open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ထီကိုဘေꩻ သာႏသနာႏကိုရန်ႏ

**"ဦမိဘယသုတ် (ထီကိုဘေꩻ သာႏသနာႏကိုရန်ႏ)"**
နီဗွေႏဘုရာꩻဟော်ꩻဖေႏ ဗွေႏရဟန်ꩻသီးဖုံႏ တရာꩻနုဲင်းယို-
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
ပေါႏလွေꩻထီကိုနဝ်ꩻ မော့ꩻဗာႏဘေꩻယိုလစ်ꩻမျိုꩻ၊ လစ်ꩻမျိုꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ-
၁။ ဦမိဘယံ - ထီလဲင်ꩻဘေꩻ ၊ ခံႏဗာႏထီလဲင်ꩻအီထိုꩻ
၂။ ကုမ္ဘီလဘယံ - ယမ်းဘေꩻ၊ ခံႏဗာႏယမ်းအဲင်ႏသီ
၃။ အာဝဋ္ဋဘယံ - ထီဝယ်ꩻဘေꩻ၊ ခံႏဗာႏထီဝယ်ꩻစုတ်ꩻ
၄။ သုသုကာဘယံ - ထကုဲင်ဘေꩻ၊ ခံႏဗာႏထကုဲင်အဲင်ႏသီ၊ ထီကိုနဝ်ꩻ ဘေꩻအဝ်ႏလစ်ꩻမျိုꩻနဝ်ꩻသွူ။
ဘေꩻ-နဝ်ꩻလစ်ꩻမျိုꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏထီကိုလွုမ်ꩻကာႏတဝ်း သာႏသနာႏကိုတဲ့ နုဲင်းထီကိုနောဝ်ꩻနေနေ၊ ဘေꩻအောဝ်ႏလစ်ꩻမျိုꩻ၊ ဘေꩻလစ်ꩻမျိုꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ-
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
၁။ လောကကိုယို လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ 'ကွုတ်ဖြားဆာသီ၊ ပူလီသောက၊ ပရိဒေဝမေႏ၊ ယံဖေႏကလွစ်လꩻ'အွဉ်ႏသꩻနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် နွို့သော့ꩻသာႏသနာႏကို ဗုဲင်ရဟန်ꩻ၊ ဗုဲင်ရဟန်ꩻထွူတွော့ꩻ ဝင်ꩻဒေါ့ꩻသွဉ်ဖေႏနုဲင်းယို-'ရဟန်ꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ ကာငါဗာႏနုဲင်းယို၊ ဆွတ်ꩻချာဗာႏနုဲင်းယို'ဝင်ꩻဆွုံꩻမꩻသွဉ်ဖေႏ စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻ။
ကွဲႏတွော့ꩻ- ဝွေꩻယူႏနုဲင်းယို 'မဉ်ကာနုဲင်းမုဲင်ꩻကာ၊ မဉ်ဆွတ်ꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻဆွတ်ꩻမွိုင် ထွာကဲထမုဲင်ꩻ'ယူႏ(ဝင်ꩻဖေႏအမိန်း)နုဲင်းနောဝ်ꩻတွော့ꩻ သꩻလျားထာꩻ၊ ထွက်သဲင်ꩻချာလမ်း၊ ပါꩻယိုနဝ်ꩻ တွမ်ႏ'ထီလဲင်ꩻ-ကနွန်ႏထင်ႏဖင်ႏ၊ တွမ်ႏထီလဲင်ꩻ-ကငင်ႏသဲင်ꩻချာ'နဝ်ꩻ ဗွန်ဝင်ꩻ၊ ထင်ႏထွာစင်ꩻ-ထွက်ချာနောဝ်ꩻသွူ။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
၂။ လောကကိုယို လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ ထွာစင်ꩻထွူ ဝင်ꩻဆွုံꩻမꩻနုဲင်းယို-
'သွုံꩻဗာႏနုဲင်းယို၊ သွုံꩻလꩻမွူးနွောင်းမာꩻကွဉ်ႏလွုမ်ꩻ၊ ပေါႏမွူးခွယ် မာꩻငါနဝ်ꩻ သွုံꩻလꩻတောဝ်း'ဝင်ꩻဆွုံꩻမꩻနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ဝွေꩻရိုꩻ'ဝင်ꩻပေ့ꩻခါꩻဝွေꩻဖြောင်း၊ အံႏတွိုင်ꩻလꩻတဝ်း'တဲ့ ကေႏနပ်တဝ်း၊ ထွက်သဲင်ꩻချာ၊ ပါꩻယိုနဝ်ꩻ တွမ်ႏ'ယမ်းကအဲင်ႏသီနဝ်ꩻ ပီဝင်ꩻ၊ ထာꩻအံႏအဲင်ႏသီထိုꩻ ဝွေꩻရဟန်ꩻဘဝ'နောဝ်ꩻသွူ။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
၃။ လောကကိုယို လိုꩻယင်ဟန်ႏနောဝ်ꩻ ထွာစင်ꩻထွူ ထီႏပါꩻတမာဝါꩻ မွန်းပျောႏထာꩻတဲင် ဝွေꩻယူႏချာ ဝွေꩻကထွာလိုꩻလမ်းဘဝ တွမ်ႏဝွေꩻမာ ကမွန်းပျောႏပွုံႏ ကာႏမဂွုဏ်ႏဖုံႏနဝ်ꩻတဲင် ထွက်သဲင်ꩻချာ၊ ပါꩻယိုနဝ်ꩻ တွမ်ႏ'ထီဝယ်ꩻကစို့တ်ꩻလလင်ꩻနဝ်ꩻ ဗွန်ဝင်ꩻ၊ ဝွေꩻတဲ့ အဝ်ႏရဟန်ꩻဘဝ ကာႏမဂွုဏ်ႏ အာႏရွုံႏစုတ်ꩻလꩻသဲင်ꩻယင်း လိုꩻလမ်းဘဝ"နောဝ်ꩻသွူ။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
၄။ လောကကိုယို လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ ထွာစင်ꩻထင်ႏထွူတွော့ꩻ လွေꩻမော့ꩻပါꩻမူႏယောင်ꩻရေꩻ၊ ယဲ့က်လွေꩻပါ ဝင်ꩻသꩻအင်၊ ရာႏဂဘီလူꩻ-နွို့ပူꩻအသꩻတဲင် ထွက်သဲင်ꩻချာ၊ ပါꩻယိုနဝ်ꩻ တွမ်ႏ'ထကုဲင် ကအဲင်ႏသီလိုꩻနဝ်ꩻ ပီဝင်ꩻ၊ ယိုတဲ့ လိုꩻမူႏအာႏရွုံႏ အဲင်ႏသီထိုꩻ ဝွေꩻရဟန်ꩻဘဝ'နောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ စတုက္ကနိပါတ်၊ ဦမိဘယသုတ်)
### အာႏကွိုꩻ
ထုဲင်ꩻခမ်းထီ

**ထုဲင်ꩻခမ်းထီ** (အဲင်းကလေတ်: Thailand) ယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏပါသော့ꩻ အာသျခဝ်ကွဉ်ႏနဝ် ခမ်းထီဖုံႏအကို ခမ်းထီတဖြုံႏနေနေတဲင် ရွုမ်ꩻသုင်ꩻတရာꩻဝင်ႏအမိဉ်ꩻနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ **ထုဲင်ꩻခွန်ဟော်ခံꩻခမ်း**  အဲင်ႏကလေတ်အနေႏ "Kingdom of Thailand" နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ထုဲင်ꩻခမ်းထီယို ကရီးခါနဝ်ꩻ အဝ်ႏဟဲ့ꩻဖန် "သာယံ"(သမ်) (အဲင်းကလေတ်: Siam) နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ အဝ်ႏဒင်ႏသော့ꩻဒျာႏ အဉ်ဒိုဆုဲင်းနား အာသျခဝ်ကွဉ်ႏနဝ် အခဝ်ထာႏဝ ဟံႏကောင်တန်လောင်းနဝ်ꩻသွူ။ ဖဲ့ꩻကွဉ်ႏနဝ်ꩻ လာအိုခမ်းထီတောမ်ႏ ကမ်ဗေားဒီးယားခမ်းထီ၊ ဖဲ့ꩻထင်ꩻနဝ်ꩻ မျန်မာခမ်းထီ(မန်းခမ်း) တောမ်ႏ လာအိုခမ်းထီ၊ ဖဲ့ꩻနဝ်နဝ်ꩻ ထုဲင်ꩻပင်ႏလယ်ႏတောမ်ႏ မလေးသျားခမ်းထီ၊ ဖဲ့ꩻတွို့ꩻနဝ်ꩻ မျန်မာခမ်းထီ တောမ်ႏ ကပ္ပလီပင်ႏလယ်ႏဖုံႏ အဝ်ႏခူရောင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။

ထုဲင်ꩻခမ်း ခွန်ဟော်ခံꩻအစွုပ်နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ခွန်မဟာဝဇိရာလင်္ကရဏ အွဉ်ငါတဲင် အိုပ်ချုတ်တယ်ႏလွေꩻ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၆ ဗာႏကိုသွူ။ ခွန်ယိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ရာမ ၁၀ မွေးတဝ်းလဲ့ ချက်ကရီခွန်ဆက်အသွုပ် ဒဿမလဲင်ႏ ကအိုပ်ချုတ်ဒါႏခမ်းထီအရာႏ ခွန်ဒျာႏသွူ။

ထုဲင်ꩻခမ်းနဝ်ꩻ တယ်ႏခရိစ်နေင်ႏ ၁၉၅၈ ဗာႏ ဗꩻ ၁၉၉၆ ဗာႏအကို စီꩻပွာꩻရေꩻဖုံႏ လွိုင်ႏကွုန်ꩻထင်ႏထိုꩻမုꩻ အာႏတလာသန်စွော့ꩻထိုꩻတဲင် ထေကွန်ႏထာꩻမာꩻတန်ဖုံႏ ထေထန်ႏနွောင်ꩻဒါႏကွန်ႏ တောမ်ႏ ပသာထန်ႏနွောင်ꩻဒါႏကွန်ႏသားအနေႏတဲင် ထွာလွဉ်စွဉ်ႏ လွိုင်ႏကွုန်ꩻထင်ႏထိုဒါႏ ခမ်းတသာတဖြုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ထေကွန်ႏထာꩻမာꩻတန်ဖုံႏ၊ ဆို့ꩻရုဲင်ရေꩻဖုံႏ၊ တဖူꩻလွေꩻခရာႏ ထာꩻမာꩻတန်ဖုံႏတန် ထွာဒျာႏ ခမ်းထီစီꩻပွာꩻရေꩻတာႏ အဓိကကဏ္ဍဖုံႏသွူ။ အာသီယံ ခမ်း(၁၀)ဖြုံႏအကို ထွာစွဉ်ႏ အုံထွိုင်ႏတနွောင်းနွောင်ꩻဒါႏ တတိယ ဖဝအထီအသွီႏဗွေ အယံသွတ်ꩻ ခမ်းတခမ်းတဲင် ထုဲင်ꩻခမ်း ခမ်းသားပြွူꩻဖြိုထင်ႏထိုတာႏ ညွန်းကိန်းနဝ်ꩻ အဝ်ႏထွာစွဉ်ႏ "ထိုမွေး"အရန်းကိုသွူ။ လိုꩻဖြာꩻဖုံႏတောမ်ႏ စီꩻပွာꩻရေꩻဖုံႏကို ဩဇာႏဒို့ꩻတခြို့ꩻမုꩻ ပွိုးအဝ်ႏအာလွိုင်ႏကွုန်ꩻလွဉ်တဲင် ဒေႏသအကိုတောမ်ႏ ကမ္ဘာႏလောင်း ထွာလွဉ်စွဉ်ႏ အာႏအဝ်ႏပုင်ႏမဲဉ်ႏ တင်ႏသျာꩻဒါႏ ခမ်းထီတဖြုံႏနဝ်ꩻသွူ။ 

## ခမ်းထီမိဉ်ꩻ အရွီးအခိုႏ

## သမဲင်ꩻ

## ခမ်းထီရေꩻ တောမ်ႏ အစိုႏရ

## အိုပ်ချုတ်ရေꩻ ဟံႏနယ်ႏဒေႏသဖုံႏ
ထုဲင်ခမ်းနဝ်ꩻ ဖြယ်ခါꩻတောမ်ႏ ဒေႏသတန်၊ ခရဲင်ႏ၊ အထူꩻအိုပ်ချုတ်ရေꩻ ဝေင်ꩻတန်ဖုံႏသွူ။ ထုဲင်ꩻခမ်းကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဒေႏသတန်ဖုံႏနဝ်ꩻ ဖွဲ့ꩻဗူႏခါꩻဒျာႏတောမ်ႏ ခရဲင်ႏဖုံႏသွူ။ ခမ်းကိုနဝ်ꩻ ဒေႏသတန် အဝ်ႏ(၄)ဖြုံႏတဲင် နဝ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ထုဲင်ꩻခမ်းခဝ်ထင်ꩻ၊ ထုဲင်ꩻခမ်းခဝ်ကွဉ်ႏထင်ꩻ၊ ထုဲင်ꩻခမ်းခဝ်ထာႏဝ၊ ထုဲင်ꩻခမ်းခဝ်နဝ်ဖုံႏဒျာႏသွူ။ ဒေႏသတန်ဖုံႏနဝ်ꩻ တဖြုံႏတောမ်ႏတဖြုံႏ တဗိုန်ပီတဝ်းဒါႏ သမဲင်ꩻခြောင်ꩻ၊ ယေန်ႏငဲးရေꩻ၊ လိုꩻမျိုꩻ၊ ဘာႏသာႏငဝ်းငွါဖုံႏ အဝ်ႏတဗာႏစီႏနဝ်ꩻသွူ။

ထုဲင်ꩻခမ်းကိုနဝ်ꩻ ဖြယ်ခါꩻတောမ်ႏခရဲင်ႏ (၇၆)ခရဲင်ႏတဲင် နဝ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အခေႏခံႏသွူ အဝ်ႏဒါႏခင်ႏလမ်းတဲင် ရောမ်ဗူႏယင်း ခရဲင်ႏအစွိုꩻ (၅)စွိုꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဗန်ကောက် တောမ်ႏ ပတ်တယား အထူꩻအိုပ်ချုတ်ရေꩻဝေင်ꩻတန်နဝ်ꩻ ဗိုန်ပီလဲဉ်းခရဲင်ႏအရန်းတဲင် အဝ်ႏထူႏတွက်သော့ꩻခါꩻဒျာႏ ခရဲင်ႏအရန်းနဝ်ꩻသွူ။
thumb|center|ထုဲင်ꩻခမ်း ဒေႏသတန် ၄ ဖြုံႏ
thumb|မလေး-မွတ်သလဉ်ဖုံႏ အဓိကကအဝ်ႏအုံအာဒါႏ ထုဲင်ꩻခမ်းခဝ်နဝ် ဟံႏပုင်ႏ

## စဲ့ꩻရေꩻ

## ဟံႏပထဝီႏ

## ပညာႏရေꩻ

## စီꩻပွာꩻရေꩻ

## ယေန်ႏငဲးရေꩻ

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:အာသျတွိုက်ကို ခမ်းထီဖုံႏ
ထူႏဂွုဏ်ႏသွော့

**"ထူႏဂွုဏ်ႏသွော့ ပအိုဝ်ႏနမ်းပဲင်ႏအုပ်ချွုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသꩻ"**
ပအိုဝ်ႏနမ်းပဲင်ႏအုပ်ချွုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသနောဝ်ꩻ နေင်ႏ ၂၀၀၈-ဗာႏ၊ ဖွဲ့ဗူႏပွုံႏအခေႏခံႏဥဒေႏအခန်ꩻ(၂)ပုဒ်မွူး(၅၆)အလꩻ တယ်ႏစ(၂၉-၅-၂၀၀၈)နီꩻ လွောင်ႏဗူႏလွေꩻ ဝေငꩻနယ်ႏဟိုပုံꩻ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏသီႏသဲင်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏပင်လောင်ꩻထွူတဲင် တယ်ႏစ (၃၁-၁-၂၀၁၁)နီꩻ ဒေႏအွဉ်ငါအစွိုꩻ ထူႏတာႏဝွန်ႏခွုမ်မာꩻလွေꩻနောဝ်ꩻသွူ။
ကလꩻလွဉ်ဗာႏ နမ်းပဲင်ႏအုပ်ချွုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသနုဲင်းယိုနောဝ်ꩻ လူꩻသီးတနံသီး လင်ꩻဖန်ဆင်ꩻဖေႏတွော့ꩻ လꩻလွဉ်ဗာႏမွေးတောဝ်း၊ တခေတ်ထွူတခေတ် ရက်ခွိုꩻအွဉ်ငါ(ခေါင်းဆောင်)ပေႏတန်အရန်းရန်းတွမ်ႏ ခမ်းသားမွိုးဖါအမျာꩻ ကျိုꩻစာꩻတွူႏတရန်လွဉ် အကျိုꩻသွုပ်တဲင် လꩻလွဉ်ဗာႏဒျာႏနောဝ်ꩻသွူ။
ဖေႏကလꩻလွဉ် နမ်းပဲင်ႏအုပ်ချွုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသအတာႏ စွဉ်ꩻသွီႏ၊ စွဉ်ꩻသက် ကနွို့လွဉ်ဗာႏ တွိုက်ꩻပွယ်ꩻပဉ်ရန်းရန်းနောဝ်ꩻ ယပ်ꩻခုဲင်ႏငါႏတောဝ်းရိုꩻကီလဲ့ နီကလꩻထွူလဲဉ်း နမ်းပဲင်ႏအုပ်ချွုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသယို ဖေႏကသွုမ်ꩻခြေင်ချာဗာႏမွိုန်းနောဝ်ꩻ ကအီႏထိန်ꩻသိမ်ꩻဗာႏယို ယပ်ꩻခုဲင်ႏငါႏနောဝ်ꩻသွူ။
နမ်းပဲင်ႏအုပ်ချွုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသ(၃)ဝေင်ꩻနယ်ႏယို ထွိုက်တန်ႏတွမ်ႏ ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻမꩻ နီလꩻဗာႏ၊ ပေါႏကမ္ဘာႏတသွုံꩻသိုႏတောဝ်း၊ တကုဲင်တောဝ်းနောဝ်ꩻ နမ်းပဲင်ႏအုပ်ချွုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသယို ဖေႏကအောဝ်ႏသော့ꩻစွူစွူဗာႏဒျာႏ အဗွေႏပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻစူကိုနောဝ်ꩻ ရက်ခွိုꩻပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻကားကအောဝ်ႏ သမဲင်ꩻဖေႏတာႏဝွန်ႏအောဝ်ႏနောဝ်ꩻသွူ။
ခွိုင်းယိုမာꩻငါ ထူႏဂွုဏ်ႏအွဉ်ႏတန်ႏဖိုꩻလွေꩻ နမ်းပဲင်ႏအုပ်ချွုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသတဲင် ပအိုဝ်ႏနမ်းပဲင်ႏအုပ်ချွုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသ(၃)ဝေင်ꩻနယ်ႏကို ကအောဝ်ႏအုံဒါႏ ဝေင်ꩻကိုတရိုꩻတောဝ်း၊ ဒုံဆောင်ႏကိုတရိုꩻတောဝ်း မဉ်ႏမာꩻပွယ်ꩻလူႏပွယ်ꩻတန်ꩻ အမျိုꩻမုဲင်ꩻတယောဝ်း၊ ပွယ်ꩻတောႏလမ်းတောႏပါႏတရိုꩻတောဝ်း၊ ပွယ်ꩻဗွောင်အခန်ꩻအနာꩻ အမျိုꩻမုဲင်ꩻတယောဝ်း၊ မဉ်ႏတဲမ်းလိတ်ဖစ်လိတ်ပင်ꩻဖုံႏနောဝ်ꩻ ယံတဲမ်းသော့ꩻပါ နမ်းပဲင်ႏအုပ်ချွုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသမဉ်ꩻ၊ ဒုံအလွောက်ꩻ မဉ်ႏတဲမ်းဆိုင်းဘုတ်မဉ်ꩻနောဝ်ꩻ ယံတဲမ်းဖေႏပါသွော့ ပွုံႏစံႏနုဲင်းဆꩻလယိုနောဝ်ꩻသွူ။
ဥပမာႏ-
         ဒုံခိုလုဲင်
         အွိုင်ႏနောင်ဟွိုꩻ
         ဝေင်ꩻနယ်ႏဟိုပုံꩻ
      ပအိုဝ်ႏနမ်းပဲင်ႏအုပ်ချွုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသ
      
      ရက်ခွိုꩻပအိုဝ်ႏဖုံႏကားကအောဝ်ႏ ယံထူႏဂွုဏ်ႏအွဉ်ႏတန်ႏဖိုလွသွော့ ပအိုဝ်ႏနမ်းပဲင်ႏအုပ်ချွုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသ။
### အာႏကွိုꩻ
ထေင်ညင်ꩻရွိုꩻရန်ႏလို့ဝင်ꩻ

**"ဘဏ္ဍနသုတ် (ထေင်ညင်ꩻရွို့ꩻရန်ႏလို့ဝင်ꩻ)"**
အွိုးခꩻတလဲင်ႏ-
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏ ထင်လို့ဝင်ꩻ၊ ရွိုꩻလို့ဝင်ꩻ၊ ခွန်းလို့ဝင်ꩻတဲင် နီဗွေႏဘုရာꩻရိုꩻ-
"သီနေးတွမ်ႏသဒ္ဓါႏတရာꩻ အဝ်ႏလိုꩻလမ်းဘဝ ထင်ႏဗုဲင်သွူရဟန်ꩻနဝ်ꩻ ဟောဝ်ထင်တဝ်းလို့ဝင်ꩻ၊ ဟောဝ်ရွိုꩻတဝ်းလို့ဝင်ꩻ၊
သီလွောက်ꩻနာႏ တရာꩻအပါꩻတဆီယို ရွိုꩻဒွုမ်လို့ဝင်ꩻ၊ ဖြွမ်းဗူႏစွဉ်ႏလို့ဝင်ꩻသနယ်၊ တရာꩻအပါꩻတဆီကရိုꩻနဝ်ꩻ-
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
၁။ သာႏသနာႏကို ရဟန်ꩻ(တပါꩻ)နဝ်ꩻ သီႏလအဝ်ႏ၊ လွောက်ꩻနာႏလွဉ်ꩻဒျာႏ ဘုရာꩻစီꩻကန်ꩻ (ပါတိမောက်)၊ အကျင်ꩻ(အာစာရ)ဟောဝ်၊ လွေꩻသဲင်ꩻ(ဂေါစရ)ရော့ꩻ၊ အပဲ့စ်ပေႏပေႏတဲ့ ငမ်းမွေးစွဉ်ႏဒျာႏတဲင် ထိန်ꩻတီသိက္ခာႏ၊ ကွပ်အုံနောင်တရာꩻနဝ်ꩻတွော့ꩻ ရွိုꩻတဝ်းလို့ဝင်ꩻ၊ ဖြွမ်းဗူႏဒျာႏလို့ဝင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။
၂။ ရဟန်ꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ အထီႏအဟွူန်အာ၊ ထိုမ်ႏရွတ်အထီႏအဟွူန်၊ သွဉ်ဗာႏအာတရာꩻ (မာꩻဗာႏအာလိတ်)၊ ဒါႏအွံခါꩻအာတန်၊ အဝ်ႏရွစ်ကုဲင်းတန်၊ မတ်ယူႏခါသꩻကို၊ နေးတွမ်ႏပညာႏသေဖြောင်၊ ကွပ်အုံနောင်တရာꩻနဝ်ꩻတွော့ꩻ ရွိုꩻတဝ်းလို့ဝင်ꩻ၊ ဖြွမ်းဗူႏဒျာႏလို့ဝင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။
၃။ ရဟန်ꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ဖူးဝေးဟောဝ်အဝ်ႏ၊ သွꩻပေႏဟောဝ်အဝ်ႏ၊ ငို့ꩻထေ့ခရာႏ ပုဂ္ဂိုလ်ႏဟောဝ်အဝ်ႏ၊ ကွပ်အုံနောင်တရာꩻယိုတွော့ꩻ ရွို့ꩻတဝ်းလို့ဝင်ꩻ၊ ဖြမ်းဗူႏဒျာႏလို့ဝင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။
၄။ ရဟန်ꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ဆွုံꩻမꩻယိုꩻ၊ သူႏသေထာꩻ လိန်ႏမာႏ၊ သယ်ꩻခံႏဒါႏ၊ ရိုႏရိုႏသေႏသေႏ ခံႏထူႏငေါဝ်းဆွုံꩻမꩻ'၊ ကွပ်အုံနောင်တရာꩻယိုဖုံႏတွော့ꩻ ရွို့ꩻတဝ်းလို့ဝင်ꩻ၊ ဖြမ်းဗူႏဒျာႏလို့ဝင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။
၅။ ရဟန်ꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ မာꩻဖေႏဒါႏသံဃာႏကိစ္စ၊ မာꩻထာꩻလွꩻတဝ်း၊ အီႏမာꩻဗာႏထမုဲင်ꩻသူႏသေ၊ မာꩻတဲ့မာꩻနွောင်ꩻ၊ ကွပ်အုံနောင်တရာꩻယိုဖုံႏတွော့ꩻ ရွို့ꩻတဝ်းလို့ဝင်ꩻ၊ ဖြမ်းဗူႏဒျာႏလို့ဝင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။
၆။ ရဟန်ꩻနောဝ်ꩻနောဝ်ꩻ ဝါႏသနာႏတရာꩻ၊ ဒေါ့ꩻထာꩻဖုဲင်ႏနာႏ၊ သꩻပါမွေးစွဉ်ႏ သုတ် အဘိဓမ္မာႏ ဝိနယ်ꩻ၊ ကွပ်အုံနောင်တရာꩻယိုဖုံႏတွော့ꩻ ရွို့ꩻတဝ်းလို့ဝင်ꩻ၊ ဖြမ်းဗူႏဒျာႏလို့ဝင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။
၇။ ရဟန်ꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏကျိုꩻစာꩻပယ်ႏထိုꩻ အကုသိုလ်ႏ၊ အဝ်ႏသောင်ႏသာမာꩻမွေး ကုသိုလ်ႏ၊ မာꩻသေႏသေႏကုသိုလ်ႏ၊ တန်ꩻတဝ်းတဲ့ယဝ်း အွက်ႏလွတ်တဝ်းကုသိုလ်ႏ၊ ကွပ်အုံနောင်တရာꩻယိုဖုံႏတွော့ꩻ ရွို့ꩻတဝ်းလို့ဝင်ꩻ၊ ဖြမ်းဗူႏဒျာႏလို့ဝင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။
၈။ ရဟန်ꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ (လောႏဘꩻတဝ်း ပစ္စေꩻလစ်ꩻပါꩻ) ကားကထွိုက်ရာꩻ သွုံꩻဆောင်ႏဒျာႏ၊ ကွပ်အုံနောင်တရာꩻယိုဖုံႏတွော့ꩻ ရွို့ꩻတဝ်းလို့ဝင်ꩻ၊ ဖြမ်းဗူႏဒျာႏလို့ဝင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။
၉။ ရဟန်ꩻနောဝ်ꩻနဝ်ꩻ သတိꩻဟောဝ်ငါႏ၊ သတိꩻဟောဝ်မွေးစွဉ်ႏထာꩻ၊ ကဒေါ့ꩻဖို ငေါဝ်းလီꩻစခါဖုံႏနောဝ်ꩻ တောင်ꩻချာလို့ဒျာႏ၊ ကွပ်အုံနောင်တရာꩻယိုဖုံႏတွော့ꩻ ရွို့ꩻတဝ်းလို့ဝင်ꩻ၊ ဖြမ်းဗူႏဒျာႏလို့ဝင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။
၁၀။ ရဟန်ꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ဝိပဿနာႏဉာဏ်ႏအဝ်ႏ၊ ပညာႏလꩻအီ နိဗ္ဗာန်ႏအဝ်ႏ၊ ကွပ်အုံနောင်တရာꩻယိုဖုံႏတွော့ꩻ ရွို့ꩻတဝ်းလို့ဝင်ꩻ၊ ဖြမ်းဗူႏဒျာႏလို့ဝင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ ဒသကနိပါတ်၊ ဘဏ္ဍနသုတ်)
### အာႏကွိုꩻ
ထေရဝါဒ

thumb|300px|သီရိလင်္ကာခွန် ဒေဝနန္ပိယ တိဿ တယ်ႏခါဒါႏ သုပန်ရမယ စေႏတီႏတောႏတန် (ဘီစီ ၂၄၇-၂၀၇ )
thumb|300px|တိဘက် ၊ မွန်ဂိုးလီးယား ၊ နီပေါ ၊ တွမ်ႏ အာသျ အကို ကကိုႏကွဲႏဒါႏ ဗုဒ္ဓဘာႏသာ (၃) စွိုး အဝ်ႏနယ် ဟံႏပွုံႏ
**ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ** (Theravada) ယိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ ဂွိုဏ်ꩻဖြယ်တဗာႏဒျာႏသွူ။ ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ ယိုနဝ်ꩻ ကမ္ဘောဒီးယား၊ လာအို၊ မျန်မာခမ်းထီ၊ သီရိလင်္ကာႏ တွမ်ႏ ထုဲင်ꩻခမ်း ဖုံႏအကိုနဝ်ꩻ ထွာကိုꩻကွဲႏအအာသွတ်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဗန်းကလားဒေတ်ခမ်းထီ၊ ခယ်ႏခမ်း၊ နီပေါခမ်းတွမ်ႏ ဗီယက်နမ်ခမ်း ဖုံႏအကိုနဝ်ꩻ ကိုꩻကွဲႏဆေ့ငါႏနဝ်ꩻသွူ။

##### ထေရဝါဒ တွမ်ႏ မဟာယာန ဗွိုန်တောဝ်းဝင်ꩻအချက်ꩻဖုံႏခရာႏ
(၁)နီဖဲ့ꩻလွုမ်းယိုနဝ်ꩻ သကျမုနိ ဗုဒ္ဓ ဗွေႏဘုရာꩻ ယို အမျတ်လွိုသွတ်ꩻ ဗွေႏဘုရာꩻ အကျောင်ꩻဗွိုန်ဗွိုန်ဒျာႏဝင်ꩻသွူ ။
(၂)သစ္စာ လစ်ပါꩻ တရာꩻယို နီဖဲ့ꩻလွုမ်း ယွုံးအမ်ႏဒျာႏသွူ ။
(၃)မဂ္ဂင်သွစ်ꩻပါ တဖူꩻစဲဉ်ႏ ယိုလဲ့ꩻ နီဖဲ့ꩻလွုမ်း တရာႏတောႏဒျာႏသွူ ။
(၄)ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် ဒေသနာတောႏ ယိုလဲ့ꩻ ဗွိုန်ဗွိုန်ဒျာႏဝင်ꩻသွူ ။
(၅)ဖန်ဆင်ꩻဗွေႏ ယို နီꩻဖဲ့ꩻလွုမ်း လက်ခံႏတောဝ်းသွူ ။ 
(၆) အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ ၊ အနတ္တ တွမ်ႏ သီႏလ ၊ သမာဓိ ၊ ပညာႏ  ဖုံႏယို နီꩻဖဲ့ꩻလွုမ်း လက်ခံႏဒျာႏသွူ ။

### အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ
ကဏ္ဍ:ဘာႏသာႏရေꩻ
ထေ့ စွိုးခွိုꩻနင်ႏမူႏ

သေင်ႏဟူႏလင်ꩻ ထင်းမာႏမွုန်း ဟံႏပြင်ꩻနေား ဝင်ꩻဒေါ့ꩻ သွေꩻတွိုင်ꩻ နေးသꩻရွိုင်ꩻတွော့ꩻ ယွုမ်းမာႏထိုꩻမွုန်းနေား လဲင်းလောင်းယိုခါ လိုꩻလိန်ႏလိုꩻလဲဉ်အာ အွဉ်ႏသꩻသတိꩻချာဗဲင်းဝင်ꩻနေား။

## အာႏကွိုꩻ
ထာꩻခူꩻပေႏနွောင်ꩻတွော့ꩻ မဲ့ငါမေတ္တာႏယွမ်ꩻ

ထာꩻခူꩻပေႏ(ယာမား)နွောင်ꩻတွော့ꩻ
မဲ့ငါမေတ္တာႏယွမ်ꩻ

သွꩻပေႏတဖြာꩻခြုဲင်းနယ်ဗာႏဖို
ဝွေꩻသီးဒုံအကျောင်ꩻခရာႏနုဲင်းယို

မူႏနံꩻဝွေꩻသီးဒုံနဝ်ꩻ အအီႏနေးတောႏလမ်းချာ
လိုခိုဒုံကိုနဝ်ꩻ ဆေ့ꩻခြေားမွေးထာꩻတဲ့...
အအီးကျွိုက်စွယ်ꩻချာ လိုꩻခိုဒုံကိုတဲ့
အဝ်ႏဒျာႏညာꩻညာꩻတဖြာꩻလွုမ်ꩻတဲ့ ၊၊

ကဲဉ်းအာအာနဝ်ꩻ ကျွိုက်ဒျာႏ လိုꩻခိုဒုံညာꩻ
နေးတောႏလမ်းဒျာႏ လိုꩻခိုဒုံညာꩻ
အသ့ꩻဝင်ႏစာꩻဒျာႏ လိုꩻခိုဒုံထန်ႏဖုံႏတဲ့ရိုႏ...

ပွိုးတမုဲင်ꩻမွော့ အတနေးချာကြွို့ꩻတဝ်း
လိုꩻခိုဒုံကိုနဲး...နဝ်ꩻ
အရိုꩻ ခိုဗင်ႏဒုံကိုနဝ်ꩻ
ကဲဉ်းအာအာ ထွာဒျာႏယာအေႏ ၊ ဒဝ်အေႏ ၊ ထာꩻခူꩻပေႏအေႏ ၊
ထာꩻတောႏအေႏဖုံႏတဲ့ရိုႏ....

ထာꩻခူꩻပေႏ ကထွိုင်ႏနွို့သော့ꩻအာ အကတူႏခီးကိုနဝ်ꩻ
အသ့ꩻရာႏကိုကအဝ်ႏဒါႏထာꩻရက်ဖုံႏတဲ့
အတသေအွဉ်ႏရေꩻဒွုမ်
အသ့ꩻတဝင်ႏစာꩻငါႏဒွုမ် ထာꩻရက်ဖဲ့ꩻ
အသ့ꩻနဝ့် တထဲ့ꩻမွိုင်းဒျာႏ အထာꩻအံႏအလောင်းဖုံႏတဲ့ရိုႏ...

ပေါႏမွူးဟာဟာနဝ်ꩻ အော်ဝင်ꩻတွော့ꩻ
လယ်ႏခေ့ꩻဒျာႏထာ တခြာကို
မွူးအီႏရဝ်ꩻရဝ်ꩻမ့ꩻ ဖျော်သဲင်ꩻလမ်း
ထာꩻလေနဝ်ꩻ ဗေင်ႏ ထာꩻခေ့ꩻနဝ်ꩻလယ်ႏ...
(ယင်ဟန်ႏဟန်ႏလွုမ်ꩻ)

ပေါႏရွဉ်အဝ်ႏသွူတဲ့
ထွုမ်ႏအံႏသွူထာꩻ
ကွင်လယ်ႏသွူထာꩻ
ရွဉ်မဉ်ႏလို့လို့မ့ꩻ ကွဲးသဲင်ꩻလွဉ်
နေးနဝ်ꩻတဲ့အဝ်ႏ တဲ့ ၊၊

ကွဲညညနဝ်ꩻ မွိုးဖာဒေါ့ꩻသွဉ်လ့ꩻဒွုမ်
အဘဝစော့ꩻသွဲးနဝ်ꩻ
အဝ်ႏမိုးလွေꩻဒျာႏထာꩻပုံကဲဉ်းအာအာတဲင်
အသ့ꩻအီႏဝင်ႏစာꩻငါႏ လိုꩻမူႏတဲ့ ပေါႏအဝ်ႏဒွုမ်
လိုꩻမူႏဖုံႏတဲ့ သေရောင်ဒျာႏဝွေꩻသီးကယ်ꩻတဲင်
နဝ်ꩻမ့ꩻ အလယ်ႏကျွိုက်ဒျား လိုꩻခိုဒုံညာꩻ
အထူႏလွိုက်ဒျာႏ လိုꩻခိုဒုံထန်ႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ ၊၊
(လို့လို့စွဉ်ႏတဲ့မွေးတဝ်းသွူ)

ထာꩻခူꩻပေႏထွိုင်ႏထꩻမွေးထာꩻ
နီပအိုဝ်ႏဒေႏသကိုနဝ်ꩻ
လိုꩻဈောင်ယာမားထာꩻသားတဲ့ ကွဲးလွိုင်ႏလွိုင်ႏ
အသက်အရွယ်ႏတမဲဉ်ႏဒွုန်းတဲ့
ကယားကုဲင်ချာအဘဝသားနဝ်ꩻတဲ့ 
အဝ်ႏဗွေဗော်ႏထာꩻနဝ်ꩻသွူ ၊၊

ထာꩻခူꩻပေႏထွိုင်ႏထ့ꩻ
ထာꩻခူꩻပေႏထွိုင်ႏနွို့လ့ꩻအာ အဘဝကိုနဝ်ꩻ
အဖြောင်းဗီႏတဲ့ ကွဲးသွမ်ႏသွမ်ႏ
အမဲ့အောင်ကွဲးယော့ꩻယော့ꩻ
အသွီႏယာႏကွဲးတဝေ့ꩻဝေ့ꩻ
အအာႏရဲင်ꩻကွဲဆေ့ꩻဆေ့ꩻ
အဘဝမွူးပင်ꩻတဲ့ ကွဲးပြေ့ꩻပြေ့ꩻသဲင်ꩻလဲဉ်းနဝ်ꩻသွူ ၊၊

ထာꩻခူꩻပေႏနွောင်ꩻတွော့ꩻ
မဲ့ငါမေတ္တာႏကယွမ်ꩻထိုꩻဗာႏနဝ်ꩻ
အကျောင်ꩻကွပ်ထွာ
စူꩻငါးသ့ꩻ လွောက်ꩻငါႏသွꩻ
ပေါင်ꩻသွꩻမာႏထိုꩻတဲင်
သွီႏသဲင်ယာႏသေ့ꩻ ဘဝနွူႏယေ့ꩻထိုꩻဗာႏနဝ်ꩻသွူ ၊၊

ထာꩻခူꩻပေႏ(ယာမ)နဝ်ꩻ
အယားကုဲင်အာမွေးလဲဉ်း
နီပအိုဝ်ႏပေႏသီးဘဝတဲင်
နီအဝ်ႏလိုႏတွိုက်ꩻထန်ႏထိုꩻငါႏ ယာမားအန်ႏတရာယ်ႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ ၊၊

ထွုမ်ႏဝင်ꩻအပဲစ် စဲစ်ဝင်ꩻအမာႏ
အျာႏဝင်ꩻခင်ႏမီႏမွေးတဝ်းဩ ၊၊
ဖေႏကလ့ꩻသꩻတိꩻသွဉ်ခန်ꩻတွော့ꩻ
ကဟွိုန်ထွꩻဗာႏအတွိုင်ꩻ တဲမ်းထန်ႏဗာႏဒျာႏသွူ ၊၊

### အာႏကွိုꩻ
ထွဉ်ႏခရာႏလိုႏတဝ်း

**"စေတနာ ကရဏီယသုတ် (ထွဉ်ႏခရာႏလိုႏတဝ်း)"**
နီဗွေႏဘုရာꩻဟော်ꩻဖေႏ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏတရာꩻနုဲင်းယို-
"ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
၁။ သီလသမ္ပန္နဿ န စေတနာယ ကရဏီယံ-
ပေါႏလိုꩻသီႏလအဝ်ႏသွူနဝ်ꩻ 'ခွေသꩻချမ်ꩻသာႏသွော့ဟုဲင်း'ထွဉ်ႏခရာႏနုဲင်းနဝ်ꩻ တလိုႏတောဝ်း၊ ဓမ္မတာ ဧတာ- အထွုံꩻစံႏ သꩻချမ်ꩻသာႏလွဉ်ဒျာႏ။
၂။ အဝိပ္ပဋိသာရဿ န စေတနာယ ကရဏီယံ-
ပေါႏလိုꩻသꩻချမ်ꩻသာႏသွူနဝ်ꩻ 'ခွေသꩻရေꩻသွော့ဟုဲင်း'ထွဉ်ႏခရာႏနုဲင်းနဝ်ꩻ တလိုႏတောဝ်း၊ ဓမ္မတာ ဧတာ- အထွုံꩻစံႏ သꩻရေꩻလွဉ်ဒျာႏ။
၃။ ပမုဒိတဿ န စေတနာယ ကရဏီယံ-
ပေါႏလိုꩻသꩻရေꩻသွူနဝ်ꩻ 'ခွေသꩻနစ်သက်သွော့ဟုဲင်း'ထွဉ်ႏခရာႏနုဲင်းနဝ်ꩻ တလိုႏတောဝ်း၊ ဓမ္မတာ ဧတာ- အထွုံꩻစံႏ သꩻနစ်သက်လွဉ်ဒျာႏ။
၄။ ပီတိမနဿ န စေတနာယ ကရဏီယံ-
ပေါႏလိုꩻနစ်သက်သွူနဝ်ꩻ 'ခွေသꩻငိမ်ꩻခွꩻသွော့ဟုဲင်း'ထွဉ်ႏခရာႏနုဲင်းနဝ်ꩻ တလိုႏတောဝ်း၊ ဓမ္မတာ ဧတာ- အထွုံꩻစံႏ သꩻငိမ်ꩻခွꩻလွဉ်ဒျာႏ။
၅။ ပဿဒ္ဓကာယဿ န စေတနာယ ကရဏီယံ-
ပေါႏလိုꩻနမ်းငိမ်ꩻခွꩻသွူနဝ်ꩻ 'ခွေသꩻချမ်ꩻသာႏသွော့ဟုဲင်း'ထွဉ်ႏခရာႏနုဲင်းနဝ်ꩻ တလိုႏတောဝ်း၊ ဓမ္မတာ ဧတာ- အထွုံꩻစံႏ သꩻချမ်ꩻသာႏလွဉ်ဒျာႏ။
၆။ သုခိနော န စေတနာယ ကရဏီယံ-
ပေါႏလိုꩻသꩻချမ်ꩻသာႏသွူနဝ်ꩻ 'ခွေသꩻစွူသွော့ဟုဲင်း'ထွဉ်ႏခရာႏနုဲင်းနဝ်ꩻ တလိုႏတောဝ်း၊ ဓမ္မတာ ဧတာ- အထွုံꩻစံႏ သꩻစွူလွဉ်ဒျာႏ။
၇။ သမာဟိတဿ န စေတနာယ ကရဏီယံ-
ပေါႏလိုꩻသꩻစွူသွူနဝ်ꩻ 'ဖေႏကသေသွော့ ခန္ဓာႏအမွေး-အမွေးအတွိုင်ꩻဟုဲင်း'ထွဉ်ႏခရာႏနုဲင်းနောဝ်ꩻ တလိုႏတဝ်း၊ ဓမ္မတာ ဧတာ- အထွုံꩻစံႏ သေလွဉ်ဒျာႏ။
၈။ ယထာဘူတံ န စေတနာယ ကရဏီယံ-
ပေါႏလိုꩻသီႏလအဝ်ႏသွူနဝ်ꩻ 'ခွေသꩻချမ်ꩻသာႏသွော့ဟုဲင်း'ထွဉ်ႏခရာႏနုဲင်းနဝ်ꩻ တလိုႏတောဝ်း၊ ဓမ္မတာ ဧတာ- အထွုံꩻစံႏ သꩻချမ်ꩻသာႏလွဉ်ဒျာႏ။
၉။ နိဗ္ဗိန္ဒဿ န စေတနာယ ကရဏီယံ-
ပေါႏလိုꩻဗွိုႏအန်ꩻသွူ ခန္ဓာႏနဝ်ꩻ 'ခွေသꩻဖေႏကတထဲ့ꩻမွုန်း ခန္ဓာႏယိုဟုဲင်း'ထွဉ်ႏခရာႏနုဲင်းနဝ်ꩻ တလိုႏတဝ်း၊ ဓမ္မတာ ဧတာ- အထွုံꩻစံႏဒျာႏ သꩻတထဲ့ꩻတဝ်းဒွုမ် ခန္ဓာႏ။
၁၀။ ဝိရတ္တဿ န စေတနာယ ကရဏီယံ-
ပေါႏလိုꩻသꩻတထဲ့ꩻတဝ်းဒွုမ်ခန္ဓာႏနဝ်ꩻ 'သꩻလွစ်ထန်ႏလꩻသွော့ ကိလေႏသာႏဟုဲင်း'ထွဉ်ႏခရာႏနုဲင်းနဝ်ꩻ တလိုႏတောဝ်း၊ ဓမ္မတာ ဧတာ- အထွုံꩻစံႏဒျာႏ သꩻလွစ်ထန်ႏလꩻ ကိလေႏသာႏဒျာႏရင်ꩻ။
၁၁။ ပေါႏလိုꩻသꩻလွစ်ထန်ႏလꩻသွူ ကိလေႏသာႏနဝ်ꩻ 'ခွေသꩻလွစ်လꩻလဲဉ်း ကိလေႏသာႏ'ကသေနာႏနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ အထွုံꩻစံႏဒျာႏ အကျိုꩻအဝ်ႏငါႏ နုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ ဧကာဒသကနိပါတ်၊ စေတနာကရဏီယသုတ်)
### အာႏကွိုꩻ
ထွာအီလꩻမဂ်ဖိုလ်ႏတာႏ

**"သမ္ဗောဓိသုတ် (ထွာအီ လꩻမဂ်ဖိုလ်ႏတာႏ အကျောင်ꩻတရာꩻ)"**
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
၁။ သာႏသနာႏတောႏကိုယို ရဟန်ꩻ(တပါꩻ)နဝ်ꩻ "ဖူးဝေးဟောဝ်အဝ်ႏ၊ သွꩻပေႏဟောဝ်အဝ်ႏ၊ ငို့ꩻထေ့ခရာႏပုဂ္ဂိုလ်ႏဟောဝ်အဝ်ႏ"ယိုဖုံႏအဝ်ႏ ထွာအီလꩻမဂ်ဖိုလ်ႏတာႏ ထွာအီသꩻမဉ်အားထွုတ်ငါႏတရာꩻ ပဌမအကျောင်ꩻတပါꩻနောဝ်ꩻသွူ။
၂။ သာႏသနာႏတောႏကိုယို ရဟန်ꩻ(တပါꩻ)နောဝ်ꩻ "သီႏလအောဝ်ႏ၊ လွောက်ꩻနာႏလွဉ်ꩻ ဘုရာꩻစီꩻကန်ꩻ (ပါတိမောက်)၊ အကျင်ꩻ(အာစာရ)ဟောဝ်၊ လွေꩻသဲင်ꩻ(ဂေါစရ)ရော့ꩻ၊ အပဲ့စ်ပေႏပေႏတဲ့ ငမ်းမွေးစွဉ်ႏဒျာႏတဲင် ထိန်ꩻတီသိက္ခာႏ"ယိုဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာအီလꩻမဂ်ဖိုလ်ႏတာႏ၊ ထွာအီသꩻမဉ်အားထွုတ်ငါႏတရာꩻ ဒုတိယအကျောင်ꩻတပါꩻနောဝ်ꩻသွူ။
၃။ သာႏသနာႏတောႏကိုယို ရဟန်ꩻ(တပါꩻ)နဝ်ꩻ အဝ်ႏဟွူန်ခွိုꩻခွီုꩻ "ငေါဝ်းလောႏဘꩻဆေေ့ꩻခရာႏ၊ ငေါဝ်းကွို့ꩻသꩻယိုꩻခရာႏ၊ ငေါဝ်းမဉ်အုံယေန်ထာꩻခရာႏ၊ ငေါဝ်းမဉ်အုံဒျာႏ တပါꩻလွုမ်ꩻခရာႏ၊ ငေါဝ်းမဉ်အားထွုတ်တရာꩻခရာႏ၊ ငေါဝ်းသီႏလအဝ်ႏခရာႏ၊ ငေါဝ်းသမာႏဓိဟောဝ်ခရာႏ၊ ငေါဝ်းကီႏလေႏသာႏလို့ခရာႏ၊ ငေါဝ်းထွာရဟန္တာႏခရာႏ၊ ငေါဝ်းဆင်ႏချင်ႏတရာꩻခရာႏ"ယိုဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာအီလꩻမဂ်ဖိုလ်ႏတာႏ၊ ထွာအီလသꩻမဉ်အားထွုတ်ငါႏတရာꩻ တတိယအကျောင်ꩻတပါꩻနောဝ်ꩻသွူ။
၄။ သာႏသနာႏတောႏကိုယို ရဟန်ꩻ(တပါꩻ)နဝ်ꩻ "အဝ်ႏကျိုꩻစာꩻပယ်ႏထိုꩻ အကုသိုလ်ႏ၊ အဝ်ႏသောင်ႏသာ မာꩻမွေးကုသိုလ်ႏ၊ မာꩻသေႏသေႏကုသိုလ်ႏ၊ တန်ꩻတဝ်းတဲ့ယဝ်း အွဉ်လွတ်တဝ်းကုသိုလ်ႏ"ယိုဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာအီလꩻမဂ်ဖိုလ်ႏတာႏ ထွာအီသꩻမဉ်အားထွုတ်ငါႏတရာꩻ စတုတ္ထအကျောင်ꩻတပါꩻနောဝ်ꩻသွူ။
၅။ သာႏသနာႏတောႏကိုယို ရဟန်ꩻ(တပါꩻ)နဝ်ꩻ "ပညာႏအဝ်ႏ၊ ထီႏသေအထွာအကုဲင်၊ ဝိပဿနာႏဉာဏ်ႏအဝ်ႏ"ယိုဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာအီလꩻမဂ်ဖိုလ်ႏတာႏ ထွာအီသꩻမဉ်အားထွုတ်ငါႏတရာꩻ ပဉ္စမအကျောင်ꩻတပါꩻနောဝ်ꩻသွူ။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
ပေါႏဗွေသွူတွမ်ႏ တရာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ငတ်ꩻပါꩻနဝ်ꩻ ငတ်ꩻပါꩻနဝ်ꩻ ကျိုꩻစာꩻငါထဲင်းဗာႏ တရာꩻလစ်ꩻပါꩻ၊ လစ်ꩻပါꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ-
၆။ အသုဘာ ဘာဝေတဗ္ဗာ ရာဂဿ ပဟာနာယ-
ဖေႏကယ်ႏထိုနွောင်ꩻ 'ရာဂ'(လောႏဘꩻ)နဝ်ꩻ အားထွုတ်ဗာႏ 'အသုဘကမ္မဋ္ဌာန်ꩻ'၊
၇။ မေတ္တာ ဘာဝေတဗ္ဗာ ဗျာပါဒဿ ပဟာနာယ-
ဖေႏကပယ်ႏနွောင်ꩻ 'ဒေါႏသꩻ'နဝ်ꩻ အားထွုတ်ဗာႏ 'မေတ္တာႏကမ္မဋ္ဌာန်ꩻ'၊
၈။ အနိစ္စသညာ ဘာဝေတဗ္ဗာ အသ္မိမာန သမုဂ္ဃါတာယ-
ဖေႏကပယ်ႏနွောင်ꩻ 'အသ္မိမာန'နဝ်ꩻ အားထွုတ်ဗာႏ 'အနိစ္စသညာ'နောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ နဝကနိပါတ်၊ သမ္ဗောဓိသုတ်)
### အာႏကွိုꩻ
ထွားဟံႏပျော်ꩻကမ္မဋ္ဌာန်ꩻ

**"ထွားဟံႏပျော်ꩻကမ္မဋ္ဌာန်ꩻ"**

**"ဂါထာႏ ၄၆။ ပြန်ႏပအိုဝ်ႏခြေင်ခြေင်"**

နမ်းခန္ဓာႏယို ဗွန်ပီထီဗို့ꩻ၊ ဗွန်ပီဟံႏပျော်ꩻမွော့ဟွေး ကသေမွေးမွေးလိုꩻနဝ်ꩻ သွံဘွုံႏလောက ဒုက္ခဝဋ်ကောဝ်ႏ ကားကအဝ်ႏဖုံႏယို သွယ်ꩻပဲစ်ꩻထွူခါ တွိုႏငါဖျော်စူꩻ နိဗ္ဗာန်ႏသူꩻသွူ။

**"လꩻဗဟုသုတ၊ လꩻအီသတိꩻနုဲင်းယို"**
ဟော်ꩻထွားသွဉ်ကျပ် ထွားဟံႏပျော်ꩻကမ္မဋ္ဌာန်ꩻ ရဟန်ꩻဝတ္ထုယိုတဲင် -

၁။ အောဝ်ႏလိုႏအုံပျင်ႏတောဝ်းထာꩻ၊ အဝ်ႏလိုႏအားထွုတ်တရာꩻ နုဲင်းရဟန်ꩻနဝ်ꩻအကျောင်ꩻ၊

၂။ ထီႏအမျိုꩻမုဲင်ꩻတဲ့ယဝ်း ခွိုင်ꩻချာခန္ဓာႏ ထွားမဉ်ႏဒါႏနဝ်ꩻ ထွာတရာꩻလွဉ်းလွဉ်း၊ တရာꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ မာထွာအီဒါႏ ရဟန္တာႏအကျောင်ꩻ-စတဲင်နုဲင်းနောဝ်ꩻ သေထွꩻ၊ လꩻအီသတိꩻအာတန်။
### အာႏကွိုꩻ
ထွိုက်တဝ်းဆွတ်ꩻချာ

**"အပရိဟာနိယသုတ် (ထွိုက်တဝ်းဆွတ်ꩻချာ တန်ႏငါ ဗော့ꩻလွေꩻနိဗ္ဗာန်ႏ)"**
နီဗွေႏဘုရာꩻဟော်ꩻဖေႏ ဗွေႏရဟန်ꩻသီးဖုံႏ တရာꩻနုဲင်းယို-
"ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
ရဟန်ꩻကဗွေတွမ်ႏ တရာꩻလစ်ꩻပါꩻနဝ်ꩻ 'ထွိုက်တဝ်းဆွတ်ꩻချာ၊ တန်ႏငါ ဗော့ꩻလွေꩻနိဗ္ဗာန်ႏ'၊ လစ်ꩻမျိုꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ-
၁။ သီလသမ္ပန္နော ဟောတိ- သီႏလအောဝ်ႏ
၂။ ဣန္ဒြိယေသု ဂုတ္တဒွါရော ဟောတိ- ထိန်ꩻဣန္ဒြေႏ
၃။ ဘောဇနေ မတ္တညူ ဟောတိ- ချင်းသွုံꩻဒါႏ
၄။ ဇာဂရိယံ အနုယုတ္တော ဟောတိ- အုံတငွို့တဝ်းထာꩻ။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
၁။ 'သီႏလအဝ်ႏ'နုဲင်းမုဲင်ꩻနဲတဲင် သာႏသနာႏကိုယို ရဟန်ꩻနဝ်ꩻ သီႏလအဝ်ႏ၊ လွောက်ꩻနာႏလွဉ်ꩻ ပါတိမောက်တွော့ꩻ ပါတိမောက္ခသံဝရသီႏလအဝ်ႏ၊ အကျင်ꩻဟောဝ်-အုံအောဝ်ႏမဲဉ်ႏ၊ အပဲ့စ်ပေႏတဲ့ယဝ်း မတ်နုဲင်းစွဉ်ႏ ဘေꩻရန်ႏအတန်စား၊ အကျင်ꩻသိက္ခာႏ-ခံႏကုဲင်တဝ်း စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻ'သီႏလအဝ်ႏ'နောဝ်ꩻသွူ။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
၂။ 'ထိန်ꩻဣန္ဒြေႏ'နုဲင်းမုဲင်ꩻနဲတဲင် ရဲခါꩻအာႏရွုံႏသူပါꩻ၊ ထွိုင်ꩻသဲခါꩻ တခါꩻသူငွါ၊ သာႏသနာႏကိုယို ရဟန်ꩻနဝ်ꩻ ထီႏတွမ်ႏမဲ့တဲ့ (ခိုမူႏ)ယူႏတဝ်း၊ 'တရေꩻငါႏ'ယူႏတဝ်းနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ 'အဘိဇ္ဈာႏ-တဏှာႏလောႏဘꩻ၊ ထွာတဝ်း'သꩻကို၊ 'တကုဲင်သဲင်တန်'ယူႏနုဲင်းနဝ်ꩻတွော့ꩻ ဒေါမနဿဒေါႏသꩻ၊ ထွာလꩻတဝ်းသꩻကို၊ ပေါႏထိန်ꩻတဝ်းမဲ့ဣန္ဒြေႏ၊ ပေါႏထွိုင်ꩻသဲခါꩻတဝ်း မဲ့တခါꩻနဝ်ꩻ အကုသိုလ်ႏတရာꩻဖုံႏ နွို့ပြုံႏသော့ꩻလꩻ၊ သꩻကိုနဝ်ꩻသွူ။
နားတခါꩻ၊ နေ့ꩻဖူတခါꩻ၊ ဖြေꩻတခါꩻ၊ နမ်းတခါꩻ၊ သꩻတခါꩻ-အဝ်ႏကုဲင်တခါꩻနဝ်ꩻ ငတ်ꩻငွါတဲ့ ပီပဲ့မဲ့တခါꩻ၊ ထွိုင်ꩻသဲခါꩻဗာႏ၊ ပေါႏတထွိုင်ꩻသဲတဝ်းနဝ်ꩻ အကုသိုလ်ႏတရာꩻဖုံႏ နွို့ပြုံႏသော့ꩻလꩻ သꩻကိုနဝ်ꩻသွူ။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
၃။ 'ချင်းသွုံꩻဒါႏ'နုဲင်းမုဲင်ꩻနဲတဲင် ဆင်ႏချင်ႏသွုံꩻဒျာႏ၊ ဖေႏကပြွူႏပြွောင်ႏမွေးတဝ်း၊ ဟို့ꩻခိုးဖေႏကယေန်၊ ဖေႏကအားထွုတ်နွောင်ꩻတရာꩻ၊ ဖေႏကမာꩻနွောင်ꩻ သာႏသနာႏတွော့ꩻ သွုံꩻသော့ꩻဗာႏ အာဟာႏရယို၊ သꩻကိုယူႏနုဲင်းနဝ်ꩻ သွုံꩻဒျာႏနောဝ်ꩻသွူ။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
၄။ 'အုံတငွို့တဝ်းထာꩻ'နုဲင်းမုဲင်ꩻနဲတဲင် မွူးယာခိုႏတဲ့နဝ်ꩻ၊ မွူးဟာခိုႏတဲ့နဝ်ꩻ ထောင်နေးတဖူꩻ တရိုꩻတဝ်း၊ အုံလင်ꩻနေးတရိုꩻတဝ်း နေးတွမ်ႏသတိꩻ အားထွုတ်ဒျာႏတရာꩻ၊ မာꩻကြောင်းစင်ဒျာႏသꩻ၊ အုံတွမ်ႏသတိꩻ၊ ထွိုင်ႏတွမ်ႏသတိꩻ၊ လွေꩻတွမ်ႏသတိꩻ၊ ဗေင်ႏတွမ်ႏသတိꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ စတုက္ကနိပါတ်၊ အပရိဟာနိယသုတ်)
### အာႏကွိုꩻ
ထွိုင်ႏခန်းလုဲင်းပို

**"ထွိုင်ႏခန်းလုဲင်းပို"**

မို့ꩻမော့ကွဉ်ႏသူꩻ     မွူးပယွုမ်းင

အရောင်ႏထန်ႏစ     လေလွဉ်ဖေႏ ။

အဲ့ꩻမဲ့ထွားမွိုင်      ထာꩻလေလဲဉ်းမွော့

သေထွိုင်ႏခန်းသွော့  ပိုခိုပေႏ ။

အဲ့ꩻမဲ့ထွားမွိုင်      ထာꩻလေလဲဉ်းမွော့

သေထွိုင်ႏခန်းသွော့  ပိုမူႏပေႏ ။

ဝါးပေႏဖုံႏတဲ့       မဲ့သေစောဝ်းတဲင်

တချင်ꩻအငေါဝ်း    တလေ့နေႏ ။

ထွိုင်ႏခန်းလုဲင်းပို    လွေꩻဖြားသွော့မဲ့

ဘုရာꩻသူꩻတဲ့      ယံရိုႏသေႏ ။

ထူႏလိတ်စောင်ႏတဲင် ထွားကျပ်လိတ်လုဲင်း

မာꩻသွော့ကုဲင်းကုဲင်း  ယံဒါႏကေႏ ။

ထွိုင်ႏခန်းလုဲင်း     ပိုခိုပေႏ ။

ထွိုင်ႏခန်းလုဲင်း     ပိုမူႏပေႏ ။
### အာႏကွိုꩻ
ထွိုင်ႏသေဗွေႏဘုရာꩻခရာႏ

**"ကာရဏပါလီသုတ် (ထွိုင်ႏသေဗွေႏဘုရာꩻခရာႏ ဝုဲင်ႏစွဉ်ႏဒျာႏ ဗွေႏဘုရာꩻ)"**
အွိုးခꩻတလဲင်ႏ-
ကာရဏပါလီပုဏ္ဏာꩻနဝ်ꩻ ရီဆွုမ်ႏ 'ပိင်္ဂိယာနီ'ပုဏ္ဏာꩻနုဲင်းယို-
"ဩဗွေႏ ပိင်္ဂိယာနီဟွေး-
မွူးယာခိုႏတိန်ႏတန်ႏတန်ယို နီဗွေႏအဝ်ႏမုဲင်ꩻကိုလွဉ်ဟောင်း"
"ခွေသွဉ်း အဝ်ႏဗွေႏဘုရာꩻဂေါတမထျꩻလွဉ်"
"ယိုဗွေႏ ပိင်္ဂိယာနီ-
ပညာႏထင်ထင်သားကို ဂေါတမယို နီဗွေႏထင်းလိုꩻဒါႏ ပညာႏသားတပါꩻနဲ့"
"ဩဗွေႏ ကာရဏပါလီဟွေး-
လိုꩻနုဲင်းနီယိုလွုမ်ꩻနဝ်ꩻ အမျိုꩻသေနွောင်ꩻနဲ့ လိုꩻနုဲင်းဗွေႏဘုရာꩻ ဂေါတမသူꩻမꩻ သေနွောင်ꩻနောဝ်ꩻသနယ်ဟွေး"
"မွေးသွူ ပိင်္ဂိယာနီ-
နဝ်ꩻဟ နီဗွေႏမလဲင်ꩻအံႏဖြာႏငါႏ ဂေါတမနဝ်ꩻအီ၊ နီဗွေႏထီႏ အကျိုꩻထူꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻ၊ နီဗွေႏမလဲင်ꩻ ကေႏညိုႏငါႏ ဂေါတမနောဝ်ꩻဟောင်း"
"ဩဗွေႏ ကာရဏပါလီဟွဗး-
၁။ လိုꩻယို ပေါႏအံႏဗာႏကွို့ꩻကွို့ꩻသွူ ထာꩻအံႏအအွီႏသွတ်ꩻသွတ်ꩻ အဝ်ႏကုဲင်ထာꩻအံႏလင်နဝ်ꩻ မဉ်အံႏတဝ်းဒွုမ်၊ အနုဲင်းနဝ်ꩻနေနေ ပေါႏနာႏဗာႏသွူ နီဗွေႏဘုရာꩻတရာꩻတောႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏကုဲင်တရာꩻလင်၊ ဝါႏဒလင်နဝ်ꩻ တမောင်ꩻကော့ꩻတဝ်းဒွုမ်။
၂။ လိုꩻအာႏဆေ့ꩻ လိုꩻမက်ထာꩻနွိုးနဝ်ꩻ ပေါႏအံႏတဲ့စ်ꩻဗာႏသွူ တမူထီနွိုးနွိုးနဝ်ꩻ လိုႏသော့ꩻထဲင်းတဝ်းဒွုမ်ထမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻ၊ အနုဲင်းနဝ်ꩻနေနေ၊ ပေါႏနာႏဗာႏနီဗွေႏဘုရာꩻတရာꩻနဝ်ꩻ ဟွူန်နွိုးမွေးစွဉ်ႏထာꩻ၊ သꩻရေꩻမွေးစွဉ်ႏထာꩻ၊ နာႏထဲင်းအလင် လိုႏဒွုမ်နောဝ်ꩻသွူ။
၃။ စန္ဒကူႏခြုံး အလွီးဟွမ်ဟွမ်နဝ်ꩻ နွုမ်ꩻအထျꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊ နွုမ်ꩻအထဝတဲ့နဝ်ꩻ၊ နွုမ်ꩻအနာတဲ့နဝ်ꩻ အလွီးနွုမ်ꩻဟွမ်လွဉ်းလွဉ်း၊ အနုဲင်းနဝ်ꩻနေနေ၊ နီဗွေႏဘုရာꩻတရာꩻတောႏတဝ်ꩻ နာႏအထျꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊ နာႏအထဝတဲ့နဝ်ꩻ၊ နာႏအနာတဲ့နဝ်ꩻ ထွာထာꩻနစ်သက်၊ ထွာထာꩻသꩻရေꩻလွဉ်းလွဉ်းနောဝ်ꩻသွူ။
၄။ လိုꩻဆာတဖြာꩻနောဝ်ꩻ ဆရာႏဒါႏဒါႏ ပေါႏလွမ်ꩻလာꩻတဲ့ ရောႏဂါႏထိုꩻမားစွဉ်ႏ၊ ဆာဒုက္ခဗာႏဒွုမ်ထာꩻ၊ အနုဲင်းနဝ်ꩻနေနေ ပုထုဇဉ်ႏလိုꩻဆာဖုံႏနဝ်ꩻ နီဗွေႏဘုရာꩻ ကဟော်ꩻဖေႏတရာꩻအတွိုင်ꩻ အားထွုတ်တရာꩻ၊ မာꩻကုသိုလ်ႏတွော့ꩻ ထွာလꩻအရိယာႏ၊ ကိလေႏသာႏထာꩻဆာ ထိုꩻမားတငါစွဉ်ႏတဲင် နမ်းငွိုးဗာႏ၊ သꩻရွိုးဗာႏ ဒုက္ခဖုံႏနဝ်ꩻ မော့ꩻဗာႏဒွုမ်နောဝ်ꩻသွူ။
၅။ လိုꩻလွေꩻထာꩻရွိုးရွိုး-လိုꩻဟို့ꩻခိုးထီနဝ်ꩻ လွေꩻမော့ꩻထီနောင်စွူစွူတဲင် အွꩻဗာႏ၊ လူးဗာႏ၊ ရျူႏသျူးစွဉ်ႏဒျာႏ၊ အနုဲင်းနဝ်ꩻနေနေ လွေꩻဗာႏသံသရာႏတဖူꩻဆွာꩻ ပုထုဇဉ်ႏလိုꩻအမျာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ လူးဗာႏတရာꩻထီခွꩻ၊ အွꩻဗာႏ နီဗွေႏဘုရာꩻ တရာꩻထီနွိုးတဲင် အရွိုးယေန်စွဉ်ႏဒျာႏ၊ ရျူႏသျူးစွဉ်ႏဒျာႏနောဝ်ꩻသွူ။ 
တွိုႏနဝ်ꩻတွော့ꩻ ကာမဏပါလီပုဏ္ဏာꩻနဝ်ꩻ ရွစ်စွဉ်ႏဒျာႏ'နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မသမ္ဗုဒ္ဓဿ'သွံလဲင်ႏ၊ ဝုဲင်ႏလွေꩻစွဉ်ႏ နီဗွေႏဘုရာꩻသွံခြွိုက်နောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ ပဉ္စကနိပါတ်၊ ကာရဏပါလီသုတ်)
### အာႏကွိုꩻ
ဒို့ꩻခါꩻတဝ်းလစ်ꩻမျိုꩻ-ပါꩻရိုꩻဗွုန်ႏတဝ်း

**"အရက္ခေယျသုတ် (ဒို့ꩻခါꩻတဝ်းလစ်ꩻမျိုꩻ ပါꩻရိုꩻဗွုန်ႏတဝ်း သွံစား)"**
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
ဗွေႏမျတ်ဘုရာꩻ တဒို့ꩻခါꩻတဝ်း (တရာꩻ)နဝ်ꩻ အဝ်ႏလစ်ꩻမျိုꩻ၊ ပါꩻတရိုꩻဗွုန်ႏတဝ်းနဝ်ꩻ အဝ်ႏသွံစား၊ ဗွေႏမျတ်ဘုရာꩻ တဒို့ꩻခါꩻတဝ်း (တရာꩻ)လစ်ꩻမျိုꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ-
၁။ ဗွေႏမျတ်ဘုရာꩻနောဝ်ꩻ နမ်းအကျင်ꩻကြောင်းစင်ဒျာႏ 'ခွေထာꩻမာꩻ ကာယဒုစရဲက်ယို ဝင်ꩻဖေႏနေး ကတွမ်ႏသေမွုန်းသွော့' (အွဉ်ႏသꩻ)ဒို့ꩻခါꩻ ကာယဒုစရဲက် တရာꩻယို (ထာꩻမာꩻယွုတ်ညမ်း၊ ငမ်းဝင်ꩻသေယို) တအောဝ်ႏဖိုဖိုတောဝ်း။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
၂။ ဗွေႏမျတ်ဘုရာꩻနောဝ်ꩻ ဖြောင်းအကျင်ꩻကြောင်းစင်ဒျာႏ "ခွေထာꩻဒေါ့ꩻ ဝစီဒုစရဲက်ယို ဝင်ꩻဖေႏနေး ကတွမ်ႏသေမွုန်းသွော့'(အွဉ်ႏသꩻ)ဒို့ꩻခါꩻ ဝစီဒုစရဲက်တရာꩻယို (ထာꩻဒေါ့ꩻယွုတ်ညမ်း၊ ငမ်းဝင်ꩻသေယို) တအောဝ်ႏဖိုဖိုတောဝ်း။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
၃။ ဗွေႏမျတ်ဘုရာꩻနောဝ်ꩻ သꩻအကျင်ꩻကြောင်းစင်ဒျာႏ 'ခွေထာꩻကျံႏ မနော်ꩻဒုစရဲက်ယို ဝင်ꩻဖေႏနေး ကတွမ်ႏသေမွုန်းသွော့'(အွဉ်ႏသꩻ)ဒို့ꩻခါꩻ မနော်ꩻဒုစရဲက်တရာꩻယို (ထာꩻကျံႏယွုတ်ညမ်း၊ ငမ်းဝင်ꩻသေယို) တအောဝ်ႏဖိုဖိုတောဝ်း။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
၄။ ဗွေႏမျတ်ဘုရာꩻနဝ်ꩻ လွူးနမ်းကြောင်းစင်ဒျာႏ၊ 'ခွေလွူးနမ်းတွမ်ႏ ထာꩻမာႏယို ဝင်ꩻဖေႏနေးကတတွမ်ႏသေမွုန်းသွော့'(အွဉ်ႏသꩻ)ဒို့ꩻခါꩻ မိစ္ဆာဇီဝတရာꩻယို (နေးတွမ်ႏထာꩻတရာꩻတဝ်း လွူးအီနမ်း၊ ငမ်းဝင်ꩻသေယို) တအောဝ်ႏဖိုတောဝ်းလာꩻလာꩻ၊
ဗွေႏမျတ်ဘုရာꩻ တဒို့ꩻခါꩻတဝ်း တရာꩻလစ်ꩻမျိုꩻ ကရိုꩻနောဝ်ꩻ နောဝ်ꩻဖုံႏသွူ။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
ပါꩻတရိုꩻဗွုန်ႏတဝ်း (ပါꩻတထေင်ဗွုန်ႏတဝ်း) ဗွေႏစောဝ်းဘုရာꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏသွံစား၊ သွံစားကရိုꩻနဝ်ꩻ-
၁။ ဗွေႏမျတ်ဘုရာꩻနဝ်ꩻ ဟော်ꩻခါꩻ ဟောဝ်ဟောဝ်ဒါႏဒါႏဒျာႏတရာꩻ၊ 'ကွပ်အကျောင်ꩻနုဲင်းယိုတဲင် နီဗွေႏဘုရာꩻနဝ်ꩻ လိုꩻဟော်ꩻတရာꩻ ဟောဝ်ဟောဝ်ဒါႏဒါႏမွေးတဝ်း' ငေါဝ်းထေင်ချာခွေ နုဲင်းယိုနဝ်ꩻ ရဟန်ꩻတဲ့ယောဝ်း၊ ပုဏ္ဏာꩻတဲ့ယဝ်း၊ လူꩻတဲ့ယဝ်း၊ မာရ်နတ်(ခွန်သုံ)တဲ့ယဝ်း၊ ဗျဟ္မာႏတဲ့ယဝ်း၊ လောကကိုယို ပါꩻမုဲင်ꩻတဲ့ယဝ်း ဒေါ့ꩻဗွုန်ႏတဝ်းတဖြာꩻဖြာꩻ။
၂။ ဗွေႏမျတ်ဘုရာꩻနဝ်ꩻ ဟော်ꩻဒျာႏတရာꩻ တွိုႏအီနိဗ္ဗာန်ႏ၊ 'ပွိုးအကျောင်ꩻ နုဲင်းယိုတွော့ꩻ နီဗွေႏကဟော်ꩻတရာꩻနဝ်ꩻ တတွိုႏအီတဝ်းနိဗ္ဗာန်ႏ'လောကကိုယို ပါꩻရိုꩻဗွုန်ႏနုဲင်းနဝ်ꩻ အဲဉ်ထဝ်းတဖြာꩻဖြာꩻ။
၃။ ဗွေႏမျတ်ဘုရာꩻ ကဟော်ꩻအတွိုင်ꩻ ကံကျင်ꩻလွောက်ꩻနာႏ၊ ကထွာရဟန္တာႏ၊ အောဝ်ႏဗောႏဗာႏထာꩻ၊ 'ကွပ်ပွိုးအကျောင်ꩻ နုဲင်းယိုတဲင်တွော့ꩻ နီဗွေႏကဟော်ꩻအတွိုင်ꩻ ကံကျင်ꩻလွောက်ꩻနာႏ-ထွာရဟန္တာႏအဲဉ်ထဝ်း' လောကကိုယို ပါꩻရိုꩻဗွုန်ႏနုဲင်းနဝ်ꩻ အဲဉ်ထဝ်းတဖြာꩻဖြာꩻနောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ သတ္တနိပါတ်၊ အရက္ခေယျသုတ်)
### အာႏကွိုꩻ
ဒုစရဲက်သွစ်ꩻမျိုꩻကျိုꩻသွစ်ꩻစား

**"ဒုစ္စရိတဝိပါက (ဒုစရဲက်သွစ်ꩻမျိုꩻ-အကျိုꩻသွစ်ꩻစား)"**
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
၁။ ပါဏာတိပါတဿ ဝိပါကော အပ္ပါယုကသံဝတ္တနိကော ဟောတိ-
'မာꩻသီအာဝင်ꩻသက်'ဒုစရဲက်ယိုတမျိုꩻအကျိုꩻနဝ်ꩻ ထဲ့ငါးရုဲင်ꩻ၊ ထွာတိရစ္ဆာန်ႏ၊ ထွာပိတ္တာႏ၊ အဖွီသွတ်ꩻအကျိုꩻနဝ်ꩻ ထွာလိုꩻ'သက်ဒွေါင်ႏ'နောဝ်ꩻသွူ။
၂။ အဒိန္နာဒါနဿ ဝိပါကော ဘောဂဗျသနသံဝတ္တနိကော ဟောတိ-
'ထူႏတခွန်ꩻအာ ဝင်ꩻတခြိုꩻ'ဒုစရဲက်ယိုတမျိုꩻအကျိုꩻနဝ်ꩻ ထဲ့ငါးရုဲင်ꩻ၊ ထွာတိရစ္ဆာန်ႏ၊ ထွာပိတ္တာႏ၊ အဖွီသွတ်ꩻအကျိုꩻနဝ်ꩻ ထွာလိုꩻ'တခြိုꩻသွုမ်ꩻကုဲင်ခြေင်'နောဝ်ꩻသွူ။
၃။ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရဿ ဝိပါကော သပတ္တဝေရသံဝတ္တနိကော ဟောတိ-
'ပဲ့စ်မာႏအာဝင်ꩻပိုမာ'ဒုစရဲက်ယိုတမျိုꩻအကျိုꩻနဝ်ꩻ ထဲ့ငါးရုဲင်ꩻ၊ ထွာတိရစ္ဆာန်ႏ၊ ထွာပိတ္တာႏ၊ အဖွီသွတ်ꩻအကျိုꩻနဝ်ꩻ ထွာလိုꩻ'ရန်ႏသူႏအာ'နောဝ်ꩻသွူ။
၄။ မုသာဝါဒဿ ဝိပါကော အဘူတဗ္ဘက္ခာနသံဝတ္တနိကော ဟောတိ-
'ဒေါ့ꩻလဲဉ်အာထာꩻ'ဒုစရဲက်ယိုတမျိုꩻအကျိုꩻနဝ်ꩻ ထဲ့ငါးရုဲင်ꩻ၊ ထွာတိရစ္ဆာန်ႏ၊ ထွာပိတ္တာႏ၊ အဖွီသွတ်ꩻအကျိုꩻနဝ်ꩻ ထွာလိုꩻ'ခံႏဗာႏဝင်ꩻစွတ်စွယ်ꩻ'နောဝ်ꩻသွူ။
၅။ ပိသုဏာယ ဝါစာယ ဝိပါကော မိတ္တေဟိ ဘေဒနသံဝတ္တနိကော ဟောတိ-
'အံႏစာဝင်ꩻမဉ်ꩻ-သွေꩻကုဲင်အာဝင်ꩻ'ဒုစရဲက်ယိုတမျိုꩻအကျိုꩻနဝ်ꩻ ထဲ့ငါးရုဲင်ꩻ၊ ထွာတိရစ္ဆာန်ႏ၊ ထွာပိတ္တာႏ၊ အဖွီသွတ်ꩻအကျိုꩻနဝ်ꩻ ထွာလိုꩻ'တွမ်ႏသွꩻတဲ့ꩻခေါဝ်းတဝ်း'နောဝ်ꩻသွူ။
၆။ ဖရုသာယ ဝါစာယ ဝိပါကော အမနာပသဒ္ဒသံဝတ္တနိကော ဟောတိ-
'ဒေါ့ꩻငေါဝ်းကျံꩻထမ်ꩻ'ဒုစရဲက်ယိုတမျိုꩻအကျိုꩻနဝ်ꩻ ထဲ့ငါးရုဲင်ꩻ၊ ထွာတိရစ္ဆာန်ႏ၊ ထွာပိတ္တာႏ၊ အဖွီသွတ်ꩻအကျိုꩻနဝ်ꩻ ထွာလိုꩻ'ဒေါ့ꩻထာꩻဝင်ꩻနာႏလꩻတောဝ်း'နောဝ်ꩻသွူ။
၇။ သမ္ဖပလာပဿ ဝိပါကော အနောဒေယျစာဝါသံဝတ္တနိကော ဟောတိ-
'ဒေါ့ꩻငေါဝ်းသိုႏဖျင်ꩻ'ဒုစရဲက်ယိုတမျိုꩻအကျိုꩻနဝ်ꩻ ထဲ့ငါးရုဲင်ꩻ၊ ထွာတိရစ္ဆာန်ႏ၊ ထွာပိတ္တာႏ၊ အဖွီသွတ်ꩻအကျိုꩻနဝ်ꩻ ထွာလိုꩻ'ဒေါ့ꩻထာꩻဝင်ꩻနာႏတောဝ်း'နောဝ်ꩻသွူ။
၈။ သုရာမေရယပါနဿ ဝိပါကော ဥမ္မတ္တကသံဝတ္တနိကော ဟောတိ-
'အွꩻအာဒေါဝ်-စွယ်ꩻသူႏရာႏ'ဒုစရဲက်ယိုတမျိုꩻအကျိုꩻနဝ်ꩻ ထဲ့ငါးရုဲင်ꩻ၊ ထွာတိရစ္ဆာန်ႏ၊ ထွာပိတ္တာႏ၊ အဖွီသွတ်ꩻအကျိုꩻနဝ်ꩻ သဲင်ꩻထွာလိုꩻ'ထွာလိုꩻဗား'နောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ အဋ္ဌကနိပါတ်၊ ဒါနဝဂ်၊ ဒုစ္စရတိတဝိပါကသုတ်)
### အာႏကွိုꩻ
ဒါႏနကုသိုလ်ႏ ပသာတွိုႏအရပ်

**"ပုညကြိယဝတ္ထုသုတ် (ဒါႏနကုသိုလ်ႏ၊ သီႏလကုသိုလ်ႏ ပသာတွိုႏအရပ်)"**
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
၁။ လောကကိုယို လိုꩻယင်ဟန်ႏနောဝ်ꩻ 'ဒါႏနကုသိုလ်ႏတဲ့ မာꩻဆေ့ꩻဆေ့ꩻပေႏလွုမ်ꩻ၊ သီႏလကုသိုလ်ႏတဲ့ မာꩻဆေ့ꩻဆေ့ꩻပေႏလွုမ်ꩻ၊ ဘာႏဝနာႏကုသိုလ်ႏနဝ်ꩻ မာꩻဗာႏတဝ်း'၊ ဝွေꩻနဝ်ꩻ ထွိုင်ႏသီသဲင်ꩻထွာလိုꩻတဲ့ ထွာဒျာႏ လိုꩻဘွုန်ꩻကံႏပေႏ၊ သဲင်ꩻထွာဒျာႏ လိုꩻအညမ်းစား၊ လိုꩻအရန်းဖွိုႏမျိုꩻနောဝ်ꩻသွူ။
၂။ လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ ကားကတတ်နွိုင်ႏ မာꩻဒါႏနကုသိုလ်ႏ၊ ကားကတတ်နွိုင်ႏ မာꩻသီႏလကုသိုလ်ႏလွုမ်ꩻ၊ ဘာႏဝနာႏနောဝ်ꩻ မာꩻဗာႏတဝ်း၊ ဝွေꩻနဝ်ꩻ ထင်ႏသီသဲင်ꩻထွာ လိုꩻဘွုန်ꩻကံႏတန်၊ သဲင်ꩻထွာ လိုꩻမျတ်မျိုꩻနောဝ်ꩻသွူ။
၃။ လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ မာꩻမွေးစွဉ်ႏ ဒါႏနကုသိုလ်ႏ၊ မာꩻမွေးစွဉ်ႏ သီႏလကုသိုလ်ႏလွုမ်ꩻ၊ ဘာႏဝနာႏနောဝ်ꩻ မာꩻဗာႏတဝ်း၊ ဝွေꩻနဝ်ꩻ တိန်ႏသီ ထင်ႏကီထွာလူꩻ 'စာတုမဟာရာဇ်'၊ လူꩻစာတုမဟာရာဇ်ကို ဝွေꩻယိုနဝ်ꩻ သက်ဆွာꩻလဲဉ်းဝင်ꩻ၊ ယောင်ꩻရေꩻလဲဉ်းဝင်ꩻ၊ ချမ်ꩻသာႏလဲဉ်းဝင်ꩻ၊ သွဉ်းသယ်ႏသွꩻခွ အာလဲဉ်းဝင်ꩻ၊ ဩဇာႏအာႏဏာႏ ဟောဝ်လဲဉ်းဝင်ꩻ၊ မဲ့အာႏရွုံႏ၊ နားအာႏရွုံႏ၊ နေ့ꩻဖူအာႏရွုံႏ၊ ဖြေꩻအာႏရွုံႏ၊ နမ်းအာႏရွုံႏ ကာႏမဂွုဏ်ႏ အာႏရွုံႏငတ်ꩻပါꩻတဲ့ စံႏစာꩻလွိုဗာႏလဲဉ်းဝင်ꩻ၊ အမျိုꩻတဆီယိုနဝ်ꩻ ဝွေꩻလွိုလဲဉ်းက လူꩻ(စာတုမဟာရာဇ်)အလင်ဖုံႏနောဝ်ꩻသွူ။
၄။ လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ 'ဒါႏနကုသိုလ်ႏတဲ့နဝ်ꩻ သီႏလကုသိုလ်ႏတဲ့နဝ်ꩻ' ယိန်းမာꩻမွေးလဲဉ်းနဝ်ꩻ၊ ဘာႏဝနာႏကုသိုလ်ႏနဝ်ꩻ မာꩻဗာႏတဝ်း၊ ဝွေꩻနဝ်ꩻ စိန်ႏသီထင်ႏကီထွာလူꩻ 'တာဝတိံသာႏ'၊ သက်ဆွာꩻ၊ ယောင်ꩻရေꩻ-စတဲင် အမျိုꩻတဆီနဝ်ꩻ ဝွေꩻလွိုဝင်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။
၅။ လိုယင်ဟန်ႏနဝꩻ ဒါႏနကုသိုလ်ႏတဲ့နဝ်ꩻ၊ သီႏလကုသိုလ်ႏတဲ့နဝ်ꩻ ယိန်းမာꩻမွေးလဲဉ်းနဝ်ꩻ၊ ဘာႏဝနာႏကုသိုလ်ႏနဝ်ꩻ မာꩻဗာႏတဝ်း၊ ဝွေꩻနဝ်ꩻ ကထွိုင်ႏသီ ထင်ႏကီထွာလူꩻ 'ယာႏမာႏ'၊ သက်ဆွာꩻ၊ ယောင်ꩻရေꩻ-စတဲင် အမျိုꩻတဆီနဝ်ꩻ ဝွေꩻလွိုလဲဉ်းဝင်ꩻ။
၆။ လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ ဒါႏနကုသိုလ်ႏတဲ့နဝ်ꩻ၊ သီႏလကုသိုလ်ႏတဲ့နဝ်ꩻ ယိန်းမာꩻမွေးလဲဉ်းဝင်ꩻ၊ ဘာႏဝနာႏကုသိုလ်ႏနဝ်ꩻ မာꩻဗာႏတဝ်း၊ ဝွေꩻနဝ်ꩻ ကထင်ႏသီ တွိုႏကီထွာလူꩻ'တုသီႏတာႏ'၊ သက်ဆွာꩻ၊ ယောင်ꩻရေꩻ-စတဲင် အမျိုꩻတဆီနဝ်ꩻ ဝွေꩻလွိုလဲဉ်းဝင်ꩻ။
၇။ လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ ဒါႏနကုသိုလ်ႏတဲ့နဝ်ꩻ၊ သီႏလကုသိုလ်ႏတဲ့နဝ်ꩻ ယိန်းမာꩻမွေးလဲဉ်းနဝ်ꩻ၊ ဘာႏဝနာႏကုသိုလ်ႏနဝ်ꩻ မာꩻဗာႏတဝ်း၊ ဝွေꩻနဝ်ꩻ ကတိန်ႏသီ ထင်ႏကီထွာလူꩻ'နိမ္မာနရတိ'၊ သက်ဆွာꩻ၊ ယောင်ꩻရေꩻ-စတဲင် အမျိုꩻတဆီနဝ်ꩻ ဝွေꩻလွိုလဲဉ်းဝင်ꩻ။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
၈။ လောကကိုယို လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ ဒါႏနကုသိုလ်ႏတဲ့ ယိင်းမာꩻမွေးလဲဉ်းနဝ်ꩻ၊ သီႏလကုသိုလ်ႏတဲ့ ယိင်းမာꩻမွေးလဲဉ်းနောဝ်ꩻ၊ ဘာႏဝနာႏကုသိုလ်ႏနောဝ်ꩻ မာꩻဗာႏတောဝ်း၊ ဝွေꩻကစိန်ႏသီ ထင်ႏကီထွာလူꩻ 'ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တီႏ'၊ သက်ဆွာꩻ၊ ယောင်ꩻရေꩻ၊ ချမ်ꩻသာႏ၊ သွꩻအာ၊ ဩဇာႏအဝ်ႏလဲဉ်းဝင်ꩻ၊ ကာႏမဂွုဏ်ႏ အာႏရွုံႏငတ်ꩻပါꩻ စံႏစာꩻဗာႏလွိုလဲဉ်းဝင်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ အဋ္ဌကနိပါတ်၊ ဒါနဝဂ်၊ ပုညကြိယဝတ္ထုသုတ်)
### အာႏကွိုꩻ
ဒုတိယကမ္ဘာႏစဲ့ꩻ

thumb|ဒုတိယကမ္ဘာႏစဲ့ꩻ (ဥရောပတွိုက် ၁၉၄၁-၁၉၄၂ ခိင်ႏ) ဟံႏပုင်ႏ
**ဒုတိယကမ္ဘာႏစဲ့ꩻ** (အိန်းကလေတ်: World War II) ယို လိတ်ဖြုံႏအဒွေါင်ႏနေး WWII/ WW2 နုဲင်းနဝ်ꩻလဲ့ အဝ်ႏဟဲ့ꩻ၊ ကထွာခိင်ႏကာႏလနဝ်ꩻတဲ့ တယ်ႏခရိစ်နေင်ႏ ၁၉၃၉ ဗာႏ ဗꩻတွိုႏ ၁၉၄၅ ဗာႏသွူ။ ဒုစဲ့ꩻပွယ်ꩻယိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ပထမကမ္ဘာႏစဲ့ꩻပွယ်ꩻအသွုပ် အတွိုက်ꩻအခꩻဖုံႏဒျာႏအကျောင်ꩻ စဲ့ꩻသမဲင်ꩻပညာႏသျင်ႏသီးနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒေါ့ꩻရိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ကမ္ဘာႏလောင်း အာႏရဲင်ꩻတလာတန်ဒါႏ ခမ်းထီဖုံႏနဝ်ꩻ ခေးပြဲင်ႏဖွဲ့ဗူႏဝင်ꩻ မဟာႏမိတ်အစွိုꩻနီစွိုꩻတဲင် အချင်ꩻချင်ꩻ ခေးပြဲင်ႏချာငါဝင်ꩻ ထွာလွဉ်တွိုက်ꩻပွယ်ꩻတန်နဝ်ꩻသွူ။ အစွိုꩻနီစွိုꩻနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ မဟာႏမိတ်ခမ်းထီဖုံႏ တောမ်ႏ ဝင်ရိုးတန်းခမ်းထီဖုံႏဒျာႏသွူ။ စဲ့ꩻသားအဖြာꩻပေါင်ꩻ သန်း(၁၀၀)လွို အဝ်ႏနွို့ပါတွိုက်ꩻခꩻဖေႏတဲင် အဓိက ကတွိုက်ꩻခꩻသားဖုံႏနဝ်ꩻ စဲ့ꩻတွိုက်ꩻပွယ်ꩻကို ဖေႏကယံလိန်းပါꩻ ထူႏသုင်ꩻအီတောမ်ႏ ဝွေꩻသီး လွိုင်ႏအာစီꩻပွာꩻရေꩻအာႏ၊ စက်ထာꩻမာꩻယုင်ႏတောမ်ႏ သိပ္ပံအနယ်ꩻပညာႏအာႏတဲင် နွို့တွိုက်ꩻခꩻလွေꩻစဲ့ꩻပွယ်ꩻကိုသွူ။ စဲ့ꩻပွယ်ꩻအကို စဲ့ꩻသားချင်ꩻချင်ꩻတကာႏတဝ်း ခမ်းသားလိုꩻအာရိုꩻရိုꩻဖုံႏလဲ့ ခံႏဗာႏဝင်ꩻမာꩻသီယားကုဲင်တဲင် ကသီမားထိုꩻဒါႏ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်း သန်း(၇၀)ရပ်အကို ကဲဉ်းအာနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏခမ်းသားနဝ်ꩻသွူ။ စဲ့ꩻပွယ်ꩻတဖြုံႏလုမ်းတာႏ ကသုင်ꩻကလို့ဒါႏ အစရိပ်နဝ်ꩻတဲ့ အရမ်ꩻအနေႏ လို့စွဉ်ႏ အမေႏရိကန်ႏရွဉ်ဒေါ်လာ  ၁ ထရီလီယံ (၁,၀၀၀ ဘီလီယံ၊ ၁,၀၀၀,၀၀၀ မီလီယံ) ( ဒေါ်လာသန်းပေါင်ꩻ တသန်း)ဗီႏရပ်တဲင် ထွာစွဉ်ႏ အလို့အာသွတ်ꩻ စဲ့ꩻပွယ်ꩻစရိပ်နဝ်ꩻသွူ။

## စဲ့ꩻပွယ်ꩻထွာလွဉ်ဗာႏအခရာႏ

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:ဒုတိယကမ္ဘာႏစဲ့ꩻ
ဒုံကန်တွောင်း၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏဟိုပုံꩻ

**ဒုံကန်တွောင်း** (အိန်းကလေက်: Kantaunt၊ မန်း : ကန်တောင့်ရွာ) ယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ (အခဝ်နဝ်) ၊ မျင်ꩻမိုရ်ႏခမ်း ၊ ပအိုဝ်ႏနမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသ ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏဟိုပုံꩻ၊ အွိုင်ႏလွယ်အွန်ႏကို ဒုံတဒုံဒျာႏသွူ။ ဒုံကအဝ်ႏဒါႏခင်ႏလမ်း ကိုဒ်နဝ်ꩻ ၂၀၀၉၄၇ ဒျာႏသွူ။ အဝ်ႏဒျာႏ ထိုထဲင်းပင်ႏလယ်ႏ ထီခိုႏဆꩻကီ ၃၆၀၀ ပေ (၁၁၀၀ မီတာ) ကိုသွူ။ ဒုံကန်တွောင်းအကို လမ်းငင်းအဝ်ႏ  လမ်း၊ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းနဝ်ꩻ နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ မွူးကွို့ꩻနာꩻစာႏရင်ꩻအလꩻ အဝ်ႏ  ဖြာꩻသွူ။ အွိုင်ႏလွယ်အွန်ႏကို လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းနဝ်ꩻ နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ မွူးကွို့ꩻနာꩻစာႏရင်ꩻအလꩻ အဝ်ႏ ၆၀၁၈ ဖြာꩻသွူ။ ဖဲ့ꩻကွဉ်ႏနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻဟိုပုံꩻ(တွုံခံꩻ)၊ ဖဲ့ꩻထင်ꩻနဝ်ꩻ ဒုံလွယ်အွန်ႏ၊ ဖဲ့ꩻတွို့ꩻနဝ်ꩻ ဒုံတနွိုင်ထုံ၊ ဖဲ့ꩻနဝ်နဝ်ꩻ ဒုံဖာလွိုင်ဖုံႏ အဝ်ႏခူရောင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:ဝေင်ꩻနယ်ႏဟိုပုံꩻကိုဒုံဖုံႏ
ဒုံကောင်ပြုဲင်၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏတောင်ႏကီꩻ

‍**‍‍ဒုံကောင်ပြုဲင်** (အဲင်းကလေက်: Taungpyo)နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ အခဝ်နဝ်၊ တောင်ႏကီꩻခရဲင်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏတောင်ႏကီꩻ အွိုင်ႏတရုဲင်ꩻကိုနဝ်ꩻသွူ။ ဒုံခင်ႏလမ်းကုဒ်နဝ်ꩻ ၂၀၀၀၁၁ နဝ်ꩻသွူ။ ၂၀၁၄ဗာႏနေင်ႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ လွယ်ကော်(လွယ်တောႏ)အွိုင်ႏတဲင် ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာႏရင်ꩻအလꩻ လွယ်ကော်(လွယ်တောႏ)အွိုင်ႏနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ အခို ၄၁၄၁ ဖြာꩻ၊ အမူႏ ၄၆၁၀ ဖြာꩻနဝ်ꩻသွူ။ မူႏခိုခြွဉ်းနဝ်ꩻ အဝ်ႏလွေꩻ ၈၇၅၁ ဖြာꩻနဝ်ꩻသွူ။ ‍ဖဲ့ꩻထင်ꩻနဝ်ꩻ ဒုံကောင်ထို၊ ဖဲ့ꩻတွို့ꩻထင်ꩻဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ဒုံနောင်တဗင်၊ ဖဲ့ꩻတွို့ꩻဖဲ့နဝ်ꩻ ဒုံလုဲင်းလောင်း၊ ဖဲ့ꩻတွို့ꩻနဝ်ဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ဒုံရေႏပွုတ် တောမ်ႏ ဒုံမုဲင်းတွိုင်ꩻထို၊ ဖဲ့ꩻနဝ်ဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ဒုံတရုဲင်ꩻ၊ ဖဲ့ꩻကွဉ်ႏနဝ်ဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ဒုံလွယ်တောႏ ဖဲ့ꩻကွဉ်ႏဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ဒုံနောင်တနျာႏ၊ ဒုံနောင်ပယ်၊ ဒုံကမူꩻသဲဉ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏခူရောင်နဝ်ꩻသွူ။ ၂၀၂၂ ဗာႏ လမ်းပါႏစာႏရင်ꩻအလ့ꩻ ဒုံကောင်ပြုဲင်နဝ်ꩻ လမ်းငင်းအဝ်ႏလွေꩻ သွံရျာꩻလွိုနဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ


‍‍ကဏ္ဍ:ဝေင်ꩻနယ်ႏတောင်ႏကီꩻကိုဒုံဖုံႏ
ဒုံကောင်ဗာ

**ဒုံကောင်ဗာ** (အင်္ဂလိပ် : Kawng Bar ၊ မန်း :ကောင်ဗာရွာ )ယိုအောဝ်ႏ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ (အခဝ်နဝ်) ၊ စန္တာႏခမ်း ၊ ပအိုဝ်ႏချာဒျာႏ ဗာႏရဲပ်အှောန်ဒေႏသ ၊ ဝေင်ꩻပင်လောင်ꩻနယ်ႏ ကိုသွူ။ ဒုံနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏ ဝေင်ꩻပင်လောင်ꩻဒေသ အခေါဝ်နောဝ်၊ အှိုင်ႏလဲင်းတနျာႏ၊ လွယ်ကောႏ-အောင်ႏဗန်း ခမ်းခြှောန်းဗူႏ ကားတဖူꩻထျꩻ။ တယ်ႏဆို့ꩻခါꩻဒုံ ကောင်ဗာကောင်ဖဲ့ꩻနောဝ် ကောင်ဖုဲင်းလောင်း၊ ကောင်ပူႏလောင်း၊ တုမ်ႏယင်း ထာꩻပြင်ႏ ထာꩻတှောင်းကိုဖုံႏ။ ကောင်ဗာကောင်နောဝ်ꩻ အထိုအောဝ်ႏ ခင်ႏယာꩻခြှောန်း(ပေပေါင်း) ၅၂၀၀ လှို။ ကောင်ဗာဒုံဖဲ့ꩻနောဝ်နဝ်ꩻ ဆောင်ႏပြောင်းသားဒုံအောဝ်ႏ၊ ညာꩻထင်ꩻပသာႏနောဝ်ꩻ ဒုံထီဗိꩻ၊ ဆတို့ꩻထင်ꩻဖဲ့ꩻနောဝ်ꩻ ဟမ်ႏသဲင်ဒုံ၊ ဒုံနန်းထာ၊ ဒုံလူးဖုဲင်ꩻခြင်း၊ ဒုံဘန့်ဖြာဖုံႏအောဝ်ႏသှူ။
ဒုံလောင်းတှို့ꩻ၊ ယမ်ꩻပူႏ၊ ဗꩻကှောန်ႏ၊ ဆောင်ႏရာႏ၊ ယင်း ထာꩻပြင်ႏ ဆဲင်ႏထျꩻယို ထွာကောင်ဗာဒုံ ရပ်ဗူႏ ၅ ဗူႏသှူ။ အဲန်ႏဂလစ်ဆျ် ကိုလိုနီစိုးခါနောဝ်ꩻ ဒုံလောင်းတှို့ꩻ၊ ဗꩻကှောန်ႏ၊ ယမ်ꩻပူႏ အောဝ်ႏရီး ၃ ဗူႏ။ ကိုလိုနီစိုး ကထှိုင်ႏအီးလို့ခါ အှောန်မာꩻဝင်ꩻလမ်း ဆောင်ႏရာႏထျꩻ။ ဂျပန်စိုးနောဝ်ꩻ ငမ်းစဲ့ꩻတဲင် ထင်ႏအုံဖိုက ကောင်ဗာကောင်တုမ်ႏ ကောင်ဗာငဲက်ကောင်(5300 ft) နီဖြုံႏခါႏကို။ ဆုဲင်ꩻချာယို တခေါဝ်နောဝ်ꩻ ကြုဲင်းဒေါမ်ထင်ꩻ လဲင်းတနျာႏဖဲ့ꩻ၊ တခေါဝ်နောဝ်ꩻ ကြုဲင်းလင်ꩻနောဝ် ကောင်ဗာကောင်ထျꩻသှူ။ မန်းခမ်းသား လꩻချာထှူ အုံနောင် အုံဒေါင်တောဝ်းဝင်ꩻစိုး အစောဝ်းခါ (လွတ်လပ်ရေးခေတ်ဦး) ဖြောဝ်ꩻ-တယင် စောဝ်းဖားစိုး ကထှိုင်ႏဝုဲင်ꩻကိုရပ်နောဝ်ꩻ ဆောင်ႏပြောင်းဒုံသားယဖြာꩻဖြာꩻ၊ ယင်း ကောင်ဗာသားဖုံႏ အုံဆို့ꩻစ လမ်းငင်း ဆဲင်ႏထျꩻရပ်ကို။ ဗွေႏဗွန်ကျောင်ꩻနောဝ်ꩻ ထင်ႏငီꩻဝင်ꩻ ကျောင်ꩻထီဗိꩻတဲင် ဆဲင်ႏထျꩻ ယင်း ထာꩻပြင်ႏရပ်ဗူႏ အောဝ်ႏလှောန်သှူ။
ဆဲင်ႏထျꩻရပ်ဗူႏ အထျꩻအသောင်ယို အရန်းထိုလိတ်သှောန်ကျောင်ꩻ အထက၊ တှိုက်နယ်ႏတသီႏလုမ်ꩻလာꩻခင်ႏလမ်းအောဝ်ႏ။ ကရီးခါနောဝ်ꩻ လုံးပဲဉ်တှိုက်၊ ယင်း လဲင်းတနျာႏတှိုက်သား သမဝါယမ ခင်ႏလမ်းဌာႏနအောဝ်ႏ၊ ဈေꩻအောဝ်ႏဗာႏဖိုတဲင် ရပ်ဗူႏကိုနောဝ်ꩻ လိုꩻပနဲးကှိုန်ꩻတန်။ ဒုံလောင်းတှို့ꩻထျꩻနောဝ်ꩻ မူလရန်းကျောင်ꩻအောဝ်ႏ။
ဒုံသားကဉ်းအာအာနောဝ်ꩻ ဆို့ꩻရုဲင်ခြမ်ဖုံႏ၊ မာꩻခြမ်ထီဖုံႏ၊ သှို့ꩻကောင်ဖုံႏဒျာႏ။ လှူးဆျာ၊ ထော့ꩻ၊ ဖိုးပနား တစူးတစိꩻသားတဲ့အောဝ်ႏ။ ကေားစာဟန်ႏအိုသဉ် ဟန်ႏအိုလာႏဖုံႏ၊ ဗှောင်ဆဲင်ႏ စာထာꩻခြိုꩻသားဖုံႏ၊ ဖြေစာထာꩻခြိုꩻ မာꩻအီလမ်းသားဖုံႏ၊ စာစက်ခြှိုင်းသားဖုံႏတဲ့အောဝ်ႏ။ လက်သမာႏ မာꩻလမ်း မာꩻပရိဘောဂသား၊ မာꩻအွတ်ꩻသား၊ ဖျင်ကား သုဲင်ကယ် ဝေါက်ဆျောပ်သားဖုံႏတဲ့အောဝ်ႏ။ တုမ်ႏဆောင်ႏပြောင်း အထက အောဝ်ႏဗော့ꩻဝင်ꩻတဲင် ဗှောင်ဘောဒါသားတဲ့အောဝ်ဒျာႏသှူ။

၂၀၁၆ ဗာႏနေင်ႏကိုနောဝ်ꩻ လꩻသှိုငီꩻဝင်ꩻ တျာႏမေႏ လေ ၂၄ နာႏရီႏ တုမ်ႏလုံးပဲဉ်၊ လဲင်းတနျာႏအှိုင်ႏအုံ ဒုံဖုံႏ။ ၂၀၁၈ ဗာႏကို တယ်လီနောကုမ္ပဏီ ဗှောင်ဖေႏဖုန်းခြောင်ꩻတဲင် လꩻစအီ ဖုန်းအဉ်တာနဲတ်၊ ဝုဲင်ဖှုဲင်အဉ်တာနဲတ်ဖုံႏသှူ။ ဆောင်ႏပြောင်းဖဲ့ꩻနောဝ်ꩻ MPT ယင်း Mytel တာဝါအောဝ်ႏတဲင် MPT, Mytel, Telenor ဖုန်းကဒ်ဖုံႏယို ခုမ်လꩻလို့ဒျာႏ။ ၂၀၂၀ ဗာႏနေင်ႏကို မာꩻလꩻ ဒုံတာႏ ထာꩻခင်ႏလမ်း (ကျေးရွာခန်းမ) ယမ်ꩻပူႏရပ်ဗူႏကို။ ထီဗိတကာႏဖုံႏ ကမာꩻခါꩻဒါႏ တဖူꩻလျာကတ္တရာယို အသဲင်ꩻခွဲး လွယ်ကောႏ-အောင်ႏဗန်း တဖူꩻတန်ကောင်ဗာဒုံကိုသှူ။

## ထူႏတောမ်
ဒုံစခွီ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏဟိုပုံꩻ

**ဒုံစခွီ** (အိန်းကလေက် : Ja Khwi ၊ မန်း : စခွီရွာ) ယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ (အခဝ်နဝ်) ၊ မျင်ꩻမိုရ်ႏခမ်း ၊ ပအိုဝ်ႏနမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသ ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏဟိုပုံꩻ၊ အွိုင်ႏလွယ်အွန်ႏကို ဒုံတဒုံဒျာႏသွူ။ ဒုံကအဝ်ႏဒါႏခင်ႏလမ်း ကိုဒ်နဝ်ꩻ ၂၀၀၉၃၇ ဒျာႏသွူ။ အဝ်ႏဒျာႏ ထိုထဲင်းပင်ႏလယ်ႏ ထီခိုႏဆꩻကီ ၄၃၀၀ ပေ (၁၃၀၀ မီတာ) ကိုသွူ။ ဒုံစခွီအကို လမ်းငင်းအဝ်ႏ ၈၀ လမ်း၊ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းနဝ်ꩻ နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ မွူးကွို့ꩻနာꩻစာႏရင်ꩻအလꩻ အဝ်ႏ  ဖြာꩻသွူ။ အွိုင်ႏလွယ်အွန်ႏကို လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းနဝ်ꩻ နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ မွူးကွို့ꩻနာꩻစာႏရင်ꩻအလꩻ အဝ်ႏ ၆၀၁၈ ဖြာꩻသွူ။ ဖဲ့ꩻကွဉ်ႏနဝ်ꩻ ဒုံလွယ်စင်း(ကောင်ဗꩻကွဉ်ႏ)၊ ဖဲ့ꩻတွို့ꩻနဝ်ꩻ ဒုံဝါႏဆို့ꩻ၊ ဖဲ့ꩻထင်ꩻနဝ်ꩻ ဒုံထီကတူႏ၊ ဒုံထီဗွာဖုံႏ၊ ဖဲ့ꩻနဝ်နဝ်ꩻ ဒုံလွယ်အွန်ႏဖုံႏ အဝ်ႏခူရောင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:ဝေင်ꩻနယ်ႏဟိုပုံꩻကိုဒုံဖုံႏ
ဒုံဆောင်ႏလွိုင်ႏကွိုန်ꩻရေꩻ

**"ဒုံဆောင်ႏလွိုင်ႏကွိုန်ꩻရေꩻ"**
နီဒုံနီဆောင်ႏ ဖေႏကလွိုင်ႏကွိုန်ꩻ သာႏယာႏလွဉ်နောဝ်ꩻ ဒုံကိုဆောင်ႏကို ကအောဝ်ႏဒါႏ ပုဂ္ဂိုလ်ႏဖုံႏ နွောင်ꩻရာꩻတာႏဝွန်ႏပွုံႏတာႏယို အွဉ်လို့ဝင်ꩻ အောဝ်ႏလိုႏထေင်းထံႏခွုမ်စံႏမာꩻလွေꩻဖေႏ၊ နေးတွမ်ႏနီထာꩻသေဉာဏ်ႏတဲင် လွေꩻကွီထေ့လိုꩻဖြားလိုꩻတန်ထျꩻ အကျံႏဉာဏ်ႏတွော့ꩻ အောဝ်ႏလိုႏထူႏတာႏဝွန်ႏခွုမ်မာꩻလွေꩻဖေႏ ဒုံဆောင်ႏလွိုင်ႏကွိုန်ꩻသာႏယာႏရေꩻထာꩻမာꩻ၊ ဝင်ꩻထွဉ်ႏမꩻ မာꩻနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏလိုꩻပဒေႏသရာဇ်သꩻဓာတ်၊ ယိုခါ ပဒေႏသရာဇ်ခေတ်လို့လဲဉ်း၊ ပဒေႏသရာဇ်သꩻဓာတ်ယို အွဉ်ႏဗွို့ꩻခြꩻမွိုန်းနီနမ်း၊ နွန်ႏထန်ႏထိုꩻသွူ ပဒေႏသရာဇ်သꩻဓာတ်တွော့ꩻ ယံပင်ႏတသွောင်းထိုသွော့ စွိုးခွိုꩻဘာႏသာႏ သာႏသနာႏနောဝ်ꩻသွူ။
လောကကိုနောဝ်ꩻ ထာꩻတအဲဉ်ထောဝ်းယို ဖေႏကအောဝ်ႏလွဉ်နောဝ်ꩻ မာꩻလꩻဒျာႏ၊ ထာꩻတသေတောဝ်းလဲ့ ဖေႏကသေလွဉ်နောတ်ꩻ မာꩻလꩻဒျာႏ၊ ကွဲတွော့ꩻ မဉ်ႏမာꩻတောဝ်းထာꩻမာꩻနောဝ်ꩻ ထာꩻမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻ ထွာလွဉ်တောဝ်းတဲင် ယပ်ꩻငါႏနောဝ်ꩻသွူ။
နီကအောဝ်ႏအုံဒါႏ လောကယိုနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏသင်္ခါရလောကတဲင် နီလမ်းနီပါႏ၊ နီဒုံနီဆောင်ႏ ဖေႏကလွိုင်ႏကွိုန်ꩻသာႏယာႏလွဉ်နောဝ်ꩻ မွဉ်းဖျင်ဖေႏမꩻ၊ မဉ်ႏမွဉ်းဖျင်တောဝ်းနောဝ်ꩻ ထွားတရေꩻတောဝ်း၊ ထွားတင်ႏတယ်ႏတောဝ်း၊ မဉ်ႏမွဉ်းဖျင်ဖေႏတရေꩻရေꩻယံယံနောဝ်ꩻ ထွားလဲ့တရေꩻ၊ သꩻလဲ့ပျောႏသွင်ႏနောဝ်ꩻသွူ။
ကွပ်နောဝ်ꩻမꩻ နီဒုံဆောင်ႏ ဖေႏကလွိုင်ႏကွိုန်ꩻသာႏယာႏလွဉ်နောဝ်ꩻ တာႏဝွန်ႏပွုံႏတာႏအောဝ်ႏချာဒျာႏ နီလိုꩻဒုံပြေင်လောင်းမွော့နဲ၊ လိုꩻတွိုင်ꩻစွုမ်ႏဖြာꩻ ယူႏလꩻသေႏသေႏထွူတွော့ꩻ ယံထူႏတာႏဝွန်ႏမာꩻကေႏကေႏလွေꩻသွော့ ဒုံဆောင်ႏထာꩻမာꩻအကျောင်ꩻ-
### အာႏကွိုꩻ
ဒုံတခါးယဉ်

**ဒုံတခါးယဉ်** (အဲန်းကလစ်ဆျ်- Tahkaryin) ယို အောဝ်ႏ ဖြောဝ်ꩻခမ်းအခေါဝ်နောဝ်၊ ပအိုဝ်ႏချာဒျာႏဗာႏရဲပ်အွဉ်ဒေႏသ ဝေင်ꩻပင်လောင်ꩻနယ်ႏကို။ အောဝ်ႏ ဝေင်ꩻပင်လောင်ꩻနယ်ႏ၊ အွိုင်ႏလဲင်းတနျာႏကို။ ဒုံကအောဝ်ႏဒါႏကုဒ်နောဝ်ꩻ ထွာ ၂၀၂၄၃၆ သွူ။
ဒုံထမ်းချာ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏဟိုပုံꩻ

**ဒုံထမ်းချာ** (အိန်းကလေက် : Htam Kyar၊ မန်း : ထမ်းချာရွာ) ယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ (အခဝ်နဝ်) ၊ မျင်ꩻမိုရ်ႏခမ်း ၊ ပအိုဝ်ႏနမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသ ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏဟိုပုံꩻ၊ အွိုင်ႏလွယ်အွန်ႏကို ဒုံတဒုံဒျာႏသွူ။ ဒုံကအဝ်ႏဒါႏခင်ႏလမ်း ကိုဒ်နဝ်ꩻ  ဒျာႏသွူ။ အဝ်ႏဒျာႏ ထိုထဲင်းပင်ႏလယ်ႏ ထီခိုႏဆꩻကီ ၃၅၄၀ ပေ (၁၀၈၀ မီတာ) ကိုသွူ။ ဒုံထမ်းချာအကို လမ်းငင်းအဝ်ႏ  လမ်း၊ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းနဝ်ꩻ နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ မွူးကွို့ꩻနာꩻစာႏရင်ꩻအလꩻ အဝ်ႏ  ဖြာꩻသွူ။ အွိုင်ႏလွယ်အွန်ႏကို လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းနဝ်ꩻ နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ မွူးကွို့ꩻနာꩻစာႏရင်ꩻအလꩻ အဝ်ႏ ၆၀၁၈ ဖြာꩻသွူ။ ဖဲ့ꩻကွဉ်ႏနဝ်ꩻ ဒုံဖါလွိုင်၊ ဖဲ့ꩻထင်ꩻနဝ်ꩻ ဒုံတနွိုင်ထုံ၊ ဖဲ့ꩻတွို့ꩻနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏတောင်ႏကီꩻ အွိုင်ႏနောင်ဒေႏ၊ ဖဲ့ꩻနဝ်နဝ်ꩻ အွိုင်ႏပေါင်လဲင်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏခူရောင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:ဝေင်ꩻနယ်ႏဟိုပုံꩻကိုဒုံဖုံႏ
ဒုံထီကတူႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏဟိုပုံꩻ

**ဒုံထီကတူႏ** (အိန်းကလေက်: Hti Ka Two၊ မန်း : ထီကတူးရွာ) ယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ (အခဝ်နဝ်) ၊ မျင်ꩻမိုရ်ႏခမ်း ၊ ပအိုဝ်ႏနမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသ ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏဟိုပုံꩻ၊ အွိုင်ႏလွယ်အွန်ႏကို ဒုံတဒုံဒျာႏသွူ။ ဒုံကအဝ်ႏဒါႏခင်ႏလမ်း ကိုဒ်နဝ်ꩻ ၂၀၀၉၃၇ ဒျာႏသွူ။ အဝ်ႏဒျာႏ ထိုထဲင်းပင်ႏလယ်ႏ ထီခိုႏဆꩻကီ ၄၃၃၀ ပေ (၁၃၂၀ မီတာ) ကိုသွူ။ ဒုံထီကတူႏအကို လမ်းငင်းအဝ်ႏ ၁၈၀ လမ်း၊ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းနဝ်ꩻ နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ မွူးကွို့ꩻနာꩻစာႏရင်ꩻအလꩻ အဝ်ႏ  ဖြာꩻသွူ။ အွိုင်ႏလွယ်အွန်ႏကို လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းနဝ်ꩻ နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ မွူးကွို့ꩻနာꩻစာႏရင်ꩻအလꩻ အဝ်ႏ ၆၀၁၈ ဖြာꩻသွူ။ ဖဲ့ꩻကွဉ်ႏနဝ်ꩻ ဒုံလုံးထွိုင်ႏ၊ ဖဲ့ꩻကွဉ်ႏထင်ꩻနဝ်ꩻ ဒုံမန်းကျောင်ႏ ဖဲ့ꩻကွဉ်ႏနဝ်နဝ်ꩻ ဒုံလွယ်စင်း(ကောင်ဗꩻကွဉ်ႏ)၊ ဖဲ့ꩻတွို့ꩻနဝ်ꩻ ဒုံထီဗွာ၊ ဖဲ့ꩻတွို့ꩻထင်ꩻနဝ်ꩻ ဒုံပန်ꩻတင်ႏ၊ ဖဲ့ꩻနဝ်နဝ်ꩻ ဒုံစခွီဖုံႏ အဝ်ႏခူရောင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:ဝေင်ꩻနယ်ႏဟိုပုံꩻကိုဒုံဖုံႏ
ဒုံထီနဲ့ꩻ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏဟိုပုံꩻ

**ဒုံထီနဲ့ꩻ** (အိန်းကလေက်: Htinae၊ မန်း : ထီနဲ့ရွာ) ယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ (အခဝ်နဝ်) ၊ မျင်ꩻမိုရ်ႏခမ်း ၊ ပအိုဝ်ႏနမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသ ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏဟိုပုံꩻ၊ အွိုင်ႏလွယ်အွန်ႏကို ဒုံတဒုံဒျာႏသွူ။ ဒုံကအဝ်ႏဒါႏခင်ႏလမ်း ကိုဒ်နဝ်ꩻ ၂၀၀၉၄၆ ဒျာႏသွူ။ အဝ်ႏဒျာႏ ထိုထဲင်းပင်ႏလယ်ႏ ထီခိုႏဆꩻကီ ၄၂၀၀ ပေ (၁၂၈၀ မီတာ) ကိုသွူ။ ဒုံထီနဲ့ꩻအကို လမ်းငင်းအဝ်ႏ  လမ်း၊ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းနဝ်ꩻ နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ မွူးကွို့ꩻနာꩻစာႏရင်ꩻအလꩻ အဝ်ႏ  ဖြာꩻသွူ။ အွိုင်ႏလွယ်အွန်ႏကို လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းနဝ်ꩻ နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ မွူးကွို့ꩻနာꩻစာႏရင်ꩻအလꩻ အဝ်ႏ ၆၀၁၈ ဖြာꩻသွူ။ ဖဲ့ꩻကွဉ်ႏနဝ်ꩻ အွိုင်ႏလုံခုတ်၊ ဖဲ့ꩻထင်ꩻနဝ်ꩻ အွိုင်ႏရုဲင်ꩻသက်၊ ဒုံသုဲင်ꩻခဝ်၊ ဖဲ့ꩻတွို့ꩻနဝ်နဝ်ꩻ ဒုံဟံႏကြိုႏ၊ ဖဲ့ꩻနဝ်နဝ်ꩻဒုံဖရာꩻယွန်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏခူရောင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:ဝေင်ꩻနယ်ႏဟိုပုံꩻကိုဒုံဖုံႏ
ဒုံထီဗိ

**ဒုံထီဗိ** (အဲန်းကလစ်ဆျ်- Htibee) ယို အောဝ်ႏ ဖြောဝ်ꩻခမ်းအခေါဝ်နောဝ်၊ ပအိုဝ်ႏချာဒျာႏဗာႏရဲပ်အွဉ်ဒေႏသ ဝေင်ꩻပင်လောင်ꩻနယ်ႏကို။ အောဝ်ႏ ဝေင်ꩻပင်လောင်ꩻနယ်ႏ၊ အွိုင်ႏလဲင်းတနျာႏကို။ ဒုံကအောဝ်ႏဒါႏကုဒ်နောဝ်ꩻ ထွာ ၂၀၂၄၃၆ သွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:ဝေင်ꩻနယ်ႏပင်လောင်ꩻကိုဒုံဖုံႏ
ဒုံထီဝေါ်ꩻ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏတောင်ႏကီꩻ

**ဒုံထီဝေါ်ꩻ** (အိန်းကလေတ်: Hti Wal/ Nawnglay) (မန်း: နောင်လေ) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ၊ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ အခဝ်နဝ် ဝေင်ꩻနယ်ႏတောင်ႏကီꩻ အွိုင်ႏနောင်ဒေႏကို ကပါဒါႏ ဒုံတန်တဒုံဒျာႏသွူ။ ဒုံထီဝေါ်ꩻကိုနဝ်ꩻ လမ်းငင်းအဝ်ႏ (၃၅၈)လမ်း၊ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၂၁ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၁၄၄၆ ဖြာꩻ၊ ထွာဒျာႏ ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻဖုံႏ နဝ်ꩻသွူ။ ဒုံကအဝ်ႏဒါႏခင်ႏလမ်းကိုဒ်နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ၂၀၀၀၅၉ သွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ အွိုင်ႏနောင်ဒေႏကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ (၅၆၈၃) ဖြာꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

‍‍ကဏ္ဍ:ဝေင်ꩻနယ်ႏတောင်ႏကီꩻကိုဒုံဖုံႏ
ဒုံတနွိုင်ထုံ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏဟိုပုံꩻ

**ဒုံတနွိုင်ထုံ** (အိန်းကလေက်: Tar Naon Hton ၊ မန်း : တနိုင်ထုံရွာ) ယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ (အခဝ်နဝ်) ၊ မျင်ꩻမိုရ်ႏခမ်း ၊ ပအိုဝ်ႏနမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသ ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏဟိုပုံꩻ၊ အွိုင်ႏလွယ်အွန်ႏကို ဒုံတဒုံဒျာႏသွူ။ ဒုံကအဝ်ႏဒါႏခင်ႏလမ်း ကိုဒ်နဝ်ꩻ  ဒျာႏသွူ။ အဝ်ႏဒျာႏ ထိုထဲင်းပင်ႏလယ်ႏ ထီခိုႏဆꩻကီ ၄၀၇၀ ပေ (၁၂၄၀ မီတာ) ကိုသွူ။ ဒုံတနွိုင်ထုံအကို လမ်းငင်းအဝ်ႏ  လမ်း၊ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းနဝ်ꩻ နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ မွူးကွို့ꩻနာꩻစာႏရင်ꩻအလꩻ အဝ်ႏ  ဖြာꩻသွူ။ အွိုင်ႏလွယ်အွန်ႏကို လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းနဝ်ꩻ နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ မွူးကွို့ꩻနာꩻစာႏရင်ꩻအလꩻ အဝ်ႏ ၆၀၁၈ ဖြာꩻသွူ။ ဖဲ့ꩻကွဉ်ႏနဝ်ꩻ ဒုံကန်တွောင်း၊ ဖဲ့ꩻကွဉ်ႏထင်ꩻနဝ်ꩻ ဒုံလွယ်အွန်ႏ၊ ဖဲ့ꩻတွို့ꩻနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏတောင်ႏကီꩻ အွိုင်ႏနောင်ဒေႏ၊ ဖဲ့ꩻထင်ꩻနဝ်ꩻ ဒုံဝါႏဆို့ꩻ၊ ဖဲ့ꩻနဝ်နဝ်ꩻ ဒုံထမ်းချာ၊ အွိုင်ႏပေါင်လဲင်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏခူရောင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:ဝေင်ꩻနယ်ႏဟိုပုံꩻကိုဒုံဖုံႏ
ဒုံနောင်ခွံꩻ

**ဒုံနောင်ခွံꩻ** (အိန်းကလေက်: Naunghkone၊ မန်း : နောင်ခုံးရွာ) ယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ (အခဝ်နဝ်) ၊ မျင်ꩻမိုရ်ႏခမ်း ၊ ပအိုဝ်ႏနမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသ ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏဟိုပုံꩻ၊ အွိုင်ႏလွယ်အွန်ႏကို ဒုံတဒုံဒျာႏသွူ။ ဒုံကအဝ်ႏဒါႏခင်ႏလမ်း ကိုဒ်နဝ်ꩻ ၂၀၀၉၄၁ ဒျာႏသွူ။ အဝ်ႏဒျာႏ ထိုထဲင်းပင်ႏလယ်ႏ ထီခိုႏဆꩻကီ ၃၉၀၀ ပေ (၁၂၀၀၀ မီတာ) ကိုသွူ။ ဒုံနောင်ခွံꩻအကို လမ်းငင်းအဝ်ႏ  လမ်း၊ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းနဝ်ꩻ နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ မွူးကွို့ꩻနာꩻစာႏရင်ꩻအလꩻ အဝ်ႏ  ဖြာꩻသွူ။ အွိုင်ႏလွယ်အွန်ႏကို လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းနဝ်ꩻ နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ မွူးကွို့ꩻနာꩻစာႏရင်ꩻအလꩻ အဝ်ႏ ၆၀၁၈ ဖြာꩻသွူ။ ဖဲ့ꩻကွဉ်ႏနဝ်ꩻ အွိုင်ႏလုံခုတ်၊ ဖဲ့ꩻထင်ꩻနဝ်ꩻ ဒုံဖရာꩻယွန်ꩻ၊ ဖဲ့ꩻတွို့ꩻနဝ်ꩻ ဒုံလုံးထွိုင်ႏ(ကောင်ဗꩻကွဉ်ႏ)၊ ဖဲ့ꩻနဝ်နဝ်ꩻ နောင်တောင်ꩻ၊ ဒုံမုဲင်းဟုဲင်ꩻ(ထင်ꩻ)ဖုံႏ အဝ်ႏခူရောင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ
ဒုံနောင်တောင်ꩻ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏဟိုပုံꩻ

**ဒုံနောင်တောင်ꩻ** (အိန်းကလေက်: Naung Taung၊ မန်း : နောင်တောင်းရွာ) ယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ (အခဝ်နဝ်) ၊ မျင်ꩻမိုရ်ႏခမ်း ၊ ပအိုဝ်ႏနမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသ ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏဟိုပုံꩻ၊ အွိုင်ႏလွယ်အွန်ႏကို ဒုံတဒုံဒျာႏသွူ။ ဒုံကအဝ်ႏဒါႏခင်ႏလမ်း ကိုဒ်နဝ်ꩻ ၂၀၀၉၄၀ ဒျာႏသွူ။ အဝ်ႏဒျာႏ ထိုထဲင်းပင်ႏလယ်ႏ ထီခိုႏဆꩻကီ ၃၆၇၀ ပေ (၁၁၂၀ မီတာ) ကိုသွူ။ ဒုံနောင်တောင်ꩻအကို လမ်းငင်းအဝ်ႏ  လမ်း၊ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းနဝ်ꩻ နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ မွူးကွို့ꩻနာꩻစာႏရင်ꩻအလꩻ အဝ်ႏ  ဖြာꩻသွူ။ အွိုင်ႏလွယ်အွန်ႏကို လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းနဝ်ꩻ နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ မွူးကွို့ꩻနာꩻစာႏရင်ꩻအလꩻ အဝ်ႏ ၆၀၁၈ ဖြာꩻသွူ။ ဖဲ့ꩻကွဉ်ႏနဝ်ꩻ အွိုင်ႏလုံခုတ်၊ ဖဲ့ꩻထင်ꩻနဝ်ꩻ ဒုံနောင်ခွံꩻ၊ မုဲင်းဟုဲင်ꩻ(ထင်ꩻ)၊ ဖဲ့ꩻတွို့ꩻနဝ်ꩻ ဒုံမုဲင်းဟုဲင်ꩻ(နဝ်)၊ ဖဲ့ꩻနဝ်နဝ်ꩻ ဝေင်ꩻဟိုပုံꩻ(နောင်တောင်ꩻပေါက်)ဖုံႏ အဝ်ႏခူရောင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:ဝေင်ꩻနယ်ႏဟိုပုံꩻကိုဒုံဖုံႏ
ဒုံပင်မွဉ်ꩻ

**ဒုံပင်မွဉ်ꩻ** (အင်္ဂလိပ် : Pinmun ၊ မန်း :ပင်မွန်းရွာ )ယိုအောဝ်ႏ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ (အခဝ်နဝ်) ၊ စန္တာႏခမ်း ၊ ပအိုဝ်ႏနမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသ ၊ ဝေင်ꩻပင်လောင်ꩻ ကိုသွူ။ ဒုံနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏ ဝေင်ꩻပင်လောင်ꩻဒေသ အခေါဝ်ထင်ꩻ၊ အှိုင်ႏပင်မွဉ်ꩻကို၊ လဲန်း လွယ်ကောႏ-အောင်ႏဗန်း ခမ်းခြှောန်းဗူႏ ကားတဖူꩻဖဲ့ꩻကှောန်ႏ။ ပင်မွဉ်ꩻဒုံနောဝ် ခင်လမ်းကုဒ်နောဝ်ꩻ ၂၀၂၄၀၄ ၊ ပင်မွဉ်ꩻဒုံထင်ꩻ ခင်ႏလမ်းကုဒ်နောဝ်ꩻ  ၂၀၂၄၀၃ သှူ။၂၀၁၄ မှူးကှို့ꩻနာꩻ လိတ်ရဲန်ႏအထျꩻကိုနောဝ်ꩻ အှိုင်ႏပင်မွဉ်ꩻကို လိုꩻဖြာꩻခြှောန်းအောဝ်ႏ ၅၇၆၁ ဖြာꩻ၊ အခို ၂၆၉၂ ဖြာꩻ၊ အမူႏ ၃၀၆၉ ဖြာꩻနောဝ်ꩻသှူ။

## ထူႏတောမ်

ကဏ္ဍ:ဝေင်ꩻနယ်ႏပင်လောင်ꩻကိုဒုံဖုံႏ
ဒုံဖာလွိုင်၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏဟိုပုံꩻ

**ဒုံဖာလွိုင်** (အိန်းကလေက် : Phar Hlon၊ မန်း : ဖာလွိုင်ရွာ) ယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ (အခဝ်နဝ်) ၊ မျင်ꩻမိုရ်ႏခမ်း ၊ ပအိုဝ်ႏနမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသ ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏဟိုပုံꩻ၊ အွိုင်ႏလွယ်အွန်ႏကို ဒုံတဒုံဒျာႏသွူ။ ဒုံကအဝ်ႏဒါႏခင်ႏလမ်း ကိုဒ်နဝ်ꩻ  ဒျာႏသွူ။ အဝ်ႏဒျာႏ ထိုထဲင်းပင်ႏလယ်ႏ ထီခိုႏဆꩻကီ ၃၆၀၀ ပေ (၁၁၀၀ မီတာ) ကိုသွူ။ ဒုံဖာလွိုင်အကို လမ်းငင်းအဝ်ႏ  လမ်း၊ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းနဝ်ꩻ နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ မွူးကွို့ꩻနာꩻစာႏရင်ꩻအလꩻ အဝ်ႏ  ဖြာꩻသွူ။ အွိုင်ႏလွယ်အွန်ႏကို လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းနဝ်ꩻ နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ မွူးကွို့ꩻနာꩻစာႏရင်ꩻအလꩻ အဝ်ႏ ၆၀၁၈ ဖြာꩻသွူ။ ဖဲ့ꩻကွဉ်ႏနဝ်ꩻ ဒုံရန်ႏကင်ꩻ၊ ဖဲ့ꩻထင်ꩻနဝ်ꩻ ဒုံကန်တွောင်း၊ ဖဲ့ꩻတွို့ꩻနဝ်ꩻ ဒုံထမ်းချာ၊ ဖဲ့ꩻနဝ်နဝ်ꩻ အွိုင်ႏပေါင်လဲင်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏခူရောင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:ဝေင်ꩻနယ်ႏဟိုပုံꩻကိုဒုံဖုံႏ
ဒုံမန်းကျောင်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏဟိုပုံꩻ

**ဒုံမန်းကျောင်ႏ** (အိန်းကလေက်: MamKyawng ၊ မန်း : မန့်ကျောင်းရွာ) ယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ (အခဝ်နဝ်) ၊ မျင်ꩻမိုရ်ႏခမ်း ၊ ပအိုဝ်ႏနမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသ ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏဟိုပုံꩻ၊ အွိုင်ႏလွယ်အွန်ႏကို ဒုံတဒုံဒျာႏသွူ။ ဒုံကအဝ်ႏဒါႏခင်ႏလမ်း ကိုဒ်နဝ်ꩻ ၂၀၀၉၄၉ ဒျာႏသွူ။ အဝ်ႏဒျာႏ ထိုထဲင်းပင်ႏလယ်ႏ ထီခိုႏဆꩻကီ ၄၄၀၀ ပေ (၁၃၄၀ မီတာ) ကိုသွူ။ ဒုံမန်းကျောင်ႏအကို လမ်းငင်းအဝ်ႏ - လမ်း၊ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းနဝ်ꩻ နေင်ႏ - ဗာႏ မွူးကွို့ꩻနာꩻစာႏရင်ꩻအလꩻ အဝ်ႏ - ဖြာꩻသွူ။ အွိုင်ႏလွယ်အွန်ႏကို လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းနဝ်ꩻ နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ မွူးကွို့ꩻနာꩻစာႏရင်ꩻအလꩻ အဝ်ႏ ၆၀၁၈ ဖြာꩻသွူ။ ဖဲ့ꩻထင်ꩻနဝ်ꩻ ဒုံဟံႏကြိုႏ၊ ဖဲ့ꩻကွဉ်ႏနဝ်နဝ်ꩻ ဒုံဖရာꩻယွန်ꩻ၊ ဖဲ့ꩻတွို့ꩻနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏတောင်ႏကီꩻ၊ ဖဲ့ꩻနဝ်နဝ်ꩻဒုံလုံးထွိုင်ႏဖုံႏ အဝ်ႏခူရောင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:ဝေင်ꩻနယ်ႏဟိုပုံꩻကိုဒုံဖုံႏ
ဒုံမုဲင်းဟုဲင်ꩻ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏဟိုပုံꩻ

**ဒုံမုဲင်းဟုဲင်ꩻ** (အိန်းကလေက်: Maihai၊ မန်း : မိုင်းဟိုင်း(မဲဟဲ)ရွာ) ယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ (အခဝ်နဝ်) ၊ မျင်ꩻမိုရ်ႏခမ်း ၊ ပအိုဝ်ႏနမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသ ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏဟိုပုံꩻ၊ အွိုင်ႏလွယ်အွန်ႏကို ဒုံတဒုံဒျာႏသွူ။ ဒုံကအဝ်ႏဒါႏခင်ႏလမ်း ကိုဒ်နဝ်ꩻ  ဒျာႏသွူ။ အဝ်ႏဒျာႏ ထိုထဲင်းပင်ႏလယ်ႏ ထီခိုႏဆꩻကီ ၃၉၀၀ ပေ (၁၂၀၀ မီတာ) ကိုသွူ။ ဒုံမုဲင်းဟုဲင်ꩻအကို လမ်းငင်းအဝ်ႏ  လမ်း၊ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းနဝ်ꩻ နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ မွူးကွို့ꩻနာꩻစာႏရင်ꩻအလꩻ အဝ်ႏ  ဖြာꩻသွူ။ အွိုင်ႏလွယ်အွန်ႏကို လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းနဝ်ꩻ နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ မွူးကွို့ꩻနာꩻစာႏရင်ꩻအလꩻ အဝ်ႏ ၆၀၁၈ ဖြာꩻသွူ။ ဖဲ့ꩻကွဉ်ႏနဝ်ꩻ နောင်တောင်ꩻပေါက်၊ ဖဲ့ꩻထင်ꩻနဝ်ꩻ ဒုံလွယ်စင်း(ကောင်ဗꩻကွဉ်ႏ)၊ မုဲင်းဟုဲင်ꩻ(ထင်ꩻ)၊ ဖဲ့ꩻတွို့ꩻနဝ်ꩻ ဒုံလွယ်အွန်ႏ(ညောင်ႏဗွာ)၊ ဖဲ့ꩻနဝ်နဝ်ꩻ ဟိုခုဲင်ꩻ၊ ဒုံသူမီႏဖုံႏ အဝ်ႏခူရောင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:ဝေင်ꩻနယ်ႏဟိုပုံꩻကိုဒုံဖုံႏ
ဒုံလုံးထွိုင်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏဟိုပုံꩻ

**ဒုံလုံးထွိုင်ႏ** (အိန်းကလေက်: Lone Hton၊ မန်း : လုံးထုံရွာ) ယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ (အခဝ်နဝ်) ၊ မျင်ꩻမိုရ်ႏခမ်း ၊ ပအိုဝ်ႏနမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသ ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏဟိုပုံꩻ၊ အွိုင်ႏလွယ်အွန်ႏကို ဒုံတဒုံဒျာႏသွူ။ ဒုံကအဝ်ႏဒါႏခင်ႏလမ်း ကိုဒ်နဝ်ꩻ  ဒျာႏသွူ။ အဝ်ႏဒျာႏ ထိုထဲင်းပင်ႏလယ်ႏ ထီခိုႏဆꩻကီ ၄၃၀၀ ပေ (၁၃၀၀ မီတာ) ကိုသွူ။ ဒုံလုံးထွိုင်ႏအကို လမ်းငင်းအဝ်ႏ  လမ်း၊ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းနဝ်ꩻ နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ မွူးကွို့ꩻနာꩻစာႏရင်ꩻအလꩻ အဝ်ႏ  ဖြာꩻသွူ။ အွိုင်ႏလွယ်အွန်ႏကို လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းနဝ်ꩻ နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ မွူးကွို့ꩻနာꩻစာႏရင်ꩻအလꩻ အဝ်ႏ ၆၀၁၈ ဖြာꩻသွူ။ ဖဲ့ꩻကွဉ်ႏနဝ်ꩻ အွိုင်ႏလုံခုတ်၊ ဖဲ့ꩻထင်ꩻနဝ်ꩻ ဒုံမန်းကျောင်ႏ၊ ဖဲ့ꩻတွို့ꩻနဝ်ꩻ ဒုံထီကတူႏ၊ ဖဲ့ꩻနဝ်နဝ်ꩻဒုံမုဲင်းဟုဲင်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏခူရောင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:ဝေင်ꩻနယ်ႏဟိုပုံꩻကိုဒုံဖုံႏ
ဒုံလဲင်းတနျာႏ၊ ဝေင်ꩻပင်လောင်ꩻနယ်ႏ

**ဒုံလဲင်းတနျာႏ** (အဉ်းကလေတ်ဆျ်- Leintnyar) ယို အောဝ်ႏ ဖြောဝ်ꩻခမ်းအခေါဝ်နောဝ်၊ ပအိုဝ်ႏချာဒျာႏ ဗာႏရဲပ်အှောန်ဒေသ၊ ဝေင်ꩻပင်လောင်ꩻနယ်ႏကို။ အောဝ်ႏ အွိုင်ႏလဲင်းတနျာႏ ကိုသှူ။ ဒုံကအောဝ်ႏဒါႏကုဒ်နောဝ်ꩻ ထွာ ၂၀၂၄၂၄ ။ ၂၀၁၄ ဗာႏနေင်ႏ မှူးကှို့ꩻနာꩻလိတ်လီꩻကိုအလꩻ အှိုင်ႏလဲင်းတနျာႏကိုယို လိုꩻခိုအောဝ်ႏ ၄၇၁၂ ဖြာꩻ၊ လိုꩻမူႏအောဝ်ႏ ၄၉၃၇ ဖြာꩻ လို့လို့အောဝ်ႏခြှောန်းဝင်ꩻ ၉၆၄၉ ဖြာꩻသှူ။

### ထူႏတောမ်

ကဏ္ဍ:ဝေင်ꩻနယ်ႏပင်လောင်ꩻကိုဒုံဖုံႏ
ဒုံလွယ်အွန်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏဟိုပုံꩻ

**ဒုံလွယ်အွန်ႏ** (အိန်းကလေက် : Lwe Oon ၊ မန်း : လွယ်အွန့်ရွာ ) ယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ (အခဝ်နဝ်) ၊ မျင်ꩻမိုရ်ႏခမ်း ၊ ပအိုဝ်ႏနမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသ ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏဟိုပုံꩻ၊ အွိုင်ႏလွယ်အွန်ႏကို ဒုံတဒုံဒျာႏသွူ။ ဒုံကအဝ်ႏဒါႏခင်ႏလမ်း ကိုဒ်နဝ်ꩻ ၂၀၀၉၃၆ ဒျာႏသွူ။ အဝ်ႏဒျာႏ ထိုထဲင်းပင်ႏလယ်ႏ ထီခိုႏဆꩻကီ ၄၁၃၀ ပေ (၁၂၆၀ မီတာ) ကိုသွူ။ ဒုံလွယ်အွန်ႏအကို လမ်းငင်းအဝ်ႏ ၁၈၀ လမ်း၊ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းနဝ်ꩻ နေင်ႏ ၂၀၁၇ ဗာႏ မွူးကွို့ꩻနာꩻစာႏရင်ꩻအလꩻ အဝ်ႏ ၆၅၀ ဖြာꩻသွူ။ ဖဲ့ꩻကွဉ်ႏနဝ်ꩻ မုဲင်းဟုဲင်း၊ ဒုံနောင်တောင်ꩻ၊ ဖဲ့ꩻကွဉ်ႏထင်ꩻနဝ်ꩻ ဒုံလွယ်စင်း(ကောင်ဗꩻကွဉ်ႏ)၊ ဖဲ့ꩻကွဉ်ႏနဝ်နဝ်ꩻ ဒုံသူမီႏ၊ ဝေင်ꩻဟိုပုံꩻ ဒုံတွုံခမ်ꩻထင်ꩻ(ကွံလွံꩻ)၊ ဖဲ့ꩻတွို့ꩻနဝ်ꩻ ဒုံဝါႏဆို့ꩻ၊ ဖဲ့ꩻထင်ꩻနဝ်ꩻ ဒုံစခွီ၊ ဒုံထီဗွာ၊ ဒုံထီဗွာဖုံႏ၊ ဖဲ့ꩻနဝ်နဝ်ꩻ ဒုံကန်တွောင်း၊ ဖဲ့ꩻတွို့ꩻနဝ်နဝ်ꩻ ဒုံတနွိုင်ထုံဖုံႏ အဝ်ႏခူရောင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။

ဒုံလွယ်အွန်ႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻဟိုပုံꩻဖဲ့ꩻတွို့ꩻထင်ꩻ ကောင်လွယ်စင်းရွေꩻတောမ်ႏ ကောင်စျူရွေꩻခါႏ၊ ဒုံမော့ထင်ꩻနဝ်ꩻ ထီခြောင်ပေႏအဝ်ႏထွတ်ꩻလင်ꩻနဝ် ကာႏလွေꩻဒုံထျꩻတဲင် ထီထဲ့ပေႏလဲ့အဝ်ႏတဗာႏ၊ အသောင်နဝ်ꩻ ကောင်ရွေꩻဖုံႏ အဝ်ႏခူခါꩻဒျာႏသွူ။ ဒုံလွယ်အွန်ႏထျꩻ မိဉ်ꩻတန်တင်ႏသျာꩻဒါႏအခရာႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဗွေႏဗွန်ကျောင်ꩻစခါ ကျောင်ꩻဇေႏတဝွန်ႏလွယ်အွန်ႏ၊ ကောင်ဗွူဒီႏ၊ ကောင်လွယ်စင်း၊ ယွန်ꩻစိုးဖရာꩻစေႏတီႏစခါဖုံႏ၊ သေင်ႏတခြာထီဖူꩻဖုံႏဒျာႏသွူ။ အထိုသွတ်ꩻခင်ႏလမ်းနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဒုံဖဲ့ꩻကွဉ်ႏထင်ꩻ ထွာဒျာႏ ကောင်လွယ်စင်းတဲင် အဝ်ႏဒျာႏ ထိုထဲင်းပင်ႏလယ်ႏထီခိုႏဆꩻကီ ပေပေါင်ꩻ ၄၈၅၀ ပေ (၁၄၈၀ မီတာ)သွူ။ ကောင်လွယ်စင်းအသောင်ရင်ꩻနဝ်ꩻ သေင်ႏတနွိုင်ဖုံႏ အဝ်ႏလွိုင်ႏအာထွူတကာႏတဝ်း အဝ်ႏကောင်နာ ထွာလွေꩻ ရှူ့ခင်းဖုံႏလဲ့ သာႏယာႏမွေးငါႏသွူ။ ဒုံဖဲ့ꩻတွို့ꩻနဝ် ကအဝ်ႏဒါႏ ကောင်ဗွူဒီႏလဲ့ ထွာတင်ႏသျာႏအမုဲင်တဗာႏနေနေသွူ။ ကောင်နဝ်ꩻနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ သုဲင်ꩻကောင် ကောင်ကြေင်း၊ ကောင်နာနဝ်ꩻ ဖရာꩻစခါလဲ့အဝ်ႏ(ယိုခါနဝ်ꩻ ပျုပျင်ႏထွူလဲဉ်း) အဝ်ႏကောင်နာ ထွားထီႏသဲင်ꩻချာ ဒုံလွယ်အွန်ႏအသောင်ရင်ꩻရှူ့ခင်းတောမ်ႏ ဝေင်ꩻဟိုပုံꩻအသောင်အရင်ꩻဖုံႏသွူ။ ကောင်ဗွူဒီႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ထိုထဲင်းပင်ႏလယ်ႏထီခိုႏဆꩻကီ ပေပေါင်ꩻ ၄၂၆၅ ပေ (၁၃၀၀ မီတာ)ကိုသွူ။

## ဒုံလွယ်အွန်ႏသမဲင်ꩻ

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:ဝေင်ꩻနယ်ႏဟိုပုံꩻကိုဒုံဖုံႏ
ဒုံဝါႏဆို့ꩻ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏဟိုပုံꩻ

**ဒုံဝါႏဆို့ꩻ** (အိန်းကလေက် : Varso ၊ မန်း : ဝါးဆို့ရွာ) ယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ (အခဝ်နဝ်) ၊ မျင်ꩻမိုရ်ႏခမ်း ၊ ပအိုဝ်ႏနမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသ ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏဟိုပုံꩻ၊ အွိုင်ႏလွယ်အွန်ႏကို ဒုံတဒုံဒျာႏသွူ။ ဒုံကအဝ်ႏဒါႏခင်ႏလမ်း ကိုဒ်နဝ်ꩻ ၂၀၀၉၃၇ ဒျာႏသွူ။ အဝ်ႏဒျာႏ ထိုထဲင်းပင်ႏလယ်ႏ ထီခိုႏဆꩻကီ ၄၄၆၀ ပေ (၁၃၆၀ မီတာ) ကိုသွူ။ ဒုံဝါႏဆို့ꩻအကို လမ်းငင်းအဝ်ႏ  လမ်း၊ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းနဝ်ꩻ နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ မွူးကွို့ꩻနာꩻစာႏရင်ꩻအလꩻ အဝ်ႏ  ဖြာꩻသွူ။ အွိုင်ႏလွယ်အွန်ႏကို လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းနဝ်ꩻ နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ မွူးကွို့ꩻနာꩻစာႏရင်ꩻအလꩻ အဝ်ႏ ၆၀၁၈ ဖြာꩻသွူ။ ဖဲ့ꩻကွဉ်ႏနဝ်ꩻ ဒုံလွယ်အွန်ႏ၊ ဖဲ့ꩻတွို့ꩻနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏတောင်ႏကီꩻ အွိုင်ႏနောင်ဒေႏ၊ ဖဲ့ꩻထင်ꩻနဝ်ꩻ ဒုံငိုမွူး၊ ဖဲ့ꩻတွို့ꩻထင်ꩻနဝ်ꩻ ဒုံထီဝေါ်ꩻဖုံႏ၊ ဖဲ့ꩻနဝ်နဝ်ꩻ ဒုံတနွိုင်ထုံဖုံႏ အဝ်ႏခူရောင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:ဝေင်ꩻနယ်ႏဟိုပုံꩻကိုဒုံဖုံႏ
ဒုံသူမီႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏဟိုပုံꩻ

**ဒုံသူမီႏ** (အိန်းကလေက်: Hsumi၊ မန်း : ဆွန်မီရွာ) ယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ (အခဝ်နဝ်) ၊ မျင်ꩻမိုရ်ႏခမ်း ၊ ပအိုဝ်ႏနမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသ ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏဟိုပုံꩻ၊ အွိုင်ႏလွယ်အွန်ႏကို ဒုံတဒုံဒျာႏသွူ။ ဒုံကအဝ်ႏဒါႏခင်ႏလမ်း ကိုဒ်နဝ်ꩻ ၂၀၀၉၄၅ ဒျာႏသွူ။ အဝ်ႏဒျာႏ ထိုထဲင်းပင်ႏလယ်ႏ ထီခိုႏဆꩻကီ ၃၇၄၀ ပေ (၁၁၄၀ မီတာ) ကိုသွူ။ ဒုံသူမီႏအကို လမ်းငင်းအဝ်ႏ  လမ်း၊ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းနဝ်ꩻ နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ မွူးကွို့ꩻနာꩻစာႏရင်ꩻအလꩻ အဝ်ႏ  ဖြာꩻသွူ။ အွိုင်ႏလွယ်အွန်ႏကို လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းနဝ်ꩻ နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ မွူးကွို့ꩻနာꩻစာႏရင်ꩻအလꩻ အဝ်ႏ ၆၀၁၈ ဖြာꩻသွူ။ ဖဲ့ꩻကွဉ်ႏနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻဟိုပုံꩻ(နောင်တောင်ꩻပေါက်)၊ ဖဲ့ꩻထင်ꩻနဝ်ꩻ ဒုံလွယ်အွန်ႏ(ညောင်ႏဗွာ)၊ ဖဲ့ꩻတွို့ꩻနဝ်နဝ်ꩻ ဒုံကန်တွောင်း၊ ဖဲ့ꩻနဝ်နဝ်ꩻ ဝေင်ꩻဟိုပုံꩻဖုံႏ အဝ်ႏခူရောင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:ဝေင်ꩻနယ်ႏဟိုပုံꩻကိုဒုံဖုံႏ