open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ဝေင်ꩻနယ်ႏပိဉ်းမနား

**ဝေင်ꩻနယ်ႏပိဉ်းမနား** (မန်း: ပျဉ်းမနားမြို့နယ်) (အဲင်းကလေတ်: Pyinmana Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ နေပီဒေါ်ခမ်းခြွဉ်းဗူႏဟံႏနယ်ႏ ပိဉ်းမနားခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဖဲ့ꩻကွဉ်ႏဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏအခဝ်နဝ်၊ ဖဲ့ꩻတွို့ꩻဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏတောင်တွီင်းစီး၊ ဖဲ့ꩻထင်ꩻဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏတပ်ကုန်း၊ ဖဲ့ꩻနဝ်ဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏလယ်ဝွေးဖုံႏ အဝ်ႏစပ်ဆွိုင်ꩻခူရောင်ꩻခါꩻနဝ်ꩻသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၁၈၇,၄၁၅ ဖြာꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:နေပီဒေါ်ဟံႏနယ်ႏကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဝေင်ꩻဥတ္တရသီရိ

**ဝေင်ꩻဥတ္တရသီရိ** (အဲင်းကလေတ်: Ottarathiri) (မန်း: ဥတ္တရသီရိမြို့) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီအခဝ်ထာႏဝ နေပီတောႏခမ်းခြွဉ်းဗူႏဟံႏနယ်ႏကို ကပါသော့ꩻဒါႏ ခရဲင်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:နေပီဒေါ်ဟံႏနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဝေင်ꩻဇေယျာသီရိ

**ဝေင်ꩻဇေယျာသီရိ** (အဲင်းကလေတ်: Zeyathiri) (မန်း: ဇေယျာသီရိမြို့) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီအခဝ်ထာႏဝ နေပီတောႏခမ်းခြွဉ်းဗူႏဟံႏနယ်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏဇေယျာသီရိ ကို ကပါသော့ꩻဒါႏ ခရဲင်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:နေပီဒေါ်ဟံႏနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဝေင်ꩻပုဗ္ဗသီရိ

**ဝေင်ꩻပုဗ္ဗသီရိ** (အဲင်းကလေတ်: Pobbathiri) (မန်း: ပုဗ္ဗသီရိမြို့) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီအခဝ်ထာႏဝ နေပီတောႏခမ်းခြွဉ်းဗူႏဟံႏနယ်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏပုဗ္ဗသီရိ ကို ကပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:နေပီဒေါ်ဟံႏနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဝေင်ꩻဒက္ခိဏသီရိ

**ဝေင်ꩻဒက္ခိဏသီရိ** (အဲင်းကလေတ်: Dekkhina Thiri) (မန်း: ဒက္ခိဏသီရိမြို့) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီအခဝ်ထာႏဝ နေပီတောႏခမ်းခြွဉ်းဗူႏဟံႏနယ်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏဒက္ခိဏသီရိ ကို ကပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:နေပီဒေါ်ဟံႏနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဝေင်ꩻဇမ္ဗူသီရိ

**ဝေင်ꩻဇမ္ဗူသီရိ** (အဲင်းကလေတ်: Zabu Thiri) (မန်း: ဇမ္ဗူသီရိမြို့) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီအခဝ်ထာႏဝ နေပီတောႏခမ်းခြွဉ်းဗူႏဟံႏနယ်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏဇမ္ဗူသီရိ ကို ကပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:နေပီဒေါ်ဟံႏနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
အာသဲန်းနေက်

**အာသဲန်းနေက်** (သဲင်ဗွာ)ယို ထွာ သင်္ကေတ **As** တွမ်ႏ အဲတ်တမ်အမုဲင် ၃၃ ကိုကအောဝ်ႏဒါႏ ဓာတုဗေဒ ဒြတ်စင်တဗာႏသှူ။ အရောင်ႏနောဝ်ꩻ အတသီး၊ အဖြီင်း၊ မေႏလူႏရောင်ႏ ၃ ရောင်ႏ အောဝ်ႏကြူခါꩻနေး။ ထွာ ရှောန်ရောင်ႏ ကတလာဒါႏ ထာꩻခြုံးခြုမ်ႏသှူ။ အရောင်ႏနောဝ်ꩻ ပီ ပသီႏမဏိရောင်ႏ မွမွ၊ အလှုမ်းလျက် ဗွန် သတ္တု။ ထွာ သတ္တုတဲꩻတဲꩻတဲ့ မွေးတောဝ်း၊ သတ္တုတောဝ်းတဲꩻတဲꩻလဲ့ တမွေးတောဝ်း ပီနုဲင်း မန်းကဟဲ့ꩻဒါႏ **ခနောက်စိမ်း** တောမ်ႏ **ကြွတ်** သတ္တုဝီးဝါးသှူ။ ကွဲးတှော့ꩻ ပေါင်းပီပီ သတ္တုတမွေးတောဝ်းဒါႏ **ဖော့သဖိုရီက်**။ အာသဲန်းနေက်ယို သယံဇာတနေးတဲ့ မော့ꩻဒျာႏ၊ မော့ꩻငီꩻအာ ကန်ꩻ ကမော့ꩻတသေႏဒါႏ သတ္တုထာꩻခြာဖုံႏကို။ တုမ်ႏဒြတ်စင်လောင်းလင်လဲ့ အမာꩻဒါႏယိုꩻတန် ဓာတ်။ မဉ်ႏမာꩻလျားနောဝ်ꩻ အထွာကြုဲင်းထိုꩻ အာသဲန်းနေက် ထရုဲင် အောက်သုဲဒ် (arsenic trioxide)၊ အလွီးထန်ႏ ဗွှန်ပီ ဖက်ꩻခေါ်လွီး။ သတ္တုတမွေးတောဝ်းခြောင်ႏကို (non metallic form)  မာꩻဓာတ်အာႏ ဆေ့ꩻမွေးရိုꩻလဲ့ အခြီစိုႏဒါႏယိုꩻတန် အဲက်သစ်အာႏတလာကို။

## မာꩻအီ
အာသဲန်းနေက် ကကြူခါꩻတုမ်ႏ ဒြတ်ခြှောင်းလောင်းလင်ယို ယမ်ထဲင်းက အာသဲန်းနေက်ခြေင်ခြေင်သှူ။

## ထူႏတောမ်

ကဏ္ဍ: ဓာတုဗေဒ
မန်းပအိုဝ်ႏ

မန်း+ပအိုဝ်ႏ
မန်းကင်္ခ - ခင်မင်၊ သစ်ပင်၊ လင်မယား၊ ဆွဲငင်၊ သင်'နင်'ခင်ဗျား
(မန်းကိဉ်ခ)- ခိဉ်မိဉ်၊ တိစ်ပိဉ်၊ လိဉ်မယား၊ သွဲငိဉ်၊ တိဉ်'နိဉ်-ခိဉ်ဗျား)။
ပအိုဝ်ႏကင်္ခ - အခိုႏအကင်၊ သေင်ႏပင်၊ ဖါနင်'မွိုးနင်၊ ခမ်းရင်ꩻသား။
မန်းသိပ္ပ - လိပ်၊ အဆိပ်၊ အရိပ်၊ သံခိပ်၊ အိပ်ရာလိပ်၊ ပုတီးစိပ်။
(မန်းတေက်ပ)- လေက်၊ အသေက်၊ အယေက်၊ တံခေက်၊ အေက်ယာလေက်၊ ပဒီးသေက်)။
ပအိုဝ်ႏသိပ္ပ- ခင်ႏလိပ်ꩻ၊ ဆိမ်ꩻမဲ့၊ ဖြောင်းဆိပ်၊ ရိပ်ꩻမက်မူး၊ ကိပ်ကမ်။
မန်းပုတ္တ- နောက်ဆုတ်၊ အုတ်ရိုက်စက်၊ ခြေသုပ်၊ ဆန်ပြုတ်၊ ထုတ်ဝေ။
(မန်းပိုက်တ)-နောက်သိုက်၊ အိုက်ယုဲက်သဲစ်၊ ဆေတိုက်၊ သန်ပျိုက်၊ ထိုက်ဝေ)။
ပအိုဝ်ႏပုတ္တ- ဆုတ်ချာ၊ စက်တွဲꩻအုတ်ꩻ၊ ဒုတ်ꩻခင်ႏ၊ ဟူသုတ်ꩻ၊ ထုတ္ထေ။
သိက္ခ-ဒေါ့ꩻဗာႏတဝ်းသဲက္ခိ-(ဗျဉ္ဇန်သဝ်ꩻအဲရဲန်ႏအဝ်ႏဒျာႏ)၊ ဒေါ့ꩻဗာႏတဝ်း သေက္ခိ(အေ-ရဲန်ႏအဝ်ႏဒျာႏ)၊ ဒေါ့ꩻဗာႏဒျာႏသိက္ခိ၊ စိက်ပတီꩻ၊ ကိင်ꩻထာꩻ၊ တျာႏလိက်ထာꩻ၊ မောက်ꩻလိင်ႏခူꩻ၊ ဝင်ꩻပိက်လေက်၊ တိင်ႏ၊ ကေင်း"မန်းဘာႏသာႏကို ငဝ်းစားနဝ်ꩻအဲန္ထဝ်း၊ ပအိုဝ်ႏဘာႏသာႏကို ငဝ်းစားနဝ်ꩻအဝ်ႏ)။
မန်းစိတ္တ- ကိတ်မုန့်၊ ကျောင်းပိတ်၊ တံဆိပ်၊ စိတ်တို၊ ထိတ်လန့်။
(ကေက်မိုက်၊ ကျောင်းပေက်၊ တံသေက်၊ သေက်တို၊ ထေက်လန့်)။
ပအိုဝ်ႏစိတ္တ- ဖက်ꩻလိတ်ꩻ၊ ကီးရိတ်ꩻ၊ လျားတိတ်ꩻ၊ သောမ်ႏသိတ်ꩻ။
မန်းမင်္ဂလာ- ရွှေဥမင်၊ စာသင်၊ ပန်းပင်၊ မယားလင်၊ သားရှင်။
(ဆွေဥမိဉ်၊ သာတိဉ်၊ ပန်းပိဉ်၊ မယားလိဉ်၊ တားဆိဉ်)။
ပအိုဝ်ႏမင်္ဂလာႏ- ပွဲꩻမင်္ဂလာႏ၊ ဝါႏဗင်၊ ရင်ႏစော့ꩻ၊ ကဝ်ႏတလင်ႏ၊ စီႏရင်ႏ။
မန်းသောတ္ထာနံ (အဲန္ထဝ်း)။
ပအိုဝ်ႏသောတ္ထာနံ- တရောတ်ꩻသောတ်ꩻတ်ꩻ၊ သောတ်ꩻသော့ꩻထီ(ရေသွန်ထဲ့-ယေတုန်ထဲ့)၊ ပေါတ်ဖွိုင်ꩻထန်ႏ(အိုးခွက်ပန်းကန်တိုက်-အိုးခွဲက်ပကံတုဲက်)၊ ဒဲန်ဗောတ်ꩻ(ထမင်းနယ်-ထမိဉ်းနယ်)၊ လဲႏစောတ်ꩻ(အနှံ့လယ်-အနှံ့လဲ)။
မန်းဧဝံ- ဝန်ကြီး၊ ဝံသတ္တဝါ၊ ဝမ်းနည်း(နဲ)၊ တဝမ်းတခါး၊ အဝန်းအဝိုင်း။
(မန်းဧဝိုန်- ဝိုန်စီး၊ ဝိုန်သတ္တဝါ၊ ဝန်းနဲ၊ တဝန်းတခါး၊ အဝုန်းအဝုဲင်း)။
ပအိုဝ်ႏဧဝံ- ဝင်ꩻသꩻငါႏ(သိပ်ရှက်တယ်-တေက်ဆဲတ်ဒယ်)၊ ဝန်ꩻတနီꩻခါ(တစ်နေ့ကျရင်-တနေ့စျယင်)၊ ဝန်ꩻစူဝန်ꩻခင်ႏ(ခြေပစ်လက်ပစ်-ဆေပိစ်လဲစ်ပိတ်)၊ မောက်ꩻဝန်ရာႏ(ရှောက်ချိုသီး-ဆျောက်ဆျိုတီး)၊ ရာႏဇဝင်ႏ(ရာဇဝင်-ယာသဝိင်)၊ ဝင်္ကပါႏ(ဝင်္ကပါ-ဝိဉ်ကဗာ)။
မန်းသာဝတ္ထိ- သင်္ကန်းဝတ်-သင်္ကန်းဝုတ်၊ ပြားပြားဝပ်-ပျားပျားဝိုတ်၊  ဝတ္တရား-ဝိုတ်တရား၊ အဝတ်-အဝုတ်။
ပအိုဝ်ႏသာဝတ္ထိ-ဘုရာꩻဝတ်(ဘုရားအာရုံခံ)၊ တမူတဝတ်ꩻ(ယင်ပျား၊ သစ်ခေါင်းပျား)၊ ဝတ်ဒါႏဝန်ဒါႏ(မြောက်တတ်-လန်တတ်)။
မန်းအဘိက္ကန္တ- ပအိုဝ်ႏအဘိက္ကန္တ - ဗွေဗိက်(ပြည့်ဖြိုး)၊ ငထာꩻခိက်ခိက်(တခစ်ခစ်ရယ်)၊ ခြုက်ꩻခြိက်ꩻ(ကော့ကရိတ်)၊ တျာႏလိက်(လျပ်စီးလက်)၊ စိက်ပတီꩻ(ပုတီးစိပ်)၊ ဒိုင်ႏတိင်ႏ(ဂီတာတီး)။
မန်းဝဏ္ဏာ- ပအိုဝ်ႏဝဏ္ဏာ- ဝန်ႏခမ်ꩻ(ရွှေပန်းကံ-ဆွေပန်းကန်)၊ ဝန်းသမိုး(ဝမ်းစမိုး)၊ အခင်ႏဝန်(ခြေစောက်ထိုး)၊ လိုꩻမိန်ꩻ-မောင်ႏဝန်ꩻ(လူနာမည်-မောင်ဝန်း)၊ ဝန်ႏအခြွီ(မျိုးပျိုး)၊ ဝန်းတူးတရီး။
မန်းလိုꩻဒါႏ- အမျိုꩻသာꩻလောင်း ဝိုတ္တရာꩻကေႏ။
ပအိုဝ်ႏလိုꩻဒါႏ - အမျိုꩻသာꩻလောင်း သစ္စာႏဖေါက်။ လေက်တန်လေက်လွောင်ႏဗူႏ၊ လေက်ပအိုဝ်ႏ၊ မဲန်ႏ-စုမ်ႏ-ထွူ

### အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:ပအိုဝ်ႏလိတ်လုဲင်ꩻ
ဝေင်ꩻနယ်ႏဇမ္ဗူသီရိ

**ဝေင်ꩻနယ်ႏဇမ္ဗူသီရိ** (မန်း: ဇမ္ဗူသီရိမြို့နယ်) (အဲင်းကလေတ်: Zabuthiri Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ နေပီဒေါ်ခမ်းခြွဉ်းဗူႏဟံႏနယ်ႏ ပိဉ်းမနားခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၁၀၉,၃၃၄ ဖြာꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:နေပီဒေါ်ဟံႏနယ်ႏကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
နာယကဂုဏ်ႏ (၆)ပါꩻ

**နာယကဂုဏ်ႏ-၆ပါꩻ**ကရိုꩻနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ လိုꩻကအီႏမာꩻခံႏထွာဒါႏ ဝင်ꩻအတန် နာယကတာႏ ဟဝ်လွောက်ꩻနာႏခရာႏ ဂုဏ်ႏ(၆)ပါꩻဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။

### နာယကဂုဏ်ႏ-၆ပါꩻ
*(၁) ခမာ- ထာꩻသယ်ႏခံႏတန်၊ ထာꩻသယ်ꩻခံႏနောဝ်ꩻ ဗွိုန်နုဲင်းစွဉ်ႏဟံႏတန်။
*(၂) ဇာဂရိယ- သောင်ႏသာ သွောင်ဖွီမုꩻအဝ်ႏငါႏ၊ အုံအဝ်ႏလွေꩻသဲင်ꩻဒျာႏတွမ်ႏ သတိꩻ။
*(၃) ဥဋ္ဌာန- လုံးလဝီရိယကျိုꩻစာꩻမုꩻယို လွိုထဲင်းဝင်ꩻ၊ လွိုထဲင်းလိုꩻပေႏဆꩻလ။
*(၄) သံဝိဘာဂ- ဝွေႏဖန်ႏဖန်းဖြယ်မုꩻယို လိန်ႏမာႏဒါႏသေ။
*(၅) ဒယာ- ရက်ပဲင်ꩻ သညင်ꩻမုꩻတန်။
*(၆) ဣက္ခဏာ- နီတာႏဝင်ꩻတာႏ ထွားဒါႏ၊ ဆင်ႏချင်ႏဒါႏ။

နာယကဂုဏ်ႏသူပါꩻ စတဲင်အချက်ဖုံႏ ဗွေပြဲ့ꩻစွုံႏတဲင် ဟဲ့ꩻထွိုက်ဖန်သင်ꩻ "ဖြားတန်"ရိုꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ
ဒီမောသိုခရဲင်ႏ

**ဒီမောသိုခရဲင်ႏ** ( အိဉ်ႏကလေက်: Demoso District) () နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီအခဝ်ကွဉ်ႏ၊ စောက်ꩻတနျာႏ(ကယား)ခမ်းနယ်ႏကို ထွာခရဲင်ႏတသာတဗာႏဒျာႏသွူ။ ခရဲင်ႏရွုမ်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻဒီမောသိုကိုသွူ။

## ဝေင်ꩻနယ်ႏတောမ်ႏဝေင်ꩻဖုံႏ


'''ဒီမောသိုခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတောမ်ႏ ဝေင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏလ့နဝ်ꩻအတွိုင်ꩻသွူ။
*ဝေင်ꩻနယ်ႏဒီမောသို
**ဝေင်ꩻဒီမောသို
**ဝေင်ꩻနန်းမယ်ခုံ

*ဝေင်ꩻနယ်ႏဖရူသို
**ဝေင်ꩻဖရူသို

## သမဲင်ꩻခြောင်ꩻ
၂၀၂၂ ဗာႏ လာဧပီ(၃၀)နီꩻနဝ်ꩻ မျန်မာခမ်းထီကို လွောင်ႏဗူႏလွေꩻသမ်းထဲင်းယင်း ခရဲင်ႏတသာဖုံႏသွူ။ နဝ်ꩻမꩻ ကရီးခါ လွယ်ကောႏခရဲင်ႏကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏဒီမောသို တောမ်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏဖရူသိုဖုံႏယို ဖထန်ႏခေါ်ထွူတဲင် လွောင်ႏဗူႏလွေꩻလုဲင်ႏ ဒီမောသိုခရဲင်ႏနဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:စောက်ꩻတနျာႏခမ်းနယ်ႏကိုခရဲင်ႏဖုံႏ
မယ်သဲ့ခရဲင်ႏ

**မယ်သဲ့ခရဲင်ႏ** ( အိဉ်ႏကလေက်: Mese District) () နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီအခဝ်ကွဉ်ႏ စောက်ꩻတနျာႏ(ကယား)ခမ်းနယ်ႏကို ထွာခရဲင်ႏတသာတဗာႏဒျာႏသွူ။ ခရဲင်ႏရွုမ်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻမယ်သဲ့ကိုသွူ။

## ဝေင်ꩻနယ်ႏတောမ်ႏဝေင်ꩻဖုံႏ


'''မယ်သဲ့ခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတောမ်ႏ ဝေင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏလ့နဝ်ꩻအတွိုင်ꩻသွူ။
*ဝေင်ꩻနယ်ႏမယ်သဲ့
**ဝေင်ꩻမယ်သဲ့

## သမဲင်ꩻခြောင်ꩻ
၂၀၂၂ ဗာႏ လာဧပီ(၃၀)နီꩻနဝ်ꩻ မျန်မာခမ်းထီကို လွောင်ႏဗူႏလွေꩻသမ်းထဲင်းယင်း ခရဲင်ႏတသာဖုံႏသွူ။ နဝ်ꩻမꩻ ကရီးခါ ဗော်လခဲခရဲင်ႏကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏမယ်သဲ့ယို ဖထန်ႏခေါ်ထွူတဲင် လွောင်ႏဗူႏလွေꩻလုဲင်ႏ မယ်သဲ့ခရဲင်ႏနဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:စောက်ꩻတနျာႏခမ်းနယ်ႏကိုခရဲင်ႏဖုံႏ
မွိုင်းယန်းခရဲင်ႏ

**မွိုင်းယန်းခရဲင်ႏ** () ယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ အခဝ်ကွဉ်ႏကို ထွာခရဲင်ႏတသာတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ခရဲင်ႏရွုမ်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻမွိုင်းယန်းကိုသွူ။

## ဝေင်ꩻနယ်ႏတောမ်ႏဝေင်ꩻဖုံႏ
မွိုင်းယန်းခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတောမ်ႏဝေင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏလ့နဝ်ꩻအတွိုင်ꩻသွူ။
*ဝေင်ꩻနယ်ႏမွိုင်းယန်း
**ဝေင်ꩻမွိုင်းယန်း
**ဝေင်ꩻမွိုင်းပေါက်

## သမဲင်ꩻခြောင်ꩻ
ကရီးခါ ကိင်ꩻတွုံခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏမွိုင်းယန်းယို တွိုႏ ၂၀၂၂ ဗာႏ ဧပီလာ ၃၀ နီꩻနဝ်ꩻ ဖထန်ႏထိုꩻသွူ ကိင်ꩻတွုံခရဲင်ႏတဲင် လွောင်ႏဗူႏလွေꩻတသာယင်း မွိုင်းယန်းခရဲင်ႏ နဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုခရဲင်ႏဖုံႏ
မွိုင်ꩻတုံခရဲင်ႏ

**မွိုင်ꩻတုံခရဲင်ႏ** () (မန်း : မိုင်းတုံခရိုင်) ယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ မျန်မာ-ထုဲင်ꩻခမ်းကူထျꩻ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ အခဝ်ကွဉ်ႏကို ထွာခရဲင်ႏတသာတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ခရဲင်ႏရွုမ်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻမွိုင်ꩻတုံကိုသွူ။

## ဝေင်ꩻနယ်ႏတွမ်ႏဝေင်ꩻဖုံႏ
မွိုင်ꩻတုံခရဲင်ႏအကို ကအဝ်ႏသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏ တောမ်ႏ ဝေင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏလ့ယို အတွိုင်ꩻသွူ။
*ဝေင်ꩻနယ်ႏမွိုင်ꩻတုံ
**ဝေင်ꩻမွိုင်ꩻတုံ
**ဝေင်ꩻပုံပါစဉ်
**ဝေင်ꩻမုံးထ

## သမဲင်ꩻခြောင်ꩻ
ကရီးခါ မွိုင်ꩻသတ်ခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏမွိုင်တုံယို တွိုႏ ၂၀၂၂ ဗာႏ ဧပီလာ ၃၀ နီꩻနဝ်ꩻ ဖထန်ႏထိုꩻသွူ မွိုင်ꩻသတ်ခရဲင်ႏတဲင် လွောင်ႏဗူႏလွေꩻတသာလုဲင်ႏယင်း မွိုင်ꩻတုံခရဲင်ႏ နဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုခရဲင်ႏဖုံႏ
တန်းယန်းခရဲင်ႏ

**တန်းယန်းခရဲင်ႏ** ( မန်း: တန့်ယန်းခရိုင်) (အိန်းကလေက်: Tangyan District) ယို အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ အခဝ်ထင်ꩻကို ခရဲင်ႏတသာတဖြုံႏဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ ခရဲင်ႏရွုမ်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻတန်းယန်းကိုသွူ။

## ဝေင်ꩻနယ်ႏတောမ်ႏဝေင်ꩻဖုံႏ
တန်းယန်းခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတောမ်ႏဝေင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏလ့နဝ်ꩻအတွိုင်ꩻသွူ။
*ဝေင်ꩻနယ်ႏတန်းယန်း
**ဝေင်ꩻတန်းယန်း

*ဝေင်ꩻနယ်ႏမွိုင်ꩻယုဲင်ꩻ
**ဝေင်ꩻမွိုင်ꩻယုဲင်ꩻ

## သမဲင်ꩻခြောင်ꩻ
ကရီးခါ လားသျိုးခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတန်းယန်း တောမ်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏမွိုင်ꩻယုဲင်ꩻ ယို တွိုႏ ၂၀၂၂ ဗာႏ ဧပီလာ ၃၀ နီꩻနဝ်ꩻ ဖထန်ႏထိုꩻသွူ လားသျိုးခရဲင်ႏကိုတဲင် လွောင်ႏဗူႏလွေꩻတသာလုဲင်ႏ တန်းယန်းခရဲင်ႏ နဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုခရဲင်ႏဖုံႏ
ကွတ်ခုဲင်ခရဲင်ႏ

**ကွတ်ခုဲင်ခရဲင်ႏ** ( မန်း: တန့်ယန်းခရိုင်) (အိန်းကလေက်: Kutkai District) ယို အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ အခဝ်ထင်ꩻကို ခရဲင်ႏတသာတဖြုံႏဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ ခရဲင်ႏရွုမ်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻကွတ်ခုဲင်ကိုသွူ။

## ဝေင်ꩻနယ်ႏတောမ်ႏဝေင်ꩻဖုံႏ
ကွတ်ခုဲင်ခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတောမ်ႏဝေင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏလ့နဝ်ꩻအတွိုင်ꩻသွူ။
*ဝေင်ꩻနယ်ႏကွတ်ခုဲင်
**ဝေင်ꩻကွတ်ခုဲင်
**ဝေင်ꩻတာမိုးညဲ

## သမဲင်ꩻခြောင်ꩻ
ကရီးခါ မူသယ်ခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏကွတ်ခုဲင်ယို တွိုႏ ၂၀၂၂ ဗာႏ ဧပီလာ ၃၀ နီꩻနဝ်ꩻ ဖထန်ႏထိုꩻသွူ မူသယ်ခရဲင်ႏတဲင် လွောင်ႏဗူႏလွေꩻတသာလုဲင်ႏ ကွတ်ခုဲင်ခရဲင်ႏ နဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုခရဲင်ႏဖုံႏ
နမ်းစင်ခရဲင်ႏ

**နမ်းစင်ခရဲင်ႏ** () ယို အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ အခဝ်နောဝ်ကို ကပါဒါႏ ခရဲင်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ခရဲင်ႏရွုမ်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻနမ်းစင် ကိုသွူ။

## ဝေင်ꩻနယ်ႏတောမ်ႏဝေင်ꩻဖုံႏ
နမ်းစင်ခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတောမ်ႏဝေင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏလ့နဝ်ꩻအတွိုင်ꩻသွူ။
*ဝေင်ꩻနယ်ႏနမ်းစင်
**ဝေင်ꩻနမ်းစင်
**ဝေင်ꩻခိုလမ်

*ဝေင်ꩻနယ်ႏကွန်ဟေင်း
**ဝေင်ꩻကွန်ဟေင်း
**ဝေင်ꩻကာလိ

*ဝေင်ꩻနယ်ႏမွိုင်ꩻနုဲင်ꩻ
**ဝေင်ꩻမွိုင်ꩻနုဲင်ꩻ
**ဝေင်ꩻကိင်ꩻတောင်ꩻ

## သမဲင်ꩻခြောင်ꩻ
ကရီးခါ လွယ်လဲမ်ခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏနမ်းစင်တောမ်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏကွန်ဟေင်းယို တွိုႏ ၂၀၂၂ ဗာႏ ဧပီလာ ၃၀ နီꩻနဝ်ꩻ ဖထန်ႏထိုꩻသွူ လွယ်လဲမ်ခရဲင်ႏတဲင် ထဲမ်သော့ꩻလွေꩻလုဲင်ႏ နမ်းစင်ခရဲင်ႏကိုတဲင် ကရီးခါ လင်ꩻခွိုꩻခရဲင်ႏကို ကပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏမွိုင်ꩻနုဲင်ꩻယိုလဲ ထဲမ်သော့ꩻလွေꩻပါ နမ်းစင်ခရဲင်ႏကိုတဲင် လွောင်ႏဗူႏလွေꩻတသာယင်း နမ်းစင်ခရဲင်ႏ နဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုခရဲင်ႏဖုံႏ
မွိုင်းလားခရဲင်ႏ

**မွိုင်းလားခရဲင်ႏ** () (မန်း : မိုင်းလားခရိုင်) ယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ အခဝ်ကွဉ်ႏကို ထွာခရဲင်ႏတသာတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ခရဲင်ႏရွုမ်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻမွိုင်းလားကိုသွူ။

## ဝေင်ꩻနယ်ႏတွမ်ႏဝေင်ꩻဖုံႏ
မွိုင်းလားခရဲင်ႏအကို ကအဝ်ႏသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏ တောမ်ႏ ဝေင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏလ့ယို အတွိုင်ꩻသွူ။
*ဝေင်ꩻနယ်ႏမွိုင်းလား
**ဝေင်ꩻမွိုင်းလား

## သမဲင်ꩻခြောင်ꩻ
ကရီးခါ ကိင်ꩻတွုံခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏမွိုင်းလားယို တွိုႏ ၂၀၂၂ ဗာႏ ဧပီလာ ၃၀ နီꩻနဝ်ꩻ ဖထန်ႏထိုꩻသွူ ကိင်ꩻတွုံခရဲင်ႏတဲင် လွောင်ႏဗူႏလွေꩻတသာလုဲင်ႏယင်း မွိုင်းလားခရဲင်ႏ နဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုခရဲင်ႏဖုံႏ
မွိုင်းယောင်းခရဲင်ႏ

**မွိုင်းယောင်းခရဲင်ႏ** () (မန်း : မိုင်းယောင်းခရိုင်) ယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ မျန်မာ-ခယ်ႏ-လာအိုခမ်းကူထျꩻ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ အခဝ်ကွဉ်ႏကို ထွာခရဲင်ႏတသာတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ခရဲင်ႏရွုမ်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻမွိုင်းယောင်းကိုသွူ။

## ဝေင်ꩻနယ်ႏတွမ်ႏဝေင်ꩻဖုံႏ
မွိုင်းယောင်းခရဲင်ႏအကို ကအဝ်ႏသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏ တောမ်ႏ ဝေင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏလ့ယို အတွိုင်ꩻသွူ။
*ဝေင်ꩻနယ်ႏမွိုင်းယောင်း
**ဝေင်ꩻမွိုင်းယောင်း
**ဝေင်ꩻမွိုင်းယု

## သမဲင်ꩻခြောင်ꩻ
ကရီးခါ တာဆီလေက်ခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏမွိုင်းယောင်းယို တွိုႏ ၂၀၂၂ ဗာႏ ဧပီလာ ၃၀ နီꩻနဝ်ꩻ ဖထန်ႏထိုꩻသွူ တာဆီလေက်ခရဲင်ႏတဲင် လွောင်ႏဗူႏလွေꩻတသာလုဲင်ႏယင်း မွိုင်းယောင်းခရဲင်ႏ နဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုခရဲင်ႏဖုံႏ
မွိုင်ꩻသျူးခရဲင်ႏ

**မွိုင်ꩻသျူးခရဲင်ႏ** () ယို အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ အခဝ်နဝ်ကို ကပါဒါႏ ခရဲင်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ခရဲင်ႏရွုမ်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻမွိုင်ꩻသျူး ကိုသွူ။

## ဝေင်ꩻနယ်ႏတောမ်ႏဝေင်ꩻဖုံႏ
မွိုင်ꩻသျူးခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတောမ်ႏဝေင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏလ့နဝ်ꩻအတွိုင်ꩻသွူ။
*ဝေင်ꩻနယ်ႏမွိုင်ꩻသျူး
**ဝေင်ꩻမွိုင်ꩻသျူး
**ဝေင်ꩻမွိုင်ꩻသန်

*ဝေင်ꩻနယ်ႏကေးသီး
**ဝေင်ꩻကေးသီး
**ဝေင်ꩻမွိုင်းနောင်

## သမဲင်ꩻခြောင်ꩻ
ကရီးခါ လွယ်လဲမ်ခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏမွိုင်ꩻသျူးတောမ်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏကေးသီးယို တွိုႏ ၂၀၂၂ ဗာႏ ဧပီလာ ၃၀ နီꩻနဝ်ꩻ ဖထန်ႏထိုꩻသွူ လွယ်လဲမ်ခရဲင်ႏတဲင် ထဲမ်သော့ꩻလွေꩻလုဲင်ႏ မွိုင်ꩻသျူးခရဲင်ႏကိုတဲင် လွောင်ႏဗူႏလွေꩻတသာယင်း မွိုင်ꩻသျူးခရဲင်ႏ နဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုခရဲင်ႏဖုံႏ
ကလော်ꩻခရဲင်ႏ

**ကလော်ꩻခရဲင်ႏ** () ယို အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ အခဝ်နဝ်ကို ကပါဒါႏ ခရဲင်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ခရဲင်ႏရွုမ်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻကလော်ꩻ ကိုသွူ။

## ဝေင်ꩻနယ်ႏတောမ်ႏဝေင်ꩻဖုံႏ
ကလော်ꩻခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတောမ်ႏဝေင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏလ့နဝ်ꩻအတွိုင်ꩻသွူ။
*ဝေင်ꩻနယ်ႏကလော်ꩻ
**ဝေင်ꩻကလော်ꩻ
**ဝေင်ꩻအောင်ႏဗန်း
**ဝေင်ꩻဟုဲင်ꩻဟိုꩻ

*ဝေင်ꩻနယ်ႏညောင်ႏရွီႏ
**ဝေင်ꩻညောင်ႏရွီႏ
**ဝေင်ꩻနန်းပန်ႏ

*ဝေင်ꩻနယ်ႏဖုဲင်ခွန်ႏ
**ဝေင်ꩻဖုဲင်ခွန်ႏ
**ဝေင်ꩻမွိုင်ꩻပြုဲင်ꩻ

## သမဲင်ꩻခြောင်ꩻ
ကရီးခါ တောင်ႏကီꩻခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏကလော်ꩻ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏညောင်ႏရွီႏ တောမ်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏဖုဲင်ခွန်ႏယို တွိုႏ ၂၀၂၂ ဗာႏ ဧပီလာ ၃၀ နီꩻနဝ်ꩻ ဖထန်ႏထိုꩻသွူ တောင်ႏကီꩻခရဲင်ႏတဲင် ထဲမ်သော့ꩻလွေꩻလုဲင်ႏ ကလော်ꩻခရဲင်ႏကိုတဲင် လွောင်ႏဗူႏလွေꩻတသာယင်း ကလော်ꩻခရဲင်ႏ အနေႏနဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုခရဲင်ႏဖုံႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏကန်စီးဒေါက်

**ဝေင်ꩻနယ်ႏကန်စီးဒေါက်** () () နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ပတေင်ခရဲင်ႏ ကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻကန်စီးဒေါက်ကိုသွူ။ 

## အာႏကွိုꩻ

 

ကဏ္ဍ:ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏပတေင်

**ဝေင်ꩻနယ်ႏပတေင်** () () နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ပတေင်ခရဲင်ႏ ကို ကပါဒါႏ ဧရာႏဝတီႏခြောင်ထျꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻပတေင်ကိုသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏပတေင်ကိုနဝ်ꩻ အွိုင်ႏအဝ်ႏ(၆၀)၊ ဒုံပေါင်ꩻအဝ်ႏ (၂၃၆)ဒုံသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

 

ကဏ္ဍ:ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏဟိဉ်းတာဒ

**ဝေင်ꩻနယ်ႏဟိဉ်းတာဒ** () () နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ဟိဉ်းတာဒခရဲင်ႏ ကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻဟိဉ်းတာဒကိုသွူ။ 

## အာႏကွိုꩻ

 

ကဏ္ဍ:ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏယေစီ

**ဝေင်ꩻနယ်ႏယေစီ** () () နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻဒေႏသတန် စျိုန်ပျော်ခရဲင်ႏ ကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻယေစီကိုသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏယေစီကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻယေစီ၊ ဝေင်ꩻငတုဲင်းဆျောင်း၊ ဝေင်ꩻအတုတ် အဝ်ႏ(၃)ဖြုံႏသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

 

ကဏ္ဍ:ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏမျန်အောင်

**ဝေင်ꩻနယ်ႏမျန်အောင်** () () နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻဒေႏသတန် မျန်အောင်ခရဲင်ႏ ကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻမျန်အောင်ကိုသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏမျန်အောင်ကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻမျန်အောင်၊ ဝေင်ꩻကနောင်၊ ဝေင်ꩻအိဉ်ပိဉ် အဝ်ႏသိုမ်ဝေင်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

 

ကဏ္ဍ:ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ရသျားခမ်းထီ

**ရသျားခမ်းထီ** () (ရသျား : Россия) ယို တရာꩻဝင်ႏအမိဉ်ꩻအနေႏ အဝ်ႏဟဲ့ꩻဖန်ခါꩻ **ရသျားဖဲတ်ဒရယ်ခမ်းထီ** (Russian Federation) တဲင် အဝ်ႏဒျာႏ အာသျတွိုက်အခဝ်ထင်ꩻ တောမ်ႏ ဥရောပတွိုက်အခဝ်ကွဉ်ႏ ကိုသွူ။ ဟံႏနယ်ႏဧရိယာႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏစတုရန်းမဲင်ႏ (၆.၅ သန်း)မဲင်ႏလွိုတဲင် ဧရိယာႏအလꩻ ကမ္ဘာႏလောင်း ထွာအတန်လုဲင်းသွတ်ꩻ ခမ်းထီတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ရသျားခမ်းထီကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၁၄၇ သန်း ရပ်သွူ။ ရသျားခမ်းထီယို (တယ်ႏဖဲ့ꩻတွို့ꩻနဝ် ဗꩻလွေꩻဖဲ့ꩻကွဉ်ႏနဝ်) နော်ဝေခမ်းထီ၊ ဖိဉ်လန်ခမ်းထီ၊ အဲတ်သတိုးနီးယားခမ်းထီ၊ လတ်ဗီးယားခမ်းထီ၊ လိစ်တူယေးနီးယားခမ်းထီ၊ ပိုလန်ခမ်းထီ၊ ဗီလာရုခမ်းထီ၊ ယူကရေင်းခမ်းထီ၊ စျော်စီယာခမ်းထီ၊ ကာသဲတ်သတန်ခမ်းထီ၊ ခယ်ႏခမ်းထီ၊ မွန်ဂိုလီးယားခမ်းထီ၊ ကိုးရီးယားခမ်းထင်ꩻခမ်းထီဖုံႏ အကူ အဝ်ႏခူရောင်ꩻခါꩻနဝ်ꩻသွူ။ ထွူတကာႏတဝ်း တောမ်ႏ ဂျပန်ခမ်းထီ(Okhotsk ပင်ႏလယ်ႏ)၊ အမေႏရိကန်ႏခမ်းခြွဉ်းဗူႏ( Bering Strait)ဖုံႏလဲ့ အဝ်ႏစပ်ဆွိုင်ꩻဝင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ခမ်းထီဝေင်ꩻတန်တောမ်ႏ အတန်သွတ်ꩻဝေင်ꩻနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဝေင်ꩻမော်သကိုသွူ။

ရသျားခမ်းထီယို လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအနေႏ ကမ္ဘာႏလောင်း လိုꩻဖြာꩻအအာသွတ်ꩻ ခမ်းထီဖုံႏအကို အဝ်ႏအရန်း(၉)သွူ။ ခမ်းကိုနဝ်ꩻ ကိုꩻကွဲႏအာဒျာႏ ရသျားခရိစ်ယာန်ႏဘာႏသာႏတဲင် အဝ်ႏစွဉ်ႏတထာႏဝ(၄၇%)ရပ်၊ ဘာႏသာႏအဲဉ်ထဝ်သားနဝ်ꩻ အဝ်ႏ(၃၈%)သွူ။ ရသျားခမ်းထီနဝ်ꩻ ကာႏလွေꩻ အာသျတွိုက်အခဝ်ထင်ꩻတဲင် ဥရောပတွိုက်ကိုနဝ်ꩻ ဟံႏနယ်ႏအဝ်ႏပါသော့ꩻ (၄၀%)ရပ်သွူ။ ထွူတကာႏတဝ်း ဟံႏနယ်ႏလုဲင်းတဲင် ဒေႏသအခိင်ႏထွော့လဲ့ အဝ်ႏစွဉ်ႏ(၁၁)ဗာႏသွူ။ ရသျားခမ်းထီယိုခါနဝ်ꩻ ထွာလွေꩻလဲဉ်း ဖဲတ်ဒရယ်ဒီမိုကရေသီခမ်းတဲင် အဝ်ႏမာꩻလွေꩻလဲဉ်း ပွယ်ꩻလွိုက်ရွေꩻ ခမ်းထီအတန်အကယ်ႏအွဉ်ငါ မဲးပွယ်ꩻသွူ။ ခမ်းထီအတန်အကယ်ႏယိုခါနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဗလာဒီမီယာ ပူတင် ဒျာႏသွူ။ ရသျားခမ်းထီကို ထူႏသုင်ꩻအာဒျာႏ ရသျာႏဘာႏသာႏလဲ့ ကောပ်ခမ်းထီဟံႏနယ်ႏ တန်လုဲင်းငါႏတဲင် လိုꩻမျိုꩻလင်တဲ့အဝ်ႏတွော့ꩻ ဒေႏသယဟန်ႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏထူႏသုင်ꩻလွေꩻပါ ဒေႏသဘာႏသာႏငဝ်းငွါလင် ၂၇ မျိုꩻရပ်သွူ။ ကွဲႏတွော့ꩻ တရာꩻဝင်ႏရွုမ်ꩻသုင်ꩻဘာႏသာႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ရသျာႏဘာႏသာႏသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:ရသျားခမ်းထီ
ကဏ္ဍ:အာသျတွိုက်ကို ခမ်းထီဖုံႏ
ကဏ္ဍ:ဥရောပတွိုက်ကို ခမ်းထီဖုံႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏဗိုကလေး

**ဝေင်ꩻနယ်ႏဗိုကလေး** () () နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ဖျာပုံခရဲင်ႏ ကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻဗိုကလေးကိုသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏဗိုကလေးကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻဗိုကလေးတောမ်ႏ ဝေင်ꩻအမာ အဝ်ႏနီဝေင်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

 

ကဏ္ဍ:ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
သီရိလင်ႏကာႏခမ်းထီ

**သီရိလင်ႏကာႏခမ်းထီ** () ယို ကရီးခါနဝ်ꩻ လိုꩻသေအာ "သီလုံ"၊ မန်းခမ်းကိုနဝ်ꩻ သေအာ "သီႏဟိုဠ်ႏကြွန်" နုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် တရာꩻဝင်ႏအမိဉ်ꩻအနေႏ အဝ်ႏဟဲ့ꩻဖန်ခါꩻ **သီရိလင်ႏကာႏ ဒီမိုကရဲတ်တိစ် သိုသယ်လိစ် ခမ်းနမ်းဗွေႏခမ်းထီ** (Democratic Socialist Republic of Sri Lanka) တဲင် အဝ်ႏဒျာႏ အာသျတွိုက် အခဝ်နဝ်ကို ကြွန်ခမ်းတခမ်းဒျာႏသွူ။ အသောင်နဝ်ꩻ အေင်ဒိယသမုဒ္ဒရာႏ၊ ဗိဉ်းကလားပင်ႏလယ်ႏအောႏ အခဝ်တွို့ꩻနဝ် တောမ်ႏ အာရေးဗီးယားပင်ႏလယ်ႏ အခဝ်ကွဉ်ႏနဝ် အဝ်ႏခူခါꩻတဲင် အဝ်ႏဒျာႏ ပင်ႏလယ်ႏသမုဒ္ဒရာႏယိုဖုံႏအကို ကြွန်လောင်းသွူ။ ဖဲ့ꩻတွို့ꩻတောမ်ႏဖဲ့ꩻထင်ꩻနဝ်ꩻ အေင်ဒိယခမ်းထီတန်၊ ဖဲ့ꩻနဝ် ပင်ႏလယ်ႏသမုဒ္ဒရာႏကိုနဝ်ꩻ မော်ဒုဲက်ခမ်းထီပေႏ အဝ်ႏတဲင် တောမ်ႏခမ်းယိုဖုံႏနဝ်ꩻ ထီပင်ႏလယ်ႏတဖူꩻရဲဉ်ႏ အကူအနားအဝ်ႏရောင်ꩻဝင်ꩻသွူ။ ခမ်းထီဝေင်ꩻတန်နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဝေင်ꩻသီရိဇေယျဝဒ္ဓနပူရကိုတဲ(ကိုတဲး)(Sri Jayawardenepura Kotte)သွူ။ အတန်သွတ်ꩻဝေင်ꩻတောမ်ႏ စီꩻပွာꩻရေꩻဝေင်ꩻတန်နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဝေင်ꩻကိုလံဗိုနဝ်ꩻသွူ။

၂၀၂၀ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ ခမ်းထီကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၂၂ သန်းရပ်တဲင် ယေန်ႏငဲးရေꩻတောမ်ႏ ဘာႏသာႏငဝ်းငွါ တဗွိုန်ပီတဝ်းဒါႏ လိုꩻမျိုꩻစွုမ်ႏသီး အဝ်ႏအုံသော့ꩻငီဒါႏဝင်ꩻ ခမ်းတခမ်းဒျာႏသွူ။ ခမ်းထီလိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအကို သိဉ်ဟာလီလိုꩻမျိုꩻနဝ်ꩻ ထွာအအာသွတ်ꩻသွူ။ ခမ်းထီလိုꩻဖြာꩻ တထာႏဝလွို(၇၀%)နဝ်ꩻ ကိုꩻကွဲႏယွုမ်းအံႏ ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏသွူ။ ခမ်းထီတန် စီꩻပွာꩻရေꩻ ရွဉ်နွို့ခမ်းထန်ႏ(နိုင်ငံခြားဝင်ငွေ)တာႏ ကအဝ်ႏစွဲးကိုဖေႏဒါႏ တဖူꩻလွေꩻထာꩻမာꩻတန်(ခရီးသွားလုပ်ငန်း)နဝ်ꩻ ပွိုးကိုဗစ် ၁၉ ထာꩻဆာကပ်ရောႏဂါႏတဲင် ဆွိုးထိုꩻဗာႏနဝ်ꩻမꩻ ဗာႏခွိုက်ပါမွေး ခမ်းထီတန် စီꩻပွာꩻရေꩻ တခူးတခဝ်နဝ်ꩻသွူ။

၂၀၂၁ ဗာႏ သဲတ်တိဉ်ဗာလာကိုနဝ်ꩻ သီရိလင်ႏကာႏခမ်းထီ ကျုံႏခွဲးဗာႏတောမ်ႏ စီꩻပွာꩻရေꩻ တချထဲ့ဖွိုႏ(အကျပ်အတည်း)တဗာႏအကျောင်ꩻ ကေႏညာႏခန်းဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ ကောပ်အတချအယပ်ꩻခုဲင်ႏကျာꩻ ဗဟိုႏဘဏ် အတန်အကဲႏ ဥက္ကဋ္ဌလဲ့ ဗဲ့ꩻထန်ႏထိုꩻချာအရာႏ ထန်ႏလင်ꩻထိုꩻခန်းဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ ပွိုးအတချအခေႏနေႏအယပ်ꩻခုဲင်ႏတဲင် ပါလီမန်လွတ်တောႏလဲ့ ကေႏညာႏခန်းဒျာႏ အရေꩻတွိုႏ စီꩻကန်ꩻဖုံႏတဲင် "အွဉ်ႏလောင်ႏအအံႏအွꩻ" ဖေႏကအဝ်ႏဗာႏမွုန်းတာႏ အဝ်ႏကျိုꩻစာꩻထိန်ꩻရဲးလွေꩻနဝ်ꩻသွူ။ ပွိုးစီꩻပွာꩻရေꩻအတချထွာလွဉ်တဲင် အအံႏအွꩻခြေား၊ စက်နမ်းမန်ꩻဓာတ်ထီဖုံႏခြေား၊ ရွဉ်ဒေါလာခြေား၊ ကွန်ႏခန်ထင်ႏထို စတဲင်ပျသနာႏဖုံႏ ကျုံႏခွဲးဗာႏ စီꩻပွာꩻရေꩻထဲ့သွုမ်ꩻဖုံႏတဲင် ခမ်းသားပွယ်ꩻထေပျꩻသꩻဆန္ဒဖုံႏလဲ့ ထွာလွဉ်တွိုႏစွဉ်ႏ အစိုႏရရွုမ်ꩻ၊ ခမ်းနမ်းဗွေႏဟော်တန်ကိုတဲင် ခမ်းထီအတန်အကဲႏ ခမ်းနမ်းဗွေႏနမ်းလဲ့ လဲ့ꩻထိုꩻယို့ꩻထန်ႏထိုꩻဗာႏခမ်းနဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:အာသျတွိုက်နဝ်ကို ခမ်းထီဖုံႏ
ကဏ္ဍ:အာသျတွိုက်ကို ခမ်းထီဖုံႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏလပွတ်တာ

**ဝေင်ꩻနယ်ႏလပွတ်တာ** () () နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻဒေႏသတန် လပွတ်တာခရဲင်ႏ ကို ကပါဒါႏ ဧရာႏဝတီႏခြောင်ငွါ ကြွန်လောင်း ပင်ႏလယ်ႏဖင်ႏထျꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻလပွတ်တာကိုသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏလပွတ်တာကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻလပွတ်တာ တောမ်ႏ ဝေင်ꩻပိဉ်သလူ အဝ်ႏနီဝေင်ꩻသွူ။ ပွိုး ၂၀၀၈ ဗာႏကို ကထွာဒါႏ တလီꩻကျမ်ꩻ(မုန်တိုင်း) သုဲင်ကလုံးတဲင် ဝေင်ꩻနယ်ႏလိုꩻဖြာꩻ ၈၄,၄၅၄ နဝ်ꩻ အသီထိုꩻ မွေးတဝ်းလဲ့ ထိုꩻမားထိုꩻ ထွာထိုꩻဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

 

ကဏ္ဍ:ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ပတေင်ခရဲင်ႏ

**ပတေင်ခရဲင်ႏ** () () ယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်တွို့ꩻ ဗိဉ်းကလားပင်ႏလယ်ႏအောႏထျꩻ ဧရာႏဝတီႏခြောင်ငွါကြွန်(မြစ်ဝကျွန်းပေါ်)ဒေႏသ ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻဒေႏသတန်အကို ကအဝ်ႏပါဒါႏ ခရဲင်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ခရဲင်ႏရွုမ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒါႏခင်ႏလမ်းဝေင်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻပတေင် ကိုသွူ။ ဖဲ့ꩻနဝ်ဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ အန်ဒမန်ပင်ႏလယ်ႏ(ကပ္ပလီပင်ႏလယ်ႏ) အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။

## ဝေင်ꩻနယ်ႏတောမ်ႏဝေင်ꩻဖုံႏ

ပတေင်ခရဲင်ႏကို ကပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏ တောမ်ႏ ဝေင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏလနဝ်ꩻအတွိုင်ꩻသွူ-
*ဝေင်ꩻနယ်ႏပတေင်
**ဝေင်ꩻပတေင်
**ဝေင်ꩻသွေတောင်ယံ
**ဝေင်ꩻငွေသောင်
**ဝေင်ꩻဆျောင်းတာ
*ဝေင်ꩻနယ်ႏကန်စီးဒေါက်
**ဝေင်ꩻကန်စီးဒေါက်
*ဝေင်ꩻနယ်ႏငပုတေား
**ဝေင်ꩻငပုတေား
*ဝေင်ꩻနယ်ႏတာပေါင်း
**ဝေင်ꩻတာပေါင်း
**ဝေင်ꩻငရုတ်ကောင်း
**ဝေင်ꩻဟုဲင်းစီးစျုန်း

ကရီးခါ ပတေင်ခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏစျိုန်ပျော်၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏယေစီ တောမ်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏစျောင်းကုံးဖုံႏယို တွိုႏ ၂၀၂၂ ဗာႏ ဧပီလာ ၃၀ နီꩻနဝ်ꩻ ဖထန်ႏထိုꩻသွူ ပတေင်ခရဲင်ႏတဲင် လွောင်ႏဗူႏလွေꩻတသာလုဲင်ႏလဲဉ်း စျိုန်ပျော်ခရဲင်ႏ နဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

 

ကဏ္ဍ:ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻကိုခရဲင်ႏဖုံႏ
မော်ဒုဲက်ခမ်းထီ

**မော်ဒုဲက်ခမ်းထီ** () (မော်ဒုဲက် : ދިވެހިރާއްޖެ) ယို တရာꩻဝင်ႏအမိဉ်ꩻအနေႏ အဝ်ႏဟဲ့ꩻဖန်ခါꩻ **မော်ဒုဲက်ခမ်းနမ်းဗွေႏခမ်းထီ** (Republic of Maldives / ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާ) တဲင် အဝ်ႏဒျာႏ အာသျတွိုက်အခဝ်နဝ် အေင်ဒိယသမုဒ္ဒရာႏကို ထွာဒါႏ ကြွန်ဗူႏခမ်းတခမ်းဒျာႏသွူ။ အဝ်ႏဒျာႏ သီရိလင်ႏကာႏခမ်းထီတောမ်ႏ အေင်ဒိယခမ်းထီ ဖဲ့ꩻတွို့ꩻနဝ် ပင်ႏလယ်ႏကိုတဲင် တောမ်ႏအာသျတွိုက် ဟံႏဗီႏတန်ကောင်သဲင်နဝ်ꩻ ဗွော့ꩻညာꩻအဝ်ႏ (၄၇၀)မဲင်ႏရပ်သွူ။ မော်ဒုဲက် လုံးတူႏပြုံႏကြွန်ဝွိုင်ꩻ ၂၆ ဗာႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏလွေꩻ တယ်ႏဖဲ့ꩻထင်ꩻ အီဟာဗန်ဓိပ္ပိုဟူကြွန်ဝွိုင်ꩻ(Ihavandhippolhu Atoll) ဗꩻနဝ်လွေꩻ ဝေင်ꩻအတ်ဒူ(Addu) ကြွန်ဝွိုင်ꩻ သွူ။ ခမ်းထီဝေင်ꩻတန်နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဝေင်ꩻမာလေတဲင် ခမ်းကိုနဝ်ꩻ ထွာလိုꩻအဝ်ႏအာသွတ်ꩻ လိုꩻအုံတချသွတ်ꩻ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻနေနေသွူ။ မာလီနဝ်ꩻ အဝ်ႏလွေꩻ ခမ်းအခဝ်ထာႏဝ ကြွန်လောင်း ထွာအကဲဉ်ဗဟိုႏတဲင် ထုင်ꩻစံႏအစဲဉ်ႏအလာႏအလꩻ အဝ်ႏဟဲ့ꩻဖန်လွေꩻ "ခွန်ဟော်ခမ်ꩻ ကြွန်" (King's Island) နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။

မော်ဒုဲက်ခမ်းထီ ဟံႏနယ်ႏဧရိယာႏအအဲဉ်ႏအလုဲင်းနဝ်ꩻ အဝ်ႏစတုရန်းမဲင်ႏ ၁၂၀ မဲင်ႏ (၃၀၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ) တဲင် ကမ္ဘာႏလောင်း ဟံႏပထဝီႏအလꩻ ဟံႏနယ်ႏဖုံႏ အဝ်ႏလီလာ တထွောင်းတစိꩻ ကထွာအာသွတ်ꩻ ခမ်းတခမ်းဒျာႏသွူ။ ခမ်းထီလိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းလဲ့ အဝ်ႏဒျာႏ (၄ သိန်ႏ)လွိုရပ်တဲင် ခမ်းထီႏဟံႏနယ်ႏအလꩻတောမ်ႏ လိုꩻဖြာꩻအလꩻနဝ်ꩻ အာသျတွိုက်ကို ထွာအပေႏသွတ်ꩻ အဆေ့ꩻသွတ်ꩻ အာသျခမ်းတခမ်းဒျာႏသွူ။ ပုင်ႏမဲဉ်ႏအနေႏ ဟံႏခိုႏဟံႏကောင်အထိုလဲ့ အဝ်ႏဒျာႏ ထိုထဲင်းပင်ႏလယ်ႏထီခိုႏဆꩻကီ ၁.၅ မီတာ (၄ ပေ ၁၁ လက်မ) ရပ်လုမ်ꩻတဲင် ကမ္ဘာႏလောင်း ထွာအဖွိုႏသွတ်ꩻခမ်းဒျာႏသွူ။ ခမ်းယို အထိုသွတ်ꩻခင်ႏလမ်းလဲ့ အဝ်ႏဒျာႏ ၂.၄ မီတာ (၇ ပေ ၁၀ လက်မ) လုမ်ꩻတဲင် ကမ္ဘာႏလောင်း ထွာအဖွိုႏသွတ်ꩻနေနေသွူ။ ကောပ်ပွိုး အဝ်ႏဗွော့ꩻပင်ႏလယ်ႏ အဝ်ႏဖွိုႏငါႏတဲင် ထီပင်ႏလယ်ႏထင်ႏလွဉ်တွော့ꩻ ဆင်ႏဆင်ႏအဝ်ႏကျုံႏဗာႏ ထီအန်ႏတရာယ်ႏနဝ်ꩻသွူ။ ခမ်းထီအစိုႏရနဝ်ꩻတဲ့ မော်ဒုဲက်ခမ်းထီယို မိဉ်ႏတွိုႏ ၂၀၁၉ ဗာႏနဝ်ꩻ ယံကထွာဗာႏ ကာဗွန်စင်ကြောင်း(ဖေႏကအဝ်ႏဒုမ်) အကျောင်ꩻ အဝ်ႏဒေါ့ꩻရိုꩻဖေႏခါꩻကတိꩻ ၂၀၀၉ ဗာႏကိုသွူ။

မော်ဒုဲက်နဝ်ꩻ အဝ်ႏပါသော့ꩻ အသျနဝ်ခမ်းထီဖုံႏ ခွုမ်မာꩻလွောင်ႏဗူႏရေꩻအစွိုꩻ (South Asian Association for Regional Cooperation - SAARC) ကို အစွိုꩻနွို့ခမ်းထီအနေႏသွူ။ ကုလသမဂ္ဂ၊ အိစ်သာလမ် ခွုမ်မာꩻလွောင်ႏဗူႏရေꩻအစွိုꩻ(Organization of Islamic Cooperation) တောမ်ႏ လွောက်ꩻတဝ်းပိဉ်ဖဲ့ꩻ အုံတရျားဒါႏ ရုဲင်ꩻတသွိုးရေꩻအစွိုꩻ(Non Aligned Movement) ဖုံႏကိုလဲ့ အဝ်ႏထွာ အစွိုꩻနွို့ခမ်းထီနေနေသွူ။ ကမ္ဘာႏဘဏ်နဝ်ꩻ အဝ်ႏအွဉ်ႏထွော့ဖေႏ မော်ဒုဲက်ခမ်းထီနဝ်ꩻ ရွဉ်နွို့ မဲဉ်ႏမဲဉ်ႏတန်ႏတန်ႏ တလောင်ꩻလောင်ꩻ ကလꩻဒါႏ အရန်းထိုစီꩻပွာꩻရေꩻအဝ်ႏ နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ မော်ဒုဲက်ခမ်းသားနဝ်ꩻ တယ်ႏပွိုင်းလဲင်ႏကရီးခါကာႏ အဝ်ႏခွုမ်မာꩻအာလွေꩻ စမ်းငါႏထာꩻမာꩻတန် ဖုံႏလဲ့၊ ယိုခါနဝ်ꩻ တဖူꩻလွေꩻ(ခရီးသွားလုပ်ငန်း)ထာꩻမာꩻတန်လဲ့ အဝ်ႏထင်ႏထိုမွိုင်လွဉ်လဲဉ်းနဝ်ꩻသွူ။ ခံႏဗာႏဒါႏ ဝင်ꩻကအွဉ်ႏထွော့ လိုꩻအာပြူႏဖြိုတာႏ လိတ်ယီးနယ် တန်ထိုဒါႏ အာသျနဝ် ခမ်း(၂)ဖြုံႏအကိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏပါသော့ꩻတဲင် အဝ်ႏပြဲင်ႏတောမ်ႏ သီရိလင်ႏကာႏ နဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:မော်ဒုဲက်ခမ်းထီ
ကဏ္ဍ:အာသျတွိုက်နဝ်ကို ခမ်းထီဖုံႏ
ကဏ္ဍ:အာသျတွိုက်ကို ခမ်းထီဖုံႏ
စျိုန်ပျော်ခရဲင်ႏ

**စျိုန်ပျော်ခရဲင်ႏ** () () ယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်တွို့ꩻ ဧရာႏဝတီႏခြောင်ငွါကြွန်(မြစ်ဝကျွန်းပေါ်)ဒေႏသ ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻဒေႏသတန်အကို ကအဝ်ႏပါဒါႏ ခရဲင်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ခရဲင်ႏရွုမ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒါႏခင်ႏလမ်းဝေင်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻစျိုန်ပျော် ကိုသွူ။

## ဝေင်ꩻနယ်ႏတောမ်ႏဝေင်ꩻဖုံႏ

စျိုန်ပျော်ခရဲင်ႏကို ကပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏ တောမ်ႏ ဝေင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏလနဝ်ꩻအတွိုင်ꩻသွူ-
*ဝေင်ꩻနယ်ႏစျိုန်ပျော်
**ဝေင်ꩻစျိုန်ပျော်
*ဝေင်ꩻနယ်ႏစျောင်းကုံး
**ဝေင်ꩻစျောင်းကုံး
*ဝေင်ꩻနယ်ႏယေစီ
**ဝေင်ꩻယေစီ
**ဝေင်ꩻငတုဲင်းဆျောင်း
**ဝေင်ꩻအတုတ်

## သမဲင်ꩻ
ကရီးခါ ပတေင်ခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏစျိုန်ပျော်၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏယေစီ တောမ်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏစျောင်းကုံးဖုံႏယို တွိုႏ ၂၀၂၂ ဗာႏ ဧပီလာ ၃၀ နီꩻနဝ်ꩻ ဖထန်ႏထိုꩻသွူ ပတေင်ခရဲင်ႏတဲင် လွောင်ႏဗူႏလွေꩻတသာလုဲင်ႏလဲဉ်း စျိုန်ပျော်ခရဲင်ႏ နဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

 

ကဏ္ဍ:ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻကိုခရဲင်ႏဖုံႏ
ဟိဉ်းတာဒခရဲင်ႏ

**ဟိဉ်းတာဒခရဲင်ႏ** () () ယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်တွို့ꩻ ဧရာႏဝတီႏခြောင်ငွါကြွန်(မြစ်ဝကျွန်းပေါ်)ဒေႏသ ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻဒေႏသတန်အကို ကအဝ်ႏပါဒါႏ ခရဲင်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ခရဲင်ႏရွုမ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒါႏခင်ႏလမ်းဝေင်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻဟိဉ်းတာဒ ကိုသွူ။

## ဝေင်ꩻနယ်ႏတောမ်ႏဝေင်ꩻဖုံႏ

ဟိဉ်းတာဒခရဲင်ႏကို ကပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏ တောမ်ႏ ဝေင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏလနဝ်ꩻအတွိုင်ꩻသွူ-
*ဝေင်ꩻနယ်ႏဟိဉ်းတာဒ
**ဝေင်ꩻဟိဉ်းတာဒ
*ဝေင်ꩻနယ်ႏလေးမဲတ်နာ
**ဝေင်ꩻလေးမဲတ်နာ
*ဝေင်ꩻနယ်ႏသလွန်
**ဝေင်ꩻသလွန်

ကရီးခါ ဟိဉ်းတာဒခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏမျန်အောင်၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏစျန်ခိဉ်း တောမ်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏအိဉ်ကပူဖုံႏယို တွိုႏ ၂၀၂၂ ဗာႏ ဧပီလာ ၃၀ နီꩻနဝ်ꩻ ဖထန်ႏထိုꩻသွူ ဟိဉ်းတာဒခရဲင်ႏတဲင် လွောင်ႏဗူႏလွေꩻတသာလုဲင်ႏလဲဉ်း မျန်အောင်ခရဲင်ႏ နဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

 

ကဏ္ဍ:ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻကိုခရဲင်ႏဖုံႏ
ဖျာပုံခရဲင်ႏ

**ဖျာပုံခရဲင်ႏ** () () ယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်တွို့ꩻ ဧရာႏဝတီႏခြောင်ငွါကြွန်(မြစ်ဝကျွန်းပေါ်)ဒေႏသ ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻဒေႏသတန်အကို ကအဝ်ႏပါဒါႏ ပင်ႏလယ်ႏဖင်ႏထျꩻ ခရဲင်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ခရဲင်ႏရွုမ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒါႏခင်ႏလမ်းဝေင်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻဖျာပုံ ကိုသွူ။ ဖဲ့ꩻနဝ်ဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ အန်ဒမန်ပင်ႏလယ်ႏ(ကပ္ပလီပင်ႏလယ်ႏ) အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။

## ဝေင်ꩻနယ်ႏတောမ်ႏဝေင်ꩻဖုံႏ

ဖျာပုံခရဲင်ႏကို ကပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏ တောမ်ႏ ဝေင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏလနဝ်ꩻအတွိုင်ꩻသွူ-
*ဝေင်ꩻနယ်ႏဖျာပုံ
**ဝေင်ꩻဖျာပုံ
*ဝေင်ꩻနယ်ႏဗိုကလေး
**ဝေင်ꩻဗိုကလေး
**ဝေင်ꩻအမာ
*ဝေင်ꩻနယ်ႏစုဲက်လတ်
**ဝေင်ꩻစုဲက်လတ်
*ဝေင်ꩻနယ်ႏဒေးဒယဲး
**ဝေင်ꩻဒေးဒယဲး

## အာႏကွိုꩻ

 

ကဏ္ဍ:ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻကိုခရဲင်ႏဖုံႏ
လပွတ်တာခရဲင်ႏ

**လပွတ်တာခရဲင်ႏ** () () ယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်တွို့ꩻ ဧရာႏဝတီႏခြောင်ငွါကြွန်(မြစ်ဝကျွန်းပေါ်)ဒေႏသ ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻဒေႏသတန်အကို ကအဝ်ႏပါဒါႏ ခရဲင်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ခရဲင်ႏရွုမ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒါႏခင်ႏလမ်းဝေင်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻလပွတ်တာ ကိုသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၀၈ ဗာႏ နာဂိစ်တလီꩻကျမ်ꩻ ထွိုင်ႏထွာထွူနဝ်ꩻ လွောင်ႏဗူႏလွေꩻဖေႏ လပွတ်တာခရဲင်ႏသွူ။ ဖဲ့ꩻနဝ်ဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ အန်ဒမန်ပင်ႏလယ်ႏ(ကပ္ပလီပင်ႏလယ်ႏ) အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။

## ဝေင်ꩻနယ်ႏတောမ်ႏဝေင်ꩻဖုံႏ

လပွတ်တာခရဲင်ႏကို ကပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏ တောမ်ႏ ဝေင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏလနဝ်ꩻအတွိုင်ꩻသွူ-
*ဝေင်ꩻနယ်ႏလပွတ်တာ
**ဝေင်ꩻလပွတ်တာ
**ဝေင်ꩻပိဉ်သလူ
*ဝေင်ꩻနယ်ႏမော်လမျင်စျုန်း
**ဝေင်ꩻမော်လမျင်စျုန်း

## အာႏကွိုꩻ

 

ကဏ္ဍ:ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻကိုခရဲင်ႏဖုံႏ
ဒုံကောင်မုဲင်းသင်ꩻ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏပင်လောင်ꩻ

**ဒုံကောင်မုဲင်းသင်ꩻ** () ()  နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏအခဝ်နဝ် ပအိုဝ်ႏနမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသ ဝေင်ꩻနယ်ႏပင်လောင်ꩻ အွိုင်ႏလုံးပဲဉ် ကို ကအဝ်ႏပါဒါႏ ဒုံတဒုံဒျာႏသွူ။ ဒုံကအဝ်ႏဒါႏ ခင်ႏလမ်းကိုဒ်နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ၂၀၂၃၈၅ သွူ။ ၂၀၁၄ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ အွိုင်ႏလုံးပဲဉ်ကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၁၂,၁၂၆ ဖြာꩻသွူ။ ဖဲ့ꩻနဝ်ဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ဒုံသလုံးထင်ꩻ၊ ဖဲ့ꩻကွဉ်ႏထင်ꩻနဝ်ꩻ ဒုံပင်ပွံ၊ ဖဲ့ꩻတွို့ꩻထင်ꩻနဝ်ꩻ ဒုံလုံးပဲဉ်၊ ဖဲ့ꩻတွို့ꩻဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ဒုံနမ်းနိန်ႏ၊ ဖဲ့ꩻထင်ꩻဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ဒုံဆောင်ႏပြောင်း ဖုံႏ အဝ်ႏခူရောင်ꩻခါꩻနဝ်ꩻသွူ။ တယ်ႏ ၂၀၂၃ ဗာႏ ဖေဖော်ဝါရီလာကို စောက်ꩻတနျာႏ KNDFတောမ်ႏမဟာႏမိတ်တပ်စွိုꩻ တောမ်ႏ စဲ့ꩻမန်း၊ ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻတပ်မတောႏ သီး ထွာလွဉ်အသျုက်တရေင်တဲင် စဲ့ꩻတွိုက်ꩻပွယ်ꩻ အဝ်ႏထွာဗꩻတွိုႏကယိုခါ(၁-၄-၂၀၂၃)နဝ်ꩻသွူ။ ပွိုးစဲ့ꩻတွိုက်ꩻခꩻဝင်ꩻတဲင် ရပ်နဝ်ꩻကိုကအဝ်ႏဒါႏ ခမ်းသားလိုꩻအာဖုံႏလဲ့ ထိုꩻလဲ့ဖုဲင်းညာꩻထိုꩻဗာႏနဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:ဝေင်ꩻနယ်ႏပင်လောင်ꩻကိုဒုံဖုံႏ
ဒုံဆောင်ႏပြောင်း၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏပင်လောင်ꩻ

**ဒုံဆောင်ႏပြောင်း** () () နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏအခဝ်နဝ် ပအိုဝ်ႏနမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသ ဝေင်ꩻနယ်ႏပင်လောင်ꩻ အွိုင်ႏလုံးပဲဉ် ကို ကအဝ်ႏပါဒါႏ ဒုံတဒုံဒျာႏသွူ။ ဒုံကအဝ်ႏဒါႏ ခင်ႏလမ်းကိုဒ်နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ၂၀၂၃၇၇ သွူ။ ၂၀၁၄ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ အွိုင်ႏလုံးပဲဉ်ကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၁၂,၁၂၆ ဖြာꩻသွူ။ ဖဲ့ꩻနဝ်ဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ဒုံနမ်းနိန်ႏ၊ ဒုံလုံးပဲဉ်၊ ဒုံကောင်မုဲင်းသင်ꩻ၊ ဖဲ့ꩻထင်ꩻဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ဒုံလဲင်းတနျာႏ၊ ဖဲ့ꩻကွဉ်ႏထင်ꩻနဝ်ꩻ ဒုံထီဗိ၊ ဖဲ့ꩻကွဉ်ႏဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ဒုံနောက်ဝိုး၊ ဖဲ့ꩻကွဉ်ႏနဝ်ဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ဒုံပင်ပွံ ဖုံႏ အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:ဝေင်ꩻနယ်ႏပင်လောင်ꩻကိုဒုံဖုံႏ
ဒုံလုံးပဲဉ်၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏပင်လောင်ꩻ

**ဒုံလုံးပဲဉ်** () () နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏအခဝ်နဝ် ပအိုဝ်ႏနမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသ ဝေင်ꩻနယ်ႏပင်လောင်ꩻ အွိုင်ႏလုံးပဲဉ် ကို ကအဝ်ႏပါဒါႏ ဒုံတဒုံဒျာႏသွူ။ ဒုံကအဝ်ႏဒါႏ ခင်ႏလမ်းကိုဒ်နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ၂၀၂၃၆၈ သွူ။ ၂၀၁၄ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ အွိုင်ႏလုံးပဲဉ်ကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၁၂,၁၂၆ ဖြာꩻသွူ။ ဖဲ့ꩻနဝ်ဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ဒုံသလုံးထင်ꩻ၊ ဖဲ့ꩻတွို့ꩻဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ဒုံနမ်းနိန်ႏ၊ ဖဲ့ꩻကွဉ်ႏနဝ်နဝ်ꩻ ဒုံကောင်မုဲင်းသင်ꩻ၊ ဖဲ့ꩻထင်ꩻဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ဒုံဆောင်ႏပြောင်း ဖုံႏ အဝ်ႏရောင်ꩻခါꩻနဝ်ꩻသွူ။ တယ်ႏ ၂၀၂၃ ဗာႏ ဖေဖော်ဝါရီလာကို စောက်ꩻတနျာႏ KNDFတောမ်ႏ မဟာႏမိတ်တပ်စွိုꩻ တောမ်ႏ စဲ့ꩻမန်း၊ ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻတပ်မတောႏ သီး ထွာလွဉ်အသျုက်တရေင်တဲင် စဲ့ꩻတွိုက်ꩻပွယ်ꩻ အဝ်ႏထွာဗꩻတွိုႏကယိုခါ(၁-၄-၂၀၂၃)နဝ်ꩻသွူ။ ပွိုးစဲ့ꩻတွိုက်ꩻခꩻဝင်ꩻတဲင် ရပ်နဝ်ꩻကိုကအဝ်ႏဒါႏ ခမ်းသားလိုꩻအာဖုံႏလဲ့ အွဉ်ႏကုဲင်လမ်းပါႏ ထိုꩻလဲ့ဖုဲင်းညာꩻထိုꩻဗာႏနဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:ဝေင်ꩻနယ်ႏပင်လောင်ꩻကိုဒုံဖုံႏ
ကမ္ဘာႏ ဆရာႏမွူးနီꩻ

ကုလသမဂ္ဂ ယူနဲတ်သကိုသီးစွိုꩻ အွဉ်ငါတဲင် တယ်ႏစလွေꩻ ၁၉၉၄ နေင်ႏကို စွုမ်ႏနေင်ႏ အောဝ်ႏမာꩻလွေꩻဒါႏ အောက်တိုဘာလာ ၅ နီꩻယို အွဉ်ႏထွော့လွေꩻ **ကမ္ဘာႏဆရာႏမွူးနီꩻ** () နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ပေါႏတွိုႏသွူ မွူးနီꩻယို ကမ္ဘာႏလောင်းကီကအောဝ်ႏဒါႏ ခမ်းထီပေါင်ꩻ ၁၀၀ လွိုယို အောဝ်ႏမာꩻလွေꩻလွ ပွယ်ꩻထူႏဂုဏ်ႏဆရာႏမွူးနီꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ 

(ပူဇာစ ပူဇနေယျာနံ) ကပူႏဇောႏထွိုက်ဒါႏ ပုဂ္ဂိုလ်ႏသီးယို မဉ်ႏပူႏဇောႏဗာႏနဝ်ꩻ ထွာအီငါႏ မင်္ဂလာႏ တပါꩻသွူ၊ ၃၈ ပါꩻ မင်္ဂလာႏကိုယို ဗုဒ္ဓဗွေႏမျတ်ဘုရာꩻ အောဝ်ႏဟော်ꩻကျာꩻသေꩻနုဲင်ႏနဝ်ꩻသွူ၊ ကွပ်ပွိုးနဝ်ꩻမတဲင် ကပူႏဇောႏထွိုက်ဒါႏ ပုဂ္ဂိုလ်ႏအကို ဘုရာꩻ၊ တရာꩻ၊ သံႏဃာႏ၊ ဆရာႏ၊ မွိုးဖါ  ယိုငတ်ꩻပါꩻနဝ်ꩻ ထွာပူႏဇောႏထွိုက်သင်ꩻငါႏ အနန္တဂွိုဏ်ႏဖုံႏဒျာႏသွူ။ 

ဆရာႏကရိုꩻနဝ်ꩻ သွဉ်ဖေႏတပဲ့ꩻသီႏပညာႏလွုမ်ꩻတကာႏတောဝ်ႏ ဘဝအတာႏ အုံႏအောဝ်ႏဗာႏနုဲင်းမုဲင်ꩻ၊ ပေါင်ꩻကွိုက်ဗာႏ လိုꩻမျိုꩻမုဲင်ꩻ အရိုꩻဒါႏ ဟောဝ်တောဝ်းရဲးခါꩻ ဟောဝ်ရာꩻနယ်ဗာႏ၊ ပညာႏဖေႏလင်ꩻ ကရိုꩻဒါႏ ဆရာႏသီးဝွတ်တရာꩻ ကအောဝ်ႏဒါႏ အတွိုင်ꩻနဝ်ꩻ ဆရာႏသီးယို ခံႏအနိစ်နာႏ ဝါႏသနာႏ တဲင် သွဉ်ဖေႏဗာႏသွူ။  

တနယ်ꩻ မဉ်ႏဒေါ့ꩻဗာႏထဲင်းနဝ်ꩻ ဆရာႏသီႏယို၊ ခမ်းကိုအရေꩻ ခမ်ႏကိုတိုꩻတက်ရေꩻ အနာႏဂတ်လိုꩻပေႏပညာႏရေꩻ ခွိုꩻသွုပ်တသာသီး ဖေႏကပေါႏအာအာထဲင်းထဲင်းနဝ်ꩻ ဖေႏကအောဝ်ႏနဝ်ꩻ ဆရာႏသီးယိုထွာငါႏ အထျꩻသွူ။ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻတဲင် မဉ်ႏတွိုးသွူ ဆရာႏမွူးနီꩻယို ဟောဝ်အွဉ်ႏဖေင်ꩻတောဝ်းငါႏ ဆရာႏသီႏ ဂုဏ်ႏကေꩻစူꩻတရာꩻသွူ။ ဆရာႏတွမ်ႏ တပဲ့ꩻ သီးအလောင်းယို တဖြာꩻတွမ်ႏတဖြာꩻ သေနာႏစွꩻခွင်ꩻ သွူဝင်ꩻတဲင် နီခမ်း နီလမ်း နီဒုံ ဖေႏကသာႏယာႏနဝ်ꩻ ဝင်ꩻနီစွီႏစူ ဟောဝ်သွဉ်ဖေႏ ဟောဝ်ထူႏငါႏ ဂုဏ်ႏသွူ။ 

တဖြာꩻတွမ်ႏတဖြာꩻ အွဉ်ႏတန်ႏဖိုꩻတဲင် နေးတွမ်ႏ ထာꩻသေနာႏ စာႏနာႏသꩻ တန်တန်အာအာတွော့ꩻ၊ လောကအကျိုꩻ အမျိုꩻသာꩻအကျိုꩻဖုံႏယို ဖေႏနေး ကမွန်ဗန်သေႏသေႏတဲင် နီဖဲ့ꩻနီခေါဝ် အောဝ်ႏလိုႏသေနာႏ ငါႏဝင်ꩻဖုံႏသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:ပညာႏတာႏ
သော်ဒီအာရေးဗီးယားခမ်းထီ

**သော်ဒီအာရေးဗီးယားခမ်းထီ** () ယို တရာꩻဝင်ႏအမိဉ်ꩻအနေႏ အဝ်ႏဟဲ့ꩻဖန်ခါꩻ **သော်ဒီအာရေးဗီးယား ခွန်ဟော်ခံꩻခမ်းထီ** (အာရပ် : المملكة العربية السعودية) (Kingdom of Saudi Arabia, KSA) သွူ။ အဝ်ႏဒျာႏ အာသျတွိုက် အခဝ်တွို့ꩻ အဝ်ႏဒင်ႏတခြို့လွေꩻ အာရေးဗီးယား ကြွန်မော့ အဝ်ႏစွဉ်ႏ တထာႏဝလွိုတဲင် ခမ်းထီဟံႏနယ်ႏဧရိယာႏ အအဲဉ်ႏအလုဲင်းနဝ်ꩻ အဝ်ႏစတုရန်းမဲင်ႏ ၈၃၀,၀၀၀ မဲင်ႏတဲင် အာသျတွိုက်ကို အတန်သွတ်ꩻခမ်းထီဖုံႏအကို အဝ်ႏအရန်းငတ်ꩻ၊ အာရပ်ကမ္ဘာႏ အတန်သွတ်ꩻခမ်းထီဖုံႏအကို အဝ်ႏအရန်းနီ၊ အာသျတွို့ꩻ တောမ်ႏ အခဝ်ကွဉ်ႏထာႏဝ ဟံႏနယ်ႏဖုံႏကိုနဝ်ꩻ ထွာအတန်သွတ်ꩻခမ်းထီ တဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဖဲ့ꩻထင်ꩻတောမ်ႏဖဲ့ꩻကွဉ်ႏထင်ꩻဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ စျော်ဒန်ခမ်းထီ၊ အီရတ်ခမ်းထီ၊ ဖဲ့ꩻကွဉ်ႏဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ကူဝေက်ခမ်းထီ၊ ကာတာခမ်းထီ၊ အာရပ်စောက်ꩻဖားဖုံႏခမ်းခြွဉ်းဗူႏခမ်းထီ၊ ဖဲ့ꩻကွဉ်ႏနဝ်ဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ အိုမန်ခမ်းထီ၊ ဖဲ့ꩻနဝ်ဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ယီမိဉ်ခမ်းထီဖုံႏ အဝ်ႏခူရောင်ꩻခါꩻနဝ်ꩻသွူ။ တောမ်ႏဗာရေင်းခမ်းထီနဝ်ꩻ အဝ်ႏဆွိုက်သွုပ်ခါꩻတောမ်ႏ ကိင်းဖြက်တထာ(King Fahd Causeway) သွူ။ ဖဲ့ꩻကွဉ်ႏထင်ꩻဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ပါသျန်းပင်ႏလယ်ႏကွေ့အဝ်ႏတဲင် ဖဲ့ꩻတွို့ꩻဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ပင်ႏလယ်ႏတနျာႏ အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။ ခမ်းထီဝေင်ꩻတန်တောမ်ႏ အတန်သွတ်ꩻဝေင်ꩻနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဝေင်ꩻရီယတ်သွူ။

သော်ဒီအာရေးဗီးယားခမ်းထီနဝ်ꩻ ရီးခါ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်း ကအဝ်ႏဒါႏ (၂၅.၇)သန်းကျာꩻနဝ်ꩻ အွိုးလိုꩻဖြာꩻ(၅.၅)သန်းနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ခမ်းသားတမွေးတဝ်းဒါႏ လိုꩻခမ်းထန်ႏခမ်းလင်ꩻသားနဝ်ꩻသွူ။ ၂၀၂၂ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ အဖြာꩻ(၃၈)သန်း သွူ။ ခမ်းထီတန်ကို လိုဖြာꩻခြွဉ်း(၉၃%)နဝ်ꩻ ကိုႏကွဲႏဒျာႏ အိစ်သာလမ်ဘာႏသာႏတဲင် ခမ်းထီကို ထွာအအာသွတ်ꩻတောမ်ႏ တရာꩻဝင်ႏဘာႏသာႏဒျာႏသွူ။ ခမ်းကိုနဝ်ꩻ အာရပ်လိုꩻမျိုꩻ ထွာအအာသွတ်ꩻ အဝ်ႏ(၉၀%)ရပ်တဲင် ဘာႏသာႏငဝ်းငွါနဝ်ꩻ ဒေါ့ꩻသုင်ꩻအာဒျာႏ အာရပ်ငဝ်းငွါနဝ်ꩻသွူ။ 

သော်ဒီအာရေးဗီးယားခမ်းထီယိုနဝ်ꩻ အဘဒူလ် အာဇစ် ဘင် ဆော့ဒ် တယ်ႏထောင်ႏခါꩻဒျာႏ ၁၉၃၂ ဗာႏကိုသွူ။ အမဲဉ်ႏနဝ်ꩻတဲ့ တယ်ႏကသိမ်ꩻထူႏဒါႏ ဝွေꩻသီးခွိုꩻနွယ်ႏ အစဲဉ်ႏဆက် ကပဲင်ႏဆဲင်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻရီယတ် ၁၉၀၂ ဗာႏခိင်ႏကာႏ အဝ်ႏတယ်ႏထောင်ႏစလဲဉ်း ခမ်းထီနဝ်ꩻသွူ။ သော်ဒီခမ်းထီကို အထွတ်အမျတ်ဗလီ အဝ်ႏနီဖြုံႏတဲင် ယလဲင်ႏလဲင်ႏလဲ့ အဝ်ႏဟဲ့ꩻဖန်ရေႏလွေꩻ "ခမ်း" အနေႏနဝ်ꩻသွူ။ အိစ်သာလမ်ဘာႏသာႏသီး ကအွဉ်ႏဒါႏအထွတ်အမျတ်ဗလီ ခင်ႏလမ်းနီဖြုံႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ မဲက်ကာတောမ်ႏ မဒီနာနဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ


ကဏ္ဍ:အာသျတွိုက်ကို ခမ်းထီဖုံႏ
ဖောန်နဖန်ဖောန်ထေန်ဖီဖတ်

‍‍
ဖောန်နဖန်ဖောန်ထေန်ဖီဖတ် (အိန်းကလေတ်: Pornnappan Pornpenpipat)နဝ်ꩻ ခယ်ႏ ပေါ့ပ်အရွစ်ယံတဖြာꩻဒျာႏတဲင် မိဉ်ꩻကျောႏအီတွမ်ႏ ဝွေꩻအနုပညာႏမိဉ်ꩻ နေးနေးစွိုက်နုဲငါဆိဉ်းနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ကရီးခါနဝ်ꩻ ထွာဖိုဗိုန်းဗိုန်းနင်ꩻမူႏ ၃၀၃ အစွိုꩻနွို့တဖြာꩻနဝ်ꩻတဲင် ကထောက်ပံ့ဖေႏဝွေꩻသားနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဟွားယိင်ယိဆိင် ကုမ္ပဏီႏနဝ်ꩻသွူ။ ဝွေꩻပရိဿတ်မိဉ်ꩻနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻ  "Neon Atom" တဲင် အရောင်ႏနဝ်ꩻ "ကဝ်ႏတနျာႏ" (#F98995) နဝ်ꩻသွူ။ ထောက်ခံႏချက်ငဝ်းဆောင်ႏအွံနဝ်ꩻ ""အွဉ်ႏဖေင်ꩻနွောင်ꩻတဝ်း ယူႏလꩻသေႏသေႏ""နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။

၂၀၁၅ဗာႏနေင်ႏနဝ်ꩻ ဝွေꩻနွို့လွဉ် ထုဲင်ꩻမူႏပေါပ်စွိုꩻ MilkShake ကိုတဲင် Channel 93 "Talk 
Talk" အတာႏ ဒုံးဖေႏ Dj နဝ်ꩻသွူ။ တွိုႏ ၂၀၁၉ ဗာႏနေင်ႏနဝ်ꩻ ဝွေꩻနွို့ပါသရုက်ဆောင်ႏလွေꩻ အဝ်ႏအုဲင့်ဆီယိကပျꩻနယ်လွေꩻဒါႏ "Nice to meet ufo"သီးရီးကိုတဲင် ခယ်ႏခမ်းသရုပ်ဆောင်ႏတဖြာꩻအနေႏ ပွဲꩻထန်ႏရီးရီးခန်းနဝ်ꩻကိုသွူ။

ကထွိုင်ႏတွိုႏ ၂၀၂၀ဗာႏနေင်ႏ တဲင်တွော့ꩻ တာစန်ဗီဒီယိုနဝ်ꩻ သံးဗွောင်လွေꩻခယ်ႏပေါပ်အုဲင်ဒေါမူႏပြဲင်ႏပွယ်ꩻတဲင် ဝွေꩻတဲ့နွို့ပါနုဲင်းနုဲင်းတွော့ꩻ တွိုႏအဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻအခန်ꩻနဝ်ꩻ လꩻလွေꩻအရန်းငတ်ꩻတဲင် ထွာလꩻခန်း ဗိုန်းဗိုန်းမူႏစွိုꩻ၃၀၃ အစွိုꩻနွို့တဖြာꩻနဝ်ꩻသွူ။ တိန်ႏတွိုႏ ၂၀၂၂ဗာႏနေင်ႏနဝ်ꩻ ဗိုန်းဗိုန်းမူႏစွိုꩻ၃၀၃ ကထွို့ꩻခါꩻဒါႏလိတ်ချုပ်နောဝ်ꩻ အခိန်ႏဗွေထိုꩻတဲင် ထူႏခန်းဒျာႏဗွဲ့အနေင်ႏနဝ်ꩻသွူ။ ဗိုန်းဗိုန်းမူႏ၃၀၃ အစွိုꩻတိန်ႏအဝ်ႏဒွုမ်တဲင် ဝွေꩻချုက်လုဲင်ႏလိတ်ချုက် တွမ်ႏ သိုနီမျူးသိစ်ကုမ္ပဏီႏတဲင်တွော့ꩻ မာꩻဆွိုက်လုဲင်ႏနမ်းတဖြာꩻအရွစ်သားတဲင် ထွတ်ထေလွေꩻခန်းငဝ်းသꩻချင်ꩻ "Promise"နဝ်ꩻသွူ။

## ဖဝအခွဲအကျုံႏ
လွူးဖွာꩻခင်ႏလမ်းနဝ်ꩻ ဗန်ကောက်ကိုဒျာႏတဲင် မွိုးဖါနီပါတဲ့ ထွာဒျာႏ ဝေင်ဗန်ကောက်၊ ဆျောင်စျိုးဒေႏသခံႏသားဖုံႏဒျာႏသွူ။ ဖါဗွေႏနဝ်ꩻ စွယ်ꩻမွေးစွဉ်ႏ "ယန်ယွိယင်" ငဝ်းသချင်ꩻသွူ။ 

## တယ်ႏ ၂၀၁၅ ဗ့ꩻလွေꩻ ၂၀၁၈ အခါႏ အနုပညာႏရုဲင်ꩻတသွိုးမုꩻ
၂၀၁၅ဗာႏနေင်ႏနဝ်ꩻ ဝွေꩻနွို့လွဉ် ထုဲင်ꩻမူႏပေါပ်စွိုꩻ MilkShake ကိုတဲင် ဆျန်နယ် 93 "Talk 
Talk" အတာႏ ဒုံးဖေႏ ဒီစေ နဝ်ꩻသွူ။

တိန်ႏတွိုႏ ၂၀၁၆ဗာႏနေင်ႏနဝ်ꩻ ဝွေꩻသီးအစွိုꩻထေလွေꩻထဲင်းယင်း ဒုတိယသီးရီးကထွာဒါႏ "JOH" နဝ်ꩻသွူ။

## ဂီတစူခြောင်ꩻ

### EP（မီနီအယ်လ်ဗမ်）

### MilkShake အစွိုꩻ ငဝ်းသချင်ꩻ

## လိဥ့်အထန်ႏ
* IMDB ကို
* အဉ်သတာဂရမ်အကောင့်
* Sina Weibo အကောင့်
* 
* 鄭乃馨的抖音短視頻主頁

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:ခယ်ႏ အမူႏ ပေါပ်စွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ခယ်ႏ အမူႏ အရွစ်ယံ
ကဏ္ဍ:ခယ်ႏ အရွစ်ယံဖုံႏ
ကဏ္ဍ:ထုဲင်ꩻ အရွစ်ယံဖုံႏ
ကဏ္ဍ:ထုဲင်ꩻ အမူႏ အရွစ်ယံဖုံႏ
ကဏ္ဍ:ခယ်ႏ အမူႏ အရွစ်ယံဖုံႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏပဂိုꩻ

**ဝေင်ꩻနယ်ႏပဂိုꩻ** () () နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ပဂိုꩻတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ပဂိုꩻခရဲင်ႏ ကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻပဂိုꩻကိုသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

 

ကဏ္ဍ:ပဂိုꩻတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
တရာꩻဦꩻ ပအိုဝ်ႏ

ပူဇာစ ပူဇနေယျာနံ ဧတံမဂ္ဂလမုတ္တမံ − ပူႏဇော်ႏထွိုက် ပူႏဇော်ႏသင်ꩻ၊ ရိုႏသေႏထွိုက် ရိုႏသေႏသင်ꩻဒါႏ အမျတ်သွတ်ꩻ ဘုရာꩻတရာꩻ သံႏဃာႏ ရတ္တနာႏမျတ်သွံပါꩻယို၊မူႏခိုတကာႏသီႏ နေႏတွမ်ႏ စူနံအလီးတဆီ ကတောင်ကီယိုယွော့ဒင်ႏ ၊ ရိုႏသေႏပူႏဇော်ႏဗာႏတဲင်၊ ကပူႏဇော်ႏရိုႏသေႏဗာႏနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ ထွာလွေꩻလဲဉ်ႏသွူ သက္ကစ္စကရဝ တပါꩻသွူ၊ နဝ်ꩻထွူမကာႏ တကာႏသီးနေးတွမ်ႏ စူနုံအစီႏ စူမီႏအဗဲ့ꩻတဲင် ၊ ကလꩻလွဉ်ဒါႏ ရွဉ်ခံꩻပစ္စေꩻဥစ္စာႏဖုံႏယို ၊ ဖေႏဖ စွဉ်ႏကြယ်ꩻ လူႏတန်ꩻဗာႏလဲ့ ထွာလွေꩻလဲဉ်းသွူ ဒါႏနကောင်းမု ကုသိုလ်ႏကံႏစေႏတနာႏ ၊ နဝ်ꩻထွူမကာႏ နီတကာႏသီးနေးထဲင်းတွမ်ႏ သရာဏာႏဂုဏ်ႏသွံပါ ပါတွမ်ႏသီႏလငတ်ꩻပါꩻတဲင် ကဆောက်တဲႏကံကျင်ꩻ ဗာႏနဝ်ꩻလဲ ထွာအီလွေꩻသီႏလꩻ ကောင်းမုကုသိုလ်ႏကံႏစေႏတနာႏ ၊ ရုပ်နမ်ႏနီပါꩻ ခန္တာႏငတ်ပါꩻယို ကွပ်ပွိုးတမဲꩻတောဝ်းတဲင် ၊ နေးတွမ်ႏ ဉာဏ်ႏမဲ့ထွာ နေႏတွမ်ႏ ဉာဏ်ႏနားနာႏတဲင်၊ ကွုတ်ဖြားဆာသီ ကရိုꩻအနန္တ လက္ခဏာႏရေႏသွံပါꩻယို စဲင်းစဲ့ထင်ႏသျာꩻ တဖြာꩻဖြာꩻလဲ့တပဲင်ႏတေဝ်ႏ အနိစ္စတန်ဒျာႏကွေႏက​ွေႏ ကရိုꩻယို ၊ ကွပ်ပွိုးမွေးငါႏတဲင် ကပွာꩻမျာꩻအာႏထုပ်ထင်ႏဗာႏ တရာꩻယိုတဲင် ကလꩻလွဉ်ဒါႏ အကျိုꩻတရာꩻနဝ်ꩻ ၊ အပါယ်ႏလစ်ꩻပါꩻ ယံကင်ꩻယင် သွံပါကပ်တန်ယံကအောင်ႏ ရပ်ပစ်သွစ်ꩻဗွောင်ႏယံကင်ꩻညာꩻ ၊ ရန်ႏသူႏငတ်ꩻပါꩻယံကလီ သူပါꩻကွတ်ꩻဆီဝွေႏဒနာႏ ယံလဲဉ်ႏညာꩻဒျာႏ မော့ꩻဗာႏမွော့၊  ကံႏသွံထော့ ဘုံႏသွံထပ် လိုꩻအရပ် လူꩻအနယ်ႏ၊  ကျင်ႏလယ်ႏသွူ မဉ်ႏဗွိုႏအန်ꩻ ၊ ခမ်ႏဝေင်ꩻ နိရောဓ အမတ ခမ်ႏနိဗ္ဗာန်ႏ မန်ႏမန်ႏယံဖေႏကလꩻဗာႏခန်းဝင်ꩻ ကွိုနယ်း တရာꩻဦꩻကေားနာႏ တကာႏသီးယာ လိုꩻအာတဖုံႏ အားလုံးတဲဉ်ဟွေး။

## အာႏကွိုꩻ
ဝေင်ꩻနယ်ႏညောင်လေးပိဉ်

**ဝေင်ꩻနယ်ႏညောင်လေးပိဉ်** () () နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ပဂိုꩻတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ညောင်လေးပိဉ်ခရဲင်ႏ ကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏညောင်လေးပိဉ်ကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻညောင်လေးပိဉ်၊ ဝေင်ꩻမဒေါက်၊ ဝေင်ꩻပျုန်တန်သာ၊ ဝေင်ꩻပေင်းသလုတ် ဖုံႏ အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻညောင်လေးပိဉ်ကိုသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

 

ကဏ္ဍ:ပဂိုꩻတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဖါဗွေႏမွူးနီꩻ

ကမ္ဘာႏလောင်းကီ ခမ်းထီနုဲင်ႏငံႏပေါင်ꩻ ကဲဉ်းအာအာနဝ်ꩻ ပေါႏတွိုႏသွူ ဇွန်လာ တတိယပတ်ကို မွူးနီꩻတနင်ꩻနွေႏနီꩻနဝ်ꩻ အွဉ်ႏထွော့ဖေႏ **ဖါဗွေႏမွူးနီꩻ** () နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ဖါဗွေႏမွူးနီꩻယို တယ်ႏစလွေꩻဒျာႏ ၁၉၁၀ ဗာႏ ဇွန်လာ ၁၉ ခိန်ႏနဝ်ꩻကာႏ အွဉ်ႏထွော့လွေꩻ ဖါဗွေႏမွူးနီꩻ နဝ်ꩻသွူ။ ဖါမွူးနီꩻယို ဖေႏကထွာအတီႏနဝ်ꩻ အမေႏရိကန်ႏစဲ့ꩻပိုႏတန် ဝီလျံကျက်ဆင်စမက် သီးပိုမူႏ စိုနိရာလွိုက် စမက်သီး တွူႏတရန်ဖေႏနဝ်ꩻသွူ။ အောဝ်ႏကွို့ꩻ မွိုး မွူးနီꩻလွုမ်ꩻတဲင် ဖါဗွေႏ ကရိုꩻဒါႏငေါဝ်းယိုနဝ်ꩻ ထွာထိုꩻငါႏထာꩻတလွိုးခရာႏနဝ်ꩻမꩻတဲင်၊ ဖေႏနေးကထွာလꩻလိုꩻနဝ်ꩻ ကထွာဒါႏဖါယို ထွုမ်ႏကျံႏဖေႏဗာႏ အစွိုးစွိုးအမျိုꩻမျိုꩻဖုံႏသွူ၊ ကွပ်ပွိုးစွဉ်ႏ မဉ်ထူႏဂုဏ်ႏဖါ ကေꩻစူꩻတရာꩻတဲင် မဉ်ႏတွိုႏလွဉ်သွူ ဇွန်လာ တတိယပတ်ကို မွူးနီꩻတနင်နွေႏနီꩻယိုနဝ်ꩻ အွဉ်ႏထွော့ဖေႏ ဖါမွူးနီꩻနုဲင်ႏနဝ်ꩻသွူ။ ကွပ်ပွိုးစွဉ်ႏ ဝွေꩻကျိုꩻစာꩻမုꩻတဲင် ၁၉၆၆ နိန်ႏကို အမေႏရိကန်ႏခမ်း သမ္မတ Lyndon B. Johnson ယို အွဉ်ႏထွော့လွေꩻဖေႏခန်း အတီႏနုဲင်ႏနဝ်ꩻသွူ။ 

ဖါဗွေႏ မွူးနီယို အထိန်ꩻအမုဲင်တယ်ႏစလွေꩻဒျာႏ အမေႏရိကန်ႏခမ်းကို တယ်ႏလွေꩻနဝ်ꩻတဲင် ဥရောပခမ်း ခမ်းလင် တွမ်ႏ အာသျခမ်းကိုသားဖုံႏနဝ်ꩻလဲ့ အွဉ်ႏထွော့လွေꩻနုဲင်းနုဲင်းထွူတဲင် မဉ်ႏတွိုႏသွူ ဇွန်လာ တတိယပတ်ကို မွူးနီꩻတနင်ꩻနွေႏနီꩻနဝ်ꩻ အောဝ်ႏအွဉ်ႏထူႏဂုဏ်ႏ အွဉ်ႏထွော့မာꩻလွေꩻ ဖါဗွေႏ မွူးနီꩻ နုဲင်ႏနဝ်ꩻဖုံႏသွူ။  

ဖါမွူးနီꩻယို နေးတွမ်ႏ ဖါကေꩻစူꩻတဲင် အွဉ်ႏဖောႏထေ့လွꩻဝင်ꩻ ဖါဝတ္တရာꩻ တွမ်ႏ ကဗျာ လင်္ကာႏ ၀တ္တု  ဇာတ်တွယ်ꩻ စတွမ်ႏ  ယိုꩻယာႏ အကွဉ်ကꩻဖုံႏတဲင် ထေဖောႏလွꩻဝင်ꩻ ဖါသီးဂုဏ်ႏကေꩻစူꩻနုဲင်ႏနဝ်ꩻဖုံႏသွူ။

## အာႏကွိုꩻ
ဝေင်ꩻနယ်ႏသာႏယာႏဝတီႏ

**ဝေင်ꩻနယ်ႏသာႏယာႏဝတီႏ** () () နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ပဂိုꩻတွိုင်ꩻဒေႏသတန် သာႏယာႏဝတီႏခရဲင်ႏ ကို ကပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏသာႏယာႏဝတီႏကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻသာႏယာႏဝတီႏ တောမ်ႏ ဝေင်ꩻတုံးသယ် အဝ်ႏနီဖြုံႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻသာႏယာႏဝတီႏကိုသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

 

ကဏ္ဍ:ပဂိုꩻတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏလဲတ်ပံတန်း

**ဝေင်ꩻနယ်ႏလဲတ်ပံတန်း** () () ဝေင်ꩻနယ်ႏလဲတ်ပဒန်း နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ပဂိုꩻတွိုင်ꩻဒေႏသတန် သာႏယာႏဝတီႏခရဲင်ႏ ကို ကပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻလဲတ်ပံတန်းကိုသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

 

ကဏ္ဍ:ပဂိုꩻတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏမိဉ်းလ၊ ပဂိုꩻတွိုင်ꩻ

**ဝေင်ꩻနယ်ႏမိဉ်းလ** () () နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ပဂိုꩻတွိုင်ꩻဒေႏသတန် သာႏယာႏဝတီႏခရဲင်ႏ ကို ကပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻမိဉ်းလကိုသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

 

ကဏ္ဍ:ပဂိုꩻတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ကမ္ဘာႏဟံႏမွူးနီꩻ

**ကမ္ဘာႏဟံႏမွူးနီꩻ** () အထိန်ꩻအမုဲင်နီꩻယို စွုမ်ႏနေင်ႏ အဝ်ႏမာꩻလွေꩻလွ ဧပီလာ ၂၂ နီꩻကိုသွူ။ အနီꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ထွာအဝ်ႏမာꩻလွေꩻဖေႏ ဆဲင်ႏတကမ္ဘာႏလွုမ်းအနေႏ ထိန်ꩻသိမ်ꩻရဲးကမ်း သဘာႏဝအသောင်အရင်ꩻတာႏ စွဲးကမ်းရေꩻ ဖေႏပညာႏအွဉ်ႏနယ်ပွယ်ꩻဖုံႏသွူ။ အရီးသွတ်ꩻပထမလဲင်ႏ ကမ္ဘာႏဟံႏမွူးနီꩻ အထိန်ꩻအမုဲင်နီꩻယိုနဝ်ꩻ မာꩻစလွေꩻနွောင်ꩻခန်း ၁၉၇၀ ဗာႏ ဧပီလာ ၂၂ နီꩻ ကိုတဲင် ယိုခါနဝ်ꩻ ကမ္ဘာႏဟံႏမွူးနီꩻကွန်ယဲတ်စွိုꩻ(EARTHDAY.ORG / Earth Day Network) အွဉ်ဟိုတဲင် အဝ်ႏမာꩻလွေꩻ ခမ်းထီပေါင်ꩻ ၁၉၃ ခမ်းကို တောမ်ႏလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻ ၁ ဗီလီယံ (သန်း ၁၀၀၀)ဖြာꩻရပ် အဝ်ႏနွို့ပါရဝ်းညီꩻနဝ်ꩻသွူ။

ကအဝ်ႏရုဲင်ꩻတသွိုးဒါႏ ငိမ်ꩻချမ်ꩻရေꩻသား ဂျွန်မက်ကော်နယ်(John McConnell) နဝ်ꩻ ယံကမာꩻနွောင်ꩻ ကမ္ဘာႏဟံႏ ကေꩻဇူꩻတရာꩻဖုံႏ အထိန်ꩻအမုဲင် မွူးနီꩻတနီꩻတာႏ ရိုꩻနဝ်ꩻတဲင် ဒင်ႏသွင်ꩻလွေꩻခန်း ကွီကော့ꩻချက်(အဆို) ၁၉၆၉ ဗာႏ ဝေင်ꩻသန်ဖရန်သိစ်သကို ကို ကမာꩻဒါႏ ယူနဲတ်သကို ညီႏလာႏခံႏ(ကွန်ဖရင့်) ပွယ်ꩻမော့ꩻခွဲးဝင်ꩻကိုတဲင် ကမ္ဘာႏဟံႏအခဝ်ထင်ꩻဒေႏသ ခမ်းသဲင်အစခိင်ႏကာႏလ အရီးသွတ်ꩻပထမနီꩻ ကထွာဒါႏ ၁၉၇၀ ဗာႏ မတ်လာ ၂၁ နီꩻကိုနဝ်ꩻ အွဉ်မာꩻစလွေꩻနွောင်ꩻခန်း အထိန်ꩻအမုဲင်နီꩻနဝ်ꩻသွူ။ သဘာႏဝတရာꩻ ကတရျားဒါႏ အခေႏနေႏ ကအဝ်ႏဒါႏ အနီꩻယိုနဝ်ꩻ ဂျွန်မက်ကော်နယ် တဲမ်းဖေႏသွူတဲင် ကုလသမဂ္ဂ အစွိုးအဒဝ်ႏ အွဉ်အကိုရေꩻကယ်ႏ ကထွာဒါႏ ဦးသန့်နဝ်ꩻ တဲမ်းထွို့ꩻဖေႏစူမုဲင်တဲင် ဖေႏခွင်ꩻလွေꩻခန်း ကေႏညာႏချက်ကိုသွူ။ ထွိုင်ႏညတလာ ၁၉၇၀ ဗာႏ လာဧပီ ၂၂ နီꩻနဝ်ꩻ အမေႏရိကန်ႏခမ်း သီးနေက်လွတ်တောႏအမတ် ဂေးလော့ဒ်နယ်ဆင်(Gaylord Nelson) နဝ်ꩻ အွဉ်ဟိုဒါႏ သဘာႏဝအသောင်အရင်ꩻဆဲင်ႏရာꩻ ပွယ်ꩻမော့ꩻခွဲးအိုင်ကိုမ်ဝင်ꩻကိုနဝ်ꩻ မာꩻလွေꩻပါခန်း ကမ္ဘာႏဟံႏမွူးနီꩻ နီꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဆုဲင်ꩻတညတဝ်းအခိင်ႏကို အွဉ်ႏအသိအမှတ်ပျု ဝွေꩻထာꩻမာꩻဖုံႏအနေႏတဲင် နယ်ဆင် လꩻလွေꩻခန်း Presidential Medal of Freedom Award ဆုꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဧပီလာ ၂၂ နီꩻနဝ်ꩻ အမေႏရိကန်ႏခမ်းကို အဝ်ႏမာꩻလွေꩻခန်း ကမ္ဘာႏဟံႏမွူးနီꩻအနေႏကျာꩻ စွိုးခွိုꩻခြိꩻထူႏရေꩻကယ်ႏ ဒင်းနစ်ဟေးအီးစ်(Denis Hayes) နဝ်ꩻ ထွို့ꩻဗူႏလွေꩻခန်း ခမ်းထီပေါင်ꩻ ၁၄၁ ခမ်းထွူ အွဉ်ႏထွော့မာꩻလွေꩻခန်း အခမ်းခမ်းဆဲင်ႏရာꩻ(အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ) မွူးနီꩻအနေႏ မာꩻလွေꩻခန်း ၁၉၉၀ ဗာႏကိုသွူ။ ခမ်းထီပေါင်ꩻအာဖုံႏလဲ့ မာꩻလွခန်း ကမ္ဘာႏဟံႏမွူးနီꩻ အထိန်ꩻအမုဲင်အနေႏ အဝ်ႏသောင်ႏသာခွုမ်မာꩻလွေꩻပါခန်း ထိန်ꩻသိမ်ꩻရဲးကမ်း သဘာႏဝအသောင်အရင်ꩻ ထာꩻမာꩻဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ
ဝေင်ꩻနယ်ႏနတ်တလိဉ်း

**ဝေင်ꩻနယ်ႏနတ်တလိဉ်း** () () နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ပဂိုꩻတွိုင်ꩻဒေႏသတန် နတ်တလိဉ်းခရဲင်ႏ ကို ကပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻနတ်တလိဉ်းကိုသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

 

ကဏ္ဍ:ပဂိုꩻတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
Pinkerton (detective agency)

thumb|215x215px|ကူႏမဏီႏ တံꩻဆိတ် အစဲစ်မဲဉ်ႏ
နိန်ႏ ၁၈၅၀ အကို အာလန် ပိဉ်ကာတန် ကရိုꩻ ဒါႏ စကော့တလန် လိုꩻမျိုꩻ ဒုက္ခတယ် သီႏ မွော့ခွဲလွေꩻတွမ်ႏ ချီခါကို အာတိုနီ အင်ႏဝတ် ရူကာ အွိုး မာဆိုနီ သီႏ အစီꩻဝွေꩻအီတာႏ ခင်ႏလမ်ႏကိုနဝ်ꩻသွူ၊ ဝွေꩻသီးဝင်ꩻနီအကို တဖြာꩻနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ မာႏရဲꩻနေႏနမ်ႏနဝ်သွူ၊ တွိုးဆုဲင်ꩻနဝ်ꩻတွော့ꩻ တွိုႏဆုဲင်ꩻနဝ်ႏတွော့ စုံစမ်ႏ ထောက်လန်ႏ သေꩻလထိုꩻခန်းဒျာႏ ပင်တကွန်သီႏ အစွိုꩻ ထာꩻမာꩻသာႏ နဲင်ႏနဝ်ꩻသွူ၊ တွိုႏဆုဲင်ꩻနဝ်ꩻတွော့ ပင်တကွန်ယို နေႏတွမ်ႏ ထာသေပညာႏတဲင် သွꩻပေါင်ꩻဖေႏကအာႏလွဉ်နဝ်ꩻ ဝွေႏကျမ်ႏစဲ့ဖွဲ့ဗူႏလွေꩻ ခန်ႏဒျာႏ အစွိုꩻ ဖုံႏနဝ်ꩻသွူ၊  

သမဲင်ႏပညာႏရှင်ႏကထွာဒါႏ ဖရိုင် မွန် ( Frank Morn ) ယို ကအောဝ်ႏလိုႏထိန်ꩻဒါႏ စီꩻပွာꩻရေꩻ ထာꩻမာꩻသားတွမ်ႏ စီꩻပွာꩻရေꩻသား ဖုံႏယိုအီႏထိန်ႏဗာႏနဲင်းမုဲင်ꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ ဖေႏနေႏ ဝင်ꩻကသေပုဲင်ႏတဲင် ဝွေꩻတဲမ်ႏ လွေꩻခန်ႏ လိတ် မိုႏထေꩻစီꩻပွာꩻရေꩻသာႏထျနဝ်ꩻသွူ၊  တယ်ႏစလွေꩻ နိန်ႏ ၁၈၅၀ ကို ဖေႏကထိန်ꩻထွာနွောင်ꩻလွေꩻ ခန်ႏ ထာꩻမာꩻသာႏဖုံႏ တွမ်ႏ ကအီႏစွဲပမ်ႏကူႏညီႏသာႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ၊ တယ်ႏစလွေꩻ ဖေဖော်ဝါ၇ီလာ ၁၈၅၅ အကို အာလန် ပင်တကွန် သီႏ အုံႏကွံတွိုင်ႏ လွေꩻတွမ်ႏ ဝန်ႏတန်ႏသီႏ ဖုံႏတဲင် ဖွဲ့ဗူႏလꩻလွေꩻ ခန်ႏ အစွိုꩻ နဲင်ႏနဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ
ဗိုန်းဗိုန်းနင်ꩻမူႏ ၃၀၃

‍‍‍


ဗိုန်းဗိုန်းနင်ꩻမူႏ ၃၀၃ နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ခယ်ႏပေါပ်အမူႏစွိုꩻတစွိုꩻသွူ။ ၂၀၂၀ဗာႏနေင်ႏတွင်ꩻနဝ်ꩻ ထန်သန်ဗီဒီယိုကုမ္ပဏီႏအနေႏ ဗွောင်လွေꩻ ခယ်ႏခမ်းထီ အမူႏ ပေါပ်အုဲင်ဒေါလွိုက်ရွေꩻပွယ်ꩻတဲင် ကောလွဉ်နွို့ပြဲင်ႏငီꩻသား အဝ်ႏစွဉ်ႏဒျာႏ (၁၀၁)ဖြာꩻသွူ။ ကနွို့လွဉ်ခေးပြဲင်ႏဒါႏ နင်ꩻမူႏစွိုꩻ (၁၀၁)ဖြာꩻအကို တွိုႏအဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻအခန်ꩻနဝ်ꩻ လွိုက်ထန်ႏထိုꩻ မဲဗာႏပေါင်ꩻလꩻအာလွိုဝင်ꩻ နင်ꩻမူႏ (၇)ဖြာꩻတဲင် ဖွဲ့ဗူႏလွေꩻဖေႏ ဗိုန်းဗိုန်းနင်ꩻမူႏ ၃၈၃အစွိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ အစွိုꩻနွို့နဝ်ꩻ အဝ်ႏ(၇)ဖြာꩻတဲင် ဝွေꩻသီး (၇)ဖြာꩻ အမဉ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ - ဆီးလိဉ်းနယိကောဝ်း၊ စျောက်ယွဲ့၊ ဝင်ယိ့စိဉ်၊ ဆျန်စော်ဆွင်း၊ စွိုက်နုဲင်ဆိဉ်း၊ လျိုဆျဲ့နိဉ် တွမ်ႏ စျန်းယိဖန်သီးဖုံႏသွူ။ ဝွေꩻသီးခွုမ်မာꩻရုဲင်ꩻတသွိုးလွေꩻ အခိန်ႏတိန်ႏလꩻနီနေင်ႏ တိန်ႏတွိုႏ (၂၀၂၂)ဗာႏနေင်ႏနဝ်ꩻ ကထွို့ꩻခါꩻဒါႏလိက်ချွုတ်အခိန်ႏဗွေထိုꩻတဲင် အွဉ်ႏထွူအစွိုꩻထာꩻမာꩻ ထူႏလွေꩻခန်းဒျာႏဗွဲ့ဖုံႏသွူ။

## အစွိုꩻနွို့ဖုံႏ
*ဆီးလိဉ်းနယိကဝ်း (希林娜依·⾼/ (شىرىناي گاو)
*စျောက်ယွဲ့ (赵粤)
*ဝင်ယိစဉ် (王艺瑾)
*ဆန်စော်ဆန်း (陈卓璇)
*နေးနေးစွိုက်နုဲင်ဆိဉ်း (郑乃馨၊ พรนับพัน

พรเพ็ญพิพัฒน/ Pornnappan
Pornpenpipat)
*လျိုဆဲ့နိဉ် (刘些宁)
*စင်းယိဖန် (张艺凡)

## ဂီတ
အစွိုꩻအယ်လ်ဘမ်ဖုံႏ

### Singles

### Soundtrack appearances

## တွယ်ႏနျꩻရေꩻဖိုင်ႏ
 
### အမဲဉ်ႏဆျိုး

## အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ: ခယ်ႏ ပေါပ် အရွစ်ယံဖုံႏ
ကဏ္ဍ: ခယ်ႏ အရွစ်ယံဖုံႏ
ကဏ္ဍ: ခယ်ႏ အမူႏ အရွစ်ယံဖုံႏ
ယူနီသဲတ်

**ယူနီသဲတ်** () ယို အမိဉ်ꩻဇာႏတိနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ **ကုလသမဂ္ဂ အခမ်းခမ်းဆဲင်ႏရာꩻ လိုꩻပေႏဖုံႏ အရေꩻတွိုႏရွဉ်တောင်ႏတာႏအစွိုꩻ** (United Nations International Children's Emergency Fund) နုဲင်းနဝ်ꩻလဲ့ ယိုခါနဝ်ꩻ တရာꩻဝင်ႏ အဝ်ႏဟဲ့ꩻဖန်လဲဉ်း **ကုလသမဂ္ဂ အခမ်းခမ်းဆဲင်ႏရာꩻ လိုꩻပေႏဖုံႏ ရွဉ်တောင်ႏတာႏအစွိုꩻ** (United Nations Children's Fund) နဝ်ꩻသွူ။ ထွာဒျာႏ ကုလသမဂ္ဂ အေစဉ်သီအစွိုꩻဖြယ်တဗာႏနေနေတဲင် ယံကဖေႏနွောင်ꩻ တမ္ဘာႏလွုမ်းကို ကအဝ်ႏဒါႏ လိုꩻပေႏသီးအတာႏ လိုꩻအချင်ꩻချင်ꩻ စာႏနာႏငဲ့ထွား(လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှု) တောမ်ႏ လွိုင်ႏကွုန်ꩻထင်ႏထိုရေꩻဆဲင်ႏရာꩻ အကူႏညီႏဖုံႏဒျာႏသွူ။ ယူနီသဲတ်နဝ်ꩻ အဝ်ႏကုလသမဂ္ဂအစွိုꩻတန် တယ်ႏထောင်ႏခါꩻဒျာႏ ၁၉၄၆ ဗာႏ ဒီသဉ်ဗာ ၁၁ နီꩻ ဝေင်ꩻနျူးယောက်ကိုတဲင် တယ်ႏထောင်ႏစ ယူနီသဲတ်အစွိုꩻယို ရေႏမိုးချက်နဝ်ꩻ ဒုတိယကမ္ဘာႏစဲ့ꩻကို ကကုဲင်ပြင်ꩻထိုꩻမွေးဒါႏ ခမ်းထီဖုံႏအကို လိုꩻပေႏတောမ်ႏအမွိုးဗွေႏသီးတာႏ တလဲင်ႏချင်ꩻ အမွိုင်တဗာႏ ယံကစွဲးကမ်းဖေႏနွောင်ꩻ အရေꩻတွိုႏ အအံႏအအွꩻတောမ်ႏ ခြွိုင်ႏသန်ꩻရေꩻအစွဲးအကမ်းဖုံႏ ဒျာႏသွူ။

ယူနီသဲတ်နဝ်ꩻ ကမ္ဘာႏလောင်း ထွာအစွစ်ꩻအာသွတ်ꩻတောမ်ႏ လိုꩻမုꩻလိုမ်းကိုမ်ႏရေꩻ(လူမှုဖူလုံရေး)ဆဲင်ႏရာꩻ အစွိုꩻဖုံႏအကို ခံႏဗာႏအသိအမတ်ပျု အစွိုꩻတစွိုꩻဒျာႏတဲင် အဝ်ႏလွေꩻ ခမ်းတောမ်ႏ ဟံႏနယ်ႏ(territories) ၁၉၂ ဖြုံႏကိုသွူ။ ယိုခါ ယူနီသဲတ် ကအဝ်ႏခွုမ်မာꩻလွေꩻဒါႏ ထာꩻမာꩻတန်ဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဆဲ့ꩻထိုးဖေႏ တသီႏကာႏကွယ်ႏတောမ်ႏ ရဲးကမ်းဖေႏရောႏဂါႏထာꩻဆာ၊ စီႏမံႏခွုမ်မာꩻဖေႏ အေက်အုဲင်ဝီ(HIV) ကအဝ်ႏဒါႏ လိုꩻပေႏတောမ်ႏအမွိုးဗွေႏသီးတာႏ ကုꩻလိုမ်ꩻလာꩻရေꩻဖုံႏ၊ ဒင်ႏထိုဖေႏ လိုꩻပေႏဖဝတောမ်ႏ အမွိုးဗွေႏသီး အဟာႏရဖုံႏ၊ ဒင်ႏထိုဖေႏ နမ်းကြောင်းစင်ရေꩻဖုံႏ၊ ဒင်ႏထိုဖေႏ ပညာႏရေꩻဖုံႏတောမ်ႏ ဖေꩻအန်ႏတရာယ်ႏ မိဉ်ႏမော့ꩻကျုံႏလွဉ်ဒါႏနဝ်ꩻ ယံကပြန်ႏချာနွောင်ꩻ အရေꩻတွိုႏ ကယ်ႏဆယ်ႏရေꩻ ထာꩻမာꩻဖုံႏ အဝ်ႏပါနဝ်ꩻသွူ။ ယူနီသဲတ်နဝ်ꩻ ခံႏထူႏသွူ ကုလသမဂ္ဂ စီꩻပွာꩻရေꩻတောမ်ႏလိုꩻမုꩻရေꩻကောင်သီ ထိန်ꩻထွားမုꩻတဲင် အဝ်ႏခွုမ်မာꩻဗာႏ ထာꩻမာꩻတန်ဖုံႏသွူ။ ယူနီသဲတ်နဝ်ꩻ ကအဝ်ႏလိုႏဒါႏ အကူႏညီႏအစွဲးကမ်း လိုꩻပေႏဖုံႏအတာႏ လိုꩻမျိုꩻဘာႏသာႏတရွေꩻတဝ်း၊ ခမ်းမုဲင်ꩻတရိုꩻတဝ်း၊ ခမ်းထီရေꩻခံႏထူႏချက်တရွေꩻတဝ်း အဝ်ႏကူႏညီႏစွဲးကမ်းဖေႏဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ ကဖေႏဗာႏ အကူႏညီႏအစွဲးကမ်း နုဲင်းနဝ်ꩻလဲ့ ဆဲင်ႏရာꩻခမ်းထီအစိုႏရသီး မေတ္တာႏရပ်ခံႏချက်အလꩻမꩻ စွဲးကမ်းဖေႏဗာႏဒျာႏသွူ။ 

၁၉၅၃ ဗာႏကို ယူနီသဲတ်နဝ်ꩻ ထွာလွဉ် ကုလသမဂ္ဂစနိစ် အကွို့ꩻအခဝ်အသေႏတဗာႏအနေႏတဲင် အစွိုꩻမိဉ်ꩻနဝ်ꩻတဲ့ အဝ်ႏမူလ ကုလသမဂ္ဂ အခမ်းခမ်းဆဲင်ႏရာꩻ လိုꩻပေႏဖုံႏ အရေꩻတွိုႏရွဉ်တောင်ႏတာႏအစွိုꩻ (United Nations International Children's Emergency Fund)ယို ပြောင်ꩻလုဲင်ႏမာꩻဒွေါင်ႏထိုꩻ ကုလသမဂ္ဂ အခမ်းခမ်းဆဲင်ႏရာꩻ လိုꩻပေႏဖုံႏ ရွဉ်တောင်ႏတာႏအစွိုꩻ(United Nations International Children's Fund) နုဲင်းနဝ်ꩻလဲ့ အမိဉ်ꩻအဝ်ႏတွင်ႏစွူစွူဒျာႏ အမိဉ်ꩻလီꩻ ပထမလိတ်ဖြုံႏအဒွေါင်ႏ ယူနီသဲတ်(UNICEF)နဝ်ꩻသွူ။ ယူနီသဲတ် ရွဉ်တောင်ႏတာႏဘဏ္ဍာႏရေꩻနဝ်ꩻ အုံနောင်အာႏကွိုꩻလွေꩻဒျာႏ အစိုႏရတောမ်ႏ ပုဂ္ဂလိကသီး စေႏတနာႏအလွောက်ꩻ ကလူႏသော့ꩻဖေႏဒါႏ ရွဉ်လူႏသီးအလောင်းသွူ။ ၂၀၂၀ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ ယူနီသဲတ်ရွဉ်နွို့အဝ်ႏ ဒေါ်လာ ၇.၂ ဗီလီယံ ($7.2 billion) နဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ
သုတထာꩻသေ

"သုတထာꩻသေ-ယံလွိုင်ႏခြွေ"
အဝ်ႏလိုႏစွဉ်ႏ နီကရွမ်သေꩻလွုမ်ꩻ၊ အဟွုန်အထီႏကရိုꩻနဝ်ꩻ ယိင်းအာအာတဲ့ ယိင်းဟဝ်ဟဝ်ဒျာႏ၊ မိဉ်ႏဟွုန်ဗာႏအာအာမꩻ နီသွုန်ႏသꩻကို ထာꩻသေတရာꩻယို အီႏစွုမ်ႏလꩻ၊ မိဉ်ႏစွုမ်ႏလွဉ်နုဲင်းနဝ်ꩻမꩻ ကခွုမ်မာꩻဒါႏ ထာꩻမာꩻဖုံႏယို အမာႏဆေ့ꩻထိုꩻနွောင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။
အမာႏမိဉ်ႏဆေ့ꩻနဝ်ꩻမꩻ အောင်ႏမျင်ႏမုꩻလꩻယိုꩻ၊ လိုꩻတွိုင်ꩻစွုမ်ႏ မိဉ်လꩻထာꩻအောင်ႏမျင်ႏလွဉ်းလွဉ်း၊ ဖေႏကအောင်ႏမျင်ႏလဲ့ အဝ်ႏကျိုꩻစာꩻလွဝင်ꩻစွုမ်ႏဖြာꩻ၊ ကကျိုꩻစာꩻအတွိုင်ꩻ သမ်းတအောင်ႏမျင်ႏတဝ်း၊ ဖေႏကအောင်ႏမျင်ႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏလိုႏငါႏ အထီႏအဟွုန်အာ၊ အထီႏအဟွုန်ဖေႏကအာနဝ်ꩻ ကျိုꩻစာꩻဟော်ꩻထွားဗာႏလိတ်အမျိုꩻမျိုꩻသွူ။
လိတ်ကရိုꩻနဝ်ꩻလဲ့ အဝ်ႏဒွိုန်းကအစားစား၊ အဝ်ႏလိုႏလွိုက်ထွားဒါႏဒါႏ၊ လိတ်ယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ ထွာအီတဝ်း သꩻအာဟာႏရ၊ ထွာအီတေားဒါႏအစွူႏ၊ တဲမ်းလိတ်သား ကမိဉ်ဖေႏသေနဝ်ꩻ အဝ်ႏလိုႏဟော်ꩻထွားအာအာဒျာႏ ဘာႏသာႏရေꩻလိတ်လုဲင်ꩻမျိုꩻ၊ မိဉ်ႏဟော်ꩻထွားအာအာ ဘာႏသာႏရေꩻလိတ်နဝ်ꩻမꩻ နမ်းဖြောင်းသꩻလဲ့ ယေန်ႏကေႏလွဉ်၊ မိဉ်ႏယေန်ႏကေႏလွဉ်သွူနဝ်ꩻ အမာႏ(အကုသိုလ်ႏ-ထာꩻကုဲင်)ကုဲင်းဆေ့ꩻထိုꩻအီနဝ်ꩻသွူ။
ယိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏဘဝတသွောင်းထိုအီတာႏ ရဲင်ꩻအာႏတမျိုꩻဒျာႏသွူ၊ ရဲင်ꩻအာႏယို မိဉ်ႏထွာနုဲင်းဘာႏသာႏရေꩻငဝ်းအလꩻနဝ်ꩻ ခွေသီနီနာꩻယို တွိုႏတနီꩻခါ အီႏမော့ꩻခွဲးတလူႏလွဉ်ဗာႏ အအွိုအဆာ၊ မိဉ်ႏမော့ꩻလွဉ် အယပ်ꩻအခုဲင်ႏနဝ်ꩻ ဖြေႏသျင်ꩻနွောင်ꩻအီတဲင် ထွားဘာႏသာႏရေꩻလိတ်ယို ထွာအီနွောင်ꩻအစွဲးအကမ်းနဝ်ꩻသွူ။
လိတ်ကထွာအီဒါႏအစွူႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏလိုႏဟော်ꩻထွားအာတဝ်း၊ ဗိုန်ပီနုဲင်း အအံႏအအွꩻအတွိုင်ꩻ ယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ ထွာအီရဲင်ꩻအာႏလဲ့ ယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ တထွာအီတဝ်းရဲင်ꩻအာႏ၊ ထွာအီတေားဒျာႏအစွူႏတဲင် ရဲင်ꩻအာႏတထွာတဝ်းနဝ်ꩻသွူ။
### အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:
ကုလသမဂ္ဂ လွိုင်ႏကွုန်ꩻရေꩻအခြပ်ရဲဉ်ႏ

**ကုလသမဂ္ဂ လွိုင်ႏကွိုန်ꩻရေꩻ အခြပ်ရဲဉ်ႏ** () အဒွေါင်ႏ **ယူအဲဉ်ဒီပီ** (UNDP) နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ကုလသမဂ္ဂ တကမ္ဘာႏလွုမ်းဆဲင်ႏရာꩻ လွိုင်ႏကွုန်ꩻထင်ႏထိုရေꩻ ကွန်ယဲတ်ဒျာႏသွူ။ ရွုမ်ꩻဌာႏနချုတ်နဝ်ꩻ အခေႏခံႏအဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻနျူးယောက်ကိုတဲင် ရေႏမိုးချက်နဝ်ꩻ ယံစွဲးကမ်းဖေႏအကူႏညီႏ ကေန်ꩻခြေားမုꩻဖုံႏ ယံကထိုꩻမားထွူ ဖေႏကလꩻ အတာႏဆွာꩻခွေါင်ခံႏဒါႏ စီꩻပွာꩻရေꩻထင်ႏထိုမုꩻတောမ်ႏ လိုꩻအာထင်ႏထိုလွိုင်ႏကွိုင်ꩻရေꩻတာႏ ယံကဖန်းဖြယ်ဖေႏနွောင်ꩻ တခမ်းတောမ်ႏတခမ်း ခမ်းထီဖုံႏအခါႏ ထာꩻသေပညာႏ၊ အခွဲးအကျုံႏဖုံႏ၊ ယံကစွဲးကမ်းဖေႏကိုနွောင်ꩻ အဝ်ႏထင်ႏထိုကျာꩻတောမ်ႏ တထင်ႏထိုတဝ်းဒွိုန်း ခမ်းထီဖုံႏအတာႏ အကူႏညီႏဖုံႏဒျာႏသွူ။ ယူအဲဉ်ဒီပီနဝ်ꩻ ရွုမ်ꩻဖြယ်ဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻခမ်းထီပေါင်ꩻ ၁၇၇ ခမ်းကိုတဲင် ထွာဒျာႏ ကုလသမဂ္ဂ အတန်သွတ်ꩻ စွဲးကမ်းကူႏညီႏဖေႏ လွိုင်ႏကွုန်ꩻထင်ႏထိုတာႏ အေစိဉ်သီအစွိုꩻဒျာႏသွူ။

ယူအဲဉ်ဒီပီယိုနဝ်ꩻ ပေါင်ꩻခြွဉ်းဗူႏသွူ ခြဲ့ꩻလုဲင်းအနယ်ꩻပညာႏဆဲင်ႏရာꩻအကူႏညီႏ (EPTA) တောမ်ႏ အထူꩻရွဉ်တောင်ႏတာႏအစွိုꩻ ၁၉၅၈ ဗာႏကိုတဲင် တယ်ႏထောင်ႏခါꩻဒျာႏ ၁၉၆၅ ဗာႏ နိုဝဲင်ဗာ ၂၂ နီꩻကိုသွူ။
ယူအဲဉ်ဒီပီ ရွဉ်တောင်ႏတာႏနဝ်ꩻ ကုလသမဂ္ဂ အစွိုꩻနွို့ခမ်းထီဖုံႏ ကမ်းစေႏတနာႏအလွောက်ꩻ အဝ်ႏလူႏစွဲးကမ်းသော့ꩻဖေႏခါꩻဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ ကုလသမဂ္ဂ ဝွန်ႏထမ်ꩻဖုံႏအကို UNDP အိုပ်ချုတ်ရေꩻကယ်ႏ အခွင်ꩻအာႏဏာႏနဝ်ꩻ ပွော့ꩻကုလသမဂ္ဂ အစွိုးအဒဝ်ႏအွဉ်အကိုရေꩻကယ်ႏချုတ်ထွူ ထွာတတိယဖြာꩻ ဩဇာႏအအဝ်ႏသွတ်ꩻနဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ