open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ပုဏ္ဏာꩻပိုမူႏအာ အဖါခိုးလျား

**"ဗဟုဓီတရသုတ် (ပုဏ္ဏာꩻပိုမူႏအာ၊ အဖါခိုးလျားလွဉ်ꩻဗာႏ)"**

အွိုးခꩻတလဲင်ႏ နီဗွေႏဘုရာꩻအဝ်ႏအုံ ကောသလခမ်း၊ တခြာကိုအတွင်ꩻ ပုဏ္ဏာꩻတဖြာꩻနဝ်ꩻ အဖိုးထိုꩻမား တဆီလစ်ꩻဗာႏ၊ အထိုမ်ႏလွဉ်ꩻအဖိုး၊ လွေꩻထီႏခန်း ဗွေႏဘုရာꩻ "အုံတပန်းထာꩻ၊ အွဉ်ႏတနွောင်းနမ်း၊ ဆိမ်ꩻမဲ့၊ အုံကမ္မဋ္ဌာန်ꩻ၊ စွူဖြွိုး၊ ယေန်ကတစ်ꩻ၊ ခွꩻကဒဲ့ꩻ၊ ရျူႏသျူး"နုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် လွေꩻထေ့ဘုရာꩻ၊ ဝွေꩻရိုꩻနုဲင်းယို-
၁။ ခွေဖိုးထီးထိုꩻမား တဆီလစ်ꩻဗာႏ၊ ထွဉ်ႏခရာႏအဲဉ်ထဝ်း၊ ထိုမ်ႏဖိုးသူနီꩻလဲဉ်း၊ မော့ꩻတဝ်း၊ ရဟန်ꩻယိုနဝ်ꩻ ဖိုးထိုꩻမားတဝ်းနုဲင်းခွေမꩻ အလွိုးအုံခွꩻ အုံချမ်ꩻသာႏဗာႏထာꩻနုဲင်းယို။
၂။ ခွေထေင်ခြံသူꩻ ထေင်မွူးသဲင်သင်လို့လဲဉ်း၊ ရဟန်ꩻယိုနဝ်ꩻ အထေင်မွူးသဲင်သင်တောဝ်း နုဲင်းခွေမꩻ အလွိုးအုံခွꩻ အုံချမ်ꩻသာႏဗာႏထာꩻနုဲင်းယို။
၃။ ခွေဗွူတရွောင်သူꩻ ယူးဖုံႏအဲင်ႏတို၊ ရဟန်ꩻယိုနဝ်ꩻ အလွိုးယူးအဲင်ႏတိုတဝ်း အဗွူတရွောင် နုဲင်းခွေနဝ်ꩻမꩻ အလွိုးအုံခွꩻ အုံချမ်ꩻသာႏဗာႏထာꩻနုဲင်းယို။
၄။ ခွေသဲ့ꩻထိုꩻဗာႏတဝ်းမီꩻ နွုတ်ꩻလာ၊ ယိုခါ ခွေသွို့ꩻသူꩻ လုံꩻမွေးလဲဉ်းထာꩻ၊ ရဟန်ꩻယိုနောဝ်ꩻ အသွို့ꩻလုံꩻတဝ်းနုဲင်းခွေမꩻ အလွိုးအုံခွꩻ အုံချမ်ꩻသာႏဗာႏထာꩻနုဲင်းယို။
၅။ ခွေပိုမူႏမေႏမုဲင်း အဝ်ႏနွုတ်ꩻဖြာꩻ၊ အပိုအဝ်ႏ တဖြာꩻနီဖြာꩻလွဉ်းလွဉ်း၊ အဝ်ႏခြွဉ်းလို့ခွေထျꩻ၊ ရဟန်ꩻယိုနဝ်ꩻ အလွူးဗာႏတဝ်း အပိုလီꩻနုဲင်းခွေမꩻ အလွိုးအုံခွꩻ အုံချမ်ꩻသာႏဗာႏထာꩻနုဲင်းယို။
၆။ ခွေမာမဲ့လွိုတ်ꩻတန်နောဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻထွိုင်ႏခွေ ပတ်ꩻနေးတွမ်ႏအခင်ႏ စွုမ်ႏရောဝ်ꩻရောဝ်ꩻ၊ ရဟန်ꩻယိုနောဝ်ꩻ အမာပတ်ꩻထွိုင်ႏတဝ်းနုဲင်းခွေမꩻ အလွိုးအုံခွꩻ အုံချမ်ꩻသာႏဗာႏထာꩻနုဲင်းယို။
၇။ ခွေနဝ်ꩻ မောင်ꩻတဲင်ထာꩻလေလွုမ်ꩻ "ဖေႏခန်းခွေနီးလုဲင်း၊ ဖြော်ခန်းခွေနီးဟုဲင်း"၊ ခွေကွီနာꩻကွီ၊ ရဟန်ꩻယိုနဝ်ꩻ ပါꩻလွဉ်ကွီနီးသားနုဲင်းခွေ အဲဉ်ထဝ်းမꩻ အလွိုးအုံခွꩻ အုံချမ်ꩻသာႏဗာႏထာꩻနုဲင်းယို။
"ခွေသွဉ်းလောဝ်းဖုံႏနဝ်ꩻ မွေးနေဟောင်းဗွေႏ"ဒေါ့ꩻသန်၊ ရီသန်ဗွေႏဘုရာꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။
"တကာႏပုဏ္ဏာꩻဟွေး-
ခွေယိုနဝ်ꩻ ဖိုးတဲ့ တထိုꩻမားတဝ်း၊ ထေင်မွူးတဲ့ တသဲင်တဝ်း၊ ယူးတဲ့ တအဲင်ႏတိုတဝ်း ဗွူတရွောင်၊ သွို့ꩻတဲ့ တလုံꩻတဝ်း၊ ပိုလီꩻတဲ့ တလွူးဗာႏတဝ်း၊ မာတဲ့ တတပတ်ꩻထွိုင်ႏတဝ်း၊ နီးတဲ့ ပါꩻတကွီတဝ်းနုဲင်းနာꩻ၊ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ အုံခွꩻ အုံချမ်ꩻသာႏဗာႏထာꩻ နုဲင်းယိုသွူ"။
ဗွေႏဘုရာꩻရိုꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻတဲင် ဝွေꩻတဲ့ ထင်ႏဗုဲင်ရဟန်ꩻ၊ အားထွုတ်မွေးတရာꩻ၊ ထွာစွဉ်ႏရဟန္တာႏနောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ သဂါထာဝဂ္ဂသံယုတ်ပါဠိ၊ ဗဟုဓီတရသုတ်)
### အာႏကွိုꩻ
ပိုလ်ႏချုတ်အောင်သန်း

**ပိုလ်ႏချုတ်အောင်သန်း** (မန်း: ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း) (အဲင်းကလေတ်: General Aung San)နဝ်ꩻ မျန်မာခမ်းထီ(မန်းခမ်း)ကို ထွာဒျာႏ လွစ်တခြင်ရေꩻဖါဗွေႏ၊ စွိုးခွိုꩻအာႏဇာႏနီႏအွဉ်ငါတန်၊ တောႏလန်ႏရေꩻသား၊ ခွိုꩻရက်ပုဂ္ဂိုလ်ႏ၊ စဲ့ꩻကတူႏချုတ်တဖြာꩻအနေႏ အဝ်ႏအွဉ်ႏထွော့သိမတ်ပျုခါꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ အောင်သန်းနဝ်ꩻ လွူးဖွာꩻဒျာႏ သက္ကရာဇ်နေင်ႏ ၁၂၇၆ ဗာႏ ဒဲဉ်သီႏဆန်ꩻ(၁)နီꩻ၊ ခရိစ်နေင်ႏ ၁၉၁၅ ဗာႏ လာဖေဖော်ဝါရီ(၁၃)နီꩻ မွူးနီꩻစနေႏနီꩻ မွူးရဝ်ခိုႏ နားရီႏ(၄)ဆင်ႏ ခါးလားကဒုံႏခိန်ႏ ဝေင်ꩻနတ်မောက်ကို အမိဉ်ꩻဟဲ့ꩻဖန်ဖေႏ မောင်ထိန်လင်း နဝ်ꩻသွူ။ မွိုးဖါဗွေႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဖါဗွေႏ ခေႏတရာꩻသား ဦးဖာ တောမ်ႏ မွိုးဗွေႏ ကွန်ႏသယ်ႏသား ဒေါ်စု ဒျာႏသွူ။ တဖူးဝေးဝင်ꩻ(၉)ကိုနဝ်ꩻ ထွာအပေႏသွတ်ꩻနဝ်ꩻသွူ။

## အမိဉ်ꩻဖုံႏ
ပိုလ်ႏချုတ်အောင်သန်း ဇာတာႏကို ကပါဒါႏမိဉ်ꩻနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻဖန်ခါꩻဒျာႏ "မောင်ထိန်လင်း" နဝ်ꩻသွူ။ ဖေႏကလွောက်ꩻတောမ်ႏ အဝေးတန် အောင်းတန်းတဲင် မွိုးဖါသီးနဝ်ꩻ ပြောင်ꩻဟဲ့ꩻဖန်လွေꩻလုဲင်ႏ "အောင်သန်း" နဝ်ꩻသွူ။ ထွိုင်ႏနွို့လွေꩻ တို့ဗမာအစည်းအရုံး ကိုနဝ်ꩻ ထွာလုဲင်ႏ "သခင်အောင်ဆန်း" သွူ။ သခင်အောင်သန်း မိဉ်ꩻခယ်ႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ "ထန်လုရှို(တန်လုရှောင်)"(Tan Lu Shaung)တဲင် မိဉ်ꩻဂျပန်နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ "အိုမိုဒါမွန်းစိ"(Omoda Monji (面田紋次) သွူ။ ထွိုင်ႏတွိုႏ ထုဲင်ꩻခမ်း ဝေင်ꩻဗန်ကောက်ကို ကအဝ်ႏဒါႏ ရဲဘော်သုံးကျိတ်စွိုꩻ ခံႏထူႏပိုလ်ႏအမိဉ်ꩻတဲင် ထွာလွေꩻလုဲင်ႏ "ပိုလ်ႏတေဇ" နဝ်ꩻသွူ။ ထွိုင်ႏခွုမ်မာꩻဖေႏ ခမ်းထီတောမ်ႏလိုꩻမျိုꩻတာႏ ခမ်းထီရေꩻထာꩻမာꩻကျာꩻနဝ်ꩻ မိဉ်ꩻထင်ႏသျာꩻလွဉ် "ပိုလ်ႏချုတ်အောင်သန်း" နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ တောႏလန်ႏရေꩻကာႏလကို ကထူႏသုင်ꩻဒါႏ မိဉ်ꩻပလို့ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ "ဦးနောင်ချို၊ မျိုးအောင်" ဖုံႏဒျာႏတဲင် အီႏသွုပ်ဆွိုက် တောမ်ႏထောက်လှမ်းရေꩻ ပိုလ်ႏနေဝင်းနဝ်ꩻ ထူႏသုင်ꩻမိဉ်ꩻပလို့ꩻ "ကိုစက်ဖေ" ဒျာႏသွူ။ ထွူတကာႏတဝ်း အရိုင်း၊ ငမိုး စတဲင် သွꩻပေႏဖုံႏ ကဟဲ့ꩻဖန်ဒါႏ မိဉ်ꩻလွင်ꩻမိဉ်ꩻလင်ဖုံႏလဲ့ အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။

## ဖဝပေႏခါ
အောင်သန်းပေးခါႏ ဖူးဝေးရင်ꩻ ဝင်ꩻ(၆)အကို(မိဉ်ႏတွက်ပါ ကကုဲင်ထိုꩻပေႏပေႏခိန်ႏနဝ်ꩻ ဖူးဝေးအဝ်ႏဝင်ꩻ ၉) ထွာအပေႏသွတ်ꩻဖြာꩻနဝ်ꩻသွူ။ အဝေးတန်ဝင်ꩻသိုမ်ဖုံႏနဝ်ꩻ ထင်ႏလွေꩻဒျာႏကျောင်း တယ်ႏပေႏပေႏခိန်ႏကာႏသွူ။ ကွဲႏတွော့ꩻ အောင်သန်းနဝ်ꩻ ခိန်ႏထင်ႏကျောင်ꩻကျာꩻ မွိုးဗွေႏမိဉ်ႏထင်ႏလွဉ်ꩻမꩻ ဝွေꩻလဲ့အီႏထင်ႏ ရိုꩻနဝ်ꩻတွော့ꩻ အုဲင်ႏထင်ႏတဝ်းကျောင်ꩻသွူ။ နဝ်ꩻမꩻ အောင်ဆန်းနဝ်ꩻ သက်ထွိုင်ႏလꩻ(၈)နေင်ႏမꩻ ကွဲးထင်ႏလွေꩻစ ကျောင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ အောင်ဆန်း အရီးသွတ်ꩻကထင်ႏဒါႏကျောင်ꩻနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဗွေႏသောဘိတ ဗွေႏဗိုန်ကျောင်ꩻ ဝေင်ꩻနတ်မောက်ကိုနဝ်ꩻသွူ။ ကျောင်ꩻယိုနဝ်ꩻ လောကုတ္တရာႏပညာႏလွုမ်ꩻတကာႏတဝ်း ခေတ်ပညာႏလဲ့ အဝ်ႏသွဉ်ဖေႏပါတဲင် ခေတ်နဝ်ꩻခါနဝ်ꩻ အဝ်ႏဟဲ့ꩻ ဓာတ်ပညာႏကျောင်ꩻမျိုꩻနဝ်ꩻသွူ။ ကွဲႏတွော့ꩻ ကျောင်ꩻနတ်မောက်ကိုနဝ်ꩻ သွဉ်ပါတဝ်း လိတ်အဲင်းကလေတ်နဝ်ꩻသွူ။ အောင်သန်း သက်ထွိုင်ႏလꩻ(၁၃)နေင်ႏနဝ်ꩻ ထင်ႏပြောင်ꩻလွေꩻလုဲင်ႏ ရေနံချောင်း စွိုးခွိုꩻကျောင်ꩻ နဝ်ꩻသွူ။ သက်(၁၅)အရွယ်ႏခိန်ႏ သတ္တမတန်ꩻ ပွယ်စေလိတ်ကို ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏကျောင်ꩻတောမ်ႏ စွိုးခွိုꩻကျောင်ꩻဖုံႏကို ကလꩻလွေꩻဒါႏ ပထမသားတာႏ ကဖေႏအပ်ဒါႏ ဦးရွှေဘို ရွှေတံဆိပ် တောမ်ႏ သွဉ်ပညာႏတာႏ ရွဉ်စွဲးကမ်းဆုꩻနဝ်ꩻ အောင်ဆန်း ဒဲ့ꩻထူႏလꩻလွေꩻနဝ်ꩻသွူ။

## သီမား
ပိုလ်ႏချုတ်အောင်သန်းနဝ်ꩻ တွိုႏခရိစ်နေင်ႏ ၁၉၄၇ ဗာႏ လာဇူလုဲင်(၁၉)နီꩻ ဝေင်ꩻရန်ႏတကုင်ႏ အကိုရေꩻဝွန်ႏတန်ဖုံႏရွုမ်ꩻကို အဝ်ႏထေင်းထံႏ ခမ်းထီတာႏ အရေꩻတန်ထာꩻမာꩻကျာꩻ ခံႏဗာႏဝင်ꩻကျမ်ႏတကုဲင်ခꩻသီထိုꩻတဲင် တောမ်ႏအွဉ်ငါခေါင်းဆောင်တန်သီး(အာႏဇာႏနီႏပုဂ္ဂိုလ်ႏ၉)ဖြာꩻ ထဲ့သွုမ်ꩻသီမားကုဲင်ထိုꩻဗာႏနဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:မျန်မာလိုꩻခွိုꩻဖုံႏ နမ်းခြောင်ꩻခရာႏ
ပုဂ္ဂိုလ်ႏအမျိုꩻတဆီ

**"မိဂသာလာသုတ် (ပုဂ္ဂိုလ်ႏအမျိုꩻတဆီ)"**
အာႏနန္တာႏ-
လောကကိုယို ပုဂ္ဂိုလ်ႏအဝ်ႏအမျိုꩻတဆီ၊  တဆီကရိုꩻနဝ်ꩻ-
၁။ လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ "သီႏလ"အဲဉ်ထဝ်း၊ ထာꩻသေပညာႏတဲ့ အဲဉ်ထဝ်း၊ နာႏတဝ်းတရာꩻ၊ ထွားနုဲင်းတဝ်းဝင်ꩻ၊ သေမာꩻတဝ်းကုသိုလ်ႏ၊ လꩻတဝ်းကုသိုလ်ႏ၊ ဝွေꩻမဉ်ႏသီထွူနဝ်ꩻ အဝ်ႏအဆွုတ်ယွုတ်လွုမ်ꩻ၊ မျတ်ခရာႏအဲဉ်ထဝ်း၊ အီႏတွိုႏလွေꩻ အညမ်းဖဲ့ꩻလွုမ်ꩻ၊ အဟောဝ်ဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ တတွိုႏနွောင်ꩻတဝ်း။
၂။ လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ "သီႏလ"အဲဉ်ထဝ်း၊ ကွဲႏတွော့ꩻ ဆုဲင်ꩻနဝ်ꩻ သူႏသေယင်းထာꩻ၊ နာႏတရာꩻ၊ ထွားနုဲင်းဝင်ꩻ၊ သေမာꩻကုသိုလ်ႏ၊ လꩻကုသိုလ်ႏ၊ ဝွေꩻမဉ်ႏသီထွူနဝ်ꩻ အဝ်ႏအမျတ်လွုမ်ꩻ၊ ဆွုတ်ယွုတ်ခရာႏအဲဉ်ထဝ်း၊ အီႏတွိုႏလွေꩻ အဟောဝ်ဖဲ့ꩻလွုမ်ꩻ၊ အကုဲင်ဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ တတွိုႏနွောင်ꩻတဝ်း။
၃။ လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ "သီႏလ"အဝ်ႏ၊ ကွဲႏတွော့ꩻ ဆုဲင်ꩻနဝ်ꩻ သူႏသေတဝ်းထာꩻ၊ နာႏတဝ်းတရာꩻ၊ ထွားနုဲင်းတဝ်းဝင်ꩻ၊ သေမာꩻတဝ်းကုသိုလ်ႏ၊ အဗာႏလꩻသွူကုသိုလ်ႏတဲ့ လꩻတဝ်း၊ ဝွေꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ မဉ်ႏသီထွူနဝ်ꩻ အဝ်ႏအဆွုတ်ယွုတ်လွုမ်ꩻ၊ မျတ်ခရာႏအဲဉ်ထဝ်း၊ အီႏတွိုႏလွေꩻ အညမ်းဖဲ့ꩻလွုမ်ꩻ၊ အဟောဝ်ဖဲ့ꩻနောဝ်ꩻ တတွိုႏနွောင်ꩻတဝ်း။
၄။ လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ "သီႏလ"အဝ်ႏ၊ ဆုဲင်ꩻနဝ်ꩻ ယိန်းသူႏသေထာꩻ၊ နာႏတရာꩻ၊ ထွားနုဲင်းဝင်ꩻ၊ သေမာꩻကုသိုလ်ႏ၊ လꩻကုသိုလ်ႏ၊ ဝွေꩻမဉ်ႏသီသူꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏအမျတ်လွုမ်ꩻ၊ ဆွုတ်ယွုတ်ခရာႏအဲဉ်ထဝ်း၊ အီႏတွိုႏလွေꩻ အဟောဝ်ဖဲ့ꩻလွုမ်ꩻ၊ အကုဲင်ဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ တွိုႏနွောင်ꩻတဝ်း။
၅။ လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ "ရာႏဂအာႏတလာ"၊ ထာꩻသေပညာႏအဲဉ်ထဝ်း၊ နာႏတဝ်းတရာꩻ၊ ထွားနုဲင်းတဝ်းဝင်ꩻ၊ သေမာꩻတဝ်းကုသိုလ်ႏ၊ လꩻတဝ်းကုသိုလ်ႏ၊ ဝွေꩻမဉ်ႏသီထွူနဝ်ꩻ အဝ်ႏအဆွုတ်ယွုတ်လွုမ်ꩻ၊ မျတ်ခရာႏအဲဉ်ထဝ်း၊ အီႏတွိုႏလွေꩻ အကုဲင်ဖဲ့ꩻလွုမ်ꩻ၊ အဟောဝ်ဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ တွိုႏနွောင်ꩻတဝ်း။
၆။ လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ "ရာႏဂအာႏတလာ"၊ ကွဲႏတွော့ꩻ ဆုဲင်ꩻချာနဝ်ꩻ သူႏသေယင်းထာꩻ၊ နာႏတရာꩻ၊ ထွားနုဲင်းဝင်ꩻ၊ မာꩻကုသိုလ်ႏ၊ လꩻကုသိုလ်ႏ၊ ဝွေꩻမဉ်ႏသီထွူနဝ်ꩻ အဝ်ႏအမျတ်လွုမ်ꩻ၊ ဆွုတ်ယွုတ်ခရာႏအဲဉ်ထဝ်း၊ အီႏတွိုႏလွေꩻ အဟောဝ်ဖဲ့ꩻလူမ်ꩻ၊ အကုဲင်ဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ တွိုႏနွောင်ꩻတဝ်း။
၇။ လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ "ဒေါသထန်ႏ-သꩻလျားထာꩻ"၊ ထာꩻသေပညာႏအဲဉ်ထဝ်း၊ နာႏတဝ်းတရာꩻ၊ ထွားနုဲင်းတောဝ်းဝင်ꩻ၊ မာꩻတဝ်းကုသိုလ်ႏ၊ လꩻတဝ်းကုသိုလ်ႏ၊ ဝွေꩻမဉ်ႏသီထွူနဝ်ꩻ အဝ်ႏအဆွုတ်ယွုတ်လူမ်ꩻ၊ မျတ်ခရာႏအဲဉ်ထဝ်း၊ အီႏတွိုႏလွေꩻ အကုဲင်ဖဲ့ꩻလူမ်ꩻ၊ အဟောဝ်ဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ တွိုႏနွောင်ꩻတဝ်း။
၈။ လိုꩻယင်ဟန်ႏနောဝ်ꩻ "ဒေါသထန်ႏ-သꩻလျားထာꩻ"၊ ကွဲႏတွော့ꩻ ဆုဲင်ꩻချာနဝ်ꩻ သူႏသေယင်းထာꩻ၊ နာႏတရာꩻ၊ ထွားနုဲင်းဝင်ꩻ၊ မာꩻကုသိုလ်ႏ၊ လꩻကုသိုလ်ႏ၊ ဝွေꩻမဉ်ႏသီထွူနဝ်ꩻ အောဝ်ႏအမျတ်လူမ်ꩻ၊ ဆွုတ်ယွုတ်ခရာႏအဲဉ်ထဝ်း၊ အီႏတွိုႏလွေꩻ အဟောဝ်ဖဲ့ꩻလူမ်ꩻ၊ အကုဲင်ဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ တွိုႏနွောင်ꩻတဝ်း။
၉။ လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ "သꩻလော်လယ်တန်"၊ ထာꩻသေပညာႏအဲဉ်ထဝ်း၊ နာႏတဝ်းတရာꩻ၊ ထွားနုဲင်းတဝ်းဝင်ꩻ၊ မာꩻတဝ်းကုသိုလ်ႏ၊ လꩻတဝ်းကုသိုလ်ႏ၊ ဝွေꩻမဉ်ႏသီထွူနဝ်ꩻ အဝ်ႏအဆွုတ်ယွုတ်လူမ်ꩻ၊ မျတ်ခရာႏအဲဉ်ထဝ်း၊ အီႏလွေꩻအကုဲင်ဖဲ့ꩻလူမ်ꩻ၊ အဟောဝ်ဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ တွိုႏနွောင်ꩻတဝ်း။
၁၀။ လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ "သꩻလော်လယ်တန်"၊ ကွဲႏတွော့ꩻ ဆုဲင်ꩻချာနဝ်ꩻ သူႏသေယင်းထာꩻ၊ နာႏတရာꩻ၊ ထွားနုဲင်းဝင်ꩻ၊ မာꩻကုသိုလ်ႏ၊ လꩻကုသိုလ်ႏ၊ ဝွေꩻမဉ်ႏသီထွူနဝ်ꩻ အဝ်ႏအမျတ်လူမ်ꩻ၊ ဆွုတ်ယွုတ်ခရာႏအဲဉ်ထဝ်း၊ တွိုႏလွေꩻ အဟောဝ်ဖဲ့ꩻလူမ်ꩻ၊ အကုဲင်ဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ တွိုႏနွောင်ꩻတဝ်း။ (တောင်ꩻခါꩻ-လိုꩻတွိုင်ꩻဖေႏကသေနာႏ တဲမ်းဗာႏနုဲင်းယိုသွူ)(သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ ဒသကနိပါတ်၊ မိဂသာလာသုတ်)
### အာႏကွိုꩻ
ပေါႏထိန်ꩻတဝ်းဣန္ဒြေႏနဝ်ꩻ

**"ဟတ္ထိသာရိပုတ္တသုတ် (လꩻခန်းစျာန်ႏတဲ့ယဝ်း ပေါႏထိန်ꩻတဝ်းဣန္ဒြေႏနဝ်ꩻ ထွက်ဒါႏထာꩻ)"**
နီဗွေႏဘုရာꩻအဝ်ႏအုံ ဗာႏရာႏဏသီႏခမ်း ဣတိပတနမိဂဒါဝုန်ႏ တခြာတန်ကိုအတွင်ꩻ မထေရ်ႏတန်ဖုံႏနဝ်ꩻ သွုံꩻသွမ်ꩻယာထွူ ကျွꩻလွေꩻအုံဗူႏလွ ဝတ်တဝွန်ꩻကို၊ အွဉ်ႏဒေါ့ꩻငေါဝ်း ပွိုင်းဝွို့တွမ်ႏ အဘိဓမ္မာႏခရာႏဖုံႏနောဝ်ꩻသွူ။
ဆင်ဆရာႏပို ဗွေႏစိတ္တနဝ်ꩻ အွဉ်ႏဒေါ့ꩻသဲပ်ꩻသော့ꩻခွိုꩻခွိုꩻတဲင် မထေရ်ႏတန် ဗွေႏမဟာကောဋ္ဌိကနဝ်ꩻရိုꩻ-
"ဆင်ဆရာႏပို ဗွေႏစိတ္တဟွေး-
မထေရ်ႏတန်သီး အဝ်ႏဒေါ့ꩻငေါဝ်း အဘိဓမ္မာႏတွင်ꩻနဝ်ꩻ နာꩻဒေါ့ꩻသဲပ်ꩻသော့ꩻမွုန်း၊ အုံပွေါနာႏသွတ်ꩻသွတ်ꩻဒွိုန်းကဟုဲင်း"
ဗွေႏစိတ္တသွꩻဖုံႏနဝ်ꩻ လောဝ်းချာ ဗွေႏမဟာကောဋ္ဌိကနုဲင်းယို-
"ဩဗွေႏ မဟာကောဋ္ဌိက-
နီဗွေႏဟွိုက်ꩻမွုန်း ဆင်ဆရာႏပို ဗွေႏစိတ္တနဝ်ꩻ၊ ဆင်ဆရာႏပို ဗွေႏစိတ္တနဝ်ꩻတဲ့ လိုꩻဒါႏပညာႏနေနေ၊ တွမ်ႏမထေရ်ႏတန်ဖုံႏနဝ်ꩻ ဒေါ့ꩻငါဒေါ့ꩻချာ အဘိဓမ္မာႏခရာႏ ဒါႏဒျာႏ"
"ယို ဗွေႏစင်ꩻဖုံႏဟွေး-
၁။ ပေါႏတသေထွꩻတဝ်း ဝင်ꩻသꩻအထွာပွုံႏနဝ်ꩻ အီႏသဗာႏအခရာႏယို ယပ်ꩻခုဲင်ႏတန်ကွေး၊ လောကကိုယို ပုဂ္ဂိုလ်ႏယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ ကအဝ်ႏဆရာႏထျꩻ၊ အဝ်ႏပုဂ္ဂိုလ်ႏတန်ထျꩻနဝ်ꩻ ပျောႏလွဉ်ꩻဒျာႏကုသိုလ်ႏ၊ ချꩻဒျာႏမာႏန၊ တဗွီႏဗဲ့ပေႏဒျာႏ၊ ရဟန်ꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ပေါႏအဝ်ႏဒွုမ်ဆရာႏထျꩻ၊ ပုဂ္ဂိုလ်ႏတန်ထျꩻတဲင် လွေꩻလယ်ႏတောဒျာႏ ရဟန်ꩻမူႏထျꩻ၊ တကာႏလိုꩻလမ်းထျꩻ၊ ခွန်ထျꩻ၊ ခွန်အမျတ်ထျꩻ၊ လွေꩻကွိုက်ꩻတောဒျာႏ တိတ္ထိတက္ကတွဉ်ꩻသီးတပဲ့ꩻဖုံႏ၊ တွိုႏနဝ်ꩻတွော့ꩻ သꩻလော်လယ်၊ ဣန္ဒြေႏကုဲင်၊ တဏှာႏရာႏဂနိစ္စက် ထွက်ထိုꩻစွဉ်ႏနောဝ်ꩻသွူ။
၂။ 'ခွေယိုလꩻလဲဉ်း ပဌမဈာန်ႏ လယ်ႏအာလမ်းလꩻဒျာႏ၊ အုံညီꩻပေါင်ꩻကွိုက်ꩻ လိုꩻလမ်းခိုခိုမူႏမူႏလꩻဒျာႏ၊ ပေါင်ꩻကွိုက်ꩻတိတ္ထိတက္ကတွဉ်ꩻတဲ့ယဝ်း ထွာတဝ်းမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻ'ရိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻလꩻတဝ်း၊ ကွဲညည ရာႏဂနိစ္စက် ထွက်ထိုꩻဒျာႏနေနေ။
၃။ 'ခွေယိုလꩻလဲဉ်း' ဒုတိယဈာန်ႏ လယ်ႏအာလမ်းလꩻဒျာႏ၊ အုံညီꩻပေါင်ꩻကွိုက်ꩻ လိုꩻလမ်းခိုခိုမူႏမူႏလꩻဒျာႏ၊ ပေါင်ꩻကွိုက်ꩻတိတ္ထိတက္ကတွဉ်ꩻတဲ့ယဝ်း ထွာတဝ်းမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻ'ရိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻလꩻတဝ်း၊ ကွဲညည ရာႏဂနိစ္စက် ထွက်ထိုꩻဒျာႏနေနေ။
၄။ 'ခွေယိုလꩻလဲဉ်း တတိယဈာန်ႏ လယ်ႏအာလမ်းလꩻဒျာႏ၊ အုံညီꩻပေါင်ꩻကွိုက်ꩻ လိုꩻလမ်းခိုခိုမူႏမူႏလꩻဒျာႏ၊ ပေါင်ꩻကွိုက်ꩻတိတ္ထိတက္ကတွဉ်ꩻတဲ့ယဝ်း ထွာတဝ်းမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻ'ရိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻလꩻတဝ်း၊ ကွဲညည ရာႏဂနိစ္စက် ထွက်ထိုꩻဒျာႏနေနေ။
၅။ 'ခွေယိုလꩻလဲဉ်း စတုတ္ထဈာန်ႏ လယ်ႏအာလမ်းလꩻဒျာႏ၊ အုံညီꩻပေါင်ꩻကွိုက်ꩻ လိုꩻလမ်းခိုခိုမူႏမူႏလꩻဒျာႏ၊ ပေါင်ꩻကွိုက်ꩻတိတ္ထိတက္ကတွဉ်ꩻတဲ့ယဝ်း ထွာတဝ်းမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻ'ရိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻလꩻတဝ်း၊ ကွဲညည ရာႏဂနိစ္စက် ထွက်ထိုꩻဒျာႏနေနေ။
၆။ 'ခွေယိုလꩻလဲဉ်း "အနိမိတ္တစေတောသမာဓိ"၊ ခွေသꩻစွူဒျာႏ၊ လယ်ႏအာလမ်းလꩻဒျာႏ၊ အုံညီꩻပေါင်ꩻကွိုက်ꩻ လိုꩻလမ်းခိုခိုမူႏမူႏလꩻဒျာႏ၊ ပေါင်ꩻကွိုက်ꩻတိတ္ထိတက္ကတွဉ်ꩻတဲ့ယဝ်း ထွာတဝ်းမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻ'ရိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻလꩻတဝ်း၊ လောကီဈာန်ႏလွုမ်ꩻ၊ လောကီသမာႏဓိလွုမ်ꩻ၊ ပေါႏရာႏဂနိစ္စက် နဝ်ꩻ ထွက်ထိုꩻစွဉ်ႏဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။
ဆင်ဆရာႏပို ဗွေႏစိတ္တနဝ်ꩻတဲ့ ထွက်သဲင်ꩻလမ်း၊ လꩻသံႏဝွေႏဂ၊ ထင်ႏချာ၊ တွိုႏနဝ်ꩻခါမꩻ အားထွုတ်မွေးတရာꩻ၊ ထွာရဟန္တာႏနောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ ဆက္ကနိပါတ်၊ ဟတ္ထိသာရိပုတ္တသုတ်)
### အာႏကွိုꩻ
ပေါႏယူႏအနိစ္စတထဲ့ꩻတဝ်း

**"ပဌမကောသလသုတ် (ပေါႏယူႏ အနိစ္စသဘော်ꩻ တထဲ့ꩻတောဝ်း)"**
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
၁။ ကောသလခမ်းကိုနဝ်ꩻ 'ခွန်ကောသလနဝ်ꩻ ထွာအယံသွတ်ꩻ'၊ ကွဲႏတွော့ꩻ ဝွေꩻထွာအယံသွတ်ꩻခန်းတဲ့ယဝ်း တသေႏတဝ်း အနိစ္စဒျာႏနေနေ၊ လိုꩻကသေယူႏနုဲင်းနဝ်ꩻသားနဝ်ꩻ တထဲ့ꩻတဝ်း ခွန်ကောသလစေꩻစိန်ႏ၊ စေꩻစိန်ႏရိုꩻရိုꩻထဲင်းဟ ဒေါ့ꩻခရာႏအဲဉ်ထဝ်း၊ ယိန်းတထဲ့ꩻတဝ်းတဝ်းနဝ်ꩻသွူ။
၂။ လောကဓါတ်တရေင်ကိုနဝ်ꩻ 'မဟာႏဗျဟ္မာႏနဝ်ꩻ ထွာအယံသွတ်ꩻ'၊ ကွဲႏတွော့ꩻ ဝွေꩻထွာအယံသွတ်ꩻခန်းတဲ့ယဝ်း တသေႏတဝ်း အနိစ္စဒျာႏနေနေ၊ လိုꩻကသေယူႏနုဲင်းနဝ်ꩻသားနဝ်ꩻ တထဲ့ꩻတဝ်း မဟာႏဗျဟ္မာႏစေꩻစိန်ႏ၊ စေꩻစိန်ႏရိုꩻရိုꩻထဲင်းဟ ဒေါ့ꩻခရာႏအဲဉ်ထဝ်း၊ ယိန်းတထဲ့ꩻတဝ်းနဝ်ꩻသွူ။
၃။ လောကဓါတ်တရေင် မဉ်ကုဲင်ထိုꩻနဝ်ꩻ 'အာဘဿရာႏဗျဟ္မာႏနဝ်ꩻ ထွာအယံသွတ်ꩻ'၊ ကွဲႏတွော့ꩻ ဝွေꩻထွာအယံသွတ်ꩻခန်းတဲ့ယဝ်း တသေႏတဝ်း အနိစ္စဒျာႏနေနေ၊ လိုꩻကသေယူႏနုဲင်းနဝ်ꩻသားနဝ်ꩻ တထဲ့ꩻတဝ်း အာဘဿရာႏစေꩻစိန်ႏ၊ စေꩻစိန်ႏရိုꩻရိုꩻထဲင်းဟ ဒေါ့ꩻခရာႏအဲဉ်ထဝ်း၊ ယိန်းတထဲ့ꩻတဝ်းနဝ်ꩻသွူ။
၄။ ကသိုဏ်းအပါꩻတဆီကို ကလꩻဒါႏတရာꩻ 'ဝိညာဏကသိုဏ်းနဝ်ꩻ ထွာအယံသွတ်ꩻ'၊ ကွဲႏတွော့ꩻ အနိစ္စဒျာႏနေနေ၊ လိုꩻကသေယူႏနုဲင်းနဝ်ꩻသားနဝ်ꩻ တထဲ့ꩻတဝ်း ဝိညာဏကသိုဏ်း၊ ကသိုဏ်းရိုꩻရိုꩻထဲင်းဟ ဒေါ့ꩻခရာႏအဲဉ်ထဝ်း၊ ယီးင်တထဲ့ꩻတဝ်းနဝ်ꩻသွူ။
၅။ အဘိဘာယတနဈာန်ႏ သွစ်ꩻမျိုꩻကိုနဝ်ꩻ အဋ္ဌမအဘိဘာယတဈာန်ႏနဝ်ꩻ အယံသွတ်ꩻ၊ ကွဲႏတွော့ꩻ အနိစ္စဒျာႏနေနေ၊ လိုꩻကသေယူႏနုဲင်းနဝ်ꩻသားနဝ်ꩻ တထဲ့ꩻတဝ်း အဋ္ဌမအဘိဘာယတဈာန်ႏ၊ ဈာန်ႏရိုꩻရိုꩻထဲင်းဟ ဒေါ့ꩻခရာႏအဲဉ်ထဝ်း၊ တထဲ့ꩻတဝ်းနဝ်ꩻသွူ။
၆။ ပဋိပဒါလစ်ꩻမျိုꩻကိုနဝ်ꩻ 'သုခပဋိပဒါခိပ္ပါဘိညာနဝ်ꩻ အယံသွတ်ꩻ'၊ ကွဲႏတွော့ꩻ အနိစ္စဒျာႏနေနေ၊ လိုꩻကသေယူႏနုဲင်းနဝ်ꩻသားနဝ်ꩻ တထဲ့ꩻတဝ်း၊ ပဋိပဒါအလင်ထဲင်းဟ ဒေါ့ꩻခရာႏအဲဉ်ထဝ်း၊ တထဲ့ꩻတဝ်းနဝ်ꩻသွူ။
၇။ သညာလစ်ꩻမျိုꩻကိုနဝ်ꩻ 'အာကိဲဉ္စညာယတနသညာ'နဝ်ꩻ အယံသွတ်ꩻ၊ ကွဲႏတွော့ꩻ အနိစ္စဒျာႏနေနေ၊ လိုꩻကသေယူႏသားနဝ်ꩻ တထဲ့ꩻတဝ်းနဝ်ꩻသွူ။
၈။ သာႏသနာႏကို တမွေးတဝ်းသား ထာꩻယူႏကိုနဝ်ꩻ ထာꩻယူႏ 'ဥစ္ဆေဒ'နဝ်ꩻ အယံသွတ်ꩻ၊ ကွဲႏတွော့ꩻ အနိစ္စဒျာႏနေနေ၊ လိုꩻကသေယူႏသားနဝ်ꩻ တထဲ့ꩻတဝ်းနဝ်ꩻသွူ။
၉။ (လောကီ)ဈာန်ႏကိုနဝ်ꩻ 'နေဝသညာနာသညာယတနဈာန်ႏ'နဝ်ꩻ အယံသွတ်ꩻ၊ ကွဲႏတွော့ꩻ အနိစ္စဒျာႏနေနေ၊ လိုꩻကသေယူႏသားနဝ်ꩻ တထဲ့ꩻတဝ်းနဝ်ꩻသွူ။
၁၀။ ခွုင်းကားတဲင် တရာꩻကိုနဝ်ꩻ 'အရဟတ္တဖိုလ်ႏ'နဝ်ꩻ အယံသွတ်ꩻ၊ ပေါႏလꩻသွူ အရဟတ္တဖိုလ်ႏနဝ်ꩻ ထွာရဟန္တာႏ၊ အီႏတွိုႏလွေꩻဒျာႏ နိဗ္ဗာန်ႏ၊ ဖေါက်ပြန်ႏခရာႏအဲဉ်ထဝ်း၊ အနိစ္စမွေးတဝ်းဒွုမ်နဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ ဒသကနိပါတ်၊ ပဌမ ကောသလသုတ်)
### အာႏကွိုꩻ
ပေါႏအတုꩻပေါႏနဝ်ꩻ အစဲစ်ထိုꩻမား

**"သဒ္ဓမ္မပ္ပဋိရူပကသုတ် (ပေါႏအတုꩻပေါႏနဝ်ꩻ အစဲစ်ထိုꩻမား)"**

နီဗွေႏဘုရာꩻအဝ်ႏအုံ သာဝတ္ထိခမ်း၊ ကျောင်ꩻဇေႏတဝွန်ႏကိုအတွင်ꩻ ဗွေႏမဟာကဿပနဝ်ꩻ ဖျော်လွဉ်နီဗွေႏဘုရာꩻထျꩻ၊ ဝုဲင်ႏကန်းတော့ꩻ နီဗွေႏဘုရာꩻထွူခါ လောဝ်းပါနီဗွေႏဘုရာꩻနုဲင်းယို-
"ဩဗွေႏ- ကရီးခါနဝ်ꩻ သိက္ခာႏပုဒ်ဆေ့ꩻပေႏ၊ တွိုႏဗွေႏရဟန်ꩻသီး ထွာရဟန္တာႏနဝ်ꩻ အာတန်၊ ကွပ်အကျောင်ꩻထမုဲင်ꩻ ဗွေႏဩ၊ တွိုႏယိုခါနဝ်ꩻ သိက္ခာႏပုဒ်နဝ်ꩻ အာတန်၊ တွိုႏဗွေႏရဟန်ꩻသီး ထွာရဟန္တာႏနဝ်ꩻ ဆေ့ꩻပေႏ၊ ပွိုးအကျောင်ꩻ ထမုဲင်ꩻ ဗွေႏဩ"
"ကဿပဟွေး-
သတ္တဝါႏသီးဖုံႏ ပေါႏဆွုတ်ယွုတ်သွူနောဝ်ꩻ သူႏတောႏကောင်ꩻသီးတရာꩻ ကွဲထိုꩻမားမား၊ ပေါႏသူႏတောႏကောင်ꩻတရာꩻ ကွဲထိုꩻမားမားနဝ်ꩻ သိက္ခာႏပုဒ်တဲ့ ပညတ်ဗာႏအာတန်၊ တွိုႏထွာရဟန္တာႏနောဝ်ꩻ ဆေ့ꩻပေႏနောဝ်ꩻသွူ။
"ကဿပဟွေး-
လောကကိုယိုနဝ်ꩻ ပေါႏတရꩻအတုꩻ တပေါႏတဝ်းဒွိုန်းနဝ်ꩻတဲး သူႏတောႏကောင်ꩻတရာꩻ တလꩻထိုꩻမားမားတဝ်း၊ ပေါႏတရာꩻအတုꩻ ပေါႏသွူနဝ်ꩻ သူႏတောႏကောင်ꩻတရာꩻတဲ့ ကွဲးထိုꩻမားမားစွဉ်ႏနောဝ်ꩻသွူ။
မဉ်ႏဥပမာႏနဝ်ꩻ လောကကိုယို ခံꩻအတုꩻ မဉ်ႏတပေါႏတဝ်းဒွိုန်းနဝ်ꩻ ခံꩻအစဲစ် တထိုꩻမားတောဝ်း၊ ပေါႏခံꩻအတုꩻ ပေါႏသွူနဝ်ꩻ ခံꩻအစဲစ်ကွဲထိုꩻမားမား၊ အဗွန်ပီနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။
ကဿပဟွေး-
ပထဝီ၊ အာပေါ၊ တေဇော၊ ဝါယော- ဓါတ်တန်လစ်ꩻပါꩻဖုံႏနဝ်ꩻ တမာꩻထိုꩻမားနွောင်ꩻတဝ်း၊ သူႏတောႏကောင်ꩻတရာꩻ၊ ကမာꩻထိုꩻမားနွောင်ꩻ သူတောႏကောင်ꩻတရာꩻနဝ်ꩻ လိုꩻမွိုက်ဖုံႏဒျာႏ၊ ကွပ်ပွိုးလိုꩻမွိုက်ဖုံႏ ပေါႏအာနဝ်ꩻမꩻ သူႏတောႏကောင်ꩻတရာꩻ ကွဲးထိုꩻမားမားဗာႏနောဝ်ꩻသွူ။
ကဿပဟွေး- ကမာꩻထဲ့ဖွိုႏဒါႏလိုꩻ အဝ်ႏငတ်ꩻမျိုꩻ၊ တရာꩻငတ်ꩻမျိုꩻနဝ်ꩻ မာꩻပအီမ်ထိုꩻဒါႏ သူႏတောႏကောင်ꩻတရာꩻ၊ မာꩻထိုꩻမားထိုꩻဒါႏ သူႏတောႏကောင်ꩻတရာꩻ၊ ငတ်ꩻပါꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ-
၁။ သတ္ထရိ အဂါရဝါ- ရိုႏသေႏလွတဝ်း ဗွေႏဘုရာꩻဖုံႏ။
၂။ ဓမ္မေ အဂါရဝါ- ရိုႏသေႏလွတဝ်း တရာꩻဖုံႏ။
၃။ သံဃေ အဂါရဝါ- ရိုႏသေႏလွတဝ်း သံႏဃာႏဖုံႏ။
၄။ သိက္ခာယ အဂါရဝါ- ရိုႏသေႏလွတဝ်း အကျင်ꩻသိက္ခာႏဖုံႏ။
၅။ သမာဓိသ္မိံ အဂါရဝါ- ရိုႏသေႏလွတဝ်း သမာႏဓိဖုံႏ။
ပေါႏရိုႏသေႏလွတဝ်း 'ဘုရာꩻ၊ တရာꩻ၊ သံဃာႏ၊ အကျင်ꩻသိက္ခာႏ၊ သမာႏဓိ'ယိုငတ်ꩻပါꩻနဝ်ꩻ အဆင်းအရန်းထဲ့လ၊ ကွဲညည သူႏတောႏကောင်ꩻတရာꩻ ထိုꩻမားလို့စွဉ်ႏနောဝ်ꩻသွူ။
ကဿပဟွေး-
၁။ သတ္ထရိ သဂါရဝါ- ရိုႏသေႏလွ ဗွေႏဘုရာꩻဖုံႏ။
၂။ ဓမ္မေ သဂါရဝါ- ရိုႏသေႏလွ တရာꩻဖုံႏ။
၃။ သံဃေ သဂါရဝါ- ရိုႏသေႏလွ သံႏဃာႏဖုံႏ။
၄။ သိက္ခာယ သဂါရဝါ- ရိုႏသေႏလွ အကျင်ꩻသိက္ခာႏဖုံႏ။
၅။ သမာဓိသ္မိံ သဂါရဝါ- ရိုႏသေႏလွ သမာႏဓိဖုံႏ။
ကရိုႏသေႏလွ 'ဘုရာꩻ၊ တရာꩻ၊ သံဃာႏ၊ အကျင်ꩻသိက္ခာႏ၊ သမာႏဓိ'ယိုငတ်ꩻပါꩻနဝ်ꩻ သူႏတောႏကောင်ꩻတရာꩻ တဉ်ႏခွေါင်အီတာႏဒျာႏ၊ လေလင်းအီတာႏဒျာႏ၊ ဖေႏကတွမ်ႏထိုꩻမားမွုန်းတာႏဒျာႏနောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ နိဒါနဝဂ္ဂသံယုတ်ပါဠိ၊ သဒ္ဓမ္မပ္ပဋိပရူပကသုတ်)
### အာႏကွိုꩻ
ပဲစ်မာႏ အဂ္ဂသာဝက

**"ကောကာလိကသုတ် (ပဲစ်မာႏ အဂ္ဂသာဝက ထဲ့ပဒုမငါးရုဲင်ꩻ)"**
ရဟန်ꩻကောကာလိကနဝ်ꩻ ကွပ်တကေးလာဘ်တဲင် လောဝ်းနီဗွေႏဘုရာꩻနုဲင်းယို-
"ဩဗွေႏ ဗွေႏသာရိပုတ္တရာႏ ဗွေႏမောဂ္ဂလာန်ႏသီးနဝ်ꩻ တန်မွေးလောႏဘꩻ-မဉ်လꩻဒျာႏ ထာꩻယွုတ်ဖုံႏ ဗွေႏအော်"
"ကောကာလိက-ဒေါ့ꩻမွုန်းနုဲင်းနဝ်ꩻဟုဲင်း၊ အွဉ်ႏဟဝ်ဟဝ်သꩻရင်ꩻ ထာꩻထီႏသျင်ꩻသွော့ သာရိပုတ္တရာႏ ဗွေႏမောဂ္ဂလာန်ႏသီးနဝ်ꩻဟုဲင်း"
"ဩဗွေႏ- နီဗွေႏဘုရာꩻနဝ်ꩻတဲ ခွေသွဉ်းယွုမ်းဒျာႏ၊ သာရိပုတ္တရာႏ ဗွေႏမောဂ္ဂလာန်ႏသီးနဝ်ꩻ ခွေသွဉ်းတယွုမ်းတဝ်း၊ အထာꩻလိုႏယွုတ်ဖုံႏအော်"
"ဒေါ့ꩻမွုန်းနုဲင်းနဝ်ꩻဟုဲင်း ကောကာလိက- သာရိပုတ္တရာႏ ဗွေႏမောဂ္ဂလာန်ႏသီးနဝ်ꩻ လိုꩻရက်ဒျာႏ သီႏလသားဖုံႏဒျာႏ"
"တမွေးတဝ်းဗွေႏ- လိုတန်လောႏဘꩻ၊ လိုꩻမဉ်လꩻဒျာႏ ထာꩻယွုတ်တန်ဖုံႏဒျာႏ"
ရဟန်ꩻကောကာလိကနဝ်ꩻ ဗွေႏဘုရာာꩻရိုꩻသွူ "ဒေါ့ꩻမွုန်း-ဒေါ့ꩻမွုန်း"ပဉ်သိုမ်လဲင်ႏတဲ့ နာႏတောဝ်း ဗွေႏဘုရာꩻငေါဝ်း၊ အဝ်ႏဒေါ့ꩻဒျာႏစွူစွူ၊ အဝ်ႏတွူဒျာႏတိတ်ꩻတိတ်ꩻ။
ဗွေႏဘုရာꩻဖေႏဒေါ့ꩻတဝ်း၊ ရဲခါꩻသိုမ်လဲင်ႏ တရေꩻရေꩻလꩻတဝ်းတဲင် ဗွေႏဘုရာꩻစင်းဒေါ့ꩻတောဝ်းဒွုမ်၊ အဝ်ႏကုဲင်ဝွေꩻကံႏ-ဝွေꩻခံႏလူမ်ꩻသွူ။
ရဟန်ꩻကောကာလိကနဝ်ꩻ ဝုဲင်ႏဘုရာꩻထွူ လွေꩻထိုꩻ၊ အလွေꩻထိုꩻတပေါႏညတဝ်း၊ အနမ်းတဗာႏလိုမ်း ပသꩻထံထီမ်စွဉ်ႏ၊ စစနဝ်ꩻ ပွစ်ꩻတတျာကွို့ꩻ ထေင်ခူꩻလူမ်ꩻ၊ ကွဲညည ကွဲပသꩻသꩻ၊ အပွစ်ꩻတဲ့ ကွဲတန်တန်၊ နုဲင်းစွဉ်ႏဗေခူꩻ၊ တတျာစွဉ်ႏတလာꩻရာႏ၊ တွိုႏအနာလွို နုဲင်းဥသျစ်ရာႏ၊ ယော့ꩻဖူႏဖါႏထွူခါ ထေꩻပꩻလီလာ၊ အမဉ်အောက်ꩻ၊ အသွီႏကုဲင်၊ ရီႏရွဲးရုဲင်းလင်ꩻစွဉ်ႏ နမ်းတဗာႏလိုမ်း၊ ဗေင်ႏဒါဗာႏနေး ထထီႏလာႏနဝ်ꩻသွူ။
တွိုႏနဝ်ꩻခါ အမဉ်ꩻကဟဲ့ꩻ 'တုရု'ဗျဟ္မာႏတဖြာꩻ လင်ꩻလောဝ်းနုဲင်းယို-
"ကောကာလိက- သာရိပုတ္တရာႏ ဗွေႏမောဂ္ဂလာန်ႏနဝ်ꩻ ဝင်ꩻသီႏလသားဒျာႏ ကေႏညိုႏသွော့ဟုဲင်း၊ ကန်းတော့ꩻချာသါဗာ့ဟုဲင်း"
"နာꩻနောဝ်ꩻ ပါꩻမုဲင်ꩻ"
"ခွေသွဉ်းနဝ်ꩻ 'တုရု'ဗျဟ္မာႏသွူ"
"ဗျဟ္မာႏ ထမုဲင်ꩻခရာႏ- အဝ်ႏလင်ꩻလယ်ႏလွင်ꩻထာꩻ လိုꩻခမ်းယိုနဝ်ꩻ၊ နာꩻတဲ့ ယူႏနာႏအပဲ့စ်နဝ်ꩻဟုဲင်း" ကောကာလိကနောဝ်ꩻ အမာႏနခံႏချော့ꩻတဝ်း၊ ဗျဟ္မာႏလင်ꩻလောဝ်းတဲ့ တလꩻတောဝ်းနောဝ်ꩻသွူ။
ကောကာလိကနဝ်ꩻ အဒါႏယာႏဒွုမ်တဲင် လွဉ်ႏအီတွမ်ႏထာꩻဆာနဝ်ꩻ၊ လင်ꩻထဲ့ 'ပဒုမ'ငါးရုဲင်ꩻ နေင်ႏပေါင်ꩻပဉ်တကားမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။
ဗွေႏဘုရာꩻရိုꩻ-
"ကုဌာရီ ဇာယတေ မုခေ - ဖြောင်းကိုနဝ်ꩻ နꩻမွူးအောဝ်ႏသော့ꩻ၊
ယာယ ဆိန္ဒတိ အတ္တာနံ - နꩻမွူးနောဝ်ꩻ ဗက်ꩻသီချာအနမ်း။
**[[လင်္ကာႏ]]**
- နꩻမွူးဖြောင်းကို၊ ထင်အသို
- နꩻယိုဟောဝ်ငမ်း၊ ဗက်ꩻသီနမ်း။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ ဒသကနိပါတ်၊ ကောကာလိကသုတ်)
### အာႏကွိုꩻ
ပျူခမ်းဝေင်ꩻတန်ဖုံႏ

**ပျူခမ်းဝေင်ꩻတန်ဖုံႏ** (အဲင်းကလေတ်: Pyu city-states) (မန်း: ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများ) ကရိုꩻနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ယီးနယ်လွေꩻ တယ်ႏဗီသီ ၁၀၀ ဗꩻတွိုႏ အေဒီ ၈၄၀ နေင်ႏအခိန်ႏကျာꩻ ပျူခွိုꩻသီး ကတယ်ႏထောင်ႏဒါႏခမ်းဝေင်ꩻဖုံႏ ခေတ်ယိုခါ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝတောမ်ႏ အခဝ်ထင်ꩻကို ကထီႏမော့ꩻဒါႏ "ဝေင်ꩻအစုအဗူႏ" ဖုံႏဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။  "ပျူ " ယို ယဟန်ႏတဲ့ အဝ်ႏဟဲ့ꩻဒျာႏPyuu (ပျူး )၊ Pyus (ပျူ စ်) တောမ်ႏ ခယ်ႏသီးနဝ်ꩻ အဝ်ႏဟဲ့ꩻဒျာႏ Pyao (ဖျောဝ်) အဝ်ႏဒင်ႏမုဲင်ခါꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ပျူသမဲင်ꩻယို အီႏထီႏထွားလွေꩻဗာႏ အဓိက သမဲင်ꩻခြောင်ꩻ နီဗာႏအနေႏ ကထွာဒါႏ လိတ်လုံးကို ကအဝ်ႏကုဲင်ဒါႏ ပျူသီး ယေန်ႏငဲးရေꩻအလꩻ တောမ်ႏ ခယ်ႏခမ်းထီ အဉ်ပါယာခွန်စိုး ခယ်ႏလိုꩻမျိုꩻ တဖူꩻလွေꩻသားတောမ်ႏ ကွန်ႏသယ်ႏသား ကထိန်ꩻသိမ်ꩻခါꩻဒါႏ သမဲင်ꩻမတ်တန်ꩻအလꩻတဲ့နဝ်ꩻ ထောင်ထွားလွူꩻသေဗာႏနဝ်ꩻသွူ။ ယိုခါ မျန်မာခမ်းထီကို ကအဝ်ႏကုဲင်ဒါႏ ပျူခမ်းဝေင်ꩻယစခါဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဝေင်ꩻဟန်လိဉ်း၊ ဝေင်ꩻသရေႏခေတ္တရာႏ၊ ဝေင်ꩻဗိဿနိုး၊ ဝေင်ꩻပဂံႏ၊ ဝေင်ꩻမွိုင်းမေားဖုံႏဒျာႏသွူ။ 

သမဲင်ꩻကို ပျူခွိုꩻယိုတန်နဝ်ꩻ အဝ်ႏတောမ်ႏခမ်း အဝ်ႏတောမ်ႏထီ အဝ်ႏတောမ်ႏလိတ်လုဲင်ꩻ ခွိုꩻတန်တခွိုꩻအနေႏ အဝ်ႏထင်ႏသျာꩻဒျာႏရိုꩻလဲ့ တွိုႏယိုခါ အလဲဉ်းထိုꩻမုဲင်ꩻ အထွာထိုꩻတမုဲင်ꩻ ထိုမ်ႏလွဉ်ꩻအဆွုမ်ႏမွော့လဲင်ꩻ တလꩻနေးဒုမ်ကရိုꩻနဝ်ꩻ သမဲင်ꩻပညာႏသျင်းသီးလဲ့ ရိုꩻဒျာႏဖြာꩻမျိုꩻမျိုꩻ ထင်းဒျာႏဖြာꩻစားစားတဲင် သေႏချာႏစဲင်းစဲ့ဒါႏ အဖြေႏတဗာႏလဲ့ မော့ꩻတဝ်းဒွိုန်းလဲ့ ရိုꩻလꩻဒျာႏသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:မျန်မာခမ်းထီကို ဝေင်ꩻစခါဖုံႏ
ကဏ္ဍ:မျန်မာသမဲင်ꩻ
ကဏ္ဍ:မျန်မာခမ်းထီကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ပျောႏတဝ်းမဉ်ထွက်ထာꩻ

**"အရတီသုတ် (ပျောႏတဝ်းမဉ်ထွက်ထာꩻ၊ အားထွုတ်တရာꩻ ထွာရဟန္တာႏ)"**

အွိုးခꩻတလဲင်ႏ-
ဗွေႏဝင်္ဂီသနဝ်ꩻ တွမ်ႏဥပဇ္ဈာယ်ႏဆရာႏ အုံညီꩻလို့ဝင်ꩻ အာဠဝီႏခမ်း "အဂ္ဂါဠဝ"ကျောင်ꩻစေႏတီႏကိုꩻ ဝွေꩻဗွေႏ ဥပဇ္ဈာယ်ႏဆရာႏနဝ်ꩻ အမဉ်ꩻတောႏဟဲ့ꩻ "နိဂြောဓကပ္ပ"၊ ဥပဇ္ဈာယ်ႏဆရာႏနဝ်ꩻ အုံခွꩻဒျာႏထာꩻ၊ တွုံꩻသွမ်ꩻ၊ သွုံꩻသွမ်ꩻထွူ သဲင်ꩻအုံကျောင်ꩻကို၊ ပေါႏမွူးဟာတန် ထန်ႏကျောင်ꩻ ထောင်တဖူꩻ၊ မွူးရောဝ်ꩻခိုႏ ထန်ႏတွုံꩻသွမ်ꩻအဝ်ႏနုဲင်းနဝ်ꩻလွုမ်ꩻသွူ။
ဗွေႏဝင်္ဂီသနဝ်ꩻ မဲ့အာႏရွုံႏလောႏ အုံထာꩻပျောႏတဝ်း၊ ရာႏဂနိစ္စက် ဝွေꩻမဉ်ထွက်ထာꩻ၊ နဝ်ꩻမꩻ ဝွေꩻယူႏစဉ်ꩻစာꩻနုဲင်းယို-
"ခွေအုံထာꩻပျောႏတဝ်း အဝ်ႏမဉ်ထွက်စွဉ်ႏထာꩻတန်နဲ၊ ခွေယို 'ထွာသွူလိုꩻတဲ့ အငိုꩻတတန်ႏတောဝ်း၊ ခွေယို ထွာသွူလိုꩻတဲ့ အကျိုꩻတဗန်တဝ်း၊ ထွာရဟန်ꩻတဲ့ သင်္ကန်ꩻငိုꩻတကေႏတဝ်း၊ ထွာစင်ꩻတဲ့ အရင်ꩻသွုမ်ꩻမွိုင်းဒျာႏ၊ ခွေအီႏမာꩻဗာႏနုဲင်းမုဲင်ꩻနော"။
ဖေႏကနွောင်ꩻခွေသꩻ၊ ကအီႏဆွုံꩻမꩻနွောင်ꩻခွေနဝ်ꩻ ပါꩻမုဲင်ꩻအဝ်ႏနဲ၊ 'အဝ်ႏဗွေႏဘုရာꩻလွုမ်ꩻ၊ ဗွေႏဘုရာꩻဆွုံꩻမꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻနဲတဲင်-
- သဗ္ဗပါပဿ အကရဏံ - မာꩻမွုန်း အကုသိုလ်ႏ
- ကုသလဿ ဥပသမ္ပဒါ - မာꩻဒျာႏသွော့ ကုသိုလ်ႏ
- သစိတ္တပရိယောဒါပနံ - မာꩻဗွာဗွာသွော့သꩻ-တဲ့'
ခွေသꩻယိုခါခါနဝ်ꩻ-
ကိလေႏသာႏ တဏှာႏရာႏဂ နိစ္စက်နဝ်ꩻမꩻတဲင် ခွေမဉ်ထွက်ထာꩻ၊ ကနွောင်ꩻဒါႏ ကိလေႏသာႏရာႏဂနဝ်ꩻ အဝ်ႏတရာꩻလွုမ်ꩻ၊
'ခွေသꩻခွေကမ်း-ခွေနမ်းခွေထိန်ꩻကမꩻ' ချꩻသꩻနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် ဗွေႏဝင်္ဂီသနဝ်ꩻ အားထွုတ်မွေးစွဉ်ႏတရာꩻ၊ အားထွုတ်စစနဝ်ꩻ သꩻစွူတဝ်းတစိꩻစိꩻ၊ 'အဓမ္မဝိတက္က-အမျိုꩻတယူႏတဝ်းဖုံႏနဝ်ꩻ သꩻလွေꩻကွိုက်ꩻမုဲင်ꩻခါမကောင် သေတဝ်း၊ ထင်ႏအွဉ်ႏသတိꩻနဝ်ꩻ သꩻရွိုင်ꩻတကြောက် လွေꩻအံႏသောက်လဲဉ်းထာꩻ အာႏရွုံႏခြာ။
တဲ့ယောဝ်း အွဉ်ႏသꩻခိꩻခိꩻ၊ အွဉ်ႏသတိꩻတိꩻ၊ တနီꩻတစိꩻစိꩻ သꩻယေန်ႏလွဉ်ဗာႏငါႏမတောဝ်၊ သꩻလိုꩻပေါႏဗာႏငါႏငါႏနေနေမတောဝ်၊ အွဉ်ႏဟောဝ်ဟောဝ်နမ်း၊ ကမ်းဟောဝ်ဟောဝ်သꩻ၊ ထွိုင်ႏမဉ်လꩻထာꩻဟောဝ်၊ ထွိုင်ႏကျိုꩻစာꩻမွေးနဝ်ꩻ "ထွာစွဉ်ႏဒျာႏ ရဟန္တာႏ"တပါꩻနောဝ်ꩻသွူႏ
တွိုႏနဝ်ꩻမꩻ ဝွေꩻဗွေႏရိုꩻ-
"ထိန်ꩻလꩻ သꩻမဉ်ထွက်ထာꩻ၊ ထိန်ꩻလꩻ အာႏရွုံႏငတ်ꩻပါꩻ၊ စူꩻတဝ်းသꩻတဏှာႏ၊ လွောက်ꩻတောဝ်း ကိလေႏသာႏအလိုႏ၊ ပုဂ္ဂိုလ်ႏနဝ်ꩻစားနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻ"ဘိက္ခု"။ (ဟဲ့ꩻရဟန်ꩻ)နောဝ်ꩻသွူ။
မဉ်တရေꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻတရေꩻ၊ တရေꩻမို့ꩻလောင်းတဲ့ယဝ်း၊ တရေꩻဟံႏလောင်းတဲ့ယဝ်း၊ တရေꩻဟံႏကိုတဲ့ယဝ်း၊ တရေꩻထီကိုတဲ့ယဝ်း၊ တရေꩻမုဲင်ꩻကိုတဲ့ယဝ်း ထာꩻတရေꩻ အနာလွိုနဝ်ꩻ ထွာထာꩻတကုဲင်လွဉ်းလွဉ်း၊ ထာꩻတရေꩻ တဖူꩻသွတ်ꩻသူꩻနဝ်ꩻ အနိစ္စလွဉ်းလွဉ်း၊ အကုဲင်လွဉ်းလွဉ်း၊ အပြုဲင်လွဉ်းလွဉ်း၊ တကုဲင်နွောင်ꩻတဝ်း၊ တပြုဲင်နွောင်ꩻတဝ်းနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ 'နိဗ္ဗာန၊ သန္တိသုခ'နောဝ်ꩻလွုမ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ သဂါထာဝဂ္ဂသံယုတ်ပါဠိ၊ အရတီသုတ်) လိုꩻတွိုင်ꩻဖေႏနေး ကသေနာႏ တဲမ်းဗာႏနုဲင်းယိုသွူ။ 
### အာႏကွိုꩻ
ပျꩻတွိုက်

thumb|ကမ္ဘာႏလောင်း ပျꩻတွိုက်ဖုံႏ ကအဝ်ႏဒါႏခင်ႏလမ်းဟံႏပုင်ႏ
thumb|လူဗာပျꩻတွိုက်၊ ပဉ်တစ် 
thumb|စွိုးခွိုꩻပျꩻတွိုက်၊ ဝေင်ꩻရန်ႏတကုန်ႏ
[thumb|[:en:National Museum of African American History and Culture|စွိုးခွိုꩻပျꩻတွိုက်၊ ဝါသဉ်တန် ဒီသီ၊ အမေႏရိကန်ႏ]]
[thumb|[:en:Mausoleum of the First Qin Emperor Site Museum in Shaanxi province၊ ခယ်ႏခမ်း]]

**ပျꩻတွိုက်** (အိန်းကလေတ်: Museum) (မန်း: ပြတိုက်) ကရိုꩻနဝ်ꩻ ထီႏထွားဖေႏခမ်းသားလိုꩻအာအကျိုꩻတဲင် ဖေႏပညာႏနွောင်ꩻဒါႏ ယေန်ႏငဲးရေꩻအလꩻ၊ သမဲင်ꩻခြောင်ꩻအလꩻ၊ အနုပညာႏစူခြောင်ꩻအလꩻ တန်ႏဖိုꩻအဝ်ႏ တခြိုꩻလမ်းပါႏ ဒြပ်ရှိဒြပ်မဲ့ ယေန်ႏငဲးရေꩻ အမွီႏဟဝ်ယို ထိင်ꩻသိမ်ꩻရဲးကမ်း လွူꩻထွားမာꩻသုတေသနတဲင် ခမ်းသားလိုꩻအာတန်ꩻလုဲင် သꩻခွꩻခွꩻ ဖေႏကသွဉ်ထူႏနွောင်ꩻတောမ်ႏ ဖေႏပညာႏတာႏ အဆင်ႏဖေႏကပြေႏ အွောန်ႏနယ်ဖေႏဒါႏ ခင်ႏလမ်းတထွောင်း ဟော်ꩻတွိုက်ကို ထာꩻမာꩻဖုံႏဒျာႏအကျောင်ꩻ "အခမ်းခမ်းဆဲင်ႏရာꩻ ပျꩻတွိုက်ဖုံႏကောင်သီ" (International Council Of Museum)အစွိုꩻ ဗွောင်ခါꩻဖေႏ အဓိပ္ပာယ်ႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ICOMအစွိုꩻနဝ်ꩻ စာႏရင်ꩻအလꩻ ကမ္ဘာႏလောင်း ခမ်းထီ(၂၀၂)ခမ်းအကို ပျꩻတွိုက်ဖုံႏ အဝ်ႏ(၅၅,၀၀၀)လွိုနဝ်ꩻသွူ။ 

ကမ္ဘာႏလောင်း မဉ်ꩻတန်တင်ႏသျာꩻဒျာႏ ပျꩻတွိုက်ယဟန်ႏဖုံႏနဝ်ꩻ-
*လူဗာပျတဲက် (အနုပညာႏ၊ ပဉ်တစ်)
*မဉ်နီသိုတာ သိပ္ပံပျꩻတွိုက် (သိပ္ပံ၊ မဉ်နီသိုတာ)
*သဘာႏဝသမဲင်ꩻပျတဲက် (သမဲင်ꩻပွိုင်းလဲင်းစခါ၊ လန်ဒန်)
*စွိုးခွိုꩻပျတဲက် (သမဲင်ꩻတောမ်ႏယေန်ႏငဲးရေꩻ၊ ရန်ႏတကုင်ႏ)
*တပ်မတောႏ စဲ့ꩻသမဲင်ꩻပျတဲက်
*မျန်မာရုက်မွန်သမဲင်ꩻပျတဲက် စတဲင်ဖုံႏဒျာႏသွူ။

မိဉ်ႏထွားထောင်ချာ ပျꩻတွိုက်ဖုံႏ သမဲင်ꩻခြောင်ꩻနဝ်ꩻ ပေါ်ႏလွဉ်စရီးဒျာႏ ဥရောပကို ၁၅ ရျာꩻဗူႏရပ်သွူ။ အွောန်ႏရေꩻ အွောန်ႏနယ်ရောမ်ဗူႏခါꩻဒျာႏ တခြိုꩻပွိုင်းလဲင်ႏစခါဖုံႏ၊ ထာꩻတရေꩻတခြိုꩻဖုံႏ၊ အငိုꩻတန်တခြိုꩻရတနာႏဖုံႏ ခင်ႏလမ်းတဗာႏဒျာႏလုမ်ꩻသွူ။ တွိုႏ ၁၇ ရျာꩻဗူႏနဝ်ꩻ အိင်ဂလန်ခမ်းကို ကဗွောင်လွေꩻဖေႏဒါႏ အဲတ်သျမိုလီယန်ပျꩻတွိုက်နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဗွောင်ဖေႏ ခမ်းသားအမျာꩻတာႏ ပျꩻတွိုက်ꩻဒျာႏသွူ။ တွိုႏ ၁၉ ရျာꩻဗူႏအစဝ်းခိင်ႏကာႏလတောမ်ႏ စက်တောႏလန်ႏရေꩻကာႏလနဝ်ꩻ လိုꩻတွိုင်ꩻ သွန်တွောင်တရျား ပညာႏယို ယံသွဉ်ထူႏနွောင်ꩻဗာႏ ကရိုꩻဒါႏ ထာꩻယူႏဖုံႏ ပေါ်ႏလွဉ်တဲင် ပျꩻတွိုက်ဖုံႏလဲ့ ထွာလွဉ်ဗာႏ လိုꩻတွိုင်ꩻအတာႏ ဗဟိုႏဖေႏပညာႏရေꩻဌာႏနတဗာႏနဝ်ꩻသွူ။ နဝ်ꩻမꩻ ပျꩻတွိုက်ဖုံႏအနေႏလဲ့ ကရီးခါနဝ်ꩻ အွောန်ႏရေꩻ အွောန်ႏနယ်ဒျာႏ တခြိုꩻလုမ်ꩻလဲ့ ဆုဲင်ꩻနဝ်ꩻ ဖေႏပညာႏပါ ခမ်းသားအမျာꩻသီးတာႏ ကရိုꩻဒါႏ ထာꩻယူႏတသာယိုလဲ့ လက်ခံႏလွဉ် ခွုမ်မာꩻဆောင်ႏရွက်လွဉ်မွေးစွဉ်ႏနဝ်ꩻသွူ။ အဝ်ႏထာꩻယူႏတသာနဝ်ꩻတဲင် ခမ်းထီအဖြုံႏဖြုံႏဖုံႏလဲ့ တယ်ႏထောင်ႏလွဉ် နီခမ်းထီ အခေႏနေႏအလွောက်ꩻ ဒေႏသဆဲင်ႏရာꩻ၊ အထိင်ꩻအမုဲင်ဆဲင်ႏရာꩻ၊ ဘာႏသာႏရပ်ဆဲင်ႏရာꩻပျꩻတွိုက်ဖုံႏသွူ။ အဝ်ႏပျꩻတွိုက်တန် စွိုးခွိုꩻပျꩻတွိုက်၊ ယေန်ႏငဲးရေꩻပျꩻတွိုက်၊ သမဲင်ꩻပျꩻတွိုက်ꩻ၊ စဲ့ꩻသမဲင်ꩻပျꩻတွိုက်ꩻ၊ သဘာႏဝသမဲင်ꩻပျꩻတွိုက်၊ သိပ္ပံပညာႏပျꩻတွိုက် စတဲင်ဖုံႏကို ဗꩻလွေꩻ ဒုံဆောင်ႏရပ်ရာႏကို ကအဝ်ႏဒါႏ စူမုꩻပညာႏပျꩻခန်ꩻဖုံႏ ကားကအဝ်ႏ ကဗိုန်ပီဒါႏ ရေႏမိုးချက်နဝ်ꩻ ဖေႏပညာႏတာႏဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:ပျတဲက်ဖုံႏ
ပွယ်ꩻကထိန်ႏတောင်ႏကီꩻ

**"ပွယ်ꩻကထိန်ႏတောင်ႏကီꩻတွမ်ႏ နီပအိုဝ်ႏထွုံꩻစံႏ"**
ဟန်ႏနေင်ႏယို တွိုႏလွဉ်ချာသွူ ပွယ်ꩻတန်ကထိန်ႏတောင်ႏကီꩻ၊ ပွယ်ꩻကထိန်ႏယိုနောဝ်ꩻ ပွိုင်းလဲင်းခ ထွာဒျာႏပွယ်ꩻပူႏဇောႏဘုရာꩻမေႏ၊ ကအွဉ်မာꩻစ ပွယ်ꩻပူႏဇောႏမေႏယိုနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏနီပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻ၊ ပွေါႏတွိုႏလွဉ်သွူ ကထိန်ႏလာဆန်ꩻ (၁၄-၁၅)ဟာနောဝ်ꩻ ဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻ ပအိုဝ်ႏဒုံ ပအိုဝ်ႏရပ်ကွက်ကို ကအောဝ်ႏဒါႏ လိုꩻယွဲးစွိုꩻဖုံႏနောဝ်ꩻ အွဉ်ဝင်ꩻမာꩻမေႏဗိုဖုံႏ၊ မေႏတေန်ꩻဖုံႏတွော့ꩻ စုဝင်ꩻညောင်ပင်သာရပ်ကွက် ညောင်ႏမွူးတန်ထျꩻ ရဲဉ်ႏထင်ႏလွေꩻဝင်ꩻ ဘုရာꩻစူဠာမုနိလောင်း တွမ်ႏထုံမောင်းယိုꩻယာႏ ထာꩻကျူႏပဒေႏသာႏဖုံႏနောဝ်ꩻသွူ။
ဆုဲင်ꩻချာနောဝ်ꩻ ပအိုဝ်ႏလိတ်လုဲင်ꩻတွမ်ႏ ယေန်ႏငဲးရေꩻအွဉ်ငါ နိုꩻဆောႏတမာဖေႏတဲင် တောင်ႏကီꩻကို ရပ်ကွက်ပေါင်ꩻစွုမ်ႏ လိုꩻမျိုꩻပေါင်ꩻစွုမ်ႏလဲ့ နွို့ပါညီꩻတွော့ꩻ ပွယ်ꩻလေပ်မေႏဗိုနောဝ်ꩻ ကွဲကွိုန်ꩻကွိုန်ꩻလွဉ်၊ ပွယ်ꩻကွဲတန်တန်လွဉ်၊ အမဉ်ꩻထန်ႏလွဉ်၊ နီပအိုဝ်ႏယိုꩻယာႏ အကွဉ်အကꩻတွမ်ႏ ဓလေ့ꩻထွုံႏစံႏလဲ့ ဝင်ꩻသေငါꩻလွဉ်၊ ဝင်ꩻခမ်းဝင်ꩻရပ်ကို အတင်ႏသျာꩻလွဉ်ထွူတကာႏတောဝ်း အွဉ်ဝင်ꩻလူႏပါ မေႏကျောင်ႏဖုံႏ၊ အွဉ်ႏစွꩻပါစွဉ်ႏ မေႏကျောင်ႏဖုံႏ၊ အတွင်ꩻနောဝ်ꩻ မေႏကျောင်ႏအောဝ်ႏအဆီတန်ꩻလွုမ်ꩻရိုꩻလဲ့ ယိုခါနောဝ်ꩻ မေႏကျောင်ႏအောဝ်ႏလဲဉ်း အရျာꩻတန်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။
မေႏကျောင်ႏကထွိုင်ႏအောဝ်ႏ အဖြုံႏအရျာꩻတန်ꩻနောဝ်ꩻ မေႏဗိုလေပ်သားတွမ်ႏ မေႏကျောင်ႏလေပ်သား ခင်ႏလမ်းအဆင်ႏပြေႏတောဝ်းတွော့ꩻ ဘုရာꩻထျꩻ လေပ်သော့ꩻမေႏဗိုတွမ်ႏလꩻဒွုမ်တဲင် အယပ်ꩻအခုဲင်ႏ ကထွိုင်ႏအာ မေႏကျောင်ႏကွင်ꩻယို ပြောင်ꩻလွေꩻဗာႏယင်း မေႏရထာꩻဘူႏတာႏထျꩻသွူ။ ပွိုင်းလဲင်ႏခါ ရိုꩻလဲ့ꩻလူႏဘုရာꩻမေႏကျောင်ႏလဲ့ ဆုဲင်ꩻချာနောဝ်ꩻ ပွယ်ꩻကောႏမတီႏစွိုꩻ သမ်းဖေႏလွေꩻနေး အတရေꩻသွတ်ꩻဆုꩻဖုံႏတဲင် လိုꩻနွို့ပြဲင်ႏမေႏကျောင်ႏသား တောင်ႏကီꩻကိုလွုမ်ꩻတကာႏတောဝ်း မြန်မာခမ်းကို ဝေင်ꩻနယ်ႏပေါင်ꩻစွုမ်ႏဖုံႏတဲ့ လွဉ်နွို့ပြဲင်ႏတဲင် ယိုခါနောဝ်ꩻ ထွာထိုꩻလဲဉ်း ဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻ မေႏကျောင်ႏပြဲင်ႏမꩻ ပအိုဝ်ႏယိုꩻယာႏ မေႏဗိုလေပ်ပွယ်ꩻနောဝ်ꩻ ကွဲးညည အထိုꩻမားနွောင်ꩻဒါႏသွူ။ ပွယ်ꩻတောင်ႏကီꩻ စခါနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏဒျာႏနီသွံနီꩻလွုမ်ꩻလဲ့ ယိုခါ အောဝ်ႏစွဉ်ႏနီဆေꩻခါႏရပ် ပေါႏကထိန်ႏဆန်ꩻ (၇)နီꩻနောဝ်ꩻ ပွယ်ꩻစလဲဉ်း ဗꩻတွိုႏစွဉ်ႏ ကထိန်ႏလာလောင်း (၁)နီꩻ၊ ထာꩻစာသားအရပ်ပေါင်ꩻစွုမ်ႏနောဝ်ꩻ ကထိန်ႏဆန်ꩻ(၁)နီꩻယို ဝွေꩻသီးလွဉ်စာလဲဉ်း မေႏကျောင်ႏကွင်ꩻကို၊ လွေꩻသဲင်ꩻချာငါလဲင်ꩻတချနေးစွဉ်ႏနောဝ်ꩻသွူ။ ပွယ်ꩻလူႏဘုရာꩻမေႏစခါနောဝ်ꩻ မာꩻမေႏကျောင်ႏရိုꩻရိုꩻသာꩻသာꩻလွုမ်ꩻလဲ့ ယိုခါနောဝ်ꩻ မေႏကျောင်ႏဖေႏကတရေꩻ ဝင်ꩻမာꩻအီတွမ်ႏယမ်ꩻအမျိုꩻမျိုꩻ အစားစားတဲင် အန္တရာယ်ႏအာငါႏနောဝ်ꩻမꩻ ပွယ်ꩻတောင်ႏကီꩻကလွဉ်လယ်ႏဒါႏ ဖူးဝေးဗော့ꩻညာꩻသီး နမ်းတွမ်ႏနမ်း အွဉ်ႏသတိꩻဗာႏ ချင်းလွေꩻသဲင်ꩻဗာႏနောဝ်ꩻသွူ။
ပွယ်ꩻကထိန်ႏတောင်ႏကီꩻယို စခါနီပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻ အွဉ်ငါလူႏတန်ꩻ၊ ခြွိုင်းကွဉ်ကꩻတွမ်ႏနီပအိုဝ်ႏခွမ်ꩻလာꩻ ဖောႏထန်ႏအွဉ်ႏနယ်နွောင်ꩻလဲဉ်း နီယိုꩻယာꩻဓလေ့ꩻထွုံꩻစံႏအတွိုင်ꩻ ခေတ်ယိုခါ ပွယ်ꩻမေႏကျောင်ႏကထိန်ႏတန် လိုꩻမျိုꩻကယိန်းစွုမ်ႏတဲ့ နီပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻလဲ့ အောဝ်ႏလိုႏအွဉ်ငါ မာꩻလွေꩻထဲင်းယင်းဝင်ꩻ ပွယ်ꩻလေပ်မေႏဗို၊ အောဝ်ႏလိုႏအွဉ်ႏနယ်ထဲင်းစွူစွူက နီပအိုဝ်ႏထွုံꩻစံႏ၊ နီယိုꩻယာႏ အကွဉ်အကꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ တဲမ်းနယ်လွေꩻဗာႏ လိတ်ထွားသားသီးနောဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ


ကဏ္ဍ:ပွယ်ꩻတန်
ပွါꩻမေတ္တာႏအကျိုꩻသွစ်ꩻမျိုꩻ

**"မေတ္တာသုတ် (ပွါꩻမေတ္တာႏအကျိုꩻ သွစ်ꩻမျိုꩻ)"**
နီဗွေႏဘုရာꩻအဝ်ႏအုံ သာဝတ္ထိခမ်း၊ ကျောင်ꩻဇေႏတဝွန်ႏကိုအတွင်ꩻ ဟော်ꩻဖေႏရဟန်ꩻသီး မေတ္တာႏတရာꩻနုဲင်းယိုသွူ။
"ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
လိုꩻလင်တွမ်ႏရိုꩻမွုန်း ရန်ႏသူႏသွူတဲ့ ကရက်ပါဒါႏ သꩻမေတ္တာႏယို ထွူႏထွူႏတွုမ်တွုမ် မဉ်ႏအွဉ်ႏသေႏသေႏ၊ သꩻမေတ္တာႏယို မဉ်ႏပွါꩻမျာꩻသေႏသေႏ၊ သꩻမေတ္တာႏယို အလဲင်ႏလဲင်ႏအခြွိုက်ခြွိုက် မဉ်ႏပသာသေႏသေႏ၊ သꩻမေတ္တာႏယို လွေꩻမုဲင်ꩻကိုတဲ့ယဝ်း မဉ်ႏထိုမ်းလွေꩻသေႏသေႏ၊ သꩻမေတ္တာႏယို အုံမုဲင်ꩻကိုတဲ့ယဝ်း မဉ်ႏအုံဒင်ႏသေႏသေႏနဝ်ꩻ လꩻဗာႏအကျိုꩻသွစ်ꩻမျိုꩻ၊ အကျိုꩻသွစ်ꩻမျိုꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ-
၁။ သုခံ သုပတိ - ဗေင်ႏဗာႏချမ်ꩻချမ်ꩻသာႏသာႏ
၂။ သုခံ ပဋိဗုဇ္ဈတိ - မဲ့သေထွိုင်ႏဗာႏ ချမ်ꩻချမ်ꩻသာႏသာႏ
၃။ န ပါပကံ သုပိနံ ပဿတိ - ဗေင်ႏမင်းတကုဲင်တောဝ်းထာꩻ
၄။ မနုဿာနံ ပိယော ဟောတိ - လိုꩻသီးဖုံႏ ရက်လွပငါပရာꩻ
၅။ အမနုဿာနံ ပိယော ဟောတိ - ဘီလူꩻခန်းတဲ့ယဝ်း ရက်ဒျာႏဝွေꩻ
၆။ ဒေဝတာ ရက္ခန္တိ - လူꩻတနံသီး အဝ်ႏကိုမ်းခါꩻဖေႏသေႏသေႏ
၇။ နာဿ အဂ္ဂိ ဝါ ဝိသံ ဝါ သတ္ထံ ဝါ ကမတိ - မေႏခိုးတဝ်း၊ အစွူႏထင်ႏတဝ်း၊ လက်နက်ဗာႏတဝ်း
၈။ ဥတ္တရိံ အပ္ပဋိဝိဇ္ဈန္တော ဗြဟ္မလောကူပကော ဟောတိ - မဉ်ႏတထွာဒွိုန်း ရဟန္တာႏတဲ့ တွိုႏဗာႏဗျဟ္မာႏခမ်း၊ ယိုသွစ်ꩻမျိုꩻသွူ။
= ယော စ မေတ္တံ ဘာဝယတိ - မဉ်ႏပွါꩻအာအာ မေတ္တာႏနဝ်ꩻ
= တနု သံယောဇနာ ဟောန္တိ - သံယော်ꩻဇဉ်ႏ ဗွိုဖထိုꩻစွဉ်ႏ
= ဧကမ္ပိ စေ ပါဏမဒုဋ္ဌစိတ္တော မေတ္တာယတိ - သꩻလျားတဝ်းဝင်ꩻ ခွန်နင်ꩻတဖြာꩻ၊ သတ္တဝါႏ တဗာႏဗာႏပေႏငါတဲ့ယဝ်း မဉ်ႏအွဉ်ႏမေတ္တာႏ (မဉ်ႏရက်)နဝ်ꩻ
= ကုသလီ တေန ဟောတိ - ကွပ်မေတ္တာႏနဝ်ꩻတဲင် လꩻဒျာႏကုသိုလ်ႏ။
= သဗ္ဗေ စ ပါဏေ မနသာနုကမ္ပီ - မဉ်ႏအွဉ်ႏထဲင်းမေတ္တာႏ သတ္တဝါႏသီး ကားကအဝ်ႏအလောင်းမွိုင်ဟ
= ဗဟူတမရိယော ကရောတိ ပုညံ - ယိန်းလꩻအာအာကုသိုလ်ႏ- မာꩻဗာႏအာအာကုသိုလ်ႏနဝ်ꩻသွူ။
= ထွားနုဲင်းရသေ့ꩻ အွဉ်ႏမေတ္တာႏ ခွန်ဟောဝ်ခွန်ဒါႏဖုံႏနဝ်ꩻ တတွိုက်ꩻတခꩻဗာႏတဝ်း အောင်ႏနွောင်ꩻလို့တဲင် ကေပ်ꩻဆေ့ꩻအခွဉ်ႏ၊ ဖေႏမဲဉ်ႏမဲဉ်ႏထွန်ႏထမ်ꩻသား လခ-လာတာ၊ ထေဖေႏလိုꩻခြော အနီꩻအရင်ꩻ၊ ဒေါ့ꩻရီအွီႏအွီႏနွိုးနွိုး ခမ်းသားထီသားနောဝ်ꩻသွူ။
= ခွန်ဟဝ်မေတ္တာႏ ကမꩻစꩻ ခမ်းသားထီသားနဝ်ꩻ တတွာလယ်ႏကွို့ꩻ သူႏတောႏကောင်ꩻသီးမေတ္တာႏ တဆီသူပွန်း-တပွန်းလွုမ်ꩻ၊ ဗွန်ပီနုဲင်း ဆာႏရောင်ႏ-တထွꩻတဝ်း လာရောင်ႏနောဝ်ꩻသွူ။
= မေတ္တာႏသားနဝ်ꩻ ဝင်ꩻတဲ့ တမာꩻသီတဝ်းဝွေꩻ၊ ဝွေꩻတဲ့ တမာꩻသီတဝ်းဝင်ꩻ၊ ဝင်ꩻတဲ့ တအံႏနွောင်ꩻတဝ်းဝွေꩻ၊ ဝွေꩻတဲ့ တအံႏနွောင်ꩻတဝ်းဝင်ꩻ၊ ခွꩻကဒဲ့ꩻ၊ သျင်ꩻကလျင်ꩻ၊ ရန်ႏသူႏ အဲဉ်ထဝ်းရင်ꩻရင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ အဋ္ဌကနိပါတ်၊ မေတ္တာသုတ်)
### အာႏကွိုꩻ
ပွိုက်သေလစ်ꩻမျိုꩻ-ဆွုံꩻမꩻလိုꩻ

**"ကေသိသုတ် (ပွိုက်သေလစ်ꩻမျိုꩻ-ဆွုံꩻမꩻလိုꩻလစ်ꩻစား)"**
ဆရာႏ'ကေသိ'တဖြာꩻ၊ ထင်းထေ့နီဗွေႏဘုရာꩻ၊ ဝုဲင်ႏဘုရꩻထွူခါ နီဗွေႏဘုရာꩻရီနုဲင်းယို-
"တကာႏကေသိ-
နာꩻနဝ်ꩻ ပွိုက်သေယံငါႏ ဆရာႏမဉ်ꩻတန်တဖြာꩻ၊ နာꩻပွိုက်သေဖုံႏနဝ်ꩻ နꩻမာꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻဟောင်း"
"ဩဗွေႏ ဘုရာꩻမျတ်ဗွေႏဩ-
သေဖုံႏနဝ်ꩻ နေးတွမ်ႏအနယ်ꩻချော်ꩻ ပွိုက်တဲ့အဝ်ႏ၊ နေးတွမ်ႏအနယ်ꩻကျံꩻ ပွိုက်တဲ့အဝ်ႏ၊ နေးတွမ်ႏအနယ်ꩻချော်ꩻခါႏခါႏ၊ နေးတွမ်ႏအနယ်ꩻကျံꩻခါႏခါႏ၊ အကျံꩻအချော်ꩻရော်ꩻဝင်ꩻ ပွိုက်ဗာႏတဲ့ အဝ်ႏဗွေႏဩ"
"တကာႏကေသိဟွေး-
မွေးသွူ၊ နေးတွမ်ႏအနယ်ꩻကျံꩻ အနယ်ꩻချော်ꩻရော်ꩻဝင်ꩻ ပွိုက်သွူတဲ့ မဉ်ႏတလꩻတဝ်း၊ မဉ်ႏတငဲးတဝ်းနဝ်ꩻ နာꩻမာꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻအီ"
"ဩဗွေႏ-
သေရွိုင်ꩻနဝ်ꩻနဗာႏနဝ်ꩻ မာꩻသီထိုꩻစွဉ်ႏ ဗွေႏဩ"
"ကွပ်ပွိုးထမုဲင်ꩻ မမာꩻသီထိုꩻတွိုးဟောင်း"
"ပေါႏတမာꩻသီထိုꩻတဝ်းတဲ့ 'ဆရာႏမဉ်ꩻကုဲင်ထိုꩻ'သနယ်ဗွေႏ၊ ခံႏတောဝ်းမဉ်ꩻကုဲင်မꩻ မာꩻသီထိုꩻဗာႏ သေရွိုင်ꩻနဝ်ꩻ ဗွေႏဩ"
"ဩဗွေႏ ဘုရာꩻမျတ်ဗွေႏဩ-
နီဗွေႏနဝ်ꩻ 'အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထိ-ဆွုံꩻမꩻသင်ꩻသား၊ ကားသတ္တဝါႏ၊ ဆွုံꩻမꩻဒါႏငါႏ'ကရိုꩻနဝ်ꩻ လိုꩻခမ်း၊ လူꩻခမ်း၊ ဗျဟ္မာႏခမ်း ကျောႏစွစ်ꩻစဲစ်ꩻလို့တဲင် နီဗွေႏဘုရာꩻ မာꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻ ဆွုံꩻမꩻဗွေႏဩ"
"တကာႏကေသိဟွေး-
'နေးတွမ်ႏနယ်ꩻချော်ꩻဆွုံꩻမꩻ၊ ဆွုံꩻမꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻနဲတဲင် ယိုနဝ်ꩻ 'ကာယသုစရဲက်၊ ဝစီသုစရဲက်၊ မနော်ꩻသုစရဲက်၊ ပေါႏနမ်းဖြောင်းသꩻ အကျင်ꩻဟောဝ်နဝ်ꩻ လꩻအကျိုꩻချမ်ꩻသာႏ၊ လꩻလိုꩻချမ်ꩻသာႏ၊ လꩻလူꩻချမ်ꩻသာႏ'ဆွုံꩻမꩻနုဲင်းနဝ်ꩻ။
'နေးတွမ်ႏအနယ်ꩻကျံꩻဆွုံꩻမꩻ'၊ ဆွုံꩻမꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻနဲတဲင် ယိုနဝ်ꩻ 'ကာယဒုစရဲက်၊ ဝစီဒုစရဲက်၊ မနော်ဒုစရဲက်၊ ပေါႏနမ်းဖြောင်းသꩻ အကျင်ꩻကုဲင်ထိုꩻနဝ်ꩻ မော့ꩻးဗာႏထာꩻဒုက္ခ၊ ထဲ့ဒါႏငါးရုဲင်ꩻ၊ ထွာဒျာႏတိရစ္ဆာန်ႏ၊ ထွာဒါႏပိတ္တာႏ'ဆွုံꩻမꩻနုဲင်းနဝ်ꩻ။
'နေးတွမ်ႏအနယ်ꩻကျံꩻအချော်ꩻ ရော်ꩻဝင်ꩻဆွုံꩻမꩻ'၊ ဆွုံꩻမꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻနဲတဲင် 'ပေါႏမာꩻအကုဲင်ဒုစရဲက်တဲ့-ဒုက္ခ၊ ပေါႏမာꩻအဟောဝ်သုစရဲက်တဲ့-ချမ်ꩻသာႏ'ဆွုံꩻမꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။
"နေးတွမ်ႏ အချော်ꩻအကျံꩻ မဉ်ႏတလꩻတဝ်းနဝ်ꩻ နီဗွေႏမာꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻအီ"
"ခွေမာꩻသီထိုꩻစွဉ်ႏ"
"နီဗွေႏသီးနဝ်ꩻ မာꩻသီဝင်ꩻသက်ဒါႏတဝ်း မွေးတောဝ်းနဲ့အော်"
"မာꩻသီ-ကရိုꩻနဝ်ꩻ ထွားလွိုထိုꩻဝွေꩻ၊ ဆွုံꩻမꩻတဝ်းဒွုမ်ဝွေꩻ၊ အွဉ်ႏစွꩻစူထိုꩻဝွေꩻနုဲင်းနဝ်ꩻဒျာႏ"
ပေါႏဗွေႏဘုရာꩻ အွဉ်ႏစွꩻစူသွူနဝ်ꩻ ပါꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ သွꩻခွခြောကင်ꩻ အဝ်ႏလွင်ꩻစွဉ်ႏထာꩻ၊ တွမ်ႏပါꩻလိုꩻသီနဝ်ꩻ ဗွန်ပီစွဉ်ႏလို့ဝင်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ စတုက္ကနိပါတ်၊ ကေသိသုတ်)
### အာႏကွိုꩻ
ပွိုးတမုဲင်ꩻ ပါႏတမုဲင်ꩻဟောင်း

ယူႏယူႏဒျာႏပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻဘဝနဝ်ꩻ သꩻပေႏတဲ့အဝ်ႏနေနေသွူ။ ယိုဖိုင်ႏနဝ်ꩻခွေေသွောန်းတဖြာꩻ ခံႏစာꩻချက်ဒျာႏသွူ။ ပအိုဝ်ႏဘဝꩻအခေႏအနေႏနဝ်ꩻ ခွေသွောန်းတဖြာꩻကထီႏကဟွိုန်ဗာႏဖိုင်ႏယို ထွာအီခွေေသွောန်းအတာႏ ခံႏစာꩻအီဗာႏ ဝွေႏဒနာႏတမျိုꩻ ရိုꩻဗာႏသꩻပေႏတနဲင်ႏနဝ်ꩻတဲ့တမာႏတဝ်းနဝ်ꩻသွူ။ ကောပ်ပွိုးနဲင်းမုဲင်ꩻနဲးတဲင် အဝ်ႏဒျာႏခမ်းကောင်ကိုသား ပအိုဝ်ႏဖိုင်ႏအတာႏလဲ့ ဝင်ꩻရိုꩻဒျာႏသီနဝ်ꩻလိုꩻထဉ်ႏဒျာႏ သဲင်ꩻချာသီခမ်းသထုင်ႏသူꩻဟုဲင်းတဲ့ အဝ်ႏဒျာႏခမ်းဒေါမ်သထုင်ႏကို ပအိုဝ်ႏဖိုင်ႏအတာႏလဲ့  အွိုးသူꩻသားရိုꩻဒျာႏ ယိုနဝ်ꩻမဲင်ꩻခမ်းဒျာႏတဲ့။ 

အဝ်ႏဒျာႏဒေႏသလင် ပအိုဝ်ႏဖိုင်ႏတဲ့ ဗွိုန်ဗွိုန် ဝင်ꩻအဝ်ႏဒေါ့ꩻဒျာႏ ခမ်းတအဝ်ႏတဝ်းလိုꩻမျိုꩻ နဲင်းနဝ်ꩻဖိုင်ႏသွူ။
ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻအတာႏ လꩻလွေꩻနမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချွုက်ခွင်ꩻ ရိုꩻကီလဲ့ ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻတာႏအစဲစ်အမဲဉ်ႏ အိုပ်ချွုတ်ခွင်ꩻတမွေးတဝ်းစွောန်ႏလဲ့  ဝင်ꩻသမ်းအဝ်ႏတကေးနေကဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။  ပအိုဝ်ႏအတာႏ သထွူႏခရာႏနဝ်ꩻ ပအိုဝ်ႏဒေႏသကို ဟမ်ႏဖိုင်ႏခံႏဗာႏဝင်ꩻသိမ်ꩻတွော့ꩻလို့ထိုꩻတဖဲ့ꩻ လိုပ်ꩻဒါႏကွန်ႏဖိုင်ႏအငိုꩻအဝ်ႏတဝ်းတွော့ꩻ စာရောင်ဟမ်ႏယာႏတဖဲ့ꩻ နေးထူႏအုဲင်ႏထိုꩻအာလိုꩻမျိုꩻလင် ခံႏဒေါ့ꩻချာတဝ်းငဝ်းပအိုဝ်ႏဖိုင်ႏတဲ့ အဝ်ႏအာတန်နဝ်ꩻသွူ။ 

ယဟန်ႏသား မွိုးပအိုဝ်ႏ ဖာပအိုဝ်ႏဒျာႏလဲ့ ပိုနဝ်ꩻတအုဲင်ႏဒေါ့ꩻရီပအိုဝ်ႏတဝ်း မဉ်ႏလွေꩻကျောင်ꩻနဝ်ꩻ သွောန်ဒျာႏလိတ်မန်း ပိုနဝ်ꩻဒါႏခါꩻမန်းမꩻထဲ့မဲဉ်ႏ သꩻယူႏနုဲင်းနဝ်ꩻသားဖိုင်ႏတဲ့အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။ ထဲင်းယင်းနဝ်ꩻ ပအိုဝ်ႏပေႏဖိုင်ႏခေတ်ယိုခါ တမဲဉ်ဒေါ့ꩻတဝ်းငဝ်းပအိုဝ်ႏ ပအိုဝ်ႏပေႏအချင်ꩻချင်ꩻခွဲးဝင်ꩻတရိုꩻတဝ်း ဝင်ꩻမူႏဝင်ꩻခိုဝင်ꩻဖိုင်ႏတဲ့နဝ်ꩻ တလွောန်ꩻဒေါ့ꩻတဝ်းငဝ်းပအိုဝ်ႏ ဒေါ့ꩻမန်းနေးမꩻ ရထွꩻခေတ်ယူႏဒျာႏနဝ်ꩻစားသားဖိုင်ႏမကောင်တဲ့ သေလွောန်ꩻတဝ်းနဝ်ꩻသွူ။ ကွဲးတွော့ꩻနမ်းတောမ်ႏနမ်းတဲ့ ခံႏထူႏဒျာႏပအိုဝ်ႏ ဝင်ꩻမဉ်ႏခွိုင်းပအိုဝ်ႏနဝ်ꩻတဲ့ သꩻဆာကိုဒျာႏဖိုင်ႏနဝ်ꩻသွူ။ ဝွေꩻသီးယိုဖိုင်ႏနဝ်ꩻ ရက်တဝ်းလိုꩻမျိုꩻတဲ့တမွေးတဝ်းနဝ်ꩻသွူ။ 

နမ်းတောမ်ႏနမ်း သေချာတဝ်း ဝင်ꩻမျောႏထိုꩻလဲဉ်းနီပအိုဝ်ႏနုဲင်းနဝ်ꩻဒျာႏသွူ။ နမ်းနဝ်ꩻအဝ်ႏရက်ဒျာႏ ပအိုဝ်ႏအတွိုင်ꩻ ငဝ်းတဲ့အဝ်ႏသေနာႏဒျာႏ  နေးထူႏတောႏလမ်းတဲ့ လွိုက်ချာဒျာႏပအိုဝ်ႏနုဲင်းနဝ်ꩻလဲ့ တမာဝါꩻအခါႏမဉ်းတဲ့ ဒေါ့ꩻရီထွာတဝ်း ငဝ်းပအိုဝ်ႏနဝ်ꩻ ပိုယိုအီႏဒါႏဗာႏငဝ်းပအိုဝ်ႏယို စောင်းမꩻအီႏယိုနဲ့ဟောင်း? ပိုဖိုင်ႏသꩻရက်ပအိုဝ်ႏဖေႏကအဝ်ႏတာႏ အီႏသွောန်ဆုင်ꩻမꩻနွောင်ꩻနေဟောင်း? ကထွာဗာႏနုဲင်းယိုဖိုင်ႏနဝ်ꩻ ကောပ်ပွိုးတမုဲင်ꩻသေလွောန်လို့တဝ်ႏလဲ့ ပါႏဒျာႏဝွဋ်လီꩻဒျာႏဟောင်ႏ? ပါႏဒျာႏလိုꩻဟောင်ႏ? ပွိုးတမုဲင်ꩻ ပါႏတမုဲင်ꩻဟောင်ႏ? မဉ်ႏထွားချာသမဲင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ကရီးခါပျူလိုꩻမျိုꩻနဝ်ꩻ တင်ႏသျာꩻဒျာႏလိုꩻမျိုꩻတမျိုꩻလဲ့ ယိုခါထိုမ်းတမွော့ꩻတဝ်းဒွုမ် အဗွိုန်ပီနုဲင်းနဝ်ꩻနေနေ ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိူꩻတဲ့ တနီꩻခါမဲ့ ထိုꩻမားတဝ်းနုဲင်းပျူကရိုꩻနဝ်ꩻ တမုဲင်ꩻလဲ့ အာႏမခံႏနွောင်ꩻတဝ်းနဝ်ꩻမꩻ တယ်ႏယိုမာꩻငါ တယ်ႏယိုခါမာꩻလွေꩻ သေချာခန်းသွော့နမ်းပငါပရာꩻမꩻအီႏထဲ့မဲဉ်ႏအကျောင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ
ဖစ်လူꩻပင်ꩻလိုꩻနာႏအကျိုꩻ

### ပင်ꩻလူꩻဖစ်လိုꩻ နာႏအကျိုꩻ(၁)
လွဉ်လွလွဉ်လွဗွေႏဟွေး- တွမ်ႏလူꩻတွမ်ႏလိုꩻ၊ ယိုခါနဝ်ꩻ အီႏနာႏသွူအကျိုꩻ၊ အီႏဝွေႏသွူကုသိုလ်ႏ၊ လွဉ်လွလွဉ်လွ အခိန်ႏယိုခါ၊ ကာလွကာလွ အခိန်ႏယိုတွင်ꩻ၊ နီသွဉ်းသီးရင်ꩻ ပွယ်ꩻတကာႏ၊ အင်ဖြောင်းဖစ်ဗာႏ ထွူနဲးဩ၊ အခိန်ႏလဲ့ခေါ အခါႏလꩻ၊ ကွပ်ပွိုးနဝ်ꩻမ လွဉ်ခန်းလုဲး၊ မူႏလဲ့နုဲးနုဲး ခိုပီပီ၊ ဝိဟာရကျောင်ꩻကီ သံႏဃာႏပေါင်ꩻ၊ ရဟန်ꩻလိုꩻကျောင်ꩻ သာႏမဏေႏ၊ ဝါႏတန်ဝါႏပေႏ ကျွꩻလို့လဲန်း၊ အဝ်ႏကုဲင်လွုမ်ꩻထဲင်း ပွယ်ꩻတကာႏ၊ ကလူႏလဲန်းဒါႏ ဟန်ႏသနီꩻ၊ အောင်ႏထွူဖြီꩻစီꩻ နာႏအကျိုꩻ၊ လူꩻယိုတွမ်ႏလိုꩻ သွဉ်းဖစ်လွဉ်၊ နဝ်ထင်ꩻခိုႏဒွမ် လစ်ꩻဖဲ့ꩻနား၊ တမျိုꩻတစား မအဝ်ႏကုဲ၊ လူꩻမျိုꩻတင်ꩻလုဲ သွဉ်းဖစ်သမ်း၊ လူꩻကပွေါးလံး ကပွေါးဒုံ၊ ကျောင်ꩻကန်ႏပွေါးအုံ လူꩻသမ္မာႏ၊ အွိုင်ႏနယ်ႏယင်ဒျာႏ ခမ်းနယ်ႏပါ၊ ယုတ်မျတ်ကထွာ ခွိုင်းလူꩻမျိုꩻ၊ ဟမ်ႏလောင်းမရိုꩻ ဘူမဋ္ဌ၊ မို့ꩻအာႏကာႏသ လူꩻသူထပ်၊ သွဉ်းသီးဖစ်စပ် ပင်ꩻလို့စူꩻ၊ ဗျဟ္မာႏဘုံႏထူꩻ တဆီသူ၊ ယိုခါခါသွူ သွဉ်းဖစ်လဝ်း၊ တအဝ်ႏကုဲတဝ်း လစ်ꩻအပါယ်ႏ၊ ငါးရုဲꩻခမ်းနယ်ႏ ခွန်ယမ၊ အဝ်ႏခံဒုက္ခ ပိတ္တာႏဘုံႏ၊ လို့စင်လုံးစုံႏ ဖစ်ဟွုန်ဩ၊ လွဉ်ခန်းဝင်ꩻနေား နာႏအကျိုꩻ၊ တွမ်ႏလူꩻတွမ်ႏလိုꩻ နေးကုသိုလ်ႏ၊ ရဟန်ꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏ ကျွꩻလို့လဲန်း၊ မာꩻမွိုင်မွိုင်ဗဲင်း လွဉ်ခန်းဝင်ꩻ၊ ယိုခါခါတွင်ꩻ အီႏတယ်ႏစ၊ ခွိုင်းတဲင်ဒါႏန ကလူႏဗာႏ၊ အကျိုꩻအီႏနာႏ ထွူနဲးနေား၊ လွဉ်ခန်းလုဲးဩ လွဉ်လုဲးဗွေႏ၊ အကျိုꩻအီႏဝွေႏ သာႏဓုညီꩻ၊ ခိန်ႏဟန်ႏသနီꩻ ယိုခါခါ၊ လွဉ်လွကာလွ ပငါပရာꩻနေား ဗွေႏသီးဩ။
ကာႏကအဝ်ႏ လိုꩻလူꩻဗျဟ္မာႏ၊ သတ္တဝါႏသီး၊ လွဉ်လွလွဉ်လွ ပငါပရာꩻဗွေႏဟွေး၊ တွမ်ႏလူꩻတွမ်ႏလိုꩻ နာႏညီꩻဝင်ꩻအကျိုꩻ၊ နာႏထူႏသာႏဓုညီꩻဝင်ꩻကုသိုလ်ႏ ဗွေႏဩ။

### ပင်ꩻလူꩻဖစ်လိုꩻ နာႏအကျိုꩻ(၂)
သုနက္ခတ္တံ သုမင်္ဂလံ၊ ဟန်ႏသနီꩻယိုနဝ်ꩻ မွူးနီꩻဟဝ် မွူးနီꩻမျတ်၊ နက္ခတ်ဟဝ် နက္ခတ်ဒါႏ၊ မင်္ဂလာႏအဝ်ႏ အခိန်ႏမွူးနီꩻတဲင်-
လွဉ်လွဉ်ဗွေႏဟွေး လွဉ်လွဉ်၊ ယိုနဝ်ꩻခွေသွဉ်း ဖစ်ဟွုန်လဝ်းဗာႏ၊ ပွယ်ꩻတကာႏ မူႏတွမ်ႏခို၊ ဟန်ႏနီꩻယို ကမာꩻပွယ်ꩻလူႏ၊ သွုန်ႏသꩻဖျူႏ ကမာꩻပွယ်ꩻတန်ꩻ၊ အခိန်ႏရင်ꩻ တွိုႏဖျော်ဖြ၊ ဓမ္မသဝန နာႏအကျိုꩻ၊ နီယိုရိုꩻ ဆေꩻ့တွမ်ႏအာ၊ ကပါညီꩻ ကလူႏရဝ်း၊ အုံကုဲမွုန်းတဝ်း လွဉ်နာႏညီꩻ၊ နွုတ်ꩻမွူးနီꩻသာꩻ ပေႏတွမ်ႏတန်၊ ခွေသွဉ်းခြဝ်သန် ဟဲ့ꩻလွဉ်စု၊ အခိန်ႏသာႏဓု အိႏတွိုႏမန်ႏ၊ ခွေသွဉ်းဖစ်ထင်ႏ ပင်ꩻပါ၊ လူꩻပေါင်ꩻအာဒေႏဝါႏ၊ ကပွေါးဒါႏနီသွဉ်းသီးလမ်း၊ ကကမ်းဒါႏနီသွဉ်းသီးဒုံ၊ ကအုံဒါႏနီသွဉ်းသီးကျောင်ꩻ၊ ကစောင်ꩻဒါႏနီသွဉ်းသီးရပ်၊ လူꩻမျတ်တနံမျိုꩻ၊ ဘုမ္မစိုꩻရုက္ခစိုꩻ၊ အာႏကာႏသစိုꩻ၊ လူꩻသိုမ်မျိုꩻလို့လို့၊ ဖစ်မို့မို့ပင်ꩻကြောင်း၊ ကောင်လောင်းထီကို၊ လူꩻမျိုꩻယို မအဝ်ႏကျန်ႏ၊ ခွေသွဉ်းဖစ်ထင်ႏပင်ꩻလဝ်း၊ ဗွေႏပဉ္စောဝ်းသာႏသနာႏ၊ ကအဝ်ႏထိန်ꩻဒါႏလူꩻမျတ်၊ ခွေသွဉ်းဖစ်စပ်ပင်ꩻပါ၊ ထဲင်းဒွိုန်းခြာအဝ်ႏနေက၊ ဓနရဋ္ဌ၊ ဝိရူဠှက၊ ဝိရူပက္ခ၊ ကုဝေရ၊ စတုလောကပါလ၊ လူꩻတန်ဝင်ꩻလစ်ꩻယိုယင်၊ ခွေသွဉ်းဖစ်ဖျင်ပင်ꩻသမ်း၊ လွဉ်လွဉ်ခန်းယိုခါခါ၊ လာပါလာပါယိုဟန်ႏလဲင်ႏ၊ အခိန်ႏမဲန်ႏအခါႏတွိုႏ၊ စဝ်းပုဂ္ဂိုလ်ႏရဟန်ꩻပေါင်ꩻ၊ ဗွေႏလိုꩻကျောင်ꩻသံႏဃာႏသီး၊ ကျွꩻဖျော်ရီးတပန်ꩻကီ၊ အဝ်ႏကုဲနီပွယ်ꩻတကာႏ၊ တွမ်ႏဒေႏဝါႏလူꩻမျိုꩻအာ၊ သံႏဃာႏငါလွဉ်အုံလင်ꩻ၊ လွဉ်ထူႏခန်းဝင်ꩻခင်ႏလံး၊ လွဉ်ခန်းလုဲးဗွေႏ၊ ကာခန်းလုဲးစဝ်း၊ ယွိုက်ꩻမွုန်းတဝ်းမွိုင်မွိုင်၊ ထွိုင်မွုန်းတဝ်းကျင်ႏကျင်ႏ၊ ခွေသွဉ်းဖစ်ထင်ႏဟွုန်ဗာႏ၊ ပွယ်ꩻတကာႏတွမ်ႏအမျာꩻ၊ စွုမ်ႏဖြီးစွုမ်ႏဖြာꩻသွူဗွေႏဩႏ
လွဉ်လွလွဉ်လွ၊ လွဉ်ခန်းလွဉ်ခန်း ပငါပရာꩻ၊ လွဉ်နာႏညီꩻအကျိုꩻ၊ လွဉ်ထူႏညီꩻကုသိုလ်ႏ ဗွေႏဩ။
### အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ
ဖရာꩻဂေါတမ

**ဖရာꩻဂေါတမ** ဂေါတမဗုဒ္ဓ (ဗီသီ ၅၆၃/၄၈၀ ရပ်– ၄၈၃/၄၀၀ ရပ်) သိဒ္ဓတ္ထဂေါတမ၊ သကျမုနိဗုဒ္ဓ (တဝ်းလဲ့)  ဗုဒ္ဓ ဗွေႏဖရာꩻဂေါတမနဝ်ꩻ ဘဒ္ဒကမ္ဘာႏကို ကပွင်ꩻတောႏမူႏထွူလဲဉ်းဒါႏ ဖရာꩻကကုသန်၊ ဖရာꩻကောဏဂုံ၊ ဖရာꩻကဿပ၊ ဖရာꩻဂေါတမ ဖရာꩻ(၄)ဆူႏအကို ထွာဒျာႏ အဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻ ပွင်ꩻတောႏမူႏဒါႏ ဗွေႏမျတ်ဖရာꩻဒျာႏသွူ။

## ဗုဒ္ဓဝင်ႏ
နီဗွေႏဖရာꩻဂေါတမဗုဒ္ဓဝင်ႏအအဲဉ်း အဝ်ႏဆ့ꩻလယိုအတွိုင်ꩻသွူဩ ။

၁။ လိုꩻမဉ်ꩻ -- ခွန်သိဒ္ဓတ္ထ ။

၂။ ဘုရာꩻမဉ်ꩻဘွဲ့တောႏ  -- ဗွေႏဂေါတမ ။

၃။ မွိုးဖာမဉ်ꩻ -- ခွန်တန်သုဒ္ဓေါဒန တွမ်ႏ သီရိမဟာ နင်ꩻမာႏယာႏဒေႏဝီႏ ။

၄။ မာနင်ꩻမူႏမဉ်ꩻ  -- ယသောႏဓရာႏ(ဘဒ္ဒကဉ္စနာ) ။

၅။ ပိုခိုမဉ်ꩻ- ရာဟုလာႏ ။

၆။ တမက်ꩻမဉ်ꩻ  -- ဒေဝဒတ် ။

၇။ မွိုးပေႏမဉ်ꩻ -- မဟာပဇာပတိဂေါတမီ ။

၈။ ခမ်း(တွိုင်ႏ) - ကပ္ပိလဝတ် ၊ သက္ကတွိုင်ႏ ၊ မဇ္စျိမဒေႏသ။

၉ ။ လွူးဖွာꩻဌာႏန -- လုမ္ဗိနီႏဥယျာဉ်ႏ (ကပ္ပိလဝတ်ခမ်းတွမ်ႏ ဒေဝဒဟခမ်းအခါႏ ။

၁၀ ။ ခံႏစာꩻဟော်နေင်ႏပေါင်ꩻ -- ၁၃ - နေင်ႏ (တယ်ႏသက် -၁၆ -နေင်ႏ , ဗ့ꩻသက်  - ၂၉ - နေင်ႏ ။

၁၁ ။ နိမိတ်တန်လစ်ꩻပါꩻ -- လိုꩻဖြား၊ လိုꩻဆာ၊ လိုꩻသီ၊ ရဟန်ꩻ ။

၁၂။ ခံႏထူႏဗျာႏဒိတ်ဖဝ -- သုမေႏဓာႏရသေ့ꩻဖဝ။

၁၃။ ကဖေႏဗျာႏဒိတ် -- ဒီပင်္ကရာႏဖရာꩻ ။

၁၄။ ပါႏရမီႏဖွာꩻဖက် -- သုမိတ္တာႏနင်ꩻမူႏ ။

၁၅ ။ ဖြဲ့ꩻပါႏရမီႏအခိန်ႏကာႏလ -- လစ်ꩻသင်္ချေႏပုဲင်ကမ္ဘာႏတသိန်ꩻ ။

၁၆။ ဖြဲ့ꩻပါႏရမီႏရေႏရွယ်ႏချက် -- ယံကမာꩻနွောင်ꩻအီ  သတ္တဝါႏသီးအကျိုꩻစီꩻပွာꩻ ။

၁၇။ ကံကျင်ꩻဒုက္ကရစရိယာႏခင်ႏလမ်း -- ဥရုဝေဠတခြာတန်ကို ။

၁၈။ဒုက္ကရစရိယာႏကရိုꩻနဝ်ꩻ -- ခုဲင်ႏခွော့ယပ်ꩻငါႏ ကကံကျင်ꩻဗာႏဒါႏအကျင်ꩻ ။

၁၉။ ကျင်ꩻဒုက္ကရစရိယာႏနေင်ႏပေါင်ꩻ -- ည ( ၆ ) နေင်ႏ ။

၂၀။ ကထန်ႏတခြာခိန်ႏသက်အရွယ်ႏ -- ၂၉ နေင်း ။

၂၁။ ကထွာဖရာꩻခိန်ႏသက်အရွယ်ႏ -- ၃၅ နေင်ႏ ။

၂၂။ ဖရာꩻပွင်ꩻခိန်ႏသက်တန်ꩻ -- သက်တန်ꩻ(၁၀၀) ။

၂၃။ မာꩻဝေယျာဝစ္စသား -- ပဉ္စဝဂ္ဂီႏ -၅ -ပါꩻ (ကံဒုက္ကရစရိယာႏ အခိန်ႏတွင်ꩻ) ။

၂၄ ။ပဉ္စဝဂ္ဂီႏငတ်ꩻပါꩻမဉ်ꩻ -- ကောဏ္ဍည၊ ဝပ္ပ၊ ဘဒ္ဒိယ၊ မဟာနာမျ  ၊အဿဇိ ။

၂၅။ ဝါႏတောႏ -၂၀ - ကို ဝေယျာဝစ္စသား -- အဲဉ်ထဝ်းဒွိုန်း။

၂၆။ ဝါႏတောႏ -၂၀ - မာꩻငါ ဝေယျာဝစ္စသား -- ဗွေႏအာနန္ဒာမထေရ်ႏ ။

၂၇။ ကဟော်ꩻရီးတရာꩻဦꩻခင်ႏလမ်း -- ဗာႏရာႏဏသီႏခမ်း၊ မိဂဒါဝုန်ႏတခြာကို ။

၂၈။ ပထမအရီးသွတ်ꩻသာဝက -- ပဉ္စဝဂ္ဂီႏငတ်ꩻပါꩻ ။

၂၉။ အဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻသာဝက -- သုဘဒ္ဒပရိဗိုဇ် ။

၃၀။ အထွေဖဲ့ꩻသာဝက-- ဗွေႏသာရိပုတ္တရာႏမထေရ်ႏ ။

၃၁။ အစေႏဖဲ့ꩻသာဝက -- ဗွေႏမဟာမောဂ္ဂလာန်ႏမထေရ်ႏ ။

၃၂။အဆွုံꩻအမ့ꩻ -- ပရိယတ္တိသာႏသနာႏ, ပဋိပတ္တိသာႏသနာႏ၊ ပဋိဝေဓသာႏသနာႏ ။

၃၃။ အကျင်ꩻသိက္ခာႏ -- သီႏလ၊ သမာဓိ၊ ပညာႏ ။

၃၄။ ကအွဉ်ႏနယ်တဖူꩻရဲဉ်ႏ -- မဇ္စျိမပဋိပဒါ(မဂ္ဂင်တဖူꩻရဲဉ်ႏ) ။

၃၅။ လွူးဖွာꩻဖက်(သွို)ဝင်ꩻနွတ်ꩻ -- 
၁။ ကာဠုဒါယီ။ 
၂။ ယသောႏဓရာႏ ။ 
၃။ အာနန္ဒာႏ ။ 
၄။ ဆန္နအမတ် ။
၅။ ကဏ္ဍကသေဗွာ ။ 
၆။ သောဏ္ဏ(ခံꩻဖွိုင်ꩻလစ်ꩻဖြုံႏ) ။
၇။ ဗုဒ္ဓဟေ (ဗောဓိညောင်ႏမွူး) ။

၃၆။ ကထူႏပဋိသ‌န္ဓေႏနီꩻ -- မဟာႏသက္ကရဇ် - ၆၇ - ဗာႏ၊ ဝါႏဆိုႏလာ‌ဗွေနီꩻ၊ မွူးနီꩻကျာႏသပတေꩻ ။

၃၇။ ကလွူးဖွာꩻနီꩻ -- မဟာႏသက္ကရဇ် - ၆၈ - ဗာႏ၊ ဒဲဉ်ရုတ်ꩻလာဗွေနီꩻ၊ မွူးနီꩻသောက္ကျာႏ ။

၃၈။ ကထန်ႏတခြာတောႏထွက်နီꩻ - မဟာႏသက္ကရဇ် - ၉၇ - ဗာႏ၊ ဝါႏဆိုႏလာ‌‌ဗွေနီꩻ  မွူးနီꩻတနင်္လာႏ။

၃၉။ ကထွာဖရာꩻနီꩻ -- မဟာႏသက္ကရဇ် - ၁၀၃ - ဗာႏ၊ ဒဲဉ်ရုတ်ꩻလာ‌ဗွေနီꩻ၊ မွူးနီꩻဗုဒ္ဓဟူꩻ။

၄၀။ ကဟော်ꩻဒါႏ ဓမ္မစက္ကျာႏတရာꩻနီꩻ -- မဟာႏသက္ကရဇ် - ၁၀၃ - ဗာႏ-၊ ဝါႏဆိုႏလာဗွေနီꩻ၊  မွူးနီꩻစနေႏ ။

၄၁။ ကကူꩻပရိနိဗ္ဗာန်ႏနီꩻ - မဟာႏသက္ကရဇ် - ၁၄၈-ဗာႏ၊ ဒဲဉ်ရုတ်ꩻလာဗွေနီꩻ၊ မွူးနီꩻအင်္ဂါႏ ။

၄၂။ တေဇောဓာတ်မေႏကခိုးနီꩻ - မဟာႏသက္ကရဇ် - ၁၄၈-ဗာႏ၊ ဒဲဉ်ရုတ်ꩻလာလောင်း ၁၂ နီꩻ၊ မွူးနီꩻတနင်္ဂနွေႏ ။

## အာႏကွိုꩻ
ဖိုးထီးတန်ခေါင်းလစ်ꩻမျိုꩻ

**"ဗလိဗဒ္ဒသုတ် (ဖိုးထီးတန်ခေါင်းလစ်ꩻမျိုꩻ-လိုꩻလစ်ꩻစား)"**
နီဗွေႏဘုရာꩻဟော်ꩻဖေႏ ဗွေႏရဟန်ꩻသီးဖုံႏ တရာꩻနုဲင်းယို-
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
ဖိုးထီးတန်ခေါင်း အဝ်ႏလစ်ꩻမျိုꩻ၊ လစ်ꩻမျိုꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ-
၁။ သဂဝစဏ္ဍော နော ပရဂဝစဏ္ဍော-
ကုဲင်ဒျာႏ ဝွေꩻအဖုံႏကိုလွုမ်ꩻ၊ ဝင်ꩻအဖုံႏကိုနဝ်ꩻ ကုဲင်တောဝ်း။
၂။ ပရဂဝစဏ္ဍော နော သဂဝစဏ္ဍော -
ကုဲင်ဒျာႏ ဝင်ꩻအဖုံႏကိုလွုမ်ꩻ၊ ဝွေꩻအဖုံႏကိုနဝ်ꩻ ကုဲင်တောဝ်း။
၃။ သဂဝစဏ္ဍော စ ပရဂဝစဏ္ဍော စ-
ဝွေꩻအဖုံႏကိုတဲ့ ကုဲင်ဒျာႏ၊ ဝင်ꩻအဖုံႏကိုတဲ့ ကုဲင်ဒျာႏ။
၄။ နေဝ သဂဝစဏ္ဍော နော ပရဂဝစဏ္ဍော-
ဝွေꩻအဖုံႏကိုတဲ့ ကုဲင်တောဝ်း၊ ဝင်ꩻအဖုံႏကိုတဲ့ ကုဲင်တောဝ်း။
ဖိုးထီးတန်ခေါင်ႏ အဝ်ႏလစ်ꩻမျိုꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
လိုꩻတဲ့ ဗွန်ပီဖိုးထီးတန်ခေါင်ႏနဝ်ꩻနေနေ၊ လိုꩻတဲ့ အဝ်ႏလစ်ꩻမျိုꩻ၊ လိုꩻလစ်ꩻမျိုꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ-
၁။ လောကကိုယို ပုဂ္ဂိုလ်ႏယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ မာꩻသꩻဝꩻဒါႏ ဝွေꩻပရိသတ်လွုမ်ꩻ၊ (ကျဒျာႏ ဝွေꩻပရိသတ်ခြာလွုမ်ꩻ)၊ ဝင်ꩻပရိသတ်နဝ်ꩻ ဝွေꩻမာꩻသꩻဝꩻဒါႏတဝ်း၊ (ဝင်ꩻပရိသတ်ခြာနဝ်ꩻ ကျတဝ်း)၊ ပုဂ္ဂိုလ်ႏယိုစားနဝ်ꩻ တွမ်ႏဖိုးထီးတန်ခေါင်ႏ 'ကကုဲင်ဒျာႏ ဝွေꩻအဖုံႏကိုလွုမ်ꩻ၊ ဝင်ꩻအဖုံႏကိုနဝ်ꩻ ကုဲင်တဝ်း'နဝ်ꩻ ဗွန်ဝင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
၂။ လောကကိုယို ပုဂ္ဂိုလ်ႏယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ မာꩻသꩻဝꩻဒါႏဒျာႏ ဝင်ꩻပရိသတ်လွုမ်ꩻ၊ ဝွေꩻပရိသတ်နဝ်ꩻ မာꩻသꩻဝꩻဒါႏတောဝ်း၊ (ကျဒျာႏ ဝင်ꩻပရိသတ်ခြာလွုမ်ꩻ၊ ဝွေꩻပရိသတ်ခြာနဝ်ꩻ ကျတဝ်း) ပုဂ္ဂိုလ်ႏယိုစားနဝ်ꩻ တွမ်ႏဖိုးထီးတန်ခေါင်ႏ 'ကုဲင်ဒျာႏ ဝင်ꩻအဖုံႏကိုလွုမ်ꩻ၊ ဝွေꩻအဖုံႏကိုနဝ်ꩻ ကုဲင်တဝ်း'နဝ်ꩻ ပီဝင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
၃။ လောကကိုယို ပုဂ္ဂိုလ်ႏယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ ဝွေꩻပရိသတ်ကိုတဲ့ မာꩻသꩻဝꩻဒါႏ (ဝွေꩻပရိတ်ခြာတဲ့ ကျဒျာႏ)၊ ဝင်ꩻပရိသတ်တဲ့ ဝွေꩻမာꩻသꩻဝꩻဒါႏ၊ (ဝင်ꩻပရိသတ်ခြာတဲ့ ကျဒျာႏ)၊ ပုဂ္ဂိုလ်ႏယိုစားနဝ်ꩻ တွမ်ႏဖိုးထီးတန်ခေါင်ႏ 'ဝွေꩻအဖုံႏကိုတဲ့ ကုဲင်ဒျာႏ၊ ဝင်ꩻအဖုံႏကိုတဲ့ ကုဲင်ဒျာႏ'နဝ်ꩻ ဗွန်ဝင်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
၄။ လောကကိုယို ပုဂ္ဂိုလ်ႏယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ ဝွေꩻပရိသတ်တဲ့ မာꩻသꩻဝꩻဒါႏတဝ်း၊ (ဝွေꩻပရိသတ်ခြာတဲ့ ကျတဝ်း)၊ ဝင်ꩻပရိသတ်တဲ့ ဝွေꩻတမာꩻသꩻဝꩻဒါႏတဝ်း၊ (ဝင်ꩻပရိသတ်ခြာတဲ့ ကျတဝ်း)ပုဂ္ဂိုလ်ႏယိုစားနဝ်ꩻ တွမ်ႏဖိုးထီးတန်ခေါင်ႏ 'ဝွေꩻအဖုံႏကိုတဲ့ ကုဲင်တဝ်း၊ ဝင်ꩻအဖုံႏကိုတဲ့ ကုဲင်တဝ်း'နဝ်ꩻ 
ပီဝင်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ စတုက္ကနိပါတ်၊ ဗလိဗဒ္ဒသုတ်)
### အာႏကွိုꩻ
ဖေင်ꩻဖင်ꩻတွမ်ႏ

**"ဖေင်ꩻဖင်ꩻတွမ်ႏ ခေတ်လိုꩻယွဲးယိုခါ"**
လိုꩻယွဲးကရိုꩻနောဝ်ꩻ လိုꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻနဲးတဲင် လိုꩻသက်ရွယ်ႏမဲဉ်ႏ ၁၈-ဗꩻလွေꩻ ၃၅-အခါႏကိုနောဝ်ꩻသွူ။ နောဝ်ꩻထွူတကာႏတောဝ်း လိုꩻယွဲးလိုꩻရွယ်ႏမဲဉ်ႏယိုနောဝ်ꩻ မဉ်ႏတွက်ထွားလွေꩻတွမ်ႏ နဲင်ႏငံႏတောႏအာႏရဲင်ꩻအနေႏလဲ့ လိုꩻယွဲးအာႏရဲင်ꩻ အောဝ်ႏပါသော့ꩻ သွံပွန်းတပွန်းတဲင် ထွာဒျာႏအနာႏဂတ်အွဉ်ငါလောင်ꩻ အွဉ်ငါယံနောဝ်ꩻသွူ။ နောဝ်ꩻမꩻ လိုꩻယွဲးကရိုꩻနောဝ်ꩻ နမ်းရဲင်ꩻအာႏတဲ့ တလာဗာႏ၊ ဉာဏ်ႏစွန်ꩻအာႏဗွေဗာႏ၊ စာရိတ္တကရိုꩻဒါႏ နမ်းကျင်ꩻတရာꩻယိုတဲ့ မွန်ဗန်စွို့ꩻစွဉ်ႏဗာႏသွူ။ ကာယ၊ ဉာဏ၊ စာရိတ္တစွန်ꩻအာႏဖုံႏယို ဖေႏကဗွေလွဉ် ထာꩻသေပညာႏ၊ ထာꩻသေတရာꩻ၊ လုံ့လဝီရိယကရိုꩻဒါႏ နမ်းအထီအသွီႏဖုံႏယို ဖေႏကဗွေလွဉ်ဗာႏနောတ်ꩻ နမ်းတွမ်ႏနမ်း ထိန်ꩻသိမ်ꩻရဲပ်တဲပ်ဗာႏသွူ။
နောဝ်ꩻလွုမ်ꩻတကာႏတောဝ်း ခေတ်လိုꩻယွဲး လိုꩻရွယ်ႏမဲဉ်ႏဖုံႏ-ကရိုꩻနောဝ်ꩻ ဆုဲင်ꩻတနီꩻခါ လုဲင်ႏပြေင်အီႏထေင်းထံႏလွေꩻ စွိုးခွိုꩻတာႏဝွန်ႏ၊ ခမ်းထီထာꩻမာꩻ၊ သွီႏတသာ အာႏရဲင်ꩻတသာ တစွိုꩻတဗူႏနောဝ်ꩻသွူ။ နောဝ်ꩻမꩻ လိုꩻယွဲး၊ လိုꩻရွယ်ႏမဲဉ်ႏသီး သဘာဝနောဝ်ꩻ ထုမ်ႏသွꩻ၊ လွောက်ꩻလွူꩻဖဉ်းမွိုတ်မုꩻယိုလဲ့အာတဲင် မဉ်ႏထွားတွမ်ႏခေတ်ကာႏလယိုတဗာႏ အန္တရာယ်ႏ ကထွာအီဒါႏ ဖေင်ꩻဖင်ꩻယာလံ လိုႏသျေင်ႏလꩻလꩻ မာꩻသွꩻမွုန်း၊ ယာလံဖေင်ꩻဖင်ꩻယိုနောဝ်ꩻ ဖေႏဒျာႏနီလိုꩻသီးအကျိုꩻကုဲင်၊ ကွပ်စွဉ်ႏသွုံꩻအံႏယာလံဖေင်ꩻဖင်ꩻယိုတဲင် သꩻဓာတ်၊ အာႏရဲင်ꩻယိုလဲ့ ကွဲးဆေ့ꩻဆေ့ꩻလွဉ်၊ နမ်းဉာဏ်ႏအာႏယိုလဲ့ ကွဲးယွမ်ꩻယွမ်ꩻလွဉ်၊ လုံ့လ၊ ဝီရိယ၊ သတ္တိꩻဖုံႏ ကွဲးဖေ့ဖေ့လွဉ်အီ၊ အီႏမာꩻဗာႏ ထာꩻတဟောဝ်တောဝ်း ဒုစရဲက်ယိုလဲ့ သꩻတထွူႏဒွုမ်၊ နမ်းကျင်ꩻစာရိတ္တ ကွဲကုဲင်ကုဲင်လွဉ်နောဝ်ꩻသွူ။
ခေတ်အခီႏခီႏလုဲင်ႏလွဉ် မဉ်ႏထွားချာသမဲင်ꩻနောဝ်ꩻ ခမ်းထီတွမ်ႏလိုꩻမျိုꩻအတာႏလဲ့ ဖေႏဒျာႏအကျိုꩻကုဲင် အနိဋ္ဌာႏရွုံႏလွုမ်ꩻ၊ လိုꩻရျာꩻခေါင်ꩻအအာသွတ်ꩻ ကထွာဒါႏ ခယ်ႏခမ်းယို စီꩻပွာꩻရေꩻ၊ လွောင်ႏဗူႏရေꩻ ကကုဲင်အီနောဝ်ꩻ ကွပ်စွဉ်ႏခြဲ့ꩻနယ်ႏ အင်္ဂလိပ်သီး လွဉ်ဖြေ့ꩻလီသော့ꩻ၊ ဖꩻပꩻအီလွောင်ႏဗူႏရေꩻလက်နက် ယာလံဖေင်ꩻဖင်ꩻယိုတဲင် တနတ်တွိုက်ꩻပွယ်ꩻမွေတောဝ်းဒွုမ်၊ ယာလံဖေင်ꩻဖင်ꩻတွိုက်ꩻပွယ်ꩻကထွာဒါႏ စာရိတ္တကုဲင်ပြင်ꩻ နမ်းကျင်ꩻထဲ့ဖွိုႏ၊ လွောင်ႏဗူႏအာႏယိုလဲ့ လိုႏရာꩻတတွိုႏလꩻဒွုမ်၊ ဘဝကုဲင်ပြင်ꩻ သွုမ်ꩻတိန်ꩻဗာႏနောဝ်ꩻသွူ။ နောဝ်ꩻမꩻ နီပအိုဝ်ႏဒေႏသကို ပွိုင်းလဲင်ႏ ပဒေႏသရာဇ်စိုးနောဝ်ꩻလဲ့ အောဝ်ႏထီႏမော့ꩻဖို၊ ကျုံႏတလူႏလွဉ်ဗာႏတဲင် အာႏဇာႏနီႏအွဉ်ငါတန်သီးနောဝ်ꩻ ကွပ်စွဉ်ႏတကျွိုက်တောဝ်း ပဒေႏသရာဇ်စနစ်ကျံꩻယိုနောဝ်ꩻမꩻ တွိုက်ꩻထန်ႏထိုꩻဖေႏ၊ ရဲးကမ်းဖေႏ ပိုလီꩻအနာႏဂတ်ဆꩻငါကျမ္မာႏ၊ ငမ်းငါႏဘဝထဲ့သော့ꩻ ယာလံဖေင်ꩻဖင်ꩻအန္တရာယ်ႏကွင်ꩻကိုနောဝ်ꩻသွူ။
နောဝ်ꩻမꩻ "အုံသွော့ကင်ꩻကင်ꩻ တွမ်ႏဖေင်ꩻဖင်ꩻ၊ သျေင်ႏဝင်ꩻမူႏတွမ်ႏခို"သတိꩻအလွိုတအဲဉ်ထဝ်း ကရိုꩻဒါႏအတွိုင်ꩻ ယာလံဖေင်ꩻဖင်ꩻ ဖေႏကဒို့ꩻတခြို့လမွုန်းနီဘဝကရိုꩻနောဝ်ꩻ-
### အာႏကွိုꩻ
ဖေႏသွော့ဒါႏဒါႏ

**"ဖေႏသွော့ဒါႏဒါႏ ပိုပညာႏ"**
မွိုးဖါနီပါꩻ ဝတ္တရာꩻအလꩻ ပိုအဖြာꩻမုဲင်ꩻတရိုꩻတောဝ်း မဲ့ငါပေႏတရေႏလင်ꩻ ဖေႏကထွာဗာႏမွိုန်းနောဝ်ꩻ အွဉ်ႏသွဉ်ဗာႏပညာႏ၊ အွဉ်ႏနယ်ဗာႏ ဘာႏသာႏရေꩻ ထာꩻသေတရာꩻ၊ ထွဉ်သွဉ်ဗာႏ ပိုလီꩻဖုံႏ လိန်ႏမာႏယေန်ႏကေႏ လိုꩻပေႏသွဉ်တန်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။
လိုꩻယဟန်ႏနောဝ်ꩻ အွဉ်ႏသွဉ်ပိုပညာႏ တွိုႏဒျာႏလစ်ꩻငတ်ꩻသူတန်ꩻလွုမ်ꩻ ဟဲ့ꩻထန်ႏတရတ် ဟဲ့ꩻလုပ်ꩻတေားထာꩻဖုံႏတဲင် လိုꩻပေႏလဲ့ ဗွိုန်ချာအမွိုးအဖါ ထီႏချာမွိုးစိုးဖါပန်ထာꩻမာꩻတွော့ꩻ လွေꩻဝင်ꩻခြာဒါႏတောဝ်း၊ သေနာႏတောဝ်းဝင်ꩻစီꩻကန်ꩻ ငမ်းဗာႏဝင်ꩻ၊ ခံႏဗာႏဝင်ꩻလိန်ႏလဲဉ်နောဝ်ꩻသွူ။
ပိုမူႏတရိုꩻတောဝ်း ပိုခိုတရိုꩻတောဝ်း သက်ကလꩻဒါႏ နီသွံနေင်ႏတွင်ꩻ ကထွာအမွိုးအဖါ အောဝ်ႏလိုႏသွဉ်ဖေႏတောဝ်း ခွုမ်နꩻနယ်ꩻ၊ ခွုမ်လောက်(လေး)နယ်ꩻ၊ အောဝ်ႏလိုႏမာꩻသီနယ်တောဝ်း ဝင်ꩻသက်ဝင်ꩻသွဲးဖုံႏ၊ အောဝ်ႏလိုႏအွဉ်ဆွမ်ꩻနယ်တောဝ်း ထပေႏဖုံႏ၊ ငွီႏဖုံႏ၊ အောဝ်ႏလိုႏဒေါ့ꩻခြုဲင်းနယ်တောဝ်း ထာꩻမွိုက်ရွိုင်ꩻနယ်ꩻဖုံႏ၊ အောဝ်ႏလိုႏမာꩻနယ်တောဝ်း မေႏထုန်ႏအကျင်ꩻဖုံႏ အောဝ်ႏလိုႏရွို့ꩻရန်ႏနယ်တောဝ်းဝင်ꩻ၊ နောဝ်ꩻမꩻ နီပိုနီလီꩻမဉ်ႏတန် ထွာလွဉ်လိုꩻလိန်ႏမာႏ၊ ထွာလွဉ်လိုꩻဒေါ့ꩻသွဉ်ယိုꩻတဲင် ပိုလိန်ႏမာႏတွမ်ႏ ပိုကျံႏမာႏနောဝ်ꩻ အထျꩻအောဝ်ႏဒျာႏ မွိုးတွမ်ႏဖါ သွဉ်နယ်မုꩻနောဝ်ꩻသွူ။
ကထွာမွိုးဖါနောဝ်ꩻ နီပိုနီလီꩻ ဘဝအုံအောဝ်ႏရေꩻ ဖေႏကထင်ႏထိုတဲ့နောဝ်ꩻ နီမဉ်ႏဖြားတနီꩻခါ ဖေႏကထွာပိုလီꩻ အာႏကွိုꩻသꩻဆွော့ꩻလꩻတဲ့နောဝ်ꩻ ပိုလီꩻအောဝ်ႏပေႏခိန်ႏတွင်ꩻ ထွဉ်ႏဖြေꩻမွိုန်းဒေါဝ်ထီသူႏရာႏ၊ ထွဉ်ႏဖြေꩻမွိုန်းယာလိတ်၊ ထွဉ်ႏတဲစ်ꩻမွိုန်းယာလိတ်မေႏ၊ တပိုဖါတမာဝါꩻရွို့ꩻရန်ႏနယ်မွိုန်းဝင်ꩻ၊ သွဉ်ဖေႏပညာႏ၊ အွဉ်ႏထင်ႏဗာႏလိုꩻပေႏ ယေန်ႏငဲးမုꩻသွဉ်တန်ꩻ၊ အွဉ်နယ်ဖေႏအဟောဝ်အဒါႏဖုံႏမꩻ မွိုးဖါတဲ့သꩻခွꩻ ပိုလီꩻဘဝလဲ့ ထင်ႏထိုလွဉ်နောဝ်ꩻသွူ။
ထွဉ်ႏသွဉ်ပညာႏ မဉ်ႏဒါႏတနီꩻခါ ဖေႏကထွားချာ စွိုးခွိုꩻလိုꩻမျိုꩻထာꩻမာꩻ၊ မွိုးဖါထာꩻမာꩻ၊ ရပ်ရာႏဒုံဆောင်ႏလွိုင်ႏကွိုန်ꩻထင်ႏထိုရေꩻထာꩻမာꩻ နောဝ်ꩻလဲ့ကထွာမွိုးဖါ အွဉ်ႏဒေါ့ꩻသွဉ်နယ်ဗာႏ ဖေႏကထိန်ꩻသိမ်ꩻ သဘာႏဝအသောင်အရင်ꩻဖုံႏ၊ ဖေႏကထိန်ꩻသိမ်ꩻမွိုးဖါအမွီႏသွို့ꩻယာႏခြံယာႏဖုံႏ၊ ဖေႏကသဲင်ꩻအွဉ်နွောင်ꩻ နီလိုꩻမျိုꩻပညာႏရေꩻဖုံႏ ယေန်ႏငဲးမုꩻဖုံႏလဲ့ အွဉ်နယ်ဖေႏဗာႏနောဝ်ꩻသွူ။
နီပိုလီꩻအုံအောဝ်ႏမုꩻ ဘဝဖေႏကထင်ႏထို နီပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻယို ဖေႏကထွာဗာႏမွိုန်း ဝင်ꩻလိုꩻနောဝ်ꩻ ထိန်ꩻသိမ်ꩻချာလိတ်လုဲင်ꩻ၊ ယေန်ႏငဲးမုꩻတွမ်ႏ ဓလေ့ꩻထွုံꩻစံႏလွုမ်ꩻနောဝ်ꩻ ခေတ်ယိုခါ တလုမ်းလꩻတောဝ်း၊ ထိန်ꩻသိမ်ꩻပါ နီသွို့ꩻခြံလုဲင်းယာႏဖုံႏနောဝ်ꩻမꩻ နီပအိုဝ်ႏဘဝ အီႏထင်ႏထိုတသွောင်းနောဝ်ꩻသွူ။ ထိန်ꩻသိမ်ꩻချာယိုꩻယာႏဆဲင်ꩻခွမ်ꩻလာꩻ၊ ဒေါ့ꩻဖြောဝ်ႏချာ နီငေါဝ်းငွါ၊ သွဉ်တဲမ်းချာ နီလိတ်လုဲင်ꩻ အကျောင်ꩻအခရာႏဖုံႏနောဝ်ꩻ ငေါဝ်းသချင်ꩻကိုတဲ့ ဝင်ꩻအောဝ်ႏရွစ်နယ်၊ ငေါဝ်းကဲငေါဝ်းတဲက်ကိုလဲ့ ဝင်ꩻအောဝ်ႏပစိုႏတဲင် ကဲဉ်းအာအာနောဝ်ꩻ သေနာႏလွောက်ꩻနာႏလွဉ်ꩻလဲဉ်းဝင်ꩻ ရိုꩻကီလဲ့ အောဝ်ႏကုဲင်ဒျာႏ စာထိုꩻမွိုန်းဟံႏယာႏ၊ စာထိုꩻမွိုန်းသွို့ꩻခြံနောဝ်ꩻ ပါꩻမုဲင်ꩻလဲ့တရွစ်နယ်တောဝ်း၊ အောဝ်ႏဗွော့ꩻဗွေႏသံႏဃာႏသီး ဟော်ꩻနယ်၊ တဲမ်းလိတ်ဆရာႏဖုံႏ တဲမ်းနယ်နောဝ်ꩻလွုမ်ꩻတွော့ꩻ နီပအိုဝ်ႏနမ်းပဲင်ႏအုပ်ချွုတ်ခွင်ꩻလꩻဟံႏနယ်ႏယိုꩻ ပါꩻလꩻထိုꩻအာလဲဉ်း၊ ယိုနောဝ်ꩻ နီဟောဝ်အွဉ်ႏသတိꩻငါႏဝင်ꩻ၊ သွဉ်လင်ꩻဖေႏသွော့ ပိုလီꩻဖုံႏအကျောင်ꩻ ဖေႏသေဗာႏ ဟော်ꩻလိတ်သား ဗွေႏခွန်နင်ꩻသီးဖုံႏသွူ။
### အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:လမ်းသားခြွဉ်း
ဖေႏအာႏဗဲင်းသွော့ ပိုပညာႏ

ဖေႏအာႏဗဲင်းသွော့ ပိုပညာႏ

ခေတ်ယိုချိန်ႏခါႏ ၊ ခေတ်သာႏယာႏလွဉ်
ပညာႏကရိုꩻ ၊ လိတ်လုဲင်ꩻမျိုꩻယို
ထွာလိုꩻစွုမ်ႏဖြာꩻ ၊ သွဉ်ဒါႏခါꩻမꩻ
ဆုဲင်ꩻရာꩻတရူꩻ ၊ ကောဝ်ႏထွန်ႏဖူꩻကို
အထူꩻလိုꩻယံ ၊ အီႏဟဲ့ꩻဖန်ကွေး ။

ဝင်ꩻခမ်းနယ်ႏရပ် ၊ ကတိုꩻတက်နောဝ်ꩻ
ကွပ်ရက်ဖေႏအာႏ ၊ ပိုပညာႏတဲင်
ယံဒါႏဗွိုန်နုဲင်း ၊ ကျိုꩻစာꩻလုဲင်းနောႏ
သွီႏရုဲင်းခွန်ခွိုꩻ ၊ ပအိုဝ်ႏစွိုꩻဟွေး ။

ပညာႏသီးမျိုꩻ ၊ အတန်ႏဖိုꩻနောဝ်ꩻ
စွန်စွိုꩻမုဲင်ꩻယောဝ်း ၊ အီႏထူႏကောဝ်းနေး
လꩻတောဝ်းကွေးနေား ၊ မျာꩻကူꩻကေားသီး
ရက်တေားကမ်းချာ ၊ ပိုလီꩻအာတွော့ꩻ
ကထွာပညာႏ ၊ လိုႏဖေႏအာႏကွေး ။

ပိုခို,ပိုမူႏ ၊ ယောင်ꩻယံဆျုႏသီး
ခွꩻရျူႏဘဝ  ၊ ယံလꩻလွတွက်
သုတပညာႏ ၊ ခွိုင်းထာꩻဒါႏဖုံႏ
ယံဒါႏသေလွဉ် ၊ အနယ်ꩻဟွမ်နောဝ်ꩻ
သꩻအောင်သွိုန်ႏခါႏ ၊ အွိုးဆရာႏထျꩻ
လိုႏငါႏပသာ ၊ စွုမ်ႏနီꩻဟာကွေး ။

## အာႏကွိုꩻ
ဖြင်းဖြိန်းထိုꩻမားအစားတဆီ

**"နိဇ္ဇရသုတ် (ဖြင်းဖြိန်းထိုꩻမား အစားတဆီ)"**
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
၁။ သမ္မာဒိဋ္ဌိ- လိုꩻထာꩻထီႏမဲဉ်ႏမွေးနဝ်ꩻ"ထာꩻထီႏမာႏ"(မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ) ဖြင်းဖြိန်းထိုꩻမားလို့၊ ကွပ်ထာꩻထီႏမာႏတဲင် အကုသိုလ်ႏတရာꩻ တိုꩻပွါꩻလွဉ်အာ၊ အဗွေႏခါ မော့ꩻစွဉ်ႏဒျာႏထာꩻဒုက္ခ။
၂။ သမ္မာသင်္ကပ္ပ-လိုꩻထာꩻယူႏမဲဉ်ႏမွေးနဝ်ꩻ"ထာꩻယူႏမာႏ"(မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပ) ဖြင်းဖြိန်းထိုꩻမားလို့၊ ကွပ်ထာꩻယူႏမာႏတဲင် အကုသိုလ်ႏတရာꩻ တိုꩻပွါꩻလွဉ်အာ၊ အဗွေႏခါ မော့ꩻစွဉ်ႏဒျာႏထာꩻဒုက္ခ။ ပွိုးထာꩻယူႏမဲဉ်ႏတွော့ꩻ ကုသိုလ်ႏတရာꩻ တိုꩻပွါꩻလွဉ်အာ၊ အဗွေႏခါ ချမ်ꩻသာႏစွဉ်ႏဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။
၃။ သမ္မာဝါစာ-လိုꩻထာꩻဒေါ့ꩻမဲဉ်ႏမွေးနဝ်ꩻ"ထာꩻဒေါ့ꩻမာႏ"(မိစ္ဆာဝါစာ) ဖြင်းဖြိန်းထိုꩻမားလို့၊ ကွပ်ထာꩻဒေါ့ꩻမာႏတဲင် အကုသိုလ်ႏတရာꩻ တိုꩻပွါꩻလွဉ်အာ၊ အဗွေႏခါ မော့ꩻစွဉ်ႏဒျာႏထာꩻဒုက္ခ။ ပွိုးထာꩻဒေါ့ꩻမဲဉ်ႏတွော့ꩻ ကုသိုလ်ႏတရာꩻ တိုꩻပွါꩻလွဉ်အာ၊ အဗွေႏခါ ချမ်ꩻသာႏစွဉ်ႏဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။
၄။ သမ္မာကမ္မန္တ-လိုꩻထာꩻမာႏမဲဉ်ႏမွေးနဝ်ꩻ"ထာꩻမာꩻမာႏ"(မိစ္ဆာကမ္မန္တ) ဖြင်းဖြိန်းထိုꩻမားလို့၊ ကွပ်ထာꩻမာꩻမာႏတဲင် အကုသိုလ်ႏတရာꩻ တိုꩻပွါꩻလွဉ်အာ၊ အဗွေႏခါ မော့ꩻစွဉ်ႏဒျာႏထာꩻဒုက္ခ။ ပွိုးထာꩻမာꩻမဲဉ်ႏတွော့ꩻ ကုသိုလ်ႏတရာꩻ တိုꩻပွါꩻလွဉ်အာ၊ အဗွေႏခါ ချမ်ꩻသာႏစွဉ်ႏဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။
၅။ သမ္မာအာဇီဝ-လိုꩻလွူးနမ်းမဲဉ်ႏမွေးနဝ်ꩻ"ထာꩻလွူးနမ်းမာႏ"(မိစ္ဆာအာဇီဝ) ဖြင်းဖြိန်းထိုꩻမားလို့၊ ကွပ်ထာꩻလွူးနမ်းမာႏတဲင် အကုသိုလ်ႏတရာꩻ တိုꩻပွါꩻလွဉ်အာ၊ အဗွေႏခါ မော့ꩻစွဉ်ႏဒျာႏထာꩻဒုက္ခ။ ပွိုးလွူးနမ်းမဲဉ်ႏတွော့ꩻ ကုသိုလ်ႏတရာꩻ တိုꩻပွါꩻလွဉ်အာ၊ အဗွေႏခါ ချမ်ꩻသာႏစွဉ်ႏဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။
၆။ သမ္မာဝါယာမ-လိုꩻကုဲင်းသောင်ႏသာမဲဉ်ႏမွေးနဝ်ꩻ"ထာꩻကုဲင်းမာႏ"(မိစ္ဆာဝါယာမ) ဖြင်းဖြိင်းထိုꩻမားလို့၊ ကွပ်ထာꩻကုဲင်းမာႏတဲင် အကုသိုလ်ႏတရာꩻ တိုꩻပွါꩻလွဉ်အာ၊ အဗွေႏခါ မော့ꩻစွဉ်ႏဒျာႏထာꩻဒုက္ခ။ ပွိုးထာꩻကုဲင်းသောင်ႏသာမဲဉ်ႏတွော့ꩻ ကုသိုလ်ႏတရာꩻ တိုꩻပွါꩻလွဉ်အာ၊ အဗွေႏခါ ချမ်ꩻသာႏစွဉ်ႏဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။
၇။ သမ္မာသတိ-လိုꩻသတိꩻမဲဉ်ႏမွေးနဝ်ꩻ"သတိꩻမာႏ"(မိစ္ဆာသတိ) ဖြင်းဖြိင်းထိုꩻမားလို့၊ ကွပ်သတိꩻမာႏတဲင် အကုသိုလ်ႏတရာꩻ တိုꩻပွါꩻလွဉ်အာ၊ အဗွေႏခါ မော့ꩻစွဉ်ႏဒျာႏထာꩻဒုက္ခ။ ပွိုးသတိꩻမဲဉ်ႏတွော့ꩻ ကုသိုလ်ႏတရာꩻ တိုꩻပွါꩻလွဉ်အာ၊ အဗွေႏခါ ချမ်ꩻသာႏစွဉ်ႏဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။
၈။ သမ္မာသမာဓိ-လိုꩻသꩻစွူမဲဉ်ႏမွေးနဝ်ꩻ"သꩻစွူမာႏ"(မိစ္ဆာသမာဓိ) ဖြင်းဖြိင်းထိုꩻမားလို့၊ ကွပ်သꩻစွူမာႏတဲင် အကုသိုလ်ႏတရာꩻ တိုꩻပွါꩻလွဉ်အာ၊ အဗွေႏခါ မော့ꩻစွဉ်ႏဒျာႏထာꩻဒုက္ခ။ ပွိုးသꩻစွူမဲဉ်ႏတွော့ꩻ ကုသိုလ်ႏတရာꩻ တိုꩻပွါꩻလွဉ်အာ၊ အဗွေႏခါ ချမ်ꩻသာႏစွဉ်ႏဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။
၉။ သမ္မာဉာဏ-လိုꩻထာꩻသေမဲဉ်ႏမွေးနောဝ်ꩻ"ထာꩻသေမာႏ"(မိစ္ဆာဉာဏ) ဖြင်းဖြိန်းထိုꩻမားလို့၊ ကွပ်ထာꩻသေမာႏတဲင် အကုသိုလ်ႏတရာꩻ တိုꩻပွါꩻလွဉ်အာ၊ အဗွေႏခါ မော့ꩻစွဉ်ႏဒျာႏထာꩻဒုက္ခ။ ပွိုးထာꩻသေမဲဉ်ႏတွော့ꩻ ကုသိုလ်ႏတရာꩻ တိုꩻပွါꩻလွဉ်အာ၊ အဗွေႏခါ ချမ်ꩻသာႏစွဉ်ႏဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။
၁၀။ သမ္မာဝိမုတ္တိ-လိုꩻလွစ်ထန်ႏမဲဉ်ႏမွေးနဝ်ꩻ"ထာꩻလွစ်ထန်ႏမာႏ"(မိစ္ဆာဝိမုတ္တိ) ဖြင်းဖြိင်းထိုꩻမားလို့၊ ကွပ်ထာꩻလွစ်ထန်ႏမာႏတဲင် အကုသိုလ်ႏတရာꩻ တိုꩻပွါꩻလွဉ်အာ၊ အဗွေႏခါ မော့ꩻစွဉ်ႏဒျာႏထာꩻဒုက္ခ။ ပွိုးထာꩻလွစ်ထန်ႏမဲဉ်ႏတွော့ꩻ ကုသိုလ်ႏတရာꩻ တိုꩻပွါꩻလွဉ်အာ၊ အဗွေႏခါ ချမ်ꩻသာႏစွဉ်ႏဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ ဒသကနိပါတ်၊ နိဇ္ဇရသုတ်)
### အာႏကွိုꩻ