open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ခံႏနွမ်ꩻအလံႏ

"ခံႏနွမ်ꩻ ပအိုဝ်ႏအလံႏ အခြပ်အရဲဉ်ႏ" (၁) ကားကအဝ်ႏ ထွား---- ငါ ----- အုံ ------ သတိꩻ ဗုဒ္ဓသာႏသနာႏအလံႏတောႏယို ယံ ခံႏ-----နောမ်ꩻ။ (၂) အုံ----- စွို့ꩻ  ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻအလံႏတောႏယို ယံ ခံႏ------နောမ်ꩻ။ (၃) အုံ--စွို့ꩻ  ကထဲ့သူမ်ꩻလဲဉ်းဒါႏ ကအွဉ်ငါဖေႏ ဗွေႏခွန်နင်ꩻ စွိုးခွိုꩻအာႏဇာႏနီႏဖုံႏယို ယံ ခံႏ-----နောမ်ꩻ။ (၄) အုံ---စွို့ꩻ   ပအိုႏစွိုးခွိုꩻ ငဝ်းတချင်ꩻယို ယံရွစ်----သွို ။

တောင်ꩻခါꩻ - ရွစ်ငဝ်းတချင်ꩻထွူ ဒေါ့ꩻသွုပ် -
၁။ အုံ ---- တခြင်   အုံ---ရျူႏ  အုံ----လင်ꩻလꩻသွူ ။
၂။ လိုꩻမဉ်ႏအာ သော့ꩻပါယို  ထွား----ငါ ---- အုံ ---- သတိꩻ အရဲဉ်ႏခလသွတ်ꩻလွတ်ꩻချာ အခြပ်အရဲဉ်ႏကို အုံရျူႏ ။

"စွိုးခွိုꩻငဝ်းတချင်ꩻ" နီခမ်းနီထီ ယံခွေါင်တဉ်ႏအီ လွောင်ႏဗူႏအာႏယို ထွာအထျꩻနီ---- နီလိတ်လုဲင်ꩻ နီထုံꩻစံႏ---- ထွာနီသက်သွီႏဖြွီꩻ ဒေါ့ꩻငဝ်းပအိုဝ်ႏနီ ကွဉ်ကꩻပီ----- ထိုတသွောင်း ယံကတွိုႏ နီခွန်ခွိုꩻပအိုဝ်ႏ---- နီဟံႏနီခမ်း လွဉ်နွို့ယား တခံႏတဝ်းနောနီ----- စွဉ်ꩻသွီႏစွဉ်ꩻသက် ရဲးတွမ်ႏခွိုꩻရက်သွီႏ---- မွိုးဖါအမွီႏ ယံခွေါင်ခွေါင်တဉ်ႏ တာႏဝွန်ႏအဝ်ႏငီꩻ--- မူႏခိုစွုမ်ႏဖြာꩻ ခွိုꩻပအိုဝ်ႏနီ---- လွောင်ႏဗူႏဖြွမ်းငီꩻ သꩻဓာတ်ဗွိုန်ပီ ရုဲင်းရုဲင်းထင် သွီႏထီꩻ---- ပအိုဝ်ႏဖုံႏနေားနီ--- ခြေင်ႏကမ္ဘာႏ----- နီ   ---- ပအိုဝ်ႏ---- နီ ။

"တရောင်ႏချင်ႏဗွိုန်ညီႏ ခွိုꩻပအိုႏသွီႏ"
ခွန်ခွိုꩻသွီႏယာႏ ပိုလီꩻရတနာႏ  မဟာႏနွယ်ႏကရိုꩻ  နီစွိုးခွိုꩻ----- ရာႏဇဝင်ႏကို  အဝ်ႏနုဲင်းယို လိုꩻမျိုꩻပအိုဝ်ႏ ဖန်ဟဲ့ꩻပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻ--- နီလိတ်လုဲင်ꩻ  --- နီထုံꩻစံႏ--- နီယေန်ႏငဲးခြွိုင်းခြိုꩻ ငဝ်းငွါပအိုဝ်ႏ  ခေါမ်ꩻလာꩻပအိုဝ်ႏ အကွဉ်အကꩻ ဒေါ့ꩻဖြဝ်ႏပီ သရက်စွိုးခွိုꩻ တယွမ်ꩻတဝ်း နီသွုန်ႏထီ----။
မွိုးဖြားဖါဖြား  ကအွဉ်ႏကုဲင်သေꩻ   ပြေင်ထမ်ႏတာႏဝွန်ႏယို အဝ်ႏစွုမ်ႏဖြာꩻ ----
ခွန်နင်ꩻပအိုဝ်ႏ ပိုလီꩻအစိုး  အဆွိုက်ဆွိုက်ယို   နီစွိုးခွိုꩻယို  ယံတဉ်ႏခွေါင်----
ယံကလေစဲင်း ယံကလေစဲင်း ကမ္ဘာႏလောင်းယို တဲမ်းသွုပ်လွေꩻ ----
နီသမဲင်ꩻ လွောင်ႏဗူႏစွီႏစူ ဖြွမ်းသွိုဝင်ꩻငီႏ   တရောင်ႏချင်ႏဒျာႏ   ခွိုꩻပအိုဝ်ႏသွီႏ------
### အာႏကွိုꩻ
ခံႏယပ်ꩻရီးဗာႏ

လောကကို ကလꩻခြေင်မျိုꩻနောဝ်ꩻ  အဲဉ်ထောဝ်းသွူ။ မဉ်ႏမဲဉ်လꩻတမျိုꩻမျိုꩻတဲ့ နမ်းဖန်ဆင်ꩻ၊ နမ်းထွိုင်ႏမာꩻ၊ နမ်းကျိုꩻစာꩻမꩻသွူ။

မာꩻတောဝ်းထာꩻမာꩻတွော့ꩻ ကအောင်ႏမျင်ႏဒါႏပုဂ္ဂိုလ်ႏသားသူꩻတအဲဉ်ထောဝ်းသွူ။ အောဝ်ႏဒျာႏကွို့ꩻကမာꩻထာꩻမာꩻသား အောင်ႏမျင်ႏလိုꩻနောဝ်ꩻသွူ။
လောကကိုယို အဟောဝ်တွမ်ႏအကုဲင်ရော်ꩻဝင်ꩻ၊ တွယ်ꩻဝင်ꩻသွူ။ အသွုမ်ꩻအောဝ်ႏတဲ့အောင်ႏမျင်ႏမုꩻအောဝ်ႏဗာႏ၊ အထင်ႏအောဝ်ႏတဲ့ အလင်ꩻအောဝ်ႏ၊ အယပ်ꩻအောဝ်ႏတဲ့အယိုꩻအောဝ်ႏဗာႏနောဝ်ꩻသွူ။

အဟောဝ်တွမ်ႏအကုဲင်အကျောင်ꩻတရာꩻအောဝ်ႏတွယ်ꩻရော်ꩻဝင်ꩻ နီမဉ်ႏသေနာႏခါꩻနောဝ်ꩻ အယပ်ꩻခုဲင်ႏကို နီခံႏနွောင်ꩻအာႏအောဝ်ႏ၊ ပျဿနာႏအဖြေႏဖုံႏယို နီထွုမ်ႏမော့ꩻသွူ။ ထွုမ်ႏပျဿနာႏအဖြေႏမဉ်ႏဒါႏမꩻ နီကမာꩻထာꩻမာꩻတဗာႏယို အောင်ႏမျင်ႏမုꩻလꩻ၊ ကာႏဖျတ်နွောင်ꩻအယပ်ꩻခုဲင်ႏကိုသွူ။

လိုꩻတွိုင်ꩻစွုမ်ႏဖြာꩻယို မဲဉ်လꩻအောင်ႏမျင်ႏမုꩻကွေးကွေး၊ ကွဲးတွော့ꩻ ကအီႏခံႏနွောင်ꩻရီးဒါႏအယပ်ꩻအခုဲင်ႏဖုံႏယို ဆေ့ꩻခြေားငါႏသွူ။ မဉ်ႏမဲဉ်လꩻအောင်ႏမျင်ႏမုꩻတဲ့ ခံႏယပ်ꩻရီးနမ်းမꩻလꩻသွူ။ ဝင်ꩻမာႏဖေႏဝင်ꩻကျိုꩻစာꩻဖေႏတွော့ꩻ ရိုꩻစွဉ်ႏလꩻ အောင်ႏမျင်ႏမုꩻတဲ့ အောင်ႏမျင်ႏမုꩻတစဲစ်တောဝ်းသွူ။ နမ်းမာꩻတမွေးတောဝ်း၊ နမ်းအထီအသွီႏတမွေးတောဝ်းသွူ။

ထာꩻမာꩻတဗာႏယို နီခံႏယပ်ꩻရီးမꩻ တနီꩻခါသူꩻချမ်ꩻသာႏဆုဲင်ꩻ၊ အောင်ႏမျင်ႏဆုဲင်ꩻသွူ။ အောင်ႏမျင်ႏမုꩻနောဝ်ꩻ တလွင်းထိုꩻတောဝ်းနီ နီလွင်းထိုꩻရီးဒျာႏကဲဉ်းအာအာသွူ။ ကွပ်နောဝ်ꩻမꩻ ချမ်ꩻသာႏရီးယိုတယံတောဝ်း ခံႏယပ်ꩻရီးမꩻယံသွူ။

## အာႏကွိုꩻ
ခေတ်ထာႏဝ

thumb|ဂျာမနီ Hildesheimကို ကအဝ်ႏဒါႏ သေတ်မုဲက်ကယ် ကျောင်ꩻယိုနဝ်ꩻ တယ်ႏဆို့ꩻခါꩻဒျာႏ ခေတ်ထာႏဝကိုသွူ။
thumb|The Cross of Mathilde, a crux gemmata made for Mathilde, Abbess of Essen (973–1011), who is shown kneeling before the Virgin and Child in the enamel plaque. The figure of Christ is slightly later. Probably made in Cologne or Essen, the cross demonstrates several medieval techniques: cast figurative sculpture, filigree, enamelling, gem polishing and setting, and the reuse of Classical cameos and engraved gems.

**ခေတ်ထာႏဝ** (အိန်းကလေက်: Middle Ages) စိုးထာႏဝ နဝ်ꩻ ပါသော့ꩻလွေꩻ ဥရောပသမဲင်ꩻကို အခိန်ႏကာႏလတဗာႏဒျာႏသွူ။ စိုးထာႏဝနဝ်ꩻ တဲးစဒျာႏ အေဒီ ၄၇၆ ဗာႏနေင်ႏရပ် ရောမအဉ်ပါယာအခဝ်တွို့ꩻ ထဲ့သွုမ်ꩻခိင်ႏကိုဒျာႏသွူ။ ခရစ်စတိုဖာ ကိုလံဘတ် ကထိုမ်ႏမော့ꩻဒါႏ ကမ္ဘာႏခိင်ႏ ကထွာဒါႏ ခရိစ်နေင်ႏ ၁၄၉၂ ဗာႏရပ်နဝ်ꩻ "ခေတ်ထာႏဝ" ထွူသွတ်ꩻခိင်ႏဒျာႏသွူ။ ကဟဲ့ꩻဖန်ဗာႏ "ခေတ်ထာႏဝ"နဝ်ꩻ ကောပ်အဝ်ႏထိုꩻ ခိင်ႏနဝ်ꩻခါ ရောမခွန်ဟော်နန်ꩻ ထဲ့သွုမ်ꩻပြဲင်ပြင်ꩻခိင်ႏတောမ်ႏ ခေတ်တသာဥရောပ ထွာလွဉ်စခိင်ႏ အခါႏထာႏဝကိုတဲင် ဟဲ့ꩻဗာႏခေတ်ထာႏဝနဝ်ꩻသွူ။ "ခေတ်ထာႏဝ"နဝ်ꩻ ပညာႏရေꩻအခေႏနေႏ ထင်ႏထိုတဝ်းဒွိုန်း အဝ်ႏတမို့ꩻကတဲင် ယဟန်ႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏဟဲ့ꩻလွ "ထာꩻခေ့ꩻခေတ်"(Dark Age)နုဲင်းနဝ်ꩻလဲ့ အဝ်ႏနေနေသွူ။ ထွူတကာႏတဝ်း ခိင်ႏနဝ်ꩻခါနဝ်ꩻ ခရိယာန်ႏဘာႏသာႏ ဖြိုတန်လွိုင်ႏကွုန်ꩻထင်ႏထိုလွဉ်တဲင် ယဟန်ႏလဲ့ အဝ်ႏဟဲ့ꩻလွ့ "ယွုမ်းအံႏယုင်ႏကေႏခေတ်"(Age of Faith)နုဲင်းနဝ်ꩻတဲ့ အဝ်ႏဟဲ့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ မဉ်ႏဒေါ့ꩻစဲင်းထဲင်းဗာႏလဲ့ "ထာꩻခေ့ꩻခေတ်"ကရိုꩻနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ သျာလမေင်းခွန် ခလားကအိုပ်ခမ်းထီထီꩻနန်ꩻခိန်ႏ တယ်ႏအေဒီ ၄၇၆ ဗာႏ ၈၀၀ အခါႏ ခိင်ႏကာႏလအစဝ်းစဝ်းခေတ်ဖုံႏဒျာႏသွူ။

ကျာꩻနဝ်ꩻ ဥရောပတခွင်ႏ ရောမအဉ်ပါယာ ထွိုင်ႏကုဲင်ပြင်ꩻထွူ ယေန်ႏငဲးရေꩻတအဝ်ႏတဝ်းဒါႏ ခွိုꩻနွယ်ႏလိုꩻမီꩻဖုံႏ နွို့လွဉ်တဲင် ဝေင်ꩻဖုံႏ ကဲဉ်းအာအာ ကုဲင်ပြင်ꩻထိုꩻသွူတကာႏတဝ်း လိုꩻကအဝ်ႏအုံသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻကို ခမ်းသားဖုံႏလဲ့ သီကုဲင်ထိုꩻဗာႏထာꩻသွူ။ ခိန်ႏနဝ်ꩻခါ ဥရောပရပ်နဝ်ꩻ ထွာထိုꩻ အသျုက်တရေင်တဲင် ထွာထိုꩻစွဉ်ႏ အုံသော့ꩻသင်ꩻတဝ်း ခင်ႏလမ်းတဗာႏနဝ်ꩻသွူ။ ရောမဖုံႏ ကအဝ်ႏသုင်ꩻဒါႏ သိပ္ပံ၊ အနယ်ꩻပညာႏ တောမ်ႏ လိတ်လုဲင်ꩻဖုံႏလဲ့ ခံႏသွုမ်ꩻထိုꩻဗာႏစွဉ်ႏသွူ။ "ထာꩻခေ့ꩻစိုး"ခိန်ႏကာႏလနဝ်ꩻခါနဝ်ꩻ လိုꩻဖုံႏ ပြောင်ꩻခြုဲင်းထိုꩻတေားဗာႏ ခင်ႏလမ်းအလင် အဝ်ႏစွဉ်ပဉ်ဖုံႏဖုံႏ၊ မော့ꩻပါဗာႏတောမ်ႏ စဲ့ꩻတွိုက်ꩻပွယ်ꩻ စဲ့ꩻဖေꩻစဲ့ꩻတံႏလဲ့ အဝ်ႏဗွေအာမွေးထာꩻသွူ။ ကောပ်နဝ်ꩻမꩻ အမဉ်ꩻတွင်ႏထိုꩻဗာႏ ထာꩻခေ့ꩻစိုးနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ကံႏဟဝ်ထိုꩻတဲင် အယပ်အခုဲင်ႏခိန်ႏနဝ်ꩻ ညလꩻထွာထိုꩻဗာႏ အနေင်ႏ ၃၀၀ လုမ်ꩻသွူ။ တွိုႏ အေဒီ ၈၀၀ နေင်ႏကိုနဝ်ꩻ ဒင်ႏယင်းခွန် သျားလမေင်းတဲင် ခွန်နဝ်ꩻနဝ်ꩻ မာꩻထင်ႏထိုဖေႏအာႏ ပင်ႏတသွောင်းချာယင်း အိုပ်ချုတ်ရေꩻ အမိန်းအာႏဏာႏ၊ ပညာႏရေꩻတောမ်ႏ ယေန်ႏငဲးရေꩻ၊ လွိုင်ႏကွုန်ꩻရေꩻဖုံႏသွူ။ နဝ်ꩻမꩻ ဥရောပသားဖုံႏ ခိန်ႏကရီးစခါ ရျာꩻဗူႏနေင်ႏဖုံႏအကို ဝွေꩻသီးကခံႏသွုမ်ꩻထိုꩻဗာႏ ထာꩻရာꩻဖုံႏလဲ့ လꩻလွဉ်ချာယင်း တလဲင်ႏတစိꩻ ထင်ႏထိုလွိုင်ႏကွုန်ꩻချာယင်းနဝ်ꩻသွူ။

"ခေတ်ထာႏဝ"စိုးထွူ ဆုဲင်ꩻနဝ်ꩻ ရောမအဉ်ပါယာအခဝ်တွို့ꩻကို ကအဝ်ႏကုဲင်ဒါႏ ဒေႏသဖုံႏနဝ်ꩻ ပေါ်ႏထန်ႏလွဉ်ယင်း အိင်ကဂလန်၊ ပဉ်တစ်၊ ဂျာမနီခမ်းထီ၊ ဟန်ဂေရီခမ်းထီ၊ သပေင်ခမ်းထီ၊ ပေါ်တူဂီခမ်းထီ၊ ပိုလန်ခမ်းထီ တောမ်ႏ ရသျားခမ်းထီ စတဲင် ခမ်းထီဖုံႏအနေႏ ပေါ်ႏထန်ႏလွဉ်ယင်း တလဲင်ႏတစိꩻနဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:ခေတ်ထာႏဝ
ချင်ꩻလိုꩻခွိုꩻ

**ချင်ꩻလိုꩻခွိုꩻ** (အဲင်းကလေတ်: Chin People) (မန်း: ချင်းလူမျိုး) မိဉ်ꩻယို အစကရီးခါ ကာႏ ချင်ꩻလိုꩻခွိုꩻသီး တွမ်ႏ ဝွေꩻသီးကအဝ်ႏဗော့ꩻဒါႏ ခင်လိုꩻခွိုꩻ၊ ဖြဝ်ꩻလိုꩻခွိုꩻ၊ မန်းလိုꩻခွိုꩻ ဖုံႏ အောဝ်ႏဟဲ့ꩻခါꩻလဲဉ်း ဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:မျန်မာခမ်းထီလိုꩻခွိုꩻဖုံႏ
ခြောင်

[thumb|[Samur ခြောင်၊ အသာဗုဲင်စျန်]]
**ခြောင်** (အဲင်းကလေတ်: River)ယို ယထွောင်းထွောင်းနဝ်ꩻ အဝ်ႏဟဲ့ꩻ **ခြုံꩻ** နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ **ခြောင်**ကရိုꩻနဝ်ꩻ သဘာႏဝအတွိုင်ꩻ အဝ်ႏထီအရွီးအခိုႏ ထီဖူꩻ ထီရောင်ꩻ ထီခြောင်ပေႏဖုံႏ ထွတ်ꩻလင်ꩻခြွဉ်းဒါႏဝင်ꩻ ထီတဖူꩻရဲဉ်ႏခြောင်တန်တဗာႏဒျာႏသွူ။ ကဲဉ်းအာအာ ထီနွိုးဖုံႏနဝ်ꩻ ထွတ်ꩻလင်ꩻသော့ꩻ ထီသမုဒ္ဒရာႏ၊ ပင်ႏလယ်ႏ၊ နောင် (တဝ်းလဲ့) ထီခြောင်တန်တဗာႏဗာႏကိုသွူ။ ယဟန်ႏနဝ်ꩻ ထွတ်ꩻလင်ꩻသော့ꩻတဝ်း ထီနမ်းတဗာႏဗာႏကို ထွတ်နွို့စွုမ်းသော့ꩻချာဒျာႏ ဟံႏကိုသွူ။ ယဟန်ႏနဝ်ꩻ ခြောင်ပေႏဖုံႏယို အဝ်ႏဟဲ့ꩻရောင် ထီရောင်ꩻ မောင်းရောင်ꩻ ထီခြောင်ပေႏ နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ထွားနေးတွမ်ႏ ဟံႏပထဝီႏ အနမ်းအပွိုင်တဲင် အွဉ်ႏထွော့ဗွောင်ခါꩻ ခြောင်အဓိပ္ပာယ်ႏအဝ်ႏတဝ်းလဲ့ ယခမ်းခမ်းနဝ်ꩻ ထွားနေး ခြောင်အပေႏအတန်တွော့ꩻ အွဉ်ႏထွော့ခါꩻ နုဲင်းနဝ်ꩻလဲ့အဝ်ႏသွူ။

ခြောင်ဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ထီသံႏသရာႏ တဖဲ့ꩻတခဝ်တဗာႏနေနေသွူ။ ထီသုဲင်ပုံꩻ (တဝ်းလဲ့) ထီကောင်ပုံꩻရဲဉ်ႏကို ခမ်းလော့လင်ꩻတွော့ꩻ ထွာတေားယင်း ထီပုံꩻ ထီဟံႏလောင်း တွမ်ႏ ထီအရွီးအခိုႏအလင် ထီဟံႏကို ထီဖူꩻဖုံႏ တွမ်ႏ သဘာႏဝ ထီဝ ရေခဲကောင်ဖုံႏ စွုမ်းထိုꩻတဲင် ထွာလွဉ်ဒါႏ ထီဖုံႏနဝ်ꩻ ထွတ်ထန်ႏလင်ꩻခြွဉ်းညီꩻယင်းဝင်ꩻ ခြောင်ကိုသွူ။ တွမ်ႏသိပ္ပံပညာႏအနယ်ꩻတဲင်  လွူꩻထွားထောင်ထွားဒါႏ ခြောင်ဖုံႏယိုနဝ်ꩻ ဖန်ဟဲ့ꩻ ပိုတမိုလော်စီ(Potamology) ပညာႏသွူ။ ပညာႏယိုနဝ်ꩻ ကဲဉ်းအာအာ ထောင်ထွားအာ ကောင်လောင်း ကောင်သဲင်ဖဲ့ꩻတဲင် ထီနွိုးပညာႏ နုဲင်းနဝ်ꩻလဲ့ အဝ်ႏဟဲ့ꩻသွူ။
 
ကမ္ဘာႏအထန်ႏဖဲ့ꩻ စနေႏဂျိုလ်ႏ လာတဗာႏ ကထွာဒါႏ တုဲက်တန်ကိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏထီႏမော့ꩻလဲဉ်း ဟုဲက်ဒရိုကာဗွန်အထီဖုံႏ အဝ်ႏထွတ်ꩻရွဲႏလင်ꩻဒါႏ ခြောင်နဝ်ꩻသွူ။

## ကမ္ဘာႏလောင်း ကအဝ်ႏဒါႏ ခြောင်ဖုံႏ

ဒန်းညုခြောင် ဥရောပတွိုက် ၁,၇၂၅။
ယူဖရေးတီး အာသျတွိုက် ၁,၇ဝဝ။
ဧရာႏဝတီႏခြောင် အာသျတွိုက်(မျန်မာခမ်းထီ) ၁,၂၅ဝ။ 

## အာႏကွိုꩻ

*
ကဏ္ဍ:ထီနမ်း
ခွန်'ရဟန်ꩻသီးထာꩻချမ်ꩻသာႏ

**"ဘဒ္ဒိယသုတ် (ခွန်ထာꩻချမ်ꩻသာႏတွမ်ႏ ရဟန်ꩻထာꩻချမ်ꩻသာႏ ကွာႏလို့ဝင်ꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻ)"**

အွိုးခꩻတလဲင်ႏ ဗွေႏဘုရာꩻအဝ်ႏအုံ ဝေင်ꩻအနုပိယ၊ တခေါ့ꩻမွူးခြာ၊ အတွင်ꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ဗွေႏဘဒ္ဒိယတဲ့ အဝ်ႏအုံတခြာကို သေင်ႏမွူးဆလနောဝ်ꩻသွူ။
ဗွေႏဘဒ္ဒိယနဝ်ꩻ အုံသေင်ႏမွူးခလတဲ့နဝ်ꩻ၊ အုံတခြာကိုတဲ့နဝ်ꩻ၊ အုံထာꩻယေန်ယေန်ကိုတဲ့နဝ်ꩻ တပါꩻတန်ဒျာႏ အဝ်ႏပစိုႏသေႏသေႏစွဉ်ႏ "အဟောသုခံ- အော ချမ်ꩻသာႏမွေးစွဉ်ႏထာꩻဟွေး၊ အဟောသုခံ- အော ချမ်ꩻသာႏမွေးစွဉ်ႏထာꩻဟွေး"နုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။
သာႏကီႏဝင်ႏနင်ꩻမူႏ ဗွာဆျူႏပိုခို ဗွေႏဘဒ္ဒိယယို သꩻကိုတဖြွတ်ꩻထန်ႏတဲင် ကအဝ်ႏပစိုႏသေႏသေႏဒါႏ "ချမ်ꩻသာႏမွေးစွဉ်ႏထာꩻဟွေး၊ ချမ်ꩻသာႏမွေးစွဉ်ႏထာꩻဟွေး"အကျောင်ꩻအခရာႏနောဝ်ꩻ ရဟန်ꩻဖုံႏ ယပါꩻပါꩻ သေတဝ်းတွော့ꩻ လွေꩻလောဝ်းဒေါ့ꩻ ဗွေႏဘုရာꩻနုဲင်းယို-
"ဩဗွေႏ ဗွေဘုရာꩻဗွေႏဩ-
ဗွေႏဘဒ္ဒိယနဝ်ꩻ အုံသေင်ႏမွူးခလတဲ့ယဝ်း၊ အုံတခြာကိုတဲ့ယဝ်း၊ အုံထာꩻယေန်ယေန်ကိုတဲ့နဝ်ꩻ အုံထာꩻအဝ်ႏပစိုႏသေႏသေႏစွဉ်ႏ 'အဟောသုခံ- အော ချမ်ꩻသာႏမွေးစွဉ်ႏထာꩻဟွေး၊ အဟောသုခံ- အော ချမ်ꩻသာႏမွေးစွဉ်ႏထာꩻဟွေး'နုဲင်းနဝ်ꩻဗွေႏဩ။
ဝွေꩻဗွေႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏထွာခွန်တွင်ꩻ ထင်ႏဗုဲင်စင်ꩻဟ အလွိုးအယူႏလꩻသဲင်ꩻ ခွန်ချမ်ꩻသာႏ၊ အလွိုးအုံထာꩻပျောႏတဝ်း၊ အလွိုးအမဉ်ထွက်ထာꩻ ဗွေႏဩ"
လောဝ်းနီဗွေႏဘုရာꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻတဲင် နီဗွေႏဘုရာꩻ ထွဉ်ႏလွေꩻပင်ꩻလွဉ် ဗွေႏဘဒ္ဒိယ၊ နီဗွေႏဘုရာꩻရီနုဲင်းယို-
"ရဟန်ꩻဘဒ္ဒိယ-
နာꩻအုံထာꩻ အဝ်ႏပစိုႏသေႏသေႏ 'ချမ်ꩻသာႏငါႏဟွေး-ချမ်ꩻသာႏငါႏဟွေး'နဝ်ꩻ စောင်းမွေးနဲ့"
"မွေး- ဗွေႏဩ"
"ရဟန်ꩻဘဒ္ဒိယဟွေး-
မဉ်ႏမွေးတဲ့ နာꩻကပစိုႏဗာႏ 'ချမ်ꩻသာႏငါႏ-ချမ်ꩻသာႏငါႏ'နဝ်ꩻ အကျောင်ꩻအခရာႏ အဝ်ႏနုဲင်းမုဲင်ꩻ"
"ဘုရာꩻမျတ် ဗွေႏဩ-
ခွေသွဉ်း ကအဝ်ႏလမ်းခါနဝ်ꩻ ထွာခွန်တန်တဖြာꩻ၊ အုံထာꩻအဝ်ႏငမ်းဗာႏရန်ႏသူႏ၊ ဟော်ထျꩻတဲ့ ထွဉ်ႏစဲ့ꩻပွေါစွုမ်ႏနီꩻစွုမ်ႏဟာ၊ တခါꩻငွါတဲ့ ထွဉ်ႏစဲ့ꩻသားပေႏ ပွေါဖေႏသေႏသေႏ၊ စဲ့ꩻပွေါဖေႏသွူနုဲင်းနောဝ်ꩻမဉ်ႏတဲ့ ထာꩻနန်းတလို့တဝ်း၊ ထာꩻငမ်းတလို့တဝ်း၊ ထွာကီခွန်တဲ့ အုံထာꩻ သꩻတချမ်ꩻသာႏတဝ်း ဗွေႏဩ။
ခွေသွဉ်း ထွိုင်ႏထင်ႏဗုဲင်ရဟန်ꩻယိုနဝ်ꩻ အုံသေင်ႏဆလ နန်းတဝ်း၊ အုံတခြာကို ငမ်းတဝ်း၊ အုံထာꩻယေန်ယေန်ကို ရျူႏသျူး၊ 'အဟောသုခံ- အော ချမ်ꩻသာႏမွေးစွဉ်ႏထာꩻ၊ အဟောသုခံ- အော ချမ်ꩻသာႏမွေးစွဉ်ႏထာꩻဟွေး' တဖြွတ်ꩻသꩻရာႏ၊ ပစိုႏသေႏသေႏစွဉ်ႏဒျာႏနုဲင်းနောဝ်ꩻ ဗွေႏဩ" လောဝ်းနီဗွေႏဘုရာꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ ဥဒါနပါဠိ၊ မုစလိန္ဒဝဂ်၊ ဘဒ္ဒိယသုတ်)
### အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ
ခွန်ခမ်းခြွိုင်ꩻ

**"ခွန်ခမ်းခြွိုင်ꩻ"**နဝ်ꩻ ထွာပအိုဝ်ႏစတီရီယို တချင်ꩻငဝ်း ဂီတလောကအကို ပရိသတ်ကနစ်သက်လွိုငါႏ၊ ကဖေႏအာႏလွငါႏ ရွစ်ငဝ်းတချင်ꩻသားတဖြာꩻနဝ်ꩻ အွဉ်ႏနယ်ဗာႏ "အရွစ်ယံ ခွန်ခမ်းခြွိုင်ꩻ"ယိုသွူ။ ခွန်ခမ်းခြွိုင်ꩻ ငဝ်းတချင်ꩻနဝ်ꩻ လိုꩻပေႏခေတ်ယိုခါလဲ့ အဝ်ႏစွယ်ꩻလွဝင်ꩻဖုံႏ၊ ငဝ်းတချင်ꩻမဉ်ꩻတန်စားဖုံႏတန်သွူ။ အရွစ်သား ခွန်ခမ်းခြွိုင်ꩻယိုနဝ်ꩻ တွမ်ႏကချꩻသေꩻခါꩻဖေႏဒါႏ ပအိုဝ်ႏဂီတလောက အရွီးအခိုႏ ခွန်သာဒွန်း (ကကုဲင်ထိုꩻလဲဉ်း)ယို နွို့သွိုလို့ဝင်ꩻ ဂီတလောကကိုတဲင် သက်လꩻဝါႏတန် အရွစ်ယံတဖြာꩻ မဉ်ႏရိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻလဲ့ တမာႏတဝ်းသွူ။ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ အီႏသွုပ်ဆွိုက်နယ်ဖေႏ တွမ်ႏကကျွိုက်ငဝ်းတချင်ꩻသား တစူးတစိꩻ၊ ခွန်ခမ်းခြွိုင်ꩻ ကရုဲင်ꩻတသွိုးဗာႏ အကျောင်ꩻအခရာႏသွူ။ ခွန်ခမ်းခြွိုင်ꩻ-ကရိုꩻဒါႏ မဉ်ꩻယိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအနုပညာႏ ဂီတတချင်ꩻငဝ်းမဉ်ꩻဒျာႏ၊ မဉ်ꩻရင်ꩻနဝ်ꩻ ခွန်သိန်းအောင် (ဟဲ့ꩻ)"ခွန်အောင်ဆန်း"သွူ။ လွူးဖွာꩻနေင်ႏနဝ်ꩻ ၁၃၁၇-ဗာႏနေင်ႏ၊ ဒုတိယဝါႏဆိုႏလောင်း (၉)နီꩻ။ ၁၉၉၄-ဗာႏနဝ်ꩻ သက်လꩻ (၃၉)တဲင် ခွန်ခမ်းခြွိုင်ꩻလွူးနေင်ႏနဝ်ꩻ နပ်ခန်ꩻရမ်ꩻလꩻဒျာႏသွူ။ ပညာႏအရန်းနဝ်ꩻ သွဉ်တွိုႏဗာႏ (၈)တန်ꩻ တနီꩻဒျာႏ၊ ဖါမဉ်ꩻနဝ်ꩻ "ဖြားမောင်ငယ်"၊ မွိုးမဉ်ꩻနဝ်ꩻ "မွိုးအေးတင်"။ မာမဉ်ꩻနဝ်ꩻ "နန်းစုစုဌေး"၊ ပိုမူႏအဝ်ႏ(၃)ဖြာꩻ၊ ပိုခိုအဝ်ႏ(၁)ဖြာꩻ၊ ပိုလစ်ꩻဖြာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ (က) နင်ꩻချောစုအောင် (ခ) နင်ꩻနွေးဆုအောင်-နင်ꩻနွေးဝေ (ဂ) ခွန်ရာဇာအောင် (ဃ) နင်ꩻဖွေးစုအောင်-နင်ꩻဖွေးဖွေး သွူ။ ထွာအရွစ်ယံ မဉ်ꩻတန် "ခွန်ပေါႏရင်း"ဝေးနဝ်ꩻသွူ။

ကနွို့သော့ꩻ ဂီတလောကနဝ်ꩻ ၁၉၇၄-၇၅ ရပ်နဝ်ꩻ ခွန်သာဒွန်း ဟဲ့ꩻသော့ꩻတဲင် သွင်ꩻရီးရီးငဝ်းတချင်ꩻနဝ်ꩻ "ရွဉ်တွမ်ႏခမ်ꩻ၊ ခိုဗင်ႏတန်၊ နမ်းစောက်အာႏသꩻဝါးတောင်ꩻ" နွို့သော့ꩻအီစတွမ်ႏ ငဝ်းတချင်ꩻနဝ်ꩻဖုံႏသွူ။ မြန်မာ့အသံသား ကေားဆွမ်ꩻဖေႏတဲင် တဲႏစပအိုဝ်ႏဂီတလောကနေင်ႏလဲ့ မွေးမွေးနဝ်ꩻသွူ။ မျိုꩻခွန်ခွိုꩻအဗူႏနဝ်ꩻ (၁၅)ခွေႏ၊ နမ်းတဖြာꩻရွစ်နဝ်ꩻ မန်း (၂)ခွေႏ၊ ခွေႏပအိုဝ်ႏနဝ်ꩻ (၄)ခွေႏ၊ တွမ်ႏယောင်းယွာꩻနဝ်ꩻ (၃)ခွေႏ၊ ရွစ်ငီꩻဝင်ꩻနဝ်ꩻ (၁၂)ခွေႏ၊ ထမ်းစင်းနဝ်ꩻ (၄)ခွေႏ၊ ဗွေႏသျင်ႏဖယောင်ꩻနဝ်ꩻ (၂)ခွေႏ၊ တဲမ်းငဝ်းတချင်ꩻနဝ်ꩻ (၁၈၀)ရပ်၊ ရွစ်လွဉ်ငဝ်းတချင်ꩻနဝ်ꩻ (၂)ရျာꩻလွို၊ အကျွိုက်သွတ်ꩻလွိုလွိုနဝ်ꩻ "ဒဲဉ်သီႏလာဗွေ"ငဝ်းတချင်ꩻတွမ်ႏ "ပအိုဝ်ႏချင်ꩻချင်ꩻဖတဝ်းဝင်ꩻ"။ ပရိသတ်အကျွိုက်သွတ်ꩻနဝ်ꩻ "ကာချာကာငါ"။ ကရွစ်ရှိုး အပျောႏသွတ်ꩻနဝ်ꩻ "ဘုရာꩻပွယ်ꩻတွမ်ႏ ခွိုꩻပအိုဝ်ႏမွူးနီꩻ"။
ကလꩻအကျိုꩻကေꩻဇူꩻနဝ်ꩻ ဖူးဝေးပရိသတ်သီး စူတဗꩻငဝ်းတွမ်ႏ ဖေႏအာႏငဝ်း။ အယပ်ꩻအခုဲင်ႏနဝ်ꩻ ပေႏပေႏခါ ကွပ်ဝါႏသနာႏငါႏတိန်ႏဒုံႏတဲင် ထန်ႏတရတ်ဗာႏကျောင်ꩻ။ ထန်ႏဖိုခွေႏနဝ်ꩻ မန်းခွေႏနဝ်ꩻ "လိုက်ရဲမှာလား၊ ညှို့ကွင်း?"နီခွေႏ လို့လိုစင်စင် အဝ်ႏအခွေႏ (၂၀)လွိုလွိုသွူ။ "လိုက်ရဲမှာလား"ခွေႏနဝ်ꩻ ပြည်ရတနာတေးသံသွင်း (ရန်ႏကုန်ႏ)၊ ရွှေညောင်တေးသံသွင်း(တောင်ႏကီꩻ)ဝွေꩻသီးဖြေ့ꩻစာဖေႏသွူ။ ညှို့ကွင်း-နဝ်ꩻ အင်္ဂလန်စိန်တေးသံသွင်း (ရန်ႏကုန်ႏ) တွမ်ႏရွှေညောင်တေးသံသွင်းသီး ဖြေ့ꩻစာဖေႏသွူ။ အဝ်ႏကုဲင်ပအိုဝ်ႏခွေႏနဝ်ꩻ သွင်ꩻဒျာႏဗော့ꩻ ရွှေညောင်တေးသံသွင်း (တောင်ႏကီꩻ)ဖြေ့ꩻစာဖေႏနဝ်ꩻသွူ။

**တောင်ꩻသေꩻ**- ကွဲႏတွော့ꩻယိုနဝ်ꩻ ဗꩻ ၁၉၉၄-ဗာႏလွုမ်ꩻ၊ အဆုဲင်ꩻတဲ့ ထန်ႏသမ်းယင်းအဝ်ႏဒျာႏအကျောင်ꩻ။ 

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻဖုံႏ နမ်းခြောင်ꩻခရာႏ
ခွန်ဆင်အင်္ဂါႏ၄-မျိုꩻ

**"နာဂသုတ် (ခွန်ဆင်အင်္ဂါႏ ၄-မျိုꩻ)"**
နီဗွေႏဘုရာꩻဟော်ꩻဖေႏ ဗွေႏရဟန်ꩻသီး တရာꩻနုဲင်းယို-
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
ဆင်ထီးတန်နဝ်ꩻ ဗွေစွုမ်ႏတွမ်ႏ အင်္ဂါႏလစ်ꩻမျိုꩻ (အချက်လစ်ꩻချက်)နဝ်ꩻမꩻ ထွာထွိုက်ခွန်ဆင်နဝ်ꩻသွူ။
အင်္ဂါႏလစ်ꩻမျိုꩻ အချက်လစ်ꩻမချက်ကရိုꩻနဝ်ꩻ-
၁။ နာဂေါ သောတာ စ ဟောတိ-
ဆင်ထီးတန်နဝ်ꩻ နာႏဗာႏ ထိန်ꩻဆင်သားငေါဝ်း။
၂။ နာဂေါ ဟန္တာ စ ဟောတိ-
ဆင်ထီးတန်နဝ်ꩻ မာꩻသီဗာႏရန်ႏသူႏ
၃။ နာဂေါ ခန္တာ စ ဟောတိ-
ဆင်ထီးတန်နဝ်ꩻ ယွုန်းယောသယ်ꩻခံႏဗာႏ။
၄။ နာဂေါ ဂန္တာ စ ဟောတိ-
ဆင်ထီးတန်နဝ်ꩻ လွေꩻတွိုႏတွိုႏဗာႏ၊ ခွန်ဆင်ထီးတန် အင်္ဂါႏအဝ်ႏလစ်ꩻမျိုꩻ နုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
ရဟန်ꩻထူꩻရဟန်ꩻမျတ်တဲ့ အချက်အဝ်ႏလစ်ꩻချက် ဗွန်ပီနုဲင်းဆင်ထီးတန်နဝ်ꩻနေနေ၊ ဗွန်ပီနုဲင်းမုဲင်ꩻနဲတဲင်-
၁။ ခွန်ဆင်ထီးတန်နောဝ်ꩻ မာꩻဗာႏဖိုတဲ့နဝ်ꩻ၊ မာꩻဗာႏဖိုတဝ်းတဲ့နဝ်ꩻ ထိန်ꩻဆင်သား ကထွဉ်ႏမာꩻအတွိုင်ꩻ မာꩻဗာႏ၊ နာႏဗာႏ ထိန်ꩻဆင်သားငေါဝ်း၊ အနုဲင်းနဝ်ꩻနေနေ ရဟန်ꩻထူꩻ ရဟန်ꩻမျတ်နဝ်ꩻ နာႏဒျာႏ ဗွေႏဘုရာꩻစီꩻကန်ꩻ၊ နာႏဒျာႏ ဗွေႏဘုရာꩻ အဆွုံꩻအမꩻနောဝ်ꩻသွူ။
၂။ ဆင်ထီးတန်နဝ်ꩻ စဲ့ꩻတွိုက်ꩻပွယ်ꩻကို မာꩻသီဗာႏရန်ႏသူႏဆင်၊ ရန်ႏသူႏသေ၊ ရန်ႏသူႏစဲ့ꩻဖုံႏနဝ်ꩻသွူ၊ အနုဲင်းနဝ်ꩻနေနေ ရဟန်ꩻထူꩻ ရဟန်ꩻမျတ်နဝ်ꩻ ကာမဝိတက် (လောဘ)၊ ဗျာပါဒဝိတက်(ဒေါသ)စတဲင် သꩻကိုထာꩻယူႏ ကိလေႏသာႏရန်ႏသူႏ (အကုသိုလ်ႏ)ဖုံႏနဝ်ꩻ ပယ်ႏထိုꩻ၊ ယားထိုꩻ၊ မာꩻသီထိုꩻဗာႏနဝ်ꩻသွူ။
၃။ ဆင်ထီးတန် ကနွို့တွိုက်ꩻပွယ်ꩻနဝ်ꩻ ဗင်ဗာႏ၊ နꩻဗာႏ၊ ပြာႏဗာႏ-စတဲင်ဒုက္ခဖုံႏနောဝ်ꩻ ယွုန်းယောသယ်ꩻခံႏဗာႏ၊ အနုဲင်းနဝ်ꩻနေနေ ရဟန်ꩻထူꩻ ရဟန်ꩻမျတ်နဝ်ꩻ အခွꩻအလျား ဥတုတံႏ၊ တခြေ့အဲင်ႏ-စတဲင် ထာꩻသားအဲင်ႏတံႏ၊ ငေါဝ်းသဲ့ꩻသွမ်ꩻတံႏ၊ အယပ်ꩻအခုဲင်ႏ အမျိုꩻမျိုꩻတံႏဖုံႏနဝ်ꩻ ယွုန်းယောသယ်ꩻခံႏဗာႏနောဝ်ꩻသွူ။
၄။ ဆင်ထီးတန်နဝ်ꩻ မဉ်ဗော့ꩻဗော့ꩻ မဉ်ညာꩻညာꩻ ထိန်ꩻဆင်သား ကထွဉ်ႏလွေꩻအတွိုင်ꩻ လွေꩻတွိုႏတွိုႏဗာႏ၊ အနုဲင်းနဝ်ꩻနေနေ ရဟန်ꩻထူꩻ ရဟန်ꩻမျတ်နဝ်ꩻ နီဗွေႏဘုရာꩻ ကထွဉ်ႏအတွိုင်ꩻ ယံကလꩻမဂ်ဖိုလ်ႏ၊ ယံကတွိုႏနိဗ္ဗာန်ႏ၊ အဝ်ႏကျံႏအဝ်ႏကျိုꩻစာꩻ၊ အဝ်ႏအားထွုတ်တရာꩻ၊ အဝ်ႏမာꩻကုသိုလ်ႏ၊ ရေႏလွေꩻတွိုႏတွိုႏဒျာႏ နိဗ္ဗာန်ႏနောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ စတုက္ကနိပါတ်၊ နာဂသုတ်)
### အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ
ခွင်ꩻဒျာႏဆို့ꩻကျောင်ꩻတာႏ

**"ဝိဟာရ+အနုဇာနန"-ဗွေႏမျတ်ခွင်ꩻဒျာႏ ဆို့ꩻကျောင်ꩻတာႏ"**

နီဗွေႏဘုရာꩻ အဝ်ႏအုံရာႏဇဂျိုဟ်ႏခမ်း၊ ကျောင်ꩻဝေဠုဝွန်ႏကိုအတွင်ꩻ ဗွေႏစင်ꩻဗွေႏသံဃာႏတာႏ ကျောင်ꩻဝိဟာႏ "ပညတ်ဗာႏဒွိုန်း-ဖေႏခွင်ꩻဗာႏဒွိုန်း"နောဝ်ꩻသွူ။
ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ ဗွေႏရဟန်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ-
အုံဒျာႏသေင်ႏဆလတဲ့အဝ်ႏ၊ အုံဒျာႏခြောက်ꩻကိုတဲ့အဝ်ႏ၊ အုံဒျာႏထမ်းကိုတဲ့အဝ်ႏ၊ အုံဒျာသင်ႏခဲင်ꩻကိုတဲ့အဝ်ႏ၊ အုံဒျာႏဗေဖူပွုမ်ႏကိုတဲ့နဝ်ႏ၊ ဖုဲင်ႏရာꩻအုံသော့ꩻ-ရောꩻ့ရာꩻအုံလင်ꩻ ဗွေႏစင်ꩻသီးဖုံႏ အုံသော့ꩻဗာႏတဝ်း ခင်ႏလမ်းဟောဝ်ဟောဝ်ကို၊ ကိန်ꩻသော့ꩻဗာႏတဝ်း ခင်ႏလမ်းဟောဝ်ဟောဝ်ကိုနောဝ်ꩻသွူ။
တွိုႏတရော၀်ꩻ စောဝ်းစောဝ်းအခိန်ႏခါႏ-
ရာႏဇဂျိုဟ်ႏသဌေꩻ လွေꩻစောဝ်းဥယျာဉ်ႏခြံ၊ တဖူꩻလောင်းနဝ်ꩻ ထီႏခန်း ဗွေႏသံဃာႏသီး အဝ်ႏသေင်ႏဆလ ထွိုင်ႏလွဉ်၊ အဝ်ႏသဲင်ႏခဲင်ꩻကိုထန်ႏလွဉ်၊ အဝ်ႏဗေဖူပွုမ်ႏကိုထန်ႏလွဉ်-ထီႏဗာႏစနဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏ၊ ဗွေႏသံဃာႏသီးဖုံႏနဝ်ꩻ ကသမ်းယေန်ႏကေႏ၊ ဣန္ဒြေႏကသမ်းဟောဝ်တွော့ꩻ ရာႏဇဂျိုဟ်ႏသဌေꩻ သဲစ်ကထီႏဗာႏတဲ့ စေႏတနာႏသဒ္ဓါႏတရာꩻထွာလွဉ်၊ သꩻထာꩻကေႏညိုႏပေါႏလွဉ်ထွူစွဉ်ႏတဲင် လွေꩻထေ့ ဗွေႏသံဃာႏသီးထျꩻ လောဝ်းရီနုဲင်းယို-
"တကာႏခွေသွဉ်း မဉ်ႏဆို့ꩻလူႏ နီဗွေႏသီးကျောင်ꩻနဝ်ꩻ နီဗွေႏသီး အီႏအုံသော့ꩻနေဟောင်း ဗွေႏဩ"
"အုံသော့ꩻဒါႏမကောင်၊ ဒါႏတောဝ်းမကောင် ဆရာႏဗွေႏဘုရာꩻ ဖေႏခွင်ꩻခါꩻတဝ်းဒွိုန်း ဗွေႏစင်ꩻသီးယို"
"ပေါႏနဝ်ꩻတဲ့ နီဗွေႏသီး လောဝ်းဗွေႏဘုရာꩻနဝ်ꩻလုဲင်းဗွေႏ၊ ဗွေႏဘုရာꩻ မဉ်ႏဖေႏခွင်ꩻဒျာႏတဲ့ ဒေါ့ꩻနယ်ယင်းခွေသွဉ်းဟုဲင်း ဗွေႏဩ"
ဝွေꩻဗွေႏသီး လွေꩻလောဝ်း ဗွေႏဘုရာꩻ၊ ဗွေႏဘုရာꩻ ဖေႏခွင်ꩻဒျာႏတဲင် ဝွေꩻဗွေႏသီး သဲင်ꩻဒေါ့ꩻနယ်ယင်း ရာႏဇဂျိုဟ်ႏသဌေꩻ၊ သꩻရောင်းသꩻရေꩻ ရာႏဇဂျိုလ်ႏသဌေꩻ ဟဲ့ꩻတွမ်ႏလိုꩻခူꩻလိုꩻဝေင်ꩻ လိုꩻဒုံဖုံႏတွော့ꩻ တပါꩻအုံသော့ꩻတာႏ ကျောင်ꩻဝါႏသꩻမီꩻ၊ တနီꩻချင်ꩻ ထွူစွဉ်ႏ အဖြုံႏသူဆီနောဝ်ꩻသွူ။
မွူးရောဝ်ꩻ အီႏနာႏကျောင်ꩻကျိုꩻ၊ ပင်ꩻဗွေႏဘုရာꩻတွမ်ႏ ဗွေႏသံဃာႏ၊ ရာႏဇဂျိုဟ်ႏသဌေꩻ ကပ်သွမ်ꩻဝွေꩻလမ်း၊ ကပ်သွမ်ꩻထွူ အီႏနာႏသွူတရာꩻ၊ ရာႏဇဂျိုဟ်ႏသဌေꩻလောဝ်း ဗွေႏစောဝ်းဘုရာꩻနုဲင်းယို-
"ကထာဟံ ဘန္တေ တေသု ဝိဟာရေသု ပဋိပဇ္ဇာမိ-
ကျောင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻအတွက်တာႏ အီႏလူႏဗာႏ အပွုံႏအနယ်ꩻမုဲင်ꩻ ဗွေႏဩ"
"အာဂတာ နာဂတဿ စာတုဒ္ဒိသဿ သံဃဿ ပတိဋ္ဌာပေဟိ-
ယိုခါဆုဲင်ꩻတာႏ လူႏသံဃာႏ တွို့ꩻကွဉ်ႏနောဝ်ထင်ꩻနောဝ်ꩻဟုဲင်း"
နီဗွေႏဘုရာꩻနမ်းနမ်း ဟော်ꩻဖေႏကျောင်ꩻကျိုꩻ လူꩻလိုꩻသာႏဓု၊ တဲႏနဝ်ꩻမာꩻငါ ဗꩻစွဉ်ႏယိုခါ ဗွေႏသံဃာႏသီး အုံဗာႏချမ်ꩻချမ်ꩻသာႏသာႏ ကျောင်ꩻကိုနောဝ်ꩻသွူ။(ဝိနယ်ꩻပိဋကတ်၊ စူဠဝဂ္ဂပါဠိတောႏ၊ သေနာသနက္ခန္ဓက)
### အာႏကွိုꩻ
ခွန်တန်ဗိမ္ဗိသာရ

**"လိတ်ဗွောင်မဲ့နား-ဟောဝ်ဟော်ꩻထွား အမုဲင်(၂)"**

နီဗွေႏဘုရာꩻတွမ်ႏ တပဲ့ꩻရဟန်ꩻဖုံႏ ဖျော်လွဉ်ဝေင်ꩻရာႏဇဂျိုဟ်ႏ အုံသတင်ꩻသွုံꩻ ခြုံႏမွူးတန်ဆလ၊ လိုꩻအာမရမက လွဉ်ဝုဲင်ႏလွ နီဗွေႏဘုရာꩻ၊ ခွန်တန်ဗိမ္ဗိသာရ လောဝ်းဗွေႏဘုရာꩻနုဲင်းယို-

"ဘုရာꩻဗွေႏမျတ် ဗွေႏဩ -

၁။ ခွေသွဉ်း ခါးလားကထွာခွန်နဝ်ꩻ "ခွေမဉ်ႏထွာဗာႏခွန်နဝ်ꩻ ယံဟောဝ်ငါႏဟွေး" ကော့ꩻမောင်ꩻဖိုနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ ယိုခါ ထွာဗာႏလဲဉ်းခွန်၊ ဆန္ဒဗွေလဲဉ်း။

၂။ ခွေမဉ်ႏထွာထွူခွန်နဝ်ꩻ "ဗွေႏဘုရာꩻ မဉ်ႏကျွꩻလွဉ်နောဝ်ꩻ ယံဟောဝ်ငါႏဟွေး" ကော့ꩻမောင်ꩻဖိုနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ ယိုခါ ဗွေႏဘုရာꩻကျွꩻလဲဉ်း၊ ဆန္ဒဗွေလဲဉ်း။

၃။ "ခွေမဉ်ႏလွေꩻထေ့ မဉ်ႏတရေ့ဆယ်ꩻကပ်ဗာႏ ဗွေႏဘုရာꩻနဝ်ꩻ ယံဟောဝ်ငါႏဟွေး"ကော့ꩻမောင်ꩻဖိုနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ ယိုခါ လွဉ်ထေ့ဗာႏလဲဉ်း ဗွေႏဘုရာꩻ၊ ဆယ်ꩻကပ်ဗာႏလဲဉ်း ဗွေႏဘုရာꩻ၊ ဆန္ဒဗွေလဲဉ်း။

၄။ "ဗွေႏဘုရာꩻ မဉ်ႏဟော်ꩻဖေႏခွေတရာꩻနဝ်ꩻ ယံဟောဝ်ငါႏဟွေး"ကော့ꩻမောင်ꩻဖိုနုဲင်းနောဝ်ꩻ၊ ယိုခါ ဗွေႏဘုရာꩻ ဟော်ꩻဖေႏလဲဉ်းတရာꩻ၊ ဆန္ဒဗွေလဲဉ်း။

၅။ "ဗွေႏဘုရာꩻ ကဟော်ꩻဖေႏဒါႏ တရာꩻယာႏယို ခွေမဉ်ႏသေနာႏနဝ်ꩻ ယံဟောဝ်ငါႏဟွေး" ကော့ꩻမောင်ꩻဖိုနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ ယိုခါ ခွေသွဉ်းဆန္ဒဗွေလဲဉ်းသွူ ဗွေႏဩ"
လောဝ်းနီဗွေႏဘုရာꩻ နုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။

နုဲင်းမွူးရောဝ်ꩻ ပင်ꩻသွုံꩻသွမ်ꩻဟော်ကို၊ သွုံꩻသွမ်ꩻထွူ အီႏနာႏသွူတရာꩻ၊ ခွန်တန်စဉ်ꩻစာꩻယူႏနုဲင်းယို- "ခွေဝေဠုဝွန်ႏဥယျာဉ်ႏခြံသူꩻနဝ်ꩻ တွမ်ႏဒုံတဲ့ တဗော့ꩻငါႏတဝ်း၊ တညာꩻငါႏတဝ်း၊ တဖူꩻလွေꩻသဲင်ꩻတဲ့ရော့ꩻဒျာႏ၊ လိုꩻကမဉ်လွေꩻဝုဲင်ႏဘုရာꩻသားတာႏတဲ့ လွေꩻသဲင်ꩻယိုꩻဒျာႏ၊ မွူးယာခိုႏတဲ့ တွမ်ႏလိုꩻလမ်း တရော်ꩻရယ်ꩻတဝ်း၊ မွူးဟာခိုႏတဲ့ လိုꩻငေါဝ်းယေန်ဒျာႏ၊ ဟွုန်တဝ်း လိုꩻဝေင်ꩻလိုꩻဒုံရောင်ထာꩻ၊ နွုမ်ꩻတဝ်းလိုꩻသီးဖုံႏအလွီး၊ အုံဗဉ်ႏဗဉ်ႏဗꩻဗꩻထာꩻ (အားထွုတ်တေ့ꩻတရာꩻ)ဟောဝ်ငါႏ၊ ဗွေႏဘုရာꩻ' ဗွေႏသံဃာႏသီး အုံသတင်ꩻသွုံꩻသော့ꩻ ရော့ꩻဟောဝ်မွေးစွဉ်ႏထာꩻ၊ ခွေဝေဠုဝွန်ႏဥယျာဉ်ႏသူꩻ ခွေမဉ်ႏလူႏဗာႏ ဗွေႏဘုရာꩻအွဉ်ငါ ပါတွမ်ႏသံဃာႏနဝ်ꩻ ယံဟောဝ်ငါႏမွော့ဟွေး"ယူႏစွေးတေ့ꩻနုဲင်းနဝ်ꩻ။

ယူႏနုဲင်းနောဝ်ꩻထွူတွော့ꩻ ခွန်တန်ဗိမ္ဗိသာရနောဝ်ꩻ ထူႏထီဆျာꩻတာႏ လောဝ်းစွဉ်ႏဒျာႏ နီဗွေႏဘုရာꩻနုဲင်းယို-
"ဩဗွေႏ -
ခွေသွဉ်း ဝေဠုဝွန်ႏဥယျာဉ်ႏခြံသူꩻနောဝ်ꩻ အဝ်ႏလူႏဒျာႏဗွေႏဘုရာꩻ တွမ်ႏဗွေႏသံဃာႏသီး ဗွေႏဩ" လောဝ်းနုဲင်းနဝ်ꩻထွူတဲင် နီဗွေႏဘုရာꩻတဲ့ လက်ခံႏ၊ ဟော်ꩻဖေႏကျောင်ꩻကျိုꩻ၊ လူꩻလိုꩻယံလꩻပီပီ ဆျာꩻထီဖန်းဖေႏ ကုသိုလ်ႏနောဝ်ꩻသွူ။
(ဝိနယ၊ မဟာဝဂ္ဂပါဠိတောႏ၊ မဟာခန္ဓက)

## အာႏကွိုꩻ
ခွန်ပဇ္ဇောတဝတ္ထု

**"လွမ်ꩻလာခွန် ယွောင်တနွောင်း၊ ဆရာႏလွင်းတခွန်ꩻဆောင်းထိုꩻဗာႏ"**

ဥဇ္ဇေႏနီႏခမ်း ခွန်ပဇ္ဇောတနဝ်ꩻ ဆာယွောင်တနွောင်းထာꩻ၊ ဟဲ့ꩻဆရာႏတန် ဒိသာပါမောက္ခဆရာႏဖုံႏလွမ်ꩻလာꩻ ဟောဝ်တဝ်း၊ လို့အာခြေင်ရွဉ်၊ ဆရာႏဖုံႏ လꩻအာသဲင်ꩻရွဉ်ခံꩻဖုံႏလွုမ်ꩻ၊ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ ထွဉ်ႏအလိုꩻလွေꩻထေ့ ခွန်ဗိမ္ဗိသာရထျꩻ၊ ထွဉ်ႏခွန်ဗိမ္ဗိသာရ အွဉ်ႏစွꩻလွဉ် ဆရာႏဇီဝကနောဝ်ꩻသွူ။
ဆရာႏဇီဝကရိုꩻ-
"ခွေသွဉ်းတသီႏယိုနဝ်ꩻ အီႏဖောႏဗာႏတွမ်ႏ ထောပတ်"
"ဖေါႏတွမ်ႏထောပတ်နဝ်ꩻ ခွေကျွိုက်တဝ်း၊ ဖေါႏဒျာႏတွမ်ႏ ထာꩻလင်ဟုဲင်း"
ခွန်ပဇ္ဇောတနဝ်ꩻ ဗေႏသို့ꩻမွေးစွဉ်ႏ ထောပတ်တဲင် အဲ့ꩻတင်ႏမဲ့ ဒေါ့ꩻဆွော့ꩻစွဉ်ႏထာꩻနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင်-
"ခွန်တန်ဗွေႏဩ-
ခွေသွဉ်း လွေꩻထိုမ်ႏတသီႏတာႏတဲ့နဝ်ꩻ၊ လွေꩻချာလွေꩻငါတာႏတဲ့နဝ်ꩻ လွေꩻမုဲင်ꩻခါခါ ဖေႏကလꩻမွိုင်မွိုင်နဝ်ꩻ စီႏစဲဉ်ႏမꩻခါꩻဖေႏ ဆင်မွိုင်မွိုင် တဗာႏ လꩻနေဟောင်းဩ"
ခွန်ရိုꩻ'လꩻဒျာႏ'တဲင် ထွဉ်ႏအလိုꩻ စီႏစဲဉ်ႏမꩻခါꩻဖေႏဆင် လွေꩻထာꩻမွိုင်၊ ဆင်မွူးဘဒ္ဒဝတိကာနဝ်ꩻသွူ။ ခွန်တန်ရောႏဂါႏနဝ်ꩻ ပေါႏတဖောႏတဝ်ႏတွမ်ႏ ထောပတ်နဝ်ꩻ လꩻတဝ်းတဲင် ထောပတ်လွီး ဖေႏကနွုမ်ꩻမွုန်းတဲင် ဆရာႏဇီဝက မာꩻတချꩻချꩻနေးတော အရသာႏ၊ ထောပတ်ပါကျောင်ꩻ ဖေႏကသေမွုန်းတွော့ꩻ သော့ꩻတသီႏလင် မာꩻထိုꩻမားပါ ထောပတ်အရောင်ႏနောဝ်ꩻသွူ။
ဖေါႏတသီးထွူ ဖေႏအွꩻခွန်၊ သဲစ်ဖေႏအွꩻထွူတဲင် ငမ်းခွန်မာꩻသီဝွေꩻတွော့ꩻ ဝွေꩻထိုမ်းဆင်မွူးမွိုင် လွင်းတခွန်ꩻသဲင်ꩻစွဉ်ႏ တလဲင်ႏချင်ꩻ၊ အုံတစိုးတွော့ꩻ ခွန်တန်နောဝ်ꩻ ခြွော့ထာꩻ၊ ထောပတ်လွီးဖုံးစွဉ်ႏဒျာႏ ခွန်ပဇ္ဇောတ သꩻလျားမွေးစွဉ်ႏထာꩻ။
"ယို - ကာက၊ လောႏလွဉ်ꩻမွိုင်မွိုင် ဆရာႏသူꩻ၊ ဟဲ့ꩻသဲင်ꩻချာယို၊ လောႏလွဉ်ꩻယိုခါခါဟုဲင်း"
ခွန်သွဉ်းကာကနဝ်ꩻတဲ့ လွေꩻထာꩻမွိုင်မွေးမုဲင်းစွဉ်ႏထာꩻ၊ လွေꩻထွꩻလွဉ်ꩻ ဆရာႏဇီဝက၊ အဝ်ႏအံႏဒဲဉ်ရောဝ်ꩻ ကောသမ္ဗီႏခမ်းကို၊ ခွန်ပဇ္ဇောတရိုꩻ" ဆရာႏ ဖေႏအံႏထမုဲင်ꩻတဲ့ အံႏမွုန်းနေား" ခွန်ဖေႏသတိꩻဝွေꩻနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် ဆရာႏဖေႏအံႏ ထမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻတဲ့ ဝွေꩻအံႏတဝ်း၊ ဆရာႏဇီဝက ရိတ်ခေႏလꩻတွော့ꩻ စူနုံနဝ်ꩻ- ဗို့ꩻတေ့ꩻတသီႏဟို့ꩻ၊ စံႏသေင်ႏရာႏတဖြုံႏ တသီႏဟို့ꩻထိုꩻဖွန်ႏနဝ်ꩻ ဗွို့ꩻသော့ꩻသေင်ႏရာႏတစိꩻပေႏ၊ ကာကထီႏတဝ်းတဲင် အွဉ်ႏတံꩻငါသေင်ႏရာႏနီဖြုံႏ၊ ဆရာႏထူႏအံႏ(တဖြုံႏခေါ်)၊ အွꩻလွဉ်ꩻထီ၊ ကာကနောဝ်ꩻ သံးဟို့ꩻခိုးဒဲဉ်၊ ဟို့ꩻခိုးထီတဲင် "သေင်ႏရာႏယိုနဝ်ꩻ ဆရာတဲ့အံႏဒျာႏ၊ ထီယိုနဝ်ꩻ ဆရာႏတဲ့ အွꩻဒျာႏဟ အလွိုး ထွာတဝ်းထမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻ" ယူႏနုဲင်းနဝ်ꩻတွော့ꩻ ထူႏအံႏသေင်ႏရာႏတဖြုံႏ၊ အွꩻလွဉ်ꩻထီ၊ ဟို့ꩻထိုꩻစွဉ်ႏတလဲင်ႏချင်ꩻ၊ ဆရာႏထွဉ်ႏထိုမ်းဆင်မွူး၊ ထွဉ်ႏသဲင်ꩻချာ၊ ခွန်ပဇ္ဇောတတဲ့ ခြွော့ထာꩻတလဲင်ႏနဝ်ꩻလွုမ်ꩻ၊ အံႏအွီႏဗေင်ႏအွီႏခန်းဒျာႏတဲင် ဟဲ့ꩻလွဉ်ယင်းဆရာႏ အီႏဖေႏဆုꩻတဲ့၊ ဆရာႏဇီဝကရိုꩻ-"ဆုꩻနဝ်ꩻ မဉ်လꩻတဝ်း၊ မဉ်လꩻဒျာႏ ခွန်ကေꩻဇူꩻတင်ႏခွေနဝ်ꩻလွုမ်ꩻ"ဒေါ့ꩻချာခွန်လိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ (ဝိနယ၊ မဟာဝဂ္ဂပါဠိတောႏ၊ စီဝရက္ခန္ဓက)
### အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ
ခွန်ပိုသူဖြာꩻဗုဲင်ရဟန်ꩻ

**"ခွန်ပိုသူဖြာꩻ နွို့သော့ꩻသာႏသနာႏ ဗုဲင်ရဟန်ꩻအကျောင်ꩻ"**

နီဗွေႏဘုရာꩻ သတင်ꩻသွုံꩻအောဝ်ႏအုံ မလ္လာခမ်း "ဒုံတန်အနုပိယ"ကိုအတွင်ꩻ ထွားနုဲင်းလို့ဝင်ꩻ ခွန်ပိုသဌေꩻပို လိုꩻပညာႏသား လိုꩻကျောႏဖုံႏ ထင်ႏဗုဲင်စင်ꩻ အာတန်နောဝ်ꩻသွူ။
တွိုႏတနီꩻ-
"ဘဒ္ဒိယ၊ အနုရုဒ္ဓါႏ၊ အာနန္ဒာႏ၊ ဘဂု၊ ကိမိလ၊ ဒေဝဒတ်" သာႏကီႏဝင်ႏကို ခွန်ပိုသူဖြာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻပါတွမ်ႏ ဝွေꩻသီးသွဉ်း ဥပါလိထွူခါ အဝ်ႏလမ်းထန်ႏလွေꩻ၊ အီႏလွေꩻဗုဲင်ရဟန်ꩻ ဗွေႏဘုရာꩻထျꩻ။
တွိုႏလွေꩻခမ်းကူတွော့ꩻ ခွန်ပိုဝင်ꩻသူနဝ်ꩻ ဗွောင်ႏအဆဲင်ꩻတန်အွဉ်ႏလင်ꩻ၊ ခွုင်းကားတဲင် ဝွေꩻသီးအခြွိုင်းအခြိုꩻ "ငွဉ်ꩻဟွဲခံꩻ-စူသွို့ꩻခံꩻ"စတဲင်နဝ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ သော့ꩻလို့ဆဲင်ꩻတန်ကို ပုံႏခါꩻ၊ ထွာရွဉ်ခံꩻပုံႏ၊ သူပုံႏစွဉ်ႏဒျာႏ-
"ယို ဥပါလိ-
နီရွဉ်ခံꩻသူပုံႏဖုံႏယိုနဝ်ꩻ ဖေႏလို့လို့ဒျာႏနာꩻ၊ နာꩻထွာလဲဉ်းသွူ သဌေꩻတဖြာꩻ၊ မာꩻမွုန်းဒွုမ်ဝင်ꩻထာꩻမာꩻ၊ ထွာမွုန်းဒွုမ်ဝင်ꩻသွဉ်းနော၊ နာꩻသဲင်ꩻချာခန်းဟုဲင်း၊ နီလွေꩻသွူကွေး"
"နီဗွေႏသီး အီႏလွေꩻမုဲင်ꩻအီ"
"နီအီႏလွေꩻဗုဲင်ရဟန်ꩻ ဗွေႏဘုရာꩻထျꩻ"
ဥပါလိနဝ်ꩻ ယူႏယပ်ꩻမွေးစွဉ်ႏထာꩻ၊ "ထူႏရွဉ်ခံꩻယိုဟောင်း၊ လွေꩻဗုဲင်နုဲင်းနုဲင်း ရဟန်ꩻဟောင်း" ဟောင်းနီဟောင်းနဝ်ꩻ အဝ်ႏထောင်းငါထောင်းချာလို့ဝင်ꩻ။
"ဝွေꩻဗွေႏသီး သူဖြာꩻသူꩻနဝ်ꩻ ဝင်ꩻကခြွေ၊ ဝင်ꩻထွာခွန်၊ ဝင်ꩻထွာခွန်ပိုဖုံႏ၊ ဝင်ꩻကအုံဗာႏ ချမ်ꩻချမ်ꩻသာႏသာႏသွူထာꩻမဉ်ႏတဲ့ ဝင်ꩻမဉ်လꩻထဲင်းထဲင်းကုသိုလ်ႏ၊ ဝင်ꩻအီႏလွေꩻဗုဲင်ရဟန်ꩻ၊ ဝင်ꩻသွဉ်းထွာည လိုꩻဒုက္ခနုဲင်းခွေယိုနောဝ်ꩻ ယိန်းလိုႏဗုဲင်ငါႏ ရဟန်ꩻသနယ်"
ပါႏရမီႏပန်ချာ နိုꩻဆောႏတမာအသꩻ၊ ယူႏလꩻထာꩻမွေးနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် ရွဉ်ခံꩻပုံႏနဝ်ꩻ အွဉ်ႏဖွို့ꩻသေင်ႏပင်ထွူခါ နဲစ်လောႏငါလွဉ်ꩻယင်း၊ လွေꩻထွꩻယင်း ခွန်ပိုသူဖြာꩻ။
"နာꩻသဲင်ꩻချာတဝ်းနဲ့ ဥပါလိ"
"သဲင်ꩻချာတောဝ်းအော်၊ ခွေသွဉ်းလွေꩻလွဉ်ꩻ နီဗွေႏသီး၊ ခွေသွဉ်းတဲ့ မဉ်ဗုဲင်နုဲင်းနုဲင်းရဟန်ꩻ"
"ယိန်းယံနဝ်ꩻသနယ်ဟွေး၊ ပေါႏနဝ်ꩻတဲ့ လွေꩻ-လွေꩻလွဉ်ꩻနီယို"
တွိုႏလွေꩻဗွေႏဘုရာꩻထျꩻတွော့ꩻ ဘဒ္ဒိယလောဝ်း ဗွေႏဘုရာꩻနုဲင်းယို-
"ဩဗွေႏ-
နီသွဉ်းသီး သူဖြာꩻယိုနဝ်ꩻ သာႏကီႏဝင်ႏမျိုꩻ လိုꩻမာႏနတန်ဖုံႏ၊ အွဉ်ႏဗုဲင်ရီး ဥပါလိနဝ်ꩻ၊ 'နီမဉ်ႏဝုဲင်ႏချာဗာႏ နီသွဉ်း'နုဲင်းနဝ်ꩻမꩻ နီသွဉ်းသီး မာႏနအီႏထဲ့ယိုꩻဗွေႏဩ"လောဝ်းနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် နီဗွေႏဘုရာꩻတဲ့ သဘော်ꩻကျတွော့ꩻ အွဉ်ႏဗုဲင်ရီး ဥပါလိ။
ဝွေꩻဗွေႏသီးနွုတ်ꩻပါꩻကို လွိုဒေဝဒတ်နဝ်ꩻ ထွာလို့စွဉ်ႏ ရဟန္တာႏ၊ ယံမွေးစွဉ်ႏထာꩻနောဝ်ꩻသွူ။ (ဝိနယ်ꩻပိဋကတ်၊ စူဠဝဂ္ဂပါဠိတောႏ၊ သံဃဘေဒကက္ခန္ဓက)
### အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ
ခွန်ပေါႏရင်း

**ခွန်ပေါႏရင်း** နဝ်ꩻ တယ်ႏစွဉ်ႏပအိုဝ်ႏအနုပညာႏ ကပေါႏစကာႏ တွိုႏဗꩻလွဉ်ဟန်ႏနီꩻ လိုꩻအမျာꩻခါႏကို မဉ်ꩻအောဝ်ႏအွီႏ လွီးအောဝ်ႏဟွမ်နေဒွိုန်းက ခွန်ပေါႏရင်းယို ဝွေꩻကရွစ်ခါꩻဒါႏ ငေါဝ်းသချင်ꩻ အနုပညာႏလောကကို အတွင်ꩻနောဝ်ꩻ ဝွေꩻမဉ်ꩻယို စွစ်ꩻလီပအိုဝ်ႏခမ်းလွုမ်ꩻတကာႏတောဝ်း စွစ်ꩻလီပါစွဉ်ႏ မန်းခမ်းတခမ်းလွုမ်းနောဝ်ꩻသွူ။ ဝွေꩻမဉ်ꩻကကျောႏဗာႏနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ ဝွေꩻကရွစ်ဒါႏ ငေါဝ်းသချင်ꩻမဉ်ꩻကဟဲ့ꩻ "မဉ်ႏကျွိုက်ထာꩻတရေꩻနောဝ်ꩻ အံႏမဒါႏ ဒဲဉ်ဟာ"ကရိုꩻဒါႏ (လှတာမက်ရင် ညစာခက်တတ်တယ်)ငေါဝ်းသချင်ꩻယိုနောဝ်ꩻ လိုꩻပေႏလိုꩻတန် သေတောဝ်း တအဲဉ်ထောဝ်း၊ သေစွုမ်ႏဖြာꩻနောဝ်ꩻသွူ။ ခွန်ပေါႏရင်း မွိုးဖါနောဝ်ꩻ ဖြားမောင်ငယ်တွမ်ႏ မွိုးကျောင်ꩻအေးတင်သီး လွူးဖွာꩻလင်ꩻ ဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻ အွိုင်ႏပန်ꩻတင်ႏ၊ ဒုံဘုရာꩻဗွာကို၊ လွူးဖွာꩻနေင်ႏနဝ်ꩻ နေင်ႏ(၁၉၆၀)ဗွေနေင်ႏသွူ။ ခွန်ပေါႏရင်း အမဉ်ꩻဇာႏတိနောဝ်ꩻ (ဟဲ့ꩻ)ခွန်သန်းရွှေ၊ ပညာႏအဆင်ႏရန်းနောဝ်ꩻ အောင်ႏလꩻလွေꩻ (၇)တန်ꩻ၊ ဖူးဝေးအောဝ်ႏ (၉)ဖြာꩻ၊ ခွန်ပေါႏရင်း ပိုခိုအောဝ်ႏ (၂)ဖြာꩻ၊ ပိုမူႏ အောဝ်ႏ(၁)ဖြာꩻ၊ ထွာဒျာႏ ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻ၊ ကိုꩻကွယ်ႏဒျာႏ ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏသွူ။ ထွိုင်ႏတွိုႏ ၁၉၈၆-ဗာႏနေင်ႏနောဝ်ꩻ အနိစ္စခန္ဓာႏပြောင်ꩻထိုꩻနောဝ်ꩻသွူ။

## ကရွောတ်ဖိုဒါႏ ငေါဝ်းသချင်ꩻဖုံႏ
**ငဝ်းတချင်ꩻမန်း**ဖုံႏနဝ်ꩻ 

#(၁) ကုလအလွမ်း 
#(၂) ငယ်ချစ်သူလက်ထပ်ပွဲ 
#(၃) ပပအနမ်း 
#(၄) နေညိုညိုအလွမ်း 
#(၅) နောင်း 
#(၆) လွမ်းစိတ်သူ့ထံ 
#(၇) အားငယ်မိတယ် 
#(၈) မျှော်လင့်ချက်နဲ့ ရည်မှန်းချက် 
#(၉) နှလုံးသားရင်ပြင် 
#(၁၀) ဆောင်းမမ 
#(၁၁) နှလုံးသားချစ်သူ 
#(၁၂) လှတာမက်ရင် ညစာခက်တတ်တယ် 
#(၁၃) စောင်းလုလင် 
#(၁၄) သိလိုက်ပြီမေ 
#(၁၅) အချစ်နဲ့ကို 
#(၁၆) မောင့်အချစ်ဖူး 
#(၁၇) တို့တိုင်းရင်းသား 
#(၁၈) လှည့်ကြည့်ပါဦး 
#(၁၉) အချိုဆုံးစကားသံ 
#(၂၀) အချစ်တေးရထား 
#(၂၁) တောင်ယာဝင်ချိန်အတွေး 
#(၂၂) ချစ်ဆရာမ ဖုံႏဒျာႏသွူ။

***ငဝ်းတချင်ꩻပအိုဝ်ႏ**ဖုံႏနဝ်ꩻ 

#(က) မွိုး 
#(ခ) ဗေင်ႏခန်းလုဲင်းပိုမူႏပေႏ 
#(ဂ) ရပ်ရာႏခမ်းကောင် 
#(ဃ) ချယ်ရီမဉ်ႏကဝ်ႏမꩻ 
#(င) မာႏယာႏတွမ်ႏပရိယာယ်ႏ 
#(စ) မန်းမူႏဗွာ 
#(ဆ) ခမ်ꩻမုဲင်းရင်း 
#(ဇ) ငွိုးထွူ ငွိုးထဲင်း 
#(ဈ) ငမ်းငါႏ 
#(ည) ဝေးတွမ်ႏနာꩻ 
#(ဋ) အွဉ်ႏဖေင်ꩻမွိုန်း 
#(ဌ) အောဝ်ႏသေသေဒျာႏ 
#(ဍ) နီဝေးသꩻအောင်ခါႏ 
#(ဎ) ဝေးဘဝဒဲဉ်သီႏ 
#(ဏ) ခေတ်လိုမူႏ 
#(တ) လိတ်လုဲင်ꩻတွမ်ႏအက္ခရာႏ 
#(ထ) မွိုးနဂါꩻဖါဝိဇ္ဇာႏ 
#(ဒ) မဲဉ်အုံငီꩻငါႏ 
#(ဓ) မဲ့ထီတွမ်ႏခမ်းထီ 
#(န) ထိုꩻကေမော့ꩻထံ 
#(ပ) ဟေ့ဟေ့ယိုယို 
#(ဖ) မဉ်ငငါႏ 
#(ဗ) အဝ်ႏမောင်ꩻငါႏ-မျှော်နေမြဲစောင့်နေဆဲ ဖုံႏဒျာႏသွူ။

### အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:ဂီတ
ကဏ္ဍ:ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻဖုံႏ နမ်းခြောင်ꩻခရာႏ
ခွန်သန်းမောင်

**ခွန်သန်းမောင်** ယိုနဝ်ꩻ မဉ်ꩻရင်ꩻဒျာႏသွူ။ မွိုးဖါမဉ်ꩻနဝ်ꩻ "ဖြားတိသွင်ႏ+မွိုးရွဉ်"၊ လွူးဖွာꩻနေင်ႏနဝ်ꩻ ၁၃၂၄-ဗာႏ၊ တထိန်ႏလာဆန်ꩻ ၁၃-နီꩻ၊ မွူးနီꩻသောကျာႏ၊ (၁၉၉၄-ဗာႏကိုနဝ်ꩻ တောႏလမ်းတဝ်းဒွိုန်း) အဝ်ႏညောင်ပင်သာ၊ ဟံႏနယ်ႏ (၉)၊ အကွက်ꩻ(၂)၊ လမ်းမုဲင် ည/၅၆၈၊ ရတနာႏတဖူꩻဖြယ်၊ ဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻနဝ်ꩻသွူ။

တွမ်ႏဝါႏသနာႏ တွမ်ႏသွꩻပေႏဖုံႏဖေႏအာႏတဲင် နွို့လွဉ်ဗာႏ ဂီတလောက၊ ထင်ႏဖိုတဝ်း အရွစ်သွဉ်တန်ꩻ၊ ကွဲႏတွော့ꩻ ဟွုန်ဆရာႏ ထီႏဆရာႏ အောဝ်ႏအာတဲင် ဗꩻလွဉ်ဗာႏအခေႏနေႏနုဲင်းယိုခါ။ ကထန်ႏထွူလဲဉ်းနဝ်ꩻ "မေတ္တာႏကဝ်ႏတုဲင်နွူႏ"၊ "ရုဲင်းဖက်စွီႏစူ"၊ "ကေသညင်မꩻꩻ ဖိုးချမ်ꩻသာႏ"၊ "နီယိုခွန်ခွိုꩻ"အဝ်ႏ(၄)ခွေႏ။ လွိုတဲင်"နီယိုခွန်ခွိုꩻ"နဝ်ꩻ "ခမ်းကောင်သား"ဒုံႏဖေႏလွဉ်းလွဉ်း၊ နီယိုခွန်ခွိုꩻနဝ်ꩻ "တီးရီးရီးရျော့" ဂီတမှူး ခွန်ဇာခွန်ဒုံႏဖေႏ၊ ကေားဆွမ်ꩻငေါဝ်းသားနဝ်ꩻ "ခွန်ဟိန်းအောင်"၊ (ဝိဇ္ဇာႏခွန်တေးသံသွင်း)၊ ကိုချစ်ဖေသွင်ꩻဖေႏ၊ ဖြေ့ꩻလီဖေႏသားနဝ်ꩻ ရွှေညောင်တေးသံသွင်းတွမ်ႏ ဝိဇ္ဇာႏခွန်တေးသံသွင်းသားဖုံႏသွူ။
ကအီႏထန်ႏထဲင်းနဝ်ꩻ "လွိုနာꩻနဝ်ꩻ ရက်ထဲင်းတဝ်းဒွုမ်"၊ လစ်ꩻခွေႏအကိုနဝ်ꩻ "နီယိုခွန်ခွိုꩻ"နဝ်ꩻ အအောင်ႏမျင်ႏသွတ်ꩻ။ တခွေႏအကိုနဝ်ꩻ တဲမ်းဗာႏတပုဒ်နီပုဒ်နုဲင်းနဝ်ꩻလွုမ်ꩻသွူ။

### ငဝ်းတချင်ꩻပအိုဝ်ႏဖုံႏနဝ်ꩻ-
#ငမ်းသꩻတထွိုက်တဝ်းသီ 
#ပါႏရွဉ်ဗွာ 
#ဖဝင်ꩻညလဲဉ်း 
#အွဉ်ႏကုဲင်သစ္စာႏသꩻဆာ 
#လူႏသꩻယုဲင် 
#အာႏကွိုꩻသွော့နီ 
#ဇာႏတိရပ်ရာႏ 
#ခွန်ခိုဗင်ႏနင်ႏလိုꩻယွဲး 
#အလဲဉ်းဆုဲင်ꩻထိုꩻဟောင်း 
#အွဉ်ႏရင်းတဝ်း 
#တောင်ꩻနေဒွိုန်းက 
#အဝ်ႏယူႏလꩻဒျာႏ 
#ဟွုန်ဟဝ်နစ်သက်ငါႏ 
#မုဲင်ꩻခါမꩻ 
#ယံကထွိုက်တွမ်ႏသီ 
#တမာႏဟေ့ꩻတမာႏခြာ 
#ဝါႏတွင်ꩻလာ 
#ဝါလွော်တွော့ꩻ 
#နုဲင်းစွဉ်ႏပန်သေꩻ 
#လာရောင်ႏတမဝ်းမဝ်း 
#ယူႏယွယွ 
#သေင်ႏလာသဲင်ကျောင်ႏ 
#လွောက်ꩻနာꩻတသေႏ 
#ယွုမ်းရက်သဲင်ꩻငါႏ 
#ကဝ်ႏဟွမ်ပေႏ 
#ဟဝ်ရက်(၂) 
#နင်ꩻဟွမ်ပေႏ 
#ခမ်းငဝ်းမဉ်ႏသင်ႏ
#ဘဝတွိုက်ꩻပွယ်ꩻ 
#လာမျတ်ဒဲဉ်သီႏ 
#တဖတဝ်းနင်ႏနာꩻဒေါ့ꩻ 
#နီယိုခွန်ခွိုꩻ 
#မွိုး 
#ကွဲးထုမ်ႏကွဲးညာꩻ 
#ဟံႏတနျာႏလုံးတူႏခြာ 
#ရပျောႏသွူမဲ့အုံတငါ 
#နမ်းသို့ဖါႏ သꩻဝါႏသနာႏသို့ခံꩻ 
#ပေါႏရင်းတဆွူႏ 
#ငမ်းသꩻငါႏ 
#လွဉ်လယ်ႏထွားစံꩻ 
#ဖဝင်ꩻညလဲဉ်း
#ကုက္ကူꩻဗွာ 
#မေတ္တာႏကဝ်ႏတုဲင်နွူႏ 
#ယူႏယွယွ 
#ဟဝ်ရက်-၁ 
#တလွိုးလဲဉ်းနီ 
#ဟန်ႏနီꩻ 
#ဝမူႏပေႏ 
#မေတ္တာႏငိမ်ꩻချမ်ꩻရေꩻ 
#သဲင်ꩻချာခန်းမွိုး

### တချင်ꩻ[[မန်း]]နေးဖုံႏနဝ်ꩻ-
#မိုးချစ်သခင် 
#ပအိုဝ်ႏ+မန်း ရွစ်ရောꩻဝင်ꩻ အောဝ်ႏငတ်ꩻဗာႏ
#မိုးနဲ့အပြိုင် 
#အသည်းပိုင်ရှင် 
#ညို 
#စံပယ်

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻဖုံႏ နမ်းခြောင်ꩻခရာႏ
ခွိုꩻနွယ်ႏထုင်ꩻစံႏ ယံထိုꩻမားမွုန်းအတာႏ

ခမ်းဖာႏလောင်းကီ လိုꩻမျိုꩻတွိုင်ꩻ လိုꩻမျိုꩻလက္ခဏာႏ အဝ်ႏလွ ပငါပရာꩻနဝ်ꩻသွူ။

လိတ်လုဲင်ꩻ/ငဝ်းငွါ ကွဉ်က့ꩻခွမ်ꩻလာꩻ/ယိုꩻယာႏဓလေ့ထွုံꩻစံႏဖုံႏယို ထွာလိုꩻမျိုꩻနဝ်ꩻတမျိုꩻ အလက္ခဏာႏနဝ်ꩻသွူ။

လက္ခဏာႏတစွိုးတမျိုꩻ မဉ်ႏပြဲ့ꩻစွုမ်ႏတဝ်းနဝ်ꩻ ကခံႏထူႏဒါႏ လိုꩻမျိုꩻနဝ်ꩻတမျိုꩻ အမဉ်ꩻနဝ်ꩻခ့ꩻလသား လိုꩻဖုံႏယို မဲ့ငါပေႏဗာႏနဝ်ꩻသွူ။

နဝ်ꩻမꩻ ဝင်ꩻကတယ်ႏထောင်ႏဒါႏ လိုꩻမျိုꩻတမျိုꩻနဝ်ꩻ လိုꩻမြိုꩻလက်ခဏာႏ ဖေႏကပြဲ့ꩻစွုမ်ႏအီအတာႏ နမ်းပဲင်ႏငဝ်းငွါ ဖေႏကအဝ်ႏ နမ်းပဲင်ႏလိတ်လုဲင်ꩻ ဖေႏကအဝ်ႏ နမ်းပဲင်ႏခွမ်ꩻလာꩻ ဖေႏကအဝ်ႏ နမ်းပဲင်ႏထွုံꩻစံႏ ဖေႏကအဝ်ႏ နမ်းပဲင်ႏယိုꩻယာႏ ဖေႏကအဝ်ႏနဝ်ꩻ လိုꩻဖြားစခါ ဝင်ꩻအွဉ်ႏကုဲင်သေꩻခါꩻဖေႏ နီနာꩻသီးအတာႏနဝ်ꩻသွူ။

ဥပမာႏ(လိုꩻတဖြာꩻ တယ်ႏကလွူးလင်ꩻစ စူလက္ခဏာႏ ပါတဝ်းမွိုင် ခင်ႏလက္ခဏာႏ ပါတဝ်းမွိုင် စူတပွတ်ꩻ/ခင်ႏထို့မွိုင် မဉ်ႏတန်တနီꩻခါ မဉ်ႏနွို့အမျာꩻခြာ မဲ့ငါပေႏတခွိုင်းမုဲင်ꩻ သ့ꩻပေႏတခွိုင်းမုဲင်ꩻ ကရိုꩻနဝ်ꩻ လိုꩻသီးသဘာဝအလ့ꩻ ရံꩻဆလꩻစွဉ်ႏနဝ်ꩻသွူ။) ယိုတဲ့နုဲင်းနဝ်ꩻနေနေ ဝင်ꩻခြာသူꩻ ခွိုꩻနွယ်ႏမဲ့ငါဖေႏကပေႏဗာႏမွိုန်းနဝ်ꩻ ငဝ်းငွါ/လိတ်လုဲင်ꩻ/ကွဉ်ကꩻ/ထုင်ꩻစံႏဖုံႏယို အဝ်ႏလိုႏထိန်ꩻသိမ်ꩻဒါႏဒါႏ နီမဉ်ႏတထိန်ꩻသိမ်ꩻ သေꩻခါꩻတဝ်း တနီꩻခါ ပိုစိုးလီꩻစိုးသူꩻ မဲ့ငါအီႏပေႏဗာႏထာꩻနဝ်ꩻသွူ။

နမ်းပဲင်ႏငဝ်းငွါ အဝ်ႏဒျာႏလဲ့ ထိန်ꩻသိမ်ꩻတဝ်း ဟွိုန်အွီႏတဝ်း လွေꩻထိန်ꩻသိမ်ꩻဖေႏတေားဒျာႏ ဝင်ꩻငဝ်းငွါ ဦးဦး ဒေါ်ဒေါ်မကောင် မမ ဦးလေး အန်တီမကောင်... အလင်တဲ့ အာတန်ဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ နဝ်ꩻမꩻလိုꩻမျိုꩻတမျိုꩻ ထွုံꩻစံႏဖုံႏယို လိုꩻဖြားစိုးနဝ်ꩻ ဝင်ꩻထိန်ꩻသိမ်ꩻဖေႏလဲဉ်း အဝ်ႏကုဲင်နီခွိုꩻသွုပ်စိုးယို နီမဉ်ႏထိန်ꩻသိမ်ꩻတဝ်းနဝ်ꩻ တွိုႏပိုစိုးလီꩻစိုးမဲ့ꩻ လွေꩻထူႏလဗာႏယင်း ဝင်ꩻငဝ်းငွါ ဦးဦး ဒေါ်ဒေါ် ဖုံႏနေား။ တွိုႏခိန်ႏနဝ်ꩻမ့ꩻ လိုꩻမျိုꩻငဝ်းငွါ အထိုꩻမားထိုꩻ ခွိုꩻသွုပ်အစိုးမုဲင်ꩻနဲး ဝင်ꩻမိဉ်ႏထောင်ချာ တရာꩻခံႏမဲ့ꩻ နီယိုဖေႏကထွာမွိုန်းသွော့ တရာꩻခံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏလိုႏသေနမ်းနဝ်ꩻသွူ။

### အာႏကွိုꩻ
ခွေမွိုးဖါ မိဉ်ႏအဝ်ႏနဝ်ꩻ

ခွေမွိုးဖာ မဉ်ႏအဝ်ႏကဒွိုန်းနဝ်ꩻ တင်ꩻကျွစ်ဒဲဉ်ဟားလွုမ်ꩻမကာႏ အခိန်ႏတွိုင်ꩻ ခွေမဲဉ်ဖြော်ဆပ်ချာငါႏ ကေꩻဇူꩻဒျာႏ၊

ခွေမွိုးဖာ မဉ်ႏအဝ်ႏကဒွိုန်းနဝ်ꩻ အွီႏမုဲင်ꩻရာꩻ ယံမုဲင်ꩻရာꩻ ဆန်ꩻမုဲင်ꩻရာꩻ ခွေဖေႏအံႏသွူးသွူးစွဉ်ႏ မွိုးဖာဒျာႏ၊

ခွေမွိုးဖာ မဉ်ႏအဝ်ႏကဒွိုန်းနဝ်ꩻ အခွꩻအလျား ဖေႏကညီႏတဲင်  လွောက်ဖက်ꩻရာꩻဥတုရာႏသီႏ  ခွေဖေႏစွဉ်ႏဒျာႏ ဆဲင်ꩻခွမ်ꩻလာꩻ အစားဟဝ် အစားယံသေႏချာႏ၊

ခွေမွိုးဖာ မဉ်ႏအဝ်ႏကဒွိုန်းနဝ်ꩻ ဖြားသꩻဆွော့ꩻတာႏ ဖေႏကထွာ  စွုမ်ႏနီꩻဟာ မဲဉ်ဟော်ꩻနယ်ငါႏ တရာꩻလိတ်စောင်ႏအမျိုꩻမျိုꩻဖုံႏ၊

ခွေမွိုး မဉ်ႏအဝ်ႏကဒွိုန်းနဝ်ꩻ ခွေဖာ မဉ်ႏအဝ်ႏကဒွိုန်းနဝ်ꩻ မွိုးဖာသီး သ့ꩻဆန္ဒအတွိုင်ꩻ မဲဉ်မာꩻဖေႏလို့လို့စွဉ်ႏဒျာႏ၊

ကွယ်ႏတွော့ꩻ နုဲင်းယိုခါ မွိုးဖာတအဝ်ႏတဝ်းဒွုမ်၊ ပိုယိုအတာႏ မွိုးဖာကေꩻဇူꩻယို အာတတွာမုဲင်ꩻ တန်တတွာမုဲင်ꩻ အဝ်ႏသေဒျာႏလဲ့ ဆပ်ချာခွင်ꩻတအဝ်ႏဒွုမ် ဖြော်ချာခွင်ꩻတအဝ်ႏဒွုမ်သွူ၊

ပွိုးနုဲင်းယိုမꩻ ဖူးခိုဖူးမူႏပေႏသီးဖုံႏ မွိုက်ခွိုက် မွိုးဖာနီပါꩻ အဝ်ႏနေကတွင်ꩻ ဆပ်ချာလꩻလꩻသွော့ ကေꩻဇူꩻနေား ဖြော်ချာထွာထွာသွော့ ကေꩻဇူꩻနေား၊ မွိုးဖာသီးအလောင်း ကလိုႏလꩻထွိုက်ဒါႏ ကုသိုလ်ႏယို ထူႏလꩻလꩻသွော့နေား။

## အာႏကွိုꩻ
ခꩻမွိုန်းဝါး

**"ခꩻမွိုန်းဝါး"**

သေင်ႏမွူးသဉ်နာ      အွိုးသူꩻဟာ

ပီဆျာကြိုႏကြိုႏ       တမိုႏမိုႏ ။

အောဝ်ႏလိုႏစွဉ်ႏလဲ့     ခꩻမွိုန်းတဲ့

လင်ꩻထဲ့ငါးရုဲင်ꩻ       တွိုႏဆုဲင်ꩻဆုဲင်ꩻ ။

ဝါးတမုဲင်ꩻဟောင်း     သေနေကောင်း

အင်ဖြောင်းလိုႏတောဝ်း  နာႏအငေါဝ်း

တွုတ်  တူး   တူး  တူ ။
### အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:ကဗျာ
ဂီတ

700 × 600 px|thumb|alt= Allegory of Music, by François Boucher, 1764| Allegory of Music, by François Boucher, 1764
**ဂီတ**ကရိုꩻနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ အနုပညာႏ ရွစ်ရိုꩻဒုံႏအူသွိုသွိုမဲဉ်ႏမဲဉ်ႏဗာႏ ငဝ်းယာႏနာႏတလေ့  ငဝ်းရဲဉ်ႏယံတမျိုꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဖန်ဆင်ꩻတဲမ်းအဒုံႏအအူ၊ ဒုံႏအူသချင်ꩻ၊ ထူꩻခေါ်ချက်တွမ်ႏ အဓိပ္ပာယ်ႏ သတ်မတ်ချက်ဖုံႏနဝ်ꩻ ယေန်ႏငဲးတာႏအလွောက်ꩻ လိုꩻအစွိုꩻအဗူႏအလွောက်ꩻ ဗိုန်ပီတဝ်းဝင်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။

ဂီတနဝ်ꩻ အခိန်ႏတဗာႏကို သွုံꩻလွေꩻအီ ငဝ်းအခါႏ အခံႏအနေႏ အနုပညာႏပွုံႏစံႏတဗာႏဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ နုဲင်းပကီႏကဝ်ႏလုဲင်ꩻကိုလဲ့ အဝ်ႏသွုံꩻဗာႏ ထာꩻဆေင်ႏအခံႏနေနေ နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ဂီတကိုလဲ့ ကဲဉ်းအာ pitch ကရိုꩻဒါႏ အငဝ်းအထင်ႏအလင်ꩻ(နဝ်ꩻကိုနဝ်ꩻ အငဝ်းစဲဉ်ႏ(သံစဉ်)တွမ်ႏ ဟာမိုနီ အဝ်ႏနွို့ပါရဝ်းနဝ်ꩻသွူ) သီးချက်(စည်းချက်ကိုနဝ်ꩻ tempo,meter တွမ်ႏ articulation ဖုံႏ အဝ်ႏပါသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ)၊ dynamics တွမ်ႏ timber တွမ်ႏ texture ဖုံႏ အငဝ်းအထီအသွီႏဖုံႏ စတဲင်အခြွိုင်းအခြဝ်းဖုံႏ ပါသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဂီတကရိုꩻဒါႏ အိဉ်းကလေက်ငဝ်းငွါလိတ်ဖြုံႏ music နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဂရိဘာႏသာႏငဝ်းငွါ μουσική (mousike) ကို ထန်ႏလွဉ်နဝ်ꩻသွူ။

ဂီတ ဖန်ဆင်ꩻမုꩻ၊ ဒင်ႏဆက်မုꩻ၊ တင်ႏသျာꩻဒါႏလက္ခဏာႏဖုံႏတွမ်ႏ ဂီတကရိုꩻဒါႏ အဓိပ္ပာယ်ႏဗွောင်နယ်ချက်ယို တဗိုန်ပီတဝ်းဒါႏ ယေန်ႏငဲးတာႏဖုံႏတွမ်ႏ လိုꩻမုꩻရေꩻအလꩻ လွိုးပွုံႏအစွိုးစွိုး ကွာႏညာꩻပီတဝ်းဝင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ 

### အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:အဒုံႏအအူ
*
ဂါမဏိဇာတ်

**"ထွားသွဉ်ဟော်ꩻကျပ် "ဂါမဏိ"ဇာတ်ယိုတဲင် ကလꩻအီ သတိꩻ၊ ကလꩻအီပညာႏ၊ ကလꩻဒါႏထာꩻသေ[[တရာꩻ]]ဖုံႏနဝ်ꩻ"**

၁။ ပေါႏထာꩻမာꩻ အမျိုꩻအောဝ်ႏမျိုꩻနဝ်ꩻ ဟောဝ်ကျိုꩻစာꩻဝီရိယဟောဝ်လွꩻတောဝ်း အကျောင်ꩻ၊

၂။ ပေါႏမော့ꩻဆရာႏဟဝ်၊ ပေါႏနာႏဆရာႏငေါဝ်းနဝ်ꩻ အဆင်းအရန်းထင်ႏ ထွာဗာႏလိုꩻတန်၊ ထွာဗာႏခွန်အကျောင်ꩻ၊

၃။ နာႏဆရာႏငေါဝ်း၊ နာႏပညာႏသျိ သူႏတောႏကောင်ꩻငဝ်းတဲင် ဟောဝ်ဗာဟောဝ်လူႏဒျာႏ၊ ဟောဝ်ခံႏထူႏ အမျာꩻမေတ္တာႏအကျောင်ꩻ၊

၄။ ခမ်းရေꩻထီရေꩻယို အဝ်ႏလိုႏဖြေႏသျင်ꩻဒျာႏ တွမ်ႏမေတ္တာႏ၊ အဝ်ႏလိုႏဖြေႏသျင်ꩻနေးတွမ်ႏ တွမ်ႏတနတ်ရာႏအကျောင်ꩻ-စတဲင်နောဝ်ꩻဖုံႏသွူ။

**'ထွားသွဉ်ဟော်ꩻကျပ် မဃဒဝဇာတ်ယိုတဲင် ကလꩻအီသတိꩻ၊ ကလꩻအီပညာႏ၊ ကလꩻဒါႏ ထာꩻသေတရာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ-"**
၁။ တောႏထွက်ထန်ႏတခြာနောဝ်ꩻ အံႏဖြာႏခရာႏဟောဝ်ငါႏအကျောင်ꩻ၊

၂။ ပေါႏထီႏကလူꩻဗွာနောဝ်ꩻ သꩻဝꩻသံႏဝွေႏဂ ဟောဝ်ထွာငါႏအကျောင်ꩻ၊

၃။ မဉ်ႏအားထုတ် ဗြဟ္မဝိဟာရ တရာꩻလစ်ꩻပါꩻနဝ်ꩻ တွိုႏထင်ႏဗာႏ ဗျဟ္မာႏခမ်းအကျောင်ꩻ-စတဲင်နုဲင်းနောဝ်ꩻဖုံႏသွူ။
### အာႏကွိုꩻ
ဂျပန်လိုꩻမျိုꩻ

**ဂျပန်လိုꩻမျိုꩻ** (ဂျပန်: 日本人၊ nihonjin-နီဟွန်းစဉ်း) ကရိုꩻနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဂျပန်ကွန်ဗူႏတောမ်ႏ ဂျပန်ခမ်းထီ ဇာႏတိ ဒေႏသခံႏသား ခွိုꩻနွယ်ႏလို့လို့ဖုံႏဒျာႏတဲင် ဂျပန်ခမ်းကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်း အဝ်ႏစွဉ်ႏ (၉၈.၁%)သွူ။ ကမ္ဘာႏလောင်း တကမ္ဘာႏလွုမ်းအနေႏ ဂျပန်လိုꩻမျိုꩻဖုံႏ အဝ်ႏ(၁၂၉)သန်းရပ်တဲင် နဝ်ꩻအကို သန်း(၁၂၅)ဖြာꩻနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ အဝ်ႏအုံသော့ꩻ ဂျပန်ခမ်းကိုသားဖုံႏဒျာႏသွူ။ ဂျပန်လိုꩻမျိုꩻဖုံႏ ကအဝ်ႏအုံဒါႏ ခမ်းထန်ႏခမ်းလင်ကိုသားနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻဖန်လွေꩻ နစ်ကီစဉ်း (nikkeijin / 日系人) နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ဂျပန်လိုꩻမျိုꩻ ကရိုꩻဒါႏ ငဝ်းငွါဝေါဟာရယိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏရေႏလွေꩻနယ်ဖေႏ ဂျပန်ခမ်းကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဂျပန်"ယာမတိုခွိုꩻ"နဝ်ꩻသွူ။  ဂျပန်လိုꩻမျိုꩻနဝ်ꩻ ကမ္ဘာႏလောင်း လိုꩻမျိုꩻတန်အစွိုꩻဖုံႏကို အဝ်ႏပါတစွိုꩻနေနေသွူ။

## သမဲင်ꩻ

## လိတ်လုဲင်ꩻ

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:လိုꩻခွိုꩻ
ဂျိုလ်ႏ

**ဂျိုဟ်ႏ** (အိဉ်ႏကလေက်: Planet) ကရိုꩻနဝ်ꩻ ခိန်ႏခါႏမွူးဟာခိုႏ အွော့ꩻကတူႏ မိဉ်ႏထွားထင်ႏကီ ကြောင်းစင်သျင်ꩻဒါႏ အာႏကာႏမို့ꩻလောင်းသူꩻနဝ်ꩻ အီႏထီႏလွေꩻဗာႏ နဂါꩻလူးရဲဉ်ႏဆွာꩻတောမ်ႏ တင်ႏဖေ့တင်ႏဖေ့ ဆာႏမျိုꩻစွုမ်ႏဖုံႏ ပါတောမ်ႏ ဥက္ကာကျောင်ႏဖုံႏ စတဲင်နဝ်ꩻသွူ။ နဝ်ꩻဖုံႏအကို မိဉ်ႏထွားစဲင်းစဲင်းနဝ်ꩻ တင်ႏဖေ့တင်ႏဖေ့ တထွာတဝ်းဒါႏထာꩻနဝ်ꩻ ကုဲင်းထင်းမာႏဒါႏ holaဆာႏအနေႏတဲင် နဝ်ꩻနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ **ဂျိုဟ်ႏ**ဖုံႏသွူ။ ဆာႏဖုံႏတောမ်ႏ ဂျိုဟ်ႏဖုံႏ တဗိုန်ပီတဝ်းဝင်ꩻအချက်နဝ်ꩻ ဆာႏဖုံႏယို တောမ်ႏတင်ႏဖေ့တင်ႏဖေ့ နမ်းပဲင်ႏအရောင်ႏဖုံႏ အဝ်ႏစွဉ်ႏလဲ့၊ ဂျိုဟ်ႏဖုံႏနဝ်ꩻ တင်ႏဖေ့တင်ႏဖေ့ နမ်းပဲင်ႏအရောင်ႏဖုံႏ အဝ်ႏတဝ်းတဲင် ထူႏအာႏကွိုꩻဒျာႏ မွူးအရောင်ႏတဲင် အွဉ်ႏစွꩻတန်ႏပြန်ႏချာယင်းဒျာႏသွူ။ ကအဝ်ႏဖန်ဆင်ꩻ မာꩻတရေꩻဒါႏ အာႏကာႏမို့ꩻလောင်း ကထွာဒါႏ ဂျိုဟ်ႏဗိမာန်ႏဖုံႏနဝ်ꩻ ဗိုန်ပီဒျာႏနုဲင်းကမ္ဘာႏဂျိုဟ်ႏနေနေတဲင် ထွာဒျာႏ မွူးစကျာႏဝဠာႏ ယင်ဟူးယင်ဟန်ႏတခဝ်သွူ။ ကွဲႏတွော့ꩻ ဂျိုဟ်ႏတောမ်ႏ ကမ္ဘာႏဟံႏယိုနဝ်ꩻ သဘာဝအနေႏ ဖန်ဆင်ꩻထွာလွဉ်မုꩻ ဗိုန်ပီတဝ်းဝင်ꩻသွူ။ ဂျိုဟ်ႏယဟန်ႏနဝ်ꩻ ပေႏကယ်ꩻထဲင်း ကမ္ဘာႏတဲ့အဝ်ႏ ယဟန်ႏနဝ်ꩻ တန်လွိုအာထဲင်း ကမ္ဘာႏလဲ့ အဝ်ႏသွူ။ ယဟန်ႏနဝ်ꩻ လျား၊ ယဟန်ႏနဝ်ꩻ သမ်းခွꩻမွေးတဲ့ အဝ်ႏသွူ။ ယဟန်ႏနဝ်ꩻ တလီꩻလဲ့အဝ်ႏတဝ်း၊ ယဟန်ႏနဝ်ꩻ ထီတဲ့ အဝ်ႏတဝ်းသွူ။ ဂျိုဟ်ႏဖုံႏနဝ်ꩻ နက္ခတဗေဒတာႏ ထွာအီမွေး အရေꩻတန်ထာꩻရာꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဂျိုဟ်ႏဖုံႏကဲဉ်းအာအခေႏခံႏအနေႏနဝ်ꩻ ဆာႏဖုံႏယို အွဉ်ႏသွူဗဟိုႏတဲင် အဝ်ႏလေပ်ပတ်ရောင် ဆာႏဖုံႏသွူ။ ထွူတကာႏတဝ်း ဝွေꩻသီးနမ်းပဲင်ႏ အုံတဉ်ႏတာႏ ဒြပ်နမ်းပမာႏဏလဲ့ အဝ်ႏလိုမ်းဗွေထွူဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ ကဲဉ်းအာ ဂျိုဟ်ႏဖုံႏယို အဝ်ႏဖြယ်လွေꩻ နီစွိုးသွူ။ တဉ်ႏတချꩻမုꩻ ကဆေ့ꩻဒါႏ ဂျိုဟ်ႏတန်ဖုံႏတောမ်ႏ  တဉ်ႏတချꩻမုꩻ ကအဝ်ႏအာဒါႏ ဂျိုဟ်ႏပေႏဖုံႏ အဝ်ႏသွူ။ ကဟဲ့ꩻဗာႏ တဉ်ႏတချꩻမုꩻ ကဆေ့ꩻဒါႏ ဂျိုဟ်ႏတန်ဖုံႏကရိုꩻနဝ်ꩻ ဝွေꩻသီးယို ပွိုးစွဉ်ႏ ဖွဲးဗူႏခါꩻတောမ်ႏ ဓာတ်လူးနဝ်ꩻသွူ။ ကဟဲ့ꩻဗာႏ တဉ်ႏတချꩻမုꩻ ကအဝ်ႏအာဒါႏ ဂျိုဟ်ႏပေႏဖုံႏကရိုꩻနဝ်ꩻ ဝွေꩻသီးယို ပွိုးစွဉ်ႏ အဖွဲ့ဗူးခါꩻတောမ်ႏ လုံးဆွော့ꩻဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။

ဂျိုဟ်ႏအရောင်ႏဖုံႏနဝ်ꩻ ထူႏအာႏကွိုꩻဒျာႏမွူးရောင်ႏသွူ။ ဂျိုဟ်ႏဖုံႏနဝ်ꩻ နေးတောမ်ႏ အမြန်နူန်းအစွိုးစွိုးတဲင် အဝ်ႏလေပ်ပတ်ရောင် မွူးတဲင် လေပ်ပတ်တဖူꩻရဲဉ်ႏလဲ့ တဖြုံႏတောမ်ႏတဖြုံႏ ဗိုန်ပီတဝ်းဝင်ꩻသွူ။ တဖူꩻရဲဉ်ႏပုင်ႏစံႏနဝ်ꩻ ဗိုန်ပီနုဲင်း ကမ်းပုဲင်းဒီႏတယွေးပုင်ႏစံႏသွူ။ ဗꩻတွိုႏဟန်ႏနီꩻ သိပ္ပံအနယ်ꩻပညာႏအလꩻ ကအဝ်ႏလေပ်ပတ်ဒါႏမွူး ဂျိုဟ်ႏဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏ(၉)ဖြုံႏလုမ်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ တယ်ႏကအဝ်ႏဗော့ꩻသွတ်ꩻဒါႏမွူးထျꩻ စဲဉ်ႏလွေꩻအညာꩻအတွိုင်ꩻ ဂျိုဟ်ႏတန်(၉)ဖြုံႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ မာစျူရီ(ဗုဒ္ဓဟူꩻဂျိုဟ်ႏ)၊ ဗီးနပ်(သောက်ကျာႏဂျိုဟ်ႏ)၊ ကမ္ဘာႏဂျိုဟ်ႏ၊ မား(အင်္ဂါႏဂျိုဟ်ႏ)၊ စျူပီတာ(ကျာႏသပတေႏဂျိုဟ်ႏ)၊ သဲက်တန်(စနေႏဂျိုဟ်ႏ၊ ယူရေးနပ်ဂျိုဟ်ႏ၊ နက်ပစျွန်းဂျိုဟ်ႏတောမ်ႏ ပလူတိုဂျိုဟ်ႏဖုံႏဒျာႏသွူ။ ဂျိုဟ်ႏယိုဖုံႏကားကအဝ်ႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏဖဲ့ꩻတွို့ꩻ လေပ်လွေꩻကွဉ်ႏဒျာႏလို့လို့သွူ။ မာစျူရီတောမ်ႏ ဗီးနပ်ဂျိုဟ်ႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မွူးတောမ်ႏကမ္ဘာႏအခါႏလဲ့ ဂျိုဟ်ႏအလင်ဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ကမ္ဘာႏဟံႏတဖူꩻရဲဉ်ႏ အထန်ႏဖဲ့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ကအဝ်ႏလေပ်ပတ်ဒါႏမွူး ကထွာဒါႏ မာစျူရီတောမ်ႏ ဗီးနပ်ဂျိုဟ်ႏဖုံႏနဝ်ꩻ မွိုင်ကယ်ꩻထဲင်း ကမ္ဘာႏဟံႏလဲ့ ဂျိုဟ်ႏအလင်ဖုံႏနဝ်ꩻ ယွိုတ်ꩻကယ်ꩻထဲင်း ကမ္ဘာႏသွူ။ မားတောမ်ႏစျူပီတာအခါႏနဝ်ꩻ ကအဝ်ႏလေပ်ပတ်ဒါႏမွူး ဂျိုဟ်ႏပေႏဖုံႏ အဝ်ႏအာဒွိုန်းကနဝ်ꩻသွူ။ ဂျိုဟ်ႏနဝ်ꩻဖုံႏ ကားကအဝ်ႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏပါသော့ꩻညီꩻ မွူးစကျာႏဝဠာႏ နားဟွိုန်ꩻဗူႏကိုလဲ့ တဖြုံႏတောမ်ႏတဖြုံႏနဝ်ꩻ ဗိုန်ပီတဝ်းဝင်ꩻ အဝ်ႏခေါ်လို့ဒျာႏဝင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:ဂျိုလ်ႏ
ငမ်းတဝ်းဒေါ့ꩻရုဲင်း

**"သီဟနာဒသုတ် (ငမ်းတဝ်းဒေါ့ꩻရုဲင်း-နုဲင်းချင်္သေ့ꩻ)"**
"ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
ဘုရာꩻခွေယိုနဝ်ꩻ ကဒေါ့ꩻဗွုန်ႏဒျက်ဒျက် ကဟော်ꩻဗွုန်ႏရျက်ရျက်နဝ်ꩻ (ဉာဏ်ႏတောႏစွန်ꩻ)'အာႏ'အဝ်ႏသူပါꩻ၊ သူပါꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ-
၁။ လောကကိုယို အကျောင်ꩻမဉ်ႏမွေးတဲ့ မွေးအတွိုင်ꩻသေ၊ အကျောင်ꩻမဉ်ႏမွေးတဝ်းတဲ့ မွေးတောဝ်းအကျောင်ꩻသေ၊ ပွိုင်း၀ွို့တွမ်ႏ'မွေး၊ မွေးတဝ်း' မဉ်ႏလွဉ်ရီပျဿနာႏနဝ်ꩻ 'မဉ်ႏမွေးတဲ့-မွေးအကျောင်ꩻ၊ မဉ်ႏမွေးတဝ်းတဲ့ မွေးတဝ်းအကျောင်ꩻ'ခွယ်ꩻချာꩻဒေါ့ꩻဖေႏဒါႏဒျက်ဒျက်နောဝ်ꩻသွူ။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
၂။ ကလဲဉ်းလဲဉ်း-အတိတ်၊ အီႏတွိုႏငါ-အနာႏဂတ်၊ ယိုခါတွင်ꩻ-ပစ္စုပ္ပန်ႏ ကမာꩻခါꩻ'ကံႏ'၊ ကံႏဖုံႏနောဝ်ꩻအကျိုꩻနဝ်ꩻ သေစဲင်းစဲင်းစဲ့စဲ့၊ ပွိုင်းဝွို့တွမ်ႏ အတိတ် အနာႏဂတ် ပစ္စုပ္ပန်ႏ မဉ်ႏလွဉ်ရီကံႏ-ကံႏအကျိုꩻခရာႏနဝ်ꩻ ခွယ်ꩻချာꩻဒေါ့ꩻဖေႏဒါႏရျက်ရျက်နောဝ်ꩻသွူ။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
၃။ ဈာန်ႏ၊ ဝိမောက္ခ၊ သမာဓိ၊ သမာပတ်-ဖုံႏ ကတဗော့ꩻလဲ့ꩻဗာႏအကျောင်ꩻ၊ ကစင်ဖြွိုးဗာႏအကျောင်ꩻ ကထွိုင်ႏထွူအကျောင်ꩻဖုံႏနောဝ်ꩻ သေလို့၊ ပွိုင်းဝွို့တွမ်ႏ ဈာန်ႏ ဝိမောက္ခ သမာဓိ သမာပတ်ခရာႏ မဉ်ႏလွဉ်ရီပျဿနာႏနဝ်ꩻ ခွယ်ꩻချာꩻဒေါ့ꩻဖေႏဒါႏဒျက်ဒျက်နောဝ်ꩻသွူ။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
၄။ ခွေနမ်းတဲ့နဝ်ꩻ၊ လိုꩻလင်တဲ့နဝ်ꩻ၊ လူꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊ ဗျဟ္မာႏတဲ့နဝ်ꩻ သတ္တဝါႏအမျိုꩻမျိုꩻတဲ့နဝ်ꩻ 'ဇာတ်ကရီးပန်အွဉ် ထွာလွဉ်နုဲင်းမုဲင်ꩻ'တဘဝတာႏနဲ့၊ နီစိုးတာႏနဲ့၊ သွံဇာတ်တာႏနဲ့၊ လစ်ꩻပန်တာႏနဲ့၊ ကားမုဲင်ꩻဘဝဝ၊ ကားမုဲင်ꩻစိုးစိုး၊ ကားမုဲင်ꩻဇာတ်ဇာတ်၊ ကားမုဲင်ꩻပန်ပန် ယူႏချာသေလို့၊ ပွိုင်းဝွို့တွမ်ႏစိုးဇာတ်ခရာႏ မဉ်ႏလွဉ်ရီပျဿနာႏနဝ်ꩻ ဒေါ့ꩻနယ်ဖေႏဒါႏရျက်ရျက်နောဝ်ꩻသွူ။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
၅။ ခွေနဝ်ꩻလꩻ'ဒိဗ္ဗစက္ခုဉာဏ်ႏ'၊ ထီႏလွိုလဲဉ်းလိုꩻမဲ့၊ နုဲင်းလူꩻမဲ့၊ နေးတွမ်ႏဉာဏ်ႏတဲင် ပါꩻယိုမာꩻဒါႏန ကုသိုလ်ႏကံႏ၊ မာꩻသီႏလကုသိုလ်ႏကံႏ၊ မာꩻဘာႏဝနာႏကုသိုလ်ႏတဲင် ပါꩻယိုနဝ်ꩻ မဉ်ႏသီ အီႏတွိုႏလွေꩻဘွုံႏမုဲင်ꩻ၊ ဘဝမုဲင်ꩻ သေရီးလို့၊ ပါꩻယိုနဝ်ꩻ မာꩻအကုသိုလ်ႏကံႏတဲင် အီႏလွေꩻဗာႏ အပါယ်ႏလစ်ꩻခမ်းကရိုꩻနောဝ်ꩻ သေလို့၊ ပွိုင်းဝွို့တွမ်ႏ အီႏတွိုႏလွေꩻ ဘွုံႏဘဝမုဲင်ꩻ မဉ်ႏရီပျဿနာႏနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ဒေါ့ꩻနယ်ဖေႏဒါႏဒျက်ဒျက်နောဝ်ꩻသွူ။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
၆။ ခွေယိုနောဝ်ꩻ အာသဝေါလစ်ꩻပါꩻ ကိလေႏသာႏကင်ꩻညာꩻ ထွာလဲဉ်းသွူဘုရာꩻ၊ ကိလေႏသာႏခရာႏ၊ မဂ်ဖိုလ်ႏခရာႏ သေလို့၊ ပွိုင်းဝွို့တွမ်ႏ မဂ်ဖိုလ်ႏခရာႏ၊ အရိယာႏခရာႏ၊ နိဗ္ဗာန်ႏခရာႏ မဉ်ႏလွဉ်ရီပျဿနာႏနဝ်ꩻနဝ်ꩻ စဲင်းစဲင်းစဲ့စဲ့ တဲပ်တဲပ်တဲ့တဲ့ သေႏခေါင်းသေႏချာႏ ဒေါ့ꩻဖေႏဒါႏရျက်ရျက်နောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ ဆက္ကနိပါတ်၊ သီဟနာဒသုတ်) လိုꩻတွိုင်ꩻဖေႏနေးကသေနာႏ တဲမ်းဗာႏနုဲင်းယိုသွူ။
### အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ
ငဝ်းကန်းတော့ꩻခန်ꩻ

ငဝ်းကန်းတော့ꩻ မွိုးဖါဆရာႏ လိုꩻဖြားသီးယို တဲမ်းနေးအငဝ်းလင်္ကာႏနဝ်ꩻ ကျမ်ꩻမန်းကိုလဲ့ တမော့ꩻဖိုတဝ်း၊ နီပအိုဝ်ႏကိုလဲ့ ကန်းတော့ꩻတေ့ꩻတေ့ꩻနေးဗော့ꩻတဲင် အီႏရွစ်နေးအငဝ်းနဝ်ꩻ ဟွုန်တဝ်းဒွိုန်းသွူ။ ပညာႏသိပုဂ္ဂိုလ်ႏစခါသီး ကတဲမ်းထေသေꩻခါꩻနဝ်ꩻလဲ့ ခွုင်းခွေသွဉ်း  မဲ့ကထွꩻနဝ်ꩻ မော့ꩻအာငါႏတဝ်းဒွိုန်းနဝ်ꩻသွူ။ ကန်းတော့ꩻစွဉ်ႏကီ မွိုးဖါဆရာႏ လိုꩻဖြားလဲ့ ရတနာႏသွံပါꩻနဝ်ꩻ ကန်းတော့ꩻရီးရီးဗာႏဒွိုန်းကဒျာႏတဲင် ဂုဏ်ႏတန်ငတ်ꩻပါꩻလဲ့ ပါသော့ꩻလို့လို့ဗာႏဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။

အစဲဉ်ႏထာဝရယံထွာ ယံသုံꩻတငါငါလွေꩻဝင်ꩻတဲင် ခွုင်းကမော့ꩻကို နျꩻထန်ႏဖေႏလို့လို့နဝ်ꩻသွူ။ ဂုဏ်ႏတပါꩻစီႏ ခွယ်ꩻထွူတဲင် ကန်းတော့ꩻပုံႏ အယံသွတ်ꩻနဝ်ꩻ နေင်ႏ ၁၃၃၉-ဗာႏကို၊ စင်ꩻတန်ကောဝိဒ (ဓမ္မာစရိယ)သီႏသဲင်ႏတဲမ်း ကန်းတော့ꩻတွိုင်ꩻလꩻ ဩကာသပအိုဝ်ႏ (တောင်ꩻသေꩻ/ ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏသွဉ်ခန်ꩻတန်တာႏကိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ၁၃၃၂-ဗာႏနဝ်ꩻသွူ။) 

ဩကာသ၊ ဩကာသ၊ ဩကာသ၊ ကာယကံႏ၊ ဝစီႏကံႏ၊ မနော်ꩻကံႏ၊ ကံႏယိုသွံပါꩻ၊ ရဲးခါꩻမကမ်း၊ တွမ်ႏနမ်းဖြောင်းသꩻ၊ မောဟဒို့ꩻခြွဉ်း ၊ ခွေသွဉ်းပဲစ်မာႏ၊ မီႏအဝ်ႏဒါႏလဲ့၊ ကြောင်းကြဲ့ပဲစ်မျိုꩻ၊ ယံကထိုꩻမား၊ အာစားကျိုꩻခွꩻ၊ ယံလꩻယံဆဲင်ႏ၊ တလဲင်ႏ နီလဲင်ႏ၊ သွံလဲင်ႏဗွေဗွေ၊ ခွေသွဉ်းမာန်ႏချော့ꩻ၊ ကန်းတော့ꩻရိုႏသေႏ၊ (နီဗွေႏဘုရာꩻ၊ တရာꩻသင်္ဃာႏ၊ ရတနာႏယို၊ သွံပါꩻဗွေႏဩ)။

ကွပ်ပွိုးခွေသွဉ်းမာန်ႏချော့ꩻ၊ ကန်းတော့ꩻရိုႏသေႏ၊ စေႏတနာႏမျိုꩻယို၊ ဖြီဖြိုရောႏဂါႏ၊ သွံဗာႏကပ်ငမ်း၊ လစ်ꩻခမ်းအပါယ်ႏ၊ သွစ်ꩻနယ်ႏရပ်ကုဲင်၊ ငတ်ꩻတုဲင်ဗျသန၊ ပဉ္စရန်ႏသူႏ၊ လစ်ꩻဆူႏဝိပတ်၊ စွုမ်ႏဇာတ်စွုမ်ႏပန်၊ ကင်ꩻယန်လွစ်ငက်၊ မဂ်ဖိုလ်ႏနိဗ္ဗာန်ႏ၊ မန်ႏမန်ႏခွꩻသꩻ၊ ယံလꩻဗွေႏဩ။ 
(------------------) ကကွင်ꩻခါꩻကိုယိုနဝ်ꩻ ဆဲင်ႏရာꩻဆဲင်ႏရာꩻ သော့ꩻသွော့ လယိုအတွိုင်ꩻနော။
(၁) မီႏကန်းတော့ꩻသံႏဃာႏနဝ်ꩻ ( ကွဉ်းတော့ꩻရိုႏသေႏ၊ သံဃာႏဗွေႏဩ)
(၂) မီႏကန်းတော့ꩻ မွိုးဖါနဝ်ꩻ (ကွဉ်းတော့ꩻရိုႏသေႏ မွိုးဖါဗွေႏဩ)
(၃) မီႏကွဉ်းတော့ꩻ မွိုးနဝ်ꩻ (ကွဉ်းတော့ꩻရိုႏသေႏ နီမွိုးဗွေႏဩ)
(၄) မီႏကွဉ်းတော့ꩻဖါနဝ်ꩻ (ကွဉ်းတော့ꩻရိုႏသေႏ နီဖါဗွေႏဩ)
(၅) မီႏကွဉ်းတော့ꩻမွိုးဖြားနဝ်ꩻ (ကွဉ်းတော့ꩻရိုႏသေႏ မွိုးဖြားဗွေႏဩ)
(၆) မီႏကွဉ်းတော့ꩻဖါဖြားနဝ်ꩻ (ကွဉ်းတော့ꩻရိုႏသေႏ ဖါဖြားဗွေႏဩ။ (ငဝ်းဟော်ꩻထာꩻကျိုꩻကို)

ဩကာသယိုနဝ်ꩻ အခင်ႏလမ်းတွမ်ႏအခင်ႏလမ်း သုံꩻလွေꩻဗာႏ လယိုအတွိုင်ꩻသွူ။
၁။ ကအီႏဝုဲင်ႏဘုရာꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊ ကအီႏနာႏတရာꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊ ကအီႏထူႏသီႏလတဲ့နဝ်ꩻ ကွဉ်းတော့ꩻရီး ရတနာႏသွံပါꩻတဲင် "ကွဉ်းတော့ꩻရိုႏသေႏ၊ နီဗွေႏဘုရာꩻ၊ တရာꩻသံဃာႏ၊ ရတနာႏယို၊ သွံပါꩻဗွေႏဩ) ရွစ်ဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။
၂။ နာႏတရာꩻတွင်ꩻ ကအုံအဝ်ႏဒါႏ သံဃာႏသီးငါတဲ့နဝ်ꩻ၊ အအုံအအဝ်ႏ၊ အဒေါ့ꩻအဖြဝ်ႏ အမာႏအတရွို့ꩻစတဲင်စားနဝ်ꩻ မဉ်ႏအဝ်ႏလဲ့ အပဲစ်ဖုံႏနဝ်ꩻ ယံကပြေႏ၊ ကစင်ထိုꩻတွော့ꩻ နာႏတရာꩻထွူ၊ ဆျာထီထွူနဝ်ꩻ ကွဉ်းတော့ꩻသံႏဃာႏတဲင် "ကွဉ်းတော့ꩻရိုႏသေႏ သံႏဃာႏဗွေႏဩ" ရွစ်ဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။
၃။ ကကွဉ်းတော့ꩻဒါႏ ဆရာႏနဝ်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊ တကျောင်ꩻတွမ်ႏတကျောင်ꩻ ကလွေꩻကွဉ်းတော့ꩻဒါႏလို့ဝင်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊ ပုဂ္ဂိုလ်ႏနီသွံလစ်ꩻပါꩻယို ထွာနီဆရာႏတဲင် ကလွေꩻကွဉ်း တော့ꩻသွိုလို့ဝင်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻဗာႏကွဉ်းဆရာႏတဲင် "ကွဉ်းတော့ꩻရိုႏသေႏ ဆရာႏဗွေႏဩ"ရွစ်ဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။
၄။ သုံꩻအီအမျိုꩻမျိုꩻ ဖေႏကလꩻတဲင် တဲမ်းဖေႏဗာႏ ဩကာသယိုသွူ။ နီပအိုဝ်ႏဖုံႏနဝ်ꩻ ရွစ်ဒျာႏဩကာသမန်း ကဲဉ်းအာအာရိုꩻကီလဲ့ (ယဟန်ႏသား ကဲဉ်းအာအာနဝ်ꩻ) မဲဉ်ႏတဲ့ တမဲဉ်ႏတဝ်း၊ အဓိပ္ပါယ်ႏလဲ့ တသေတဝ်း၊ အရေꩻနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ ကုသိုလ်ႏရေꩻ (သံႏဃာႏရေꩻတဲင်) အဝ်ႏလိုႏယူႏစဲင်းစဲင်း၊ မဉ်ႏသေနာႏနဝ်ꩻမꩻ ထာꩻနစ်သက်တဲ့ထွာ၊ အကျိုꩻလꩻအာ၊ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏလိုႏရွစ်ဒျာႏ ဩကာသပအိုဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။

(ထွားလိတ်ယိုတဲင် အတွင်ꩻနဝ်ꩻခါ ပအိုဝ်ႏကန်းတော့ꩻဩကာသအခေႏအနေႏ သေထွꩻနွောင်ꩻဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။)

## အာႏကွိုꩻ
ငဝ်းငွါလင်္ကာႏ-မင်္ဂလာႏ

**ငဝ်းငွါလင်္ကာႏ-မင်္ဂလာႏ**
၁။ ပိုခိုမောင်ႏဟွေး - မတ်တောင်ꩻစွေး၊ မွိုးဖါထွာနီ - ဆုမ္မꩻသီ။

၂။ သုမ်ဆီသွစ်ꩻဗာႏ - မင်္ဂလာႏ၊ သွဉ်ထူႏမတ်နေး - ပိုခိုဟွေး။

၃။ လိုꩻမွိုက်နဝ်ꩻလဲ့ - သျောင်ႏညာꩻတဲ့၊ ပညာႏသျိထျꩻ - ဆဲꩻကပ်မꩻ။

၄။ သုမ်ပါꩻရတနာႏ - မွိုးတွမ်ႏဖါ၊ ဆရာႏနဝ်ꩻဟွေး - ရိုႏသေႏမွေး။

၅။ ရွဉ်တောင်ꩻဥစ္စာႏ - တွမ်ႏပညာႏ၊ လꩻဒါႏအရပ် - အုံအဝ်ႏကပ်။

၆။ ဆုဲင်ꩻချာအတာႏ - ယမ်ချမ်ꩻသာႏ၊ ကျိုꩻစာꩻမꩻသေꩻ - ကုသိုလ်ႏရေꩻ။

၇။ သီႏလငတ်ꩻဗာႏ - နမ်းကျင်ꩻတာႏ၊ ကမ်လꩻလꩻမွေး - ပိုခိုဟွေး။

၈။ ဒါႏထွိုက်ဒါႏသင်ꩻ - ဉာဏ်ႏသွဉ်လင်ꩻ၊ ဟွုန်ထီႏပညာႏ - ယမ်အာဗာႏ။

၉။ ကျင်ꩻလင်ꩻယမ်ဒါႏ - နမ်းသိက္ခာႏ၊ ယမ်သေဒါႏစဲင်း - သွဉ်ထဲင်းထဲင်း။

၁၀။ ငဝ်းဟဝ်ဝါႏစာႏ - နုညံꩻဗာႏ၊ တလွိုးငဝ်းအွီႏ - ဒေါ့ꩻလင်ꩻဗွီႏ။

၁၁။ မွိုးဖါနီဆူႏ - ဒင်ႏကတူႏ၊ မာꩻလွူးရိုႏသေႏ - ရွက်ဆောင်ႏဖေႏ။

၁၂။ ပိုမာနဝ်ꩻလဲ့ - ထောက်ပမ်းတဲ့၊ အပဲစ်လွစ်ကင်ꩻ - ခွုမ်မာꩻလင်ꩻ။

၁၃။ ဒါနနဝ်ꩻဟွေး - လူႏတန်ꩻမွေး၊ အကျင်ꩻမျတ်နဝ်ꩻ - ကျင်ꩻဟဝ်ဟဝ်။

၁၄။ ဖူးဝေး တန်ပေႏ - ထောက်ပမ်းဖေႏ၊ အကုသိုလ်ႏလဲ့ - သျောင်ႏညာꩻတဲ့။

၁၅။ အပဲတ်ထွာဒါႏ - သျောင်ႏညာꩻဗာႏ၊ မီႏမော့ꩻခွဲးမꩻ - ကမ်လꩻလꩻ။

၁၆။ မွန်ꩻဗားအီဒါႏ - ဒဝ်သူႏရာႏ၊ အွꩻပုဲင်ႏနောမောင်ႏ - ကမ်းကိဉ်သျောင်ႏ။

၁၇။ နီမာန်ႏမာႏန - ချꩻဖွိုႏလွ၊ ထွိုက်ရာꩻကလꩻ - ကေႏနပ်မꩻ။

၁၈။ ဝင်ꩻလင်ကေꩻဇူꩻ - ကအဝ်ႏဖူꩻ၊ သတိꩻလꩻသွော့ - အွဉ်ႏဖေင်ꩻမွော့။

၁၉။ ကအုံနာႏဗာႏ - ချိန်ႏအခါႏ၊ (တောင်ꩻသေꩻခါꩻ)ဗဲင်း - မတ်စဲင်းစဲင်း။

၂၀။ ရွို့ꩻရန်ႏအီဒါႏ - ငဝ်းဝါႏစာႏ၊ သဲꩻခံႏနဲးမောင်ႏ - ရန်ႏကင်ꩻအောင်ႏ။

၂၁။ သူႏတောႏကောင်ꩻဆုမ္မꩻ - နာႏလွဉ်ꩻလွ၊ ရဟန်ꩻသင်္ဃာႏ - ဆဲꩻကပ်ဗာႏ။

၂၂။ နီလိုꩻချင်ꩻချင်ꩻ - တွိုင်ႏပင်ႏဝင်ꩻ၊ တရာꩻငဝ်းယာႏ - ယမ်သေဗာႏ။

၂၃။ အသက်သိက္ခာႏ - ဂုဏ်ႏတန်ဒွါႏ၊ လိုꩻဖြားနဝ်ꩻဟွေး - ရိုႏသေႏမွေး။

၂၄။ ချိုꩻချန်ဗာႏလဲ့ - အကျင်ꩻတဲ့၊ အကျင်ꩻမျတ်နဝ် - ကျင်ꩻဟဝ်ဟဝ်။

၂၅။ နိဗ္ဗာန်ႏယမ်ပေါက် - ထီႏမျက်မောက်၊ လောကဓမ်ႏသွစ်ꩻပါꩻ - သွိုးတဝ်းဗာႏ။

၂၆။ စိုꩻရိန်ႏနဝ်ꩻဟွေး - အဲန်ထဝ်းမွေး၊ လောဘလဲ့ဆေ့ꩻ - ယေန်သူႏပေ့ꩻ။

၂၇။ ဘေꩻရန်ႏလဲ့ကင်ꩻ - လွစ်ကင်ꩻသျင်ꩻ၊ နိဗ္ဗာန်ႏချမ်ꩻသာႏ - လꩻအီဗာႏ။
### အာႏကွိုꩻ
ငဝ်းကပ်ဒဲန်သွမ်ꩻတောႏ

### ငဝ်းကပ်ဒဲန်သွမ်ꩻတောႏ(၁)
ဘန္တေဩဗွေႏ စဝ်းဘုရာꩻ၊ ဂုဏ်ႏတောႏကွတ်ꩻပါꩻ ဗွေစုံႏလင်ႏ၊ သိုမ်ဆီတခွင်ႏ ထွာဝင်ꩻတန်၊ လိုꩻလူꩻတနံ အဆရာႏ၊ လစ်ꩻပါꩻသစ္စာႏ ထီႏသေစဲင်း၊ သူပါꩻအဝ်ႏထဲင်း ဘုံꩻတောႏယို၊ စိန္တေႏဗွန်ထို ဗွေပြဲ့ꩻဝ၊ ဉေယျဓမ္မ အဝ်ႏငတ်ꩻပါꩻ၊ ဗွေႏစဝ်းဘုရာꩻ သေလို့ပါ၊ ယိုနဝ်ꩻငခါ ခွေသွဉ်းရင်ꩻ၊ စူအွဉ်ႏစုဝင်ꩻ ဒင်ႏကတောင်၊ စူနုံဆီဗောင် ဒင်ႏကတူႏ၊ သိုမ်လဲင်ႏဝုဲႏထူႏ ကန်းတော့ꩻဩ။
ဝုဲႏထွူတဲင်စေား သွဉ်းကပ်စူꩻ၊ ဒဲန်ဟန်ႏခိုႏအူꩻ ပိဏ္ဍပါတ်၊ အာဟာႏရဓာတ် သုံꩻခရာႏ၊ ပါတွမ်ႏသီႏတာႏ ထီသုံꩻဆောင်ႏ၊ စေႏတနာႏသိုမ်ဗောင်ႏ အွဉ်ႏဆꩻငါ၊ ခွေသွဉ်းယိုခါ ကပ်လူႏဩ။
ခွေသွဉ်းယိုနေား ကပ်လူႏဗာႏ၊ ဒဲန်သွမ်ꩻဩဇာႏ အကျိုꩻယို၊ သံႏသရာႏကို ကျင်ႏလယ်ႏတွင်ꩻ၊ အာယု သက်ရင်ꩻ ယံကဆွာꩻ၊ ဝဏ္ဏနဝ်ꩻရာꩻ ယောင်ꩻလောင်ႏလွိုး၊ ယံကအွီႏနွိုး တရေꩻဗာႏ၊ နမ်းသꩻချံꩻသာႏ ယံလꩻပါ၊ ဗလနဝ်ꩻခါ အာႏယံသန်၊ ပညာႏယံတန် ထာꩻသေမျိုꩻ၊ ဒဲန်သွမ်ꩻအကျိုꩻ ယံလꩻဩ။
တွိုႏတနီꩻနေား ဘဝဆုဲꩻ၊ ဇာႏတိလို့ဝုဲꩻ ဇရာႏလွစ်၊ ဗျာဓိလဲ့ချွစ် မရဏကင်ꩻ၊ ချံꩻသာႏစဲစ်ရင်ꩻ ခမ်းနိဗ္ဗာန်ႏ၊ မုချဧကန်ႏ ယံတွိုႏဩ။
### ငဝ်းကပ်ဒဲန်သွမ်ꩻတောႏ(၂)
ဩကာသ၊ ဩကာသ၊ ဩကာသ၊ အစိန္တေယျ၊ အပ္ပမေယျ၊ အတုလ သမ္ဗုဒ္ဓံ၊ အရဟံအစ၊ နဝဂုဏ်ႏတောႏ၊ ဗွေကျောႏစွုမ်ႏဒါႏ၊ သတ္တဝါႏအထူꩻ၊ လိုꩻလူꩻအဗွေႏ၊ ဝေဏေယျအတန်၊ မဉ်ꩻယံကျောႏကျာꩻ၊ ဗွေႏဘုရာꩻဩ။
ယောယိုငါခါ ကထွာလင်ꩻဒါႏ၊ (တကာႏခို၊ တကာႏမူႏ)ခွေသွဉ်း၊ ယွော့ယောင်းလူႏကပ်၊ ပိဏ္ဍပါတ်ဒဲန်သွမ်ꩻ၊ ကျောင်ꩻတောႏလောင်းကီ၊ စူတဆီစုဗူႏ၊ ထူႏကပ်လောင်ꩻထင်ႏ၊ သွမ်ꩻဟန်ႏအာဟာႏရ၊ ပါထဲင်းကထီခွꩻ၊ သုံꩻအွꩻခရာႏ၊ ကပ်လူႏဒျာႏဩ။
လိုꩻလူꩻအဗွေႏ၊ ဝေႏဏေႏယျအတန်၊ မဉ်ꩻယံကျောႏကျာꩻ၊ ဗွေႏဘုရာꩻအတာႏ၊ ချံꩻသာႏသꩻကျွိုက်၊ သုံꩻဆောင်ႏထွိုက်သင်ꩻ၊ (တကာႏရင်ꩻ၊ ကာႏမနင်ꩻ)ခွေသွဉ်း၊ အဝ်ႏဖြောင်းအပ်ငါ၊ ယိုခါခါဩ။
သွဉ်းနေားကပ်လောင်ꩻ၊ ဒဲန်သွမ်ꩻအကျိုꩻ၊ ကရိုꩻနဝ်ꩻရာꩻ၊ ထူꩻချာꩻချံꩻသာႏ၊ ခေႏမာႏအမတ၊ နိရောဓအမန်ႏ၊ နိဗ္ဗာန်ႏခမ်းသူꩻ၊ တွိုႏစူꩻအီနွောင်ꩻ၊ အကျောင်ꩻထူꩻခါ၊ ယံကထွာဩ။
ချံꩻသာႏစဲစ်မန်ႏ၊ နိဗ္ဗာန်ႏခမ်းခွꩻ၊ ခါးလားကတွိုႏ၊ ဘုံႏဖွိုႏရန်းဆလ၊ ဘဝသံႏသရာႏ၊ ကျင်ႏလယ်ႏဗာႏတွင်ꩻ၊ နမ်းရင်ꩻမဲန်လꩻ၊ သꩻရင်ꩻအလိုႏ၊ ကုသိုလ်ႏအကျိုꩻ၊ ယိုꩻယိုꩻသာႏသာႏ၊ ယံကလꩻဗာႏအမန်ႏဩ။
### ငဝ်းကပ်ဒဲန်သွမ်ꩻတောႏ(၃)
အရဟတာဒိ နဝဂုဏေဟိ၊ အရဟံအစ၊ နဝဂုဏ်ႏတောႏ၊ သမ္မန္နာဂတံ-ဗွေကျောႏစွုမ်ႏဒါႏ၊ နာထံ-လိုꩻလူꩻဗျဟ္မာႏ၊ သတ္တဝါႏသီး၊ ကိုꩻကွယ်ႏအာႏကွိုꩻခရာႏ ကထွာဒါႏ၊ ဗုဒ္ဓံ-သက်တောႏထင်ႏသျာꩻ ဗွေႏဘုရာꩻယို၊ ဥဒ္ဒိဿ-ဓာတုစေႏတီႏ ဓမ္မစေႏတီႏ ဥဒ္ဒိဿစေႏတီႏ ပရိဘောဂစေႏတီႏယို၊ ဝဏ္ဏဂန္ဓရသသမ္ပန္နံ-တရေꩻလောင်ႏလွိုး၊ ဟွမ်နွိုးအလွီး၊ အွီႏနွိုးအရသာႏ၊ ဗွေစွုမ်ႏဒါႏမျိုꩻ၊ ဣမံပိဏ္ဍပါတ ခါဒနိယ ဘောဇနိယံ-ဒဲန်သွမ်ꩻဩဇာႏ၊ သေင်ႏရောင်ꩻရာႏမျိုꩻ၊ တခိုးမျိုꩻယို၊ ဒေမိ-သꩻစွုမ်းနေစ်သက်၊ လူႏကပ်သွူဩ။
ဣဒံပုညံ-ဒါႏနဟဝ်မျိုꩻ၊ ကုသိုလ်ႏအကျိုꩻယို၊ အာသဝက္ခယံ-အာသဝလစ်ꩻပါꩻ၊ လို့ညိမ်ꩻရာꩻမန်ႏ၊ မဂ်ဉာဏ်ႏဖိုလ်ႏဉာဏ်ႏ၊ ခမ်းနိဗ္ဗာန်ႏသူꩻ၊ ဝဟံ-တွိုႏစူꩻအီနွောင်ꩻ အကျောင်ꩻတရာꩻယို၊ ဟောတု-မွေးမဲန်ႏသေႏချာႏ၊ ယံထွာဗာႏဩ။
### ငဝ်းကပ်ဒဲန်သွမ်ꩻတောႏ(၄)
ဘန္တေဩဗွေႏ စဝ်းဘုရာꩻ၊ ဂုဏ်ႏတောႏကွတ်ꩻပါꩻ ဗွေပြဲ့ꩻဝ၊ ယိုခါကာႏလ ခွေသွဉ်းရင်ꩻ၊ စူအွဉ်ႏစုဝင်ꩻ ဒင်ႏကတူႏ၊ သိုမ်လဲင်ႏဝုဲႏထူႏ ကန်းတော့ꩻဩ။
ဝုဲႏထွူတဲင်စေား ယိုငခါ၊ ဩဇာႏဒဲန်ဗွာ ပိဏ္ဍပါတ်၊ အာဟာရဓာတ် သုံꩻဆောင်ႏမျိုꩻ၊ ခွေသွဉ်းယိုရိုꩻ ကပ်လူႏဩ။
ခွေသွဉ်းယိုနေား ကပ်လူႏဗာႏ၊ ဒဲန်သွမ်ꩻဩဇာႏ အကျိုꩻယို၊ သက်ယံကထို စိုးယံဆွာꩻ၊ ဝဏ္ဏနဝ်ꩻရာꩻ ယောင်ꩻတရေꩻ၊ ယံလꩻပါလွေꩻ ချံꩻသာႏခွꩻ၊ အာႏရဲင်ꩻဗလ ယံတလာ၊ ပဋိဘာနခါ ထာꩻသေဉာဏ်ႏ၊ ယံဗွေစုံႏလင်ႏ လꩻဗာႏဩ။
အဆုဲꩻသွတ်ꩻနေား တနီꩻသူꩻ၊ လွစ်ကွုတ်ဆာစူꩻ လွစ်ဖြားသီ၊ နိဗ္ဗာန်ႏခမ်းကီ နိရောဓ၊ ခွေသွဉ်းဒါႏန ဒဲန်သွမ်ꩻကျိုꩻ၊ သာႏသာႏယိုꩻယိုꩻ ယံလꩻဩ။
### အာႏကွိုꩻ
ငဝ်းမင်္ဂလာႏသျင်ႏလောင်ꩻ

**"ငဝ်းမင်္ဂလာႏသျင်ႏလောင်ꩻ"**
ဗုဒ္ဓသာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု၊ နီဗွေႏဘုရာꩻ သာႏသနာႏ၊ နေင်ႏပေါင်ꩻညတာႏ ယံကလေ၊ ထွက်ပေႏခွန်ခွေ အီႏဆုတောင်ꩻ၊ မူႏခိုလိုꩻပေါင်ꩻ နာႏသွော့နေား၊ အခိန်ႏလဲ့ခေါး အခါႏသင်ꩻ၊ မင်္ဂလာႏအဝ်ႏတွင်ꩻ နုဲင်းဟန်ႏနီꩻ၊ အီႏအောင်ႏဖြီꩻစီꩻ ပွယ်ꩻသဖင်ႏ၊ အီႏထွူအောင်ႏမျင်ႏ နာႏအကျိုꩻ၊ ယိုခါနဝ်ꩻရိုꩻ ပွယ်ꩻတကာႏ၊ နုမောဒနာႏ ငေါဝ်းနေစ်သက်၊ သျင်ႏပေႏခွန်ထွက် အီႏတွိုႏလွေꩻ၊ ပွယ်ꩻတန်တရေꩻ ဟန်ႏနီꩻယို၊ သျင်ႏဖါသီးပို တသီးရွိုး၊ သျင်ႏမွိုးသီးပို တသီးလေ၊ လောင်ႏလွိုးတခြေ မဲ့ငါသွင်ႏ၊ ခြွိုင်းထွူစုံႏလင်ႏ အီႏနွို့ပွယ်ꩻ၊ ရူႏရဲန်ႏပဉ်တွယ်ꩻ အီႏနွို့ငါ၊ ကထွာမွိုးဖါ နေစ်သက်မွေး၊ ကယူႏကစွေး ကစဉ်ꩻစာꩻ၊ နေင်ႏပေါင်ꩻညဆွာꩻ ပိုခိုတာႏ၊ အီႏအွဉ်ႏဗုဲင်ဗာႏ ပိုခိုတွက်၊ စွုမ်းသွိုꩻနေစ်သက် ပိုခိုရင်ꩻ၊ ဟန်ႏနီꩻအတွင်ꩻ အီႏအောင်ႏသွူ၊ ခြွိုင်းဖျင်လဲ့ထွူ အီႏနွို့ထင်ႏ၊ ပွယ်ꩻသဖင်ႏ နုဲင်းဟန်ႏနီꩻ၊ စုံႏလင်ႏဖြီꩻစီꩻ ရဲန်ꩻကူစွိုး၊ သျင်ႏဖါသျင်ႏမွိုး တပဲ့ꩻပေါင်ꩻ၊ အီႏနွို့ထင်ႏကျောင်ꩻ ပဉ်ဗူႏဗူႏ၊ ခိုခိုမူႏမူႏ ပဉ်စွိုꩻစွိုꩻ၊ မွန်းပျောႏသွင်ႏသွိုꩻ အီႏနွို့ငါ၊ သသားလဲ့ခါ အဝ်ႏအုံပွေါး၊ ထုံမောင်းတဲ့နေား အဝ်ႏအုံတံꩻ၊ လိုꩻယွဲးမူႏနံꩻ အဝ်ႏအုံရဲန်ႏ၊ ပဉ်စွိုꩻပဉ်စဲန်ႏ အဝ်ႏစုံႏလင်ႏ၊ အီႏဗုဲင်ဗာႏသျင်ႏ လွိုးပယွုမ်း၊ မဲ့ငါလွိုးစွုန်း သျင်ႏပေႏလောင်ꩻ၊ ဗွေႏသျင်ႏလိုꩻကျောင်ꩻ အီႏထင်ႏထွာ၊ ဆရာႏဗွေႏငါ အီႏရွစ်လွ၊ သံသာရ ဝဋ္ဋ ဒုက္ခတော၊ ငဝ်းနုဲင်းယိုနေား ကွီသင်္ကန်ꩻ၊ ဆရာႏရဟန်ꩻ အွဉ်ႏဗုဲင်ဖေႏ၊ ထွာထွူသျင်ႏပေႏ သဉ်ဆီပါꩻ၊ ထိန်ꩻကံသေꩻခါꩻ နမ်းသီႏလ၊ သံႏသရာႏဒုက္ခ ယံလွစ်ထန်ႏ၊ ဝေင်ꩻညိမ်ꩻနိဗ္ဗာန်ႏ ယံတွိုႏစူꩻ၊ သွုန်ႏသꩻကိုဖူꩻ ရေႏထွူခါ၊ သာႏမဏေႏထွာ ထောက်ထံꩻဗာႏ၊ ဘုရာꩻသာႏသနာႏ ကရိုꩻယို၊ သဲင်ꩻထွာလိုꩻပို တန်ႏဟဝ်မွေး၊ မွိုးတွမ်ႏဖါကွေး ကလူႏတန်ꩻ၊ ကထောက်ကထံꩻ ကဖေႏအာႏ၊ ကထွာတကာႏ ကပင်ႏထို၊ အကျိုꩻလꩻယို ပလွိုႏတဝ်း၊ မွိုးဗွေႏဖါစဝ်း အကေꩻဇူꩻ၊ ပိုခိုအထူꩻ အီႏဆပ်ဖေႏ၊ ဖဝသျင်ႏပေႏ ထွာထွူခါ၊ ဝွတ္တရာꩻအာ သေခိယ၊ စုဒ္ဒသခန္ဓက သွဉ်ဒါႏလဲပ်၊ အုံအဝ်ႏလဲ့တဲပ် ကြောင်းစင်သျင်ꩻ၊ ဘာႏဝနာႏကမ္မဋ္ဌာန်ꩻ ပွါꩻအားထုတ်၊ နာမ်ႏယိုတွမ်ႏရုတ် သေပဲင်ႏချာꩻ၊ နီဗွေႏဘုရာꩻ သာႏသနာႏ၊ တဉ်ႏခွေါင်ညတာႏ အီႏအုံလွေꩻ၊ သီႏလအွဉ်ႏရေꩻ ထိန်ꩻကံသေႏ၊ ဖဝသျင်ႏပေႏ ထွာဗာႏယို၊ သဲင်ꩻထွာလိုꩻပို တောႏတောႏတဝ်း၊ အသုမ်ꩻအဲန်ထဝ်း မျတ်ငါငါ၊ ဖဝယိုခါ မျတ်တေားတေား၊ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻနေား သာႏသနာႏ၊ ထောက်ဗာႏထံꩻဗာႏ အကျိုꩻထူꩻ၊ နိဗ္ဗာန်ႏခမ်းသူꩻ အီႏတွိုႏထင်ႏ၊ ကထွာဗွႏသျင်ႏ ကျိုꩻစာꩻနေား၊ ဝစနငဝ်းခေါး ခီႏမျောက်ဗာႏ၊ ငဝ်းမင်္ဂလာႏ ခီႏမျောက်လင်ꩻ၊ အွဉ်ႏသွတ်ꩻကရင်ꩻ တခွိုင်းယို၊ စွုမ်ႏဖြာꩻမူႏခို သီးယာဟွေး။ (သာႏဓု-သာႏဓု-သာႏဓု)
### အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ