open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ရီဗာႏလိုꩻပိုစဲစ်နဝ်ꩻ

**"မနုဿောသိ-လိုꩻပိုစဲစ်စဲစ်မွေးနေဟောင်း-ကရီဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻအကျောင်ꩻ(အအဲဉ်ႏ)"**

အွိုးခꩻတလဲင်ႏ နဂါꩻတဗာႏနဝ်ꩻ ဗွိုႏငါႏနဂါꩻဘဝတဲင် ဖေႏကထွာယိုꩻယိုꩻလိုꩻတွော့ꩻ ဖန်ဆင်ꩻအနမ်းလိုꩻထွူတဲင် ကွီဗုဲင်စင်ꩻ၊ ထင်းဒျာႏလိုꩻစဲစ်စဲစ်တဲင် ဗွေႏသံဃာႏသီး အွဉ်ႏဗုဲင်ဖေႏစင်ꩻ၊ စင်ꩻနဂါꩻနဝ်ꩻ တွမ်ႏစင်ꩻတပါꩻ ကိန်ꩻညီꩻလို့ဝင်ꩻ ကျောင်ꩻပေႏကို၊ ကျောင်ꩻပေႏနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏခေါ်ဒျာႏဝင်ꩻ။
တွိုႏတရောဝ်ꩻ စင်ꩻတပါꩻနဝ်ꩻ ထွိုင်ႏစောဝ်း၊ ထောင်ချာထောင်ငါတဖူꩻ၊ စင်ꩻနဂါꩻနဝ်ꩻ ဗေင်ႏချာယင်းထာꩻ၊ နဂါꩻသီးအမျိုꩻနဝ်ꩻ ပေါႏဗေင်ႏထာꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊ ပေါႏပျောႏတွမ်ႏ နဂါꩻမွူးတဲ့နဝ်ꩻ အနမ်းထွာစွူစွူဒျာႏနဂါꩻ။
စင်ꩻတပါꩻ ထောင်တဖူꩻထွူ အီႏနွို့ကျောင်ꩻကို သဲစ်ကဗွောင်တခါꩻတဲ့ ထီႏစဲင်းစဲ့စွဉ်ႏဒျာႏ ရူးတန်မရမကတဗာႏ အဝ်ႏဗေင်ႏသော့ꩻ စင်ꩻနဂါꩻခင်ႏလမ်းဗင်ႏကို။
ဟွုန်ငမ်းသꩻဝꩻတွော့ꩻ ခြောဝ်သန်စွော့ꩻအငေါဝ်း "ရူး-ရူး-၊ ရူးတန်တဗာႏ အဝ်ႏကျောင်ꩻကိုယို"ရိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် အသွꩻစင်ꩻလင်ဖုံႏလောႏလွဉ်၊
စင်ꩻနဂါꩻနဝ်ꩻ ဟွုန်စင်ꩻဖုံႏငေါဝ်းတဲင် မဲ့သေ၊ လောႏဖန်ဆင်ꩻယင်း အနမ်းစင်ꩻ၊ အုံလင်ꩻပီပဲ့ အခင်ႏလမ်းဗေင်ႏကို၊ ကထီႏစဲင်းစဲ့သား၊ ကကိန်ꩻညီꩻသား စင်ꩻတပါꩻနဝ်ꩻ ရီနုဲင်းယို -
"ယိုဗွေႏ -
နီဗွေႏခင်ႏလမ်းကိန်ꩻကို နဝ်ꩻဟွဉ်ႏနဝ်ꩻ ခွေသွဉ်းထီႏဒျာႏ ရူးတန်တဗာႏ၊ တွိုႏယိုခါမွော့ ရူးတန်နဝ်ꩻ ထီႏဒွုမ်၊ ထီႏတောဒျာႏနီဗွေႏ၊ ထမုဲင်ꩻခရာႏအီ၊ နီဗွေႏနဝ်ꩻ ပါꩻမုဲင်ꩻ၊ ရူးတန်နဝ်ꩻ နီဗွေႏသွူနဲ့"
"မွေးဗွေႏ၊ ခွေသွဉ်းနဝ်ꩻ နဂါꩻဒျာႏဗွေႏဩ"
"အွို-ထမုဲင်ꩻခရာႏတန်နဝ်ꩻ၊ မမာꩻတွိုႏနုဲင်းနောဝ်ꩻအီ"
"ခွေသွဉ်း ဗွိုႏငါႏနဂါꩻဘဝတဲင် ဖေႏကထွာယိုꩻယိုꩻလိုꩻ-ယူႏနုဲင်းနဝ်ꩻမꩻ မာꩻဗာႏနုဲင်းယို ဗွေႏဩ"
"ပေါႏနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ လွေꩻလောဝ်းဗွေႏဘုရာꩻမꩻ၊ လွေꩻ-လွေꩻ ဗွေႏဘုရာꩻထျꩻသူꩻ"
နီဗွေႏဘုရာꩻရိုꩻ-
"နဂါꩻဟွေး -
သီနဂါꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အုံစွဉ်ႏသာႏသနာႏကိုတဲ့ အကျိုꩻအဲဉ်ထဝ်း၊ သဲင်ꩻအုံချာသွော့ နဂါꩻခမ်းသူꩻ၊ လာသွစ်ꩻလာဗွေ လာမား ဥပုသ်နီꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ထူႏသီႏလ ဆောက်တဲႏသွော့နော၊ နာꩻမဉ်ႏဆောက်တဲႏနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ မဲ့ꩻနာꩻအီႏထွာမွိုင်ဒျာႏလိုꩻကွေး"
နဂါꩻနဝ်ꩻ ငွိုးမွေးစွဉ်ႏထာꩻ၊ ဝုဲင်ႏဘုရာꩻထွူခါ သဲင်ꩻချာဗာႏစွဉ်ႏသွူ၊ နီဗွေႏဘုရာꩻရိုꩻ-
"ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး -
တိရစ္ဆာန်ႏနဝ်ꩻ တထွာတဝ်းရဟန်ꩻ၊ အွဉ်ႏဗုဲင်စင်ꩻ အပ်တဝ်း၊ မဉ်ႏအွဉ်ႏဗုဲင်မာႏ ဗွောင်ႏချာထိုꩻဗာႏသင်္ကန်ꩻ"မိန်းနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ (ဝိနယ၊ မဟာဝဂ္ဂပါဠိ၊ မဟာခန္ဓက)
### အာႏကွိုꩻ
ရုက္ခဗေဒ

**ရုက္ခဗေဒ** (အဲင်းကလေတ်: Botany)ယို ထွာဒျာႏ ထာꩻထောင်ထွားလွဉ်ꩻ ထာꩻမွူးလောက ရပ်ခြောင်ႏ။ ထာꩻယို အောဝ်ႏဇီဝဗေဒ ရပ်ခြောင်ႏကို ဖ လွဉ်။ ထောင်ထွားလွဉ်ꩻ ထာꩻသꩻသား၊ သက်သား ကားကအောဝ်ႏနောဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻဇီဝဗေဒတဲင် သတ္တဗေဒ (ပါဏဗေဒ) ယိုလဲ့ ပါသော့ꩻ ဇီဝဗေဒကိုနေနေ။ 
left|thumb|Hibiscus (ခေါင်ရမ်း)သေင်းကောဝ်ႏ
ကောပ်စွဉ်ႏ အထွာတသီႏ ဖုံႏအောဝ်ႏပါတဲင် ထာꩻမွူးခရာႏယို လိုꩻသီးထောင်လွဉ်ꩻ ညဆွာꩻလဲန်း ရျာꩻဗူႏနေင်ႏခြွဉ်း မရမကသွူ။ ရိုꩻညလဲန်းတဲ့ ကအောဝ်ႏပွိုင်းတုမ်ႏ ရုက္ခဗေဒ ပညာႏရပ်ခြောင်ႏ ကတန်ဖြိုလွဉ်နောဝ်ꩻ စ ညဆွာꩻ နေင်ႏတာရျာꩻကိုလုမ်ꩻ။
အောဝ်ႏလွိုႏလွိုႏ လိုꩻသီးဖုံႏ သꩻကတွိုႏဒါႏ ထာꩻမွူးမျိုꩻဖုံႏနောဝ်ꩻ ထာꩻမွူးထူႏအံႏ ဒဲ့ꩻ ကဉ်ႏအံႏဒါႏ အရာႏ အဗွူ အကောဝ်ႏ အစော့ꩻ၊ စူခြောင်ꩻပညာႏ (အနုပညာ) အတာႏ ထူႏမာꩻဒါႏအီ သေင်ႏမျိုꩻ၊ မာꩻတသီႏကဒါႏအီလꩻ ထာꩻမွူးမျိုꩻဖုံႏ နောဝ်သွူ။

အွိုးဂရိစိုး စခေါင်းစခါကို အရစ်သတိုတဲလ်၊ ယင်း တီအိုဖရဲတ်သတတ် သီးဖုံႏ ဖ လွဉ်ခါꩻ ထာꩻမွူးဖုံႏ။ ယိုနောဝ်ꩻ သေင်ႏ၊ နောဝ်ꩻနဝ်ꩻ ထာꩻမွူးလုင်ꩻလင်ꩻ၊ သူꩻဖုံႏနောဝ်ꩻ သေင်ႏမွူး ယာႏစားစေက် ဝွေꩻသီးအွဉ်ႏမဉ်ꩻခါꩻစစနုဲင်းနောဝ်ꩻ။
ကထွိုင်ႏတွိုႏ ၁၈ ရျာꩻဗူႏနေင်ႏ ထဝကို သွီဒဉ်လိုꩻခွိုꩻ အမဉ်ꩻ လဉ်းနီးယတ် ဖ ပန်းဖေႏခါꩻလွေꩻ ထာꩻမွူးအစားစားဖုံႏ ပဉ်ဗူႏဗူႏ။ အစ ပထမနောဝ်ꩻ နက် ဖ ရီးဝင်ꩻ ထာꩻမွူးအကောဝ်ႏ ကဝ်ႏနွောင်ꩻစားခွိုꩻ။ ဆုဲင်ꩻယို ဖ ပါလို့ ထာꩻမွူးကားကအောဝ်ႏ တလဲင်ႏတစိစိ။

ဝွေꩻသီးကထွိုင်ႏထောင်နောဝ်ꩻ သေင်မွူးတန်ဖုံႏကို ကအောဝ်ႏထွာဒါႏ သေင်ႏယာႏ အထျꩻအရွီးယို သဲးလ် ဖုံႏတဲ့ရိုꩻ။ ထွိုင်ႏသေ သေင်ႏသဲးလ် နောဝ်ꩻလဲင်ႏ သေလွဉ်ပါ သေင်ႏမွူးဖုံႏ အနာတမီ (ကာယဒေသပညာ)။ အောဝ်ႏနောဝ်ꩻထွူ ထောင်ထွားလုဲင်ႏ သဲးလ်အစားစားဖုံႏ ကထွိုင်ႏစုခြွောန်းဝင်ꩻတွော့ꩻ ကထွာလွေꩻဒါႏ တစ်ဆျူးဖုံႏ ခရာႏ။ တစ်ဆျူး တဗာႏတုမ်ႏ တဗာႏ စွိုင်ꩻဝင်ꩻတွော့ꩻ ထွာလွဉ်လꩻအီ သေင်ႏမွူး၊ သေင်ႏပင်၊ သေင်ႏထောင်ꩻဖုံႏ တဲ့ဒေါ့ꩻ။

ထွိုင်ႏသေလွောန် တဗာႏခရာႏ ထောင်လွောန်ꩻတေားယင်း အွိုးတစွိုးခရာႏတဲင် ထာꩻမွူး နမ်းယောင်ꩻ(ရုပ်သွင်) ပညာႏ၊ ထာꩻမွူးအသက် ပညာႏ(ဇီဝကိစ္စဗေဒ) ဖုံႏလဲ့ သေထွꩻပါ။ ထွားထောင်လွဉ်ꩻ ထာꩻမွူးကို ကပါဒါႏ အရွီး၊ သေင်ႏဖေ့ꩻ၊ သေင်ႏလာႏဖုံႏ၊ တုမ်ႏယင်း ထာꩻလေ၊ ယာခိုး ထာꩻလျား၊ ဟမ်ႏဗဲ့အလျားအလုမ်ꩻဖုံႏ အောဝ်ႏခွိုက်ဝင်ꩻတဲင် သေနာႏလွဉ်ပါ အီကိုလိုစီ(ဂေဟဗေဒ) ခရာႏ နောဝ်ꩻသွူ။

### ထူႏတောမ်

ကဏ္ဍ:ရုက္ခဗေဒ
ရူပဗေဒ

**ရူပဗေဒ** (အဲင်းကလေတ်: Physics) အဲန်ႏကလေက်လိတ်ဖြုံႏ "Physics" ယို အောဝ်ႏဂရိ စခါသားလိတ် အဓိပ္ပါယ်ႏလꩻ ထာꩻသေပညာႏ ပွိုင်းဝွို့တုမ်ႏ ထာꩻဖဝ (သဘာဝဆိုင်ရာ အသိပညာ) φυσική (ἐπιστήμη), romanized: phusikḗ (epistḗmē), lit. တုမ်ႏယင်း "ထာꩻဖဝ (သဘာဝ)" φύσις phúsis ကိုဖျော်လွဉ်၊ *phúsis* အဓိပ္ပါယ်ႏလꩻ "သဘာဝ" သွူ။

300px|thumb|ရူပခရာႏ နမူႏနာႏ တစူးတစိ
ရူပခရာႏယို ထွာဒျာႏ ထာꩻဖဝတရာꩻ သိပ္ပံ သိပ္ပပညာႏသွူ။ စက္ကျဝဠာႏ ထာꩻခြိုꩻအထျနောဝ်ꩻ တမုဲင်ꩻ၊ ထာꩻခြိုꩻစားနောဝ်ꩻ တဗာႏတုမ်ႏတဗာႏ အအားအောဝ်ႏတလူႏဝင်ꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻ၊ အအောဝ်ႏပွိုင်းဝင်ꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻ၊ အောဝ်ႏနောဝ်ꩻထွူ အဆုဲင်ꩻသွတ် အထွာမုဲင်ꩻ စတဲင်လိုꩻသီးကစမ်ႏစဲႏ ထောင်လွဉ်ꩻဒါႏထာꩻနောဝ်ꩻ ရိုꩻ ရူပပညာႏ။

ရူပပညာႏယို ထွားလွူꩻ ထာꩻနမ်းအောဝ်ႏ တွမ်ႏယင်း အရုဲင်ꩻထာꩻဖုံႏ။ ခင်ႏလမ်း၊ ခိန်ႏခါႏ (time) ယိုတဲ့ထွားလွူꩻနေနေ။ အာႏတောင်ႏတာႏ (energy)၊ အာႏ၊ ထာꩻခြိုꩻ ဝတ္ထု ၊ ယင်း တျာႏယို ထွာဒျာႏရူပပညာႏသွူ။ မဉ်ႏဒေါ့ꩻရုမ်ꩻ (ဒေါ့ꩻယွဲးတဝ်း)နောဝ်ꩻ ထာꩻထွားလွူꩻ နီသွဉ်းသီးအထျꩻအသောင်ကို ကားကအောဝ်ႏ ထာꩻဖဝ (သဘာဝ)ယို ထွာဒျာႏ ရူပခရာႏ။
right|thumb|

ဂဏန်ꩻလုဲင်ꩻပညာႏ သင်္ချာ ယိုထွာ ရူပခရာႏငေါဝ်းသꩻဆွော့ꩻ မတ်ဝင်ꩻနုဲင်းနဝ်ꩻ။
ရူပ ပညာႏ အောဝ်ႏနီစား၊ ရူပခရာႏစင်စင် (pure physics) တုမ်ႏယင်း ထွဉ်ႏအမ်ႏခရာႏ ရူပ ပညာႏ (applied physics)၊ ယဖြာꩻနဝ်ꩻရိုꩻ pure science  တုမ်ႏ applied sciences သွူ။ လိုꩻကထွားလွူꩻ ရူပခရာႏသားတဲ့ အောဝ်ႏနီခေါဝ်နေနေ၊ တခေါဝ်နောဝ်ꩻဟဲ့ꩻ တီအိုရီ (theory) ရူပခရာႏ ပညာႏသျှင်ႏ၊ အောဝ်ႏကုဲင်တစားနောဝ်ꩻ ရိုꩻ စူမော့ꩻ ရူပခရာႏ ပညာႏဗွေႏ။ အဲးလဘတ် အိန်းစတိန်း (Albert Einstein) ယို တီအိုရီ ရူပခရာႏ ပညာႏသျှင်ႏ တာဖြာꩻ။ အရီးသွတ်ꩻ စူမော့ꩻ ရူပခရာႏ ပညာႏဗွေႏဖုံႏအာကို အမဉ်တန်တဖြာꩻနဝ်ꩻ အာခီမိဒိသွူ။

## ထူႏတောမ်

ကဏ္ဍ:ရူပဗေဒ
ရူးပိတ္တာႏ

**"ရူးပိတ္တာႏ"**

၇၁။ ဂါႏထာႏပြန်ႏပအိုဝ်ႏခြေင်ခြေင်
ဖိုးနဲဉ်းထီ ကဆေ့ꩻလင်ꩻစစနဝ်ꩻ တနွုမ်ꩻဆျာႏတဝ်း တလဲင်ႏချင်ꩻ၊ နုဲင်းနဝ်ꩻနေနေ ကမာꩻဒါႏ အကုသိုလ်ႏထာꩻမာꩻနဝ်ꩻတဲ့ အကျိုꩻတဖေႏထွူစွဉ်ႏတဝ်းဒျာႏရင်ꩻ၊ ဖါႏကအဝ်ႏဒို့ꩻခါꩻဒါႏ မေႏအူတနျာႏနျာႏနောဝ်ꩻ ကယမ်းဗာႏသား မေႏခိုးလျားစွဉ်ႏ၊ နုဲင်းနဝ်ꩻနေနေ ပေါႏအကုသိုလ်ႏ အကျိုꩻဖေႏသွူနဝ်ꩻတဲတဲ့ အဝ်ႏခိုးထောင်လွေꩻသေႏသေႏစွဉ်ႏ ကမာꩻအကုသိုလ်ႏသား လိုꩻမွိုက်စားယိုသွူ။

**"လꩻဗဟုသုတ၊ လꩻအီသတိꩻနုဲင်းယို"**
ဟော်ꩻထွားသွဉ်ဗာႏ ရူးပိတ္တာႏဝတ္ထုယိုတဲင်-

၁။ ပေါႏပဲစ်မာႏသံဃာႏနဝ်ꩻ တိရစ္ဆာန်ႏတဲ့ယဝ်း၊ လိုꩻတဲ့ယဝ်း ထဲ့ဗာႏ အဝီစိငါးရုဲင်ꩻအကျောင်ꩻ၊

၂။ အကုသိုလ်ႏနဝ်ꩻ အကျိုꩻတဖေႏထွူတဝ်းစွဉ်ႏတဲ့ ပေါႏအကျိုꩻဖေႏသွူနဝ်ꩻ အကျိုꩻဖေႏတသေႏတနား ဒုက္ခခိုးလျားစွဉ်ႏ တဘဝလုမ်းအကျောင်ꩻ-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻ သေထွꩻ လꩻအီသတိꩻအာတန်သွူ။

**"သဋ္ဌိကူဋပိတ္တာႏ"**

၇၂။ ဂါႏထာႏပြန်ႏပအိုဝ်ႏခြေင်ခြေင်-
လိုꩻမွိုက်သီး အထာꩻဒါႏနဝ်ꩻ ထွာအီဒျာႏ ထာꩻအကျိုꩻတအဲဉ်ထဝ်းဖဲ့ꩻလွဉ်းလွဉ်း၊ လိုꩻမွိုက်ကဒါႏလွဉ် အထာꩻဒါႏ၊ ကထွာလွဉ်အတခြိုꩻ၊ ကလꩻထိုꩻအာႏဏာႏနဝ်ꩻ ယားကုဲင်ထိုꩻဒျာႏ ကုသိုလ်ႏတာႏ၊ မာꩻဟူႏထိုꩻဒျာႏ အထာꩻဒါႏပညာႏ ကတူႏယိုသွူ။

**"လꩻဗဟုသုတ၊ လꩻအီသတိꩻနုဲင်းယို"**
ဟော်ꩻထွားသွဉ်ဗာႏ သဋ္ဌိကူဋပိတ္တာႏဝတ္ထုယိုတဲင်-

၁။ ထာꩻဒါႏကရိုꩻနဝ်ꩻ သွုံꩻမဲဉ်ႏမဲဉ်ႏအခင်ႏလမ်းမꩻ လꩻအီတခြိုꩻ၊ လꩻအီတံꩻခိုꩻ အာႏဏာႏအကျောင်ꩻ၊

၂။ လိုꩻမွိုက်တခြိုꩻ၊ အာႏဏာႏမျိုꩻနောဝ်ꩻ ထွာနီလိုꩻဒုက္ခအကျောင်ꩻ၊

၃။ မဉ်ႏသွုံꩻမာႏထိုꩻ တံꩻခိုꩻအာႏဏာႏနဝ်ꩻ မော့ꩻတောဒါႏ ထာꩻဒုက္ခအကျောင်ꩻ၊

၄။ ပေါႏပဲစ်မာႏ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါႏ (ရဟန္တာႏ)သီးနဝ်ꩻ လင်ꩻထဲ့ဗာႏ အဝီစိငါးရုဲင်ꩻ၊ ခံႏဆုဲင်ꩻဗာႏဒုက္ခ၊ ညငါႏမရေႏမရာႏအကျောင်ꩻ-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻ သေထွꩻ လꩻအီသတိꩻအာတန်သွူ။
### အာႏကွိုꩻ
ရူးလစ်ꩻမျိုꩻ-လိုꩻလစ်ꩻစား

**"အာသီဝိသသုတ် (ရူးလစ်ꩻမျိုꩻ-လိုꩻလစ်ꩻစား)"**
နီဗွေႏဘုရာꩻဟော်ꩻဖေႏ ဗွေႏရဟန်ꩻသီးဖုံႏ တရာꩻနုဲင်းယို-
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
ရူးအစ်ႏလစ်ꩻမျိုꩻ၊ ရူးလစ်ꩻမျိုꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ-
၁။ အာဂတဝိသော န ဃောရဝိသော-
အစွူႏထင်ႏမွိုင်၊ ကွဲႏတွော့ꩻ အစွူႏကျံꩻတောဝ်း။
၂။ ဃောရဝိသော န အာဂတဝိသော
အစွူႏနဝ်ꩻကျံꩻ၊ ကွဲႏတွော့ꩻ အစွူႏထင်ႏမွိုင်တောဝ်း။
၃။ အာဂတဝိသော စ ဃောရဝိသော စ
အစွူႏတဲ့ထင်ႏမွိုင်၊ အစွူႏတဲ့ကျံꩻ။
၄။ နေဝါဂတဝိသော န ဃောရဝိသော
အစွူႏတဲ့ထင်ႏမွိုင်တဝ်း၊ အစွူႏတဲ့ကျံꩻတောဝ်း။
ရူးအဝ်ႏလစ်ꩻမျိုꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
လိုꩻတဲ့ဗွန်ပီရူးနဝ်ꩻနေနေ၊ လိုꩻအဝ်ႏလစ်ꩻမျိုꩻ၊ လိုꩻလစ်ꩻမျိုꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ-
၁။ လောကကိုယို ပုဂ္ဂိုလ်ႏယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ သꩻဒွေါင်ႏတန်၊ သꩻလျားမွိုင်ထာꩻ၊ ကွဲႏတွော့ꩻ အွဉ်ႏတဝ်းအပွေႏ၊ အွဉ်ႏတဝ်းသꩻကို၊ သꩻလျားမွိုင်၊ ရောင်းမွိုင်၊ ဟောဝ်မွိုင်၊ ပုဂ္ဂိုလ်ႏယိုစားနဝ်ꩻ တွမ်ႏရူး'အစွူႏထင်ႏမွိုင်၊ ကွဲႏတွော့ꩻ ကျံꩻတဝ်း'နဝ်ꩻ ဗွန်ဝင်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
၂။ လောကကိုယို ပုဂ္ဂိုလ်ႏယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ သꩻဒွေါင်ႏတဝ်း၊ သꩻလျားကြွို့ꩻတဝ်းထာꩻ၊ ကွဲႏတွော့ꩻ ပေါႏသꩻလျားဗာႏသွူနဝ်ꩻ တောႏတောႏတရောင်းချာတဝ်း၊ အွဉ်ႏဒါႏအပွေႏ၊ အွဉ်ႏဒါႏသꩻကို၊ ပုဂ္ဂိုလ်ႏယိုစားနောဝ်ꩻ တွမ်ႏရူး'အစွူႏနဝ်ꩻကျံꩻ၊ ကွဲႏတွော့ꩻ အစွူႏထင်ႏမွိုင်တောဝ်း'နဝ်ꩻ ပီဝင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
၃။ လောကကိုယို ပုဂ္ဂိုလ်ႏယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ သꩻတဲ့ဒွေါင်ႏ၊ သꩻတဲ့လျားမွိုင်၊ တောႏတောႏတရောင်းချာတဝ်း၊ အွဉ်ႏဒါႏအပွေႏ၊ အွဉ်ႏဒါႏသꩻကို၊ ပုဂ္ဂိုလ်ႏယိုစားနဝ်ꩻ တွမ်ႏရူး'အစွူႏတဲ့ထင်ႏမွိုင်၊ အစွူႏတဲ့ကျံꩻ'နောဝ်ꩻ ဗွန်ဝင်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
၄။ လောကကိုယို ပုဂ္ဂိုလ်ႏယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ သꩻဒွေါင်ႏတဝ်း၊ သꩻလျားကြွို့ꩻတဝ်းထာꩻ၊ သꩻမဉ်ႏလျားစိန်ႏစွော့ꩻတဲ့ လျားညတဝ်း၊ ရောင်းမွိုင်၊ ဟောဝ်မွိုင်၊ ပုဂ္ဂိုလ်ႏယိုစားနဝ်ꩻ တွမ်ႏရူး'အစွူႏတဲ့ထင်ႏမွိုင်တဝ်း၊ အစွူႏတဲ့ကျံꩻတဝ်း'နဝ်ꩻ ပီဝင်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ စတုက္ကနိပါတ်၊ အာသီဝိသသုတ်)
### အာႏကွိုꩻ
ရောင်ငါႏထာꩻဘုရာꩻဝါးသဲင်ꩻ

**"ယသောဇသုတ်(ရဟန်ꩻဖုံႏ ရောင်ငါႏထာꩻ၊ ဗွေႏဘုရာꩻဝါးသဲင်ꩻချာ)"**

အွိုးခꩻတလဲင်ႏ နီဗွေႏဘုရာꩻအဝ်ႏအုံ သာဝတ္ထိ ကျောင်ꩻဇေႏတဝွန်ႏကိုအတွင်ꩻ "ဗွေႏစင်ꩻယသောဇ"အွဉ်ငါ ပါတွမ်ႏရဟန်ꩻ စုစုခြွဉ်း အပါꩻငတ်ꩻရျာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အီႏလွဉ်ဝုဲင်ႏ ကန်းတော့ꩻဗွေႏဘုရာꩻတဲင် ဖျော်လွဉ်ကျောင်ꩻ ဇေႏတဝွန်ႏကိုနောဝ်ꩻသွူ။
စင်ꩻပေႏဖုံႏနဝ်ꩻ မော့ꩻအသွꩻပေႏဖုံႏတဲင် သꩻရောင်းသꩻရေꩻ စွော့ꩻတက်လို့ဝင်ꩻ၊ 'ကိန်ꩻယိုလုဲင်း၊ ကိန်ꩻနဝ်ꩻဟုဲင်း' အဝ်ႏဒါခင်ႏလမ်းဖုံႏတွော့ꩻ ဒေါ့ꩻရီလို့ဝင်ꩻ၊ စင်ꩻဖုံႏသမ်းအာ သင်ႏစွဉ်ႏအောႏအောႏအာႏအာႏ၊ ငေါဝ်းသန်လွဉ်ꩻငါႏနောဝ်ꩻသွူ။
နီဗွေႏဘုရာꩻ နာႏလꩻဒွုမ်တစိꩻစိꩻတဲင် ဟဲ့ꩻလွဉ်ဗွေႏအာနန္ဒာႏ၊ ရီစွဉ်ႏဒျာႏနုဲင်းယို-
"ယိုအာနန္ဒာႏ-
ပီစွဉ်ႏစံႏငါး နုဲင်းစွဉ်ႏထပေႏသား ရီမ်လို့ဝင်ꩻထပေႏ၊ မယေန်ႏကေႏတဝ်းငါႏ၊ ရောင်အောႏအာႏထာꩻသူꩻနဝ်ꩻ ပါꩻမုဲင်ꩻဖုံႏဟောင်း"
"ထဉ်ႏအာဂန္တုက ဗွေႏယသောဇသီးတွမ်ႏ စင်ꩻပေႏကျောင်ꩻကို မော့ꩻဖိုဒွုမ်လို့ဝင်ꩻ၊ ဒါခင်ႏလမ်းတွင်ꩻ ပျောႏငါႏ ရောင်အောႏအာႏဒျာႏ ဗွေႏဩ၊ အုံတဆင်ႏမဲ့ꩻ အီႏလွဉ်ဝုဲင်ႏကန်းတော့ꩻ ဗွေႏဘုရာꩻဗွေႏဩ"
"အာနန္ဒာႏ-
လွေꩻစွဉ်ႏယိုခါခါဟုဲင်း၊ လွေꩻဟဲ့ꩻလွဉ် အာဂန္တုက ယသောဇသီးသူꩻ"
ထွိုင်ႏဖျော်လွဉ် ဗွေႏဘုရာꩻငါတဲင် ယေန်ကတစ်ꩻဒျာႏ၊ ဗွေႏဘုရာꩻရိုꩻ-
"ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
သီလွေꩻထိုꩻခန်းလုဲင်း၊ ခွေဝါးထိုꩻသီး၊ သီဖုံႏနဝ်ꩻ အုံခွေထျꩻယို လꩻတောဝ်း၊ သီရောင်ငါႏထာꩻ"
ဗွေႏယသောဇ လောဝ်းချာရိုႏရိုႏသေႏသေႏ ဗွေႏဘုရာꩻနုဲင်းယို-
"ဗွေႏဘုရာꩻ ကမိန်းအတွိုင်ꩻ နီသွဉ်းသီး ထိုꩻဒျာႏဗွေႏဩ" ရိုႏရိုႏသေႏသေႏ ဝုဲင်ႏဘုရာꩻထွူ သဲင်ꩻထိုꩻဗာႏစွဉ်ႏ စွုမ်ႏပါꩻပါꩻ၊ ဝွေꩻဗွေႏသီး အပါꩻငတ်ꩻရျာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ လွေꩻဆိုႏဝါႏ ဝဂ္ဂုမုဒါႏ ထီခြောင်တန်ထျꩻ၊ မာꩻယို့ꩻယꩻဗာႏ ကျောင်ꩻဝါႏနောဝ်ꩻသွူ။
ဆိုႏဝါႏဟာ ဗွေႏယသောဇ ဖေႏဩဝါဒနုဲင်းယို-
"ဗွေႏသီးဖုံႏဟွေး-
ဗွေႏဘုရာꩻသူꩻနဝ်ꩻ ဒေါသကိလေႏသာႏ ပယ်ႏခွါႏထိုꩻလဲဉ်း၊ အမျိုꩻသꩻလျားဒါႏထာꩻ မွေးတဝ်း၊ အပါႏဒျာႏနီဒျာႏ၊ နီယယေန်ႏကေႏ၊ နီဖေႏကလိန်ႏမာႏ၊ နီဖေႏနေးကထွာ ရဟန္တာႏ၊ ဆရာႏဗွေႏဘုရာꩻ စွော်စွော်ဝါးထိုꩻညာꩻနီဒျာႏ၊ ကျိုꩻစာꩻမွေးမွေးတရာꩻ ဗွေႏသီးဖုံႏနော"ဖေႏဩဝါဒနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။
ဝါႏထွိုင်ႏကျွစ်နဝ်ꩻ ဗွေႏဘုရာꩻကျွꩻလွေꩻ ဝေႏသာႏလီႏခမ်း၊ လွေꩻအုံအကျောင်ꩻတခြာ၊ ဗွေႏဘုရာꩻနေးတွမ်ႏဉာဏ်ႏ ကထွိုင်ႏထွားနဝ်ꩻ သွံလာဝါႏတွင်ꩻ စင်ꩻအပါꩻငတ်ꩻရျာꩻ ထွာလို့စွဉ်ႏရဟန္တာႏ၊ ဗွေႏဘုရာꩻထွဉ်ႏ လွေꩻပင်ꩻလွဉ်၊ "ကဟဲ့ꩻအလဲင်ႏရီးနဝ်ꩻ ဝါးလင်ꩻ၊ ကပင်ꩻအလဲင်ႏယိုနဝ်ꩻ အီႏအံႏဖြာႏ၊ ရဟန္တာႏ"ဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ ဥဒါနပါဠိ၊ နန္ဒဝဂ်၊ ယသောဇသုတ်)
### အာႏကွိုꩻ
ရူးတလင်ꩻပိတ္တာႏ

**"ရူးတလင်ꩻပိတ္တာႏပိတ္တာႏဝတ္ထု"**
၁၃၆။ လိုꩻမွိုက်နဝ်ꩻ ထာꩻယွုတ်ညမ်းဖွိုႏ အကုသိုလ်ႏဖုံႏယို ကမာꩻတွင်ꩻနဝ်ꩻ အီႏခံႏဗာႏချာ၊ လျားငါဝွဋ်တူႏ တသေယူႏတဝ်း၊ ထာꩻယူႏဆေ့ꩻတွိုက် ပါꩻလိုꩻမွိုက်နဝ်ꩻ ကွပ်အထာꩻမာꩻမာႏဖုံႏနဝ်ꩻတဲင် မေႏခိုးချာဒျာႏ ဝွေꩻသွူရင်ꩻ၊ ငိုခြင်ꩻဗာဆုဲင်ꩻ အွိုးငါးရုဲင်ꩻသူꩻသွူ။

ဟော်ꩻထွားသွဉ်ဗာႏ "ရူးပိတ္တာႏ"ဝတ္ထုယိုတဲင်ယို **လꩻဗဟုသုတ၊ လꩻသတိꩻနုဲင်းယို"**

၁။ "လွေꩻတရော့ꩻတောဝ်းတကာ- ဒေါ့ꩻတရော့ꩻတောဝ်းတငွါ"ကရိုꩻနောဝ်ꩻအတွိုင်ꩻ ကွပ်ငေါဝ်းမာႏတငွါတဲင် ထွာအီဒါႏအန္တရာယ်ႏ-

၂။ လိုꩻသꩻစင်ဗွာနဝ်ꩻ မဉ်ထွာနုဲင်းမုဲင်ꩻထွာ၊ ယူႏဒျာႏအဟဝ်စား၊ ထွားဒျႏအကျိုꩻအဝ်ႏ-

၃။ ဖြော်ချာနီးတွမ်ႏဒေါသနဝ်ꩻ- တခွꩻနွောင်ꩻတဝ်း၊ ခံႏချာထဲင်းဗာႏ ထာꩻမာႏအကျိုꩻ အမျိုꩻမျိုꩻဒုက္ခ-

၄။ ကခံႏဗာႏ ထာꩻမာႏအကျိုꩻနဝ်ꩻ အဗွန်ပီချာ ကမာꩻဝင်ꩻခါနဝ်ꩻအတွိုင်ꩻ စနုဲင်းနဝ်ꩻ သေထွꩻ လꩻအီသတိꩻအာတန်သွူ။
### အာႏကွိုꩻ
ရောဟိဏီဇာတ်

**"ရောဟိဏီဇာတ်"**
ထွားသွဉ်ဟော်ꩻကျပ် ရောဟိဏီဇာတ်ယိုတဲင် ကလꩻအီသတိꩻ၊ ကလꩻအီပညာႏ၊ ကလꩻဒါႏ ထာꩻသေတရာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ-

၁။ လိုꩻထာꩻသူႏသေ ပညာႏအဲဉ်ထဝ်းနဝ်ꩻ မာꩻထာꩻမာꩻအမျိုꩻမုဲင်ꩻတဲ့ယဝ်း ထွာဒါႏအမာႏ ကဲဉ်းအာအာအကျောင်ꩻ၊

၂။ မာꩻထာꩻမာꩻ အမျိုꩻမုဲင်ꩻရိုꩻတဝ်း ကအီႏလꩻ အကျိုꩻတွမ်ႏ ကအီႏထွာအပဲစ် စဲစ်ဆေꩻယူႏရီးထွူမꩻ မာꩻဗာႏအကျောင်ꩻ၊

၃။ ထာꩻသူႏသေပညာႏအဝ်ႏ ရန်ႏသူႏနဝ်ꩻ- ယံလဲဉ်း မျတ်လဲဉ်းက ထာꩻသူႏသေပညာႏအဲဉ်ထဝ်း ဖူးဝေးဖုံႏနောဝ်ꩻ အကျောင်ꩻ-စတဲင်နုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။

**"အာရာမဒူသကဇာတ်"**
ထွားသွဉ်ဟော်ꩻကျပ် အာရာမဒူသကဇာတ်ယိုတဲင် ကလꩻအီသတိꩻ၊ ကလꩻအီပညာႏ၊ ကလꩻဒါႏ ထာꩻသေတရာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ-

၁။ လိုꩻမွိုက်သီးနဝ်ꩻ မာꩻဒါႏဒျာႏ ထာꩻမာꩻအကျိုꩻတအဲဉ်ထောဝ်းစားဖုံႏလွုမ်ꩻအကျောင်ꩻ၊

၂။ ထာꩻချမ်ꩻသာႏမျိုꩻနဝ်ꩻ လိုꩻမွိုက်သီး မာꩻတဒါႏတောဝ်းအကျောင်ꩻ၊

၃။ မာꩻထာꩻမာꩻ အမျိုꩻမုဲင်ꩻတဲ့ယောဝ်း ကအီႏလꩻအကျိုꩻချမ်ꩻသာႏတွမ်ႏ ကအီႏထွာအမာႏဒုက္ခနောဝ်ꩻ နေးတွမ်ႏထာꩻဝွေႏဖန်ႏဉာဏ်ႏ ခဉ်ႏထွားသေႏသေႏချာႏချာႏထွူမꩻ မာꩻဗာႏအကျောင်ꩻ၊

၄။ ထာꩻမာꩻအမျိုꩻမုဲင်ꩻတဲ့ယဝ်း ဟဝ်ကုဲင်ကျိုꩻပဲစ် တစဲစ်ဆေꩻဒါႏတဝ်း လိုꩻမွိုက်ထွူ ပေါႏအွဉ်ငါသွူနဝ်ꩻ ခိုးလျားဒုက္ခတိတ်ချမော့ꩻဗာႏအကျောင်ꩻ-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏသွူ။
### အာႏကွိုꩻ
ရောင်ထာꩻ-ဗွေႏဘုရာꩻကျွိုက်တဝ်း

**"နာဂိတသုတ် (ရောင်ထာꩻ-ဗွေႏဘုရာꩻကျွိုက်တောဝ်း)"**
အွိုးခꩻတလဲင်ႏ-
နီဗွေႏဘုရာꩻတွမ်ႏသံဃာႏ ကျွꩻလွေꩻတဖူꩻ ကောသလခမ်းကို ဖျော်လွေꩻ 'ဣစ္ဆာနင်္ဂလ'ပုဏ္ဏာꩻသီးဒုံ၊ အုံဣစ္ဆာနင်္ဂလ တခြာကိုနောဝ်ꩻသွူ။
ဒုံသားခွန်နင်ꩻ ဟွူန်သတင်ꩻတဲင် လွဉ်ဝုဲင်ႏလွ၊ လွဉ်ကေႏညိုႏလွေ ဗွေႏဘုရာꩻဖုံႏ၊ နုဲင်းမွူးရောဝ်ꩻနဝ်ꩻ ထင်ႏပသာသွမ်ꩻ၊ ပါတွမ်ႏအံႏခရာႏ အွꩻခရာႏဖုံႏ လိုꩻတဲ့သမ်းအာ၊ သꩻတဲ့သမ်းရေꩻ၊ သမ်းတသေတောဝ်း ဗွေႏဘုရာꩻထာꩻကျွိုက်၊ လွိုက်ဒါႏတဝ်း ဗွေႏစောဝ်းဘုရာꩻ ထာꩻလိုႏတွော့ꩻ မွူးရောဝ်ꩻခိုႏ ထင်ႏရောင်စောဝ်းထာꩻ၊ ဒေါ့ꩻသန်ထာꩻ တခါꩻငွါ၊ အထန်ႏဖဲ့ꩻနောဝ်ꩻ သင်ႏစွဉ်ႏအောႏအောႏအာႏအာႏနောဝ်ꩻသွူ။
အတွင်ꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ဗွေႏနာဂိတ အဝ်မာꩻဖေႏ ဗွေႏဘုရာꩻဝွတ်ပတ်၊ ဗွေႏဘုရာꩻရီ နာဂိတ-
"နုဲင်းစွဉ်ႏစံႏငါးသား (ထပေႏသား) ရီမ်လို့ဝင်ꩻထပေႏ၊ မလဲင်ꩻရောင်ငါႏထာꩻသူꩻ၊ မဒေါ့ꩻသန်ငါႏထာꩻသူꩻ၊ ပါꩻမုဲင်ꩻဖုံႏဟောင်း"
"ဩဗွေႏ ဘုရာꩻမျတ်ဗွေႏဩ-
ဗွေႏဘုရာꩻတွမ်ႏသံဃာႏ ဖျော်လွဉ်ဝွေꩻသီးရပ်ရာႏတဲင် သꩻရေꩻငါႏ၊ မရေႏမရာႏတွော့ꩻ ထင်ႏပသာသွမ်ꩻ၊ အီႏကပ်သွမ်ꩻ၊ အီႏကပ်လူႏ ထာꩻအံႏထာꩻအွꩻ၊ အသꩻရေꩻငါႏဖုံႏမꩻ အဒေါ့ꩻသန်ထာꩻ၊ အရောင်ထာꩻနုဲင်းနဝ်ꩻဒျာႏ ဗွေႏဩ"
"နာဂိတဟွေး-
ဘုရာꩻခွေယိုနဝ်ꩻ တွမ်ႏလိုꩻအာ၊ ဗွုက်ဗွုက်ဗွုင်းဗွုင်း၊ တွမ်ႏထာꩻကျောႏ ဗွုက်ဗွုက်ဗွုင်းဗွုင်းနောဝ်ꩻ ခွေမဉ်သွုပ်ခံႏတဝ်း၊ လွစ်ထန်ႏလꩻ လွစ်ထန်ႏလꩻ ကာႏမဂွုဏ်ႏတဲင် ချမ်ꩻသာႏ (နေက္ခမ္မသုခ)၊ အုံယေန်ယေန်တေ့ꩻတေ့ꩻဗာႏထာꩻတွော့ꩻ ချမ်ꩻသာႏ(ပဝိဝေကသုခ)၊ ကိလေႏသာႏငိမ်ꩻဖေ့တဲင်တွော့ꩻ ချမ်ꩻသာႏ(ဥပသမသုခ)၊ သေချမ်ꩻသာအစဲစ်အမဲဉ်ႏတဲင် ချမ်ꩻသာႏ(သမ္မောဓသုခ)။
"ချမ်ꩻသာႏယိုလစ်ꩻမျိုꩻ လိုႏတွိုင်ꩻတလꩻတဝ်း" လိုꩻစားနဝ်ꩻမꩻ မဉ်လꩻလိုꩻအာ၊ မဉ်ကျောႏဗွုက်ဗွုက်ဗွုင်းဗွုင်းထာꩻ၊ ခွေဘုရာꩻယိုနဝ်ꩻ ချမ်ꩻသာႏနဝ်ꩻလစ်ꩻမျိုꩻ လိုႏမုဲင်ꩻခါလꩻတဲင် မဉ်အုံခွꩻ၊ မဉ်အုံချမ်ꩻသာႏဒျာႏထာꩻ၊ လိုꩻအာနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ ခွေမဉ်အုံထေ့ꩻတဝ်း၊ ကျောႏဗွုက်ဗွုက်ဗွုင်းဗွုင်းနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ ခွေလိုႏတဝ်း"
"ဩဗွေႏ ဘုရာꩻမျတ်ဗွေႏဩ-
ကွပ်စွဉ်ႏတကာႏဖုံႏ သꩻရေꩻဒျာႏ ထꩻလူႏလွုမ်ꩻ၊ တယူႏတဝ်းအလင်၊ ရောင်ရင်ထာꩻနုဲင်းယိုနောဝ်ꩻ သယ်ꩻခံႏဖေႏသွော့ ဗွေႏဩ၊ အခိန်ႏယိုနဝ်ꩻ အခိန်ႏသယ်ꩻခံႏဖေႏ ဗွေႏဩ"
"နာဂိတဟွေး-
သာႏသနာႏကိုယို ရဟန်ꩻယပါꩻပါꩻနဝ်ꩻ အုံဒျာႏကျောင်ꩻပေႏတခြာကို တပါꩻဒျာႏ၊ တထိုမ်ႏရွမ်တောဝ်း ပစ္စေꩻလစ်ꩻပါꩻ၊ အားထွုတ်ဒျာႏတရာꩻ၊ နဝ်ꩻနဝ်ꩻ ခွေနစ်သက်မွေးစွဉ်ႏထာꩻ၊ အုံဒုံကို၊ အုံဝေင်ꩻကို စုရွမ်မွိုင်းဒျာႏ ပစ္စေꩻလစ်ꩻပါꩻ၊ အားထွုတ်တဝ်းတရာꩻနဝ်ꩻ ခွေနစ်သက်တဝ်း။
ဘုရာꩻခွေယိုနဝ်ꩻ နစ်သက်ဒျာႏ အုံတပါꩻလွုမ်ꩻ၊ ခွေကျွꩻလွေꩻထာꩻနုဲင်းယို တပါꩻပါꩻမဉ်ႏပါꩻတဝ်းနောဝ်ꩻယိန်းဟောဝ်၊ ခွေမဉ်ႏစွဉ်ꩻ ခွဉ်ႏပေႏခွဉ်ႏတန်တဲ့ ထွားငါထွားချာဗာႏဒွုမ်ပါꩻ၊ ချမ်ꩻသာႏမွေးစွဉ်ႏထာꩻ"ဗွေႏဘုရာꩻ မိန်းတွိုႏစွဉ်ႏ တကာႏနောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ ဆက္ကနိပါတ်၊ နာဂိတသုတ်)
### အာႏကွိုꩻ
ရေႏမိုးတွမ်ႏယွုမ်းအံႏ

**"ရက်ခွိုꩻပအိုဝ်ႏပေႏ လိုꩻယွဲးစွိုꩻဖုံႏ အဓိကရေႏမိုးချက်တွမ်ႏ ယွုမ်းအံႏချက်"**

၁။ လိုꩻမျိုꩻတွိုင်ꩻ လိုꩻမျိုꩻတွင်ꩻ လိတ်လုဲင်ꩻတွမ်ႏယေန်ႏငဲးရေꩻယို ကင်ꩻထိုꩻလို့ဝင်ꩻ တလꩻတဝ်းတဲင် နီပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻယိုလဲ့ လိတ်လုဲင်ꩻတွမ်ႏယေန်ႏငဲးရေꩻ ယံမွန်ဗန်တသွောင်းထို တဉ်ႏခွေါင်လွဉ်။

၂။ နီပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻ မူႏခိုပေႏတန်စွုမ်ႏဖြာꩻ ယံကဒါႏချာခါꩻ နီလိတ်ပအိုဝ်ႏ။

၃။ လိတ်လုဲင်ꩻကို ကထူႏထွိုက်ထူႏသင်ꩻ၊ ကလꩻထွိုက်ꩻလꩻသင်ꩻ ဗဟုသုတရေꩻရာႏဖုံႏ ယံကသေစုရွမ်လွဉ်။

၄။ ဝင်ꩻခမ်းဝင်ꩻထီ၊ ဝင်ꩻရပ်ဝင်ꩻရာႏ အအုံအအောဝ်ႏ အဒေါ့ꩻအဖြောဝ်ႏ အဆို့ꩻအရုဲင် အဖြေꩻအစာဖုံႏ ယံမုဲင်ꩻရာꩻ ကျမုဲင်ꩻရာꩻ စတဲင်အနယ်ꩻဖုံႏ မာꩻနုဲင်းတုꩻနုဲင်း ယံကဒါႏ။

၅။ နီလိုꩻမျိုꩻ လိုꩻအုံအောဝ်ႏအဆင်းရန်းဖုံႏ ယံကထင်ႏထိုတသွောင်းလွဉ်။

၆။ နီစွိုးခွိုꩻ နီလိုꩻမျိုꩻ မဲ့ဖေႏကလေ နားယံကဗွောင် ထာꩻဝွေႏဖန်ႏ ယံကလုဲင်းလွဉ်။

၇။ လိုꩻဝါႏသနာႏ တဲမ်းလိတ် **"ဆရာႏတဲမ်းလိတ်သား"**လိုꩻစန်ႏဒါႏလင်္ကာႏ စီႏဒါႏကဗျာသား ယံဖေႏကလွိုင်ႏကွုန်ꩻအာလွဉ်။

၈။ ကွပ်ဟော်ꩻဖတ်ဗာႏလိတ်တဲင် တရပ်တွမ်ႏတရပ်' တဒုံတွမ်ႏတဒုံ' တဖြာꩻတွမ်ႏတဖြာꩻ ဖဉ်းမွိုတ်မုꩻမေတ္တာႏ' လွောင်ႏဗူႏမုꩻ ထာꩻညီႏညွတ်ရေꩻတွမ်ႏ သꩻရက်စွိုးခွိုꩻ ယံကပေါႏထန်ႏ တဉ်ႏခွေါင်လွဉ်။
-စတဲင်အချက်ဖုံႏယို ထွာလွဉ်ဗာႏအမန်ႏ နီသွဉ်းသီး လိုꩻယွဲးစွိုꩻ "အဓိဋ္ဌာန်ႏ ရေႏမိုးလွေꩻ"နုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။

ကွပ်ဟော်ꩻဖတ်ထွားဗာႏ နီသွဉ်းသီး **"လိုꩻယွဲးအာႏရဲင်ꩻ"**လိတ်စောင်ႏပေႏယိုတွော့ꩻ ဝါႏသနာႏလိတ်လုဲင်ꩻ ဗွေႏသီးတွမ်ႏ ပရိသတ်ထွားလိတ်သားဖုံႏ သꩻချံꩻသာႏ ပျောႏသွင်ႏအောင်ႏမျင်ႏအီ၊ ထာꩻသေတရာꩻပေါႏအီငါ မီꩻတပျꩻယာႏ၊ သꩻရက်စွိုးခွိုꩻ ပေါႏတလာအီငါ တဝါႏသာငါတဲ့ နီသွဉ်းသီး လိုꩻယွဲးစွိုꩻ သꩻရေꩻစွုမ်းသွိုꩻအာတန်သွူ။ နီစွိုးခွိုꩻ ကတဲႏဆို့ꩻလွေꩻဒါႏ ခမ်းထီလိုမ်းဗဉ်ႏရေꩻတွမ်ႏ လွိုင်ႏကွုန်ꩻသာႏယာႏရေꩻအတွက် နီသွဉ်းသီး**"လိုꩻယွဲးအာႏရဲင်ꩻ"**လိတ်စောင်ႏယိုလဲ့ တဖဲ့ꩻတခေါဝ်အနေႏ' သုဲင်ꩻပေႏတတွတ်ꩻ အွတ်ꩻပေႏတခြုံး လုံးပေႏတတူႏအနေႏ အကျိုꩻထွာအီဗာႏအမန်ႏ နီသွဉ်းသီးရက်ခွိုꩻပအိုဝ်ႏပေႏ လိုꩻယွဲးစွိုꩻဖုံႏ ယွုမ်းအံႏနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။
### အာႏကွိုꩻ
ရွဉ်တောင်ႏတာႏ

ရွဉ်သီးအမျိုꩻယို ဆေ့ꩻဆေ့ꩻအာအာ မဉ်ႏအဝ်ႏဗွို့ꩻသေႏသေႏ နီနာꩻနမ်းလောင်းကီယို ထွာအီ ရဲင်ꩻအာႏတမျိုꩻနေနေနဝ်ꩻသွူ ။
ယလဲင်ႏလဲင်ႏ နီနာꩻသီးဘဝအကို တထင်းခါꩻတဝ်း အရေꩻမျိုꩻ မဉ်ႏတွိုႏလွဉ်စွော့ꩻဒါႏ အခိန်ႏနဝ်ꩻ ထွာအီငါႏ အဖွို့ꩻအကမ်းတမျိုꩻနေနေနဝ်ꩻသွူ ။
နဝ်ꩻထွူ တကာႏတဝ်း လိုꩻသီးသဘာဝယို ဆဲင်ႏထုံꩻကို ရွဉ်ဆေ့ꩻအာမဉ်ႏအဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏလွိုႏကာႏကာႏ သ့ꩻဓာတ်ရဲင်ꩻအာႏ အရွီးခွေါင်ခံႏအီနဝ်ꩻသွူ ။
တွိုႏမုဲင်ꩻကိုတယဝ်း အုံမုဲင်ꩻကိုတယဝ်း အာအာမꩻ တမွေးတဝ်း ပွုံႏမဲဉ်ႏ ရွဉ်မဉ်ႏအဝ်ႏဗွို့ꩻနမ်းလောင်းနဝ်ꩻ "အဝ်ႏ"ကရိုꩻဒျာႏ ငဝ်းပေႏတငွါယို တွမ်ႏ‌ဖရာꩻကဟော်ꩻဒါႏ သုခလစ်ꩻပါꩻအကို အတ္ထိသုခတဲ့ ထွာအီနဝ်ꩻသွူ ။
နီမဉ်ႏမော့ꩻဒါႏ အယပ်ꩻအခုဲင်ႏခိန်ႏယို ရွဉ်တောင်ႏတာႏ မဉ်ႏအဝ်ႏခါꩻနဝ်ꩻ သ့ꩻပေႏဗာႏတဝ်း ထာꩻနန်းသောက အာဗာႏတဝ်းနဝ်ꩻသွူ ။
နဝ်ꩻမ့ꩻ ရွဉ်တောင်ႏတာႏသီးမျိုꩻယို အဝ်ႏလိုႏအွဉ်ႏဗွို့ꩻသေႏသေႏ နီနာꩻသီးနမ်းလောင်းနဝ်ꩻသွူ
အရေꩻတန်သွတ်ꩻကို မဉ်ႏမော့ꩻဒါႏ အယပ်ꩻခုဲင်ႏခိန်ႏနဝ်ꩻ ထေသွုံꩻအီလ့ꩻ အကျောင်ꩻ။

### အာႏကွိုꩻ
ရွဉ်တွမ်ႏသွဉ်

**"ရွဉ်တွမ်ႏသွဉ်"**

၁။ ဝင်ꩻမဉ်ႏဖေႏနာꩻ ရွဉ်တွမ်ႏငေါဝ်းသွဉ်နဝ်ꩻ ထူႏဒျာႏသွော့ ငေါဝ်းသွဉ်နော။

၂။ ပွိုးထမုဲင်ꩻနဲးတဲင် - ရွဉ်နဝ်ꩻ သွုံꩻစုဲင်ႏလို့ထိုꩻဒါႏ၊ ငေါဝ်းသွဉ် (ငဝ်းဆွုံꩻမꩻ)နဝ်ꩻ သွုံꩻလုဲင်ႏ တလို့နွောင်ꩻတောဝ်းနဝ်ꩻသွူ။

**"ထပေႏတွမ်ႏတခွေ"**

၁။ ဝင်ꩻမဉ်ႏဖေႏနာꩻ "ထပေႏတွမ်ႏတခွေ"နဝ်ꩻ စဉ်ꩻစာꩻဟဝ်ဟဝ် ယူႏဟုဲင်း၊ နာꩻအီႏထူႏအမျိုꩻမုဲင်ꩻ?

၂။ နာꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏဗော့ꩻထီခြောင်၊ ထီနောင်တဲင် တခွေ ထပေႏမဉ်ႏလꩻနဝ်ꩻ ထူႏဒျာႏတခွေနဝ်ꩻဟုဲင်း၊ ပွိုးထမုဲင်ꩻနဲတဲင် - နာꩻမဉ်ႏထူႏ ထပေႏနဝ်ꩻ နာꩻလꩻတလဲင်ႏလွုမ်ꩻ၊ နာꩻမဉ်ႏထူႏတခွေနဝ်ꩻ ဆုဲင်ꩻဆုဲင်ꩻတဲ့ နာꩻလꩻဖျင်ဖျင်နောဝ်ꩻသွူ။

၃။ နာꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏညာꩻဒျာႏထီ၊ တခွေထပေႏ မဉ်ႏတလꩻတဝ်းနဝ်ꩻ ထူႏဒျာႏ ထပေႏနောဝ်ꩻဟုဲင်း၊ ပွိုးထမုဲင်ꩻနဲတဲင် - နာꩻမဉ်ႏထူႏတခွေနဝ်ꩻ နာꩻအံႏဗာႏတဝ်းနဝ်ꩻသွူ။

**တောင်ꩻခါꩻ -**
ဒဿနယိုနဝ်ꩻ ထွဉ်ႏတခွေထပေႏမွေးတဝ်း၊ အကျိုꩻအာရာꩻ၊ အကျိုꩻအဝ်ႏရာꩻ မာꩻသွော့ဒါႏဒါႏ ဖေႏပညာႏနုဲင်းနဝ်ꩻဒျာႏသွူ။
### အာႏကွိုꩻ
ရွဉ်ခံꩻလွိုင်ႏ ထွာလိုꩻကေန်ꩻ

**"အပုတ္တကသုတ် (ရွဉ်ခံꩻလွိုင်ႏအာ အဗွေႏထွာလိုꩻကေန်ꩻ)"**

အွိုးခꩻတနီꩻ မွူးနွောင်းတိန်ႏတိန်ႏ အခိန်ႏနဝ်ꩻတွင်ꩻ ခွန်တန်ပသေနဒီကောသလ လဝ်းနီဗွေႏဘုရာꩻနုဲင်းယို-
"ဩဗွေႏ ဘုရာꩻမျတ်ဗွေႏဩ-
ဟန်ႏနီꩻ သာဝတ္ထိခမ်းကို သဌေꩻတန်တဖြာꩻသီထိုꩻ၊ အပိုအဲဉ်ထဝ်းတဖြာꩻဖြာꩻတဲင် အရွဉ်ခံꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ခွေသွဉ်းလꩻလို့၊ ခံꩻခြေင်ခြေင်မဉ်ႏတဲ့ 'အဝ်ႏသွစ်ꩻသဲန်'ဗွေႏဩ၊ ရွဉ်ထဲင်းက အီႏအဝ်ႏကားမုဲင်ꩻဟောင်းသနယ်။
ပါꩻသဌေꩻနဝ်ꩻ စေꩻတန်ဗွေႏ၊ လူႏတဝ်းထာꩻ၊ ဒွိုႏအံႏဒျာႏဟူနေ့ꩻ၊ အွꩻကွို့ꩻဒဲဉ်ထီ၊ ကꩻကွို့ꩻဆဲင်ꩻသောဝ်ႏ၊ ပြောဝ်ႏပြီႏယယိတန်၊ ခင်ႏဖါႏငါတဲ့ ထိုမ်းတဝ်း၊ လိုႏလွေꩻညာꩻထာꩻတဲ့ ထိုမ်ႏလဲႏကွို့ꩻ သေလောယယိပေႏဗွေႏဩ"
လောဝ်းဗွေႏဘုရာꩻနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ ဗွေႏဘုရာꩻရိုꩻ-
တကာႏကလောဝ်းငေါဝ်းနဝ်ꩻ မွေးဒျာႏ၊ ဝွေꩻကခြွေဗာႏထာꩻနဝ်ꩻ ဝွေꩻလူႏဗာႏဖို 'တဂ္ဂရသိခီ-ပစ္စေကဗုဒ္ဓါႏ'သွမ်ꩻ၊ လူႏထွူတွော့ꩻ ဝွေꩻဟွုန်မာႏချာ၊ 'ခါးလားကလူႏ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါႏနဝ်ꩻ မဉ်ႏဖေႏအံႏ ခွေလိုꩻဖုံႏနဝ်ꩻ မွေးထဲင်း၊ ဝွေꩻသီး ကေꩻဇူꩻတင်ႏခွေ၊ မာꩻမွေးဖေႏ ခွေထာꩻမာꩻ၊ ခွေလူႏပါꩻသူꩻနဝ်ꩻ လို့ခြေင်'ဝွေꩻဟွုန်မာႏချာနုဲင်းနဝ်ꩻ။
တကာႏခွန်တန်ဟွေး-
ကုသိုလ်ႏ၊ အကုသိုလ်ႏသီးအမျိုꩻနဝ်ꩻ အကျိုꩻပငါပရာꩻဒျာႏ၊ ကွပ်လူႏပစ္စေကဗုဒ္ဓါႏတဲင် ကုသိုလ်ႏနဝ်ꩻအကျိုꩻဖေႏတွော့ꩻ ခြွေခြာႏချမ်ꩻသာႏ၊ ကွပ်ဝွေꩻဟွူန်မာႏချာတဲင် ပွိုးဝွေꩻသꩻ-အဝ်ႏအဟောဝ် ပြောင်ꩻလုဲင်ႏထိုꩻအကုဲင်တွော့ꩻ အဟောဝ်ဟောဝ်စားဖုံႏနဝ်ꩻ မဉ်အံႏတဝ်း၊ မဉ်ကွဉ်ကꩻတဝ်း၊ မဉ်အံႏတောဒျာႏ အညမ်းညမ်းစား၊ မဉ်ကွဉ်ကꩻတောဒျာႏ အညမ်းညမ်းစား၊ မဉ်အုံအဝ်ႏ လွေꩻသဲင်ꩻတောဒျာႏ အညမ်းညမ်းစား၊ သေန်ႏတောဒျာႏ ထာꩻကွီအံႏသားနောဝ်ꩻသွူ။
တကာႏခွန်တန်ဟွေး-
ဝွေꩻဝေးခိုပိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏညီꩻဝွေꩻ၊ ငမ်းသꩻပါꩻပေႏနဝ်ꩻ လꩻထိုꩻဝွေꩻရွဉ်ခံꩻ အမွေႏတဲင် ဝွေꩻမာꩻသီတေ့ꩻထိုꩻပါꩻပေႏနဝ်ꩻ၊ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ ထဲ့ဗာႏငါးရုဲင်ꩻ၊ တွိုႏဆုဲင်ꩻဆုဲင်ꩻ ဘဝမုဲင်ꩻဘဝမုဲင်ꩻတဲ့ယဝ်း ထွာလိုꩻ'အပုတ္တက-လိုꩻပိုအဲဉ်ထဝ်း'နုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။
တကာႏခွန်တန်ဟွေး-
ထီမဉ်စွူနုဲင်းမုဲင်ꩻစွူ၊ မဉ်အာနုဲင်းမုဲင်ꩻအာ ပေါႏအဝ်ႏဒျာႏလဲင်းနာ၊ လိုꩻလွေꩻတလꩻတဝ်းနဝ်ꩻ လိုꩻတအွꩻဗာႏတဝ်း၊ ထာꩻလျားလာသေ့ꩻခြေင်ထိုꩻဒျာႏ၊ အနုဲင်းနဝ်ꩻနေနေ လိုꩻမဉ်ခြွေနုဲင်းမုဲင်ꩻခြွေတဲ့ယဝ်း ပေါႏတလူႏတဝ်းထာꩻ၊ ပေါႏတလွူးတဝ်းမွိုးဖါနဝ်ꩻ တထွာတဝ်းကုသိုလ်ႏ၊ ဝင်ꩻတလꩻရိုမ်းတဝ်း၊ ဝွေꩻတာႏတဲ့ အကျိုꩻတထွာတဝ်း၊ ဝင်ꩻတာႏတဲ့ အကျိုꩻတအာတဝ်း၊ မဉ်ႏသီတနီꩻခါ ထွာတောဒျာႏ ဝင်ꩻတခြိုꩻ၊ ဝွေꩻထာꩻလို့ခြေင်ထိုꩻဒျာႏ။
တကာႏခွန်တန်ဟွေး-
ကွပ်ပွိုးနဝ်ꩻမꩻ ခြွေခြာႏချမ်ꩻသာႏသွူဟ အံႏတဲ့အံႏ၊ ထူႏတဲ့ထူႏ၊ လူႏတဲ့လူႏမꩻ ဘဝယိုဘဝငါ နီတွက်ဝင်ꩻတာႏ အကျိုꩻချမ်ꩻသာႏ လꩻနွောင်ꩻနောဝ်ꩻသွူ"။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ သဂါထာဝဂ္ဂသံယုတ်ပါဠိ၊ အပုတ္တကသုတ်)
### အာႏကွိုꩻ
ရွဉ်ခံꩻအဲဉ်ထဝ်းကေန်ꩻတဝ်း

**"ဒလိဒ္ဒသုတ် (ရွဉ်ခံꩻအဲဉ်ထဝ်း၊ ကွဲႏတွော့ꩻ လိုꩻကေန်ꩻမွေးတဝ်း)"**

အွိုးခꩻတလဲင်ႏ-
နီဗွေႏဘုရာꩻအဝ်ႏအုံ ရာႏဇဂျိုဟ်ႏခမ်း၊ ကျောင်ꩻဝေဠုဝွန်ႏကိုအတွင်ꩻ ခြုဲင်းဖေႏရဟန်ꩻသီးဖုံႏနုဲင်းယို-
အွိုးစခါ-
ဝေင်ꩻရာႏဇဂျိုဟ်ႏကိုယိုနဝ်ꩻ သညင်ꩻခရာႏ တကာႏတဖြာꩻ ထာꩻရာꩻအဲဉ်ထဝ်း ဒုက္ခ၊ ထဲ့လအရန်းဖွိုႏ၊ ကွဲႏတွော့ꩻ ဝွေꩻနဝ်ꩻ-
- သဒ္ဓါႏတရာꩻအဝ်ႏ၊ ယွုမ်းအံႏရတနာႏသွံပါꩻတွမ်ႏ ကံႏ-ကံႏအကျိုꩻ၊
- သီႏလတရာꩻအဝ်ႏ၊ သီႏလငတ်ꩻပါꩻတရာꩻ အဝ်ႏတဉ်ႏသေႏသေႏ၊
- သုတတရာꩻအဝ်ႏ၊ နာႏကုဲင်းတရာꩻ ရွမ်ခါꩻထီႏသေ၊
- စာဂတရာꩻအဝ်ႏ၊ ဒုက္ခဆင်ꩻရယ်ꩻတဲ့ယဝ်း လူႏမူꩻလူႏပယ်ꩻနေး၊
- ပညာႏဉာဏ်ႏအဝ်ႏ၊ သေအဟောဝ်အကုဲင်၊ သေကုသိုလ်ႏ အကုသိုလ်ႏ ကွပ်နောဝ်ꩻမꩻ ဝွေꩻနောဝ်ꩻ 'မဉ်ႏထွားရွဉ်ခံꩻနဝ်ꩻ အဲဉ်ထဝ်း၊ ထွာလိုꩻကေန်ꩻ-ဒလိဒ္ဒ၊ မဉ်ႏထွားတွမ်ႏတရာꩻနဝ်ꩻ တရာꩻငတ်ꩻပါꩻအဝ်ႏ၊ ခြွေခြာႏဓမ္မ-အဒလိဒ္ဒ'၊ ပွိုးနဝ်ꩻမꩻ ခန္ဓာႏကုဲင်လီ ဝွေꩻထွိုင်ႏသီနဝ်ꩻ တွိုႏကီထင်ႏ 'တာဝတိံသာႏ'လူꩻခမ်း၊ တရေꩻလဲဉ်းစွဉ်ႏလူꩻလင်၊ အချွေႏအရံႏအာလဲဉ်းစွဉ်ႏလူꩻလင်၊ လူလင်ဖုံႏ တကေးဝွေꩻ၊ 'လိုꩻမွ-ထွာလူꩻ'ရိုꩻလွသွမ်ꩻသဲ့ꩻ ကဲ့ꩻရဲ့ꩻဝွေꩻစတဲင်နုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။
ခွန်သိကျာꩻရိုꩻ-
"သီရိုꩻလွသွမ်ꩻသဲ့ꩻ ကဲ့ꩻရဲ့ꩻမွုန်းဝွေꩻနဝ်ꩻဟုဲင်း၊ ဝွေꩻကအဝ်ႏနေ လိုꩻခမ်းခါ ကထွာနေလိုꩻအတွင်ꩻနောဝ်ꩻ ထင်ႏကုဲင်းကျောင်ꩻ၊ ထင်ႏဖွစ်ꩻထင်ႏဖျိုး ရွဉ်အာႏတနွောင်ꩻတဝ်းတဲ့ ဝွေꩻလူႏနေးနမ်းအာႏ၊ မာꩻသံဃာႏဝေယျာဝစ္စ။
ဝွေꩻနဝ်ꩻခါနဝ်ꩻ-
ယွုမ်းအံႏမွေးစွဉ်ႏ ဘုရာꩻတရာꩻသံဃာႏ ရတနာႏသွံပါꩻ၊ မာꩻသီတဝ်းဝင်ꩻသက်၊ ထူႏတခွန်ꩻတဝ်းဝင်ꩻထာꩻ၊ ပဲ့စ်မာႏတဝ်းဝင်ꩻပိုမာ၊ ဒေါ့ꩻလိန်ႏဒေါ့ꩻလဲဉ်တဝ်းထာꩻ၊ အွꩻတဝ်းဒေါဝ်သူႏရာႏ၊ နာႏကုဲင်းတရာꩻ ထုမ်ႏရွမ်ခါꩻသုတ-ဓမ္မအဟွုန်အထီႏ၊ လိုꩻဆင်ꩻရယ်ꩻတဲ့ စေႏတနာႏဟောဝ်၊ လူႏမူꩻလူႏပယ်ꩻနေး၊ ယိုနဝ်ꩻ ဒုစရဲက် ဟောဝ်မာꩻတဝ်း၊ ယိုနဝ်ꩻ သုစရဲက်ဟောဝ်မာꩻ၊ ယိုနဝ်ꩻ အကုသိုလ်ႏ အမာꩻဒုက္ခဒါႏလိုꩻ၊ ယိုနဝ်ꩻ ကုသိုလ်ႏ အမာꩻချမ်ꩻသာႏဒါႏလိုꩻ၊ လိုႏမာꩻတဝ်း အကုသိုလ်ႏ၊ လိုႏမာꩻဒျာႏကုသိုလ်ႏ၊ ထာꩻသူႏသေဉာဏ်ႏပညာႏ နုဲင်းနောဝ်ꩻအဝ်ႏ။
လူꩻတာဝတိံသာႏသီးဖုံႏဟွေး-
'သဒ္ဓါႏ၊ သီႏလ၊ သုတ၊ စာဂ၊ ပညာႏ' ကအဝ်ႏဒါႏလိုꩻနဝ်ꩻ ခန္ဓာႏကုဲင်လီ မဉ်ႏသီထင်ႏစူꩻ မဉ်ႏထွာလူꩻနဝ်ꩻ 'တရေꩻလဲဉ်းဝင်ꩻ၊ ဖုဲင်ႏမဲ့လဲဉ်းဝင်ꩻ၊ အချွေႏအရံႏ အာလဲဥဉ်းဝင်ꩻ'ကရိုꩻနဝ်ꩻ အမွေးအမဲဉ်ႏဒျာႏ၊ ဝွေꩻတရာꩻအကျိုꩻဒျာႏ၊ အမျိုꩻထွုံꩻစံႏနုဲင်းနဝ်ꩻဒျာႏ၊ သီတကေးသွမ်ꩻသဲ့ꩻ ကဲ့ꩻရဲ့ꩻခရာႏတလိုႏတောဝ်း။
လူꩻတာဝတိံသာႏသီးဖုံႏဟွေး-
လိုꩻယွုမ်းခြေင်းခြဲ့၊ ယွုမ်းတဉ်ႏတွော့ꩻ ရတနာႏသွံပါꩻ လိုꩻသီႏလသားနဝ်ꩻ 'လိုꩻကေန်ꩻမွေးတဝ်း၊ ဝွေꩻသက်ကမွန်နဝ်ꩻ မွန်ခြေင်ထာꩻမွေးတဝ်း၊ သီအဝ်ႏလိုႏထွားနုဲင်းဝွေ၊ သဒ္ဓါႏ၊ သီႏလ၊ သုတ၊ စာဂ၊ ပညာႏတရာꩻယိုငတ်ꩻပါꩻ ယံကဗွေ ယံကခြွေနဝ်ꩻ လိုႏကျိုꩻစာꩻပငါပရာꩻ"နောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ သဂါထာဝဂ္ဂသံယုတ်ပါဠိ၊ ဒလိဒ္ဒသုတ်)
### အာႏကွိုꩻ
လမ်းသားခြွဉ်း

thumb|သောက်လိုꩻမျိုꩻ အန္ဒိယခမ်းသား လမ်းသားခြွဉ်းပုင်ႏ ၁၈၉၉ ဗာႏ

**လမ်းသားခြွဉ်း** (အိန်းကလေတ်: Family) (မန်း: မိသားစု) ကရိုꩻနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ လမ်းတဗာႏကို ခင်ႏလမ်းတထွောင်းချင်ႏကို လိုꩻဖုံႏ ကအဝ်ႏအုံဗူႏအုံညီꩻဒါႏဝင်ꩻ လိုꩻအစုအဗူႏ၊ လမ်းတလမ်းကို ကအဝ်ႏဒါႏ လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻဖုံႏဒျာႏသွူ။ ဝွေꩻသီးဖုံႏနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ဝွေꩻသီးလမ်း ထာꩻမာꩻဖုံႏယို ဖန်းဖြယ်မာꩻညီကိုဝင်ꩻ တောမ်ႏ တဖြာꩻတောမ်ႏတဖြာꩻအလောင်းလဲ့ ရက်ပဲင်ꩻယေန်ႏကေႏမုꩻ၊ ထွားစောင်းသျောက်ချာငါမုꩻဖုံႏ အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။ 

## အာႏကွိုꩻ

*
လာရီသန်ဂါ

**လော်ရိဉ့်မတ်သန်ဂါ** (အဲင်းကလေတ်: Lawrence Mark Sanger) (;လွူးဖွာꩻ ၁၉၆၈ ဗာႏနေင်ႏ၊ လာဇူလုဲင် ၁၆ နီꩻ)နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ အမေႏရိကန်ႏလိုꩻမျိုꩻ ဖန်ဆင်ꩻထေမာꩻ အိဉ်တာနဲက်စီႏမံႏကိန်ꩻသား၊ တယ်ႏထောင်ႏဖက်ကို ဝီခီပီးဒီးယားသား၊ တောမ်ႏ တယ်ႏထောင်ႏ Citizendiumသား တဖြာꩻဒျာႏသွူ။ ဝွေꩻနဝ်ꩻ တန်လွောန်ဒျာႏ အလဲက်သကာခမ်းနယ်ႏ အန်ချောရိတ်( Anchorage)ကိုသွူ။ ဖဝအစဝ်းကရီးခါနဝ်ꩻ သꩻဝင်ႏစာꩻ ဒဿနိကဗေဒဘာႏသာႏတဲင် ၁၉၉၁ ဗာႏခိန်ႏနဝ်ꩻ လꩻလွေꩻခန်းဗွဲ့ တောမ်ႏဒဿနိကဗေဒဘာႏသာႏ ရိကောလေက်ကိုနဝ်ꩻသွူ။ တွိုႏ ၂၀၀၀ ဗာႏခိန်ႏနဝ်ꩻ ထွာလွေꩻခန်း ဒဿနိကဗေဒဘာႏသာႏ ဒေါက်တာဗတဖြာꩻ တက္ကသိုလ်ႏ Ohio State University ကိုနဝ်ꩻသွူ။ ဝွေꩻထာꩻယူႏထာꩻထီႏ ကဲဉ်းအာအာနဝ်ꩻ အခေႏခံႏလွေꩻဒျာႏ ဗဟုသုတသီအိုရီ ကထွာဒါႏ epistemology နဝ်ꩻသွူ။ လာရီသန်ဂါနဝ်ꩻ အဝ်ႏနွို့ခွုမ်မာꩻကို လဲင်းလောင်းကျမ်ꩻပေါင်ꩻစွုမ်ႏအမျိုꩻမျိုꩻကိုနဝ်ꩻသွူ။ဝွေꩻနဝ်ꩻ ထွာတယ်ႏထောင်ႏ နူပီးဒီးယား(Nupedia)သား အတန်အကယ်ႏတဖြာꩻဒျာႏသွူ။ ဝွေꩻနဝ်ꩻ ကအဝ်ႏနူပီးဒီးယားကိုခိန်ႏကျာꩻ ခွုမ်မာꩻစီႏစဲဉ်ႏဖေႏ ရောမ်ဖြုဲင်ꩻဖန်ဆင်ꩻမုꩻ ထာꩻမာꩻတန်ကိုဖုံႏသွူ။

၂၀၀၂ ဗာႏနဝ်ꩻ လာရီသန်ဂါ ထန်ႏထိုꩻခန်းဒျာႏ ဝီခီပီးဒီးယားနဝ်ꩻသွူ။ ကျာꩻနဝ်ꩻ ဝီခီပီးဒီးယားစီႏမံႏကိန်ႏလဲ့ အဝ်ႏမော့ꩻအယပ်ꩻခုဲင်ႏ တချကျာꩻသွူ။ ဝွေꩻနဝ်ꩻရိုꩻပါ "ဝီခီပီးဒီးယားယို ယွုမ်းအံႏနွောင်ꩻအာႏအဝ်ႏဆေ့ꩻလွဉ်သွူတကာႏတဝ်း ပွိုးဝွေꩻသီးထိုမ်ႏပါ နမ်းအကျိုꩻအမျတ်"နုဲင်းနဝ်ꩻအကျောင်ꩻသွူ။ တွိုႏခရစ်နေင်ႏ ၂၀၀၆ ဗာႏ လာအောက်တိုဗာကိုနဝ်ꩻ သန်ဂါလဲ့ တယ်ႏစလွေꩻခန်း လဲင်းလောင်းကျမ်ꩻပေါင်ꩻစွုမ်ႏ Citizendium သေန်ႏနုဲင်းဒါႏ ဝီခီပီးဒီးယားနဝ်ꩻသွူ။

သန်ဂါနဝ်ꩻ အဝ်ႏသွဉ်ဖေႏ ဒဿနိကဗေဒဘာႏသာႏ Ohio ခမ်းနယ်ႏတက္ကသိုလ်ႏကိုကျာꩻ ထွာပါခန်း အစဝ်းကရီးခါ ကတဲမ်းဖေႏဒါႏ ကမ္ဘာႏကျမ်ꩻပေါင်ꩻစွုမ်ႏ ထာꩻယူႏထာꩻထီႏကရီးခါသားတဖြာꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဝွေꩻနဝ်ꩻ ပွိုးတောမ်ႏပညာႏရေꩻ စီႏမံႏကိန်ꩻအစွိုးစွိုးဖုံႏ ယံထင်ႏထိုလွိုင်ႏကွုန်ႏထဲင်းတာႏ အုံဖေႏအာႏတွမ်ႏ WatchKnowLearn ဆꩻချာဖဲ့ꩻတဲင် အဝ်ႏခွုမ်မာꩻကိုဖေႏ ထာꩻမာꩻနဝ်ꩻသွူ။ တွိုႏ ၂၀၁၃ ဗာႏ လာဖေဖော်ဝါရီကိုနဝ်ꩻ ဖေႏကမာꩻနွောင်ꩻ ဝန်ဆောင်မုသတင်ꩻပရောစဲစ်ထာꩻမာꩻတဗာႏ တောမ်ႏအမိဉ်ꩻ Infobitt ယို အဝ်ႏရေႏခါꩻထွူလဲဉ်းနဝ်ꩻသွူ။ တွိုႏ ၂၀၁၅ ခိန်ႏ ထာႏဝကိုနဝ်ꩻ အီႏမာꩻစလွေꩻ စီႏမံႏကိန်ꩻနဝ်ꩻတာႏ ကိုဒ်ဖုံႏအဝ်ႏထွူလို့လဲဉ်းဒျာႏလဲ့ ကောပ်စွဉ်ႏ ရွဉ်ရေꩻတောင်ꩻရေꩻတဲင် မာꩻသွုပ်ဗာႏတဝ်းဒုမ်နဝ်ꩻသွူ။
thumb|right|A screenshot of Wikipedia's main page on September 28, 2002.

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:နမ်းခြောင်ꩻခရာႏ
လက္ခဏမိဂဇာတ်

**"ထွားသွဉ်ဟော်ꩻကျပ် လက္ခဏမိဂဇာတ်ယိုတဲင် ကလꩻအီသတိꩻ၊ ကလꩻအီပညာႏ၊ ကလꩻဒါႏထာꩻသေတရာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ"**
၁။ ပေါႏပညာႏအဲဉ်ထဝ်းနဝ်ꩻ ယွုမ်းတမွိုꩻဒါႏ ဝင်ꩻငဝ်းအကျောင်ꩻ၊

၂။ နီလိုꩻ ဖေႏကထွာမွုန်းဝင်ꩻလိုꩻနဝ်ꩻ ထွို့ꩻဗူႏခါꩻဟဝ်ဟဝ်ဗာႏအကျောင်ꩻ၊

၃။ နီလိုꩻ မဉ်ႏပါထိုꩻပါꩻဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ချꩻနားရော့ꩻရော့ꩻ အွဉ်ႏဒေါ့ꩻတဲ့ꩻတဲ့ꩻ ဟဲ့ꩻချာဗာႏယင်းအကျောင်ꩻ၊

၄။ အခိန်ႏမွေးတဝ်း ခင်ႏလမ်းမွေးတဝ်းနဝ်ꩻ အဝ်ႏလိုႏလွေꩻတဝ်း၊ မဉ်ႏလွေꩻနဝ်ꩻ မော့ꩻဒါႏဘေꩻအန္တရာယ်ႏအကျောင်ꩻ၊

၅။ ကောအွဉ်သား မဉ်ႏဒါႏမꩻ လိုꩻဆꩻချာချမ်ꩻသာႏ၊ ကောအွဉ်သား မဉ်ႏဒါႏတဝ်းနဝ်ꩻ လိုꩻဆꩻချာ ဒုက္ခ-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏသွူ။

**"ထွားသွဉ်ဟော်ꩻကျပ် နိဂြောဓမိဂဇာတ်ယိုတဲင် ကလꩻအီသတိꩻ၊ ကလꩻအီပညာႏ၊ ကလꩻဒါႏ ထာꩻသေတရာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ"**

၁။ လိုꩻပါႏရမီႏဖြားနောဝ်ꩻ သꩻကျွားဆေ့ꩻငါႏအကျောင်ꩻ၊

၂။ ခြွိုင်းနမ်း (ထာꩻသေင်ခင်ႏလမ်း)တန်ယိုနဝ်ꩻ အကျိုꩻတအာတောဝ်းအကျောင်ꩻ၊

၃။ ပညာႏအဝ်ႏ၊ စွို့ꩻစွဉ်ႏ၊ အံႏတဝ်းလာဘ်နဝ်ꩻမꩻ အမဲဉ်ႏအမဲဉ်ႏအတွိုင်ꩻ ဖြေႏသျင်ꩻနွောင်ꩻ ပျဿနာႏ၊ အမွေးအမွေးအတွိုင်ꩻ ဆွုံꩻဖျတ်နွောင်ꩻတရာꩻအကျောင်ꩻ၊

၄။ ဘုရာꩻလောင်ꩻနဝ်ꩻ ထွာခန်းတိရစ္ဆာန်ႏတဲ့ယဝ်း လုဲင်ႏတွမ်ႏအသက် ဝင်ꩻအတွက်တာႏ မာꩻဖေႏဒါႏအကျောင်ꩻ၊

၅။ ကွပ်ဘုရာꩻလောင်ꩻ မေတ္တာႏတဲင် ကားသတ္တဝါႏ လꩻလွအဘယ-ဘေꩻထဝ်းအကျောင်ꩻ-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏသွူ။
### အာႏကွိုꩻ
လင်ꩻခွိုꩻခရဲင်ႏ

**လင်ꩻခွိုꩻခရဲင်ႏ** ( ဖြဝ်ꩻ − ၸႄႈတွၼ်ႈလွႆလႅမ်) () ယို အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ အခဝ်နောဝ်ကို ကပါဒါႏ မျန်မာ-ထုဲင်ꩻခမ်းကူထျꩻ ခရဲင်ႏတဗာႏဒျာႏသွူ။  အဝ်ႏဒျာႏ ထိုထဲင်းပင်ႏလယ်ႏ ထီခိုႏဆꩻကီ ၉၆၆ ပေကိုသွူ။ ခရဲင်ႏရွုမ်ꩻနဝ်ꩻအဝ်ႏသော့ꩻ ဝေင်ꩻလင်ꩻခွိုꩻကိုသွူ။ လင်ꩻခွိုꩻခရဲင်ႏအကို လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းနဝ်ꩻ နေင်ႏ ၂၀၁၄ မွူးကွို့ꩻနာꩻစာႏရင်ꩻအလꩻ လိုꩻအဝ်ႏ ၁၃၉,၂၄၈ ဖြာꩻသွူ။

## ဝေင်ꩻနယ်ႏတောမ်ႏဝေင်ꩻဖုံႏ
thumb|လင်ꩻခွိုꩻခရဲင်ႏကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ

**လင်ꩻခွိုꩻခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတောမ်ႏဝေင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏလ့နဝ်ꩻအတွိုင်ꩻသွူ။**
*ဝေင်ꩻနယ်ႏလင်ꩻခွိုꩻ
**ဝေင်ꩻလင်ꩻခွိုꩻ
**ဝေင်ꩻဟိုမွိုင်ꩻ

*ဝေင်ꩻနယ်ႏမွိုင်ꩻပန်ႏ
**ဝေင်ꩻမွိုင်ꩻပန်ႏ

*ဝေင်ꩻနယ်ႏမောက်ꩻမုဲင်ႏ
**ဝေင်ꩻမောက်ꩻမုဲင်ႏ

**တောင်ꩻသေꩻ**- တယ်ႏခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၂၂ ဗာႏ ဧပီလာကို ဝေင်ꩻနယ်ႏမွိုင်ꩻနုဲင်ꩻနဝ်ꩻ လွောင်ႏဗူႏသော့ꩻလွေꩻညီꩻလဲဉ်း နမ်းစင်ခရဲင်ႏ ကိုနဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုခရဲင်ႏဖုံႏ
လားသျိုးခရဲင်ႏ

**လားသျိုးခရဲင်ႏ** ( ဖြဝ်ꩻ: ၸႄႈတွၼ်ႈလႃႈသဵဝ်ႈ၊ အိန်းကလေက်: Lashio District ) ယို အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ အခဝ်ထင်ꩻကို ခရဲင်ႏတဗာႏဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ အဝ်ႏဒျာႏ ထိုထဲင်းပင်ႏလယ်ႏ ထီခိုႏဆꩻကီ ပေပေါင်ꩻ ၂၈၃၈ (၈၆၅ မီတာ) ကိုနဝ်ꩻသွူ။ ခရဲင်ႏရွုမ်ꩻနဝ်ꩻအဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻလားသျိုးကိုသွူ။ လားသျိုးခရဲင်ႏအကို ၂၀၁၄ နေင်ႏ မွူးကွို့ꩻနာꩻစာႏရင်ꩻအလꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၆၀၉,၈၈၁ ဖြာꩻဒျာႏသွူ။

## ဝေင်ꩻနယ်ႏတွမ်ႏဝေင်ꩻဖုံႏ
thumb|လားသျိုးခရဲင်ႏကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ

လားသျိုးခရဲင်ႏကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏတောမ်ႏ ဝေင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏလ့နဝ်ꩻအတွိုင်ꩻသွူ။
*ဝေင်ꩻနယ်ႏကွန်းလုံ
**ဝေင်ꩻကွန်းလုံ

*ဝေင်ꩻနယ်ႏလားသျိုး
**ဝေင်ꩻလားသျိုး

*ဝေင်ꩻနယ်ႏတေင်းနီ
**ဝေင်ꩻတေင်းနီ

**တောင်ꩻသေꩻ**- တယ်ႏခရိစ်နေင်ႏ တယ်ႏခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၂၂ ဗာႏ ဧပီလာကို ဝေင်ꩻနယ်ႏမွိုင်းယုဲင်ꩻတောမ်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတန်းယန်းနဝ်ꩻ ဒင်ႏထိုလွေꩻခေါ်လဲဉ်း ခရဲင်ႏအရန်းတဲင် လွောင်ႏဗူႏသော့ꩻလွေꩻလဲဉ်း တန်းယန်းခရဲင်ႏ ကိုနဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုခရဲင်ႏဖုံႏ
လိတ္တဇာတ်

**"လိတ္တဇာတ်"**
ထွားသွဉ်ဟော်ꩻကျပ် "လိတ္တဇာတ်"ယိုတဲင် **"ကလꩻအီသတိꩻ၊ ကလꩻအီပညာႏ၊ ကလꩻဒါႏ ထာꩻသေတရာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ"**

၁။ ထာꩻမာꩻတွမ်ႏ ကအံႏဒဲဉ်ဟန်ႏ ဖေႏကတန်ႏဗာႏလို့ဝင်ꩻ-

၂။ တွိုႏဆဲင်ႏရာꩻ ထာꩻမာꩻနဝ်ꩻ မာꩻတဝ်းတဲင် မဉ်ႏအံႏခြေင်ဝင်ꩻဒဲဉ်ဟန်ႏနဝ်ꩻ ခံႏဗာႏအပဲစ်-

၃။ ပေါႏတထွိုက်တန်ႏတောဝ်း တွမ်ႏဝင်ꩻဒဲဉ်ဝင်ꩻဟန်ႏနောဝ်ꩻ ထွာအံႏနီး အံႏခန်ထာꩻ (ထွာ"ဣဏပရိဘောဂ")-

၄။ ဗွေႏစင်ꩻ ဗွေႏသျင်ႏ ပေါႏတဆင်ႏချင်ႏတဝ်း ပစ္စဝေက္ခဏာႏ မဉ်ႏသွုံꩻမာႏ ပစ္စေꩻလစ်ꩻပါꩻဖုံႏနဝ်ꩻ တွမ်ႏကသွုံꩻမာႏအစွူႏနဝ်ꩻ ဗွန်ပီလို့ဝင်ꩻ-

၅။ တဆင်ႏချင်ႏတဝ်း ပစ္စဝေက္ခဏာႏ မဉ်ႏသွုံꩻမာႏ ပစ္စေꩻလစ်ꩻပါꩻဖုံႏနောဝ်ꩻ လွေꩻထွာဒါႏ တိရစ္ဆာန်ႏ ပိတ္တာႏ ထဲ့ဒါႏငါးရုဲင်ꩻအကျောင်ꩻ-စတဲင်နုဲင်းနောဝ်ꩻဖုံႏသွူ။

**"မဟာသာရဇာတ်"**

(လင်္ကာႏ- ပွယ်ꩻတွိုက်ꩻစဲ့ꩻကို လိုႏလိုꩻရုဲင်း၊ ဗဉ်ႏဗꩻကိုဟုဲင်း လိုႏဖြောင်းတဉ်ႏ၊ အံႏအွီႏထစဉ်ႏ လိုႏလိုꩻရက်၊ ယပ်ꩻခုဲင်ႏယူႏပက် လိုꩻလိုꩻဒါႏ၊ ခွန်တန်အံႏဖြာႏ ဘုရာꩻလောင်ꩻ၊ မတ်သွော့တောင်ꩻတောင်ꩻ ၄-မျိုꩻနော)

ထွားသွဉ်ဟော်ꩻကျပ် မဟာသာရဇာတ်ယိုတဲင် **"ကလꩻအီသတိꩻ၊ ကလꩻအီပညာႏ၊ ကလꩻဒါႏ ထꩻသေတရာꩻဖုံႏနောဝ်ꩻ"**

၁။ လိုꩻမူႏယံသီးအမျိုꩻနဝ်ꩻ မဉ်ခြွေခြွေ အရန်းမဉ်ထိုထို အဝ်ႏခန်းဟော်ကိုတဲ့ယဝ်း အွဉ်ႏတဖေင်ꩻတဝ်း ရတနာႏသွံပါꩻ၊ မဉ်ထင်ႏဒျာႏကျောင်ꩻ၊ မဉ်နာႏဒျာႏတရာꩻ၊ မဉ်သွဉ်ဒျာႏတရာꩻ၊ မဉ်အုံအားထွုတ်ဒျာႏတရာꩻ၊ မဉ်မာꩻဒျာႏကုသိုလ်ႏ၊ ဟွိုန်ဗွိုႏဒျာႏသင်္ခါႏရ-

၂။ ခွန်တန်ခန်းတဲ့ယဝ်း ပေါႏဝင်ꩻလွဉ်လောဝ်း ထာꩻမာꩻဟောဝ် ထာꩻမာꩻအကျိုꩻအောဝ်ႏဖုံႏနောဝ်ꩻ အွဉ်ႏအရေꩻခွုမ်မာꩻ ထူႏတာႏဝွန်ႏဖေႏဒျာႏ-

၃။ ထင်းဖွီထီႏပေႏဝင်ꩻလꩻတဝ်း၊ အံႏဖြာႏထွိုက် အံႏဖြာႏသင်ꩻ လိုꩻတဖြာꩻနဝ်ꩻ နီဗွေႏဘုရာꩻနမ်းနမ်း အံႏဖြာႏဒျာႏ ပင်ႏထိုဖေႏဒျာႏအဂွုဏ်ႏ-

၄။ လိုꩻဟောဝ်သီးနဝ်ꩻ ဒါႏခန်းနုဲင်းမုဲင်ꩻဒါႏတဲ့ယဝ်း ပေါႏခင်ႏလမ်းတမွေးတဝ်း ပေါႏတထွိုက်တဝ်းနီနဝ်ꩻ တသွဉ်ဖေႏတောဝ်း၊ ထွဉ်ႏဒျာႏ ကထွိုက်တန်ႏသားသွဉ်၊ အွဉ်ႏတဝ်းပညာႏမာႏန-

၅။ ဗွေႏရဟန်ꩻခန်းတဲ့ယဝ်း တကာႏသီး မဉ်ႏမော့ꩻလွဉ် အယပ်ꩻအခုဲင်ႏနဝ်ꩻ ဒေါ့ꩻဖေႏမဉ်ႏဒါႏ ဒေါ့ꩻနယ်ဗာႏ အနယ်ꩻဟဝ်ဟဝ်-

၆။ အမုꩻတဗာႏ ပျဿတနာႏတမျိုꩻယို ရီစဲစ်ဆေꩻ ထျꩻထျꩻနာနာဗာႏ၊ စူꩻလောဘ စူꩻဒေါသ စူꩻမာနတဲင် ဆွုံꩻဖျတ် (အွဉ်ႏထွော့)တငါတငီလꩻတဝ်း၊ နေးတွမ်ႏဉာဏ်ႏ ဝွေႏဖန်ႏခူခူမꩻ လꩻအမဲဉ်ႏတရာꩻ-

၇။ မဉ်ႏတွိုႏမွေး အယပ်ꩻအခုဲင်ႏကိုနဝ်ꩻ လိုႏငါႏလိုꩻဒါႏ ပညာႏသားအကျောင်ꩻ-စတဲင်နုဲင်းနောဝ်ꩻဖုံႏသွူ။
### အာႏကွိုꩻ
လိတ်တဖြုံႏ

**"လိတ်တဖြုံႏငေါဝ်းတငွါ ယံဖေႏကထွာဒျာႏ နီခွိုꩻတာႏ"**
နီလိုꩻမျိုꩻကအောဝ်ႏအုံဒါႏ ခင်ႏလမ်းအထွောင်းမုဲင်ꩻတရိုꩻတောဝ်း ကွပ်စွဉ်ႏလိုꩻသေလိုꩻဒါႏ လိုꩻပညာႏသား ခံႏအနစ်နာႏ အွဉ်ငါကွီဖေႏ၊ ခွုမ်မာꩻဖေႏတဖဲ့ꩻ၊ ခွိုꩻရက်သꩻ ကအောဝ်ႏငါႏ သွꩻဟောဝ်ထာꩻမာꩻဖက်ဖုံႏ စွဉ်ꩻသွီႏသက် ကျိုꩻစာꩻနက်တွော့ꩻ ခမ်းကောင်ခမ်းဒွမ် ကအောဝ်ႏဒါႏ နီလိုꩻမျိုꩻဖုံႏ အုံဗာႏဟောဝ်၊ မာꩻဗာႏဟောဝ်စီꩻပွာꩻရေꩻ၊ သွဉ်ဗာႏဟောဝ်ပညာႏ၊ လွေꩻသဲင်ꩻဗာႏဟောဝ်တဲင် ကထွိုက်တန်ႏတွမ်ႏနီလိုꩻမျိုꩻ အခွင်ꩻအရေꩻဖုံႏလဲ့ အင်းတူႏအင်းတန်ႏ ဝင်ꩻဖေႏလွဉ်၊ ဝင်ꩻဗွောင်ဖေႏ နဲင်ႏငံႏရေꩻတဖူꩻတွော့ꩻ မန်းခမ်းကို ထွာလွဉ်ဗာႏဝင်ꩻသေငါꩻ တင်ႏသျာꩻလွဉ် လိုꩻမျိုꩻတမျိုꩻနောဝ်ꩻသွူ။

လိုꩻတွိုင်ꩻစွုမ်ႏဖြာꩻ လိုႏယူႏလꩻချာ စခါနီဘဝ ဝင်ꩻတိတ်ꩻနျꩻဒါႏနီ ပွိုင်းလဲင်ႏနောဝ်ꩻ စဲင်သꩻတခွိုင်းမုဲင်ꩻ၊ ယပ်ꩻခုဲင်ႏတခွိုင်းမုဲင်ꩻ၊ ခံႏဗာႏဝင်ꩻနွောင်ꩻအံႏ တခွိုင်းမုဲင်ꩻ၊ ဟန်ႏသနီꩻ သမဲင်ꩻကို ဝင်ꩻတဲမ်းနယ်လဲဉ်းလဲ့ ခွိုꩻရက်သꩻအောဝ်ႏသား အောဝ်ႏလိုႏထွား၊ အောဝ်ႏလိုႏဟော်ꩻ၊ အောဝ်ႏလိုႏဖေႏ ခွိုꩻသွုပ်တသာသီး သဘော်ꩻတရာꩻနောဝ်ꩻသွူ။ ခေတ်ပြောင်ꩻလုဲင်ႏမုꩻအလꩻ အွန်လိုင်းခေတ်၊ လူမုမီဒီယာခေတ် ယိုခါ နီအောဝ်ႏလိုႏသွုံꩻဒါႏဒါႏ၊ နီအောဝ်ႏလိုႏတဲမ်း၊ နီအောဝ်ႏလိုႏဒင်ႏ နီစွိုးခွိုꩻအကျိုꩻကအောဝ်ႏအီဒါႏ လိတ်ဖုံႏ၊ ဓာတ်ပွုံႏဖုံႏ၊ နေးတွမ်ႏလိတ်တဖြုံႏလဲ့သင်၊ ငေါဝ်းတငွါလဲ့သင်၊ ဓာတ်ပွုံႏတပွုံႏလဲ့သင် နီခွိုꩻဂွုဏ်ႏသိက္ခာႏ ကထဲ့အီဒါႏ ထာꩻမာꩻမန်ႏသမျ နီလိုႏသျောင်ႏလꩻလꩻငါႏဝင်ꩻသွူ။ နီလိုꩻမျိုꩻကို အစွိုꩻပေါင်ꩻစွုမ်ႏ၊ လိုꩻတွိုင်ꩻစွုမ်ႏဖြာꩻ ခံႏစာꩻချက် အောဝ်ႏလွဉ်းလွဉ်း၊ အမာႏတဲ့အောဝ်ႏလွဉ်းလွဉ်း၊ မာꩻတွိုင်ꩻခံႏစာꩻတွိုင်ꩻ အောဝ်ႏလိုႏတဲမ်းနယ်တောဝ်းဝင်ꩻ၊ အောဝ်ႏလိုႏထုမ်ႏအဖြေႏ၊ အောဝ်ႏလိုႏတွိုင်ႏပင်ႏ လိုꩻသေလိုꩻဒါႏ၊ အောဝ်ႏလိုႏထုမ်ႏတောဝ်း ပျဿနာႏ၊ နီလိုꩻချင်ꩻ အောဝ်ႏလိုႏယားတရေႏတောဝ်းဝင်ꩻ၊ အောဝ်ႏလိုႏဖျင်စွို့ꩻဖေႏဒျာႏဝင်ꩻ တဖူꩻနောဝ်ꩻသွူ။

မွိုက်ခွိုက်အခွင်ꩻကဖေႏ အောဝ်ႏလိုႏခွုမ်မာꩻဖေႏငါႏ ရပ်ရာႏလွိုင်ႏကွိုန်ꩻရေꩻတာႏလဲ့ တစွိုꩻတွမ်ႏတစွိုꩻ၊ တဖြာꩻတွမ်ႏတဖြာꩻ ကွပ်ထီႏညာꩻတောဝ်းထာꩻ အနာႏဂတ်တာႏတဲင် ထွာလွဉ်ပျဿနာႏ၊ ကထွာဒါႏ အတန်အကဲႏဖုံႏလဲ့ အခိန်ႏလို့ဗွော့ꩻတွမ်ႏ ဖြေႏသျင်ꩻဖေႏ နီလိုꩻချင်ꩻပျဿနာႏနောဝ်ꩻ တထွူထွာတောဝ်းနောဝ်ꩻသွူ။
ယာႏတွမ်ႏယာႏ ဖေႏကထွာမွိုန်းလုံႏနောဝ်ꩻ အနယ်ꩻတကျတောဝ်းဒါႏ ဒုံစီꩻကန်ꩻဖုံႏ အောဝ်ႏလိုႏထေတောဝ်း၊ တဖဲ့ꩻရန်ႏသူႏ ကသေထွꩻအီ ကထင်းပေႏအီဒါႏ နီအာႏပေႏချက်ဖုံႏနောဝ်ꩻ လိုႏဒေါ့ꩻတောဝ်း၊ လိုꩻတဲမ်းတောဝ်းလိုင်းလောင်း၊ အမျိုꩻကတွိုင်ႏပင်ႏနေးစားလဲ့ တွိုင်ႏပင်ႏနေး၊ အမျိုꩻကလိုႏဖေႏသေနေးလိတ်လဲ့ ဖေႏသတိꩻတဲမ်းလွဉ်နေးလိတ်၊ မဉ်ႏမာꩻနုဲင်းယိုမꩻ နီစွိုးခွိုꩻ တခွိုꩻလွုမ်းလွုမ်း အီႏတွိုႏဗꩻ ကောဝ်ႏထွန်ႏထျꩻနောဝ်ꩻသွူ။

တိရစ္ဆာန်ႏလောကကို ချို့ꩻဖုံႏ ခီဖုံႏ ကထွာဗာႏ ကေဆားထံဆာႏ မုဆိုꩻဆာႏနောဝ်ꩻ ကွပ်စွဉ်ႏအချင်ꩻချင်ꩻ ရွို့ꩻရန်ႏဝင်ꩻ၊ ထေင်ညင်ꩻဝင်ꩻတဲင် တဖဲ့ꩻသာꩻရန်ႏသူႏတာႏ ထွာအီတော ထာꩻပျောႏခရာႏနောဝ်ꩻသွူ။ လိုꩻတဖြာꩻယံ လိုꩻတစွိုꩻယံနောဝ်ꩻ တလꩻအီနွောင်ꩻတောဝ်းခမ်းထီ၊ တထွာနွောင်ꩻတောဝ်းအာႏ၊ ခမ်းသားမွိုးဖါယို အွဉ်ႏအထျꩻ လိုꩻသေလိုꩻဒါႏ အွဉ်ငါဆွန်ꩻစူနေးတွမ်ႏ အစွိုꩻပေါင်ꩻစွုမ်ႏ ခွုမ်မာꩻနေးတွမ်ႏ အနယ်ꩻပညာႏ ယုံယုံသာႏသာႏမꩻ အီႏလꩻညီꩻဝင်ꩻ အောင်ႏမျင်ႏမုꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ တဲမ်းနယ်ဗာႏ ထွားလိတ်သားသီးသွူ။

### အာႏကွိုꩻ
လိတ်ပအိုဝ်ႏ

***ပအိုဝ်ႏလိတ်မွူး [[ဗီး]] ၃၃ ဖြုံႏ**

* ပအိုဝ်ႏမူလသရစဲဉ်ႏ(၁၆)ဖြုံႏ

* ဂဏန်ꩻ

### အာႏကွိုꩻ


ကဏ္ဍ:ပအိုဝ်ႏလိတ်လုဲင်ꩻ
လိတ်တောင်ႏဗွေ

**လိတ်တောင်ႏဗွေ** (မန်း- **စွယ်စုံကျမ်း**) ယို ထွာ ကတဲမ်းခြှောန်းခြုဲင်းနယ်ခါꩻဒါႏ ဘာသာႏရပ်ကားကအောဝ်ႏခရာႏ အှိုးလိတ်ဖှူꩻအဗူႏကို။ သိပ္ပပညာႏ၊ ဝိဇ္ဇာႏပညာႏဖုံႏ ပါခြှောန်းငီꩻသော့ꩻ။ လိုꩻလောဗာဟုသုတသား ယမ်ဖေႏကထုမ်ႏထွားလှူꩻလꩻယိုꩻယိုꩻထှူ ဖေႏကအုံဒေါင် အုံနောင်နှောင်ꩻအီတာႏ ကလှောင်ႏဗူႏခြှောန်းခါꩻဒါႏ လိတ်ဖှူꩻနောဝ်ꩻ ထွာ လိတ်ဖှူꩻတောင်ႏဗွေ ( အဉ်းကလေစ်ဆျ်- Encyclopedia) သှူ။ လိတ်တောင်ႏဗွေနောဝ်ꩻ အအှောန်ႏနယ်ဖေႏ လိုꩻ၊ တရစ္ဆာန်ႏ၊ ထာꩻနမ်းအောဝ်ႏခရာႏ တုမ်ႏယင်း ဝွေꩻသီးကအောဝ်ႏ ခင်ႏလမ်းခရာႏဖုံႏ။

လိတ်တောင်ႏဗွေယို တဲမ်းလှောန်လွဝင်ꩻ ခါးလား ခရစ်နေင်ႏကအောဝ်ႏခါကာႏသှူ။ ခယ်ႏလိတ်တောင်ႏဗွေ၊ လဲတ်တဉ်လိတ်တောင်ႏဗွေ၊ ဖြှဲန့်သ်လိတ်တောင်ႏဗွေ၊ အဉ်းကလစ်ဆျ်လိတ်တောင်ႏဗွေ၊ ဇျာမန်လိတ်တောင်ႏဗွေ စတဲင် ကမာꩻတဲးဝါးယမ်လွဉ်ဒါႏ လိတ်တောင်ႏဗွေ အဗူႏပဉ်ရေင်ရေင်ကအာဒါႏ ခမ်းထီသားနောဝ်ꩻ ပြှူႏဖြိုခြွေခြာႏမွေးဝင်ꩻဖုံႏ။

ခေတ်တသာ လိတ်တောင်ႏဗွေ တဲမ်းမန်းနေးနောဝ်ꩻ နျꩻထေတုက်ꩻပန်းလꩻစ ခရစ်နေင်ႏ ၁၉၅၄ ဗာႏ၊ လာဒီသဲမ်ဘာကို။ ကနျꩻထေလꩻဒါႏ တနေင်ႏ တာဖူႏတွဲꩻ ဗꩻလွေꩻအဖူႏ ၅ နောဝ်ꩻ အောဝ်ႏ အဉ်ကလဲန်ဒ်ခမ်း၊ ဟေသယ်ဝါတ်သဉ် ဗုဲင်းနေးလိမိတဲတ်ဒ် လိတ်နျꩻစက်ကို နျꩻထေဖေႏ။ တှိုႏခရစ်နေင်ႏ ၁၉၅၆ ဗာႏ နေင်ႏကိုနောဝ်ꩻ မန်းခမ်းချာႏပြန်ႏဘာသာႏသားစှိုꩻ (စာပေဗိမာန်) မာꩻလွေꩻ ထွတ်ထေလိတ် ဌာႏနထှူ တယ်ႏအဖူႏ ၆ အောင်ႏ စာပေဗိမာန်ကို နျꩻထေ။ အဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻအဖူႏ၊ အတွဲꩻ ၁၅ နောဝ်ꩻ ထှူဖြှောန်လꩻ ဝန်ႏတန်ကဲꩻ ဦးနု စိုးကို။
ပိုလ်ႏနေဝေင်း တရေမ်ထူႏ အာႏဏာႏ ၁၉၆၂ ဗာႏနေင်ႏမာꩻချာနောဝ်ꩻ ဖျင်ကြုဲင်းစ လိတ်ဖြုံႏဖုံႏသှူ။ နဝတ စိုးနောဝ်ꩻ ထူႏခုမ်ဝင်ꩻ လိတ်ဖြုံႏတသာဖုံႏ။

thumb| ၁၉၀၂ ဗာႏ နေင်ႏကို ကနျꩻထေပန်းဒါႏ Brockhaus Konversations Lexicon လိတ်ဖှူꩻဖုံႏ

Wp/blk
လိတ်ပင်ꩻ

ပအိုဝ်ႏလိတ်လုဲင်ꩻစွစ်ꩻလီတာႏ
ဗဟိုႏသံႏဃာႏစွိုꩻ
ဗဟိုႏဌာႏနချွုတ်၊ ဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻ

အနီꩻ = နေင်ႏ ၁၃၇၁-ဗာႏ၊ ဒဲဉ်စေင်ဆန်ꩻ (၈)နီꩻ
(၂၄-၁၁-၂၀၀၉) မွူးနီꩻ-အင်္ဂါႏ

ပင်ꩻ
ဗွေႏ-----------------------
ကျောင်ꩻ--------------------
ဝေင်ꩻနယ်ႏ---------------------

အကျောင်ꩻအခရာႏ ။       ။  ယံကျွꩻလွေꩻ ထောင်ထွားရေꩻ ဟော်ꩻတရာꩻကိစ္စ ။

နေးတွမ်ႏဂါရဝ / မေတ္တာႏတဲင် ပင်ꩻလဝ်းဗာႏ နီဗွေႏဩ။

နေင်ႏ ၁၃၇၁-ဗာႏ၊ ဒဲဉ်------- ( ) နီꩻသူꩻနဝ်ꩻ ပအိုဝ်ႏလိတ်လုဲင်ꩻစွစ်ꩻလီတာႏ ဗဟိုႏသံႏဃာႏ ထောင်ထွားရေꩻအစွိုꩻ အီႏကျွꩻလွေꩻ ဟော်ꩻယင်းတရာꩻတဲင် ဆဲင်ႏရာꩻသံႏဃာႏ ကလွိုက်ရွေꩻဒါႏအကိုနဝ်ꩻ နီဗွေႏတဲ့ ပါသော့ꩻ ဗွေႏဩ။
ကွပ်ပွိုးနဝ်ꩻမꩻ နေင်ႏ ၁၃၇၁-ဗာႏ၊ ဒဲဉ်-------- ( ) နီꩻသူꩻနဝ်ꩻ ယံကျွꩻထင်ႏတောင်ႏကီꩻ၊ ကျောင်ꩻ-------ကို (၆)နားရီႏ မွူးဟာခိုႏယို အီႏစလွေꩻသွဉ်တန်ꩻ ဟော်ꩻတရာꩻတဲင် အခိန်ႏနဝ်ꩻ ယံထွꩻ ဖေႏကကျွꩻသွော့ ဗွေႏဩ။

စွိုးခွိုꩻဘာႏသာႏ၊ သာႏသနာႏကိစ္စဒျာႏတဲင် နီဗွေႏကျွꩻဖေႏမန်ႏမန်ႏသွော့၊ ကွဲႏတွော့ꩻ အုံဟဝ်အဝ်ႏသန်ꩻတဝ်းတဲင် နီဗွေႏမဉ်ႏတကျွꩻနွောင်ꩻတဝ်းစိန်ႏစွော့ꩻနဝ်ꩻ ထုမ်ႏသော့ꩻဖေႏသွော့ နမ်းခြောင်ꩻတင် (ကိုႏစာႏလယ်ႏ)ဗွေႏဩ။ စီႏစဲဉ်ႏခါꩻလဲဉ်း ပဉ်စွိုꩻစွိုꩻတဲင် နမ်းတဲ့ကျွꩻတဝ်း၊ နမ်းခြောင်ꩻတင်တဲ့ မဉ်ႏသော့ꩻဖေႏတဝ်းနဝ်ꩻ ပွယ်ꩻမော့ꩻခွဲးကို (စီꩻဝွေꩻတွင်ꩻ) ရီချာရီငါ၊ လုဲင်ႏချာလုဲင်ႏငါတောဗာႏတဲင် အခိန်ႏတဲ့လို့အာ၊ အစီႏအစဲဉ်ႏဖုံႏ စာႏရင်ꩻဖုံႏကုဲင်လို့၊ တဗူႏတဗန်ႏကုဲင်လို့ပါတဲင် ထန်ႏဖွီငါႏထာꩻ ဗွေႏဩ။

ကေႏညိုႏမုꩻ ဖေႏနေးကယိန်းထွာထွာတဲင် သင်္ကန်ꩻဖြေင်းအွူႏ (နုဲင်းရသေ့ꩻ)၊ တသီးလွဉ်ꩻ(နုဲင်းသင်္ကန်ꩻထုဲင်ႏ)ဖုံႏနဝ်ꩻ ဗုဲင်လွဉ်မွုန်းဩ။ ခင်ႏဖါႏဆိုပ်ꩻ/ အဖြွီꩻသီႏနေး (ခင်ႏဖါႏလိုꩻလမ်းထိုမ်း)စားနဝ်ꩻတဲ့ ထိုမ်းလွဉ်မွုန်းဩ။ ကလူꩻဒွေါင်ႏဆွာꩻ ဖေႏနးကဗွန်ပီလို့ဝင်ꩻတဲင် ပေါႏအီႏထင်ႏတောင်ႏကီꩻ အဝ်ႏခါႏနီသွံနီꩻကိုနဝ်ꩻ ကြော့ꩻလွသွော့ကလူꩻ စွုမ်ႏပါꩻပါꩻ ဗွေႏသီးဩ။

ကအီႏဟော်ꩻအီတာႏ သဘာပတိ ငဝ်းဗွောင်တွမ်ႏငဝ်းပေ့ꩻ၊ "ထင်ႏကျောင်ꩻတွက်တာႏ မာꩻဗာႏနုဲင်းယို၊ ဗုဲင်သျင်ႏဗုဲင်စင်ꩻ-မာꩻပွယ်ꩻပင်ꩻ၊ ဘာႏသာႏယေန်ႏငဲးရေꩻ၊ ကြောင်းစင်ရေꩻ"တရာꩻဖုံႏနဝ်ꩻတဲ့ ခွေသွဉ်းတဲမ်းဖေႏထွူ ပသာသွိုစွဉ်ႏ လိတ်ပင်ꩻယို၊ ဟော်ꩻသေꩻသွော့ꩻကေႏကေႏ၊ ယံဖေႏကဒါႏအွံပသာႏသာႏစွဉ်ႏနဝ်ꩻ ယိန်းဟဝ်ဗွေႏဩ။

ကအီႏဟော်ꩻတရာꩻယာႏကို မဉ်ႏဖျော်လွဉ်တဝ်းစိန်ႏစွော့ꩻနဝ်ꩻ ထင်ႏကွီမွိုင်မွိုင်သွော့ အွဉ်အကိုရေꩻ ဗွေႏသုဇန (ကျောင်ꩻအေးစေတီလိတ်သွဉ်တွိုက်) ထျꩻနဝ်ꩻ ဗွေႏဩ။

တောင်ꩻခါꩻ -
တွိုႏဆုဲင်ꩻ မာꩻထာꩻမာꩻ အဆင်ႏဖေႏကပြေႏ၊ အခေႏအနေႏ ဖေႏနေးကသေဖြောင်ချာငါတဲင် နီဗွေႏမဉ်ႏတကျွꩻနွောင်ꩻတဝ်းစိန်ႏစွော့ꩻနဝ်ꩻ လုဲင်ႏသော့ꩻတေား ပုဂ္ဂိုလ်ႏယို၊ ပုဂ္ဂိုလ်ႏနဝ်ꩻ၊ သက်တောႏ၊ ဝါႏတောႏ လꩻကားယို၊ ကားနဝ်ꩻ၊ ကျောင်ꩻယို ကျောင်ꩻနဝ်ꩻ-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ လဝ်းဟွုန်ရီးသွော့ ဗွေႏဩ။
လဝ်းဟွုန်ရီးနဝ်ꩻမꩻ စာႏရင်ꩻ (ဇယားကွက်ꩻ)ကို နီဗွေႏနမ်းခြောင်ꩻ အီႏပြောင်ꩻတေားဖေႏ အဆင်ႏပြေႏ အခိန်ႏထွꩻလꩻနဝ်ꩻသွူ ဗွေႏဩ။

ခြွိုင်ႏသန်ꩻပျောႏသွင်ႏ ယံအောင်ႏမျင်ႏလွသွော့ ဗွေႏဩ။

နေးတွမ်ႏဂါရဝ / မေတ္တာႏတဲင်
     ( ကောဝိဒ )
 ပအိုဝ်ႏလိတ်လုဲင်ꩻစွစ်ꩻလီတာႏ
     ဗဟိုႏသံႏဃာႏစွိုꩻ
### အာႏကွိုꩻ
လိတ်ဖေႏတကာႏမမွိုး

**"လိတ်ဖေႏချာ တကာႏမမွိုး"**
တကာႏမမွိုး-
တကာႏမမွိုး ကကပ်ယောင်းလွဉ်ဒါႏလိတ်နောဝ်ꩻ ပိုခိုသျင်ႏယို ကထင်ႏဟော်ꩻဖတ်ထွားဆွုမ်ႏဗာႏတဲင် သေဗာႏအခရာႏအကျောင်ꩻတွော့ꩻ သꩻရေꩻငါႏ မရေႏမရာႏ၊ တကာႏမမွိုး ဒါႏလဲဉ်းလိတ်၊ တကာႏလုံဖါ အွꩻတောဝ်းဒွုမ်ဒေါဝ်၊ တောႏတောတ်းဒွုမ်ထာ၊ သေမာꩻသေခွုမ်လဲဉ်းကရိုꩻနောဝ်ꩻ ဟွိုန်ဗာႏတဲင် ပိုခိုသျင်ႏယိန်းသꩻရေꩻ၊ အာႏလꩻငါႏ မရေႏမရာႏသွူ။
ပိုခိုသျင်ႏတဲ့ တွိုႏတနီꩻခါ ယံကထွာ ပုဂ္ဂိုလ်ႏဒါႏတပါꩻ၊ ယံကမာꩻနွောင်ꩻ သာႏသနာႏအကျိုꩻ၊ စွိုးခွိုꩻအတာႏနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏကျိုꩻစာꩻသွဉ်ဒျာႏ ဉာဏ်ႏပညာႏ၊ ရေႏဖေႏနေးကအောင်ႏလꩻ ဓမ္မာစရိယ၊ ကျောင်ꩻတွိုက်စီꩻကန်ꩻတွမ်ႏ ဆရာႏသမာꩻသီး အဆွုံꩻအမꩻငေါဝ်းဟောဝ်ငွါဒါႏဖုံႏယိုတဲ့ ပိုခိုသျင်ႏယို အောဝ်ႏနေးထူႏလွောက်ꩻနာႏလွဉ်ꩻဒျာႏ၊ ထီႏဆရာႏတဲ့ အံႏသွင်ꩻဒျာႏ။
ဗွေႏဆရာႏသီးဖုံႏ ရက်တပဲ့ꩻ၊ ရက်တကာႏ/တကာႏမတကားမုဲင်ꩻ၊ တပဲ့ꩻသီးတာႏ တကာႏ/တကာႏမသီးအတွက် ဆောင်ႏရွက်ခွုမ်မာꩻဖေႏတကားမုဲင်ꩻ၊ ဘာႏသာႏရေꩻတာႏ၊ သာႏသနာႏရေꩻတွက် နစ်သက်ယွုမ်းအံႏ၊ ခံႏယပ်ꩻအွဉ်ငါ သောင်ႏသာလွေꩻဖေႏ တကားမုဲင်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ပိုခိုသျင်ႏအောဝ်ႏသေဒျာႏ၊ အောဝ်ႏယူႏလꩻသေႏသေႏဒျာႏသွူ။
မွိုးကလွူးနီ အွိုးပေႏခါ၊ ဖါကလွူးနီ အွိုးပေႏတွင်ꩻနောဝ်ꩻကာႏ ဗꩻတွိုႏစွဉ်ႏယိုခါ မွိုးဖါသီး ကအုံတင်းယာခိုးယာလျား၊ ခမ်းလော့ခမ်းစောဝ်ႏ လူးသီးလူးသိုꩻ ထုမ်ႏကျမ်ႏယပ်ꩻဗာႏ တကားမုဲင်ꩻ၊ ပိုဖုံႏ ဒါႏလꩻငါပညာႏငါ မွိုးဖါဆꩻချာနောဝ်ꩻ ခံႏဒုက္ခတေား တကားမုဲင်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻတဲ့ ပိုခိုသျင်ႏ အောဝ်ႏသေဒျာႏသွူ။
ကွပ်ပွိုး အောဝ်ႏသေထီႏထွꩻ၊ ယူႏလꩻဗွေႏသီးကျေꩻဇူꩻ၊ မွိုးဖါသီးကေꩻဇူꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻတဲင် ပိုခိုယို အုံလိန်ႏလိန်ႏမာႏမာႏဒျာႏ၊ ကျိုꩻစာꩻဒျာႏပညာႏ၊ ရွဉ်တဲ့ ထွားချင်းစုဲင်ႏဒျာႏ၊ လိတ်သွဉ်သားဘဝတဲ့ ခံႏယပ်ꩻဗာႏကရိုꩻနောဝ်ꩻ ပိုခိုအောဝ်ႏသေဒျာႏ၊ ဆရာႏသမာꩻသီးတဲ့ အောဝ်ႏဆွုံꩻမꩻခွိုꩻခွိုꩻ၊ ထာꩻမွန်းပျောႏ ထာꩻလော်လယ်ႏဖဲ့ꩻယို ပိုခိုတစွယ်ꩻတောဝ်း။
နီတကာႏမမွိုး ကသွဉ်အတွိုင်ꩻ ပိုခိုသျင်ႏ အုံအောဝ်ႏဒေါ့ꩻဖြောဝ်ႏလိုꩻကျောင်ꩻဒျာႏထာꩻ၊ ဖေႏနေးကဗꩻလꩻစင်ꩻတဲ့ ပိုခိုသျင်ႏ အာႏမခံႏဒျာႏ တကာႏမဟွေး၊ အွဉ်ႏပယွိုမ်းသေꩻမꩻခန်းလွိုးနော၊ ထွူတခါႏက-
တလမ်းလုမ်း ယံအုံဟောဝ်အောဝ်ႏသန်ꩻ ချမ်ꩻသာႏလွသွော့နော။

ပိုခို သျင်ႏကုလ
### အာႏကွိုꩻ
လိတ်ဗွောင်မဲ့နား

**"လိတ်ဗွောင်မဲ့နား-ဟောဝ်ဟော်ꩻထွား အမုဲင်(၁)"**

အွိုးခꩻတလဲင်ႏ နီဗွေႏဘုရာꩻ အဝ်ႏအုံသာဝတ္ထိခမ်း၊ ကျောင်ꩻဇေႏဝွန်ႏကိုအတွင်ꩻ ခွန်တန်ကောသလောဝ်းရီ နီဗွေႏဘုရာꩻနုဲင်းယို-
"ဩဗွေႏဂေါတမ- 'ပုရာဏကဿပ၊ မက္ခလိဂေါသာလ၊ အဇိတကေသကမ္ဗလ၊ ပကုဓကစ္စာယန၊ သဉ္စယဗေလဋ္ဌပုတ္တ၊ နိဂဏ္ဌနာဋပုတ္တ' တိတ္ထိဆရာႏတန် ယိုသူပါꩻဖုံႏနဝ်ꩻ တပဲ့ꩻတကာႏဖုံႏတဲ့ ကအာ၊ ထွာဂိုဏ်ꩻဆရာႏဖုံႏ၊ ထွာပုဂ္ဂိုလ်ႏကျောႏဖုံႏ၊ တယ်ႏထောင်ႏနွောင်ꩻစွဉ်ႏ အယူႏဝါႏဒဖုံႏ၊ လိုꩻဖုံႏကထီႏ ဝွေꩻဗွေႏသီးနောဝ်ꩻ ရိုꩻလွ လိုꩻဟောဝ် သူႏတောႏကောင်ꩻဖုံႏ၊ နောဝ်ꩻမဉ်ႏတဲ့ ဝွေꩻဗွေႏသီးသူပါꩻဖုံႏနဝ်ꩻ 'ခွေလꩻ သဗ္ဗညုတဉာဏ်ႏ' ဝွန်ႏခံႏတဝ်းနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ တွိုႏနီဗွေႏနဝ်ꩻ ခွိုꩻနွယ်ႏဇာတ်တဲ့ပေႏပေႏ၊ ထွာရဟန်ꩻတဲ့ (လꩻညတဝ်း နုဲင်းဝွေꩻဗွေႏသီး) ထွာနေက ရဟန်ꩻပေႏလွုမ်ꩻ၊ နောဝ်ꩻမဉ်ႏတဲ့ 'ခွေလꩻ သဗ္ဗညုတဉာဏ်ႏ'နီဗွေႏမွော့ သမ်းဝွန်ႏခံႏဗွုန်ႏစွဉ်ႏနုဲင်းနဝ်ꩻအီ"
"တကာႏတောႏ ခွန်တန်ဟွေး -
ပေႏပေႏတဲ့ယဝ်း ထီႏဖွီ-မာꩻကြွို့ꩻကြꩻ တလꩻတောဝ်းနဝ်ꩻ အဝ်ႏလစ်ꩻမျိုꩻ၊ 
လစ်ꩻမျိုꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ -

**၁။ ခွန်ပေႏ**
ခွန်ပေႏယို ပေႏပေႏလွုမ်ꩻ၊ ဒေါ့ꩻတယွို့၊ ထီႏဖွီ-မာꩻကြွို့ꩻကြꩻတလꩻတောဝ်း၊ အမဉ်ႏထွာခွန်မဲ့ꩻ အမာꩻသီချာဒါႏလိုꩻ။

**၂။ ရူးပေႏ**
ရူးပေႏယို ပေႏပေႏလွုမ်ꩻ၊ ထီႏဖွီ-မာꩻကြွို့ꩻကြꩻတလꩻတောဝ်း၊ အအဲင်ႏသီချာဒါႏလိုꩻ။

**၃။ မေႏစျꩻ**
မေႏစျꩻပေႏလွုမ်ꩻ၊ ထီႏဖွီ-မာꩻကြွို့ꩻကြꩻတလꩻတောဝ်း၊ မေႏခိုးဒါႏလမ်း၊ မေႏခိုးဒါႏဒုံ။

**၄။ ရဟန်ꩻပေႏ**
ရဟန်ꩻယို (စင်ꩻယို) ပေႏပေႏလွုမ်ꩻ၊ ထီႏဖွီ-မာꩻကြွို့ꩻကြꩻလꩻတောဝ်း၊ ခံႏဗာႏ (ရဟန်ꩻပေႏသီႏလ)အပဲစ်၊ သွုမ်ꩻတေင်၊ သွုမ်ꩻခြေင်ဒါႏ"
နီဗွေႏဘုရာꩻ သျင်ꩻနယ်ချာ နုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။
(သဂါထာဝဂ္ဂ၊ သံယုတ်ပါဠိတောႏ၊ ဒဟရသုတ်)

## အာႏကွိုꩻ
လိုꩻခိုမျတ်သီးထာꩻကျံႏ

**"အနုရုဒ္ဓ မဟာဝိတက္ကသုတ် (လိုꩻခိုမျတ်သီး ထာꩻကျံႏ)"**
အွိုးခꩻတလဲင်ႏ-
ဗွေႏအနုရုဒ္ဓါႏ အဝ်ႏအုံတပါꩻ စဉ်ꩻစာꩻသꩻယူႏ ကလꩻနွောင်ꩻ လောကုတ္တရာႏနဝ်ꩻ အောဝ်ႏနွုတ်ꩻမျိုꩻ၊ နီဗွေႏဘုရာꩻကျွꩻလွဉ်ထေ့ ဝွေꩻဗွေႏ၊ နီဗွေႏဘုရာꩻ သော့ꩻဖေႏယင်း အဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻ တမျိုꩻတဲင် ထွာသွစ်ꩻမျိုꩻ၊ သွစ်ꩻမျိုꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ နီဗွေႏဘုရာꩻ ဟော်ꩻနယ်နုဲင်းယို-
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
၁။ သာႏသနာႏကို ရဟန်ꩻ(တပါꩻ)နဝ်ꩻ 'လောဘဆေ့ꩻ'သွူတဲ့ ကျွားတဝ်းထာꩻ၊ ငမ်းပါꩻသေ၊ 'အဝ်ႏနုဲင်းမုဲင်ꩻကွို့ꩻသꩻ'ဒျာႏသွူတဲ့ ကျွားတဝ်းထာꩻ၊ ကျွိုက်ဒျာႏ ထာꩻယေန်ကိုသွူတဲ့ ကျွားတဝ်းထာꩻ၊ အဝ်ႏကျိုꩻစာꩻမွေးသွူတရာꩻတဲ့ ကျွားတဝ်းထာꩻ၊ သတိꩻဟောဝ်မွေးမုဲင်းသွူတဲ့ ကျွားတဝ်းထာꩻ၊ သမာႏဓိဟောဝ်(သꩻစွူ)မွေးမုဲင်းသွူတဲ့ ကျွားတဝ်းထာꩻ၊ ပညာႏအဝ်ႏသွူတဲ့ ကျွားတဝ်းထာꩻ၊ သꩻပျောႏလွက်ꩻသွူ နိဗ္ဗာန်ႏတဲ့ ကျွားတဝ်းထာꩻ၊ လိုꩻကျွားတဝ်းထာꩻသွစ်ꩻမျိုꩻ၊ လိုꩻရိုꩻရိုꩻသာꩻသာꩻနုဲင်းနဝ်ꩻမꩻ လꩻနွောင်ꩻလောကုတ္တရာႏ(လꩻနွောင်ꩻမဂ်ဖိုလ်ႏ)နောဝ်ꩻသွူ။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
၂။ ရဟန်ꩻ(တပါꩻ)နောဝ်ꩻ ဗုဲင်ဗာႏသင်္ကန်ꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻတဲ့ယဝ်း၊ သွုံꩻဗာႏသွမ်ꩻ နုဲင်းမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻတဲ့ယောဝ်း၊ အုံသော့ꩻဗာႏကျောင်ꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻတဲ့ယဝ်း၊ သွုံꩻဗာႏတသီႏ နုဲင်းမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻတဲ့ယဝ်း အဝ်ႏကေႏနပ်ကွို့ꩻသꩻဒျာႏ၊ ကေႏနပ်ကွို့ꩻသꩻနုဲင်းနဝ်ꩻမꩻ လꩻနွောင်ꩻမဂ်ဖိုလ်ႏ၊ (ပေါႏလိုꩻလောႏဘꩻတန်နဝ်ꩻ လꩻနွောင်ꩻတဝ်းမဂ်ဖိုလ်ႏ)နောဝ်ꩻသွူ။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
၃။ ရဟန်ꩻ(တပါꩻ)နဝ်ꩻ မဉ်အုံဒျာႏ ထာꩻတေ့ꩻတေ့ꩻယေန်ယေန်ကို၊ ဝင်ꩻဖေႏကကမဉ်လꩻ ထာꩻတေ့ꩻထာꩻယေန်နိဗ္ဗာန်ႏတဲ့ ဟော်ꩻထန်ႏဖေႏတရာꩻ၊ ကျွိုက်ဒျာႏနုဲင်းယိုမꩻ လꩻနွောင်ꩻမဂ်ဖိုလ်ႏ၊ (ပေါႏပျောႏလွဉ်ꩻမွိုင်းသွꩻခွ၊ လယ်ႏလွင်ꩻမွိုင်းထာꩻနဝ်ꩻ လꩻနွောင်ꩻတဝ်းမဂ်ဖိုလ်ႏ)နောဝ်ꩻသွူ။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
၄။ ရဟန်ꩻ(တပါꩻ)နဝ်ꩻ ကျိုꩻစာꩻအားထွုတ်မွေးတရာꩻ၊ နဝ်ꩻမꩻ လꩻနွောင်ꩻမဂ်ဖိုလ်ႏ၊ (ပေါႏလိုꩻလွꩻနောဝ်ꩻ လꩻနွောင်ꩻတဝ်း မဂ်ဖိုလ်ႏ)နောဝ်ꩻသွူ။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
၅။ ရဟန်ꩻ(တပါꩻ)နဝ်ꩻ သတိꩻဟောဝ်မွေးစွဉ်ႏထာꩻ၊ နဝ်ꩻမ လꩻနွောင်ꩻမဂ်ဖိုလ်ႏ၊ (ပေါႏလိုꩻသတိꩻတဟဝ်တဝ်းနဝ်ꩻ လꩻနွောင်ꩻတဝ်း မဂ်ဖိုလ်ႏ)နောဝ်ꩻသွူ။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
၆။ ရဟန်ꩻ(တပါꩻ)နဝ်ꩻ သမာႏဓိဟောဝ်(သꩻစွူ)မွေးစွဉ်ႏထာꩻ၊ နဝ်ꩻမꩻ လꩻနွောင်ꩻမဂ်ဖိုလ်ႏ၊ (ပေါႏသꩻစွူတဝ်းနဝ်ꩻ လꩻနွောင်ꩻတဝ်း မဂ်ဖိုလ်ႏ)နောဝ်ꩻသွူ။
၇။ ရဟန်ꩻ(တပါꩻ)နဝ်ꩻ ထီႏနွောင်ꩻရုပ်နာမ်ႏ ဉာဏ်ႏပညာႏအဝ်ႏ၊ နဝ်ꩻမꩻ လꩻနွောင်ꩻမဂ်ဖိုလ်ႏ၊ (ထီႏတောဝ်းရုပ်နာမ်ႏ ဉာဏ်ႏပညာႏအဲဉ်ထဝ်းနဝ်ꩻ လꩻနွောင်ꩻတဝ်း မဂ်ဖိုလ်ႏ)နောဝ်ꩻသွူ။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
၈။ ရဟန်ꩻ(တပါꩻ)နဝ်ꩻ စူꩻလွဉ်ꩻတဝ်း တဏှာႏ မာႏန ဒိဋ္ဌိ၊ သꩻပျောႏလွဉ်ꩻဒျာႏ နိဗ္ဗာန်ႏ၊ နဝ်ꩻမꩻ လꩻနွောင်ꩻမဂ်ဖိုလ်ႏ၊ (လိုꩻစူꩻလွဉ်ꩻ တဏှာႏ မာႏန ဒိဋ္ဌိသားနဝ်ꩻ လꩻနွောင်ꩻတဝ်း မဂ်ဖိုလ်ႏ)နောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ အဋ္ဌကနိပါတ်၊ အနုရုဒ္ဓ မဟာဝိတက္ကသုတ်)
### အာႏကွိုꩻ
လိုꩻငတ်ꩻစား-ငဝ်းခတ်ꩻနား

**"ဒုက္ကထာသုတ် (လိုꩻငတ်ꩻစား-ငေါဝ်းခတ်ꩻနားငတ်ꩻမျိုꩻ)"**
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
၁။ အသဒ္ဓဿ သဒ္ဓါကထာ ဒုက္ကထာ-
လိုꩻသဒ္ဓါႏတရာꩻ တအဲဉ်ထဝ်းနဝ်ꩻ ပေါႏဒေါ့ꩻသဒ္ဓါႏတရာꩻခရာႏတဲ့ ထွာစွဉ်ႏငေါဝ်းခတ်ꩻနား၊ ထွာစွဉ်ႏငေါဝ်းဟောဝ်တဝ်း၊ ကွပ်ထမုဲင်ꩻနဲတဲင် ဝွေꩻနဝ်ꩻ သဒ္ဓါႏတရာꩻအဲဉ်ထဝ်းတွော့ꩻ ပေါႏဒေါ့ꩻတဲ့ ရော့ꩻဒွုမ်အနား သꩻလျားစွဉ်ႏထာꩻနောဝ်ꩻသွူ။
၂။ ဒုဿီလဿ သီလကထာ ဒုက္ကထာ-
လိုꩻသီႏလ တအဲဉ်ထဝ်းနဝ်ꩻ ပေါႏဒေါ့ꩻသီႏလခရာႏတဲ့ ထွာစွဉ်ႏငေါဝ်းခတ်ꩻနား၊ ထွာစွက်ႏငေါဝ်းဟောဝ်တဝ်း၊ ပွိုးထမုဲင်ꩻနဲတဲင် ဝွေꩻနဝ်ꩻ သီႏလအဲဉ်ထဝ်းတွော့ꩻ ပေါႏဒေါ့ꩻတဲ့ ရော့ꩻဒွုမ်အနား သꩻလျားစွဉ်ႏထာꩻနောဝ်ꩻသွူ။
၃။ အပ္ပဿုတဿ ဗာဟုသစ္စကထာ ဒုက္ကထာ-
လိုꩻအထီႏအဟွူန်ဆေ့ꩻနဝ်ꩻ ပေါႏဒေါ့ꩻဗဟုသုတခရာႏတဲ့ ထွာစွဉ်ႏငေါဝ်းခတ်ꩻနား၊ ထွာစွက်ႏငေါဝ်းဟောဝ်တဝ်း၊ ကွပ်ထမုဲင်ꩻနဲတဲင် ဝွေꩻနဝ်ꩻ ဗဟုသုတအဲဉ်ထဝ်းတွော့ꩻ ပေါႏဒေါ့ꩻတဲ့ ရော့ꩻဒွုမ်အနား သꩻလျားစွဉ်ႏထာꩻနောဝ်ꩻသွူ။
၄။ မစ္ဆရိယဿ စာဂကထာ ဒုက္ကထာ-
လိုꩻစေꩻနဝ်ꩻ ပေါႏဒေါ့ꩻထာꩻလူႏ စာႏဂခရာႏတဲ့ ထွာစွဉ်ႏငေါဝ်းခတ်ꩻနား၊ ထွာစွဉ်ႏငေါဝ်းဟောဝ်တဝ်း၊ ပွိုးထမုဲင်ꩻနဲတဲင် ဝွေꩻနောဝ်ꩻ လိုꩻစေꩻတွော့ꩻ ပေါႏဒေါ့ꩻတဲ့ ရော့ꩻဒွုမ်အနား သꩻလျားစွဉ်ႏထာꩻနောဝ်ꩻသွူ။
၅။ ဒုပ္ပညဿ ပညာကထာ ဒုက္ကထာ-
လိုꩻပညာႏ တအဲဉ်ထဝ်းနဝ်ꩻ ပေါႏဒေါ့ꩻပညာႏခရာႏတဲ့ ထွာစွဉ်ႏငေါဝ်းခတ်ꩻနား၊ ထွာစွက်ႏငေါဝ်းဟောဝ်တဝ်း၊ ကွပ်ပွိုးထမုဲင်ꩻနဲတဲင် ဝွေꩻနဝ်ꩻ ပညာႏအဲဉ်ထဝ်းတွော့ꩻ ပေါႏဒေါ့ꩻတဲ့ ရော့ꩻဒွုမ်အနား သꩻလျားစွဉ်ႏထာꩻနောဝ်ꩻသွူ။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
၁။ သဒ္ဓဿ သဒ္ဓါကထာ သုကထာ-
လိုꩻသဒ္ဓါႏတရာꩻအဝ်ႏ ပေါႏဒေါ့ꩻသဒ္ဓါႏတရာꩻခရာႏတဲ့ ထွာစွဉ်ႏငေါဝ်းမဉ်ဟွူန်၊ ထွာစွဉ်ႏငေါဝ်းဟဝ်၊ ကွပ်ထမုဲင်ꩻနဲတဲင် ဝွေꩻနဝ်ꩻ သဒ္ဓါႏတရာꩻအဝ်ႏတွော့ꩻ ပေါႏဒေါ့ꩻတဲ့ ရောꩻ့အနား သꩻရေꩻစွဉ်ႏနဝ်ꩻသွူ။
၂။ သီလဝတော သီလကထာ သုကထာ-
လိုꩻသီႏလအဝ်ႏနဝ်ꩻ ပေါႏဒေါ့ꩻသီႏလခရာႏတဲ့ ထွာစွဉ်ႏငေါဝ်းမဉ်ဟွူန်၊ ပွိုးထမုဲင်ꩻနဲတဲင် ဝွေꩻနောဝ်ꩻ သီႏလအဝ်ႏတွော့ꩻ ပေါႏဒေါ့ꩻတဲ့ ရော့ꩻစွဉ်ႏအနား၊ သꩻရေꩻစွဉ်ႏဒျာႏနောဝ်ꩻသွူ။
၃။ ဗဟုသုတဿ ဗာဟုသစ္စကထာ သုကထာ-
လိုꩻအထီႏအဟွူန်အာနဝ်ꩻ ပေါႏဒေါ့ꩻဗဟုသုတခရာႏတဲ့ ထွာစွဉ်ႏငေါဝ်းမဉ်ဟွူန်၊ ကွပ်ထမုဲင်ꩻနဲတဲင် ဝွေꩻနဝ်ꩻ ဗဟုသုတအဝ်ႏတွော့ꩻ ပေါႏဒေါ့ꩻတဲ့ ရော့ꩻစွဉ်ႏအနား၊ သꩻရေꩻစွဉ်ႏဒျာႏနောဝ်ꩻသွူ။
၄။ စာဂဝတော စာဂကထာ သုကထာ-
လိုꩻကစာႏဂထာꩻနောဝ်ꩻ ပေါႏဒေါ့ꩻထာꩻလူႏ စာႏဂခရာႏတဲ့ ထွာစွဉ်ႏငေါဝ်းမဉ်ဟွူန်၊ ပွိုးထမုဲင်ꩻနဲတဲင် ဝွေꩻနဝ်ꩻ စေꩻတဝ်းတွော့ꩻ ပေါႏဒေါ့ꩻတဲ့ ရောꩻ့စွဉ်ႏအနား၊ သꩻရေꩻစွဉ်ႏဒျာႏနောဝ်ꩻသွူ။
၅။ ပညဝတော ပညာကထာ သုကထာ-
လိုꩻပညာႏအဝ်ႏနဝ်ꩻ ပေါႏဒေါ့ꩻပညာႏခရာႏတဲ့ ထွာစွဉ်ႏငေါဝ်းမဉ်ဟွူန်၊ ကွပ်ပွိုးထမုဲင်ꩻနဲတဲင် ဝွေꩻနဝ်ꩻ ပညာႏအဝ်ႏတွော့ꩻ ပေါႏဒေါ့ꩻတဲ့ ရော့ꩻစွဉ်ႏအနား သꩻရေꩻစွဉ်ႏဒျာႏနောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ ပဉ္စကနိပါတ်၊ ဒုက္ကထာသုတ်)
### အာႏကွိုꩻ
လိုꩻငမ်း'ငမ်းတဝ်းထာꩻသီ

**"အဘယသုတ် (လိုꩻငမ်းထာꩻသီ-လိုꩻငမ်းတဝ်းထာꩻသီ)"**
ဇာဏုဿောဏိပုဏ္ဏာꩻ လောဝ်းဗွေႏဘုရာꩻနုဲင်းယို-
ဩဗွေႏဂေါတမ-
'လိုꩻငမ်းတဝ်းထာꩻသီ အဲဉ်ထဝ်းတဖြာꩻဖြာꩻ'ခွေသွဉ်းရိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻ။
တကာႏပုဏ္ဏာꩻဟွေး-
လိုꩻငမ်းထာꩻသီ အဝ်ႏလစ်ꩻမျိုꩻ၊ လစ်ꩻမျိုꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ-
၁။ လိုꩻစွယ်ꩻသန် ကာႏမဂွုဏ်ႏ၊ အာႏရွုံႏငတ်ꩻပါꩻ၊ မော့ꩻတဝ်ရောႏဂါႏ တိန်ႏအီႏသီဗာႏတဲင် မဉ်ဖထိုꩻတဝ်း ကာႏမဂွုဏ်ႏနဝ်ꩻတွော့ꩻ ငမ်းငါႏသီဗာႏထာꩻ၊ ငမ်းထာꩻသီ။
၂။ လိုꩻယဖြာꩻဖြာꩻနဝ်ꩻ အတ္တသန်၊ ထင်းတန်အနမ်း၊ ရက်အနမ်း၊ လောႏကာႏအနမ်း၊ မော့ꩻတဝ်ရောႏဂါႏ ထွိုင်ႏအီႏသီဗာႏတဲင် အီႏစွဉ်ꩻထိုꩻဗာႏအနမ်းတွော့ꩻ ငမ်းထာꩻသီ။
၃။ လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ မာꩻဗာႏဒွိုန်းကုသိုလ်ႏ၊ ငမ်းတွိုႏလွေꩻဗာႏငါးရုဲင်ꩻ၊ တိရစ္ဆာန်ႏ၊ ပိတ္တာႏတွော့ꩻ ငမ်းငါႏထာꩻသီ။
၄။ လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ အားထွုတ်ဗာႏတဝ်းတရာꩻ၊ မာꩻဗာႏတဝ်း ဝိပဿနာႏတဲင် ငမ်းငါႏလွေꩻတယ်ႏ အပါယ်ႏခမ်းသူꩻတွော့ꩻ ငမ်းထာꩻသီ။
လိုꩻငမ်းထာꩻသီ အဝ်ႏလစ်ꩻမျိုꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။
တကာႏပုဏ္ဏာꩻဟွေး-
၁။ လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ စွယ်ꩻတဝ်းကာႏမဂွုဏ်ႏ၊ အာႏရွုံႏငတ်ꩻပါꩻ၊ သꩻဝင်ႏစာꩻဒျာႏကုသိုလ်ႏတဲင် ခွေမဉ်ႏသီနဝ်ꩻ တတွိုႏနွောင်ꩻတဝ်း အပါယ်ႏခမ်း၊ ယွုမ်းနမ်းကျင်ꩻဟောဝ်၊ ဆာတဝ်တဲ့ယဝ်း၊ ငမ်းတဝ်းထာꩻသီ။
၂။ လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ ခွေယိုအသုဘတန်ဒျာႏ၊ အနိစ္စတန်ဒျာႏ၊ သေနာႏနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် ထင်းတန်တဝ်းအနမ်း၊ ငမ်းတောဝ်းထာꩻသီ။
၃။ လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ မာꩻတဝ်းအကုသိုလ်ႏ၊ အကုသိုလ်ႏ အကျံꩻစားတဲ့ မာꩻတဝ်း၊ အကုသိုလ်ႏအဝွေႏစားတဲ့ မာꩻတဝ်း၊ မာꩻဒျာႏ ကုသိုလ်ႏလွုမ်ꩻ၊ အီႏတွိုႏလွေꩻဒျာႏ ဘွုံႏဟောဝ်တဲင် ငမ်းတောဝ်းထာꩻသီ။
၄။ လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ အားထွုတ်ဗာႏလဲဉ်းတရာꩻ၊ မာꩻဗာႏလဲဉ်း ဝိပဿနာႏ၊ ခန္ဓာႏအနိစ္စ၊ ခန္ဓာႏဒုက္ခ၊ ခန္ဓာႏအနတ္တ-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻသေ၊ ခွေယိုမဉ်ႏသီ၊ လဲဉ်းကီသေႏချာႏ၊ နန်းခရာႏအဲဉ်ထဝ်း၊ ငမ်းတဝ်းထာꩻသီ။
လိုꩻငမ်းတောဝ်းထာꩻသီ အဝ်ႏလစ်ꩻမျိုꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။
"ဩဗွေႏဂေါတမ-
နီဗွေႏတရာꩻနဝ်ꩻ နစ်သက်ခရာႏဟောဝ်ငါႏ၊ ခွေသွဉ်းယိုနဝ်ꩻ တဲႏစွဉ်ႏဟန်ႏနီꩻယိုမာꩻငါ တသက်လိုမ်း ကိုꩻကွယ်ႏဘုရာꩻ တရာꩻ သံဃာႏ နီဗွေႏမတ်သွော့ ဥပါႏသကာႏ တဖြာꩻဗွေႏဩ"သꩻရောင်းသꩻရေꩻ လောဝ်းလွေꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ စတုက္ကနိပါတ်၊ အဘယသုတ်)
### အာႏကွိုꩻ
လိုꩻဆာသွံမျိုꩻ

**"ဂိလာနသုတ် (လိုꩻဆာသွံမျိုꩻ လိုꩻသွံစား)"**

ပွိုင်းဝွို့တွမ်ႏ လိုꩻဆာဥပမာႏ ဆရာႏဗွေႏဘုရာꩻ ဟော်ꩻဖေႏ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏ တရာꩻနုဲင်းယို-
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး လိုꩻအဆာအဝ်ႏသွံမျိုꩻ-
၁။ လꩻတသီႏဟောဝ်တဲ့နဝ်ꩻ၊ လꩻတဝ်းတသီႏဟောဝ်တဲ့နဝ်ꩻ အီႏသီဒျာႏရင်ꩻရင်ꩻ၊
၂။ မဉ်ႏလꩻတသီႏဟောဝ်နဝ်ꩻ သီတဝ်း- မဉ်ႏလꩻတဝ်းတသီႏဟောဝ်နဝ်ꩻ သီ၊
၃။ လꩻတသီႏဟောဝ်တဲ့နဝ်ꩻ၊ တလꩻတဝ်းတဲ့နဝ်ꩻ အီႏဟောဝ်ချာဒျာႏရင်ꩻ၊ အဝ်ႏသွံမျိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
လိုꩻဆာယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ ဆရာႏမဉ်ကျနုဲင်းမုဲင်ꩻကျ၊ တသီႏမဉ်ဟောဝ်နုဲင်းမုဲင်ꩻဟောဝ်၊ လွမ်ꩻလာꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻခန်းတဲ့ယဝ်း တလꩻတဝ်း သီထိုꩻဒျာႏတဲ့အောဝ်ႏ။
လိုꩻဆာယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ မဉ်ႏတလွမ်ꩻလာꩻတဝ်း၊ မဉ်ႏတမော့ꩻတဝ်း ဆရာႏဟောဝ်၊ တသီႏဟောဝ်နဝ်ꩻသီ၊ မဉ်ႏလွမ်ꩻလာꩻဗာႏ၊ မဉ်ႏမော့ꩻဆရာႏဟောဝ်၊ တသီႏဟောဝ်နဝ်ꩻ သီတောဝ်း။
လိုꩻဆာယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ လွမ်ꩻလာꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊ တလွမ်ꩻလာꩻတဝ်းတဲ့နဝ်ꩻ၊ မော့ꩻဆရောႏဟောဝ်၊ မော့ꩻတသီႏဟောဝ်တဲ့နဝ်ꩻ၊ တမော့ꩻတဝ်းတဲ့နဝ်ꩻ အီႏဟောဝ်ချာဒျာႏရင်ꩻရင်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
ဥပမာႏ ဗွန်ပီနဝ်ꩻနေနေ၊ လောကကိုယို လိုꩻအဝ်ႏသွံမျိုꩻ၊ သွံမျိုꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ-
၁။ လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ ဝုဲင်ႏဗာႏဘုရာꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊ ဝုဲင်ႏဗာႏတဝ်းတဲ့နဝ်ꩻ၊ နာႏဗာႏတရာꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊ နာႏဗာႏတဝ်းတရာꩻတဲ့နဝ်ꩻ မာꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻခန်းတဲ့ယဝ်း တထွာနွောင်ꩻတောဝ်း ရဟန္တာႏ။
၂။ လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ မဉ်ႏဝုဲင်ႏဗာႏတဝ်းဘုရာꩻ၊ မဉ်ႏနာႏဗာႏတဝ်းတရာꩻနဝ်ꩻ ထွာနွောင်ꩻတဝ်း ရဟန္တာႏ၊ မဉ်ႏဝုဲင်ႏဗာႏဘုရာꩻ၊ မဉ်ႏနာႏဗာႏတရာꩻနောဝ်ꩻ ထွာနွောင်ꩻရဟန္တာႏ။
၃။ လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ ဝုဲင်ႏဗာႏတဝ်းဘုရာꩻတဲ့ယဝ်း၊ နာႏဗာႏတဝ်း တရာꩻတဲ့ယဝ်း ပါႏရမီႏဗွေ၊ အခိန်ထွာလဲဉ်းရဟန္တာႏ 'ပစ္ဆိမဘဝိက-သံႏသရာႏကို ဝွေꩻယို ထွာအဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻ'လဲဉ်းသွူတဲင် နမ်းတွမ်ႏနမ်း သေအားထွုတ်ဒျာႏတရာꩻ၊ သေမာꩻဒျာႏကုသိုလ်ႏ၊ သꩻမဉ်မာꩻတောဝ်း အကုသိုလ်ႏ၊ သေပယ်ႏထိုꩻဒျာႏ နမ်းကျင်ꩻကုဲင် ကာယဒုစရဲက်၊ ဖြောင်းကျင်ꩻကုဲင် ဝစီဒုစရဲက်၊ သꩻကျင်ꩻကုဲင် မနော်ꩻဒုစရဲက်။
သေမာꩻဒျာႏ နမ်းကျင်ꩻဟောဝ် ကာယသုစရဲက်၊ ဖြောင်းကျင်ꩻဟောဝ် ဝစီသုစရဲက်၊ သꩻကျင်ꩻဟောဝ် မနော်ꩻသုစရဲက်၊ ကွပ်ပွိုးနမ်းတွမ်ႏနမ်း သေအားထွုတ်ဒျာႏတရာꩻ၊ သေမာꩻဒျာႏ ကုသိုလ်ႏနုဲင်းနဝ်ꩻတွော့ꩻ ဝုဲင်ႏဗာႏဘုရာꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊ ဝုဲင်ႏဗာႏတဝ်း ဘုရာꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊ နာႏဗာႏတရာꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊ နာႏဗာႏတဝ်းတဲ့နဝ်ꩻ ပါႏရမီႏဗွေအာ အခိန်ႏထွာ ရဟန္တာႏနဝ်ꩻမꩻ ထွာနွောင်ꩻဒျာႏ ရဟန္တာႏနောဝ်ꩻသွူ။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
မဉ်ႏနာႏဗာႏ (သုတ်၊ အဘိဓမ္မာႏ၊ ဝိနယ်ꩻ)တရာꩻမꩻ ထွာလꩻရဟန္တာႏ၊ မဉ်ႏနာႏဗာႏတဝ်း တရာꩻနောဝ်ꩻ ထွာနွောင်ꩻတဝ်း ရဟန္တာႏ၊ ကွပ်ပွိုးလိုꩻအစားယို ယံကနာႏဗာႏတရာꩻ၊ ဖေႏကထွာနွောင်ꩻ ရဟန္တာႏနောဝ်ꩻမꩻ ခွေဘုရာꩻနမ်းနမ်းတဲ့ ဟော်ꩻဖေႏဗာႏတရာꩻ၊ တပဲ့ꩻသီးတဲ့ ဟော်ꩻဖေႏဗာႏတရာꩻနောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ တိကနိပါတ်၊ ဂိလာနသုတ်)
### အာႏကွိုꩻ
လိုꩻတောမ်ႏတာႏဝွန်ႏ

" သဲင်ꩻထွာꩻလဲန်းလိုꩻ တာႏဝွန်ႏမျိုꩻကွန်ႏ
  ပြေင်ထွေပြေင်စေႏ မိဉ်ႏထမ်ႏဖေႏတဝ်း
  လိုꩻပိုမနုဿ      ဝေါဟာရနဝ်ꩻ
  ဟဲ့ꩻဖန်ထွိုက်သင်ꩻ  လိုꩻစာႏရင်ꩻကို
  ထွာသင်ꩻထွိုက်တဝ်း လိုꩻမွေးတောဝ်း။

" တာႏဝွန်ႏကဖေႏ     မာႏကေႏကေႏထွူ
  နမ်းတာႏပြေင်စေႏ   အွောန်ႏခါဖေႏလုဲင်း
  ပြေင်ထွေအာႏရဲင်ꩻ   အပ်ပဲင်ႏသဲင်ꩻလို့
  လိုꩻမျိုꩻအတာႏ      ထွာအီအာႏမျိုꩻ
  ထာꩻမာꩻသက်သေႏ   လိုꩻအွောန်ႏနယ်။

" ခွေနောဝ်ꩻလိုꩻဟွေး     မိဉ်ႏသေမွေးနောဝ်ႏ
  ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻ        တစွိုးခွိုꩻလွုမ်း
  ရွောန်,နမ်း,ဉာဏ်ႏအာႏ  နွောင်ꩻရာꩻအာႏရဲင်ꩻ
  အနယ်ꩻဆꩻဆꩻ        ကောဝ်ႏထွန်ႏထျꩻသူꩻ
  ဖေႏကတွိုႏထင်ႏ       စွဲးဝင်ꩻပင်ႏထို
  ထွားလွိုမွိုန်းတဝ်း      ဖြွောမ်းဗူႏရောဝ်းငီꩻ
  တာႏဝွန်ႏအောဝ်ႏသဲင်ꩻ    နာꩻတောမ်ႏခွေ။

## အာႏကွိုꩻ


ကဏ္ဍ:ပအိုဝ်ႏကဗျာ