open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ယူႏထာꩻသီယူႏပါကုသိုလ်ႏ

**"ဒုတိယ မရဏဿတိသုတ် (ယူႏထာꩻသီ၊ ယူႏပါကုသိုလ်ႏ အကုသိုလ်ႏ)"**
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
မဉ်ႏယူႏလꩻသေႏသေႏ အီႏသီဗာႏထာꩻနဝ်ꩻ အကျိုꩻတန်ငါႏ၊ အကျိုꩻထွာငါငါ၊ တနꩻနဲ့ꩻလွေꩻစွဉ်ႏနိဗ္ဗာန်ႏ၊ အလွေꩻသွတ်ꩻစွဉ်ႏနိဗ္ဗာန်ႏသူꩻ၊ အလွေꩻသွတ်ꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻနဲးတဲင်-
သာႏသနာႏကိုယို ရဟန်ꩻ(တပါꩻ)နဝ်ꩻ လဲဉ်းလꩻမွူးယာ တွိုႏမွူးဟာခိုႏတွော့ꩻ ဝွေꩻယူႏ(ဆင်ႏချင်ႏ)နုဲင်းယို-
ခွေသီထာꩻတာႏ အကျောင်ꩻအခရာႏ အဝ်ႏအာတန်၊ ရူးအဲင်ႏသီ၊ တဗင်အဲင်ႏသီ၊ လင်ꩻထဲ့သီ၊ အံႏရော့ꩻတဝ်းသီ၊ တလီꩻဆန်သီ၊ ဟို့ꩻထိုꩻသီ၊ လုံးဖြော့ꩻသီ၊ ကွပ်ရောႏဂါႏတမျိုꩻမျိုꩻသီ၊ ထာꩻသီအန္တရာယ်ႏ အဝ်ႏအာတန်။
ထာꩻခေ့ꩻဟန်ႏနာꩻယို ခွေမဉ်ႏသီစိန်ႏစွော့ꩻနဝ်ꩻ 'ခွေအကုသိုလ်ႏ အဝ်ႏဟောင်း၊ အဲဉ်ထဝ်းဟောင်းနဲး'ယူႏ(ဆင်ႏချင်ႏ)ဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ ပေါႏအကုသိုလ်ႏ (ကိလေႏသာႏ)အဝ်ႏနေကနဝ်ꩻ လောႏနဲစ်မာꩻဖေ့ဗာႏမွိုင်မွိုင်။
ဥပမာႏ- ပါꩻတဖြာꩻနဝ်ꩻ မေႏခိုးအခွမ်ꩻလာꩻ၊ မေႏခိုးအကတူႏ၊ သဲစ်မေႏကခိုႏ အခွမ်ꩻလာꩻ အကတူႏတဲ့ အဗွေႏနဝ်ꩻ သꩻဝꩻမွေးမုဲင်း၊ နဲစ်လောႏမာꩻဖေ့မွိုင်မွိုင်ဗာႏ မေႏနဝ်ꩻ။
အနုဲင်းနဝ်ꩻနေနေ၊ အကုသိုလ်ႏမေႏ ကိလေႏပါပ ပေါႏအဝ်ႏနေကနဝ်ꩻ လောႏမာꩻဖေ့ဗာႏမွိုင်မွိုင်၊ နဲစ်အားထွုတ်မွိုင်မွိုင်ဗာႏတရာꩻ၊ အကုသိုလ်ႏ မဉ်ႏအဲဉ်ထဝ်းတဲ့ သꩻရောင်းသꩻရေꩻ မာꩻထဲင်းထဲင်းဗာႏ ကုသိုလ်ႏနောဝ်ꩻသွူ။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
သာႏသနာႏကိုယို ရဟန်ꩻ(တပါꩻ)နဝ်ꩻ ထာꩻခေ့ꩻခိုႏ သီထိုꩻတဝ်း၊ လဲဉ်းလꩻတနာꩻ၊ မွူးရောဝ်ꩻမဲ့သေ၊ ထာꩻလေအာႏရွုံႏထန်ႏ၊ နေးတွမ်ႏဉာဏ်ႏ ဝွေꩻယူႏ (ဆင်ႏချင်ႏ)နုဲင်းယို-
ခွေသီထာꩻတာႏ အကျောင်ꩻအခရာႏ အဝ်ႏအာတန်၊ ရူးအဲင်ႏသီ၊ တဗင်အဲင်ႏသီ၊ လင်ꩻထဲ့သီ၊ အံႏရော့ꩻတဝ်းသီ၊ တလီꩻဆန်သီ၊ ဟို့ꩻထိုꩻသီ၊ လုံးဖြော့ꩻသီ၊ ကွပ်ရောႏဂါႏတမျိုꩻမျိုꩻသီ စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻ ထာꩻသီအန္တရာယ်ႏ အဝ်ႏအာတန်။
ထာꩻလေမွူးယာယို ခွေမဉ်ႏသီစိန်ႏစွော့ꩻနဝ်ꩻ 'ခွေအကုသိုလ်ႏအဝ်ႏဟောင်း၊ အဲဉ်ထောဝ်းဟောင်းနဲး' ယူႏ(ဆင်ႏချင်ႏ)ဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ ပေါႏအကုသိုလ်ႏ (ကိလေႏသာႏ)အဝ်ႏနေကနဝ်ꩻ လောႏနဲစ်မာꩻဖေ့ဗာႏမွိုင်မွိုင်။
ဥပမာႏ- ပါꩻတဖြာꩻနဝ်ꩻ မေႏခိုးအခွမ်ꩻလာꩻ၊ မေႏခိုးအကတူႏ၊ သဲစ်မေႏကခိုး အခွမ်ꩻလာꩻ အကတူႏတဲ့ အဗွေႏနဝ်ꩻ သꩻဝꩻမွေးမုဲင်း၊ နဲစ်လောႏမာꩻဖေ့မွိုင်မွိုင်ဗာႏမေႏနဝ်ꩻ။
အနုဲင်းနဝ်ꩻနေနေ၊ အကုသိုလ်ႏမေႏ၊ ကိလေႏပါပ ပေါႏအဝ်ႏနေကနဝ်ꩻ လောႏမာꩻဖေ့ဗာႏမွိုင်မွိုင်၊ နဲစ်အားထွုတ်ဗာႏတရာꩻ၊ အကုသိုလ်ႏမဉ်ႏအဲဉ်ထဝ်းတဲ့ သꩻရောင်းသꩻရေꩻ၊ မာꩻထဲင်းထဲင်းဗာႏ ကုသိုလ်ႏနောဝ်ꩻသွူ။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
စွုမ်ႏနီꩻစွုမ်ႏဟာ မဉ်ႏယူႏသေႏသေႏ အီႏသီဗာႏထာꩻနဝ်ꩻ အကျိုꩻတန်ငါႏ၊ အကျိုꩻထွာငါငါ၊ တနꩻနဲ့ꩻလွေꩻစွဉ်ႏနိဗ္ဗာန်ႏ၊ အလွေꩻသွတ်ꩻစွဉ်ႏ နိဗ္ဗာန်ႏသူꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ ဆက္ကနိပါတ်၊ ဒုတိယ မရဏဿတိသုတ်)
### အာႏကွိုꩻ
ယူႏလꩻထာꩻသီတွိုႏအီနိဗ္ဗာန်ႏ

**"ပဌမ မရဏဿတိသုတ် (ယူႏလꩻထာꩻသီ-တွိုႏအီနိဗ္ဗာန်ႏ)"**
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
'ယူႏလꩻထာꩻသီ-မရဏဿတိ'ကမ္မဋ္ဌာန်ꩻယို မဉ်ႏပွါꩻမျာꩻအာအာ၊ မဉ်ႏလꩻသေႏသေႏနားနားနောဝ်ꩻ အကျိုꩻတန်ငါႏ၊ အဝ်ႏသွုပ်ငါငါ၊ တနꩻလွေꩻနိဗ္ဗာန်ႏသူꩻ၊ တွိုႏအနာလွို တွိုႏစွဉ်ႏနိဗ္ဗာန်ႏ၊ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ လွꩻမွုန်းလာꩻလာꩻ၊ အားထွုတ်ပွါꩻမျာꩻ မရဏဿတိကမ္မဋ္ဌာန်ꩻနဝ်ꩻဟုဲင်း"နီဗွေႏဘုရာꩻ ထွဉ်ႏမာꩻ၊ ထွဉ်ႏပွါꩻမျာꩻ၊ ထွဉ်ႏအားထွုတ်တရာꩻ နုဲင်းနဝ်ꩻတဲင်တွော့ꩻ-
၁။ ရဟန်ꩻတပါꩻနဝ်ꩻ လောဝ်းဗွေႏဘုရာꩻနုဲင်းယို-
"ဩဗွေႏ ခွေသွဉ်း အဝ်ႏယူႏလꩻသေႏသေႏ ထာꩻသီ၊ ယူႏလꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻနဲတဲင်- 'ခွေသက်မဉ်ႏမွန်စွူစွူ တနီꩻတနာꩻပေႏငါနဝ်ꩻ ဟောဝ်ငါႏ၊ ယူႏလꩻနီဗွေႏဘုရာꩻ ငေါဝ်းဆွုံꩻမꩻ၊ အားထွုတ်တရာꩻ အချိန်ႏလꩻ တနီꩻတွမ်ႏတနာꩻပဉ်ဟွေး'ခွေသွဉ်းယူႏစွေးနုဲင်းနောဝ်ꩻ ဗွေႏဩ"။
၂။ ရဟန်ꩻခꩻတပါꩻနဝ်ꩻ လောဝ်းနီဗွေႏဘုရာꩻနုဲင်းယို-
"ခွေသက်မဉ်ႏမွန်စွူစွူ တနီꩻငါနဝ်ꩻ ဟောဝ်ငါႏ၊ ယူႏလꩻနီဗွေႏဘုရာꩻ ငေါဝ်းဆွုံꩻမꩻ၊ အားထွုတ်တရာꩻ အချိန်ႏလꩻ တနီꩻပဉ်ဟွေး'ခွေသွဉ်းယူႏစွေးနုဲင်းနောဝ်ꩻ ဗွေႏဩ"။
၃။ ရဟန်ꩻခꩻတပါꩻနဝ်ꩻ လောဝ်းနီဗွေႏဘုရာꩻနုဲင်းယို-
"ခွေသက်မဉ်ႏမွန်စွူစွူ တကွို့ꩻမွူးငါနဝ်ꩻ ဟောဝ်ငါႏ၊ ယူႏလꩻနီဗွေႏဘုရာꩻ ငေါဝ်းဆွုံꩻမꩻ၊ အားထွုတ်တရာꩻ အချိန်ႏလꩻ တကွို့ꩻမွူးပဉ်ဟွေး'ခွေသွဉ်းယူႏစွေးနုဲင်းနောဝ်ꩻ ဗွေႏဩ"။
၄။ ရဟန်ꩻခꩻတပါꩻနဝ်ꩻ လောဝ်းနီဗွေႏဘုရာꩻနုဲင်းယို-
"ခွေသက်မဉ်ႏမွန်စွူစွူ သွုံꩻသွမ်ꩻတတာႏခိန်ႏငါနဝ်ꩻ ဟောဝ်ငါႏ၊ ယူႏလꩻနီဗွေႏဘုရာꩻ ငေါဝ်းဆွုံꩻမꩻ၊ အားထွုတ်တရာꩻ အချိန်ႏလꩻ သွုံꩻသွမ်ꩻတတာႏခိန်ႏပဉ်ဟွေး'ခွေသွဉ်းယူႏစွေးနုဲင်းနောဝ်ꩻ ဗွေႏဩ"။
၅။ ရဟန်ꩻခꩻတပါꩻနဝ်ꩻ လောဝ်းနီဗွေႏဘုရာꩻနုဲင်းယို-
"ခွေသက်မဉ်ႏမွန်စွူစွူ သွုံꩻသွမ်ꩻတတာႏ တထဝခိန်ႏငါနဝ်ꩻ ဟောဝ်ငါႏ၊ ယူႏလꩻနီဗွေႏဘုရာꩻ ငေါဝ်းဆွုံꩻမꩻ၊ အားထွုတ်တရာꩻ အချိန်ႏလꩻ သွုံꩻသွမ်ꩻတတာႏ တတထခိန်ႏပဉ်ဟွေး'ခွေသွဉ်းယူႏစွေးနုဲင်းနောဝ်ꩻ ဗွေႏဩ"။
၆။ ရဟန်ꩻခꩻတပါꩻနဝ်ꩻ လောဝ်းနီဗွေႏဘုရာꩻနုဲင်းယို-
"ခွေသက်မဉ်ႏမွန်စွူစွူ အံႏစုဲင်သွမ်ꩻ လစ်ꩻငွါ-ငတ်ꩻငွါတာႏငါနဝ်ꩻ ဟောဝ်ငါႏ၊ ယူႏလꩻနီဗွေႏဘုရာꩻ ငေါဝ်းဆွုံꩻမꩻ၊ အားထွုတ်တရာꩻ အချိန်ႏလꩻ သွမ်ꩻလစ်ꩻငွါ-ငတ်ꩻငွါတာႏပဉ်ဟွေး'ခွေသွဉ်းယူႏစွေးနုဲင်းနောဝ်ꩻ ဗွေႏဩ"။
၇။ ရဟန်ꩻခꩻတပါꩻနဝ်ꩻ လောဝ်းနီဗွေႏဘုရာꩻနုဲင်းယို-
"ခွေသက်မဉ်ႏမွန်စွူစွူ မျောႏသွမ်ꩻတငွါတာႏနောဝ်ꩻ ဟောဝ်ငါႏ၊ ယူႏလꩻနီဗွေႏဘုရာꩻ ငေါဝ်းဆွုံꩻမꩻ၊ အားထွုတ်တရာꩻ အခိင်ႏလꩻ သွမ်ꩻတငွါတာႏပဉ်ဟွေး'ခွေသွဉ်းယူႏစွေးနုဲင်းနောဝ်ꩻ ဗွေႏဩ"။
၈။ ရဟန်ꩻခꩻတပါꩻနဝ်ꩻ လောဝ်းနီဗွေႏဘုရာꩻနုဲင်းယို-
"ခွေသက်မဉ်ႏမွန်စွူစွူ တတရေ့ꩻသာငါနဝ်ꩻ ဟဝ်ငါႏ၊ ယူႏလꩻနီဗွေႏဘုရာꩻ ငေါဝ်းဆွုံꩻမꩻ၊ အားထွုတ်တရာꩻ အခိင်ႏလꩻက တတရေ့ꩻသာပဉ်ဟွေး'ခွေသွဉ်းယူႏစွေးနုဲင်းနောဝ်ꩻ ဗွေႏဩ"။
နီဗွေႏဘုရာꩻရိုꩻ-
"ကလောဝ်းအရီးသား သူꩻပါနဝ်ꩻ ယူႏအီႏအုံဗာႏည၊ အုံတငွို့တငထာꩻ၊ ယူႏနုဲင်း အဆုဲင်ꩻနီပါꩻကယူႏ 'သွမ်ꩻတငွါတာႏတွမ်ႏ တတရေ့ꩻသာတာႏငါ နဝ်ꩻမꩻထဲ့မဲဉ်ႏ"ရိုꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ အဋ္ဌကနိပါတ်၊ ပဌမမရဏဿတိသုတ်)
### အာႏကွိုꩻ
ယူႏလꩻသေႏသေႏအီႏသီဗာႏထာꩻ

**"ပဌမ မရဏဿတိသုတ် (ယူႏလꩻသေႏသေႏ အီႏသီဗာႏထာꩻ)"**
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
မဉ်ႏယူႏလꩻသေႏသေႏ အီႏသီဗာႏထာꩻနဝ်ꩻ အကျိုꩻတန်ငါႏ၊ အကျိုꩻထွာငါငါ၊ တနꩻနဲ့ꩻလွေꩻစွဉ်ႏနိဗ္ဗာန်ႏ၊ အလွေꩻသွတ်ꩻစွဉ်ႏနိဗ္ဗာန်ႏသူꩻ၊ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ ပွါꩻမျာꩻလွသွော့ 'မရဏဿတိကမ္မဋ္ဌာန်ꩻ-ယူႏလꩻသေႏသေႏသွော့ ထာꩻသီနော'ဗုဒ္ဓေါဘုရာꩻ ထွဉ်ႏခါꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻတဲင်-
၁။ ပထမရဟန်ꩻတပါꩻနဝ်ꩻ လောဝ်းဗွေႏဘုရာꩻနုဲင်းယို-
"ဩဗွေႏ-
ခွေသွဉ်း အဝ်ႏယူႏလꩻသေႏသေႏထာꩻသီ၊ ခွေသွဉ်း ယူႏနုဲင်းမုဲင်ꩻနဲတဲင်- 'တနီꩻတွမ်ႏတနာꩻ'ကိုယို ခွေမဉ်ႏသီတဝ်းနဝ်ꩻ ဟောဝ်ငါႏဟွေး၊ ခွေအီႏအားထွုတ်ဗာႏတရာꩻ 'တနီꩻတွမ်ႏတနာꩻတာႏ'ယူႏနုဲင်းနဝ်ꩻ ဗွေႏဩ"
၂။ ဒုတိယရဟန်ꩻတပါꩻနဝ်ꩻ လောဝ်းဗွေႏဘုရာꩻနုဲင်းယို-
"ဩဗွေႏ-
ခွေသွဉ်း အဝ်ႏယူႏလꩻသေႏသေႏထာꩻသီ၊ ခွေသွဉ်း ယူႏနုဲင်းမုဲင်ꩻနဲတဲင်- 'တနီꩻကိုယို ခွေမဉ်ႏသီတဝ်းနဝ်ꩻ ဟောဝ်ငါႏဟွေး၊ ခွေအီႏအားထွုတ်ဗာႏတရာꩻ တနီꩻတာႏ'ယူႏနုဲင်းနဝ်ꩻ ဗွေႏဩ"
၃။ တတိယရဟန်ꩻတပါꩻနဝ်ꩻ လောဝ်းဗွေႏဘုရာꩻနုဲင်းယို-
"ဩဗွေႏ-
ခွေသွဉ်း အဝ်ႏယူႏလꩻသေႏသေႏထာꩻသီ၊ ခွေသွဉ်း ယူႏနုဲင်းမုဲင်ꩻနဲတဲင်- 'အံႏသွမ်ꩻတတာႏတွင်ꩻယို ခွေမဉ်ႏသီတဝ်းနဝ်ꩻ ဟဝ်ငါႏဟွေး၊ ခွေအီႏအားထွုတ်ဗာႏတရာꩻ သွမ်ꩻတတာႏတွင်ꩻတာႏ'ယူႏနုဲင်းနဝ်ꩻ ဗွေႏဩ"
၄။ စတုတ္ထရဟန်ꩻတပါꩻနဝ်ꩻ လောဝ်းဗွေႏဘုရာꩻနုဲင်းယို-
"ဩဗွေႏ-
ခွေသွဉ်း အဝ်ႏယူႏလꩻသေႏသေႏထာꩻသီ၊ ခွေသွဉ်း ယူႏနုဲင်းမုဲင်ꩻနဲတဲင်- 'ခွေကမျောႏသွမ်ꩻ လစ်ꩻတာငတ်ꩻတာတွင်ꩻယို ခွေမဉ်ႏသီတဝ်းနဝ်ꩻ ဟောဝ်ငါႏဟွေး၊ ခွေအီႏအားထွုတ်ဗာႏတရာꩻ သွမ်ꩻလစ်ꩻတာ ငတ်ꩻတာတာႏ'ယူႏနုဲင်းနဝ်ꩻ ဗွေႏဩ"
၅။ ပဉ္စမရဟန်ꩻတပါꩻနဝ်ꩻ လောဝ်းဗွေႏဘုရာꩻနုဲင်းယို-
"ဩဗွေႏ-
ခွေသွဉ်း အဝ်ႏယူႏလꩻသေႏသေႏထာꩻသီ၊ ခွေသွဉ်း ယူႏနုဲင်းမုဲင်ꩻနဲတဲင်- 'ခွေကမျောႏသွမ်ꩻ တတာႏတွင်ꩻယို ခွေမဉ်ႏသီတဝ်းနဝ်ꩻ ဟောဝ်ငါႏဟွေး၊ ခွေအီႏအားထွုတ်ဗာႏတရာꩻ သွမ်ꩻတာႏတာႏ'ယူႏနုဲင်းနဝ်ꩻ ဗွေႏဩ"
၆။ ဆဋ္ဌမရဟန်ꩻတပါꩻနဝ်ꩻ လောဝ်းဗွေႏဘုရာꩻနုဲင်းယို-
"ဩဗွေႏ-
ခွေသွဉ်း အဝ်ႏယူႏလꩻသေႏသေႏထာꩻသီ၊ ခွေသွဉ်း ယူႏနုဲင်းမုဲင်ꩻနဲတဲင်- 'တရေ့ꩻ၊ သာ-တလဲင်ႏကို' ခွေမဉ်ႏသီတဝ်းနဝ်ꩻ ဟဝ်ငါႏဟွေး၊ ခွေအီႏအားထွုတ်ဗာႏတရာꩻ တရေ့ꩻ-သာတလဲင်ႏတာႏ'ယူႏနုဲင်းနဝ်ꩻ ဗွေႏဩ"
"ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
'ထာꩻသီ'ကရိုꩻနဝ်ꩻ အမွိုင်တန်ဟ၊ သီကယူႏလွဒါႏ 'တနီꩻတနာ၊ တနီꩻ၊ အံႏသွမ်ꩻတတာႏ၊ လစ်ꩻငါငတ်ꩻငွါ'ဖုံႏနဝ်ꩻ ထွို့ꩻငါႏအခိန်ႏ၊ နန်ꩻတွိုႏငါႏနိဗ္ဗာန်ႏ၊ ယူႏတွိုက်တွိုက်စွဉ်ႏ 'သွမ်ꩻတငွါ၊ တရေ့ꩻသာတလဲင်ႏ'နဝ်ꩻမꩻထဲ့မဲဉ်ႏ၊ နဝ်ꩻမꩻ တွိုႏမွိုင်နိဗ္ဗာန်ႏ" ဗွေႏဘုရာꩻ မိန်းခါꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ ဆက္ကနိပါတ်၊ ပဌမ မရဏဿတိသုတ်)
### အာႏကွိုꩻ
ယေန်ႏငဲးတွက်တာႏငဝ်းလင်ႏကာႏ

ယေန်ႏငဲးတွက်တာႏငေါဝ်းလင်ႏကာႏ၊
မီႏခွဲးလိုꩻကျောင်ꩻ မတ်တောင်ꩻသွော့နုဲင်းယို -

၁။ မီႏခွဲးလိုꩻကျောင်ꩻ၊ မတ်တောင်ꩻတောင်ꩻ၊ လွေꩻရောင်ꩻတွိုက်မွုန်းနေား။
၂။ လွေꩻကာႏဆꩻငါ၊ ကျင်ꩻရွိုင်ꩻပါ၊ မုဲင်ꩻခါမာꩻမွုန်းနေား။
၃။ မီႏထိုမ်းခင်ႏဖါႏ၊ ဗွောင်ႏထိုꩻဗာႏ၊ ဘာႏသာႏနီထုံꩻနေား။
၄။ အုံတဖူꩻထျ၊ စူဝုဲင်ႏဝျ၊ ယံကျဟဝ်ငါႏနေား။
၅။ ခွဲးဗွေႏဗွန်-စင်ꩻ၊ တောင်ꩻတောင်ꩻဝင်ꩻ၊ အုံလင်ꩻဝုဲင်ႏသွော့နေား။
၆။ အုံလင်ꩻမဖုဲင်ႏ၊ အုံထွိုင်ႏလုဲင်ႏ၊ စူဝုဲင်ႏရိုႏသေႏနေား။
ဒေါ့ꩻရီငဝ်းငွါ ဒေါ့ꩻရီသွော့နုဲင်းယိုနေား -
၁။ ဒေါ့ꩻရီလိုꩻကျောင်ꩻ၊ မတ်တောင်ꩻတောင်ꩻ၊ သော့ꩻရောင်ꩻ "ဩ-ဗွေႏဩ"။
၂။ "ခွေသွဉ်း-နီဗွေႏ"၊ ဒေါ့ꩻသေႏသေႏ၊ ယေန်ႏကေႏဟဝ်ငါႏနေား။
၃။ "ခွေခွေ-နာꩻနာꩻ"၊ ငဝ်းနဝ်ꩻရာꩻ၊ လာꩻလာꩻဒေါ့ꩻမွုန်းနေား။
၄။ ထီႏမွိုးဟဲ့ꩻ"နာꩻ"၊ ဖါဟဲ့ꩻ"နာꩻ"၊ လာꩻလာꩻဟဲ့ꩻမွုန်းနေား။
၅။ "လွေꩻအံႏဒဲဉ်ဗွေႏ"၊ မယေန်ႏကေႏ၊ ယံဖေႏဒေါ့ꩻမွုန်းနေား။
၆။ "ကျွꩻသုံꩻသွမ်ꩻဗွေႏ"၊ ငဝ်းယေန်ႏကေႏ၊ ယံဖေႏဒေါ့ꩻသွော့နေား။
၇။ ငဝ်းပဆိုးဆား၊ ငဝ်းခိုးလျား၊ နဝ်ꩻစားဒေါ့ꩻမွုန်းနေား။
၈။ နီတွက်ဝင်ꩻတာႏ၊ ငဝ်းနာႏသာႏ၊ ဒေါ့ꩻဒျာႏနုဲင်းနဝ်ꩻနေား။
၉။ ငဝ်းရိုꩻဆာဝင်ꩻ၊ ငဝ်းရွိုင်ꩻရင်ꩻ၊ ဒေါ့ꩻလင်ꩻမွုန်းတဝ်းနေား။
၁၀။ ယားတရေႏဝင်ꩻ၊ မေတ္တာႏပြင်ꩻ၊ ဒေါ့ꩻလင်ꩻမွုန်းတ၀်းနေား။
၁၁။ ဝင်ꩻဟွုန်နစ်သက်၊ ငဝ်းစိုမ်ꩻရက်၊ ဆꩻတက်ဒေါ့ꩻသွော့နေား။
၁၂။ ငဝ်းလဲဉ်ငဝ်းပျက်၊ ငဝ်းဝွေႏဝက်၊ စိုးသက်ဒေါ့ꩻမွုန်းနေား။
၁၃။ ပနဲန်ႏငဝ်းငွါ၊ အကျိုꩻထွာ၊ နဝ်ꩻခါဒေါ့ꩻသွော့နေား။
၁၄။ ငဝ်းတဗော့ꩻလဲ့ꩻ၊ ပသို့ꩻအဲ့ꩻ၊ သွမ်ꩻသဲ့ꩻမွုန်းဝင်ꩻနေား။
မီႏခွဲးဆရာႏ မာꩻဗာႏနုဲင်းယို -
၁။ မီႏခွဲးဆရာႏ၊ ဗွောင်ႏခင်ႏဖါႏ၊ ဖေႏဗာႏရိုႏသေႏနေား။
၂။ ဖုဲင်းတဖူꩻသောင်၊ အုံစောင်းပေါင်၊ ဝုဲင်ႏရောင်ရိုႏသေႏနေား။
၃။ အုံလင်ꩻမဖုဲင်ႏ၊ အုံထွိုင်ႏလုဲင်ႏ၊ စူဝုဲင်ႏရိုႏသေႏနေား။
၄။ ကာႏဆရာႏငါ၊ ကျင်ꩻရွိုင်ꩻပါ၊ မုဲင်ꩻခါမာꩻမွုန်းနေား။
၅။ ဆရာႏလဲဉ်းမꩻ၊ နီလွေꩻကျွꩻ၊ အွဉ်ႏသꩻနုဲင်းနဝ်ꩻနေား။
၆။ လွေꩻတွိုက်ဆရာႏ၊ ထိုမ်းခင်ႏဖါႏ၊ ရွိုင်ꩻငါႏဟဝ်တဝ်းနေား။
အုံအဝ်ႏထာꩻ မာꩻသွော့နုဲင်းယို -
၁။ ဆရာႏမွိုးဖါ၊ လိုꩻတန်ငါ၊ ခင်ႏခါအွဉ်ႏတိုပ်ꩻနေား။
၂။ အွဉ်ႏထွိုင်ႏကီႏဗောင်၊ စူပတ်သောင်၊ စောင်းပေါင်ဟဝ်တဝ်းနေား။
၃။ အွဉ်ႏထွိုင်ႏခင်ႏလေင်း၊ ဒို့ꩻဆဲင်ꩻဖြေင်း၊ ချခြေင်းရွိုင်ꩻငါႏနေား။
၄။ အုံတပုဲင်နေး၊ ယေန်ႏငဲးမွေး၊ တောင်ꩻစွေးစွုမ်ႏဖြာꩻနေား။
၅။ အုံတပုဲင်ဝုဲင်ႏ၊ ထွားယေန်ႏဖုဲင်ႏ၊ မာꩻလုဲင်ႏနုဲင်းနဝ်ꩻနေား။

### အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:ယေန်ႏငဲးတာႏ
ယံလꩻခန်းသွော့

**"ယံလꩻခန်းသွော့ နီပအိုဝ်ႏအခွင်ꩻအရေꩻ"**
မြန်မာခမ်းကို ကအောဝ်ႏအုံသော့ꩻဒါႏ ခမ်းရင်ꩻသားလိုꩻမျိုꩻဖုံႏအကို နီပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻယို ထွာဒျာႏခွိုꩻနွယ်ႏတန်၊ လိတ်လုဲင်ꩻ ယေန်ႏငဲးမုꩻ ငေါဝ်းငွါ အကွဉ်အကꩻလဲ့ အောဝ်ႏဒျာႏ၊ သမဲင်ꩻခွေါင်ခွေါင်တဉ်ႏတဉ်ႏလဲ့ အောဝ်ႏဒျာႏ လိုꩻမျိုꩻတမျိုꩻရိုꩻကီလဲ့ နီအခွင်ꩻအရေꩻနောဝ်ꩻ တဗွိုန်ပီတောဝ်းဒွိုန်း တွမ်ႏခမ်းရင်ꩻသားလိုꩻမျိုꩻလင်နောဝ်ꩻသွူ။ 
စွိုးခွိုꩻဂွုဏ်ႏအင်္ဂါႏ ကဗွေစွုမ်ႏငါႏ နီပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻယို ဗွိုန်ပီဒျာႏလိုꩻမျိုꩻတန် ယံလꩻလွဉ်နုဲင်းနုဲင်း မာꩻပဲင်ႏခွင်ꩻတွမ်ႏ ကလꩻထွိုက်သင်ꩻဒါႏ အခွင်ꩻအရေꩻဖုံႏယို ဖေႏကလꩻနောဝ်ꩻ အထျꩻအောဝ်ႏဒျာႏ နီနာꩻသီးလွောင်ႏဗူႏရေꩻ သွီႏထီꩻရက်ပဲင်ꩻ။
မြန်မာခမ်းကို ခမ်းရင်ꩻသား လိုꩻမျိုꩻအောဝ်ႏ (၁၃၅)အကို နီပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻယို အောဝ်ႏနံပါတ်စဲဉ်ႏ (၇)တဲင် လိုꩻဖြာꩻပေါင်ꩻအနေႏ တဆေ့ꩻတောဝ်း ရိုꩻဗာႏနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ ဝင်ꩻခမ်းတဲ့နုဲင်းနောဝ်ꩻ၊ နီခမ်းတဲ့နုဲင်းနောဝ်ꩻ ခမ်းရင်ꩻသားလိုꩻမျိုꩻတန် ဖေႏကလꩻဝင်ꩻအခွင်ꩻအရေꩻ နေးတွမ်ႏအနယ်ꩻပရိယာယ်ႏ၊ ဥပမာႏ- လိုꩻမုꩻရေꩻအစွိုꩻ၊ စီꩻပွာꩻရေꩻအစွိုꩻ၊ ခမ်းထီနဲင်ႏငံႏရေꩻအစွိုꩻ၊ စဲ့ꩻရေꩻအစွိုꩻ-စတဲင် ဝင်ꩻလွောင်ႏဗူႏသေꩻခါꩻ ပဉ်မျိုꩻမျိုꩻ၊ ပဉ်စားစား၊ အစွိုꩻအဗူႏအာကီစွဉ်ႏလဲ့ ဝင်ꩻရေႏမိုးချက် ပီဗွိုန်ဒျာႏဝင်ꩻ၊ တလွိုဆန်တောဝ်း ခေါင်းဆောင်တန်အွဉ်ငါ အဆက်ဆက် တဖူꩻရဲဉ်ႏတွော့ꩻ အခွင်ꩻအရေꩻ အဗွေတဗာႏ ဝင်ꩻခံႏစာꩻဗာႏ နမ်းပဲင်ႏခွင်ꩻဝင်ꩻလꩻဗာႏ၊ နောဝ်ꩻမꩻ နီနာꩻသီးအောဝ်ႏလိုႏလꩻသတိꩻ၊ ထူႏသွဉ်ခန်ꩻ၊ ထွားနုဲင်းဗာႏဝင်ꩻလိုꩻမျိုꩻတန်မꩻ နီပအိုဝ်ႏဘဝ၊ နီပအိုဝ်ႏကောဝ်ႏထွန်ႏထျꩻယို နီအီႏတွိုႏလꩻနောဝ်ꩻသွူ။
နီပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻယိုခါ ခမ်းကောင်တယောဝ်း၊ ခမ်းဒွမ်တယောဝ်း လိုꩻသေလိုꩻဒါႏ၊ လိုꩻပညာႏသားဖုံႏ အာလွဉ်၊ ကအာလွဉ်အတွိုင်ꩻ စီꩻပွာꩻရေꩻအစွိုꩻလဲ့အောဝ်ႏ၊ လိုꩻမုꩻရေꩻအစွိုꩻဖုံႏလဲ့အောဝ်ႏ၊ စဲ့ꩻရေꩻအစွိုꩻဖုံႏလဲ့အောဝ်ႏ၊ အစွိုꩻပေါင်ꩻစွုမ်ႏ ကအောဝ်ႏခွုမ်မာꩻဒါႏ ထာꩻမာꩻဖုံႏယို ဖေႏကထွာဒျာႏ နီပအိုဝ်ႏတာႏလွဉ်းလွဉ်း၊ ဗွိုန်ပီနုဲင်းဝင်ꩻလိုꩻမျိုꩻတန် ကအွဉ်ခွုမ်မာꩻဒါႏ နီနာꩻအတွိုင်ꩻ အရေꩻတန်ငါႏနောဝ်ꩻသွူ။
လိုꩻမျိုꩻတမျိုꩻ၊ ခမ်းထီတဖြုံႏ ဖေႏကလွိုင်ႏကွိုန်ꩻထင်ႏထိုလွဉ်နောဝ်ꩻ ပညာႏရေꩻယိုထွာအထျꩻ စွိုးခွိုꩻအွဉ်ငါ ခေါင်းဆောင်တန်ဖုံႏ အောဝ်ႏထီႏထွꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻမꩻ ယိုခါ အထူꩻဒေႏသ(၆) ပအိုဝ်ႏဟံႏနယ်ႏကို ကအောဝ်ႏဒါႏ ဒုံတွိုင်ꩻဒုံတွိုင်ꩻနောဝ်ꩻ ခေါင်းဆောင်တန်သီး ကွီဖေႏလိတ်သွဉ်ကျောင်ꩻ၊ ဗွောင်ဖေႏမဲ့နားမꩻ နီပအိုဝ်ႏဘဝ အုံအောဝ်ႏမုꩻ အဆင်ႏအရန်း ထင်ႏထိုလွဉ်ဗာႏနုဲင်းယိုနောဝ်ꩻသွူ။
မဉ်ႏရက်မွေးစွိုးခွိုꩻ၊ မဉ်ႏထီႏချာမွေး နီလိုꩻမျိုꩻအကျိုꩻတရာꩻ၊ နောဝ်ꩻသွူတကာႏတောဝ်း မဉ်ႏမဲဉ်လꩻမွေး နီပအိုဝ်ႏခမ်းထီနောဝ်ꩻ နီပိုနီလီꩻယို ဖေႏသွော့ပညာႏ၊ ဒါႏထွူပညာႏတနီꩻခါ နမ်းတာႏခွိုꩻတာႏ အောဝ်ႏလိုႏမာꩻနဲင်ႏငံႏတောႏအစိုႏရဌာႏနကိုလဲ့ အောဝ်ႏလိုႏလွေꩻတဖြာꩻစီႏလဲ့သင်၊ တစွိုꩻလွုမ်းအနေႏလဲ့သင်၊ ဖျင်လွေꩻဗာႏ နီနမ်းတွမ်ႏသꩻ ဖေႏကလꩻလွဉ် နီအခွင်ꩻအရေꩻ ကျံႏလွေꩻဗာႏ ခမ်းရင်ꩻသား လိုꩻမျိုꩻပေါင်ꩻစွုမ်ႏအခြာ၊ တွမ်ႏအနယ်ꩻပညာႏ၊ နောဝ်ꩻမꩻ လꩻနွောင်ꩻနီခမ်းထီ၊ တသွီႏချင်ႏ တယာႏချင်ႏ နီပအိုဝ်ႏအချင်ꩻချင်ꩻဒျာႏမွော့ဟွေး- ယူႏလꩻသေႏသေႏဝင်ꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻတဲင် ယံလꩻခန်းသွော့ နီပအိုဝ်ႏအခွင်ꩻအရေꩻတွမ်ႏ နီပအိုဝ်ႏခမ်းထီနောဝ်ꩻ မဲဉ်တွိုႏမုဲင်ꩻကိုတွိုႏ၊ မဲဉ်မာꩻတမုဲင်ꩻမာꩻ ခွိုꩻရက်သꩻယို အွဉ်ႏအထျꩻ လွောင်ႏဗူႏစွီႏစူꩻ ခွုမ်မာꩻလွေꩻခန်းသွော့ဝင်ꩻအကျောင်ꩻ လောဝ်းဟွိုန်တမာဗာႏ ခမ်းသားမွိုးဖါသီး နုဲင်းယိုနောဝ်ꩻသွူ။
### အာႏကွိုꩻ
ယွုမ်းယိုꩻဝင်ꩻငဝ်း

**"သတ္တဇဋိလသုတ် (လိုꩻယွုမ်းယိုꩻဝင်ꩻငေါဝ်း တသေတဝ်း အမွေးအမဲဉ်ႏ)"**

အွိုးခꩻတလဲင်ႏ နီဗွေႏဘုရာꩻအဝ်ႏအုံ ကျောင်ꩻပုဗ္ဗာရုံကိုအတွင်ꩻ မွူးဟာတန်ပသာႏ ချိန်ႏခါႏကာႏလနဝ်ꩻ ကျွꩻထန်ႏကျောင်ꩻငွါ၊ အုံတဲင်ဒင်ႏထာꩻထွိုး၊ အဝ်ႏဒေါ့ꩻရီတွမ်ႏ ပသေနဒီခွန်တန်ကောသလနောဝ်ꩻသွူ။
အတွင်ꩻနဝ်ꩻခါ "ပြေင်အော့ꩻဆွက်ႏဆွာꩻ၊ စူမီႏဆွာꩻ၊ ခင်ႏမီႏဆွာꩻ၊ အွာနေးကထိုမ်း၊ အီတွမ်ႏဝွေꩻသီးအခြွိုင်းအခြိုꩻ၊ ရသေ့ꩻဖုံႏနဝ်ꩻနွုတ်ꩻပါꩻ၊ နိဂဏ္ဌတက္ကတွဉ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ နွုတ်ꩻဖြာꩻ၊ အစေလကတက္ကတွဉ်ꩻဖုံႏနောဝ်ꩻနွုတ်ꩻဖြာꩻ၊ တိတ္ထိတက္ကတွဉ်ꩻနွုတ်ꩻဖြာꩻ၊ ပရိဗိုဇ်တက္ကတွဉ်ꩻနွုတ်ꩻဖြာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ တွမ်ႏဗွေႏဘုရာꩻ မဗော့ꩻမညာꩻ တစွိုꩻထွူတစွိုꩻ ကာႏလွေꩻ-ကာႏလွေꩻနောဝ်ꩻသွူ။
ပသေနဒီခွန်ကောသလနဝ်ꩻ အဝ်ႏဗွေႏဘုရာꩻထျꩻ ထွိုင်ႏလွေꩻထေ့ နိဂဏ္ဌတက္ကတွဉ်ꩻ၊ အစေလကတက္ကတွဉ်ꩻ၊ တိတ္ထိသီး၊ ပရိဗိုဇ်တက္ကတွဉ်ꩻသီးထျꩻ၊ အုံလင်ꩻဟံႏလောင်း ခေါက်ဝုဲင်ႏရိုႏရိုႏသေႏသေႏ တိတ္ထိတက္ကတွဉ်ꩻထွူတဲင် - "ခွေသွဉ်းနဝ်ꩻ ပသေနဒီ ကောသလခွန် ဗွေႏဩ၊ ခွန်တန်ပသေနဒီကောသလ-ကရိုꩻနဝ်ꩻ ခွေသွဉ်းယိုသွူ ဗွေႏဩ"လောဝ်းပါနုဲင်းနောဝ်ꩻ။
နောဝ်ꩻထွူတွော့ꩻ သဲင်ꩻအုံလင်ꩻချာ ဗွေႏဘုရာꩻထျꩻ၊ လောဝ်းဗွေႏဘုရာꩻနုဲင်းယို-
"ဩဗွေႏ-
ပုဂ္ဂိုလ်ႏကထွာ ရဟန္တာႏဖုံႏနဝ်ꩻ 'တိတ္ထိတက္ကတွဉ်ꩻ'ဖုံႏနဝ်ꩻတဲ့ပါ ဗွေႏဩ"
"တကာႏခွန်တန်ဟွေး-
လိုꩻအုံလမ်းအုံပါႏ၊ လိုꩻအုဲင်ႏဒျာႏပိုမာ၊ လိုꩻစံႏစာꩻဒျာႏ မဲ့အာႏရွုံႏ၊ နားအာႏရွုံႏ၊ နေ့ꩻဖူအာႏရွုံႏ၊ ဖြေꩻအာႏရွုံႏ၊ (အခွေါင်းအရွ သာႏယာႏမုꩻ) နမ်းအာႏရွုံႏ၊ လိုꩻလောႏဘꩻတဏှာႏ အောဝ်ႏသား၊ လိုꩻကိလေႏသာႏအောဝ်ႏသားဖုံႏနဝ်ꩻ 'ပါꩻယို ထွာရဟန္တာႏ၊ ပါꩻနဝ်ꩻ ထွာရဟန္တာႏ'ကရိုꩻနဝ်ꩻ တသေနွောင်ꩻတောဝ်းလာꩻလာꩻ၊ လိုꩻစားနဝ်ꩻကရိုꩻ ပါꩻယို ထွာရဟန္တာႏ၊ ပါꩻနဝ်ꩻ ထွာရဟန္တာႏ'နဝ်ꩻ အဒေါ့ꩻတမွိုꩻလဲႏကွို့ꩻထာꩻ။
တကာႏခွန်တန်ဟွေး-
ရဟန္တာႏအရန်း တွမ်ႏရိုꩻမွုန်းတဝ်း သီႏလအရန်းငါမဉ်ႏတဲ့ 'ပါꩻယို သီႏလအဝ်ႏ၊ ပါꩻနဝ်ꩻသီႏလအဝ်ႏ'ကရိုꩻနဝ်ꩻ သီႏလအဝ်ႏနုဲင်းနုဲင်းဝင်ꩻသား၊ အုံညီꩻညညလို့ဝင်ꩻမꩻသေ၊ ပေါႏကွိုက်ꩻတနီꩻနီနီꩻ အုံညီꩻတဆူးတဆင်ႏလွုမ်ꩻနဝ်ꩻ 'ပါꩻယိုသီႏလအဝ်ႏ၊ ပါꩻနဝ်ꩻသီႏလအဝ်ႏ'ကရိုꩻနဝ်ꩻ အွဉ်ႏသတိꩻမꩻသေ၊ ပေါႏအွဉ်ႏသတိꩻတဝ်းနဝ်ꩻ တသေနွောင်ꩻတောဝ်း။
တကာႏခွန်တန်ဟွေး-
လောကလိုꩻအခမ်းယိုနဝ်ꩻ လိုꩻရိုꩻရိုꩻသာꩻသာꩻ၊ လိုꩻသွုန်ႏစွဉ်ႏ၊ လိုꩻသꩻစွဉ်ႏသား ဆေ့ꩻပေႏ၊ ဖေႏဝင်ꩻကထင်းတန်တဲင် နေးအနယ်ꩻအမျိုꩻမျိုꩻမာꩻနယ်၊ အုံလဲဉ်နယ်၊ ကျင်ꩻလဲဉ်နယ်၊ အနမ်းအထန်ႏနဝ်ꩻ အပွုံႏသူႏတောႏကောင်ꩻ၊ အသꩻကိုနဝ်ꩻ လောႏဘꩻ ဒေါႏသꩻ မောႏဟꩻ မာႏန ကိလေႏသာႏ အဝ်ႏဗွေဗောႏစွဉ်ႏထာꩻ၊ နဝ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ လိုꩻသေလိုꩻဒါႏ လိုꩻဉာဏ်ႏပညာႏသားဖုံႏမꩻသေ၊ လိုꩻယွုမ်းယိုꩻဝင်ꩻငေါဝ်း၊ လိုꩻပညာႏတအဲဉ်ထဝ်းသားဖုံႏနဝ်ꩻ တသေနွောင်ꩻတဝ်း"ဗွေႏစောဝ်းဘုရာꩻ သျင်ꩻနယ်ချာဖေႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ သဂါထာဝဂ္ဂသံယုတ်ပါဠိ၊ သတ္တဇဋိလသုတ်)
### အာႏကွိုꩻ
ရက်ခွုန်ꩻချာသွော့ မွိုးတောမ်ႏဖာ

**နောင်ႏတ**ကရိုꩻနောဝ်ꩻ အမဉ်လွဉ်ꩻတွော့ꩻ ကဟူႏထဲ့ကုဲင်လင်ꩻဒါႏဟံႏလောင်း သေင်ႏရာႏတဖြုံႏ ဥပမာႏသွူ။
နောဝ်ꩻမꩻတဲင် ဖူးခို/ဖူးမူႏသီးဖုံႏ မွိုက်ခွိုက် ကေꩻဇူꩻဗွေႏမွိုးဖါနီပါꩻ ကအောဝ်ႏခိန်ႏကျာꩻယို လိုႏဟောဝ်ရက် ထွားခွပ်ခွုန်ꩻချာငါႏ မွိုးဖါသွူ။
မွိုးဖါနီပါꩻ ကအောဝ်ႏခိန်ႏတွင်ꩻ မွိုးဖါဒေါ့ꩻငေါဝ်း မဉ်ႏတလွောက်ꩻနာႏတောဝ်း အွဉ်ႏတွူဗော့ꩻနမ်း အုံဆွော့ꩻကတဲ့ꩻစွူစဲ့ဗော့ꩻထာꩻနောဝ်ꩻ မွိုးဖာနီပါ မဉ်ႏသီထိုꩻနꩻထွူမꩻ နောင်ႏတအမာႏ ကွဲးငွိုးခြီခြောဝ်ဆုဲင်ꩻ အမျာꩻဆꩻငါ ကွဲးလောႏကာႏချာ မွိုးဖါနောဝ်ꩻ ထူꩻချာꩻကဲးထမုဲင်ꩻဟောင်း လိုꩻယိုစားနောဝ်ꩻဗွိုန်ပီစွဉ်ႏ "အီႏထွိုင်ႏလထွူမꩻ ထိုမ်ႏဆုဲင်ꩻထာꩻတို"တန်ဒျာႏသွူ။
မဉ်ႏမဲဉ်ထွာတောဝ်း "အမာႏနောင်ႏတ"ယိုစားတဲ့ မွိုးဖါအောဝ်ႏခိန်ႏ ရက်ချာဗဲင်းမွိုင် လွူးခွပ်ခွုန်ꩻချာဗဲင်း မွိုးဖါမွိုင် မွိုးဖါကေꩻဇူꩻလဲ့ သေချာဗဲင်းမွိုင်။
"နောင်ႏတ"အမာႏတရာꩻ ပေါႏလꩻဆုဲင်ꩻလွလဲဉ်းသွူနောဝ်ꩻ ပါꩻမုဲင်ꩻကဲး အီႏလွဉ်ကယ်ႏ လွဉ်ချော့ꩻဟောင်း အသောင်ရင်ꩻသား တွမ်ႏဒေါ့ꩻမွိုန်းဒွုမ် အီႏလွဉ်ထွား ပါꩻခွယ်ႏတရွို့ꩻ ပါꩻယိန်းဆော့ꩻမဲ့ လွꩻထီႏထဲင်း။
ဖူးခို/ဖူးမူႏသီးယို မွိုးဖါနီပါꩻတာႏ ယံကထွာဒျာႏသွော့ ပိုလိန်ႏမာႏ ပိုရတနာႏ ယံကထွာဗာႏမွိုန်းသွော့ မွိုးဖါသီးတာႏ ပိုဓမ္မတာႏ ပိုတွူ ပိုနုတ်ꩻဖုံႏနောဝ်ꩻ မွိုးဖါနီပါꩻအောဝ်ႏခိန်ႏ ဖူးခို/ဖူးမူႏသီး ရက်ချာဗဲင်းမွိုးဖါနေား ။
### အာႏကွိုꩻ
ရက်ခွုန်ꩻချာသွော့ သေင်ႏတောမ်ႏဝါႏ

နီလိုꩻသီးခေတ်ယိုလဲင်ႏခါ ဒုံမုဲင်ꩻကို ဝေင်ꩻနယ်ႏမုဲင်ꩻကိုခန်းဝယောဝ်း ကဲဉ်းအာအာနောဝ်ꩻ အွဉ်ဝင်ꩻဖဲ့ယားကုဲင်လွ သေင်ႏတွမ်ႏဝါႏဖုံႏသွူ။ သေင်ႏဝါႏထွိုင်ႏတအဲဉ်ထောဝ်းဒွုမ်အရပ် ကထွာဒါႏသက်မွန် တမူ၊ ဖြွုမ် စတဲင်တိရစ္ဆာန်ႏဖုံႏလဲ့ အာႏကွိုꩻအုံနောင်အီအတာႏ အဟေ့ꩻရျူႏသာႏယာႏယို ‌ခြေားငါႏမွေးသွူ။ ပထဝီႏဟံႏလဲ့သဲင်တခြစ်ꩻ ထီတဲ့သေ့ꩻကြောင်းထိုꩻ လိုꩻသီးအရပ်ကိုတဲ့ လျားကတစ်ꩻ ပွိုးစွဉ်ႏနီလိုꩻသီး ထာꩻယူႏပစ်ꩻနမ်းတွော့ꩻ တိရစ္ဆာန်ႏဖုံႏ မော့ꩻဗာႏတေားဒုက္ခအစွိုးစွိုး ပွိုးပါႏဖဲ့ယားကုဲင် သေင်ႏတွမ်ႏဝါႏတန်ဒျာႏသွူ။

သေင်ႏဝါႏကလွိုင်ႏဒါႏ အရပ်နောဝ်ꩻ ထီတဲ့လွိုင်ႏ၊ အဟေ့ꩻရျူႏတဲ့စုံခွꩻ နမ်းသꩻလဲ့ ဘေꩻရန်ႏကင်ꩻ ခြူႏအမျိုꩻမျိုꩻ ကထွာဒါႏတိရစ္ဆာန်ႏသီး အစွိုꩻဖုံႏလဲ့နေား
အုံဗာႏပျောႏပျောႏသွင်ႏသွင်ႏ လွေꩻသဲင်ꩻအံႏအွꩻလဲ့ မနန်းခီဗာႏတောဝ်းသွူ။ ထီအွꩻကခြေားဗာႏအကျောင်ꩻနောဝ်ꩻ အပွိုးဖဲ့ယားကုဲင်ထိုꩻနေား သေင်ႏတွမ်ႏဝါႏ၊ လိုꩻတွမ်ႏသက်မွန်တိရစ္ဆာႏန်ဖုံႏလဲ့ အုံနောင်ရောင်ꩻပျောႏသွင်ႏတွမ်ႏ သေင်ႏတွမ်ႏဝါႏ သေင်ႏတွမ်ႏဝါႏယို ထွာလိုꩻတွမ်ႏတိရစ္ဆာန်ႏသီးအသက် အောဝ်ႏလိုႏရက်ပဲင်ꩻချာမွေးငါႏ သေင်ႏတွမ်ႏဝါႏ အောဝ်ႏလိုႏဖဲ့ယားကုဲင်သမ်းမွိုန်းဒွုမ် သေင်ႏတွမ်ႏဝါႏသွူ။ သေင်ႏကောင်ရွေꩻမဉ်ႏသွမ်ႏအွုမ်း တခမ်းလွုမ်းလွုမ်း တကောင်လွုမ်းလွုမ်းမꩻ ပီတိစွုမ်းသꩻ အံႏမထီဘေꩻ ထီခြေားဘေꩻဖုံႏယိုအီႏလွစ်ကင်ꩻညာꩻထိုꩻဗာႏ ပငါပရာꩻသွူ။

ဝဿန်ꩻတရာႏသီႏ ခမ်းခါမဉ်ႏတွိုႏ သေင်ႏကလိုႏဆို့ꩻချာဒါႏ အရပ် သေင်ႏကခြေားဒါႏ အရပ်စတဲင်ဖုံႏ တွိုင်ႏပင်ႏဆွေꩻနွေꩻ ဆွန်ꩻစူစွီႏသွိုသွို မူႏတွမ်ႏခို ပငါပရာꩻတွော့ꩻ အွဉ်ဝင်ꩻဆို့ꩻထူႏချာခန်းသွော့ သေင်ႏတွမ်ႏဝါႏဖုံႏသွူ။ တဖြာꩻတာႏဟောဝ်နမ်း ပယ်ႏညာꩻ
အမျာꩻအာႏစွဲးထေ ပငါရာꩻတွော့ꩻ မာန်ႏမာႏနအစွယ်ႏဗျင်ႏအော့ꩻ တွိုင်ႏပင်ႏရော့ꩻရော့ꩻထွူတဲင် စွုမ်ႏရပ်စွုမ်ႏဒုံ အွဉ်ဝင်ꩻရက်ပဲင်ꩻချာခန်းသွော့ သတ္တဝါႏသီးအသက် သေင်ႏတွမ်ႏဝါႏဖုံႏနေား အမျာꩻကူꩻကေား လောင်ꩻသွꩻသီးဖုံႏဩ။

## အာႏကွိုꩻ


ကဏ္ဍ:
ရခဲင်ႏလိုꩻခွိုꩻ

200px|thumb|ရခဲင်ႏအလံႏတောႏ
ရခဲင်ႏလိုꩻခွိုꩻ ယို မျန်မာခမ်းထီ ခမ်းရင်ꩻသားလိုꩻခွိုꩻနွယ်ႏ အကို လိုꩻခွိုꩻတခွိုꩻဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:မျန်မာခမ်းထီလိုꩻခွိုꩻဖုံႏ
ရက်ဗဲင်းသွော့

**"ရက်ဗဲင်းသွော့ သဘာဝအသောင်အရင်ꩻ"**
ဟန်ႏနေင်ႏ မျန်မာခမ်းတခမ်းလွုမ်းလွုမ်းကို ပွိုင်းဝွို့တွမ်ႏရာႏသီႏဥတု ထာꩻလျားမုအာႏသန်တဲင် ကသီလွဉ်ꩻဗာႏသားလဲ့အောဝ်ႏ၊ ကဒုက္ခလွဉ်ꩻဗာႏသားလဲ့ အောဝ်ႏနောဝ်ꩻသွူ။ ကဒုက္ခလွဉ်ꩻဗာႏသားနောဝ်ꩻ ကွပ်စွဉ်ႏထီခြောလွဉ်၊ ထီနောင်၊ ထီကန်ႏဖုံႏသေ့ꩻလွဉ်၊ ထီဖူꩻ ယရပ်ရပ်လဲ့ ထန်ႏဆေ့ꩻ၊ ယရပ်ရပ် လဲင်ႏတထန်ႏနွောင်ꩻတောဝ်းတဲ့ အောဝ်ႏနောဝ်ꩻသွူ။ ထီကန်ႏတန် သုဲင်ꩻခေါဝ်၊ ထီဖူꩻဖါမွန်းဖုံႏယို ထီသေ့ꩻကြွို့ꩻတောဝ်းလဲ့ ဟန်ႏနေင်ႏသေ့ꩻလွဉ်ဗာႏလဲဉ်းနောဝ်ꩻသွူ။
ရာႏသီႏဥတု မဉ်ႏတမဲဉ်ႏတောဝ်းနောဝ်ꩻလိုꩻလဲ့ မော့ꩻဒါႏထာꩻဆာ၊ ထာꩻသီ၊ ဆို့ꩻရုဲင်ရေꩻလဲ့ အဆင်ႏတပြေႏတောဝ်း၊ ဆို့ꩻရုဲင်ရေꩻ အဆင်ႏမဉ်ႏတပြေႏတောဝ်းနောဝ်ꩻ နီလိုꩻသီးတာႏ အံႏအွꩻရေꩻကိစ္စ ဒုက္ခအောဝ်ႏလွဉ်ဒါႏသွူတကာႏတောဝ်း၊ ရာႏသီႏဥတုဖေႏကမဲဉ်ႏလွဉ်နောဝ်ꩻလဲ့ အောဝ်ႏလိုႏထိန်ꩻသိမ်ꩻလွေꩻ သဘာဝအသောင်အရင်ꩻ သေင်ႏတနွိုင်၊ ကောင်၊ ဒုံသောင်ဒုံထျꩻကအောဝ်ႏဒါႏ သေင်ႏ၊ ကောင်ဖုံႏယို အောဝ်ႏလိုႏယားတောဝ်းနောဝ်ꩻသွူ။ ကအောဝ်ႏထွူလဲဉ်း သေင်ႏ၊ တနွိုင်၊ ကောင်ဆောင်ႏဖုံႏယိုလဲ့ ဖေႏအောဝ်ႏစွူစွူ၊ တအောဝ်ႏတောဝ်းဒွိုန်း ခင်ႏလမ်းလဲ့ အဝ်ႏလိုႏဆို့ꩻဖေႏ သေင်ႏပေႏဖုံႏ၊ သေင်ႏမွူး၊ ဝါႏမွူးယို မဉ်ႏလွိုင်ႏကွိုန်ꩻမꩻ ထီယိုအဆင်ႏ အီႏပြေႏလွဉ်နောဝ်ꩻသွူ။
ဟန်ႏနေင်ႏ (အယ်နီညို)အလျားယိုနောဝ်ꩻ အီႏလျားလွေꩻ ဗꩻတွိုႏဒဲဉ်စေတ်ꩻလောင်းတဲင် နီသွဉ်းသီး ဆို့ꩻရုဲင်ꩻရေꩻလဲ့သင်၊ ခြွိုင်ႏသန်ꩻရေꩻအတာႏလဲ့သင် အောဝ်ႏလိုႏအွဉ်ႏသတိꩻငါႏနောဝ်ꩻသွူ။ လိုꩻဖြားဖုံႏ၊ လိုꩻပေႏဖုံႏ၊ ပွိုင်းဝွို့တွမ်ႏထာꩻလျားငါႏတဲင် ခြွိုင်ႏသန်ꩻရေꩻအတာႏ အောဝ်ႏလိုႏအွဉ်ႏရေꩻငါႏ၊ လိုꩻဖြားတာႏ အောဝ်ႏလိုႏအွဉ်ႏအုံဖေႏ အဟေ့ꩻရျူႏကအောဝ်ႏဒါႏ သုမ်းကို၊ လမ်းကို၊ လိုꩻပေႏဖုံႏယို အောဝ်ႏလိုႏဖေႏခွုမ်ဆိုးလွူꩻမွိုန်းတောဝ်းထာꩻ၊ အောဝ်ႏလိုႏအွဉ်အုံဒျာႏ လမ်းကို၊ ထာꩻဟေ့ꩻကို မဉ်ႏမဲဉ်ခွုမ်ပဆိုးထာꩻတဲ့ အောဝ်ႏလိုႏအွဉ်ႏခွုမ်ပဆိုးဒျာႏ ထာꩻဟေ့ꩻကိုနောဝ်ꩻသွူ။
တညတောဝ်း ကွပ်စွဉ်ႏခမ်းတလီꩻသန်တဲင် ဘုရာꩻကက္ကူႏ စေႏတီႏအဆူႏပေါင်ꩻ ၁၇၀၀-လွို၊ ပါတွမ်ႏလမ်းပါႏယဟန်ႏ ခံႏဗာႏလဲဉ်း တလီꩻတံႏသွူ။ လာဒဲဉ်ရုတ်ꩻ ဒဲဉ်စေတ်ꩻလီ ခမ်းအလော့ တဖြောဝ်းဒါႏ၊ တလီꩻစ်ꩻကုဲင်းသန်ဒါႏ၊ ခမ်းမဉ်ႏလော့လဲ့ ပသီႏမွူးရာႏ ကုဲင်းလင်ꩻပါဒါႏ၊ တျာႏဆေႏဒါႏ စစွဉ်ႏရာႏသီႏဥတု အခေႏနေႏယို အီႏထွာလွဉ်နွောင်ꩻတဲင် အောဝ်ႏလိုႏအုံအောဝ်ႏ တွမ်ႏသတိꩻနောဝ်ꩻသွူ။
နေးတွမ်ႏထာꩻထီႏဆွာꩻတဲင် နီရပ်ရာႏ ဒေႏသအကို ကအောဝ်ႏသေင်ႏတနွိုင်၊ သေင်ႏမွူးသေင်ႏပေႏဖုံႏယို ထိန်ꩻသိမ်ꩻလွေꩻသွော့ဝင်ꩻ ထီကထန်ႏဒါႏအရပ်၊ ထီဖူꩻထျꩻသောင်ယိုလဲ့ အောဝ်ႏလိုႏဆို့ꩻဖေႏအာအာ ထီဓာတ်ကအောဝ်ႏဒါႏ သေင်ႏမွူးမျိုꩻနောဝ်ꩻသွူ။
နောဝ်ꩻမꩻ သꩻအောဝ်ႏတယောဝ်း၊ သꩻအဲဉ်ထောဝ်းတယောဝ်း အုံနောင်လွေꩻဒျာႏ တွမ်ႏသဘာဝအသောင်အရင်ꩻတဲင် လိုႏထိန်ꩻသိမ်ꩻဟောဝ်ငါႏ သေင်ႏတခြာနောဝ်ꩻသွူ။
### အာႏကွိုꩻ
ရန်ႏသူႏသိုမ်မျိုꩻ

ရန်ႏသူႏကရိုꩻနဝ်ꩻ

၁။ နမ်းကို ရန်ႏသူႏ၊
၂။ လမ်းကို ရန်ႏသူႏ၊
၃။ ခမ်းကို ရန်ႏသူႏ အဝ်ႏသွံမျိုꩻ နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။

၁။ နမ်းကိုရန်ႏသူႏ- ပေါ်ႏရန်ႏသူႏနမ်းကိုအဝ်ႏနဝ်ꩻ အဗွေႏမော့ꩻ ထာꩻဒုက္ခ။

၂။ လမ်းကိုရန်ႏသူႏ- ပေါ်ႏရန်ႏသူႏ လမ်းကိုအဝ်ႏနဝ်ꩻ လမ်းသားမော့ꩻ ထာꩻဒုက္ခ။

၃။ ခမ်းကိုရန်ႏသူႏ- ပေါ်ႏရန်ႏသူႏ ခမ်းကိုအဝ်ႏနဝ်ꩻ
ခမ်းသားမော့ꩻ ထာꩻဒုက္ခ။

ရန်ႏသူႏကရိုꩻနဝ် တန်ႏတူႏတဝ်းတွမ်ႏ
ထာꩻငိမ်ꩻချမ်ꩻ၊ ထာꩻချမ်ꩻသာႏတဲင် ဆဲင်ႏရာꩻအနယ်ꩻ၊ ပဲင်မာꩻ ဝွေႏဖန်ႏ၊ နေးတွမ်ႏဉာဏ်ႏ တွိုက်ꩻထန်ႏထိုꩻမꩻ ငိမ်ꩻခွꩻချမ်ꩻသာႏနဝ်ꩻသွူ။

### အာႏကွိုꩻ
ရန်ႏတကွုန်ႏတွိုင်ꩻဒေႏသတန်

**ရန်ႏတကွုန်ႏတွိုင်ꩻဒေႏသတန်** (အဲင်းကလေတ်: Yangon Region, မိဉ်ꩻလီꩻ: Rangoon Division) (မန်း: ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး) ယို မျန်မာခမ်းထီ တွိုင်ꩻဒေႏသတန်တွမ်ႏခမ်းနယ်ႏ  ၁၄ ဖြုံႏအကို ထွာဒျာႏ ဟံႏနယ်ႏအအဲဉ်ႏသွတ်ꩻတောမ်ႏ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်း အအာသွတ်ꩻ တွိုင်ꩻဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ အဝ်ႏဒျာႏမျန်မာခမ်းထီ ခမ်းခဝ်ဒွမ်တဲင် အသောင်နဝ်ꩻ ပဂိုꩻတွိုင်ꩻဒေႏသတန်၊ ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻဒေႏသတန် တွမ်ႏ မုတ္တမပင်ႏလယ်ႏကွေ့ ဖုံႏ အဝ်ႏရဲဉ်ႏခူခါꩻ သွူ။ ဝေင်ꩻတန်နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဝေင်ꩻရန်ႏတကွုန်ႏ နဝ်ꩻသွူ။

ခရိစ်နေင်ႏ ၁၉၇၂−ဗာႏ၊ တယ်ႏစ လာဩဂုတ်ယို ဖောႏထန်ႏလွေꩻ အိုပ်ချုတ်ရေꩻစနိတ်တသာတဲင် ကအဝ်ႏရီးလဲဉ်းဒါႏ ခရဲင်ႏအရန်းဖုံႏယို မာꩻကုဲင်ထိုꩻတဲင် ဖြွမ်းဗူႏလွေꩻ ရန်ႏတကွုန်ႏတွိုင်ꩻသွူ။ ကရီးခါ ပဂိုꩻတွိုင်ꩻကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏယို ပါလွေꩻတေား ဒျာႏ ရန်ႏတကွုန်ႏတွိုင်ꩻဒေႏသကိုသွူ။ ဝေင်ꩻရန်ႏတကွုန်ႏကို ကရီးခါ ရပ်ကွက်တန်ဖုံႏယိုလဲ့ အွဉ်ႏထွာလွေꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ရန်ႏတကွုန်ႏတွိုင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ကိုကိုးကြွန်လဲ့ ပါတဲင် ဝေင်ꩻနယ်ႏ ပေါင်ꩻအဝ်ႏ (၄၀)နဝ်ꩻသွူ။

## ခရဲင်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
### ခရဲင်ႏကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ

ဝေင်ꩻအဝ်ႏ(၂၁)ဝေင်ꩻ၊ ရပ်ကွက်အဝ်ႏ(၇၄၃)ကွက်၊ အွိုင်ႏအဝ်ႏ(၆၂၁)အွိုင်ႏ၊ ဒုံအဝ်ႏ (၂၁၄၃)ဒုံသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:မျန်မာခမ်းထီကိုတွိုင်ꩻဒေႏသတန်ဖုံႏ
ရန်ႏသူႏစဲစ်ထွာ ဖေင်ꩻယာဗွာ

ယာဗွာတခြဲက်ꩻ နီရန်ႏသူႏ၊ ကကျင်ꩻခိုမူႏ ခြင်ꩻဒုက်ခ၊ နုဲင်းခြောင်းကဝ်ယꩻ ဖိုꩻမတန်ႏ၊ လိုꩻမွိုက်ထာꩻအံႏ ခြွိုင်ႏသန်ꩻကုဲင်၊ သွီႏယာႏဟုဲင်လုဲင် သဲင်တခြိစ်ꩻ၊ ထာꩻယူႏလဲ့ပိစ်ꩻ မပေါက်ဖြဲဉ်၊ အံႏမတေားဒဲဉ် ကေန်ꩻဖြန်ဗာႏ၊ စေꩻစိန်ႏဥစ္စာႏ လို့ခြေင်အာ၊ သꩻဖြုံႏနဝ်ꩻခါ အအာႏဆေ့ꩻ၊ အဝ်ႏခြံစာတေ့ꩻ ဝင်ꩻထူႏသိမ်ꩻ၊ စာဗာႏအေင်ခြိမ်ꩻ စာပါဆိုမ်ႏ၊ သေင်ႏပင်ခြိုမ်ႏခြိုမ်ႏ ထိုမ်ႏဗျာႏစာ၊ ခင်ႏဖာႏခြဲပ်ငါ မထိုမ်းဗာႏ၊ ခြဝ်ငဝ်းသီပြာႏ "ယာဗွာသား"။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:ကဗျာ
ရပ်ပဲ့စ်သွစ်ꩻပါꩻ

**"အက္ခဏသုတ် (ရပ်ပဲ့စ်သွစ်ꩻပါꩻ-တရာꩻလꩻတဝ်း)"**
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
အထီႏအဟွူန်ဆေ့ꩻ ပုထုဇဉ်ႏဖုံႏနောဝ်ꩻရိုꩻ-
'လောက ကဖေႏအပ်ဒါႏ အခွင်ꩻအရေꩻ အဝ်ႏဒျာႏ၊ လောကကိုယို မာꩻအမျိုꩻမုဲင်ꩻ လꩻဒျာႏ'ဒေါ့ꩻဖွီထာꩻနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ ပုထုဇဉ်ႏနဝ်ꩻ 'မာꩻခွင်ꩻလꩻမကောင်၊ လꩻတဝ်းမကောင်'သေတဝ်း။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
မာꩻခွင်ꩻတလꩻတဝ်း၊ ကံကျင်ꩻခွင်ꩻလꩻတဝ်း၊ အခိန်ႏခါႏတမွေးတဝ်း၊ အခွင်ꩻသာႏတဖေႏတဝ်း၊ အခေႏအနေႏ တဖေႏတဝ်းနဝ်ꩻ အဝ်ႏသွစ်ꩻမျိုꩻ၊ သွစ်ꩻမျိုꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ-
၁။ လောကကိုယို ဘုရာꩻနမ်းအဝ်ႏဒျာႏ၊ တရာꩻတဲ့ဟော်ꩻဒျာႏ၊ ကွဲႏတွော့ꩻ ဝွေꩻနဝ်ꩻ လင်ꩻထဲ့ဒျာႏငါးရုဲင်ꩻ၊ ထင်ꩻထဲ့ငါးရုဲင်ꩻခိန်ႏနဝ်ꩻ အကျင်ꩻဟောဝ် ကလꩻမီမဂ်ဖိုလ်ႏ၊ ကုသိုလ်ႏတရာꩻနဝ်ꩻ ဝွေꩻမာꩻတလꩻတဝ်း၊ ယိုနဝ်ꩻ လꩻမဂ်ဖိုလ်ႏတာႏ (ပထမ)အခိန်ႏခါႏ မွေးတဝ်း။
၂။ လောကကိုယို ဘုရာꩻနမ်းအောဝ်ႏဒျာႏ၊ တရာꩻတဲ့ဟော်ꩻဒျာႏ၊ ကွဲႏတွော့ꩻ ဝွေꩻနောဝ်ꩻ အဝ်ႏထွာဒျာႏ တိရစ္ဆာန်ႏ၊ အဝ်ႏထွာ တိရစ္ဆာန်ႏခိန်ႏနဝ်ꩻ အကျင်ꩻဟောဝ် ကလꩻအီမဂ်ဖိုလ်ႏ၊ ကုသိုလ်ႏတရာꩻနောဝ်ꩻ ဝွေꩻမာꩻတလꩻတဝ်း၊ ယိုနဝ်ꩻ လꩻမဂ်ဖိုလ်ႏတာႏ (ဒုတိယ)အခိန်ႏခါႏ မွေးတဝ်း။
၃။ လောကကိုယို ဘုရာꩻနမ်းအဝ်ႏဒျာႏ၊ တရာꩻတဲ့ဟော်ꩻဒျာႏ၊ ကွဲႏတွော့ꩻ ဝွေꩻနောဝ်ꩻ အဝ်ႏထွာဒျာႏ ပိတ္တာႏ၊ အဝ်ႏထွာ ပိတ္တာႏခိန်ႏနဝ်ꩻ အကျင်ꩻဟောဝ် ကလꩻအီမဂ်ဖိုလ်ႏ၊ ကုသိုလ်ႏတရာꩻနဝ်ꩻ ဝွေꩻမာꩻတလꩻတဝ်း၊ ယိုနဝ်ꩻ လꩻမဂ်ဖိုလ်ႏတာႏ (တတိယ)အခိန်ႏခါႏ မွေးတဝ်း။
၄။ လောကကိုယို ဘုရာꩻနမ်းအောဝ်ႏဒျာႏ၊ တရာꩻတဲ့ဟော်ꩻဒျာႏ၊ ကွဲႏတွော့ꩻ ဝွေꩻနောဝ်ꩻ အဝ်ႏထွာဒျာႏ အသညသတ်ဗျဟ္မာႏ (အဝ်ႏဒျာႏနမ်းပွိုင်လွုမ်ꩻ)၊ အဝ်ႏထွာ အသညသတ်ဗျဟ္မာႏခိန်ႏနဝ်ꩻ အကျင်ꩻဟဝ် ကလꩻအီမဂ်ဖိုလ်ႏ၊ ကုသိုလ်ႏတရာꩻနဝ်ꩻ ဝွေꩻမာꩻတလꩻတဝ်း၊ ယိုနဝ်ꩻ လꩻမဂ်ဖိုလ်ႏတာႏ (စတုတ္ထ)အခိန်ႏခါႏ မွေးတဝ်း။
၅။ လောကကိုယို ဘုရာꩻနမ်းအဝ်ႏဒျာႏ၊ တရာꩻတဲ့ဟော်ꩻဒျာႏ၊ ကွဲႏတွော့ꩻ ဝွေꩻနောဝ်ꩻ အဝ်ႏထွာဒျာႏ လိုꩻရွိုင်ꩻ၊ ရဟန်ꩻသံဃာႏ တအဲဉ်ထဝ်းအရပ်၊ တသေတဝ်းထာꩻရာꩻရာꩻ၊ ဝွေꩻအဝ်ႏထွာ လိုꩻရွိုင်ꩻခိန်ႏနဝ်ꩻ အကျင်ꩻဟောဝ် ကလꩻအီမဂ်ဖိုလ်ႏ၊ ကုသိုလ်ႏတရာꩻနဝ်ꩻ ဝွေꩻမာꩻတဒါႏတဝ်း၊ ယိုနဝ်ꩻ လꩻမဂ်ဖိုလ်ႏတာႏ (ပဉ္စမ)အခိန်ႏခါႏ မွေးတဝ်း။
၆။ လောကကိုယို ဘုရာꩻနမ်းအဝ်ႏဒျာႏ၊ တရာꩻတဲ့ဟော်ꩻဒျာႏ၊ ကွဲႏတွော့ꩻ ဝွေꩻနဝ်ꩻ အယူႏမာႏ အဝ်ႏထွာဒျာႏ မိစ္ဆာႏဒိဋ္ဌိတဲင် အကျင်ꩻဟောဝ် ကလꩻအီမဂ်ဖိုလ်ႏ ကုသိုလ်ႏတရာꩻနဝ်ꩻ ဝွေꩻတမာꩻတဝ်း၊ ယိုနောဝ်ꩻ လꩻမဂ်ဖိုလ်ႏတာႏ (ဆဋ္ဌမ)အခိန်ႏခါႏ မွေးတဝ်း။
၇။ လောကကိုယို ဘုရာꩻနမ်းအဝ်ႏဒျာႏ၊ တရာꩻတဲ့ဟော်ꩻဒျာႏ၊ ကွဲႏတွော့ꩻ ဝွေꩻနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏလိုꩻနားတအွိုင်၊ ထွာဒျာႏလိုꩻလိုꩻတအာႏတွော့ꩻ အကျင်ꩻဟောဝ် ကလꩻအီမဂ်ဖိုလ်ႏ၊ ကုသိုလ်ႏတရာꩻနဝ်ꩻ ဝွေꩻမာꩻတဒါႏတဝ်း၊ ယိုနဝ်ꩻ လꩻမဂ်ဖိုလ်ႏတာႏ (သတ္တမ)အခိန်ႏခါႏ မွေးတဝ်း။
၈။ ဝွေꩻနဝ်ꩻ လိုꩻတအွိုင် တအာႏမွေးတဝ်း၊ ကွဲႏတွော့ꩻ ဝွေꩻကထွာလိုꩻတွင်ꩻနဝ်ꩻ ဘုရာꩻပွင်ꩻခိန်ႏမွေးတဝ်း၊ (သာႏသနာႏခေ့ꩻခိင်ႏဒျာႏ)တဲင်တွော့ꩻ အကျင်ꩻဟောဝ် ကလꩻအီမဂ်ဖိုလ်ႏ ကုသိုလ်ႏတရာꩻနဝ်ꩻ တမာꩻဗာႏတဝ်း၊ ယိုနဝ်ꩻ လꩻအီမဂ်ဖိုလ်ႏတာႏ (အဋ္ဌမ)အခိန်ႏခါႏ မွေးတဝ်းနောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ အဋ္ဌကနိပါတ်၊ အက္ခဏသုတ်)
### အာႏကွိုꩻ
ရဟန်ꩻကဿပဂေါတ္တ

**"ရဟန်ꩻကဿပဂေါတ္တဝတ္ထု (အပဲစ်အဲဉ်ထောဝ်း ဝါးထိုꩻလꩻတောဝ်း)"**

အွိုးခꩻတလဲင်ႏ ကာသိခမ်းကိုနဝ်ꩻ "ဒုံဝါသဘ"အဝ်ႏတဒုံ၊ ဗွေႏဗွန်နဝ်ꩻ အမဉ်ꩻတောႏဟဲ့ꩻ "ကဿပဂေါတ္တ"၊ ဗွေႏဗွန်နဝ်ꩻ လိုꩻရိုႏသေႏသီႏလသိက္ခာႏ၊ သꩻရင်ꩻတဲ့ဟောဝ်ငါႏ၊ ပေါႏရဟန်ꩻထဉ်ႏဖျော်တဲ့ သꩻရောင်းသꩻရေꩻ ကျိုႏဆွုမ်ႏ၊ တွောင်ဖေႏထီ ဟွာႏခင်ႏတာႏ၊ အွဉ်ႏလင်ꩻဖေႏဖွိုင်ꩻခေါဝ် (တွစ်အီခင်ႏတာႏ)။
ထူႏအွဉ်ႏဟောဝ်ဖေႏသပိတ်၊ ဒါဖေႏခင်ႏလမ်း၊ အွဉ်ႏတံꩻဖေႏထီအွꩻ၊ တွောင်ဖေႏထီလူးတာႏ၊ သဲင်ꩻဒေါ့ꩻတကာႏ ထွဉ်ႏပသာသွမ်ꩻ၊ မာꩻတာႏဝွန်ႏကေႏကေႏနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် ထဉ်ႏအာဂန္တုဖုံႏနဝ်ꩻ သꩻချမ်ꩻသာႏ အံႏဖြာႏမွေးစွဉ်ႏ ဗွေႏဗွန်နောဝ်ꩻသွူ။
ရဟန်ꩻထဉ်ႏ အာဂန္တုဖုံႏနဝ်ꩻ "ဗွေႏဗွန်သဘော်ꩻဟောဝ်ငါႏ"ရိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် လွဉ်ဆိုႏလွဝါႏ ဒုံဝါသဘ၊ ဗွေႏဗွန်ကဿပဂေါတ္တကျောင်ꩻကို၊ မဉ်ႏထွဉ်ႏငါႏ တကာႏပသာသွမ်ꩻ စွုမ်ႏနီꩻနီꩻတဲ့ မဲ့ꩻတကာႏကျွိုက်တဝ်း၊ သွံနီꩻမာꩻငါနဝ်ꩻ ထွဉ်ႏလွေꩻတွုံꩻနေးသွမ်ꩻ၊ ရဟန်ꩻထဉ်ႏဖုံႏ ထွိုင်ႏသေတဖူꩻတဲင် ဗွေႏဗွန်ကျွꩻလွဉ်ꩻတဝ်းဒွုမ်၊ ဒေါ့ꩻရီညတဝ်းဒွုမ် ရဟန်ꩻထဉ်ႏဖုံႏ၊ ဗွေႏဗွန်နဝ်ꩻ အားထွုတ်ကျပ်ဒျာႏ တရာꩻနောဝ်ꩻသွူ။
တွိုႏနဝ်ꩻခါ ရဟန်ꩻထဉ်ႏဖုံႏ ပေါႏနာႏလိုႏဒွုမ်ဗွေႏဗွန်၊ ဝွေꩻသီးမဉ်လꩻပဲင်ႏထိုꩻဝင်ꩻကျောင်ꩻ၊ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ ရဟန်ꩻထဉ်ႏဖုံႏနဝ်ꩻ ရိုꩻစွဉ်ႏဗွေႏဗွန်နုဲင်းယို-
"ယိုဗွေႏ- နီဗွေႏနဝ်ꩻ နီသွဉ်းသီး ကလွဉ်ခါနဝ်ꩻ သꩻရောင်းသꩻရေꩻ ကျိုႏဆွုမ်ႏနီသွဉ်းသီး၊ တာႏဝွန်ႏကေႏကေႏ မာꩻဖေႏနီသွဉ်းသီး၊ နီသွဉ်းသီး ကအံႏဖြာႏ၊ တွိုႏယိုခါ ဒေါ့ꩻရီအာဒွုမ်နီသွဉ်းသီး၊ 'နီဗွေႏနဝ်ꩻ အာပတ်သင်ꩻလဲဉ်း (အပဲစ်အဝ်ႏလဲဉ်း)၊ ထွားချာ နီဗွေႏအပဲ့စ်နောဝ်ꩻဟုဲင်း"ရိုꩻစွဉ်ႏနုဲင်းနဝ်ꩻ။
ဗွေႏဗွန်ကဿပဂေါတ္တရိုꩻချာ-
"ခွေသွဉ်း အာပတ်တသင်ꩻတောဝ်း၊ အပဲစ်တအဲဉ်ထောဝ်း၊ ထွားခရာႏတလိုႏတောဝ်း"
"နီဗွေႏနဝ်ꩻ ကွပ်ထွားတောဝ်းအာပတ် (ကျာꩻတဝ်းဒေႏသနာႏ)တဲင် အုံညီꩻနီသွဉ်းသီး အပ်တောဝ်း၊ ထန်ႏထိုꩻကျောင်ꩻယိုဟုဲင်း" ဝါးထန်ႏတသဉ်ဆော့ထိုꩻစွဉ်ႏဗွေႏဗွန်နုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။
ဗွေႏကဿပဂေါတ္တ လွေꩻလောဝ်းဗွေႏဘုရာꩻ၊ ဗွေႏဘုရာꩻရိုꩻ-
"တပဲ့ꩻကဿပဂေါတ္တဟွေး-
နာꩻနဝ်ꩻ အာပတ်တသင်ꩻတဝ်း၊ အပဲစ်တအဲဉ်ထဝ်း၊ သဲင်ꩻအုံချာ နာꩻကျောင်ꩻသူꩻဟုဲင်း" ဗွေႏဘုရာꩻရိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် ဝွေꩻဗွေႏသဲင်ꩻအုံချာအကျောင်ꩻ၊ ထွိုင်ႏသေလွေꩻလောဝ်းဘုရာꩻတဲင် ရဟန်ꩻထဉ်ႏဖုံႏနဝ်ꩻ သꩻဝꩻ၊ ကော့ꩻမာႏနမ်းပငါပရာꩻ၊ လွေꩻထေ့ဗွေႏဘုရာꩻ၊ ကန်းတော့ꩻချာယင်း ဗွေႏဗွန်ကဿပဂေါတ္တ၊ ဗွေႏဘုရာꩻရိုꩻ-
"ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
ရဟန်ꩻအပဲစ်တအဲဉ်ထဝ်းနဝ်ꩻ ဝါးထိုꩻလꩻတဝ်း၊ ပေါႏဝါးထိုꩻဝင်ꩻနဝ်ꩻ 'ဒုက္ကဋ်အာပတ်ဗာႏ"မိန်းစွဉ်ႏဒျာႏနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ (ဝိနယ၊ မဟာဝဂ္ဂပါဠိတောႏ၊ စီဝရက္ခန္ဓက)
### အာႏကွိုꩻ
ရဟန်ꩻငတ်ꩻရျာꩻ

**"၄၄။ ဂါႏထာႏပြန်ႏပအိုဝ်ႏခြေင်ခြေင်"**

ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- နမ်းကရိုꩻဒါႏဟံႏယို ပါꩻမုဲင်ꩻနေးတွမ်ႏအဉာဏ်ႏ အီႏဝွေႏဖန်ႏနွောင်ꩻဟောင်း၊ အပါယ်ႏလစ်ꩻခမ်း၊ လူꩻခမ်း၊ ဗျဟ္မာႏခမ်း လိုꩻခမ်းဖုံႏနဝ်ꩻ ပါꩻမုဲင်ꩻနေးတွမ်ႏအဉာဏ်ႏ အီႏဝွေႏဖန်ႏနွောင်ꩻဟောင်း။ သေကောဝ်ႏအစားစား စားကောဝ်ႏသားနဝ်ꩻ ကောဝ်ႏယိုနဝ်ꩻ အဟောဝ်-ကောဝ်ႏယိုနဝ်ꩻအကုဲင် နေးတွမ်ႏအဉာဏ်ႏ ဝွေႏဖန်ႏသေလွိုက်နွောင်ꩻနောဝ်ꩻအတွိုင်ꩻ ပွုံႏခွိုင်ꩻတဲက်အီ ဖေႏကဗွန်ပီနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ကဟော်ꩻခါꩻ ဗောဓိပက္ခိယတရာꩻယို ပါꩻမုဲင်ꩻနေးတွမ်ႏအဉာဏ်ႏ အီႏဝွေႏဖန်ႏနွောင်ꩻဟောင်း။

**"၄၅။ ဂါႏထာႏပြန်ႏပအိုဝ်ႏခြေင်ခြေင်"**

ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး နမ်းကရိုꩻဒါႏ ဟံႏယို သေက္ခပုဂ္ဂိုလ်ႏ နွတ်ꩻပါꩻနဝ်ꩻ နေးတွမ်ႏအဉာဏ်ႏ အီႏဝွေႏဖန်ႏနွောင်ꩻဒျာႏ၊ အပါယ်ႏလစ်ꩻခမ်း လူꩻခမ်း ဗျဟ္မာႏခမ်း လိုꩻခမ်းဖုံႏယိုနဝ်ꩻ သေက္ခပုဂ္ဂိုလ်ႏနွတ်ꩻပါꩻနဝ်ꩻ နေးတွမ်ႏအဉာဏ်ႏ အီႏဝွေႏဖန်ႏနွောင်ꩻဒျာႏ။
စာကောဝ်ႏသားနဝ်ꩻ ကောဝ်ႏယိုနဝ်ꩻ အဟောဝ်၊ ကဝ်ႏယိုနဝ်ꩻ အကုဲင် နေးတွမ်ႏအဉာဏ်ႏ ဝွေႏဖန်ႏသေလွိုက်နွောင်ꩻ၊ ဖေႏကဗွန်ပီနောဝ်ꩻအတွိုင်ꩻ တရာꩻယို နုဲင်းယို၊ တရာꩻယိုနုဲင်းနဝ်ꩻ သေက္ခပုဂ္ဂိုလ်ႏနွတ်ꩻပါꩻ နေးတွမ်ႏအဉာဏ်ႏ အီႏဝွေႏဖန်ႏနွောင်ꩻဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။

**"လꩻဗဟုသုတ၊ လꩻအီသတိꩻနုဲင်းယို"**

ဟော်ꩻထွားသွဉ်ဗာႏ ရဟန်ꩻငတ်ꩻရျာꩻဝတ္ထုယိုနဝ်ꩻ-
၁။ ခါးလားကဒေါ့ꩻပျင်ႏ ငေါဝ်းအလောင်ႏအလင်နဝ်ꩻ အဝ်ႏလိုႏဒေါ့ꩻဒျာႏ တရာꩻခရာႏအကျောင်ꩻ၊

၂။ ခါးလားကဝွေႏဖန်ႏ နမ်းအထန်ႏ အလောင်ႏအလင်နဝ်ꩻ (ခါးလားကဝွေႏဖန်ႏဝင်ꩻ၊ ခါးလားကထွားဝင်ꩻအပဲစ်နဝ်ꩻ) ဟောဝ်ထွားဝွေႏဖန်ႏဒျာႏ နီနမ်း(ကို)ယို၊ ဟောဝ်အားထွုတ်ဒျာႏတရာꩻအကျောင်ꩻ၊

၃။ သေက္ခပုဂ္ဂိုလ်ႏ နွတ်ꩻပါꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အီႏဝွေႏဖန်ႏနွောင်ꩻဒျာႏ ဗောဓိပက္ခိယတရာꩻ (၃၇)ပါꩻအကျောင်ꩻ၊

၄။ နာႏတရာꩻယို အကျိုꩻအောဝ်ႏငါႏ ထွာနွောင်ꩻစွဉ်ႏ ရဟန္တာႏအကျောင်ꩻ-စတဲင်နုဲင်းယိုနဝ်ꩻ သေထွꩻအီသတိꩻအာတန်။ 
### အာႏကွိုꩻ
ရဟန်ꩻကုဲင်သီးထာꩻကျွိုက်

**"သံဃဘေဒသုတ် (ရဟန်ꩻကုဲင်သီးထာꩻကျွိုက်၊ ရဟန်ꩻမွိုက်သီး ထာꩻရေႏရွယ်ႏ)"**
အွိုးခꩻတလဲင်ႏ
နီဗွေႏဘုရာꩻအဝ်ႏအုံ ကောသမ္ဗီႏခမ်း၊ ကျောင်ꩻဃောသိတာရုံကိုအတွင်ꩻ သံဃာႏချင်ꩻချင်ꩻတဲ့ ခေါဝ်းတဝ်းလို့ဝင်ꩻတဲင် နီဗွေႏဘုရာꩻရိုꩻ-
အာႏနန္တာႏ-
ရဟန်ꩻကမာꩻပꩻ၊ ကမာꩻလီသံဃာႏနဝ်ꩻ ဝွေꩻထာꩻရေႏရွယ်ႏချက် အဝ်ႏလစ်ꩻမျိုꩻ၊ လစ်ꩻမျိုꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ-
၁။ သာႏသနာႏကိုယို ရဟန်ꩻယွုတ်နဝ်ꩻ သီႏလအဲဉ်ထဝ်း၊ သꩻရင်ꩻဟောဝ်တဝ်း၊ အကျင်ꩻဝွေႏတန်၊ ဒို့ꩻခါꩻအပဲ့စ်၊ ဝွေꩻနဝ်ꩻ ရဟန်ꩻတမွေးတဝ်းတဲ့ ဝွန်ႏခံႏအနမ်းရဟန်ꩻ၊ ခွေယိုရဟန်ꩻဒျာႏ ဝွေꩻရိုꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻ၊ အကျင်ꩻတမျတ်တဝ်းတဲ့ ရိုꩻအကျင်ꩻမျတ်၊ အကိုသေင်တန်၊  အသꩻစိုႏဒျာႏ ကိလေႏသာႏတန်။
ဝွေꩻယူႏနုဲင်းယို-
'ခွေအကျင်ꩻယို၊ ခွေထာꩻမာꩻယို ရဟန်ꩻဟောဝ်သီးဖုံႏ မဉ်ႏသေတနီꩻခါ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏ လွောင်ႏဗူႏဟောဝ်ငါႏ၊ အာႏမဉ်ႏတလာနဝ်ꩻ မဲ့ꩻအီႏယားခွေ၊ မဲ့ꩻအီႏဝါးထန်ႏထိုꩻခွေ၊ မဲ့ꩻအီႏထွဉ်ႏထွက်ခွေ'၊ သံဃာႏ မဉ်ႏတလွောင်ႏဗူႏတဝ်းလို့ဝင်ꩻ အယားခွေ အမျိုꩻအီႏနွောင်ꩻမွေးတဝ်း၊ ထီႏပဌမ အကျိုꩻယိုတဲင် 'ဝွေꩻနစ်သက်သံဃာႏပꩻလီ'၊ ဝွေꩻဖေႏအာႏ 'သံႏဃာႏဖေႏကပꩻလီ'နောဝ်ꩻသွူႏ
အာနန္တာႏဟွေး-
၂။ ရဟန်ꩻယွုတ်နဝ်ꩻ 'ထာꩻယူႏမာႏ ထွာမိစ္ဆာႏဒိဋ္ဌိ'တန်၊ ရဟန်ꩻဟောဝ် ရဟန်ꩻမျတ်သီးဖုံႏ ကျွိုက်တဝ်း၊ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏ မဉ်ႏလွောင်ႏဗူႏ၊ မဉ်ႏဖြွမ်းလို့ဝင်ꩻနဝ်ꩻ ရဟန်ꩻဟောဝ် ရဟန်ꩻဒါႏ သမ္မာႏဒိဋ္ဌိသား အာႏတလာ၊ ယားဝွေꩻ၊ ဝါးထိုꩻဝွေꩻ၊ ထွဉ်ႏထွက်ထိုꩻဝွေꩻလꩻ၊ ရဟန်ꩻသီး မဉ်ႏပꩻလီနဝ်ꩻ အီႏနွောင်ꩻတဝ်းဝွေꩻ၊ ဝွေꩻထီႏဒုတိယအကျိုꩻယိုတဲင် 'ဝွေꩻနစ်သက် သံဃာႏပꩻလီ'၊ ဝွေꩻဖေႏအာႏ 'သံဃာႏဖေႏကပꩻလီꩻ'နောဝ်ꩻသွူ။
အာနန္တာႏဟွေး-
၃။ ရဟန်ꩻယွုတ်နဝ်ꩻ လွူအနမ်းတွမ်ႏ ထာꩻမာꩻမာႏ၊ ထွာ'မိစ္ဆာႏအာဇီဝ'၊ သမ္မာအာဇီဝ-ရဟန်ꩻဟောဝ် ရဟန်ꩻမျတ်သီးဖုံႏ ကျွိုက်တဝ်း၊ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏ မဉ်ႏလွောင်ႏဗူႏ၊ မဉ်ႏဖြွမ်းလို့ဝင်ꩻနဝ်ꩻ ရဟန်ꩻဟောဝ် ရဟန်ꩻဒါႏ သမ္မာႏအာဇီဝသား အာႏတလာ၊ ယားဝွေꩻ၊ ဝါးထိုꩻဝွေꩻ၊ ထွဉ်ႏထွိုက်ထိုꩻဝွေꩻလꩻ၊ ရဟန်ꩻသီး မဉ်ႏပꩻလီနဝ်ꩻ အီႏနွောင်ꩻတဝ်းဝွေꩻ၊ ဝွေꩻထီႏ တတိယအကျိုꩻယိုတဲင် 'ဝွေꩻနစ်သက် သံႏဃာႏပꩻအီ'၊ ဝွေꩻဖေႏအာႏ 'သံဃာႏဖေႏကပꩻလီ'နောဝ်ꩻသွူ။
အာနန္တာႏဟွေး-
၄။ ရဟန်ꩻယွုတ်နောဝ်ꩻ အမက်မော်ꩻလာဘ်၊ အမဉ်လꩻအာအာတခြိုꩻ၊ လိုꩻဖုံႏ ဖေႏနေးကကေႏညိုႏဝွေꩻ ရဟန်ꩻဟောဝ်သီး ကျွိုက်တဝ်း၊ ရဟန်ꩻသီႏလသားဖုံႏ မဉ်ႏလွောင်ႏဗူႏ၊ အာႏမဉ်ႏတလာနဝ်ꩻ ယားဝွေꩻ၊ ဝါးထိုꩻဝွေꩻ၊ ထွဉ်ႏထွက်ထိုꩻဝွေꩻ၊ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏ မဉ်ႏပꩻလီနဝ်ꩻ အီႏနွောင်ꩻတဝ်းဝွေꩻ၊ ဝွေꩻထီႏ စတုတ္ထအကျိုꩻယိုတဲင် 'ဝွေꩻနစ်သက် သံဃာႏပꩻလီ'၊ ဝွေꩻဖေႏအာႏ 'သံဃာႏဖေႏကပꩻလီ'နောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ စတုက္ကနိပါတ်၊ သံဃဘေဒသုတ်)
### အာႏကွိုꩻ
ရဟန်ꩻလယ်ႏဟော်ကိုအပဲ့စ်ယို

**ရဇန္တေပုရပ္ပဝေသနသုတ် (ရဟန်ꩻလယ်ႏဟော်ကို အပဲ့စ်ယိုတဆီမော့ꩻဒါႏ)"**
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
ရဟန်ꩻသီး ပေါႏလယ်ႏဟော်ကိုနဝ်ꩻ အပဲ့စ်ယိုတဆီမော့ꩻဒါႏ၊ အပဲ့စ်တဆီကရိုꩻနဝ်ꩻ-
*၁။ ခွန်တန်တွမ်ႏနင်ꩻ အဝ်ႏအုံညီꩻဝင်ꩻတွင်ꩻ ရဟန်ꩻထင်ႏဖျော်လွဉ်တဲင် ရဟန်ꩻထွားနဝ်ꩻ ပယွုမ်းထေ့ဒါႏ၊ နင်ꩻတဲ့ ထွားဗွေႏစင်ꩻ ပယွုမ်းထေ့ဒါႏ၊ စင်ꩻတွမ်ႏနင်ꩻ ပယွုမ်းထေ့လို့ဝင်ꩻနဝ်ꩻ (ရိုꩻရိုꩻသာꩻသာꩻဒျာႏတဲ့ယဝ်း) ခွန်သꩻကိုနဝ်ꩻယူႏဒါႏ 'စင်ꩻတွမ်ႏနင်ꩻယိုနဝ်ꩻ အမာႏထွူလဲဉ်းလို့ဝင်ꩻဟောင်း၊ အမဉ်ႏမာꩻဒွိုန်းခန်းတဲ့ တလဲင်ႏတဝ်းတဲ့တလဲင်ႏ အီႏမာႏလို့ဝင်ꩻဒျာႏရင်ꩻ'၊ ခွန်ယူႏမာႏဒါႏနုဲင်းနောဝ်ꩻ၊ ယိုနဝ်ꩻ ကွပ်နွို့ဟော်ကိုတဲင် ထွာဒါႏ 'ပဌမ'အပဲ့စ်တမျိုꩻသွူ။
*၂။ ခွန်သီးအမျိုꩻနဝ်ꩻ အွဉ်ႏအာနင်ꩻဟော်ကို၊ လိုꩻမူႏဟော်ကို၊ ခွန်တဲ့ ထာꩻမာꩻသမ်းအာ (ယလဲင်ႏလဲင်ႏမွန်ꩻဒေါဝ်)၊ အမာႏဒါႏတွမ်ႏလိုꩻမူႏဟော်ကို တဖြာꩻဖြာꩻ၊ (မွန်ꩻဒေါဝ်တွင်ꩻတဲင်) ခွန်တောင်ꩻချာတောဝ်း၊ ပါꩻမူႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏနမ်းလောင်းလွဉ် (ခွေမာႏလို့ဝင်ꩻတွမ်ႏခွန်-နုဲင်းနဝ်ꩻတဲ့ ဝွေꩻဒေါ့ꩻဗွူႏန်တဝ်း)၊ ကွပ်နောဝ်ꩻမꩻ ခွန်ယူႏ'ပါꩻမူႏယို တွမ်ႏစင်ꩻနဝ်ꩻ ပဲ့စ်မာႏလို့ဝင်ꩻကွေး'၊ လိုꩻနွို့ဟော်ꩻကိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏရဟန်ꩻလူꩻမ်ဟ၊ ခွန်သံသယ ထွာဒါႏနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ ယိုနဝ်ꩻ ကွပ်နွို့ဟော်ကိုတဲင် ထွာဒါႏ 'ဒုတိယ'အပဲ့စ်တမျိုꩻနောဝ်ꩻသွူ။
*၃။ ရတနာႏဟော်ꩻကို မဉ်ႏထိုꩻမား တမျိုꩻမျိုꩻတဲ့ 'ရဟန်ꩻနဝ်ꩻထူႏ'ဝင်ꩻယူႏဒါႏနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ ယိုနဝ်ꩻ 'တတိယ'အပဲ့စ်တမျိုꩻသွူ။
*၄။ အရေꩻတန် ကိစ္စတဗာႏ တွိုင်ႏပင်ႏတေ့ꩻဒျာႏလို့ဝင်ꩻဟော်ကို၊ သတင်ꩻယို လိုꩻအထန်ႏသမ်းဟွူန်လꩻ၊ 'အလွိုးရဟန်ꩻနဝ်ꩻ ဒေါ့ꩻနယ်ကွေး'၊ ဝင်ꩻထင်းမာႏဒါႏနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ ယိုနဝ်ꩻ 'စတုတ္ထ'အပဲ့စ်တမျိုꩻသွူ။
*၅။ ဟော်ကိုနဝ်ꩻ အဖါမာꩻသီ အပိုတဲ့ အဝ်ႏ၊ အပိုမာꩻသီ အဖါတဲ့အဝ်ႏ၊ ပေါႏသေတဝ်း ကောမာꩻသီးသားနဝ်ꩻ ဝင်ꩻထင်းဒါႏ စင်ꩻနဝ်ꩻမာꩻသီ၊ ယိုနဝ်ꩻ 'ပဉ္စမ'အပဲ့စ်တမျိုꩻသွူ။
*၆။ အမတ်တဖြာꩻဖြာꩻနဝ်ꩻ အရာႏ(ရာထူး)ဖွိုႏပေႏ၊ ခွန်ဒင်ႏထိုဖေႏအရာႏ 'အလွိုး စင်ꩻဒေါ့ꩻဖေႏအနယ်'လိုꩻကတကေးသားနဝ်ꩻ ဒေါ့ꩻဒါႏနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ ယိုနဝ်ꩻ 'ဆဋ္ဌ'အပဲ့စ်တမျိုꩻသွူ။
*၇။ အရာႏထို ပါꩻတဖြာꩻဖြာꩻနဝ်ꩻ ခွန်ချꩻဖွိုႏထိုꩻအရာႏ၊ ပါꩻနဝ်ꩻထင်းဒါႏ စင်ꩻဉာဏ်ႏပါ၊ ယိုနဝ်ꩻ 'သတ္တမ'အပဲ့စ်တမျိုꩻသွူ။
*၈။ အခန်ႏခါႏမွေးတဝ်း စဲ့ꩻသားဖုံႏနဝ်ꩻ ခွန်ထွဉ်ႏလွေꩻပွေါးတခြာ၊ ကလွꩻလွေꩻသားဖုံႏနဝ်ꩻ အလွိုးစင်ꩻဉာဏ်ႏပါသနယ်၊ ယူႏဒါႏနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ ယိုနဝ်ꩻ 'အဋ္ဌမ'အပဲ့စ်တမျိုꩻသွူ။
*၉။ အွဉ်ႏစွꩻလွေꩻစဲ့ꩻတွူ စတွိုႏတဖူꩻလောင်းလွုမ်ꩻ ခွန်ဟဲ့ꩻသဲင်ꩻချာ၊ ဝင်ꩻထင်းစင်ꩻဉာဏ်ႏပါ၊ ယိုနဝ်ꩻ 'နဝမ'အပဲ့စ်တမျိုꩻသွူ။
*၁၀။ ဟော်ကို (ဟော်တလင်ꩻကို)နဝ်ꩻ လိုꩻအာ၊ သေဆင်၊ လောရထာꩻအာ၊ ထာꩻမွန်းထာꩻပျောႏ၊ (အာႏရွုံႏငတ်ꩻပါꩻ)အာ၊ တွမ်ႏရဟန်ꩻသီး သေန်ႏလျာႏတောဝ်း၊ (ဝင်ꩻသဲ့ꩻသွမ်ꩻဒါႏ) ယိုနောဝ်ꩻ 'ဒသမ'အပဲ့စ်တမျိုꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ ဒသကနိတ်၊ ရာဇန္တေပုရပ္ပဝေသနသုတ်)

### အာႏကွိုꩻ
ရဟန်ꩻလယ်ႏဟော်အပဲ့စ်တဆီ

**"ရဇန္တေပုရပ္ပဝေသနသုတ် (ရဟန်ꩻလယ်ႏဟော်ကို အပဲ့စ်ယိုတဆီမော့ꩻဒါႏ)"**
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
ရဟန်ꩻသီး ပေါႏလယ်ႏဟော်ကိုနဝ်ꩻ အပဲ့စ်ယိုတဆီမော့ꩻဒါႏ၊ အပဲ့စ်တဆီကရိုꩻနဝ်ꩻ-
*၁။ ခွန်တန်တွမ်ႏနင်ꩻ အဝ်ႏအုံညီꩻလို့ဝင်ꩻတွင်ꩻ ရဟန်ꩻထင်ႏဖျော်လွဉ်တဲင် ရဟန်ꩻထွားနဝ်ꩻ ပယွုမ်းထေ့ဒါႏ၊ နင်ꩻတဲ့ 

ဪ
ရဟန်ꩻသီး ဆွုတ်ယွုတ်အီ

**"သာမကသုတ် (ရဟန်ꩻသီးကဆွုတ်ယွုတ်အီ အကျောင်ꩻတရာꩻသူပါꩻ)"**
နီဗွေႏဘုရာꩻ အဝ်ႏအုံသက္ကခမ်း၊ ဒုံသာမ၊ ကျောင်ꩻပေါက္ခရဏီယကိုအတွင်ꩻ တွိုႏတဟာ မွူးကွို့ꩻနာꩻတိန်ႏတိန်ႏအခိန်ႏနဝ်ꩻ လူꩻခိုတဖြာꩻ လင်ꩻဗွေႏဘုရာꩻထျꩻ၊ အွဉ်ႏစွꩻအရောင်ႏ လေတောင်ႏလို့တကျောင်ꩻလုမ်း၊ လူꩻခိုနဝ်ꩻ ဝုဲင်ႏဗွေႏဘုရာꩻထွူခါ လောဝ်းပါနုဲင်းယို-
"ဩဗွေႏ ဘုရာꩻမျတ်ဗွေႏဩ-
အကျောင်ꩻတရာꩻ ယိုသွံပါꩻနဝ်ꩻ ရဟန်ꩻသီးတာႏ ဆွုတ်ယွုတ်အီငါႏဗွေႏဩ၊ သွံပါꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ-
၁။ ကမ္မာရာမတာ - မွိုင်းမာꩻမွိုင်းဒျာႏထာꩻမာꩻ
၂။ ဘဿာရာမတာ - မွိုင်းဒေါ့ꩻရီဒျာႏလို့ဝင်ꩻ
၃။ နိဒ္ဒါရာမတာ - မွိုင်းဗေင်ႏဒျာႏထာꩻ၊ ယိုသိုမ်ပါꩻသွူ ဗွေႏဩ"
"ဗွေႏဒျာႏ တကာႏခွန်လူꩻဟွေး"
လူꩻနဝ်ꩻတဲ့ ဗွေႏဘုရာꩻထောက်ခံႏ ဝွေꩻကလောဝ်းနဝ်ꩻတဲင် သꩻရောင်းသꩻရေꩻ ဖေ့ဗိတ်အရောင်ႏ၊ ကျောင်ႏသဲင်ꩻခန်းဒျာႏ အာႏကာႏမို့ꩻလောင်းနောဝ်ꩻသွူ။
နုဲင်းမွူးရောဝ်ꩻ-
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
မဟာ မွူးကွို့ꩻနာꩻတိန်ႏတိန်ႏ အခိန်ႏနောဝ်ꩻ ခွန်လူꩻတဖြာꩻ ဖျော်လင်ꩻခွေထျꩻ၊ အွဉ်ႏစွꩻအရောင်ႏ လေတောင်ႏလို့စွဉ်ႏ တကျောင်ꩻလိုမ်း၊ ဝုဲင်ႏခွေထွူခါ ဝွေꩻလောဝ်းပါနုဲင်းယို-
"ဗွေႏရဟန်ꩻသီး ကဆွုတ်ယွုတ်အီဒါႏ အကျောင်ꩻတရာꩻ အဝ်ႏသွံပါꩻတဲ့၊ သွံပါꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ-
၁။ ကမ္မာရာမတာ - မွိုင်းမာꩻမွိုင်းဒျာႏထာꩻမာꩻ
၂။ ဘဿာရာမတာ - မွိုင်းဒေါ့ꩻရီဒျာႏလို့ဝင်ꩻ
၃။ နိဒ္ဒါရာမတာ - မွိုင်းဗေင်ႏဒျာႏထာꩻ-တဲ့
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- နဝ်ꩻသွံပါꩻလွုမ်ꩻတကာႏတဝ်း
၄။ သင်္ဂဏီကာရာမတာ - ပျောႏလွဉ်ꩻမွိုင်းဒျာႏသွꩻပေႏ
၅။ ဒေါ၀စဿတာ - ဒေါ့ꩻသွဉ်ယပ်ꩻ
၆။ ပါပမိတ္တတာ - ပေါင်ꩻကွိုက်ꩻလိုꩻတဟောဝ်တဝ်း
အကျောင်ꩻတရာꩻ ယိုသွံပါꩻတဲ့ မာꩻဆွုတ်ယွုတ်အီ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏနေနေ၊ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ အကျောင်ꩻတရာꩻ ယိုသူပါꩻဖုံႏနဝ်ꩻ မာꩻဆွုတ်ယွုတ်အီ ရဟန်ꩻသီး (ကုသိုလ်ႏ)နောဝ်ꩻသွူ။
ရဟန်ꩻသီးနဝ်ꩻ ပေါႏမာꩻမွိုင်းဒျာႏ ထာꩻမာꩻနဝ်ꩻ တအားထွုတ်တဝ်းတရာꩻ၊ ဒေါ့ꩻရီမွိုင်းဝင်ꩻ၊ ဗေင်ႏမွိုင်းထာꩻ၊ ပျောႏလွဉ်ꩻသွꩻ လယ်ႏမွိုင်းထာꩻနဝ်ꩻဖုံႏတဲ့ အခိန်ႏလို့ခြေင် အားထွုတ်တဝ်းတရာꩻနေနေ။
ဒေါ့ꩻသွဉ်ယပ်ꩻ၊ ဆွုံꩻမꩻယပ်ꩻ ရဟန်ꩻနုတ်ꩻနဝ်ꩻတဲ့ နာႏတဝ်းအဆွုံꩻအမꩻ၊ လꩻနွောင်ꩻတောဝ်းတရာꩻ၊ ပေါင်ꩻကွိုက်ꩻလိုꩻတဟောဝ်တဝ်းနဝ်ꩻတဲ့ အမာႏအာ၊ ဆုဲင်ꩻချာဒုက္ခဒါႏ။
အကျောင်ꩻတရာꩻ ယိုသူပါꩻနဝ်ꩻ မာꩻဆွုတ်ယွုတ်အီ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏကုသိုလ်ႏ၊ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ အုံဖွီမွုန်းသွော့ထာꩻ၊ လိုꩻတသေတဝ်းတဲ့ လူꩻသီးအဝ်ႏသေ၊ ခေ့ꩻလေနီꩻနာꩻ လိုႏအားထွုတ်ဒျာႏတရာꩻနောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ ဆက္ကနိပါတ်၊ သာမကသုတ်)
### အာႏကွိုꩻ
ရဟန်ꩻသီးယူႏလꩻသေႏသေႏဗာႏ

**"ပဗ္ဗဇိတ အဘိဏှသုတ် (ရဟန်ꩻသီး ယူႏလꩻသေႏသေႏဗာႏ တရာꩻအမျိုꩻတဆီ)"**
၁။ ဝေဝဏ္ဏယမှိ အဇ္ဈုပဂတော-
'ခွေသွီႏယာႏယောင်ꩻဆင်ꩻ အီႏဖေါက်ပြန်ႏကုဲင်ပြင်ꩻဗာႏမွော့ဟွေး'ယူႏစွေးဆင်ႏချင်ႏဗာႏသေႏသေႏနုဲင်းနဝ်ꩻ။
၂။ ပရပဋိပဒ္ဓါ မေ ဇီဝိတာ-
'ခွေလွူးနမ်းယိုနဝ်ꩻ အာႏကွိုꩻဗာႏဒျာႏဝင်ꩻမွော့ဟွေး'ယူႏစွေးဆင်ႏချင်ႏသေႏသေႏဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻ။
၃။ အညော မေ အာကပ္ပေါ ကရဏီယော-
'ခွေယိုနဝ်ꩻ ဗွန်တဝ်းလိုꩻလမ်း အုံလိုꩻကျောင်ꩻဗာႏဒျာႏထာꩻမွော့ဟွေး'ယူႏစွေးဆင်ႏချင်ႏသေႏသေႏဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻ။
၄။ ကိစ္စိ နု ခေါ မေ အတ္တာ သီလဝတော န ဥပဝဒတိ-
'ခွေသꩻယို သီႏလအနေႏ ထင်းပေႏချာ (ထီႏဖွီချာ)နေ ခွေနမ်းဟောင်း'ယူႏစွေးဆင်ႏချင်ႏသေႏသေႏဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻ။
၅။ ကိစ္စိ နု ခေါ မံ အနုပဝိစ္စ သဗြဟ္မစာရိ သီလဝတော န ဥပဝဒန္တိ-
'ပညာႏသားလိုꩻသေ ခွေသွꩻပေႏဖုံႏနဝ်ꩻ သီႏလအနေႏ ထီႏပေႏ(ထီႏဖွီ)နေခွေဟောင်း'ယူႏစွေးဆင်ႏချင်ႏသေႏသေႏဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻ။
၆။ သဗ္ဗေဟိ မေ ပိယေဟိ မနာပေဟိ နာနာဘာဝေါ ဝိနာဘာဝေါ-
'ခွေယိုနဝ်ꩻ တွမ်ႏခွေသွꩻရက် ကားကအဝ်ႏဖုံႏနဝ်ꩻ အီႏဖမွန်ဗာႏ၊ အီႏဖသီဗာႏမွော့ဟွေး'ယူႏစွေးဆင်ႏချင်ႏသေႏသေႏဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻ။
၇။ ကမ္မဿကောမှိ ယံ ကမ္မံ ကရိဿာမိ၊ တဿ ဒါယာဒေါ ဘဝိဿာမိ-
'ခွေတခြိုꩻစဲ့စ်စဲ့စ်နဝ်ꩻ အောဝ်ႏကံႏလွုမ်ꩻ၊ ခွေကမာꩻခါꩻဒါႏ ကုသိုလ်ႏကံႏ၊ အကုသိုလ်ႏကံႏအတွိုင်ꩻ ခွေအီႏခံႏဗာႏ၊ ခွေအီႏခံႏဗာႏမွော့ဟွေး'ယူႏစွေးဆင်ႏချင်ႏသေႏသေႏဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻ။
၈။ ကထံ ဘူတဿ မေ ရတ္တိန္ဒိဝါ ဝီတိဝတ္တန္တိ-
'ခွေနဝ်ꩻ ခေ့ꩻလေတွမ်ႏ ကုသိုလ်ႏဟောင်းနဲ၊ ခေ့ꩻလေတွမ်ႏ အကုသိုလ်ႏဟောင်းနဲ'ယူႏစွေးဆင်ႏချင်ႏသေႏသေႏဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻ။
၉။ ကိစ္စိ နု ခေါ အဟံ သုညာဂါရေ အဘိရမာမိ-
'ခွေနောဝ်ꩻ ပျောႏနေဟောင်း ထာꩻတေ့ꩻတေ့ꩻ ထာꩻယေန်ယေန်ကိုဟောင်းနဲ'ယူႏစွေးဆင်ႏချင်ႏသေႏသေႏဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻ။
၁၀။ အတ္ထိ နု ခေါ မေ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မော၊ သဗြဟ္မစာရီဟိ ပုဋ္ဌော န မင်္ကု ဘဝိဿာမိ-
'ခွေနဝ်ꩻ လꩻလဲဉ်းတရာꩻထူꩻ တရာꩻမျတ်ဟောင်းနဲ၊ 'နာꩻလꩻလဲဉ်း တရာꩻနဲ့'သွꩻပေႏဖုံႏ မဉ်ႏရီနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ခွေလွိုးအီႏကုဲင်နေနဲ'ယူႏစွေးဆင်ႏချင်ႏသေႏသေႏဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ ဒသကနိပါတ်၊ ပဗ္ဇဇိတသုတ်)
### အာႏကွိုꩻ
ရဟန်ꩻသီးအပရိဟာနိယ

**"ပဌမသတ္တကသုတ် (ရဟန်ꩻသီးအတွက်တာႏ အပရိဟာနိယ တရာꩻနွုတ်ꩻပါꩻ)"**
အွိုးခꩻတလဲင်ႏ-
နီဗွေႏဘုရာꩻအဝ်ႏအုံ ရာႏဇဂျိုဟ်ႏခမ်း၊ ဂိဇ္ဈကုဋ်ကောင်လောင်းအတွင်ꩻ ဟော်ꩻဖေႏဗွေႏရဟန်ꩻသီး တရာꩻနုဲင်းယို-
"ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
ခွေအီႏဟော်ꩻဖေႏသီ 'တဆွုတ်ယွုတ်နွောင်ꩻတဝ်း-အပရိဟာနိယတရာꩻ'နွုတ်ꩻပါꩻ၊ နာႏလွသွော့ တရာꩻနဝ်ꩻလုဲင်း၊ စွူဖြွိုးဟောဝ်ခြꩻ-သွင်ႏသꩻလွသွော့ တရာꩻနဝ်ꩻဟုဲင်း" နီဗွေႏဘုရာꩻ မိန်းနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင်-
"ဟောဝ်သွူ၊ သꩻရေꩻငါႏ၊ နီသွဉ်းသီး နာႏလွဒျာႏ ဗွေႏဩ" ရဟန်ꩻသီးဖုံႏ လောဝ်းချာနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။
"ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
၁။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏနဝ်ꩻ အုံကွံ(စီꩻဝွေꩻ)သေႏသေႏသွော့လို့ဝင်ꩻလုဲင်း၊ အလဲင်ႏပေါင်ꩻအာအာ ပေါႏအုံကွံသေႏသေႏနေကလို့ဝင်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏစီꩻပွါꩻတိုꩻတက်တာႏလွုမ်ꩻ၊ ဆွုတ်ယွုတ်ခရာႏအဲဉ်ထောဝ်း။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
၂။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏနဝ်ꩻ လွောင်ႏလွောင်ႏဗူႏဗူႏ အုံကွံလွသွော့ သံဃာႏကိစ္စလုဲင်း၊ အုံကွံမဉ်ႏထွူမꩻ ထွိုင်ႏသဲင်ꩻဟုဲင်း၊ လွောင်ႏလွောင်ႏဗူႏဗူႏ ပေါႏအဝ်ႏထူႏခွုမ်မာꩻနေက သံဃာႏကိစ္စနဝ်ꩻ အဝ်ႏတိုꩻတက်တာႏလွုမ်ꩻ၊ ဆွုတ်ယွုတ်ခရာႏအဲဉ်ထောဝ်း။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
၃။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏနဝ်ꩻ တပညတ်တဝ်းဒွိုန်းကိုနဝ်ꩻ ပညတ်လွမွုန်း၊ ကပညတ်လဲဉ်းကိုတဲ့ ယားကုဲင်ထိုꩻမွုန်း၊ ကပညတ်ခါꩻဒါႏ သိက္ခာႏပုဒ်ဖုံႏနဝ်ꩻအတွိုင်ꩻ ဟောဝ်ဟောဝ်ဒါႏဒါႏ ပေါႏရဟန်ꩻသီး အဝ်ႏလွောက်ꩻနာႏလွဉ်ꩻနေကနဝ်ꩻ အဝ်ႏစီꩻပွါꩻတိုꩻတက်တာႏလွုမ်ꩻ၊ ဆွုတ်ယွုတ်ခရာႏအဲဉ်ထောဝ်း။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
၄။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏနဝ်ꩻ ပေါႏအဝ်ႏရိုႏသေႏနေက ဗွေႏဗွန်ဖြား ဗွေႏဗွန်တန် (သံဃာႏအတန်)၊ ပေါႏအဝ်နာႏနေက ဗွေႏဗွန်ဖြား ဗွေႏဗွန်တန် (သံဃာႏအတန်)သီးငေါဝ်းနဝ်ꩻ အဝ်ႏစီꩻပွါꩻတိုꩻတက်တာႏလွုမ်ꩻ၊ ဆွုတ်ယွုတ်ခရာႏအဲဉ်ထောဝ်း။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
၅။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏနဝ်ꩻ ပေါႏတလွောက်ꩻလွဉ်ꩻတောဝ်းဒွိုန်းက မာꩻဒါႏဘဝ၊ လောႏဘꩻတဏှာႏအလိုႏနောဝ်ꩻ အဝ်ႏစီꩻပွါꩻတိုꩻတက်တာႏလွုမ်ꩻ၊ ဆွုတ်ယွုတ်ခရာႏအဲဉ်ထောဝ်း။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
၆။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏနဝ်ꩻ ပေါႏသꩻအဝ်ႏမဉ်အုံနေက (တခြာကို)ကျောင်ꩻတောႏရꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏစီꩻပွါꩻတိုꩻတက်တာႏလွုမ်ꩻ၊ ဆွုတ်ယွုတ်ခရာႏအဲဉ်ထောဝ်း။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
၇။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏနဝ်ꩻ တလꩻဖျော်လွဉ်ဒွိုန်း ရဟန်ꩻဟောဝ်သိးဖုံႏ ဖေႏနေးကဖျော်လွဉ်၊ ကဖျော်လွဉ်လဲဉ်း ရဟန်ꩻဟောဝ်သီးဖုံႏ ဖေႏနေးကအုံဗာႏ ချမ်ꩻချမ်ꩻသာႏသာႏ၊ စွုမ်ႏပီးစွုမ်ႏပါꩻ ပေါႏအဝ်ႏမာꩻဖေႏနေကနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏစီꩻပွါꩻတိုꩻတက်တာႏလွုမ်ꩻ၊ ဆွုတ်ယွုတ်ခရာႏအဲဉ်ထဝ်း"ဗွေႏစဝ်းဘုရာꩻ ဟော်ꩻခါꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ သတ္တကနိပါတ်၊ ပဌမသတ္တကသုတ်)
### အာႏကွိုꩻ
ရဟန်ꩻငတ်ꩻရျာꩻဝတ္ထု

**"ရဟန်ꩻငတ်ꩻရျာꩻ"ဝတ္ထု**

၈၃။ တရာꩻဂါႏထာႏပြန်ႏပအိုဝ်ႏခြေင်ခြေင်-
သူႏတောႏကောင်ꩻသီးဖုံႏနဝ်ꩻ စွဉ်ꩻထိုꩻလို့မွေးမွေးဒျာႏ ခွိုင်းကားလောဘတဏှာႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ၊ သူႏတောႏကောင်ꩻသီးဖုံႏနဝ်ꩻ တဒေါ့ꩻလွတောဝ်း ဟောဝ်မဉ်လꩻငါႏ ကာႏမဂွုဏ်ႏခရာႏဖုံႏနောဝ်ꩻသွူ၊ ပညာႏသားဖုံႏနဝ်ꩻ ခွေါင်းမော့ꩻလွဒျာႏ တွမ်ႏထာꩻချမ်ꩻသာႏဖုံႏတဲ့နဝ်ꩻ၊ ခွေါင်းတလူႏလွ တွမ်ႏထာꩻဒုက္ခတဲ့နဝ်ꩻ တအွဉ်ႏနယ်လွတောဝ်း သꩻရေꩻသꩻလျား နဝ်ꩻနီစားနောဝ်ꩻသွူ။

**"လꩻဗဟုသုတ၊ လꩻအီသတိꩻနုဲင်းယို"**
ဟော်ꩻထွားသွဉ်ဗာႏ ရဟန်ꩻငတ်ꩻရျာꩻဝတ္ထုယိုတဲင်-

၁။ အံႏမထာꩻတဲ့ သꩻတလိုႏကုဲင်တဝ်း၊ အဝ်ႏနုဲင်းမုဲင်ꩻတဲ့အွꩻ၊ လꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻတဲ့အံႏ၊ သယ်ꩻခံႏဗာႏ၊ လွောက်ꩻမွိုန်းလောဘတဏှာႏအကျောင်ꩻ၊

၂။ လိုꩻအရန်းဖွိုႏသားနဝ်ꩻ တဗွီႏတဝ်း၊ ယေန်ႏငဲတဝ်း၊ ရောင်ထာꩻ၊ လိုꩻအရန်းထိုသားနဝ်ꩻ တဗွီႏယေန်ႏငဲ ရောင်တဝ်းထာꩻအကျောင်ꩻ၊

၃။ သူႏတောႏကောင်ꩻ ပညာႏသားနဝ်ꩻ တလွောက်ꩻလွဉ်ꩻတဝ်း လောဘတဏှာႏ ချမ်ꩻသာႏနဝ်ꩻင၊ ဒုက္ခနဝ်ꩻ သꩻလျား၊ နုဲင်းနောဝ်ꩻစားမွေးတောဝ်းအကျောင်ꩻ-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻ သေထွꩻလꩻအီသတိꩻအာတန်သွူ။

**"ဓမ္မိကမထေရ်ႏ"**
၈၄။ တရာꩻဂါႏထာႏ ပြန်ႏပအိုဝ်ႏခြေင်ခြေင်
ပညာႏသားကရိုꩻနဝ်ꩻ ကွပ်နီနမ်းတဲင် မာꩻတဝ်းအကုသိုလ်ႏ၊ ကွပ်ဝင်ꩻတဲင် မာꩻတဝ်းအကုသိုလ်ႏ၊ နေးတွမ်ႏဒုစရဲက်ထာꩻမာꩻတဲင် ပိုယို မဉ်ဖေႏမာꩻတဝ်းအကုသိုလ်ႏ၊ မဉ်ဖေႏထုမ်ႏတဝ်း တခြိုꩻဥစ္စာႏ၊ မဉ်ဖေႏအုပ်တဝ်းခမ်းထီ၊ နေးတွမ်ႏ ထာꩻတရာꩻတဝ်းတဲင် မာꩻခြွေခြာႏအနမ်းနဝ်ꩻ မဉ်ဖေႏမာꩻတဝ်း၊ လိုꩻစားနဝ်ꩻနဝ်ꩻ လိုꩻသီႏလသား၊ လိုꩻပညာႏအဝ်ႏ၊ ထွာလိုꩻ တရာꩻသားတန်သွူ။

**"လꩻဗဟုသုတ၊ လꩻအီသတိꩻနုဲင်းယို"**
ဟော်ꩻထွားသွဉ်ဗာႏ ဓမ္မိကမထေရ်ႏဝတ္ထုယိုတဲင်-

၁။ လိုꩻပါႏရမီႏသားနဝ်ꩻ မဉ်ဗုဲင်ဒျာႏစင်ꩻ၊ မဉ်အားထွုတ်ဒျာႏတရာꩻ၊ မဉ်မာꩻဒျာႏကုသိုလ်ႏအကျောင်ꩻ၊

၂။ ပေါႏဝင်ꩻအားထွုတ်တရာꩻ၊ ပေါႏဝင်ꩻမာꩻကုသိုလ်ႏနဝ်ꩻ ဟဝ်ထွားနုဲင်း ဟဝ်မာꩻနုဲင်းငါႏအကျောင်ꩻ၊

၃။ နေးတွမ်ႏဒုစရဲက်တဲင် ဟဝ်လွူးအီတဝ်းနမ်း၊ ဟဝ်အုပ်အီတဝ်းခမ်းအကျောင်ꩻ-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻ သေထွꩻလꩻအီသတိꩻအာတန်သွူ။

**"နာႏတရာꩻသား"**
၈၆။ ဂါႏထာႏပြန်ႏပအိုဝ်ႏခြေင်ခြေင်-
ပါꩻမုဲင်ꩻရိုꩻတောဝ်း ကံကျင်ꩻလွဉ်ꩻမွေးမွေးဒျာႏ နီဗွေႏဘုရာꩻကဟော်ꩻခါꩻ တရာꩻမျတ်နဝ်ꩻအတွိုင်ꩻ၊ လိုꩻကကံကျင်ꩻလွဉ်ꩻမွေးနုဲင်းနဝ်ဖုံႏနဝ်ꩻ ယပ်ꩻယပ်ꩻခုဲင်ႏခုဲင်ႏ ကအီႏကာႏလꩻဗာႏ ခွန်သီခင်ႏလမ်း ဘွုံႏသွံခမ်းယို ကာႏလꩻစွဉ်ႏတွော့ꩻ အီႏတွိုႏငါလွေꩻဗာႏအမန်ႏ နိဗ္ဗာန်ႏကဟဲ့ꩻ ခြောင်တဖဲ့ꩻသူꩻသွူ။

**"လꩻဗဟုသုတ၊ လꩻအီသတိꩻနုဲင်းယို"**
ဟော်ꩻထွားသွဉ်ဗာႏ နာႏတရာꩻသားဝတ္ထုယိုတဲင်-

၁။ လူႏတန်ꩻထာꩻတဲ ကုဲင်းဒျာႏ၊ နာႏတရာꩻနောဝ်ꩻ လွꩻငါႏအကျောင်ꩻ၊

၂။ လꩻနိဗ္ဗာန်ႏသားနဝ်ꩻ ဆေ့ꩻ၊ လꩻတဝ်းနိဗ္ဗာန်ႏသားနဝ်ꩻ အာငါႏအကျောင်ꩻ၊

၃။ မဉ်ႏလွောက်ꩻနာႏ ကံကျင်ꩻလွဉ်ꩻမွေး နီဗွေႏဘုရာꩻ ကဟော်ꩻခါꩻအတွိုင်ꩻနောဝ်ꩻ လꩻနွောင်ꩻနိဗ္ဗာန်ႏချမ်ꩻသာႏအကျောင်ꩻ-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻ သေထွꩻ လꩻအီသတိꩻအာတန်သွူ။
### အာႏကွိုꩻ
ရဟန်ꩻအုံဟဝ်တဝ်း

**"ရဟန်ꩻအုံဟဝ်တဝ်းဝတ္ထု (အဟို့ꩻထိုꩻ ဗွေႏဘုရာႏတွမ်ႏ အာနန္ဒာႏ ဝွတ်ပတ်ဗာႏ)"**

အွိုးခꩻတလဲင်ႏ ရဟန်ꩻတပါꩻနဝ်ꩻ အဟို့ꩻထိုꩻ၊ ကွဲညည ထွိုင်ႏဗꩻဒွုမ်တဲင် အဝ်ႏသို့သချာစွဉ်ႏဒျာႏ ခွဉ်ႏပေႏခွဉ်ႏတန်ခြာ၊ အဝ်ႏတဝျာႏတဝီႏနေးစွဉ်ႏနောဝ်ꩻသွူ။
ဗွေႏဘုရာꩻ ဟဲ့ꩻအာနန္ဒာႏ ကျွꩻလယ်ႏထွား သံဃာႏကျောင်ꩻ တကျောင်ꩻထွူတကျောင်ꩻ၊ တွိုႏလွေꩻခန်း စင်ꩻဟို့ꩻထိုꩻကျောင်ꩻ၊ နီဗွေႏဘုရာꩻလွေꩻထေ့၊ ကောထွားသား အဲဉ်ထဝ်းတဲင် ဗွေႏအာနန္ဒာႏ လွေꩻတွောင်ထီ၊ ဗွေႏဘုရာꩻကောဆူဖေႏ၊ ဗွေႏအာနန္ဒာႏနဝ်ꩻ ဗွꩻပသေဖေႏ၊ ဗွေႏဘုရာꩻ စွဲအမုနိဖဲ့ꩻ၊ ဗွေႏအာနန္ဒာႏ စွဲအခင်ႏဖဲ့ꩻ၊ အွဉ်ႏကိန်ꩻဒင်ႏကူႏလောင်းနောဝ်ꩻသွူ။
"ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
ရဟန်ꩻတပါꩻ ဟို့ꩻကထိုꩻထာꩻသူꩻနဝ်ꩻ သီမထွားဗဲင်းတဝ်း တပါꩻပါꩻ၊ ကွပ်ပွိုးထမုဲင်ꩻဟောင်း"
"ဩဗွေႏ-
ဝွေꩻဗွေႏသူꩻနဝ်ꩻ ကွိုက်ꩻသွꩻညမ်းတန်၊ သူႏသေတဝ်းထာꩻ၊ တစွဲကိုဒါႏတဝ်း ဝင်ꩻထာꩻမာꩻ၊ ဝင်ꩻအုံဟောဝ်တဝ်းတဲ့ တလွေꩻထေ့ဖိုတဝ်း၊ တထွားဖိုတဝ်း၊ ကွပ်ပွိုးနဝ်ꩻမꩻ ဝွေꩻဗွေႏတိန်ႏအုံဟောဝ်တဝ်းတဲ့ ဝင်ꩻကောထွားသားအဲဉ်ထဝ်း၊ ဝင်ꩻစွော်စွော်ထွားတဝ်း-နုဲင်းနုဲင်းဒျာႏ ဗွေႏဩ"
"ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
ဝွေꩻနဝ်ꩻ တသူႏသေတဝ်းထာꩻတဲ့ သိသူႏသေထာꩻနဝ်ꩻဟွေး၊ ပေါႏသီတထွားတဝ်းဟ ပါꩻမုဲင်ꩻအီႏထွား၊ တပဲ့ꩻသီးဖုံႏနဝ်ꩻ မွိုးဖါဖူးဝေး တအဲဉ်ထဝ်းဟ ပေါႏသီတထွားတဝ်းလို့ဝင်ꩻနဝ်ꩻ ပါꩻမုဲင်ꩻအီႏထွားသီဟောင်း၊ အွဉ်ႏမွုန်းအပွေႏ-ဖေႏမွုန်းအပဲစ် နုဲင်းနဝ်ꩻဟုဲင်း။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
ရဟန်ꩻကဝွတ်ပတ်ခွေ ကလꩻအကျိုꩻနဝ်ꩻ တွမ်ႏကဝွတ်ပတ် စင်ꩻအုံဟောဝ်တဝ်း (တွမ်ႏကဝွတ်ပတ်ဗာႏသျင်ႏအုံဟောဝ်တဝ်း) ကလꩻအကျိုꩻနဝ်ꩻ ဗွန်ပီလို့ဝင်ꩻ၊ (အကျိုꩻတန်နုဲင်းနုဲင်းဝင်ꩻ)။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
ဆရာႏမဉ်ႏအုံဟောဝ်တဝ်းတဲ့ တပဲ့ꩻအုံပွေါဗာႏ ရွစ်ကဟောဝ်သူꩻ၊ တပဲ့ꩻမဉ်ႏအုံဟောဝ်တဝ်းတဲ့ ဆရာႏအုံပွေါဗာႏ ရွစ်ကဟောဝ်သူꩻ၊ သွꩻတပါꩻ မဉ်ႏအုံဟောဝ်တဝ်းတဲ့ သွꩻအမျာꩻဖုံႏ အုံပွေါဗာႏ ရွစ်ကဟောဝ်သူꩻ၊ အသွꩻမဉ်ႏအဲဉ်ထောဝ်းလာꩻလာꩻတဲ့ သံဃာႏအမျာꩻ အုံပွေါဗာႏ ရွစ်ကဟောဝ်သူꩻ။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
စင်ꩻတပါꩻပါꩻ (သျင်ႏတပါꩻပါꩻဝ ဆာသွူထာꩻတဲ့ သံဃာႏတပါꩻပါꩻ ပေါႏထွားတဝ်း၊ ပေါႏတပွေါတဝ်း၊ ပေါႏတဝွတ်ပတ်တောဝ်းနောဝ်ꩻ တထွားတောဝ်းသား၊ တပွေါတောဝ်းသား၊ တဝွတ်ပတ်တောဝ်းသားဖုံႏနောဝ်ꩻ 'ဒုက္ကဋ်အာပတ်ဗာႏ"မိန်းစွဉ်ႏဒျာႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ (ဝိနယ၊ မဟာဝဂ္ဂပါလီတောႏ၊ စီဝရက္ခန္ဓက)
### အာႏကွိုꩻ
ရာႏဂနွို့ခြူ သꩻတဒူ

**"သင်္ဂါရဝသုတ် (ရာႏဂနွို့ခြူ သꩻတဒူတောင်ꩻတောဝ်း)"**

အွိုးခꩻတလဲင်ႏ "သင်္ဂါရဝ"ပုဏ္ဏာꩻတဖြာꩻ လွဉ်ထေ့ဗွေႏဘဘုရာꩻ၊ ရီနီဗွေႏဘုရာꩻနုဲင်းယို-
"ဩဗွေႏဂေါတမ-
ခွေသွဉ်းပြန်ႏ (ပေႏတင်ႏ)နေင်ႏပေါင်ꩻညသွူတဲ့ ယလဲင်ႏလဲင်ႏ အွဉ်ႏဖေင်ꩻထိုꩻဒျာႏ၊ တွိုႏယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ တပြန်ႏညဗာႏတဝ်းတဲ့ သမ်းတောင်ꩻစဲင်းစဲ့တန်ဒျာႏ၊ ပွိုးထမုဲင်ꩻခရာႏနောဝ်ꩻဗွေႏ"ရီဗွေႏဘုရာꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻ။
ဗွေႏဘုရာꩻရိုꩻ-
"တကာႏသင်္ဂါရဝဟွေး-
ထီကအဝ်ႏတကောက်ꩻကိုနဝ်ꩻ မဉ်ႏသော့ꩻမွိုင် မေ့ဖွန်ႏမွိုင် တဒူထိုꩻစွဉ်ႏ၊ ထီကိုနဝ်ꩻ ထွားသော့ꩻလွိုးထီႏဒွုမ်၊ အနုဲင်းနဝ်ꩻနေနေ လိုꩻသီးယို တဏှာႏရာႏဂ လောဘမဉ်ႏထွာလွဉ်သွူနဝ်ꩻ သꩻတဗော့ꩻထိုꩻ၊ သꩻတဒူထိုꩻ၊ အခိန်ႏနဝ်ꩻနဝ်ꩻ နီအကျိုꩻဟောဝ် ဝင်ꩻအကျိုꩻတာႏ တသေယူႏယာႏတဝ်း၊ အမွေးအမဲဉ်ႏ သေတဝ်း၊ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ "သꩻတဒူ၊ သꩻစွူတဝ်း"တဲင် အွဉ်ႏဖေင်ꩻထိုꩻ နုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။
နဝ်ꩻလွုမ်ꩻတကာတဝ်း "ဒေါႏသꩻမဉ်ႏထွာတဲ့ တွမ်ႏထီလျားဗို့ꩻ ဗြောက်ဗြောက်နဝ်ꩻ ပီဝင်ꩻ"စတဲင် နုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏယင်၊ သꩻချမ်ꩻသာႏတဝ်း၊ သꩻရောင်းတဝ်း၊ သꩻကြောင်းတဝ်း၊ သꩻစွူတဝ်း နဝ်ꩻဖုံႏတဲ့ သꩻတဒူနေနေတွော့ꩻ နာꩻပေႏတင်ႏနဝ်ꩻ နာꩻပြန်ႏမဉ်ညနုဲင်းမုဲင်ꩻည အွဉ်ႏဖေင်ꩻထိုꩻစွဉ်ႏသနယ်၊ မဉ်ႏပြန်ႏတဝ်းထဲင်းဟ ဒေါ့ꩻခရာႏ အမျိုꩻအဝ်ႏဒွုမ်ဟောင်း"ဗွေႏဘုရာꩻ သျင်ꩻနယ်နုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။
"သဘော်ꩻပေါက်လဲဉ်းသွူဗွေႏ၊ ယလဲင်ႏလဲင်ႏ တပြန်ႏညဗာႏတဝ်းတဲ့ သမ်းအဝ်ႏတောင်ꩻဒျာႏနောဝ်ꩻ ကွပ်ပွိုးထမုဲင်ꩻအီဗွေႏ" သင်္ဂါရဝပုဏ္ဏာꩻ ရီထဲင်းယင်းနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။
"တကာႏသင်္ဂါရဝ-
နာꩻယူႏယွယွစံꩻမွိုင်၊ ဥပမာႏ- ထီတကောက်ꩻကိုနဝ်ꩻ သော့ꩻတဝ်းထမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻ၊ ထီစွူဖြွိုးပေႏဒျာႏ၊ တလီꩻတဲ့ တမာꩻတသွိုးတဝ်း၊ လိုꩻတဲ့ တမာꩻတသွိုးတဝ်း၊ ထီအဝ်ႏစွူဖြွိုးဒျာႏ၊ "ထီစွူဖြွိုးကို ထွားသော့ꩻလွိုးထီႏစွဉ်ႏ"သနယ်ႏ။
အနုဲင်းနဝ်ꩻနေနေ၊ လိုꩻသီးယို တဏှာႏရာႏဂ လောဘမဉ်ႏထွာတဝ်းနဝ်ꩻ သꩻတဗော့ꩻတဝ်း၊ သꩻတဒူတဝ်း၊ အခိန်ႏနဝ်ꩻနဝ်ꩻ နီအကျိုꩻဟောဝ် ဝင်ꩻအကျိုꩻတာႏ သေယူႏဒျာႏ၊ အမွေးအမဲဉ်ႏသေဒျာႏ၊ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ "သꩻတဒူတဝ်း၊ သꩻစွူဒျာႏ"တဲင် အွဉ်ႏဖေင်ꩻထိုꩻတောဝ်းနောဝ်ꩻသွူ။
နဝ်ꩻလွုမ်ꩻတကာႏတဝ်း "ဒေါႏသꩻမဉ်ႏထွာတဝ်း၊ သꩻမဉ်ႏလျားတဝ်းနဝ်ꩻ ဗွန်ဒျာႏထီခွꩻ၊ ပီဒျာႏထီစွူ"စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏတဲ့ သꩻချမ်ꩻသာႏဒျာႏ၊ သꩻရောင်းဒျာႏ၊ သꩻကြောင်းဒျာႏ၊ သꩻစွူဒျာႏ-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏတဲ့ သꩻစွူ-သꩻကြောင်းနေနေတွော့ꩻ နာꩻပေႏတင်ႏနဝ်ꩻ တပြန်ႏညဗာႏတဝ်းစွဉ်ႏတဲ့ အဝ်ႏတောင်ꩻဒျာႏနဝ်ꩻသနယ်"ဗွေႏဘုရာꩻ သျင်ႏစဲင်းဖေႏနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။
နီဗွေႏဘုရာꩻဟော်ꩻပါ "ဗောဇ္ဈာင်နွုတ်ꩻပါခရာႏ၊ တွိုႏအီနိဗ္ဗာန်ႏခရာႏတဲင်" ငအွီႏအဲင်စွဉ်ႏထာꩻ၊ ထွာလွဉ်စွဉ်ႏဒျာႏ ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ ဥပါႏသကာႏတဖြာꩻနောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ မဟာဝဂ္ဂသံယုတ်၊ သင်္ဂါရဝသုတ်)
### အာႏကွိုꩻ
ရာႏဇဂျိုဟ်ႏသဌေꩻ

**"ရာႏဇဂျိုဟ်ႏသဌေꩻဝတ္ထု"(လွမ်ꩻလာꩻသဌေꩻ ကတူႏဆာ၊ ဖြဲ့ꩻထန်ႏထိုꩻဗာႏသေ့ꩻနီဗာႏ)**

မော့ꩻနဝ်ꩻခါ ဝေင်ꩻရာႏဇဂျိုဟ်ႏကို သဌေꩻတန်တဖြာꩻနဝ်ꩻ ကတူႏဆာထာꩻ လꩻနွုတ်ꩻနေင်ႏလဲဉ်း၊ "ပါꩻရိုꩻဆရာႏယိုဟောဝ်တဲ့ပင်ꩻ-ဝင်ꩻရိုꩻဆရာႏသူꩻဟောဝ်တဲ့ဟဲ့ꩻ"၊ ဆရာႏကားမုဲင်ꩻဖြာꩻဖြာꩻလဲဉ်း ဟောဝ်တဝ်း၊ လွမ်ꩻလာꩻကားမုဲင်ꩻလဲင်ႏလဲင်ႏတဲ့ ရေꩻတဝ်း၊ အရွဉ်အဝ်ႏအာငါႏမꩻ အဝ်ႏပါꩻကလꩻခြေင်သဲင်ꩻလွုမ်ꩻ။
ဆရာႏတန် ယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻရိုꩻ-
"သဌေꩻတန်ရောႏဂါႏနဝ်ꩻ လွမ်ꩻလာꩻတလꩻတဝ်းဒွုမ်၊ အုံဗာႏထဲင်း ငတ်ꩻနီꩻလွုမ်ꩻသီ၊ ယင်ဟန်ႏသားနဝ်ꩻရိုꩻ အုံဗာႏထဲင်း နွုတ်ꩻနီꩻလွုမ်ꩻသီ"ဆရာႏတန်ဖုံႏ အွဉ်ႏစွꩻစူလို့နုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် လိုꩻဖြားလိုꩻတန်ဖုံႏနဝ်ꩻ လွေꩻထေ့ခွန်ဗိမ္ဗိသာရ၊ ထွဉ်ႏခွန်ဗိမ္ဗိသာရမိန်းလင်ꩻဖေႏ ဆရာႏဇီဝက ဖေႏနေးဆရာႏဇီဝက ကလွေꩻလွမ်ꩻလာꩻမွိုင်မွိုင်ဖေႏ ဝွေꩻသီးရာႏဇဂျိုဟ်ႏသဌေꩻနောဝ်ꩻသွူ။
ဆရာႏဇီဝကရိုꩻ-
"သဌေꩻတန်ဟွေး- သဌေꩻရောႏဂါႏယိုနဝ်ꩻ ခံႏဒုက္ခညလဲဉ်း ပဉ်နွုတ်ꩻနေင်ႏလဲဉ်း၊ မဉ်ႏဗေင်ႏတခေင်ႏစေႏသေႏသေႏ နွုတ်ꩻလာငါနဝ်ꩻ ခွေလွမ်ꩻလာဖေႏ ဟောဝ်ဗာႏအမဲဉ်ႏ"
"တောငါ ဟောဝ်ဒါႏငါ နွုတ်ꩻလာတဲ့ယဝ်း ခံႏဗင်ႏတခေင်ႏစေႏဖေႏဒျာႏ ဆရာႏ"
ဆရာႏဇီဝက ဖြဲ့ꩻရီးကတူႏပီ၊ နဝ်ꩻထွူမꩻ အွော့ꩻတငက် ကတူႏကြောက်ꩻ၊ တွမ်ႏကိမ်ꩻပေႏနဝ်ꩻ ပီꩻထန်ႏသေ့ꩻပေႏတဗာႏ၊ သေ့ꩻတန်တဗာႏ၊ ဆꩻဟောဝ်ချာယင်း ကတူႏပီ၊ နွုတ်ꩻနီꩻအကို ဗေင်ႏစွူစွူဗာႏ၊ ရုဲင်ꩻတသွိုးထာꩻလꩻတဝ်း။
ဗေင်ႏတခင်ႏစေႏ နွုတ်ꩻနီꩻထင်ႏဗွေတဲင် သဌေꩻရိုꩻ"ဒါႏယာႏဒွုမ်"တဲင် ဖေႏဗေင်ႏတခေင်ႏထွေတောနွုတ်ꩻနီꩻ၊ ဗေင်ႏတခေင်ႏထွေ နွုတ်ꩻနီꩻဗွေတဲင် သဌေꩻရိုꩻ"ဒါႏယာႏဒွုမ်"တွော့ꩻ ဖေႏဗင်ႏတအာနေးတောနွုတ်ꩻနီꩻ၊ ဗေင်ႏတအာနွုတ်ꩻနီထင်ႏဗွေနဝ်ꩻခါ သဌေꩻရိုꩻ "ဒါႏယာႏဒွုမ်"တဲ့။
ဆရာႏဇီဝကရိုꩻ-
"သဌေꩻ ယူႏချာဟုဲင်း၊ ခါးလားကလွမ်ꩻလာခါနဝ်ꩻ အာႏမခံႏပဉ် တဖဲ့ꩻနွုတ်ꩻလာမွေးတဝ်းနဲ့၊ လꩻကွို့ꩻနွုတ်ꩻနီꩻဒျာႏ ဖေႏချာႏထွေ၊ ဖေႏချာႏတအာလဲဉ်းသွူနဝ်ꩻဟွေး"
"အစနဝ်ꩻ မဉ်ဟောဝ်တဲင် အာႏမခံႏလဲဉ်နေးဒျာႏ၊ ဒါႏယာႏဒွုမ်မွေးမွေးစွဉ်ႏ ဆရာႏ"
တွိုႏနဝ်ꩻခါ ဆရာႏငပယွုမ်းထာꩻ ရီနုဲင်းယို-
"အီႏည နီဆီပုဲင်တနီꩻလွုမ်ꩻ၊ ခွေအဝ်ႏသေဒျာႏ၊ ငမ်းသဌေꩻအုံနွောင်ꩻတဝ်းတဲင် စွော်စွော်ဒေါ့ꩻအာ နွုတ်ꩻလာနုဲင်းနဝ်ꩻဒျာႏ၊ ထွိုင်ႏဟုဲင်း၊ လꩻလဲဉ်း၊ ဟောဝ်လဲဉ်း"
သဌေꩻတဲ့ သꩻရောင်းသꩻရေꩻ အွဉ်ႏဟွာႏဆရာႏစူ တသိန်ꩻပဉ်နောဝ်ꩻသွူ။ (ဝိနယ၊ မဟာဝဂ္ဂပါဠိတောႏ၊ စီဝရက္ခန္ဓက)
### အာႏကွိုꩻ
ရဟန်ꩻထဉ်ႏငတ်ꩻရျာꩻ

**"ရဟန်ꩻထဉ်ႏငတ်ꩻရျာꩻ"**

၈၈။ ဂါႏထာႏပြန်ႏပအိုဝ်ႏခြေင်ခြေင်-
ပညာႏသားနဝ်ꩻ ပယ်ႏထိုꩻကာႏမဂွုဏ်ႏထွူတဲင် နန်းခီမွိုန်းထမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻတွော့ꩻ နိဗ္ဗာန်ႏဟဲ့ꩻလွ ငိမ်ꩻခွꩻရျူႏရောင်း ဝိဝေကလောင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ချမ်ꩻသာႏရေႏထင်ႏ အဝ်ႏလိုႏပျောႏဒင်ႏငါႏ မရေႏမရာႏသွူ၊ ရုပ်နာမ်ႏနီဗာႏ နီခန္ဓာႏယို အဝ်ႏလိုႏမာꩻစင်စင်ထိုꩻ စတဲင်လောဘ နီဝရဏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။

၈၉။ ဂါႏထာႏပြန်ႏပအိုဝ်ႏခြေင်ခြေင်-
ပါꩻမုဲင်ꩻရိုꩻတဝ်း ဟောဝ်ဟဝ်ဒါႏဒါႏ နေးဒျာႏနယ်ꩻမဲဉ်ႏမဲဉ်ႏတဲင် သမ္ဗောဓိတရာꩻဖုံႏအလောင်းနဝ်ꩻ အဝ်ႏလိုႏဖြယ်ဒင်ႏအာအာ သꩻစင်ဗွာနဝ်ꩻသွူ၊ လောဘ ဒိဋ္ဌိ မောဟ အာသဝကလို့ထိုꩻဒါႏ အရဟတ္တမဂ်ရောင်ႏ ကလေတောင်ႏဒါႏ ပုဂ္ဂိုလ်ႏနဝ်ꩻစားဖုံႏနဝ်ꩻ ကူꩻထွူထန်ႏလꩻစွဉ်ႏ ဝဋ်ဒုက္ခ လောကယိုငခါသွူ။

**"လꩻဗဟုသုတ၊ လꩻအီသတိꩻနုဲင်းယို"**
ဟော်ꩻထွားသွဉ်ဗာႏ ရဟန်ꩻထဉ်ႏငတ်ꩻရျာꩻဝတ္ထုယိုတဲင်-

၁။ ဘုရာꩻစိုးစခါ ပေါႏထန်ႏသွူဝါႏနဝ်ꩻ ကျွꩻလွဉ်ဝုဲင်ႏ နီဗွေႏဘုရာꩻအကျောင်ꩻ၊

၂။ ပေါႏဟော်ꩻတရာꩻနဝ်ꩻ ထွားဗာႏနာႏတရာꩻသားစရဲက် ယံကကဲက်ညီႏ ယံကထီႏတရာꩻနဝ်ꩻ ထွားဟော်ꩻဖေႏဗာႏအကျောင်ꩻ၊

၃။ အဝ်ႏလိုႏမာꩻတဝ်း အကုသိုလ်ႏ၊ အောဝ်ႏလိုႏထုမ်ႏဒျာႏတရာꩻ၊ အဝ်ႏလိုႏမာꩻဒျာႏ ကုသိုလ်ႏအကျောင်ꩻ-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻ သေထွꩻ လꩻအီသတိꩻအာတန်သွူ။
### အာႏကွိုꩻ
ရီနေသွန်းခေတ်

thumb|မွူးဟာလင်ꩻခိန်ႏFlorenceရှူခင်း,  ရီနေသွန်းစိုး ညဏ်ႏတသာပေါ်ႏထန်ႏလွဉ်ဒါႏ မူလအစခင်ႏလမ်း
**ရီနေသွန်းခေတ်** (အိန်းကလေတ်: Renaissance) ညဏ်ႏတသာ ပေါ်ႏထန်ႏလွဉ်ဒါႏစိုး ကရိုꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏအီတလီခမ်းထီကို ထွန်ꩻကာꩻလွဉ်စရီး ၁၃ ရျာꩻဗူႏတောမ်ႏ ၁၄ ရျာꩻဗူႏခိင်ႏ အဝ်ႏနဝ်ꩻမꩻ စွစ်ꩻလီလွေꩻယင်းဒါႏ ဥရောပခမ်းထီဖုံႏကိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ရီနေသွန်းစိုး အခရာႏသွူ။ ဥရောပတွိုက်ကို ကအဝ်ႏဒါႏ ခမ်းထီဖုံႏလဲ့ ထူႏသွူ အီလီခမ်း နမူႏနာႏတဲင် ဖန်ဆင်ꩻတသာသမ်းယင်း လိတ်လုဲင်ꩻ၊ အနုပညာႏ၊ ယေန်ႏငဲးရေꩻ၊ ထာꩻယူႏထာꩻတွေꩻ၊ အယူႏဝါႏဒဖုံႏတဲင် ဖေႏကထင်ႏထိုထွန်ꩻကာꩻထဲင်းထဲင်းနဝ်ꩻ အဝ်ႏခွုမ်မာꩻလွ့ဝင်ꩻကရိုꩻဒါႏ ထာꩻယူႏလဲ့ အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။ "ရီနေသွန်း"ကရိုꩻဒါႏ ငဝ်းဝေါဟာရနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ပဉ်တစ်ခမ်းထီငဝ်းငွါသွူ။ အဓိပ္ပာယ်ႏနဝ်ꩻ "ထွာချာယင်း အတသာ" နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ဖုဲင်းထိုꩻသွူ အလီအယတဲင် တယ်ႏထောင်ႏယင်း အတသာနဝ်ꩻသွူ။

၁၉ ရျာꩻဗူႏ လိတ်လုဲင်ꩻပညာႏသျင်ႏသီးနဝ်ꩻ အဝ်ႏအွောန်ႏထွော့လွေꩻ ခေတ်သဖော်ꩻ နုဲင်းကီနဝ်ꩻလဲ့ ၂၀ ရျာꩻဗူႏ လိတ်လုဲင်ꩻပညာႏသျင်ႏသီးနဝ်ꩻ သမ်းဝွေႏဖန်ႏချာယင်း ၁၉ ရျာꩻဗူႏသား ခေတ်အွောန်ႏထွော့ချက်နဝ်ꩻသွူ။ သမဲင်ꩻအလꩻ ၁၃ ရျာꩻဗူႏ တောမ်ႏ ၁၄ ရျာꩻဗူႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ခေတ်ထာႏဝသွူ။ ကွဲႏတွော့ꩻ ၁၉ ရျာꩻဗူႏ လိတ်လုဲင်ꩻပညာႏသျင်ႏသီးနဝ်ꩻ သမ်းယူႏလုဲင်ႏဒျာႏ ခေတ်နဝ်ꩻနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ထာꩻခေ့ꩻခေတ်နဝ်ꩻသွူ။ ကောပ်နဝ်ꩻမꩻ ရီနေသွန်းခေတ်နဝ်ꩻ အခေႏခံႏလွေꩻ ခေတ်ထာႏဝ ယေန်ႏငဲးရေꩻ အအုံအအဝ်ႏတဲင် ခွုမ်မာꩻထင်ႏထိုသမ်းယင်း ခေတ်ဆုဲင်ꩻယေန်ႏငဲးရေꩻအရန်း တရန်းထွူတရန်း နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ကောပ်နဝ်ꩻမꩻ ခေတ်ယိုခါ ပညာႏသျင်ႏသီး ထာꩻလိုꩻအနေႏ ညဏ်ႏတသာပေါ်ႏထန်ႏလွဉ် ရီနေသွန်းခေတ် သဖော်ꩻအအဲဉ်ႏချုတ်နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ လွူꩻထောင်ထွားသွူ ယေန်ႏငဲးရေꩻပွိုင်းလဲင်ႏစခါထွူတဲင် ဖန်ဆင်ꩻမွဉ်းဖျင်တသာချာ မာꩻဆန်ꩻမွန်ဗန်တသာချာယင်း ထာꩻစခါနဝ်ꩻဖုံႏ သဖော်ꩻဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ 

## အာႏကွိုꩻ


ကဏ္ဍ:ရီနေသွန်းခေတ်