ရွဉ်မန်းဗီႏ

မျန်မာခမ်းထီ(မန်းခမ်း)ကို ကအဝ်ႏထူႏသုင်ꩻလွေꩻဒါႏ ရွဉ်တောင်ꩻနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻ ရွဉ်၊ မွေးတဝ်းလဲ့ ပီးဆံနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ပီးဆံ(ပိုက်ဆံ)ကဟဲ့ꩻဒါႏ ငဝ်းယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ အေင်ဒိယခမ်းထီသား ကဖန်ဟဲ့ꩻဒါႏ ဝွေꩻသီး "တင်ႏဂါꩻရွဉ်ယွဲးဗီႏ"(အကြွေစေ့) မိဉ်ꩻ ငဝ်းငွါဝေါဟာရကို လွဉ်နဝ်ꩻသွူ။  အီႏတွက်ထွားအီ ရွဉ်ဆေ့ꩻအာတာႏ အွဉ်းနယ်ဒါႏဝေါးဟာရနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ "ဗီႏ"(ကျပ်)နဝ်ꩻသွူ။ တဗီႏနဝ်ꩻ ဖြယ်ခါꩻတွိုႏ ပျာႏ(၁၀၀)သွူ။ အဆေ့ꩻသွတ်ꩻ တွက်ထူႏနယ်ꩻယူနစ်နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ "ပျာႏ"(ပြား)နဝ်ꩻသွူ။ တန်ႏဖိုꩻပေႏသွတ်ꩻ အဆေ့ꩻသွတ်ꩻ ရွဉ်တောင်ꩻဗီႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ တပျာႏဗီႏတဲင် အတန်သွတ်ꩻနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ရွဉ်စေးတသောင်ႏ(၁၀၀၀၀)ဗီႏနဝ်ꩻသွူ။

ခရိစ်နေင်ႏ ၁၉၆၆ ဗာႏ လာအောက်တိုဗာ(၁၅)နီꩻနဝ်ꩻ တောႏလန်ႏရေꩻအစိုႏရ ဘဏ္ဍာႏရေꩻတောမ်ႏ အခွန်ႏဌာႏနနဝ်ꩻ ထေထန်ႏလွေꩻဖေႏ ရွဉ်တပျာႏ ရွဉ်ယွဲးဗီႏတသာ ပျာႏ(၅၀)၊ ပျာႏ(၂၅)၊ ပျာႏ(၁၀)၊ (၁)ပျာႏဖုံႏသွူ။ ရွဉ်တပျာႏယွဲးဗီႏဖုံႏနဝ်ꩻနဝ်ꩻ မာꩻအီဒျာႏတောမ်ႏ ဒန်သတ္တုသွူ။

thumb|ရွဉ်တင်ႏဂါႏမန်း ၁ ပျာႏဗီႏ၊ ၁၉၅၃ ဗာႏ

## ရွဉ်စေးဗီႏဖုံႏ
ပထမရွဉ်ဗီႏစိုးနဝ်ꩻ ထေခါꩻတဝ်း ရွဉ်စေးဗီႏသွူ။

### ဒုတိယရွဉ်ဗီႏ
၁၉၄၄ ဗာႏ မန်းခမ်းထီတန်ဘဏ်နဝ်ꩻ ထေလွေꩻဖေႏ ရွဉ်စေးဗီႏ ၁ ဗီႏ၊ ၅ ဗီႏ၊ ၁၀ ဗီႏ တောမ်ႏ ၁၀၀ ဗီႏဖုံႏသွူ။ တွိုႏ ၁၉၄၅ ဗာႏကိုနဝ်ꩻ ၁၀၀ ဗီႏ ရွဉ်စေးဗီႏတသာဖုံႏလဲ့ အဝ်ႏထေသမ်းဖေႏနဝ်ꩻသွူ။

### တတိယရွဉ်ဗီႏ
၁၉၅၂ ဗာႏအကို ခမ်းခြွဉ်းဗူႏမျန်မာခမ်းထီဘဏ် ရွဉ်တောင်ꩻအိုပ်ချုတ်ရေꩻအစွိုꩻ ထေရွဉ်တောင်ꩻခွင်ꩻယို ဖေႏအပ်လွေꩻဒျာႏ ရွဉ်တောင်ꩻဌာႏန တဖြာꩻပဲင်ႏသွူ။ တွိုႏ ၁၉၆၄ ဗာႏ မေလာ(၁၇)နီꩻကိုနဝ်ꩻ ရွဉ်စေးဗီႏ ၅၀ ဗီႏတောမ်ႏ ၁၀၀ ဗီႏဖုံႏယို တရာꩻဝင်ႏရွဉ်တောင်ꩻ တမွေးတဝ်းဒုမ်အကျောင်ꩻ ကေႏညာႏလွေꩻခန်းနဝ်ꩻသွူ။

#### ၁၉၆၅-၁၉၇၁

#### ၁၉၇၂-၁၉၈၈
တွိုႏ ၁၉၈၇ ဗာႏ သဲက်တဉ်ဗာလာ ၅ နီꩻကိုနဝ်ꩻ တဒေါ့ꩻနယ်ကေႏညာႏရီးတဝ်း တမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻ အဝ်ႏလွိုႏကာႏကာႏ ယားကုဲင်ထိုꩻခန်းဒျာႏ ရွဉ် ၂၅ ဗီႏ၊ ၃၅ ဗီႏတောမ်ႏ ၇၅ ဗီႏဖုံႏတဲင် ခမ်းကို အဝ်ႏရုဲင်ꩻတသွိုးဒါႏ ရွဉ်တောင်ꩻ ၇၅%ရပ် ဆွိုးထိုꩻလို့သွူတကာႏတဝ်း ခမ်းသားဖုံႏ ကအဝ်ႏရွမ်ခါꩻဒါႏ ရွဉ်သားဖုံႏလဲ့ သွုမ်ꩻကုဲင်ထိုꩻဗာႏစွဉ်ႏနဝ်ꩻသွူ။

၅၀ ပျာႏ၊ ၁ ဗီႏတောမ်ႏ ၅ ဗီႏဖုံႏနဝ်ꩻ သုင်ꩻသားဆေ့ꩻလွဉ်တဲင် ခြေားထိုꩻတဲင် သုင်ꩻအာ အဗော့ꩻသွတ်ꩻ ၁၀ ဗီႏသွူ။

#### ၁၉၈၉ ဗꩻ ယိုခါ
၁၉၈၉ ဗာႏ ဇွန်လာ ၂၀ နီꩻကိုနဝ်ꩻ ခမ်းထီအမိဉ်ꩻလဲ့ အဝ်ႏမန်းခမ်း(ဗမာနိုင်ငံ) ပြောင်ꩻလုဲင်ႏလွေꩻခန်း မျန်မာခမ်းထီ(မြန်မာနိုင်ငံ)တဲင် အီႏထေသမ်း ရွဉ်ဗီႏတသာဖုံႏလဲ့ အဝ်ႏရေႏခါꩻပါနဝ်ꩻသွူ။ တွိုႏ ၂၀၀၉ ဗာႏ လာအောက်တိုဗာ ၁ နီꩻနဝ်ꩻ ထေလွေꩻခန်း ရွဉ်စေး ၅၀၀၀ ဗီႏနဝ်ꩻတဲင် လိတ်မန်း လိတ်အဲင်းကလေတ် တဲမ်းပါနီစွိုးနဝ်ꩻသွူ။ ကထေဖေႏဒါႏ ရွဉ်ဗီႏယိုနဝ်ꩻ တန်ႏဖိုꩻတတွာတောမ်ႏ ကရီးခါ အဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻ ကထေခါꩻဒါႏ ရွဉ်စေးဗီႏ တန်ႏဖိုꩻ ၅ ပွန်းနဝ်ꩻသွူ။ ကထေဒါႏ ရွဉ်စေးဗီႏတန်ႏဖိုꩻတန် နုဲင်းယိုနဝ်ꩻ ကအဝ်ႏကျိုႏဆွုမ်ႏဒါႏ ခမ်းသားယဟန်ႏသားလဲ့အဝ်ႏ ယဟန်ႏလဲ့ ဒေါ့ꩻရောင်ခန်း ထေရွဉ်စေးဗီႏတန်နုဲင်းယိုနဝ်ꩻ ရွဉ်ခန်လင်ꩻ ငွေကြေးဖောင်းပွဒါႏ ရိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသားလဲ့ အဝ်ႏသွူ။

၂၀၁၂ ဗာႏ ဇွန်လာ ၉ နီꩻနဝ်ꩻ အီႏထေ ရွဉ်စေးဗီႏ ၁၀၀၀၀ ဗီႏတသာအကျောင်ꩻ ဗဟိုႏဘဏ် ကေႏညာႏလွေꩻခန်းတဲင် တွိုႏဇွန်လာ ၁၅ နီꩻနဝ်ꩻ ထေဝွေႏလွေꩻခန်းဒျာႏ ရွဉ်စေး ၁၀၀၀၀ ဗီႏနဝ်ꩻသွူ။ တွိုႏ ၂၀၁၉ ဗာႏနဝ်ꩻ အီႏထေလွေꩻယင်း ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းရုက် ကပါဒါႏ ရွဉ်စေးဗီႏတသာဖုံႏအကျောင်ꩻ ဗဟိုႏဘဏ် ကေႏညာႏလွေꩻခန်းနဝ်ꩻသွူ။ ၂၀၂၀ ဗာႏ ဇန်နဝါရီလာ ၄ နီꩻနဝ်ꩻ ထေလွေꩻခန်း ရွဉ်စေး ၁၀၀၀ ဗီႏ၊ တွိုႏ ၂၀၂၀ ဗာႏ ဇူလိုင် ၁၉ နီꩻနဝ်ꩻ ထေလွေꩻခန်း ရွဉ်စေး ၅၀၀ ဗီႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။

### ခမ်းလင်ရွဉ်လက်မတ်
၁၉၉၃ ဗာႏ လာဖေဖော်ဝါရီ ၄ နီꩻကိုနဝ်ꩻ ထေလွေꩻခန်း ခမ်းလင်ရွဉ်လက်မတ် (foreign exchange certificate) ကဟဲ့ꩻဒါႏ အက်ဖ်အီးစီ ရွဉ်စေးဗီႏတဲင် တန်ႏဖိုႏတတွာလွေꩻ ရွဉ်အမေႏရိကန်ႏဒေါ်လာ ၁၊ ၅၊ ၁၀ တောမ်ႏ ၂၀ ဖုံႏသွူ။ ကျာꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ရွဉ်မန်းစေးဗီႏဖုံႏ လုဲင်ႏစွဉ်ႏတိုက်ရိုက် ရွဉ်ခမ်းလင်နဝ်ꩻ ထွာတရာꩻဝင်ႏတဝ်းသွူ။ ကျာꩻနဝ်ꩻ အမေႏရိကန်ႏ တဒေါ်လာနဝ်ꩻ ညီႏတတွာ ရွဉ်မန်း ၆ ဗီႏသွူ။ တွိုႏ ၂၀၁၂ ဗာႏ ဧပြီလာနဝ်ꩻ မျန်မာ(မန်းခမ်း)အစိုႏရ ဖျင်လုဲင်ႏလွေꩻဖေႏယင်း လုဲင်ႏရွဉ်ခမ်းလင်ဖုံႏ အခန်တဲင် တွိုႏ ၂၀၁၃ ဗာႏ မတ်လာ ၂၀ နီꩻနဝ်ꩻ အစိုႏရ ကေႏညာႏလွေꩻခန်း အီႏတထူႏသုင်ꩻထဲင်းတဝ်းဒုမ် ခမ်းလင်ရွဉ်လက်မတ် အက်ဖ်အီးစီ ဖုံႏအကျောင်ꩻ နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။

## တင်ႏဂါႏဖုံႏတောမ်ႏ ရွဉ်စေးဗီႏဖုံႏ
### တယ်ႏ ၁၉၃၇ ဗꩻ ၁၉၄၅ ကထေဝွေႏဒါႏ ရွဉ်စေးဗီႏပုင်ႏ

India, Uniface 10 Rupees, Green Underprint, Rangoon Circle, 1897.jpg
KGVI rupee 1 note reverse.jpg
Military Administration of Burma WW2 Rupee.jpg
KGVI rupees 10 note cdd front reverse.jpg
RBI 10 Rupees, King George VI, reverse.jpg
Portrait Note of King George VI - One Hundred Rupees - Kanpur (1917).jpg


### ဂျပန်စိုး ရွဉ်စေးဗီႏဖုံႏ

BUR-14-Burma-Japanese Occupation-One Rupee ND (1942).jpg
BUR-15b-Burma-Japanese Occupation-Five Rupees ND (1942-44).jpg
BUR-16-Japanese occupation Burma-10 rupees (1942-44).jpg
BUR-17b-Burma-Japanese Occupation-100 Rupees ND (1944).jpg


### တင်ႏဂါꩻဗီႏ

Image:myanmarset4r.jpg|(၁၉၉၉) ၅-ဗီႏ၊ ၁၀-ဗီႏ၊ ၅၀-ဗီႏ၊၁၀၀-ဗီႏ Coins 


## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:မျန်မာခမ်းထီ လွိုင်ႏအာတာႏ