open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ဘေꩻသွံစွိုးမွိုးပိုကယ်ႏလꩻတဝ်း

**"ဘယသုတ် (ဘေꩻမျိုꩻသွံစွိုး၊ မွိုးပို ကယ်ႏလို့ဝင်ꩻလꩻတောဝ်း)"**

"ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
'မွိုးတဲ့ ကယ်ႏပိုလꩻတဝ်း၊ ပိုတဲ့ ကယ်ႏမွိုးတလꩻတဝ်း'နဝ်ꩻ အဝ်ႏသွံမျိုꩻ၊ သွံမျိုꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ-
၁။ မေႏခိုးဒုံ၊ မေႏခိုးဝေင်ꩻတဲင် ငမ်းထာꩻသီတွော့ꩻ နီလွင်း၊ ဝင်ꩻလွင်း၊ မွိုးဖေႏကလွင်းဗာႏမွုန်း ပိုကယ်ႏလꩻတဝ်း၊ ပိုဖေႏကလွင်းဗာႏမွုန်း မွိုးကယ်ႏလꩻတဝ်း၊ လွင်းဗာႏမေႏအန္တရာယ်ႏ ပငါပရာꩻ၊ ယိုနောဝ်ꩻ 'ပဌမ အမာတာပုတ္တိကာ-ဘေꩻရန်ႏ'နောဝ်ꩻသွူ။

၂။ တလီꩻသန်၊ ခမ်းလော့တန်၊ ထီမွူး၊ ထီအီထိုꩻလိုꩻဖုံႏ၊ ခွေလွင်း၊ နာꩻလွင်း၊ မွိုးဖေႏကလွင်းဗာႏမွုန်း ပိုမာꩻဖေႏဒါႏတဝ်း၊ ပိုဖေႏကလွင်းဗာႏမွုန်း မွိုးမာꩻဖေႏဒါႏတဝ်း၊ လွင်းဗာႏထီအန္တရာယ်ႏ ပငါပရာꩻ၊ ယိုနောဝ်ꩻ 'ဒုတိယအမာတာပုတ္တိက-ဘေꩻရန်ႏ'နောဝ်ꩻသွူ။

၃။ စူခွုမ်လက်နက်သား နိစ္စက်လိုꩻဒုံ၊ နိစ္စက်လိုꩻဝေင်ꩻ၊ ထူႏသီမ်ꩻတခြိုꩻ၊ ထူႏထိုꩻဥစ္စာႏ၊ ခွေလွင်းဗာႏ၊ နာꩻလွင်းဗာႏ တစွိုꩻတွမ်ႏတစွိုꩻ တွိုက်ꩻခꩻလို့ဝင်ꩻ၊ ခွန်နင်ꩻ ငမ်းတနတ်တရာႏဗာႏ၊ နေးအာႏလွင်းညာꩻ၊ လဲဉ်းဖြာꩻထွောင်းထွောင်း၊ မွိုးဖေႏကလွင်းဗာႏမွုန်းနဝ်ꩻ ပိုရဲးခါꩻဖေႏဒါႏတဝ်း၊ ပိုဖေႏကလွင်းဗာႏမွုန်းနောဝ်ꩻတဲ့ မွိုးရဲးခါꩻဖေႏဒါႏတဝ်း၊ လွင်းဗာႏလိုꩻကုဲင်အန္တရာယ်ႏ၊ ဖင်းဗာႏလက်နက် အန္တရာယ်ႏ ပငါပရာꩻ၊ ယိုနောဝ်ꩻ 'တတိယ အမာတာပုတ္တိက-ဘေꩻရန်ႏ'နောဝ်ꩻသွူ။

ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
မေႏခိုးဒုံ မေႏခိုးဝေင်ꩻတဲ့ ခွေလွင်းနာꩻလွင်းခိန်ႏနဝ်ꩻနဝ်ꩻ အမွိုးလောႏကယ်ႏအပို၊ အပိုလောႏကယ်ႏအမွိုးနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ညညတလဲင်ႏ အဝ်ႏနွောင်ꩻနေက၊
တလီꩻသန်၊ ခမ်းလော့တန်တဲင် သေင်ႏဝꩻ ထီအီခြွဉ်ႏ၊ ခွေလွင်းနာꩻလွင်း အခိန်ႏနဝ်ꩻနဝ်ꩻ အမွိုးလောႏကယ်ႏအပို၊ အပိုလောႏကယ်ႏအမွိုးနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ညညတလဲင်ႏ အဝ်ႏနွောင်ꩻဒျာႏ၊
စူခွုမ်လက်နက်သားနိစ္စက်၊ တွိုက်ꩻနက်လို့ဝင်ꩻတဲင် ဒုံသားရပ်သားဖုံႏ ခွေလွင်းနာꩻလွင်း အခိန်ႏနဝ်ꩻနဝ်ꩻ အမွိုးလောႏကယ်ႏအပို၊ အပိုလောႏကယ်ႏအမွိုးနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ညညတလဲင်ႏ အဝ်ႏဒါႏနေနေ။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
ကထင်ႏတွိုႏ 'ထာꩻဖြားဒုက္ခ၊ ထာꩻဆာယပ်ꩻခုဲင်ႏ၊ ထာꩻသီဘေꩻရန်ႏ'ယိုနဝ်ꩻ အမွိုးကယ်ႏအပို၊ အပိုကယ်ႏအမွိုးနဝ်ꩻ မုဲင်ꩻခါခန်းတဲ့ယဝ်း တလꩻနွောင်ꩻတဝ်း၊
ယူႏစ့ꩻမွိုင်- မွိုးဆာဖေႏပို၊ မွိုးသီဖေႏပို၊ မွိုးနဝ်ꩻ ဖြားမွုန်း၊ ဆာမွုန်း၊ သီမွုန်း၊ ပိုဖြားဖေႏဒျာႏ၊ ပိုဆာဖေႏဒျာႏ၊ ပိုသီဖေႏဒျာႏနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ တလꩻတဝ်းလာꩻလာꩻနောဝ်ꩻသွူ။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
မွိုးမွိုးပိုပို ဖေႏကလွစ်လꩻ ထာꩻဖြား ထာꩻဆာ ထာꩻသီနဝ်ꩻ- နေးတွမ်ႏ 'ထာꩻဒေါ့ꩻမဲဉ်ႏမွေး၊ ထာꩻမာꩻမဲဉ်ႏမွေး၊ လွူးနမ်းကြောင်းစင်မွေး၊ ကျိုꩻစာꩻမဲဉ်ႏမွေး၊ အွဉ်ႏသတိꩻမဲဉ်ႏမွေး၊ သꩻစွူမဲဉ်ႏမွေး၊ ထာꩻယူႏမဲဉ်ႏမွေး၊ သေလွဉ်ꩻမဲဉ်ႏမွေး'တဲင် ထူႏခွုမ်တွမ်ႏ မဂ္ဂင်ႏတရာꩻဖုံႏနဝ်ꩻသွစ်ꩻပါꩻ၊ မဉ်ႏအားထွုတ်မွေးတရာꩻ၊ မဉ်ႏထွာရဟန္တာႏနဝ်ꩻမꩻ ဘဝသွတ်ꩻထွူ၊ ကွုတ်ထဲင်းဒွုမ်၊ ဖြားဗာႏဒွုမ်၊ ဆာဗာႏဒွုမ်၊ သီဗာႏဒွုမ်နောဝ်ꩻသွူ။
### အာႏကွိုꩻ
မက်မန်းခရဲင်ႏ

**မက်မန်းခရဲင်ႏ** ( ဖြဝ်ꩻ: မၢၵ်ႇမင်၊ ၸႄႈတွၼ်၊ အိန်းကလေက်: Matman District ) ယို ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ အခဝ်ထင်ꩻ ဝနမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻတွိုင်ꩻကို ခရဲင်ႏတဗာႏဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ အဝ်ႏဒျာႏ ထိုထဲင်းပင်ႏလယ်ႏ ထီခိုႏဆꩻကီ ပေပေါင်ꩻ ၄၁၉၆ (၁၂၇၉ မီတာ) ကိုနဝ်ꩻသွူ။ ခရဲင်ႏရွုမ်ꩻနဝ်ꩻအဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻမက်မန်းကိုသွူ။ မက်မန်းခရဲင်ႏကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏမက်မန်း၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏပင်သင်ꩻတောမ်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏနားဖန်းဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻသိုမ်ဝေင်ꩻနယ်ႏသွူ။ မက်မန်းခရဲင်ႏအကို ၂၀၁၄ နေင်ႏ မွူးကွို့ꩻနာꩻစာႏရင်ꩻအလꩻ  လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၂၁၅,၆၄၈ ဖြာꩻဒျာႏသွူ။

## ဝေင်ꩻနယ်ႏ တောမ်ႏ ဝေင်ꩻဖုံႏ
**ဝေင်ꩻနယ်ႏမက်မန်း
***ဝေင်ꩻမက်မန်း
**ဝေင်ꩻနယ်ႏနားဖန်း
***ဝေင်ꩻနားဖန်း
**ဝေင်ꩻနယ်ႏပင်သင်ꩻ
***ဝေင်ꩻပင်သင်ꩻ(ပင်ခမ်ꩻ)
***ဝေင်ꩻမန်ကန်
***ဝေင်ꩻဝေင်းကောင်

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုခရဲင်ႏဖုံႏ
မကွေးတွိုင်ꩻဒေႏသတန်

**မကွေးတွိုင်ꩻဒေႏသတန်** (မန်း: မကွေးတိုင်းဒေသကြီး) (အဲင်းကလေတ်: Magway Region (Or) Magwe Region၊ မိဉ်ꩻကရီးခါ− မကွေးတွိုင်ꩻ) ယို ထွာဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ ခမ်းထာႏဝကို ကအဝ်ႏဒါႏ အိုပ်ချုတ်ရေꩻဟံႏနယ်ႏ တဖြုံႏဒျာႏသွူ။ မကွေးတွိုင်ꩻဒေႏသတန်ယို မျန်မာခမ်းထီ တွိုင်ꩻဒေႏသတန် ၇ ဗာႏအကို ဧရိယာႏဟံႏနယ်ႏအဲဉ်ႏလုဲင်းအဝ်ႏ ၄၄,၈၂၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၇,၃၀၆ စတုရန်းမဲင်ႏ)တဲင် ထွာဒုတိယအတန်သွတ်ꩻ တွိုင်ꩻဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻတန်ယို ထွာဒျာႏ ဝေင်ꩻမကွေး နဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻပခုက္ကူယိုနဝ်ꩻ တွိုင်ꩻဒေႏသတန်ကို ထွာဒျာႏ အတန်သွတ်ꩻဝေင်ꩻတွမ်ႏ လွိုင်ႏကွုန်ꩻသွတ်ꩻဝေင်ꩻဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ မကွေးတွိုင်ꩻဒေႏသတန်ကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဧရာႏဝတီႏတထာ (ပခုက္ကူ)ယို မျန်မာခမ်းထီကို ထွာအဆွာꩻသွတ်ꩻ တထာ ဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။

မကွေးတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ဝေင်ꩻနယ်ႏယေနံဆျောင်း တောမ်ႏ ဆျောက်ဖုံႏကိုနဝ်ꩻ ယေနံတောမ်ႏ သဘာဝဓာ်လူး(ဓာတ်ငွေ့)ဖုံႏ အဝ်ႏထန်ႏနဝ်ꩻသွူ။ ဒေႏသထန်ႏကွန်ႏဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဗေဟံႏ၊ ထေင်၊ ကဝ်ႏလာ၊ ဗာႏအမျိုꩻမျိုꩻ၊ ဟန်ႏသိဉ်ဟန်ႏလာႏ၊ ဗွူဟူ၊ ခေါက်ခယ်ႏ(ပြောင်ႏ)၊ နွေႏသိဉ်ဖျူကြွန်၊ သေင်ႏမုဲင်းသက်ꩻတောမ်ႏ သေင်ႏဆွော့ꩻသေင်ႏယံဖုံႏ၊ ဝါႏအစွိုးစွိုးဖုံႏဒျာႏသွူ။ စက်မှုစက်ယုင်ႏဖုံႏလဲ့ အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။

## အိုပ်ချုတ်ရေꩻတောမ်ႏဟံႏနယ်ႏ
### ဝေင်ꩻတန်
မကွေးတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ဝေင်ꩻတန်နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဝေင်ꩻမကွေး သွူ။ ဝေင်ꩻပခုက္ကူ၊ ဝေင်ꩻအောင်လံ၊ ဝေင်ꩻတောင်တွီးစီး၊ ဝေင်ꩻချောက် ဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာအရေꩻတန်ဝေင်ꩻဖုံႏဒျာႏသွူ။

### အိုပ်ချုတ်ရေꩻ

### ထေမာꩻဥပဒေႏ

### တရာꩻစီႏရင်ꩻရေꩻ

### ခရဲင်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏ၊ ဝေင်ꩻ၊ ရပ်ကွက်(ပေါက်)၊ အွိုင်ႏ၊ ဒုံဖုံႏ
#### ခရဲင်ႏ

မကွေးတွိုင်ꩻဒေႏသတန်ကို ခရဲင်ႏအဝ်ႏ(၇)ဗာႏသွူ။
# မကွေးခရဲင်ႏ
# ချောက်ခရဲင်ႏ
# တယဲတ်ခရဲင်ႏ
# အောင်လံခရဲင်ႏ
# မိဉ်းဗူးခရဲင်ႏ
# ပခုက္ကူခရဲင်ႏ
# ဂန်းဂေါးခရဲင်ႏ

#### ခရဲင်ႏကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ

#### တင်ႏသျာꩻဒါႏ ဝေင်ꩻတောမ်ႏ ဒုံတန် အလင်ဖုံႏ

မကွေးတွိုင်ꩻဒေႏသတန်ကိုနဝ်ꩻ လွောင်ႏဗူႏခါꩻတောမ်ႏ ခရဲင်ႏ ၇ ခရဲင်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏ ၂၆ ဝေင်ꩻနယ်ႏ၊ ဝေင်ꩻ ၃၂ ဝေင်ꩻ၊ ရပ်ကွက်(ပေါက်) ၁၉၉ ကွက်၊ ဒုံခြွောန်း
၄၇၈၈ ဒုံသွူ။

## လိုꩻဖြာꩻ

၂၀၁၄ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ မကွေးတွိုင်ꩻကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွောန်းအဝ်ႏ ၃.၉ သန်း သွူ။ 

## ပညာႏ​ရေꩻ
# မကွေးတက္ကသိုလ်ႏ
# မကွေးတသီႏတက္ကသိုလ်ႏ
# ခြွိုင်ႏသန်ꩻရေꩻတက္ကသိုလ်ႏ
# အနယ်ꩻပညာႏတက္ကသိုလ်ႏ(မကွေး)
# ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်ႏ(မကွေး)
# မကွေးပညာႏရေꩻကေားလေက်
# ပခုက္ကူတက္ကသိုလ်ႏ
# ပခုက္ကူပညာႏရေꩻဒီဂရီကေားလေက်
# အနယ်ꩻပညာႏတက္ကသိုလ်ႏ(ပခုက္ကူ)
# ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်ႏ(ပခုက္ကူ)
# ယေနံဆျောင်းတက္ကသိုလ်ႏ
# အစိုႏရစက်မှုလက်မှုသိပ္ပံ(ယေနံဆျောင်း)
# အစိုႏရစက်မှုလက်မှုသိပ္ပံ(မကွေး)
# အစိုႏရစက်မှုလက်မှုသိပ္ပံ (ချောက်)
# အစိုႏရစက်မှုလက်မှုသိပ္ပံ (တယဲတ်)
# အစိုႏရစက်မှုလက်မှုသိပ္ပံ (ဂန်းဂေါး)
# အစိုႏရစက်မှုလက်မှုသိပ္ပံ (ပခုက္ကူ)

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:မျန်မာခမ်းထီကိုတွိုင်ꩻဒေႏသတန်ဖုံႏ
မဂ္ဂင်ႏသွစ်ꩻပါꩻ လိုꩻလစ်ꩻဖြာꩻ

**"အဋ္ဌင်္ဂိကသုတ် (မဂ္ဂင်ႏသွစ်ꩻပါꩻ-လိုꩻလစ်ꩻဖြာꩻ)"**
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
၁။ အသပ္ပုရိသ - လိုꩻမျတ်
၂။ အသပ္ပုရိတရ - ယွုတ်ကယ်ꩻလဲဉ်းက လိုꩻယွုတ်
၃။ သပ္ပုရိသ - လိုꩻမျတ်
၄။ သပ္ပုရိသတရ - မျတ်ကယ်ꩻလဲက်းက လိုꩻမျတ်
အစ်ႏလစ်ꩻမျိုꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
၁။ လောကကိုယို လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ 'မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကော-ထာꩻသေ(ယူႏ)မာႏ၊ မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပေါ-ထာꩻကျံႏမာႏ၊ မိစ္ဆာဝါစာ-ငေါဝ်းမာႏ၊ မိစ္ဆာကမ္မန္တော-ထာꩻမာꩻမာႏ၊ မိစ္ဆာအာဇီဝေါ- လွူးနမ်းမာႏ၊ မိစ္ဆာဝါယာမော-ထာꩻကျိုꩻစာꩻမာႏ၊ မိစ္ဆာသတိ-အွဉ်ႏသတိꩻမာႏ၊ မိစ္ဆာသမာဓိ-သꩻစွူမာႏ'၊ ပါꩻယိုနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻဗာႏ'လိုꩻယွုတ်'နဝ်ꩻသွူ။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
၂။ လောကကိုယို လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ 'ဝွေꩻနမ်းတဲ့ ထာꩻသေမာႏ၊ ထာꩻကျံႏမာႏ၊ ငေါဝ်းမာႏ၊ ထာꩻမာꩻမာႏ၊ လွူးနမ်းမာႏ၊ ထာꩻကျိုꩻစာꩻမာႏ၊ အွဉ်ႏသတိꩻမာႏ၊ သꩻစွူမာႏ'၊ ဝင်ꩻတဲ့ ဖေႏကမာႏနုဲင်းဝွေꩻနောဝ်ꩻ ဝွေꩻမာꩻမာႏ၊ ဝွေꩻထွဉ်ႏလွုမ်ꩻကာႏတဝ်း ဝင်ꩻတဲ့ ဖေႏကမာႏတဲင် ဝွေꩻမာꩻ၊ ဝွေꩻထွဉ်ႏတွော့ꩻ ပါꩻယိုနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻဗာႏ 'ယွုတ်ကယ်ꩻလဲဉ်းက လိုꩻယွုတ်'နောဝ်ꩻသွူ။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
၃။ လောကကိုယို လိုꩻယင်ဟန်ႏနောဝ်ꩻ 'သမ္မာဒိဋ္ဌိကော-ထာꩻသေ (ယူႏလွဉ်ꩻ)မဲဉ်ႏမွေး၊ သမ္မာသင်္ကပ္ပေါ-နုဲင်းမုဲင်ꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻ(ကျံႏ)လွဉ်ꩻမဲဉ်ႏမွေး၊ သမ္မာဝါစာ-ဒေါ့ꩻငေါဝ်းမဲဉ်ႏမွေး၊ သမ္မာကမ္မန္တော-ထာꩻမာꩻမဲဉ်ႏမွေး၊ သမ္မာအာဇီဝေါ- လွူးနမ်းမဲဉ်ႏမွေး(အပဲ့စ်ကင်ꩻမွေး)၊ သမ္မာဝါယာမော-ထာꩻကျိုꩻစာꩻမဲဉ်ႏမွေး၊ သမ္မာသတိ-အွဉ်ႏသတိꩻမဲဉ်ႏမွေး၊ သမ္မာသမာဓိ-သꩻစွူမဲဉ်ႏမွေး'၊ ဝွေꩻယိုနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻဗာႏ'လိုꩻမျတ်'နောဝ်ꩻသွူ။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- 
၄။ လောကကိုယို လိုꩻယင်ဟန်ႏနောဝ်ꩻ 'ဝွေꩻနမ်းတဲ့ ထာꩻသေ (ယူႏလွဉ်ꩻ)မဲဉ်ႏမွေး၊ ဝင်ꩻတဲ့ ဖေႏကသေ(ယူႏလွဉ်ꩻ)မဲဉ်ႏမွေးနဝ်ꩻ ဝွေꩻမာꩻ၊ ဝွေꩻထွဉ်ႏ၊ ဝွေꩻနမ်းတဲ့ နုဲင်းမုဲင်ꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻ(ကျံႏ)လွဉ်ꩻမဲဉ်ႏမွေး၊ ဝင်ꩻတဲ့ ဖေႏနေးကမဲဉ်ႏမွေးနုဲင်းနုဲင်းနဝ်ꩻ ဝွေꩻမာꩻ၊ ဝွေꩻထွဉ်ႏ၊ ဝွေꩻနမ်းတဲ့ ဒေါ့ꩻငေါဝ်းမဲဉ်ႏမွေး၊ ဝင်ꩻတဲ့ ဒေါ့ꩻငေါဝ်း ဖေႏနေးကမဲဉ်ႏနဝ်ꩻ ဝွေꩻမာꩻ၊ ဝွေꩻထွဉ်ႏ၊ ဝွေꩻနမ်းတဲ့ ထာꩻမာꩻမဲဉ်ႏမွေး၊ ဝင်ꩻတဲ့ ထာꩻမာꩻဖေႏကမဲဉ်ႏမွေးနဝ်ꩻ ဝွေꩻမာꩻ၊ ဝွေꩻထွဉ်ႏ။ ဝွေꩻနမ်းတဲ့ လွူးနမ်းမဲဉ်ႏမွေး၊ ဝင်ꩻတဲ့ လွူးနမ်းဖေႏကမဲဉ်ႏမွေးနဝ်ꩻ ဝွေꩻမာꩻ၊ ဝွေꩻထွဉ်ႏ၊ ဝွေꩻနမ်းတဲ့ ထာꩻကျိုꩻစာꩻမဲဉ်ႏမွေး၊ ဝင်ꩻတဲ့ ထာꩻကျိုꩻစာꩻဖေႏကမဲဉ်ႏမွေးနဝ်ꩻ ဝွေꩻမာꩻ၊ ဝွေꩻထွဉ်ႏ၊ ဝွေꩻနမ်းတဲ့ အွဉ်ႏသတိꩻမဲဉ်ႏမွေး၊ ဝင်ꩻတဲ့ အွဉ်ႏသတိꩻဖေႏကမဲဉ်ႏမွေးနဝ်ꩻ ဝွေꩻမာꩻ၊ ဝွေꩻထွဉ်ႏ၊ ဝွေꩻနမ်းတဲ့ သꩻစွူမဲဉ်ႏမွေး၊ ဝင်ꩻတဲ့ သꩻဖေႏကစွူမဲဉ်ႏမွေးနဝ်ꩻ ဝွေꩻမာꩻ၊ ဝွေꩻထွဉ်ႏ'ဝွေꩻယိုနဝ်ꩻ ရိုꩻဗာႏ'မျတ်ကယ်ꩻလဲဉ်းက လိုꩻမျတ်'နဝ်ꩻသွူ။(သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ စတုက္ကနိပါတ်၊ အဋ္ဌင်္ဂိကသုတ်)
### အာႏကွိုꩻ
မင်္ဂလဇာတ်

**"မင်္ဂလဇာတ်"**
ထွားသွဉ်ဟော်ꩻကျပ် 'မင်္ဂလဇာတ်'ယိုတဲင် **"ကလꩻအီသတိꩻ၊ ကလꩻအီပညာႏ၊ ကလꩻဒါႏ ထာꩻသေတရာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ"**

၁။ ထီႏတွိုင်ꩻ၊ ဟွုန်တွိုင်ꩻ၊ မော့ꩻတွိုင်ꩻအဟဝ်နဝ်ꩻ ရိုꩻမင်္ဂလာႏဟဝ်၊ ထီႏဟွုန်မော့ꩻအကုဲင်နဝ်ꩻ ရိုꩻအတိတ်ဟောဝ်တဝ်း၊ ရိုꩻနိမိတ်ဟောဝ်တဝ်းနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ တမွေးတဝ်း၊ လိုႏယူႏတဝ်းနုဲင်းနဝ်ꩻ-

၂။ သူႏတောႏကောင်ꩻသီးနဝ်ꩻ လောဘ-စတဲင် ကိလေႏသာႏတသာ ဖေႏကထွာအာလꩻမွုန်းတွော့ꩻ အအံႏအအွꩻ အကွဉ်အကꩻဖုံႏယို နုဲင်းနုဲင်းမꩻ နုဲင်းနဝ်ꩻမꩻ လွိုက်တဝ်း၊ ကမ်းဒျာႏကထွိုက်ရာꩻ-

၃။ ရဲအီကွို့ꩻ အလျားအခွꩻ၊ ဒို့ꩻခါꩻကွို့ꩻ ထာꩻဝင်ꩻသꩻလွုမ်ꩻ' ဘုရာꩻရဟန္တာႏသီး ယူႏနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် အရွုံႏအဗုဲင် အတကုဲင်တဲ့ယဝ်း၊ အယတဲ့ယဝ်း ကားကထွိုက်ရာꩻ၊ ကားကလꩻရာꩻ မာꩻဒျာႏနုဲင်းနောဝ်ꩻ-

၄။ ဘုရာꩻရဟန္တာႏသီးနောဝ်ꩻ ပယ်ႏလဲဉ်းလောဘ၊ ပုထုဇဉ်ႏ ရဟန်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ လိုႏပယ်ႏလောဘတဲင် ယိုနဝ်ꩻမလွိုက် ကထွိုက်လꩻရာꩻ လူႏခံႏအွꩻအံႏသွုံꩻဆောင်ႏဒျာႏနုဲင်းနဝ်ꩻ-

၅။ ထီႏတွိုင်ꩻ ဟွုန်တွိုင်ꩻ မော့ꩻတွိုင်ꩻအကုဲင်၊ ဗေင်ႏမင်းအကုဲင်၊ တျာႏဆေႏမေႏခိုး၊ စောက်အာႏဖြေင်ꩻ၊ ထွီႏမျောအူႏ၊ တဝတ်ꩻဖူႏ၊ လမ်းကီလမ်းလ၊ ကျောင်ꩻကီကျောင်ꩻလ၊ လင်းတဗွို့ꩻလမ်း၊ ထာꩻသားမီꩻ ဖင်းသော့ꩻဒုံ၊ ထုံတိုမောင်းပꩻ၊ သꩻဝꩻဟွုန်ငမ်း၊ ထင်းမင်္ဂလာႏ၊ ယူႏဒျာႏအတိတ်ကုဲင်၊ နိမိတ်ညမ်းနဝ်ꩻ မွေးတဝ်း၊ တထွာတဝ်း ထမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻအကျောင်ꩻ-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏသွူ။
### အာႏကွိုꩻ
မင်္ဂလသုတ်

‍   ပရိတ်တန် (၁၁) သုတ်အကို ပထမသွတ်ꩻ သုတ်တန်တသုတ်ဒျာႏသွူ။ ဗွေႏဗွန်လိတ်သွဉ်ကျောင်ꩻအကို သင်ပုန်းကြီးအရန်းမီႏထွူ   တလဲင်ႏချင်ꩻ   သွဉ်ဗာႏထွူ စွဉ်ႏလိတ်သွဉ်ခန်ꩻတခန်ꩻဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။    နီသွဉ်းသီးမျန်မာခမ်းထီကို ကျောင်ꩻပေ့ꩻခိန်ႏ ခမ်းသဲင်လာမီႏတွိုႏ အခေႏခံႏ   ကျောင်ꩻသားဖုံႏနဝ်ꩻ  ထင်ႏသွဉ်ထူႏလွဗာႏ  ဗွေႏဗွန်ကျောင်ꩻဖုံႏ၊  ဗုဒ္ဓကလျာဏယုဝအစွိုꩻစတဲင်   ဘာႏသာႏရေꩻအစွိုꩻအဗူႏသား   ကအွဉ်ငါဗွောင်လွေꩻဖေႏဒါႏ  အစွိုꩻအဗူႏသားထျꩻဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။  မီႏလေ့လာဒါႏ  ဗွေႏမျတ်ဖရာꩻ  ကမိန်းလဝ်းသေꩻခါꩻ   လိုꩻမုꩻဆဲင်ႏရာꩻ  အ    ကျင်ꩻစရိတ္တဖုံႏနဝ်ꩻ   အွဉ်ႏကုဲင်ခါꩻတလꩻတဝ်း  သုတ်တသုတ်ဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။



## မင်္ဂလသုတ်ပါႏဠိတောႏ
*၁။ ယံ မင်္ဂလံ ဒွါဒသဟိ၊စိန္တယိံသု သဒေဝကာ၊သောတ္ထာနံ နာဓိဂစ္ဆန္တိ၊အဋ္ဌတ္တိံ သဉ္စ မင်္ဂလံ။

*၂။ ဒေသိတံ ဒေဝဒေဝေန၊သဗ္ဗပါပဝိနာသနံ။သဗ္ဗလောက ဟိတတ္ထာယ၊မင်္ဂလံ တံ ပဏာမ ဟေ။

*၃။ ဧဝံ မေ သုတံ၊ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ၊ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ၊အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ။အထခေါ အညတရာ ဒေဝတာအဘိက္ကန္တာယ ရတ္တိယာ အဘိက္ကန္တ ဝဏ္ဏာကေဝလကပ္ပံ ဇေတဝနံ ဩဘာသေတွာယေန ဘဂဝါ၊ တေနုပသင်္ကမိ။ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ - အဘိဝါဒေတွာ။ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ။ဧကမန္တံ ဌိတာ ခေါ သာ ဒေဝတာဘဂဝန္တံ ဂါထာယ အဇ္ဈဘာသိ။

*၄။ ဗဟူ ဒေဝါ မနုဿာ စ၊မင်္ဂလာနိ အစိန္တ ယုံ။အာကင်္ခမာနာ သောတ္ထာနံ၊ဗြူဟိ မင်္ဂလ မုတ္တမံ။

*၅။ အသေဝနာ စ ဗာလာနံ၊ပဏ္ဍိတာနဉ္စ သေဝနာ။ပူဇာ စ ပူဇနေယျာနံ၊ဧတံ မင်္ဂလ မုတ္တမံ။

*၆။ ပတိရူပ ဒေသဝါသော စ၊ပုဗ္ဗေ စ ကတ ပုညတာ။အတ္တသမ္မာပဏိဓိ စ၊ဧတံ မင်္ဂလ မုတ္တမံ။

*၇။ ဗာဟုသစ္စ ဉ္စ သိပ္ပဉ္စ၊ဝိနယောစ သုသိက္ခိတော။သုဘာသိတာ စ ယာ ဝါစာ။ဧတံ မင်္ဂလ မုတ္တမံ။

*၈။ မာတာပိတု ဥပဋ္ဌာနံ၊ပုတ္တဒါရဿ သင်္ဂဟော။အနာကုလာ စ ကမ္မန္တာ၊ဧတံ မင်္ဂလ မုတ္တမံ။

*၉။ ဒါနဉ္စ ဓမ္မစရိယာ စ၊ဉာတကာနဉ္စ သင်္ဂဟော။အနဝဇ္ဇာနိ ကမ္မာနိ၊ဧတံ မင်္ဂလ မုတ္တမံ။

*၁၀။ အာရတီ ဝိရတီ ပါပါ၊မဇ္ဇပါနာ စ သံယမော။အပ္ပမာဒေါ စ ဓမ္မေသု၊ဧတံ မင်္ဂလ မုတ္တမံ။

*၁၁။ ဂါရဝေါ စ နိဝါတော စ၊သန္တုဋ္ဌိ စ ကတညုတာ။ကာလေန ဓမ္မဿဝနံ၊ဧတံ မင်္ဂလ မုတ္တမံ။

*၁၂။ ခန္တီစ သောဝစဿတာ၊သမဏာနဉ္စ ဒဿနံ၊ကာလေန ဓမ္မသာကစ္ဆာ၊ဧတံ မင်္ဂလ မုတ္တမံ။

*၁၃။ တပေါ စဗြဟ္မစရိယဉ္စအရိယာသစ္စာန ဒဿနံ၊နိဗ္ဗာန သစ္ဆိကိရိယာ စ၊ဧတံ မင်္ဂလ မုတ္တမံ။

*၁၄။ ဖုဋ္ဌဿ လောကဓမ္မေဟိ၊စိတ္တံ ယဿ န ကမ္ပတိ၊အသောကံ ဝိရဇံ ခေမံ၊ဧတံ မင်္ဂလ မုတ္တမံ။

*၁၅။ ဧတာဒိသာနိ ကတွာန၊သဗ္ဗတ္ထ မပရာဇိတာ။သဗ္ဗတ္ထ သောတ္ထိံ ဂစ္ဆန္တိ၊တံ တေသံ မင်္ဂလ မုတ္တမံ။

*မင်္ဂလသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:ပရိတ်တန်
မစ္ဆဇာတ်

**"မစ္ဆဇာတ်"**
ထွားသွဉ်ဟော်ꩻကျပ် 'မစ္ဆဇာတ်'ယိုတဲင် ကလꩻအီသတိꩻ၊ ကလꩻအီပညာႏ၊ ကလꩻဒါႏ ထာꩻသေတရာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ-

၁။ လိုꩻယံ အာႏဇာႏနီႏ၊ ပေါႏထီႏစွိုးခွိုꩻ မော့ꩻထာꩻဒုက္ခနောဝ်ꩻ နွို့ကယ်ႏဖေႏဒါႏလွဉ်းလွဉ်း၊

၂။ ငေါဝ်းသစ္စာႏနောဝ်ꩻ အစွန်ꩻထင်လဲဉ်းဝင်ꩻ၊

၃။ ငေါဝ်းသစ္စာႏနောဝ်ꩻ မာꩻလော့ဒါႏစွဉ်ႏခမ်း၊

၄။ လိုꩻသစ္စာႏသားနောဝ်ꩻ လူꩻသီးခန်းတဲ့ယောဝ်း ငမ်းဗာႏ၊ လွိုဝွေꩻသစ္စာႏလꩻတောဝ်း၊

၅။ ကွပ်လိုꩻသစ္စာႏသားတဖြာꩻတဲင် လိုꩻအမျာꩻသတ္တဝါႏ ချမ်ꩻသာႏလွဉ်ꩻအီ-စတဲင်နုဲင်းနောဝ်ꩻဖုံႏသွူ။

**အသင်္ကိယဇာတ်"**
ထွားသွဉ်ဟော်ꩻကျပ် 'အသင်္ကိယဇာတ်'ယိုတဲင် ကလꩻအီသတိꩻ၊ ကလꩻအီပညာႏ၊ ကလꩻဒါႏ ထာꩻသေတရာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ-

၁။ ပေါႏအုံရန်ႏသူႏခြာနောဝ်ꩻ အုံသတိꩻတိꩻ၊ အုံသွောင်သွောင်ဗာႏ၊

၂။ ပေါႏအုံသတိꩻတိꩻ၊ ပေါႏအုံသွောင်သွောင်နောဝ်ꩻ ရန်ႏသူႏကျမ်ႏတလꩻတောဝ်း၊

၃။ ရွဉ်ခံႏတခြိုꩻအဝ်ႏမꩻ ငမ်းသꩻဗာႏ တခွန်ꩻစွန်၊ ရန်ႏသူႏထူႏ၊

၄။ ရွဉ်ခံꩻတခြိုꩻ တအဲက်ထောဝ်းသားနောဝ်ꩻ အုံမုဲင်ꩻကိုကိုတဲ့ယောဝ်း ငမ်းဗာႏတောဝ်း စွန်တခွန်ꩻ-စတဲင်နုဲင်းနောဝ်ꩻဖုံႏသွူ။ 
### အာႏကွိုꩻ
မစ္ဆရိယကောသိယဝတ္ထု

**"၄၉။ ဂါႏထာႏပြန်ႏပအိုဝ်ႏခြေင်ခြေင်"**

တမူခေါင်ꩻနဝ်ꩻ ကဝ်ႏတုဲင်ယိုတဲ့နဝ်ꩻ၊ ယောင်ꩻဆင်ꩻအလွီးယိုတဲ့နဝ်ꩻ၊ ဖေႏကကုဲင်ထိုꩻမွိုန်းတဝ်းတဲင် စုပ်ꩻထူႏဟဝ်ဒါႏ အရသာႏထွူခါ ကျောင်ႏသဲင်ꩻချာခန်းဒျာႏ။
နဝ်ꩻအတွိုင်ꩻ ပွုံႏခွိုင်ꩻတဲက်အီ ဗွန်ပီနောဝ်ꩻနေနေ၊ ရဟန်ꩻ(သီးအမျိုꩻ)နဝ်ꩻ (တကာႏသီး) သဒ္ဓါႏတဲ့နဝ်ꩻ၊ ဥစ္စာႏတဲ့နဝ်ꩻ ဖေႏကကုဲင်ထိုꩻမွိုန်းတဝ်းတဲင် ချင်းခေႏတန်ႏတန်ႏ လက္ခံႏထွူခါ ဒုံကို (မူႏခိုအလောင်း) သူꩻရင်ꩻ(ဆုဲင်ꩻချာတဲ့) ဟဝ်ကျင်ꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။

**"လꩻဗဟုသုတ၊ လꩻအီသတိꩻနုဲင်းယို"**
ဟော်ꩻထွားသွဉ်ဗာႏ မစ္ဆရိယကောသိဝတ္ထုယိုနဝ်ꩻ-
၁။ လိုꩻတလူႏတဝ်းထာꩻနဝ်ꩻ ဖေႏနေး ကလူႏလွဉ် ချꩻနားဒေါ့ꩻသွဉ်ဖေႏဗာႏ၊ ထွာအီဒါႏ ပျဿနာႏ အထောက်အပံ့၊ ကောကလူႏသားတဲ့ လꩻအကျိုꩻ၊ လꩻတရာꩻ၊ လိုꩻအမျာꩻတဲ့ ရက်၊ နိစ်သက် ရိုႏသေႏဒျာႏအကျောင်ꩻ၊

၂။ နီဗွေႏဘုရာꩻ နေးတံꩻခိုꩻပျꩻ မဉ်ႏဆွုံꩻမꩻတဲ့ လꩻဒျာႏစွဉ်ႏတဲ့ ထွဉ်ႏဒျာႏတပဲ့ꩻ မောဂ္ဂလ္လာန်ႏ၊ ထွားနုဲင်းယိုတဲင် ရော့ꩻဖေႏ တာႏဝွန်ႏတပဲ့ꩻ ဖေႏဗာႏ၊ တပဲ့ꩻတဲ့ꩻ ထူႏတာႏဝွန်ႏ မာꩻဖေႏဗာႏအကျောင်ꩻ-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻ သေထွꩻ၊ လꩻအီသတိꩻအာတန်။
### အာႏကွိုꩻ
မဉ်အုံလမ်းမဉ်တွိုႏလူꩻခမ်း

**"ဝေဠုဒွါရေယျသုတ် (သမ်းမဉ်အုံဒျာႏလမ်း သမ်းမဉ်တွိုႏလူꩻခမ်း)"**

အွိုးခꩻတလဲင်ႏ နီဗွေႏဘုရာꩻတွမ်ႏ တပဲ့ꩻသံဃာႏဖုံႏနောဝ်ꩻ ကျွꩻလွဉ်ကောသလခမ်း၊ တွိုႏလွေꩻခန်း "ဝေဠုဒွါရ-ပုဏ္ဏာꩻဒုံ"နောဝ်ꩻသွူ။
ဒုံသားဖုံႏ သဲစ်ကဟွုန် ဗွေႏဘုရာꩻတွမ်ႏ ဗွေႏသံဃာႏဖုံႏဖျော်တဲ့ အခိုပဉ်ဗူႏဗူႏ အမူႏပဉ်စွိုꩻစွိုꩻ သꩻသွိုꩻပျောႏသွင်ႏ ထင်ႏဝုဲင်ႏလွ ဗုဒ္ဓဗွေႏဘုရာꩻတွမ်ႏ ဗွေႏသံဃာႏသီးဖုံႏနောဝ်ꩻသွူ။
ပုဏ္ဏာꩻလိုꩻဒါႏ တကာႏတဖြာꩻ လောဝ်းနီဗွေႏဘုရာꩻနုဲင်းယို-
"ဩဗွေႏ ဘုရာꩻမျတ်ဗွေႏဩ-
လောဝ်းစွဉ်ႏစွဉ်ႏ-စွဉ်ႏဗွေႏနော၊ နီသွဉ်းသီးယိုနဝ်ꩻ မဉ်အုံဒျာႏလမ်း၊ မဉ်အုံထေ့စွူစွူဒျာႏ ပိုမာ၊ သံးမဉ်လꩻအာဒျာႏရွဉ်ခံꩻ၊ သမ်းမဉ်ခြွိုင်းတရေꩻဒျာႏနမ်း၊ သမ်းမဉ်အံႏအွီႏ အံႏဟောဝ်ဒျာႏထာꩻ၊ မဉ်ႏသီတဲ့ သမ်းမဉ်တွိုႏဒျာႏ လူꩻခမ်း၊ သမ်းငမ်းထဲ့ငါးရုဲင်ꩻ၊ အီႏမာꩻဗာႏနုဲင်းမုဲင်ꩻနဝ်ꩻဗွေႏ"
"တကာႏပုဏ္ဏာꩻသီးဖုံႏဟွေး-
သီကမဉ်ထွာအတွိုင်ꩻ၊ သီအလိုႏဆန္ဒ ဖေႏနေးကဗွေ၊ ခွေအီႏဟော်ꩻဖေႏသီတရာꩻ၊ နာႏလွသွော့ဟုဲင်း၊ "ဝင်ꩻမဉ်ႏမာꩻသီနီနဝ်ꩻ နီသꩻလျားဝင်ꩻ၊ နီမဉ်ႏမာꩻသီဝင်ꩻတဲ့ ဝင်ꩻသꩻလျားနီနေနေ"ယူႏနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် "မာꩻသီမွုန်းဝင်ꩻသက်နော"၊ "ဝင်ꩻတခွန်ꩻနီထာꩻနဝ်ꩻ နီလောႏကာႏ၊ နီတခွန်ꩻဝင်ꩻထာꩻတဲ့ ဝင်ꩻလောႏကာႏနေနေ"ယူႏနုဲင်းနဝ်ꩻတွော့ꩻ "တခွန်ꩻမွုန်း ဝင်ꩻတခြိုꩻ"နော။
"ဝင်ꩻမဉ်ႏပဲစ်မာႏ နီပိုမာတဲ့ နီသꩻဆာဝင်ꩻ၊ နီမဉ်ႏပဲစ်မာႏ ဝင်ꩻပိုမာတဲ့ ဝင်ꩻသꩻဆာနီနေနေ"ယူႏနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် "ပဲစ်မာႏမွုန်း ဝင်ꩻပိုမာ၊ ပဲစ်မာႏမွုန်း ဝင်ꩻပိုဝါꩻ"နော၊ "ဝင်ꩻမဉ်ႏလဲဉ်နီနဝ်ꩻ နီကေႏနပ်တဝ်း၊ နီမဉ်ႏလဲဉ်ဝင်ꩻ ဝင်ꩻကေႏနပ်တဝ်းနေနေ"ယူႏနုဲင်းနဝ်ꩻတွော့ꩻ "ဒေါ့ꩻလဲဉ်မွုန်းထာꩻ၊ လိန်ႏလဲဉ်မွုန်းတဝ်းပါꩻ"နော။
"ဝင်ꩻမဉ်ႏအံႏစာ နီမဉ်ꩻနဝ်ꩻ နီခံႏတဝ်း၊ နီမဉ်ႏအံႏစာ ဝင်ꩻမဉ်ꩻတဲ့ ဝင်ꩻခံႏတဝ်းနေနေ"ယူႏနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် "အံႏစာမွုန်းတဝ်း ဝင်ꩻမဉ်ꩻ"နော၊ "ဝင်ꩻမဉ်ႏခွန်းနီနဝ်ꩻ နီသꩻထန်ႏဝင်ꩻ၊ နီမဉ်ႏခွန်းဝင်ꩻတဲ့ ဝင်ꩻသꩻထန်ႏနီနေနေ"ယူႏနုဲင်းနဝ်ꩻတွော့ꩻ "ဒေါ့ꩻမွုန်းငေါဝ်းကျံꩻထံꩻ၊ ခွန်းမွုန်းတဝ်းဝင်ꩻ"နော။
"ဝင်ꩻမဉ်ႏလွဉ်ဒေါ့ꩻနီ ငေါဝ်းပစော့ꩻပနျꩻ-ငေါဝ်းခွဉ်ႏဆေ့ꩻခွဉ်ႏဆꩻနဝ်ꩻ နီကျွိုက်တဝ်း၊ နီမဉ်ႏလွေꩻဒေါ့ꩻဝင်ꩻငေါဝ်းပစော့ꩻပနျꩻ-ငေါဝ်းခွဉ်ႏဆေ့ꩻခွဉ်ႏဆꩻနဝ်ꩻ ဝင်ꩻကျွိုက်တဝ်းနေနေ"ယူႏနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် "ဒေါ့ꩻမွုန်းတောဝ်း ငေါဝ်းခွဉ်ႏဆေ့ꩻ"နော။
တကာႏပုဏ္ဏာꩻသီးဖုံႏဟွေး-
ဗွေႏဘုရာꩻနဝ်ꩻ ဗွေတွမ်ႏဂွုဏ်ႏတောႏကွတ်ꩻပါꩻ၊ ယူႏနုဲင်းနဝ်ꩻတွော့ꩻ "ယွုမ်းခြေင်းခြဲ့သွော့ ဘုရာꩻ"နော၊ တရာꩻနဝ်ꩻ ဗွေတွမ်ႏဂွုဏ်ႏတောႏသူပါꩻ၊ ယူႏနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် "ယွုမ်းတဉ်ႏတွော့ꩻသွော့ တရာꩻ"နော၊ သံဃာႏနဝ်ꩻ ဗွေတွမ်ႏဂွုဏ်ႏတောႏကွတ်ꩻပါꩻ၊ ယူႏနုဲင်းနဝ်ꩻတွော့ꩻ ယွုမ်းခြောႏခြဲ့ꩻသွော့ သံဃာႏ"နော။
ဗွေႏဘုရာꩻဟော်ꩻဖေႏ နုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် သꩻရောင်းသꩻရေꩻ "သာႏဓုငေါဝ်း"သင်ႏသန်မွေးစွဉ်ႏထာꩻနောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ မဟာဝဂ္ဂသံယုတ်ပါဠိ၊ ဝေဠုဒွါရေယျသုတ်)
### အာႏကွိုꩻ
မတကဘတ္တဇာတ်

**"မတကဘတ္တဇာတ်"**

ထွားသွဉ်ဟော်ꩻကျပ် မတကဘတ္တဇာတ်ယိုတဲင် ကလꩻအီသတိꩻ၊ ကလꩻအီပညာႏ၊ ကလꩻဒါႏ ထာꩻသေတရာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ-

၁။ မာꩻသီသတ္တဝါႏတဲင် ကသီငါသားအတွက် ရေႏမတ်လူႏလောင်ꩻ မာꩻပင်သွမ်ꩻ မတကဘတ်နဝ်ꩻ အကျိုꩻစီꩻပွာꩻ တမျိုꩻအဲဉ်ထဝ်းအကျောင်ꩻ၊

၂။ သတ္တဝါႏတဲ့ တောင်ꩻချာအဇာတ် (လꩻဇာတိဿရဉာဏ်ႏ)အဝ်ႏအကျောင်ꩻ၊

၃။ မာꩻသီဗဲတဗာႏတဲင် ခံႏဗာႏဝဋ်-ပြွတ်ဗာႏခန္ဓာႏ ဘဝငတ်ꩻရျာꩻ ငွဉ်ꩻတပစ်ꩻဗာႏအကျောင်ꩻ၊

၄။ ဝဋ်နဝ်ꩻ လဲ့ꩻထိုꩻ တလꩻတဝ်းအကျောင်ꩻ၊

၅။ နာႏပညာႏသျိ သူႏတောႏကောင်ꩻငဝ်းတဲင် သျောႏထိုꩻအကုသိုလ်ႏ အဝ်ႏလိုႏမာꩻဒျာႏထာꩻဟဝ်အကျောင်ꩻ-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏသွူ။

**"အာယာစိတဘတ္တဇာတ်"**
ထွားသွဉ်ဟော်ꩻကျပ် အာယာစိတဘတ္တဇာတ်ယိုတဲင် ကလꩻအီသတိꩻ၊ ကလꩻအီပညာႏ၊ ကလꩻဒါႏ ထာꩻသေတရာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ-

၁။ မာꩻသီသတ္တဝါႏတဲင် ကတင်ႏဒါႏလူꩻ၊ ကပူႏဇောႏဒါႏလူꩻနောဝ်ꩻ အကျိုꩻအဲဉ်ထောဝ်းအကျောင်ꩻ၊

၂။ မာꩻသီဝင်ꩻသက် ကဆောင်ႏရွက် တင်ႏလူႏနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ လိုꩻမွိုက်သီးထာꩻမာꩻတန်ဒျာႏအကျောင်ꩻ-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏသွူ။

**"နဠကပါနဇာတ်"**
ထွားသွဉ်ဟော်ꩻကျပ် နဠကပါနဇာတ်ယိုတဲင် ကလꩻအီသတိꩻ၊ ကလꩻအီပညာႏ၊ ကလꩻဒါႏ ထာꩻသေတရာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ-

၁။ ကိစ္စအမျိုꩻမုဲင်ꩻတဲ့ယဝ်း နေးတွမ်ႏဉာဏ်ႏမဉ်ႏမာꩻ ဆင်ႏဆင်ႏချင်ႏချင်ႏနဝ်ꩻ မော့ꩻတဝ်းအန္တရာယ်ႏအကျောင်ꩻ၊

၂။ ဆရာႏမွိုးဖါ လိုꩻဖြားလိုꩻတန် ကသွဉ်ကသင် ကဆွုံꩻမꩻအတွိုင်ꩻ ဟဝ်နာႏငါႏအကျောင်ꩻ၊

၃။ ပေါႏထွာဝင်ꩻအတန်နဝ်ꩻ အစစအရာႏရာႏ နေးတွမ်ႏဉာဏ်ႏ ဝွေႏဖန်ႏဖေႏဗာႏအကျောင်ꩻ၊

၄။ မဉ်ႏတွိုႏမွေး အရေꩻတန်ကိုနဝ်ꩻ အာႏကွိုꩻဗာႏ ပါႏရမီႏ၊ အာႏကွိုꩻဗာႏသစ္စာႏအကျောင်ꩻ-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏသွူ။
## အာႏကွိုꩻ


ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ
မနုဿဗေႏဒ

**မနုဿဗေႏဒ** (အိန်းကလေတ်: Anthropology) ကရိုꩻနဝ်ꩻ လွူꩻထွားထောင်ထွား လိုꩻခွိုꩻနွယ်ႏ ကထွာလွဉ်စပုင်ႏ၊ သမဲင်ꩻခရာႏ တောမ်ႏ လိုꩻမုꩻခရာႏ(Humanity) ကဆဲင်ႏဒါႏ လိုꩻပိုဖုံႏဒျာႏသွူ။ မနုဿဗေႏဒနဝ်ꩻ အခေႏခံႏလွေꩻပါ သဘာႏဝသိပ္ပံ (Natural Sciences)၊ လိုꩻမုꩻရေꩻရာႏဘာႏသာႏ (Humanities) တောမ်ႏ လိုꩻမုꩻသိပ္ပံ (Social Sciences)ဖုံႏသွူ။ မျန်မာခမ်းထီ ကောင်ပုံတောင်ပုံညာရပ်နဝ်ꩻ အဝ်ႏထီႏမော့ꩻခါꩻ လိုꩻခွိုꩻနွယ်ႏပွိုင်းလဲင်ႏစခါ အဆွတ်ꩻဖုံႏ၊ ရုက်ခြုံထွာလုံး(မန်း- ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်း)ဖုံႏ နေနေသွူ။ လိုꩻဖုံႏအစကရီးခါ အဝ်ႏမုဲင်ꩻထွာလွဉ်၊ ပေါ်ႏလွဉ်ခိင်ႏကာႏလမုဲင်ꩻဖုံႏယို ဖေႏကသေနဝ်ꩻ ထောင်လွူꩻသွူ ရုက်ခြုံထွာလုံး ပွိုင်းလဲင်ႏစခါ ပရုဲင်းမိတ်ဖုံႏတဲင် ထောင်ထွားသေနွောင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဗꩻတွိုႏခိင်ႏဟန်ႏသနီꩻ မျန်းမာခမ်း ခင်ႏလမ်းယဟန်ႏကိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏထီႏမော့ꩻနေက ဗွန်ပီလိုꩻပရုဲင်းမိတ်(လူတူပရိုင်းမိတ်)ဖုံႏ၊ ရုက်ခြုံထွာလုံးဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။

မနုဿဗေႏဒ ဘာႏသာႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ လွူꩻထွား လိုꩻ အတိတ်ကာႏလကို တောမ်ႏ လိုꩻ ပစ္စုပ္ပန်ႏယိုခါ ထာꩻဒါႏပညာႏနေနေသွူ။ မဉ်ႏဒေါ့ꩻယင်းတနယ်ꩻလဲ့ ကမ္ဘာႏဟံႏလောင်း တယ်ႏကအဝ်ႏဒါႏ လိုꩻကပေါ်ႏပေါက်လွဉ်စခိင်ႏ လိုꩻအကျောင်ꩻခရာႏယို ရုက်သဏ္ဌာန်ဆဲင်ႏရာꩻ၊ လိုꩻမုꩻရေꩻဆဲင်ႏရာꩻတောမ်ႏ ယေန်ႏငဲးရေꩻဆဲင်ႏရာꩻ ကိစ္စခရာႏဖုံႏ ကပေါ်ႏထန်ႏ ထင်ႏထိုပြောင်ꩻလုဲင်ႏလွဉ်ပုင်ႏ အမျိုꩻမျိုꩻယို လွူꩻထွားအီတောမ်ႏ သိပ္ပံအနယ်ꩻကျကျ ထာꩻဒါႏဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ ဘာႏသာႏနဝ်ꩻဖုံႏကို ကအဝ်ႏထင်ႏသျာꩻငါႏ တဗာႏတောမ်ႏတဗာႏ ကအဝ်ႏအုံကွူႏချာငါဒါႏဝင်ꩻ ကဏ္ဍတန်ဖုံႏ အဝ်ႏ ၅ စွိုးသွူ။ ကဏ္ဍတန်နဝ်ꩻ ၅ စွိုးနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ရုက်သဏ္ဌာန် မနုဿဗေႏ၊ ယေန်ႏငဲးရေꩻ မနုဿဗေႏဒ၊ ခလားကဒင်ႏသမဲင်ꩻခေတ်၊ လိုꩻမျိုꩻဗေႏဒတောမ်ႏ ဘာႏသာႏငဝ်းငွါဗေႏဒ ဖုံႏဒျာႏသွူ။ 

## အာႏကွိုꩻ

*
မန်း ရုက်မွန်ဇာတ်ကာꩻဖုံႏစာႏရင်ꩻ

တယ်ႏခရိစ်နေင်ႏ ၁၉၂၀ မာꩻငါ ကဒင်ႏထွူလဲဉ်းဒါႏ ရုက်မွန်ယုင်ႏကို မန်းရုက်မွန်ဇာတ်ကာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏလ့နဝ်ꩻအတွိုင်ꩻသွူ-

## ၁၉၂၀ ဗာႏ

## ၁၉၃၄ ဗာႏ

## ၁၉၃၆ ဗာႏ

## ၁၉၃၇ ဗာႏ

## ၁၉၃၉ ဗာႏ

## ၁၉၄၀ ဗာႏ

## ၁၉၄၁ ဗာႏ

## ၁၉၄၆ ဗာႏ

## ၁၉၄၇ ဗာႏ

## ၁၉၄၈ ဗာႏ

## ၁၉၅၀ ဗာႏ

## ၁၉၅၁ ဗာႏ

## ၁၉၅၂ ဗာႏ

## ၁၉၅၃ ဗာႏ

## ၁၉၅၄ ဗာႏ

## ၁၉၅၅ ဗာႏ

## ၁၉၅၆ ဗာႏ

## ၁၉၅၇ ဗာႏ

## ၁၉၅၈ ဗာႏ

## ၁၉၅၉ ဗာႏ

## ၁၉၆၀ ဗာႏ

## ၁၉၆၁ ဗာႏ

## ၁၉၆၂ ဗာႏ

## ၁၉၆၃ ဗာႏ

## ၁၉၆၄ ဗာႏ

## ၁၉၆၅ ဗာႏ

## ၁၉၆၆ ဗာႏ

## ၁၉၆၇ ဗာႏ

## ၁၉၆၈ ဗာႏ

## ၁၉၆၉ ဗာႏ

## ၁၉၇၀ ဗာႏ

## ၂၀၀၀ ဗာႏ

## ၂၀၀၉ ဗာႏ

## ၂၀၁၀ ဗာႏ

## ၂၀၁၅ ဗာႏ

## ၂၀၁၆ ဗာႏ

## ၂၀၁၇ ဗာႏ

## ၂၀၁၈ ဗာႏ

## ၂၀၁၉ ဗာႏ

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:ရုက်မွန်
ကဏ္ဍ:မျန်မာ ထာꩻယေန်ႏငဲး
မန်းနောင်လိုꩻမျိုꩻ

**မန်းနောင်လိုꩻခွိုꩻ** ယို အုံအဝ်ႏအာလွေꩻဒျာႏ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ အခဝ်နောဝ် ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏညောင်ႏရွီႏ ၊ နောင်အင်းလေးဒေႏသ အကိုသွူ ။ နောင်ဒေႏသကိုတယောဝ်း ၊ နောင်စပ်ဒေႏသ ကိုတယောဝ်း တယ်ႏထောင်ႏဒျာႏ ဒုံတဲင် အုံအဝ်ႏလွေꩻဒျာႏနဝ်ꩻသွူ ။ လိုꩻခွိုꩻကအုံအဝ်ႏအာ နောင်ထျဒေႏသနဝ်ꩻကိုယို ထွာဒျာႏ မန်းနောင် ဖုံႏနဝ်ꩻသွူ ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:မျန်မာခမ်းထီလိုꩻခွိုꩻဖုံႏ
မန်းဘာႏသာႏငဝ်းငွါ

**မန်းဘာႏသာႏငဝ်းငွါ** (အဲင်းကလေတ်: Burmese language) ယို မျန်မာခမ်းထီရွုမ်ꩻသွုံꩻဘာႏသာႏငဝ်ႏငွါဒျာႏသွူ ။ မန်းလိုꩻခွိုꩻ တွမ်ႏ မန်းခွိုꩻနွယ်ႏ ( ဓနုꩻ၊ မန်းနောင်၊ တောင်ႏရွိုꩻတွမ်ႏ ယော)သီး ဇာႏတိငဝ်းငွါဖုံႏဒျားနဝ်ꩻသွူ။ 
မန်းလိုꩻခွိုꩻဖုံႏယို  (တိဗက်-မန်းနွယ်ႏ ဘာႏသာႏငဝ်ႏငွါဖုံႏ) (*Tibeto-Burman Languages*) ကဒေါ့ꩻဒါႏ လိုꩻမျိုꩻခွိုꩻနွယ်ႏ အကို အတန်လွိုသွတ်ꩻ လိုꩻခွိုꩻဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ လိုꩻအဖြာꩻခြွဉ်း ၃၆ သန်း ယို ဒေါ့ꩻလွေꩻဒျာႏ မန်းဘာႏသားငဝ်းငွါတဲင် မျန်မာခမ်းထီလိုꩻခွိုꩻဖုံႏ နဝ်ꩻ ဒေါ့သွုံꩻလွေꩻဒျာႏ ဒုတိယဘာႏသာႏငဝ်းငွါ အနေႏနဝ်ꩻသွူ ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:မန်းဘာႏသာႏငဝ်းငွါ
မန်းလိုꩻခွိုꩻ

thumb|နေင်ႏ ၁၉၂၀ ဗာႏ ၊ မန်းမူႏဖြားတဖြာꩻပွုံႏ

**မန်းလိုꩻခွိုꩻ** ယို မျန်မာခမ်းထီ ခမ်းရင်ꩻသားလိုꩻခွိုꩻခြွဉ်း အကို လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်း အအာသွတ်ꩻ လိုꩻခွိုꩻနွယ်ႏတဗာႏဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။
မျန်မာခမ်းထီ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်း ၆၈ % ( ၃၆ သန်ႏ) ရပ်နဝ်ꩻ မန်းလိုꩻခွိုꩻဖုံႏဒျာႏနဝ်ꩻသွူ ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:မျန်မာခမ်းထီလိုꩻခွိုꩻဖုံႏ
မန်ႏတလေꩻတက္ကသိုလ်ႏ

thumb|ကျောင်ꩻဆောင်သွဉ်သော့ꩻလိတ် ၅ ရန်း
**မန်ႏတလေꩻတက္ကသိုလ်ႏ** (အဲင်းကလေတ်: Mandalay University) (မန်း: မန္တလေးတက္ကသိုလ်) နဝ်ꩻ မျန်မာခမ်းထီ(မန်းခမ်း)ကို ထွာဒျာႏ တယ်ႏထောင်ႏခါꩻ ဒုတိယလဲင်ႏ တက္ကသိုလ်ႏဒျာႏတဲင် ခရိစ်နေင်ႏ ၁၉၂၅ ဗာႏနဝ်ꩻ ဖွဲ့ဗူႏလွေꩻသမ်းယင်း လွစ်တခြင်ဒါႏ သွဉ်ထူႏလွူꩻထွားရေꩻဆဲင်ႏရာꩻ အစွိုꩻအဗူႏအနေႏနဝ်ꩻသွူ။ မန်ႏတလေꩻတက္ကသိုလ်ႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻမန်ႏတလေꩻ အခဝ်နဝ် ၇၃ တဖူꩻထျꩻသွူ။ တက္ကသိုလ်ႏဟံႏခင် အအဲဉ်ႏအလုဲင်းနဝ်ꩻ အဝ်ႏ ဧက(၃၀၀)ရပ်တဲင် အဝ်ႏဒျာႏ သာႏယာႏသဉ်စိုႏ လုဲင်းဟဝ်ငါႏ ရပ်ကွက်ကိုသွူ။

## သမဲင်ꩻ
ခရိစ်နေင်ႏ ၁၉၂၅ ဗာႏ လာဇူလုဲင် ၄ နီꩻကိုနဝ်ꩻ ဗွောင်လွေꩻ **မန်ႏတလေꩻ ဥပစာကေားလေက်**နဝ်ꩻသွူ။ ကဗွောင်စခိန်ႏနဝ်ꩻ ကျောင်ꩻသားအဝ်ႏ အဖြာꩻ(၃၀)ရပ်လုမ်ꩻသွူ။ ကျောင်ꩻအိုပ်အတန်အကယ်ႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ မစ္စတာ အယ်ထင်စီ (မဟာဝိဇ္ဇာ)သွူ။ ဒုတိယ ကမ္ဘာႏစဲ့ꩻပွယ်ꩻတန် ထွိုင်ႏထွူထိုꩻ ခရိစ်နေင်ႏ ၁၉၄၇ ဗာႏ ဇွန်လာကိုနဝ်ꩻ ဗွောင်လွေꩻချာယင်းနဝ်ꩻသွူ။ "ဆို့ꩻရုဲင်ရေꩻကေားလေက်"တဲ့ပါ ကျောင်ꩻသားအဝ်ႏ (၁၂၉)ဖြာꩻသွူ။
thumb|မန်ႏတလေꩻတက္ကသိုလ်ႏ

တယ်ႏခရိစ်နေင်ႏ ၁၉၄၈ ဗာႏ ဇွန်လာကိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏဥပစာႏကေားလေက်အရန်း ဒင်ႏထိုလွေꩻသမ်း သွဉ်ထူႏနွောင်ꩻဖေႏပါဒါႏ ဝိဇ္ဇာဗွဲ့၊ သိပ္ပံဗွဲ့ သွဉ်တန်ꩻကထွာဒါႏ **ယူနီဗာသတီကေားလေက်**အရန်းနဝ်ꩻသွူ။ နဝ်ꩻခါနဝ်ꩻ ကျောင်ꩻသားအဝ်ႏ (၂၀၂)ဖြာꩻရပ်သွူ။ တွိုႏ ၁၉၅၈ ဗာႏ ဇွန်လာ ၁ နီꩻနဝ်ꩻ ထွာလွေꩻယင်း တက္ကသိုလ်ႏခေါ်ခေါ်သွူ။ ခလားကထွာ တက္ကသိုလ်ႏခေါ်ခေါ်ခိန်ႏကာႏ မန်ႏတလေꩻကိုနဝ်ꩻ ရန်ႏတကုင်ႏတက္ကသိုလ်ႏဆꩻလ့ကို ကအဝ်ႏဒါႏ "ဆို့ꩻရုဲင်ရေꩻကေားလေက်"တောမ်ႏ "တသီႏပညာႏကေားလေက်"ဖုံႏ အဝ်ႏထွူလဲဉ်းနဝ်ꩻသွူ။ ထွိုင်ႏထွာလွဉ် တက္ကသိုလ်ႏခေါ်ခေါ် မန်ႏတလေꩻတက္ကသိုလ်ႏကိုနဝ်ꩻ ဆို့ꩻရုဲင်ရေꩻ မဟာဌာႏန၊ တသီႏပညာႏ မဟာဌာႏန၊ ဝိဇ္ဇာႏမဟာဌာႏန တောမ်ႏ သိပ္ပံမဟာဌာႏန စတဲင် မဟာဌာႏန အဝ်ႏ(၄)ဗာႏသွူ။
thumb|ဦးရာဇတ်ဟော်တန်တောမ်ႏ ရုက်ထု

## တက္ကသိုလ်ႏအတန်အကယ်ႏဖုံႏ
### မန်ႏတလေꩻဥပစာကေားလေက်၊ ယူနီဗာသတီကေားလေက် ကျောင်ꩻအိုပ်တန်ဖုံႏ

### မန်ႏတလေꩻတက္ကသိုလ်ႏ၊ မန်ႏတလေꩻဝိဇ္ဇာတောမ်ႏသိပ္ပံတက္ကသိုလ်ႏ ဒုတိယအဓိပတိတောမ်ႏ ပါမောက္ခချုတ်ဖုံႏ

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:မျန်မာခမ်းထီကို တက္ကသိုလ်ႏဖုံႏ
မန်ႏတလေꩻတွိုင်ꩻဒေႏသတန်

**မန်ႏတလေꩻတွိုင်ꩻဒေႏသတန်** (အဲင်းကလေတ်: Mandalay Region) (မန်း: မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး) ယို အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ ခမ်းထဝ ကိုဒျာႏနဝ်သွူ။ ဆကွဉ်ႏဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ ၊ ဆတွို့ꩻဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ စစ်ကိုင်းတွိုင်ꩻဒေႏသတန် တွမ်ႏ မကွေးတွိုင်ꩻဒေႏသတန်၊ ဆနဝ်ဖဲ့ꩻယို ပဂိုꩻတွိုင်ꩻဒေႏသတန်၊ စောက်ꩻခမ်းနယ်ႏ တွမ်ႏ ဆထင်ꩻဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ စစ်ကိုင်းတွိုင်ꩻဒေႏသတန်ဖုံႏ အဝ်ႏရဲးခါꩻဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ မန်ႏတလေꩻတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ဝေင်ꩻတန် ဝေင်ꩻမန်ႏတလေꩻ ယို မန်းခွန်ဖုံႏ အုံꩻခါꩻ မြနန်ꩻစံꩻကျောႏ ခံꩻနန်ꩻတောႏ အဝ်ꩻဒျာႏနဝ်ꩻသွူ ။ ပထမမျန်မာခမ်းထီ ဝေင်ꩻတန် ဝေင်ꩻလီꩻပေါက္ကံႏ ယိုလဲ့ꩻ အဝ်ႏသွော့ꩻဒျာႏ မန္တလေꩻတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ကိုနဝ်ꩻသွူ ။ ယိုခါ အစိုႏရအစွိုꩻဖုံႏ ရွုမ်ꩻအဝ်ႏဒေႏသ နေပီတောႏခမ်းခြွဉ်းဗူႏဟံႏနယ်ႏ ယိုလဲ့ မန်ႏတလေꩻတွိုင်ꩻဒေႏသတန် အဝ်ႏခူခါꩻဒျာႏ အမော့နဝ်ꩻသွူ။

## အိုပ်ချုတ်ရေꩻ
### ဝေင်ꩻတန်
မန်ႏတလေꩻတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ဝေင်ꩻတန်နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဝေင်ꩻမန်ႏတလေꩻသွူ။

### အိုပ်ချုတ်ရေꩻ

အိုပ်ချုတ်ရေꩻနဝ်ꩻ မန်ႏတလေꩻတွိုင်ꩻဒေႏသတန် အစိုႏရအစွိုꩻ အိုပ်ချုတ်လွေꩻဒျာႏသွူ။ တွိုႏ ၂၀၂၁ စဲ့ꩻထွိုင်ႏသိမ်ꩻ အာႏဏာႏထွူနဝ်ꩻ မန်ႏတလေꩻတွိုင်ꩻဒေႏသတန် စီႏမံႏအိုပ်ချုတ်ရေꩻကောင်သီ အိုပ်ချုတ်လွေꩻလုဲင်ႏနဝ်ꩻသွူ။

### ထေမာꩻဥပဒေႏရေꩻ

မန်ႏတလေꩻတွိုင်ꩻဒေႏသတန်လွတ်တောႏ

### စီႏရင်ꩻတရာꩻရေꩻ
မန်ႏတလေꩻတွိုင်ꩻဒေႏသတန် တရာꩻလွတ်တောႏ

### ခရဲင်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏ၊ ဝေင်ꩻ၊ ရပ်ကွက်၊ အွိုင်ႏ၊ ဒုံ
မန်ႏတလေꩻတွိုင်ꩻဒေႏသတန်ကိုနဝ်ꩻ ခရဲင်ႏအဝ်ႏ (၁၁)ဖြုံႏသွူ။ ခလားကတွိုႏ ၂၀၁၀ ဗွေနေင်ႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏ(၈)ခရဲင်ႏသွူ။ ဆုဲင်ꩻ ပိဉ်းမနားခရဲင်ႏနဝ်ꩻ ပါသော့ꩻလွေꩻလုဲင်ႏ နေပီတော်ခမ်းခြွဉ်းဗူႏဟံႏနယ်ႏကိုသွူ။ တွိုႏ ၂၀၂၂ ဗာႏ ဧပီလာ (၃၀)နီꩻနဝ်ꩻ မျန်မာခမ်းထီကို လွောင်ႏဗူႏတသာသမ်းယင်း ခရဲင်ႏဖုံႏတဲင် မန်ႏတလေꩻတွိုင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ခရဲင်ႏအဝ်ႏလွဉ်(၁၁)ခရဲင်ႏနဝ်ꩻသွူ။

#အောင်မေတာသန်ခရဲင်ႏ
#မဟာအောင်မေခရဲင်ႏ
#အမရပူရခရဲင်ႏ
#ပိဉ်အူးလွီင်ခရဲင်ႏ
#တပေက်စိဉ်းခရဲင်ႏ
#ကျောက်သယ်ခရဲင်ႏ
#တဒါးအူးခရဲင်ႏ
#မိဉ်းဆျန်ခရဲင်ႏ
#မဲ့ထီလင်ꩻခရဲင်ႏ
#ညောင်ဦးခရဲင်ႏ
#ယမဲးတိဉ်းခရဲင်ႏ

#### ခရဲင်ႏကိုဝေင်ꩻနယ်ႏ

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:မျန်မာခမ်းထီကိုတွိုင်ꩻဒေႏသတန်ဖုံႏ
မဟာကစ္စာယနမထေရ်ႏ

**ဗွေႏမဟာကစ္စာယနမထေရ်ႏ**နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဗွေႏမျတ်ဖရာꩻ သာႏသနာႏတောႏကို ကအဝ်ႏဒါႏ ရဟန်ꩻတပါꩻဒျာႏသွူ။

**"မဟာကစ္စာယနမထေရ်ႏဝတ္ထု"**

၉၄။ ဂါႏထာႏပြန်ႏပအိုဝ်ႏခြေင်ခြေင်-
ဝါးလေားရထာꩻသား ကပွိုက်ငဲခါꩻဒါႏ သေဖုံႏနောဝ်ꩻ မရုဲင်ꩻတသွိုး အုံစွူဖြွိုးဒါႏလွသွူ၊ ဗွန်ပီနဝ်ꩻနေနေ ရဟန်ꩻမုဲင်ꩻယောဝ်း အဣန္ဒြေႏဖုံႏနဝ်ꩻ ငိမ်ꩻငဲ့စွူဖြွိုးငါႏဖုံႏသွူ၊ ကပယ်ႏထိုꩻမာႏန၊ အာသဝတအဲဉ်ထဝ်း နုဲင်းနဝ်ꩻဗွေစွုံႏ ဂွုဏ်ႏကအဝ်ႏဒါႏ ရဟန်ꩻနဝ်ꩻအတွက် လူꩻသီးဖုံႏတဲ့ ရက်လွငါႏဖုံႏသွူ။

**"လꩻဗဟုသုတ၊ လꩻသတိꩻနုဲင်းယို"**
ဟော်ꩻထွားသွဉ်ဗာႏ မဟာကစ္စာယနမထေရ်ႏဝတ္ထုယိုတဲင်-

၁။ ပေါႏထိန်ꩻဟဝ် ဣန္ဒြေႏ ဝင်ꩻရိုႏသေႏ ဝင်ꩻနစ်သက် ဝင်ꩻရက်ငါႏ၊

၂။ ခွန်သိကျာꩻခန်းတဲ့ယဝ်း ဝင်ꩻငေါဝ်းသွမ်ꩻသဲ့ꩻ ငေါဝ်းကဲ့ꩻရဲ့ꩻတလွစ်တောဝ်း၊

၃။ လိုꩻတွမ်ႏရိုꩻမွုန်း လူꩻသိကျာꩻတန်သွူမဉ်ႏတဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်ႏစွယ်ꩻအောဝ်ႏဒျာႏအကျောင်ꩻ-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻ သေထွꩻ လꩻဗဟုသုတ၊ လꩻအီသတိꩻအာတန်သွူ။

**"သာရိပုတ္တရာႏမထေရ်ႏဝတ္ထု"**

၉၅။ ဂါႏထာႏပြန်ႏပအိုဝ်ႏခြေင်ခြေင်-
ပုဂ္ဂိုလ်ႏမုဲင်ꩻတယဝ်း ဗွန်ပီနုဲင်းဟံႏတဲင် မာꩻချာဒါႏတဝ်းဝင်ꩻ၊ အကျင်ꩻဟဝ်တဉ်ႏခွေါင် နုဲင်းတခါꩻပေါင်၊ လောကဓံႏသွစ်ꩻချက် လွဉ်နက်တဲ့ယဝ်း ထွာရာꩻတဝ်းတစိꩻစိꩻ၊ အကျင်ꩻဟဝ်ဗွာ အသꩻနဝ်ꩻစွူ နုဲင်းဟံႏဗော့ꩻကင်ꩻရောင် ထီနောင်နဝ်ꩻသွူ။ သဘော်ꩻနုဲင်းနဝ်ꩻကအဝ်ႏခါꩻ ပုဂ္ဂိုလ်ႏနဝ်ꩻအတာႏ သံသရာႏဖုံႏနဝ်ꩻ တထွာတဝ်းဒွုမ်။

**"လꩻဗဟုသုတ၊ လꩻသတိꩻနုဲင်းယို"**
ဟော်ꩻထွားသွဉ်ဗာႏ သာရိပုတ္တရာႏမထေရ်ႏဝတ္ထုယိုတဲင်-

၁။ ကမဉ်ဒါႏဒါႏ အရာႏမဉ်ထိုထို လိုꩻတကေးသား၊ လိုꩻလွꩻထီႏသား၊ လိုꩻသဲ့ꩻသွမ်ꩻသား အောဝ်ႏဒျာႏ၊

၂။ အွဉ်ႏအပွေႏ-ရေႏအပဲစ်နဝ်ꩻ အမဲစ်အဲဉ်ထဝ်း၊ ကော့ꩻမာႏဆုဲင်ꩻနောင်ႏတ၊ မော့ꩻဗာႏ ထာꩻဒုက္ခလွုမ်ꩻ၊

၃။ လိုꩻမျတ်သꩻဗွန်ဟံႏ၊ မော့ꩻလောကဓံႏတဲ့ သယ်ꩻခံႏဒျာႏတေ့ꩻတေ့ꩻ၊

၄။ ပဲစ်မာႏရဟန္တာႏနဝ်ꩻ မော့ꩻဗာႏသွူးစွဉ်ႏ ထာꩻဒုက္ခ၊

၅။ ပဲစ်မာႏသွူဝင်ꩻ မဉ်ႏတောင်ꩻပြန်ႏချာတဝ်း၊ ဝင်ꩻမဉ်ႏသယ်ꩻခံႏ၊ ဝင်ꩻမဉ်ႏအွဉ်ႏစွꩻခွင်ꩻတောဝ်းနဝ်ꩻ အပဲစ်ခံႏဗာႏ သံသရာႏ တသွုပ်ထွူတသွုပ်-အကျောင်ꩻ စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻ သေဗာႏ လꩻဗဟုသုတ၊ လꩻအီသတိꩻအာငါႏသွူ။

### အာႏကွိုꩻ
မဟာကဿပတပဲ့ꩻ

**"မဟာကဿပတပဲ့ꩻခင်ႏထျꩻဝတ္ထု"**

၆၁။ ဂါႏထာႏပြန်ႏပအိုဝ်ႏခြေင်ခြေင်-
လိုꩻကလွေꩻထုမ်ႏဒါႏ သွꩻဟောဝ်သားနဝ်ꩻ သီႏလ သမာႏဓိ ပညာႏ သိက္ခာႏယိုသွံပါꩻ ဗွေခါꩻလွိုနီသားတဲ့နဝ်ꩻ၊ တွမ်ႏနီကဗွန်ပီသားတဲ့နဝ်ꩻ မဉ်ႏတမော့ꩻတောဝ်းစိန်ႏစွော့ꩻနဝ်ꩻ တဉ်ႏတဉ်ႏခြွော့ခြွော့ အုံခေါ်ခေါ် မာꩻသျင်ꩻသျင်၊ ကျင်ꩻဒျာႏသွော့တပါꩻငါ၊ ကွပ်ပွိုးထမုဲင်ꩻနဲတဲင် - အာႏကွိုꩻသꩻဆွော့ꩻ လိုꩻမွိုက်ယိုတွော့ꩻ သွꩻဟောဝ်ဥပမာႏ သိက္ခာႏသွံပါꩻကိုနဝ်ꩻ အီႏလꩻရုမ်းခါꩻ တပါꩻပေႏငါတဲ့ အဲဉ်ထောဝ်းနောဝ်ꩻသွူ။

**"လꩻဗဟသုတ၊ လꩻသတိꩻနုဲင်းယို"**
ဟော်ꩻထွားသွဉ်ဗာႏ ဗွေႏမဟာႏကဿပ တပဲ့ꩻခင်ႏထျꩻဝတ္ထုယိုတဲင်-
၁။ ဝင်ꩻမာꩻဒျာႏတဲင် ရိုꩻခွေမာꩻတွော့ꩻ အွဉ်ႏမွေးအီနမ်းနောဝ်ꩻ ထွာထာꩻအံႏလဲဉ်ဝင်ꩻနောဝ်ꩻမꩻ မဲ့ငါပေႏ တရေႏကုဲင်အီဒါႏအကျောင်ꩻ၊

၂။ နေးတွမ်ႏအမဲဉ်ႏတရာꩻတဲင် ဆရာꩻသမာꩻသီး ကဆွုံꩻမꩻနဝ်ꩻ ဟောဝ်သꩻလျားချာတဝ်း၊ ရိုႏသေႏဗာႏဆရာႏအကျောင်ꩻ၊

၃။ ပေါႏသꩻလျားဆရာႏ၊ ပေါႏမာꩻမောင်းထာꩻနဝ်ꩻ ဘဝယိုတဲ့ ဝင်ꩻကဲ့ꩻရဲ့ꩻ သဲ့ꩻသွမ်ꩻ၊ မဉ်ꩻတဲ့ကုဲင်ဆုဲင်ꩻ၊ ဘဝငါသူꩻတဲ့ ထဲ့ဗာႏငါးရုဲင်ꩻအကျောင်ꩻ၊

၄။ ပေါႏမော့ꩻတဝ်း သွꩻဟောဝ်နဝ်ꩻ အုံတဖြာꩻငါနဝ်ꩻ မွေးထဲင်းအကျောင်ꩻ-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻ သေထွꩻလꩻအီသတိꩻအာတန်သွူ။
### အာႏကွိုꩻ
မဟာကဿပထေရ

**"မဟာကဿပထေရဝတ္ထု"**

၉၁။ ဂါႏထာႏပြန်ႏပအိုဝ်ႏခြေင်ခြေင်-
သတိꩻကအဝ်ႏဒါႏ ရဟန္တာႏပုဂ္ဂိုလ်ႏနဝ်ꩻ နေးတွမ်ႏတရာꩻ ကျိုꩻစာꩻဒျာႏသွူ၊ ရဟန္တာႏဖုံႏနဝ်ꩻနဝ်ꩻ သꩻတမွန်းပျောႏလွတဝ်း ကာမဂွုဏ်ႏအလောင်းသွူ၊ ဝါးဟင်္သာႏဖုံႏနဝ်ꩻ ကဒေါ့ꩻဟံႏကို ဗိုစတဲင်ယို စွဉ်ꩻထိုꩻထွူတဲင် ကကျောင်ႏညာꩻထိုꩻနဝ်ꩻအတွိုင်ꩻ ရဟန္တာႏပုဂ္ဂိုလ်ႏဖုံႏနဝ်ꩻနဝ်ꩻ တဏှာႏကားကအဝ်ႏယို စွဉ်ꩻလို့လဲဉ်းသွူ။

**'ဟော်ꩻထွားသွဉ်ဗာႏ ကဿပဝတ္ထုယိုတဲင် လꩻဗဟုသုတ၊ လꩻသတိꩻနုဲင်းယို"**

၁။ ထာꩻဆုꩻတောင်ꩻ (ကုသိုလ်ႏ)ပန်ချာပါမꩻ ထွာလꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏထူꩻ၊

၂။ ဘုရာꩻ (တတိယ)တပဲ့ꩻတန် တန်သွူမဉ်ႏတဲ့ ကောကဲ့ꩻရဲ့ꩻသဲ့ꩻသွမ်ꩻသား အဝ်ႏ၊

၃။ ခြွေခါႏခါႏ-ကေန်ꩻခါႏခါႏ သံႏသရာႏ တဖူꩻလွေꩻသားဘဝ၊

၄။ နီဗွေႏဘုရာꩻနောဝ်ꩻ အုံဒျာႏအမွေးအမဲဉ်ႏဖဲ့ꩻ ဒေါ့ꩻနယ်ဖြေႏသျင်ꩻဖေႏ၊

၅။ ရဟန္တာႏသီးမျိုꩻနဝ်ꩻ သꩻဝွို့ဗွို့ꩻခြꩻ လောဘတဏှာႏအဲဉ်ထဝ်းအကျောင်ꩻ-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻ သေထွꩻ လꩻဗဟုသုတ လꩻသတိꩻအာတန်သွူ။
### အာႏကွိုꩻ
မဟာဓနကွုန်ႏသယ်ႏတန်

**"မဟာဓနကွုန်ႏသယ်ႏတန်ဝတ္ထု"**

၁၂၃။ ဂါႏထာႏပြန်ႏပအိုဝ်ႏခြေင်ခြေင်-
လယ်ႏစာတခြိုꩻ ကွုန်ႏသယ်ႏလိုꩻနဝ်ꩻ ဆေ့ꩻပေႏ၊ တွိုႏတခြိုꩻစာတာႏ အာငါႏဗွေလော၊ ဖြေꩻစာကျင်ႏလယ်ႏ ပါꩻကွုန်ႏသယ်ႏတန်နဝ်ꩻ ဘေꩻအဝ်ႏဒါႏ တဖူꩻမာႏယို လွေꩻတဝ်းလာꩻလာꩻ၊ ဖုဲင်းညာꩻထိုꩻဒျာႏ၊ ထွားနုဲင်းတုꩻဗာႏ ဥပမာႏနုဲင်းနောဝ်ꩻယင်၊ သက်ကမဉ်ထို စိုးကမဉ်ဆွာꩻ ပါꩻတဖြာꩻနဝ်ꩻ မာꩻသီဒါႏလိုꩻ အစွူႏမျိုꩻယို အွꩻတဝ်းလာꩻလာꩻ ထိုꩻညာꩻညာꩻဒျာႏ၊ ထွားနုဲင်းပွုံႏခွိုင်ꩻ တဲ့က်တွိုင်ꩻနုဲင်းနဝ်ꩻယင်၊ ပညာႏအဝ်ႏမဲ့လေ ရဟန်ꩻကသူႏသေထာꩻနောဝ်ꩻ ပစျꩻပစိꩻတဲ့ယောဝ်း ထာꩻတဟောဝ်တဝ်း အကုသိုလ်ႏယို ဟောဝ်သျောင်ႏညာꩻညာꩻနောဝ်ꩻသွူ။

ဟော်ꩻထွားသွဉ်ဗာႏ "မဟာဓနကွုန်ႏသယ်ႏတန်"ဝတ္ထုယိုတဲင် **"လꩻဗဟုသုတ၊ လꩻသတိꩻနုဲင်းယို"**

၁။ လိုꩻခြွေချမ်ꩻသာႏ စေႏတနာႏကအဝ်ႏလိုꩻနောဝ်ꩻ ကေႏညိုႏသံဃာႏ မဉ်ကပ်ဒျာႏသွမ်ꩻ-

၂။ လိုꩻသꩻရင်ꩻဟောဝ် လိုꩻသူႏသေထာꩻနဝ်ꩻ သွꩻပေႏခန်းတဲ့ယဝ်း ပေါႏမာꩻထာꩻကုဲင် (အကုသိုလ်ႏ)နဝ်ꩻ ဖေႏအာႏတဝ်း၊ ဖေႏအာႏဒျာႏ လိုꩻဟောဝ်၊ အုံဒျာႏလိုꩻဟောဝ်ဖဲ့ꩻ-

၃။ လဲ့ꩻဖုဲင်းသျောင်ႏညာꩻ ရန်ႏသူႏမꩻ ဘေꩻရန်ႏကင်ꩻ၊ သွꩻဟဝ် ဖေႏသတင်ꩻမꩻ လွစ်ရန်ႏသူႏ-

၄။ ဘေꩻရန်ႏတအဲဉ်ထဝ်းအရပ်၊ အကျိုꩻကအောဝ်ႏရာꩻ အရပ်နဝ်ꩻ အုံမꩻခွꩻသꩻချမ်ꩻသႏ-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻ သေထွꩻလꩻအီသတိꩻအာတန်သွူ။
### အာႏကွိုꩻ
မဟာသီလဇာတ်

**"မဟာသီလဇာတ်ဝတ္ထုကိုယို ဟောဝ်ယူႏဟဝ်ထူႏ မေတ္တာႏဒဿန"**

၁။ ဘုရာꩻလောင်ꩻ ခွန်မဟာသီလဝနဝ်ꩻ ရက်ခမ်းသားတဲင် ကအွဉ်ႏမေတ္တာႏ ခမ်းသားထီသားလောင်းနဝ်ꩻ ထွာမေတ္တာႏ "ယံ"။ (မဉ်ႏဖေႏဆုꩻနဝ်ꩻ တတိယဆုꩻ)

၂။ ဝင်ꩻလွဉ်စွန်သွူထာꩻ ဝွေꩻခမ်းကို ပဉ်သွံလဲင်ႏသွူတဲ့ ဖေႏပဲစ်ဖေႏတံႏတောဝ်း၊ ဖေႏထဲင်းရွဉ်ဆုꩻ၊ ကအွဉ်ႏမေတ္တာႏ စွန်သားလောင်းနောဝ်ꩻ ထွာမေတ္တာႏ "ယိန်းယံ"။ (မဉ်ႏဖေႏဆုꩻနဝ်ꩻ ဒုတိယဆုꩻ)

၃။ ဝင်ꩻစွိုင်ကျꩻတဗန်ႏအစူ၊ ဝင်ꩻလဲင်ꩻလို့ꩻသော့ꩻသွူဟံႏကိုတဲ့ သꩻထန်ႏ သꩻလျားချာတဝ်း၊ ကအွဉ်ႏမေတ္တာႏ ရန်ႏသူႏလောင်းနဝ်ꩻ ထွာမေတ္တာႏ "ယိန်းယံယံ"။ (မဉ်ႏဖေႏဆုꩻနဝ်ꩻ - ပထမဆုꩻနောဝ်ꩻသွူ။)

**"နီနာꩻအတွက် ဟဝ်သေဟဝ်ထေ မေတ္တာႏဒဿန"**

၁။ ဝင်ꩻရက်နီတဲင် နီရက်ချာဝင်ꩻ၊ ရက်ဖူးရက်ဝေးတဲင် ကအွဉ်ႏမေတ္တာႏ လိုꩻရက်နီလောင်း၊ ဖူးဝေးအလောင်းနဝ်ꩻ ထွာမေတ္တာႏ "ယံ" (တတိယဆုꩻ) ။

၂။ ဝင်ꩻခွန်းလျားသွူနီတဲ့ ခွန်းလျားချာတဝ်း၊ ဝင်ꩻယားသွူနီဂုဏ်ႏသိက္ခာႏတဲ့ ယားချာတဝ်း ဝင်ꩻဂုဏ်ႏသိက္ခာႏ၊ ကအွဉ်ႏမေတ္တာႏ လိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻ (လိုꩻလွꩻထီႏနီ/ လိုꩻတကေးနီ)အလောင်းနဝ်ꩻ ထွာမေတ္တာႏ "ယိန်းယံ" (ဒုတိယဆုꩻ)

၃။ ဝင်ꩻနိစ္စက်သွူနီတဲ့ နိစ္စက်ချာတဝ်း၊ ဝင်ꩻအီႏမာꩻသီသွူနီတဲ့ ခြေင်ႏချာတဝ်း၊ ကအွဉ်ႏမေတ္တာႏ ရန်ႏသူႏအလောင်းနဝ်ꩻ ထွာမေတ္တာႏ "ယိန်းယံယံ" (ပထမဆုꩻ)။

**တောင်ꩻခါꩻ-**
ကအွဉ်ႏဒါႏမေတ္တာႏအရန်းရန်းယိုနဝ်ꩻ ဘုရာꩻအလောင်ꩻ သူႏတောႏကောင်ꩻသီး၊ လိုꩻဟဝ်လိုꩻဒါႏသီး သꩻရင်မေတ္တာႏစဲစ်စဲစ်ဒျာႏသွူ။ စီꩻပွာꩻရေꩻသား၊ ကာႏကွယ်ႏရေꩻသား၊ နဲင်ႏငန်ႏရေꩻသား မေတ္တာႏအရန်းရန်း မွေးတဝ်းနဝ်ꩻသွူ။
### အာႏကွိုꩻ
မဟာသီလဝဇာတ်

**"မဟာသီလဝဇာတ်"**
ထွားသွဉ်ဟော်ꩻကျပ် မဟာသီလဝဇာတ်ယိုတဲင် ကလꩻအီသတိꩻ၊ ကလꩻအီပညာႏ၊ ကလꩻဒါႏ ထာꩻသေတရာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ-

၁။ ဝါးထန်ႏထိုꩻ လိုꩻအပဲစ်သားနဝ်ꩻ ထွာချာဒါႏ အန္တရာယ်ႏအကျောင်ꩻ၊

၂။ ဝင်ꩻဒေါ့ꩻတွိုင်ꩻ၊ ဝင်ꩻအော်ကုဲင်တွိုင်ꩻ ဟဝ်ယွုမ်းတောဝ်း၊ ဟောဝ်မာꩻလွဉ်ꩻတဝ်းအကျောင်ꩻ၊

၃။ စဲ့ꩻပွယ်ꩻမဉ်ႏထွာနဝ်ꩻ လိုꩻအီႏသီအာ၊ လိုꩻအီႏဒုက္ခ၊ လိုꩻအီႏအံႏမ၊ တကျတဝ်းတစိꩻစိꩻတဲင် ခွန်မျတ်မဟာသီလဝ ခံႏတွိုက်ꩻချာတဝ်း၊ ခံႏထွာတဝ်းစဲ့ꩻပွယ်ꩻအကျောင်ꩻ၊

၄။ ခါးလား ခမ်းသားကသီနဝ်ꩻ နီလိုꩻဟော်ကီ ခံႏသီဖေႏဒျာႏ၊ ခံႏအနစ်နာႏ၊ အွဉ်ႏမေတ္တာႏ ခမ်းသားလောင်းအကျောင်ꩻ၊

၅။ ဝင်ꩻလဲင်ꩻစွိုင်တဗန်ႏ၊ ဝင်ꩻလဲင်ꩻလို့သော့ꩻသွူဟံႏကိုတဲ့ သꩻထန်ႏသꩻလျားချာတဝ်းပါꩻ၊ ကအွဉ်ႏနွောင်ꩻမေတ္တာႏတရာꩻနုဲင်းနဝ်ꩻ (ကသယ်ꩻခံႏနွောင်ꩻနုဲင်းနဝ်ꩻ)နဝ်ꩻ ဟဝ်ထွားနုဲင်း၊ ဟဝ်ကျင်ꩻသွုံꩻနုဲင်းငါႏအကျောင်ꩻ၊

၆။ ကွပ်ကျိုꩻစာꩻ၊ ပွိုးမေတ္တာႏတရာꩻတဲင် နွောင်ꩻချာရျူႏရျူႏ၊ ရန်ႏသူႏတောင်ꩻပြန်ႏချာဗာႏစွဉ်ႏအကျောင်ꩻ၊

၇။ ပေါႏထာꩻမာꩻဟဝ်၊ ပေါႏထာꩻမာꩻ အကျိုꩻအဝ်ႏနဝ်ꩻ ယပ်ꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻယပ်ꩻတဲ့ယဝ်း လွꩻမွုန်းတောဝ်း၊ ကျိုꩻစာꩻမာꩻဗာႏအကျောင်ꩻ၊

၈။ ဝီရိယအစွန်ꩻအာႏနဝ်ꩻ ထွာအီဒျာႏ ထာꩻချမ်ꩻသာႏအကျောင်ꩻ-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏသွူ။
## အာႏကွိုꩻ


ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ
မဟာသုဒဿနဇာတ်

**"မဟာသုဒဿနဇာတ်"**
အနိစ္စာ ဝတ သင်္ခါရာ-ပြန်ႏပအိုဝ်ႏ
သင်္ခါႏရတရာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အသေႏအမယ်ꩻ အဲဉ်ထဝ်းမွေးမွေးစွဉ်ႏ၊ အမျိုꩻထွာဒါႏ' ကုဲင်ဒါႏတန်ဖုံႏဒျာႏ၊ ထွာလွဉ်ထွူတဲင် ကုဲင်ချာလွဉ်းလွဉ်း၊ သင်္ခါႏရဖေ့ငိမ်ꩻ (ရို့ပ်သီမ်ꩻရုပ်နာမ်ႏ) မျတ်နိဗ္ဗာန်ႏနောဝ်ꩻ ချမ်ꩻသာႏငါႏသွူ။

ထွားသွဉ်ဟော်ꩻကျပ် မဟာသုဒဿနဇာတ်ယိုတဲင် **"ကလꩻအီသတိꩻ၊ ကလꩻအီပညာႏ၊ ကလꩻဒါႏ ထာꩻသေတရာꩻဖုံႏနောဝ်ꩻ"**

၁။ ဘုရာꩻရဟန္တာႏသီးခန်းတဲ့ယဝ်း တလွစ်နွောင်ꩻတဝ်း ထာꩻသီ၊ မော့ꩻပီပီဗာႏဒျာႏ၊ ကွဲႏတွော့ꩻ ဘုရာꩻရဟန္တာႏသီးနဝ်ꩻ ဒုက္ခသောဝ်ꩻထိုꩻလဲဉ်း၊ တကွုတ်ချာတောဝ်းဒွုမ်-

၂။ ခွန်စကျာႏဝေင်ꩻ တန်မရမက၊ ယံမရမကတဲ့ယဝ်း တလွိုနွောင်ꩻတဝ်း အနိစ္စ၊ ယဗာႏဗာႏ၊ သူႏဗာႏဗာႏ၊ ဆေ့ꩻဗာႏဗာႏ၊ ခေ့ꩻဗာႏဗာႏ-

၃။ ခွေခမ်း၊ ခွေလမ်း၊ ခွေပိုခွေမာ၊ ခွေလိုꩻခွေတခြိုꩻစတဲင် သံယော်ꩻဇဉ်ႏအမျိုꩻနဝ်ꩻ စွိုင်တဉ်ႏခါꩻဒါႏလိုꩻ၊ တခြိုꩻအစဲစ်မွေးတဝ်း၊ တခြိုꩻစဲစ်စဲစ်နဝ်ꩻ ကုသိုလ်ႏကံႏတွမ်ႏ အကုသိုလ်ႏကံႏဒျာႏ-

၄။ မာꩻထာꩻမာꩻအမျိုꩻမုဲင်ꩻတဲ့ယဝ်း ယူႏကောဝ်းရီးခါꩻဗာႏ၊ ပေါႏယူႏကောဝ်းရီးတဝ်းနဝ်ꩻ အမာႏဒါႏ-

၅။ မာꩻထာꩻမာꩻ အမျိုꩻမုဲင်ꩻတဲ့ယဝ်း ထာꩻရေႏမိုးချက် အဝ်ႏဗာႏ၊ ကရေႏအတွိုင်ꩻ ကျိုꩻစာꩻမာꩻဗာႏ-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏသွူ။
### အာႏကွိုꩻ
မဟာသုပိနဇာတ်

**"မဟာသုပိနဇာတ်"**
ထွားသွဉ်ဟော်ꩻကျပ် 'မဟာသုပိနဇာတ်'ယိုတဲင် ကလꩻအီသတိꩻ၊ ကလꩻအီပညာႏ၊ ကလꩻဒါႏ ထာꩻသေတရာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ-

၁။  အဝ်ႏလိုႏယွုမ်းတမွိုꩻတမာꩻတဝ်း ဝင်ꩻငေါဝ်း၊ ပေါႏယွုမ်းတမွိုꩻဝင်ꩻငေါဝ်းနဝ်ꩻ ထွာထာꩻမာႏ၊ မော့ꩻဒါႏထာꩻဒုက္ခ၊

၂။ ပေါႏမော့ꩻအယပ်ꩻအခုဲင်ႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏလိုႏရီဒျာႏ လိုꩻသလိုꩻဒါႏ၊ လိုꩻသေလိုꩻဒါႏ ကဒေါ့ꩻအတွိုင်ꩻ အဝ်ႏလိုႏယွုမ်းအံႏ၊ အဝ်ႏလိုႏမာꩻလွဉ်ꩻ၊

၃။ ကွပ်လိုꩻသေလိုꩻဒါႏတဲင် အမျာꩻချမ်ꩻသာႏအီ၊ သတ္တဝါႏဖုံႏ မော့ꩻတဝ်းထာꩻဒုက္ခ၊ လွစ်လꩻထိုꩻ ဘေꩻရန်ႏ-စတဲင်နုဲင်းနောဝ်ꩻဖုံႏသွူ။

**"ဣလ္လိသဇာတ်"**
ထွားသွဉ်ဟော်ꩻကျပ် 'ဣလ္လိသဇာတ်'ယိုတဲင် ကလꩻအီသတိꩻ၊ ကလꩻအီပညာႏ၊ ကလꩻဒါႏ ထာꩻသေတရာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ-

၁။ ပေါႏစေꩻ၊ ပေါႏလူႏတဝ်းထာꩻနဝ်ꩻ အတခြိုꩻဥစ္စာႏ အောဝ်ႏခြေင်ဒျာႏထာꩻ၊ အဗွေႏတဲ့ တကွိုꩻချာတောဝ်း၊ ဝင်ꩻတဲ့ကွိုꩻရုမ်းတလꩻတောဝ်း၊

၂။ အကျိုꩻအောဝ်ႏ ထွုံꩻစံႏဟောဝ်ဖုံႏနောဝ်ꩻ ဟောဝ်ယားကုဲင်ထိုꩻတဝ်း၊

၃။ မာꩻကုသိုလ်ႏမꩻ လꩻနွောင်ꩻထာꩻချမ်ꩻသာႏ-စတဲင်နုဲင်းနောဝ်ꩻဖုံႏသွူ။
### အာႏကွိုꩻ
မဉ်ႏငမ်းထာꩻယူႏရတနာႏသွံပါꩻ

**"ဓဇဂ္ဂသုတ် (ပေါႏမဉ်ႏငမ်းထာꩻ ယူႏဘုရာꩻတရာꩻသံႏဃာႏ)"**

"ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
ခွေအီႏခြုဲင်းနယ်ကသီ မော့ꩻလဲင်ႏစခါ ကထွာဖိုဒါႏ 'လူꩻတွမ်ႏအသုရာႏ'သီး တွိုက်ꩻလို့တဝင်ꩻအကျောင်ꩻ၊ ခွန်သိကျာꩻနဝ်ꩻ ရိုꩻဖေႏ စဲ့ꩻသားပေႏလူꩻဖုံႏနုဲင်းယို-
"သꩻအာႏဇာႏနီႏ အဝ်ႏသေႏသေႏ လူꩻစဲ့ꩻပေႏဖုံႏဟွေး-
မဉ်ႏတွိုႏစဲ့ꩻတလင်ꩻကိုသူꩻ 'မဉ်ႏငမ်း၊ မဉ်ႏတနွော့ꩻ၊ တဒိုမ်ႏမဉ်ႏထွိုင်ႏစိန်ႏစွော့ꩻနဝ်ꩻ ထွားသွော့ ခွေအလံႏတောႏနဝ်ꩻလုဲင်း၊ ပေါႏထွားခွေအလံႏတောႏနဝ်ꩻ ထာꩻငမ်း၊ ထာꩻတနွော့ꩻ၊ တဒိုမ်ႏထွိုင်ႏထိုꩻမား'လို့။
မဉ်ႏထွားတဝ်း ခွေအလံႏတောႏတဲ့ ထွားတောသွော့ 'ခွန်လူꩻပဇာပတိ'အလံႏတောႏ၊ 'ခွန်လူꩻဝရုဏ'အလံႏတောႏ၊ 'ခွန်လူꩻဤသာန'အလံႏတောႏ၊ (တလံႏလံႏ)ဖုံႏနဝ်ꩻနော၊ ပေါႏသီထွားအလံႏတောႏ(တလံႏလံႏ)နဝ်ꩻ 'ထာꩻငမ်း၊ ထာꩻတနွော့ꩻ၊ တဒိုမ်ႏထွိုင်ႏထိုꩻမား'လို့ ဖေႏအာႏအလိုꩻ ရိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။
"ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
ထွားခွန်သိကျာꩻ အလံႏတောႏတဲ့နဝ်ꩻ၊ ခွန်ခွန်လူꩻပဇာပတိ အလံႏတောႏတဲ့နဝ်ꩻ၊ ထွားခွန်လူꩻဝရုဏအလံႏတောႏတဲ့နဝ်ꩻ၊ ထွားခွန်လူꩻဤသာနအလံႏတောႏတဲ့နဝ်ꩻ ထာꩻငမ်း၊ ထာꩻတနွော့ꩻ၊ တဒိုမ်ႏထွိုင်ႏ-တထိုꩻမားတဝ်း၊ ကွပ်ပွိုးထမုဲင်ꩻနဲတဲင်-
သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော - ခွန်သိကျာꩻနဝ်ꩻ
- အဝီတရာဂေါ - တပယ်ႏနွောင်ꩻတဝ်းဒွိုန်းရာဂ
- အဝီတဒေါသော - တပယ်ႏနွောင်ꩻတဝ်းဒွိုန်းဒေါသ
- အဝီတမောဟော - တပယ်ႏနွောင်ꩻတဝ်းဒွိုန်းမောဟ
- ထာꩻငမ်း၊ နမ်းတနွော့ꩻ၊ သꩻဝꩻစွော့ꩻ-လွင်းဗာႏနေကပါꩻ။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ခွေတဲ့း ရိုꩻဒျာႏနုဲင်းယို-
တခြာကိုတရိုꩻတဝ်း၊ သေင်ႏမွူးဆလတရိုꩻတဝ်း၊ ထာꩻယေန်ယေန်ကိုတရိုꩻတဝ်း (သီအုံတရာꩻတွင်ꩻ) 'ထာꩻငမ်း၊ သꩻဝꩻ၊ တဒုမ်ႏထူ'မဉ်ႏထွာစိန်ႏစွော့ꩻနဝ်ꩻ ယူႏသွော့ဘုရာꩻခွေဂွုဏ်ႏ၊ ယူႏသွော့တရာꩻဂွုဏ်ႏ၊ ယူႏသွော့ သံဃာႏဂွုဏ်ႏဟုဲင်း၊ ပေါႏယူႏဘုရာꩻ တရာꩻသံဃာႏဂွုဏ်ႏနဝ်ꩻ 'ထာꩻငမ်း၊ သꩻဝꩻ၊ တဒုမ်ႏထူ ထိုꩻမားဗာႏ'၊ ကွပ်ပွိုးထမုဲင်ꩻနဲတဲင်-
- အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ -  ဘုရာꩻခွေယိုနဝ်ꩻ
- ဝီတရာဂေါ - ပယ်ႏနွောင်ꩻထိုꩻလဲဉ်း-ရာဂ
- ဝီတဒေါသော - ပယ်ႏနွောင်ꩻထိုꩻလဲဉ်း-ဒေါသ
- ဝီတမောဟော - ပယ်ႏနွောင်ꩻထိုꩻလဲဉ်း-မောဟ
- ထာꩻငမ်း၊ သꩻဝꩻ၊ တဒုမ်ႏထွူအဲဉ်ထဝ်း၊ လွင်းဗာႏတဝ်းပါꩻနောဝ်ꩻသွူ။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
ယူႏလꩻသွော့ ဘုရာꩻတရာꩻ သံဃာႏ(ဂွုဏ်ႏတောႏ) 'ပေါႏသီယူႏလꩻနဝ်ꩻ-ထာꩻငမ်း၊ သꩻဝꩻ၊ တဒုမ်ႏထူ'ထွာတောဝ်း" ဗွေႏစောဝ်းဘုရာꩻ မိန်းခါꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ သဂါထာဝဂ္ဂသံယုတ်ပါဠိ၊ ဓဇဂ္ဂသုတ်)
### အာႏကွိုꩻ
မဉ်ႏငမ်းမွေးမွေးနဝ်ꩻ

**"အာပတ္တိဘေဒသုတ် (မဉ်ႏငမ်းမွေးမွေးနဝ်ꩻ အာပတ်သင်ꩻတဝ်း)"**
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
ပွိုင်းဝွို့တွမ်ႏအာပတ် (အပဲ့စ်)တဲင် ဟောဝ်ငမ်းခရာႏ ဘေꩻအဝ်းလစ်ꩻမျိုꩻ၊ လစ်ꩻမျိုꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ-
၁။ ခါန်လိုꩻဖုံႏဆွမ်ꩻလွဉ် ပါꩻအပဲ့စ်တန်တဖြာꩻ၊ ဝင်ꩻကြော့ꩻကြေင်းအကတူႏ၊ စွိုင်တဗန်ႏအစူ၊ ဝင်ꩻစွီႏလွေꩻဝေင်ꩻဆနဝ် သင်ႏခဲင်ꩻကို၊ ဝင်ꩻဗက်ꩻတပစ်ꩻအငွဉ်ꩻ၊ ဝင်ꩻမာꩻသီထိုꩻ၊
ပါꩻတဖြာꩻထီႏ၊ ဝွေꩻယူႏနုဲင်းယို-
'ခွေမဉ်ႏမာꩻ ထာꩻမာꩻမာႏ အမျိုꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ဝင်ꩻအီႏမာꩻသီခွေ နုဲင်းပါꩻသူꩻ၊ ထာꩻမာꩻအပဲ့စ်တန် အမျိုꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ခွေခံႏမာꩻတဝ်းလာꩻလာꩻ' ဝွေꩻစဉ်ꩻစာꩻ ဝွေꩻငမ်းမွေးမုဲင်းစွဉ်ႏ နုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။
ရဟန်ꩻခိုတရိုꩻတဝ်း (ရဟန်ꩻမူႏတရိုꩻတဝ်း) မဉ်ႏငမ်းနုဲင်း ပါꩻကငမ်းထာꩻသီနဝ်ꩻ ပါရာဇိကအာပတ် တသင်ꩻတဝ်းဒွိုန်းသားတဲ့ အမျိုꩻသင်ꩻဒွုမ်မွေးတဝ်း၊ မဉ်ႏသင်ꩻလဲဉ်းတဲ့ အအုံ(လဲဉ်)ထာꩻနုဲင်းနဝ်ꩻ အမျိုꩻဗွုန်ႏဒွုမ်မွေးတဝ်း၊ ကွပ်ငမ်းအာပတ် (ပွိုးငမ်းအပဲ့စ်)တဲင် အာပတ်ကြောင်းစင်ရာꩻ (အုံသျင်ႏနေး၊ ထွက်ထိုꩻနေး)တမျိုꩻမျိုꩻနဝ်ꩻ ဝွေꩻမာꩻဗာႏ သေႏချာႏနောဝ်ꩻသွူ။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
၂။ ပါꩻအပဲ့စ်သားတဖြာꩻ ဝင်ꩻအွဉ်ႏကꩻ ခွမ်ꩻလာꩻဖြေင်း၊ အွဉ်ႏတဖြွူအကလူꩻ၊ ထွဉ်ႏထမ်ႏတဆူ၊ 'ခွေယိုနဝ်ꩻ မာꩻမာႏထာꩻ၊ ထွာအပဲ့စ်သား၊ အဗာႏဗွုမ်တွမ်ႏတဆူ၊ နီဗွေႏသီး ကေႏနပ်နုဲင်းမုဲင်ꩻတဲ့ ဗွုမ်သွော့ဟုဲင်း၊ ခွေသွဉ်းခံႏဖေႏဒျာႏ'ဆောႏဗာႏထာꩻ လိုꩻခြာနုဲင်းနဝ်ꩻ။
ပါꩻတဖြာꩻနဝ်ꩻ ငမ်းဝင်ꩻမာꩻနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် ခံႏမာꩻတဝ်း ထာꩻမာꩻမာႏအမျိုꩻနဝ်ꩻꩻ ရဟန်ꩻသီးတဲ့ မဉ်ႏငမ်းနုဲင်း ပါꩻကငမ်း(တဆူ)နဝ်ꩻ 'သံဃာဒိသေသ်အာပတ်'မဉ်ႏသင်ꩻတဝ်းဒွိုန်းတဲ့ အမျိုꩻသင်ꩻဒွုမ်မွေးတောဝ်း၊ မဉ်ႏသင်ꩻလဲဉ်းတဲ့ ဆဲင်ႏရာꩻမာꩻ၊ ဝွေꩻလွမ်ꩻလာꩻစွဉ်ႏ(ဆောက်တယ်ႏစွဉ်ႏပေါင်၊ ပရိဝါသ်)သနယ်။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
၃။ ပါꩻအပဲစ်သားတဖြာꩻနောဝ်ꩻ ထမ်ႏတွမ်ႏဖါႏပုံႏ၊ ထွဉ်ႏဝင်ꩻဖုတ်ꩻရောင် ဝွေꩻကတူႏ၊ လယ်ႏဒေါ့ꩻဗာႏဝင်ꩻနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ ယူႏယူႏငမ်းနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် ခံႏမာꩻမာႏတဝ်း ထာꩻမာꩻနဝ်ꩻ၊ ရဟန်ꩻသီးတဲ့ မဉ်ႏငမ်း(ပါꩻဖုတ်ꩻအကတူႏတွမ်ႏဖါႏ)နုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ 'ပါစိတ်အာပတ်'မဉ်ႏသင်ꩻဒွိုန်းတဲ့ သင်ꩻထွာတဝ်းဒွုမ်၊ မဉ်ႏသင်ꩻလဲဉ်းတဲ့ တလဲင်ႏချင်ꩻလွမ်ꩻလာꩻ၊ 'ကျာꩻစွဉ်ႏဒေႏသနာႏ'သနယ်။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
၄။ ပါꩻအပဲ့စ်သားတဖြာꩻနောဝ်ꩻ လွေꩻထေ့လိုꩻအာခြာ၊ ထွဉ်ႏဝင်ꩻသွမ်ꩻသဲ့ꩻ ကဲ့ꩻရဲ့ꩻရောင်ဝွေꩻ၊ ထွဉ်ႏဝင်ꩻခွန်းရောင်ဝွေꩻ၊ ပါꩻတဖြာꩻနဝ်ꩻ ငမ်းနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် ခံႏမာꩻမာႏတဝ်းနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ ရဟန်ꩻသီးတဲ့ မဉ်ႏငမ်းနုဲင်း ပါꩻကငမ်းဝင်ꩻသဲ့ꩻသွမ်ꩻနဝ်ꩻ 'ပါဋိဒေသနီအာပတ်'မဉ်ႏသင်ꩻဒွိုန်းတဲ့ တသင်ꩻဒွုမ်ဒျာႏရင်ꩻ၊ မဉ်ႏသင်ꩻလဲဉ်းတဲ့ အနယ်ꩻဆဲင်ႏရာꩻ လွမ်ꩻလာꩻစွဉ်ႏသနယ်။
နီဗွေႏဘုရာꩻ ဟော်ꩻကျာꩻနယ် နုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ စတုက္ကနိပါတ်၊ အာပတ္တိဘေဒသုတ်)
### အာႏကွိုꩻ
မာဝါꩻအဝ်ႏလစ်ꩻခိုမ်ꩻ

**"ပဌမသံဝါသသုတ် (မာဝါꩻ အဝ်ႏလစ်ꩻခိုမ်ꩻ)"**
နီဗွေႏဘုရာꩻဟော်ꩻဖေႏ သဌေꩻတမာဝါꩻ တရာꩻနုဲင်းယို-
"သဌေꩻမူႏခိုသီးဟွေး-
တောႏလမ်းတောႏပါႏ တမာဝါꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏလစ်ꩻခိုမ်ꩻ၊ လစ်ꩻခုမ်ꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ-
၁။ ဆဝေါ ဆဝါယ သဒ္ဓိံ သံဝသတိ-
'အဝါꩻနဝ်ꩻ ဗွန်လိုꩻသီ-အမာနဝ်ꩻ ပီလိုꩻမား'၊ ဗွန်ပီနုဲင်းမုဲင်ꩻနဲတဲင် အဝါꩻတဲ့ အကျင်ꩻဂွုဏ်ႏသီ-အကျင်ꩻဟောဝ်တဝ်း၊ အမာတဲ့ အကျင်ꩻဟောဝ်တဝ်း၊ မာမာဝါꩻဝါꩻ မာꩻသီဝင်ꩻသက်၊ ထူႏတခွန်ꩻဝင်ꩻတခြိုꩻ၊ ပဲ့စ်ႏမာႏဝင်ပိုမာ၊ ပဲ့စ်မာႏဝင်ꩻပိုဝါꩻ၊ ဒေါ့ꩻလဲဉ်ထာꩻ၊ အွꩻဒေါဝ်၊ သီႏလအဲဉ်ထဝ်း၊ သꩻရင်ꩻဟောဝ်တဝ်း၊ တကေးဒါႏဝင်ꩻ၊ ခွန်းထွမ်ဒါႏ သမဏဗြာဟ္မဏ (ရဟန်ꩻပုဏ္ဏာꩻ)၊ ယိုနဝ်ꩻ ပထမတခိုမ်ꩻ (မာမာဝါꩻဝါꩻ) ဟောဝ်တဝ်းနီဖြာꩻဖြာꩻ။
၂။ ဆဝေါ ဒေဝိယာ သဒ္ဓိံ သံဝသတိ-
'အဝါꩻနဝ်ꩻ ဗွန်လိုꩻသီ-အမာနဝ်ꩻ ပီနင်ꩻလူꩻမူႏ'၊ အဝါꩻနဝ်ꩻ အကျင်ꩻဟောဝ်တဝ်း၊ သီႏလအဲဉ်ထောဝ်း၊ သꩻရင်ꩻဟောဝ်တဝ်း၊ တကေးဒါႏဝင်ꩻ၊ ခွန်းထွမ်ဒါႏ သမဏဗြာဟ္မဏ၊ တွိုႏအမာနဝ်ꩻ အကျင်ꩻဟောဝ် (နုဲင်းနင်ꩻလူꩻမူႏ)၊ သီႏလအဝ်ႏ၊ သꩻရင်ꩻဟောဝ်၊ တကေးဒါႏတဝ်းဝင်ꩻ၊ ခွန်းထွမ်ဒါႏတဝ်း သမဏဗြာဟ္မဏ၊ ယိုနဝ်ꩻ ဒုတိယတခိုမ်ꩻ၊ အဝါꩻဟောဝ်တဝ်း၊ အမာဟောဝ်။
၃။ ဒေဝေါ ဆဝါယ သဒ္ဓိံ သံဝသတိ-
'အဝါꩻနဝ်ꩻ ဗွန်ခွန်လူꩻ(နတ်သာꩻ)-အမာနဝ်ꩻ ပီလိုꩻသီ'၊ အဝါꩻနဝ်ꩻ မာꩻသီတဝ်းဝင်ꩻသက်၊ ထူႏတခွန်ꩻတဝ်းဝင်ꩻတခြိုꩻ၊ ပဲ့စ်မာႏတဝ်းဝင်ꩻပိုမာ၊ ဒေါ့ꩻလဲဉ်တဝ်းထာꩻ၊ အွꩻတဝ်းဒေါဝ်၊ သီႏလအဝ်ႏ၊ သꩻရင်ꩻဟောဝ်၊ တကေးဒါႏတဝ်းဝင်ꩻ၊ ခွန်ထွမ်ဒါႏတဝ်း သမဏဗြာဟ္မဏ၊ တွိုႏအမာနဝ်ꩻ ပီလိုꩻသီ၊ အကျင်ꩻဂွုဏ်ႏသီထိုꩻ၊ အကျင်ꩻဟောဝ်တဝ်း၊ မာꩻသီဝင်ꩻသက်၊ ထူႏတခွန်ꩻဝင်ꩻတခြိုꩻ၊ ပဲ့စ်မာႏဝင်ꩻပိုဝါꩻ၊ ဒေါ့ꩻလဲဉ်ထာꩻ၊ အွꩻဒေါဝ်၊ သီႏလအဲဉ်ထဝ်း၊ သꩻရင်ꩻဟောဝ်တဝ်း၊ တကေးဒါႏဝင်ꩻ၊ ခွန်းထွမ်ဒါႏ သမဏဗြာဟ္မဏ၊ ယိုနဝ်ꩻ တတိယတခိုမ်ꩻ၊ အဝါꩻဟောဝ်ꩻ အမာဟောဝ်တဝ်း။
၄။ ဒေဝေါ ဒေဝိယာ သဒ္ဓိံ သံဝသတိ-
'အဝါꩻနဝ်ꩻ ဗွန်ခွန်လူꩻခို-အမာယို ပီနင်ꩻလူꩻမူႏ'၊ မာမာဝါꩻဝါꩻ၊ အကျင်ꩻဟောဝ်နုဲင်းနုဲင်းဝင်ꩻ၊ သီႏလအဝ်ႏနုဲင်းနုဲင်းဝင်ꩻ၊ သꩻရင်ꩻဟောဝ်နုဲင်းနုဲင်းဝင်ꩻ၊ တကေးဒါႏဝင်ꩻ နုဲင်းနုဲင်းဝင်ꩻ၊ ခွန်းထွမ်ဒါႏတဝ်း သမဏဗြာဟ္မဏနုဲင်းနုဲင်းဝင်ꩻ၊ ယိုနဝ်ꩻ စတုတ္ထတခိုမ်ꩻ၊ အဝါꩻတဲ့ထွာလိုꩻဟောဝ်၊ အမာတဲ့ထွာလိုꩻဒါႏ၊ အုံညီꩻလို့ဝင်ꩻ အချမ်ꩻသာႏသွတ်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။

**"မာဝါꩻလစ်ꩻခိုမ်ꩻ-ငေါဝ်းလင်္ကာႏ"**
၁။ ဝါꩻညမ်း-မာညမ်း ၊ လိုꩻအခမ်း ၊ လွူးနမ်း ကေန်ꩻခြောထွာ ။

၂။ မာဟောဝ်-ဝါꩻညမ်း ၊ လိုꩻအခမ်း ၊ လွူးနမ်း ဒုက္ခအာ ။

၃။ ဝါꩻဟောဝ်-မာညမ်း ၊ လိုꩻအခမ်း ၊ လွူးနမ်း ယပ်ꩻခုဲင်ႏအာ ။

၄။ မာဝါꩻ-မညမ်း ၊ လိုꩻအခမ်း ၊ လွူးနမ်း ချမ်ꩻသာႏထွာ ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ စတုက္ကနိပါတ်၊ ပဌမသံဝါသသုတ်)
### အာႏကွိုꩻ
မာႏနတန်ငါႏမွုန်း

ဖိုးပနား ထော့ꩻ မဉ်ႏသီနဝ်ꩻ ထွာကဟန်ႏအိုအွီႏ စာလꩻကဒွိုန်း...
သေင်ႏမဉ်ႏဖြား မဉ်ႏဖြင်းနဝ်ꩻ ထွာကပဲဉ် ထွာကသိုႏ လိုꩻအမျာꩻဖုံႏ အဝ်ႏသွုံꩻအီက
တွိုႏနီနာꩻ လိုꩻမဉ်ႏသီနဝ်ꩻ ဒေါ့ꩻမွိုန်းပါꩻအီႏဖြေꩻ ဒေါ့ꩻမွိုန်းပါꩻအီႏနေး ဒေါ့ꩻမွိုန်းပါꩻအီႏလိုႏ
သဲက်ကသီ သꩻကဝွစ်တဲင် တလဲင်ႏချင်ꩻ ငမ်းငါႏအလွီးနွမ်ꩻကုဲင်တွော့ꩻ သော့ꩻသွူးစွဉ်ႏ ကောမ်ႏ(ပွုမ်ႏ)ကို
နဲစ်လွေꩻပလို့ꩻထိုꩻခန်းဒျာႏ သင်ꩻခဲင်ꩻ... ငမ်းငါႏ အယဝ်ꩻအဝ်ႏကုဲင်တဲင် ပင်ꩻရဟန်ꩻသံဃာႏ ဖတ်ပါထဲင်း အန္တရာယ်ႏကင်ꩻ ကမ္မဝါႏ..
ယူႏစဲင်းစဲင်းမွိုင် အစဲင်းတန်ကွေး ယူႏယွꩻယွꩻမွိုင် လꩻထာꩻသေကွေး...
ပွိုးနဝ်ꩻမ နီတဲ့ပီပီ သီတဲ့နုဲင်းနုဲင်း အီႏဗွိုန်လို့ဒျာႏယိုမꩻ မာႏနတရာꩻ အတ်တတရာꩻ သꩻအာဃာတတရာꩻ သꩻထင်ႏတန်နမ်းဖုံႏယို အဝ်ႏလိုႏလွူးတဝ်းဝင်ꩻ အဝ်ႏလိုႏ အွဉ်ႏတန်ꩻဖိုဝင်ꩻ အဝ်ႏလိုႏ ရက်ဝင်ꩻ... ရွဉ်အဝ်ႏမꩻ ရွဉ်ခြေားမꩻ မွေးတဝ်း လိုꩻကေန်ꩻမꩻ လိုꩻခြွေမꩻ မွေးတဝ်း လိုꩻပီပီ သွီႏနုဲင်းနုဲင်းဒျာႏတဲင်...

အွဉ်ႏသွော့မေတ္တာႏတရာꩻ အွဉ်ႏသွော့စာႏနာႏမုတရာꩻ အွဉ်ႏသွော့ ကရုဏာႏတရာꩻ အွဉ်ႏသွော့ မုဒိတာႏတရာꩻ... နီမဉ်ႏအုံအဝ်ႏလွဉ် နုဲင်းယို
နီမဉ်ႏအုံဒါႏနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ တွိုႏတနီꩻနီꩻသူꩻ နီနမ်းသီခန်းတဲ့ နီမဉ်ꩻသီတဝ်း နီထိုꩻမားခန်းတဲ့ နီမဉ်ꩻထိုꩻမားတဝ်းနော..။

### အာႏကွိုꩻ
မာꩻခေ့ꩻမာꩻတဖြောဝ်း

**"ဥပက္ကိလေသသုတ် (မာꩻခေ့ꩻ၊ မာꩻတဖြောဝ်း၊ မာꩻတရေꩻတဝ်းမွူးလာ)"**
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
၁။ အဗ္ဘာ ဘိက္ခဝေ စန္ဒိယသူရိယာနံ ဥပက္ကိလေသာ-
'မို့ꩻအေႏ'ဖုံႏနဝ်ꩻ မာꩻတမိုꩻထိုꩻ မွူးလာရောင်ႏ၊ ဖေႏတောင်ႏတဝ်းမွူးလာ၊ ကွပ်မို့ꩻအေႏဖုံႏနဝ်ꩻတဲင် မွူးလာနောဝ်ꩻ န တပန္တိ-အရောင်ႏတထန်ႏတောဝ်းဒွုမ်၊ န ဘာသန္တိ-အရောင်ႏတဆောဝ်တောဝ်းဒွုမ်၊ န ဝိရောစန္တိ-(မွူးလာ) တင်ႏတယ်ႏတဝ်းဒွုမ်။
၂။ မဟိကာ ဘိက္ခဝေ စန္ဒိယသူရိယာနံ ဥပက္ကိလေသာ-
'တအိုမုတ်ꩻ'ဖုံႏနဝ်ꩻ မာꩻတမိုꩻထိုꩻ မွူးလာရောင်ႏ၊ ဖေႏတောင်ႏတဝ်းမွူးလာ၊ ပွိုးတအိုမုတ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻတဲင် မွူးလာနောဝ်ꩻ အရောင်ႏတထန်ႏတဝ်းဒွုမ်၊ အရောင်ႏတဆောဝ်တဝ်းဒွုမ်၊ တရေꩻတင်ႏတယ်ႏတဝ်းဒွုမ်။
၃။ ဓူမော ရဇော ဘိက္ခဝေ စန္ဒိယသူရိယာနံ ဥပက္ကိလေသာ-
'မေလူး-ထာꩻအီႏဖွန်ႏ'ဖုံႏနဝ်ꩻ မာꩻတမိုꩻထိုꩻ မွူးလာရောင်ႏ၊ ဖေႏတောင်ႏတဝ်းမွူးလာ၊ ကွပ်ပွိုးမေႏလူး ထာꩻအီႏဖွန်ႏဖုံႏနဝ်ꩻတဲင် မွူးလာနဝ်ꩻ အရောင်ႏတထန်ႏတဝ်းဒွုမ်၊ အရောင်ႏတဆောဝ်တဝ်းဒွုမ်၊ တရေꩻတင်ႏတယ်ႏတဝ်းဒွုမ်။
၄။ ရာဟု ဘိက္ခဝေ အသုရိန္ဒော စန္ဒိမသူရိယာနံ ဥပက္ကိလေသာ-
'ရာႏဟု-အသူႏရိန်ႏ'နဝ်ꩻ မာꩻတမိုꩻထိုꩻ မွူးလာရောင်ႏ၊ ဖေႏတောင်ႏတဝ်းမွူးလာ၊ ကွပ်ရာႏဟုအသူႏရိန်ႏနဝ်ꩻတဲင် မွူးလာနဝ်ꩻ အေရာင်ႏထန်ႏတဝ်းဒွုမ်၊ အရောင်ႏတဆောဝ်တဝ်းဒွုမ်၊ တရေꩻတင်ႏတယ်ႏတဝ်းဒွုမ်။
အနုဲင်းနဝ်ꩻနေနေ၊ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
၁။ ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ သုရံ ပိဝန္တိ-
'သမဏ ဗြာဟ္မစ ယင်ဟန်ႏဖုံႏ'နဝ်ꩻ အွꩻလွဒေါဝ်ဖုံႏ၊ 'ဒေါဝ်'နဝ်ꩻ မာꩻတမိုꩻထိုꩻ သမဏဗြာဟ္မဏသီး (ဂွုဏ်ႏသိက္ခာႏ)အရောင်ႏ၊ (ဂွုဏ်ႏသိက္ခာႏ)အရောင်ႏထန်ႏတောဝ်းဒွုမ်၊ အရောင်ႏတဆောဝ်တောဝ်းဒွုမ်၊ (သမဏ၊ ဗြာဟ္မဏနဝ်ꩻ) တရေꩻတင်ႏတယ်ႏတဝ်းဒွုမ်။
၂။ ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ မေထုနံ ဓမ္မံ ပဋိသေဝန္တိ-
'သမဏ ဗြာဟ္မစ ယင်ဟန်ႏဖုံႏ'နဝ်ꩻ မာꩻအကျင်ꩻလိုꩻဒုံ-မေထုန်ခိုမူႏ အကျင်ꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ မာꩻတမိုꩻထိုꩻ သမဏဗြာဟ္မဏသီး (ဂွုဏ်ႏသိက္ခာႏ)အရောင်ႏ၊ (ဂွုဏ်ႏသိက္ခာႏ)အရောင်ႏထန်ႏတဝ်းဒွုမ်၊ အရောင်ႏတဆောဝ်တဝ်းဒွုမ်၊ တရေꩻတင်ႏတယ်ႏတဝ်းဒွုမ်။
၃။ ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဇာတရူပရဇတံ သာဒိယန္တိ-
'သမဏ ဗြာဟ္မစ ယင်ဟန်ႏဖုံႏ'နဝ်ꩻ ကွပ်သာႏယာႏရွဉ်ခံꩻတဲင် (ဂွုဏ်ႏသိက္ခာႏ)အရောင်ႏထန်ႏတဝ်းဒွုမ်၊ အရောင်ႏတဆောဝ်တဝ်းဒွုမ်၊ တရေꩻတင်ႏတယ်ႏတဝ်းဒွုမ်။
၄။ ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ မိစ္ဆာဇီဝေန ဇီဝန္တိ-
'သမဏ ဗြာဟ္မစ ယင်ဟန်ႏဖုံႏ'နဝ်ꩻ နေးတွမ်ႏထာꩻညမ်း လွူးအီနမ်းတဲင် (ဂွုဏ်ႏသိက္ခာႏ)အရောင်ႏထန်ႏတဝ်းဒွုမ်၊ အရောင်ႏတဆောဝ်တဝ်းဒွုမ်၊ တရေꩻတင်ႏတယ်ႏတဝ်းဒွုမ်နောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ စတုက္ကနိပါတ်၊ ဥပက္ကိလေသသုတ်)
### အာႏကွိုꩻ
မာꩻတဝ်းကုသိုလ်ႏ

**"ဘဒ္ဒကသုတ် (မာꩻတဝ်းကုသိုလ်ႏ ထွာတဝ်းထာꩻသီဟောဝ်၊ မာꩻဒျာႏကုသိုလ်ႏ ထွာဒျာႏထာꩻသီဟောဝ်)"**
အွိုးခꩻတလဲင်ႏ-
ဗွေႏသာရိပုတ္တရာႏဟော်ꩻဖေႏ ဗွေႏရဟန်ꩻသီးဖုံႏ တရာꩻနုဲင်းယို-
ဗွေႏပေႏသီးဖုံႏဟွေး-
၁။ သာႏသနာႏကိုယို ရဟန်ꩻ(တပါꩻ)နဝ်ꩻ ပျောႏလွဉ်ꩻမွိုင်းဒျာႏထာꩻမာꩻ၊ အခိန်ႏလို့မွိုင်းဒျာႏ တွမ်ႏထာꩻမာꩻနဝ်ꩻ (တွိုႏကုသိုလ်ႏနဝ်ꩻ မာꩻတဝ်း)၊ ရဟန်ꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ အမဉ်ႏသီနဝ်ꩻ ထွာတဝ်းထာꩻသီဟောဝ်။
၂။ သာႏသနာႏကိုယို ရဟန်ꩻနဝ်ꩻ ပျောႏလွဉ်ꩻဒျာႏထာꩻဒေါ့ꩻ၊ အခိန်ႏလို့မွိုင်းဒျာႏတွမ်ႏထာꩻဒေါ့ꩻ၊ (မာꩻတဝ်းကုသိုလ်ႏ)၊ ရဟန်ꩻနဝ်ꩻ အမဉ်ႏသီနဝ်ꩻ ထွာတောဝ်းထာꩻသီဟောဝ်။
၃။ သာႏသနာႏကိုယို ရဟန်ꩻနဝ်ꩻ ပျောႏလွဉ်ꩻဒျာႏတွမ်ႏထာꩻဗေင်ႏ၊ အဝ်ႏဗေင်ႏမွိုင်းဒျာႏထာꩻ၊ (မာꩻတဝ်းကုသိုလ်ႏ)၊ အမဉ်ႏသီနဝ်ꩻ ထွာတောဝ်းထာꩻသီဟောဝ်။
၄။ သာႏသနာႏကိုယို ရဟန်ꩻနဝ်ꩻ ပျောႏလွဉ်ꩻဒျာႏတွမ်ႏအသွꩻ၊ အခိန်ႏလို့ခြေင်ဒျာႏတွမ်ႏအသွꩻ (မာꩻတဝ်းကုသိုလ်ႏ)၊ ရဟန်ꩻနဝ်ꩻ အမဉ်ႏသီနဝ်ꩻ ထွာတောဝ်းထာꩻသီဟောဝ်။
၅။ သာႏသနာႏကိုယို ရဟန်ꩻနဝ်ꩻ ပျောႏလွဉ်ꩻဒျာႏထာꩻရော်ꩻရယ်ꩻ (ထွား၊ နာႏ၊ ဒေါ့ꩻ၊ အံႏ၊ ခွေါင်း)ငတ်ꩻမျိုꩻ၊ အခိန်ႏလို့ဒျာႏ တွမ်ႏနဝ်ꩻငတ်ꩻမျိုꩻ၊ (မာꩻတဝ်းကုသိုလ်ႏ)၊ ရဟန်ꩻနဝ်ꩻ အမဉ်ႏသီနဝ်ꩻ ထွာတဝ်းထာꩻသီဟဝ်။
၆။ သာႏသနာႏကိုယို ရဟန်ꩻနဝ်ꩻ ပျောႏလွဉ်ꩻဒျာႏ ပပဉ္စတရာꩻသွံပါꩻ (တဏှာႏ၊ မာႏန၊ ဒိဋ္ဌိ)၊ အခိန်ႏလို့ဒျာႏ တွမ်ႏတရာꩻမာꩻဆွာꩻ သံသရာႏနဝ်ꩻတဲင် (မာꩻတဝ်းကုသိုလ်ႏ)၊ ရဟန်ꩻနဝ်ꩻ အမဉ်ႏလွဉ်ႏနဝ်ꩻ ကုသိုလ်ႏကံႏ တပါတဝ်း၊ ထွာတဝ်းထာꩻသီဟောဝ်၊ ရဟန်ꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ 'ပျောႏလွဉ်ꩻဒျာႏ (သက္ကာယ)ခန္ဓာႏငတ်ꩻပါꩻ၊ တစွဉ်ꩻနွောင်ꩻတဝ်းခန္ဓာႏ'ရိုꩻဗာႏနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။
ဗွေႏပေႏသီးဖုံႏဟွေး-
၁။ သာႏသနာႏကိုယို ရဟန်ꩻ(တပါꩻ)နဝ်ꩻ ပျောႏလွဉ်ꩻတဝ်းထာꩻမာꩻ၊ အခိန်ႏလို့ခြေင်တဝ်းတွမ်ႏထာꩻမာꩻ၊ (မာꩻပါဒျာႏကုသိုလ်ႏ)၊ ရဟန်ꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ အမဉ်ႏသီနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏထာꩻသီဟောဝ်။
၂။ သာႏသနာႏကိုယို ရဟန်ꩻနောဝ်ꩻ ပျောႏလွဉ်ꩻတဝ်းထာꩻဒေါ့ꩻ၊ အခိန်ႏလို့ခြေင်တောဝ်း တွမ်ႏထာꩻဒေါ့ꩻ၊ (မာꩻပါဒျာႏကုသိုလ်ႏ)၊ ရဟန်ꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ အမဉ်ႏသီနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏထာꩻသီဟောဝ်။
၃။ သာႏသနာႏကိုယို ရဟန်ꩻနောဝ်ꩻ ပျောႏလွဉ်ꩻတဝ်းထာꩻဗေင်ႏ၊ အခိန်ႏလို့ခြေင်တဝ်း တွမ်ႏထာꩻဗေင်ႏ (မာꩻပါဒျာႏကုသိုလ်ႏ)၊ ရဟန်ꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ အမဉ်ႏသီနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏထာꩻသီဟောဝ်။
၄။ သာႏသနာႏကိုယို ရဟန်ꩻနောဝ်ꩻ ပျောႏလွဉ်ꩻတောဝ်းအသွꩻ၊ အခိန်ႏလို့ခြေင်တောဝ်းတွမ်ႏအသွꩻ၊ (မာꩻပါဒျာႏကုသိုလ်ႏ)၊ ရဟန်ꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ အမဉ်ႏသီနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏထာꩻသီဟောဝ်။
၅။ သာႏသနာႏကိုယို ရဟန်ꩻနဝ်ꩻ ပျောႏလွဉ်ꩻတဝ်း ထာꩻရော်ꩻရယ်ꩻငတ်ꩻမျိုꩻ၊ အခိန်ႏလို့ခြေင်အီတဝ်းတွမ်ႏနဝ်ꩻငတ်ꩻမျိုꩻ၊ (မာꩻပါဒျာႏကုသိုလ်ႏ)၊ ရဟန်ꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ အမဉ်ႏသီနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏထာꩻသီဟောဝ်။
၆။ သာႏသနာႏကိုယို ရဟန်ꩻနဝ်ꩻ ပျောႏလွဉ်ꩻတဝ်း ပပဉ္စတရာꩻသွံပါꩻ၊ အခိန်ႏလို့ခြေင်အီတောဝ်းတွမ်ႏ တရာꩻနဝ်ꩻသွံပါꩻ၊ (မာꩻပါဒျာႏကုသိုလ်ႏ)၊ ရဟန်ꩻနဝ်ꩻ အမဉ်ႏလွဉ်ႏနဝ်ꩻ ကုသိုလ်ႏပါဒျာႏ၊ ထွာဒျာႏထာꩻသီဟောဝ်၊ ရဟန်ꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ 'ပျောႏလွဉ်ꩻတဝ်းခန္ဓာႏ၊ စွဉ်ꩻနွောင်ꩻဒျာႏခန္ဓာႏ'ရိုꩻဗာႏနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ ဆက္ကနိပါတ်၊ ဘဒ္ဒကသုတ်) လိုꩻတွိုင်ꩻဖေႏကသေနာႏ တဲမ်းဗာႏနုဲင်းယိုသွူ။
### အာႏကွိုꩻ
မာꩻဒုက္ခနမ်း-မာꩻဒုက္ခဝင်ꩻ

**"အတ္တန္တပသုတ် (မာꩻဒုက္ခနမ်း-မာꩻဒုက္ခဝင်ꩻ)"**
နီဗွေႏဘုရာꩻဟော်ꩻဖေႏ ဗွေႏရဟန်ꩻသီးဖုံႏ တရာꩻနုဲင်းယို-
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
လောကကိုယို ပုဂ္ဂိုလ်ႏအောဝ်ႏလစ်ꩻဖြာꩻ၊ လစ်ꩻဖြာꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ-
၁။ ဧကစ္စော အတ္တန္တပေါ ဟောတိ-
လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ မာꩻဒုက္ခအနမ်း။
၂။ ဧကစ္စော ပရန္တပေါ ဟောတိ-
လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ မာꩻဒုက္ခဝင်ꩻ။
၃။ ဧကစ္စော အတ္တန္တပေါ စ ဟောတိ ပရန္တပေါ စ-
လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ မာꩻဒုက္ခအနမ်းယင်၊ မာꩻဒုက္ခဝင်ꩻယင်။
၄။ ဧကစ္စော နေဝတ္တန္တပေါ ဟောတိ န ပရန္တပေါ-
လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ နမ်းတဲ့မာꩻဒုက္ခတဝ်း၊ ဝင်ꩻတဲ့ မာꩻဒုက္ခတောဝ်း။
လောကကိုယို ပုဂ္ဂိုလ်ႏအောဝ်ႏလစ်ꩻဖြာꩻ နုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
၁။ လောကကိုယို ပုဂ္ဂိုလ်ႏယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ ကွဉ်ကꩻတောဝ်းခွမ်ꩻလာꩻ၊ အုံတလီꩻဒျာႏထာꩻ၊ ခြင်ဒျာႏအနမ်း၊ ခံႏအုံမစွဉ်ႏဒဲဉ် တနီꩻနီနီꩻ၊ အံႏကွို့ꩻမီꩻနုဲင်းဖိုး၊ အံႏကွို့ꩻဒဲဉ်ခို့ခယ်ႏ၊ ဗေင်ႏဒင်ႏထာꩻဆူႏပုံ၊ အုံဒင်ႏထာꩻဆူႏလောင်း-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ 'လိုꩻမာꩻဒုက္ခအနမ်း'ဖုံႏသွူ။
၂။ လောကကိုယို လိုꩻယင်ဟန်ႏနောဝ်ꩻ မာꩻသီဗဲ၊ မာꩻသီဖိုး၊ မာꩻသီပနား၊ မာꩻသီပနား၊ မာꩻသီဝါး၊ မာꩻသီထော့ꩻ၊ မာꩻသီထ၊ မာꩻသီဆျာ၊ တခွန်ꩻဒါႏထာꩻ၊ စွန်ဒါႏထာꩻ၊ မာꩻသီဒါႏပꩻ၊ လိုꩻကျံꩻလိုꩻကုဲင်-စတဲင် လိုꩻကအံႏနွောင်ꩻဒါႏဝင်ꩻ၊ လိုꩻကနိစ္စက်ဒါႏဝင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ 'လိုꩻမာꩻဒုက္ခဝင်ꩻ'ဖုံႏသွူ။
၃။ လောကကိုယို လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ ထွာခွန်တဲ့ယဝ်း၊ ထွာပုဏ္ဏာꩻ လိုꩻခြွေတဲ့ယဝ်း၊ စူꩻလွဉ်ꩻတဏှာႏရာႏဂတဲင် မာꩻပွယ်ꩻပျောႏတခြာကို၊ မာꩻသီဖိုးတင်ႏလူꩻ၊ အံႏဖိုးယာႏ၊ မာꩻဒေါဝ်ကပ်ꩻ၊ အွꩻဒေါဝ်၊ မွန်ꩻဒေါဝ်၊ လွူꩻလိုꩻမူႏ၊ သူႏသေသူႏနားဒွုမ်၊ ဗေင်ႏသို့ꩻ၊ ဗင်ႏပြာႏ၊ မွန်ꩻသူႏရာႏ၊ အံႏနွောင်ꩻအလိုꩻ၊ နိစ္စက်အလိုꩻ-စတဲင်နဝ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ 'မာꩻဒုက္ခနမ်းယင်၊ မာꩻဒုက္ခဝင်ꩻယင်'နောဝ်ꩻသွူ။
၄။ လောကကိုယို လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ ရိုႏသေႏဒျာႏဘုရာꩻ တရာꩻ သံဃာႏ၊ နာႏကုဲင်းဒျာႏတရာꩻ၊ မဉ်ဗုဲင်ဒျာႏသျင်ႏ၊ မဉ်ခံႏဒျာႏစင်ꩻ၊ ယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ ဗုဲင်မွေးရဟန်ꩻ၊ ရိုႏသေႏသိက္ခာႏပုဒ်၊ နေးဒျာႏတွမ်ႏမတ္တာႏ၊ ကရုဏာႏ၊ အုံဒျာႏတွမ်ႏဣန္ဒြေႏ၊ နမ်းယေန်ႏကေႏ၊ ဖြောင်းယေန်ႏကေႏ၊ သꩻယေန်ႏကေႏ၊ မာꩻယပ်ꩻတဝ်းလိုꩻ၊ မာꩻဒုက္ခတောဝ်းတိရစ္ဆာန်ႏ၊ အားထွုတ်ဒျာႏတရာꩻ မာꩻဒုက္ခကုသိုလ်ႏ၊ ထွာအရိယာႏပုဂ္ဂိုလ်ႏ၊ ထွာရဟန္တာႏ-စတဲင်နဝ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ 'နမ်းတဲ့ မာꩻဒုက္ခတ်း၊ ဝင်ꩻတဲ့ မာꩻဒုက္ခတဝ်း'နောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ စတုက္ကနိပါတ်၊ အတ္တန္တပသုတ်)
### အာႏကွိုꩻ
မဉ်ႏရက်မွေးလိုꩻမျိုꩻ

**'"မဉ်ႏရက်မွေးလိုꩻမျိုꩻတွမ်ႏခမ်းထီ"**
မဉ်ႏဒေါ့ꩻခြုဲင်းနယ်ဗာႏ စင်္ကာပူခမ်း အခရာႏအဲဉ်ႏအဲဉ်ႏပေႏနောတ်ꩻ စင်္ကာပူခမ်းယို ပေႏကဲꩻလဲဉ်းထဲင်းက ပအိုဝ်ႏနမ်းပဲင်ႏအုပ်ချွုတ်ခွင်ꩻလꩻ ဟံႏနယ်ႏနောဝ်ꩻသွူ။ စင်္ကာပူခမ်းအအဲဉ်ႏအလုဲင်းနောဝ်ꩻ အနားဆွာꩻဖဲ့ꩻ (အလျား)အောဝ်ႏ ၄၂-ကီလိုမီတာ (၂၅)မဲင်ႏ၊ အနာႏဒွေါင်ႏဖဲ့ꩻ (အနံ)အောဝ်ႏ ၂၃-ကီလိုမီတာ (၁၄)မဲင်ႏနောဝ်ꩻသွူ၊ တခမ်းလွုမ်း အအဲဉ်ႏအလုဲင်းနောဝ်ꩻ အနားဆွာꩻဖဲ့ꩻ(အလျား)အောဝ်ႏရန်ႏကွုန်ႏ ဗꩻလွေꩻလှည်းကူး၊ အောဝ်ႏသန်လျင် ဗꩻလွေꩻမှော်ဘီနောဝ်ꩻသွူ၊ စင်္ကာပူခမ်း ပင်ႏလယ်ႏဖင်ႏအဆွာꩻနဝ်ꩻ အောဝ်ႏ ၁၃၇၇-ကီလိုမီတာတဲင် စုစုခြွဉ်း တခမ်းလွုမ်း ဧရိယာႏအအဲဉ်ႏအလုဲင်းနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏစတုရန်းကီလိုမီတာပေါင်ꩻ ၆၂၃-၆ (၂၀၇-စတုရန်းမဲင်ႏ)နောဝ်ꩻသွူ။
စင်္ကာပူခမ်းနောဝ်ꩻ သဘာဝအရွီးအခိုႏ ထာꩻမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻထန်ႏတောဝ်း၊ မဉ်ႏဒေါ့ꩻဗာႏငေါဝ်းလို့လို့နောဝ်ꩻ ပေါႏလွိုတဲင်"လိုꩻ"နောဝ်ꩻ ထာꩻမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻထန်ႏတဝ်း၊ စင်္ကာပူခမ်းယို "ဟံႏကိုဟံႏထန်ႏ"သယံဇာတ အရွီးအခိုႏယို အွဉ်ႏထွာစွဉ်ႏ"လိုꩻ"တွော့ꩻ အဟဝ်သွတ်ꩻ ဖေႏကထွာလွဉ် ကွန်ႏချော်ꩻနောဝ်ꩻ လိုꩻတွိုင်ꩻစွုမ်ႏဖြာꩻ ဖေႏနေးကဒါႏလိတ် ကထွာခေါင်းဆောင်တန် လီကွမ်ယုယို ဖေႏအာႏအွဉ်ႏသွဉ်မွေးစွဉ်ႏလိတ်၊ ယိုခါ အခေါဝ်ကွဉ်ႏနောဝ် အာရှ(၁၀)နဲင်ႏငံႏကိုနောဝ်ꩻ စင်္ကာပူခမ်းယို တိုꩻတက်ထင်ႏထိုလဲဉ်းဝင်ꩻသွူ။
နီပအိုဝ်ႏဒေႏသဟံႏနယ်ႏယိုနောဝ်ꩻ လုဲင်းလဲဉ်းထဲင်းက စင်္ကာပူခမ်းသွူတကာႏတောဝ်း ဟံႏယာႏလုပ်ꩻမာꩻသော့ꩻလဲ့ လွိုင်ႏ၊ သယံဇာတယိုလဲ့ ထန်ႏအာတဲင် နီပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻယို ဖေႏကတိုꩻတက်နုဲင်း စင်္ကာပူခမ်းနဝ်ꩻ အောဝ်ႏလိုႏသွဉ်မွေးမွေးပညာႏ၊ အောဝ်ႏလိုႏကျိုꩻစာꩻလုပ်ꩻမာꩻဖြေꩻစာကူꩻကားယံယံသွော့ စီꩻပွာꩻရေꩻဖုံႏနောဝ်ꩻသွူ။
ကွပ်နောဝ်ꩻမꩻ မဉ်ႏရက်ချာနီခမ်းနောဝ်ꩻ သွဉ်ကုဲင်းကုဲင်းသွော့လိတ်၊ ဟော်ꩻကုဲင်းကုဲင်းသွော့လိတ်၊ မဉ်ႏရက်မွိုးဖါနောဝ်ꩻ သွဉ်ကုဲင်းကုဲင်းသွော့လိတ်၊ ဟော်ꩻကုဲင်းကုဲင်းသွော့လိတ်၊ မဉ်ႏရက်လိုꩻမျိုꩻတွမ်ႏခမ်းထီနောဝ်ꩻ သွဉ်ကုဲင်းကုဲင်းသွော့လိတ်၊ ဟော်ꩻကုဲင်းကုဲင်းသွော့လိတ်၊ လိုꩻတဖြာꩻအနေႏတရိုꩻတောဝ်း၊ လိုꩻမျိုꩻတမျိုꩻအနေႏတရိုꩻတောဝ်း အောဝ်ႏလိုႏဒါႏငါႏလိတ်သွူ။
လိုꩻယို ကွပ်စွဉ်ႏထာꩻသေပညာႏအောဝ်ႏတဲင် ထွဉ်ႏအံႏလꩻတိရစ္ဆာန်ႏသွူတကာႏတောဝ်း လိုꩻအချင်ꩻချင်ꩻကိုလဲ့ ပညာႏတန်သားနောဝ်ꩻ ဒို့ꩻတခြို့နွောင်ꩻပညာႏဆေ့ꩻသား၊ မဉ်ႏမဲဉ်ပင်ႏတသွောင်းထိုမွေး၊ မဉ်ႏမဲဉ်ထိန်ꩻထွားမွေး နီလိုꩻမျိုꩻတွမ်ႏခမ်းထီနောဝ်ꩻ ကျိုꩻစာꩻသွဉ်ထူႏ ဖေႏအာႏမွေးမွေးသွော့ပညာႏရေꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ဒင်ႏပျꩻနယ်လွေꩻဗာႏ တွမ်ႏရွမ်ဖြုဲင်ꩻယိုနောဝ်ꩻသွူ။
### အာႏကွိုꩻ
မာꩻပါခန်း လိုꩻမျိုꩻတာႏ

နာꩻတဲ့ အီႏသီ ခွေလဲ့အီႏသီ စောင်းမနီ လွစ်ဝင်ꩻဟောင်း နာꩻမဉ်ႏသီ နာꩻဒုံတာႏ သာႏသာႏယာႏ ယံအဝ်ႏခါꩻ လိုႏလဲဉ်း နာꩻကျိုꩻစာꩻ၊ နာꩻမဉ်ႏသီ နာꩻဘာႏသာႏ ရောင်ႏလေဒျာႏ ယံအဝ်ႏနောဝ်ꩻ နီꩻဟာရဝ်ꩻ လိုႏမာꩻသွူ၊ နာꩻမဉ်ႏသီ လိုꩻမျိုꩻတာႏ ထင်ႏထိုဒျာႏ ယံအဝ်ႏနောဝ်ꩻ နီꩻဟာရောဝ်ꩻ လိုႏကျိုꩻသွူ။

### အာႏကွိုꩻ