open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ဥပေက္ခာပါႏရမီႏ

၁။ "ဥပေက္ခာႏပါႏရမီႏကရိုꩻနောဝ်ꩻ"
မဟာကရုဏာႏ တွမ်ႏဥပါယ ကောသလ္လဉာဏ်ႏယို မာꩻခင်ႏကန်တဲင် အလိုႏအောဝ်ႏ၊ အလိုႏအဲဉ်ထောဝ်း သတ္တဝါႏ သင်္ခါႏရသီးအလောင်းယို အရက် အစင်ꩻ၊ သညင်ꩻ လွꩻထီႏညီႏမျတရျား ဗွိုန်ပီလွဝင်ꩻ အွဉ်ႏလင်ꩻဗာႏ သဖော်ꩻနုဲင်းယိုနောဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻဗာႏ"ဥပေက္ခာပါႏရမီႏ"သွူ။
၂။ "ဥပေက္ခာပါႏရမီႏအကျိုꩻကဗျာ"
- အရက်အစင်ꩻ - တရျားလင်ꩻငါႏ
လောင်ꩻဆားထွာတွင်ꩻ - အွဉ်ႏသꩻလင်ꩻဗာႏ
ဘုရာꩻလဲ့ထွာ - ချွစ်ပါသတ္တဝါႏ
နိဗ္ဗာန်ႏခမ်း - ကျွꩻသမ်း ဖျော်တွိုႏငါ။
၃။ "ဥပေက္ခာႏပါႏရမီႏ ပဋိပက္ခတရာꩻနောဝ်ꩻ"
ဣဋ္ဌာႏရုံႏ အနိဋ္ဌာႏရုံႏ အနိဋ္ဌာႏရုံႏ နီပါꩻအလောင်းယို ထာꩻမျတ တရျားမု တအဲဉ်ထောဝ်း သꩻမျိုꩻနောဝ်ꩻသွူ။
၄။ "ဥပေက္ခာႏပါႏရမီႏယို"
(က) ဥပေက္ခာႏပါႏရမီႏ
(ခ) ဥပေက္ခာႏဥပပါႏရမီႏ
(ဂ) ဥပေက္ခာႏပရမတ္ထပါႏရမီႏ ပွါꩻယင်း ၃-ပါꩻသွူ။
၅။ "ဥပေက္ခာႏပါႏရမီႏ ၃-ပါꩻအထူꩻ (ပွိုင်းကွာႏဝင်ꩻ)"
(က) နီပိုမာꩻ နီပစ္စေꩻဥစ္စာႏဖုံႏယို ကရဲးကာႏကွယ်ႏဖေႏဒါႏ သတ္တဝါႏသီးအလောင်းဖုံႏယိုလဲ့နဝ်ꩻ၊ တရဲးကာႏကွယ်ႏဖေႏဒါႏတဝ်း သတ္တဝါႏသီးဖုံႏသူꩻအလောင်းလဲ့နဝ်ꩻ မိတ်ဆွေႏရန်ႏသူႏ တခွယ်ꩻချာꩻတဝ်းတဲင် ကအွဉ်ႏဒါႏ သꩻတရျား၊ ကအွဉ်ႏဒါႏ သꩻညီႏညီႏမျမျယို ဟဲ့ꩻဗာႏ"ဥပေက္ခာႏပါႏရမီႏ"သွူ။
(ခ) အကျောင်ꩻပျုတွမ်ႏ နီစူခင်ႏ အင်္ဂါႏပေႏတန်ဖုံႏယိုတဲင် ကေꩻဇူꩻကအဝ်ႏဒါႏ သတ္တဝါႏသီးဖုံႏသူꩻအလောင်းယိုလဲ့ မိတ်ဆွေႏရန်ႏသူႏ တခွယ်ꩻချာꩻတောဝ်းတဲင် ကအွဉ်ႏဒါႏသꩻတရျားရျား၊ ကအွဉ်ႏဒါႏသꩻညီႏညီႏမျမျယို ဟဲ့ꩻဗာႏ "ဥပေက္ခာႏဥပပါႏရမီႏ"သွူ။
(ဂ) နီအသက်ယို ကရဲးကာႏကွယ်ႏဖေႏဒါႏ သတ္တဝါႏသီးဖုံႏအလောင်းယိုလဲ့နဝ်ꩻ၊ ကရဲးကာႏကွယ်ႏဖေႏဒါႏတောဝ်း သတ္တဝါႏသီးဖုံႏအလောင်းလဲ့နဝ်ꩻ မိတ်ဆွေႏရန်ႏသူႏ တခွယ်ꩻချာꩻတောဝ်းတဲင် ကအွဉ်ႏဒါႏ သꩻတရျားရျား၊ ကအွဉ်ႏဒါႏသꩻ ညီႏညီႏမျမျယို ဟဲ့ꩻဗာႏ "ဥပေက္ခာႏပရမတ္ထပါႏရမီႏ"သွူ။
၆။ "ဥပေက္ခာႏပါႏရမီႏတွမ်ႏ နာရဒဇာတ်တောႏ"
(၁) ကတွိုႏဗြဟ္မာႏ ကွပ်မေတ္တာႏ
(၂) ကဖျော်ဗြဟ္မာႏ ကရုဏာႏ
(၃) ကထွာဗြဟ္မာႏ မုဒိတာႏ
(၄) ဥပေက္ခာႏ ကွပ်ပွါမျာꩻဗာႏ ဗြဟ္မာႏခမ်းသူꩻ တွိုႏဖျော်စူꩻ။
အွိုးစခါကရီး အလောင်ꩻစိုး မိထိလာႏခမ်းကို အင်္ဂတိခွန်ဟော်ခံꩻ အောဝ်ႏအုပ်ချုက်အယံတွင်ꩻ အင်္ဂတိခွန်ဟော်ခံꩻ အပိုမူႏရုဇာႏနောဝ်ꩻ ပညာႏထာꩻဒါႏလဲ့တန်၊ ထာꩻယူႏလဲ့မွေး၊ ထာꩻစွေးလဲ့မဲဉ်ႏ၊ ဉာဏ်ႏလဲ့ယံနောဝ်ꩻသွူ။
တွိုႏတနီꩻခါ အဖါအင်္ဂတိခွန်ဟော်ခံꩻနောဝ်ꩻ ယွုမ်းအမတ်ငေါဝ်းတဲင် လွေꩻဆယ်ꩻကပ်ခန်း မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ကဿပတက္ကတွဉ်ꩻထျꩻတဲင် တက္ကတွဉ်ꩻဟော်ꩻဖေႏ "ကုသိုလ်ႏ အကုသိုလ်ႏ ဟောဝ်ကျိုꩻကုဲင်ကျိုꩻ တအဲဉ်ထောဝ်း၊ မွိုးဖါဆရာႏ တအဲဉ်ထောဝ်း၊ ဘဝငါလဲ့ တအဲဉ်ထဝ်း၊ ကုသိုလ်ႏလဲ့ မာꩻခရာႏတလိုႏတောဝ်း" ဟော်ဖေႏတရာꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻတဲင် ယွုမ်းနောဝ်ꩻတွော့ꩻ ထာꩻယူႏမာႏ မိစ္ဆာႏဒိဋ္ဌိသꩻယို နွို့ထိုꩻခန်းဒျာႏတဲင် သေရွုမ်ꩻ ကမာꩻအကုသိုလ်ႏ၊ ပျောႏရွုမ်ꩻ ကာႏမဂုဏ်ႏ စွုမ်ႏနီꩻစွုမ်ႏဟာနဝ်ꩻသွူ။
နောဝ်ꩻမꩻ အပိုမူႏ ရုဇာႏနောဝ်ꩻ နေးတွမ်ႏထာꩻယူႏမွေး၊ ထာꩻစွေးမဲဉ်ႏ သမ္မာဒိဋ္ဌိထာꩻယူႏတဲင် အဖါခွန်ဟော်ခံꩻ ထာꩻယူႏမာႏ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိသꩻယို ယံထိုꩻမားနောဝ်ꩻ ကုသိုလ်ႏ အကုသိုလ်ႏအကျိုꩻတရာꩻ အဝ်ႏဒျာႏအကျောင်ꩻ ဟော်ꩻခြုဲင်းနယ်ဖေႏ အမျိုꩻမျိုꩻ၊ ရိုꩻဖေႏအစားစား အနယ်ꩻနယ်ꩻလဲ့ တလꩻတောဝ်းနောဝ်ꩻသွူ။
အဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻ အပိုမူႏရုဇာႏနောဝ်ꩻ ခေါက်ဝုဲင်ႏစွဉ်ႏ အရပ်သွစ်ꩻမျက်နာႏတဲင် ဓိဋ္ဌာန်ႏတောင်ꩻပြန်ႏခန်းနုဲင်းယို- "ရဟန်ꩻပုဏ္ဏာꩻ လူꩻဗြဟ္မာႏသီးသီးဖုံႏဟွေး- ကျွꩻလွဉ်ယိုကိုတဲင် နေးတွမ်ႏနမ်းစွန်ꩻ ပငါပရာꩻ နီဖါထာꩻယူႏမိစ္ဆာႏယို ယံစွဉ်ꩻထိုꩻခန်းနော"ဓိဋ္ဌာန်ႏတွိုင်ႏတယ်ႏခန်းနုဲင်းယိုသွူ။
နောဝ်ꩻမꩻ ဘုရာꩻလောင်ꩻ နာရဒဗြဟ္မာႏလဲ့ ဖန်ဆင်ꩻလင်ꩻနမ်းရသေ့ꩻ ဗုဲင်သောဝ်ႏဖေ့ꩻ ရုံႏသင်္ကန်ꩻတွော့ꩻ လင်ꩻဟော်ꩻဖေႏခန်း အင်္ဂတိခွန်တရာꩻနောဝ်ꩻသွူ၊ ခွန်တန် ကထင်ႏနာႏဗာႏ ဗြဟ္မာႏရသေ့ꩻတရာꩻတဲင် ထာꩻယူႏမွေး ထာꩻစွေးဒါႏ သမ္မာဒိဋ္ဌိသꩻ နွို့သော့ꩻချာယင်းဒျာႏနောဝ်ꩻသွူ။
နာရဒဗြဟ္မာႏယို ကွပ်ပွာꩻမျာꩻ အားထုတ်ဖြဲ့ꩻထဲမ်ဗာႏ ဥပေက္ခာႏ ပါႏရမီႏနောဝ်ꩻမꩻ ထင်ႏထွာဗာႏ ဗြဟ္မာႏ၊ တွိုႏထင်ႏဗာႏ ဗြဟ္မာႏခမ်းနောဝ်ꩻသွူ။
### အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ
ဝေင်ꩻပလ

**ဝေင်ꩻပလ** () () နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်နဝ်သွတ်ꩻ တနိဉ်းတာယီတွိုင်ꩻဒေႏသတန် မေက်ခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏပုလောကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။  ဝေင်ꩻပလယို ကရီးခါနဝ်ꩻ ထွာဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏပုလောကို ကအဝ်ႏပါဒါႏ ဒုံတဒုံဒျာႏတဲင် ယိုခါနဝ်ꩻ အွိုင်ႏတို တောမ်ႏ အွိုင်ႏပလဖုံႏကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဒုံဖုံႏယို လွောင်ႏဗူႏလွေꩻလုဲင်ႏ ဝေင်ꩻပလ တောမ်ႏ အမုဲင်(၁)၊ အမုဲင်(၂)၊ အမုဲင်(၃)၊ အမုဲင်(၄) ရပ်ကွက်ခြွဉ်း (၄)ကွက်သွူ။ အဝ်ႏဒုံအရန်း ကဒင်ႏထိုꩻဒါႏ ဝေင်ꩻအရန်းနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၆ ဗာႏ ခမ်းကိုရေꩻဝွန်ႏတန်ဌာႏန လိတ်အမိန်းကျောႏညာႏ အမုဲင်(၅၂၀/၂၀၁၆) အလꩻ အွဉ်ႏထွော့လွေꩻအတီႏသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:တနိဉ်းတာယီတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
.net

ဒိုမေင်းမိဉ်ꩻ **net** နဝ်ꩻ အိဉ်တာနဲတ်လောင်းကသွုံꩻဒါႏ ‌ဒိုမေင်းအမိဉ်ꩻစနိစ်ယို ထွာအရန်းထို ဒိုမေင်းတမျိုꩻဒျာႏသွူ။ .netဒိုမေင်းယိုနဝ်ꩻ  ရေႏရွယ်ႏခါꩻ ကွန်ယဲက်အစွိုꩻအဗူႏတာႏသွူ။ တခွုန်ယိုတခွုန်နဝ်ꩻ ရဲးခါꩻနေးအဲဉ်တဝ်းတဲင် အဗိုန်နုဲင်းဒိုမေင်းအမိဉ်ꩻ .comအတွိုင်ꩻ  လိုꩻကျိုက်အဝ်ႏအာသွူ။ ၂၀၁၅ ဗာႏနေင်ႏအလꩻ ဒိုမေင်းမိဉ်ꩻ .netနဝ်ꩻ တောမ်ႏ .tk .com  .de ဖုံႏယိုလိုꩻကျိုက်အာ ဒိုမေင်းဖုံႏသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:အရန်းထိုဒိုမေင်းဖုံႏ
ဝေင်ꩻမေက်

**ဝေင်ꩻမေက်** ()  () နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်နဝ်သွတ်ꩻ တနိဉ်းတာယီတွိုင်ꩻဒေႏသတန် အခဝ်နဝ် မေက်ခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏမေက်ကို ကအဝ်ႏဒါႏ အန်ဒမန်ပင်ႏလယ်ႏ(ဗိဉ်းကလားပင်ႏလယ်ႏ)ထျꩻ ပင်ႏလယ်ႏသင်ဖော်ꩻတွူး ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ခရဲင်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏ အိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၀ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၂၀၉,၀၀၀ ဖြာꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:တနိဉ်းတာယီတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဝေင်ꩻစျုန်းသု

**ဝေင်ꩻစျုန်းသု** () () (ဝေင်ꩻကမ်းမော်"လဲ့အဝ်ႏဟဲ့ꩻ) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်နဝ်သွတ်ꩻ တနိဉ်းတာယီတွိုင်ꩻဒေႏသတန် အခဝ်နဝ် မေက်ခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏစျုန်းသုကို ကအဝ်ႏဒါႏ အန်ဒမန်ပင်ႏလယ်ႏ(ဗိဉ်းကလားပင်ႏလယ်ႏ)ထျꩻ မေက်ကြွန်ဗူႏလောင်း ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏ အိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၅,၅၄၈ ဖြာꩻသွူ။ အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻမေက် ဖဲ့ꩻတွို့ꩻနဝ် ကမ်းမော်ကြွန် အခဝ်ကွဉ်ႏထင်ꩻ ကြွန်ရဲဉ်ႏလောင်းနဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:တနိဉ်းတာယီတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဝေင်ꩻပုလော

**ဝေင်ꩻပုလော** ()  () နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်နဝ်သွတ်ꩻ တနိဉ်းတာယီတွိုင်ꩻဒေႏသတန် အခဝ်နဝ် မေက်ခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏပုလောကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏ အိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၁၈,၉၃၆ ဖြာꩻသွူ။

## ပင်ႏလယ်ႏဖင်ႏ(ကမ်းခြေ)တောမ်ႏ ဖြေႏအီအရွိုး ခင်ႏလမ်းဖုံႏ
* ဖိုးရှမ်းဘုရာꩻ ကမ်းခြေ (ဒုံရှပ်ပုံ)
* မိုးမခ ကမ်းခြေ (ဒုံဖော့)
* မီးလောင်ချောင်းထီထဲ့ (ဒုံမီးလောင်ချောင်း)

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:တနိဉ်းတာယီတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဒုံပင်တွန်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏတောင်ႏကီꩻ

**ဒုံပင်တွန်ႏ** (မန်း: ပင်တွန်ရွာ) () **ဒုံတန်ပင်တွန်ႏ**နဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻလွေꩻ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏအခဝ်နဝ် ဖြားဗွာခမ်း တောင်ႏကီꩻခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတောင်ႏကီꩻ အွိုင်ႏပင်တွန်ႏကိုနဝ်ꩻသွူ။ ဒုံကအဝ်ႏဒါႏ ခင်ႏလမ်းကိုဒ်နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ၂၀၀၂၈၆ သွူ။ ဒုံပင်တွန်ႏယို မိဉ်ꩻစစနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ **ပင်တွုန်ႏ** နုဲင်ႏနဝ်ꩻသွူ။ ပွိုင်းလဲင်ႏစခါနဝ်ꩻ ပင်တွန်ႏယို ထွာဒျာႏ ဆေꩻလယ်ႏသားဖုံႏ ဖြေꩻစာကူꩻကားကွန်ႏသယ်ႏသား ခင်ႏလမ်းအုံဒျာႏတွော့ꩻ ယိုခါ ပင်တွန်ႏကရိုꩻဒါႏ  ဒုံမဉ်ꩻယို အကျောင်ꩻပျုဒျာႏတွမ်ႏ ဒုံတန်ဆꩻထင်ꩻနဝ်ꩻ ပွိုင်ႏလဲင်ႏထွာဒျာႏဆေꩻပင်တဲင်တွော့ꩻ တွိုႏတနီꩻ  ကွန်ႏသယ်ႏဖြေꩻစာထာꩻသားဖုံႏ အုံဗူႏဝင်ꩻတဲင် ဖြေꩻစာကူꩻကားထာꩻတွော့ꩻ တွိုႏတဟာ ကွပ်ပွိုႏစွဉ်ႏ လိုꩻဖုံႏ"တွုန်ႏဗာႏထာꩻ"တဲင် ဟဲ့ꩻပင်တွုန်ႏ ယိုခါ ဖန်ထိုꩻတေားဗာႏ အောဝ်ႏပင်တွုန်ႏနဝ်ꩻတွော့ ဖန်ဖေႏတေား (ပင်တွန်ႏ)နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။

## ကျောင်ꩻပင်တွန်ႏ
ဒုံပင်တွန်ႏယို ကျောင်ꩻအောဝ်ႏနီကျောင်ꩻသွူ။ ပထမ ကျောင်ꩻတန် ပင်တွန်ႏ ၊ ပင်တွန်ႏကျောင်ꩻနဝ် အောဝ်ႏနီကျောင်ꩻသွူ။ နီဒုံပေါင်ꩻငီꩻဝင်ꩻတဲင် ဖန်ငီꩻလို့ဝင်ꩻ (ပင်တွန်ႏဒုံတန် ) နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ပွိုင်းလဲင်ႏစခါ ကွပ်ပွိုးစွဉ်ႏ ထင်ႏကျောင်ꩻ ညာꩻငါႏတဲင်တွော့ꩻ ဗွော့ꩻရာꩻတကာႏကျောင်ꩻနဝ်သီး တယ်ႏလူႏထဲင်းယင်း ကျောင်ꩻနဝ် ကျောင်ꩻတဖြုံႏ သေထွꩻဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။

## အာႏဇာႏနီႏကောင်
စွုမ်ႏနေင်ႏ ပေါႏတွိုးသွူ တောႏလင်ꩻလောင်း ၅ နီꩻယို ၊ နီပအိုဝ်ႏအွဉ်ငါလိုꩻတန်သီး ကွပ်ပွိုးစွဉ်ႏ ရက်စွိုးခွိုꩻတွိုက်ꩻခꩻထန်ႏဖေႏ ပဒေႏသရာဇ် ခေတ်တဲင် စွဉ်ꩻသွီႏ စွဉ်ꩻသက်တွော့ꩻ ကကုဲင်ထိုꩻလဲဉ်ႏဒါႏ နီပအိုဝ်ႏအာႏဇာႏနီႏ လိုꩻတန်သီႏ နမ်ႏခန္ဓာႏဖုံႏယို၊ အောဝ်ႏပလို့ꩻသေꩻခါꩻ ပင်တွန်ႏဒုံတန် ဆကီတွို့ꩻတဲင်၊ ယိုခါပင်တွန်ႏ ဒုံတန်ဆကီတွိုꩻနဝ်ꩻ ဖန်ဖေႏ အာႏဇာႏနီႏကောင်နဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ စွုမ်ႏနေင်းကအောဝ်ႏမာꩻဒျာႏ အာႏဇာႏနီႏမွူးနီꩻနဝ်ꩻ အောဝ်ႏလွေꩻဒျာႏ ဒုံပင်တွန်ႏ ဆꩻကီတွို့ꩻ အာႏဇာႏနီႏ ကောင်လောင်း နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။

## ပင်တွန်ႏကျောင်ꩻတန် သမဲင်ꩻအဲဉ်ႏ
နေင်ႏထူꩻလာမျတ်တနꩻလင်ꩻ ၁၃၃၈ ဗာႏ ဒဲဉ်သီႏလာပတာ ၁၀ နီꩻ  မွူးနီꩻဟောဝ်ယို တော် စနေႏ သွူ။ ပဏိတ ဗွေးဓိပတိ၊ ဂန္ဒမာ (နေမိ)၊ မထေရ်ႏတန် ဥတ္တမ (အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ )၊ ဗွေႏကောသလ ဝွေꩻဗွေႏသီးယိုလစ်ပါꩻ အွဉ်ဟိုမျာꩻတကာႏတဲင် ချꩻလင်ꩻဖေႏအွတ်ꩻရွီး မင်္ဂလာႏ ကွီးကျောင်ꩻထွန်ႏထွူ အောင်ႏမျင်ႏလွေꩻလဲဉ်းသွူ။ 

ကောႏဇာꩻ ၁၃၃၈- သာႏသနာႏနေင်ႏ ၂၅၂၀ ဗာႏ၊ ခရစ်နေင်ႏ ၂၆-၂-၁၉၇၇ ယို မာꩻသွုပ်လွေꩻထဲင်းယင်းကျောင်ꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ထွူဖြီႏစီႏလွေꩻ နေင်ႏကေားဇာႏ ၁၃၅၁ ဗာႏ၊ သာႏသနာႏ ၂၅၃၃ ဗာႏ၊ ခရစ် ၁၉၉၀ ဗာႏ သေထွꩻဗာႏနဲင်းယိုသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

‍ကဏ္ဍ:ဝေင်ꩻနယ်ႏတောင်ႏကီꩻကိုဒုံဖုံႏ
ဝေင်ꩻပလောက်

**ဝေင်ꩻပလောက်** () () နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်နဝ်သွတ်ꩻ တနိဉ်းတာယီတွိုင်ꩻဒေႏသတန် မေက်ခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏပုလောကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏဖြယ်အရန်း ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။  ဝေင်ꩻပလောက်ယို လွောင်ႏဗူႏခါꩻတောမ်ႏ ရပ်ကွက်ခြွဉ်း (၅)ကွက်သွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၆,၁၇၆ ဖြာꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:တနိဉ်းတာယီတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဝေင်ꩻမောတောင်

**ဝေင်ꩻမောတောင်** () () နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်နဝ်သွတ်ꩻ တနိဉ်းတာယီတွိုင်ꩻဒေႏသတန် အခဝ်ကွဉ်ႏနဝ် မေက်ခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတနိဉ်းတာယီကို ကအဝ်ႏပါဒါႏ မျန်မာ-ထုဲင်ꩻ ခမ်းကူထျꩻ ခမ်ကူဝေင်ꩻတသာ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ကရီးခါနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏဒုံ ဆုဲင်ꩻနဝ်ꩻ ဒင်ႏထိုꩻလွေꩻယင်း ဝေင်ꩻအရန်းနဝ်ꩻသွူ။ အဝ်ႏထွာဒုံခိန်ႏကျာꩻကာႏ အဝ်ႏဗွောင်ခါꩻထွူလဲဉ်း ခမ်းကူကွန်ႏသယ်ႏ ကဲက်ငွါစခန်ꩻတဲင် အဝ်ႏဖြေꩻစာကူꩻကား နွို့ထန်ႏသုင်ꩻအီဒျာႏလဲ့ ယလဲင်ႏလဲင်ႏနဝ်ꩻ ပွိုးစွဉ်ႏခမ်းရင်ꩻသားစူခွုမ်သားစွိုꩻ အဝ်ႏရုဲင်ꩻတသွိုးသော့ꩻနေနေတဲင် ပေ့ꩻယို့ꩻဗာႏလဲ့ အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။ ဖထန်ႏဖြယ်ထိုꩻသွူ ရန်ႏတကုင်ႏ-မောႏလမျင်ႏ-ထာဝယ်-မေက်-ကော့တောင်း ကာꩻတဖူꩻရဲဉ်ႏနဝ်ꩻတဲင် အဝ်ႏဒိုဖောက်ကာႏလွေꩻ တနိဉ်းတာယီကောင်ရွေꩻဖုံႏသွူ။ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၂၀ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၅,၁၇၈ ဖြာꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:တနိဉ်းတာယီတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဝေင်ꩻကော့တောင်း

**ဝေင်ꩻကော့တောင်း** () () () နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ မျန်မာမ်းထီကို အခဝ်နဝ်သွတ်ꩻသွတ်ꩻ ပင်ႏလယ်ႏဖင်ႏ ထုဲင်ꩻ-မျန်မာခမ်းကူထျꩻ ဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်နဝ်သွတ်ꩻ တနိဉ်းတာယီတွိုင်ꩻဒေႏသတန် အခဝ်နဝ်သွတ်ꩻ ကော့တောင်းခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏကော့တောင်းကို ကအဝ်ႏဒါႏ အန်ဒမန်ပင်ႏလယ်ႏ(ဗိဉ်းကလားပင်ႏလယ်ႏ)ထျꩻ ပင်ႏလယ်ႏသင်ဖော်ꩻတွူး ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ခရဲင်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏ အိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၅၇,၉၄၉ ဖြာꩻသွူ။ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်နဝ်သွတ်ꩻ ဝိတိုရိယအငူ ပင်ႏလယ်ႏဖင်ႏထျꩻတဲင် တောမ်ႏထုဲင်ꩻခမ်းထီ ဝေင်ꩻရနောင်းနဝ်ꩻ သဘာဝခမ်းကူသီးအနေႏ ပါချန်ခြောင်ငွါ အဝ်ႏခါႏခါꩻဖေႏနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻဆꩻကွဉ်ႏဖဲ့ꩻ ပါချန်ခြောင်ငွါနဝ်ꩻ တန်လုဲင်းဒျာႏတဲင် သင်ဖော်တန်ဖုံႏလဲ့ နွို့အုံဆွိုးလꩻဒျာႏသွူ။

အဝ်ႏမျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထင်ꩻသွတ်ꩻသွတ်ꩻ ဝေင်ꩻပူတာအို ဗꩻတွိုႏအခဝ်နဝ်အသွတ်ꩻ ဝေင်ꩻကော့တောင်းယိုနဝ်ꩻ ဗွော့ꩻညာꩻအဝ်ႏ ၁၂၄၂ မဲင်ႏ (ကီလိုမီတာ ၂၀၀၀)တဲင် ကော့တောင်းတောမ်ႏ ဝေင်ꩻရန်ႏတကွုန်ႏနဝ်ꩻ ဗော့ꩻညာꩻအဝ်ႏ ၄၉၇ မဲင်ႏ (ကီလိုမီတာ ၈၀၀)ရပ်သွူ။ ဝေင်ꩻကော့တောင်းယို တောမ်ႏထုဲင်ꩻခမ်း ဝေင်ꩻရနောင်းနဝ်ꩻ အဝ်ႏခွဲႏတောႏလို့ဝင်ꩻတဲင် အဝ်ႏရနောင်းဖဲ့ꩻ မိဉ်ႏထွားလွေꩻ ကော့တောင်းဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ထီႏလွေꩻဗာႏ ပင်ႏလယ်ႏဖင်ႏ လမ်းဖုံႏ၊ သေင်ႏတခြာဖုံႏ ကအဝ်ႏဗိဉ်ႏဒါႏ ကောင်ရွေꩻဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ မိဉ်ႏတွိုႏဖျော် ဝေင်ꩻကော့တောင်းနဝ်ꩻ အီႏထီႏဗာႏ ဘုရင့်နောင်အငူ(Cape Bayin Naung) နဝ်ꩻသွူ။

## ရပ်ကွက်

## ဓာတ်ပုင်ႏဖုံႏ

File:Kawthoung11.jpg|thumb||left|ပြည်တော်အေးစေႏတီႏတောႏ
File:Kawthoung 8.jpg
File:Kawthoung 4.jpg|ဘုရင့်နောင်အ
File:Kawthoung 2.jpg
File:Kawthoung 3.jpg|နားရီႏခြေင်ႏထွန်ႏ
File:Kawthoung 5.jpg
File:Kawthoung 9.jpg|ကော့တောင်း-ဘုတ်ပြင်း တဖူꩻတန်
File:Kawthoung10.jpg|1199 ကောင်
File:Flag of Myanmar and Tanintharyi Region at 1199 Mountain Peak.jpg|1199 ကောင်နာ
File:Flag of Myanmar at Byint Naung Statue Garden Park.jpg|ဘုရင့်နောင်ကုင်ꩻ
File:Kawthaung 15.jpg



## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:တနိဉ်းတာယီတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဝေင်ꩻခမောက်စီး

**ဝေင်ꩻခမောက်စီး** () () နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်နဝ်သွတ်ꩻ တနိဉ်းတာယီတွိုင်ꩻဒေႏသတန် အခဝ်နဝ်သွတ်ꩻ ကော့တောင်းခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏကော့တောင်းကို ကအဝ်ႏပါဒါႏ အန်ဒမန်ပင်ႏလယ်ႏ(ဗိဉ်းကလားပင်ႏလယ်ႏ)ထျꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏဖြယ်အရန်း ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၂၃,၀၄၀ ဖြာꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:တနိဉ်းတာယီတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဝေင်ꩻဗိုက်ပိဉ်း

**ဝေင်ꩻဗိုက်ပိဉ်း** () () နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်နဝ်သွတ်ꩻ တနိဉ်းတာယီတွိုင်ꩻဒေႏသတန် အခဝ်နဝ်သွတ်ꩻ ဗိုက်ပိဉ်းခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏဗိုက်ပိဉ်းကို ကအဝ်ႏဒါႏ အန်ဒမန်ပင်ႏလယ်ႏ(ဗိဉ်းကလားပင်ႏလယ်ႏ)ဖင်ႏထျꩻ ခရဲင်ႏတသာ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ကရီးခါနဝ်ꩻ ပါသော့ꩻဒျာႏ ကော့တောင်းခရဲင်ႏကို တွိုႏခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၂၂ ဗာႏ ဧပီလာ(၃၀)နီꩻကိုနဝ်ꩻ တိုꩻသမ်းလွေꩻထဲင်း ခမ်းကိုခရဲင်ႏဖုံႏတဲင် ဗိုက်ပိဉ်းဝေင်ꩻနယ်ႏလဲ့ ပါလွေꩻ ခရဲင်ႏတသာအရန်းကိုသွူ။ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏ အိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၅,၃၈၄ ဖြာꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:တနိဉ်းတာယီတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဝေင်ꩻကရသူရိ

**ဝေင်ꩻကရသူရိ** () နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်နဝ်သွတ်ꩻ တနိဉ်းတာယီတွိုင်ꩻဒေႏသတန် အခဝ်နဝ် ဗိုက်ပိဉ်းခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏဗိုက်ပိဉ်းကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏဖြယ်အရန်း ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ကရီးခါနဝ်ꩻ ပါသော့ꩻဒျာႏ ကော့တောင်းခရဲင်ႏကိုသွူ။ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၁၈,၂၉၃ ဖြာꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:တနိဉ်းတာယီတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဝေင်ꩻတနိဉ်းတာယီ

**ဝေင်ꩻတနိဉ်းတာယီ** () () နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်နဝ်သွတ်ꩻ တနိဉ်းတာယီတွိုင်ꩻဒေႏသတန် မေက်ခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတနိဉ်းတာယီကို ကအဝ်ႏပါဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။  ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၅,၅၁၄ ဖြာꩻသွူ။ တနိဉ်းတာယီယို ကရီးခါ ခရိစ်နေင်ႏ ၁၃၇၃ ဗာႏရပ်နဝ်ꩻ ထုဲင်ꩻခွန်ဟော်ခံꩻသီး သိမ်ꩻထူႏဖိုအကျောင်ꩻ ရိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ကွဲႏတွော့ꩻ တွိုႏခရိစ်နေင်ႏ ၁၇၅၉ ဗာႏနဝ်ꩻ ခွန်ဟော်ခံꩻမန်း အလောင်းဘုရား ဦးအောင်ဇေယျ သိမ်ꩻထူႏခါꩻထွူလို့လဲဉ်းနဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:တနိဉ်းတာယီတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ပိုလ်ႏကယ်ႏလမောင်

**ပိုလ်ႏကယ်ႏလမောင်** (မိဉ်ꩻလင်: **ဗိုလ်လှမောင်**) နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻ ဖြိုတန်ထင်ႏထိုရေꩻတာႏ ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻအွဉ်ငါတန်(ခေါင်းဆောင်) တဖြာꩻဒျာႏသွူ။ စွိုးခွိုꩻအွဉ်ငါသား ပိုလ်ႏကယ်ႏလမောင် လွူးဖွါꩻဇာႏတိရပ်နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဒုံလွယ်ပွတ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏသီႏသဲင်ႏ သထွုံႏပေႏဒေႏသကိုတဲင် လွူးဖွာꩻနေင်ႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ နေင်ႏ ၁၂၈၂ ဗာႏ သွူ။ မွိုးဖါဗွေႏ ဖြားကြည် တောမ်ႏ မွိုးဖွားကြွယ် သီး လွူးဖွာꩻလင်ꩻလွဉ်ဒျာႏနောဝ်ꩻသွူ။

## သီမား
ပိုလ်ႏကယ်ႏလမောင်(ဗိုလ်လှမောင်) သီမားဒါႏနေင်ႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ၁၂၈၂ ဗာႏတဲင် သီမားခင်ႏလမ်းနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ သီးယုင်တောင်ႏကီꩻ ဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻ နဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ


ကဏ္ဍ:ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻဖုံႏ နမ်းခြောင်ꩻခရာႏ
ဖြားကံ

**ဖြားကံ** (**ဦးကံ**) နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻ ဖြိုတန်ထင်ႏထိုရေꩻတာႏ ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻအွဉ်ငါတန်(ခေါင်းဆောင်) တဖြာꩻဒျာႏသွူ။ စွိုးခွိုꩻအွဉ်ငါသား ဖြားကံ လွူးဖွါꩻဇာႏတိရပ်နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ စောစီရပ်ကွက် ဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻ ကိုတဲင် လွူးဖွာꩻနေင်ႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ၁၈၈၇ ဗာႏ နိုဝဲင်ဗာ(၁၃)နီꩻ သွူ။ မွိုးဖါဗွေႏ ဖြားပေါစု တောမ်ႏ မွိုးနင်ꩻခမ်း သီး လွူးဖွာꩻလင်ꩻလွဉ်ဒျာႏနောဝ်ꩻသွူ။

## သီမား
ဖြားကံ(ဦးကံ) သီမားဒါႏနေင်ႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ၁၉၈၅ ဗာႏ ဇွန်လုဲင်လာ(၁၃)နီꩻတဲင် သီမားခင်ႏလမ်းနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻ လမ်းကို နဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ


ကဏ္ဍ:ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻဖုံႏ နမ်းခြောင်ꩻခရာႏ
ဆရာႏပေႏ နောင်စုံ

**ဆရာႏပေႏ နောင်စုံ** (မိဉ်ꩻရင်ꩻ: **ခွန်သာအောင်**) နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻ ဖြိုတန်ထင်ႏထိုရေꩻတာႏ ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻအွဉ်ငါတန်(ခေါင်းဆောင်) တဖြာꩻဒျာႏသွူ။ စွိုးခွိုꩻအွဉ်ငါသား ဆရာႏပေႏနောင်စုံ လွူးဖွါꩻဇာႏတိရပ်နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဒုံထီယွန်ꩻကျောင်ꩻယ ဝေင်ꩻနယ်ႏပင်လောင်ꩻ ကိုတဲင် လွူးဖွာꩻနေင်ႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ၁၂၇၇ ဗာႏ ဒဲဉ်ရုတ်ꩻလောင်း(၁၃)နီꩻ သွူ။ မွိုးဖါဗွေႏ ကျောင်ꩻသုနန္တာႏ တောမ်ႏ မွိုးနင်ꩻယွတ် သီး လွူးဖွာꩻလင်ꩻလွဉ်ဒျာႏနောဝ်ꩻသွူ။

## သီမား
ဆရာႏပေႏ နောင်စုံ(ခွန်သာအောင်) သီမားဒါႏနေင်ႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ၁၉၉၆ ဗာႏ နိုဝဲင်ဗာ(၁၅)နီꩻတဲင် သီမားခင်ႏလမ်းနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဒုံနောင်စုံ ဝေင်ꩻနယ်ႏဟိုပုံꩻ အလမ်းကို နဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ


ကဏ္ဍ:ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻဖုံႏ နမ်းခြောင်ꩻခရာႏ
အရန်းထို ဒိုမေင်း

**အရန်းထိုဒိုမေင်း** (**TLD**) နဝ်ꩻ အိဉ်တာနဲတ် ဒိုမေင်းအမိဉ်ꩻစနိစ်ကို ထွာအမော့ကီသွတ်ꩻအရန်းထိုဒိုမေင်းသွူ။ အရန်းထိုဒိုမေင်းဖုံႏနဝ်ꩻ  install ခါꩻ အဝ်ႏ DNS root zone အမိဉ်ႏဆꩻလသွူ။ ဥပမာႏ **www.example.com** ကရိုꩻဒါႏ ဒိုမေင်းအမိဉ်ꩻကို **.com** နဝ်ꩻ ထွာအမော့ကီသွတ်ꩻ အရန်းထိုဒိုမေင်းဒျာႏသွူ။ ကခွုမ်ထိန်ꩻချုတ်ဒါႏ ဒိုမေင်းအမိဉ်ꩻနဝ်ꩻစားဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ICANN တောမ်ႏ IANA အိဉ်တာနဲတ်အမိဉ်ꩻ အွဉ်ႏထွော့ရေꩻ အာႏဏာႏပဲင်ႏ အစွိုꩻအဗူႏဖုံႏ ခွုမ်မာꩻဖေႏဒျာႏသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

*
ဖြားဟိန်ချစ်

**ဖြားဟိန်ချစ်** နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻ ဖြိုတန်ထင်ႏထိုရေꩻတာႏ ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻအွဉ်ငါတန်(ခေါင်းဆောင်) တဖြာꩻဒျာႏသွူ။ စွိုးခွိုꩻအွဉ်ငါသား ဖြားဟိန်ချစ် လွူးဖွါꩻဇာႏတိရပ်နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဒုံတရုဲင်ꩻ အွိုင်ႏတရုဲင်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏတောင်ႏကီꩻ ကိုတဲင် လွူးဖွာꩻနေင်ႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ နေင်ႏ ၁၂၈၄ ဗာႏ တောႏလင်ꩻဆန်ꩻ(၁၄)နီꩻ သွူ။

## ထေင်းထမ်ႏထာꩻမာꩻဖုံႏ
* လ-လ-သ-သ အစွိုꩻဥက္ကဋ္ဌ၊
* မူꩻရာꩻခရဲင်ႏ တိုက်သူကြီး၊
* မူꩻရာꩻခရဲင်ႏ ပအမဖ အွဉ်အကိုရေꩻကယ်ႏ၊
* ပအမဖ ဗဟိုႏထာꩻမာꩻအမုဆောင်ႏ၊
* ပအမဖ ဒုံဆောင်ႏလွိုင်ႏကွုန်ꩻတာႏ တာႏဝွန်ႏခံႏ။

## သီမား

## အာႏကွိုꩻ


ကဏ္ဍ:ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻဖုံႏ နမ်းခြောင်ꩻခရာႏ
ထာꩻစာအမ်ႏလိုꩻ

**ထာꩻစာအမ်ႏလိုꩻ** () () ကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထွာ ထာꩻမာꩻလဲန်အမ်ႏလိုꩻအာ၊ အော်ဝင်ꩻ၊ ထွောန်ႏမာꩻနွိုင်ႏစေꩻဝင်ꩻ ထာꩻမာꩻသွူ။ မဉ်ႏတမာꩻဖေႏတောဝ်းနောဝ်ꩻ ဝါးထန်ႏဝင်ꩻလမ်း တောဝ်းလဲ့ ဝါးထန်ႏထိုꩻ ခမ်းထီထွူ ဖေႏဆေ့ꩻ ထာꩻမာꩻအာႏရဲင်ꩻငိုꩻတဲ့နောဝ်ꩻ၊ အမ်ႏပွောတ်တန်မွေးမုဲင်းဝင်ꩻတဲ့နောဝ်ꩻ၊ ဖေႏတောဝ်းဝင်ꩻ မာꩻထာꩻမာꩻတာႏ အာႏရဲင်ꩻငိုꩻတဲ့နောဝ်ꩻ ကစဒါႏ မာꩻအာညမားဝင်ꩻ နုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ ထာꩻယိုနောဝ်ꩻ ထွာ ထာꩻမာꩻဖြေꩻစာလိုꩻ တောဝ်းတဲ့ လိုꩻဖုံႏယို ဝွေသီးအွောန်ႏသꩻဝင်ꩻ ထာꩻဖြေꩻစာခရာႏ၊ ထိုꩻထွာ သွောန်းသယ်ႏ ထာꩻမာꩻလက္ခဏာႏ (မန်း- ကျွန်စနစ်၏ သွင်ပြင်လက္ခဏာ) ဖဲ့ꩻရာတဲင် ခမ်းထီအတာႏ ထွာ ထာꩻတတရာꩻတောဝ်ႏသွူ။ လိုꩻ ဝင်ꩻကစာအမ်ႏခါꩻဖုံႏနောဝ်ꩻ ထွာထိုꩻ မဲးဖြဲးတဲ့အောဝ်ႏ၊ ဝင်ꩻထွောန်ႏအမ်ႏမွိုက်တဲ့အောဝ်ႏ၊ (ဝင်ꩻစွိုင်သေꩻခါꩻတွမ်ႏ လိတ်စွိုင်**စာချုပ်** တောဝ်းလဲ့ သွောန်းသယ်ႏ အောဝ်ႏလိုႏဖေႏချာဝင်ꩻရွောန်(ရွဉ်)အောဝ်ႏ) တွမ်ႏယင်း သွောန်းသယ်ႏဖဝ ပါꩻထွောန်ႏမာꩻနှိုင်ႏ အဓမ္မထာꩻမာꩻတဲ့အောဝ်ႏ အောဝ်ႏနေးအစားစားသွူ။ ထူႏလွူးဝင်ꩻယောဝ်း၊ မဉ်မာꩻတစွိုးစွိုးတွော့ꩻ စာအမ်ႏလိုꩻပေႏလွူးစဖုံႏ၊ စာအမ်ႏ လိုꩻပေႏဆားဖုံႏယိုကဲႏ ဝင်ꩻသော့ꩻခါꩻ ထာꩻစာအမ်ႏလိုꩻကို။ ပါလာမို ထာꩻမာꩻရဲန်ႏ တွမ်ႏယင်း ကျင်ꩻဝတ္တရာꩻ ကရိုꩻဒါႏ ထာꩻကအီးရဲးပေ့ꩻ ယားဆုမ်ႏထိုꩻ ထာꩻစာအမ်ႏလိုꩻဖုံႏ၊ စာအမ်ႏလိုꩻမူႏတွမ်ႏ လိုꩻပေႏဖုံႏယို ထွာ ခင်ႏလမ်းဌာနတန် တအွောန်ႏခါꩻတောဝ်း ခမ်းအာသားအစွိုꩻအဗူႏ ကရဲန်ꩻဒါႏ ပွယ်ꩻအုံကွံ မော့ꩻခွဲးဒေါ့ꩻရီဝင်ꩻသွူ။
 
ကုလသမဂ္ဂ ကအွောန်ႏသေခါꩻဒါႏ ထာꩻစာအမ်ႏလိုꩻ အဓိပ္ပယ်ႏနောဝ်ꩻ "အင်းပွောတ်အမ်ႏဝင်ꩻတွော့ꩻ လောက်ꩻဝင်ꩻ တောဝ်းတဲ့ နေးထူႏလိုꩻအာအာႏ မာꩻ တောဝ်းတဲ့ ထွောန်ႏမာꩻနွိုင်ႏစေꩻဝင်ꩻထာꩻ၊ ဟဲ့ꩻအော်ညာꩻဝင်ꩻ၊ လဲန်အမ်ႏဝင်ꩻ၊ မာꩻအီတရွို့ꩻအာႏဏာႏ တောဝ်းတဲ့ မာꩻဆေ့ꩻခြေားထိုꩻ ဝင်ꩻအာႏရဲင်ꩻတစှိုးစှိုး တောဝ်းတဲ့ လိုꩻတဖြာꩻဖြာꩻ ဖေႏကပါငီꩻတာႏ ဖေႏရှောန်(ရွဉ်)ရဲးဝင်ꩻ တောဝ်းတဲ့ ဖေႏယောဝ်းဝင်ꩻတစှိုးစှိုး တောဝ်းတဲ့ ထူႏယောဝ်းထာꩻတစှိုးစှိုးထှူတှော့ꩻ ဟဲ့ꩻလꩻအီ လိုတသာ၊ ဒင်ႏပသာဝင်ꩻ၊ ကြုဲင်းတေားဝင်ꩻ၊ ဖေႏအုံနို့ꩻ အုံဗဉ်ႏထာꩻ တောဝ်းတဲ့ ဟဲ့ꩻဟောဝ်ခါꩻ(မန်း - လက်ခံထားခြင်း) လိုꩻ" ဖုံႏယို အရိုꩻ **ထာꩻစာအမ်ႏလိုꩻ** နုဲင်းနောဝ်ꩻသှူဩ။

## ထူႏတောမ်
ဖြားသျင်ႏခင်

**ဖြားသျင်ႏခင်** နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻ ဖြိုတန်ထင်ႏထိုရေꩻတာႏ ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻအွဉ်ငါတန်(ခေါင်းဆောင်) တဖြာꩻဒျာႏသွူ။ စွိုးခွိုꩻအွဉ်ငါသား ဖြားသျင်ႏခင် လွူးဖွါꩻဇာႏတိရပ်နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဒုံလွယ်ပွတ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏသီႏသဲင်ႏ ကိုသွူ။ မွိုးဖါဗွေႏ ဖြားကျော် တောမ်ႏ မွိုးရွက် သီး လွူးဖွာꩻလင်ꩻလွဉ်ဒျာႏနောဝ်ꩻသွူ။

## ထေင်းထမ်ႏဒါႏထာꩻမာꩻဖုံႏ
* ပအမဖ ဗဟိုႏအမုဆောင်ႏဘအစွိုꩻနွို့၊
* ပအမဖ ခရဲင်ႏကောႏမတီႏ၊
* ၁၉၅၂ ဗာႏ မွိုင်ꩻပွဉ်နယ်ႏအခဝ်နဝ် ပအမဖ ပါလီမန်အမတ်။

## သီမား
ဖြားသျင်ႏခင် သီမားဒါႏနေင်ႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ၁၉၇၆ ဗာႏတဲင် သီမားခင်ႏလမ်းနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏသီႏသဲင်ႏ ကို နဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ


ကဏ္ဍ:ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻဖုံႏ နမ်းခြောင်ꩻခရာႏ
ဟိန်ဖြားတနွိုင်ဖက်ꩻကွံႏ

**ဟိန်ဖြားတနွိုင်ဖက်ꩻကွံႏ** နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻ ဖြိုတန်ထင်ႏထိုရေꩻတာႏ ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻအွဉ်ငါတန်(ခေါင်းဆောင်) တဖြာꩻဒျာႏသွူ။ စွိုးခွိုꩻအွဉ်ငါသား ဟိန်ဖြားတနွိုင်ဖက်ꩻကွံႏ လွူးဖွါꩻဇာႏတိရပ်နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဒုံတနွိုင်ဖက်ꩻကွံႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏတောင်ႏကီꩻ ကိုတဲင် လွူးဖွာꩻနေင်ႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ နေင်ႏ ၁၂၆၀ ဗာႏဗွေသွူ။ မွိုးဖါဗွေႏ ဖြားကျောင်ꩻဖျောင် တောမ်ႏ မွိုးကျောင်ꩻငဲ သီး လွူးဖွာꩻလင်ꩻလွဉ်ဒျာႏနောဝ်ꩻသွူ။

## ထေင်းထမ်ႏဒါႏထာꩻမာꩻဖုံႏ
* နောင်ကာꩻ တိုက်နယ်သူကြီး၊
* ပအိုဝ်ႏလွောင်ႏဗူႏစွိုꩻ ဗဟိုႏထာꩻမာꩻအမုဆောင်ႏ၊
* ပအမဖ နောင်ကာꩻခရဲင်ႏအမုဆောင်ႏ၊
* ပအမဖ ဗဟိုႏထာꩻမာꩻ အမုဆောင်ႏ။

## သီမား
ဟိန်ဖြား တနွိုင်ဖက်ꩻကွံႏ သီမားဒါႏနေင်ႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ၁၃၄၀ ဗာႏတဲင် သီမားခင်ႏလမ်းနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဒုံတနွိုင်ဖက်ꩻကွံႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏတောင်ႏကီꩻ အလမ်းကို နဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ


ကဏ္ဍ:ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻဖုံႏ နမ်းခြောင်ꩻခရာႏ
ဖြားတန်ဆဲလင်

**ဖြားတန်ဆဲလင်** (မိဉ်ꩻရင်ꩻ: **ကျောင်ꩻချိန်လွယ်**) နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻ ဖြိုတန်ထင်ႏထိုရေꩻတာႏ ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻအွဉ်ငါတန်(ခေါင်းဆောင်) တဖြာꩻဒျာႏသွူ။ စွိုးခွိုꩻအွဉ်ငါသား ဖြားတန်ဆဲလင် လွူးဖွါꩻဇာႏတိရပ်နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဒုံထွူတီး ဝေင်ꩻနယ်ႏရောက်ꩻစောက်ꩻ ကိုတဲင် လွူးဖွာꩻနေင်ႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ၁၂၇၀ ဗာႏသွူ။

## သီမား
ဖြားတန်ဆဲလင်(ကျောင်ꩻချိန်လွယ်) သီမားဒါႏနေင်ႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ၁၃၃၀ ဗာႏ တင်ꩻကျွစ်ဆန်ꩻ(၈)နီꩻ သက်(၆၀) နဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ


ကဏ္ဍ:ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻဖုံႏ နမ်းခြောင်ꩻခရာႏ
ဖြားထွေးလုံ

**ဖြားထွေးလုံ** (**ဦးထွေးလုံ**) နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻ ဖြိုတန်ထင်ႏထိုရေꩻတာႏ ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻအွဉ်ငါတန်(ခေါင်းဆောင်) တဖြာꩻဒျာႏသွူ။ စွိုးခွိုꩻအွဉ်ငါသား ဖြားထွေးလုံ လွူးဖွါꩻဇာႏတိရပ်နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဒုံထီနားကောင်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏပင်လောင်ꩻ ကိုတဲင် လွူးဖွာꩻနေင်ႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ၁၉၁၄ ဗာႏသွူ။ 

## ထေင်းထမ်ႏဒါႏထာꩻမာꩻဖုံႏ
* တယ်ႏဆို့ꩻခါꩻဖေႏ သေင်ႏမွူးတန်(သစ်ပင်ကြီး) ပရိယတ္တိသွဉ်လိတ်တွိုက် ဗွေႏဗိုန်ကျောင်ꩻ၊
* ဒုတိယလဲင်ႏ ပအမဖ ညီႏလာႏခံႏ ထွာဗဟိုႏအွဉ်ငါအစွိုꩻနွို့၊
* ပအမဖ ဗဟိုႏထာꩻမာꩻအမုဆောင်ႏ ဒုဥက္ကဋ္ဌ၊
* ၁၉၅၆ ဗာႏ ဒုတိယလဲင်ႏ ပါလီမန်လွိုက်ရွေꩻပွယ်ꩻကို ထွာ ပအမဖ လွယ်လုံသာမုဲင်းခမ်းနယ်ႏ လွတ်တောႏအမတ်၊
* ၁၉၆၄ ဗာႏ ပအမဖ လိုꩻမုရေꩻတာႏဝွန်ႏခံႏ၊
* မျန်မာ့သိုသယ်လစ်လန်းသဉ်ပါတီ တုဲင်းခွဲ(၈) ခမ်းသားရေꩻရာႏကယ်ႏ၊
* ဝေင်ꩻနယ်ႏပင်လောင်ꩻ ပါတီယူနစ် ဥက္ကဋ္ဌ၊

## သီမား
ဖြားထွေးလုံ(ဦးထွေးလုံ) သီမားဒါႏနေင်ႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ၁၉၇၄ ဗာႏတဲင် သီမားခင်ႏလမ်းနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဆေꩻရဲဉ်ႏရပ် ဝေင်ꩻပင်လောင်ꩻ အလမ်းကို နဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ


ကဏ္ဍ:ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻဖုံႏ နမ်းခြောင်ꩻခရာႏ
ပိုလ်ႏလဖေပေႏ

**ပိုလ်ႏလဖေပေႏ** (မိဉ်ꩻရင်ꩻ: **ဖြားလဖေပေႏ**) ဗိုလ်လှဖေပေႏ နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻ ဖြိုတန်ထင်ႏထိုရေꩻတာႏ ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻအွဉ်ငါတန်(ခေါင်းဆောင်) တဖြာꩻဒျာႏသွူ။ စွိုးခွိုꩻအွဉ်ငါသား ပိုလ်ႏလဖေပေႏ လွူးဖွါꩻရပ်နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဒုံထီတခေါ့ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏဟိုပုံꩻ ကိုတဲင် လွူးဖွာꩻနေင်ႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ခရိစ်နေင်ႏ ၁၉၂၈ ဗာႏသွူ။ မွိုးဖါဗွေႏ ဖြားပန္တိမျင်ႏ တောမ်ႏ မွိုးနင်ꩻခယ်ႏ သီး လွူးဖွာꩻလင်ꩻလွဉ်ဒျာႏနောဝ်ꩻသွူ။

## ထေင်းထမ်ႏဒါႏထာꩻမာꩻဖုံႏ
* ပွေားခမ်းယယ်ꩻ(UMP)တပ် အဝ်ႏတပ်ဗူႏကယ်ႏ ဗꩻ ပိုလ်ႏအရန်း၊
* ပအလဖ တပ်ကယ်ႏ၊
* ပအမဖ လွယ်လဲမ်နယ်ႏ ထွို့ꩻဗူႏရေꩻကယ်ႏ၊
* သ-က-ဆ-ဖ လွယ်လဲမ် အွဉ်ငါခေါင်းဆောင်၊
* ၁၉၇၄ ဗာႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏလွယ်လဲမ် ခမ်းသားကောင်သီ၊
* ဝေင်ꩻနယ်ႏလွယ်လဲမ် တရာꩻသူꩻကီꩻ အစွိုꩻနွို့၊

## သီမား
ပိုလ်ႏလဖေပေႏ(ဗိုလ်လှဖေပေႏ) သီမားဒါႏနေင်ႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ၁၉၈၀ ဗာႏ၊ အဝ်ႏထေင်းထမ်ႏပါ ဝေင်ꩻနယ်ႏလွယ်လဲမ် တရာꩻသူꩻကီꩻ အစွိုꩻနွို့ထာꩻမာꩻကျာꩻ ကုဲင်သီမားထိုꩻ ဝေင်ꩻလွယ်လဲမ် အလမ်းကိုနဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ


ကဏ္ဍ:ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻဖုံႏ နမ်းခြောင်ꩻခရာႏ
ပိုလ်ႏတန်ရွှေဝင်း

**ပိုလ်ႏတန်ရွှေဝင်း** (မိဉ်ꩻလင်: **ဗိုလ်ကြီးရွှေဝင်း**) နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻ ဖြိုတန်ထင်ႏထိုရေꩻတာႏ ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻအွဉ်ငါတန်(ခေါင်းဆောင်) တဖြာꩻဒျာႏသွူ။ စွိုးခွိုꩻအွဉ်ငါသား ပိုလ်ႏတန်ရွှေဝင်း လွူးဖွါꩻရပ်နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဒုံထန်းတပိဉ်(ထန်းတစ်ပင်)၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏအေင်မဲး ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ကိုတဲင် လွူးဖွာꩻနေင်ႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ နေင်ႏ ၁၉၂၉ ဗာႏသွူ။ မွိုးဖါဗွေႏ ဖြားစစ်အေး တောမ်ႏ မွိုးဖူး သီး လွူးဖွာꩻလင်ꩻလွဉ်ဒျာႏနောဝ်ꩻသွူ။

## ထေင်းထမ်ႏဒါႏထာꩻမာꩻဖုံႏ
* ကရင်သေနတ်ကိုင်တပ်ရင်း ပိုလ်ႏတန်၊
* KNDO တပ်ဖြယ်ကယ်ႏ၊
* ပအလဖ တပ်စွုမ်ꩻကယ်ႏ၊
* တတိယလဲင်ႏ ပအမဖ ဗဟိုႏထာꩻမာꩻအမုဆောင်ႏ။

## သီမား
ပိုလ်ႏတန်ရွှေဝင်း သီမားဒါႏနေင်ႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ၁၉၈၀ ဗာႏ သီထိုꩻဗာႏအခရာႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏအုံလမ်း ဒုံလွယ်ပွတ်ꩻကျာꩻ ခံႏဗာႏ ဗကပ သီး ကျံႏသီတဲင် ကုဲင်သီမားထိုꩻဗာႏ နဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ


ကဏ္ဍ:ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻဖုံႏ နမ်းခြောင်ꩻခရာႏ
ဖြားမောင်ငွေ

**ဖြားမောင်ငွေ** နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻ ဖြိုတန်ထင်ႏထိုရေꩻတာႏ ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻအွဉ်ငါတန်(ခေါင်းဆောင်) တဖြာꩻဒျာႏသွူ။ စွိုးခွိုꩻအွဉ်ငါသား ဖြားမောင်ငွေ လွူးဖွာꩻနေင်ႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ၁၉၃၈ ဗာႏ ဒီသိဉ်ဗာ(၂)နီꩻ သွူ။ မွိုးဖါဗွေႏ ဖြားထွက်ထွန်း တောမ်ႏ မွိုးနင်ꩻပဲ သီး လွူးဖွာꩻလင်ꩻလွဉ်ဒျာႏနောဝ်ꩻသွူ။

## ထေင်းထမ်ႏဒါႏထာꩻမာꩻဖုံႏ
* ပအမဖ နယက (၁၉၈၈-၉၀)၊
* ပအမဖ ဥက္ကဋ္ဌ (၁၉၉၀-၉၄)၊
* စွိုးခွိုꩻညီႏလာႏခံႏ နမ်းခြောင်ꩻတန် (၁၉၉၃-၉၄)။

## အာႏကွိုꩻ


ကဏ္ဍ:ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻဖုံႏ နမ်းခြောင်ꩻခရာႏ
ဖြားတန်အောင်ႏခမ်းထီ

**ဖြားတန်အောင်ႏခမ်းထီ** (မိဉ်ꩻရင်ꩻ: **ခွန်ကီး**) **ဖြားတန်စင်ꩻဖါအောင်ႏခမ်းထီ** ဟဲ့ꩻ ဖြားတန် နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻ ဖြိုတန်ထင်ႏထိုရေꩻတာႏ ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻအွဉ်ငါတန်(ခေါင်းဆောင်) တဖြာꩻဒျာႏသွူ။ စွိုးခွိုꩻအွဉ်ငါသား ဖြားတန်အောင်ႏခမ်းထီ လွူးဖွါꩻဇာႏတိရပ်နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဒုံကျောက်တလွုံꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏဖြယ်ကျောက်တလွုံꩻတန် ဝေင်ꩻနယ်ႏတောင်ႏကီꩻ ကိုတဲင် လွူးဖွာꩻနေင်ႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ၁၉၃၆ ဗာႏ၊ ဧပီလာ(၂၇) မွူးနီꩻ တနင်ꩻလာႏ သွူ။ မွိုးဖါဗွေႏ တသီႏပိန်ꩻတောꩻဆရာႏတန် ဖြားစာရိန္တ တွမ်ႏ မွိုးနင်ꩻလုဲင် သီး လွူးဖွာꩻလင်ꩻလွဉ်ဒါႏ ပို(၁၁)ဖြာꩻအကို ထွာဒုတိယအပေႏသွတ်ꩻ ပိုခိုတဖြာꩻဒျာႏနောဝ်ꩻသွူ။ ဖြားတန်အောင်ႏခမ်းထီ နေင်ႏ(  )ဗာႏနဝ်ꩻ တောႏလမ်းတွမ်ႏ နင်ꩻဖျူႏတဲင် ထွန်ꩻကာꩻလွဉ်ဒါႏ ပိုဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ နင်ꩻလုံခမ်ꩻ၊ ခွန်စိန်မင်း၊ ခွန်အောင်ႏကျောႏ၊ ခွန်အောင်ႏခမ်း၊ နင်ꩻခံꩻရွဉ်၊ ခွန်အောင်ႏခမ်းကွိုꩻ ဖုံႏဒျာႏသွူ။

တယ်ႏစကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၀၇ နေင်ႏကို မွိုးဖာ နီပါꩻ ပသာခန်ႏ ကျောင်ꩻနောင်လုံ ( ဟဲ့ꩻ ကျောင်ꩻနောင်သဲင်) ဗွေႏဆရာႏတောႏ ကေသရ ထျꩻနဝ်ꩻသွူ၊  အောဝ်ႏထွာဗွေႏသျင်ႏပေႏတွင်ꩻ သွဉ်စလွေꩻခန်း သျင်ႏကျင်ꩻ ပရိတ် လောကနီတိ စတွမ်ႏ အခေႏခံႏ ပရိယတ္တိ လိတ်ဖုံႏနဝ်ꩻသွူ၊ ၁၃၀၈ နေင်ႏ သက်ထွိုင်ႏလꩻ ၁၀ နဝ်ꩻ ဗွေႏဆရာႏဘဒ္ဒန္တကေသရ ထွာဖေႏ ဥပဇ္စျာယ်ꩻဆရာႏတဲင် နွို့လွေꩻခန်ႏ သာႏသနာႏခွင်ႏကိုသွူ၊  ကထွာသျင်ႏခိန်ႏ  ဘွဲ့မဉ်ꩻနဝ်ꩻ သျင်ႏ ဂန္ဓမာ နဝ်ꩻသွူ။

ဖါဖြာႏအီန္တမောင်ႏ တိုက်တွန်ꩻဖေႏတဲင် သျင်ႏဂန္ဓမာ နဝ်ꩻ လင်ꩻအုံခန်း အင်းပေါးခုန် (အင်းလေး) ဗွေႏဆရာႏတောႏထျꩻတဲင်၊ သွဉ်ထူႏလွေꩻခန်ႏ အရန်ႏထို ပရိယတ္တိပညာႏ ရေꩻနဝ်ꩻသွူ၊  ကွပ်ဉာဏ်ႏဟောဝ်ငါႏတဲင် သျင်ႏဂန္ဓမာ နဝ်ꩻ သွဉ်ထူႏလွေꩻယင်း လောကီꩻပညာႏ ဆရာႏဦးဘိုးရွေ၊ ဦးလှဖေ၊ အရန်းထိုဆရာႏသီးထျ့ꩻ၊ ဂဏန်ꩻ၊ အင်္ဂလိပ် ၊ သမဲင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။

## ထေင်းထမ်ႏဒါႏထာꩻမာꩻဖုံႏ
* ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻအစွိုꩻချုတ်(PNO) ထွို့ꩻဗူႏရေꩻကယ်ႏ၊
* ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻအစွိုꩻချုတ်(PNO) ဗဟိုႏထာꩻမာꩻအမုဆောင်ႏ၊
* ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻအစွိုꩻချုတ်(PNO) ဗဟိုႏအစွိုးစွိုးအဒဝ်ႏဒဝ်ႏ အွဉ်အကိုရေꩻကယ်ႏချုတ်၊
* ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻအစွိုꩻချုတ်(PNO) ဗဟိုႏထာꩻမာꩻအမုဆောင်ႏစွိုꩻ ဥက္ကဋ္ဌ၊
* ထင်ႏ စွိုးခွိုꩻညီႏလာႏခံႏ ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻအစွိုꩻချုတ် နမ်းခြောင်ꩻတန်အနေႏ တယ်ႏ ၁၉၉၃ ဗꩻ ၂၀၀၇၊
* တယ်ႏ ၁၉၉၁ ဗာႏ အွဉ်ႏဆွိုးအတွိုက်ꩻခꩻ ထူႏငိမ်ꩻချံꩻရေꩻထွူ ခွုမ်မာꩻအွဉ်ဟိုဖေႏ ရပ်ရာႏလွိုင်ႏကွုန်ꩻသာႏယာႏရေꩻထာꩻမာꩻဖုံႏ၊
* ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻအစွိုꩻချုတ်(PNO) နယက၊

## အာႏကွိုꩻ


ကဏ္ဍ:ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻဖုံႏ နမ်းခြောင်ꩻခရာႏ
ဖြားဟိန်တိထွန်း

**ဖြားဟိန်တိထွန်း** နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻ ဖြိုတန်ထင်ႏထိုရေꩻတာႏ ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻအွဉ်ငါတန်(ခေါင်းဆောင်) တဖြာꩻဒျာႏသွူ။ စွိုးခွိုꩻအွဉ်ငါသား ဖြားဟိန်တိထွန်း လွူးဖွါꩻဇာႏတိရပ်နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဒုံစငေါဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏဟိုပုံꩻ ကိုတဲင် လွူးဖွာꩻနေင်ႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ နေင်ႏ ၁၂၇၅ ဗာႏ တောႏလင်ꩻလောင်း(၁၄)နီꩻ သွူ။ မွိုးဖါဗွေႏ ဖြားကျောင်ꩻထွက် တောမ်ႏ မွိုးနင်ꩻပန်း သီး လွူးဖွာꩻလင်ꩻလွဉ်ဒျာႏနောဝ်ꩻသွူ။

## သီမား
ဖြားဟိန်တိထွန်း သီမားဒါႏနေင်ႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ၁၉၉၆ ဗာႏ မေလာ(၃)နီꩻတဲင် သီမားခင်ႏလမ်းနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻ အလမ်းကို နဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ


ကဏ္ဍ:ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻဖုံႏ နမ်းခြောင်ꩻခရာႏ
ဦးစံအောင်

**ဖြားစံအောင်** (မိဉ်ꩻရင်ꩻ: **ဦးစံအောင်**) နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻ ဖြိုတန်ထင်ႏထိုရေꩻတာႏ ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻအွဉ်ငါတန်(ခေါင်းဆောင်) တဖြာꩻဒျာႏသွူ။ စွိုးခွိုꩻအွဉ်ငါသား ဖြားစံအောင် လွူးဖွါꩻဇာႏတိရပ်နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ကွန်ႏသယ်ႏတဖူꩻ သေးပုဲင်းရပ် ဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻ ကိုတဲင် လွူးဖွာꩻနေင်ႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ၁၉၂၄ ဗာႏ၊ အောက်တိုဗာ(၁၄)နီꩻ သွူ။ မွိုးဖါဗွေႏ ဦးမောင်မောင်ကြီး တောမ်ႏ ဒေါ်ခင်ထွေး သီး လွူးဖွာꩻလင်ꩻလွဉ်ဒျာႏနောဝ်ꩻသွူ။

## ထေင်းထမ်ႏဒါႏထာꩻမာꩻဖုံႏ
* ဂျပန်ကုမ္ပဏီႏ ဖြေ့ꩻလီကွန်ႏတခြိုꩻကယ်ႏ (စဲ့ꩻပွယ်ꩻကာႏလ)၊
* ကျောင်ꩻသားသမဂ္ဂ အာသျလိုꩻယွဲး လွောင်ႏဗူႏရေꩻအစွိုꩻ (၁၉၄၀- ၁၉၄၈)၊
* မြန်မာ့အလင်း တောင်ꩻကီꩻ/ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ/ ခမ်းကူဒေႏသ သတင်ꩻထောက်/ အထူꩻသတင်ꩻထောက် (၁၉၄၅- ၁၉၅၆)၊
* ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏလွစ်တခြင်ရေꩻအစွိုꩻချုတ် အွဉ်အကိုရေꩻကယ်ႏ၊
* လွောင်ႏဗူႏ ပအိုဝ်ႏလွောင်ႏဗူႏစွိုꩻ တောမ်ႏ ပအမဖ ခိန်ႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏနွို့ပါဗာႏ၊
* ၁၉၅၂ ဗာႏ ပါလီမန်လွိုက်ရွေꩻပွယ်ꩻကို ထွာဗာႏ ပအမဖ ရောက်ꩻစောက်ꩻနယ်ႏ လွတ်တောႏအမတ်၊
* တွိုက်ꩻထန်ႏခယ်ႏဗွာတာႏ ဆွန်ꩻစူညီꩻတောမ်ႏ ပအလဖ တပ်စွိုꩻ။

## အာႏကွိုꩻ


ကဏ္ဍ:ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻဖုံႏ နမ်းခြောင်ꩻခရာႏ
ဖြားဟိန်သျင်ႏငွေ

**ဖြားဟိန်သျင်ႏငွေ** နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻ ဖြိုတန်ထင်ႏထိုရေꩻတာႏ ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻအွဉ်ငါတန်(ခေါင်းဆောင်) တဖြာꩻဒျာႏသွူ။ စွိုးခွိုꩻအွဉ်ငါသား ဖြားဟိန်သျင်ႏငွေ လွူးဖွါꩻဇာႏတိရပ်နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဒုံလွယ်ကောင်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏတောင်ႏကီꩻ ကိုတဲင် လွူးဖွာꩻနေင်ႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ နေင်ႏ ၁၂၇၆ ဗာႏ သွူ။ မွိုးဖါဗွေႏ ဖြားကျောင်ꩻဝါရ တောမ်ႏ မွိုးကျောင်ꩻဝန် သီး လွူးဖွာꩻလင်ꩻလွဉ်ဒျာႏသွူ။

## ထေင်းထမ်ႏထာꩻမာꩻဖုံႏ
* နွို့ပါ တွိုက်ထန်ႏ ဂျပန်တောမ်ႏအဲင်းကလေတ်သီး၊
* ရပလ အစွိုꩻနွို့၊
* ပအိုဝ်ႏလွောင်ႏဗူႏ ဗဟိုႏထာꩻမာꩻအမုဆောင်ႏ၊
* ကျွꩻထင်ႏ ပအမဖ ပထမညီႏလာႏခံႏ၊ ဒုတိယညီႏလာႏခံႏ တောမ်ႏ တတိယညီႏလာႏခံႏဖုံႏ၊
* ပအမဖ ဗဟိုႏထာꩻမာꩻအမုဆောင်ႏ။

## သီမား
ဖြားဟိန်သျင်ႏငွေနဝ်ꩻ သီမားဒျာႏ ခရိစ်နေင်ႏ ၁၉၇၉ ဗာႏ ဝေင်ꩻဟိုပုံꩻ ကိုသွူ။

## အာႏကွိုꩻ


ကဏ္ဍ:ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻဖုံႏ နမ်းခြောင်ꩻခရာႏ
ထွန်းရင်လော၊ ဒုပိုလ်ႏကယ်ႏတန်

**ဒုပိုလ်ႏကယ်ႏတန် ထွန်းရင်လော** (မန်း: ဒုဗိုလ်မှူးကြီး ထွန်းရင်လော) နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻ ထွာလွေꩻ အစိုႏရတပ်မတောႏ(စဲ့ꩻမန်း)ကို အရန်းထိုအရာႏသား တဖြာꩻဒျာႏသွူ။ ဒုပိုလ်ႏကယ်ႏတန် ထွန်းရင်လော လွူးဖွါꩻဇာႏတိရပ်နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဒုံစခုဲင်း-သူမဲင်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏတောင်ႏကီꩻ လွူးဖွာꩻနေင်ႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ၁၉၂၅ ဗာႏ ဒီသိဉ်ဗာ(၁၆)နီꩻ သွူ။ မွိုးဖါဗွေႏ ဖြားပန္တိလော် တောမ်ႏ မွိုးနင်ꩻအုံး သီး လွူးဖွာꩻလင်ꩻလွဉ်ဒျာႏနောဝ်ꩻသွူ။

## ထေင်းထမ်ႏဒါႏထာꩻမာꩻဖုံႏ
* ၁၉၄၇ ဗာႏ နွို့လွေꩻ အစိုႏရတပ်မတောႏ(စဲ့ꩻမန်း)ကို၊
* တပ်မတောႏ ပြန်တမ်းဝင်အရာရှိ (၁၉၄၈)၊
* ၁၉၄၉ ဗာႏ ထွာ ပိုလ်ႏအရန်း၊
* ၁၉၅၀ ဗာႏ ထွာ ပိုလ်ႏတန်အရန်း၊
* ၁၉၅၆ ဗာႏ ထွာ ဒုတပ်စွုမ်ꩻကယ်ႏ၊
* ၁၉၆၁ ဗာႏ ထွာ တပ်စွုမ်ꩻကယ်ႏ၊
* ၁၉၆၆ ဗာႏ ထွာထောင်ႏကယ်ႏ၊
* ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ လိုမ်းဗိဉ်ႏရေꩻတောမ်ႏအိုပ်ချုတ်ရေꩻကောႏမတီႏ အွဉ်အကိုရေꩻကယ်ႏ၊
* တယ်ႏ ၁၉၇၄ ဗꩻတွိုႏ ၁၉၈၅ ဗာႏ ထွာ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကောင်သီ ဥက္ကဋ္ဌ သိုမ်လဲင်ႏ၊
* ၁၉၈၅ ဗာႏ ထွာ ခမ်းထီတန်ကောင်သီ၊
* ဒုတွိုင်ꩻကယ်ႏ(ဒုတိယတိုင်းမှူး)၊
* စစ်သံမှူး(ယူဂိုဆလပ်)။

## သီမား
ဒုပိုလ်ႏကယ်ႏတန်ထွန်းရင်လောနဝ်ꩻ သီးမားကုဲင်ထိုဒျာႏ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၃ ဗာႏ လာဇန်နဝါရီ ၆ နီꩻ သက်လꩻ(၈၈)နေင်ႏ အဝ်ႏအုံအလမ်း ဝေင်ꩻတန်ရန်ႏတကုင်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏဗဟန်းကိုနဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ


ကဏ္ဍ:ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻဖုံႏ နမ်းခြောင်ꩻခရာႏ
ဖြားကျော်စိန်

**ဖြားကျော်စိန်** () နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻ ဖြိုတန်ထင်ႏထိုရေꩻတာႏ ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻအွဉ်ငါတန်(ခေါင်းဆောင်) တဖြာꩻဒျာႏသွူ။ စွိုးခွိုꩻအွဉ်ငါသား ဖြားကျော်စိန် လွူးဖွါꩻဇာႏတိရပ်နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဒုံမော်ကျော၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏသထွုံႏ မဲင်ꩻခမ်းနယ်ႏ ကိုတဲင် လွူးဖွာꩻနေင်ႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ၁၉၂၃ ဗာႏ သွူ။ မွိုးဖါဗွေႏ ဖြားသာဇံ တောမ်ႏ မွိုးကျောင်ꩻထွန်းမေ သီး လွူးဖွာꩻလင်ꩻလွဉ်ဒျာႏနောဝ်ꩻသွူ။ သွဉ်ထူႏလွေꩻဗာႏ အဲင်းကလေတ်စိုး အရန်း(၁၀)ပညာႏရေꩻ နဝ်ꩻသွူ။

ခရိစ်နေင်ႏ ၁၉၅၄ ဗာႏ ဇွန်လာကို အဝ်ႏထေင်းထမ်ႏ ပအမဖ အမုဆောင်ႏထာꩻမာꩻခိန်ႏ တောမ်ႏ ဖြားဗွာဦးဖြူ၊ ဖြားထွန်းရီသီး ခံႏဗာႏ ဖဆပလ အစိုႏရ ဆောမ်ꩻထိုꩻ တောမ်ႏပုဒ်မွူး(၅)တဲင် ပသာလွေꩻ မန်ႏတလေꩻထောင်ႏကိုသွူ။ တွိုႏ ၁၉၅၈ ဗာႏ ဦးနုသီး စူခွုမ်တောမ်ႏဒီမိုကရေသီ စဲ့ꩻဆင်ရေꩻအလꩻ အွဉ်ႏစွꩻထန်ႏချာ ဖြားကျော်စိန် တောမ်ႏ ဖြားဗွာဦးဖြူတဲင် အွဉ်ႏလွေꩻအုံကွံဒေါ့ꩻရီဖေႏ ငိမ်ꩻချံꩻရေꩻခရာႏ ကအဝ်ႏခိုႏဒါႏတခြာ ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻလွစ်ထန်ႏရေꩻအစွိုꩻ(ပအလဖ) သီးထျꩻနဝ်ꩻသွူ။ တွိုႏ ၁၉၆၂ ဗာႏ မတ်လာ(၂)နီꩻနဝ်ꩻ စဲ့ꩻမန်းနေဝင်း သိမ်ꩻထိုꩻအာႏဏာႏတဲင် ဆောမ်ꩻထိုꩻပါ ဖြားဗွာဦးဖြူ တောမ်ႏ ဖြားကျော်စိန် တဲင် အွဉ်ႏခံလွေꩻထောင်ႏနဝ်ꩻသွူ။ ၁၉၇၂ ဗာႏကို ဖြားဗွာဦးဖြူတောမ်ႏ ဖြားကျော်စိန်သီး အဝ်ႏထောင်ႏကို လွစ်ထန်ႏလꩻချာတဲင် ဆွိုက်သွုပ်လွေꩻယင်း ပအိုဝ်ႏစူခွုမ်သားစွိုꩻ တခြာကိုနဝ်ꩻသွူ။ ၁၉၇၄ ဗာႏ ရလလဖ သဘာပတိ ပွယ်အုံကွံအလꩻ ဖြားကျော်စိန်နဝ်ꩻ ထွာလွေꩻ တွဲꩻဖက်အစွိုးစွိုးအဒဝ်ႏဒဝ်ႏ အွဉ်အကိုရေꩻကယ်ႏ နဝ်ꩻသွူ။ ဖြားကျော်စိန် အဝ်ႏအုံခိုႏတခြာ ဝေင်ꩻနယ်ႏဟိုပုံꩻ မုဲင်းကောင်ခြောင်ႏ ဒုံတလျꩻနွိုး(စောက်ကဆျာႏ)ထျꩻကျာꩻ ဗကပ ရုဲင်းဖက်ဖိုးသံချောင်း လွဉ်ထေ့ဖြားကျော်စိန်ထျꩻတဲင် ခိုႏစလွေꩻပါတခြာနဝ်ꩻသွူ။ ဆုဲင်ꩻနဝ်ꩻ ရလလဖ လဲ့ ကွဲꩻဖြယ်ထန်ႏထိုꩻနီစွိုꩻတဲင် ဖြားကျော်စိန်နဝ်ꩻ ပါလွေꩻခန်း ရလလဖ(စဲ့ꩻဗွာ) ဖြားဗွာလှဖေသီးစွိုꩻတဲင် ဆုဲင်ꩻ ၁၉၇၆ ဗာႏ လုံးဒါညီႏလာႏခံႏအကို လွောင်ႏဗူႏလွေꩻယင်း ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻအစွိုꩻချုတ်(PNO)တဲင် ထွာလွေꩻ ဥက္ကဋ္ဌ နဝ်ꩻသွူ။

## ထေင်းထမ်ႏဒါႏထာꩻမာꩻဖုံႏ
* နွို့ပါ ၁၃၀၀ ဗွေ လိုပ်ꩻလုဲင်းမာꩻခြံသား ရုဲင်ꩻတသွိုးရေꩻ(တောင်သူလယ်သမားအရေးတော်ပုံ)၊
* နွို့ပါ ၁၉၄၂ ဗာႏ ကျောင်ꩻသားသမဂ္ဂ ရုဲင်ꩻတသွိုးရေꩻ၊
* စောက်ꩻလိုꩻယွဲးလွောင်ႏဗူႏအစွိုꩻ(KYO) အမုဆောင်ႏ (၁၉၄၅)၊
* ၁၉၄၅ ဗာႏ ဒီသိဉ်ဗာ(၅)နီꩻ လွောင်ႏဗူႏတသာယင်း စောက်ꩻလိုꩻယွဲးလွောင်ႏဗူႏအစွိုꩻ(KYO)ကိုနဝ်ꩻ ထွာလွေꩻ အွဉ်အကိုရေꩻကယ်ႏ၊
* ၁၉၄၇ ဗာႏ လွောင်ႏဗူႏဖေႏ ပအိုဝ်ႏလိုꩻယွဲးလွောင်ႏဗူႏစွိုꩻ-PYO ထွာလွေꩻ အွဉ်အကိုရေꩻကယ်ႏ၊
* ၁၉၅၉ ဗာႏ မတ်လာ တတိယလဲင်ႏ ပအမဖ ညီႏလာႏခံႏအလꩻ ထွာလွေꩻ အစွိုးစွိုးအဒဝ်ႏဒဝ်ႏ အွဉ်အကိုရေꩻကယ်ႏ၊
* ၁၉၆၀ ဗာႏ မျန်မာခမ်း တတိယလဲင်ႏ ပါလီမန်လွိုက်ရွေꩻပွယ်ꩻကို ထွာဗာႏ လွယ်လုံသာမုဲင်းခမ်းနယ်ႏ ပအမဖ လွတ်တောႏအမတ်၊
* ၁၉၆၁ ဗာႏ ဇွန်လာနဝ်ꩻ ပအမဖ နမ်းခြောင်ꩻအနေႏ ထင်ႏလွေꩻ ခမ်းရင်ꩻသားညီႏလာႏခံႏ ဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻကို ပါတောမ်ႏ ဖြားဗွာလှဖေ၊ ဖြားဗွာဦးဖြူ
* ၁၉၇၄ ဗာႏ ရလလဖ သဘာပတိ ပွယ်အုံကွံအလꩻ ထွာလွေꩻ တွဲꩻဖက်အစွိုးစွိုးအဒဝ်ႏဒဝ်ႏ အွဉ်အကိုရေꩻကယ်ႏ၊
* ၁၉၇၆ ဗာႏ ပထမလဲင်ႏ ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻအစွိုꩻချုတ်(PNO) လုံးဒါညီႏလာႏခံႏအလꩻ ထွာလွေꩻ ဥက္ကဋ္ဌ။

ခရိစ်နေင်ႏ ၁၉၈၀ ဗာႏကို ဖြားကျော်စိန်နဝ်ꩻ အဝ်ႏPNOအစွိုꩻကို ဗဲ့ꩻထန်ႏထိုꩻသွူအနမ်းတွော့ꩻ တောမ်ႏပိုခို ပိုလ်ႏအောင်မန်နဝ်ꩻ နွို့လွေꩻခန်းဒျာႏထာꩻလေနဝ်ꩻသွူ။ တွိုႏ ၁၉၉၀ ဗာႏ ပွယ်ꩻလွိုက်ရွေꩻကိို ဒင်ႏခန်းဒျာႏပါတီမတ်ပုံတိဉ် တောမ်ႏအမိဉ်ꩻ ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻလွိုင်ႏကွုန်ꩻထင်ႏထိုရေꩻ(PNDO)ပါတီတဲင် လꩻလွေꩻခန်း ပါတီမတ်ပုံတိဉ်အခွင်ꩻလဲ့ ပွိုးအကျောက်ꩻအစွိုးစွိုးတဲင် နွို့ပြဲင်ႏခွင်ꩻ လွိုက်ရွေꩻမဲး တလꩻတဝ်းနဝ်ꩻသွူ။

## သီမား
ဖြားကျော်စိန် သီမားဒါႏနေင်ႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ၂၀၀၇ ဗာႏ သီမားခင်ႏလမ်းနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻ အလမ်းကို နဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ


ကဏ္ဍ:ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻဖုံႏ နမ်းခြောင်ꩻခရာႏ
ဒုံပန်ꩻတင်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏတောင်ႏကီꩻ

**ဒုံပန်ꩻတင်ႏ** ( (မန်း: ပန်းတင်ရွာ) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ အခဝ်နဝ် ဝေင်ꩻနယ်ႏတောင်ႏကီꩻ အွိုင်ႏဖက်ꩻကွံႏကို ကပါဒါႏ ဒုံတဒုံဒျာႏသွူ။ ဒုံကိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻဖုံႏ အဝ်ႏအုံသော့ꩻဒါႏ ဒုံဒျာႏသွူ။ ဒုံကအဝ်ႏဒါႏခင်ႏလမ်းကိုဒ်နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ၂၀၀၀၄၃ သွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ အွိုင်ႏနောင်ဒေႏကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ (၅၀၆၈) ဖြာꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

‍ကဏ္ဍ:ဝေင်ꩻနယ်ႏတောင်ႏကီꩻကိုဒုံဖုံႏ
ဒုံငိုမွူး၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏတောင်ႏကီꩻ

**ဒုံငိုမွူး** ( (မန်း: ငိုမူးရွာ) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ အခဝ်နဝ် ဝေင်ꩻနယ်ႏတောင်ႏကီꩻ အွိုင်ႏနောင်ဒေႏကို ကပါဒါႏ ဒုံတဒုံဒျာႏသွူ။ ဒုံကိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻဖုံႏ အဝ်ႏအုံသော့ꩻဒါႏ ဒုံဒျာႏသွူ။ ဒုံကအဝ်ႏဒါႏခင်ႏလမ်းကိုဒ်နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ - သွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ အွိုင်ႏနောင်ဒေႏကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ (၅၆၈၃) ဖြာꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

‍ကဏ္ဍ:ဝေင်ꩻနယ်ႏတောင်ႏကီꩻကိုဒုံဖုံႏ
မောင်ခွန်နွယ် (အင်းလေး)

**မောင်ခွန်နွယ် (အင်းလေး)** (မိဉ်ꩻရင်ꩻ: ဖြားခွန်စိန်ဝင်း) နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ပအိုဝ်ႏမွိုးဖါဗွေႏ ဖြားချစ်ရီ၊ မွိုးလှရင် သီး ကလွူးဖွာꩻလင်ꩻဒါႏ ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻ လိတ်တဲမ်းဆရာႏ တဖြာꩻဒျာႏသွူ။ လွူးဖွာꩻနေင်ႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ခရိစ်နေင်ႏ ၁၉၄၈ ဗာႏ ဩဂဲစ်လာ ၃၁ နီꩻတဲင် လွူးဖွာꩻဇာႏတိနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဒုံအင်းယားထင်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏညောင်ႏရွီႏကိုသွူ။ ကလောင်မိဉ်ꩻဖြယ်အလင် "ကမ္ဗောဇမောင်ပြုံးရည်" နုဲင်းနဝ်ꩻလဲ့ အဝ်ႏဖန်ခါꩻနဝ်ꩻသွူ။ သွဉ်ထူႏလွေꩻတွိုႏဗာႏ တက္ကသိုလ်ႏပညာႏရေꩻ မန်ႏတလေꩻတက္ကသိုလ်ႏ(ဝိဇ္ဇာတောမ်ႏ သိပ္ပံကျောင်ꩻ)ကိုတဲင် ဒဲ့ꩻထူႏလꩻလွေꩻ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့နဝ်ꩻသွူ။

မောင်ခွန်နွယ် (အင်းလေး)နဝ်ꩻ ပေႏပေႏခါကာႏ သꩻဝင်ႏစာꩻငါႏလိတ်လုဲင်ꩻတဲင် ကွတ်ꩻတန်ꩻခိန်ႏကာႏ အဝ်ႏတဲမ်းစလဲဉ်း လိတ်နဝ်ꩻသွူ။ ၁၉၆၈ ဗာႏနဝ်ꩻ နွို့ခေးပြုဲင်ႏလွေꩻ မျန်မာတခမ်းလွုမ်းဆဲင်ႏရာꩻ ကြက်ခြေနီ ရောမ်ဖြုဲင်ꩻပြုဲင်ႏပွယ်ꩻကို တောမ်ႏလိတ်မူ "ဆွတ်ေ့ခလိုစိတ် နှစ်သိမ့်ဖြေမယ်" တွော့ꩻ လꩻလွေꩻ တတိယဆုꩻသွူ။ အချစ်တော်စာစောင် နံရံကပ် ရောမ်ဖြုဲင်ꩻပြုဲင်ႏပွယ်ꩻဆုꩻကိုလဲ့ လꩻလွေꩻဆုꩻ (၆)လဲင်ႏနဝ်ꩻသွူ။ တွိုႏ ၁၉၇၃ ဗာႏ နွို့ခေးပြုဲင်ႏလွေꩻ စာပေဗိမာန်ဆုꩻ ပြုဲင်ႏပွယ်ꩻကို တောမ်ႏ"မြစိမ်းညိုရွက် သနပ်ဖက်"လိတ်မူတဲင် လꩻလွေꩻ သုတပဒေသာ (ဝိဇ္ဇာ တတိယဆုꩻ)သွူ။ ၁၉၈၀ ဗာႏ နွို့ခေးပြုဲင်ႏလွေꩻယင်း စာပေဗိမာန်ဆုꩻ လိတ်မူပြုဲင်ႏပွယ်ꩻကို တောမ်ႏလိတ်မူ "ပအိုဝ်းသွေးချင်း ညီနောင်ရင်း" လꩻလွေꩻ (လိုꩻယွဲးလိတ်လုဲင်ꩻ) တတိယဆုꩻ၊ ၁၉၈၇ ဗာႏ နွို့ခေးပြုဲင်ႏလွေꩻယင်း စာပေဗိမာန်ပြုဲင်ႏပွယ်ꩻကို တောမ်ႏ"စွမ်းအားရှင် ရွက်နုစိမ်းလေးများ" လိတ်မူတွော့ꩻ လꩻလွေꩻ (လိုꩻပေႏလိတ်လုဲင်ꩻဆုꩻ) လိတ်မူဆုꩻ၊ တွိုႏ ၁၉၉၀ ဗာႏနဝ်ꩻ တောမ်ႏ"စွမ်းအားရှင် ရွက်နုစိမ်းလေးများ" လိတ်မူယင်းဒျာႏ လꩻလွေꩻ အမျိုးသားစာပေဆုꩻ (လိုꩻယွဲးလိတ်လုဲင်ꩻဆုꩻ)၊ ၁၉၉၂ ဗာႏနဝ်ꩻ တောမ်ႏလိတ်မူ "ပအိုဝ်းသွေးချင်း ညီနောင်ရင်း" ဒျာႏ လꩻလွေꩻယင်း အမျိုးသားစာပေဆုꩻ (စာပဒေသာဆုꩻ) ဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။

မြဝတီ၊ ငွေတာရီ၊ ရှုမဝ၊ စာပေလုပ်သား၊ မြတ်မင်္ဂလာ၊ ဒို့ကျောင်းသား လိတ်ဖွူꩻဖုံႏကိုလဲ့ အဝ်ႏတဲမ်းသော့ꩻဗာႏ ရောမ်ဖြုဲင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ တယ်ႏ ၁၉၉၃ ဗာႏ ဗꩻယိုခါ အဝ်ႏထေင်းထမ်ႏခွုမ်မာꩻလွေꩻဖေႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတောင်ႏကီꩻ လိတ်လုဲင်ꩻတောမ်ႏ စာနယ်ဇင်း အစွိုꩻ ဥက္ကဋ္ဌ နဝ်ꩻသွူ။ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ "ကမ္မောဇသတင်းစဉ်" ကိုလဲ့ အဝ်ႏခွုမ်မာꩻဖေႏ စာတည်းအစွိုꩻနွို့၊ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ လိုꩻမူႏရေꩻရာႏ ထာꩻမာꩻကောႏမတီႏကိုလဲ့ အဝ်ႏခွုမ်မာꩻကိုဖေႏနဝ်ꩻသွူ။

## ကတဲမ်းထေခါꩻဒါႏ လိတ်ဖွူꩻဖုံႏ
# မြစိမ်းညိုရွက် သနပ်ဖက် ၁၉၇၆
# ပအိုဝ်းသွေးချင်း ညီနောင်ရင်း ၁၉၈၄
# စွမ်းအားရှင် ရွက်နုစိမ်းကလေးများ ၁၉၈၇ 

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻဖုံႏ နမ်းခြောင်ꩻခရာႏ
ခွန်စိန်ႏ

သထုံႏသီႏသဲင်ႏ စောက်ꩻဖါးခွန်အိုး ထွိုင်ႏလယ်ꩻထိုꩻထွူ ဆုဲင်ꩻနဝ်ꩻ ပိုခိုတန် ခွန်လော်ꩻ လက်ခံႏသော့ꩻလုဲင်ႏ အဖါခွန်ခြောင်ꩻ၊ ကွဲႏတွော့ꩻ ခွန်လော်ꩻ အဝ်ႏထွာခွန် သက်ထွိုင်ႏလꩻ (---)နေင်ႏတွင်ꩻနဝ်ꩻ ဖူးလုဲင်ဟို့ꩻ ကျမ်ႏတကုဲင်ချာတဲင် လယ်ꩻထိုꩻဗာႏခန်းဒျာႏတွော့ꩻ (ခွန်လော်ꩻ)အဖူး ခွန်စိန်ႏနဝ်ꩻ ထွာသော့ꩻသထုံႏသီႏသဲင်ႏခွန်နဝ်ꩻသွူ။ လက်ခံႏဝေင်ꩻဗွေႏအရာႏနဝ်ꩻ သက္ကရာဇ် (၁၂၆၇)နေင်ႏကို၊ ဝွေꩻစိုးယိုနဝ်ꩻ ဟော်နန်ꩻယို ပြောင်ꩻလင်ꩻအုံသီခန်းဒျာႏ သထုံႏသီႏသဲင်ႏကို၊ ဝွေꩻကလင်ꩻဆို့ꩻပြောင်ꩻယင်း ဟော်နန်ꩻယိုအတွင်ꩻ ခြဲ့ꩻနယ်ႏသားဖုံႏလဲ့ အဝ်ႏညောင်ႏရွီႏ ပြောင်ꩻထင်ႏလဲဉ်းတောင်ႏကီꩻ၊ ခြဲ့ꩻနယ်ႏသား ထွဉ်ႏခံႏသစ္စာႏတဲင် ခွန်စိန်ႏလဲ့ ထင်ႏဖေႏဒျာႏ၊ ကွဲႏတွော့ꩻ ခြဲ့ꩻနယ်ႏသားဖုံႏ သေထွꩻလဲဉ်း အဖါခွန်အိုး ရုဲင်းဟန်သတ္တိꩻနဝ်ꩻတဲင် ခွန်အိုးပို ခွန်စိန်ႏယိုနဝ်ꩻ ဝွေꩻသီးဖေႏစွဉ်ႏ ရုဲင်းဟန်နꩻရွဉ်တံꩻတွမ်ႏ သထုံႏ-စမ်ႏဖက်ꩻ-လက်ꩻမွိုင်ꩻ သိုမ်ဝေင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ခံႏဗာႏခန်း ဝင်ꩻမျောက်ပင်ႏ အံႏဖြာႏနုဲင်းနဝ်ꩻလဲ့ တမဉ်ခံႏထူႏတဝ်း ခြဲ့ꩻနယ်ႏသားထာꩻအုပ်ချုပ်၊ ပေါႏတမွေးတဝ်းနဝ်ꩻ ခံႏတဝ်းတွော့ꩻ ဆင်ႏဆင်ႏလွိုဆန် ခြဲ့ꩻနယ်ႏသားအာႏဏာႏဖုံႏ၊ ကွပ်ပွိုးနဝ်ꩻမꩻ နေင်ႏ(၁၉၃၇)ဗာႏ အင်္ဂလိပ်သီး ချꩻအရာႏတွော့ꩻ ခံႏဗာႏဝင်ꩻပသာထန်ႏခမ်း မောႏလမျင်ႏ-ဒီစတြိတ် သထွုံႏခရဲင်ႏကိုသူꩻသွူ။

thumb|စောက်ꩻဖါး ခွန်စီမုခ် တောမ်ႏ ခွန်စိန်ႏမုခ်၊ ဝေင်ꩻသထုင်ႏပေႏသီႏသဲင်ႏ၊ ဟော်ဆꩻနဝ် - ၆-၁-၂၀၂၃

ခွန်စိန်ႏနဝ်ꩻ လွꩻထီႏမွေးစွဉ်ႏခြဲ့ꩻနယ်ႏအင်္ဂလိပ်သီး၊ လိုꩻကအုံဒါႏ ခြဲ့ꩻနယ်ႏသားဖဲ့ꩻယိုလဲ့ ဝွေꩻယိန်းလွꩻထီႏ၊ ခွိုꩻရက်သꩻဓာတ် တလာသန်ငါႏတဲင် ကုဲင်းမာꩻတသွိုးဒါႏ အင်္ဂလိပ်သီး အုပ်ချုပ်မုꩻ၊ အမျိုꩻသာꩻအလောင်းဖုံႏလဲ့ သွင်ꩻသꩻဖေႏ ယံကလွꩻထီႏခြဲ့ꩻနယ်ႏသား၊  "တနီꩻနီꩻတခိန်ႏခိန်ႏ အီႏဝါးထန်ႏက ပါꩻစားယိုမꩻ"အဝ်ႏဒိုႏသေႏသေႏစွဉ်ႏထာꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ခွန်စိန်ႏလဲ့ ဗွန်နုဲင်းအဖါခွန်အိုးအတွိုင်ꩻ ခွုမ်မာꩻဖေႏ လိုꩻအမျာꩻအကျိုꩻဖေႏကအဝ်ႏထာꩻမာꩻဖုံႏ၊ ဆေꩻတန်သီႏသဲင်ႏ(ယိုခါ)လဲ့ တဲႏဖေႏ၊ သီႏသဲင်ႏ၊ လွယ်ပွတ်ꩻ၊ သီႏသဲင်ႏ-နောင်ဟဲင်း၊ သီႏသဲင်ႏ-စံကာꩻ လွေꩻသဲင်ꩻဖေႏကယိုꩻလဲ့ အွဉ်ခူႏဖေႏတဖူꩻ၊ ဆေꩻလဲ့ ဗွောင်ဖေႏငတ်ꩻနီꩻတလဲင်ႏနဝ်ꩻသွူ။ စမ်ႏဖက်ꩻခြောင်ယိုလဲ့ ထီဖေႏကထွတ်ꩻဟဝ်ဟဝ် အွဉ်ဖျင်ခူႏကိုကဒွိုန်း၊ ကွပ်ပွိုးအွဉ်မာꩻနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် စမ်ႏဖက်ꩻခြောင်ထျ လိုပ်ꩻဗာႏဟဝ်လုဲင်း၊ ဗွူလဲ့ ထန်ႏပိုႏအာမွေးစွဉ်ႏနဝ်ꩻသွူ၊ ထီႏခြဲ့ꩻနယ်ႏသားနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻသေႏသေႏ"မိစ္ဆူႏမိစ္ဆာႏ"နုဲင်းနဝ်ꩻ၊ ကွဲႏတွော့ꩻ ခမ်းရင်ꩻသားဖုံႏနဝ်ꩻ ဝွေꩻဟွုန်ဟဝ်မွေးစွဉ်ႏ၊ အမျိုꩻသာꩻရေꩻသꩻဓာတ် ဖေႏကတလာလွဉ်၊ အမျိုꩻသာꩻဖေႏကထင်ႏထိုလွဉ်နဝ်ꩻ အွဉ်ဖေႏ၊ ဒေါ့ꩻခြုဲင်းနယ်ဖေႏ၊ ဆုံꩻမꩻသွဉ်သင်ဖေႏမွေးစွဉ်ႏနဝ်ꩻသွူ။

နဝ်ꩻမꩻ သထုံႏသီႏသဲင်ႏ စောက်ꩻဖါးတန်ခွန်စိန်ႏ အဝ်ႏအွဉ်ဖေႏနုဲင်းနဝ်ꩻအတွင်ꩻ ထွိုင်ႏတွိုႏ (၁၉၅၅)ဗာႏနေင်ႏနဝ်ꩻ လယ်ꩻထိုꩻခန်းဒျာႏ၊ ကလယ်ꩻထိုꩻခိန်ႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏကုဲင်သေꩻ အမာနင်ꩻဒေႏဝီႏ ဖွါးစိန်တွမ်ႏ အပိုခို ခွန်စီသီးနဝ်ꩻသွူ၊ စောက်ꩻဖါးခွန်စိန်ႏယိုနဝ်ꩻ တောႏလမ်းဒျာႏတွမ်ႏ လိုꩻမူႏစံကာꩻတွော့ꩻ အွဉ်ႏထွာနင်ꩻမိဖရာꩻနဝ်ꩻသွူ။ စောက်ꩻဖါးခွန်စိန်ႏ ဒုတိယနင်ꩻတန်နဝ်ꩻ ပအိုဝ်ႏမူႏပင်စုံ နင်ꩻလွဉ်း၊ တွမ်ႏနင်ꩻလွဉ်းနဝ်ꩻ လွူးလင်ꩻယင်း ခွန်စိန်ႏ၊ တတိယနင်ꩻတန်နဝ်ꩻ စမ်ႏဖက်ꩻလက်ꩻမွိုင်ꩻ ဒုံဝမ်းဟေး ဖြဝ်ꩻမူႏ နင်ꩻစင်ခံꩻ၊ တွမ်ႏနင်ꩻစင်ခံꩻယိုနဝ်ꩻ လꩻညီꩻဝင်ꩻ ပိုတဖြာꩻ၊ မဉ်ꩻ"နင်ꩻစောမြခင်"နုဲင်းနဝ်ꩻ၊ နင်ꩻစောမြခင်ယို လꩻအဖါလွိုဆန်ꩻခြဲ့ꩻနယ်ႏသားသꩻဓာတ်တန်သွူ။ စောက်ꩻဖါးခွန်စိန်ႏယို ကွိုက်ꩻတွမ်ႏ ပအိုဝ်ႏအွဉ်ငါတန် ဖြားဗွာလှဖေသီး တောင်ႏကီꩻကို ဦးဖိုးခင်သီးတဲင် ခွုမ်မာꩻလွေꩻ စွိုးခွိုꩻအကျိုꩻတာႏနဝ်ꩻသွူ၊ အတွင်ꩻနဝ်ꩻ နွို့သော့ꩻငီꩻဒွိုန်း ပအိုဝ်ႏအစွိုꩻအဗူႏ (ပအဖဖ)အစွိုꩻကိုထွူတွော့ꩻ ခွုမ်မာꩻရုဲင်ꩻတသွိုးလွေꩻ အမျိုꩻသာꩻနဲင်ႏငံႏရေꩻနဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻဖုံႏ နမ်းခြောင်ꩻခရာႏ
ကျာꩻဒေႏသနာႏ

### ဗွေႏ[[ရဟန်ꩻ]]သီး ငေါဝ်းကျာꩻအီဒေႏသနာႏ

*ပေႏ။ ။ အဟံ ဘန္တေ သဗ္ဗာ အာပတ္တိယော အာဝိကရောမိ။ 
*တန်။ ။ သာဓု အာဝုသော သာဓု သာဓု။ 
*ပေႏ ။ ၂ လဲင်ႏ။ အဟံ ဘန္တေ သမ္ဗဟုလာ နာနာဝတ္ထုကာ သဗ္ဗာ အာပတ္တိယော အာပဇ္ဇိံ၊ တာ တုမှမူလေ ပဋိဒေသေမိ။
*တန် ။ ပဿသိ အာဝုသော တာ အာပတ္တိယော။
*ပေႏ။ ။ အာမ ဘန္တေ ပဿာမိ။ 
*တန်။ ။ အာယတိံ အာဝုသော သံဝရေယျာသိ။
*ပေႏ။ ။ သာဓု သုဋ္ဌု ဘန္တေ သံဝရိဿာမိ။ 
*တန်။ ။ သာဓု အာဝုသော သာဓု သာဓု။

### ရဟန်ꩻတန် လောဝ်းဟွိုန်ချာ ဝါႏတောႏပေႏထျꩻ​
*တန် ။ ။ အဟံ အာဝုသော သဗ္ဗာ အာပတ္တိယော အာဝိကရောမိ။ 
*ပေႏ ။ သာဓု ဘန္တေ သာဓု သာဓု။ 
*တန်  ။ အဟံ အာဝုသော သမ္ဗဟုလာ နာနာဝတ္ထုကာ သဗ္ဗာ အာပတ္တိယော အာပဇ္ဇိံ၊ တာ တုယှမူလေ ပဋိဒေသေမိ။ 
*ပေႏ ။ ပဿထ ဘန္တေ တာ အာပတ္တိယော။ 
*တန်။ ။ အာမ အာဝုသော ပဿာမိ။ 
*ပေႏ။ ။ အာယတိံ ဘန္တေ သံဝရေယျာထ။ 
*တန်။ ။ သာဓု သုဋ္ဌု အာဝုသော သံဝရိဿာမိ။ 
*တန်။ ။ သာဓု ဘန္တေ သာဓု သာဓု။

### ဝါႏပေႏ ဒေါ့ꩻဟွုန်ယင်းဝါႏတန်
အဟံ ဘန္တေ သမ္ဗာဟုလာ နာနာဝတ္ထုကာ-တယ်ႏစလွေꩻဗာႏနဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ


ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ
ကျောင်ꩻထီဗိꩻ

**ကျောင်ꩻထီဗိꩻ** ယို ထွာ ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ ဗွေႏဗွန်ကျောင်ꩻ ကအောဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻပင်လောင်ꩻနယ်ႏ အခေါဝ်နောဝ်၊ အှိုင်ႏလဲင်းတနျာႏ၊ ဒုံထီဗိꩻကို တာကျောင်ꩻသှူ။ လဲင်းတနျာႏ၊ ထီဗိꩻ၊ ညောင်ႏမှူး၊ တတောက်၊ ဟမ်ႏတနျာႏ၊ တခါးယဉ်၊ ကောင်ဗာ လို့လို့ နွတ်ꩻဒုံယို ထွာ ထီဗိꩻတကာႏ၊ ထင်ႏငီꩻဝင်ꩻ ကျောင်ꩻထီဗိꩻသှူ။ ကျောင်ꩻယိုနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏသွဉ်ဖေႏပါ ပရိယတ္တိလိတ်လုဲင်ꩻဖုံႏ။ တနေင်ႏတလဲင်ႏ အောဝ်ႏမာꩻဖေႏပါ လိတ်ရီပွယ်ꩻ၊ ရွစ်လိတ်ꩻပွယ်ꩻ။ သာႏမဏေႏ အတန်ꩻတန်သားနောဝ်ꩻ လင်ꩻဖြေႏဗာႏလိတ် ဝေင်ꩻလွယ်ကောႏကို။ အဖဲ့ꩻနောဝ်နောဝ်ꩻ ဆောင်ႏပြောင်းရပ်ရာႏ၊ လုံးပဲန်အှိုင်ႏ၊ လွယ်လုံကောင်တန်ဖုံႏအောဝ်ႏ။ အဖဲ့ꩻထင်ꩻနောဝ်ꩻ ဝါႏပြံႏတကာႏ ဒုံဖုံႏ၊ အဖဲ့ꩻကှောန်ႏနောဝ်ꩻ ပင်တဖျူႏတကာႏ ဒုံ၊ နောက်ဝိုႏတကာႏ ဒုံဖုံႏအောဝ်ႏသှူ။

## ကျောင်ꩻနင်းပုဂ္ဂိုလ်

ရီးလဲန်းနောဝ်ꩻ နောဝ်ꩻတဲ့ အောဝ်ႏဒျာႏကီလဲ့ တောင်ꩻထွတောဝ်းဒွုမ် အရိုꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။၊

## အာႏကွိုꩻ


ကဏ္ဍ:ဗွေႏဗွန်ကျောင်ꩻ
မျန်မာခမ်းထီကိုရပ်ကွက်ဖုံႏ

ရပ်ကွက် ယို အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ(မန်းခမ်း) ဟံႏနယ်ႏ အိုပ်ချုတ်ရေꩻ အရန်း စတုတ္ထ ကိုသွူ ။ 
တတိယအရန်းကထွာဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏ ဖုံႏ ခလ့ အရန်ႏ ဝေင်ꩻဖုံႏ အိုပ်ချုတ်ရေꩻ အရန်းကိုသွူ။   နေင်ႏ ၂၀၀၉ ဗာႏ လာဒီဇင်ဘာ စရင်ꩻအလꩻ မန်းခမ်း ကိုယို ရပ်ကွက်ခြွဉ်း အဝ်ႏ ၃,၄၇၀ သွူ။  ရပ်ကွက် ဖုံႏယို အရန်ႏဗွုန်ပီဒျာႏ ဒုံႏတွမ်ႏ အွိုင်ႏ အရန်ႏသွူ ။

## ထွားအလင်
* မျန်မာခမ်းထီအိုပ်ချုတ်ရေꩻဆဲင်ႏရာꩻဟံႏနယ်ႏ

### P_Code

* P-code ……… Country_Name_Eng 
* MMR ……… Myanmar

##### တွိုင်ꩻဒေႏသတန် ၊ ခမ်းနယ်ႏ

S/R P-code … State/Region_Name_Eng 

MMR001…	Kachin

MMR002…	Kayah

MMR003…	Kayin

MMR004…	Chin

MMR005…	Sagaing

MMR006…	Tanintharyi

MMR007…	Bago (East)

MMR008…	Bago (West)

MMR009…	Magway

MMR010…	Mandalay

MMR011…	Mon

MMR012…	Rakhine

MMR013…	Yangon

MMR014…	Shan (South)

MMR015…	Shan (North)

MMR016…	Shan (East)

MMR017…	Ayeyarwady

MMR018…	Nay Pyi Taw

##### ဝေင်ꩻနယ်ႏစရင်ꩻ

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:မျန်မာခမ်းထီ အိုပ်ချုတ်ရေꩻ
ကဏ္ဍ:မျန်မာခမ်းထီအိုပ်ချုတ်ရေꩻဆဲင်ႏရာꩻဟံႏနယ်ႏ
ကလိုရဉ်း

**ကလိုရဉ်း**ယို ထွာ သင်္ကေတ Cl တုမ်ႏ အဲတ်တမ်အမုဲင် ၁၇ ကိုကအောဝ်ႏဒါႏ ဓာတုဗေဒ ဒြတ်စင်တဗာႏသှူ။ ဟယ်လိုစဲန်ဗူႏကိုနောဝ်ꩻ ထွာ ဒုတိယအဖွီသွတ်ꩻ၊ အထဲ့ရော့ꩻ ထာꩻရွောင်ကိုနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏ ဖလိုရဉ်း တွမ်ႏ ဘရိုမဉ်းခါႏကို၊ ဝွေꩻ ဂုဏ်သတ္တိနောဝ်ꩻကဲႏ တွမ်ႏ ထာꩻနောဝ်ꩻစားဖုံႏ ပေါႏကွာႏအာတောဝ်းဝင်ꩻသှူ။ ကလိုရဉ်းယို အရောင်ႏတသဉ်၊ အလွီးနောဝ်ꩻ သာထာꩻတချအီဒါႏ၊ အထွာ ဓာတ်တအှို ကထှူႏထဲင်းက တလီꩻနောဝ်ꩻသှူ။ ဟယ်လိုစဲန် ဓာတ်တအှိုအဗူႏကို ဓာတ်အုံခြှောန်းငီꩻမှိုင်ဒါႏဝင်ꩻကိုနောဝ်ꩻ ကလိုရဉ်းယို လဲန်း ဒုတိယ။ ခရစ်နေင်ႏ ၁၇၇၄ ဗာႏကိုခါ **ကားလ်ဗီဟိမ်း ဆေးလာ** မော့ꩻတခြိုလꩻ ကလိုရဉ်း ကအောဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ အောက်သီစဲန်ကို။ ခရစ်နေင်ႏ ၁၈၁၀ ဗာႏကိုခါ **ဟမ်းဖရီး ဒဲ့ဗီ** (:en:Humphrey Davy) ဖေႏအမဉ်ꩻ ကလိုရဉ်း (Cl)ထှူ အှောန်ႏတောင်ꩻသေꩻခါꩻ ဒြတ်စင်တဗာႏ ထာꩻအောဝ်ႏ ထှူတှော့ꩻ ဝွေꩻ ထောင်ထွား စှုမ်းသꩻနေး။ ကလိုရဉ်း Cl ယို အောဝ်ႏလိတ်ဖြုံႏ Chloros ကို ထွာလှောန် အဓိပ္ပယ်ႏနောဝ်ꩻ လꩻ **အရောင်ႏသဉ်**သှူ။ ကလိုရဉ်းယို ထွာ အဲတ်တမ်နီဖြုံႏ ကပါဒါႏ ဓာတ်တအှို အရောင်ႏတသဉ်။

## ထူႏတောမ်

ကဏ္ဍ:ဓာတုဗေဒ
ဖောင်ႏတောႏဦꩻ ဖရာꩻ (နောင်အင်းလေး)

နောင်ရွီႏကိုကအဝ်ႏဒါႏ **ဖရာꩻဖောင်ႏတောႏဦꩻ** အိဉ်းလေး(အင်းလေး)နဝ်ꩻ ထွာသွူ ကိုꩻကွဲႏယွုမ်းအံႏ ဘာႏသာႏရေꩻတာႏ ခင်ႏလမ်းတကာႏတဝ်း ထွို့ꩻငင်ႏဆွဲဆောင်နွောင်ꩻဒါႏ မျန်မာခမ်းကို လွေꩻတဖူꩻလယ်ႏထာꩻသား တောမ်ႏ ခမ်းလင် လယ်ႏတဖူꩻသားဖုံႏ ခင်ႏလမ်းတထွောင်းဒျာႏသွူ။

## သမဲင်ꩻ
ဖောင်ႏတောႏဦꩻဖရာꩻသမဲင်ꩻနဝ်ꩻ အကွဲꩻထိုꩻဝင်ꩻနီစွိုးသွူ၊  ပထမ နဝ်ꩻ တယ်ႏစလွေꩻဒျာႏ သက္ကရစ်နေင်ႏ (၇၂၁) ကို ညောင်ရွှေ ဝေင်ꩻကတယ်ႏထောင်ႏဒါႏ စော်ဘွားကြီး ဆီဆိုင်ဖ စူကို အရိုꩻပေႏနဝ်ꩻသွူ၊ 

ကလို့ထိုꩻလွေꩻလဲဉ်း ဒါႏ နေင်ႏပေါင်ꩻ (၆၄၄) ကာꩻလ ယိုခါ (သန်းထောင် )ဖရာꩻဟံꩻကွင်ꩻကိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏ ထာꩻအီႏ အောဝ်ႏဗွေဗိတ်ထံနေႏစွဉ်ႏဒျာႏနဝ်ꩻသွူ၊  ကွပ်ပွိုးစွဉ်ႏ ထာꩻအီႏ အောဝ်ႏပလို့သေꩻခါꩻတဲင် ဖရာꩻစေႏတီႏ ပရဝဏ်ႏကို ကအောဝ်ႏဒါႏ ထံးပေႏတဖြုံႏနဝ်ꩻလဲꩻ ထိုꩻမားခန်းဒျာႏနဝ်ꩻသွူ၊ တွိုႏတလဲင်ႏတွော့ꩻ အောဝ်ႏထမ်းအိုကို တဲင်ဗွေႏဖရာꩻ ဓေတ်တောႏ လေတဆောဝ်လွဉ်တဲင်၊ ကထွာဒါႏရပ်သာႏဖုံႏနဝ်ꩻလွေꩻအွဉ်ႏဟွိုန် ခွန်တန်စော်ဘွာႏ ဆီဆိုင်ဖနဝ်သွူ၊ ခွန်တန်ကထွိုင်ႏဟွိုန်ထွꩻသတင်ꩻနဝ်ꩻတဲင် တွမ်ႏ အလိုꩻတပဲ့ꩻ တပန်ꩻဖုံႏတွော့ꩻ၊  လွေꩻဖျိုးကြောင်းစင်ထိုꩻခန်း ထပ်းနဝ်ꩻသွူ၊ အောဝ်ႏနဝ်ꩻတွော့ꩻ ကထွိုင်ႏမွဉ်းဖျင် ဖျွစ်ဖျိုးကြောင်းစင် ထပ်အချိန်ႏတွင်ꩻနဝ်ꩻ မွော့ꩻပါခန်းဒျာႏ ဖရာꩻရုပ်ထုတောႏနဝ်ꩻငတ် ဆူႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ၊ 

**ဗွေႏရဟန္တာႏရုပ်ထုတောႏ** 

ဖရာꩻရုပ်ထုတော်ႏ ငတ်ဆူႏအကို ၂ ဆူႏနဝ်ꩻထွာဒျာႏ ဗွေႏရဟန္တာႏရုတ်ထုတောႏနဲင်ႏနဝ်ꩻသွူ၊ ဖꩻရာꩻရုတ်ထုတော် ၅ ဆူႏနဝ်ꩻ ဖန်ခန်းဒျာႏ ဖောင်ႏတောႏဦꩻ ဖရာꩻရုတ်ထုတောႏနဲင်ႏနဝ်ꩻသွူ။ 

**ကဟဲ့ဖန်ဗာႏ ဖောင်ႏတောႏဦꩻ ဖရာꩻ အကျောင်ꩻ အခါႏရာႏ** 

တယ်ႏစလွေꩻ သက္ကရာစ်နေင်ႏ (၄၀၄) နေင်ꩻကို ပဂံႏ ခွန်တန်ကထွာဒါႏ (နရပတိ )ခွန်တန်ယို ကျွꩻလွဉ်လယ်ႏ ဒေသစာႏရီႏအချိန်ႏတဲင် အလောင်းစည်သူမင်း ယို သာႏသနာႏဖေႏကလေ ထွန်ꩻကာꩻရိုꩻပေႏနဝ်ꩻတဲင် ဇမ္ဗုဒိပ်ကျွန်ꩻအစွစ် တွမ်ႏ ဖြီꩻဖောင်ႏတဲင် ကျွꩻလယ်ႏခန်းနဝ်ꩻသွူ၊ ခွန်တန်ကလယ်ႏထာꩻအခိန်ႏတွင်ꩻကို တွိုႏရာꩻအရပ်နဝ်ꩻ ရပ်သားမွိုးဖါ သီး ဖေႏနေႏ ကကီႏညိုႏဗာႏတဲင် တယ်ႏလူႏဆို့ပါခန်ႏစေႏတီႏတောႏကောင်ႏမူꩻနဲင်ႏနဝ်ꩻသွူ၊ ကထွိုင်ႏတွိုးလွေꩻခန်း သီႏဟိုလ်ႏဝေင်ꩻတန်ကိုတဲင် သီႏဟိုလ်ခွန်တန်သီး တယ်ႏလူႏဖေႏခန်း တွမ်း သစ်ကနက် ( ပအိုဝ်ႏဟဲ့ သိန်ႏမုဲင်သေတောဝ်ႏ)  ဖြီꩻဖောင်ႏတန် အောဝ်ႏသီႏဟိုလ် ကထွိုင်ႏကျွꩻသဲင်ꩻလွဉ်ချာနဝ်ꩻ တွိုႏလွေꩻခန်ႏ မလယ အရိုꩻဒါႏ ကျွစ်ꩻတန်ကိုတွော့ꩻ အိန္ဒိယခမ်း ဆꩻတွို့ဖဲ့ꩻ ကိုနဝ်ꩻ အလွီးဟေဝ်ငါႏ ကရမက် သီးမျိုꩻယို လွိုင်ႏကွိန်ꩻငါႏနဝ်ꩻသွူ၊ ခွန်တန်ကလꩻလွဉ်ဒါႏ သဲင်ႏမျိုꩻလွီးဟွံယို တယ်ႏလူႏလွေꩻခန်း ဖꩻရာꩻ ၅ ဆူႏ ထွူတဲင်၊  ကျွꩻသဲင်ꩻချာခန်းဒျာႏ ( နေပြည်တော်) နဲင်ႏနဝ်ꩻသွူ ၊ အောဝ်ႏနဝ်ꩻတွော့ စောဘွားခွန်တန် ဆီဆိုင်ဖနဝ်ꩻ ပင်ꩻသဲင်ꩻပူႏဇော်ႏခန်းဒျာႏဖရာꩻနဝ်ꩻတဲင် ဖန်ꩻတငါထိုꩻခန်းဒျာႏ ဖရာꩻဖောင်းတော်ႏဦꩻနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် ယိုခါအေဝ်ႏဟဲ့ꩻဖန်စူꩻခန်းဒျာႏ ဗွေႏမြတ်ဖရာꩻဖောင်ႏတောႏဦꩻ နုဲင်းနဝ်သွူ။    

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကို ဖရာꩻစေႏတီႏဖုံႏ
ပုဗ္ဗဏှသုတ်

**ပုဗ္ဗဏှသုတ်**ယိုနဝ်ꩻ ဂျိုဟ်ႏပနဲဉ်ႏ ဂျိုဟ်ႏညံးတဲင် မီႏမော့ꩻစိန်ႏစွော့ꩻဒါႏ ထာꩻဒုက္ခ ဘေꩻရန်ႏ အန္တရာယ်ႏအမျိုꩻမျိုꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ကံႏဖေႏနေးကဟဝ်ချာယင်းတဲင် ရွစ်ဖတ်ဗာႏသွူ။

## ပုဗ္ဗဏှသုတ် (ပါႏဠိတောႏ)
‍၁။ ယံ ဒုန္နိမိတ္တံ အဝမင်္ဂလဉ္စ၊
     ယော စာ မနာပေါ သကုဏဿ သဒ္ဒေါ။
     ပါပဂ္ဂဟော ဒုဿုပိနံ အကန္တံ၊
     ဗုဒ္ဓါနုဘာဝေန ဝိနသ မေန္တု။

၂။ ယံ ဒုန္နိမိတ္တံ အဝမင်္ဂလဉ္စ၊
     ယော စာ မနာပေါ သကုဏဿ သဒ္ဒေါ။
     ပါပဂ္ဂဟော ဒုဿုပိနံ အကန္တံ၊
     ဓမ္မာ နုဘာဝေန ဝိနာသ မေန္တု။

၃။ ယံ ဒုန္နိမိတ္တံ အဝမင်္ဂလဉ္စ၊
     ယော စာ မနာပေါ သကုဏဿ သဒ္ဒေါ။
     ပါပဂ္ဂဟော ဒုဿုပိနံ အကန္တံ၊
     သံဃာနုဘာဝေန ဝိနာသ မေန္တု။

၄။ ဒုက္ခပ္ပတ္တာ စ နိဒ္ဒုက္ခာ၊
     ဘယပ္ပတ္တာ စ နိဗ္ဘယာ။
     သောကပ္ပတ္တာ စ နိသောကာ၊
     ဟောန္တု သဗ္ဗေပိ ပါဏိနော။

၅။ ဧတ္တာဝတာ စ အမှေဟိ၊
     သမ္ဘတံ ပုညသမ္ပဒံ။
     သဗ္ဗေ ဒေဝါ နုမောဒန္တု၊
     သဗ္ဗသမ္ပတ္တိ သိဒ္ဓိယာ။

၆။ ဒါနံ ဒဒန္တု သဒ္ဓါယ၊
     သီလံ ရက္ခန္တု သဗ္ဗဒါ။
     ဘာဝနာဘိရတာ ဟောန္တု၊
     ဂစ္ဆန္တု ဒေဝတာ ဂတာ။

၇။ သဗ္ဗေ ဗုဒ္ဓါ ဗလပ္ပတ္တာ၊
     ပစ္စေကာနဉ္စ ယံ ဗလံ။
     အရဟန္တာနဉ္စ တေဇေန၊
     ရက္ခံ ဗန္ဓာမိ သဗ္ဗသော။

၈။ ယံကိဉ္စိ ဝိတ္တံ ဣဓ ဝါ ဟုရံ ဝါ၊
     သဂ္ဂေသု ဝါ ယံ ရတနံ ပဏီတံ။
     န နော သမံ အတ္ထိ တထာဂတေန၊
     ဣဒမ္ပိ ဗုဒ္ဓေ ရတနံ ပဏီတံ။
     ဧတေန သစ္စေန သုဝတ္ထိ ဟောတု။

၉။ ယံကိဉ္စိ ဝိတ္တံ ဣဓ ဝါ ဟုရံ ဝါ၊
     သဂ္ဂေသု ဝါ ယံ ရတနံ ပဏီတံ။
     န နော သမံ အတ္ထိ တထာဂတေန၊
     ဣဒမ္ပိ ဓမ္မေ ရတနံ ပဏီတံ။
     ဧတေန သစ္စေန သုဝတ္ထိ ဟောတု။

၁၀။ ယံကိဉ္စိ ဝိတ္တံ ဣဓ ဝါ ဟုရံ ဝါ၊
       သဂ္ဂေသု ဝါ ယံ ရတနံ ပဏီတံ။
       န နော သမံ အတ္ထိ တထာဂတေန၊
       ဣဒမ္ပိ သံဃေ ရတနံ ပဏီတံ။
       ဧတေန သစ္စေန သုဝတ္ထိ ဟောတု။

၁၁။ ဘဝတု သဗ္ဗမင်္ဂလံ၊
       ရက္ခန္တု သဗ္ဗဒေဝတာ။
       သဗ္ဗ ဗုဒ္ဓါ နုဘာဝေန၊
       သဒါ သုခီ ဘဝန္တု တေ။

၁၂။ ဘဝတု သဗ္ဗမင်္ဂလံ၊
       ရက္ခန္တု သဗ္ဗဒေဝတာ။
       သဗ္ဗ ဓမ္မာ နုဘာဝေန၊
       သဒါ သုခီ ဘဝန္တု တေ။

၁၃။ ဘဝတု သဗ္ဗမင်္ဂလံ၊
       ရက္ခန္တု သဗ္ဗဒေဝတာ။
       သဗ္ဗ သံဃာ နုဘာဝေန၊
       သဒါ သုခီ ဘဝန္တု တေ။

၁၄။ မဟာကာရုဏိကော နာထော၊
       ဟိတာယ သဗ္ဗပါဏိနံ။
       ပူရေတွာ ပါရမီ သဗ္ဗာ၊
       ပတ္တော သမ္မောဓိ မုတ္တမံ။
       ဧတေန သစ္စဝ‌ေဇ္ဇန၊
       သောတ္ထိ တေ ဟောတု သဗ္ဗဒါ။

၁၅။ ဇယန္တော ဗောဓိယာ မူလေ၊
       သကျာနံ နန္ဒိဝဎ္ဍနော။
       ဧဝမေဝ ဇယော ဟောတု၊
       ဇယဿု ဇယမင်္ဂလေ။

၁၆။ အပရာဇိတပလ္လင်္ကေ၊
       သီသေ ပုထု ဝိပုက္ခလေ။
       အဘိသေကေ သဗ္ဗဗုဒ္ဓါနံ၊
       အဂ္ဂပ္ပတ္တော ပမောဒတိ။

၁၇။ သုနက္ခတ္တံ သုမင်္ဂလံ၊
       သုပ္ပဘာတံ သုဟုဋ္ဌိတံ။
       သုခဏော သုမုဟုတ္တော စ၊
       သုယိဋ္ဌံ ဗြဟ္မစာရိသု။

၁၈။ ပဒက္ခိဏံ ကာယကမ္မံ၊
       ဝါစာကမ္မံ ပဒက္ခိဏံ။
       ပဒက္ခိဏံ မနောကမ္မံ၊
       ပဏီဓိ တေ ပဒက္ခိဏေ။

၁၉။ ပဒက္ခိဏာနိ ကတွာန၊
       လဘန္တတ္ထေ ပဒက္ခိဏေ။
       တေ အတ္ထလဒ္ဓါ သုခိတာ၊
       ဝိရုဠှာ ဗုဒ္ဓသာသနေ။
       အရောဂါ သုခိတာ ဟောထ၊
       သဟ သ‌‌‌ဗ္ဗေဟိ ဉာတိဘိ။

       ပုဗ္ဗဏှသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ။

## အာႏကွိုꩻ


ကဏ္ဍ:ပရိတ်တန်
တနတ် အေက်ကေ XM8

**တနတ် အေက်ကေ အေက်အဲမ်-၈** ဟဲ့ꩻ **အေက်ကေ XM8** (အဲင်းကလေတ်: Heckler & Koch XM8/ HK XM8) နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဖွီမွိုင်ဒါႏ တွိုက်ꩻဖွန်ႏရေꩻရုဲင်ဖယ် တနတ်တမျိုꩻဒျာႏတဲင် ဖန်ဆင်ꩻမာꩻထင်ႏထိုလွေꩻဒျာႏ တယ်ႏ ၁၉၉၀ ဗာႏ အဆုဲင်ꩻဖဲ့ꩻ ဗꩻလွဉ် ၂၀၀၀ ဗာႏ အစဝ်းခိန်ႏကိုသွူ။ တနတ်ရုဲင်ဖယ်ယိုနဝ်ꩻ ဂျာမန်(ဂျာမနီ) ထေမာꩻစူခွုမ်ပေႏသား ကထွာဒါႏ Heckler & Koch (H&K) ကုမ္ပဏီႏတဗာႏ ဖန်ဆင်ꩻတဲမ်းခါꩻဖေႏဒျာႏ အပွိုင်ပုင်ႏဒီသုဲင်းတဲင် အပွိုင်ပုင်ႏတောမ်ႏ အိဉ်စိဉ်နီယာဖဲ့ꩻခြွိုင်းဖုံႏနဝ်ꩻလဲ့ အဝ်ႏဖန်းဖြယ်ခါꩻ ဝွေꩻသီး တနတ် စီ-၃၆ခွိုꩻနဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:စူခွုမ်
အာဂွန်

**အာဂွန်**ယို ထွာ အဲတ်တမ်အမုဲင် ၁၈ တုမ်ႏ သင်္ကေတ Ar ကအောဝ်ႏဒါႏ ဓာတုဗေဒ ဒြတ်စင်တဗာႏသှူ။ အထဲ့ရော့ꩻ ထာꩻရွောင် ကိုနောဝ်ꩻ ပါငီꩻ နိုဘယ် ထာꩻတအှို အဗူႏကို။ကမ္ဘာႏဟမ်ႏလောင်း တလီꩻခြာကို အာဂွန်ယို ထွာ တတိယ အလှိုင်ႏအာသွတ်ꩻ၊ ရျာꩻခေါဝ်နေးနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏ ၀.၉၃၄% သှူ။ အာထဲင်းက ထီတအှို ၂ လဲင်ႏ၊ ကာဗွန် ၂ အောက်သုဲက် ၂၃ လဲင်ႏ၊ နီယွန် ၅၀၀ လဲင်ႏ၊ ထာꩻမာꩻ စက်ခြှိုင်းခရာႏဖဲ့ꩻကို အှောန်ႏစာႏအီမေႏလျားသန်တာႏ မာꩻအီ သုင်ꩻအီဝင်ꩻ ကာဗွန်သှူ။ အခြီဒါႏထီကို ပီနုဲင်း အောက်သီစဲန်၊ အာထဲင်းက နုဲက်ထရိုစဲန် ၂.၅ လဲင်ႏ။ အာဂွန်ယို ထွာ အရောင်ႏ အယောင်ꩻ အဲန်တောင်း၊ အခြုံးအတူႏ တောဝ်းလဲ့ အထီ တောဝ်းတဲ့ အတအှိုစှောန်ႏတယောဝ်း မေႏတခိုးနှောင်ꩻတောဝ်း အစှူႏတအောဝ်ႏတောဝ်းသှူ။

### ထူႏတောမ်

ကဏ္ဍ:ဓာတုဗေဒ
သျင်ႏသီဝလိဂါႏထာႏတောႏ

‍‍ရဟန်ꩻတာႏဗွေႏ သီႏဝလိနဝ်ꩻ လာဘ်အာလာဘ်တန်ငါႏတဲင် လ့ꩻစွဉ်ႏဒျာႏ ဧတဒဂ်"ဘွဲ့"နဝ်ꩻသွူ။ နေးတွမ်ႏ ယွုမ်းအံႏမုꩻတဗာႏ တွမ်ႏသဒ္ဓါႏတရာꩻတန်တန်အာအာတဲင် မိဉ်ႏရွစ်ဖတ်ပူႏဇောႏဗာႏနဝ်ꩻ လိုႏရာꩻဆန္ဒ အီႏပြဲ့ꩻဝ ဗွေႏစွုမ်ႏဗာႏသွူ။

## ဗွေႏသီႏဝလိဂါႏထာႏ (ပါႏဠိတောႏ)


၁။ သီဝလိ စ မဟာနာမံ၊ သဗ္ဗလာဘံ ဘဝိဿတိ။
ထေရဿ အာနုဘာဝေန၊ သဗ္ဗေ ဟောန္တု ပိယံ မမ။

၂။ သီဝလိ စ မဟာဝီရော၊ ယေ ယေ ပဿန္တု မံ ပိယံ။
တေ တေ ပဿန္တု ပရမံ၊ ဇနပဒံ ပူဇယန္တု။

၃။ သီဝလိ စ မဟာထေရော၊ မမ သီသေ ဌပေတွာန။
ဇမ္ဗုဒီပမဏ္ဍလေန၊ ဇယော မန္တာ သုခါဝဟာ။

၄။ သီဝလိ စ မဟာနာမံ၊ ဣန္ဒာ ဒေဝါ သဗြဟ္မကာ။
မနုဿပုရိသော ဣတ္ထိ၊ မဟာလာဘံ ဘဝိဿတိ။

၅။ သီဝလိ စ မဟာလာဘံ၊ နာနာ ဒေတိ ဝရံ ဝရံ။
ဣဒမ္ပိ ပူဇိတံ ဒေတိ၊ မဟာသုခံ ဘဝိဿတိ။

၆။ ဝဏ္ဏံ ဒန္တံ နရာတိတ္တိ၊ အာဏာ မယှံ ဘဝေ ဘဝေ။
တဝ ရုက္ခေ ရာဇဓီတာ၊ သဗ္ဗေ ကောဓံ ဝိနဿန္တု။

၇။ သီဝလိ စ မဟာလာဘံ၊ သဗ္ဗလာဘံ ဘဝိဿတိ။
ထေရဿ အာနုဘာဝေန၊ သဒါ ဟောတု ပိယံ မမ။

၈။ သီဝလိ စ မဟာထေရော၊ ယေ ယေ ပဿန္တု မံ ပိယံ။
တေ တေ ပဿန္တု မံ ပိယံ၊ ဇနပဒံ ပူဇိဿန္တိ။

၉။ သီဝလိ စ မဟာထေရော၊ မမ သီသေ ဌပေတွာန။
မန္တတေဇ ဇယောမန္တံ၊ အဟံ ဝန္ဒာမိ သဗ္ဗဒါ။

၁၀။ သီဝလိ စ မဟာထေရော၊ ဒေဝမနုဿပူဇိတော။
သော ရဟော ပစ္စယာဒိနံ၊ မဟာလာဘံ ကရောတု မေ။


## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ