open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ဩသတေးလျတွိုက်

**ဩသတေးလျတွိုက်** (အိဉ်ႏကလေက်: Australia) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ကမ္ဘာႏဟံႏအခဝ်နဝ်ကို ကမ္ဘာႏလောင်း ကအဝ်ႏဒါႏ တွိုက်တန်ဖုံႏအကို ထွာဒျာႏ အပေႏသွတ်ꩻ တွိုက်တဖြုံႏသွူ။ တွိုက်ယိုနဝ်ꩻ အဓိက တဲက်မေးနီးယား ကွန်တန်တောမ်ႏ ပသိဖိတ်သမုဒ္ဒရာႏ၊ အေင်ဒိယသမုဒ္ဒရာႏဖုံႏအကို ကအဝ်ႏဒါႏ ကွန်ပေႏဖုံႏ အဝ်ႏနွို့ပါသွူ။ ဩသတေးလျတွိုက်ယို အဝ်ႏခေါ်ဒျာႏဝင်ꩻ ကမ္ဘာႏအခဝ်နဝ်ကို နုဲင်းဒျာႏ ကွန်တန်တဖြုံႏတဲင် အဗော့ꩻသွတ်ꩻကထွာဒါႏ တောမ်ႏအာသျတွိုက်လဲ့ အဝ်ႏခါႏညာꩻက မဲင်ႏ(၁၈၀၀)ရပ်သွူ။ ကောပ်နဝ်ꩻမꩻ တွိုက်အကို ဩသတေးလျတွိုက်ယို လိုꩻဖုံႏမော့ꩻဆုဲင်ꩻလွိုဝင်ꩻသွူ။

ဩသတေးလျတွိုက်ယို တွို့ꩻကွဉ်ႏအဒွောင်ႏအဆွာꩻ အဆွာꩻသွတ်ꩻကိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏ (၂၄၈၅)မဲင်ႏရပ်၊ နဝ်ထင်ꩻ အလုဲင်းသွတ်ꩻခင်ႏလမ်းနဝ်ꩻ အဝ်ႏ (၁၉၅၈)မဲင်ႏသွူ။ ပါတောမ်ႏ တဲက်သမေးနီးယားကွန် ဧရိယာႏခြွောန်းနဝ်ꩻ အအဲဉ်ႏလုဲင်းအဝ်ႏ ၂၉၇၄,၅၈၁ စတုရန်းမဲင်ႏသွူ။ ဩသတေးလျတွိုက်နဝ်ꩻ အဝ်ႏကမ္ဘာႏဟံႏအခဝ်နဝ် ပသိဖိတ်သမုဒ္ဒရာႏအကိုတဲင် အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ လောင်စီစျုနဝ် တယ်ႏ ၁၀° ဗꩻ ၄၅° ဒီႏဂရီႏ တောမ်ႏ လောင်စီစျုကွဉ်ႏ တယ်ႏ ၁၁၄° ဗꩻ ၁၅၄° အကိုသွူ။

ဩသတေးလျတွိုက် ပင်ႏလယ်ႏနောင်ကူရွေꩻ(ကမ်းရိုးတန်း) အဆွာꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏမဲင်ႏပေါင်ꩻ တသောင်ႏနီသောင်ႏရပ်လုမ်ꩻသွူ။ တောမ်ႏနောင်ကူ(ကမ်းခြေ) အဗာႏကွဉ်ႏထင်ꩻ မဲင်ႏ(၃၀-၇၀)ရပ်ကို ကအဝ်ႏညာꩻဒါႏ ဒေႏသခင်ႏလမ်းနဝ်ꩻ ဂရိတ်ဗယ်ရီယာရိ ကဟဲ့ꩻဒါႏ သန္တာလုံးရဲဉ်ႏတန်အဝ်ႏ မဲင်ႏ(၁၂၅၀)ရပ်သွူ။ နောင်ကူရွေꩻ(ကမ်းရိုးတန်း) အဗာႏကွဉ်ႏနဝ်ꩻကိုတဲ့ သင်ဘော်ꩻဆိတ်ယံဖုံႏ အဝ်ႏတဲင် နောင်ကူရွေꩻ(ကမ်းရိုးတန်း)ရဲဉ်ႏလောင်းနဝ်ꩻ ကွန်ပေႏဖုံႏ အဝ်ႏရဲဉ်ႏဒင်ႏသော့ꩻအာတန်သွူ။ ဩသတေးလျတွိုက်ထျꩻ ကအဝ်ႏဒါႏ ကွန်တန်ဖုံႏအကို ခဝ်ဖဲ့ꩻထင်ꩻကို ကအဝ်ႏဒါႏ  နယူးဂင်းနီကွန်တောမ်ႏ ခဝ်ဖဲ့ꩻနဝ်ကို ကအဝ်ႏဒါႏ တဲက်သမေးနီးယားကွန်ဖုံႏနဝ်ꩻ တင်ႏသျာꩻငါႏနဝ်ꩻသွူ။
thumb|Mainland Australia showing the continental Sahul Shelf (light blue) extending to the islands of New Guinea in the north, the island of Timor in the northwest, and Tasmania in the south

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:ဩသတေးလျတွိုက်
သွမ်ꩻဘုရာꩻထွာထာꩻမာႏ

**"သရဏာနိသက္ကသုတ် (သွမ်ꩻသဲ့ꩻဗွေႏဘုရာꩻ ထွာထာꩻအမာႏယော့)"**

အတွင်ꩻနဝ်ꩻခါ အမဉ်ꩻကဟဲ့ꩻဒါႏ "သရဏာနိ"သာႏကီႏဝင်ႏခွန်မျိုꩻတဖြာꩻ သီထိုꩻ၊ ဗွေႏဘုရာꩻရိုꩻ တကာႏသရဏာနိနဝ်ꩻ လꩻတမဂ်တဖိုလ်ႏ ထွာသောတာႏပန်ႏပုဂ္ဂိုလ်ႏ အတွိုႏထင်ႏဒျာႏလူꩻခမ်း၊ တတွိုႏလွေꩻတဝ်း (ငါးရုဲင်ꩻ၊ တိရစ္ဆာန်ႏ၊ ပိတ္တာႏ၊ အသူႏရကာယ်ႏ) အပါယ်ႏခမ်း ရိုꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။
လိုꩻယင်ဟန်ႏဖုံႏနဝ်ꩻရိုꩻ-
"ဗွေႏဘုရာꩻငေါဝ်းနဝ်ꩻ ခွေယွုမ်းတဝ်း၊ သရဏာနိနဝ်ꩻ ထီႏကဲဆောက်တဲႏထာꩻ မုဲင်ꩻခါ၊ ထီႏကဲ အလူႏတန်ꩻထာꩻမုဲင်ꩻခါ၊ ထီႏကဲ အားထွုတ်ရာꩻမုဲင်ꩻခါ၊ လိုꩻနုဲင်းသရဏာနိ မဉ်ႏထွာသောတာႏပန်ႏနဝ်ꩻ လိုꩻကယံလဲဉ်းဝွေꩻ အဝ်ႏဗောႏထာꩻ၊ ဝွေꩻသီးဖုံꩻနဝ်ꩻထဲင်းဟ ယိန်းထွာသောတာႏပန်ႏမတောဝ်၊ ယိန်းတွိုႏလူꩻခမ်းမတောဝ်၊ နီဗွေႏဘုရာꩻ ဟော်ꩻတမွိုꩻကွို့ꩻထာꩻ၊ အုံလယ်ႏကွို့ꩻ သရဏာနိရေꩻ"ဝွေꩻသဲ့ꩻခွေသွမ်ꩻ ဗွေႏဘုရာꩻနုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏသွူ။
မဟာႏနာမ်ႏဥပါသကာႏနဝ်ꩻ ဟွုန်ငေါဝ်းနဝ်ꩻတဲင် ထင်ႏလောဝ်းနီဗွေႏဘုရာꩻ၊ နီဗွေႏဘုရာꩻရိုꩻ-
"တကာႏမဟာႏနာမ်ႏဟွေး-
လိုꩻသီးယို ထီႏလို့ဝင်ꩻနမ်းတဲ့ ထီႏလွဉ်ꩻလို့တဝ်း ဝင်ꩻကုသိုလ်ႏ၊ ခေ့ꩻလေနီꩻနာꩻ ဆယ်ꩻကပ်ဘုရာꩻ၊ "ယွုမ်းအံႏမွေးမုဲင်း ဘုရာꩻနဝ်ꩻ-ပါꩻမုဲင်ꩻနဲး"မီႏမဉ်သေနဝ်ꩻ အွဉ်ႏနယ်ဗာႏ-သရဏာနိနဝ်ꩻ၊ "ယွုမ်းအံႏခြေင်းခြဲ့ တရာꩻနဝ်ꩻ ပါꩻမုဲင်ꩻနဲ" မီႏမဉ်သေနဝ်ꩻ ယီးနယ်ဗာႏ သရဏာနိနဝ်ꩻ၊ "ယွုမ်းအံႏတဉ်ႏတွော့ꩻ သံဃာႏနဝ်ꩻ ပါꩻမုဲင်ꩻနဲ" မီႏမဉ်သေနဝ်ꩻ အွဉ်ထေ့လွေꩻဗာႏ သရဏာနိထျꩻနဝ်ꩻ။
တကာႏမဟာႏနာမ်ႏဟွေး-
သရဏာနိနဝ်ꩻ ယွုမ်းအံႏမွေးမုဲင်း ဘုရာꩻနဝ်ꩻ နေင်ႏပေါင်ꩻညလဲဉ်းသွူ၊ ယွုမ်းအံႏခြေင်းခြဲ့ တရာꩻတဲ့ နေင်ႏပေါင်ꩻညဆွာꩻလဲဉ်းသွူ၊ ယွုမ်းအံႏတဉ်ႏတွော့ꩻ သံဃာႏတဲ့ နေင်ႏပေါင်ꩻညငါႏလဲဉ်းသွူ၊ လိုꩻယွုမ်းအံႏမွေးမုဲင်းဘုရာꩻ၊ လိုꩻယွုမ်းအံႏခြေင်းခြဲ့တရာꩻ၊ လိုꩻယွုမ်းအံႏတဉ်ႏတွော့ꩻသံႏဃာႏ (နုဲင်းသရဏာနိ)နဝ်ꩻ ငါးရုဲင်ꩻ၊ တိရစ္ဆာန်ႏ၊ ပိတ္တာႏ၊ အသူႏရကာယ်ႏ အပါယ်ႏလစ်ꩻပါꩻ တထဲ့နွောင်ꩻတောဝ်း၊ တွိုႏလွေꩻဗာႏဗာႏ ဘွုံႏဟောဝ်ဘွုံႏဒါႏ သုဂတိဘဝသူꩻသွူ။
တကာႏမဟာႏနာမ်ႏဟွေး-
အားထွုတ်မွေး ဝိပဿနာႏတရာꩻ မာꩻမွေးကုသိုလ်ႏတဲင် လꩻတမဂ်တဖိုလ်ႏ ထွာသောႏတာႏပန်ႏပုဂ္ဂိုလ်ႏနဝ်ꩻတဲ့ တထဲ့နွောင်ꩻတဝ်း အပါယ်ႏလစ်ꩻပါꩻ၊ ကွုတ်ထဲင်းဗာႏ နွုတ်ꩻဘဝလွုမ်ꩻ လꩻသွူနိဗ္ဗာန်ႏ၊ လꩻနီမဂ်နီဖိုလ်ႏ သကဒါႏဂါမ်ႏပုဂ္ဂိုလ်ႏနဝ်ꩻတဲ့ တထဲ့နွောင်ꩻတဝ်း အပါယ်ႏလစ်ꩻပါꩻ၊ ဝွေꩻဗွေႏသီး မဉ်ႏသီနဝ်ꩻ သဲင်ꩻကွုတ်ဒွုမ် ကာမဘွုံႏယို၊ လဲဉ်းထိုကီလွေꩻ "သုဒ္ဓါဝါသဗျဟ္မာႏခမ်း"သူꩻသွူ၊ လꩻလစ်ꩻမဂ်လစ်ꩻဖိုလ်ႏ ရဟန္တာႏပုဂ္ဂိုလ်ႏနဝ်ꩻ ဘဝထွူသဝ်ꩻလဲဉ်း၊ ခန္ဓာႏဖေ့လဲဉ်း၊ ဒုက္ခဖေ့လဲဉ်း၊ လꩻလဲဉ်းနိဗ္ဗာန်ႏ၊ ထန်ႏနွောင်ꩻလဲဉ်းဝဋ်ဒုက္ခ၊ အဝ်ႏသန္တိသုခ-ထာႏဝရချမ်ꩻသာႏနောဝ်ꩻလွုမ်ꩻသွူ။၀
ဗွေႏဘုရာꩻ ကထွိုင်ႏဟော်ꩻပဲစ်ꩻပဲစ်ဖေႏ အခရာႏတဲင် လိုꩻကသဲ့ꩻသွမ်ꩻဒါႏ ဗွေႏဘုရာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာထိုꩻစွဉ်ႏ လိုꩻအပဲစ်တန်၊ လိုꩻမာႏယော့ထာꩻဖုံႏသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ မဟာဝဂ္ဂပါဠိ၊ သရဏာနိသုတ်)
### အာႏကွိုꩻ
သွမ်ꩻသဲ့ꩻအံႏဖြာႏ မာꩻဗာႏနုဲင်းမုဲင်ꩻ

**"ပေါႏဝင်ꩻသွမ်ꩻသဲ့ꩻ ကဲ့ꩻရဲ့ꩻ-အံႏဖြာႏနောဝ်ꩻ မာꩻဗာႏနုဲင်းမုဲင်ꩻ"**

နီဗွေႏဘုရာꩻတွမ်ႏ တပဲ့ꩻသံဃာႏ အဝ်ႏရာႏဇဂျိုဟ်ႏခမ်း ကျွꩻလွေꩻ "ဝေင်ꩻနာဠန္ဒာ"၊ သံဃာႏဆꩻချာနဝ်ꩻ "သုပ္ပိယပရိဗိုဇ်"တက္ကတွဉ်ꩻတွမ်ႏ အတပဲ့ꩻခိုဗင်ႏ "ဗြဟ္မဒတ္တ"အဝ်ႏထွေလွဉ်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။
မွူးတိန်ႏဟာတဲင် ဗွေႏဘုရာꩻတွမ်ႏ သံဃာႏဖုံႏနဝ်ꩻ အုံပဆားလွ "ဥယျာဉ်ႏအမ္ဗလဋ္ဌိကာ"စရွပ်တန်ကို၊ သုပ္ပိယတွမ်ႏ အတပဲ့ꩻဗြဟ္မဒတ္တနဝ်ꩻတဲ့ အုံပဆားနုဲင်းနုဲင်းနောဝ်ꩻကိုသွူ။
အဆရာႏသုပ္ပိယနဝ်ꩻ ထီႏဖွီသွမ်ꩻသဲ့ꩻ ကဲ့ꩻရဲ့ꩻနီဗွေႏဘုရာꩻအမျိုꩻမျိုꩻ၊ တွိုႏအတပဲ့ꩻ ဗြဟ္မဒတ္တနဝ်ꩻ အံႏဖြာႏနီဗွေႏဘုရာꩻအမျိုꩻမျိုꩻ၊ ဆရာႏတွမ်ႏတပဲ့ꩻ ဒေါ့ꩻခတ်ꩻလို့ဝင်ꩻ၊ ထေင်လို့ဝင်ꩻ တဟာသူႏသူႏစွဉ်ႏနောဝ်ꩻသွူ။
ထာꩻလေစနဝ်ꩻ နုဲင်းမွူးရောဝ်ꩻတွော့ꩻ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏ အုံပြုံႏဒေါ့ꩻလွနုဲင်းနယို-
"ဗွေႏသီးဖုံႏဟွေး-
နီဗွေႏဘုရာꩻနဝ်ꩻ ကသေမွေးတရာꩻ အမျာꩻပူႏဇောႏထွိုက်၊ တွိုႏပါꩻမွိုက် သုပ္ပိယနဝ်ꩻ ထီႏဖွီဘုရာꩻ၊ သွမ်ꩻသဲ့ꩻတရာꩻ၊ ကဲ့ꩻရဲ့ꩻသံဃာႏ၊ တွိုႏအတပဲ့ꩻခိုဗင်ႏ ဗြဟ္မဒတ္တနဝ်ꩻ အံႏဖြာႏဘုရာꩻ တရာꩻ သံဃာႏ၊ ရိုႏသေႏရတနာႏသွံပါꩻ" အဝ်ႏဒေါ့ꩻနုဲင်းနဝ်ꩻတွင်ꩻ နီဗွေႏဘုရာꩻကျွꩻလွဉ်၊ နီဗွေႏဘုရာꩻရီ-
"ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
ထာꩻလေစအုံပြုံႏ သီဖုံႏဒေါ့ꩻလွငါႏ ပါꩻမုဲင်ꩻခရာႏဟောင်း"
"ဩဗွေႏ၊ ဘုရာꩻမျတ်ဗွေႏဩ-
အဆရာႏ သုပ္ပိယပရိဗိုဇ်တက္ကတွဉ်ꩻနဝ်ꩻ သွမ်ꩻသဲ့ꩻဘုရာꩻ တရာꩻ သံဃာႏ၊ ရတနာႏသွံပါꩻ၊ တွိုႏအတပဲ့ꩻခိုဗင်ႏ ဗြဟ္မဒတ္တနဝ်ꩻ အံႏဖြာႏဘုရာꩻ တရာꩻ သံဃာႏ ရတနာႏသွံပါꩻ၊ ဆရာႏတပဲ့ꩻ မတဲ့ꩻမခဝ်း ဒေါ့ꩻငဝ်းခတ်ꩻလို့ဝင်ꩻ၊ ထေင်ညင်ꩻတဟာသူႏသူႏစွဉ်ႏဒျာႏ- နီသွဉ်းသီး အဝ်ႏဒေါ့ꩻနောဝ်ꩻခရာႏ ဗွေႏဩ"
"ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
ဝင်ꩻအွဉ်ႏဒေါ့ꩻ ဘုရာꩻအပဲ့စ်တဲ့နဝ်ꩻ၊ တရာꩻအတပဲ့စ်တဲ့နဝ်ꩻ သံဃာႏအပဲ့စ်တဲ့နဝ်ꩻ သီအွဉ်ႏမွုန်းအပွေႏ၊ သꩻကုဲင်မွုန်း၊ သꩻလျားမွုန်း၊ ပေါႏသꩻလျားချာနဝ်ꩻ ထွာဒါႏအန္တရာယ်ႏ၊ သီကဒေါ့ꩻငေါဝ်းနဝ်ꩻ ကွပ်နုဲင်းယိုတဲင် မွေးတဝ်း၊ ပွိုးနုဲင်းနဝ်ꩻတွော့ꩻ မဲဉ်ႏတဝ်း၊ နီအပဲ့စ်အဲဉ်ထောဝ်း"
ဖြေႏသျင်ꩻချာဗာႏ ဟောဝ်ဟောဝ်ဒါႏဒါႏနုဲင်းနောဝ်ꩻ။
"ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
ဝင်ꩻမဉ်ႏအံႏဖြာႏတဲ့ သꩻရေꩻငါႏမွုန်း၊ ကွပ်နုဲင်းယိုတဲင် မွေး၊ ပွိုးနုဲင်းနဝ်ꩻတွော့ꩻ မဲဉ်ႏ၊ နီဂွုဏ်ႏအဝ်ႏမွေးနုဲင်းနဝ်ꩻ ဝွန်ႏခံႏဗာႏမွေးမဲဉ်ႏ အတွိုင်ꩻနုဲင်းနဝ်ꩻ" ဗွေႏဘုရာꩻ မိန်းစွဉ်ႏနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ သီလက္ခန္ဓ၊ ဗြဟ္မဇာလသုတ်)
### အာႏကွိုꩻ
သွဉ်ဗဲင်း တဲမ်းဗဲင်း ဟော်ꩻထွားဗဲင်း

မင်္ဂလာႏဒျာႏ ပအိုဝ်ႏပေႏ ဗွေႏ ခွန် နင်ꩻသီးဖုံႏဩ ... သွဉ်ဗဲင်း ထွားဗဲင်း ဟော်ꩻဗဲင်း တဲမ်းဗဲင်း ဖေႏကသေစဲင်း ဖေႏကဒါႏထဲင်း ဖေႏကအောင်ႏမျင်ႏထဲင်း အရန်းထိုထိုကီတဲင် နီလိတ် နီလုဲင်ꩻ နီတဲမ်းဖြုဲင်ꩻ နီငေါဝ်း နီငွါ နီဒေါ့ꩻချာ နီခြွိုင်းခွမ်ꩻလာꩻ နီခြွိုင်းမာꩻ နီယိုꩻယာႏတာႏ နီဖော်ႏဒျာႏ နောဝ်ꩻမ့ꩻချမ်ꩻသာႏ အီႏအောင်ႏဗ့ꩻဗာႏတဲင် လိတ်မဲ့ငါယိုလဲ့ ထွာပအိုဝ်ႏလိတ်မဲ့ငါနေနေနောဝ်ꩻမꩻ နီပအိုဝ်ႏ ဗွေႏ ခွန် နင်ꩻသီး ကသေရာꩻ ကဒါႏရာꩻကခွဲးကျုံႏဖိုဒါႏ အခွဲးအကျုံႏဖုံႏ နီပအိုဝ်ႏယိုꩻယာႏထွုံꩻစံႏဖုံႏ နီပအိုဝ်ႏရာႏဇာႏဝင်ႏသမဲင်ꩻဖုံႏ ကလ့ꩻအီဒါႏ ဗဟုသုတလိတ်မျိုꩻဖုံႏ ဘာႏသာႏပြန်ႏလိတ်ဖုံႏ
ကမ္ဘာႏသမဲင်ꩻဖုံႏ တွမ်ႏနီလိတ်ပအိုဝ်ႏဘာႏသာႏတဲင် တဲမ်းဒင်ႏသော့ꩻနွောင်ꩻဒျာႏဝင်ꩻသွူဩ။

နီကသေ ဝင်ꩻတသေတောဝ်းအောဝ်ႏ ဝင်ꩻကသေ နီတသေတောဝ်းအောဝ်ႏ နီကထီႏ ဝင်ꩻတထီႏဗာႏတောဝ်းအောဝ်ႏ ဝင်ꩻကထီႏ နီတထီႏဗာႏတောဝ်းအောဝ်ႏ နီကဟွိုန် ဝင်ꩻတဟွိုန်ဗာႏတောဝ်းအောဝ်ႏ ဝင်ꩻကဟွိုန် နီတဟွိုန်ဗာႏတောဝ်းအောဝ်ႏ ကွပ်နုဲင်းနောဝ်ꩻမ့ꩻ အချင်ꩻချင်ꩻ ဖေႏသတိꩻလူႏလုဲင်ႏသွော့လို့ဝင်ꩻ ဖန်းဖြယ်လူႏလုဲင်ႏသွော့လို့ဝင်ꩻ
နေားဩ။
ကွဲႏတွော့ꩻ ရကထွာအီဒါႏရန်ႏဖုံႏ သတင်ꩻလဲဉ်အမာႏအမီႏတန်ဖုံႏ ဒေါ့ꩻဆာဒေါ့ꩻကဲဉ်းဒျာႏလို့ဝင်ꩻဖုံႏ လိတ်ထီႏဖွီထီႏပေႏဒျာႏလို့ဝင်ꩻဖုံႏ လိတ်ယားကုဲင်ဒျာႏ နီလွောင်ႏဗူႏရေꩻဖုံႏ လိတ်မာꩻသ့ꩻဓာတ်ထဲ့ကုဲင်ဒါႏနီလိုꩻမျိုꩻဖုံႏ စစွဉ်ႏ လိတ်စားနောဝ်ꩻစားဖုံႏနောဝ်ꩻတဲ့ နီသွဉ်းသီး လက်ခမ်ႏဖေႏတောဝ်းတဲင် သေနာႏဖေႏသွော့ဩ။
ပအိုဝ်ႏ ဗွေႏ ခွန် နင်ꩻသီး တွမ်ႏလိတ်ပအိုဝ်ႏဘာႏသာႏတဲင် အွဉ်တဲမ်းအွဉ်ဗဲင်း နီသွဉ်းသီးခွိုꩻသွုပ်တသာဖုံႏနေားဩ။ ဒေါ့ꩻသွော့ရုဲင်းရုဲင်း တဲမ်းသွော့ရုဲင်းရုဲင်း ထွားသွော့ကုဲင်းကုဲင်းနေား နီပအိုဝ်ႏပေႏသီးဖုံႏဩ .....။

### အာႏကွိုꩻ
သွဉ်သွော့ဝင်ꩻနေား ဉာဏ်ႏပညာႏ

**သွဉ်သွော့ဝင်ꩻနေား ဉာဏ်ႏပညာႏ**–ဖူးခိုပေႏတွမ်ႏ ဖူးမူႏပေႏ

ကထွာဝေးခွေ အီႏဒေါ့ꩻဖေႏ၊

–အဝ်ႏပေႏပေႏယို အခိန်ႏခါꩻ

ကျိုꩻစာꩻသွဉ်သွော့ ဉာဏ်ႏပညာႏ၊

–ဉာဏ်ႏပညာႏယို မဉ်ႏဒါႏတဝ်း

ဘဝလိုꩻယို ဂုဏ်ႏအဲဉ်ထဝ်း၊

–သွဉ်သွော့စဝ်းစဝ်း ပေႏခါတွင်ꩻ

စွုမ်ႏနီꩻစွုမ်ႏဟာ ကျိုꩻစာꩻဝင်ꩻ။

–ခွန်ယိုတွမ်ႏနင်ꩻ ဖူးပေႏဟွေး

ဒါႏပညာႏမꩻ ထင်ႏထိုကွေး၊

–သီကဉ်းယူႏစွေႏ ဝင်ꩻခမ်းတန်

အမေရိကန်ႏ အင်္ဂလန်၊

–ပညာႏကတန် ဝင်ꩻကျိုꩻစာꩻ

အဝ်ႏပေႏပေႏခါ ဝင်ꩻသွဉ်ခါꩻ ။    ။

ခွန်စိုꩻခမ်း − ထီပဲဉ်၊ ဟိုနမ်း
### အာႏကွိုꩻ
သွမ်ꩻစာႏဂ

**"သွမ်ꩻစာႏဂ"**
နီထင်ႏကျောင်ꩻ နာႏတရာꩻထွူလဲဉ်း၊ မွိုးဖြားဖါဖြား တွမ်ႏကဝါႏသနာႏတရာꩻသားဖုံႏနောဝ်ꩻ နေးထူႏသဉ်သီႏလသွစ်ꩻပါꩻ၊ ဆောက်တယ်ႏဗိန်ႏကျောင်ꩻ၊ ပိုဖါယွဲး ပိုမွိုးယွဲး၊ ခိုဗင်ႏယွဲး တွမ်ႏမူႏနံꩻစွိုꩻဖုံႏနောဝ်ꩻ သဲင်ꩻစီႏရင်ႏချာ သွမ်ꩻစာႏဂတာႏ။
ဖန်းနေးလို့ဝင်ꩻတာႏဝွန်ႏ၊ ယင်ဟန်ႏသားနောဝ်ꩻ ပင်ꩻသေꩻသင်္ဃာႏ၊ ယင်ဟန်ႏသားနောဝ်ꩻ လွေꩻဖစ်သေꩻ သီႏလသား၊ ယင်ဟန်ႏသားနောဝ်ꩻ စီႏရင်ႏဟန်ႏအို၊ ယင်ဟန်ႏသားနောဝ်ꩻ ပသေဟူ၊ ယင်ဟန်ႏသားနောဝ်ꩻ လင်ꩻဒင်ႏထီ၊ ခွေတာႏဝွန်ႏ ခွေသေမာꩻ၊ နာႏတာႏဝွန်ႏ နာꩻသေခွုမ်ဒျာႏဝင်ꩻတဲင် လွစ်ဒေါ့ꩻဗာႏစွဉ်ႏလို့ဝင်ꩻ။
ထာꩻကထင်ႏခေ့ꩻပသာႏတဲင် မောင်းငေါဝ်းတဲ့ဖုံ၊ ထုံငေါဝ်းတဲ့သင်ႏ၊ ခိုဗင်ႏဖုံႏနောဝ်ꩻ ကျူႏထာꩻ လမ်းခိုႏပငါပရာꩻ၊ မူႏနံꩻဗွာဖုံႏနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏအုံလင်ꩻပြုံႏပြင်ႏဒျာႏက လမ်းကီ၊ လꩻထွိုင်ႏကျူႏတောဝ်းဒွိုန်းကထာꩻ၊ ကွပ်နောဝ်ꩻမꩻ ခိုဗင်ႏဖုံႏတဲ့ ထွိုင်ႏခန်းနုဲင်းယို-

(ခို) ထွိုင်ႏထွိုင်ႏခန်းလုဲင်း ခံꩻယာႏဗွာဟွေး----
    ကာကာခန်းလုဲင်း  ခံꩻယာႏဆꩻဟွေး----။
    
    ခိုဗင်ႏဖုံႏ ကထင်ႏရိုꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻတဲင် မူႏနံꩻဗွာဖုံႏလဲ့ သꩻသွိုꩻသꩻသွင်ႏ တလဲင်ႏချင်ႏ ထွိုင်ႏကျူႏစွဉ်ႏထာꩻ၊ မူႏနံꩻစွဉ်ႏခိုဗင်ႏစွိုꩻ ကဲးထင်ႏစွဉ်ႏလို့ဝင်ꩻနုဲင်းယို-
    
    (ခို) လွဉ်ဗော့ꩻဗော့ꩻ တခါꩻငွါဟွေး----၊
        လွဉ်ငါငါ တခါꩻထျꩻဟွေး-----။
        
    (မူႏ) မီႏလွဉ်ဗော့ꩻဗော့ꩻ ငမ်းသꩻသျင်ႏသီ ဆွတ်ꩻထိုꩻချာဟွေး----
         မီႏလွဉ်ငါငါ  ငမ်းသꩻသျင်ႏသီ ဆွတ်ꩻထိုꩻညာꩻဟွေး----။
         
     (ခို) မီႏလွဉ်ဗော့ꩻဗော့ꩻနီထျꩻ ဖေႏထဲင်းကောဝ်ႏတုဲင်ဗွာဟွေး-----၊
         မီႏလွဉ်ငါငါနီထျꩻ  ဖေႏထဲင်းကောဝ်ႏတုဲင်မွံꩻဟွေး-----။
         
    (မူႏ) သျင်ႏသီကောဝ်ႏတုဲင်မွံꩻနဝ်ꩻ  ငမ်းသꩻ အဆူႏပါဟွေး----၊
         သျင်ႏသီကောဝ်ႏတုဲင်ဗွာနဝ်ꩻ ငမ်းသꩻ အဆူႏရော်ꩻဟွေး----- ။
         
     (ခို) ကောဝ်ႏတုဲင်မွံꩻနောဝ်ꩻ ဒေါ့ꩻလွဉ်ဒျာႏ သျင်ႏနီသꩻရာႏခြာဟွေး----၊
         ကောဝ်ႏတုဲင်ဗွာနောဝ်ꩻ တုဲင်လွဉ်ဒျာႏ သျင်ႏနီသꩻရာႏခါႏဟွေး-----။
မူႏနံꩻဖုံႏတွမ်ႏခိုဗင်ႏစွိုꩻ ကဲးထေားလို့ဝင်ꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻတဲင် နာႏတလေ့မွေးစွဉ်ႏထာꩻ။
ပိုဖါယွဲး၊ ပိုမွိုးယွဲးဖုံႏနောဝ်ꩻ ဒွိုႏသွတ်ꩻဒဲဉ်ဗွာ ဟန်ႏသွမ်ꩻတဲင် နာႏပါမူနံꩻခိုဗင်ႏ ကဲးလို့ဝင်ꩻ၊ ကဆောက်တယ်ႏဒါႏကျောင်ꩻ သီႏလသားဖုံႏနောဝ်ꩻ နာႏတရာꩻ နာႏမော်တဲင် စိတ်ပတီꩻသားတဲ့ အောဝ်ႏ၊ အုံလင်ꩻမတ်တရာꩻသားတဲ့ အောဝ်ႏနောဝ်ꩻသွူ။
ထာꩻထင်ႏအီႏလေတဲင် မောင်းငေါဝ်းတဲ့အွဉ်ႏအုံ၊ ထုံငေါဝ်းတဲ့အွဉ်ႏသောဝ်ꩻ၊ မူႏနံꩻတွမ်ႏခိုဗင်ႏဖုံႏနောဝ်ꩻတဲ့ ကဲးလို့ဝင်ꩻအွဉ်ႏထွူ၊ ထင်ႏလောင်ꩻတောသွမ်ꩻတောႏ အွိုးကျောင်ꩻ၊ ယင်ဟန်ႏသားနောဝ်ꩻ ကပ်ဒဲဉ်သွမ်ꩻ၊ ယင်ဟန်သားနောဝ်ꩻ လွူးလိုꩻဖြား သီႏလသားဒဲဉ်၊ ယင်ဟန်ႏသားနောဝ်ꩻ အွဉ်ႏတံꩻနေင်းထီ၊ ယင်ဟန်ႏသားနောဝ်ꩻ ပသေဝန်ႏ။
ကပ်သွမ်ꩻ လွူးဒဲဉ်ဟန်ႏထွူတဲင် ထင်ႏနာႏတရာꩻကျောင်ꩻကီ၊ ဆျာꩻထီဖန်းအကျိုꩻ၊ လူꩻတွမ်ႏလိုꩻသာႏဓုရောဝ်းညီꩻဗာႏ၊ ချမ်ꩻသာႏခမ်းနိဗ္ဗာန်ႏ၊ မန်ႏမန်ႏယံကလꩻ၊ နီအွဉ်ႏသꩻကွီဆုꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။
### အာႏကွိုꩻ
သွီႏသက်သမဲင်ꩻ

ပေါႏစွိုးခွိုꩻတွက်တာႏနောဝ်ꩻ ခွေအသက်သွီႏယာႏဖုံႏယို တွမ်ႏသꩻစေႏတနာႏဗွာဗွာတဲင် လူႏထင်ႏငါ ဖေႏထွူလဲဉ်း။ ခွိုꩻပအိုဝ်ႏ ရန်ႏသူႏဖုံႏယို ခွေတွိုက်ꩻဟူႏ ခြူယုဲင်ထန်ႏ သမဲင်ꩻဝင်ႏ ကွုတ်လိုꩻတန်ႏငါႏလဲဉ်း။ ခမ်းထီတွမ်ႏ ခွေသွီႏသက်နောဝ်ꩻ အောဝ်ႏဆွိုင်ꩻလဲဉ်း တထပ်ချင်ꩻ အွဉ်ႏခေါ်ဝင်ꩻ တလꩻတောဝ်းဒွုမ် ရာႏဇာႏဝင်ႏထွူႏတွုမ် ဒင်ႏသေꩻလဲဉ်း။ ကွပ်နောဝ်ꩻမꩻ ............
ခမ်းထီတွမ်ႏခွေသက် ခွေသက်တွမ်ႏခမ်းထီ အောဝ်ႏဒေါ့ꩻရီ ခေါဝ်းတာႏသေႏ သမဲင်ꩻပွုံႏတာႏ ယံကကေႏ။
သွုံꩻတကာႏသွမ်ꩻတာႏမာꩻခရာႏ

**"ကုသိနာရသုတ် (သွုံꩻတကာႏသွမ်ꩻအတွက်တာႏ မာꩻဗာႏနုဲင်းယို)"**

နီဗွေႏဘုရာꩻအဝ်ႏအုံ ကုသိနာႏရွုံႏခမ်း 'ဗဟိဟရဏ'တခြာတန်ကို ဟော်ꩻဖေႏရဟန်ꩻသီး တရာꩻနုဲင်းယို-
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
ရဟန်ꩻ (တပါꩻပါꩻ)နဝ်ꩻ သွမ်ꩻ(စတဲင်ပစ္စေꩻလစ်ꩻပါꩻ)အတွက်တာႏ အာႏကွိုꩻတကာႏ ဒုံပေႏတရိုꩻတောဝ်း၊ အာႏကွိုꩻတကာႏ ဒုံတန်တရိုꩻတဝ်း အုံ(ကျောင်ꩻ)နောဝ်ꩻကို။
သဌေꩻနမ်းတရိုꩻတဝ်း၊ သဌေꩻပိုတရိုꩻတဝ်း အီႏကပ်သွမ်ꩻမွူးရောဝ်ꩻတာႏ ထင်ႏပင်ꩻသေꩻဟန်ႏဟာ၊ ကမဉ်ကျွꩻဒါႏ ရဟန်ꩻတပါꩻနဝ်ꩻ လက္ခံႏ၊ အီႏကျွꩻဖေႏဒျာႏ အာႏမခံႏတကာႏနုဲင်းနဝ်ꩻ။
နုဲင်းမွူးရောဝ်ꩻ အခိန်ႏကျွꩻနဝ်ꩻ ရွုံႏသင်္ကန်ꩻ၊ ထူႏသပိတ်ကျွꩻသဲင်ꩻ၊ တွိုႏသဲင်ꩻလမ်းတွော့ꩻ တကာႏကျိုႏဆွုမ်ႏပင်ꩻဆွုမ်ႏ၊ ပင်ꩻသော့ꩻထာꩻဒါကို၊ ဝွေꩻဗွေႏအုံသော့ꩻထာꩻဒါကို၊ တကာႏဝုဲင်ႏရိုႏရိုႏသေႏသေႏ၊ ဒေါ့ꩻရီအွီႏအွီႏနွိုးနွိုး၊ ကပ်သွမ်ꩻဟောဝ်၊ ကပ်ဟန်ႏအွီႏ၊ သွုံꩻဗာႏကွို့ꩻကွို့ꩻ၊ အဝ်ႏတွမ်ႏအလွန်းအလွို။
ရဟန်ꩻနဝ်ꩻသꩻကိုနဝ်ꩻယူႏ-
'တကာႏကေႏညိုႏ ရိုႏသေႏမွေးစွဉ်ႏခွေ၊ ဒွိုႏဖေႏစွဉ်ႏခွေ ဒဲဉ်ဟောဝ် ဟန်ႏအွီႏ၊ တွိုႏဆုဲင်ꩻဆုဲင်ꩻ အမဉ်ႏကပ်ယင်းနုဲင်းယို၊ ခွေမဉ်ႏသွုံꩻဗာႏယင်း အွီႏအွီႏနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ-ယံငါႏဟွေး'သꩻယူႏနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။
ကွပ်သꩻယူႏနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင်-
- ထွာထိုꩻလောႏဘꩻ ဗွို့ꩻခြꩻမွေး ဒဲဉ်ဟောဝ်ဟန်ႏအွီႏလောင်း၊
- အီႏထွာလောႏဘꩻ အီႏထွာအပဲ့စ်တဲ့ ရဟန်ꩻနဝ်ꩻ သယူႏယာႏဒွုမ်၊
- ခွေကသွုံꩻဗာႏသွမ်ꩻယိုနဝ်ꩻ အိႏမာꩻအီ သာႏသနာႏတာႏဒျာႏ သေယူႏယာႏဒွုမ်၊
- ခွေကသွုံꩻသွမ်ꩻယိုနဝ်ꩻ အီႏအားထွုတ်အီ တရာꩻတာႏဒျာႏ နေးတွမ်ႏပညာႏ တသေယူႏယာႏဒွုမ်၊
- ကထွာဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ သတိꩻတရာꩻ ကင်ꩻညာꩻထိုꩻ ရဟန်ꩻနဝ်ꩻနမ်း၊
- ရဟန်ꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ နေးတဝ်းဆင်ႏချင်ႏပညာႏ သွုံꩻပရီႏပရာႏ တကာႏသီးသွမ်ꩻ၊
ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ တကာႏကလူႏသွမ်ꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ အကျိုꩻတန်တဝ်းꩻ ကသွုံꩻသားရဟန်ꩻတဲ့ အပဲ့စ်ကင်ꩻတဝ်း။
ရဟန်ꩻခꩻတပါꩻနဝ်ꩻ-
- တွိုႏဆုဲင်ꩻကော့ꩻမောင်ꩻထဲင်းတဝ်း၊ ကာႏကွို့ꩻကထွိုက်ရာꩻ၊ ဝွေꩻဗွေႏအွဉ်ႏဒျာႏ သꩻနုဲင်းနဝ်ꩻ၊
- လောႏဘꩻဗွို့ꩻခြꩻတဝ်း ဒဲဉ်ဟောဝ်ဟန်ႏအွီႏလောင်း၊ သꩻကြောင်းစင်ပေႏဒျာႏ၊
- ဝွေꩻဗွေႏဆင်ႏချင်ႏနေးဒျာႏ ပစ္စဝေက္ခဏာႏ၊ ပသာဒျာႏမေတ္တာႏ သွမ်ꩻတကာႏအလောင်း၊
- ခွေကသွုံꩻသွမ်ꩻယိုနဝ်ꩻ 'အီႏမာꩻအီဒျာႏ သာႏသနာႏတာႏ'ယူႏဒျာႏနုဲင်းနဝ်ꩻ၊
- ခွေကသွုံꩻသွမ်ꩻယိုနဝ်ꩻ 'အီႏအားထွုတ်အီဒျာႏတရာꩻ'ဆင်ႏချင်ႏဒျာႏနုဲင်းနဝ်ꩻ၊
- နေးတွမ်ႏဆင်ႏချင်ႏပညာႏ သွုံꩻပရီႏပရာႏတောဝ်း တကာႏသီးသွမ်ꩻ၊
- နေးတွမ်ႏသတိꩻတရာꩻ သွုံꩻဒျာႏ အပဲ့စ်ကင်ꩻကင်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
ရဟန်ꩻအပါꩻဆုဲင်ꩻနဝ်ꩻ ဆင်ႏချင်ႏပစ္စဝေက္ခဏာႏ၊ ပသာမေတ္တာႏ၊ နေးတွမ်ႏသတိꩻတရာꩻ သွုံꩻအပဲ့စ်ကင်ꩻကင်ꩻတဲင် တကာႏကပ်သွမ်ꩻ အပါꩻဆုဲင်ꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ အကျိုꩻတန်၊ ကသွုံꩻသားတဲ့ အပဲစ်ကင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ တိကနိပါတ်၊ ကုသိနာရသုတ်)
### အာႏကွိုꩻ
သꩻတွမ်ႏပေႏမွုန်း

သꩻတွမ်ႏပေႏမွုန်း

နာꩻဖဝ ယပ်ꩻငါႏ တွမ်ႏခြင်ငါႏမွုန်း
လိုꩻတွိုင်ꩻ အယပ်ꩻကွေႏကွေႏနဝ်ꩻ ယူႏလꩻပါသွော့

နာꩻသꩻဓာတ်အီႏထဲ့သွူဟံႏ
နာꩻသꩻရာႏအီႏပꩻလို့သွူထာꩻ
ဆာစဲင်မွေးမုဲင်းငါႏ တွမ်ႏယူႏမွုန်းတဝ်း
ကဟုဲင်းကယ်ꩻကနာꩻ ကဆာကယ်ꩻကနာꩻနောဝ်ꩻ
စင်းလေက်ꩻစာသားထျꩻ ကအဝ်ႏဒျာႏ သေင်ႏမွူး သေင်ႏပင်သူꩻမ ယိန်းဆာစဲင်ထဲင်းနာꩻနဝ်ꩻလဲ့ ယူႏလꩻပါသွော့နေား။

မောင်ႏခွန်ဗွေႏ

### အာႏကွိုꩻ
သꩻဓာတ် ထဲ့မွိုန်း

ဟန်ႏနီꩻ နာꩻထုမ်ႏရွဉ် လꩻတရေင်လွုမ်ꩻတွော့ꩻ နာꩻသꩻဓာတ်ထဲ့ငါႏနဲ့? လိုꩻယဖြာꩻဖြာꩻ တနီꩻနီꩻလွုမ်း ရွဉ်တဗီႏဗီႏ တလꩻတဝ်း အဝ်ႏနဝ်ꩻလဲ့ ယူႏလꩻပါသွော့နော၊ တလာလွုမ်းလွုမ်း နာꩻထုမ်ႏရွဉ်လꩻကွို့ꩻ တသိန်ꩻလွုမ်ꩻတွော့ꩻ နာꩻသꩻဓာတ်ထဲ့ငါႏနဲ့ ?? လိုꩻယဖြာꩻဖြာꩻ တလာလွုမ်းလွုမ်း ထုမ်ႏရွဉ်လꩻကွို့ꩻ တသောင်ပေႏလွုမ်ꩻနဝ်ꩻလဲ့ ယူႏလꩻပါသွော့နော၊ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ ဖဝကရိုꩻနဝ်ꩻ သꩻပေႏခရာႏတလိုႏတဝ်း အဆင်နပြေႏလဲင်ႏအဝ်ႏ အဆင်နပြေႏတဝ်းလဲင်ႏ အဝ်ႏ မဉ်ႏနပြေႏလဲင်ႏလဲ့ ပျောႏလွဉ်ငါႏနတွော့ꩻ အွဉ်ႏနဖေင်ꩻမာꩻမွိုန်း အဟဝ် အဆင်ႏမဉ်ႏနပြေႏတဝ်းလဲ့ သꩻတရေင်ငါႏနတွော့ꩻ အွꩻလွဉ်ꩻငါႏမွိုန်းဒေါဝ် တွိုႏခန်းနေးမုဲင်ꩻယဝ်း ထွာခန်းနေးမုဲင်ꩻယဝ်း အထျꩻအဝ်ႏဒျာႏ သꩻချမ်ꩻသာႏဒျာႏနေား။

### အာႏကွိုꩻ
သꩻပီဝင်ꩻမꩻ အောင်ႏမျင်ႏလꩻ

ရီးအွဉ်အစပထမအနေႏ ဂါႏရဝရိုးသေႏလွေꩻဒျာႏအွဉ်ငါဗွောင်ဖေႏ ရွမ်ဖြုဲင်ꩻပြဲင်ႏပွယ်ꩻအစွိုꩻတွမ်ႏ ဟော်ꩻထွားလိတ် ပရိတ်သတ် ဗွေႏ ခွန် နင်ꩻ သီးကားကအော၀်ႏ ကာယသုခကရိုꩻဒါႏ နမ်းချံꩻသာႏ၊ စိတ္တသုခကရိုꩻဒါႏ သꩻချံꩻသာႏ နမ်းသꩻနီပါꩻ ခြွိုင်ႏသန်ꩻချမ်ꩻသာႏ ယံကအောဝ်ႏဗာႏဝင်ꩻ စွုမ်ႏဖြာꩻပငါပရာꩻတဲင် တဲမ်းလိတ်သား ဖူးပေႏခွေသွဉ်းအနေႏ နေးတွမ်ႏမေတ္တာႏ မင်္ဂလာႏငေါဝ်းငွါ နုဲင်းယိုသွူဩ။

ကမ္ဘာႏဟံႏတန်ꩻယိုအလောင်းကီ ကားကအောဝ်ႏဒါႏ ခွိုꩻနွယ်ႏ ပအိုဝ်ႏပိုလီꩻ ခမ်းကောင်ခမ်းဒွမ် ထုဲင်ႏခမ်းကအောဝ်ႏဒါႏ အခမ်းခမ်းမုဲင်ꩻဝယောဝ်း အမူႏတဲ့ယို အခိုတဲ့နောဝ်ꩻ မဉ်ႏဟော်ꩻဗာႏသွူရွမ်ဖြုဲင်ꩻလိတ်ယာႏ ယိုတပုဒ်နောဝ်ꩻ နီသွိုန်ႏကိုသꩻဖူꩻ “သွီႏပအိုဝ်ႏ သꩻပအိုဝ်ႏ နမ်းပအိုဝ်ႏ” သꩻဓါတ်ရက်ခွိုꩻ ယံကတွိုႏချာဒျာႏသွော့ စွိုးခွိုꩻ လိုꩻမျိုꩻဘာႏသာႏ အလောင်း အဗွေတဗာႏ နီသꩻအောင်ꩻခါႏ သꩻရာႏကပ္ပါယ်ႏ အလောင်းကီယို ခွေါင်ခွေါင်တဉ်ႏတဉ်ႏ လွူးခါꩻသွော့ꩻဝင်ꩻ သꩻဓါတ်နုဲင်းယိုနဝ်ꩻ တဲမ်းလိတ်သား ခွေသွဉ်း မေတ္တာႏ ပလ္လင်ႏခံႏ အွဉ်ႏဟွိုန်လင်ꩻနယ်ဗာႏ နီပအိုဝ်ႏခွန်/နင်ꩻ သီးနုဲင်းယို။

ခွိုꩻနွယ်ႏပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻယို  လိုꩻမျိုꩻပရီႏပရာႏပေႏတမွေးတဝ်ႏ၊ လိုꩻမျိုꩻတန်တဲးတဲးဝါးဝါးတမျိုꩻတန်ဒျာႏနေနေ၊ နီꩻပအိုဝ်ႏ ခို/မူႏသီး စွုမ်းဖြာꩻအဝ်ႏလိုꩻသေငါႏဝင်ꩻ ပငါပရင်ꩻ နီသဲင်ꩻထွာ သဲင်ꩻကွုတ်ခွိုꩻနွယ်ႏပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻယိုတွော့ “နီနမ်းတွမ်ႏနီနမ်း ခံႏထူချက်နဝ်ꩻ ထင်ႏမွုန်း သတ်မတ်ချာမွုန်း ထွာလိုꩻမျိုꩻ ပရီႏပရာႏ ထင်းတန်ချာဒျာႏ သတ်မတ်ချာဒျာႏလိုꩻမျိုꩻတန် လိုꩻမျိုꩻယံ တမျိုꩻဒျာႏကရိုꩻနဝ်ꩻ” နီသွိုန်ႏကိုသꩻဖူꩻ အဝ်ႏလိုꩻခံႏထူႏချာငါႏဝင်ꩻ နုဲင်းယိုစွုမ်းဖြာꩻဖြာꩻ။

ယိုခါပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻယိုနဝ်ꩻ ဝင်ꩻလိုꩻမျိုꩻလင်အဝ်းတေက်ꩻနျရောင်း ဝင်ꩻကအဝ်ႏတေက်ꩻနျꩻသွူနုဲင်းယို နီအချင်ꩻချင်ꩻ သွီႏသမ်းမဉ်ကွယ်ꩻ သꩻသမ်းမဉ်ခွယ်ꩻပါထဲင်းကဝင်ꩻ၊ ဝင်ꩻအလင်တဖဲ့ꩻသားအဝ်ႏတေက်ꩻနျꩻသွူတကာႏတဝ်ႏ၊ နီအချင်ꩻချင်ꩻ သမ်းအဝ်ႏမဲဉ်ကွယ်ꩻကဝင်နဝ်ꩻ ထာꩻအောင်ႏမျင်ႏမုတဖူꩻကို မုဲင်ꩻခါမꩻ နီအီႏတွိုႏနွောင်ꩻဟောင်ႏ နီတွမ်းနီ အဝ်ႏလိုꩻစဉ်ꩻစာꩻယူႏသေငါႏဝင်ꩻဖုံႏ။

နီပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻ မဉ်ႏကျုံႏလွဉ်ပျဿနာႏတဗာႏနဝ်ꩻ ဖေစ့်ဘုတ်လောင်ႏကီဖြာꩻဖြောင်းဖြာꩻဖြေꩻ ရိုꩻရောင်စွဉ်ႏ “နီပအိုဝ်ႏလိုꩻတန်ယံတဝ်း နီပအိုဝ်ႏလိုꩻတန်ကျတဝ်း” ဒင်ႏရောင်စွဉ်ႏနီလိုꩻတန်အပဲစ် နေးတွမ်ႏပညာႏ ယူႏစဲင်းစဲင်းစံꩻဝင်ꩻဟုဲင်း နီလိုꩻတန် မဉ်ႏတယံတဝ်းက နီပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻချမ်ꩻချမ်ꩻသာꩻသာꩻ အီႏအုံဗာႏနေဟောင်း “အဝ်ႏတွမ်ႏနီမဲ့နီပင် အဝ်ႏလိုႏထွား အဝ်ႏတွမ်ႏနီနားနီပင် အဝ်ႏလိုႏနာႏ” “စဉ်ꩻစာꩻဝွေႏဖန်ႏ ထေဒျာႏသွော့ အကျံဉာဏ်ႏဟဝ်၊ စုဖြွမ်းလွောင်ႏဗူႏသꩻဝင်ꩻတဲင် အဝ်ႏလိုႏဖြေႏသျင်ꩻဒျာႏသွော့။

ယိုနဝ်ꩻမွေးတဝ်း ခွေတဲ့ရိုတမျိုꩻ နာꩻတဲ့ဒေ့ါꩻဒျာႏတစား သွေꩻကုဲင် ယားကုဲင် တွမ်ႏလိတ်ယာႏ အမျိုꩻမျိုꩻ တဲမ်းကုဲင် ထွိုꩻကုဲင် သီႏကွယ်ꩻလို့ဒျာႏဝင်ꩻနဝ်ꩻ အဖြေႏမဲဉ်ႏတဗာႏ တထန်ႏနွောင်ꩻတဝ်း “ဝင်ꩻကတေက်ꩻနျꩻနီကယိန်း လွောင်ႏဗူႏမꩻ” “သꩻရက်ဖြွမ်းဗူႏလွောင်ႏဗူႏ အွဉ်ႏပီဝင်ꩻမႏ အောင်ႏမျင်ႏမုတရာꩻယို အီႏလနွောင်ꩻ အီႏပဲင်ႏဆဲင်ႏချာနွောင်ꩻ။

ကွပ်ပွိုးနဝ်ꩻမ နီပအိုဝ်ႏမူႏခိုသီႏဖုံႏ အုံဒျာႏသွော့တွမ်ႏပညာႏ ထွားဒျာႏသွော့တွမ်ႏပညာႏ နာႏဒျာႏသွော့တွမ်ႏပညာႏ မာꩻဒျာႏသွော့တွမ်ႏပညာႏ စဉ်ꩻစာꩻဝွေႏဖန်ႏဒျာႏသွော့တွမ်ႏပညာႏ သွုံꩻဒျာႏသွော့တွမ်ႏပညာႏ နီပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻယိုꩻ စစရာႏရာႏ မဉ်းမဲဉ်အောင်ႏမျင်ႏနဝ်ꩻ စွုမ်းဖြာꩻလွောင်ႏဗူႏမꩻ သဖြွမ်းဗူႏ အွဉ်ႏဗွန်ပီသွူဝင်ꩻတဲင် ကမဲဉ်လꩻအောင်ႏမျင်ႏမု ချမ်ꩻသာႏနောဝ်ꩻ အီꩻလꩻဗာႏဒျာႏအကျောင်ꩻ...။

## အာႏကွိုꩻ
သꩻလျားမွုန်း-အွဉ်ႏမွုန်းအပွေႏ

**"ဒုတိယ အာဃာတပဋိဝိနယသုတ် (သꩻလျားမွုန်း၊ အွဉ်ႏမွုန်းအပွေႏ)"**
ဗွေႏသာရိပုတ္တရာႏ ဆွုံꩻမꩻရဟန်ꩻသီးဖုံႏနုဲင်းယို-
ဗွေႏပေႏသီးဖုံႏဟွေး-
၁။ ဝင်ꩻဝေါင်းထိုꩻတွော့ꩻ မော့ꩻပိတ်ခေါဝ်ထူႏမာꩻ ပံသကူႏသင်္ကန်ꩻ၊ ရဟန်ꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ လွေꩻမော့ꩻပိတ်ခေါဝ်၊ ထူႏအယာႏဟောဝ်ဟောဝ်လွုမ်ꩻ၊ အသဲ့ꩻသနဝ်ꩻ အဲ့ꩻထိုꩻ၊ ထူႏတဝ်း။
အနုဲင်းနဝ်ꩻနေနေ၊ လောကကိုယို ပုဂ္ဂိုလ်ႏယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ နမ်းကျင်ꩻဟောဝ်တဝ်း၊ ဖြောင်းကျင်ꩻဟောဝ်၊ ယူႏငါဖြောင်းကျင်ꩻဟောဝ်နဝ်ꩻငါ၊ နမ်းကျင်ꩻကုဲင်နဝ်ꩻ ယူႏပါမွုန်း၊ သꩻလျားမွုန်း၊ အွဉ်ႏမွုန်းအပွေႏနော။
၂။ ပါꩻတဖြာꩻနဝ်ꩻ 'ပက်ထိုꩻမောဝ်ထွူ၊ အွꩻထီစွူလွုမ်ꩻ'၊ အနုဲင်းနဝ်ꩻနေနေ လောကကိုယို ပုဂ္ဂိုလ်ႏယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ နမ်းကျင်ꩻဟောဝ်ဒျာႏ၊ ဖြောင်းကျင်ꩻဟောဝ်တဝ်း (နုဲင်းမောဝ်)နဝ်ꩻ ပက်ထိုꩻ၊ ယူႏငါနမ်းကျင်ꩻဟောဝ် (နုဲင်းထီစွူ)နဝ်ꩻငါ၊ သꩻလျားမွုန်း၊ အွဉ်ႏမွုန်းအပွေႏနော။
၃။ ပါꩻတဖြာꩻနဝ်ꩻ လွေꩻတဖူꩻညာꩻ၊ ဟို့ꩻခိုးမွေးစွဉ်ႏထီ၊ ထီနောင်အဲဉ်ထဝ်း၊ ထီခြောင်အဲဉ်ထဝ်း၊ ဝွေꩻလွေꩻထီႏခန်း ထီတနဲင်း ဖိုးခင်ႏအောင်ကို၊ မဉ်ႏဗွူန်ႏအွꩻနေးတွမ်ႏစူတဲ့ ထီအီႏတဒူ၊ မာꩻတသွိုးလꩻတောဝ်း၊ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ စူထောက်၊ ခင်ႏလေင်းထောက်၊ မဲ့ငါငို့တွမ်ႏဖြောင်း စုတ်ꩻဗာႏဗွီႏဗွီႏ၊ နုဲင်းဖိုးအွꩻထီနဝ်ꩻ။
အနုဲင်းနဝ်ꩻနေနေ လောကကိုယို ပုဂ္ဂိုလ်ႏယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ နမ်းကျင်ꩻဟောဝ်တဝ်း၊ ဖြောင်းကျင်ꩻဟဝ်တဝ်း၊ ကွဲႏတွော့ꩻ ညညတလဲင်ႏနဝ်ꩻ အအားထွုတ်သမထ၊ ဝိပဿနာႏ၊ ယူႏငါအအားထွုတ်တရာꩻနဝ်ꩻငါ၊ သꩻလျားမွုန်း၊ အွဉ်ႏမွုန်းအပွေႏနော။
၄။ ပါꩻတဖြာꩻနဝ်ꩻ ထာꩻဆော့ထန်ႏတဖူꩻလောင်း၊ လွေꩻငါတဲ့ ဒုံအဝ်ႏညာꩻ၊ သဲင်ꩻချာတဲ့ ဒုံအောဝ်ႏညာꩻ၊ ပါꩻခꩻတဖြာꩻလွေꩻထီႏ၊ ပါꩻလိုꩻဆာနဝ်ꩻ အသွꩻပါတဝ်း၊ မဲ့ꩻအသီထိုꩻ၊ ဝွေꩻထီႏ ဝွေꩻသညင်ꩻတဲင် ဝွေꩻလွမ်ꩻလာꩻ၊ ဝွေꩻပွေါးဖေႏ။
အနုဲင်းနဝ်ꩻနေနေ၊ လောကကိုယို ပုဂ္ဂိုလ်ႏယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ နမ်းကျင်ꩻဟောဝ်တဝ်း၊ ဖြောင်းကျင်ꩻဟဝ်တဝ်း၊ တရာꩻတဲ့ အားထွုတ်တဝ်းတဲင် ငမ်းငါႏဝွေꩻထဲ့ငါးရုဲင်ꩻတွော့ꩻ ချꩻနားဖေႏသွော့ဝွေꩻ၊ ထွဉ်ႏမာꩻသွော့ ကာယသုစရဲက်၊ ဝစီသုစရဲက်၊ မနော်ꩻသုစရဲက်၊ သညင်ꩻသွော့ဝွေꩻ၊ သꩻလျားမွုန်း၊ အွဉ်ႏမွုန်းအပွေႏနော။
၅။ ထီနောင်တနောင် ထီစွူဖြွိုးငါႏ၊ အဝ်ႏဒျာႏသေင်ႏခြာ၊ အုံနဝ်ꩻကိုနဝ်ꩻ သꩻခွꩻငါႏ၊ လူႏဗာႏဟောဝ်ထီ၊ အွꩻဗာႏဟောဝ်ထီ။
အဗွန်ပီနုဲင်းနဝ်ꩻနေနေ၊ လောကကိုယို ပုဂ္ဂိုလ်ႏယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ နမ်းကျင်ꩻဟောဝ်၊ ဖြောင်းကျင်ꩻဟောဝ်၊ အားထွုတ်သမထ၊ ဝိပဿနာႏ၊ အုံထေ့ဗာႏပုဂ္ဂိုလ်ႏနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ပျောႏငါႏ၊ သꩻစွုမ်းသွိုꩻဟောဝ်ငါႏ၊ ယူႏဒျာႏသွော့နုဲင်းနဝ်ꩻ၊ နုဲင်းမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻတဲ့ယတ်း သꩻလျားမွုန်း၊ အွဉ်ႏမွုန်းအပွေႏနော။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ ပဉ္စကနိပါတ်၊ ဒုတိယ အာဃာတပဋိဝိနယသုတ်)
### အာႏကွိုꩻ
သꩻဝီဝွို့မွုန်း ပိုမာလောင်း

**"နကုလပိတုသုတ် (သꩻဝီဝွို့မွုန်း ပိုမာလောင်း၊ သꩻဝီဝွို့ထာꩻနဝ်ꩻ ဒုက္ခငါႏ)"**
အွိုးခꩻတလဲင်ႏ-
နီဗွေႏဘုရာꩻအောဝ်ႏအုံ 'ဘဂ္ဂခမ်း'၊ ဝေင်ꩻ'သုသုမာရဂိရ'၊ 'ဘေသကဠ'တခြာကိုအတွင်ꩻ လိုꩻခြွေ 'နကုလပိတာ'နဝ်ꩻ အုံဟောဝ်တဝ်းတဲင် အမာဒေါ့ꩻဖေႏနုဲင်းယို-
၁။ မောင်ႏဖါသဌေꩻဟွေး-
သီသꩻဝီဝွို့မွုန်းထာꩻလုဲင်း၊ သီသꩻဝီဝွို့ထာꩻနဝ်ꩻ ဗွေႏဘုရာꩻသဲ့ꩻသွမ်ꩻကွေး၊ 'ခွေမဉ်ႏသီထိုꩻနဝ်ꩻ ခွေမာယို မဲ့ꩻလွူး ပိုမူႏပိုခိုဗွာတဝ်း' မဲ့ꩻနာꩻယူႏဒါႏနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ ယူႏမွုန်းနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ ခွေနောဝ်ꩻ လေင်းလူႏဒါႏဒျာႏ၊ ထꩻထာꩻဒေါ့ꩻဒျာႏ၊ လွူးပိုဖုံႏဗွာဒျာႏ။
၂။ 'ခွေမဉ်ႏသီထိုꩻနဝ်ꩻ ခွေမာယို မဲ့ꩻအတောႏလမ်းတောဖျင်'ယူႏဒါႏနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ ယူႏမွုန်းနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ ခွေဆောက်တယ်ႏ 'ဂဟဋ္ဌဗြဟ္မစရိယသီႏလ'ပဉ်တသီနေင်ႏနဝ်ꩻ။
၃။ 'ခွေမဉ်ႏသီထိုꩻနဝ်ꩻ ခွေမာယို မဲ့ꩻဝုဲင်ႏတဝ်းဘုရာꩻ၊ မဲ့ꩻဝုဲင်ႏတဝ်းသံဃာႏ'ယူႏဒါႏနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ ယူႏမွုန်းနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ ခွေဆယ်ꩻကပ်ရိုႏသေႏ ဝုဲင်ႏစွူစွူဒျာႏ ဘုရာꩻ တရာꩻ သံဃာႏ ရတနာႏသွံပါꩻ။
၄။ 'ခွေမဉ်ႏသီထိုꩻနဝ်ꩻ ခွေမာယို အမျိုꩻဆောက်တယ်ႏဒွုမ် သီႏလမွေးတဝ်း'ယူႏဒါႏနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ ယူႏမွုန်းနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ ကွဉ်ကꩻခွမ်ꩻလာꩻဗွာ၊ လိုꩻသီႏလအဝ်ႏ 'ဥပါႏသိကာႏမူႏ'ကိုနဝ်ꩻ ခွေတဲ့ပါသော့ꩻတဖြာꩻနေနေ၊ မဉ်ႏယွုမ်းတဝ်းနဝ်ꩻ ရီလောဝ်းဗွေႏဘုရာꩻသူꩻလꩻဒျာႏ။
၅။ 'ခွေမာ နကုလမာတာယိုနဝ်ꩻ အသꩻကိုသူꩻ အလွိုးတခွꩻတဝ်း၊ အလွိုးသꩻတစွူတဝ်း၊ အလွိုးတလꩻတဝ်း (သမာႏဓိ)ကမ္မဋ္ဌာန်ꩻ'ယူႏဒါႏနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ ယူႏမွုန်းနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ ကွဉ်ကꩻခွမ်ꩻလာꩻဗွာ၊ လိုꩻမူႏသꩻခွꩻ၊ လိုꩻမူႏသꩻစွူ၊ လိုꩻမူႏလꩻ (သမာႏဓိ)ကမ္မဋ္ဌာန်ꩻ 'ဥပါႏသိကာႏမူႏ'ကိုနဝ်ꩻ ခွေတဲ့ပါသော့ꩻတဖြာꩻနေနေ၊ မဉ်ႏယွုမ်းတဝ်းနဝ်ꩻ ရီလောဝ်းဗွေႏဘုရာꩻသူꩻလꩻဒျာႏ။
၆။ 'ခွေမာ နကုလမာတာယိုနဝ်ꩻ သံသယရတနာႏသွံပါꩻလောင်း အဝ်ႏနေက၊ ဝိစိကိစ္ဆာႏကိလေႏသာႏ အဝ်ႏနေက'ယူႏဒါႏနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ ယူႏမွုန်းနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ ခွေယွုမ်းခြေင်းခြဲ့ဒျာႏ ရတနာႏသွံပါꩻ၊ ဝိစိကိစ္ဆာႏတရာꩻအဲဉ်ထဝ်း၊ မဉ်ႏယွုမ်းတဝ်းနဝ်ꩻ ရီလောဝ်းဗွေႏဘုရာꩻသူꩻ လꩻဒျာႏ။
ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ သꩻဝီဝွို့မွုန်း ပိုလောင်း၊ မာလောင်း၊ သီဝီဝွို့ထာꩻနဝ်ꩻ ဒုက္ခငါႏ၊ ဘုရာꩻတအံႏဖြာႏတဝ်း၊ နကုလသီးဖါ ထွိုင်ႏဟွူန်အမာငေါဝ်းနဝ်ꩻတဲင် သꩻချမ်ꩻသာႏ၊ ကွပ်သꩻချမ်ꩻသာႏတွော့ꩻ ရောႏဂါႏတဲ့ သက်သာႏဟောဝ်ချာစွဉ်ႏနောဝ်ꩻသွူ။
တွိုႏတနီꩻ-
ထောက်တွမ်ႏခွဉ်းထောက် ပယွို့ꩻပယွို့ꩻ ထင်ႏထေ့နီဗွေႏဘုရာꩻ၊ ဝုဲင်ႏဗွေႏဘုရာꩻထွူခါ လောဝ်းပါ အမာကဒေါ့ꩻဖေႏဝွေꩻ အခရာႏဖုံႏနောဝ်ꩻသွူ။
တကာႏသဌေꩻဟွေး-
တကာႏလမ်းသားမူႏ နကုလမာႏတာႏနဝ်ꩻ လိန်ႏမာႏငါႏနဝ်ꩻမꩻ၊ ရက်ငါႏနာꩻနဝ်ꩻမꩻ ဒေါ့ꩻဖေႏနာꩻငေါဝ်းအငိုꩻတန်ႏဖုံႏ၊ နာꩻသꩻဝီဝွို့ ဖေႏကထိုꩻမား ချꩻနားသွဉ်သင်ဖေႏနာꩻ နုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ နာꩻကံႏဟောဝ်မွေးစွဉ်ႏထာꩻ တကာႏ၊ နာꩻမာကဒေါ့ꩻနဝ်ꩻ အမွေးဒျာႏလွဉ်လွဉ်းနောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ ဆက္ကနိပါတ်၊ နကုလပိတုသုတ်)
### အာႏကွိုꩻ
ဟဝ်အံႏဖြာႏခရာႏအမျိုꩻတဆီ

**"ဒုတိယကထာဝတ္ထုသုတ် (ဟောဝ်အံႏဖြာႏခရာႏ အမျိုꩻတဆီ)"**
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
အံႏဖြာႏခရာႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏအမျိုꩻတဆီ၊ တဆီကရိုꩻနဝ်ꩻ-
၁။ သာႏသနာႏတောႏကို ရဟန်ꩻ(တပါꩻ)နဝ်ꩻ အဗွေႏနမ်းတဲ့ ထာꩻမဉ်လꩻဆေ့ꩻ၊ အောဝ်ႏဟော်ꩻအဝ်ႏဒေါ့ꩻသေႏသေႏစွဉ်ႏ ထာꩻမဉ်လꩻဆေ့ꩻအကျောင်ꩻ၊ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ-
"ရဟန်ꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ထာꩻလိုႏဆေ့ꩻပေႏမွော့နဝ်ꩻ၊ အောဝ်ႏဟော်ꩻအဝ်ႏဒေါ့ꩻသေႏသေႏစွဉ်ႏ ထာꩻလိုႏဆေ့ꩻအကျောင်ꩻမွော့နဝ်ꩻ"ဟောဝ်အံႏဖြာႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။
၂။ ရဟန်ꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ အဗွေႏနမ်းတဲ့ ကအဝ်ႏရာꩻကွို့ꩻသꩻ၊ ကလꩻရာꩻကေႏနပ်၊ အဝ်ႏဟော်ꩻအောဝ်ႏဒေါ့ꩻသေႏသေႏစွဉ်ႏ အဝ်ႏရာꩻကွို့ꩻသꩻ-လꩻရာꩻကေႏနပ်အကျောင်ꩻ၊ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ-"ရဟန်ꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏရာꩻကွို့ꩻသꩻ-လꩻရာꩻကေႏနပ်ဒါႏမွော့နဝ်၊ အဝ်ႏဟော်ꩻအဝ်ႏဒေါ့ꩻသေႏသေႏ အဝ်ႏရာꩻကွို့ꩻသꩻ-လꩻရာꩻကေႏနပ်အကျောင်ꩻမွော့နဝ်ꩻ"ဟောဝ်အံႏဖြာႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။
၃။ "ရဟန်ꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ အုံတေ့ꩻဒျာႏတပါꩻလွုမ်ꩻမွော့နဝ်ꩻ၊ အဝ်ႏဟော်ꩻအဝ်ႏဒေါ့ꩻသေႏသေႏစွဉ်ႏ အုံတေ့ꩻထာꩻအကျောင်ꩻမွော့နဝ်ꩻ"ဟောဝ်အံႏဖြာႏနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။
၄။ "ရဟန်ꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ အုံရော်ꩻရော်ꩻရယ်ꩻရယ်ꩻတဝ်းဝင်ꩻမွော့နဝ်၊ အဝ်ႏဟော်ꩻသေႏသေႏ၊ အဝ်ႏဒေါ့ꩻသေႏသေႏစွက်ႏ အုံရော်ꩻအုံရယ်ꩻတဝ်းအကျောင်ꩻမွော့နဝ်"ဟောဝ်အံႏဖြာႏနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။
၅။ "ရဟန်ꩻနဝ်ꩻ ကုဲင်းမွေးစွဉ်ႏထာꩻ၊ မာꩻကုသိုလ်ႏကုဲင်းမွေးစွဉ်ႏထာꩻ၊ အားထွုတ်တရာꩻ ကုဲင်းမွေးစွဉ်ႏထာꩻမွော့နဝ်ꩻ၊ အဝ်ႏဟော်ꩻအဝ်ႏဒေါ့ꩻသေႏသေႏစွဉ်ႏ ထာꩻကုဲင်းခရာႏ၊ အဝ်ႏဟော်ꩻအဝ်ႏဒေါ့ꩻသေႏသေႏစွဉ်ႏ အဝ်ႏလိုႏမာꩻကုဲင်ကုဲင်း ကုသိုလ်ႏတရာꩻ၊ အောဝ်ႏဟော်ꩻအဝ်ႏဒေါ့ꩻသေႏသေႏစွဉ်ႏ အဝ်ႏလိုႏအားထွုတ်ကုဲင်းကုဲင်းတရာꩻအကျောင်ꩻမွော့နဝ်ꩻ"ဟောဝ်အံႏဖြာႏနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။
၆။ "ရဟန်ꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ သီႏလဗွေဟဝ်ငါႏ၊ သီႏလစင်ကြောင်းဟောဝ်ငါႏ၊ အဝ်ႏဟော်ꩻအဝ်ႏဒေါ့ꩻသေႏသေႏစွဉ်ႏ သီႏလယံကဗွေခရာႏ၊ အဝ်ႏဟော်ꩻအဝ်ႏဒေါ့ꩻသေႏသေႏစွဉ်ႏ သီႏလယံကဗွေခရာႏ၊ အဝ်ႏဟော်ꩻအဝ်ႏဒေါ့ꩻသေႏသေႏစွဉ်ႏ သီႏလယံကြောင်းစင်အကျောင်ꩻမွော့နဝ်ꩻ"ဟောဝ်အံႏဖြာႏနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။
၇။ "ရဟန်ꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ သမာဓိဟောဝ်ငါႏ၊ အသꩻစွူဟောဝ်ငါႏမွော့နဝ်ꩻ၊ အဝ်ႏဟော်ꩻအဝ်ႏဒေါ့ꩻသေႏသေႏစွဉ်ႏ သမာဓိခရာႏ၊ အဝ်ႏဟော်ꩻအဝ်ႏဒေါ့ꩻသေႏသေႏစွဉ်ႏ သꩻယို အဝ်ႏလိုႏစွူငါႏအကျောင်ꩻမွော့နောဝ်ꩻ"ဟောဝ်အံႏဖြာႏငါႏနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။
၈။ "ရဟန်ꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ အားထွုတ်ဝိပဿနာႏတရာꩻ၊ လꩻဝိပဿနာႏဉာဏ်ႏ၊ ဗွေတွမ်ႏပညာႏမွော့နဝ်၊ အဝ်ႏဟော်ꩻအောဝ်ႏဒေါ့ꩻသေႏသေႏစွဉ်ႏ အဝ်ႏလိုႏအားထွုတ်တရာꩻခရာႏ၊ အဝ်ႏဟော်ꩻအဝ်ႏဒေါ့ꩻသေႏသေႏစွဉ်ႏ ဝိပဿနာႏဉာဏ်ႏအကျောင်ꩻမွော့နဝ်"ဟောဝ်အံႏဖြာႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။
၉။ "ရဟန်ꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ လꩻအရဟတ္တဖိုလ်ႏ၊ ထွာလဲဉ်းရဟန္တာႏပုဂ္ဂိုလ်ႏမွော့နဝ်ꩻ၊ အဝ်ႏဟော်ꩻအဝ်ႏဒေါ့ꩻသေႏသေႏစွဉ်ႏ အရဟတ္တဖိုလ်ႏအကျောင်ꩻမွော့နဝ်ꩻ"ဟောဝ်အံႏဖြာႏနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။
၁၀။ "ရဟန်ꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ အနမ်းတဲ့ ဆင်ႏချင်ႏဒါႏ အရဟတ္တဖိုလ်ႏ၊ အောဝ်ႏဟော်ꩻအဝ်ႏဒေါ့ꩻသေႏသေႏစွဉ်ႏ ဆင်ႏချင်ႏအရဟတ္တဖိုလ်ႏအကျောင်ꩻမွော့နဝ်"ဟောဝ်အံႏဖြာႏနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ ဒသကနိပါတ်၊ ဒုတိယကထာဝတ္ထုသုတ်)
### အာႏကွိုꩻ
ဟိုပန်ခရဲင်ႏ

**ဟိုပန်ခရဲင်ႏ** ( ဖြဝ်ꩻ: ၸႄႈတွၼ်ႈႁူဝ်ပၢင်ႇ၊ အိန်းကလေက်: Hopang District ) ယို ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ အခဝ်ထင်ꩻ ဝနမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻတွိုင်ꩻကို ခရဲင်ႏတဗာႏဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ အဝ်ႏဒျာႏ ထိုထဲင်းပင်ႏလယ်ႏ ထီခိုႏဆꩻကီ ပေပေါင်ꩻ ၁၅၈၁ (၄၈၂ မီတာ) ကိုနဝ်ꩻသွူ။ ခရဲင်ႏရွုမ်ꩻနဝ်ꩻအဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻဟိုပန်ကိုသွူ။ လောက်ကုဲင်ခရဲင်ႏအကို ၂၀၁၄ နေင်ႏ မွူးကွို့ꩻနာꩻစာႏရင်ꩻအလꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၃၂၆,၈၄၅ ဖြာꩻဒျာႏသွူ။

## ဝေင်ꩻနယ်ႏတောမ်ႏဝေင်ꩻဖုံႏ
ဟိုပန်ခရဲင်ႏကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတောမ်ႏ ဝေင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏလ့ယိုအတွိုင်ꩻသွူ။
*ဝေင်ꩻနယ်ႏဟိုပန်
**ဝေင်ꩻဟိုပန်
**ဝေင်ꩻနမ်းတစ်
**ဝေင်ꩻပန်လုံ

*ဝေင်ꩻနယ်ႏပန်ဝုဲင်
**ဝေင်ꩻပန်ဝုဲင်

*ဝေင်ꩻနယ်ႏမွိုင်းမော
**ဝေင်ꩻမွိုင်းမော

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုခရဲင်ႏဖုံႏ
ဟေင်ဒူဘာႏသာႏ

**ဟိန္ဒူဘာႏသာႏ** (အဲင်းကလေတ်: Hinduism) ယို ကမ္ဘာႏဟမ်ႏလောင်းကို ထွာသက်တန်ထိုသွတ်ꩻ၊ ထာꩻမော့ꩻလွောန်ခြောင်ꩻ အညသွတ်ꩻ ဘာသာႏတရာꩻဒျာႏသွူ။ ဝွေꩻတရာꩻလိတ်ဖွူꩻယို ထူႏလꩻသေꩻခါꩻလဲန်း ခင်ႏလမ်း ထာꩻဝုဲင်ႏထူႏယုမ်းလွောန် ကဏ္ဍကို တယ်ႏ ဘီသီ ၃၀၀၀ (BC 3000) ခါကာႏ။  ထွာအတန်သွတ်ꩻ ဘာႏသာႏတရာꩻ အိန္ဒိယခမ်းကို။ ကနွို့ပါခါꩻ ဟိန္ဒူဘာႏသာႏသား ကဟဲ့ꩻဝွေꩻသီးဘာႏသာႏနောဝ်ꩻ သနာတနာဓမ္မ (သဉ်သကရစ်-सनातन धर्म၊ ထာဝရ ဘာႏသာႏတရာꩻ) ဒျာႏသွူ။ အွောန်ႏအထျꩻ ထာꩻဒေါ့ꩻနယ်ဖေႏခါꩻ (အဆုံးအမများ)  ဖုံႏကပါဒါႏ ဝေဒလိတ်ဖွူꩻယို အောဝ်ႏအုံကြော့တဉ်ႏတသေႏ ထာဝရတဲင် ဝွေꩻသီးကယုမ်းဒါႏ ထာꩻယူႏဝါဒယို ဟိန္ဒူလိုꩻခွိုꩻဖုံႏဟဲ့ꩻ သနာတနဓမ္မ (ဘာႏသာႏတရာꩻ ကအောဝ်ႏတဉ်ႏခွေါင်တသေႏ ထာဝရ) နောဝ်ꩻသွူ။
thumb|
ဟိန္ဒူ ထာꩻယူႏဝါဒယို ပုဂ္ဂိုလ်ႏတဖြှာꩻဖြှာꩻ မာꩻထွိုင်ႏခါꩻမွေးတောဝ်းတဲင် ဗွိုန်ပီတောဝ်း ဝါဒလောင်းလင်။ ကောပ်နောဝ်ꩻမꩻ ဟိန္ဒူထာꩻယူႏဝါဒယို တအောဝ်ႏဒင်ႏတောဝ်း မာꩻထွိုင်ႏခါꩻသား အမဉ်ꩻနာမလောင်း နုဲင်းဗုဒ္ဓထာꩻယူႏဝါဒ၊ ခရစ်ဆျန်ႏထာꩻယူႏဝါဒဖုံႏ။ အမဲန်ႏနောဝ်ꩻ ဝေဒလိတ်ဖွူꩻကိုယောဝ်း၊ လိတ်ဖွူꩻလောင်းလင်ကိုယောဝ်း **ဟိန္ဒူ** ကရိုꩻဒါႏ လိတ်ဖြုံႏယို တအောဝ်ႏသော့ꩻတောင်းသွူ။ ထာꩻမော့ꩻလွောန်ခြောင်ꩻ(သမိုင်း) ပညာႏသျင်ႏသား ယဖြာꩻရိုꩻ လိုꩻတဖဲ့ꩻသားဟဲ့ꩻ လိုꩻကအုံဒါႏ အိန္ဒူခြောင်တန် အွိုးတဖဲ့ꩻခေါသားတဲင် ထွာလွောန်ဟိန္ဒူ နုဲင်းနောဝ်ꩻ။

မဉ်ႏထွားလွောန်ꩻ ဟိန္ဒူထာꩻယူႏဝါဒ အရွီးအထျꩻနောဝ်ꩻ အီးထီႏလꩻဖြှီးဖြှောဝ်းနေးလုမ်ꩻ။ ကွယ်ႏတွော့ꩻ ကစူꩻခါꩻဝင်ꩻနောဝ်ꩻ ဟိန္ဒူထာꩻယူႏဝါဒယို စခေါင်းစခါ ခါးလားခရစ်နေင်ႏကတွိုႏ အောဝ်ႏ အာရိယန်လိုꩻခွိုꩻဖုံႏ ကကြုဲင်းလွေꩻ အိန္ဒိယဖဲ့ꩻကိုတွင်ꩻ ကပါလွောန်သွိုဒါႏ ဗြဟ္မဏ ထာꩻယူႏဝါဒကို တန်ဖြွိုသဲင်ꩻတဲ့ရိုꩻ။
ဝင်ꩻယူႏခွေါန်ꩻခါꩻနောဝ်ꩻ ဟိန္ဒူထာꩻယူႏဝါဒယို အလဲန်းရီးလွိုသွတ်ꩻ၊ အောဝ်ႏလွောန်ကာႏ ခါးလားလိုꩻကသေဒင်ႏသေꩻ ထာꩻမော့ꩻခွဲးဖိုခြောင်ꩻ လိတ်လောင်း (သမိုင်းမတိုင်မီခေတ်) စိုးကိုကာႏ နုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ ကလဲန်းခိုႏချာ နေင်ႏခြွောန်း နီရေင်လွိုကိုတွင်ꩻ ဟိန္ဒူထာꩻယူႏဝါဒ လောကကိုနောဝ်ꩻ သူႏတောႏ စွူစင်ရသေ့ꩻဖုံႏ (သူတော်စင်ရသေ့များ)၊ ဖရာꩻလိုꩻ (တမန်တော်)ဖုံႏ၊ ဒဿနဗေဒ ပညာႏသျင်ႏဖုံႏ ထန်ႏလွောန်ဖိုအာအေားတန်။ ပုဂ္ဂိုလ်ႏစားနောဝ်ꩻဖုံႏ အွောန်အနမ်း မာꩻစွောတ်ꩻလီလွေꩻဖေႏဖို ဟိန္ဒူထာꩻယူႏဝါဒ၊ ထာꩻခြုဲင်းနယ်ဖေႏခါꩻ၊ ထာꩻမာꩻလွောန်တသေႏ နောဝ်ꩻသွူ။

ဟိန္ဒူထာꩻယူႏဝါဒ ဒဿန(အဘိဓမ္မာ)ယို အလုဲင်းတန်၊ ဒဿနလီ အောဝ်ႏသူစား။ ဒဿနနောဝ်ꩻသူစားယို ဝွေꩻသီးဟဲ့ꩻ ဆဒဿန၊ အောဝ်ႏလွောန်ကာႏ ခါးလားဘီသီ ငတ်ꩻရျာꩻဗူႏ ကတွိုႏခါꩻကာႏသွူ။ ဒဿနသူစားနောဝ်ꩻ ဉာယ၊ ဝိသေသိက၊ သံခယာ၊ ယောဂ၊ ပုဗ္ဗမီမံသာ တောဝ်းလဲ့ မီမံသာ၊ ဝေဒန္တဖုံႏသွူ။
*ကမာꩻထွာ ဉာယဒဿနနောဝ်ꩻ ရသေ့ဂေါတမ မဟာ။ ဉာယဒဿနယို ထာꩻယူႏထဲ့စွို့ꩻ ယထာဘူတအောဝ်ႏ ထုမ်ႏကြမ်ꩻလွောန်ꩻ၊ ယူႏစွို့ꩻ(ဆင်ခြင်)လွောန်ꩻထာꩻကို ထွာလွောန်။
*ကမာꩻထွာ ဝိသေသိက ဒဿနနောဝ်ꩻ ရသေ့ ကဏာဒ မဟာ။ ဝိသေသိက ဒဿန ကမဉ်ဖေႏထွာ(ရည်ရွယ်ချက်)နောဝ်ꩻ သတ္တဝါႏအာဖုံႏ ယမ်ဖေႏနေး ကလွောတ်ထန်ႏ လꩻလွေꩻထာꩻခွယဉ် နောဝ်သွူ။
*ကမာꩻထွာ သံခယာ ဒဿနနောဝ်ꩻ ရသေ့ ကပိလ မဟာ။ ထာꩻယိုနောဝ်ꩻ ယူႏတောဝ်း ထာဝရ ဖရာꩻဗွေႏအောဝ်ႏ။
*ကမာꩻထွာ ယောဂ ဒဿနနောဝ်ꩻ ရသေ့ ဇေမိနီ မဟာ။
*မီမံသာယို ဟဲ့ꩻနေက ပုဗ္ဗမီမံသာ။ ကမဉ်ဖေႏထွာနောဝ်ꩻ မဉ်အွောန်ႏကမ်းဖေႏအာႏ၊ မဉ်ရဲးကမ်းဖေႏခါꩻ ထာꩻယူႏဝါဒ၊ ဓလေ့ထုံꩻစံႏဖုံႏ ကအောဝ်ႏခါꩻ ဝေဒလိတ်ဖွူꩻဖုံႏကို။
*ဝေဒန္တ ဒဿနနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏ ဥပနိဆျဒ်ကိုထွာ။ ဝေဒထာꩻယူႏခွောန်ꩻ(အယူအဆ)ယို တန် တလာလꩻ ဥပနိဆျဒ်ကို။ နောဝ်ꩻမꩻ ဥပနိဆျဒ်ယို ဝင်ꩻရိုꩻ ဝေဒအသွတ်ꩻ(ဝေဒန္တ) နောဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:ဟေင်ဒူဘာႏသာႏ
ဟောဝ်နမ်းတာႏ

**"ဟောဝ်နမ်းတာႏ ငွိုးဗာႏထာꩻ"**

ကွတ်ꩻ ကွတ်ꩻ ကွတ်ꩻ ကွတ်ꩻ အမွူးဟောင်

ဆျာပေႏဖင်းလွဉ်ရောင် ။

အမွိုးသောင် လွဉ်အောဝ်ႏဗူႏ

မွိုးငေါဝ်းနေးနာႏထူႏ ။

အမွိုးမူႏ   ခြဲစ်ꩻအဆာႏ

သေအံႏတွမ်လွဒျာႏ ။

ခꩻတဗာႏ   လꩻယဲ့သဲင်

အီလွင်းညာꩻထွူးတဲင် ။

ယွယွယဲင်  အံႏခြယ်ꩻတေ့ꩻ

အမွိုးထိုꩻနꩻပြေ့ꩻ ။

အံႏတေ့ꩻထွူ   ထွားအမွိုး

ထီႏတောဝ်းတဲင်  ဝွေꩻငွိုး

စိပ်  စိပ်  စိပ် ။
### အာႏကွိုꩻ
ဟောဝ်ပသို့ꩻခရာႏ

**"ဇိဂုစ္ဆိတဗ္ဗသုတ် (ကွပ်ပွိုးတွမ်ႏ ထာꩻဟောဝ်ပသို့ꩻခရာႏ)"**

နီဗွေႏဘုရာꩻဟော်ꩻဖေႏ ဗွေႏရဟန်ꩻသီးဖုံႏ တရာꩻနုဲင်းယို-
၁။ လိုꩻပသို့ꩻခရာႏတန်၊ လိုႏဆယ်ꩻကပ်တောဝ်း၊
၂။ လိုꩻလိုႏထွားလွို၊ ဟောဝ်ဆယ်ꩻကပ်တောဝ်း၊
၃။ လိုꩻဟောဝ်လိုꩻမျတ် လိုႏဆယ်ꩻကပ်၊ လောကကိုယို လိုꩻအဝ်ႏသွံမျိုꩻ နုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- 'လိုꩻပသို့ꩻခရာႏတန်၊ လိုႏဆယ်ꩻကပ်တဝ်း'ကရိုꩻနဝ်ꩻ လိုꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻနဲတဲင်- ပုဂ္ဂိုလ်ႏယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ သီႏလအဲဉ်ထဝ်း၊ သꩻယွုတ်တန်၊ အကျင်ꩻတဗော့ꩻတန်၊ လိုꩻအကျင်ꩻမျတ်တမွေးတဝ်းတဲ့ ရိုꩻအကျင်ꩻမျတ်၊ သꩻကိုသေင်တန်၊ အသꩻအဝ်ႏဒျာႏတွမ်ႏ ကိလေႏသာႏတဏှာႏရာႏဂ။
လိုꩻစားနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ဆယ်ꩻကပ်ထွိုက်တဝ်း၊ မဉ်ႏဆယ်ꩻကပ်နဝ်ꩻ တထွာနုဲင်းတဝ်းခန်း ဝွေꩻတဲ့ယောဝ်း ပါꩻနဝ်ꩻကွိုက်ꩻဒျာႏ လိုꩻညမ်းတန်၊ ဆယ်ꩻကပ်ဒျာႏ လိုꩻယွုတ်တန်၊ ခံႏဗာႏဝင်ꩻသွမ်ꩻသဲ့ꩻနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ ဥပမာႏ- ရူးတဗာႏနဝ်ꩻ ထဲ့သော့ꩻအေႏအောင်၊ တွမ်ႏစူဆွမ်ꩻထန်ႏဖေႏ၊ ပိတ်ခန်းရူးနဝ်ꩻ တအဲင်ႏတဝ်းဝွေꩻတဲ့ ဝွေꩻစူနဝ်ꩻ တဗော့ꩻလဲဉ်းအေႏနောဝ်ꩻသွူ။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
ကွပ်ပွိုးနဝ်ꩻမꩻ လိုꩻသီႏလအဲဉ်ထဝ်း၊ လိုꩻကျင်ꩻဟောဝ်တဝ်း၊ လိုꩻသꩻရင်ꩻဟောဝ်တဝ်း၊ လိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ လိုႏဆယ်ꩻကပ်တဝ်း၊ လꩻမဉ်ꩻကုဲင်ခြေင်နောဝ်ꩻလွုမ်ꩻသွူ။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- 'လိုꩻလိုႏထွားလွို-ဟောဝ်ဆယ်ꩻကပ်တဝ်း'ကရိုꩻနဝ်ꩻ လိုꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻတဲင်- လိုꩻသꩻဒွေါင်ႏတန်၊ လိုꩻသꩻလျားဒါႏထာꩻ၊ လိုꩻဆꩻဆာဒါႏလိုꩻ၊ လိုꩻကျံꩻတန်၊ သယ်ꩻခံႏဒါႏတောဝ်း၊ ယွုန်းယောဒါႏတဝ်း၊ ဒို့ꩻဒါႏတဝ်းတရေႏ၊ ပေါႏသꩻလျားထာꩻတဲ့ ဝင်ꩻသꩻဒွုမ်ဝင်ꩻ၊ အာႏနာႏဒွုမ်ဝင်ꩻ ထꩻစွဉ်ႏထာꩻ ဝင်ꩻခိုႏဝင်ꩻငါနောဝ်ꩻသွူ။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- လိုꩻစားနဝ်ꩻ အသꩻကိုနဝ်ꩻ တွမ်ႏဒွေအွံအမဉ် ဗွန်ဝင်ꩻ၊ တွမ်ႏထာꩻဆာသေင်ပီဝင်ꩻ၊ ဒွေတဲ့နဝ်ꩻ၊ ထာꩻဆာသေင်တဲ့နဝ်ꩻ တွမ်ႏခွဉ်းတွမ်ႏဖွိုင်ꩻခေါဝ် မဉ်ႏခွေါင်းဗာႏနဝ်ꩻ အမဉ်နွုမ်ꩻသေင်နဝ်ꩻ ထွတ်ꩻထန်ႏစွဉ်ႏတလဲင်ႏချင်ꩻ၊ ဝွေꩻတဲ့ ပေါႏဝင်ꩻစွော့ꩻ တရော့ꩻတဝ်းတဲ့ အသꩻအောက်ꩻထန်ႏစွဉ်ႏ တလဲင်ႏချင်ꩻ။
ပေါႏခွဉ်းထဲ့သော့ꩻသွူ အေႏအောင်၊ ပေါႏဖွိုင်ꩻခေါဝ် ဝေင်ႏသော့ꩻသွူ အေႏအောင်နဝ်ꩻ ခွဉ်းတဲ့နဝ်ꩻ၊ ဖွိုင်ꩻခေါဝ်တဲ့နဝ်ꩻ အေႏဗွို့ꩻလွုမ်ꩻတကာႏတဝ်း အလွီးတဲ့ နွုမ်ꩻသေင်ပါစွဉ်ႏဒျာႏ၊ ဥပမာႏနုဲင်းနဝ်ꩻနေနေ ပေါႏဆယ်ꩻကပ်၊ ပေါႏပေါင်ꩻကွိုက်ꩻ လိုꩻသꩻဒွေါင်ႏ၊ လိုꩻကုဲင်၊ လိုꩻကျံꩻနဝ်ꩻ ခံႏဗာႏဝွေꩻငေါဝ်းခွန်း၊ ခံႏဗာႏဝွေꩻဒိုႏ၊ အကျိုꩻတဲ့ တအဲထဝ်း၊ မဉ်ꩻတဲ့တအွီႏတဝ်း၊ ဝင်ꩻထီႏဖွီထဲင်းလိုꩻ၊ ဝင်ꩻရိုꩻထဲင်း လိုꩻတငွို့နောဝ်ꩻသွူ။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- 'လိုꩻဟောဝ်လိုꩻမျတ်-လိုႏဆယ်ꩻကပ်'ကရိုꩻနဝ်ꩻ လိုꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻနဲတဲင်-
လိုꩻသီႏလအဝ်ႏ၊ လိုꩻသဘော်ꩻဟောဝ်၊ လိုꩻအကျင်ꩻဟောဝ်၊ လိုꩻထူꩻလိုꩻမျတ်၊ လိုꩻစားနဝ်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏလိုႏဆယ်ꩻကပ်၊ အဝ်ႏလိုႏပေါင်ꩻကွိုက်ꩻ၊ ပေါႏဆယ်ꩻကပ် ပေါင်ꩻကွိုက် လိုꩻထူꩻလိုꩻမျတ်နဝ်ꩻ နီနဝ်ꩻ တထွာခန်းတောဝ်း လိုꩻထူꩻလိုꩻမျတ်နုဲင်းဝွေꩻတဲ့ 'ပါꩻယိုနဝ်ꩻ အဆယ်ꩻကပ်လို့မျတ်၊ အပေါင်ꩻကွိုက်ꩻလိုꩻဟောဝ်၊ အဆရာႏမျတ်အဝ်ႏ၊ အသွꩻဟောဝ်အောဝ်ႏ'ခံႏဗာႏဝင်ꩻအံႏဖြာႏ၊ ဝင်ꩻထီႏဖွီတဝ်း၊ ဝင်ꩻရိုꩻလိုꩻလိန်ႏမာႏနောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ တိကနိပါတ်၊ ဇိဂုစ္ဆိတဗ္ဗသုတ်)
### အာႏကွိုꩻ
ဟော်ꩻတရာꩻသားစီꩻကန်ꩻ

**ဟော်ꩻတရာꩻသားစီꩻကန်ꩻ**
၁။ ကတဲမ်းဖေႏ တရာꩻ(၄)ပုဒ်ယိုဖုံႏနဝ်ꩻ ခေတ်ယိုခါ လိုႏအပ်ချက်အလꩻ နေးတွမ်ႏရေႏမိုးချက်အာအာ၊ ခဉ်ꩻခါꩻထွူအခိန်ႏတဲင် ဟော်ꩻဖေႏသွော့ယိုအတွိုင်ꩻ၊ (မွေးတဝ်းတဲ့ ရေႏမိုးချက် အဓိပ္ပါယ်ႏတွမ်ႏအခိန်ႏ ဖေႏကဗွန်သွော့ယိုအတွိုင်။)

၂။ ဖောႏအစွိုꩻတစွိုꩻစွိုꩻမဉ်ꩻ၊ ပုဂ္ဂိုလ်ႏတဖြာꩻဖြာꩻမဉ်ꩻ၊ ကျောင်ꩻတကျောင်ꩻကျောင်ꩻမဉ်ꩻ၊ ဒုံတဒုံဒုံမဉ်ꩻတဲင် သွမ်ꩻသဲ့ꩻကဲ့ꩻရဲ့ꩻဝင်ꩻ၊ ဒေါ့ꩻခတ်ꩻဝင်ꩻ-စတဲင် အချင်ꩻချင်ꩻ လွောင်ႏဗူႏရေꩻ ကကုဲင်အီဒါႏ အမျိုꩻနဝ်ꩻ ဟော်ꩻလꩻတဝ်း။

၃။ ငဝ်းသွမ်ꩻချာနမ်း၊ ငဝ်းမိတ်ဆက်ချာနမ်း၊ ငဝ်းပစော့ꩻပနျꩻ၊ ငဝ်းတဆဲင်ႏတဝ်းတရာꩻ၊ ငဝ်းကထီႏဖွီအီသံႏဃာႏ-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ (အခိန်ႏလို့ခြေင်) ဟော်ꩻပါလꩻတဝ်း။

၄။ နီယိုနဝ်ꩻ (ခွေယိုနဝ်ꩻ) လွေꩻဟော်ꩻဖေႏဝင်ꩻတရာꩻ၊ လွေꩻဗွောင်ဖေႏဝင်ꩻမဲ့နား၊ အွိုင်ႏနမ်းခြောင်ꩻတင်၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏနမ်းခြောင်ꩻတင် ဗဟိုႏသံႏဃာႏ (ဗဟိုႏသံႏဃာႏ နမ်းခြောင်ꩻတင်)ကရိုꩻနဝ်ꩻ ယူႏလꩻသေႏသေႏထွူတဲင် အုံဖွီထာꩻ၊ ဒေါ့ꩻဖွီထာꩻ လꩻတဝ်း။

၅။ ဒေါ့ꩻရီဒေႏသခံႏသံႏဃာႏတဲ့ ဒေါ့ꩻရီရိုႏရိုႏသေႏသေႏဗာႏ၊ ဒေါ့ꩻရီတကာႏဖုံႏတဲ့ ဒေါ့ꩻရီထွူႏထွူႏတွုမ်တွုမ်ဗာႏ၊ အစွိုꩻသားချင်ꩻချင်ꩻတဲ့ တပါꩻတွမ်ႏတပါꩻ ရိုႏသေႏသွော့လို့ဝင်ꩻ၊ နာႏဗာႏလို့ဝင်ꩻငဝ်း။

၆။ ဟော်ꩻတရာꩻတွင်ꩻနဝ်ꩻ ဗုဲင်တရုတ်ꩻသင်္ကန်ꩻ၊ ကꩻဆဲင်ꩻစူဆွာꩻ (ဆဲင်ꩻလိုမ်ꩻ) ပိုႏနေးစူ၊ အွံပါပြူးဖုံႏနဝ်ꩻ ထွားဖုဲင်ႏမဲ့တဝ်း၊ မဉ်ႏရုံႏနေးသင်္ကန်ꩻနဝ်ꩻ ယိန်းဟဝ်။

၇။ တပါꩻတပါꩻယို အညသွတ်ꩻ ဟော်ꩻငါမိနစ်(၂၀)ငါ၊ (ဟော်ꩻတရာꩻကိစ္စ တနားရီႏ၊ ကန်းတော့ꩻသံႏဃာႏ၊ ထူႏသီႏလငတ်ꩻပါꩻ၊ ရွစ်ပရိတ်၊ နာႏတရာꩻဆျာꩻထီ တနားရီႏ၊ တကာႏထင်ႏအုံပွေါး တနားရီႏ၊ စုစုခြွဉ်း အီႏည (၃)နားရီႏ၊ လွိုသွံနားရီႏနဝ်ꩻ နာႏတရာꩻသား သꩻတပါတဝ်းဒွုမ်။)

၈။ မဉ်ႏအုံဟဝ်တဝ်းစိန်ႏစွော့ꩻနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻဖေႏမွိုင်မွိုင်သွော့ဆရာႏ၊ မွေးတဝ်းတဲ့ ပသာမွိုင်မွိုင်သွော့ ဆေးခန်း၊ ဆေးရုံ၊ ထူႏရေꩻသွော့လို့ဝင်ꩻ၊ ပေါႏအုံဟဝ်တဝ်းတဲ့ ကျွꩻလွေꩻနွိုင်ႏမွုန်း။

၉။ ကေညိုႏခရာႏ ဖေႏနေးကယိန်းထွာ ကလူꩻဒွေါင်ႏဆွာꩻ ဖေႏနေးကဗွန်လို့ဝင်ꩻတဲင် ၁၃၇၄-ဗာႏ၊ ဒဲဉ်ကံဆန်ꩻ(၈)နီꩻနဝ်ꩻ ချꩻသွော့ကလူꩻ၊ ထိုမ်းလွေꩻမွုန်း ခင်ႏဖါႏဖြွီꩻသီႏ၊ ထိုမ်းဒျာႏသွော့ ခင်ႏဖါႏလိုꩻကျောင်ꩻ၊ သင်္ကန်ꩻဖြေင်း တနျာႏလွဉ်ꩻ၊ အွူႏလွဉ်ꩻ၊ တသီးလွဉ်ꩻ(နုဲင်းသင်္ကန်ꩻထုဲင်ႏ)ဖုံႏနဝ်ꩻ ဗုဲင်လွေꩻမွုန်း၊ တကာႏငါနဝ်ꩻ တွက်မွုန်းဆဲး၊ ဒေါ့ꩻမွုန်းဆဲးခရာႏ၊ ဒေါ့ꩻမွုန်းအဖြေꩻအစာခရာႏ၊ အလုပ်ꩻအခွုမ်ခရာႏ၊ ဒေါ့ꩻဒျာႏသွော့ ငဝ်းအကျိုꩻအာအာ၊ အစစအရာႏရာႏ ဖေႏကထွာဒျာႏ ကေညိုႏခရာႏလွဉ်းလွဉ်းနဝ်ꩻသွူ။

ဥက္ကဋ္ဌ ( ကောဝိဒ )
ပအိုဝ်ႏလိတ်လုဲင်ꩻစွစ်ꩻလီတာႏ ဗဟိုႏသံႏဃာႏစွိုꩻ
### အာႏကွိုꩻ
ဟဲ့ꩻရိုꩻပညတ်ပုဂ္ဂိုလ်ႏမျတ်

**"ဝဿကာရသုတ် (ဟဲ့ꩻရိုꩻပညတ် ပုဂ္ဂိုလ်ႏမျတ်တရာꩻ ၄-ပါꩻ)"**
ဝဿကာရပုဏ္ဏာꩻ လောဝ်းနီဗွေႏဘုရာꩻနုဲင်းယို-
"ဩဗွေႏ ဘုရာမျတ်ဗွေႏဩ-
လိုꩻပေါႏဗွေတွမ်ႏ တရာꩻလစ်ꩻမျိုꩻနဝ်ꩻ 'ပညာႏသားလိုꩻခိုမျတ်၊ နီသွဉ်းသီးပညတ်' နီသွဉ်းသီးသတ်မတ် နုဲင်းနဝ်ꩻ ဗွေႏဩ၊ လစ်ꩻမျိုꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ-
၁။ ဗဟုဿုတော ဟောတိ-
'လိုꩻဗဟုသုတအဝ်ႏ'လိုꩻဒါႏပညာႏ၊ လိုꩻအဟွူန်အာ၊ အထီႏအာ။
၂။ ဘာသိတဿ အတ္ထံ ဇာနာတိ-
ကဒေါ့ꩻဒါႏငေါဝ်းအမျိုꩻမျိုꩻ၊ အရိုꩻနုဲင်းယို၊ အရိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻ သေလို့ငေါဝ်းနဝ်ꩻ အနက်အဓိပ္ပါယ်ႏ။
၃။ သတိမာ ဟောတိ-
လိုꩻသတိꩻဟောဝ်၊ ကမာꩻဖိုထာꩻမာꩻ၊ ကဒေါ့ꩻဖိုငေါဝ်းနဝ်ꩻ မဉ်ညနုဲင်းမုဲင်ꩻည တောင်ꩻလို့ချာဒျာႏ။
၄။ ဂဟဋ္ဌကာနိ ဒက္ခော ဟောတိ အနလသော-
လိုꩻဘဝတောႏလမ်း၊ လွူးနမ်းတွက်တာႏ၊ ဒါႏငါႏယံကျ၊ ကိစ္စမုဲင်ꩻယောဝ်း လွꩻတောဝ်းလာꩻလာꩻ။
နဝ်ꩻလစ်ꩻပါꩻဖုံႏသွူဗွေႏဩ၊ 'မဉ်ႏယံတဲ့အံႏဖြာႏ၊ မဉ်ႏမာႏတဲ့ ပယ်ႏထိုꩻသွော့ ဗွေႏဩ"။
"တကာႏပုဏ္ဏာꩻဟွေး-
'နာꩻငေါဝ်းနဝ်ꩻ အံႏဖြာႏတဲ့ ခွေတအံႏဖြာႏတဝ်း၊ ပယ်ႏတဲ့ ခွေတပယ်ႏထိုꩻတဝ်း'၊ ခွေတဲ့ ပညတ်၊ လိုꩻမျတ်ဟဲ့ꩻရိုꩻ၊ လစ်ꩻမျိုꩻနေနေ၊ လစ်ꩻမျိုꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ-
၁။ ဗဟုဇနဟိတာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ ဗဟုဇန သုခါယ
လိုꩻအမျာꩻတာႏ ယံကစီꩻပွါꩻ၊ ဖေႏနေးကချမ်ꩻသာႏ မာꩻဖေႏဒါႏ။
၂။ ဗဟုဿ ဇနတာ အရိယေ ဉာယေ ပတိဋ္ဌာပိတာ
လိုꩻအမျာꩻ ဖေႏကမာꩻအာအာကုသိုလ်ႏ၊ ဖေႏကတွိုႏလꩻဖိုလ်ႏမဂ်၊ ဝွေꩻဆောင်ႏရွက်မာꩻဖေႏဒါႏ။
၃။ စတုန္နံ ဈာနာနံ နိကာမ လာဘီ ဟောတိ
မီႏမဉ်အုံ ချမ်ꩻချမ်ꩻသာႏသာႏထာꩻ၊ နေးဈာန်ႏလစ်ꩻပါꩻ၊ မာꩻမုဲင်ꩻခါလꩻ၊ လိုႏမုဲင်ꩻခါလꩻ။
၄။ စေတော ဝိမုတ္တိံ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ
လꩻအရဟတ္တဖိုလ်ႏ၊ ထွာရဟန္တာႏပုဂ္ဂိုလ်ႏ။
ပုဏ္ဏာꩻဟွေး-
နာꩻငေါဝ်းနဝ်ꩻ 'အံႏဖြာႏတဲ့ ခွေတအံႏဖြာႏတဝ်း၊ ပယ်ႏတဲ့ ခွေတပယ်ႏထိုꩻတဝ်း'၊
ခွေတဲ့ပညတ်၊ လိုꩻမျတ်ဟဲ့ꩻရိုꩻ၊ လစ်ꩻမျိုꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻနေနေသွူ"။
"ဩဗွေႏ ဘုရာꩻမျတ်ဗွေႏဩ-
နီဗွေႏကပညတ်၊ လိုꩻမျတ်ဟဲ့ꩻရိုꩻ၊ လစ်ꩻမျိုꩻနဝ်ꩻ ယိန်းယံငါႏဗွေႏဩ၊ နီဗွေႏနဝ်ꩻ ဗွေတွမ်ႏတရာꩻနဝ်ꩻလစ်ꩻပါꩻ ခွေသွဉ်းယွုမ်းအံႏခါꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻ ဗွေႏဩ"ဝဿကာရပုဏ္ဏာꩻ လောဝ်းချာဗွေႏဘုရာꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ စတုက္ကနိပါတ်၊ ဝဿကာရသုတ်)
### အာႏကွိုꩻ
အကုသိုလ်ႏထွာအကျောင်ꩻ

**"ဇီဝကသုတ် (ကွပ်ပွိုးအကျောင်ꩻငတ်ꩻပါꩻ အကုသိုလ်ႏတရာꩻထွာအာ)"**
"တကာႏဇီကဟွေး-
ရေႏရွယ်ႏဘုရာꩻ ခွေတာႏတဲ့နဝ်ꩻ၊ ရေႏရွယ်ႏခွေတပဲ့ꩻတာႏတဲ့နောဝ်ꩻ မာꩻသီဝင်ꩻသက်၊ နိစ္စက်သတ္တဝါႏ၊ ကွပ်ပွိုးအကျောင်ꩻငတ်ꩻဗာႏတဲင် အကုသိုလ်ႏထွာအာတန်၊ အကျောင်ꩻငတ်ꩻဗာႏကရိုꩻနဝ်ꩻ-
၁။ ထွဉ်ႏလွေꩻဆွမ်ꩻလွဉ်သတ္တဝါႏ
၂။ ဆွမ်ꩻလွဉ်သတ္တဝါႏ
၃။ ထွဉ်ႏလွေꩻမာꩻသီသတ္တဝါႏ
၄။ လွေꩻမာꩻသီသတ္တဝါႏ
၅။ ကပ်လူႏအယာႏ တအပ်တဝ်းမျိုꩻ၊ ယိုငတ်ꩻဗာႏ (ငတ်ꩻချက်)ဖုံႏသွူ။
၁။ "ထွဉ်ႏလွေꩻဆွမ်ꩻလွဉ်သတ္တဝါႏ"ကရိုꩻနဝ်ꩻ-
"နီအီႏလောင်ꩻဘုရာꩻတာႏ၊ နီအီႏကပ်သံဃာႏ ဟန်ႏအိုအွီႏ၊ လွေꩻစွီႏလွဉ်ဖိုး/လွေꩻဆွမ်ꩻလွဉ်ထော့ꩻသူꩻဟုဲင်း"ကွပ်ထွဉ်ႏ ပဌမအကျောင်ꩻယိုတဗာႏတဲ့ အကုသိုလ်ႏထွာအာတန်သွူ။
၂။ "ဆွမ်ꩻလွဉ်သတ္တဝါႏ"ကရိုꩻနဝ်ꩻ-
တွမ်ႏတဖြွီꩻစွိုင်ခါꩻ ဝင်ꩻနေ့ꩻဖူ၊ စွိုင်ခါꩻဝင်ꩻငွဉ်ꩻတဲင် ကခံႏဗာႏဝင်ꩻစွိုင်သား (ဖိုး/ထော့ꩻ)နဝ်ꩻ မဉ်လွေꩻတဝ်းတဲ့ ဝင်ꩻစွီႏ၊ ဝင်ꩻငင်ႏ၊ ဝင်ꩻတွဲႏတဲင် မာꩻရာꩻဒါႏတောဝ်း လွေꩻဗာႏတေ့ꩻတေ့ꩻတွော့ꩻ နမ်းဒုက္ခ၊ သꩻဒုက္ခဗာႏ၊ ပွိုးဆွမ်ꩻလွဉ် ဒုတိယအကျောင်ꩻယိုတဗာႏတဲ့ အကုသိုလ်ႏထွာအာတန်သွူ။
၃။ "ထွဉ်ႏလွေꩻမာꩻသီသတ္တဝါႏ"ကရိုꩻနဝ်ꩻ-
လွေꩻမာꩻသီထိုꩻဝင်ꩻ "ထွဉ်ႏလွေꩻမာꩻသီ"ကရိုꩻဒါႏ ကွပ်ပွိုးတတိယအကျောင်ꩻယိုတဗာႏတဲ့ အကုသိုလ်ႏထွာအတန်သွူ။
၄။ "လွေꩻမာꩻသီသတ္တဝါႏ"ကရိုꩻနဝ်ꩻ-
"အီတွမ်ႏနꩻ၊ အီတွမ်ႏဗင်၊ အီတွမ်ႏတွီး"အီႏမာꩻသီအီ သတ္တဝါႏ(ဖိုး/ထော့ꩻ)၊ ဖိုးထော့ꩻသတ္တဝါႏဖုံႏနဝ်ꩻ အဒေါ့ꩻထာꩻဒါႏတဝ်းစွဉ်ႏတဲ့ တွမ်ႏအမဲ့ကထင်ႏထီႏ 'နꩻ၊ ဗင်၊ တွီး'ဖုံႏနဝ်ꩻ 'အီႏမာꩻသီခွေ'ကရိုꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏသေဒျာႏ၊ ငမ်းငါႏထာꩻသီ၊ ခြီငေါဝ်းရွန်ꩻရန်ꩻ၊ ဝင်ꩻအဝ်ႏစွိုင်ခါꩻတဲင် လွင်းထိုꩻလꩻတောဝ်းတွော့ꩻ အွဉ်ႏလင်ꩻအမဲ့ထီ၊ ခံႏသီဗာႏတေ့ꩻတေ့ꩻ၊ နမ်းဒုက္ခမွေးမုဲင်း၊ သꩻဒုက္ခငါႏ မရေႏမရာႏ၊
ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ 'လွေꩻမာꩻသီသတ္တဝါႏ'ယိုနဝ်ꩻ အကုသိုလ်ႏထွာအာငါႏ မရေႏမရာႏနောဝ်ꩻသွူ။
၅။ "ကပ်လူႏအယာႏ တအပ်တဝ်းမျိုꩻ"ကရိုꩻနဝ်ꩻ-
ပွိုးကပ်လူႏ အယာႏတအပ်တဝ်းမျိုꩻတွော့ꩻ ဝင်ꩻသဲ့ꩻသွမ်ꩻအီဒါႏ ဗွေႏဘုရာꩻ၊ ဗွေႏသံဃာႏတဲင် အကုသိုလ်ႏထွာအာတန်သွူ။
ဗွေႏဘုရာꩻ ကထွိုင်ႏသျင်ꩻနယ်နုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် ဆရာႏဇီဝက လောဝ်းနီဗွေႏဘုရာꩻနုဲင်းယို-
"ဩဗွေႏ ဘုရာꩻမျတ်ဗွေႏဩ- အံႏဖြာႏခရာႏဟောဝ်ငါႏ ဗွေႏဩ၊ 'ဗွေႏဘုရာꩻတွမ်ႏ ဗွေႏသံဃာႏသီးနဝ်ꩻ သွုံꩻလွဒျာႏ အာႏဟာႏရအပဲ့စ်ကင်ꩻကင်ꩻ'အကျောင်ꩻ သေဗာႏနုဲင်းယိုတဲင် သꩻရေꩻငါႏ၊ နစ်သက်ငါႏ ဗွေႏဩ"လောဝ်းဗွေႏဆရာႏ စတဲင်နုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသပါဠိတောႏ၊ ဇီဝကသုတ်)
### အာႏကွိုꩻ
အကတညုဇာတ်

**"အကတညုဇာတ်"**
ထွားသွဉ်ဟော်ꩻကျပ် 'အကတညုဇာတ်'ယိုတဲင် **"ကလꩻအီသတိꩻ၊ ကလꩻအီပညာႏ၊ ကလꩻဒါႏ ထာꩻသေတရာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ"**

၁။ နီနဝ်ꩻ ဟဝ်သွူဝင်ꩻ၊ မာꩻဖေႏသွူဝင်ꩻအကျိုꩻတဲ့ ဝင်ꩻတဟဝ်ချာတဝ်းနီ၊ ဝင်ꩻတသေချာတဝ်းနီ ကေꩻဇူꩻတဲ့ အဝ်ႏဒျာႏ-

၂။ "နီအွဉ်ႏစွဉ်ꩻဝင်ꩻကတူႏ- ဝင်ꩻအွဉ်ႏပူႏနီကတောင်"ကရိုꩻဒါႏ ငဝ်းနဝ်ꩻအတွိုင်ꩻ ပေါႏနီမာꩻဝင်ꩻတဲ့ ဝင်ꩻမာꩻချာနီ-

၃။ "ကေꩻဇူꩻ"ကရိုꩻနဝ်ꩻ မာꩻဖေႏဝင်ꩻအကျိုꩻ၊ ပေါႏဝင်ꩻမာꩻဖေႏ နီအကျိုꩻနဝ်ꩻ ကေꩻဇူꩻဒင်ႏဗာႏ (ကေꩻဇူꩻတင်ႏဗာႏ) သေချာဗာႏကေꩻဇူꩻ၊ ဖြော်ချာဗာႏကေꩻဇူꩻ-

၄။ ပေါႏတသေတဝ်း ဝင်ꩻကေꩻဇူꩻနဝ်ꩻ မွူးရဝ်ꩻတရူꩻ အာႏကွိုꩻဝင်ꩻလꩻတဝ်းအကျောင်ꩻ-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏသွူ။
### အာႏကွိုꩻ
အကုဲင်သွံမျိုꩻအဟဝ်သွံမျိုꩻ

**"ဝိပတ္တိ-သမ္ပဒါသုတ် (အကုဲင်သွံမျိုꩻ-အဟောဝ်သွံမျိုꩻ)"**

ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
၁။ သီလဝိပတ္တိ - သီႏလကုဲင်ထိုꩻ
၂။ စိတ္တဝိပတ္တိ - သꩻကုဲင်ထိုꩻ
၃။ ဒိဋ္ဌိဝိပတ္တိ - ထာꩻယူႏကုဲင်ထိုꩻ ဝိပတ္တိအကုဲင်ထိုꩻ အဝ်ႏသိုမ်မျိုꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။
၁။ 'သီႏလကုဲင်ထိုꩻ'ကရိုꩻနဝ်ꩻ-
လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ မာꩻသီဝင်ꩻသက်၊ ထူႏတခွန်ꩻဝင်ꩻတခြိုꩻ၊ ပဲ့စ်မာႏဝင်ꩻပို (ပဲ့စ်မာႏဝင်ꩻပိုဝါꩻ)၊ ဒေါ့ꩻလဲဉ်ထာꩻ၊ ဒေါ့ꩻငေါဝ်းသွေꩻကုဲင်၊ ဒေါ့ꩻငေါဝ်းကျံꩻထံꩻ၊ ဒေါ့ꩻငဝ်းသိုႏဖျင်ꩻ-စတဲင်နဝ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာသီႏလကုဲင်ထိုꩻဖုံႏသွူ။
၂။ 'သꩻကုဲင်ထိုꩻ'ကရိုꩻနဝ်ꩻ-
လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ 'အဘိဇ္ဈာလု ဟောတိ- လောဘတရန် မဉ်လꩻသန်ဝင်ꩻတခြိုꩻ'၊ (သꩻရိုꩻရိုꩻမွေးတဝ်းဒွုမ်၊ သꩻဟောဝ်မွေးတောဝ်း)၊ ထွာထိုꩻသꩻကုဲင်၊ 'ဗျပန္နစိတ္တော ဟောတိ-ဒေါသပꩻလီ၊ မဉ်မာꩻသီဝင်ꩻ' (သꩻရင်ꩻဟောဝ်တောဝ်းဒွုမ်) ထွာထိုꩻသꩻကုဲင်နောဝ်ꩻသွူ။
၃။ 'ထာꩻယူႏကုဲင်ထိုꩻ'ကရိုꩻနဝ်ꩻ-
လောကကိုယို လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ ထာꩻယူႏမာႏ (မိစ္ဆာႏဒိဋ္ဌိ) မာꩻကုသိုလ်ႏတဲ့ အကျိုꩻဟောဝ် တအဲဉ်ထဝ်း၊ (လꩻလိုꩻချမ်ꩻသာႏ၊ လꩻလူꩻချမ်ꩻသာႏ၊ လꩻနိဗ္ဗာန်ႏချမ်ꩻသႏ-ကရိုꩻနဝ်ꩻ တမွေးတဝ်း)၊ မာꩻအကုသိုလ်ႏတဲ့ တခံႏဗာႏတဝ်းအပဲ့စ်၊ (ထဲ့ငါးရုဲင်ꩻ၊ ထွာတိရစ္ဆာန်ႏ၊ ထွာပိတ္တာႏ၊ ထွာအသူႏရကာယ်ႏကရိုꩻနဝ်ꩻ တမွေးတဝ်း)၊
'လူꩻခမ်း၊ ငါးရုဲင်ꩻခမ်း'ကရိုꩻနောဝ်ꩻ တအဲဉ်ထောဝ်း၊ ဘဝငါအဲဉ်ထဝ်း၊ နတ္ထိ မာတာ-လွူးခွုန်ꩻမွိုး အကျိုꩻတအဲဉ်ထောဝ်း၊ နတ္ထိ ပိတာ-လွူးချာဖါ အကျိုꩻတအဲဉ်ထောဝ်း၊ သီထွူတဲင် သဲင်ꩻကွုတ်ယင်းသား တအဲဉ်ထဝ်း၊ လိုꩻကထီႏချာ ဘဝချာအဲဉ်ထဝ်း၊ လိုꩻကထီႏလူꩻခမ်း အဲဉ်ထဝ်း၊ လိုꩻကထီႏငါးရုဲင်ꩻခမ်း တအဲဉ်ထဝ်း'စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာထာꩻယူႏမာႏ၊ ထွာမိစ္ဆာႏဒိဋ္ဌိဖုံႏနောဝ်ꩻသွူ။
ကွပ်သီႏလကုဲင်၊ ပွိုးသꩻကုဲင်၊ ကွပ်ပွိုးထာꩻယူႏမာႏတဲင် ခန္ဓာႏကုဲင်လီ မဉ်ႏသီသူꩻနဝ်ꩻ 'လင်ꩻထဲ့ဗာႏငါးရုဲင်ꩻ'သူꩻသွူ။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ မာꩻသီတဝ်းဝင်ꩻသက်၊ ထူႏတခွန်ꩻတဝ်း ဝင်ꩻတခြိုꩻ၊ ပဲ့စ်မာႏတဝ်းဝင်ꩻပိုမာ (ပဲ့စ်မာႏတဝ်းဝင်ꩻပိုဝါꩻ) ဒေါ့ꩻလဲဉ်တဝ်းထာꩻ-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻတွော့ꩻ ထွာလိုꩻသီႏလသား၊ ထွာလိုꩻသꩻဟောဝ်သား၊ မာꩻကုသိုလ်ႏနဝ်ꩻ လꩻထာꩻချမ်ꩻသာႏ၊ မာꩻအကုသိုလ်ႏနဝ်ꩻ မော့ꩻထာꩻဒုက္ခ၊ လွူးချာမွိုးဖါ အကျိုꩻအာငါႏ-စတဲင်ထာꩻယူႏကမဲဉ်ႏသားနုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏတဲ့ လောကကိုယို အောဝ်ႏဒျာႏနောဝ်ꩻသွူ။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
ကွပ်သီႏလကုဲင်တောဝ်း၊ ပွိုးသꩻကုဲင်တဝ်း၊ ကွပ်ပွိုးထာꩻယူႏကုဲင်တဝ်း၊ ထာꩻယူႏမဲဉ်ႏဒျာႏ၊ ထွာဒျာႏ သမ္မာဒိဋ္ဌိတဲင် ခန္ဓာႏကုဲင်လီ မဉ်ႏသီသူꩻနဝ်ꩻ ကံႏတရာꩻအလွိုက် (ကမာꩻခါꩻ ကုသိုလ်ႏကံႏအလွိုက်) ထွိုက်ရာꩻထွိုက်ရာꩻ လိုꩻဘဝ၊ လူꩻဘဝ၊ သုဂတိဘဝ၊ ဘဝဟောဝ်ဘဝဒါႏ တွိုႏလွေꩻဗာႏနောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ တိကနိပါတ်၊ ဝိပတ္တိသမ္ပဒါသုတ်)
### အာႏကွိုꩻ
အကျင်ꩻသယ်ꩻခံႏ-လစ်ꩻမျိုꩻ

**"ပဌမ-ခမသုတ် (အကျင်ꩻသယ်ꩻခံႏ-စတဲင် အကျင်ꩻလစ်ꩻမျိုꩻ)"**
နီဗွေႏဘုရာꩻဟော်ꩻဖေႏ ဗွေႏရဟန်ꩻသီးဖုံႏ တရာꩻနုဲင်းယို-
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
'ပဋိပဒါ-အကျင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ'အဝ်ႏလစ်ꩻမျိုꩻ၊ လစ်ꩻမျိုꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ-
၁။ အက္ခမာ ပဋိပဒါ - အကျင်ꩻသယ်ꩻခံႏတဝ်း
၂။ ခမာ ပဋိပဒါ - အကျင်ꩻသယ်ꩻခံႏ
၃။ ဒမာ ပဋိပဒါ - အကျင်ꩻဆွုံꩻမꩻ
၄။ သမာ ပဋိပဒါ - အကျင်ꩻဖေ့ငိမ်ꩻ
ကျင်ꩻဗာႏချမ်ꩻချမ်ꩻသာႏသာႏ- လꩻမွိုင်တရာꩻ။
'ပဋိပဒါ-အကျင်ꩻဖုံႏ'နဝ်ꩻ အဝ်ႏလစ်ꩻမျိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
၁။ လောကကိုယို လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ ပေါႏပါꩻခွန်းတဲ့ ခွန်းချာပါꩻ၊ ပေါႏပါꩻခွေါင်းတဲ့ ခွေါင်းချာပါꩻ၊ ပေါႏပါꩻတွဲႏတဲ့ တွဲႏချာပါꩻ၊ ယိုနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻဗာႏ'အကျင်ꩻသယ်ꩻခံႏတောဝ်း'နောဝ်ꩻသွူ။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
၂။ လောကကိုယို လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ ဝင်ꩻခွန်းသွူတဲ့ ခွန်းချာတဝ်းဝင်ꩻ၊ ဝင်ꩻခွေါင်းသွူတဲ့ ခွေါင်းချာတဝ်းဝင်ꩻ၊ ဝင်ꩻတွဲႏသွူတဲ့ တွဲႏချာတဝ်းဝင်ꩻ၊ ယိုနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻဗာႏ 'အကျင်ꩻသယ်ꩻခံႏ'နောဝ်ꩻသွူ။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
၃။ လောကကိုယို ရဟန်ꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ တွမ်ႏမဲ့ပေါႏထီႏတဲ့ (ယိုနဝ်ꩻ အမူႏ၊ ယိုနဝ်ꩻ အခို) သꩻကိုစွယ်ꩻတဝ်း အပွုံႏပတ်၊ မဉ်ႏထီႏတရေꩻနဝ်ꩻ မဉ်လꩻ၊ ထွာလောႏဘꩻ၊ မဉ်ႏထီႏဆေ့ာꩻမဲ့ꩻနဝ်ꩻ ထွာဒေါႏသꩻ၊ လောႏဘꩻ ဒေါႏသꩻနဝ်ꩻ အကုသိုလ်ႏ၊ ပေါႏထိန်ꩻတန်းမဲ့ (ပေါႏမဲ့ဣန္ဒြေႏအဲဉ်ထဝ်း)နဝ်ꩻ အကုသိုလ်ႏနိစ္စက် ယူႏပက်ဒုက္ခ။
ကွပ်ပွိုးနဝ်ꩻမꩻ ပွိုင်းဝွို့တွမ်ႏမဲ့ယို (ထာꩻထီႏ၊ ထာꩻထွားယို) လောႏဘꩻ ဒေါႏသꩻ ဖေႏကထွာလꩻမွုန်း၊ ထိန်ꩻခါꩻသေႏသေႏ မဲ့ဣန္ဒြေႏ၊ ထိန်ꩻခါꩻသေႏသေႏ နားဣန္ဒြေႏ၊ ထိန်ꩻခါꩻသေႏသေႏ နေ့ꩻဖူဣန္ဒြေႏ၊ ထိန်ꩻခါꩻသေႏသေႏ ဖြေꩻဣန္ဒြေႏ၊ ထိန်ꩻခါꩻသေႏသေႏ နမ်းဣန္ဒြေႏ၊ ထိန်ꩻခါꩻသေႏသေႏ သꩻဣန္ဒြေႏ။
ဆွုံꩻမꩻမဲ့၊ ဆွုံꩻမꩻနား၊ ဆွုံꩻမꩻနေ့ꩻဖူ၊ ဆွုံꩻမꩻဖြေꩻ၊ ဆွုံꩻမꩻနမ်း၊ ဆွုံꩻမꩻသꩻ၊ ယိုနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻဗာႏ'အကျင်ꩻဆွုံꩻမꩻ'နောဝ်ꩻသွူ။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
၄။ လောကကိုယို ရဟန်ꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ သꩻကိုကပေါႏလွဉ်ဒါႏ ကာႏမဝိတဲက်(ယူႏကာႏမဂွုဏ်ႏ)၊ တဏှာႏရာႏဂ လောႏဘꩻအကုသိုလ်ႏနဝ်ꩻ လက်ခံႏတဝ်း၊ နေးတဝ်း၊ ပယ်ႏထိုꩻထွူစွဉ်ႏ၊ မာꩻထိုꩻမားထွူစွဉ်ႏ၊ မာꩻဖေ့ငိမ်ꩻထွူစွဉ်ႏ၊ တွိုႏဆုဲင်ꩻချာ ဖေႏကထွာမွုန်းဒွုမ်နဝ်ꩻ မာꩻအစွိုးထဲ့ထိုꩻစွဉ်ႏ။
သꩻကိုကပေါႏလွဉ်ဒါႏ ဗျာပါဒဝိတဲက်(ဒေါသ)၊ မဉ်နိစ္စက်ပါꩻအာ ဝိဟိံသာဝိတဲက်၊ အကုသိုလ်ႏဖုံႏနဝ်ꩻ လက်ခံႏတဝ်း၊ နေးတဝ်း၊ ပယ်ႏထိုꩻထွူစွဉ်ႏ၊ မာꩻထိုꩻမားထွူစွဉ်ႏ၊ မာꩻဖေ့ငိမ်ꩻထွူစွဉ်ႏ၊ တွိုႏဆုဲင်ꩻချာ ဖေႏကထွာမွုန်းဒွုမ်နဝ်ꩻ မာꩻအစွိုးထဲ့ထိုꩻစွဉ်ႏ၊ ယိုနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻဗာႏ'အကျင်ꩻဖေ့ငိမ်ꩻ'နောဝ်ꩻသွူ။(သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ စတုက္ကနိပါတ်၊ ပဋိပဒါဝဂ်၊ ပဌမ-ခမသုတ်)
### အာႏကွိုꩻ
အကျင်ꩻသီႏလမဉ်ႏဟောဝ်လွ

**"သီလသုတ် (အကျင်ꩻသီႏလ မဉ်ႏဟောဝ်လွ)"**
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
၁။ သမ္ပန္နသီလာ ဝိဟရထ- အုံသွော့တွမ်ႏသီႏလနော
၂။ သမ္ပန္နပါတိမောက္ခော- လွောက်ꩻနာႏသွော့ ပါတိမောက်နော
၃။ ပါတိမောက္ခ သံဝရ သံဝုတာ- ခံႏကုဲင်မွုန်း ပါတိမောက်နော
၄။ အာစာရ ဂေါစရသမ္ပန္နာ- မာꩻဟောဝ်ဟောဝ်အကျင်ꩻ၊ လွေꩻအပဲ့စ်ကင်ꩻကင်ꩻနော
၅။ အဏုမတ္တေသု ဝဇ္ဇေသု ဘယဒဿာဝိနော- အပဲ့စ်တတွာထာꩻအီႏ-ထီႏတောသွော့ ဘေꩻရန်ႏအတန်စားနော
၆။ သမာဒါယ သိက္ခာပဒေသု- အုံလွဉ်ꩻသွော့ သိက္ခာႏပုဒ်အတွိုင်ꩻနော
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
အုံလွဉ်ꩻအချက် နဝ်ꩻသူချက်ထွူတွော့ꩻ အီႏသွုပ်ကီဗာႏထဲင်း နုဲင်းမုဲင်ꩻနဲတဲင် ရဟန်ꩻတပါꩻပါꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏလွေꩻတွင်ꩻ တရိုꩻတဝ်း၊ အဝ်ႏအုံထွိုင်ႏတွင်ꩻ တရိုꩻတဝ်း၊ အဝ်ႏအုံလင်ꩻတွင်ꩻ တရိုꩻတဝ်း၊ အဝ်ႏကိန်ꩻတလွာꩻတွင်ꩻ တရိုꩻတဝ်း အဘိဇ္ဈာ၊ ဗျာပါဒ၊ ထိနမိဒ္ဓ၊ ဥဒ္ဓစ္စ၊ ကုက္ကုစ္စ၊ ဝိစိကိစ္ဆာႏ-အကုသိုလ်ႏတရာꩻဖုံႏယို မဉ်ႏထွာလွဉ်သꩻကိုနဝ်ꩻ နေးတွမ်ႏသတိꩻဟောဝ်ဟောဝ် မဉ်ႏပယ်ႏထိုꩻကုဲင်းကုဲင်းနဝ်ꩻ နမ်းတဲ့ချမ်ꩻသာႏ၊ သꩻတဲ့ချမ်ꩻသာႏ၊ သꩻတဲ့စွူ၊ ရဟန်ꩻအပါꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ သꩻဝꩻအကုသိုလ်ႏ၊ 'မဉ်လꩻမဂ်ဖိုလ်ႏ ကျိုꩻစာꩻမွေး၊ ရဟန်ꩻနဝ်ꩻ ယံကျငါႏ'အံႏဖြာႏရိုꩻဗာႏ နုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။
၁။ 'အဘိဇ္ဈာႏ'ကရိုꩻနဝ်ꩻ - မဉ်လꩻဝင်ꩻတခြိုꩻ၊ လောႏဘꩻမျိုꩻ
၂။ 'ဗျာပါဒ'ကရိုꩻနဝ်ꩻ - ကျံႏတကုဲင်ဝင်ꩻ၊ ဒေါႏသꩻမျိုꩻ
၃။ 'ထိန'ကရိုꩻနဝ်ꩻ - သꩻထွူႏဆွို့၊ မဉ်ရုဲင်ꩻတဝ်းထာꩻ
၄။ 'မိဒ္ဓ'ကရိုꩻနဝ်ꩻ - တခေင်ꩻထာꩻ၊ လွꩻလေႏတန်
၅။ 'ဥဒ္ဓစ္စ'ကရိုꩻနဝ်ꩻ - သꩻလော်လယ်၊ သꩻစွူတဝ်း
၆။ 'ကုက္ကုစ္စ'ကရိုꩻနဝ်ꩻ - ဟွူန်မာႏချာ၊ လꩻနောင်ႏတ
၇။ 'ဝိစိကိစ္ဆာႏ'ကရိုꩻနဝ်ꩻ - ဘုရာꩻမွေးဟောင်းနဲး မွေးတဝ်းဟောင်းနဲး-စတဲင် ထာꩻယူႏမာႏ သံႏသယ၊ နဝ်ꩻဖုံႏနွုတ်ꩻမျိုꩻနဝ်ꩻ အကုသိုလ်ႏ(စေတသိက်)ဖုံႏဒျာႏသွူ။
၁။ စရတော ဘိက္ခုနော ဝိဂတော ဟောတိ-
သီအဝ်ႏလွေꩻတွင်ꩻ အကုသိုလ်ႏနဝ်ꩻနွုတ်ꩻပါꩻ ပယ်ႏညာꩻညာꩻနော။
၂။ ဌိတဿ ဘိက္ခုနော ဝိဂတော ဟောတိ
သီအဝ်ႏအုံထွိုင်ႏတွင်ꩻ အကုသိုလ်ႏနဝ်ꩻနွုတ်ꩻပါꩻ ပယ်ႏညာꩻညာꩻနော။
၃။ နိသိန္နဿ ဘိက္ခုနော ဝိဂတော ဟောတိ-
သီအဝ်ႏအုံလင်ꩻတွင်ꩻ အကုသိုလ်ႏနဝ်ꩻနွုတ်ꩻပါꩻ ပယ်ႏညာꩻညာꩻနော။
၄။ သယာနဿ ဘိက္ခုနော ဝိဂတော ဟောတိ-
သီအဝ်ႏကိန်ꩻတလွာꩻတွင်ꩻ အကုသိုလ်ႏနဝ်ꩻနွုတ်ꩻပါꩻ ပယ်ႏညာꩻညာꩻနော။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
'လွေꩻ၊ ထွိုင်ႏ၊ အုံ၊ ကိန်ꩻ'ဣရိယာႏပုထ်လစ်ꩻပါꩻကို ပေါႏသီထိန်ꩻလꩻလꩻ၊ ပေါႏသီပယ်ႏလꩻလꩻထိုꩻ အကုသိုလ်ႏမျိုꩻ နွုတ်ꩻဗာႏဖုံႏနဝ်ꩻ နမ်းတဲ့အုံဗာႏ သာႏသာႏယာႏယာႏ၊ သꩻတဲ့ရျူႏသျူး ခွꩻကဒဲ့ꩻချမ်ꩻသာႏ ရိုꩻဗာႏရဟန်ꩻယံ ရဟန်ꩻကျနဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ စတုက္ကနိပါတ်၊ သီလသုတ်)
### အာႏကွိုꩻ
အကျင်ꩻသွံပါꩻဗွေႏဘုရာꩻဟော်ꩻ

**"အစေလကဝဂ် (အကျင်ꩻသွံပါꩻ ဗွေႏဘုရာꩻဟော်ꩻနယ်)"**

ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
အကျင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏသွံမျိုꩻ၊ သွံမျိုꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ-
၁။ အာဂါဠာ ပဋိပဒါ (ကာမသုခလ္လိကာနုယောဂ)
ခွုမ်တဉ်ႏကာႏမဂွုဏ်ႏ အာႏရွုံႏငတ်ꩻပါꩻ (ရက်နမ်း)
၂။ နိဇ္ဈာမာ ပဋိပဒါ (အတ္တကိလမထာနုယောဂ)
အကျင်ꩻမာꩻယူႏပက်ချာနမ်း (နိစ္စက်ချာနမ်း)
၃။ မဇ္ဈိမာ ပဋိပဒါ (ဒွေ အန္တေ အနုပဂတာ)
ရက်လွဉ်ꩻနမ်းမွေးတဝ်း၊ နိစ္စက်နမ်းမွေးတဝ်း၊ လဲဉ်းဒျာႏအထဝ၊ မဇ္ဈိမ ပဋိပဒါ၊ အကျင်ꩻဗွာမဲဉ်ႏမွေး။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
'အကျင်ꩻခွုမ်တဉ်ႏ ကာႏမဂွုဏ်ႏ'ကရိုꩻနဝ်ꩻ-
လွောက်ꩻလောႏဘꩻအလိုႏတဲင် ခံႏစာꩻဒျာႏထာꩻတရေꩻ၊ ခံႏစာꩻဒျာႏထာꩻတလေ့၊ ခံႏစာꩻဒျာႏထာꩻနွုမ်ꩻဟွမ်၊ ခံႏစာꩻဒျာႏထာꩻအွီႏ၊ ခံႏစာꩻဒျာႏထာꩻခွေါင်းရွ၊ ခွုမ်တဉ်ႏတွော့ꩻ ယိုငတ်ꩻချက်၊ အကျင်ꩻရက်လွဉ်ꩻနမ်း၊ အကျင်ꩻတသွာႏသဲ့နောဝ်ꩻသွူ။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
'အကျင်ꩻမာꩻယူႏပက်ချာနမ်း'(နိစ္စက်ချာနမ်း)ကရိုꩻနဝ်ꩻ-
လောကကိုယို လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ ကွဉ်ကꩻတဝ်းခွမ်ꩻလာꩻ၊ (အုံတလီꩻဒျာႏထာꩻ)၊ စွဉ်ꩻခွဉ်ႏတန်ထွူနဝ်ꩻ ဒွုတ်ꩻဒျာႏတွမ်ႏအစူ (ဒွုတ်ꩻတဝ်းတွမ်ႏစေး)၊ လိုꩻမူႏအဝ်ႏနမ်းလောင်း ကလူႏဒါႏသွမ်ꩻနဝ်ꩻ ထူႏတဝ်း၊ လိုꩻမူႏနဲဉ်းသား ကလောင်ꩻဒါႏသွမ်ꩻနဝ်ꩻ ထူႏတဝ်း။
အံႏဒျာႏမီꩻ၊ အံႏဒျာႏဖိုးအေႏ၊ အုံစောင်းပေါင်ꩻဒျာႏထာꩻ၊ အုံဒင်ႏထာꩻဆူႏ၊ ဗေင်ႏဒင်ႏဒျာႏထာꩻဆူႏ၊ တနီꩻသွံလဲင်ႏ အုံစဲသော့ꩻထီ (ပသေအပဲ့စ်၊ ပသေကိလေႏသာႏ-တဲ့)စတဲင် အကျင်ꩻနုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အကျင်ꩻယူႏပက် အကျင်ꩻနိစ္စက်ချာနမ်းဖုံႏသွူ။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
'မဇ္ဈိမာ ပဋိပဒါ'ကရိုꩻနဝ်ꩻ-
ကျိုꩻစာꩻအားထွုတ်မွေးမွေး၊ နေးသတိꩻဟောဝ်ဟောဝ်၊ အွဉ်ႏသꩻစွူစွူ၊ နေးတွမ်ႏဉာဏ်ႏ ထွားချာနမ်းခန္ဓာႏ၊ နမ်းထွာနုဲင်းမုဲင်ꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻ၊ သꩻထွာနုဲင်းမုဲင်ꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻ ထွားလွဉ်ꩻတိတ်ꩻတိတ်ꩻ၊ ထွေလွဉ်ꩻတိက်ꩻတိက်ꩻ၊ သေလွဉ် ခန္ဓာႏအနိစ္စ၊ ခန္ဓာႏဒုက္ခ၊ ခန္ဓာႏအနတ္တ၊ ကွဲညည ဗွိုႏအန်ꩻခန္ဓာႏ၊ ထွာရဟန္တာႏတဲင် လꩻစွဉ်ႏဒျာႏ နိဗ္ဗာန်ႏချမ်ꩻသာႏနောဝ်ꩻသွူ။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
အကျင်ꩻတသွာႏ ခံႏစာꩻဒျာႏ ကာႏမဂွုဏ်ႏနဝ်ꩻတဲ့ တလꩻနွောင်ꩻတဝ်း မဂ်ဖိုလ်ႏ၊ အကျင်ꩻယူႏပက် နိစ္စက်ချာနမ်းနဝ်ꩻတဲ့ တလꩻနွောင်ꩻတဝ်း မဂ်ဖိုလ်ႏနိဗ္ဗာန်ႏ၊ မဇ္ဈိမ ပဋိပဒါ-မဂ္ဂင်ႏသွစ်ꩻပါꩻ အကျင်ꩻတရာꩻနဝ်ꩻမꩻ လꩻနွောင်ꩻမဂ်ဖိုလ်ႏနိဗ္ဗာန်ႏ၊ ထန်ႏနွောင်ꩻဝွဋ်ဒုက္ခနောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ တိကနိပါတ်၊ အစေလကဝဂ်)
### အာႏကွိုꩻ
အကျင်ꩻသွံမျိုꩻအခရာႏ

**"ဗာဟိကသုတ် (ခွန်ကောသလရီ ဗွေႏအာႏနန္တာႏ အကျင်ꩻသွံမျိုꩻ-အကျောင်ꩻအခရာႏ)"**
အွိုးခꩻတလဲင်ႏ-
နီဗွေႏဘုရာꩻအဝ်ႏအုံ သာဝတ္ထိခမ်း၊ ကျောင်ꩻဇေႏတဝွန်ႏကိုအတွင်ꩻ တွိုႏတရောဝ်ꩻ ဗွေႏအာႏနန္တာႏနဝ်ꩻ လွေꩻတွုံꩻသွမ်ꩻ ဝေင်ꩻသာဝတ္ထိကို၊ တွုံꩻသွမ်ꩻထွူ၊ သွုံꩻသွမ်ꩻထွူနဝ်ꩻ ကျွꩻလွေꩻမွိုးကျောင်ꩻဝိသာႏခါႏ ကလူႏဒါႏ ကျောင်ꩻပုဗ္ဗာႏရုံကျောင်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။
တဖူꩻလောင်းနဝ်ꩻ- လွေꩻခွဲတွမ်ႏ ခွန်တန်ကောသလ္လ၊ ခွန်တန်ကောသလ မဉ်ရီဗွေႏဘုရာꩻခရာႏအဝ်ႏတဲင် ခွန်တန်ပင်ꩻလင်ꩻတော 'အစိရဝတီႏ-ထီခြောင်တန်'ထျꩻ၊ ပင်ꩻကျွꩻအုံခန်း သေင်ႏမွူးတမွူးဆလနဝ်ꩻသွူ။
ခွန်တန်ကောသလရီ ဗွေႏအာႏနန္တာႏနုဲင်းယို- "ဩဗွေႏ- သမဏ ဗြာဟ္မဏသီးဖုံႏ ယီးနယ်လꩻ ထောက်ပျꩻနွောင်ꩻ နမ်းကျင်ꩻကုဲင်၊ အမျိုꩻစားနဝ်ꩻနဝ်ꩻ နီဗွေႏဘုရာꩻ အဝ်ႏကံကျင်ꩻနဲ့ဗွေႏအော်"
"ကံကျင်ꩻတောဝ်း တကာႏ"
"ဖြောင်းအကျင်ꩻကုဲင် အမျိုꩻစားနဝ်ꩻနဝ်ꩻ နီဗွေႏဘုရာꩻ ကံကျင်ꩻနဲ့ဗွေႏအော်"
"ကံကျင်ꩻတောဝ်း တကာႏ"
"သꩻအကျင်ꩻကုဲင် အမျိုꩻစားနဝ်ꩻနဝ်ꩻ နီဗွေႏဘုရာꩻ ကံကျင်ꩻနဲ့ဗွေႏအော်"
"ကံကျင်ꩻတောဝ်း တကာႏ"
"ဩဗွေႏ- လိုꩻတလိန်ႏမာႏတဝ်း၊ လိုꩻပညာႏတအဲဉ်ထဝ်းသားနဝ်ꩻ တရီထျꩻတဝ်း တရီနာတဝ်းတဲင် အံႏစာဝင်ꩻမဉ်ꩻ၊ ယားတရေႏဝင်ꩻ၊ မာꩻထဲ့ဝင်ꩻဂွုဏ်ႏသိက္ခာႏ၊ လိုꩻစားနဝ်ꩻငေါဝ်းနဝ်ꩻ အကဲဉ်အနဲ့စ်ꩻအဲဉ်ထောဝ်း၊ နီသွဉ်းသီး တယွုမ်းတဝ်း ဝွေꩻသီးငေါဝ်း၊
လိုꩻလိန်ႏမာႏ၊ လိုꩻပညာႏသားငေါဝ်း (နုဲင်းနီဗွေႏကဖြေႏယို)နဝ်ꩻ နီသွဉ်းသီးယူးမ်ဗွေႏဩ၊ ပညာႏအဝ်ႏသားနဝ်ꩻ ဝင်ꩻရီထျꩻရီနာထွူမꩻ နေးတွမ်ႏဉာဏ်ႏပညာႏ ဆင်ႏချင်ႏတဲင် အကျိုꩻအဝ်ႏမꩻဒေါ့ꩻ၊ အကျိုꩻတအဲဉ်ထဝ်းနဝ်ꩻ ဒေါ့ꩻတဝ်း၊ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ လိုꩻပညာႏအဝ်ႏသားငေါဝ်းနဝ်ꩻ အကဲဉ်အနဲ့စ်ꩻအဝ်ႏတွော့ꩻ နီသွဉ်းသီးသꩻဆွော့ꩻ နီသွဉ်းသီး ယူးမ်ဗွေႏဩ"
နမ်းကျင်ꩻဟောဝ်တဝ်း၊ ဖြောင်းကျင်ꩻဟောဝ်တဝ်း၊ သꩻကျင်ꩻဟောဝ်တဝ်း အဓိပ္ပါယ်ႏအချွုတ်(အချုက်)နဝ်ꩻ ဟော်ꩻနယ်ဖေႏ နီသွဉ်းသီးမွိုင်ဗွေႏဩ။
မွေးသွူတကာႏ နာႏလွသွော့ဟုဲင်း- ပေါႏမာꩻထာꩻမာꩻ အပဲ့စ်အဝ်ႏ၊ ထွာအီထာꩻဒုက္ခ၊ ဝင်ꩻသဲ့ꩻသွမ်ꩻထွိုက်နောဝ်ꩻ ထွာနမ်းကျင်ꩻဟဝ်တဝ်းနဝ်ꩻသွူ။
ပေါႏဒေါ့ꩻထာꩻဒေါ့ꩻ အပဲ့စ်အဝ်ႏ၊ ထွာအီထာꩻဒုက္ခ၊ ဝင်ꩻသဲ့ꩻသွမ်ꩻထွိုက်နဝ်ꩻ ထွာဖြောင်းကျင်ꩻဟဝ်တဝ်းနောဝ်ꩻသွူ။
ပေါႏယူႏထာꩻယူႏ အပဲ့စ်အဝ်ႏ၊ ထွာအီထာꩻဒုက္ခ၊ ကထွာအီ ထာꩻချမ်ꩻသာႏမျိုꩻ၊ ထွာသꩻကျင်ꩻဟဝ်တဝ်းနဝ်ꩻသွူ။
တကာႏခွန်တန်ဟွေး-
ပေါႏမာꩻထာꩻမာꩻ အကျိုꩻကအဝ်ႏမျိုꩻ၊ ကထွာအီ ထာꩻချမ်ꩻသာႏမျိုꩻ၊ ဝင်ꩻကအံႏဖြာႏထွိုက်မျိုꩻနဝ်ꩻ ထွာနမ်းကျင်ꩻဟောဝ်။
ပေါႏဒေါ့ꩻထာꩻဒေါ့ꩻ အကျိုꩻကအဝ်ႏမျိုꩻ၊ ကထွာအီ ထာꩻချမ်ꩻသာႏမျိုꩻ၊ ဝင်ꩻကအံႏဖြာႏထွိုက်မျိုꩻနဝ်ꩻ ထွာဖြောင်းကျင်ꩻဟောဝ်။
ပေါႏယူႏထာꩻယူႏ အကျိုꩻကအဝ်ႏမျိုꩻ၊ ကထွာအီ ထာꩻချမ်ꩻသာႏမျိုꩻ၊ ဝင်ꩻကအံႏဖြာႏထွိုက်မျိုꩻနောဝ်ꩻ ထွာသꩻကျင်ꩻဟောဝ်နောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသပါဠိတောႏ၊ ဗာဟိတိကသုတ်)
### အာႏကွိုꩻ
အကျောင်ꩻ ၄-မျိုꩻ

**"ဌာနသုတ် (အကျောင်ꩻ ၄-မျိုꩻ)"**
ဗွေႏဘုရာꩻဟော်ꩻဖေႏ ဗွေႏရဟန်ꩻသီး တရာꩻနုဲင်းယို-
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
နေးတွမ်ႏအကျောင်ꩻတရာꩻလစ်ꩻပါꩻတဲင် သေဗာႏထာꩻရာꩻလစ်ꩻမျိုꩻ၊ သေဗာႏနုဲင်းမုဲင်ꩻနဲတဲင်-
၁။ သံဝါသေန ဘိက္ခဝေ ဝေဒိတဗ္ဗံ-
အုံညီꩻညညမꩻ သေထွꩻဝွေꩻသီႏလ။
၂။ သံဝေါဟာရေန ဘိက္ခဝေ သောစေယျံ ဝေဒိတဗ္ဗံ-
ဒေါ့ꩻရီအာအာမꩻ သေထွꩻဝွေꩻငေါဝ်းချာငါ။
၃။ အာပဒါသု ဘိက္ခဝေ ထာမော ဝေဒိတဗ္ဗော-
မဉ်ႏမော့ꩻဘေꩻရန်ႏမꩻ သေထွꩻ ဝွေꩻအစွန်ꩻ။
၄။ သာကစ္ဆာယ ဘိက္ခဝေ ပညာ ဝေဒိတဗ္ဗာ-
ဆွေꩻနွေꩻနေးမꩻ သေထွꩻ ဝွေꩻပညာႏ။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
၁။ 'အုံညီꩻညညမꩻ သေထွꩻဝွေꩻသီႏလ'ကရိုꩻနဝ်ꩻ အုံညီꩻတဆူးတဆင်ႏတဲ့နဝ်ꩻ၊ အွဉ်ႏသတိꩻတဝ်းတဲ့နဝ်ꩻ၊ ပညာႏအဲဉ်ထဝ်းတဲ့နဝ်ꩻ၊ 'ဝွေꩻယိုသီႏလအဝ်ႏ၊ သီႏလအဲဉ်ထဝ်း'ကရိုꩻနဝ်ꩻ သေနွောင်ꩻတဝ်း၊ အုံညီꩻညညမꩻ၊ အွဉ်ႏသတိꩻမꩻ၊ ပညာႏအဝ်ႏမꩻ သေထွꩻဝွေꩻသီႏလအဝ်ႏ၊ သေထွꩻဝွေꩻ သီႏလအဲဉ်ထောဝ်းနောဝ်ꩻသွူ။
၂။ 'ဒေါ့ꩻရီအာအာမꩻ သေထွꩻဝွေꩻငေါဝ်းချာငါ'ကရိုꩻနဝ်ꩻ ဒေါ့ꩻရီတဆူးတဆင်ႏတဲ့နဝ်ꩻ၊ အွဉ်ႏသတိꩻတဝ်းတဲ့နဝ်ꩻ၊ ပညာႏအဲဉ်ထဝ်းတဲ့နဝ်ꩻ 'ဝွေꩻယို ဒေါ့ꩻထာꩻငေါဝ်းချာ ငေါဝ်းငါ မဲဉ်ႏတနꩻနေဟောင်း၊ ဒေါ့ꩻပါꩻယိုထျꩻနဝ်ꩻ တမျိုꩻ၊ ရိုꩻပါꩻနဝ်ꩻထျꩻနဝ်ꩻ စား'စတဲင်နုဲင်းနောဝ်ꩻ သေတောဝ်း၊ ဒေါ့ꩻရီအာအာမꩻ၊ ဒေါ့ꩻရီညညမꩻ၊ အွဉ်ႏသတိꩻမꩻ၊ ပညာႏအဝ်ႏမꩻ သေထွꩻငေါဝ်းချာငါ၊ စင်ဗွာမဲဉ်ႏတနꩻ၊ မဲဉ်ႏတနꩻတောဝ်းနောဝ်ꩻသွူ။
၃။ 'မဉ်ႏမော့ꩻဘေꩻရန်ႏမꩻ သေထွꩻဝွေꩻအစွန်ꩻ'ကရိုꩻနဝ်ꩻ အုံညီꩻညညမꩻ၊ အွဉ်ႏသတိꩻမꩻ၊ ပညာႏအဝ်ႏမꩻ 'ဝွေꩻယိုနဝ်ꩻ မဉ်ႏမော့ꩻလွဉ် လောကဓံႏနဝ်ꩻ ခံႏနွောင်ꩻနဲ့၊ ခံႏနွောင်ꩻတဝ်းနဲ့၊ အဖူးဝေးမဉ်ႏသီ၊ အတခြိုꩻမဉ်ႏကုဲင်လီ-စတဲင် မဉ်ႏတလူႏဗာႏတွမ်ႏ ဗျသနတရာꩻနဝ်ꩻ အခြင်ꩻနဲ့၊ ခြင်ꩻတဝ်းနဲ့၊ အမဲ့ထီလင်ꩻနဲ့၊ လင်ꩻတဝ်းနဲ့'စတဲင် ဝွေꩻထာꩻသယ်ꩻခံႏအစွန်ꩻ၊ 'ဝွေꩻတရာꩻအစိုန်ꩻအဝ်ႏ-ဝွေꩻတရာꩻအစွန်ꩻအဲဉ်ထဝ်း'နဝ်ꩻ သေဗာႏနဝ်ꩻသွူ။
၄။ 'ဆွေꩻနွေꩻနေးမꩻ သေထွꩻဝွေꩻပညာႏ'ကရိုꩻနဝ်ꩻ ဒေါ့ꩻရီအာအာမꩻ၊ ရီချာရီငါညညမ၊ အွဉ်ႏသတိꩻမꩻ၊ ပညာႏအဝ်ႏမꩻ 'ဝွေꩻယိုနဝ်ꩻ အဒေါ့ꩻထာꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻ၊ အရီနုဲင်းမုဲင်ꩻ၊ အဖြေႏနုဲင်းမုဲင်ꩻ၊ အထျꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻ၊ အနာနုဲင်းမုဲင်ꩻ၊ အဖွိုꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻ၊ အယော့နုဲင်းမုဲင်ꩻ၊ ဝွေꩻဒါႏတကားမုဲင်ꩻ၊ ဝွေꩻသတကားမုဲင်ꩻ၊ ဝွေꩻပညာႏအဝ်ႏတကားမုဲင်ꩻ-ဝွေꩻပညာႏ အဲဉ်ထဝ်းတကားမုဲင်ꩻ'နဝ်ꩻ သေဗာႏနောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ စတုက္ကနိပါတ်၊ ဌာနသုတ်)
### အာႏကွိုꩻ