ရောႏဂါႏကထွာဗာႏအကျောင်ꩻ

၁။ ကွီရီးအခွင်ꩻ ကျမ်ꩻယိုတာႏ
ဂါရဝေါစ၊ နိဝါတောစ၊ ပဉ္စငတ်ꩻဆူႏ၊ ရတနာႏသွံပါꩻ၊ ဆကီအတန်၊ တပါꩻဗာကုလ၊ ဆရာႏတွမ်ႏမွိုးဖါ၊ လိုꩻဆာအလောင်း၊ တသီႏဆရာႏ၊ ပုဂ္ဂိုလ်ႏပေႏတန်၊ တသီႏကျမ်ꩻယိုအတာႏ၊ ခွေသွဉ်းနေးတွမ်ႏ၊ လိတ်ဖွူꩻမတ်တသီႏ၊ အပဲစ်ယံကထိုꩻမား၊ ရီးသွတ်ꩻယိုခါ၊ ကွီဆုတောင်ꩻဗာႏ၊ ကံႏရောႏဂါႏယို၊ ထာꩻဆာယိုတပါꩻ၊ တန်သွတ်ꩻဒုက္ခ၊ ဟဲ့ꩻလွဝွဋ်ရွတ်ꩻ၊ တသီႏဗာႏတဝ်း၊ အမာႏမဉ်ႏပါ၊ ယံပြင်ꩻထိုꩻညာꩻ၊ ခွင်ꩻလွစ်ဖေႏနော။
၂။ ငေါဝ်းအွဉ်ႏသေငါ
ပေါႏထွာလွဉ်သွူ သတ္တဝါႏတဗာႏ၊ ပေါႏလꩻလွဉ်လဲဉ်း ခန္ဓာႏငတ်ꩻပါꩻနဝ်ꩻ လိုꩻတွိုင်ꩻစွုမ်ႏဖြာꩻယို တယ်ႏစွဉ်ႏ ကထူႏစစ ဖဝယိုနဝ်ꩻ သꩻ(၁)ပါꩻ၊ စေတသိက်(၃၃)ပါꩻ၊ ရုပ်(၃)ပါꩻ ပဋိသန္ဓေႏကထူႏစယိုနဝ်ꩻကာႏ ရောႏဂါႏ(၉၆)ပါꩻယို ပါလွဉ်လဲဉ်းဒျာႏရင်ꩻ စွုမ်ႏစွုမ်ႏစေ့ꩻစေ့ꩻနဝ်ꩻသွူ။
ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ တသီႏကျမ်ꩻယိုနဝ်ꩻ လိုꩻတွိုင်ꩻစွုမ်ႏဖြာꩻ ဟဝ်အာႏကွိုꩻငါႏသွူ၊ နီလိုꩻသီးရောႏဂါႏ ထာꩻဆာမဉ်ႏထွာနဝ်ꩻ ပွိုးထာꩻမုဲင်ꩻ ကထွာလွဉ်ဗာႏရောႏဂါႏ၊ ထွာရောႏဂါႏစားမုဲꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ ထွားသွော့ကျမ်ꩻကိုယိုနေား၊ သေလို့တဝ်း မွေးတဝ်းလဲ့ သေချာငါဗဲင်း သင်ꩻဟန်ႏမꩻသွူ၊ နဝ်ꩻမꩻ ထာꩻဆာခရာႏယင်၊ ဓာတ်ခရာႏယင် ကျမ်ꩻယိုအွဉ်ႏနယ်ဖေႏဒျာႏစဲင်းစဲင်းသွူ၊ ကျမ်ꩻယိုကိုနဝ်ꩻ ပါစွုမ်ႏငါႏသွူ၊ မဲ့ꩻလိတ်ထွားသား သေလွဉ်အီဗာႏဒျာႏအကျိုꩻ၊ ထာꩻဆာအဝ်ႏလဲ့ တသီႏဖေႏကအဝ်ႏမꩻသွူနောႏ။
ကထွာဆရာႏ လုမ်ꩻလာꩻလိုꩻဆာသား လိတ်ကိုနဝ်ꩻတနယ်ꩻ၊ ထုမ်ႏသွဉ်နေးနဝ်ꩻတနယ်ꩻ ထင်ႏလွဉ်ပဉ်စားစားထွူမꩻ ဒါႏလွဉ်သေလွဉ်သွူမꩻ လုမ်ꩻလာꩻလိုꩻဆာနော၊ အဝ်ႏအရန်းစားယိုထွူမꩻ မဉ်ႏမာꩻဆရာႏနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻဆရာႏတဖူꩻမဲဉ်ႏ၊ ဆရာႏတဖူꩻချောꩻထွူသွူနော။
လိတ်ကိုလဲ့ တထွားတဝ်း၊ ဆရာႏလင်ထျꩻလဲ့ သွဉ်ထေ့တဝ်း၊ မဉ်ႏထွားလိတ်လဲ့ ထွားတကြွꩻတကြိꩻ၊ ထွားလွꩻထာꩻ သေပသာႏတဲင် ဆရာႏနယ်ꩻတွော့ꩻ ပညာႏတစဲစ်တဝ်းတဲင် သꩻထင်းစားမုဲင်ꩻလဲ့ ချင်းရမ်ꩻလွမ်ꩻလာꩻနေးလိုꩻဆာ၊ လိုꩻဆာခြင်ꩻစားမုဲင်ꩻ လုမ်ꩻလာꩻရမ်ꩻနေး ကွဲးမာꩻမာꩻ၊ ကွဲးလꩻလꩻလွဉ်မိဉ်ꩻဆရာႏ ဆရာႏမာꩻစားယိုနဝ်ꩻ ပီတွမ်ႏဆရာႏမာႏမျိုꩻ ပီတွမ်ႏဆရာႏဖါႏမျိုꩻနဝ်ꩻသွူ၊ ဟဲ့ꩻဆရာႏရွိုင်ꩻ ဆရာႏမွိုက်သွူနော။
နဝ်ꩻသွူတကာႏတဝ်း လိုꩻဆာသီးနီနာꩻယို သွိုင်ႏသေတဝ်း ရောႏဂါႏမျိုꩻနဝ်ꩻ တန်ႏလို့ဆေ့ꩻရွဉ်လဲ့ လို့အာတေား၊ နေႏတန်ႏအံႏဗာႏဆေ့ꩻ တသီႏလဲ့ အံႏဗာႏအာတေား၊ နေႏတန်ႏဆဲ့ꩻဗာႏဆေ့ꩻတသီႏလဲ့ ဆဲ့ꩻဗာႏအတော၊ နေႏတန်ႏအံႏဗာႏ တလဲင်ႏလဲ့ အံႏဗာႏလစ်ꩻငတ်ꩻလဲင်ႏ၊ အံႏတရွို့ꩻ ဆဲ့ꩻတရွို့ꩻထိုꩻဒျာႏ စားယိုသွူ၊ အံႏလစ်ꩻငတ်ꩻလဲင်ႏမꩻ တသီႏတနꩻ ထာꩻဆာတလဲင်ႏတဲင် တသီႏနဝ်ꩻ ဆေ့ꩻတွော့ꩻ တွိုႏထာꩻဆာနဝ်ꩻတဝ် စားယိုလဲ့ တဟဝ်ချာအီနွောင်ꩻတဝ်းသွူ။
ထာꩻဆာနဝ်ꩻပေႏတဲင် တသီႏနဝ်ꩻ တန်ငါႏလွဉ်ꩻလဲ့ တသီႏအစွန်ꩻယို ထွာအီလုဲႏတေား ထာꩻဆာလင်သွူနော၊ ထာꩻဆာတွမ်ႏတသီႏယို တရျားရျားလွဝင်ꩻမꩻသွူ၊ တရားတဝ်းတဝင်ꩻတဲင် ထာꩻဆာယို ထွိုင်ႏထွာမွိုꩻမွိုꩻမာꩻမာꩻတွော့ꩻ သꩻယိုထင်းငီႏငါ ပယောဂတမျိုꩻမျိုꩻဗွို့ꩻတဲင် ထာꩻဆာမာႏဒျာႏ တမွေးတဝ်း သꩻယူႏမာႏဒါႏလဲ့ အဝ်ႏသွူနော။
နဝ်ꩻမꩻ ထာꩻဆာသားတွမ်ႏ ဆရာႏယို ယံကသေရောႏဂါႏမျိုꩻ ခွန်ခွေသွဉ်း တဲမ်းထန်ႏလွဉ်ဗာႏ "ရောႏဂါႏထွာဗာႏအကျောင်ꩻ"စားယိုဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။
၃။ ရောႏဂါႏမဟာႏဘုတ်(၄)ပါꩻ
(၁) ကံႏထာꩻမာꩻ တချင်းမာꩻဒါႏတဝ်း တွမ်ႏနမ်းအာႏတဲင် နမ်းထာꩻမာꩻယို ထွာအီချာတေား အဗွေႏရောႏဂါႏ။
(၂) သꩻထာꩻမာꩻယို တချင်းယူႏဒါႏတဝ်း အသꩻတဲင် သꩻထာꩻမာꩻယို ထွာအီချာတေား အဗွေႏဝွေႏဒနာႏ။
(၃) ဥတုထာꩻမာꩻနမ်းယိုနဝ်ꩻ ခွိုက်တွမ်ႏဥတု ထွာတွမ်ႏဥတုတံႏတဲင် ဥတု(၃)ပါꩻတ (၁၂)ပါꩻ တပါꩻပါꩻယိုနဝ်ꩻ ထွာအီချာ အဗွေႏရောႏဂါႏ။
(၄) အာဟာႏရမာꩻထွာ မာႏတွမ်ႏအာဟာရတဲင် ထွာအီချာအဗွေႏရောႏဂါႏ။
နဝ်ꩻမꩻ နီလိုꩻသီးယိုနဝ်ꩻ ချင်းဒါႏဗာႏ ဝွေႏဖန်ႏဒါႏဗာႏ ခတ်ကယ်ꩻဒါႏဗာႏ ရောႏဂါႏမဟာဘုတ်စားယို အကျောင်ꩻနဝ်ꩻမꩻသွူ။
၄။ ဓာတ်တန်(၄)ပါꩻ
(၁) ပထဝီဓာတ်ကရိုꩻနဝ်ꩻ ဓာတ်ဟံႏအခွေါင်ဓာတ် အခံႏဓာတ်တွမ်ႏ အသဖေါ်ꩻယိုလွုမ်ꩻသွူ။
(၂) အာပေါဓာတ်-ကရိုꩻနဝ်ꩻ ဓာတ်အထီ အမာꩻစုဗူႏဓာတ် အမာꩻခြွဉ်းဓာတ် တွမ်ႏအသဖေါ်ꩻယိုလုမ်ꩻသွူ။
(၃) "တေဇောဓာတ်"ကရိုꩻနဝ်ꩻ ဓာတ်မေႏအခွꩻ အလျားယို တွမ်ႏသဖေါ်ꩻယိုလုမ်ꩻသွူ။
(၄) "ဝါယောဓာတ်"ကရိုꩻနဝ်ꩻ တလီꩻဓာတ်တွမ်ႏ အမာꩻတသွိုးဓာတ် ရုဲင်ꩻအီဓာတ်တွမ်ႏ တွမ်ႏအသဖေါ်ꩻယိုလွုမ်ꩻသွူ။
သေဗာႏဒါႏဗာႏ ဓာတ်ယိုတွမ်ႏ အသဖေါ်ꩻ အကျောင်ꩻမꩻသွူနော။
၅။ ထာꩻဆာ(၅)ပါꩻ
၁။ "ဝွဋ်ထာꩻဆာ" ထာꩻဆာစားယိုနဝ်ꩻ တသီႏမဲဉ်ယံယံ ဆရာႏမဲဉ်ဒါႏဒါႏ လုမ်ꩻလာꩻဖေႏအီစွဉ်ႏလဲ့ တဟဝ်တဝ်းသွူနော။
၂။ "ကံႏထာꩻဆာ" ထာꩻဆာစားယိုနဝ်ꩻ တသီႏမဲဉ်ယံယံ၊ ဆရာႏမဲဉ်ဒါႏဒါႏ လုမ်ꩻလာꩻဖေႏအီစွဉ်ႏလဲ့ တဟဝ်တဝ်းသွူနော၊ နမ်းတွမ်ႏနမ်း ထာꩻဆာဒျာႏသွူနော (ဓာတ်တပါတဝ်းသွူ)၊ နမ်း/ဖြောင်း ထာꩻဆာမျိုꩻဒျာႏသွူ။
၃။ "သꩻထာꩻဆာ" ထာꩻဆာစားယိုနဝ်ꩻ လုမ်ꩻလာꩻဗာႏဒျာႏ တွမ်ႏလောကုတ္တရာႏ တသီႏမျိုꩻ၊ လုမ်ꩻလာꩻဗာႏဒျာႏ တွမ်ႏလောကီꩻတသီႏမျိုꩻမꩻသွူ၊ လုမ်ꩻလာꩻဗာႏဒျာႏ သꩻပဲင်ꩻမꩻသွူနော။
(က) လောကုတ္တရာႏ တသီႏကရိုꩻနဝ်ꩻ (လိတ်ပိဋကတ်ကိုသွူ)
( ခ ) လောကီꩻ တသီႏကရိုꩻနဝ်ꩻ (လိုꩻမူႏမသီႏ တွမ်ႏအနုပညာႏတသီႏ) ဝွေꩻသꩻအာႏရုံႏ အလွောက်ꩻယိုသွူ။
၄။ "ဥတုထာꩻဆာ" ထာꩻဆာစားယိုနဝ်ꩻ လုမ်ꩻလာꩻဗာႏဒျာႏ တွမ်ႏဓာတ်(၄)ပါꩻမျိုꩻသွူနော၊ လုမ်ꩻလာꩻလွဉ်ꩻဗာႏ တွမ်ႏဥတု(၃)ပါꩻ (၁၂)ပါꩻဖုံႏသွူ။
၅။ "အာဟာႏရထာꩻဆာ" ထာꩻဆာစားယိုနဝ်ꩻ လုမ်ꩻလာꩻဗာႏဒျာႏ တွမ်ႏဓာတ်(အာဟာႏ)ရ တသီႏမျိုꩻဖုံႏယို အံႏနေး သူႏနေး ဆဲ့ꩻနေး အိုနေး နွုမ်ꩻနေးစားယိုဖုံႏသွူ။
သေဗာႏထာꩻဆာ အမျိုꩻစားယိုမꩻသွူ။
၆။ သွီႏထင်ႏသွီႏလင်ꩻ (၂)မျိုꩻ
(က) ကဟဲ့ꩻ "သွီႏထင်ႏရောႏဂါႏ"ကရိုꩻနဝ်ꩻ သွီႏထင်ႏနဝ်ꩻ စူသွီႏယို မဉ်ႏလွေꩻဆေ့ꩻ စူသွီႏယို မဉ်ႏလွေꩻယွမ်ꩻတဲင် ခင်ႏသွီႏယို မဉ်ႏလွေꩻအာ ခင်ႏသွီႏယို မဉ်ႏလွေꩻလွိုနဝ်ꩻ ထွာလွဉ်လက္ခဏာႏစားယိုနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻ"သွီႏထင်ႏရောႏဂါႏ"သွူနော။
( ခ ) ကဟဲ့ꩻ "သွီႏလင်ꩻရောႏဂါႏ"ကရိုꩻနဝ်ꩻ သွီႏလင်ꩻယိုနဝ်ꩻ စူသွီႏယို မဉ်ႏလွေꩻအာ စူသွီႏယို မဉ်ႏလွေꩻလွိုတဲင် ခင်ႏသွီႏယို မဉ်ႏလွေꩻဆေ့ꩻ ခင်ႏသွီႏယို မဉ်ႏလွေꩻယွမ်ꩻနဝ်ꩻ ထွာလက္ခဏာႏစားယိုနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻ"သွီႏလင်ꩻရောႏဂါႏ"သွူနော။
၇။ ထာꩻဆာထင်ႏ ထာꩻဆာလင်ꩻ(၂)မျိုꩻ
(က) "ထာꩻဆာထင်ႏ"ကရိုꩻနဝ်ꩻ ကဟဲ့ꩻသွီႏထင်ႏနဝ်ꩻ ဆီႏလဲ့ တလွေꩻတဝ်း၊ ဟို့ꩻလဲ့ တလွေꩻတဝ်း၊ အေႏတဝ်းထာꩻ၊ တလီꩻလဲ့ တလွေꩻတဝ်း စားယိုနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻ"ထာꩻဆာထင်ႏ"သွူနော။
( ခ ) "ထာꩻဆာလင်ꩻ"ကရိုꩻနဝ်ꩻ ကဟဲ့ꩻသွီႏလင်ꩻနဝ်ꩻ ဆီႏလဲ့ အဝ်ႏလွေꩻဒျာႏ၊ ဟို့ꩻလဲ့ အဝ်ႏလွေꩻဒျာႏ၊ အဝ်ႏအေႏဒျာႏထာꩻ၊ တလီꩻလဲ့ လွေꩻဒျာႏ၊ စားယိုနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻ"ထာꩻဆာလင်ꩻ"သွူနော။
၈။ ထာꩻဆာလျား ထာꩻဆာခွꩻ (၂)မျိုꩻ
(က) သွီႏမဉ်ႏထင်ႏနဝ်ꩻ ထွာဥဏှ အလျား ထာꩻဆာသွူနော၊ မဉ်ႏခိဉ်ႏပတာꩻလဲ့ ပတာꩻထင်ႏသွူနော၊ သွီႏဖြတ်ꩻသန် မွိုင်လဲ့မွိုင်သွူ။
( ခ ) သွီႏမဉ်ႏလင်ꩻနဝ်ꩻ ထွာသီတ အခွꩻ ထာꩻဆာသွူနော၊ မဉ်ႏခိဉ်ႏပတာꩻလဲ့ ပတာꩻလင်ꩻသွူနော၊ သွီႏဖြတ်ꩻယွ ဗွီႏလဲ့ဗွီႏသွူ။
၉။ လိုꩻသီးအနမ်း ဖန်းနီကွို့ꩻ
(က) တယ်ႏပဒေ မာꩻကီနဝ်ꩻ ထွာအကွို့ꩻကီသွူနော။
( ခ ) တယ်ႏပဒေ မာꩻလနဝ်ꩻ ထွာအကွို့ꩻလသွူနော။
ပဒေယိုနဝ်ꩻ ထွာဖေႏလိုꩻသီးခန္ဓာႏ အထာဝ အမုဲင်အင်္ဂါႏသွူနော။
၁၀။ လိုꩻသွီႏကပြောင်ꩻတဲင် ထွာလွဉ်ဥတု(၃)ပါꩻတွမ်ႏ သွီႏ(၃)မျိုꩻ
(က) ခမ်းသဲင်ခါတွင်ꩻနဝ်ꩻ လိုꩻသွီႏယို ထွာအရသာႏ နွိုးသွူနော။
( ခ ) ခမ်းခါတွင်ꩻနဝ်ꩻ လိုꩻသွီႏယို ထွာအရသာႏ ခါႏသွူနော။
( ဂ ) ထာꩻခွꩻလာတွင်ꩻနဝ်ꩻ လိုꩻသွီႏယို ထွာအရသာႏ ဆျာႏသွူနော။
၁၁။ ဥတု(၃)ပါꩻတွမ်ႏ သွီႏထာꩻမာꩻ
(က) ခမ်းသဲင်ခါတွင်ꩻနဝ်ꩻ ထာꩻလျားငါႏတဲင် သွီႏအကိုယိုနဝ်ꩻ ထွာတဖြွတ်ꩻတဲင် နဝ်ꩻမꩻ သွီႏအထန်ႏနဝ်ꩻ ဖြတ်ꩻသန်ဗာႏ တွူႏသန်ဗာႏတေားထာꩻနဝ်ꩻသွူ။
( ခ ) ခမ်းခါတွင်ꩻနဝ်ꩻ အာပေါဓာတ် အာလွဉ်ꩻကွုန်ꩻလွဉ်ꩻငါႏထာꩻတဲင် သွီႏအကိုယို အုံစွူဒျာႏထာꩻ၊ အုံဗွီႏဒျာႏထာꩻ၊ အုံယုံထာꩻစားယိုသွူ။
( ဂ ) ထာꩻခွꩻလာတွင်ꩻနဝ်ꩻ ထာꩻခွꩻငါႏတဲင် သွီႏအထန်ႏယိုနဝ်ꩻ အုံပွုမ်ႏဒျာႏထာꩻ၊ အုံဗူႏတေားဒျာႏ တဝင်ꩻဖုံႏသွူ၊ တွိုႏသွီႏအကိုနဝ်ꩻ သမ်းအုံပွုမ်ႏထာꩻ၊ အုံယော့ထိုꩻဒျာႏအကို၊ သွီႏအုံဗူႏလုဲင်ႏတေားနေး အကိုနဝ်ꩻသွူနော။
၁၂။ လိုꩻသွီႏအထန်ႏတွမ်ႏ သွီႏအကို(၂)မျိုꩻ
(က) သွီႏအထန်ႏဖဲ့ꩻ-ကရိုꩻနဝ်ꩻ ထူႏစူမွူဖဲ့ꩻ ထူႏစူဒေင်ကိုရပ် ထူႏအရပ်ယိုနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻသွီႏအထန်ႏသွူနော။
( ခ ) သွီႏအကိုဖဲ့-ကရိုꩻနဝ်ꩻ ထူႏစူနဲႏဖဲ့ꩻ ထူႏစူဒေင်ကိုရပ် ထူႏအရပ်ယိုနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻသွီႏအကိုသွူနော။
၁၃။ လိုꩻသွီႏအကိုအထန်ႏ ဖန်းဝင်ꩻ(၂)ကွို့ꩻ
(က) တဲႏပဒေ မာꩻလနဝ်ꩻ ထွာသွီႏ အထန်ႏဖဲ့ꩻသွူနော။
( ခ ) တဲႏပဒေ မာꩻကီနဝ်ꩻ ထွာသွီႏ အကိုဖဲ့ꩻသွူနော။
၁၄။ ကက္ခဠ လိုꩻနမ်းအကို အထန်ႏနီဖဲ့ꩻ လက္ခဏာႏ
(၁) ထာꩻဆာရောႏဂါႏအကိုလဲ့ ထွာနာႏ ထွာတဝ်။
(၂) ထာꩻဆာရောႏဂါႏ အထန်ႏဖဲ့ꩻလဲ့ ထွာနာႏ ထွာတဝ်။
(၃) ဆီႏထာꩻလဲ့ တနျာႏ
(၄) ဆီႏထာꩻလဲ့ တသီး
(၅) နမ်းအခဝ်စေႏဖဲ့ꩻနဝ်ꩻလဲ့ ဖြွီꩻခြေင်းပိုႏ နမ်းထာꩻဆာ အစေႏဖဲ့ꩻလဲ့ သေနာႏပိုႏ
(၆) တဲႏမွူးနွောင်းမာꩻတွို့ꩻ ဗꩻမွူးပြေ့ꩻခိန်ႏတွင်ꩻယို ထာꩻဆာယိုဆာပိုႏ ထာꩻဆာယို သေနာႏပိုႏ
(၇) ထာꩻခွꩻပိုႏလဲ့ ထာꩻဆာယို သေနာႏပိုႏ ထာꩻဆာယို ဆာပိုႏ
(၈) အံႏအာဟာရ ဟတ်ꩻမျိုꩻ၊ အံႏအာဟာရလျားမျိုꩻလဲ့ ထာꩻဆာယို ဆာပိုႏ၊ ထာꩻ(ဆာ)ယို သေနာႏပိုႏ
(၉) ဗေင်ႏထာꩻလဲ့ အွီႏဒျာႏ
(၁၀) အံႏထာꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏအွီႏဒျာႏ
(၁၁) ဆီႏတဝ်းထာꩻ
(၁၂) မဉ်ဆီႏထာꩻလဲ့ ဆီႏဆေ့ꩻဆေ့ꩻပေႏ
(၁၃) အေႏတဝ်းထာꩻ
(၁၄) မဉ်အေႏထာꩻလဲ့ အေႏဆေ့ꩻဆေ့ꩻပေႏ
(၁၅) တလီꩻလွေꩻတဝ်း
(၁၆) တလီꩻမဉ်ႏလွေꩻ လွေꩻဆေ့ꩻဆေ့ꩻပေႏ
(၁၇) အနမ်းခွꩻ အယာႏစုံ
(၁၈) ကတူႏဆာ ကတူႏအဲင်ႏ
(၁၉) ဖြောင်းလွီနဝ်ꩻလဲ့ နွုမ်ꩻသေင် ဖြောင်းလွီးလဲ့ နွုမ်ꩻကုဲင်
(၂၀) ယာႏဖုံႏ နမ်းဖုံႏလဲ့ ဆာဆွော့ꩻကတဲ့ꩻစွဉ်ႏ နမ်းတဗာႏလွုမ်း
(၂၁) ပီစွဉ်ႏဝါႏဗေင်ႏတထူယို ကအွဉ်ႏထျမေႏတဲင် ဝါႏဗေင်ႏကသွိုင်ႏသဲင်နဝ်ꩻသွူ၊ ပီစွဉ်ႏဝါႏဗေင်ႏကဖြား အယာႏပီစားယိုသွူ
(၂၂) စူသွီႏနဝ်ꩻ လွေꩻဆေ့ꩻ၊ စူသွီႏနဝ်ꩻ ဖြတ်ꩻဆေ့ꩻ
(၂၃) ခင်ႏသွီႏနဝ်ꩻ လွေꩻအာ ခင်ႏသွီႏနဝ်ꩻ ဖြတ်ꩻအာ
(၂၄) သွီႏလဲ့ ထင်ႏ
(၂၅) ဆီႏကို ကအွဉ်ႏတပဲက်ꩻသော့ꩻ လားမန်ꩻယို လားမန်ꩻလဲ့ လီစွဉ်ႏသွူ၊ လက္ခဏာႏကလွဉ်စားယိုဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာအလျားရောႏဂါႏသွူနော။
ပထမ အလျားရောႏဂါႏ လွံꩻလာꩻနယ်ꩻ
ဖေႏတသီႏအရသာႏနဝ်ꩻ တသီႏဆဲ့ꩻမျိုꩻ၊ တသီႏအံႏမျိုꩻ တသီႏစားမုဲင်ꩻလဲ့တယဝ်း (၁) ဖေႏတသီႏအရသာႏခွꩻ (၂) ဖေႏတသီႏအရသာႏဆွံ (၃) ဖေႏတသီႏအရသာႏဆျာႏ၊ ဖေႏဗာႏဓာတ်စားယိုသွူနော။
၁၅။ ပထမဝိတ္ထမ္ဘိတ လိုꩻနမ်းအကိုအထန်ႏ နီဖဲ့ꩻ လက္ခဏာႏ
(၁) ထာꩻဆာရောႏဂါႏ အကိုဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ခွေါင်ခံႏလွဉ်ꩻထာꩻ (တဉ်ႏခွေါင်လွဉ်ꩻထာꩻ)
(၂) ထာꩻဆာရောႏဂါႏ အထန်ႏဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ကုဲင်ပြင်ꩻတဲင် အထန်ႏဖဲ့ꩻဓာတ် တခွေါင်ခံႏတဝ်း
(၃) ဆီႏထာꩻယိုလဲ့ တနျာႏ
(၄) ဆီႏထာꩻယိုလဲ့ တသီး
(၅) နမ်းအစေႏဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ဖြွီꩻခြေင်း၊ ထာꩻဆာယိုလဲ့ ဆာပိုႏ
(၆) တဲႏမွူးပြေ့ꩻ ဗꩻမွူးထန်ႏခိန်ႏ ထာꩻဆာယိုဆာပိုႏ
(၇) မဉ်ႏအံႏအာဟာႏရ ဓာတ်အလျားမျိုꩻလဲ့ ထာꩻဆာယို ဆာပိုႏ
(၈) ဗေင်ႏထာꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏအွီႏဒျာႏ
(၉) အံႏထာꩻယိုလဲ့ အဝ်ႏအွီႏဒျာႏ
(၁၀) အဝ်ႏအေႏဒျာႏထာꩻ၊ ဟို့ꩻဓာတ်လဲ့ အဝ်ႏလွေꩻဒျာႏ
(၁၁) တဆီႏတဝ်းထာꩻ
(၁၂) မဉ်ႏဆီႏထာꩻလဲ့ ဆီႏဆေ့ꩻ
(၁၃) နမ်းယာႏနဝ်ꩻ ဟို့ꩻနဝ်ꩻ လျား
(၁၄) ကတူႏယိုနဝ်ꩻ ဆာ၊ ကတူႏယိုအဲင်ႏ
(၁၅) ဖြောင်းလွီးယိုလဲ့ နွုမ်ꩻသေင်၊ ဖြောင်းလွီးယိုလဲ့ နွုမ်ꩻကုဲင်
(၁၆) အယာႏယို တဗိုး၊ အယာႏယို ဖေါ်ꩻဒါႏ၊ ပီနုဲင်းဝင်ꩻကအို မေႏကျောင်ႏ၊ ပီႏနုဲင်းမေႏကျောင်ႏ စေႏကတဗိုးယိုသွူ၊ အဗိုးစားယိုနဝ်ꩻ အလျားမာꩻထွာတဲင် အဗိုးဗာႏသွူနော။
(၁၇) အယော့ꩻတွမ်ႏအလျား မာꩻထွာမျိုꩻသွူ
(၁၈) စူသွီႏနဝ်ꩻလွေꩻဆေ့ꩻ စူသွီႏနဝ်ꩻဖြတ်ꩻဆေ့ꩻ
(၁၉) ခင်ႏသွီႏနဝ်ꩻလွေꩻအာ ခင်ႏသွီႏနဝ်ꩻ ဖြတ်ꩻအာ
(၂၀) သွီႏလဲ့လင်ꩻ
(၂၁) ဆီႏကိုနဝ်ꩻ မဉ်ႏအွဉ်ႏတဗဲက်ꩻသော့ꩻ လားမန်ꩻလဲ့ လားမန်ꩻလီထိုꩻသွူ။
လက္ခဏာႏ ကလွဉ်စားယိုနဝ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ လိုꩻအလျားလွဉ်ꩻ ရောႏဂါႏဖုံႏသွူနော။
ဒုတိယအလျားရောႏဂါႏ လုမ်ꩻလာꩻနယ်ꩻ
ဖေႏကဗာႏ တသီႏအရသာႏနဝ်ꩻ တသီႏဆဲ့ꩻမျိုꩻ တသီႏအံႏမျိုꩻ တသီႏစားမုဲင်ꩻလဲ့တယဝ်း (၁) ဖေႏတသီႏ အရသာႏခွꩻ (၂) ဖေႏတသီႏအရသာႏခါႏ (၃) ဖေႏတသီႏ အရသာႏတချꩻ ဖေႏဗာႏ ဓာတ်စားယိုသွူနော။
၁၆။ သင်္ဂဟိတ လိုꩻနမ်းအကိုအထန်ႏနီဖဲ့ꩻ လက္ခဏာႏ
(၁) ထာꩻဆာရောႏဂါႏ အကိုလွဉ်ꩻ
(၂) ထာꩻဆာရောႏဂါႏ အထန်ႏလွဉ်ꩻ
(၃) ဆီႏထာꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏဗွာဒျာႏ
(၄) နမ်းအထွေဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ အဖြွီꩻခြေင်း အထွေဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ဆာပိုႏ
(၅) တဲႏထာꩻခေ့ꩻခိုႏ နီနားရီႏရပ် ဗꩻမွူးထန်ႏအခိန်ႏရပ် ထာꩻဆာယို ဆာပိုႏ
(၆) အံႏအာဟာရ ဓာတ်အခွꩻမျိုꩻလဲ့ ထာꩻဆာယို ဆာပိုႏ
(၇) ဗေင်ႏထာꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏအွီႏဒျာႏ
(၈) အံႏအာဟာႏရလဲ့ အဝ်ႏအွီႏဒျာႏ
(၉) ဆီႏတဝ်းထာꩻ
(၁၀) မဉ်ႏဆီႏထာꩻလဲ့ ဆီႏဆေ့ꩻ
(၁၁) အေႏတဝ်းထာꩻ
(၁၂) မဉ်ႏအေႏထာꩻလဲ့ အေႏဆေ့ꩻ
(၁၃) တလီꩻလွေꩻတဝ်း ဖဲဉ်ႏတဝ်းထာꩻ၊ တလီꩻမဉ်ႏလွေꩻလဲ့ လွေꩻဆေ့ꩻ
(၁၄) နမ်းယာႏနဝ်ꩻ လျား
(၁၅) ကတူႏနဝ်ꩻ ဆာ
(၁၆) ဖြောင်းလွီးလဲ့ နွုမ်ꩻသေင် ဖြောင်းလွီးနွုမ်ꩻကုဲင်
(၁၇) ယာႏဖုံႏ နမ်းဖုံႏ ဆာဆွော့ꩻကတဲ့ꩻ ဗွပ်ꩻဗွပ်ꩻဗပ်ꩻဗပ်ꩻပါစွဉ်ႏ
(၁၈) နမ်းယာႏယို ပီနုဲးတဖြီꩻကောႏ ကအဝ်ႏတင်းတဆမ်ꩻထီခွꩻ၊ နမ်းဆွော့ꩻ ပီစွဉ်ႏစားယိုသွူ
(၁၉) ကတူႏပီလဲ့ဒွုန်၊ ကတူႏတငွူ၊ ကတူႏယိုထွူႏ
(၂၀) စူသွီႏနဝ်ꩻ လွေꩻအာ၊ စူသွီႏနဝ်ꩻ ဖြတ်ꩻအာ
(၂၁) ခင်ႏသွီႏနဝ်ꩻ လွေꩻဆေ့ꩻ ခင်ႏသွီႏနဝ်ꩻ ဖြတ်ꩻဆေ့ꩻ
(၂၂) သွီႏလဲ့လင်ꩻ
(၂၃) ဆီႏကိုယို ကအွဉ်ႏတပဲက်ꩻသော့ꩻ လားမန်ꩻနဝ်ꩻလဲ့ လားမန်ꩻစု၊ လားမန်ꩻခြွဉ်း၊ လားမန်ꩻတလီတဝ်းတဝင်ꩻသွူ။
လက္ခဏာႏစားယို ကလွဉ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ လိုꩻအခွꩻရောႏဂါႏသွူနော။
ပထမအခွꩻရောႏဂါႏ လုမ်ꩻလာꩻနယ်ꩻ
ဖေႏတသီႏအရသာႏနဝ်ꩻ တသီႏဆဲ့ꩻမျိုꩻ၊ တသီႏအံႏမျိုꩻ တသီႏစားမုဲင်ꩻလဲ့တယဝ်း
(၁) ဖေႏတသီႏအရသာႏဟတ်ꩻ၊ တသီႏအရသာႏလွုမ်ꩻ၊ တသီႏအရသာႏထဲင်ႏ
(၂) ဖေႏတသီႏ အရသာႏလျား
(၃) ဖေႏတသီႏ အရသာႏခါႏ ဖေႏဗာႏဓာတ်စားယိုသွူနော။
၁၇။ ပထမဗြူဟန လိုꩻနမ်းအကိုအထန်ႏနီဖဲ့ꩻ လက္ခဏာႏ
(၁) ထာꩻဆာရောႏဂါႏ အကိုနဝ်ꩻလွဉ်ꩻ၊ အကိုနဝ်ꩻ နာႏသွူ
(၂) ထာꩻဆာရောႏဂါႏ အထန်ႏနဝ်ꩻ ကုဲင်ပြင်ꩻသွူ
(၃) ဆီႏထာꩻနဝ်ꩻ ဗွာဒျာႏ၊ ဆီႏထာꩻ သွင်ႏဒျာႏသွူ
(၄) နမ်းအထွေဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ဖြွီꩻခြေင်း ဆာလဲ့ဆာပိုႏ
(၅) တဲႏမွူးထန်ႏရပ် ဗꩻမွူးရဝ်ꩻခိုႏ (၁၀)နားရီႏရပ်ခိန်ႏယိုနဝ်ꩻ ထာꩻဆာယို ဆာပိုႏ
(၆) အံႏအဆာႏ အာဟာႏရခွꩻမျိုꩻနဝ်ꩻ ထာꩻဆာယို ဆာပိုႏ
(၇) ဗေင်ႏထာꩻနဝ်ꩻ အွီႏဒျာႏ
(၈) အံႏအာဟာႏရလဲ့ အဝ်ႏအွီႏဒျာႏ
(၉) ဟို့ꩻနဝ်ꩻလွေꩻတဝ်း၊ အေႏတဝ်းထာꩻ
(၁၀) နမ်းယာႏနဝ်ꩻ ခွꩻ
(၁၁) ကတူႏယိုနဝ်ꩻ တဆာတဝ်း၊ ကတူႏတငွူတဝ်း၊ ကတူႏတထွူႏတဝ်း
(၁၂) ဖြောင်းလွီးလဲ့ နွုမ်ꩻသေင်တဝ်း၊ ဖြောင်းလွီးလဲ့ နွုမ်ꩻကုဲင်တဝ်း
(၁၃) သွီႏပွစ်ꩻ ယာႏပွစ်ꩻဒါႏ ပီနုဲင်းတဗာႏခူꩻတဲင် ကအွဉ်ႏစဲးထီယိုသွူ
(၁၄) ယာႏဓာတ်ယိုတသွာႏ ပီနုဲင်းထွန်တူႏ ဖြောင်းလွီးလဲ့ နွုမ်ꩻကုဲင်တဝ်း
(၁၅) နမ်းယိုယော့ꩻ၊ ယာႏယို ယော့ꩻသွူနော
(၁၆) စူသွီႏနဝ်ꩻ လွေꩻအာ၊ စူသွီႏနဝ်ꩻ ဖြတ်ꩻအာသွူနော
(၁၇) ခင်ႏသွီႏနဝ်ꩻ လွေꩻဆေ့ꩻ၊ ခင်ႏသွီႏနဝ်ꩻ ဖြတ်ꩻဆေ့ꩻသွူနော
(၁၈) သွီႏလဲ့လင်ꩻ
(၁၉) ဆီႏကိုနဝ်ꩻ မဉ်ႏအွဉ်ႏတပဲက်ꩻသော့ꩻ လားမန်ꩻနဝ်ꩻ လားမန်ꩻယိုစု၊ လားမန်ꩻလဲ့ အုံပွုမ်ႏထာꩻသွူ၊ လက္ခဏာႏကလွဉ်စားယိုဖုံႏနဝ်ꩻ လိုꩻအခွꩻရောႏဂါႏသွူနော။
ဒုတိယအခွꩻရောႏဂါႏလုမ်ꩻလာꩻနယ်ꩻ
ဖေႏတသီႏ အရသာႏနဝ်ꩻ တသီႏဆဲ့ꩻမျိုꩻ၊ တသီႏအံႏမျိုꩻ တသီႏစားမုဲင်ꩻလဲ့တယဝ်း (၁) ဖေႏတသီႏ အရသာႏခါႏ (၂) ဖေႏတသီႏ အရသာႏတချꩻ (၃) ဖေႏဗာႏတသီႏ အရသာႏလျား၊ ဖေႏဗာႏဓာတ်စားယိုသွူ။
၁၈။ ဒုတိယဝိတ္ထမ္ဘီ လိုꩻနမ်းအကိုအထန်ႏနီဖဲ့ꩻ လက္ခဏာႏ
(၁) ထာꩻဆာရောႏဂါႏ အကိုဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ကုဲင်ပြင်ꩻ
(၂) ထာꩻဆာရောႏဂါႏ အထန်ႏဖဲ့ꩻနဝ်ꩻလွဉ်ꩻ၊ အထန်ႏနဝ်ꩻခံႏ၊ အထန်ႏဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ တဉ်ႏခွေါင်
(၃) ဆီႏထာꩻနဝ်ꩻ တနျာႏ
(၄) ဆီႏထာꩻနဝ်ꩻ တသီး
(၅) နမ်းအစေႏဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ဖြွီꩻခြေင်း
(၆) နမ်းအစေႏဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ထာꩻဆာယို ဆာပိုႏ
(၇) တဲႏမွူးပြေ့ꩻခိန်ႏ ဗꩻမွူးထန်ႏတွင်ꩻ ထာꩻဆာယို ဆာပိုႏ
(၈) အံႏအဆာႏဟတ်ꩻ အံႏအာဟာရလျားလဲ့ ထာꩻဆာယို ဆာပိုႏ
(၉) အံႏအာဟာရလဲ့ အွီႏတဝ်း၊ အံႏလꩻတဝ်း၊ ဖြောင်းအွီႏတဝ်း
(၁၀) ဗေင်ႏထာꩻလဲ့ အွီႏတဝ်း၊ ဗေင်ႏထာꩻလဲ့ လꩻတဝ်း
(၁၁) ဆီႏထာꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏသွင်ႏဒျာႏ၊ ဆီႏထာꩻ အဝ်ႏဟဝ်ဒျာႏ
(၁၂) ဟို့ꩻလဲ့ လွေꩻဟဝ်ဒျာႏ၊ အဝ်ႏအေႏဒျာႏထာꩻ
(၁၃) တလီꩻလဲ့ အဝ်ႏလွေꩻဒျာႏ၊ အဝ်ႏဖဲဉ်ႏဒျာႏထာꩻ
(၁၄) နမ်းယိုခွꩻ၊ ယာႏယိုခွꩻ
(၁၅) ကတူႏနဝ်ꩻဆာ၊ ကတူႏအဲင်ႏ
(၁၆) ဖြောင်းလွီးလဲ့ နွုမ်ꩻသေင်၊ ဖြောင်းလွီးလဲ့ နွုမ်ꩻကုဲင်
(၁၇) အယာႏယိုပွစ်ꩻ၊ အယာႏယိုဖေါ်ꩻ
(၁၈) အယာႏပီနုဲင်း ဝင်ꩻကအိုမေႏကျောင်းစေးယိုသွူ၊ အယော့ꩻတွမ်ႏအလျား၊ အလျားမာꩻထွာတဲင် အယော့ꩻဗာႏသွူ
(၁၉) အနမ်းယော့ꩻ၊ အစူခင်ႏယော့ꩻသွူ
(၂၀) စူသွီႏနဝ်ꩻလွေꩻဆေ့ꩻ၊ စူသွီႏနဝ်ꩻ ဖြတ်ꩻဆေ့ꩻ
(၂၁) ခင်ႏသွီႏနဝ်ꩻ လွေꩻအာ၊ ခင်ႏသွီႏနဝ်ꩻ ဖြတ်ꩻအာလုဲင်ႏ
(၂၂) အသွီႏလဲ့ ထင်ႏသွူ
(၂၃) ဆီႏကိုယို မဉ်ႏအွဉ်ႏတပဲက်ꩻသော့ꩻ လားမန်ꩻနဝ်ꩻ လားမန်ꩻလဲ့လီ၊ လက္ခဏာႏစားယို ကလွဉ်ꩻလိုꩻနဝ်ꩻ လိုꩻအလျား ရောႏဂါႏသွူနော။
တတိယအလျားလုမ်ꩻလာꩻနယ်ꩻ
ဖေႏတသီႏ အရသာႏနဝ်ꩻ တသီႏဆဲ့ꩻမျိုꩻ၊ တသီႏအံႏမျိုꩻ တသီႏစားမုဲင်ꩻလဲ့တယဝ်း (၁) ဖေႏတသီႏ အရသာႏခွꩻ (၂) ဖေႏတသီႏ အရသာႏနွိုး ဖေႏတသီႏ အရသာႏဆိမ်ꩻ၊ ဖေႏတသီႏ အရသာႏဗွမ်ႏ၊ ဖေႏတသီႏ အရသာႏဆျာႏ၊ ဖေႏဗာႏဓာတ်စားယိုဖုံႏသွူနော။
၁၉။ ပရိဿဝ လိုꩻနမ်းအကိုအထန်ႏနီဖဲ့ꩻ လက္ခဏာႏ
(၁) ထာꩻဆာရောႏဂါႏ အကိုဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ကုဲင်ပြင်ꩻ
(၂) ထာꩻဆာရောႏဂါႏ အထန်ႏဖဲ့ꩻနဝ်ꩻလဲ့ ကုဲင်ပြင်ꩻ
(၃) ဆီႏထာꩻတနျာႏ
(၄) ဆီႏထာꩻတသီး
(၅) နမ်းအစေႏဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ဖြွီꩻခြေင်း၊ နမ်းအစေႏဖဲ့ꩻယို ထာꩻဆာယို ဆာပိုႏ
(၆) တဲႏမွူးထန်ႏခိန်ႏရပ် ဗꩻမွူးပင်ꩻဖွိုႏ နီနားရီႏခိန်ႏရပ် ထာꩻဆာယို ဆာပိုႏ
(၇) အံႏအာဟာႏရ လျားမျိုꩻလဲ့ သေနာႏထာꩻဆာယို ဆာပိုႏ
(၈) ဗေင်ႏထာꩻလဲ့အွီႏတဝ်း၊ ဗေင်ႏထာꩻလဲ့ လꩻတဝ်း
(၉) အံႏအာဟာရလဲ့ အွီႏတဝ်း
(၁၀) ဆီႏထာꩻလဲ့ သွင်ႏတဝ်း၊ ဆီႏထာꩻလဲ့ ဆီႏတစိꩻစိꩻပေႏဒျာႏ
(၁၁) ဟို့ꩻလဲ့ တလွေꩻသွင်ႏနေးတဝ်း၊ အေႏတပဲက်ꩻထာꩻ၊ အေႏဗဲ့ထာꩻ
(၁၂) နမ်းလျား ယာႏလျားသွူ
(၁၃) ကတူႏလဲ့ ဆာတဝ်း၊ တငွူတဝ်း၊ ထွူႏတဝ်း
(၁၄) ဖြောင်းလွီးလဲ့ တနွုမ်ꩻသေင်တဝ်း၊ ဖြောင်းလွီးလဲ့ တနွုမ်ꩻကုဲင်တဝ်း
(၁၅) အေႏထာꩻလဲ့ ပီဒျာႏ ဖယောင်ꩻလျား၊ အေႏလင်ꩻပီနုဲင်း လားမန်ꩻအင်ယိုသွူ
(၁၆) ဟို့ꩻလဲ့ တလွေꩻတပဲက်ꩻဒျာႏထာꩻဖုံႏသွူ
(၁၇) စူသွီႏယိုနဝ်ꩻ လွေꩻဆေ့ꩻ၊ စူသွီႏယိုနဝ်ꩻ ဖြတ်ꩻဆေ့ꩻ
(၁၈) ခင်ႏသွီႏနဝ်ꩻ လွေꩻအာ၊ ခင်ႏသွီႏနဝ်ꩻ ဖြတ်ꩻအာ
(၁၉) သွီႏလဲ့လင်ꩻ
(၂၀) ဆီႏကို မဉ်ႏအွဉ်ႏတပဲက်ꩻသော့ꩻ လားမန်ꩻလဲ့ လားမန်ꩻယိုလီ၊ လက္ခဏာႏစားယို ကလွဉ်ꩻနဝ်ꩻ အလျားရောႏဂါႏသွူနော။
စတုတ္ထအလျားလုမ်ꩻလာꩻနယ်ꩻ
ဖေႏတသီႏအရသာႏနဝ်ꩻ တသီႏဆဲ့ꩻမျိုꩻ၊ တသီႏအံႏမျိုꩻတသီႏ အမျိုꩻစားမုဲင်ꩻလဲ့တယဝ်း (၁) ဖေႏတသီႏ အရသာႏနွိုး (၂) ဖေႏတသီႏ အရသာႏဆိမ်ꩻ၊ ဖေႏတသီႏရသာႏဗွမ်ႏ၊ ဖေႏတသီႏ အရသာႏတချꩻ၊ ဖေႏဗာႏဓာတ်စားယိုသွူနော။
၂၀။ ဒုတိယဗြူဟန လိုꩻနမ်းအကိုအထန်ႏနီဖဲ့ꩻ လက္ခဏာႏ
(၁) ထာꩻဆာရောႏဂါႏအကိုဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ကုဲင်ပြင်ꩻ
(၂) နမ်းထန်ႏဖဲ့ꩻ တဉ်ႏခွေါင်လွဉ်ꩻထာꩻ
(၃) ဆီႏထာꩻ အဝ်ႏဗွာဒျာႏ၊ ဆီႏထာꩻမဲဉ်ႏဒျာႏ
(၄) နမ်းအထွေဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ဖြွီꩻခြေင်း
(၅) နမ်းထွေဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ထာꩻဆာယိုလဲ့ ဆာပိုႏ
(၆) တဲႏမွူးထန်ႏခိန်ႏရပ် ဗꩻ(၁၀)နားရီႏမွူးရဝ်ꩻခိုႏ ထာꩻဆာယို ဆာပိုႏ
(၇) မိဉ်ႏအံႏ အာဟာရခွꩻမျိုꩻနဝ်ꩻ ထာꩻဆာယို ဆာပိုႏ
(၈) အံႏအာဟာရလဲ့ အွီႏတဝ်း၊ အံႏလꩻတဝ်း
(၉) ဗေင်ႏထာꩻလဲ့ အွီႏတဝ်း၊ ဗေင်ႏထာꩻလꩻတဝ်း
(၁၀) ဆီႏယိုနဝ်ꩻ လွေꩻသွင်ႏဒျာႏ၊ ဆီႏလွေꩻမဲဉ်ႏဒျာႏ
(၁၁) ဟို့ꩻဓာတ်လဲ့ အဝ်ႏလွေꩻဒျာႏ၊ အဝ်ႏအေႏဒျာႏထာꩻ
(၁၂) တလီꩻယိုလဲ့ အဝ်ႏလွေꩻဒျာႏ၊ အဝ်ႏဖဲဉ်ႏဒျာႏထာꩻ
(၁၃) နမ်းယာႏယိုနဝ်ꩻလျား
(၁၄) ကတူႏတငွူ တကူႏပီဒွုန် ကတူႏထွူႏ
(၁၅) ဖြောင်းလွီးနွုမ်ꩻသေင်၊ ဖြောင်းလွီးနွုမ်ꩻကုဲင်
(၁၆) ဟို့ꩻကိုပွစ်ꩻ၊ ယာႏပွစ်ꩻ ပီနုဲင်းတဗာႏခူꩻသဲင် ကအွဉ်စဲးထီယိုသွူ
(၁၇) ပီနုဲင်းယာႏတသွာႏ၊ ယာႏယို ပီနုဲင်းထွန်လုံးတူႏ ထီကဗာႏပြုဲင်ယိုသွူ
(၁၈) နမ်းယိုယော့ꩻ ယာႏယိုယော့ꩻသွူ
(၁၉) စူသွီႏနဝ်ꩻ လွေꩻဆာ၊ စူသွီႏနဝ်ꩻ တဖုံအာ
(၂၀) ခင်ႏသွီႏယို လွေꩻအာ၊ ခင်ႏသွီႏပကျောက်ꩻဆေ့ꩻ
(၂၁) သွီႏလဲ့လင်ꩻ
(၂၂) ဆီႏကိုယို မဉ်ႏအွဉ်ႏတပဲက်သော့ꩻလားမန်ꩻနဝ်ꩻ လားမန်ꩻလီသွူ၊ လက္ခဏာႏစားကလွဉ်ဖုံႏနဝ်ꩻ လိုꩻအခွꩻရောႏဂါႏသွူနော။
တတိယအခွꩻရောႏဂါႏ လုမ်ꩻလာꩻနယ်ꩻ
ဖေႏဗာႏတသီႏ အရသာႏနဝ်ꩻ တသီႏဆဲ့ꩻမျိုꩻ၊ တသီႏအံႏမျိုꩻ တသီႏစားမုဲင်ꩻလဲ့တယဝ်း (၁) ဖေႏဗာႏတသီႏ အရသာႏလျား၊ (၂) ဖေႏဗာႏတသီႏ အရသာႏနွိုး၊ ဖေႏဗာႏတသီႏ အရသာႏဆိမ်ꩻ (၃) ဖေႏတသီႏ အရသာႏဟတ်ꩻ၊ ဖေႏတသီႏ အရသာႏထဲင်ႏ၊ ဖေႏဗာႏဓာတ်စားယိုသွူနော။
၂၁။ ပဂ္ဃရဏ လိုꩻနမ်းအကိုအထန်ႏနီဖဲ့ꩻ လက္ခဏာႏ
(၁) ထာꩻဆာရောႏဂါႏ အကိုဖဲ့ꩻ ကုဲင်ပြင်ꩻ၊ အကိုဖဲ့ꩻလဲ့ ထာꩻဆာယို ဆာပိုႏ
(၂) ထာꩻဆာအထန်ႏဖဲ့ꩻ ကုဲင်ပြင်ꩻ၊ အထန်ႏဖဲ့ꩻလဲ့ ထာꩻဆာယို ဆာပိုႏ
(၃) ဆီႏထာꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏဗွာဒျာႏ
(၄) နမ်းအထွေဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ဖြွီꩻခြေင်း၊ အထွေဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ဆာပိုႏ
(၅) တဲႏမွူးရဝ်ꩻခိုႏ ဆီနားရီႏခိန်ႏရပ် ဗꩻမွူးဟာ နီနားရီႏ ထာꩻဆာယို ဆာပိုႏ
(၆) အံႏအာဟာရ ခွꩻမျိုꩻနဝ်ꩻ ထာꩻဆာယို သေနာႏပိုႏ
(၇) ဗေင်ႏထာꩻလဲ့ အီႏတဝ်း၊ ဗေင်ႏလꩻတဝ်း
(၈) အံႏအာဟာရလဲ့ အွီႏတဝ်း၊ အံႏလꩻတဝ်း
(၉) ဆီႏထာꩻ သွင်ႏတဝ်း
(၁၀) အေႏထာꩻလဲ့ သွင်ႏ၊ အေႏတွမ်ႏဆီႏ ရော်ꩻရော်ꩻရဲꩻရဲꩻ
(၁၁) နမ်းယိုနဝ်ꩻခွꩻ၊ ယာႏလဲ့ခွꩻ
(၁၂) ကတူႏဆာတဝ်း၊ တငွူတဝ်း၊ ကတူႏထွူႏတဝ်း
(၁၃) ဖြောင်းလဲ့ နွုမ်ꩻသေင်တဝ်း၊ တနွုမ်ꩻကုဲင်တဝ်း
(၁၄) ဟို့ꩻနဝ်ꩻလွေꩻလဲ့ လွေꩻပီစွဉ်ႏတသာႏထီ
(၁၅) ဟို့ꩻမဉ်ႏလွေꩻလဲ့ ပီစွဉ်ႏတောင်းလျက်ꩻထန်ႏပျက်ꩻ၊ လွေꩻပီလားမန်ꩻအင်၊ ဟို့ꩻလွေꩻယုဲင်ထာꩻ
(၁၆) ဟို့ꩻဓာတ်လဲ့ အဝ်ႏပနဲဉ်ႏဒျာႏ
(၁၇) စူသွီႏလွေꩻအာ၊ စူသွီႏဖြတ်ꩻအာ
(၁၈) ခင်ႏသွီႏနဝ်ꩻ လွေꩻဆေ့ꩻ၊ ခင်ႏသွီႏနဝ်ꩻ ဖြတ်ꩻဆေ့ꩻ
(၁၉) သွီႏလဲ့လင်ꩻ
(၂၀) ဆီႏကို မဉ်ႏအွဉ်ႏတပဲက်ꩻသော့ꩻ လားမန်ꩻလဲ့ လားမန်ꩻအဝ်ႏစုဝင်ꩻ၊ အုံခြွဉ်းဝင်ꩻ၊ လားမန်ꩻအုံပွုမ်ႏဝင်ꩻသွူ၊ လက္ခဏာႏစားယို ကလွဉ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ လိုꩻအခွꩻမာꩻထွူသွူနော။
စတုတ္ထ အခွꩻရောႏဂါႏလုမ်ꩻလာꩻနယ်ꩻ
ဖေႏတသီႏ အရသာႏနဝ်ꩻ တသီႏဆဲ့ꩻမျိုꩻ၊ တသီႏအံႏမျိုꩻ၊ တသီႏစားမုဲင်ꩻလဲ့ တယဝ်း (၁) ဖေႏတသီႏ အရသာႏလျား (၂) ဖေႏတသီႏ အရသာႏဆိမ်ꩻ၊ ဖေႏတသီႏ အရသာႏဗွမ်ႏ၊ (၃) ဖေႏတသီႏအရသာႏတချꩻ၊ ဖေႏဗာႏ ဓာတ်စားယိုသွူနော။
၂၂။ အထွေဖဲ့ꩻ အစေႏဖဲ့ꩻ လက္ခဏာႏ
အထွေဖဲ့ꩻ
ကက္ခဠ-	အကိုလွဉ်ꩻ၊ အထန်ႏလွဉ်ꩻ
အဇ္ဈတ္တိက- အကိုလွဉ်ꩻ
ဗဟိဒ္ဓ- အထန်ႏလွဉ်ꩻ
အလျား၊ အဆိမ်ꩻ၊ အလျားတချꩻ၊ ဓာတ်စားယိုမာꩻထွာ။
အစေႏဖဲ့ꩻ
ပဂ္ဃရဏ-	အကိုကုဲင်၊ အထန်ႏကုဲင်
အဇ္ဈတ္တိက- အကိုကုဲင်
ဗဟိဒ္ဓ- အထန်ႏကုဲင်
အခွꩻ၊ အဆွံ၊ အလျား ဓာတ်စားယိုမာꩻထွာ။
အထွေဖဲ့ꩻ
ပထမဝိတ္ထမ္ဘိတ-	အကိုလွဉ်ꩻ၊ အထန်ႏကုဲင်
အဇ္ဈတ္တိက-	အကိုလွဉ်ꩻ
ဗဟိဒ္ဓ- အထန်ႏကုဲင်
အလျား၊ အဆိမ်ꩻ၊ အဗွမ်ႏ၊ အဟတ်ꩻ ဓာတ်စားယိုမာꩻထွာ။
အစေႏဖဲ့ꩻ
ဒုတိယဗြူဟန-	အကိုကုဲင်၊ အထန်ႏလွဉ်ꩻ
အဇ္ဈတ္တိက- အကိုကုဲင်
ဗဟိဒ္ဓ- အထန်ႏလွဉ်ꩻ
အခွꩻ၊ အခါႏ၊ အတချꩻ ဓာတ်စားယိုမာꩻထွာ။
အထွေဖဲ့ꩻ
ဒုတိယဝိတ္ထမ္ဘိတ-	အကိုကုဲင်၊ အထန်ႏလွဉ်ꩻ
အဇ္ဈတ္တိက- အကိုကုဲင်
ဗဟိဒ္ဓ- အထန်ႏလွဉ်ꩻ
အခါႏ၊ အတချꩻ၊ အလျား ဓာတ်စားယိုမာꩻထွာ
အစေႏဖဲ့ꩻ-
ပထမဗြူဟန- အကိုလွဉ်ꩻ၊ အထန်ႏကုဲင်
အဇ္ဈတ္တိက- အကိုလွဉ်ꩻ
ဗဟိဒ္ဓ- အထန်ႏကုဲင်
အခွꩻ၊ အဆိမ်ꩻ၊ အဗွမ်ႏ၊ အဆျာႏ ဓာတ်စားယိုမာꩻထွာ။
အထွေဖဲ့ꩻ
ပရိဿဝ- အကိုကုဲင်၊ အထန်ႏကုဲင်
အဇ္ဈတ္တိက- အကိုကုဲင်
ဗဟိဒ္ဓ- အထန်ႏကုဲင်
အဟတ်ꩻ၊ အလျား၊ အခါႏ ဓာတ်စားယို မာꩻထွာ။
အစေႏဖဲ့ꩻ
သင်္ဂဟိတ- အကိုလွဉ်ꩻ၊ အထန်ႏလွဉ်ꩻ
အဇ္ဈတ္တိ- အကိုလွဉ်ꩻ
ဗဟိဒ္ဓ- အထန်ႏလွဉ်ꩻ
အနွိုး၊ အဆိမ်ꩻ၊ အဗွမ်ႏ၊ အတချꩻ ဓာတ်စားယိုမာꩻထွာ။
ထာꩻဆာလက္ခဏာႏ အထွေဖဲ့ꩻယို မဉ်ႏထွာလွဉ်လဲ့ ထူႏတသီႏ အရသာႏ အစေႏဖဲ့ꩻယို လုမ်ꩻလာꩻအီသွော့နော။
ထာꩻဆာလက္ခဏာႏ အစေႏဖဲ့ꩻယို မဉ်ႏထွာလွဉ်လဲ့ ထူႏတသီႏ အရသာႏ အထွေဖဲ့ꩻယို လုမ်ꩻလာꩻအီသွော့နော။
၂၃။ အထွေဖဲ့ꩻ အစေႏဖဲ့ꩻ လက္ခဏာႏတွမ်ႏ ဓာတ်ဖေႏနယ်ꩻ
အထွေဖဲ့ꩻ
အထွေဖဲ့ꩻ အခွေါင်ခံႏ- ပထဝီဓာတ်နဝ်ꩻ
အဆိမ်ꩻ၊ အဗွမ်ႏ အရသာႏမျိုꩻယိုသွူ။
အစေႏဖဲ့ꩻ
အချော်ꩻ၊ အပနဲဉ်ႏ- ပထဝီဓာတ်နဝ်ꩻ
အဆျာႏ အရသာႏမျိုꩻယိုသွူ။
အထွေဖဲ့ꩻ
မာꩻစု၊ မာꩻပြုံႏ၊ မာꩻခြွဉ်း- အာပေါဓာတ်နဝ်ꩻ
အနွိုး၊ အတချꩻ အရသာႏမျိုꩻယိုသွူ။
အစေႏဖဲ့ꩻ
မာꩻပြင်ꩻ၊ မာꩻပြုဲင်၊ မာꩻလီ- အာပေါဓာတ်နဝ်ꩻ
အရသာႏဆွံမျိုꩻယိုသွူ။
အထွေဖဲ့ꩻ
မာꩻလျား၊ မာꩻဟတ်ꩻ- ဥဏှတေဇောဓာတ်နဝ်ꩻ
အလျား အရသာႏမျိုꩻယိုသွူ။
အစေႏဖဲ့ꩻ
မာꩻခွꩻအီ - တေဇောဓာတ်နဝ်ꩻ
အခွꩻ အရသာႏမျိုꩻယိုသွူ။
အထွေဖဲ့ꩻ
မာꩻလင်ꩻအီ အဓောဓမ ဝါယော တလီꩻဓာတ်နဝ်ꩻ
အခွꩻခါႏ အရသာႏမျိုꩻယိုသွူ။
အစေႏဖဲ့ꩻ
မာꩻထင်ႏအီ ဥဒ္ဓင်္ဂမ ဝါယောတလီꩻဓာတ်နဝ်ꩻ
အလျားခါႏ အရသာႏမျိုꩻယိုသွူ။
ဓာတ်လက္ခဏာႏ အထွေဖဲ့ꩻယို မဉ်ႏထွာလဲ့ ထူႏဓာတ်အစေႏဖဲ့ꩻယို လုမ်ꩻလာꩻဖေႏအီသွော့နော။
ဓာတ်လက္ခဏာႏ အစေႏဖဲ့ꩻယို မဉ်ႏထွာလဲ့ ထူႏဓာတ်အထွေဖဲ့ꩻယို လုမ်ꩻလာꩻဖေႏအီသွော့နော။
၂၄။ ဓာတ်အထီးတွမ်ႏ ဓာတ်အမွူး(၂)ပါꩻသဖေါ်ꩻ
(က) တေဇော- မေႏခွꩻ၊ မေႏလျားဓာတ်၊ ဓာတ်ယိုနဝ်ꩻ အလျားဓာတ် အတသွိုးထာꩻ၊ အရုဲင်ꩻထာꩻ၊ အုံစွူတဝ်းထာꩻ ဓာတ်မျိုꩻဖုံႏသွူနော။
( ခ ) ဝါယောတလီꩻဓာတ်၊ ဓာတ်ယိုနဝ်ꩻ အလျားဓာတ်၊ ဓာတ်တသွိုးထာꩻ၊ အရုဲင်ꩻထာꩻ၊ အုံစွူတဝ်းထာꩻ ဓာတ်မျိုꩻဖုံႏသွူနော။
(အဖဲ့ꩻယိုနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻဓာတ်အထီး/ ဟဲ့ꩻဓာတ်အခိုသွူနော)။
(က) ပထဝီ ဟံႏဓာတ်တဉ်ႏခွေါင်ဓာတ်၊ ဓာတ်ယိုနဝ်ꩻ အဆိမ်ꩻဓာတ်၊ အနွိုးဓာတ်၊ ဓာတ်ခွေါင်၊ ဓာတ်စွူ၊ ဓာတ်အုံ၊ ဟံႏဓာတ်၊ တသွိုးတဝ်း၊ ရုဲင်ꩻတဝ်းထာꩻ ဓာတ်မျိုꩻယိုသွူနော။
( ခ ) အာပေါထီဓာတ်၊ ဓာတ်ယိုနဝ်ꩻ အခွꩻဓာတ်၊ ထီဓာတ်၊ ဓာတ်အုံ၊ ဓာတ်တသွိုးတဝ်း၊ ဓာတ်ငိမ်ꩻ၊ ဓာတ်ရုဲင်ꩻတဝ်းထာꩻ၊ ဓာတ်ဗွီႏ၊ ဓာတ်အာႏဟဝ် အဗွီႏဖဲ့ꩻဓာတ်မျိုꩻသွူနော။
(အဖဲ့ꩻယိုနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻဓာတ်အမူႏသွူနော)။
၂၅။ သွုန်ႏထီကုဲင် မာꩻထွာ လက္ခဏာႏ(၁၂)ပါꩻ
(၁) အေႏ ခွဉ်ႏတန်ယို အရောင်ႏတသီးအီ
(၂) ဆီႏ ခွဉ်ႏပေႏယို အရောင်ႏတသီးအီ
(၃) မဲ့ဖြုံႏယို အရောင်ႏတသီးအီ
(၄) အယာႏယို အရောင်ႏတသီးအီ
(၅) မာꩻဟို့ꩻခိုးအီဖေႏ ဒဲဉ် (အာဟာႏရ)
(၆) မာꩻဟို့ꩻခိုးအီဖေႏ ထီ
(၇) မာꩻလုမ်ꩻအီဖေႏနမ်း၊ မာꩻလျားနမ်း
(၈) မာꩻတမူꩻအီ၊ မာꩻရွိုးအီ အဗွေႏ၊ မာꩻထွာအီ ထာꩻယူႏ
(၉) မာꩻဆေ့ꩻအီထာꩻဗေင်ႏ
(၁၀) မာꩻလိုႏ(မဲဉ်လꩻ)အီအဗွေႏ ထာꩻခွꩻဓာတ်
(၁၁) မာꩻအာႏဆေ့ꩻအီအဗွေႏ၊ မာꩻပေႏအီဒါႏအာႏ
(၁၂) မာꩻဣန္ဒြေႏဆေ့ꩻအီ၊ မာꩻဣန္ဒြေႏကုဲင်အီအဗွေႏ
သွုန်ႏထီကုဲင် ထွာအီဒါႏ၊ ကုဲင်အီဒါႏစားယိုဖုံႏသွူနော။
၂၆။ ရသာႏဓာတ်ပွာꩻကုဲင် လက္ခဏာႏ(၁၂)ပါꩻ
(၁) ဟို့ꩻဓာတ်မေႏယို ဟဝ်အီတဝ်း
(၂) ယုဲင်ꩻထီအာအီ၊ ယုဲင်ꩻထီထန်ႏအာအီ
(၃) အုံထာꩻယိုလွꩻအီ၊ အုံထာꩻယိုအွန်းအီ
(၄) နမ်းယင်၊ စူခင်ႏဖုံႏယင် ထွူႏဆွို့ထွူႏတွုမ်အီ
(၅) ယာႏဖုံႏ၊ ပီဖုံႏယို အရောင်ႏပြာအီ၊ အရောင်ႏဗွာအီ
(၆) အယာႏစုံခွꩻ၊ အနမ်းစုံခွꩻအီ
(၇) မူႏ/ခိုအင်္ဂါႏနမ်းယို အာႏဆေ့ꩻအီ၊ ကိလေႏသာႏသꩻယို အလိုႏကုဲင်အီ
(၈) ဆွတ်ꩻသွုပ်၊ ဆွတ်ꩻဆွုမ်ႏယို တခြင်အီ
(၉) မာꩻဟို့ꩻ ဗြူႏလောႏအီအဗွေႏ၊ မာꩻဟို့ꩻခြေ့ꩻသဲင်အီအဗွေႏ
(၁၀) မာꩻထွာအီ အထာꩻတဟေ
(၁၁) ဗေင်ႏထာꩻတငွို့အီ၊ ဗေင်ႏထာꩻအွီႏလွဉ်ꩻထာꩻ၊ အပီနုဲင်းထာꩻဆာယို အဝ်ႏအီလွဉ်ပါ
(၁၂) သꩻရာႏယို အွဉ်းဆီ၊ ရသာႏဓာတ်ပွာꩻအီ၊ ကုဲင်အီဒါႏ စားယိုဖုံႏသွူနော။
၂၇။ သွီႏဓာတ်ပွါꩻကုဲင်အီ လက္ခဏာႏ(၁၆)ပါꩻ
(၁) သွီႏတလုံꩻရောႏဂါႏ ပေါႏအီ၊ သွီႏတဒွီႏရောႏဂါႏ ပေါႏအီ၊ ထွာဒါႏဟို့ꩻကို၊ ပေါႏအီဒါႏနမ်းလောင်း၊ ပေါႏအီဒါႏ ယာႏလောင်း၊ ရောႏဂါႏစားယို လိုꩻမူႏယဖြာꩻဖြာꩻ မဉ်ႏထွာနဝ်ꩻ ပီစွဉ်ႏပိုပေႏ ကအဝ်ႏနမ်းလောင်း၊ ပီစွဉ်ႏပဋိသန္ဓေႏ အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။
ရောႏဂါႏစားယို ကထွာနဝ်ꩻ ကဲဉ်းအာအာ လိုꩻမူႏနဝ်ꩻ ဓမ္မတာႏ ရာႏသီႏသွီႏယိုပွာꩻတွော့ꩻ ရာႏသီႏကုဲင် မာꩻထွာအီနဝ်ꩻသွူ။
(၂) ထွာအီဒါႏ ယဉ်ꩻထီစွူဖုံႏ
(၃) ထွာအီဆွတ်ꩻတန်၊ ထွာအီဆွတ်ꩻပိုႏရောႏဂါႏ
(၄) တလီꩻတဖူꩻ တလီꩻလွစ်ဖုံႏယို ဗိုးအီဒါႏ၊ ပေါင်ꩻအီဒါႏ
(၅) ထွာအီဒါႏ တွတ်ꩻဟွေႏရောႏဂါႏဖုံႏ
(၆) ပါဒရက်နာႏလဲ့ ထွာအီဒါႏ
(၇) ထွာအီဟို့ꩻလွေꩻ၊ ဟို့ꩻထိုꩻရောႏဂါႏ
(၈) ထွာအီဒါႏတထွဉ်ႏ၊ နမ်းယော့ꩻရောႏဂါႏ
(၉) ထွာအီပြွူဆာ၊ ပြွူယော့ꩻ
(၁၀) သွုန်ႏထီဆာအီဒါႏ၊ ဗားအီဒါႏ၊ သွီႏတစွို့ꩻတဝ်းဒါႏ
(၁၁) တသိပ်ꩻပေါႏအီ
(၁၂) ဟို့ꩻဓာတ်မေႏအာႏ ပေႏအီ
(၁၃) ထွာအီရွိုးရောႏဂါႏ၊ ထွာအီသွီႏယာႏအွံအေ၊ ထွာလိုꩻသွီႏယာႏတဟဝ်တဝ်း
(၁၄) ယာႏပီတကွက်ꩻပေါႏအီဒါႏ၊ ယာႏဆားတနျာႏတနီႏ ပေါႏအီဒါႏ
(၁၅) ဆီႏထာꩻလဲ့ တနျာႏအီ
(၁၆) မဲ့ယိုလဲ့ တနျာႏအီ၊ သွီႏဓာတ်ပွါꩻကုဲင်ထွာအီ ရောႏဂါႏစားယိုသွူ။
၂၈။ ယာႏဓာတ်ပွာꩻကုဲင် လက္ခဏာႏ(၇)ပါꩻ
(၁) မာꩻထွာအီ ကထောင်ꩻဆာ
(၂) အဒီႏကုဲင်ယို ပေါႏအီဒါႏ ငွဉ်ꩻထောင်ꩻလောင်း၊ အထန်ႏဖဲ့ꩻ ငွဉ်ꩻလောင်း ပူႏအီဒါႏတွမ်ႏယာႏ
(၃) ယာႏလွိုအီ၊ ယာႏပိုႏအီ၊ ယာႏရာႏအီ၊ ကီႏလောင်း၊ ခင်ႏလောင်းဖုံႏသွူ။
(၄) ဗုဲင်ႏယာႏတန်အီ၊ ဗုဲင်ႏယာႏတယုဲင်းအီ ရောႏဂါႏပေါႏအီဒါႏသွူ
(၅) ကီႏယာႏတန်အီ
(၆) ဟို့ꩻယာႏတန် တယုဲင်းအီ
(၇) နမ်းယာႏပွာꩻ ရောႏဂါႏထွာအီ
ယာႏဓာတ်ပွါꩻကုဲင်နဝ်ꩻ ထွာအီရောႏဂါႏစားယိုဖုံႏသွူ။
၂၉။ အဗဲ့ꩻပွာꩻ ဗဲ့ꩻအာ လက္ခဏာႏ (၆)ပါꩻ
(၁) ထွာအီရောႏဂါႏရွိုး (၂) ဟို့ꩻဗျူႏလောႏ၊ ဟို့ꩻခြေ့သဲင်အီဒါႏ (၃) ကွံႏယာႏယို တယုဲင်းအီဒါႏ (၄) ဟို့ꩻပီယန်ꩻ၊ ဟို့ꩻပီ တယုဲင်းအီဒါႏ (၅) နဲဉ်းယာႏ၊ သꩻအင်ယာႏယို ယန်ꩻတယုဲင်းအီ ယွုန်ႏအီဒါႏ (၆) နမ်းလွီးယို နွုမ်ꩻကုဲင်၊ တသိုꩻလွီး နွုမ်ꩻကုဲင်အီဒါႏ၊ ဗဲ့ꩻဓာတ်ပွာꩻ (၆)ပါꩻ တွမ်ႏယာႏဓာတ်ပွာꩻ (၇)ပါꩻ ပေါင်ꩻဝင်ꩻတဲင် ထွာအဗဲ့ꩻဓာတ်ပွာꩻ (၁၃)ပါꩻသွူနော။
၃၀။ ဆွတ်ꩻဓာတ်ပွာꩻပိုႏ လက္ခဏာႏ(၂)ပါꩻ
(၁) ဆွတ်ꩻယို ပိုႏလွိုအီဒါႏ (၂) တငါယို ပိုႏ(လွို)အီဒါႏ၊ ထွာအီဆွတ်ꩻပိုႏ (လွို)စားယိုဖုံႏသွူနော။
၃၁။ ဗဲ့ꩻဆာႏဓာတ်ပွာꩻပိုႏ လက္ခဏာႏ(၃)ပါꩻ
(၁) ထွာအီမဲ့ခူꩻထွူႏ (၂) အင်္ဂါႏခဲ့ꩻချာ နျာႏဖူꩻယို အေႏထာꩻလဲ့ လေ့ဖူꩻယို အာႏထွိုင်ႏတန်သွူ၊ အင်္ဂါႏဆငါ ကဆီႏအီထာꩻလဲ့ ဆီႏဖူꩻယို အထွိုင်ႏတန်သွူ (၃) စူခင်ႏ၊ နမ်း အဆွုမ်ႏဆွုမ်ႏယိုနဝ်ꩻ အပွမ်း၊ အတန်၊ အဆွုမ်ႏ ဆျာဒီႏ ထွာအီဒါႏ၊ ဗဲ့ꩻဆျာႏဓာတ်ပွာꩻကုဲင် ထွာအီဒါႏစားယိုဖုံႏသွူနော။
၃၂။ ရာႏဂသွီႏဓာတ်ပွာꩻပိုႏ လက္ခဏာႏ(၂)ပါꩻ
(၁) လိုꩻမူႏ/ လိုꩻခိုသꩻတဏှာႏယို လိုႏသန်ငါႏတဝင်ꩻ သꩻမဲဉ်ပေါင်ꩻငါႏတဝင်ꩻ၊ အုံထာꩻ သꩻရူꩻရာꩻခွိုꩻ (၂) အဝ်ႏရာႏဂ သွီႏဓာတ်ယိုပွာꩻ (ရာႏဂသီႏယိုထွာ)တဲင် ထွာတငါအီ ဆီႏခြောက်ရောႏဂါႏ၊ ထွာအီဆီႏဖူꩻခြဲင်ရောႏဂါႏ၊ အဝ်ႏရာႏဂသွီႏဓာတ်ကြုဲင်ꩻတဲင် ထွာအီစားယိုဖုံႏသွူ။
ဓာတ်ပွာꩻကုဲင်(၇)ပါꩻခန်ꩻ ထွူလဲဉ်းသွူနော။
တောင်ꩻသေꩻ-
ပွာꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ ဥပမာႏ တသာႏယို သော့ꩻထီနဝ်ꩻ တသာႏယို ထွာတေားထီ၊ ဒွိုႏသဲင်ယင်း ထွာချာယင်း တသာႏစားယိုသွူ။
မာꩻထွာအီဒါႏ နမ်းအကျိုꩻတွမ်ႏ အပဲစ်ယိုသွူ၊ အဝ်ႏဝွေꩻယိုမာꩻထွာလွဉ်ꩻနဝ်ꩻသွူ၊ ထွာအီနမ်းအပဲစ် အဆာနဝ်ꩻ ကဲဉ်းအာအာသွူနော။
၃၃။ အေႏဓာတ်အောင်ꩻ လက္ခဏာႏ(၂)ပါꩻ
(၁) တလီꩻသင်ႏကြုကြုကြကြ၊ တလီꩻအုံခတ်ဟို့ꩻကို၊ အုံထာꩻဟဝ်အီတဝ်း (၂) မဉ်ႏနျꩻဖေႏ၊ မိဉ်ႏစိမ်ႏဖေႏ အနမ်းနဝ်ꩻ တခြွော့ကီအာထာꩻ၊ တလီꩻထန်ႏကီအာ၊ တလီꩻသင်ႏစွဉ်ႏ တအွုတအွုသွူ၊ အေႏဓာတ်အောင်ꩻ ထွာအီဒါႏစားယိုဖုံႏသွူနော။
၃၄။ ဆီႏဓာတ်အောင်ꩻ လက္ခဏာႏ(၄)ပါꩻ
(၁) အုံထာꩻလွိုးနွူႏတဲင် ဆီႏထာꩻလင်ꩻဆေ့ꩻဆေ့ꩻပေႏ၊ ဆီႏတပဲက်ꩻအီထာꩻရောႏဂါႏ (၂) ဆီႏတသီးအီထာꩻ၊ ဆီႏတနျာႏအီထာꩻ (၃) ဆီႏသွီႏထာꩻ၊ ဆီႏထာꩻပါနုဲင်းသွီႏရောင်ႏ (၄) ဆီႏဖွိုင်ꩻဆာ ဆီႏတဗွူဆာ၊ ဆီႏဓာတ်အောင်ꩻ ထွာအီစားယိုသွူနော။
၃၅၊ တသိုꩻခံလက္ခဏာႏ (၃)ပါꩻ
(၁) ဆွဉ်ႏဖုံႏ၊ ကလူꩻဖုံႏယို လွꩻကုဲင်းထိုꩻအီ (၂) ဆွဉ်ႏသဲင်၊ ကလူꩻသဲင်အီဒါႏ၊ ဆွဉ်ႏကလူꩻဖုံႏ ကျံꩻထမ်ꩻအီ (၃) စူခင်ႏယာႏယို သဲင်အီဒါႏ၊ ယာႏကြိုႏအီ၊ ယာႏပအီႏ၊ ယာႏထေꩻ၊ ယာႏသဲင်အီဒါႏသွူ၊ တသိုꩻခံ ကုဲင်းထွာအီစားယိုဖုံႏသွူနော။
၃၆။ အေႏဓာတ်ပွာꩻ လက္ခဏာႏ(၃)ပါꩻ
(၁) ဟို့ꩻထွူႏအီ၊ ဟို့ꩻဗွေ၊ ဟို့ꩻတချအီ (၂) ဟို့ꩻဆာ၊ ဟို့ꩻခတ်ထွာအီ (၃) ဟို့ꩻငဝ်းသင်ႏအီ ကြုကြုကြကြ ဟို့ꩻအွောင်ႏအီ၊ အေႏဓာတ်မာꩻထွာအီဒါႏ စားယိုဖုံႏသွူနော။
၃၇။ ဆီႏဓာတ်ပွာꩻ မာꩻထွာလက္ခဏာႏ(၄)ပါꩻ
(၁) ဆီႏဖွိုင်ꩻဆာအီ၊ ဆီႏဖွိုင်ꩻယော့ꩻအီ (ဒီ-ပဲ့)အခိုႏယိုယော့ꩻအီ (၂) ဆီႏထာꩻထွူသွူလဲ့ ပီနုဲင်းအထွူတဝ်း၊ ပီနုဲင်းဆီႏဗာႏတဝ်းထာꩻ၊ ဆီႏထာꩻကွို့ꩻတဝ်းသꩻကို (၃) ဆီႏခွိုꩻထာꩻ၊ ဆင်ႏဆင်ႏဆီႏပဆိုးဗာႏထာꩻရောႏဂါႏ (၄) ဟို့ꩻဗိုးအီဒါႏ၊ ဟို့ꩻဖေါ်ꩻအီဒါႏ၊ ဟို့ꩻဗုတ်ꩻအီဒါႏ၊ ဆီႏဓာတ်ကုဲင်နဝ်ꩻ ထွာအီရောႏဂါႏစားယိုသွူ။
၃၈။ တသိုꩻပွာꩻ မာꩻထွာလက္ခဏာႏ(၃)ပါꩻ
(၁) တသိုꩻဓာတ်ထန်ႏ အာလွဉ်ꩻထာꩻ (၂) တသိုꩻလွီးနွုမ်ꩻကုဲင်၊ တသိုꩻလွီးနွုမ်ꩻဟေ့ꩻ (၃) ပသ့ꩻယာႏပသ့ꩻအီ၊ ယာႏထွာရွစ်ꩻရွစ်ꩻရစ်ꩻရစ်ꩻထာꩻ၊ တသိုꩻပွါꩻမာꩻထွအီစားယိုဖုံႏသွူ။
တောင်ꩻသေꩻ-
အရပ်ဒေႏသငဝ်း (ပွာꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ) အဝ်ႏဝွေꩻယိုကို ထွာလွဉ်အီ တမျိုꩻတဝ်းလဲ့တမျိုꩻနဝ်ꩻသွူ။
၃၉။ မလပေႏတိုꩻပွါꩻပိုႏ လက္ခဏာႏ(၂)ပါꩻ
(၁) မလပေႏယို ကွုန်ꩻလွဉ်ꩻ၊ အာလွဉ်ꩻထာꩻ (၂) အုံထာꩻယို ထွူႏဆွို့ထွူႏဆွဉ်း၊ အုံထာꩻတွုမ်ထွူႏ၊ မလပေႏပွါꩻ ထွာအီစားယိုဖုံႏသွူနော။
မလပေႏ မလတန်ပွာꩻခန်ꩻ (မာꩻထွာအီခန်ꩻ) ထွူလဲဉ်းသွူ။
၄၀။ သွုန်ႏထီဓာတ်ပွာꩻ လက္ခဏာႏ(၉)ပါꩻ
(၁) နုတ်ခက်ꩻ၊ မဲ့အေႏ၊ နေ့ꩻဖူစားယို ထန်ႏအာအီ၊ ဗောက်အာအီ (၂) အရသာႏဓာတ် ပွာꩻအာအီ (၃) သွီႏဓာတ်ပွာꩻအာအီ (၄) ယာႏဓာတ် ပွာꩻအာအီ၊ ယာႏလွိုထွာအီဒါႏ (၅) ဗဲ့ꩻဓာတ်ပွာꩻအီပါဒါႏ၊ နမ်းပြွောင်ႏဟို့ꩻယန်ꩻ (၆) ဆွတ်ꩻဓာတ်ပွာꩻအီ၊ အဆွုမ်ႏအမဲ့ ပွမ်အီဒါႏ (၇) ရာႏဂသွီႏဓာတ်ပွာꩻအီ၊ တဏှာႏအလိုႏတန်နအီ (၈) တလီꩻပွာꩻအီ (၉) တသိုꩻပွာꩻအီ သွုန်ႏထီပွာꩻ မာꩻထွာအီစားယိုဖုံႏသွူ။ ရောႏဂါႏစားယို မဉ်ႏထွာလွဉ်နဝ်ꩻ အံႏဗာႏတသီႏယွောင်သွူ (ဟဲ့ꩻလင်္ဃန) တသီႏခွိုꩻဖုံႏသွူ။
၄၁။ သွုန်ႏထီယွမ်ꩻ သွုန်ႏထီအောင်ꩻ သွုန်ႏထီခြꩻ လက္ခဏာႏ(၉)ပါꩻ
(၁) နုတ်ခက်ꩻ၊ မဲ့ထီ၊ နေ့ꩻဖူထီဖုံႏစားယို သဲင်ထိုꩻ အောင်ꩻထိုꩻ ဆေ့ꩻထိုꩻ ခြေားထိုꩻအီ (၂) ရသာႏဓာတ် အောင်ꩻအီ (၃) သွီႏအောင်ꩻအီဒါႏ (၄) ယာႏသဲင်အီ ယာႏကြိုႏအီ (၅) ဗဲ့ꩻသဲင် ဗဲ့ꩻခြေားအီ (၆) ဗဲ့ꩻဆျာႏလဲ့ သဲင်အီ ဗဲ့ꩻဆျာႏလဲ့ ခြောအီဒါႏ (၇) ဆွတ်ꩻဓာတ်ချို့ꩻယွင်ꩻအီ၊ ဆွတ်ꩻဖူး၊ ဆွတ်ꩻခြွမ်ႏအီ (၈) ရာႏဂသွီႏယို ဆေ့ꩻထိုꩻ၊ သꩻပျောႏအီတဝ်း၊ အုံထာꩻ လွိုးသွိုန်းအီ၊ လွိုးနွူႏအီ (၉) တသိုꩻအောင်ꩻ တသိုꩻခံ တသိုꩻခြေားအီ၊ ရောႏဂါႏစားယို မဉ်ႏသဲင်လွဉ်၊ မဉ်ႏအောင်ꩻလွဉ်ထာꩻနဝ်ꩻ အံႏဗာႏတသီႏပြွောင်ႏ (တသီႏဗြူဟနမျိုꩻသွူ)။
၄၂။ ဒေါသ(၃)ပါꩻ
(၁) တလီꩻဓာတ်နဝ်ꩻ အုံရော်ꩻရဲꩻဒျာႏဆွတ်ꩻသွူ (၂) သွုန်ႏထီဓာတ်နဝ်ꩻ အုံရော်ꩻရဲꩻဒျာႏ တသိုꩻ၊ အုံရော်ꩻရဲꩻဒျာႏ သွီႏသွူ၊ (၃) နုတ်ခက်ꩻဓာတ်နဝ်ꩻ အုံရော်ꩻရဲꩻဒျာႏဗဲ့ꩻသွူ၊ ဒေါသ(၃)ပါꩻ အုံရော်ꩻရဲꩻဒျာႏတဝင်ꩻစားယိုသွူ။
၄၃။ ဌာနီဌာန-ခင်ႏလမ်း
(၁) တလီꩻဓာတ်နဝ်ꩻ ထွာဌာနီ အခြုဲင်းချာငါဒါႏ အခင်ႏလမ်း၊ အပြောင်ꩻတရွို့ꩻဒါႏ၊ လွေꩻလွေꩻသဲင်ꩻသဲင်ꩻတဲင် နဝ်ꩻမꩻ တလီꩻဓာတ်နဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻဌာနီ၊ ဆွတ်ꩻယိုနဝ်ꩻ တခြုဲင်းချာငါဒါႏတဝ်းခင်ႏလမ်း၊ တပြောင်ꩻထိုꩻချာငါဒါႏတဝ်းတဲင် ဟဲ့ꩻဌာနဝ်ꩻသွူ။
(၂) သွုန်ႏထီဓာတ်နဝ်ꩻ ထွာဌာနီ အခြုဲင်းချာငါဒါႏ အခင်ႏလမ်း၊ အပြောင်ꩻတရွို့ꩻချာငါဒါႏ၊ လွေꩻလွေꩻသဲင်ꩻသဲင်ꩻတဲင် နဝ်ꩻမꩻ သွုန်ႏထီဓာတ်နဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻဌာနီ၊ တသိုꩻနဝ်ꩻ တခြုဲင်းချာငါဒါႏတဝ်း အခင်ႏလမ်း၊ တပြောင်ꩻထိုꩻချာငါဒါႏတဝ်းတဲင် တသိုꩻနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻဌာနနဝ်ꩻသွူ။
(၃) နုတ်ခက်ꩻဓာတ်နဝ်ꩻ ထွာဌာနီ၊ အခြုဲင်းချာငါဒါႏ အခင်ႏလမ်း၊ အပြောင်ꩻတရွို့ꩻ လွေꩻလွေꩻသဲင်ꩻသဲင်ꩻနဝ်ꩻမꩻ နုတ်ခက်ꩻ(ယုဲင်ꩻ)ဓာတ်နဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻဌာနီ၊ ဗဲ့ꩻဓာတ်နဝ်ꩻ တခြုဲင်းချာငါဒါႏတဝ်းခင်ႏလမ်း၊ တပြောင်ꩻထိုꩻချာငါဒါႏတဝ်းတဲင် နုတ်ခက်ꩻ(ယုဲင်ꩻ)နဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻဌာနနဝ်ꩻသွူ၊ ဟဲ့ꩻဌာနီခင်ႏလမ်း၊ ဌာနခင်ႏလမ်းစားယိုဖုံႏသွူ။
၄၄။ လင်္ဃန တသီႏ(ယွောင်)အကျိုꩻ(၈)ပါꩻ
(၁) အဆာႏကေႏယိုꩻအီ ထွာလဟုဂုဏ်ႏ (၂) အဗဲ့ꩻဆေ့ꩻအီ အဗဲ့ꩻအဲဉ်ထဝ်း ထွာဝိသဒဂုဏ်ႏ (၃) အမာꩻသဲင်အီ ထွာလူခဂုဏ်ႏ (၄) အမာꩻလီအီ အလီအီ အမာꩻစွစ်ꩻအီ ထွာရသဂုဏ်ႏ (၅) အလျားဟဲ့ꩻဥဏှဂုဏ်ႏ (၆) အထင်ႏအမွိုင်ဟဲ့ꩻ တိက္ခဂုဏ်ႏ (၇) အရေ့ꩻအယွောင်ဟဲ့ꩻ သုခုမဂုဏ်ႏ (၈) ကျံꩻထမ်ꩻပသဲ့ꩻ အဆွော့ꩻဟဲ့ꩻ ကက္ကသဂုဏ်ႏ၊ လင်္ဃနတသီႏ(ယွောင်)လꩻ အကျိုꩻစားယိုဖုံႏသွူ။
၄၅။ ဗြူဟနတသီႏ (ပြွောင်ႏ)အကျိုꩻ(၈)ပါꩻ
(၁) အမာꩻထွူႏအီဟဲ့ꩻ ဂရုဂုဏ်ႏ (၂) အမာꩻခွꩻဟဲ့ꩻ သီတဂုဏ်ႏ (၃) ဗဲ့ꩻယုဲ၊ အယုဲအဝ်ႏနဝ်ꩻဟဲ့ꩻ ပိစ္ဆိလဂုဏ်ႏ (၄) အယွိုက်ꩻ အယွနဝ်ꩻဟဲ့ꩻ မန္ဒဂုဏ်ႏ (၅) အဗဲ့ꩻအဝ်ႏ ဟဲ့ꩻသိနိန္ဒဂုဏ်ႏ (၆) အပြွောင်ႏနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻထူလဂုဏ်ႏ (၇) အအုံစွူ အလယ်ႏတဝ်း အလီတဝ်းနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻထူရဂုဏ်ႏ (၈) နုညံꩻ တဗွီႏ ပနဲဉ်ႏနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻမုဒုဂုဏ်ႏ၊ ဗြူဟနတသီႏ(ပြွောင်ႏ)လꩻအကျိုꩻစားယိုဖုံႏသွူနော။
၄၆။ အွဉ်ႏနယ်ဖေႏ တသီႏလုမ်ꩻလာꩻနယ်ꩻ
(၁) သွီႏဓာတ်မဉ်ႏပွာꩻ (မဉ်ႏမာꩻထွာ၊ မဉ်ႏပါႏအီအသွီႏဓာတ်)သွီႏဓာတ်မိဉ်ႏဟဝ်လွဉ်ꩻထာꩻ၊ သွီႏမဉ်ႏကွုန်ꩻလွဉ်ꩻထာꩻနဝ်ꩻ အွဉ်ႏဆွော့ꩻဓာတ်(အေႏ)လꩻတဝ်း၊ နုတ်ခွိုꩻခွိုꩻဗာႏဟို့ꩻ၊ ထူႏထန်ႏဗာႏတဝ်းသွီႏဖုံႏသွူနော။
(၂) အယာႏဓာတ်မဉ်ႏပွာꩻ (ယာႏဓာတ် မဉ်ႏမာꩻထွာ မိဉ်ႏပါႏယာႏဓာတ်) မိဉ်ႏထွာယာႏဓာတ် မဉ်ႏကွုန်ꩻလွဉ်ꩻထာꩻနဝ်ꩻ ဖြဲꩻဗာႏနေးဒါႏနမ်း၊ အုံထျဗာႏမေႏ အုပ်ꩻခွိုꩻဗာႏတသိုꩻ အံႏဗာႏတသီႏဟို့ꩻလွေꩻ ထေထန်ႏခွိုꩻခွိုꩻဗာႏဓာတ် (အေႏ)၊ အံႏခွိုꩻဗာႏ တသီႏဖြော့ꩻဖုံႏသွူ။
(၃) ဗဲ့ꩻကအာသား ဗဲ့ꩻကကွုန်ꩻသား လိုꩻပြွောင်ႏဖုံႏနဝ်ꩻ အံႏဗာႏတသီႏယွောင် (လင်္ဃနတသီႏဖုံႏ)သွူ။
(၄) ဗဲ့ꩻဆေ့ꩻသား လိုꩻယွောင်နဝ်ꩻ အံႏဗာႏတသီႏပြွောင်ႏ (ဗြူဟနတသီႏ)ဖုံႏသွူ။
(၅) အဆွတ်ꩻဓာတ် မဉ်ႏတခြင်၊ ဆွတ်ꩻဓာတ်မဉ်ႏသဲင် ဆွတ်ꩻဓာတ်မဉ်ႏသိုႏနဝ်ꩻ အဆွတ်ꩻငဝ်းယို သင်ႏဒါႏသွူနော၊ အံႏစွယ်ꩻဗာႏ ဖိုးနဲဉ်းထီဖုံႏ၊ ထောပတ်ဖုံႏသွူ။
(၆) ဗဲ့ꩻဆျာႏဓာတ်ယိုမဉ်ႏသဲင်၊ ဗဲ့ꩻဆျာႏဓာတ်မဉ်ႏဆေ့ꩻ၊ ဗဲ့ꩻဆျာႏဓာတ်မဉ်ႏခြေားနဝ်ꩻ အံႏဗာႏဓာတ်အဆျာႏမျိုꩻ၊ အံႏစွယ်ꩻဗာႏအနွိုးမျိုꩻ၊ ထေထန်ႏခွိုꩻခွိုꩻဗာႏဓာတ်(အေႏ)၊ နုတ်ခွိုꩻခွိုꩻဗာႏဟို့ꩻ၊ အံႏဗာႏတသီႏဖြော့ꩻ၊ မာꩻကြောင်းကြောင်းခွိုꩻဗာႏဟို့ꩻကို၊ ဟို့ꩻကိုနဝ်ꩻ အွဉ်ႏခံအာခွိုꩻဗာႏတဝ်းဓာတ်ကုဲင်၊ အုံစွူဗာႏတဝ်းထာꩻ၊ မာꩻဗာႏထာꩻမာꩻ ဟံးယပ်ꩻယပ်ꩻနမ်းမျိုꩻ၊ မာꩻထန်ႏခွိုꩻခွိုꩻဗာႏ တသိုꩻကုဲင်နမ်းကိုသွူ။
(၇) ရာႏဂသွီႏသဲင်ရောႏဂါႏမဉ်ႏထွာ (ဓမ္မတာႏသွီႏ ရောႏဂါႏမဉ်ႏထွာ)နဝ်ꩻ လုမ်ꩻလာꩻပီနုဲင်း ဗဲ့ꩻဆျာႏနယ်ꩻအတွိုင်ꩻယိုသွူနော၊ (ဖေႏဗာႏတသီႏ သွီႏကြောင်းဖုံႏသွူနော)၊ အံႏဗာႏအာဟာႏရ သွီႏကြောင်းသွူ။
(၈) ခွဉ်ႏတန်(အေႏ)ဓာတ်ပွာꩻတဲင် ဟို့ꩻဓာတ်မေႏယို တဒွိုႏဖေႏနွဗာင်ꩻတဝ်း အာဟာရဖုံႏနဝ်ꩻမꩻ အဆာယိုမဲဉ်ႏတဝ်းသွူ၊ အံႏအဆာစားမုဲင်ꩻလဲ့ မိဉ်ႏအေႏထာꩻနဝ်ꩻ လင်ꩻချာအဆာႏမျိုꩻယို တခြေတခြာဖုံႏနဝ်ꩻ လုမ်ꩻလာꩻဗာႏနုဲင်း တူႏလာႏရောႏဂါႏယိုအတွိုင်ꩻသွူနော။
(၉) ခွဉ်ႏတန်အောင်ꩻ(အုံ)ရောႏဂါႏနဝ်ꩻ လုမ်ꩻလာꩻဟံးယပ်ꩻသွူနော၊ ဖေႏအံႏသွော့ သိုꩻယာႏ၊ ဗဲးယာႏ၊ ဖေႏအံႏဗာႏတသီႏဟို့ꩻပနဲဉ်ႏမျိုꩻ၊ တသီႏဟို့ꩻလွေꩻမျိုꩻသွူ။
(၁၀) ခွဉ်ႏပေႏပွာꩻ (ခွဉ်ႏပေႏမာꩻထွာ) ရောႏဂါႏ ဆီႏထာꩻလဲ့ ပီနုဲင်းဆီႏထန်ႏရွစ်တဝ်း ဆီႏဖူꩻငွါ၊ ပီနုဲင်းဆီႏလင်ꩻလို့တဝ်း၊ ပီနုဲင်းဆီႏအဝ်ႏကုဲင် ခွဉ်ႏပေႏဖူꩻကို၊ ဆီႏထာꩻကွီု့ꩻတဝ်း၊ ဆီႏဆေ့ꩻထာꩻဖုံႏသွူ၊ လုမ်ꩻလာꩻပီနုဲင်း လိုꩻကဆီႏခွိုꩻထာꩻ ရောႏဂါႏနဝ်ꩻသွူ။
(၁၁) ခွဉ်ႏပေႏအောင်ꩻ (အုံဟို့ꩻကို)ရောႏဂါႏမဉ်ႏထွာနဝ်ꩻ လုမ်ꩻဗာႏနုဲင်း မုဿရောႏဂါႏနဝ်ꩻသွူ။
(၁၂) မဉ်ႏထွာတသိုꩻသဲင် ရောႏဂါႏနဝ်ꩻ မာꩻထန်ႏဗာႏ နမ်းတသိုꩻ၊ မာꩻဗာႏထာꩻမာꩻယပ်ꩻ၊ မာꩻဗာႏထာꩻမာꩻ တသိုꩻကထန်ႏမျိုꩻ၊ အုပ်ꩻဗာႏတသိုꩻဖုံႏ၊ လုမ်ꩻလာꩻဗာႏစားယိုဖုံႏသွူနော။
၄၇။ ဓာတ်(၇)ပါꩻပွါꩻ (ပါႏဝွေꩻမာꩻထွာ)ဗာႏအကျောင်ꩻတွမ်ႏ ဓာတ်ယိုကအောင်ꩻဗာႏအကျောင်ꩻ
(၁) အရသာႏဓာတ် (၂) သွီႏဓာတ် (၃) အယာႏဓာတ် (၄) ဗဲ့ꩻဓာတ် (၅) အဆွတ်ꩻဓာတ် (၆) ဗဲ့ꩻဆျာႏဓာတ် (၇) ရာႏဂသွီႏဓာတ် 
ဓာတ်(၇)ပါꩻစားယိုဖုံႏနဝ်ꩻ-
(က) ဓာတ်စားယိုတပါꩻပါꩻအကိုဖုံႏ ပါစက ဓာတ်မေႏတျꩻမေႏနျꩻယို နွို့လဲ့ အကိုနွို့ဒွိုႏ အကိုနွို့ဆုဲင်းအကိုတဲင် မေႏယိုအာႏမဉ်ႏသန်လွဉ်ꩻငါႏထာꩻလဲ့ ဓာတ်ယိုအောင်ꩻအီဒါႏ၊ ဓာတ်ယိုကျွမ်ꩻအီဒါႏ၊ ဓာတ်လင်ဖုံႏယို သေ့ꩻအီဒါႏသွူ။
( ခ ) ဓာတ်စားယို ပါꩻပါꩻအကိုဖုံႏ ပါကဓာတ်မေႏတျꩻမေႏနျꩻယို နွု့လယ်ႏအကို နွို့ဒွိုႏအကို နွို့ဆုဲင်းအကိုတဲင် မေႏယို အာႏမဉ်ႏပေႏငါႏနဝ်ꩻလဲ့ ဓာတ်လင်ဖုံႏယို တမဉ်အီတဝ်းတဲင် ထွာအီဒါႏ အရသာႏဓာတ်ယို ပွာꩻအီအရသာႏဓာတ်ယို ပွစ်ꩻပသာႏအီလွုမ်ꩻသွူ၊ ဓာတ်(၇)ပါꩻပွာꩻအီအောင်ꩻအီ အကျောင်ꩻစားယိုဖုံႏသွူ။
၄၈။ ကွပ်ပါစက တေဇောဓာတ်မေႏယို တဒွိုႏမဉ်ဖေႏတဝ်း ဓာတ်(၇)ပါꩻယိုတဲင် ဒေါသ မလဓာတ်(၃)ပါꩻယို ကဖေါက်ပြန်ႏဗာႏအကျောင်ꩻ
(က) ဒေါသဓာတ်(၃)ပါꩻ ဖေါက်ပြန်ႏငါႏတဲင် ကုဲင်အီဒါႏသွူ၊ ( ခ ) ကွပ်ဒေါသဓာတ်(၃)ပါꩻ ဖေါက်ပြန်ႏကုဲင်လွဉ်ꩻထာꩻတဲင် ရသာႏဓာတ် (၇)ပါꩻယိုလဲ့ ကုဲင်နုဲင်းနုဲင်းအီဗာႏသွူ၊ ( ဂ ) ကွပ်ဓာတ်ယို(၂)မျိုꩻကုဲင်တဲင် ခွဉ်ႏပေႏခွဉ်ႏတန် မလစားယိုယင်၊ မလအလင်လင်ဒျာႏယင်ကဲႏ ကုဲင်ထိုꩻလို့အီ၊ ဖေါက်ပြန်ႏလွဉ်ꩻလို့အီ၊ ဖေါက်ပြန်ႏလွဉ်ꩻလို့ပါစွဉ်ႏသွူနော။
၄၉။ မလဓာတ်နွို့ဖူꩻတွမ်ႏ မလဓာတ်ထန်ႏဖူꩻ
(က) ဝစ္စတဂ် အေႏထန်ႏဖူꩻ နမ်းအကို အဆာႏကျံꩻထန်ႏဖူꩻ ( ခ ) ပဿာဝမဂ် ဆီႏထန်ႏဖူꩻ နမ်းအကိုယို အထီကျံꩻထန်ႏဖူꩻ ( ဂ ) စက္ခုမဲ့နီပင် အအေႏချော်ꩻ အထီချော်ꩻထန်ႏဖူꩻ (ဃ) ဃာနမဂ်နေ့ꩻဖူဖူꩻနီပင် နေ့ꩻဖူထန်ႏဖူꩻ နေ့ꩻနိုꩻထန်ႏဖူꩻ အဗဲ့ꩻကျံꩻ အယုဲင်ꩻကျံꩻထန်ႏဖူꩻ ( င ) ဇိဝှါမဂ် ဖြောင်းကို ယုဲင်ꩻထန်ႏဖူꩻ ယုဲင်ꩻထီထန်ႏဖူꩻ
လိုꩻသတ္တဝါႏသီး ငွဉ်ꩻမာꩻကီနဝ်ꩻ အဝ်ႏ(၅)အိုသွူ၊ နမ်းတဗာႏလွုမ်းနဝ်ꩻ အဝ်ႏ(၉)အိုသွူ၊ ဒွါရအေႏအိုယိုတွမ်ႏ ဇိဝှါဖြောင်းအိုယိုနဝ်ꩻ ထွာအငွါတန်သွတ်ꩻ၊ ထွာအဖူꩻတန်သွတ်ꩻနဝ်ꩻသွူ၊ မလအဝွေႏကထန်ႏယို အအိုကထန်ႏအာလွိုဝင်ꩻနဝ်ꩻ အေႏအိုယိုသွူနော။
တသိုꩻနဝ်ꩻတဲး ထန်ႏလွဉ်ꩻဒျာႏ ယာႏဖူꩻ' ယာႏခါႏ' ယာႏရွောင်အဖူꩻဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။
၅၀။ တသီႏစင်ႏကြယ်ႏ
တသီႏယို မာꩻဟဝ်အီ ရောႏဂါႏတမျိုꩻတဲင် ရောႏဂါႏတမျိုꩻတထွာအီတဝ်း၊ တထွာအီတဝ်းရောႏဂါႏနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻတသီႏစင်ႏကြယ်ႏသွူနော။
၅၁။ သရီရရတုဂုဏ်ႏ(၅)ပါꩻ
(၁) အခွꩻယို သီတဂုဏ်ႏ (၂) ဗဲ့ꩻကအဝ်ႏဒါႏ ဆွတ်ꩻသွုပ်အခါႏကိုဖုံႏနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻသိနိန္ဒဂုဏ်ႏ (၃) မာꩻသဲင်အီဒါႏနမ်း မာꩻသူဖေႏနမ်းတဲင် တအွိုယိုတစားနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻလုခဂုဏ်ႏ (၄) မာꩻပွာꩻအီ တလီꩻဂုဏ်ႏ (၅) မာꩻပွာꩻအီဒါႏ ဟို့ꩻဓာတ် မေႏဂုဏ်ႏ၊ သရီရဂုဏ်ႏ အဝ်ႏ(၅)ပါꩻစားယိုဖုံႏသွူ။
၅၂။ နိန္ဒရရတုဂုဏ်ႏ(၅)ပါꩻ
(၁) မာꩻလုမ်ꩻတသာႏသာႏအီနမ်းဂုဏ်ႏ (၂) အဗဲ့ꩻဂုဏ်ႏ (၃) မာꩻတချအီ မာꩻနဲဉ်းတဉ်ႏအီ အရသာႏဂုဏ်ႏ (၄) မာꩻလုမ်ꩻအီ အရသာႏဂုဏ်ႏ (၅) မာꩻတိုꩻအီနုတ်ခက်ꩻ၊ မာꩻတိုꩻအီ နေ့ꩻဖူဂုဏ်ႏ နိန္ဒရရတုဂုဏ်ႏ အဝ်ႏ(၅)ပါꩻစားယိုသွူနော။
၅၃။ ဂိမှရတုဂုဏ်ႏ(၆)ပါꩻ
(၁) မာꩻသဲင်လွဉ်အီထာꩻဂုဏ်ႏ (၂) မာꩻဟတ်ꩻအီဖေႏ အရသာႏဂုဏ်ႏ၊ ဂုဏ်ႏယို တတွိုႏတဝ်းနဝ်ꩻ စူမီႏ' ခင်ႏမီႏ' ဆွဉ်ႏ' ကလူꩻ' ယာႏမန်စားယိုဖုံႏသွူ (၃) မာꩻလို့အီ မာꩻခြောအီအာႏဂုဏ်ႏ (၄) မာꩻသေ့ꩻအီ နုတ်ခက်ꩻ မာꩻသေ့ꩻအီ နေ့ꩻဖူဂုဏ်ႏ (၅) မာꩻပွာꩻအီ (မာꩻထွာအီ) တလီꩻဂုဏ်ႏ (၆) မာꩻပွာꩻအီ သွုန်ႏထီဂုဏ်ႏ၊ ဂိမှရတုဂုဏ်ႏ အဝ်ႏစားယိုဖုံႏသွူ။
၅၄။ ဝဿာနရတုဂုဏ်ႏ(၄)ပါꩻ
(၁) ဟို့ꩻဓာတ် မေႏထွိုင်ႏအီဂုဏ်ႏ (၂) အခွꩻသဖေါ်ꩻဂုဏ်ႏ (၃) မာꩻတိုꩻ(မာꩻကွုန်ꩻ)အီဒါႏ တလီꩻဂုဏ်ႏ (၄) တလီꩻဆျာႏ အလွီးဆျာႏ တထန်ႏအီဒါႏတဝ်း (တခြော့ဆျာႏအီဒါႏတဝ်းထာꩻဂုဏ်ႏ) ဝဿနရတုဂုဏ်ႏ အဝ်ႏစားယိုသွူ။
၅၅။ သရဒရတုဂုဏ်ႏ(၆)ပါꩻ
(၁) အလျားဂုဏ်ႏ (၂) အဗဲ့ꩻအဝ်ႏဂုဏ်ႏ (၃) ထွာအီဖေႏအာႏဂုဏ်ႏ (၄) သွုန်ႏထီကွုန်ꩻအီဒါႏဂုဏ်ႏ (၅) ယုဲင်ꩻနုတ်ခက်ꩻကွုန်ꩻအီဒါႏဂုဏ်ႏ (၆) ဂုဏ်ႏထင်ႏကီအီ၊ သရဒရတုဂုဏ်ႏ အဝ်ႏစားယိုဖုံႏသွူ။
၅၆။ ဟေမရရတုဂုဏ်ႏ(၄)ပါꩻ
(၁) အခွꩻသဖေါ်ꩻအဝ်ႏဂုဏ်ႏ (၂) အစီႏအဗဲ့ꩻအဝ်ႏဂုဏ်ႏ (၃) မာꩻထွာအီနွိုးအဝ်ႏဂုဏ်ႏ (၄) မာꩻတိုꩻပွါꩻ(မာꩻစွိုးဖြဲး)အီ ဟို့ꩻဓာတ်မေယဂုဏ်ႏ၊ ဟေမရတုဂုဏ်ႏ အဝ်ႏစားယိုဖုံႏသွူ။
၅၇။ ပထမထာꩻဆာ(၂)မျိုꩻ
(၁) သꩻဝွေႏဒနာႏ ထာꩻဆာမျိုꩻ၊ လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟ၊ အကုသိုလ်ႏတရာꩻ မာꩻထွာလွဉ်နဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻသꩻဝွေႏဒနာႏထာꩻဆာ မာꩻထွာလွဉ်သွူနော။
(၂) နမ်းရောႏဂါႏ ထာꩻဆာမျိုꩻ ခန္ဓာႏငတ်ꩻပါꩻဖုံႏယို တွတ်ꩻနာႏ၊ တဟွိုဆာ၊ ထာꩻဆာအမျိုꩻမျိုꩻစားယိုနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻနမ်းရောႏဂါႏ ထာꩻဆာသွူနော။
တောင်ꩻသေꩻ-
၁။ သꩻဝွေႏဒနာႏ မဉ်ႏထွာလွဉ်နဝ်ꩻ လုမ်ꩻလာꩻအီဗာႏဒျာႏ တွမ်ႏလေခလိတ်ပိဋကတ် ကဒေါ့ꩻနယ်အတွိုင်ꩻသွူနော။
၂။ ခန္ဓာႏငတ်ꩻပါꩻဖုံႏယို ထာꩻဆာတွတ်ꩻ တဟွိုဗာႏ၊ ရောႏဂါႏထာꩻလင်ဖုံႏ မဉ်ႏထွာလွဉ်နဝ်ꩻ လုမ်ꩻလာꩻဗာႏဒျာႏ တွမ်ႏတသီႏကဒေါ့ꩻနယ်အတွိုင်ꩻသွူနော။
၅၈။ ဒုတိယထာꩻဆာ(၂)မျိုꩻ
(၁) သဘာဝိကနာ-ကရိုꩻနဝ်ꩻ သဘာဝ ဝွေꩻဆာထွာလွဉ်ဒျာႏဖုံႏ ဥတုဖုံႏ မာꩻထွာလွဉ်ဒျာႏ ဓာတ်သဘာဝ မာꩻထွာလွဉ်ဒျာႏ၊ ဟို့ꩻခိုးဟို့ꩻလျား မဉ်အံႏမဉ်အွꩻဖုံႏ ဖြားဒါႏ၊ ဆာဒါႏ၊ သီဒါႏဖုံႏစားယိုနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻဒျာႏ သဘာဝထာꩻဆာသွူနော။
(၂) အာဂန္တုကနာ- ကရိုꩻနဝ်ꩻ ထာꩻဆာထဉ်ႏဖုံႏ၊ ထာꩻဆာကဲင် နꩻတမ်ႏဖုံႏ ထာꩻခွေါင်းဆာဖုံႏ ထာꩻသားအဲင်ႏဖုံႏ တဖဲ့ꩻယို တွူႏလွဉ်တွိုႏလွဉ်ဒျာႏတဲင် ထွာလွဉ်ထာꩻဆာနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻထာꩻဆာထိဉ်ႏသွူနော။
၅၉။ ထာꩻဆာ(၃)ပါꩻ
(၁) ကမ္မဇထာꩻဆာ ကရိုꩻနဝ်ꩻ ထာꩻဆာစားယိုနဝ်ꩻ လုမ်ꩻလာꩻအီတွမ်ႏ တသီႏအမျိုꩻမျိုꩻ တသီႏအစားစားစွဉ်ႏလဲ့ တဟဝ်နွောင်ꩻအီတဝ်း ဝွဋ်ထာꩻဆာမျိုꩻဒျာႏ၊ ဝွဋ်ဗွို့ꩻလွဉ်ဒျာႏ၊ ဝဋ်ပါလွဉ်ဒျာႏတဲင် နဝ်ꩻမꩻ ဟဲ့ꩻကမ္မဇထာꩻဆာသွူ။
(၂) ဒေါသ(၃)ပါꩻ ထာꩻဆာကရိုꩻနဝ်ꩻ တသိုꩻရောႏဂါႏ သွုန်ႏထီရောႏဂါႏ ယုဲင်ꩻရောႏဂါႏစားယိုဖုံႏနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻဒေါသထာꩻဆာသွူ။
(၃) ကမ္မဒေါသ ကံႏယိုတွမ်ႏဒေါသ(၃)ပါꩻယို ထွာလွဉ်ထာꩻဆာတဲင် ထာꩻဆာစားယိုနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻကမ္မဒေါသ ထာꩻဆာနဝ်ꩻသွူ။
၆၀။ ထွာလွဉ်ဒေါသ(၃)ပါꩻ
(၁) တလီꩻဒေါသနဝ်ꩻ အဝ်ႏဝါတကိုထွာလွဉ် (၂) သွုန်ႏထီဒေါသနဝ်ꩻ အဝ်ႏပတ္တံကိုထွာလွဉ် (၃) နုတ်ခက်ꩻယုဲင်ꩻဒေါသနဝ်ꩻ အဝ်ႏကဖကိုထွာလွဉ်၊ ကွပ်အမာꩻဖေါက်ပြန်ႏအီဒါႏ လိုꩻခန္ဓာႏဖုံႏ မာꩻထွာအီဒါႏထာꩻဆာဖုံႏတဲင် ဟဲ့ꩻဗာႏဒေါသနဝ်ꩻသွူ။
၆၁။ သရီရဓာတ်(၇)ပါꩻ(၈)ပါꩻ
(၁) ရသာႏထီ ကအံႏသော့ꩻလဲဉ်း အဆာႏဟို့ꩻကိုယိုနဝ်ꩻ ကလꩻအရသာႏထီယိုသွူ (၂) သွီႏဓာတ် (၃) အယာႏဓာတ် (၄) အဗဲ့ꩻဓာတ် (၅) အဆွတ်ꩻဓာတ် (၆) ဗဲ့ꩻဆျာႏဓာတ် (၇) ရာႏဂသွီႏထီဓာတ် (၈) အဖြွီꩻ (တသာႏဖြွီꩻဓာတ်) သရီရဓာတ်(၇)ပါꩻတွမ်ႏ တသာႏဖြွီꩻနဝ်ꩻ လꩻသရီရဓာတ်(၈)ပါꩻသွူ။
၆၂။ ဘေသဇ္ဇတွမ်ႏ ဒေသနာႏယိုအသဖေါ်ꩻ
(က) ဘေသဇ္ဇ-ကရိုꩻနဝ်ꩻ ကွပ်အမာꩻလွေꩻ၊ အမာꩻထွာနွောင်ꩻဖေႏအီ နမ်းခန္ဓာႏယိုတဲင် ဟဲ့ꩻဗာႏဓာတ်နဝ်ꩻသွူ။
( ခ ) ဒေသနာႏ-ကရိုꩻနဝ်ꩻ ကွပ်ဓာတ်တွမ်ႏဓာတ် မာꩻထွာလွဉ်ဒျာႏ၊ ဓာတ်တွမ်ႏဓာတ်သဖေါ်ꩻ မာꩻပေါႏလွဉ်ဒျာႏ၊ ဓာတ်တွမ်ႏဓာတ် မာꩻချာဒျာႏတဲင် ဟဲ့ꩻဗာႏဓာတ်နဝ်ꩻသွူ။
၆၃။ အဝွေႏအဝက် မလ(၁၂)ပါꩻ
(၁) မဲ့ထီဓာတ် (၂) မဲ့အေႏဓာတ် (၃) နားအေႏဓာတ် (၄) တသိုꩻဓာတ် (၅) အဗဲ့ꩻဓာတ် (၆) လိုꩻမူႏ/လိုꩻခို (ရာႏဂသွီႏဓမ္မတာႏဓာတ်) (၇) အဗဲ့ꩻဆျာႏဓာတ် (၈) အယာႏဓာတ် (၉) အေႏ'ခွဉ်ႏတန်ဓာတ် (၁၀) ဆီႏ' ခွဉ်ႏပေႏဓာတ် (၁၁) စူမီႏ' ခင်ႏမီႏဓာတ် (၁၂) ယုဲင်ꩻ' နုတ်ခက်ꩻ နေ့ꩻဖူဖေါက်ပြန်ႏဓာတ် မလသတ္တဝါႏ နမ်းခြွိုင်းခြိုꩻ အဝွေႏစားယိုဖံႏသွူ။
၆၄။ အဝွေႏမလ အစဲစ်(၈)ပါꩻ
(၁) မဲ့ထီဓာတ် (၂) မဲ့အေႏဓာတ် (၃) နားအို (နားအေႏ)ဓာတ် (၄) တသိုꩻဓာတ် (၅) အေႏ(ခွဉ်ႏတန်)ဓာတ် (၆) ဆီႏ (ခွဉ်ႏပေႏ)ဓာတ် (၇) စူမီႏ'ခင်ႏမီႏဓာတ် (၈) နုတ်ခက်ꩻယုဲင်ꩻနေ့ꩻဖူဗောင်းဓာတ်၊ သတ္တဝါႏမလစား နမ်းခြွိုင်းခြိုꩻအဝွေႏစားဖုံႏသွူ။
၆၅။ အဝွေႏလဲ့ဟဲ့ꩻ ဓာတ်လဲ့ဟဲ့ꩻ ဓာတ်(၄)ပါꩻ
(၁) တလီꩻဓာတ် (၂) လိုꩻမူႏ/ လိုꩻခိုရာႏဂသွီႏဓာတ် (၃) ဗဲ့ꩻဆျာႏဓာတ် (၄) အယာႏဓာတ်၊ သတ္တဝါႏမလဓာတ်နဝ်ꩻ နမ်းခြွိုင်းခြိုꩻစားယိုဖုံႏသွူ။
၆၆။ ဓာတ်လဲ့တဟဲ့ꩻတဝ်း မလလဲ့တဟဲ့ꩻတဝ်း (၂)ပါꩻ
(၁) တလီꩻဓာတ် (၂) သွုန်ႏထီဓာတ် (သယ်ꩻခေႏ) သတ္တဝါႏနမ်းခြွိုင်းခြိုꩻစားဖုံႏသွူ။
၆၇။ တလီꩻအစွန်ꩻ(၈)ပါꩻ
(၁) မာꩻသဲင်အီလꩻစွန်ꩻမျိုꩻ (၂) မာꩻဖွီအီလꩻစွန်ꩻမျိုꩻ (၃) မာꩻရုဲင်းအီလꩻ မာꩻတသွိုးအီလꩻစွန်ꩻမျိုꩻ (၄) မာꩻခွꩻအီလꩻစွန်ꩻမျိုꩻ (၅) မာꩻချော်ꩻအီလꩻစွန်ꩻမျိုꩻ (၆) မာꩻလွေꩻအီလꩻစွန်ꩻမျိုꩻ (၇) မာꩻမွိုင်အီ မꩻကျင်ႏအီလꩻစွန်ꩻမျိုꩻ (၈) မာꩻလွိုအီ မာꩻလွဉ်ꩻအီလꩻစွန်ꩻမျိုꩻ၊ တလီꩻအစွန်ꩻ (၈)ပါꩻယိုဖုံႏသွူ။
၆၈။ သွုန်ႏထီဂုဏ်ႏအစွန်ꩻ (၁၁)ပါꩻ
(၁) ဂုဏ်ႏထင်ႏ (၂) ဂုဏ်ႏစွဉ်ꩻအလျား (၃) ဂုဏ်ႏဆျာႏ (၄) ဂုဏ်ႏမာꩻဖွီအီ (၅) ဂုဏ်ႏမာꩻသွင်ႏအီဆီႏ၊ မာꩻသွင်ႏအီအေႏ (၆) ဂုဏ်ႏဟတ်ꩻ (၇) ဂုဏ်ႏမာꩻထွာအီအထီ (၈) သတွ-ဆင်ꩻရယ်ꩻမျိုꩻ ချံꩻသာႏမျိုꩻ ခံႏနွောင်ꩻအီဂုဏ်ႏ (၉) ဂုဏ်ႏမာꩻတသီးအီ အဆာႏတသာ (၁၀) ဂုဏ်ႏမာꩻတညိုႏအီ အဆာႏတသာ (၁၁) အဗဲ့ꩻအဝ်ႏအီဂုဏ်ႏ၊ သွုန်ႏထီနဝ်ꩻ လꩻအဂုဏ်ႏစားယိုဖုံႏသွူနော။
၆၉။ နုတ်ခက်ꩻယုဲင်ꩻဂုဏ်ႏ(၉)ပါꩻ
(၁) ဂုဏ်ႏအနွိုး (၂) ဂုဏ်ႏအဆွံ (၃) ဂုဏ်ႏအခွꩻ (၄) ဂုဏ်ႏအရသာႏထွူႏ (၅) မာꩻပြေအီဂုဏ်ႏ (၆) ဂုဏ်ႏဗွာ (၇) ဂုဏ်ႏအစီႏအဝ်ႏ အဗဲ့ꩻအဝ်ႏ (၈) ဂုဏ်ႏလျား (၉) တမဂုဏ်ႏအဝ်ႏ၊ နုတ်ခက်ꩻယုဲင်ꩻနဝ်ꩻ လꩻအဂုဏ်ႏစားယိုဖုံႏသွူ။
၇၀။ တလီꩻခါႏလမ်းအုံ (၆)ထွောင်း
(၁) အုံအဆာႏဖွိုင်ꩻလီꩻ (အေႏခါႏလမ်းဌာႏန) (၂) အုံဒင်ႏဒေင်ရပ် (၃) အုံကီႏ (၄) အုံအဖြွီꩻ တသာႏဖြွီꩻ (၅) အုံအဆွတ်ꩻ (၆) အုံအပီ၊ တလီꩻခါႏလမ်းအုံနဝ်ꩻ လꩻ(၆)ထွောင်းယိုဖုံႏသွူ။
၇၁။ သွုန်ႏထီခါႏလမ်း(၈)ထွောင်း
(၁) အုံပဒေ (၂) အုံအဆာႏတသာခါႏလမ်း (၃) အုံငီꩻတသိုꩻ (၄) အုံငီꩻအောက်အော်ꩻ (အုံငီꩻကတူႏခီး) (၅) အုံငီꩻသွီႏ (၆) အုံအရသာႏထီကို (၇) အုံမဲ့ခူꩻ (၈) အုံပီလောင်း။
သွုန်ႏထီ အုံသန်ငါႏအရပ်၊ အုံအာငါႏ အရပ်နဝ်ꩻ ပဒေကို၊ ပဒေဖြွီꩻ၊ ပဒေမောင်ꩻယိုသွူ၊ နဝ်ꩻမꩻ မဉ်ႏထေနမ်း တလီꩻလျားကရိုꩻနဝ်ꩻ ပဒေမောင်ꩻယိုတဲ့ အရေꩻတန်ငါႏခင်ႏလမ်း ထေနေနေသွူ၊ သွုန်ႏထီခါႏလမ်းအုံ အရပ်(၈)ထွောင်းစားယိုဖုံႏသွူ။
၇၂။ ယုဲင်ꩻခါႏလမ်းအုံ(၁၀)ထွောင်း
(၁) ယပ်ယား (သွုန်ႏတသီးညိုႏကို) (၂) ကတူႏကို (၃) ငွဉ်ꩻကို (၄) သꩻအင်ကို (၅) အဆွုမ်ႏကို (၆) အဆာႏတသာႏခါႏလမ်း(တနမ်းဖူꩻကို) (၇) အရသာႏဓာတ်ထီကို (၈) အဗဲ့ꩻခြုံးကို (၉) နေ့ꩻဖူကို (၁၀) ဖြေꩻလောင်း၊ ယုဲင်ꩻအုံအာငါႏအရပ်နဝ်ꩻ သꩻအင်ကိုထွူ၊ ယုဲင်ꩻအုံခါႏလမ်းစားယိုဖုံႏသွူ။
၇၃။ တလီꩻ(၅)မျိုꩻ
(၁) ပါနတလီꩻ တလီꩻကတူႏကို (၂) ဥဒါနတလီꩻ တလီꩻသꩻအင်ကို (၃) ဗျာနတလီꩻ တလီꩻသꩻရာႏကို (၄) သမာနတလီꩻ တလီꩻဟို့ꩻဓာတ်မေႏဖွိုင်ꩻထျꩻရပ် (၅) အပါနတလီꩻ တလီꩻတဲႏပဒေယိုမာꩻလ ဗꩻလင်ꩻစွဉ်ႏခင်ႏယာꩻ၊ တလီꩻ(၅)မျိုꩻစားယိုဖုံႏသွူ။
၇၄။ သွုန်ႏထီ သယ်ꩻခေႏ(၅)မျိုꩻ
(၁) ပါကစ သွုန်ႏထီကရိုꩻနဝ်ꩻ သွုန်ႏထီယိုနဝ်ꩻ မာꩻဆိုꩻအီ၊ မာꩻပဲစ်ꩻအီဖေႏ အဆာႏယိုဖုံႏသွူ။
(၂) ရဉ္စက သွုန်ႏထီကရိုꩻနဝ်ꩻ မာꩻတနျာႏအီဖေႏ အရသာႏဓာတ်ယိုဖုံႏသွူ။
(၃) ယာစက သွုန်ႏထီကရိုꩻနဝ်ꩻ သွုန်ႏထီယိုနဝ်ꩻ မာꩻထွာအီဖေႏ ထာꩻသေပညာႏဖုံႏ၊ မာꩻထွာအီဖေႏ မာန်ႏမာနဖုံႏသွူ၊ မာꩻထွာအီသꩻထာꩻလိုႏဖုံႏ၊ မာꩻထွာအီ သꩻအကျိုꩻဖုံႏ၊ ဝွေꩻယို မာꩻထွာအီဖေႏသꩻဖုံႏ၊ မာꩻသွတ်ꩻအီဖေႏ၊ မာꩻသဝ်ꩻအီဖေႏ သꩻအလိုႏဖုံႏသွူ၊ (သွုန်ႏထီယို ကကုဲင်ထိုꩻနဝ်ꩻ လိုꩻအဖြာꩻယိုနဝ်ꩻ ပညာႏဉာဏ်ႏယိုထွိုင်ꩻ၊ လိုꩻလောင်ႏလွိုးယိုလဲ့ အွန်းသွူ။)
(၄) လောစက သွုန်ႏထီကရိုꩻနဝ်ꩻ သွုန်ႏထီယိုနဝ်ꩻ မာꩻထွာအီဖေႏမဲ့၊ မဲ့ယိုထီႏအီ အယောင်ꩻအဆင်ꩻ၊ မာꩻထီႏအီဖေႏအဗွေႏ သွုန်ႏထီမျိုꩻသွူ။
(၅) ဘာဇက သွုန်ႏထီကရိုꩻနဝ်ꩻ မာꩻတရေꩻအီဖေႏ အယာႏ၊ မာꩻတရေꩻအီဖေႏအပီ၊ မာꩻရောင်းအီဖေႏ အယာႏ၊ မာꩻရောင်းအီဖေႏ အပီသွူ။ (လိုꩻမူႏ/လိုꩻခိုသက်(၁၄)နေင်ႏမာꩻကီ (၃၅)နေင်ႏမာꩻလအရွယ်ႏနဝ်ꩻ ဘာဇကသွုန်ႏထီယို အာႏဟဝ်ခိန်ႏသွူနော)။
၇၅။ ယုဲင်ꩻ(၅)မျိုꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ (ရပ်ဟဲ့ꩻနုတ်ခက်ꩻ)အဝ်ႏသေနာႏဒျာႏကဲဉ်းအာအာ
(၁) အဝလမ္ဗက ယုဲင်ꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ ယုဲင်ꩻယိုနဝ်ꩻ ထွာယုဲင်ꩻအပိုႏ၊ ယုဲင်ꩻအလွိုဖုံႏသွူ။
(၂) ကိလေဒက ယုဲင်ꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ ယုဲင်ꩻယိုနဝ်ꩻ မာꩻစဝ်ႏအီဖေႏ အဆာႏကလင်ꩻသော့ꩻ ဟို့ꩻကိုယိုဖုံႏသွူ။
(၃) ဗောဓကယုဲင်ꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ ယုဲင်ꩻယိုနဝ်ꩻ ယုဲင်ꩻကမာꩻသေအီဖေႏ အရသာႏဓာတ်(၆)ပါꩻယိုဖုံႏသွူ၊ (လိုꩻဆာဖြောင်းကုဲင်အီ ယုဲင်ꩻမျိုꩻသွူ။)
(၄) တပ္ပကယုဲင်ꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ ယုဲင်ꩻယိုနဝ်ꩻ ယုဲင်ꩻမာꩻတွိုႏသꩻအီဖေႏ ဣန္ဒြေႏ မဲ့အာႏရုံႏ၊ မာꩻတွိုႏသꩻအီဖေႏ သꩻအာႏရုံႏယိုသွူ။
(၅) သိလေသက ယုဲင်ꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ ယုဲင်ꩻကမာꩻဗွို့ꩻအီဖေႏဆွတ်ꩻ၊ ယုဲင်ꩻကမာꩻဆွိုင်ꩻအီဖေႏ၊ ယုဲင်ꩻကမာꩻတဉ်ႏအီဖေႏ အဆွတ်ꩻဆွုမ်ႏ ကားကအဝ်ႏနမ်းလောင်းယိုသွူ၊ ယုဲင်ꩻ(၅)မျိုꩻစားယိုသွူနော။
၇၆။ ပါနတလီꩻယို ခါႏလမ်းအုံတွမ်ႏ အထာꩻမာꩻ
(က) ပါနတလီꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ တလီꩻယိုနဝ်ꩻ အုံဒျာႏကတူႏကိုတဲင် လွေꩻသဲင်ꩻဒျာႏထာꩻ ကထောင်ꩻရပ်၊ လွေꩻသဲင်ꩻဒျာႏထာꩻ သꩻအင်ရပ်အတွူးကိုယိုသွူ။
( ခ ) တလီꩻယိုနဝ်ꩻ မာꩻချံꩻသာႏဖေႏသꩻရာႏ၊ မာꩻဟဝ်အီဖေႏ ဣန္ဒြေႏ၊ မာꩻတောင်ꩻအီဖေႏပညာႏ၊ မာꩻစွူအီဖေႏသꩻ၊ မာꩻလာꩻထန်ႏအီဖေႏယုဲင်ꩻ နုတ်ခက်ꩻ မာꩻပထူအီဖေႏယုဲင်ꩻနုတ်ခက်ꩻ မာꩻတဟေအီထာꩻ၊ မာꩻတနေက်ꩻအီထာꩻ၊ မာꩻတဆျအီထာꩻ၊ မာꩻအော့ꩻအီထာꩻ၊ မာꩻတအွုက်အီထာꩻ၊ မာꩻမျောႏအီဖေႏအဆာႏ၊ မာꩻသာအီထာꩻ၊ ပါနတလီꩻထာꩻမာꩻစားယိုဖုံႏသွူ။
၇၇။ ဥဒါနတလီꩻယို ခါႏလမ်းအုံတွမ်ႏ အထာꩻမာꩻ
(က) ဥဒါနတလီꩻယို ကရိုꩻနဝ်ꩻ တလီꩻယိုနဝ်ꩻ အုံဒျာႏသအင်မောင်ꩻကို လွေꩻသဲင်ꩻဒျာႏ ပဒေရပ်၊ လွေꩻသဲင်ꩻဒျာႏ ကထောင်ꩻရပ်၊ လွေꩻသဲင်ꩻဒျာႏ နေ့ဖူကောင်ꩻရပ်စားယိုသွူ။
( ခ ) ဥဒါနတလီꩻယို ကရိုꩻနဝ်ꩻ လုံးလအီဖေႏ အယောင်ꩻအဆင်ꩻ၊ ယံကထွာလွဉ်ယောင်ꩻဆင်ꩻနဝ်ꩻ ဝွေꩻယိုထွုမ်ႏဖေႏအီလွဉ်ဖေႏ လုံးလဖေႏအာႏ ယံကအဝ်ႏနဝ်ꩻလဲ့ ဝွေꩻထုမ်ႏဖေႏ (လုံးလကရိုꩻနဝ်ꩻ ဖေႏကထွာလွဉ်အီ၊ ဖေႏကအဝ်ႏလွဉ်အီနဝ်ꩻသွူ။) မာꩻလုမ်ꩻအီဖေႏသꩻ၊ မာꩻလုမ်းအီဖေႏသဖေါ်ꩻတရာꩻ၊ အီႏဒေါ့ꩻထာꩻလဲ့ ဝွေꩻဖေႏသတိအီသꩻ၊ အုံထွိုင်ႏအုံလင်ꩻ၊ အကျူႏအရုဲင်ꩻစားယိုဖုံႏလဲ့ တလီꩻယို မာꩻထွာအီဖေႏနဝ်ꩻသွူ။
( ဂ ) ဥဒါနတလီꩻယို မဉ်ႏဖေါက်ပြန်ႏ (မဉ်ႏကြုဲꩻထွာထိုꩻ တမျိုꩻမျိုꩻနဝ်ꩻ) ငွဉ်ꩻယင် ကထောင်ꩻယင် ထွာအီဒါႏ ထာꩻဆာတစွိုးစွိုးသွူနော။
၇၈။ ဗျာနတလီꩻယို ခါႏလမ်းအုံတွမ်ႏ အထာꩻမာꩻ
(က) ဗျာပါနတလီꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ တလီꩻယိုနဝ်ꩻ အုံဒျာႏသꩻအင်ကိုတဲင် လွေꩻသဲင်ꩻဒျာႏ ခန္ဓာႏနမ်း တဗာႏလွုမ်းယိုသွူ၊ လယ်ႏထုမ်ႏအံႏစွစ်ꩻစဲစ်ꩻလို့အဆာႏ နမ်းလောင်းယိုဖုံႏသွူ။
( ခ ) တလီꩻယိုနဝ်ꩻ မာꩻလွေꩻမာꩻသဲင်ꩻအီဖေႏနမ်း၊ မာꩻပတုပ်ꩻအီဖေႏစူခင်ႏ၊ မာꩻစွဉ်ႏအီဖေႏစူခင်ႏ၊ မာꩻလမာꩻကီအီဖေႏစူခင်ႏ၊ မာꩻရုဲင်ꩻတသွိုးအီဖေႏ ကတူႏ၊ မာꩻယိပ်ꩻ မာꩻလျာအီဖေႏ မဲ့စားယိုသွူ။
( ဂ ) ဗျာနတလီꩻယို မဉ်ႏဖေါက်ပြန်ႏနဝ်ꩻ နမ်းတဗာႏလုမ်းယို ထွာလို့အီဒါႏ ရောႏဂါႏသွူ။
ဗျာနတလီꩻ အုံခါႏလမ်းတွမ်ႏ အထာꩻမာꩻစားယိုဖုံႏသွူ။
၇၉။ အပါနတလီꩻယို ခါႏလမ်းအုံတွမ်ႏ အထာꩻမာꩻ
(က) အပါနတလီꩻယိုကရိုꩻနဝ်ꩻ တလီꩻယိုနဝ်ꩻ အုံဒျာႏအဆာႏလီဖွိုင်ꩻကိုသွူ၊ လယ်ႏထုမ်ႏအံႏဒျာႏအဆာႏ ငင်းဒေင်လောင်းရပ်တွမ်ႏ ကီႏလောင်ꩻလောင်းရပ်၊ လယ်ႏထုမ်ႏအံႏအဆာႏ ဆီႏဖွိုင်ꩻကိုဖုံႏတွမ်ႏ အင်္ဂါႏအဗာႏငါရပ် (ဒီႏ-ပဲ့ꩻ)ရပ်ကိုဖုံႏသွူ။
( ခ ) တလီꩻယိုနဝ်ꩻ မာꩻထန်ႏအီဖေႏ အေႏဖုံႏတွမ်ႏဆီႏဖုံႏ၊ မာꩻထန်ႏအီဖေႏ ရာႏဂသွီႏ(ဓမ္မတာႏ)ဖုံႏ၊ မာꩻထန်ႏအီဖေႏ ဓမ္မတာႏ အရမ်းပြေပြေ ယုဲင်ꩻစားယိုဖုံႏ (တလီꩻလွူးအီပို မာꩻထန်ႏအီဖေႏပို) (နဝ်ꩻမꩻ ပဋိသန္ဓေႏ မဉ်ႏအဝ်ႏနမ်းလောင်းနဝ်ꩻ အရသာႏတချꩻချꩻ ကနွောင်ꩻအီဒါႏတလီꩻယိုနဝ်ꩻ အံႏအာလꩻတဝ်းသွူ၊ မဉ်ႏအံႏအာငါႏနဝ်ꩻ လွူးပိုယပ်ꩻသွူနော။)
( ဂ ) အပါနတလီꩻယို မဉ်ႏဖေါက်ပြန်ႏနဝ်ꩻ ထွာအီဒါႏ မျင်ႏသရွိုက်ရောႏဂါႏ၊ ထွာအီဒါႏဆီႏရောႏဂါႏ၊ ထွာအီရိရောႏဂါႏ၊ ထွာအီနျာႏဗောင်းရောႏဂါႏစားယိုဖုံႏသွူ။
၈၀။ သမာနတလီꩻယို ခါႏလမ်းအုံတွမ်ႏ အထာꩻမာꩻ
(က) သမာနတလီꩻယိုကရိုꩻနဝ်ꩻ တလီꩻယိုနဝ်ꩻ အအုံဗော့ꩻတဝင်ꩻ တွမ်ႏဟို့ꩻဓာတ်မေႏ အဝ်ႏဗော့ꩻဟို့ꩻဓာတ်မေႏထျꩻသွူ၊ တလီꩻယို ထုမ်ႏအံႏဒျာႏအဆာႏ အွိုးအဆာႏတသာဖွိုင်ꩻကိုတွမ်ႏ အဆာႏလီꩻဖွိုင်ꩻကိုဖုံႏသွူ။
( ခ ) တလီꩻယိုနဝ်ꩻ မာꩻစွူအီဖေႏ၊ မာꩻညိမ်ꩻအီဖေႏ ကအံႏလင်ꩻဒါႏအဆာႏ အာဟာႏရဖုံႏယိုသွူ၊ ကအံႏမျောႏလꩻလဲဉ်း အဆာႏအာဟာႏရဖုံႏယိုနဝ်ꩻ တလီꩻယိုမာꩻဖေႏ၊ အရသာႏတပွုမ်ႏ၊ အေႏတပွုမ်ႏ၊ ဆီႏတပွုမ်ႏ၊ တလီꩻယို ဖꩻတရျားဖေႏ၊ တလီꩻယိုဖန်းဖေႏ ပဉ်ပွုမ်ႏပွုမ်ႏစားယိုသွူ။
( ဂ ) သမာနတလီꩻယို မဉ်ႏဖေါက်ပြန်ႏနဝ်ꩻ ဟို့ꩻဓာတ်မေႏယို ညမ်းထိုꩻ၊ ဟို့ꩻဓာတ်ယို တခွေါင်တဝ်းဒွုမ်၊ ဟို့ꩻဓာတ်မေႏယို တကွုန်ꩻတဝ်းဒွုမ်နဝ်ꩻမꩻ ထွာအီဒါႏ ဟို့ꩻဆာ ထွာအီဒါႏဟို့ꩻထိုꩻ၊ ထွာအီဟို့ꩻတကဲစ်ꩻ ထွာစားယိုဖုံႏသွူ။
၈၁။ တလီꩻ(၁၀)မျိုꩻ
(၁) ပါနတလီꩻ တလီꩻယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏကတူႏကို (၂) ဥဒါနတလီꩻ တလီꩻယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏသꩻအင်ကို (၃) ဗျာနတလီꩻ တလီꩻယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏသꩻရာႏကို (၄) သမာနတလီꩻ တလီꩻယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏအုံဗော့ꩻတွမ်ႏ ဟို့ꩻဓာတ်မေႏ(အဝ်ႏဟို့ꩻဓာတ်မေႏထျꩻ) (၅) အပါနတလီꩻ တလီꩻယိုနဝ်ꩻ အုံသော့ꩻဒျာႏ အဆာႏလီꩻကို (အေႏ)ဖွိုင်ꩻကို (၆) နာဂတလီꩻ တလီꩻယိုနဝ်ꩻ တအွုက်အီထာꩻ (၇) ကုမ္မတလီꩻ တလီꩻယိုနဝ်ꩻ မာꩻယိပ်ꩻလျာအီဖေႏ မဲ့ဗီႏ မာꩻဒို့ꩻမာꩻဗွောင်အီဖေႏ မဲ့ဗီႏဖုံႏသွူ (၈) ကိကရတလီꩻ တလီꩻယိုနဝ်ꩻ မာꩻတဆျအီထာꩻ (၉) ဒေဝဒတ္တတလီꩻ တလီꩻယိုနဝ်ꩻ မာꩻတဟံအီထာꩻ (၁၀) ဒါနဉ္စယတလီꩻ တလီꩻယိုနဝ်ꩻ မာꩻတောင်ꩻခါꩻအီ ထာꩻယူႏလီꩻ၊ မာꩻယူႏလꩻချာအီ သꩻထာꩻမာꩻအီ၊ တလီꩻယူႏလꩻအီ စစရာႏရာႏဖုံႏသွူ၊ ယိုနဝ်ꩻ တလီꩻ(၁၀)မျိုꩻတွမ်ႏ အထာꩻမာꩻဖုံႏသွူ။
၈၂။ ပါစကသွုန်ႏထီယို ခါႏလမ်းအုံတွမ်ႏ အထာꩻမာꩻ
(၁) ပါစကသွုန်ႏထီ ကရိုꩻနဝ်ꩻ သွုန်ႏထီယိုနဝ်ꩻ အုံဒျာႏအဆာႏလီꩻလွစ်ပြောင်ႏ (ဖြေ့အကွို့ꩻလ)ကိုတွမ်ႏ အုံသော့ꩻဒျာႏ အဆာႏတသာလွစ်ပြောင်ႏ (ဖြေ့အကွို့ꩻကီ)ကိုယိုသွူ။
(၂) သွုန်ႏထီယိုနဝ်ꩻ အဗွေႏကအံႏဒါႏအဆာႏနဝ်ꩻ လꩻမာꩻမိဉ်အီဖေႏ အဆာႏသွူ၊ အဆာႏယို မဉ်ႏမိဉ်သွူလဲ့ သွုန်ႏထီယို မာꩻဖေႏ ဖန်းဖေႏ အရသာႏတပွုမ်ႏ၊ အေႏတပွုမ်ႏ၊ ဆီႏတပွုမ်ႏ၊ မာꩻပြုံႏဖေႏစားယိုသွူ။
ပါꩻစကသွုန်ႏထီယို ကအဝ်ႏလွိုနဝ်ꩻလဲ့ သဲင်ꩻထောက့်ကိုအီချာဖေႏယင်း သွုန်ႏထီအလင်ဖုံႏယိုသွူ။
၈၃။ ရဉ္စကသွုန်ႏထီယို ခါႏလမ်းအုံတွမ်ႏ အထာꩻမာꩻ
(၁) ရဉ္စကသွုန်ႏထီနဝ်ꩻ အုံဒျာႏ အဆာႏတသာဖွိုင်ꩻကို (၂) သွုန်ႏထီယိုနဝ်ꩻ အမာꩻတနျာႏအီဖေႏ အရသာႏဓာတ်၊ စုမ်ႏဖေႏဗာႏ အရသာႏဓာတ်၊ အဆာႏဓာတ် အရောင်ႏဖေႏကထွာလွဉ်နဝ်ꩻ သွုန်ႏထီယိုမာꩻဖေႏဗာႏသွူ။
တောင်ꩻသေꩻ-
ပါစကသွုန်ႏထီယိုနဝ်ꩻ လꩻမာꩻတနျာႏအီဖေႏ အရသာႏထီယို တပွုမ်ႏလွုမ်ꩻသွူနော၊ အဝ်ႏအရသာႏထီယိုတဲင် ဝွေꩻမာꩻထွာလွေꩻဖေႏ သွီႏယို တမျိုꩻလွုမ်ꩻသွူနော။
၈၄။ သာဓကသွုန်ႏထီယို ခါင်ႏလမ်းအုံတွမ်ႏ အထာꩻမာꩻ
(၁) သာဓကသွုန်ႏထီယိုနဝ်ꩻ အအုံဒျာႏ သꩻရာႏကိုသွူ (၂) သွုန်ႏထီယိုနဝ်ꩻ သတိအဝ်ႏအီ၊ သတိထဲ့အီဒါႏတဝ်း၊ မာꩻသေအီဖေႏ၊ မာꩻလိမ္မာႏအီဖေႏ၊ မာꩻထွာအီဖေႏ မာန်ႏမာႏန၊ မာꩻထိုအီဖေႏ မာန်ႏမာန ထွာအီစားယိုဖုံႏသွူ။
၈၅။ လောစကသွုန်ႏထီယို ခါႏလမ်းအုံတွမ်ႏ အထာꩻမာꩻ
(၁) လောစကသွုန်ႏထီယိုကရိုꩻနဝ်ꩻ သွုန်ႏထီယိုနဝ်ꩻ အုံဒျာႏ မဲ့ခူꩻနီပင်ကိုယိုသွူ၊ (၂) သွုန်ႏထီယို ထာꩻမာꩻနဝ်ꩻ ရူႏပါႏရုံႏ (ယောင်ꩻဆင်ꩻ)ယို မာꩻထီႏအီဖေႏ၊ မာꩻထီႏအီဖေႏအဆင်ꩻ၊ မာꩻထီႏအီဖေႏအယောင်ꩻ (ထီႏအရုတ်တခြိုꩻမျိုꩻ)ဖုံႏစားယိုသွူ။
၈၆။ ဘာဇကသွုန်ႏထီယို ခါႏလမ်းအုံတွမ်ႏ အထာꩻမာꩻ
(၁) ဘာဇကသွုန်ႏထီယို ကရိုꩻနဝ်ꩻ သွုန်ႏထီယိုနဝ်ꩻ အုံဒျာႏပီလောင်း၊ အုံဒျာႏပီကိုသွူ (၂) သွုန်ႏထီထာꩻမာꩻနဝ်ꩻ မာꩻစွူအီဖေႏပီ (ဖြို့ꩻ)အထီ၊ မာꩻစွူအီဖေႏ ပီအရောင်ႏ၊ မာꩻတင်ႏ မာꩻရောင်ႏအီဖေႏ ပီအထီ၊ ပီယိုထီႏတရေꩻအီနဝ်ꩻမꩻ ပီယို မိဉ်ႏတလူႏဗာႏထာꩻ၊ မိဉ်ႏတုပ်ꩻဆာဗာႏထာꩻ၊ မိဉ်ႏခြွစ်ကဲင်ဗာႏဖုံႏနဝ်ꩻ ပီယိုမဉ်ႏစံးထိုꩻ၊ ပီယို မဉ်ႏသွမ်ႏထိုꩻ၊ ပီမဉ်ႏထွာ ရောႏဂါႏတမျိုꩻမျိုꩻနဝ်ꩻ သွုန်ႏထီယို ထွာလꩻတဟဝ်တဝ်းဒွုမ်၊ သွုန်ႏထီယို ကုဲင်ထိုꩻ ထွာစားယိုသွူ၊ ပီစံး ပီသွမ်ႏဖုံႏစားနဝ်ꩻ သွုန်ႏထီယို တမာꩻဟဝ်ဒါႏဒွုမ်သွူ၊ သွုန်ႏထီယို တမာꩻစွူဖေႏနွောင်ꩻချာတဝ်းသွူ။
၈၇။ အဝလမ္ဗကယုဲင်ꩻယို ခါႏလမ်းအုံ အထာꩻမာꩻဖုံႏ
(၁) အဝလမ္ဗကယုဲင်ꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ ယုဲင်ꩻယိုနဝ်ꩻ အုံဒျာႏသꩻအင်ကိုသွူ (၂) ယုဲင်ꩻယိုထာꩻမာꩻနဝ်ꩻ ထောက်အီဖေႏ ကတူႏဆွတ်ꩻ သွမ်ႏ(၂)(၃)ဗာႏယိုသွူ၊ ယုဲင်ꩻယို ထောက်အီဖေႏသတ္တိယင်သွူ၊ ကအဝ်ႏကုဲင် ယုဲင်ꩻ(၄)ပါꩻနဝ်ꩻ ထောက်အီဖေႏထီ ထာꩻမာꩻကားတဲင်နမ်းလောင်းကိစ္စယိုဖုံႏသွူ။
၈၈။ ကိလေသကယုဲင်ꩻယို ခါႏလမ်းအုံတွမ်ႏ အထာꩻမာꩻ
(၁) ကိလေသကယုဲင်ꩻယိုကရိုꩻနဝ်ꩻ ယုဲင်ꩻယိုနဝ်ꩻ အုံဒျာႏအဆာႏတသာဖွိုင်ꩻကိုသွူ (၂) ယုဲင်ꩻယိုထာꩻမာꩻနဝ်ꩻ မာꩻစဝ်ႏဖေႏဗာႏ အဆာႏတသာယိုဖုံႏ၊ မာꩻစိုႏဖေႏဗာႏ အဆာႏတသာစားယိုဖုံႏသွူ။
၈၉။ ဗောဓကယုဲင်ꩻယို ခါႏလမ်းအုံတွမ်ႏ အထာꩻမာꩻ
(၁) ဗောသကယုဲင်ꩻယိုကရိုꩻနဝ်ꩻ ယုဲင်ꩻယိုနဝ်ꩻ အုံဒျာႏဖြေꩻမော့ချာ၊ အုံဒျာႏဖြေꩻထောင်ꩻထျꩻ အမော့ချာအရပ်သွူ။
၉၀။ တပ္ပကယုဲင်ꩻယို ခါႏလမ်းအုံတွမ်ႏ အထာꩻမာꩻ
(၁) တပ္ပကယုဲင်ꩻယိုကရိုꩻနဝ်ꩻ ယုဲင်ꩻယိုနဝ်ꩻ အုံဒျာႏကတူႏကိုသွူနော (၂) ယုဲင်ꩻယို ထာꩻမာꩻနဝ်ꩻ မာꩻတွိုႏသꩻအီဖေႏ မဲ့ထာꩻထီႏ၊ မာꩻထီႏအီဖေႏ မဲ့အယောင်ꩻသွူ။
တောင်ꩻသေꩻ-
မဲ့ကတမို့ဗာႏထာꩻ၊ မဲ့ကစဲင်းအီဗာႏထာꩻနဝ်ꩻ အဓိကယုဲင်ꩻယိုသွူနော။
၉၁။ သိလေသကယုဲင်ꩻယို ခါႏလမ်းအုံတွမ်ႏ အထာꩻမာꩻ
(၁) သိလေသကယုဲင်ꩻယို ခါႏလမ်းအုံနဝ်ꩻ ယုဲင်ꩻယိုနဝ်ꩻ အုံဒျာႏနမ်းအသွုပ်မော့ꩻဖုံႏ၊ အုံဖေႏဒျာႏအဆွုမ်ႏ ကားအဝ်ႏဖုံႏယိုသွူ၊ အုံခံႏဖေႏအဆွုမ်ႏကိုယိုသွူ (၂) ယုဲင်ꩻယိုထာꩻမာꩻနဝ်ꩻ မာꩻဗွို့ꩻဆွိုင်ꩻအီဖေႏအဆွုမ်ႏ၊ မာꩻဗွို့ꩻဆွိုင်ꩻအီဖေႏအသွုပ်၊ မာꩻတိဉ်ႏအီဖေႏအသွုပ်၊ မာꩻပြေအီဖေႏအသွုပ် ယုဲင်ꩻယိုထာꩻမာꩻစားယိုဖုံႏသွူ။
၉၂။ တလီꩻသီးကေꩻဇူꩻတွမ်ႏ အထာꩻမာꩻ(၆)ပါꩻ
(၁) တလီꩻထူႏနွို့အီသꩻ ကနွို့ꩻဟို့ꩻကို (နမ်းကို)တလီꩻ ထူႏဆွုမ်ႏဖေႏ သꩻကနွို့ဟို့ꩻကို (နမ်းကို) (၂) တလီꩻထူႏထန်ႏအီဖေႏ သꩻနမ်းကို ကလွေꩻအထန်ႏ၊ တလီꩻဖေႏအာႏအီ သꩻကထန်ႏ နမ်းအထန်ႏ (၃) တလီꩻထေအီအာႏ တလီꩻမာꩻထန်ႏအီအာႏ မာꩻတလာအီအာႏ (၄) တလီꩻထပ်အီအာႏ၊ တလီꩻထွာအီအာႏ၊ တီးကမ်း တလီꩻကမ်းအီဖေႏအာဗꩻချာသွူ (၅) တလီꩻမာꩻလွေꩻဟဝ်အီဖေႏဓာတ် (၆) တလီꩻမာꩻထွူမွိုင်အီဖေႏ နမ်းတွမ်ႏတလီꩻ၊ မာꩻထွူအီဖေႏနမ်း ဣန္ဒြေႏ၊ မာꩻထွူအီဖေႏ မဲ့ဣန္ဒြေႏ၊ မာꩻထွူအီ အာႏရုံႏဖုံႏ တလီꩻမျိုꩻသွူ၊ တလီꩻစားယို မဉ်ႏဖေါက်ပြန်ႏနဝ်ꩻ ကိစ္စစားယို အဆင်ႏပြေႏတဝ်းဒွုမ်၊ ကိစ္စယို ငီႏတဝ်းဒွုမ်ဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။
၉၃။ တဖေါက်ပြန်ႏတဝ်းသွုန်ႏထီ ထာꩻမာꩻကိစ္စ(၁၀)မျိုꩻ
(၁) သွုန်ႏထီ မာꩻမိဉ်အီသွုန်ႏထီ၊ မာꩻဆိုꩻအီသွုန်ႏထီမျိုꩻ (၂) သွုန်ႏထီ မာꩻလုမ်ꩻအီ၊ မာꩻလျားအီ နမ်းခြွိုင်းခြိုꩻ (၃) သွုန်ႏထီ မာꩻထီႏအီမဲ့၊ မာꩻစဲင်းအီမဲ့ (၄) သွုန်ႏထီ မာꩻဟို့ꩻထိုꩻအီ အာဟာႏရ (၅) သွုန်ႏထီ မာꩻယွမ်ꩻအီ မာꩻတခဝ်အီ (၆) သွုန်ႏထီ မာꩻမဲဉ်အံႏအီ အာဟာရ (၇) သွုန်ႏထီ မာꩻရုဲင်းအီသꩻ၊ မာꩻထင်အီ သတ္တိ (၈) သွုန်ႏထီ မာꩻပိုႏအီထာꩻသေ၊ မာꩻလꩻလွိုအီထာꩻသေ၊ မာꩻဗွို့ꩻညအီ ထာꩻသေ (၉) သွုန်ႏထီ မာꩻပနဲဉ်ႏအီနမ်း၊ မာꩻပွို့အီနမ်း၊ မာꩻပနဲဉ်ႏအီ နမ်းခန္ဓာႏငတ်ꩻပါꩻ၊ မာꩻဗွို့ꩻဆွိုင်ꩻအီနမ်း (၁၀) သွုန်ႏထီ မာꩻထင်ႏအီ နမ်းအရောင်ႏ၊ မာꩻတရေꩻအီ နမ်းအရောင်ႏ၊ မာꩻတလဝ်အီ မာꩻတင်ႏအီ မာꩻတရေꩻအီ သွီႏယာႏ၊ မာꩻတင်ႏတရေꩻအီ သွီႏယာႏသွူ၊ သွုန်ႏထီယိုနဝ်ꩻ အအာႏဟဝ်ခိန်ႏ သက်(၁၄)နေင်ႏမာꩻကီ ဗꩻသက်(၃၅)နေင်ႏရပ်သွူ၊ သွုန်ႏထီထာꩻမာꩻစားယိုဖုံႏသွူနော။
၉၄။ တဖေါက်ပြန်ႏတဝ်း ယုဲင်ꩻထာꩻမာꩻကိစ္စ(၉)မျိုꩻ
(၁) ယုဲင်ꩻမာꩻခွေါင်အီ မာꩻခံႏအီနမ်း (၂) ယုဲင်ꩻမာꩻဗွို့ꩻဆွိုင်ꩻအီ မာꩻတိဉ်ႏအီနမ်း (၃) ယုဲင်ꩻမာꩻထွူႏအီ နမ်းခန္ဓာႏ (၄) ယုဲင်ꩻမာꩻခံႏလꩻအီ မာꩻခံႏနွောင်ꩻအီ နမ်းခန္ဓာႏ (၅) ယုဲင်ꩻမာꩻပြွောင်ႏအီ မာꩻဗွေအီဖေႏ နမ်းခန္ဓာႏ (၆) ယုဲင်ꩻမာꩻဗွေအီဖေႏ အာႏ (၇) ယုဲင်ꩻမာꩻစွူအီ မာꩻစွို့ꩻအီ မာꩻငိမ်ꩻအီ (၈) ယုဲင်ꩻမာꩻဆေ့ꩻအီ အရော်ꩻရဲꩻမျိုꩻ အရော်ꩻရဲꩻ ဖေႏကဆေ့ꩻအီ (၉) မာꩻစုဗူႏအီဖေႏ မာꩻလွောင်ႏအီဖေႏ အဆွုမ်ႏအမော့ အသွုပ်၊ ယုဲင်ꩻထာꩻမာꩻစားယိုဖုံႏသွူ။
၉၅။ ဓာတ်(၇)ပါꩻထာꩻမာꩻကိစ္စ
(၁) အရသာႏဓာတ် ထာꩻမာꩻနဝ်ꩻ ဓာတ်ယိုနဝ်ꩻ မာꩻတိုꩻပွါꩻအီဖေႏဓာတ်(၇)ပါꩻသွူ (၂) သွီႏဓာတ် ထာꩻမာꩻနဝ်ꩻ သွီႏယိုနဝ်ꩻ မာꩻဆွာꩻအီဖေႏအသက်၊ မာꩻညအီဖေႏ မာꩻထိုအီဖေႏအသက်တန်ꩻယိုသွူ (၃) အယာႏဓာတ် ထာꩻမာꩻနဝ်ꩻ ယာႏနဝ်ꩻ မာꩻလွမ်အီနမ်း မာꩻဗဲဉ်အီနမ်း မာꩻဆုံꩻအီနမ်း မာꩻခွေါင်အီနမ်းသွူ (၄) အဗဲ့ꩻဓာတ် ထာꩻမာꩻနဝ်ꩻ ဗဲ့ꩻယိုနဝ်ꩻ မာꩻဗွို့ꩻအီနမ်း မာꩻဗဲဉ်အီနမ်း မာꩻဆွိုင်ꩻအီဖေႏနမ်း မာꩻပူꩻအီနမ်းသွူ (၅) ဆွတ်ꩻဓာတ် ထာꩻမာꩻနဝ်ꩻ ဆွတ်ꩻနဝ်ꩻ မာꩻခွေါင်ခံႏအီဖေႏနမ်း၊ မာꩻစွဉ်ႏအီဖေႏနမ်းသွူ (၆) ဗဲ့ꩻဆျာႏဓာတ် ထာꩻမာꩻနဝ်ꩻ ဗဲ့ꩻဆျာႏနဝ်ꩻ မာꩻဗွေအီဖေႏနမ်း၊ မာꩻပြွူႏအီဖေႏနမ်းယိုသွူ (၇) ရာႏဂသွီႏ (ဓမ္မတာႏ)ဓာတ်ယို ထာꩻမာꩻနဝ်ꩻ ရာႏဂသွီႏ(ဓမ္မတာႏ)နဝ်ꩻ မာꩻထွာအီဖေႏ ပဋိသန္ဓေႏရုတ် (၃၇)ပါꩻယိုသွူ၊ အဝ်ႏပဋိသန္ဓေႏနဝ်ꩻ မာꩻထွာသွုပ်ဖေႏ မေတ္တာႏမွိုးနဲဉ်းထီယိုသွူ၊ ဓာတ်(၇)ပါꩻ ထာꩻမာꩻစားယိုဖုံႏသွူနော။
တောင်ꩻခါꩻ-
မဉ်ႏတွက်ပါတွမ်ႏ ဩဇာဓာတ်နဝ်ꩻ (၈)ပါꩻသွူနော၊ ဩဇာဓာတ်နဝ်ꩻတဲ့ မာꩻထွာအီဖေႏအာႏနဝ်ꩻသွူ။
၉၆။ အရသာႏဓာတ်ယို တွမ်ႏခါႏလမ်းအုံတွမ်ႏ အထာꩻမာꩻကိစ္စ
(က) အရသာႏဓာတ် ခါႏလမ်းအုံနဝ်ꩻ အုံဒျာႏသꩻရာႏကိုသွူ ( ခ ) ကအံႏလင်ꩻဒါႏ အာဟာရ ကမျောႏလင်ꩻ အဆာႏဖုံႏယိုနဝ်ꩻ အဆာႏကို ကလꩻဒါႏအရသာႏ (သတ္တု)ထီအရသာႏ စေ့ꩻထီယိုနဝ်ꩻ အဆာႏကို ကထန်ႏလွဉ်ဒါႏ အရသာႏထီယိုဖုံႏနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻအရသာႏဓာတ်သွူ။
တောင်ꩻသေꩻ-
သတ္တုထီကရိုꩻနဝ်ꩻ ဟို့ꩻကိုယို အဆာႏခါထွူလဲဉ်း အထီ၊ အစေ့ꩻထွူ အစဲစ်ထွူ ထူႏအရသာႏ ထီချော်ꩻယိုနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻအရသာႏဓာတ်သွူနော။
(၁) အရသာႏဓာတ်ယိုနဝ်ꩻ အာပေါဓာတ် အထီဓာတ်နေးဒျာႏသွူ (၂) ဓာတ်ယိုအရောင်ႏနဝ်ꩻ ဗွာဗွာပေႏသွူ (၃) ဓာတ်ယိုအရသာႏနဝ်ꩻ အနွိုးအဗွမ်ႏအဆိမ်ꩻသွူ (၄) အရသာႏဓာတ်ယိုအစွန်ꩻနဝ်ꩻ သီတအခွꩻဓာတ်သွူ (၅) အရသာႏဓာတ်ယို အကျိုꩻလွေꩻနဝ်ꩻ ထွာအီအဗဲ့ꩻ ထွာအီလားမန်ꩻ အဗဲ့ꩻလဲ့အာမွေး ဗဲ့ꩻလဲ့ဗဲ့ꩻငါႏသွူ (၆) အရသာႏဓာတ်ယို ထာꩻမာꩻနဝ်ꩻ မꩻရုဲင်ꩻအီဖေႏအဗွေႏ၊ မာꩻတသွိုးအီဖေႏ အဗွေႏသွူ။
တောင်ꩻသေꩻ-
အရသာႏသတ္တု (စေ့ꩻထီ)ယိုနဝ်ꩻ လော့ꩻသော့ꩻအဖြွီꩻကိုဖုံႏ၊ လောႏသော့ꩻအရသာႏဖြွီꩻကိုဖုံႏ၊ ထောင်လွဉ်ꩻဖြွီꩻစားယိုထွူတဲင် မာꩻပွါꩻပါတွမ်ႏ ဓာတ်(၇)ပါꩻယိုကင်ကဲႏသွူ။
နဝ်ꩻထွူမꩻ အခွꩻဂုဏ်ႏ၊ သိနိန္ဒဂုဏ်ႏ၊ ဗဲ့ꩻဂုဏ်ႏ၊ ပိကာဂုဏ်ႏ၊ မာꩻထွာပါ ဂုဏ်ႏစားယိုဖုံႏယင်၊ နမ်းယိုတဗာႏလွုမ်းနဝ်ꩻ အရသာႏဓာတ်ယို မာꩻဖေႏဗာႏလို့သွူ အရသာႏဓာတ်ယို ထာꩻမာꩻနဝ်ꩻ နမ်းယိုစွုမ်ႏထွောင်းစွဉ်ႏသွူ။
၉၇။ အဆာႏကထွာ အာဟာႏရဓာတ်(၆)ပါꩻ
(၁) ဘောဇ္ဇ အာဟာရကရိုꩻနဝ်ꩻ ကအံႏဒါႏဒဲဉ်ဟန်ႏဖုံႏ အရပ်သားကရေးအီ အာဟာရဖုံႏ၊ အရပ်သားကမာꩻအီဒဲဉ်ဖုံႏနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻဘောဇ္ဇအာဟာရနဝ်ꩻသွူ။
(၂) ဘက္ချ အာဟာရကရိုꩻနဝ်ꩻ တခိုးလုံꩻဖုံꩻ' တခိုးဖွိုင်ꩻဖုံႏစားသွူ။ (၃) စပ္ပအာဟာရကရိုꩻနဝ်ꩻ တခိုးခါးပုတ်ဖုံႏ (ခေတ်ပီကယ်) တခိုးအံႏစုဲင်ဗာႏညနေးစားဖုံႏသွူ။ (၄) မလဟိယ အာဟာရဖုံႏကရိုꩻနဝ်ꩻ အာဟာရ ကအံႏမွစ်ꩻဗာႏနေးစား၊ အဆာႏကအံႏတဲစ်ꩻဗာနေးစားယိုသွူ။ (၅) စုဿ အာဟာရကရိုꩻနဝ်ꩻ အာဟာရကအံႏစုတ်ဗာႏနေးစား၊ အာဟာရကအံႏစေ့ꩻဗာႏနေးစား၊ အဆာႏ ကအွံဗာႏနေးစားယိုသွူ။ (၆) ပေယျအာဟာရကရိုꩻနဝ်ꩻ အာဟာရ ကအွꩻဗာႏနေးစား နေင်းထီ၊ ဒဲဉ်ထီ၊ ဖျောႏထီ၊ မောက်ဖါးထီ(ခေတ်) ဂေါ်ဖီ၊ ခေါ့ꩻခယ်ႏ(ပြောင်ႏ) ဖိုးနဲဉ်းထီ၊ ထီခွꩻ၊ ထီလုမ်ꩻ၊ ဟန်ႏအိုထီစတဲင် စားယိုနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻပေယျအာဟာရသွူ။
၉၈။ ယုဲင်ꩻတွမ်ႏသွုန်ႏထီ ယို(၂)ပါꩻဂုဏ်ႏ
(က) ယုဲင်ꩻထီယိုအဂုဏ်ႏနဝ်ꩻ အရသာႏနွိုး အရသာႏဆွံအစွန်ꩻနဝ်ꩻပြေ၊ အစွန်ꩻယုဲင်၊ အစွန်ꩻပနဲဉ်ႏ၊ အစွန်ꩻအောက်ꩻယုဲင်ꩻဂုဏ်ႏအဟဝ်စားယိုဖုံႏသွူ။ ( ခ ) သွုန်ႏထီယို အဂုဏ်ႏနဝ်ꩻ အရသာႏတဖွတ်ꩻ၊ အရသာႏလျား၊ အရသာႏထဲင်ႏ၊ အရသာႏဟတ်ꩻ သွုန်ႏထီးဂုဏ်ႏအဝ်ႏစားယိုဖုံႏသွူ။
၉၉။ အာဟာရကလဲဉ်းသော့ꩻဟိုꩻကို (၆)မျိုꩻ
အာဟာႏရကလဲဉ်းသော့ꩻ ဟို့ꩻကိုဖုံႏ ကအံႏမျောႏသော့ꩻဒါႏ အဆာႏဖုံႏယိုနဝ်ꩻ အဆာႏအာဟာႏရယို လင်ꩻအုံသော့ꩻကဒွိုန်း အဆာႏတသာဖွိုင်ꩻကို တရန်းယိုထွူတဲင် အဝ်ႏနဝ်ꩻထွူမꩻ (ဘောဇ္ဇ၊ ဘက္ချ၊ စပ္ပ၊ မလဟိယ၊ စုဿ၊ ပေယျ) အဆာႏ(၆)မျိုꩻယိုနဝ်ꩻ ကဟဲ့ꩻကိလသက ယုဲင်ꩻထီယို ကွဲကွယ်ꩻရော်ꩻတွမ်ႏ အာဟာႏရဖုံႏသွူ၊ ပေါႏယုဲင်ꩻယို အဝ်ႏရော်ꩻရယ်ꩻသွူ အာဟာႏရနဝ်ꩻ အာဟာရတွမ်ႏ ယုဲင်ꩻယိုအဝ်ႏရော်ꩻရဲꩻသွူတဝင်ꩻနဝ်ꩻလဲ့ အာဟာရယိုနဝ်ꩻ ထွာလွဉ်ခန်း အရသာႏနွိုးပြေပြေထာꩻတန်သွူ။
နဝ်ꩻထွူမꩻ အရသာႏနွိုးပြေပြေထာꩻယိုနဝ်ꩻ ဟို့ꩻဓာတ်မေႏယို ဒွိုႏမဉ်ဖေႏ အဆာႏယိုသွူ၊ ဓာတ်မေႏကဒွိုႏယိုနဝ်ꩻ ပေါႏအာဟာရယို လုမ်ꩻလွဉ်သွူ၊ ပေါႏအဆာႏယို လျားလွဉ်သွူလဲ့ အာဟာရယိုနဝ်ꩻ အဗို့ꩻလဲ့ ပေါႏလွဉ်ခန်းနဝ်ꩻသွူ၊ အာဟရယိုတွမ်ႏ ယုဲင်ꩻယိုနဝ်ꩻ ဗို့ꩻခန်းဗုဗုဗိဗိနဝ်ꩻသွူ။
ဝွေꩻထာꩻမာꩻထွူခန်း ယိုတရန်းနဝ်ꩻသွူ၊ အာဟာရကဗို့ꩻ ဗုဗုဗိဗိယိုတန်နဝ်ꩻ အလွီးလဲ့ပေါႏလွဉ်ခန်း၊ အဆာႏသွီႏယိုလဲ့ နွုမ်ꩻသူႏပေါႏလွဉ်ခန်းနဝ်ꩻသွူ၊ အလွီးနွုမ်ꩻကုဲင် ထန်ႏခန်းတန်သွူ။
အဆာႏအာဟာရ ကအဝ်ႏဟို့ꩻကိုယို အရန်း(ကထွာယို)တွင်ꩻနဝ်ꩻ အလွိုးပီစွဉ်ႏထွီႏ ကဖြော့ꩻထာꩻတန်ယိုသွူ၊ ပီစွဉ်ႏနုဲင်းလိုꩻကဖြော့ꩻထာꩻတန်ယိုသွူ၊ နဝ်ꩻထွူမꩻ အဆာႏတသာစားယိုနဝ်ꩻ (ကရိုꩻပါနတလီꩻ)ယိုနဝ်ꩻ ကွဲးကြူးရော်ꩻရော်ꩻရယ်ꩻရယ်ꩻဖျင်ယင်း တလဲင်ႏတဲင် ကွဲးတပန်ႏချာငါဖျင်ယင်းတလဲင်း၊ ကွဲးမာꩻတသွိုးဖျင်ယင်းတလဲင်ႏတဲင် နဝ်ꩻထွူမꩻ (ကရိုꩻပါစက တေဇောဓာတ်မေႏ)ယို ကွဲးဒွိုႏဖျင်ယင်း၊ ကွဲးမာꩻမိဉ်ဖျင်ယင်းတရန်းတန်နဝ်ꩻသွူ။
(ပါစက တေဇောဓာတ်မေႏ)ယို ဒွိုႏထွူနဝ်ꩻမꩻ အာဟာရယိုကိုကလꩻဒါႏ အသတ္တုထီယိုနဝ်ꩻ (ထွာလွဉ်ခန်း ဓာတ်အဆျာႏထီစားယိုသွူ၊ နဝ်ꩻမꩻတဲင် လိုꩻယဖြာꩻဖြာꩻ ကတခြွော့ဆျာႏထာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ယုဲင်ꩻထီအဆျာႏယိုလဲ့ ပါထန်ႏလွဉ်၊ ဓာတ်ဆျာႏယို ထန်ႏလွဉ်ꩻထာꩻနဝ်ꩻသွူ။)
လိုꩻမွူးဟာခိုႏ ကဗေင်ႏထာꩻတဲင် ကအွံခါꩻဒါႏ ယုဲင်ꩻထီဆျာႏ တဟာတနာꩻလွုမ်းလွုမ်းဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏအရသာႏဆျာႏကိုယို အီလွဉ်ဖေႏဖြောင်းကိုယိုနဝ်ꩻသွူ၊ အဝ်ႏအရသာႏဆျာႏဓာတ်ယိုထွူမꩻ (ကရိုꩻသမာနတလီꩻ)ယို လွဲꩻအီခြုဲင်းဖျင်ယင်းခါင်ႏလမ်း၊ တလီꩻကွဲးနွန်ႏခြုဲင်းယင်း ခါႏလမ်းတကွို့ꩻထွူတဲင် (သမာနတလီꩻ) ပသာလွေꩻခန်း အဆာႏလီꩻ (အေႏ)ဖွိုင်ꩻ (အဆာႏတဗွူကျမ်ꩻဖွိုင်ꩻကို)ယိုနဝ်ꩻသွူ။
(အာဟာရယို အဝ်ႏအဆာႏတသာဖွိုင်ꩻကိုယို ကတွိုႏလွေꩻဒါႏ အဆာႏလီꩻဖွိုင်ꩻကိုယိုနဝ်ꩻ (သမာနတလီꩻ)ယို ပသာလွေꩻဖေႏနဝ်ꩻသွူ၊ တွိုႏသွူအဆာႏလီꩻဖွိုင်ꩻကိုတဲင် (ပါစကသွုန်ႏထီ)ယို ကအဝ်ႏဒါႏ အဆာႏလီꩻ (အေႏတဗွူလီꩻ)ဖွိုင်ꩻကိုယိုနဝ်ꩻ ဒွိုႏဆွုမ်ႏဖျင်ယင်းနဝ်ꩻသွူ။
(ပါစကသွုန်ႏထီ ဒွိုႏဆွုမ်ႏသွူးသွူ ထွူယင်းစွဉ်ႏတလဲင်ႏသွူ၊ အဆာႏကအဝ်ႏဒါႏ အေႏဖွိုင်ꩻ (အေႏပြောင်ႏ)ကိုယိုနဝ်ꩻ မေႏဒွိုႏထွူတဲင် အဆာႏစားယိုနဝ်ꩻ အုံရော်ꩻတွမ်ႏ အာဟာရဓာတ် အရသာႏဟတ်ꩻလဲ့ ဓာတ်ယို ထွာစွဉ်ႏအရသာႏဟတ်ꩻနဝ်ꩻသွူ၊ (အဆာႏယိုနဝ်ꩻ ဟို့ꩻဓာတ်မေႏ အဝ်ႏဒွိုႏဖေႏဗာႏ၊ အဝ်ႏသွတ်ꩻဖေႏဗာႏ တနီꩻတဟာခိန်ႏတွင်ꩻစားယိုသွူနော)။
(က) အဆာႏပကတိယို အရသာႏမဉ်ႏဒွိုႏ(နွိုး)တဲ့နဝ်ꩻ၊ အရသာႏမဉ်ႏဆွံတဲ့နဝ်ꩻ ထွာလွေꩻဖေႏ အရသာႏနွိုးသွူနော ( ခ ) အဆာႏပကတိယို အရသာႏမဉ်ႏနွိုးတဲ့နဝ်ꩻ၊ အရသာႏမဉ်ႏခါႏတဲ့နဝ်ꩻ၊ အရသာႏမဉ်ႏဟတ်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊ အရသာႏမဉ်ႏထဲင်ႏတဲ့နဝ်ꩻ ထွာလွေꩻဖေႏ အရသာႏဟတ်ꩻနဝ်ꩻသွူ၊
( ဂ ) အဆာႏပကတိယို အရာႏသာႏမဉ်ႏဆျာႏနဝ်ꩻ အရသာႏတပြောင်ꩻလုဲင်ႏတဝ်းတဲင် ထွာချာဒျာႏ အရသာႏဆျာႏစွူစွူနဝ်ꩻသွူ။
အဆာႏဓာတ်ယို ကပြောင်ꩻလုဲင်ႏအရသာႏစားယိုနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻ(ဝိဘာဂ)သွူ၊ အဆာႏကအဝ်ႏဒါႏ အဆာႏပြောင်ႏကိုစားယိုနဝ်ꩻ ဟို့ꩻဓာတ်မေႏဒွိုႏ ကသွိုင်ႏထွူနဝ်ꩻ အလွေꩻထွာယင်း (၃)ခဝ်၊ လွေꩻထွာယင်း (၃)ပွုမ်ႏ ဖလွေꩻစားယိုသွူ။
ကရိုꩻအရသာႏ(၃)ပွုမ်ႏနဝ်ꩻ-
(က) အရသာႏဓာတ် အထီတပွုမ်ႏ ( ခ ) အရသာႏဓာတ် ခွဉ်ႏတန်(အေႏ)တပွုမ်ႏ ( ဂ ) အရသာႏခွဉ်ႏပေႏ (ဆီႏ)တပွုမ်ႏ၊ ထွာလွဉ် (၃)ပွုမ်ႏစားယိုနဝ်ꩻသွူ။
(က) အဆာႏကထွာလွဉ်လဲဉ်း အရသာႏဓာတ်စားယိုနဝ်ꩻ (ကရိုꩻသမာနတလီꩻဓာတ်)ယို ပသာလွေꩻဖေႏခန်း အွိုးသꩻရာႏယိုနဝ်ꩻသွူ၊ တွမ်ႏသꩻရာႏယို ကအဝ်ႏဒါႏ အရသာႏဓာတ်လီꩻဖုံႏယို လွေꩻရော်ꩻရဲꩻယင်းတဝင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။
(ခ/ဂ) ဆီႏတွမ်ႏအေႏယို ကသေအီဒါႏ အရသာႏ မဉ်ႏအေႏအေႏထာꩻယို ကတွိုႏသꩻအီ သꩻထာꩻသေယိုဖုံႏ နီမျိုꩻနဝ်ꩻလဲ့ (သမာနတလီꩻ)ယို ပသာလွေꩻဖေႏဒျာႏ အခါႏလမ်းကို စွုမ်ႏထွောင်းထွောင်းနဝ်ꩻသွူ။
ကထန်ႏလွဉ် ဆီႏဖူꩻငွါ၊ ကထန်ႏလွဉ်အေႏဖူꩻငွါ၊ ကအဝ်ႏလွဉ်အုံဒါႏ အင်္ဂါႏအဖူꩻငွါ၊ ကအဝ်ႏပွေါးယွိုင်းဒါႏ အင်္ဂါႏအငွါယိုနဝ်ꩻ (သမာနတလီꩻ)ယို မာꩻလွေꩻဖေႏနဝ်ꩻသွူ၊ အဝ်ႏနဝ်ꩻတရန်းထွူမꩻ (အပါနတလီꩻ)ယို ပသာဗꩻဖေႏယင်း တရန်းနဝ်ꩻသွူ။
(အေႏထာꩻ ဆီႏထာꩻ ကတွိုႏအီအထန်ႏဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ (အပါနတလီꩻ)ယို ပသာဖေႏဗꩻလွဉ်ꩻ ခန္ဓာႏနမ်းအထန်ႏယိုနဝ်ꩻသွူ)
သꩻထာꩻသေယို အရသာႏကခံႏစာꩻအီ လေ့ꩻဖူꩻ(နျာႏအို)ငွါအရန်း အထန်ႏရပ်အရန်းယိုနဝ်ꩻ (အပါနတလီꩻ)ယို မာꩻတွိုႏသꩻအီဖေႏအဗွေႏ အရသာႏယိုနဝ်ꩻသွူ။
ဓာတ်ကထင်ႏကီထာꩻဖုံႏ ကပသာကီအီနမ်း ခြွိုင်းခြိုꩻနဝ်ꩻဖုံႏ၊ ကပသာကီအီဖေႏဓာတ် အမျိုꩻမျိုꩻဖုံႏနဝ်ꩻ (ပါနတလီꩻ)ယိုသွူ၊ နဝ်ꩻမꩻ ဟဲ့ꩻဗာႏ "ပါနတလီꩻ"သွူနော။
၁၀၀။ အရသာႏဓာတ်(၇)ပါꩻယို ကပြောင်ꩻလုဲင်ႏအရန်းရန်းဖုံႏ
(၁) အရသာႏဓာတ်(၇)ပါꩻအလောင်းယိုနဝ်ꩻ ကရိုꩻနဝ်ꩻ အရသာႏ တပါꩻတပါꩻတာႏယို ဓာတ်မေႏကေားကဒွိုႏဖေႏသားယို အဝ်ႏလွဒျာႏ စွုမ်ႏပါꩻပါꩻနဝ်ꩻသွူ၊ (၂) ဓာတ်မေႏစားယိုနဝ်ꩻ ပေါႏအရသာႏဓာတ်ဖုံႏယိုနဝ်ꩻ ဖျော်လွဉ်တဲ့ ဝွေꩻသီးထာꩻမာꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏသေအဒွိုႏဖေႏဗာႏ ထာꩻမာꩻ၊ အဝ်ႏသေဗာႏ ထာꩻဒွိုႏသေႏသေႏယိုလွုမ်ꩻသွူ၊ ဒွိုႏဖေႏဗာႏအခိန်ႏ (၅)နီꩻ(၅)ဟာ ပုဲင်တနားရီႏခွဲꩻနဝ်ꩻသွူ။
(၃) တဲႏလွေꩻစွဉ်ႏ အရသာႏဓာတ်ယိုတဲင် ဗꩻလွေꩻစွဉ်ႏ ဗဲ့ꩻဆျာႏဓာတ်အရန်း အဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻအရန်းယိုနဝ်ꩻသွူ၊ အဝ်ႏနဝ်ꩻမꩻ ဓာတ်(၆)ပါꩻဖုံႏယိုနဝ်ꩻ တပါꩻတပါꩻနဝ်ꩻ သမ်းဖꩻထဲင်းကဒွိုန်း (က) အချော်ꩻတပွုမ်ႏ ( ခ ) အကျမ်ꩻတပွုမ်ႏ ( ဂ ) အေႏတပွုမ်ႏ၊ ဖထဲင်းကစွဉ်ႏ (၃)ပွုမ်ႏစားယိုဖုံႏသွူ။
(၄) (က) အချော်ꩻတပွုမ်ႏယိုနဝ်ꩻ မာꩻပွာꩻအီချာဖေႏယင်း ဓာတ်အစွိုးလီꩻနဝ်ꩻသွူ ( ခ ) အကျံꩻတပွုမ်ႏယိုနဝ်ꩻ ထောက်အီချာဖေႏယင်း ဓာတ်အကျံꩻယိုသွူ၊ နဝ်ꩻမꩻ ကွဲဖျော်တွိုႏလွေꩻခန်း ဓာတ်အရန်းနီနဝ်ꩻသွူ။ ( ဂ ) အေႏတပွုမ်ႏယိုနဝ်ꩻ ထွာလွေꩻလဲဉ်း ခွဉ်ႏတန်တဲင် နမ်းတခြိုꩻအမျိုꩻမျိုꩻယို စွဉ်ꩻထိုꩻဗာႏ ဥစ္စာႏကအဝ်ႏ အေႏထာꩻနဝ်ꩻသွူ။
(၅) အရသာႏကတွိုႏလွေꩻလဲဉ်းဒါႏ ရာႏဂသွီႏ(ဓမ္မတာႏသွီႏ)အရန်းစားယယိုနဝ်ꩻလဲ့ (က) ထွာအကျံꩻတပွုမ်ႏ ( ခ ) ထွာအချော်ꩻတပွုမ်ႏ၊ ထွာဖေႏနီပွုမ်ႏစားယိုနဝ်ꩻသွူ။ (က) အချော်ꩻယိုတပွုမ်ႏနဝ်ꩻ ထွာလွေꩻဖေႏ ဩဇာႏဓာတ်သွူ၊ ( ခ ) အကျမ်ꩻယိုတပွုမ်ႏနဝ်ꩻ ထွာလွေꩻဖေႏ ရာႏဂသွီႏ(ဓမ္မတာသွီႏ)စားယိုနဝ်ꩻသွူ။ အရသာႏဓာတ်(၇)ပါꩻ အကျိုꩻလွေꩻစားယိုနဝ်ꩻသွူ။
၁၀၁။ အရသာႏဓာတ်(၇)ပါꩻကပြောင်ꩻတဲင် ကထွာလွေꩻ ဓာတ်အစားစား
နမ်းမူလ ဓာတ်ဇာႏတိကရိုꩻနဝ်ꩻ (နမ်းအထျꩻအထောင်ꩻဓာတ်) (က) အချော်ꩻ ( ခ ) အကျံꩻ ( ဂ ) အအေႏ ယို(၃)ပွုမ်ႏနဝ်ꩻသွူ။
(၁) အရသာႏဓာတ်ယို ထာꩻမာꩻနဝ်ꩻ ပြောင်ꩻလွေꩻထွာဖေႏ ယုဲင်ꩻ (၂) သွီႏဓာတ်ယို ထာꩻမာꩻနဝ်ꩻ ပြောင်ꩻလွေꩻထွာဖေႏ သွုန်ႏထီ (၃) အယာႏဓာတ်ယိုနဝ်ꩻ ပြောင်ꩻလွေꩻထွာဖေႏ နေ့ꩻဖူအေႏ၊ နားအေႏ (၄) အဆွတ်ꩻဓာတ်ယိုနဝ်ꩻ ပြောင်ꩻလွေꩻထွာဖေႏ ဆွဉ်ႏတွမ်ႏ စူမီႏခင်ႏမီႏ (၅) ဗဲ့ꩻဓာတ်ယိုနဝ်ꩻ ပြောင်ꩻလွေꩻထွာဖေႏ တသိုꩻ (၆) ဗဲ့ꩻဆျာႏဓာတ်ယိုနဝ်ꩻ ပြောင်ꩻလွေꩻထွာဖေႏ မဲ့အေႏမဲ့ဖျꩻ (၇) ရာႏဂသွီႏ (ဓမ္မတာႏသွီႏ)ဓာတ်ယိုနဝ်ꩻ အပြောင်ꩻလွေꩻထွာအဲဉ်ထဝ်းဒွုမ်နဝ်ꩻသွူ။
၁၀၂။ အရသာႏဓာတ်(၇)ပါꩻ ကပြောင်ꩻလုဲင်ႏပုံႏ
(၁) အာဟာႏရဓာတ် အထီစားယိုနဝ်ꩻ (သမာနတလီꩻ) ကသွိုင်ႏပသာလွေꩻထေ့ နမ်းမူလဓာတ်နဝ်ꩻ အာဟာရဓာတ်ထီယိုနဝ်ꩻ ကသွိုင်ႏတွိုႏသွူ မူလဓာတ်ထျꩻဓာတ်ထျꩻတဲင် မူလဓာတ်ယို ကအဝ်ႏဒါႏ ဓာတ်မေႏနဝ်ꩻ ဒွိုႏဖေႏချာယင်း အရသာႏဓာတ်ထီယိုနဝ်ꩻ ငတ်ꩻနီꩻငတ်ꩻဟာ တနားရီႏခွယ်ꩻနဝ်ꩻသွူ၊ နဝ်ꩻမꩻ ထွာလွေꩻဖျင်ယင်း (က) အချော်ꩻတပွုမ်ႏ ( ခ ) အကျံꩻတပွုမ်ႏ ( ဂ ) အအေႏတပွုမ်ႏ ထွာလွေꩻဖေႏယင်း (၃)ပွုမ်ႏယိုသွူ။
(က) အချော်ꩻ တပွုမ်ႏ ( ခ ) အကျံꩻတပွုမ်ႏ ( ဂ ) အအေႏတပွုမ်ႏ ထွာလွေꩻဖေႏယင်း (၃)ပွုမ်ႏယိုသွူ။
(က) အချော်ꩻတပွုမ်ႏယိုနဝ်ꩻ ရော်ꩻရဲꩻချာတွမ်ႏ မူလအရသာႏဓာတ်ယိုသွူ ( ခ ) အကျံꩻတပွုမ်ႏနဝ်ꩻ သွီႏဓာတ်တဲင် လွေꩻထွာဖေႏသွီႏယိုနဝ်ꩻသွူ ( ဂ ) အအေႏတပွုမ်ႏနဝ်ꩻ လွေꩻထေ့ယုဲင်ꩻတဲင် အေႏလွေꩻထွာယုဲင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။
(၂) အရသာႏဓာတ်ယိုနဝ်ꩻ ကရိုꩻနဝ်ꩻ အရသာႏဓာတ် အကျံꩻယိုတပွုမ်ႏနဝ်ꩻ လွေꩻထေ့မူလသွီႏဓာတ်နဝ်ꩻသွူ၊ အတွိုႏသွူ သွီႏဓာတ်နဝ်ꩻမꩻ သွီႏဓာတ်ကအဝ်ႏဒါႏ ဓာတ်မေႏနဝ်ꩻ ဒွိုႏဆွုမ်ႏဖေႏယင်း အရသာႏဓာတ်ယိုနဝ်ꩻ ငတ်ꩻနီꩻငတ်ꩻဟာ ပုဲင်တနားရီႏခွဲꩻနဝ်ꩻနသွူ၊ အဝ်ႏနဝ်ꩻထွူမꩻ ထွာလွဉ်ချာယင်း (က) အချော်ꩻတပွုမ်ႏ ( ခ ) အကျံꩻတပွုမ်ႏ ( ဂ ) အအေႏတပွုမ်ႏ ထွာလွဉ်(၃)ပွုမ်ႏစားယိုသွူ။
(က) အချော်ꩻတပွုမ်ႏယိုနဝ်ꩻ လွေꩻထေ့ချာယင်းမူ (အမွူးအထျꩻအထောင်ꩻ)သွီႏဓာတ်ယိုသွူ၊ ( ခ ) အကျံꩻတပွုမ်ႏနဝ်ꩻ လွေꩻထေ့ချာအရန်းနီ လွေꩻထေ့အယာႏဓာတ်ယိုနဝ်ꩻသွူ၊ အလွေꩻထွာဖေႏ အယာႏဓာတ်ယိုသွူ ( ဂ ) အအေႏတပွုမ်ႏနဝ်ꩻ လွေꩻထေ့အရန်းသွုန်ႏထီတဲင် လွေꩻထွာဖေႏ သွုန်ႏထီနဝ်ꩻသွူ။
(၃) ကထွာသွီႏဓာတ်ကရိုꩻနဝ်ꩻ သွီႏဓာတ်အကျံꩻယိုနဝ်ꩻ လွေꩻထေ့ယာႏဓာတ်ကိုသွူ၊ အဝ်ႏနဝ်ꩻမꩻ အယာႏဓာတ်ကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဓာတ်မေႏယို ဒွိုႏဆွုမ်ႏဖေႏယင်း သွီႏဓာတ်ယို ငတ်ꩻနီꩻငတ်ꩻဟာ ပုဲင်တနားရီႏခွဲꩻနဝ်ꩻသွူ၊ နဝ်ꩻမꩻ ထွာလွဉ် (က) အချော်ꩻတပွုမ်ႏ ( ခ ) အကျံꩻတပွုမ်ႏ ( ဂ ) အအေႏတပွုမ်ႏ ထွာလွဉ်(၃)(ပွုမ်ႏ)စားယိုနဝ်ꩻသွူ။
(က) အချော်ꩻတပွုမ်ႏနဝ်ꩻ လွေꩻရော်ꩻရဲꩻတွမ်ႏ အယာႏဓာတ်ယိုသွူ ( ခ ) အကျံꩻယိုတပွုမ်ႏနဝ်ꩻ လွေꩻထေ့အရန်းနီ လွေꩻထေ့ဗဲ့ꩻဓာတ်အထျꩻစားယိုသွူ ( ဂ ) အအေႏတပွုမ်ႏယိုနဝ်ꩻ လွေꩻထေ့နားအေႏတဲင် လွေꩻထွာဖေႏ နားအေႏတဲင် လွေꩻထေ့နေ့ꩻဖူအေႏတဲင် လွေꩻထွာဖေႏ နေ့ꩻဖူအေႏစားယိုသွူ။
(၄) အယာႏဓာတ်ယိုကရိုꩻနဝ်ꩻ အယာႏကျံꩻဓာတ် တပွုမ်ႏယိုနဝ်ꩻ လွေꩻထေ့အဗဲ့ꩻဓာတ်သွူ၊ လွေꩻတွိုႏသွူ အဗဲ့ꩻဓာတ်ယိုလဲ့ နဝ်ꩻမꩻ အဗဲ့ꩻမူလ ဓာတ်ကအဝ်ႏဒါႏ ဓာတ်မေႏယို ဒွိုႏဆွုမ်ႏဖေႏယင်း အယာႏဓာတ်ယို (၅)နီꩻ(၅)ဟာ ပုဲင်တနားရီႏခွဲꩻနဝ်ꩻသွူ။
နဝ်ꩻထွူမꩻ ထွာလွဉ်ခန်း (က) အချော်ꩻတပွုမ်ႏ ( ခ ) အကျံꩻတပွုမ်ႏ ( ဂ ) အအေႏတပွုမ်ႏ ထွာလွဉ်(၃)ပွုမ်ႏယိုသွူ။
(က) အချော်ꩻတပွုမ်ႏယိုနဝ်ꩻ လွေꩻထေ့ချာယင်း အဗဲ့ꩻဓာတ်တဲင် လွေꩻရော်ꩻရဲꩻယင်း တွမ်ႏအဗဲ့ꩻဓာတ်ယိုသွူ ( ခ ) အကျံꩻတပွုမ်ႏယိုနဝ်ꩻ လွေꩻထေ့အရန်းနီ လွေꩻထေ့ဆွတ်ꩻယိုသွူ လွေꩻထွာဗဲ့ꩻဆျာႏယိုသွူနော ( ဂ ) အအေႏတပွုမ်ႏယိုနဝ်ꩻ လွေꩻထေ့ တသိုꩻစားယိုသွူ၊ အယာႏချော်ꩻဓာတ်ယို လွေꩻထေ့ဗဲ့ꩻဓာတ်တဲင် ဗဲ့ꩻဓာတ်ယို ထွာငါလွေꩻဖေႏ တငါခါႏ၊ ဖြေꩻခါႏ၊ စူခါႏ၊ လိုꩻအင်္ဂါႏမူႏ/ ခိုထျꩻ ကီႏခါႏခါႏလမ်းစားယိုဖုံႏနဝ်ꩻ ကထန်ႏလွဉ်ဒါႏ တခြီႏဖုံႏယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏအဗဲ့ꩻယိုထန်ႏလွဉ်ဖေႏစားယိုနဝ်ꩻသွူ။
(၅) အဗဲ့ꩻဓာတ်ယို ကရိုꩻနဝ်ꩻ အဗဲ့ꩻကျံꩻ တပွုမ်ႏယိုနဝ်ꩻ အလွေꩻထေ့ ဆွတ်ꩻဓာတ်ယိုသွူ၊ လွေꩻတွိုႏသွူ ဆွတ်ꩻဓာတ်အထျꩻနဝ်ꩻ ဓာတ်မူလကအဝ်ႏဒါႏ ဓာတ်မေႏယို ဒွိုႏဖေႏထဲင်းယင်း ငတ်ꩻနီꩻငတ်ꩻဟာ ပုဲင်တနားရီႏခွဲꩻသွူ။
နဝ်ꩻထွူမꩻ လꩻလွဉ် (က) အချော်ꩻတပွုမ်ႏ ( ခ ) အကျံꩻတပွုမ်ႏ ( ဂ ) အအေႏတပွုမ်ႏ လꩻလွဉ် (၃)ပွုမ်ႏယိုသွူ။
(က) အချော်ꩻတပွုမ်ႏယိုနဝ်ꩻ လွေꩻထေ့အဆွတ်ꩻဓာတ်တဲင် လွေꩻရော်ꩻရဲꩻတွမ်ႏ အဆွတ်ꩻဓာတ်ယိုသွူ ( ခ ) အကျံꩻတပွုမ်ႏနဝ်ꩻ လွေꩻထေ့ယင်းအရန်းနီ ကဟဲ့ꩻဗဲ့ꩻဆျာႏယိုသွူ ( ဂ ) အအေႏတပွုမ်ႏယိုနဝ်ꩻ လွေꩻထေ့ကလူꩻတဲင် လွေꩻထွာဖေႏကလူꩻ လွေꩻထေ့ဆွဉ်ႏဆဲင် လွေꩻထွာဖေႏဆွဉ်ႏ၊ လွေꩻထေ့စူမီႏခင်ႏမီႏတဲင် လွေꩻထွာဖေႏ စူမီႏခင်ႏမီႏဖုံႏယိုသွူ။
(၆) အဆွတ်ꩻဓာတ်ယိုကရိုꩻနဝ်ꩻ ဆွတ်ꩻဓာတ်ကျံꩻယိုတပွုမ်ႏနဝ်ꩻ လွေꩻထေ့အွိုး-ဗဲ့ꩻဆျာႏဓာတ်ယိုသွူ၊ လွေꩻတွိုႏသွူ အဗဲ့ꩻဆျာႏဓာတ်ထွူလဲ့ အဗဲ့ꩻဆျာႏဓာတ်ယို ကအဝ်ႏဒါႏ ဓာတ်မေႏယို ဒွိုႏထဲင်းယင်းကဒွိုန်းတလဲင်ႏသွူ၊ ဒွိုႏထဲင်း(၅)နီꩻ (၅)ဟာ ပုဲင်တနားရီႏခွယ်ꩻနဝ်ꩻသွူ၊ နဝ်ꩻထွူမꩻ လꩻလွဉ် (က) အချော်ꩻတပွုမ်ႏ ( ခ ) အကျံꩻတပွုမ်ႏ ( ဂ ) အအေႏတပွုမ်ႏ ထန်ႏလွဉ်(၃)ပွုမ်ႏယိုသွူ။
(က) အချော်ꩻတပွုမ်ႏနဝ်ꩻ လွေꩻထေ့အဆွတ်ꩻဓာတ်တဲင် လွေꩻရော်ꩻရဲꩻချာယင်း တွမ်ႏအဆွတ်ꩻဓာတ်ယိုသွူ ( ခ ) အကျံꩻတပွုမ်ႏနဝ်ꩻ လွေꩻထေ့နမ်းအရန်းနီ လွေꩻထေ့(ရာႏဂသွီႏ ဓမ္မတာႏသွီႏ)ယိုသွူ ( ဂ ) အအေႏတပွုမ်ႏနဝ်ꩻ လွေထေ့မဲ့ထီတဲင် လွေꩻထွာမဲ့ထီ၊ လွေꩻထေ့မဲ့ဖျꩻလဲ့ လွေꩻထွာမဲ့ဖျꩻယိုသွူ။
(၇) ဗဲ့ꩻဆျာႏဓာတ်ယိုကရိုꩻနဝ်ꩻ ဗဲ့ꩻဆျာႏဓာတ် အကျံꩻတပွုမ်ႏနဝ်ꩻ လွေꩻတွိုႏခန်း ရာႏဂသွီႏအထျꩻ လွေꩻထွာရာႏဂသွီႏဓာတ်သွူ၊ ရာႏဂသွီႏယိုကအဝ်ႏဒါႏ မူလဓာတ်မေႏနဝ်ꩻ ဒွိုႏဆွုမ်ႏထဲင်းယင်း ဗဲ့ꩻဆျာႏယို (၅)နီꩻ (၅)ဟာ ပုဲင်တနားရီႏခွဲꩻသွူ၊ နဝ်ꩻထွူမꩻ ထန်ႏလွဉ် (က) အချော်ꩻတပွုမ်ႏ ( ခ ) အကျံꩻတပွုမ်ႏ ထွာလွဉ်နီပွုမ်ႏယိုသွူ။
(က) အချော်ꩻတပွုမ်ႏယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏဗဲ့ꩻဆျာႏ လွေꩻထေ့ရာႏဂသွီႏ၊ အဝ်ႏရာႏဂသွီႏကို ကလꩻဒါႏအချော်ꩻဓာတ် အပွုမ်ႏယိုနဝ်ꩻ (ရာႏဂသွီႏဓာတ်အချော်ꩻယိုနဝ်ꩻ) အီႏထွာထဲင်းယင်း အအေႏနဝ်ꩻ အဲဉ်ထဝ်းဒွုမ်နဝ်ꩻသွူ။
ပီလဲဉ်းတွမ်ႏခံꩻယို ကသီလဲဉ်း မေႏအလဲင်ႏတရေင်နဝ်ꩻပီဝင်ꩻသွူ၊ ဓာတ်ရာႏဂသွီႏ အချော်ꩻယိုနဝ်ꩻ ထွာလွဉ်ဖေႏ နမ်းတဗာႏလွုမ်း ဩဇာႏဓာတ်သွူ၊ ဩဇာႏဓာတ်ယို အာႏရုံႏနဝ်ꩻ အစီႏလဲ့အာ၊ အဗဲ့ꩻလဲ့အာ၊ အရသာႏလဲ့ခွꩻသွူ။
အထာꩻမာꩻနဝ်ꩻ မာꩻခွေါင်အီ မာꩻခံႏအီဖေႏ နမ်းခန္ဓာႏ(၅)ပါꩻယိုသွူနော၊ ဓာတ်ယိုအရောင်ႏနဝ်ꩻ အဗွာသွူ၊ ဓာတ်ယိုအကျိုꩻနဝ်ꩻ ထွာအီအာႏ၊ မာꩻတလာအီအာႏစားယိုသွူ။
( ခ ) အကျံꩻတပွုမ်ႏနဝ်ꩻ ပေါႏညသွူ တလာရပ်လဲ့ လိုꩻခိုနဝ်ꩻ ထွာဖေႏလိုꩻခို ရာႏဂသွီႏအထီယိုသွူ၊ လိုꩻမူႏနဝ်ꩻလဲ့ ထွာဖေႏအီ လိုꩻမူႏသီးရာႏဂသွီႏ ဓမ္မတာႏယိုသွူ၊ ထွာအီဖေႏ သွီႏပိုတာႏစားယိုသွူ။
ငဝ်းအွဉ်ႏသေ-
အဝ်ႏအာဟာႏရ ကပြောင်ꩻလွေꩻ အရသာႏဓာတ်စားယိုဖုံႏနဝ်ꩻ အရန်းထိုငါႏလဲဉ်း၊ အဓိပ္ပါယ်ႏယော့ငါႏလဲဉ်းတဲင် အာဟာရပြောင်ꩻလွေꩻ အရန်းရန်း အစားစားနဝ်ꩻသွူ၊ အယပ်ꩻငါႏ အခုဲင်ႏငါႏနဝ်ꩻသွူ၊ လယ်ႏထုမ်ႏလွူꩻဗာႏမွေးမွေႏမꩻသွူ၊ အွဉ်ႏသꩻခိꩻခိꩻထွူမꩻ သဖေါ်ꩻအီႏစဲင်း၊ သဖေါ်ꩻအီႏဗွောင်နဝ်ꩻသွူ၊ ဓာတ်ယိုအခရာႏ ယပ်ꩻငါႏ ဆွာꩻငါႏ ဆုံးငါႏဖုံႏ စွုမ်ႏပါꩻပါꩻသွူနော။
၁၀၃။ မလဓာတ်ခွဉ်ႏပေႏ (ဆီႏ)တွမ်ႏ ခွဉ်ႏတန်(အေႏ) အသုံꩻဝင်ႏပုံႏ
(၁) ခွဉ်ႏတန်(အေႏ)ဓာတ်အသုံꩻဝင်ႏနဝ်ꩻ ထောက်ခံႏအီဖေႏ အဆာႏ၊ မာꩻဟို့ꩻခိုအီတဝ်း အာဟာရဖုံႏသွူ (၂) ခွဉ်ႏပေႏ(ဆီႏ)အသုံꩻဝင်ႏနဝ်ꩻ မာꩻစဝ်ႏအီဖေႏနမ်း၊ မာꩻစိုႏအီဖေႏနမ်းဖုံႏယိုသွူ (၃) တသိုꩻဓာတ်အသုံꩻဝင်ႏနဝ်ꩻ ဆီႏဓာတ်ကအဝ်ႏစဝ်ႏလဲဉ်း နမ်းအထန်ႏအကိုဖုံႏ၊ ပီဖုံႏယာႏဖုံႏစားယိုနဝ်ꩻ အစဝ်ႏဖေႏကခွေါင်အီ၊ အစဝ်ႏဖေႏကခံႏညအီတဲင် အစဝ်ႏဖေႏကသဲင်ယိုꩻမွုန်းနဝ်ꩻ တသိုꩻယို မာꩻခ့ႏညအီဖေႏဗာႏနဝ်ꩻသွူ။
(ဆီႏဓာတ်နဝ်ꩻနွုမ်ꩻဟဲင်ပါ၊ အဆွံပါ၊ တသိုꩻဓာတ်နဝ်ꩻ နွုမ်ꩻကုဲင်သွူ) အဝ်ႏနမ်းတဗာႏလွုမ်းအလောင်းတဲင် ထီဓာတ်ယို သဲင်ချာနမ်းကိုနဝ်ꩻ ထွာဆီႏဓာတ်သွူ။
အဝ်ႏနမ်းတဗာႏလွုမ်းအလောင်းတဲင် ထီဓာတ်ယို ထန်ႏလွဉ်ယာႏဖူꩻရွောင်ကိုနဝ်ꩻ ထွာတသိုꩻဓာတ်သွူ။
(၄) စူမီႏခင်ႏမီႏ အသုံꩻဝင်ႏနဝ်ꩻ စူမော့ꩻခင်ႏမော့စားယို ဖေႏကခွေါင် ဖေႏကခံႏတဲင် မာꩻခံႏနွောင်ꩻအီဖေႏ စူခင်ႏအမော့ꩻ ရဲးခါꩻအီဖေႏ စူခင်ႏအမော့ယိုဖုံႏသွူ။
(၅) ကလူꩻဓာတ်အသုံꩻဝင်ႏနဝ်ꩻ မာꩻတင်ႏတယ်ႏအီဖေႏလိုꩻ၊ ရဲးခါꩻအီဖေႏ လိုꩻအခွꩻဥတု၊ ရဲခါꩻအီဖေႏ လိုꩻအလျားဥတုဖုံႏသွူ၊ ဖေႏကခံႏဗာႏသန်မွုန်း အခွꩻအလျားတဲင် ကလူꩻယို ရဲခါꩻဖေႏနဝ်ꩻသွူ၊ ရဲးခါꩻအီဖေႏ အန္တရာယ်ႏအမျိုꩻမျိုꩻဖုံႏ ယဟန်ႏနဝ်ꩻသွူ။
(၆) မဲ့ဖူꩻဆွဉ်ႏဓာတ် အသုံꩻဝင်ႏနဝ်ꩻ (မဲ့ဗီႏဆွဉ်ႏ) မာꩻတင်ႏတယ်ႏအီဖေႏလိုꩻလဲ့မွေးမွေး၊ ရဲးခါꩻအီဖေႏလိုꩻ အလေရောင်ႏဖုံႏ၊ ရဲးခါꩻဖေႏ အရောင်ႏတထိန်ႏဖုံႏ၊ ရဲးခါꩻဖေႏ အရောင်ႏခꩻလိတ်၊ ရဲးခါꩻဖေႏ အရောင်ႏကသန်လွဉ်ꩻထာꩻဖုံႏ၊ ရဲးခါꩻဖေႏ အရောင်ႏတဆဝ်လွဉ်ꩻထာꩻ၊ မာꩻဖေႏကထီႏမဲဉ်ႏရာꩻအီထာꩻ ရဲးခါꩻဖေႏအီ ထာꩻအီႏထာꩻစျꩻ ကအီနွို့မဲ့ဖုံႏသွူ။
(၇) မဲ့ထီဓာတ်အသုံꩻဝင်ႏနဝ်ꩻ မာꩻစဝ်ႏအီဖေႏ မဲ့ဖြုံႏ၊ မာꩻစိုႏအီဖေႏ မဲ့ဖြုံႏသွူ၊ အသုံꩻဝင်ႏအီအဝ်ႏလွဒျာႏ စွုမ်ႏစွိုးစွိုးသွူနော။
၁၀၄။ စလ၊ ကောပ၊ သမ ဓာတ်ဒေါသယို(၃)ပါꩻ ထာꩻမာꩻကိစ္စ
(၁) စယယို ထာꩻမာꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ မာꩻအာအီဖေႏ၊ မာꩻထွာအီဖေႏ၊ မာꩻပွာꩻအီဖေႏ၊ မာꩻစုအီ၊ မာꩻပွုမ်ႏဖေႏ၊ မာꩻအုမ်အီဖေႏ၊ မာꩻအွုန်အီဖေႏ ထာꩻမာꩻစားယိုနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻစယနဝ်ꩻသွူ။
(၂) ကောပယို ထာꩻမာꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ ဓာတ်ဒေါသယို(၃)ပါꩻနဝ်ꩻ ဝွေꩻမာꩻပြင်ꩻအီဖေႏ၊ မာꩻလီအီဖေႏ၊ မာꩻတိုꩻအီဖေႏ၊ မာꩻစွစ်ꩻအီဖေႏ ထာꩻမာꩻစားယိုနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻကောပနဝ်ꩻသွူ။
(၃) သမယို ထာꩻမာꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ မာꩻထွာ၊ မာꩻငီႏ၊ မာꩻတတွာဖေႏ၊ မာꩻငိမ်ꩻဖေႏ၊ မာꩻစွူဖေႏ (တသွိုးတဝ်း) မာꩻတွောင်းဖေႏ၊ ဝွေꩻမာꩻဖေႏစားယိုနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻသမနဝ်ꩻယိုသွူ။
၁။ စယယို ထာꩻမာꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ ဒေါသသွံပါꩻယို ကထွာလဲဉ်းနဝ်ꩻ ဒေါသယို ဝွေꩻကအဝ်ႏလိုႏအုံစွူစွူဒျာႏထာꩻ၊ ဝွေꩻခါႏလမ်းကိုနဝ်ꩻယင်၊ ဝွေꩻကအဝ်ႏပွာꩻသွူနဝ်ꩻယင် ဝွေꩻတပွာꩻနွောင်ꩻတဝ်း၊ ဝွေꩻတအုံစွူနွောင်ꩻတဝ်း၊ ဝွေꩻကအဝ်ႏလိုႏခြုဲင်းတောလဲ့ တခြုဲင်းတဝ်း ဒေါသဓာတ်ယို ကအဝ်ႏလိုႏလွေꩻတေားသွူ အလင်လဲ့ ဝွေꩻတလွေꩻတဝ်း၊ တွေꩻကအဝ်ႏထန်ႏတေားသွူအခိန်ႏလဲ့ ဝွေꩻတထန်ႏတဝ်း၊ ဝွေꩻတရုဲင်ꩻတဝ်းထာꩻ၊ ဝွေꩻအဝ်ႏအုံစွူစွူ ဒေါသဝွေꩻယို ကအွုန်ခါꩻ၊ ဒေါသယို ကအဝ်ႏစုရွမ်ခါꩻ၊ ဒေါသကအဝ်ႏခဲဉ်ခါꩻ၊ ဒေါသစဲးခါꩻ၊ ဒေါသရဲးခါꩻ ဝွေꩻကအဝ်ႏတားဒါႏထာꩻ ကမာꩻစားယိုဖုံႏနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻစယနဝ်ꩻသွူ။
၂။ ကောပယိုထာꩻမာꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ ဒေါသယို ကအဝ်ႏလိုႏပွာꩻဟဝ်ဒျာႏထာꩻလဲ့ ဒေါသယို တပွာꩻဟဝ်တဝ်း၊ ကအဝ်ႏလိုႏစုဗူႏဒျာႏထာꩻလဲ့ ဝွေꩻယို တစုဗူႏတဝ်း၊ ဒေါသသွံပါꩻယို မဉ်ႏလုဲင်ႏနဝ်ꩻ ထာꩻလွေꩻတဖူꩻယို မာႏထိုꩻ၊ အလွေꩻတဖူꩻယို လော်လယ်လို့၊ အလွေꩻတရွို့ꩻလို့၊ တဖူꩻတလွေꩻသော့ꩻတဝ်း ဝွေꩻတဖူꩻ၊ လွေꩻသော့ꩻတေားဒျာႏ ဝင်ꩻတဖူꩻ၊ လယ်ႏတောနမ်းတဗာႏလွုမ်းစားယိုသွူ၊ ဓာတ်အကိုကုဲင်ထိုꩻနဝ်ꩻသွူ၊ နဝ်ꩻမꩻ ဟဲ့ꩻကောပသွူ။
၃။ သမယို ထာꩻမာꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ ဒေါသဝွေꩻကအဝ်ႏဒျာႏစွူစွူ ဝွေꩻခါႏလမ်း ဝွေꩻကအဝ်ႏ ဝွေꩻအရပ် ဝွေꩻတခြုဲင်းတေားတဝ်း ခါႏလမ်းဒေါသ(၃)ပါꩻစားယိုနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻဒေါသငီႏ၊ ဟဲ့ꩻဒေါသငိမ်ꩻ၊ ဒေါသစွူနဝ်ꩻသွူ၊ တဖေါက်ပြန်ႏတဝ်း၊ တပြောင်ꩻဒါႏတဝ်း၊ တကုဲင်ဒါႏတဝ်း ဒေါသစားယိုနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻသမနဝ်ꩻသွူ။
တောင်ꩻခါꩻ-
ဒေါသ(၃)ပါꩻ ယုဲင်ꩻ၊ တလီꩻ၊ သွုန်ႏထီစားယို မဉ်ႏကုဲင်လွဉ်အကျောင်ꩻ-
(၁) အမဉ်ႏပွာꩻလွဉ်၊ မဉ်ႏမာꩻထွာအီလွဉ်နဝ်ꩻ အမဉ်ႏအာလွဉ်နဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻစယသွူ (၂) အမဉ်ႏကုဲင်ထိုꩻ အမဉ်ႏပြင်ꩻနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻကောပသွူ (၃) အမဉ်ႏဟဝ်ဒျာႏ အမဉ်ႏငိမ်ꩻဒျာႏ အမဉ်ႏစွူဒျာႏနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻသမသွူ။
၁၀၅။ ဒေါသ(၃)ပါꩻတွမ်ႏ လက္ခဏာႏ(၂)ပါꩻ
(၁) ဒေါသ(၃)ပါꩻယိုနဝ်ꩻ မဉ်ႏပွာꩻ မဉ်ႏအာလွဉ်ꩻထာꩻနဝ်ꩻ သꩻယိုတမဲဉ်အံႏတဝ်း အဆာႏ၊ တမဲဉ်အံႏတဝ်း အာဟာႏရ၊ သꩻယိုတကွီတဝ်း အာဟာႏရ၊ သꩻလွꩻထီႏတေား အဆာႏ၊ လွꩻထီႏတော အာဟာရ၊ သꩻထွာလက္ခဏာႏစားယိုဖုံႏသွူ။
(၂) ဒေါသ(၃)ပါꩻယို မဉ်ႏသေ့ꩻမဉ်သဲင်နဝ်ꩻ သꩻယိုမဉ်အံႏဒျာႏ အဆာႏ၊ မဉ်အံႏဒျာႏ အာဟာႏရ၊ သꩻယိုကွီဒျာႏ အာဟာရ၊ သꩻယိုထွာလွဉ်ဒျာႏ လက္ခဏာႏစားယိုဖုံႏသွူ။
၁၀၆။ ဒေါသ(၃)ပါꩻမဉ်ႏပွာꩻ စယလက္ခဏာႏ(၅)
(၁) ဒေါသပွာꩻနဝ်ꩻ ဟို့ꩻဓာတ်ယိုညံး၊ ဟို့ꩻဓာတ်မေႏယို တဟဝ်တဝ်းဒွုမ်သွူ (၂) အယာႏရောင်ႏယိုနဝ်ꩻ တသီး၊ အယာႏရောင်ႏယို ပြာတန်သွူ (၃) အုံထာꩻနဝ်ꩻ လွꩻအုံထာꩻ အွန်းဖူးဖါးတန်သွူ။
၁၀၇။ တလီꩻဒါႏဓာတ်သဲင် တလီꩻဓာတ်သေ့ꩻ လက္ခဏာႏ(၆)ပါꩻ
(၁) အင်္ဂါႏခဲ့ꩻချာ နျာႏအိုအာႏနဝ်ꩻခြေား၊ နျာႏငွါထာꩻမာꩻယို အွန်း၊ ဝွေꩻထာꩻမာꩻအဝ်ႏလဲ့ သုံꩻအီတာႏ တလꩻတဝ်းသွူ (၂) ဒေါ့ꩻငါငဝ်းငွါလဲ့လွꩻ ငဝ်းလဲ့ဆေ့ꩻသွူ (၃) အုံထာꩻလဲ့ သꩻတဖေင်ꩻ၊ ပဉ်လဲင်ႏလဲင်ႏဒါႏ သတိလဲ့ဆေꩻဒါႏ၊ သတိတဲ့ တဖေင်ꩻခွိုꩻဒါႏသွူ (၄) ယုဲင်ꩻနဝ်ꩻအာ ယုဲင်ꩻယိုကွုန်ꩻသွူ (၅) ထာꩻမာꩻ လုံးလယိုဆေ့ꩻ၊ ထာꩻဝီရိယယိုဆေ့ꩻသွူ (၆) သꩻထာꩻပျောႏအဲဉ်ထဝ်း၊ ထာꩻပျောႏဆေ့ꩻသွူ။ တလီꩻဒေါသ ဓာတ်ဆေ့ꩻသား ဓာတ်သဲင်သားနဝ်ꩻ ထွာအာစားယိုသွူနော၊ စယလက္ခဏာႏ ကောပလက္ခဏာႏယို မဉ်ႏထွာလွဉ်တမျိုꩻမျိုꩻနဝ်ꩻ အုံဟဝ်တဝ်းဒါႏသွူ။
၁၀၈။ သွုန်ႏထီဓာတ်သဲင် လက္ခဏာႏ(၁၀)ပါꩻ
(၁) ဟို့ꩻဓာတ်မေႏယို ထွိုင်ꩻထိုꩻ၊ ဟို့ꩻဓာတ်မေႏယို နုတ်ꩻထိုꩻသွူ (၂) နမ်းယာႏစုံခွꩻသွူနော (၃) အယာႏတသီး ယာႏတညိုႏ အလွိုးနွူႏသွူ၊ လွိုးဆုတ်ယုတ် လွိုးသွိုန်းတန်သွူ (၄) အယာႏပꩻ အယာႏထေꩻ အယာႏပသဲ့ꩻသွူ (၅) ထာꩻဒေါ့ꩻနဝ်ꩻ အာဒျာႏ၊ အငဝ်းလဲ့ အာဒျာႏသွူ (၆) ဟို့ꩻကုဲင်ထိုꩻဒါႏ၊ ဟို့ꩻလွေꩻခွိုꩻ ရောႏဂါႏထွာခွိုꩻဒါႏသွူ (၇) အမဲ့ရောင်ႏလဲ့ပြာ၊ အမဲ့ရောင်ႏချို့ꩻထိုꩻတန်သွူ (၈) သꩻကိုယို ဒေါသလဲ့တန်၊ သꩻလဲ့ဒွေါင်ႏ သꩻဒွေါင်ႏခွိုꩻဒါႏသွူ (၉) မာꩻဗားအီဒါႏအဗွေႏ၊ မာꩻယောင်ႏအီဒါႏအဗွေႏ၊ အဗွေႏသꩻကွင်အီဒါႏသွူ (၁၀) ဗေင်ႏထာꩻနဝ်ꩻ မဲ့ဗေင်ꩻဟဝ်တဝ်း၊ ဗေင်ႏထာꩻအွီႏအီတဝ်း၊ ထာꩻဗေင်ႏဆေ့ꩻအီသွူ၊ ဗေင်ႏထာꩻအွီႏအီတဝ်းသွူ၊ သွုန်ႏထီသဲင်နဝ်ꩻ ထွာဒါႏလက္ခဏာႏစားယိုသွူနော။
၁၀၉။ ယုဲင်ꩻသဲင်လက္ခဏာႏ(၉)ပါꩻ
(၁) မာꩻတမူꩻဒါႏအဗွေႏ၊ မာꩻမဲ့ဝေ့ꩻတဝꩻဒါႏ အဗွေႏသွူ (၂) အနုတ်ခက်ꩻယိုနဝ်ꩻ အာ၊ အပထိုအာထာꩻ၊ ဆင်ႏဆင်ႏပထူနဝ်ꩻ နုတ်ခက်ꩻသွူ (၃) ပေါႏလွိုတဲင် အဆာႏတသာဖွိုင်ꩻ အကိုယိုနဝ်ꩻလဲ့ ယုဲင်ꩻကအဝ်ႏလယ်ႏဒါႏထာꩻ နမ်းလောင်းယိုနဝ်ꩻ ယုဲင်ꩻယိုတလယ်ꩻဖေႏတဝ်းဒွုမ်သွူ၊ ယုဲင်ꩻယို သဲင်ချာထိုꩻလို့ဒျာႏ၊ အခါႏလမ်းကွတ်ꩻထွောင်းကိုဖုံႏနဝ်ꩻသွူ (၄) အယာႏလဲ့သဲင် အပီလဲ့သဲင်သွူ (၅) အနမ်းကိုယိုနဝ်ꩻ လျားသွူ (၆) အဆွုမ်ႏယိုနဝ်ꩻ ယွမ်ꩻ၊ အဆွုမ်ႏအမဲ့ဖုံႏယိုနဝ်ꩻ တခြင်သွူ (၇) အဟို့ꩻခိုးခွိုꩻဒါႏထီ (၈) အာႏဗလယို ဆေ့ꩻ၊ အာႏခြောတန်သွူ (၉) ဗေင်ႏထာꩻပျောႏတဝ်း၊ ဗေင်ႏထာꩻအွီႏတဝ်း ကဲဉ်းအာသွူ။ ယုဲင်ꩻသဲင်နဝ်ꩻ ထွာလက္ခဏာႏစားယိုဖုံႏသွူ။
၁၁၀။ တလီꩻပွာꩻ လက္ခဏာႏ(၁၅)ပါꩻ
(၁) အနမ်းယိုနဝ်ꩻယွောင်၊ အယာႏယိုနဝ်ꩻလဲ့ ယွမ်ꩻထိုꩻသွူ (၂) အာႏယိုကုဲင် အစွန်ꩻသတ္တိလဲ့ ကုဲင်ထိုꩻသွူ (၃) အယာႏဖြေင်းထိုꩻ၊ အယောင်ꩻဆင်ꩻ ဖြေင်းလွဉ်သွူ (၄) ထာꩻဗေင်ႏကုဲင်လွဉ်၊ ဗေင်ႏထာꩻယိုꩻတဝ်း၊ ထွာလွဉ်စားယိုသွူ (၅) စူတနွော့ꩻဒါႏ၊ နမ်းတနွော့ꩻဒါႏ၊ ခင်ႏယိုတနွော့ꩻဒါႏ၊ ကတူႏတနွော့ꩻဒါႏသွူ (တလီꩻပွာꩻယိုနဝ်ꩻ ထီႏအာလိုꩻဖြားသွူ၊ ကတူႏ၊ စူ၊ ခင်ႏ တနွော့ꩻထွာလွဉ်ဒါႏသွူ။) (၆) အာႏလဲ့ကုဲင်လွဉ်၊ အာႏခြောလွဉ်၊ အာႏပေႏလွဉ်သွူ (၇) သꩻယိုကျွိုက်အာ ထာꩻလျား၊ သꩻကိုခံႏနွောင်ꩻအာႏ၊ နမ်းယိုမဉ်အွဉ်ႏအာ ထာꩻလျားကိုသွူ (၈) ဒေါ့ꩻငဝ်းနဝ်ꩻ အာဒျာႏသွူ (၉) ခွဉ်ႏပေႏတခီဆာ ခွဉ်ႏပေႏတပုံးဆာလွဉ်သွူ (၁၀) အုံထာꩻယို တမူꩻအာဒါႏ၊ မဲ့ယိုဝေ့ꩻခွိုꩻဒါႏသွူ (၁၁) ခွဉ်ႏတန်(အေႏ)ယို ဆွော့ꩻခွိုꩻဒါႏ၊ ဓာတ်ဆွော့ꩻခွိုꩻအာဒါႏသွူ (၁၂) ထꩻရွိုးအာ အာႏယိုရွိုးယိုꩻသွူ (၁၃) ခွဉ်ႏပေႏလဲ့ သွင်ႏတဝ်း၊ ဆီႏသွင်ႏတဝ်း၊ ဆင်ႏဆင်ႏထွာဒါႏ ဆီႏဆေ့ꩻရောႏဂါႏသွူ
(၁၄) အယာႏကျံꩻ အပီကျံꩻသွူ (၁၅) ဣန္ဒြေႏလဲ့ကုဲင်သွူ၊ တလီꩻပွာꩻ လက္ခဏာႏထွာအီစားယိုသွူ။
၁၁၁။ သွုန်ႏထီပွာꩻ လက္ခဏာႏ(၁၂)ပါꩻ
(၁) ဆီႏထာꩻနဝ်ꩻ အရောင်ႏတသီးအီ (၂) အုံထာꩻယို မွန်ꩻမန်ꩻအီ၊ တငွူတငါအီ (၃) မဲ့ယိုအရောင်ႏတသီး ပေါႏလွဉ်အီ (၄) ထာꩻဗေင်ႏယိုလဲ့ ဆေ့ꩻအီ (၅) အေႏယို အရောင်ႏတသီးအီ (၆) သꩻကျွိုက်ဒျာႏထာꩻခွꩻ၊ သꩻမိဉ်အုံအာ ထာꩻခွꩻရပ် (၇) အယာႏအပီယိုနဝ်ꩻ အရောင်ႏတသီးဒါႏ (၈) အာႏယွမ်ꩻအာႏဆေ့ꩻ အာႏခြောထွာအီ (၉) ဟို့ꩻခိုးအဆာႏ၊ ဟို့ꩻခိုးအာဟာရဖုံႏသွူ (၁၀) ဣန္ဒြေႏအာႏပေႏ၊ ဣန္ဒြေႏကုဲင်ထိုꩻသွူ (၁၁) ဟို့ꩻခိုးခွိုꩻထီ၊ ဟို့ꩻခိုအာထီသွူ (၁၂) အုံထာꩻနဝ်ꩻ နမ်းလျား၊ အုံထာꩻနဝ်ꩻ နမ်းယို အလျားအာသွူ၊ သွုန်ႏထီပွာꩻနဝ်ꩻ ထွာအာစားယိုဖုံႏသွူနော။
၁၁၂။ ယုဲင်ꩻပွာꩻလက္ခဏာႏ(၁၂)ပါꩻ
(၁) ဟို့ꩻဓာတ်မေႏယိုညံးခွိုꩻ (၂) အင်္ဂါႏ (ခဲ့ꩻငါဒီႏပဲ့ꩻ)ယိုပွစ်ꩻအာႏအဲဉ်ထဝ်း၊ အာႏဆွော့ꩻအဲဉ်ထဝ်း၊ အင်္ဂါႏယို အယာႏလဲ့ယွမ်ꩻ၊ အင်္ဂါႏနျာႏငွါလဲ့ အာႏယွမ်ꩻ၊ အယာႏလဲ့ယွမ်ꩻသွူ (ပေႏထိုꩻသွူ) (၃) ယုဲင်ꩻထီယိုနဝ်ꩻ ထန်ႏအာ၊ ယုဲင်ꩻထီထန်ႏခွိုꩻနဝ်ꩻသွူ (၄) ဆွတ်ꩻသွုပ်ရပ်ယို ယာႏယွမ်ꩻ(ယွောင်ထိုꩻ)ပေႏထိုꩻသွူ၊ စူနဲင်ႏကီႏလေင်းပွံသွူ (၅) အုံထာꩻနဝ်ꩻလွꩻ သꩻယိုတကုဲင်းတဝ်း သꩻလွꩻသွူ (၆) ဟို့ꩻယိုခြေ့သဲင်ဒါႏ၊ ဟို့ꩻယိုခြေ့ခွိုꩻဒါႏသွူ (၇) စူခင်ႏဖုံႏနဝ်ꩻ ထွူႏ၊ နမ်းလဲ့ထွူႏ ဖွီမွိုင်ရေꩻအဲဉ်ထဝ်းသွူ (၈) တဟေခွိုꩻထာꩻ၊ တဟေအာထာꩻသွူ (၉) အယာႏယိုကြိုႏ၊ အပီယိုကြိုႏသွူ (၁၀) ထာꩻဗေင်ႏယိုအာလွဉ်ꩻ မဲဉ်ဗေင်ႏအာထာꩻသွူ (၁၁) အယာယိုခွꩻအာ အနမ်းယိုအာသွူ (၁၂) နမ်းတဗာႏလွုမ်းနဝ်ꩻ ဆွော့ꩻဆွော့ꩻဆꩻဆꩻ ထွူႏထွူႏထာႏထာႏတန်သွူ၊ ယုဲင်ꩻပွာꩻ (ယုဲင်ꩻမာꩻထွာ)နဝ်ꩻ လက္ခဏာႏစားယိုသွူ။
၁၁၃။ ရသာႏဓာတ်သဲင် လက္ခဏာႏ(၉)ပါꩻ
(၁) အယာႏအပီယို ဒူႏဒီႏဒါႏထွာဒါႏ (၂) ဆာဒါႏအွိုးသꩻရာႏထျꩻ၊ ဆာဒါႏအွိုးသꩻမောင်ꩻထျꩻ (၃) အယာႏဓာတ်သဲင်ဒါႏ အပီသဲင်ဒါႏ (၄) သꩻရာႏတဖုံ သꩻရာႏတနွော့ꩻဒါႏ (၅) လောင်ႏလွိုးနွူႏနွူႏနာႏနာႏ၊ လွိုးအွန်းဖူးဖါးတန်သွူ (၆) သတိညံး သꩻတဖေင်ꩻအာလိုꩻသွူ (၇) အာႏယို ရွိုးရွိုးရားရားတဲင် ပီလိုꩻအာႏပꩻသွူ (၈) ဟို့ꩻခိုးခွိုꩻထီ အွꩻအာဒါႏထီ ထွာစားယိုသွူ (၉) လွꩻဟွုန်လိုꩻငဝ်း၊ မဲဉ်ဟွုန်တဝ်း ငဝ်းငွါဖုံႏသွူ၊ ရသာႏဓာတ်သဲင်နဝ်ꩻ ထွာအီစားယိုဖုံႏသွူ။
၁၁၄။ သွီႏဓာတ်သဲင်လက္ခဏာႏ(၄)ပါꩻ
(၁) တသာႏဖြွီꩻအာႏပေႏ (၂) အယာႏကျံꩻ အပီကျံꩻ (၃) သꩻကျွိုက်အာ ဓာတ်အခွꩻ သꩻနိဿက်အာ ဓာတ်အခွꩻရပ် (၄) သꩻကျွိုက်အာ အရသာႏဆျာႏမျိုꩻ၊ သွီႏဓာတ်သဲင် ထွာအီလက္ခဏာႏစားယိုသွူ။
၁၁၅။ အယာႏဓာတ်သဲင် လက္ခဏာႏ(၈)ပါꩻ
(၁) ကွံႏယာႏဓာတ်သဲင်လွဉ်ꩻထိုꩻဒါႏ၊ ကွံႏယာႏကွဲးပေႏပေႏ ကွဲးယွောင်ဒါႏ (၂) ဗုဲင်ႏယာႏဓာတ်သဲင် ဗုဲင်ႏယာႏယွမ်ꩻထိုꩻ (၃) အဆွတ်ꩻဆွုမ်ႏယို ဆာအဲင်ႏ၊ အဆွတ်ꩻဆွုမ်ႏယိုဟွီ (၄) အယာႏကျံꩻ အပီအဖြို့ꩻကျံꩻ (၅) အတသာႏဖြွိꩻယိုယွမ်ꩻထိုꩻ၊ အတသာႏဖြွီꩻယို အာႏပေႏသွူ (၆) နမ်းယို ကွဲယွောင်သဲင်အီ (၇) ဣန္ဒြေႏကုဲင်အီ (၈) ကီႏယာႏဒူႏဖုံႏ၊ စူယာႏဒူႏဖုံႏယိုယွောင်အီ။ (လိုꩻယာႏဓာတ်သဲင်သားနဝ်ꩻ ဗုဲင်ႏယာႏ၊ စူယာႏဒူႏ၊ ကီႏယာႏဒူႏ၊ သꩻအင်နဲဉ်းယာႏ၊ ကွံႏယာႏ အရပ်စားယို ယာႏဒူႏ တဗွေတဝ်းသွူ၊ အင်္ဂါႏထျꩻ ကီႏခါႏရပ်ယိုဖုံႏလဲ့ စိုႏစိုႏစဝ်ႏစဝ်ႏ တအဝ်ႏတဝ်းသွူ)။
တောင်ꩻသေꩻ-
လိုꩻကတောႏလမ်းထွူတဲင် ပေါႏအုံလွူꩻအာလွဉ်ꩻငါႏ ကာမ(မူႏ/ခို)ထာꩻမာꩻနဝ်ꩻ ပေါႏရာႏဂသွီႏယို ထန်ႏအာလွဉ်ꩻထာꩻနဝ်ꩻ အမူႏတယဝ်း အခိုတယဝ်း မော့ꩻဗာႏအယာႏဓာတ်သဲင် ထွာအီအယာႏဓာတ်သဲင်စားယိုသွူ၊ ရာႏဂသွီႏဓာတ်ယို ဝွေꩻအာႏဆေ့ꩻအာနဝ်ꩻ အခန်ꩻတွိုင်ꩻ ဖေႏအဝ်ႏဒျာႏနဝ်ꩻသွူ၊ ဥပမာႏ- ခန်ꩻတွိုင်ꩻဖေႏ (၅)လဲင်ႏတာႏနဝ်ꩻ ပေါႏလွေꩻအုံလွူꩻတေား (၆)လဲင်ႏမာꩻကီနဝ်ꩻ မော့ꩻဗာႏအယာႏဓာတ်သဲင် ကဲဉ်းအာအာနဝ်ꩻသွူ၊ အဆေ့ꩻသွတ်ꩻ အယာႏဓာတ်သဲင် လက္ခဏာႏ (၈)မျိုꩻကိုယိုနဝ်ꩻ (၅)(၆)မျိုꩻနဝ်ꩻ ဝွေꩻလꩻလက္ခဏာႏယို ထွာဗာႏအမွေးသွူ။
၁၁၆။ အဗဲ့ꩻဓာတ်သဲင်လက္ခဏာႏ(၆)ပါꩻ
(၁) ငင်းဒေင်နဝ်ꩻ ဆာဆွော့ꩻဆꩻထာꩻ၊ ငင်းဒေင် တပနဲဉ်ႏတဝ်း (၂) သꩻမဲဉ်အဝ်ႏတဝ်း အာဟာရ အဗဲ့ꩻသားသွူ (၃) နမ်းယွောင်သဲင် အင်္ဂါႏနမ်းလောင်းယို ယွောင်သဲင်ပေႏသွူ (၄) အယောႏအပီ ကျံꩻထမ်ꩻ အယာႏအပီပသဲ့ꩻသွူ (၅) အယပ်ယား (သွုန်ႏထီမိဉ်)ယိုပွစ်ꩻသွူ (၆) ရုဲင်ꩻထာꩻနဝ်ꩻ အဆွတ်ꩻငဝ်းယိုသင်ႏသွူ၊ အဗဲ့ꩻဓာတ်သဲင် လက္ခဏာႏစားယိုဖုံႏသွူ။
၁၁၇။ ဗဲ့ꩻဆျာႏဓာတ်သဲင် လက္ခဏာႏ(၇)
(၁) အဆွတ်ꩻယိုနဝ်ꩻ အတအိုပေႏပေႏပါႏပါႏအာ အဆွတ်ꩻဖူးအာ အဆွတ်ꩻတိုအာသွူ (၂) တမူခွိုꩻဒါႏ မဲ့ဝေ့ꩻဒါႏ တငွူဒါႏသွူ (၃) မဲ့တမို့ဒါႏ (၄) ရာႏဂသွီႏယို ဆေ့ꩻဒါႏ ရာႏဂသွီႏခြောထိုꩻသွူ ဓမ္မတာႏသွီႏခြောသဲင်ထိုꩻသွူ (၅) ဗဲ့ꩻဆျာႏယို ဆေ့ꩻအီဒါႏ၊ ခြောအီဒါႏ သဲင်အီဒါႏသွူ (၆) ဆွတ်ꩻမော့ꩻထေꩻ ဆွတ်ꩻသွုပ်သဲင်ႏဒါႏသွူ (၇) ဆွတ်ꩻခီးဆာအဲင်ႏ အစွူႏဟွီဆွဉ်းတဲင် ဆာစွဉ်ႏဆွတ်ꩻကိုသွူ၊ အဗွေႏမဉ်ႏရုဲင်ꩻထာꩻလဲ့ အဆွတ်ꩻငဝ်းသွူ၊ ရုဲင်ꩻထာꩻနဝ်ꩻ ဟွုန်ဒါႏဆွတ်ꩻငဝ်းသွူ၊ ဗဲ့ꩻဆျာႏဓာတ်သဲင်နဝ်ꩻ ထွာလက္ခဏာႏစားယိုသွူနော။
၁၁၈။ ဆွတ်ꩻဓာတ်သဲင်လက္ခဏာႏ (၃)ပါꩻ
၁။ တငါယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏတွမ်ႏအတို၊ တငါယို အဝ်ႏတွမ်ႏအဖူꩻ၊ တငါယို သဲင်ႏ၊ တငါဖြင်း၊ စူမီႏခင်ႏမီႏ ထေꩻဒါႏ၊ ဖြွီႏဒါႏ၊ ပꩻဒါႏ၊ ရုံးဒါႏသွူ (၂) နမ်းဆွတ်ꩻခီးယို ဆာအကို ဆွတ်ꩻခီးဆာဆွဉ်း ဆွတ်ꩻခီးယိုဟွီသွူ (၃) အယာႏအပီပꩻ အယာႏအပီကျံꩻ အယာႏအပီရုံး အယာႏအပီပသဲ့ꩻသွူ၊ ဆွတ်ꩻဓာတ်သဲင် လက္ခဏာႏနဝ်ꩻ စားယိုသွူ။
၁၁၉။ လိုꩻမူႏလိုꩻခို ရာႏဂသွီႏဓာတ်သဲင် လက္ခဏာႏ(၆)ပါꩻ
(၁) ရာႏဂသွီႏဓာတ် ထန်ႏညလွဉ်ꩻထာꩻ၊ ရာႏဂသွီႏဓာတ် ထန်ႏအာလွဉ်ꩻထာꩻ၊ ထူႏထန်ႏအာလွဉ်ꩻငါႏ ရာႏဂသွီႏဖုံႏယိုသွူ (၂) ရာႏဂသွီႏယိုထန်ႏတဲင် ပါထန်ႏတဲင် ထန်ႏလွဉ်ꩻတွမ်ႏသွီႏအလင်ဖုံႏ၊ ပါလွဉ်ꩻတွမ်ႏ သွီႏလင်ဖုံႏသွူ (၃) ရာႏဂသွီႏဒျာႏနဝ်ꩻ သမ်းဆေ့ꩻတဲင် (သမ်းတအဝ်ႏတဝ်းနဝ်ꩻ) မဉ်ႏမာꩻထန်ႏ ရာႏဂသွီႏနဝ်ꩻ ရာႏဂသွီႏဒျာႏ တထန်ႏလွဉ်တဝ်းသွူ၊ ထန်ႏလွဉ်တောဒျာႏ သွီႏလင်ကဲဉ်းအာအာယိုသွူ (၄) လိုꩻမူႏ/လိုꩻခိုအင်္ဂါႏ အခိုႏယိုဆာ အင်္ဂါႏထျꩻရပ်ဖုံႏ ဆာဆွဉ်း၊ အင်္ဂါႏယိုအဲင်ႏဟွီသွူ အင်္ဂါႏအခူꩻဆာဆွဉ်းထာꩻသွူ (၅) အင်္ဂါႏအလွီးသန် တအွိုယိုထန်ႏအာသွူ၊ အလူးကြုံႏထန်ႏအာသွူ (၆) မဉ်ႏထွာလိုꩻမူႏလဲ့ မဉ်လွူꩻလိုꩻခို သꩻတပါတဝ်း၊ မဉ်ႏထွာလိုꩻခိုလဲ့ မဉ်လွူꩻလိုꩻမူႏ သꩻတပါတဝ်း၊ အာႏအဲဉ်ထဝ်း၊ အာႏဗွေတဝ်း၊ သꩻမဉ်အုံလွူꩻတဝ်း၊ လိုꩻမူႏခိုꩻခို ရာႏဂသွီႏသဲင်ထွာအီ ရောဂါႏစားယိုသွူ။
၁၂၀။ တသီႏအစွန်ꩻ အပါꩻ(၂၀)
(၁) ဂရု ကရိုꩻနဝ်ꩻ တသီႏအစွန်ꩻ နန်ꩻကေႏ၊ တသီႏခံႏညကဒွိုန်းမꩻ အစွန်ꩻကွဲးကေႏမျိုꩻ (၂) လဟု ကရိုꩻနဝ်ꩻ တသီႏကေႏယိုꩻစား၊ တသီႏကေႏမွိုင်၊ တသီႏစွန်ꩻဖုဲင်စား အစွန်ꩻဖွီမျိုꩻ (၃) သန္ဒ ကရိုꩻနဝ်ꩻ တသီႏစွန်ꩻ မာꩻတဒွီႏဖေႏ၊ တသီႏစွန်ꩻ မာꩻဆွော့ꩻဖေႏ မာꩻလုံꩻဖေႏ (၄) ဒြဝ ကရိုꩻနဝ်ꩻ တသီႏစွန်ꩻ မာꩻထွာအီဖေႏ အထီမျိုꩻ (၅) မန္ဒ ကရိုꩻနဝ်ꩻ တသီႏစွန်ꩻဖေႏယွိုက်ꩻ တသီႏစွန်ꩻ နန်ꩻဖေႏစားသွူ (၆) အာသု ကရိုꩻနဝ်ꩻ တသီႏစွန်ꩻဖေႏမွိုင် အကျိုꩻဖေႏမွိုင် (၇) ဟိမ ကရိုꩻနဝ်ꩻ တသီႏအရသာႏခွꩻမျိုꩻ (၈) ဥဏဗ ကရိုꩻနဝ်ꩻ တသီႏအရသာႏလျားမျိုꩻ (၉) သိနိဒ္ဓ ကရိုꩻနဝ်ꩻ တသီႏစွန်ꩻ အစီႏအဗဲ့ꩻသားမျိုꩻ (၁၀) လူခ ကရိုꩻနဝ်ꩻ အသိႏအစွန်ꩻ အစီႏအဗဲ့ꩻ အဲဉ်ထဝ်းသားမျိုꩻ (၁၁) မုဒု ကရိုꩻနဝ်ꩻ တသီႏစွန်ꩻပနဲဉ်ႏ တသီႏစွန်ꩻနုညံꩻမျိုꩻ (၁၂) ကက္ကသ ကရိုꩻနဝ်ꩻ တသီႏစွန်ꩻကျံꩻထံꩻမျိုꩻ (၁၃) ထိရ ကရိုꩻနဝ်ꩻ တသီႏစွန်ꩻတလီတဝ်း တသီႏတလယ်ႏတဝ်း (၁၄) ရသ ကရိုꩻနဝ်ꩻ တသီႏစွန်ꩻတလီတဝ်း၊ တသီႏတလယ်ႏတဝ်းနေနေသွူ
(၁၅) သုခုမ ကရိုꩻနဝ်ꩻ တသီႏစွန်ꩻရေ့ꩻ တသီႏယွောင်မျိုꩻ (၁၆) ထူလ ကရိုꩻနဝ်ꩻ တသီႏပြွောင်ႏမျိုꩻ (၁၇) သိလက္ခ ကရိုꩻနဝ်ꩻ တသီႏစွန်ꩻ နွုက်ꩻမျိုꩻ၊ တသီႏထွိုင်ꩻမျိုꩻ (၁၈) တိက္ခ ကရိုꩻနဝ်ꩻ တသီႏစွန်ꩻထင် တသီႏစွန်ꩻတရုဲင် တသီႏမွိုင်မျိုꩻ (၁၉) ဝိသဒ ကရိုꩻနဝ်ꩻ တသီႏစွန်ꩻအယုဲင်အဝ်ႏ၊ တသီႏယုဲင်အာမျိုꩻ (၂၀) ပိစ္ဆိလ ကရိုꩻနဝ်ꩻ တသီႏအယုဲင်ꩻအဝ်ႏ၊ တသီႏအယုဲင်ꩻအာမျိုꩻနေနေသွူ၊ တသီႏထွာအီ အကျိုꩻစားယိုဖုံႏသွူ။
၁၂၁။ တသီႏအထျꩻ မဟာဘုတ်အစွန်ꩻ (၅)ပါꩻ
(၁) ပထဝီ တသီႏကယ်ꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ တသီႏခွေါင် တသီႏခံႏ ဖေႏအာႏအီအုံခိုႏတာႏ (ဆိမ်ꩻ၊ နွိုး၊ ဗွမ်ႏကဲꩻ) (၂) အာပေါ တသီႏကရိုꩻနဝ်ꩻ တသီႏအထီခွို့ ဖေႏအာႏအထီကယ်ꩻ ထွို့ꩻဗူႏခွိုꩻ မာꩻလွောင်ႏခွိုꩻ အာပေါကယ်ꩻ (၃) တေဇောတသီႏကယ်ꩻ ကရိုꩻနဝ်ꩻ တသီႏဖေႏအာႏ ဓာတ်မေႏ အခွꩻ အလျားကယ်ꩻ (၄) ဝါယော တသီႏကယ်ꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ တသီႏဖေႏအာႏ တလီꩻကယ်ꩻ (၅) အာကာသ တသီႏကယ်ꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ တသီႏဖြောင်၊ တသီႏဗွောင်ကယ်ꩻ၊ တသီႏမဟာဘုတ် အစွန်ꩻ(၅)ပါꩻစားယိုသွူ။
၁၂၂။ ပထဝီႏဓာတ်လွဉ်ꩻတသီႏမျိုꩻ
ဂရုတသီႏနဝ်ꩻ အခွေါင်အခံႏ ထူလတသီႏစွန်ꩻ ကျံꩻမျိုꩻ၊ တသီႏပြွောင်ႏမျိုꩻ၊ ထိရတသီႏစွန်ꩻ တလီတဝ်းမျိုꩻ၊ ထွာအီအာႏ မာꩻတသလာအီအာႏမျိုꩻ၊ ဂန္ဓတသီႏစွန်ꩻ တသီႏမာꩻဗွောင်အီ ခဲ့ꩻလဖဲ့ꩻ၊ တသီႏဖြာင်အီ ခဲ့ꩻလဖဲ့ꩻ တသီႏဓာတ်စားယိုနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻပထဝီႏမျိုꩻသွူ။
၁၂၃။ အာပေါဓာတ်လွဉ်ꩻတသီႏမျိုꩻ
ဂရုတသီႏစွန်ꩻ အစီႏအဗဲ့ꩻအာမျိုꩻ၊ ထပေႏတန်ဗဲ့ꩻတသီႏမျိုꩻ၊ တသီႏသီတဓာတ်မျိုꩻ၊ တသီႏစွန်ꩻစွုမ်ႏ သော့ꩻယာႏကိုမျိုꩻ၊ ဒြဝတသီႏစွန်ꩻ အစိုႏတသီႏစဝ်ႏမျိုꩻ၊ လားမန်ꩻတသီႏမျိုꩻ၊ သိန္နတသီႏစွန်ꩻ တသီႏမာꩻလုမ်ꩻမျိုꩻ၊ တသီႏမာꩻပွုမ်ႏ တသီႏမာꩻခြွဉ်းမျိုꩻ မန္ဒတသီႏစွန်ꩻ တသီႏကျိုꩻဖေႏယွိုက်ꩻ၊ တသီႏမာꩻနိဿက်အီဒါႏသꩻမျိုꩻ၊ မာꩻတဲ့ꩻအီဒါႏသꩻမျိုꩻ ရဿတသီႏစွန်ꩻနဝ်ꩻ တသီႏလီ တသီႏလယ်ႏမျိုꩻဖုံႏသွူ၊ တသီႏအရသာႏစားယို ကလွဉ်နဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻအာပေါတသီႏမျိုꩻသွူ။
၁၂၄။ တေဇောဓာတ်ကလွဉ်ꩻတသီႏမျိုꩻ
ဥဏှတသီႏစွန်ꩻနဝ်ꩻ တသီႏလျားမျိုꩻ၊ တိက္ခတသီႏနဝ်ꩻ တသီႏထင်ႏ တသီႏကေႏမျိုꩻ၊ သုခမတသီႏစွန်ꩻ၊ တသီႏတရေ့ꩻ တသီႏယွောင်၊ တသီႏဗွောင်၊ တသီႏပꩻ၊ တသီႏဖြောင်မျိုꩻ၊ လူခတသီႏစွန်ꩻ တသီႏအဗဲ့ꩻသား တသီႏအစီႏအာသား အသီႏထင်ႏ တသီႏတလဝ်မျိုꩻ၊ စိယတသီႏစွန်ꩻနဝ်ꩻ တသီႏကျံꩻမျိုꩻ၊ လဟုတသီႏစွန်ꩻနဝ်ꩻ တသီႏကေႏယိုꩻမျိုꩻ၊ ဝိသဒတသီႏစွန်ꩻနဝ်ꩻ တသီႏအယုဲဆေ့ꩻမျိုꩻ၊ ရူပါရုံႏတသီႏစွန်ꩻနဝ်ꩻ တသီႏလꩻအီ အယောင်ꩻအဆင်ꩻ (မွန်းဖွန်ႏ-တမီႏလုံꩻပွိုင်းလဲင်ႏ တနတ်ခါꩻ)တသီႏဆားမျိုꩻ၊ ယာႏနန်ꩻဖြားသွူ၊ တသီႏအစွန်ꩻလွဉ်ꩻစားယိုနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻတသီႏတေဇောမျိုꩻတဲ့နော။
၁၂၅။ ဝါယောဓာတ်လွဉ်ꩻ တသီႏမျိုꩻ
လဟုတသီႏစွန်ꩻ တသီႏဖုဲင် တသီႏကေႏယိုꩻမျိုꩻ၊ တသီႏမွိုင်မျိုꩻ၊ လူခတသီႏစွန်ꩻနဝ်ꩻ တသီႏစင်ႏကြယ်ႏ၊ တသီႏအစီႏအဗဲ့ꩻဆေ့ꩻမျိုꩻ၊ ဝိသဒတသီႏစွန်ꩻ တသီႏသဲင် တသီႏယုဲင်ဆေ့ꩻမျိုꩻ၊ ဖေါဋ္ဌဗ္ဗာႏရုံႏ တသီႏစွန်ꩻ တသီႏတညိုႏ တသီႏနွူႏ တသီႏတဖေင်ꩻ (လိုꩻကဆဲ့ꩻတသီႏတဖေင်ꩻနဝ်ꩻ အထာꩻသာဖြွီႏသွူနော)၊ တသီႏစွန်ꩻကလွဉ်ꩻစားယိုနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻတသီႏဝါယောမျိုꩻသွူနော။
၁၂၆။ အာကာသဓာတ်လွဉ်ꩻ တသီႏမျိုꩻ
လဟုတသီႏစွန်ꩻ တသီႏဖုဲင် တသီႏကေႏ (ပျက်)ယိုꩻ၊ သုခုမတသီႏစွန်ꩻ တသီႏယာႏတရေ့ꩻ တသီႏယွောင် တသီႏပꩻ တသီႏဗွောင်၊ ဝိသဒတသီႏစွန်ꩻ တသီႏ(ပျက်ယိုꩻ)ကေႏယိုꩻ တသီႏယုဲင်ꩻဆေ့ꩻမျိုꩻ၊ သဒ္ဓါႏရုံႏတသီႏစွန်ꩻ တသီႏဆို့ꩻယိုꩻ တသီႏဖြွို့ယိုꩻစားယိုသွူ၊ တသီႏစွန်ꩻ ကလွဉ်ꩻစားယိုနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻအာကာသတသီႏမျိုꩻသွူ။
၁၂၇။ တသီႏထင်ႏကီ
တေဇော၊ ဝါယောဓာတ်စားယို ကသန်လွဉ်ꩻထာꩻ ဓာတ်စားယို ကပါအာလွဉ်ꩻထာꩻ တသီႏဓာတ်စားယိုကဲꩻနဝ်ꩻ ကဲဉ်းအာအာ ထွာတသီႏ အရသာႏထင်ႏနဝ်ꩻသွူ။
၁၂၈။ တသီႏလင်ꩻလ
ပထဝီ၊ အာပေါ ဓာတ်စားယို ကသန်လွဉ်ꩻထာꩻ ဓာတ်စားယိုကပါအာလွဉ်ꩻထာꩻ တသီႏမျိုꩻစားယိုနဝ်ꩻ ကဲဉ်းအာအာ ထွာတသီႏအရသာႏလင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။
၁၂၉။ တသီႏအရသာႏတွောင်း/တရျား
အာကာသဓာတ်ယို ကသန်လွဉ်ꩻထာꩻ အာကာသဓာတ်ကပါအာလွဉ်ꩻထာꩻ တသီႏမျိုꩻနဝ်ꩻ ကဲဉ်းအာအာနဝ်ꩻ တသီႏအရသာႏတွောင်း၊ အရသာႏတရျားဝင်ꩻသွူ။
၁၃၀။ တသီႏဟို့ꩻလွေꩻ (ဟို့ꩻထိုꩻ)မျိုꩻ
ပထဝီ၊ အာပေါဓာတ်စားယို ကပါအာလွဉ်ꩻထာꩻ ဓာတ်စားယိုကသန်လွဉ်ꩻထာꩻနဝ်ꩻ ကဲဉ်းအာအာနဝ်ꩻ တသီႏဟို့ꩻလွေꩻ၊ ကဲဉ်းအာအာနဝ်ꩻ ထွာတသီႏဟို့ꩻခိုꩻ၊ ကဲဉ်းအာထွာတသီႏဟို့ꩻပနဲဉ်ႏနဝ်ꩻသွူ။
၁၃၁။ တသီႏဖြော့ꩻထန်ႏကီမျိုꩻ
တေဇော၊ ဝါယောဓာတ်စားယို ကသန်လွဉ်ꩻထာꩻဖုံႏ ဓာတ်စားယို အာႏကပါအာလွဉ်ꩻထာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ တသီႏစားယိုနဝ်ꩻ ကဲဉ်းအာအာ တသီႏဖြော့ꩻမျိုꩻသွူနော။
၁၃၂။ တသီႏဟို့ꩻဓာတ်ဆွော့ꩻမျိုꩻ
ဝါယောဓာတ်စားယို ကပါအာငါႏတသီႏ၊ တသီႏမျိုꩻစားယိုမျိုꩻနဝ်ꩻ ကဲဉ်းအာအာနဝ်ꩻ တသီႏဟို့ꩻဓာတ်ဆွော့ꩻမျိုꩻသွူ။
၁၃၃။ မဉ်ႏပေါင်ꩻမဉ်ႏဖေါႏတသီႏမျိုꩻ
(၁) အာကာဓာတ်၊ ဝါယောဓာတ် ဓာတ်စားယိုမျိုꩻဖုံႏ မဉ်ႏပေါင်ꩻအီ၊ မဉ်ႏဖေါႏအီတသီႏနဝ်ꩻ မာꩻပွာꩻအီ မာꩻထွာအီ မာꩻပေါႏအီ မာꩻလွဉ်အီ မာꩻအာအီ တလီꩻဓာတ်နဝ်ꩻသွူ (၂) တေဇောဓာတ် ဓာတ်စားယိုမျိုꩻဖုံႏ မိဉ်ႏပေါင်ꩻအီ မိဉ်ႏဖေါႏအီ တသီႏနဝ်ꩻ မာꩻပွာꩻအီ မာꩻပေါႏအီ မာꩻသန်အီ သွုန်ႏထီနဝ်ꩻသွူ။
(၃) ပထဝီဓာတ် အာပေါဓာတ် ဓာတ်စားယိုဖုံႏ မိဉ်ႏပေါင်ꩻအီ မိဉ်ႏဖေါႏအီတသီႏနဝ်ꩻ မာꩻပွာꩻအီယုဲင်ꩻ၊ မာꩻပေါႏအီယုဲင်ꩻ၊ မာꩻအာအီယုဲင်ꩻ၊ မာꩻကွုန်ꩻအီယုဲင်ꩻနဝ်ꩻသွူ၊ (၄) ပထဝီဓာတ်၊ တေဇောဓာတ် ဓာတ်စားယိုမျိုꩻဖုံႏ မိဉ်ႏပေါင်ꩻအီ မိဉ်ႏဖေါႏအီတသီႏနဝ်ꩻ မာꩻငိမ်ꩻအီတလီꩻ၊ မာꩻအုံအီတလီꩻ၊ မာꩻသဝ်ꩻအီတလီꩻ၊ မာꩻဗွီႏအီတလီꩻနဝ်ꩻသွူ။
(၅) ပထဝီဓာတ်၊ အာပေါဓာတ်၊ ဝါယောဓာတ် ဓာတ်စားယိုမျိုꩻဖုံႏ မိဉ်ႏပေါင်ꩻအီ၊ မိဉ်ႏဖေါႏအီတသီႏနဝ်ꩻ မာꩻတရျားအီဖေႏ သွုန်ႏထီ၊ မာꩻငီႏအီဖေႏ သွုန်ႏထီ၊ မာꩻစွူအီဖေႏသွုန်ႏထီ၊ မာꩻတွောင်းအီဖေႏသွုန်ႏထီ၊ မာꩻမဲဉ်ႏရာႏအီဖေႏ သွုန်ႏထီနဝ်ꩻသွူ၊ (၆) အာကာသဓာတ်၊ တေဇောဓာတ်၊ ဝါယောဓာတ် ဓာတ်စားယိုမျိုꩻ မိဉ်ႏပေါင်ꩻအီ၊ မိဉ်ႏဖေါႏအီတသီႏနဝ်ꩻ မာꩻငိမ်ꩻအီယုဲင်ꩻ၊ မာꩻဗွောင်အီယုဲင်ꩻ၊ မာꩻခြောင်အီယုဲင်ꩻ၊ မာꩻတခြင်အီယုဲင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။
၁၃၄။ တသီႏကဟဲ့ꩻဂုဏ်ႏ
(၁) အာပေါဓာတ် ဓာတ်စားယို ကပါအာဒါႏ တသီႏနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻသီတဝိရိယ ပိစ္ဆိလဝိရိယနဝ်ꩻသွူ၊ တသီႏခွꩻ ယုဲင်ꩻအာမျိုꩻသွူ၊ ဖေႏအာႏဒျာႏအခွꩻနဝ်ꩻသွူ၊ (၂) တေဇောဓာတ် ဓာတ်စားယို ကပါအာဒါႏတသီႏနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻတိက္ခဝီရိယ ဥဏှဝီရိယနဝ်ꩻသွူ၊ တသီႏလျား တသီႏထင်ႏမျိုꩻ တသီႏအလျားအာႏအာမျိုꩻသွူ (၃) ဝါယောဓာတ် ဓာတ်စားယို ကပါအာဒါႏ တသီႏနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻလူခဝီရိယနဝ်ꩻသွူ၊ တသီႏအဗဲ့ꩻ အဲဉ်ထဝ်းမျိုꩻ၊ တသီႏဆွော့ꩻမျိုꩻ၊ တသီႏယာႏပနဲဉ်ႏမျိုꩻသွူ။
(၄) ပထဝီဓာတ် ဝါယောဓာတ် ဓာတ်စားယို ကပါအာဒါႏတသီႏနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻသိနိဒ္ဓဝီရိယနဝ်ꩻသွူ၊ တသီႏအဗဲ့ꩻအာသားမျိုꩻသွူ၊ ထပေႏတန်ဗဲ့ꩻ ထံဗဲ့ꩻစားယိုဖုံႏသွူ (၅) ပထဝီဓာတ် အာပေါဓာတ် ဓာတ်စားယို ကပါအာဒါႏ တသီႏနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻဝိသဒဝီရိယနဝ်ꩻသွူ၊ တသီႏအယုဲင်ꩻဆေ့ꩻမျိုꩻသွူ၊ တသီႏယုဲင်ꩻခြေားမျိုꩻသွူ (၆) အာပေါဓာတ် အာကာသဓာတ် ဓာတ်စားယို ကပါအာဒါႏ တသီႏနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻမုဒဟုဝီရိယနဝ်ꩻသွူ၊ တသီႏပနဲဉ်ႏ တသီႏနုနဝ်ꩻသွူ၊ တသီႏချော်ꩻမျိုꩻသွူ။
၁၃၅။ တသီႏကနွောင်ꩻအီဒါႏ ဒေါသမျိုꩻ
(၁) တိက္ခ နဝ်ꩻ တသီႏစွန်ꩻထင်၊ သိနိဒ္ဓနဝ်ꩻ တသီႏအဗဲ့ꩻအာ၊ တသီႏယိုနီပါꩻနဝ်ꩻ နွောင်ꩻအီ တလီꩻနဝ်ꩻသွူ (၂) သီတ တသီႏအခွꩻ၊ မုဒု တသီႏနုညံꩻ၊ တသီႏအချော်ꩻ၊ ပိစ္ဆိလတသီႏယုဲင်ꩻအာ၊ တသီႏယိုသွံပါꩻနဝ်ꩻ နွောင်ꩻအီ သွုန်ႏထီနဝ်ꩻသွူ (၃) ဥဏှ တသီႏလျား၊ ဝိသဒတသီႏအယုဲင်ꩻအဲဉ်ထဝ်း၊ တသီႏဓာတ်သဲင် လူခ တသီႏအဗဲ့ꩻဆေ့ꩻ တသီႏအစီႏဆေ့ꩻ တသီႏအစီႏအဗဲ့ꩻအဲဉ်ထဝ်း တသီႏယိုသွံပါꩻနဝ်ꩻ နွောင်ꩻအီယုဲင်ꩻ နွောင်ꩻအီနုတ်ခက်ꩻနဝ်ꩻသွူ။
(၄) လဟု တသီႏကေႏယိုꩻ၊ တသီႏဆိုꩻယိုꩻ တသီႏဖြွို့ယိုꩻ တသီႏယိုတပါꩻနဝ်ꩻ နွောင်ꩻအီယုဲင်ꩻ၊ နွောင်ꩻအီနုတ်ခက်ꩻမျိုꩻသွူ၊ (၅) ဂရု တသီႏကေႏဒါႏတဝ်း၊ တသီႏနန်ꩻပြုဲင်၊ တသီႏနန်ꩻဖြွို့ တသီႏနန်ꩻစွုမ်း၊ တသီႏနန်ꩻလီ တသီႏစားယိုနဝ်ꩻ နွောင်ꩻအီတလီꩻ၊ နွောင်ꩻအီသွုန်ႏထီသွူ။
၁၃၆။ သီတဝီရိယ (အခွꩻစွန်ꩻ)အကျိုꩻလွေꩻ
သီတဝီရိယဓာတ် အစွန်ꩻနဝ်ꩻ တသီႏမာꩻခွꩻအီ တသီႏမာꩻထွာအီယုဲင်ꩻ၊ တသီႏမာꩻထိုꩻမားအီ သွုန်ႏထီ၊ တသီႏဓာတ် နန်ꩻပြုဲင်အီ၊ ဓာတ်နန်ꩻကေႏအီ၊ ဓာတ်နန်ꩻစွုမ်းအီ၊ တသီႏထွာအိအာႏ၊ တသီႏရဲးခါꩻအီ ထာꩻဖြားယိုꩻ၊ တသီႏရဲးခါꩻအီပီထေꩻ၊ တသီႏရဲးခါꩻအီ ပီတရွတ်ꩻ၊ တသီႏအကျိုꩻလွေꩻစားယိုဖုံႏသွူ။
၁၃၇။ ဥဏှဝီရိယ (အလျားစွန်ꩻ) အကျိုꩻလွေꩻ
ဥဏှဝီရိယ တသီႏစွန်ꩻနဝ်ꩻ တသီႏမာꩻလုမ်ꩻအီ၊ တသီႏမာꩻလျားအီ၊ နွောင်ꩻအီတလီꩻ၊ နွောင်ꩻအီယုဲင်ꩻ၊ တသီႏမာꩻထွာအီဖေႏ သွုန်ႏထီ၊ တသီႏမာꩻစွုမ်းယိုꩻအီ၊ တသီႏမာꩻပြုဲင်ယိုꩻအီ၊ တသီႏမာꩻထွာအီဖေႏ၊ တသီႏမာꩻပေါႏအီဖေႏ လိုꩻမူႏလိုꩻခို ရာႏဂသွီႏဓမ္မတာႏဖုံႏ၊ မာꩻလင်ꩻအီဖေႏ လိုꩻမူႏဓမ္မတာႏဖုံႏသွူ၊ ဥဏှတသီႏလျား အကျိုꩻလꩻစားယိုဖုံႏသွူ။
၁၃၈။ တသီႏအရသာႏကပြောင်ꩻအီမိဉ်ꩻ
ကအံႏကအွꩻဒါႏအဆာႏ အာဟာရယိုထွူတဲင် ကလဲဉ်းသော့ꩻဟို့ꩻကိုနဝ်ꩻ ဟို့ꩻဓာတ်မေႏယို ဒွိုႏသမ်းဖေႏထဲင်းကဒွိုန်းသွူ၊ ဓာတ်မေႏဒွိုႏ ကသွုင်ႏထွူနဝ်ꩻမꩻ အာဟာႏရယို ကွဲးပြောင်ꩻထိုꩻနဝ်ꩻသွူ၊ အာဟာရကပြောင်ꩻနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻဝိပါကနဝ်ꩻသွူ။
၁၃၉။ ဝိပါကဓာတ်ပြောင်ꩻအီမိဉ်ꩻ(၃)ပါꩻ
(၁) အသီႏအရသာႏဗွောင် (ပွင်ႏ) တသီႏအရသာႏလျား၊ တသီႏအရသာႏဟတ်ꩻ၊ တသီႏ(ကေႏ)ပြုဲင်ယို တသီႏဓာတ်စားယိုနဝ်ꩻ ပြောင်ꩻလွေꩻဝိပါကမျိုꩻသွူ (၂) တသီႏအရသာႏနွိုး တသီႏအဆာႏ(ကေႏ)ပျက်အီယိုꩻစားယိုနဝ်ꩻ ပြောင်ꩻလွေꩻဝိပါကမျိုꩻသွူ (၃) တသီႏအရသာႏဆျာႏ တသီႏအဆာႏ(ကေႏ)မျက်အီယိုꩻစားယိုနဝ်ꩻ ပြောင်ꩻလွေꩻ ဝိပါကမျိုꩻနဝ်ꩻသွူ။
၁၄၀။ အရသာႏယိုကပြောင်ꩻထိုꩻတဲင် ကထွာတော အရသာႏလင်
(၁) အရသာႏတချꩻမျိုꩻ၊ အရသာႏခါႏမျိုꩻ၊ အရသာႏထဲင်ႏမျိုꩻ၊ အရသာႏဟတ်ꩻမျိုꩻ၊ အရသာႏမျိုꩻစားယိုဖုံႏနဝ်ꩻ ဟို့ꩻဓာတ်မေႏဒွိုႏကသွိုင်ႏထွူနဝ်ꩻ အပြောင်ꩻလုဲင်ႏလွေꩻ အရသာႏဟတ်ꩻနဝ်ꩻသွူ။
(၂) အရသာႏနွိုးမျိုꩻ၊ အရသာႏဗွမ်ႏမျိုꩻ (ဆိမ်ꩻ)၊ အရသာႏဆွံမျိုꩻ၊ အရသာႏစားယိုဖုံႏနဝ်ꩻ ဟို့ꩻဓာတ်မေႏဒွိုႏကသွိုင်ႏထွူနဝ်ꩻ အပြောင်ꩻလုဲင်ႏလွေꩻ အရသာႏနွိုးနဝ်ꩻသွူ။
(၃) အရသာႏဆျာႏမျိုꩻနဝ်ꩻတဲး ဟို့ꩻဓာတ်မေႏဒွိုႏကသွိုင်ႏထွူနဝ်ꩻ အပြောင်ꩻလုဲင်ႏလွေꩻအလင် အဲဉ်ထဝ်းသွူ၊ အထွာစွူစွူဒျာႏ အရသာႏဆျာႏနဝ်ꩻသွူ။
၁၄၁။ အရသာႏ (၃)စားယို ကကေႏတဲင် အကျိုꩻလွေꩻ
(၁) အနွိုးအရသာႏဓာတ်၊ အဗွမ်ႏအရသာႏဓာတ် အရသာႏဓာတ်စားယို ကသွိုင်ႏပျက်(ကေႏ)လွေꩻနဝ်ꩻ အထွာလွေꩻ ဂရုဂုဏ်ႏသွူ၊ ထွာလွေꩻ ဓာတ်နန်ꩻကေႏ (ပျက်)အီသွူ၊ ထွာဓာတ်နန်ꩻပြုဲင်အီ၊ ဓာတ်နန်ꩻပြင်ꩻအီ၊ ဓာတ်ယိုခံႏညအီသွူ၊ မာꩻပွာꩻ (မာꩻပေါႏ)အီ ယုဲင်ꩻ၊ မာꩻထွာအီ မာꩻပေါႏအီရာႏဂသွီႏသွူ၊ မာꩻလီအီတလီꩻ၊ မာꩻပꩻအီတလီꩻသွူ၊ မာꩻပြင်ꩻအီသွုန်ႏထီ၊ မာꩻပေႏမာꩻယန်ꩻ၊ မာꩻဗွီႏအီသွုန်ႏထီသွူ၊ မာꩻခြောင်(သွင်ႏ)အီဓာတ်၊ မာꩻလွေꩻအီဓာတ်၊ မာꩻဗွောင်အီဓာတ်သွူနော၊ ဓာတ်စားယိုက(ကေႏ)ပျက်နဝ်ꩻ လꩻအကျိုꩻစားယိုဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။
(၂) အဆျာႏရအသာႏဓာတ် ဓာတ်ယိုကပျက်(ကေႏ)လွေꩻနဝ်ꩻ အထွာလွေꩻ လဟုဂုဏ်ႏသွူ၊ မာꩻပျက်(ကေႏ)ယိုꩻအီဓာတ်၊ မာꩻထိုꩻမားအီ တလီꩻ၊ မꩻပေႏအီတလီꩻ၊ မာꩻထန်ႏအီတလီꩻကုဲင်၊ မာꩻပေႏအီယုဲင်ꩻ၊ မာꩻခြောင်အီယုဲင်ꩻ၊ မာꩻပြာအီယုဲင်ꩻ၊ မာꩻပွာꩻ(မာꩻထွာ)အီသွုန်ႏထီ၊ မာꩻသွင်ႏအီဖေႏဆီႏ၊ မာꩻသွင်ႏအီဖေႏအေႏ၊ မာꩻဆေ့ꩻအီဖေႏရာႏဂသွီႏ၊ ဓာတ်ယိုက(ပျက်)ကေႏလွေꩻနဝ်ꩻ လꩻအကျိုꩻစားယိုဖုံႏသွူ။
(၃) အဟတ်ꩻအရသာႏဓာတ် အရသာႏဓာတ်ယိုက(ပျက်)ကေႏလွေꩻနဝ်ꩻ ထွာလွေꩻလဟုဂုဏ်ႏသွူ၊ အထာꩻမာꩻနဝ်ꩻ မာꩻပျက်(ကေႏ)ယိုꩻအီ၊ မာꩻနွောင်ꩻအီဖေႏယုဲင်ꩻ၊ အမာꩻနွောင်ꩻအီဖေႏသွုန်ႏထီ၊ အမာꩻထွာ(ပွာꩻ)အီဖေႏတလီꩻ၊ မာꩻပေါႏအီတလီꩻ၊ မာꩻဆွော့ꩻအီဖေႏ ဟို့ꩻဓာတ်၊ မာꩻပေႏအီဒါႏရာႏဂသွီႏ၊ မာꩻဆေ့ꩻအီဒါႏ ရာႏဂသွီႏ၊ ရာႏဂသွီႏခြေားအီဒါႏသွူ၊ ဓာတ်ယိုကပျက်(ကေႏ)လွေꩻနဝ်ꩻ လꩻအကျိုꩻစားယိုဖုံႏသွူ။
၁၄၂။ အရသာႏဓာတ်(၆)ပါꩻ ကနွောင်ꩻအီဒါႏဓာတ်မျိုꩻ
(၁) အရသာႏဆျာႏမျိုꩻနဝ်ꩻ မာꩻနွောင်ꩻအီဖေႏ တလီꩻဓာတ်သွူ (၂) အရသာႏဆွံမျိုꩻနဝ်ꩻ မာꩻနွောင်ꩻအီဖေႏ တလီꩻဓာတ်သွူ (၃) အရသာႏဟတ်ꩻမျိုꩻ အရသာႏလျားမျိုꩻနဝ်ꩻ မာꩻနွောင်ꩻအီဖေႏ ယုဲင်ꩻဓာတ်သွူ (၄) အရသာႏနွိုးမျိုꩻ၊ အရသာႏဗွမ်ႏမျိုꩻနဝ်ꩻ မာꩻနွောင်ꩻအီသွုန်ႏထီ၊ မာꩻနွောင်ꩻအီ တလီꩻဓာတ်သွူ၊ (၅) အရသာႏတချꩻမျိုꩻနဝ်ꩻ မာꩻနွောင်ꩻအီသွုန်ႏထီဓာတ်၊ မာꩻနွောင်ꩻအီယုဲင်ꩻဓာတ်သွူ (၆) အရသာႏခါႏမျိုꩻနဝ်ꩻ မာꩻနွောင်ꩻအီသွုန်ႏထီဓာတ်၊ မာꩻနွောင်ꩻအီယုဲင်ꩻဓာတ်သွူ၊ အရသာႏ(၆)ပါꩻ ကနွောင်ꩻအီဒါႏ ဓာတ်အမျိုꩻစားယိုဖုံႏသွူ။
၁၄၃။ အရသာႏဓာတ်(၆)ပါꩻ ကပြောင်ꩻလုဲင်ႏထိုꩻ
(၁) တေဇောဓာတ်တွမ်ႏ အာပေါဓာတ်(၂)ပါꩻယို မိဉ်ႏအာလွဉ်ꩻနဝ်ꩻ ထွာလွေꩻလုဲင်ႏ အဆွံရသာႏဓာတ်နဝ်ꩻသွူ (၂) တေဇောဓာတ်တွမ်ႏ ပထဝီဓာတ် (၂)ပါꩻယို မိဉ်ႏအာလွဉ်ꩻနဝ်ꩻ ထွာလွေꩻလုဲင်ႏ အဆျာႏရသာႏဓာတ်နဝ်ꩻသွူ (၃) တေဇောဓာတ်တွမ်ႏ ဝါယောဓာတ်(၂)ပါꩻယို မိဉ်ႏအာလွဉ်ꩻနဝ်ꩻ ထွာလွေꩻလုဲင်ႏ အဟတ်ꩻရသာႏဓာတ်နဝ်ꩻသွူ (၄) ပထဝီဓာတ်တွမ်ႏ ဝါယောဓာတ်(၂)ပါꩻယို မိဉ်ႏအာလွဉ်ꩻနဝ်ꩻ ထွာလွေꩻလုဲင်ႏ အတချꩻရသာႏဓာတ်နဝ်ꩻသွူ၊ (၅) ပထဝီဓာတ်တွမ်ႏ အာပေါဓာတ်(၂)ပါꩻယို မိဉ်ႏအာလွဉ်ꩻနဝ်ꩻ ထွာလွေꩻလုဲင်ႏ အနွိုးရသာႏဓာတ်တွမ်ႏ အဗွမ်ႏရသာႏဓာတ်နဝ်ꩻသွူ။
(၆) ဝါယောဓာတ်တွမ်ႏ အာကာသဓာတ်(၂)ပါꩻယို မိဉ်ႏအာလွဉ်ꩻနဝ်ꩻ ထွာလွေꩻလုဲင်ႏ အခါႏရသာႏဓာတ်နဝ်ꩻသွူ၊ ဓာတ်အရသာႏ(၂)ပါꩻ လွေꩻရော်ꩻရဲꩻတဝင်ꩻတဲင် ထွာလွေꩻချာ ရသာႏဓာတ်(၆)ပါꩻယိုသွူ။
၁၄၄။ အရသာႏဓာတ်(၆)ပါꩻ အကျိုꩻလွေꩻ
(၁) ဓာတ်အဆျာႏမျိုꩻဖုံႏ သတ္တိအစွန်ꩻနဝ်ꩻ မာꩻထွာအီဖေႏ ဟို့ꩻဓာတ်မေႏ၊ မာꩻတခြင်အီဖေႏ သꩻအင်ကို၊ မာꩻယွမ်ꩻအီဖေႏဟို့ꩻကို၊ မာꩻဗွောင်အီဖေႏ ဖြောင်းအရသာႏ၊ မာꩻသေအီဖေႏ ဖြေꩻအရသာႏ၊ မာꩻဆေ့ꩻအီအဗဲ့ꩻ၊ မာꩻယွောင်အီဖေႏနမ်း၊ မာꩻထန်ႏအီဖေႏတသိုꩻ၊ အဆျာႏဓာတ် အကျိုꩻလွေꩻစားယိုဖုံႏသွူ။
(၂) ဓာတ်အဆွံမျိုꩻဖုံႏ သတ္တိအစွန်ꩻနဝ်ꩻ မာꩻသေအီဖေႏ ဖြောင်းအရသာႏ၊ မာꩻဗွောင်အီဖေႏ ဖြောင်းအရသာႏ၊ မာꩻဗွောင်အီဖေႏ တသိုꩻဖူꩻ၊ မာꩻတိုဖေႏ တသိုꩻဖူꩻ၊ မာꩻဖြွဉ်အီဖေႏ တသိုꩻဖူꩻ၊ မာꩻပျက်အီအဆာႏ၊ မာꩻဟို့ꩻခိုးအီဖေႏ အာဟာရ၊ မာꩻပသꩻအီအပီ၊ မာꩻပသꩻအီယာႏ၊ မာꩻလွꩻအီဒါႏကလူꩻ၊ မာꩻလွꩻအီဒါႏဆွဉ်ႏ၊ မာꩻဗွာအီကလူꩻ၊ မာꩻတရွတ်ꩻအီဖေႏ (ယာႏ)ပီ အဆွံဓာတ်အကျိုꩻလွေꩻစားယိုဖုံႏသွူ၊ (၃) ဓာတ်အဟတ်ꩻမျိုꩻဖုံႏ သတ္တိအစွန်ꩻနဝ်ꩻ မာꩻဖြောင်အီဖေႏ ကထောင်ꩻဆာ၊ မာꩻဟဝ်အီဖေႏ နားထင်ႏကာꩻ၊ မာꩻပျက်အီဖေႏ အဆာႏ၊ မာꩻကြောင်းအီဖေႏ အစီႏအဗဲ့ꩻနမ်းကို၊ မာꩻဟဝ်အီဖေႏယာႏ သေ့ꩻကအဲင်ႏ၊ မာꩻဟဝ်အီႏဖေႏယာႏရုံး၊ မာꩻဗွောင်အီဖေႏသွီႏဖူꩻ၊ မာꩻဗွောင်အီဖေႏ တလီꩻဖူꩻ၊ မာꩻယွောင်အီႏဖေႏနမ်း၊ မာꩻယွမ်ꩻအီဖေႏယာႏ ကပြွောင်ႏယိုသွူ၊ အဟတ်ꩻဓာတ် အကျိုꩻလွေꩻစားယိုဖုံႏသွူ။
(၄) ဓာတ်အနွိုးဖုံႏ သတ္တိအစွန်ꩻနဝ်ꩻ (ဓာတ်အဗွမ်ႏအဆိမ်ꩻ သတ္တိအစွန်ꩻနဝ်ꩻ) ရသာႏဓာတ်(၇)ပါꩻထွာအီ၊ မာꩻထွာအီဖေႏနဲဉ်းထီ၊ မာꩻထွာအီဖေႏအာႏ၊ မာꩻယဉ်အီ ဟို့ꩻခိုးထီ၊ မာꩻထိုꩻမားအီ ထာꩻတမူꩻ၊ မာꩻခွꩻအီဖေႏ ဓာတ်အလျားမျိုꩻ၊ မာꩻယဉ်အီဓာတ်၊ မာꩻသဝ်ꩻအီဓာတ်၊ မာꩻစွူအီဖေႏ ဣန္ဒြေႏစားယိုဖုံႏသွူ။
(ဓာတ်အနွိုးမျိုꩻ မိဉ်ႏအံႏမဲဉ်ႏမဲဉ်ႏနဝ်ꩻ လꩻအီအကျိုꩻစားယို၊ ထွာအီအကျိုꩻစားယိုဖုံႏသွူ)၊ ဓာတ်အနွိုးယို မိဉ်ႏအံႏလွဉ်ꩻထာꩻနဝ်ꩻ၊ အံႏအာငါႏလွဉ်ꩻနဝ်ꩻ ထွာအီယုဲင်ꩻနုတ်ခက်ꩻရောႏဂါႏ၊ ထွာအီတေား ဟို့ꩻသား၊ မာꩻအာအီသား၊ ထွာအီဒါႏနျာႏဗောင်း၊ မိဉ်ႏအံႏအာလွဉ်ꩻငါႏအနွိုး၊ အဗွမ်ႏ၊ အဆိမ်ꩻနဝ်ꩻ ထွာအီရောႏဂါႏစားယိုဖုံႏသွူ။
(၅) ဓာတ်အတချꩻမျိုꩻဖုံႏ သတ္တိအစွန်ꩻနဝ်ꩻ မာꩻပေ့ꩻပစ်ꩻအီ တသိုꩻဖူꩻ၊ မာꩻမဲဉ်ႏအီဖေႏတသိုꩻဖူꩻ၊ မာꩻဟဝ်အီဖေႏဒါႏ ယုဲင်ꩻသဲင်ရောႏဂါႏ အတချꩻဓာတ် အကျိုꩻလꩻစားယိုသွူ၊ ဓာတ်အတချꩻယို မိဉ်ႏအံႏအာလွဉ်ꩻထာꩻနဝ်ꩻ ဓာတ်လင်ဖုံႏ တဖူꩻနမ်းလောင်းယို အဲဉ်ႏအီဒါႏ၊ ဓာတ်လင်ကလွေꩻသဲင်ꩻ တဖူꩻယို ပစ်ꩻထိုꩻအီဒါႏ၊ ခွဉ်ႏပေႏတဖူꩻ ခွဉ်ႏတန်တဖူꩻ တလီꩻတဖူꩻ တဖူꩻစားယို ပစ်ꩻအီဒါႏနဝ်ꩻသွူ၊ မိဉ်ႏအံႏအာလွဉ်ꩻထာꩻ အတချꩻနဝ်ꩻ လꩻအီရောႏဂါႏစားယိုသွူ၊ (နဝ်ꩻမꩻ လိုꩻမူႏအဝ်ႏနမ်းလောင်းနဝ်ꩻ အံႏအာလွဉ်ꩻ အတချꩻမျိုꩻနဝ်ꩻ လွူးပိုယပ်ꩻအီဒါႏနဝ်ꩻသွူ)။
(၆) ဓာတ်အခါႏမျိုꩻဖုံႏ သတ္တိအစွန်ꩻနဝ်ꩻ မာꩻဟဝ်အီဖေႏ နာႏဟွေႏမျိုꩻ၊ မာꩻဟဝ်အီဖေႏ သꩻအောင်ဗွေ၊ မာꩻဟဝ်အီဖေႏ တလီꩻဗွေ၊ မာꩻဟဝ်နွောင်ꩻအီ အစွူႏမျိုꩻ၊ အစွူႏမျိုꩻထိုꩻမားအီဒါႏ၊ မာꩻနွောင်ꩻအီဒါႏ သွုန်ႏထီဓာတ်၊ မာꩻနွောင်ꩻအီဒါႏ ယုဲင်ꩻဓာတ်၊ မိဉ်ႏအံႏမဲဉ်ႏမဲဉ်ႏ အရသာႏခါႏနဝ်ꩻ လꩻအီအကျိုꩻစားယိုဖုံႏသွူ၊ ဓာတ်အခါႏယို မိဉ်ႏအံႏအာလွဉ်ꩻထာꩻနဝ်ꩻ မာꩻသဲင်အီဒါႏ ရာႏဂသွီႏ၊ (ဓမ္မတာႏ)မာꩻသဲင်အီဒါႏ မလဓာတ်၊ မာꩻခြꩻအီဒါႏယုဲင်ꩻ၊ မာꩻသဲင်အီဒါႏယုဲင်ꩻ၊ မာꩻခြꩻအီဒါႏ မလဓာတ်(၇)ပါꩻဖုံႏသွူ။ အံႏအာလွဉ်ꩻအခါႏဓာတ် အရသာႏနဝ်ꩻ လꩻအီအပဲစ်စားယိုဖုံႏသွူ။
၁၄၅။ တသီႏဆရာႏ ချင်းဗာႏလက္ခဏာႏ(၁၁)ပါꩻ
၁။ (က) ဒေႏသ (၂)ပါꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ အရပ်ဒေႏသအလျား၊ အရပ်ဒေႏသ အခါႏယိုဖုံႏသွူ ( ခ ) ဒေႏသ(၃)ပါꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ ထာꩻလျားခိန်ႏ ထာꩻလျားရပ် ခမ်းခါခိန်ႏ ထာꩻခွꩻခိန်ႏယိုဖုံႏသွူ။
၂။ ကာလဥတု (၆)ပါꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ တနေင်ႏအတွင်ꩻ နီလာနီလာ ထွာတဥတုဖုံႏယိုသွူ။
၃။ ဝယ- အရွယ်ႏ (၃)ပါꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ တဲႏကလွူးစမာꩻကီ ဗꩻသက်(၁၆)နေင်ႏ၊ တဲႏသက် (၁၇)နေင်ႏမာꩻကီ ဗꩻသက်(၇၀)နေင်ႏ၊ တဲႏသက်(၇၁)နေင်ႏမာꩻကီ အရွယ်ႏစားယိုဖုံႏသွူ၊ ယိုခါနဝ်ꩻ သက်အုံဗာႏ (၇၁)မာꩻကီနဝ်ꩻ ခြောလဲဉ်းသွူနော။
၄။ ဒေဟ- လိုꩻနမ်းအပွိုင် (၃)ပါꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ- (က) လိုꩻနမ်းအပွိုင်ပေႏ ( ခ ) လိုꩻနမ်း အပွိုင်တလောင်ꩻ ( ဂ ) လိုꩻနမ်းအပွိုင်တန် (ဃ) လိုꩻနမ်းပွိုင် ယွောင်စား ( င ) လိုꩻနမ်းပွိုင် အမဲဉ်ႏစား၊ လိုꩻနမ်းပွိုင် ယွောင်ငါႏတဝ်း၊ ပြွောင်ႏငါႏတဝ်းစား ( စ ) လိုꩻနမ်းပွိုင် အပြွောင်ႏစား၊ လိုꩻနမ်းပွိုင် အဝ်ႏသွံမျိုꩻစားယိုသွူ။
၅။ ဗလ- ထွားဗာႏ လိုꩻအာႏအာ၊ လိုꩻအာႏဆေ့ꩻ၊ လိုꩻအာႏအဲဉ်ထဝ်း၊ ချင်းထွားဗာႏ လိုꩻအာႏစားယိုဖုံႏသွူ။
၆။ သတွ (ခံႏနွောင်ꩻ) စွန်ꩻအဝ်ႏသား၊ ခံႏနွောင်ꩻစွန်ꩻအဲဉ်ထဝ်းသား၊ လိုꩻခံႏထာꩻဆာဒါႏမျိုꩻ၊ လိုꩻခံႏထာꩻဆာဒါႏတဝ်းမျိုꩻ၊ လိုꩻခံႏဒါႏထာꩻချမ်ꩻသာႏမျိုꩻ၊ လိုꩻခံႏဒါႏထာꩻဒုက္ခမျိုꩻ၊ လိုꩻခံႏဒါႏတဝ်း ထာꩻချမ်ꩻသာႏမျိုꩻ၊ လိုꩻခံႏဒါႏတဝ်း ထာꩻဒုက္ခမျိုꩻစားယိုဖုံႏသွူ။
၇။ အဂ္ဂိ- လိုꩻဟို့ꩻဓာတ်မေႏ အာႏပေႏသား၊ လိုꩻဟို့ꩻဓာတ်မေႏ အာႏတလာသား (၂)ပါꩻယိုဖုံႏသွူ။
၈။ သာတုမ္မ- ဆရာႏသီးကခွုမ်ဒါႏ တသီႏမျိုꩻဖုံႏယို အစွန်ꩻနဝ်ꩻလဲ့ သေချာဗာႏ အကျိုꩻလွေꩻမꩻသွူ၊ တသီႏတွမ်ႏလိုꩻဆာယိုတဲ့ တတဲ့ꩻတဝ်းယို ချင်းဗာႏ၊ ထွားဗာႏလိုꩻဆာနမ်း အခံႏဆငါသွူ။
၉။ ဘေသဇ္ဇ- တသီႏနမ်းယိုတွမ်ႏ တသီႏအာႏ လွောက်ꩻတလွောက်ꩻတဝ်း၊ နမ်းယိုတွမ်ႏတသီႏ တရျားဝင်ꩻ တရျားတဝ်းဝင်ꩻ ချင်းဗာႏ အနမ်းခန္ဓာႏအာႏတွမ်ႏ တသီႏအာႏသွူ။
၁၀။ ပကတိ- လိုꩻဆာပကတိ (၇)ပါꩻ အလီꩻအခံႏဓာတ်(၇)ပါꩻယိုသွူ။
၁၁။ ဗျာဓိ- ထာꩻဆာရောႏဂါႏ(၉၆)ပါꩻယိုလဲ့ ချင်းဗာႏ၊ သေဗာႏသွူ၊ ထွားဗာႏဒေါသ(၃)ပါꩻထွူမꩻ ဝွေႏဖန်ႏသွော့ အလုဲင်းနော၊ စားယိုနဝ်ꩻ ဆရာႏသေခါꩻဗာႏ ချင်းဗာႏသွူ။
၁၄၆။ အရပ်(၃)ထွောင်း
(၁) နောပက အရပ်ဒေႏသ ကရိုꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏညာꩻထီခြောင်ရပ်၊ အဝ်ႏညာꩻကောင်ႏကင်ꩻ၊ သေင်ႏကလွိုင်ႏရပ်၊ အဝ်ႏဒျာႏကောင်တခြွတ်ꩻတကြန်ႏ၊ တကြွန်းအရပ်စားယိုသွူ၊ အရပ်စားယိုနဝ်ꩻ ပီတွမ်ႏထာꩻလျားအလာ၊ ပီတွမ်ႏထာꩻလျားအရပ်နဝ်ꩻသွူ၊ ကွဲထွာလွဉ်အီဒါႏ သွုန်ႏထီရောႏဂါႏနဝ်ꩻသွူ။
(၂) ဇင်္ဂလ အရပ်ဒေႏသကရိုꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏဗော့ꩻထီခြောင်ရပ်၊ အဝ်ႏဗော့ꩻထီခုဲင်ꩻရပ်၊ ပေ့ꩻထူꩻအာရပ်၊ အရပ်စားယိုနဝ်ꩻ ပီတွမ်ႏခမ်းလာနဝ်ꩻသွူ၊ ကွဲးထွာလွဉ်အီဒါႏ ယုဲင်ꩻရောႏဂါႏနဝ်ꩻသွူ၊ ထွာအီဒါႏ နာႏမဟုတ်ရောႏဂါႏနဝ်ꩻသွူ။
(၃) သာဓာရဏ အရပ်ဒေသကရိုꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏကောင်တန်အထျꩻရပ်၊ အဝ်ႏတခြာတန်အထျꩻရပ်၊ သေင်ႏလွိုင်ႏအာအရပ်၊ တဆမ်ꩻထီအာအရပ်၊ အရပ်စားယိုနဝ်ꩻ ပီတွမ်ႏထာꩻခွꩻလာနဝ်ꩻသွူ။
၁၄၇။ လိုꩻအရွယ်ႏ(၃)ပါꩻ
(၁) တယ်ႏကလွူးစ ဗꩻသက်(၁၆)နေင်ႏဗွေမာꩻလနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻဗာလအရွယ်ႏသွူ (၂) တယ်ႏစအသက် (၁၇)နေင်ႏမာꩻကီ ဗꩻအသက်အနေင်ႏ(၇၀)ဗွေနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻမဇ္ဈိမအရွယ်ႏသွူ (၃) တယ်ႏစ အသက်(၇၁)နေင်ႏမာꩻကီနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻဝုဒ္ဓအရွယ်ႏသွူ။
၁၄၈။ လိုꩻအရွယ်ႏ (၅)ပါꩻ
(၁) ယုဲင်ꩻအရွယ်ႏကရိုꩻနဝ်ꩻ တယ်ႏကလွူးစ ဗꩻလွေꩻအသက်(၁၈)နေင်ႏဗွေနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻဧကရတိအရွယ်ႏသွူ (၂) သွီႏအရွယ်ႏကရိုꩻနဝ်ꩻ တယ်ႏစအသက်(၁၈)နေင်ႏမာꩻကီတဲင် ဗꩻအသက်(၃၆)နေင်ႏနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻဗလအရွယ်ႏနဝ်ꩻသွူ၊ အရွယ်ႏတရေꩻ' အရွယ်ႏဗွေ အရွယ်ႏပေႏလွဉ်ꩻတဝ်း၊ အရွယ်ႏတန်လွဉ်ꩻတဝ်းထာꩻသွူ၊ ထွာအရွယ်ႏလိုꩻအက္ခရာႏ အစွုမ်ႏသွတ်ꩻနဝ်ꩻသွူ၊ ထွားတဝင်ꩻတဲ့ သꩻကိုထီႏမဲဉ်ႏ အရွယ်ႏသွူ။
(၃) သွုန်ႏထီအရွယ်ႏကရိုꩻနဝ်ꩻ တယ်ႏအသက်(၃၆)နေင်ႏဗွေမာꩻကီတဲင် ဗꩻအသက်(၅၄)နေင်ႏနဝ်ꩻသွူ၊ အရွယ်ႏယိုနဝ်ꩻ ထွာဉာဏဗလအရွယ်ႏနဝ်ꩻသွူ၊ ထွာထာꩻယူႏဗွေအရွယ်ႏသွူ၊ ထွာထာꩻယူႏအယံသွတ်ꩻအရွယ်ႏသွူ၊ ထာꩻယူႏဒါႏသွတ်ꩻအရွယ်ꩻ၊ ထာꩻယူႏခူသွတ်ꩻအရွယ်ႏ၊ ထာꩻယူႏထင်သွတ်ꩻအရွယ်ႏ၊ ထာꩻယူႏတရျားသွတ်ꩻအရွယ်ႏ၊ ထာꩻယွုန်းသꩻဒါႏအရွယ်ႏသွူနော။
(၄) တလီꩻအရွယ်ႏကရိုꩻနဝ်ꩻ တယ်ႏအသက် (၅၄)နေင်ႏဗွေမာꩻကီတဲင် ဗꩻအသက်(၇၂)နေင်ႏနဝ်ꩻသွူ၊ ထွာဝါယုပရိတ်အရွယ်ႏ၊ တလီꩻအာႏယွမ်ꩻအရွယ်ႏနဝ်ꩻသွူ။
(၅) အဆာႏအာဟာရသေင်၊ သောင်ခြင်ꩻထာꩻအာ အရွယ်ႏ (အပုတ်အရွယ်ႏ)ကရိုꩻနဝ်ꩻ တယ်ႏအသက်(၇၂)နေင်ႏဗွေမာꩻကီ ဗꩻအသက်(၉၀)နေင်ႏနဝ်ꩻ ထွာဟီနဝယအရွယ်ႏသွူ၊ အံႏအဆာႏအာဟာရလဲ့ ထွာဆေ့ꩻလဲဉ်းသွူ သွီႏယာႏတဲင် အဆာႏသေင်သော့ꩻရိုꩻရိုꩻဗော့ꩻဒျာႏ အဟို့ꩻကိုနဝ်ꩻသွူ၊ အရွယ်ႏအမျိုꩻမျိုꩻရိုꩻကီလဲ့ ထွာလွဉ်ꩻပါဗာႏ သက္ကရာဇ်အဒွေါင်ႏအဆွာꩻနဝ်ꩻသွူနော။
၁၄၉။ ရောႏဂါႏ (၉၆)ပါꩻ ထွာလွဉ်စပွိုင်
(၁) တလီꩻရောႏဂါႏ ထွာလွဉ်အီနဝ်ꩻ (၃၂)ပါꩻ၊ ထွာအီခိန်ႏ မွူးရဝ်ꩻခိုႏ အာႏရုဏ်ႏထန်ႏစ ဗꩻထင်ႏမွူးရဝ်ꩻခိန်ႏရပ်သွူ (၂) သွုန်ႏထီရောႏဂါႏ ထွာအီနဝ်ꩻ (၃၂)ပါꩻ၊ ထွာအီခိန်ႏ မွူးနွောင်းရပ် ဗꩻလင်ꩻမွူးပြေ့ꩻခိန်ႏရပ်သွူ (၃) ယုဲင်ꩻရောႏဂါႏ သွီႏရောႏဂါႏ ထွာလွဉ်အီနဝ်ꩻ (၃၂)ပါꩻ၊ ထွာအီမွူးပြေ့ꩻခိန်ႏရပ်မာꩻငါတဲင် ဗꩻစွဉ်ႏမွူးကထန်ႏ မွူးရဝ်ꩻခိုႏခိန်ႏတွင်ꩻ အရုဏ်ႏထန်ႏတွင်ꩻနဝ်ꩻသွူနော၊ ရော်ꩻဝင်ꩻ ထွာရောႏဂါႏ (၉၆)ပါꩻနဝ်ꩻသွူ။
၁၅၀။ အရွယ်ႏ(၃)ပါꩻ ကထွာလွဉ်အီဒါႏ ရောႏဂါႏမျိုꩻ
(၁) အရွယ်ႏဗလကရိုꩻနဝ်ꩻ တယ်ႏကလွူးစ ဗꩻအသက်(၁၆)နေင်ႏဗွေတွင်ꩻ အရွယ်ႏယိုနဝ်ꩻ ယုဲင်ꩻဓာတ်ယို ချို့ꩻယွင်ꩻအာလꩻတဝ်း၊ ယုဲင်ꩻဓာတ်ကုဲင်အာလꩻတဝ်းတဲင် သမ်းကုဲင်ထွာအီဒါႏ ယုဲင်ꩻချို့ꩻယွင်ꩻနဝ်ꩻသွူ၊ ကုဲင်းထွာအီဒါႏ ယုဲင်ꩻရောႏဂါႏတဲင် နဝ်ꩻမꩻဖေႏအာႏဗာႏ လိုꩻပေႏယုဲင်ꩻ၊ ဖေႏအံႏအာဗာႏ တသီႏရဲးအီဖေႏ လိုꩻပေႏဘေꩻမျိုꩻ၊ ရဲးခါꩻဖေႏဗာႏ လိုꩻပေႏခြွိုက်မျိုꩻ၊ တယ်ႏအာဒျာႏ အရသာႏပီနုဲင်း ပီနဲဉ်းထီယိုသွူ၊ လိုꩻပေႏအရွယ်ႏယိုနဝ်ꩻ ထွာနေက ယုဲင်ꩻအရွယ်ႏနဝ်ꩻသွူ။
(၂) အရွယ်ႏမဇ္ဈိမကရိုꩻနဝ်ꩻ တယ်ႏအသက်(၁၆)ဗွေမာꩻကီ ဗꩻသက်(၇၀)နေင်ႏတွင်ꩻ အရွယ်ႏယိုနဝ်ꩻ ထွာသွိုန်ႏထီချို့ꩻယွင်ꩻအာ၊ ထွာအသွုန်ႏထီကုဲင်တဲင် ထွာအီအာဒါႏ သွုန်ႏထီချို့ꩻယွင်ꩻ (သွုန်ႏထီကုဲင်)ရောႏဂါႏသွူ၊ ရဲးခါꩻအာဗာႏ သွုန်ႏကုဲင်(သွုန်ႏချို့ꩻယွင်ꩻ)သွူ၊ ဖေႏဗွေဗွေဗာႏ တသီႏကအံႏ အယာႏခိဉ်ႏယိုဖုံႏသွူ။
(၃) အရွယ်ႏဝုဒ္ဓကရိုꩻနဝ်ꩻ တယ်ႏသက်(၇၀)နေင်ႏ ထွာတလီꩻချို့ꩻယွင်ꩻ (တလီꩻကုဲင်)သွူ၊ နဝ်ꩻမꩻ ထွာအာတလီꩻရောႏဂါႏနဝ်ꩻသွူ၊ တလီꩻအာႏတဗွေတဝ်းဒွုမ် အရွယ်ႏသွူ၊ အာႏရဲင်ꩻယို ကွဲရွိုးရွိုးဒျာႏအရင်ꩻဖုံႏသွူ၊ ထွာအရွယ်ႏ(၃)ပါꩻနဝ်ꩻ ထွာလွဉ်ရောႏဂါႏမျိုꩻစားယိုသွူ။
၁၅၁။ လိုꩻပြွောင်ႏငါႏလဲ့ ပဲးဒါႏအနမ်း ထွာအီဒါႏ ရောႏဂါႏဒေါသ(၁၁)ပါꩻ
(၁) အတိထုလ္လ- လိုꩻပြွောင်ႏလွဉ်ꩻထာꩻရောႏဂါႏ (၂) အာပစိ- ငွဉ်ꩻအဒီႏရောႏဂါႏ (၃) မေဟ- ဆီႏခွိုꩻထာꩻရောႏဂါႏ (၄) ရဇ- ဆော့ခွိုꩻ ဆာခွိုꩻအီထာꩻရောႏဂါႏ (၅) ဥဒရ- ဟို့ꩻဆာ ဟို့ꩻထောက်ꩻရောႏဂါႏ (၆) ဘဂန္ဓရ- ဘန္ဒြရရီထာꩻဆာ ဆီႏတပဲက်ꩻထာꩻရောႏဂါႏ (၇) ကာသ- တဟေထာꩻရောႏဂါႏ (၈) သံနျာသ- သီစွော့ꩻ သီမွိုင်အီဒါႏထာꩻရောႏဂါႏ (၉) ကိစ္စ- ဆီႏအောင်ꩻအီ ဆီႏသွင်ႏဒါႏတဝ်းရောႏဂါႏ (၁၀) ဓကမ- အံႏအာဟာရလဲ့ အဆာႏကေႏတဝ်း၊ ဆိုꩻတဝ်းရောႏဂါႏ (၁၁) ကုဋ္ဌာဒိ- နာႏဟွေႏရောႏဂါႏ၊ လိုꩻပြွောင်ႏသီးနဝ်ꩻ မော့ꩻအီဗာႏဒါႏရောႏဂါႏစားယိုသွူ။
၁၅၂။ လုမ်ꩻလာꩻလိုꩻပြွောင်ႏနယ်ꩻ
(၁) အဆာႏအာဟာရ အဗဲ့ꩻမျိုꩻနဝ်ꩻ အံႏဗာႏတဝ်းအဆာႏ၊ ယွုန်းလꩻလꩻဗာႏ အဆာႏအာဟာရ တလီꩻမျိုꩻဖုံႏ၊ အဆာႏအာဟာရ ကဖေႏအာႏအီယုဲင်ꩻမျိုꩻဖုံႏစားယိုနဝ်ꩻ ကံဗာႏလို့လို့သွူ၊ (၂) အံႏဗာႏလုဲင်ႏ အဆာႏကနွောင်ꩻအီ အဗဲ့ꩻမျိုꩻ၊ ကနွောင်ꩻအီတလီꩻမျိုꩻ၊ ကနွောင်ꩻအီယုဲင်ꩻမျိုꩻဖုံႏ၊ အံႏဗာႏလုဲင်ႏ အဆာႏအာဟာရ ကနွောင်ꩻအီဓာတ်ပြွောင်ႏစားယိုဖုံႏသွူ၊ (၃) အံႏအာ လားမန်ꩻလꩻတဝ်း၊ ဗေင်ႏအာငါႏထာꩻလဲ့ လꩻတဝ်းသွူ၊ မဉ်ႏတလွောက်ꩻနာႏလွဉ်ꩻအီတဝ်း လုမ်ꩻလာꩻနယ်ꩻယိုနဝ်ꩻ ခွိုက်အီထွာအီယိုꩻငါႏ ရောႏဂါႏ၊ နမ်းခြွိုင်ႏရေꩻလဲ့ ဟဝ်တဝ်းသွူ။
၁၅၃။ တသီႏနယ်ꩻဟဝ်အီ လိုꩻပြွောင်ႏ
(၁) ဆင်မောက်နွယ်ꩻခါႏမွူး (၂) တမူထီစဲစ်စဲစ်၊ ဆင်မောက်ꩻနွယ်ꩻနဝ်ꩻ မာꩻဖွန်ႏဖွန်ႏ စဲးတွမ်ႏတမူထီ အံႏစွယ်ꩻနော၊ အံႏတနီꩻ (၂/၃)လဲင်ႏနော၊ အံႏတလဲင်ႏနဝ်ꩻ တတွာမောက်ကြဲင်ႏ(၂/၃)ခူꩻနော၊ တယ်ႏကအံႏတသီႏနီꩻနဝ်ꩻ နမ်းယိုခိဉ်ႏခါꩻနေးသွော့ယာႏခိဉ် ဆေ့ꩻအာနော၊ မုဲင်ခါꩻနေးအယာႏခိဉ်ႏ အထွူႏအဖွီနော၊ နမ်းယွမ်ꩻအာစွဉ်ႏနဝ်ꩻသွူ၊ ယွောင်ဗာႏအာမွေးသွူ။
၁၅၄။ လုမ်ꩻလာꩻတသီႏလꩻ အင်္ဂါႏ(၄)ပါꩻ
(၁) ဆရာႏလဲ့ အဝ်ႏဗာႏမꩻသွူ (၂) တသီႏကတဲ့ꩻတွမ်ႏဝွေꩻရောႏဂါႏလဲ့ အဝ်ႏမꩻသွူ (၃) ခွုမ်စံႏလိုꩻဆာလဲ့ လဲပ်ဗာႏ ပသို့ꩻဗာႏတဝ်းလိုꩻဆာ၊ ခွုမ်စံႏတသီႏလဲ့ လဲပ်ဗာႏသွူ (၄) လိုꩻဆာလဲ့ အဝ်ႏဗာႏသွူ၊ လုမ်ꩻလာꩻလꩻ လိုꩻဆာအင်္ဂါႏ အဝ်ႏ(၄)ပါꩻယိုသွူနော။
၁၅၅။ တသီႏဆရာႏ အဝ်ႏလိုႏထွိုက်ငါႏ ဂုဏ်ႏ(၄)ပါꩻ
(၁) ဒိဋ္ဌကမ္မ- ထီႏဗာႏအာ၊ ထွားဗာႏအာႏဆရာႏလင် လုမ်ꩻလာꩻနယ်ꩻဖုံႏ (၂) သုစိ- သꩻစေႏတနာႏလဲ့ အွဉ်ႏဗာႏဟဝ်ဟဝ် လိုꩻဆာအလောင်း (၃) ဒက္ခ- သေဗာႏထာꩻဆာအမျိုꩻမရာꩻ လုမ်ꩻလာꩻလဲ့ဒါႏပါဗာႏ (၄) ဝိဒိတာဂမ- လွူꩻဗာႏအာကျမ်ꩻကို (ထွားဗာႏအာကျမ်ꩻကို) ဒါႏခါꩻဗာႏကျမ်ꩻအမျိုꩻမျိုꩻကိုဖုံႏမꩻသွူနော၊ ဆရာႏဂုဏ်ႏ အဝ်ႏဗာႏစားယိုမꩻသွူနော။
၁၅၆။ လိုꩻဆာလိုႏထွိုက်ငါႏ ဂုဏ်ႏအင်္ဂါႏ(၄)ပါꩻ
(၁) အဍ္ဎော- ဥစ္စာႏအီႏဖေႏချာအီ တသီႏငိုꩻတာႏလဲ့အဝ်ႏဗာႏ၊ ထုမ်ႏဖြော်ချာဗာႏ ဆရာႏတသီႏငိုꩻသွူနော (၂) ဝေဇ္ဇဝိဇေယျ- ဆရာႏကဒေါ့ꩻသွဉ်ခါꩻအတွိုင်ꩻလဲ့ လိုꩻဆာလွောက်ꩻနာႏဗာႏ (၃) ဉာပက- ထာꩻဆာကအဝ်ႏနမ်းလောင်းယို အဝ်ႏအရပ်မုဲင်ꩻလဲ့ အွဉ်ႏနယ်လို့လို့ဗာႏဆရာႏ၊ ဒေါ့ꩻနယ်စဲင်းစဲင်းဗာႏ အခရာႏယင်ကဲႏသွူ၊ ပွိုင်းဝွို့တွမ်ႏ ထာꩻဆာတာႏနဝ်ꩻ ဝင်ꩻသꩻဝင်ꩻ လꩻတဝ်းသွူ၊ (၄) သတဝါ- သတွကရိုꩻနဝ်ꩻ ယွုန်းလꩻလꩻထာꩻဆာစွူႏ၊ လိုꩻဆာနဝ်ꩻ အွဉ်ႏသꩻဒွေါင်ႏလꩻတဝ်း၊ အွဉ်ႏဗာႏသꩻဆွာꩻဆွာꩻသွူနော။
၁၅၇။ ဆရာႏထာꩻမာꩻကိစ္စ (၂)ပါꩻ
(၁) ထာꩻဆာအမျိုꩻမုဲင်ꩻလဲ့တယဝ်း ထာꩻဆာပေႏ ထာꩻဆာတန်လဲ့ယဝ်း သေစဲင်းစဲင်းဗာႏ ထာꩻဆာꩻမꩻသွူနော (၂) ထာꩻဆာအမျိုꩻမုဲင်ꩻလဲ့တယဝ်း လုမ်ꩻလာꩻဖေႏကဒါႏဗာႏ၊ ထာꩻဆာပေႏ ထာꩻဆာတန် လုမ်ꩻလာꩻဖေႏကဟဝ်ဗာႏ ထုမ်ႏဗာႏအနယ်ꩻဟဝ်မꩻသွူ။
၁၅၈။ ဟဝ်ကွိုꩻထွိုက်တဝ်း ဟဝ်ပင်ꩻတဝ်းဆရာႏ(၅)ပါꩻ
(၁) ဆဲင်ꩻခွမ်ꩻလာꩻလဲ့ ဝွေႏဝွေႏဝုဲင်ႏဝုဲင်ႏ၊ အုံအဝ်ႏဝွေႏငါႏထာꩻ ဆရာႏမျိုꩻ (၂) ထာꩻဒေါ့ꩻလဲ့ကျံꩻငါႏလွဉ်ꩻ ဆရာႏမျိုꩻ၊ ဆရာႏသꩻမွိုက်၊ ဆရာႏသꩻစုတ်မျိုꩻ (၃) မာႏနတန်ငါႏဆရာႏမျိုꩻ၊ သꩻဖြုံႏထိုငါႏဆရာႏမျိုꩻ အွဉ်ႏဂုဏ်ႏငါႏနမ်းဆရာႏမျိုꩻ (၄) ယဉ်ႏကေႏတဝ်းဆရာႏ အုံတဝ်းတွမ်ႏဆရာႏဂုဏ်ႏသိက္ခာႏမျိုꩻ (၅) တပင်ꩻတဝ်းလဲ့ (တဟဲ့ꩻတဝ်းလဲ့) ကွီလုမ်ꩻလာꩻနေး ဆရာႏမျိုꩻ၊ ဆရာႏစားယိုနဝ်ꩻ ဟဝ်ကွိုꩻတဝ်းတဲ့နော။
၁၅၉။ ဟဝ်လုမ်ꩻလာꩻဖေႏတဝ်း လိုꩻဆာ(၁၄)မျိုꩻ
(၁) လိုꩻဆာသꩻဒွေါင်ႏ၊ သꩻစုတ်၊ သꩻမွိုက် (၂) တချင်းဒါႏတဝ်း လိုꩻဆာ (၃) သꩻထာꩻငမ်းတန်လိုꩻဆာ (၄) သေဒါႏတဝ်း ဆရာႏကေꩻဇူꩻ၊ သေဒါႏတဝ်း ဆရာႏကမာꩻဖေႏဝွေꩻ (သုတ်သင်ႏဝွေꩻ) အွဉ်ႏဖေင်ꩻဒါႏဆရာႏကေꩻဇူꩻ လိုꩻဆာမျိုꩻ (၅) လိုꩻခံႏထာꩻဆာတဒါႏတဝ်း၊ ဣန္ဒြေႏလဲ့ တအွဉ်ႏတဝ်းလိုꩻဆာမျိုꩻ (၆) သꩻထာꩻယူႏ သꩻထာꩻနန်းအာ သꩻထာꩻယူႏဒုက္ခအာ လိုꩻဆာမျိုꩻ (၇) လိုꩻအီႏသီလဲဉ်းသွူ လိုꩻဆာ (၈) မိမိနမ်းကဝ်ႏ တအွည်ႏဒါႏတဝ်းအရေꩻ၊ တရက်ချာဒါႏတဝ်းအနမ်း၊ တထူႏရေꩻတဝ်း အနမ်းလိုꩻဆာ (၉) လိုꩻဆာ ထွာချာ ဆရာႏရန်ႏသူႏ၊ ထွာချာဆရာႏ အန္တရာယ်ႏ၊ (၁၀) လိုꩻဆာ လဲဉ်အံႏဒါႏ ဆရာာႏတဲဉ်ꩻ၊ ဆပ်ဖေႏဗွေချာတဝ်း ဆရာႏတသီႏငိုꩻ (၁၁) ယွုမ်းအံႏဒါႏတဝ်းဆရာႏ လိုꩻမျိုꩻမျိုꩻ (၁၂) လိုꩻဆာ တလွောက်ꩻနာႏဒါႏတဝ်း ဆရာႏငဝ်း (၁၃) လိုꩻဆာ ထင်းမာႏ ယူႏမာႏဆရာႏမျိုꩻ (၁၄) လိုꩻဆာ သေန်ႏစွဉ်ႏဒါႏထဲင်းဆရာႏ၊ သေန်ႏစွဉ်ႏသေထဲင်းဆရာႏ လိုꩻဆာမျိုꩻ၊ လိုꩻဆာစားယိုနဝ်ꩻ ဟဝ်လုမ်ꩻလာꩻဖေႏတဝ်း တသီႏတဲ့နော။
၁၆၀။ အရေꩻတန်ငါႏ တလီꩻ၊ သွုန်ႏထီ၊ ယုဲင်ꩻယို(၃)မျိုꩻသွူနော
(၁) တလီꩻထာꩻမာꩻ အစွန်ꩻနဝ်ꩻ (တလီꩻမာꩻသဲင်အီဖေႏမျိုꩻ-လူခ+သိနဒ္ဓ)(တလီꩻမာꩻဖွီအီဖေႏမျိုꩻ-လဟု+ဂရု) (တလီꩻမာꩻခွꩻဖေႏမျိုꩻ-သီတ+ဥဏှ) (၂) သွုန်ႏထီထာꩻမာꩻ အစွန်ꩻနဝ်ꩻ (သွုန်ႏထီမာꩻဖုဲင်အီမျိုꩻ-တိက္ခ+မုဒု) (သွုန်ႏထီမာꩻဖွီအီမျိုꩻ-လဟု+ဂရု) (သွုန်ႏထီမာꩻလုမ်ꩻအီမျိုꩻ-ဥဏှ+သီတ) (၃) ယုဲင်ꩻထာꩻမာꩻအစွန်ꩻနဝ်ꩻ (ယုဲင်ꩻမာꩻပြေ+ပိစ္ဆိလ+ဝိသဒ) (ယုဲင်ꩻမာꩻထွူႏ-လဟု+ဂုရု) (ယုဲင်ꩻမာꩻခွꩻ-သီတ+ဥဏှ)
ဥပမာႏပွုံႏခွိုင်ꩻ- လျားသဲင် တသာႏ၊ ယံꩻတသဉ်၊ ခွꩻသဲင်၊ ပသီႏ၊ တောင်ꩻ၊ ကဒွိုႏအွဉ်ႏခွꩻဟုဲင်း၊ သဲင်စွဉ်ႏသွူ၊ အလျးပြေထာꩻ၊ ခွꩻပြေထာꩻ၊ ခွꩻထင်ႏလျားထင်ႏ၊ ခွꩻယွိုက်ꩻ၊ လျားယွိုက်ꩻ၊ လျားလင်ꩻ၊ ခွꩻလင်ꩻ၊ လျားငီႏ၊ ခွꩻငီႏ၊ ထာꩻလျားလာနဝ်ꩻ တလီꩻဓာတ်မာꩻခွꩻဖေႏ၊ ထာꩻခွꩻလာနဝ်ꩻ သွုန်ႏထီဓာတ် မာꩻလုမ်ꩻဖေႏ ဓာတ်တမျိုꩻတွမ်ႏတမျိုꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏရဲးချာငါဖေႏတဝင်ꩻယိုဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။
၁၆၁။ ဆရာႏဟဝ် ဆရာႏရွိုင်ꩻ (ဆရာႏမာႏ)
(၁) ဆရာႏဟဝ်ကရိုꩻနဝ်ꩻ ထွားဒျာႏလိတ်ကိုဖုံႏ၊ သွဉ်ထေ့နေးက ပညာႏဆရာႏလင်ထျꩻဖုံႏ ထွားရီးဗာႏကဒွိုန်း ဝင်ꩻလင်လုမ်ꩻလာꩻနယ်ꩻဖုံႏ၊ နမ်းယိုထီႏကွို့ꩻ လွူꩻကွို့ꩻ သွဉ်ကွို့ꩻဒါႏလိတ်သွူမꩻ ဆရာႏထာꩻမာꩻယို ဒါႏလျင်ႏမꩻ ဆရာႏပညာႏယို ဗွေသွူနဝ်ꩻမꩻ ကွဲးလုမ်ꩻလာꩻ လိုꩻဆာနော၊ မာꩻစားယိုမꩻ လိုꩻဆာတခံႏစာꩻဗာႏအာတဝ်း၊ ဆရာႏလုမ်ꩻလာꩻကြမ်ꩻထာꩻ၊ လိုꩻဆာတခံႏစာꩻဗာႏအာတဝ်း၊ ဆရာႏဖေႏမာႏတသီႏ၊ လိုꩻဆာတွမ်ႏတသီႏယို တရွို့ꩻဗာႏတဝ်း၊ ခံႏစာꩻဗာႏအာတဝ်း ဆရာႏမာꩻမာႏတဲင် နဝ်ꩻမꩻ ချင်းလုမ်ꩻလာꩻနေး တမွေးတဝ်းစားယိုနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻဆရာႏဟဝ်တဲ့နော။
(၂) ဆရာႏရွိုင်ꩻ (ဆရာႏမာႏ)ကရိုꩻနဝ်ꩻ ဆရာႏလင်ထျꩻလဲ့ တသွဉ်ထူႏထေ့တဝ်းပညာႏ၊ လိတ်ကိုလဲ့ တသွဉ်ထူသော့ꩻတဝ်းပညာႏ၊ ထွာသွူဆရာႏလဲ့ သေလိုႏလိုႏ တသေတဝ်းလိုႏလိုႏ၊ ဒါႏဆရာႏလိုႏလိုႏ၊ ဒါႏတဝ်းလိုႏလိုႏ သꩻကိုထာꩻထင်း အွဉ်ႏထွော့တဲ့တလိုႏတဝ်း၊ အွဉ်ႏသꩻရုဲင်းရုဲင်းတဲင် ချင်းယူႏချင်းရမ်ꩻတွော့ꩻ မာꩻစွဉ်ႏနမ်းဆရာႏ၊ ခွုမ်စွဉ်ႏတသီႏဖုံႏသွူ၊ လုမ်ꩻလာꩻလိုꩻဆာလဲ့ တဒါႏလဲပ်တဝ်း၊ တဖွေါ့တဝ်းငါႏလွဉ်ꩻ၊ လိုꩻဆာခံႏဗာႏအာငါႏ ဆရာႏလုမ်ꩻလာꩻတရွို့ꩻထာꩻ၊ လိုꩻဆာခံႏဗာႏအာငါႏ ဆရာႏရမ်ꩻလုမ်ꩻလာꩻနေးထာꩻ လိုꩻဆာခံႏဗာႏနေကဒွိုန်း လုမ်ꩻလာꩻထာꩻမာႏ၊ လိုꩻဆာခံႏအီဗာႏကဒွိုန်း အနစ်နာႏ ဆရာႏမာꩻလွဉ်ꩻစားယိုတွော့ꩻ ထောင်ဆရာႏတဖူꩻနဝ်ꩻ မာꩻနမ်းဆရာႏနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻဆရာႏရွိုင်ꩻတဲ့နော။
၁၆၂။ တသီႏဆရာႏကလိုႏသေတွမ်ႏ ကလိုႏအဝ်ႏထာꩻမာꩻကိစ္စ
လိုꩻဆာဣန္ဒြေႏလဲ့ တကုဲင်တဝ်းဒွိုန်းလက္ခဏာႏ၊ အထာꩻသာအဝ်ႏကုဲင် အဝ်ႏနေကဒွိုန်းကထောင်ကိုရပ် လက္ခဏာႏ၊ ကပီစွဉ်ႏဒျာႏလိုꩻ ကနေးလဲဉ်းသွူအသꩻ လက္ခဏာႏ၊ လိုꩻဆာပီစွဉ်ႏ အမျိုꩻမုဲင်ꩻလဲ့တယဝ်း ဆရာႏမိဉ်ႏထီႏလွဉ် လက္ခဏာႏစားယို တမျိုꩻမျိုꩻနဝ်ꩻ ဆရာႏယို ယံကလꩻချာငါႏ လိုꩻဆာအသက်တလီးနဝ်ꩻ ဆရာႏကျိုꩻစာꩻလုမ်ꩻလာꩻဖေႏဗာႏနေကဒွိုန်းတဲ့နော၊ ဆရာႏသီး လိုႏသေဗာႏစားယိုဖုံႏသွူ။
၁၆၃။ ဆရာႏသီး ဆင်ႏချင်ႏဗာႏယို(၃)ပါꩻ
(၁) ဆရာႏချင်းရီးဗာႏ လိုꩻဆာသားအလောင်း၊ ထာꩻဆာတဝ်နဲ့ ထာꩻဆာတဝ်တဝ်းနဲ့ ချင်းဗာႏစားယိုသွူ (၂) အီႏလုမ်ꩻလာꩻဖေႏနဝ်ꩻလဲ့ ချင်းရီးဗာႏသွူ (၃) တောင်ꩻဗာႏချာꩻ ကလုမ်ꩻလာꩻဗာႏဖိုလဲည်း ထာꩻဆာအမျိုꩻ ကလုမ်ꩻလာꩻနယ်ꩻစားယိုဖုံႏသွူ။
၁၆၄။ ဆရာႏနဝ်ꩻ သေရီးဗာႏ လိုꩻဆာအလောင်း(၃)ပါꩻ
(၁) လိုꩻဆာဆီႏလဲ့ ထွားရီးဗာႏသွူ (၂) ရီအွဉ်ဗာႏ လိုꩻဆာရောႏဂါႏ အခရာႏသွူ (၃) စမ်ႏထွားရီးဗာႏ လိုꩻဆာသွီႏဖြွီꩻနဝ်ꩻသွူ၊ ဆရာႏနဝ်ꩻ သေရီးဗာႏထာꩻမာꩻစားယိုသွူ။
၁၆၅။ ထွားလိုꩻဆာဆီတွမ်ႏ ဓာတ်(၄)ပါꩻခွယ်ꩻနယ်ꩻ
မာꩻလွေꩻဆရာႏထာꩻမာꩻရဲဉ်ႏ လိုꩻဆာနဝ်ꩻ အွဉ်ႏဆီႏသော့ꩻနေး တကောက်ꩻကြောင်းကြောင်းကိုတဲင် ထူႏလိုꩻဆာခွဉ်ႏပေႏ (ဆီႏ)ယိုနော၊ ပေါႏထွာထွူလဲ့ ထူႏလားမန်ꩻ အွဉ်ႏတပဲက်ꩻသော့ꩻသွော့ လိုꩻဆာဆီႏကိုနဝ်ꩻနော၊ အွဉ်ႏတပဲက်ꩻသော့ꩻ တတွာသွော့ ခမ်းရာႏတဖြုံႏ/နီဖြုံႏငါနော၊ နဝ်ꩻထွူတဲင် ဆရာႏထွားစဲင်းစဲင်း လိုꩻဆာဆီယိုတွမ်ႏလားမန်ꩻနဝ်ꩻနော။
(၁) လိုꩻဆာဆီႏကို လားမန်ꩻမဉ်ႏလီနဝ်ꩻ (တလီꩻ) ရောႏဂါႏမာꩻထွာသွူ (၂) လိုꩻဆာဆီႏကို လားမန်ꩻမဉ်ႏအဝ်ႏလုံꩻလုံꩻ၊ တဒွီႏဒွီႏဒျာႏထာꩻစွူစွူနဝ်ꩻ (ယုဲင်ꩻ)ရောႏဂါႏမာꩻထွာသွူ (၃) လိုꩻဆာဆီႏကို လားမန်ꩻမဉ်ႏဒူႏဒီႏဒျာႏ ဆီႏခိုႏကီနဝ်ꩻ (သွုန်ႏထီသဲꩻခေႏ) ရောႏဂါႏမာꩻထွာသွူ (၄) လိုꩻဆာဆီႏကို လားမန်ꩻမဉ်ႏဗိဉ်လထိုꩻဆီႏကို၊ လာႏမန်ꩻမိဉ်ႏစွုမ်းလထိုꩻဆီႏကိုနဝ်ꩻ ထွာတလီꩻ/ ယုဲင်ꩻ/သဲꩻခေႏ ဒေါသ(၃)ပါꩻယိုမာꩻထွာသွူ။
တောင်ꩻသေꩻ- ဆရာႏလဲ့နဝ်ꩻ၊ ဆရာႏတမွေးတဝ်းလဲ့နဝ်ꩻ ကစမ်ꩻဓာတ်အနယ်ꩻယိုနဝ်ꩻ ပါꩻမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻတယဝ်း စမ်ꩻထွားနွောင်ꩻဒျာႏ၊ မာꩻထွာဒါႏလိုꩻဒျာႏသွူနော၊ ဓာတ်အနယ်ꩻယိုနဝ်ꩻ လိုꩻလဲ့ယိုꩻငါႏ၊ စဲင်းလဲ့စဲင်းငါႏ ပီဒျာႏတွမ်ႏဆရာႏပါရဂူ ကစမ်ꩻအတွိုင်ꩻသွူနော။
၁၆၆။ ဖေႏကသေအီ လိုꩻဆာသက်တန်ꩻ အုံဗာႏမွူးနီꩻတွမ်ႏ ရောဂါႏမွူးနီꩻခန်ꩻတွိုင်ꩻအီ (၈)ပါꩻ
လိုꩻဆာဆီႏဓာတ်ခွယ်ꩻနဝ်ꩻ လိုꩻဆာဆီႏကိုယို အွဉ်ႏတပဲက်ꩻသော့ꩻ လားမန်ꩻ ၁/၂ ခမ်းရာႏငါနော။
(၁) လိုꩻဆာဆီႏကိုယို လားမန်ꩻမဉ်ႏတွုန်ႏလွေꩻဆကွဉ်ႏဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ တညတဝ်းမဲ့ꩻ ထာꩻဆာဟဝ်ချာဒျာႏတဲ့နော (၂) လိုꩻဆာဆီႏကိုယို လားမန်ꩻမဉ်ႏတွုန်ႏလွေꩻ ဖဲ့ꩻနဝ်နဝ်ꩻ ထာꩻဆာအီႏဟဝ်လွဉ်ချာဒျာႏ ယွယွတဲ့နော (၃) လိုꩻဆာဆီႏကိုယို လားမန်ꩻမဉ်ႏတွုန်ႏလွေꩻ ဖဲ့ꩻတွို့ꩻနဝ်ꩻ ထာꩻဆာအီႏဟဝ်ယိုꩻချာဒျာႏသွူနော (၄) လိုꩻဆာဆီႏကိုယို လားမန်ꩻမဉ်ႏတွုန်ႏလွေꩻဖဲ့ꩻထင်ꩻနဝ်ꩻ ထာꩻဆာဟဝ်ငါႏတဝ်း၊ လုမ်ꩻလာꩻယိုꩻဒျာႏ၊ ပေါႏလုမ်ꩻလာꩻလဲ့ အဟဝ်ချာယင်းဒျာႏသွူ (၅) လိုꩻဆာဆီႏကိုယို လားမန်ꩻမဉ်ႏတွုန်ႏလွေꩻ ဖဲ့ꩻစဲင်ႏကွဉ်ႏထင်ꩻနဝ်ꩻ ထွာဒါႏတလာတရပ်၊ ဆာဒါႏတလာရပ်သွူနော (၆) လိုꩻဆာဆီႏကိုယို လားမန်ꩻမဉ်ႏတွုန်ႏလွေꩻ ဖဲ့ꩻစဲင်ႏကွဉ်ႏနဝ်နဝ်ꩻ ထာꩻဆာထွာဒါႏ တလာရပ်သွူ (မဲ့ꩻအဟဝ်ချာဒျာႏသွူနော) (၇) လိုꩻဆာဆီႏကိုယို လားမန်ꩻမဉ်ႏတွုန်ႏလွေꩻ ဖဲ့ꩻစဲင်ႏတွို့ꩻနဝ်နဝ်ꩻ ထာꩻဆာဆန်ꩻ၊ ထာꩻဆာလဲ့ ကွဲးနာႏနာႏကွဲးတဝ်တဝ်ဒါႏ၊ ထာꩻဆာသီအီဒါႏသွူ (၈) လိုꩻဆာဆီႏကိုယို လားမန်ꩻမဉ်ႏတွုန်ႏလွေꩻ အစဲင်ႏတွို့ꩻထင်ꩻနဝ်ꩻ လုမ်ꩻလာꩻဗာႏ တဲးတဲးဝါးဝါး လုမ်ꩻလာꩻဗာႏယပ်ꩻ၊ အသီတွမ်ႏအမွန် ထာဝတင်ꩻတဲ့နော။
တောင်ꩻသေꩻ-
ဆရာႏလဲ့နဝ်ꩻ၊ ဆရာႏတမွေးတဝ်းလဲ့နဝ်ꩻ ဓာတ်စမ်ꩻအနယ်ꩻယိုနဝ်ꩻ ပါꩻမုဲင်ꩻလဲ့ယဝ်း စမ်ꩻထွားနွောင်ꩻဒျာႏ၊ မာꩻထွာဒါႏဒျာႏဖုံႏသွူ၊ ဓာတ်စမ်ꩻအနယ်ꩻစားယိုနဝ်ꩻ ယိုꩻလဲ့ယိုꩻ၊ ခါႏလမ်းဖုံႏ တသီႏခန်ꩻဖုံႏ၊ တသီႏရွုမ်ꩻဖုံႏလဲ့ တလွေꩻဗာႏဒွုမ်သွူနော၊ ပီဒျာႏဆရာႏတန် အရန်းထိုသား ကစမ်ꩻဖေႏနဝ်ꩻသွူနော။
၁၆၇။ လိုꩻဆာတဝ်သား သီအီလက္ခဏာႏထွားနယ်ꩻ
လိုꩻဆာတဝ်သား ဆီႏကိုယိုနဝ်ꩻ မဉ်ႏအွဉ်ႏတပဲက်ꩻသော့ꩻ လားမန်ꩻနဝ်ꩻ လားမန်ꩻယို တွုန်းလဲ့တွုန်းဒျာႏ၊ ဗိဉ်လဲ့ဗိဉ်လပါဒျာႏဆီႏကို၊ စွုမ်းလဲ့စွုမ်းလပါဒျာႏ ဆီႏကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဆာစားယိုနဝ်ꩻ သီအီဒါႏလက္ခဏာႏ အတန်သွတ်ꩻသွူ၊ လိုꩻအီႏသီတဲင် ခင်ႏယောင်းလွေꩻလဲဉ်း တပင်တာႏ လက္ခဏာႏတန်သွူနော။
၁၆၈။ လိုꩻဆာဆီႏရောင်ႏတွမ်ႏ ဓာတ်ရောႏဂါႏထွားနယ်ꩻ လက္ခဏာႏ(၄)ပါꩻ
(၁) လိုꩻဆာတလီꩻမဉ်ႏကုဲင်တဲင် မဉ်ႏထွာလွဉ်ထာꩻဆာနဝ်ꩻ ဆီႏယို အရောင်ႏဗွာသွူနော (၂) လိုꩻဆာသွုန်ႏထီ (သဲꩻခေႏ) မဉ်ႏကုဲင်တဲင် မဉ်ႏထွာလွဉ် ထာꩻဆာနဝ်ꩻ ဆီႏယိုအရောင်ႏ တနျာႏသွူနော (၃) လိုꩻဆာယုဲင်ꩻ မဉ်ႏကုဲင်တဲင် မဉ်ႏထွာလွဉ် ထာꩻဆာနဝ်ꩻ ဆီႏယိုအဗို့ꩻလဲ့ပါ ဆီႏထာꩻပါတွမ်ႏ အသွီႏသွူနော။
(က) လိုꩻဆာဓာတ်(၂)ပါꩻယို မဉ်ႏကုဲင်သွိုတဝင်ꩻနဝ်ꩻ လိုꩻဆာဆီႏဓာတ်(၂)ပါꩻယို အရောင်ႏလက္ခဏာႏဖုံႏလဲ့ ပါရော်ꩻရယ်ꩻဒျာႏတဝင်ꩻအဗို့ꩻသွူနော ( ခ ) လိုꩻဆာဓာတ် (၃)ပါꩻယို မဉ်ႏကုဲင်သွိုတဝင်ꩻနဝ်ꩻ လိုꩻဆာဆီႏယို ဓာတ်(၃)ပါꩻ အရောင်ႏလက္ခဏာႏ ပါရော်ꩻရယ်ꩻဒျာႏတဝင်ꩻသွူနော။
၁၆၉။ လိုꩻဆာဖြေꩻအရောင်ႏထွားနယ်ꩻ (၆)ပါꩻ
(၁) လိုꩻဆာယို တလီꩻဓာတ်မဉ်ႏကုဲင်နဝ်ꩻ အဖြေꩻယို ဒူႏဒီႏပေါႏ၊ အဖြေꩻဒူႏဒူႏဒီႏဒီႏ ပေႏပေႏပါႏပါႏ ထွာလွဉ်ဒျာႏသွူ (၂) လိုꩻဆာယို သွုန်ႏထီဓာတ် မဉ်ႏကုဲင်နဝ်ꩻ အဖြေꩻယို အရောင်ႏတနျာႏပေါႏ၊ အယုဲင်ꩻထီယိုလဲ့ ပြာအယုဲင်ꩻထီစွူသွူနော (၃) လိုꩻဆာယို ယုဲင်ꩻဓာတ်မဉ်ႏကုဲင်နဝ်ꩻ (နုတ်ခက်ꩻ) အဖြေꩻယို အရောင်ႏဗွာ၊ အယုဲင်ꩻထီယိုယုဲင်၊ အယုဲင်ꩻထီအောက်ꩻသွူနော (၄) လိုꩻဆာယို အခွꩻမဉ်ႏလွဉ်ꩻ (ငန်ꩻမဉ်ႏဆွမ်ꩻ)နဝ်ꩻ အဖြေꩻယို အရောင်ႏဖြေင်း၊ အဖြေꩻယို အရောင်ႏဗွာ၊ အရောင်ႏသွမ်ႏသွူနော (၅) လိုꩻဆာယို အလျား(သန္နိပါတ်) မဉ်ႏမာꩻထွာနဝ်ꩻ အဖြေꩻယိုသဲင်၊ အဖြေꩻယို ယုဲင်ꩻထီခြꩻ၊ ယုဲင်ꩻထီခြေားသွူနော (၆) လိုꩻဆာယို ထာꩻဆာမဉ်ႏထွာ ရော်ꩻရော်ꩻရယ်ꩻရယ်ꩻတဝင်ꩻနဝ်ꩻ ထာꩻဆာလက္ခဏာႏထွာ ရော်ꩻရယ်ꩻယင်းတဝင်ꩻ၊ ထာꩻဆာလက်ခဏာႏပေါႏရော်ꩻရယ်ꩻယင်းတဝင်ꩻသွူနော။
တောင်ꩻသေꩻ-
လိုꩻဆာဖြေꩻထွားအီ အရောင်ႏနယ်ꩻ (ဝင်ꩻကစမ်ꩻထွားနေးဓာတ် အွိုးတသီႏယွုံႏကိုဖုံႏနဝ်ꩻ ပီပီဝင်ꩻသွူ) ဓာတ်စမ်ꩻနယ်ꩻ ကျမ်ꩻယိုကိုနဝ်ꩻ စမ်ꩻထွားဒျာႏသွော့တဝင်ꩻနော၊ လိုꩻခမ်းကိုချင်ꩻချင်ꩻဒျာႏလဲ့ မာꩻထွားဒျာႏသွော့နော၊ ဆရာႏလဲ့နဝ်ꩻ၊ ဆရာႏတမွေးတဝ်းလဲ့နဝ်ꩻ ထီႏဗာႏသေအီဗာႏနဝ်ꩻသွူ၊ ရွဉ်အီႏထန်ႏလွေꩻအီဝင်ꩻထျꩻ ရွဉ်အီႏလို့ အဖဲ့ꩻဖဲ့ꩻယို သက်သာႏအီငါႏသွူနော။
၁၇၀။ ထွားဖေႏလိုꩻဆာဖြေꩻအရောင်ႏနယ်ꩻ
(၁) လိုꩻဆာမဉ်ႏထွာလွဉ် ဣန္ဒြေႏလက္ခဏာႏယို မဉ်ႏကင်ꩻလဲဉ်းသွူအနမ်းနဝ်ꩻ (လိုꩻဆာဣန္ဒြေႏ ကွဲးကင်ꩻအီပါဒါႏ အနမ်းနဝ်ꩻ) အဖြေꩻယို ဝွေႏဝွေႏဝုဲင်ႏဝုဲင်ႏတန်သွူ၊ အယုဲင်ꩻယို အောက်ꩻသွူ၊ အယုဲင်ꩻယို ယုဲင်တန်သွူ၊ အယုဲင်ꩻယုဲင်ယို အဝ်ႏခံသော့ꩻအာ အဖြောင်းကိုတန်သွူ၊ အယုဲင်ꩻယုဲင် အဝ်ႏဗဲဉ်အာဖြေꩻသွူ၊ အယုဲင်ꩻအဝ်ႏပတ်ခြꩻစွဉ်ႏ အဖြေꩻဖုံႏသွူနော (၂) လိုꩻဆာမဉ်ႏထွာ ထာꩻဆာနာႏသား ထာꩻဆာတဝ်သားယိုတစွိုးနဝ်ꩻ အဖြေꩻယိုကျံꩻ၊ အဖြေꩻယိုတရွတ်ꩻ၊ အဖြေꩻတကောက်၊ အဖြေꩻဆွော့ꩻစားယိုသွူ၊ ဆရာႏတမွေးတဝ်းတယဝ်း ထွားအီဖေႏ လိုꩻဆာလက္ခဏာႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏဖြောင်စဲင်းအီဒျာႏသွူနော၊ လိုꩻဆာအလောင်းနဝ်ꩻ နီထာꩻသေယို အတရွို့ꩻဆေ့ꩻဖေႏအီလုဲင်ႏသွူနော။
၁၇၁။ ထွားအီနေ့ꩻဖူ(ထီ)နယ်ꩻ(၅)ပါꩻ
(၁) လိုꩻဆာယို တလီꩻဓာတ်မဉ်ႏကုဲင်နဝ်ꩻ အနေ့ꩻဖူထီယို အဗောက်ထန်ႏအာ၊ အရောင်ႏလဲ့ ဗွာသွူနော (၂) လိုꩻဆာယို သွုန်ႏထီဓာတ်မဉ်ႏကုဲင်နဝ်ꩻ အနေ့ꩻဖူထီယို အဗောက်ထန်ႏပြာ၊ အနေ့ꩻဖူထီအထန်ႏစွူ၊ နေ့ꩻဖူထီစွူသွူ နေ့ꩻဖူထီထာꩻသေနွုက်ꩻ၊ နေ့ꩻဖူယို အလွီးနွုမ်ꩻတသေတဝ်းသွူ (၃) လိုꩻဆာယို အယုဲင်ꩻဓာတ်မဉ်ႏကုဲင်နဝ်ꩻ အယုဲင်ꩻအောက်ꩻယို အဝ်ႏခံသော့ꩻအဖြောင်းကိုသွူ၊ အယုဲင်ꩻလဲ့အာဖြောင်းကို၊ ဖြောင်းကိုနဝ်ꩻ ယုဲင်ꩻလဲ့ခြꩻ၊ အနုတ်ခက်ꩻလဲ့အာသွူ (၄) လိုꩻဆာယို အခွꩻမဉ်ႏလွဉ်ꩻ(ငန်ꩻဆွမ်ꩻ)နဝ်ꩻ အနေ့ꩻဖူထီယိုသဲင်၊ အနေ့ꩻဖူထီယို ခြေားသွူနော (၅) လိုꩻဆာယို အလျားမဉ်ႏမာꩻထွာ (သန္နိပါတ်)နဝ်ꩻ အနေ့ꩻဖူထီယိုပစ်ꩻ၊ အနေ့ꩻဖူယိုစဲင်၊ အနေ့ꩻဖူထီ တရီႏလင်ꩻတဝ်းသွူနော။
သတိဗာႏ-
လိုꩻဆာယိုအနေ့ꩻဖူ မဉ်ႏပစ်ꩻလဲဉ်းတဲ့နဝ်ꩻ၊ အနေ့ꩻဖူယို မဉ်ႏဒူႏဒီႏလဲဉ်းတဲ့နဝ်ꩻ၊ အနေ့ꩻဖူဘို မဉ်ႏဝွေႏလဲဉ်းတဲ့နဝ်ꩻ လိုꩻဆာလက္ခဏာႏစားယိုနဝ်ꩻ သီအီဒါႏသွူ၊ လိုꩻတွိုင်ꩻသွဉ်လွူꩻထွား(ပ)ဆိုးနော၊ သေအီဗာႏ ဓာတ်အကျောင်ꩻတရာꩻနဝ်ꩻသွူ။
၁၇၂။ လိုꩻမူႏ လိုꩻခိုသွီႏကလွေꩻစဲင်းဒါႏအရပ်
(၁) စမ်ႏဖေႏလိုꩻမူႏသွီႏနဝ်ꩻ ထူႏဒျာႏလိုꩻမူႏစူ အစေႏဖဲ့ꩻ စမ်ႏဖေႏဗာႏအစေႏဖဲ့ꩻသွူနော (၂) စမ်ႏဖေႏလိုꩻခိုသွီႏနဝ်ꩻ ထူႏဒျာႏလိုꩻခိုစူအထွေဖဲ့ꩻ စမ်ႏဖေႏဗာႏအထွေဖဲ့ꩻသွူနော။
လိုꩻကမာꩻဖေႏဆရာႏသားနဝ်ꩻ လိုꩻကေားကစမ်ႏဖေႏသွီႏသားနဝ်ꩻ ထူႏတွမ်ႏစူမွူးယို အွဉ်ႏရောင်ꩻဒင်ႏသွော့ လိုꩻဆာစူသွီႏဖြွီꩻလောင်းယိုနော၊ စူမွူးနဝ်ꩻ အွဉ်ႏလောင်းဒင်ႏလွဉ်ꩻနေးသွော့ လိုꩻဆာသွီႏဖြွီꩻယိုနော။
စားယိုမဉ်ႏတမွေးတဝ်းလဲ့ မဉ်ႏစမ်ႏတွမ်ႏစူနုံနဝ်ꩻ ထူႏတွမ်ႏစူနုံယိုသွံလီးတဲင် အွဉ်ႏတကန်ႏဒင်ႏနေးသွော့ လိုꩻဆာစူသွီႏဖြွီꩻလောင်းယိုနော၊ မာꩻစားယိုနဝ်ꩻလဲ့ အဝ်ႏလꩻဒျာႏ၊ သေစဲင်းအီဒျာႏသွီႏခရာႏသွူ။
သတိꩻဗာႏ-
စူမွူးနဝ်ꩻ အွဉ်ႏတကန်ႏဒင်ႏဗာႏနေးတဝ်း လိုꩻဆာစူသွီႏဖြွီꩻယိုသွူနော၊ စူမွူးယို မဉ်ႏအွဉ်ႏတကန်ႏဒင်ႏနေး လိုꩻဆာစူသွီႏဖြွီꩻယိုနဝ်ꩻ ကေားစမ်ႏဖေႏသားယို တသေစဲင်းအီတဝ်း သွီႏယိုအကျောင်ꩻဖုံႏသွူနော။
၁၇၃။ စမ်ႏထွားလိုꩻသွီႏ ကလꩻစဲင်းဒါႏ ခါႏလမ်းအရပ်
(၁) စမ်ႏလꩻအီ စူဒေင်အရပ် (၂) လိုꩻစူမွူး ဆချာရပ် (၃) စူမွူးမော့လ စူဒေင်အရဲစ်ꩻ နီရဲစ်ꩻသွံရဲစ်ꩻထျꩻရပ် (၄) လိုꩻခင်ႏခိုႏမော့ꩻကီရပ် (၅) ခင်ႏမွူးမော့ချာရပ် တသာႏဖြွီꩻတန်နီလီးခါႏရပ်။
လိုꩻနမ်းအရပ်စားယိုနဝ်ꩻ စမ်ႏသွီႏအသေစဲင်းအီသွတ်ꩻသွူ၊ ထွာသွီႏအပေါႏစဲင်းသွတ်ꩻသွူ၊ အရပ်လꩻစဲင်းအီ သွီႏလက္ခဏာႏအရပ်သွူနော။
၁၇၄။ လိုꩻဆာသွီႏလွေꩻနယ်ꩻ(၄)မျိုꩻ
(၁) လိုꩻဆာတလီꩻမဉ်ႏကုဲင်နဝ်ꩻ အသွီႏယိုလွေꩻထာꩻ ပီနုဲင်းရူးကလွေꩻထာꩻနဝ်ꩻသွူ၊ လိုꩻဆာသွီႏလွေꩻ တကောက်ထာꩻ၊ သွီႏလွေꩻကောင်ႏကဲင်ႏထာꩻသွူနော (၂) လိုꩻဆာသွုန်ႏထီမဉ်ႏကုဲင်နဝ်ꩻ အသွီႏယို လွေꩻထာꩻပီနုဲင်း ဒေႏကပကျောက်ꩻထာꩻနဝ်ꩻသွူနော၊ သွီႏလွေꩻတဖုံထာꩻ သွီႏထိန်းသန်စွဉ်ႏ ကောစမ်ႏသားစူသွူနော။
(၃) လိုꩻဆာယုဲင်ꩻဓာတ်မဉ်ႏကုဲင်နဝ်ꩻ အသွီႏယို လွေꩻထာꩻပီနုဲင်းဟင်္သာႏ လွေꩻထာꩻနဝ်ꩻသွူ၊ (သွီႏလွေꩻထာꩻ ပီကမ်ႏပုဲင်းနဝ်ꩻသွူ)၊ သွီႏလွေꩻထာꩻယွိုက်ꩻ၊ သွီႏလွေꩻပယွမ်ႏ၊ သွီႏလွေꩻယွထာꩻနဝ်ꩻသွူ (၄) လိုꩻဆာဒေါသဓာတ်(၃)ပါꩻကုဲင်နဝ်ꩻ အသွီႏယို လွေꩻထာꩻလက္ခဏာႏပေါႏဒျာႏ(၃)ပါꩻသွူ၊ လိုꩻဆာဒေါသဓာတ်(၂)ပါꩻကုဲင်တဲ့ အသွီႏယို လွေꩻထာꩻလက္ခဏာႏပေါႏရော်ꩻရယ်ꩻဒျာႏတဝင်ꩻ (၂)ပါꩻနဝ်ꩻသွူ။
၁၇၅။ သတိဗာႏလိုꩻသွီႏ(၄)စား
(၁) လိုꩻဆာသွီႏယို လွေꩻဖါးထာꩻ၊ သွီႏလွေꩻတန်ဖြိုထာꩻ၊ လိုꩻသွီႏစားယိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ထာꩻဆာညသွူ (၂) လိုꩻဆာသွီႏယို လွေꩻထင်ထာꩻ၊ သွီႏလွေꩻထာꩻမွိုင်၊ သွီႏလွေꩻထာꩻကျံꩻနဝ်ꩻ လိုꩻဆာယို ထာꩻဆာနာႏ၊ ထွာထာꩻဆာတဝ်သွူ၊ တွိုႏအီဒါႏ ထာꩻသီသွူနော (၃) လိုꩻဆာသွီႏယို လွေꩻထာꩻတပေါႏကြုဲင်ꩻတဝ်း၊ သွီႏလွေꩻမဉ်ႏပနဲဉ်ႏဒျာႏထာꩻနဝ်ꩻ လိုꩻဆာယို အီႏသက်သာႏဒျာႏ၊ ထာꩻဆာနာႏငါႏတဝ်း၊ အီႏဟဝ်ယိုꩻဒျာႏသွူနော။
(၄) လိုꩻဆာသွီႏ ဒေါသ(၃)ပါꩻ မဉ်ႏကုဲင်နုဲင်းနုဲင်းတဝင်ꩻလဲ့ ဒေါသ(၃)ပါꩻသွီႏလက္ခဏာႏယို တဖုံရော်ꩻစွဉ်ႏတဝင်ꩻ ဒေါသ(၃)ပါꩻ သွီႏယိုလွေꩻနုဲင်းနုဲင်းစွဉ်ႏတဝင်ꩻသွူ။
ဒေါသ(၃)ပါꩻယို အပါꩻကထွာနာႏ၊ အပါꩻကထွာတဝ်ပိုႏနဝ်ꩻ သွီႏလက္ခဏာႏယိုလဲ့ အွဉ်ႏနယ်ပိုႏဒျာႏ၊ သွီႏလက္ခဏာႏယိုလဲ့တဝ်ပိုႏနာႏ၊ ပိုႏဒျာႏသွူ၊ သေနာႏလွိုဒျာႏသွူ၊ လက္ခဏာႏနုဲင်းကီယိုနဝ်ꩻ ဆရာႏသီး စမ်ႏထွားဒျာႏသွော့စဲင်းစဲင်းနော။
၁၇၆။ လိုꩻထာꩻဆော့သွီႏတွမ်ႏ ထာꩻဆော့လက္ခဏာႏ
လိုꩻကဆော့ထာꩻသားယိုနဝ်ꩻ ယာႏယို နမ်းယိုလျားလဲ့ လျားဒျာႏတွမ်ႏ အသွီႏယို လွေꩻဒျာႏထာꩻနဝ်ꩻ မွိုင်လဲ့မွိုင်ဒျာႏ၊ သွီႏတွမ်ႏနမ်း ထွာသွူစားယိုနဝ်ꩻ ထာꩻဆော့လက္ခဏာႏမွေးသွူနော။
၁၇၇။ လိုꩻထာꩻဆာအလျားလွဉ်ꩻလဲဉ်း (သန္နိပါတ်)သွီႏထာꩻဆာလွဉ်ꩻ ထာꩻဆာနာႏလဲဉ်းသွီႏ လုမ်ꩻလာꩻတနွောင်ꩻတဝ်းဒွုမ် ကဲဉ်းအာအာလက္ခဏာႏဖုံႏ
လိုꩻဆာသွီႏယို လွေꩻနွုက်ꩻလဲဉ်းထာꩻ၊ လိုꩻဆာသွီႏယို လွေꩻခွုန်ꩻဗွီႏပနဲဉ်ႏလဲဉ်းထာꩻ၊ လိုꩻဆာသွီႏ လွေꩻနွို့လဲဉ်းသွူအကို၊ သွီႏဗွီႏထိုꩻလဲဉ်း၊ သွီႏတလွေꩻတဝ်းဒွုမ် တခြောင်ꩻချင်ႏ၊ လိုꩻဆာသွီႏ မော့ꩻခါႏခါႏအွိုးချာ၊ မော့ꩻခါႏခါႏအွိုးငါ သွီႏကြုဲင်ꩻလဲဉ်းစားယိုနဝ်ꩻ လုမ်ꩻလာꩻနွောင်ꩻကြွို့ꩻတဝ်းဒွုမ်ကွေးနော၊ အဝ်ႏကုဲင်ဒျာႏ လိုꩻဆာကံႏလွုမ်ꩻ ကဲဉ်းအာအာသွူ၊ တသီႏကံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏကုဲင်ဆေ့ꩻထိုꩻလဲဉ်းသွူနော၊ ဟဲ့ꩻထာꩻဆာလွဉ်ꩻသွူ၊ ဆရာႏသီးလဲ့ ဒေါ့ꩻဟွုန်သွော့ လိုꩻဆာလွဉ်ꩻလဲဉ်းခရာႏမꩻနော အာႏနꩻလꩻတဝ်းသွူနော။
၁၇၈။ လိုꩻဆာကအီႏသီတဲင် သွီႏလွေꩻပွိုင်နယ်ꩻ
(၁) (က) လိုꩻဆာသွီႏယို ကသီအီဒါႏနဝ်ꩻ သွီႏလွေꩻဗွီႏလဲဉ်းထာꩻ၊ လွေꩻလွေꩻအွန်းလဲဉ်းထာꩻ၊ သွီႏလွေꩻတကောက်တကဲင်ႏလဲဉ်းထာꩻ၊ သွီႏလွေꩻတကောင်ႏလဲဉ်းထာꩻစားယိုနဝ်ꩻ သက်ကုဲင်အုံဗာႏ(၇)နီꩻအကိုယို ကံႏလို့အီဒါႏ၊ သီအီဒါႏသွူနော (၂) လိုꩻဆာသွီႏယို အစူမွူးထျꩻရပ်မော့ချာ အခင်ႏမွူးထျꩻရပ်မော့ꩻချာစားယို အသွီႏလွေꩻယွမ်ꩻထိုꩻလဲဉ်းသွူ တလဲင်ႏတာႏ/ နီလဲင်ႏတာႏ သွီႏလွေꩻယွိုက်ꩻထိုꩻလဲဉ်းသွူစားယိုနဝ်ꩻ အသက်ကုဲင်အုံဗာႏ (၅)နီꩻအကိုယို ကံႏလို့အီဒါႏ၊ သီအီဒါႏသွူနော (၃) လိုꩻဆာသွီႏယို လွေꩻယွမ်ꩻလဲဉ်းသွူ နီလဲင်ႏတာႏ နီလဲင်ႏခွယ်ꩻ (နီလဲင်ႏပုဲင်တထာဝ)သွီႏလွေꩻယွိုက်ꩻလဲဉ်းသွူစားယိုနဝ်ꩻ အသက်အုံဗာႏ (၃)နီꩻကို ကီႏလို့ဒါႏ၊ သီဒါႏသွူနော။
( ခ ) လိုꩻဆာအလောင်းယို မဉ်ႏသုတ်သင်ႏဖေႏဟဝ်ဟဝ်တွော့ꩻ ဆရာႏယံကဒါႏသားလဲ့ မဉ်ႏလုမ်ꩻလာꩻဗာႏမွေးမွေးနဝ်ꩻမꩻ လိုꩻဆာအသက်ယို အီႏလꩻချာဒျာႏ ကဲဉ်းအာအာနဝ်ꩻသွူ။
(၂) (ခ) လိုꩻဆာသွီႏယို ခင်ႏမွူးမော့ချာ ခင်ႏခိုႏရပ် စူမွူးထျꩻမော့ချာ စူသောင်ꩻဆွတ်ꩻမော့ငါရပ် လိုꩻဆာစူမွူးယို နီလဲင်ႏတာႏနဝ်ꩻ သွီႏမဉ်ႏတွိုႏဒျာႏယိုကိုလွုမ်ꩻ၊ သွီႏမဉ်ႏဖြတ်ꩻဒျာႏ မဉ်ႏတဖုံတွိုႏဒျာႏယိုကိုလွုမ်ꩻနဝ်ꩻ လိုꩻဆာယို ကေားထွားသား မဉ်ႏတအဝ်ႏတဝ်းနဝ်ꩻ အသက်အီႏအုံဗာႏထဲင်း တဗဟိုႏခွယ်ꩻလွုမ်ꩻသွူနော။
မဉ်ႏမော့ꩻဆရာႏဒါႏဒါႏ၊ မဉ်ႏထွိုက်ချွစ်ဝွေꩻသက်နဝ်ꩻမꩻ အီႏလꩻနွိုင်ႏနွိုင်ႏချာဒါႏ အသက်နဝ်ꩻသွူ၊ ဝွေꩻယိုနဝ်ꩻ သွင်ꩻဖေႏအသွီႏလဲ့ တလꩻတဝ်းဒွုမ်အရန်းနဝ်ꩻသွူ။
(၃) (ခ) လိုꩻဆာသွီႏယို စူမွူးမော့ချာရပ် စူသောင်ꩻဆွတ်ꩻမော့ငါရပ် လိုꩻဆာစူမွူးယို နီလဲင်ႏခွယ်ꩻတာႏ အရပ်ကိုယို သွီႏမဉ်ႏဖြတ်ꩻတဝ်း၊ သွီႏမဉ်ႏတဖုံဒွုမ်နဝ်ꩻ လိုꩻဆာယို အသက်အီႏအုံထဲင်းဗာႏ တဗဟိုႏလွုမ်ꩻသွူနော။
ဆရာႏမဉ်ႏထွိုက်ချွစ်ငါႏငါႏ၊ ဆရာႏမဉ်ႏဒါႏဒါႏမꩻ အီႏလꩻနွိုင်ႏနွိုင်ႏချာဒါႏအသက် ညာꩻညာꩻတဖြာꩻနဝ်ꩻသွူ၊ ဝွေꩻယိုနဝ်ꩻ သွင်ꩻဖေႏအသွီႏလဲ့ တလꩻတဝ်းဒွုမ် အရန်းနဝ်ꩻသွူ။
တောင်ꩻသေꩻ-
အမုဲင်(၂)/(ခ) ၃/(ခ) လိုꩻဆာစားယိုဖုံႏနဝ်ꩻ သွီႏဖွိုင်ꩻယို ဗို့ꩻစသွူ၊ ဖေါင်းစသွူဖုံႏသွူနော၊ မညမမွိုင်တွင်ꩻ အီႏသီအီ သွီႏလက္ခဏာႏနဝ်ꩻသွူ။
၁၇၉။ လိုꩻစားယို စမ်ႏဖေႏအသွီႏ တထွိုက်တဝ်းအခိန်ႏ
(၁) အဝ်ႏထာꩻလျားလျားတဲင် လိုꩻကလွေꩻလူးထီယိုလဲ့ သွီႏဓာတ်လွေꩻမဲဉ်ႏတဝ်းသွူ (၂) လိုꩻအံႏဒဲဉ် အံႏအာဟာရတွင်ꩻ အံႏအာဟာရစသွူယိုလဲ့ သွီႏလွေꩻမဲဉ်ႏတဝ်းသွူ (၃) လိုꩻဟို့ꩻခိုးငါႏ အဆာႏအာဟာႏရတွင်ꩻယိုလဲ့ သွီႏဓာတ်လွေꩻမဲဉ်ႏတဝ်းသွူ (၄) လိုꩻအံႏလိုꩻ အဆာႏအာဟာရလျား၊ ထီလျား (ရေခဲးမျိုꩻ-ဝမျိုꩻ)စထွူ၊ အံႏအွꩻတွင်ꩻဖုံႏယိုလဲ့ သွီႏလွေꩻမဲဉ်ႏတဝ်းသွူ (၅) လိုꩻခိုတွမ်ႏလိုꩻမူႏ ကအုံလွူꩻတဝင်ꩻတွင်ꩻ (တွမ်ႏ) ကအုံလွူꩻတဝင်ꩻစထွူ (တွမ်ႏ) လိုꩻမူႏလိုꩻခို နမ်းတဖြာꩻဒျာႏ မာꩻပသွာႏ သွီႏရာႏဂတွင်ꩻ (တွမ်ႏ) မာပသွာႏသွီႏရာဂစထွူ ထာꩻမာꩻစားယိုသားနဝ်ꩻ စမ်ႏဖေႏအသွီႏလꩻတဝ်း၊ သွီႏဓာတ်လွေꩻ မဲဉ်ႏတဝ်းသွူ (၆) လိုꩻနမ်းယပ်ꩻနမ်းရွိုး၊ မာꩻထာꩻရွိုးစထွူ သွီႏဓာတ်လွေꩻမဲဉ်ႏတဝ်းသွူ (၇) လိုꩻဗေင်ႏအွီႏထာꩻတွင်ꩻ သွီႏဓာတ်လွေꩻမဲဉ်ႏတဝ်းသွူ (၈) လိုꩻကအံႏပဆိုးထာꩻတွင်ꩻ လိုꩻကအံႏပနျꩻပတျꩻအာထာꩻတွင်ꩻ သွီႏဓာတ်လွေꩻမဲဉ်ႏတဝ်းသွူ။
ခွုင်းတဲင် လိုꩻစားယိုဖုံႏနဝ်ꩻ သွီႏထွာအဖြတ်ꩻ တဖုံသန်ခိန်ႏ၊ အသွီႏတဖုံ တမဲဉ်ႏတဝ်းခိန်ႏတွင်ꩻသွူနော၊ မဉ်ႏစမ်ႏထွားစွဉ်ႏအသွီႏနဝ်ꩻလဲ့ တွမ်ႏအသွီႏစားယိုယင် တွမ်ႏရောႏဂါႏသွီႏယင် အဝ်ႏလွေꩻရော်ꩻသန်ကတဝင်ꩻသွူ၊ နဝ်ꩻမꩻ ထာꩻဆာသွီႏယို တမော့ꩻစဲင်းတဝ်းနဝ်ꩻသွူ၊ သွီႏစားယိုတမျိုꩻမျိုꩻ မဉ်ႏအဝ်ႏကတွင်ꩻနဝ်ꩻ စမ်ႏဖေႏမွုန်းသွော့အသွီႏနော။
တောင်ꩻသေꩻ-
(၁) တယ်ႏအမုဲင်(၁)ယို ဗꩻအမုဲင်(၆)နဝ်ꩻ ထူႏအခိန်ႏထွူလဲဉ်းတွင်ꩻတွမ်ႏ အခိန်ႏစထွူတွင်ꩻဖုံႏသွူနော (၂) အမုဲင်(၇/၈)ယိုနီမျိုꩻနဝ်ꩻ ထူႏအခိန်ႏတွင်ꩻထွူနော။
၁၈၀။ သွီႏတွမ်ႏတလီꩻတဖုံစမ်ႏနယ်ꩻ
(က) မဉ်ႏစမ်ႏ စူအပင်ထွေဖဲ့ꩻ စူမွူးမော့ချာရပ် စူဒေင်ကို အဖဲ့ꩻယို ဖြွီꩻခရာႏနဝ်ꩻ ထွာစမ်ႏအီဖေႏ သွီႏဖြွီꩻတာႏ လက္ခဏာႏသွူနော ( ခ ) မဉ်ႏစမ်ႏ စူအပင်စေႏဖဲ့ꩻ စူနယ်ႏမော့ꩻချာရပ် စူဒေင်ကို အဖဲ့ꩻယိုဖြွီꩻခရာႏနဝ်ꩻ ထွာစမ်ႏအီဖေႏ တလီꩻဖြွီꩻတာႏ လက္ခဏာႏသွူနော။
၁၈၁။ လိုꩻမွိုးလောင်ꩻ သွီႏပဋိသန္ဓေႏအဝ်ႏတွမ်ႏ အဝ်ႏတဝ်းစမ်ႏထွားနယ်ꩻ
လိုꩻမွိုးဗွေႏလောင်ꩻသီးယို အစူယာꩻကဲဉ်တဲ့ꩻတဲ့ꩻနဝ်ꩻ အသွီႏယို မဉ်ႏတဖုံတွိုႏလွဉ် သွီႏတွူးမဉ်ႏတွိုႏလွဉ်လဲဉ်းသွူနဝ်ꩻ မွိုးလောင်ꩻဗွေႏယိုနဝ်ꩻ ပဋိသန္ဓေႏသဲင်ꩻအဝ်ႏလြဉ်း နမ်းလောင်းသွူနော။
၁၈၂။ ကဟဲ့ꩻပဋိသန္ဓေႏအဝ်ႏ
(၁) အသꩻ သꩻယိုအစွိုးသꩻယို အခြွီဖျော်လွဉ် တွိုႏလွဉ်လဲဉ်း အုံသော့ꩻလဲဉ်းမွိုးဟို့ꩻကိုယို (၁)ပါꩻ (၂) သꩻယို ကအုံဒေါင်လꩻအီ သꩻယိုကအုံခိုႏလꩻအီ စေတသိက်ယိုလဲ့ ဖျော်လွဉ်တွိုႏလွဉ်လဲဉ်း အုံသော့ꩻလဲဉ်း မွိုးဟို့ꩻကိုယို (၃၃)ပါꩻ (၃) ရုတ်ခြုံယိုလဲ့ ဖျော်လွဉ်တွိုႏလွဉ်လဲဉ်း အုံသော့ꩻလဲဉ်း မွိုးဟို့ꩻကိုယို (၃)ပါꩻ စတဲင်သတ္တဝါႏ ခန္ဓာႏခြွိုင်းခြိုꩻ (၃၇)ပါꩻယို သဲင်ꩻခွဲးတလူႏဝင်ꩻ၊ သဲင်ꩻအုံတဝင်ꩻ၊ သဲင်ꩻတဲႏသွိုတဝင်ꩻ၊ သဲင်ꩻတနောက်ꩻဝင်ꩻ မွိုးဟို့ꩻကိုတဲင် တရာꩻထာꩻမာꩻဒျာႏနဝ်ꩻမꩻ ထွာစွဉ်ႏတပြုံႏချင်ႏ၊ ထွာစွဉ်ႏတပွုမ်ႏချင်ႏတဲင် လꩻလွဉ်စွဉ်ႏ အလွိုး အဆင်ꩻ သတ္တဝါႏ ထွာလွဉ်စွဉ်ႏ သတ္တဝါႏတဲင် နဝ်ꩻမꩻဟဲ့ꩻဗာႏ နီလိုꩻသီးယို ထူႏပဋိသန္ဓေႏနဝ်ꩻသွူ။
၁၈၃။ စမ်ႏထွားရိတ်ခေႏ ရောႏဂါႏသားအနယ်ꩻ(၃)မျိုꩻ
(၁) အနယ်ꩻဒိဋ္ဌ- ထွားနေး လိုꩻဆာခွဉ်ႏပေႏ(ဆီႏ)၊ ထွားနေးလိုꩻဆာခွဉ်ႏတန်(အေႏ)၊ ထွားလိုꩻနေးလိုꩻဆာဖြေꩻ၊ ထွားနေးလိုꩻဆာမဲ့၊ ထွားအလွိုး လက္ခဏာႏစားယိုဖုံႏတဲင် သေအီဗာႏ ထာꩻဆာအမျိုꩻ၊ သေအီချင်းအီဗာႏ ရောႏဂါႏသွူ။
(၂) အနယ်ꩻမုတ- ဆရာႏစမ်ႏထွားနေး လိုꩻဆာယာႏ အခွꩻအလျား၊ စမ်ႏထွားနေး လိုꩻဆာသွီႏ၊ စမ်ႏထွားနေး လိုꩻဆာရောႏဂါႏနမ်း ထွားအနယ်ꩻစားယိုဖုံႏတဲင် သေအီဗာႏ ထာꩻဆာအမျိုꩻ၊ သေအီဗာႏချင်းအီဗာႏ ရောႏဂါႏသွူ။
(၃) အနယ်ꩻပုစ္ဆ- ဆရာႏရီနေးလိုꩻဆာ ထာꩻဆာအမျိုꩻ၊ ရီနေးလိုꩻဆာရောႏဂါႏ အခရာႏဖုံႏတဲင် နဝ်ꩻမꩻ လိုꩻဆာဒေါ့ꩻနယ်တဲင် သေအီဗာႏ၊ နဝ်ꩻမꩻ ချင်းအီဗာႏ ရောႏဂါႏကထွာယိုသွူ။
၁၈၄။ တလီꩻကုဲင်လိုꩻဆာသား လက္ခဏာႏ
(၁) လိုꩻအနမ်းယွောင်လွဉ်ꩻထိုꩻ၊ အယာႏယို ယွမ်ꩻလွဉ်ꩻထိုꩻ (၂) လိုꩻအယာႏအပီသဲင်၊ အယာႏပီကြိုႏပါဒျာႏသွူ (၃) လိုꩻကလူꩻဆေ့ꩻ လိုꩻကလူꩻရွောင်သွူ (၄) လိုꩻသꩻတနွော့ꩻဒါႏ၊ လိုꩻသꩻတနွော့ꩻအဝ်ႏသွူ (၅) လိုꩻနမ်းအင်္ဂါႏ တစွူတဝ်း၊ စူခင်ႏကတူႏစားယို တနွော့ꩻဒါႏသွူ (၆) လိုꩻအငဝ်းအာ ထာꩻဒေါ့ꩻအာသွူ (၇) လိုꩻဗေင်ႏမင်းဒါႏထာꩻ အနမ်းယိုနဝ်ꩻ ကျောင်ႏဗာႏထာꩻဖုံႏ၊ လိုꩻဗေင်ႏမင်းထာꩻယို အလွေꩻထာꩻနဝ်ꩻ ခင်ႏယိုတခွေါင်းတဝ်းတွမ်ႏဟံႏဖုံႏ၊ ဗေင်ႏမင်းဒါႏ ပီနုဲင်းဒါႏ လꩻလဲဉ်းဈာန်ႏအပေႏစားဖုံႏ၊ ဗေင်ႏမင်းဒါႏ ကျောင်ႏဒါႏထာꩻဖုံႏသွူ၊ လိုꩻတလီꩻကုဲင်သားနဝ်ꩻ ဗေင်ႏမင်းဒါႏထာꩻစားယိုဖုံႏ၊ တလီꩻကုဲင်သားနဝ်ꩻ ထွာအီဒါႏစားယိုဖုံႏသွူ၊ ထွာရောႏဂါႏတမျိုꩻနေနေသွူနော။
၁၈၅။ လိုꩻသွုန်ႏထီကုဲင်သား လက္ခဏာႏ
(၁) လိုꩻအခိန်ႏ ကလူꩻတဗွာတဝ်းလဲ့ ကလူꩻဗွာဒါႏ၊ အသက်အဝ်ႏပေႏနေလဲ့ ကလူꩻဗွာယိုꩻလဲဉ်းသွူ (၂) လိုꩻလောင်ႏလွိုး ပနဲဉ်ႏထိုꩻ၊ အယာႏဖုံႏ ပနဲဉ်ႏထိုꩻစွဉ်ႏသွူ (၃) လိုꩻတသိုꩻထန်ႏအာ၊ လိုꩻတသိုꩻ ထန်ႏလွဉ်ꩻအာဒါႏသားသွူ (၄) လိုꩻဒေါသတန်ဒါႏ သꩻဒွေါင်ႏဒါႏသွူ (၅) လိုꩻပညာႏလဲ့တန်ဒါႏ၊ ပညာႏဟဝ်ဒါႏ၊ ထာꩻယူႏထာꩻဆင် တဲပ်ဒါႏသွူ (၆) ဗေင်ႏမင်းဒါႏ ထာꩻလေရောင်ႏ၊ ဗေင်ႏမင်းဒါႏ အရောင်ႏဗွာမျိုꩻသွူ၊ လိုꩻသွုန်ႏထီကုဲင်သားနဝ်ꩻ ထွာအာဒါႏ လက္ခဏာႏစားယိုသွူ။
၁၈၆။ လိုꩻယုဲင်ꩻကုဲင်သား လက္ခဏာႏ
(၁) လိုꩻသꩻမွိုင်၊ လိုꩻသꩻထင်ဒါႏသွူ (၂) လိုꩻနမ်းအင်္ဂါႏ တပြွူႏငါႏတဝ်း နမ်းတတန်ငါႏတဝ်းသွူ (၃) လိုꩻအသွီႏအယာႏတရေꩻ၊ လိုꩻနမ်းတလောင်ꩻသွူ (၄) လိုꩻကလူꩻပနဲဉ်ႏမျိုꩻသွူ (၅) လိုꩻဗေင်ႏမင်းဒါႏ ထီခြောင်၊ လိုꩻဗေင်ႏမင်းဒါႏ ထီစွူ၊ ဗေင်ႏမင်းဒါႏထာꩻ ထီခွꩻထီစုံဖုံႏသွူ၊ လိုꩻယုဲင်ꩻကုဲင်သား ထွာဒါႏလက္ခဏာႏစားယိုသွူ။
၁၈၇။ လိုꩻဒေါသ(၂)ပါꩻတဲ့နဝ်ꩻ (၃)ပါꩻတဲ့နဝ်ꩻ မဉ်ႏကုဲင်သွိုတဝင်ꩻ လက္ခဏာႏ
(၁) လိုꩻဒေါသ(၂)ပါꩻကုဲင်သွိုတဝင်ꩻလဲ့ ကကုဲင်ဒါႏဒေါသ(၂)ပါꩻယိုလက္ခဏႏ ပေါႏဒျာႏနီပါꩻသွူ၊ လက္ခဏာႏထီႏဗာႏ (၂)ပါꩻသွူ။ (၂) လိုꩻဒေါသ(၃)ပါꩻ ကုဲင်သွိုတဝင်ꩻလဲ့ ကကုဲင်ဒါႏဒေါသ(၃)ပါꩻယို လက္ခဏာႏပေါႏဒျာႏ(၃)ပါꩻသွူ၊ လက္ခဏာႏထီႏဗာႏဒျာႏ (၃)ပါꩻသွူ၊ ဒေါသစားမုဲင်ꩻကုဲင်လဲ့ လက္ခဏာႏလွဉ်ဒါႏစားမုဲင်ꩻဖုံႏသွူနော။
၁၈၈။ တသီႏဟို့ꩻထိုꩻတွမ်ႏ တသီႏဖြော့ꩻသတိဗာႏ
အံႏတသီႏဖြော့ꩻတွမ်ႏ တသီႏဟို့ꩻထိုꩻနဝ်ꩻ ဗုဒ္ဓဟူꩻနီꩻ ကျာႏသပတေꩻနီꩻ စနေႏနီꩻ မွူးနီꩻစားယိုနဝ်ꩻ ဟဝ်အံႏတဝ်းသွူနော၊ မဉ်ႏအံႏနဝ်ꩻ ထွာအီဒါႏထာꩻဆာည၊ ထွာအီဒါႏရောႏဂါႏ မွူးနီꩻဆွာꩻ၊ သီအီလွဉ်ꩻပါဒါႏတဲ့နော၊ မွူးနီꩻစားယို သွံနီꩻနဝ်ꩻ ဖေႏဗာႏတဝ်းလိုꩻဆာ တသီႏစားကီယိုသွူနော။
၁၈၉။ လိုꩻဆာအာႏတွမ်ႏ တသီႏအာႏလဲ့ချင်းဗာႏ
(၁) တသီႏယို မဉ်ႏဆေ့ꩻငါႏလဲ့ တဟဝ်နွောင်ꩻအီဖေႏတဝ်း ထာꩻဆာရောႏဂါႏတန်နဝ်ꩻသွူ၊ ထီယို မဉ်ႏဆေ့ꩻငါႏလဲ့ တမာꩻဖေ့ဖေႏအီနွောင်ꩻတဝ်း မေႏပြုံႏတန်နဝ်ꩻသွူ။
(၂) လိုꩻဆာအလောင်းယို တသီႏမဉ်ႏအာလွဉ်ꩻထာꩻလဲ့ ကွဲထွာအီဆုဲင်ꩻဒါႏ ရောႏဂါႏသွူ၊ လိုꩻဆားယို ဖေႏတသီႏတစင်ႏကြယ်ႏတဝ်းနဝ်ꩻ ထွာဆုဲင်ꩻဒါႏတစွိုးစွိုး ရိုꩻစားယိုဖုံႏသွူ၊ (တသီႏဒေါသ စင်ႏကြယ်ႏစားနဝ်ꩻလဲ့ တထွာအီတဝ်းစားမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻသွူ)။
တောင်ꩻသေꩻ-
ဖေႏလိုꩻဆာတသီႏနဝ်ꩻ တသီႏတတွာယိုမꩻ၊ တသီႏတတွာနဝ်ꩻမꩻ တမွေးတဝ်း၊ ခန်ꩻတွိုင်ꩻထွူ ဖေႏတလꩻတဝ်းသွူနော၊ နဝ်ꩻမꩻ ဒေါသဓာတ် တပါꩻပါꩻအလောင်းယိုတဲ့ ထွားဗာႏဒျာႏ၊ ဟို့ꩻဓာတ်မေႏအလောင်းယိုတဲ့ ထွားဗာႏဒျာႏ၊ တသီႏအစွန်ꩻလောင်းယိုတဲ့ ထွားဗာႏဒျာႏ၊ ချင်းမဲဉ်ႏမဲဉ်ႏဖေႏဗာႏ တသီႏတွမ်ႏရောႏဂါႏယိုသွူနော၊ နဝ်ꩻမꩻ လိုꩻဆာတွမ်ႏဆရာႏယို မာꩻနွောင်ꩻရောႏဂါႏဖုံႏသွူ။
၁၉၀။ လိုꩻထာဆော့ရောႏဂါႏ(၃)ပါꩻ
(၁) လိုꩻတသိုꩻခံ ထာꩻဆော့မျိုꩻ (၂) လိုꩻနမ်းလျား ယာႏလျားနေး ထာꩻဆော့မျိုꩻ (၃) လိုꩻဟွီအဲင်ႏ တရွော့ꩻ ထာꩻဆော့မျိုꩻ၊ လိုꩻယာႏဗွပ်ꩻ ဆာအွူထာꩻဆော့မျိုꩻ၊ လိုꩻထာꩻဆော့ (၃)ပါꩻမျိုꩻလွိုးလက္ခဏာႏ အဝ်ႏစားယိုဖုံႏသွူ။
၁၉၁။ ပါႏထာꩻဆော့အကျောင်ꩻဒျာႏတဲင် ထွာဒါႏဘေꩻဥပါဒ်(၁၀)ပါꩻ
(၁) ထွာပါ ထာꩻတဟေရောႏဂါႏ (၂) ထွာပါ ထာꩻတမူꩻရောႏဂါႏ (၃) ထွာပါ ဖြောင်းအရသာႏပြာ ဖြောင်းအွီႏတဝ်း (၄) ထွာပါ ထာꩻဖြော့ꩻ ထွာပါထာꩻအော့ꩻမျိုꩻ (၅) ထွာပါ ကထောင်ꩻသဲင် ကထောင်ꩻဆာမျိုꩻ (၆) ထွာပါ ဟို့ꩻထိုꩻဟို့ꩻထောက်ꩻရောႏဂါႏ (၇) ထွာပါ ထာꩻသာမွိုင် သꩻရွိုးမျိုꩻ (၈) ထွာပါ နမ်းယပ်တရွော့ꩻဟွီမျိုꩻ (၉) ထွာပါ ဟို့ꩻဓာတ်ဆွော့ꩻ ဟို့ꩻလွေꩻတဝ်းမျိုꩻ (၁၀) ထွာပါ စူခင်ႏအာႏဆေ့ꩻ စူခင်ႏအွန်းဖူး ပနဲဉ်ႏရောႏဂါႏသွူ၊ ထာꩻဆာလင်ဖုံႏ ထွာအီလွဉ်ဒါႏ ထာꩻဆော့စားယိုသွူ၊ ထာꩻဆော့ထာꩻဆာမျိုꩻသွူနော။
၁၉၂။ လိုꩻထာဆော့သား ရွိုင်ꩻဗာႏအမျိုꩻ(၁၀)
(၁) ဗေင်ႏယာအာထာꩻလꩻတဝ်း (၂) လူးထီလဲ့ လꩻတဝ်း (၃) သူႏဖြွꩻလားမန်ꩻဖုံႏလဲ့ လꩻတဝ်း (၄) စံႏထီခွꩻလဲ့ လꩻတဝ်း (၅) အံႏဒဲဉ်ဖြုံႏလဲ့ လꩻတဝ်း (၆) လိုꩻမူႏ/လိုꩻခိုအုံလွူꩻ ကာမေသုကိစ္စ လꩻတဝ်း (၇) သꩻဒွေါင်ႏ သꩻလျားထာꩻလꩻတဝ်း (၈) အုံဗာႏတဝ်း တလီꩻရျူႏတွမ်ႏ ယာလျားဖုံႏ (၉) မာꩻယပ်ꩻ မာꩻရွိုးထာꩻလဲ့ လꩻတဝ်း (၁၀) အံႏအဆာႏအဆိမ်ꩻ အဗွမ်ႏ အလျား အတချꩻ လꩻတဝ်းသွူနော၊ လိုꩻထာဆော့သား ရွိုင်ꩻဗာႏစားယိုမꩻ ထာဆော့ဟဝ်ယိုꩻသွူ။
၁၉၃။ လိုꩻထာꩻဆော့ဆားတွမ်ႏ လိုꩻထာꩻဆော့ဖြား(မွူးနီꩻ)
(၁) လိုꩻဆော့ꩻထာꩻလꩻ(၇)နီꩻ မာꩻချာနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻထာꩻဆော့ꩻဆား မွူးနီꩻတဲ့နော။
(၂) လိုꩻဆော့ထာꩻလꩻ (၇)နီꩻဗွေႏ (၈)နီꩻမာꩻငါနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻထာꩻဆော့ဖြားမွူးနီꩻတဲ့နော။
၁၉၄။ သေစဲင်းစဲင်းဗာႏ လိုꩻသီးယို အနမ်းကိုတွမ်ႏ အနမ်းထန်ႏ ကဖြောင်တဝင်ꩻယိုတခွုမ်ꩻ၊ တွမ်ႏကဖန်းတဝင်ꩻဓာတ်အတွဲꩻတွမ်ႏ ကအွဉ်ႏဖေႏကဖꩻဖေႏ ပဉ်ဆွိုင်ꩻပဉ်ဆွိုင်ꩻ
(၁) အမုဲင်(၁)နဝ်ꩻ သေရီးဗာႏ၊ (က)ယိုနဝ်ꩻ အခွꩻထာꩻဆာ ( ခ ) ယိုနဝ်ꩻ အလျားထာꩻဆာ၊ သေစဲင်းစဲင်းဗာႏ တေဇောဓာတ်ယိုနီမျိုꩻမꩻသွူနော။
(၂) အမုဲင်(၂)နဝ်ꩻ သေရီးဗာႏ ကအွဉ်ႏဖေႏ ပဉ်တွယ်ꩻတွယ်ꩻယိုသွူနော၊ သေရီးဗာႏ ကအွဉ်ႏဖေႏ ပဉ်ဆွိုင်ꩻပဉ်ဆွိုင်ꩻယိုသွူ၊ လိုꩻအနမ်းယိုတွမ်ႏ အစူအခင်ႏယို နီမျိုꩻနဝ်ꩻ ထူႏတောင်ꩻဗာႏ တတွယ်ꩻလွုမ်ꩻ၊ ထူႏတောင်ꩻဗာႏ တဆွိုင်ꩻလွုမ်ꩻသွူနော။
(၃) အမုဲင်(၃)နဝ်ꩻ သေရီးဗာႏ အတွယ်ꩻယိုသွူ၊ သေရီးဗာႏအဆွိုင်ꩻယိုသွူနော၊ လိုꩻအယုဲင်ꩻယိုတွမ်ႏ အသွုန်ႏထီယိုနီမျိုꩻနဝ်ꩻ ထူꩻတောင်ꩻဗာႏ တတွယ်ꩻလွုမ်ꩻ၊ ထူႏတောင်ꩻဗာႏ တဆွိုင်ꩻလွုမ်ꩻသွူနော။
တောင်ꩻသေꩻ-
လိုꩻသတ္တဝါႏခန္ဓာႏယိုနဝ်ꩻ ဖဖြယ်ဗာႏပဉ်တွယ်ꩻပဉ်တွယ်ꩻ၊ ဖဖြယ်ဗာႏ ပဉ်ဆွိုင်ꩻပဉ်ဆွိုင်ꩻယိုမꩻ ထွားအီဓာတ်တွမ်ႏ ထာꩻဆာလက္ခဏာႏယို သူႏသေနဝ်ꩻသွူနော၊ ထွားဒါႏဒါႏသွော့ယိုကိုနော၊ ပီပီဒျာႏ ဆရာႏသီးကသွဉ်အတွိုင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။
၁၉၅။ လိုꩻနမ်းအကိုဖဲ့ꩻတွမ်ႏ နမ်းအထန်ႏဖဲ့ꩻယို ကဖြောင်တဝင်ꩻနဝ်ꩻ ထူႏလွဉ်ꩻဖေႏ လိုꩻသီးအင်္ဂါႏစားယိုသွူ။
(က) လိုꩻသီးနမ်းအကိုဖဲ့ꩻယိုနဝ်ꩻ ထူႏခွုမ်ဗာႏတွမ်ႏ စူယင်ခင်ႏယင်သွူနော၊ စူတွမ်ႏခင်ႏယိုနဝ်ꩻ အဖြောင်တဝင်ꩻ၊ အလောႏချာငါတဝင်ꩻတွမ်ႏ နမ်းအကိုဖဲ့ꩻတဲ့နော၊ ( ခ ) လိုꩻသီးနမ်း အထန်ႏဖဲ့ꩻယိုနဝ်ꩻ ထူႏဗာႏချာဒျာႏ နမ်းအထန်ႏဖဲ့ꩻယိုတန်သွူနော၊ ( ဂ ) လိုꩻသီးနမ်း သွုန်ႏထီဓာတ် အထန်ႏဖဲ့ꩻယို မဉ်ႏကုဲင်ထိုꩻနဝ်ꩻ လိုꩻသီးနမ်းအထန်ႏဖဲ့ꩻယိုနဝ်ꩻ အလျားထွူတဲင် လိုꩻသီးအစူတွမ်ႏအခင်ႏယိုနဝ်ꩻ ခွꩻစုံလုဲင်ႏနဝ်ꩻသွူ၊ ကွပ်ယုဲင်ꩻဓာတ်အခွꩻယို သဲင်ꩻအုံသော့ꩻအာထိုꩻ လိုꩻသီးနမ်းအကိုဖဲ့ꩻနဝ်ꩻသွူ။
(ဃ) လိုꩻသီးနမ်း ယုဲင်ꩻဓာတ်အထန်ႏဖဲ့ꩻယို မဉ်ႏကုဲင်ထိုꩻနဝ်ꩻ လိုꩻသီးအခွꩻသွိုတဝင်ꩻ အမဉ်ႏလျားလဲ့ အလျားသွိုတဝင်ꩻသွူ၊ အမဉ်ႏခွꩻလဲ့ ခွꩻဒါႏနမ်းယင် စူယင်ခွꩻသွိုစွဉ်ႏတဝင်ꩻသွူ၊ အမဉ်ႏလျားလဲ့ အလျားဒါႏ နမ်းတဗာႏတွမ်ႏ နမ်းတဗာႏလွုမ်းယို လျားသွိုစွဉ်ႏတဝင်ꩻတဲင် ထွာစားယိုဖုံႏသွူနော။
တောင်ꩻသေꩻ-
သွုန်ႏထီယိုတွမ်ႏယုဲင်ꩻ(၂)ပါꩻ မဉ်ႏထွာသွိုတဝင်ꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ- (က) သွုန်ႏထီယို မဉ်ႏခွꩻလဲ့ လိုꩻသီးစူခင်ႏဖုံႏယိုလဲ့ခွꩻစွဉ်ႏနုဲင်းနုဲင်းစားယိုသွူနော။ ( ခ ) လိုꩻနမ်းယို မဉ်ႏလျားလဲ့ လိုꩻသီးစူခင်ႏဖုံႏယိုလဲ့ လျားစွဉ်ႏနုဲင်းနုဲင်းစားယိုသွူနော။
၁၉၆။ လိုꩻထာꩻဆော့(၃)မျိုꩻလက္ခဏာႏ
(က) လိုꩻထာဆော့ ကထွာဒါႏ ထာꩻခေ့ꩻဖဲ့ꩻယိုကရိုꩻနဝ်ꩻ လိုꩻသွုန်ႏထီအာႏကပေႏသားယိုနဝ်ꩻ ဝွေꩻယိုတလီꩻအာႏတွမ်ႏ ယုဲင်ꩻအာႏယို မဲဉ်တလာလာတယဝ်း အာႏယိုဟဝ်ဒျာႏတယဝ်း ဝွေꩻယိုနဝ်ꩻ ကွဲဆော့ꩻဒါႏထာꩻ မွူးခေ့ꩻခိုႏဖဲ့ꩻသွူနော။
( ခ ) လိုꩻထာꩻဆော့ ကထွာဒါႏထာꩻမွူးယာခိုႏဖဲ့ꩻယို ကရိုꩻနဝ်ꩻ လိုꩻယုဲင်ꩻအာႏကပေႏသားယိုနဝ်ꩻ တွေꩻယိုသွုန်ႏထီအာႏတွမ်ႏ တလီꩻအာႏယို မဲဉ်တလာလာတယဝ်း အာႏယိုဟဝ်ဒျာႏတယဝ်း ဝွေꩻယိုနဝ်ꩻ ကွဲးဆော့ဒါႏထာꩻ မွူးယာခိုႏဖဲ့ꩻသွူနော။
( ဂ ) လိုꩻထာꩻဆော့ ကထွာဒါႏ မွူးဟာတခေ့ꩻဖဲ့ꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ လိုꩻသွုန်ႏထီဓာတ် အာႏကပေႏသားယိုနဝ်ꩻ ဝွေꩻတလီꩻဓာတ်အာႏတွမ်ႏ ယုဲင်ꩻဓာတ်အာႏယို ဓာတ်(၂)ပါꩻယို အာႏမဉ်ႏတလာလွဉ်ꩻထာꩻနဝ်ꩻလဲ့ ဝွေꩻယိုထွာဒါႏ ထာꩻဆော့မွူးခေ့ꩻဖဲ့ꩻ ဆော့ဒါႏထာꩻ မွူးခေ့ꩻဖဲ့ꩻသွူနော။
(ဃ) လိုꩻထာꩻဆော့ ကထွာဒါႏမွူးယာဖဲ့ꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ လိုꩻယုဲင်ꩻဓာတ်အာႏကပေႏသားယိုနဝ်ꩻ ဝွေꩻတလီꩻဓာတ်တွမ်ႏ သွုန်ႏထီဓာတ်အာႏယို ဓာတ်(၂)ပါꩻယို အာႏမဉ်ႏအာလွဉ်ꩻထာꩻနဝ်ꩻလဲ့ ဝွေꩻယိုထွာဒါႏ ထာꩻဆော့မွူဟာခိုႏဖဲ့ꩻ ဆော့ဒါႏထာꩻမွူးယာခိုႏသွူနော။
( င ) လိုꩻထာꩻဆော့ ကထွာဒါႏ မွူးခေ့ꩻတွမ်ႏမွူးလေ ကဆော့နီဖဲ့ꩻဖဲ့ꩻစားယိုကရိုꩻနဝ်ꩻ ဝွေꩻယိုတလီꩻဓာတ်အာႏတွမ်ႏ သွုန်ႏထီဓာတ်အာႏတွမ်ႏ ယုဲင်ꩻဓာတ်အာႏ ဝွေꩻသီးစားယိုသွံပါꩻ မဉ်ႏထွာသွိုတဝင်ꩻ တလဲင်ႏချင်ႏနဝ်ꩻ ဝွေꩻယိုဆော့ဒါႏထာꩻ မွူးခေ့ꩻခိုႏယင်၊ မွူးယာခိုႏယင်၊ ဆော့ဒါႏနီဖဲ့ꩻဖဲ့ꩻသွူ၊ ဆော့ꩻစွဉ်ႏဒျာႏသေႏသေႏယင်၊ ဆော့ꩻစွဉ်ႏခေ့ꩻလေနီꩻနာꩻယင်သွူ၊ ဆော့ခိန်ႏလဲ့ တရွေꩻတဝ်းသွူ၊ ထာꩻဆော့ယို အဝ်ႏအနာႏတွမ်ႏအသာႏလွုမ်ꩻစားယိုဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။
၁၉၈။ လိုꩻထာꩻဆော့သားယို မဉ်ႏအွꩻထီ
လိုꩻထာဆော့သားယို မဉ်ႏအွꩻထီနဝ်ꩻ ကထောင်ꩻမဉ်ႏသဲင် မဉ်ႏဟို့ꩻခိုးထီနဝ်ꩻ (က) လိုꩻတလီꩻ ထာꩻဆော့သားတွမ်ႏ လိုꩻယုဲင်ꩻထာꩻဆော့သား လိုꩻထာꩻဆော့သားစားယိုနဝ်ꩻ အမဉ်ႏအွꩻထီနဝ်ꩻ အွဉ်ႏအွꩻဗာႏထီဒွိုႏလုမ်ꩻ၊ အွဉ်ႏအွꩻဗာႏ ထီလျားသွူနော။
သတိ-
အွꩻထီခွꩻလꩻတဝ်းတစိꩻစိꩻသွူ၊ ရွိုင်ꩻဗာႏထီခွꩻသွူနော။
( ခ ) လိုꩻသွုန်ႏထီ ထာꩻဆော့သား ထာꩻဆော့သားစားယို အမဉ်ႏဟို့ꩻခိုးထီ အမဉ်ႏအွꩻထီနဝ်ꩻ ဒွိုႏဖေႏဗာႏ (ငရုပ်ကောင်း-ပြူးတခဲဉ်ႏအခူꩻထီ)တဲင် အွဉ်ႏခွꩻခွꩻထွူမꩻ ဖေႏအွꩻဗာႏပြူးတခဲဉ်ႏရာႏသွတ်ꩻ အထီယိုသွူနော၊ မာꩻစားယိုမꩻ အဟဝ်ယိုꩻသွူ။
သတိꩻ-
အွꩻထီခွꩻ လꩻတဝ်းတစိꩻစိꩻသွူ၊ ရွိုင်ꩻဗာႏထီခွꩻသွူနော။
၁၉၉။ လိုꩻဟို့ꩻဓာတ်မေႏလဲ့ဟဝ် လိုꩻအဆာႏလဲ့ခြီယိုꩻ/ ပျက်ယိုꩻ (ကေႏယိုꩻ)အကျိုꩻ
လိုꩻထာꩻဆော့သားနဝ်ꩻ ဟို့ꩻဓာတ်မေႏ မဉ်ႏဟဝ်ꩻမꩻသွူ၊ ဟို့ꩻဓာတ်မေႏ မဉ်ႏဟဝ်ဒျာႏနဝ်ꩻ အံႏအဆာႏယို အဆာႏလဲ့ခြီယိုꩻ/ပျက်ယိုꩻ(ကေႏယိုꩻ)ဒျာႏသွူ၊ ယိုနီပါꩻ မဉ်ႏဟဝ်ငီꩻဒျာႏတဝင်ꩻနဝ်ꩻ မာꩻဟဝ်ယိုꩻအီဖေႏ လိုꩻထာꩻဆော့သွူနော၊ လိုꩻထာꩻဆော့သားယို အာႏလဲ့ကုဲင်အီဗာႏတဝ်းသွူ၊ ထွာပါအာႏယင်လဲ့သွူ။
သတိ-
နဝ်ꩻမꩻ ထာꩻဆော့သားယို မွူးနီꩻကအဝ်ႏဆားနေတွင်ꩻနဝ်ꩻ ဟို့ꩻဓာတ်မေႏယို ဖေႏကဟဝ်ဒျာႏတသေႏသေႏယင်၊ အဆာႏလဲ့ဖေႏကကေႏ ဖေႏကခြီယိုꩻ ဖေႏကပျက်ယိုꩻနဝ်ꩻယင် အံႏဗာႏအဆာႏဓာတ်ခြီ ပျက်ယိုꩻစားသွူ၊ ဆော့ညဗာႏတဝ်းထာꩻသွူနော၊ မာꩻစားယိုနဝ်ꩻ ထာꩻဆော့ဟဝ်မွိုင်သွူနော။
၂၀၀။ လိုꩻဟို့ꩻလဲ့အဝ်ႏထိုꩻဒျာႏ လိုꩻထာꩻဆော့လဲ့အဝ်ႏဒျာႏ
လိုꩻထာꩻဆော့ဟို့ꩻထိုꩻနဝ်ꩻ ဝွေꩻယို ကွပ်အသွုန်ႏထီဓာတ်ကုဲင်တဲင် နဝ်မꩻ ဟို့ꩻလဲ့အဝ်ႏထိုꩻဒျာႏ၊ ထာꩻဆော့လဲ့ အဝ်ႏဆော့ပါဒျာႏသွူ၊ ဟဲ့ꩻထာꩻဆော့ꩻဟို့ꩻထိုꩻသွူနော။
၂၀၁။ လိုꩻတလီꩻကုဲင် (အသိသာရ)ဟို့ꩻထိုꩻရောႏဂါႏ
လိုꩻတလီꩻကုဲင်(အသိသာရ)ဟို့ꩻထိုꩻရောႏဂါႏနဝ်ꩻ လိုꩻအာပေါထီဓာတ်ယိုအုံထိုꩻ တမာꩻတဝ်းဝွေꩻထာꩻမာꩻတဲင် လိုꩻတေဇောမေႏဓာတ် ကပွါꩻအာလွဉ်ꩻငါႏတောနဝ်ꩻသွူ၊ နဝ်ꩻမꩻ တလီꩻဓာတ်လဲ့ ကုဲင်ဗာႏသွူ၊ ကွပ်တလီꩻဓာတ်ကုဲင်နဝ်ꩻမꩻ လိုꩻအဆာႏလီꩻဖွိုင်ꩻကို ကအဝ်ႏသော့ꩻဒါႏ အဆာႏယိုနဝ်ꩻ အရော်ꩻရွယ်ꩻထိုꩻဗာႏတဝင်ꩻတွမ်ႏတလီꩻတဲင် တလီꩻတမဉ်အုံငီꩻတဝ်းဝွေꩻနဝ်ꩻမꩻ တလီꩻထွုန်လꩻထိုꩻတေားအဆာႏလီꩻယိုနဝ်ꩻသွူ၊ နဝ်ꩻမꩻ ဟဲ့ꩻတလီꩻကုဲင်(အသိသာရ)ဟို့ꩻရောႏဂါႏနဝ်ꩻသွူ။
၂၀၂။ လိုꩻနျာႏဗောင်း မျင်ꩻသရွိုက်ရောႏဂါႏ
နီလိုꩻသီး အနမ်းကိုယို ကအဝ်ႏဒါႏဒေါသ(၃)ပါꩻ ပေါႏအဒေါသကုဲင်တဲ့နဝ်ꩻ၊ အဒေါသအာႏတပါꩻပါꩻယို အာႏတလာလွဉ်ꩻထာꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊ လိုꩻလေ့ꩻဖူꩻအလွစ်ꩻယို ကအဝ်ႏဒါႏအထွော့ ပိဉ်ထွော့ထွော့ ပီနုဲင်းငွီႏနမ်းပတ်ယိုနဝ်ꩻ အထွော့စားယို တရန်းတဲ့နဝ်ꩻ၊ နီရန်းတဲ့နဝ်ꩻ သွံရန်းတဲ့နဝ်ꩻ ထွာအီတောထာꩻဆာ၊ ထွာအီတေားအဒူႏဒီႏ၊ ထွာအီတေား အယာႏပွစ်ꩻတဲင် အအာႏတီးဆီꩻ တရန်းတာႏတွမ်ႏ တရန်းတာႏယို ကွပ်အကုဲင်ထိုꩻနဝ်ꩻမꩻ အဗောင်းထန်ႏလွဉ်ဗာႏ အထန်ႏဖဲ့ꩻနဝ်ꩻသွူ၊ အဗောင်းထန်ႏစားယိုနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻနျာႏဗောင်း(မျင်ꩻသရွိုက်နျာႏဗောင်း)ရောႏဂါႏနဝ်ꩻသွူ။
၂၀၃။ လိုꩻနေ့ꩻဖူသွီႏ ဖြော့ꩻသွီႏထာꩻ
လိုꩻကထွာလွဉ်အီဒါႏ မော့ꩻအီဒါႏ နေ့ꩻဖူသွီႏ ဖြော့ꩻသွီႏရောႏဂါႏနဝ်ꩻ ဝွေꩻယိုအုံခံႏအာငါႏ ထာꩻလျားဖုံႏ၊ မာꩻဗာႏထာꩻမာꩻယပ်ꩻဖုံႏ၊ ဥတုမာꩻထွာဖုံႏ၊ သꩻယူႏသꩻယပ်ꩻဖုံႏ၊ အံႏအာငါႏ အရသာႏလျားဖုံႏ၊ အံႏအာငါႏ အရသာႏဟတ်ꩻဖုံႏ၊ အံႏအာငါႏ အရသာႏဆွံဖုံႏ၊ အံႏအာငါႏအရသာႏဆျာႏဖုံႏစတဲင် စားမျိုꩻဖုံႏတွမ်ႏ နမ်းကိုကအဝ်ႏခံႏဖေႏသားယို တန်ႏတူႏတဝ်း၊ တရျားတဝ်းတဝင်ꩻတဲင် တဖဲ့ꩻသားအလွဉ်ꩻယိုထိုꩻနဝ်ꩻမꩻ ထွာအီဗာႏနဝ်ꩻသွူ၊ နဝ်ꩻမꩻ သွုန်ႏထီယို အခိုးလဲမ်ႏဗာႏတောထာꩻနဝ်ꩻသွူ၊ ထွာလွဉ်အီတေားရောႏဂါႏတဲင် သွီႏထန်ႏအီတော သွီႏတဖူꩻဖွိုꩻဖွိုꩻအရပ်ဖုံႏယိုသွူ၊ နေ့ꩻဖူရပ် ဖြောင်းရပ်ယိုနဝ်ꩻ ထွာသွီႏတဖူꩻအဖွိုꩻရပ်သွူ၊ တဖူꩻဖြောင်ဗော့ꩻ တွမ်ႏသွီႏဖွိုင်ꩻသွူ၊ ထွာသီႏတဖူꩻ အလွေꩻအသဲင်ꩻဖွိုꩻအရပ်သွူ၊ နဝ်ꩻမꩻ နေ့ꩻဖူသွီႏ ဖြောင်းသွီႏဗာႏထာꩻနဝ်ꩻသွူနော။
၂၀၄။ လိုꩻလုံးဖြော့ꩻ ရတ္တပိတ် အေႏအေႏဖြော့ꩻဖြော့ꩻထွာရောႏဂါႏ
(၁) လိုꩻသွုန်ႏထီယို မဉ်ႏလျားနဝ်ꩻ သွီႏယိုဖုံႏလဲ့ လျားပါတေားနဝ်ꩻသွူ၊ ပေါႏလျားလွဉ် တပါꩻလွုမ်ꩻနဝ်ꩻ တထွာတဝ်း လုံးဖြော့ꩻသွူ၊ နဝ်ꩻမꩻ လျားလွဉ်နီပါꩻစားယိုနဝ်ꩻ ဝွေꩻသီးယို တွမ်ႏအဆာႏယိုနဝ်ꩻ သမ်းတတဲ့ꩻတဝ်းတဝင်ꩻတဲင် အဆာႏယို ထန်ႏကီတေားဖြောင်းဖဲ့ꩻ ထန်ႏကီတေားမဲ့ထီမဲ့နောင် နေ့ꩻဖူဖဲ့ꩻနေးစွဉ်ႏသွူ၊ ယဟန်ႏနဝ်ꩻ ထန်ႏလပါ အေႏအေႏဖြော့ꩻဖြော့ꩻတဲင် ဟဲ့ꩻလုံးဖြော့ꩻရောႏဂါႏနဝ်ꩻသွူ။
(၂) လိုꩻထွာစားယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏအအေႏနေးလွုမ်ꩻလဲ့ အဝ်ႏဒျာႏ၊ ဟို့ꩻလွေꩻ တဗွုမ်တဗမ်ဗာႏနေး ဓာတ်လွေꩻနေးအဆာႏလီꩻဖုံႏ အဆာႏတသာဖုံႏ အဆာႏထန်ႏလလွုမ်ꩻ ခဲ့ꩻလလွုမ်ꩻသွူ။
(၃) လိုꩻယဖြာꩻဖြာꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏအဖြော့ꩻထန်ႏကီလွုမ်ꩻသွူ၊ လိုꩻယဖြာꩻဖြာꩻနဝ်ꩻ အေႏအေႏဖြော့ꩻဖြော့ꩻ ထန်ႏကီထန်ႏလနေးစွဉ်ႏနီဖဲ့ꩻဖဲ့ꩻနဝ်ꩻသွူ။
(၄) (က) လိုꩻအဝ်ႏ အအေႏနေးလွုမ်ꩻ လုံးဖြော့ꩻမျိုꩻ ( ခ ) လိုꩻအဝ်ႏ အဖြော့ꩻနေးလွုမ်ꩻ လုံးဖြော့ꩻမျိုꩻ ( ဂ ) လိုꩻအေႏပါ ဖြော့ꩻပါ ဆီႏပါ ထန်ႏကီထန်ႏလ နီမျိုꩻ သွံမျိုꩻ လုံးဖြော့ꩻမျိုꩻဖုံႏယိုသွူ။
(၅) (က) အဝ်ႏအထန်ႏကီလွုမ်ꩻလဲ့ လုမ်ꩻလာꩻအဝ်ႏယိုꩻဒျာႏသွူနော ( ခ ) အဝ်ႏအထန်ႏလလွုမ်ꩻလဲ့ လုမ်ꩻလာꩻအဝ်ႏယိုꩻဒျာႏသွူနော ( ဂ ) ထန်ႏကီယင် ထန်ႏလယင် မဲ့ထီမဲ့နောင် ပါနေးစွဉ်ႏယင် နီဖဲ့ꩻထွာလို့နဝ်ꩻ လုမ်ꩻလာꩻယပ်ꩻသွူနော။
၂၀၅။ လိုꩻဗား (ဥမ္မတ္တက)ရောႏဂါႏ
ကထွာအီဗာႏ လိုꩻဗားအကျောင်ꩻနဝ်ꩻ လိုꩻသီးဒေါသ(ယုဲင်ꩻ/တလီꩻ/သွုန်ႏထီ)သွံပါꩻယို ဝွေꩻသီးကအဝ်ႏလွေꩻသေႏသေႏဒါႏ ဝွေꩻသီးတဖူꩻနဝ်ꩻ ဝွေꩻသီးယို တလွေꩻဗာႏဟဝ်တဝ်းထာꩻဟောင်း၊ ဝွေꩻသီးတဖူꩻသဲင်ꩻသေႏသေႏယို ဝွေꩻသီးတသဲင်ꩻသော့ꩻဗာႏဟဝ်တဝ်းထာꩻဟောင်း၊ ဝွေꩻသီးတဖူꩻဒျာႏတဲင် ဝွေꩻသီးတလွေꩻသော့ꩻဗာႏတဝ်းခါႏခါႏဟောင်း၊ ကွပ်ဝွေꩻသီး ထန်ႏထိုꩻဗာႏ ဝွေꩻသီးတဖူꩻတဲင် ထွာအီဒါႏ လိုꩻဗားဖုံႏ၊ ဝွေꩻသီးကအဝ်ႏအုံသော့ꩻဒျာႏ ဝွေꩻသီးခါႏလမ်းအုံဒျာႏနဝ်ꩻလဲ့ ပေါႏဝွေꩻသီး တအုံသော့ꩻဗာႏတဝ်းဖုံႏနဝ်ꩻမꩻ ဒေါသသီးယို လောႏဟုမ်လွတေားသꩻရာႏဖုံႏနဝ်ꩻမꩻ သꩻရာႏယို ဝွေꩻကအဝ်ႏလိုႏမာꩻဒျာႏ ဝွေꩻထာꩻမာꩻနဝ်ꩻ ဝွေꩻတမꩻတဝ်း၊ နဝ်ꩻမꩻ သꩻရာႏယို မာꩻဖေႏဗာႏတေား ဝွေꩻသီးထာꩻမာꩻတဲင် သꩻရာႏယိုထာꩻမာꩻနဝ်ꩻ တွိုႏအာထိုꩻတေားဒေါသသွံပါꩻအလောင်းနဝ်ꩻမꩻ သꩻရာႏထာꩻမာꩻကွင်ထိုꩻတဲင် နဝ်ꩻမꩻ မာꩻကွင်ထိုꩻပါ သꩻရာႏစားယိုနဝ်ꩻသွူ၊ နဝ်ꩻမꩻ ဟဲ့ꩻဗာႏ လိုꩻဗားရောႏဂါႏနဝ်ꩻသွူ။
၂၀၆။ လိုꩻထာꩻဆာဗားလွဉ်ꩻရောႏဂါႏ
လိုꩻထာꩻဆာကဗားလွဉ်ꩻထာꩻ အကျောင်ꩻနဝ်ꩻ ဝွေꩻနမ်းလောင်းယို ကအဝ်ႏဒါႏ ဓာတ်ယိုပေါႏအဒေါသယို ကုဲင်ထိုꩻလို့နဝ်ꩻ ဝွေꩻကဗားလီꩻလဲဉ်းနဝ်ꩻ အလွဉ်ꩻဗာႏသွူ။
ဓာတ်ဒေါသယို ကသွိုင်ႏကုဲင်ထိုꩻလို့နဝ်ꩻ သꩻယိုလဲ့ တသေချာတဝ်းဒွုမ် အနမ်းသွူ၊ သꩻယိုလဲ့ ယူႏဗားဗားဗီးဗီးတေားထာꩻသွူ၊ မဲ့လဲ့ တထီႏတဝ်းဒွုမ်ထာꩻ၊ မဲ့ယို ထီႏအဟဝ်လဲ့ ပီဒျာႏအကုဲင်၊ ထီႏအကုဲင်လဲ့ ပီအဟဝ်၊ နားယိုလဲ့ တဟွုန်ဟဝ်တဝ်းဒွုမ်ထာꩻ၊ နားယိုဟွုန်အဟဝ်လဲ့ ပီအကုဲင်၊ နားယိုဟွုန်အကုဲင်လဲ့ ပီအဟဝ်၊ နားလဲ့ ဟွုန်ယောင်ႏယောင်ႏယင်ႏယင်ႏဒျာႏထာꩻ၊ ဟွုန်ယောင်ႏဟွုန်တမွိုꩻထာꩻ၊ ဟွုန်ဒျာႏပါꩻငွိုးထာꩻငဝ်း၊ ဟွုန်ယောင်ႏတမွိုꩻဒျာႏ ပါꩻငထာꩻငဝ်း၊ ဟွုန်ဒျာႏငဝ်း ပါꩻရေႏမာꩻဝွေꩻ၊ ဟွုန်ဒျာႏငဝ်း ပါꩻရေႏမာꩻသီဝွေꩻ၊ နားကဟွုန်ယိုနဝ်ꩻလဲ့ ဟွုန်တရွို့ꩻတရꩻထိုꩻဒျာႏတဲင် နဝ်ꩻမꩻ နားယိုလဲ့ ဗားထိုꩻဗာႏသွူ၊ သꩻယိုလဲ့ ဗားထိုꩻဗာႏသွူ၊ လိုꩻထွာတဝ် လိုꩻထွာနာႏစားယိုနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻလိုꩻဗားလွဉ်ꩻထာꩻရောႏဂါႏသွူ၊ (ပီစွဉ်ႏထော့ꩻဗားဖုံႏသွူနော)၊ ထွားသွော့ ဝွေꩻဓာတ်ကကုဲင်နဝ်ꩻ လုမ်ꩻလာꩻဒျာႏသွော့နော။
၂၀၇။ လိုꩻထာꩻဆာဗားလွဉ်ꩻ(၄)မျိုꩻ
(၁) လိုꩻတလီꩻဓာတ်ကုဲင်တဲင် ကဗားအီဗာႏနဝ်ꩻ အဖြောင်းယိုအယုဲင်ꩻဗို့ꩻထန်ႏ အရောင်ႏဟံးတနျာႏပသာႏသွူနော (၂) လိုꩻသွုန်ႏထီဓာတ်ကုဲင်တဲင် ကဗားအီဗာႏနဝ်ꩻ အဖြောင်းယိုအယုဲင်ꩻဗို့ꩻထန်ႏ အရောင်ႏဟံးချိုချိုပသာႏတွမ်ႏ အရောင်ႏတသီးလဲ့ပါပသာႏသာႏသွူနော (၃) လိုယုဲင်ꩻဓာတ်ကုဲင်တဲင် ကဗားအီဗာနဝ်ꩻ အဖြောင်းယိုအယုဲင်ꩻဗို့ꩻထန်ႏ အရောင်ႏဗွာသွူနော (၄) လိုꩻတလီꩻ၊ သွုန်ႏထီ၊ ယုဲင်ꩻ ဒေါသဓာတ်(၃)ပါꩻယိုကုဲင်တဲင် ကဗားအီဗာႏနဝ်ꩻ အဖြောင်းယို အယုဲင်ꩻဗို့ꩻထန်ႏ အရောင်ႏရော်ꩻရယ်ꩻယင်းတဝင်ꩻသွူ။
၂၀၈။ လိုꩻတလီꩻဓာတ်ကုဲင်တွမ်ႏ သွီႏဓာတ်ကုဲင်ထိုꩻတဲင် (ဝါတရတ်)ထွာရောႏဂါႏ
လိုꩻကထွာ တလီꩻကုဲင်သွီႏကုဲင် (ဝါတရတ်)ရောႏဂါႏနဝ်ꩻ တလီꩻတွမ်ႏသွီႏယို ကုဲင်ထိုꩻတဲင် ထွာအီတေားဒါႏ ရောႏဂါႏသွူ၊ လိုꩻယဖြာꩻဖြာꩻနဝ်ꩻ အံႏအာငါႏလွဉ်ꩻအထဲင်ႏ၊ အံႏအာငါႏလွဉ်ꩻအဟတ်ꩻ၊ အံႏအာငါႏလွဉ်ꩻအဆွံ၊ အံႏအာပိဉ်မျိုꩻထာꩻ၊ ဖိုးနဲဉ်းထီဖုံႏ၊ ဖိုးယာႏဖုံႏ၊ အရသာႏအခါႏဖုံႏ၊ အလျားဖုံႏ၊ ထေင် နမ်းတဗာႏ အာဟာရမျိုꩻစားယိုနဝ်ꩻ အဆာႏမိဉ်ႏတခြီထိုꩻတဝ်းတဲင် ထွာအီတေားရောႏဂါႏသွူ၊ တွိုႏမွူးယာခိုႏနဝ်ꩻ ဗေင်ႏယာအာထာꩻ၊ တွိုႏထာꩻခေ့ꩻခိုႏနဝ်ꩻ ဗေင်ႏဆေ့ꩻထာꩻ၊ လိုꩻဒေါသ သꩻဒွေါင်ႏသားဖုံႏ၊ လိုꩻသꩻပနဲဉ်ႏဖုံႏ၊ လိုꩻတခံႏနွောင်ꩻတဝ်း ဥစ္စာႏလွိုင်ႏအာတံႏ၊ ဥစ္စာႏချမ်ꩻသာႏတံႏဖုံႏ လိုꩻစားယိုနဝ်ꩻ ကဲဉ်းအာအာ ထွာအီတေားဒါႏ သွီႏတလီꩻကုဲင် ရောႏဂါႏဖုံႏသွူနော။
၂၀၉။ လိုꩻထွာတလီꩻယော့ꩻ ဥရုထမ္ဘရောႏဂါႏ
လိုꩻကထွာဗာႏ တလီꩻယော့ꩻရောႏဂါႏသားနဝ်ꩻ အံႏအာလွဉ်ꩻငါႏ အာဟာရခွꩻဖုံႏ၊ အလျားဖုံႏ၊ အစဝ်ႏဖုံႏ၊ အသဲင်ဖုံႏ၊ အထဲင်ႏအဟတ်ꩻ၊ ယာမ၊ ထွန်ဓာတ်၊ လုံးတွော့ꩻ၊ ယာလံဖုံႏ၊ အဆာႏကျံꩻဖုံႏ အဆာႏချော်ꩻဖုံႏ၊ ကိုးရိုးကွတ် တသီႏဓာတ်ကအာဖုံႏ၊ ဖျောႏထီဖုံႏ၊ အဆာႏစားယိုနဝ်ꩻ နီကအံႏယို အဆာႏမဉ်ႏကေႏ(ခြီ)လွဉ်ꩻအီလဲ့နဝ်ꩻ၊ အဆာႏမဉ်ႏတခြီတဝ်း (ကေႏတဝ်း)ငါႏလွဉ်ꩻထာꩻလဲ့နဝ်ꩻ ထွာအီဒါႏရောႏဂါႏယိုသွူ။
နမ်းယပ်ꩻငါႏလွဉ်ꩻဖုံႏ သွီႏပြောင်ꩻအီထိုꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊ ဗေင်ႏယာငါႏထာꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊ ဗေင်ႏဗာႏတဝ်းငါႏထာꩻတဲ့နဝ်ꩻ ယုဲင်ꩻ' ဆီႏ' တလီꩻ' သွုန်ႏထီစတဲင် ဓာတ်စားယိုဖုံႏကုဲင်တဲ့နဝ်ꩻ၊ ကွပ်ဓာတ်စားယို တလီတဝ်း၊ တလယ်ႏတဝ်းနဝ်ꩻမꩻ အလွဉ်ဟွံ ပဉ်ထွောင်းဒါႏထာꩻ၊ မာꩻယော့ꩻတောဒါႏငင်းဒေင်၊ ခင်ႏ၊ ကွံႏမောင်ꩻ၊ စူမာꩻယော့ꩻအီစားယိုဖုံႏသွူ၊ ထွာတလီꩻမာꩻယော့ꩻရောႏဂါႏသွူ၊ (စားယိုနဝ်ꩻ ကဲဉ်းအာသွုန်ႏထီအာႏပေႏတဲင် ယုဲင်ꩻတွမ်ႏတလီꩻယိုအာနဝ်ꩻမꩻ အယော့ꩻဗာႏသွူနော။)
၂၁၀။ လိုꩻနမ်းတဗာႏလွုမ်းဆွော့ꩻ နမ်းဟွီတဲင် အဲင်ႏဆွတ်ꩻအဲင်ႏယာႏ (အာမပါတ)ရောႏဂါႏ
လိုꩻကထွာဗာႏ အနမ်းဆွော့ꩻရောႏဂါႏနဝ်ꩻ လိုꩻတလီꩻဓာတ်တွမ်ႏ အယုဲင်ꩻဓာတ်ယို နီပါꩻကုဲင်သွိုတဝင်ꩻတဲင် အဆာအဲင်ႏဆွတ်ꩻခီး အဆာႏအဲင်ႏဆွတ်ꩻဆွုမ်ႏဖုံႏသွူ၊ ကွပ်တလီꩻနွန်ႏခြုဲင်းထိုꩻ အာဟာရတသာတဲင် အဆာႏတသာယို လဲဉ်းသော့ꩻထိုꩻ ယုဲင်ꩻခါႏလမ်းကိုဖုံႏသွူ၊ ယုဲင်ꩻယို ကွပ်အဆာႏ အုံထိုꩻဝွေꩻခင်ႏလမ်းနဝ်ꩻမꩻ နမ်းတဗာႏလွုမ်းယို ဆွော့ꩻဆာထိုꩻလို့စွဉ်ႏနဝ်ꩻသွူ၊ နဝ်ꩻမꩻ ဟဲ့ꩻနမ်းဆွော့ꩻဟွီအဲင်ႏ (အာမဝါတ)ရောႏဂါႏသွူနော။
၂၁၁။ လိုꩻရာႏဂသွီႏဓာတ်ကုဲင် (ယက္ခမာ)ရောႏဂါႏ
လိုꩻကထွာဗာႏ ရာႏဂသွီႏဓာတ်ကုဲင် ရောႏဂါႏနဝ်ꩻ နမ်းလောင်းယို ကအဝ်ႏဒါႏ ယုဲင်ꩻဓာတ်ယိုနဝ်ꩻ အစွန်ꩻဒေါသကုဲင်ထိုꩻတဲင် နဝ်ꩻမꩻ ယုဲင်ꩻယိုလဲ့ သဲင်ထိုꩻ၊ ကွပ်ယုဲင်ꩻယို သဲင်ထိုꩻတဲင် ကားတဲင်ဓာတ်နမ်းလောင်းဖုံႏယိုလဲ့ သေ့ꩻသဲင်ထိုꩻဗာႏနုဲင်းနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ၊ ဓာတ်အလင်ဖုံႏလဲ့ ကုဲင်လွဉ်ꩻနုဲင်းနုဲင်းထိုꩻဗာႏ ရာႏဂသွီႏယိုသွူ၊ ရာႏဂသွီႏယုဲင်ꩻယို မဉ်ႏကုဲင်ထိုꩻဖုံႏ ရာႏဂသွီႏထီ ထန်ႏအာလွဉ်ꩻထာꩻဖုံႏ၊ ရာႏဂသွီႏသေ့ꩻသဲင်ထိုꩻစားယိုနဝ်ꩻ လိုꩻကီႏလေင်းယို ဆွတ်ꩻတခြင်အီဒါႏ၊ အယာႏကွဲးဆေ့ꩻဆေ့ꩻအီဒါႏ၊ အယာႏဓာတ်ယို ယွမ်ꩻလင်ꩻထိုꩻသွူနော၊ လိုꩻကီႏလိ(လေင်း)တန်ကိုနဝ်ꩻ အဗဲ့ꩻလဲ့ ဆေ့ꩻထိုꩻအီသွူ၊ ကီႏလိန်းပွမ်အီတန်သွူ။
ကီႏလိန်းငဝ်းသင်ႏအီသွူ ရာႏဂသွီႏယုဲင်ꩻကုဲင်ယုဲင်သဲင် ရောႏဂါႏနဝ်ꩻ ထွာအီစားယိုသွူ၊ နဝ်ꩻမꩻ ဟဲ့ꩻဗာႏရာႏဂသွီႏကုဲင် ရောႏဂါႏနဝ်ꩻသွူ။
၂၁၂။ လိုꩻရာႏဂသွီႏ ကကုဲင်ဗာႏ အကျောင်ꩻ(၄)ပါꩻ
(၁) လိုꩻရာႏဂသွီႏ ကထန်ႏတဖူꩻလွစ်ꩻယို အပိစ်ꩻထိုꩻတပါꩻ (၂) လိုꩻရာႏဂသွီႏယို သဲင်ထိုꩻ ရာႏဂသွီႏယို ဆေ့ꩻထိုꩻ ရာႏဂသွီႏယို သေ့ꩻထိုꩻယိုတပါꩻ (၃) (လိုꩻမူႏ/လိုꩻခို) ကအုံလွူꩻတဝင်ꩻယိုနဝ်ꩻ ကမာꩻထန်ႏနွိုင်ႏငါႏ ရာႏဂသွီႏဖုံႏ၊ လိုꩻရာႏဂသွီႏ ထန်ႏအာလဲင်ႏပေါင်ꩻယို အာလွဉ်ꩻထာꩻဖုံႏ ရာႏဂကိစ္စအာႏယို ပြဲင်ႏနွိုင်ႏငါႏတဝင်ꩻဖုံႏ၊ သꩻရာႏဂသွီႏယို ထေစသွူလဲ့ အုံဆောင်းဆင်ႏပေႏလွုမ်ꩻတဲင် ထေထန်ႏနွိုင်ႏဖျင်စွဉ်ႏ သꩻရာႏဂသွီႏစားယိုဖုံႏ (၄) အံႏမာႏအဆာႏ အံႏမာႏအာဟာရဖုံႏနဝ်ꩻမꩻ လိုꩻမူႏနံꩻဖုံႏ ဓမ္မတာႏလွဉ်ꩻကွုန်ꩻအရွယ်ႏဖုံႏ၊ ဓမ္မတာႏအီႏလွဉ်သွူ အနားရီႏပေါင်ꩻတွင်ꩻ အဝ်ႏကုဲင်တနီꩻတာႏ၊ တနာꩻတာႏတွင်ꩻလွုမ်ꩻနဝ်ꩻ ဓမ္မတာႏတဲႏစလွဉ်စသွူလဲ့နဝ်ꩻ၊ ဓမ္မတာႏလွဉ်တွင်ꩻယင် ပေါႏလွေꩻအံႏမာႏအဆာႏ အာဟာရတတဲ့ꩻတဝ်း တွမ်ႏဓမ္မတာႏယိုနဝ်ꩻ အခွိုက်ထွူစွဉ်ႏ ဓမ္မတာႏလဲ့အဝ်ႏဒါႏသွူ၊ ဓမ္မတာႏကလွဉ်မွူးနီꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ဓမ္မတာႏယို ဆွတ်ꩻသဲင်ꩻချာယင်းဒါႏ ဓမ္မတာႏဖွိုင်ꩻကိုသွူ၊ ဓမ္မတာႏလွဉ်ဆေ့ꩻထိုꩻဒါႏယင်ကဲႏသွူ၊ ဓမ္မတာႏယို သေ့ꩻသဲင်ထိုꩻဒါႏသွူ။
အဆာႏဓာတ် ဥတုဓာတ်မာꩻထွာတဲင် ယဖြာꩻဖြာꩻနဝ်ꩻ ဓမ္မတာႏယို အလွဉ်အာလွဉ်ꩻထိုꩻထာꩻလဲ့အဝ်ႏ၊ လွဉ်အာလွဉ်ꩻထာꩻ လဲင်ꩻတဗွိုးတဗားနေးစွဉ်ႏသွူ၊ ထွာအီဒါႏ ရောႏဂါႏနေနေသွူ၊ လိုꩻရာႏဂ/ဓမ္မတာႏ/သွီႏကုဲင်အီစားယိုဖုံႏသွူနော။
၂၁၃။ လိုꩻကထွာ တဟေထာꩻရောႏဂါႏ
လိုꩻကထွာ တဟေထာꩻရောႏဂါႏဖုံႏနဝ်ꩻ အတရေ့ꩻဗာႏ အလွီးမျိုꩻ၊ အနွုမ်ꩻဗာႏ အလွီးမျိုꩻ၊ အညော်ꩻဗာႏ အနွုမ်ႏညောႏဖုံႏ၊ တရေ့ꩻဗာႏအကြုံႏဖုံႏထာꩻမာꩻကို လုံးလလွဉ်ꩻငါႏထာꩻမာꩻဖုံႏ၊ အံႏမာႏအရသာႏလျား၊ အဟတ်ꩻ၊ အထဲင်ႏ၊ အဆွံ၊ အံႏမာႏအဆာႏ အာဟာရဖုံႏ၊ မာꩻတရုတ်ꩻလွဉ်ꩻငါႏထာꩻမာꩻဖုံႏ၊ နမ်းယပ်ꩻ သꩻယပ်ꩻလွဉ်ꩻငါႏထာꩻဖုံႏ၊ အမာႏဥတုဖုံႏ၊ ရာႏဂသွီႏ တလွေꩻတဝ်းဖုံႏ၊ ကွပ်စားယို တမျိုꩻမျိုꩻတဲင် တလီꩻယို ထင်ႏကီသန်တေားထာꩻနဝ်ꩻသွူ။
နဝ်ꩻမꩻ ပါနတလီꩻယို အထာꩻမာꩻ အထာꩻလွေꩻနဝ်ꩻ ယုဲင်ꩻဓာတ်ယို တရဲးခါꩻဖေႏနွောင်ꩻတဝ်း၊ ယုဲင်ꩻဓာတ်ယို တဆီꩻခါꩻဖေႏနွောင်ꩻတဝ်း ပါနတလီꩻယိုတဲင် နဝ်ꩻမꩻ ပါနတလီꩻယိုနဝ်ꩻ ထွာအီတေား တဟေထာꩻနဝ်ꩻသွူ၊ ဟဲ့ꩻဗာႏ တဟေထာꩻရောႏဂါႏနဝ်ꩻသွူ။
၂၁၄။ လိုꩻကထွာကထောင်ꩻတအျာ (သရဘေဒ)ရောႏဂါႏ
လိုꩻကထောင်ꩻ တအျာအီဗာႏ အကျောင်ꩻနဝ်ꩻ ကွပ်ရွစ်သန်ငါႏငဝ်း၊ ခြဝ်သန်ငါႏငဝ်း၊ အံႏမာႏအဆာႏအာဟာရ၊ မျောႏအဆာႏ အာဟာရတဲင် အဆာႏယိုခြွစ်ꩻဗာႏ၊ အဆာႏဖြဲ့ꩻဗာႏ၊ အဆာႏထောင်းဗာႏ၊ အဆာႏအဝ်ႏဆွို့၊ အဝ်ႏဒွါႏ၊ အဝ်ႏခံဖုံႏ၊ အံႏအနွိုး၊ အဆျာႏမာꩻထွာတဲင် မာꩻဆာအီ ကထောင်ꩻ၊ လွေꩻထာꩻလျားမာႏဖုံႏ၊ ကထောင်ꩻကို ပသဲ့ꩻဖုံႏ ကထောင်ꩻပꩻ၊ ကထောင်ꩻကဲင်ဖုံႏ၊ မာႏဥတုအခွꩻ၊ ဥတုလျားဖုံႏ ပါႏစားယိုတဲင် ကထောင်ꩻတအျာအီတငါဒါႏနဝ်ꩻသွူ၊ တလီꩻကအဝ်ႏမာꩻဖေႏအာႏဒါႏ ဝါယောဓာတ်ဖုံႏ၊ တလီꩻကမာꩻဖေႏအာႏဒါႏ ပထဝီဓာတ်ဖုံႏ၊ ဓာတ်စားယို အလွေꩻအသဲင်ꩻ အာႏရဲင်ꩻကုဲင်ထိုꩻတဲင် နဝ်ꩻမꩻ တလီꩻအာႏယို တတွိုႏသန်ဖေႏတဝ်း၊ ငဝ်းခင်ႏလမ်းယိုဖုံႏ၊ တလီꩻအာႏယို တထွာဖေႏဗာႏတဝ်းဒွုမ် အငဝ်းဖုံႏတဲင် နဝ်ꩻမꩻ အငဝ်းယို တထန်ႏဟဝ်တဝ်းနဝ်ꩻသွူ၊ ဟဲ့ꩻဗာႏ ကထောင်ꩻတအျာ (ကထောင်ꩻဆာ)ရောႏဂါႏနဝ်ꩻသွူ။
၂၁၅။ လိုꩻဖြောင်းတအွီႏတဝ်း ဖြောင်းအရသာႏတအဲဉ်ထဝ်းရောႏဂါႏ
လိုꩻကထွာအီ ဖြောင်းတအွီႏတဝ်းနဝ်ꩻ လိုꩻဖြောင်းဆာ ဖြောင်းအလျားပေါက် ထွာတငါရျူ ထွာဖြောင်းတချꩻ ထွာဖြောင်းဆျာႏ ထွာဖြောင်းအရသာႏပြာ ထွာဖြောင်းတမဲဉ်အံႏတဝ်း တမဲဉ်အွꩻတဝ်း အဆာႏအာဟာရ အထီသား အနမ်းသားဖုံႏ၊ လိုꩻဖြောင်းခါႏ၊ ဖြောင်းအရသာႏအဲဉ်ထဝ်း၊ ထွာစားယိုနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻဖြောင်းအွီႏတဝ်း၊ ဟဲ့ꩻဖြောင်းကုဲင်ရောႏဂါႏသွူနော။
၂၁၆။ လိုꩻကထွာဗာႏ ဖြောꩻထာꩻ အော့ꩻထာꩻရောႏဂါႏ
လိုꩻကဖြော့ꩻ ကအော့ꩻဗာႏထာꩻနဝ်ꩻ ဝါယောတလီꩻဓာတ်ကုဲင် အော့ꩻအီထာꩻ၊ အသွုန်ႏထီဓာတ်ကုဲင် အော့ꩻအီထာꩻ၊ အယုဲင်ꩻဓာတ်ကုဲင် အော့ꩻအီထာꩻ၊ ဒေါသသွံပါꩻ ကုဲင်သွိုလို့ဝင်ꩻ တလဲင်ႏချင်ꩻ အော့ꩻအီထာꩻ၊ အထီႏဗာႏပသို့ꩻမျိုꩻဖုံႏ၊ အနွုမ်ꩻဗာႏ အနွုမ်ꩻသေင်၊ အနွုမ်ꩻဗာႏ အနွုမ်ꩻကုဲင်တဲင် အော့ꩻအီထာꩻ၊ အသꩻတချာႏ၊ အတလီꩻတွုန်းတဲင် အော့ꩻအီထာꩻ၊ လိုꩻကအော့ꩻအီထာꩻ၊ ကဖြော့ꩻအီထာꩻစားယိုဖုံႏနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻအအော့ꩻထာꩻ၊ အဖြော့ꩻထာꩻရောႏဂါႏသွူနော။
၂၁၇။ လိုꩻကဟို့ꩻခိုးဗာႏထီ ကမဲဉ်အွꩻဗာႏထီရောႏဂါႏ
လိုꩻကဟို့ꩻ(ခိုး)ထီအကျောင်ꩻနဝ်ꩻ လိုꩻသꩻငမ်းထာꩻ၊ လိုꩻသဝꩻထာꩻ၊ မာꩻရွိုးထာꩻ၊ အလွေꩻလျားထာꩻ၊ အံႏအာဟာရ အထဲင်ႏဖုံႏ၊ အဟတ်ꩻဖုံႏ၊ အဆျာႏဖုံႏ၊ အံႏအာဟာရတဲင် ထီပသာလောင်းဗာႏနေး အာဟာရဖုံႏ၊ လိုꩻအာႏလို့သားဖုံႏ၊ လိုꩻတသိုꩻထန်ႏအာသားဖုံႏ၊ လိုꩻဗဒ္ဓသွုန်ႏထီကုဲင် လိုꩻအသွုန်ႏထီတွမ်ႏတလီꩻကုဲင်၊ လိုꩻဖြောင်းကိုယို အယုဲင်ꩻဆေ့ꩻထိုꩻဖုံႏ၊ အယုဲင်ꩻသဲင်ꩻထိုꩻဖုံႏစားယိုဖုံႏ မာꩻထွာတဲင် နဝ်ꩻမꩻ ဟို့ꩻခိုးတေားထီ၊ မဲဉ်အွꩻတေားထီနဝ်ꩻသွူ၊ ဟဲ့ꩻဗာႏ ဟို့ꩻခိုးထီရောႏဂါႏနဝ်ꩻသွူနော။
၂၁၈။ လိုꩻကထွာဗာႏဟို့ꩻအဲင်ႏ လိုꩻဒူလာႏရောႏဂါႏ
လိုꩻကထွာဗာႏ ဒူလာႏ ဟို့ꩻအဲင်ႏရောႏဂါႏနဝ်ꩻ ဒေါသတပါꩻပါꩻအစွန်ꩻမာꩻထွာတဲ့နဝ်ꩻ၊ ဒေါသနီပါꩻ အစွန်ꩻမာꩻထွာတဲ့နဝ်ꩻ ဟို့ꩻကအဲင်ႏ ဟို့ꩻကိုကဆာခတ်ꩻ စားယိုနဝ်ꩻ တလီꩻမာꩻထွာ ကဲဉ်းအာသွူ၊ တလီꩻလွဉ်ꩻကဲဉ်းအာသွူ၊ နဝ်ꩻမꩻ ဟဲ့ꩻဟို့ꩻအဲင်ႏ(ဒူလာႏ)ရောႏဂါႏနဝ်ꩻသွူ။
၂၁၉။ လိုꩻကထွာဟို့ꩻအဲင်ႏ (ဒူႏလာႏ)(၈)ပါꩻ
(၁) လိုꩻကအဝ်ႏအံႏဒဲဉ်တွင်ꩻတဲင် ထွာဟို့ꩻအဲင်ႏ ဟို့ꩻခြေ့မျိုꩻ (၂) လိုꩻကအံႏအဆာႏတဲင် အဆာႏခြီ(ကေႏ)ပျက်လွဉ်ꩻထာꩻ ဟို့ꩻအဲင်ႏဟို့ꩻခြေ့မျိုꩻ (၃) လိုꩻကအံႏအဆာႏယိုနဝ်ꩻ အဆာႏအခြီပျက်(ကေႏ)တဝ်းငါႏလွဉ်ꩻ၊ အဆာႏတဆိုꩻတဝ်းငါႏလွဉ်ꩻတဲင် ဟို့ꩻအဲင်ႏဟို့ꩻခြေ့မျိုꩻ (၄) အံႏအဝ်ႏဒါႏဒျာႏ အဆာႏမျိုꩻလဲ့ လိုꩻမိဉ်ႏအံႏနဝ်ꩻ ဟို့ꩻဓာတ်တတဲ့ꩻတဝ်းဖုံႏ ထာꩻဆာတွမ်ႏအဆာႏအပဲစ်လဲင်ꩻတလွစ်တဝ်းဒွုမ် ကဲဉ်းအာအာသွူ၊ အံႏအမျိုꩻမုဲင်ꩻစွဉ်ႏလဲ့ တတဲ့ꩻတဝ်းတွမ်ႏရောႏဂါႏကဲဉ်းအာ၊ အဆာႏယို ထွာဖေႏတေားဗာႏ ဟို့ꩻအဲင်ႏဟို့ꩻခြေ့မျိုꩻ (၅) လိုꩻအံႏတတဲ့ꩻတဝ်း၊ လိုꩻအံႏတဒါႏတဝ်း အဆာႏမျိုꩻစွဉ်ႏလဲ့ မဉ်ႏအံႏနဝ်ꩻ တတဲ့ꩻတဝ်းဖျင် ဒူႏလာႏနေနေ၊ အဝ်ႏထွာအီဒျာႏဟို့ꩻအဲင်ႏ၊ ထွာအီဒျာႏ ဟို့ꩻခြေ့မျိုꩻသွူ။
(၆) လိုꩻတအံႏဗာႏတဝ်း အဆာႏတမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻစွဉ်ႏလဲ့ ဟို့ꩻယိုအဝ်ႏအဲင်ႏဒျာႏ၊ ဟို့ꩻယိုအဝ်ႏခြေ့ဒျာႏမျိုꩻ (၇) လိုꩻသဲက်ကအံႏအဆာႏ အာဟာရလဲ့ ထွာမွိုင်ထွူစွဉ်ႏ ဟို့ꩻအဲင်ႏဟို့ꩻခြေ့ဖုံႏ (၈) လိုꩻကထွာဒါႏ လိုꩻအဲင်ႏဟို့ꩻခြေ့စွဉ်ႏတသေႏသေႏ၊ လိုꩻဟို့ꩻအဲင်ႏထွာခွိုꩻ လိုꩻဟို့ꩻခြေ့ခွိုꩻ၊ လိုꩻဟို့ꩻအဲင်ႏခြေ့ဟဲ့ꩻဒူႏလာႏရောႏဂါႏမျိုꩻစားယိုဖုံႏသွူ။
၂၂၀။ လိုꩻဟို့ꩻအွောင်ႏဗုတ်ဗုတ် လိုꩻဟို့ꩻဖေါ်ꩻ(ဥဒရီ)ရောႏဂါႏ
လိုꩻကထွာဗာႏ ဟို့ꩻအွောင်ႏနဝ်ꩻ ဟို့ꩻဓာတ်မေႏဖုံႏယို အာႏပေႏတဲင် အထွာအီဗာႏတေား ဟို့ꩻအွောင်ႏ၊ ထွာအီဗာႏတေား ဟို့ꩻဖေါ်ꩻဟို့ꩻအွောင်ႏဗုတ်ဗုတ်အီဗာႏတေားထာꩻ၊ မာꩻထွာအီထဲင်းဒါႏ ဟို့ꩻဆာရောႏဂါႏ အလင်လင်ဖုံႏကဲႏယင်သွူ။
၂၂၁။ လိုꩻဟို့ꩻဗွေဟို့ꩻအွောင်ႏရောႏဂါႏ(၈)မျိုꩻ
(၁) လိုꩻတလီꩻကုဲင်တဲင် ဟို့ꩻအွောင်ႏနဝ်ꩻ အဟို့ꩻဖုံႏ အရွို့ꩻဖုံႏယို ဆာခတ်ꩻဟို့ꩻဗွေဟို့ꩻအွောင်ႏမျိုꩻ (၂) လိုꩻအသွုန်ႏထီဓာတ်ကုဲင်တဲင် ဟို့ꩻအွောင်ႏနဝ်ꩻ ဆော့ထာꩻတွင်ꩻ ဟို့ꩻအွောင်ႏပါ၊ တဟွိုဗာႏဟို့ꩻအွောင်ႏပါ၊ ဟို့ꩻအွောင်ႏတွမ်ႏအလျားစားယိုဖုံႏသွူ (၃) လိုꩻယုဲင်ꩻဓာတ်ကုဲင်တဲင် ဟို့ꩻအွောင်ႏနဝ်ꩻ အသာထာꩻယပ်ꩻ၊ ဟို့ꩻအွောင်ႏထာꩻသာꩻတချမျိုꩻ၊ ဟို့ꩻအွောင်ႏတဟေပါထာꩻမျိုꩻ ထွာစားယိုဖုံႏသွူ (၄) ဒေါသသွံပါꩻ ကုဲင်ထိုꩻတဲင် အဟို့ꩻနမ်း အခဝ်ထွေဖဲ့ꩻယို ဗွေအွောင်ႏထာꩻမျိုꩻ (၅) လိုꩻအသွုန်ႏယော့ꩻတဲင် ဟို့ꩻနမ်းအခဝ်ထွေဖဲ့ꩻယို ဗွေအွောင်ႏထာꩻမျိုꩻ (၆) လိုꩻသွုန်ႏသိုႏတွမ်ႏ တလီꩻစဲစ်ယိုကုဲင်တဲင် အနမ်းအဟို့ꩻ အစေႏဖဲ့ꩻယိုဗွေအွောင်ႏထာꩻမျိုꩻ (၇) လိုꩻအေႏဓာတ်ဆွော့ꩻ လိုꩻအဆာႏဖွိုင်ꩻအဖြုံႏကီကိုနဝ်ꩻ အဆာႏအဝ်ႏဗွေတဲင် အဆာႏဆကီယို တခံႏလင်ꩻလတဝ်းနဝ်ꩻမꩻ ထွာအီဟို့ꩻဗွေဟို့ꩻအွောင်ႏမျိုꩻ (တဲ့ꩻအာတသီႏအံႏနေး)
(၈) လိုꩻအဆီႏထာꩻဆေ့ꩻ လိုꩻတဆီႏတဝ်းထာꩻဖုံႏနဝ်ꩻမꩻ ပဒေခဲ့ꩻလယို အဆီႏဖွိုင်ꩻယို ဆီႏအဝ်ႏဗွေတဲင် ဆီႏဖွိုင်ꩻခြေင်း၊ ဆီႏဖွိုင်ꩻဆာသွူတွော့ꩻ ထွာအီဟို့ꩻဗွေအွောင်ႏထာꩻမျိုꩻ၊ လိုꩻဟို့ꩻဗွေဟို့ꩻအွောင်ႏအဝ်ႏလွစားယိုဖုံႏသွူ။
၂၂၂။ လိုꩻဆီႏခါ (ကြောကပ်) လိုꩻတလီꩻစဲစ် (သွုန်ႏသိုႏ) လိုꩻသွုန်ႏဆꩻ (အသဲ)ယို(၃)ပါꩻ ကဆာစွဲꩻထာꩻဟဲ့ꩻ (ပလိဟရောဟာ)ရောႏဂါႏ
လိုꩻသွုန်ႏသိုႏ၊ လိုꩻတလီꩻစဲစ်၊ လိုꩻသွုန်ႏကဆာစွယ်ꩻဗာႏထာꩻနဝ်ꩻ ကွပ်တဲႏစဒါႏ အဆာႏအာဟာရ တတဲ့ꩻတဝ်းတဲင် မာꩻထွာအီဗာႏထာꩻဆာဖုံႏ၊ ဥတုတတဲ့ꩻတဝ်းလဲ့ အုံခြေင်ႏ အုံခံႏဗာႏတဲင် မာꩻထွာအီဗာႏ ထာꩻဆာဖုံႏ၊ ထွာအီတငါငါတေား သွုန်ႏသိုႏ၊ တလီꩻစဲစ်၊ သွုန်ႏရောႏဂါႏသွူ။
ကွပ်ဒျာႏစားယိုတွော့ꩻ လိုꩻသီးအဆာႏတဗွူဖုံႏယို ကျံꩻထံꩻထိုꩻတဲင် မာꩻထွာအီတေား ထာꩻဆာနဝ်ꩻသွူ၊ နမ်းကိုဆာတွော့ꩻ ကတဲꩻထိုꩻတေားနဝ်ꩻသွူ၊ လိုꩻကထွာ ရောႏဂါႏစားယိုနဝ်ꩻ ထာဆာလက္ခဏာႏ ယဖြာꩻဖြာꩻနဝ်ꩻ ပီခါႏခါႏဒါႏ လိုꩻဗားမျိုꩻသွူနော။
နဝ်ꩻမꩻ လိုꩻမူႏကလွူးပိုနဝ်ꩻ ရိုꩻဗာႏကီ လိုꩻမူႏသီးသဘာဝလဲ့ ပေါႏအလွူးပိုစထွူနဝ်ꩻ လိုꩻမူႏသီးနမ်းခြွိုင်းယို သွုန်ႏသိုႏ၊ သꩻရာႏ၊ အသွုန်ႏ၊ အသွုန်ႏထီ၊ အဆာႏဖွိုင်ꩻလီꩻ၊ အဆာႏတသာဖွိုင်ꩻ၊ တလီꩻဖွိုင်ꩻဟဲ့ꩻ တလီꩻစဲစ်ဖွိုင်ꩻ၊ ဆီႏဖွိုင်ꩻ အပိုခါႏလမ်း လို့စွဉ်ႏလိုꩻမူႏသီးနမ်းတဗာႏလွုမ်းယိုသွူ၊ လွူးပိုစထွူနဝ်ꩻ အပီဝင်ႏတွမ်ႏကရိုꩻ ဥစ္စာႏတခြိုꩻတသာယို ပီဝင်ꩻသွူ၊ ဟဲ့ꩻဗာႏ သွီႏလုဲင်ႏယာႏလုဲင်ႏဖျင် အဆာႏတယ်ႏဖျင်အစသွူ၊ သွီႏတသာ ယာႏတသာထွာနေက သွီႏဆား' ယာႏဆားသွူ၊ သွီႏဓာတ် ယာႏဓာတ်ယို အဝ်ႏနဲႏနေက၊ မွူးနီꩻတွင်ꩻလာတွင်ꩻသွူ၊ လိုꩻမူႏစားယိုနဝ်ꩻ အထွာဒျာႏထာꩻဆာ အမျိုꩻလင်လဲ့တယဝ်း ထာꩻဆာꩻအကူꩻဗွို့ꩻ တငါအီတေားဒါႏ သွုန်ႏသိုႏ၊ တလီꩻစဲစ်၊ သွုန်ႏ၊ ရောႏဂါႏစပ်ငါတေားဒါႏစားယိုသွူ၊ နဝ်ꩻမꩻ လိုꩻမူႏယဖြာꩻဖြာꩻနဝ်ꩻ ပီစွဉ်ႏအဗားသွူ၊ ဗားလဲ့ဗားဒျာႏရင်ꩻသွူ၊ အသွုန်ႏသိုႏ၊ တလီꩻစဲစ်၊ သွုန်ႏ တဗာႏဗာႏတဲ့နဝ်ꩻ၊ နီဗာႏတဲ့နဝ်ꩻ လို့လို့တဲ့နဝ်ꩻ ထာꩻဆာလွိုးနဝ်ꩻ ပီစားကီယိုသွူ။
(က) လိုꩻသွုန်ႏသိုႏတွမ်ႏ တလီꩻစဲစ်ယို မဉ်ႏမာꩻထွာနဝ်ꩻ အဗွေႏနမ်းယို ဆာပိုႏအစေႏဖဲ့ꩻသွူ၊ ( ခ ) လိုꩻသွုန်ႏ မဉ်ႏမာꩻထွာနဝ်ꩻ အဗွေႏနမ်းယို ဆာပိုႏ အထွေဖဲ့ꩻသွူ၊ အဆာႏနာႏပိဉ်ဖဲ့ꩻထာꩻ တဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ဆာပိုႏသွူနော။
၂၂၃။ လိုꩻအင်္ဂါႏဗိုး မုဿရောႏဂါႏ
လိုꩻကထွာဗာႏအင်္ဂါႏဗုမ်း (မုဿ)ရောႏဂါႏနဝ်ꩻ ကတံႏထွာစနဝ်ꩻ တလီꩻမာꩻထွာကဲဉ်းအာသွူ၊ ကွပ်တလီꩻဓာတ်ကုဲင်မာꩻထွာမꩻ အဗုမ်းဗာႏနဝ်ꩻသွူ၊ တလီꩻဓာတ်ကုဲင်ယို တသွင်ႏလꩻတဝ်းဖုံႏ၊ တလီꩻကုဲင် တထန်ႏလꩻတဝ်း အဖြွီꩻကိုဖုံႏ (တဏှာႏဖြွီꩻကို တလီꩻအဝ်ႏခံရော်ꩻဖုံႏ) တလီꩻကုဲင်အီထန်ႏအေႏဖူꩻလဲ့ တလꩻတဝ်း ထန်ႏခဲꩻဆီႏဖူꩻ၊ ရာႏဂသွီႏဖူꩻဖုံႏလဲ့ ထန်ႏတလꩻတဝ်း၊ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻတဲင် တလီꩻကုဲင်ယို လောႏသော့ꩻထိုꩻတေား အင်္ဂါႏ(ဒီႏပဲ့ꩻသီး)တသာႏဖြွီꩻကိုစားယိုဖုံႏသွူ။
တလီꩻလင်ꩻလသော့ꩻ တသာႏဖြွီꩻကိုစားယိုတဲင် အင်္ဂါႏယို အဗုမ်းထိုꩻတေားနဝ်ꩻသွူ၊ အဖြွီꩻကလွေꩻယိုတဒွုမ်နဝ်ꩻ တလီꩻကုဲင်ခိုႏအုံသော့ꩻတွော့ꩻ အယော့ꩻထိုꩻနဝ်ꩻသွူ၊ တလီꩻကုဲင်ယို မဉ်ႏလောႏထင်ႏကီငွဉ်ꩻကိုလဲ့ တလီꩻယို ထွာအီတေား ငွဉ်ꩻပူႏရောႏဂါႏသွူ၊ မဉ်ႏထွာဆကီလဲ့ ဟဲ့ꩻငွဉ်ꩻပူႏ၊ မဉ်ႏထွာဆလလဲ့ ဟဲ့ꩻအင်္ဂါႏဗုမ်းသွူ။
ရောႏဂါႏစားယိုနဝ်ꩻ လိုꩻမူႏပေႏနဝ်ꩻ သေငါꩻစဲင်းတဝ်း၊ သေငါꩻစဲင်းနဝ်ꩻ လိုꩻခိုပေႏသွူ၊ ငွဉ်ꩻပူႏနဝ်ꩻ လိုꩻမူႏပေႏနဝ်ꩻ သေငါꩻစဲင်းသွူ၊ ရောႏဂါႏစားယိုနဝ်ꩻ တသီႏလဲ့ခြေား၊ ဆရာႏလဲ့ခြေားသွူ၊ ဟဲ့ꩻအင်္ဂါႏဗိုး (မုဿ)ရောႏဂါႏနဝ်ꩻသွူနော။
၂၂၄။ အရပ်တွမ်ႏဓာတ်ပေႏဓာတ်တန် ထွာဗာႏအကျောင်ꩻ
အရပ်ဒေႏသ - 	ဥတုခိန်ႏ		ဓာတ်ထွာတန်	ဓာတ်ထွာပေႏ
ဇင်္ဂလအရပ်	ထာꩻလျားလာခိန်ႏ	တေဇောဓာတ်ထွာတန်	ယုဲင်ꩻတွမ်ႏတသိုꩻထွာပေႏ
နောကပအရပ်	ခမ်းခါခိန်ႏ		ဝါယောဓာတ်ထွာတန်	တလီꩻ-အသေင်-အအောင်ꩻ
သာဓာရဏအရပ်	ထာꩻခွꩻခိန်ႏ		အာပေါဓာတ်တွမ်းပထဝီဓာတ်ထွာတန်	သွီႏ-သွုန်ႏထွာပေႏ
ဥတုခိန်ႏခါႏတွမ်ႏ အရပ်တွမ်ႏလောင်းယို ဓာတ်ထွာပေႏတန်စားယိုသွူ။
၂၂၅။ ဓာတ်အာႏကပေႏတန်တဝင်ꩻအကျောင်ꩻ
(၁) ပထဝီဓာတ်ဆွော့ꩻခံႏယို မဉ်ႏကုဲင်လဲ့- အာပေါထီဓာတ်ပနဲဉ်ႏယို အာႏတန်လုဲင်ႏသွူ (၂) အာပေါထီဓာတ်ယို မဉ်ႏကုဲင်လဲ့- တေဇောမေႏဓာတ်ယို အာႏတန်လုဲင်ႏသွူ (၃) တေဇော မေႏဓာတ်အာႏယို မဉ်ႏကုဲင်လဲ့- ဝါယောတလီꩻဓာတ်အာႏယို တန်လုဲင်ႏသွူ (၄) ဝါယော တလီꩻဓာတ်အာႏယို မဉ်ႏကုဲင်လဲ့- ပထဝီခွေါင်ခံႏဓာတ်အာႏယို တန်လုဲင်ႏသွူ၊ ဓာတ်(၄)ပါꩻ အာႏပေႏတန်တဝင်ꩻစားယိုဖုံႏသွူ။
၂၂၆။ လိုꩻထာꩻဆော့(၈)မျိုꩻ
(၁) တလီꩻမာꩻထွာ ထာꩻဆော့ (၂) သွုန်ႏထီမာꩻထွာ ထာꩻဆော့ (၃) ယုဲင်ꩻမာꩻထွာ ထာꩻဆော့။
လိုꩻထာꩻဆော့သားယို (၃)မျိုꩻနဝ်ꩻ လိုꩻသေငါꩻအာ လိုꩻသေငါꩻစဲင်း အလက္ခဏာႏသွူ၊ အအွဉ်ႏနယ်စဲင်း အလျားထင်ႏ အလျားလင်ꩻသွူ၊ ထာဆော့စားယိုနဝ်ꩻ လိုꩻတွိုင်ႏထီႏဗာႏကွို့ꩻတဲင် သေငါꩻလွတဝင်ꩻဖုံႏသွူ။
(၄) တလီꩻတွမ်ႏသွုန်ႏထီ မာꩻထွာထာꩻဆော့ (၅) ယုဲင်ꩻတွမ်ႏတလီꩻ မာꩻထွာထာꩻဆော့ (၆) ယုဲင်ꩻတွမ်ႏသွုန်ႏထီ မာꩻထွာထာꩻဆော့။
လိုꩻထာꩻဆော့သားယို(၃)မျိုꩻနဝ်ꩻ ဓာတ်နီပါꩻနီပါꩻ ထွာသွိုတဝင်ꩻ ဓာတ်နီပါꩻ ထွာရော်ꩻတဝင်ꩻတဲင် ဓာတ်နီပါꩻမျိုꩻ မာꩻထွာတွော့ꩻ လိုꩻထွားထာꩻဆာလွိုးယို ဟမ်းပေါင်းယပ်ꩻ၊ လိုꩻချင်းထာꩻဆာလက္ခဏာႏယို ဟမ်းပေါင်းတရော်ꩻတဝင်ꩻတဲင် လိုꩻတပေါႏသေတွိုင်ꩻတဝ်းသွူ။
(၇) တလီꩻ၊ သွုန်ႏထီ၊ ယုဲင်ꩻမာꩻထွာထာꩻဆော့-လိုꩻထာꩻဆော့သား ဓာတ်(၃)ပါꩻယို မာꩻထွာသွိုတဝင်ꩻ တလဲင်ႏချင်ႏစားယိုနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻဓာတ်(၃)ပါꩻထာꩻဆော့ (သန္နိပါတ်ထာꩻဆော့)မျိုꩻသွူ။
(၈) အာဂန္တုထာꩻဆော့- လိုꩻထွာထာꩻဆော့ထိဉ်ႏ၊ ထာꩻဆော့တထွာညတဝ်းဦ၊ ထာꩻဆော့ꩻမွူးနီꩻဒွေါင်ႏစားသွူ။
၂၂၇။ လိုꩻယုဲင်ꩻဓာတ်မာꩻထွာ ထာꩻဆော့
လိုꩻယုဲင်ꩻဓာတ်မာꩻထွာထာꩻဆော့နဝ်ꩻ ထာꩻဆော့သားယို အလွီးနွုမ်ꩻဟေ့ꩻ အယာႏဓာတ်ယို အစဝ်ႏပအီႏအီႏထာꩻပေႏ၊ အယာႏစိုႏဓာတ်အဝ်ႏပေႏပေႏ၊ အယာႏယို ပီနုဲင်းဗန်ႏစဝ်ႏ ကအဝ်ႏဒို့ꩻခါꩻအယာႏယိုသွူ၊ အုံထာꩻလဲ့ တစွုန်းတဝ်း၊ အုံထာꩻလဲ့လွꩻ၊ အဖြောင်းလဲ့ အရသာႏအဲဉ်ထဝ်း၊ အေႏဓာတ်နဝ်ꩻ အရောင်ႏကြိုႏ အရောင်ႏဗွာ၊ ဆီႏထာꩻလဲ့ အရောင်ႏဗွာ နမ်းယင်စူယင် ဟံးပေါင်းဆွော့ꩻပိုႏ၊ အုံထာꩻလဲ့ ပီနုဲင်းယာႏပြွောင်ႏပိုႏ၊ ပီနုဲင်းဗွေခူꩻ ဗွေယာႏ၊ နမ်းယို အီႏလျားလွဉ်ꩻငါႏထာꩻလဲ့ အဲဉ်ထဝ်း၊ ကုဲင်းဖြော့ꩻဒါႏထာꩻ၊ အဆာႏအာဟာရလဲ့ တလွဉ်ꩻခြီတဝ်း၊ စူခင်ႏလဲ့ ဆာအဲင်ႏ၊ ဆာဆွဉ်း၊ စူခင်ႏလဲ့ထွူႏ၊ အုံထာꩻလဲ့ လွꩻကဲဉ်းအာ၊ အုံထာꩻတဒုမ်ႏထွိုင်ႏအာ၊ ထာꩻမဲဉ်ဗေင်ႏလဲ့အာ၊ နေ့ꩻဖူထီလဲ့ ရီႏအာငါႏ၊ အဆႏအာဟာရလဲ့ တမဲဉ်အံႏတဝ်း၊ ထီလဲ့မဲဉ်အွꩻတဝ်း၊ ကုဲင်းတဟေထာꩻ မဲ့ခူꩻအရောင်ႏနဝ်ꩻ ဗွာလက္ခဏာႏစားယိုနဝ်ꩻ ယုဲင်ꩻဓာတ်မာꩻထွာသွူနော။
၂၂၈။ လိုꩻတလီꩻဓာတ်တွမ်ႏ သွုန်ႏထီဓာတ်မာꩻထွာ ထာꩻဆော့လက္ခဏာႏ
လိုꩻတလီꩻဓာတ်တွမ်ႏ သွုန်ႏထီဓာတ် မာꩻထွာထာꩻဆော့နဝ်ꩻ ပေါႏအီႏဆော့သွူထာꩻနဝ်ꩻ အဟို့ꩻခိုးရီးဒါႏထီ၊ တဟံရီးဒါႏထာꩻ၊ တဟေရီးဒါႏထာꩻ၊ အစူအခင်ႏဆွုမ်ႏဖုံႏယို ဆာအဲင်ႏဆွဉ်းရီးဒါႏ၊ အုံထာꩻတငွူ၊ အုံထာꩻတငွို့တငတန်သွူ၊ အဖြော့ꩻဒါႏထာꩻ၊ အမဲ့ဝေ့ꩻဒါႏ၊ တမူꩻတမာꩻဒါႏ၊ အုံထာꩻအာႏရွိုးဒါႏ၊ တဒုမ်ႏထွိုင်ႏဒါႏ၊ မဲဉ်အံႏမဲဉ်အွꩻတဝ်း အဆာႏအာဟာရ၊ ကထောင်ꩻလဲ့သဲင်အာ၊ လက္ခဏာႏစားယိုနဝ်ꩻ တလီꩻဓာတ်တွမ်ႏ သွုန်ႏထီဓာတ်မာꩻထွာသွူနော။
၂၂၉။ လိုꩻတလီꩻဓာတ်တွမ်ႏယုဲင်ꩻဓာတ်မာꩻထွာ (ထာꩻ)ဆော့လက္ခဏာႏ
လိုꩻတလီꩻဓာတ်တွမ်ႏ ယုဲင်ꩻဓာတ်မာꩻထွာ ထာꩻဆော့နဝ်ꩻ ထာꩻဆော့စားယိုနဝ်ꩻ အလျားလဲ့ တထင်ႏငါႏတဝ်း၊ ခွꩻလဲ့တခွꩻငါႏတဝ်း၊ အမည်ႏလျားလွဉ်ꩻလဲ့ အလျားပေႏပေႏနေးလွုမ်ꩻ၊ အမဉ်ႏခွꩻလဲ့ အခွꩻပေႏပေႏနေးလွုမ်ꩻ၊ အတသိုꩻလဲ့ အဝ်ႏထန်ႏဒျာႏ၊ အကတူႏလဲ့ ဆာဒါႏ၊ အနေ့ꩻဖူထီလဲ့ ရီႏဒါႏ၊ အတဟေဒါႏထာꩻ၊ အထာꩻဗေင်ႏလဲ့အာဒါႏ၊ အအုံထာꩻရုတ် ထွူႏဆွို့ထွူႏဆွဉ်း၊ အနမ်းအင်္ဂါႏယိုနဝ်ꩻလျား၊ အဆွတ်ꩻဆာအဲင်ႏဆာဆွဉ်း၊ အနမ်းယာႏဓာတ်ယို အတသိုꩻ စိုႏပအွုမ်အွုမ် ပအီႏအီႏပေႏ၊ လိုꩻဆာလက္ခဏာႏစားယိုနဝ်ꩻ တလီꩻဓာတ်တွမ်ယုဲင်ꩻဓာတ် ထာꩻထွာသွူနော။
၂၃၀။ လိုꩻသွုန်ႏထီဓာတ်တွမ်ႏ ယုဲင်ꩻဓာတ်မာꩻထွာ ထာꩻဆော့လက္ခဏာႏ
လိုꩻသွုန်ႏထီဓာတ်တွမ်ႏ ယုဲင်ꩻဓာတ်မာꩻထွာ ထာꩻဆော့နဝ်ꩻ အမဲဉ်အံႏတဝ်း အမဲဉ်အွꩻတဝ်း အဆာႏအာဟာရဖုံႏ၊ အဟို့ꩻခိုးအာထီ၊ အတဟေဒါႏထာꩻ၊ အဖြောင်းလဲ့ခါႏ၊ အလျားထွူလဲ့ခွꩻ၊ ခွꩻထွူလဲ့လျား၊ အယုဲင်ꩻထီ အနုတ်ခက်ꩻလဲ့ထန်ႏအာ၊ ဖြောင်းကိုနဝ်ꩻ ယုဲင်ꩻထီနုတ်ခက်ꩻလဲ့အာ၊ အအုံထာꩻလဲ့လွꩻ၊ အသꩻထာꩻနန်းလဲ့တန်၊ အအုံထာꩻသꩻရွိုး၊ လိုꩻဆာလက္ခဏာႏစားယိုနဝ်ꩻ သွုန်ႏထီဓာတ်တွမ်ႏယုဲင်ꩻဓာတ် မာꩻထွာသွူနော။
၂၃၁။ လိုꩻထာꩻဆော့အီႏဟဝ်လွဉ် လက္ခဏာႏ
လိုꩻထာꩻဆော့သား အီႏဟဝ်လွဉ်သွူနဝ်ꩻ အနမ်းယင် အယာႏယင် အစူယင် အခင်ႏယင် အလုမ်ꩻလွဉ်သွူ၊ အလွီးနွုမ်ꩻကုဲင်လဲ့ထန်ႏလွဉ်၊ အဟို့ꩻငဝ်းလဲ့သင်ႏ၊ အဟို့ꩻဖြေင်ꩻထာꩻ၊ အဟို့ꩻဓာတ်(အေႏ)လဲ့ လွေꩻဟဝ်ထာꩻ၊ အနမ်းတနွော့ꩻတလွုန်းဒါႏ၊ အဟို့ꩻခိုးထီ အတမူꩻဒါႏ အတသိုꩻလဲ့ ထန်ႏဟဝ်ထာꩻ၊ ကတူႏလဲ့ပသꩻ အဖြောင်းလဲ့ အရသာႏနွိုး အတဆျထာꩻ၊ အသꩻမဲဉ်အံႏအဆာႏ အာဟာရလောင်းလွိုး လက္ခဏာႏစားယိုနဝ်ꩻ လိုꩻထာꩻဆော့သား အီႏစွုန်းအီႏဟဝ်သွူနော။
၂၃၂။ လိုꩻထာꩻဆော့ လက္ခဏာႏစားယို ဟဝ်လုမ်ꩻလာꩻတဝ်း
ဟဝ်လုမ်ꩻလာꩻတဝ်း လိုꩻထာꩻဆော့သားနဝ်ꩻ အထာꩻသေလဲ့ကင်ꩻလဲဉ်းနမ်း၊ တဖေင်ꩻလဲဉ်းအနမ်း၊  အကမ်း(အထိန်ꩻ)အနမ်းလဲ့ တဒါႏဒွုမ်၊ အွဉ်ႏနဝ်လဲ့ နဝ်လဲဉ်း၊ အွဉ်ႏထင်ꩻလဲ့ထင်ꩻလဲဉ်း၊ အပီလဲဉ်းသွူ လိုꩻကဗေင်ႏပျောႏထာꩻ၊ အယာႏနမ်းထန်ႏနဝ်ꩻ ခွꩻလဲဉ်း၊ နမ်းအကိုနဝ်ꩻ လျားလွဉ်လဲဉ်း၊ အဓာတ်မေႏဖွိုင်ꩻလဲ့ ပꩻလဲဉ်း၊ လိုꩻလက္ခဏာႏစားယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏကုဲင်လိုꩻဆာကံႏလွုမ်ꩻသွူ၊ တသီႏကံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏကုဲင်ဆေ့ꩻလွုမ်ꩻသွူ၊ ဟဝ်လုမ်ꩻလာꩻတဝ်းဒွုမ်သွူနော။
၂၃၃။ ထာꩻဆော့အကျောင်ꩻဒျာႏတဲင် မာꩻထွာအီဖေႏဒါႏဘေꩻမျိုꩻ
ထာꩻဆော့ကထွာအီဒါႏ ဘေꩻဖုံႏနဝ်ꩻ လိုꩻကထောင်ꩻသဲင်၊ လိုꩻသာထာꩻကွို့ꩻတဝ်း၊ အဖြော့ꩻထာꩻ၊ လိုꩻတမူꩻသား အသာထာꩻမွိုင်၊ အဝန်ꩻစူဝန်ꩻခင်ႏ အဖြောင်းလဲ့အွီႏတဝ်း၊ အတဟေထာꩻ၊ အဟို့ꩻဓာတ်ဆွော့ꩻ၊ အဟို့ꩻဓာတ်ထိုꩻလွဉ်ꩻထာꩻ၊ အဆာဗွပ်ꩻဗွပ်ꩻဗပ်ꩻဗပ်ꩻနေးစွဉ်ႏထာꩻ လိုꩻဆာလက္ခဏာႏစားယိုနဝ်ꩻ မာꩻထွာအီ ထာꩻဆော့သားဘေꩻသွူနော။
၂၃၄။ လိုꩻဟို့ꩻထိုꩻရောႏဂါႏ(၆)မျိုꩻ
(၁) တလီꩻဓာတ် မာꩻထွာတဲင် လိုꩻဟို့ꩻထိုꩻအီဗာႏမျိုꩻ (၂) သွုန်ႏထီဓာတ် မာꩻထွာတဲင် လိုꩻဟို့ꩻထိုꩻအီဗာႏမျိုꩻ (၃) ယုဲင်ꩻဓာတ် မာꩻထွာတဲင် လိုꩻဟို့ꩻထိုꩻအီဗာႏမျိုꩻ (၄) ဒေါသ(၃)(ပါꩻ)မာꩻထွာတဲင် လိုꩻဟို့ꩻထိုꩻအီဗာႏမျိုꩻ (၅) လိုꩻထာꩻယူႏ ထာꩻနန်းတန်ငါႏတွော့ꩻ လိုꩻဟို့ꩻထိုꩻအီဗာႏမျိုꩻ (၆) လိုꩻအံႏအဆာႏ အာဟာရတဲင် အဆာႏတခြီတဝ်း၊ လိုꩻဟို့ꩻထိုꩻအီဗာႏမျိုꩻ၊ လိုꩻထွာအီဟို့ꩻထိုꩻ အမျိုꩻစားယိုဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။
၂၃၅။ လိုꩻကထွာလွဉ်ဗာႏ ဟို့ꩻထိုꩻရောႏဂါႏ
လိုꩻဟို့ꩻကထိုꩻဗာႏထာꩻနဝ်ꩻ အာပေါထီဓာတ်ယို ကုဲင်ပြင်ꩻထိုꩻတဲင် အမာꩻခွꩻပါထိုꩻဗာႏ ဟို့ꩻဓာတ်မေႏ၊ အမာꩻဖေ့ထိုꩻထိုꩻဗာႏ ပါစကဟို့ꩻဓာတ်မေႏ၊ အမာꩻပေႏထိုꩻ ပါစကဟို့ꩻဓတာ်မေႏ၊ အမာꩻထွိုင်ꩻထိုꩻ ပါစကဟို့ꩻဓာတ်မေႏတဲင် အဆာႏအာဟာရယိုနဝ်ꩻ တလီꩻသမ်းနွန်ႏလꩻတိတ်ꩻတိတ်ꩻသွူ။
နဝ်ꩻမꩻ ခွဉ်ႏပေႏခွဉ်ႏတန်ယို အထန်ႏရော်ꩻလ ရော်ꩻရော်ꩻရယ်ꩻရယ်ꩻစွဉ်ႏတဝင်ꩻ တဖူꩻတလီးချင်ႏနဝ်ꩻသွူ၊ ဟို့ꩻထိုꩻရောႏဂါႏနဝ်ꩻ ထွာထာꩻဆာကျံꩻ၊ ထာꩻဆာမွိုင်စား အမျိုꩻနေနေသွူ၊ ဟဲ့ꩻဟို့ꩻထိုꩻ (အတသာရ)ရောႏဂါႏသွူနော။
၂၃၆။ လိုꩻဟို့ꩻကအီႏထိုꩻလက္ခဏာႏ ထွာလွဉ်ရီးနဝ်ꩻ
လိုꩻဟို့ꩻထိုꩻ ကအီႏထွာနဝ်ꩻ အသꩻရာႏထျꩻယို တချလွဉ်၊ အပဒေထျꩻယို ဆာလွဉ်၊ အလေ့ꩻဖူꩻ ဝစ္စမဂ်အီႏကမ်ꩻယို ကုဲင်ထိုꩻအဟို့ꩻအွောင်ႏ တခီႏခဝ်ထာꩻ၊ အဟို့ꩻအွောင်ႏတဖြုံႏလွုမ်းထာꩻ၊ အသꩻတချာႏအဟို့ꩻ ဆာအဲင်ႏအဟို့ꩻဆာခတ်ꩻ၊ အနမ်းယိုဟွီ၊ အတလီꩻဓာတ်လွေꩻတဝ်း၊ အတလီꩻ တလင်ꩻလတဝ်း၊ ဟို့ꩻယိုဗွေ ဟို့ꩻယိုအွောင်ႏ အဆာႏတခြီတဝ်း အထွာလွဉ်ရီးစားယိုဖုံႏနဝ်ꩻ လိုꩻဟို့ꩻအီႏထိုꩻလက္ခဏာႏသွူနော။
၂၃၇။ တလီꩻမာꩻထွာလွဉ် ဟို့ꩻထိုꩻလက္ခဏာႏ
လိုꩻဟို့ꩻကထိုꩻတွမ်ႏ တလီꩻမာꩻထွာနဝ်ꩻ အအေႏထာꩻယို ပါတွမ်ႏအဗို့ꩻ၊ အအေႏဗို့ꩻရောင်ႏနဝ်ꩻ ဟံးတနျာႏပသာႏသာႏသွူ၊ အမဉ်ႏအေႏထာꩻလဲ့ အဟို့ꩻလွေꩻဗော့ꩻတလီꩻ ကဲဉ်းအာအာသွူ၊ အဟို့ꩻလွေꩻ ကြုကြုကြကြထာꩻ၊ အလွေꩻနုဲင်း အဆာႏတခြီတဝ်းဖုံႏ၊ ဟို့ꩻလွေꩻထံစွဉ်ႏ အဆာႏတခြေတခြာဖုံႏ၊ ဟို့ꩻလွေꩻလဲင်ႏစိꩻစိꩻဖုံႏ၊ အဗွေႏဆင်ႏဆင်ႏမဉ်အေႏထာꩻဖုံႏ ဟို့ꩻလက္ခဏာႏစားယိုနတ်ꩻ တလီꩻမာꩻထွာသွူနော။
၂၃၈။ သွုန်ႏထီမာꩻထွာလွဉ် ဟို့ꩻထိုꩻလက္ခဏာႏ
လိုꩻဟို့ꩻကထိုꩻတွမ်ႏ သွုန်ႏထီဓာတ်မာꩻထွာနဝ်ꩻ အအေႏထာꩻယို အရောင်ႏတသီး၊ အအေႏထာꩻယို အရောင်ႏတညိုႏ၊ ခွဉ်ႏတန်ယို အရောင်ႏတနျာႏ၊ ခွဉ်ႏပေႏယို အရောင်ႏတနျာႏ၊ အဟို့ꩻခိုးအာထီ၊ အမဲ့ဝေ့ꩻဒါႏ၊ အနေ့ꩻဖူငွါလျား၊ အနေ့ꩻဖူငွါယိုစင်၊ လိုꩻဟို့ꩻထိုꩻစားယိုနဝ်ꩻ သွုန်ႏထီမာꩻထွာ လက္ခဏာႏသွူနော။
၂၃၉။ ယုဲင်ꩻဓာတ်မာꩻထွာ ဟို့ꩻထိုꩻလက္ခဏာႏ
လိုꩻဟို့ꩻကထိုꩻတွမ်ႏ ယုဲင်ꩻဓာတ်မာꩻထွာနဝ်ꩻ အအေႏဓာတ်ယို အရောင်ႏဗွာ၊ အဟို့ꩻလွေꩻထာꩻယို ပါတွမ်ႏပီနုဲင်းနုတ်ခက်ꩻ၊ အအေႏထာꩻယို အလွီးလဲ့ နွုမ်ꩻကုဲင်၊ အနမ်းလဲ့ခွꩻ၊ အစူနာဖုံႏ၊ အခင်ႏနာဖုံႏလဲ့ခွꩻ၊ အတဒုမ်ႏလဲ့ထွိုင်ႏ လက္ခဏာႏစားယိုနဝ်ꩻ ယုဲင်ꩻဓာတ်မာꩻထွာ ဟို့ꩻထိုꩻသွူနော။
၂၄၀။ လိုꩻဟို့ꩻတကဲစ်ꩻ(၄)ပါꩻ
(၁) တလီꩻဓာတ်မာꩻထွာတဲင် ဟို့ꩻအဲင်ႏ ဟို့ꩻတကဲစ်ꩻမျိုꩻ (၂) ယုဲင်ꩻဓာတ်မာꩻထွာတဲင် ဟို့ꩻအဲင်ႏ ဟို့ꩻတကဲစ်ꩻမျိုꩻ (၃) သွုန်ႏထီဓာတ်မာꩻထွာတဲင် ဟို့ꩻအဲင်ႏ ဟို့ꩻတကဲစ်ꩻမျိုꩻ (၄) သန္နိပါတ်(အလျား) မာꩻထွာတဲင် ဟို့ꩻအဲင်ႏ ဟို့ꩻတကဲစ်ꩻမျိုꩻ၊ စားယိုဖုံႏသွူနော။
၂၄၁။ လိုꩻနျာႏဗောင်း(အရိယ)ရောႏဂါႏ(၆)ပါꩻ
(၁) တလီꩻမာꩻထွာတဲင် လိုꩻနျာႏဗောင်း ရောႏဂါႏမျိုꩻ (၂) သွုန်ႏထီဓာတ်မာꩻထွာတဲင် လိုꩻနျာႏဗောင်း ရောႏဂါႏမျိုꩻ (၃) ယုဲင်ꩻဓာတ်မာꩻထွာတဲင် လိုꩻနျာႏဗောင်း ရောႏဂါႏမျိုꩻ (၄) ဒေါသသွံပါꩻမာꩻထွာတဲင် လိုꩻနျာႏဗောင်း ရောႏဂါႏမျိုꩻ (၅) သွီႏမာꩻထွာတဲင် လိုꩻနျာႏဗောင်း ရောႏဂါႏမျိုꩻ (၆) အဝ်ႏအဟို့ꩻကိုမာꩻထွာတဲင် လိုꩻနျာႏဗောင်း ရောႏဂါႏမျိုꩻ၊ လိုꩻအနျာႏ ပဉ်ထွော့ထွော့ယိုကုဲင်တဲင် ဖြေ့ယိုအဗောင်းထန်ႏဗာႏစားယိုသွူ။
၂၄၂။ လိုꩻလေ့ဖူꩻဝစ္စမဂ် ၃/၄ ကွို့ꩻကဟဲ့ꩻအမိဉ်ꩻနဝ်ꩻ
(၁) သမ္ပရဏီ- လိုꩻအေႏလွစ်ꩻ အမော့လ ဒုတိယရန်း ကအဝ်ႏလေ့ဖူꩻငွါမော့ကီ အရန်းသွူ (၂) ဝိသဇ္ဇနီ- လိုꩻအေႏလွစ်ꩻ တတိယရန်း အဝ်ႏဒုတိယရန်း အထွော့မော့ကီယိုသွူ (၃) ပဝါဟိနီ- လိုꩻအေႏလွစ်ꩻ အရန်းကီသွတ်ꩻ အဝ်ႏတတိယ အထွော့မော့ကီယိုသွူ (၄) ဝစ္စမဂ်- လေ့ဖူꩻငွါအရန်း အရန်းလသွတ်ꩻ ဒုတိယအထွော့ မော့လလေ့ဖူꩻငွါ အထန်ႏဖဲ့ꩻ အရန်းယိုသွူ။
မဉ်ႏတွက်ပါ ဝစ္စမဂ်အရန်းယိုနဝ်ꩻ ထွာအေႏလွစ်ꩻ၊ အမဉ်ꩻအဝ်ႏလစ်ꩻရန်းယိုသွူနော၊ အေႏလွစ်ꩻလေ့ဖူꩻငွါနဝ်ꩻ အဝ်ႏပဉ်ထွော့ထွော့ အပီနုဲင်း ငွီႏနမ်းအထွော့ယိုသွူနော။
၂၄၃။ လုမ်ꩻလာꩻတဟဝ်နွောင်ꩻတဝ်း လိုꩻနျာႏဗောင်းလက္ခဏာႏ
(၁) လိုꩻနျာႏဗောင်းသားယို အနမ်းယော့ꩻပါလဲဉ်း၊ အစူအခင်ႏဖုံႏယော့ꩻပါလဲဉ်း၊ အပဒေလဲ့ ဆာလဲဉ်း၊ အမဲ့ငါယို ယော့ꩻလဲဉ်း၊ အလေ့ဖူꩻငွါယော့ꩻလဲဉ်း၊ အဒီႏအပဲ့ꩻ အင်္ဂါႏဇာတ်ဖုံႏ ယော့ꩻလဲဉ်း၊ အင်္ဂါႏစားယိုခင်ႏလမ်း အရပ်စားယို မဉ်ႏယော့ꩻလဲဉ်းနဝ်ꩻ လုမ်ꩻလာꩻယပ်ꩻလဲဉ်းသွူနော။
(၂) လိုꩻနျာႏဗောင်းသားယို အသꩻရာႏဆာလဲဉ်း၊ အသာငါထာꩻလဲ့ ဟို့ꩻကိုဖုံႏဆာလဲဉ်း၊ လိုꩻနျာႏဗောင်း လက္ခဏာႏစားယိုနဝ်ꩻ လုမ်ꩻလာꩻတလꩻကြွို့ꩻတဝ်းဒွုမ်သွူ၊ သီလဲ့ သီအီဒါႏသွူနော။
၂၄၄။ လိုꩻနျာႏဗောင်းသီအီဒါႏလက္ခဏာႏ
(၁) အသꩻရာႏထျꩻဆာ၊ သꩻရာႏထျꩻဆာ ပီစွဉ်ႏခွဉ်း ကအဝ်ႏဆဲ့ꩻသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ (၂) အုံထာꩻတမူꩻဒါႏ၊ ဖြော့ꩻဒါႏထာꩻ၊ အနမ်းဆာ စူခင်ႏဖုံႏလဲ့ ဆာဆာဗွပ်ꩻဗွပ်ꩻဗပ်ꩻဗပ်ꩻနေးစွဉ်ႏနဝ်ꩻသွူ (၃) အဆော့ပါထာꩻ၊ တဟွိုဗာႏပါဒါႏ၊ အဟို့ꩻခိုးထီ၊ အကထောင်ꩻသဲင်နဝ်ꩻသွူ (၄) အလေ့ဖူꩻငွါလျား၊ အလျားပီစွဉ်ႏ နုဲင်းမေႏခိုးသွူ၊ လက္ခဏာႏစားယိုနဝ်ꩻ သီအီကဲဉ်းအာသွူနော။
၂၄၅။ လိုꩻနျာႏဗောင်းသွီႏ သီအီဒါႏလက္ခဏာႏ
လိုꩻနျာႏဗောင်းသွီႏ ကသီအီဒါႏနဝ်ꩻ အသွီႏလဲ့ ထန်ႏလွဉ်ꩻအာငါႏထာꩻ၊ အနျာႏယာႏ လေ့ဖူꩻယာႏလဲ့ ယော့ꩻလဲဉ်း၊ အဟို့ꩻလဲ့ ဆင်ႏဆင်ႏလွေꩻဒျာႏ၊ အံႏအာဟာရလဲ့ တအွီႏတဝ်းဒွုမ်၊ အဟို့ꩻခိုးခွိုꩻထီ၊ နျာႏဗောင်းလက္ခဏာႏစားယိုနဝ်ꩻ သီအီဒါႏသွူနော။
၂၄၆။ လိုꩻဟို့ꩻဓာတ်မေႏ (၄)ပါꩻ
(၁) မန္ဒ- ဟို့ꩻဓာတ်မေႏ၊ လိုꩻဟို့ꩻဓာတ်မေႏစားယိုနဝ်ꩻ ထွာဟို့ꩻဓာတ်မေႏ အထွိုင်ꩻစား၊ ဟို့ꩻဓာတ်မေႏယို ယုဲင်ꩻဓာတ်ပါအာစား၊ ယုဲင်ꩻကဲꩻဟို့ꩻဓာတ်မေႏမျိုꩻ (၂) တိက္ခ-ဟို့ꩻဓာတ်မေႏ၊ လိုꩻဟို့ꩻဓာတ်မေႏစားယိုနဝ်ꩻ ထွာလိုꩻဟို့ꩻဓာတ်မေႏဖုဲင်စား၊ လိုꩻဟို့ꩻဓာတ်မေႏ သွုန်ႏထီဓာတ်ပါအာစား၊ သွုန်ႏထီကဲꩻ ဟို့ꩻဓာတ်မေႏမျိုꩻ (၃) ဝိသ-ဟို့ꩻဓာတ်မေႏ၊ လိုꩻဟို့ꩻဓာတ်မေႏစားယိုနဝ်ꩻ ထွာလိုꩻဓာတ်မေႏ တရျားတဝ်း၊ ငီႏတဝ်းစား၊ တလီꩻဓာတ်အာ၊ တလီꩻကဲꩻဟို့ꩻဓာတ်မေႏမျိုꩻ (၄) သမ-ဟို့ꩻဓာတ်မေႏ၊ လိုꩻဟို့ꩻဓာတ်မေႏစားယိုနဝ်ꩻ လိုꩻဟို့ꩻဓာတ်မေႏ ဟို့ꩻဓာတ်မေႏတရျားစား၊ ဓာတ်မေႏအာႏတွောင်းစား၊ ဟို့ꩻဓာတ်မျိုꩻမျိုꩻ ငီႏဝင်ꩻစား၊ ဒေါသသွံပါꩻ ဓာတ်မေႏစားယိုဖုံႏသွူ။
၂၄၇။ မာꩻထွာအီအစိဏ္ဏ(၄)ပါꩻ
(၁) ယုဲင်ꩻအကျောင်ꩻ မာꩻထွာအီနဝ်ꩻ အာမစိဏ္ဏ (၂) သွုန်ႏထီအကျောင်ꩻ မာꩻထွာအီနဝ်ꩻ ဝိဒဒ္ဓါအစိဏ္ဏ (၃) တလီꩻအကျောင်ꩻ မာꩻထွာအီနဝ်ꩻ ဝိဋ္ဌဒ္ဓါအစိဏ္ဏ (၄) ရသာႏဓာတ် တခြီတဝ်း မာꩻထွာအီနဝ်ꩻ ရသာစိဏ္ဏ။
၂၄၈။ အဆာႏခြီတဝ်းအကျောင်ꩻ မာꩻထွာအန္တရာယ်ႏ လက္ခဏာႏ(၆)ပါꩻ
(၁) တမူꩻဒါႏ တဖေင်ꩻဒါႏ (၂) အာႏဗွို အာႏခြေား အာႏဆေ့ꩻဒါႏ (၃) အအော့ꩻထာꩻ အဖြော့ꩻထာꩻ (၄) အဒေါ့ꩻတမွိုꩻတမာꩻထာꩻ (၅) အမဲ့ယို ထီႏတသီးထာꩻ မဲ့ထီႏချိုထာꩻ (၆) အယုဲင်ꩻရဲꩻ အယုဲင်ꩻထီ ထန်ႏအာစားယိုဖုံႏသွူ။
၂၄၉။ အဆာႏခြီလက္ခဏာႏ(၆)ပါꩻ
(၁) သꩻယို မဲဉ်အံႏ မဲဉ်အွꩻဒျာႏ အဆာႏအာဟာရ (၂) ဆီႏလဲ့သွင်ႏ အေႏလဲ့သွင်ႏဒျာႏ (၃) နမ်းဖုံႏလဲ့ စူဖုံႏလဲ့ အုံထာꩻဖွီဟဝ်သွူ (၄) အံႏအဆာႏထွူလဲ့ ဟို့ꩻယိုခြွောင်း တခြင်ယိုꩻသွူ (၅) တခြွော့ဆျာႏဒါႏတဝ်းထာꩻသွူ (၆) နမ်းအာႏ သꩻအာႏယိုလဲ့ သွင်ႏဒျာႏသွူ။
၂၅၀။ လိုꩻနမ်းလောင်း သေ့ꩻအကိုအထန်ႏ(၂)မျိုꩻ
(၁) လိုꩻနမ်းလောင်း သေ့ꩻအထန်ႏဖဲ့ꩻမျိုꩻနဝ်ꩻ အုံဒျာႏ ပီဖူꩻပီကို ပီခါႏဖုံႏသွူ၊ အံႏဒျာႏအဆာႏ ပီဖူꩻပီကိုဖုံႏသွူ (၂) လိုꩻနမ်းလောင်း သေ့ꩻအကိုဖဲ့ꩻမျိုꩻနဝ်ꩻ အုံဒျာႏနမ်းအကို၊ အုံဒျာႏအယာႏကိုဖုံႏသွူ။
၂၅၁။ လိုꩻသေ့ꩻ(၄)မျိုꩻ မာꩻထွာလွဉ်ဗာႏအကျောင်ꩻ
(၁) လိုꩻသေ့ꩻ အဝွေႏအဝက် ကအဝ်ႏဒျာႏ လိုꩻဝွေႏအဝက်ကို ထွာလွဉ်တဲင် သေ့ꩻကအံႏချာဒျာႏ လိုꩻအဝွေႏအဝက်မျိုꩻ (၂) လိုꩻသေ့ꩻယုဲင်ꩻ သေ့ꩻကအံႏဒျာႏယုဲင်ꩻ သေ့ꩻအဝ်ႏဒျာႏ ယုဲင်ꩻကိုထွာလွဉ်သေ့ꩻမျိုꩻ (၃) လိုꩻသေ့ꩻ သွီႏသေ့ꩻ ကအံႏဒျာႏသွီႏ၊ သေ့ꩻအဝ်ႏဒျာႏ သွီႏကိုထွာလွဉ်သေ့ꩻမျိုꩻ (၄) လိုꩻအေႏ သေ့ꩻကအံႏဒျာႏအေႏ၊ သေ့ꩻအဝ်ႏဒျာႏ လိုꩻအေႏကိုထွာလွဉ်သေ့ꩻမျိုꩻ၊ သေ့ꩻထွာလွဉ်ဗာႏ (၄)မျိုꩻစားယိုသွူ။
၂၅၂။ လိုꩻသေ့ꩻအဝွေႏအဝက်(၂)မျိုꩻ
(၁) လိုꩻသေ့ꩻဦကာ (သွူႏ/သာႏ) သေ့ꩻကအုံဒျာႏ လိုꩻကလူꩻကို(ခြာ)၊ သေ့ꩻကအံႏဒျာႏကလူꩻ၊ သေ့ꩻကအံႏတဖြဲက်ကလူꩻ၊ သေ့ꩻကအံႏလွꩻကလူꩻ၊ အံႏကြေင်းကလူꩻ သေ့ꩻစားယိုမျိုꩻဖုံႏသွူ၊ (၂) လိုꩻသေ့ꩻလိက္ခာ (သာႏသား)- သေ့ꩻကအုံဒျာႏ လိုꩻခွမ်ꩻလာꩻလောင်း(ဆဲင်ꩻလောင်း)သေ့ꩻကအံႏဒျာႏ လိုꩻတခြီႏ၊ အံႏဒျာႏလိုꩻတသိုꩻ သေ့ꩻစားယိုမျိုꩻဖုံႏသွူ။
၂၅၃။ လိုꩻသေ့ꩻယုဲင်ꩻကို(၇)မျိုꩻ
(၁) သေ့ꩻယုဲင်ꩻ အန္တာဒမျိုꩻ (၂) သေ့ꩻယုဲင်ꩻ ဥဒရာဝဋ္ဌာမျိုꩻ၊ လိုꩻသေ့ꩻယုဲင်ꩻစားယိုဖုံႏနဝ်ꩻ အုံဒျာႏလိုꩻအဆာႏတသာဖွိုင်ꩻကို (အုံဒျာႏအဆာႏတဗွူ)ဖွိုင်ꩻကိုသွူနော။
(၃) သေ့ꩻယုဲင်ꩻ ဟဒယမျိုꩻ (၄) သေ့ꩻယုဲင်ꩻမဟာဂူဒမျိုꩻ (၅) သေ့ꩻယုဲင်ꩻစုရုမျိုꩻ (၆) သေ့ꩻယုဲင်ꩻ ဒဗ္ဗကုသူမျိုꩻ (၇) သေ့ꩻယုဲင်ꩻ သုဂန္ဓမျိုꩻ၊ လိုꩻသေ့ꩻယုဲင်ꩻစားယိုနဝ်ꩻ အုံသော့ꩻဒျာႏ လိုꩻအဆာႏလီꩻ (အေႏဖွိုင်ꩻ)ကိုဖုံႏသွူနော။
၂၅၄။ သေ့ꩻသွီႏကို (၆)မျိုꩻ
(၁) လိုꩻသေ့ꩻသွီႏကို ကေသာဒမျိုꩻ (၂) လိုꩻသေ့ꩻသွီႏကို လောမဝိဒ္ဓံသမျိုꩻ (၃) လိုꩻသေ့ꩻသွီႏကို ရောမဒ္ဓိပမျိုꩻ (၄) လိုꩻသေ့ꩻသွီႏကို ဥဒုမ္ဗရမျိုꩻ (၅) လိုꩻသေ့ꩻသွီႏကို သောရသမျိုꩻ (၆) လိုꩻသေ့ꩻသွီႏကို မာတုမျိုꩻ၊ လိုꩻသေ့ꩻကအဝ်ႏသွီႏကိုစားယိုနဝ်ꩻ အုံဒျာႏသွီႏကို၊ အံႏဒျာႏသွီႏ၊ အံႏဒျာႏအဆာႏသွီႏကို၊ အုံဒျာႏသွီႏဖြွီꩻကိုဖုံႏသွူ။
၂၅၅။ လိုꩻသေ့ꩻအေႏကို (၅)မျိုꩻ
(၁) လိုꩻသေ့ꩻအေႏကို ကကေရကမျိုꩻ (၂) လိုꩻသေ့ꩻအေႏကို လောမဝိဒ္ဓံသမျိုꩻ (၃) လိုꩻသေ့ꩻအေႏကို သောသုရာဒမျိုꩻ (၄) လိုꩻသေ့ꩻအေႏကို သသုလမျိုꩻ (၅) လိုꩻသေ့ꩻအေႏကို လေဟိတမျိုꩻ၊ လိုꩻသေ့ꩻအေႏကိုစားယိုနဝ်ꩻ အံႏဒျာႏလိုꩻအေႏ (အဆာႏလီꩻ)တဲင် အုံဒျာႏအဆာႏလီꩻ (အေႏ)ဖွိုင်ꩻကိုသွူနော။
၂၅၆။ ကွပ်ဒျာႏသေ့ꩻ လိုꩻနမ်းလောင်းမာꩻထွာတဲင် လိုꩻကထွာရောႏဂါႏ
(၁) ကွပ်ဒျာႏလိုꩻသေ့ꩻ အဝွေႏကို သေ့ꩻအဝက် မာꩻထွာတဲင် လိုꩻထွာအီဒါႏ အပီတကွက်(တွတ်ꩻခွိုꩻ) အယာႏတကွက်ꩻ ကထွာအီ ထာꩻပသꩻမျိုꩻ၊ ထွာအီပီဒူႏဒီႏ၊ လိုꩻလꩻအီ ရောႏဂါႏစားယိုဖုံႏသွူ။
(၂) ကွပ်ဒျာႏလိုꩻသေ့ꩻ ယုဲင်ꩻကိုမာꩻထွာတဲင် လိုꩻကအော့ꩻထာꩻ ထန်ႏဗော့ꩻတလီꩻကဲဉ်းအာအာ၊ လိုꩻကဖြော့ꩻအီထာꩻ၊ လိုꩻကတမူꩻအီထာꩻ၊ လိုꩻကဆော့အီထာꩻ၊ လိုꩻဆီႏတလွေꩻအီတဝ်း၊ လိုꩻအေႏတလွေꩻအီတဝ်း၊ လိုꩻတဆျအီတေားထာꩻ မာꩻထန်ႏအီ လိုꩻနေ့ꩻဖူထီ၊ ကွပ်ဒျာႏသေ့ꩻတဲင် လိုꩻထွာအီတေားစားယိုဖုံႏသွူ။
(၃) ကွပ်ဒျာႏလိုꩻသေ့ꩻ သွီႏကိုမာꩻထွာတဲင် လိုꩻထွာအီတေား လိုꩻတွတ်ꩻမျိုꩻ၊ လိုꩻထွာအီ သွီႏယာႏတွတ်ꩻမျိုꩻစားယိုဖုံႏသွူ။
(၄) ကွပ်ဒျာႏလိုꩻသေ့ꩻ အေႏကိုမာꩻထွာတဲင် မာꩻဟို့ꩻထိုꩻအီဓာတ်၊ ဟို့ꩻကိုကျံꩻထံꩻအီ၊ ဟို့ꩻဓာတ်ဆွော့ꩻအီ၊ အမာꩻခတ်ꩻအီ၊ အမာတချအီ အဆာႏလီꩻဖွိုင်ꩻ၊ အမာꩻဆာအီ အမာꩻခြေ့အီဒါႏဟို့ꩻကို၊ အမာꩻခြေ့အီအဆာႏလီꩻဖွိုင်ꩻကို၊ အမာꩻထွိုင်ꩻအီ ဟို့ꩻဓာတ်မေႏ၊ အမာꩻပနဲဉ်ႏယာႏ၊ အမာꩻပနဲဉ်ႏအီဒါႏပီ၊ အမာꩻယွောင်အီဒါႏ နမ်း(သွီႏယာႏ) အမာꩻပသꩻအီဖေႏ လေ့ဖူꩻငွါ၊ ကွပ်ဒျာႏသေ့ꩻတဲင် ထွာအီဒါႏစားယိုဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။
၂၅၇။ လိုꩻထွာယာႏပနဲဉ်ႏဖူး ပဏ္ဍုရောႏဂါႏ
လိုꩻကထွာယာႏပနဲဉ်ႏဖူး ပဏ္ဍုရောႏဂါႏနဝ်ꩻ အဘာႏပွို့ꩻ၊ အယာႏပနဲဉ်ႏ၊ အယာႏတသီး၊ လိုꩻအာႏအွန်း ဖူးဖူးဖါးဖါးတန်သွူ၊ ဟဲ့ꩻလိုꩻယာႏဖူး ပနဲဉ်ႏရောႏဂါႏသွူ။
၂၅၈။ လိုꩻကထွာယာႏပနဲဉ်ႏဖူး ပဏ္ဍုရောႏဂါႏ(၅)မျိုꩻ
(၁) တလီꩻမာꩻထွာ ပဏ္ဍုရောႏဂါႏနဝ်ꩻ အနမ်းအယာႏ ပနဲဉ်ႏဖူးဖါးတဲင် အယာႏတသီးသွူ (၂) သွုန်ႏထီမာꩻထွာ ပဏ္ဍုရောႏဂါႏနဝ်ꩻ အနမ်းအယာႏ ပနဲဉ်ႏဖူးဖါးတဲင် အယာႏတသီးသွူ (၃) ယုဲင်ꩻမာꩻထွာ ပဏ္ဍုရောႏဂါႏနဝ်ꩻ အနမ်းအယာႏ ပနဲဉ်းဖူးဖါးတဲင် အယာႏတသီးသွူ (၄) သန္နိကပါတ် မာꩻထွာပဏ္ဍုရောႏဂါႏနဝ်ꩻ အနမ်းအယာႏ ပနဲဉ်ႏဖူးဖါးတဲင် အယာႏတသီးသွူ (၅) အံႏအာလွဉ်ꩻငါႏ အရသာႏတချꩻမျိုꩻ အဆွံမျိုꩻ အနွိုးမျိုꩻစားယိုတဲင် အမာꩻထွာအီ အနမ်းအယာႏ ပနဲဉ်ႏဖူးဖုံႏ အယာႏတသီးဖုံႏစားယိုသွူ။
၂၅၉။ ဟံႏဩဇာႏဒေါသဓာတ် ကမာꩻကုဲင်အီဒါႏ ဒေါသ(၃)ပါꩻ
(၁) ဟံႏဩဇာႏဓာတ် အတချꩻနဝ်ꩻ မာꩻကုဲင်အီဒါႏ အမာꩻပေႏအီဒါႏ တလီꩻဓာတ်နဝ်ꩻသွူ (၂) ဟံႏဩဇာႏ အဆွံနဝ်ꩻ မာꩻကုဲင်အီဒါႏ အမာꩻပေႏအီဒါႏ သွုန်ႏထီဓာတ်နဝ်ꩻသွူ (၃) ဟံႏဩဇာႏ အနွိုးဓာတ်နဝ်ꩻ မာꩻကုဲင်အီဒါႏ အမာꩻပေႏအီဒါႏ ယုဲင်ꩻနဝ်ꩻသွူ၊ ဓာတ်ဒေါသယို ကမာꩻပေႏအီ မလစားယိုနဝ်ꩻ အရေꩻတန်ငါႏသွူ ဆရာႏသီးနော။
၂၆၀။ လိုꩻနမ်းယာႏတသီး ကာမလာရောႏဂါႏနဝ်ꩻ
လိုꩻကထွာညဆွာꩻဒါႏ ပဏ္ဍုရောႏဂါႏနဝ်ꩻ ရောႏဂါႏမဉ်ႏညနဝ်ꩻ အမဲ့ဖြုံႏယိုတသီး၊ အမဲ့ငါတသီး၊ အယာႏတသီး၊ အအာႏလဲ့ ကွဲအွန်းအွန်း ဖူးဖါးလွဉ်စားယိုနဝ်ꩻသွူ၊ ဟဲ့ꩻအယာႏတသီး (ကာမလာ)ရောႏဂါႏသွူ။
၂၆၁။ နမ်းယာႏတသီး ကာမလာရောဂါႏ(၂)ပါꩻ
(၁) ရောႏဂါႏအဝ်ႏဒျာႏ သွီႏဓာတ်ကို မာꩻထွာလွဉ်တဲင် ဟဲ့ꩻနမ်းယာႏတသီး ကာမလာထာꩻဆာမျိုꩻ (၂) ရောႏဂါႏအဝ်ႏဒျာႏ ဟို့ꩻကိုမာꩻထွာတဲင် ဟဲ့ꩻနမ်းယာႏတသီး ကာမလာထာꩻဆာမျိုꩻ။
ထာꩻဆာလွိုးလက္ခဏာႏနဝ်ꩻ အဖြော့ꩻထာꩻ၊ အအော့ꩻထာꩻ၊ အမဲဉ်အံႏတဝ်း၊ အမဲဉ်အွꩻတဝ်း အဆာႏအာဟာရဖုံႏ၊ အဆော့ပါထာꩻ၊ အဟွီတရွော့ꩻ၊ တဟေထာꩻ၊ အသာထာꩻရွိုး၊ ထာꩻဆာထွာ ဟဲ့ꩻနမ်းယာႏတသီး ကာမလာရောႏဂါႏသွူ။
၂၆၂။ လိုꩻထောက်ꩻသွီႏ ဖြော့ꩻသွီႏ ရတ္တပိတ္တရောႏဂါႏ(၅)မျိုꩻ
(၁) တလီꩻမာꩻထွာတဲင် လိုꩻထွာထောက်ꩻသွီႏ ရတ္တပိတ်ရောႏဂါႏမျိုꩻ (၂) သွုန်ႏထီမာထွာတဲင် လိုꩻထွာထောက်ꩻသွီႏ ရတ္တပိတ်ရောႏဂါႏမျိုꩻ (၃) ယုဲင်ꩻမာꩻထွာတဲင် လိုꩻထွာထောက်ꩻသွီႏ ရတ္တပိတ်ရောႏဂါႏမျိုꩻ (၄) ဒေါသနီပါꩻ မာꩻထွာတဲင် လိုꩻထွာထောက်ꩻသွီႏ ရတ္တပိတ်ရောႏဂါႏမျိုꩻ (၅) သန္နိပါတ်မာꩻထွာတဲင် လိုꩻထွာထောက်ꩻသွီႏ ရတ္တပိတ်ရောႏဂါႏမျိုꩻ။
၂၆၃။ လိုꩻထောက်ꩻသွီႏ ရတ္တပိတ်ထွာတန်သား လက္ခဏာႏ
(၁) အဖြော့ꩻထာꩻလဲ့ ဖြော့ꩻသွီႏ၊ အေႏထာꩻလဲ့ အေႏသွီႏလဲဉ်းမျိုꩻ (၂) အမဲ့ဖြုံႏမဲ့ခူꩻလဲ့ တနျာႏစွဉ်ႏတသေႏသေႏ၊ မဲ့ရောင်ႏတနျာႏအွူႏလဲဉ်းမျိုꩻ (၃) တလီꩻထင်ႏငါလဲ့ ပါတွမ်ႏသွီႏ တလီꩻလင်ꩻငါလဲ့ ပါတွမ်ႏသွီႏမျိုꩻ။ လိုꩻထောက်ꩻသွီႏ ရတ္တပိတ်ရောႏဂါႏ ထွာလဲဉ်းစားယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏအသီကဲဉ်းအာသွူနော၊ ဟဲ့ꩻပြောင်ꩻတေား အသာဒယရောႏဂါႏသွူ။
၂၆၄။ လိုꩻထောက်ꩻသွီႏ (ရတ္တပိတ်)အထန်ႏတဖူꩻတွမ်ႏ လုမ်ꩻလာꩻအယပ်ꩻအယိုꩻနဝ်ꩻ
(၁) လိုꩻသွီႏမဉ်ႏထန်ႏကီ အဖူꩻကီနဝ်ꩻ (ယုဲင်ꩻမာꩻထွာတဲင်) လုမ်ꩻလာꩻဖေႏအဝ်ႏယိုꩻဒျာႏသွူ၊ (၂) လိုꩻသွီႏမဉ်ႏထန်ႏ အဖူꩻလနဝ်ꩻ (တလီꩻမာꩻထွာတဲင်) လုမ်ꩻလာꩻဗာႏယပ်ꩻငါႏသွူနော၊ လုမ်ꩻလာꩻတဲးတဲးသွူလဲ့ အထောက်ပြန်ႏနေးလွုမ်ꩻနဝ်ꩻသွူ (၃) လိုꩻသွီႏထန်ႏကီ ထန်ႏလ နီဖဲ့ꩻဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ (တလီꩻတွမ်ႏယုဲင်ꩻ)နီပါꩻမာꩻထွာတဲင် လုမ်ꩻလာꩻ တလꩻကြွို့ꩻတဝ်းဒွုမ် ကဲဉ်းအာသွူနော။
၂၆၅။ လိုꩻသွီႏယာႏသဲင် ရာဇယက္ခမရောႏဂါႏထွာအီ အကျောင်ꩻ(၆)မျိုꩻ
(၁) ဓာတ်ချို့ꩻယွင်ꩻ ဓာတ်ကုဲင်တဲင် ဓာတ်ကုဲင်သားယို ဝွေꩻရဲးခါꩻထိုꩻဆီႏကလွေꩻတဖူꩻ၊ ရဲးခါꩻထိုꩻ အေႏကလွေꩻတဖူꩻ၊ ရဲးခါꩻထိုꩻ ဓာတ်လင် ကလွေꩻတဖူꩻ၊ ဓာတ်ကကုဲင်သားယိုနဝ်ꩻ ဓာတ်လင်တဖူꩻနဝ်ꩻ ဝွေꩻလဲ့မာꩻတရေင်လို့စွဉ်ႏသွူ။
(၂) ဓာတ်(၇)ပါꩻ ကကုဲင်အီဒါႏ ကဖေ့ ကပေႏအီဒါႏအာႏ အယောအီဒါႏနဝ်ꩻ လိုꩻကမာꩻဒါႏ ကာမေသုကိစ္စယို အအုံလွူꩻတဝင်ꩻ အလဲင်ႏကအာလွဉ်ꩻသားနဝ်ꩻလဲ့ ဓာတ်(၇)ပါꩻ ကုဲင်ဒါႏတမျိုꩻမျိုꩻသွူ။
(၃) လိုꩻတအံႏဗာႏတဝ်း အာဟာရ ကခါဗာႏလွဉ်ꩻငါႏ အာဟာရစားယိုလဲ့ ဓာတ်(၇)ပါꩻ ကုဲင်အီဒါႏသွူ။
(၄) လိုꩻလုဲင်ꩻဗျာႏသား လိုꩻလုဲင်ꩻစူတုပ်ꩻထောင်း(လက်ဝှေ့)သား လိုꩻစားယိုဖုံႏလဲ့ ဓာတ်(၇)ပါꩻယို သဲင်အီဒါႏသွူ၊ (၅) လိုꩻစဲ့ꩻသား လိုꩻထာꩻမာꩻ ထာꩻလွေꩻ ရွိုးလွဉ်ꩻထာꩻသားလဲ့ ဓာတ်(၇)ပါꩻယို သေ့ꩻသဲင်အီဒါႏသွူ (၆) လိုꩻအံႏအဆာႏ အာဟာရယို အခိန်ႏအခါႏ တမဲဉ်ႏတဝ်းငါႏတဝင်ꩻဖုံႏ၊ တတာႏတွမ်ႏတတာႏ ဒွို့ꩻလွဉ်ꩻငါႏတဝင်ꩻဖုံႏ၊ အတာႏကစꩻလဲ့ စꩻလွဉ်ꩻငါႏတဝင်ꩻဖုံႏစားယိုလဲ့ ဓာတ်(၇)ပါꩻ ကုဲင်အီသဲင်အီဒါႏသွူ၊ သွီႏကလင်ꩻ ကကုဲင်အီနဝ်ꩻ ကွပ်စားယိုဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။
၂၆၆။ လိုꩻယက္ခမသွီႏယာႏသဲင် လက္ခဏာႏ(၃)မျိုꩻ
(၁) လိုꩻသꩻရာႏထျꩻ ဆာလဲဉ်း လိုꩻအာႏရွိုးဆာအဲင်ႏ ဆာဆော့ꩻစဲင်စွဉ်ႏ သꩻရာႏကိုဖုံႏမျိုꩻ (၂) လိုꩻအစူအခင်ႏလျား မရေႏမရာႏမျိုꩻ (၃) လိုꩻအခိန်ႏအခါႏ တရွေꩻတဝ်းဒွုမ် လျားဒါႏသေႏသေႏ ဆော့ပါသေႏသေႏထာꩻမျိုꩻ စားယိုဖုံႏသွူ။
၂၆၇။ လိုꩻတဟေထာꩻတဲင်သွီႏပါ ယက္ခမရောႏဂါႏ(၆)မျိုꩻ
(၁) မဲဉ်အံႏတဝ်း အာဟာရမျိုꩻ (၂) အဆော့ပါထာꩻမျိုꩻ (၃) အသာထာꩻလဲ့ရွိုး ယော့ꩻထာꩻမျိုꩻ (၄) တဟေထာꩻမျိုꩻ (၅) အမာꩻဖြီထိုꩻ အမာꩻပေႏထိုꩻ အမာꩻတထေ့ꩻထိုꩻ သွီႏယာႏဖြွီꩻမျိုꩻ (၆) အငဝ်းကုဲင်အီဒါႏမျိုꩻ၊ တဟေသွီႏ လက္ခဏာႏစားယိုဖုံႏသွူ။
၂၆၈။ လိုတဟေထာꩻသွီႏပါ ယက္ခမရောႏဂါႏ (၁၀)မျိုꩻ
(၁) အငဝ်းကုဲင် အကထောင်ꩻဆာ ကထောင်ꩻတအျာပါမျိုꩻ (၂) အသꩻရာႏထျꩻ ဆာအဲင်ႏ အဆော့ဆာဆွဉ်းပါမျိုꩻ (၃) အယုဲင်ꩻထီထန်ႏ အသꩻတကုဲင် အမဲဉ်အော့ꩻပါထာꩻမျိုꩻ (၄) အဆော့ပါနေးထာꩻမျိုꩻ (၅) အတမူꩻပါဒါႏနေးထာꩻမျိုꩻ (၆) အဟို့ꩻထိုꩻ ဟို့ꩻလွေꩻပါမျိုꩻ (၇) အဖြော့ꩻသွီႏနေးဒါႏထာꩻမျိုꩻ (၈) အကတူႏထွူႏ အပီနုဲင်းကတူႏ ပီဒွိုန်နဝ်ꩻမျိုꩻ (၉) တမဲဉ်အံႏ တမဲဉ်အွꩻတဝ်း အဆာႏအာဟာရ အနမ်းအထီဖုံႏသွူ၊ (၁၀) ကထောင်ꩻသဲင် ကထောင်ꩻစဲင် ပသꩻပါ၊ ကထောင်ꩻပꩻမျိုꩻ၊ တဟေသွီႏ လက္ခဏာႏထွာစားယိုဖုံႏသွူနော။
တောင်ꩻခါꩻ-
တယ်ႏအမုဲင်(၁-၂-၄-၆-၉-၁၀) စားယိုဖုံႏ လက္ခဏာႏ မဉ်ႏထွာထိုꩻနဝ်ꩻ လုမ်ꩻလာꩻတယိုꩻတဝ်းဒွုမ်သွူနော၊ မဉ်ႏတမွေးတဝ်းလဲ့ အစူခင်ႏယို ယွောင်ထိုꩻလဲဉ်း၊ အစူယူးယာႏ၊ အခင်ႏယူးယာႏယို ပေႏထိုꩻသဲင်ထိုꩻ ထိုꩻမားထိုꩻလဲဉ်းစားယိုနဝ်ꩻ လုမ်ꩻလာꩻတလꩻတဝ်းဒွုမ်ဖုံႏ ကဲဉ်းအာသွူ၊ တဟေထာꩻသွီႏ မဉ်ႏပါစားယိုနဝ်ꩻ လိုꩻ(အဆုတ်)တလီꩻစဲစ်ဖွိုင်ꩻ မာꩻထွာသွူနော။
၂၆၉။ ထွာအီထာꩻတဟေ(ကာသ)ရောႏဂါႏအကျောင်ꩻ (၅)မျိုꩻ
(၁) တလီꩻမာꩻထွာ လိုꩻတဟေအီထာꩻမျိုꩻ (၂) သွုန်ႏထီမာꩻထွာ လိုꩻတဟေအီထာꩻမျိုꩻ (၃) ယုဲင်ꩻမာꩻထွာ လိုꩻတဟေအီထာꩻမျိုꩻ (၄) တလီꩻဖေါင်း တလီꩻပꩻဟို့ꩻကိုမာꩻထွာ (ဥရောက္ခတ) လိုꩻတဟေအီထာꩻမျိုꩻ (၅) ဓာတ်(၇)ပါꩻ သေ့ꩻသဲင်မာꩻထွာ တဟေအီထာꩻမျိုꩻ (ခယ-မာꩻထွာတဟေအီထာꩻမျိုꩻ)စားယိုဖုံႏသွူ။
၂၇၀။ လိုꩻတအွုက်ဟို့ꩻခြေ့သဲင်ထာꩻ (ဟိတ္တာသာသ)အကျောင်ꩻ(၅)မျိုꩻ
(၁) အဆာႏနဝ်ꩻ အံႏရော်ꩻအံႏရယ်ꩻတဝင်ꩻဖုံႏ၊ ဆင်ႏဆင်ႏအံႏ အဆာႏဖုံႏတဲင် ထွာလွဉ်အီ တအွုက်ထာꩻ (အန္နစာဟိတ္တာ)ရောႏဂါႏမျိုꩻ (၂) အဝ်ႏအကတူႏတနွော့ꩻကို အဝ်ႏအကထောင်ꩻတနွော့ꩻကိုတဲင် ထွာလွဉ်အီ တအွုက်ထာꩻ (ယမလာဟိတ္တာ)ရောႏဂါႏမျိုꩻ (၃) အဝ်ႏငွဉ်ꩻကုတ်ထျꩻ ထွာလွဉ်အီ တအွုက်ထာꩻ (ခုဒ္ဒဟိတ္တာ)ရောႏဂါႏမျိုꩻ (၄) အဝ်ႏပဒေထျꩻ မာꩻထွာလွဉ်တဲင် တအွုက်အီထာꩻ၊ တအွုက်ထာꩻယိုတမျိုꩻနဝ်ꩻ အငဝ်းဟံးထန်ႏ တအွိုးအွိုးထာꩻ၊ အငဝ်းသင်ႏခုတ်ခုတ် (ဂမ္ဘီရဟိတ္တာ)ရောႏဂါႏမျိုꩻ (၅) နမ်းတဗာႏလွုမ်း တလွုန်းတနွော့ꩻတွော့ꩻ ထွာလွဉ်တဲင် တအွုက်အီထာꩻ၊ အနမ်းယို မဉ်ႏစိမ်ႏဗာႏ မဉ်ႏနျꩻဗာႏ အကီႏအယာႏ အရွို့ အစူ အငင်းဖုံႏစားယိုနဝ်ꩻ အတလီꩻ အရပ်စားယို ပꩻလီတဲင် တလီꩻထန်ႏကီခဲ့ꩻ အဖြောင်းဖဲ့ꩻသွူ၊ တခြွော့စွဉ်ႏထာꩻ တအွုအွုစားယိုသွူ၊ အဝ်ႏတလီꩻ အရပ်စားယိုကို ထွာလွဉ်အီတဲင် တအွုက်အီထာꩻ (မဟတိဟိတ္တာ)ရောႏဂါႏမျိုꩻသွူ။
၂၇၁။ အုံထာꩻယပ်ꩻ ထာꩻသာရွိုးရောႏဂါႏမျိုꩻ
(၁) လိုꩻနမ်းအဝ်ႏညာꩻလဲ့ အဝ်ႏဟွုန်လဲဉ်းဒျာႏ အသာထာꩻ တလီꩻငဝ်း ထွာ(မဟဿာသ)တလီꩻလွဉ်ꩻရောႏဂါႏမျိုꩻ (၂) လိုꩻတလီꩻထာꩻသာ တလီꩻထန်ႏနဝ်ꩻ ဆွာꩻတဲင် တွိုႏတလီꩻကနွို့လွဉ်နဝ်ꩻဒွေါင်ႏ၊ တလီꩻတရေ့ꩻနဝ်ꩻ တပွတ်ꩻတဲင် ထွာ(ခုဒ္ဒဿာသ)တလီꩻလွဉ်ꩻရောႏဂါႏမျိုꩻ (၃) လိုꩻတလီꩻကသာ ရော်ꩻရယ်ꩻဝင်ꩻ၊ ယုဲင်ꩻတွမ်ႏတလီꩻ ကလွဉ်ꩻသားနဝ်ꩻ အသာထာꩻတပွတ်ꩻဒွေါင်ႏစွော့ꩻနေးခါႏခါႏတဲင် ထွာသွုန်ႏထီ(အနုဗဒ္ဓ)တွမ်ႏယုဲင်ꩻ အဝ်ႏရော်ꩻတဝင်ꩻတဲင် ထွာ(ဆိန္နဿာသ)တလီꩻလွဉ်ꩻ ရောႏဂါႏမျိုꩻ
(၄) လိုꩻကသာထာꩻ ဟွုန်ရော်ꩻရယ်ꩻတွမ်ႏ အယုဲင်ꩻငဝ်း၊ အငဝ်းသင်ႏပါတွမ်ႏ ယုဲင်ꩻခြော့ခြော့ခြခြတဲင် တမူꩻပါဒါႏ မဲ့ဝေ့ꩻပါဒါႏနဝ်ꩻ ထွာ(တမဿာသ)တလီꩻလွဉ်ꩻရောႏဂါႏမျိုꩻ (၅) တလီꩻလွဉ်ꩻတဲင် ထွာ(ဥဒ္ဒဿာသ)ရောႏဂါႏမျိုꩻသွူ၊ လိုꩻမောင်ꩻခြေား အမျိုꩻစားယိုဖုံႏသွူနော။
၂၇၂။ လိုꩻကထောင်ꩻတအျာ ကထောင်ꩻတအွိုႏ ရောႏဂါႏ(၆)မျိုꩻ
(၁) တလီꩻမာꩻထွာတဲင် ကထောင်ꩻဆာဟဲ့ꩻ (ဝါတဇသရဘေဒ)ရောႏဂါႏမျိုꩻ (၂) သွုန်ႏထီမာꩻထွာတဲင် လိုꩻကထောင်ꩻဆာဟဲ့ꩻ (ပိတ္တဋ္ဌသရဘေဒ)ရောႏဂါႏမျိုꩻ (၃) ယုဲင်ꩻမာꩻထွာတဲင် လိုꩻကထောင်ꩻဆာဟဲ့ꩻ (ကဖဇသရဘေဒ)ရောႏဂါႏမျိုꩻ (၄) သန္နိပါတ်မာꩻထွာတဲင် လိုꩻကထောင်ဆာဟဲ့ꩻ (သန္နိပါတ်သရဘေဒ)ရောႏဂါႏမျိုꩻ (၅) အဗဲ့ꩻအစီႏအာတဲင် လိုꩻကထောင်ꩻဆာဟဲ့ꩻ (ခယဇသရဘေဒ)ရောႏဂါႏမျိုꩻ (၆) ဓာတ်အဆေ့ꩻထိုꩻ ဓာတ်အသဲင်ထိုꩻ မာꩻထွာတဲင် လိုꩻကထောင်ꩻဆာဟဲ့ꩻ (မေဒဇသရဘေဒ)ရောႏဂါႏမျိုꩻ၊ လိုꩻကထောင်ꩻဆာစားယိုဖုံႏသွူနော။
၂၇၃။ တလုမ်ꩻလာꩻဖေႏထွိုက်တဝ်း လိုꩻကထောင်ꩻဆာမျိုꩻ
(၁) လိုꩻအာႏလို့၊ လိုꩻအာႏပေႏ၊ အာႏပꩻဒျာႏတဲင် ကထောင်ဆာဖုံႏမျိုꩻ (၂) လိုꩻအသက်တန်ဒျာႏတဲင် ကထောင်ꩻဆာဖုံႏမျိုꩻ (၃) လိုꩻပါႏဒျာႏ အနမ်းယို ယွောင်ဒျာႏတဲင် ကထောင်ꩻဆာဖုံႏမျိုꩻ (၄) လိုꩻငဝ်းတအာႏ ဒေါ့ꩻထာꩻတဒါႏတဝ်းတဲင် ကထောင်ꩻဆာဖုံႏမျိုꩻ (၅) လိုꩻပါႏဒျာႏ လိုꩻအသွီႏအယာႏယို ပြွောင်ႏလွဉ်ꩻငါႏထာꩻတဲင် ကထောင်ꩻဆာဖုံႏမျိုꩻ (၆) လိုꩻသန္နိပါတဇ ပါႏဒျာႏအငဝ်းကုဲင်လွဉ်တဲင် ကထောင်ꩻဆာဖုံႏမျိုꩻ၊ လိုꩻကထောင်ꩻဆာ အငဝ်းကုဲင်စားယိုနဝ်ꩻ လုမ်ꩻလာꩻစွဉ်ႏလဲ့ တလꩻတဝ်း၊ အကျိုꩻပေါႏအဲဉ်ထဝ်း၊ အကျိုꩻဆေ့ꩻသွူနော။
၂၇၄။ လိုꩻဖြောင်းအွီႏတဝ်း ရောႏဂါႏ(၅)မျိုꩻ
(၁) တလီꩻမာꩻထွာတဲင် လိုꩻဖြောင်းအွီႏတဝ်းနဝ်ꩻ (အာရောစက)ရောႏဂါႏတမျိုꩻ (၂) သွုန်ႏထီမာꩻထွာတဲင် လိုꩻဖြောင်းအွီႏတဝ်းနဝ်ꩻ (အာရောစက)ရောႏဂါႏတမျိုꩻ (၃) ယုဲင်ꩻမာꩻထွာတဲင် လိုꩻဖြောင်းအွီႏတဝ်းနဝ်ꩻ (အာရောစက)ရောႏဂါႏတမျိုꩻ (၄) သန္နိပါတ်မာꩻထွာတဲင် လိုꩻဖြောင်းအွီႏတဝ်းနဝ်ꩻ (အာရောစက)ရောႏဂါႏတမျိုꩻ (၅) ထာꩻနန်းတန်သား၊ ထာꩻငမ်းတန်သား အာႏဂန္တုကမာꩻထွာတဲင် လိုꩻဖြောင်းအွီႏတဝ်းနဝ်ꩻ (အာရောစက)ရောႏဂါႏတမျိုꩻ။
တောင်ꩻခါꩻ-
အာဂန္တုကဖြောင်း တအွီႏတဝ်း ကရိုꩻနဝ်ꩻ လိုꩻထာꩻငမ်းတန်သား၊ ထာꩻနန်းတန်သား သꩻရေꩻလွဉ်ꩻထာꩻသား လောဘတန်သား ဒေါသတန်သား ပသို့ꩻတန်သား အနွုမ်ꩻဗာႏအနွုမ်ꩻကုဲင်သား၊ ကွပ်စားယိုမာꩻထွာလွဉ်တဲင် အံႏတအွီႏအီတဝ်းနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻဖြောင်းအာဂန္တုသွူနော။
၂၇၅။ လိုꩻကထွာလွဉ်ဒါႏ ရောႏဂါႏပါဒရက် (ဟဲ့ꩻ) သွီႏလျားတွမ်ႏတလီꩻ မာꩻထွာလက္ခဏာႏ
လိုꩻထုမ်းသေ၊ ဆင်၊ ဖိုး၊ ပနား၊ လေား၊ လွေꩻတဖူꩻလျား၊ အံႏအဆာႏလျားဖုံႏ မာꩻထွာလွဉ် သွီႏလျားတဲင် အဝ်ႏသွီႏလျားယို အွဉ်လွေꩻတဲင် ဟဲ့ꩻပါတွမ်ႏတလီꩻ ဝွေꩻသီးယိုနီပါꩻ မာꩻထွာလွဉ်ရောႏဂါႏသွူ။
ရောႏဂါႏတဲႏစစားယိုတဲင်နဝ်ꩻမꩻ တသိုꩻထန်ႏအာလွဉ်ꩻထာꩻ၊ တသိုꩻတထန်ႏတဝ်း နမ်းတဗာႏလုမ်း တသိုꩻထန်ႏပိဉ်ခဝ် ပိဉ်ကွို့ꩻထာꩻ အသွီႏယာႏအပီဖြေင်း၊ သွီႏ ယာႏ နမ်း အင်္ဂါႏဖြေင်းပိဉ်ခဝ်ထာꩻ၊ တမွစ်ပိဉ်ကွို့ꩻထာꩻ၊ တဖွတ်ꩻဒူပိဉ်ခဝ်ထာꩻ၊ တဖွတ်ꩻဒူပိဉ်ကွို့ꩻထာꩻ၊ တလူႏတုတ်ဗာႏထာꩻလဲ့ အဆာမရေႏမရေႏနေးစွဉ်ႏ၊ အဆွတ်ꩻတခြင်၊ အဆွုမ်ႏတခြင် အုံထာꩻလွꩻ ဆာဆွတ်ꩻဆာယာႏ အယော့ꩻပူႏပူႏပါႏပါႏ အယော့ꩻအွိုးနဝ်ꩻ ယော့ꩻအွိုးနဝ်ꩻ ယော့ꩻကီႏလောင်ꩻ ခင်ႏလော်ꩻ ကီႏလိန်း ငင်းဒိန် အပြေင်လိုꩻအင်္ဂါႏခင်ႏလမ်းအရပ်စားယို ဆာသွူ၊ ယဖြာꩻဖြာꩻနဝ်ꩻ အပꩻနေး အထေꩻနေး အသဲင်ႏနေး အုံထာꩻထွူႏ၊ အနားလဲ့အွိုင်ဒါႏ၊ ပသꩻဒါႏ၊ ထွာထွာဟဝ်ဟဝ်စားယိုသွူ။
ဟဲ့ꩻသွီႏလျားတွမ်ႏ တလီꩻမာꩻထွာ ပါဒရက်လက္ခဏာႏသွူနော။
၂၇၆။ လိုꩻသွီႏတွမ်ႏတလီꩻ (ဝါရတ္တ) ပါဒရက်ရောႏဂါႏ လက္ခဏာႏနေနေသွူ။
လိုꩻကထွာ ပါဒရက်နဝ်ꩻ သွီႏ' တလီꩻကုဲင်ကစ တဲႏထွာနဝ်ꩻ လိုꩻတွဲႏလုံးသား' အမာꩻထာꩻမာꩻရွိုးသား' ထုမ်းသေ' ကာꩻစတဲင် ထာꩻမာꩻစားယိုဖုံႏမꩻ အဟွီတရွော့ꩻဖုံႏ၊ အံႏဒဲဉ်စထွူတဲင် လွေꩻဗာႏတဖူꩻ ပီနုဲင်းစဲ့ꩻသား ကလွေꩻတဲင် အလွေꩻကျင်ꩻနုဲင်းစဲ့ꩻသား သမ်းတမွေးတဝ်းဖုံႏတဲင် မာꩻဖေꩻအီတငါဒါႏသွူ၊ ထမ်ႏမန်းတခြိုꩻဖုံႏသွူ။
လိုꩻအမာꩻဗာႏနွိုင်ႏငါႏထာꩻ အံႏအာလွဉ်ꩻငါႏအဆာႏ အာဟာရလျားသားနဝ်ꩻမꩻ အသွီႏဖုံႏယို တဖြုံးသန်ဖေႏဗာႏအဗွေႏတဲင် သွီႏယို အလျားထိုꩻသွူ၊ အဝ်ႏသွီႏအလျားယို တလီꩻကရိုꩻယိုလဲ့ သမ်းမာꩻရုဲင်ꩻဖေႏဗာႏသွူ၊ တသွီႏယို အလီလီလာလာထိုꩻစွဉ်ႏသွူ၊ အသွီႏအဝ်ႏဆကီတကွို့ꩻယို အလင်ꩻတလူႏထိုꩻကီႏလောင်ꩻလောင်း၊ ခင်ႏလောင်းဖုံႏစားယိုသွူ၊ သွီႏစားယိုမာꩻထွာစဒျာႏတဲင် တလီꩻလဲ့ ကုဲင်အီပါဒါႏသွူ၊ အသွီႏတလီꩻစားယို အသွိုင်ႏလွေꩻအဝ်ႏရော်ꩻတဝင်ꩻတဲင် ထွာအီပါဒရက်ရောႏဂါႏသွူ။
နဝ်ꩻမꩻ လိုꩻမူႏကလွူးပို စထွူသားဖုံႏနဝ်ꩻ ပေါႏတရော့ꩻတဝ်း၊ တတဲ့ꩻတဝ်းမျိုꩻမျိုꩻနဝ်ꩻ အထွာအီတငါတော ရောႏဂါႏယိုသွူ၊ တွမ်ႏအမုဲင်(၂၇၆)ယို ကွာႏဆေ့ꩻဆေ့ꩻလွုမ်ꩻသွူနော။
၂၇၇။ လိုꩻတလီꩻလွဉ်ꩻကထွာအီ ပါဒရက်ရောႏဂါႏလက္ခဏာႏ
အဝ်ႏတလီꩻကို ထွာလွဉ်ပါဒရက်ရောႏဂါႏနဝ်ꩻ ဆာအဲင်ႏဆာဆွဉ်းအယော့ဒါႏ၊ အပသꩻဒါႏ၊ တလီꩻယော့ꩻဖေါ်ꩻအီဒါႏ၊ အသွီႏသဲင်၊ အယာႏသဲင်အီဒါႏ၊ အသွီႏဖြေင်း၊ အသွီႏယာႏသွမ်ႏစမ်းဒါႏ၊ ထာꩻဆာနာႏခါႏခါႏ သာႏခါႏခါႏ ဒေါသ(၃)ပါꩻတသာႏဖြွီꩻယို အဖြီထိုꩻ၊ အပေႏထိုꩻ၊ နမ်းဆွုမ်ႏဖုံႏ၊ စူခင်ႏဆွုမ်ႏဖုံႏ၊ အယော့ꩻဒါႏ အပူႏအယော့ꩻ ဆင်ႏထွာယိုကို ဆင်ႏထွာနဝ်ꩻကို စူခင်ႏမဉ်ယော့ꩻတကောက်ဆာထာꩻ၊ အထွာဆွော့ꩻဆွော့ꩻဆꩻဆꩻ အဆာတဖွတ်ꩻ၊ အဆာဒူ အခံႏထာꩻခွꩻဒါႏတဝ်း၊ ခံႏထာꩻလျားလဲ့ ဒါႏတဝ်း၊ အံႏအဆာႏ အာဟာရခွꩻလဲ့ ဆာပိုႏအတနွော့ꩻဒါႏ၊ အတလွုန်းဒါႏ၊ အထာꩻဗေင်ႏတန်၊ လိုꩻတလီꩻကုဲင် ပါဒရက်လက္ခဏာႏ ထွာစားယိုဖုံႏသွူနော။
၂၇၈။ လိုꩻသွီႏမာꩻထွာ ဟဲ့ꩻပါဒရက် ရောႏဂါႏလက္ခဏာႏ
လိုꩻသွီꩻမာꩻထွာနဝ်ꩻ သွီႏကိုယို အဒေါသအာႏလွဉ်ꩻတဲင် မာꩻယော့ꩻမောꩻဖေါ်ꩻအီဒါႏ၊ မာꩻဟွီအီဒါႏ၊ အဆာဆွဉ်းဒါႏ၊ အယာႏရောင်ႏလဲ့ တနျာႏ၊ ကွပ်အအံႏစွဲꩻငါႏ အဗဲ့ꩻသားပဉ်မျိုꩻထာꩻ၊ ကွပ်အအံႏစွဲꩻငါႏ အဗဲ့ꩻဆေ့ꩻ အသဲင်မျိုꩻဖုံႏ တယ်ႏထွာအီဒါႏစားယိုဖုံႏ၊ အံႏစွယ်ꩻတသီႏ တစင်ႏကြဲႏတဝ်းလဲ့ တရိုꩻတဝ်း၊ (တသီႏဟဝ်အီ ရောႏဂါႏတမျိုꩻတဲင် ထွာအီရောႏဂါႏတမျိုꩻတသီႏဖုံႏသွူနော)နဝ်ꩻမꩻ ထွာအီဗာႏရောႏဂါႏယိုသွူ။
၂၇၉။ လိုꩻသွုန်ႏထီမာꩻထွာ (ဟဲ့ꩻ) သွုန်ႏထီပွာꩻပါဒရက်လက္ခဏာႏ
လိုꩻသွုန်ႏထီပွာꩻ မာꩻထွာနဝ်ꩻ နမ်းယိုနဝ်ꩻ လျားမရေႏမရာႏထာꩻ၊ ဣန္ဒြေႏလဲ့ဆေ့ꩻ၊ အထာꩻယူႏထာꩻနန်းလဲ့အာ၊ တသိုꩻလဲ့ထန်ႏအာ၊ လိုꩻတငွို့တငွဉ်ႏဒါႏ၊ တဖေင်ꩻဒါႏ၊ တမူꩻဒါႏ၊ မဲ့ဝေ့ꩻဒါႏ၊ အဟို့ꩻခိုးအာထီ၊ အထာꩻဆာနဝ်ꩻ ဆာတထွောင်းထွူတထွောင်း၊ တလူႏဗာႏထာꩻတုတ်ဗာႏထာꩻလဲ့ ဆာမရေႏမရာႏ၊ အယာႏရောင်ႏနဝ်ꩻ တနျာႏအွူႏအွူႏထာꩻ၊ အထာꩻဆာလြ့ အရောင်ႏတနျာႏအွူႏထာꩻ၊ အယော့ꩻယာႏ အယော့ꩻပီ အယာႏအပီယိုသဲင်၊ အပီထေꩻပါဒါႏပꩻဒါႏ၊ လိုꩻသွုန်ႏထီမာꩻထွာ အလျားသန် ပါဒရက် လက္ခဏာႏစားယိုသွူ။
၂၈၀။ လိုꩻယုဲင်ꩻ မာꩻထွာတဲင် ပါဒရက်ရောႏဂါႏလက္ခဏာႏ
လိုꩻယုဲင်ꩻမာꩻထွာရောႏဂါႏနဝ်ꩻ အနမ်းယို အစိုꩻပအီႏအီႏထာꩻ၊ အစဝ်ႏပအီႏအီႏထာꩻ ပီနုဲင်းပါကအွဉ်ႏဒို့ꩻခါꩻတွမ်ႏ ဗန်ႏစဝ်ႏတဲင် လိုꩻတအွိုလဲ့ အဝ်ႏပသာႏသာႏစားယိုသွူ၊ အစူခင်ႏလဲ့ထွူႏ၊ ဝင်ꩻစံႏဝင်ꩻခွိုင်းဗာႏနေးသွူလဲ့ တပေါႏသေတဝ်း၊ အယာႏဟမ်းဒူဒူ၊ အယာႏယိုခွꩻ၊ အစူအခင်ႏယို ခွꩻအာ အယာႏပꩻ အယာႏထေꩻ၊ အဆာဗွပ်ꩻဗွပ်ꩻဗပ်ꩻဗပ်ꩻဒါႏသွူ၊ ယုဲင်ꩻမာꩻထွာနဝ်ꩻ လက္ခဏာႏစားယိုသွူနော။
၂၈၁။ လိုꩻခင်ႏလောင်ꩻစူလောင်ꩻအထျꩻ ကထွာဒါႏ ပါဒရက်လက္ခဏာႏ
လိုꩻခင်ႏလောင်ꩻ စူလောင်ꩻအထျꩻ ကပေါႏဒါႏ ပါဒရက်နဝ်ꩻ ထွာကီႏလောင်ꩻ ကီႏထျꩻ အစူဗောင်လောင်း အပြေင်အော့ꩻခါႏ ပေါႏဒါႏအရပ်စားယိုသွူ၊ အပီပꩻ အပီပြွꩻ အပီအွောင်ဒါႏသွူ၊ အကွဲးထွာစွစ်ꩻစွစ်ꩻထာꩻ အကွဲထွာတေားဒါႏထာꩻသွူ၊ ကွဲအာအာဒါႏသွူ၊ ထွာစွစ်ꩻအီဒါႏ နမ်းတဗာႏသွူ၊ အစွူႏလဲ့ထင်ႏသွူ၊ အစွူႏအဲင်ႏနဝ်ꩻ အဆာပိဉ်ရပ်ရီးနေးထာꩻ၊ ကအဝ်ႏအရပ်နဝ်ꩻသွူ၊ ပေါႏအည အစွူႏထင်ႏဒါႏ နမ်းတဗာႏလွုမ်းနဝ်ꩻသွူ၊ အစွူႏဆာ ပီနုဲင်းယူးကအဲင်ႏဗာႏလိုꩻယိုသွူ။
၂၈၂။ လုမ်ꩻလာꩻတနွောင်ꩻတဝ်း ပါဒရက်လက္ခဏာႏ
လုမ်ꩻလာꩻတဟဝ်ကြွို့ꩻတဝ်း ပါဒရက်နဝ်ꩻ အပီယိုပꩻ အပီထေꩻ အပီပြွꩻ အဗေင်ႏအွောင် အထာꩻဗေင်ႏလဲ့ကုဲင် အယာႏသဲင် အနမ်းလဲ့ ကွဲးယွောင်ယွောင် အဖြောင်းလဲ့ကုဲင် လိုꩻအာႏလဲ့ ရွိုးထာꩻဆာသက်သာႏပသာႏဒါႏနေးလွုမ်ꩻသွူ၊ အထွာစားယိုနဝ်ꩻ ကွဲးခံႏဗာႏတနေင်ႏရပ် တနေင်ႏလွိုရပ် ထာꩻဆာဖေꩻယိုအခြောင်ꩻ ထာꩻဆာနမ်းခြောင်ꩻယို တထိုꩻမားဒါႏတဝ်း၊ တဖေ့ဒါႏတဝ်း လုမ်ꩻလာꩻလဲ့ တလꩻတဝ်း ကဲဉ်းအာအာသွူနော။
၂၈၃။ လိုꩻကအုပ်ꩻတသိုꩻတဲင် တသိုꩻကဖြောင်အကျိုꩻ
လိုꩻကအုပ်ꩻတသိုꩻနဝ်ꩻ အထာꩻဆာယို ဟဝ်ယိုꩻအီ အုံထာꩻလဲ့ ဖွီအီ၊ အုံထာꩻယို သꩻတခြင်အီ၊ သꩻခြွောင်းအီ၊ သꩻနိစ်သက်အီ၊ သꩻယိုစွူအီ၊ သꩻရျူႏအီ၊ အုပ်တသိုꩻလꩻအီအကျိုꩻစားယိုသွူ။
၂၈၄။ လိုꩻစားယို ကဟဝ်အုပ်ꩻငါႏတသိုꩻ
လိုꩻကဟဝ်အုပ်ꩻတသိုꩻသားနဝ်ꩻ လိုꩻဟို့ꩻဓာတ်မေႏ ညံးသား၊ လိုꩻတလီꩻအာသား၊ လိုꩻတလီꩻဒွုန်သား၊ လိုꩻယုဲင်ꩻဒွုန်သား၊ လိုꩻအဗဲ့ꩻအာသားနဝ်ꩻမꩻ လိုꩻကဟဝ်အုပ်တသိုꩻနဝ်ꩻ တသိုꩻဖုံႏ၊ ယုဲင်ꩻဖုံႏ၊ ဗဲ့ꩻဖုံႏ၊ တသိုꩻဖုံႏ၊ လိုꩻဓာတ်စားယိုဖုံႏ တတွင်ႏတဝ်းသားတွမ်ႏ လိုꩻအုံအာဒါႏထာꩻအုံႏကိုသားဖုံႏ၊ လိုꩻအုံအာ ထာꩻခွꩻကိုသားဖုံႏ၊ လိုꩻအုံထာꩻ အနမ်းယိုထွူႏထွူႏထာႏထာႏဖုံႏ၊ လိုꩻတသꩻဝꩻဒါႏတဝ်းထာꩻသားဖုံႏ၊ လိုꩻမာန်ႏဒေါသဆေ့ꩻသားဖုံႏ၊ လိုꩻအလျားဆေ့ꩻသားဖုံႏ၊ လိုꩻအုံထာꩻ အနမ်းဟွီတရွော့ꩻဖုံႏ၊ လိုꩻအယာႏဗွပ်ꩻဗွပ်ဗဲပ်ꩻဗဲပ်ꩻဖုံႏ၊ လိုꩻဟို့ꩻလွေꩻသွီႏလွဉ်ꩻထာꩻသားဖုံႏ၊ ဟို့ꩻရောႏဂါႏ ထာꩻဆာတကင်ꩻတဝ်းနမ်းဖုံႏ၊ လိုꩻစားယိုသားဖုံႏနဝ်ꩻ အမဉ်ႏမာꩻဖြောင်ဖြောင်တသိုꩻနဝ်ꩻ အရောႏဂါႏ ထာꩻဆာဆေ့ꩻတငါဒါႏသွူနော။
၂၈၅။ လိုꩻတသိုꩻကထန်ႏလွဉ်ꩻထာꩻသား အပဲစ်
လိုꩻတသိုꩻကထန်ႏလွဉ်ꩻထာꩻအပဲစ်နဝ်ꩻ အသွုန်ႏထီဓာတ်ယိုကုဲင်အီ၊ အပဲးအီဒါႏ အသွုန်ႏထီ၊ အတမူꩻအီဒါႏ၊ အမဲ့ယို ထီႏတသီးအီဒါႏထာꩻ၊ အမဲ့ယိုဝေ့ꩻအီဒါႏ၊ အထာꩻနန်းတန်အီဒါႏ၊ အသꩻယိုတစွူအီတဝ်း၊ အသꩻတနွော့ꩻအီဒါႏ၊ အလျားလွဉ်ꩻအီဒါႏ၊ အုံထာꩻသꩻရွိုးအီဒါႏ၊ အုံထာꩻအွန်းအီဒါႏ၊ နမ်းအင်္ဂါႏအဆွုမ်ႏအသွုပ်ယို ဆာအီဒါႏ၊ အုံထာꩻအာႏဆေ့ꩻအီဒါႏ၊ အုံထာꩻအွန်းအီဒါႏ၊ အုံထာꩻယာႏဖုံႏ အာႏဖုံႏယို ဖူးဖါးအီဒါႏ၊ အမာꩻဟို့ꩻခိုးတေားထီ၊ အဖြောင်းလဲ့ ခါႏအီဒါႏသွူ၊ လိုꩻတသိုꩻကထန်ႏလွဉ်ꩻထာꩻသားနဝ်ꩻ အပဲစ်အဝ်ႏ စားယိုဖုံႏသွူနော။
၂၈၆။ လိုꩻစားယို တဟဝ်အုပ်တဝ်းတသိုꩻ
လိုꩻတဟဝ်အုပ်တဝ်းတသိုꩻသားနဝ်ꩻ လိုꩻသွီႏယာႏနမ်းပြွောင်ႏငါႏသား၊ လိုꩻအလျား အဝ်ႏသန်လွဉ်ꩻလဲဉ်းသား၊ လိုꩻအာႏကပေႏသား၊ လိုꩻထာꩻယူႏ ထာꩻနန်းတန်သား၊ လိုꩻသꩻတရေင်သား၊ လိုꩻအွꩻဒဝ်သား၊ လိုꩻဟို့ꩻဗွေလိုꩻဟို့ꩻအွောင်ႏသား၊ လိုꩻယေန်ꩻသား၊ လိုꩻယေန်မဉ်ထီစွူအဝ်ႏသား၊ လိုꩻဆွတ်ꩻစဝ်ႏသား၊ လိုꩻတွတ်ꩻသဲင်သား၊ လိုꩻဟို့ꩻဓာတ်ဆွော့ꩻသား၊ လိုꩻမျင်ꩻသရွိုက်အာသား၊ လိုꩻမာန်ႏတန်သား၊ လိုꩻထာꩻငမ်းတန်သား၊ လိုꩻဟို့ꩻခိုးအဆာႏ အာဟာရသား၊ လိုꩻအခွꩻအာသား၊ လိုꩻတသိုꩻအာသား၊ လိုꩻတလီꩻအာသား၊ လိုꩻသွုန်ႏထီကုဲင်သား (လိုꩻမူႏရာႏသီႏ ဓမ္မတာႏ ရာႏဂဥတုယို အဝ်ႏလွဉ်တွင်ꩻသား) လိုꩻမူႏလိုꩻခိုအုံလွူꩻတဝင်ꩻ စထွူသား၊ လိုꩻမူႏလွူးပိုစထွူသား၊ လိုꩻသက်တန်သား၊ လိုꩻအရွယ်ႏလွဉ်ꩻသား၊ လိုꩻထာꩻဆာ အညလွဉ်ꩻလဲဉ်းထာꩻသား၊ လိုꩻစားယိုသားဖုံႏနဝ်ꩻ ဟဝ်အုပ်ꩻဖေႏတဝ်း တသိုꩻသွူနော။
၂၈၇။ လိုꩻအံႏဒဲဉ်အခိန်ႏတွိုႏသွူလဲ့ တအဝ်ႏတဝ်း အုံယွုန်းပသာႏသာႏအကျိုꩻ (တစွိုး) လိုꩻဆင်ႏချင်ႏအအံႏအအွꩻအကျိုꩻ
လိုꩻကဟို့ꩻခိုးသွူဒဲဉ်တဲင် လိုꩻကအုံယွုန်းဗာႏပသာႏသာႏအကျိုꩻနဝ်ꩻ ဝင်ꩻအံႏတနီꩻ သွံတာႏသွံလဲင်ႏလဲ့ ဝွေꩻအံႏတေား တနီꩻနီလဲင်ႏ၊ ဝင်ꩻကအံႏဟို့ꩻကွို့ꩻနေး မရေႏမရာႏလဲ့ ဝွေꩻယိုအံႏကွို့ꩻသာႏသာႏနေးလွုမ်ꩻ၊ လိုꩻတလွောက်ꩻအီငါႏတဝ်းသꩻတွမ်ႏ ဖြောင်းအလိုႏနဝ်ꩻသွူ။
လိုꩻစားယိုဖုံႏနဝ်ꩻ လꩻအကျိုꩻ မာꩻထိုꩻမားအီဖေႏဒါႏ အထာꩻဆာ၊ အမာꩻတင်ႏဟဝ်အီဖေႏ အဟို့ꩻဓာတ်မေႏ၊ အမာꩻလိုႏအီဖေႏသꩻ၊ အမာꩻကွီအီဖေႏသꩻ၊ အမာꩻဖွီအီဖေႏသꩻ၊ အမာꩻသွင်ꩻအီဖေႏသꩻ ရောႏဂါႏလဲ့ဆေ့ꩻအီငါႏ၊ ထာꩻဆာလဲ့ ဆေ့ꩻအီမွေးငါႏသွူ၊ လိုꩻအသက်လဲ့ဆွာꩻအီမွေးငါႏသွူ၊ လွိုကဲꩻထဲင်း လိုꩻကအဝ်ႏကွိုꩻနေး တသီႏသွူ၊ လွိုကဲꩻထဲင်း လိုꩻကလောႏနေးတသီႏသွူ။
ဥပမာႏ- ထွားယူႏသွော့ ဗွေႏမျတ်သံဃာႏ ဆရာႏတောႏသက်ဆွာꩻတန်ထိုသားနဝ်ꩻနော၊ ပေါႏရိုꩻတဲင် ထာꩻဆင်ႏချင်ႏယိုနဝ်ꩻ အအံႏအအွꩻ တလွောက်ꩻတဝ်းသꩻတွမ်ႏ ဖြောင်းနဝ်ꩻသွူ၊ (အွဉ်ႏနယ်ဗာႏ အအဲဉ်ႏသွတ်ꩻသွူနော။)
၂၈၈။ လိုꩻကဟို့ꩻခိုးလွဉ်သွူဒဲဉ်လဲ့ တအံႏဗာႏတဝ်းဒဲဉ်သား ကခံႏဗာႏအာငါႏလွဉ်ꩻ အဟို့ꩻခိုးဒဲဉ်အပဲစ်
လိုꩻကခံႏဗာႏအာငါႏလွဉ်ꩻ ဟို့ꩻခိုးဒဲဉ်အပဲစ်နဝ်ꩻ ဟို့ꩻခိုးလွဉ်ꩻသွူလဲ့ အလဲင်ႏမော့ꩻသမ်းအာထဲင်းနဝ်ꩻက ယိန်းဟုဲင်းသွူ၊ အဆွတ်ꩻဆွုမ်ႏယို တခြင်အီဒါႏ၊ အင်္ဂါႏပေႏ အင်္ဂါႏတန်ယို အနွူႏအီဒါႏ၊ အအာႏယွမ်ꩻကုဲင်အီဒါႏ၊ တဟေအီထာꩻ အပီပြွꩻအီဒါႏ၊ အဖြောင်းဆျာႏအီဒါႏ၊ အဖြောင်းကုဲင်အီဒါႏ၊ အဖြောင်းအရသာႏအဲဉ်ထဝ်း၊ အမဲ့ဖုံႏအနားဖုံႏယို အာႏကုဲင်အီဒါႏ၊ အနားသင်ႏအီဒါႏ၊ အသꩻတနွော့ꩻဒါႏ၊ အသꩻအောင်လျားအီဒါႏ၊ အဆာႏဖွိုင်ꩻအရန်းကီ အဆာႏဖွိုင်ꩻအရန်းဖုံႏဘို သဲင်အီဒါ၊ တလီꩻလောႏပျူႏလောႏအီဒါႏ၊ သꩻထာꩻနန်းတန်အီဒါႏ၊ ဟို့ꩻဓာတ်မေႏယို အာႏကုဲင်အီဒါႏ၊ ဓာတ်မေႏအာႏ ယွမ်ꩻအီဒါႏ၊ အနမ်းယွောင်အီဒါႏ၊ အဆွတ်ꩻဆွုမ်ႏပွံအီဒါႏ၊ ဟို့ꩻခိုးဒဲဉ်ကလွဉ်ꩻငါႏသား အပဲစ်အဝ်ႏစားယိုဖုံႏသွူနော။
၂၈၉။ တေဇောဓာတ် မေႏ(၄)မျိုꩻ
၁။ သန္တပ္ပနတေဇော- ဓာတ်မေႏ ဓာတ်မေႏယို မဉ်ႏကုဲင်၊ ဓာတ်မေႏယိုမဉ်ႏယွမ်ꩻ၊ ဓာတ်မေႏယို မဉ်ႏယုတ်ထိုꩻနဝ်ꩻ လိုꩻထွာအလျားအီဖေႏတနီꩻတာႏ၊ ဓာတ်မေႏတေဇောမျိုꩻတဲင် နဝ်ꩻမꩻ တနီꩻတာႏနဝ်ꩻ ခွꩻဖေႏချာယင်း ဓာတ်မေႏမျိုꩻသွူနော၊ တနီꩻဆော့အီထာꩻ တနီꩻဆော့တဝ်းထာꩻ တေဇောဓာတ်မေႏမျိုꩻသွူနော။
၂။ ဇိရဏတေဇော- ဓာတ်မေႏယိုနဝ်ꩻ ဓာတ်တေဇောအလျားမျိုꩻတဲင် အမာꩻကလူꩻဗွာအီဖေႏလိုꩻ ကလူꩻဖုံႏသွူ၊ အမာꩻအော့ꩻအီဖေႏလိုꩻတန်တငါ တေဇောဓာတ်မေႏမျိုꩻသွူ၊ နဝ်ꩻမꩻ လိုꩻပေႏသက်ကလꩻ(၉)နေင်ႏဖုံႏ၊ (၁၂)နေင်ႏအခါႏဖုံႏ၊ လိုꩻပေႏတငါယို တငါဇာႏတိသားဖုံႏ (ဟဲ့ꩻ) ပဋိသန္ဓေႏတငါသားဖုံႏ၊ လိုꩻပေႏစားယို တငါကအော့ꩻ ကလုဲင်ႏထိုꩻဖျင်ဗာႏနဝ်ꩻ ပဋိသန္ဓေႏတငါယိုနဝ်ꩻ ထွာတငါလိုꩻပေႏဆား၊ ထွာတငါ လိုꩻပေႏရုတ်နာမ်ႏတဲင် ကလုဲင်ႏဖေႏယင်း တငါအဆုဲင်ꩻယိုနဝ်ꩻ ထွာလိုꩻတန်တငါ၊ ထွာလိုꩻဖြားရုတ်နာမ်ႏသွူ၊ ဇိရဏတေဇော ဓာတ်မေႏယို မာꩻလုဲင်ႏဖေႏနဝ်ꩻသွူ၊ မွိုးစနဲဉ်းထီအခွꩻ နွိုးဆိမ်ꩻဗွမ်ႏဓာတ်ယို ကွဲႏစွစ်ꩻစွစ်ꩻလဲဉ်းတဲင် ဓာတ်မေႏဇိရဏယို ကွဲလွဉ်လွဉ် ကွဲပေါႏပေါႏလုဲင်ႏအရွယ်ႏသွူနော။
နဝ်ꩻမꩻ လိုꩻအရွယ်ႏဆား၊ အရွယ်ႏပေႏသွီႏယို ယာႏယို ကမာꩻပြန်ႏဖြားချာဖေႏ၊ ကမာꩻဖြားခွုန်ꩻချာဖေႏ၊ ကမာꩻတဝေ့ꩻချာဖေႏ နီလိုꩻသီးအပီဖုံႏ၊ အမာꩻတဝေ့ꩻချာဖေႏ နီလိုꩻသီးအယာႏဖုံႏ၊ ကမာꩻတဝေ့ꩻချာ နီလိုꩻသီးအရွယ်ႏဖုံႏနဝ်ꩻ ဇိရဏတေဇောဓာတ်မေႏယို မာꩻပြန်ႏဖေႏနဝ်ꩻသွူ၊ အမာꩻနွူႏ အမာꩻတရွတ်ꩻအီဖေႏ လိုꩻသီးအရုတ်ယိုဖုံႏသွူ၊ ဇိရဏဓာတ်မေႏ သဖေါ်ꩻကအဝ်ႏအုံဒင်ႏနွောင်ꩻဝတ္ထု အနမ်းအခြုံသားနဝ်ꩻ သတ္တဝါႏလိုꩻလဲ့ တကာႏတဝ်း သတ္တဝါႏတိရစ္ဆာန်ႏလဲ့တကာႏတဝ်း သေင်ႏဝါႏအမျိုꩻဖုံႏလဲ့ ဇိရဏတေဇောဓာတ်မေႏယို အဝ်ႏဒျာႏနုဲင်းနုဲင်းနေနေနဝ်ꩻသွူ။
ဇိရဏတေဇောဓာတ်မေႏယိုထာꩻမာꩻနဝ်ꩻ အမာꩻမိဉ်အီဖေႏ အနမ်းအခြုံ သက်တန်ꩻ၊ အမာꩻဖြားအီဖေႏ အနမ်းအခြုံသက်တန်ꩻဖုံႏ၊ အမာꩻတသီးအီဖေႏ၊ အမာꩻဆွော့ꩻအီဖေႏ မာꩻဖြင်းအီဖေႏစားယိုဖုံႏသွူ၊ သေင်ႏဝါႏဖုံႏလဲ့ ဇိရဏတေဇောဓာတ် မာထွာဖေႏစားယိုဖုံႏသွူနော။
၃။ ပရိဍယှန တေဇောဓာတ်မေႏယိုနဝ်ꩻ ထွာဓာတ်မေႏ တေဇောအလျားကလွဉ်ꩻအီဒါႏမျိုꩻသွူနော၊ ပရိဍယှန တေဇောဓာတ်မေႏယိုနဝ်ꩻ အမာꩻလျားလွဉ်အီဖေႏဒါႏ ထာꩻဆော့သားဓာတ်မေႏ၊ အမာꩻလျားသန်အီဖေႏမျိုꩻ၊ အမာꩻဒေါ့ꩻတမွိုꩻ တမာꩻအီဒါႏ လိုꩻထာꩻဆော့သား၊ မာꩻသေအီချာတဝ်းနမ်း၊ ဆီႏဆီႏအေႏအေႏလဲ့ တသေချာတဝ်းအနမ်း၊ အလျားဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ဝွေꩻယို မာꩻတမွိုꩻအီသွူနော။
၄။ ပရိပါစက တေဇောဓာတ်မေႏယိုနဝ်ꩻ ထွာဓာတ်မေႏကေားဒွိုႏဖေႏ အာဟာရမျိုꩻသွူ၊ ကအံႏသော့ꩻဒါႏ အဆာႏနမ်းသားဖုံႏ၊ ကမျောႏသော့ꩻဒါႏ အထီသားဖုံႏ၊ အံႏသော့ꩻလွဉ်ဒျာႏ အဆာႏအစားစားယိုနဝ်ꩻ ဟို့ꩻဓာတ်မေႏ ပရိပါစကယို အုံပွေါးမာꩻမဉ်ဖေႏ၊ အုံပွေါးဒွိုႏမိဉ်ဖေႏ၊ အုံပွေါးမာꩻဖူးဖေႏဗာႏသွူ၊ ပရိပါစကဓာတ်မေႏယို အုံပွေါးမာꩻဖေႏဗာႏစားယိုသွူနော။
၂၉၀။ လိုꩻတလီꩻဝါယောဓာတ်(၆)မျိုꩻ
(၁) ဥဒ္ဓင်္ဂမ- တလီꩻဝါယောဓာတ်ယိုနဝ်ꩻ အမာꩻတခြော့အီဖေႏထာꩻ၊ အမာꩻတအွုက်အီဖေႏထာꩻ၊ အမာꩻဖြော့ꩻအီဖေႏထာꩻ၊ အမာꩻထန်ႏကီအီဖဲ့ꩻကီ တလီꩻမျိုꩻသွူနော (၂) အဓောဂမ ဝါယောတလီꩻဓာတ်ယိုနဝ်ꩻ အမာꩻထန်ႏလအီဖေႏ အေႏဖုံႏ၊ အမာꩻထန်ႏလအီဖေႏ ဆီႏဖုံႏသွူ၊ အမာꩻထန်ႏလအီဖေႏဖဲ့ꩻလဖဲ့ꩻ တလီꩻမျိုꩻသွူနော။
(၃) ကုစ္ဆိသယ ဝါယောတလီꩻဓာတ်ယိုနဝ်ꩻ ဝွေꩻယိုအုံဒျာႏဖြေꩻအထန်ႏဖဲ့ꩻ၊ အုံဒျာႏလိုꩻဖြေꩻ အသောင်ဖဲ့ꩻ၊ အုံဒျာႏလိုꩻသꩻအင်ကို၊ အုံဒျာႏဟို့ꩻကိုဖုံႏ တလီꩻမျိုꩻသွူနော (၄) ကောဋ္ဌာသယ ဝါယောတလီꩻဓာတ်ယိုနဝ်ꩻ အုံဒျာႏဖြေꩻအကိုဖဲ့ꩻသွူနော (၅) အင်္ဂမင်္ဂါနုသာရီ ဝါယောတလီꩻဓာတ်ယိုနဝ်ꩻ ဝွေꩻယို အုံဒျာႏလိုꩻသီး တသာႏဖြွီꩻကိုဖုံႏသွူ၊ အုံဒျာႏအဖြွီꩻကိုလွဉ်းလွဉ်းသွူ၊ နမ်းတဗာႏလွုမ်း အဖြွီꩻကိုနဝ်ꩻ တလီꩻယို အုံသော့ꩻလို့စွဉ်ႏသွူ၊ တလီꩻယိုထာꩻမာꩻနဝ်ꩻ မာꩻထုမ်ꩻအီဖေႏစူခင်ႏ၊ မာꩻလျာအီဖေႏ စူခင်ႏဖုံႏသွူ။
မာꩻတကောက်အီဖေႏ၊ မာꩻတကဲင်ႏအီဖေႏ စူခင်ႏဖုံႏသွူ၊ အမာꩻစွဉ်ႏအီဖေႏ၊ အမာꩻတရွတ်ꩻအီဖေႏ စူခင်ႏဖုံႏသွူ၊ အမာꩻဖြတ်ꩻအီဖေႏ၊ အမာꩻတသွိုးအီဖေႏ လိုꩻသီးစူခင်ႏဖုံႏသွူ၊ မာꩻကီမာꩻလအီဖေႏ လိုꩻသီးစူခင်ႏဖုံႏသွူ၊ (အမာꩻပွတ်ꩻအီဖေႏ အမာꩻတသွိုးအီဖေႏ အမာꩻဝန်အီဖေႏ လိုꩻခိုသီးအင်္ဂါႏဖဲ့ꩻငါ ဒီႏယိုသွူ။) (တလီꩻယိုနဝ်ꩻ လိုꩻမူႏသီးလဲ့ အမာꩻဆွော့ꩻအီဖေႏ လိုꩻမူႏသီးအင်္ဂါႏခဲ့ꩻငါဖဲ့ꩻ၊ အမာꩻရိပ်ꩻအီဖေႏ လိုꩻမူႏသီး အင်္ဂါႏခဲ့ꩻငါဖဲ့ꩻသွူ။) မာꩻမွန်အီဖေႏ လိုꩻသွူ၊ နမ်းအင်္ဂါႏ အဖြွီꩻဖုံႏယိုသွူ၊ အမာꩻအဲဉ်ႏအီဖေႏ၊ အမာꩻလုဲင်းအီဖေႏ လိုꩻသတ္တဝါႏသီး လေ့ꩻဖူꩻအဖြွီꩻဖုံႏယိုသွူ၊ အမာꩻရိပ်ꩻအီဖေႏ လိုꩻသီးလေ့ꩻဖူꩻယိုသွူ၊ တလီꩻယိုနဝ်ꩻ နမ်းလောင်းကားကအဝ်ႏဒါႏ အဖြွီꩻယို ဝွေꩻအုံသော့ꩻလို့စွဉ်ႏ အဖြွီꩻကိုဖုံႏယိုသွူ၊ အမာꩻရုဲင်ꩻတသွိုးအီဖေႏ နမ်းတဗာႏလွုမ်းယိုသွူနော။
(၆) အဿာသ ဝါယောတလီꩻဓာတ်ယိုနဝ်ꩻ မာꩻထန်ႏကီအီဖေႏ ထာꩻသာတလီꩻမျိုꩻ၊ တလီꩻသာထန်ႏကီအီဖေႏ အသက်သွူ၊ ထွာတလီꩻထန်ႏကီအီ ဆကီဖဲ့ꩻသွူ၊ ထွာတလီꩻထန်ႏအီဖြောင်းဖဲ့ꩻ တလီꩻထန်ႏအီနေ့ꩻဖူဖဲ့ꩻဖုံႏသွူနော။
၂၉၁။ ပိတ္တံ လိုꩻသွုန်ႏထီ (၂)မျိုꩻ
(၁) ဗဒ္ဓသွုန်ႏထီ လိုꩻဗဒ္ဓသွုန်ႏထီယိုနဝ်ꩻ အုံဒျာႏအရပ် သꩻရာႏယိုတွမ်ႏ တလီꩻစဲစ်ယို အခါႏသွူနော၊ (တလီꩻတီးစဲစ်ယိုနဝ်ꩻ အဟံးပီတွမ်ႏ တတိုရာႏအကိုရွောင်ရွောင်ယိုနဝ်ꩻသွူ။) နဝ်ꩻမꩻ ဗဒ္ဓသွုန်ႏထီယို မဉ်ႏကုဲင်ထိုꩻနဝ်ꩻ လိုꩻယိုအဗားစွဉ်ႏသွူ၊ ပေါႏသွုန်ႏထီယို ကုဲင်ထိုꩻနဝ်ꩻ ထွာစွဉ်ႏလိုꩻသွီႏတစွို့ꩻတဝ်းဒွုမ်နဝ်ꩻသွူ၊ လိုꩻဗားအီစွဉ်ႏနဝ်ꩻသွူ။
(၂) အဗဒ္ဓသွုန်ႏထီ လိုꩻအဗဒ္ဓသွုန်ႏထီယိုနဝ်ꩻ အုံဒျာႏနမ်းတဗာႏလွုမ်းအလောင်းတဲင် အုံဒျာႏခွိုင်းကားတဲင် လိုꩻအယာႏ ကအဝ်ႏယိုနဝ်ꩻသွူ၊ (တွက်ပါဗာႏတဝ်း ကလူꩻလောင်း၊ ဆွဉ်ႏလောင်း၊ တငါကို၊ စူမီႏခင်ႏမီႏလောင်းဖုံႏ၊ ခင်ႏဒွိုႏယာႏ ကသဲင်လဲဉ်းဖုံႏ၊ ယာႏကမန်လဲဉ်းဖုံႏ အာပေါဓာတ်တတွိုႏဖေႏတဝ်းဒွုမ်တစိꩻစိꩻ အရပ်ဖုံ၊ အရပ်အခဝ်စားယိုနဝ်ꩻ အဗဒ္ဓသွုန်ႏထီယို တတွိုႏဖေႏတဝ်းဒွုမ်သွူ၊ သွုန်ႏထီယို အအုံတဝ်းဒွုမ်သွူ၊ သွုန်ႏထီယို တထွားဖေႏတဝ်းဒွုမ်သွူ၊ တွက်ပါဗာႏတဝ်း အရပ်စားယိုသွူနော။)
အဗဒ္ဓသွုန်ႏထီယို မဉ်ႏကုဲင်ထိုꩻနဝ်ꩻ အမာꩻတမို့အီဖေႏမဲ့ဖုံႏ၊ အမာꩻမဲ့ဝေ့ꩻအီဖေႏလိုꩻဖုံႏ၊ အမာꩻတမူꩻအီဖေႏလိုꩻဖုံႏ၊ အမာꩻတနွော့ꩻအီဖေႏ လိုꩻနမ်းဖုံႏ၊ အမာꩻပသꩻအီဖေႏ လိုꩻနမ်းဖုံႏ၊ အဗဒ္ဓသွုန်ႏထီယို မဉ်ႏကုဲင်နဝ်ꩻ ထွာလက္ခဏာႏစားယိုသွူနော။
၂၉၂။ သေမံ လိုꩻယုဲင်ꩻဓာတ်
ယုဲင်ꩻဓာတ်ကရိုꩻနဝ်ꩻ အုံဒျာႏ(အဆာႏ)တသာဖွိုင်ꩻမော့ကီရပ်သွူ တွမ်ႏအဆာႏတသာဖွိုင်ꩻယိုနဝ်ꩻ အအဝ်ႏဆင်းတဝင်ꩻ ပီနုဲင်းပြူးအဲပ်ꩻအန်ယိုသွူ၊ အအန်ကီနဝ်ꩻ ထွာယုဲင်ꩻဖွိုင်ꩻတဲင် အအန်လနဝ်ꩻ ထွာအဆာႏတသာဖွိုင်ꩻနဝ်ꩻသွူ၊ ယုဲင်ꩻတွမ်ႏအဆာႏတသာယို ကအဝ်ႏအုံထပ်ဆင်းတဝင်ꩻနဝ်ꩻ အပီနုဲင်း လားမန်ꩻကအဝ်ႏဒို့ꩻခါꩻအာငါႏ ဟန်ႏအိုခိုႏမော့ꩻကီနဝ်ꩻသွူနော၊ နဝ်ꩻမꩻ ယုဲင်ꩻယိုနဝ်ꩻ စွဉ်ႏတယွိုင်ႏခါꩻဖေႏဟဝ်တဝ်း အဆာႏတသာဖွိုင်ꩻခိုႏခဲ့ꩻကီယိုနဝ်ꩻ ယုဲင်ꩻယိုမဉ်ႏတအဝ်ႏကုတ်ခါꩻဖေႏဟဝ်တဝ်း အဆာႏတသာဖွိုင်ꩻမော့ကီယိုနဝ်ꩻ အဗွေႏယိုတခြွော့ဆျာႏအီတေားထာꩻဖုံႏ၊ ဖြော့ꩻအီတေားထာꩻဖုံႏ၊ ပေါႏအံႏအဆာႏလဲ့ အဖြော့ꩻထန်ႏအီချာဒျာႏ အဆာႏယိုသွူ၊ ကအော့ꩻထာꩻစားယိုနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻလိုꩻဖြေ့တို ဖြေ့ဖေါက်ရောႏဂါႏသွူ၊ မန်းဟဲ့ꩻ အူပေါက်-အစာအိမ်အချဉ်ပေါက်သွူ။)
၂၉၃။ လိုꩻသွီႏကထွာလွဉ်ဗာႏ ယေန်ꩻမျိုꩻ-ပုဗ္ဗော
လိုꩻသွီႏကထွာလွဉ်ယေန်ꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ ထာꩻဆာꩻယဉ်ꩻသီးနဝ်ꩻ ခါႏလမ်းအုံယို တအဝ်ႏတဝ်း တထွောင်းချင်ႏသွူ၊ သွီႏကထွာလွဉ်ယေန်ꩻနဝ်ꩻ အအုံလွဉ်ꩻဒျာႏ ယဉ်ꩻဖုံႏသွူ၊ အအုံလွဉ်ꩻဒျာႏ ထာꩻဖြဲ့ꩻဗာႏဖုံႏ၊ အုံလွဉ်ꩻဒျာႏထာꩻဗာႏဖုံႏ၊ အုံလွဉ်ꩻဒျာႏ ယာႏတိုဖုံႏ၊ အုံလွဉ်ꩻဒျာႏ ယာႏသဲ့ဖုံႏ၊ အုံလွဉ်ꩻဒျာႏ ယာႏပသꩻဖုံႏ၊ အလယ်ႏထုမ်ႏအုံလွဉ်ꩻဒျာႏ စားယိုဖုံႏသွူ။
ဝွေꩻသီးယိုနဝ်ꩻ ကွိုꩻမာꩻယေန်ꩻဖေႏဒျာႏ ယာႏဆာအမျိုꩻမျိုꩻဖုံႏ၊ မာꩻမိဉ်ဖေႏ သွီႏတသဉ်ဖုံႏသွူ၊ ပေါႏသွီႏတသဉ် အုံဗူႏသွူတဝင်ꩻနဝ်ꩻ ယေန်ꩻယိုမာꩻမဉ်ဖေႏ သွီႏတသဉ်ယိုသွူ၊ သွီႏတသဉ်ယို မဉ်ႏကုဲင်ထိုꩻနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻဗာႏယဉ်ꩻသွူနော၊ ဟဲ့ꩻသွီႏကုဲင်နဝ်ꩻသွူ။
၂၉၄။ လိုꩻသွီႏ လောဟိတ(၂)မျိုꩻ
(၁) သန္နိစိတ-သွီႏ သွီႏစားယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏသꩻရာႏမော့ကီတဲင် အဝ်ႏဒင်ႏဆင်းတွမ်ႏ သꩻရာႏသွူ၊ အသွုန်ႏတညိုႏ သွုန်ႏသိုႏဆကီဖုံႏသွူ၊ သွီႏဖွိုင်ꩻအအဲဉ်ႏ အလုဲင်းနဝ်ꩻ အဝ်ႏတမွိုက်ရပ်သွူ၊ အယော့အဖွိုꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏနီစူမွူးရပ်၊ အပီတွမ်ႏ ပြူးအဲပ်ꩻအန် ကအဝ်ႏဆင်းတဝင်ꩻယိုသွူ၊ သွီႏယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏတဗဲက်ꩻလူးခန်း သꩻရာႏတွမ်ႏသွုန်ႏတညိုႏ (တခေါ့ꩻလာႏ)ဟဲ့ꩻသွုန်ႏသိုႏယိုသွူ၊ သွီႏယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏတဗဲက်ꩻစဝ်ႏဖေႏသေႏသေႏဗာႏ ဝွေꩻသီးယိုဖုံႏသွူ၊ သွုန်ႏသꩻရာႏတလီꩻစဲစ်ဖုံႏစားယို သွီႏဓာတ်မဉ်ႏသဲင်ထိုꩻနဝ်ꩻ မာꩻထွာအီအဗွေႏ ဟို့ꩻခိုးအီစွဉ်ႏထီသွူနော။ (၂) သသံသရဏသွီႏ သွီႏစားယိုနဝ်ꩻ ခွိုင်းကားတဲင် ကအဝ်ႏလိုႏပသာဖေႏသွီႏ နမ်းလောင်းယိုနဝ်ꩻ ထွာဝွေꩻထာꩻမာꩻလွေꩻနဝ်ꩻသွူ၊ ဝွေꩻယိုအသွီႏနဝ်ꩻ ဝွေꩻပသာႏဖေႏစွဉ်ႏငီႏလို့ဗာႏ နမ်းလောင်းယိုဖုံႏသွူ၊ ဝွေꩻသွီႏယိုနဝ်ꩻ ဝွေꩻပသာစွစ်ꩻစွစ်ꩻဗာႏ ကားတဲင်ဝွေꩻ နမ်းတဗာႏလွုမ်းအလောင်းယိုဖုံႏသွူ။
တောင်ꩻသေꩻ-
ကလူꩻဖုံႏ၊ ဆွဉ်ႏဖုံႏ၊ စူမီႏခင်ႏမီႏဖုံႏ၊ ယာႏကမန်၊ ယာႏကသဲင်လဲဉ်းရပ်ဖုံႏ အရပ်စားယိုနဝ်ꩻ တွက်ပါဗာႏတဝ်းသွူနော။
၂၉၅။ သေဒေါ- လိုꩻတသိုꩻဓာတ်
လိုꩻတသိုꩻဓာတ်ယိုနဝ်ꩻ တတဲ့ꩻတဝ်းထာꩻလျား၊ ထာꩻလျားဗာႏလွဉ်ဖုံႏ၊ မေႏလျားတွိုႏလွဉ်ဖုံႏ၊ နမ်းလျားလွဉ်ဖုံႏ၊ အွꩻထီလျားအွိုထီလျားဖုံႏ၊ မာꩻထာꩻမာꩻယပ်ꩻဖုံႏ၊ ထာꩻမာꩻရွိုးဖုံႏ စတဲင်စားယိုဖုံႏ၊ သꩻငမ်းထာꩻဖုံႏယို တသိုꩻယို ထန်ႏလွဉ်အီဒါႏသွူ၊ တသိုꩻကထန်ႏနဝ်ꩻ ထန်ႏလွဉ်ꩻယာႏ အာကာသဖူꩻသွူ၊ တသိုꩻဓာတ်ခင်ႏလမ်းအုံနဝ်ꩻ တအဝ်ႏနေးတဝ်း ပိဉ်ထွောင်းချင်ႏထာꩻသွူနော၊ တသိုꩻနဝ်ꩻ တအုံတဝ်း တထွောင်းချင်ႏသွူနော။
၂၉၆။ မေဒေါ- လိုꩻဗဲ့ꩻ (ဗဲ့ꩻခြုံး)
(က) လိုꩻပြွောင်ႏသား ဝွေꩻယိုအဗဲ့ꩻနဝ်ꩻ အုံအာဒျာႏ အပီကိုရပ် အဗဲ့ꩻအုံအာဒျာႏ အယာႏဒွုန်ကိုရပ်သွူ၊ အဗဲ့ꩻယိုအရောင်ႏနဝ်ꩻ အတသီးသီးပယဝ်ꩻယဝ်ꩻထာꩻ (အတသီးပြာထာꩻ၊ အမ်းတခွဉ်ႏခွဉ်ႏ)သွူ၊ အပီနုဲင်းဗန်ႏကျံꩻ ကစုမ်ႏတွမ်ႏမေႏရောင်ႏပသာႏသာႏယိုသွူ၊ ဗဲ့ꩻယိုအဝ်ႏလွမ်လို့ခူစွဉ်ႏ နမ်းတဗာႏလွုမ်းယိုသွူ။ ( ခ ) လိုꩻယွောင်းသား ဝွေꩻယိုအဗဲ့ꩻနဝ်ꩻ အုံအာဒျာႏ ကတူႏယာႏပီဖုံႏ၊ အကီႏယာႏဖုံႏ၊ အုံဒျာႏသꩻအင်ယာႏ၊ နဲဉ်းယာႏ၊ ဟို့ꩻယာႏ၊ ကွံႏယာႏ၊ စူဗောင်ယာႏ၊ လိုꩻယွောင်သား အဗဲ့ꩻနဝ်ꩻ အုံအာဒျာႏအရပ်စားယိုဖုံႏသွူ၊ လိုꩻယွောင်သား အဗဲ့ꩻနဝ်ꩻ အလယ်ႏထုမ်ႏအုံလူးဗော့ꩻ အဘာႏဒွုန်အရပ်စားယိုဖုံႏသွူ၊ ဗဲ့ꩻအရောင်ႏနဝ်ꩻ ဗွိုန်ပီနုဲင်းဗန်ႏကျံꩻ ကစုမ်ႏပသာႏသာႏတွမ်ႏ မေႏယိုသွူ၊ ပီနုဲင်းဗန်ႏယာႏ ကခေါက်နေး နီခေါက်သွ့ခေါက်စားယိုသွူ။
၂၉၇။ အဿု လိုꩻမဲ့ထီ
လိုꩻသီးမဲ့ထီ ကထန်ႏဗာႏထာꩻနဝ်ꩻ အငအွီႏငါႏထာꩻ၊ အငွိုးထာꩻ၊ အငမ်းဗာႏထာꩻဖုံႏ ကာယဝိညတ် ထွာစားယိုနဝ်ꩻ မဲ့ထီထန်ႏအီဒါႏသွူ၊ ထွားအာငါႏလိတ်ဖုံႏ၊ ထာꩻတျꩻ ထာꩻအီႏနွို့မဲ့ကို၊ မေႏခူႏ အုံႏအဟတ်ꩻ၊ အဟတ်ꩻနွို့မဲ့ကို၊ အံႏအလျားဖုံႏ၊ သော့ꩻတသီႏဖုံႏ၊ ဘေꩻရန်ႏအမျိုꩻမျိုꩻခွေါင်းဗာႏဖုံႏ၊ ကွပ်တမျိုꩻမျိုꩻမာꩻထွာတဲင် မဲ့ယိုတခံႏဒါႏတဝ်းနဝ်ꩻမꩻ မဲ့ယိုတခံႏနွောင်ꩻတဝ်းနဝ်ꩻမꩻ မဲ့ထီစောက်ယို အရီႏထန်ႏအစွုမ်းထန်ႏ၊ အဆဲတ်ꩻထန်ႏထိုꩻဗာႏထာꩻနဝ်ꩻသွူ။ မဲ့ထီခင်ႏလမ်းနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻမဲ့ကိုရပ်ဖုံႏယိုသွူ။
၂၉၈။ ဝသာ- လိုꩻမဲ့သီးဗဲ့ꩻ
လိုꩻသီးဗဲ့ꩻမျိုꩻနဝ်ꩻ အဗဲ့ꩻစွူယိုတစားနဝ်ꩻ အုံအာဒျာႏ စူယာꩻလောင်း၊ စူခိုႏလောင်း၊ အုံအာဒျာႏခင်ႏယာꩻ ခင်ႏခိုႏရပ်ဖုံႏသွူ၊ အုံကတောင်လောင်း၊ နေ့ꩻဖူကောင်ꩻလောင်းဖုံႏ၊ ပြေင်အော့ꩻခင်ႏအော့ꩻ ကီႏခါႏ အဗဲ့ꩻထီစွူစားယိုနဝ်ꩻ အုံအာဒျာႏ အရပ်စားယိုဖုံႏသွူ၊ ပေါဥတုလျား ထာꩻလျားဖုံႏ သွီႏဖေါက်ပြန်ႏအီစားယိုတဲင် အဗဲ့ꩻယိုလဲ့ မဉ်ႏလျားလွဉ်နဝ်ꩻ အဝ်ႏအဗဲ့ꩻခြုံး အဗဲ့ꩻစောက်ꩻယို အစွုမ်းစွဉ်ႏသွူ၊ ပေါႏမာꩻတသွိုးထာꩻဖုံႏ၊ ခင်ႏယိုမဉ်ႏလွေꩻထာꩻဖုံႏ၊ စူယို မဉ်ႏခွုမ်စံႏထာꩻဖုံႏ၊ မီႏထုမ်ꩻအီထာꩻဖုံႏ၊ မဉ်ႏမာꩻထာꩻမာꩻဖုံႏစားယိုနဝ်ꩻ ထွာအမာꩻလျားအီဖေႏ ဗဲ့ꩻနေနေနဝ်ꩻသွူ၊ နဝ်ꩻမꩻ ပေါႏအဗဲ့ꩻတသိုꩻယို လျားလွဉ် လုမ်ꩻလွဉ်နဝ်ꩻ ဗဲ့ꩻယိုစွုမ်းထန်ႏလွဉ် ခင်ႏယာꩻစူယာꩻ ကတောင် ပြေင်အော့ꩻကီႏခါႏထန်ႏလွဉ်စွဉ်ႏ အရပ်စားယိုဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။
၂၉၉။ ခေဠော- လိုꩻနုတ်ခက်ꩻယုဲင်ꩻထီ
လိုꩻသီးယုဲင်ꩻနုတ်ခက်ꩻနဝ်ꩻ အုံဒျာႏ ဖြေꩻမော့ချာရပ်၊ မဉ်ႏလိုႏနုတ်ခက်ꩻနဝ်ꩻ ထူႏထန်ႏဗာႏဒျာႏ ကထောင်ꩻကို၊ ဖြေꩻမော့ချာနဝ်ꩻသွူ၊ မဉ်ႏလိုႏယုဲင်ꩻထီနဝ်ꩻ ထူႏထန်ႏဗာႏဒျာႏ ဖြေꩻဗꩻလသွူ၊ အွော့ꩻကီသွူဖြေꩻတဲင် ယုဲင်ꩻထီဖူꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏဖြေꩻဗꩻလသွူ၊ အဝ်ႏဖြေꩻတဖြွီꩻဗွိုဗွိုလောင်း၊ အဝ်ႏဖြေꩻတီးကမ်းလောင်းယိုသွူ၊ ယုဲင်ꩻထီနဝ်ꩻ အုံအာဒျာႏ ဖြေꩻဗꩻလ၊ အထန်ႏလွဉ်ဒျာႏ ဖြေꩻဗꩻလနဝ်ꩻသွူ၊ မဉ်ႏနွုမ်ꩻဗာႏအလွီးတမျိုꩻမျိုꩻဖုံႏ၊ အလွီးနွုမ်ꩻဟေ့ꩻနွုမ်ꩻကုဲင်ဖုံႏ၊ ထိႏဗာႏအပသို့ꩻမျိုꩻဖုံႏ၊ အံႏဗာႏအဆျာႏ အံႏဟတ်ꩻမျိုꩻဖုံႏ အဆွံဖုံႏ အံႏအာဟာရတမျိုꩻမျိုꩻဖုံႏတဲင် နဝ်ꩻမꩻ အာႏရုံႏကအံႏစားယို မာꩻထန်ႏလွဉ်အီ နုတ်ခက်ꩻ၊ မာꩻထန်ႏလွဉ်အီ ယုဲင်ꩻထီစားယိုဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။
၃၀၀။ လသိကာ- အဗဲ့ꩻ ဆွတ်ꩻသွုပ်ကိုမျိုꩻ
လိုꩻအဗဲ့ꩻဆွတ်ꩻကိုနဝ်ꩻ ဆွတ်ꩻခါႏဖုံႏ အဗဲ့ꩻယိုတမျိုꩻနဝ်ꩻ အုံအာဒျာႏ အဆွတ်ꩻသွုပ်အခါႏသွူ၊ အမာꩻပြေအီဖေႏ ဆွတ်ꩻသွုပ်၊ အမာꩻချော်ꩻအီဖေႏ ဆွတ်ꩻသွုပ်သွူ၊ မဉ်ႏလွေꩻတဖူꩻဖုံႏနဝ်ꩻ မဉ်ႏနုဲင်းကီႏလေင်းနဝ်ꩻ အလျားငါႏနဝ်ꩻသွူ၊ နဝ်ꩻမꩻ အဗဲ့ꩻယိုနဝ်ꩻ အုံပွေါးမာꩻခွꩻဆွုမ်ႏဖေႏဗာႏ ကီႏလောင်းအဆွတ်ꩻ နီဖဲ့ꩻဖဲ့ꩻ၊ ကအီႏတွစ်လျားတဝင်ꩻယိုသွူ၊ ရဲးခါꩻဖေႏဆွတ်ꩻ ကတွစ်သဲင်ႏဗာႏတဝင်ꩻယိုဖုံႏသွူ၊ ပေါႏအဗဲ့ꩻယို ဆေ့ꩻထိုꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊ အဗဲ့ꩻယို သဲင်ထိုꩻတဲ့နဝ်ꩻ အဗွေႏယို မဉ်ႏအုံထွိုင်ႏအုံလင်ꩻထာꩻဖုံႏ၊ အဖြာႏနမ်းဖုံႏ၊ အဗျင်ႏနမ်းဖုံႏ၊ အရုဲင်ꩻထာꩻဖုံႏစားယိုနဝ်ꩻ အဆွတ်ꩻငဝ်းယို သင်ႏဒါႏ ဒေါက်ဒေါက်ဒဲက်ဒဲက်စားယိုသွူ၊ လိုꩻဗဲ့ꩻဆွတ်ꩻကို မိဉ်ႏအာသားနဝ်ꩻ ဟွုန်ဗာႏတဝ်း အဆွတ်ꩻငဝ်းသင်ႏနဝ်ꩻသွူ၊ အဆွတ်ꩻဆွုမ်ႏလဲ့ တဆာဗာႏတဝ်းသွူ၊ အဆွတ်ꩻသွုပ်မော့လဲ့ တလျားဗာႏတဝ်းသွူ၊ ဆွတ်ꩻသွုပ်တလုမ်ꩻဗာႏတဝ်းသွူ၊ တစွိုး ဝါယောတလီꩻ ဓာတ်မဉ်ႏကုဲင်လဲ့နဝ်ꩻ ဟွုန်အီဒါႏ အဆွတ်ꩻငဝ်းသင်ႏ ဒေါက်ဒေါက်ဒဲက်ဒဲက်စားယို နေနေသွူနော။
၃၀၁။ မုတ္တံ- လိုꩻဆီႏဓာတ်
လိုꩻဆီႏဓာတ်ယို တခီသောက်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏပဒေခဲ့ꩻလသွူ၊ ဆီတခီရုတ်နဝ်ꩻ အတဗူးသွူ ဓာတ်ဆီႏထီ ကနွို့လွဉ်သော့ꩻ ဆီႏတခီစောက်ꩻကိုနဝ်ꩻ ထီနွို့တဖူꩻမောင်းရောင်ꩻနဝ်ꩻ အဲဉ်ထဝ်းနဝ်ꩻသွူ၊ ဆီႏကနွို့သော့ꩻဖြေ့လွစ်ꩻ တအဝ်ႏတဝ်းသွူ၊ ဆီႏဓာတ်ကနွို့နဝ်ꩻ အစွုမ်းသော့ꩻနေးဒျာႏ လဲင်ႏစိꩻစိꩻသွူ၊ ဆီႏထန်ႏတဖူꩻနဝ်ꩻတဲ့ အဝ်ႏသွူ၊ နဝ်ꩻမꩻ ထီဓာတ်ကစွုမ်းသော့ꩻယို ပေါႏအဗွေသွူနဝ်ꩻ ဆီႏတခီဖွိုင်ꩻယို တဗွူးထွူတဲင် အခြေင်းလွဉ်သွူ၊ ပေါႏအခြေင်းသွူနဝ်ꩻ ဆီႏမောင်ꩻတီးကမ်းယို တကမ်းဖေႏနွောင်ꩻတဝ်း ဆီႏစောက်ꩻတဲင် တရဲးခါꩻဖေႏနွောင်ꩻတဝ်း ဆီႏအမောင်ꩻနဝ်ꩻမꩻ အဗွေႏယို မဉ်ဆီႏအီတေားထာꩻ၊ ဆီႏယိုလင်ꩻလတေားထာꩻနဝ်ꩻသွူ။
၃၀၂။ သိင်္ဃဏိကာ- လိုꩻနေ့ꩻဖူထီဓာတ်
လိုꩻနေ့ꩻဖူအောက်ꩻဓာတ်ကရိုꩻနဝ်ꩻ အဗွေႏယို မဉ်ႏငွိုးထာꩻဖုံႏ၊ အမဉ်ႏအံႏအွꩻ အဆာႏလျားဖုံႏ၊ အဟတ်ꩻဖုံႏ၊ ရာႏသီႏဥတု မာꩻထွာဖုံႏ၊ အုံတဟဝ်တဝ်း ကတူႏဆာ ကတူႏအဲင်ႏဖုံႏ၊ မာꩻအာဟာရဖုံႏစတဲင်စားယို မာꩻထွာဖုံႏနဝ်ꩻမꩻ ကတူႏကိုကအဝ်ႏဒါႏ ယုဲင်ꩻဓာတ်ယို အမိဉ်ထိုꩻနဝ်ꩻသွူ၊ အဝ်ႏယုဲင်ꩻမိဉ်ယို တရန်းမꩻ ထန်ႏထိုꩻဗာႏကတူႏကိုယိုနဝ်ꩻသွူ၊ အဝ်ႏကတူႏကို ရီႏဖြွဉ်ထန်ႏထိုꩻ အထန်ႏဖဲ့ꩻတဲင် တွိုႏလွဉ်ဗာႏ နေ့ꩻဖူအိုအမော့ချာရပ်၊ ကထောင်ꩻမော့ꩻချာ အမော့ကီရပ်သွူ၊ ထေထန်ႏလွဉ်ဗာႏ နေ့ꩻဖူအိုဖဲ့ꩻ၊ ဝွေꩻထန်ႏလွဉ်ဗာႏ ကထောင်ꩻကိုဖဲ့ꩻနဝ်ꩻသွူ။
၃၀၃။ သွင်ꩻသော့ꩻတသီႏ ကလꩻခင်ႏလမ်း(၃)ဖူꩻ
(၁) တသီႏယို မဉ်ႏသွင်ꩻသော့ꩻ လိုꩻဖြောင်းဖူꩻဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ တသီႏယို အလင်ꩻအုံသော့ꩻ အဆာတသဖွိုင်ꩻကိုနဝ်ꩻသွူ၊ နဝ်ꩻမꩻ အဆာႏတသာဖွိုင်ꩻကို ကအဝ်ႏခံႏဒါႏ ဒေါသဖုံႏနဝ်ꩻ ဒေါသယို ကုဲင်အီဒါႏနဝ်ꩻသွူ (၂) တသီႏယို မဉ်ႏသွင်ꩻသော့ꩻ လိုꩻနေ့ꩻဖူဖူꩻဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ကတူႏတွမ်ႏငွဉ်ꩻအော့ꩻကိုဖုံႏယို ကအဝ်ႏခံႏဒါႏ ဒေါသဖုံႏနဝ်ꩻ ဒေါသယို ကုဲင်အီဒါႏနဝ်ꩻသွူ (၃) တသီႏယို မဉ်ႏသွင်ꩻသော့ꩻ လိုꩻလေ့ꩻဖူꩻဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ တသီႏယို အအုံသော့ꩻ အဆာႏလီꩻဖွိုင်ꩻ (အေႏဖွိုင်ꩻ)ကိုနဝ်ꩻသွူ၊ နဝ်ꩻမꩻ အဆာႏလီꩻဖွိုင်ꩻကို ကအဝ်ႏခံႏဒါႏ အဆာႏလီꩻဒေါသဖုံႏနဝ်ꩻ အဒေါသယို ကုဲင်အီဒါႏနဝ်ꩻသွူ၊ သွင်ꩻသော့ꩻ တသီႏလꩻခင်ႏလမ်း(၃)ဖူꩻတွမ်ႏ အကျိုꩻကျောင်ꩻယိုဖုံႏသွူ။
၃၀၄။ အံႏမာႏအဆာႏရသာႏ(၆) (ပါꩻတဲင်အံႏ(ခြီး)ကေႏချာတွမ်ႏ အဆာႏရသာႏ(၆)ပါꩻနယ်ꩻ
(က၀ အံႏအဟတ်ꩻမာႏနဝ်ꩻ - အံႏချာအနွိုး ( ခ ) အံႏအ(တ)ချꩻမာႏနဝ်ꩻ - အံႏချာအဆျာႏ ( ဂ ) အံႏအဆျာႏမာႏနဝ်ꩻ - အံႏချာအဟတ်ꩻ (ဃ) အံႏအဆိမ်ꩻ(အဗွမ်ႏ)မာႏနဝ်ꩻ- အံႏချာအခါႏ ( င ) အံႏအနွိုးမာႏနဝ်ꩻ- အံႏချာအဆွံ ( စ ) အံႏအခါႏမာႏနဝ်ꩻ- အံႏချာအတချꩻ။
အံႏအာဟာရဓာတ် အရသာႏ(၆)ပါꩻမာႏတဲင် မဉ်ႏအုံဟဝ်အီတဝ်း တမျိုꩻမျိုꩻနဝ်ꩻ အီႏခြီး(ကေႏ)ချာအီယင်းတွမ်ႏ ဓာတ်ရသာႏ(၆)ပါꩻယိုဖုံႏသွော့နော။
၃၀၅။ လိုꩻမူႏဓမ္မတာႏသွီႏရောႏဂါႏ
လိုꩻမူႏဓမ္မတာႏသွီႏကရိုꩻနဝ်ꩻ လိုꩻမူႏသီး အမျိုꩻလွုမ်ꩻလဲ့ တွမ်ႏရိုꩻမွုန်း၊ ဓမ္မတာႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏလိုꩻမူႏလွုမ်ꩻလဲ့ တမွေးတဝ်းသွူ၊ လိုꩻခိုသီးလဲ့ ပီပီဒျာႏတဝင်ꩻသွူနော၊ (ပေါႏထွာသတ္တဝါႏမျိုꩻနဝ်ꩻ သဘာဝတရာꩻဖန်းဖေႏ တရာꩻဒျာႏတဲင် မူႏ/ခို/မွူး/ထီး သꩻသားသီးယိုလဲ့ တလွစ်တဝ်း စွုမ်ႏဗာႏဓမ္မတာႏ အဝ်ႏဗာႏမꩻသွူနော၊ သေင်ႏဝါႏဖုံႏမလဲ့ ဝွေꩻဓမ္မတာႏ အဝ်ႏဗာႏနုဲင်းနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ)၊ နဝ်ꩻမꩻ လိုꩻမူႏသီးနဝ်ꩻ ရာႏသီႏသွီႏဓာတ်စားယို မဉ်ႏပေါႏလဲဉ်းသားနဝ်ꩻ အဖြာꩻကဆေ့ꩻလဲ့အဝ်ႏ၊ အဖြာꩻကအာလဲ့အဝ်ႏ၊ အဖြာꩻကမဲဉ်ႏလဲ့အဝ်ႏသွူ၊ အဖြာꩻမဉ်ႏထန်ႏအာလွဉ်ꩻထာသားနဝ်ꩻ အဖြာꩻအာပေါဓာတ်စားယို မဉ်ႏအာလွဉ်ꩻထာꩻသားဖုံႏနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻဗာႏဓမ္မတာႏသွီႏလွဉ်ꩻ၊ ဟဲ့ꩻဗာႏဓမ္မတာႏသွီႏထန်ႏလွဉ်ꩻထာꩻ ရောႏဂါႏသွူနော၊ ထွာယူႏပက်ငါႏ ရောႏဂါႏတမျိုꩻသွူ။
လိုꩻမူႏသီးအမျိုꩻဖုံႏယို ဓမ္မတာႏမဉ်ႏထန်ႏသွူနဝ်ꩻ အွဉ်ႏဒျာႏသွော့ သꩻနုဲင်းအလီꩻ၊ အွဉ်ႏဗာႏသꩻ ပရီႏပရာႏမꩻသွူ၊ အွဉ်ႏဒျာႏသွော့ သꩻစားယို "ခွေဓမ္မတာႏယို ဝွေꩻသီးသူꩻ သေခန်းစွဉ်ႏလဲ့တယဝ်းယဝ်း နီနီဝင်ꩻဝင်ꩻ ထွာနုဲင်းနုဲင်းတဝင်ꩻ၊ မာꩻရာꩻဒါႏကဲးစားမုဲင်ꩻ၊ ဆဲင်ႏကဲစားမုဲင်ꩻ" သꩻအွဉ်ႏပရဂီႏပရာႏဗာႏစားမꩻသွူ၊ သꩻယူႏဗာႏတဝ်း မဲ့ꩻပါꩻယိုပါꩻနဝ်ꩻသေသွူ။
ဝင်ꩻမဉ်ႏရီလဲ့ ဒေါ့ꩻခြုဲင်းနယ်ဗော့ꩻ ငဝ်းယဉ်ႏကေႏရေꩻဖုံႏ၊ ဒေါ့ꩻနယ်စဲင်းဗော့ꩻ အခရာႏဖုံႏနဝ်ꩻလွုမ်ꩻသနယ်၊ နီနီဝွေꩻဝွေꩻ တထွာခေါ်တဝ်းစားမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻသွူ၊ ပျဿနာႏအယပ်ꩻမျိုꩻ နီတထွာခေါ်ဗာႏတဝ်းဝင်ꩻသွူ။
သꩻယိုယူႏဗာႏ နီနီဝင်ꩻဝင်ꩻ အဝ်ႏနုဲင်းနုဲင်းဒျာႏတဝင်ꩻတဲင် ဝင်ꩻသꩻဗာႏတဝ်းဝင်ꩻသွူ၊ ဝင်ꩻသꩻဝင်ꩻခရာႏ တမွေးတဝ်း၊ မဉ်ႏအွဉ်ႏပျောႏပျောႏတဝ်းသꩻတဲင် မဉ်ႏဝင်ꩻသꩻငါႏလွဉ်ꩻဝင်ꩻနဝ်ꩻ ဝွေꩻယို ဟံႏယောင်းယိုနဝ်ꩻ ထိုꩻထာꩻဝင်ꩻသꩻ ရင်းစွဉ်ႏအီတလွစ်တဝ်းဒွုမ်ပါꩻတဲင် နီယိုခင်ႏလမ်း ခြေားခြေင်ဗာႏဗော့ꩻ အခါႏနဝ်ꩻသွူ၊ အရေꩻတန်ဒျာႏ မာꩻကြောင်းနမ်းယိုတွမ်ႏ နမ်းခြွိုင်ႏသန်ꩻရေꩻဒျာႏသွူ၊ (အာပေါဓာတ် မဉ်ႏအာလွဉ်ꩻနဝ်ꩻလဲ့ ဓမ္မတာႏယို လွဉ်အာလွဉ်ꩻအီငါႏတဲင် ထွာအီဖျင် ရောႏဂါႏအခွꩻမျိုꩻသွူ)။
(တေဇောဓာတ် မဉ်ႏအာလွဉ်ꩻနဝ်ꩻလဲ့ ဓမ္မတာႏယို ဆေ့ꩻထိုꩻအီ သေ့ꩻထိုꩻအီလွဉ်ꩻဒါႏတဲင် ထွာအီဖျင် ရောႏဂါႏအလျားမျိုꩻသွူ)၊ အမဉ်ႏထွာအီအခွꩻ အာပေါဓာတ်ကလွဉ် လိုꩻမူႏလက္ခဏာႏနဝ်ꩻ အပီနုဲင်းတသာႏ ကအွဉ်ႏရော်ꩻထီယိုတဲင် တသာႏယို ကထွာထိုꩻထီနဝ်ꩻ ခူꩻနယ်ꩻစားယိုသွူ၊ လိုꩻမူႏပြွောင်ႏ/ယွောင်း နမ်းမဲဉ်ႏတရိုꩻဗာႏတဝ်းလဲ့ အခွꩻသားနဝ်ꩻ မော့ꩻအာ လိုꩻပြွောင်ႏလောင်းသွူနော၊ မဉ်ႏထွာအီ အလျားတေဇောမေႏဓာတ် အလျားကလွဉ်သား လိုꩻမူႏလက္ခဏာႏနဝ်ꩻ အပီနုဲင်းလုဲင်ႏ တသာႏတစဝ်ႏ၊ အပီနုဲင်းတသာႏပျက်ယို ကအွဉ်ႏဗော့ꩻမေႏ၊ တသာႏပျက်ယို ကမာꩻလျားတွမ်ႏမေႏတဲင် (တနယ်ꩻ)- အပီနုဲင်းဟံႏပျက်ယို ကသူႏတဗော့ꩻသွူ ဗန်ႏခဝ်တဲင် ကသွိုင်ႏတျꩻလျားတွမ်ႏမေႏယို) အပီဝင်ꩻသွူ၊ ဓမ္မတာႏသွီႏယို သေ့ꩻထိုꩻအီ သဲင်ထိုꩻအီ ဆေ့ꩻထိုꩻအီစွဉ်ႏသွူ၊ ဓမ္မတာႏသွီႏယို အလုံꩻထိုꩻအီဒါႏ၊ အောင်ꩻထိုꩻအီဒါႏ၊ ခြꩻထိုꩻအီဒါႏသွူ၊ အလျားသားနဝ်ꩻ မော့ꩻအာလိုꩻနမ်းယွောင်းသားလောင်းသွူနော။
ရောႏဂါႏအခွꩻ အလျားမဉ်ႏထွာလွဉ် တမျိုꩻမျိုꩻနဝ်ꩻ အာႏကုဲင်အီ ပထဝီဓာတ်ကုဲင်အီ သꩻလဲ့ဒွေါင်ႏအီ ထွာစားယိုသွူ။
(ရောႏဂါႏသွီႏ မဉ်ႏထန်ႏအာလွဉ်ꩻထာꩻနဝ်ꩻ အခွꩻအာပေါဓာတ် အာႏအာလွဉ်ꩻထာꩻသွူနော၊ ရောႏဂါႏသွီႏ မဉ်ႏဆေ့ꩻထိုꩻ သေ့ꩻထိုꩻနဝ်ꩻ ထွာအလျားတေဇောဓာတ်အာႏ အာလွဉ်ꩻထာꩻသွူနော။
၃၀၆။ လိုꩻမူႏဓမ္မတာႏ ဥဏှအလျား ထာꩻဆာလက္ခဏာႏ
ဓမ္မတာႏအလျား မာꩻထွာနဝ်ꩻ လိုꩻအနမ်းယိုနဝ်ꩻ လျား၊ အဆီႏထာꩻလဲ့ တသွင်ႏတဝ်း၊ အဆီႏထာꩻလဲ့ဆေ့ꩻ၊ အဆီႏထာꩻလဲ့လျား၊ အနမ်းအယာႏလဲ့ ကွဲးယွောင်ယွောင်သဲင်အီ၊ အံႏအဆာႏအာဟာရလဲ့ တအွီႏတဝ်း၊ အသွီႏအယာႏအပီလဲ့ ကွဲသဲင်သဲင်သဲင်ꩻ၊ လိုꩻမူႏဓမ္မတာႏဒျာႏလဲ့ တလွဉ်တဝ်း၊ အမဉ်ႏလွဉ်လဲ့ လွဉ်ဆေ့ꩻ၊ အသွီႏနဝ်ꩻ သန်မွိုင်ထာꩻ၊ အသဲꩻခေႏ မဉ်ႏကုဲင်လွဉ်ပါလဲ့ အသွီႏနဝ်ꩻ သန်မွိုင်၊ အသွီႏဖြွီꩻလွေꩻပေႏထာꩻ ပီနုဲင်းလူႏပေႏသွူ၊ လက္ခဏာႏစားယိုနဝ်ꩻ အလျားမာꩻထွာသွူနော။
၃၀၇။ လိုꩻမူႏဓမ္မတာႏ သီတအခွꩻ ထာꩻဆာလက္ခဏာႏ
ဓမ္မတာႏအခွꩻမာꩻထွာနဝ်ꩻ အနမ်းယို အယာႏဓာတ်ပွစ်ꩻ၊ အယာႏခဉ်ႏလဲ့ အာပိုႏဒါႏ၊ အယာႏဗိုးပိုႏဒါႏ၊ အုံထာꩻနဝ်ꩻ သေနာႏပီနုဲင်းစူခင်ႏဖုံႏ၊ မဲ့ငါဖုံႏစားယို ဗွေခူꩻဗွေယာႏ အစူခိုႏခင်ႏခိုႏယို ယော့ꩻဒါႏ၊ အုံထာꩻလဲ့ထွူႏထွူႏထာႏထာႏ၊ အမဲ့အောင် မဲ့ဗီႏယို အယာႏဗွေပိုႏ၊ အမဲ့ဗီႏလဲ့ အထွူႏပိုႏ၊ အုံထွိုင်ႏအုံလင်ꩻထာꩻလဲ့ဆာ၊ ရုဲင်ꩻငါနမ်းလဲ့ တထင်တဝ်း၊ ဟဝ်ဟဝ်ထွာထွာ လက္ခဏာႏစားယိုနဝ်ꩻ အခွꩻလက္ခဏာႏသွူနော။
၃၀၈။ လိုꩻမူႏဓမ္မတာႏ ကလွဉ်ဒါႏအကျောင်ꩻ
လိုꩻမူႏသီးဓမ္မတာႏ ကရိုꩻနဝ်ꩻ လွဉ်လဲ့အလွဉ်ဒျာႏ၊ ထိုꩻလဲ့အထိုꩻဒျာႏနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻဗာႏဓမ္မတာႏသွူ၊ ပေါႏလဲ့ အပေါႏဒျာႏ၊ မာꩻထိုꩻမားလဲ့ အမာꩻထိုꩻဒျာႏနဝ်ꩻ သဘာဝ မာꩻထွာလွဉ်ဒျာႏသွူ၊ ပါဠိငဝ်းနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻ"ဓမ္မတာ"သွူ၊ ငဝ်းယိုနဝ်ꩻ တလေ့လဲ့ တလေ့ငါႏ၊ မဲဉ်ႏလဲ့မဲဉ်ႏမွေးငါႏသွူ၊ တင်ႏတဲႏအီငါႏတွမ်ႏ လိုꩻမူႏသီး ဘဝအက္ခဏာႏသွူ၊ အနမ်းတွမ်ႏအမဉ်ꩻလဲ့ လွောက်ꩻငါႏတဝင်ꩻသွူ၊ တသီႏလိတ်ကျမ်ꩻကိုတဲ့နဝ်ꩻ၊ ကမော့ꩻဒျာႏ လိုꩻမူႏသီးအနမ်းဗွေႏတဲ့နဝ်ꩻ ခွေသီနီနာꩻ ဖြောင်းလောင်းတဲ့နဝ်ꩻ လွောက်ꩻငါႏတွမ်ႏ အမိဉ်ꩻယိုသွူ၊ ဓမ္မတာႏ ကလွဉ်မွူးနိꩻယို အညအဆွာꩻနဝ်ꩻ တဖြာꩻတွမ်ႏတဖြာꩻ ကထွာနဝ်ꩻ တပီတဝ်းတဝင်ꩻသွူ၊ အဓိကဒျာႏလိုꩻမူႏသီး အသွီႏအယာႏသွူ၊ လိုꩻမူႏသီးနမ်းလောင်း ဓာတ်(၄)ပါꩻလဲ့ ပါဒျာႏ၊ ဥတု(၃)ပါꩻယိုလဲ့ အဝ်ႏပါဒျာႏ၊ အဆာႏအာဟာရလဲ့ အဝ်ႏပါအီဒျာႏ၊ ဝွေꩻကအုံဒေႏသအရပ်ခွꩻ ဒေသအရပ်လျားလဲ့ပါဒျာႏ၊ ဝွေꩻကအုံခမ်းမုဲင်ꩻလဲ့ ခမ်းနဝ်ꩻဥတုနဝ်ꩻလဲ့ပါဒျာႏ၊ ဝွေꩻနမ်းခြွိုင်ႏသန်ꩻရေꩻယိုလဲ့ပါဒျာႏ၊ အဓိကအမျိုꩻပေါင်ꩻစားယိုသွူ၊ ဓမ္မတာႏရာႏသီႏသွီႏယို မဉ်ႏထန်ႏအာလွဉ်ꩻငါႏနဝ်ꩻ ဝွေꩻမွူးနီꩻ ကအဝ်ႏယွုတ်ꩻလဲဉ်းတဲ့ ဓမ္မတာႏယို တအုံယွုတ်ꩻတဝ်း၊ ဓမ္မတာႏယို ပေါႏအဝ်ႏလွေꩻဒျာႏစွူစွူနဝ်ꩻ ထွာဓမ္မတာႏ လွေꩻလွိုထိုꩻ ဝွေꩻမွူးနီꩻသွူ၊ ဝင်ꩻဓမ္မတာႏနဝ်ꩻ လွေꩻဒျာႏ (၂/၃/၅)နီꩻ စားယိုလွုမ်ꩻနဝ်ꩻ ဝင်ꩻအုံချာလဲဉ်းတဲင် တွိုႏဝွေꩻကလွေꩻအလဲင်ႏယိုနဝ်ꩻ ပေါႏဝွေꩻလွေꩻလွိုထိုꩻ မွူးနီꩻကလဲဉ်းခိုႏချာစားယိုနဝ်ꩻ ဓမ္မတာႏလွဉ်လဲဉ်းဒျာႏရင်ꩻသွူ၊ ဝွေꩻကအဝ်ႏလွေꩻကျင်ꩻဒျာႏ ဝွေꩻမွူးနိꩻကလဲဉ်းခိုႏချာနဝ်ꩻ ပေါႏဝွေꩻတအုံယွုတ်ꩻတဝ်းဒွိုန်းနဝ်ꩻ ဝွေꩻယိုဟဲ့ꩻဓမ္မတာႏ သွီႏထန်ႏလွဉ်ꩻထာꩻနဝ်ꩻသွူ၊ လိုꩻမူႏဓမ္မတာႏ လွဉ်လက္ခဏာႏနတ်ꩻ စားယိုဖုံႏသွူနော။
၃၀၉။ လိုꩻမူႏဓမ္မတာႏ ကလွဉ်မဲဉ်ႏသား လက္ခဏာႏ
လိုꩻမူႏဓမ္မတာႏ ကလွဉ်မဲဉ်ႏမဲဉ်ႏသားနဝ်ꩻ ကားဒျာႏအဗွေႏဓာတ် သဘာဝအခံႏတွမ်ႏ ကလွဉ်ကျင်ꩻမွူးနီꩻနဝ်ꩻဖျင်နေနေနဝ်ꩻသွူ၊ ကလွဉ်မဲဉ်ႏမဲဉ်ႏသားနဝ်ꩻ (၂/၃/၅)နီꩻ ကလွဉ်ကျင်ꩻ အသွတ်ꩻသားနဝ်ꩻ မွူးနီꩻခွုင်းယို ကဲဉ်းအာသွူ၊ စားယိုနဝ်ꩻ တွက်တွောင်းတွမ်ႏ လိုꩻမူႏဟံႏလောင်း လို့လို့ယိုသွူ၊ တွက်စားယိုနဝ်ꩻ ကားဖျင်ဒျာႏ ဝွေꩻကအုံခမ်းကို တွမ်ႏခမ်းကိုအရပ်ဒေသဖုံႏသွူ၊ ခမ်းတွမ်ႏဒေသခံႏ ဥတုတွမ်ႏထီစားယိုဖုံႏသွူ၊ အခွꩻရပ် အလျားရပ် ထီဆွံရပ် ထီအွီႏရပ် ထီတချꩻရပ်တွမ်ႏ ဥတုသွံပါꩻယိုသွူ၊ ထွားဗာႏအရပ်တွမ်ႏ ဝွေꩻထုံꩻစံႏကအံႏဒါႏ ကမာꩻအီဒဲဉ် သဖော်ꩻဖုံႏယိုသွူ၊ ဓမ္မတာႏ ကလွဉ်မဲဉ်ႏသားနဝ်ꩻ အသွီႏယာႏလဲ့စင်ႏကြယ်ႏ၊ အသွီႏယာႏလဲ့တရေꩻ၊ ထာꩻဆာရောႏဂါႏလဲ့ ဆေ့ꩻ၊ အုံထာꩻလဲ့ပျောႏအီ၊ ပျောႏလဲ့ပျောႏဒျာႏရင်ꩻသွူ၊ အအံႏအအွꩻဖုံႏလဲ့ အွီႏအီ၊ ထာꩻဗေင်ႏလဲ့ အွီႏအီ၊ ဓာတ်လစ်ꩻပါꩻလဲ့ ဟဝ်ညီႏအီသွူ၊ သာထာꩻလဲ့ တွိုႏသꩻအီသွူ၊ ဓမ္မတာႏနဝ်ꩻ ထွာအီငါႏ လိုꩻမူႏသီးအတာႏ တသီႏဓာတ် အဟတ်ꩻသွတ်ꩻတပါꩻတနယ်ꩻသွူ၊ လိုꩻမူႏသီးအတာႏနဝ်ꩻ လောကီဥစ္စာႏနဝ်ꩻ ဓမ္မတာႏဥစ္စႏယိုလဲ့ ထွာအီငါႏ အမျတ်သွတ်ꩻနေနေသွူ၊ လိုꩻမူႏသီးအတာႏ ထွာအီဥစ္စာႏတန်ႏဖိုꩻသားသွူ၊ လိုꩻမူႏသီးအတာႏနဝ်ꩻ ဟဝ်ထူႏဂုဏ်ႏကိုအီဖေႏငါႏသွူ၊ တလာလွဉ်တလဲင်ႏ နီလာလွဉ်တလဲင်ႏသားဖုံႏ၊ (၂၈)နီꩻ လွဉ်တလဲင်ႏသားဖုံႏသွူ၊ အမဲဉ်လွဉ် လာမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻတယဝ်း အမဉ်ႏလွဉ်ဖေႏမဲဉ်ႏမဲဉ်ႏနဝ်ꩻ အဟဝ်သွတ်ꩻသွူ၊ လွဉ်မဲဉ်ႏမဲဉ်ႏဖေႏချာ ဝွေꩻကလွဉ်ကျင်ꩻ မွူးနီꩻနဝ်ꩻငါ ထွာအလွဉ်မဲဉ်ႏသွူနော၊ ဓမ္မတာႏလွဉ်မဲဉ်ႏလက္ခဏာႏစားယိုဖုံႏသွူနော။
၃၁၀။ လိုꩻမူႏဓမ္မတာႏ သွီႏအရောင်ႏ
လိုꩻမူႏသီးဓမ္မတာႏ သွီႏအရောင်ႏနဝ်ꩻ အထီစွူစွူပေႏ၊ အရောင်ႏတနျာႏပေႏ၊ အရောင်ႏတခွဉ်ႏပေႏပေႏ၊ ကဲဉ်းအာအာနဝ်ꩻ ယဟန်ႏသားနဝ်ꩻ သွီႏလဲ့အဝ်ႏပါပေႏပေႏ၊ ကဲဉ်းအာအာနဝ်ꩻ အရောင်ႏတနျာႏပသာႏသာႏ တွမ်ႏအရောင်ႏ တနျာႏအွူႏအွူႏနဝ်ꩻသွူ။
သတိꩻ-
ခမ်းပေါင်ꩻစွုမ်ႏကို ကအုံဒါႏ လိုꩻမူႏသီး သွီႏဓမ္မတာႏနဝ်ꩻ အရောင်ႏတနျာႏအွူႏအွူႏယို အအာသွတ်ꩻသွူ၊ အရောင်ႏပြာသားလဲ့ မော့ꩻဒါႏနဝ်ꩻသွူ။
၃၁၁။ ရာႏသီႏလွဉ်တွင်ꩻ လိုꩻမူႏကမော့ꩻဒါႏ ထာꩻဒုက္ခ
လိုꩻမူႏဓမ္မတာႏ ကလွဉ်တွင်ꩻယို ကခံႏစာꩻဗာႏ အဟံးယပ်ꩻမျိုꩻနဝ်ꩻ အသာထာꩻယို အာႏတလꩻတဝ်း၊ အသာထာꩻကွို့ꩻတဝ်း၊ အသꩻယိုရွိုး၊ အလွီးနွုမ်ꩻတရီ၊ အွဉ်ႏညနဝ်ꩻ အလွီးနွုမ်ꩻကုဲင်၊ အလွီးနွုမ်ꩻအွုꩻစားယိုသွူ၊ ဓမ္မတာႏယို အစွန်ꩻနဝ်ꩻ အဓိက မာꩻထွာအီ ပဋိသန္ဓေႏတဲင် အပြေ၊ အယုဲင်၊ အယုဲင်ꩻအောက်၊ အချော်ꩻ၊ အမာꩻချော်ꩻအီဖေႏ၊ အမာꩻပြေအီဖေႏ လိုꩻမူႏအင်္ဂါႏတဖူꩻငွါ၊ မာꩻပြေအီဖေႏ အင်္ဂါႏတဖူꩻလောင်းစားယိုသွူ၊ အမာꩻကျိုႏဆွုမ်ႏအီ ရပ်ဆွုမ်ႏအီနွောင်ꩻ လိုꩻသတ္တဝါႏ ကအုံလွူꩻတဝင်ꩻ၊ အမာꩻကျိုꩻဖေႏ လိုꩻသီးကမော့ꩻခွဲတဝင်ꩻ တဖူꩻအကို မာꩻအဝ်ႏအီဖေႏ ပဋိသန္ဓေႏ၊ မာꩻလꩻအီနွောင်ꩻ သꩻအစေသွူ၊ ဝွေꩻလွဉ်ခိန်ႏယိုနဝ်ꩻ ခြွိုင်ႏသန်ꩻရေꩻ အုံထာꩻတငွူတငါအီဒါႏ၊ စူခင်ႏယိုလဲ့ လွꩻရုဲင်ꩻထာꩻ၊ ဟို့ꩻဓာတ်လဲ့ ဆွော့ꩻအီဒါႏ၊ ဟို့ꩻဗွေဟို့ꩻအွောင်ႏအီဒါႏ၊ မဲ့အောင်ဝွိုန်ꩻလဲ့ တညိုႏအီဒါႏ၊ မဲ့အောင်အရောင်ႏ နွူႏအီဒါႏသွူ၊ ရာႏသီႏကအီႏလွဉ်နဝ်ꩻလဲ့ တနီꩻရီး နီနီꩻရီး ငင်းဒေင်ဆာအီဒါႏ၊ လိုꩻမူႏအင်္ဂါႏ အထျꩻရပ်ယို ဆာဆွဉ်းရီးအီဒါႏ၊ နဲဉ်းရာႏနဲဉ်းဖုံႏယိုလဲ့ ဆာအီဒါႏ၊ နဲဉ်းဖုံႏလဲ့ တန်ပိုႏအီဒါႏ၊ အုံထာꩻလဲ့ လွꩻဖူးဖူးဖါးဖါးအီဒါႏ (လိုꩻမူႏယဖြာꩻဖြာꩻနဝ်ꩻ အုံထာꩻခြွိုင်ႏသန်ꩻရေꩻ ဟဝ်အီတေားလဲ့ အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ)၊ ဓမ္မတာႏကလွဉ်တွင်ꩻနဝ်ꩻ သဘာဝအဆေ့ꩻသွတ်ꩻ တမျိုꩻနီမျိုꩻနီမျိုꩻနဝ်ꩻ ခံႏစာꩻအီဗာႏ အယပ်ꩻခုဲင်ႏစားယိုဖုံႏသွူ။
၃၁၂။ ဓမ္မတာႏဓာတ် အရသာႏ
ဓမ္မတာႏဓာတ်ယို အရသာႏနဝ်ꩻ အနွုမ်ꩻတရီ၊ အဆွံ၊ အနွုမ်ꩻနွိုး၊ အပြာ၊ အဗဲ့ꩻ၊ အဗွမ်ႏ၊ အခွꩻ၊ အအွီႏ၊ အတချꩻ၊ အထီအယာႏဓာတ် အရသာႏစားယို ပါအာငါႏသွူ၊ ထွာဓာတ်အရသာႏမျိုꩻစွုမ်ႏ အဝ်ႏပါသော့ꩻသွူနော။
၃၁၃။ လိုꩻမူႏအွဉ်ႏဗာႏသတိ
လိုꩻမူႏသီး ဓမ္မတာႏလွဉ်တွင်ꩻတဲင် ကခံႏစာꩻဗာႏ အယပ်ꩻဒုက္ခတွင်ꩻနဝ်ꩻ ကွဲအံႏမာႏလွဉ်အီဒါႏ အဆာႏအာဟာရသွူ၊ အမာꩻထွာတငါငါအီတေားဒါႏ ရောႏဂါႏအလင်လင်ဖုံႏသွူ၊ အမာႏဥတု(၃)ပါꩻဖုံႏ၊ အမာႏထီဖုံႏ၊ အမာႏတသီႏတစင်ႏကြယ်ႏတဝ်းဖုံႏ၊ ထာꩻဆာတမျိုꩻ မဉ်ႏဟဝ်အီလဲ့ ထွာအီတေားဒါႏ ရောႏဂါႏတမျိုꩻ တသီႏဖုံႏယိုသွူ၊ အုံမဲဉ်ႏမဲဉ်ႏလွဉ်ꩻဗော့ꩻ နီထုံꩻစံႏ ကအုံအီဗာႏလဲဉ်းတွမ်ႏ အံႏမဲဉ်ႏမဲဉ်ႏလွဉ်ꩻဗော့ꩻ နီကအံႏဗာႏလဲဉ်း အဆာႏအာဟာရ နီကရေႏအီဒါႏ ဒဲဉ်အမျိုꩻယို တွမ်ႏအဗေင်ႏယိုနော၊ ဣရိယာႏပုထ်ယို အရေꩻတန်ထဲင်း တသီႏသွူနော။
၃၁၄။ ထီအွꩻထီကြောင်း (သောက်ရေသန့်)အကျောင်ꩻ
ထီအွꩻထီကြောင်းစားယိုနဝ်ꩻ ဝင်ꩻဒွိုႏမဉ်ထိုꩻ ထီတသဉ်တဲင် ထီကိုနဝ်ꩻ ဝင်သော့ꩻရော်ꩻပါတွမ်ႏ တသီႏဓာတ်တမျိုꩻမျိုꩻနဝ်ꩻသွူ၊ ဝင်ꩻသော့ꩻရော်ꩻပါတွမ်ႏ မေႏငါးရုဲင်ꩻ (အံကလꩻမျိုꩻ) (အက်စစ်)ပနဲဉ်ႏမျိုꩻသွူ၊ ထွာအနွောင်ꩻအီ ထီခြဲင်ႏဖုံႏစားယိုသွူ။
(ဥပမာႏ- နုဲင်းဝင်ꩻကဒွိုႏဒဝ်နဝ်ꩻသွူ)၊ ထီတအွီႏတဝ်း အရပ်တဲင် ဝင်ꩻကမာꩻအွီႏအီဖေႏ ထီနဝ်ꩻသွူ၊ တအွꩻဗာႏတဝ်း ထီအွီႏသား ဝင်ꩻ/ဒုံအရပ်စားယိုသားမꩻ ဟဝ်အွꩻသွူ၊ ထီအွီႏရိုႏရိုႏ ကအဝ်ႏသားအရပ် ဝေင်ꩻ/ဒုံ လိုꩻစားယိုနဝ်ꩻ ထီအွꩻထီကြောင်း (သောက်ရေသန့်)ယိုနဝ်ꩻ ဟဝ်အွꩻတဝ်းထဲင်းသွူ။
ထီဒွိုႏမာꩻနေးစားယိုနဝ်ꩻ သတ္တဝါႏသီးအလောင်းနဝ်ꩻ အကျိုꩻဟဝ်နဝ်ꩻ အဝ်ႏနဝ်ꩻအဝ်ႏဒျာႏတဲင် အီႏဟဝ်ထွꩻစွဉ်ႏ ထီအွီႏသဘာဝရိုꩻရိုꩻနဝ်ꩻ တထွꩻနွောင်ꩻတဝ်းနဝ်ꩻသွူ၊ အကျိုꩻကုဲင်လဲ့နဝ်ꩻ၊ အကျိုꩻဟဝ်လဲ့နဝ်ꩻ အဝ်ႏလိုႏထီႏဒျာႏသွော့ တွမ်ႏဉာဏ်ႏမဲ့နဝ်ꩻသွူ။
၃၁၅။ ဒေါ့ꩻနယ်ဥပမာႏ
မဉ်ႏနုဲင်းရန်ႏတကွုန်ႏတွမ်ႏ မန္တလေꩻသား ထီကအဝ်ႏဒါႏဟံႏကို ဝေင်ꩻတန်ခဲ့ꩻလစားယိုဖုံႏနဝ်ꩻ ထီယို ကဝွေႏဗာႏထာꩻနဝ်ꩻလဲ့ ကွပ်ဒျာႏနီလိုꩻသီး ခွေသီနီနာꩻ မာꩻထွာဒျာႏနဝ်ꩻသွူ၊ ကသွုံꩻအီတွမ်ႏထီနဝ်ꩻ အမျိုꩻစွုမ်ႏနေးစွဉ်ႏသွူ၊ ထီနဝ်ꩻ မာꩻကြောင်းအီ နီနမ်းသွီႏယာႏ ပီဖြို့ꩻအဒို့ꩻဒါ အကွဉ်ကꩻ ဆီႏအေႏဖိုးပနား သေဆင်ထွီႏထော့ꩻ ဖွိုင်ꩻဝန်ႏကာꩻ ရထာꩻ သင်ႏဖေါ်ꩻကွင်ႏ အစွူႏသား အစွူႏအဲဉ်ထဝ်းသား ကားတဲင် လောကကိုနဝ်ꩻ သွုံꩻအီတွမ်ႏထီနဝ်ꩻ အာငါႏနဝ်ꩻသွူ။
နီကသေအီ နီကသွုံꩻအီ ထီဟန်ႏနီꩻနဝ်ꩻ ထီကုဲင်ယို နီအွဉ်ႏလွေꩻထန်ႏထိုꩻစွဉ်ႏ နီလမ်းခင်ရိုꩻကီလဲ့ ဝင်ꩻလမ်းလောင်ႏလင်သားလဲ့ မာꩻယင်းဒျာႏနုဲင်းယိုနေနေနဝ်ꩻသွူ၊ နဝ်ꩻမꩻ နီကသွုံꩻအီလဲဉ်းဒါႏ ထီကထွာထိုꩻထီကုဲင်ယို ကသွိုင်ႏစွုမ်းလလင်ꩻဟံႏကိုနဝ်ꩻ ထီတအွီႏတဝ်းနဝ်ꩻ သမ်းအာထဲင်းဒျာႏ ထီအွီႏနဝ်ꩻသွူ၊ ထီကုဲင်ထိုꩻထာꩻဟံႏကိုယိုနဝ်ꩻ တခဲ့ꩻညာꩻတဝ်းဒွိုန်းတဲ့ သမ်းတွိုႏဖျင်တေားလဲဉ်း ဝင်ꩻလမ်းလောင်ႏလင်သား ထီအုံႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။
ဟန်ႏနီꩻ နီကပသေအီထီ အဝွေႏအဝက်ယို ထီထိုꩻထာꩻဟံႏကိုနဝ်ꩻ ဟံႏစုတ်ꩻထိုꩻဖေႏ၊ ဟံႏခါထိုꩻဖေႏ ထီအဝွေႏအဝက်ယို တခဲ့ꩻတန်ꩻစင်တဝ်းနဝ်ꩻ ထီဟဝ်တွမ်ႏထီကုဲင်ယို သမ်းတွိုႏရော်ꩻရယ်ꩻလွေꩻဖျင်လဲဉ်းဝင်ꩻ လမ်းလောင်ႏလင်သား ထီအုံႏကိုနဝ်ꩻသွူ၊ ဝင်ꩻလမ်းလောင်ႏလင်သားနဝ်ꩻ သမ်းဗောက်ယောက်ထန်ႏ၊ သမ်းစုတ်ꩻထန်ႏဖျင်ဗာႏလဲဉ်းသွူ ဝွေꩻသီသသမ်းအဝ်ႏလိုႏသုံꩻအီတဲင် ဝွေꩻသီးထူႏသုံꩻအီဗာႏခွုန်ꩻဖျင်လဲဉ်း ထီဟဝ်ကုဲင် ရော်ꩻရယ်ꩻစားယိုဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။
၃၁၆။ မဉ်ႏနုဲင်းဝေင်ꩻရန်ႏတကွုန်ႏတွမ်ႏ မန္တလေꩻသား ကအုံအဝ်ႏဗာႏထာꩻနဝ်ꩻ
လိုꩻဝေင်ꩻသီး ထာꩻအီႏပွုမ်ႏဖုံႏနဝ်ꩻ တွမ်ႏလိုꩻအုံဗာႏအကြောင်းအဝွေႏ ထီတွမ်ႏလိုꩻ ထီတွမ်ႏထာꩻဝွေႏထာꩻဝက်ဖုံႏနဝ်ꩻ ရန်ႏတကွုန်ႏသား ထာꩻအီႏပွုမ်ႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏခူနေးစွဉ်ႏ ဝေင်ꩻနဝ်ꩻသွူ၊ ထာꩻအီႏပွုမ်ႏ သမ်းအဝ်ႏပြုံႏစွဉ်ႏ ၃/၄/၅ ထပ်တဲင် ထာꩻအီႏပြုံႏနဝ်ꩻ ပီစွဉ်ႏကောင်တဖြုံႏတွမ်ႏ တဖြုံႏ ကအဝ်ႏဗော့ꩻတဝင်ꩻနဝ်ꩻသွူ၊ ထာꩻအီႏပြုံႏ အခင်ႏဖါႏထျꩻနဝ်ꩻ လဲင်ꩻအဝ်ႏဆွိုက်နေးစွဉ်ႏတဝင်ꩻ နုဲင်းကောင်ခင်ႏဖါႏထျꩻနဝ်ꩻသွူ။
ထာꩻအီႏပြုံႏ အပေႏအတန်လဲ့ နုဲင်းစွဉ်ႏကောင် ဟံးပေႏပေႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ၊ အဝ်ႏစွဉ်ႏအဒွေါင်ႏအဆွာꩻ အပေပေါင်ꩻ ၅၀၀/၁၀၀၀ ခါႏရပ်တန်ဖုံႏသွူ၊ အဖွိုꩻထိုလဲ့ အဝ်ႏစွဉ်ႏအပေပေါင်ꩻ ၂၀၀/၅၀၀ ခါႏရပ်တန်ဖုံႏနဝ်ꩻသွူ၊ ညညတလဲင်ႏ ထာꩻအီႏပွုမ်ႏသွူꩻဒါႏသွူ၊ ထာꩻအီႏပွုမ်ႏသွူꩻနဝ်ꩻ ခမ်းယင်လိုꩻယင် ထာꩻအီႏအဝ်ႏထုမ်နဝ်ꩻ ကောကဗဉ်ႏထိုꩻနေးစွဉ်ႏလဲ့အဝ်ႏ၊ ကောကသီထိုꩻသား ကောကဆာသားလဲ့ အဝ်ႏဒါႏနဝ်ꩻသွူ။
နဝ်ꩻမꩻ ဟံႏကအဝ်ႏဒါႏထာꩻအီႏပြုံႏတန် ခဲ့ꩻလစားယိုနဝ်ꩻ အဝွေႏဓာတ်နဝ်ꩻ ဝွေႏလင်ꩻလပါ ဟံႏကိုနဝ်ꩻ ထီကအဝ်ႏသော့ꩻ ဟံႏကိုယိုဖုံႏလဲ့ ဝွေႏထိုꩻပါစွဉ်ႏနဝ်ꩻသွူ၊ အဝွေႏလလင်ꩻပါ ထီယင်ဟံႏယင် အယော့အဖွိုꩻနဝ်ꩻ လင်ꩻစွဉ်ႏ(အပေ)ပေါင်ꩻ ၃၀၀/၈၀၀ ရပ်စွဉ်ႏနဝ်ꩻသွူ။
မဉ်ႏတွိုႏခမ်းခါခါနဝ်ꩻ ထာꩻအီႏပွုမ်ႏယို အဝွေႏအဝက်ထာꩻနဝ်ꩻ ပီစွဉ်ႏပနားကသီတဲင် ပနားကသေင်ဗွို့ꩻခြꩻသော့ꩻ ထီပုတ်ꩻပေႏနဝ်ꩻစွဉ်ႏအတွိုင်ꩻသွူ၊ ထာꩻအီႏပွုမ်ႏ အဝွေႏအဝက်စားယိုနဝ်ꩻ ခွပ်ချာဗော့ꩻစွဉ်ႏ ပဉ်နေင်ႏနေင်ႏ၊ ပဉ်သက်သက်စွဉ်ႏနဝ်ꩻသွူ၊ အဝွေႏအဝက်ပေါင်ꩻစွုမ်ႏ ဝွေႏငါႏမရေႏမရာႏနဝ်ꩻ မာꩻဝွေႏပါနွောင်ꩻစွဉ်ႏထီ တခွိုင်းယိုနဝ်ꩻသွူ၊ နဝ်ꩻမꩻ ထီယို တအွီႏဗာႏတဝ်းထာꩻနဝ်ꩻသွူ။
၃၁၇။ ထာꩻအီႏပွုမ်ႏတွမ်ႏလိုꩻခြေား
ထာꩻအီႏပွုမ်ႏစားယို ကတန်ထာꩻ၊ ကနွုမ်ꩻသေင်ထာꩻ၊ ကနွုမ်ꩻကုဲင်ထာꩻ၊ ကဝွေႏကဝက်ထာꩻစားယိုနဝ်ꩻ လိုꩻယဟန်ႏသား အုံခတ်ꩻအုံလဝင်ꩻလမ်း တနွောင်ꩻတဝ်း အငိုꩻသားဖုံႏ၊ ဖြေꩻလမ်းခင်လဲ့ တနွောင်ꩻတဝ်းသားဖုံႏ၊ အုံရေꩻ အံႏရေꩻ၊ ကွဉ်ကꩻရေꩻ ကခြေားသားဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏအုံပြွမ်လွဉ်ꩻဗာႏ ထာꩻအီႏပွုမ်ႏလောင်းဖုံႏ၊ လယ်ႏအုံလွဉ်ꩻဒျာႏ ထာꩻအီႏပွုမ်ႏတန်ထျဖုံႏစားယိုနဝ်ꩻသွူ။
ထာꩻအီႏစင်းပွုမ်ႏပွုမ်ႏလောင်းနဝ်ꩻ လမ်းပေႏပေႏပါႏပါႏဖုံႏ အဝ်ႏဒင်ႏစွဉ်ႏ အဗာႏတဆီတန်ꩻတွမ်ႏ တရျာꩻဗာႏတန်ꩻရပ်နဝ်ꩻသွူ၊ ထာꩻအီႏပွုမ်ႏ အခင်ႏထျꩻ အခင်ႏဖါႏရပ်နဝ်ꩻလဲ့ လမ်းရင်းအဝ်ႏခူနေးစွဉ်ႏ စွုမ်ႏပွုမ်ႏပွုမ်ႏနဝ်ꩻသွူ၊ လိုꩻစားယိုနဝ်ꩻ ထိုꩻလဲ့ꩻလုဲင်ႏအဝွေႏ ခွဉ်ႏပေႏခွဉ်ႏတန်လဲ့ တအွဉ်ႏကြွို့ꩻတဝ်းအခင်ႏလမ်း ထာꩻအိန်ႏ (တရေႏအိန်ႏ)သွူ၊ ကားဒျာႏ အရော့ꩻရာꩻတဲင် လွေꩻလွင်ꩻနေးဒျာႏ ကဲဉ်းအာအာနဝ်ꩻသွူ။
၃၁၈။ ဝေင်ꩻရန်ႏတကုန်ႏတွမ်ႏ မန္တလေꩻသား ထီအွꩻတာႏနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻရန်ႏတကုန်ႏသား အွꩻတာႏထီအုံႏကတူႏနဝ်ꩻ
တွမ်ႏအဝေင်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏခါႏညာꩻဒျာႏ အမဲင်ꩻပေါင်ꩻ(၆၀/၈၀)ရပ်သွူ၊ ထီလွစ်ꩻပေႏတန်နဝ်ꩻ အဝ်ႏစွဉ်ႏအပေ(၂၀)ရပ်နဝ်ꩻသွူ၊ ထူႏလွဉ်စွဉ်ႏ ထီလွစ်ꩻတန်စားယို နီလီးစွဉ်ႏနဝ်ꩻသွူ။
ဝေင်ꩻမန္တလေꩻသားအွꩻတာႏ ထီကတူႏနဝ်ꩻ တွမ်ႏအဝေင်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏခါႏညာꩻဒျာႏ အမဲင်ႏပေါင်ꩻ (၄၀/၅၀)ရပ်သွူ၊ ထူႏလွဉ်နေးစွဉ်ႏ ထီခြောင်နေးနဝ်ꩻသွူ၊ ထီကတူႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏဖြဝ်ꩻခမ်းနဝ်ꩻသွူ။
နဝ်ꩻမꩻ ထီအွꩻထီကြောင်းစားယိုနဝ်ꩻ ကသွိုင်ႏထူႏလွဉ်သွူ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ၊ ကသွိုင်ႏအွဉ်ႏအုံယွိုင်း ထွာထီနောင်နဝ်ꩻ ကွပ်ဒျာႏနီလိုꩻအမျာꩻသီး မာꩻထွာနဝ်ꩻမꩻ ထီယို အဝွေႏဗာႏယင်းဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။
ထီယိုနဝ်ꩻ မဉ်ႏအွꩻတဲး အဝ်ႏအွီႏဒျာႏဒွိုန်းကပေႏပေႏလဲ့ မဉ်ႏထီႏခွုတ်ꩻ မဉ်ႏထီႏလွဉ်ꩻဒျာႏထီနောင်ကယွိုင်းရပ် လိုꩻအမျာꩻကမာꩻဝွေႏစားယိုနဝ်ꩻ ထီယိုနဝ်ꩻ အွꩻလဲင်ꩻတဟွမ်းနေးဒွုမ်နဝ်ꩻသွူ၊ အွꩻလဲင်ꩻတအွီႏနေးဒွုမ်နဝ်ꩻသွူ၊ လိုꩻမာꩻဝွေႏငါႏထီ တဖဲ့ꩻလဲ့ပါ၊ ထီဝွေႏထီတကုဲင် အွိုးဝေင်ꩻကိုဖုံႏ ထီႏထာꩻအီႏပွုမ်ႏဖုံႏ သမ်းလင်ꩻလွဉ်ꩻရော်ꩻရယ်ꩻငီꩻဒျာႏတဖဲ့ꩻတဲင် ထီအွီႏထီဟဝ်ယို တွမ်ႏထီဝွေႏ ထီတကုဲင်ထီတအွီႏတဝ်းနဝ်ꩻ လဲင်ꩻထာဝနေးစွဉ်ႏဝင်ꩻနဝ်ꩻမꩻ ထီယို တအွီႏလꩻတဝ်းဒွုမ်နဝ်ꩻသွူ။
၃၁၉။ ထီနီခမ်းပေါင်ꩻစွုမ်ႏကိုယိုနဝ်ꩻ
(က) ထီပင်ႏလယ်ႏနဝ်ꩻ အဆွံဓာတ် တသာႏဓာတ်အာထီမျိုꩻ
( ခ ) ထီလုံး ထီကောင် ထီဟံႏနဝ်ꩻ ခြောဓာတ်အာထီမျိုꩻ
( ဂ ) ထီထန်ႏဒျာႏ ထီအလျားထွူ ဟံႏကိုမျိုꩻ
(ဃ) ထီဝွေႏ လိုꩻမာꩻထွာထီမျိုꩻ
( င ) ထီကြောင်း လိုꩻမာꩻကြောင်းနေး လိုꩻမာꩻအွီႏနေးထီမျိုꩻ
( စ ) ထီရိုꩻရိုꩻနဝ်ꩻ ထီကအဝ်ႏလွူးဒျာႏ နီသတ္တဝါႏအပေါင်ꩻသီးတာႏယိုနဝ်ꩻ ထွာထီအွီႏ သဘာဝဒျာႏနဝ်ꩻသွူ၊ ထွာထီအွီႏထီကြောင်း ထွာထီအယံသွတ်ꩻနဝ်ꩻသွူနော။
၃၂၀။ ထီခွꩻတသဉ်အကျိုꩻလွေꩻ
ထီခွꩻတသဉ်အကျိုꩻနဝ်ꩻ နွောင်ꩻအီသꩻခိုးသꩻလျား၊ သꩻတဖေင်ꩻ၊ သီတဖေင်ꩻဖုံႏလဲ့ စွုန်းအီ၊ သꩻရာႏလျား၊ ထာꩻရွိုးလဲ့ယေန်အီ၊ လွေꩻထာꩻလဲ့ ထွာအီဖေႏအာႏ၊ ထွာအီဖေႏသေႏသေႏ သတ္တဝါႏသီးတသီႏအာႏ၊ ယုဲင်ꩻမဉ်ႏသဲင်လဲ့ ထွာအီဖေႏ ဓာတ်အစိုႏမျိုꩻ၊ ပရိဒေဝမေႏ ပီနုဲင်းနင်ꩻယသောႏဓရာႏနဝ်ꩻလဲ့ စွုန်ႏဟဝ်အီချာဖေႏ ဆီႏခြောက်ရိလဲ့ ဟဝ်အီ၊ သꩻငမ်းထာꩻလဲ့ခွꩻအီ၊ တသိုꩻထန်ႏလွဉ်ꩻထာꩻသားလဲ့ ထွာအီတသိုꩻအထောက်၊ ထီစဲစ်(အဆုတ်)ရောႏဂါႏလဲ့ ဟဝ်အီ၊ သꩻတနွော့ꩻလဲ့ဟဝ်အီ၊ သွုန်ႏထီတဖြွတ်ꩻ သွီႏတဖြွတ်ꩻလဲ့ဟဝ်အီ၊ ဆီႏရောႏဂါႏအမျိုꩻမျိုꩻ၊ တလီꩻသွီႏရောႏဂါႏအမျိုꩻမျိုꩻဖုံႏစားယို ကဲဉ်းအာအာထီနဝ်ꩻ မာꩻဟဝ်အီဖေႏနွောင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။
ထီတသဉ်နဝ်ꩻ တပေါႏတဲ့ꩻအီတဝ်း ယုဲင်ꩻရောႏဂါႏသားတွမ်ႏ ယုဲင်ꩻထာꩻဆော့သားဖုံႏသွူ၊ ယုဲင်ꩻတလီꩻ ပထဝီဓာတ် ထာꩻဆော့သားစားယို မဉ်ႏလူႏမဉ်ႏအွꩻနဝ်ꩻ တတဲ့ꩻတဝ်းကဲဉ်းအာ အမာႏကဲဉ်းအာနဝ်ꩻသွူ။
၃၂၁။ ထီဒွိုႏမဉ်ႏအွဉ်ႏခွꩻ အကျိုꩻလွေꩻ
ထီဒွိုႏမဉ်ႏအွဉ်ႏခွꩻ အကျိုꩻနဝ်ꩻ နွောင်ꩻအီဖေႏနမ်းအလျား၊ လိုꩻကအေႏဗဲ့ထာꩻ ဟို့ꩻရောႏဂါႏလဲ့ဟဝ်အီ၊ သွုန်ႏထီတဖြွတ်ꩻ သွီႏတဖြွတ်ꩻ ဆီတပဲက်ꩻ နာႏတင်ႏဂါꩻ ထာꩻဆာယေန်ꩻ အော့ꩻတလီꩻ ထာꩻသꩻရွိုး သွီႏယာႏ ယွောင်ထွိုင်ႏ သွီႏတလီꩻကုဲင် ရောႏဂါႏအမျိုꩻမျိုꩻစားယိုနဝ်ꩻ ထီဒွိုႏခွꩻ မာꩻဟဝ်အီဒါႏနဝ်ꩻသွူ။
ထီဒွိုႏမဉ်ခွꩻ တပေါႏတဲ့ꩻအီတဝ်းသားနဝ်ꩻ လိုꩻဟို့ꩻဓာတ်ဆွော့ꩻ၊ လိုꩻတလီꩻလွေꩻဆေ့ꩻ၊ လိုꩻတလီꩻတပွတ်ꩻ၊ သာထာꩻလဲ့တကွို့ꩻတဝ်း ကွဲးထွာအီဒါႏ စားယိုသွူနော။
၃၂၂။ ထီဒွိုႏလျားခြေင်ခြေင် အကျိုꩻလွေꩻ
ထီလျားခြေင်ခြေင် အကျိုꩻလွေꩻနဝ်ꩻ နွောင်ꩻအီဟဝ်အီဖေႏယုဲင်ꩻ၊ ထာꩻဆော့၊ တလီꩻထာꩻဆော့၊ နွောင်ꩻအီဟဝ်အီတသိုꩻခံ၊ နာႏဟွေႏ၊ ထာꩻသꩻဝꩻ၊ ဖေႏအာႏအီသွုန်ႏထီ၊ ယုဲင်ꩻဓာတ်လဲ့ ဟဝ်ငီႏအီသွူ၊ တလီꩻထာꩻဆော့ ယုဲင်ꩻထာꩻဆော့သားစားယို မဉ်ႏလူးနဝ်ꩻ ရောႏဂါႏဟဝ်အီဒါႏနဝ်ꩻသွူ။
ထီဒွိုႏလျားခြေင်ခြေင် ပေါႏတဲ့ꩻအီတဝ်းသားနဝ်ꩻ လိုꩻတညင်ꩻသား၊ ဒေါသတန်သား၊ တသိုꩻအာသား၊ ထွာအီဒါႏဆီႏခြောက် ထီလျားပေါႏတဲ့ꩻတဝ်း လိုꩻစားယိုဖုံႏသွူ။
တောင်ꩻသေꩻ-
ထီတသဉ် ထီလုမ်ꩻ ထီလျား ထီဒွိုႏအွဉ်ႏခွꩻ ထီရိုꩻရိုꩻ သဘာဝထီအွီႏ ထီစားယိုနဝ်ꩻ မာꩻဆွာꩻအီဖေႏ နီသတ္တဝါႏ နမ်းသꩻခန္ဓာႏ တသီႏအဟဝ်သွတ်ꩻနဝ်ꩻသွူ၊ အုံနောင်လွဉ်ꩻ ထီလွဉ်းလွဉ်းဖုံႏနဝ်ꩻ အကျိုꩻဟဝ်ဖေႏအီ သတ္တဝါႏသီးနဝ်ꩻ ဒေါ့ꩻအမျိုꩻပေါင်ꩻ လဲင်ꩻတဒါႏနေးဒွုမ်နဝ်ꩻသွူနော။
ဓာတ်အာပေါထီခရာႏ အအဲဉ်ႏနိဋ္ဌိတံ။
၃၂၃။ လောကီသိပ္ပ လင်္ကာရကျမ်ꩻကို လိတ်မဲ့ငါ(၁၈၂) ဗွိုန်ပီစွဉ်ႏ ကထူႏအော့ꩻလꩻ တသီႏခံꩻဘုရာꩻ ရွှေတိဂုံႏလောင်းနဝ်ꩻသွူ၊ တသီႏနယ်ꩻ သက်အုံဗာႏနေင်ႏ(၁၀၀၀)တန်ꩻမာꩻကီသွူနော။
(၁) တယံꩻရာႏသဲင်(၃၀)ဗီႏတာႏ၊ တယံꩻတန်နဝ်ꩻ ဟဝ်ထဲင်းတယံꩻပေႏစားသွူနော၊ တယံꩻတန်မဉ်ႏအဲဉ်ထဝ်းလဲ့ ထူႏတယံꩻပေႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏလꩻဒျာႏသွူနော။
(၂) တခြွူႏရာႏသဲင် (၃၀)ဗီႏတာႏ (၃) အေင်လုံးဒီႏသဲင် (၃၀)ဗီႏတာႏ (အေင်လုံး မဉ်ႏအဲဉ်ထဝ်းလာꩻလာꩻတဲ့ ထူႏအေင်ပေႏ၊ အေင်ဟီႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏလꩻဒျာႏသွူ) (၄) တလာꩻဗွာ (တလာꩻတန်) ရာႏသဲင် (၃၀)ဗီႏတာႏ
(၅) ကံꩻကော်ꩻကဝ်ႏတန်ဖွာꩻသဲင် (၃၀)ဗီႏတာႏ (၆) လုံႏဟီႏဒီႏသဲင် (၃၀)ဗီႏတာႏ (၇) ပျင်ႏအို့ꩻ(သေင်ႏတဖေင်ꩻ)ရာႏသဲင် (၃၀)ဗီႏတာႏ (၈) ပိတ္တချင်ꩻကဝ်ႏသဲင် (၃၀)ဗီႏတာႏ (၉) ဖွယူးဒီႏသဲင် (၃၀)ဗီႏတာႏ။
တသီႏယို(၉)မျိုꩻနဝ်ꩻ စုသွော့အယာႏခဉ်ႏ (၃၀)ဗီႏစီႏထွူတဲင် မာꩻဖွန်ႏသွော့နော၊ တသီႏယိုနဝ်ꩻ ကွယ်နိုတ်ရော်ꩻယင်းတွမ်ႏ တမူထီနော၊ နိုတ်ညည နိုတ်လꩻလꩻ နိုတ်ငီႏငီႏသွော့တဝင်ꩻနော (တမူထီမဉ်ႏတလꩻတဝ်းနဝ်ꩻ ထူႏလုဲင်ႏနမ်းကဲင်းထီလဲ့ အဝ်ႏလꩻဒျာႏနဝ်ꩻသွူ) နဝ်ꩻထွူတဲင် မာꩻသွော့ပဉ်လုံꩻလုံꩻနော၊ တသီႏတဖြုံႏနဝ်ꩻ အလုံꩻပေါင်ꩻဖေႏကအဝ်ႏသွော့ ကောအံႏသား အနီꩻပေါင်ꩻယိုသွူနော၊ (ဥပမာႏနယ်ဗာႏ- နီကအံႏ တသီႏမွူးနီꩻ အစနဝ်ꩻ တယ်ႏခန်း ဒဲဉ်သီႏဗွေနီꩻ ဟန်ႏနေင်ႏယိုတဲင် အံႏလွေꩻ တနီꩻတလုံꩻစီႏနဝ်ꩻ အံႏဗꩻတွိုႏဗာႏ ဒဲဉ်သီႏလာဖစ်တန်နီꩻ နေင်ႏလေနဝ်ꩻသွူနော၊ ချင်းတဒွီႏတတွာသွော့ နီကအံႏမွူးနီꩻပေါင်ꩻယိုနော)။
တသီႏအံႏသားနဝ်ꩻ တသီႏတာႏနဝ်ꩻ ရဲဉ်ꩻရီးဗာႏ အရုဏ်ႏ၊ ပူႏဇောႏရီးဗာနေးသွူနော၊ ပိတ်ဗွာ ပိတ်တနျာႏ ထထီႏရာႏ ဒဲဉ်သွမ်ꩻ ထီခွꩻ တောင်းလုဲင် ကဝ်ႏ နေင်း ယာ နံႏသာႏတနျာႏ နံႏသာႏဗွာ မေႏတရ ကျက်သာႏတံꩻခွဉ်ႏ စတဲင် တခြိုꩻဝင်ꩻကပူႏဇောႏအီဒါႏ တသီႏဖုံႏ၊ ဝင်ꩻကပူႏဇောႏအီဒါႏ ဆရာႏဖုံႏနဝ်ꩻ အတတ်နွိုင်ႏသွတ်ꩻနဝ်ꩻ ရဲဉ်ꩻပူႏဇောႏအီနော၊ ပူႏဇောႏသွော့ဘုရာꩻနော၊ ပူႏဇောႏလူႏသွော့ဘုရာꩻဆငါနော၊ (ခါးလားကပူႏဇောႏနဝ်ꩻ ခံႏထူႏရီးသွော့သီလ (၅)ပါꩻနော၊ သီႏလငတ်ꩻပါꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏဗာႏသေႏသေႏ နမ်းလောင်းမꩻသွူနော) မဉ်ႏပူႏဇောႏတသီႏနဝ်ꩻ-
ရွစ်ဗာႏငဝ်း
ဥုံစိတ္တတ္ထိသွားဟုံ။ ယို ရွစ်ဗာႏအလဲင်ႏ (၁၀၀၀)နဝ်ꩻသွူ၊ ကသွိုင်ႏအီႏအံႏ တသီႏလုံꩻနဝ်ꩻလဲ့ တသီႏတလုံꩻတလုံꩻအလောင်းယိုနဝ်ꩻလဲ့ ရွစ်သမ်းဗာႏထဲင်းယင်း ဂါႏထာႏယို (ဥုံဩောင်း မမစိတ္ထိ သွားဟုံ)ယို ရွစ်ဗာႏ (၇)လဲင်ႏထွူမꩻ အံႏလꩻသွူနော။
အံႏတသီႏယိုအကျိုꩻလွေꩻ
(၁) မဉ်ႏအံႏတလာနဝ်ꩻ လိုꩻဒူႏလာႏ ပါဒရက်ရောႏဂါႏယို ဟဝ်ဗာႏ၊ ထိုꩻမားဗာႏလို့သွူ
(၂) မဉ်ႏအံႏ လစ်ꩻလာနဝ်ꩻ (၉၆)ပါꩻရောႏဂါႏ ဟဝ်ဗာႏထိုꩻမားဗာႏလို့သွူနော
(၃) မဉ်ႏအံႏငတ်ꩻလာနဝ်ꩻ ယောင်ꩻဆင်ꩻသွီႏယာႏစားယို တရေꩻချာဗာႏ အမွေးမန်ႏသွူ
(၄) မဉ်ႏအံႏနွုတ်ꩻလာနဝ်ꩻ လိုꩻအဗဲ့ꩻဖုံႏ အယုဲင်ꩻဖုံႏ အဖြောင်းနွုမ်ꩻသေင်ဖုံႏ နုတ်ခက်ꩻနေ့ꩻဖူဗောက်ꩻ မဲ့အေႏ နားအေႏစားယိုဖုံႏနဝ်ꩻ ထိုꩻမားလို့သွူ
(၅) မဉ်ႏအံႏကွတ်ꩻလာနဝ်ꩻ ကားတဲင် အပဲင်လီꩻအပဲင်ယ အထို့လီꩻအထို့ယ ရောႏဂါႏအမျိုꩻမျိုꩻ ထာꩻဆာအစားစားဖုံႏနဝ်ꩻ ကင်ꩻလို့ဟဝ်လို့ဗာႏစွဉ်ႏသွူ။
## အာႏကွိုꩻ