open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
အခဝ်နဝ် သမုဒ္ဒရာႏ

**အခဝ်နဝ် သမုဒ္ဒရာႏ** (အဲင်းကလေတ်: Southern Ocean) ယို **မဟာႏအခဝ်နဝ် သမုဒ္ဒရာႏ**၊ **အန်တာတိက သမုဒ္ဒရာႏ**၊ **တောင်ဝင်ရိုးစွန်း သမုဒ္ဒရာႏ** စတဲင် အဝ်ႏဟဲ့ꩻလွ့အစွိုးစွိုးတဲင် အဝ်ႏလွေꩻဒျာႏ ကမ္ဘာႏသမုဒ္ဒရာႏဖုံႏ အခဝ်နဝ်သွတ်ꩻ ထီနမ်းကိုနဝ်ꩻသွူ။ ယေဘုယျအနေႏ အဝ်ႏအွောန်ႏထွော့ တယ်ႏစလွေꩻ လတ္တီစျုနဝ် ၆၀° တဲင် ထွာဒျာႏ ကအဝ်ႏလေပ်ခူဖေႏဒါႏ အန်တာတိကတွိုက်အသောင် ထီခင်ႏလမ်းဖုံႏဒျာႏသွူ။ အဓိက သမုဒ္ဒရာႏတန် ၅ ဖြုံႏအကို ထွာစတုတ္ထ အတန်သွတ်ꩻ၊ တန်ကယ်ꩻထဲင်း အာတိတ် သမုဒ္ဒရာႏတဲင် အအဲဉ်ႏအလုဲင်းဧရိယာႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏ ၇,၈၄၈,၂၉၅ စတုရန်းမဲင်ႏ (၂၀,၃၂၇,၀၀၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ) သွူ။ သမုဒ္ဒရာႏဇုန်ယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏအန်တာတိက ကထွတ်ꩻလင်ꩻထင်ꩻဒါႏ ထီခွꩻဖုံႏတောမ်ႏ အဝ်ႏအန်တာတိကအခဝ်ထင်ꩻကို ကအဝ်ႏဒါႏ ထီလိုမ်ꩻဖုံႏ ထီခွꩻထီလိုမ်ꩻ ကလွောန်ရော်ꩻခွဲးခြွောန်းဒါႏဝင်ꩻ ခင်ႏလမ်းဒျာႏသွူ။

ဟံႏပထဝီႏသားကဲဉ်းအာနဝ်ꩻ အခဝ်နဝ်သမုဒ္ဒရာႏ အကူခဝ်ထင်ꩻ မွေးတဝ်းလဲ့ တဖြုံႏလွုမ်းယို ကအဝ်ႏနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ စူꩻလက်ခံႏရောင်တဝ်းဒွိုန်းတဲင် ထီနမ်းကဲဉ်းအာနဝ်ꩻ အဝ်ႏယူႏမတ်သော့ꩻလွေꩻဒျာႏ ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာႏ၊ အတ်တလန်တိတ်သမုဒ္ဒရာႏ တောမ်ႏ အေင်ဒိယသမုဒ္ဒရာႏ ဖုံႏ အကွို့ꩻအခဝ်အနေႏနဝ်ꩻသွူ။ယဟန်ႏသားနဝ်ꩻတဲ့ ကအဝ်ႏလေပ်ပတ်ခူဒါႏ အန်တာတိကဟံႏတန်ယို အသောင်နဝ်ꩻ ရာႏသီႏအလွောက်ꩻ အပြောင်ꩻအလုဲင်ႏ ကအဝ်ႏထွာဒါႏ ထီနမ်းယို အဝ်ႏဟဲ့ꩻထွော့ခေါ်လွေꩻ အခဝ်နဝ်သမုဒ္ဒရာႏသွူ။ ဩသတေးလျအစိုႏရနဝ်ꩻတဲ့ ဩသတေးလျခမ်းထီ အခဝ်နဝ်ယို အဝ်ႏအွဉ်ႏထွော့လွေꩻ အခဝ်နဝ်သမုဒ္ဒရာႏ နေနေသွူ။ အခမ်းခမ်းဆဲင်ႏရာꩻဟုဲက်ဒရိုဂရပ်ဖိစ်(IHO)အစွိုꩻနဝ်ꩻ တယ်ႏလတ္တီစျုနဝ် ၆၀° ယို အဝ်ႏအွောန်ႏထွော့လွေꩻဖေႏ အခဝ်နဝ်သမုဒ္ဒရာႏ တဖြုံႏခေါ်အနေႏလဲ့ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၀၀ ဗာႏ ဝွေꩻသီး ဗွောင်ဖွင်ꩻသမုဒ္ဒရာႏအဓိပ္ပာယ်ႏကိုနဝ်ꩻ လꩻထူႏဗာႏဒွိုန်းအတီႏသွူ။ ကွဲႏတွော့ꩻ ဗွောင်ဖွင်ꩻအဓိပ္ပာယ်ႏတသာနဝ်ꩻ အုဲင်အေက်အို(IHO)တောမ်ႏ အစွိုꩻဗူႏအလင်ဖုံႏ အဝ်ႏထူႏသုင်ꩻအီလဲဉ်းနေနေသွူ။

အခဝ်နဝ်သမုဒ္ဒရာႏယို အဓိက ပင်ႏလယ်ႏ ထီတဖူꩻရဲဉ်ႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏတဗာႏလွုမ်ꩻသွူ။ ထီတဖူꩻရဲဉ်ႏနဝ်ꩻနဝ်ꩻ တွိုႏအမေႏရိကတွိုက်နဝ်ထျꩻနဝ်ꩻ အဖြယ်ထိုꩻယင်း နီလီးသွူ။ တလီးနဝ်ꩻ ထွတ်ꩻထင်ꩻလွေꩻ အန်တာတိကတွိုက်အခဝ်ကွဉ်ႏ တွူႏကာႏလွေꩻကမ်းခြေထျꩻသွူ။ ယင်းတလီးနဝ်ꩻ ကာႏလွေꩻ အမေႏရိကတွိုက်နဝ် ကိပ်ဟွန်းအငူစွန်းတဲင် ထွတ်ꩻကွဉ်ႏလွေꩻသမ်းယင်းနဝ်ꩻသွူ။ အဝ်ႏအန်တာတိကတွိုက်ကမ်းခြေထျꩻ ကပြဲင်လီထန်ႏလွောန်ဒါႏ ထီဝကောင်တန်(ရေခဲတောင်)ခြုံးဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏခြွောန်ႏပေါ်လွ့ အခဝ်နဝ်သမုဒ္ဒရာႏ ထီခိုႏလောင်းနဝ်ꩻသွူ။ ထီဝခြုံႏယဟန်ႏနဝ်ꩻ အပေႏတန်အလုဲင်းအဝ်ႏ စတုရန်းမဲင်ႏ(၁၀၀)လွိုရပ်တဲင် ယဟန်ႏနဝ်ꩻ အဒွုန်အဝ်ႏစွောန်ႏ ပေ(၁၀၀၀)ရပ်နဝ်ꩻသွူ။

ကအဝ်ႏလေပ်ပတ်ခူဒါႏ အန်တာတိကတွိုက်သောင် အခဝ်နဝ်သမုဒ္ဒရာႏအကို ကအဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ရော့စပင်ႏလယ်ႏ၊ ဝက်ဒယ်ပင်ႏလယ်ႏ စတဲင် ပင်ႏလယ်ႏထီခိုႏလုဲင်းကိုဖုံႏနဝ်ꩻ ထဝေလ(ဝေလငါး)တန်အစွိုးစွိုး၊ ဗိုန်းပင်ႏလယ်ႏ(ပင်လယ်ဖျံ)အစားစားဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻအာတန်သွူ။ ကထွာအီဒါႏ ထပေႏတန်ယိုစားအဆာႏ ထပေႏဖုံႏ၊ ထာꩻသားထီပေႏဖုံႏလဲ့ အဝ်ႏနေနေသွူ။ ထဝေလယဟန်ႏနဝ်ꩻ အဗွိုန်ထအာတိတ်ဒေႏသခွိုꩻလဲ့ ယဟန်ႏနဝ်ꩻ ထီႏဗာႏဒျာႏ အန်တာတိကဒေႏသကိုလွုမ်ꩻ ထခွိုꩻနဝ်ꩻစားလဲ့ အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:သမုဒ္ဒရာႏ
ငေါဝ်းဗုဲင်သျင်ႏ ထွာသျင်ႏခန်ꩻ

(ပါဠိ) သံဃမဇ္စျေ ပဝေသနံ အာပုစ္ဆာမိ ။  ရွစ်သွံလဲင်ႏ ) 

**ပအိုဝ်ႏနေး၊)** သံဃာႏတောႏမျတ် ထာႏဝကို၊ ယံနွိုꩻလꩻယို နီသွဉ်းသီး၊ ပန်ꩻကျာꩻငါ၇ီး လောဝ်းဟွိုန်ဗာႏ၊ ဗွေႏစောဝ်းရဟန်ꩻ သံဃာႏဩ၊။ **ငေါဝ်းကပ်ငါ သင်္ကန်**ꩻ၊ သကလ ဝဋ ဒုက္ခ နိဿရဏ နိဗ္ဗာနဿ သစ္ဆိကာရ ဏတ္ထာရ ဣမံ ကသာဝံ ကဟေတွာ ပဗ္ဗာဇေထ မံဘန္တေ အနုကမ္ပံ ကပါဒါယ။ 

**ပအိုဝ်ႏနေ**ႏ။ ဘန္တေဩဗွေႏ စောဝ်ႏဆရာႏ၊ တပဲ့ကလျှာႏ ခွေသွဉ်းယို၊ သံသရာဝွဋ်ကိုဖေꩻဒုက္ခ ယံလွစ်ထန်းလꩻ ကင်ꩻမွေးမန်း ၊ အရဟတ္ထဖိုလ်ႏ နိဗ္ဗာန်ႏ ထီႏမျက်မောက်၊ ယံဖေႏဖျော်ရောက်ခမ်းမက်ဖိုႏ၊ ယံတွိုးဖျော်ရောက်ခမ်းဝေင်ꩻကို၊**တပဲ့စူကို** ဟတ္ထာႏလောင်း၊ စီႏဝရာႏဗိုလ်ဗွောင်း သင်္ကန်ꩻထူ၊ မꩻစဖေႏစူꩻ ထွူတဲင်ခါ၊ သညင်ꩻပတာ သွဉ်းနမ်းရင်ꩻ၊ သာႏသနာႏဝန်ႏထံႏ သာႏမဏေႏ၊ ဘုရာꩻမြတ်ဗွေႏ သာႏဝက၊ ယံဖေႏထွာလꩻခီႏမျောက်ပင်ႏ ၊ ဘွုံႏကီဗွန်တန် ဗွေႏစောဝ်းဩ။ 

**ငေါဝ်းကွီချာ သင်္ကန်ꩻ** 

(ပါဠိ) သကလ ဝဋ ဒုက္ခ နိဿရဏ နိဗ္ဗာနဿ သစ္ဆိကာရ ဏတ္ထာရ ဧတံကသာဝံ ဒတွာ ပဗ္ဗာဇေထ မံဘန္တေ အနုကမ္ပံ ဥပါဒါယ။ 

ပအိုဝ်ႏနေႏ) ဘန္တေဩဗွေႏ စောဝ်ႏဆရာႏ၊ တပဲ့ကလျှာႏ ခွေသွဉ်းယို၊ သံသရာဝွဋ်ကိုဖေꩻဒုက္ခ ယံလွစ်ထန်းလꩻ ကင်ꩻမွေးမန်း ၊ အရဟတ္ထဖိုလ်ႏ နိဗ္ဗာန်ႏ ထီႏမျက်မောက်၊ ယံဖေႏဖျော်ရောက်ခမ်းမက်ဖိုႏ၊ ယံတွိုးဖျော်ရောက်ခမ်းဝေင်ꩻကို၊**ဗွေႏမျတ်စူကို** ကို ဟတ္ထာႏလောင်း၊ စီႏဝရာႏဗိုလ်ဗွောင်း သင်္ကန်ꩻထူ၊ ရပ်ခံႏနေႏထူႏ ထွူတဲင်ခါ၊ သညင်ꩻပတာ သွဉ်းနမ်းရင်ꩻ၊ သာႏသနာႏဝန်ႏထံႏ သာႏမဏေႏ၊ ဘုရာꩻမြတ်ဗွေႏ သာႏဝက၊ ယံဖေႏထွာလꩻခီႏမျောက်ပင်ႏ ၊ ဘွုံႏကီဗွန်တန် ဗွေႏစောဝ်းဩ။ 

**ငေါဝ်ႏကွီတောင်ꩻပြန်ႏ ကွီထွာသျင်ႏ** 

(ပါဠိ) ဘန္တ သံသာရ ဝဋ ဒုက္ခတော မောစနတ္တာယ ပဗ္ဗဇ္ဇံ ယာစာမိ။ 

ပအိုဝ်ႏနေႏ၊  ဘန္တေဩဗွေႏ စောဝ်ႏဆရာႏ၊ တပဲ့ကလျှာႏ ခွေသွဉ်းယို၊ သံသရာဝွဋ်ကိုဖေꩻဒုက္ခ ယံလွစ်ထန်းလꩻ ကင်ꩻမွေးမန်း ၊ ပဗ္ဗဇ္ဇသျင်ႏယံကထွာ၊ သွဉ်းသီးဝုဲင်ႏငါ ရိုႏသေႏထင်ႏ၊ တပဲ့ꩻ တောင်ꩻပြန်ႏ လေဝ်းဟွိုန်ဩ။ 

ဒုတိယံမ္ပိ − နီလဲင်းနီခြိုက် ယိုလဲင်ႏခါ −−−−ဩ။

တတိယံမ္ပိ − သွံလဲင်ႏသွံခြိုက် ယိုလဲင်ႏခါ−−−−−−−−−ဩ

**ငေါဝ်ႏထူႏ ဥပဇ္စျာယ်ႏဆရာႏ** 

(ပါဠိ) ဥပဇ္စျာယော မေ ဘန္တေ ဟောဟိ၊  ရွစ်သွံလဲင်ႏ ၊ 

ဘန္တေဩဗွေႏစောဝ်ႏဆရာႏ ၊ ဗုဒ္ဓသာႏသနာႏအထယ်ႏကို ၊ တပဲ့ꩻ သွဉ်ႏယိုယံ ယေန်ႏကေႏ၊ အပဲစ်တန်ပေႏ ထွာႏထိန်ꩻတီ ၊ ကျောင်ꩻကျိုꩻ ဖြိုဖြီနယ်ꩻဖေႏဒါႏ၊ တပဲ့သွဉ်းတာႏ ဥပဇ္စျာယ်ႏ၊ ထွာတောႏမူႏဖေႏ ဗွေႏစောဝ်းဩ။
ဗွေႏပညာလောက

**ဗွေႏစင်ꩻပညာလောက** ယိုနဝ်ꩻ  ဝေင်ꩻနယ်ႏဖြယ်ကျောက်တလွုံꩻတန် အွိုင်ႏပင်တွန်ႏ၊ ဒုံတန်ပင်တွန်ႏကိုကအောဝ်ႏအုံႏဒါႏ စင်ꩻဖါလုံး +စင်ꩻမွိုးခံꩻ လွူးဖွာꩻဒျာႏ နေင်ႏ ၁၃၈၄−ဗာႏ၊ ဒဲဉ်စေင်လောင်း၂ နီꩻ၊ မွူးနီꩻ ကျာႏသပတေꩻ၊ ပိုခို ၁၁ ဖြာꩻအကို ဝွေꩻဗွေႏယို ထွာ ဆဌမ ပိုခိုရတနာႏ တဖြာꩻသွူ။ ပေႏခါမဉ်ꩻနဝ်ꩻ မဉ်ꩻဒျာႏ **ခွန်စင်ႏ** နုဲင်ႏနဝ်ꩻသွူ၊ 

**ဖျော်ဗꩻ သာႏမဏေႏ ဘဝ** 

၁၃၅၅ ဗာႏ၊ သက်လꩻ ၇ နေင်ႏတွင်ꩻ မွိုးဖါ နီပါꩻ အပ်မိုးထေ့ ပထမ ကျောင်ꩻတန်ပင်တွန်ႏ ဗွေႏဆရာႏတောႏ ဘဒန္ဒကောသလ္လထျꩻတဲင် ထွာလွေꩻကော်ႏပီႏနဝ်ꩻသွူ ၊ နေင်ႏ ၁၃၅၇ ဝါႏဆိုႏဆန်ꩻ ၁၄ နီꩻ မွိုးဖါ နီပါꩻ ထွာဖေႏ ပစ္စေꩻ လစ်ပါꩻတကာႏတဲင် ဗွေႏဆရာႏတောႏကျောင်ꩻတန်ပင်တွန်ႏနဝ်ꩻ ထွာဖေႏ ဥပဇ္ဇျာယ်ႏဆရာႏတွော့ꩻ အွဉ်ႏဗုဲင်လွေꩻခန်ႏ ဗွေႏသျာင်ႏ သာႏမဏေႏနဝ်ꩻသွူ။  

**သွဉ်ထူႏပညာႏ အာဆရာႏ** 

ဗွေးပညာလောက ဝေင်ꩻနယ်ႏကျောက်တလွုံꩻတန် အွိုင်ႏပင်တွန်ႏ ကျောင်ꩻတန်ပင်တွန်ႏ ကို သွဉ်ထူႏလွေꩻခန်ႏ လိတ်ပအိုဝ်ႏ တွမ်ႏ ပရိတ်ကီꩻ ဗွေႏဆရာႏတောႏ ကျောင်တန်ꩻသီးထျနဝ်ꩻသွူ၊ အောဝ်ႏနဝ်ꩻထွူတွော့ ကျွꩻလင်ꩻအုံခန်း  ဝေင်ꩻပခုက္ကူ၊ အရှေတိုက်၊ အလယ်တွိုက်၊ ဗွေႏဆရာသီးထျ ဝေင်ꩻရန်ကုန်ႏ တောင်ႏကီꩻပရိတ္တိလိတ်သွဉ်တွိုက်၊ ဗွေႏဆရာႏသီးထျꩻ၊ ဝေင်ꩻမရမ်းကုန်း ဗွေႏဆရာႏသီးထျꩻ၊ ဝေင်ꩻပုသိမ်၊ မြောင်းမြပရိယတ္တိသွဉ်လိတ်တွိုက် ဗွေႏဆရာႏတောႏသီးထျꩻ၊ ဝေင်ꩻမြောက်ဥက္ကလာ (သာသနာ့အလင်းအရောင်ခြည်ကျောင်ꩻတွိုက်) ဗွေႏဆရာႏသီးထျꩻ ၊ ဝေင်ꩻဟိုပုံꩻ နောင်တောင်ꩻ ဗွေႏဆရာႏသီးထျꩻ နုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏ ယိုသွဉ်ထူႏလွေꩻခန်ႏပညာႏ အရန်းရန်ႏဖုံႏနဝ်ꩻ သွူ။

**အောင်ႏမျင်ႏလိတ်သွဉ် ကလꩻလွဉ်ဒါႏ**

ဗွေႏပညာလောကယို ကွပ်ပွိုး စွန်ꩻထီတလာငါႏတဲင် အစိုႏရ ပထမငယ် ၊ ပထမ လတ် ၊ ပထမ ကြီး တွမ်ႏ ရန်ႏတကုန်ႏ ဗုဒ္ဓတက္ကသိုလ်ႏ ဒဲ့ႏထူႏလꩻလွေꩻ B.A (Aryan) M.A Part 1 ဘွဲ့ဖုံႏနဝ်ꩻသွူ၊ 

**ယိုခါအောဝ်ႏသတင်ꩻသုင်ꩻကျောင်ꩻ** 

ဗွေႏပညာလောက ( ပအိုဝ်ႏ+ မန်း ဓမ္မကထိ) ယိုခါ အောဝ်ႏသတင်ꩻသုင်ꩻလွေꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏဖြယ်ကျောက်တလွုံꩻတန် ၊ အွိုင်ႏနောင်ကာꩻ ၊ နောင်ယွေး ပရိယတ္တိ လိတ်သွဉ်တွိုက်ကိုသွူ။

**ခွုမ်စံႏဆောင်ႏရွက်လွေꩻထာꩻမာꩻ** 

ဗွေႏပညာလောက နဝ်ꩻ ယိုခါအောဝ်ႏခွုမ်စံႏဆောင်ႏရွတ်ဖေႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏကျောက်တလွုံꩻတန် အွိုင်ႏနောင်ကာꩻကို သံဃာႏအစွိုꩻနွို့ ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌ ခင်ႏလမ်းကိုနဝ်ꩻသွူ။

ယိုခါ အောဝ်ႏဗွောင်ဖေႏ နောင်ယွေးပရိယတ္တိလိတ်သွဉ်တွိုက် တွမ်ႏ လိုꩻပေႏပညာႏရေꩻ ( Naung Ywe Education Center )လိတ်သွဉ်ကျောင်ꩻ နဲင်ႏနဝ်ႏဖုံꩻသွူ။ 

နောင်ယွေးပညာႏရေꩻ လိတ်သွဉ်ကျောင်ꩻယို စွုမ်ႏနိန်ႏအေဝ်ႏဗွောင်ဖေႏလိုꩻယွဲးတာႏ တွမ်ႏ ဗွေႏရဟန်ꩻသီး အတွက်တာႏ ကွန်ပျူတာ သွဉ်တန်ꩻတွမ်ႏ အင်္ဂလိပ် သွဉ်တန်ꩻ အောဝ်ႏချꩻလင်ꩻဖေႏ ပရိယတ္တိလိတ် တွမ်ႏ ဟော်ꩻတရာꩻ ပျꩻပါတရာꩻ သွဉ်ပါ ပါဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် ရပ်ရာႏလွိုင်ႏကွိုင်ꩻရေꩻ ဖုံႏ စတွမ်ႏထာꩻဖုံႏယို ဝွေꩻဗွေႏအောဝ်ႏခွုမ်စံႏဆောင်ႏရွက်ဖေႏသွူ။

## အာႏကွိုꩻ


ကဏ္ဍ:ပအိုဝ်ႏဗွေႏလိုꩻကျောင်ꩻသီး နမ်းခြောင်ꩻခရာႏ
သာသနာလင်္ကာရ သာႏမဏေႏကျောႏကျောင်ꩻ

**သာသနာလင်္ကာရ သာႏမဏေႏကျောႏကျောင်ꩻ ပေါႏပေါက်လွဉ်ဗာႏအကျောင်ꩻ** 

သာႏမဏေႏကျောႏကျောင်ꩻ လိတ်သွဉ်တွိုက်ယိုနဝ်ꩻအဝ်ႏဒျာႏ ပအိုဝ်ႏနမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသ၊ ဝေင်ꩻဟိုပုံꩻ တောင်ရပ်ကွက် ( လေးအိမ်ကုန်း) ဟံႏကွင်ꩻအမုဲင် ၂ ကို နေင်ႏပေါင်ꩻညဆွာꩻ ကအောဝ်ႏခါꩻဒါႏ မိုးကောင်းဘုရာꩻစေႏတီႏန၀်ꩻ၊ ဦႏဘရူးဝါးတဲႏလူႏရိုꩻနုဲင်းန၀်ꩻသွူ။ ဘုရာꩻစေႏတီႏပတ်တ၀ွိုင်ႏ ဟံႏအအဲန်ႏအလုဲင်းန၀်ꩻ အ၀်ႏတထာဝဧကနဝ်ꩻသွူ၊ ကအ၀်ႏကုဲင်ဒါႏ ဟံႏယာႏန၀်ꩻ ရပ်ကွတ်ကို ကအ၀်ႏဒါႏ ရပ်ကွက်သားလိုꩻဖြားသီးဖုံႏ ဖေႏကဆောက်တဲႏနွောင်ꩻသဉ်သွစ်ꩻ၊ ဖေႏကဗေင်ႏသော့ꩻနွောင်ꩻ ကျောင်ꩻန၀်ꩻ မဲဉ်ဆို့ꩻလူႏလွေꩻကျောင်ꩻဓမ္မာႏရုံႏတဖြုံႏတဲင် ထွိုင်ႏတွိုႏလွေꩻခန်ႏ၊ နေင်ႏ၁၃၇၂ ဗာႏန၀်ꩻ ဆို့ꩻလူႏလွေꩻမွေးခန်း ကျောင်ꩻဓမ္မာႏရုံႏတဖြုံႏသွူ။ ဆို့ꩻလူႏထွူန၀်ꩻ ဆျာꩻထီ အပ်လူႏခန်းဒျာႏ ၊ရန်ႏကင်ꩻဇောတိကာရာမ ဗွေႏဆဗွေႏဆရာတောႏ ဘဒ္ဒန္တ ပဏိတနဝ်ꩻသွူ၊ ဗွေႏဆ၇ာႏတောႏ  ဆိုႏဖေႏထွူဝါႏတဝါႏတွော့ꩻ ၊သꩻမဲဉ်ဗွောင်လိတ်သွဉ်တွိုက် ၊ပေါႏပေါက်လွဉ်တဲင်၊ ဗွေႏဆရာႏတောႏန၀်ꩻ တကာႏမသီးကျောင်ꩻယိုန၀်ꩻ အီႏအွဉ်ႏထွာဗော့ꩻ လိုꩻဖြားဗေင်ႏကျောင်ꩻတာႏလွုမ်ꩻ အကျိုꩻတတန်ငါႏတ၀်း မီႏဗွောင်သော့ꩻပရိယတ္တိ လိတ်သွဉ်တွိုက်မꩻ အကျိုꩻအီႏတန်၊ အကျိုꩻအီႏအာသနဲ့ ဒေါ့ꩻဟော်ꩻဖေႏခန်း တကာႏသီး နုဲင်းန၀်ꩻသွူ။ 

န၀်ꩻတွော့ꩻ ဖေႏကဗွောင်နွောင်ꩻ လိတ်သွဉ်တွိုက်န၀်ꩻ ၊တွိုင်ႏပင်ႏခန်းတွမ်ႏ ဗွေႏဆရာႏတောႏ ဘဒ္ဒန္တရာဇိန္ဒသီရိ ကျောင်ꩻနောင်တောင်ꩻ၊ ဟိုပုံꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဗွေႏဆရာႏတောႏကျောင်ꩻနောင်တောင်ꩻလဲ့ ၊ဖေႏကလꩻဗွေႏဗွန်သေႏချာႏ ၊ဗွေႏဗွန်ဒါႏန၀်ꩻ မဲ့ꩻကျိုꩻစာꩻဖေႏ အာႏမခံႏ ဝွန်ႏခံႏလွေꩻဖေႏခန်းနုဲင်းန၀်ꩻသွူ။ ဝွန်ႏခံႏထွူတွောꩻ၊ တွိုင်ႏပင်ႏဒေါ့ꩻရီတွမ်ႏ ဝေင်ꩻအောင်ဘန်ႏဗွေႏဆရာတောႏ ၊အောင်ချမ်းသာ သွဉ်လိတ်တွိုက်ကို ချလိတ်ဆရာႏတပါꩻကထွာဒါႏ ဘဒ္ဒန္တဝိစိတ္တာသာရာလင်္ကာရ နဝ်ꩻ အဆင်ႏပြေႏဒျာႏတဲင် ၊အီႏဗွောင်လွေꩻဖေႏ သာႏမဏေႏကျောႏကျောင်ꩻ သွဉ်လိတ်တွိုက်ကိစ္စယို အပ်လွေꩻခန်း၊ ဗွေႏဆရာဘဒ္ဒန္တဝိစိတ္တသာရာလင်္ကာရ နဝ်ꩻသွူ။ နဝ်ꩻထွူတွော့ꩻ နေင်ႏ ၁၃၇၃− ဗာႏ၊ လာဝါႏဆိုႏဆန်ꩻ ၇ နီꩻ မွူးနီꩻ ကျာႏသပတေꩻနဝ်ꩻ ဘုရာꩻဝတ္တကဟံႏ တွမ်ႏကျောင်ꩻဆောင်ထီအုံႏစတဲင် သာသနိက သာႏသနာႏအနမ်းခြုံ အပွိုင်အပွုံႏဖုံႏယို အီႏအပ်လွေꩻပါ ဗွေႏဆရာဘဒ္ဒန္တဝိစိတ္တသာရာလင်္ကာရ အတာႏစီႏရင်ႏမာꩻလွေꩻခန်းဒျာႏ ပွယ်ꩻအပ်ကျောင်ꩻတွော့ꩻ တွမ်ႏဝေင်ꩻကို ကအောဝ်ႏဒါႏ၊ ဗွေႏဆရာတောႏတန်သီး၊ ဗွေႏဆရာႏတောႏ အောင်ႏချမ်ꩻသာႏ လိတ်သွဉ်တွိုက် ဝေင်ꩻအောင်ဘန်း၊ ဗွေႏဆရာႏတောႏ ကျောင်ꩻအေးစေတီ ဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻ ၊ ဗွေႏဆရာႏတောႏ ကျောင်ꩻနမ်ႏဟူꩻ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏဟိုပုံꩻ တွမ်ႏကျောင်ꩻတကာႏတန်သီး အပ်လူႏ လွေꩻခန်းဒျာႏ ဗွေႏဆရာႏ ဘဒ္ဒတ္တဝိစိတ္တသာရာလင်္ကာရ နဝ်ꩻသွူ။

နေင်ႏ ၁၃၇၃ −ဗာႏ အကို ကဆိုႏဒါႏဝါႏနဝ်ꩻအောဝ်ႏလွေꩻအပါꩻပေါင်ꩻ ၄၂ ပါꩻ နဝ်ꩻသွူ၊ ထွိုင်ႏတွိုႏလွေꩻခန်ႏ ၁၃၈၁ ဗာႏအကိုနဝ်ꩻ ဝါႏဆိုႏသံဃာႏအောဝ်ႏလွေꩻခန်း အပါꩻပေါင်ꩻ ၁၈၀ နဝ်ꩻသွူ၊ ယိုခါနဝ်ꩻ သာႏမဏေႏကျောႏလွုမ်ꩻ တကာႏတောဝ်း၊ ပါဠိပထမပြန်ႏ ပွယ်ꩻရီလိတ်အတာႏလဲ့ꩻ အောဝ်ႏချꩻလွေꩻဖေႏပါလဲဉ်းသွူ လိတ်ဝါႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:ဗွေႏဗွန်ကျောင်ꩻ
ဝေင်ꩻနယ်ႏမကွေး

**ဝေင်ꩻနယ်ႏမကွေး** (မန်း: မကွေးမြို့နယ်) (အဲင်းကလေတ်: Magway Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ မကွေးတွိုင်ꩻဒေႏသတန် မကွေးခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏပါဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒါႏဝေင်ꩻနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဝေင်ꩻမကွေးကိုသွူ။

## ဟံႏနယ်ႏအကူအနား
ဝေင်ꩻနယ်ႏမကွေး အသောင်နဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏလ့ယိုဖုံႏ အဝ်ႏခူရောင်ꩻခါꩻနဝ်ꩻသွူ။ -
* ဖဲ့ꩻထင်ꩻဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏယေနံဆျောင်း၊
* ဖဲ့ꩻကွောန်ႏထင်ꩻနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏနတ်မောက်၊
* ဖဲ့ꩻကွောန်ႏနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏမျို့တိစ်၊
* ဖဲ့ꩻကွောန်ႏနဝ်ဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏတောင်တွီင်းစီး
* ဖဲ့ꩻနဝ်ဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏမိဉ်းလ တောမ်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏပွိဖျူ ဖုံႏ အဝ်ႏစပ်ဆွိုင်ꩻခါꩻအကူနဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:မကွေးတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
တရာꩻငတ်ꩻဗာႏ လꩻခုဲႏငါႏ

(ပါဠိ) 
ဘိက္ခဝေ အပ္ပမာဒေန သမ္ပာဒေထ။ 
ဒုလ္လဘော ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒေါ လောကသ္မိံ၊ ဒုလ္လဘော မနုဿတ္တပဋိလာဘော၊  ဒုလ္လဘာ သဒ္ဓါသမ္ပတ္တိ၊ ဒုလ္လဘာ ပဗ္ဗဇ္ဇာ၊ ဒုလ္လဘံ သဒ္ဓမ္မဿဝနံ။

(ပအိုဝ်ႏ)
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး... နေးတောမ်ႏသတိတရာꩻ တအွောန်ႏဖေင်ꩻတဝ်းတဲင် ဒါႏန သီႏလ ဘာႏဝနာႏ ကုသိုလ်ႏသိုမ်ပါꩻယံကဗွေ သောင်ႏသာကျိုꩻစာꩻလွသွော့နေား။ ၁။ လောကကိုယို ဖရာꩻကအီႏပွင်ꩻလွဉ်ဗာႏနဝ်ꩻ ယိုꩻတဝ်း ယပ်ꩻတန်သွူ။ ၂။ အီႏသဲင်ꩻထွာဗာႏ လိုꩻနဝ်ꩻ ယိုꩻတဝ်း ယပ်ꩻတန်သွူ။ ၃။ သဒ္ဓါႏတရာꩻ ကအီႏဗွေစူမ်ႏဗာႏထာꩻနဝ်ꩻ ယိုꩻတဝ်း ယပ်ꩻတန်သွူ။ ၄။ ကအီႏဗုဲဗာႏ သျင်ႏစင်ꩻနဝ်ꩻ ယိုꩻတဝ်း ယပ်ꩻတန်သွူ။ ၅။ ကအီႏနေးနာႏထူႏဗာႏ (သူႏတောႏကောင်ꩻ)တရာꩻယာႏနဝ်ꩻ ယိုꩻတဝ်း ယပ်ꩻတန်သွူ။

(ငဝ်းလင်္ကာႏပအိုဝ်ႏ)
> သတိတရာꩻ၊ အွဉ်ႏစူမ်ႏဖြာꩻ၊ လာꩻလာꩻတဖေင်ꩻမွုန်းနေား။ ကုသိုလ်ႏတရာꩻ၊ စူမ်ႏဖြာꩻဖြာꩻ၊ ကျိုꩻစာꩻသွော့ဝင်ꩻနေား။

၁။ အီႏသဲင်ꩻခွဲးဗာႏ၊ သာႏသနာႏ၊ ခုဲႏငါႏ ယိုꩻတဝ်းနေား။ သဲင်ꩻမော့ꩻခွဲးဗာႏ၊ သာႏသနာႏ၊ ဟဝ်ငါႏ နီကမ်ႏနေား။ ၂။ အီႏသဲင်ꩻထွာဗာႏ၊ မနုဿာႏ၊ ယပ်ꩻငါႏ ယိုꩻတဝ်းနေား။ သဲင်ꩻကုတ်ထွာဗာႏ၊ မနုဿာႏ၊ ဟဝ်ငါႏ နီကမ်ႏနေား။ ၃။ ယူမ်းအံႏသဒ္ဓါႏ၊ အီႏအဝ်ႏဗာႏ၊ ခုဲႏငါႏ ယိုꩻတဝ်းနေား။ ယူမ်းအံႏသဒ္ဓါႏ၊ ဗွေစူမ်ႏဗာႏ၊ ဟဝ်ငါႏ နီကမ်ႏနေား။ ၄။ အီႏဗုဲထွာဗာႏ၊ သျင်ႏစင်ꩻတာႏ၊ ယပ်ꩻငါႏ ယိုꩻတဝ်းနေား။ သျင်ႏစင်ꩻဗုဲဗာႏ၊ နဝ်ꩻအတာႏ၊ ဟဝ်ငါႏ နီကမ်ႏနေား။ ၅။  အီႏနာႏထူႏဗာႏ၊ တရာꩻယာႏ၊ ယပ်ꩻငါႏ ယိုꩻတဝ်းနေား။ နေးနာႏထူႏဗာႏ၊ တရာꩻယာႏ၊ ဟဝ်ငါႏ နီကမ်ႏနေား။

ခူန်တန်စက္ကျာႏ၊ မွိုးမာႏတာႏ၊ ထွာဗာႏ ယိုꩻဒျာႏနေား။ ရဟန်ꩻတကာႏ၊ မွိုးမာႏတာႏ၊ ထွာဗာႏ ယိုꩻတဝ်းနေား။ ရဟန်ꩻတကာႏ၊ သဲင်ꩻထွာဗာႏ၊ ဟဝ်ငါႏ နီကမ်ႏနေား။ ဖရာꩻမာႏတာႏ၊ အီႏထွာဗာႏ၊ ခုဲႏငါႏ ယိုꩻတဝ်းနေား။ ဖရာꩻတကာႏ၊ သဲင်ꩻထွာဗာႏ၊ ဟဝ်ငါႏ နီကမ်ႏနေား။ သာႏသနာႏတကာႏ၊ အီႏထွာဗာႏ၊ ယပ်ꩻငါႏ ယိုꩻတဝ်းနေား။ သာႏသနာႏတကာႏ၊ သဲင်ꩻထွာဗာႏ၊ ဟဝ်ငါႏ နီကမ်ႏနေား။ ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ၊ သဲင်ꩻထွာဗာႏ၊ ဟဝ်ငါႏ နီကမ်ႏနေား။

## အာႏကွိုꩻ
ဝေင်ꩻနယ်ႏမျို့တိစ်၊ မကွေးတွိုင်ꩻ

**ဝေင်ꩻနယ်ႏမျို့တိစ်** (မန်း: မြို့သစ်မြို့နယ်) (အဲင်းကလေတ်: Myothit Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ မကွေးတွိုင်ꩻဒေႏသတန် မကွေးခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒါႏဝေင်ꩻနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဝေင်ꩻမျို့တိစ်ကိုသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏမျို့တိစ်ကိုနဝ်ꩻ ရပ်ကွက်ဝေင်ꩻကိုအဝ်ႏ ၅ ကွက်၊ အွိုင်ႏအဝ်ႏ ၄၇ အွိုင်ႏ၊ ဒုံအဝ်ႏ ၁၇၀ ဒုံသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:မကွေးတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏနတ်မောက်

**ဝေင်ꩻနယ်ႏနတ်မောက်** (မန်း: နတ်မောက်မြို့နယ်) (အဲင်းကလေတ်: Taungdwingyi Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ မကွေးတွိုင်ꩻဒေႏသတန် မကွေးခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒါႏဝေင်ꩻနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဝေင်ꩻနတ်မောက်ကိုသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏနတ်မောက်ကိုနဝ်ꩻ ရပ်ကွက်ဝေင်ꩻကိုအဝ်ႏ ၇ ကွက်၊ အွိုင်ႏအဝ်ႏ ၇၃ အွိုင်ႏ၊ ဒုံအဝ်ႏ ၂၃၇ ဒုံသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:မကွေးတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏချောက်

**ဝေင်ꩻနယ်ႏချောက်** (မန်း: ချောက်မြို့နယ်) (အဲင်းကလေတ်: Chauk Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ မကွေးတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ချောက်ခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒါႏဝေင်ꩻနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဝေင်ꩻချောက်ကိုသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏချောက်နဝ်ꩻ ကရီးခါ အဝ်ႏပါသော့ꩻဒျာႏ မကွေးခရဲင်ႏကိုလဲ့ တွိုႏ ၂၀၂၂ ဗာႏနဝ်ꩻ ဒင်ႏတိုꩻလွေꩻထဲင်းယင်း ခရဲင်ႏဖုံႏတဲင် ဝေင်ꩻနယ်ႏချောက်လဲ့ ထွာလွေꩻပါ ချောက်ခရဲင်ႏနဝ်ꩻသွူ။

## ဟံႏနယ်ႏအကူအနား
ဝေင်ꩻနယ်ႏမကွေး အသောင်နဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏလ့ယိုဖုံႏ အဝ်ႏခူရောင်ꩻခါꩻနဝ်ꩻသွူ။ -
* ဖဲ့ꩻထင်ꩻဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏပခုက္ကူ၊
* ဖဲ့ꩻကွောန်ႏထင်ꩻနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏညောင်ဦး(မန်ႏတလေꩻတွိုင်ꩻ)၊
* ဖဲ့ꩻကွောန်ႏနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏကျောက်ပန်းတောင်း(မန်ႏတလေꩻတွိုင်ꩻ)၊
* ဖဲ့ꩻတွို့ꩻဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏသလိဉ်း၊
* ဖဲ့ꩻနဝ်ဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏယေနံဆျောင်း ဖုံႏ အဝ်ႏစပ်ဆွိုင်ꩻခါꩻအကူနဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:မကွေးတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏယေနံဆျောင်း

**ဝေင်ꩻနယ်ႏယေနံဆျောင်း** (မန်း: ရေနံချောင်းမြို့နယ်) (အဲင်းကလေတ်: Yenangyaung Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ မကွေးတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ချောက်ခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒါႏဝေင်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻယေနံဆျောင်းကိုသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏယေနံဆျောင်းနဝ်ꩻ ကရီးခါ အဝ်ႏပါသော့ꩻဒျာႏ မကွေးခရဲင်ႏကိုလဲ့ တွိုႏ ၂၀၂၂ ဗာႏနဝ်ꩻ ဒင်ႏတိုꩻလွေꩻထဲင်းယင်း ခရဲင်ႏဖုံႏတဲင် ဝေင်ꩻနယ်ႏယေနံဆျောင်းလဲ့ ပါသော့ꩻလွေꩻ ချောက်ခရဲင်ႏကိုနဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:မကွေးတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏတောင်တွီင်းစီး

**ဝေင်ꩻနယ်ႏတောင်တွီင်းစီး** (မန်း: တောင်တွင်းကြီးမြို့နယ်) (အဲင်းကလေတ်: Taungdwingyi Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ မကွေးတွိုင်ꩻဒေႏသတန် မကွေးခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒါႏဝေင်ꩻနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဝေင်ꩻတောင်တွီင်းစီးကိုသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏတောင်တွီင်းစီးနဝ်ꩻ တယ်ႏဒျာႏ ပွိုင်းလဲင်ႏကရီးခါကာႏ လိုꩻသီးအဝ်ႏအုံလွေꩻလဲဉ်းတဲင် ပျူဝေင်ꩻလီꩻစခါတဖြုံႏ ကထွာဒါႏ ဗိဿနိုးဝေင်ꩻစခါလဲ့ အဝ်ႏဗော့ꩻ ဝေင်ꩻတောင်တွိစီးထျꩻသွူ။ ဟံႏခိုႏအပွိုင်အပုင်ႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ထာꩻပြင်ႏတဲင် အဝ်ႏလိုပ်ꩻမာꩻဆို့ꩻရုဲင်ဒျာႏ ဗွူလုဲင်း၊ အွဲး(တောင်းလုဲင်) တောမ်ႏ အဒီႏအကဝ်ႏအရာႏအလင်ဖုံႏသွူ။

## ဟံႏနယ်ႏအကူအနား
ဝေင်ꩻနယ်ႏတောင်တွိစီး အသောင်နဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏလ့ယိုဖုံႏ အဝ်ႏခူရောင်ꩻခါꩻနဝ်ꩻသွူ။ -
* ဖဲ့ꩻထင်ꩻဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏမျို့တိစ်၊
* ဖဲ့ꩻနဝ်နဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏသိဉ်ပေါင်ဝဲ၊
* ဖဲ့ꩻတွို့ꩻနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏမကွေး၊
* ဖဲ့ꩻကွောန်ႏဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏလယ်ဝွေး တောမ်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတပ်ကုန်း ဖုံႏ အဝ်ႏစပ်ဆွိုင်ꩻခါꩻအကူနဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:မကွေးတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
လိုꩻလော်လိုꩻလွင်ꩻ ထဲ့သူမ်ꩻဖျင်ꩻ

မွိုးဖာထွဉ်ႏအံႏလဲ့ တလꩻတဝ်း၊ အမျိုꩻသာꩻရေꩻလဲ့ ကွိုꩻတလꩻတဝ်း၊ ဒုံဆောင်ႏကိစ္စလဲ့ သုံꩻတလꩻတဝ်း လိုꩻလော်လိုꩻလွင်ꩻနဝ်ꩻ ထွာစွဉ်ႏကီလိုꩻလဲ့ တတွာနုဲး တိရစ္ဆာန်ႏငါလဲ့ အသုံꩻတကျတဝ်း၊ အသက်ဆွာꩻစွဉ်ႏလဲ့ အသုံꩻတဝင်ႏတဝ်း၊ အသက်ဆွာꩻထာꩻနဝ်ꩻ ဆွာꩻငခြေင်ထာꩻလွုမ်ꩻနေား။ လိုꩻစားနဝ်ꩻ သဲင်ꩻမာꩻလို့ဟူ၊ သဲင်ꩻမာꩻထွူႏဟံႏ၊ သဲင်ꩻယမ်းသီ သဲင်ꩻယမ်းကုဲဗော့ꩻ ဖိုးပနားဆာႏ၊ သဲင်ꩻအေႏတဗော့ꩻသဲင်ꩻဆီႏတဗော့ꩻ လယ်ႏဗော့ꩻထာꩻ လောကလိုꩻခမ်းကိုလွုမ်ꩻနေား။ ဖိုးပနား၊ တိရစ္ဆာန်ႏနဝ်ꩻ ထုဲအီလုဲႏဒါႏ၊ ဒင်ႏအီလေား ထွဉ်ႏအံႏလꩻ၊ အသုံꩻကျ၊ ဖိုးပနားအေႏနဝ်ꩻမာꩻအီလꩻ ဟံႏဆာႏ၊ မာꩻဟဝ်အီဟံႏဩဇာႏ၊ မာꩻလွူးအီလꩻဒွိုန်းက လိုꩻအမျာꩻ၊လိုꩻလော်လိုꩻလွင်ꩻနဝ်ꩻ ကွိုꩻထာꩻမုဲꩻလဲ့ တလꩻတဝ်း၊ ထွာစွဉ်ႏလိုꩻလွိုလိုꩻပိုႏလွုမ်ꩻနေား။ အသက်တအဲဉ်ထဝ်း တခေါ့ꩻမွူး၊ မောက်ကြင်ꩻမွူး၊ မောက်စောက်ꩻမွူးဖုံႏနဝ်ꩻ လိုꩻအမျာꩻသုံꩻလꩻ၊ လိုꩻအမျာႏအံႏလွဉ်ꩻဗာႏအရာႏ၊ အဆေ့ꩻသွတ်ꩻ အပင်၊အမွူးနဝ်ꩻ မာꩻအီလꩻဒွိုန်းက သိုႏနေား။ လိုꩻလော်လိုꩻလွင်ꩻနဝ်ꩻ နုဲးတခေါ့ꩻမွူး၊မောက်ကြင်ꩻမွူးငါတဲ့ အသုံꩻမဉ်ႏတကျတဝ်း၊ အမီႏသီငါလဲ့ အမာꩻပင်ႏပန်ꩻဗော့ꩻထဲင်း လိုꩻဆချာ၊ မာꩻလို့ဗော့ꩻထဲင်း လိုꩻဆချာရွဉ်လွုမ်ꩻနေား။ ချင်္သေ့ꩻသီးနဝ်ꩻ သတ္တဝါႏပေႏပေႏလဲ့ ထေဗာႏအာႏ၊ သတ္တဝါႏတန်တန်လဲ့ ထေဗာႏအာႏ၊ "ယိုနဝ်ꩻ အပေႏတဲင် ထေတဝ်းအာႏ၊ ယိုနဝꩻအတန်မွော့ꩻ ထေဗာႏအာႏ"စားနဝ်ꩻ တအဲဉ်ထဝ်း။ထေဗာႏဗိုန်ဗိုန်ဝင်ꩻ။ ယံဖေႏကလꩻ နိဗ္ဗာန်ႏနဝ်ꩻ လုံ့လဝီရိယအဝ်ႏနဝ်ꩻမꩻ လꩻနေား။လုံ့လဝီရိယမိဉ်ႏကင်ꩻနဝ်ꩻ တလꩻနွောင်ꩻတဝ်း။ နမ်းအကျိုꩻ၊ အမျိုꩻသာꩻအကျိုꩻယံကအဝ်ႏ၊ ယံကစီꩻပွာꩻတဲင် ကမာꩻဒါႏ၊ ကခွုမ်ဒါႏ အဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ အားထွုတ်လွသွော့နေား။ လုံ့လဝီရိယနအဲဉ်ထဝ်းလိုꩻနဝ်ꩻ တောမ်ႏရိုꩻမွုန်း အမျာꩻအကျိုꩻ နမ်းအတွက်၊ နမ်းအကျိုꩻငါလဲ့ တပြဲ့ꩻစုံႏတဝ်း။
ဝေင်ꩻနယ်ႏငဖဲ

**ဝေင်ꩻနယ်ႏငဖဲ** (မန်း: ငဖဲမြို့နယ်) (အဲင်းကလေတ်: Ngape Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ မကွေးတွိုင်ꩻဒေႏသတန် မိဉ်းဗူးခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻငဖဲကိုသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:မကွေးတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏမိဉ်းဗူး

**ဝေင်ꩻနယ်ႏမိဉ်းဗူး** (မန်း: မင်းဘူးမြို့နယ်) (အဲင်းကလေတ်: Minbu Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ မကွေးတွိုင်ꩻဒေႏသတန် မိဉ်းဗူးခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏပါဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏယိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻမိဉ်းဗူးတောမ်ႏ ဝေင်ꩻသကု ဝေင်ꩻနီဖြုံႏနယ်ႏရွုမ်ꩻနဝ်ꩻ အွောန်ႏခြွောန်းညီꩻဝင်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻတဖြုံႏချင်ႏတဲင် ဝေင်ꩻနယ်ႏမိဉ်ꩻနဝ်ꩻ **ဝေင်ꩻနယ်ႏမိဉ်းဗူး(သကု)** (မင်းဘူး(စကု)မြို့နယ်) အဝ်ႏဟဲ့ꩻနုဲင်းနဝ်ꩻလဲ့ တရာꩻဝင်ႏအမိဉ်ꩻနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏမိဉ်းဗူး သွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻမိဉ်းဗူးကိုသွူ။ ဝေင်ꩻမိဉ်းဗူးတောမ်ႏ သကုနဝ်ꩻ ဗွော့ꩻညာꩻအဝ်ႏ (၁၀)မဲင်ႏရပ်နဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:မကွေးတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏပွိဖျူ

**ဝေင်ꩻနယ်ႏပွိဖျူ** (မန်း: ပွင့်ဖြူမြို့နယ်) (အဲင်းကလေတ်: PwintPhyu Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ မကွေးတွိုင်ꩻဒေႏသတန် မိဉ်းဗူးခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏပါဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻပွိဖျူကိုသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:မကွေးတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏစေတုတ္တရာႏ

**ဝေင်ꩻနယ်ႏစေတုတ္တရာႏ** (မန်း: စေတုတ္တရာမြို့နယ်) (အဲင်းကလေတ်: Sidoktaya Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ မကွေးတွိုင်ꩻဒေႏသတန် မိဉ်းဗူးခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻစေတုတ္တရာႏကိုသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:မကွေးတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏသလိဉ်း

**ဝေင်ꩻနယ်ႏသလိဉ်း** (မန်း: စလင်းမြို့နယ်) (အဲင်းကလေတ်: Salin Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ မကွေးတွိုင်ꩻဒေႏသတန် မိဉ်းဗူးခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻသလိဉ်းကိုသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:မကွေးတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏပခုက္ကူ

**ဝေင်ꩻနယ်ႏပခုက္ကူ** (မန်း: ပခုက္ကူမြို့နယ်) (အဲင်းကလေတ်: Pakokku Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ မကွေးတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ပခုက္ကူခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻပခုက္ကူကိုသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏကူ အခဝ်ကွောန်ႏတောမ်ႏ အခဝ်ကွောန်ႏနဝ်နဝ်ꩻ အဝ်ႏရောင်ꩻတောမ်ႏ ဧရာႏဝတီႏခြောင်၊ ဖဲ့ꩻတွို့ꩻနဝ်ဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ယောခြောင် အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။

## ဟံႏနယ်ႏအကူအနား
ဝေင်ꩻနယ်ႏပခုက္ကူ အသောင်နဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏလ့ယိုဖုံႏ အဝ်ႏခူရောင်ꩻခါꩻနဝ်ꩻသွူ။ -
* ဖဲ့ꩻထင်ꩻဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏမျင်၊
* ဖဲ့ꩻကွောန်ႏထင်ꩻနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏယေသစျို၊
* ဖဲ့ꩻကွောန်ႏနဝ်နဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏညောင်ဦး၊
* ဖဲ့ꩻတွို့ꩻနဝ်ဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏသေက်ဖျူ၊
* ဖဲ့ꩻတွို့ꩻထင်ꩻဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏပေါက် ဖုံႏ အဝ်ႏစပ်ဆွိုင်ꩻခါꩻအကူနဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:မကွေးတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏမျင်

**ဝေင်ꩻနယ်ႏမျင်** (မန်း: မြိုင်မြို့နယ်) (အဲင်းကလေတ်: Myaing Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ မကွေးတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ပခုက္ကူခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻမျင်ကိုသွူ။

## ဟံႏနယ်ႏအကူအနား
ဝေင်ꩻနယ်ႏမျင် အသောင်နဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏလ့ယိုဖုံႏ အဝ်ႏခူရောင်ꩻခါꩻနဝ်ꩻသွူ- 
* ဖဲ့ꩻထင်ꩻဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏပလဲ တောမ်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏသားလိဉ်းစီး (သကုဲင်းတွိုင်ꩻ)၊
* ဖဲ့ꩻကွောန်ႏနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏယေသစျို၊
* ဖဲ့ꩻတွို့ꩻဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏပေါက်၊
* ဖဲ့ꩻနဝ်ဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏပခုက္ကူ ဖုံႏ အဝ်ႏစပ်ဆွိုင်ꩻခါꩻအကူနဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:မကွေးတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏသေက်ဖျူ

**ဝေင်ꩻနယ်ႏသေက်ဖျူ** (မန်း: ဆိပ်ဖြူမြို့နယ်) (အဲင်းကလေတ်: SeikPhyu Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ မကွေးတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ပခုက္ကူခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻသေက်ဖျူကိုသွူ။

## ဟံႏနယ်ႏအကူအနား
ဝေင်ꩻနယ်ႏသေက်ဖျူ အသောင်နဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏလ့ယိုဖုံႏ အဝ်ႏခူရောင်ꩻခါꩻနဝ်ꩻသွူ။ -
* ဖဲ့ꩻထင်ꩻဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏပေါက်၊
* ဖဲ့ꩻကွောန်ႏ တောမ်ႏ ဖဲ့ꩻကွောန်ႏထင်ꩻနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏပခုက္ကူ၊
* ဖဲ့ꩻကွောန်ႏနဝ်နဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏချောက်၊
* ဖဲ့ꩻနဝ်ဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏသလိဉ်း၊
* ဖဲ့ꩻတွို့ꩻဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏသော ဖုံႏ အဝ်ႏစပ်ဆွိုင်ꩻခါꩻအကူနဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:မကွေးတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏယေသစျို

**ဝေင်ꩻနယ်ႏယေသစျို** (မန်း: ရေစကြိုမြို့နယ်) (အဲင်းကလေတ်: Yesagyo Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ မကွေးတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ပခုက္ကူခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻယေသစျိုကိုသွူ။

## ဟံႏနယ်ႏအကူအနား
ဝေင်ꩻနယ်ႏယေသစျို အသောင်နဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏလ့ယိုဖုံႏ အဝ်ႏခူရောင်ꩻခါꩻနဝ်ꩻသွူ - 
* ဖဲ့ꩻထင်ꩻဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏသားလိဉ်းစီး(သကုဲင်းတွိုင်ꩻ)၊
* ဖဲ့ꩻကွောန်ႏထင်ꩻနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏဆျောင်းဦး တောမ်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏမျောင်(သကုဲင်းတွိုင်ꩻ)၊
* ဖဲ့ꩻကွောန်ႏနဝ်နဝ်ꩻ မန်ႏတလေꩻတွိုင်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏမိဉ်းဆျန် တောမ်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတောင်တာ၊
* ဖဲ့ꩻနဝ်ဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏမျင်၊
* ဖဲ့ꩻတွို့ꩻနဝ်ဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏပခုက္ကူ ဖုံႏ အဝ်ႏစပ်ဆွိုင်ꩻခါꩻအကူနဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:မကွေးတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏတယဲတ်

**ဝေင်ꩻနယ်ႏတယဲတ်** (မန်း: သရက်မြို့နယ်) (အဲင်းကလေတ်: Thayet Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ မကွေးတွိုင်ꩻဒေႏသတန် တယဲတ်ခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻတယဲတ်ကိုသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏတယဲတ်နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဧရာႏဝတီႏခြောင် ဖင်ႏတွို့ꩻသွူ။

## စပ်ဆွိုင်ꩻဒါႏဟံႏနယ်ႏအကူအနား
ဝေင်ꩻနယ်ႏတယဲတ် အသောင်နဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏလ့ယိုဖုံႏ အဝ်ႏခူရောင်ꩻခါꩻနဝ်ꩻသွူ။ -
* ဖဲ့ꩻထင်ꩻဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏမိဉ်းလ၊
* ဖဲ့ꩻကွောန်ႏထင်ꩻနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏသိဉ်ပေါင်ဝဲ၊
* ဖဲ့ꩻကွောန်ႏ တောမ်ႏ ဖဲ့ꩻကွောန်ႏနဝ်နဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏအောင်လံ၊
* ဖဲ့ꩻတွို့ꩻနဝ်ဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏကံမ၊
* ဖဲ့ꩻနဝ်ဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏမိဉ်းဒုံး ဖုံႏ အဝ်ႏစပ်ဆွိုင်ꩻခါꩻအကူနဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:မကွေးတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏကံမ

**ဝေင်ꩻနယ်ႏကံမ** (မန်း: ကံမမြို့နယ်) (အဲင်းကလေတ်: Kamma Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ မကွေးတွိုင်ꩻဒေႏသတန် တယဲတ်ခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻကံမကိုသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:မကွေးတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏအောင်လံ

**ဝေင်ꩻနယ်ႏအောင်လံ** (မန်း: အောင်လံမြို့နယ်) (အဲင်းကလေတ်: Aunglan Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ မကွေးတွိုင်ꩻဒေႏသတန် အောင်လံခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻအောင်လံကိုသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏအောင်လံနဝ်ꩻ ကရီးခါ အဝ်ႏပါသော့ꩻဒျာႏ တယဲတ်ခရဲင်ႏကိုလဲ့ တွိုႏ ၂၀၂၂ ဗာႏနဝ်ꩻ ဒင်ႏတိုꩻလွေꩻထဲင်းယင်း ခရဲင်ႏဖုံႏတဲင် ဝေင်ꩻနယ်ႏအောင်လံလဲ့ ထွာလွေꩻပါ အောင်လံခရဲင်ႏတသာကိုနဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:မကွေးတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏမိဉ်းလ၊ မကွေးတွိုင်ꩻ

**ဝေင်ꩻနယ်ႏမိဉ်းလ** (မန်း: မင်းလှမြို့နယ်) (အဲင်းကလေတ်: Minhla Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ မကွေးတွိုင်ꩻဒေႏသတန် တယဲတ်ခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻမိဉ်းလကိုသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:မကွေးတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏပေါက်

**ဝေင်ꩻနယ်ႏပေါက်** (မန်း: ပေါက်မြို့နယ်) (အဲင်းကလေတ်: Pauk Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ မကွေးတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ပခုက္ကူခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻပေါက်ကိုသွူ။

## ဟံႏနယ်ႏအကူအနား
ဝေင်ꩻနယ်ႏမပေါက် အသောင်နဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏလ့ယိုဖုံႏ အဝ်ႏခူရောင်ꩻခါꩻနဝ်ꩻသွူ - 
* ဖဲ့ꩻထင်ꩻဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏဂန်းဂေါ(သကုဲင်းတွိုင်ꩻ) တောမ်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏပလဲ၊
* ဖဲ့ꩻကွောန်ႏနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏသော၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏမျင်၊
* ဖဲ့ꩻကွောန်ႏနဝ်နဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏပခုက္ကူ၊
* ဖဲ့ꩻတွို့ꩻထင်ꩻနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏထီးလိဉ်း၊
* ဖဲ့ꩻနဝ်ဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏသေက်ဖျူ ဖုံႏ အဝ်ႏစပ်ဆွိုင်ꩻခါꩻအကူနဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:မကွေးတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
မဲန်ဂနီ့သ်

**မဲန်ဂနီ့သ်** () (မန်း : မက်ဂနိစ်) ယို ထွာ သင်္ကေတ **Mn** တွမ်ႏ အဲတ်တမ်အမုဲင် ၂၅ ကိုကအောဝ်ႏဒါႏ ဓာတုဗေဒဒြတ်စင်တဗာႏသွူ။ ထာꩻယိုနောဝ်ꩻ ထွာနေး သတ္တုဆွော့ꩻ၊ ခြုမ်ႏ၊ အရောင်ႏပီရွောန် မော့ꩻငီꩻပါဒါႏ ပသီႏကိုသွူ။ မဲန်ဂနီ့သ်ယို ဖထန်ႏလꩻစစ ခရစ်နေင်ႏ ၁၇၇၀ ဖုံႏရာ ကို။ မဲန်ဂနီ့သ်ယို ဝင်ꩻမာꩻအီ သတ္တုကြူ alloy ဖုံႏ၊ ပသီႏမဏိဖုံႏကို ဝွေꩻယို မာꩻတဉ်ႏဖေႏထာꩻ၊ မာႏဒါႏအီဖေႏထာꩻ၊ ရဲးကမ်းဖေႏပါဒါႏ အတကွꩻ အသွတ်ꩻထိုꩻဖုံႏသွူ။ မဲန်ဂနီ့သ် အောက်သုဲက်ဒ်ယို မာꩻအီလꩻ oxidizing agent ဓာတ်တွူႏငါငီꩻထာꩻ၊ သော့ꩻရောꩻဖေႏ ဝင်ꩻကမာꩻ ရာဘာကိုဖုံႏ၊ မာꩻမန်ႏ glass ဖုံႏ၊ ဓာတုဗေဒ ဟမ်ႏဩောႏဇာႏဖုံႏ ယင်း ဝန်ႏဗေႏ ထာꩻခြိုꩻဗေးဖဲ့ꩻရာ ထာꩻမာꩻကိုဖုံႏသွူ။ မဲန်ဂနီ့သ် သာလဖိတ်ယို မာꩻရဲးအီ ထာꩻအို့ꩻ fungicide ဖဲ့ꩻသွူ။ သဘာဝကို တမော့ꩻဒါႏတောဝ်း ဝွေꩻဒျာႏခြေင်ခြေင်တဲင် ယလဲင်ႏလဲင်ႏ မော့ꩻငီꩻဒါႏ မဲန်ဂနီ့သ် အွိုး ထာꩻခြိုꩻအောဝ်ႏဟမ်ႏ နုဲင်းပသီႏထာꩻခြာကိုသွူ။ မဲန်ဂနီ့သ်ယို ထွာ ပသီႏသတ္တု တသွီႏယာႏခေါ်၊ မဉ်ႏမာꩻ ပသီႏမဏိ ကမာꩻအီဒါႏ စက်ခြွိုင်းဖဲ့ꩻခရာႏနောဝ်ꩻ ဝင်ꩻသော့ꩻပါသွူ။ မဲန်ဂနီ့သ်ယို ထူႏခါꩻအမဉ်ꩻ **Magnesia**ကို၊ ထွာ ထာꩻခြိုꩻသတ္တု အရောင်ႏဖြေင်းဖုံႏရာ ကအောဝ်ႏဒါႏ ဂရိခမ်းဒေသ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻမဉ်ꩻသွူ။ မဲန်ဂနီ့သ် ဒုဲင်အောက်သုဲက်ယို မာꩻအီ ကဲတ်တုတ် (cathode) အွိုး သဉ့် (မန်း- သွပ်) ကာဗွန် တွမ်ႏ အယ်လ်ကာလုဲင်း ဘဲတ္ထရီကိုဖုံႏသွူ။

မဲန်ဂနီ့သ်ယို ထွာ သတ္တုဆွော့ꩻ၊ ဗွန်ပီပသီႏ။ ကွဲးတွော့ꩻ ဓာတ်ထွို့ꩻငင်ႏပသီႏအာႏ (မန်း- သံလိုက်ဓာတ်) အဲန်တောဝ်း နုဲင်းပသီႏ။ မဲန်ဂနီ့သ်ယို အခြုမ်ႏ၊ အရောင်ႏနောဝ်ꩻ တညိုႏ တနျာႏဖြီးဖြောဝ်း။ မဲန်ဂနီ့သ် တဉ်ႏ နဲန်းအာႏနောဝ်ꩻ ထွာ ၇.၄၊ မဉ်ႏဖို့ꩻလျား တွမ်ႏအလျားအာႏ ၂၆၀ ဒီဂရီသဉ်တီဂရိတ်ကိုနောဝ်ꩻ အခြီ။ မဉ်ႏအွောန်ႏ ထာꩻပအီမ်အာ တလီꩻခြာ (မန်း- စိုထိုင်းဆများသော လေထဲတွင်) နောဝ်ꩻ အရော်မွိုင်မွေးထာꩻတဲင် မဉ်ႏမာꩻ မဲန်ဂနီ့သ် ပသီႏမဏိ သတ္တုကြူတဲ့နောဝ်ꩻ၊ တောင်ꩻတနျာႏတွမ်ႏ မဲန်ဂနီ့သ် သတ္တုကြူတဲ့နောဝ်ꩻ အတဉ်ႏခွေါင် ဆွော့ꩻမွေးထာꩻတဲင် မဉ်ႏမာꩻ စက်ခြွိုင်းတန်ထွူႏဖုံႏ၊ စဲ့ꩻဖဲ့ꩻခရာႏ တနတ်ရာႏဖုံႏ တွမ်ႏ ယန္တယား ရဲးကမ်းအီတနတ်တန်ရာႏဖုံႏယို အယမ်ခေါးမွေးနဝ်ꩻသွူ။

### ထူႏတောမ်

ကဏ္ဍ:ဓာတုဗေဒ
ဝေင်ꩻနယ်ႏထီးလိဉ်း

**ဝေင်ꩻနယ်ႏထီးလိဉ်း** (မန်း: ထီးလင်းမြို့နယ်) (အဲင်းကလေတ်: Tilin Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ မကွေးတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ဂန်းဂေါးခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻထီးလိဉ်းကိုသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:မကွေးတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
.az

**.az** () နဝ်ꩻ အသာဗုဲင်စျန်ခမ်းထီတာႏ ထွာဒျာႏ အိဉ်တာနဲတ် ခမ်းထီကိုဒ် အရန်းထို ဒိုမေင်း (ccTLD) ဒျာႏသွူ။ ဝွေꩻယိုနဝ်ꩻ အသာဗုဲင်စျန်သွုပ်ဆွိုက်ရေꩻ (Azerbaijani Communications / AZNIC) အစွိုꩻ အဝ်ႏစီႏခြပ်ဖန်းဖြယ်ခွုမ်မာꩻခါꩻဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။

## Second-level domains
* com.az
* net.az
* int.az
* gov.az
* org.az
* edu.az
* info.az
* pp.az
* mil.az
* name.az
* pro.az
* biz.az
* co.az.

## လိဉ့်အထန်ႏဖုံႏ
* IANA .az whois information 
* WHOIS Server for .az
* AZNIC

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:ခမ်းထီကိုဒ် အရန်းထိုဒိုမေင်းဖုံႏ
ဖီဖာ ကမ္ဘာႏဖလား ဗော်လုံးပွယ်ꩻ

**ဖီဖာ ကမ္ဘာႏဖလား ဗော်လုံးပွယ်ꩻ** () နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ခမ်းစွုမ်ႏနုဲင်ငံတကာ ဗော်လုံးအစွိုꩻချုတ် (ဖီဖာ) အစွိုꩻနွို့ခမ်းထီဖုံႏ ကအဝ်ႏနွို့ခေးပြဲင်ႏဒါႏ ခမ်းစွုမ်ႏနုဲင်ငံတကာ ဗော်လုံးပွယ်ꩻဒျာႏသွူ။ **ကမ္ဘာႏဖလား** (World Cup) နုဲင်းနဝ်ꩻလဲ့ အဝ်ႏဟဲ့ꩻသွူ။ ကမ္ဘာႏဖလား ဗော်လုံးပွယ်ꩻနဝ်ꩻ မာꩻတယ်ႏစလွေꩻ ခရိစ်နေင်ႏ ၁၉၃၀ ဗာႏတဲင် အဝ်ႏမာꩻလွေꩻ (၄)နေင်ႏတလဲင်ႏလဲ့ တွိုႏ ၁၉၄၂ တောမ်ႏ ၁၉၄၆ ဗာႏနဝ်ꩻ ပွိုးဒုတိယကမ္ဘာႏစဲ့ꩻတဲင် အွောန်ႏဆွိုးထိုꩻ မာꩻဗာႏတဝ်းနဝ်ꩻသွူ။

အရီးသွတ်ꩻ ၃ နေင်ႏ ခိန်ႏခါႏကာႏလအကိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏမာꩻလွေꩻ တွိုက်တန်အလွောက်ꩻ ခြေစစ်ပွဲဖုံႏသွူ။ အဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻ ကအောင်ႏနွောင်ꩻလꩻဒါႏ အစွိုꩻဖုံႏတောမ်ႏ ကမာꩻဖေႏဒါႏ ကမ္ဘာႏဖလား အိမ်ရှင်ခမ်းထီအစွိုꩻဖုံႏ ခြွောန်းဗူႏ ကအဝ်ႏဒါႏ ၃၂ စွိုꩻ အဝ်ႏမာꩻလွေꩻ အခိန်ႏတလာ ကညဒါႏ ကမ္ဘာႏဖလား ဗော်လုံးပွယ်ꩻတဲင် အဝ်ႏနွို့ခေးရိမ်ꩻလွေꩻဝင်ꩻ ဗိုလ်လုနဝ်ꩻသွူ။

ပွယ်ꩻပတ်ꩻခေးပြုဲင်ႏဗော်လုံး ကမ္ဘာႏဖလားနဝ်ꩻ တကမ္ဘာႏလွုမ်း လိုꩻထွားအာသွတ်ꩻ ထာꩻခွုမ်ဆိုးတစွိုးဒျာႏနေနေသွူ။ ၂၀၀၆ ဗာႏ ကမာꩻလွေꩻဒါႏ စျာမနီခမ်းထီကိုနဝ်ꩻ လိုꩻလွောန်ထွားသား အဝ်ႏစွောန်ႏ အဖြာꩻ ၇၁၅ သန်းရပ်သွူ။ ဗꩻတွိုႏဟန်ႏသနီꩻ ပွယ်ꩻခေးပြဲင်ႏကမ္ဘာႏဖလားယို ကအဝ်ႏလက်ခံႏ မာꩻလွေꩻဖေႏဒါႏ အိမ်ရှင်ခမ်းထီဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏလဲဉ်း ၁၇ ခမ်းတဲင် ဗရာသီး၊ ပိဉ်တိစ်၊ စျာမနီ၊  အီတလီ၊ မဲတ်သီကို ခမ်းဖုံႏနဝ်ꩻ (၂)လဲင်ႏစီႏ၊ ဥရုဂွေး၊ သွိသာလန်၊ သွီဒိဉ်၊ ဆီလီ၊ အိဉ်ဂလန်၊ အာစိဉ်တီးနား၊ သပေင်၊ အမေႏရိကန်ႏခမ်းခြွဉ်းဗူႏ၊ ဂျပန်-ကိုးရီးယားခမ်းနဝ် (မာꩻညီꩻ)၊ အာဖရိကနဝ်၊ ရသျား ခမ်းထီဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏလက်ခံႏမာꩻလွေꩻဖေႏလဲဉ်း တလဲင်ႏစီႏနဝ်ꩻသွူ။ တွိုႏ ၂၀၂၂ ကမ္ဘာႏဖလားယို ကာတာခမ်းထီ အဝ်ႏလက်ခံႏမာꩻလွေꩻဖေႏနဝ်ꩻသွူ။ မိဉ်ႏတွိုႏ ၂၀၂၆ နဝ်ꩻ ကနေဒါ-အမေႏရိကန်ႏခမ်းခြွဉ်းဗူႏ-မဲတ်သီကို (၃)ခမ်း အီႏမာꩻလွေꩻညီꩻဝင်ꩻတဲင် မဲတ်သီကိုအစွိုꩻနဝ်ꩻ အီႏထွာလွေꩻ လက်ခံႏမာꩻလွေꩻဖေႏပွယ်ꩻ အိမ်ရှင်ခမ်းထီအကို အီႏပဲင်ႏဆဲင်ႏဗာႏ (၃)လဲင်ႏဗွေနဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ
ဝေင်ꩻနယ်ႏသေား

**ဝေင်ꩻနယ်ႏသေား** (မန်း: ဆောမြို့နယ်) (အဲင်းကလေတ်: Saw Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ မကွေးတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ဂန်းဂေါးခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻသေားကိုသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:မကွေးတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏဂန်းဂေါး

**ဝေင်ꩻနယ်ႏဂန်းဂေါး** (မန်း: ဂန့်ဂေါမြို့နယ်) (အဲင်းကလေတ်: Gangaw Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ မကွေးတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ဂန်းဂေါးခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻဂန်းဂေါးကိုသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:မကွေးတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ငေါဝ်းဖကုသိုလ်ႏ

ဟန်ႏသလဲင်ႏခါယို၊ နီသွဉ်းသီး ကမာꩻဗာႏ ကုသိုလ်ႏ၊ နီသွဉ်းသီးကကျိုꩻလိုႏဗာႏ ဒါႏနခေါ၊ ပရလောကော ကုသိုလ်ႏဖန်း၊ သွံဆီပုဲင်တခမ်း လꩻပီပီ၊ သွံဆီပုဲင်တဒုံဖြယ်ဖေႏစူꩻ၊ ထီဖူꩻကုဠေႏ နဝ်ꩻတဆီ၊ ကောင်ကီကုဠေႏနဝ်ꩻ နဝ၊ မာတာပိတ အာစရိယံ၊ လိုꩻလူꩻတနံꩻ သတ္တဝါႏ၊ သိကျာꩻဗြဟ္မာႏ စတုလူꩻ၊ အာႏကာႏသဖူꩻ ဘဝဘ်ဆွာꩻ၊ တရျာꩻတပါꩻ လို့တဆင်ႏ၊ ဖန်းပါခမ်းခွင်ႏ အဝီစိ၊ အဟိတ်ဒုက္ကတိ ပိတ္တာနယ်ႏ၊ အသူရကာယ်ႏ ခမ်းဖွိုꩻစွိုꩻ၊ ဒါႏနအကျိုꩻ လꩻတွာတွာ၊ ဖဟွိုန်တွိုႏပါ မနိမေႏ၊ ဝသုန္ဒြောႏ သက်သေႏရင်ꩻ၊ သော့ꩻထူႏစာႏရင်ꩻ သွင်ꩻကမ္ပယ်ႏ၊ သွံဆီပုဲင်တနယ်ႏ ယံကဟွိုန်၊ သွံဆီပုဲင်တဖုံႏ ယံကယွုမ်း၊ ဖျင်ဝင်ꩻကထွုမ်း ရွုကလူꩻ၊ ထီဖူꩻကုဠေႏနဝ်ꩻ တဆီ၊ ကောင်ကီကွတ်ကုဠေ၊ သဗ္ဗေသတ္တာ သတ္တဝါ အနန္တ၊ နီသွဉ်း သီးကဖဖေႏကုသိုလ်ႏ၊ ယံလꩻညီꩻညီꩻ လꩻတွာတွာဝင်ꩻနော ဗွေႏသီးဩ။
ကုသိုလ်ႏအမျ အမျ အမျ ထူႏလွဝင်ꩻနော ဗွေႏသီးဩ။

## အာႏကွိုꩻ


ကဏ္ဍ:ငဝ်းဝုဲင်ႏဖရာꩻ
မကွေးခရဲင်ႏ

**မကွေးခရဲင်ႏ** () () ယိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ မကွေးတွိုင်ꩻဒေႏသတန်အကို ကအဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ခရဲင်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ခရဲင်ႏရွုမ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒါႏခင်ႏလမ်းဝေင်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻမကွေး ကိုသွူ။

## ဝေင်ꩻနယ်ႏတောမ်ႏဝေင်ꩻဖုံႏ

မကွေးခရဲင်ႏကို ကပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏ တောမ်ႏ ဝေင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏလနဝ်ꩻအတွိုင်ꩻသွူ-
*ဝေင်ꩻနယ်ႏမကွေး
**ဝေင်ꩻမကွေး
*ဝေင်ꩻနယ်ႏနတ်မောက်
**ဝေင်ꩻနတ်မောက်
*ဝေင်ꩻနယ်ႏမျို့တိစ်
**ဝေင်ꩻမျို့တိစ်
*ဝေင်ꩻနယ်ႏတောင်တွီင်းစီး
**ဝေင်ꩻတောင်တွီင်းစီး

ကရီးခါ မကွေးခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏချောက် တောမ်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏယေနံဆျောင်းယို တွိုႏ ၂၀၂၂ ဗာႏ ဧပီလာ ၃၀ နီꩻနဝ်ꩻ ဖထန်ႏထိုꩻသွူ မကွေးခရဲင်ႏတဲင် လွောင်ႏဗူႏလွေꩻတသာယင်း ချောက်ခရဲင်ႏ နဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:မကွေးတွိုင်ꩻကိုခရဲင်ႏဖုံႏ
ချောက်ခရဲင်ႏ

**ချောက်ခရဲင်ႏ** () () ယိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ မကွေးတွိုင်ꩻဒေႏသတန်အကို အဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ခရဲင်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ခရဲင်ႏရွုမ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒါႏခင်ႏလမ်းဝေင်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻချောက် ကိုသွူ။

## ဝေင်ꩻနယ်ႏတောမ်ႏဝေင်ꩻဖုံႏ
thumb|​ချောက်ခရဲင်ႏကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ

ချောက်ခရဲင်ႏကို ကပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏ တောမ်ႏ ဝေင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏလနဝ်ꩻအတွိုင်ꩻသွူ-
*ဝေင်ꩻနယ်ႏချောက်
**ဝေင်ꩻချောက်
**ဝေင်ꩻသလေ
*ဝေင်ꩻနယ်ႏယေနံဆျောင်း
**ဝေင်ꩻယေနံဆျောင်း

ကရီးခါ မကွေးခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏချောက် တောမ်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏယေနံဆျောင်းယို တွိုႏ ၂၀၂၂ ဗာႏ ဧပီလာ ၃၀ နီꩻနဝ်ꩻ ဖထန်ႏထိုꩻသွူ မကွေးခရဲင်ႏတဲင် လွောင်ႏဗူႏလွေꩻတသာယင်း ချောက်ခရဲင်ႏ နဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:မကွေးတွိုင်ꩻကိုခရဲင်ႏဖုံႏ
မိဉ်းဗူးခရဲင်ႏ

**မိဉ်းဗူးခရဲင်ႏ** () () ယိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ မကွေးတွိုင်ꩻဒေႏသတန်အကို အဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ခရဲင်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ခရဲင်ႏရွုမ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒါႏခင်ႏလမ်းဝေင်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻမိဉ်းဗူး ကိုသွူ။

## ဝေင်ꩻနယ်ႏတောမ်ႏဝေင်ꩻဖုံႏ
 

မိဉ်းဗူးခရဲင်ႏကို ကပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏ တောမ်ႏ ဝေင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏလနဝ်ꩻအတွိုင်ꩻသွူ-
*ဝေင်ꩻနယ်ႏမိဉ်းဗူး
**ဝေင်ꩻမိဉ်းဗူး 
**ဝေင်ꩻသကု 
*ဝေင်ꩻနယ်ႏငဖဲ 
**ဝေင်ꩻငဖဲ 
*ဝေင်ꩻနယ်ႏသလိဉ်း 
**ဝေင်ꩻသလိဉ်း 
**ဝေင်ꩻသိဉ်ဖျူစျုန်း 
*ဝေင်ꩻနယ်ႏပွိဖျူ 
**ဝေင်ꩻပွိဖျူ 
*ဝေင်ꩻနယ်ႏစေတုတ္တရာႏ 
**ဝေင်ꩻစေတုတ္တရာႏ

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:မကွေးတွိုင်ꩻကိုခရဲင်ႏဖုံႏ
တယဲတ်ခရဲင်ႏ

**တယဲတ်ခရဲင်ႏ** () () ယိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ မကွေးတွိုင်ꩻဒေႏသတန်အကို ကအဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ခရဲင်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ခရဲင်ႏရွုမ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒါႏခင်ႏလမ်းဝေင်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻတယဲတ် ကိုသွူ။

## ဝေင်ꩻနယ်ႏတောမ်ႏဝေင်ꩻဖုံႏ

တယဲတ်ခရဲင်ႏကို ကပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏ တောမ်ႏ ဝေင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏလနဝ်ꩻအတွိုင်ꩻသွူ-
*ဝေင်ꩻနယ်ႏတယဲတ်
**ဝေင်ꩻတယဲတ်
*ဝေင်ꩻနယ်ႏကံမ
**ဝေင်ꩻကံမ
*ဝေင်ꩻနယ်ႏမိဉ်းလ
**ဝေင်ꩻမိဉ်းလ
*ဝေင်ꩻနယ်ႏမိဉ်းဒုံး
**ဝေင်ꩻမိဉ်းဒုံး

ကရီးခါ တယဲတ်ခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏအောင်လံ တောမ်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏသိဉ်ပေါင်ဝဲယို တွိုႏ ၂၀၂၂ ဗာႏ ဧပီလာ ၃၀ နီꩻနဝ်ꩻ ဖထန်ႏထိုꩻသွူ တယဲတ်ခရဲင်ႏတဲင် လွောင်ႏဗူႏလွေꩻတသာယင်း အောင်လံခရဲင်ႏ နဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:မကွေးတွိုင်ꩻကိုခရဲင်ႏဖုံႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏမိဉ်းဒုံး

**ဝေင်ꩻနယ်ႏမိဉ်းဒုံး** (မန်း: မင်းတုန်းမြို့နယ်) () နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ မကွေးတွိုင်ꩻဒေႏသတန် တယဲတ်ခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻမိဉ်းဒုံးကိုသွူ။

## ဝေင်ꩻနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
*ဝေင်ꩻမိဉ်းဒုံး

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:မကွေးတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
၂၀၂၂ ဖီဖာ ကမ္ဘာႏဖလား ဗော်လုံးပွယ်ꩻ

**၂၀၂၂ ဖီဖာ ကမ္ဘာႏဖလား ဗော်လုံးပွယ်ꩻ** () () **၂၀၂၂ ဖီဖာကမ္ဘာႏဖလား ပွယ်ꩻပတ်ꩻခေးပြဲင်ႏဗော်လုံး** နဝ်ꩻ အဝ်ႏမာꩻလွေꩻဒျာႏ အာသျတွိုက် ခမ်းတခမ်းကထွာဒါႏ ကာတာခမ်းထီကို ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၂၂ ဗာႏ တယ်ႏလာနိုဝဲင်ဗာ ၂၀ နီꩻ ဗꩻတွိုႏ လာဒီသိဉ်ဗာ ၁၈ နီꩻတဲင် ထွာ အလဲင်ႏ(၂၂)ဗွေ ပွယ်ꩻပတ်ꩻခေးပြဲင်ႏဗော်လုံး ကမ္ဘာႏဖလား ဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ ကာတာခမ်းထီယို အာရပ်အစွိုꩻချုတ် တောမ်ႏ အာရပ်ကမ္ဘာႏခမ်းထီဖိုင်ႏအကို ထွာပထမအရီးသွတ်ꩻ လက်ခံႏမာꩻဖေႏပွယ်ꩻသားနဝ်ꩻသွူ။ ပွယ်ꩻယိုနဝ်ꩻ တယ်ႏ ကိုးရီးယားခမ်းနဝ်-ဂျပန်သီး ကအဝ်ႏလက်ခံႏ မာꩻလွေꩻဖေႏဒါႏပွယ်ႏ ၂၀၀၂ ဗာႏထွူ အာသျတွိုက်စဲစ်စဲစ်ကို ထွာဒုတိယလဲင်ႏနဝ်ꩻသွူ။ ၂၀၁၈ ဗာႏ ရသျားခမ်းထီကို ကမာꩻလွေꩻဒါႏပွယ်ꩻနဝ်ꩻ ဟံႏနယ်ႏသီး ထွော့မတ်ခါꩻအလꩻ ထွာထိုꩻ အသျတွိုက်စဲစ်လို့တဝ်း နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ နွို့ခေးပြဲင်ႏသား အဝ်ႏ ၃၂ စွိုꩻအကို ၂၀၂၂ ပွယ်ꩻယို ထွာအဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻပွယ်ꩻတဲင် မိဉ်ႏတွိုႏ ၂၀၂၆ နဝ်ꩻ အီႏခေးပြဲင်ႏလွေꩻတောမ်ႏ ၄၈ စွိုꩻနဝ်ꩻသွူ။ ကမာꩻလွောန်ဒါႏ ကမ္ဘာႏဖလားပွယ်ꩻဖုံႏအကို ကာတာပွယ်ꩻယိုနဝ်ꩻ ထွာရွဉ်တောင်ꩻ လို့အာသွတ်ꩻ ပွယ်ꩻဒျာႏတဲင် ရွဉ်လို့အရမ်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏစွဉ်ႏ ရွဉ်ဒေါ်လာ ၂၂၀ ဗီလီယံ နဝ်ꩻသွူ။ 

ကာတာခမ်းထီနဝ်ꩻ ကောပ်စွောန်ႏ ရာႏသီႏဥတုထာꩻလျားငါႏတဲင် ပွယ်ꩻနဝ်ꩻ အွောန်ႏခြုဲင်းလွေꩻဗာႏတေား နိုဝဲင်ဗာလာတဲင် ထွာအရီးသွတ်ꩻ ထာꩻခွꩻလာအစဝ်းခိန်ႏ ကမာꩻဒါႏ ပွယ်ꩻဒျာႏသွူ။ အရီးသွတ်ꩻပွယ်ꩻရဲဉ်ႏနဝ်ꩻ ထွာ လမ်းဗွေႏကာတာခမ်း တောမ်ႏ အီဂွေဒေါခမ်း သီး ခေးပြဲင်ႏပွယ်ꩻတဲင် အဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻ ပွယ်ꩻခေးပြဲင်ႏ အယံသွတ်ꩻ(ဗိုလ်လု)နဝ်ꩻ အဝ်ႏ ဒီသိဉ်ဗာ ၁၈ နီꩻ ပိဉ်တိစ် တောမ်ႏ အာစိဉ်တီးနား ခေးပြဲင်ႏရိမ်ꩻထူႏဝင်ꩻတဲင် ထွာထိုꩻ ၃-၃ တယေဝင်ꩻနဝ်ꩻမꩻ ပတ်ꩻဗာႏပေင်နယ်ထီတွော့ꩻ အာစိဉ်တီးနား နွောင်ꩻထိုꩻ ၄-၂ လꩻထိုꩻ အယံသွတ်ꩻ(ချန်ပီယံ)ဆုꩻ နဝ်ꩻသွူ။ အနီꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ထွာကာတာခမ်းထီ စွိုးခွိုꩻမွူးနီꩻ နဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ
ဖီဖာ

**ဖီဖာ** (/ဖြီးဖြာ/) (အဒွေါင်ႏ : FIFA; ပိဉ်တိစ်: Fédération Internationale de Football Association; ) **ခမ်းစွုမ်ႏနုဲင်ငံတကာ ဗော်လုံးအစွိုꩻချုတ်**နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ တထူႏတဝ်းအကျိုꩻအမျတ် အစွိုႏတစွိုꩻဒျာႏတဲင် အဝ်ႏစီႏခြပ်ဖန်းဖြယ် အိုပ်ချုပ်လွေꩻဖေႏဒါႏ ဗော်လုံး၊ ဖူသယ်ဗော်လုံး၊ ကမ်းခြေဗော်လုံး ထာꩻခွုမ်ဆိုးအာႏရဲင်ႏဖုံႏဒျာႏအကျောင်ႏ အစွိုꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒေါ့ꩻရိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ဗော်လုံးထာꩻခွုမ်ဆိုးကို ထွာအထိုသွတ်ꩻ အိုပ်ချုတ်ရေꩻ အစွိုꩻဗူႏဒျာႏသွူ။ ဖီဖာအစွိုꩻနဝ်ꩻ တယ်ႏထောင်ႏခါႏဒျာႏ ခရိစ်နေင်ႏ ၁၉၀၄ ဗာႏ တောမ်ႏ ဗယ်စီယံ၊ ဒေင်းမတ်၊ ပိဉ်တိစ်၊ စျာမနီ၊ နယ်တာလန်၊ သပေင်၊ သွီဒိဉ်၊ သွိသာလန် စတဲင် လိုꩻခိုဗော်လုံးအစွိုꩻသားဖုံႏဒျာႏတဲင် လွောင်ႏဗူႏရေႏခါꩻ အီႏထွားအိုပ်ချုတ်လွေꩻဖေႏ ဗော်လုံးအစွိုꩻဖုံႏနဝ်ꩻအခါႏ ခေးပြဲင်ႏပွယ်ꩻဖုံႏ တာႏဒျာႏသွူ။ ရွုမ်ꩻချုတ်နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ သွိသာလန်ခမ်းထီ ဝေင်ꩻသူးရိစ်ကိုသွူ။ ယိုခါနဝ်ꩻ အစွိုꩻနွို့ ခမ်းထီ(အစွိုꩻ)ဖုံႏ အဝ်ႏလဲဉ်း ၂၁၁ ခမ်းနဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ
အောင်လံခရဲင်ႏ

**အောင်လံခရဲင်ႏ** () () ယိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ မကွေးတွိုင်ꩻဒေႏသတန်အကို ကအဝ်ႏပါဒါႏ ခရဲင်ႏတသာတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ခရဲင်ႏရွုမ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒါႏခင်ႏလမ်းဝေင်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻအောင်လံ ကိုသွူ။

## ဝေင်ꩻနယ်ႏတောမ်ႏဝေင်ꩻဖုံႏ

အောင်လံခရဲင်ႏကို ကပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏ တောမ်ႏ ဝေင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏလနဝ်ꩻအတွိုင်ꩻသွူ-
*ဝေင်ꩻနယ်ႏအောင်လံ
**ဝေင်ꩻအောင်လံ
**ဝေင်ꩻပလို့
*ဝေင်ꩻနယ်ႏသိဉ်ပေါင်ဝဲ
**ဝေင်ꩻသိဉ်ပေါင်ဝဲ

ကရီးခါ တယဲတ်ခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏအောင်လံ တောမ်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏသိဉ်ပေါင်ဝဲယို တွိုႏ ၂၀၂၂ ဗာႏ ဧပီလာ ၃၀ နီꩻနဝ်ꩻ ဖထန်ႏထိုꩻသွူ တယဲတ်ခရဲင်ႏတဲင် လွောင်ႏဗူႏလွေꩻတသာယင်း အောင်လံခရဲင်ႏ နဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:မကွေးတွိုင်ꩻကိုခရဲင်ႏဖုံႏ
ပသီႏ

**ပသီႏ** (အဉ်းဂလစ်ဆျ်-  Iron) ယို ထွာ ရွောန်ရောင်ႏက ကဒါႏ (Lustrous silver gray) သတ္တုတစားသွူ။ ကွဲးတွော့ꩻ မဉ်ႏအောဝ်ႏ တလီꩻပအီမ်ကိုခြာနောဝ်ꩻ ကောပ်ပွိုး အောက်သီစဲန်တဲင် ဓာတ်တွူႏငါ (oxidation)တွော့ꩻ အကြုဲင်းထွာထိုꩻ ပသီႏရောင်ႏဖြေင်း (Iron II oxide or Ferrous oxide (FeO)။ ဒြတ်စင် အထဲ့ရော့ꩻ ထာꩻရွောင်ကိုနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏသော့ꩻ အဗူႏ ၈ (group viii) ကို။ ပသီႏယို ထွို့ꩻထွာ ထာꩻဖြွီꩻဒါႏ (ductile)၊ တွယ်ႏပျာႏ လဲင်းအီထာꩻဒါႏ (malleable) ဂုဏ်သတ္တိအောဝ်ႏ။ ပသီႏယို အောဝ်ႏနွောင်ꩻဒါႏ အခြုံးအဖဲန် လစ်ꩻစားကို၊ အစိုႏ အခြီသော့ꩻဒါႏယိုꩻယိုꩻ အဲက်သစ်အာႏပနဲန်ႏ (dilute acid) ကို။ ထွာ chemically active ၊ ဒြတ်ခြွောန်းကဟဲ့ꩻ Bivalent iron (II) (Ferrous) တွမ်ႏယင်း trivalent iron (III) (ferric) အောဝ်ႏနောဝ်ꩻနီစား။ Ferrous ဒြတ်ခြွောန်းကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထွာ ဒြတ်ခြွောန်း ပသီႏခြွောန်းဗူႏအာႏ ကအောဝ်ႏဒါႏ ၂ (valency နီဗာႏ) သွူ။ ဥပမာႏ- FeO. ။ Ferricဒြတ်ခြွောန်းနောဝ်ꩻ ထွာ ခြွောင်းဗူႏအာႏ ၃ သွူ။ ဥပမာႏ- Fe2O3. ။

## မာꩻအီ
သတ္တုကားကအောဝ်ႏအကို ဝင်ꩻခုမ်အာလွို ပသီႏသွူ။ မဉ်ႏခေးတွမ်ႏ သတ္တုလောင်းလင်နောဝ်ꩻ အငိုꩻတဲ့ လို့ဆေ့ꩻ၊ မာꩻအီထာꩻခြွိုင်းတဲ့ ဒါႏအာစွိုးတဲင် ထွာ ဝွေꩻပါတောဝ်းထွူတောဝ်း။ တယ်ႏထာꩻဗုက်ꩻ သော့ꩻအီဖိုးနဲန်ႏထီဗဲ့ꩻ (မန်း- နို့ဆီဗူးခွံ) ဗꩻ ကား၊ ထာꩻကွင်ႏ(သင်္ဘောꩻကျောင်ႏ)၊ သင်္ဘောꩻဖုံႏယို မာꩻအီဝင်ꩻ တွမ်ႏ ပသီႏဖုံႏ။ ပသီႏမဏိယို ထွာ ဝင်ꩻသေအာလွိုသွတ်ꩻ ပသီႏသတ္တုကြူ။ ပသီႏဒြတ်စင် ကပါဒါႏ သတ္တုကြူ (မန်း- သတ္တုစပ်) ဖုံႏနောဝ်ꩻ ထွာ Pig iron, Cast iron, Carbon steel, Wrought iron ဖုံႏနောဝ်ꩻသွူ။ Pig iron ယို ထွာ ကာဗွန်အောဝ်ႏပါ ၃.၅%-၄.၅% အွိုး ပသီႏသတ္တုကြူကို။ Cast iron ယို ထွာ ကာဗွန် ၂.၅% တွမ်ႏ ထာꩻအီႏအျꩻလောင်းလင် ကအောဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ပသီႏသတ္တုကြူ။ Wrought iron နောဝ်ꩻ ထွာ ကာဗွန်ပါဆေ့ꩻ၊ မာꩻကြောင်းထွူခါꩻလဲန်းဒါႏ ပသီႏယာႏဟောဝ် pure iron နောဝ်ꩻသွူ။

## ကမော့ꩻလꩻဒါႏ ကအောဝ်ႏ သဘာဝကို
စကျဝဠာကို ပသီႏယို ထွာ ဒဿမ အအာသွတ်ꩻ ဒြတ်စင်သွူ။ နုဲင်းဒြတ်ဖဲန်နေးနောဝ်ꩻ ကမ္ဘာႏလောင်းကို အောဝ်ႏ ၃၄.၆%၊ ထွာ အလွိုင်ႏအာသွတ်ꩻ ဒြတ်စင်။ ပသီႏကဉ်းအာအာယို မော့ꩻ ဝင်ꩻကဟဲ့ꩻ hematite (**iron (III) oxide** Fe2O3) , magnetite (ferrimagnetic Fe3O4) ပသီႏအောင်ကိုဖုံႏ၊ ပသီႏကပါ ၂၅% တွမ်ႏ ၃၀% ခါႏ ဝင်ꩻကရိုꩻဒါႏ taconite လုံးပသီႏခြောင်ႏကိုဖုံႏ။ ကမ္ဘာႏဟမ်ႏကဲန် ဗဟို ကောင်းကိုနောဝ်ꩻ ပသီႏတွမ်ႏ နီကယ်သတ္တုကြူ အောဝ်ႏပါငီꩻ အာအေားတန်သွူ။ ပသီႏဓာတ်ယို တဲႏထာꩻသားပေးဖြီဖြစ် ဗꩻလွေꩻ လိုꩻသီးနမ်းကို အောဝ်ႏပါသော့ꩻခါꩻ၊ အောဝ်ႏဗာႏမꩻထွာသွူ။ ဟမ်ႏတဗီႏလို့ကို တနေင်ႏတနေင်ႏ ထေမာꩻလꩻပသီႏ အယာႏခေန်ႏ တန်ခြှောန်း ၅၀၀ သန်းကိုရပ်။ ဒွိုႏဟောဝ်ချာ ပသီႏယ ဝင်ꩻကမာꩻအီထွူလဲန်းနောဝ်ꩻ တနေင်ႏတနေင်ႏ အောဝ်ႏ သန်း ၃၀၀ တန်ကိုရပ်။ ပသီႏအဓိက ကထန်ႏဒါႏ ခမ်းထီဖုံႏရာနောဝ်ꩻ ထွာ ခယ်ႏ၊ ဘရာသီးလ်၊ ဩသတေးလျ၊ ရတ်ဆျား တွမ်ႏယင်း ယူကရိန်းဖုံႏ။ ခမ်းလင် ကဟူႏလော်နေက ပသီႏဖုံႏနောဝ်ꩻ ထွာ အမေရိကန်၊ ကနေဒါ၊ ဘဉ်နီသွဲးလား၊ သွီဒဉ် တွမ်ႏ အိန္ဒိယခမ်းဖုံႏသွူ။

## ထူႏတောမ်
ကဏ္ဍ:ဓာတုဗေဒ

ကဏ္ဍ:သတ္တုဖုံႏ
ဂန်းဂေါးခရဲင်ႏ

**ဂန်းဂေါးခရဲင်ႏ** () () ယိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ မကွေးတွိုင်ꩻဒေႏသတန်အကို ကအဝ်ႏပါဒါႏ ခရဲင်ႏတသာတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ခရဲင်ႏရွုမ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒါႏခင်ႏလမ်းဝေင်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻဂန်းဂေါး ကိုသွူ။

## ဝေင်ꩻနယ်ႏတောမ်ႏဝေင်ꩻဖုံႏ

ဂန်းဂေါးခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏ တောမ်ႏ ဝေင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏလ့နဝ်ꩻအတွိုင်ꩻသွူ-
*ဝေင်ꩻနယ်ႏဂန်းဂေါး
**ဝေင်ꩻဂန်းဂေါး
**ဝေင်ꩻစျေား
*ဝေင်ꩻနယ်ႏထီးလိဉ်း
**ဝေင်ꩻထီးလိဉ်း
*ဝေင်ꩻနယ်ႏသေား
**ဝေင်ꩻသေား
**ဝေင်ꩻကျောက်ထု

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:မကွေးတွိုင်ꩻကိုခရဲင်ႏဖုံႏ
ကိုဘော့

**ကိုဘော့** (အဉ်းဂလစ်ဆျ်- Cobalt) ယို ထွာ မေႏလူးရောင်ႏက ကဆှော့ꩻခြုမ်ႏဒါႏ ဒြတ်စင်တဗာႏသှူ။ အထဲ့ရော့ꩻ ထာꩻရွောင် (periodic table) ကိုနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏသော့ꩻ အဗူႏ ၈ (group viii) ကို။ ကိုဘော့ယောင်ꩻနောဝ်ꩻ ဗွန်ပီပသီႏ၊ နီကယ်ဖုံႏ၊ အာႏရဲင်ꩻ ထှို့ꩻငင်ႏပသီႏ (မန်း- သံလိုက်စွမ်းအင်ကို ထုတ်ပေးနိုင်စွမ်း) အောဝ်ႏ။ ကအီႏမာꩻဓာတ် ဓာတုဖဲ့ꩻရာနောဝ်ꩻ ယိုꩻထှူ ဒြတ်ခြှောန်းဖုံႏ ထွာလှောန်အာအီဒါႏ။ ထွာဒြတ်စင် အုံမော် တလီꩻခြာ၊ ရဲးနမ်းချာနှောင်ꩻဒါႏ ထီတွီတှိုတ်ပှေါတ်ထာꩻ (မန်း- ရေတိုက်စားမှုဒဏ် ခံနိုင်ရည်ရှိ)။ မဉ်ႏသော့ꩻ အဲက်သစ် အာႏပနဲန်ႏ (dilute acid) ကိုနောဝ်ꩻ အခြီစိုႏထိုꩻတောဝ်းယိုꩻယိုꩻ၊ အခြီစိုႏ ယှိုးယွတန်ဒျာႏသှူ။

## မာꩻအီ
မဉ်ႏမာꩻသတ္တုကြူ (မန်း- သတ္တုစပ်) ဖုံႏရာနောဝ်ꩻ ဝင်ꩻသော့ꩻပါ ကိုဘော့။ ခင်ႏလမ်း ဝင်ꩻကမာꩻအီ ကိုဘော့နောဝ်ꩻ မာꩻ သတ္တုကြူတဉ်ႏခြေင်း (အဉ်းဂလစ်ဆျ်- super alloys, မန်းနေး- အထူးသတ္တုစပ်) တဲ့နောဝ်ꩻ၊ မာꩻ သတ္တုကြူ ကရဲးနှောင်ꩻ ထာꩻပှေါတ်တှိုတ်အာႏတဲ့နောဝ်ꩻ၊ မာꩻ ပသီႏမဏိတွမ်ႏ ထာꩻထှို့အီပသီႏ (မန်း- သံလိုက်) တဲ့နောဝ်ꩻ မာꩻအီဝင်ꩻ တွမ်ႏကိုဘော့ သတ္တုကြူသှူ။ ထာꩻခြိုꩻအူအီမေႏ (မန်း- လောင်စာ) တွမ်ႏ ကထေမာꩻ ဓာတုခြှိုင်းခြိုꩻ ခင်ႏလမ်းကိုနောဝ်ꩻ ကိုဘော့ယို မာꩻအီထာꩻခြိုꩻ မာꩻငီꩻဖေႏဓာတ် (မန်း- ဓာတ်ကူပစ္စည်း) catalysts ဖုံႏ။ ထာꩻဗှို့ꩻ (မန်း- မှင်) တွမ်ႏ ထာꩻသူႏတသီႏရောင်ႏဖုံႏအတာႏ ဝင်ꩻမာꩻအီထာꩻခြိုꩻ အှောန်ႏသူ အှောန်ႏသဲင်အီ။ မဉ်ႏမာꩻ တသီႏရောင်ႏ ကဲတ်ꩻအီထာꩻယောင်ꩻ (မန်း- ပန်းချီဆေးစပ်ခြင်း)၊ မဉ်ႏမာꩻ ဝန်ႏဗေးဖုံႏ ဝန်ႏဟမ်ႏဖုံႏတဲ့နောဝ်ꩻ၊ မဉ်ႏမာꩻ မန်ႏရောင်ႏသားတဲ့နောဝ်ꩻ၊ မဉ်ႏမာꩻအွတ်ခြုမ်ႏ သꩻအီလမ်းတာႏတဲ့နောဝ်ꩻ၊ မဉ်ႏရဲန်ꩻတရေꩻ လုံးဟောဝ်ရတနာႏဖုံႏတဲ့နောဝ်ꩻ မာꩻအီတွမ်ႏ ကိုဘော့ ရောင်ႏတသောမ်ႏ (**cobalt (III) aluminate**, CoAl12O4 နောဝ်ꩻသှူ။ တသီႏဖဲ့ꩻခရာႏ လုမ်ꩻလာꩻအီထာꩻတာႏ တွမ်ႏယင်း ထာꩻအမ်ႏခရာႏ ယမ်ဖေႏကသေင်ကုဲင်တောဝ်းတာႏ မာꩻအီလွဝင်ꩻတွမ်ႏ ရေဒီယိုသတ္တိ ကရွန်ꩻဒါႏ Co6O သှူဩ။

## ကမော့ꩻလꩻဒါႏ အအုံအအောဝ်ႏ သဘာဝကို
ကိုဘော့ (Cobalt) ကဉ်းအာအာနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏ ကမ္ဘာႏဟမ်ႏထဝ အကဲန်ကို၊ ကမ္ဘာႏဟမ်ႏမဲ့ငါလောင်း တွမ်ႏ ထီကိုနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏဆေ့ꩻလုမ်ꩻ။ ကိုဘော့ ကအောဝ်ႏပါဒါႏ ထီကိုနောဝ်ꩻ အနျလင်ꩻလွေꩻ ကထွာဒါႏ အစိုႏခြီသတ္တိ ကဆေ့ꩻခြေားဒါႏ CoS(Cobalt Sulfine) နောဝ်ꩻသှူ။ ဟမ်ႏဗဲ့ꩻကိုယို ကိုဘော့ကပါ**လဲန်းငီꩻ** (မန်း- ပျမ်းမျှ) နေးနောဝ်ꩻ ထွာ 8 ppm ရိုꩻလဲ့ ကိုဘော့ကပါဆေ့ꩻဒါႏ ဟမ်ႏဗဲ့ꩻ (မန်း- မြေဆီလွှာ)ကိုနောဝ်ꩻ အဆေ့ꩻသွတ်ꩻ ပါဗော့ꩻ  0.1 ppm ရပ်ကို။ တှိုႏ ကိုဘော့ ကပါအာဒါႏ ဟမ်ႏဗဲ့ꩻနောဝ်ꩻ အအာသွတ်ꩻ အောဝ်ႏပါနှောင်ꩻဒါႏ 70 ppm သှူ။ ထီပင်ႏလယ်ႏ သမုဒ္ဒရာဖဲ့ꩻလကို ကအောဝ်ႏဒါႏ ဖြို့သဉ် ရောင်ႏသဉ်သောမ်ႏ (cyanobacteria, မန်း- စိမ်းပြာရေညှိ) တွမ်ႏ ထာꩻသား ကအမ်ႏဒါႏနုဲက်ဒြိုဖုံႏအတာႏ အောဝ်ႏလိုႏ ကိုဘော့၊ အောဝ်ႏတောဝ်းထွာတောဝ်းသှူ။ ကိုဘော့ယို ကအီးမော့ꩻ သတ္တုခေါ်ခေါ်ဒျာႏနောဝ်ꩻ မော့ꩻတောဝ်း၊ မော့ꩻနှောင်ꩻဗော့ꩻ သတ္တုထာꩻခြာနေး (ores ,  မန်း- သတ္တုရိုင်း) နောဝ်ꩻသှူ။ နောဝ်ꩻမꩻ ကိုဘော့ယို ဟူႏထန်ႏခြေင်ခြေင် ဝွေꩻလုမ်ꩻ လꩻနှောင်ꩻတောဝ်း၊ ငီꩻတွမ်ႏ နီကယ် (nickel)၊ တောင်ꩻတနျာႏ (copper) တဲင် ထေထူႏဗာႏဗော့ꩻ by-product နေး။ ကထွာဒါႏ ကိုဘော့ သတ္တုထာꩻခြာဖုံႏရာနောဝ်ꩻ ထွာ cobaltite (CoAsS), ကဟဲ့ꩻဒါႏ ကိုဘော့ အရောင်ႏတနျာႏ erythrite (Co3(AsO4)2).8H2O) ၊ glucodot (Co, Fe) AsS) တွမ်ႏယင်း skutterudite (Co, Ni, Fe)As3 ဖုံႏနောဝ်ꩻသှူ။ ခမ်းထီ ဝင်ꩻကဟူႏ ထူႏလꩻအာသွတ်ꩻဒါႏ ကိုဘော့နောဝ်ꩻ ထွာ ကွန်ဂို၊ ခယ်ႏ၊ သမ်ဘီယာ၊ ရတ်ဆျား တွမ်ႏ ဩသတေးလျသှူ။ ဖဉ်လဲန်၊ အသာဘုဲင်ဇျံ တွမ်ႏ ကာသဲတ်သတန်ခမ်းဖုံႏကိုတဲ့ အောဝ်ႏဟူႏလꩻ။ ကမ္ဘာႏဟမ်ႏတဖြုံႏလုမ်း တနေင်ႏတနေင်ႏ ဟူႏလꩻ ကိုဘော့ အောဝ်ႏ ၁၇၀၀၀ တန် (tons) သှူ။

## ထူႏတောမ်

ကဏ္ဍ:ဓာတုဗေဒ
ခမ်းစွုမ်ႏနုဲင်ငံတကာ အာကာသစခန်ꩻ

**ခမ်းပေါင်ꩻစွုမ်ႏ အာကာသစခန်ꩻ** () **အုဲင်အဲစ်အဲစ်** နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ကမ္ဘာႏဟံႏမဲ့ငါခိုႏဆꩻကီ ကီလိုမီတာ ၂၀၀၀ ဆꩻကီ တဖူꩻလေပ်အဖွိုႏလောင်း ကအဝ်ႏဒပ်ꩻဆင် အွောန်ႏစွꩻထင်ႏခါꩻဒါႏ ခမ်းပေါင်ꩻစွုမ်ႏ သိပ္ပံသုတေသန အနမ်းအခြုံတဖြုံႏဒျာႏတဲင် အဝ်ႏထွာဒျာႏ အတန်သွတ်ꩻ မော်စျုလာ(Modular) အာကာသစခန်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ စခန်ꩻယိုနဝ်ꩻ ခမ်းစွုမ်ႏကအဝ်ႏခွုမ်မာꩻဆောင်ႏရွက်ငီꩻဒါႏဝင်ꩻ ပရောစဲစ်ထာꩻမာꩻတဗာႏဒျာႏတဲင် အစွိုꩻတန်အာကာသအေစိဉ်သီ(၅)စွိုꩻနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ နာသာ(အမေႏရိကန်ႏ)၊ ရော့သကို့သမို့(Roscosmos)(ရသျား)၊ ဂျပန် အာကာသတလီꩻရဲဉ်ႏ ထောင်ထွားရေꩻအေစိဉ်စီ/JAXA(ဂျပန်)၊ ဥရောပ အာကာသအေစိဉ်သီ/ESA(ဥရောပ) တောမ်ႏ ကနေဒါ အာကာသအေစိဉ်သီ/CSA(ကနေဒါ) ဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။

ပဲင်ႏဆဲင်ႏတောမ်ႏထူႏသုင်ꩻ အာကာသစခန်ꩻတာႏနဝ်ꩻ ခမ်းထီအစိုႏရအချင်ꩻချင်ꩻ အဝ်ႏတယ်ႏထောင်ႏခွုမ်မာꩻလွေꩻနေး သဖော်ဗွိုန်လိတ်ချုတ်ဖုံႏတောမ်ႏသဖော်ꩻဗွိုန် အချက်ဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ခမ်းပေါင်ꩻစွုမ်ႏနုဲင်ငံတကာ အာကာသစခန်ꩻယို သိပ္ပံပညာႏသျင်ႏသီးနဝ်ꩻ အဝ်ႏထူႏသုင်ꩻအီနေး ထွို့ꩻငင်ႏအာႏ(ဆွဲငင်အား) ကဆေ့ꩻမွေးဒါႏ မုဲက်ခရို ဂရဗ်ဗီတီ (microgravity) ခွယ်ꩻဓာတ်ခန်ꩻ(ဓာတ်ခွဲခန်း)တဖြုံႏအနေႏတဲင် အဝ်ႏခွုမ်မာꩻ စမ်ꩻထွားလွေꩻဒျာႏ ဇီဝဗေဒ၊ ဇီဝကမ္မဗေဒ၊ ဓာတုဗေဒ၊ ရူပဗေဒတောမ်ႏ တသီႏဆဲင်ႏရာꩻ ထာꩻထောင်ထွား သိပ္ပံခရာႏဖုံႏသွူ။ အဝ်ႏပွေားလွူꩻထွားပါ အာကာသထာꩻခြေင် တောမ်ႏ ရာႏသီႏဥတုမိုးလေဝသ ဖုံႏသွူ။ စခန်ꩻ(ISS)ယိုနဝ်ꩻ ထောင်ထွားစမ်ꩻထွားအီ လာတောမ်ႏ အင်္ဂါႏဂျိုဟ်ႏ မားဂျိုဟ်ႏ(Mars)သီးထျꩻ ခွုမ်ꩻမာꩻနွောင်ꩻအီ အနာႏဂါတ်အတာႏဆွာꩻ သိပ္ပံထာꩻမာꩻဖုံႏတာႏ ကအဝ်ႏလိုႏဒါႏ အာသာသကာꩻစနိစ်ဖုံႏ(spacecraft systems) တောမ်ႏ စက်ခြွိုင်းခြိုꩻဖုံႏအတာႏ ရော့ꩻသင်ꩻအီမွေးနဝ်ꩻသွူ။

စခန်ꩻယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏဖဖြယ်ခါꩻ နီခဝ်တဲင် တခဝ်နဝ်ꩻ ရသျားသီး ကအဝ်ႏခွုမ်မာꩻဖေႏဒါႏ ရသျားတဖူꩻလေပ်အခဝ်(Russian Orbital Segment / ROS) တောမ်ႏ တခဝ်နဝ်ꩻ အမေႏရိကန်ႏတောမ်ႏခမ်းလင်သီး ကအဝ်ႏခွုမ်မာꩻဖေႏဒါႏ အမေႏရိကန်ႏတဖူꩻလေပ်အခဝ်(United States Orbital Segment / USOS) သွူ။ ရသျားဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ မော်စျူး(module)အဝ်ႏ (၆)ဗာႏသွူ။ အမေႏရိကန်ႏဖဲ့ꩻ ကအဝ်ႏစွဲးကမ်းဖေႏနဝ်ꩻ နာသာ(NASA)တာႏ အဝ်ႏ ၇၆.၆%၊ JAXA တာႏ ၁၂.၈%၊ ESA တာႏ ၈.၃% တောမ်ႏ CSA တာႏ ၂.၃% ဖုံႏတဲင် အမေႏရိကန်ႏဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ မော်စျူး(module)အဝ်ႏ (၁၀)ဗာႏသွူ။ ဝွေꩻနဝ်ꩻ တောမ်ႏမဲ့ရိုꩻရိုꩻလဲ့ ထီႏထွားလꩻနွောင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဒင်ႏဆင်မာꩻစခါꩻဒျာႏ ၁၉၉၈ ဗာႏတဲင် တွိုႏ ၂၀၁၁ ဗာႏနဝ်ꩻ အီႏထွူသွတ်ꩻဆွိုးထိုꩻတဲင် လွိုးအီႏလေပ်ဗဲဉ်နွောင်ꩻ ဗꩻတွိုႏဒါႏ ၂၀၁၅ ဗာႏအကျောင်ꩻ အဝ်ႏရမ်ꩻခါꩻလွ့နဝ်ꩻသွူ။ အာကာသစခန်ꩻ ယိုခါကျာꩻတဗာႏနဝ်ꩻ ထွာအနားဆွာꩻလွိုထဲင်း စခန်ꩻအရီးဖုံႏတဲင် ထွာဒျာႏ ကအဝ်ႏလေပ်ခူဒါႏ ခမ်ႏဖာႏဟံႏ ဂျိုလ်ႏတု(ဂြိုဟ်တု)တဖြုံႏဒျာႏတဲင် ထီႏထွားနွောင်ꩻတောမ်ႏ မဲ့ဖြုံႏရိုꩻရိုꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ
ပအိုဝ်ႏဝိဘတ်

ပအိုဝ်ႏပညာႏသျင်ႏသားယဟန်ႏရိုꩻ "ပအိုဝ်ႏဘာႏသာႏကိုနဝ်ꩻ ဝိဘတ်အဲဉ်ထဝ်း" နုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် ဟွုန်ဗာႏသꩻပေႏငါႏတွော့ꩻ ဒင်ႏပျꩻနယ်ဗာႏနုဲင်းယိုသွူဩ။

*၁။ "ကတ္တား" မာꩻထွူဖေႏဒါႏကြိယာႏ၊ 
**ထီနဝ်ꩻ ထုတ်ꩻလင်ꩻထာꩻဖွိုႏ၊ 
***ထီနဝ်ꩻ မာꩻထွာဖေႏ အထုတ်ꩻကြိယာႏ။
*၂။ "ကမ္မ" ကားကြိယာႏကမာꩻ ဝွေꩻခံႏဗာႏ၊ 
**လွေꩻတွိုႏဆေꩻသူꩻ၊ 
***ဆေꩻယို ခံႏဗာႏဝင်ꩻလွေꩻကြိယာႏ။
*၃။ "ကရဏ" ကြိယာႏထွူအီ နေးတောမ်ႏထာꩻနဝ်ꩻ၊ 
**လိတ်ယို တွဲႏအီတောမ်ႏစက်၊ 
***စက်နဝ်ꩻ တွဲႏအီလေက်တာႏ ထာꩻခြွိုင်းတန်သွူ။
*၄။ "သဟာဒိယောဂ" အွောန်ႏဆွိုင်ꩻအီလို့ဝင်ꩻ၊ 
**မွူးတောမ်ႏလာ၊ မွိုးတောမ်ႏဖါ။
*၅။ "ဟေတု" နယ်ဖေႏအပွိုး၊ 
**နင်ꩻနွန်းနဝ်ꩻ တရေꩻဒျာႏ၊ ပွိုးအငဝ်းကျမ်ꩻမꩻ ဝင်ꩻလွꩻထီႏ။
*၆။ "သမ္ပဒါန်" ဖေႏပိုတာႏ၊ 
**ပိုအတွက်တာႏ ဖေႏဗာႏကူစွိုးစွိုး၊ 
**သက်ဖေႏကဆွာꩻတာႏ အံႏဗာႏတသီႏ (တာႏ+တွက်တာႏ)။
*၇။ "အပါဒါန်" အဝ်ႏအိုင် ထွိုင်ႏလွေꩻ၊ 
**သီလမျတ်ကယ်ꩻ ဒါႏန၊ 
**လိုꩻလွꩻယုက်ကယ်ꩻ လိုꩻမွိုက်၊ 
**အမာꩻနဝ်ꩻ ဟဝ်ထဲင်းအအိုင်၊ 
**အထွိုင်ႏနဝ်ꩻ ဟဝ်ထဲင်းအဗေင်ႏ 
**(အဝ်ႏ+ကယ်ꩻ+ထဲင်း+လဲဉ်း)။
*၈။ "သာမိ" နယ်ဖေႏအဗွေႏ၊ 
**ရဟန်ꩻသီးသပိတ်၊ လိုꩻမွိုက်သီးအထာꩻကျမ်ႏ (သီး+သီးအ-အ)။
*၉။ "လက္ခဏဝိသယ" ပွိုးယို၊ 
**ပွိုးပီးနဝ်ꩻ၊ ကောပ်ပွိုး၊ ကထင်ႏ၊ ပွိုးကမ်ႏမꩻယမ်၊ ကထင်ႏမာꩻမꩻအောင်ႏ။
*၁၀။ "အနာဒရ"(တွင်ꩻ-ခွိုက်-မခွိုက်) 
**ပိုငွိုးတွင်ꩻ မွိုးလွေꩻနꩻ၊ ခွိုက်ခမ်းကလော့ ဒွူႏထီ။
*၁၁။ "ဩကာသ"(ဒွို-ကို-ဖဲ့ꩻ-လောင်း)
** ရဟန်ꩻဒွိုတရာꩻအဝ်ႏ၊ ဒိုင်ကိုဒဲန်အဝ်ႏ၊ အစိုႏရဖဲ့ꩻအာႏဏာႏအဝ်ႏ၊ သေင်ႏဒေါ့ꩻဟမ်ႏလောင်း။

ဒေါ့ꩻငဝ်းယို ကတ္တား ကြိယာႏ ကမ်- မီႏပါစုမ်ႏတဝ်းနဝ်ꩻ ထွာတဝ်းငဝ်းတငွါ၊ 
*ဥပမာႏ- သေင်ႏဒေါ့ꩻဒင်ႏဟမ်ႏလောင်း၊
**သေင်ႏ-ကတ္တား၊ ဒေါ့ꩻဒင်ႏ-ကြိယာႏ၊ ဟမ်ႏလောင်း-ကမ်။ မွိုး-ကတ္တား၊ လွေꩻနꩻ-ကြိယာႏ၊ ပိုငွိုးတွင်ꩻ=ကမ်။

### အာႏကွိုꩻ
နာသာ

**နာသာ** ကဟဲ့ꩻဒါႏ **စွိုးခွိုꩻ အာကာသတောမ်ႏတလီꩻခြောင်ꩻ အွဉ်ငါဌာႏန** () နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ အမေႏရိကန်ႏခမ်း အာကာသစီႏမံႏကိန်ꩻထာꩻမာꩻတန်အတာႏ တာႏဝွန်ႏကအဝ်ႏဒါႏ အစိုႏရပဲင်ႏ ဌာႏနတဗာႏဒျာႏသွူ။ နာသာယို ခရိစ်နေင်ႏ ၁၉၅၈ ဗာႏ လာဇွန်လုဲင် ၂၉ နီꩻကို ကအွောန်ႏထွာဒါႏအတီႏ စွိုးခွိုꩻ အာကာသတောမ်ႏ တလီꩻခြောင်ꩻ(လေကြောင်း)ဆဲင်ႏရာႏ ဥပဒေႏအလꩻ တယ်ႏထောင်ႏခါꩻဒျာႏတဲင်တွော့ꩻ သော့ꩻလုဲင်ႏထိုꩻဖေႏ အစွိုꩻအရီး တလီꩻခြောင်ꩻဆဲင်ႏရာꩻ စွိုးခွိုꩻဖေႏကျံႏဉာဏ်ႏ ကောႏမတီႏအစွိုꩻ ခင်ႏလမ်းနဝ်ꩻသွူ။ ခွုမ်မာꩻစလွေꩻဒျာႏ ခရိစ်နေင်ႏ ၁၉၅၈ ဗာႏ လာအောက်တိုဗာ ၁ နီꩻတဲင် တယ်ႏအခိန်ႏနဝ်ꩻခါကာႏ အဝ်ႏခွုမ်မာꩻဖောႏလွေꩻလဲဉ်း လွူꩻထွား အာကာသ ထောင်ထွားရေꩻ ထာꩻမာꩻတန်စီႏမံႏကိန်ꩻဖုံႏသွူ။ ကထင်ႏလွေꩻဒါႏ လာကမ္ဘာႏထျ့ꩻ အပိုလိုစီႏမံႏကိန်ꩻ၊ ခမ်းစွုမ်ႏနုဲင်ငံတကာ အာကာသစခန်ꩻ စတဲင်စီႏမံႏကိန်ꩻဖုံႏ ပါနဝ်ꩻသွူ။

နာသာနဝ်ꩻ ဆဲင်ႏတောမ်ႏ အာကာသခရာႏ ပရိုဂရမ်ဖုံႏတကာႏတဝ်း အဝ်ႏဆဲင်ႏလွေꩻပါ စဲ့ꩻရေꩻတောမ်ႏ စဲ့ꩻရေꩻတမွေးတဝ်းဒါႏ တလီꩻခြောင်ꩻ(လေကြောင်း) တောမ်ႏ အာကာသဆဲင်ႏရာꩻ သုတေသန၊ အတာႏဆွာꩻ သုတေသန ထာꩻမာꩻတန်ဖုံႏသွူ။ နာသာနဝ်ꩻ အဓိကအဝ်ႏရေႏမိုးလွေꩻဒျာႏ အဝ်ႏသိပ္ပံပညာႏ ဖေႏကသေနာႏ‌ထောင်ထွားနွောင်ꩻစဲင်းထဲင်း ကမ္ဘာႏဟံႏ အခရာႏတောမ်ႏ ထွူတကာႏတဝ်း ဖေႏကမာꩻထင်ႏထိုဖေႏနွောင်ꩻပါထဲင်းထဲင်း ဒါရိုက်ထရိတ်သီး ဟီလီယိုရူပဗေဒ သုတေသန ပရိုဂရမ် သိပ္ပံစီႏမံႏကိန်ꩻဖုံႏသွူ။ တောမ်ႏအရန်းထိုရိုဗော့(စက်ရုက်)တွော့ꩻ ထောင်ထွားစောႏတနာႏပါ မွူးအစွိုꩻအဗူႏကို ကအဝ်ႏဒါႏ ရုက်တခြိုꩻဖုံႏ နုဲင်းဒါႏ နျူးဟော်ရီသိုန်(New Horizons)ဖုံႏလဲ့ အဝ်ႏပါနေနေသွူ။ 

## အာႏကွိုꩻ
ငေါဝ်းဆုꩻတောင်ꩻတရာꩻတောႏ

### တရာꩻအွဉ်ႏသွတ်ꩻ
နဝ်ꩻမတဲင် ဟန်ႏသနီꩻယို ဗွေႏစင်ꩻကဟော်ꩻနယ်လင်ꩻဒါႏ ငေါဝ်းဓမ္မေႏ၊ ဗွေႏစင်ꩻကခြုဲင်ႏနယ်ဖေႏတကာႏသီး တရာꩻယို၊ စိန္တေႏဗွန်ထိုဟော်ꩻနယ်ဒျာႏကွေးနေား တွမ်ႏကျမ်ꩻဂန်ႏ၊  နီဗွေႏဘုရာႏဟော်ꩻထန်ႏဒျာႏကွေႏနေား တွမ်ႏ ပိဋကတ်၊ ဒီဟောဝ်တောင်ꩻမတ်ယိုတတွယ်ꩻ၊ ဗွေႏစင်ꩻထေခွယ် တွမ်ႏပအိုဝ်ႏ ဗွေႏစင်ꩻပစိုႏဖေႏတွမ်ႏ နီနာꩻငွါ၊ အမာႏမဉ်ႏပါ ယံခွင်ꩻလွစ်၊ ဆူႏနာႏမဲဉ်ႏခြွစ် ယံသယ်ꩻခံႏ၊ ဟန်ႏသနီꩻတန်ယို ဗွေႏစင်ꩻကဟော်ꩻနယ်ဒါႏတရာꩻငေါဝ်း၊ မဉ်ႏတနွို့နားတောဝ်း အွဉ်ႏလင်ꩻချာ၊ ယံဗာႏခွိုင်းဆာ မရေႏရော်ႏ ၊ ပွိုးစွဉ်ႏဉာဏ်ႏမဟောႏသဓာႏ တအဲဉ်ထောဝ်းတဲင် အလုဲင်ꩻရွောင်၊ အလင်္ကာဒိန်ႏဒွေါင် မပေါးတဲပ်၊  ပွိုးစွဉ်ႏမဆဲစ်နဲစ်ငါႏတွော့ꩻ မဉ်ႏမော့ꩻဒါႏအမင်ꩻ ၊ မတ်ဒျာႏပိုရင်ꩻ ဖေႏသတိ၊ အွဉ်ႏသꩻခိꩻခိꩻ ဆုံꩻမသွဉ်၊ နေးတွမ်ႏငေါဝ်ႏဟွံ ကွီတောင်ꩻပြန်ႏ ၊ နေႏတွမ်ႏပန်သေꩻကောဝ်ႏတင်ႏ ကွီလွစ်ခွင်ꩻ၊  ယိုခါယံတွင်ꩻ ဗွေႏစင်ꩻကဟော်ꩻလင်ꩻဖေႏဒါႏ တရာꩻငေါဝ်ႏဓမ္မေႏ ၊ ဗွေႏစင်ꩻကခြဲင်ႏနယ်ဖေႏ တရာꩻထီ၊ ထီႏငါႏနာꩻနီ သတ္တဝါႏ၊ ငမ်ႏသꩻယူႏမာႏ တရွို့ꩻကွင်၊ ကအေဝ်ႏစဲႏခံ ထီဟံႏဗော့ꩻ၊ ကအေဝ်ႏအုံသော့ꩻ ထီနောင်ကို၊ ပေႏတန်မူႏခို ယံကာႏနွောင်ꩻ ၊ ထာꩻယူႏခိန်ꩻခွဉ်ꩻ ယံကစွဉ်ႏ၊ ခေႏမာႏတွူးဗောင်ႏ သင်ꩻဖော်ꩻဆိတ်၊ ယံဖျော်ဟဲ့ꩻဖစ် တွမ်ႏကုသိုလ်ႏ၊ ယံတွိုႏအွဉ်ႏဟွိုန် တွမ်ႏပုည၊ ပွိုးစွဉ်ႏဗုဒ္ဓငတ်ရိန် သာႏသနာႏ၊ အောဝ်ႏနေကဒျာႏ အယံတွင်ꩻ ၊ ဘဝနာႏကမ္မဋ္ဌာန်ꩻ ကုသိုလ်ႏခြွီ၊ တဖူꩻလွေꩻအီ ထွာရိက္ခာႏ တဖူꩻလွေꩻတာႏ ထွာဒဲဉ်လွမ်၊ ဒီဟောဝ်စုရွမ် နီနာꩻခြွိုင်း၊ ဘုရာꩻပွင်ꩻလဲဉ်ႏသွူနဝ်ꩻ နုဲင်းသုဲင်ꩻဗွာ၊ နီနာꩻမပါ ပွိုးသꩻနုတ်ꩻ၊ ပွိုးစွဉ်ႏမာꩻယွိုက်ꩻငါႏထာနဝ်ꩻမ နီဗွေႏဘုရာꩻလဲင်ꩻကျွꩻရီး၊ ဖြော်မွိုင်းဒျာႏနီး အောဝ်ႏကုဲင်လꩻ၊ ဗွေႏဘုရာꩻထိုꩻနꩻ ကိလေႏသာႏခြꩻတဏှာႏဆွိုင်ꩻ၊ လွစ်တဝ်းဝွဋ်ဖွိုင်ꩻ လောကဘုံႏ၊ တထန်ႏနွောင်ꩻတောဝ်ႏအာႏရွုံႏ အောဝ်ႏခံစဲး၊ သောင်ခြင်ꩻငွိုးယွဲး မဲ့ထီယို၊ ပင်ႏလယ်ႏအကို လဲင်ꩻတဖြွတ်၊ နီနာꩻအဆွတ်ꩻ မဲဉ်ႏအွဉ်ႏပြုံႏ၊ ထီႏဒွုမ်အဆွုမ်ႏ ထိုလဲဉ်းမျင်ꩻမိုရ်ႏကောင်၊ ထီဒွုမ်အဆောင် ထိုလဲဉ်ႏဟံႏ၊ ထီႏထွꩻနွောင်ꩻဒွုမ်အဆောင် အာလဲဉ်ႏဟံႏ၊ ယံကလွစ်ထန်ႏ ပွိုးအောဝ်ႏကီ၊ 

ဟန်ႏသနီꩻယိုဗွေႏစင်ꩻခွုမ်တွမ်ႏဝီꩻတဲင် ဟော်ꩻသဂျိုဟ်ႏ၊ ယံကဟွိုန်ဗွိုႏ ခန္ဓာႏနမ်း၊ ယံကဟွိုန်ငမ်း ရုပ်နာမ်ႏပွိုင်၊ ဗွေႏစင်ꩻထေခြွိုင် အလုဲင်ꩻဆꩻ၊ ဗွေႏစင်ꩻနယ်ပျꩻ တဖူꩻဟောဝ်၊ ယံကတွိုႏဖျော် ခမ်းမဂ်ဖိုလ်ႏ၊ ယံဖေႏကတွိုႏ ခမ်းဝေင်ꩻရောင်း၊ ကိလေႏသာႏစင်ꩻကြောင်း တဏှာႏဝုဲင်ꩻ၊ ဘဝထီယုဲင်ꩻ ယံပသို့ꩻ၊ ဘဝထီဗို့ꩻ ယံထိုꩻမာႏ၊ ကျိုꩻစာꩻဒွူႏတွောင်သွော့ဝင်ꩻမျာꩻတကာႏသီးယာ လိုꩻအာတဖုံႏ အားလုံးတဉ်ဟွေး ။ 

## အာႏကွိုꩻ


ကဏ္ဍ:တရာꩻ
ဝေင်ꩻနယ်ႏမိစ်တား

**ဝေင်ꩻနယ်ႏမိစ်တား** (မန်း: မြစ်သားမြို့နယ်) (အဲင်းကလေတ်: Myittha Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ မန်ႏတလေꩻတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ကျောက်သယ်ခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻမိစ်တားကိုသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:မန်ႏတလေꩻတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏသိဉ်းကုဲင်

**ဝေင်ꩻနယ်ႏသိဉ်းကုဲင်** (မန်း: စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်) (အဲင်းကလေတ်: Sintgaing Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ မန်ႏတလေꩻတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ကျောက်သယ်ခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻသိဉ်းကုဲင်ကိုသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:မန်ႏတလေꩻတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ