ခြေင်ႏကမ္ဘာႏလစ်ꩻမျိုꩻ

ခြေင်ႏကမ္ဘာႏလစ်ꩻမျိုꩻ ဘွုံꩻတံꩻခိုꩻလစ်ꩻစား
ဣမသ္မိံ ဟိ ကပ္ပေ စတ္တာရိ ကပ္ပဋ္ဌိယ ပါဋိဟာရိယာနိ နာမ၊ ကတမာနိ စတ္တာရိ? (ကမ္ဘာႏကိုယိာ ကပ္ပဋ္ဌိယပါဋိဟာရိယာ-ကရိုꩻဒါႏ ခြေင်ႏကမ္ဘာႏလစ်ꩻမျိုꩻ ဘွုံꩻတံꩻခိုꩻ အဝ်ႏလစ်ꩻစား၊ လစ်ꩻစားကရိုꩻနောဝ်ꩻ-?")
၁။ စန္ဒေ သသလက္ခဏံ သကလမ္ပိ ဣမံ ကပ္ပံ ဌဿတိ- (လာကိုကအဝ်ႏဒါႏ ကွယ်သာႏရုပ်နောဝ်ꩻ အဝ်ႏခြေင်ႏဘဒ္ဒကမ္ဘာႏယိုသွူ။)
၂။ ဝဋ္ဋကဇာတကေ အဂ္ဂိနော နိဗ္ဗုတဋ္ဌာနံ သကလမ္ပိ ဣမံ န ဈာယိဿတိ- (ဝဋ္ဋ- ဝါးရွို့ဇာတ်ကို မေႏယို ကဖေ့ထိုꩻဗာႏ အရပ်နဝ်ꩻတဲ့ ခြေင်ႏဘဒ္ဒကမ္ဘာႏယို မေႏခိုးတဝ်း။)
၃။ ဃဋိကာရ နိဝေသနဋ္ဌာနံ ဣမံ အနောဝဿကံ ဌဿတိ- (ဃဋိကာရ- အုံခင်ႏလမ်းနဝ်ꩻ ခြေင်ႏဘဒ္ဒကမ္ဘာႏယို ခမ်းလော့စောဝ်ႏတောဝ်း။)
၄။ ဣမံ ပေါက္ခရဏိံ ပရိဝါရေတွာ ဥဋ္ဌိတနဠာ သကလမ္ပိ ဣမံ ကပ္ပံ ဧကစ္ဆိဒ္ဒါ ဘဝိဿန္တိ- (ထီအသောင်- နောင်အထျꩻယို ကအဝ်ႏဒါႏ ဖြွုမ်းဖုံႏယိုနဝ်ꩻ ခြေင်ႏဘဒ္ဒကမ္ဘာႏယို တအိုဖြွဉ်လွဉ်းလွဉ်း) ယိုလစ်ꩻမျိုꩻဖုံႏသွူ။
၁။ လာကိုကွယ်သာႏ အကျောင်ꩻခရာႏ အအဲဉ်ႏချုပ်
မော့ꩻလဲင်ႏစခါ ဘုရာꩻလောင်ꩻ အဝ်ႏထွာကွယ်သာႏအတွင်ꩻ တွိုႏလာဗွေနီꩻတနီꩻ၊ ဆောက်တယ်ႏထာꩻ၊ စဉ်ꩻစာꩻယူႏနုဲင်းယို-
"ကွီအံႏထာꩻသား (အလူႏခံႏပုဂ္ဂိုလ်ႏ) မဉ်ႏဖျော်လွဉ်ခွေထျꩻနဝ်ꩻ လူႏခရာႏဟူဗွာ စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻအဲဉ်ထဝ်း၊ (အတ္တနော သရီရမံသံ ဒဿာမိ) "အီႏလူႏစွဉ်ႏ ခွေနမ်းယာႏ"ချꩻသꩻဆွုံꩻဖျတ်စွဉ်ႏဒျာႏနုဲင်းနောဝ်ꩻ။
ကွပ်ချꩻသꩻဆွုံꩻဖျတ်စွဉ်ႏ "ဒါႏနပရမတ္ထပါႏရမီႏ" လူႏသက်စွဉ်ꩻသွီႏနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် သိကျာꩻကမ္ဗလာႏလျား၊ သိကျာꩻထွားဆင်ႏချင်ႏတွော့ꩻ သေဗာႏအခရာႏနုဲင်းနဝ်ꩻ။
သိကျာꩻဖန်ဆင်ꩻ အနမ်းပုဏ္ဏာꩻ လွဉ်ဘုရာꩻလောင်ꩻကွယ်သာႏထျꩻ၊ လွဉ်လူႏခံႏ ဘုရာꩻလောင်ꩻနမ်းယာႏ၊ အူစွဉ်ႏဒျာႏမေႏ၊ ဘုရာꩻလောင်ꩻ ပကျောက်ꩻသော့ꩻဖေႏစွဉ်ႏ မေႏကို၊ ကွဲႏတွော့ꩻ ဘုရာꩻလောင်ꩻဆွဉ်ႏငါတဲ့ မေႏခိုးတဝ်း၊ လျားငါတဲ့ တလျားစံꩻတဝ်း၊ တွိုႏနဝ်ꩻခါ ဘုရာꩻလောင်ꩻ ကွယ်သာႏရိုꩻ-
"ပုဏ္ဏာꩻဟွေး- နာꩻမေႏမွော့ ခိုးတဝ်းခွေအီ?၊ လျားငါတဲ့ တလျားစံꩻတဝ်း၊ ခွꩻကဒဲ့ꩻတန်ဒျာႏယို"
"သသပဏ္ဍိတ- ဒါႏပညာႏ ကွယ်သာႏဟွေး- ခွေနဝ်ꩻ ပုဏ္ဏာꩻမွေးတဝ်း၊ ခွန်သိကျာꩻဒျာႏ၊ လင်ꩻစံꩻဒျာႏနာꩻ၊ နာꩻဂုဏ်ႏကေꩻဇူꩻ အထူꩻအမျတ်ဖုံႏနဝ်ꩻ ဖေႏကခြေင်ႏစွဉ်ႏကမ္ဘာႏ၊ ဖေႏကစဲင်းစဲ့သေႏသေႏဒျာႏသွော့"
သိကျာꩻရိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် ကွယ်သာႏရုပ်နဝ်ꩻ ထင်ႏတဲမ်းသော့ꩻစွဉ်ႏလာကို၊ ကွယ်သာႏရုပ်နဝ်ꩻ ခြေင်ႏကမ္ဘာႏ တွိုႏစွဉ်ႏဒျာႏယိုခါနဝ်ꩻသွူ။
(စရိယာပိဋကဋ္ဌကထာႏ-၁၀၉)
၂။ ဝါးရွို့ပေႏ မေႏတခိုးတဝ်း အကျောင်ꩻခရာႏအအဲဉ်ႏချုပ်
အွိုးစခါ နီဗွေႏဘုရာꩻလောင်ꩻ အဝ်ႏထွာဝါးရွို့အတွင်ꩻ တွိုႏတနီꩻတွော့ꩻ မေႏခိုးတခြာ၊ မွိုးဖါတဲ့ ကျောင်ႏထိုꩻ၊ အခင်ႏသားတဲ့ လွင်းပြေ့ꩻ၊ အဒေ့ꩻသားတဲ့ ကျောင်ႏထိုꩻ။
ဘုရာꩻလောင်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏကုဲင်ဒျာႏအပွီကို တဗာႏဒျာႏ၊ အဝ်ႏပေႏဆားငါႏနေ "ဒေ့ꩻအဝ်ႏစွဉ်ႏတဲ့ ကျောင်ႏထာꩻမို့ꩻလောင်း မကျင်ႏ၊ ခင်ႏအဝ်ႏစွဉ်ႏတဲ့ လွေꩻထာꩻဟံႏလောင်းမထွာ၊ ယိုခါ ခွေထာꩻအာႏကွိုꩻ အဲဉ်ထဝ်းဒွုမ်၊ အီႏမာꩻဗာႏနုဲင်းမုဲင်ꩻယို?၊ ခွေပျုကသစ္စာႏမꩻ"ယူႏလꩻနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင်-
"သန္တိ ပက္ခာ အပတနာ၊ သန္တိ ပါဒါ အဝဉ္စနာ။
မာတာပိတာ စ နိက္ခန္တာ၊ ဇာတဒေဝ ပဋိက္ကမ။
ခွေနဝ်ꩻ ဒေ့ꩻအဝ်ႏဒျာႏ၊ ကွဲႏတွော့ꩻ ကျောင်ႏထာꩻဒါႏတဝ်း၊ ခင်ႏအဝ်ႏဒျာႏ၊ ကွဲႏတွော့ꩻ လွေꩻထာꩻဒါႏတဝ်း၊ မွိုးဖါတဲ့ လွင်းထန်ႏထိုꩻလို့လဲဉ်း၊ မေႏတခြာဟွေး- ဖုဲင်းညာꩻညာꩻထိုꩻသွော့လုဲင်း"
သဲစ်ဘုရာꩻလောင်ꩻ ကပျုသစ္စာႏ (ဒေါ့ꩻငဝ်းမွေးမဲဉ်ႏဒျာႏ)နုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် မေႏတဲ့ နုဲင်းစွဉ်ႏကဆူတွမ်ႏထီ၊ ဖေ့ထိုꩻစွဉ်ႏတလဲင်ႏချင်ꩻ၊ မေႏတခိုးတဝ်း အရပ်နဝ်ꩻနဝ်ꩻ ခြေင်ႏစွဉ်ႏကမ္ဘာႏ၊ တွိုႏစွဉ်ႏဒျာႏယိုခါ မေႏတခိုးတဝ်းနဝ်ꩻသွူ။ (ဇာတကဋ္ဌကထာ၊ ပ-၂၂၉)
၃။ ဃဋိကာရ ကအုံခင်ႏလမ်း ခမ်းလော့စဝ်ႏတဝ်း အကျောင်ꩻခရာႏ အအဲဉ်ႏချုပ်
ဘုရာꩻကဿပစိုးနဝ်ꩻ "ဝေဂဠိင်္ဂ" ကရိုꩻဒါႏ ဒုံအဝ်ႏတဒုံ၊ ဒုံနဝ်ꩻ ဗွော့ꩻဖွိုင်ꩻသား ပါꩻမဉ်ꩻ "ဃဋိကာရ"အဝ်ႏတဖြာꩻ၊ ဃဋိကာရနဝ်ꩻ အမဉ်ꩻ "ဇောတိပါလ"၊ ဃဋိကာရနဝ်ꩻ အဝ်ႏလွူးမွိုးဖါမဲ့ခေ့ꩻ၊ အဝ်ႏမာꩻပါ ဗွေႏဘုရာꩻကဿပ ဝွတ်ပတ်။
ဗွေႏဘုရာꩻ ကဿပကျောင်ꩻပေႏ "ဂန္ဓကုဋိ"နဝ်ꩻ ခမ်းရီႏ၊ တွိုႏနဝ်ꩻတွော့ꩻ ဗွေႏဘုရာꩻရိုꩻ-
"ရဟန်ꩻသီးဖုံႏ- ဃဋိကာရလမ်းသူꩻ မီꩻအဝ်ႏနေဟောင်း?၊ သဲင်ꩻထွားစံꩻမွိုင်"
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏ သဲင်ꩻထွားထွူ ထင်ႏလဝ်းချာ-
"ဃဋိကာရ မီꩻလွိုအဲဉ်ထဝ်းအော်၊ ကွဲႏတွော့ꩻ ဃဋိကာရ ကသꩻခါꩻ အထာꩻမာꩻသုမ်းနဝ်ꩻ အဝ်ႏအော်"
"ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- သဲင်ꩻထူႏမီꩻ ဃဋိကာရ ထာꩻမာꩻသုမ်းလောင်းနဝ်ꩻဟုဲင်း"
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏ သဲင်ꩻထူႏမီꩻ ဃဋိကာရ ထာꩻမာꩻသိုမ်းလောင်းနဝ်ꩻထွူတဲင် သဲင်ꩻသꩻဖေႏတော ဗွေႏဘုရာꩻကဿပကျောင်ꩻပေႏ။
ဃဋိကာရရိုꩻ-
"အော်- ခွေကွိုင်ႏတန်ႏမွေးစွဉ်ႏထာꩻ၊ ဗွေႏဘုရာꩻနောဝ်ꩻ အမွိုတ်မွေးစွဉ်ႏခွေဟွေး"
ယူႏစွေးနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် ဃဋိကာရနဝ်ꩻ နစ်သက်ဟဝ်ငါႏ သꩻချမ်ꩻသာႏသုခ လꩻစွဉ်ႏတဆီငတ်ꩻနီꩻ၊ ဃဋိကာရ မွိုးဖါနဝ်ꩻ နစ်သက်သꩻရေꩻနွုတ်ꩻနီꩻ။
ဝါႏတွင်ꩻသွံလာ ဃဋိကာရ ထာꩻမာꩻသိုမ်းနဝ်ꩻ တသꩻချာဗာႏတဝ်း၊ အဝ်ႏလိုဒျာႏထာꩻနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ ကွဲႏတွော့ꩻ ခမ်းလော့နုဲင်းမုဲင်ꩻလော့တဲ့ယဝ်း ခမ်းစဝ်ႏတဝ်းတစိꩻစိꩻ။
ဃဋိကာရကအုံ ခမ်းတစဝ်ႏတဝ်း အရပ်နဝ်ꩻနဝ်ꩻ ခြေင်ႏစွဉ်ႏကမ္ဘာႏ တွိုႏစွဉ်ႏဒျာႏယိုခါ ခမ်းတစဝ်ႏတဝ်းနဝ်ꩻသွူ။
(တောင်ꩻခါꩻ- ဇောတိပါလနောဝ်ꩻ ဗွေႏဘုရာꩻဂေါတမအလောင်ꩻသွူ။)
(မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသပါဠိတောႏ- ၂၃၆)
(မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသဋ္ဌကထာ- ၁၉၈)
၄။ ထီအသောင်- နောင်အထျꩻ ဖြွုမ်းကတအိုဖြောင်အကျောင်ꩻနဝ်ꩻ "နဠကပါဇာတ် အတိတ်ဝတ္ထု"အတွိုင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။
(ဇာတကဋ္ဌကထာ ပ-၁၈၆)
ခြေင်ႏကမ္ဘာႏလစ်ꩻမျိုꩻ ဘွုံꩻတံꩻခိုꩻလစ်ꩻစားကဗျာ
၁။ လောင်ꩻတောႏစခါ - သဲင်ꩻထွာကွယ်သာႏ
လာဗွေနီꩻတာႏ - ယူႏယာႏစဉ်ꩻစာꩻ
သိကျာꩻမေႏကို - ဝွေꩻယိုနွို့ဒျာႏ
မေႏခွꩻဗာႏ - ကွယ်သာႏ တဲမ်းသော့ꩻလာ။
၂။ ဝါးရွို့ပေႏယာ - လောင်ꩻထွာဖိုဗာႏ
တခြာမေႏခိုး - ဖါမွိုးထိုꩻညာꩻ
လွင်းထိုꩻဒါႏတဝ်း - နေးငဝ်းသစ္စာႏ
မေႏဖေ့ဗာႏ - ရသာႏ တွိုႏယိုခါ။
၃။ ဃဋိကာရ - ကဿပတကာႏ
ဘုရာꩻကျောင်ꩻရီႏလꩻ - လိုႏသꩻဟောဝ်ခါꩻ
ဃဋိသိုမ်းလီꩻ - ထူႏမီꩻသꩻဗာႏ
ခမ်းမစဝ်ႏ - သိုမ်းအဝ်ႏ နဝ်ꩻကိုခြာ။
၄။ လောင်ꩻတောႏစခါ - ယို့ထွာဖိုဗာႏ
အံႏဆွုမ်ႏခွင်ꩻလꩻ - ယက္ခတဖြာꩻ
ဖြွုမ်းထောင်ꩻအူနေး - ဖြောင်မွေးယံငါႏ
စုတ်ꩻထီတာႏ - ဖြောင်ဒျာႏ တွိုႏယိုခါ။
၅။ လူႏနမ်းယာႏယို - လာကိုကွယ်သာႏ
ဝါးရွို့ခင်ႏလမ်း - မေႏငမ်းထိုꩻညာꩻ
ဃဋိသိုမ်းအဝ်ႏ - ခမ်းစဝ်ႏဒွုမ်ဒျာႏ
ဖြွုမ်ဖြောင်ကြောင်း - ယို့ဖြောင်း ဓိဋ္ဌာန်ႏခါꩻ။
၆။ ကွယ်သာႏလာကို - မေႏယိုထိုꩻဗာႏ
ခမ်းစဝ်ႏဒွုမ်မွေး - ဖြွုမ်းဟွေးဖြောင်ဆွာꩻ
ယိုလစ်ꩻမျိုꩻနဲ - ခြေင်ႏတဲကမ္ဘာႏ
တံꩻခိုꩻဒျာႏ - ဆန်ꩻငါႏ တွိုႏယိုခါ။
ငေါဝ်းရီလွူꩻခန်ꩻ
၁။ ဒေဝဒတ်ကဒင်ႏပျꩻဒါႏ အချက်ငတ်ꩻချက်ဖုံႏနဝ်ꩻ တဲမ်းနယ်လို့လို့လုဲင်း။
၂။ (က) နိဂြောဓမိဂဇာတ် ပစ္စုပ္ပန်ႏဝတ္ထုအလꩻ ကဆွုံꩻဖျတ်ဖေႏ ရဟန်ꩻမူႏသန္ဓေႏနဝ်ꩻ ရဟန်ꩻအပါꩻမုဲင်ꩻ?
( ခ ) ရဟန်ꩻမူႏပိုနဝ်ꩻ အမဉ်ꩻဟဲ့ꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻ?။
၃။ ကဟော်ꩻကဏ္ဍိဇာတ်နဝ်ꩻ -
(က) နီဗွေႏဘုရာꩻ အဝ်ႏအုံကျောင်ꩻမုဲင်ꩻ? ( ခ ) ပွိုင်းဝွို့တွမ်ႏပါꩻမုဲင်ꩻ? ( ဂ ) ကွပ်အကျောင်ꩻမုဲင်ꩻ?။
၄။ နီဗွေႏဘုရာꩻကဟော်ꩻ ဝါတမိဂဇာတ်နဝ်ꩻ-
(က) နီဗွေႏဘုရာꩻ အဝ်ႏအုံခမ်းမုဲင်ꩻ? ( ခ ) သဌေꩻပိုကမဉ်ဗုဲင်စင်ꩻ(နဝ်ꩻ) အမဉ်ꩻထမုဲင်ꩻ? ( ဂ ) အဝ်ႏခမ်းမုဲင်ꩻ? (ဃ) ဖေႏကဗုဲင်ဗာႏစင်ꩻနဝ်ꩻ အမာꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻ? ( င ) ပါꩻမုဲင်ꩻမူႏချောက်လꩻ စင်ꩻနဝ်ꩻဟောင်း?။
၅။ ခရာဒိယဇာတ်ဝတ္ထုအလꩻ-
(က) ပစ္စုပ္ပန်ႏဝတ္ထုကိုနဝ်ꩻ ပါꩻမုဲင်ꩻနုတ်ꩻ? ( ခ ) အတိတ်ဝတ္ထုကိုနဝ်ꩻ ပါꩻမုဲင်ꩻနုတ်ꩻ? ( ဂ ) ပေါႏတနာႏတဝ်း ပညာႏသျိငဝ်းနဝ်ꩻ ထွာဒါႏနုဲင်းမုဲင်ꩻ?
၆။ ကဟော်ꩻ တိပလ္လတ္ထဇာတ်ယိုနဝ်ꩻ-
(က) ဟော်ꩻခမ်းမုဲင်ꩻ? ( ခ ) ဟော်ꩻကျောင်ꩻမုဲင်ꩻ? ( ဂ ) ပွိုင်းဝွို့တွမ်ႏပါꩻမုဲင်ꩻ? (ဃ) ဇာတ်ဝတ္ထုယို ကလꩻအီထာꩻသေတရာꩻ အမုဲင်(၁)နဝ်ꩻ တဲမ်းနယ်သွော့လုဲင်း။
၇။ မာလုတဇာတ်ဝတ္ထုအလꩻ-
(က) အလျားအခွꩻနဝ်ꩻ ကွပ်ထမုဲင်ꩻထွာ၊ ( ခ ) အလျားအခွꩻနဝ်ꩻ ထွာလာဆန်ꩻနဲ့/ လာလောင်းနဲ့။
၈။ မတကဘတ္တဝတ္ထုဇာတ်အလꩻ-
(က) ဗဲကငဗာႏထာꩻ ( ခ ) ကငွိုးဗာႏထာꩻအကျောင်ꩻ ( ဂ ) မာꩻသီဝင်ꩻသက် ကရဲဉ်ꩻပင်သွမ်ꩻနဝ်ꩻ အကျိုꩻစီꩻပွာꩻ အဝ်ႏနေဟောင်း?
၉။ အာယာစိတဘတ္တဝတ္ထုကို ကလꩻအီသတိꩻ-
(က) အမုဲင် (၁)၊ ( ခ ) အမုဲင် (၂)ဖုံႏနဝ်ꩻ တဲမ်းနယ်လို့လို့လုဲင်း။
၁၀။ နဠကပါနဇာတ်ဝတ္ထုကို ကလꩻအီထာꩻသေတရာꩻ-
(က) အမုဲင် (၁)၊ ( ခ ) အမုဲင် (၂) ( ဂ ) ကဗျာ အမုဲင်(၂)ဖုံႏနဝ်ꩻ တဲမ်းနယ်သွော့လုဲင်း ။
ငေါဝ်းရီလွူꩻခန်ꩻ အဖြေႏမဲဉ်ႏ
၁။ (၁) အုံဗာႏကျောင်ꩻတခြာကို အုံကျောင်ꩻဒုံထျꩻလꩻတဝ်း
(၂) တုံꩻဗာႏသွမ်ꩻ၊ ဝင်ꩻကပင်ꩻလူႏနဝ်ꩻ ထူႏသွုံꩻလꩻတဝ်း
(၃) တွမ်ဗာႏပံႏသကူႏ၊ ထူႏဝင်ꩻကလူႏသင်္ကန်ꩻနဝ်ꩻ လꩻတဝ်း
(၄) အုံဗာႏသေင်ႏဆꩻလ၊ အုံကျောင်ꩻကိုလꩻတဝ်း
(၅) သုံꩻစဉ်ႏထလꩻတဝ်း။
၂။ (က) ဗွေႏဥပါလိ ( ခ ) ဗွေႏကုမာရကဿပ။
၃။ (က) ဇေႏတဝွန်ႏကျောင်ꩻ ( ခ ) ရဟန်ꩻဖြား ( ဂ ) အမာꩻလီချောက်ချာ။
၄။ (က) သာဝတ္ထိခမ်း ( ခ ) ခွန်တိဿ ( ဂ ) ရာႏဇဂျိုဟ်ႏခမ်း (ဃ) ပျꩻဆန္ဒ အုံမအာဟာႏရနွုတ်ꩻနီꩻ
( င ) ပါꩻမူႏခတ်ꩻ ချောက်လꩻ။
၅။ (က) ရဟန်ꩻနုတ်ꩻ ( ခ ) ချို့ꩻပေႏနုတ်ꩻ ( ဂ ) မော့ꩻဒါႏထာꩻဒုက္ခ။
၆။ (က) ကောသမ္ဗီႏခမ်း ( ခ ) ကျောင်ꩻတဆီꩻခြာ ( ဂ ) ရာဟုလာႏ (ဃ) ပေါႏလိုꩻလိန်ႏမာႏ၊ ပေါႏလိုႏနာႏငဝ်း၊ ပေါႏလိုꩻလွိုတဝ်း စီꩻကန်ꩻဥပဒေႏ၊ ပေါႏလိုꩻထိန်ꩻသေႏသေႏ သီႏလသိက္ခာႏနဝ်ꩻ ဝင်ꩻကီႏညိုႏငါႏ၊ ဝင်ꩻအံႏဖြာႏမွေးစွဉ်ႏ။
၇။ (က) ကွပ်တလီꩻတဲင် အလျားအခွꩻထွာ၊
( ခ ) တလီꩻမဉ်ႏလွဉ် လာဆန်ꩻတဲ့ လာဆန်ꩻခိန်ႏနဝ်ꩻခွꩻ၊ တလီꩻမဉ်ႏလွဉ် လာလောင်းတဲ့ လာလောင်းခိန်ႏနဝ်ꩻခွꩻ။
၈။ (က) ဗဲကငဗာႏထာꩻအကျောင်ꩻ-
ဟန်ႏနီꩻယိုနဝ်ꩻ ခွေဖြော်ဝဋ်ဇာတ်ကရီး၊ ခွေဖေႏနီးမော့ꩻလဲင်ႏ လုမ်းသွူ၊ ခွေအီႏလွစ်ထိုꩻသွူ ဆင်ꩻရယ်ꩻဒုက္ခတဲင် ခွေငဗာႏထာꩻ။
( ခ ) ကငွိုးဗာႏထာꩻအကျောင်ꩻ-
ယိုခါနောဝ်ꩻ နာꩻသံးအီႏမာꩻသီခွေတဲင် နာꩻအီႏခံႏဗာႏ သီလွဉ်ꩻ နာꩻငွဉ်ꩻအီႏတပစ်ꩻဗာႏထာꩻနုဲင်းခွေ ပဉ်ဘဝငတ်ꩻရျာꩻ၊ ခွေယူႏယူႏနောဝ်ꩻ သညင်ꩻငါႏနာꩻတွော့ꩻ ခွေငွိုးဗာႏထာꩻ။
( ဂ ) အကျိုꩻစီꩻပွာꩻအဲဉ်ထဝ်း။
၉။ (က) မာꩻသီသတ္တဝါႏတဲင် ကတင်ႏဒါႏလူꩻ၊ ကပူႏဇောႏဒါႏလူꩻနဝ်ꩻ အကျိုꩻအဲဉ်ထဝ်း၊
( ခ ) မာꩻသီဝင်ꩻသက် ကဆောင်ႏရွက် တင်ႏလူꩻနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ လိုꩻမွိုက်သီး ထာꩻမာꩻတန်ဒျာႏ။
၁၀။ (က) ကိစ္စအမျိုꩻမုဲင်ꩻတဲ့ယဝ်း နေးတွမ်ႏဉာဏ်ႏ မဉ်ႏမာꩻဆင်ႏဆင်ႏချင်ႏချင်ႏနဝ်ꩻ မော့ꩻတဝ်းအန္တရာယ်ႏ၊
( ခ ) ဆရာႏမွိုးဖါ လိုꩻဖြားလိုꩻတန် ကသွဉ်သင် ကဆွုံꩻမꩻအတွိုင်ꩻ ဟဝ်နာႏငါႏ၊
( ဂ ) လောင်ꩻတောႏစခါ - ယို့ထွာဖိုဗာႏ
ထွာယို့တန်ကဲႏ - နားလယ်ႏလွိုပါꩻ
ဖြွုမ်းထောင်ꩻအူဖြောင် - အုံကောင်စုတ်ꩻဒျာႏ
ဘီလူꩻဖြား - သꩻလျား ထွိုင်ႏသဲင်ꩻချာ။
ငေါဝ်းရဲပ်နိဂုံးကဗျာ
၁။ သွဉ်ဒါႏထွူခါ - သဲင်ꩻချာရပ်ရာႏ
သွဉ်ဖေႏဝင်ꩻနော - ကူꩻကောအမျာꩻ
နီဒါႏဝင်ꩻသေ - မဲ့လေချမ်ꩻသာႏ
ယိုဆုဲင်ꩻတာႏ - ယံငါႏ တွိုႏပန်ငါ။
၂။ သွဉ်ဒါႏထွူခါ - သဲင်ꩻချာရပ်ရာႏ
သွဉ်ဖေႏဝင်ꩻဩ - ကူꩻကောအမျာꩻ
နီဒါႏဝင်ꩻသေ - မဲ့လေချမ်ꩻသာႏ
ယိုဆုဲင်ꩻတာႏ - ယံငါႏ တွိုႏပန်ငါ။
၃။ ဇာတ်တွယ်ꩻဝတ္ထု - လွဉ်စုသွဉ်ထင်ႏ
ကထင်ႏသွဉ်ဒါႏ - သံဃာႏခွန်နင်ꩻ
နမ်းယိုတွမ်ႏသꩻ - ငိမ်ꩻခွꩻသွိုꩻသွင်ႏ
သွံချမ်ꩻသာႏ - လꩻဗာႏ ဗွန်ပီဝင်ꩻ။
၄။ ဇာတ်တွယ်ꩻဝတ္ထု - တဲမ်းစုထေထင်ႏ
ကောသွဉ်ဖေႏဒါႏ - ဆရာႏသွူရင်ꩻ
နမ်းယိုတွမ်ႏသꩻ - ငိမ်ꩻခွꩻသွိုꩻသွင်ႏ
သွံချမ်ꩻသာႏ - လꩻဗာႏ ဗွန်ပီဝင်ꩻ။
ငေါဝ်းရဲပ်နိဂုံးတွမ်ႏ ငေါဝ်းဆုꩻတောင်ꩻ
ကတဲမ်းဖေႏဒါႏ "ဇာတ်ဝတ္ထု - အမုဲင်(၂)"ယိုတဲ့ ထွူဖျင်လဲဉ်းသွူ။
ကွပ်နောဝ်ꩻမꩻ ကထင်ႏလွဉ် ကသွဉ်ဗာႏ ကလꩻဒါႏ ထာꩻသေတရာꩻယိုအတွိုင်ꩻ နီတွက်ဝင်ꩻတာႏ ချမ်ꩻသာႏကထွာအီ အချက်ဖုံႏနဝ်ꩻ လွောက်ꩻနာႏကျင်ꩻသွုံꩻလွေꩻသွော့ ပငါပရာꩻ။
မဉ်ႏလွောက်ꩻနာႏ ကျင်ꩻသွုံꩻလွေꩻနုဲင်းနဝ်ꩻမꩻ လိုꩻချမ်ꩻသာႏ၊ လူꩻချမ်ꩻသာႏ၊ နိဗ္ဗာန်ႏချမ်ꩻသာႏ ချမ်ꩻသာႏယိုသွံပါꩻ ကျိုꩻစာꩻအလွိုက် ထွိုက်ရာꩻလꩻဗာႏနဝ်ꩻသွူ။
ဇာတ်ဝတ္ထုသွဉ်ထူႏ ခိုမူႏခွန်နင်ꩻ ဗွေႏစင်ꩻဗွေႏသျင်ႏ ထွူအောင်ႏမျင်ႏလဲဉ်းသွူတဲင် ခြွိုင်ႏခြွိုင်ႏသန်ꩻသန်ꩻ ချမ်ꩻချမ်ꩻသာႏသာႏ ကသေကဒါႏအတွိုင်ꩻ လွောက်ꩻနာႏထူႏသွုံꩻနွောင်ꩻထွူတွော့ꩻ ချမ်ꩻသာႏသွံပါꩻ ကမဉ်လꩻရာꩻအတွိုင်ꩻ မွိုင်မွိုင်ခွꩻသꩻ ယံကလꩻလွသွော့ စွုမ်ႏပီးစွုမ်ႏပါꩻ စွုမ်ႏဖြီးစွုမ်ႏဖြာꩻ ပငါပရာꩻကွိုနဲ သွဉ်တန်ꩻကထင်ႏ ဗွေႏသျင်ႏဗွေႏစင်ꩻ ခွန်နင်ꩻသီးယာဟွေး။
ဗွေႏဗွန်-ကောဝိဒ
ဇဝနာရာမ-သီႏသဲင်ႏ
၁၃၆၆-ဗာႏ၊ ဒဲဉ်သီႏလာဗွေနီꩻ
ကတဲမ်းဇာတ်ဝတ္ထု အမုဲင် (၂)ယိုနဝ်ꩻ
ထွားအာႏကွိုꩻ ပိဋကတ်ကျမ်ꩻဂန်ႏ လယိုဖုံႏသွူ။
၁။ ဇာတကဋ္ဌကထာ (ဧကနိပါတ်)
၂။ ငါးရာငါးဆယ်ဇာတ်ဝတ္ထု (ပထမအုပ်) (ညောင်ကန်ဆရာတော်ဘုရားကြီး-ရေး)
၃။ စရိယာပိဋကဋ္ဌကထာ
၄။ မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ ပါဠိတောႏ
၅။ မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ မြန်မာပြန်
၆။ မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသဋ္ဌကထာ


ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ