open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
အကျောင်ꩻအဝ်ႏမꩻအကျိုꩻလꩻ

**"သမ္ပဇညသုတ် (အကျောင်ꩻအဝ်ႏမꩻ အကျိုꩻလꩻ)"**
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
"သတိ-သမ္ပဇည"(သတိꩻတွမ်ႏဉာဏ်ႏပညာႏ) မဉ်ႏအဲဉ်ထဝ်းနဝ်ꩻ 'ဟိရီဩတ္တပ္ပ(ထာꩻဝင်ꩻသꩻတွမ်ႏ ထာꩻငမ်း)အဲဉ်ထဝ်း၊ ဟိရီဩတ္တပ္ပ(ထာꩻဝင်ꩻသꩻတွမ်ႏ၊ ထာꩻငမ်း)မဉ်ႏအဲဉ်ထဝ်းနဝ်ꩻ 'ဣန္ဒြိယသံဝရ'အဲဉ်ထဝ်း၊ (ထိန်ꩻတဝ်းဣန္ဒြေႏ)၊
ပေါႏထိန်ꩻတဝ်းဣန္ဒြေႏနဝ်ꩻ 'အကျင်ꩻသီႏလ'အဲဉ်ထဝ်း၊ ပေါႏအကျင်ꩻသီလ အဲဉ်ထောဝ်းနောဝ်ꩻ 'သမ္မသမာဓိ'အဲဉ်ထဝ်း၊ (သꩻစွူမဲဉ်ႏမွေး အဲဉ်ထဝ်း)၊ ပေါႏသꩻစွူတဝ်း၊ ပေါႏသꩻစွူမဲဉ်ႏမွေး အဲဉ်ထောဝ်းနဝ်ꩻ 'ယထာဘူတဒဿနဉာဏ်ႏ'တထွာတဝ်း၊ (ခန္ဓာႏကထွာအတွိုင်ꩻ၊ ခန္ဓာႏကကုဲင်အတွိုင်ꩻ၊ အမွေး-အမွေးအတွိုင်ꩻ တသေတဝ်း)၊
ခန္ဓာႏကထွာအတွိုင်ꩻ၊ ခန္ဓာႏကကုဲင်အတွိုင်ꩻ၊ အမွေး-အမွေးအတွိုင်ꩻ (ခန္ဓာႏအနိစ္စစဲစ်စဲစ်၊ ခန္ဓာႏဒုက္ခမွေးမွေး၊ ခန္ဓာႏအနတ္တမဲဉ်ႏမဲဉ်ႏ) ပေါႏတသေတဝ်းနဝ်ꩻ 'နိဗ္ဗိဒါဉာဏ်ႏ'တထွာတဝ်း၊ (တသေဗွိုႏအန်ꩻတဝ်းခန္ဓာႏ)
ပေါႏတသေဗွိုႏအန်ꩻတဝ်း ခန္ဓာႏနဝ်ꩻ 'ဝိရာဂဉာဏ်ႏ'တထွာတဝ်း၊ ထာꩻတထဲ့ꩻခန္ဓာႏ-လောႏဘꩻတဏှာႏ တလို့တဝ်း၊ ပေါႏလောႏဘꩻတဏှာႏ (ကိလေႏသာႏ)တလို့တဝ်းနဝ်ꩻ 'ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿန'ဉာဏ်ႏထွာတောဝ်း၊ (လွစ်လꩻတဝ်းကိလေႏသာႏ) ယူႏဆင်ႏချင်ႏခရာႏ အဲဉ်ထောဝ်းနောဝ်ꩻသွူ။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
"သတိ-သမ္ပဇည"(သတိꩻတွမ်ႏဉာဏ်ႏပညာႏ) မဉ်ႏအဝ်ႏနဝ်ꩻ 'ဟိရီဩတ္တပ္ပ(ထာꩻဝင်ꩻသꩻတွမ်ႏ ထာꩻငမ်း)အဝ်ႏ၊ ဟိရီဩတ္တပ္ပ(ထာꩻဝင်ꩻသꩻတွမ်ႏ၊ ထာꩻငမ်းအဝ်ႏ)၊ ထာꩻဝင်ꩻသꩻတွမ်ႏ ထာꩻငမ်းမဉ်ႏအဝ်ႏနဝ်ꩻ 'ဣန္ဒြိယသံဝရ'အဝ်ႏ၊ (ထိန်ꩻဟောဝ်ဣန္ဒြေႏ)၊
ပေါႏထိန်ꩻဟောဝ်မွေး ဣန္ဒြေႏနဝ်ꩻ 'အကျင်ꩻသီႏလ'အဝ်ႏ၊ ပေါႏအကျင်ꩻသီလအဝ်ႏနဝ်ꩻ 'သမ္မသမာဓိ'အဝ်ႏ၊(သꩻစွူမဲဉ်ႏမွေး အဝ်ႏ)၊ ပေါႏသꩻစွူမဲဉ်ႏမွေး အဝ်ႏနဝ်ꩻ 'ယထာဘူတဒဿနဉာဏ်ႏ'ထွာ၊ (ခန္ဓာႏကထွာအတွိုင်ꩻ၊ ခန္ဓာႏကကုဲင်အတွိုင်ꩻ၊ အမွေး-အမွေးအတွိုင်ꩻ သေ)၊
ပေါႏသေခန္ဓာႏကထွာအတွိုင်ꩻ၊ ပေါႏသေခန္ဓာႏကကုဲင်အတွိုင်ꩻ၊ ပေါႏသေအမွေး-အမွေးအတွိုင်ꩻ၊ ပေါႏသေခန္ဓာႏအနိစ္စစဲစ်စဲစ်၊ ပေါႏသေခန္ဓာႏဒုက္ခမွေးမွေး၊ ပေါႏသေခန္ဓာႏအနတ္တမဲဉ်ႏမဲဉ်ႏနဝ်ꩻ 'နိဗ္ဗိဒါဉာဏ်ႏ'ထွာ၊ (သေဗွိုႏအန်ꩻစွဉ်ႏခန္ဓာႏ)
ပေါႏသေဗွိုႏအန်ꩻထိုꩻ ခန္ဓာႏနဝ်ꩻ 'ဝိရာဂဉာဏ်ႏ'ထွာ၊ ထာꩻတထဲ့ꩻခန္ဓာႏ-လောႏဘꩻတဏှာႏ လို့ထိုꩻ၊ ပေါႏလောႏဘꩻတဏှာႏ (ကိလေႏသာႏ)လို့ထိုꩻနဝ်ꩻ 'ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနဉာဏ်ႏ'ထွာ၊ (လွစ်လꩻထိုꩻကိလေႏသာႏ) ယူႏဆင်ႏချင်ႏခရာႏ အောဝ်ႏနောဝ်ꩻသွူ။
ဥပမာႏ- သေင်ႏမွူးတမွူးနဝ်ꩻ ပေါႏအလာႏသဲင်တဝ်းတဲ့ အပင်သဲင်တဝ်း၊ ပေါႏအပင်သဲင်တောဝ်းတဲ့ အဖေ့ꩻသဲင်တဝ်း၊ ပေါႏအဖေ့ꩻသဲင်တဝ်းတဲ့ အမွူးသီတဝ်း၊ အကဲဉ်အဝ်ႏ၊ အနုဲင်းနဝ်ꩻနေနေ တဲႏစ 'သတိꩻ၊ သမာႏဓိ၊ သီႏလ'စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻ ပေါႏတကုဲင်တဝ်းတဲ့ တွိုႏအနာလွိုသူꩻ'အကဲဉ်-နိဗ္ဗာန်ႏ'နဝ်ꩻ လꩻဗာႏအမန်ႏနောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ အဋ္ဌကနိပါတ်၊ သတိဝဂ်၊ သမ္ပဇညသုတ်)
### အာႏကွိုꩻ
အခိန်ႏအားထွုတ်ဗာႏတရာꩻ

**"သမယသုတ် (အခိန်ႏအားထွုတ်ဗာႏဟောဝ်တောဝ်းတရာꩻ၊ အခိန်ႏအားထွုတ်ဗာႏဟောဝ်တရာꩻ)"**
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
အခိန်ႏအားထွုတ်ဗာႏဟောဝ်တဝ်းတရာꩻ အဝ်ႏငတ်ꩻပါꩻ၊ ငတ်ꩻပါꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ-
၁။ ဇိဏ္ဏော ဟောတိ ဇရာယာဘိဘူတော-
'ထာꩻဖြားနိစ္စက်၊ အသက်တန်၊ ဖြားလွဉ်ꩻထာꩻ' (ခြွိုင်ႏသန်ꩻသမ်းဟောဝ်တဝ်း) အခိန်ႏနဝ်ꩻနဝ်ꩻ အားထွုတ်ဗာႏဟောဝ်တောဝ်းတရာꩻ။
၂။ ဗျာဓိတော ဟောတိ ဗျာဓိနာဘိဘူတော-
'ထာꩻဆာနိစ္စက်၊ ဆာတောဝ်ထာꩻ' အခိန်ႏနဝ်ꩻနဝ်ꩻ အားထွုတ်ဗာႏဟောဝ်တဝ်းတရာꩻ။
၃။ ဒုဗ္ဘိက္ခံ ဟောတိ ဒုဿဿံ ဒုလ္လဘပိဏ္ဍံ-
'ဗွူဟောဝ်တဝ်း၊ အံႏမထာꩻ၊ တွုံꩻသွမ်ꩻယပ်ꩻ'အခိန်ႏနဝ်ꩻနဝ်ꩻ အားထွုတ်ဗာႏဟောဝ်တဝ်းတရာꩻ။
၄။ ဘယံ ဟောတိ အဋဝိသင်္ကောယော-
'ဘေꩻရန်ႏထွာ၊ တခြာကိုစွန်ထꩻ၊ ခမ်းထီကုဲင်'အခိန်ႏနဝ်ꩻနဝ်ꩻ အားထွုတ်ဗာႏဟောဝ်တဝ်းတရာꩻ။
၅။ သံဃော ဘိန္နော ဟောတိ-
'သံဃာႏပꩻလီခိန်ႏ၊ လိုꩻဖုံႏပြုဲင်ပြီ-ကုဲင်လီ' အခိန်ႏနဝ်ꩻနဝ်ꩻ အားထွုတ်ဗာႏဟောဝ်တဝ်းတရာꩻ။
အခိန်ႏယိုငတ်ꩻခိန်ႏနဝ်ꩻ အားထွုတ်ဗာႏဟောဝ်တဝ်းတရာꩻ၊ သꩻကမဉ်အားထွုတ်အတွိုင်ꩻ ထွာတဝ်း၊ အခိန်ႏဗွေဗွေ အားထွုတ်နွောင်ꩻတောဝ်းနောဝ်ꩻသွူ။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
၁။ ဒဟရော ဟောတိ ယုဝါ သုသု ကာဠကေသော-
'အရွယ်ႏပေႏ၊ ခိုဗင်ႏတွင်ꩻ (မူႏနံꩻတွင်ꩻ) ကလူႏအဝ်ႏဖြေင်းတွင်ꩻ'အခိန်ႏနဝ်ꩻနဝ်ꩻ အားထွုတ်ဗာႏဟောဝ်နာႏတရာꩻ၊ (မဉ်ႏအားထွုတ်တရာꩻနဝ်ꩻ အားထွုတ်ဗာႏဟောဝ်ငါႏ၊ အခိန်ႏဗွေဗွေ အားထွုတ်နွောင်ꩻ။)
၂။ အပ္ပါဗာဓေါ ဟောတိ အပ္ပါတင်္ကော-
'ထာꩻဆာအဲဉ်ထဝ်း၊ ရောႏဂါႏကင်ꩻ၊ ခြွိုင်ႏသန်ꩻ' အခိန်ႏနဝ်ꩻနဝ်ꩻ အားထွုတ်ဗာႏဟောဝ်နာႏတရာꩻ။
၃။ သုဘိက္ခံ ဟောတိ သုသဿံ သုလဘပိဏ္ဍံ-
'ဗွူဟောဝ်၊ ဒဲဉ်အံႏလွိုင်ႏ၊ လꩻယိုꩻသွမ်ꩻ'အခိန်ႏနဝ်ꩻနဝ်ꩻ အားထွုတ်ဗာႏဟောဝ်နာႏတရာꩻ။
၄။ မနုဿာ သမဂ္ဂါ သမ္မာဒမာနာ အဝိဝဒမာနာ-
'လိုꩻ(လမ်း)သီးဖုံႏ ဖြွမ်းဗူႏလို့ဝင်ꩻ၊ သꩻရေꩻဟွူန်ဟောဝ်လို့ဝင်ꩻ၊ ထေင်ညင်ꩻ (တွိုက်ꩻခꩻ)တဝ်းလို့ဝင်ꩻ၊ (ခမ်းထီဟောဝ်တွင်ꩻ)'အခိန်ႏနဝ်ꩻနဝ်ꩻ အားထွုတ်ဗာႏဟောဝ်နာႏတရာꩻ။
၅။ သံဃော သမဂ္ဂေါ သမ္မာဒမာနော အဝိဝဒမာနော-
'ဗွေႏသံဃာႏသီးဖုံႏ ဖြွမ်းဗူႏလို့ဝင်ꩻ၊ သꩻဟွုန်ဟောဝ်လို့ဝင်ꩻ၊ ထေင်ညင်ꩻတဝ်းလို့ဝင်ꩻ' အခိန်ႏနဝ်ꩻနဝ်ꩻ အားထွုတ်ဗာႏဟောဝ်နာႏတရာꩻ။
မဉ်ႏအားထွုတ်တရာꩻ အခိန်ႏနဝ်ꩻငတ်ꩻခိန်ႏနောဝ်ꩻ အဆင်ႏပြေႏငါႏ၊ အားထွုတ်ဗာႏဟောဝ်ငါႏတရာꩻနောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ ပဉ္စကနိပါတ်၊ သမယသုတ်)
### အာႏကွိုꩻ
အခိန်ႏအွိုင်ꩻ

thumb|ကမ္ဘာႏလောင်း အခိန်ႏအွိုင်ꩻ ကမ္ဘာႏဟံႏပုင်ႏ

**အခိန်ႏအွိုင်ꩻ** (အဲင်းကလေတ်: Time Zone) ကရိုꩻနောဝ်ꩻ ဝင်ꩻကအွောန်ႏထော့ခါꩻဒါႏ အခိန်ႏထော့(စံတော်ချိန်) ဖြေꩻစာလောထာꩻတာႏ၊ လိုꩻသီးခြာ ထာꩻယီးနယ်ခရာႏတာႏဒျာႏသွူ။ အခိန်ႏအွိုင်ꩻယို တဲက်နေးဝင်ꩻ ခမ်းကူခြောင်ꩻ၊ ယင်း ခမ်းထီဟမ်ႏခေါဝ်ဖုံႏ။ မဉ်ႏထော့ခါꩻထွူနုဲင်းနောဝ်ꩻ လဲင်ႏခါမꩻ အီးမာꩻတွိုႏသꩻလꩻဒါႏ ထာꩻဖြေꩻစာ၊ ထာꩻမာꩻဆွိုပ်စပ်တာႏဖုံႏသွူ။

ကမ္ဘာႏဟမ်ႏလောင်ႏ ခမ်းထီဖုံႏ အခိန်ႏအွိုင်ꩻကဉ်းအာအာနောဝ်ꩻ အွောန်ႏထော့ခါꩻနေး ဂဏန်ꩻဗွေနားရီႏ (UTC -12 to UTC +14) ဖုံႏ ကအောဝ်ႏပါဒါႏ Coordinated Universal Time (UTC) ကို၊ ယခမ်းခမ်းနောဝ်ꩻ အွောန်ႏထော့ပါ ၃၀ ယင်း ၄၅ မိနစ်။ (ဥပမာႏ နယူးဖောင်လဲန် အခိန်ႏထော့ UTC -03:30, နီပေါး အခိန်ႏထော့- UTC +05:45, မျန်မာခမ်း အခိန်ႏထော့- UTC +6:30)။ ခမ်းထီအောဝ်ႏ လတ္တီစျုအထိုဖဲ့ꩻဖုံႏနောဝ်ꩻ ကအီးခူဗွေလꩻ တနေင်ႏတာႏ ပေါႏရိုꩻခမ်းသဲင်လာတွိုႏသွူ အွောန်ႏထော့နေး ကြုဲင်းငါလွေꩻ တာနားရီႏစားသွူ။

## ကမ္ဘာႏလောင်း UTC offsets ဖုံႏ

 

## အထွာလွောန်ခြောင်ꩻ

## အာႏကွိုꩻ
အစွမ်တွမ်ႏအဟွမ်

**"အစွမ်တွမ်ႏအဟွမ်"**

၁။ တခေါ့ꩻရာႏ ကစွမ်ငါႏနဝ်ꩻ ကွပ် "အရသာႏ"။

၂။ လိုꩻလွီးကဟွမ်ငါႏနောဝ်ꩻ ပွိုး "မေတ္တာႏ"။

**"မွိုက်ရုဲင်းတွမ်ႏ လွိုက်ရုဲင်း"**

၁။ ယူႏချာငါတဝ်းထာꩻတဲင် ရုဲင်းတမွိုꩻထာꩻနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻ"မွိုက်ရုဲင်း"။

၂။ နေးတွမ်ႏဉာဏ်ႏတဲင် အမျိုꩻရုဲင်းမꩻ ရုဲင်းနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻ"လွိုက်ရုဲင်း"။

၃။ မွိုက်ရုဲင်းနဝ်ꩻ "လဲဉ်းအာ-ထောင်ႏ"။

၄။ လွိုက်ရုဲင်းနဝ်ꩻ "ကဲဉ်းအာ-အောင်ႏ"။

**"ထာꩻခြွေနယ်ꩻ"**

၁။ မာꩻတဲ့ မာꩻမွေးမွေး၊ ဆေ့တဲ့ ဆေ့ရေးသွော့။

၂။ ယားပျင်ႏမွုန်း ရွဉ်၊ သွဉ်ကုဲင်မွုန်း နမ်း။

၃။ ခါးလားကခြွေနဝ်ꩻ အံႏရီးက အိုသဉ်အိုလာႏ၊ မဉ်ႏခြွေထွူမꩻ ကွဲးအံႏထော့ꩻယာႏ၊ ဆျာယာႏနော။
### အာႏကွိုꩻ
အစွူႏတွမ်ႏဒဝ် ဟဝ်အွꩻဖဲ့ꩻမုဲင်ꩻ

အစွူႏတွမ်ႏဒဝ် ဟဝ်အွꩻဖဲ့ꩻမုဲင်ꩻ

၁။ ခါးလားကအွꩻဒဝ်နောဝ်ꩻ အွꩻဒျာႏသွော့အစွူႏနေား ။
၂။ ပွိုးထမုဲင်ꩻနဲးတဲင် - အွꩻဒဝ်နောဝ်ꩻ နမ်းတဲ့ဒုက္ခ၊ ပိုမာတဲ့ဒုက္ခ၊ ဘဝကုဲင်လီ၊ သီစောဝ်းထဲ့ငါးရုဲင်ꩻ၊ တွိုႏဆုဲင်ꩻဗားဗာႏက ဘဝငတ်ꩻရျာꩻ နာꩻသွုမ်ꩻအာငါႏ ။
၃။ မဉ်ႏအွꩻအစွူႏနောဝ်ꩻ - ဒုက္ခနာꩻတဖြာꩻလွုမ်ꩻ၊ ပိုမာဒုက္ခဗာႏတောဝ်း ၊ ထဲ့ဗာႏတော၀်းငါးရုဲင်ꩻ၊ တွိုႏဆုဲင်ꩻဗားဗာႏတောဝ်း ၊ သွုမ်ꩻဘဝယိုလွုမ်ꩻ၊ နာꩻသွုမ်ꩻဆေ့ꩻပေႏ ။
၄။ ဒဝ်တဲ့အွꩻတော၀်း၊ အစွူႏတဲ့အွꩻတဝ်းနဝ်ꩻ - ဗွေႏစောဝ်းဘုရာꩻ၊ ဗွေႏစောဝ်းသံႏဃာႏ အံႏဖြာႏငါႏနာꩻသွူ။

### အာႏကွိုꩻ
အင်္ဂါႏငတ်ꩻဗာႏ အုံချမ်ꩻသာႏ

**"ယဿံ ဒိသံသုတ် (အင်္ဂါႏငတ်ꩻဗာႏ အုံချမ်ꩻသာႏ)"**
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
အုံမုဲင်ꩻကိုတဲ့ယဝ်း ကအုံချမ်ꩻချမ်ꩻသာႏသာႏဗာႏနဝ်ꩻ အင်္ဂါႏအဝ်ႏငတ်ꩻပါꩻ၊ ငတ်ꩻပါꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ-
၁။ လောကကိုယို ဝင်ꩻဒင်ႏတဲင် ကထွာခွန်သားနဝ်ꩻ မွိုးဖဲ့ꩻဖါဖဲ့ꩻ နီဖဲ့ꩻဖဲ့ꩻ အမျိုꩻစဲစ်လို့ဒျာႏ၊ ဖါဖြားဖါဖြီးသီး နွုတ်ꩻဆက်တဲ့ ရော်ꩻတဝ်းမျိုꩻလင် ကြောင်းစင်စဲစ်ဒျာႏ၊ ပွိုင်းပွို့တွမ်ႏခွိုꩻနွယ်ႏတွော့ꩻ ဝင်ꩻပယ်ႏဖိုတဝ်း၊ ဝင်ꩻသဲ့ꩻသွမ်ꩻဖိုတဝ်း။
၂။ ခြွေခြာႏချမ်ꩻသာႏဒျာႏ၊ ရွဉ်ခံꩻတခြိုꩻ အမျိုꩻမျိုꩻ အဝ်ႏဗောႏဗာႏထာꩻ။
၃။ အမိန်းနာႏခံႏစဲ့ꩻအာႏ၊ စူခွုမ်လက်နက်အာႏ တလာတန်ဒျာႏ။
၄။ ပညာႏဒါႏ ပိုခိုတန်ရတနာႏအဝ်ႏ၊ ရုဲင်းဟန်ဒါႏလျင်ႏ စီႏဆင်ႏအကျိုꩻစီꩻပွါꩻ ခွုမ်မာꩻနွောင်ꩻဒျာႏ။
၅။ ခွန်တန်နမ်းတဲ့ ဘွုန်ꩻတံꩻခိုꩻတန်၊ ကျောႏဗွုက်ဗွုက်ဗွုင်းဗွုင်းႏ
ခွန်တန်နဝ်ꩻတပါꩻ မဉ်ႏဗွေတွမ်ႏအင်္ဂါႏငတ်ꩻပါꩻ၊ အချက်ငတ်ꩻချက်ယိုနဝ်ꩻ အုံစွဉ်ႏအရပ်မုဲင်ꩻတဲ့ယဝ်း နန်းခရာႏအဲဉ်ထဝ်း၊ ငမ်းခရာႏလိုႏတဝ်း၊ တွမ်ႏကအုံဗာႏ နီခမ်းကိုနဝ်ꩻ ဗွန်ပီလို့ဝင်ꩻ၊ ကွပ်ပွိုးထမုဲင်ꩻနဲးတဲင် အခေႏအနေႏဟောဝ်နဝ်ꩻ တွမ်ႏနီခမ်းကို ဗွန်ပီလို့ဝင်ꩻ အုံချမ်ꩻသာႏထွိုက် အုံချမ်ꩻသာႏသင်ꩻ နုဲင်းယိုဒျာႏရင်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။
အဗွန်ပီနုဲင်းခွန်နဝ်ꩻနေနေ၊ အင်္ဂါႏငတ်ꩻချက် ကဗွေဒါႏ ရဟန်ꩻမျတ်နဝ်ꩻ အုံအရပ်မုဲင်ꩻတဲ့ယဝ်း အုံဗာႏသꩻချမ်ꩻချမ်ꩻသာႏသာႏနောဝ်ꩻသွူ။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
၁။ သာႏသနာႏကိုယို ရဟန်ꩻ (တပါꩻ)နဝ်ꩻ 'သီႏလအဝ်ႏ၊ အကျင်ꩻယံ'၊ ခင်ႏလမ်းအဆင်ႏပြေႏ၊ ဝွေꩻဗွေႏယိုနဝ်ꩻ တွမ်ႏခွန်ခွိုꩻနွယ်ႏကြောင်းစင်နဝ်ꩻ ဗွန်ဝင်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။
၂။ သာႏသနာႏကိုယို ရဟန်ꩻနဝ်ꩻ အဟွူန်အထီႏ ဗဟုသုတအာ၊ ဒါႏလိတ်၊ နာႏဗာႏအာတရာꩻ၊ ဝွေꩻဗွေႏယိုနဝ်ꩻ တွမ်ႏခွန်ခြွေ တခြိုꩻအာနဝ်ꩻ ပီဝင်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။
၃။ သာႏသနာႏကိုယို ရဟန်ꩻနဝ်ꩻ ပယ်ႏထိုꩻအကုသိုလ်ႏတာႏ၊ မာꩻကုသိုလ်ႏတာႏ အာႏရဲင်ꩻတလာတန်၊ ဝီရိယအာႏသန်၊ ဝွေꩻဗွေႏယိုနဝ်ꩻ တွမ်ႏခွန်စဲ့ꩻအာႏတလာနဝ်ꩻ ဗွန်ဝင်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။
၄။ သာႏသနာႏကိုယို ရဟန်ꩻနဝ်ꩻ ပညာႏအဝ်ႏ၊ အားထွုတ်တရာꩻဒါႏ၊ ဟော်ꩻတရာꩻဒါႏ၊ ဝွေꩻဗွေႏယိုနဝ်ꩻ တွမ်ႏခွန်ပိုခိုတန် ပညာႏသား၊ ရုဲင်းဟန်ဒါႏလျင်ႏ၊ စီႏဆင်ႏအကျိုꩻစီꩻပွါꩻ ခွုမ်မာꩻနွောင်ꩻနောဝ်ꩻ ပီဝင်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။
၅။ သာႏသနာႏကိုယို ရဟန်ꩻနောဝ်ꩻ တရာꩻချာနဝ်ꩻလစ်ꩻဗာႏ၊ အင်္ဂါႏနဝ်ꩻလစ်ꩻချက် တိုꩻတက်အာႏတလာ၊ ထင်ႏငါအားထွုတ် ဝိပဿနာႏ၊ ထွာစွဉ်ႏရဟန္တာႏ၊ ဘွုံꩻတံꩻခိုꩻတန်၊ ကျောႏယံတိုးတား၊ တဲဝါးဟဝ်ငါႏ၊ ဝွေꩻဗွေႏယိုနဝ်ꩻ တွမ်ႏခွန်တံꩻခိုꩻတန် ကျောႏယံထာꩻနဝ်ꩻ ဗွန်ပီလို့ဝင်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။
အင်္ဂါႏငတ်ꩻပါꩻ ကဗွေဒါႏ ရဟန်ꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ အုံမုဲင်ꩻကိုတဲ့ယဝ်း အုံဗာႏချမ်ꩻချမ်ꩻသာႏသာႏ၊ ပွိုးထမုဲင်ꩻနဲတဲင် ကအုံဗာႏချမ်ꩻချမ်ꩻသာႏသာႏနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ အထွာထွိုက် အထွာသင်ꩻ နုဲင်းယိုဒျာႏရင်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ ပဉ္စကနိပါတ်၊ ယဿံ ဒိသံသုတ်)
### အာႏကွိုꩻ
အဇာတသတ် ကပ်ဒေႏဝဒတ်

**"ပဉ္စရထသတသုတ် (အဇာတသတ် လွေꩻကပ်ဒေဝဒတ်သွမ်ꩻ)"**

နီဗွေႏဘုရာꩻအဝ်ႏအုံ ရာႏဇဂျိုဟ်ႏခမ်း၊ ကျောင်ꩻဝေဠုဝွန်ႏကိုအတွင်ꩻ မွူးရောဝ်ꩻခိုႏတလဲင်ႏ မွူးဟာခိုႏတလဲင်ႏ အဇာတသတ်တွမ်ႏ အလိုꩻဖုံႏနဝ်ꩻ လွေꩻဆယ်ꩻကပ် ဒေဝဒတ်နောဝ်ꩻသွူ။
"ယိုခွန်ပေႏ အဇာတသတ်-
သီဖါနဝ်ꩻ သက်ပေါႏတန်ငါႏတဝ်း၊ အုံပွေါသီဖါသီမꩻ ထွာခွန်နဝ်ꩻ နာꩻတောႏတောႏ တထွာဗာႏတဝ်းခွန်၊ မာꩻသီ သီဖါနဝ်ꩻဟုဲင်း၊ နာꩻထွာမွိုင်မွိုင်ဗာႏခွန်၊ ခွေတဲ့ အီႏမာꩻသီဘုရာꩻ၊ ခွေအီႏထွာဘုရာꩻနေနေ"
ခွန်ပေႏအဇာတသတ်နဝ်ꩻ မဉ်ထွာသန်ခွန်လွုမ်ꩻ၊ ဖါကေꩻဇူꩻ ထမုဲင်ꩻထမီꩻ ယူႏတဝ်း၊ နာႏဒေဝဒတ်ငေါဝ်းတဲင် အဖါနဝ်ꩻ သော့ꩻထောင်ႏ၊ ခြင်ဒဲဉ်၊ ခြင်ထီ၊ အဖါသီထိုꩻစွဉ်ႏနဝ်ꩻသွူ။
ယိုခါနဝ်ꩻ ဝွေꩻထွာဗာႏခွန်တွော့ꩻ ကေꩻဇူꩻတင်ႏ ဒေဝဒတ် လွေꩻကပ်သွမ်ꩻ၊ ပသာသွမ်ꩻစွုမ်ႏနီꩻ၊ တနီꩻနီꩻယို ဒဲဉ်အဖွိုင်ꩻပေါင်ꩻငတ်ꩻရျာꩻ၊ ဒေဝဒတ်နဝ်ꩻ လာဘ်သွင်ႏ၊ အံႏဗာႏဟောဝ်၊ ရဟန်ꩻတသူႏသေတဝ်းထာꩻ၊ ကမဉ်အံႏအွီႏ အံႏဟောဝ်သားဖုံႏနဝ်ꩻ လွေꩻအုံတေ့ꩻထိုꩻ ဒေဝဒတ်ထျꩻဖုံႏနဝ်ꩻတဲ့ အောဝ်ႏနောဝ်ꩻသွူ။
ရဟန်ꩻကသူႏသေထာꩻသားဖုံႏနဝ်ꩻ ခံႏလွေꩻတဝ်းလာꩻလာꩻ၊ အုံစွူစွူဒျာႏ ဗွေႏဘုရာꩻထျꩻနဝ်ꩻ အာတန်၊ တွိုႏတနီꩻ ဗွေႏရဟန်ꩻသီးလောဝ်း ဗွေႏစောဝ်းဘုရာꩻနုဲင်းယို-
"ဗွေႏဩ- ဘုရာꩻဗွေႏဩ-
ခွန်အဇာတသတ်နဝ်ꩻ အလွေꩻကပ်ဒေဝဒတ်သွမ်ꩻ စွုမ်ႏနီꩻ၊ ဒဲဉ်အဖွိုင်ꩻငတ်ꩻရျာꩻပဉ်တဲ့ ဗွေႏဩ"
"ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
ယိုခါ ဒေဝဒတ် လꩻတကာႏ အဇာတသတ်တဲင် အလာဘ်သွင်ႏတဲ့ယဝ်း သိထင်းတန်မွုန်း၊ ပေါႏဒေဝဒတ် အဝ်ႏလꩻကလာဘ်နဝ်ꩻတဲ့ ဝွေꩻအကုသိုလ်ႏတရာꩻ အဝ်ႏပွာꩻစွုမ်ႏနီꩻ၊ ဝွေꩻကုသိုလ်ႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏဆွုတ်ယွုတ်ယွမ်ꩻချာထိုꩻစွုမ်ႏနီꩻ၊ အမျိုꩻစီꩻပွာꩻချမ်ꩻသာႏမွေးတဝ်း၊ မဲ့ꩻအီႏမော့ꩻထာꩻဒုက္ခ၊ ထွီႏကုဲင်နေ့ꩻဖိူကိုနဝ်ꩻ ပေါႏသော့ꩻထပေႏသွုန်ႏထီတဲ့ ထွီႏယိန်းကုဲင်ကုဲင်စွဉ်ႏ၊ ယိုတဲ့ ပေါႏအဝ်ႏပသာတိတ်ꩻတိတ်ꩻလာဘ်တဲ့ ဒေဝဒတ်ယိန်းအွဉ်ႏမွေးမွေးအနမ်း၊ အသꩻကိုသူꩻနဝ်ꩻ လောဘ ဒေါသ မောဟ မာန ဒိဋ္ဌိ-အကုသိုလ်ႏတရာꩻ ကွဲအာအာ၊ ပေါႏအကုသိုလ်ႏတရာꩻ အဝ်ႏသော့ꩻအာတဲ့ ကုသိုလ်ႏတရာꩻနဝ်ꩻ ယွမ်ꩻချာထိုꩻဗာႏနောဝ်ꩻသွူ။
- ဖလံ ဟဝေ ကဒလိံ ဟန္တိ - ထထီႏရာႏနဝ်ꩻ မာꩻသီချာ ထထီႏမွူး၊
- ဖလံ ဝေဠုံ ဟန္တိ - ဝါႏရာႏနဝ်ꩻ မာꩻသီချာ ဝါႏမွူး၊
- ဖလံ နဠံ ဟန္တိ - ဖေါင်းရာႏနဝ်ꩻ မာꩻသီချာ ဖေါင်းမွူး၊
- သက္ကာရော ကာပုရိသံ ဟန္တိ- နေးတွမ်ႏထာꩻလဲဉ် ကပေါႏပြဲဉ်လွဉ်ဒါႏ လာဘ်သပ္ပကာႏ၊ ထာꩻကျောႏကျာႏဖုံႏနဝ်ꩻ အီႏမာꩻသီချာ အီႏမာꩻဒုက္ခချာ လိုꩻလိန်ႏလိုꩻလဲဉ်လိုꩻယွုတ်ဖုံႏနောဝ်ꩻသွူ။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
နေးတွမ်ႏအနယ်ꩻလိန်ႏလဲဉ် ကပေါႏပြဲဉ်လွဉ်ဒါႏ လာဘ်သပ္ပကာႏနဝ်ꩻ ကျံꩻတရံꩻတန်၊ လꩻအီမဂ်ဖိုလ်ႏ မွေးတဝ်း၊ ထွာအီဒျာႏ မဂ်ဖိုလ်ႏနိဗ္ဗာန်ႏ အန္တရာယ်ႏတန်၊ တရာꩻတောဝ်းလဲဉ်ထူႏ လာဘ်နွုမ်ꩻသူႏနဝ်ꩻ လꩻအီမဂ်ဖိုလ်ႏမွေးတဝ်း၊ ဗွေႏစောဝ်းဘုရာꩻ ရိုꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။
လဲဉ်ဝင်ꩻနေးထူႏ လာဘ်နွုမ်ꩻသူႏနဝ်ꩻ ပယ်ႏထိုꩻသွော့လုဲင်း၊ အုံရိုꩻရိုꩻသာꩻသာꩻဒျာႏ၊ ယူႏရိုꩻရိုꩻသာꩻသာꩻဒျာႏဟုဲင်း၊ နေးဒျာႏတွမ်ႏ ထာꩻတရာꩻရာꩻ ခွုမ်မာꩻဒေါ့ꩻဖြောဝ်ႏ၊ အုံအောဝ်ႏလွသွော့ဟုဲင်း"ဗွေႏဘုရာꩻ မိန်းစတဲင်နုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ နိဒါနဝဂ္ဂသံယုတ်ပါဠိ၊ ပဉ္စရထသုတ်၊ မာတုသုတ်) လိုꩻတွိုင်ꩻဖေႏနေးကသေနာႏ တဲမ်းဗာႏနုဲင်းယိုသွူ။
### အာႏကွိုꩻ
အဇာတသတ်ဆယ်ꩻကပ်ဘုရာꩻ

**"တထိန်ႏလာဗွေဟာ အဇာတသတ် လွေꩻဆယ်ꩻကပ်ဗွေႏဘုရာꩻ"**

ခွန်အဇာတသတ်ရိုꩻ-
'တထိန်ႏလာဗွေဟာ လာလေ ကသာႏယာႏတဲ့ ခွေသꩻရာႏယို ချမ်ꩻသာႏတောဝ်းဟွေး၊ ပါꩻမုဲင်ꩻ အီႏမာꩻချမ်ꩻသာႏဖေႏဒါႏ ခွေသꩻယိုဟွေး"
ခွန်ကထင်ႏရိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် တိတ္ထိတက္ကတွဉ်ꩻ တပဲ့ꩻဖုံႏနဝ်ꩻရိုꩻ-
"ဆယ်ꩻကပ် 'ပူရဏကဿပ'လုဲင်း၊ ဆယ်ꩻကပ် 'မက္ခလိဂေါသာလ'ဟုဲင်း၊ ဆယ်ꩻကပ် 'အဇိတကေသကမ္ဗလ'လုဲင်း၊ ဆယ်ꩻကပ် 'ပကုဓကစ္စာယန'ဟုဲင်း၊ ဆယ်ꩻကပ် 'သဉ္စယဗေလဋ္ဌပုတ္တ'လုဲင်း၊ ဆယ်ꩻကပ် 'နိဂဏ္ဌနာဋပုတ္တ'ဟုဲင်း" လောဝ်းခွန်အဇာတသတ်၊ ထွဉ်ႏလွေꩻဆယ်ꩻကပ် အဆရာႏပငါပရာꩻ၊ ခွန်အဇာတသတ် တမာꩻငေါဝ်းတဝ်း အုံဒျာႏတေ့ꩻတေ့ꩻ၊ ခွန်အဇာတသတ်ရိုꩻ-
"ဆရာႏဇီ၀က-
တွိုႏဆရာႏဟ မလောဝ်းတဝ်းနုဲင်းဝင်ꩻအီ၊ ပွိုးထမုဲင်ꩻ အုံတေ့ꩻထာꩻဟောင်း"ခွန်ရီနုဲင်းနဝ်ꩻ။
"ခွန်မျတ်ဗွေႏဩ-
အီႏမာꩻရောင်းဖေႏဒါႏ နီဗွေႏသꩻ၊ အီႏမာꩻခွꩻဖေႏဒါႏ နီဗွေႏသွုန်ႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဗွေႏဘုရာꩻလွုမ်ꩻဗွေႏဩ"
"ဆရာႏဇီ၀က-
ဗုဒ္ဓဗွေႏဘုရာꩻ အဝ်ႏညာꩻတန်နဲ့၊ အဝ်ႏမုဲင်ꩻကိုယိုခါ" သꩻရောင်းသꩻရေꩻ ရီစွဉ်ႏဒျာႏနုဲင်းနဝ်ꩻ။
"အဝ်ႏဗော့ꩻပေႏဗွေႏ-
တွမ်ႏတပဲ့ꩻသံဃာႏ တရေင်နီရျာꩻငတ်ꩻဆီ အဝ်ႏဗော့ꩻခွေသွဉ်း တခေါ့ꩻဥယျာဉ်ႏခြံကိုသူꩻ ဗွေႏဩ"
"ဆရာႏဇီ၀က - ပေါႏနဝ်ꩻတဲ့ လွေꩻစွဉ်ႏယိုခါခါ၊ စီႏစဲဉ်ႏနေး ဆင်ဖုံႏနဝ်ꩻဟုဲင်း"
အဇာတသတ် ကထွိုင်ႏလွေꩻထီႏဗာႏ ဗွေႏမျတ်ဘုရာꩻတွမ်ႏ တပဲ့ꩻသံဃာႏ ယေန်ႏယေန်ႏကေႏကေႏ ဣန္ဒြေႏဟောဝ်ဟောဝ်နဝ်ꩻ ယူႏလꩻသဲင်ꩻစွဉ်ႏ အပိုခိုပေႏ၊ "ခွေပိုခိုပေႏ ဥဒယဘဒ္ဒနောဝ်ꩻ မဉ်ႏယေန်ႏကေႏနုဲင်းဗွေႏသံဃာႏဖုံႏသူꩻနဝ်ꩻ ယံငါႏမွော့ဟွေး"အဝ်ႏယူႏစွေးတေ့ꩻ နုဲင်းနဝ်ꩻတွင်ꩻ နီဗွေႏဘုရာꩻရီ-
"တကာႏခွန် အဇာတသတ်-
နာꩻသꩻရက်တွိုႏစွဉ်ႏ နာꩻပိုပေႏလောင်းမွေးနေး၊ မွိုးဖါသီးနဝ်ꩻ ရက်မွေးမုဲင်းပို နုဲင်းနဝ်ꩻလွဉ်းလွဉ်း" နီဗွေႏဘုရာꩻတိန်ႏရိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻတွော့ꩻ အဇာတသတ် ငွိုးစွော့ꩻစွဉ်ႏထာꩻ၊ ဝွေꩻနဝ်ꩻ နာႏမာႏထိုꩻ ဒေဝဒတ်ငေါဝ်းတဲင် 'မာꩻသီမာႏထိုꩻအဖါ'၊ ကွပ်ပွိုးနဝ်ꩻမꩻ ကန်းတော့ꩻအဖါ ဗွေႏဘုရာꩻ၊ ဗွေႏဘုရာꩻ ဟော်ꩻဖေႏတရာꩻ၊ ခွန်ကထွိုင်ႏသဲင်ꩻထိုꩻထွူနဝ်ꩻ ဗွေႏဘုရာꩻရိုꩻ- "ဝွေꩻမဉ်ႏတမာꩻသီတဝ်း အဖါနဝ်ꩻ လꩻစွဉ်ႏတမဂ်တဖိုလ်ႏ၊ ယိုခါဟန်ႏ၊ ကွပ်မာꩻသီဖါ-ယားမာႏချာအနမ်းတဲင် အီႏလင်ꩻဗာႏတောဒျာႏ ငါးရုဲင်ꩻခမ်းသူꩻ" ဗွေႏဘုရာꩻရိုꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ သီလက္ခန္ဓပါဠိတောႏ၊ သာမညဖလသုတ်)
### အာႏကွိုꩻ
အဇိတထေရ်ႏ

**အဇိတထေရ်ႏ**နဝ်ꩻ သာဝတ္ထိခမ်း ကောသလခွန်တန် အဆရာႏ ကထွာဒါႏ ပရောဟိတ်ပုဏ္ဏာꩻ အပိုနဝ်ꩻသွူ။ အဇိထေရ်ႏ ကလွူးဖွာꩻ အခိန်ႏကာႏလ သမယအယံꩻတွင်ꩻနဝ်ꩻ ဗွေႏစဝ်းမျတ်ဘုရာꩻဂေါတမ တပွင်ꩻတဝ်းဒွိုန်းသွူ။

ဝွေꩻနဝ်ꩻ အခိန်ႏအရွယ်ႏထွိုင်ႏလꩻ ခိုဗင်ႏတဲင် အီႏတောႏလမ်းတောႏပါႏ လွူးနမ်းအမျိုꩻ သꩻတဝင်ႏစာꩻတဝ်းတဲင် ဗုဲင်ခန်းရသေ့ꩻပေႏ ဗာဝရီရသေ့ꩻထျꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဗာဝရီရသေ့ꩻနဝ်ꩻ လိုꩻခိုမျတ်လက္ခဏာႏ ဗွေႏပြဲ့ꩻစွုံႏထွူတကာႏတဝ်း သံးဒါႏလျင်ႏပါ ပေႏတင်ႏသွံဖွုံႏ တွမ်ႏ ကျမ်ꩻဂန်ႏ အမျိုꩻမျိုꩻဖုံႏတဲင် အိန္ဒိယတခမ်းလွုမ်းကအဝ်ႏအုံလွဒါႏ ခွန်သီး ခမ်းသားသီးဖုံႏ ကားကအဝ်ႏ ရိုႏသေႏရောင်လွဗာႏ ဝွေꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဝွေꩻတပဲ့ꩻ ရသေ့ꩻဖုံႏလဲ့ အဝ်ႏအာတန်နဝ်ꩻသွူ။

နဝ်ꩻအခိန်ႏတွင်ꩻ ဂေါတမ စဝ်းမျတ် နီဗွေႏဘုရာꩻ ပွင်ꩻလွဉ်ခန်း နီလိုခမ်းနဝ်ꩻသွူ။ ဗာဝရီရသေ့ꩻဖြားနဝ်ꩻ လောကခမ်းကို ထီႏသေငါꩻဒါႏ သစ္စာႏလစ်ꩻပါꩻ ဗွေႏမျတ်ဘုရာꩻ ပွင်ꩻလွဉ်လဲဉ်းအကျောင်ꩻ ကထွိုင်ႏဟွိုန်တွော့ꩻ မွေးဟောင်းမွေးတဝ်းဟောင်း မဲဉ်သေစဲင်း အချင်ꩻအရာꩻတဲင် ထွဉ်ႏခန်း အတပဲ့ꩻ အဇိတရသေ့ꩻပေႏ လွေꩻပွေါးထွားချောင်ꩻ  နီဗွေႏမျတ်ဘုရာꩻနဝ်ꩻသွူ။

အဇိတရသေ့ꩻလဲ့ တွမ်ႏ သွꩻရသေ့ꩻစွိုꩻဖုံႏတဲင်  ဗွေႏမျတ်ဘုရာꩻနဝ်ꩻ တွမ်ႏ မဟာႏပုရိသ လက္ခဏာႏတောႏနိမိတ်ဖုံႏ ဗွေပြဲ့ꩻစွုံႏဒါႏ ဘုရာꩻစဲစ်မွေးနေဟောင်း ထွားစဲစ်ဆေꩻခန်းနဝ်ꩻသွူ။ ဘုရာꩻအစဲစ်အမဲဉ်ႏ မွေးဒျာႏအကျောင်ꩻ ကထွိုင်ႏသေတဲင် တရီထန်ႏတဝ်းတွမ်ႏဖြောင်း ရီခန်းဒျာႏသꩻကို နီဗွေႏမျတ်ဘုရာꩻလဲ့ ခွုင်းဝွေꩻဗွေႏကရီဒါႏ ပုစ္ဆာႏကားကအဝ်ႏ ဆွုံꩻဖျတ်ဖြေႏချာဖေႏခန်းသꩻကိုနဝ်ꩻသွူ။

အဇိတရသေ့ꩻလဲ့ တွမ်ႏ သဒ္ဓါႏတရာꩻ ကေႏနပ်အာႏရꩻကေႏညိုႏငါႏ ဗွေႏစောဝ်းမျတ်ဘုရာꩻတဲင် ဗုဲင်ရဟန်ꩻတွော့ꩻ နွို့ခန်း ဗွေႏမျတ်ဘုရာꩻ သာႏသနာႏတောႏကိုနဝ်ꩻသွူ။ ကထွိုင်ႏထွာရဟန်ꩻတဲင် မဉ်ꩻကျောႏလꩻခန်း အဇိတထေရ်ႏ နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။

ကထွိုင်ႏထွာ ရဟန်ꩻဘဝတဲင် လျောက်လဝ်းကွီခန်း လွောက်ꩻဖက်ရာꩻ ကမ္မဋ္ဌာန်ꩻတရာꩻ ဗွေႏမျတ်ဘုရာꩻထျꩻထွူ လွေꩻကံကျင်ꩻခန်း လိုယေန်ရာꩻအရပ် အားထုတ်(ကံကျင်ꩻ) ဝိပဿနာႏတရာꩻ တညတဝ်းအခိန်ႏခါႏ ထွာလꩻခန်း ရဟန္တာႏမျတ်နဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ
အဉ်တာလဉ့်ကွိဘာႏသာႏငဝ်းငွါ

**အဉ်တာလဉ့်ကွိဘာႏသာႏငဝ်းငွါ** (အိန်းကလေက်: Interlingue) နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ အခမ်းခမ်းစွုမ်ႏဆဲင်ႏရာꩻ(နုဲင်ငံတကာ)တာႏ ဘာႏသာႏငဝ်းငွါ အစွောင်ႏတဗာႏဒျာႏတဲင် အက်ဂါဒေဝါး တဲမ်းထွင်ႏဖန်ဆင်ꩻခါꩻဖေႏ ခရိစ်နေင်ႏ ၁၉၂၂ ဗာႏကိုသွူ။ ဘာႏသာႏငဝ်းငွါယိုနဝ်ꩻ အိန်းကလေက်အဘိဓာန်ႏကို တဲမ်းမုဲင်ခါꩻနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဘာႏသာႏငဝ်းငွါအလဲဉ်(အတု) နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ကဖန်ဆင်ꩻဒါႏ ဘာႏသာႏငဝ်းငွါယိုသား ကထွာဒါႏ အက်ဂါဒေဝါးနဝ်ꩻ အရိုꩻဖေႏကလꩻဗာႏ ဝွေꩻဘာႏသာႏငဝ်းငွါယို အရန်းထိုပုင်ႏမဲဉ်ႏသဒ္ဒါႏ တောမ်ႏ သဘာႏဝလက္ခဏာႏဖုံႏတာႏ ကျိုꩻစာꩻမွေးဗာႏနေးစွဉ်ႏ နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ဘာႏသာႏငဝ်းငွါယိုနဝ်ꩻ ထူႏသုင်ꩻခါꩻဒျာႏ ဘာႏသာႏအလင်ဖိုင်ႏကို ကအဝ်ႏထွူလဲဉ်းဒါႏ ငဝ်းငွါဝေါဟာရ အစွိုးစွိုးဖုံႏတဲင် ထဲမ်သွုပ်ချာငါထွူ အခေႏခံႏ ထူႏသုင်ꩻခါꩻဒျာႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ 

အဉ်တာလဉ့်ကွိဘာႏသာႏငဝ်းငွါယိုနဝ်ꩻ ကဲဉ်းအာ အဝ်ႏဒျာႏ ဥရောပအခဝ်တွို့ꩻ ဘာႏသာႏငဝ်းငွါယဟန်ႏ ကထွာဒါႏ ရိုမန်သီဘာႏသာႏဖုံႏတောမ်ႏ ဂျာမန်ဝေါဟာရယဟန်ႏဖုံႏကို လင်ꩻလွဉ်ဒျာႏသွူ။ 

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:ဘာႏသာႏငဝ်းငွါ
အတ္ထဿဒွါရဇာတ်

**"အတ္ထဿဒွါရဇာတ်"**

ထွားသွဉ်ဟော်ꩻကျပ် 'အတ္ထဿဒွါရဇာတ်'ယိုတဲင် ကလꩻအီသတိꩻ၊ ကလꩻအီပညာႏ၊ ကလꩻဒါႏ ထာꩻသေတရာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ-

၁။ လိုꩻပေႏသက်လꩻ နွုတ်ꩻနေင်ႏပေႏတဲ့ယောဝ်း သေရီအခရာႏ ဒါႏပညာႏသားတဲ့ အောဝ်ႏ၊

၂။ ပိုပေႏကရီးခါ အဖါစေချာဒါႏတောဝ်းတဲင် ထင်ႏလောဝ်းဗာႏ ဗွေႏဘုရာꩻ၊

၃။ အဖါကထွာ ဘုရာꩻလောင်ꩻတွင်ꩻနဝ်ꩻ စေနယ်ပိုပေႏ ဖြေႏနယ် အပိုခိုဒါႏဒျာႏ၊

၄။ ကထွာအီ အကျိုꩻစီꩻပွါꩻ အကျောင်ꩻတရာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏ(၆)ချက်-
(က) ခြွိုင်ႏသန်ꩻရေꩻဟောဝ်
(ခ) အကျင်ꩻသီႏလဟောဝ်
(ဂ) နေးထူႏပညာႏအဝ်ႏသား ဩဝါဒ
(ဃ) အထီႏအဟွုန် အောဝ်ႏအာ
(င) ကျင်ꩻသွုံꩻသေႏသေႏဗာႏ သုစရဲက်တရာꩻသွံပါꩻ
(စ) လွꩻတောဝ်းလာꩻလာꩻ-

၅။ မဉ်ႏနာႏလွဉ်ꩻ ယို(၆)ချက်ဖုံႏနဝ်ꩻ စီꩻပွာꩻတိုꩻတက်ဗာႏအမန်ႏ ဗွေႏဘုရာꩻဟော်ꩻထန်ႏနုဲင်းနဝ်ꩻအကျောင်ꩻ-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏသွူ။
### အာႏကွိုꩻ
အထွုံꩻစံႏလꩻမဂ်မွေး'မွေးတဝ်း

**"သမ္ပတ္တနိယာမသုတ် (အထွုံꩻစံႏ လꩻမဂ်မွေးတဝ်းငတ်ꩻမျိုꩻ၊ အထွုံꩻစံႏ လꩻမဂ်ငတ်ꩻမျိုꩻ)"**
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
ပါꩻမုဲင်ꩻတဲ့ယဝ်း ပေါႏစူꩻအချက်ငတ်ꩻချက်ယိုနဝ်ꩻ တလꩻနွောင်ꩻတဝ်း အရိယာႏမဂ်၊ ငတ်ꩻချက်ကရိုꩻနဝ်ꩻ-
၁။ ကထံ ပရိဘောတိ- 'အံႏသွင်ꩻတဝ်းတရာꩻ၊ ထီႏဖွီတရာꩻ၊ တရာꩻထမုဲင်ꩻတန်နဝ်ꩻ'ရိုꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻ၊ လိုꩻပေါႏထီႏဖွီတရာꩻနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ နာႏစွဉ်ႏသူႏတောႏကောင်ꩻ တရာꩻတဲ့ယဝ်း ထွုံႏစံႏအတွိုင်ꩻ သေႏချာႏ အီႏလꩻအရိယာႏမဂ်တာႏ တထွာတဝ်း၊ တထွိုက်တန်ႏတောဝ်းနောဝ်ꩻသွူ။
၂။ ကထိကံ ပရိဘောတိ- 'အံႏသွင်ꩻတဝ်းဟော်ꩻတရာꩻသား၊ ထီႏဖွီဟော်ꩻတရာꩻသား၊ အဒါႏကဲထမုဲင်ꩻတန်နဝ်ꩻ'ရိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ လိုꩻပေါႏထီႏဖွီ ဟော်ꩻတရာꩻသားနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ သေႏချာႏအီႏလꩻ အရိယာႏမဂ်တာႏ တထွာတဝ်း၊ တထွိုက်တန်ႏတောဝ်းနောဝ်ꩻသွူ။
၃။ အတ္တာနံ ပရိဘောတိ- 'ထီႏဖွီချာအနမ်း'၊ လိုꩻနုဲင်းခွေယို တသေနာႏနွောင်ꩻတဝ်းတရာꩻ'ရိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ လိုꩻပေါႏထီႏဖွီချာ အနမ်းနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ သေႏချာႏအီႏလꩻ အရိယာႏမဂ်တာႏ တထွာတဝ်း၊ တထွိုက်တန်ႏတောဝ်းနောဝ်ꩻသွူ။
၄။ ဝိက္ခိတ္တစိတ္တော- နာႏတရာꩻသꩻစွူတဝ်း၊ ယူႏမွိုင်းတောဒျာႏအလင်၊ ပေါႏထွာနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ သေႏချာႏအီႏလꩻ အရိယာႏမဂ်တာႏ တထွာတဝ်း၊ တထွိုက်တန်ႏတောဝ်းနောဝ်ꩻသွူ။
၅။ အယောနိသော မနသိကာရော- နာႏတရာꩻတဲ့ တရာꩻနဝ်ꩻ တလဲဉ်းသော့ꩻတဝ်းသꩻကို၊ ပေါႏထွာနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ သေႏချာႏအီႏလꩻ အရိယာႏမဂ်တာႏ တထွာတဝ်း၊ တထွိုက်တန်ႏတောဝ်းနောဝ်ꩻသွူ။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
၁။ န ကထံ ပရိဘောတိ- ထီႏဖွီတဝ်းတရာꩻ (ယွုမ်းအံႏဒျာႏတရာꩻ)၊ ပေါႏထီႏဖွီတဝ်းတရာꩻ နုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ သေႏချာႏအီႏ အရိယာႏမဂ်တာႏ ထွာနွောင်ꩻဒျာႏ၊ ထွိုက်တန်ႏဒျာႏနောဝ်ꩻသွူ။
၂။ န ကထိကံ ပရိဘောတိ- ထီႏဖွီတဝ်း ဟော်ꩻတရာꩻသား၊ ပေါႏထီႏဖွီတဝ်း ဟော်ꩻတရာꩻသားနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ သေႏချာႏအီႏလꩻ အရိယာႏမဂ်တာႏ ထွာနွောင်ꩻဒျာႏ၊ ထွိုက်တန်ႏဒျာႏနောဝ်ꩻသွူ။
၃။ န အတ္တာနံ ပရိဘောတိ-ထီႏဖွီချာတဝ်းနမ်း (ယွုမ်းအံႏဒျာႏနမ်း) ပေါႏထီႏဖွိချာတဝ်းနမ်းနောဝ်ꩻ သေႏချာႏအီႏလꩻ အရိယာႏမဂ်တာႏ ထွာနွောင်ꩻဒျာႏ၊ ထွိုက်တန်ႏဒျာႏနောဝ်ꩻသွူ။
၄။ အဝိက္ခိတ္တစိတ္တော- နာႏတရာꩻ သꩻစွူ၊ ယူႏတဝ်းအလင်၊ ပေါႏထွာနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ သေႏချာႏအီႏလꩻ၊ အရိယာႏမဂ်တာႏ ထွာနွောင်ꩻဒျာႏ၊ ထွိုက်တန်ႏဒျာႏနောဝ်ꩻသွူ။
၅။ ယောနိသော မနသိကာရော- နာႏတရာꩻနဝ်ꩻ တရာꩻလဲဉ်းသော့ꩻသꩻကို၊ ပေါႏထွာနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ သေႏချာႏအီႏလꩻ အရိယာႏမဂ်တာႏ ထွာနွောင်ꩻဒျာႏ ထွိုက်တန်ႏဒျာႏနောဝ်ꩻသွူ။
လိုꩻပေါႏဗွေတွမ်ႏအ ချက်ယိုငတ်ꩻချက်နဝ်ꩻ နာႏဗာႏသူႏတောႏကောင်ꩻတရာꩻတဲင် ထွုံꩻစံႏအတွိုင်ꩻ သေႏချာႏအီႏလꩻ အရိယာႏမဂ်တာႏ ထွိုက်တန်ႏငါႏနောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ ပဉ္စကနိပါတ်၊ သမ္မတ္တနိယာမသုတ်)
### အာႏကွိုꩻ
အဓိကလိတ်မဲ့ငါ/sandbox

လွူꩻထွားလိတ်မဲ့ငါယိုကို လိတ်ဖြုံႏထီႏမဲဉ်ႏတောဝ်းဖုံႏ ကျုံႏခွဲးအယပ်ꩻခုဲင်ႏအောဝ်ႏဟောင်း? လိတ်ဖြုံႏမဲဉ်ႏ ဖောင့်လꩻနွောင်ꩻခင်ႏလမ်း နျꩻသွော့ယိုကို 
Having problems reading this page? Fonts are available here .



 အဝ်ႏ**[[ဝီခီပီးဒီးယား]]**ယို ကျိုႏဆွုမ်ႏဒျာႏဩ။**<h1></div>
<div id="mp-free">ဝီခီယိုနောဝ်ꩻ လိုꩻတွိုင်ꩻ လွစ်လွစ်တခြင်ခြင်<br/>နွို့ထွားထဲမ်ဖျင်နွောင်ꩻဒါႏ အငိုꩻလို့တဝ်း[[ကျမ်ꩻပေါင်ꩻစွုမ်ႏ]]ဖုံႏဒျာႏသွူဩ။</div>
<div id="articlecount">အကျောင်ꩻခရာႏ **** ဗာႏယို ဟော်ꩻထွားနွောင်ꩻလဲဉ်း တောမ်ႏ [[ပအိုဝ်ႏဘာႏသာႏ]] သွူ။</div>

</div>
</div>
<div class="nomobile">
<div id="mp-index" class="mp-index">

</div>
</div>


<div id="mp-font">
<div class="mobile">

<inputbox>
type=create
width=30
break=yes
default=
bgcolor=
buttonlabel=ဖန်ဆင်ꩻရောမ်ဖြုဲင်ꩻတသာ (create new article)
searchbuttonlabel=ရောမ်ဖြုဲင်ꩻတသာ
</inputbox>
<br/>
</div>
</div>


<div class="mp-upper">
<div class="MainPageBG mp-box mp-left">
<h2 id="mp-tfa-h2" class="mp-h2">ဟန်ႏနီꩻအဖြုဲင်ꩻအဆန်ꩻ</h2>
<div id="mp-tfa" class="mp-contains-float"></div>

</div>
<div class="MainPageBG mp-box mp-right">
<h2 id="mp-tfp-h2" class="mp-h2">ဟန်ႏနီꩻဓာတ်ပုင်ႏဆန်ꩻ</h2>
<div id="mp-tfp" class="mp-contains-float"></div>
</div>

</div>
</div>

<div class="mp-box mp-upper">
<div class="MainPageBG mp-box mp-left">
<h2 id="mp-about-h2" class="mp-h2">ဝီခီပီးဒီးယားခရာႏ</h2>
<div id="mp-about">**ဝီခီပီးဒီးယား'''နဝ်ꩻ လိုꩻကေားသုင်ꩻသားဖုံႏ ခြွဉ်းဗူႏဝင်ꩻတွော့ꩻ နွို့တဲမ်းထဲမ်ဖျင်ညီꩻဒါႏ ကျမ်ꩻပေါင်ꩻစွုမ်ႏဒျာႏသွူ၊၊ ထူႏသုင်ꩻတွမ်ႏ ဝီခီကဟဲ့ꩻဒါႏ လိတ်မဲ့ငါဝဲက်သုဲက်(Website)ယိုတဲင် နွို့တဲမ်းထဲမ်ဖျင်သော့ꩻ အဆင်ႏဖေႏကလ့ꩻ ဖန်ဆင်ꩻမာꩻခါꩻဒျာႏသွူ။ ဝီခီလိတ်မဲ့ငါ ယံကဗွေစွုမ်ႏထဲင်း ယံကဟဝ်ထဲင်းတာႏ ကေားသုင်ꩻသားဖုံႏ အခိန်ႏနားရီႏအလွောက်ꩻ အဝ်ႏနွို့တဲမ်းထဲမ်ဖျင်ကိုဒျာႏဝင်ꩻသွူ။ ပအိုဝ်ႏဝီခီပီးဒီးယားကိုနဝ်ꩻ ကလွောက်ꩻနာႏကဲက်ညီႏဒါႏ ယူနီကိုဒ်(Unicode)(၅.၂)စံနိုန်း လိတ်ဖြုံႏအမျိုꩻမုဲင်ꩻတယဝ်း နွို့တဲမ်းဖျင်၊ နွို့ဟော်ꩻထွား စတဲင်ဖုံႏ မာꩻနွောင်ꩻဒျာႏဝင်ꩻသွူဩ။


အကူႏညီႏ





ယီးနယ်အကဏ္ဍဖုံႏ

ဝီခီပီးဒီးယား ပရောစဲစ်ထာꩻမာꩻအလင်ဖုံႏ

ဝီခီပီးဒီးယားဘာႏသာႏ


__NOTOC____NOEDITSECTION__
အနတ္ထပုစ္ဆကဗြာဟ္မဏ

**"အနတ္ထပုစ္ဆကဗြာဟ္မဏဝတ္ထု"**

၁။ ဗေင်ႏထာꩻ ထွိုင်ႏလေလေသွော့၊ မွူးမဉ်ႏထန်ႏထွူမꩻ ဗေင်ႏထာꩻကွဲးထွိုင်ႏနော၊

၂။ မာꩻတဝ်းထမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻ လွꩻမွေးမုဲင်းသွော့ထာꩻနော၊

၃။ အွဉ်ႏကျွားနမ်း ကုဲင်မွိုꩻမာꩻ ထုမ်ႏရွို့ꩻသေႏသေႏသွော့ပါꩻနော၊

၄။ ခေ့ꩻလေနီꩻနာꩻ အွꩻမွိုꩻမာꩻသွော့ ဒေါဝ်နောဝ်ꩻနော၊

၅။ သွꩻပေႏမပါ တဖြာꩻငါ (အီအာအာရွဉ်ခံꩻ) နွို့ရံꩻတခြာ လွေꩻငါငါသွော့ တဖူꩻညာꩻနော၊

၆။ ထွို့ꩻတငါတငီသွော့ ပါꩻပိုမူႏ-ထူႏတငါတငီသွော့ ပါꩻမာနဝ်ꩻနော။

၁၀၄။ တရာꩻဂါႏထာႏ ပြန်ႏပအိုဝ်ႏခြေင်ခြေင်-
အောင်ႏနွောင်ꩻချာနမ်းယို မျတ်ငါႏမွေးမွေး၊ ကအောင်ႏနွောင်ꩻလိုꩻလင်နဝ်ꩻ တမျတ်တဝ်း၊ ထိန်ꩻခါꩻသေႏသေႏ နမ်းဖြောင်းသꩻ၊ ပါꩻဆွုံꩻမꩻချာအနမ်း။

၁၀၅။ လိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻ အထာꩻအောင်ႏယို၊ ဖေႏနေးကသွုမ်ꩻထိုꩻချာနဝ်ꩻ လူꩻနဝ်ꩻ တမာꩻနွောင်ꩻတဝ်းလာꩻလာꩻ၊ လူꩻဂန္ဓဗ္ဗနဝ်ꩻ တမာꩻနွောင်ꩻတောဝ်း၊ ဗျဟ္မာႏတွမ်ႏမာရ်ႏနတ် (ခွန်သုံ)နဝ်ꩻ တမာꩻနွောင်ꩻတဝ်းသွူ။

**ဟော်ꩻထွားသွဉ်ဗာႏ 'အနတ္ထပုစ္ဆကဗြာဟ္မဏဝတ္ထု'ယိုတဲင် လꩻဗဟုသုတ လꩻသတိꩻနုဲင်းယို"**

၁။ ဗွေႏဘုရာꩻ နမ်းတန်သွူမဉ်ႏတဲ့ ပါꩻထင်းဖွီသားအဝ်ႏ-

၂။ ထာꩻမာꩻ (ထာꩻဒေါ့ꩻ၊ ထꩻယူႏ)နောဝ်ꩻ "ထာꩻမာꩻဟောဝ်" (ထွာအီအကျိုꩻစီꩻပွာꩻ)၊ "ထာꩻမာꩻကုဲင်" (ထွာအီတဝ်း အကျိုꩻစီꩻပွာꩻ) ပက်ခေါ်(ခွယ်ꩻချာꩻ)ဒါႏဗာႏ၊ သေဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻ-

၃။ ပေါႏမာꩻ ထာꩻမာꩻဟောဝ်တဲ့ ထွာအကျိုꩻစီꩻပွာꩻ၊ ပေါႏမာꩻထာꩻမာꩻကုဲင်တဲ့ ထွာတဝ်းအကျိုꩻစီꩻပွာꩻ-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻ သေထွꩻလꩻအီသတိꩻအာတန်သွူ။
### အာႏကွိုꩻ
အနယ်ꩻပညာႏ

300 × 300 px|thumb|alt=Astronaut Bruce McCandless II, on the first untethered spacewalk|Astronaut Bruce McCandless II, on the first untethered spacewalk
**အနယ်ꩻပညာႏ** (အဲင်းကလေတ်: Technology) ကရိုꩻနဝ်ꩻ ဖေႏကသေနာႏအီ၊ ထူႏသွုံꩻအီဒါႏ အခြွိုင်းကိရိယာႏ (tool) တွမ်ႏ ထာꩻဒါႏပညာႏ (craft) ဖုံႏဒျာႏသွူ။ လိုꩻအစွိုꩻအဗူႏကို အနယ်ꩻပညာႏနဝ်ꩻ သိပ္ပံတွမ်ႏ အိဉ်စိဉ်နီယာထာꩻဒါႏဖုံႏ သွုပ်ဆွိုင်ꩻထွာလွဉ်ထွူ အဝ်ႏပညာႏရပ်နဝ်ꩻနီဗာႏတဲင် ပွာꩻထန်ႏလွဉ်ထဲင်းယင်း အနယ်ꩻပညာႏအစွိုးစွိုး ဖုံႏသွူ။ အနယ်ꩻပညာႏ(Technology)ကရိုꩻဒါႏ ငဝ်းငွါလိတ်ဖြုံႏယို မူလအစနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဂရိငဝ်းငွါ "τέχνη, techne" တောမ်ႏ "λογία, -logia"၊ "Technologia" ထွာလွဉ်နဝ်ꩻသွူ။''

လိုꩻဖုံႏ ကထူႏသွုံꩻခေးဒါႏအနယ်ꩻပညာႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏ သဘာႏဝအရွီးအခိုႏဖုံႏယို ခြုဲင်းလုဲင်ႏထိုꩻ ကိရိယာႏအနေႏနဝ်ꩻသွူ။ ခလားကတွိုႏသမဲင်ꩻခေတ်ကို လꩻလွဉ်ထိုꩻ ထိန်ꩻချုတ်နွောင်ꩻ မေႏအာႏစွန်ꩻထီတဲင် မာꩻနွောင်ꩻလွဉ် ထာꩻအံႏအွꩻခရာႏဟဝ်ဖုံႏသွူ။ ဆုဲင်ꩻနဝ်ꩻ မာꩻဒါႏလွဉ်ပါ ပေင်(ရာႏ (Wheel)တဲင် လိုꩻဖုံႏ လွေꩻချာငါအီတဖူꩻတာႏ ပေါင်းယိုꩻဖစွဉ်ႏသွူ။ သမဲင်ꩻတလီးလွုမ်း ခေတ်အလွောက်ꩻ ထင်ႏထိုပြောင်ꩻလုဲင်ႏမုꩻကထွာဒါႏ စက်နျꩻလိတ်၊ ဖုံး၊ အိဉ်တာနဲက် ဖုံႏ အနယ်ꩻပညာႏ ထင်ႏထိုလွဉ်တဲင် သွုပ်ဆွိုက်ရေꩻဖဲ့ꩻ လိုꩻဖုံႏကမော့ꩻဒါႏ ရုတ်ဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ အရဲးအကမ်းဖုံႏလဲ့ ယွမ်လွဉ်ထွူ တွမ်ႏတကမ္ဘာႏလွုမ်းအနေႏလဲ့ သွုပ်ဆွိုက်နွောင်ꩻလွဉ်လဲဉ်းဝင်ꩻသွူ။ ကွဲႏတွော့ꩻ ကထူႏသွုံꩻဒါႏ အနယ်ႏပညာႏကားကအဝ်ႏယို အင်းရေႏချက်နဝ်ꩻ သွုံꩻအီ ထာꩻငိမ်ꩻချံꩻတာႏလွုမ်ꩻ မွေးတဝ်းသွူ။ တယ်ႏစွဉ်ႏ တွီး ခွဉ်း နꩻ ဗင် ဗꩻတွိုႏလွဉ် နျူးကလီးယားစူခွုမ် အကုဲင်စွန်ꩻထီစူခွုမ်ဖုံႏတဲ့ အဝ်ႏတန်လွဉ် အဝ်ႏပေါ်ႏဆန်ꩻထဲင်း အနယ်ꩻပညာႏတဲ့ အဝ်ႏထင်ႏထိုထဲင်းထဲင်း တနေင်ႏထွူတနေင်ႏနဝ်ꩻသွူ။

အနယ်ꩻပညာႏနဝ်ꩻ တွမ်ႏအနယ်ꩻအစွိုးစွိုးဖုံႏတွော့ꩻ ဒို့ꩻတခြို့တွိုႏလꩻလွေꩻ လိုꩻအစွိုꩻအဗူႏတွမ်ႏ အသောင်ရင်ꩻလောင်းသွူ။ အစွိုꩻအဗူႏကဲဉ်းအာအာနဝ်ꩻ အနယ်ꩻပညာႏယို ဖေႏကထွာလွဉ်အီ စီꩻပွာꩻလွိုင်ႏကွိုန်ꩻတာႏ အစွဲးကမ်းထွူတကာႏတဝ်း သက်သက်သာႏသာႏ လိုꩻအဆင်ႏရန်းထို ဖေႏကထွာလွဉ်တာႏလဲ့ ပါသွူ။ ကွဲႏတွော့ꩻ အနယ်ꩻပညာႏ ကဲဉ်းအာအာနဝ်ꩻ မာꩻဝွေႏ (pollution)အီ တလီꩻနမ်း၊ ထီနမ်း၊ ဟံႏနမ်းဖုံႏ ကထွာဒါႏ တခြိုꩻဘေꩻဝွေႏဖုံႏလဲ့ သမ်းအဝ်ႏထေထန်ႏပါတဲင် ခွိုက်ဗာႏယားကုဲင်ထိုꩻပါ သယံဇာတဖုံႏသွူ။

### အာႏကွိုꩻ

*
အတ္တတန်သား

အတ္တတန်သားနဝ်ꩻ
ကွပ်ပွိုးစွဉ်ႏ
သꩻလောဘထွဉ်ႏတဲင်
ဝင်ꩻအလောင်းသူꩻ
ဟဝ်မာꩻ၊ တဟဝ်မာꩻတဝ်းယို
သေယူႏယာႏဒွုမ်။
ဝင်ꩻအတာႏယို 
သေစိဉ်ꩻစာꩻဖေႏဒွုမ်။

"ပါ့မိဉ်နုဲင်းမုဲင်ꩻနုဲင်း၊ 
ပါ့မိဉ်ထွာမုဲင်ꩻထွာ၊
နမ်းတာႏ အံႏဗာႏငါ၊ 
ပါꩻမိဉ်သီသီ နီမွန်အီငါ"နဝ်ꩻစားစွဉ်ႏ။

အော်... လောဘသား လောဘသား။
### အာႏကွိုꩻ
အနာထပိဏ္ဍိကသုတ်

**"အနာထပိဏ္ဍိသုတ် (ဗွေႏသာရိပုတ္တရာႏ ဟော်ꩻဖေႏအနာႏထပိဏ်ႏသဌေꩻတရာꩻ)"**

အတွင်ꩻနဝ်ꩻခါ ဇေႏတဝွန်ႏကျောင်ꩻတကာႏ အနာႏထပိဏ်ႏသဌေꩻနဝ်ꩻ အုံဟောဝ်တဝ်းတဲင် ထွဉ်ႏအလိုႏထင်ႏပင်ꩻ ဗွေႏသာရိပုတ္တရာႏ၊ ဗွေႏသာရိပုတ္တရာႏတွမ်ႏ ဗွေႏအာနန္ဒာႏကျွꩻသဲင်ꩻ အနာႏထပိဏ်ႏသဌေꩻလမ်းနဝ်ꩻသွူ။
"ကျောင်ꩻတကာႏ ထာꩻဆာသက်သာႏနေဟောင်း"
"သက်သာႏတဝ်းဗွေႏ အဝ်ႏတောဝ်စွဉ်ႏတိတ်ꩻတိတ်ꩻ ဗွေႏဩ"
"ကျောင်ꩻတကာႏ ယူႏသွော့နုဲင်းယိုလုဲင်း-
တကေႏညိုႏတဝ်းဘုရာꩻ၊ တမာꩻတဝ်းကုသိုလ်ႏသား၊ ကမာꩻအကုသိုလ်ႏသားနဝ်ꩻ မဉ်ႏသီတွိုႏဆုဲင်ꩻ ထဲ့ငါးရုဲင်ꩻ၊ ခွေယိုနဝ်ꩻ ကေႏညိုႏဒျာႏဘုရာꩻ၊ မာꩻဒျာႏကုသိုလ်ႏ၊ မာꩻတဝ်းအကုသိုလ်ႏ ယူႏချာနမ်းနုဲင်းနဝ်ꩻဟုဲင်း၊ 'ဝွေႏဒနာႏ-သက်သာႏ'ထိုꩻစွဉ်ႏသနယ်။
တယွုမ်းတဝ်းရာꩻ၊ တမာꩻတဝ်းကုသိုလ်ႏ၊ ကမာꩻအကုသိုလ်ႏသားနဝ်ꩻ မဉ်ႏသီသူꩻ လွေꩻဗာႏအပါယ်ႏလစ်ꩻခမ်း၊ ခွေယိုနဝ်ꩻ ယွုမ်းအံႏဒျာႏတရာꩻ၊ မာꩻဒျာႏကုသိုလ်ႏ၊ မာꩻတဝ်းအကုသိုလ်ႏ ယူႏချာနမ်းနုဲင်းနဝ်ꩻလုဲင်း၊ 'ဝွေႏဒနာႏ-သက်သာႏ"ခဲဉ်ꩻထိုꩻစွဉ်ႏသနယ်။
တရိုႏသေႏတဝ်းသံဃာႏ၊ မာꩻဗာႏတဝ်းကုသိုလ်ႏ၊ မာꩻဗာႏဒျာႏအကုသိုလ်ႏလွုမ်ꩻနဝ်ꩻ ကုဲင်သောဝ်ꩻခန္ဓာႏ လွေꩻဗာႏဒုဂ္ဂတိဘဝ၊ ထဲ့လဘွုံႏဖွိုႏ၊ တွိုꩻလွေꩻဗာႏအပါယ်ႏခမ်း၊ ခွေယိုနဝ်ꩻ ရိုႏသေႏဒျာႏသံဃာႏ၊ မာꩻဒျာႏကုသိုလ်ႏလွုမ်ꩻ၊ မာꩻတဝ်းအကုသိုလ်ႏ ယူႏချာနမ်းနုဲင်းနဝ်ꩻဟုဲင်း၊ 'ဝွေႏဒနာႏ-သက်သာႏ"ဖစွဉ်ႏသနယ်။
သီႏလတအဲဉ်ထဝ်းသား၊ ထာꩻယူႏမာႏမိစ္ဆာႏဒိဋ္ဌိသား၊ ထာꩻကျံႏမာႏ-မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပသား၊ ထာꩻဒေါ့ꩻမာႏ-မိစ္ဆာႏဝါစာသား၊ ထာꩻမာꩻမာႏ-မိစ္ဆာႏကမ္မန္တသား၊ လွူးနမ်းမာႏ-မိစ္ဆာႏအာဇီဝသား၊ ထာꩻကျိုꩻစာꩻမာႏ-မိစ္ဆာႏဝါယာမသား၊ ထာꩻအွဉ်ႏသတိꩻမာႏ-မိစ္ဆာႏသတိသား၊ ထာꩻသꩻစွူမာႏ-မိစ္ဆာႏသမာဓိသားဖုံႏနဝ်ꩻ ကွပ်အမာႏဖုံႏနဝ်ꩻတဲင် ခန္ဓာႏကုဲင်လီ မဉ်ႏသီသူꩻနဝ်ꩻ "ငါးရုဲင်ꩻ၊ တိရစ္ဆာန်ႏ၊ ပိတ္တာႏ၊ အသူႏရကာယ်ႏ"အပါယ်ႏလစ်ꩻခမ်းကို တခမ်းခမ်း အီႏလွေꩻဗာႏ။
တကာႏ ယူႏချာသွော့နမ်းလုဲင်း-
ခွေယိုနဝ်ꩻ ထာꩻယူႏမဲဉ်ႏ သမ္မာဒိဋ္ဌိသားဒျာႏ၊ ထာꩻကျံႏမဲဉ်ႏ-သမ္မာသင်္ကပ္ပသားဒျာႏ၊ ထာꩻဒေါ့ꩻမဲဉ်ႏ-သမ္မာဝါစာသားဒျာႏ၊ ထာꩻမာꩻမဲဉ်ႏ-သမ္မာကမ္မန္တသားဒျာႏ၊ လွူးနမ်းမဲဉ်ႏ-သမ္မာအာဇီဝသားဒျာႏ၊ ထာꩻကျိုꩻစာꩻမဲဉ်ႏ-သမ္မာဝါယာမသားဒျာႏ၊ အွဉ်ႏသတိꩻမဲဉ်ႏ-သမ္မာသတိသားဒျာႏ၊ သꩻစွူမဲဉ်ႏ-သမ္မာသမာဓိသားဒျာႏ၊ ကွပ်အမဲဉ်ႏဖုံႏနဝ်ꩻတွော့ꩻ ခန္ဓာႏကုဲင်လီ ခွေမဉ်ႏသီသူꩻနဝ်ꩻ လိုꩻခမ်း၊ လူꩻခမ်း၊ သုဂတိဘဝ ဘဝတဗာႏဗာႏ အီႏလွေꩻချမ်ꩻသာႏဒျာႏ ယူႏသွော့နုဲင်းနဝ်ꩻဟုဲင်း" ခြုဲင်းနယ်ဟော်ꩻဖေႏတရာꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။
ဗွေႏအာနန္ဒာႏ သဲင်ꩻလောဝ်းနယ် ဗွေႏဘုရာꩻတဲင် ဗွေႏဘုရာꩻအံႏဖြာႏမွေးစွဉ်ႏ ဗွေႏသာရိပုတ္တရာႏနောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ မဟာဝဂ္ဂသံယုတ်ပါဠိ၊ အနာထပိဏ္ဍိကသုတ်)
### အာႏကွိုꩻ
အနာႏထပိဏ်ႏသဌေꩻတန်

**"အနာႏထပိဏ်ႏသဌေꩻတန်ဝတ္ထု"**

၁၁၉။ ဂါႏထာႏပြန်ႏပအိုဝ်ႏခြေင်ခြေင်-
ထာꩻတဟောဝ်တဝ်း အကုသိုလ်ႏနဝ်ꩻ အကျိုꩻလꩻဖေႏတဝ်းဒွိုန်း၊ အကုသိုလ်ႏအကျိုꩻ လꩻဖေႏဒွိုန်းတွင်ꩻနဝ်ꩻ ပါꩻကမာꩻ ထာꩻတဟောဝ်တဝ်း အကုသိုလ်ႏသားနဝ်ꩻတဲ့ ထီႏဒျာႏအရော့ꩻ မော့ꩻနေကအဟောဝ်၊ ထာꩻတဟောဝ်တဝ်း အကုသိုလ်ႏနဝ်ꩻ ပေါႏအကျိုꩻဖေႏသွူ တွိုႏအချိန်ႏနောဝ်ꩻနဝ်ꩻ ပါꩻကမာꩻထာꩻတဟောဝ်တဝ်း အကုသိုလ်ႏသားနဝ်ꩻ ထီႏသွူအတဗော့ꩻ မော့ꩻသွူအကုသိုလ်ႏကျိုꩻ အခိုးအလျား ဒုက္ခမျိုꩻနောဝ်ꩻသွူ။

၁၂၀။ ဂါႏထာႏပြန်ႏပအိုဝ်ႏခြေင်ခြေင်-
ထာꩻဟဝ်ကုသိုလ်ႏနဝ်ꩻ အကျိုꩻလꩻဖေႏတဝ်းဒွိုန်း၊ ကုသိုလ်ႏအကျိုꩻ လꩻဖေႏတဝ်းဒွိုန်းတွင်ꩻနဝ်ꩻ ပါꩻကမာꩻထာꩻဟောဝ် ကုသိုလ်ႏသားနဝ်ꩻတဲ့ ထီႏဒါႏအတဗော့ꩻ မော့ꩻဒါႏအခိုးအလျား၊ ထာꩻဟောဝ်ကုသိုလ်ႏနဝ်ꩻ ပေါႏအကျိုꩻဖေႏသွူ တွိုႏအချိန်ႏနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ပါꩻကမာꩻထာꩻဟောဝ် ကုသိုလ်ႏသားနဝ်ꩻ ထီႏသွူအရော့ꩻ မော့ꩻသွူကုသိုလ်ႏကျိုꩻ အရောင်းအရျူႏ ချမ်ꩻသာႏမျိုꩻနောဝ်ꩻသွူ။

ဟော်ꩻထွားသွဉ်ဗာႏ "အနာႏထပိဏ်ႏသဌေꩻတန်"ဝတ္ထုယိုတဲင် **"လꩻဗဟုသုတ၊ လꩻသတိꩻနုဲင်းယို"**

၁။ အဝ်ႏခြွေခြွေတဲ့ ကေန်ꩻစွော့ꩻထိုꩻဒါႏ-

၂။ ကမဉ်လူႏထာꩻသားနဝ်ꩻ မဉ်ကေန်ꩻကေန်ꩻ၊ မဉ်ခြောခြော ကနွောင်ꩻရာꩻ လူႏစွူစွူဒျာႏ-

၃။ လိုꩻမွိုက် သူႏသေတဝ်းထာꩻသားနဝ်ꩻ မာꩻဒါႏန-လူႏထာꩻနဝ်ꩻ ယူႏတောဒျာႏ ယားကုဲင်ထိုꩻတခြိုꩻ-

၄။ လိုꩻမာꩻကုသိုလ်ႏ လိုꩻဟောဝ်လိုꩻဒါႏနဝ်ꩻ လူꩻသီးငမ်းဗာႏ-

၅။ ခါးလား အကုသိုလ်ႏကျိုꩻကဖေႏနောဝ်ꩻ ချမ်ꩻသာႏတဲ့ အကုသိုလ်ႏကျိုꩻကထင်ႏဖေႏနဝ်ꩻ မော့ꩻဗာႏဒုက္ခ-

၆။ ခါးလား ကုသိုလ်ႏကျိုꩻကဖေႏနဝ်ꩻ ဒုက္ခတဲ့ ကုသိုလ်ႏကျိုꩻကထင်ႏဖေႏနဝ်ꩻ ချမ်ꩻသာႏယင်းဒျာႏ-

၇။ "ထာꩻလူႏ"ကရိုꩻနဝ်ꩻ "ဆေ့ꩻငါႏအဲဉ်ထောဝ်း"ဗွေႏစောဝ်းဘုရာꩻဟော်ꩻ-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻ သေထွꩻ လꩻအီသတိꩻအာတန်သွူ။
### အာႏကွိုꩻ
အနုရုဒ္ဓါႏမထေရ်ႏ

**"အနုရုဒ္ဓါႏမထေရ်ႏဝတ္ထု"**

၉၃။ ဂါႏထာႏပြန်ႏပအိုဝ်ႏခြေင်ခြေင်-
ပုဂ္ဂိုလ်ႏမုဲင်ꩻယဝ်းအတာႏ အာသဝေါလစ်ꩻပါꩻဖုံႏနောဝ်ꩻ လို့သေ့ꩻလဲဉ်းသွူ၊ အာဟာႏရလောင်းနဝ်ꩻတဲ့ တဏှာႏဒိဋ္ဌိ တစိꩻငါတဲ့ တဗွို့ꩻတဝ်း၊ သုညတဝိမောက္ခ နိဗ္ဗာန်ႏတဲ့နဝ်ꩻ၊ အနိမိတ္တဝိမောက္ခ နိဗ္ဗာန်ႏတဲ့နဝ်ꩻ ပုဂ္ဂိုလ်ႏနဝ်ꩻအတာႏ ထွာဒျာႏကျွꩻအံႏခရာႏ အာႏရွုံႏနဝ်ꩻသွူ၊ မို့ꩻလောင်းကီ ဝါးသီးခင်ႏခြောင်ꩻယို သေဗာႏတယိုꩻတဝ်း၊ နုဲင်းနဝ်ꩻနေနေ ရဟန္တာႏသီး ကွုတ်ဘွုံႏမုဲင်ꩻကျောင်ꩻ အခင်ႏခြောင်ꩻယို သေနွောင်ꩻဖြီႏဖြီႏ တထီႏနွောင်ꩻတဝ်းလာꩻလာꩻသွူ။

**"လꩻဗဟုသုတ၊ လꩻသတိꩻနုဲင်းယို"**
ဟော်ꩻထွားသွဉ်ဗာႏ 'အနုရုဒ္ဓါႏမထေရ်ႏဝတ္ထု'ယိုတဲင်-

၁။ အနုရုဒ္ဓါႏ အဝ်ႏဒျာႏအရင်ꩻ ဝင်ꩻသွမ်ꩻသဲ့ꩻ လွစ်တဝ်း၊

၂။ ထီႏမဲ့ဝွေႏဖန်ႏ နေးတွမ်ႏဉာဏ်ႏ သွမ်ꩻသဲ့ꩻဝင်ꩻနဝ်ꩻ ထွာဒါႏ အမာႏ၊

၃။ မာဟဝ်မာဒါႏ အမေတ္တာႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏခါႏသွူ ကားမုဲင်ꩻပန်ပန်တဲ့ အဝ်ႏတန်စွူစွူဒျာႏသွူ၊

၄။ ရဟန္တာႏသီးသꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏဝွို့ခြꩻဒျာႏ နိဗ္ဗာန်ႏချမ်ꩻသာႏလွုမ်ꩻ-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻ သေထွꩻ လꩻဗဟုသုတ၊ လꩻအီသတိꩻအာတန်သွူ။
### အာႏကွိုꩻ
အနုဿတိ ၆-ပါꩻ

**"မဟာနာမသုတ် (အနုဿတိ ၆-ပါꩻ၊ ယူႏလꩻတရာꩻ ၆-စွိုး)"**
အွိုးခꩻတလဲင်ႏ-
နီဗွေႏဘုရာꩻအဝ်ႏအုံ ကပိလဝတ်ခမ်း၊ ကျောင်ꩻ'နိဂြောဓါရုံ'ကိုအတွင်ꩻ သာႏကီႏဝင်ႏ ခွန်မဟာႏနာမ်ႏနဝ်ꩻ ထင်ႏထေ့ဗွေႏဘုရာꩻ၊ ဝုဲင်ႏဗွေႏဘုရာꩻထွူခါ ရီပါနုဲင်းယို-
"ဩဗွေႏ ဘုရာꩻမျတ်ဗွေႏဩ-
လꩻလဲဉ်း (အရိယာႏ)ဖိုလ်ႏ၊ သေလဲဉ်းသာႏသနာႏ (သိက္ခာႏသွံပါꩻ) အရိယာႏတပဲ့ꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ အအုံအာတွမ်ႏ အနယ်ꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻဗွေႏဩ"
မဟာႏနာမ်ႏဟွေး-
၁။ သာႏသနာႏကိုယို အရိယာႏတပဲ့ꩻနဝ်ꩻ အုံထာꩻအဝ်ႏယူႏလꩻ ခူꩻလိမ်ꩻခူꩻပြန်ႏ ဘုရာꩻဂွုဏ်ႏတောႏကွတ်ꩻပါꩻ၊ ဝွေꩻကယူႏလꩻ ဘုရာꩻဂွုဏ်ႏတောႏတွင်ꩻနဝ်ꩻ သꩻလောႏဘꩻ၊ သꩻဒေါႏသꩻ၊ သꩻမောႏဟꩻထွာတောဝ်း၊ သꩻရေꩻနစ်သက်၊ သꩻချမ်ꩻသာႏ၊ ဝွေꩻနဝ်ꩻ ရိုꩻဗာႏ အားထွုတ်"ဗုဒ္ဓါနုဿတိကမ္မဋ္ဌာန်ꩻ"နောဝ်ꩻသွူ။
၂။ သာႏသနာႏကိုယို အရိယာႏတပဲ့ꩻနဝ်ꩻ အုံထာꩻအဝ်ႏယူႏလꩻ ခူꩻလိမ်ꩻခူꩻပြန်ႏ တရာꩻဂွုဏ်ႏတောႏသူပါꩻ၊ ကယူႏလꩻန၀်ꩻနဝ်ꩻ လောႏဘꩻ၊ ဒေါႏသꩻ၊ မောႏဟꩻထွာတဝ်း၊ သꩻရေꩻနစ်သက်၊ သꩻချမ်ꩻသာႏ၊ ဝွေꩻနဝ်ꩻ ရိုꩻဗာႏ အားထွုတ်"ဓမ္မာနုဿတိကမ္မဋ္ဌာန်ꩻ"နောဝ်ꩻသွူ။
၃။ သာႏသနာႏကိုယို အရိယာႏတပဲ့ꩻနဝ်ꩻ အုံထာꩻအဝ်ႏယူႏလꩻ ခူꩻလိမ်ꩻခူꩻပြန်ႏ သံႏဃာႏဂွုဏ်ႏတောႏကွတ်ꩻပါꩻ၊ ကယူႏလꩻတွင်ꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ လောႏဘꩻ၊ ဒေါႏသꩻ၊ မောႏဟꩻထွာတဝ်း၊ သꩻရေꩻ၊ သꩻချမ်ꩻသာႏ၊ ဝွေꩻနောဝ်ꩻ ရိုꩻဗာႏ အားထွုတ်"သံဃာနုဿတိကမ္မဋ္ဌာန်ꩻ"နောဝ်ꩻသွူ။
၄။ သာႏသနာႏကိုယို အရိယာႏတပဲ့ꩻနဝ်ꩻ အုံထာꩻအဝ်ႏယူႏလꩻ ခူꩻလိမ်ꩻခူꩻပြန်ႏ သီႏလဂွုဏ်ႏ၊ ကယူႏလꩻအတွင်ꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ လောႏဘꩻ၊ ဒေါႏသꩻ၊ သꩻမောႏဟꩻထွာတဝ်း၊ သꩻရေꩻ၊ နစ်သက်၊ သꩻချမ်ꩻသာႏ၊ ဝွေꩻနဝ်ꩻ ရိုꩻဗာႏ အားထွုတ်"သီလာနုဿတိကမ္မဋ္ဌာန်ꩻ"နောဝ်ꩻသွူ။
၅။ သာႏသနာႏကိုယို အရိယာႏတပဲ့ꩻနဝ်ꩻ အုံထာꩻအဝ်ႏယူႏလꩻ ခူꩻလိမ်ꩻခူꩻပြန်ႏ စာႏဂဂွုဏ်ႏ၊ ကယူႏလꩻအတွင်ꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ လောႏဘꩻ၊ ဒေါႏသꩻ၊ မောႏဟꩻထွာတဝ်း၊ သꩻရေꩻ၊ သꩻချမ်ꩻသာႏ၊ ဝွေꩻနဝ်ꩻ ရိုꩻဗာႏ အားထွုတ်"စာဂါနုဿတိကမ္မဋ္ဌာန်ꩻ"နောဝ်ꩻသွူ။
၆။ သာႏသနာႏကိုယို အရိယာႏတပဲ့ꩻနဝ်ꩻ ယူႏနုဲင်းယို 'လူꩻစတုမဟာႏရာဇ်၊ လူꩻတာႏဝတိံသာႏ၊ လူꩻယာႏမာႏ၊ လူꩻတုသိတာႏ၊ လူꩻနိမ္မာနရတိ၊ လူꩻပရနိမ္မိတ ဝသဝတ္တီသီးဖုံႏတဲ့နဝ်ꩻ၊ လူꩻဗျဟ္မာႏသီးဖုံႏတဲ့နဝ်ꩻ ကွပ်သဒ္ဓါႏတရာꩻအဝ်ႏ၊ ကွပ်သီႏလအဝ်ႏ၊ ကွပ်ကုသိုလ်ႏအဝ်ႏမꩻ ထင်ႏထွာလꩻလူꩻ၊ ထင်ႏထွာလꩻဗျဟ္မာႏ၊ ခွေတဲ့ သဒ္ဓါႏတရာꩻအဝ်ႏ၊ သီႏလအဝ်ႏ၊ ကုသိုလ်ႏအဝ်ႏ' ယူႏခူꩻလိမ်ꩻခူꩻပြန်ႏနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ ကယူႏနုဲင်းနဝ်ꩻတွင်ꩻ လောႏဘꩻ၊ ဒေါႏသꩻ၊ မောႏဟꩻထွာတဝ်း၊ သꩻရေꩻ၊ သꩻချမ်ꩻသာႏ၊ ဝွေꩻနဝ်ꩻ အသက်သေႏ အွဉ်ႏလူꩻဗျဟ္မာႏ၊ တွေꩻတဲ့ သဒ္ဓါႏ၊ သီႏလ၊ စာႏဂအဝ်ႏ နုဲင်းလူꩻဗျဟ္မာႏနေနေ၊ ယူႏခူꩻလီမ်ꩻခူꩻပြန်ႏ နုဲင်းနဝ်ꩻတဲင်တွော့ꩻ ဝွေꩻနဝ်ꩻ ရိုꩻဗာႏ အားထွုတ် "ဒေဝတာနုဿတိကမ္မဋ္ဌာန်ꩻ"နောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ ဆက္ကနိပါတ်၊ မဟာနာမသုတ်)
### အာႏကွိုꩻ
အနုဿတိ၆-ပါꩻ ယူႏလꩻတရာꩻ

**"မဟာနာမသုတ် (အနုဿတိ ၆-ပါꩻ ယူႏလꩻတရာꩻ ၆-မျိုꩻ)"**
အွိုးခꩻတလဲင်ႏ-
နီဗွေႏဘုရာꩻအဝ်ႏအုံ ကပိလဝတ်ခမ်း၊ ကျောင်ꩻ 'နိဂြောဓါရုံ'ကိုအတွင်ꩻ သာႏကီဝင်ႏ ခွန်မဟာႏနာမ်ႏနဝ်ꩻ ထင်ႏထေ့ဗွေႏဘုရာꩻ၊ ဝုဲင်ႏဗွေႏဘုရာꩻထွူခါ ရီပါနုဲင်းယို-
"ဩဗွေႏ ဘုရာꩻမျတ်ဗွေႏဩ-
လꩻလဲဉ်း (အရိယာႏ)ဖိုလ်ႏ၊ သေလဲဉ်းသာႏသနာႏ (သိက္ခာႏသွံပါꩻ) အရိယာႏတပဲ့ꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ အအုံအာတွမ်ႏ အနယ်ꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻဗွေႏဩ"
မဟာႏနာမ်ႏဟွေး-
၁။ သာႏသနာႏကိုယို အရိယာႏတပဲ့ꩻနဝ်ꩻ အုံထာꩻအဝ်ႏယူႏလꩻ ခူꩻလိမ်ꩻခူꩻပြန်ႏ ဘုရာꩻဂွုဏ်ႏတောႏကွတ်ꩻပါꩻ၊ ဝွေꩻကယူႏလꩻ ဘုရာꩻဂွုဏ်ႏတောႏတွင်ꩻနဝ်ꩻ သꩻလောႏဘꩻ၊ သꩻဒေါႏသꩻ၊ သꩻမောႏဟထွာတောဝ်း၊ သꩻရေꩻနစ်သက်၊ သꩻချမ်ꩻသာႏ၊ ဝွေꩻနဝ်ꩻရိုꩻဗာႏ အားထွုတ် 'ဗုဒ္ဓါႏနုဿတိကမ္မဋ္ဌာန်ꩻ"နောဝ်ꩻသွူ။
၂။ သာႏသနာႏကိုယို အရိယာႏတပဲ့ꩻနဝ်ꩻ အုံထာꩻအဝ်ႏယူႏလꩻ ခူꩻလိမ်ꩻခူꩻပြန်ႏ တရာꩻဂွုဏ်ႏတောႏသူပါꩻ၊ ကလူႏလꩻအတွင်ꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ လောႏဘꩻ၊ ဒေါႏသꩻ၊ မောႏဟꩻထွာတဝ်း၊ သꩻရေꩻနစ်သက်၊ သꩻချမ်ꩻသာႏ၊ ဝွေꩻနဝ်ꩻရိုꩻဗာႏ အားထွုတ် 'ဓမ္မာနုဿတိကမ္မဋ္ဌာန်ꩻ'နောဝ်ꩻသွူ။
၃။ သာႏသနာႏကိုယို အရိယာႏတပဲ့ꩻနဝ်ꩻ အုံထာꩻအဝ်ႏယူႏလꩻ ခူꩻလိမ်ꩻခူꩻပြန်ႏ သံႏဃာႏဂွုဏ်ႏတောႏကွတ်ꩻပါꩻ၊ ကလူႏလꩻအတွင်ꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ လောႏဘꩻ၊ ဒေါႏသꩻ၊ မောႏဟꩻ ထွာတဝ်း၊ သꩻရေꩻ၊ သꩻချမ်ꩻသာႏ၊ ဝွေꩻနောဝ်ꩻ ရိုꩻဗာႏအားထွုတ် 'သံဃာနုဿတိကမ္မဋ္ဌာန်ꩻ'နောဝ်ꩻသွူ။
၄။ သာႏသနာႏကိုယို အရိယာႏတပဲ့ꩻနဝ်ꩻ အုံထာꩻအဝ်ႏယူႏလꩻ ခူꩻလိမ်ꩻခူꩻပြန်ႏ သီလဂွုဏ်ႏ၊ ကယူႏလꩻ အတွင်ꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ လောႏဘꩻ၊ ဒေါႏသꩻ၊ မောႏဟꩻထွာတဝ်း၊ သꩻရေꩻ၊ သꩻချမ်ꩻသာႏ၊ ဝွေꩻနဝ်ꩻ ရိုꩻဗာႏ အားထွုတ် 'သီလာနုဿတိကမ္မဋ္ဌာန်ꩻ'နောဝ်ꩻသွူ။
၅။ သာႏသနာႏကိုယို အရိယာႏတပဲ့ꩻနဝ်ꩻ အုံထာꩻအဝ်ႏယူႏလꩻ ခူꩻလိမ်ꩻခူꩻပြန်ႏ စာႏဂဂွုဏ်ႏ၊ ကယူႏလꩻ အတွင်ꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ လောႏဘꩻ၊ ဒေါႏသꩻ၊ မောႏဟꩻထွာတဝ်း၊ သꩻရေꩻ၊ သꩻချမ်ꩻသာႏ၊ ဝွေꩻနဝ်ꩻ ရိုꩻဗာႏ အားထုတ်"စာဂါနုဿတိကမ္မဋ္ဌာန်ꩻ"နောဝ်ꩻသွူ။
၆။ သာႏသနာႏကိုယို အရိယာႏတပဲ့ꩻနဝ်ꩻ ယူႏနုဲင်းယို 'လူꩻစတုမဟာႏရာဇ်၊ လူႏတာႏဝတိံသာႏ၊ လူꩻယာႏမာႏ၊ လူꩻတုသိတာႏ၊ လူꩻနိမ္မာနရတိ၊ လူꩻပရိနိမ္မိတဝသဝတ္တီသီးဖုံႏတဲ့နဝ်ꩻ၊ ဗျဟ္မာႏသီးဖုံႏတဲ့နဝ်ꩻ ကွပ်သဒ္ဓါႏတရာꩻအဝ်ႏ၊ ကွပ်သီႏလအဝ်ႏ၊ ကွပ်ကုသိုလ်ႏအဝ်ႏမꩻ ထင်ႏထွာလꩻလူꩻ၊ ထင်ႏထွာလꩻဗျဟ္မာႏ၊ ခွေတဲ့ သဒ္ဓါႏတရာႏအဝ်ႏ၊ သီႏလအဝ်ႏ၊ ကုသိုလ်ႏအဝ်ႏ'ယူႏခူꩻလိမ်ꩻခူꩻပြန်ႏနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ ကယူႏနုဲင်းနဝ်ꩻတွင်ꩻ လောႏဘꩻ၊ ဒေါႏသꩻ၊ မောႏဟꩻထွာတဝ်း၊ သꩻရေꩻ၊ သꩻချမ်ꩻသာႏ၊ ဝွေꩻနဝ်ꩻ အသက်သေႏ အွဉ်ႏထွာလူꩻဗျဟ္မာႏ၊ ဝွေꩻတဲ့ သဒ္ဓါႏ၊ သီႏလ၊ စာႏဂအဝ်ႏ နုဲင်းလူꩻဗျဟ္မာႏနေနေ၊ ယူႏခူꩻလီမ်ꩻခူꩻပြန်ႏ နုဲင်းနဝ်ꩻတဲင်တွော့ꩻ ဝွေꩻနဝ်ꩻ ရိုꩻဗာႏ အားထွုတ် "ဒေဝတာနုဿတိကမ္မဋ္ဌာန်ꩻ'နောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ ဆက္ကနိပါတ်၊ မဟာနာမသုတ်)
### အာႏကွိုꩻ
အနာႏထပိဏ်ႏမော့ꩻစဘုရာꩻ

**"အနာႏထပိဏ်ႏသဌေꩻဝတ္ထု (ကလွေꩻမော့ꩻစစ ဗွေႏဘုရာꩻ)"**

ရာႏဇဂျိုဟ်ႏသဌေꩻတွမ်ႏ အနာႏထပိဏ်ႏသဌေꩻနဝ်ꩻ သွꩻပေႏဟောဝ်လို့ဝင်ꩻ၊ တွိုႏတလဲင်ႏ ကိစ္စအဝ်ႏတဲင် အနာႏထပိဏ်ႏသဌေꩻ လွေꩻရာႏဇဂျိုဟ်ႏခမ်း၊ ဖျော်လွေꩻ ရာႏဇဂျိုဟ်ႏသဌေꩻလမ်း၊ ရာႏဇဂျိုဟ်ႏသဌေꩻတွမ်ႏ အလိုꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏစီႏရင်ႏ ဒဲဉ်ဟောဝ်ဟန်ႏအွီႏဖုံႏ မွူးရောဝ်ꩻတာႏနောဝ်ꩻသွူ။
အနာႏထပိဏ်ႏသဌေꩻ စဉ်ꩻစာꩻယူႏတေ့ꩻနုဲင်းယို-
"ပွိုင်းလဲင်ႏ ပေါႏခွေဖျော်ဟ ရာႏဇဂျိုဟ်ႏသဌေꩻ အွဉ်ႏရေꩻမွေးခွေ၊ သဲစ်ခွေကဖျော်တဲ့ လွဉ်ထေ့ဒေါ့ꩻရီခွေ၊ တွိုႏယိုတလဲင်ႏမွော့ ထီႏသွူခွေဖျော်တဲ့ ထွဉ်ႏဒျာႏအလိုꩻဖုံႏ 'ဒွိုႏထာꩻယိုဟုဲင်း၊ ဒွိုႏထာꩻနဝ်ꩻဟုဲင်း'-တဲ့၊ အလွိုးအပိုမူႏ-မင်္ဂလာႏသနယ်" ယူႏတေ့ꩻသꩻကိုနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။
အနာႏထပိဏ်ႏသဌေꩻရီ-
"မွူးရောဝ်ꩻ နာꩻပိုမူႏမင်္ဂလာႏနဲ့"
"မွေးတောဝ်း၊ အီႏကပ်ဒျာႏ ဗွေႏဘုရာꩻသွမ်ꩻဒျာႏ"
"နာꩻရိုꩻထမုဲင်ꩻလုဲင်ႏ၊ ဘုရာꩻနဲ့-ဘုရာꩻနဲ့"
"မွေး-ဘုရာꩻ၊ သံဃာႏတဲ့ပါ"
အနာႏထပိဏ်ႏသဌေꩻတဖြာꩻ "ဘုရာꩻ"သဲစ်ကဟွုန်နုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် သꩻရာႏတဖွုန် နစ်သက်မွေးစွဉ်ႏထာꩻ၊ ကျံႏလွေꩻထေ့ဘုရာꩻ ယိုခါခါ၊ ရာႏဇဂျိုဟ်ႏသဌေꩻရိုꩻ "မွူးဟာလဲဉ်း၊ ထာꩻအီႏခေ့ꩻသွူ၊ မွူးရောဝ်ꩻမဲ့ꩻ ဗွေႏဘုရာꩻတွမ်ႏသံဃာႏ အီႏဖျော်လွဉ်ဒျာႏ ခွေလမ်းယို" မနဲဒေါ့ꩻဗာႏစွဉ်ႏနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။
အနာႏထပိဏ်ႏတဖြာꩻ သꩻစွယ်ꩻငါႏဘုရာꩻတဲင် ထင်းထာꩻလေလဲဉ်းတွော့ꩻ ထွိုင်ႏမာႏစွော့ꩻစွဉ်ႏသွံလဲင်ႏ၊ တွိုႏသွံလဲင်ႏကိုနဝ်ꩻ ထင်းထာꩻလေလဲဉ်းတဲင် လွေꩻစွဉ်ႏ၊ တွိုႏဝေင်ꩻထန်ႏမꩻ ထာꩻခေ့ꩻနေအကျောင်ꩻကွဲသေ၊ လူꩻဟောဝ်လူꩻဒါႏဖုံႏ ဖေႏအာႏဝွေꩻ "လွေꩻငါငါ အကျိုꩻအာ၊ သဲင်ꩻချာ အကျိုꩻအဲဉ်ထောဝ်း"။
ဟွုန်လူꩻငေါဝ်းနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် ထီႏတဖြောဝ်းတဖြီးတဲ့ လွေꩻစွဉ်ႏဒျာႏ၊ ဗွေႏဘုရာꩻ ထွိုင်ႏထောင်စောဝ်းတဖူꩻ၊ ထီႏအနာႏထပိဏ်ႏသဌေꩻလွဉ်တဲင် လွေꩻအုံလင်ꩻ ခင်ႏလမ်းကို၊ ဗွေႏဘုရာꩻဟဲ့ꩻရီးစွဉ်ႏနုဲင်းယို-
"တကာႏသုဒတ္တ-
လွဉ်ယိုဟုဲင်း" ဗွေႏဘုရာꩻ ဟဲ့ꩻဝွေꩻမဉ်ꩻပေႏခါနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် သꩻယိန်းရေꩻရေꩻစွဉ်ႏ၊ သဲင်ꩻလိုꩻတစိုး ဝုဲင်ႏဗာႏဘုရာꩻမွန် အရီးသွတ်ꩻတလဲင်ႏတွော့ꩻ နစ်နစ်သက်သက် အကတူႏနဝ်ꩻ အွဉ်ႏတွစ်စွဉ်ႏ ဗွေႏဘုရာꩻခင်ႏတောႏ။
ဗွေႏဘုရာꩻ ဟော်ꩻဖေႏတရာꩻထွူ လꩻစွဉ်ႏတမဂ်တဖိုလ်ႏ၊ ထွာစွဉ်ႏသောႏတာႏပန်ႏပုဂ္ဂိုလ်ႏ၊ နုဲင်းမွူးရဝ်ꩻ ဝွေꩻကပ်နုဲင်းနုဲင်းသွမ်ꩻ ရာႏဇဂျိုဟ်ႏသဌေꩻလမ်းကို၊ ဗွေႏဘုရာꩻတွမ်ႏ ရဟန်ꩻသံဃာႏ "ယံဖေႏကကျွꩻလွဉ်မွေးမွေးသွော့-သာဝတ္ထိခမ်"အကျောင်ꩻ ပင်ꩻလောဝ်းခါꩻရီးရီးစွဉ်ႏ နုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ (ဝိနယ်ꩻပိဋကတ်၊ စူဠဝဂ္ဂပါဠိတောႏ၊ သေနာသနက္ခန္ဓက)
### အာႏကွိုꩻ
အန္တရာယ်ႏအာငါႏထာꩻသီတာႏ

**"ဒုတိယ မရဏဿတိသုတ် (အန္တရာယ်ႏအာငါႏ ထာꩻသီတာႏ)"**
"ဒုတိယမရဏဿတိသုတ် (အန္တရာယ်ႏအာငါႏ ထာꩻသီတာႏ)" "ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- 'ယူႏလꩻထာꩻသီ-မရဏဿတိ'ကမ္မဋ္ဌာန်ꩻယို မဉ်ႏပွါꩻမျာꩻအာအာ၊ မဉ်ႏယူႏလꩻသေႏသေႏနားနားနဝ်ꩻ အကျိုꩻတန်ငါႏ၊ အကျိုꩻအဝ်ႏသွုပ်ငါငါ၊ တနꩻလွေꩻနိဗ္ဗာန်ႏသူꩻ၊ တွိုႏအနာလွိုသူꩻ တွိုႏစွဉ်ႏနိဗ္ဗာန်ႏ၊ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ လွꩻမွုန်းလာꩻလာꩻ၊ အားထွုတ်ပွါꩻမျာꩻ မရဏဿတိ ကမ္မဋ္ဌာန်ꩻနောဝ်ꩻဟုဲင်း။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- သာႏသနာႏတောႏကိုယို ရဟန်ꩻ(တပါꩻ)နဝ်ꩻ ပွန်းလꩻ (ပိုးန်လꩻ) မွူးယာခိုႏ၊ တွိုႏမွူးဟာတွော့ꩻ ဝွေꩻယူႏစဉ်ꩻစာꩻနုဲင်းယို- ခွေသက်အန္တရာယ်ႏ ကသီအီဒါႏ အကျောင်ꩻတရာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏအာတန်၊ 'ရူးအဲင်ႏတဲ့သီဒါႏ၊ ခြို့ꩻထာꩻ(ရော့ꩻတဝ်း)တဲ့ သီဒါႏ၊ ထဲ့ထာꩻတဲ့ သီဒါႏ၊ အံႏထာꩻတရော့ꩻတဝ်းတဲ့ သီဒါႏ၊ သꩻရာႏသဲင်တဲ့ သီဒါႏ၊ နုတ်ချက်ꩻသေင်တဲ့ သီဒါႏ၊ တလီꩻဆန်တဲ့ သီဒါႏ၊ တလီꩻဖျတ်တဲ့ သီဒါႏ၊ တလီꩻပေ့ꩻတဲ့ သီဒါႏ၊ လိုꩻမာꩻသီတဲ့ သီဒါႏ၊ ဘီလူꩻ(တကောင်ႏတကုဲင်-လူꩻကုဲင်ဖုံႏ)တဲ့ မာꩻသီဒါႏ၊ ကွပ်ရောႏဂါႏ တမျိုꩻမျိုꩻတဲ့ သီဒါႏ'စတဲင် ကသီအီဒါႏ အကျောင်ꩻတရာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏအာတန်၊ ယူႏစဉ်ꩻစာꩻနုဲင်းနဝ်ꩻ။ (ဟန်ႏနီꩻ မွူးယာခိုႏ တနီꩻမွူးမွူး၊ ခွေမော့ꩻတောဝ်း အန္တရာယ်ႏ၊ ခွေသီထိုꩻတောဝ်း၊ ခွေကံႏဟောဝ်မွေးစွဉ်ႏထာꩻ၊ ယူႏစဉ်ꩻစာꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻ)။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ရဟန်ꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ပွန်းလꩻမွူးယာ တွိုႏမွူးဟာတွော့ꩻ ယူႏဖျင်-မွူးယာခိုႏနဝ်ꩻ သီတဝ်း၊ မွေးလဲဉ်းသွူ၊ အဝ်ႏကုဲင်တော မွူးဟာ ထာꩻခေ့ꩻခိုႏယိုတဲ့ ခွေသက်အန္တရာယ်ႏ ကသီအီဒါႏ အကျောင်ꩻတရာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏအာတန်၊ 'ခွေယို လꩻပယ်ႏထိုꩻဗာႏဒွိုန်း အကုသိုလ်ႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏနေကဟောင်းနဲ'ယူႏဆင်ႏချင်ႏဗာႏနုဲင်းနောဝ်ꩻ၊ လꩻပယ်ႏဗာႏဒွိုန်း အကုသိုလ်ႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏနေတဲင် 'ခွေမဉ်ႏသီစွော့ꩻထိုꩻမွိုင် ဟန်ႏနာꩻယိုမွိုင် ခွေအီႏလွေꩻမော့ꩻ ထာꩻဒုက္ခသနယ်'ယူႏနုဲင်းနဝ်ꩻထွူတွော့ꩻ ဖေႏကယ်ႏထိုꩻနွောင်ꩻ အကုသိုလ်ႏနဝ်ꩻနဝ်ꩻ သꩻမဉ်ပယ်ႏထိုꩻမွေးမွေးဗာႏ၊ နေးတွမ်ႏသတိꩻပညာႏ နဲ့စ်အားထွုတ်မွေးမွေးဗာႏ (အားထွုတ်ခေ့ꩻ အားထွုတ်နာꩻဗာႏ)တရာꩻ၊ နဲ့စ်အားထွုတ်ဗာႏစွဉ်ႏ တကားမုဲင်ꩻနဲတဲင်- ဥပမာႏ-ပါꩻတဖြာꩻနဝ်ꩻ မေႏခိုးအကတူႏ တရိုꩻတဝ်း၊ မေႏခိုးအခွမ်ꩻလာꩻ (ကအဝ်ႏနမ်းလောင်း)နဝ်ꩻ တရိုꩻတဝ်း၊ (ပေါႏမေႏခိုးနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ အဗွေႏအုံစွူဗော့ꩻနုဲင်းနဝ်ꩻနဲ့၊ အနဲ့စ်မာꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻ၊ ယူႏစံꩻဟုဲင်း)၊ ပေါႏမေႏခိုးသွူဝွေꩻနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ အုံစွူလꩻတဝ်း၊ သꩻမဉ်မာꩻဖေ့မွေးမွေးစွဉ်ႏမေႏ၊ မေႏဖေႏနေးကဖေ့တဲ့ နဲ့စ်မာꩻဖေ့မွေးစွဉ်ႏ၊ အနုဲင်းနဝ်ꩻနေနေ- ကထွာထိုꩻ အကုသိုလ်ႏနဝ်ꩻ ဗွန်ပီနုဲင်းမေႏနဝ်ꩻသွူ၊ မေႏအကုသိုလ်ႏ ဖေႏနေးကထိုꩻမားချာနောဝ်ꩻ သꩻဗွန်နုဲင်းဗာႏ မေႏကခိုးလိုꩻ၊ နဲ့စ်ပယ်ႏထိုꩻမွိုင်မွိုင်ဗာႏ နုဲင်းမေႏကခိုးလိုꩻနောဝ်ꩻသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ပေါႏလေတနာꩻတဲ့ သꩻရေꩻဗာႏ၊ ထာꩻတနာꩻကိုယို ခွေမော့ꩻတဝ်းအန္တရာယ်ႏ၊ ခွေသီထိုꩻတောဝ်း၊ ယိုနဝ်ꩻ တွိုႏဖျင်လဲဉ်းထာꩻလေ၊ ဟန်ႏနီꩻ မွူးယာခိုႏယို ခွေသီတဝ်း ရိုꩻနွောင်ꩻတဝ်း၊ ယူႏဗာႏသက်အန္တရာယ်ႏ၊ ယူႏဗာႏထာꩻသီ၊ နဲ့စ်ပယ်ႏဗာႏအကုသိုလ်ႏ၊ နဲ့စ်မာꩻဗာႏကုသိုလ်ႏ၊ ပေါႏအောဝ်ႏမာꩻလွေꩻ နုဲင်းနဝ်ꩻနောဝ်ꩻ (တနီꩻတဝ်းတဲ့တနီꩻ) လꩻဗာႏမဂ်ဉာဏ်ႏ ဖိုလ်ႏဉာဏ်ႏ တွိုႏဗာႏနိဗ္ဗာန်ႏ အမန်ႏနောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ အဋ္ဌကနိပါတ်၊ ဒုတိယ မရဏဿတိသုတ်)
### အာႏကွိုꩻ
အပဏ္ဏကဇာတ်

**"ထွားသွဉ်ဟော်ꩻကျပ် အပဏ္ဏကဇာတ်ယိုတဲင် ကလꩻအီသတိꩻ၊ ကလꩻအီပညာႏ၊ ကလꩻဒါႏ ထာꩻသေတရာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ"**

၁။ ထာꩻကိုꩻကွယ်ႏ ဆယ်ꩻကပ်မုꩻ ကကွင်ꩻတရွိုꩻထိုꩻ လိုꩻဖုံႏယို အထာꩻကိုꩻကွယ်ႏ အထာꩻဆယ်ꩻကပ်မုꩻ ဖေႏနေးကစွို့ꩻမဉ်ႏလွဉ်နောဝ်ꩻ အွဉ်ငါ ချꩻနားဖေႏဗာႏအကျောင်ꩻ၊

၂။ ရတနာႏကအီႏဗွန်ပီ ဘုရာꩻ တရာꩻ သံဃာႏယို တအဲဉ်ထောဝ်းအကျောင်ꩻ၊

၃။ ပေါႏကိုꩻကွယ်ႏ ဆယ်ꩻကပ် ရတနာႏမျတ်သွံပါꩻနဝ်ꩻ တတွိုႏလွေꩻဗာႏတောဝ်း အပါယ်ႏလစ်ꩻပါꩻအကျောင်ꩻ၊

၄။ ဝင်ꩻဒေါ့ꩻတွိုင်ꩻ ဟောဝ်ယွုမ်းတောဝ်းအကျောင်ꩻ၊

၅။ ကွပ်စွဉ်ႏ အွဉ်ငါသား (ခေါင်းဆောင်)နဝ်ꩻ ပညာႏအဲဉ်ထဝ်း၊ ထာꩻရိက္ခေႏဒါႏတဝ်း၊ ဆွုံꩻဖျတ်မုꩻ မာႏတရွို့ꩻတဲင် ကထွေလွဉ်ꩻသား လိုꩻဆꩻချာဖုံႏ မော့ꩻဗာႏထာꩻဒုက္ခအကျောင်ꩻ၊

၆။ ကွပ်စွဉ်ႏ (ခေါင်းဆောင်)နဝ်ꩻ ပညာႏအဝ်ႏ၊ သေရိက္ခေႏဒါႏ ဆွုံꩻဖျတ်မုꩻ မွေးမဲဉ်ႏတဲင် ကထွေလွဉ်ꩻသား လိုꩻဆꩻချာဖုံႏ လꩻထာꩻချမ်ꩻသာႏအကျောင်ꩻ-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏသွူ။
### အာႏကွိုꩻ
အပရိဟာနိယ-တရာꩻနွုတ်ꩻပါꩻ

**"သာရန္ဒဒသုတ် (အပရိဟာနိယ-တရာꩻနွုတ်ꩻပါꩻ)"**
အွိုးခꩻတလဲင်ႏ-
နီဗွေႏဘုရာꩻအောဝ်ႏအုံ ဝွေႏသာႏလီႏခမ်း 'သာရန္ဒ-စေႏတီႏ'ထျꩻတွင်ꩻ ခွန်နင်ꩻဝွေႏသာႏလီႏခမ်းသား၊ ဖြားဆားတန်ပေႏ၊ လွဉ်ရိုႏသေႏ၊ ဝုဲင်ႏဘုရာꩻထွူခါ အုံလင်ꩻချာ ပငါပရာꩻနဝ်ꩻသွူ။
နီဗွေႏဘုရာꩻရိုꩻ-
"တကာႏလိစ္ဆဝီႏသီးဖုံႏဟွေး-
ခွေအီႏဟော်ꩻဖေႏသီ 'အပရိဟာနိယ'တရာꩻနွုတ်ꩻပါꩻ၊ အွဉ်ႏသꩻဒါႏဒါႏ၊ နာႏလွသွော့တရာꩻနဝ်ꩻဟုဲင်း"
"မွေးသွူဗွေႏ-
နီသွဉ်းသီး သꩻရေꩻငါႏ၊ တန်တန်ပေႏပေႏ-ရိုႏရိုႏသေႏသေႏ နာႏလွဒျာႏ ဗွေႏဩ"
"ခွန်လိစ္ဆဝီႏသီးဖုံႏဟွေး-
တဆွုတ်ယွုတ်နွောင်ꩻတဝ်း 'အပရိဟာနိယ'တရာꩻနွုတ်ꩻပါꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ-
၁။ တကာႏခွန်သီးဖုံႏနဝ်ꩻ အုံကွံ(စီꩻဝွေꩻ)သေႏသေႏသွော့လို့ဝင်ꩻလုဲင်း၊ အလဲင်ႏပေါင်ꩻအာအာ မဉ်ႏအဝ်ႏအုံကွံသေႏသေႏနေကလို့ဝင်ꩻနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏစီꩻပွါꩻတိုꩻတက်တာႏလွုမ်ꩻ၊ ဆွုတ်ယွုတ်ခရာႏအဲဉ်ထောဝ်း၊ 'အုံကွံသေႏဒျာႏ-တိုꩻတက်ဗာႏ'ယွုမ်းအံႏသွော့နုဲင်းနောဝ်ꩻဟုဲင်း။
၂။ လွောင်ႏလွောင်ႏဗူႏဗူႏ အုံကွံသွော့လို့ဝင်ꩻ၊ လွောင်ႏလွောင်ႏဗူႏဗူႏ အုံကွံ(စီꩻဝွေꩻ-ဆွေꩻနွေꩻ၊ တွိုင်ႏပင်ႏ)လွသွော့ ခမ်းတွက်ထီတာႏဖုံႏလုဲင်း၊ ပွယ်ꩻအုံကွံမဉ်ႏထွူမꩻ ထွိုင်ႏသဲင်ꩻ(သဲင်ꩻတရတ်တရစ်မွုန်းထာꩻ)ဟုဲင်း၊ ပေါႏမာꩻနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏစီꩻပွါꩻတိုꩻတက်တာႏလွုမ်ꩻ၊ ဆွုတ်ယွုတ်ခရာႏအဲဉ်ထောဝ်း။
၃။ (အကျိုꩻအာအာ၊ အမျိုꩻကထွာထွာ) အထွုံꩻဟောဝ်စခါ (စီꩻကန်ꩻဟောဝ်စခါ)ဖုံႏနဝ်ꩻ ယားကုဲင်ထိုꩻမွုန်း၊ လွောက်ꩻနာႏလွဉ်ꩻသွော့ဟုဲင်း၊ ပေါႏသီအဝ်ႏလွောက်ꩻနာႏလွဉ်ꩻ ထွုံꩻဟောဝ်(စီꩻကန်ꩻဟောဝ်)စခါနောဝ်ꩻ အဝ်ႏစီꩻပွါꩻတိုꩻတက်လွုမ်ꩻ၊ ဆွုတ်ယွုတ်ခရာႏအဲဉ်ထောဝ်း။
၄။ ရိုႏသေႏလွသွော့ ခွန်ဖြားခွန်တန်၊ လိုꩻဖြားလိုꩻတန်ဖုံႏနဝ်ꩻလုဲင်း၊ နာႏလွသွော့ လိုꩻဖြားလိုꩻတန်ငေါဝ်းဖုံႏနဝ်ꩻဟုဲင်း၊ ပေါႏသီအဝ်ႏရိုႏသေႏ လိုꩻဖြားလိုꩻတန်၊ ပေါႏအီအဝ်ႏနာႏ လိုꩻဖြားလိုꩻတန်ငေါဝ်းနောဝ်ꩻ အဝ်ႏစီꩻပွါꩻတိုꩻတက်လွုမ်ꩻ၊ ဆွုတ်ယွုတ်ခရာႏအဲဉ်ထောဝ်း။
၅။ သိမ်ꩻနွိုင်ႏမွုန်း ဝင်ꩻပိုမူႏ၊ ထူႏနွိုင်ႏမွုန်း ဝင်ꩻပိုမာဟုဲင်း၊ ပေါႏသီမ်ꩻနွိုင်ႏတဝ်း ဝင်ꩻပိုမူႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏစီꩻပွါꩻတိုꩻတက်လွုမ်ꩻ၊ ဆွုတ်ယွုတ်ခရာႏအဲဉ်ထောဝ်း။
၆။ သီသာႏသနာႏခြေင်ႏ၊ သီလူꩻခြေင်ႏဖုံႏနဝ်ꩻတဲ့ တင်ႏစွူစွူဒျာႏ နုဲင်းစခါအတွိုင်ꩻလုဲင်း၊ (လူႏတန်ꩻသွော့ထာꩻဟုဲင်း)၊ ပေါႏသီလူႏတန်ꩻထာꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏစီꩻပွါꩻတိုꩻတက်လွုမ်ꩻ၊ ဆွုတ်ယွုတ်ခရာႏအဲဉ်ထောဝ်း။
၇။ တကျွꩻလွဉ်ဒွိုန်း ရဟန္တာႏ (ရဟန်ꩻသံဃာႏ)ဖုံႏနဝ်ꩻတဲ့ ဖေႏကကျွꩻလွဉ်၊ ကကျွꩻလွဉ်ဒါႏ ရဟန္တာႏ(ရဟန်ꩻသံဃာႏ)ဖုံႏနဝ်ꩻတဲ့ ဖေႏကအုံဗာႏ ချမ်ꩻချမ်ꩻသာႏသာႏနဝ်ꩻ ပွေါးရဲ့ပ်ကာႏကွယ်ႏဖေႏ၊ ရိုႏရိုႏသေႏသေႏ ဝွတ်ပတ်ဖေႏသွော့ဟုဲင်း၊ ပေါႏသီမာꩻနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏစီꩻပွါꩻတိုꩻတက်တာႏလွုမ်ꩻ၊ ဆွုတ်ယွုတ်ခရာႏအဲဉ်ထောဝ်းနောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ သတ္တကနိပါတ်၊ သာရန္ဒဒသုတ်)
### အာႏကွိုꩻ
အပဲစ်တွမ်ႏအမဲစ်

**"အပဲစ်တွမ်ႏအမဲစ်"**

၁။ အွဉ်ႏအပွေႏ ရေႏအပဲစ်နဝ်ꩻ အမဲစ်အဝ်ႏ "ထာꩻဒုက္ခ"။

၂။ အွဉ်ႏတဝ်းအပွေႏ ရေႏတဝ်းအပြစ်နဝ်ꩻ အမဲစ်အောဝ်ႏ "ထာꩻသုခ"

၃။ ဒုက္ခ - နဝ်ꩻ "ငွိုးဗာႏ - ကော့ꩻမာႏ"။

၄။ သုခ - နဝ်ꩻ "နွိုးငါႏ - ရော့ꩻဒျာႏ"။

**"စေႏတနာႏတုဲင် အဟဝ်ကုဲင်"**

၁။ သꩻရာႏနဝ်ꩻ တွဲႏဓာတ်မန်ႏ ထီႏနွောင်ꩻဒျာႏ၊

၂။ စေႏတနာႏနဝ်ꩻ တွဲႏဓာတ်မန်ႏ ထီႏနွောင်ꩻတဝ်း၊

၃။ စေႏတနာႏမဉ်ႏဟဝ်တဲ့ အဟောဝ်တုဲင်၊

၄။ စေႏတနာႏမဉ်ႏကုဲင်တဲ့ အကုဲင်ပေါႏ၊ ယွုမ်းအံႏခြောႏခြောႏသွော့ ကံႏ-ကံႏအကျိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻ။

**စွော်စွော်တွမ်ႏ စွော်စွော်တဝ်း**

၁။ အဝ်ႏသေသေတဲင် စွော်စွော်မာꩻ၊ စွော်စွော်မာႏနဝ်ꩻ "တွူမာႏ - ပြန်းတောဝ်း"။

၂။ တေသတဝ်းတဲင် စွော်စွော်မာꩻမွေးတဝ်း၊ စွော်စွော်မာႏမွေးတဝ်းနဝ်ꩻ "ထွူဒါႏ - ပြန်းစောဝ်း"။

**"အောဝ်ႏလာဘ်- ထွာအမျတ် ထွာအသွုမ်ꩻ"**

၁။ အဝ်ႏလာဘ်တခြိုꩻ ကထွာထိုꩻ ကုသိုလ်ႏတဲ့ အဝ်ႏ၊

၂။ အဝ်ႏလာဘ်တခြိုꩻ ကထွာထိုꩻ အကုသိုလ်ႏတဲ့ အဝ်ႏ၊

၃။ အဝ်ႏလာဘ်ကထွာ ကုသိုလ်ႏနဝ်ꩻ ထင်ႏကီယွယွ၊

၄။ အဝ်ႏလာဘ်ကထွာ အကုသိုလ်ႏနဝ်ꩻ လင်ꩻလမွိုင်မွိုင်။
### အာႏကွိုꩻ
အပဲ့စ်ဘဝယိုဘဝငါ

**"ဝဇ္ဇသုတ် (အပဲ့စ်ခံႏဗာႏဘဝယို၊ အပဲ့စ်ခံႏဗာႏဘဝငါ)"**

အွိုးခꩻတလဲင်ႏ-
နီဗွေႏဘုရာꩻအဝ်ႏအုံ သာဝတ္ထိခမ်း၊ ကျောင်ꩻဇေႏတဝွန်ႏကိုအတွင်ꩻ ဟော်ꩻဖေႏရဟန်ꩻသီး တရာꩻနုဲင်းယို-
"ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
'အပဲစ်'ကရိုꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏနီမျိုꩻ၊ နီမျိုꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ-
၁။ ဒိဋ္ဌိ ဓမ္မိက ဝဇ္ဇ - အပဲစ်ခံႏဗာႏ ဘဝယိုခါ
၂။ သမ္ပရာယိက ဝဇ္ဇ- အပဲစ်ခံႏဗာႏ ဘဝငါ၊ အဝ်ႏနီမျိုꩻ နုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
'ဒိဋ္ဌဓမ္မိကဝဇ္ဇ-အပဲစ်ခံႏဗာႏ ဘဝယို'ကရိုꩻနဝ်ꩻ-
ရာဇာနော စောရံ ဂဟေတွာ ဝိဝိဓာ ကမ္မကာရဏာ-ခွန်ဆွမ်ꩻလꩻတခွန်ꩻတဲင် နိစ္စက်အမျိုꩻမျိုꩻ၊ တွဲႏတွမ်ႏခွဉ်းတဲ့နဝ်ꩻ၊ တို့ပ်ꩻတွမ်ႏစူတဲ့နဝ်ꩻ၊ ပတ်ꩻတွမ်ႏခင်ႏတဲ့နဝ်ꩻ၊ တွာႏတရွစ်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊ ယမ်းအကတူႏတဲ့နဝ်ꩻ၊ ယမ်းအငွဉ်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊ စွိုင်တွမ်ႏတဖြွီꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊ စွိုင်တွမ်ႏပသီႏတဲ့နဝ်ꩻ၊ အမဲ့ငါယော့ꩻ အမဲ့ငါသွီႏ၊ ထီႏဗာႏဘဝယိုခါ။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
ယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ တဒွေါ့ꩻထိုꩻအစူတဲ့အဝ်ႏ၊ တဒွေါ့ꩻထိုꩻအခင်ႏတဲ့အဝ်ႏ၊ သွို့ꩻထိုꩻအနားလာႏတဲ့အဝ်ႏ၊ တွဲႏတိုအကတူႏတဲ့အဝ်ႏ၊ အွာထန်ႏအမဲ့ခူꩻတဲ့အဝ်ႏ၊ သွို့ꩻထိုꩻအနေ့ꩻဖူတဲ့အဝ်ႏ၊ သွို့ꩻထိုꩻအဖြောင်းဗီႏတဲ့အဝ်ႏ၊ ပွာႏထိုꩻအကတူႏပီတဲ့အဝ်ႏ-စတဲင်နဝ်ꩻဖုံႏတဲ့ ထီႏဗာႏဘဝယိုခါနောဝ်ꩻသွူ။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
ယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ ဝင်ꩻရွတ်ꩻတွမ်ႏထီလျားတဲ့အဝ်ႏ၊ ဝင်ꩻဆူတွမ်ႏထီလျားတဲ့အဝ်ႏ၊ ဝင်ꩻရွတ်ꩻတွမ်ႏနားမန်ꩻလျားတဲ့အဝ်ႏ၊ ဝင်ꩻထောက်ꩻလူးတွမ်ႏ နားမန်ꩻလျားတဲ့အဝ်ႏ၊ အွဉ်ႏဗေင်ႏတအာထွူတဲင် အဖြောင်းကိုနဝ်ꩻ ဝင်ꩻဆျာꩻသော့ꩻထီလျားတဲ့အဝ်ႏ၊ အဖြောင်းကိုနဝ်ꩻ ဝင်ꩻဆျာꩻသော့ꩻနားမန်ꩻလျားတဲ့အဝ်ႏ-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻတဲ့ ထီႏဗာႏဘဝယိုခါနောဝ်ꩻသွူ။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
ယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ ဝင်ꩻကျꩻပေါက်သေင်ႏမွူး၊ အစူဝင်ꩻစွိုင်ခါꩻ၊ အခင်ႏဝင်ꩻစွိုင်ခါꩻ၊ ဝင်ꩻဆဲ့ꩻတွမ်ႏပသီႏစျူ၊ ဝင်ꩻထောင်းတွမ်ႏဗင်၊ ဝင်ꩻထောင်းတွမ်ႏနꩻ၊ ဝင်ꩻခꩻတွမ်ႏခြီႏ၊ ဝင်ꩻတွဲႏတွမ်ႏပသီႏ၊ ဝင်ꩻလဲမ်ႏတွမ်ႏမေႏ၊ ဝင်ꩻနိစ္စက်-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻတဲ့ ထီႏဗာႏဘဝယိုခါနောဝ်ꩻသွူ။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
ကထင်ႏထီႏဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် လိုꩻကသူႏသေထာꩻသားဖုံႏနဝ်ꩻ ဟွုန်ငမ်းသꩻဝꩻ လꩻသံႏဝွေႏဂပငါပရာꩻ၊ ခွေမဉ်ႏမာꩻ ထာꩻတဟဝ်တဝ်း အကုသိုလ်ႏဒုစရဲက်မျိုꩻနဝ်ꩻ မဲ့ꩻခွေအီႏခံႏဗာႏနုဲင်းသူꩻ၊ မဲ့ꩻဝင်ꩻနိစ္စက်ခွေနုဲင်းပါꩻသူꩻ၊ မဲ့ꩻဝင်ꩻမာꩻသီထိုꩻခွေနုဲင်းပါꩻသူꩻ-စတဲင်ယူႏဝွေႏဖန်ႏ နေးတွမ်ႏဉာဏ်ႏ မာꩻဒျာႏအဟောဝ်၊ ဒေါ့ꩻဒျာႏအဟောဝ်၊ ကျံႏဒျာႏအဟောဝ်၊ ထိုမ်ႏမာꩻအာအာဒျာႏ ကုသိုလ်ႏနောဝ်ꩻသွူ။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
သမ္ပရာယိကဝဇ္ဇ-အပဲစ်ခံႏဗာႏ ဘဝငါကရိုꩻနဝ်ꩻ နမ်းတဲ့ မာꩻဒျာႏအကုဲင်၊ ဖြောင်းတဲ့ဒေါ့ꩻဒျာႏအကုဲင်၊ သꩻတဲ့ကျံႏဒျာႏအကုဲင်၊ မာꩻဒျာႏဒုစရဲက်၊ မာꩻအကုသိုလ်ႏတွော့ꩻ ခန္ဓာႏကုဲင်လီ ကထင်ႏသီနဝ်ꩻ လွေꩻထွာတိရစ္ဆာန်ႏ၊ လွေꩻထွာပိတ္တာႏ၊ လွေꩻထွာအသူႏရကာယ်ႏ၊ လင်ꩻထဲ့ငါးရုဲင်ꩻ-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ အပဲ့စ်အီႏလွေꩻခံႏဗာႏ ဘဝငါတာႏနောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ ဒုကနိပါတ်၊ ဝဇ္ဇသုတ်)
### အာႏကွိုꩻ
အန်ဒမန်ပင်ႏလယ်ႏ

thumb|အန်ဒမန်ပင်ႏလယ်ႏ အခဝ်ထင်ꩻ ဂျိုလ်တုပုင်ႏ
**အန်ဒမန်ပင်ႏလယ်ႏ** (အဲင်းကလေတ်: Andaman Sea) (မန်း: ကပ္ပလီပင်လယ်) နဝ်ꩻ :အန်ဒမန်ကွန်ဗူႏ နီကိုဗားကွန်တောမ်ႏ မျန်မာခမ်းထီ(မန်းခမ်း)၊ ထုဲင်ꩻခမ်းထီ တောမ်ႏ မလေးကွန်ဗူႏဖုံႏ အဝ်ႏခူရောင်ꩻဒါႏခင်ႏလမ်း၊ ထွာဒျာႏ အေင်ဒိယ သမုဒ္ဒရာႏ ကဖဖြယ်ခါꩻဒါႏ ဗဉ်းဂလားပင်ႏလယ်ႏအော် ဖဲ့ꩻကွဉ်ႏ ကအဝ်ႏဒါႏ ပင်ႏလယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ပင်ႏလယ်ႏယို အကူဖဲ့ꩻနဝ်ꩻသွတ်ꩻနဝ်ꩻ အွောန်ႏထွော့တွိုႏခါꩻ သူမားတြားကွန် အခဝ်ကွဉ်ႏကွန်တဖြုံႏ ကထွာဒါႏ Breuehကွန်ထျꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဖဲ့ꩻထင်ꩻနဝ်ꩻ တွိုႏလွေꩻဗꩻစွဉ်ႏ ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻ၊ ရန်ႏတကုင်ႏတွိုင်ꩻဖုံႏထျꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:ပင်ႏလယ်ႏ

## လိဉ့်အထန်ႏ
* Myanmar Marine Biodiversity Atlas Online
အဘိဏှဇာတ်

**"အဘိဏှဇာတ်"**
ထွားသွဉ်ဟော်ꩻကျပ် အဘိဏှဇာတ်ယိုတဲင် ကလꩻအီသတိꩻ၊ ကလꩻအီပညာႏ၊ ကလꩻဒါႏ ထာꩻသေတရာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ-

၁။ အဝ်ႏရက်ရက်လို့ဝင်ꩻတွော့ꩻ ဖမွန်ဗာႏစွော့ꩻတရိုꩻတဝ်း၊ ဖသီဗာႏစွော့ꩻတရိုꩻတဝ်း ရက်ဖဗာႏနဝ်ꩻ ဒုက္ခငါႏအကျောင်ꩻ၊

၂။ စိုးရီးပန်အွဉ် ကမွိုတ်ဖဉ်းလို့ဝင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ဘဝယိုတဲ့ မွိုတ်ဖဉ်းဒါႏလို့ဝင်ꩻအကျောင်ꩻ၊

၃။ ပညာႏသျိ ဘုရာꩻလောင်ꩻနဝ်ꩻ တိရစ္ဆာန်ႏ ထာꩻလိုႏခန်းတဲ့ယဝ်း ရိက္ခေႏဝွေႏဖန်ႏ နေးတွမ်ႏဉာဏ်ႏ သေနွောင်ꩻဒျာႏအကျောင်ꩻ၊

၄။ ကွပ်သေကွပ်ဒါႏ ဉာဏ်ႏပညာႏတဲင် ဉာဏ်ႏပူႏဇောႏခꩻ လꩻအာငါႏအကျောင်ꩻ-စတဲင်နုဲင်းနောဝ်ꩻဖုံႏသွူ။

**"နန္ဒိဝိသာလဇာတ်"**
ထွားသွဉ်ဟော်ꩻကျပ် နန္ဒိဝိသာလဇာတ်ယိုတဲင် ကလꩻအီသတိꩻ၊ ကလꩻအီပညာႏ၊ ကလꩻဒါႏ ထာꩻသေတရာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ-

၁။ ဟဝ်ခွန်းဆာဆဲ့ꩻ ဟဝ်သဲ့ꩻသွမ်ꩻတဝ်းဝင်ꩻ၊ ဟဝ်ရွို့ꩻတဝ်းလို့ဝင်ꩻအကျောင်ꩻ၊

၂။ ငေါဝ်းကျံꩻထံꩻနဝ်ꩻ လိုꩻရိုꩻမွုန်းတဝ်း တိရစ္ဆာန်ႏလယ်ႏကွို့ꩻမဉ်ႏတဲ့ တနစ်သက်တဝ်းအကျောင်ꩻ၊

၃။ ဟောဝ်ဖြော်ချာ ဝင်ꩻကေꩻဇူꩻအကျောင်ꩻ၊

၄။ မဉ်ႏအာႏကွိုꩻ နမ်းအာႏရဲင်ꩻ၊ ပညာႏအာႏရဲင်ꩻနဝ်ꩻ လꩻအာနွောင်ꩻဒျာႏ တခြိုꩻဥစ္စာႏအကျောင်ꩻ-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏသွူ။ 
### အာႏကွိုꩻ
အမတ်တန်သန္တတိ

**"အမတ်တန်သန္တတိဝတ္ထု"**

၁၄၂။ ဂါႏထာႏပြန်ႏပအိုဝ်ႏခြေင်ခြေင်-
ပုဂ္ဂိုလ်ႏမုဲင်ꩻရိုꩻတဝ်း၊ အဝ်ႏခြွိုင်းအနမ်း (ကွဉ်ကꩻခွမ်ꩻလာꩻလိုꩻလမ်း)ခန်းတဲ့ယဝ်း နမ်းဖြောင်းသꩻဖုံႏယို မဉ်ႏကျင်ꩻလွဉ်ꩻမဲဉ်ႏမဲဉ်ႏတနꩻနꩻ တရာꩻအတွိုင်ꩻနဝ်ꩻ ရာႏဂစတဲင်နောဝ်ꩻဖုံႏ ငိမ်ꩻဖေ့ထိုꩻ၊  ထိန်ꩻဣန္ဒြေႏဒါႏ၊ လွေꩻမိုးစွဉ်ႏတရွဉ်းစွဉ်ႏ မဂ်လစ်ꩻပါꩻသူꩻ၊ ကျင်ꩻသေႏသေႏဒျာႏ အကျင်ꩻမျတ်၊ ခွုင်းကားသတ္တဝါႏအလောင်းဖုံႏနဝ်ꩻ အွဉ်ႏလင်ꩻထိုꩻလဲဉ်း ကာယဒဏ္ဍစတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် (မာꩻသီတဝ်းသတ္တဝါႏ ကားကအဝ်ႏတဲင်) ပုဂ္ဂိုလ်ႏနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ခြဲစ်ꩻထန်ႏထိုꩻလဲဉ်း ထာꩻတဟောဝ်တောဝ်း(အကုသိုလ်ႏ)တွော့ꩻ မဉ်ꩻ "ဗြာဟ္မဏ"၊ ဒေါ့ꩻရိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊ ပုဂ္ဂိုလ်ႏနဝ်ꩻနောဝ်ꩻ မာꩻဖေ့ငိမ်ꩻနွောင်ꩻလဲဉ်း ထာꩻတဟောဝ်တဝ်း (အကုသိုလ်ႏ)တွော့ꩻ မဉ်ꩻ"သမဏ"ရိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊ ပုဂ္ဂိုလ်ႏနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ဟိုႏပꩻထိုꩻဒါႏ ကိလေႏသာႏခြုံးစုတွော့ꩻ မဉ်ꩻ'ဘိက္ခု'ဟဲ့ꩻနုဲင်းနဝ်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊ သွံငွါသွံမျိုꩻ ရိုꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻတဲ့တဲ့ လꩻဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။

ဟော်ꩻထွားသွဉ်ဗာႏ "အမတ်တန်သန္တတိ"ဝတ္ထုယိုတဲင် **"လꩻဗဟုသုတ၊ လꩻသတိꩻနုဲင်းယို"**

၁။ ဝင်ꩻဖေႏကနာႏဗာႏတရာꩻ၊ ဆောႏတမာဖေႏနောဝ်ꩻ အကျိုꩻတန်ငါႏ-

၂။ နီဗွေႏဘုရာꩻသွူမဉ်ႏတဲ့ ကွီနာႏနေတရာꩻ၊ နီနာꩻသီယို ယိန်းလိုႏနာႏငါႏတရာꩻ-

၃။ ရက်လွဉ်ꩻငါႏတဲ့ ထွာသောက၊ မော့ꩻအီဒါႏ ထာꩻဒုက္ခ-

၄။ မာꩻဖေ့ဖေႏနွောင်ꩻ သောကမေႏလျားနဝ်ꩻ အဝ်ႏနီဗွေႏဘုရာꩻတွမ်ႏနီဗွေႏဘုရာꩻတရာꩻလွုမ်ꩻ-

၅။ ကွဉ်ကꩻခွမ်ꩻလာꩻလိုꩻလမ်း၊ သမ်းထွာရဟန္တာႏနောဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻ"ဗြာဟ္မဏ၊ သမဏ၊ ဘိက္ခု"လꩻလို့သွံမျိုꩻ-

၆။ နီဗွေႏဘုရာꩻနမ်းနမ်း ထူႏရဟန္တာႏဓာတ်တောႏ၊ ထွဉ်ႏတဲႏစေႏတီႏ (ဌာႏပနာႏ)သော့ꩻစေႏတီႏကိုကို-စတဲင်နုဲင်းနောဝ်ꩻ သေထွꩻ လꩻအီသတိꩻအာတန်သွူ။
### အာႏကွိုꩻ
အဘိဓာန်ႏ

[350px|thumbnail|right|[|အိဉ်ႏကလေက်ဘာႏသာႏ|အိဉ်ႏကလေက်-အိဉ်ႏကလေက် တောမ်ႏ အိဉ်ႏကလေက်-ပါသီယန်း အဘိဓာန်ႏဖိုင်ႏ]]
**အဘိဓာန်ႏ** (အဲင်းကလေတ်: Dictionary)ကရိုꩻနဝ်ꩻ ဘာႏသာႏတဗာႏ ဝေါဟာရငဝ်းငွါဖုံႏယို အွဉ်ႏရဲဉ်ႏနေး အက္ခရာႏအစဲဉ်ႏထွူတဲင် အခရာႏအဓိပ္ပါယ်ႏတွမ်ႏ ကလိုႏသေဒါႏ အချက်အလျက်အလင်ဖုံႏယို တွမ်ႏဘာႏသာႏနဝ်ꩻတဲ့သင်၊ တွမ်ႏဘာႏသာႏအလင်တဲ့သင် ကအွဉ်ႏနယ်သေꩻခါꩻဒါႏ လိတ်ဖွူꩻမျိုꩻစားသွူ။
အဘိဓာန်ႏအဝ်ႏအမျိုꩻမျိုꩻသွူ။

အဘိဓာန်ႏကရိုꩻနဝ်ꩻ ဘာႏသာႏငဝ်းငွါအကို ကအဝ်ႏသေꩻခါꩻလဲဉ်း ငဝ်းရာႏဖုံႏယို အခရာႏ၊ အဓိပ္ပါယ်ႏ၊ အထောက်အကမ်း၊ တွမ်ႏကအာႏကွိုꩻခရာႏဖုံႏ အက္ခရာႏစဲဉ်ႏအတွိုင်ꩻ ကမုဲင်တောင်ꩻသေꩻနယ်ဒါႏ ကျမ်ꩻမျိုꩻနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻအဘိဓာန်ႏ၊ အဘိဓာန်ႏနဝ်ꩻ မုဲင်ꩻခါခါတဲ့ယဝ်း တထွင်ႏတဝ်းငဝ်းရာႏဆန်ꩻ၊ ကသုံꩻဒါႏအဘိဓာန်ႏအကိုနဝ်ꩻလဲ့ အခရာႏလယိုလစ်ꩻဗာႏအကို ကွပ်ပွိုးအဝ်ႏလိုႏသေ အခရာႏတစွိုးစွိုးနဝ်ꩻမꩻ သုံꩻထွာဗာႏအဘိဓာန်ႏနဝ်ꩻသွူ၊  အခရာႏလစ်ꩻဗာႏကရိုꩻနဝ်ꩻ-
# မဉ်သေပေါင်ꩻလိတ်ဖြုံႏ (ယီးအွဉ်ႏနယ်အသွတ်ꩻပုံႏ၊ ဖခေါ်ဖေႏအပယ်အဗဲဉ်စတဲင်)
# မဉ်သေအငဝ်းထန်ႏ
# မဉ်သေ အခရာႏအဓိပ်ပါယ်ႏ
# မဉ်သေ ငဝ်းရာႏသီးအထျꩻအထောင်ꩻနဝ်ꩻဖုံႏသွူ။ 
ကွဲႏတွော့ꩻ အဘိဓာန်ႏကျမ်ꩻတွိုင်ꩻ ကမဉ်သေဒါႏ အချက်ကီနဝ်ꩻလစ်ꩻချက် ပါသော့ꩻစွဉ်ႏလို့လို့ ယူႏနုဲင်းနဝ်ꩻတလꩻတဝ်း၊ ကျောႏနေးစွဉ်ႏကမ္ဘာႏ အဘိဓာန်ႏကျမ်ꩻတန် နုဲင်းအောက်သဖို့အဘိဓာန်ႏနဝ်ꩻတဲး အချက်နုဲင်းကီနဝ်ꩻဖုံႏလွုမ်ꩻတကာႏတဝ်း အွဉ်ႏနယ်ဗာႏထဲင်းစွဉ်ႏဒျာႏ ငဝ်းရာႏကသုံꩻစဒါႏခေတ်ယင်ကယ်ႏသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:အဘိဓာန်ႏဖိုင်ႏ