open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ဥရောပတွိုက်

**ဥရောပတွိုက်** (အိဉ်ႏကလေက်: Europe) ကရိုꩻနဝ်ꩻ ဖန်ဟဲ့ꩻအွဉ်ႏထွော့ချက်အလꩻ အဝ်ႏပါသော့ꩻ ကမ္ဘာႏဟံႏလောင်း ကအဝ်ႏဒါႏ တွိုက်တန်(၇)ဖြုံႏကိုသွူ။ အဝ်ႏဒျာႏ ယူရေးသျားဟံႏယာႏကောင်တန် အခဝ်တွို့ꩻသွတ်ꩻကိုသွူ။ ဥရောပတောမ်ႏ အာသျတွိုက်ခါႏ ကအဝ်ႏရဲးခါꩻဖေႏဒါႏအကူသီးနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ယူရယ်ကောင်ရွေꩻ၊ ကော့ကေးသတ်ကောင်ရွေꩻ၊ ယူရယ်ခြောင်၊ ကဲက်သပီယံပင်ႏလယ်ႏ၊ ပင်ႏလယ်ႏဆုံး၊ ပင်ႏလယ်ႏဆုံးတောမ်ႏ ကအဝ်ႏဆွိုက်ခါꩻဒါႏ အေစဉ်ပင်ႏလယ်ႏ ထီတဖူꩻရဲဉ်ႏဖုံႏဒျာႏသွူ။ ဖဲ့ꩻထင်ꩻနဝ်ꩻ အာတိတ် သမုဒ္ဒရာႏတောမ်ႏ ထီခိုႏအလင်ဖုံႏ၊ ဖဲ့ꩻတွို့ꩻနဝ်ꩻ အတ်တလန်တိတ် သမုဒ္ဒရာႏဖုံႏ အဝ်ႏခူရောင်နဝ်ꩻသွူ။ ဖဲ့ꩻနဝ်နဝ်ꩻ ပင်ႏလယ်ႏဟံႏခါႏ၊ ဖဲ့ꩻကွဉ်ႏနဝ်နဝ်ꩻ ပင်ႏလယ်ႏဆုံးတောမ်ႏ ကဆွိုက်ခါꩻဒါႏ ထီတဖူꩻရဲဉ်ႏဖုံႏ အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။

ဥရောပတွိုက်နဝ်ꩻ ကမ္ဘာႏလောင်း တွိုက်တန်ဖုံႏအကို ထွာဒုတိယအပေႏသွတ်ꩻတဲင် ဧရိယာႏအအဲဉ်ႏလုဲင်းနဝ်ꩻ အဝ်ႏ ၃,၉၃၀,၀၀၀ စတုရန်းမဲင်ႏ (၁၀,၁၈၀,၀၀၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ)တဲင် တတွာဒို့ꩻတခြို့လွေꩻ ကမ္ဘာႏမဲ့ငါခိုႏ (၂%)တောမ်ႏ တတွာဒို့ꩻတခြို့လွေꩻ ကမ္ဘာႏဟံႏမဲ့ငါခိုႏ (၆.၈%)သွူ။ ဥရောပကို ခမ်းထီခြွောန်းနဝ်ꩻ အဝ်ႏ(၅၀)ခမ်းရပ်တဲင် ရသျားခမ်းထီနဝ်ꩻ ထွာဟံႏနယ်ႏအတန်သွတ်ꩻတောမ်ႏ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအအာသွတ်ꩻ၊ ဗာတီကန်သီးတီးခမ်းထီနဝ်ꩻ ထွာအပေႏသွတ်ꩻသွူ။ ဥရောပနဝ်ꩻ အာသျတောမ်ႏ အာဖရိကမိဉ်ႏထွူ ထွာတတိယ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်း အအာသွတ်ꩻသွူ။ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းလို့နဝ်ꩻ အဝ်ႏ(၇၄၆)သန်းရပ်တဲင် တတွာလွေꩻ ကမ္ဘာႏလိုꩻဖြာꩻခြွဉ်း (၁၁%)ရပ်သွူ။

ဥရောပတွိုက်နဝ်ꩻ ကမ္ဘာႏလောင်း မိဉ်ꩻကတန်ဒါႏ လိတ်လုဲင်ꩻ၊ ဂီတ၊ အနုပညာႏ စူခြောင်ꩻဖုံႏ ပေါ်ႏထန်ႏဒါႏ ခင်ႏလမ်းတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ကမ္ဘာႏလောင်း မိဉ်ꩻတန်ကျောႏဒါႏ ဒဿနိကဗေဒပညာႏသျင်ႏတန်ဖုံႏ၊ ဖန်ဆင်ꩻသားဖုံႏလဲ့ ကဲဉ်းအာနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ လိုꩻဥရောပတွိုက်သားသွူ။

## ခမ်းထီတောမ်ႏဟံႏနယ်ႏဒေႏသခရာႏ

thumb|ဥရောပ ဂျိုဟ်ႏတုပုင်ႏတပုင်ႏ
thumb|ကောင်ဗွာ (Mont Blanc)၊ ပဉ်တစ်
right|thumb|ဗိုးဗိုးရိုကမ်းခြေ၊ ဂရိ
thumb|ပိုင်ဂျန်နဲကန် (Lake Päijänne)၊ ဝေင်ꩻစစ်မာ (Sysmä)၊ ဖင်လန်
thumb|ဝေင်ꩻဆွာနတ်တရာ၊ ဂျော်ဂျီယာခမ်းထီ

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:ဥရောပတွိုက်
ဧကသာဋကပုဏ္ဏာꩻ

**"ဧကသာဋကပုဏ္ဏာꩻဝတ္ထု"**

၁၁၆။ ဂါႏထာႏပြန်ႏပအိုဝ်ႏခြေင်ခြေင်-
ကုသိုလ်ႏယို ယွယွယဲင်ယဲင် ကမာꩻဒါႏပါꩻနဝ်ꩻ အသꩻနောဝ်ꩻ ကွပ်မုဲင်ꩻရိုꩻတဝ်း အပျောႏလွဉ်ꩻဒါႏ ထာꩻတဟောဝ်တဝ်းလောင်းနဝ်ꩻသွူ၊ ကွပ်နောဝ်ꩻမꩻ ကုသိုလ်ႏဖုံႏယို လိုႏမာꩻမွိုင်မွိုင်ခန်း၊ သꩻယို လိုႏရဲခါꩻလꩻလꩻ ထာꩻတဟောဝ်တဝ်းထျꩻနောဝ်ꩻသွူ။

ဟော်ꩻထွားသွဉ်ဗာႏ 'ဧကသာဋကပုဏ္ဏာꩻ'ဝတ္ထုယိုတဲင် **"လꩻဗဟုသုတ၊ လꩻသတိꩻနုဲင်းယို"**

၁။ ဘဝသံသရာႏအကို ကေန်ꩻခြောဗာႏထာꩻနုဲင်းယိုတဲ့အဝ်ႏ-

၂။ ပေါႏနာႏဗာႏတရာꩻနဝ်ꩻ သꩻမဉ်လူႏထာꩻ/ သꩻမဉ်မာꩻကုသိုလ်ႏ ပေါႏလွဉ်ဒါႏ-

၃။ နွောင်ꩻလꩻကိလေႏသာႏ အကိုနောဝ်ꩻမꩻ ဟဲ့ꩻအနွောင်ꩻ၊ ရိုꩻဗာႏအအောင်ႏ-

၄။ ပေါႏနွောင်ꩻဗော့ꩻ ရန်ႏအထန်ႏလွုမ်ꩻနဝ်ꩻ တွိုႏဆုဲင်ꩻရန်ႏလွဉ်ချာဒါႏတဲင် ဟဲ့ꩻတဝ်းအနွောင်ꩻ၊ ရိုꩻတဝ်းအအောင်ႏ-

၅။ ကုသိုလ်ႏနဝ်ꩻ မာꩻမွိုင်မွိုင်မꩻ အကျိုꩻလꩻမွိုင်မွိုင်-

၆။ သꩻနဝ်ꩻ ပျောႏလွဉ်ꩻဒျာႏ ထာꩻတဟောဝ်တဝ်း (အကုသိုလ်ႏ)အလောင်းစတဲင်နုဲင်းနောဝ်ꩻ သေထွꩻ လꩻအီသတိꩻအာတန်သွူ။
### အာႏကွိုꩻ
ဧရာႏဝတီႏခြောင်

**ဧရာႏဝတီႏခြောင်** (မန်း: ဧရာဝတီမြစ်) (အဲင်းကလေတ်: Ayeyarwaddy, Irrawaddy River) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထင်ꩻသွတ်ꩻကို ထွတ်ꩻလင်ꩻနဝ်လွေꩻဒါႏ ခြောင်တန်တခြောင်ဒျာႏသွူ။ ဧရာႏဝတီႏခြောင်နဝ်ꩻ မျန်မာခမ်းထီကို ထွာစွဉ်ႏ အတန်သွတ်ꩻ၊ အဆွာꩻသွတ်ꩻ တောမ်ႏ ကရေꩻတန်ဒါႏ ခြောင်တန်ဒျာႏသွူ။ အဝ်ႏဒျာႏ အဲဉ်မုဲင်ခ(မေခ)ခြောင်တောမ်ႏ မလိခခြောင်ပေႏနီဖြုံႏ လွဉ်ခွဲးကျုံႏနွို့လင်ꩻငီꩻဝင်ꩻတဲင် ကထွာလွဉ်ဒါႏ ဧရာႏဝတီႏခြောင်နဝ်ꩻ အကျမ်ꩻအနေႏ အဝ်ႏဖဲ့ꩻထင်ꩻ ထွတ်ꩻလင်ꩻနဝ် အဝ်ႏဆွိုက်လင်ꩻစွဉ်ႏတရွဉ်းလွေꩻ ဧရာႏဝတီႏကြွန်ဒေႏသ ဗꩻလင်ꩻတွိုႏ ထွတ်နွို့သော့ꩻလွေꩻ အန်ဒမန်ပင်ႏလယ်ႏ(ကပ္ပလီပင်ႏလယ်ႏ)ကိုနဝ်ꩻသွူ။ ထီထွတ်ꩻလင်ꩻဧရိယာႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏစတုရန်းမီတာ ၄၁၃,၀၀၀ ရပ်သွူ။

အေဒီ (၆)ရျာꩻဗူႏခိန်ႏရပ်ကာႏ ဧရာႏဝတီႏခြောင်ယို လိုꩻဖုံႏအဝ်ႏထူႏသုင်ꩻအီလဲဉ်း ဖြေꩻစာကူꩻကားကွန်ႏတာႏ ထီတဖူꩻခြောင်ꩻတဗာႏအနေႏနဝ်ꩻသွူ။ ဗြိတိသျကလာꩻဗွာသီးစိုးနဝ်ꩻ တယ်ႏတေန်ခါꩻပါစွဉ်ႏကန်တဲင် အကျိုꩻဖေႏကအဝ်ႏ အဝ်ႏသုင်ꩻလွေꩻပါ ဆို့ꩻရုဲင်ရေꩻတာႏနဝ်ꩻသွူ။ စိုးဟန်ႏသနီꩻလဲ့ အရေꩻတန်မွေးငါႏ နုဲင်းစွဉ်ႏသက်တလီးနဝ်ꩻသွူ။ ဧရာႏဝတီႏကြွန်ဒေႏသဖုံႏကို ဆို့ꩻရုဲင်ဗွူဟူလုဲင်းဖုံႏနဝ်ꩻ မိဉ်ꩻတန်မွေးငါႏ ဒေႏသဒျာႏသွူ။ ဧရာႏဝတီႏခြောင် ကထူꩻဆန်ꩻမွေးဒါႏ ထဲင်းတစွိုးနဝ်ꩻ ခြောင်အခဝ်ခိုႏ အထွေဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ဧရာႏဝတီႏလဲင်းပုဲင်ဖုံႏ အဝ်ႏအုံခိုႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ယိုခါနဝ်ꩻ ထွာလဲဉ်းထာꩻသားသတ္တဝါႏခြေားတဲင် ယံဖေႏကထိန်ꩻသိမ်ꩻဖေႏ ဧရာႏဝတီႏလဲင်းပုဲင်တာ အဝ်ႏတမာရဲးကမ်းဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ ဧရာႏဝတီႏခြောင်နဝ်ꩻ အဝ်ႏဖဲ့ꩻထင်ꩻ ခင်ခမ်းနယ်ႏ မေခ မလိခခြောင်နီလီးလွုမ်းနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဟိမဝန္တာႏကောင်ရွေꩻ ထီဝကောင်ထျꩻ ထွတ်ꩻလင်ꩻနဝ် မျန်မာခမ်းအခဝ်ထာႏဝကိုတဲင် ဗွိုန်ပီစွဉ်ႏ နုဲင်းကဖꩻတခဝ်ထိုꩻ မျန်မာခမ်း အခဝ်ကွဉ်ႏတောမ်ႏ အခဝ်တွို့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဧရာႏဝတီႏခြောင်ယို ထွိုင်ႏအီႏနွို့သော့ꩻ အန်ဒမန်ပင်ႏလယ်ႏကိုနဝ်ꩻ ဖဖြယ်ယင်းတောမ်ႏ ခြောင်ဖြယ်(၉)လီးနဝ်ꩻသွူ။

## အမိဉ်ꩻခရာႏ
thumb|250px| မျန်မာခမ်းထီ အသက်သွီႏဖြွီꩻ ကရိုꩻဒါႏ ဧရာႏဝတီႏခြောင်ယို အဝ်ႏပေႏသဲင်ꩻလဲဉ်း လဲင်ႏစိꩻစိꩻနဝ်ꩻသွူ။
"ဧရာႏဝတီႏ" ကဟဲ့ꩻဒါႏ ငဝ်းငွါဝေါဟာရယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ "သက္ကတ"(သင်္သကရုဲက်)ဘာႏသာႏကို လင်ꩻလွဉ်ကရိုꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏရံꩻယူႏလွ့ဝင်ꩻတဲင် အဓိပ္ပာယ်ႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ "ဆင်ခြောင်" နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။

## ခြောင်ဖင်ႏထျꩻ ဝေင်ꩻတန်ဖုံႏ
* ဝေင်ꩻပူတာအို
* ဝေင်ꩻမစ်စီးနား
* ဝေင်ꩻဗန်းမော်
* ဝေင်ꩻကတာ
* ဝေင်ꩻတကောင်း
* ဝေင်ꩻကျောက်မြောင်း
* ဝေင်ꩻမန်ႏတလေꩻ
* ဝေင်ꩻသကုဲင်း
* ဝေင်ꩻမဉ်းခြံ
* ဝေင်ꩻပခုက္ကူ
* ဝေင်ꩻယေနံဆျောင်း
* ဝေင်ꩻချောက်
* ပဂံႏ
* ဝေင်ꩻညောင်ဦး
* ဝေင်ꩻမကွေး
* ဝေင်ꩻမိဉ်းဗူး
* ဝေင်ꩻပီ
* ဝေင်ꩻဟိဉ်းတာဒ
* ဝေင်ꩻပန်းတနော်

## ဓာတ်ပုင်ႏဖုံႏ

Image:Irrawaddy Mandalay-Hill.JPG|ခြောင်ဖင်ႏကွဉ်ႏ မန်ႏတလေꩻကောင်
Image:Irrawaddy boat.JPG|ဧရာႏဝတီႏခြောင်တောမ်ႏ တဖူꩻလွေꩻသား
Image:Rivercraft Irrawaddy.JPG|ယိုꩻယာႏဖြီကာႏခြောင်
Image:Irrawaddy log-buffalo.JPG|အဝ်ႏဧရာႏဝတီႏခြောင်ကို ပနားဖုံႏ ငင်ႏထင်ႏလွဉ်သေင်ႏ
Image:Irrawaddy@Mingun.JPG|ဧရာႏဝတီႏခြောင် မဉ်းကွန်းထျꩻ
Image:Irrawaddy Island-Village.JPG| ဧရာႏဝတီႏခြောင်ကို ကြွန်ဒုံတဒုံ
Image:Irrawaddy bamboo-rafts.JPG|ဖောင်ႏဝါႏ
Image:Irrawaddy west-bank.JPG|ဆေꩻခြောင်ဖင်ႏ မဉ်းကွန်းထျꩻ
Image:Irrawaddy raft.JPG|ဖောင်ႏဝါႏ
Image:Westbank Irrawaddy.JPG|လိုꩻမူႏဝါးဖြီပေႏ


## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:ခြောင်
ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻဒေႏသတန်

**ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻဒေႏသတန်** () ယို အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ ခမ်းဒေါမ်ဒေႏသ ဧရာႏဝတီႏခြောင်ငွါကြွန်(မြစ်ဝကျွန်းပေါ်)ဟံႏလောင်ႏ ကိုတဲင် အဝ်ႏလွေꩻ ပင်ႏလယ်ႏဖင်ႏထျꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဆကွဉ်ႏဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ရန်ႏတကွုန်ႏတွိုင်ꩻဒေႏသတန် တွမ်ႏ ပဂိုꩻတွိုင်ꩻဒေႏသတန်၊ ဆထင်ꩻဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ပဂိုꩻတွိုင်ꩻဒေႏသတန်၊ ဆတွို့ꩻထင်ꩻဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ရခဲင်ႏခမ်းနယ်ႏ၊ ဆတွို့ꩻဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ဗိဉ်းကလားပင်ႏလယ်ႏအောႏ(ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်)၊ ဆꩻနဝ်ဖဲ့ꩻ ယို အန်ဒမန်ပင်ႏလယ်ႏ(ကပ္ပလီပင်ႏလယ်ႏ) ဖုံႏအဝ်ႏခူခါꩻသွူ။ ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻဒေႏသတန်ယို မျန်မာခမ်းထီကို ဗွူထန်ႏအာသွတ်ꩻ ရပ်ဒေႏသဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ ဧရိယာႏစတုရန်းမဲင်ႏ နဝ်ꩻ အဝ်ႏ ၁၃,၅၆၆ သွူ။ ၂၀၁၄ ဗာႏ မွူးကွို့ꩻနာꩻစာႏရင်ꩻအလꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ (၆)သန်းလွိုနဝ်ꩻသွူ။

## အိုပ်ချုတ်ရေꩻ

### ဝေင်ꩻတန်
ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ဝေင်ꩻတန်နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဝေင်ꩻပတေင် နဝ်ꩻသွူ။

### အိုပ်ချုတ်ရေꩻ
ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻဒေႏသတန် အစိုႏရစွိုꩻ

### ထေမာꩻဥပဒေႏ
ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻဒေႏသတန် လွတ်တောႏ

### စီႏရင်ႏတရာꩻရေꩻ
ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻဒေႏသတန် တရာꩻလွတ်တောႏ

### ခရဲင်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏ၊ ဝေင်ꩻ၊ ရပ်ကွက်၊ အွိုင်ႏ၊ ဒုံဖုံႏ

ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻဒေႏသတန်ယို လွောင်ႏဗူႏခါꩻတောမ်ႏ ခရဲင်ႏ(၈)ဖြုံႏသွူ-
# ပတေင်ခရဲင်ႏ
# စျိုန်ပျော်ခရဲင်ႏ
# ဟိဉ်းတာဒခရဲင်ႏ
# မျန်အောင်ခရဲင်ႏ
# မအူပိဉ်ခရဲင်ႏ
# မျောင်းမျခရဲင်ႏ
# ဖျာပုံခရဲင်ႏ
# လပွတ်တာခရဲင်ႏ

#### ခရဲင်ႏကို ဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ

ဝေင်ꩻအဝ်ႏ (၄၅)ဝေင်ꩻ၊ ရပ်ကွက်အဝ်ႏ (၃၀၀)၊ အွိုင်ႏအဝ်ႏ (၁၉၁၉)အွိုင်ႏ၊ ဒုံပေါင်ꩻအဝ်ႏ (၁၁၈၆၄)ဒုံ သွူ။

## ပညာႏရေꩻ
ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻဒေႏသတန်တာႏ ဒေႏသကေားလေက်ယို ဗွောင်လွေꩻစဖေႏ ၁၉၇၆ ဗာႏ ဝေင်ꩻပတေင် ကိုသွူ။ ဆုဲင်ꩻ ၁၉၇၈ ဗာႏနဝ်ꩻ ဗွောင်လွေꩻဖေႏယင်း ဒေႏသကေားလေက်တဖြုံႏ ဝေင်ꩻဟိဉ်းတာဒ ကိုသွူ။

### အရန်းထိုပညာႏရေꩻ
*ပတေင်တက္ကသိုလ်ႏ
*ဟိဉ်းတာဒတက္ကသိုလ်ႏ
*မအူပိဉ်တက္ကသိုလ်ႏ
*အနယ်ꩻပညာႏတက္ကသိုလ်ႏ(ပတေင်)
*အနယ်ꩻပညာႏတက္ကသိုလ်ႏ(ဟိဉ်းတာဒ)
*အနယ်ꩻပညာႏတက္ကသိုလ်ႏ(မအူပိဉ်)
*ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်ႏ(ပတေင်)
*ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်ႏ(ဟိဉ်းတာဒ)
*ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်ႏ(မအူပိဉ်
*ပတေင်ပညာရေꩻကေားလေက်
*မျောင်းမျပညာရေꩻကေားလေက်
*ဘိုကလေးပညာရေꩻကေားလေက်
*အစိုႏရစက်မှုလက်မှုသိပ္ပံ (မအူပိဉ်)
*အစိုႏရစက်မှုလက်မှုသိပ္ပံ (စုဲက်လတ်)
*အစိုႏရစက်မှုလက်မှုသိပ္ပံ (လပွတ်တာ)
*မျောင်းမျဆို့ꩻရုဲင်ရေꩻသိပ္ပံ
*အစိုႏရအနယ်ꩻပညာႏအရန်းထိုကျောင်ꩻ (ပတေင်)
*အစိုႏရအနယ်ꩻပညာႏအရန်းထိုကျောင်(ဟိဉ်းတာဒ)
*အစိုႏရအနယ်ꩻပညာႏအရန်းထိုကျောင်း (မအူပိဉ်)

## အာႏကွိုꩻ


ကဏ္ဍ:မျန်မာခမ်းထီကိုတွိုင်ꩻဒေႏသတန်ဖုံႏ
၂၀၁၅-ဗာႏလွိုက်ရွေꩻပွဲꩻတာႏ

**"၂၀၁၅-လွိုက်ရွေꩻပွဲꩻတာႏ ရဲဉ်ꩻဖျင်ဆင်မုꩻအာႏ"**

လွိုက်ရွေꩻပွယ်ꩻကွဲးဗော့ꩻဗော့ꩻလွဉ်လဲဉ်းသွူတဲင် ၂၀၁၅-လွိုက်ရွေꩻပွယ်ꩻယိုအလောင်း ခမ်းသားသꩻဝင်ႏစာꩻမုꩻလဲ့ ကွဲးသန်သန်၊ ကော်မရှင်စွိုꩻလဲ့ မဲပွယ်ꩻအတာႏ အဝ်ႏဖျင်ဆင်၊ အီႏနွို့ပြဲင်ႏပွယ်ꩻ ပါတီစွိုꩻတွမ်ႏ နမ်းခြောင်ꩻတင်ဖုံႏလဲ့ အဝ်ႏရဲဉ်ꩻလွေꩻစခါလဲဉ်း ယွယွနဝ်ꩻသွူ။ လွိုက်ရွေꩻပွယ်ꩻမွူးနီꩻ အတီႏတဗာႏ တအွဉ်ႏထွော့ထေထန်ႏတဝ်းဒွုန်းလဲ့ အီႏမာꩻလွေꩻ အောက်တိုဘာ၊ နိုဝင်ဘာလာအကိုအကျောင်ꩻ လွိုက်ရွေꩻပွယ်ꩻ ကော်မရှင်စွိုꩻ ထေခါꩻနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် မဉ်ႏထွားဗာႏအခိန်ႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏကုဲင်ဒျာႏ ငတ်ꩻလာ၊ သူလာအရပ်ကိုလုမ်ꩻသွူ။

နုဲင်းယိုခါ လွိုက်ရွေꩻပွယ်ꩻအတာႏ ဖျင်ဆင်မုꩻကထွာဒါႏ စုရွမ်အခေႏခံႏ မဲဗွေႏစာႏရင်ꩻယို အဝ်ႏစုရွမ်၊ အဝ်ႏအွဉ်ႏနယ်လွေꩻ မေလာအကိုယိုနဝ်ꩻသွူ၊ ကကေႏညာႏအွဉ်ႏနယ်ဖေႏသေလွေꩻဒါႏ အခေႏခံႏမဲဆန္ဒဗွေႏစာႏရင်ꩻကို နီနမ်းမဉ်ꩻပါ၊ တပါတဝ်းနဝ်ꩻ ကထွာပအိုဝ်ႏခမ်းသားအနေႏလဲ့နဝ်ꩻ၊ တခမ်းလုမ်းခမ်းသားအနေႏလဲ့နဝ်ꩻ အဝ်ႏလိုႏလွေꩻထွားစဲစ်ဆေꩻငါႏ နီမဉ်ꩻနဝ်ꩻသွူ၊ အွိုးမဲစာႏရင်ꩻကို နီမဉ်ꩻပါဝင်ႏသော့ꩻ မဉ်ႏတအဝ်ႏတဝ်းဒွုန်းနဝ်ꩻ ကအွဉ်ႏထွော့ခါꩻ မာꩻနယ်ꩻစီꩻကန်ꩻအတွိုင်ꩻ နီနမ်းအတာႏ တန်ႏဖိုꩻကတန်ငါႏ ဖေႏမဲအခွင်ꩻအရေꩻ ဖေႏကသုမ်ꩻထိုꩻဗာႏမွုန်းနဝ်ꩻ မာꩻလွေꩻဗာႏနဝ်ꩻသွူ၊ ဖေႏမဲးစာႏရင်ꩻကို ဖေႏကပါနဝ်ꩻသွူ။

နဝ်ꩻလုမ်ꩻတကာႏ ကအီႏတွိုႏလွဉ်ဒါႏ လွိုက်ရွေꩻပွယ်ꩻကိုယို ကအီႏဖေႏဗာႏဒါႏ မဲးအပုံႏစံႏဖုံႏယိုလဲ့ တဗွိုန်ပီတဝ်းဒွုမ် နုဲင်းလွိုက်ရွေꩻပွယ်ꩻကလဲဉ်းနဝ်ꩻအကျောင်ꩻ သေထွꩻလွေꩻဗာႏသွူ၊ ၂၀၁၅-လွိုက်ရွေꩻပွယ်ꩻကို ကအီႏဖေႏဒါႏမဲယို တဗွိုန်တဝ်း နုဲင်းကလဲဉ်း ၂၀၁၀-၂၀၁၂ လွိုက်ရွေꩻပွယ်ꩻကို မဲစေးလာႏလောင်းယို တွမ်ႏကံစွန်ꩻတွော့ꩻ တဲမ်းကဲစ်ꩻဗော့ꩻ အမုဲင်အကဲစ်ꩻနဝ်ꩻအခြောင်ꩻ အီႏပြောင်ꩻသုံꩻလုဲင်ႏ လွိုက်ရွေꩻပွယ်ꩻစေးလာႏလောင်းယို နျꩻလူးတံꩻဆိတ်စွုမ်း ဖေႏမဲစနစ်နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ၊ မဉ်ႏမာꩻလွေꩻနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ ပယ်ႏမဲကအီႏထန်ႏလွဉ်အီယိုလဲ့ အယွမ်ꩻဆေ့ꩻအီအကျောင်ꩻ သေထွꩻဗာႏသွူ၊ ဖေႏမဲနယ်ꩻ ထာꩻမာꩻစဲဉ်ႏယိုနဝ်ꩻ သော့ꩻအွဉ်ႏတီႏခါꩻလဲဉ်း လွိုက်ရွေꩻပွယ်ꩻ နယ်ꩻဥပဒေႏကိုတဲင် တယ်ႏဟန်ႏနေင်ႏ အီႏသုံꩻလွေꩻစသွူကရိုꩻနဝ်ꩻလဲ့ အွဉ်ႏထွော့လဲဉ်းအတီႏနဝ်ꩻသွူ။
ပအိုဝ်ႏခမ်းသားသီး နမ်းတဖြာꩻစီႏ ဖေႏမဲအခွင်ꩻအရေꩻယို အခြောင်ꩻမဲဉ်ႏမဲဉ်ႏသုံꩻထွူ ဖေႏကလွိုက်ရွေꩻနွောင်ꩻဒျာႏအမဲဉ်ႏနဝ်ꩻ ရဲဉ်ꩻခါꩻ၊ ဖျင်ဆင်ရီးသင်ꩻလဲဉ်းအကျောင်ꩻ ခမ်းသားငဝ်းလိတ်သေသင်ꩻ တဲမ်းဖွင်ꩻဖြုဲင်ꩻလင်ꩻနယ်ဗာႏနဝ်ꩻသွူ။

### အာႏကွိုꩻ
၂၀၁၃-၂၀၁၄-ဗာႏ

**"၂၀၁၃-၂၀၁၄-ဗာႏ သွဉ်ပညာႏနေင်ႏ"**
၂၀၁၃-၂၀၁၄-ဗာႏ သွဉ်ပညာႏနေင်ႏ တောင်ႏကီꩻတက္ကသိုလ်ႏကို ကအောဝ်ႏသွဉ်ထူႏလွေꩻဒါႏ တက္ကသိုလ်ႏပညာႏ လိတ်ဘာႏသာႏပေါင်ꩻစွုမ်ႏ ပအိုဝ်ႏကျောင်ꩻသားခို/မူႏ စာႏရင်ꩻခြွဉ်းနောဝ်ꩻ စာႏရင်ꩻကွက်ꩻကို ကပါဒါႏအတွိုင်ꩻ ပအိုဝ်ႏခမ်းသားမွိုးဖါ ယံဖေႏကသေထွꩻနွောင်ꩻတဲင် တဲမ်းထန်ႏနယ်လွေꩻဖေႏဗာႏ နုဲင်းဆꩻလယိုနောဝ်ꩻသွူ။
၂၀၁၃-၂၀၁၄-ဗာႏ သွဉ်ပညာႏနေင်ႏ တောင်ႏကီꩻတက္ကသိုလ်ႏကို ကအောဝ်ႏသွဉ်ထူႏဒါႏ တက္ကသိုလ်ႏပညာႏ ပအိုဝ်ႏခမ်းရင်ꩻသား ကျောင်ꩻသားခို/မူႏစာႏရင်ꩻ
**လိတ်ဘာႏသာႏအထူꩻပျု၊ ပထမနေင်ႏ၊ ဒုတိယနေင်ႏ၊ တတိယနေင်ႏ၊ စတုတ္ထနေင်ႏ၊ H1 H2 Q မဟာ ခြွဉ်းဗူႏ**
**"မြန်မာစာ"**ပထမနေင်ႏ-၃၀၊ ဒုတိယနေင်ႏ-၂၇၊ တတိယနေင်ႏ-၄၊ အိတ်ချ်ဝမ်း-၂၊ အိတ်ချ်တူး-၁၊ ခြွဉ်း-၆၄။
**"အင်္ဂလိပ်စာ"**ပထမနေင်ႏ-၅၂၊ ဒုတိယနေင်ႏ-၁၇၊ တတိယနေင်ႏ-၁၉၊ ကျူ-၁၊ ခြွဉ်းဗူႏ-၈၈။
**"ပထဝီဝင်"** ပထမနေင်ႏ-၅၆၊ ဒုတိယနေင်ႏ-၅၃၊ တတိယနေင်ႏ-၁၉၊ အိတ်ချ်ဝမ်း-၄၊ အိတ်ချ်တူး-၁၊ ကျူ-၁။
**"သမိုင်း"**ပထမနေင်ႏ-၃၉၊ ဒုတိယနေင်ႏ-၄၄၊ တတိယနေင်ႏ-၁၄၊ ခြွဉ်းဗူႏ-၉၇။
**"ဒဿနိကဗေဒ"**ပထမနေင်ႏ-၂၊ ဒုတိယနေင်ႏ-၁၅၊ တတိယနေင်ႏ-၄၊ အိတ်ချ်တူး-၃၊ ကျူ-၁၊ ခြွဉ်းဗူႏ-၂၅။
**"စိတ်ပညာ"**ပထမနေင်ႏ-၅၊ ခြွဉ်းဗူႏ-၅။
**"ဥပဒေပညာ"**ပထမနေင်ႏ-၁၅၊ ဒုတိယနေင်ႏ-၁၆၊ တတိယနေင်ႏ-၁၂၊ စတုတ္ထနေင်ႏ-၁၃၊ ခြွဉ်းဗူႏ-၅၆။
**"အရှေ့တိုင်း"**++++++++++++++++++++ ။
**"ဓာတုဗေဒ"**ပထမနေင်ႏ-၆၈၊ ဒုတိယနေင်ႏ-၆၀၊ တတိယနေင်ႏ-၂၇၊ အိတ်ချ်ဝမ်း-၃၊ အိတ်ချ်တူး-၄၊ ခြွဉ်းဗူႏ-၁၆၂။
**"ဇီဝဗေဒ"**ပထမနေင်ႏ-၈၊ ဒုတိယနေင်ႏ-၇၊ တတိယနေင်ႏ-၆၊ ခြွဉ်းဗူႏ-၂၁။
**"ရူပဗေဒ"**ပထမနေင်ႏ-၈၈၊ ဒုတိယနေင်ႏ-၅၇၊ တတိယနေင်ႏ-၂၃၊ အိတ်ချ်ဝမ်း-၁၊ အိတ်ချ်တူး-၈၊ ကျူ-၄၊ ခြွဉ်းဗူႏ-၁၈၁။
**"သင်္ချာ"**ပထမနေင်ႏ-၈၈၊ ဒုတိယနေင်ႏ-၅၇၊ တတိယနေင်ႏ-၃၄၊ အိတ်ချ်ဝမ်း-၄၊ အိတ်ချ်တူး-၁၊ ကျူ-၁၊ ခြွဉ်းဗူႏ-၁၈၅။
**"သတ္တဗေဒ"**ပထမနေင်ႏ-၄၅၊ ဒုတိယနေင်ႏ-၂၉၊ တတိယနေင်ႏ-၂၃၊ အိတ်ချ်ဝမ်း-၁၊ အိတ်ချ်တူး-၂၊ ခြွဉ်းဗူႏ-၁၀၀။
**"ရုက္ခဗေဒ"**ပထမနေင်ႏ-၄၆၊ ဒုတိယနေင်ႏ-၂၁၊ တတိယနေင်ႏ-၁၃၊ အိတ်ချ်ဝမ်း-၄၊ အိတ်ချ်တူး-၁၊ ခြွဉ်းဗူး-၈၄။
**"ဘူမိဗေဒ"**ပထမနေင်ႏ-၃၅၊ ဒုတိယနေင်ႏ-၂၄၊ တတိယနေင်ႏ-၁၄၊ အိတ်ချ်ဝမ်း-၇၊ အိတ်ချ်တူး-၂၊ မဟာ-၂၊ ခြွဉ်းဗူႏ-၈၄။
ခြွဉ်းဗူႏလို့-ပထမနေင်ႏ(၅၇၇)၊ ဒုတိယနေင်ႏ(၄၂၇)၊ တတိယနေင်ႏ(၂၁၂)၊ စတုတ္ထနေင်ႏ(၁၃)၊ အိတ်ချ်ဝမ်း(၂၄)၊ အိတ်ချ်တူး(၂၅)၊ ကျူ(၇)၊ မဟာ(၂)=(၁၂၈၇)
စာႏရင်ꩻအလꩻ လိုꩻကအောဝ်ႏဗာႏ (၁၂၈၇)ဖြာꩻယိုနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏလိုꩻဖြာꩻပေါင်ꩻအလꩻလွုမ်ꩻ၊ အထီအသွီႏ ခုဲင်ႏမွေးတောဝ်းဒွိုန်း၊ ဖေႏကထွာလွဉ် လိုအꩻထီအသွီႏသားနောဝ်ꩻ ကျောင်ꩻသားခို/မူႏစွုမ်ႏဖြာꩻ အောဝ်ႏလိုႏကျိုꩻစာꩻ သွဉ်ထူႏလေ့လာအာအာနေက လိတ်လုဲင်ꩻပညာႏ ဗဟုသုတနောဝ်ꩻသွူ။

ကလဲဉ်းခိုႏချာ မဟာမစာႏ ကွပ်စွဉ်ႏအကျောင်ꩻအမျိုꩻမျိုꩻတဲင် နီပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻနောဝ်ꩻ သွဉ်ဗာႏတောဝ်းလိတ်တွော့ꩻ ဘွဲ့လꩻခေတ်ပညာႏဒါႏသား အဲဉ်ထောဝ်းနောဝ်ꩻမꩻ အစိုႏရဌာႏနကို ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻ ကအီႏမာꩻဒါႏ အစိုႏရဝွန်ႏထံꩻတွမ်ႏ လိုꩻကမာꩻဒါႏ စွိုးခွိုꩻထာꩻမာꩻနောဝ်ꩻ အဲဉ်ထောဝ်းနောဝ်ꩻသွူ။
ကွပ်နောဝ်ꩻမꩻ တဲႏစဟန်ႏနီꩻမာꩻငါ အစိုႏရဌာႏန အထွောင်းမုဲင်ꩻတယောဝ်း ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻ ပညာႏအထီအသွီႏဗွေ ဘွဲ့လꩻခေတ်ပညာႏဒါႏသား အစိုႏရဌာႏနကို နီပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻ ဖေႏကအောဝ်ႏသော့ꩻအာအာ နုဲင်းဝင်ꩻလိုꩻမျိုꩻလင်နောဝ်ꩻ သꩻရက်ခွိုꩻပအိုဝ်ႏ ကျောင်ꩻသားခို/မူႏဖုံႏ ကျောင်ꩻမဉ်ႏထွူ၊ မဉ်ႏလꩻဘွဲ့နောဝ်ꩻ နေးတွမ်ႏရက်ခွိုꩻသꩻဓာတ်တဲင် ယံသဲင်ꩻထူႏတာႏဝွန်ႏ မာꩻဖေႏသွော့ လိုꩻမျိုꩻတွမ်ႏ ခမ်းထီထာꩻမာꩻအကျောင်ꩻ နိုꩻဆောႏတမာလွေꩻဗာႏ တွမ်ႏရွမ်ဖြုဲင်ꩻယိုနောဝ်ꩻသွူ။

### အာႏကွိုꩻ
မိုဗုဲင်းလဲစဲစ်: ဗန်းဗန်း

**မိုဗုဲင်းလဲစဲစ်: ဗန်းဗန်း** (အိန်းကလေတ်: Mobile Legends: Bang Bang) နဝ်ꩻ Moontonကုမ္ပဏီႏ ကထေမာꩻခါꩻဒါႏ လိုꩻအာဖုံႏ ခွုမ်ပဆိုးနွောင်ꩻဒါႏ အွန်လုဲင်းလဲင်းလောင်း ကေင်းတွိုက်ပွယ်ꩻ (Multiplayer online battle arena (MOBA)) ထာꩻခွုမ်ဆိုး ကေင်းတမျိုꩻဒျာႏသွူ။ ကေင်းယိုနဝ်ꩻ အဲန်းဒရွဲ့ဒ်(Android)ဖိုန်းတာႏ တိုတ်ꩻလီဗွောင်မာꩻဖေႏ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၆ ဗာႏ လာဇူလုဲင် ၁၄ နီꩻ တောမ်ႏ :အုဲင်အိုအဲတ်(IOS)တာႏနဝ်ꩻ ဗွောင်မာꩻဖေႏ ၂၀၁၆ ဗာႏ လာနိုဝဲင်ဗာ ၉ နီꩻကိုတဲင် ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၆ ဗာႏကိုနဝ်ꩻ တိုတ်ꩻဖြေ့ꩻလီ ဗွောင်လွေꩻဖေႏ တကမ္ဘာႏလွုမ်းနဝ်ꩻသွူ။

## ခံႏဗာႏဝင်ꩻစွယ်ꩻတရာꩻ
**မိုဗုဲင်းလဲစဲစ်:ဗန်းဗန်း** (Mobile Legends: Bang Bang) ထေမာꩻသား Shanghai Moonton Technology ကုမ္ပဏီႏနဝ်ꩻ ယားကုဲင်ထိုꩻ MOBA ကွန်ပျူတာကေင်း League of Legends ထွတ်ထေသား Riot Games ကုမ္ပဏီႏ နမ်းပဲင်ႏခွင်ꩻမူ ရိုꩻနဝ်ꩻတဲင်  ခံႏဗာႏMOBAစွယ်ꩻလွေꩻတရာꩻ ဝေင်ꩻကယ်လီဖိုးနီးယား ဗဟိုႏတရာꩻရွုမ်ꩻကို ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၇ ဗာႏ လာဇူလုဲင် ၁၁ နီꩻကိုနဝ်ꩻသွူ။ နဝ်ꩻမꩻ Moontonကုမ္ပဏီႏနဝ်ꩻ ယားကုဲင်ထိုꩻယင်း မူလကေင်းလီꩻကထွာဒါႏ Mobile Legends: 5V5 MOBA ကေင်းနဝ်ꩻတဲင် ကေင်းလိုဂိုပုင်ႏဖုံႏလဲ့ ပြောင်ꩻလုဲင်ႏပါ ပြောင်ꩻလုဲင်ႏမုꩻအလင်ယဟန်ႏဖုံႏလဲ့ မာꩻပါထွူတဲင် ကေင်းမိဉ်ꩻလဲ့ တိုတ်ဖြေ့ꩻလီမာꩻလွေꩻယင်းတောမ်ႏ **မိုဗုဲင်းလဲစဲစ်:ဗန်းဗန်း** (Mobile Legends: Bang Bang) အမဉ်ꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ 

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:ကေင်းဖုံႏ
အဓိကလိတ်မဲ့ငါ

လွူꩻထွားလိတ်မဲ့ငါယိုကို လိတ်ဖြုံႏထီႏမဲဉ်ႏတောဝ်းဖုံႏ ကျုံႏခွဲးအယပ်ꩻခုဲင်ႏအောဝ်ႏဟောင်း? လိတ်ဖြုံႏမဲဉ်ႏ ဖောင့်လꩻနွောင်ꩻခင်ႏလမ်း နျꩻသွော့ယိုကို
Having problems reading this page? Fonts are available here.



 အဝ်ႏ **[[ဝီခီပီးဒီးယား]]**ယို ကျိုႏဆွုမ်ႏဒျာႏဩ။**<h1></div>
<div id="mp-free">ဝီခီယိုနောဝ်ꩻ လိုꩻတွိုင်ꩻ လွစ်လွစ်တခြင်ခြင်<br/>နွို့ထွားထဲမ်ဖျင်နွောင်ꩻဒါႏ အငိုꩻလို့တဝ်း [[ကျမ်ꩻပေါင်ꩻစွုမ်ႏ]] ဒျာႏသွူဩ။</div>
<div id="articlecount">အကျောင်ꩻခရာႏ **** ဗာႏယို ဟော်ꩻထွားနွောင်ꩻလဲဉ်း တောမ်ႏ [[ပအိုဝ်ႏဘာႏသာႏ]] သွူဩ။</div>

</div>
</div>
<div class="nomobile">
<div id="mp-index" class="mp-index">

</div>
</div>


<div id="mp-font">
<div class="nomobile">
</div>


<inputbox>
type=create
width=30
break=yes
default=
bgcolor=#f0f0f0
buttonlabel=ဖန်ဆင်ꩻရောမ်ဖြုဲင်ꩻတသာ (create new article)
searchbuttonlabel=ရောမ်ဖြုဲင်ꩻတသာ
</inputbox>
<br/>
</div>
</div>

<div class="mp-upper">
<div class="MainPageBG mp-box mp-left">
<h2 id="mp-tfa-h2" class="mp-h2">ဟန်ႏနီꩻအဖြုဲင်ꩻအဆန်ꩻ</h2>
<div id="mp-tfa" class="mp-contains-float"></div>

</div>
<div class="MainPageBG mp-box mp-right">
<h2 id="mp-tfp-h2" class="mp-h2">ဟန်ႏနီꩻဓာတ်ပုင်ႏဆန်ꩻ</h2>
<div id="mp-tfp" class="mp-contains-float"></div>
</div>

</div>
</div>

<div class="mp-box mp-upper">
<div class="MainPageBG mp-box mp-left">
<h2 id="mp-about-h2" class="mp-h2">ဝီခီပီးဒီးယားခရာႏ</h2>
<div id="mp-about">**ဝီခီပီးဒီးယား'''နဝ်ꩻ လိုꩻကေားသုင်ꩻသားဖုံႏ ခြွဉ်းဗူႏဝင်ꩻတွော့ꩻ နွို့တဲမ်းထဲမ်ဖျင်ညီꩻဒါႏ ကျမ်ꩻပေါင်ꩻစွုမ်ႏဒျာႏသွူ၊၊ ထူႏသုင်ꩻတွမ်ႏ ဝီခီကဟဲ့ꩻဒါႏ လိတ်မဲ့ငါဝဲက်သုဲက်(Website)ယိုတဲင် နွို့တဲမ်းထဲမ်ဖျင်သော့ꩻ အဆင်ႏဖေႏကလ့ꩻ ဖန်ဆင်ꩻမာꩻခါꩻဒျာႏသွူ။ ဝီခီလိတ်မဲ့ငါ ယံကဗွေစွုမ်ႏထဲင်း ယံကဟဝ်ထဲင်းတာႏ ကေားသုင်ꩻသားဖုံႏ အခိန်ႏနားရီႏအလွောက်ꩻ အဝ်ႏနွို့တဲမ်းထဲမ်ဖျင်ကိုဒျာႏဝင်ꩻသွူ။ ပအိုဝ်ႏဝီခီပီးဒီးယားကိုနဝ်ꩻ ကလွောက်ꩻနာႏကဲက်ညီႏဒါႏ ယူနီကိုဒ်(Unicode)(၅.၂)စံနိုန်း လိတ်ဖြုံႏအမျိုꩻမုဲင်ꩻတယဝ်း နွို့တဲမ်းဖျင်၊ နွို့ဟော်ꩻထွား စတဲင်ဖုံႏ မာꩻနွောင်ꩻဒျာႏဝင်ꩻသွူဩ။


အကူႏညီႏ





ယီးနယ်အကဏ္ဍဖုံႏ

ဝီခီပီးဒီးယား ပရောစဲစ်ထာꩻမာꩻအလင်ဖုံႏ

ဝီခီပီးဒီးယားဘာႏသာႏ



__NOTOC__
__NOEDITSECTION__
ပိုမူႏအမာႏဒျာႏ မွိုး

မွိုး ပိုမူႏနေးတောမ်ႏ ထာꩻကျိူꩻစာꩻ ဝီရိယတန်တန်တဲင်  ပိုမူႏပညာႏရေꩻတဗာႏ   ဖေႏကအောင်ႏမျင်ႏနဝ်ꩻ၊ ပိုမူႏအဝ်ႏကျိူꩻစာꩻဒျာႏသွူ မွိုး၊၊

    ကွယ်ႏတွော့ꩻ  ကံႏတရာꩻ တပါလွောန်တဝ်း  ပညာႏပါႏရမီႏဖဲ့တန်မကောင်း သေတဝ်း၊ ဟန်ႏနေင်ႏ ဝင်ꩻလင်/သွꩻဖုံႏ  အောင်ႏရောႏရောႏတဲ့ ထဲ့ခေါ်မို့မို့  ပိုမူႏတဖြာꩻဒျာႏသွူ မွိုး ၊၊

    နီမွိုး/ဝေးမူႏသီး  ကထောက်ဖူးမူႏ ပညာႏရေꩻ ကွောပ်ပွိုးစွောန်ႏ ရွဉ်လို့လွဉ်ꩻဗာႏတဲင်၊ ပိုမူႏတဲ့  သꩻဆာဒျာႏ ပိုမူႏနမ်းနေနေနဝ်ꩻသွူ မွိုး ၊၊

    ယိုခါ ကွပ်ထဲ့လိတ်တဲင်  ပိုမူႏတလွိုး-ပေႏသꩻငါႏတဲ့  နီမွိုးဟွုန်ထီႏထွꩻနေဒါႏ  ပိုမူႏထာꩻခံႏစာꩻဟောင်း မွိုး ၊၊

    နီမွိုးနဝ်ꩻ  ထီႏဗော့ꩻပိုမူႏ ထဲ့လိတ်တွော့ꩻ  ထူႏအပဲစ်  ခွန်းဆဲစ်သဲစ်မွေးသမ်းထဲင်း  ပိုမူႏတဲင်၊  ပိုမူႏခံႏစာꩻဗာႏမွေးငါႏသွူ မွိုး ၊၊

    နဝ်ꩻမꩻ  မွိုးဗွေႏ  ခွန်းထဲင်းမွုန်းဒွုမ် ပိုမူႏမွိုင်၊ ပိုမူႏတောင်ꩻပြန်ႏဒျာႏ နီမွိုး၊ ပိုမူႏ ငမ်းငါႏ တွူႏတရန် လောကလိုꩻအခမ်း အာႏဆေ့ꩻသဲင်ꩻငါႏသွူ မွိုး ၊၊

    ပိုမူႏ သွဉ်သွုပ်ဒွုမ်  တက္ကသိုလ်ႏနွို့ အရန်း(၁၀)တန်ꩻတဲင်၊ နေးတွမ်ႏ ပိုမူႏတဖြာꩻဝတ္တရာꩻတဲင်  အီႏဆပ်ခွုန်ꩻချာဗွော့ꩻဒျာႏ  မွိုး မွိုးဗွေႏ-ကရိုꩻနဝ်ꩻ   ပိုမူႏခံႏစာꩻဖေႏသေဗာႏသွူ မွိုး ၊၊

        မွိုး ပိုမူႏ - နင်ꩻဆားဟွမ်(ထီရီး)
ဗွေႏဗိုန်သုမင်္ဂလ

တောင်ႏကီꩻဝေင်ꩻနယ်ႏ၊ လွယ်တော်ႏတွိုက်နယ်ႏ၊ တရုဲင်ꩻအွိုင်ႏ ကျောင်ꩻထီလိတ် နာယက ပဓါန ဗွေႏဆရာႏတောႏ ဘဒ္ဒန္တဦးသုမင်္ဂလ ထေအထုပတ္တိအအဲဉ်ႏချုတ်ဒျာႏသွူ။
ဗွေႏဘဒ္ဒန္တဦးသုမင်္ဂလမာႏထေရ်ႏယို လွူးဖွာꩻ သက္ကရာဇ်နေင်ႏ ၁၃၁၀ နေင်ႏ၊ ကထိန်ႏလာဆန်ꩻ ၁၀ နီꩻ၊ မွူးနီꩻသောကျာႏ၊ အွိုင်ႏတရုဲင်ꩻ၊ တရုဲင်ꩻဒုံထင်ꩻကို ကအဝ်ႏအုံဒါႏ ပေါင်းစင်ꩻဆရာႏမတ်- မဲစင်ꩻနင်ႏငဲသီး ပိုခိုရတနာႏ (၇)ဖြာꩻ၊ ပိုမူႏနင်ꩻသီး(၂)ဖြာꩻ ပိုခိုရတနာႏ (၇)ဖြာꩻအကို ထွာꩻသော့ꩻ ပိုခိုရတနာႏ (၃)ဖြာꩻပိုသွူ။ ဝွေꩻဗွေႏယိုနဝ်ꩻ သက်တောႏထွိုင်ႏလꩻ(၉)နေင်ႏကို မွိုူဖါနီပါꩻ ပသာထင်ႏသော့ꩻ သာႏသနာႏဘောင်ႏကိုတဲင် ဗွေႏဆရာႏတောႏ ဘဒ္ဒန္တဦးသုန္ဒရ မထေရ်ႏဗွေႏ ခံႏထူႏဖေႏ ဥပစ္စျာယ်ႏဆရာႏတဲင် ကောင်ခါႏဒုံကို ကအဝ်ႏအုံဒါႏ ပေါးစင်ꩻဟုဲင်ꩻ+မဲစင်ꩻနင်ꩻကွုံးသီး ခံႏထူႏဖေႏ သျင်ႏသာႏမဏေႏ ဒါႏယကာႏသွူ။

## ပညာႏရေꩻ
ဗွေႏစင်ꩻ သုမင်္ဂလယို သွဉ်လိတ်ခိန်ႏတွင်ꩻ ကသွဉ်လင်ꩻဖေႏဒါႏ ကေꩻဇူꩻဗွေႏ ဆရာႏတောႏဖုံႏနဝ်ꩻ-
ကျောင်ꩻတရုဲင်ꩻကို
၁။# ဘဒ္ဒန္တဆရာႏတောႏ ဦးသုန္ဒရ
၂။# စူထောက်ဆရာႏတောႏ ဦးသုပညာႏ
ဝေင်ꩻညောင်ႏရွီႏ ပရိယတ္တိသွဉ်လိတ်တွိုက် ဗွေႏဆရာႏတောႏ ဘဒ္ဒန္တဝိမလာဘိဝံသ၊ တိုက်အုပ်ဆရာႏတောႏဘဒ္ဒန္တ လက္ခဏာသာမိ၊ တိုက်ကြပ်ဆရာႏတောႏဘဒ္ဒန္တ ပညာသာမိတွမ်ႏ ချꩻလိတ်ဆရာႏတောႏသီး၊ တောင်ႏကီꩻကျောင်ꩻတွိုက် ကျောင်ꩻသိမ်ႏကောင် ဗွေႏဆရာႏတောႏဘဒ္ဒန္တဆန္ဒဓိကတွမ်ႏ ချꩻလိတ်ဗွေႏဆရာႏသီး၊ ဝေင်ꩻမန်ꩻတလေꩻ မဟာနန္ဒိသေနာရာမလိတ်သွဉ်တွိုက် ဗွေႏဆရာႏတောႏတွမ်ႏ ဆရာႏချꩻလိတ်သီးဖုံႏသွူ။

## ထေင်းထံႏတာႏဝွန်ႏ
တဲႏစနေင်ႏ ၁၃၃၅ဗာႏ ဗꩻလွဉ်စွဉ်ႏ နေင်ႏ ၁၃၇၁ ဗာႏနေင်ႏ (၃၇)နေင်ႏဗွေဗွေ သဲင်ꩻပျုသာႏသနာႏ ကျောင်ꩻထီလိတ်၊ ကျောင်ꩻထီလိတ်ဆရာႏတောႏ ဘဒ္ဒန္တဦးသုမင်္ဂလယို သဲင်ꩻဆောင်ႏရွက်ကျိုꩻဆောင်ႏဖေႏ တကာႏ ဒုံကောင်ပြုဲင် + ဒုံနားဟစ်တကာႏအမျာꩻအကျိုꩻတွမ်ႏ တောင်ႏကီꩻဝေင်ꩻနယ်ႏ သံႏဃာႏ နာႏယကအစွိုꩻနွို့၊ လွယ်တောႏတွိုက်နယ်ႏ သံႏဃာႏနာႏယကအစွိုꩻဥက္ကဋ္ဌ၊ ပအိုဝ်ႏဗဟိုႏသံႏဃာႏအစွိုꩻနွို့ စတဲင်သာႏသနာႏဝွန်ႏဆောင်ႏအကျိုꩻဖုံႏယိုဆောင်ႏရွက်ထေင်းထံႏလွေꩻနဝ်ꩻသွူ။

## ပြောင်ꩻထင်ႏဘဝလူꩻခမ်း
အဝ်ႏထိန်ꩻတီလွေꩻ လိုꩻမျိုꩻ၊ ဘာႏသာႏ၊ သာႏသနာႏအကျိုꩻစီꩻပွာꩻခိန်ႏတွင်ꩻ နေင်ႏ ၁၃၇၁ဗာႏနေင်ႏဒဲဉ်သီႏလာဆန်ꩻ(၅)နီꩻ မွူးနီꩻ ကျာႏသပတေꩻ၊ မွူးယာခိုႏ ၁၁နားရီႏပုဲင် ၃၀မိနစ်အခိန်ႏတွင်ꩻ ဝယဓမ္မသင်္ခါရာ ကရိုꩻဒါႏ နီဗွေႏဘုရာꩻ အဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻ ငေါဝ်းဖေႏသတိꩻ အဆွုံꩻအမ့ꩻအတွိုင်ꩻ သင်္ခါႏရတရာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ကုဲင်ပြင်ꩻချာဒါႏ သဘော်ꩻတရာꩻဒျာႏတဲင် သက်တောႏတိန်ႏလ ၆၂နေင်ႏ၊ ဝါႏတောႏလꩻ ၄၂ ဝါႏတဲင် ဗွေႏဆရာႏတောႏဘဒ္ဒန္တ ဦးသုမင်္ဂလနဝ်ꩻ ခန္ဓာႏခြုံလီꩻ အွဉ်ႏကုဲင်ချာ ပြောင်ꩻတသာထင်ႏထိုꩻလဲဉ်း ဘဝလူꩻခွင်ႏသွူဩ။

## အာႏကွိုꩻ


ကဏ္ဍ:ပအိုဝ်ႏဗွေႏလိုꩻကျောင်ꩻသီး နမ်းခြောင်ꩻခရာႏ
အထဲ့ရော့ꩻ ထာꩻရွောင်

ဝင်ꩻကဟဲ့ꩻဒါႏ ဓာတုဗေဒ အထဲ့ရော့ꩻထာꩻရှောင် ( အဉ်းကလစ်ဆျ်- Periodic table) (မန်း- ဒြပ်စင်အလှည့်ကျဇယား) ယင် **အထဲ့ရော့ꩻ ထာꩻရွောင်**ယို ထွာ ထာꩻရှောင်အှောန်ႏနယ် ဓာတုဖဲ့ꩻ ဒြတ်စင်ဖုံႏ။ ထာꩻယိုနောဝ်ꩻ အီအာ ဓာတုဗေဒ၊ ရူပဗေဒ တုမ်ႏ သိပ္ပပညာႏလောင်းလင်ကိုဖုံႏသှူ။ ဓာတုဗေဒ သင်္ကေတ တဗာႏရင်ꩻ သေငါꩻဝင်ꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻ။ ယိုနောဝ်ꩻ ထွာ ထာꩻသဲင်ꩻခွဲး ဥပဒေႏဂုဏ်ႏ၊ အစွန်ꩻသတ္တိ၊ ထာꩻစူꩻလှောန်ꩻ ( မန်း- ပုံသေနည်း) တဗာႏ၊ အဲတ်တမ် (atom) အဖြုံႏဆေ့ꩻအာ အှောန်သျရဲန်ႏခါꩻ ဓာတုဒြတ်စင် အစွန်ꩻဖုံႏသှူ။ ထာꩻရှောင်ယိုနောဝ်ꩻ ဖခါꩻလစ်ꩻခါႏ၊ ဝင်ꩻဟဲ့ꩻ ဘလော့ခ် (blocks)။ ထာꩻရှောင်ရဲန်ႏဖုံႏနောဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻ ထာꩻထဲ့ရော့ꩻ (period)၊ အထွန်ႏဖုံႏ (columns) နောဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻ အဗူႏ (group) ဖုံႏ။ အထွန်ႏဗှိုန်ပီဝင်ꩻကို ကအောဝ်ႏပါဒါႏ ဒြတ်စင်ဖုံႏနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏအှောန်ႏနယ် ဓာတုဗေဒ ဝိသေသလက္ခဏာႏ ဗှိုန်ပီဝင်ꩻစား။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:သိပ္ပံ
ကဏ္ဍ:ဓာတုဗေဒ
အွဉ်ငါသားကရိုꩻနဝ်ꩻ

"အွဉ်ငါသား"ကရိုꩻဒါႏငဝ်းယို မန်းအဘိဓာန်ႏကိုနဝ်ꩻ "ထွာအတန်အကဲႏ"၊ "အွဉ်ငါသား" ဗွောင်သေꩻခါꩻ အခရာႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ၊ အွဉ်ငါသားတဖြာꩻ အထီအသွီႏနဝ်ꩻ သေနာႏအကျောင်ꩻတရာꩻ အကျိုꩻတရာꩻဖုံႏထွူတဲင် အွဉ်ႏထွော့ဖေႏနွောင်ꩻ အွဉ်ႏထွော့ချက်နဝ်ꩻစားဒျာႏ၊ မာꩻဖေႏဝင်ꩻအွဉ်သားယို အခေႏနေႏနုဲင်းမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻတဲ့ယဝ်း အရေꩻတန် အဝ်ႏလိုႏဖြေႏသျင်ꩻနွောင်ꩻဖေႏ ပျဿနာႏဖုံႏ အထျꩻထျꩻအဝ်ႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။
အွဉ်ငါသားဖုံႏနဝ်ꩻ ပိုမာဖုံႏအတာႏ တဖေႏနွောင်ꩻလွတဝ်းအခိန်ႏ နုဲင်းလိုꩻရိုꩻရိုꩻ၊ အွဉ်ငါသားတွိုင်ꩻ လိုႏငါႏထာꩻထီႏမဲဉ်ႏအဝ်ႏသွူ၊ လိုႏငါႏထာꩻယူႏထာꩻတွေꩻအဝ်ႏ၊ လိုႏငါႏအဒေါ့ꩻအဖြဝ်ႏမဲဉ်ႏ၊ လွူးနမ်းသက်လဲ့ အဝ်ႏလိုႏမဲဉ်ႏ(လိုႏတရာꩻ)ငါႏ၊ ထာꩻကျိုꩻစာꩻမဲဉ်ႏ၊ ထာꩻယူႏလꩻမဲဉ်ႏ၊ ထာꩻယွုမ်းအံႏမဲဉ်ႏဖုံႏလဲ့ အဝ်ႏလိုႏငါႏနဝ်ꩻသွူ။

အွဉ်ငါဖေႏစွဉ်ႏ အရန်းမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻတဲ့ယဝ်း သမာႏဓိ လိုႏအဝ်ႏကယ်ꩻထဲင်း ပုဂ္ဂိုလ်ႏလင်ဖုံႏ၊ အထီႏအဟွုန်ဖုံႏ လွိုင်ႏအာဗာႏ၊ နမ်းသꩻသတ္တိꩻ အဝ်ႏလိုႏထင်တရုဲင်ငါႏ၊ ဖေႏနေး ကအွဉ်ႏထွော့ထွူထဲ့မွိုင်နွောင်ꩻဗာႏ၊ ထာꩻယွုမ်းအံႏသꩻဆွော့ꩻ ဖေႏကအဝ်ႏဗာႏ၊ တခြွိုက်ချင်ႏ ဉာဏ်ႏဒိုဖြွဉ်နွောင်ꩻ အဝ်ႏလိုႏအဝ်ႏငါႏ၊ ထာꩻရာꩻအမျိုꩻမုဲင်ꩻတရိုꩻတဝ်း တရာꩻရာꩻတတွာတွာ အဝ်ႏလိုႏအဝ်ႏငါႏနဝ်ꩻသွူ။
သꩻအွဉ်ႏတရုဲင်ထင်ဗာႏသေႏသေႏ၊ အအုံအအဝ်ႏတွမ်ႏ ကဒေါ့ꩻဒေါ့ꩻတာႏသွုပ်ဆွိုက်မုꩻအကိုလဲ့ နမ်းဖြောင်းအငုဲင်ꩻ ပနဲဉ်ႏချော်ꩻ အဝ်ႏလိုႏငါႏ၊ အွဉ်ငါသားတွိုင်ꩻ ကအဝ်ႏလိုႏငါႏငါႏနဝ်ꩻ သစ္စာႏအဝ်ႏတွမ်ႏ ခံႏနွောင်ꩻအာႏအဝ်ႏနုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏသွူ၊ အွဉ်ငါသားဖုံႏ ကအဝ်ႏလိုႏငါမွေး အထီအသွီႏနဝ်ꩻ နမ်းထာꩻမာꩻယို တွမ်ႏထာꩻယွုမ်းအံႏတွော့ꩻ နမ်းတွမ်ႏနမ်း အဝ်ႏလိုႏထူႏတာႏဝွန်ႏ ဖြေႏသျင်ꩻနွောင်ꩻဖေႏနဝ်ꩻဒျာႏသွူ။
နမ်းတွမ်ႏနမ်းထာꩻယွုမ်းလဲ့ အဗွေတဗာႏဖေႏကအဝ်ႏမꩻ၊ နမ်းထာꩻမာꩻဖက်အလောင်းဖုံႏလဲ့ ထာꩻစာႏနာႏသꩻ ထာꩻဆင်ႏချင်ႏအဝ်ႏလိုႏအွဉ်ႏ၊ သꩻရက် နမ်းနားဟွိုန်ꩻလောင်း၊ နမ်းဒုံလောင်း၊ နမ်းဒေႏသလောင်း၊ နမ်းလိုꩻမျိုꩻလောင်း၊ ခမ်းထီအလောင်းအဝ်ႏလိုႏအဝ်ႏငါႏနဝ်ꩻသွူ။
ကဖြေႏသျင်ꩻဖေႏဒါႏ ပျဿနာႏပေႏတန်အလောင်း အွဉ်ႏဗာႏသꩻခွေါင်ခွေါင်ခံႏခံႏ၊ ပျဿနာႏတွိုင်ꩻယို ဖြေႏသျင်ꩻဖေႏဗာႏ ငိမ်ꩻငိမ်ꩻချမ်ꩻချမ်ꩻ၊ သွူတကာႏတဝ်း ပျဿနာႏအလောင်း ကျမ်ႏထွင်ႏယူႏတွေꩻဒါႏဗာႏနဝ်ꩻသွူ။
အွဉ်ငါသားတွိုင်ꩻ ကျိုꩻစာꩻရိုꩻရိုꩻသာꩻသာꩻထွူတွော့ꩻ အဝ်ႏလိုႏလွူးတဝ်း သꩻဟဝ်နမ်းတဖြာꩻစား၊ တွမ်ႏကနွို့သော့ꩻနမ်းအစွိုꩻသားဖုံႏယို ခြွဉ်းဝင်ꩻထွူတွော့ꩻ ခွုမ်မာꩻထေလွေꩻ အနမ်းအခြုံ ဖေႏကဒါႏဗာႏ၊ နမ်းတွမ်ႏနမ်းလဲ့ နေးတွမ်ႏထာꩻသေတရာꩻ ထိန်ꩻသိမ်ꩻပွေါးရဲပ်ခါꩻထွူတွော့ꩻ ဖေႏနေးကတလွတ်ꩻထန်ႏဗာႏမွုန်း စီꩻကန်ꩻတဖူꩻခြောင်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏလိုႏလွောက်ꩻနာႏဒါႏဒါႏဗာႏနဝ်ꩻသွူ။

ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ အွဉ်ငါသားနဝ်ꩻ သီႏလဖေႏကအဝ်ႏကယ်ꩻထဲင်းဗာႏ ခမ်းသားထံꩻသာꩻ၊ သတ္တိလဲ့ ဖေႏကအဝ်ႏကယ်ꩻထဲင်းဗာႏ ခမ်းသားလိုꩻအာ၊ ထာꩻသယ်ꩻခံႏလဲ့ လွိုကယ်ꩻဗာႏခမ်းသားဖုံႏ၊ နမ်းတွမ်ႏနမ်းလဲ့ အွဉ်ႏချꩻဖွိုႏသေႏသေႏဗာႏ၊ အုံထွိုင်ႏနွောင်ꩻဖေႏသေႏသေႏဗာႏ ခမ်းသားလိုꩻအာဆꩻငါ၊ မော့ꩻခွဲးခွိုꩻခွိုꩻဗာႏ တွမ်ႏခမ်းသားလိုꩻအာ၊ အွဉ်ႏရေꩻထွူႏထွူႏတွုမ်တွုမ်ဗာႏ ခမ်းသားလိုꩻအာသီး သဘော်ꩻဆန္ဒနဝ်ꩻသွူ။
နမ်းကအွဉ်ငါမာꩻလွေꩻယို ခမ်းသားလိုꩻအာသီး လက်ခံႏတလက်ခံႏတဝ်းနဝ်ꩻ အဝ်ႏလိုႏထိုမ်ႏစမ်ꩻနပ်ခန်ꩻသေႏသေႏငါႏ၊ အွဉ်ငါသားတွိုင်ꩻ အခိန်ႏအဝ်ႏလိုႏမဲဉ်ႏ၊ အွဉ်ငါသားတွိုင်ꩻနဝ်ꩻ ဖြောင်းတဉ်ႏဗာႏ၊ ထိန်ꩻသိမ်ꩻနွောင်ꩻဗာႏ ထာꩻတရာꩻရာꩻတတွာတွာ၊  လွောက်ꩻနာႏဗာႏ အစွိုꩻအဗူႏအွိုးဆꩻကီသား ကမိန်းကယီးထွဉ်ႏဒါႏ အချက်ဖုံႏနဝ်ꩻသွူ၊ အရေꩻအတန်လွိုသွတ်ꩻသွတ်ꩻနဝ်ꩻ အွဉ်ငါသားတွိုင်ꩻ အဝ်ႏလိုႏဖုဲင်းထိုꩻလꩻလꩻငါႏ ထာꩻမာꩻကလွိုဆန်ဒါႏ တွမ်ႏဥပဒေႏဖုံႏကရိုꩻနဝ်ꩻ တဲမ်းဒင်ႏပျꩻနယ်ဗာႏနုဲင်းယိုသွူ။

## အာႏကွိုꩻ
ဘုရာꩻလောင်ꩻ အုံသန္ဓေႏ ကျာႏသပတေꩻနီꩻ

လစ်အသင်္ချေႏပုဲင် ကမ္ဘာႏတသိန်ႏအကို၊ နီဗွေႏတယ်ႏစွဉ်ႏ သုမေႏဓာႏရသေ့ဘဝနဝ်ꩻကာႏ၊ ဗꩻတွိုႏလွဉ်စွဉ်ႏ ခွန်ဝေဿန္တရာႏဘဝနဝ်ꩻသွူ၊၊ အဝ်ႏခွန်ဝေဿန္တရာႏဘဝ ကထွိုင်ႏပြောင်ꩻနဝ်ꩻ၊ ထင်ႏထွာတေားလူꩻ တုသိတာခမ်း၊ အမဉ်ꩻခန်း သေတကေတုနဝ်ꩻသွူ၊၊ စကျာႏဝဠာႏပေါင်ꩻ တသောင်ꩻအကို၊ ကအဝ်ႏအုံဒါႏ လူꩻဗျဟ္မာႏသီးဖုံႏ၊ စုပြုံႏမော့ꩻခွဲးလွဝင်ꩻ ကထွိုင်ႏထွူယောဝ်းတဲင်၊ ထင်ႏလဝ်းခန်းဘုရာꩻလောင်ꩻ၊ ယံကပြောင်ꩻလင်ꩻ လိုခမ်း၊ ယံထွာဖေႏခန်း ဘုရာꩻ၊ တောင်ꩻပြန်ႏခါꩻ နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ၊၊ ကွပ်ပွိုးနဝ်ꩻမꩻ မဟာႏသက္ကရာဇ်-၆၇ ဗာႏ၊ ဝါႏဆိုႏလာဗွေ၊ ကျာႏသပတေꩻနီꩻနဝ်ꩻ ဘုရာꩻအဝ်ႏ တုသိတာလိုꩻဒုံ၊ လင်ꩻအုံတေားခန်း လိုꩻခမ်းသန္ဓေႏ၊  မွိုးဗွေႏနမ်းကီ အလာတဆီနဝ်ꩻသွူ၊၊

တောင်ꩻခါꩻ -
ဘုရာꩻလောင်ꩻ ဇာႏတိခမ်းမဉ်ꩻ- ကပိလဝတ်
အဖါမဉ်ꩻ - ခွန်တန်သုဒ္ဓေါဒန
အမွိုးမဉ်ꩻ- နင်ꩻတန်မဟာႏမယာႏဒေႏဝီႏ 

## အာႏကွိုꩻ


ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ
၅၅၀-ဇာတ်နိဒါန်း

ဇာတ်တောႏဖိုင်ႏယို ဖေႏနေးလိုꩻဖိုင်ႏ ကသေနာႏအီတရာꩻတာႏ အွန္နဲအီဥပမာႏ တရာꩻဖိုင်ႏဒျာႏသွူ၊ ကအွန္နဲနွ်ꩻတဲ့ ဖေႏကမဲန်ဝင်ꩻထာꩻကျွိုက်၊ ဖေႏကခွိုက်ဝင်ꩻသꩻရာႏ၊ ပါꩻမာꩻဖေႏဗာႏတွ်း၊ နမ်းမာꩻဒျာႏ၊ နမ်းထာꩻမာꩻလီꩻဒျာႏ၊ နမ်းကမ်ႏဒျာႏ ဖေႏကထွာနျ်းနွ်ꩻတဲင် ဟော်ꩻနဲဖေႏဝင်ꩻဇာတ်လီꩻနုဲင်းနွ်ꩻဒျာႏသွူ။
ဟောꩻနဲဖေႏကဒါႏ အွ်ႏလိုႏငါႏ နမ်းထာꩻသေဉာဏ်ႏမဲ့လျ်း(လုဲင်း)(သဗ္ဗညုတဉာဏ်ႏ)နွ်ꩻသွူ၊ ဖေႏကလꩻသဗ္ဗညုတဉာဏ်ႏအတွက် ထိုမ်ႏကုသိုလ်ႏပါႏရမီႏဆီပါꩻ ညဆွာꩻနေးစွန်ႏကမ္ဘာႏပေါင်ꩻ လိတ်ꩻအသင်္ချေႏပုဲင်တသဲန်၊ (၁)စွန်ꩻဥစ္စာႏ (၂) စွန်ꩻခမ်းထီ (၃) စွန်ꩻပိုမာ (၄) စွန္နမ်းအင်္ဂါႏ (၅)စွန်ꩻအသက် နွ်ꩻမꩻ လꩻအီသဗ္ဗညုတဉာဏ်ႏနွ်ꩻသွူ။

သဗ္ဗညုတဉာဏ်ႏအစိုန်ꩻသိုမ္ပါꩻ (၁) သေခရာႏကားကအွ်ႏ အစျꩻအကင်တအွ်ႏကျ်တွ်း၊ သွန်ထေ့နေးဝင်ꩻထျꩻ၊ ဝင်ꩻဒေါ့ꩻနဲဖေႏဗာႏနေးမွေးတွ်း၊ နမ်းတွိုႏသေချာဒျာႏ၊ (၂) မီႏဒေါ့ꩻဖေႏဝင်္ခါ ဖေႏဝင်ꩻကသေနာႏ ဒေါ့ꩻပုင်ႏဒေါ့ꩻနဲꩻ ပရိယာယစဝနနွ်ဖိုင်ႏလဲ့သေပါ၊ (၃) ပါꩻတဖဲ့ꩻသား ပါႏရမီႏဣန္ဒြေႏ အဖြားအဆား၊ ဝင်ꩻထာꩻကျွိုက်စာရိတ္တဖိုင်ႏလဲ့သေပါ၊ နေးတွမ်ႏသဗ္ဗညုတဉာဏ်ႏတဲင် ကဟောꩻဖေႏသတ္တဝါႏသီးတရာꩻနွ်ꩻ ထွာလွန်ဇာတ်တောႏနွ်ꩻသွူ။
(၅၅၀)ဇာတ္တောႏတွက်ပုင်ႏ- မူလအွ်ႏဒျာႏ (၅၄၇)၊ ဟဲ့ꩻဖေႏကယိုꩻတဲင် ဟဲ့ꩻငတ်ꩻရျာꩻငစ္ဆီ၊ တနဲꩻ-ပကမ်ႏဝုန်ထောက်ခုန် ကတဲမ်းဒါႏဇာတ်ကမ္ပဲႏကိုနွ်ꩻ ပကိဏ္ဏကနိပါတ်အသုတ်ꩻကို တွက်သော့ꩻပါ (၁) ဝေလာမဇာတ် (၂) မဟာဂေါဝိန္ဒဇာတ် (၃) သုမေဓပဏ္ဍိတဇာတ်တဲင် ထွာဇာတ္တောႏ(၅၅၀)နွ်ꩻသွူ။
သာႏသနာႏနီင်ႏ(၉၃၀)လင်္ကာဒီပတဲ့ဟဲ့ꩻ၊ သီဠဟတဲ့ဟဲ့ꩻ၊ သီရိလင်္ကာတဲ့ဟဲ့ꩻ ခမ်းနွ်ꩻ မဟာနာမ် အွ်ႏထွာခုန်တွင်ꩻ သျင်ႏမဟာဗုဒ္ဓဃောသ ကလွေꩻတဲမ်းကူꩻပိဋကခါ ပါဠိပါ၊ အဗေုာင်အဋ္ဌကထာႏပါ နွ်ꩻကို ဇာတကပါဠိအဋ္ဌကထာယို ပါသော့ꩻခုဒ္ဒကနိကာယကို၊ ကွဲႏတေုာ့ꩻ ထွာဒျာႏပါဠိဘာႏသာႏတန္ဒျာႏတဲင် ဗွေႏဗိုန်ညောင်ကန်တဲမ်းချာႏဖေႏ မန်းဘာႏသာႏနွ်ꩻသွူ။
အွ်ႏမန်းဘာႏသာႏ ဖေႏကထွာပအိုႏဘာႏသာႏ ဗွေႏဗိုန်သယ်ꩻခဝ်(သီႏသဲင်ႏ)နွ်ꩻ လိုꩻကဝါႏသနာႏလီက်လေုာင်ႏဗူႏသား မဲ့နားလေတာႏ တဲမ်းချာႏဖေႏတွမ်ႏ လီက်တန် လီက်လေုာင်ႏဗူႏ လီက်ပအိုႏ(မဲန်ႏ-စုမ်ႏ-ထွူ)မူနွ်ꩻသွူ။ ၁၃၈၁၊ ဒဲန္ကမ္ဆန်ꩻ ၅း၂နီꩻ။

## အာႏကွိုꩻ


ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ
ဟုဲက်ဒရိုစဲန်

**ဟုဲက်ဒရိုစဲန်** (အဉ်းကလစ်ဆျ်- Hydrogen) ယို ထွာ ဒြတ်စင် ကအောဝ်ႏပါဒါႏ အထဲ့ရော့ꩻ ထာꩻရွောင် ကို အရီးသွတ်ꩻ တဗာႏသှူ။ ဗြိတိဆျလိုꩻခှိုꩻ သိပ္ပံပညာႏသျင်ႏ **ဟဉ်နရီ ကဗဲန်းဒစ်** ထေအှောန်ႏဖေႏ ခရစ်နေင်ႏ ၁၇၇၆ ဗာႏကို။ ဟုဲက်ဒရိုစဲန်ယို ထွာ ထာꩻအှို အရောင်ႏ၊ အယောင်ꩻ၊ အလွီးအဲန်ထောဝ်း။ အဲတ်တမ်အဗာႏနောဝ်ꩻနဝ်ꩻ အှောန်ႏနယ်တုမ်ႏ သင်္ကေႏတ H၊ နျူကလိယ ပါတဗာႏ၊ ပရိုတွန် ပါတဖြုံႏ၊ ယင်း အီလဲက္ထရွန် ပါငီꩻသော့ꩻ တဖြုံႏသှူ။ ထာꩻယိုနောဝ်ꩻ အဓိက ပါ ထီတုမ်ႏ ထာꩻသꩻအောဝ်ႏ ထာꩻထွာလို့လို့ကိုထှူမကာႏ အောဝ်ႏမော့ꩻပါက စကျဝဠာႏကို။
ဟုဲက်ဒရိုစဲန်ကိုယို အုဲင်သိုတုပ် အခှိုꩻပါ သုမ်စား-
#protium, mass 1 (သဘာဝကို 99.985%)
#deuterium, mass 2 (0.015 ရပ်)
#tritium, mass 3 (အမာꩻဖေႏ ထာꩻအှိုဖြီဖြေတ်ဖုံႏ၊ သဘာဝ(ထာꩻဖဝ) ကို မော့ꩻလုမ်ꩻ အဇျꩻပေႏ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ: ဓာတုဗေဒ
လိုꩻမူႏကုဲင်အင်္ဂါႏ (၂၅)ဗာႏ

၁။ မောင်ꩻဒျာႏ(အံႏဖြာႏဒျာႏ) ဝါꩻခိုလွေꩻညာꩻထာꩻခင်ႏလမ်းတထွောင်းထွောင်း။
၂။ ဝါꩻခို မိန်ႏလွေꩻညာꩻဒါႏထာꩻ ခင်ႏလမ်းတထွောင်းထွောင်းနဝ်ꩻ ယူႏလꩻသေနန်းလွောန်ꩻဒါႏတဝ်း ဝါꩻခို။
၃။ ဝါꩻခို မိန်ႏသဲင်လွောန်လမ်းကိုနဝ်ꩻ သꩻရေꩻ(ကျိုႏဆူမ်ႏ)တဝ်း။
၄။ ဒေါ့ꩻတရေႏကုဲင်ဒါႏ ဝါꩻခို။
၅။ အိုပ်ꩻ/ အံႏဖြာႏဒါႏတဝ်း ဝါꩻခို။
၆။ မာꩻတေားဒျာႏ ဝါꩻခိုအကျိုꩻကုဲင်ဖဲ့ꩻ။
၇။ မာꩻဖေႏဒါႏတဝ်း ဝါꩻခိုအကျိုꩻဟဝ်။
၈။ မာꩻဖေႏဒါႏတဝ်း ဝါꩻခိုလောင်းကမာꩻထွိုက်မာꩻသင်ꩻဒါႏ တာႏဝိုန်ႏဝတ္တရာꩻဖိုင်ႏ။
၉။ မာꩻဖေႏတေားဒျာႏ ဝါꩻခိုလောင်း တလိုႏမာꩻထွိုက်မာꩻသင်ꩻတဝ်းဒါႏ ထာꩻမာꩻမျိုꩻဖိုင်ႏ။
၁၀။ ဗေင်ႏထာꩻနဝ်ꩻ ကွောန်ကꩻခြောႏ(တိဉ်ႏ)သေႏသေႏခါꩻနေးဒျာႏခေါမ်ꩻလာꩻ။
၁၁။ ဗေင်ႏခွဲႏတရွို့ꩻထိုꩻသေႏသေႏဒျာႏ ဝါꩻခို။
၁၂။ (ကတူႏတောမ်ႏခင်ႏ) ဗေင်ႏတဗူႏတဗန်ႏ တကန်ႏတကိန်ႏ(သေႏသေႏ)ဒျာႏထာꩻ။
၁၃။ ဗေင်ႏ(ထာꩻခိင်ႏ) သာတန်သာဆွာꩻ(သေႏသေႏ)ဒျာႏတလီꩻ။
၁၄။ လွိုဆန်ဝါꩻခိုဆန္ဒထွူ မာꩻဆင်ꩻရဲꩻယပ်ꩻသꩻဒျာႏ ဝါꩻခိုꩻသꩻ။
၁၅။ ဆင်ႏဆင်ႏလွေꩻစွောန်ꩻ ခွေါန်ႏပေႏခွေါန်ႏတန် (လင်ꩻဆီႏလင်ꩻအေႏခွိုꩻထာꩻ)။
၁၆။ ကျင်ꩻဒျာႏ အကျင်ꩻတဗန်ႏ(ဖောက်ပြန်ႏဒျာႏဝါꩻခိုလောင်း)။
၁၇။ ကိဉ်းမာꩻဒျာႏထာꩻ နုဲးတအိုင်ဟဝ်တဝ်း(ခြွိုင်ႏသန်ꩻရေꩻဟဝ်တဝ်း)ပုင်ႏ။
၁၈။ နာႏချောင်ꩻတေ့ꩻ(တခူန်ꩻ)ဒါႏ လိုꩻခိုလင်ငဝ်း (ယူမ်းလိုꩻခိုလင်ငဝ်း)။
၁၉။ ယားကုဲင် စုဲင်ႏကြောင်းလို့ထိုꩻ ဝါꩻခိုကထိုမ်ႏရွောမ်သဲင်ꩻဖေႏဒါႏ ရွောန်ခံꩻတခြိုꩻဖိုင်ႏ။
၂၀။ နေးတောမ်ႏတဏှာႏကာမ ရာဂသꩻတဲင် အိုင်ဖိဉ်းမိုတ် ရော်ꩻရဲꩻဒျာႏတောမ်ႏ လမ်းထျꩻလမ်းသောင် လိုꩻခိုဖိုင်ႏ။
၂၁။ အခိင်ႏတမွေးတဝ်း ထိုမ်ႏဝါꩻပေႏတာႏ နွို့ထန်ႏလွေꩻသဲင်ꩻချာငါဒါႏထာꩻ တဖူꩻဆူမ်ႏတဖူꩻလောင်း။
၂၂။ အွောန်ႏဝါꩻပေႏထွူတဲင် ထာꩻရိုႏသေႏခံႏနွောမ်ꩻဝါꩻတန်လောင်းအဲန်ထဝ်း၊ ကျံႏတကုဲင်ဒါႏ ဝါꩻခို။
၂၃။ အိုင်လင်ꩻသော့ꩻသေႏသေႏဒါႏ လမ်းတခါꩻငွါကို။
၂၄။ အွောန်ႏထန်ႏနယ်(ဖောႏထန်ႏနယ် သေႏသေႏ)ဒါႏ နမ်ႏခန္ဓာႏ အင်္ဂါႏပေႏတန်ဖိုင်ႏ။
၂၅။ လယ်ႏလွင်ꩻချာငါဒါႏထာꩻ ခင်ႏလမ်းတွိုင်ꩻခင်ႏလမ်းတွိုင်ꩻကိုခြာ ယို(၂၅)ဗာႏ နောဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ
နမ်းသꩻချံꩻသာႏ အိုင်အဝ်ႏတာႏ အနယ်ꩻငတ်ꩻစွိုး

၁။ ထွားထီႏထီႏချာဒျာႏ နမ်းအပဲစ်ထွူ ဖျင်ချာလꩻလꩻသွော့နမ်း...။
၂။ ဝင်ꩻမိန်ႏထီႏလွောန်နီအပဲစ်ထွူ ဝင်ꩻမိန်ႏဖျင်ဖေႏနီနဝ်ꩻ နာႏထူႏ ခံႏဖျင်သွော့...။
၃။ ထိုမ်ႏထွားဒျာႏဝင်ꩻအဟောဝ်ဖဲ့ꩻဖိုင်ႏထွူ နမ်းတောမ်ႏနမ်းတဲ့ အိုင်အဝ်ႏဟဝ်ဟဝ်သွော့...။
၄။ တရော့ꩻမဲ့တဝ်းကို ဖျင်ဖေႏမိန်ႏလꩻနဝ်ꩻ နေးတောမ်ႏသꩻထာꩻသꩻငျင်ꩻဝင်ꩻအလောင်းတန်တန်အာအာတဲင် ဖျင်လွေꩻဖေႏသွော့ဟဝ်ဟဝ်ဒါႏဒါႏ ယွယွသာႏသာႏ...။
၅။ ဖျင်ဖေႏမိန်ႏတလꩻတဝ်းနဝ်ꩻ အွောန်ႏတဝ်းဒေါသ အာဃာတတရာꩻ၊ ထွားလွိုထိုꩻထွူ ဗꩻအထွူသုတ်ꩻ မာꩻလွေꩻဒျာႏသွော့နမ်းကလိုႏမာꩻထွိုက်မာꩻသင်ꩻဒါႏ ထာꩻမာꩻဖိုင်ႏနေား...။
ပါꩻမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻတယဝ်း
မိန်ႏအိုင်အဝ်ႏ မာꩻလွေꩻ နုဲးကီယိုဖိုင်ႏအတွိုင်ꩻနဝ်ꩻ 
ယိုခါ ဆုဲင်ꩻချာ အိုင်အဝ်ႏလွေꩻဗာႏ နမ်းသꩻချံꩻချံꩻသာႏသာႏနဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ
ဝေင်ꩻဂန်းဂေါ

**ဝေင်ꩻဂန်းဂေါ** (မန်း: ဂန့်ဂေါမြို့) (အဲင်းကလေတ်: Gangaw) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ မကွေးတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ဂန်းဂေါခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏဂန်းဂေါကို ကအဝ်ႏဒါႏ မိစ်တာခြောင်ဖင်ႏ ခရဲင်ႏဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ကရီးခါနဝ်ꩻ အဝ်ႏပါသော့ꩻဗာႏဖို ပခုက္ကူခရဲင်ႏကိုသွူ။ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ခရဲင်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏ အိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။  ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ မွူးကွို့ꩻနာꩻစာႏရင်ꩻအလꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၁၃,၃၉၃ ဖြာꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:မကွေးတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဝေင်ꩻစျေား

**ဝေင်ꩻစျေား** (မန်း: ကျောမြို့) (အဲင်းကလေတ်: Kyau) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ မကွေးတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ဂန်းဂေါးခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏဂန်းဂေါးကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။  ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ မွူးကွို့ꩻနာꩻစာႏရင်ꩻအလꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၁၃,၃၉၃ ဖြာꩻသွူ။ ခမ်းကိုရေꩻဝွန်ႏတန်ဌာႏန ၃၀.၃.၂၀၁၅ ဗာႏ လိတ်မုဲင်အမိန်းအလ့ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏဂန်းဂေါကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဒုံဈေားအပါ ဒုံ(၆)ဒုံယို ခြွဉ်းဗူႏထွူတဲင် လွောင်ႏဗူႏလွေꩻတောမ်ႏ ရပ်ကွက်(၁/၂/၃)တဲင် အဝ်ႏဒုံအရန်း ဒင်ႏထိုလွေꩻယင်း "ဝေင်ꩻစျေား" အရန်းနဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:မကွေးတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဝေင်ꩻထီးလိဉ်း

**ဝေင်ꩻထီးလိဉ်း** (မန်း: ထီးလင်းမြို့) (အဲင်းကလေတ်: Htilin) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ မကွေးတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ဂန်းဂေါခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏထီးလိဉ်းကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏ အိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏအကူတွို့ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏရောင်ꩻဒျာႏတောမ်ႏ ချင်ꩻခမ်းကောင်ရွေꩻဖုံႏသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:မကွေးတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဝေင်ꩻသေား

**ဝေင်ꩻသေား** (မန်း: ဆောမြို့) (အဲင်းကလေတ်: Saw) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ မကွေးတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ဂန်းဂေါခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏသေားကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏ အိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။  ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ မွူးကွို့ꩻနာꩻစာႏရင်ꩻအလꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၄၈၆၂ ဖြာꩻသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏအကူတွို့ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏရောင်ꩻဒျာႏတောမ်ႏ ချင်ꩻခမ်းကောင်ရွေꩻဖုံႏသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:မကွေးတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဝေင်ꩻကျောက်ထု

**ဝေင်ꩻကျောက်ထု** (မန်း: ကျောက်ထုမြို့) (အဲင်းကလေတ်: Kyaukhtu) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ မကွေးတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ဂန်းဂေါခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏသေားကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏဖြယ်အရန်း ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ မွူးကွို့ꩻနာꩻစာႏရင်ꩻအလꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၄,၆၁၁ ဖြာꩻသွူ။ ကျောက်ထုသင်ဖော်ꩻကျောင်ႏခင်လဲ့ အဝ်ႏဝေင်ꩻကျောက်ထုထျꩻနဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:မကွေးတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဒဲန်စေတ်ꩻလာဗွေ မဟာသမယနီꩻ(ထူꩻချာꩻချက်)

ဒဲန်စေတ်ꩻလာဗွေ မဟာသမယနီꩻ ထူꩻချာꩻချက်နောဝ်ꩻ တောင်ꩻမုဲင်ခါꩻသွော့ လယိုအတွိုင်ꩻနေား။
၁။ လိုပ်ꩻလုဲင်းသွို့ခြံသားသီး တရိမ်ဝင်ꩻထီတဲင်တနွိုင်ထေင်ညင်ꩻ ရွို့ꩻရန်ႏဝင်ꩻ ငိမ်ꩻချံꩻထိုꩻနီꩻ၊  ၂။ ကပိလဝတ်ခမ်းသား တောမ်ႏ ကောလိယခမ်းသားသီး နီဖဲ့ꩻနီခေါဝ် စဲ့ꩻတွိုက်ပွယ်ꩻဘေꩻအန္တရာယ်ႏ ထွာတယ်ꩻတောဝ်းတဲင်  ထူႏငိမ်ꩻချံꩻရေꩻနီꩻ။  ၃။ လူꩻတနံဗျဟ္မာႏ အသုရာႏသီး တောမ်ႏ ဂဠုန်ႏနဂါꩻသီး၊ ဗွေႏရဟန်ꩻသီး ခြွောန်းလွဝင်ꩻနီꩻ (အောဝ်ႏယိုတလဲင်ႏလူမ်ꩻသွူ)၊ 
၄။ ခူန်ပိုမင်ꩻသာꩻငတ်ꩻရျာꩻသီး ထင်ႏဗုဲင်လွရဟန်နွို့ꩻဖိုင်သော့ꩻႏတဲင်သာႏ သနာႏနီꩻ၊ ၅။ ဗွေႏရဟန်ꩻအပါꩻငတ်ꩻရျာꩻလူမ်းလူမ်း ထွာလို့လို့ ရဟန္တာႏနီꩻ၊ ၆။ နိမ္မိတဖရာꩻ ရီထွူ ပကတိဖရာꩻနောဝ်ꩻ စေနယ်ချာဖေႏတဲင်လိုꩻလူꩻသီး နာႏထူႏဗာႏနုဲင်းနုဲင်း ဗွေႏဖရာꩻသီး အရီ-အစေ နီꩻ၊   ၇။ ကောပ်ပွိုးစွောန်ႏ မဟာသမယယိုတဲင်ဂဠုန်ႏ တောမ်ႏ နဂါꩻသီး ရွို့ရန်ႏတောဝ်းဝင်ꩻတဲင် မေတ္တာႏသꩻဗွာ အွောန်ႏချာငါဝင်ꩻနီꩻ၊  ၈။ ဟောꩻနယ်ခါꩻဖေႏ ဆဲင်ႏရာꩻမဟာသမယသုတ္တန်ႏ နုတ်ꩻစွိုးနီꩻ၊  ၉။ ဘိက္ခုနီသာသနာႏ ပေါႏလွောန်ထွာလွောန်စစနီꩻ နုဲင်းယိုဖိုင်ႏသွူ။ (တောင်ꩻသေꩻ - ဗွေႏ ခူန် နင်ꩻသီး ယံထေႏကသေထွꩻ ဖေႏကလꩻဗဟုသုတ အကဲန်အဗဲ့ꩻတဲင် ဖန်းဖြယ်နယ်ဗာႏနုဲင်းယိုသွူ။) မဟာသမယသုတ်ယိုနောဝ်ꩻ နီꩻဗွေႏဖရာꩻ ဟောꩻသေꩻခါꩻဖေႏ ဒဲန်စေန်ꩻလာနောဝ်ꩻသွူ။ နောဝ်ꩻမꩻ ရွောစ်ဘာသ်သေႏသေႏလွသွော့ဝင်ꩻ 
မဟာသမယသုတ် ကရိုꩻနောဝ်ꩻ...။သထူင်ႏပေႏ ခူန်သာ (မီꩻရဲ့)

## အာႏကွိုꩻ


ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ
ခန္ဓသုတ်

‍‍ခန္ဓသုတ်ပရိတ်တရာꩻတောႏအသက်သေႏနဝ်ꩻ အွိုးမွိုးနန်းစခါ နီဗွေႏဘုရာꩻပဉ်စဝ်းအစိုး ရဟန်ꩻတပါꩻနဝ်ꩻ ရူးအဲင်ႏတဲင်တွော့ꩻ လွဉ်ႏထိုꩻခန်းသွူ။ ရဟန်ꩻယိုတပါꩻနဝ်ꩻ ဝွေꩻဗွေႏမဉ်ႏပို့ꩻပသာဗာႏ ရူးလစ်ꩻမျိုꩻသီးအမေတ္တာႏကရိုꩻနဝ်ꩻ ဝွေꩻဗွေႏတလွဉ်ႏဗာႏတဝ်း၊ ရူးတဲ့ တအဲင်ႏတဝ်းဝွေꩻဗွေႏ၊ မဉ်ႏသံးအဲင်ႏစွဉ်ႏလဲ့ခါ ရူးစွူႏနဝ်ꩻ တထင်ႏဗာႏတဝ်းသွူ။ ကွပ်ပွိုးနဝ်ꩻမ့ꩻ ဗွေႏရဟန်ꩻသံႏဃာႏသီးဖုံႏ ယံဖေႏကသွဉ်လွသွော့ ခန္ဓသုတ် ပရိတ်တရာꩻတောႏယို၊ ယံဖေႏကပို့ꩻဖေႏသွော့ ရူးလစ်ꩻမျိုꩻသီး အမေတ္တာႏ။ ရူးသီးလစ်ꩻမျိုꩻကရိုꩻယိုနဝ်ꩻ ဝိရူပက္ခရူးလဲ့တမျိုꩻ၊ ဧရာပဌရူးသီး နဂါꩻသီးခွိုꩻလဲ့တမျိုꩻ၊ ဆဗျာပုတ္တရူးသီးခွိုꩻလဲ့တမျိုꩻ၊ ကာနာဂေါတမရူးသီးလဲ့တမျိုꩻ မိဉ်ႏအွဉ်ႏမေတ္တာႏ မိဉ်ႏပို့ꩻပသာဖေႏမေတ္တာႏ ကရိုꩻနဝ်ꩻ ရူးသီးလဲ့ တအဲင်ႏဗာႏတဝ်း၊ တစောက်ꩻဗာႏတဝ်း နဝ်ꩻထွူတကာႏတဝ်း ခင်ႏအာ၊ ခင်ႏဆေ့ꩻ၊ ဒေ့ꩻအဝ်ႏ၊ ဒေ့ꩻအဲဉ်ထဝ်း၊ ကားကအဝ်ႏဒါႏ သတ္တဝါႏဖုံႏအလောင်း ပို့ꩻပသာဖေႏသွော့မေတ္တာႏ မိဉ်ႏပို့ꩻပသာဗာႏမေတ္တာႏ မိဉ်ႏရွစ်ဗာႏခန္ဓာႏ ပရိတ်တရာꩻတောႏယိုနဝ်ꩻ စိမ်စွဉ်ႏထာꩻသားထာꩻသောင်ꩻအမျိုꩻမျိုꩻ၊ အစွူႏသားအမျိုꩻမျိုꩻ၊ ရူးတဗင်မဲင်ꩻငေါ်ꩻကစ တဖေႏဒါႏတဝ်း ခွေသီနီနာꩻသီး အန္တရာယ်ႏ၊ ကွပ်ပွိုးနဝ်ꩻမ့ꩻ ကာႏကွယ်ႏဖေႏဒါႏ ခွေသီနီနာꩻသီးတဲင်တွော့ꩻ ကထွာဒါႏ နီတကာႏမူႏ၊ တကာႏခိုသီးလဲ့ နေးတွမ်ႏသောႏတာႏနားခံꩻ အွဉ်ႏတံꩻနာႏခံႏသွော့ဝင်ꩻ ပငါပရာꩻနော။

## ခန္ဓသုတ် (ပါႏဠိတောႏ)


၁။ သဗ္ဗာသီဝိသဇာတီနံ၊
   ဒိဗ္ဗမန္တာဂဒံ ဝိယ။
   ယံ နာသေတိ ဝိသံ ဃောရံ
   သေသဉ္စာပိ ပရိဿယံ။

၂။ အာဏာခေတ္တမှိ သဗ္ဗတ္ထ၊
   သဗ္ဗဒါ သဗ္ဗပါဏိနံ။
   သဗ္ဗသောပိ နိဝါရေတိ၊
   ပရိတ္တံ တံ ဘဏာမ ဟေ။

၃။ ဝိရူပက္ခေဟိ မေ မေတ္တံ   
   မေတ္တံ ဧရာပထေဟိ မေ။
   ဆဗျာပုတ္တေဟိ မေ မေတ္တံ မေတ္တံ
   ကဏှာဂေါတမကေဟိ စ။

၄။ အပါဒကေဟိ မေ မေတ္တံ  
   မေတ္တံ ဒွိပါဒကေဟိ မေ။
   စတုပ္ပဒေဟိ မေ မေတ္တံ မေတ္တံ ၊
   ဗဟုပ္ပဒေဟိ မေ။

၅။ မာမံ အပါဒကော ဟိံသိ၊
   မာမံ ဟိံသိ ဒွိပါဒကော။
   မာမံ စတုပ္ပဒေါ ဟိံသိ၊
   မာမံ ဟိံသိ ဗဟုပ္ပဒေါ။

၆။ သဗ္ဗေ သတ္တာ သဗ္ဗေ ပါဏာ၊
   သဗ္ဗေ ဘူတာ စ ကေဝလာ။
   သဗ္ဗေ ဘဒြာနိ ပဿန္တု၊
   မာ ကိဉ္စိ ပါပ မာဂမာ။

၇။ အပ္ပမာဏော ဗုဒ္ဓေါ၊
   အပ္ပမာဏော ဓမ္မော။
   အပ္ပမာဏော သံဃော
   ပမာဏဝန္တာနိ သရီသပါနိ။
   အဟိ ဝိစ္ဆိကာ သတပဒီ၊
   ဥဏ္ဏနာဘီ သရဗူ မူသိကာ။

၈။ ကတာ မေ ရက္ခာ ကတံ မေ ပရိတ္တံ
   ပဋိက္ကမန္တု ဘူတာနိ။
   သောဟံ နမော ဘဂဝတော။
   နမော သတ္တန္နံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါနံ။

   ခန္ဓသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ။


## အာႏကွိုꩻ


ကဏ္ဍ:ပရိတ်တန်
ဝေင်ꩻပတေင်

**ဝေင်ꩻပတေင်** () (မန်း: ပုသိမ်မြို့) (အဲင်းကလေတ်: Pathein) နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻဒေႏသန် ဝေင်ꩻတန် တောမ်ႏ သင်ဖော်ꩻတွူးဝေင်ꩻဒျာႏတဲင် အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ပတေင်ခရဲင်ႏ  ဝေင်ꩻနယ်ႏပတေင်ကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဧရာႏဝတီႏခြောင်ထျꩻ တွိုင်ꩻ ခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻတန်တဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ အဝ်ႏဒျာႏ ငဝန်၊ ပတေင်ခြောင်ဖင်ႏ တောမ်ႏပင်ႏလယ်ႏငွါနဝ်ꩻ အဝ်ႏညာꩻဒျာႏ (၇၅)မဲင်ႏလဲ့ သင်ဖော်ꩻတန်ကာႏပင်ႏလယ်ႏဖုံႏ နွို့တွိုႏနွောင်ꩻဒါႏ ကြွန်လောင်းသင်ဖော်ꩻတွူးဝေင်ꩻတန်ဒျာႏသွူ။ အဝ်ႏဒျာႏ ရန်ႏတကုင်ႏဖဲ့ꩻတွို့ꩻ ဗော့ꩻညာꩻအဝ်ႏ (၁၂၀)မဲင်ႏသွူ။ ပတေင်ယို ကရီးခါနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ မဲင်ꩻခွန်စိုး ဝေင်ꩻတန်စခါဒျာႏလဲ့ ယိုခါနဝ်ꩻ မဲင်ꩻလိုꩻမျိုꩻဖုံႏ အဝ်ႏအုံသော့ꩻအဝ်ႏကုဲင်ဆေ့ꩻလွုမ်ꩻသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၇ ဗာႏ မွူးကွို့ꩻနာꩻစာႏရင်ꩻအလꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၂၃၇,၀၈၉ ဖြာꩻသွူ။ ငွေသောင်၊ ဆျောင်းတာကမ်းခြေဖုံႏလဲ့ အဝ်ႏဗွော့ꩻပတေင်ထျꩻသွူ။

## တက္ကသိုလ်ႏတောမ်ႏကောလေက်ဖုံႏ

* ပတေင်တက္ကသိုလ်ႏ
* ပတေင်ပညာႏရေꩻကေားလေက်
*အနယ်ꩻပညာႏတက္ကသိုလ်ႏ(ပတေင်)
*ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်ႏ(ပတေင်)

## အာႏကွိုꩻ

 

ကဏ္ဍ:ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဟော်ꩻအာအာသွော့လိတ်

ထာꩻလိမ္မာႏ အောဝ်ႏဒျာႏလိတ်ကိုတဲင် ဟော်ꩻအာအာသွော့နဝ်ꩻမꩻ ထာꩻသေဉာဏ်ႏပညာႏ တိုꩻတက်ဗွေလꩻသွူ။ အမျိုꩻသာꩻ လိတ်လုဲင်ꩻယေန်ႏငဲးမုꩻဖုံႏယို ဖေႏအာႏလွသွော့ဝင်ꩻ တွမ်ႏရွဉ်အာႏ၊ တွမ်ႏနမ်းအာႏ၊ တွမ်ႏအကျံႏဉာဏ်ႏအာႏ အမျိုꩻမျိုꩻဖုံႏသွူနော၊ တွမ်ႏရွဉ်အာႏကရိုꩻနောဝ်ꩻ နာꩻရွဉ်စူကို မဉ်ႏအောဝ်ႏတရေင်လဲ့ တစွဲးတာႏ၊ မဉ်ႏအောဝ်ႏ တစွဲးလဲ့ တခန်တာႏ၊ မဉ်ႏအောဝ်ႏတခန်လဲ့ တဗီႏတာႏပေႏငါ၊ မဉ်ႏဖေႏအာႏ ဖြေꩻထွားနောဝ်ꩻ ယံကျငါႏလဲဉ်းသွူ။ တွမ်ႏနမ်းအာႏကရိုꩻနောဝ်ꩻ မာꩻကို ခွုမ်ကို ဆောင်ႏရွက်ကို ကူႏညီႏကို တုတ်ꩻဖြေ့ꩻလီကို၊ အီလွေꩻသဲင်ꩻကို၊ ဖြေꩻစာကို၊ ဆောႏအော်ꩻကိုကစ ကားတဲင်ထာꩻမာꩻဖုံႏသွူ။ တွမ်ႏအကျံႏဉာဏ်ႏအာႏကရိုꩻနောဝ်ꩻ နင်းဟွူလိတ်လုဲင်ꩻ အမျိုꩻမျိုꩻ ဟော်ꩻခရာႏ ထွားခရာႏ ဖေႏကအောဝ်ႏလွိုင်ႏအာအာနောဝ်ꩻ နမ်းဒျာႏလဲ့ ကားတဲင်ကသေကဒါႏ ကယူႏလꩻဟူသမျ တဲမ်းစန်ႏထေထွတ်တွဲႏနျꩻ၊ ဝင်ꩻလင်ယိုလဲ့ နွန်ႏဆွာႏ တဲက်တွန်ꩻ နိုꩻဆောႏတမာ ထွဉ်ႏပူႏဇောႏ ဖြေꩻဟော်ꩻထွားကစဖုံႏနောဝ်ꩻထွူ။

### ပသွစ်ꩻပေႏ ဖြွမ်းဝင်ꩻအကျောင်ꩻ
ပသွစ်ꩻပေႏနောဝ်ꩻ အမွူးတွာရွံဟူ၊ အုံဗူႏဖြွမ်းဝင်ꩻ ပဉ်စွိုꩻစွိုꩻ၊ ညီႏဝင်ꩻသꩻသွိုꩻ သွꩻဖုံႏအာ၊ သွꩻချင်ꩻလဲ့ခါ ရန်ႏသူႏတဝ်း၊ ခေ့ꩻယာတွမ်ႏစောဝ်း သꩻညီႏမျ၊ အချင်ꩻရက်လွ မေတ္တာႏရောက်၊ ရန်ႏသူႏစောင်ꩻသျောက် ယံချံꩻသာႏ၊  သွꩻခွအတာႏ ရဲဆီꩻကို၊ ထာꩻသားလင်ယို မညိဉ်ꩻဆယ်ꩻ၊ အုံဒွါႏတီႏမယ်ꩻ တွမ်ႏသွꩻဖက်၊ ဝင်ꩻမဉ်ႏနိစ္စက် ဖမ်းဝင်ꩻတဲတ်ꩻ၊ ဖြွမ်းဝင်ꩻတလဲတ်ꩻ ရန်ႏသူႏအောင်ႏ၊ လမ်းပါႏတယ်ႏထောင်ႏ နေးသေင်ႏစီႏ၊ မာꩻရီးတောဝ်းဝင်ꩻ အုံဒွါႏရင်ꩻ၊ အဝင်ꩻရန်ႏလဲ့ ငမ်းတောဝ်းတဲ့၊ နီယိုခါလဲ့ ဥပမာႏ၊ နေးထွာဆရာႏ ပသွစ်ꩻမျိုꩻ၊ နမ်းတာႏဝင်ꩻအကျိုꩻ ယံကထွာ၊ အသွစ်ꩻနောဝ်ꩻခါ မဉ်ႏစိမ်ႏဗူႏ၊ တွာရွံꩻစူတူႏ တဖူႏလွုမ်း၊ နီလိုꩻအောဝ်ႏငမ်း လွင်းထိုꩻဗာႏ၊ ယံထွာဆရာႏ ကိဉ်ꩻစာꩻဗဲင်း၊ နေးဉာဏ်ႏထဲမ်ထဲင်း လွောင်ႏဗူႏရေꩻ၊ တလူꩻကလွေꩻ ယံသွတ်ꩻအီ၊ ပေႏတန်နာꩻနီ ပအိုဝ်ႏဖုံႏ၊ အုံညီꩻအောဝ်ႏပြုံႏ ယံညီႏဝင်ꩻ၊ နီယိုလိုꩻချင်ꩻ မေတ္တာႏရောက်၊  နောဝ်ထင်ꩻတသျောက် တွို့ꩻတွမ်ႏကွဉ်ႏ၊ ယံဖေႏထောင်စွဉ်ႏ တဖူꩻမꩻ၊ တဖူꩻဖြယ်ဖ ယံလွေꩻပုဲင်ႏ၊ လိုꩻခိုကွန်ႏစုဲင်ႏ ပအိုဝ်ႏအာ၊ နီယိုလဲင်ႏခါ ဝင်ꩻသွင်ꩻပေါ်ꩻ၊ တရာꩻသဖော်ꩻ မအွဉ်ႏဝင်ꩻ၊ အွဉ်ႏဒွါႏအထန်ႏ သွင်ꩻသော့ꩻတောဝ်း၊ ယံသွင်ꩻညီꩻရောဝ်း လိုႏကျိုꩻစာꩻ၊ နီယိုစွုမ်ႏဖြာꩻ သတိဆောင်ႏ၊ ယံဖေႏကအောင်ႏ တွိုႏရန်းထို၊ ပအိုဝ်ႏမျိုꩻယို အဆင်းယံကထင်ႏ၊ ကျိုꩻစာꩻထွုမ်ႏဉာဏ်ႏ သိပ္ပသွဉ်၊ ယံဖေႏကဒွဉ် ခေါဝ်းဝင်ꩻဖုံႏ၊ အုံညီꩻအုံပြုံႏ တွိုင်ႏပင်ႏဖက်၊ အထိန်ꩻအမတ် ရန်းယံဗွိုန်၊ ယံဖေႏတွာသွိုန် စီꩻဝွေꩻညီႏ၊ ရန်ႏကွုန်ႏ တောင်ႏကီꩻ ခုံႏရန်းထို၊ ထင်ႏတွိုႏနီယို အချင်ꩻချင်ꩻ၊ မရက်လွဝင်ꩻ နုဲင်းပသွစ်ꩻ၊ လီလာလယ်ႏစွစ်ꩻ နိစ္စထဲင်း၊ သꩻလဲင်ꩻကနဲင်း စွေးကိဉ်ꩻစာꩻ၊ နီယိုနောဝ်ꩻရာꩻ ယံထွားနုဲင်း၊ လိတ်ယိုကခြုဲင်း ပသွစ်ꩻပေႏ၊ ဥပမာႏဖေႏ တင်ꩻလုဲင်ဟွေး။

## အာႏကွိုꩻ


ကဏ္ဍ:လိတ်လုဲင်ꩻ
နိဗ္ဗာန်ႏ

‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍
**နိဗ္ဗာန်ႏ**ကရိုꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏပါဠိလိတ်ဖြုံႏ **နိဗ္ဗာန**ကို ထွာလွဉ်ဒျာႏသွူ။ မိဉ်ႏပြန်ႏပအိုဝ်ႏဗာႏနေးနဝ်ꩻ "**ခွꩻငိမ်ꩻ**" အဓိပ္ပါယ်ႏလ့ꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ကွပ်ပွိုးနဝ်ꩻမ့ꩻတဲင် နိဗ္ဗာန်ႏနဝ်ꩻ မာꩻဖေ့ဝုဲင်ꩻထိုꩻဖေႏနွောင်ꩻ လောႏဘ၊ ဒေါႏသ့ꩻ၊ မောႏဟ့ꩻ ကရိုꩻဒါႏ ကိလေႏသာႏမေႏစားယိုဖုံႏသွူ။ (ရတနာႏသုတ်ကို အဝ်ႏပါသော့ꩻဒျာႏသွူ။)

ယင်းတချက်နဝ်ꩻ ( နိ တောမ်ႏ ဝါန ) ကရိုꩻဒါႏ ပါႏဠိဘာႏသာႏငဝ်းငွါယိုနီဗာႏ ပေါင်ꩻစပ်လို့ဝင်ꩻတဲင် ထွာလွဉ်တော နိဗ္ဗာန သွူ။ နိ ကရိုꩻနဝ်ꩻ အဲဉ်ထဝ်း၊ လွစ်ထန်ႏထိုꩻ၊ ဖထန်ႏထိုꩻ အဓိပ္ပါယ်ႏ လ့ꩻနုဲင်းယိုသွူ။ ဝါန ကရိုꩻနဝ်ꩻ တဏှာႏဒျာႏသွူ။ နိဗ္ဗာနကရိုꩻနဝ်ꩻ တဏှာႏအဲဉ်ထဝ်း။ လွစ်ထန်ႏလ့ꩻထိုꩻလဲဉ်း တဏှာႏရာႏဂကို နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ 

နိဗ္ဗာန်ႏကရိုꩻယို ထွာဒျာႏ ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏသီး အဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻရေႏမိုးချက်သွူ။ မဟာယန တောမ်ႏ ထေရဝါဒ ကရိုꩻဒါႏ ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏကွိုင်ꩻ ကွဲꩻထိုꩻလို့ဝင်ꩻနီဗာႏတဲင် ပွိုင်းဝွို့တောမ်ႏ နိဗ္ဗာန်ႏခရာႏလဲ့ အထာꩻယူႏ၊ အထာꩻထီႏဖုံႏ ကွာႏထိုꩻစွဉ်ႏလို့ဝင်ꩻနေနေသွူ။ မဟာယနကျမ်ꩻကန်ႏကိုနဝ်ꩻ အဒေါ့ꩻဒျာႏ နိဗ္ဗာန်ႏသူꩻနဝ်ꩻ ထာꩻချံꩻသာႏဖုံႏ အဝ်ႏဗွေပြုံႏဒါႏ ဘွုံႏဗိမာန်ႏခင်ႏလမ်း၊ နိဗ္ဗာန်ႏကရိုꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ သံႏသရာႏကို စတဲင် အယူအဆဖုံႏ သဘောꩻတရာꩻဖုံႏ ကွဲꩻပျာꩻထိုꩻနုဲင်းယိုသွူ။ ကွဲတွော့ꩻ ထေရဗုဒ္ဓဘာႏသာႏသီး ဆရာႏအဆက်ဆက် တောမ်ႏ ကျမ်ꩻကန်ႏကိုနဝ်ꩻ နိဗ္ဗာန်ႏယို တဟဝ်ယူႏမတ်တဝ်း ခင်ႏလမ်းဗိမာန်ႏ၊ မဉ်ႏလွစ်ထန်ႏလ့ꩻ ဘဝသံႏသရာႏမ့ꩻ အီႏတွိုႏလ့ꩻနိဗ္ဗာန်ႏ စတဲင် အဝ်ႏဟော်ꩻနယ်၊ စေနယ် ခါꩻစဲင်းစဲင်းသျင်ꩻသျင်ꩻဒျာႏသွူ။

## အာႏကွိုꩻ


ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ
ဝေင်ꩻသွေတောင်ယံ

**ဝေင်ꩻသွေတောင်ယံ** (မန်း: ရွှေတောင်ယံမြို့) (အဲင်းကလေတ်: Shwe Taung Yan) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ပတေင်ခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏပတေင်ကို ကပါဒါႏ ပင်ႏလယ်ႏဖင်ႏထျꩻ ကမ်းခြေဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ သွေတောင်ယံကမ်းခြေ ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻဒျာႏတဲင် တောမ်ႏဆျောင်းတာကမ်းခြေနဝ်ꩻ ဗွော့ꩻညာꩻအဝ်ႏ (၈)မဲင်ႏသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ယူနန်ခမ်းနယ်ႏ

**ယူနန် (Yunnan)** ယို ခယ်ႏခမ်းထီ အကို ခမ်းနယ်ႏ တနယ်ႏဒျားသွူ။ အဝ်ႏဒျာႏ ခယ်ႏခမ်း ဆတွို့ꩻနောဝ် ဒေႏသတဲင် အအဲဉ်ႏအလုဲင်း နဝ်ꩻ အဝ်ႏလွေꩻ ၃၉၄,၀၀၀စတုရန်းကီႏလိုႏမီႏတာႏ ( ၁၅၂,၀၀၀) စတုရန်းမဲင်ႏ ရပ်သွူ ။ ၂၀၀၉ဗားနေင်ႏ စရင်ꩻအလꩻ လိုꩻခြွဉ်းပေါင်ꩻ အဝ်း ၄၅.၇ သန်ꩻ ရပ် သွူ ။ခမ်းနယ်ႏဝေင်ꩻတန်နဝ်ꩻ ဝေင်ကူမိဉ်း သွူ။ ခမ်းနယ်ႏယူနန် ယိုနဝ်ꩻ ခမ်းအကူအနား အဝ်းဗာႏလွေꩻတွမ်ႏ မျန်မာခမ်းထီ ၊ လာအိုခမ်းထီ တွမ်ႏ ဗီယက်နမ်ခမ်းထီ ဒျာႏသွူ ။
ဟီလီယမ်

**ဟီလီယမ်** (အဉ်းကလစ်ဆျ်: Helium) ယို ထွာ noble gases ဖုံႏကို ဓာတ်ထာꩻအှိုတဗာႏ ဒြတ်စင် အထဲ့ရော့ꩻ ထာရှောင် ကိုနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏအဗူႏ သုည (Group 0)။ ဓာတ်တအှိုယိုဗာႏနောဝ်ꩻ ဟုဲက်ဒရိုစဲန် မဉ်ႏထှူ ထွာ ဒုတိယအဖွီသွတ်ꩻသှူ။ ကမ္ဘာႏဟမ်ႏလောင်းကို ဟီလီယမ်ထာꩻအှို ကဉ်းအာအာနောဝ်ꩻ မော့ꩻအမေရိကန်ႏခမ်းကို။
ဟီလီယမ်ယို ထွာ အရောင်ႏ၊ အလွီး၊ အရသာႏတအဲန်ထောင်း ထာꩻတအှို။ အစှူႏတဲ့ အောဝ်ႏတောဝ်းနေနေ။ မဉ်ႏခေးတုမ်ႏ ဓာတ်တအှိုလောင်းလင်နောဝ်ꩻ အစိုႏ အခြီထီကို ဆေ့ꩻလုမ်ꩻ။ မဉ်ႏတမဉ်အောဝ်ႏတောဝ်းနောဝ်ꩻ ထာꩻယို တမာꩻတောဝ်းဓာတ် တုမ်ႏဓာတုဒြတ်ငီꩻ (ဒြတ်ပေါင်း) ဖုံႏသှူ။ ဟီလီယမ်ဓာတ်တအှိုယို အတဉ်ႏအနဲန်းဆေ့ꩻခြေားတန်။ ဝွေꩻလောင်းကို ထာꩻလျားတွီကာႏထာꩻ တုမ်ႏ ကယ်လိုရီနမ်း ပါအာတန်သှူ။ ဟီလီယမ်ယို ရိုꩻကီအခြီဒါႏလဲ့ ထာꩻလျားမာꩻထီတအှိုထာꩻဖဲ့နောဝ်ꩻ ဒြတ်စင်လို့လို့ကို ထွာ အဖှိုႏသွတ်ꩻသှူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:ဓာတုဗေဒ
လီတီယမ်

**လီတီယမ်**(အဉ်းကလစ်ဆျ်: Lithium) ယို ထွာ ရှောန်ရောင်ႏကဆျောဝ်ဒါႏ ဒြတ်စင် ပနဲန်ႏပဲ့ ဖွီသဲက်ꩻသှူ။ လီတီယမ် (သင်္ကေႏတ Li) ယို ဒြတ်စင် အထဲ့ရော့ꩻ ထာꩻရှောင်ကို အလဲန်းအဗူႏတာ (group IA) ကို၊ ထွာ ပထမလှိုသွတ်ꩻ အယ်ကာလီဒြတ်စင်။ သဘာဝကို မော့ꩻနှောင်ꩻ isotopes Li-6 ယင်း Li-7 ဖုံႏရာ။ မေႏလျားဗာႏဆေ့ꩻဆေ့ꩻလဲ့ အခြီဒါႏ၊ အဓာတ်ကြူဝင်ꩻတဲ့ ယိုꩻတန် (မန်း- ဓာတ်ပြုလွယ်)။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:ဓာတုဗေဒ
ထရိုမ်းလိုꩻခွိုꩻ

**ထရိုမ်းလိုꩻခွိုꩻ**နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ မျန်မာခမ်းရင်ꩻသား ခင်ခွိုꩻနွယ်ႏဗူႏကို ကပါဒါႏ လိုꩻနမ်းဖွိုႏ(၄.၃ ပေ) လိုꩻမျိုꩻပေႏတမျိုꩻဒျာႏသွူ။ ထရိုမ်းခွိုꩻနွယ်ႏအစဲစ်ယိုခါနဝ်ꩻ အဝ်ႏကုဲင်ဒျာႏကွို့ꩻ (၃)ဖြာꩻလွုမ်ꩻသွူ။ အုံအဝ်ႏလွ့ဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထင်ꩻသွတ်ꩻ ခင်ခမ်းနယ်ႏ ခါကာဗိုရာသီထီဝ(ရေခဲ)ကောင် ကောင်ခင်ႏထျꩻသွူ။

## အုံအဝ်ႏဒါႏခင်ႏလမ်း
ထရိုမ်းလိုꩻခွိုꩻသီးနဝ်ꩻ အုံအဝ်ႏလွဒျာႏ ခင်ခမ်းနယ်ႏ၊ ခါကာဗိုရာသီကောင်ခင်ႏထျꩻသွူ။

အဝ်ႏထရိုမ်ခြောင်တန်ဒေႏသကို ထိုꩻလင်ꩻလွဉ်တဲင် အမိဉ်ꩻတွင်ႏလ့ꩻတငါခန်း ထရုံလိုꩻခွိုꩻသွူ။ အဝ်ႏအရပ်ဒေႏသနဝ်ꩻကို ထိုꩻလင်ꩻလွဉ်တဲင် ကလင်ꩻအုံခမ်တငါဒါႏ ခင်ခမ်းနယ်ႏကိုယိုနဝ်ꩻ လ့ꩻလဲဉ်း နေင်ႏပေါင်ꩻ ၂၀၀ရပ်အကျောင်ꩻ သေထွꩻဗာႏသွူ။

## အပွုံႏအငုဲင်ꩻ
ထရိုမ်းလိုꩻခွိုꩻဗူႏသီးအနမ်းနဝ်ꩻ အဝ်ႏကွို့ꩻ ၁၁၀ သိဉ်တီမီတာရပ်လွုမ်ꩻသွူ။ ကွဲတွော့ꩻ ဆုဲင်ꩻယိုနဝ်ꩻ တောႏလံးတောႏပါႏယင်းတွမ်ႏ လိုꩻခွိုꩻအလင်ဖုံႏတဲင် အနမ်းပွိုင်လဲ့ ထိုလွဉ်တိုꩻလဲဉ်းသွူ။

ထရုံခွိုꩻနွယ်ꩻယိုခါနဝ်ꩻ အဝ်ႏကုဲင်ဒျာႏကွို့ꩻ (၃)ဖြာꩻလွုမ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ


ကဏ္ဍ:ခင်လိုꩻခွိုꩻဗူႏ
ကဏ္ဍ:မျန်မာခမ်းထီလိုꩻခွိုꩻဖုံႏ
ဝေင်ꩻဆျောင်းတာ

**ဝေင်ꩻဆျောင်းတာ** (မန်း: ချောင်းသာမြို့) (အဲင်းကလေတ်: Chaungtha) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ပတေင်ခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏပတေင်ကို ကပါဒါႏ ပင်ႏလယ်ႏဖင်ႏ ကမ်းခြေဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ မွူးကွို့ꩻနာꩻစာႏရင်ꩻအလꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၉၀၀ ဖြာꩻသွူ။ ဆျောင်းတာကမ်းခြေ ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

 

ကဏ္ဍ:ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဝေင်ꩻငွေသောင်

**ဝေင်ꩻငွေသောင်** (မန်း: ငွေဆောင်မြို့) (အဲင်းကလေတ်: Pathein) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ပတေင်ခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏပတေင်ကို ကပါဒါႏ ပင်ႏလယ်ႏဖင်ႏထျꩻ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ငွေသောင်ကမ်းခြေ ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

 

ကဏ္ဍ:ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဘယ်ရီလီယမ်

**ဘယ်ရီလီယမ်**(အဉ်းကလစ်ဆျ်: Beryllium) ယို ထွာ alkaline earth သတ္တုတစားသှူ၊ အရောင်ႏနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏ မေႏလူးရောင်ႏ။ အဲတ်တမ်အမုဲင်နောဝ်ꩻ ထွာ ၄၊ သင်္ကေႏတနောဝ်ꩻ အှောန်ႏနယ်ဝင်ꩻ Be သှူ။ ဘယ်ရီလီယမ်သတ္တုယို ထွာဒါႏနှောင်ꩻ အစှူႏတဲင် ပေါႏရိုꩻ လိုꩻသှောန်အုံလှူꩻခါꩻသား၊ ခုမ်စမ်ႏတဲပ်တဲ့ဒါႏလဲန်းသား မဉ်ႏတမွေးတောဝ်းနောဝ်ꩻ လိုႏခှေါင်းတောဝ်းသှူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:ဓာတုဗေဒ
ဘိုရွန်

**ဘိုရွန်**(boron) ယို ထွာ သတ္တုတမွေးတောဝ်း ဓာတုဒြတ်စင်တစား၊ အထဲ့ရော့ꩻ ထာꩻရွောင်ကိုနောဝ်ꩻ အလဲန်းအဗူႏ ၃၊ ဝင်ꩻဟဲ့ꩻ သတ္တုလှိုႏ (non-metal)။ ဘိုရွန်ယို ခရစ်နေင်ႏ ၁၈၀၈ ဗာႏကိုခါ ဓာတုဗေဒ ပညာႏသျင်ႏ **သာ ဟမ်းဖှရီး ဒဲဗ္ဗီ **(Sir Humphrey Davy) ယင်း **ဂေး လာ့သဲက်** (J.L Gay Lussac) သီး ထွားထောင် မော့ꩻစ။ သဘာဝကို ထီႏနှောင်ꩻ အအုံအောဝ်ႏထာꩻ ပဉ်စားစား၊ ကဉ်းအာအာနောဝ်ꩻ ထွာ amorphous Boron ၊ အဖွန်ႏခေ့ꩻ ဖြေင်း (a dark powder)။ တုမ်ႏ အောက်သီစဲန်၊ ထီ၊ အဲက်သစ်၊ ယင်း အယ်လ်ကာလီဖုံႏ မာꩻတောဝ်းဝင်ꩻဓာတ် (မန်း- ဓာတ်မပြု)။ ကွယ်ႏတှော့ꩻ တုမ်ႏသတ္တု (metal) ဖုံႏ မာꩻဓာတ်၊ အကြုဲင်းလုဲင်ႏလွေꩻထိုꩻ ဘိုးရုဲက်ဒ် (borides) သှူ။ ကပှိုင်ခါꩻဖေႏဒါႏ အလျားအှောန်ႏထော့(မန်း- သတ်မှတ်စံအပူချိန်) ကိုယို တျာႏမေႏ ကာႏစပ်ꩻ ဘိုရွန် ဆေ့ꩻလုမ်ꩻ (poor electric conductor) ကွယ်ႏတှော့ꩻ အလျားမဉ်ႏသန်လှောန်နောဝ်ꩻ ဘိုရွန်ယို ထွာလှောန် တျာႏ ကာႏစပ်ႏအာႏဟောဝ် ဒြတ်စင်သှူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:ဓာတုဗေဒ
ကာဗွန်

လိုꩻမူႏ ကဆွအာဒါႏ **သဲင်** တွမ်ႏ **ခဲးတဲမ်းအီလိတ်** (မန်း- ခဲတံ)ယို ထွာ **ကာဗွန်**စင်စင်သှူ။ ဘူမိမေႏသွာႏ (မန်း- ကျောက်မီးသွေး)၊ မေႏသွာႏဖုံႏနောဝ်ꩻ ကာဗွန်စင်စင်မွေးတောဝ်းရိုꩻကီလဲ့  ကာဗွန်အောဝ်ႏပါ ၉၀ ရျာꩻခှေါင် (၉၀%)သှူ။ ကာဗွန်အောဝ်ႏပါငီꩻ ထာꩻခြိုꩻလောင်းလင်လဲ့ အောဝ်ႏအာဗလေားဗလားတန်။ ကောပ်ကာဗွန်ဒြတ်ငီꩻဝင်ꩻ အာငါႏတဲင် ဓာတုဗေဒယို ဖခါꩻဗာႏနေး **အဉ်အောဂဲန်းနေက် ဓာတုဗေဒ** ယင်း **အောဂဲန်းနေက် ဓာတုဗေဒ**(အဉ်းကလစ်ဆျ်: Inorganic chemistry and organic chemistry) သှူ။ အောဂဲန်းနေက်ဓာတုဗေဒယို ထွာ ဓာတုဗေဒ ကရော့ဖုဲင်ႏတုမ်ႏဒါႏ ကာဗွန်ဒြတ်ငီꩻဝင်ꩻ ခြေင်ခြေင်၊ ဗꩻတှိုႏဟန်ႏသနီꩻခါ ကသေထွꩻလဲန်း ကာဗွန်ဒြတ်ငီꩻဝင်ꩻနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏ အဗာႏသုမ်သေင်ႏ (၃၀၀ ၀၀၀)ဗော့ꩻဗော့ꩻတဲ့ရိုꩻ။ ထာꩻခြိုꩻ ကာဗွန်ကပါယို မဉ်ႏလဲ့ꩻဖေႏမေႏ တလီꩻကိုခြာတဲ့နောဝ်ꩻ၊ အောက်သီစဲန်ကိုတဲ့နောဝ်ꩻ ထွာလှောန် ကာဗွန်ဒုဲင်အောက်သုဲက် ဓာတ်လူး။ မဉ်ႏတလꩻလုမ်းတောဝ်း အောက်သီစဲန်တဲ့ အထွာလှောန် ကာဗွန်မိုနောက်သုဲက်သှူ။ ကာဗွန်တုမ်ႏ ဟုဲက်ဒရိုစဲန် မဉ်ႏကြူဝင်ꩻနောဝ်ꩻ လꩻ မီတိန်းဒြတ်တအှို၊ အောဂဲန်းနေက်အဲက်သစ်ဖုံႏနုဲင်း ကဲတ်သိုလဉ်း (မန်း- ဓာတ်ဆီ)၊ ယင်း ဒေါဝ်ခှိုꩻ (အဉ်းကလစ်ဆျ်- alcohol) ဖုံႏ။ မဉ်ႏအှောန်ႏငီꩻတုမ်ႏ အောက်သီစဲန် ယင်း ဟုဲက်ဒရိုစဲန် နီဗာႏလို့ꩻနောဝ်ꩻ လꩻ ကာဘိုဟုဲက်ဒရိတ် ဒြတ်ငီꩻဝင်ꩻ နုဲင်း အဲက်သီတေက်အဲက်သစ်ဖုံႏနောဝ်ꩻသှူ။ ကာဗွန်ယို တုမ်ႏ သတ္တုဖုံႏလဲ့ အောဝ်ႏငီꩻဝင်ꩻလꩻ၊ ထာနောဝ်ꩻနောဝ်ꩻ ဝင်ꩻဟဲ့ꩻ ကာဘုဲက်။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:ဓာတုဗေဒ
ရဟန်ꩻတာႏ

‍‍‍

ပုဂ္ဂိုလ်ႏကလꩻလဲဉ်းဒါႏ အရဟတ္တမဂ်နဝ်ꩻ ဝင်ꩻဟဲ့ꩻ **ရဟန္တာႏ**သွူ။ **အရဟာ** နုဲင်းနဝ်ꩻလဲ့ အဝ်ႏဟဲ့ꩻဒျာႏသွူ။ မီႏမာꩻသီမာႏဗာႏ ရဟန္တာႏနဝ်ꩻ၊ တခံႏထွိုက်တဝ်းဒွုမ်ရဟန်ꩻထွူတကာႏတဝ်း သက်မီႏထဲ့ မဲ့မီႏဗေင်ႏ မီႏသီတနီꩻခါသူꩻလဲ့ လင်ꩻဗာႏသွူးစွဉ်ႏ အပယ်ႏဘွုံႏ ငါးရုဲင်ꩻခမ်းသွူ။ ရဟန္တာႏဓာတ်တောႏနဝ်ꩻ အဗွေႏနမ်းကဓိဋ္ဌာန်ႏခါꩻဒါႏအခိန်ႏမီႏဗွေမ့ꩻ အီႏထဲ့လ့ꩻသွူ။ နီဗွေႏမျတ်ဘုရာꩻ ကပွင်ꩻပေါႏလွဉ် လိုꩻအခမ်းတဲင် အဝ်ႏအုံသတင်ꩻသွုံꩻ ရာႏဇဂြိုဟ်ႏခမ်း ခိန်ႏခါႏကာႏလ သမယအယံꩻတွင်ꩻနဝ်ꩻ ပျူလိုꩻခွိုꩻ ဘလ္လိက တပုဿနဝ်ꩻ အဝ်ႏဥက္ကလာပခမ်းကို လွဉ်ဖြေꩻစာကူꩻကားထာꩻတဲင် ကွဲလွေꩻလွေꩻ ကွဲကာကာတွော့ꩻ တွိုႏလွဉ်စွဉ်ႏနီဗွေႏဘုရာꩻထျꩻ ဗ့ꩻလွဉ်စွဉ်ႏနီဗွေႏဘုရာꩻငါတဲင် ဝုဲင်ႏရိုႏရိုႏသေႏသေႏထွူ နီဗွေႏမျတ်ဘုရာꩻတွော့ꩻ သင်ꩻရာꩻခင်ႏလမ်း လွေꩻအုံလင်ꩻခန်းဒျာႏ ပငါပရာꩻသွူ။ နီဗွေႏမျတ်ဘုရာꩻလဲ့ ဟော်ꩻဖေႏတရာꩻတောႏတဲင် တပုဿနဝ်ꩻ ထွာလ့ꩻခန်းသောတာႏပန်ႏဥပါသကာႏတဖြာꩻတဲင် ဘလ္လိကနဝ်ꩻ လꩻအဘိညာဉ်ႏသူပါꩻတွော့ꩻ ထွာလꩻခန်း ရဟန္တာႏနဝ်ꩻသွူ။ သမဲင်ꩻတောႏအလ့ꩻ ဗွေႏမျတ်ဘုရာꩻဝါႏတောႏ တိန်ႏလ့ꩻ (၂၀)နေင်ႏ၊ မဟာႏသက္ကရာဇ် (၁၂၃)ဗာႏနေင်ႏတဲင် နီဗွေႏဘုရာꩻအသောင်နဝ်ꩻ ရဟန္တာႏငတ်ꩻရျာꩻအဝ်ႏရံႏခူထွူတဲင် အုံဒင်ႏလွေꩻတွမ်ႏ ခွန်သိကျာꩻကဖန်ဆင်ꩻဖေႏဒါႏ လူꩻကဝ်ႏလောရထာꩻတွော့ꩻ ကျွꩻလွေꩻခန်း ဧရာပထနဂါꩻတဖါပို ကလူႏခါꩻဒါႏ ဇလုံကောင်လောင်းသွူ။ ကွပ်ပွိုး သျင်ႏအရဟံ ရဟန္တာႏမျတ် အွဉ်ႏနယ်၊ ဟော်ꩻနယ်ဖေႏ ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏတရာꩻ အစဲစ်အမဲဉ်ႏတဲင် ပုဂံႏခမ်းထီသားဖုံႏလဲ့ ထွာလွဉ်အီဗာႏ ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ ဘုရာꩻတကာႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

*
ဗွေႏဗွန်နန္ဒဝံသ၊ ကျောင်ꩻနောင်တောင်ꩻ

### ဗွေႏဆရာႏတောႏ ဘဒ္ဒန္တနန္ဒဝံသ ထေရုပ္ပတ္တိအအဲဉ်ႏ
ဇာႏတိရပ်ရာႏတွမ်ႏ မွိုးဖါ နဝ်ꩻ အောဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏဟိုပုံꩻ ဒုံဟိုနာꩻကိုသွူ။ ဗွေႏဆရာႏတောႏလွူးဖွာꩻမွူးနီꩻနေင်ႏနဝ်ꩻ ၁၂၉၅ ဗာႏ တင်ꩻကျွစ်လာဆန်ꩻ ၁၂ နီꩻ မွူးနီꩻစနေႏ၊ လွူးဖွာꩻလင်ꩻ အွိုင်ႏစငေါဝ်ꩻ ဒုံကောင်နေင်ႏ (ဟိုနာꩻ) ကိုသွူ၊  မွိုးဖါ နီပါꩻမိဉ်ꩻနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ စင်ꩻဖါစန္တိနန်း၊ စင်ꩻမွိုးလွန်းသီးသွူ၊ ဗွေးဆရာႏတောႏယို ထွာဒျာႏ ပိုအပေႏသွတ်သွူ။

### အုံကျောင်ꩻသွဉ်ပညာႏ
ခွန်မောင်ဟုဲင်းယို သက်ထွိုင်ႏလꩻ ၉ နေင်ႏ၊ နေင်ႏ ၁၃၀၃ −ဗာႏ၊ ဒဲဉ်ကံလောင်း (၈)နီꩻ မွူးနီꩻ ကျာꩻသပတေꩻ နဝ်ꩻ မွိုးဖာအပ်လွေꩻထေ့ꩻ ကျောင်ꩻဟိုနာꩻ ကျပ်ပျု ဗွေႏဆရာႏတော်ႏ ဗွေႏဗွန် စိန္တာႏထျꩻတဲင် သွဉ်ထူႏလွေꩻဗာႏ အခေႏခံႏပညာႏဖုံးသွူ၊ 

### ထွာသျင်ႏပေႏ သာႏမဏေႏ
ခွန်မောင်းဟုဲင်း အုံကျောင်ꩻ ထွိုင်ႏလꩻ တနေင်ႏလွို နေင်ႏ၁၃၀၄ −ဗာႏ၊ ဝါႏဆိုႏလာဆန်ꩻ ၄ နီꩻ မွိုးဖာနီပါꩻ ထွာဖေႏပစ္စေꩻလစ်ပါꩻတကာႏတဲင် ဗွေႏဆရာတောႏဉီးစိန္တာႏယို ခံႏထွာဖေႏ ဥပဇ္စျာယ်ꩻဆရာႏတဲင် ခံႏထူႏထွာလွေꩻအောဝ်ႏအရန်းဖွိုးဘဝကိုတွော့ ထွာထင်ႏလွေꩻဗွေႏသျင်းအရန်းထိုကိုသွူ၊ ဗွေႏသျင်ႏဘဝ ဖန်ဖေႏဘွဲ့ꩻမဉ်ꩻနဝ်ꩻ (သျင်ႏနန္ဒာဝံသ နဲင်းနဝ်ꩻသွူ၊

### အောဝ်ႏထွာသျင်ႏ ထန်းသဲင်းအုံချာလိုꩻလမ်းဘဝ တဆင်ႏ
ကွပ်ပွိုးစွဉ်ႏသꩻယိုမာꩻထွာတဲင် သျင်ႏနန္ဒဝံသယို ကွီအခွင်ꩻဗွေႏဆရာတော်ႏထျတဲင် ကွီထွက်သဲင်ꩻလမ်းတွော့ꩻ ဗွေႏဆရာလဲသမ်းလောက်ကာႏငါႏဝွေꩻပညာႏတဲင် အွဉ်ႏစွꩻစဉ်ႏတောဝ်းတလဲင်းချင်းသွူ၊ ဗွေႏဆရာတော်ႏရိုꩻ ဖေႏပေါႏမဲဉ်ထွက်လဲꩻ တဲမ်းသေꩻခါꩻဗာႏ လိတ်စောင်ႏတစွိုးစွိုးမထွက်လꩻဗွေႏဆရာနဝ်ꩻ ထွဉ်ႏမာꩻသေꩻခါနေက ထာꩻမာꩻသွူ၊ ကွပ်ပွိုးမဲဉ်သဲင်ꩻငါႏတဲင် ခံꩻယပ်ပင်ႏပန်ꩻ လွိုက်ရွေꩻလင်ꩻစွဉ်ႏခင်ႏခမ်းယဉ်သူႏကိုတွော့ꩻ ကျမ်ႏစဲႏ တဲမ်း တနီꩻ နီသွံမဲ့ငါသွူ၊  အဆုဲင်ꩻသွတ်ဗွေႏဆရာတော်ႏလဲ့ꩻ အဉ်ႏစွꩻခွင်ꩻ ခန်ႏတဲင် ဗွေႏသျင်ႏနန္ဒာဝံသ လဲ့ꩻ ထွက်သဲင်ꩻ ဆောင်းထိုꩻဗာႏခန်း လိုꩻလမ်းဘဝ တဆဲင်ႏပေးသွူ။ 

### ဒုတိယလဲင်ႏ အုံကျောင်ꩻ ဗုဲင်သျင်ႏ ထွာရဟန်ꩻ
ခွန်မောင်ဟုဲင်းယို ကွပ်ပွိုးစွဉ်ႏ လိုꩻလမ်းဘဝယို ကိစ္စအာငါႏတဲင် သေနာႏချာနမ်းတဲင် လလွေꩻခန်းသံႏဝွေႏတဲင် ကွီခွင်ꩻယင်းဗွေႏဆရာတောႏ အခွင်ꩻတွော့ꩻ သက် ၃၃ အရွယ်ႏချိန်းနဝ်ꩻ နေင်ႏ၁၃၂၇ −ဗာႏ ဒဲဉ်သံလာဆန်ꩻ ၂ ဟာနဝ်ꩻ ထင်ႏအုံချာယင်းကျောင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ထွိုင်းတွိုႏလွေꩻခန်း နေင်ႏ၁၃၂၈ −ဗာႏ ပထမဝါႏဆိုႏလောင်း (၄ )နီꩻ မွူးနီꩻ ဗုဒ္ဓဟူ မွူးရေဝ်ꩻခိုႏ ၇ နား၇ီႏ ပုဲင်မီနှစ် ၅၀ အခိန်းနဝ်ꩻ ဆရာႏဗွေႏဗွန် စိန္တာႏ တွမ်ႏတကာႏအမျာꩻ ခံႏထွာဖေႏ ပစ္စေꩻလစ်ပါꩻတကာႏတဲင်  ဗွေႏဆရာႏတောႏ ဘဒ္ဒန္တ ကလျာဏ ကျောင်ꩻဗန်းပိန်ꩻ ထွာဖေႏဥပဇ္စျာယ်ႏ ဆရာႏတဲင် ကျောင်ꩻဟိုနာꩻ ဥဒကုက္ခေပနဒီ သိမ်ႏကို အောဝ်ႏသျာင်ႏသမဏေႏဘဝ နွို့ꩻကီသွော့ꩻထင်ႏခန်းဒျာႏ အရန်းထို ရဟန်ꩻဘဝကိုသွူ။

### သတင်ꩻသွုံꩻ ကျောင်ꩻနောင်တောင်ꩻ
တွိုႏလွေꩻနေင်ႏ ၁၃၄၄ −ဗာႏ ဒဲဉ်သီႏလာဆန်ꩻ (၈)နီꩻနဝ်ꩻ တကာႏနောင်တောင်ꩻ ထင်ႏပင်ꩻတဲင် တွမ်ႏသျင်ႏပေႏ ၃ ပါꩻ ကျွꩻလင်ꩻအုံသတင်ꩻသုံꩻခန်းဒျာႏကျောင်ꩻနောင်တောင်ꩻ ကိုသွူ၊ အောဝ်ႏအုံကျောင်ꩻနောင်တောင်ꩻ အခိန်ႏတွင်ꩻ တကာႏပေးလိုလမ်းသီး ဖေႏကသွဉ်ဗာႏ လိတ်ပအိုဝ်ႏတဲင် နေႏတွမ်ႏညဏ်ႏအာႏ နွောင်ꩻရာꩻကူႏညီႏ နိꩻဆော်ႏကျိုꩻဆောင်ႏဖေႏသွူ၊ သာႏသနာႏရေꩻကိစ္စ ပရိယတ္တိလိတ်သွဉ်တွိုက်က်ဖေႏကထွာတဲင် ကျိုꩻဆောင်ႏခွုမ်မာꩻဖေႏထာꩻမာꩻဖုံႏသွူ၊

## အာႏကွိုꩻ


ကဏ္ဍ:ပအိုဝ်ႏဗွေႏလိုꩻကျောင်ꩻသီး နမ်းခြောင်ꩻခရာႏ
နုဲက်ထရိုစဲန်

**နုဲက်ထရိုစဲန်** ယို အလဲန်း အဲတ်တမ်အမုဲင် ၇၊ သင်္ကေႏတနောဝ်ꩻ ထွာ N သှူ။ စကျဝဠာႏကိုနောဝ်ꩻ နုဲက်ထရိုစဲန် ပါအာအေားတန်။ နဲန်ႏထီဇျာꩻကဲꩻလဲက်သီ (အဉ်းဂလစ်ဆျ်: Milky way Galaxy) (မန်း- နို့ရည်ဆမ်းဂလက်ဆီ သို့မဟုတ် နဂါးငွေ့တန်းဂလက်ဆီ) တုမ်ႏ မှူးအစှိုꩻအလှောင်ႏကိုယို နုဲက်ထရိုစဲန် ဆေ့ꩻအာ အောဝ်ႏအမုဲင် နွတ်ꩻ ကို၊ ကမ္ဘာႏဟမ်ႏလောင်းနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏ ၇၈%။ နုဲက်ထရိုစဲန်ယို သကော့လိုꩻခှိုꩻ ရူပဗေဒပညာႏသျင်ႏ **ဒယ်နီယယ် ရူတာဖှော့ဒ်** ထောင်လှောန်ꩻလꩻ ခရစ်နေင်ႏ ၁၇၇၂ ဗာႏကို။ လိုꩻသီးနမ်းကိုယို နုဲက်ဒရိုစဲန် အောဝ်ႏပါလꩻ ၃% သှူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:ဓာတုဗေဒ
ဝေင်ꩻငပုတေား

**ဝေင်ꩻငပုတေား** (မန်း: ငပုတောမြို့) (အဲင်းကလေတ်: Ngapudaw) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ပတေင်ခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏငပုတေားကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻပတေင်ဖဲ့ꩻနဝ် ဗွော့ꩻညာꩻအဝ်ႏ (၁၆)မဲင်ႏသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

 

ကဏ္ဍ:ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ