open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
QWERTY

[thumb|right|400px|[:en:ANSI|ANSI QWERTY keyboard layout (US)]]
thumb|right|A laptop computer keyboard using the QWERTY layout
နီသွဉ်းသီး မဉ်ႏတဲမ်းလိတ် ဖုန်းလောင်းနောဝ်ꩻ အာႏကွိုꩻဗာႏ ကီးဘောဒ်သွူ။ လိတ်နျꩻစက်တွမ်ႏ ကွမ်ပျူတာ ခလုတ်ပျာႏ (keyboard) လောင်းတယ်ႏစ ဆကီဖဲ့ꩻစေႏကို ကအွဉ်ႏခါꩻဖေႏ လိတ်သူဖြုံႏနောဝ်ꩻ (QWERTY) တဲင် ဟဲ့ꩻဖန်ဖေႏအမဉ်ꩻ ကွာတီကြဲ့ပျာႏ (QWERTY keyboard)။
အွိုးစခါ တွဲႏနျꩻလိတ်အတာႏ ဝင်ꩻမာꩻခါꩻဗာႏ လိတ်နျꩻစက် (မန်းဟဲ့ꩻ "လက်နှိပ်စက်"၊ အေင်ႏဂလိက်နေးနဝ်ꩻ "typewriter")၊ နျꩻလိတ်စေးလာႏလောင်း တာဖြုံႏမဉ်ႏထွူ အွဉ်ႏစွꩻ အောဝ်ႏနဝ်ꩻမꩻ နျꩻယင်းတဖြုံႏ။ နျꩻလိတ်တဖြုံႏထွူ တဖြုံႏအတွင်ꩻ အကြဲ့(ခလုတ်) ဖုံႏဖေႏနေးကလေမ်ꩻမွိုန်းဝင်ꩻတဲင် ဝေꩻသီးအွဉ်ႏသျဖေႏသေꩻခါꩻ နုဲင်းဆကီနောဝ်ꩻ။ အင်းတွဲႏနျꩻမွိုင်မွိုင်အီ လိတ်တာႏမွေးတောဝ်း။

QWERTY အပွိုင် (ဒီဇိုင်း) ယို မာꩻသော့ꩻရီးလွို Sholes and Glidden typewriter လိတ်နျꩻစက်ဖုံႏကို၊ ထာꩻယို တယ်ႏ ၁၈၄၇ ဗာႏနေင်ႏ၊ လာဇူလုဲင် (July) ၁ နီꩻကို E.Remington and sons ထာꩻမာꩻသားအစွိုꩻ ထေစာလွေꩻဖေႏ ဈေꩻကိုအကျောင်ꩻ သေထွဗာႏနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ အစောဝ်းခါနောဝ်ꩻ လိတ်နျꩻစက်ကြဲ့(ခလုတ်) လောင်း ဝင်ꩻအွဉ်ႏခြပ်လွေꩻ a,b,c,d,..... ဗတွိုႏ z ထွူနျꩻဗာႏဖိုကလိတ်။ တွဲနျꩻမွိုင်ငါႏဝင်ꩻတဲင် အကြဲ့တဗာႏတွမ်ႏတဗာႏ အောဝ်ႏပွိုင်းလို့ဝင်ꩻထွူ ကုဲင်ပြင်ꩻထိုꩻဒျာႏတဲ့ရို။
ကဏ္ဍ:ကွန်ပျူတာ
## ထူႏတောမ်

ကဏ္ဍ:QWERTY
Wonder Woman

**ဝန်ဒါဝိုးမဲန်း** (အဲင်းကလေတ်: Wonder Woman) ယိုနောဝ်ꩻ ထွာ အမေရိကန်ႏ သꩻပညာႏသျင်ႏတွမ်ႏ တဲမ်းလိတ်သား အမဉ်ꩻ **မောလတန် မာသတန်**(မဉ်ꩻတဲမ်းအီလိတ်နောဝ်ꩻ ဆျားလ်သ်မောလတန်) ကတဲမ်းခါꩻဒါႏ အမေရိကန်ႏလိတ်ဖှူꩻ ကဲတ်ꩻထာꩻယောင်ꩻ (မန်း-ရုပ်ပြစာအုပ်) ( အဉ်းကလေစ်ဆျ်- comic book) တဗာႏသှူ၊ ကထှို့ꩻကဲတ်ꩻခါꩻဖေႏ ထာꩻယောင်ꩻသားနောဝ်ꩻ မဉ်ꩻ ဟဉ်နရီ စီ ပီတာ။ ပှိုင်းဝှို့တွမ်ႏ မာသ်တန် မာမူႏ အဲလီသဘဲတ်ဆျ် တွမ်ႏယင်း ဝွေꩻသီးဖဝရုဲင်းဖက် အိုလုဲက်ဗှ် ဘာနီတဲင် အတဲမ်းထွာလꩻ လိတ်ဖှူꩻနောဝ်ꩻဗာႏ။ Jenkins နဝ်ꩻလဲ့ ထွာလွောန် ယဲတ်ခိဉ်ႏတွယ်ႏ လိုꩻစွန်ꩻယံ ရုက်မွန်ဇာတ်ကာꩻသား ထွာအရီးသွတ်ꩻ ဒါရိုက်တာမူႏနဝ်ꩻသွူ။ ကထွတ်ထေ အရီးသွတ်ꩻလဲင်းနောဝ်ꩻ ထန်ႏလှောန် ခရစ်နေင်ႏ ၁၉၄၁ ဗာႏ၊ လာအောက်တိုဘာ ၂၁ နီꩻကို။

thumb
**Wonder Woman**. DC Comics. အှောန်ႏလောင်းလှိုးသားမဉ်ꩻ **လဉ်ဒါကာတာ**

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:ရုက်မွန်
ကကပ်ဗာႏနေးအကျောင်ꩻ

**"သွမ်ꩻဟန်ႏ-စတဲင် အာဟာရ ကကပ်ဗာႏနေးအကျောင်ꩻ"**

နီဗွေႏဘုရာꩻ သတင်ꩻသွုံꩻအောဝ်ႏအုံ ဝေႏသာႏလီႏခမ်း တခြာတန်ကို ကျောင်ꩻပျသာဒ်လောင်းအတွင်ꩻ ပွိုင်းဝွို့တွမ်ႏ ရဟန်ꩻတပါꩻတဲင် စီꩻကန်ꩻထေဗာႏ ပညတ်စွဉ်ႏဒျာႏ "ဒန္တပေါနသိက္ခာႏပုဒ်"နောဝ်ꩻသွူ။
ပွိုးအကျောင်ꩻအခရာႏနုဲင်းမုဲင်ꩻနဲတဲင်-
ရဟန်ꩻတပါꩻနဝ်ꩻ တကာႏခိုမူႏ ကလူႏနေးနဝ်ꩻ လက်ခံႏတောဝ်း (နေးတောဝ်း)၊ "တဆွိုင်ထိုꩻ လောဘကိလေႏသာႏ" ထိုမ်ႏတွမ်နေးဒျာႏ ဝင်ꩻကဝေါင်းထိုꩻ "တခြိုꩻပံသုကူႏ(ပန်ꩻတကူႏ)ဖုံႏနောဝ်ꩻသွူ။
ရဟန်ꩻနဝ်ꩻတပါꩻနဝ်ꩻ "ယံကယူႏလꩻသေႏသေႏ ထာꩻသီ၊ နီတဲ့ အသုဘတန်ဒျာႏနေနေ"၊ ယံဖေႏနေး ကယိန်းသေနာႏ အုံဒျာႏသင်ႏခဲင်ꩻ၊ အဝ်ႏဆောက်တဲႏနေးထင်ႏ 'သုသာနဓုတင်ႏ'နောဝ်ꩻသွူ။
တွိုႏတနီꩻ-
ဝွေꩻဗွေႏ လယ်ႏထိုမ်ႏပံသုကူႏ သင်ႏခဲင်ꩻကို၊ သေင်ႏမွူးဆလ၊ တခါꩻငွါ၊ ထာꩻအီႏပွုမ်ႏခြာ၊ လူꩻခြေင်ႏထျꩻ-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻတွော့ꩻ လွေꩻမော့ꩻခန်း "ထာꩻအံႏတင်ႏလူꩻ"၊ ဝွေꩻဗွေႏထင်းယူႏ ပံသုကူႏတဲင် နမ်းတွမ်ႏနမ်း ထူႏအံႏနောဝ်ꩻသွူ။
ကတင်ႏလူꩻသားဖုံႏနောဝ်ꩻရိုꩻ-
"နီမွိုးဖြားဖါဖြားသီငါ၊ နီမွိုးဖါသီထိုꩻ၊ နီတင်ႏဖေႏဒျာႏ နီမွိုးဖြားနီဖါဖြားတာႏဒျာႏ၊ နီမွိုးနီဖါတာႏဒျာႏ၊ ပါꩻရဟန်ꩻတပါꩻနဝ်ꩻ ဝင်ꩻဗွေႏတဖေႏတဝ်းတဲ့ နမ်းတွမ်ႏနမ်း မထူႏအံႏထိုꩻတွိုးဟောင်း၊ ပေါႏဝင်ꩻတဖေႏတဝ်းနဝ်ꩻ စောင်းအံႏဒါႏဟောင်း၊ ရဟန်ꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ အံႏပါဒျာႏ လိုꩻယာႏတန်မတောဝ်"
ခွေတဖြောင်းနာꩻတဖြေꩻ ထီႏဖွီသွမ်ꩻသဲ့ꩻ ကဲ့ꩻရဲ့ꩻခွန်းထွမ်၊ အပဲစ်နယ်ပျꩻ-ဒေါ့ꩻတေက်ꩻနျꩻနုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏသွူ။ ရဟန်ꩻထာꩻလိုႏဆေ့ꩻ (လောႏဘဆေ့ꩻ)သား လွေꩻလောဝ်းတေ့ꩻဗွေႏဘုရာꩻ၊ ဟဲ့ꩻလွဉ်ရဟန်ꩻနဝ်ꩻ၊ ဗွေႏဘုရာꩻရီစဲစ်နုဲင်းယို-
"ရဟန်ꩻ-
ဝင်ꩻဗွေႏတဖေႏတဝ်း (ဝင်ꩻတလꩻကပ်တဝ်း) အာဟာရဖုံႏနဝ်ꩻ နာꩻနမ်းတွမ်ႏနာꩻနမ်း ထူႏအံႏဒျာႏ-ကရိုꩻနောဝ်ꩻ မွေးနေဟောင်း" နီဗွေႏဘုရာꩻ စဲစ်ဆေꩻရီစွဉ်ႏဒျာႏ သံဃာႏငါနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင်-
"ခွေသွဉ်း ထင်းပံသုကူႏတဲင် နမ်းတွမ်ႏနမ်း ထူႏအံႏဗာႏမွေးအော်"
မရုဲင်းတရုဲင်းပေႏ လောဝ်းနီဗွေႏဘုရာꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။
နီဗွေႏဘုရာꩻရိုꩻ-
"ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- အာဟာရယို ဝင်ꩻတကပ်တဝ်း ပေါႏထူႏအံႏနဝ်ꩻ 'ပါစိတ်အာပတ်ဗာႏ'မိန်းစွဉ်ႏဒျာႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ (ဝိနယ်ꩻပိဋကတ်၊ ပါစိတ်ပါဠိတောႏ၊ ဘောဇနဝဂ်)

### အာႏကွိုꩻ
ကဆွုတ်ယွုတ်အီပါꩻတဆီ

**"ဗျာကရဏသုတ် (ကဆွုတ်ယွုတ်ဗာႏ အကျောင်ꩻတရာꩻ အပါꩻတဆီ)"**
ဗွေႏမဟာႏမောဂ္ဂလာန်ႏ ဟော်ꩻထန်ႏနယ်ဖေႏ ဗွေႏရဟန်ꩻသီးဖုံႏတရာꩻနုဲင်းယို-
ဗွေႏရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
၁။ ကောဓနော အယမာယသ္မာ (အယံ+အာယသ္မာ)-
ဝွေꩻဗွေႏယိုနဝ်ꩻ 'ဒေါသထန်ႏ-သꩻလျားထာꩻ' အလဲင်ႏပေါင်ꩻအာ၊ မုဲင်ꩻခါခါတဲ့ အထိန်ꩻအသꩻလꩻတဝ်း၊ အလဲင်ႏမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻလꩻ အသꩻလျားဒါႏထာꩻ၊ ပေါႏသꩻလျားဒါႏထာꩻနုဲင်းယိုနောဝ်ꩻ နီဗွေႏဘုရာꩻ ဓမ္မဝိနယ (သာႏသနာႏတောႏ)ကိုယို ထွာဒျာႏ ထာꩻဆွုတ်ယွုတ်တန်သွူ။
၂။ ဥပနာဟီ အယမာယသ္မာ-
ဝွေꩻဗွေႏယိုနဝ်ꩻ 'အွဉ်ႏဒါႏအပွေႏ' အသꩻကို အွဉ်ႏသေႏသေႏအပွေႏ၊ ပေါႏအွဉ်ႏအပွေႏ နုဲင်းယိုနဝ်ꩻ နီဗွေႏဘုရာꩻ ဓမ္မဝိနယ (သာႏသနာႏတောႏ)ကိုယို ထွာဒျာႏ ထာꩻဆွုတ်ယွုတ်တန်သွူ။
၃။ မက္ခီ အယမာယသ္မာ-
ဝွေꩻဗွေႏယိုနဝ်ꩻ 'ယားဒါႏဝင်ꩻကေꩻဇူꩻ'(သေတဝ်းဝင်ꩻကေꩻဇူ) ပေါႏယားဝင်ꩻကေꩻဇူꩻနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ နီဗွေႏဘုရာꩻ ဓမ္မဝိနယ (သာႏသနာႏတောႏ)ကိုယို ထွာဒျာႏ ထာꩻဆွုတ်ယွုတ်တန်သွူ။
၄။ ပဠာသီ အယမာယသ္မာ-
ဝွေꩻဗွေႏယိုနဝ်ꩻ ခေးဒါႏဝင်ꩻဂွုဏ်ႏ၊ အုံထာꩻသꩻအဝ်ႏမဉ်ခေးလို့ဝင်ꩻဂွုဏ်ႏလွုမ်ꩻ၊ ပေါႏသꩻအဝ်ႏခေးလို့ဝင်ꩻဂွုဏ်ႏ နုဲင်းယိုနဝ်ꩻ နီဗွေႏဘုရာꩻ ဓမ္မဝိနယ (သာႏသနာႏတောႏ)ကိုယို ထွာဒျာႏ ထာꩻဆွုတ်ယွုတ်တန်သွူ။
၅။ ဣဿုကီ အယမာယသ္မာ-
ဝွေꩻဗွေႏယိုနဝ်ꩻ နာႏလိုႏတဝ်းဝင်ꩻ၊ အုံထာꩻသꩻအဝ်ႏနာႏလိုႏတဝ်းဝင်ꩻလွုမ်ꩻ၊ ပေါႏသꩻအဝ်ႏနာႏလိုႏတဝ်းဝင်ꩻ နုဲင်းယိုနဝ်ꩻ နီဗွေႏဘုရာꩻ ဓမ္မဝိနယ (သာႏသနာႏတောႏ)ကိုယို ထွာဒျာႏ ထာꩻဆွုတ်ယွုတ်တန်သွူ။
၆။ မစ္ဆရီ အယမာယသ္မာ-
ဝွေꩻဗွေႏယိုနဝ်ꩻ တကေးဒါႏဝင်ꩻ၊ အုံထာꩻ သꩻအဝ်ႏတကေးဒါႏဝင်ꩻ နုဲင်းယိုနဝ်ꩻ နီဗွေႏဘုရာꩻ ဓမ္မဝိနယ (သာႏသနာႏတောႏ)ကိုယို ထွာဒျာႏ ထာꩻဆွုတ်ယွုတ်တန်သွူ။
၇။ သဌော အယမာယသ္မာ (အယံ+အာယသ္မာ)-
ဝွေꩻဗွေႏယိုနဝ်ꩻ သꩻတကဲင်ႏတန်၊ အုံထာꩻအဝ်ႏလွူးသေႏသေႏ သꩻတကဲင်ႏ၊ အုံထာꩻပေါႏအဝ်ႏလွူးသေႏသေႏ သꩻတကဲင်ႏ နုဲင်းယိုနောဝ်ꩻ နီဗွေႏဘုရာꩻ ဓမ္မဝိနယ (သာႏသနာႏတောႏ)ကိုယို ထွာဒျာႏ ထာꩻဆွုတ်ယွုတ်တန်သွူ။
၈။ မာယာဝီ အယမာယသ္မာ-
ဝွေꩻဗွေႏယိုနဝ်ꩻ လဲဉ်အံႏဒါႏဝင်ꩻ၊ အုံထာꩻအဝ်ႏမဉ်လဲဉ်အံႏစွဉ်ႏဝင်ꩻလူမ်ꩻ၊ ပေါႏအဝ်ႏမဲဉ်လဲဉ်အံႏဝင်ꩻ နုဲင်းယိုနဝ်ꩻ နီဗွေႏဘုရာꩻ ဓမ္မဝိနယ (သာႏသနာႏတောႏ)ကိုယို ထွာဒျာႏ ထာꩻဆွုတ်ယွုတ်တန်သွူ။
၉။ ပါပိစ္ဆော အယမာယသ္မာ-
ဝွေꩻဗွေႏယိုနဝ်ꩻ လိုႏဒျာႏထာꩻယွုတ်-ထာꩻကုဲင်တန်၊ အုံထာꩻအဝ်ႏမဉ်လꩻစွဉ်ႏ ထာꩻယွုတ်ထာꩻကုဲင်လူမ်ꩻ၊ ပေါႏအဝ်ႏမဉ်လꩻ ထာꩻယွုတ်ထာꩻကုဲင် နုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ နီဗွေႏဘုရာꩻ ဓမ္မဝိနယ (သာႏသနာႏတောႏ)ကိုယို ထွာဒျာႏ ထာꩻဆွုတ်ယွုတ်တန်သွူ။
၁၀။ သတိ ခေါ ပန အယမာယသ္မာ အန္တရာ ဝေါသာနံ အာပန္နော-
ဝွေꩻဗွေႏယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏလိုႏလꩻကီကီကတရာꩻ၊ လꩻကွို့ꩻတရာꩻထူꩻ တစိꩻပေႏဒျာႏတဲ့ အွဉ်ႏထွူတရတ်ထိုꩻခန်းဒျာႏ၊ ပေါႏအွဉ်ႏထွူတခြိုထိုꩻတရာꩻ နုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ နီဗွေႏဘုရာꩻ ဓမ္မဝိနယ (သာႏသနာႏတောႏ)ကိုယို ထွာဒျာႏ ထာꩻဆွုတ်ယွုတ်တန်သွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ ဒသကနိပါတ်၊ ဗျာကရဏသုတ်)
### အာႏကွိုꩻ
ကဉ္စနက္ခန္ဓဇာတ်

### ကဉ္ဇနက္ခန္ဓဇာတ်
ထွားသွဉ်ဟော်ꩻကျပ် ကဉ္ဇနက္ခန္ဓဇာတ်ယိုတဲင် ကလꩻအီသတိꩻ၊ ကလꩻအီပညာႏ၊ ကလꩻဒါႏ ထာꩻသေတရာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ-

၁။ ကောကအွဉ်ငါ ကထွာဆရာႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏလိုႏဖန်းဖြယ်ဖေႏဒါႏဒါႏ ထာꩻမာꩻ/တာႏဝွန်ႏအကျောင်ꩻ၊

၂။ ထာꩻမာꩻအမျိုꩻမုဲင်ꩻတရိုꩻတဝ်း မာꩻငါကနွောင်ꩻရာꩻငါနဝ်ꩻမꩻ အောင်ႏမျင်ႏလꩻအကျောင်ꩻ၊

၃။ ကလꩻလွဉ်ရွဉ်ခံꩻနဝ်ꩻ- "အံႏအွꩻတာႏ၊ ရွမ်ခါꩻတာႏ၊ ခွုမ်မာꩻအီတာႏ၊ ကုသိုလ်ႏတာႏ"ဖန်းဗာႏလစ်ꩻပွန်းနုဲင်းနဝ်ꩻအကျောင်ꩻ-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏသွူ။

### ဝါနရိန္ဒဇာတ်
ထွားသွဉ်ဟော်ꩻကျပ် ဝါနရိန္ဒဇာတ်ယိုတဲင် ကလꩻအီသတိꩻ၊ ကလꩻအီပညာႏ၊ ကလꩻဒါႏ ထာꩻသေတရာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ-

၁။ အုံမုဲင်ꩻကိုတဲ့ယဝ်း အုံပရီႏပရာႏမွုန်းထာꩻ၊ ထွားခါꩻ တောင်ꩻခါꩻဗာႏ အသောင်အရင်ꩻ အခေႏအနေႏအကျောင်ꩻ၊

၂။ မာꩻထာꩻမာꩻ အမျိုꩻမုဲင်ꩻတရိုꩻတဝ်း မာꩻပရီႏပရာႏမွုန်းတဝ်း၊ နေးတွမ်ႏဉာဏ်ႏ ထွားဝွေႏဖန်ႏသေႏသေႏ၊ ထွားရိက္ခေႏဟဝ်ဟဝ်ဗာႏအကျောင်ꩻ၊

၃။ မဉ်ႏမော့ꩻခွဲ ရန်ႏသူႏနဝ်ꩻ နေးထူႏ "သစ္စာႏ၊ ပညာႏ၊ ဓိတိ၊ စာႏဂ"တရာꩻလစ်ꩻပါꩻ ခွုမ်မာꩻအီဗာႏအကျောင်ꩻ၊

၄။ (က) သစ္စာႏ - မာꩻမဲဉ်ႏမဲဉ်ႏ၊ ဒေါ့ꩻမဲဉ်ႏမဲဉ်ႏဗာႏ၊
*(ခ) ပညာႏ - ချင်းခေႏဝွေႏဖန်ႏ ဉာဏ်ႏပညာႏအဝ်ႏဗာႏ၊
*(ဂ) ဓိတိ - ဆွတ်ꩻမွုန်းလာꩻလာꩻ၊ မာꩻထွာထွာဗာႏ၊
*(ဃ) စာႏဂ - ခံႏစွဉ်ꩻဗာႏနမ်းအကျိုꩻ၊ ခံႏဆာဗာႏနမ်း၊ ခံႏဗာႏအနစ်နာႏ တရာꩻဖုံႏယိုလစ်ꩻပါꩻနဝ်ꩻ အောင်ႏအီရန်း၊ ထန်ႏအီအယပ်ꩻအခုဲင်ႏအကျောင်ꩻ၊

၅။ ရန်ႏသူႏခန်းတဲ့ယဝ်း ပေါႏယံမွေး၊ ပေါႏကျမွေးနမ်း ထူႏဂုဏ်ႏအံႏဖြာႏဗာႏအကျောင်ꩻ-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏသွူ။

## အာႏကွိုꩻ


ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ
ကဉ်းသဝုဒ်ကျောင်ꩻ၊ ကလောꩻ

**ကဉ်းသဝူ့ဒ်** အရန်းထိုကျောင်ꩻ (အဲင်းကလေတ်: Kingswood High School) နောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ခရစ်ယာန်ႏကျောင်ꩻ မာꩻသာႏသနာႏထာꩻမာꩻ၊ အောဝ်ႏကလောꩻဝေင်ꩻ၊ မန်းခမ်းခြွောန်းဗူႏကို။ ကျောင်ꩻယိုနောဝ်ꩻ ဗွေင်လွောန်ခါꩻ ၁၉၂၈ ကို၊ အွောန်ႏမဉ်ꩻဗွိုန်ပီခါꩻ စျွုန်ဝဲတ်သလေ (John  Wesley) ကမာꩻခါꩻစ ရီးဒါႏ ကဉ်းသဝူ့ဒ်ကျောင်ꩻ အောဝ်ႏဗော့ꩻ ဘရစ်သတေားလ်၊ ဗြိတိဆျခမ်း ၁၇၄၈ ကို။ ကျောင်ꩻခင်နောဝ်ꩻ လုဲင်းတန်၊ ကျောင်ꩻဖုံႏနောဝ်ꩻ မာꩻခါꩻထာꩻပူႏဖုံႏလောင်း၊ အခါႏကိုနောဝ်ꩻ လွူးခါꩻထာꩻအီႏပေႏခြံ၊ ပတ်ꩻသော့ꩻထာꩻတဒွီႏ (football) ခင်၊ ဘတ်သကဲတ်ဘေားခင် မာꩻထာꩻသꩻဗဉ်ႏခါꩻကို၊ မာꩻထာꩻပြင်ႏကိုဖုံႏ အောဝ်ႏခူကျောင်ꩻသွူ။
တဲန်းနစ်သ် ခင် ထာꩻပေါင်ꩻခါꩻနောဝ်ꩻ ပေါႏအောဝ်ႏညာꩻတောဝ်း ကျောင်ꩻတန်၊ ကောင်ပူႏပေႏဖုံႏ အောဝ်ႏခူခါꩻ။ ကျောင်ꩻသား ဗေင်ႏငါအမ်ႏငါ ဘောဒါကိုသားတာႏ ခင်ႏလမ်းအုံဖုံႏ(Hostels for boarding students) နောဝ်ꩻ ပေါင်းလဲန်းညာꩻကျောင်ꩻ။ အမူႏတွမ်ႏအခို ခင်ႏလမ်းအုံဖုံႏယို အောဝ်ႏရဲးခါꩻတွမ်ႏ တဖူꩻလွေꩻ ကအောဝ်ႏဒါႏ ကောင်ပူႏပေႏဖုံႏ ခါႏကိုသွူ။

ကဉ်းသဝူ့ဒ်ကျောင်ꩻနောဝ်ꩻ စိုးရပွိုးလမ်း ပိုႏကဲႏ နေဝေင်း သဲမ်ထူႏမာꩻထွာထိုꩻ ခမ်းသားလꩻခါꩻ (မန်း- ပြည်သူပိုင်သိမ်း) ၁၉၆၆ လာဧပရယ်ကို။ ကျောင်ꩻသားမူႏခိုတွမ်ႏ ဆရာႏဖုံႏနောဝ်ꩻ ကြုဲင်းပသာလွေꩻထိုꩻ စိုးရ အရန်းထိုကျောင်ꩻထွူခါ ကအောဝ်ႏကုဲင်ဒါႏ ကျောင်ꩻခြေင်ယို မာꩻထိုꩻ ကလောꩻ စီတီအုဲင် (Government Technology Institute) ကျောင်ꩻသားပေႏ ဗေင်ႏသော့ꩻတာႏ။ ထွိုင်ႏတွိုႏ ၁၉၈၉ မာꩻငါနောဝ်ꩻ ကလောꩻ GTI ယို နဲင်ႏငံႏတောႏ ခွꩻရျူႏတာႏ ယင်း ပြွူႏတန်တာႏ ကောင်သယ်လ် (မန်း- နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ) စိုးရစွိုꩻ ကြုဲင်းထိုꩻ ဝေင်ꩻခွꩻသာႏယာႏ၊ တောင်ႏကီꩻ။ ကအောဝ်ႏကုဲင်ဒါႏ ကျောင်ꩻခင်လုဲင်းတွမ်ႏ ကျောင်ꩻဖုံႏယို မာꩻထိုꩻ တက္ကသိုလ်ႏ ကေားအွောန်စဲ့ꩻ လုမ်ꩻလာꩻလိုꩻဆာဌာႏန (မန်း-စစ်ဆေးရုံ)၊ ကလောကို နောဝ်ꩻသွူ။

## လဉ့်ခ်ကောင်းထန်ႏ

ကဏ္ဍ:ကျောင်ꩻ
*Facebook Page of Kingswood High School, Kalaw
ကထွာတဏှာႏ-ကထွာဝိဇ္ဇာႏ

### တဏှာသုတ် (ကထွာဗာႏ တဏှာႏအကျောင်ꩻ၊ ကထွာဗာႏ ဝိဇ္ဇာႏအကျောင်ꩻ)
*ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- 
ပေါႏတဆယ်ꩻကပ်တဝ်း သူႏတောႏကောင်ꩻ၊ ပေါႏတပေါင်ꩻတောဝ်း လိုꩻမျတ်နောဝ်ꩻ နာႏဗာႏတဝ်း သူႏတောႏကောင်ꩻတရာꩻ၊ ပေါႏနာႏဗာႏတဝ်း သူႏတောႏကောင်ꩻတရာꩻနဝ်ꩻ သဒ္ဓါႏတရာꩻအဲဉ်ထဝ်း၊ (ယွုမ်းအံႏတဝ်း ဘုရာꩻ တရာꩻ သံႏဃာႏ ကံႏ ကံႏအကျိုꩻ)။ ပေါႏသဒ္ဓါႏတရာꩻအဲဉ်ထဝ်းနဝ်ꩻ အယောနိသော မနသိကာရ-အွဉ်ႏသꩻဒါႏတဝ်း၊ ပေါႏအွဉ်ႏသꩻဒါႏတဝ်းနဝ်ꩻ သတိꩻအဲဉ်ထဝ်း၊ ထာꩻဆင်ႏချင်ႏဉာဏ်ႏအဲဉ်ထဝ်း၊ ပေါႏသတိꩻအဲဉ်ထဝ်း ထာꩻဆင်ႏချင်ႏဉာဏ်ႏအဲဉ်ထဝ်းနဝ်ꩻ သေထိန်ꩻတဝ်းဣန္ဒြေႏ၊ ပေါႏထိန်ꩻတဝ်းဣန္ဒြေႏနဝ်ꩻ- ကာယဒုစရဲက်၊ ဝစီဒုစရဲက်၊ မနော်ꩻဒုစရဲက် ဒုစရဲက်ယိုသွံပါꩻထွာ၊ ပေါႏဒုစရဲက် ယိုသွံပါꩻထွာနဝ်ꩻ နီဝရဏတရာꩻငတ်ꩻပါꩻ (ကာမစ္ဆန္ဒနီဝရဏ၊ ဗျာပါဒနီဝရဏ၊ ထိနမိဒ္ဓနီဝရဏ၊ ကုက္ကုစ္စနီဝရဏ၊ ဝိစိကိစ္ဆာနီဝရဏ)ဖုံႏယိုထွာ၊ ပေါႏနီဝရဏတရာꩻငတ်ꩻပါꩻဖုံႏယို ထွာနဝ်ꩻ 'အဝိဇ္ဇာႏ'ထွာ၊ ထွာလွဉ်အရန်းရန်း နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။

*ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- 
ပေါႏတဆယ်ꩻကပ် သူႏတောႏကောင်ꩻ၊ ပေါႏပေါင်ꩻလိုꩻမျတ်နဝ်ꩻ နာႏဗာႏ သူႏတောႏကောင်ꩻတရာꩻ၊ ပေါႏနာႏဗာႏ သူႏတောႏကောင်ꩻတရာꩻနဝ်ꩻ သဒ္ဓါႏတရာꩻအဝ်ႏ၊ (ယွုမ်းအံႏ ဘုရာꩻ တရာꩻ သံႏဃာႏ ကံႏ ကံႏအကျိုꩻ)။ ပေါႏသဒ္ဓါႏတရာꩻအဝ်ႏနဝ်ꩻ ယောနိသော မနသိကာရ-အွဉ်ႏသꩻဒါႏ၊ ပေါႏအွဉ်ႏသꩻဒါႏနဝ်ꩻ သတိꩻအဝ်ႏ၊ ထာꩻဆင်ႏချင်ႏဉာဏ်ႏအဝ်ႏ၊ ပေါႏသတိꩻအောဝ်ႏ ထာꩻဆင်ႏချင်ႏဉာဏ်ႏအဝ်ႏနောဝ်ꩻ သေထိန်ꩻဣန္ဒြေႏ၊ ပေါႏသေထိန်ꩻဣန္ဒြေႏနဝ်ꩻ- ကာယသုစရဲက်၊ ဝစီသုစရဲက်၊ မနော်ꩻသုစရဲက် သုစရဲက်ယိုသွံပါꩻထွာ၊ ပေါႏသုစရဲက် ယိုသွံပါꩻထွာနဝ်ꩻ သတိပဌာန်ႏတရာꩻလစ်ꩻပါꩻ (ကာယာနုပဿနာသတိပဌာန်၊ ဝေဒနာနုပဿနာသတိပဌာန်၊ စိတ္တာနုပဿနာသတိပဌာန်၊ ဓမ္မာနုပဿနာသတိပဌာန်)ဖုံႏယိုထွာ၊ ပေါႏသတိပဌာန်ꩻတရာꩻ လစ်ꩻပါꩻထွာနဝ်ꩻ- ဗောဇ္ဈင်တရာꩻနွုတ်ꩻပါꩻ (သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်၊ ဓမ္မဝိစယသမ္ဗောဇ္ဈင်၊ ဝီရိယသမ္ဗောဇ္ဈင်၊ ပီတိသမ္ဗောဇ္ဈင်၊ ပဿဒ္ဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်၊ သမာဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်၊ ဥပေက္ခာသမ္ဗောဇ္ဈင်)ထွာ၊ ပေါႏဗောဇ္ဈင်တရာꩻနွုတ်ꩻပါꩻထွာနောဝ်ꩻ 'ဝိဇ္ဇာဝိမုတ္တိ'ထွာ၊ ထွာလွဉ်အရန်းရန်းနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ 

*ကာယသုစရဲက် ၃-ပါꩻနဝ်ꩻ-
#ပါဏာတိပါတာ ဝေရမဏိ၊
#အဒိန္နာဒါနာ ဝေရမဏိ၊
#ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ဝေရမဏိ-ယိုသွံပါꩻသွူ။

*ဝစီသုစရဲက် ၄-ပါꩻနဝ်ꩻ-
#မုသာဝါဒါ ဝေရမဏိ၊
# ပိသုဏဝါစာ ဝေရမဏိ၊
#ဖရုသဝါစာ ဝေရမဏိ၊ သမ္ဖပ္ပလာပါ ဝေရမဏိ-ယိုလစ်ꩻပါꩻဖုံႏသွူ။

*မနော်သုစရဲက် ၃-ပါꩻနဝ်-
# အနဘိဇ္ဈာ၊ 
#အဗျာပါဒ၊ 
#သမ္မာဒိဋ္ဌိ-ယိုသိုမ်ပါꩻသွူ။ 

## အာႏကွိုꩻ


ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ
ကဏ္ဍိဇာတ်

### ထွားသွဉ်ဟော်ꩻကျပ် ကဏ္ဍိဇာတ်ယိုတဲင် ကလꩻအီသတိꩻ၊ ကလꩻအီပညာႏ၊ ကလꩻဒါႏ ထာꩻသေ[[တရာꩻ]]ဖုံႏနဝ်ꩻ

၁။ ကာႏမဂွုဏ်ႏ အာႏရွုံႏငတ်ꩻပါꩻဖုံႏနဝ်ꩻ မာꩻဒုက္ခဒါႏ သတ္တဝါႏဖုံႏတဲင် ဟဝ်စွယ်ꩻတဝ်းအကျောင်ꩻ၊

၂။ တဟဝ်လွေꩻတဝ်းအရပ်ကို မဉ်ႏလွေꩻနဝ်ꩻ မော့ꩻဒါႏထာꩻဒုက္ခအကျောင်ꩻ၊

၃။ ထာꩻတဟဝ်တဝ်းအမျိုꩻနဝ်ꩻ မုဲင်ꩻမာꩻမုဲင်ꩻမော့ꩻ ဆုဲင်ꩻကော့ꩻမာႏနမ်းအကျောင်ꩻ၊

၄။ ပေါႏလွောက်ꩻ လိုꩻမူႏအလိုႏနဝ်ꩻ ထွာသွမ်ꩻသဲ့ꩻ ဟဝ်ကဲ့ꩻရဲ့ꩻအကျောင်ꩻ-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏသွူ။

### ဝါတမိဂဇာတ်
ထွားသွဉ်ဟော်ꩻကျပ် ဝါတမိဂဇာတ်ယိုတဲင် ကလꩻအီသတိꩻ၊ ကလꩻအီပညာႏ၊ ကလꩻဒါႏ ထာꩻသေတရာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ-

၁။ သျင်ႏစင်ꩻဖုံႏ မဉ်ႏတထဲ့ꩻ အရသာႏ မဉ်ႏလွောက်ꩻလွဉ်ꩻ ရသတဏှာႏအလိုႏနဝ်ꩻ ကုဲင်းထွက်ဒါႏထာꩻအကျောင်ꩻ၊

၂။ တိရစ္ဆာန်ႏဖုံႏ မဉ်ႏတထဲ့ꩻအရသာႏ မဉ်ႏလွောက်ꩻလွဉ်ꩻ ရသတဏှာႏအလိုႏနဝ်ꩻ ကုဲင်းခံႏဗာႏဒါႏ ပါꩻဆွမ်ꩻအကျောင်ꩻ၊

၃။ ရသတဏှာႏနဝ်ꩻ ထွာစွဉ်ႏအယုတ်သွတ်ꩻ အညံးသွတ်ꩻအကျောင်ꩻ-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏသွူ။

## အာႏကွိုꩻ


ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ
ကဏှဇာတ်

### ကဏှဇာတ်
ထွားသွဉ်ဟော်ꩻကျပ် ကဏှဇာတ်ယိုတဲင် ကလꩻအီသတိꩻ၊ ကလꩻအီပညာႏ၊ ကလꩻဒါႏ ထာꩻသေတရာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ-

၁။ ဘွုံႏသွံခမ်းအကို အီႏဗွန်ဘုရာꩻယို အဲဉ်ထဝ်းအကျောင်ꩻ၊

၂။ ထာꩻမာꩻကဆဲင်ႏဒျာႏ ဗွေႏဘုရာꩻလွုမ်ꩻနဝ်ꩻ ပါꩻမုဲင်ꩻတဲ့ တုꩻနုဲင်းမာꩻနုဲင်း တဒါႏတဝ်းအကျောင်ꩻ၊

၃။ တသေတဒါႏတဝ်းတဲ့ ရိုꩻ'အသေအဒါႏ'မဉ်ႏအံႏလဲဉ်ဝင်ꩻနဝ်ꩻ မော့ꩻဒါႏ ထာꩻယပ်ꩻသေႏသေႏ၊ မဲ့ငါပေႏ တရေႏကုဲင်ဗာႏအကျောင်ꩻ၊

၄။ မဉ်ႏအာႏကွိုꩻအာႏရဲင်ꩻ၊ မဉ်ႏအာႏကွိုꩻပညာႏနဝ်ꩻ တခြိုꩻဥစ္စာႏ လꩻနွောင်ꩻဒျာႏအကျောင်ꩻ၊

၅။ သေဗာႏကေꩻဇူꩻ၊ ဖြော်ဗာႏကေꩻဇူꩻအကျောင်ꩻ-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏသွူ။

### မုနိကဇာတ်
ထွားသွဉ်ဟော်ꩻကျပ် မုနိကဇာတ်ယိုတဲင် ကလꩻအီသတိꩻ၊ ကလꩻအီပညာႏ၊ ကလꩻဒါႏ ထာꩻသေတရာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ-

၁။ မူႏနံꩻတန်ယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ ချောက်ကဝ်ꩻဒါႏ ရဟန်ꩻအကျောင်ꩻ၊

၂။ သျင်ႏရဟန်ꩻသီးယို ပေါႏတထိန်ꩻတဝ်း ဣန္ဒြေႏ၊ ပေါႏခြွိုင်းနမ်း၊ ပေါႏစူꩻသꩻကျွားနဝ်ꩻ မဉ်ထွက်ဒါႏထာꩻအကျောင်ꩻ၊

၃။ အွီႏကီတဲ့ အီႏသီလွဉ်ꩻဗာႏ ထာꩻအံႏမျိုꩻနဝ်ꩻ ဟဝ်အံႏတဝ်း၊ ဟဝ်အံႏဒျာႏ ထာꩻအံႏအပဲစ်ကင်ꩻကင်ꩻမျိုꩻနဝ်ꩻအကျောင်ꩻ၊

၄။ တွိုႏဝင်ꩻနဝ်ꩻ (ထော့ꩻနဝ်ꩻ) ခံႏအသီ တွိုႏနီနဝ်ꩻ ရိုꩻ'အအွီႏ'ဟဝ်ထီႏသညင်ꩻဗဲင်းဝင်ꩻအကျောင်ꩻ၊

၅။ ထော့ꩻကသီဖေႏဗာႏ မူႏနံꩻပွယ်ꩻမင်္ဂလာႏနဝ်ꩻ မဉ်ႏယူႏယွယွ သံႏဝွေႏဂဟဝ်လꩻငါႏအကျောင်ꩻ-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏသွူ။

## အာႏကွိုꩻ


ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ
ကပ်တန်သိုမ်ပါꩻခရာႏ

**ကပ်တန်သိုမ်ပါꩻ အဓိပ္ပါယ်ႏ**
# ကသီပြုံႏပြင်ႏဗာႏတွမ်ႏ လက်နက်စူခွုမ်အမျိုꩻမျိုꩻနောဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻ"သတ္ထန္တရကပ်" ဩ၊၊
# ကသီပြုံႏပြင်ႏဗာႏတွမ်ႏ ရောႏဂါႏအမျိုꩻမျိုꩻနောဝ်ꩻဟဲ့ꩻ "ရောဂန္တရကပ်" ဩ။
# အံႏမခြေားထာꩻတဲင် ကသီပြုံႏပြင်ႏဗာႏထာꩻနောဝ်ꩻဟဲ့ꩻ"ဒုဗ္ဘိက္ခ န္တရကပ်" ဩ၊၊
လင်္ကာႏကရိုꩻနောဝ်ꩻ= လက်နက်အာႏသန်၊ သီအာတန်၊ သတ္ထန္တရကပ်။ ရောႏဂါႏမော့ꩻသန်၊ သီအာတန်၊ ရောဂန္တရကပ်။ အံႏမခြေားသန်၊ သီအာတန်၊ ဒုဗ္ဘိက္ခန္တရကပ်။

### အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ
ကန္ဒာရာယနပုဏ္ဏာꩻ

### ဗွေႏမဟာကစ္စာန ဟော်ꩻဖေႏ ကန္ဒရာယနပုဏ္ဏာꩻတရာꩻ
အွိုးခꩻတလဲင်ႏ- ဗွေႏမဟာကစ္စာနနဝ်ꩻ အဝ်ႏအုံ'မဓုရာခမ်း'၊ 'ဂုန္ဒာတခြာ'တန်ကိုအတွင်ꩻ 'ကန္ဒရာယနပုဏ္ဏာꩻဖြား'တဖြာꩻဖျော်လွဉ် ဗွေႏမဟာကစ္စာနထျꩻ၊ ပုဏ္ဏာꩻဖြားနဝ်ꩻ ဒေါ့ꩻလျားထွူစွဉ်ႏ ဗွေႏမဟာကစ္စာနနုဲင်းယို-
*"ခွေကဟွူန်ဖိုအတွိုင်ꩻ မွေးတန်ဗာႏ-
မဟာကစ္စာနနဝ်ꩻ ကျိုႏဆွုမ်ႏတဝ်းပုဏ္ဏာꩻ၊ ထီႏထွꩻချာ ထီႏထွꩻငါ၊ ဟွုန်ထွꩻချာ ဟွုန်ထွꩻငါ၊ သက်ရွယ်ႏတန်ပုဏ္ဏာꩻဖြားဖုံႏနဝ်ꩻတဲ့ ဝုဲင်ႏတဝ်း-တဲ့၊ ဖျော်သွူအငါတဲ့ 'အုံယိုကိုဟုဲင်း'နုဲင်းနဝ်ꩻပေႏငါတဲ့ အွဉ်ႏနယ်တောဝ်းခင်ႏလမ်း-တဲ့၊ ခွေကဟွုန်ဗာႏအတွိုင်ꩻ မွေးတန်ဗာႏ။
သက်ရွယ်ႏတန် ပုဏ္ဏာꩻဖြားနုဲင်းခွေယို ဖျော်သွူအငါတဲ့ ကျိုႏတဲ့တကျိုႏဆွုမ်ႏတဝ်း၊ ဝုဲင်ႏတဲ့တဝုဲင်ႏတဝ်း၊ ခင်ႏလမ်းတဲ့ တဒါဖေႏတဝ်း၊ ဟောဝ်မာꩻတဝ်း နုဲင်းယိုအီ"ဒေါ့ꩻစွဉ်ႏ နုဲင်းနောဝ်ꩻ။

ဗွေႏမဟာကစ္စာန ဒေါ့ꩻချာနုဲင်းယို-
*"ပုဏ္ဏာꩻဖြား- နီဗွေႏဘုရာꩻ ကအွဉ်ႏ ထွော့ခါꩻဒါႏ လိုꩻတန်အဆင်းအရန်း 'ဝုဒ္ဓဘူမိ'တဲ့နဝ်ꩻ၊ လိုꩻပေႏအဆင်းအရန်း'ဒဟရဘူမိ'တဲ့နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏတကာႏပုဏ္ဏာꩻဖြားဟွေး။ အဝ်ႏနုဲင်းမုဲင်ꩻနဲးတဲင်- ပါꩻတဖြာꩻနဝ်ꩻ အသက်လꩻခန်းသွစ်ꩻဆီ၊ ကွတ်ꩻဆီ၊ တရျာꩻတဲ့ယဝ်း ပါꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ နေးဒျာႏမဲ့အာႏရွုံႏ၊ နေးဒျာႏနားအာႏရွုံႏ၊ နေးဒျာႏနေ့ꩻဖူအာႏရွုံႏ၊ နေးဒျာႏဖြေꩻအာႏရွုံႏ၊ နေးဒျာႏနမ်း (အခွေါင်းအရွ)အာႏရွုံႏ၊ အဝ်ႏအုံဒျာႏလမ်း၊ အဝ်ႏဒျာႏတွမ်ႏပိုမာ၊ ရာႏဂတဏှာႏ-ကိလေႏသာႏအဝ်ႏပူꩻ။ ပေါႏအဝ်ႏရူꩻရာꩻနေက ပေါႏအဝ်ႏထိုမ်ႏနေကအာႏရွုံႏ၊ ပေါႏအဝ်ႏခံႏစာꩻနေက ကာမဂွုဏ်ႏ အာႏရွုံႏငတ်ꩻပါꩻနဝ်ꩻ သက်မဉ်တန်နုဲင်းမုဲင်ꩻတန်၊ မဉ်ဖြားနုဲင်းမုဲင်ꩻဖြား၊ ပါꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻဗာႏဒျာႏ 'ဗာလော-လိုꩻမွိုက်' 'န ထေရောတွေဝ-လိုꩻဖြား လိုꩻတန်မွေးတဝ်း'ဗွေႏစောဝ်းဘုရာꩻ မိန်းခါꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။

"တကာႏပုဏ္ဏာꩻဖြားဟွေး- ပါꩻတဖြာꩻနဝ်ꩻ သက်ရွယ်ႏအဝ်ႏပေႏနေက၊ ကလူꩻအဝ်ႏဖြေင်းနေက၊ အဝ်ႏပေႏနေကခန်းတဲ့ယောဝ်း စူꩻတဝ်းမဲ့အာႏရွုံႏ၊ စူꩻတဝ်းနားအာႏရွုံႏ၊ စူꩻတဝ်းနေ့ꩻဖူအာႏရွုံႏ၊ စူꩻတဝ်းဖြေꩻအာႏရွုံႏ၊ စူꩻတဝ်းနမ်း(အခွေါင်းအရွ)အာႏရွုံႏ၊ ရာႏဂတဏှာႏ ကိလေႏသာႏပူꩻတဝ်း။ ရူꩻရာꩻတဝ်း၊ ထိုမ်ႏတဝ်းအာႏရွုံႏ၊ ခံႏစာꩻတဝ်း ကာမဂွုဏ်ႏအာႏရွုံႏငတ်ꩻပါꩻ၊ ပါꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ သက်ရွယ်ႏမဉ်ပေႏနုဲင်းမုဲင်ꩻပေႏတဲ့ယဝ်း ဟဲ့ꩻဗာႏ 'ပဏ္ဍိတော-လိုꩻထာꩻသူႏသေအဝ်ႏ ပဏ္ဍိတ၊ လိုꩻမျတ်လိုꩻကျသူႏတောႏကောင်ꩻ'၊ ထေရောတွေဝ သင်္ချံ ဂစ္ဆတိ-ဟဲ့ꩻဗာႏဒျာႏ 'လိုꩻသီႏလခွေါင်ခံႏ၊ လိုꩻသမာဓိခွေါင်ခံႏ၊ လိုꩻပညာႏခွေါင်ခံႏ၊ ဟဲ့ꩻထွိုက်ဒျာႏလိုꩻတန်' ဗွေႏဘုရာꩻဖန်နုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။

တွိုႏနဝ်ꩻတဲင်ခါ- ကန္ဒရာယနပုဏ္ဏာꩻဖြားနဝ်ꩻ ထွိုင်ႏငါလွေꩻထေ့ တရေ့ခေါက်ꩻဝုဲင်ႏ၊ အကတူႏအွဉ်ႏနုဲင်ႏစွဉ်ႏ ဗွေႏမဟာကစ္စာန ခင်ႏတောႏထွူတွော့ꩻ 'ခွေသွဉ်းယိုနဝ်ꩻ မတ်သွော့ ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ ဥပါႏသကာႏအတဖြာꩻ ဗွေႏဩ'၊ ပယ်ႏထိုꩻဝွေꩻထာꩻယူႏမာႏ၊ ခံႏထွာတောစွဉ်ႏဒျာႏ 'ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ'တဖြာꩻနောဝ်ꩻသွူ။ 

## အာႏကွိုꩻ


ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ
ကမဉ်လꩻငါႏနဝ်ꩻအဝ်ႏငတ်ꩻမျိုꩻ

### ဣဋ္ဌသုတ် (လောကကိုယို လိုꩻကမဉ်လꩻငါႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏငတ်ꩻမျိုꩻ)
အတွင်ꩻနဝ်ꩻခါ အနာႏထပိဏ်ႏသဌေꩻ ထင်ႏထေ့ဗွေႏဘုရာꩻ၊ ဝုဲင်ႏဗွေႏဘုရာꩻထွူ ဗွေႏဘုရာꩻဟော်ꩻဖေႏတရာꩻနုဲင်းယို-
* "ကျောင်ꩻတကာႏ-
#: လောကလိုꩻခမ်းယို လိုꩻကမဉ်လꩻငါႏ၊ ကနစ်သက်ငါႏ၊ ကကျွိုက်သꩻငါႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏငတ်ꩻမျိုꩻ-
#  အာယု ဣဋ္ဌော လောကသ္မိံ- လောကကိုယို လိုꩻမဉ်လꩻ သက်ဆွာꩻလွဉ်းလွဉ်း။
# ဝဏ္ဏော ဣဋ္ဌော လောကသ္မိံ- လောကကိုယို လိုꩻမဉ်တရေꩻထာꩻလွဉ်းလွဉ်း။။
# သုခံ ဣဋ္ဌံ လောကသ္မိံ- လောကကိုလို လိုꩻမဉ်လꩻ ထာꩻချမ်ꩻသာႏလွဉ်းလွဉ်း။
# ယသော ဣဋ္ဌော လောကသ္မိံ- လောကကိုယို လိုꩻမဉ်လꩻ အချွေႏအရံႏအာလွဉ်းလွဉ်း။။
#  သဂ္ဂါ ဣဋ္ဌာ လောကသ္မိံ- လောကကိုယို မဉ်ႏသီတနီꩻခါသူꩻ မဉ်တွိုႏလူꩻခမ်းလွဉ်းလွဉ်း။ နစ်သက်၊ ကျွိုက်သꩻ၊ လိုꩻကမဉ်လꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏငတ်ꩻမျိုꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။

* ကျောင်ꩻတကာႏဟွေး-
#  လောကကိုယို မီႏမဉ်လꩻသက်ထိုနဝ်ꩻ သက်ကထိုအီဒါႏ အကျင်ꩻနဝ်ꩻ ကျင်ꩻဗာႏ၊ ကျင်ꩻမꩻလꩻနွောင်ꩻ၊ မဉ်လꩻခြေင်ဗော့ꩻ သꩻကိုလွုမ်ꩻနဝ်ꩻ တလꩻနွောင်ꩻတဝ်း။
#  လောကကိုယို မီႏမဉ်တရေꩻနောဝ်ꩻ ကတရေꩻအီဒါႏ အကျင်ꩻနဝ်ꩻ ကျင်ꩻဗာႏ၊ ကျင်ꩻမꩻလꩻနွောင်ꩻ၊ မဉ်တရေꩻခြေင်ဗော့ꩻ သꩻကိုလွုမ်ꩻနဝ်ꩻ တလꩻနွောင်ꩻတဝ်း။
#  လောကကိုယို မီႏမဉ်လꩻ ထာꩻချမ်ꩻသာႏနဝ်ꩻ ကချမ်ꩻသာႏအီအကျင်ꩻနဝ်ꩻ ကျင်ꩻဗာႏ၊ ကျင်ꩻမꩻလꩻနွောင်ꩻ၊ မဉ်လꩻခြေင်ဗော့ꩻ သꩻကိုလွုမ်ꩻနဝ်ꩻ တလꩻနွောင်ꩻတဝ်း။
#  လောကကိုယို မီႏမဉ်လꩻ အဆွေႏအရံႏအာနောဝ်ꩻ အဆွေႏအရံႏ ကအာအီအကျင်ꩻနောဝ်ꩻ ကျင်ꩻဗာႏ၊ ကျင်ꩻမꩻလꩻနွောင်ꩻ၊ မဉ်လꩻခြေင်ဗော့ꩻသꩻကိုလွုမ်ꩻနဝ်ꩻ တလꩻနွောင်ꩻတဝ်း။
#  လောကိုယို မဉ်ႏသီတနီꩻခါ မီႏမဉ်တွိုႏထင်ႏလူꩻခမ်းနဝ်ꩻ ကတွိုႏထင်ႏအီဒါႏလူꩻခမ်း အကျင်ꩻနဝ်ꩻ ကျင်ꩻဗာႏ၊ ကျင်ꩻမꩻလꩻနွောင်ꩻ၊ မီႏမဉ်လꩻခြေင်ဗော့ꩻ သꩻကိုလွုမ်ꩻနဝ်ꩻ တလꩻနွောင်ꩻတဝ်း။
လောကကိုယို အီႏလꩻဗာႏ နဝ်ꩻငတ်ꩻမျိုꩻနဝ်ꩻ တယိုꩻတဝ်း၊ မဉ်လꩻခြေင်ဗော့ꩻသꩻကို မဉ်ႏလꩻနွောင်ꩻယိုꩻယိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ လောကကိုယို မာꩻခရာႏထမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻ အမျိုꩻလိုႏနဲ့၊ ကျင်ꩻခရာႏထမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻ တလိုႏတဝ်း၊ ကွပ်ပွိုးနဝ်ꩻမꩻ ကျင်ꩻဗာႏ၊ ကျင်ꩻမꩻလꩻ၊ (မာꩻဗာႏကုသိုလ်ႏမꩻ)လꩻနွောင်ꩻနောဝ်ꩻသွူ"။ 

## အာႏကွိုꩻ


ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ
ကမာꩻဆွုတ်ယွုတ်သေက္ခပုဂ္ဂိုလ်ႏ

**"ဒုတိယသေခသုတ် (ကမာꩻဆွုတ်ယွုတ်ဒါႏ သေက္ခပုဂ္ဂိုလ်ႏ တရာꩻ ၅-ပါꩻ)"**
အားထွုတ်ဝိပဿနာႏတရာꩻတဲင် 'လꩻတမဂ်၊ လꩻတဖိုလ်ႏ၊ လꩻနီမဂ်၊ လꩻနီဖိုလ်ႏ၊ လꩻသွံမဂ်၊ လꩻသွံဖိုလ်ႏ၊ လꩻလစ်ꩻမဂ်'ပုဂ္ဂိုလ်ႏယိုနွုတ်ꩻပါꩻနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻ'သေက္ခပုဂ္ဂိုလ်ႏ'၊ ဖေႏကလꩻ အရဟတ္တဖိုလ်ႏ၊ ဖေႏကထွာရဟန္တာႏပုဂ္ဂိုလ်ႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏလိုႏကျင်ꩻနေဒွိုန်းက၊ 'ကျင်ꩻနေဒွိုန်းက-သေက္ခပုဂ္ဂိုလ်ႏ' အဝ်ႏနွုတ်ꩻပါꩻနောဝ်ꩻသွူ။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
ကမာꩻဆွုတ်ယွုတ်အီဒါႏ သေက္ခပုဂ္ဂိုလ်ႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏငတ်ꩻမျိုꩻ၊ ငတ်ꩻမျိုꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ-
၁။ သာႏသနာႏကိုယို လိုႏကျင်ꩻနေက သေက္ခရဟန်ꩻနဝ်ꩻ ထာꩻမာꩻအာ၊ အုံတဝ်းတပါꩻ၊ အားထွုတ်တဝ်းတရာꩻ၊ ပဌမယိုတမျိုꩻတဲ့ မာꩻဆွုတ်ယွုတ်အီ၊ ထင်ႏကီနွောင်ꩻတောဝ်း။
၂။ လိုႏကျင်ꩻနေက သေက္ခရဟန်ꩻနဝ်ꩻ ထာꩻမာꩻအဝ်ႏဆေ့ꩻပေႏလွုမ်ꩻတဲ့ လို့စွဉ်ႏတနီꩻ၊ အုံတဝ်းတပါꩻ၊ အားထွုတ်တဝ်းတရာꩻ၊ ဒုတိယယိုတမျိုꩻတဲ့ မာꩻဆွုတ်ယွုတ်အီ၊ ထင်ႏကီနွောင်ꩻတောဝ်း။
၃။ သေက္ခရဟန်ꩻနဝ်ꩻ ပေါင်ꩻကွိုက်ꩻဒျာႏလိုꩻလမ်း၊ အားထွုတ်တဝ်းတရာꩻ၊ တတိယယိုတမျိုꩻတဲ့ မာꩻဆွုတ်ယွုတ်အီ၊ ထင်ႏကီနွောင်ꩻတောဝ်း။
၄။ သေက္ခရဟန်ꩻနဝ်ꩻ အခိန်ႏအခါႏမွေးတောဝ်း လယ်ႏထာꩻဒုံကို၊ သဲင်ꩻလွိုက်ꩻ၊ ဗေင်ႏထာꩻထွိုင်ႏလေ၊ စတုတ္ထယိုတမျိုꩻတဲ့ မာꩻဆွုတ်ယွုတ်အီ၊ ထင်ႏကီနွောင်ꩻတောဝ်း။
၅။ သေက္ခရဟန်ꩻနဝ်ꩻ ဒေါ့ꩻတဝ်းငေါဝ်းငွါ ကထွာအီကုသိုလ်ႏ၊ ဒေါ့ꩻတဝ်းငေါဝ်းဆꩻ ကလꩻအီမဂ်ဖိုလ်ႏ၊ ပဉ္စမ ယိုတမျိုꩻတဲ့ မာꩻဆွုတ်ယွုတ်အီ၊ ထင်ႏကီနွောင်ꩻတောဝ်း။
ကမာꩻဆွုတ်ယွုတ်အီ သေက္ခပုဂ္ဂိုလ်ႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏငတ်ꩻမျိုꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
ကမာꩻတိုꩻတက်အီ သေက္ခပုဂ္ဂိုလ်ႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏငတ်ꩻမျိုꩻ၊ ငတ်ꩻမျိုꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ-
၁။ သေက္ခရဟန်ꩻနဝ်ꩻ ထာꩻမာꩻအာတဝ်း၊ အုံဒျာႏတပါꩻ၊ အားထွုတ်ဒျာႏတရာꩻ၊ ပဌမယိုတမျိုꩻတဲ့ မာꩻတိုꩻတက်အီ၊ ထင်ႏကီမဂ်ဖိုလ်ႏ။
၂။ သေက္ခရဟန်ꩻနဝ်ꩻ ထာꩻမာꩻဆေ့ꩻပေႏ၊ လို့တဝ်းတနီꩻ၊ အုံဒျာႏတပါꩻ၊ အားထွုတ်ဒျာႏတရာꩻ၊ ဒုတိယယိုတမျိုꩻတဲ့ မာꩻတိုꩻတက်အီ၊ ထင်ႏကီမဂ်ဖိုလ်ႏ။
၃။ သေက္ခရဟန်ꩻနဝ်ꩻ ကွိုက်ꩻတဝ်းလိုꩻလမ်း၊ အုံဒျာႏတပါꩻ၊ အားထွုတ်ဒျာႏတရာꩻ၊ တတိယယိုတမျိုꩻတဲ့ မာꩻတိုꩻတက်အီ၊ ထင်ႏကီမဂ်ဖိုလ်ႏ။
၄။ သေက္ခရဟန်ꩻနဝ်ꩻ လယ်ႏလွင်ꩻတဝ်းအွိုးဒုံ၊ အုံဒျာႏကျောင်ꩻသေႏသေႏ၊ ထွိုင်ႏစောဝ်း၊ အုံဒျာႏတပါꩻ၊ အားထွုတ်ဒျာႏတရာꩻ၊ စတုတ္ထယိုတမျိုꩻတဲ့ မာꩻတိုꩻတက်အီ၊ ထင်ႏကီမဂ်ဖိုလ်ႏ။
၅။ သေက္ခရဟန်ꩻနဝ်ꩻ ဒေါ့ꩻဒျာႏငေါဝ်းငွါ ကထွာအီကုသိုလ်ႏ၊ ဒေါ့ꩻဒျာႏငေါဝ်းဆꩻ ကလꩻအီမဂ်ဖိုလ်ႏ၊ ပဉ္စမယိုတမျိုꩻတဲ့ မာꩻတိုꩻတက်အီ၊ ထင်ႏကီမဂ်ဖိုလ်ႏနောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ ပဉ္စကနိပါတ်၊ ဒုတိယသေခသုတ်)
### အာႏကွိုꩻ
ကမ္ဘာႏမဲ့လေ

"ကမ္ဘာႏမဲ့လေ လိုႏထာꩻသေ"
ကယားကုဲင်လိုꩻ - အဝ်ႏဒျာႏလိုꩻ။

ခါင်ႏမိဉ်ႏထို့ထိုꩻအခါႏ - စူစာင်းထွာဒါႏခါင်ႏ။

စူနီပါင်မိဉ်ႏထို့ထိုꩻ - ခါင်ႏယို ထွာစူခါင်ႏလမ်း။

စီꩻပွါꩻရေꩻဖေႏကဟဝ် - ထူႏရေꩻသွော့ ကျမ်ႏမာႏရေꩻ။

တောင်းလျက်ꩻတွမ်ႏတသာႏနွိုး - ရော်ꩻဝါင်ꩻအံႏလဲ့ အရသာႏတနွိုးခေါ်တဝ်းနေနေ။

လိုꩻသတ္တိဆေ့ꩻသားနဝ်ꩻ - စာင်းကျံႏတန်ဒါႏ။

လိုꩻတဒါႏတဝ်းလိတ်စာင်ဟန်ႏသားနဝ်ꩻ - ဒေါ့ꩻထာꩻကျာင်ႏ ထင်းလိုꩻဒါႏလိတ်သား။

အဝ်ႏပေႏဆားခါတွင်ꩻ - အဝ်ႏလိုႏခြွိုင်ႏသန်ꩻ၊ အဝ်ႏလိုႏယောင်ꩻဆာင်ꩻ။ မိဉ်ႏတောႏလမ်းတောႏပါႏထွူခါ အဝ်ႏလိုႏရွဉ်ခံꩻဥစ္စာႏပြဲ့ꩻစုံႏ။ မိဉ်ႏဖြားထွူတနီꩻခါ - အဝ်ႏလိုႏအံႏအွီႏအွီႏ၊ အုံသာႏသာႏ။ မိဉ်ႏသီထိုꩻတနီꩻခါ - အဝ်ႏလိုႏတွိုႏမွိုင်မွိုင် သာင်းခဲင်ꩻလွုမ်ꩻသွူ။

လိုꩻတဖြာꩻ - အဘိဓမ္မာႏ အဝ်ႏတဗာႏစီႏ။

လိုꩻသီးအသက်နဝ်ꩻ တွိုႏနွောင်ꩻ-၁၀၀ စွို့ꩻရိုꩻကီလဲ့ လိုꩻသီးကမာꩻဒါႏ အနုပညာႏ သိပ္ပံပညာႏဖုံႏယို အသက်ညဆွာꩻဒါႏ။

မာႏနမျိုꩻယို တဖေႏဟဝ်တဝ်းဝင်ꩻအကျိုꩻ။

ရွဉ်ယို ထွာလိုꩻအမျာꩻတသီႏတဲင် တစုံႏတဖြာꩻအတွက် ထွာအီဒါႏ အစွူႏသွူ။

ကံႏဟဝ်တချက်၊ ထာꩻကျံႏဟတ်တသက်။

ကံႏတနꩻမို့ꩻကဲဉ်-ကံႏတနဲဉ်မို့ꩻလီး။

ကဝ်ႏသတင်ႏ တလီꩻအီထိုꩻ၊ လိုꩻသတာင်ꩻ လိုꩻဆောင်ႏ။

ခါးလားကလꩻ ဝါင်ꩻပိုမူႏ အွဉ်ႏဒင်ႏကတူႏနုဲင်းခြဝ်ႏထူ၊ ကထွိုင်ႏလꩻထွူ ယမ်းတွမ်ႏခင်ႏနုဲင်းခြဝ်ႏဒျာ။

ငဝ်းငွါမိဉ်ႏတလေ့ သွုန်ႏသꩻကဲင်ႏတေ့ꩻ။

အစမိဉ်ႏခံႏယပ်ꩻဗာႏ - အဆုဲင်ꩻသာႏ။

ဆာႏဗွေမို့ꩻ - တထွꩻတဝ်းမွူးလာ၊ ဖူးဝေးအာ တထွꩻတဝ်းမာဝါꩻ။

ဆျာမွူးအူႏထာꩻ - မွူးနန်ꩻလေ။

စာင်တဝ်းပသေ - သေတဝ်းရီရွောင်။

ဝ-အဲဉ်ထဝ်း ယံကထွာဝိ- ကျံႏစဲႏဗာႏ။

အံႏဒဲဉ်တအွီႏတဝ်း ဒဲဉ်ဖွိုင်ꩻဆလလဲင်ꩻအဝ်ႏခြို့၊ အံႏဒဲဉ်တလို့တဝ်း ဒဲဉ်ဖွိုင်ꩻဆလလဲင်ꩻအဝ်ႏခြွီႏ၊ ထွီႏဆာႏဒွိုႏဗာႏဖျာင်။

တရေင်ယိုခါ - ဆုဲင်ꩻချာသျာင်ꩻ။

မေႏအာမေႏနွောင်ꩻ - ထီအာထီနွောင်ꩻ။

ပိုရက်အနာ - မာရက်အပေႏ။

မော့ꩻထာꩻယပ်ꩻမꩻ-ကော့ꩻမာ၊ မော့ꩻထာꩻဆာမꩻ-ကော့ꩻမွိုး။

နီမိဉ်ႏကျိုꩻစာꩻ - ထွာဘုရာꩻ။

လောကလိုꩻခမ်း - ငမ်းမွုန်းထာꩻယပ်ꩻတွိုႏ။

မိဉ်ႏမိဉ်မာꩻဝါင်ꩻဆရာႏ  ခံႏရီးဗာႏဝါင်ꩻတပဲ့ꩻ။

အထောင်ꩻတဗာႏ - အရာႏတရျာꩻ။

ပါꩻမုဲင်ꩻကုဲင်လဲ့ ပါမုဲင်ꩻခံႏ၊ ပါꩻမုဲင်ꩻကျံႏလဲ့ ပါꩻမုဲင်ꩻမော့ꩻ။

အုံညာꩻကော့ꩻ - အုံဗော့ꩻတရေင်။

ပိုမူႏတဖြာꩻ - တတွာဖိုးတရျာꩻ။

လိုꩻမွိုက်လိုꩻမက် - ငါးရုဲင်ꩻရက်။

မိဉ်ႏရက်ခါတဏှာႏ - မိဉ်ႏလွꩻထီႏခါ အပဲစ်။

နမ်းတရေꩻတဝ်း နမ်းမထီႏ - ဝါင်ꩻတရေꩻတတ်း သမ်းငအွီႏ။

ခမ်းလို့မꩻ ထုဲင်ဆုဲင်ꩻ - ထူႏမုဲင်ꩻအီႏအံႏ။

ခွန်နဝ်ꩻသစ္စာႏ - ထံꩻသာꩻသတိꩻ။

နေင်းထီအွီႏအကင်၊ မောက်ကြင်ꩻအအွီႏအကတူႏ၊ လိုꩻမူႏအွီႏထာႏဝ၊ ထ-အွီႏတဗာႏလိုမ်း။
### အာႏကွိုꩻ
ကမ္ဘာႏရန်ႏသူႏ

**ကမ္ဘာႏရန်ႏသူႏ**
၁။ ကမ္ဘာႏရန်ႏသူႏ - မဟဝ်ဗူႏ၊ အွဉ်ႏညာꩻညာꩻဝင်ꩻ - ရန်ႏယံကင်ꩻ။

၂။ ဝွေꩻနမ်းထာꩻယူႏ - ခွေမထူႏ၊ ခွေမာꩻတမျိုꩻ - ဝွေꩻသမ်းရိုꩻ။

၃။ ဝွေꩻနဝ်ꩻဖြေꩻစာ - မီႏလꩻအာ၊ ခွေထွားမရော့ꩻ - နွို့ယားသော့ꩻ။

၄။ ခွေအဝ်ႏလိုႏလဲ့ - ဝွေꩻထွို့ꩻထဲ့၊ ဝွေꩻအဝ်ႏဖွို့သဲင် - ခွေသမ်းစဲင်း။

၅။ ဝွေꩻမီႏဒါႏဉာဏ်ႏ - ခွေမခံႏ၊ ခွေမီႏဒါႏအာ - ဝွေꩻယားချာ။

၆။ ဝွေꩻဒေါ့ꩻထာꩻလက်ꩻ - ခွေတဒက်ꩻ၊ ခွေဒေါ့ꩻထာꩻမွေး - ဝွေꩻနွို့ခေး။

၇။ ခွေထာꩻဒို့ꩻလွံꩻ - ဝွေꩻတခွန်ꩻ၊ ဝွေꩻထာꩻအမ်ႏဆေ့ꩻ - ခွေထူႏတေ့ꩻ။

၈။ ဝွေꩻဖိုးအဝ်ႏလီ - ခွေမာꩻသီ၊ ခွေဖိုးအဝ်ႏဗူႏ - ဝွေꩻသမ်းထူႏ။

၉။ ဝွေꩻလွေꩻတဖူꩻ - ခွေမစူꩻ၊ ခွေတထူꩻလဲ့ - ဝွေꩻယားတဲ့။

၁၀။ ခွေခြံထာꩻအံႏ - ဝွေꩻယားထန်ႏ၊ ဝွေꩻခြံဖူꩻကို - ခွေယားယို။

၁၁။ ခွေဟော်ꩻလွောင်ႏဗူႏ - ဝွေꩻမထူႏ၊ ဝွေꩻဟော်ꩻကံဒဝ် - ခွေမွန်ꩻဟဝ်။

၁၂။ ဝွေꩻဟော်ꩻဖုဲင်းကုက် - ခွေမကျွိုက်၊ ခွေဟော်ꩻယာလံ - ဝွေꩻမကံ။

၁၃။ ခွေဟာ်ꩻကုသိုလ်ႏ - ဝွေꩻမလိုႏ၊ ဝွေꩻဟော်ꩻပညာ - ခွေမနာႏ။

၁၄။ ခွေမာယံမꩻ - ဝွေꩻမဲန်လꩻ၊ ဝွေꩻမာအဝ်ႏဗေ့ꩻ - ခွေဒေါ့ꩻတေ့ꩻ။

၁၅။ ဝွေꩻပိုအွꩻအံႏ - ခွေသꩻထန်ႏ၊ ခွေမာခြွိုင်းကꩻ - ဝွေꩻမဲန်လꩻ။

၁၆။ ကမ္ဘာႏရန်ႏသူႏ - ဟဝ်မတ်ထူႏ၊ သွတ်ꩻလင်ꩻထွူမွေး - လောင်ꩻသီးဟွေး။

**ပိုခိုမောင်ႏ နာႏသွော့**
၁။ လွူးသက်နမ်းတာႏ - သွဉ်ပညာႏ၊ ကျိုꩻစာꩻရွက်ဆောင်ႏ - ပိုခိုမောင်ႏ။

၂။ ပညာႏမီႏဒါႏ - ထွာချမ်ꩻသာႏ၊ ချာငါမယောင်ႏ - ပိုခိုမောင်ႏ။

၃။ အမျာꩻဖူꩻကို - ပညာႏယို၊ တင်ႏတယ်ႏအရောင်ႏ - ပိုခိုမောင်ႏ။

၄။ ပညာႏရောင်ႏအာ - နုဲင်းမွူးလာ၊ သတင်ႏကျောႏခေါင်ႏ - ပိုခိုမောင်ႏ။

၅။ သီဒါႏဉာဏ်ႏလဲ့ - မွိုးဖါတဲ့၊ မဲ့ငါလေရောင်ႏ - ပိုခိုမောင်ႏ။

၆။ သီအွꩻဒဝ်ထီ - မွိုးဖါနီ၊ တရေꩻပေႏဆောင်ႏ - ပိုခိုမောင်ႏ။

၇။ ဆင်ꩻရယ်ꩻအီဒါႏ - ကုက်ခရာႏ၊ ဖုဲင်းနဝ်ꩻလဲ့သျောင်ႏ - ပိုခိုမောင်ႏ။

၈။ ထာꩻခွုမ်ထာꩻမာꩻ - သီကျိုꩻစာꩻ၊ အားထုတ်ရွက်ဆောင်ႏ - ပိုခိုမောင်ႏ။

၉။ ရွဉ်ခံꩻကꩻကွဉ် - ဆင်ႏချင်ႏသွဉ်၊ သုင်ꩻဖျုင်ꩻနဝ်ꩻသျောင်ႏ - ပိုခိုမောင်ႏ။

၁၀။ ဖူးပေႏဝေးတန် - နေးကယံ၊ အားထုတ်ရွက်ဆောင်ႏ - ပိုခိုမောင်ႏ။

၁၁။ လိုꩻ(တန်)ခိုဆꩻငါ - အုံအဝ်ႏခါ၊ ယောင်းခင်ႏနဝ်ꩻသျောင်ႏ - ပိုခိုမောင်ႏ။

၁၂။ လိုꩻတန်ဒေါ့ꩻရီ - အွီႏငဝ်းထီ၊ ဒေါ့ꩻရီသုံꩻဆောင်ႏ - ပိုခိုမောင်ႏ။

၁၃။ သီအုံညီꩻလဲ့ - သွꩻပေႏတဲ့၊ ငဝ်းမွိုက်ရွိုင်ꩻသျောင်ႏ - ပိုခိုမောင်ႏ။

၁၄။ မွိုးဖါထာꩻမာꩻ - သီကျိုꩻစာꩻ၊ ပျောႏသွင်ႏရွက်ဆောင်ႏ - ပိုခိုမောင်ႏ။

၁၅။ ပိုခို ပိုခို - မွိုးပိုခို၊ ငဝ်းဆုမ္မꩻဆောင်ႏ - ပိုခိုမောင်ႏ။
### အာႏကွိုꩻ
ကမ္ဘာႏလောင်း အထိုသွတ်ꩻကောင်ဖုံႏ

thumb|400px|အဝ်ႏမို့ꩻလောင်းထာꩻခြေင် အခဝ်တွို့ꩻဖဲ့ꩻ ထီႏထွားလွေꩻဗာႏ ကမ္ဘာႏလောင်း အထိုသွတ်ꩻ ကောင်အဲဝရဲစ်
[thumb|300px|Figure demonstrating the concept of [:en:Topographic prominence|topographic prominence]]

ကမ္ဘာႏဟံႏလောင်း ကထိုထဲင်းဒါႏ ပင်ႏလယ်ႏထီခိုႏဆꩻကီ ပေ ၂၃၆၂၂ (၇၂၀၀ မီတာ) ကအဝ်ႏဒါႏ ကောင်ဖုံႏနဝ်ꩻ အဆေ့ꩻသွတ်ꩻ အဖြုံႏပေါင်ꩻ အဝ်ႏ(၁၀၈)ဖြုံႏရပ်သွူ။ ကဲဉ်းအာအဓိက အထိုသွတ်ꩻသွတ်ꩻ ကောင်တန်ဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏအာဒျာႏ ယူရေးသျား အာသျခမ်းဒေႏသ အေင်ဒိယ၊ နီပေါး တောမ်ႏ ခယ်ႏတိဗဲတ်ဒေႏသဖုံႏ အကူထျꩻသွူ။ ကောင်တန်ယဟန်ႏလဲ့ အဝ်ႏပါသော့ꩻ အာသျ အခဝ်ထာႏဝကိုနဝ်ꩻသွူ။

## စာႏရင်ꩻ



## ရုက်ပုင်ႏဖုံႏ

Everest kalapatthar crop.jpg|1. ကမ္ဘာႏအထိုသွတ်ꩻ ကောင်အဲဝရဲစ်
K2 2006b.jpg|2. K2, the highest summit of the Karakoram
Kangch-Goechala.jpg|3. Kangchenjunga, ကမ္ဘာႏဒုတိယအထိုသွတ်ꩻ ကောင်Himalaya
LhotseMountain.jos.500pix.jpg|4. Lhotse, the third-highest mountain of the Himalaya
Makalu.jpg|5. Makalu in the Himalaya
ChoOyu-fromGokyo.jpg|6. Cho Oyu in the Himalaya
Dhaulagiri from ramrekha.jpg|7. Dhaulagiri in the Himalaya
Sunrise, Manaslu.jpg|8. Manaslu in the Himalaya
Nanga Parbat 029.jpg|9. Nanga Parbat in the Himalaya
Annapurna South Face.jpg|10. Annapurna I in the Himalaya
HiddenPeak.jpg|11. Gasherbrum I, the second-highest mountain of the Karakoram
7 15 BroadPeak.jpg|12. Broad Peak, the third-highest mountain of the Karakoram
Gasherbrum2.jpg|13. Gasherbrum II in the Karakoram
Shishapangma.jpg|14. Shishapangma in the Himalaya


## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:ကောင်ဖုံႏ
ကမ္ဘာႏဟံႏ

**ကမ္ဘာႏဟံႏ(ကမ္ဘာႏဂျိုဟ်ႏ)** (အိဉ်ႏကလေက်: Earth; သင်္ကေတအမုဲင်: 16px|🜨🌏) ကရိုꩻနဝ်ꩻ လိုꩻဖုံႏ၊ တိရိစ္ဆာန်ႏဖုံႏ၊ သတ္တဝါႏဖုံႏတောမ်ႏ ထာꩻမွူးသေင်ႏမွူးဖုံႏ ကအဝ်ႏမွန်ဗန်အုံသော့ꩻနွောင်ꩻဒျာႏ ဂျိုဟ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ မိဉ်ႏအဝ်ႏမွူး မိဉ်ႏတွက်လွေꩻအရဲဉ်ႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏတတိယရဲဉ်ႏကိုသွူ။ ကအဝ်ႏရံႏဒါႏ ကမ္ဘာႏဟံႏယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ လာဂျိုဟ်ႏအရံႏတဗာႏဒျာႏသွူ။ ကမ္ဘာႏယို အဝ်ႏလေပ်ပတ်မွူး မွူးနီꩻ ၃၆၅.၂၅၆၄ နီꩻနဝ်ꩻ ခေါပ်တပတ်၊ ထူႏသွူ ကမ္ဘာႏကလေပ်မွူး မွူးနီꩻပေါင်ꩻနဝ်ꩻတဲင် အွောန်ႏထွော့လွေꩻ နေင်ႏ တနေင်ႏသွူ။ ထူႏတောမ်ႏ ရေဒီယိုမဲက်ထရစ်မွူးနီꩻ ထေဖော်ႏသက်တန်ꩻနယ်ꩻ(Radiometric dating)အလꩻ ကမ္ဘာႏ ကပေါ်ႏထွာလွောန်နဝ်ꩻ သက်တန်ꩻအဝ်ႏလဲဉ်း နေင်ႏပေါင်ꩻ (၄.၅၄)ဗီလီယံ နဝ်ꩻသွူ။
မွူးနဝ်ꩻ ကမ္ဘာႏဟံႏ အရောင်ႏဖေႏကလေတောင်ႏလꩻတာႏ အဝ်ႏဖေႏခါꩻ အရောင်ႏတောမ်ႏအလျားခိန်ႏနဝ်ꩻသွူ။ ကောပ်မွူးအလျားစွန်ꩻအာႏတဲင် ကမ္ဘာႏတလီꩻနမ်း အထွိုင်လ့သွတ်ꩻကို ရာႏသီႏဥတု (ယာခိုး၊ တလီꩻမာꩻ၊ ခမ်းလော့၊ ဝလင်ꩻ၊ သမ်ꩻထီလင်ꩻ၊ တလီꩻကျမ်ꩻထွာ) အခေႏနေႏဖုံႏ ထွာလွောန်ဗာႏနဝ်ꩻသွူ။ ကမ္ဘာႏကို ထီနွို့ပါသော့ꩻ အဝ်ႏ(၇၁%)တောမ်ႏ ဟံႏယာႏအဝ်ႏ (၂၉%)ရပ်သွူ။ ကမ္ဘာႏကြဲင်ႏအမော့ (မန်း-ဝင်ရိုးစွန်း)ဒေႏသဖုံႏနဝ်ꩻ ထီဝဖုံႏ အဝ်ႏဒို့ꩻတခြို့ꩻခါꩻဒျာႏသွူ။ ထာꩻလျားဒေႏသနဝ်ꩻတဲ့ ပေါင်းလꩻအာ မွူးရောင်ႏယာခိုးတဲင် တောမ်ႏ တလီꩻနမ်း၊ သမုဒ္ဒရာႏထီထွတ်ꩻတဖူꩻခြောင်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏဖြေ့ꩻလီဖန်းဖြယ်ဖေႏ အလျားနဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:ဂျိုလ်ႏ
ကဏ္ဍ:ကမ္ဘာႏဟံႏ
ကရီဗာႏထွာတဝ်းဝင်ꩻသွဉ်း

**"ဘုဇိဿောသိ-ထွာတဝ်းဝင်ꩻသွဉ်းဝင်ꩻလိုꩻ မွေးနေဟောင်း"ကရီဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻအကျောင်ꩻ(အခရာႏ"**

အွိုးခꩻတလဲင်ႏ ပါꩻတဖြာꩻနဝ်ꩻ ထွာဝင်ꩻသွဉ်း၊ ထွာဝင်ꩻလိုꩻ၊ ပါꩻထွဉ်ႏအံႏတမွိုꩻတမာꩻ၊ ပါꩻနိစ္စက်ငါႏတဲင် လွင်းထင်ႏထေ့ ဗွေႏရဟန်ꩻသီးထျꩻ၊ ကွီဗုဲင်ပါစင်ꩻ၊ ဗွေႏရဟန်ꩻသီးတဲ့ တရီတရာတဝ်း အခရာႏ၊ ယိုꩻယိုꩻမာꩻမာꩻ အွဉ်ႏဗုဲင်ဖေႏခန်းဒျာႏ ပါꩻနဝ်ꩻသွူ။

လမ်းသားဖုံႏနဝ်ꩻ ထိုမ်ႏလွဉ်ꩻအသွဉ်းတွော့ꩻ ထွိုင်ႏထင်ႏမော့ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏထွာလဲဉ်းသွူစင်ꩻ၊ ထွာစင်ꩻတဲ့ယဝ်း လမ်းသားရိုꩻ-
"ပါꩻယိုနဝ်ꩻ နီသွဉ်းဒျာႏ၊ နီပြွꩻထိုꩻစွဉ်ႏ အသင်္ကန်ꩻ၊ နီဆွမ်ꩻသဲင်ꩻစွဉ်ႏ ရဟန်ꩻယို" ဒေါ့ꩻလွနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ လိုꩻအသောင်အရင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻရိုꩻ-
"သီဒေါ့ꩻဖွီဖုဲင်မွုန်းထာꩻ၊ မာꩻကြွို့ꩻကြꩻလꩻတဝ်းကွေး၊ ပေါႏထွာသွူရဟန်ꩻ သာႏကီႏဝင်ႏမျိုꩻ ဘုရာꩻခွိုꩻနဝ်ꩻ ဖေႏကဟော်ꩻဟောဝ်ဟောဝ်ဗာႏတရာꩻ၊ ဖေႏကအားထွုတ်ဗာႏဟောဝ်တရာꩻတဲင် ရဟန်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ပါꩻမုဲင်ꩻခန်းတဲ့ယဝ်း ဖေႏပဲ့စ်တဗာႏဗာႏ-မာꩻမာႏတမျိုꩻမျိုꩻလꩻတဝ်း၊ ခွန်တန်ဗိမ္ဗိသာရ ချꩻခါꩻအမိန်းနုဲင်းနဝ်ꩻ မွေးတဝ်းနဲ့"
လမ်းသားဖုံႏရိုꩻ-
"ပေါႏထွာသွူရဟန်ꩻ သာႏကီႏဝင်ႏမျိုꩻ ဘုရာꩻခွိုꩻနဝ်ꩻ ဖေႏပဲစ်ဖေႏတံႏ လိန်ꩻတလꩻဒွုမ်ခန်းနုဲင်းမုဲင်ꩻ၊ ပေါႏနဝ်ꩻဟ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာထိုꩻခန်းဒျာႏ လိုꩻဘေꩻကင်ꩻ-အံႏသွင်ꩻဒွုမ်ဝင်ꩻ၊ ကမ်းသွုန်ႏကမ်းသꩻ မဉ်ႏမာꩻထမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻ လꩻဒျာႏနဲ့၊ လိုꩻခြောငါႏနဲ့၊ လိုꩻအဝ်ႏဒျာႏ နီသွဉ်းလွုမ်ꩻနဲ့၊ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏနဝ်ꩻ မချောက်ကုဲင်တွိုးနီလိုꩻ၊ မအွဉ်ႏဗုဲင်ထိုꩻတွိုး နီသွဉ်းယိုဟောင်း"
ဒေါ့ꩻဆွာꩻတရွားစွဉ်ႏထာꩻနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ ထီႏဖွီသွမ်ꩻသဲ့ꩻ ကဲ့ꩻရဲ့ꩻမွေးစွဉ်ႏ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏ၊ အပဲစ်နယ်ပျꩻ-ဒေါ့ꩻတေက်ꩻနျꩻမွေးစွဉ်ႏ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏ နုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။
တွိုႏဝွေꩻသီး တစာႏနာႏတဝ်းနမ်း၊ သညင်ꩻတဝ်းဝင်ꩻ၊ ကအံႏထွဉ်ႏ တမွိုꩻတမာꩻဝင်ꩻ၊ ကနိစ္စက်ဝင်ꩻနဝ်ꩻ တယူႏချာတဝ်း တစိꩻစိꩻ၊ ရိုꩻတိတ်ꩻတိတ်ꩻတောဒျာႏ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏ ချောက်ကုဲင်ဝွေꩻသီးလိုꩻ၊ အွဉ်ႏဗုဲင်ထိုꩻဝွေꩻသီးသွဉ်းတဲ့၊ ဒေါ့ꩻတမွိုꩻတမာꩻထာꩻ၊ ဗွေႏရဟန်ꩻသီးဖုံႏနဝ်ꩻ- "ထွီႏအူႏလိုꩻတဲ့-လိုꩻအူႏချာထွီႏ တထွာတဝ်း"တဲင် အဝ်ႏသေသေသွူ တမွေးတဝ်းတဲ့ သယ်ꩻခံႏဗာႏစွဉ်ႏဒျာႏ တေ့ꩻတေ့ꩻနောဝ်ꩻသွူႏ
ဗွေႏရဟန်ꩻသီးဖုံႏ သꩻချမ်ꩻသာႏတောဝ်း၊ လွေꩻလောဝ်းနယ် ဗွေႏဘုရာꩻ၊ ဗွေႏဘုရာꩻရို-
"ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး -
ပေါႏထွာ ဝင်ꩻသွဉ်းဝင်ꩻလိုꩻနဝ်ꩻ အွဉ်ႏဗုဲင်ဖေႏစင်ꩻ လꩻတဝ်း၊ ပေါႏအွဉ်ႏဗုဲင်နဝ်ꩻ 'ဒုက္ကဋ်အာပတ်ဗာႏ" မိန်းစွဉ်ႏဒျာ နုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ (ဝိနယ၊ မဟာဝဂ္ဂပါဠိ၊ မဟာခန္ဓက)
### အာႏကွိုꩻ
ကရီဗာႏနီးခန်ခရာႏ

**"အဏဏောသိ-နီးခန်ကင်ꩻနေဟောင်း"ကရီဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻအကျောင်ꩻ(အခရာႏ)**

အွိုးခꩻတလဲင်ႏ ပါꩻခိုတဖြာꩻနဝ်ꩻ "နီးတန်-ခန်အာ" ဖြော်ချာဝင်ꩻနွောင်ꩻတဝ်းဒွုမ်၊ ပါꩻသမ်းအဝ်ႏလွဉ်ကွီခွိုꩻခွိုꩻ၊ ဝွေꩻယူႏထာꩻ သူႏသေသူႏသာဒွုမ်၊ ကွပ်နောဝ်ꩻမꩻ လွင်းထင်ႏထေ့ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏထျꩻ၊ ကွီဗုဲင်စင်ꩻ၊ ဗွေႏရဟန်ꩻသီးဖုံႏတဲ့ တရီတရာတဝ်း၊ ယိုꩻယိုꩻမာꩻမာꩻ အွဉ်ႏဗုဲင်ဖေႏခန်းဒျာႏ ပါꩻနီးတန်နဝ်ꩻသွူ။
ကလိုႏလꩻချာသားဖုံႏနဝ်ꩻ ထိုမ်ႏလွဉ်ꩻပါꩻနီးတန်နဝ်ꩻတွော့ꩻ ကထွိုင်ႏလွေꩻမော့ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏထွာထိုꩻလဲဉ်းစင်ꩻ၊ ထွာစင်ꩻတဲ့ယဝ်း ကလိုႏလꩻသားနဝ်ꩻရိုꩻ-
"ဝွေꩻဗွေႏယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏလိုႏဖြော်နီညလဲဉ်း၊ ထိုꩻလဲ့ꩻနီး မာꩻနုဲင်းယို အမျိုꩻလꩻနဲ့၊ နီပြွꩻထိုꩻစွဉ်ႏ အသင်္ကန်ꩻ၊ နီဆွမ်ꩻသဲင်ꩻစွဉ်ႏ ရဟန်ꩻယို" ဒေါ့ꩻလွနုဲင်းနဝ်ꩻ။
ကဟွုန်သား လိုꩻအသောင်အရင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻရိုꩻ-
"အဝ်ႏလိုႏလꩻတဲ့ယဝ်း၊ ဝွေꩻဗွေႏယို အဝ်ႏလိုႏဖေႏသီတဲ့ယဝ်း သီမာꩻကြွို့ꩻကြꩻလꩻတဝ်းကွေး၊ ပေါႏထွာသွူရဟန်ꩻ သာႏကီႏဝင်ႏမျိုꩻ ဘုရာꩻခွိုꩻနဝ်ꩻ ဖေႏကဟော်ꩻဟောဝ်ဟောဝ်ဗာႏတရာꩻ၊ ဖေႏအားထွုတ်ဗာႏဟောဝ်တရာꩻတဲင် ရဟန်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ပါꩻမုဲင်ꩻခန်းတဲ့ယဝ်း ဖေႏပဲ့စ်တဗာႏဗာႏ-မာꩻမာႏတမျိုꩻမျိုꩻလꩻတဝ်း၊ ခွန်တန်ဗိမ္ဗိသာရ ချꩻခါꩻအမိန်းနုဲင်းနဝ်ꩻ မွေးတောဝ်းနဲ့"
ကလိုႏလꩻချာသားရိုꩻ-
"ဝွေꩻဗွေႏယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏလိုႏဖေႏနီ အာတန်မွော့ယို၊ တွိုႏကကွီငါးခါနဝ်ꩻ အွဉ်ႏအွီႏအငေါဝ်း၊ အွဉ်ႏဗန်အလွိုး၊ 'တညတဝ်း မဲ့ꩻဖြော်ချာမွေးမွေးဒျာႏ'ရိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ ဝွေꩻရိုꩻညတဝ်းတဲ့ ယိုခါနဝ်ꩻ ညငါႏလဲဉ်း၊ လွေꩻကွီစစနဝ်ꩻ အွိုအွိုမဲ့ꩻဖြော်ဒျာႏတဲ့၊ ကွဲညညတွော့ꩻ အွဉ်ႏတကုဲင်အလွိုး ဒေါ့ꩻဆွော့ꩻတောစွဉ်ႏထာꩻ၊ ဝွေꩻဒေါ့ꩻဆွော့ꩻရီးဟ။ နီတဲ့ အဗာႏလꩻချာတွော့ꩻ နီတငမ်းတဝ်း၊ နီဒေါ့ꩻဆွော့ꩻချာနုဲင်းနုဲင်းစွဉ်ႏ။
သီယူႏစံꩻမွိုင်၊ ပေါႏနီးအာအာ၊ ပေါႏထင်ႏထွာရဟန်ꩻနဝ်ꩻ ဖြော်တဝ်းနီးတဲ့ လꩻဒျာႏနဲ့၊ သီဖြော်ဖေႏနဲ့၊ ခွန်တန်အီႏဖြော်ဖေႏနဲ့၊ သီဒေါ့ꩻစံꩻမွိုင်၊ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏတဲ့ လိုꩻခြောငါႏနဲ့၊ လိုꩻအောဝ်ႏဒျာႏ နီးသားယိုလွုမ်ꩻနဲ့၊ မထွားဗဲင်းတဝ်း၊ မရီချာချာငါငါဗဲင်းတဝ်း၊ အွဉ်ႏဗုဲင်လိုꩻထိုꩻနီးနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ ဝင်ꩻစောင်းအီႏကေႏညိုႏနဲ့၊ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏနဝ်ꩻ မအွဉ်ႏဗုဲင်ငါငီတွိုး ပါꩻနီးတန်ယိုဟောင်း"
သꩻဟမ်းပေါင်းလျားလျား၊ ဒေါ့ꩻဆွာꩻတရွားစွဉ်ႏထာꩻနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ ထီႏဖွီသွမ်ꩻသဲ့ꩻ ကဲ့ꩻရဲ့ꩻမွေးစွဉ်ႏ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏ၊ အပဲစ်နယ်ပျꩻ-ဒေါ့ꩻတေက်ꩻနျꩻမွေးစွဉ်ႏ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။
ဗွေႏရဟန်ꩻသီးဖုံႏ သꩻချမ်ꩻသားတဝ်း၊ လွေꩻလောဝ်းနယ် ဗွေႏဘုရာꩻ၊ ဗွေႏဘုရာꩻရိုꩻ-
"ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- 
ပေါႏလိုꩻနီးခန်အဝ်ႏနဝ်ꩻ အွဉ်ႏဗုဲင်ဖေႏစင်ꩻ လꩻတဝ်း၊ ပေါႏအွဉ်ႏဗုဲင်နဝ်ꩻ 'ဒုက္ကဋ်အာပတ်ဗာႏ"မိန်းစွဉ်ႏဒျာႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ (ဝိနယ၊ မဟာဝဂ္ဂပါဠိ၊ မဟာခန္ဓက)
### အာႏကွိုꩻ
ကမ်ဗေားဒီးယားခမ်းထီ

**ကမ်ဗောဒီးယားခမ်းထီ** (အဲင်းကလေတ်: Cambodia)  (ခမာ: កម្ពុជា) ယိုနဝ်ꩻ **ကမ်ပူဆျား** နုဲင်းနဝ်ꩻလဲ့အဝ်ႏဟဲ့ꩻ တရာꩻဝင်ႏအမိဉ်ꩻနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ **ကမ်ဗောဒီးယား ခွန်ဟော်ခံꩻခမ်းထီ** (Kingdom of Cambodia) နဝ်ꩻသွူ။ ထွာဒျာႏ အာသျခဝ်ကွဉ်ႏနဝ်ကို ကပါဒါႏ အဉ်ဒိုဆုဲင်းနားကြွန်ဗူႏအခဝ်နဝ်ကို ကအဝ်ႏဒါႏ ခမ်းထီတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဟံႏနယ်ႏဧရိယာႏအအဲဉ်ႏအလုဲင်းနဝ်ꩻ အဝ်ႏ ၁၈၁,၀၃၅ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၆၉,၈၉၈ စတုရန်းမဲင်ႏ)တဲင် ဖဲ့ꩻတွို့ꩻ ဖဲ့ꩻတွို့ꩻထင်ꩻနဝ်ꩻ ထုဲင်ꩻခမ်းထီ၊ ဖဲ့ꩻတွို့ꩻနဝ်နဝ်ꩻ ထုဲင်ꩻပင်ႏလယ်ႏ၊ ဖဲ့ꩻကွဉ်ႏနဝ်ꩻ ဗီယက်နမ်ခမ်းထီ၊ ဖဲ့ꩻထင်ꩻနဝ်ꩻ လာအိုခမ်းထီဖုံႏ အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၂၁ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ ကမ်ဗောဒီးယားခမ်းကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ (၁၇)သန်းရပ်သွူ။ ခမ်းထီဝေင်ꩻတန်နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဝေင်ꩻဖနွင်းပဉ်နဝ်ꩻသွူ။

အာႏကာႏပဲင်ႏခမ်းတခမ်းကထွာဒါႏ ကမ်ဗောဒီးယားခမ်းထီယိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻအနေႏ အဝ်ႏ(၁၇)သန်းရပ်တဲင် လွောင်ႏဗူႏပုင်ႏအခေႏခံႏဥပဒေႏအလ့ꩻ ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏနဝ်ꩻ အွောန်ႏထွော့ခါꩻ ခမ်းထီတန်ဘာႏသာႏအနေႏတဲင် လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်း (၉၇%)နဝ်ꩻ အဝ်ႏကိုႏကွဲꩻလွ့နဝ်ꩻသွူ။ ကမ်ဗောဒီးယားခမ်းကို လိုꩻမျိုꩻပေႏဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဗီယက်နမ်၊ ခယ်ႏ၊ ချန်တောမ်ႏ လိုꩻခွိုꩻကအဝ်ႏအုံဒါႏကောင်ခြာ လိုꩻမျိုꩻ(၃၀)ခွိုꩻဖုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻတန်တောမ်ႏ အတန်သွတ်ꩻဝေင်ꩻနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဝေင်ꩻဖနွင်းပိဉ်တဲင် ထွာဒျာႏ ခမ်းထီတန် ခမ်းထီရေꩻ၊ စီꩻပွာꩻရေꩻ တောမ်ႏ ယေန်ႏငဲးရေꩻတာႏ ဗဟိုႏခင်ႏလမ်းဒျာႏနေနေသွူ။ ခမ်းထီနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ လွိုက်ရွေꩻခံႏ သီးမိဉ်းခံ ခွန်ဟော်ခံꩻစနိစ်ဒျာႏတဲင် ခွန်ဟော်ခံꩻယိုခါနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ *နိုရိုဒွန် ဆီဟာမိုနီခွန်*တဲင် အဝ်ႏဟော်နန်ꩻပလင်ႏကောင်သီ လွိုက်ရွေꩻဒင်ႏခါꩻဒျာႏ ခမ်းထီအတန်အကယ်ႏအနေႏသွူ။ ခမ်းထီအစိုႏရစွိုꩻ အတန်အကယ်ႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဝွန်ႏတန်ချုတ်တဲင် ဝွန်ႏတန်ချုတ်ယိုခါနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဟွန်သန် သွူ။ ဝွန်ႏတန်ချုတ် ဟွန်သန်ယိုနဝ်ꩻ ခွန်ဟော်ခံꩻတမွေးတဝ်းလဲ့ အာသျခဝ်ကွဉ်ႏနဝ်အကို အရာႏလꩻညသွတ်ꩻ ကအဝ်ႏဒါႏ အွဉ်ငါတန်တဖြာꩻဒျာႏတဲင် အိုပ်ချုတ်လွေꩻ ကမ်ဗောဒီးယားခမ်းနဝ်ꩻ တယ်ႏခရိစ်နေင်ႏ ၁၉၈၅ ဗာႏကာႏသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:အာသျတွိုက်ကို ခမ်းထီဖုံႏ
ကရီဗာႏထွာတဝ်းခွန်လိုꩻ

**"နသိ ရာဇဘဋော-ထွာတဝ်းခွန်သွဉ်ခွန်လိုꩻ မွေးနေဟောင်း"ကရီးဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻအကျောင်ꩻ(အခရာႏ)**

အွိုးခꩻတလဲင်ႏ မဂဓခမ်းကူသူꩻ စွန်တခွန်ꩻ သျုတ်တရေင်ထာꩻတဲင် ခွန်တန်ဗိမ္ဗိသာရရို-
"ယိုစဲ့ꩻပိုႏတန်၊ အမတ်တန်သီးဖုံႏဟွေး-
ခမ်းကူသူꩻနဝ်ꩻ ခိုးလျားတရေင် စွန်တခွန်ꩻဖုံႏ၊ သီစုသီစဲ့ꩻ လွေꩻမာꩻငိမ်ꩻဟုဲင်း"ထွဉ်ႏနုဲင်းနဝ်ꩻ။
"ခွန်တန် ထွဉ်ႏလွေꩻတွိုက်ꩻစဲ့ꩻ-တဲ့"
စဲ့ꩻသတင်ꩻနဝ်ꩻ တလဲင်ႏချင်ꩻ တိုးတားလို့စွဉ်ႏ၊ စဲ့ꩻပိုႏယံယံဖုံႏ ယူႏယော့တဝစ်ꩻနုဲင်းယို -
"တွိုက်ꩻစဲ့ꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ နီခꩻဝင်ꩻ၊ ဝင်ꩻခꩻနီ၊ နီသီဝင်ꩻသီ၊ ဒုံသားခိုးလျား၊ ရပ်သားဒုက္ခ၊ အံႏမလို့ထာꩻ၊ ထာꩻမာꩻအကုသိုလ်ႏတန်ဒျာႏ၊ ဖေႏနေးကလွစ်ခꩻ၊ ဖေႏနေးကလွစ်လꩻ၊ ဖေႏနေးကလွစ်လွေꩻနဝ်ꩻ လွင်းထင်ႏဒျာႏကျောင်ꩻ၊ အုံဒျာႏသူႏတောႏကောင်ꩻခြာ၊ ထွာဒျာႏရဟန်ꩻမꩻ"ချꩻသꩻနုဲင်းနဝ်ꩻထွူတဲင် ထင်းဗုဲင်တေ့ꩻလွခန်းဒျာႏ ရဟန်ꩻဖုံႏနောဝ်ꩻသွူ။
ခံႏတာႏဝွန်ႏသား ကထွိုင်ႏလယ်ႏထိုမ်ႏထွား စဲ့ꩻပိုႏတန်ဖုံႏနဝ်ꩻ ထီႏဒွုမ်၊ "ထင်ႏဗုဲင်လို့လဲဉ်း-စင်ꩻ"လꩻသတင်ꩻနုဲင်းနဝ်ꩻမꩻ သꩻလျားစွဉ်ႏထာꩻ။
"သာႏကီႏဝင်ႏမျိုꩻ ဘုရာꩻခွိုꩻဖုံႏနဝ်ꩻ လိုꩻခြောငါႏနဲ့၊ မအွဉ်ႏဗုဲင်ထိုꩻတွိုး နီစဲ့ꩻပိုႏ စဲ့ꩻသားဖုံႏနဝ်ꩻဟောင်း" ထီႏဖွီသွမ်ꩻသဲ့ꩻ ကဲ့ꩻရဲ့ꩻရဟန်ꩻသံဃာႏ၊ အပဲစ်နယ်ပျꩻ-ဒေါ့ꩻတေက်ꩻနျꩻ ရဟန်ꩻသံဃာႏဖုံႏ နုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။
ကဆွုံꩻဖျတ်တရာꩻသား အမတ်တန်တဲ့ဝါႏဖုံႏနဝ်ꩻ ခွန်တန်ဗိမ္ဗိသာရ ရီနုဲင်းယို-
"ယိုအမတ်တန်ဖုံႏဟွေး-
ဗွေႏရဟန်ꩻသီး ကအွဉ်ႏဗုဲင်ထိုꩻ နီလိုꩻနီစဲ့ꩻသားဖုံႏနဝ်ꩻ အပဲစ်တံႏ အီႏအွဉ်ႏခံႏဗာႏနုဲင်းမုဲင်ꩻ"
"- ဥပဇ္ဈာယ်ႏဆရာႏနဝ်ꩻ သွို့ꩻထဲ့ထိုꩻဗာႏ အငွဉ်ꩻ၊
- ကဖတ်ဖေႏ ကမ္မဝါႏသားဖုံႏနဝ်ꩻ သွို့ꩻထဲ့ထိုꩻဗာႏ အဖြေꩻ၊
- တဖြွမ်းကို (ကာရက)သံဃာႏဖုံႏနဝ်ꩻ တွဲႏထို့ထိုꩻဗာႏ အရွို့ဆွတ်ꩻတဖဲ့ꩻ-ဗွေႏဩ"
ခွန်တန်ဗိမ္ဗိသာရ ထင်းလောဝ်းနီဗွေႏဘုရာꩻနုဲင်းယို-
"ဩဗွေႏ-
ခွန်သဒ္ဓါႏတရာꩻ တအဲဉ်ထဝ်းဖုံႏနဝ်ꩻ သံဃာႏအပဲစ်ပေႏပေႏတဲ့ မဲ့ꩻအနိစ္စက် တမွိုꩻတမာꩻဒါႏသံဃာႏ၊ ခွန်သွဉ်းခွန်လိုꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အွဉ်ႏဗုဲင်ထိုꩻမွုန်းစင်ꩻ ဗွေႏဩ"လဝ်းနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် နီဗွေႏဘုရာꩻရိုꩻ-
"ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
ခွန်သွဉ်းခွန်လိုꩻနဝ်ꩻ အွဉ်ႏဗုဲင်ထိုꩻစင်ꩻလꩻတဝ်း၊ ပေါႏအွဉ်ႏဗုဲင်နဝ်ꩻ 'ဒုက္ကဋ်အာပတ်ဗာႏ"မိန်းစွဉ်ႏဒျာႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ (ဝိနယ၊ မဟာဝဂ္ဂပါဠိတောႏ၊ မဟာခန္ဓက)
### အာႏကွိုꩻ
ကရီဗာႏလိုꩻခိုစဲစ်နဝ်ꩻ

**"ပုရိသောသိ-လိုꩻခိုစဲစ်စဲစ်မွေးနေဟောင်း"ကရီဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻအကျောင်ꩻ(အအဲဉ်ႏ)"**

အွိုးခꩻတလဲင်ႏ "ပဏ္ဍုက်-ပါꩻငဉ်ꩻစုဲင်ꩻ"တဖြာꩻနဝ်ꩻ ကွီဗုဲင်စင်ꩻ ဗွေႏရဟန်ꩻသီးထျꩻ၊ ဝွေꩻဗွေႏသီးထင်းဒျာႏ လိုꩻခိုစဲစ်စဲစ်တဲင် အွဉ်ႏဗုဲင်ဖေႏစင်ꩻ၊ ပါꩻစင်ꩻငဉ်ꩻစုဲင်ꩻနဝ်ꩻ အသꩻလိုꩻမူႏ ကထွိုင်ႏပေါႏသန် (ကိလေႏသာႏရာႏဂ ရူꩻရာꩻပြန်)တဲင် လွေꩻထေ့စင်ꩻပေႏဖုံႏထျꩻတွော့ꩻ-
"ယိုဗွေႏစင်ꩻ - လွဉ်ယိုဟုဲင်း၊ ပဲစ်မာႏခွေသွဉ်းယိုဟုဲင်း" ဟဲ့ꩻတသဉ်ဆော့-ထွဉ်ႏနွုမ်ꩻသေင်အော့စွဉ်ႏ ဗွေႏစင်ꩻသီးနုဲင်းနောဝ်ꩻ။
"အွို-ထမုဲင်ꩻခရာႏတန်နဝ်ꩻ၊ နီဗွေႏနဝ်ꩻ ထွာသွူစင်ꩻမွေးတဝ်းနဲ့၊ ပေါႏထိုမ်ႏဟဲ့ꩻလွင်ꩻဝင်ꩻနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ နီဗွေႏနဝ်ꩻ လိုꩻယွုတ်-လိုꩻပဏ္ဍုက်တန်ဒျာႏကွေး၊ လိုꩻငဉ်ꩻစုဲင်ꩻ-ပွိုးထမုဲင်ꩻ မဗုဲင်တွိုးစင်ꩻနဝ်ꩻ၊ ပြေ့ꩻထိုꩻခန်းလုဲင်း၊ ပျောက်ထိုꩻခန်းဟုဲင်း၊ အုံညီꩻတွမ်ႏ လိုꩻငဉ်ꩻစုဲင်ꩻနဝ်ꩻ အကျိုꩻအဝ်ႏကဲထမုဲင်ꩻဟောင်း"
စင်ꩻပေႏဖုံႏ ခွန်းရောင် ဝါးထိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻ။
ချောက်ကောဝ်ꩻစင်ꩻပေႏဖုံႏ လꩻတဝ်းတပါꩻပါꩻတဲင် သေဝင်ꩻသꩻဒွုမ်ဝင်ꩻ လွေꩻထေ့တောစွဉ်ႏ သျင်ႏတန်ပြွောင်ႏပြွောင်ႏဖုံႏထျꩻ၊ ဗွေႏသျင်ႏတန်ဖုံႏတဲ့ ခွန်းရောင် ဝါးထန်ႏထိုꩻစွဉ်ႏ တလဲင်ႏချင်ႏနောဝ်ꩻသွူ။
ပါꩻစင်ꩻငဉ်ꩻစုဲင်ꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ လွေꩻထေ့တော ထိန်ꩻဆင်သား၊ တီသေသားထျꩻ၊ တောႏတနꩻပါꩻလိုꩻမွိုက်ဖုံႏတဲင် ပါꩻပဲစ်မာႏဆွုမ်ႏစွဉ်ႏဒျာႏ၊ ဆင်သား သေသားနဝ်ꩻ ပဲစ်မာႏထွူတွော့ꩻ ဒေါ့ꩻလွင်ꩻတမွိုꩻတမာꩻတောစွဉ်ႏထာꩻနုဲင်းယို-
"သာႏကီႏဝင်ႏမျိုꩻ ဘုရာꩻခွိုꩻရဟန်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ လိုꩻငဉ်ꩻစုဲင်ꩻဖုံႏတဲ့ပါ၊ ငဉ်ꩻစုဲင်ꩻတမွေးတဝ်း ရဟန်ꩻဖုံႏနောဝ်ꩻ အပဲစ်မာႏ စင်ꩻငဉ်ꩻစုဲင်ꩻဖုံႏ၊ ရဟန်ꩻကားကအဝ်ႏဖုံႏနဝ်ꩻ "အွို့ꩻထမုဲင်ꩻ-အပဲစ်မာႏ စင်ꩻငဉ်ꩻစုဲင်ꩻလွဉ်းလွဉ်းကွေး"စွတ်စွယ်ꩻထံထိမ်စွဉ်ႏဒျာႏ ရဟန်ꩻသံဃာႏဖုံႏနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ တွိုႏဗွေႏစင်ꩻသီႏလသား-ဗွေႏသျင်ႏတဲဝါးဖုံႏ ကခွန်းရောင် ကဝါးထိုꩻနဝ်ꩻ လိုꩻဖုံႏတသေတဝ်း၊ လိုꩻတသူႏသေတဝ်းထာꩻသားဖုံႏနဝ်ꩻ ထွုံꩻစံႏအတွိုင်ꩻ ထီႏဖွီသွမ်ꩻသဲ့ꩻ ကဲ့ꩻရဲ့ꩻနုဲင်းနုဲင်းခန်းဒျာႏ ရဟန်ꩻသံဃာႏ။
"တပါꩻနွုမ်ꩻသူႏ-တဗူႏနွုမ်ꩻသေင်"ပါတောတဲင် ဗွေႏရဟန်ꩻသံဃာႏသီး ဟွုန်ဗာႏ ငေါဝ်းကဲ့ꩻရဲ့ꩻ သဲ့ꩻသွမ်ꩻနဝ်ꩻ မဲ့ငါပေႏ တရေႏလင်ꩻ ဝင်ꩻသꩻမွေးစွဉ်ႏဝင်ꩻ၊ သꩻချမ်ꩻသာႏတဝ်း၊ လွေꩻလောဝ်းလွဗွေႏဘုရာꩻ၊ ဗွေႏဘုရာꩻရိုꩻ-
"ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး -
အွဉ်ႏဗုဲင်ရဟန်ꩻငဉ်ꩻစုဲင်ꩻနဝ်ꩻ တထွာတောဝ်းစင်ꩻ၊ လိုꩻငဉ်ꩻစုဲင်ꩻနဝ်ꩻ ဗုဲင်စင်ꩻအပ်တဝ်း၊ မဉ်ႏအွဉ်ႏဗုဲင်မာႏတဲ့ ဗွောင်ႏချာထိုꩻဗာႏသင်္ကန်ꩻ၊ ယားကုဲင်ထိုꩻဗာႏ ပွုံႏပတ်ရဟန်ꩻနဝ်ꩻနော" မိန်းခြေင်းခြဲ့စွဉ်ႏဒျာႏနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ (ဝိနယ၊ မဟာဝဂ္ဂပါဠိတောႏ၊ မဟာခန္ဓက)
### အာႏကွိုꩻ
ကရီဗာႏသက်နီဆီနဝ်ꩻ

**"ပရိပုဏ္ဏဝီသတိဝဿောသိ-နာꩻသက်နီဆီဗွေလဲဉ်းသွူနဲ့"ကရီဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻအကျောင်ꩻ(အအဲဉ်ႏ)"**

အွိုးခꩻတလဲင်ႏ ဝေင်ꩻရာႏဇဂျိုဟ်ႏကိုနဝ်ꩻ ဥပါလိသီး လိုꩻပေႏစွိုꩻအဝ်ႏ တဆီနွုတ်ꩻဖြာꩻ၊ ဥပါလိမွိုးဖါနဝ်ꩻ "ရက်မာႏအပို"၊ ပိုခိုပေႏ မဉ်ႏသွဉ်လိတ် မဉ်ႏသွဉ်ပညာႏနဝ်ꩻ မဲ့ꩻအသꩻဒုက္ခ၊ မဲ့ꩻအနမ်းဒုက္ခ၊ မဲ့ꩻအစူနုံဟွီ၊ မဲ့ꩻအစူဗောင်ဟွီ၊ မဲ့ꩻအမဲ့တမို့-ယူႏမာႏထာꩻနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် အပိုနဝ်ꩻ အွဉ်ႏတဝ်းကျောင်ꩻ၊ သွဉ်တဝ်းလိတ်။
"နီမဉ်ႏသီထိုꩻတနီꩻခါ နီပိုခိုဗွာယို ဖေႏကဒုက္ခမွုန်းနဝ်ꩻ ထင်ႏဗုဲင်ဒျာႏသျင်ႏ၊ ထင်ႏခံႏဒျာႏစင်ꩻမꩻ၊ သံဃာႏရဟန်ꩻ သျင်ႏစင်ꩻသီးသူꩻနောဝ်ꩻ သꩻတဲ့ချမ်ꩻသာႏ၊ အကျင်ꩻတဲ့ဟောဝ်၊ အံႏဗာႏဟောဝ်၊ ကိန်ꩻဗာႏဟောဝ်"ယူႏနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် ဥပါလိနဝ်ꩻ အွဉ်ႏဗုဲင်သျင်ႏ၊ အွဉ်ႏခံႏစင်ꩻ၊ လိုꩻလင်ဖုံႏတဲ့ ထင်ႏဗုဲင်နုဲင်းနုဲင်း အာပါꩻတန်နဝ်ꩻသွူ။
တွိုႏတရောဝ်ꩻတွော့ꩻ-
"ဟို့ꩻခိုးငါႏလဲဉ်းဒဲဉ်၊ ဝွေါ့ခွေယာဂုဟုဲင်းနယ်ႏ၊ ဗွော့ꩻခွေဒဲဉ်ဟုဲင်းနယ်ႏ၊ ဖေႏခွေတခိုးဟုဲင်းနယ်ႏ"ထေအသꩻ၊ ပျꩻအစွန်ꩻ၊ ရန်ႏရောင်ရင်ထာꩻ၊ ငွိုးရောင်ရင်ထာꩻ၊ သင်ႏစွဉ်ႏအောႏအောႏအာႏအာႏ၊ နာႏထာꩻရာꩻရာꩻဟွုန်ဒွုမ်။
ဗွေႏစင်ꩻဖုံႏရိုꩻ-
"ထာꩻဗော့ꩻဗော့ꩻလေသွူ၊ ယွုန်းဆောင်းတဆင်ႏငါဟုဲင်း၊ ယာဂု(ဒဲဉ်ပဲစ်ꩻ-ဆန်ပြုတ်)မဉ်ႏအောဝ်ႏတဲ့ မဲ့ꩻသီအွꩻဗာႏ၊ ဒဲဉ်မဉ်ႏအဝ်ႏတဲ့ မဲ့ꩻသီအံႏဗာႏ၊ တခိုးမဉ်ႏအဝ်ႏတဲ့ မဲ့ꩻသီစုဲင်ဗာႏ၊ တေ့ꩻခန်းလုဲင်း ငွိုးမွုန်းဒွုမ်ထာꩻဟုဲင်း"
စင်ꩻဖုံႏ မဉ်ချောက်နုဲင်းမုဲင်ꩻချောက်၊ မဉ်ဒေါ့ꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻဒေါ့ꩻ သေနာႏတဝ်း၊ ယိန်းခြောဝ်ထဲင်းအငေါဝ်း၊ ယိန်းငွိုးသန်ထဲင်းစွဉ်ႏထာꩻ၊ ပျꩻဆန္ဒ၊ အေႏလ-ဆီႏလီ၊ အခင်ႏလမ်းဗေင်ႏကိုနဝ်ꩻ တဗော့ꩻလဲ့ꩻ တဗော့ꩻလꩻ၊ စောဝ်ႏပဲ့ꩻစောဝ်ႏပꩻထံထိမ်၊ ဗွေႏစင်ꩻဖုံႏ ဖျိုးဖေႏဗာႏ၊ ပသေဖေႏဗာႏ၊ လဲင်ꩻရွိုးရားနေးစွဉ်ႏ။
ဗွေႏဘုရာꩻရီ-
"အာနန္ဒာႏ- လိုꩻပေႏဖုံႏ မငွိုးစောဝ်းငါႏထာꩻသူꩻ အထွာထမုဲင်ꩻ၊ လိုꩻပေႏလမ်းဖုံႏနဲ့"
ဗွေႏအာႏနန္ဒာႏခြုဲင်းလို့လစွဉ်ႏ ဥပါလိသီးမွိုး ရက်ပိုဒါႏတဝ်းအကျောင်ꩻ၊ ဥပါလိစွိုꩻအကျောင်ꩻဖုံႏတဲင် (သွမ်ꩻယာထွူနဝ်ꩻ) ဗွေႏဘုရာꩻ ထွဉ်ႏပင်ꩻစုသံဃာႏ၊ ဗွေႏဘုရာꩻရိုꩻ-
"ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
နီရဟန်ꩻဘဝယိုနဝ်ꩻ ယလဲင်ႏလဲင်ႏတဲ့ ခံႏတဲဝါးဗာႏ အလျားတံႏ၊ အခွꩻတံႏ တခြေ့အဲင်ႏ၊ တကျင်အဲင်ႏ၊ သံꩻအဲင်ႏ၊ ယလဲင်ႏလဲင်ႏတဲ့ ဟို့ꩻခိုးတမွိုꩻတမာꩻဗာႏထာꩻ၊ ယလဲင်ႏလဲင်ႏတဲ့ ခံႏဗာႏပါꩻငေါဝ်းခွန်း၊ ယလဲင်ႏလဲင်ႏတဲ့ ခံႏဗာႏပါꩻထီႏဖွီသွမ်ꩻသဲ့ꩻ ကဲ့ꩻရဲ့ꩻလိုꩻ၊ လိုꩻပေႏနဝ်ꩻ သူႏသေတဝ်းထာꩻ၊ ခံႏတံႏဖုံႏယို ဒါႏတဝ်း၊ အသက်နီဆီမာꩻငါမꩻ သူႏသေထာꩻ၊ ခံႏတံႏနုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏ အီႏနွောင်ꩻ၊ အုံတွမ်ႏဣန္ဒြေႏအီႏဒါႏ။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
ပေါႏအသက်နီဆီ တဗွေတဝ်းနဝ်ꩻ ခံႏစင်ꩻအပ်တဝ်း၊ အဝ်ႏသေသေ ပေါႏအွဉ်ႏဗုဲင်နွိုင်ႏနွိုင်ႏနဝ်ꩻ စင်ꩻတဲ့တထွာတဝ်း၊ ကအွဉ်ႏဗုဲင်ဖေႏသားဖုံႏနဝ်ꩻ သိက္ခာႏပုဒ် ဥပဒေႏအတွိုင်ꩻ ခံႏဗာႏကွေး"မိန်းစွဉ်ႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ (ဝိနယ၊ မဟာဝဂ္ဂပါဠိ၊ မဟာခန္ဓက)
### အာႏကွိုꩻ
ကရီဗာႏသပိတ်သင်္ကန်ꩻ

**"ပရိပုဏ္ဏံ တေ ပတ္တစီဝရံ-နာꩻသပိတ်သင်္ကန်ꩻ အဝ်ႏစွုမ်ႏလဲဉ်းနဲ့"ကရီဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻအကျောင်ꩻ**

အွိုးခꩻတလဲင်ႏ ပါꩻတဖြာꩻနဝ်ꩻ သမ်းမဉ်ဗုဲင်စင်ꩻ၊ "သပိတ်အဲဉ်ထဝ်း-ဗုဲင်စင်ꩻလꩻတဝ်း"တဲင် ကွီလနေးဝင်ꩻသပိတ်ဗုဲင်စင်ꩻ၊ ဗုဲင်စင်ꩻထွူ ဝင်ꩻထူႏချာခန်းဒျာႏ ဝင်ꩻသပိတ်၊ ဝွေꩻဗွေႏနဝ်ꩻ လွေꩻတွုံꩻသွမ်ꩻတဲ့ သပိတ်ပါတဝ်း၊ တွိုႏတကာႏ လောင်ꩻသွမ်ꩻသားငါ၊ အွဉ်ႏတအာအစူယာꩻ၊ မာꩻဗွန်နုဲင်း တိတ္ထိတက္ကတွဉ်ꩻသီး၊ "ဝင်ꩻလောင်ꩻတစောတာႏ၊ ဝင်ꩻလောင်ꩻငွါ"အံႏစွဉ်ႏဒျာႏ တကာႏငါနုဲင်းနဝ်ꩻ။
"နီဗွေႏနဝ်ꩻ မဉ်ႏရိုꩻတိတ္ထိတက္ကတွဉ်ꩻတဲ့ သမ်းရွုံႏဒျာႏတွမ်ႏသင်္ကန်ꩻ၊ မဉ်ႏရိုꩻဘုရာꩻတပဲ့ꩻတဲ့ သပိတ်သမ်းတပါတဝ်း၊ ထမုဲင်ꩻခရာႏအီဗွေႏ"တကာႏဖုံႏ ရီနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် ဝွေꩻဗွေႏရိုꩻ-
"ခွေနဝ်ꩻ ဘုရာꩻတပဲ့ꩻစဲစ်စဲစ်ဒျာႏ၊ ကွီလဝင်ꩻသပိတ် ဗုဲင်စင်ꩻတဲင် ဗုဲင်စင်ꩻထွူ ဝင်ꩻသပိတ်နောဝ်ꩻ ဝင်ꩻဗွေႏထူႏထိုꩻချာဒျာႏ၊ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ မာꩻဗာႏနုဲင်းယိုသနယ်" ဝွေꩻဗွေႏခြုဲင်းနယ်နုဲင်းနဝ်ꩻ။
တကာႏဖုံႏ သွမ်ꩻသဲ့ꩻကဲ့ꩻရဲ့ꩻ လိုꩻအာထင်ႏလောဝ်းဗွေႏဘုရာꩻ၊ ဗွေႏဘုရာꩻရိုꩻ- "လိုꩻသပိတ်တအဲဉ်ထဝ်းနဝ်ꩻ အွဉ်ႏဗုဲင်စင်ꩻ အပ်တဝ်း၊ ပေါႏအွဉ်ႏဗုဲင်နဝ်ꩻ 'ဒုက္ကဋ်အာပတ်ဗာႏ"မိန်းစွဉ်ႏဒျာႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။
အွိုးခꩻတလဲင်ႏ ပါꩻတဖြာꩻနဝ်ꩻ သမ်းမဉ်ဗုဲင်စင်ꩻ "သင်္ကန်ꩻအဲဉ်ထဝ်း-ဗုဲင်စင်ꩻလꩻတဝ်း"တဲင် ကွီလနေးဝင်ꩻသင်္ကန်ꩻဗုဲင်စင်ꩻ၊ ဗုဲင်စင်ꩻထွူ ဝင်ꩻထူႏချာခန်းဒျာႏ ဝင်ꩻသ
င်္ကန်ꩻ၊ ဝွေꩻဗွေႏနဝ်ꩻ လွေꩻတွုံꩻသွမ်ꩻတဲ့ လွေꩻတလီꩻလီꩻစွဉ်ႏနုဲင်းနဝ်ꩻ။
တကာႏဖုံႏရိုꩻ-
"နီဗွေႏနဝ်ꩻ မဉ်ႏရိုꩻတိတ္ထိတက္ကတွဉ်ႏတဲ့ သမ်းဖင်ꩻတွမ်ႏသပိတ်၊ မဉ်ႏရိုꩻဘုရာꩻတပဲ့ꩻတဲ့ သင်္ကန်ꩻသမ်းတပါတဝ်း၊ မဉ်ႏထွာဘုရာꩻတပဲ့ꩻတဲ့ သပိတ်ပါ၊ သင်္ကန်ꩻပါဒျာႏ၊ မဉ်ႏထွာတိတ္ထိတက္ကတွဉ်ꩻတဲ့ သပိတ်ပါတဝ်း၊ သင်္ကန်ꩻပါတဝ်း၊ တွိုႏနီဗွေႏနဝ်ꩻ မဆန်ꩻငါႏအီ၊ ပါဒျာႏသပိတ်လွုမ်ꩻ၊ သင်္ကန်ꩻသမ်းတပါတဝ်း နုဲင်းမုဲင်ꩻအီ"
"တကာႏခွန်နင်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
ခွေနဝ်ꩻ တိတ္ထိတက္ကတွဉ်ꩻမွေးတဝ်း၊ ဘုရာꩻတပဲ့ꩻစဲစ်စဲစ်ဒျာႏ၊ ခွေမဉ်ဗုဲင်ငါႏစင်ꩻတဲင် ကွီလနေးဝင်ꩻသင်္ကန်ꩻ ဗုဲင်စင်ꩻ၊ ဗုဲင်စင်ꩻထွူ ဝင်ꩻသမ်းထူႏချာထိုꩻခန်းဒျာႏ ဝင်ꩻသင်္ကန်ꩻဖုံႏတွော့ꩻ အုံမသမ်းတဒါႏတဝ်း၊ ဝင်ꩻသꩻတဲ့ မာꩻရာꩻဒါႏဒွုမ်၊ လွေꩻတလီꩻလီꩻဗာႏစွဉ်ႏဒျာႏ နုဲင်းယိုတန်သနယ်တကာႏ"။
ဒေါ့ꩻနယ်ဖေႏ တကာႏနုဲင်းနဝ်ꩻတဲ့ တကာႏခွန်နင်ꩻနဝ်ꩻရိုꩻ "ယားကုဲင်ပါ နီဗွေႏသျင်ႏ နီဗွေႏစင်ꩻသီးဂုဏ်ႏသိက္ခာႏ၊ ကေႏညိုႏခရာႏအဲဉ်ထဝ်း" ထီႏဖွီသွမ်ꩻသဲ့ꩻ ကဲ့ꩻရဲ့ꩻလိုꩻအာ၊ ထင်းလောဝ်းပါဗွေႏဘုရာꩻ၊ ဗွေႏဘုရာꩻရိုꩻ-
"ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
လိုꩻသင်္ကန်ꩻ တအဲဉ်ထဝ်းသားနဝ်ꩻ အွဉ်ႏဗုဲင်ဖေႏစင်ꩻအပ်တဝ်း၊ ပေါႏအွဉ်ႏဗုဲင်နဝ်ꩻ 'ဒုက္ကဋ်အာပတ်ဗာႏ"မိန်းစွဉ်ႏဒျာႏနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ (ဝိနယ၊ မဟာဝဂ္ဂပါဠိ၊ မဟာခန္ဓက)
### အာႏကွိုꩻ
ကရီးတွမ်ႏယိုခါ

**"ကရီးတွမ်ႏယိုခါ"**
တောႏလန်ႏရေꩻကာႏလ နီပအိုဝ်ႏဘဝနောဝ်ꩻ ဗွိုန်နုဲင်းလာခေ့ꩻ ဝင်ꩻပေ့ꩻခါꩻနီနာꩻမဲ့နား၊ ထွားစွဉ်ႏစီꩻပွာꩻရေꩻတဖူꩻလဲ့ လွစ်ဖြောင်၊ ထောင်စွဉ်ႏနဲင်ႏငံႏရေꩻတဖူꩻလဲ့ ခံႏဗာႏပါꩻကျံႏ၊ ဖေႏကလွစ်ထန်ႏလꩻ ဝင်ꩻစူခြဲမ်ဆꩻလနောဝ်ꩻ ညစွဉ်ႏနေင်ႏပေါင်ꩻ ပဉ်ရျာꩻပဉ်ရေင် အောဝ်ႏထာꩻယပ်ꩻခုဲင်ႏ၊ ထာꩻဒုက္ခဘဝအခါႏ ဖႏကလွစ်ထန်ႏအီအတာႏနောဝ်ꩻ သွုမ်ꩻခြေင်လဲဉ်း သွီႏသက်အခီႏခီႏ၊ နီမဉ်ႏသေထီႏဒါႏနောဝ်ꩻ ယိုခါ မုဲင်ꩻခရာႏ နီမွော့လွောက်ꩻနာႏတောဝ်း နီခေါင်းဆောင်ငေါဝ်းဖုံႏဟွေး။
နေင်ႏပေါင်ꩻညဆွာꩻ အဆူႏအနာႏခါႏ နီပအိုဝ်ႏကံႏကျံမ္မာႏယို လိုထာꩻထီႏထိုသားစွိုꩻ အွဉ်ဝင်ꩻကျိုꩻစာꩻဖေႏအခြွိုက်ခြွိုက်၊ တွိုက်ထံဗꩻတွိုႏစွဉ်ႏ နေင်ႏ ၁၉၉၁-ဗာႏ နီပအိုဝ်ႏတခွိုꩻလွုမ်းတာႏ ဖေႏကသာႏခန်း တွမ်ႏပညာႏရေꩻ၊ တဖူꩻလွေꩻသဲင်ꩻရေꩻ၊ ဖြေꩻစာကူꩻကားရေꩻ၊ လွိုင်ႏကွိုန်ꩻထင်ႏထိုရေꩻနောဝ်ꩻ လꩻခန်းအခွင်ꩻဝင်ꩻဟဲ့ꩻစွီႏ၊ ဝင်ꩻတဲ့ꩻသွီႏလွဉ်စ ငိမ်ꩻချံꩻရေꩻကာႏလနောဝ်ꩻ ငိမ်ꩻချံꩻရေꩻ အဒီႏ၊ အရာႏ၊ အကောဝ်ႏ၊ အလာႏအပင် နီခံႏစာꩻဗာႏ၊ နီစံႏစာꩻဗာႏလဲဉ်းကရိုꩻနောဝ်ꩻ နီနာꩻအောဝ်ႏလိုႏဖြောင်သꩻနောဝ်ꩻသွူ။
ခမ်းထန်ႏခမ်းကို ပအိုဝ်ႏပိုဝင်ꩻယံသေငါꩻ နွောင်ꩻရာꩻဒင်ႏပျꩻ အဗွေတဗာႏ ဖေႏကလꩻ နီအခွင်ꩻအရေꩻ အွဉ်ႏအရေꩻတန်တန် ခွုမ်မာꩻဒေါ့ꩻသွဉ် အွဉ်ဖေႏနီနာꩻ ငမ်းပါꩻသွေꩻကုဲင်ယားဘꩻ ငမ်းသꩻအတွိုႏထိုꩻချာ မော့ꩻနောဝ်ꩻခါꩻကာႏလ အုံခိုႏတခြာဘဝနောဝ်ꩻ တဒုံနွို့တဒုံထန်ႏ လယ်ႏဟော်ꩻဖေႏတရာꩻသွူတကာႏတောဝ်း နီအမျာꩻမဲ့နား ဖေႏကမွန်ဗွန်တွမ်ႏ ဒီမိုကရေစီ၊ ဖေႏကသေခမ်းထီ အပြောင်ꩻအလုဲင်ႏနောဝ်ꩻ ခေါင်းဆောင်ပေႏတန် လင်ꩻကွင်ꩻဟော်ꩻဖေႏ ခမ်းထီယားသား အခေႏနေႏ ခွိုင်းမုဲင်ꩻလဲင်ႏလဲင်ႏလဲဉ်းမွော့ ယိုခါ တမုဲင်ꩻခရာႏ နီသေနာႏတောဝ်ꩻကေꩻဇူꩻ၊ မွော့ထောင်ချာတွိုး တဖူꩻလီꩻစခါဖုံႏဟွေး။
လိုꩻတွိုင်ꩻစွုမ်ႏဖြာꩻ တကင်ꩻတောဝ်းတွမ်ႏအမာႏလဲ့ ဖေႏကတွိုႏချာဗာႏမွိုန်း ဘဝပွိုင်းလဲင်ႏခါနောဝ်ꩻ လိုႏသေနာႏငါႏလဲဉ်းဝင်ꩻ၊ နီလိုꩻချင်ꩻအခါႏ ယာႏတွမ်ႏယာႏ ဖေႏကထွာဗာႏမွိုန်းလုံႏနောဝ်ꩻ လိုႏကျိုꩻစာꩻ၊ နီထာꩻမာꩻနီထာꩻဒေါ့ꩻ မဉ်ႏတရော့ꩻတောဝ်းတွမ်ႏ လိုꩻမျိုꩻတမျိုꩻစီꩻပွာꩻနောဝ်ꩻ ချင်းမာꩻချင်းဒေါ့ꩻ၊ ဖေႏကရော့ꩻတွမ်ႏနီအခွင်ꩻအရေꩻ နီအောဝ်ႏလိုႏထောင်လွေꩻမဲဉ်ႏမဲဉ်ႏငါႏနောဝ်ꩻသွူ။
စွိုးခွိုꩻလိုꩻမျိုꩻတာႏ ကထွာဒါႏ နီခေါင်းဆောင်အရန်းရန်းဖုံႏ အွဉ်ငါကျိုꩻစာꩻ ခွုမ်မာꩻဖေႏတဲင် ယိုခါ နီရပ်ရာႏ၊ နီဒေႏသ လွိုင်ႏကွိုန်ꩻရေꩻနောဝ်ꩻ ထွာအီသက်သေႏ၊ ထွာနီနာꩻသီး လွောက်ꩻလွဉ်ꩻခရာႏ၊ ထောင်လွဉ်ꩻခရာႏ ထာꩻမာꩻလွဉ်းလွဉ်းနောဝ်ꩻသွူ။
တယ်ႏစအခိန်ႏယိုမာꩻငါ ပအိုဝ်ႏခြာကအောဝ်ႏဒါႏ အစွိုꩻပေါင်ꩻစွုမ်ႏဖုံႏ မဲဉ်မာꩻတမုဲင်ꩻမာꩻ ဖေႏကထွာဒျာႏ နီခေါင်းဆောင်အာႏ၊ ဖေႏကထွာဒျာႏ နီခမ်းသားအကျိုꩻတရာꩻနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏလိုႏကျိုꩻစာꩻငါႏနောဝ်ꩻသွူ။ လိုꩻမျိုꩻတမျိုꩻ ဖေႏကထိုꩻမားနောဝ်ꩻ ဝင်ꩻလင်နွို့ယားတလꩻတောဝ်း၊ နီလိုꩻချင်ꩻ မဉ်ႏယားဝင်ꩻနောဝ်ꩻ ကယ်ႏချာတယိုꩻတောဝ်းတဲင် ဟံႏမဉ်ႏအောဝ်ႏနေက နီပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻ ဖေႏကအောဝ်ႏစွူစွူနောဝ်ꩻ နီအွဉ်ဝင်ꩻကျိုꩻစာꩻဗာႏသွူ။
အဟောဝ်တွမ်ႏအကုဲင်ခါႏ အောဝ်ႏတွူႏဖါႏ နီပအိုဝ်ႏဘဝ ဖေႏကတွိုႏဗꩻထိုကီ နီအွဉ်ဝင်ꩻ လိုႏလွောက်ꩻနာႏကျိုꩻစာꩻဗာႏ တွမ်ႏခေတ်ပြောင်ꩻလုဲင်ႏမုꩻ အနယ်ꩻပညာႏဖုံႏနောဝ်ꩻသွူ။ လိုꩻမျိုꩻတမျိုꩻ မွန်ဗန်ရေꩻတာႏ အရေꩻကတန်ငါႏ လိတ်လုဲင်ꩻယေန်ႏငဲးမုꩻ အကွဉ်အကꩻခွမ်ꩻလာꩻတွမ်ႏ ပညာႏရေꩻဖုံႏယို နီနွောင်ꩻရာꩻအွဉ်ဝင်ꩻ ကျိုꩻစာꩻခန်းသွော့ဝင်ꩻအကျောင်ꩻ တဲမ်းနယ်ဗာႏ ခွိုꩻရက်သꩻဓာတ်ကအောဝ်ႏဒါႏ ခမ်းသားမွိုးဖါသီးဖုံႏသွူ။
### အာႏကွိုꩻ
ကလူꩻခြာကတောင်ငါ

**"ကလူꩻခြာတွမ်ႏကတောင်ငါ"**

၁။ "ဝဋ်-ဝဋ်"ကရိုꩻနဝ်ꩻ ပြွတ်တလꩻတဝ်းတဖဲ့ꩻဖဲ့ꩻ၊ လဲ့ꩻတလꩻတဝ်းရင်ꩻရင်ꩻ၊ ခံႏချာဗာႏသေႏချာႏ။

၂။ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ "အွဉ်ႏစွဉ်ꩻမွုန်းဝင်ꩻကတူႏ၊ မဲ့ꩻဝဋ်အွဉ်ႏပူႏချာ နာꩻကတောင်"ကွေး။

၃။ နာꩻကအွဉ်ႏစွဉ်ꩻ ဝင်ꩻကတူႏနဝ်ꩻ စွဉ်ꩻဒျာႏကလူꩻခြာ၊ ဝင်ꩻတထီႏအာတဝ်း။

၄။ ဝဋ်ကအွဉ်ႏပူႏချာ နာꩻကတောင်နောဝ်ꩻ ပူႏကတောင်ငါ၊ ဝင်ꩻထီအာငါႏ၊ ဝင်ꩻသꩻခရာႏတန်ကွေး။

**"အေႏသဲင်တွမ်ႏအေႏစောဝ်ႏ"**

၁။ "ဝဋ်-ဝဋ်"ကရိုꩻနဝ်ꩻ "အဝ်ႏတဝေ့ꩻ အဝ်ႏတပန်ႏ"တဲင် "အဝ်ႏတဝေ့ꩻတဲင် မဲ့ꩻနာꩻခံႏ"၊ "အဝ်ႏတပန်ႏတွော့ꩻ မဲ့ꩻနာꩻမော့ꩻ"ချာဗာႏရင်ꩻရင်ꩻ၊ လဲ့ꩻတလွစ်တောဝ်း။

၂။ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ "အွဉ်ႏဗွုတ်ꩻမွုန်း ဝင်ꩻအေႏသဲင်"၊ "မဲ့ꩻဝဋ်အွဉ်ႏဆဲင်ချာနာꩻ - အေႏစောဝ်ႏ"ကွေး။

၃။ အေႏသဲင်နဝ်ꩻ တဗော့ꩻဒါႏတဝ်းလိုꩻတဲင် အွဉ်ႏဆဲင်ဝင်ꩻတဲ့ ဝင်ꩻထွာတဝ်းထမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻ၊ အလွီးတဲ့ စောင်းအဝ်ႏနဲ့။

၄။ တွိုႏအေႏစဝ်ႏနဝ်ꩻ မာꩻတဗော့ꩻနာꩻ၊ အလွီးတဲ့ နွုမ်ꩻသေင်ဖုံးတေင်မွေးစွဉ်ႏနာꩻ၊ ဝင်ꩻသꩻသွော့ပါꩻနော။
### အာႏကွိုꩻ
ကရီဗာႏမဉ်ꩻနဝ်ꩻ

**"နာꩻမဉ်ꩻထမုဲင်ꩻ၊ နာꩻဥပဇ္ဈာယ်ႏဆရာႏ မဉ်ꩻထမုဲင်ꩻ"ကရီဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻအကျောင်ꩻ(အအဲဉ်ႏ)**

အွိုးခꩻတလဲင်ႏ ဥပဇ္ဈာယ်ႏ (ကောသွဉ်သင်ဆွုံꩻမꩻသား)အဲဉ်ထဝ်းတဲင် ဗုဲင်စင်ꩻ၊ ကွဉ်သင်္ကန်ꩻပွိုင်ႏတဲ့ တဖွော့တဖ၊ စောင်းဝီးစောင်းဝဲင်း၊ ဗုဲင်သင်္ကန်ꩻတဲ့ တလဲ့တလ၊ တယုဲင်းတယီး၊ လွေꩻတွုံꩻသွမ်ꩻတဲ့ အွဉ်ႏတဝ်းဣန္ဒြေႏ၊ တယေန်ႏကေႏတဝ်း၊ ရွိုင်ꩻရွိုင်ꩻရင်ꩻရင်ꩻ၊ လမ်ႏထိုမ်ႏကွီလွင်ꩻပါဒျာႏ ဝင်ꩻထာꩻအံႏထာꩻအွꩻ၊ သွုံꩻသွမ်ꩻတွင်ꩻ ရောင်ရင်ဒျာႏထာꩻ၊ မာꩻခွို့ဒဲဉ်စျꩻ၊ တဗော့ꩻတဗꩻ-စတဲင်တဖုဲင်ႏမဲ့တဝ်းနုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏမꩻ တကာႏလိုꩻလမ်းဖုံႏရိုꩻ-
"သာႏကီႏဝင်ႏမျိုꩻ ဘုရာꩻခွိုꩻရဟန်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ကွပ်ပွိုးထမုဲင်ꩻ ကွဉ်ဟောဝ်ဟောဝ်တဝ်း သင်္ကန်ꩻပွိုင်ႏ၊ မဗုဲင်တရေꩻရေꩻတဝ်း သင်္ကန်ꩻဟောင်း၊ လွေꩻတွုံꩻသွမ်ꩻတဲ့ မအွဉ်ႏဗဲင်းတဝ်းဣန္ဒြေႏ၊ မယေန်ႏကေႏတဝ်းငါႏနုဲင်းမုဲင်ꩻ၊ မလယ်ႏကွီလွင်ꩻတွိုး တင်ꩻထာꩻအံႏထာꩻအွꩻ၊ သွုံꩻသွမ်ꩻတဲ့ သွုံꩻတေ့ꩻတေ့ꩻဗဲင်းမွိုင်၊ မာꩻခွို့မွုန်းဒဲဉ်စျꩻမွိုင်"စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻ ဝင်ꩻထီႏဖွီသွမ်ꩻသဲ့ꩻ တကာႏဖုံႏကဲ့ꩻရဲ့ꩻလွတဲင် လောဝ်းဗွေႏဘုရာꩻ၊ ဗွေႏဘုရာꩻရိုꩻ-
"ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
ပေါႏဥပဇ္ဈာယ်ႏ တအဲဉ်ထဝ်းနဝ်ꩻ အွဉ်ႏဗုဲင်စင်ꩻလꩻတဝ်း၊ ပေါႏအွဉ်ႏဗုဲင်နဝ်ꩻ 'ဒုက္ကဋ်အာပတ်ဗာႏ"မိန်းစွဉ်ႏဒျာႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။
ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ ပေါႏဗုဲင်စင်ꩻနဝ်ꩻ "ပဌမံ ဥပဇ္ဈံ ဂါဟာပေတဗ္ဗော-ထွဉ်ႏထူႏရီးရီး ဥပဇ္ဈာယ်ႏဆရာႏ"ဗွေႏဘုရာꩻ မိန်းသေꩻခါꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။
မဉ်ႏဒေါ့ꩻနုဲင်းငေါဝ်း ခေတ်ယိုခါနဝ်ꩻ "ထူႏဥပဇ္ဈာယ်ႏ-နဝ်ꩻ တွမ်ႏကဒင်ႏသဘာပတိ"ဗွန်ပီဝင်ꩻ၊ "ဆွုံꩻမꩻရဟန်ꩻလောင်ꩻသား-နဝ်ꩻ တွမ်ႏအခြပ်အရဲဉ်ႏသား(အခမ်းအနားမှူး)"နဝ်ꩻ ဗွန်ပီဝင်ꩻ၊ "ဖတ်ကမ္မဝါႏ-နဝ်ꩻ တွမ်ႏကဒင်ႏသွင်ꩻသား (အဆိုတင်သွင်းသူ)"နောဝ်ꩻ ဗွန်ပီဝင်ꩻ၊ ကဖြွမ်းဒါႏ "ကာရကသံႏဃာႏ-နောဝ်ꩻ တွမ်ႏကထောက်ခံႏသား"နဝ်ꩻ ဗွန်ပီဝင်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။
"ဥပသမ္ပဒ ကမ္မဝါစာ-လိတ်ဒင်ႏသွင်ꩻ လိတ်ကွီထွာစင်ꩻ"အဓိပ္ပါယ်ႏ အချွုတ်နောဝ်ꩻ -
"နာႏသွော့ ခွေသွဉ်းငေါဝ်းယို ဗွေႏဩ-
ရဟန်ꩻလောင်ꩻ (သျင်ႏနာဂ)ယိုနဝ်ꩻ အာႏကွိုꩻဥပဇ္ဈာယ်ႏဆရာႏတဲင် အမဉ်ထွာစင်ꩻ၊ စဲစ်ဆေꩻရီထွူလဲဉ်း အပဲစ်အဲဉ်ထဝ်း၊ အသပိတ်သင်္ကန်ꩻ အဝ်ႏစွုမ်ႏဒျာႏ၊ နေးဥပဇ္ဈာယ်ႏဆရာႏဗွန်တဲင် အကွီထွာစင်ꩻ၊ သံဃာႏနဝ်ꩻ အွဉ်ႏထွာဖေႏဝွေꩻစင်ꩻ၊ သဘော်ꩻတလꩻတဝ်း အပါꩻနဝ်ꩻ ဒေါ့ꩻချာလုဲင်း၊ သဘော်ꩻမဉ်ႏလꩻဒျာႏတဲ့ အုံတေ့ꩻတေ့ꩻဟုဲင်း"
ဖတ်ကမ္မဝါႏ (ဒုတိယမ္ပိ၊ တတိယမ္ပိ) သွံလဲင်ႏ၊ ရီသံဃာႏသွံလဲင်ႏ၊ အုံတေ့ꩻတေ့ꩻထောက်ခံႏလို့ဒျာႏ၊ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ ကကွီထွာစင်ꩻသား (သျင်ႏနာဂ)နဝ်ꩻ သံႏဃာႏသဘော်ꩻတူႏ အွဉ်ႏထွာစင်ꩻ (ဒင်ႏဖေႏစင်ꩻအရာႏ) ထွာခန်းဒျာႏစင်ꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။
"ပါꩻမုဲင်ꩻကွီထွာစင်ꩻ၊ ပါꩻမုဲင်ꩻထူႏတာႏဝွန်ႏဖေႏ"နဝ်ꩻနီပါꩻ "အမဉ်ꩻ"နောဝ်ꩻ ပါတောဝ်းလꩻတောဝ်းတဲင် "နာꩻမဉ်ꩻထမုဲင်ꩻ၊ နာꩻဥပဇ္ဈာယ်ႏဆရာႏ မဉ်ꩻထမုဲင်ꩻ"ရီဗာႏနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ (ဝိနယ၊ မဟာဝဂ္ဂပါဠိ၊ မဟာခန္ဓက)
### အာႏကွိုꩻ
ကရီဗာႏမွိုးဖါစွꩻခွင်ꩻ

**"အနုညာတောသိ မာတာပိတူဟိ-မွိုးရင်ꩻဖါရင်ꩻ အွဉ်ႏစွꩻခွင်ꩻနေဟောင်း"ကရီဗာႏအခရာႏ**

အွိုႏခꩻတရောဝ်ꩻ နီဗွေႏဘုရာꩻနဝ်ꩻ ကျွꩻသဲင်ꩻတကာႏဖါ (ခွန်တန်သုဒ္ဓေါဒန)ဟော်ကို၊ နင်ꩻယသောႏဓရာႏနဝ်ꩻ ထွဉ်ႏအပိုခို ခွန်ပေႏရာဟုလာႏ လွေꩻကွီအမွေႏ ဗွေႏဘုရာꩻထျꩻ။
ဗွေႏဘုရာꩻ ထွိုင်ႏကျွꩻသဲင်ꩻနဝ်ꩻ ရာဟုလာႏတဲ့ သဲင်ꩻလွဉ်ꩻဗွေႏဘုရာꩻ၊ ဗွေႏဘုရာꩻထွဉ်ႏ ဗွေႏသာရိပုတ္တရာႏ အွဉ်ႏဗုဲင်သျင်ႏ၊ ဗွေႏသာရိပုတ္တရာႏ လောဝ်းရီ-
"အီႏအွဉ်ႏဗုဲင်ဗာႏ နုဲင်းမုဲင်ꩻအီဗွေႏ"
"ကြော့ꩻရီးကတူႏ၊ ထူးသင်္ကန်ꩻအွဉ်ႏဗုဲင်၊ ထွဉ်ႏရွစ်သွော့-
- ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ - ခွေသွဉ်းဆယ်ꩻကပ် ဘုရာꩻဗွေႏဩ၊
- ဓမ္မံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ - ခွေသွဉ်းဆယ်ꩻကပ် တရာꩻဗွေႏဩ၊
- သံဃံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ - ခွေသွဉ်းဆယ်ꩻကပ် သံဃာႏဗွေႏဩ၊
( ဒုတိယမ္ပိ၊ တတိယမ္ပိ )
နေးတွမ်ႏ သရဏဂုံႏသွံပါꩻ အွဉ်ႏဗုဲင်ဖေႏသျင်ႏ နုဲင်းနောဝ်ꩻဟုဲင်း"
"ခွန်ပေႏရာဟုလာႏနဝ်ꩻတဲ့ ဗုဲင်ထိုꩻလဲဉ်းသျင်ႏ-တဲ့" သတင်ꩻထူꩻယိုနဝ်ꩻ တလဲင်ႏချင်ꩻ တွိုႏသဲင်ꩻစွဉ်ႏဟော်၊ သဲစ်ကဟွုန် သတင်ꩻနောဝ်ꩻတဲင် ခွန်သုဒ္ဓေါဒနနဝ်ꩻ တလဲင်ႏချင်ꩻ နက်ထင်ႏထေ့စွဉ်ႏ ဗွေႏဘုရာꩻ၊ နုဲင်းစွဉ်ႏအီႏငွိုးငွိုးထာꩻ၊ လောင်ႏလွိုးပေႏသꩻ၊ ပသီႏပအွောင်ႏ လောဝ်းနီဗွေႏဘုရာꩻနုဲင်းယို-
"ဩဗွေႏ- နီဗွေႏနဝ်ꩻ ခွေသွဉ်းရေႏအွဉ်ႏထွာခွန်၊ နီဗွေႏထန်ႏခေ့ꩻ၊ လွေꩻဗုဲင်တေ့ꩻထိုꩻဒျာႏရဟန်ꩻ၊ နဝ်ꩻတလဲင်ႏတဲ့ ခွေသွဉ်းသꩻဒုက္ခဗာႏဖိုလဲဉ်း၊ ပိုခိုတန်သီႏထတ်နဝ်ꩻ ဗုဲင်ထိုꩻခန်းရဟန်ꩻတဲ့ယဝ်း ပိုခိုပေႏနန္ဒ အဝ်ႏနေက ခွေသွဉ်းဖြေႏသꩻယင်းနုဲင်းနဝ်ꩻ။
ပိုခိုပေႏနန္ဒ ကပ်သွမ်ꩻမင်္ဂလာႏရောဝ်ꩻနဝ်ꩻ နီဗွေႏကိန်းထွဉ်ႏခန်း အီသဲင်ꩻသပိတ်၊ တွိုႏကျောင်ꩻတွော့ꩻ အွဉ်ႏဗုဲင်နွိုင်ႏစွော့ꩻစင်ꩻ၊ ဝင်ꩻတဲ့ တမဉ်ဗုဲင်တဝ်း၊ အလဲင်ႏနဝ်ꩻတဲ့ မဲ့ထီဟူႏလ-သꩻဒုက္ခဖျင်တလဲင်ႏ၊ လီꩻပေႏရာႏဟုလာႏ အဝ်ႏနေက၊ သꩻဒုက္ခနဝ်ꩻ အဝ်ႏလွမ်ꩻလာꩻအီတွမ်ႏ လီꩻပေႏရာႏဟုလာႏ။
ယိုနဝ်ꩻ လီꩻပေႏတဲ့ ဗုဲင်ထိုꩻဖျင်လဲဉ်းသျင်ႏ၊ သာႏကီႏဝင်ႏခွန်ခွိုꩻ သွတ်ꩻထိုꩻလဲဉ်းသွူဗွေႏ၊ ယိုတလဲင်ႏနဝ်ꩻ ခွေသွဉ်းသꩻ ယိန်းဒုက္ခမွေးမုဲင်းစွဉ်ႏထာꩻ၊ မွိုးဖါသီးကရက်ပို မွိုးဖြားဖါဖြားသီး ကရက်လီꩻပေႏယိုနဝ်ꩻ တွိုႏဗꩻစွဉ်ႏ ဆွတ်ꩻခီးသူꩻဗွေႏ၊ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ ပေါႏတလꩻတဝ်း ဝင်ꩻမွိုးဝင်ꩻဖါအခွင်ꩻနဝ်ꩻ အွဉ်ႏဗုဲင်မွုန်း သျင်ႏစင်ꩻဗွေႏဩ" လောဝ်းဆွာꩻတရွားစွဉ်ႏ နီဗွေႏဘုရာꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ နီဗွေႏဘုရာꩻတဲ့ မိန်းစွဉ်ႏနုဲင်းယို-
"ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
မွိုးရင်ꩻဖါရင်ꩻ ပေါႏတအွဉ်ႏစွꩻတောဝ်း အခွင်ꩻနဝ်ꩻ အွဉ်ႏဗုဲင်သျင်ႏစင်ꩻ လꩻတဝ်း၊ ပေါႏအွဉ်ႏဗုဲင်နဝ်ꩻ 'ဒုက္ကဋ်အာပတ်'ဗာႏ"မိန်းစွဉ်ႏဒျာႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ (ဝိနယ၊ မဟာဝဂ္ဂပါဠိ၊ မဟာခန္ဓက)
### အာႏကွိုꩻ