open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ပသာအီထာꩻ

**စွဲးထူႏပသာတာႏ** (အဲင်းကလေတ်: Transport) ပသာအီလိုꩻဖုံႏ အောဝ်ႏတထွောင်း တွိုႏတထွောင်း၊ ပသာအီထာꩻခြိုꩻ အောဝ်ႏတထွောင်း တွိုႏတထွောင်းဖုံႏစားယို ဟဲ့ꩻ **ထာꩻပသာအီ** (မန်း- သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး) ကပသာအီ နုဲင်းနောဝ်ꩻနဝ်ꩻ အောဝ်ႏဒျာႏ လိုꩻမီꩻ လိုꩻယေန်ႏငဲးတောဝ်းစိုး စခေါင်းစခါကိုကာႏ။ လိုꩻမီꩻ လိုꩻယေန်ႏငဲးတောဝ်းသားဖုံႏယို တေင်းထမ်ႏနေး ဝွေꩻသီးထာꩻခြိုꩻ ပြေင်လောင်းထွူခါ လွေꩻခင်ႏနေး အောဝ်ႏတထွောင်း တွိုႏတထွောင်း။ ထာꩻစားနောဝ်ꩻနဝ်ꩻ ထွာစိုးနောဝ်ꩻထာꩻပသာအီ တစား။ လိုꩻမီꩻ လိုꩻယေန်ႏငဲးတောဝ်းသား ထာꩻနယ်ꩻယို မဉ်ႏအွောန်ႏခေးတွမ်ႏ ထာꩻပသာအီ စိုးယိုခါနောဝ်ꩻ အွန်အန် အွုအ လဲန်းစောဝ်းထိုꩻမွေးငါႏ ရိုꩻဗာႏနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ အောဝ်ႏနောဝ်ꩻမꩻ သေဒင်ႏလွောန်နေး သေ၊ ဖိုး၊ ပနား၊ ကလာꩻအုက်လောင်း။ ဆုဲင်ꩻနောဝ်ꩻ မာꩻဒါႏလꩻ ထာꩻတလွီႏတဲင် သေမာꩻလွောန်လေားဖုံႏ ဒင်ႏအီထာꩻတာႏ။

ရပ်ရာႏဒေသ ဥတုရာႏသီႏအွောန်တဲင် ရော့ꩻတမုဲင်ꩻ မာꩻအီတွမ်ႏတမုဲင်ꩻသွူ။ ထီဖဲ့ꩻသားတဲ့ အောဝ်ႏဖြီထုထုဲက်ꩻ ရုက်ရက်ꩻ ထွာလွောန်ဖြီလွုမ်းချောꩻ၊ ဖြီလာႏသား ဖြီတလီꩻအွောန်၊ ဖြီတန်စက်ခြွုင်းပါ မာꩻထွာလꩻလွေꩻပဉ်ရန်းရန်း။ အောဝ်ႏစိုးတစိုး ကထွိုင်ႏကြုဲင်းလုဲင်ႏတေားယင်း တစိုးကို ဝင်ꩻစမ်ႏစယ်ႏမာꩻထွာတဲင် ထာꩻမာꩻပသာထာꩻယို အထိုထင်ႏတန်မွေးထာꩻ။ တွိုႏအနာဂတ်ငါယို အီးထိုထင်ႏထဲင်း တွာမုဲင်ꩻတဲ့ နီဖုံႏတသေနွောင်ꩻတောဝ်းသွူ။ လိုꩻသီးယို အောဝ်ႏတထွောင်း မဉ်ႏလွေꩻဒါႏယိုꩻယိုꩻ ယင်းတထွောင်းဒျာႏမꩻ အီႏထင်ႏထို ယမ်ဒါႏသွူ။ လိုꩻဖုံႏအောဝ်ႏ ရပ်ရာႏကိုချာဒျာႏ မဉ်ႏတလွေꩻနွောင်ꩻတောဝ်း ရပ်ရာႏလောင်းလင်ဖုံႏနောဝ်ꩻ ဗာဟုသုတအဲန်ထောဝ်းတဲင် အအီႏထိုꩻထဲ့ဖွိုႏဗာႏထာꩻသွူ။ အွိုးစခေါင်ႏစခါ လိုꩻအာဖရိက ဟမ်ႏဖဲန်တန်ကိုသား ကလဲန်းဆုဲင်ꩻ ညဆွာꩻဗာႏထာꩻနောဝ်ꩻ ကောပ်စွောန်ႏလိုꩻအာခမ်းလင် နှို့လွေꩻသဲင်ꩻတာႏ ယပ်ခုဲင်ႏလွောန်ꩻငါႏဒျာႏ။ လိုꩻဥရောပ ဟမ်ႏဖဲန်ဖဲ့ꩻသား ကထွိုင်ႏတွိုႏလꩻ၊ မာꩻဖေႏတဖူꩻ ရပ်ရာႏအာကိုမꩻ အာဖရိက ခမ်းရင်ꩻသားဖုံႏ ကွဲးခြွေခြာႏ ထင်ႏထိုလꩻသွူ။

ဗွိုန်ပီနုဲင်းနီသွောန်းသီးနမ်း သွီႏဖြွီꩻ ပသာစွောတ်ဖေႏသွီႏ နမ်းတဗာႏလုမ်းကိုနေနေ၊ ပသာအီထာꩻ တဖူꩻဖုံႏအောဝ်ႏမꩻ ပသာဒါႏ ထာꩻခြိုꩻပစ္စေꩻဖုံႏ ကမ္ဘာႏဟံႏတဖြုံႏလို့ကို ကအောဝ်ႏဒါႏ လိုꩻသီးထျꩻသွူ။ ကောပ်နောဝ်ꩻမꩻ ကအောဝ်ႏထို တန်တသွောင်းဒါႏ ခမ်းဖုံႏနောဝ်ꩻ မာꩻခါꩻဒျာႏဝင်ꩻ မေႏရထာꩻတဖူꩻ၊ ကားတဖူꩻ၊ ယင်း ထီခြောင်တန် လိုꩻဟူႏခါꩻနေး(မန်း-တူးမြောင်း)စားဖုံႏ။ ဖြေꩻစာထာꩻတာႏ၊ ယင်း စက်ခြွုင်းထာꩻမာꩻအတာႏ တဖူꩻဟမ်ႏလောင်း၊ တဖူꩻထီလောင်း အောဝ်ႏခါꩻလုမ်ꩻ ထွူတောဝ်း မာꩻဗာႏဝင်ꩻ မေႏရထာꩻ၊ ဖြီတန် မေႏသင်္ဘောꩻဖုံႏ။ တခမ်းတုမ်ႏတခမ်း မဉ်ႏလုဲင်ႏဝင်ꩻ ထာꩻခြိုꩻနောဝ်ꩻ မေႏသင်္ဘောꩻယို အယမ်ဟောဝ်ထဲင်း မေႏရထာꩻ။ မာꩻဒါႏလွောန်လꩻ ထာꩻကွင်ႏ ထာꩻကျောင်ႏ၊ သင်္ဘောꩻကွင်ႏ သင်္ဘောꩻကျောင်ႏဖုံႏတဲင် ပသာချာငါအီထာꩻတာႏ မွိုင်အာငါႏမွေး။ ပသာအီထာꩻအတာႏ ကမာꩻထွာဝင်ꩻ ထာꩻခြွုင်းဖုံႏယို အဗွေစွောတ်လꩻကာႏ ၁၉၁၀ ဗွေနေင်ႏကိုရပ်ကာႏသွူ။ စိုးယိုခါ လိုꩻကအောဝ်ႏထုမ်း ဝါးအွောန်ဒါႏ မေႏရထာꩻ၊ မေႏသင်္ဘောꩻ၊ မောတောကား၊ ထာꩻကွင်ႏဖုံႏယို မာꩻထွာလꩻခါꩻ အနေင်ႏနောဝ်ꩻရပ်။ ခါးလားနောဝ်ꩻကတှိုႏ ထီတန်ပင်ႏလယ်ႏ ကအောဝ်ႏရဲးခါꩻဒါႏ ခမ်းအာဖုံႏကို ပသာနွောင်ꩻဗော့ꩻ ခုမ်လာꩻမာꩻတွမ်ႏသေ့ꩻလူႏ (မန်း-ပိုးထည်၊ အဲန်းဂလေတ်: silk)၊ နေင်းသဲင် ယင်း ဟန်ႏအိုမွိုတ်ꩻလွီးဟောမ်၊ ဝန်ႏဗေး ဝန်ႏဖယ်ဖုံႏ။ ကွယ်ႏတွော့ꩻ ယိုခါလဲင်ႏနောဝ်ꩻ ပသာဒါႏလꩻလဲန်း ထာꩻခြွိုင်း၊ ထာꩻခြိုꩻကွောန်ကꩻ၊ ထာꩻအမ်ႏအွꩻ အစားစားဖုံႏသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:စွဲးထူႏပသာတာႏ
ပသီႏခေတ်

**ပသီႏခေတ်** () ကရိုꩻနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ လိုꩻအသုင်ꩻအဆောင်ႏတခြိုꩻတောမ်ႏ စူခွုမ်ကရိယာႏဖုံႏနဝ်ꩻ တယ်ႏကမာꩻထူႏအီစတောမ်ႏပသီႏ အခိန်ႏကာႏလနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻပသီႏခေတ်(ပသီႏစိုး)နဝ်ꩻသွူ။ သမဲင်ꩻအလꩻ ပသီႏခေတ်နဝ်ꩻ ခေတ်တန်သိုမ်ခေတ် (လုံးခေတ်၊ တောင်ꩻခေတ်၊ ပသီႏခေတ်) အကို ထွာဒျာႏ အဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻခေတ်နဝ်ꩻသွူ။ ဟံႏပထဝီႏခင်ႏလမ်းအခေႏနေႏအလꩻ ပသီႏခေတ်ယို ကထွာစဒါႏ အခိန်ႏကာႏလနဝ်ꩻ တခမ်းတောမ်ႏတခမ်း ကွာႏအာဗိုန်ပီတဝ်းဝင်ꩻသွူ။ ပသီႏခေတ်ယို ကအီႏထိုꩻမားလို့ထိုꩻခိန်ႏ မွူးနီꩻနဝ်ꩻ အစဲင်းတဗာႏ အွောန်ႏနယ်ခါꩻ အဝ်ႏတဝ်းဒွိုန်းသွူ။

### ထွာလွဉ်စ
ယေဘုယျအနေႏ ပသီႏခေတ် ကသုင်ꩻ ထွာလွဉ်စခိန်ႏနဝ်ꩻ ဗီသီ ၂၁ ရျာꩻဗူႏကို သုင်ꩻစဒျာႏ ကမ္ဘာႏအခဝ်ကွဉ်ႏ၊ ပါသျား၊ အေင်ဒိယတောမ်ႏ ဂရိ ရပ်ခင်ႏလမ်းကိုသွူ။ ဥရောပနဝ်ꩻတဲ့ ထဲ့ဆုဲင်ꩻထဲင်းဒါႏနဝ်ꩻတဲင် ထွာဒျာႏ ဥရောပ အခဝ်ထာႏဝနဝ်ꩻ ဗီသီ ၈ ရျာꩻဗူႏတောမ်ႏ ဥရောပ အခဝ်ထင်ꩻနဝ်ꩻ ဗီသီ ၆ ရျာꩻဗူႏ ရပ်ကိုသွူ။ အာဖရိကကိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဗီသီ ၁၂၀၀ ခိန်ႏကို ကထူႏသုင်ꩻစဒါႏ ဒွိုႏသုင်ꩻပသီႏအထီတခြိုꩻဖုံႏအလꩻ ယူႏရမ်ꩻလွေꩻဗာႏဒျာႏသွူ။

## အာႏကွိုꩻ


ကဏ္ဍ:ပသီႏခေတ်
ပလောင်နမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသ

**ပလောင်နမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသ**  (မန်း: ပလောင်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ ၊ အင်္ဂလိပ်: PaLaung Self-Administered Zone ) တအာင်းနမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသ ယို ခမ်းခြွဉ်းဗူႏ ခမ်းနမ်းဗွေႏ မျန်မာခမ်းထီ (၂၀၀၈ နေင်ႏ)ဖြွမ်းဗူႏပွုံႏအခေႏခံႏ ဥပဒေႏ ပုဒ်မွူး ၅၆ (ဃ) အလꩻ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ အကို ဝေင်ꩻနယ်ႏနမ်သန် တွမ်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏမန်တုံ ယို ဖြွဉ်းဗူႏအွဉ်ႏထွော့လွေꩻ နမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသ တဗာႏနဝ်ꩻသွူ။

## ကပါဒါႏဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
thumb|ပလောင်နမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသ

## မိဉ်ႏမိဉ်ထွားယင်းအလင်
*နမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသ

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုတွိုင်ꩻတွမ်ႏဒေႏသဖုံႏ
ကဏ္ဍ:မျန်မာခမ်းထီကိုနမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသဖုံႏ
ပဝါႏရဏာႏအကျောင်ꩻ

**"တင်ꩻကျွစ်ဗွေနီꩻ ကမာꩻဗာႏ ပဝါႏရာႏ"အကျောင်ꩻ**

နီဗွေႏဘုရာꩻ အဝ်ႏအုံသတင်ꩻသွုံꩻ သာဝတ္ထိခမ်း၊ ကျောင်ꩻဇေႏဝွန်ႏကိုအတွင်ꩻ သွꩻပေႏဟောဝ်လို့ဝင်ꩻ စင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ဆိုႏဝါႏ ကောသလခမ်း ကျောင်ꩻဒုံတန်တကျောင်ꩻကို၊ "နီယိုဖုံႏနဝ်ꩻ ယံကလွောင်ႏဗူႏဗူႏသေႏသေႏ-ဖေႏကလွစ်အာငေါဝ်း၊ ခံႏဒေါ့ꩻရီတဝ်းလို့ဝင်ꩻ၊ ဝါႏတွင်ꩻသွံလာ"ဝါႏဆိုႏငါနဝ်ꩻ ဒေါ့ꩻသေꩻခါꩻလို့တင်ꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။

ပေါႏခလဲ့ꩻတွိုႏ လိုႏမာꩻထမုဲင်ꩻတဲ့ မာꩻတေ့ꩻတေ့ꩻဗော့ꩻနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ မဉ်ႏအဝ်ႏလိုႏယွုတ်ထာꩻ တပါꩻမဉ်ႏနွောင်ꩻတဝ်း၊ ဟဲ့ꩻငေါဝ်းနေးဒွုမ်၊ ဝင်းနေးတွမ်ႏစူ၊ ပေါႏထွူထိုꩻညာꩻ၊ တပါꩻတွမ်ႏတပါꩻ ခံႏဒေါ့ꩻရီတဝ်းလို့ဝင်ꩻ၊ ဝါႏတွင်ꩻသွံလာနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။

ထွုံꩻစံႏအတွိုင်ꩻ ပေါႏဝါႏထန်ႏနဝ်ꩻ မဉ်ဗော့ꩻဗော့ꩻမဉ်ညာꩻညာꩻ လွေꩻကန်းတော့ꩻ ဗွေႏဘုရာꩻလွဉ်းလွဉ်း၊ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ ဝွေꩻဗွေႏသီးတဲ့ ပယွုမ်းယဲ့စွုမ်ႏပါꩻ လွေꩻကန်းတော့ꩻ ဗွေႏဘုရာꩻတဲင် အွီႏအဲင်နစ်သက် ဗွေႏဘုရာꩻ စွော့ꩻတက်ဆွုမ်ႏနုဲင်းယို-
"တပဲ့ꩻရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
- ကစ္စိ ခမနီယံ - အုံဟောဝ် အဝ်ႏသန်ꩻလွနေဟောင်း
- ကစ္စိ ယာပနီယံ - အဆင်ႏပြေႏလွနေဟောင်း
- သမဂ္ဂါ - ဖြွမ်းနေလို့ဝင်ꩻဟောင်း
- သမ္မောဒမာနာ - သꩻရောင်းသꩻရေꩻနေလို့ဝင်ꩻဟောင်း
- အဝိဝဒမာနာ - ထေင်ဖိုတောဝ်းလို့ဝင်ꩻကရို" ဗွေႏဘုရာꩻ ရီနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။
"ဘုရာꩻမျတ်ဗွေႏဩ-
နီသွဉ်းသီး အုံဟောဝ်ခြွိုင်ႏသန်ꩻလွဒျာႏ၊ အဆင်ႏပြေႏဒျာႏ၊ ဖြွမ်းဒျာႏလို့ဝင်ꩻ၊ သꩻရေꩻဒျာႏလို့ဝင်ꩻ၊ ထေင်ဖိုတဝ်းလို့ဝင်ꩻ ဗွေႏဩ"
"ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
ဖြွမ်းဗူႏသꩻရေꩻ၊ ထေင်တဝ်းလို့ဝင်ꩻ၊ ဝါႏတွင်ꩻသွံလာ ချမ်ꩻချမ်ꩻသာႏသာႏ၊ သီဝါႏဆိုႏ အပွုံႏမုဲင်ꩻဟောင်း" တွိုႏနဝ်ꩻတွော့ꩻ ဝွေꩻဗွေႏသီး လောဝ်းဒေါ့ꩻလို့လို့ မာꩻပွုံႏမာꩻနယ်ꩻ၊ အုံပွုံႏအုံနယ်ဖုံႏနဝ်ꩻတဲင် "ဒေါ့ꩻရီတဝ်း ရဟန်ꩻကာႏကအဝ်ႏ စုလို့လို့ဗာႏသိမ်ႏကို၊ ဗွေႏဘုရာꩻ ထွဉ်ႏဖစ်လောဝ်းလို့ဝင်ꩻနုဲင်းယို-
"ဩဗွေႏ- ခွေသွဉ်းဖစ်လဝ်း စောဝ်းသံဃာႏဗွေႏဩ၊ ထီႏတရိုꩻတဝ်း၊ ဟွုန်တရိုꩻတဝ်း၊ ယူႏမာႏခရာႏအဝ်ႏတရိုꩻတဝ်း နီဗွေႏသီး သညင်ꩻသွော့ခွေသွဉ်း၊ ဒေါ့ꩻဖေႏသွော့ခွေသွဉ်း၊ မဲ့ꩻခွေသွဉ်း မာꩻစင်ꩻထိုꩻယင်း ခွေသွဉ်းအပဲစ်ဗွေႏဩ"တပါꩻထွူတပါꩻ ကဖစ်လောဝ်းလို့ဝင်ꩻနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻ"မာꩻပဝါႏရဏာႏ"နဝ်ꩻသွူ။(ဝိနယ၊ မဟာဝဂ္ဂ၊ ပဝါရဏာက္ခန္ဓက)
### အာႏကွိုꩻ
ပအိုဝ်ႏခမ်း

လိတ်ထွားဟော်ꩻဖတ် ပရိတ်သတ်  ဗွေႏ၊ ခွန်၊ နင်ꩻ ဖြားဆားပေႏတန်သီႏဖုံႏဩ၊ ခြိုင်ႏသန်ꩻချံꩻသာႏ ယံအဝ်ႏလဒျာႏသွော့ဝင်ꩻ ပငါပရာꩻနဝ်ꩻ ရီးအွဉ်ဆုꩻတောင်ꩻမင်္ဂလာႏပသာဗာႏ မေတ္တာႏသွူဩ။ လိတ်တဲမ်းသားခွေသွဉ်း မဲဉ်ဖွင်ꩻခြုဲင်းနယ်ငါႏ ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻထွာစဲဉ်ႏအကို ဟော်နန်ꩻလောင်းကီ ခွန်ရာႏဇာႏ၊ ထိန်ꩻထာႏခမ်းထီ အကဲႏတန်သား၊ အုပ်ချွုတ်ရေꩻသား ကအွဉ်ငါစတဲင် အစေန်ႏဆက်အထွာအကုဲင်ဖုံႏယို မဲဉ်စေနယ်လွေꩻဖေႏ တခူႏတခဝ်တွမ်ႏ “ပအိုဝ်ႏခမ်း’’ ကရိုꩻ ရွမ်ဖြုဲင်ꩻယိုတပုဒ်သွူဩ။ 

သမဲင်ꩻ၊ ငွေါဝ်းခြုဲင်းဖုံႏအကို သုဝဏဘူမိယို နီပအိုဝ်ႏ(တောင်သူ/ပျူ)ခမ်းထီ ခွန်သူရိယစန္တာႏ ဗꩻတွိုႏလင်ꩻ ခွန်မနုဟာႏစိုး ခမ်းထီအအဲဉ်ႏအလုဲင်း အကူအနားဖုံႏယို တွက်လွဉ်ꩻလဲင်ꩻမခိꩻဒါႏ တန်လုဲင်းမွေးငါႏသွူ။ ယေန်ႏကေႏမုꩻ၊ ဓလေ့ꩻထွုံꩻ၊ ယေန်ႏငဲးရေꩻစတဲင်ဖုံႏတဲ့ ထွန်ꩻကာꩻမွေးငါႏသွူ။  သုဝဏဘူမိခမ်းတန် ပွိုးတမုဲင်ꩻ မွော့ကုဲင်ပြင်ꩻထိုꩻဗာႏ အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏ၊ ပအိုဝ်ႏဘဝ တစက်ꩻတစင် ပြုဲင်လီထိုꩻဗာႏအကျောင်ꩻခရာႏယို ဟဝ်ထောင်ထွား စောႏတနာႏသွုံꩻသပ်ချာꩻငါႏနောဝ်ꩻသွူ။ 

တွိုႏလွဉ်ယင်း ပုဂံႏခမ်း ကျန်စစ်သား ထွာခွန်စိုးနဝ်ꩻ ကွပ်ကျန်စစ်သားယို လွဉ်အုံခိုႏဗာႏဖို ပအိုဝ်ႏခမ်းလွယ်လံတဲင် ကေꩻဇူꩻအဝ်ႏဗာႏဖိုတွော့ꩻ ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻအတာႏ ကျန်စစ်သားဖေႏလင်ꩻဗာႏ ခင်ႏလမ်း “ဆတွို့ꩻရပ်မုဲင်းသင်ꩻ (မဲင်ꩻကျမ်ꩻ)၊ ဆꩻထင်ꩻသုံꩻဆယ်ႏ၊ ဆကွဉ်ႏခယ်ႏလဝ်ꩻဝုန်း၊ ဆနဝ်လက်မွိုင်ꩻအေင်လား ထွာပအိုဝ်ႏယာႏ၊ အေင်လားလက်မွိုင်ꩻ ပအိုဝ်ႏတွိုင်ꩻ” အဝ်ႏလွေꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ နဝ်ꩻဖုံႏလဲ့ ယိုခါထွာထိုꩻလဲဉ်း ငွေါဝ်းခြုဲင်းဒဏ္ဍာႏရီႏသွူ။ 

အင်္ဂလိပ် အုပ်ချွုတ်စိုးလဲ့ ပအိုဝ်ႏခွိုꩻရက်ပုဂ္ဂိုလ်ႏဖုံႏ အွဉ်ဝင်ꩻတွူႏတရန် လွိုဆန်စနစ်ကုဲင်ဖုံႏ အဝ်ႏအာတန်ဒျာႏသွူ။ မန်းခမ်းလꩻလွစ်တခြင်(လွတ်လပ်ရေꩻ)ထွူ ကွပ်ဒျာႏအုပ်ချွုတ်သားစနစ်အမျိုꩻမျိုꩻတဲင် ပအိုဝ်ႏဖုံႏလဲ့ တောႏလန်ႏလွေꩻဗာႏယင်းတလဲင်ႏ ဗတွိုႏလွဉ် ထွူႏလꩻငိမ်ꩻချံꩻရေꩻ ၁၉၉၁ ဗာႏ၊ အစိုႏရအွဉ်ႏထွော့လွေꩻဖေႏ အထူꩻဒေႏသ(၆)၊ ခမ်း(၄)ခမ်း နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ 

၂၀၀၈ဗာႏ၊ ဖွဲ့ဗူႏပွုံႏအခေႏခံႏဥပဒေႏအလꩻ ဥပဒေႏတဖွောင်ꩻအကို ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻအတာႏ နမ်းပဲင်ႏအုပ်ချွုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသ (၃) ဝေင်ꩻနယ်ႏနဝ်ꩻ ဝင်ꩻအွဉ်ႏထွော့လွေꩻဖေႏ နဝ်ꩻသွူ။

မဉ်ႏအွဉ်ႏရေꩻထောင်ထွားစဲင်းစဲင်းနဝ်ꩻ ပအိုဝ်ႏခမ်းတန်ယို အဝ်ႏတန်တန် ကွဲပေႏပေႏသဲင်ꩻ အဝ်ႏနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် တဲႏဟန်ႏနီꩻမာꩻငါ နီစိုးယိုမာꩻငါ ပအိုဝ်ႏခမ်းဖေႏကတန်လွဉ်ချာ ဖေႏကအဝ်ႏနုဲင်ႏချာ သုဝဏ္ဏဘူမိခမ်းနဝ်ꩻ အဝ်ႏလိုႏသောင်ႏသာတဝ်းနဲ့ မဲဉ်ရီငါႏသွူ။

နဝ်ꩻမꩻ ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻအရေꩻတာႏ ကရုဲင်ꩻတသွိုးဒါႏ အစွိုꩻအဗူႏ အာအာဖုံႏအတာႏ တစွိုꩻတွမ ်ႏတစွိုꩻ လိုႏထီႏသင်ꩻရိုꩻသေချာငါႏ အာႏတလာလာတဲင် ကဗွိုန်ပီဒါႏ ရေႏမိုးချက်ကဝ်ႏထွန်ႏယို အွဉ်ႏတဉ်ႏတဉ်ႏစွူစွူထွူ နီဓလေ့ထွုံꩻ၊ ယေန်ႏကေႏမုꩻဖုံႏယို ဗွိုန်ပီနုဲင်းဥပဒေႏကတဉ်ႏ လိုႏကျိုꩻစာꩻငါႏ၊ စွိုးခွိုꩻဂွုဏ်ႏအင်္ဂါႏလက္ခဏာႏဖုံႏ ကရိုꩻဒါႏ အမျိုꩻသာꩻရေꩻယို အွဉ်ႏဆꩻငါꩻတဲင် အဝ်ႏလိုႏအွဉ်ႏဝင်ꩻ ရုဲင်ꩻညီႏညီႏသွိုသွိုလွေꩻငါႏဝင်ꩻအကျောင်ꩻ တွမ်ႏ “ပအိုဝ်ႏခမ်း” ကရိုꩻဒါႏ ရွမ်ꩻဖြုဲင်ꩻယတပုဒ်တဲင် မဉ်နိုꩻဆောႏတမာꩻလွေꩻဖေႏငါႏသွူဩ။

## အာႏကွိုꩻ
ပအိုဝ်ႏ လာ(၁၂)လာ

တဆီနီလာရာႏသီႏ
နေင်ႏတနေင်ႏတွင်ꩻကို လာ(၁၂)လာယို − 
* ဒဲဉ်ဟား လာ
* ဒဲဉ်ရုတ်ꩻ လာ
* ဒဲဉ်စေတ်ꩻ လာ
* ဝါႏဆိုႏ လာ
* ဝါႏခေါင်ႏ လာ
*  တောႏလင်ꩻ လာ
* တင်ꩻကျွစ် လာ
*  တထိန်ႏ လာ
* ဒဲဉ်စေင် လာ
* ဒဲဉ်ကံ လာ
* ဒဲဉ်သံ လာ
* ဒဲဉ်သီႏ လာ
   ဖုံႏနဝ်ꩻသွူ ။ 

ကဏ္ဍ:လိုꩻမုရေꩻ
ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻတပ်မတောႏ

**ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻတပ်မတောႏ(PNA)**နဝ်ꩻ အွောန်ႏဆွိုးလွေꩻ အတွိုက်ꩻအခꩻ တောမ်ႏနဝတအစိုႏရစိုး ခရိစ်နေင်ႏ ၁၉၉၁ ဗာႏ ဧပီလာ ၁၁ နီꩻကိုသွူ။ ထွိုင်ႏတွိုႏ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၀၉ ဗာႏနဝ်ꩻ အခေႏခံႏဥပဒေႏအလꩻ နွို့လွေꩻထာꩻလေ ခံႏထူႏပြောင်ꩻလွေꩻ ခမ်းသားစဲ့ꩻအရန်းတဲင် ခမ်းထီရေꩻဖဲ့ꩻလဲ့ ဖွဲ့ဗူႏလွေꩻပါ ခမ်းထီရေꩻပါတီ ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻအစွိုꩻ(PNO)ပါတီ နဝ်ꩻသွူ။

## သꩻမဲင်ꩻ

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:မျန်မာခမ်းထီကို စဲ့ꩻစူခွုမ်စွိုꩻဖုံႏ
ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻလွစ်ထန်ႏရေꩻရုဲင်းဖက်

**ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻလွစ်ထန်ႏရေꩻရုဲင်းဖက်-PNLA** (မန်း: ပအိုဝ်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်) (အဲင်းကလေတ်: Pa-O National Liberation Army) နဝ်ꩻ တယ်ႏထောင်ႏလွေꩻဒျာႏ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၀၉ ဗာႏသွူ။ အစွိုꩻယိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ **ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻလွစ်ထန်ႏရေꩻအစွိုꩻချုတ်-PNLO** စဲ့ꩻဖဲ့ꩻရုဲင်းဖက်စူခွုမ်သားစွိုꩻဒျာႏသွူ။ 

## အာႏကွိုꩻ


ကဏ္ဍ:မျန်မာခမ်းထီကို စဲ့ꩻစူခွုမ်စွိုꩻဖုံႏ
ပအိုဝ်ႏဒေႏသတွမ်ႏ ပညာႏရေꩻ

**"ပအိုဝ်ႏဒေႏသတွမ်ႏ ပညာႏရေꩻ"**
နီပအိုဝ်ႏဒေႏသတွမ်ႏ နီပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻဖုံႏယို ခေတ်တခြွိုက်ခြွိုက် အဆွိုက်ဆွိုက်ကို အောဝ်ႏအုံဗာႏဒျာႏ စနစ်ကုဲင်အဟေ့ꩻဆꩻလတဲင် စီꩻပွာꩻရေꩻ လိုꩻမုရေꩻ၊ ခြွိုင်ႏသန်ꩻရေꩻ၊ ခမ်းထီနဲင်ႏငံႏရေꩻအစ အောဝ်ႏထဲ့ဖွိုႏဗာႏနောဝ်ꩻသွူ။ ပဒေႏသရာဇ်ခေတ်တွမ်ႏ ခံႏဗာႏအာငါႏ ခမ်းကိုစဲ့ꩻပွယ်ꩻတဲင် နီပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻယို အောဝ်ႏယွိုင်းအောဝ်ႏခံႏသော့ꩻဗာႏ စဲ့ꩻတလင်ꩻကိုနောဝ်ꩻသွူ။
အရင်ꩻခံႏလွေꩻတွမ်ႏ ထာꩻသꩻဆာ သမဲင်ꩻဖေႏသွဉ်ခန်ꩻ နုဲင်းဆꩻကီယိုတဲင် နီပအိုဝ်ႏအွဉ်ငါ (ခေါင်းဆောင်)တန်သီး ကွပ်စွဉ်ႏယူႏကောဝ်းလွေꩻရီး နီပအိုဝ်ႏအနာႏဂတ်တဲင် ထူႏလွေꩻငိမ်ꩻချမ်ꩻရေꩻနောဝ်ꩻမꩻ နီပအိုဝ်ႏလိုꩻမု အုံအောဝ်ႏရေꩻ၊ ပညာႏရေꩻဖုံႏတွမ်ႏ လွိုင်ႏကွုန်ꩻသာႏယာႏရေꩻယို အွဉ်ႏအထျꩻ ဆောင်ႏရွက်ခွုမ်မာꩻလွေꩻဖေႏတဲင် တယ်ႏစွဉ်ႏကထူႏငိမ်ꩻချမ်ꩻရေꩻ မာꩻလွဉ်ယိုနောဝ်ꩻ နီပအိုဝ်ႏလိုꩻယွဲးဖုံႏ ကလꩻလွဉ်ဒါႏ ဘွဲ့ရျာꩻခေါင်ꩻယို ကွဲအာအာလွဉ်နောဝ်ꩻသွူ။
ကွပ်စွဉ်ႏပညာႏရေꩻ ထင်ႏထိုလွဉ်နုဲင်းယိုနောဝ်ꩻ နီသွဉ်းသီးပအိုဝ်ႏလိုꩻပေႏမွိုးဖါသီး အွဉ်ႏထွော့ဆွုံꩻဖျတ်ချက်မဲဉ်ႏ ဒေါ့ꩻဗာႏနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ ပညာႏရေꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ဆဲင်ႏလို့ဒျာႏတစွိုးခွိုꩻလွုမ်းတဲင် အနာႏဂတ်အတာႏ အရေꩻပါငါႏ အခန်ꩻကဏ္ဍနောဝ်ꩻသွူ။
ပညာႏရေꩻ-ကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထွာအီအစွိုꩻအဗူႏတွမ်ႏ လွိုင်ႏကွုန်ꩻပြွူႏဖြိုရေꩻ၊ ငိမ်ꩻချမ်ꩻခွꩻရျူႏရေꩻ အရင်ꩻခံႏနောဝ်ꩻသွူ။
ပညာႏရေꩻ-ကရိုꩻနောဝ်ꩻ နဲင်ႏငံႏတွမ်ႏလိုꩻမျိုꩻ မွန်ဗန်ရေꩻ၊ စွိုးခွိုꩻတခွိုꩻလွုမ်းအတာႏ ထွာအီအခေႏခံႏ အွတ်ꩻရွီးနောဝ်ꩻသွူ။
ကွပ်နောဝ်ꩻမꩻ ပညာႏရေꩻ-ကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထွာအီလိုꩻမျိုꩻတမျိုꩻ အသက်ဝိညာဏ်ႏတဲင် ကအီႏတယ်ႏဆို့ꩻလွေꩻ ခမ်းထီနဲင်ႏငံႏရေꩻ လိုꩻမုꩻအစွိုꩻအဗူႏတဗာႏယို ထွာအီခေႏခံႏ အွတ်ꩻရွီးအခွေါင်အခံႏတဗာႏနောဝ်ꩻသွူ။
နောဝ်ꩻမꩻ နီလိုꩻပေႏပညာႏရေꩻယို အောဝ်ႏလိုႏပေ့ꩻခါꩻတောဝ်းတခါꩻ၊ အောဝ်ႏလိုႏဗွောင်ဖေႏသေႏသေႏငါႏတခါꩻ၊ လိတ်သွဉ်ခန်ꩻအကိုနောဝ်ꩻ ကမ္ဘာႏအနာႏဂတ်တဲ့အောဝ်ႏ၊ ခမ်းထီအနာႏဂတ်လဲ့အောဝ်ႏတဲင် အနာႏဂတ် ကားကအောဝ်ႏယို အောဝ်ႏသော့ꩻလို့ဆရာႏစူကိုနောဝ်ꩻသွူ။ "ပညာႏရေꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ လိုꩻပေႏကအောဝ်ႏဒါႏ ဆင်ꩻရယ်ꩻအွိုက်ꩻကို ဖေႏကတွူႏတရန်ထန်ႏနွောင်ꩻအီအတာႏ (မွေးတောဝ်းလဲ့) ကအောဝ်ႏခံသော့ꩻဒါႏ အသောင်အရင်ꩻတချကို ဖေႏကတွိုႏသော့ꩻ ကမ္ဘာႏလောကကို ထွာအီလက်နက်တဗာႏ"နောဝ်ꩻသွူ။
ပညာႏရေꩻအကဲဉ်အဗဲ့ꩻအရသာႏနောဝ်ꩻ ကလိုႏသေထွိုက်ဒါႏအမျိုꩻယို ဖေႏကသေတွမ်ႏ ကလိုႏမာꩻထွိုက်ဒါႏ အမျိုꩻယို ဖေႏကမာꩻနွောင်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။
ပညာႏရေꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထွာအီလိုꩻမုသိပ္ပံပညာႏတဗာႏတဲင် ထွာအီထာꩻယေန်ႏကေႏမုꩻတဗာႏ၊ ပညာႏရေꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ကအောဝ်ႏထွူလဲဉ်းဒါႏ နီနမ်းလောင်းနဲင်ႏငံႏရေꩻ ထွာစဲဉ်ႏတဗာႏယို ဖေႏကလꩻလွဉ် အကျိုꩻတရာꩻနောဝ်ꩻ ဖောႏထန်ႏလွေꩻအီ အနမ်းအခြုံသဖော်ꩻတရာꩻဗွိုန်နောဝ်ꩻစားသွူ။
နောဝ်ꩻမꩻ ကအောဝ်ႏသွဉ်၊ ကအောဝ်ႏထင်ႏနေကဒါႏကျောင်ꩻအခိန်ႏယို အွဉ်ႏအရေꩻတဲင် ကထွာဒါႏမွိုးဖါသီးယိုလဲ့ တယ်ႏဆို့ꩻဖေႏဟောဝ်ဟောဝ်သွော့ ပိုလီꩻပညာႏရေꩻ၊ မွိုးဖါသီး ကမောင်ꩻကော့ꩻဒါႏအတွိုင်ꩻ ကမဲဉ်ထီႏဒါႏ နီပိုလီꩻသီးထာꩻအောင်ႏမျင်ႏ၊ တိုꩻတက်မုꩻယို ဖေႏကတရတ်ထိုꩻဗာႏမွိုန်းနောဝ်ꩻ အွဉ်ႏထင်ႏသွတ်ꩻသွတ်ꩻ ထွဉ်ႏသွဉ်ဗꩻဗꩻသွော့ အရန်းထိုတက္ကသိုလ်ႏ၊ ဖေႏကထွာဒျာႏသွော့ ပညာႏသျင်ႏလွုမ်ꩻမကာႏ ကရိုꩻထွူဒါႏနုဲင်းဆꩻကီအတွိုင်ꩻ ဖူးဝေး၊ စွိုးခွိုꩻလဲ့ ဖေႏကထွာသွော့ ထာꩻအာႏကွိုꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ တယ်ႏဆို့ꩻဖေႏသွော့ ပိုလီꩻအနာႏဂတ် အတရေꩻသွတ်ꩻတဗာႏအကျောင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။

## ထွားထဲင်းအသွုပ်
ခေတ်ထီထွတ်ꩻတောမ်ႏ ပအိုဝ်ႏပညာႏရေꩻ

### အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:ပညာႏတာႏ
ပအိုဝ်ႏနီလိတ်

### အခင်ႏမွဉ်အွဉ်ႏလွေꩻ လွောင်ႏဗူႏရေꩻ ပအိုဝ်ႏလိတ်နီလိတ်
### ပအိုဝ်ႏ[[အက္ခရာႏ]] (၄၉)ဖြုံႏ
အ အာ အိ အီ အု အူ အေ အဲ အော အို အုဲင်(အယ်) အဝ်။
က ခ ဂ ဃ င
စ ဆ ဇ ဈ ဉ
ဋ ဌ ဍ ဎ ဏ
တ ထ ဒ ဓ န
ပ ဖ ဗ ဘ မ
ယ ရ လ ဝ သ
ဟ ဠ အံ
အ့ အꩻ အႏ အး

### ပအိုဝ်ႏသရ (၁၆)ဖြုံႏ
အ အာ အိ အီ အု အွု အူ အွူ အေ အဲ အော အွော အို အွို အုဲင်(အယ်) အဝ်။

### ပအိုဝ်ႏဗီး (၃၇)ဖြုံႏ
က ခ ဂ ဃ င
စ ဆ ဇ ဈ ဉ
ဋ ဌ ဍ ဎ ဏ
တ ထ ဒ ဓ န
ပ ဖ ဗ ဘ မ
ယ ရ လ ဝ သ
ဟ ဠ အံ
အ့ အꩻ အႏ အး

### ပအိုဝ်ႏဗီးတွယ်ꩻဖုံႏ
# ယ = - ျ
# ရ = ြ -
# လ = ြ -
# ဝ = - ွ
# က + ယ + ၊ = ကျ
# က + ရ + ၊ = ကြ
# က + လ = ၊ = ကြ
# က + ဝ + ၊ = ကွ
# က + ယ + ဝ + ၊ = ကျွ
# က + ရ + ဝ + ၊ = ကြွ
# က + လ + ဝ + ၊ = ကြွ

### ပအိုဝ်ႏငဝ်းရန်းဖုံႏ
အ  အꩻ  အႏ  အး အာ အာꩻ အာႏ  အား

### ပအိုဝ်ႏအသွတ်ꩻဗီး (၉)ဖြုံႏ
က် င်၊ တ် န်၊ ပ် မ်၊ ယ်၊ ဝ်၊ အံ။

### ပအိုဝ်ႏသရတွမ်ႏအသွတ်ꩻဗီးဖုံႏ
*(အ)  (အိ)   (အု)   (အွု)
#အက်  အိက်   အုက်   အွုက်
#အင်   အိင်    အုင်    အွုင်
#အတ်  အိတ်   အုတ်   အွုတ်
#အန်   အိန်    အုန်    အွုန်
#အပ်   အိပ်    အုပ်   အွုပ်
#အမ်   အိမ်    အုမ်   အွုမ်
#အံ    အိံ     အုံ    အွုံ

*(အေ)  (အဲ)   (အော)    (အွော)
#အေက်  အဲက်    အောက်   အွောက်
#အေင်   အဲင်     အောင်    အွောင်
#အေတ်  အဲတ်    အောတ်   အွောတ်
#အေန်   အဲန်     အောန်    အွောန်
#အေပ်   အဲပ်    အောပ်     အွောပ်
#အေမ်   အဲမ်    အောမ်     အွောမ်

*(အို)   (အွို)
#အိုက်   အွိုက်
#အိုင်    အွိုင်
#အိုတ်   အွိုတ်
#အိုန်    အွိုန်
#အိုပ်    အွိုပ်
#အိုမ်    အွိုမ်

### ပအိုဝ်ႏဗီးတွမ်ႏအသွတ်ꩻဖုံႏ
*(က)     (ကိ)     (ကု)      (ကွု)
#ကက်     ကိက်     ကုက်      ကွုက်
#ကင်      ကိင်      ကုင်       ကွုင်
#ကတ်     ကိတ်     ကုတ်      ကွုတ်
#ကန်      ကိန်      ကုန်       ကွုန်
#ကပ်      ကိပ်      ကုပ်      ကွုပ်
#ကမ်      ကိမ်      ကုမ်      ကွုမ်
#ကံ       ကိံ       ကုံ       ကွုံ

*(ကေ)   (ကဲ)     (ကော)    (ကွော)
#ကေက်   ကဲက်     ကောက်    ကွောက်
#ကေင်    ကဲင်      ကောင်     ကွောင်
#ကေတ်   ကဲတ်     ကောတ်    ကွောတ်
#ကေန်    ကဲန်      ကောန်     ကွောန်
#ကေပ်    ကဲပ်     ကောပ်     ကွောပ်
#ကေမ်    ကဲမ်     ကောမ်     ကွောမ်

*(ကို)    (ကွို)
#ကိုက်    ကွိုက်
#ကိုင်     ကွိုင်
#ကိုတ်    ကွိုတ်
#ကိုန်     ကွိုန်
#ကိုပ်     ကွိုပ်
#ကိုမ်     ကွိုမ်

### ပအိုဝ်ႏဂဏန်ꩻသင်္ချာႏဖုံႏ
၀ ၁ ၂ ၃ ၄ ၅ ၆ ၇ ၈ ၉

## သွီႏထီꩻချင်ꩻချင်ꩻ ခြိꩻလို့ဝင်ꩻ
### သရဖုံႏ
*တောင်ႏကီꩻ (ထီသိမ်ႏ)   သထွုံႏ(အခြဲမ်တရျာꩻ)
#အုဲင် (အယ်)                အှဲ
#အောဝ်၊ အဝ်                အာ်

### ဇိဝှါမူလိယသင်္ကေတ
*တောင်ႏကီꩻ(ထီသိမ်ႏ)   သထွုံႏ(အခြဲမ်တရျာꩻ)
#အွု                     အှု
#အွူ                     အှူ
#အွော                   အှော
#အွို                     အှို
(--ွ)                         (--ှ)

### ဗီးတွယ်ꩻဖုံႏ
*တောင်ႏကီꩻ(ထီသိမ်ႏ)   သထွုံႏ(အခြဲမ်တရျာꩻ)
#လဗဲဉ်                   လဗဲဉ်
( ြ- )                  (--)

ကြ                         က္လ

### ငဝ်းရန်းသင်္ကေတဖုံႏ
*တောင်ႏကီꩻ(ထီသိမ်ႏ)   သထွုံႏ(အခြဲမ်တရျာꩻ)
#ကာ                  ကာ
#ကာꩻ                  ကာႋ
#ကား                  ကား
#ကာႏ                  ကာ(မုဲင်သွံဖြုံႏ)

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:ပအိုဝ်ႏလိတ်လုဲင်ꩻ
ပအိုဝ်ႏမူႏပေႏ

"ပအုဝ်ႏမူႏပေႏ ရော်ꩻတဝ်းဝင်ꩻ" ၁၃၃၀-နေင်ႏ ကလေ့လာ ကစဲစ်ဆေꩻ ကထီႏမော့ꩻဗာႏ နီပအိုဝ်ႏမူႏ အလိုႏဆန္ဒကစ အအုံအအဝ်ႏနဝ်ꩻ နုဲးယိုနဝ်ꩻသွူ။ ကွဲႏတွော့ꩻ စွုမ်ႏရပ် စွုမ်ႏနယ်ႏ တမွေးတဝ်းနေနေ။ ယိုနဝ်ꩻ အွိုးကတွိုႏဗာႏ အရပ်ဒေႏသတထွောင်းနဝ်ꩻသွူ။ ကထီႏဗာႏ ကမော့ꩻဗာႏ လိတ်သွဉ်ကျောင်ꩻတကျောင်ꩻနဝ်ꩻ နီပအိုဝ်ႏမူႏပေႏ ကအုံညီꩻ ကအဝ်ႏရဝ်းဝင်ꩻနဝ်ꩻခါ ထွာဒျာႏနာꩻအုပ်စု၊ ခွေအုပ်စု၊ နာꩻဒုံခွေဒုံ၊ တွိုႏမဉ်ႏအွꩻနဝ်ꩻလဲ့ အပီနုဲးနဝ်ꩻနေနေ၊ အလွေꩻအသဲင်ꩻလဲ့နဝ်ꩻ တရော်ꩻတဝ်းဝင်ꩻ၊ အဒေါ့ꩻအဖြဝ်ႏလဲ့နဝ်ꩻ နာꩻမီႏဒေါ့ꩻ ဝွေꩻအုပ်စုလဲ့ ဝွေꩻအုပ်စု တခံႏတဝ်း၊ ခွေမီႏဒေါ့ꩻ နာꩻအုပ်စုလဲ့ နာꩻအုပ်စု တမဲဉ်ခံႏတဝ်းဝင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။
လိုꩻပေႏကထွာဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻခါနဝ်ꩻ တဲႏစလွဉ်အွိုးမုဲင်ꩻထွာ ကထင်ႏထောင်လွဉ်ꩻ အထျꩻအထောင်ꩻနဝ်ꩻ အမွိုးအဖါထျꩻ၊ ဒုံဆောင်ႏလိုꩻတန်ထျꩻနဝ်ꩻသွူ။ သေဗာႏနုဲးမုဲꩻနဲး နီပအိုဝ်ႏယိုလဲင်ႏခါ နာꩻဒုံ ခွေဒုံ၊ နာꩻဆောင်ႏ ခွေဆောင်ႏ၊ နာꩻအုပ်စု ခွေအုပ်စု ထွာနုဲးနဝ်ꩻသွူ။ လိုꩻတန်သီး ဒုံမွိုးဒုံဖါ ဖါဖြားဒုံသီးနဝ်ꩻလဲင်ႏခါ နာꩻလဲ့ နာꩻအွဉ်ႏစွဉ်ႏနာꩻအုပ်စု၊ ခွေလဲ့ ခွေအွဉ်ႏစွဉ်ႏခွေအုပ်စုတဲင် တဒုံတွံႏတဒုံ၊ တရပ်တွံႏတရပ် ဒေါ့ꩻဝင်ꩻတလꩻတဝ်း၊ အုပ်စုမာႏနထောင်ႏလွခန်း ပငါပရာꩻ၊ ပဒေသရာဇ်ကတဲႏစနဝ်ꩻ အဝ်ႏဖါဖြားဒုံနဝ်ꩻ တဲႏစနဝ်ꩻသွူ။
ညဖြာꩻဖြာꩻ တွံႏအလိုꩻတန် ဖါဖြားဒုံနဝ်ꩻ ထာꩻဒေါ့ꩻထာꩻဖြဝ်ႏ ကထင်ႏတဲ့ꩻတဝ်းဝင်ꩻ၊ တမဲဉ်နာႏတဝ်း ဖါဖြားဒုံဩဇာႏတဲင် စုတွံႏအသွꩻ တလမ်းနီလမ်းတဲင် ထိုꩻထန်ႏ၊ အုံခေါ်တောတောဒျာႏနဝ်ꩻလဲ့ အဝ်ႏထီႏဗာႏနဝ်ꩻသွူ။ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ လိုꩻမူႏပေႏသီး တရော်ꩻတဝ်းဝင်ꩻတဲင် ကထွာနာꩻအုပ်စု ခွေအုပ်စု အထျꩻအထောင်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏနဝ်ꩻထွာနဝ်ꩻသွူ။ နယ်ꩻနုဲးနဝ်ꩻခါ နယ်ꩻဟဝ်/တဟဝ်တဝ်း အဝ်ႏလိုႏခွဲꩻချာꩻဝွေႏဖန်ႏလဲဉ်းဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ ကထင်ႏထွာ ခွေအုပ်စု၊ နာꩻအုပ်စုနဝ်ꩻခါ ဝင်ꩻခွဲꩻလိုꩻလဲ့ယိုꩻနဝ်ꩻသွူ။ ပါꩻမီႏခွဲꩻလꩻနဝ်ꩻလဲင်ႏခါ နီပအိုဝ်ႏအချင်ꩻင်ꩻ သွီႏကွဲꩻပျာꩻဒါႏ၊ သွီႏမီႏကွဲꩻပျာꩻနဝ်ꩻ တနီꩻခါ ခံႏဗာႏပါꩻနိစ္စက်နဝ်ꩻ တလွစ်တဝ်းနဝ်ꩻသွူ။
မဲဉ်ဖေႏသတိꩻနဝ်ꩻ နာꩻအုပ်စု ခွေအုပ်စု မဲဉ်အဝ်ႏအမျိုꩻမုဲꩻအဝ်ႏ လိုꩻမျိုꩻရေꩻသꩻ တဒုံတွံႏတဒုံ ရော်ꩻဝင်ꩻမာꩻညီꩻဝင်ꩻ ဒေါ့ꩻရီဝင်ꩻခွဲးဗာႏ၊ တရော့ꩻတဝ်း ယံကရော့ꩻ၊ တခွဲးတဝ်း ယံကခွဲးနဝ်ꩻ ကထွာလိုꩻတန် သားနဝ်ꩻ အွဉ်ႏလိုꩻမျိုꩻသꩻ၊ အွဉ်ႏလိုꩻမျိုꩻသွီႏ လွောင်ႏဗူႏညီႏညွတ်မုꩻ သဘော်ꩻတရာꩻတဲင် ရွက်ဆောင်ႏဗာႏနဝ်ꩻသွူ။ လိုꩻမျိုꩻသꩻ လိုꩻမျိုꩻသွီႏ မီႏတအွဉ်ႏတဝ်းနဝ်ꩻခါ အတန်လဲ့ကွယ်ꩻ၊ အပေႏလဲ့ လဲဉ်းနီခဝ်၊ အမူႏလဲ့ခေါ်ခေါ်၊ အခိုလဲ့ တထွောင်းတဲင် ကအုပ်ချုပ်သားလဲ့ ယပ်ꩻဒျာႏ၊ လွောင်ႏဗူႏရေꩻလဲ့ တထွာတဝ်းနဝ်ꩻသွူ။
နဝ်ꩻမꩻ လိတ်သွဉ်ကျောင်ꩻဆရာႏနဝ်ꩻ လိုꩻပေႏတရော်ꩻတဝ်းဝင်ꩻနဝ်ꩻ ယံကရော်ꩻနဝ်ꩻ ကျိုꩻစာꩻဒေါ့ꩻဟော်ꩻဗာႏ၊ အွဉ်ႏရော်ꩻဗာႏ၊ မဉ်ႏခွုမ်ပဆိုးထာꩻလဲ့ လွိုက်တဒုံတဖြာꩻနီဖြာꩻတဲင် ရော်ꩻဝင်ꩻ၊ အွဉ်ႏခွုမ်ဆိုး ညီꩻဝင်ꩻတဲင် နီပအိုဝ်ႏအချင်ꩻင်ꩻ မူႏခိုတရွေꩻတဝ်း သꩻသဖော်ꩻအွဉ်ႏပီဗာႏဝင်ꩻ၊ နာႏဗာႏလိုꩻတန်အငဝ်း၊ ဆရာႏသမာꩻ မွိုးဖါအငဝ်း၊ မဉ်ႏနာႏလို့ဝင်ꩻငဝ်းနဝ်ꩻမꩻ ထင်ႏထိုကီꩻပွာꩻဒါႏ၊ ဝင်ꩻလိုꩻမျိုꩻလင်လဲ့ နိစ္စက်လꩻတဝ်း၊ လွောင်ႏဗူႏဝင်ꩻတဲင် မီႏခွုမ်မာꩻနဝ်ꩻ ထာꩻမာꩻအမျိုꩻမုဲင်ꩻတရိုꩻတဝ်း အောင်ႏမျင်ႏလꩻအကျောင်ꩻ အွဉ်ႏနယ်စွဉ်ႏ ဝတ္ထုသက်သေႏတဲင် ဟော်ꩻပျော်ꩻဒေါ့ꩻဗာႏ၊ ယံဖေႏမဲ့နားကဗွောင်နဝ်ꩻ သျင်ꩻပျꩻနယ်ဗာႏနဝ်ꩻသွူ။
### အာႏကွိုꩻ
ပအိုဝ်ႏလိတ်မွူးတသာ

ပအိုဝ်ႏလိတ်မွူးတသာ "တောင်ႏကီꩻမူ"ပအိုဝ်ႏလိတ်လုဲင်ꩻတိုꩻတက်ရေꩻ "ဗဟိုႏသမဂ္ဂသင်္ဃာႏအစွိုꩻ"မဟာနာယက ဆရာႏတောႏ၊ ဂွိုင်ꩻချုပ်၊ ဂွိုင်ꩻအုပ်၊ ကျောင်ꩻနင်းပုဂ္ဂိုလ်ႏဗွေႏသီး သဖော်ꩻတူႏဆုံꩻဖျတ်လဲဉ်းထွူတဲင် ယံသွဉ်လွဝင်ꩻ စွုမ်ႏရပ် စွုမ်ႏဒုံ စွုမ်ႏဖြာꩻပငါပရာꩻအကျောင်ꩻ တမာနိုꩻဆောႏဟွိုန်ဗာႏနောဝ်ꩻသွူ။

## လိတ်မေတ္တာႏရပ်ခံႏ လောဝ်းဟွိုန်ဗာႏ ပညာႏသျင်ႏသီး
နေးတွမ်ႏမေတ္တာႏ လောဝ်းဟွိုန်ထေ့ဗာႏ သင်္ဃာႏပညာႏသျင်ႏသီးဖုံႏထွူဩော။ ခွေသွဉ်း "ခွန်ထွန်းလှိုင်" ကခွုမ်စံႏ တယ်ႏထောင်ႏမာꩻလွေꩻဒါႏ နီပအိုဝ်ႏလိတ်လုဲင်ꩻ တိုꩻတက်စွစ်ꩻလီရေꩻယိုနောဝ်ꩻ လꩻလဲဉ်းနိန်ႏပေါင်ꩻ (၁၄)နိန်ႏလဲဉ်းသွူ၊ ကထေထန်ႏ လိတ်အုပ်အမျိုꩻမျိုꩻတွမ်ႏ လိတ်လုဲင်ꩻယေန်ႏငဲးရေꩻ အခေႏနေႏ၊ လိုꩻကဖတ်ထွားသားလောင်း အခေႏနေႏ၊ ကလဲဉ်းခိုႏချာ ယိုခါခဲ့ꩻတွင်ꩻ အနာႏဂတ်ဆငါ ကာလသွံပါꩻ ထွားချောင်ꩻစွစ်ꩻစွစ်ꩻထွူတဲင် ခွိုင်းတဲင်ကလိုင်ႏလွူꩻ ဖတ်ထွားခွုမ်မာꩻလွေꩻဗာႏ အခိန်ႏကာႏလအတွင်ꩻ နီပအိုဝ်ႏလိတ်လီꩻ လိတ်တသာ နီမျိုꩻအလောင်းယို ကထွိုင်ႏထွားဝွေႏဖန်ႏနောဝ်ꩻရာꩻ အတသာ ကဟောဝ်လဲဉ်းအလီꩻနောဝ်ꩻ ကထဲမ်သော့ꩻဒါႏ သင်္ကေတတွမ်ႏ ကဖꩻခွယ်ꩻထန်ႏဒါႏ ငေါဝ်းတငွါ လိတ်တဖြုံႏဖုံႏနောဝ်ꩻထွူ၊ အလီꩻကဟောဝ်လဲဉ်း အတသာနောဝ်ꩻ လိတ်ဖြုံႏယဟန်ႏကို တဲမ်းလဲ့ယိုꩻ၊ လိုꩻတွိုင်ꩻဖတ်လဲ့လꩻ၊ တဲမ်းသုံꩻတွယ်ꩻလွေꩻတွမ်ႏ အတသာလဲ့အောဝ်ႏ၊ ရော့ꩻသင်ꩻဒျာႏကိုလဲ့ အောဝ်ႏပါနောဝ်ꩻသွူ၊ လိတ်တသာကိုယို ထဲမ်-လုဲင်ႏသော့ꩻထဲင်း ခင်ႏလမ်းအောဝ်ႏနေဒွိုန်းကနေနေသွူ၊ ကွဲးတဲင်တွော့ꩻ ပတ်သဲစ်တွမ်ႏ ကလိုႏဖျင် ထဲမ်ဖုံႏစားနောဝ်ꩻ အသွဉ်သားတာႏဝွန်ႏတမွေးတောဝ်း၊ ပညာႏသျိ ပညာႏသျင်ႏ ပုဂ္ဂိုလ်ႏကဒါႏလျင်ႏလို့ဒါႏ နီပအိုဝ်ႏလိတ်လီꩻ လိတ်တသာ၊ ပအိုဝ်ႏငေါဝ်းငွါ အလွေꩻအသဲင်ꩻသားသီးဒျာႏနောဝ်ꩻမꩻ အီႏဖျင်ထဲမနွောင်ꩻ အင်္ဂါႏလက္ခဏာႏအောဝ်ႏတဲင် မီႏအုံပွေါဒွိုန်းက လိတ်လုဲင်ꩻအက္ခရာႏပြဲ့ꩻစုံႏတဉ်ႏခွေါင်နောဝ်ꩻ အခိန်ႏလို့ခြေင်ဗော့ꩻလွုမ်ꩻနောဝ်ꩻသွူ၊ ပွိုးနောဝ်ꩻမꩻ ယိုခါတွင်ꩻနောဝ်ꩻ ပငါပရာꩻ ယံကသွဉ်လွေꩻဗော့ꩻဒွိုန်းက ကအောဝ်ႏအတွိုင်ꩻယိုအကျောင်ꩻ မေတ္တာႏရပ်ခံႏ လောဝ်းဟွိုန်ထေ့ဗာႏ ပညာႏသျိ ပညာႏသျင်ႏသီးဖုံႏနောဝ်ꩻသွူဩော။

ပအိုဝ်ႏမျိုꩻရက်-ခွန်ထွန်းလှိုင်၊ ၁၃၄၀-ဗွေနေင်ႏ၊ ဒဲဉ်သီႏလာ နျꩻထန်ႏပဉ္စမအလဲင်ႏ အုပ်ပေါင်ꩻ (၅၀၀၀)၊ အငိုꩻ (၃)ဗီႏ၊ ပအိုဝ်ႏလိတ်နျꩻစက်၊ ဝိန်ꩻတောင်ႏကီꩻ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:ပအိုဝ်ႏလိတ်လုဲင်ꩻ
ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻကပင်ꩻ

**"ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻကပင်ꩻပူႏဇောႏသဲင်ꩻဗာႏ ဗုဒ္ဓသရီရဓာတ်တောႏသမဲင်ꩻအအဲဉ်ႏ"**
နွို့သမဲင်ꩻဘုရာꩻမွေႏတောႏကက္ကူႏ အသောကစေႏတီႏအကို ကအီႏပင်ꩻပူႏဇောႏသော့ꩻဒါႏ ဗုဒ္ဓသရီရဓာတ်တောႏနောဝ်ꩻ (ထွာဒျာႏဗွေႏမျတ်ဘုရာꩻဓာတ်တောႏစဲစ်စဲစ်နောဝ်ꩻသွူ။) ဒုံယာမကောလိယဟော်ခံꩻ ပင်ꩻပူႏဇောႏခွင်ꩻကလꩻဒါႏ ဓာတ်တောႏယဟန်ႏကို ဖေႏကလွေꩻပင်ꩻပူႏဇောႏနွောင်ꩻ သရီရဓာတ်တောႏ သီရိလင်္ကာႏခမ်းနောဝ်ꩻ ကလိုႏအပ်ဒါႏ နွို့ထန်ႏအီဝင်ꩻခမ်း လက်မတ်တွမ်ႏကိစ္စအလောင်ႏအလင်ဖုံႏယို ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻအစွိုꩻချွုတ်(PNO)တွမ်ႏ Sri Asia Touriom ထူႏတာႏဝွန်ႏခွုမ်မာꩻလွေꩻနောဝ်ꩻသွူ။
ကအီႏလွေꩻပင်ꩻပူႏဇောႏဒါႏ ဗုဒ္ဓသရီရဓာတ်တောႏအစွိုꩻယို ဗွေႏဆရာႏတောႏ ဦးခန္တီဓဇတွမ်ႏ စွိုးခွိုꩻခေါင်းဆောင်တန် ဖြားတန်စင်ꩻဖါအောင်ႏခမ်းထီသီး အွဉ်ငါတဲင် အောဝ်ႏဝေင်ꩻရန်ႏတကွုန်ႏထန်ႏလွေꩻ စင်္ကာပူခမ်း၊ ပါတွမ်ႏစင်္ကာပူခမ်း ရွှေကျောင်းဆရာႏတောႏတဲင် သွုပ်ထန်ႏလွေꩻ သီရိလင်္ကာႏခမ်းနောဝ်ꩻသွူ။
(၁၂-၁၂-၂၀၀၁)နီꩻနောဝ်ꩻ မာꩻလွေꩻဗုဒ္ဓသရီရဓာတ်တောႏ အပ်ဖေႏပူႏဇောႏပွယ်ꩻ အခန်ꩻအနာꩻ၊ အခန်ꩻအနာꩻကို သီရိလင်္ကာႏခမ်းကို ကအောဝ်ႏဒါႏ ဗွေႏဆရာႏတောႏတန်တွမ်ႏ နဲင်ႏငံႏတောႏအကဲႏအတန်ဖုံႏ ကျွꩻထင်ႏလွဉ်နောဝ်ꩻသွူ၊ နေင်ႏ ၁၃၆၃-ဗာႏ၊ လာတထိန်ႏလောင်း(၁၂)နီꩻ (၁၃-၁၂-၂၀၀၁)နီꩻနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏသီရိလင်္ကာႏခမ်း ပင်ꩻသဲင်ꩻဗုဒ္ဓသရီရဿဓာတ်တောႏ စင်္ကာပူခမ်းနောဝ်ꩻသွူ။
(၁၅-၁၂-၂၀၀၁)နီꩻ မွူးရောဝ်ꩻခိုႏအခိန်ႏကို အောဝ်ႏစင်္ကာပူခမ်း ပင်ꩻသဲင်ꩻဝေင်ꩻရန်းတကွုန်ႏ ဗုဒ္ဓသရီရဓာတ်တောႏယို လွေꩻသတင်ꩻသွုံꩻယို့ꩻ ဝေင်ꩻရန်ႏကွုန်ႏကို ကအောဝ်ႏဒါႏ မင်းဓမ္မကွုံꩻလောင်း အဘယ လာဘမုနိဘုရာꩻကျောင်ꩻ ဆောင်ကိုနောဝ်ꩻသွူ။
နေင်ႏ ၁၃၆၃-ဗာႏ၊ ဒဲဉ်စေင်လာဆန်ꩻ(၁)နီꩻ (၁၆-၁၂-၂၀၀၁)နီꩻ အောဝ်ႏရန်ႏတကွုန်ႏပင်ꩻသဲင်ꩻ ဟုဲင်ꩻဟိုꩻ၊ အောဝ်ႏဟုဲင်ꩻဟိုꩻတရန်း ပင်ꩻသဲင်ꩻအင်းလေးဒေႏသ နမ်းပန်ႏအလိုတော်ပေါက် ဘုရာꩻကျောင်ꩻကိုနောဝ်ꩻသွူ။ (၂၂-၁၂-၂၀၀၁)နီꩻ အောဝ်ႏနမ်းပန်ႏ ပင်ꩻသဲင်ꩻညောင်ႏရွီႏ၊ ဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻ သဲင်ꩻသတင်ꩻသွုံꩻယို့ꩻ တောင်ႏကီꩻ မြို့လယ်ဓမ္မာရုံကိုနောဝ်ꩻသွူ။
နေင်ႏ ၁၃၆၃-ဗာႏ၊ ဒဲဉ်စေင်လာဆန်ꩻ(၈)နီꩻ (၂၃-၁၂-၂၀၀၁)တနင်ႏနွေႏနီꩻ မွူးရောဝ်ꩻခိုႏ (၆း၀၀)အခိန်ႏ အောဝ်ႏတောင်ႏကီꩻ ပင်ꩻသဲင်ꩻနောဝ်ကက္ကူႏ မွူးယာခိုႏ(၁၀း၄၅)မိနစ် ဗုဒ္ဓသရီရဓာတ်တောႏ တွိုႏသဲင်ꩻဘုရာꩻကက္ကူႏကို ကအောဝ်ႏဒါႏ အပရာဇိတပလ္လင်ႏတောႏမျတ်လောင်းကီနောဝ်ꩻသွူ။
(၂၂-၁၂-၂၀၀၁)နီꩻတွမ်ႏ (၂၃-၁၂-၂၀၀၁)နီꩻနောဝ်ꩻ နေးတွမ်ႏယေန်ႏငဲရေꩻ အကျူႏပဒေႏသာႏ ပအိုဝ်ႏဇာတ်သဘင်ႏဖုံႏတဲင် မာꩻလွေꩻ ပွယ်ꩻကွိုန်ꩻကွိုန်ꩻဟွိုင်ꩻဟွိုင်ꩻနောဝ်ꩻသွူ၊ ကပင်ꩻပူႏဇောႏလွေꩻဒါႏ ဗုဒ္ဓသရီရဓာတ်တောႏပွယ်ꩻယို ပအိုဝ်ႏတစွိုးခွိုꩻလွုမ်းအတာႏ လွုမ်ꩻတကာႏတောဝ်း ခွိုင်းကားတဲင် ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏလိုꩻမျိုꩻအတာႏ ဘာႏသာႏရေꩻပွယ်ꩻဒျာႏနောဝ်ꩻသွူ။
အဖဲ့ꩻပေါင်ꩻစွုမ်ႏ စွဲကမ်းကူႏညီႏဖေႏကိုတွော့ꩻ ကမာꩻလွေꩻနွောင်ꩻပွယ်ꩻ ပင်ꩻသဲင်ꩻဗုဒ္ဓသရီရဓာတ်တောႏ မွေႏတောႏကက္ကူႏဘုရာꩻဝဲင်ꩻကိုယို အွဉ်ႏလွေꩻနွောင်ꩻပါစွဉ်ႏပွယ်ꩻတန် တဖြုံႏနောဝ်ꩻသွူ။
အောင်ႏအောင်ႏမျင်ႏမျင်ႏ ကမာꩻနွောင်ꩻဗာႏ ဗုဒ္ဓဿရီရဓာတ်တောႏ ပွယ်ꩻနုဲင်းယိုနောဝ်ꩻ ဗုဒ္ဓသာႏသနာႏနောႏ အစေန်ႏထာဝရ ဖေႏကလေတောင်ႏနွောင်ꩻအီအတာႏလဲ့နောဝ်ꩻ၊ ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏလိုꩻမျိုꩻတွမ်ႏ ပအိုဝ်ႏခမ်းရင်ꩻသားဖုံႏအတာႏ ထူႏဂွုဏ်ႏဟောဝ်ငါႏအကျောင်ꩻ ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻကပင်ꩻပူႏဇောႏသဲင်ꩻဗာႏ ဗုဒ္ဓသရီရဓာတ်တောႏ သမဲင်ꩻအအဲဉ်ႏယို ခမ်းသားမွိုးဖါ ဖေႏကသေထွꩻနွောင်ꩻတဲင် တဲမ်းထန်ႏနယ်ဖေႏဗာႏ နုဲင်းယိုနောဝ်ꩻသွူ။
ထူႏကွိုꩻ= ပြည်ထောင်စုထဲကပအိုဝ်းလိတ်စောင်ႏ။
နမ်းသꩻနီပါꩻ ယံခွꩻသꩻဒျာႏတဲင်-
### အာႏကွိုꩻ
ပအိုဝ်ႏသင်္ဃာႏအစွိုꩻ လိတ်ထီသိမ်ႏမူတာႏ လိတ်ကေႏညာႏ

**"၁၃၀၉-ဗာႏနိန်ႏကို၊ ဗွေႏဗွန်ဆရာႏတော်ႏ (ဦးသုနန္ဒ)ကျောင်ꩻထီသိမ်ႏ ကတဲမ်းထန်ႏဒါႏ ထီသိမ်ႏမူ လိတ်မွူးတသာကိစ္စအတွက်၊ ပအိုဝ်ႏသင်္ဃာႏအစွိုꩻ-လိတ်ကျေႏညာႏ"**
နီပအိုဝ်ႏသင်္ဃာႏ ဗွေႏဆရာႏတောႏ သင်္ဃာႏတော်ႏအပေါင်ꩻသီးတွမ်ႏ ပအိုဝ်ႏမူႏခိုသီး ယံသေဖြောင်ဗာႏ ပအိုဝ်ႏအက္ခရာႏလိတ်မွူးတသာအတွက် ကျော်ႏညာႏတုတ်ꩻယောင်းဖြေ့ꩻဟိုန်ဗာႏ လိတ်ယိုနောဝ်ꩻသွူ။
ထီသိမ်ႏမူ လိတ်မွူးတသာယို ဆရာႏတော်ႏ ပထမကျောင်ꩻတန်မွဉ်ခြဲင်၊ ကျောင်ꩻကန်ဦး၊ ကျောင်ꩻအင်းပေါခုံ၊ ကျောင်ꩻပင်မွဉ်ꩻ၊ ကျောင်ꩻလွတ်မွတ်၊ ကျောင်ꩻစငေါဝ်ꩻ၊ ကျောင်ꩻပင်စုံ၊ ကျောင်ꩻလွယ်၊ ကျောင်ꩻသီႏသဲင်ႏ ပုဂ္ဂိုလ်ႏတန်သီးစားယို သဘော်ꩻတူႏ လက်ခံႏ အွဉ်ႏလဲဉ်းဒျာႏ အတီႏနောဝ်ꩻထွူ။
၁၃၁၉-ဗာႏနိန်ႏကိုနောဝ်ꩻ ဆရာႏတော်ႏ ကျောင်ꩻထမ်းဘုရာꩻ လင်ꩻမာꩻလိတ်ဖြုံႏ ရန်ႏတကုန်ႏကို နျꩻထန်ႏသိင်ꩻပါ လိတ်မွူးအုပ်ပေါင်ꩻ (၁၀၀၀)နောဝ်ꩻထွူ။
၁၃၂၃-ဗာႏနိန်ႏကိုနောဝ်ꩻ ထူႏနေးနာႏလွဉ်ꩻ ဆရာႏတော်ႏဗွေႏဗွန်တန်သီး ဆုံꩻမꩻဩဝါဒတိင် ဖွဲ့လွောင်ႏဗူႏယင်း (ပအိုဝ်ႏလိတ်လုဲꩻအစွိုꩻ)တိင် လင်ꩻမာꩻနေးဘလောက် ရန်ႏတကုန်ႏကို နျꩻထန်ႏယင်း မူလတန်ꩻ၊ ပထမတန်ꩻ လိတ်ဖတ်စောင်ႏ အုပ်ပေါင်ꩻ တမျိုꩻ(၅၀၀၀၀)စီႏထွူ။
၁၃၂၆-ဗာႏနိန်ႏကိုနောဝ်ꩻ တယ်ႏထောင်ႏပါယင်း (လိတ်နျꩻစက်)တိင် ၁၃၃၀-ဗွေနိန်ႏနောဝ်ꩻ နျꩻထန်ႏသမ်းယင်း လိတ်ဖတ်စောင်ႏနောဝ်ꩻ တမျိုꩻ(၅၀၀၀)စီႏနောဝ်ꩻထွူ။

၁၃၂၈-၂၉-၃၀-၃၁ ဗာႏနိန်ႏကိုအတွင်ꩻ ကလယ်ႏလွေꩻဗွောင်ဖေႏဒါႏ သွဉ်တန်ꩻဖုံႏနောဝ်ꩻရာꩻ ပင်လောင်ꩻနယ်ႏ ကျောင်ꩻပင်မွဉ်ꩻကို၊ တချနယ်ႏ ကျောင်ꩻနောင်ကာꩻကင်၊ ကျောက်တလုံꩻ၊ သီႏသဲင်ႏ၊ မုဲင်းကောင်နယ်ႏ နောင်ဟွိုꩻ၊ ဟိုပုံꩻနယ်ႏ ကျောင်ꩻလွယ်၊ စင်းသင်းကောင် ကျောင်ꩻကရောင်ꩻကိုဖုံႏနောဝ်ꩻထွူ၊ ဝိန်ꩻတောင်ႏကီꩻကိုလဲ့ ကဗွောင်ဖေႏသွဉ်နောဝ်ꩻ ဒေါ့ꩻအလိင်ႏလိင်ꩻခိꩻဒွံ၊ အောဝ်ႏတွိုႏစွဉ်ႏယိုခါနောဝ်ꩻထွူ။
တယ်ႏထောင်ႏထွူ လိတ်နျꩻစက်ယို နိန်ႏတဆီလွိုကိုအတွင်ꩻ ကနျꩻထန်ႏဒါႏ လိတ်အုပ်အမျိုꩻပေါင်ꩻနောဝ်ꩻ (၈၀)လွို၊ အုပ်နပ်ရေပေါင်ꩻ(၃)သိန်ႏလွိုလဲဉ်းသွူနောဝ်ꩻထွူ၊ ထွားဗာႏနေဒိုန်းက လိတ်ဖတ်ထွားသားအချေႏအနေႏတိင် လိတ်လီꩻတွံလိတ်တသာ အောဝ်ႏသုံꩻတွယ်ꩻရော်ꩻဗာႏဒျာႏနေဒိုန်းကဝင်ꩻနောဝ်ꩻထွူ။
လိတ်လုဲꩻသီးမျိုꩻယို အစုံႏလင်ꩻထွူစွဉ်ႏ တလိင်ႏချင်ꩻနောဝ်ꩻ တအဲဉ်ထောဝ်း၊ မီႏသုံꩻတဲမ်းအာ ဖတ်အာအာ၊ လိတ်အုပ်အမျိုꩻမျိုꩻ မီႏထန်ႏအာအာလွဉ်ထွူနောဝ်ꩻရာꩻ ပညႏရှိသားလဲ့ ပေါႏလွဉ်အာနောဝ်ꩻမꩻ ကအောဝ်ႏလိုႏထဲမ်သော့ꩻလေꩻထိင်း၊ ဖျင်ချော်ꩻလွေꩻထဲင်းဖုံႏစားနောဝ်ꩻ မဲ့ꩻတိင်အထွာလွေꩻဒျာႏယွယွနောဝ်ꩻထွူ။

ပွိုးနောဝ်ꩻမꩻ လိတ်မွူးတသာထီသိမ်ႏ တောင်ႏကီꩻမူယို နီပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻသီး လိတ်လုဲꩻအက္ခရာႏအတွက် ထွာလဲဉ်းအပြဲ့ꩻစုံႏသွတ်ꩻ၊ အတျဉ်ႏခွေါင်သွတ်ꩻ၊ တွမ်ႏလိတ်လီꩻလဲ့ အရော့ꩻသင်ꩻလွို၊ အဗော့ꩻစပ်သွတ်ꩻလို့ဝင်ꩻနောဝ်ꩻမꩻ ထိုန်းယိုမာꩻတငါနောဝ်ꩻရာꩻ ထီသိမ်ႏမူ လိတ်မွူးတသာယို ယံဖေႏကလေလုဲးလွေꩻတငါထိင်းထိင်း၊ လိတ်အုပ်အဆင်ႏရန်းအမျိုꩻမျိုꩻ ယံဖေႏကထန်ႏနွောင်ꩻထိင်းထိင်းနောဝ်ꩻ နာယက ဥက္ကဋ္ဌဆရာႏတော်ႏ ပုဂ္ဂိုလ်ႏတန်သီး ဩဝါဒအတိုင်ꩻ အောဝ်ႏလိုႏသွဉ်ခန်းဝင်ꩻ၊ ဖတ်လွူꩻ တဲမ်းသုံꩻခန်းဝင်ꩻ လိတ်မွူးထီသိမ်ႏ တောင်ႏကီꩻမူယို ယံကစွစ်ꩻလီမိုင်မိုင်နောဝ်ꩻ အောဝ်ႏလိုႏငါႏလဲဉ်း လိတ်လုဲꩻစွစ်ꩻလီရေꩻအစွိုꩻတွမ်ႏ ရွဉ်ဘဏ္ဍာႏကွုမ်ႏလွုမ်ႏရေꩻအကျောင်ꩻ နိုꩻဆောႏတုတ်ꩻယောင်းဖြေ့ꩻဟိုန်ဗာႏ လိတ်ကျော်ႏညာႏယိုနောဝ်ꩻထွူနေား။

### အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:ပအိုဝ်ႏသမဲင်ꩻ
ပအိုဝ်ႏအက္ခရာႏ

**"ပအိုဝ်ႏအက္ခရာႏလိတ်မွူးတသာစောင်ႏ"**
**"အငင်းဒို့ꩻလောင်း လိတ်ကျေႏညာႏ"**
ယောယိုငခါ အွဉ်ႏဒေါ့ꩻဗာႏ၊ ပုံႏနိပ်ခရာႏ လဝ်းဟွိုန်ချာ၊ တကာႏအမျာꩻ သင်္ဃာႏစဝ်း၊ တွမ်ႏနယ်ꩻမွိုန်းတဝ်း ပုံႏနိပ်သား၊ ပွိုးစွဉ်ႏရွဉ်ကား အခရာႏ၊ အွဉ်ႏကုဲင်သေꩻဗာႏ လိတ်သင်းဟန်ႏ၊ လꩻငါအင်းတန်ႏ မွေးလဲဉ်းသွူ၊ လွိုယိုမအဝ်ႏ နီဘာႏသာႏ၊ ပအိုႏအက္ခရာႏ လုမ်းကုမ်ႏလဲဉ်း၊ ယံဖေႏသေစဲင်း အွဉ်ႏဒေါ့ꩻဗာႏ၊ ဆုဲင်ꩻချာအတာႏ တဲမ်းဖေႏက၊ အဘိဓာန ကျမ်ꩻတစောင်ႏ၊ ယံဖေႏထွားချောင်ႏ မတ်သေꩻဝင်ꩻ၊ အဘိဓာန်ႏကျမ်ꩻ ဝင်ꩻဟဲ့ꩻဟောင်၊ အုံမောင်ꩻပွေါးထွား မဲ့ꩻအီႏထန်ႏ၊ အဘိဓာန်ႏတဲ့ ကျမ်ꩻမဉ်ꩻယို၊ ပေႏတန်မူႏခို ယံသေနာႏ၊ ပအိုဝ်ႏဘာႏသာႏ လိတ်တသာ၊ မဉ်ႏထွားဗာႏနဝ်ꩻ သေနာႏမွိုင်၊ လိုꩻတွိုင်ꩻစွုမ်ႏဖြာꩻ နားလယ်ႏလို့၊ ဗဟုသုတ ယံပြဲ့ꩻစွုံႏ၊ ထွားဆွုမ်ႏဝင်ꩻနေား အီႏထန်ႏလွဉ်၊ လိုႏဒျာႏရွဉ်လွုမ်ꩻ တညတဝ်း၊ စဝ်းဗွန်ဉာဏ် တဲမ်းထွတ်ထန်ႏ၊ အဘိဓာန်ႏကျမ်ꩻတဲ့ရိုꩻ ပအိုဝ်ႏလိုꩻအာ တဖုံႏတဉ်ဟွေး။

## နိဒါန်း
*(--ုဲင်)အုဲင်ယို မန်းငဝ်းအဲဉ်ထဝ်း၊ အဲ-သရတွမ်ႏ ဥ-သရ င်-ကာရန် မတြာထဝခဝ်၊ သွံဗာႏစပ်လꩻဝင်ꩻ၊ ထွာလွဉ်ခန်း တာလု၊ ဩဋ္ဌ၊ ကဏ္ဌ အငဝ်းထန်ႏသွံမျိုꩻသွူ။
*(--ံ) အံ ယို ဟဲ့ꩻသေးသေးတင်၊ နိဂ္ဂဟိတ်လဲ့ အဝ်ႏဟဲ့ꩻ၊ အငဝ်းအဲန်ထဝ်း၊ သွုံꩻပီ မသတ် လက္ခဏာႏနဝ်ꩻသွူ။
*(--း) ယို ဝစ္စပေါက်၊ ပေါဆꩻငါ၊ ဝိသဇ္ဇနီ၊ ဟဲ့ꩻဗာႏသွံမျိုꩻ၊ ဝစ္စပေါက်မဉ်ႏပါနဝ်ꩻ ဖတ်ဗာႏဟမ်းဆွာꩻ။
*(--့)အမြစ် အောက်မြစ်တဲ့၊ ပေါက်ဆလ၊ ဟဲ့ꩻဗာႏနီမျိုꩻ၊ ပေါက်ဆလမဉ်ႏအဝ်ႏပါ ဖတ်ဗာႏဟမ်းဒွေါင်ႏဒွေါင်ႏ။
*(--) လာဆန်ꩻစသွံဟာ ဥပမာႏ အက္ခရာႏသင်္ကေတ၊ ပုဗ္ဗနိမိတ်၊ အတိတ်ထွာလွဉ်၊ အွဉ်ႏသေꩻခါꩻသင်္ကေတသွူ။
*(--) သင်္ကေတယို မဉ်ႏလွေꩻသွဉ်းလွဉ်ꩻ အက္ခရာႏလင်တမျိုꩻမျိုꩻ ပအိုဝ်ႏငဝ်း ထန်ႏလွဉ်အထူꩻ၊ ပွိုးနဝ်ꩻမꩻ ဟဲ့ꩻဗာႏ ဝိသေသသင်္ကေတ အက္ခရာႏ မဉ်ꩻဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻနေား။

## နိဂုံးချုပ်
*= ပအိုဝ်ႏစထွိုင်ႏ ခေတ်တသာ၊ တရေင်သွံရျာꩻ လွိုတကီ၊ ဆီပုဲင်တဗာႏ လာဝါႏခေါင်ႏ၊ လောင်းလာငတ်ꩻနီꩻ အယံတွင်ꩻ၊ ပအိုဝ်ႏအရင်ꩻ ကတဲႏစ၊ ဗꩻစွဉ်ႏဟန်ႏနီꩻ ဖြွမ်းလွဝင်ꩻ၊ နဝ်နဝ်ထင်ꩻထင်ꩻ တွို့ꩻတွမ်ႏကွဉ်ႏ၊ ဖူးဝေးလွဉ်းလွဉ်း ပအိုဝ်ႏချင်ꩻ၊ လွောင်ႏဗူႏလွဝင်ꩻ ကကျိုꩻစာꩻ၊ အာႏကွဲးတန်တန် နုဲင်းလာဆန်ꩻ၊ သဏ္ဌာန်ႏလာမင်ꩻ သွံဟာပေါႏ၊ တောႏတောႏမွေးတဝ်း ဆုဲင်ꩻချာတာႏ၊ ပအိုဝ်ႏအက္ခရာႏ သင်္ကေတ၊ လခြမ်း-လာခဝ် ကအွဉ်ႏဗာႏ၊ ပညာႏသျိပုဂ္ဂိုလ်ႏဒါႏ ကအွဉ်ႏသေꩻ၊ ပအိုဝ်ႏအရေꩻ အီႏဟဝ်လွဉ်၊ ထွာစွဉ်ႏပုဗ္ဗ နိမိတ်ဒျာႏ၊ ဗီးအက္ခရာႏ လာတခဝ်၊ အီႏထွာနုဲင်းနဝ်ꩻ မွေးအမန်ႏ၊ သဏ္ဌာန်ႏလာဆန်ꩻ သင်္ကေတ၊ ပွိုးထွာပအိုဝ်ႏ နိမိတ်ဟဝ်၊ လာဆန်ꩻတခဝ် သင်္ကေတ၊ ကျိုꩻစာꩻလွဝင်ꩻ သွဉ်ဒါႏဒါႏ၊ ဆုဲင်ꩻချာအတာႏ ပအိုဝ်ႏရင်ꩻ၊ အီႏစီꩻပွာꩻထင်ႏ မကင်ꩻဖို၊ ပအိုဝ်ႏပိုသီး အားလုံးတဉ်ဟွေး။
*= ပအိုဝ်ႏအက္ခရာႏ၊ လိုႏမွိုင်ငါႏ၊ မာꩻဗာႏအအဲဉ်ႏစား။
*= ရွဉ်သမ်းလို့အာ၊ တွိုႏဆုဲင်ꩻချာ၊ မာꩻဖျင်ယင်းတစား။
*= သမ်းလိုႏထွူမွိုင်၊ မာꩻဖေႏပြွိုင်၊ အမွိုင်ယိုတစား။
*= ပအိုဝ်ႏအက္ခရာႏ၊ လိုꩻစွုမ်ႏဖြာꩻ၊ ယံဖေႏကဒါႏဗာႏ။
*= မဉ်ႏဒါႏယိုမꩻ၊ တဲမ်းတွိုင်ꩻလꩻ၊ သွဉ်လွသွော့စွုမ်ႏဖြာꩻ။
*= စွုမ်ႏဖြာꩻမဉ်ႏဒါႏ၊ သွုံꩻကမ္ဘာႏ၊ ယံကဒါႏလွဝင်ꩻ။
*= ပအိုဝ်ႏအက္ခရာႏ၊ နိဋ္ဌိတာ၊ အနာသွတ်ꩻသွူနေား။

### အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:ပအိုဝ်ႏလိတ်လုဲင်ꩻ
ပအိုဝ်ႏအာႏဇာႏနီႏကောင်ဖုံႏ

**ပအိုဝ်ႏအာႏဇာႏနီႏကောင်ဖုံႏ**

၁။ အထူꩻဒေႏသ(၆)၊ ခရဲင်ႏတောင်ႏကီꩻ၊ ခွန်ဖြားဗွာခမ်း၊ 
ကန်ႏတောႏတန်ဝေင်ꩻနယ်ႏ၊ ဒုံပင်တွန်ႏ၊ ပင်တွန်ႏကောင်လောင်း 

    ဖြားဗွာလှဖေတွမ်ႏ အာႏဇာႏနီႏအွဉ်ငါဖုံႏ ထဲ့သွုမ်ꩻခင်ႏလမ်း။

၂။ အထူꩻဒေႏသ(၆)၊ ခရဲင်ႏလွယ်လဲမ်၊ မျင်ꩻမိုရ်ႏခမ်း၊ 
စင်းသင်းကောင်ခယ်ႏဝေင်ꩻနယ်ႏ၊ ဒုံလွယ်နင်ꩻ၊ ကောင်ဟွေးနင်ꩻလောင်း 

   ဖြားတန်ကောင်ခယ်ႏတွမ်ႏ အာႏဇာႏနီႏအွဉ်ငါ ထဲ့သွုမ်ꩻခင်ႏလမ်း။

၃။ အထူꩻဒေႏသ(၆)၊ ခရဲင်ႏလင်ꩻခွိုꩻ၊ သူရိယခမ်း၊
ဝေင်ꩻနယ်ႏကန်ႏတူႏတန်၊ ဒုံနာꩻဟီꩻအထျꩻ၊ နာꩻဟီꩻကောင်လောင်း 

  ပိုလ်ႏချုတ်စံသိန်း(ဟဲ့ꩻ) ဗိုလ်ချုပ်စံသိန်း ထဲ့သွုမ်ꩻခင်ႏလမ်း။

**အခင်ႏလမ်းတွမ်ႏ အခင်ႏလမ်းအဝ်ႏ**

မန်းလိုꩻမျိုꩻအွဉ်ငါ(အာႏဇာႏနီႏ)
စောက်ꩻဗွာလိုꩻမျိုꩻအွဉ်ငါ(အာႏဇာႏနီႏ)
စောက်ꩻတနျာႏလိုꩻမျိုꩻအွဉ်ငါ(အာႏဇာႏနီႏ)

မဲင်ꩻ၊ ရခဲင်ႏ၊ ခင်၊ ချင်ꩻ၊ ဖြဝ်ꩻ စတဲင် ဝွေꩻသီး အာႏဇာႏနီႏအဝ်ႏပငါပရာꩻ။
လွူးဖွာꩻမွူးနီꩻ၊ ထဲ့သွုမ်ꩻမွူးနီꩻဖုံႏတဲ့ ဝွေꩻသီးတဲ့ အွဉ်ဝင်ꩻထူႏဂွုဏ်ႏမွေး။
နီပအိုဝ်ႏအနေႏ လိုꩻမျိုꩻအလင် အာႏဇာႏနီႏဖုံႏ နမ်းရေꩻအအဲဉ်ႏ(လွူးဖွာꩻမွူးနီꩻ)ယို ပအိုဝ်ႏဖုံႏစွုမ်ႏဖြာꩻ သေတောဝ်းလဲ့ ထွာတဝ်းမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻ
ထူႏဂွုဏ်ႏတဝ်းတဲ့ꩻ ထွာတဝ်းမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻ။ ဆုꩻတောင်ꩻဖေႏတဝ်းတဲ့ꩻ ထွာတဝ်းမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻ။
ကွဲးတွော့ꩻ ပအိုဝ်ႏဖုံႏစွုမ်ႏဖြာꩻ ကသေထွိုက်သင်ꩻဒါႏ ကထူႏဂွုဏ်ႏသင်ꩻဒါႏ နီပအိုဝ်ႏ အာႏဇာႏနီႏလိုꩻယံ စွိုးခွိုꩻအွဉ်ငါသားဖုံႏ နမ်းရေꩻအအဲဉ်ႏ(နမ်းခြောင်ꩻခရာႏ)ယို လိုႏသေငါႏ လိုႏမုဲင်ခါꩻငါႏ စွုမ်ႏဖြာꩻသွူ။
ပအိုဝ်ႏဖုံႏ အခင်ႏလမ်းတွမ်ႏ အခင်ႏလမ်းအဝ်ႏသွူ။

### အာႏကွိုꩻ
ပအိုႏချင်ꩻချင်ꩻဖတဝ်းဝင်ꩻ

**"ပအိုဝ်ႏချင်ꩻချင်ꩻ ဖတဝ်းဝင်ꩻ"**

ခမ်းဒေါမ်တဲ့ ပအိုႏ (ပအိုႏ) ---- ခမ်းကောင်တဲ့ ပအိုဝ်ႏ (ပအိုဝ်ႏ)---- ခမ်းကောင်တဲ့ပအိုဝ်ႏ (ပအိုဝ်ႏ) --- ခမ်းဒေါမ်တဲ့ ပအိုႏ (ပအိုႏ)----- မွိုးနဂါꩻ ဖါဝိဇ္ဇာႏ ( အဝ်ႏတဖြုံႏချင်ႏ ပꩻလင်ꩻလွဉ် --- အဝ်ႏတဟိုꩻချင်ႏ လွူးလင်ꩻလွဉ်ꩻ--၂-လဲင်ႏ) ခမ်းဒေါမ်မဉ်ႏငွိုး မဉ်ႏငွိုး ခမ်းကောင်သား တလွိုး တလွိုး၊ ခမ်းကောင် မဉ်ႏငွိုး မဉ်ႏငွိုး ခမ်းဒေါမ်သား တလွိုး တလွိုး--- တလွိုး တလွိုး တလွိုးနုဲင်းနဲ့နော်--------။

အဝ်ႏခမ်းကောင် ထွတ်ꩻရွယ်ႏလင်ꩻ ဗꩻခမ်းဒေါမ် သွံလွိင်ခြောင် ---- အဝ်ႏခမ်းကောင် ထွတ်ꩻရွယ်ႏလင်ꩻ တွိုႏခမ်းဒေါမ် ထီခြုံꩻခြောင် ---- ( မဉ်ႏတသေ့ꩻတဝ်း သေꩻတဝ်း၊ မဉ်ႏတသဲင်တဝ်း သဲင်တဝ်း-၂ လဲင်ႏ) ဖတဝ်း ဖတဝ်း ဖတဝ်းဝင်ꩻနဲ့နော်-----။

ခမ်းဒေါမ်သားလိက် (နီလိက်)-- ခမ်းကောင်သားလိတ် (နီလိတ်)---- ခမ်းကောင်သားလိတ် (နီလိတ်) ခမ်းဒေါမ်သားလိက် (နီလိက်) နီလိတ်လုဲင်ꩻ --- ဖေႏနေးကဒါႏစွုမ်ႏဖြာꩻဖြာꩻ --- အဝ်ႏလိုႏသွဉ်ငါႏ နုဲင်းယိုခါ--- ဖေႏနေးကသေချာ မူႏတွမ်ႏခို--- အဝ်ႏလိုႏထွားချာ လိတ်လုဲင်ꩻကို --- (ခမ်းဒေါမ်သားလိက် (နီလိက်) ခမ်းကောင်သားလိတ် (နီလိတ်)-၂လဲင်ႏ) နီလိက် နီလိတ် နီလိတ်နုဲင်းနဲ့နော်-----
တွိုႏတနီꩻခါ ဖေႏနေးကထွာ လိတ်မွူးတမွူးငါ တွိုင်ႏပင်ႏယင်းဝင်ꩻနော်--- တွိုႏတနီꩻခါ ယံဖေႏကထွာ လိတ်မွူးတမွူးငါ ဆွေꩻနွေꩻယင်းဝင်ꩻနော်--- ဖေႏကတိုꩻတက် (တိုꩻတက်) ဖေႏကယမ်ထဲင်း (ယမ်ထဲင်း) ဖေႏကတိုꩻတက် (တိုꩻတက်) ဖေႏကယမ်ထဲင်း (ယမ်ထဲင်း) ဟဝ်ထဲင်း (ယမ်ထဲင်း) ဟဝ်ထဲင်းဝင်ꩻယိုနော်---

### အာႏကွိုꩻ
ပါမုဲင်ꩻတယဝ်း

ခြွေငါႏခြေားငါႏတဲ့ တွမ်ႏကျွားတမွိုꩻတမာꩻမွိုန်းထာꩻ သေယူႏလꩻ၊ သေနမ်းသွော့ အွဉ်ႏတဖေင်ꩻမွိုန်း ကုသိုလ်ႏတရာꩻဖုံႏနေား တနီꩻခါသက်တလီးမဉ်ႏအောဝ်ႏ ပြာႏ ခန္ဓာႏမဉ်ႏလီထိုꩻခိန်ႏမဲ့ꩻ အာႏကွိုꩻခရာႏအောဝ်ႏတောဝ်း။ အာႏကွိုꩻခရာႏအစဲစ်အမဲဉ်ႏနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏရတနာႏသွံပါꩻယိုသွူ။

ယံငါႏ၊ ဒါႏငါႏ၊ ပညာႏတန်ငါႏတဲ့ သꩻဖြုံႏတွမ်ႏထိုမွိုန်း ကယံ၊ ကဒါႏ ပညာႏဖုံႏယို ယံဖေႏနေးကထွာအဟောဝ်ဖဲ့ꩻနောဝ်ꩻအရေꩻတန်ငါႏ တွမ်ႏထွာဗာႏမွိုန်းတောဝ်းလိုꩻယံမဲ့ခေ့ꩻ၊ လိုꩻဒါႏမဲ့ခေ့ꩻ၊ လိုꩻပညာႏမဲ့ခေ့ꩻနေား။ တရေꩻငါႏ၊ နမ်းပြွိုင်ကျငါႏ၊ လွိုးယံဖုဲင်းရက်ငါႏတဲ့ တွမ်ႏထနယင်ႏတန်လွဉ်ꩻငါႏမွိုန်းနမ်းနေား ထာꩻတရေꩻဆချာ အန္တရာယ်ႏတဲ့အာ တွိုႏတနီꩻခါသူꩻအီႏနွမ်ꩻပသူႏ အယာႏဒူႏတဲ့လို့ အီႏအောဝ်ႏတခြို့ဗာႏဒျာႏဟံႏကိုနေား။ လိုꩻခြွေလိုꩻချမ်ꩻသာႏနာꩻမဉ်ႏခွယ်ꩻချာႏနောဝ်ꩻ တနီခါ နာꩻဘဝမဉ်ႏကာႏလွေꩻငါသူꩻ ပါꩻမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻတဲ့ တလောက်ꩻကာႏတောဝ်းနာꩻ ဝင်ꩻငွိုးဝင်ꩻတလွိုးဆောင်းတဆင်ႏတာႏလွုမ်ꩻ မဉ်ႏညမဲ့ꩻဝင်ꩻတယူႏလꩻဒွုမ်နာꩻသွူ။ နာꩻအာႏကွိုꩻစဲစ်နောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏနာꩻကမာꩻခါꩻကုသိုလ်ႏတရာꩻအဟောဝ်ဖဲ့ꩻ ပေါႏကုသိုလ်ႏတရာꩻတအောဝ်ႏတောဝ်းတဲ့ နာꩻဘဝမော့ꩻဒုက္ခတဲင် အီႏတွိုႏလွေꩻဗာႏခင်ႏလမ်းကုဲင်နောဝ်ꩻသွူ။ ခြွေတဲ့သီဗာႏ၊ တရေꩻတဲ့သီဗာႏ၊ ပညာႏအောဝ်ႏတဲ့သီဗာႏ ပါꩻမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻတယောဝ်းသီဗာႏလွဉ်းလွဉ်း မဲဉ်သွဉ်းသွဉ်း မဲဉ်ဗွေႏဗွေႏရုပ်နာမ်ႏအနေႏဒျာႏကွေးကွေးသွူ။

ကွပ်ပွိုးနောဝ်ꩻမꩻ ထွုမ်ႏသွော့အဟောဝ်၊ မာꩻဒျာႏသွော့ကုသိုလ်ႏတရာꩻ ထွုမ်ႏသေꩻခါꩻသွော့ ဘဝချမ်ꩻသာႏတာႏနေား။ နီကမာꩻခါꩻဒျာႏ ထာꩻမာꩻ(ကံႏ)ယို နီခံႏစာꩻဗာႏချာ၊ တွိုႏသဲင်ꩻချာဒျာႏနီနမ်းလောင်းကီနောဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ
ပါရာသီတမေားလ်

**ပါရာသီတမေားလ်** (အဲင်းကလေတ်: Paracetamol) ယို ထွာ ကုꩻယာလိုမ်ꩻလာꩻအီ ဆာထာꩻ ယင်း မာꩻဆေ့ꩻယောမ်ꩻအီ ထာꩻဆာစျောန်းတာႏ၊ ယဟန်ႏသားနောဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻ **အေသီတာမီနိုဖဲန်း** (acetaminophen)သွူ။ မဉ်ႏနုဲင်း ဝင်ꩻကအွောန်ႏထော့ခါꩻ အမ်ႏတလဲင်ႏတာႏနောဝ်ꩻ ပါရာသီတမေားလ်ယို အမာꩻခွꩻဖြွီးဖြွောဝ်းပသာႏ နမ်းအလျား ဆေ့ꩻလုမ်ꩻ။ ထာꩻယိုနောဝ်ꩻ အလဲန်းဖွိုႏ ထွာလွေꩻ အုဲင်ဗျူပရိုဖဲန်း၊ ဆာထာꩻတာႏ ကအမ်ႏထာꩻယိုနောဝ်ꩻ အဟောဝ်အီနုဖဲင်းမုဲင်ꩻ တစဲင်းတောဝ်းသွူ။ ပါရာသီတမေားလ်ယို ရမာꩻဟောဝ်ဒါႏ ထာꩻဆာစျောန်း နုဲင်း ကတူႏစျောန်းတဖဲ့ꩻစား၊ ကွယ်ႏတွော့ꩻ မာꩻဟောဝ်ဒါႏဖြီးဖြောဝ်းလုမ်ꩻ ကတူႏစျောန်းတသေႏသေႏထာꩻစား။ ကွဲးတဲင်တွော့ꩻ အဲက်သပရဉ်/ပါရာသီတမေားလ်/ကဲ့ဖွဉ်း သွံဗာႏခြွောန်းနောဝ်ꩻ မာꩻဟောဝ်ဖေႏနွောင်ꩻ ကတူႏဆာ နီစွိုးလို့တဲင် အီးလုမ်ꩻလာꩻထာꩻဆာနောဝ်ꩻအတာႏ ဝင်ꩻတွိုင်ႏအာ ထာꩻစားနောဝ်ꩻ။ ပါရာသီတမေားလ်ယို ထွာ အမာꩻဆေ့ꩻဖေႏအီ ထာꩻစျောန်း ဖြဲ့ꩻခါꩻနမ်းထွူ၊ ကွယ်ႏတွော့ꩻ ဝွေꩻယို အမာꩻဖွိုႏထွာလွေꩻ အုဲင်ဗျူပရိုဖဲန်း။ ပါရာသီတမေားလ်/အုဲင်ဗျူပရိုဖဲန်း ထာꩻကြူယို အဖေႏညာꩻယော့အာ အာနိတဉ်ထာꩻဗာႏ၊ အဗာႏလွိုကဲꩻထဲင်း တသီႏနောဝ်ꩻနီဗာႏကို တဗာႏဗာႏ။

ပါရာသီတမေားလ် ဖေႏ ဆွတ်ꩻဖွိုင်းယော့ꩻထာꩻဆာနောဝ်ꩻ အဟောဝ်အီနွောင်ꩻ ဆေ့ꩻလုမ်ꩻ၊ တသီႏကုယာခင်ႏလမ်းဖဲ့ꩻကို အခြောင်ꩻပေါႏတန်တောဝ်း။ ငင်းဆာ၊ ကဲန်သာဆာ၊ ယင်း တသာႏဖြွီꩻဖဲ့ꩻထာꩻဆာတာႏ ဖေႏအမ်ႏဝင်ꩻ ပါရာသီတမေားလ်နောဝ်ꩻ လုမ်းဗဉ်ႏအီခြာတောဝ်းသွူ။ အဒွေါင်ႏကို ပါရာသီတမေားလ် ထာꩻထန်ႏတရွို့ꩻဖုံႏနောဝ်ꩻ မဉ်တွိုန်းထာꩻ ယင်း ဟို့ꩻဆာစျောန်း။ မဉ်ႏအမ်ႏညဆွာꩻ ပါရာသီတမေားလ်နောဝ်ꩻ အမာꩻထဲ့ဖွိုႏဒါႏ ဟေမိုဂလိုဘဉ်အရန်း သွီႏစွူးထန်ႏဒါႏ ဆာႏဖုံႏ ဖြေ့တဖူꩻကို၊ တုမ်ႏယင်း အမာꩻတငီႏတငါဒါႏ သွုန်ႏထာꩻမာꩻ။ မဉ်ႏအမ်ႏအာကုဲင်း ပါရာသီတမေားလ်နောဝ်ꩻ အမာꩻမွိုင်လွောန်ဒါႏ သꩻရာႏသွီႏဖြွီꩻထာꩻမာꩻ (တလီꩻထိုꩻတရွို့ꩻ၊ သွီႏလောတောဝ်းတစ်ဆျူးကုဲင်ထိုꩻ သꩻရာႏယာႏဒူႏကို) ဖုံႏမကာႏ သီထိုꩻပါနေးဒါႏ၊ ဆာႏဖုံး ယင်း ဖြေ့တဖူꩻခရာႏ (ထာꩻဆာ၊ သွီႏစွူး)၊ တွမ်ႏယင်း အမာꩻဗွန်ႏဗန်ႏဒါႏ ဆီႏဖုံးထာꩻမာꩻ။ တသီႏနောဝ်ꩻ ကုဲင်းမာꩻထိုဆွာꩻပါက ထာꩻရွန်ꩻတောႏ(risk) မာꩻသန်သွီႏလောႏရေားဂါႏ (သွေးတိုး)။ ကောပ် ပါရာသီတမေားလ်တဲင် ထွာအာ မွေး မွေးတောဝ်း တစဲင်းတောဝ်းရိုꩻကီလဲ့ ထာꩻတရေ့(frequency) မာꩻတလာသန် သꩻအောင်တကျ ရေားဂါႏ၊ တွမ်ႏယင်း တန်ပြူႏထာꩻ တွမ်ႏ အွောန်ႏလီအစွိုးရော့ꩻတောဝ်းဖုံႏယို ထွာ မော့ꩻလွောန်ꩻ လိုꩻမူႏ အောဝ်ႏအွောန်ႏပဋိသန္ဓေႏခါ အမ်ႏညဆွာꩻ ပါရာသီတမေားလ်သား စွိုးခွိုꩻကို။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:တသီႏဖုံႏ
ပါဝေယျကာဇီဝကဝတ္ထု

**"ဂါႏထာႏ ၅၁။ ဂါႏထာႏပြန်ႏပအိုဝ်ႏခြေင်ခြေင်"**

ဝင်ꩻဒေါ့ꩻခတ်ꩻနား၊ ငေါဝ်းလျားဖုံႏနဝ်ꩻ သယ်ꩻခံႏယံယွိုန်း၊ အွဉ်ႏမွိုးသꩻကို၊ ဝင်ꩻမာထာꩻ မွေးနဲ့- မွေးတဝ်းနဲ့ ကရိုꩻနဝ်ꩻ ကဲ့ꩻရဲ့ꩻကျံႏယား တွမ်ႏထွားမွိုန်းတဝ်း၊ နီမာꩻထာꩻမွေးနဲ့၊ မွေးတဝ်းနဲ့ အဝ်ႏလိုႏစဲစ်ထွားချာဒျာႏ နီအမွေးအမာႏယိုလွုမ်ꩻသွူ။

**"လꩻဗဟုသုတ၊ လꩻအီꩻသတိꩻနုဲင်းယို"**

**"ဟော်ꩻထွားသွဉ်ဗာႏ ပါဝေယျကာဇီဝကဝတ္ထုယိုနဝ်ꩻ"-**

၁။ ကိုꩻကွယ်ႏဆရာႏ၊ ထွားလွိုက်ဗာႏ၊ ဆရာႏမာႏ ဆရာႏမွိုက်အငေါဝ်းနဝ်ꩻ အဝ်ႏလိုႏနာႏတဝ်း၊ အကျိုꩻအဝ်ႏရာꩻနဝ်ꩻ မာꩻရုဲင်းရုဲင်း၊ မာꩻထွာထွာဗာႏ အကျောင်ꩻ။

၂။ ငေါဝ်းခတ်ꩻနား၊ ငေါဝ်းခိုးလျားဖုံႏယို အွဉ်ႏသော့ꩻမွုန်းသꩻကို၊ ထွားမွိုန်းဝင်ꩻအမာႏ-ထွားချာနီထာꩻမာꩻအကျောင်ꩻစတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻ သထွေꩻ-လꩻအီသတိꩻ အာတန်။

**"၅၂။ ဂါႏထာႏ ပြန်ႏပအိုဝ်ႏခြေင်ခြေင်"**

တင်ႏတယ်ႏဒျာႏ၊ တရေꩻဒျာႏ၊ အလွီး(ဟွမ်)တဲ့ အဝ်ႏဒျာႏ၊ ကောဝ်ႏနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ကေဒျꩻသားအတွက်တာႏ မာꩻဟွမ်ဖေႏဒါႏယိုꩻယိုꩻ အကျိုꩻအဝ်ႏအာ ထွာနုဲင်းနဝ်ꩻအတွိုင်ꩻ ပွုံႏခွိုင်ꩻတဲက်အီ ဗွန်ပီနုဲင်းနဝ်ꩻနေနေ ကဟော်ꩻယံယံခါꩻဒါႏ ဘုရာꩻငေါဝ်းမျတ် ပိဋကတ်သွံဖွုံႏနဝ်ꩻ လွောက်ꩻနာႏလွဉ်ꩻသား အတွက်တာႏ မာꩻချမ်ꩻသာႏဖေႏဒါႏအမျိုꩻမျိုꩻ အကျိုꩻအဝ်ႏအာ ထွာနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။

လꩻဗဟုသုတ၊ လꩻအီသတိꩻနုဲင်းယို" ဟော်ꩻထွားသွဉ်ဗာႏ ဆတ္တပါဏိဥပါသကာႏဝတ္ထုယိုနဝ်ꩻ-

၁။ လိုꩻလမ်းဒါႏအွံ ပိဋကတ်သွံဖွုံႏတဲ့အဝ်ႏ၊ နင်ꩻမိဖုရာꩻသီး သွဉ်ပိဋကတ်သွံဖွုံႏတဲ့ အဝ်ႏအကျောင်ꩻ၊

၂။ ဘုရာꩻငေါဝ်းမျတ် ပိဋကတ်အတွိုင်ꩻ လွောက်ꩻနာႏလွဉ်ꩻမꩻ အကျိုꩻအဝ်ႏ၊ ပေါႏလွောက်ꩻနာႏလွဉ်ꩻတဝ်းနဝ်ꩻ အကျိုꩻအဲဉ်ထဝ်းအကျောင်ꩻ-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻ သေထွꩻလꩻအီသတိꩻအာတန်။
### အာႏကွိုꩻ
ပါꩻခိုတဖြာꩻဝတ္ထု

**"ပါꩻခိုတဖြာꩻဝတ္ထု"**

၁။ သဌေꩻပို ပထမတဖြာꩻ "ဒု"ဂါႏထာႏ
အော်မာႏလို့ဝင်ꩻ သွꩻချင်ꩻဖုံႏဟွေး- လင်ꩻထဲ့ငါးရုဲင်ꩻ ပါꩻမုဲင်ꩻရိုꩻတဝ်း နီဖုံႏယိုနဝ်ꩻ ကဋေႏလစ်ꩻဆီ နီရွဉ်ဖုံႏနဝ်ꩻ စူကိုဗောႏဗာႏ အဝ်ႏဒျာႏစွဉ်ႏလဲ့ စိုးယိုကျိုꩻထွာ ပန်ငါမယူႏ နီတလူႏဖိုဖိုတဝ်း၊ နီနမ်းတွက်တာႏ ဗွန်ကြွန်ဥပမာႏ ကြိယာႏပုည ဒသကုသိုလ်ႏယို တမျိုꩻတပါꩻပေႏငါတဲ့ နီတမာꩻသေꩻဗာႏဖိုတဝ်း၊ နီဖုံႏယိုနဝ်ꩻနဝ်ꩻ လွူးကြိုအနယ်ꩻညမ်း လွူးနမ်းတဟဝ်တဝ်းအမျိုꩻယို လွူးအီနမ်းတာႏ နီမာꩻမာႏထိုꩻဒျာႏတန်ဟနော။

၂။ သဌေꩻပို ဒုတိယတဖြာꩻ "သ"ဂါႏထာႏ
အော်မာႏလို့ဝင်ꩻ သွꩻချင်ꩻဖုံႏဟွေး- စွုမ်ႏနီꩻစွဉ်ႏနဲ နီလင်ꩻအဝ်ႏစဲ ငါးရုဲင်ꩻယိုနောဝ်ꩻ ဗွေထိုလဲဉ်းနေင်ႏပေါင်ꩻ သူသောင်ꩻလဲဉ်းသွူ၊ အပဲစ်ကေႏဝင်ꩻလွတ်ꩻ မွူးနီꩻသွတ်ꩻနောဝ်ꩻ အီႏတွိုႏမုဲင်ꩻခါယို။

၃။ သဌေꩻပို တတိယတဖြာꩻ "န"ဂါႏထာႏ
သွꩻပေႏဖုံႏဟွေး- ခွေတာႏတဲ့နဝ်ꩻ၊ သီတာႏတဲ့နဝ်ꩻ ထာꩻဒုက္ခတန်ယို မွူးနီꩻသွတ်ꩻသွူနဲ အောဝ်ႏကဲမုဲင်ꩻကို၊ အီႏလွစ်ထန်ႏငါးရုဲင်ꩻ အဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻအနီꩻနဝ်ꩻ ယူႏလဲင်ꩻစွုမ်ႏစီႏ တထီႏတဝ်းတစိꩻစိꩻ၊ မဲဉ်ႏဗဲက်သစ်တောဝ်း ခွေငေါဝ်းနဝ်ꩻ မွေးဒျာႏ၊ (ကွပ်ထမုဲင်ꩻနဲတဲင်) မော့ꩻလဲင်ႏစခါ နီကထွာသဌေꩻပိုအတွင်ꩻနဝ်ꩻ ခွေတဲ့နဝ်ꩻ၊ သီတဲ့နဝ်ꩻ ဒဲဉ်ဒေါဝ်သူႏရာႏ ထူႏဗာႏဝင်ꩻပိုမာ မာꩻအာလွဉ်ꩻငါႏ အကုသိုလ်ႏဟနော။

၄။ သဌေꩻပို စတုတ္ထတဖြာꩻ "သော"ဂါႏထာႏ
ခွေနဝ်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏငါးရုဲင်ꩻဘဝယို လွစ်ထန်ႏချာတဲင် မဉ်ႏလꩻချယင်း လိုꩻဘဝယို သူႏသေခါႏခါႏဒျာႏထာꩻ၊ ဗွေခါႏခါႏဒျာႏ တွမ်ႏသီႏလ၊ မာꩻအာအာဒျာႏ ကုသိုလ်ႏနဝ်ꩻငါသွူ။

**"ဟော်ꩻထွားသွဉ်ခါꩻ ပါꩻခိုတဖြာꩻဝတ္ထုယိုတဲင် လꩻဗဟုသုတ၊ လꩻအီသတိꩻနုဲင်းယို"**

၁။ မဉ်လꩻဝင်ꩻမာ ကျံႏသီတောဝင်ꩻဝါꩻ၊ (မဉ်လꩻဝင်ꩻတခြိုꩻ မꩻသီထိုꩻဝင်ꩻဗွေႏ)နဝ်ꩻ လိုꩻမွိုက်သီးထာꩻမာꩻ၊ တရာꩻတဝ်း တစိꩻစိꩻအကျောင်ꩻ၊

၂။ ပေါႏပဲစ်မာႏ ဝင်ꩻပိုဝင်ꩻမာနဝ်ꩻ ထဲ့ဗာႏငါးရုဲင်ꩻ၊ ကော့ꩻမာႏဆုဲင်ꩻဗာႏနမ်းအကျောင်ꩻ၊

၃။ အစစအရာႏရာႏ လူꩻသီးမꩻစꩻဖေႏ တဒါႏတောဝ်း၊ (နီဘွုံꩻနီကံႏထွာလွဉ်ဒျာႏ၊ လူꩻသီးမꩻစꩻဖေႏမွေးတဝ်း)အကျောင်ꩻ၊

၄။ မာꩻသီဝင်ꩻသက်နဝ်ꩻ ယူႏပက်ဆုဲင်ꩻချာ ခံႏဗာႏအာဝဋ်အကျောင်ꩻ၊

၅။ ကယ်ႏဝင်ꩻသက်နဝ်ꩻ ထွာလူႏဝင်ꩻသက် "ထွာဇီဝိတဒါန"အကျောင်ꩻ-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻ သေထွꩻ လꩻအီသတိꩻအာတန်သွူ။
### အာႏကွိုꩻ
ပါꩻထုဲင်လုဲင်းဝတ္ထု

**"ပါꩻထုဲင်လုဲင်းဝတ္ထု"**

၆၇။ ဂါႏထာႏပြန်ႏပအိုဝ်ႏခြေင်ခြေင်
ထာꩻမာꩻအမျိုꩻမုဲင်ꩻတရိုꩻတဝ်း မာꩻထွူတဲင် ခိုးလျားဆုဲင်ꩻဗာႏ၊ ကမာꩻဒါႏ ထာꩻမာꩻအမျိုꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ တဟောဝ်တောဝ်း၊ ဟဝ်တဝ်းထာꩻမာꩻ အကျိုꩻတရာꩻယို မဲ့ထီရီႏရွဲး ငွိုးယွဲးဗာႏထာꩻ၊ လဲ့ꩻဖုဲင်းမဒါႏ ခံႏလွေꩻဗာႏနဝ်ꩻသွူ။

**"လꩻဗဟုသုတ၊ လꩻသတိꩻနုဲင်းယို"**
ဟော်ꩻထွားသွဉ်ဗာႏ ပါꩻလုဲင်းသားဝတ္ထုယိုတဲင်-

၁။ မဉ်ႏမော့ꩻတလူႏဗာႏ ပျဿနာႏတမျိုꩻမျိုꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏလိုႏငါႏ သက်သေႏခွေါင်ခွေါင်ခံႏခံႏအကျောင်ꩻ၊

၂။ ကဖေႏအမိန်းသား (ဆဲင်ႏရာꩻလိုꩻတန်)ဖုံႏနဝ်ꩻတဲ့ အွဉ်ႏသꩻခွꩻခွꩻ ရီထွꩻထွꩻ အထျꩻအနာ၊ ဖေႏတငါတငီမွိုန်းတဝ်းအမိန်းအကျောင်ꩻ၊

၃။ ပေါင်ꩻကွိုက်ꩻသူႏတောႏကောင်ꩻမꩻ လꩻထာꩻချမ်ꩻသာႏအကျောင်ꩻ၊

၄။ သူႏတောႏကောင်ꩻသီးငေါဝ်းနဝ်ꩻ အောဝ်ႏလိုႏအွဉ်ႏဖေင်ꩻတောဝ်းအကျောင်ꩻ-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻ သေထွꩻလꩻအီသတိꩻအာတန်သွူ။

**"စာကဝ်ႏသား-သုမနဝတ္ထု"**

၆၈။ ဂါႏထာႏပြန်ႏပအိုဝ်ႏခြေင်ခြေင်-
ထာꩻမာꩻအမျိုꩻမုဲင်ꩻတရိုꩻတဝ်း မာꩻထွူတဲင် ခိုးလျားဆုဲင်ꩻဗာႏတဝ်း၊ ကုသိုလ်ႏကမာꩻ အကျိုꩻတရာꩻယို နစ်သက်ဟဝ်ငါႏ၊ သꩻရေꩻဟဝ်ငါႏ ရွစ်တွိုႏနိဗ္ဗာန်ႏ အီႏစံႏစာꩻလွေꩻဗာႏ ချမ်ꩻသာႏနဝ်ꩻသွူ၊ ကမာꩻဒါႏ ထာꩻမာꩻအမျိုꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ လောကသံသရာႏအတွက်တာႏ ဟဝ်ငါႏ မရေႏမရာႏနဝ်ꩻသွူ။

*'"လꩻဗဟုသုတ၊ လꩻအီသတိꩻနုဲင်းယို"*
ဟော်ꩻထွားသွဉ်သား "စာကဝ်ႏသား-သုမန"ဝတ္ထုယိုတဲင်-

၁။ လောကသံႏသရာႏ ကနပ်တွက်ဒါႏလိုꩻနဝ်ꩻ လုဲင်ႏစွဉ်ႏသက် လူႏတန်ꩻဗွုန်ႏဒျာႏအကျောင်ꩻ၊

၂။ ခွန်ဟောဝ်သီးမျိုꩻနဝ်ꩻ ယူႏတောဝ်းနမ်းတာႏ၊ ထွာဒျာႏဝင်ꩻတွက်၊ နစ်သက်ဒျာႏ လိုꩻဟောဝ်အကျောင်ꩻ၊

၃။ ခွန်ဟောဝ်သီးအမျိုꩻနဝ်ꩻ လိုꩻဟောဝ်၊ ထာꩻမာꩻဟောဝ် ထွားလွိုက်၊ ထွိုက်ထွိုက်တန်ႏတန်ႏ ပင်ႏထိုမပ်မပ် ဖေႏအပ်ဒျာႏဆုꩻအကျောင်ꩻ၊

၄။ ဟောဝ်မာꩻငါႏ ထာꩻမာꩻဟောဝ် (ကုသိုလ်ႏ)အကျောင်ꩻ၊

၅။ ပေါႏမာꩻ ထာꩻမာꩻဟောဝ် (ကုသိုလ်ႏ)နဝ်ꩻ တွိုႏလွေꩻဗာႏတဝ်း အပါယ်ႏ၊ ကျင်ႏလယ်ႏလူꩻခမ်း၊ ထွာခန်းပစ္စေကဗုဒ္ဓါႏ၊ ရဟန္တာႏအရန်း၊ လွစ်ခန်းဒျာႏ သံသရာႏအကျောင်ꩻ-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻ သေထွꩻ လꩻအီသတိꩻအာတန်နဝ်ꩻသွူ။
### အာႏကွိုꩻ
ပါꩻမာꩻသီဒါႏစွန်

**"ပါꩻမာꩻသီဒါႏစွန်"**

၁၀၀။ ဂါႏထာႏပြန်ႏပအိုဝ်ႏခြေင်ခြေင်-
ပွိုင်းဝွို့တွမ်ႏအကျိုꩻတအဲဉ်ထဝ်း ငေါဝ်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ထွာခန်းအငွါတရေင်တဲ့ယဝ်း တမျတ်တဝ်းခြာ၊ ငေါဝ်းမုဲင်ꩻတဲ့ယဝ်း ဟွိုန်ဗာႏထွူတဲင် ရာႏဂစဒျာႏ ကိလေႏသာႏခိုးလျား ထိုꩻမားခွꩻလို့၊ အကျိုꩻအဝ်ႏအာ တရာꩻငွါနဝ်ꩻနဝ်ꩻ တငွါပေႏငါတဲ့ယဝ်း မျတ်ငါႏနဝ်ꩻသွူ။

ဟော်ꩻထွားသွဉ်ဗာႏ တမ္ဗဒါဌိကဝတ္ထုယိုတဲင် **"လꩻဗဟုသုတ၊ လꩻသတိꩻနုဲင်းယို"**

၁။ ထာꩻမာꩻမွိုက်တဲ့ ထွိုက်တန်ႏဒျာႏ တွမ်ႏလိုꩻမွိုက်-

၂။ လိုꩻမွိုက်နဝ်ꩻ "နမ်းမွန်ငါ ဝင်ꩻမဉ်သီသီ"သꩻမွိုက်နုဲင်းနဝ်ꩻအဝ်ႏ၊ သꩻရက်ဝင်ꩻ သꩻသညင်ꩻဝင်ꩻအဲဉ်ထဝ်း-

၃။ ဗွေႏရဟန္တာႏသီးနဝ်ꩻ သညင်ꩻငါႏလိုꩻမွိုက်တဲင် မခွိုက်ကတောႏတနꩻ ခွုင်းကလꩻနွောင်ꩻ ထာꩻချမ်ꩻသာႏပေႏနောဝ်ꩻ ကယ်ႏဖေႏဒါႏ-

၄။ ဗွေႏရဟန္တာႏသီးနဝ်ꩻ နာႏတရာꩻသား သꩻဖေႏကခွꩻ၊ ဖေႏကလꩻတရာꩻတဲင် ရော့ꩻဟော်ꩻချာႏတဲ့ ဟော်ꩻချာႏနေးဗာႏ-

၅။ မဉ်ႏသီတွမ်ႏ သꩻကုသိုလ်ႏနဝ်ꩻ တွိုႏထင်ႏနွောင်ꩻလူꩻခမ်း-

၆။ ဝွဋ်-ကရိုꩻနဝ်ꩻ လုဲင်ႏပြွတ်တလꩻတဝ်း-အကျောင်ꩻ စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻ သေထွꩻ လꩻအီသတိꩻအာတန်သွူ။
### အာႏကွိုꩻ
ပါဝေယျကရဟန်ꩻသွံဆီ

**"ပါဝေယျကရဟန်ꩻသွံဆီဝတ္ထု"**

၆၅။ ဂါႏထာႏပြန်ႏပအိုဝ်ႏခြေင်ခြေင်- ဖြေꩻနဝ်ꩻ သေနွောင်ꩻဒျာႏ ဟန်ႏအိုအရသာႏယို၊ ဗွန်ပီနဝ်ꩻနေနေ လိန်ႏမာႏသေလျင်ႏ ပညာႏသျင်ႏတဲ့ မဉ်ဆယ်ꩻကပ်ဗာႏ ပညာႏသျိယို တဆင်ႏပေႏငါတဲ့ယဝ်း မွိုင်မွိုင်ကြွိုင်ကြွိုင်သနွောင်ꩻဒျာႏ လောကုတ္တရာႏယိုသွူ။

**"လꩻဗဟုသုတ၊ လꩻအီသတိꩻနုဲင်းယို"**
ဟော်ꩻထွားသွဉ်ဗာႏ ပါဝေယျကရဟန်ꩻသွံဆီဝတ္ထုယိုတဲင်-

၁။ ထုမ်ႏတရာꩻနဝ်ꩻ မျတ်လဲဉ်းက ထိုမ်ႏလိုꩻမူႏအကျောင်ꩻ၊

၂။ ကုသိုလ်ႏပန်ချာ ပေါႏအဝ်ႏအာနဝ်ꩻ ထွာယိုꩻရဟန်ꩻ၊ လꩻယိုꩻတရာꩻအကျောင်ꩻ၊

၃။ ဖြေꩻလောင်းနဝ်ꩻ အွဉ်ႏဒင်ႏငါ ဟန်ႏအိုတဗဲက်ꩻငါတဲ့ သေစွဉ်ႏအရသာႏ၊ လိုꩻလိန်ႏမာႏတဲ့ အုံထေ့ပညာႏသျိထျꩻတဆင်ႏငါတဲ့ သေစွဉ်ႏတရာꩻအကျောင်ꩻ-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻ သေထွꩻလꩻအီသတိꩻ အာတန်။

**"သုပ္ပဗုဒ္ဓလိုꩻတွတ်ꩻ"**

၆၆။ ဂါႏထာႏပြန်ႏပအိုဝ်ႏခြေင်ခြေင်-
ကံႏမုဲင်ꩻတရိုꩻတဝ်း ထွာအီခါႏကရစ်ꩻမျိုꩻ ဒုက္ခအကျိုꩻသွူ၊ ယွုတ်ညမ်းကထဲ့ဖွိုႏဒါႏ ကံႏယို ကအဝ်ႏမာꩻလွဒါႏ ပညာႏတအဲဉ်ထဝ်း လိုꩻမွိုက်ဖုံႏနဝ်ꩻ ရန်ႏသူႏလွဉ်နက် ဝင်ꩻနိစ္စက်မွေးတဝ်း၊ အနမ်းတွမ်ႏအနမ်း (အထာꩻမာꩻတွမ်ႏအထာꩻမာꩻ)နိစ္စက်ချာဒျာႏတဲင် သောင်ခြင်ꩻတဝျာႏ အဝ်ႏခံႏလွေꩻဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။

**"လꩻဗဟုသုတ၊ လꩻသတိꩻနုဲင်းယို"**
ဟော်ꩻထွားသွဉ်ဗာႏ သုပ္ပဗုဒ္ဓလိုꩻတွတ်ꩻဝတ္ထုယိုတဲင်-

၁။ နမ်းနဝ်ꩻ မော့ꩻရောႏဂါႏတဲ့ယဝ်း (သꩻမဉ်အဝ်ႏစဲဒျာႏ တရာꩻလောင်းနဝ်ꩻ) သꩻချမ်ꩻသာႏဒျာႏအကျောင်ꩻ၊

၂။ တခြိုꩻဥစ္စာႏ တချမ်ꩻသာႏတဝ်းစွဥဉ်တဲ့ သဒ္ဓါႏ-သီႏလစတဲင် အရိယာႏတခြိုꩻ ကအဝ်ႏလိုꩻနဝ်ꩻ 'လိုꩻဒုက္ခ'တရိုꩻထွိုက်တဝ်း၊ ရိုꩻထွိုက်ဒျာႏ 'လိုꩻခြွေတရာꩻ'နုဲင်းနဝ်ꩻအကျောင်ꩻ၊

၃။ ပေါႏလꩻသွူတရာꩻ (ပေါႏထွာအရိယာႏ)နဝ်ꩻ ခံႏပယ်ႏနွောင်ꩻတောဝ်း ရတနာႏသွံပါꩻအကျောင်ꩻ၊

၄။ ပေါႏမာꩻကုသိုလ်ႏအဟောဝ် မော့ꩻဒျာႏသုချမ်ꩻသာႏ၊ ပေါႏမာꩻ အကုသိုလ်ႏတဲ့ ခံႏဗာႏငါးရုဲင်ꩻ၊ ဒုက္ခဆုဲင်ꩻအကျောင်ꩻ၊

၅။ ဝဋ်-ကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထိုꩻလဲ့ꩻတလွစ်တောဝ်း၊ ခံႏချာဗာႏဒျာႏအကျောင်ꩻ-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻ သေထွꩻꩻ လꩻအီသတိꩻအာတန်သွူ။

### အာႏကွိုꩻ
ပိုခိုလစ်ꩻဖြာꩻ အမျာꩻသွမ်ꩻ

**"မဟာသာလသုတ် (ပိုခိုလစ်ꩻဖြာꩻ အမျာꩻသွမ်ꩻသဲ့ꩻ ဟဲ့ꩻချာအဖါ)"**

မော့ꩻနဝ်ꩻခါ ပုဏ္ဏာꩻဖြားတဖြာꩻနဝ်ꩻ ခွမ်ꩻလာꩻတဲ့ သဲ့သဲ့သသꩻ၊ ယယယိယိ၊ ပြောဝ်ႏပြောဝ်ႏပြီႏပြီႏ၊ ဝွေꩻထီႏ ဗွေႏဘုရာꩻတဲင် လွေꩻထေ့၊ ဝုဲင်ႏဘုရာꩻထွူခါ အုံလင်ꩻချာတထွောင်း၊ ဗွေႏဘုရာꩻရီနုဲင်းယို-
"တကာႏပုဏ္ဏာꩻ-
တကာႏနဝ်ꩻ ဖြားတဲ့ကဖြား၊ ခွမ်ꩻလာꩻတဲ့ သဲ့သဲ့သသ၊ မယငါႏနုဲင်းနဝ်ꩻ"
"ဩဗွေႏ- ဘုရာꩻမျတ်ဗွေႏဩ-
ခွေသွဉ်းနဝ်ꩻ ပိုခိုအဝ်ႏလစ်ꩻဖြာꩻ၊ ဝွေꩻသီးဖုံႏ တမာဝါꩻ တွိုင်ႏပင်ႏလို့ဝင်ꩻ ဝါးလင်ꩻထိုꩻခွေသွဉ်း ဗွေႏဩ"
"ပေါႏနဝ်ꩻတဲ့-
ခွေသွဉ်ဖေႏ တကာႏငေါဝ်းယို၊ လိုꩻအဝ်ႏဗူႏအာ မုဲင်ꩻကိုကိုတဲ့ ရွစ်နယ်ဝင်ꩻအမျာꩻနုဲင်းယိုနော-
၁။ ပိုခိုဖုံႏပေႏခါနဝ်ꩻ၊ ဖါယိုကရက်၊ သက်လꩻအုဲင်ႏမာ၊ ယိုခါ မာမာဝါꩻဝါꩻ၊ ကေꩻဇူꩻတရာꩻမယူႏ၊ အူႏချာခွေနုဲင်းထွီႏလွင်ꩻ၊ ဝါးလင်ꩻထိုꩻခွေ၊ ဖေႏအုံတဝ်းလမ်း။
၂။ ပိုခိုတွမ်ႏပနံ၊ ယံတဝ်းဗွန်ဖီလူꩻ၊ ကေꩻဇူꩻမသေ၊ ဝါးလင်ꩻထိုꩻခွေ၊ ဖေႏအုံတဝ်းလမ်း။
၃။ ထွဉ်ႏအံႏလꩻဒွုမ် သေဖြားတဗာႏ ပါꩻဗွူႏဒွုမ်အဆာႏ၊ ခွေယိုဗွန်ပီသေဖြား၊ ပိုဖုံႏထွားဒွုမ်၊ ခွုမ်တကောက်ꩻယ၊ ကော့ကော့ကက၊ လယ်ႏကွီအံႏဗာႏဝင်ꩻနုဲင်းယို။
၄။ ခွဉ်းထောက်ဝါႏယို မွေးထဲင်းဗာႏ၊ အာႏကွိုꩻလꩻဒျာႏ၊ ရဲခါႏခါႏအီဖိုး၊ မိုးခါႏခါႏအီထွီႏ၊ ဖေႏအံႏအွီႏပေႏခါ၊ ကထွာပိုမွိုက်၊ ကျွိုက်တဝ်းဒွုမ်ခွေ၊ ဖေႏအုံတဝ်းဒွုမ်လမ်း။
၅။ ခွဉ်းထောက်ဝါႏယို၊ ထာꩻခေ့ꩻကိုဝွေးလꩻ၊ တနꩻထာꩻအောင်၊ ဖုဲင်းသောင်လွေꩻငါ၊ ကာꩻတောလွေꩻထွိုက်၊ တွိုႏပိုမွိုက်လစ်ꩻဖြာꩻ၊ မာဝါꩻတွိုင်ႏပင်ႏ၊ ငင်ႏလင်ꩻထိုꩻခွေ၊ သေတဝ်းကေꩻဇူꩻ၊ ဘီလူꩻတန်ဖုံႏဒျာႏ၊ ခွဉ်းထောက်ဝါႏယို၊ မုဲင်ꩻကိုကိုအာႏကွိုꩻလꩻ၊ နဝ်ꩻမꩻယံလဲဉ်း၊ ကဲဉ်းကဲဉ်းရိုꩻထွိုက်၊ ပိုခိုမွိုက်လစ်ꩻဖြာꩻ၊ ဗွေႏဘုရာꩻသွဉ်ဖေႏနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် ပေါႏတွိုႏတွိုႏ၊ လိုꩻအာခြာနဝ်ꩻ ပုဏ္ဏာꩻဖြားရွစ်နယ်နုဲင်းနောဝ်ꩻ။
ပေါႏလိုꩻအာခြာ အဖါရွစ်နုဲင်းနဝ်ꩻ တထွောင်းထွူတထွောင်းတွော့ꩻ လိုꩻဖုံႏသွမ်ꩻသဲ့ꩻ ကဲ့ꩻရဲ့ꩻလွ အပိုခိုဖုံႏ၊ "ပိုခိုမယံ-ပနံကျတဝ်းမꩻ၊ ဖါဖြားတဖြာꩻ လယ်ႏကွီအံႏဗာႏပါꩻ"ထွိုင်ႏဒေါ့ꩻနုဲင်းနဝ်ꩻမꩻ အပိုခိုဖုံႏနဝ်ꩻ တွိုင်ႏပင်ႏလွဝင်ꩻ၊ လွေꩻပင်ꩻသဲင်ꩻယင်းအဖါ၊ ဖေႏအုံယင်းလမ်း။
အွဉ်ႏလူးဖေႏအဖါထီ၊ ပြွတ်ဖေႏအဖါခွမ်ꩻလာꩻ၊ တဲႏနဝ်ꩻမာꩻငါ အဖါသꩻချမ်ꩻသာႏ၊ ထင်ႏလူႏဗာႏစွဉ်ႏဗွေႏဘုရာꩻ၊ ထွာတငါစွဉ်ႏဒျာႏ ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ ဥပါသကာႏတဖြာꩻနောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ သဂါထာဝဂ္ဂသံယုတ်ပါဠိ၊ မဟာသာလသုတ်)
### အာႏကွိုꩻ
ပိလောပိကတိဿမထေရ်ႏ

**"ပိလောတိကတိဿမထေရ်ႏဝတ္ထု"**
၁၄၃။ ဂါႏထာႏပြန်ႏပအိုဝ်ႏခြေင်ခြေင်-
သေဟောဝ်နဝ်ꩻ ခံႏဗာႏတဝ်း ခွဉ်းရေးဗာႏ (ပယ်ႏထိုꩻဒါႏခွဉ်းရေး)နုဲင်းနဝ်ꩻနေနေ ပါꩻခိုမုဲင်ꩻတဲ့ယဝ်း ခံႏဗင်ႏတဝ်းထာꩻ (အားထွုတ်တရာꩻ) မဲ့ꩻအဝ်ႏသဒျာႏ၊ နေးတွမ်ႏထာꩻဝင်ꩻသꩻ ရဲလꩻထိုꩻထာꩻကျံႏကုဲင်၊ ပါꩻခိုနဝ်ꩻနဝ်ꩻ လောကကိုယို ခြောမရေႏမရာႏ၊ အဝ်ႏညာꩻညာꩻ တဖြာꩻဒျာႏသွူ။

၁၄၄။ ဂါႏထာႏပြန်ႏပအိုဝ်ႏခြေင်ခြေင်-
သေဟောဝ်နဝ်ꩻ ပေါႏခွဉ်းရေး ဗာႏပသာႏတဲ့ နဲစ်လွေꩻမွိုင်စွဉ်ႏထာꩻ၊ ငမ်းငါးခွဉ်းရေး သꩻဝꩻမွေးစွဉ်ထာꩻ၊ ထွားနုဲင်းသေဟောဝ်နဝ်ꩻ၊ သီဖုံႏနောဝ်ꩻ၊ နဲစ်ပယ်ႏမွိုင်မွိုင်လꩻလွေသွော့ ကိလေႏသာႏဖုံႏနဝ်ꩻလုဲင်း၊ သꩻဝꩻသေငမ်းဒါႏ ကိလေႏသာႏဖုံႏနဝ်ꩻဟုဲင်း၊ ကုမ်ႏလုမ်ႏ(ပြဲ့ꩻစွုံႏ)လွသွော့ တွမ်ႏသဒ္ဓါႏယင်ကယ်ႏ၊ တွမ်ႏသီႏလယင်ကယ်ႏ၊ တွမ်ႏဝီရိယင်ကယ်ႏ၊ တွမ်ႏသမာဓိယင်ကယ်ႏ၊ တွမ်ႏထာꩻသေတရာꩻဆွုံꩻဖျတ်ထာꩻဖုံႏယင်ကယ်လုဲင်း၊ ဝိဇ္ဇာႏစရဏအဝ်ႏအဝ်ႏ၊ နေးတွမ်ႏသတိꩻဟောဝ်ဟောဝ်တဲင် ပယ်ႏလꩻလꩻလွသွော့၊ အာငါႏမရမကသံသရာႏ ဝွဋ်ဒုက္ခယိုဟုဲင်း။

ဟော်ꩻထွားသွဉ်ဗာႏ "ပိလောတိကတိဿမထရ်ႏ"ဝတ္ထုယိုတဲင် **လꩻဗဟုသုတ၊ လꩻသတိꩻနုဲင်းယို"**

၁။ ထီႏလိုꩻခြောဒုက္ခ ထာꩻကွီအံႏသားခန်းတဲ့ယဝ်း ထင်းဖွီလꩻတဝ်း၊ ဝွေꩻဖေႏကလွစ်လꩻ ထာꩻဒုက္ခနဝ်ꩻ မာꩻဖေႏဗာႏ-

၂။ ခွေကအံႏဗာႏဟောဝ် ခွေကကွဉ်ကꩻဗာႏဟောဝ်ယို တွမ်ႏခွေနမ်းအကျင်ꩻ တွမ်ခွေထာꩻမာꩻနဝ်ꩻ လွောက်ꩻဖက်ꩻနဲ့ လွောက်ꩻဖက်ꩻတဝ်းနဲ့ ယူႏချာ ဝွေႏဖန်ႏချာဗာႏ-

၃။ ဖေႏကထန်ႏတွမ်ႏ ထာꩻအံႏဟောဝ်၊ ကွဉ်ကꩻဟောဝ်နောဝ်ꩻ ကျင်ꩻဟောဝ်ဟောဝ်ဗာႏ၊ မာꩻကုဲင်းကုဲင်းဗာႏ-

၄။ ပေါႏတယူႏတဝ်း ထာꩻဒုက္ခ၊ ပေါႏတထူႏတဝ်း သံႏဝွေႏဂနဝ်ꩻ ထိန်ꩻသꩻလꩻတဝ်း၊ သꩻတရေင်ဒါႏ-

၅။ ပေါႏယူႏထာꩻဒုက္ခ၊ ပေါႏသံႏဝွေႏဂလꩻနဝ်ꩻ သꩻစွူ၊ ပေါႏသꩻစွူနဝ်ꩻ အားထွုတ်တရာꩻလꩻယိုꩻ-

၆။ နမ်းထာꩻထမုဲင်ꩻ၊ ဒေါ့ꩻထမုဲင်ꩻ၊ ယူႏထမုဲင်ꩻ နမ်းအသေချာသွတ်ꩻတဲင် နမ်းတွမ်ႏနမ်း မဉ်ႏဆွုံꩻမꩻချာနဝ်ꩻ အတွိုႏခြောင်ꩻသွတ်ꩻ၊ အဟောဝ်သွတ်ꩻ၊ လꩻယိုꩻတရာꩻ-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻ သေထွꩻ လꩻသတိꩻအာတန်သွူ။
### အာႏကွိုꩻ
ပီအံႏပိုယာႏ နေးတဝ်းအရသာႏ

**"ပုတ္တမံသူပမသုတ် (ပုတ္တမံသဥပမာႏ- ဗွန်ပီအံႏပိုယာႏ နေးအရသာႏ အံႏမွေးတောဝ်း)"**

"ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
သီကသွုံꩻဒဲဉ်ဟန်ႏ သီကအံႏ အာႏဟာႏရဖုံႏနဝ်ꩻ ရသတဏှာႏ ဖြေꩻကိလေႏသာႏ ဖေႏကထွာမွုန်းနဝ်ꩻ နေးတွမ်ႏဉာဏ်ႏပညာႏ ဆင်းချင်ႏသွုံꩻဒါႏဒါႏဟုဲင်း။
အွိုးစခါ ပါꩻတမာဝါꩻ-
- လွေꩻတဖူꩻညာꩻ ကန္တာရ (ကန္တာရ မဂ္ဂံ)၊
- တဖူꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ 'နိရုဒကံ - ထီအဲဉ်ထောဝ်း'၊
- တဖူꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ 'အပ္ပဘိက္ခံ- အံႏခရာႏခြောတန်'၊
- အန္တမသော ကန္ဒမူလာဒိမတ္တမ္ပိ နတ္ထိ-
- မဉ်ႏဒေါ့ꩻဗာႏလို့လို့နဝ်ꩻ သေင်ႏရွီး သေင်ႏလာႏငါတဲ့ အဲဉ်ထောဝ်း'၊
- ယောဇနသတိက ကန္တာရံ- ညာꩻယူႏဇနာႏတရျာꩻ (တယူႏဇနာႏ ၁၂-မဲင်ႏ၊ မဲင်ႏပေါင်ꩻ-၁၂၀)
ထင်ႏတွိုႏ ယူႏဇနာႏငတ်ꩻဆီ၊ မဲင်ႏပေါင်ꩻသူဆီနဝ်ꩻ ဝွေꩻသီးစရိပ်လို့လဲဉ်း၊ သေင်ႏမွူးအဲဉ်ထဝ်း၊ ထီအဲဉ်ထဝ်း၊ ထာꩻလျားခြာ၊ လွေꩻတဆင်ႏဆင်ႏလွုမ်ꩻ အုံပဆားဗာႏ၊ အံႏခရာႏအဲဉ်ထဝ်းဒွုမ်၊ အွန်းအန်းဖြွို့ဖြ၊ ရွိုးဒုက္ခမွေးမုဲင်းလဲဉ်းသွူ၊ ဒါႏယာႏဒါႏယီႏဒွုမ်။
"ပါꩻမူႏဖြားနဝ်ꩻ မာꩻဗာႏနုဲင်းမုဲင်ꩻယို-
အံႏခရာႏအဲဉ်ထဝ်းဒွုမ်ဟ ရွိုးဖြွို့ဖြမွေးလဲဉ်း၊ အနယ်ꩻအဝ်ႏကုဲင် တနယ်ꩻလွုမ်ꩻ"
"အနယ်ꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻအီ" အမာရီသွူနုဲင်းနဝ်ꩻတဲ့
အဝါꩻခါးလားကဒေါ့ꩻဒေါ့ꩻ၊ ထွားအပိုပေႏ၊ အဝ်ႏဗေင်ႏအွီႏထာꩻ၊ အမွိုးအဝ်ႏယွော့ခါꩻ၊ လွေꩻထာꩻစဒါႏ ကော့ကော့ကက၊ အခိုပေႏ၊ တဖုတ်ဖဲ့ꩻယောင်ꩻသမ်းရေꩻ၊ ဖါတဖြာꩻမေတ္တာႏ အီႏဒေါ့ꩻထန်ႏဗာႏ ငေါဝ်းတထန်ႏတဝ်း"
"ယူႏယော့ငါႏထမုဲင်ꩻ မောင်ႏဖါ၊ မဒေါ့ꩻဒွုမ် ငေါဝ်းတငွါငွါအီ"
"ယို - မောင်ႏမွိုး၊ နာꩻဟို့ꩻခိုးနေဒဲဉ်ဟောင်း"
"ဟို့ꩻခိုးမွေးစွဉ်ႏထာꩻ၊ နုဲင်းစွဉ်ႏသꩻအီႏထဲ့"
"ခွေတဲ့နုဲင်းနောဝ်ꩻနေနေ၊ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ-"
"ကွပ်နောဝ်ꩻမꩻ ထမုဲင်ꩻ"
"ယိုဖူးမူႏ - ယူႏယွယွနော-
ခွေအီႏဒေါ့ꩻယို သꩻလျားစွော့ꩻမွုန်းခွေနော၊ နီအံႏခရာႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏကုဲင်ပိုခိုယာႏယိုလွုမ်ꩻ"
"မာꩻသီထိုꩻစွဉ်ႏ မောင်ႏယိုနဝ်ꩻ-နဲ့၊ တောဝ်း-တောဝ်း၊ မာꩻသီတောဝ်း"
အဖါတဲ့ မဉ်မာꩻသီတဝ်း၊ အမွိုးတဲ့ မဉ်မာꩻသီတဝ်း၊ မဉ်ႏတခံႏအံႏတဝ်း ပိုယာႏနဝ်ꩻ အီႏသီလို့ဗာႏသွံဖြာꩻ၊ မာဝါꩻ ဖေႏကလဲဉ်းလꩻတဖူꩻယိုနဝ်ꩻ မဉ်အံႏတဝ်းတဲ့ အံႏဗာႏစွဉ်ႏပိုယာႏ၊ ခံႏစာꩻအရသာႏ အံႏမွေးတဝ်း၊ သီတဲ့ 'ယံကမာꩻနွောင်ꩻ သာႏသနာႏအတွက် ဖေႏကလꩻမဂ်ဖိုလ်ႏအတာႏ သွုံꩻအံႏဗာႏ'အွဉ်ႏသꩻဗာႏနုဲင်းနောဝ်ꩻ သွုံꩻအံႏသွော့နော"ဗုဒ္ဓေါဗွေႏမျတ် ပညတ်သေꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ နိဒါနဝဂ္ဂသံယုတ်ပါဠိ၊ ပုတ္တမံသူပမသုတ်)
### အာႏကွိုꩻ
ပိုသီးအလောင်းမွိုးဖါထာꩻရေႏမိုး

**"ပုတ္တသုတ် (ပိုမူႏ ပိုခိုသီးအေလာင်း မွိုးဖါသီး ထာꩻရေႏမိုးချက် ၅-ချက်)"**
နီဗွေႏဘုရာꩻဟော်ꩻဖေႏ ဗွေႏရဟန်ꩻသီး တရာꩻနုဲင်းယို-
"ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
ပိုမူႏ ပိုခိုသီးအလောင်း မွိုးဖါသီးတာꩻရေႏမိုးချက် အဝ်ႏငတ်ꩻချက်၊ ငတ်ꩻချက်ကရိုꩻနဝ်ꩻ-
၁။ ဘတော ဝါ နော ကရိဿတိ-
ပိုမူႏ ပိုခိုဖုံႏယိုနဝ်ꩻ မဲ့ꩻအီႏလွူးချာနီ။
၂။ ကိစ္စံ ဝါ နော ကရိဿတိ-
နီထာꩻမာꩻကိစ္စနဝ်ꩻ မဲ့ꩻပိုမူႏ ပိုခိုသီးဖုံႏ အီႏမာꩻဖေႏနီ။
၃။ ကုလဝံသော စိရံ ဌဿတိ-
ပိုမူႏပိုခိုသီးဖုံႏနဝ်ꩻ မဲ့အီႏထိန်ꩻတီ ညညဖေႏနီ လိုꩻမျိုꩻခွိုꩻနွယ်ႏ။
၄။ ဒါယဇ္ဇံ ပဋိပဇ္ဇဿတိ-
မွိုးဖါအမွေႏ ခံႏဖေႏကထွိုက်နဝ်ꩻ အီႏနာႏဒျာႏ မွိုးဖါ-ဖါငေါဝ်း။
၅။ ပေတာနံ ကလင်္ကတာနံ ဒက္ခိဏံ အနုပ္ပဒဿတိ-
နီမဉ်ႏသီငါ ဆချာပိုဖုံႏ အီႏဖန်းဖေႏနီကုသိုလ်ႏ၊ မွိုးဖါသီး ထာꩻရေႏမိုးချက် အဝ်ႏငတ်ချက်နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
၁။ ပေါႏထီႏ ပိုသီးမဲ့ငါ မွိုးဖါသီးယူႏနုဲင်းယို-
ပိုမူႏပိုခိုသီးဖုံႏယို ပေႏပေႏခါနဝ်ꩻ အွဉ်ႏနဲဉ်းအွဉ်ႏမိုꩻ၊ မာꩻဖေႏဗာႏ ကူစွိုးစွိုး၊ ဖျိုးဖေႏဗာႏဆီႏအေႏ၊ နီမဉ်ႏဖြားသူꩻမဲ့ꩻ ပိုသီးခလဲ့ꩻတွိုႏလွဉ်၊ အီႏဝွတ်ပတ်ချာနီ၊ အွဉ်ႏလူႏဖေႏနီထီ၊ အီႏစိမ်ႏဖေႏနိစူခင်ႏ၊ ယိုနဝ်ꩻ မွိုးဖါသီး 'ထာꩻရေꩻမိုးချက်-ပထမချက်"နောဝ်ꩻသွူ။
၂။ ပေါႏထီႏ ပိုသီးမဲ့ငါ မွိုးဖါသီးယူႏနုဲင်းယို-
အွဉ်ႏကုဲင်းစွဉ်ႏ ဝွေꩻသီးထာꩻမာꩻတဲင် အီႏမာꩻဖေႏတော နီထာꩻမာꩻ၊ ခွန်ကွဉ်ကိစ္စတဲ့ယဝ်း ဝွေꩻသီးအီႏလွေꩻဖေႏတေားနီ၊ ယိုနဝ်ꩻ မွိုးဖါသီး 'ထာꩻရေႏမိုးချက်-ဒုတိယချက်'နောဝ်ꩻသွူ။
၃။ ပေါႏထီႏ ပိုသီးမဲ့ငါ၊ မွိုးဖါသီးယူႏနုဲင်းယို-
နီတခြိုꩻ နီခွိုꩻနီလိုꩻမျိုꩻ နီထွုံႏစံႏ နီဘာႏသာႏ ဖေႏနေးကတဉ်ႏခွေါင်ညညနောဝ်ꩻ ပိုခိုပိုမူႏ အီႏထူႏတာႏဝွန်ႏ ခွုမ်မာꩻသွုပ်လွေꩻ၊ ယိုနဝ်ꩻ မွိုးဖါသီး 'ထာꩻရေႏမိုးချက်-တတိယချက်'နောဝ်ꩻသွူ။
၄။ ပေါႏထီႏ ပိုသီႏမဲ့ငါ မွိုးဖါသီးယူႏနုဲင်းယို-
ပိုမူႏပိုခိုသီးယို အီႏနာႏဒျာႏ မွိုးဖါငေါဝ်း၊ အီႏခံႏထူႏထွိုက်ဒျာႏ မွိုးဖါဗွေႏ၊ ယိုနောဝ်ꩻ မွိုးဖါသီး 'ထာꩻရေႏမိုးချက်-စတုတ္ထချက်'နောဝ်ꩻသွူ။
၅။ ပေါႏထီႏ မိုသီးမဲ့ငါ မွိုးဖါသီးယူႏနုဲင်းယို-
နီမဉ်ႏသီတနီꩻခါ အဝ်ႏဆချာ ပိုခိုပိုမူႏ အီႏလူႏအီႏတန်ꩻ၊ အီႏမာꩻကုသိုလ်ႏ၊ အီႏဖန်းတွိုႏတွိုႏဖေႏနီ၊ ယိုနဝ်ꩻ မွိုးဖါသီး "ထာꩻရေႏမိုးချက်-ပဉ္စမချက်'နောဝ်ꩻသွူ။
(သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ ပဉ္စကနိပါတ်၊ ပုတ္တသုတ်)
### အာႏကွိုꩻ
ဩ