open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ကျမ်ႏမာႏရေꩻအတာႏတသီႏနယ်ဒွေါင်ႏ

* ဟို့ꩻထိုꩻရောႏဂါႏ
ဟို့ꩻမိဉ်ႏထိုꩻလျားထာꩻနဝ်ꩻ ဟူနဝ်ꩻငိုး‌ဖေႏအရောင်ႏပေါင်း တသီးသီးစွဉ်ႏဒျာႏတဲင် ထူႏသွော့ဝန်ႏတလွုံတဗီႏ သော့ꩻထွူထီမꩻ ထောက်သော့ꩻဟူငိုးနဝ်ꩻနော၊ အဝ်ႏနဝ်ꩻထွူမꩻ တသာႏတဲ့ငိုးပေါင်းလျားလျားတဲင် ထောာက်ရော်ꩻသွော့ ဟူငိုးနဝ်ꩻလဲ့ အမိဉ်ႏခွꩻထွူနဝ်ꩻမꩻ ကွဲးဖေႏအွꩻနေား၊ အမိဉ်ႏကွီအွꩻထီ လီးလီးလျားလျားနဝ်ꩻရာꩻ ဖေႏအွꩻသွော့ယို ဟဝ်ဗာႏအမန်ႏ။

* ဟို့ꩻထိုꩻသွီႏရောႏဂါႏ
ဟို့ꩻမိဉ်ႏထိုꩻသွီႏထာꩻနဝ်ꩻ ငိုးထွူဒဲဉ်သဲင်တဲင် ရော်ꩻတတွာဝင်ꩻ တွမ်ႏတောင်းလျက်ထန်ꩻ အဝ်ႏနဝ်ꩻထွူမꩻ မာꩻဖွန်ႏ ဖေႏအွꩻသွော့နေား ဟတ်ဗာႏအမန်ႏ။

*နမ်းမန်ꩻအကျိုꩻ
နမ်းမန်ꩻမျိုꩻကိုနဝ်ꩻရာꩻ နမ်းမန်ꩻထေင်နဝ်ꩻ နုညံစွုမ်းယွ၊ မာꩻထွာအီသယ်ꩻခေꩻ သလိပ်အာႏ ပညာႏအာႏ သုက်အာႏ၊ အာႏအကို တိုꩻပွာꩻအီဖေႏဒါႏ၊ ဖြောင်းဗွောင်အီဒါႏ ကလူꩻဟဝ်အီဖေႏဒါႏ ၊ တလီꩻဆာလဲ့နွောင်ꩻ နားပသꩻတွေတွက်ဖုံႏလဲ့ ဟဝ်အီဖေႏဒါႏ၊ ထာꩻရွိုးပင်ႏပန်ꩻ ဆွတ်ꩻထို့မေႏခိုး ယော့ဖူဖူဖါဖါ၊ ထွီႏစွူႏ ရူး တဗင်စွူႏ စစွဉ်ႏထာꩻစွူႏ အမျိုꩻမျိုꩻဖုံႏလဲ့ ဟဝ်အီဖေႏဒါႏနဝ်ꩻသွူ၊

## အာႏကွိုꩻ


ကဏ္ဍ:တသီႏဖုံႏ
ကျမ်ꩻပေါင်ꩻစွုမ်ႏ

thumb|ကထေဒါႏ ၁၉၀၂ ဗာႏကို Brockhaus Konversations-Lexicon

**ကျမ်ꩻပေါင်ꩻစွုမ်ႏ** (အဲင်းကလေတ်: Encyclopedia) (မန်း: စွယ်စုံကျမ်း) ကရိုꩻနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏလိတ်ဖွူꩻခြွဉ်း သျင်ꩻစဲင်းနယ်ဖေႏ ဘာႏသာႏစွုမ်ႏကားကအဝ်ႏတမျိုꩻနဝ်ꩻသွူ။ အကျောင်ꩻခရာႏနဝ်ꩻ အွဉ်ႏနယ်ခါꩻနေးဒျာႏ အက္ခရာႏအစီႏအလွောက်ꩻ၊ တဲႏအေဒီတရျာꩻဗူႏ ရောမဝေင်ꩻသား ဖလဉ်းနီးကတဲမ်းသေꩻခါꩻဒါႏ ကျမ်ꩻဖဲ့ꩻစွုမ်ႏတန်နဝ်ꩻ ထွာသင်တန်ꩻအတန်သွတ်ꩻ အဝ်ႏဗꩻတွိုႏကယိုခါနဝ်ꩻသွူ။ လိတ်ပပ်ꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ဝင်ꩻအဝ်ႏဟဲ့ꩻလွ **သဘာဝသမဲင်ꩻလိတ်ပပ်ꩻတန်**နုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏ၊ အတွဲꩻပါသော့ꩻ (၃၇)တွဲꩻ ရောမ်ဖြုဲင်ꩻခြွဉ်းပါသော့ꩻ နီသောင်ႏလွိုပဉ်သွူ၊ အတွဲꩻပါသော့ꩻ (၅၀၂၀)တဲင်  အတန်လွိုသွတ်ꩻ ကျမ်ꩻပေါင်ꩻစွုမ်ႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏကတဲမ်းခြွဉ်းသေꩻခါꩻတတိယလဲင်ႏ ခယ်ႏကျမ်ꩻပေါင်ꩻစွုမ်ႏတန်နဝ်ꩻသွူ။ ကျမ်ꩻပေါင်ꩻစွုမ်ႏ ဘာႏသာႏဖုံႏ ကအွဉ်ႏနယ်နေး အက္ခရာႏစဲဉ်ႏအလွောက်ꩻနဝ်ꩻ တွဲႏနျꩻထေလွေꩻ ၁၇၀၄-ဗာႏနေင်ႏကိုသွူ။ အင်္ဂလိပ်ဓမ္မဆရာႏ ဂျွန်ဟာရိစ် တဲမ်းသေꩻခါꩻ၊ ကျမ်ꩻပေါင်ꩻစွုမ်ႏမဉ်ꩻနဝ်ꩻ **ဆဲင်ႏရာꩻတလောကလုမ်း ဝိဇ္ဇာတွမ်ႏသိပ္ပံအဘိဓာန်ႏ**နဝ်ꩻသွူ။

လောကဓမ္မ၊ သိပ္ပလိုမ်းလုမ်ႏ၊ ကျမ်ꩻပေါင်ꩻစွုမ်ႏ၊ လောကအကျောင်ꩻ၊ ဓမ္မခရာႏ ဗဟုသုတကပါသော့ꩻကျမ်ꩻနဝ်ꩻ ဗွိုန်ပီနုဲင်း ပအိုဝ်ႏပညာႏသျင်ႏရီးခါ ကဟဲ့ꩻဖန်လွဒါႏ "ကျမ်ꩻပေါင်ꩻစွုမ်ႏ"ဖုံႏအတွိုင်ꩻ ခေတ်ယိုခါ ကျမ်ꩻကပါသော့ꩻခြွဉ်းဒါႏ သိပ္ပပညာႏ၊ ဝိဇ္ဇာႏပညာႏမျိုꩻနဝ်ꩻ အဲင်းကလေတ်ဘာႏသာႏ ဟဲ့ꩻ **‌Encyclopedia** ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻဘာႏသာႏနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻဖန်အမဉ်ꩻ"ကျမ်ꩻပေါင်ꩻစွုမ်ႏ"နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ကေားကထိုမ်ႏဒါႏ ဗဟုသုတသား ထိုမ်ႏဟော်ꩻထွား ဗဟုသုတအမျိုꩻမျိုꩻဖေႏကယိုꩻ၊ ဖေႏနေးအာႏကွိုꩻကလꩻနွောင်ꩻတဲင် ကတဲမ်းခြွဉ်းသော့ꩻသေꩻခါꩻဒါႏကျမ်ꩻနဝ်ꩻ အိဉ်ႏကလေက်ဘာႏသာႏ ဟဲ့ꩻ'Encyclopedia'နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။

လိုꩻသီးကရိုꩻနဝ်ꩻ သꩻဆန္ဒမဉ်သေချာအနမ်းတွမ်ႏ နမ်းအထျꩻအသောင်အရင်ꩻဖုံႏတဲင် ထိုမ်ႏရီရွောင် ထာꩻသေခရာႏ ထာꩻတောင်ꩻခရာႏထွူတွော့ꩻ တဲမ်းလွလိတ်ဖုံႏသွူ။ နဝ်ꩻမꩻတဲင် လိတ်ဖွူꩻလိတ်ပပ်ꩻ ပေါႏလွဉ်ဗာႏအစွိုးစွိုး၊ ကွဲႏတွော့ꩻ ဝွေꩻသီး ကမိဉ်သေဒါႏ ဗဟုသုတအချက်အလျက်ဖုံႏယို ကအီႏထိုမ်ႏလꩻယိုꩻယိုꩻနဝ်ꩻ ယပ်ꩻခုဲင်ႏငါႏသွူ၊ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ စုရောမ်သေꩻခါꩻ အချက်အလျက်ကဆဲင်ႏသော့ꩻ ဗဟုသုတအစွိုးစွိုးထွူတဲင် ဖေႏနေးလိုꩻသီး ကထိုမ်ႏဟော်ꩻထွားလꩻယိုꩻယိုꩻ၊ ဖေႏကအာႏကွိုꩻနွောင်ꩻတဲင် တဲမ်းခြွဉ်းဗာႏ ကျမ်ꩻဖဲ့ꩻစွုမ်ႏနဝ်ꩻသွူ။ ကျမ်ꩻဖဲ့ꩻစွုမ်ႏနဝ်ꩻ အွဉ်ႏနယ်ဖေႏ လိုꩻ တိရစ္ဆာန်ႏတွမ်ႏထာꩻရာꩻယင်၊ ဝွေꩻသီးကအဝ်ႏရာꩻ ခင်ႏလမ်းဒေႏသအခရာႏယင်သွူ၊ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ ကျမ်ꩻဖဲ့ꩻစွုမ်ႏသီး အခင်ႏမွဉ်သဘော်ꩻနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ထိုမ်ႏဖေႏ လိုꩻသီးဖုံႏ ကရီဒါႏ ထမုဲင်ꩻ၊ ပါꩻမုဲင်ꩻ၊ မုဲင်ꩻကို၊ မုဲင်ꩻခါ၊ နုဲင်းမုဲင်ꩻ၊ ကွပ်ထမုဲင်ꩻ-ငဝ်းရီအဖြေႏနဝ်ꩻသွူ။

## ကဟဲ့ꩻဖန်ဗာႏ ကျမ်ꩻပေါင်ꩻစွုမ်ႏအခရာႏ

## ဂန္ထဝင်ကျမ်ꩻပေါင်ꩻစွုမ်ႏ

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:ကျမ်ꩻပေါင်ꩻစွုမ်ႏဖုံႏ
ကံႏဟဝ်ကုဲင်-အကျိုꩻဟဝ်ကုဲင်

**"ဝိတ္ထာရသုတ် (ကံႏဟောဝ်ကုဲင်၊ အကျိုꩻဟောဝ်ကုဲင် အဝ်ႏလစ်ꩻမျိုꩻ)"**
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
နေးတွမ်ႏဉာဏ်ႏထူꩻ ခွေကသေစဲင်းစဲ့မွေးမုဲင်းစွဉ်ႏယိုခါ ခွေကဟော်ꩻထန်ႏ'ကံႏ'နဝ်ꩻ အဝ်ႏလစ်ꩻမျိုꩻ၊ လစ်ꩻမျိုꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ-
၁။ ကမ္မံ ကဏှံ၊ ကဏှဝိပါကံ - ကံႏဖြေင်း၊ အကျိုꩻဖြေင်း
၂။ ကမ္မံ သုက္ကံ၊ သုက္ကဝိပါကံ - ကံႏဗွာ အကျိုꩻဗွာ
၃။ ကမ္မံ ကဏှသုက္ကံ ၊ ကဏှသုက္ကဝိပါကံ - ကံႏဖြေင်းဗွာ အကျိုꩻဖြေင်းဗွာ
၄။ ကမ္မံ အကဏှအသုက္ကံ၊ အကဏှအသုက္ကဝိပါကံ - ကံႏဖြေင်းဗွာမွေးတဝ်း အကျိုꩻဖြေင်းဗွာမွေးတဝ်း၊ ကံႏအဝ်ႏလစ်ꩻမျိုꩻ၊ အကျိုꩻအဝ်ႏလစ်ꩻစားနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
၁။ 'ကံႏဖြေင်း၊ အကျိုꩻဖြေင်း'ကရိုꩻနဝ်ꩻ နုဲင်းမုဲင်ꩻနဲတဲင်-
လောကကိုယို လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ နမ်းမာꩻအကုသိုလ်ႏ၊ ဖြောင်းဒေါ့ꩻအကုသိုလ်ႏ၊ သꩻယူႏအကုသိုလ်ႏ၊ အကုသိုလ်ႏကံႏယိုနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻ'ကံႏဖြေင်း'၊ ကွပ်မာꩻအကုသိုလ်ႏကံႏဖြေင်းတဲင် ခံႏဗာႏဒုက္ခ နုဲင်းပါꩻကထဲ့ငါးရုဲင်ꩻနဝ်ꩻ၊ အကျိုꩻဒုက္ခနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻ'အကျိုꩻဖြေင်း'နောဝ်ꩻသွူ။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
၂။ 'ကံႏဗွာ၊ အကျိုꩻဗွာ'ကရိုꩻနဝ်ꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻနဲတဲင်
လောကကိုယို လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ နမ်းမာꩻကုသိုလ်ႏ၊ ဖြောင်းဒေါ့ꩻကုသိုလ်ႏ၊ သꩻယူႏကုသိုလ်ႏ၊ ကုသိုလ်ႏကံႏယိုနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻ'ကံႏဗွာ'၊ ပွိုးမာꩻကုသိုလ်ႏကံႏဗွာတွော့ꩻ လꩻထာꩻချမ်ꩻသာႏသုခ၊ နုဲင်းသုဘကိဏှ ဗျဟ္မာႏသီးနဝ်ꩻ၊ အကျိုꩻချမ်ꩻသာႏသုခနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻ'အကျိုꩻဗွာ'နောဝ်ꩻသွူ။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
၃။ 'ကံႏဖြေင်းဗွာ၊ အကျိုꩻဖြေင်းဗွာ'ကရိုꩻနဝ်ꩻ နုဲင်းမုဲင်ꩻနဲတဲင်-
လောကကိုယို လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ နမ်းမာꩻဟောဝ်ကုဲင်၊ ဖြောင်းဒေါ့ꩻဟောဝ်ကုဲင်၊ သꩻယူႏဟောဝ်ကုဲင်၊ ကုသိုလ်ႏကံႏ+အကုသိုလ်ႏကံႏ ထွာရော်ꩻလို့ဝင်ꩻ၊ ကွပ်ကုသိုလ်ႏကံႏတဲင် လꩻအကျိုꩻချမ်ꩻသာႏနုဲင်းလူꩻ၊ ပွိုးအကုသိုလ်ႏကံႏတွော့ꩻ မော့ꩻထာꩻဒုက္ခနုဲင်းဝေမာနိကပိတ္တာႏသီးဖုံႏ၊ 'အကုသိုလ်ႏကံႏတွမ်ႏ ကုသိုလ်ႏကံႏ ရော်ꩻလို့ဝင်ꩻ'နဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻ'ကံႏဖြေင်းဗွာ'၊ 'အကျိုꩻဒုက္ခတွမ်ႏ အကျိုꩻချမ်ꩻသာႏ ရော်ꩻလို့ဝင်ꩻနဝ်ꩻ'ဟဲ့ꩻ'အကျိုꩻဖြေင်းဗွာ'နဝ်ꩻသွူ။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
၄။ 'ကံႏဖြေင်းဗွာမွေးတဝ်း၊ အကျိုꩻဖြေင်းဗွာမွေးတဝ်း'ကရိုꩻနဝ်ꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻနဲတဲင်-
ပေါႏခန္ဓာႏအောဝ်ႏတဲ့ မာꩻကုသိုလ်ႏ၊ မာꩻအကုသိုလ်ႏ၊ လꩻချမ်ꩻသာႏ-မော့ꩻဒုက္ခ၊ အားထွုတ်တရာꩻ မာꩻဝိပဿနာႏတဲင် လꩻအရဟတ္တမဂ် (စေႏတနာႏ)တွော့ꩻ အရဟတ္တမဂ်နဝ်ꩻ မာꩻဖေ့လို့ အကုသိုလ်ႏကံႏ၊ ကူꩻနိဗ္ဗာန်ႏတဲင်တွော့ꩻ ခန္ဓာႏအဲဉ်ထဝ်းဒွုမ်၊ ကုသိုလ်ႏကံႏတဲ့ အဲဉ်ထဝ်းဒွုမ်၊ ကွပ်ပွိုးနဝ်ꩻမꩻ 'ကံႏဖြေင်းကံႏဗွာတဲ့ မွေးဒွုမ်၊ အကျိုꩻဖြေင်း အကျိုꩻဗွာတဲ့ မွေးဒွုမ်'နောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ စတုက္ကနိပါတ်၊ ကမ္မဝဂ်၊ ဝိတ္ထာရသုတ်)
### အာႏကွိုꩻ
ကျိုꩻစာꩻကီကီထင်ႏဗာႏ

**"သမထသုတ် (ကျိုꩻစာꩻကီကီထင်ႏဗာႏတရာꩻ)"**
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
'ကမာꩻခွꩻသꩻ သမထနဝ်ꩻ ခွေလꩻနေနဲ၊ အဓိပညာႏ ဓမ္မဝိပဿနာႏနဝ်ꩻ ခွေလꩻနေနဲ'မဉ်ႏယူႏလꩻဆင်ႏချင်ႏနုဲင်းနဝ်ꩻ ကုသိုလ်ႏထွာအာတန်။
၁။ ခွေယိုနဝ်ꩻ လꩻဒျာႏ ကမာꩻခွꩻသꩻ သမထလွုမ်ꩻ၊ အဓိပညာႏ ဓမ္မဝိပဿနာႏနဝ်ꩻ လꩻတောဝ်းဒွိုန်း၊ ပေါႏသေနုဲင်းနဝ်ꩻတဲ့ ဖေႏကလꩻ အဓိပညာႏ ဓမ္မဝိပဿနာႏနဝ်ꩻ ကျိုꩻစာꩻဗာႏ။
၂။ ခွေယိုနဝ်ꩻ လꩻဒျာႏ အဓိပညာႏ ဓမ္မဝိပဿနာႏလွုမ်ꩻ၊ ကမာꩻခွꩻသꩻ သထမနောဝ်ꩻ လꩻတဝ်းဒွိုန်း ပေါႏသေနုဲင်းနဝ်ꩻတဲ့ ဖေႏကလꩻ ကမာꩻခွꩻသꩻ သမထနဝ်ꩻ ကျိုꩻစာꩻဗာႏ။
၃။ ခွေယိုနဝ်ꩻ ကမာꩻခွꩻသꩻ သမထတဲ့ လꩻတဝ်း၊ အဓိပညာႏ ဓမ္မဝိပဿနာႏတဲ့ လꩻတဝ်း၊ ပေါႏသေနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ဖေႏကလꩻ နဝ်ꩻနီမျိုꩻနဝ်ꩻ ကျိုꩻစာꩻဗာႏ။
၄။ ခွေယိုနဝ်ꩻ ကမာꩻခွꩻသꩻ သမထတဲ့ လꩻလဲဉ်း၊ အဓိပညာႏ ဓမ္မဝိပဿနာႏတဲ့ လꩻလဲဉ်း ပေါႏသေနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ အာသဝတရာꩻဖေႏကလို့၊ ဖေႏကထွာရဟန္တာႏနဝ်ꩻ ကျိုꩻစာꩻဗာႏနောဝ်ꩻသွူ။
၅။ 'သင်္ကန်ꩻယိုနဝ်ꩻ ဟောဝ်ဗုဲင်၊ သင်္ကန်ꩻယိုနဝ်ꩻ ဟောဝ်ဗုဲင်တဝ်း'အဝ်ႏနီမျိုꩻ၊ နီမျိုꩻကိုနဝ်ꩻ အကုသိုလ်ႏထွာအာ၊ ကုသိုလ်ႏယွမ်ꩻထိုꩻ သင်္ကန်ꩻအမျိုꩻနဝ်ꩻ လိုႏဗုဲင်တဝ်း၊ လိုႏဗုဲင်ဒျာႏ ကုသိုလ်ႏထွာအာ၊ အကုသိုလ်ႏယွမ်ꩻထိုꩻ သင်္ကန်ꩻအမျိုꩻနောဝ်ꩻသွူ။
၆။ သွမ်ꩻအဝ်ႏနီမျိုꩻကိုနဝ်ꩻ-
'အကုသိုလ်ႏထွာအာ၊ ကုသိုလ်ႏယွမ်ꩻထိုꩻ'သွမ်ꩻအမျိုꩻနဝ်ꩻ လိုႏသွုံꩻတဝ်း၊ လိုႏသွုံꩻဒျာႏ 'ကုသိုလ်ႏထွာအာ၊ အကုသိုလ်ႏယွမ်ꩻထိုꩻ'သွမ်ꩻအမျိုꩻနောဝ်ꩻသွူ။
၇။ ကျောင်ꩻအောဝ်ႏနီမျိုꩻကိုနောဝ်ꩻ-
'အကုသိုလ်ႏထွာအာ၊ ကုသိုလ်ႏယွမ်ꩻထိုꩻ'ကျောင်ꩻအမျိုꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ လိုႏအုံသော့ꩻတဝ်း၊ လိုႏအုံသော့ꩻဒျာႏ 'ကုသိုလ်ႏထွာအာ၊ အကုသိုလ်ႏယွမ်ꩻထိုꩻ'ကျောင်ꩻအမျိုꩻနဝ်ꩻသွူ။
၈။ ဒုံတန်(ဝေင်ꩻတန်) အဝ်ႏနီမျိုꩻကိုနဝ်ꩻ-
'အကုသိုလ်ႏထွာအာ၊ ကုသိုလ်ႏယွမ်ꩻထိုꩻ'ဒုံတန်(ဝေင်ꩻတန်)အမျိုꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ လိုႏအုံတဝ်း၊ လိုႏအုံဒျာႏ 'ကုသိုလ်ႏထွာအာ၊ အကုသိုလ်ႏယွမ်ꩻထိုꩻ'ဒုံတန်(ဝေင်ꩻတန်)အမျိုꩻနောဝ်ꩻသွူ။
၉။ ဒုံပေႏ(ဝေင်ꩻပေႏ)အဝ်ႏနီမျိုꩻကိုနဝ်ꩻ-
'အကုသိုလ်ႏထွာအာ၊ ကုသိုလ်ႏယွမ်ꩻထိုꩻ'ဒုံပေႏ(ဝေင်ꩻပေႏ)အမျိုꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ လိုႏအုံတဝ်း၊ လိုႏအုံဒျာႏ 'ကုသိုလ်ႏထွာအာ၊ အကုသိုလ်ႏယွမ်ꩻထိုꩻ'ဒုံပေႏ(ဝေင်ꩻပေႏ)အမျိုꩻနောဝ်ꩻသွူ။
၁၀။ ပုဂ္ဂိုလ်ႏ အဝ်ႏနီမျိုꩻကိုနဝ်ꩻ-
'အကုသိုလ်ႏထွာအာ၊ ကုသိုလ်ႏယွမ်ꩻထိုꩻ'ပုဂ္ဂိုလ်ႏအမျိုꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ လိုႏကွိုက်ꩻတဝ်း၊ လိုကွိုက်ꩻဒျာႏ 'ကုသိုလ်ႏထွာအာ၊ အကုသိုလ်ႏယွမ်ꩻထိုꩻ'ပုဂ္ဂိုလ်ႏအမျိုꩻနောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ ဒသကနိပါတ်၊ သမထသုတ်)
### အာႏကွိုꩻ
ကျိုꩻစာꩻသွဉ်ထူႏမွေးသွော့ ပညာႏ

ကျိုꩻစာꩻသွဉ်ထူႏမွေးသွော့ ပညာႏ

လိုꩻလောကခမ်းတန်ကို
အရေꩻတန်လွိုသွတ်ꩻသွတ်ꩻ အောဝ်ႏပညာႏ
မဉ်ႏဒေါ့ꩻဗာႏစားနောဝ်ꩻလဲ့
အလွိုးတသစ်မာႏတောဝ်းသွူ သနယ်နောႏ ။

”ပညာႏခံꩻဖွိုင်ꩻ လိုꩻတခွန်ꩻထူႏလꩻတောဝ်း”
ကရိုꩻဒါႏငေါဝ်း ပွုံႏခွိုင်ꩻအတွိုင်ꩻ
လိုꩻလောကခမ်းတန် စက်ဝွိုင်ꩻကို
လိုꩻပိုခို/လိုꩻပိုမူႏ ပငါပရာꩻ
မာꩻထာꩻမာꩻယို အကျိုꩻဟောဝ်နဲ့,အကျိုꩻကုဲင်နဲ့
ကချင်းခေႏဝွေႏဖန်ႏဒါႏနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏပညာႏလွုမ်ꩻသွူ ။

မဉ်ႏမဉ်ထင်ႏထိုကယ်ꩻဝင်ꩻ နီ,သွံပွန်းလဲ့
ပေႏခါတွင်ꩻယို သွဉ်ထူႏမွေး ကျိုꩻစာꩻမွေးသွော့
ကအီႏဗွိုန်ပီဒါႏ ပညာႏအရောင်ႏနောဝ်ꩻ
လိုꩻလောကခမ်းတန်ကိုယို တအဲဉ်ထောဝ်း ။

ပညာႏ,ပညာႏ
နီမဉ်ႏတသွဉ်ဒါႏတောဝ်းနောဝ်ꩻ
တွိုႏဆုဲင်ꩻယို ကွဲးထွာယွဲးဗာႏ ပါꩻသွဉ်းသယ်ႏ
ဒါႏပညာႏမꩻ ကွဲးထွာဗာႏဝင်ꩻဗွေႏ
နောဝ်ꩻမꩻတဲင် ခေတ်လိုꩻပေႏသီး ပငါပရာꩻ
မွိုက်ခွိုက်အရွယ်ႏ အောဝ်ႏဝီးဝါးနေဒွိုန်းကတွင်ꩻ
အွဉ်ဝင်ꩻကျိုꩻစာꩻသွဉ်ထူႏမွေးသွော့ ပညာႏဖုံႏနေား ။

ထွားမွိုင် ဝင်ꩻခမ်းထီ
ကထင်ႏထိုကီ တိုꩻတက်ထဲင်းထဲင်းနောဝ်ꩻ
အစယိုကွပ်ပွိုး ဖေႏအာႏမွေးပညာႏရေꩻ
ကထွာမူႏခို/နီနာꩻ ပအိုဝ်ႏပိုလီꩻဖုံႏလဲ့
အောဝ်ႏလိုႏထွားနုဲင်းနုဲင်း
အောဝ်ႏလိုႏအွဉ်ႏသꩻရုဲင်းရုဲင်းဟန်တဲင်တွော့ꩻ
ကျိုꩻစာꩻတွူႏတရန် မွေးမွေးဒျာႏသွော့
ပညာႏစွန်ꩻထီသွီႏ ပညာႏဖုံႏနေား ။  

ပညာႏမဉ်ႏအဲဉ်ထောဝ်း 
နွို့ပါꩻခြာနောဝ်ꩻ ပေႏဗာႏမဲ့ငါ
ပညာႏမဉ်ႏအောဝ်ႏမꩻ နွို့မျာꩻငါ
မဲ့ငါယို လေဗွာစဲင်းစဲ့တင်ႏတယ်ႏဗာႏသွူ ။

ယံကထွာဗာႏမွိုန်း လိုꩻကင်ꩻပညာႏသား
ယံကထွာဒျာႏသွော့ လိုꩻပညာႏဒါႏသားနောဝ်ꩻ
ဝေးတန်/ဝေးမူႏ/ဖူးခို/ဖူးမူႏသီး စွုမ်ႏဖြာꩻဖြာꩻ
ကျိုꩻစာꩻသွဉ်ထူႏမွေးမွေးခန်းသွော့ ပညာႏနေား ။

## အာႏကွိုꩻ
ကျိုꩻစာꩻမာꩻမွေးအဝ်ႏလစ်ꩻမျိုꩻ

**"ပဓာနသုတ် (ကျိုꩻစာꩻမာꩻမွေး အဝ်ႏလစ်ꩻမျိုꩻ)"**
နီဗွေႏဘုရာꩻဟော်ꩻဖေႏ ဗွေႏရဟန်ꩻသီးဖုံႏ တရာꩻနုဲင်းယို-
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
'ကျိုꩻစာꩻ-မာꩻမွေး'နဝ်ꩻ အဝ်ႏလစ်ꩻမျိုꩻ၊ လစ်ꩻမျိုꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ-
၁။ သံဝရပ္ပဓါနံ - ကျိုꩻစာꩻမာꩻ ပေ့ꩻရဲတာႏ
၂။ ပဟာနပ္ပဓါနံ - ကျိုꩻစာꩻမာꩻ ပယ်ႏထိုꩻတာႏ
၃။ ဘာဝနာပ္ပဓါနံ - ကျိုꩻစာꩻမာꩻ ပွါꩻမျာꩻတာႏ
၄။ အနုရက္ခဏာပ္ပဓါနံ - ကျိုꩻစာꩻမာꩻ ပွေါထိန်ꩻတာႏ၊ အဝ်ႏလစ်ꩻမျိုꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။
၁။ 'ကျိုꩻစာꩻမာꩻ ပေ့ꩻရဲတာႏ'ကရိုꩻနဝ်ꩻ နုဲင်းမုဲင်ꩻနဲတဲင်-
အနုပ္ပန္နာနံ ပါပကာနံ အနုပ္ပါဒါယ ဝါယမတိ- တလꩻထွာဒွိုန်း ထာꩻယွုတ်ညမ်း အကုသိုလ်ႏဖုံႏနဝ်ꩻ (ငမ်းအထွာလꩻ သꩻကိုတဲင်) ကျိုꩻစာꩻမာꩻ ပေ့ꩻရဲခါꩻ၊ မဉ်ဖေႏထွာတဝ်း၊ ခံႏထွာတဝ်း၊ အွဉ်ႏသꩻနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ ကကျိုꩻစာꩻ မꩻမွေးနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ရိုꩻဗာႏ'ကျိုꩻစာꩻမာꩻ ပေ့ꩻရဲတာႏ'နောဝ်ꩻသွူ။

၂။ 'ကျိုꩻစာꩻမာꩻ ပယ်ႏထိုꩻတာႏ'ကရိုꩻနဝ်ꩻ နုဲင်းမုဲင်ꩻနဲတဲင်-
ဥပ္ပန္နာနံ ပါပကာနံ ပဟာနာယ ဝါယမတိ- ကထွာလဲဉ်းဒျာႏ ထာꩻယွုတ်ညမ်း အကုသိုလ်ႏဖုံႏနဝ်ꩻ (အဝ်ႏသꩻကိုယို ဖေႏကထန်ႏထိုꩻတဲင်) ကျိုꩻစာꩻမာꩻပယ်ႏထိုꩻ၊ မဉ်အွဉ်ႏခံတဝ်းသꩻကို၊ ခံႏအဝ်ႏခံတဝ်းသꩻကို၊ အွဉ်ႏသꩻနုဲင်းနဝ်ꩻ ကကျိုꩻစာꩻမာꩻမွေးနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ရိုꩻဗာႏ'ကျိုꩻစာꩻမာꩻ ပယ်ႏထိုꩻတာႏ'နောဝ်ꩻသွူ။

၃။ 'ကျိုꩻစာꩻမာꩻ ပွါꩻမျာꩻတာႏ'ကရိုꩻနဝ်ꩻ နုဲင်းမုဲင်ꩻနဲတဲင်-
အနုပ္ပန္နာနံ ကုသလာနံ ဥပ္ပါဒါယ ဝါယမတိ- တလꩻထွာဒွိုန်း ကုသိုလ်ႏတရာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ဖေႏကထွာလွဉ်၊ မဉ်အွဉ်ႏထွာလွဉ်၊ ခံႏထွာလွဉ်ဗာႏ အွဉ်ႏသꩻနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ ကကျိုꩻစာꩻ မာꩻမွေးနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ရိုꩻဗာႏ'ကျိုꩻစာꩻမာꩻ ပွါꩻမျာꩻတာႏ'နောဝ်ꩻသွူ။

၄။ 'ကျိုꩻစာꩻမာꩻ ပွေါထိန်ꩻတာႏ'ကရိုꩻနဝ်ꩻ နုဲင်းမုဲင်ꩻတဲင်-
ဥပ္ပန္နာနံ ကုသလာနံ ဘိယျောဘာဝါယ ဝါယမတိ- ကထွာလွဉ်လဲဉ်း ကုသိုလ်ႏနဝ်ꩻ ဖေႏနေးကယိန်းထွာအာအာ၊ မဉ်ထွာအာအာထဲင်း၊ ခံႏထွာအာအာထဲင်း၊ ခံႏယွမ်ꩻထိုꩻတဝ်း၊ အွဉ်ႏသꩻနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ ကကျိုꩻစာꩻ မာꩻမွေးနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ရိုꩻဗာႏ'ကျိုꩻစာꩻမာꩻ ပွေါထိန်ꩻတာႏ'နောဝ်ꩻသွူ။ 

**"လင်္ကာႏ - ပအိုဝ်ႏ + မန်း နီဘာႏသာႏ"**
၁။ လꩻထွာဒွိုန်းဒျာႏ ၊ ထာꩻမာꩻမာႏ ၊ သျောင်ႏဗာႏ ယိုခါခါ ။
၂။ ကထွာလဲဉ်းဒျာႏ ၊ ထာꩻမာꩻမာႏ ၊ ပယ်ႏဗာႏ ယိုခါခါ ။
၃။ လꩻထွာဒွိုန်းဒျာႏ ၊ ထာꩻဟောဝ်ဒါႏ ၊ မာꩻဗာႏ ယိုခါခါ ။
၄။ ကထွာလဲဉ်းဒျာႏ ၊ ထာꩻဟောဝ်ဒါႏ ၊ မာꩻဗာႏ ယိန်းအာအာ ။

၁။ မဖြစ်သေးဆို ၊ အကုသိုလ် ၊ မလို ရှောင်လိုက်ပါ ။
၂။ ဖြစ်ပြီးထိုထို ၊ အကုသိုလ် ၊ မလို ပယ်လိုက်ပါ ။
၃။ မဖြစ်သေးဆို ၊ မြတ်ကုသိုလ် ၊ ရလို ကြိုးစားပါ ။
၄။ ဖြစ်ပြီးထိုထို ၊ မြတ်ကုသိုလ် ၊ ပိုမို ကြိုးစားပါ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ စတုက္ကနိပါတ်၊ ပဓါနသုတ်)
ကျောက်မဲးခရဲင်ႏ

**ကျောက်မဲးခရဲင်ႏ** ( ဖြဝ်ꩻ: ၸႄႈတွၼ်ႈတူၼ်ႈတီး၊ အင်္ဂလိပ်: Kyaukme District ) ယို ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ အခဝ်ထင်ꩻကို ခရဲင်ႏတဗာႏဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ အဝ်ႏဒျာႏ ထိုထဲင်းပင်ႏလယ်ႏ ထီခိုႏဆꩻကီ ပေပေါင်ꩻ ၂၅၄၃ (၇၇၅ မီတာ) ကိုနဝ်ꩻသွူ ။ ခရဲင်ႏရွုမ်ꩻအဝ်ႏသွော့ꩻခင်ႏလမ်းဝေင်ꩻ နဝ်ꩻ ဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻ ကိုဒျာႏသွူ။ ကျောက်မဲးခရဲင်ႏအကို ၂၀၁၄ နေင်ႏ မွူးကွို့ꩻနာꩻစရင်ꩻ အလꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၇၆၇,၅၈၂ ဖြာꩻဒျာႏသွူ။

## ဝေင်ꩻနယ်ႏတွမ်ႏဝေင်ꩻဖုံႏ
ကျောက်မဲးခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏပါဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏလ့ယိုအတွိုင်ꩻသွူ။ 

*ဝေင်ꩻနယ်ႏကျောက်မဲး
**ဝေင်ꩻကျောက်မဲး
**ဝေင်ꩻမွိုင်းငေါ့
**ဝေင်ꩻမွိုင်းလုံ

*ဝေင်ꩻနယ်ႏနောင်ချို
**ဝေင်ꩻနောင်ချို

*ဝေင်ꩻနယ်ႏသီပေါး
**ဝေင်ꩻသီပေါး

*ဝေင်ꩻနယ်ႏနမ္မတူ
**ဝေင်ꩻနမ္မတူ

ဝေင်ꩻနယ်ႏမိုးမေက် တောမ်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏမဗေင်းနဝ်ꩻ ကရီးခါ အဝ်ႏပါသော့ꩻ ကျောက်မဲးခရဲင်ႏကိုလဲ့ ယိုခါနဝ်ꩻ ဖွဲ့ဗူႏလွေꩻလဲဉ်း မိုးမေက်ခရဲင်ႏသွူ။ ကရီးခါ ကျောက်မဲးခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏမန်တုံ တောမ်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏနမ်သန်ဖုံႏနဝ်ꩻ ဖွဲ့ဗူႏလွေꩻလဲဉ်း ပလောင်းနမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသနဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုခရဲင်ႏဖုံႏ
ကျံႏယားတရေႏဗွေႏဘုရာꩻ

**"သရဘသုတ် (ကျံႏယားတရေႏ ဗွေႏဘုရာꩻတွမ်ႏသံဃာႏတဲ့ လꩻတဝ်း)"**

နီဗွေႏဘုရာꩻအဝ်ႏအုံ ရာႏဇဂျိုဟ်ႏခမ်း၊ ဂိဇ္ဈကုဋ်ကောင်လောင်းတွင်ꩻ ပွိုင်းဝွို့တွမ်ႏ "စင်ꩻထွက်သရဘ"တဲင် နီဗွေႏဘုရာꩻ ဖြေႏသျင်ꩻဗာႏ ပျဿနာႏယို။
ထွာနုဲင်းမုဲင်ꩻနဲတဲင်-
ဗွေႏဘုရာꩻ ကထွိုင်ႏပွင်ꩻလွဉ်နဝ်ꩻ တိတ္ထိတက္ကတွဉ်ꩻသီးဖုံႏ လာဘ်ခြော၊ အံႏအွꩻယပ်ꩻ ဒုက္ခအာတန်၊ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ ဝွေꩻသီးအုံကွံတေ့ꩻလို့ဝင်ꩻ၊ ပရိဗိုဇ်တဖြာꩻရိုꩻ-
"ဂေါတမသီး လာဘ်ကအာ၊ ဝင်ꩻလူႏဝင်ꩻတန်ꩻသား ကအာနဝ်ꩻ အလင်မွေးတဝ်း၊ ဝွေꩻသီးသူꩻအဒါႏ 'အာဝဋ္ဋနီမာႏယာႏ' အံႏလိန်ႏအံႏလဲဉ် တကာႏဖုံႏဒါႏ၊ လာဗွေနီꩻ လာမားနီꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ရဟန်ꩻခြေင်ခြေင် အုံသော့ꩻသိမ်ႏကို၊ သွဉ်ဖေႏလို့ဝင်ꩻ၊ ကသွဉ်ဖေႏလို့ဝင်ꩻခိန်ႏနဝ်ꩻ သျင်ႏပေႏနွို့လꩻတဝ်း၊ လိုꩻလမ်းနွို့လꩻတဝ်း၊ နီတဲ့မဉ်ႏဒါႏ မာႏယာႏပညာႏနဝ်ꩻနဝ်ꩻ အံႏလဲဉ်တကာႏဖုံႏဒါႏ၊ လာဘ်သပ္ပကာႏလွိုင်ႏအာသနယ်"ရိုꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻ။
နဝ်ꩻထွူတွော့ꩻ ဝွေꩻသီးထွဉ်ႏခန်း 'သရဘ'လွေꩻသွဉ်၊ သရဘရိုꩻ'ခွေမဉ်ႏဒါႏနဝ်ꩻ ခွေထွာဗာႏအတန်မꩻ'၊ ပရိဗိုဇ်အလင်ဖုံႏရိုꩻ' တောငါ နာꩻဒါႏငါ၊ နာꩻထွာဗာႏဒျာႏအတန်'အာႏမခံႏခါꩻ ပငါပရာꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။
သရဘပရိဗိုဇ်နဝ်ꩻ ခွဲရဟန်ꩻသံဃာႏ မုဲင်ꩻကိုကိုတဲ့ ဝုဲင်ႏရိုႏရိုႏသေႏသေႏ၊ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ ထင်ႏမာꩻလꩻစွဉ်ႏ သံဃာႏဝေယျာဝစ္စ၊ တွောင်ဖေႏထီ၊ ဖွစ်ꩻဖေႏထာꩻ၊ အွဉ်ႏအွီႏအငေါဝ်း အုံတဲ့ꩻခေါဝ်း ဗွေႏသံဃာႏသီးဖုံႏ၊ ရဟန်ꩻတပါꩻ အွဉ်ႏဗုဲင်ဖေႏစင်ꩻ၊ အွဉ်ႏဗုဲင်စင်ꩻထွူ လာဗွေနီꩻ လာမားနီꩻ ရဟန်ꩻသီးပျုဥပုသ် ရွစ်ပါတိမောက်နဝ်ꩻတဲ့ ဝွေꩻပါ၊ ဝွေꩻကွီသွဉ် ပါတိမောက် (ရဟန်ꩻသီးစီꩻကန်ꩻ)၊ ဝင်ꩻသွဉ်ဖေႏ စဒါႏတကြွꩻတကြိꩻလွုမ်ꩻ ထွက်သဲင်ꩻ၊ သဲင်ꩻဒေါ့ꩻတိတ္ထိတက္ကတွဉ်ꩻသီးဖုံႏ၊ ဝွေꩻဒါႏလို့လဲဉ်း နီဗွေႏဘုရာꩻ တရာꩻအကျောင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။
ကရီးခါနဝ်ꩻ တိတ္ထိတက္ကတွဉ်ꩻသီးဖုံႏတဲ့ အီႏကဲ့ꩻရဲ့ꩻသဲ့ꩻသွမ်ꩻ နီဗွေႏဘုရာꩻတွမ်ႏ သံဃာႏနဝ်ꩻ တဖုဲင်ႏတဝ်း၊ ဗွေႏဘုရာꩻ ဗွေႏသံဃာႏအပဲ့စ်အဲဉ်ထဝ်းတဲင် သီႏလသိက္ခာႏ ဖေႏကလင်ꩻ ဝင်ꩻဖေႏကထင်းဖွီနဝ်ꩻ မာꩻတလꩻတဝ်း၊ တွိုႏယိုတလဲင်ႏတွော့ꩻ သရဘဒေါ့ꩻ-
"ခွေထင်ႏဗုဲင်စင်ꩻ၊ ထင်ႏသွဉ်ဘုရာꩻတရာꩻ၊ ခွေဒါႏလို့လဲဉ်း၊ ခွေသေလို့လဲဉ်း (ဘုရာꩻတရာꩻနောဝ်ꩻ အယံထွꩻတဝ်း တိတ္ထိတက္ကတွဉ်ꩻသီးတရာꩻ) ဘုရာꩻကဟော်ꩻတရာꩻနဝ်ꩻ ယံတဝ်းနဝ်ꩻမꩻ ခွေထွက်ချာယို" လယ်ႏဒေါ့ꩻ တထွောင်းထွူတထွောင်းနုဲင်းနောဝ်ꩻ။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏ လောဝ်းနီဗွေႏဘုရာꩻ၊ ထွဉ်ႏနီဗွေႏဘုရာꩻ လွေꩻဆွုံꩻမꩻတဲင် နီဗွေႏဘုရာꩻကျွꩻလွေꩻ တိတ္ထိတက္ကတွဉ်ꩻသီးကျောင်ꩻ၊ နီဗွေႏဘုရာꩻရီ သရဘနုဲင်းယို-
"ယိုသရဘ-
နာꩻသေ ခွေတရာꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻ ဒေါ့ꩻနယ်ဟုဲင်း၊ မဉ်ႏလိုႏနေတဲ့ ခွေဒေါ့ꩻသဲပ်ꩻဖေႏနာꩻ၊ မဉ်ႏမဲဉ်ႏလို့ဒျာႏတဲ့ ခွေအီႏသာႏဓု"၊ သရဘနဝ်ꩻ ဘုရာꩻထွဉ်ႏသွူ သွံလဲင်ႏတဲ့ အွဉ်ႏတကုဲင်အလွိုး အွဉ်ႏအကုတ်ꩻဒျာႏ အကတူႏ၊ အသွꩻဖုံႏရိုꩻ-
"သရဘဟွေး-
နာꩻနဝ်ꩻ ကျကွို့ꩻအူႏထာꩻနီထျꩻ နုဲင်းထွီႏဖြားလွုမ်ꩻ၊ ချင်ႏသေ့ꩻထွိုင်ႏလွဉ်တွော့ꩻ အုံတေ့ꩻဗာႏထာꩻ၊ နာꩻနဝ်ꩻ လိုꩻခွဉ်ႏဆေ့ꩻတန်"အသွꩻဖုံႏ ခွန်းရောင်နုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။
### အာႏကွိုꩻ
ကြောင်းစင်သွံမျိုꩻ-လိုꩻမျတ်ရိုꩻ

**"ဒုတိယ-သောစေယျသုတ် (ကြောင်းစင်သွံမျိုꩻ-လိုꩻမျတ်ရိုꩻ)"**

ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
၁။ ကာယသောစေယျံ- နမ်းကြောင်းစင်
၂။ ဝစီသောစေယျံ - ဖြောင်းကြောင်းစင်
၃။ မနော သောစေယျံ - သꩻကြောင်းစင် ကြောင်းစင်ကရိုꩻ အဝ်ႏသွံမျိုꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
မာꩻသီတဝ်းဝင်ꩻသက်၊ တခွန်ꩻတဝ်းဝင်ꩻတခြိုꩻ၊ အဗြဟ္မစရိယ-ပဲစ်မာႏတဝ်း (ကျင်ꩻတဝ်းအကျင်ꩻမူႏခို) ယိုသွံမျိုꩻနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻ'နမ်းကြောင်းစင်'နောဝ်ꩻသွူ။
ဒေါ့ꩻလဲဉ်တဝ်းထာꩻ၊ ဒေါ့ꩻတဝ်းငေါဝ်းသွေꩻကုဲင်၊ ဒေါ့ꩻတဝ်းငေါဝ်းကျံꩻထံꩻ၊ ဒေါ့ꩻတဝ်းငေါဝ်းသိုႏဖျင်ꩻ၊ ယိုလစ်ꩻမျိုꩻနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻ'ဖြောင်းကြောင်းစင်'နောဝ်ꩻသွူ။
ခွေသꩻကိုယို 'ကာမစ္ဆန္ဒ'(လောႏဘꩻထာꩻမဉ်လꩻ  ကာႏမဂွုဏ်ႏ)အဝ်ႏနဝ်ꩻတဲ့ သေချာဒျာႏ၊ ကာမစ္ဆန္ဒအဲဉ်ထောဝ်းနောဝ်ꩻတဲ့ သေချာဒျာႏ၊ ကာမစ္ဆန္ဒ ကထွာအီအကျောင်ꩻနဝ်ꩻတဲ့ သေဒျာႏ၊ ကာမစ္ဆန္ဒ ဖေႏကထွာမွုန်းအကျောင်ꩻနဝ်ꩻတဲ့ သေဒျာႏ။
ခွေသꩻကိုယို 'ဗျာပါဒ'(ဒေါႏသꩻကျံႏမာꩻသီပါꩻ)အဝ်ႏနဝ်ꩻတဲ့ သေချာဒျာႏ၊ ဗျာပါဒအဲဉ်ထဝ်းအကျောင်ꩻနဝ်ꩻတဲ့ သေချာဒျာႏ၊ ဗျာပါဒ ကထွာအီအကျောင်ꩻနဝ်ꩻတဲ့ သေဒျာႏ၊ ဗျာပါဒ ဖေႏကထွာမွုန်း အကျောင်ꩻနောဝ်ꩻတဲ့ သေဒျာႏ။
ခွေသꩻကိုယို 'ထိနမိဒ္ဓ'(သꩻထွူႏဆွို့၊ သꩻလွꩻတခေင်ꩻထာꩻ)အဝ်ႏနဝ်ꩻတဲ့ သေချာဒျာႏ၊ ထိနမိဒ္ဓအဲဉ်ထဝ်းကျောင်ꩻနဝ်ꩻတဲ့ သေချာဒျာႏ၊ ထိနမိဒ္ဓ ကထွာအီအကျောင်ꩻနဝ်ꩻတဲ့ သေဒျာႏ၊ ထိနမိဒ္ဓ ဖေႏကထွာမွန်ုးအကျောင်ꩻနဝ်ꩻတဲ့ သေဒျာႏ။
ခွေသꩻကိုယို 'ဥဒ္ဓစ္စ ကုက္ကုစ္စ'(သꩻလော်လယ်၊ သꩻကော့ꩻမာႏ)အဝ်ႏနဝ်ꩻတဲ့ သေချာဒျာႏ၊ ဥဒ္ဓစ္စ ကုက္ကုစ္စ အဲဉ်ထဝ်းကျောင်ꩻနဝ်ꩻတဲ့ သေချာဒျာႏ၊ ဥဒ္ဓစ္စ ကုက္ကုစ္စ ကထွာအီအကျောင်ꩻနဝ်ꩻတဲ့ သေဒျာႏ၊ ဥဒ္ဓစ္စ ကုက္ကုစ္စ ဖေႏကထွာမွုန်းအကျောင်ꩻနဝ်ꩻတဲ့ သေဒျာႏ။
ခွေသꩻကိုယို 'ဝိစိကိစ္ဆာႏ'(ဘုရာꩻမွေးဟောင်းနဲ-မွေးတဝ်းဟောင်းနဲးစတဲင် သꩻသံသယ)အဝ်ႏနဝ်ꩻတဲ့ သေချာဒျာႏ၊ ဝိစိကိစ္ဆာႏ အဲဉ်ထဝ်းကျောင်ꩻနဝ်ꩻတဲ့ သေချာဒျာႏ၊ ဝိစိကိစ္ဆာႏ ကထွာအီအကျောင်ꩻနဝ်ꩻတဲ့ သေဒျာႏ၊ ဝိစိကိစ္ဆာႏ ဖေႏကထွာမွုန်းအကျောင်ꩻနဝ်ꩻတဲ့ သေဒျာႏနောဝ်ꩻသွူ။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
'လောဘ ဒေါသ ထိနမိဒ္ဓ ဥဒ္ဓစ္စ ကုက္ကုစ္စ ဝိစိကိစ္ဆာႏ'အကုသိုလ်ႏယိုနွုတ်ꩻပါꩻ မဉ်ႏအဝ်ႏသော့ꩻသꩻကိုနဝ်ꩻ ထွာသꩻတဗော့ꩻ၊ ထွာꩻသꩻကြောင်းတဝ်း၊ ထွာသꩻရောင်းတဝ်း၊ အကုသိုလ်ႏနဝ်ꩻနွုတ်ꩻပါꩻ မဉ်ႏအဲဉ်ထဝ်းသꩻကိုနဝ်ꩻ ထွာသꩻကြောင်းစင်၊ ထွာသꩻရောင်းဖျင်၊ 'နမ်းကြောင်းစင်၊ ဖြောင်းကြောင်းစင်၊ သꩻကြောင်းစင်'သွံမျိုꩻနဝ်ꩻ 'နမ်းနဝ်ꩻပွစ်ကြောင်း၊ ဖြောင်းနဝ်ꩻပသေလꩻ၊ သꩻမာꩻဗွာဖို' ထွာ'လိုꩻမျတ်'တပါꩻနောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ တိကနိပါတ်၊ ဒုတိယ-သောစေယျသုတ်)

### အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ
ကွန်ပျူတာ

**ကွန်ပျူတာ** (Computer) ယို ထွာ ထာꩻခြွိုင်းပွုင်စမ်ႏဖေႏ လိုꩻထာꩻမဉ်လꩻ။ မဉ်ႏသော့ꩻဖေႏ ပရိုဂရမ် (program) တောဝ်းလဲ့ ကပွုင်သေꩻခါꩻဒါႏ အခြပ်အရဲန်ႏနောဝ်ꩻ ထာꩻခြွိုင်းယိုဗာႏ ခုမ်မာꩻဖေႏငါလွေꩻ အဗွေႏတာႏသွူ။ ကပွုင်သေꩻခါꩻဒါႏ အခြပ်အရဲန်ႏ ပရိုဂရမ် မဉ်ႏအွောန်နုဲင်းမုဲင်ꩻ ထာꩻခြုင်းယို အီးထေထန်ႏဖေႏချာ သင်္ချာဂဏန်ꩻ ယင်း ယုတ္တိဗေဒ ထာꩻစေ နုဲင်းမုဲင်ꩻသွူ။ တဖြာꩻတာႏ ခုမ်စမ်ႏ ကုမ်ပျူတာ PC (Personal Computer) တဖြုံႏအကိုယို ထာꩻခြိုင်းပေႏဖုံႏ အောဝ်ႏဒꩻ ဗွို့ꩻသော့ꩻပါ။ အမဉ်ꩻ အဲန်ႏဂလေက်နေးဖုံႏနောဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻ CPU, memory, motherboard, hard disk, CD-RW, graphic card ယင်း Power Supply ဖုံႏ။ အလောင်းအလင်တဲ့ အောဝ်ႏဒွိုန်းနေနေ။ Keyboard, mouse, monitor ဖုံႏယို အွောန်ႏဖွုင်းလွေꩻခါꩻဗာႏ တွမ်ႏကွန်ပျူတာသွူ။
CPU အထိုနောဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻ central processing unit, မဉ်ႏရိုꩻ ပအိုဝ်ႏနေးနောဝ်ꩻ ထွာ ထာꩻခြုင်းအုံအကဲန် ဗာႏစေပန်းဖေႏဆုမ်ႏ။ Memory နောဝ် ထွာ ထာꩻခြိုင်း ပွိုးထူႏဆုမ်ႏဖေႏ ဆချာ ဆငါသား ကပသာလွောန်ဒါႏ ဂဏန်ꩻခြပ်ဖုံႏ။ Motherboard ယိုနောဝ်ꩻ CPU, memory, graphic card သီးဖုံႏ ခင်ႏလမ်းအုံ၊ ပါသော့ꩻတုမ်ႏ တဖြွီꩻအောင် အီးအွောန်ႏဗွို့ꩻလွေꩻ Power Supply, hard disk ယင်း CD-RW ဖုံႏအတာႏ။ Hard disk နောဝ်ꩻ ထွာ ထာꩻခြိုင်းအွောန်ႏသေးဟောဝ်သော့ꩻ သော့ဖှ်ဝဲးရ် ပရိုကရမ် Software programs ယင်း လိုꩻစူခြောင်ꩻ ထာꩻလီ data ဖုံႏ။ SSD ယိုတဲ့ ထွာဒျာႏ hard disk တမျိုꩻဒျာႏနေနေသွူ။ CD ဗွောင်ခြိုင်းယို အောဝ်ႏနီမျိုꩻ CD-ROM ယင်း CD-RW ။ ROM နောဝ်ꩻ ဒါႏဗော့ꩻ အထွားလွူꩻအီ၊ RW (read/write) နောဝ်ꩻ ထွားလꩻ တဲမ်းသော့ꩻတုမ်ႏ အခြိုင်းတဲ့လꩻသွူ။ အယမ်ထဲင်း CD-RW နောဝ်ꩻ အောဝ်ႏ DVD-RW၊ ထာꩻယို အတောမ်ႏသော့ꩻ အာအေားတန်။ Graphic Card နောဝ်ꩻ ဗာႏမာꩻစွူဖြွိုးဖေႏ ထာꩻယောင်ꩻ ကအီးဗို့ꩻဒါႏ monitor ယောင်ꩻဗို့ꩻပျာႏလောင်းသူꩻ။ Power Supply ယို အောဝ်ႏ AC တျာႏမေႏ ဗာႏကြုဲင်းလွေꩻဖေႏ DC တျာႏမေႏထွူ တွမ်ႏတျာႏမေႏဖြွီꩻ အွောန်ႏဗွို့ꩻ ဒꩻ လွေꩻဖေႏ ထာꩻခြိုင်းကအောဝ်ႏဒါႏ motherboard, , hard disk, DVD-RW သီး တဖြွီꩻအောင်ကိုသွူ။

(Keyboard) ကီးဘောက်ဒ် နောဝ်ꩻ ထွာ လိတ်ဖြုံႏနျꩻကြဲ့ပျာႏ၊ ဗာႏတေက်သော့ꩻဖေႏ လိတ်ဂဏန်ꩻဖုံႏ အွိုး ကုမ်ပျူတာကိုသူꩻ။ design အလုဲင်ꩻအောင် အောဝ်ႏနီမျိုꩻရိုꩻလဲ့ ဝင်ꩻခုမ်အာဗော့ꩻ ကွာတီ QWERTY လုမ်ꩻသွူ။ Mouse နောဝ်ꩻ ယူးပေႏ ဗာႏအွောန် ပြာႏတူႏ ကအောဝ်ႏသော့ꩻဒါႏ ကုမ်ပျူတာ ပရိုဂရမ် ကေားယီးနယ်ထာꩻကို။ ယူးပေႏလောင်းယို အကြဲ့အောဝ်ႏ ၃ ဗာႏကေန်းအာအာ။ နျꩻစေႏ (Left click)၊ နျꩻထွေ (Right click)၊ တကလွီႏ ချာငါအီတာႏ ထာꩻကလွီႏ (wheel) ဖုံႏယို ထွာ ထာꩻကြဲ့အောဝ်ႏသော့ꩻ ယူးပေႏလောင်းဖုံႏသွူ။ Monitor ယို မဉ်ႏချာႏပအိုဝ်ႏနေး အောဝ်ႏလꩻဒျာႏနေနေ။ ထွာထိုꩻ ထာꩻယောင်ꩻဆျောင်ႏ လွောန်ဗွို့ꩻ ခြွိုင်းပျာႏ၊ နုဲင်း CRT monitors နောဝ်ꩻ ဆချာဖဲ့ꩻကို အီလဲက်ထရွန်ထာꩻဖြေ့ꩻအောဝ်ႏပါ၊ အပူႏထိုရွေးသှူ။

### အာႏကွိုꩻ

*
ကဏ္ဍ:အနယ်ꩻပညာႏ
ကွပ်ဒါႏနတဲင်ထွာ

**"ဒါနူပပတ္တိသုတ် (ဒါန+ဥပပတ္တိ-ကွပ်ဒါႏနတဲင်ထွာ)"**
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
ကွပ်ပွိုး 'လူႏထာꩻ-မာꩻဒါႏန'တဲင်တွော့ꩻ ကတွိုႏလိုꩻခမ်း၊ လူꩻခမ်း၊ ဗျဟ္မာႏခမ်းနဝ်ꩻ အကျောင်ꩻအောဝ်ႏသွစ်ꩻမျိုꩻ၊ သွစ်ꩻမျိုꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ-
၁။ လောကကိုယို လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ 'ထီႏဗာႏ-ခွန်သီး၊ ပုဏ္ဏာꩻသီး၊ လိုꩻခြွေသီး ပျောႏလွဉ်ꩻ မဲ့အာႏရွုံႏ-ထာꩻတရေꩻ၊ ပျောႏလွဉ်ꩻ နားအာႏရွုံႏ-ထာꩻတလေ့၊ ပျောႏလွဉ်ꩻ နေ့ꩻဖူအာႏရွုံႏ-ထာꩻနွုမ်ꩻဟွမ်၊ ပျောႏလွဉ်ꩻ ဖြေꩻအာႏရွုံႏ-အွီႏနွိုးအရသာႏ၊ ပျောႏလွဉ်ꩻ နမ်းအာႏရွုံႏ-ချော်ꩻပြေခွေါင်းရွ'နုဲင်းနဝ်ꩻတဲင်
တွိုႏဘဝငါသူꩻနဝ်ꩻ မဉ်လꩻတဝ်းဒွိုန်း မဂ်ဖိုလ်ႏနိဗ္ဗာန်ႏ၊ ဝွေꩻကထီႏဗာႏအတွိုင်ꩻ ဝွေꩻမဉ်စံႏစာꩻနုဲင်းနုဲင်းဒျာႏ ကာႏမဂွုဏ်ႏ အာႏရွုံႏငတ်ꩻပါꩻတွော့ꩻ 'လူႏသင်္ကန်ꩻ၊ လူႏသွမ်ꩻ၊ လူႏကျောင်ꩻ'စတဲင်နုဲင်းနောဝ်ꩻ၊ ကွီဆုꩻလိုꩻချမ်ꩻသာႏ။
ကွပ်ပွိုးလူႏထာꩻ၊ မာꩻဒါႏနကုသိုလ်ႏတွော့ꩻ သဲင်ꩻထွာမွေး (ခွန်၊ ပုဏ္ဏာꩻ)လိုꩻခြွေတမျိုꩻမျိုꩻ၊ အကျိုꩻကဖေႏမွေးနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ကွပ်ပွိုး လူႏလိုꩻသီႏလအဝ်ႏမꩻ လꩻနွောင်ꩻလိုꩻချမ်ꩻသႏနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ ပေါႏလူႏလိုꩻသီႏလ တအဲဉ်ထဝ်းနဝ်ꩻ တလꩻနွောင်ꩻတဝ်း လိုꩻချမ်ꩻသာႏနောဝ်ꩻသွူ။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
၂။ လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ မဉ်လꩻတောဝ်း မဂ်ဖိုလ်ႏနိဗ္ဗာန်ႏ၊ ဝွေꩻဟွူန်ဗာႏဖို 'လူꩻစာတုမဟာရာဇ်သီးနောဝ်ꩻ သက်ဆွာꩻနာႏ-တဲ့၊ ယောင်ꩻရေꩻနာႏ-တဲ့၊ ချမ်ꩻသာႏငါႏ-တဲ့'ဟွူန်ဗာႏဖိုနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ ကဟွူန်အတွိုင်ꩻ ဝွေꩻမဉ်ထွာတဲင် လူႏထာꩻ-မာꩻဒါႏန၊ ကွီဆုꩻတွော့ꩻ ဝွေꩻထွိုင်ႏသီနဝ်ꩻ ဝွေꩻကကွီအတွိုင်ꩻထွာမွေး-လူꩻစာတုမဟာရာဇ်။
၃။ လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ မဉ်လꩻတဝ်း မဂ်ဖိုလ်ႏနိဗ္ဗာန်ႏ၊ ဝွေꩻဟွူန်ဖို 'လူꩻတာဝတိံသာႏ'ခရာႏ၊ မဉ်ထွာနုဲင်းနုဲင်းတဲင် လူႏထာꩻ-မာꩻဒါႏန၊ ကွီဆုꩻတွော့ꩻ ဝွေꩻထွိုင်ႏသီနဝ်ꩻ ဝွေꩻကကွီအတွိုင်ꩻ ထွာမွေး-လူꩻတာႏဝတိံသာႏ။
၄။ လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ မဉ်လꩻတဝ်း မဂ်ဖိုလ်ႏနိဗ္ဗာန်ႏ၊ ဝွေꩻဟွူန်ဖို လူꩻ'ယာႏမာႏ'ခရာႏ၊ မဉ်ထွာနုဲင်းနုဲင်းတဲင် လူႏထာꩻ-မာꩻဒါႏန၊ ကွီဆုꩻတွော့ꩻ ဝွေꩻထွိုင်ႏသီနဝ်ꩻ ကကွီအတွိုင်ꩻ ထွာမွေး-လူꩻယာႏမာႏ။
၅။ လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ မဉ်လꩻတဝ်း မဂ်ဖိုလ်ႏနိဗ္ဗာန်ႏ၊ ဝွေꩻဟွူန်ဖို လူꩻ'တုသီႏတာႏ'ခရာႏ၊ မဉ်ထွာနုဲင်းနုဲင်းတဲင် လူႏထာꩻ-မာꩻဒါႏန၊ ကွီဆုꩻတွော့ꩻ ဝွေꩻထွိုင်ႏသီနဝ်ꩻ ကကွီအတွိုင်ꩻ ထွာမွေး-လူꩻတုသီႏတာႏ။
၆။ လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ မဉ်လꩻတဝ်း မဂ်ဖိုလ်ႏနိဗ္ဗာန်ႏ၊ ဝွေꩻဟွူန်ဖို လူꩻ'နိမ္မာနရတိ'ခရာႏ၊ မဉ်ထွာနုဲင်းနုဲင်းတဲင် လူႏထာꩻ-မာꩻဒါႏန၊ ကွီဆုꩻတွော့ꩻ ဝွေꩻထွိုင်ႏသီနဝ်ꩻ ကကွီအတွိုင်ꩻ ထွာမွေး-နိမ္မာနရတိ။
၇။ လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ မဉ်လꩻတဝ်း မဂ်ဖိုလ်ႏနိဗ္ဗာန်ႏ၊ ဝွေꩻဟွူန်ဖို လူꩻ'ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တီႏ'ခရာႏ၊ မဉ်ထွာနုဲင်းနုဲင်းတဲင် လူႏထာꩻ-မာꩻဒါႏန၊ ကွီဆုꩻတွော့ꩻ ဝွေꩻထွိုင်ႏသီနဝ်ꩻ ကကွီအတွိုင်ꩻ ထွာမွေး-လူꩻပရနိမ္မိတဝသဝတ္တီႏ။
၈။ လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ မဉ်လꩻတဝ်း မဂ်ဖိုလ်ႏနိဗ္ဗာန်ႏ၊ ဝွေꩻဟွူန်ဖို လူꩻ'ဗျဟ္မာႏ'ခရာႏ၊ မဉ်ထွာနုဲင်းနုဲင်းတဲင် လူႏထာꩻ-မာꩻဒါႏန၊ ကွီဆုꩻတွော့ꩻ ဝွေꩻထွိုင်ႏသီနဝ်ꩻ ကကွီအတွိုင်ꩻ ထွာမွေး-ဗျဟ္မာႏ။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
လူႏလိုꩻသီႏလအဝ်ႏမꩻ ထွာလꩻနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ လူႏလိုꩻသီႏလ တအဲဉ်ထဝ်းနဝ်ꩻ တထွာနွောင်ꩻတဝ်း နုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ အဋ္ဌကနိပါတ်၊ ဒါနူပပတ္တိသုတ်)
### အာႏကွိုꩻ
ကွပ်ပွိုးသꩻလျားတဲင်

**"ကောဓနသုတ် (ကွပ်ပွိုးသꩻလျားထာꩻတဲင်တွော့ꩻ မဲဉ်ႏတနꩻသော့ꩻစွဉ်ႏဒျာႏ ရန်ႏသူႏထာꩻလိုႏနွုတ်ꩻစား)"**
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
ကွပ်ပွိုးသꩻလျားထာꩻတဲင်တွော့ꩻ မဲဉ်ႏတနꩻသော့ꩻစွဉ်ႏဒျာႏ ရန်ႏသူႏထာꩻလိုႏနွုတ်ꩻစား၊ နွုတ်ꩻစားကရိုꩻနဝ်ꩻ-
၁။ ရန်ႏသူႏရိုꩻ-
ပါꩻတတဲ့ꩻတဝ်းခွေသူꩻနဝ်ꩻ 'အလောင်းလွိုး မဉ်ႏတရေꩻတဝ်းနဝ်ꩻ ဟောဝ်ငါႏမွော့ဟွေး' ရန်ႏသူႏသꩻကိုနဝ်ꩻ မဉ်အွဉ်ႏထွာနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ ရန်ႏသူႏကမဉ်ထွာအတွိုင်ꩻ ပါꩻတတဲ့ꩻတဝ်းဝွေꩻနဝ်ꩻ (မတော်မကာ) ဒေါႏသꩻနွို့ယား အသꩻလျားထာꩻ၊ လူးထီခြွိုင်းနမ်း မာꩻခန်းနုဲင်းနဝ်ꩻတဲ့ယောဝ်း 'အလောင်ႏလွိုး အဝ်ႏတကုဲင်ဒျာႏ'စွူစွူ၊ ကွပ်ပွိုးသꩻလျားထာꩻတဲင်တွော့ꩻ မဲဉ်ႏတနꩻသော့ꩻစွဉ်ႏဒျာႏ ရန်ႏသူႏ (ပထမ)ထာꩻလိုႏအတွိုင်ꩻ (လောင်ႏလွိုးတရေꩻတဝ်း)နောဝ်ꩻသွူ။
၂။ ရန်ႏသူႏရိုꩻ-
ပါꩻတတဲ့ꩻတဝ်းခွေသူꩻနဝ်ꩻ 'အဗေင်ႏထာꩻ မဉ်ႏလꩻတဝ်းနဝ်ꩻ ဟောဝ်ငါႏမွော့ဟွေး'ရန်ႏသူႏသꩻကိုနဝ်ꩻ မဉ်အွဉ်ႏထွာနုဲင်းနဝ်ꩻ၊
ရန်ႏသူႏကမဉ်အွဉ်ႏထွာအတွိုင်ꩻ ပါꩻတထဲ့တဝ်းဝွေꩻနဝ်ꩻ (မတော်မကာ) ဒေါႏသꩻနွို့ယား အသꩻလျားထာꩻ၊ ဗေင်ႏသော့ꩻသွူ ထာꩻဒါတေင် ကောဇော်ꩻပြေချော်ꩻဆွဉ်ႏသား၊ ခင်ႏလမ်းဗေင်ႏသား အယံစားသွူတဲ့ မဲ့တဗေင်ႏတဝ်း၊ ဗင်ႏထာꩻလꩻတဝ်း၊
ကွပ်ပွိုးသꩻလျားထာꩻတဲင်တွော့ꩻ မဲဉ်ႏတနꩻသော့ꩻစွဉ်ႏဒျာႏ ရန်ႏသူႏ(ဒုတိယ)ထာꩻလိုႏအတွိုင်ꩻ (ဗေင်ႏထာꩻလꩻတဝ်း)နောဝ်ꩻသွူ။
၃။ ရန်ႏသူႏရိုꩻ-
ပါꩻတထဲ့တဝ်းခွေနဝ်ꩻ 'အစီꩻပွါꩻ မဉ်ႏတထွာတဝ်းနဝ်ꩻ ဟောဝ်ငါႏမွော့ဟွေး'၊ ရန်ႏသူႏသꩻကိုနောဝ်ꩻ မဉ်အွဉ်ႏထွာနုဲင်းနဝ်ꩻ၊
ရန်ႏသူႏကမဉ်အွဉ်ႏထွာအတွိုင်ꩻ 'အစီꩻပွါꩻ မဉ်ႏတထွာတဝ်းနဝ်ꩻ ဟောဝ်ငါႏမွော့ဟွေး'ရန်ႏသူꩻကိုနောဝ်ꩻ မဉ်အွဉ်ႏထွာနုဲင်းနဝ်ꩻ၊
ရန်ႏသူႏကမဉ်အွဉ်ႏထွာအတွိုင်ꩻ ပါꩻတထဲ့တဝ်းဝွေꩻနဝ်ꩻ (မတော်မကာ) ဒေါႏသꩻနွို့ယား အသꩻလျားထာꩻ၊ ကွပ်သꩻလျားထာꩻတဲင် မာꩻသွူထာꩻမာꩻ အကျိုꩻတအဲဉ်ထဝ်းမျိုꩻတဲ့ ယူႏဒျာႏထာꩻမာꩻအကျိုꩻအဝ်ႏ၊ မာꩻသွူထာꩻမာꩻ အကျိုꩻအဝ်ႏတဲ့ ယူႏဒျာႏ ထာꩻမာꩻအကျိုꩻအဲဉ်ထဝ်း၊ ကွင်ကွင်ကယ်ကယ် စီꩻပွါꩻထွာတဝ်း၊ ကွပ်ပွိုးသꩻလျားထာꩻတဲင်တွော့ꩻ မဲဉ်ႏတနꩻသော့ꩻစွဉ်ႏဒျာႏ ရန်ႏသူႏ (တတိယ)ထာꩻလိုႏအတွိုင်ꩻ (စီꩻပွါꩻထွာတဝ်း)နောဝ်ꩻသွူ။
၄။ ရန်ႏသူႏရိုꩻ-
ပါꩻတထဲ့တဝ်းခွေသူꩻနဝ်ꩻ 'အတခြိုꩻဥစ္စာႏ မဉ်ႏသွုမ်ꩻခြေင်ထိုꩻနဝ်ꩻ ဟောဝ်ငါႏမွော့ဟွေး'ရန်ႏသူႏသꩻကိုနဝ်ꩻ မဉ်အွဉ်ႏထွာနုဲင်းနဝ်ꩻ၊
ရန်ႏသူႏကမဉ်ထွာအတွိုင်ꩻ ပါꩻတထဲ့တဝ်းဝွေꩻနဝ်ꩻ (မတော်မကာ) ဒေါႏသꩻနွို့ယား အသꩻလျားထာꩻ၊ ကွပ်သꩻလျား ထာꩻမာꩻမာႏတဲင် သိုꩻလီးသိုꩻလူး နေးတွမ်ႏထာꩻတရာꩻ ခွုမ်မာꩻကလꩻ တခြိုꩻဥစ္စာႏဖုံႏနောဝ်ꩻ ခွန်ထူႏသီမ်ꩻခြေင်ထိုꩻခန်းဒျာႏတွော့ꩻ မဲဉ်ႏတနꩻသော့ꩻစွဉ်ႏဒျာႏ ရန်ႏသူႏ (စတုတ္ထ)ထာꩻလိုႏအတွိုင်ꩻ (တခြိုꩻဥစ္စာႏသွုမ်ꩻခြေင်)နောဝ်ꩻသွူ။
 (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ သတ္တကနိပါတ်၊ ကောဓနသုတ်)
### အာႏကွိုꩻ
ကွပ်ယာ

thumb|ခြဲက်ꩻယာစီႏအရာႏလောင်းပုင်ႏ
thumb| အခိုကာႏတောဝ်း အမူႏပါ ကွဲညည ရတာဒုံ ကအဝ်ႏသေတွင်ꩻ လိုႏရဲးခါꩻ
သီရိုꩻ လိုပ်ꩻယာမꩻ နီလံးသꩻနွောင်ꩻ ပသီႏဗွာ၊ ရုဲင်ယာမꩻ နီအံႏအွတာႏ တနေင်ႏ ဖြေꩻအလိုမ်း၊ ဆို့ꩻယာမꩻ ခွမ်ꩻလာꩻတွမ်ႏခံꩻ ကားပဲခြိုင်း။ သီဒေါ့ꩻ ကားယာမꩻ နီဖြေꩻထိုမ်းနွောင်ꩻ ကာꩻပေႏဗွာ၊ စာယာမꩻ နီမာꩻနွောင်ꩻလံး အွိုးဝေင်ꩻဖူꩻ၊ ဖြေꩻယာမꩻ ဒေါဝ်၊ ဘီယာ ၊ လိုꩻမူႏ ကားပဲလွူး။ ယိုခါ  ဥတုမဲဉ်ႏတောဝ်းတွော့ꩻ ကောလိုပ်ꩻသာႏ ယဖြာꩻဖြာꩻနီးတန် လံးဝေင်ꩻစာဗာႏချာ ကောဖြေꩻစာသား ခေးနေႏဟောဝ်တောဝ်းတွော့ꩻ ယဖြာꩻဖြာꩻယဲ့ꩻဆွမ်ꩻ ရွဉ် ၊ လံး  ယဲ့ꩻသိမ်ꩻပြွိုင်း ကွပ်ယာတွော့ꩻ ယဖြာꩻဖြာꩻနောဝ်ꩻ အုံသော့ꩻဗာႏထောင်ႏ  "တောင်လေးလုံး" ။
ကွပ်လောဘ ယူႏပက်ဒုက္ခ

**"နိဒါနသုတ် (ကွပ်လောဘ ဒေါသ မောဟတဲင် ဘဝအဆက်ဆက် ယူႏပက်ဒုက္ခဗာႏ)"**

နီဗွေႏဘုရာꩻဟော်ꩻဖေႏ ဗွေႏရဟန်ꩻသီး တရာꩻနုဲင်းယို-
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
၁။ လောဘော နိဒါနံ ကမ္မာနံ သမုဒယာယ- လောဘအရင်ꩻခံႏတဲင် အကုသိုလ်ႏကံႏဖုံႏ ထွာလွဉ်၊
၂။ ဒေါသော နိဒါနံ ကမ္မာနံ သမုဒယာယ- ဒေါသအရင်ꩻခံႏတဲင် အကုသိုလ်ႏကံႏဖုံႏ ထွာလွဉ်၊
၃။ မောဟော နိဒါနံ ကမ္မာနံ သမုဒယာယ- မောဟအရင်ꩻခံႏတဲင် အကုသိုလ်ႏကံႏဖုံႏ ထွာလွဉ်၊ ကထွာအီကံႏ အရင်ꩻခံႏ အဝ်ႏသွံမျိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
ကွပ်လောဘတဲင် 'ကာမေသုမိစ္ဆာစာရ-ပဲစ်မာႏဝင်ꩻပိုမာ၊ အဘိဇ္ဈာ-မဉ်လꩻဝင်ꩻတခြိုꩻ၊ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ-ထာꩻယူႏမာႏ'၊ ထွာစွဉ်ႏဒျာႏ အကုသိုလ်ႏခြေင်ခြေင်၊ ကွပ်ပွိုးလောဘ အကုသိုလ်ႏ ဒုစရဲက်နဝ်ꩻသွံပါꩻတွော့ꩻ ဘဝယိုတရိုꩻတဝ်း၊ ဘဝငါတရိုꩻတဝ်း၊ ဘဝအဆက်ဆက်တရိုꩻတဝ်း ခံႏဗာႏထာꩻယူႏပက်၊ ခံႏဗာႏထာꩻဒုက္ခနဝ်ꩻသွူ။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
ပွိုးဒေါသတဲင် 'ပါဏာတိပါတ-မာꩻသီဝင်ꩻသက်၊ ဖရုသဝါစာ-ခွန်းလျားဝင်ꩻ၊ ဒိုႏဝင်ꩻ၊ ဗျာပါဒ-ကျံႏမာꩻသီဝင်ꩻ'၊ ထွာစွဉ်ႏဒျာႏ အကုသိုလ်ႏခြေင်ခြေင်၊ ကွပ်ပွိုးဒေါသ အကုသိုလ်ႏ ဒုစရဲက်နဝ်ꩻသွံပါꩻတွော့ꩻ ဘဝယိုတရိုꩻတဝ်း၊ ဘဝငါတရိုꩻတဝ်း၊ ဘဝအဆက်ဆက်တရိုꩻတဝ်း ခံႏဗာႏထာꩻယူႏပက်၊ ခံႏဗာႏထာꩻဒုက္ခနဝ်ꩻသွူ။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
ကွပ်ပွိုးလောဘ-ဒေါသ နဝ်ꩻနီမျိုꩻတဲင် 'အဒိန္နာဒါန-ထူႏတခွန်ꩻဝင်ꩻထာꩻ၊ မုသာဝါဒါ-အံႏလိန်ႏအံႏလဲဉ်ဝင်ꩻ၊ ပိသုဏဝါစာ-အော်ကုဲင်ဝင်ꩻ၊ သမ္ဖပ္ပလာပ-ဒေါ့ꩻပျင်ႏပိန်ႏထာꩻ'၊ ထွာစွဉ်ႏဒျာႏ အကုသိုလ်ႏခြေင်ခြေင်၊ ကွပ်ပွိုးလောဘ-ဒေါသ အကုသိုလ်ႏ ဒုစရဲက်နဝ်ꩻလစ်ꩻပါꩻတွော့ꩻ ဘဝယိုတရိုꩻတဝ်း၊ ဘဝငါတရိုꩻတဝ်း၊ ဘဝအဆက်ဆက်တရိုꩻတဝ်း ခံႏဗာႏထာꩻယူႏပက်၊ ခံႏဗာႏထာꩻဒုက္ခနောဝ်ꩻသွူ။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
ကွပ်ပွိုးမောဟ (အဝိဇ္ဇာႏ)တဲင် သူႏသေတဝ်းထာꩻတွော့ꩻ မာꩻကုသိုလ်ႏတဲ့ ကွီဒျာႏဆုꩻ လိုꩻလူꩻချမ်ꩻသာႏ၊ ကွီတဝ်းနိဗ္ဗာန်ႏချမ်ꩻသာႏ၊ မာꩻအကုသိုလ်ႏတဲင် ထဲ့ငါးရုဲင်ꩻ၊ ထွာတိရစ္ဆာန်ႏ၊ ထွာပိတ္တာႏ၊ ထွာအသူႏရကာယ်ႏ၊ လွေꩻဗာႏအပါယ်ႏလစ်ꩻခမ်း၊ ဘဝယိုတရိုꩻတဝ်း၊ ဘဝငါတရိုꩻတဝ်း၊ ဘဝအဆက်ဆက်တရိုꩻတဝ်း ခံႏဗာႏထာꩻယူႏပက်၊ ခံႏဗာႏထာꩻဒုက္ခနောဝ်ꩻသွူ။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
ဥပမာႏ- အခြွီဆꩻဆꩻနဝ်ꩻ ဆို့ꩻသော့ꩻဟံႏဟောဝ်ဟောဝ်ကို ခမ်းလော့ ဆူဖေႏထီနဝ်ꩻ အမွူးဒေါ့ꩻသေႏချာႏ၊ ဥပမာႏ-နုဲင်းနဝ်ꩻနေနေ၊ လောဘ ဒေါသ မောဟ အကုသိုလ်ႏကံႏနဝ်ꩻ အီႏခံႏဗာႏထာꩻဒုက္ခနဝ်ꩻ သေႏချာႏငါႏနောဝ်ꩻသွူ။
ကွပ်ပွိုးနဝ်ꩻမꩻ ထာꩻသူႏသေအဝ်ႏသားနဝ်ꩻ မာꩻတဝ်းအကုသိုလ်ႏ၊ လိုႏတဝ်း လောဘ ဒေါသ မောဟတွော့ꩻ တွိုႏသော့ꩻတဝ်း အပါယ်ႏလစ်ꩻခမ်း၊ ထွာခန်းဒျာႏ ရဟန္တာႏနောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ တိကနိပါတ်၊ နိဒါနသုတ်)
### အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ
ကွီဆုꩻထွာခွန်ထွာရဟန္တာႏ

**"ပဌမပတ္ထနာသုတ် (ကွီဆုꩻထွာခွန်-ကွီဆုꩻထွာ[[ရဟန္တာႏ]])"**
ခွန်ပိုခိုရတနာႏနဝ်ꩻ-
၁။ မွိုးဖဲ့ꩻဖါဖဲ့ꩻ အမျိုꩻစဲစ်ဒျာႏ၊ ကွပ်ပွိုးမွိုးဖဲ့ꩻဖါဖဲ့ꩻ အမျိုꩻစဲစ်တဲင် ခွေယိုနဝ်ꩻ မွိုးစဲစ်ဖါစဲစ်ဒျာႏ၊ ခံႏဗာႏတဝ်း ဝင်ꩻပယ်ႏ၊ 'ခွေယို ဖေႏနေးကထွာဗာႏသွော့ ခွန်နော'ဆုတောင်ꩻမောင်ꩻကော့ꩻ ကွီဆုꩻထွာခွန်နုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။
၂။ ခွန်ပိုခိုရတနာႏနဝ်ꩻ နမ်းခြွိုင်ႏ၊ ယောင်ꩻဆင်ꩻတရေꩻတဲင် ခွေယိုနဝ်ꩻ နမ်းခြွိုင်ႏ၊ ယောင်ꩻဆင်ꩻတရေꩻဒျာႏ၊ သေန်ႏဒျာႏခွန် 'ခွေယို ဖေႏနေးကထွာဗာႏသွော့ ခွန်နော'ဆုꩻတောင်ꩻမောင်ꩻကော့ꩻ ကွီဆုꩻထွာခွန်နုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။
၃။ ခွန်ပိုခိုရတနာႏနဝ်ꩻ မွိုးဖါရက်၊ ဖူးဝေးရက်တဲင် ခွေယိုနဝ်ꩻ မွိုးဖါရက်၊ ဖူးဝေးရက်ဒျာႏ၊ ခွေအဗာႏထွာခွန် 'ခွေယို ဖေႏနေးကထွာဗာႏသွော့ ခွန်နော'ဆုꩻတောင်ꩻမောင်ꩻကော့ꩻ ကွီဆုꩻထွာခွန်နုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။
၄။ ခွန်ပိုခိုရတနာႏနောဝ်ꩻ ဒုံသားရက်၊ ဝေင်ꩻသားရက်၊ ခမ်းသားထီသားရက်တဲင် ခွေယိုနောဝ်ꩻ ဒုံသားဝေင်ꩻသားရက်၊ ခမ်းသားထီသားရက်ဒျာႏ၊ ခွေအဗာႏထွာခွန်၊ 'ခွေယို ဖေႏနေးကထွာသွော့ ခွန်နော'ဆုꩻတောင်ꩻမောင်ꩻကော့ꩻ ကွီဆုꩻထွာခွန်နုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။
၅။ ခွန်ပိုခိုရတနာႏနောဝ်ꩻ ခွန်တပါꩻ ကဒါႏထွိုက် ကဒါႏသင်ꩻ ပညာႏနဝ်ꩻ ဒါႏဒျာႏတဲင် အုပ်ခမ်းအုပ်ထီနွောင်ꩻဒျာႏ၊ 'ခွေယို ဖေႏနေးကထွာဗာႏသွော့ ခွန်နော'ဆုꩻတောင်ꩻမောင်ꩻကော့ꩻ ကွီဆုꩻထွာခွန်နုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
အဗွန်ပီနုဲင်း ခွန်ပိုနဝ်ꩻနေနေ၊ အင်္ဂါႏငတ်ꩻပါꩻ၊ အချက်ငတ်ꩻချက် ကဗွေဒါႏ ရဟန်ꩻနဝ်ꩻ အကွီဆုꩻရဟန္တာႏနေနေသွူ၊ အင်္ဂါႏငတ်ꩻပါꩻ၊ အချက်ငတ်ꩻချက် နုဲင်းမုဲင်ꩻနဲတဲင်-
၁။ ရဟန်ꩻ (တပါꩻ)နဝ်ꩻ သဒ္ဓါႏတရာꩻအဝ်ႏ၊ ယွုမ်းရတနာႏသွံပါꩻ၊ ယွုမ်းသဗ္ဗညုတဉာဏ်ႏတဲင် ခွေယိုနဝ်ꩻ သဒ္ဓါႏတရာꩻအောဝ်ႏ၊ ယွုမ်းရတနာႏသွံပါꩻ၊ ယွုမ်းသဗ္ဗညုတဉာဏ်ႏ၊ တန်ႏထွာဒျာႏရဟန္တာႏ 'ခွေယို ဖေႏကထွာသွော့ ရဟန္တာႏနော'ကွီဆုꩻရဟန္တာႏနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။
၂။ ရဟန်ꩻနဝ်ꩻ ထာꩻဆာအဲဉ်ထဝ်း၊ ရောႏဂါႏကင်ꩻ၊ ခြွိုင်ႏသန်ꩻရေꩻဟောဝ်၊ အားထွုတ်တရာꩻတဲင် ခွေယို ထွာနွောင်ꩻဒျာႏရဟန္တာႏ၊ 'ခွေယို ဖေႏကထွာသွော့ ရဟန္တာႏနော'ကွီဆုꩻရဟန္တာႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။
၃။ ရဟန်ꩻနဝ်ꩻ စွို့ꩻစွဉ်ႏဒျာႏ၊ ဆရာႏလောင်း၊ သွꩻခွလောင်း အမွေးအမဲဉ်ႏအတွိုင်ꩻ မာꩻဒျာႏ၊ ဒေါ့ꩻဒျာႏ၊ အားထွုတ်တရာꩻတဲင် ခွေယို ထွာနွောင်ꩻရဟန္တာႏ၊ 'ခွေယို ဖေႏကထွာသွော့ ရဟန္တာႏနော'ကွီဆုꩻရဟန္တာႏနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။
၄။ ရဟန်ꩻနဝ်ꩻ မာꩻတဝ်းအကုသိုလ်ႏ၊ မာꩻဒျာႏကုသိုလ်ႏ၊ အားထွုတ်မွေးတရာꩻတဲင် ခွေယို ထွာနွောင်ꩻရဟန္တာႏ၊ 'ခွေယို ဖေႏကထွာသွော့ ရဟန္တာႏနော'ကွီဆုꩻရဟန္တာႏနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။
၅။ ရဟန်ꩻနဝ်ꩻ ပညာႏအဝ်ႏ၊ အားထွုတ်မွေးတရာꩻတဲင် မာꩻဖေ့နွောင်ꩻကိလေႏသာႏ ဝိပဿနာႏဉာဏ်ႏ ပညာႏအဝ်ႏတွော့ꩻ ခွေယိုထွာနွောင်ꩻရဟန္တာႏ 'ခွေယို ဖေႏကထွာသွော့ ရဟန္တာႏနော'ကွီဆုꩻရဟန္တာႏနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ ပဉ္စကနိပါတ်၊ ပဌမပတ္ထနာသုတ်)
### အာႏကွိုꩻ
ကွဲးစုဲင်စုဲင် ကွဲးခါႏခါႏ

နီဖဝအကို နေ့ꩻဖူဗောင်း တစင်ဒွိုန်းခိန်ႏ ထာꩻသူႏသေ ဆေ့ꩻနေကခိန်ႏ ကတူႏတွမ်ႏခင်ႏ ခွယ်ꩻတလ့ꩻဒွိုန်းခိန်ႏခꩻချာတွမ်ႏခꩻငါ အနားတငီႏဒွိုန်းခိန်ႏ တနီꩻခါ အီႏထွာလွဉ်ဒါႏ အမျိုꩻယိုမွော့နဲး အပွုံႏနုဲင်းနဝ်ꩻ တသေယူႏဒါႏဒွိုန်းခိန်ႏဖုံႏယို အထင်းထိုꩻဒျာႏ တဖူꩻနဝ်ꩻ မဉ်ထောင်တဝ်း မဉ်လွေꩻတဝ်း မဉ်ကာတဝ်း ခွယ်ႏတရွို့ꩻထွူတွော့ꩻ တသေႏချာႏတဝ်း တဖူꩻ တမို့တမ တဖြီးတဖြဝ်း တဖူꩻ တကဲင်ႏတကင်ႏ တဖူꩻ နီဖဝ ကအီႏတကြွီႏလင်ꩻဒါႏ တဖူꩻ ဖဝတဗာႏလွုမ်း ကအီႏခေ့ꩻကရစ်ꩻဒါႏတဖူꩻ စစွဉ်ႏနုဲင်းယိုဖုံႏနဝ်ꩻ အစ/အထျ့ꩻနဝ်ꩻ ဗွိုန်ပီစွဉ်ႏမွော့ ထာꩻပျောႏတဆွိုးဒါႏတဝ်းစား နုဲင်းစွဉ်ႏမွော့ ဖဝတဗာႏလွုမ်း တဲးဝါးလဲဉ်းစား ကထွိုင်ႏည ကထွိုင်ႏသေနမ်း ပီဗွိုန်စွဉ်ႏ ဝင်ꩻကအံႏစုဲင်ဒါႏ တခိုးယမျိုꩻမျိုꩻကွဲးစုဲင်စုဲင် ကွဲးခါႏခါႏတေားဒျာႏနဝ်ꩻသွူ  ။
နဝ်ꩻမꩻ ခွိုꩻသွုပ်ခွန်နင်ꩻသီးဖုံႏဟွေး လိုꩻခမ်းလောကကိုတဲ့ အပွုံႏအပွိုင် ပီနုဲင်းဥပမာႏ ကီယိုအတွိုင်ꩻ ထာꩻအမျိုꩻမုဲင်ꩻတယဝ်း အစနဝ်ꩻ မွေးလွိုႏလွိုႏလဲ့ အနာလွိုနဝ်ꩻ ထွာအီတေားထာꩻယပ်ꩻခြုံး နုဲင်းနဝ်ꩻလဲ့ အဝ်ႏအကျောင်ꩻ။

### အာႏကွိုꩻ
ခဒိရဝနိယရေဝတဝတ္ထု

**"ခဒိရဝနိယရေဝတဝတ္ထု"**

၉၇။ ဒုံကိုတရိုꩻတဝ်း၊ တခြာကိုတရိုꩻတဝ်း၊ ထာꩻအုံႏကိုတရိုꩻတဝ်း၊ ထာꩻပူႏလောင်းတရိုꩻတဝ်း၊ အရပ်မုဲင်ꩻတရိုꩻတဝ်း ရဟန္တာႏသီး ကအုံခံႏ ဟံႏအရပ်နဝ်ꩻနဝ်ꩻ ပျောႏခရာႏလွဉ်းလွဉ်း။

**"လꩻဗဟုသုတ၊ လꩻသတိꩻနုဲင်းယို"**
ဟော်ꩻထွားသွဉ်ကျပ် ခဒိရဝနိယရေဝတဝတ္ထုယိုတဲင်-

၁။ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိပိုခန်းတဲ့ ထွာရဟန္တာႏ အောဝ်ႏဒျာႏ၊

၂။ ပေါႏဝွေꩻသီး အွဉ်အဟဝ်အဒါႏနဝ်ꩻ မူႏမူႏခိုခိုသီးဖုံႏ ထွေထောင်လွဉ်ꩻဗာႏ၊ နာႏဗာႏ ဝွေꩻသီးငေါဝ်း၊

၃။ ကုသိုလ်ႏပန်ချာ ကပါအာလိုꩻနဝ်ꩻ ဗွိုႏထိုꩻသင်္ခါႏရ ထုမ်ႏလွဒျာႏတရာꩻ၊

၄။ ဘွုံꩻကံႏတန်သားနဝ်ꩻ ခွိုင်းကားကလိုႏအတွိုင်ꩻ လꩻဒျာႏ၊

၅။ ထုမ်ႏတရာꩻသားနဝ်ꩻ ပျောႏလွဉ်ꩻတဝ်းလိုꩻအာ၊ ပျောႏလွဉ်ꩻဒျာႏ တခြာ၊

၆။ ပေါႏလိုꩻထုမ်ႏမွေးတရာꩻနဝ်ꩻ ဘုရာꩻနမ်းနမ်း ဖေႏအာႏဒျာႏ၊

၇။ ထီႏပေႏသွင်ꩻဖွီဝင်ꩻနဝ်ꩻ ကဲဉ်းအာအာ ထွာဒါႏအမာႏ၊

၈။ ရဟန္တာႏ ကအဝ်ႏအရပ်၊ လိုꩻမျတ်ကအဝ်ႏအရာႏနဝ်ꩻ ထွာထာꩻသာႏယာႏလွဉ်းလွဉ်းအကျောင်ꩻ-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻ သေဗာႏ လꩻဗဟုသုတ၊ လꩻသတိꩻအာတန်သွူ။

### အာႏကွိုꩻ
ခန္ဓာႏဒုက္ခကဲꩻကထဲ့ခြောက်ꩻ

**"ပပါတသုတ် (ထဲ့သော့ꩻခြောက်ꩻတန်၊ ခန္ဓာႏဒုက္ခနဝ်ꩻ-ကယ်ꩻက ထဲ့သော့ꩻခြောက်ꩻတန်)"**

အွိုးခꩻတနီꩻ သွုံꩻသွမ်ꩻယာထွူ ဗွေႏဘုရာꩻတွမ်ႏသံဃာႏ လွေꩻအုံသာႏယာႏထာꩻ "ပဋိဘာနကောင်နာ"တဲင် အဝ်ႏကောင်နာ ထွားလလင်ꩻခြောက်ꩻနဝ်ꩻ ယော့မွေးစွဉ်ႏထာꩻ၊ ရဟန်ꩻတပါꩻ ရီနီဗွေႏဘုရာꩻ။
"ဩဗွေႏ- ဘုရာꩻမျတ်ဗွေႏဩ-
ခြောက်ꩻသူꩻနဝ်ꩻ တန်မွေးစွဉ်ႏထာꩻ၊ ယော့မွေးစွဉ်ႏထာꩻ၊ ငမ်းခရာႏဟောဝ်မွေးစွဉ်ႏထာꩻ၊ တန်လဲဉ်းခြောက်ꩻ၊ ယော့လဲဉ်းခြောက်ꩻ၊ ငမ်းခရာႏကယ်ꩻခြောက်ꩻယို အလောင်ႏအလင်နဝ်ꩻ အဝ်ႏနေဟောင်း ဗွေႏဩ"
"တန်လဲဉ်းခြောက်ꩻယို၊ ယော့လဲဉ်းခြောက်ꩻယို၊ ငမ်းခရာႏကယ်ꩻခြောက်ꩻယို အလောင်ႏအလင်တဲ့အဝ်ႏ"
"ငမ်းခရာႏကယ်ꩻခြောက်ꩻယို-ကရိုꩻနဝ်ꩻ ထမုဲင်ꩻဖုံႏအီ ဗွေႏဩ"
"ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
ခန္ဓာႏယိုနဝ်ꩻ 'ဒုက္ခသစ္စာႏ-ဒုက္ခအမွေးအမဲဉ်ႏ'၊ ကမာꩻဒုက္ခခန္ဓာႏနဝ်ꩻ လောႏဘꩻတဏှာႏ 'သမုဒယသစ္စာႏ-ထွာအီထာꩻဒုက္ခ အမွေးအမဲဉ်ႏ'၊ နိဗ္ဗာန်ႏနဝ်ꩻ ခန္ဓာႏဒုက္ခငိမ်ꩻဖေ့ထိုꩻ 'နိရောဓသစ္စာႏ-ဒုက္ခဖေ့ထိုꩻ အမွေးအမဲဉ်ႏ'၊ မဂ္ဂင်ႏသွစ်ꩻပါꩻနဝ်ꩻ တွိုႏအီနိဗ္ဗာန်ႏ 'မဂ္ဂသစ္စာႏ-မာꩻဖေ့ထိုꩻအီ ဒုက္ခအမွေးအမဲဉ်ႏ'၊ ပေါႏသသေတဝ်း အမွေးအမဲဉ်ႏ၊ ပေါႏတလꩻတဝ်း သစ္စာႏလစ်ꩻပါꩻနဝ်ꩻ တလꩻတဝ်းမဂ်၊ တလꩻတဝ်းဖိုလ်ႏ၊ 'အဝိဇ္ဇာႏ-ထာꩻသေတဝ်း၊ တဏှာႏ-ထာꩻမဉ်လꩻ'ဝွဋ်ရွီးယိုနီလီး အဝ်ႏမွန်ဗန်နေက။
ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ မာꩻကုသိုလ်ႏယင်၊ မာꩻအကုသိုလ်ႏယင်၊ မာꩻကုသိုလ်ႏတဲင် ထွာလိုꩻထွာလူꩻ၊ မာꩻအကုသိုလ်ႏတွော့ꩻ ထွာတိရစ္ဆာန်ႏ၊ ထွာပိတ္တာႏ၊ ထဲ့ငါးရုဲင်ꩻ၊ ထွာသွူလိုꩻတဲ့ သေတဝ်း ထာꩻဖြားဒုက္ခ၊ သေတဝ်း ထာꩻသဆာဒုက္ခ၊ သေတဝ်း ထာꩻသီဒုက္ခ၊ သေတဝ်းခန္ဓာႏဒုက္ခ။
အဝ်ႏထီႏသွူလိုꩻဖြားတဲ့ အီႏဖြားဗာႏထာꩻနဝ်ꩻ သေယူႏတဝ်း၊ အဝ်ႏထီႏသွူလိုꩻဆာတဲ့ အီႏဆာဗာႏထာꩻနဝ်ꩻ သေငမ်းတဝ်း၊ အဝ်ႏထီႏသွူလိုꩻသီတဲ့ အီႏသီဗာႏထာꩻနဝ်ꩻ သေသꩻဝꩻတဝ်း၊ ဖြားဗာႏသွူထာꩻတဲ့ ငမ်းတဝ်း၊ ဆာဗာႏသွူထာꩻတဲ့ ပြန်းတဝ်း၊ အီႏသီဗာႏထာꩻတဲ့ သꩻဝꩻတဝ်း။
မွိုးဖါသီငွိုး၊ ပိုသီငွိုး၊ လီꩻသီငွိုး၊ ဝါꩻသီငွိုး၊ မာသီငွိုး၊ ဒုက္ခငွိုး၊ ဝင်ꩻနိစ္စက်ငွိုး၊ မော့ꩻထာꩻဆာငွိုး၊ ကငွိုးဗာႏသွူထာꩻ ကားမုဲင်ꩻလဲင်ႏလဲင်ႏတဲ့ သံႏဝွေႏဂတလꩻတဝ်း၊ ဖေႏကလꩻမဂ်ဖိုလ်ႏ နိဗ္ဗာန်ႏနဝ်ꩻ တကျံႏတဝ်း၊ တမာꩻတဝ်း၊ ပျောႏလွဉ်ꩻဒျာႏပိုမာ၊ ပျောႏလွဉ်ꩻဒျာႏ လောကီꩻအာႏရွုံႏ၊ ထာꩻဖြားခြောက်ꩻ၊ ထာꩻဆာခြောက်ꩻ၊ ထာꩻသီခြောက်ꩻ၊ ထာꩻငွိုးခြောက်ꩻ၊ အာႏရွုံႏခြောက်ꩻ၊ ခန္ဓာႏခြောက်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ တန်လဲဉ်းကခြောက်ꩻယို၊ ယော့လဲဉ်းကခြောက်ꩻယို၊ ငမ်းခရာႏ ဟောဝ်လဲဉ်းကခြောက်ꩻယို"အကျောင်ꩻ ဗွေႏဘုရာꩻဟော်ꩻနယ်နုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ မဟာဝဂ္ဂသံယုတ်ပါဠိ၊ ပပါတသုတ်)
### အာႏကွိုꩻ
ခင်လိုꩻခွိုꩻ

thumb|နေင်ႏ ၁၉၀၀ ဗာႏ ခင်ꩻလိုꩻခွိုꩻ
thumb|ခင်ꩻလိုꩻခွိုꩻအမူႏစွိုꩻတွမ်ႏယိုꩻယာႏဆဲင်ꩻခွမ်လာꩻ
ခမ်းခြွဉ်းဗူႏခမ်းနမ်းထွား မျန်မာခမ်းထီ အကိုယို ခင်လိုꩻခွိုꩻ ဖုံႏအုံအဝ်ႏအာဒေႏသနဝ်ꩻ ချင်ꩻခြောင်ကတူႏထျꩻ တွမ်ႏ ဧရာႏဝတီႏခြောင်ကတူႏထျ ဒေႏသနဝ်ꩻသွူ။ ဆထင်ꩻလတ္တီကျု ၂၃° ၃၇' တွမ်ႏ ၂၈°၂၅' အခါႏ ၊ ဆကွဉ်ႏလောင်ဂျီကျုနဝ်ꩻ ၉၆° တွမ်ႏ ၉၈°၄၇' အခါႏ အာသံခမ်း ဆကွဉ်ႏထင်ꩻခဝ်တွမ်ႏ မျန်မာခမ်းထီ ဆထင်ꩻခဝ် ခယ်ႏ−မျန်မာ ခမ်းကူထျꩻ ဒေႏသ ကိုယို အုံအဝ်ႏစွော့ꩻလီဒျာႏနဝ်ꩻသွူ ။ ၁၉၃၁ မျန်မာခမ်းထီ မွူးကွို့ꩻနာꩻစရင်အလꩻ ခင်လိုꩻခွိုꩻ ယို လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်း အဝ်ႏလွေꩻ ၁၅၃၀၀၀ လွိုꩻ တဲင်ꩻ စရင်ꩻနဝ်ꩻ နောဝ်ꩻ ကောက်ဗာႏလွိုꩻတောဝ်ႏဒေႏသဖုံႏတဲင်အဝ်ႏလွေꩻနဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:မျန်မာခမ်းထီလိုꩻခွိုꩻဖုံႏ
ခမ်းထီတန်အလံႏ

thumb|350px|ကမ္ဘာႏဟံႏပုင်ႏလောင်း ခမ်းထီယဟန်ႏတောမ်ႏ ခမ်းထီအလံႏတောႏ
**ခမ်းထီတန်အလံႏ** (အဲင်းအလေတ်: National Flag) (မန်း: နိုင်ငံတော်အလံ) နုဲင်ႏငံႏတောႏအလံႏကရိုꩻနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ခမ်းထီတဖြုံႏ အမုဲင်သင်္ကေတနဝ်ꩻသွူ။ ခမ်းထီတန်အလံႏယိုနဝ်ꩻ ခမ်းနဝ်ꩻအစိုႏရစွိုꩻ အဝ်ႏယွိုင်ႏထူႏသုင်ꩻအီ၊ ခမ်းသားဖုံႏလဲ့ ယွိုင်ႏထူႏသုင်ꩻနွောင်ꩻဒျာႏဝင်ꩻသွူ။ အစိုႏရရွုမ်ꩻဖုံႏ၊ အိန်ကျောင်းဖုံႏ၊ တသီႏယုင်ႏဖုံႏ၊ တရာꩻရွုမ်ꩻ စစွဉ်ႏကဆဲင်ႏဒါႏ ခမ်းသားပဲင်ႏ အလမ်းအခြုံဖုံႏလဲ့ အဝ်ႏယွိုင်းလွ့ ခမ်းထီတန်အလံႏနဝ်ꩻသွူ။

ခေတ်ယိုခါ တွမ်ႏလိုꩻမျိုꩻ တွမ်ႏခမ်းထီနဲင်ႏငန်ႏ သေန်ႏလျာႏရာꩻရာꩻ ကအွဉ်ႏထွော့ ပျဌာန်းလွေꩻဒါႏ စွိုးခွိုꩻလိုꩻမျိုꩻ(အမျိုꩻသာꩻ)အလံႏ၊ ခမ်းထီနဲင်ႏငန်ႏအလံႏဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဆဲင်ႏရာꩻလိုꩻမျိုꩻတွမ်ႏ ခမ်းထီနဲင်ႏငန်ႏ ခမ်းသားသီး ဇာႏတိသွီႏ၊ ဇာႏတိမာန်ႏ ပေါႏထန်ႏလွံးဗွေအီအတွက်ဖုံႏလွဉ်းလွဉ်းသွူ။ နဲင်ႏငန်ႏတောႏအလံႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏဆဲင်ႏရာꩻနဲင်ႏငန်ႏခမ်းထီ၊ ခမ်းသားထီသား၊ နဲင်ႏငန်ႏအစိုႏရတွမ်ႏ အစိုႏရအင်းရွယ်ႏချက်ဖုံႏ နမ်းခြောင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ နဲင်ႏငန်ႏခမ်းသား ပငါပရာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ နီအလံႏဂုဏ်ႏယံထဲ့ဖွိုႏလင်ꩻဗာႏမွိုန်း၊ အရောင်ႏယံတမို့ ယံတညိုႏမွိုန်းအတွက် လုဲင်ႏတွမ်ႏသက်တဲင် အဝ်ႏရဲးကမ်း ထိန်ꩻသိမ်ꩻရောင်ဝင်ꩻဖုံႏသွူ။ ကအီႏအွဉ်ႏရေꩻ ထူႏဂုဏ်ႏဗာႏ အလံႏတောႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏဆဲင်ႏရာꩻ ခမ်းသားတွိုင်ꩻ၊ လိုꩻမျိုꩻတွိုင်ꩻသီး အရေꩻတန်တာႏဝွန်ႏတဗာႏသွူ။ အလံႏယို ခမ်းထီနဲင်ႏငန်ႏအလံႏ၊ စွိုးခွိုꩻအလံႏလွုမ်ꩻတကာႏတဝ်း စဲ့ꩻတပ်၊ ကျောင်ꩻသား၊ ထာꩻခွုမ်ဆိုး၊ ခွန်၊ အယူႏဝါႏဒဆဲင်ႏရာꩻ၊ ဘာႏသာႏရေꩻ၊ အစွိုꩻအဗူႏဆဲင်ႏရာꩻ၊ ပျꩻအီအချက်ဆဲင်ႏရာꩻ-စစွဉ်ႏအမုဲင်သင်္ကေတ အမတ်အသာꩻဖုံႏ အဝ်ႏအာတန်သွူ။ ဆဲင်ႏရာꩻလိုꩻမျိုꩻ၊ ဆဲင်ꩻရာꩻခမ်းထီဖုံႏ ကထီႏကထွားချာ အလံႏနဝ်ꩻ စွိုးခွိုꩻသꩻဓာတ်၊ စွိုးခိုꩻအာႏမာန်ႏဖုံႏ ဗွေထင်ႏမွန်ဗန်ရောင်အီနဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ
ခမ်းထီဖေႏကလꩻတဲ့နဝ်ꩻ

**"ခမ်းထီဖေႏကလꩻတဲ့နောဝ်ꩻ၊ ကလꩻထွူလဲဉ်းခမ်းထီ ဖေႏကတဉ်ႏခွေါင်တဲ့နောဝ်ꩻ"**
ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုနုဲင်းယိုခါ တခွိုꩻလွုမ်းကအောဝ်ႏထောင် နဲင်ႏငံႏရေꩻတဖူꩻနောဝ်ꩻ စငါအီႏတွိုႏဗ၊ တထာႏဝကိုတဲင် အောဝ်ႏလိုႏသွုပ်ငါနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏအာနေက တဖူꩻဆွာꩻနေက လိုꩻသေလိုꩻဒါႏ အောဝ်ႏလိုႏအာနေက လိုꩻကျလိုꩻယံ လိုꩻရုဲင်းထင်ဖုံႏ၊ လိုꩻစွန်ꩻထီဗွေဖုံႏနောဝ်ꩻသွူ။
ခွိုꩻပအိုဝ်ႏဖုံႏဟွေး- နီပအိုဝ်ႏဘဝ ထင်ႏထိုတာႏ အောဝ်ႏခွုမ်မာꩻတွင်ꩻ ပါꩻမုဲင်ꩻမဲဉ်ယားယား ခံႏမွိုန်းအပꩻလီ ခံႏမွိုန်းအကုဲင်ပြင်ꩻ ခွန်နင်ꩻသီးယိုတအာႏ ဖေႏကလွစ်ဗာႏမဲ့ငါပေႏ၊ တရေꩻလင်ꩻနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏလိုႏစွစွူဒျာႏ နီရဲင်ꩻအာႏ၊ အောဝ်ႏလိုႏထဲင်းထဲင်းဒျာႏ နီလွောင်ႏဗူႏရေꩻ၊ ယိုမာꩻငါ ကောဝ်ႏထွန်ႏထျꩻ ဖေႏကတွိုႏဗꩻ နီပအိုဝ်ႏကမဲဉ်လꩻ နမ်းပဲင်ႏခမ်းထီ၊ နီတွမ်ႏနီသောင်ႏသာ ထွိုင်ႏကျိုꩻစာꩻ နေးအမဲဉ်ႏတရာꩻ မဉ်ႏထောင်စွဉ်ႏစွဉ်ႏ အွဉ်ငါခေါင်ဆောင်တန်ဖုံႏ ကအွဉ်ႏနယ်အတွိုင်ꩻနောဝ်ꩻ မုဲင်ꩻခါခန်းဝယောဝ်း အဲဉ်ထောဝ်းအထဲ့သွုမ်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။
ကွပ်ပွိုးနောဝ်ꩻမꩻ ပညာႏရှိလိုꩻဒါႏ ဟောဝ်သေထွိုက်ငါႏ နယ်ꩻအစားစား လိတ်စောင်ႏကို ဖေႏကလꩻဗာႏနေႏရာႏခင်ႏလံး (ခမ်းထီ)နောဝ်ꩻ အကျောင်ꩻတရာꩻ အောဝ်ႏသွစ်ꩻပါꩻတဲင် ခွိုꩻပအိုဝ်ႏခွန်နင်ꩻ ဖေႏကသေထွꩻနွောင်ꩻအီဝင်ꩻအတာႏ မဉ်ႏတဲမ်းထန်ႏနယ်ဗာႏနောဝ်ꩻ-
(၁) စဲ့ꩻကတူႏ အွဉ်ႏငါပိုလ်ႏလဲ့ပါ လွောင်ႏဗူႏဝင်ꩻ၊ ဖြွမ်းဗူႏဗာႏဝင်ꩻလဲ့တပါꩻ၊
(၂) စဲ့ꩻမဲ့စဲ့ꩻနား ကထွားထိန်ꩻနာႏခံႏဒါႏ သတင်ꩻအမျိုꩻမျိုꩻ လိုꩻဟောဝ်သစ္စာႏမဲဉ်ႏသား လွိုင်ႏအာဗာႏလဲ့တပါꩻ။
(၃) စဲ့ꩻမဲ့စဲ့ꩻနား ပြဲ့ꩻစွုမ်ႏတွမ်ႏထာႏရုဲင်းလွိုင်ႏအာ ပြဲ့ꩻစွုမ်ႏငီႏညွတ်ဟောဝ်ငါႏလဲ့တပါꩻ။
(၄) လိုꩻသေလိုꩻဒါႏ လိုꩻပညာႏသား လိုꩻလက်ꩻလဲဉ်၊ လိန်ႏလဲဉ်နွောင်ꩻချာ ရန်ႏသူႏမဲ့ငါ ပြဲ့ꩻစွုမ်ႏလွိုင်ႏအာဗာႏနောဝ်ꩻလဲ့တပါꩻ။
(၅) စဲ့ꩻတပ်အစွယ်ႏ ကဟဲ့ꩻထွိုက်ဒါႏ လိုꩻလိမ္မာႏအမတ်တန် လွိုင်ႏအာစွုမ်ႏလင်ႏ လွောင်ႏဗူႏဝင်ꩻနောဝ်ꩻလဲ့တပါꩻ။
(၆) စဲ့ꩻတပ်စွုမ်ꩻတန်ကို ကလိုႏအောဝ်ႏထွိုက်ဒါႏ လော၊ ကာꩻ၊ သင်္ဘောꩻကျောင်ႏ၊ သေ၊ ဆင်စွုမ်ႏလင်ႏဗာႏနောဝ်ꩻပါꩻ။
(၇) စဲ့ꩻအင်္ဂါႏ လက်နက်စွုန်ꩻ၊ အမြောက်၊ ဗုံး လွိုင်ႏအာဗာႏလဲ့တပါꩻ။
(၈) စဲ့ꩻတပ်မဟာႏ တွမ်ႏထာႏငီႏညွတ်၊ တွမ်ႏထာႏရဲးကာႏကွယ်ႏဟောဝ် စွုမ်ႏလင်ႏဗာႏလဲ့ တပါꩻနောဝ်ꩻသွူ။
ခမ်းထီဖေႏကလုဲင်း၊ ဖေႏကအာ ဖေႏကထင်ႏထိုနောဝ်ꩻ အကျောင်ꩻတꩻသွံတွံပါꩻ ဆꩻကီယို အောဝ်ႏဗာႏ၊ မဉ်ႏတအောဝ်ႏတောဝ်းနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏစွဉ်ႏခမ်းထီလဲ့ ပါꩻလꩻထိုꩻဒျာႏ၊ အောဝ်ႏစွဉ်ႏရွဉ်ခံꩻလဲ့ အောဝ်ႏစွဉ်ႏဟံႏယာႏလဲ့ ထွာလိုꩻပါဟံႏယာႏ ထွာပဒါႏပအိုဝ်ႏသံဃာႏ ကိစ္စလီစွိုꩻအစွိုꩻဆဲင်ႏရာꩻ။ 
### အာႏကွိုꩻ
ခမ်းပေါင်ꩻစွုမ်ႏပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻအစွိုꩻ(ပအမဖ)

**ခမ်းခြွဉ်းဗူႏပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻအစွိုꩻချုတ်**(အိဉ်းကလေက်: Union Pa.O National Organization ၊  မန်း : ပြည်ထောင်စုပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ် ၊ အအဲဉ်ႏ : ပအမဖ) ယို  မျန်မာခမ်းထီ အကို ထွာ ခမ်းထီရေꩻ(ပါတီ)အစွိုꩻတာစွိုꩻသွူ။

## သမဲင်ꩻအအဲဉ်ႏ
တယ်ႏထောင်ႏလွေꩻခန်း နေင်ႏ ၁၉၅၀ ဗာႏ လာဩဂုတ် မွူးနီꩻ ၂ နီꩻ ကိုသွူ ။ ၁၉၅၂ လွိုက်ရွေꩻပွယ်ꩻ ယို နွောင်ꩻလွေꩻခန်း ညောင်ႏရွီႏ အခဝ်ကွဉ်ႏ မဲးဆန္ဒနယ်ႏ၊ မွိုင်ꩻပွဉ်မဲးဆန္ဒနယ်ႏ ၊ ရောက်ꩻစောက်ꩻမဲဆန္ဒနယ်ႏ ကိုသွူ ။ ၁၉၅၆ လွိုက်ရွေꩻပွယ်ꩻ ယို နွောင်ꩻလွေꩻယင်း လွယ်လုံ၊ သာမွိုင်ꩻခမ်းမဲးဆန္ဒနယ်ႏ ကိုသွူ ။ ၁၉၉၀ လွိုက်ရွေꩻပွယ်ꩻ ယိုနွောင်ꩻလွေꩻဒျာႏ ဟိုပုံꩻ၊ သီႏသဲင်ႏ ၊ ပင်လောင်ꩻ မဲးဆန္ဒနယ်ႏ ကိုသွူ ။ နေင်ႏ ၁၉၉၁ ယို ခမ်းထီအစိုႏရ နဝ်ꩻ ပအမဖ ယို ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻအစွိုꩻ(PNO) တွမ်ႏ အွဉ်ႏထွူခန်းခꩻဝင်ꩻအတာႏ မာꩻဖေႏကောႏမတီႏအနေႏ ကွီကူႏငီႏခန်းတဲင် နေင်ႏ ၁၉၉၁ လာဧပီ မွူးနီꩻ ၁၁ ယို ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻအစွိုꩻ(PNO)ယို နွို့လွေꩻနွောင်ꩻခန်း ဥပဒေႏဖွောင်ꩻကူ အကိုသွူ ။

## အာႏကွိုꩻ


ကဏ္ဍ:မျန်မာခမ်းထီကိုပါတီဖုံႏ
ခမ်းလစ်ꩻမျိုꩻ-လိုꩻလစ်ꩻစား

**"ဝလာဟကသုတ် (ခမ်းလစ်ꩻမျိုꩻ-လိုꩻလစ်ꩻစား)"**
နီဗွေႏဘုရာꩻဟော်ꩻဖေႏ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏ တရာꩻနုဲင်းယို-
"ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
၁။ ဂဇ္ဇိတာ နော ဝဿိတာ- ခြွိုင်ꩻနေးလွုမ်ꩻ လော့တဝ်း
၂။ ဝဿိတာ နော ဂဇ္ဇိတာ- လော့နေးလွုမ်ꩻ ခြွိုင်ꩻတဝ်း
၃။ နေဝ ဂဇ္ဇိတာ နော ဝဿိတာ- ခြွိုင်ꩻတဲ့ခြွိုင်ꩻတဝ်း၊ လော့တဲ့လော့တဝ်း
၄။ ဂဇ္ဇိတာ စ ဝဿိတာ စ- ခြွိုင်ꩻတဲ့ခြွိုင်ꩻ၊ လော့တဲ့လော့
ခမ်းအဝ်ႏလစ်ꩻမျိုꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
လိုꩻတဲ့ ဗွန်ပီခမ်းနဝ်ꩻနေနေ၊ လိုꩻအဝ်ႏလစ်ꩻမျိုꩻ၊ လစ်ꩻမျိုꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ-
၁။ လောကကိုယို လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ 'ဒါႏကွို့ꩻအဒေါ့ꩻလွုမ်ꩻ၊ တမာꩻတဝ်းထာꩻမာꩻ'၊ ယင်ဟန်ႏသားနဝ်ꩻ လိတ်နဝ်ꩻ သွဉ်ဗာႏဒျာႏ၊ ကွဲႏတွော့ꩻ (ကျင်ꩻလွဉ်ꩻတဝ်း) သေတဝ်းတရာꩻ၊ လိုꩻယိုစားဖုံႏနဝ်ꩻ 'ဒါႏအဒေါ့ꩻလွုမ်ꩻ၊ တမာꩻတဝ်း၊ တကျင်ꩻတဝ်း၊ တသေတဝ်း'တဲင် ထွမ်ႏခမ်း'ခြွိုင်ꩻနေးလွုမ်ꩻ လော့တဝ်း'နဝ်ꩻ ဗွန်ဝင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
၂။ လောကကိုယို လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ 'မာꩻဒျာႏတေ့ꩻတေ့ꩻ၊ တဒေါ့ꩻတဒꩻတဝ်းပါꩻ'၊ လိုꩻယင်ဟန်ႏနောဝ်ꩻ ကျင်ꩻလွဉ်ꩻမွေးတရာꩻ၊ သေတရာꩻ၊ သေသစ္စာႏ၊ ကွဲႏတွော့ꩻ လိတ်သွဉ်ဗာႏတဝ်း၊ ဒေါ့ꩻဟော်ꩻဒါႏတဝ်း၊ လိုꩻယိုစားဖုံႏနဝ်ꩻ 'ဒါႏအမာꩻမွေးလွုမ်ꩻ၊ တဒေါꩻတဝ်းပါꩻ၊ တဟော်ꩻဒါႏတဝ်း'တဲင် တွမ်ႏခမ်း'လော့နေးလွုမ်ꩻ၊ တခြွိုင်ꩻတဝ်း'နဝ်ꩻ ပီဝင်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
၃။ လောကကိုယို လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ 'ဒေါ့ꩻတဲ့တဒေါ့ꩻတဝ်းပါꩻ၊ မာꩻတဲ့ တမာꩻတဝ်းထာꩻမာꩻ'၊ လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ လိတ်တဲ့ တသွဉ်ဗာႏတဝ်း၊ (ဒေါ့ꩻဟော်ꩻတဲ့ တဒါႏတဝ်း)၊ ကျင်ꩻတဲ့ တကျင်ꩻတဝ်း၊ သေတဲ့ တသေတဝ်းတရာꩻ၊ လိုꩻယိုစားဖုံႏနဝ်ꩻ 'ဒေါ့ꩻတဲ့တဒေါ့ꩻတဝ်း၊ မာꩻတဲ့ တမာꩻတဝ်း'တဲင် တွမ်ႏခမ်း 'ခြွိုင်ꩻတဲ့ တခြွိုင်ꩻတဝ်း၊ လော့တဲ့ တလော့တဝ်း'နဝ်ꩻ ဗွန်ပီဝင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
၄။ လောကကိုယို လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ 'ဒေါ့ꩻတဲ့ ဒေါ့ꩻဒါႏ၊ မာꩻတဲ့မာꩻဒျာႏ'၊ လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ လိတ်တဲ့ သွဉ်ဗာႏဒျာႏ၊ လိတ်တဲ့ ဒါႏဒျာႏ၊ ဒေါ့ꩻဟော်ꩻတဲ့ဒါႏဒျာႏ၊ ကျင်ꩻတဲ့ ကျင်ꩻလွဉ်ꩻဒျာႏ၊ သေတဲ့ သေဒျာႏတရာꩻ၊
ယိုနဝ်ꩻ - ဒုက္ခသစ္စာႏ (ဒုက္ခအမွေးအမဲဉ်ႏ)
ယိုနဝ်ꩻ - သမုဒယသစ္စာႏ (ထွာအီဒုက္ခ အမွေးအမဲဉ်ႏ)
ယိုနဝ်ꩻ - နိရောဓသစ္စာႏ (ဒုက္ခဖေ့ငိမ်ꩻအီ အမွေးအမဲဉ်ႏ)
ယိုနဝ်ꩻ - မဂ္ဂသစ္စာႏ (မဂ္ဂင်ႏသွစ်ꩻပါꩻ တရာꩻတွိုႏအီနိဗ္ဗာန်ႏ အမွေးအမဲဉ်ႏ) သေသစ္စာႏတရာꩻလစ်ꩻပါꩻနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ လိုꩻယိုစားနဝ်ꩻ 'ဒေါ့ꩻတဲ့ဒေါ့ꩻ၊ မာꩻတဲ့မာꩻ'တဲင် တွမ်ႏခမ်း 'ခြွိုင်ꩻတဲ့ခြွိုင်ꩻ-လော့တဲ့လော့'နဝ်ꩻ ဗွန်ပီလို့ဝင်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ စတုက္ကနိပါတ်၊ ဝလာဟကသုတ်)
### အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ
ခမ်းထီရေꩻ

thumb|ခမ်းထီရေꩻစနိစ် ထာꩻထီႏ
**ခမ်းထီရေꩻ** (အိန်းကလေတ်: Politics) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဂရိငဝ်းငွါ- Πολιτικά ၊ အငဝ်းထန်ႏ - politiká (ပေါ်လဲတ်တစ်ခါ) ၊ အဓိပ္ပာယ်ႏ - "ဝေင်ꩻဖုံႏ အရေꩻ" ပေါ်ႏထန်ႏလင်ꩻလွဉ်ဒါႏ ငဝ်းငွါတမျိုꩻဒျာႏသွူ။ အစွိုꩻအဗူႏဖုံႏအကို ခွုမ်မာꩻ ဆုင်ꩻဖျတ်ချက်ဖုံႏ၊ နုဲင်းကဖန်းဖြယ်ဒါႏဝင်ꩻ အရွီးခိုႏရဲင်ꩻအာႏ မွေးတဝ်းလဲ့ အရာႏဂုဏ်ႏဖုံႏယို ကဆွိုက်ကပွိုင်းဝွို့ဒါႏ တဖြာꩻတစွိုꩻစီႏ အာႏဏာႏဆွိုက်စပ်ပုင်ႏဖုံႏ ခွုမ်မာꩻချက်ဒျာႏသွူ။ ကလွူꩻထွားဒါႏ ခမ်းထီရေꩻတောမ်ႏ အစိုႏရသီးနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ လိုꩻမုꩻသိပ္ပံဘာႏသာႏဖြယ်တဗာႏ ခမ်းထီရေꩻသိပ္ပံဒျာႏသွူ။

ကထောင်လွူꩻထွားစဲင်းမွေး ခမ်းထီရေꩻသားဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဂရိဒဿနပညာႏသျင်ႏသား လွူꩻအွဉ်စရီးဒျာႏသွူ။ ခမ်းထီရေꩻယို ဆုင်ꩻဖျတ်အီဒျာႏတောမ်ႏ လိုꩻအစွိုꩻအဗူႏ တဖူꩻစဲဉ်ႏဒျာႏသွူ။ ငဝ်းအသုင်ꩻယိုနဝ်ꩻ ယေဘူယအနေႏ နုဲင်းဒျာႏ ခမ်းထီအစိုႏရသီး ထာꩻမာꩻတန်ဖုံႏတကာႏတဝ်း လိုꩻဖုံႏအချင်ꩻချင်ꩻ ဆွိုက်စပ်မုꩻ၊ ခြွဉ်းဖြွမ်းဗူႏမုꩻ၊ သွဉ်ထူႏပညာႏတောမ်ႏ ပွိုင်းဝွို့ဒါႏ ဘာႏသာႏရေꩻ လိုꩻမုꩻအသောင်အရင်ꩻ ခရာႏဖုံႏလဲ့ အဝ်ႏနွို့ပါရဝ်းနေနေသွူ။ ခွုမ်မာꩻဆောင်ႏရွက်ဒါႏ ခမ်းထီတဖြုံႏဖြုံႏ အကျိုꩻစီꩻပွာꩻ လွိုင်ႏကွုန်ꩻထင်ႏထိုတာႏ၊ ညဆွာꩻတဉ်ႏခွောင်တာႏတောမ်ႏ ခွꩻငိမ်ꩻသာႏယာႏတာႏဖုံႏနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻအွဉ်ႏထွော့ ခမ်းထီရေꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ခမ်းထီရေꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏလိုႏငါႏ သွုန်တွောင်းတရျားတွာ ထာꩻထီႏထာꩻယူႏ သꩻသဖော်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻသွူ။ လွꩻထီႏ၊ ရက်ပဲင်ꩻ၊ အစွိုꩻအဗူႏစွယ်ꩻ၊ ပါတီစွယ်ꩻ၊ ပုဂ္ဂိုလ်ႏစွယ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏလိုႏကင်ꩻ အဝ်ႏလိုႏအဝ်ႏတဝ်းတဲင် အဝ်ႏလိုႏခွုမ်မာꩻပျတ်မွေးဒျာႏ ခမ်းထီအကျိုꩻဟဝ် ခမ်းသားအကျိုꩻယံဖုံႏသွူ။ ခမ်းထီရေꩻနဝ်ꩻ အအဲဉ်ႏအနေႏ ဟဝ်မတ်တောင်ꩻခါꩻ
*၁။ စွိုးခွိုꩻခမ်းထီရေꩻ
*၂။ ပါတီခမ်းထီရေꩻ ကရိုꩻဒါႏ ယိုနီစွိုးနဝ်ꩻသွူ။

လိုꩻဖြာꩻဖြာꩻ ခမ်းထီရေꩻထာꩻထီႏယို ဒေါ့ꩻဟော်ꩻဖြေ့ꩻလီ ခမ်းသားခြာ၊ တောမ်ႏ ခမ်းထီရေꩻ အကျောင်ꩻခရာႏ အလင်ယို အုံကိုမ်ခြိꩻထူႏမုꩻ၊ ထေဥပဒေႏ တောမ်ႏ မာꩻသျုက်တရေင်ဒါႏ တောမ်ႏခေးပြဲင်ႏဖက်တဖဲ့ꩻသားဖုံႏ ကစဒါႏ အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို ထူႏသုင်ꩻအီ အာႏရဲင်ꩻဖုံႏ ကပါဒါႏ အနယ်ꩻဖုံႏလဲ့ အဝ်ႏထူႏသုင်ꩻခါꩻခမ်းထီရေꩻကို နေနေသွူ။  ခေတ်ယိုတဗာႏစိုး ခမ်းထီဖုံႏအကို လိုꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အီႏဖော်ႏထန်ႏနယ် အွောန်ႏနယ်အီ ဝွေꩻသီးထာꩻထီႏ ထာꩻယူႏဖုံႏတာႏ ကဲဉ်းအာနဝ်ꩻ တယ်ႏထောင်ႏထူႏသုင်ꩻအီတောမ်ႏ ခမ်းထီရေꩻပါတီဖုံႏသွူ။ ပါတီအစွိုꩻနွို့ဖုံႏနဝ်ꩻ အီႏစွဲးကမ်း ဥပဒေႏ တောမ်ႏ အွဉ်ငါသား အပြောင်ꩻအလုဲင်ႏဖုံႏယို သꩻဖော်ꩻတူႏလွ ကိစ္စခရာႏသꩻဖော်ꩻတူႏညီႏချက်ဖုံႏ အခေႏနေႏတဗာႏနဝ်ꩻသွူ။ ပွယ်ꩻလွိုက်ရွေꩻနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ တဗိုန်ပီတဝ်းဒါႏ ပါတီအစွိုꩻတန်ဖုံႏအခါႏ ခေးပြဲင်းဝင်ꩻဒျာႏသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

*
ခရာဒိယဇာတ်

**'ခရာဒိယဇာတ်"**
ထွားသွဉ်ဟော်ꩻကျပ် ခရာဒိယဇာတ်ယိုတဲင် ကလꩻအီသတိꩻ၊ ကလꩻအီပညာႏ၊ ကလꩻဒါႏ ထာꩻသေတရာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ-

၁။ ပေါႏနာႏတဝ်း ပညာႏသျိငေါဝ်း၊ (ဆရာငေါဝ်း)နောဝ်ꩻ မော့ꩻဒါႏထာꩻဒုက္ခအကျောင်ꩻ၊

၂။ တွမ်ႏနီဘဝ ကလွောက်ꩻငမ်ႏဒါႏပညာႏယို မဉ်ႏတသွဉ်တဝ်း၊ မဉ်ႏတဒါႏတဝ်းနဝ်ꩻ  မော့ꩻဒါႏထာꩻဒုက္ခအကျောင်ꩻ၊

၃။ တဟဝ်လွေꩻတဝ်း အခိန်ႏ၊ တလွေꩻသင်ꩻတဝ်း အရပ်သူꩻ မဉ်ႏလွေꩻနောဝ်ꩻ မော့ꩻဒါႏထာꩻဒုက္ခအကျောင်ꩻ-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏသွူ။

**တိပလ္လတ္ထဇာတ်"**

ထွားသွဉ်ဟော်ꩻကျပ် တိပလ္လတ္ထဇာတ်ယိုတဲင် ကလꩻအီသတိꩻ၊ ကလꩻအီပညာႏ၊ ကလꩻဒါႏ ထာꩻသေတရာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ-

၁။ ပေါႏလိုꩻလိန်ႏမာႏ ပေါႏလိုꩻနာႏငဝ်း ပေါႏလိုꩻလွိုတဝ်းစီꩻကန်ꩻ ဥပဒေႏ၊ ပေါႏထိန်ꩻတီသေႏသေႏ သီႏလသိက္ခာႏနဝ်ꩻ ဝင်ꩻကီႏညိုႏငါႏ၊ ဝင်ꩻအံႏဖြာႏမွေးစွဉ်ႏအကျောင်ꩻ၊

၂။ နာႏဆရာႏငဝ်းတဲင် မဉ်ႏကျိုꩻစာꩻသွဉ်ပညာႏနဝ်ꩻ ဒါႏမွေးစွဉ်ႏပညာႏအကျောင်ꩻ၊

၃။ မဉ်ႏဒါႏပညာႏနဝ်ꩻ မဉ်ႏမော့ꩻလွဉ် အယပ်ꩻအခုဲင်ႏ ဘေꩻအန္တရာယ်ႏတဲ့ ကာႏကွယ်ႏနွောင်ꩻ၊ လွစ်လꩻနွောင်ꩻအကျောင်ꩻ-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏသွူ။

**"မာလုတဇာတ်"**
ထွားသွဉ်ဟော်ꩻကျပ် မာလုတဇာတ်ယိုတဲင် ကလꩻအီသတိꩻ၊ ကလꩻအီပညာႏ၊ ကလꩻဒါႏ ထာꩻသေတရာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ-

၁။ လောကကိုယို ထာꩻယူႏထာꩻထင်းနဝ်ꩻ တဖြာꩻတွမ်ႏတဖြာꩻ တဗွန်ပီကြွို့ꩻတဝ်းလို့ဝင်ꩻအကျောင်ꩻ၊

၂။ ထာꩻယူႏ ထာꩻထင်းနဝ်ꩻ ကွပ်တဗွန်ပီတဝ်းလို့ဝင်ꩻတဲင် ထေင်အီလို့ဝင်ꩻ၊ ထွာအီဒါႏ ပျဿနာႏအကျောင်ꩻ၊

၃။ မဉ်ႏထွာလွဉ် ပျဿနာႏနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ လွေꩻထေ့ဗာႏ ပညာႏသျိမျတ် ထွဉ်ႏဆွုံꩻဖျတ်ဖေႏဗာႏအကျောင်ꩻ၊

၄။ ပျဿနာႏဖုံႏနဝ်ꩻ ပညာႏအဝ်ႏသား (ပညာႏသျိသီး)ဖုံႏမꩻ မူလဘူတအစဲဉ်ႏ အမာႏအမဲဉ်ႏအတွိုင်ꩻ ဆွုံꩻဖျတ်ဖေႏနွောင်ꩻအကျောင်ꩻ-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏသွူ။
## အာႏကွိုꩻ


ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ
ခရိယာန်ႏဘာႏသာႏ

thumb|alt=Photo of Jesus Christ|နွို့ပါခါꩻ ခရစ်ယာန်ႏဘာႏသာႏသားဖုံႏ ကယွုမ်းအမ်ႏဒါႏ  ယေဆျုခရစ်ဗွေႏ ယောင်ꩻဆျောဝ်ႏ

**ခရစ်ယာန်ႏဘာႏသာႏ** (အဲင်းကလေတ်: Christianity) ခရစ်ယာန်ႏသာႏသꩻနာႏယို ထွာ ထာꩻယွုမ်းအမ်ႏဗော့ꩻ ထာဝရဘုရာꩻ အောဝ်ႏတဆူႏလုမ်ꩻစားသွူ။ အွောန်ႏခါꩻအထျꩻအွိုး ဓမ္မတသာလိတ်ဖွူꩻကို ကအွောန်ႏနယ်ခါꩻဒါႏ နာသရဲတ် (Nazareth) ဝေင်ꩻသား ယေဆျု ဖဝတစိုးသက် ယင်း ဝွေꩻငေါဝ်းဟောꩻခါꩻ တရာꩻဖုံႏလောင်း။ ခရစ်ယာန်ႏ ကရိုꩻဒါႏ လိတ်ဖြုံႏယို အောဝ်ႏဂရိလိတ်ဖြုံႏ Xριστός ကိုထွာလွောန် ခရစ်သတို့သ်၊ "ယေဆျု" နောဝ်ꩻ လိတ်ကိုတဲမ်းခါꩻ "လိုꩻခမ်ႏထူႏဘိသိတ်" နုဲင်းနောဝ်ꩻ။ ခရစ်ယန်ႏဘာႏသာႏယိုနဝ်ꩻ လိုꩻကိုႏကွဲႏယွုမ်းအံႏလွောန်ꩻသား အဝ်ႏ(၂.၈)ဗီလီယံ တောမ်ႏ တတွာ တကမ္ဘာႏလွုမ်း လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်း သိုမ်ပွန်းတပွန်းတဲင် ထွာစွောန်ႏ အတန်သွတ်ꩻ ဘာႏသာႏနဝ်ꩻသွူ။

ခရစ်ယာန်ႏဖုံႏ ကယုမ်းခါꩻဒျာႏဝင်ꩻနောဝ်ꩻ ယေဆျုယို ထွာ ထာဝရဗွေႏဘုရာꩻပို၊ ဘုရာꩻခမ်ႏထူႏခါꩻ ဇာႏတိလိုꩻခမ်း ယင်း ကေားရဲးကမ်း အွောန်စွို့ꩻဖေႏလိုꩻသားတဲ့ရိုꩻ။ ကောပ်နောဝ်ꩻမꩻ ယေဆျုယို ခရစ်ယာန်ႏဖုံႏ ဒေါ့ꩻလွဝင်ꩻ ခရစ်ဗွေႏ (ခရစ်တော်) တောဝ်းတဲ့ မေဆိ နောဝ်ꩻသွူ။ လိုꩻကစူꩻဒါႏ ခရစ်ယာန်ႏ ထာꩻထူႏဝါႏဒသားဖုံႏနောဝ်ꩻ ဝင်ꩻဟဲ့ꩻ ခရစ်ယာန်ႏ၊ ဝွေꩻသီးကယုမ်းခါꩻနောဝ်ꩻ ယေဆျုယို ထွာဒျာႏ ဟီဘရူးလိတ်ဖွူꩻကို နိမိတ်ကဖေႏခါꩻဒါႏ မေဆိ ဒျာႏနောဝ်ꩻသွူ။ ဟီဘရူးလိတ်ဖွူꩻကရိုꩻယိုတဲ့ ထွာဒျာႏ သမ္မာလိတ်ဖွူꩻတကွို့ꩻ၊ အကွို့ꩻနောဝ်ꩻနောဝ်ꩻ ခရစ်ယာန်ႏသာႏသနာႏတွမ်ႏ စျူးထာꩻထူႏဝါႏဒကို ဗွိုန်ပီဝင်ꩻသွူ။
ဝင်ꩻကရိုꩻ လိုꩻကကာလွောန်ꩻ ယုမ်းအမ်ႏခရစ်ယာန်ႏသား ကစူꩻညာꩻယော့ခါꩻအီ ထာꩻခရာႏဖုံႏ ကအောဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ရော့ꩻတွမ်ႏခရစ်ယာန်ႏသာႏသꩻနာႏ ထာꩻထူႏဝါႏဒဖုံႏ အစောဝ်းခါ တခြောင်ႏလွုမ်းကိုနောဝ်ꩻ အွောန်ႏနယ်စင်ဖြွိုးသေꩻခါꩻ ထာꩻကထဲ့ဒင်ႏဒါႏ ခရစ်ယာန်ႏ ထာꩻယုမ်းအမ်ႏလောင်း အရွီးအထျꩻကိုသွူ။ ထာꩻနောဝ်ꩻ နောဝ်ꩻရိုꩻ ယေဆျုယို ခမ်ႏဗာႏဝေႏဒနာႏ၊ ခမ်ႏသီဗာႏ ထာꩻထွန်ႏအွောန်ႏဒꩻအီ စူဗောင် စူယာꩻ (မန်း-လက်ဝါးကပ်တိုင်) လောင်းထွူ ခမ်ႏဗာႏဝင်ꩻအွောန်ႏပလွို့ꩻ။ အောဝ်ႏနောဝ်ꩻမꩻ တဲမ်းခါꩻအွောန်ႏနယ်လွေꩻ အွောန်ႏစွꩻထိုꩻဖေႏ ယုမ်းအမ်ႏသားတာႏအပဲစ်ထွူ (ရဲးကမ်းအွောန်) အီးဗွောင်ဖေႏ တာ့ꩻခါꩻ ခမ်းကီ (ကောင်းကင်ဘုံတံခါး) တာႏ အမွန်ဗန်လွောန်ဖျင်ယင်း တဲ့ရိုꩻ။ ခရစ်ယာန်ႏဖုံႏ ယုမ်းခါꩻဝင်ꩻနောဝ်ꩻ ယေဆျုယို ပါတွမ်ႏအနမ်း၊ ယင်းအဖာ ထာဝရဗွေႏဘုရာꩻ ကျွꩻထင်ႏဝွေꩻသီးကအောဝ်ႏ ရဲပ်အွောန်(အုပ်ချုပ်) ခင်ႏလမ်း အွိုးခမ်းကီကို နုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။

## ထူႏတောမ်

ကဏ္ဍ:ခရစ်ယာန်ႏဘာႏသာႏ
ခရဿရဇာတ်

**"ခရဿရဇာတ်"**
ထွားသွဉ်ဟော်ꩻကျပ် 'ခရဿရဇာတ်'ယိုတဲင် ကလꩻအီသတိꩻ၊ ကလꩻအီပညာႏ၊ ကလꩻဒါႏ ထာꩻသေတရာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ-

၁။ ကလꩻအာႏဏာႏသားနောဝ်ꩻ ဟောဝ်အံႏနွောင်ꩻတောဝ်း ဒုံသား၊ ဝေင်ꩻသား ခမ်းသားအမျာꩻ၊

၂။ ပညာႏအောဝ်ႏမꩻ သေထွꩻပါꩻထာꩻမာꩻ၊ ပေါႏတရာꩻတဝ်းတဲ့ လွေꩻလောဝ်းနယ်ဒါႏ ဆဲင်ႏရာꩻအတန်ကယ်ႏထျꩻ၊

၃။ ပေါႏအံႏနွောင်ꩻဝင်ꩻနောဝ်ꩻ ဝင်ꩻဝွဋ်တွပ်ꩻချာ၊ မော့ꩻအာဘေꩻတံႏ ခံႏဗာႏထာꩻဒုက္ခ-စတဲင်နုဲင်းနောဝ်ꩻဖုံႏသွူ။

**"ဘီမသေနဇာတ်"**
ထွားသွဉ်ဟော်ꩻကျပ် 'ဘီမသေနဇာတ်'ယိုတဲင် ကလꩻအီသတိꩻ၊ ကလꩻအီပညာႏ၊ ကလꩻဒါႏ ထာꩻသေတရာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ-

၁။ နမ်းအာႏတွမ်ႏဉာဏ်ႏအာႏနောဝ်ꩻ ဉာဏ်ႏအာႏ ယံလဲဉ်းနမ်းအာႏ၊

၂။ လိုꩻသꩻရင်ꩻ စေႏတနာႏ တဟဝ်တဝ်းသားနဝ်ꩻ ဝင်ꩻမာꩻဒျာႏတဲ့ ရိုꩻဒျာႏဝွေꩻမာꩻ၊ ထူႏဝင်ꩻအောင်ႏမျင်ႏမုꩻနဝ်ꩻတဲင် ဖြွꩻအီဒါႏအဗဲ့ꩻ၊ အံႏခြဲ့ꩻအီဒါႏ ဝင်ꩻအမျာꩻ၊

၃။ တခြိုꩻဥစ္စာႏယို မာꩻထိုအီဒါႏ အဗွေႏမာႏန၊

၄။ ထာꩻလိန်ႏလဲဉ်နဝ်ꩻ အယံထွꩻတဝ်း အမဲဉ်ႏတရာꩻ၊

၅။ တွိုႏအရေꩻတန်ကို မဉ်ႏမော့ꩻလွဉ်မွေး အယပ်ꩻအခုဲင်ႏကိုနဝ်ꩻ အာႏကွိုꩻဗာႏ လိုꩻဒါႏပညာႏအကျောင်ꩻ-စတဲင်နုဲင်းယိုဖုံႏသွူ။
### အာႏကွိုꩻ
ခမ်းသဲင်လာတွိုႏ

**"ခမ်းသဲင်လာတွိုႏ လိုႏသတိꩻငါႏမေႏ"**
ဒဲဉ်သီႏလောင်း ဒဲဉ်ဟားဆန်ꩻ ထာꩻလျားလာ တွိုႏလွဉ်ချာယင်းလဲဉ်းသွူတဲင် သေင်ႏစော့ꩻဝါႏလာႏဖုံႏ ဟူႏလင်ꩻအာငါႏ၊ သေင်ႏသဲင်ဝါႏသဲင်ဖုံႏတဲ့ လွိုင်ႏအာငါႏနောဝ်ꩻမꩻ နီပအိုဝ်ႏရပ်ရာႏယို ကဲဉ်းအာအာ အောဝ်ႏဒျာႏကောင်လောင်း သေင်ႏခြာဖုံႏတွော့ꩻ နန်းတရျိုးဗာႏ မေႏတခြာ ခိုးလွဉ်ပါ နီရပ်ရာႏဒုံဆောင်ႏ နီသွို့ꩻခြံလုဲင်းယာႏဖုံႏသွူ။
မြန်မာခမ်းလွုမ်ꩻတကာႏတောဝ်း တကမ္ဘာႏလွုမ်း ယိုခါ ကွပ်စွဉ်ႏမေႏတခြာ ခိုးလွဉ်အာငါႏထာꩻတွော့ꩻ နီလိုꩻသီး အီႏနွုမ်ꩻတရေ့ꩻတာႏ တလီꩻကြောင်းစင်ငါလဲ့ ဖြေꩻဗာႏနေးခမ်းထန်ႏ၊ ခံႏလို့ဗာႏနေးရွဉ်ခံꩻမꩻ လꩻလွဉ်နွုမ်ꩻတရေ့ꩻလွဉ်ဗာႏ တလီꩻကြောင်းစင်၊ လိုꩻရွဉ်တအောဝ်ႏတောဝ်းသားဖုံႏနောဝ်ꩻ ခံႏဗာႏအသီ၊ ခံႏဗာႏအဆင်ꩻရယ်ꩻ၊ ခံႏဗာႏထာꩻဆာ ဝွေႏဒနာႏဖုံႏနောဝ်ꩻသွူ။
ပွေါ့ခမ်းသဲင်လာ တွိုႏလွဉ်သွူနောဝ်ꩻ စွုမ်ႏနေင်ႏနေင်ႏ မြန်မာခမ်းကို တဝေင်ꩻတောဝ်းလဲ့တဝေင်ꩻ၊ တနယ်ႏတောဝ်းလဲ့တနယ်ႏ၊ တထွောင်းတောဝ်းလဲ့ တထွောင်း အောဝ်ႏဟွိုန်စွဉ်ႏမေႏခိုးလမ်း၊ မေႏခိုးတခြိုꩻဥစ္စာႏရွဉ်ခံꩻ၊ လဲ့ꩻမေႏတွော့ꩻ မေႏခိုးထာꩻတမွေးတောဝ်း၊ ကွပ်စွဉ်ႏအွဉ်ႏသတိꩻတောဝ်းတွော့ꩻ မေႏခိုးလွဉ်ဗာႏနောဝ်ꩻသွူ။
နီပအိုဝ်ႏရပ်ကိုယိုခါ လိုꩻကွဲအာအာလွဉ်၊ ဒုံဆောင်ႏလဲ့ ကွဲတန်တန်လွဉ်လဲဉ်းနေနေတဲင် အောဝ်ႏဟွိုန်ဗာႏနုဲင်းလဲဉ်း မေႏခိုးဒုံဆောင်ႏရပ်ရာႏ လမ်းပါႏဖုံႏနောဝ်ꩻသွူ။ လိုꩻယဟန်ႏဖုံႏနောဝ်ꩻ လယ်ႏလွင်ꩻတခြာ၊ လဲ့ꩻလွင်ꩻဒါႏမေႏ၊ ခိုးကုဲင်ထိုꩻဝင်ꩻထာꩻမွူးထာꩻပေႏ၊ ယားကုဲင်အီနွောင်ꩻဒါႏ နီနာꩻသီးစီꩻပွါꩻ၊ အဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻနောဝ်ꩻ တဖြာꩻတွမ်ႏတဖြာꩻ၊ တဒုံတွမ်ႏတဒုံ ထွာအီဘေꩻရန်ႏ၊ ထွာအီထာꩻလွꩻထီႏတဲင် နီပအိုဝ်ႏချင်ꩻချင်ꩻ ပꩻပြုဲင်နွောင်အီဒါႏနောဝ်ꩻသွူ။
ကွပ်ပွိုးနောဝ်ꩻမꩻ မေႏကရိုꩻယိုနောဝ်ꩻ တောင်ꩻပြန်ႏတလꩻတောဝ်း၊ ဗွိုန်ပီတောဝ်းရန်ႏသူႏ၊ ရန်ႏသူႏကရိုꩻနောဝ်ꩻ တောင်ꩻပြန်ႏလꩻ-ငေါဝ်းယိုအတွိုင်ꩻ နီဒုံဆောင်ႏ နီရပ်ရာႏ နီလမ်းပါႏ နီရွဉ်ခံꩻ ဖေႏကသွုမ်ꩻထိုꩻခြေင်ဗာႏမွိုန်းနောဝ်ꩻ ခမ်းသဲင်လာယို အွဉ်ႏသတိꩻဗာႏမေႏ၊ ဆွဉ်းလွင်ꩻမွိုန်းတောဝ်းယာလိတ် ဒုံဆောင်ႏကို၊ လဲ့ꩻလွင်ꩻမွိုန်း သေင်ႏတခြာ၊ အမဉ်ႏထွာလွဉ်တစွိုးတမျိုꩻနောဝ်ꩻ တောင်ꩻပြန်ႏတလꩻတောဝ်း၊ သွုမ်ꩻမရေႏမရာႏငါႏထာꩻ ထွူတကာႏတောဝ်း ကုဲင်းခံႏပါဗာႏဒါႏ ဝင်ꩻဆွမ်ꩻဝင်ꩻစွိုင်ကျꩻနောဝ်ꩻမꩻ နီအွဉ်ႏသတိꩻဗာႏမေႏ ခမ်းသဲင်လာနောဝ်ꩻသွူ။
မေႏခိုးထာꩻ ဒုံဆောင်ႏကို လိုꩻတွမ်ႏတခြိုꩻဥစ္စာႏ သွုမ်ꩻတိန်ꩻထိုꩻဗာႏအတွိုင်ꩻ မေႏခိုးထာꩻတခြာကိုလဲ့ နီထာꩻမွူးထာꩻပေႏ သွုမ်ꩻကုဲင်ထိုꩻသွူတကာႏတောဝ်း ကွပ်စွဉ်ႏသေင်ႏဝါႏပေႏဖုံႏ သီထိုꩻအာတဲင် နီထာꩻလုပ်ꩻယာႏဖုံႏတဲ့ ကွဲကုဲင်အာအာ၊ နိကအောဝ်ႏအုံနောင်ဒါႏ ရာႏသီႏဥတုဖုံႏလဲ့ ကွဲတဗန်ႏဗန်ႏ၊ ထီနောင်ထီအုံႏဖုံႏလဲ့ ကွဲပေႏပေႏ၊ ကွဲသေ့ꩻသေ့ꩻသဲင်ꩻလွဉ်တဲင် အဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻ နီပအိုဝ်ႏရပ်ရာႏ မော့ꩻလွဉ်ဒါႏ ထီခြောတံႏ၊ အံႏမထီတံႏနောဝ်ꩻမꩻ ခမ်းသဲင်လာခိန်ႏခါႏကို အောဝ်ႏလိုႏသတိꩻရောင်ငါႏမေႏနောဝ်ꩻသွူ။
လိတ်ထွားသား ဗွေႏခွန်နင်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- နီပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻယိုနောဝ်ꩻ ကဲဉ်းအာအာ အုံနောင်ဒျာႏ ထာꩻလုပ်ꩻထာꩻမာꩻ သွို့ꩻခြံလုဲင်းယာႏ ကောင်ဆောင်ႏသေင်ႏတနွိုင်ဖုံႏဒျာႏတဲင် နီဟံႏယာႏ ဖေႏကဟောဝ်သေႏသေႏ၊ နီထီအုံႏ နီထီနောင် နီထီခြောင် ဖေႏနေးကလွိုင်ႏအာထွူတွော့ꩻ နီပအိုဝ်ႏ ထာꩻလုပ်ꩻသားဘဝဖုံႏလဲ့ ဖေႏကထင်ထိုခန်း တနီꩻတစိꩻစိꩻနောဝ်ꩻ တယ်ႏယိုမာꩻငါ လဲ့ꩻမွိုန်းမေႏတခြာ၊ အွဉ်ဝင်ꩻအွဉ်ႏသတိꩻခန်းသွော့မေႏ စွုမ်ႏဖြာꩻဖြာꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ဖေႏသေလွေꩻဗာႏနုဲင်းယိုသွူ။
### အာႏကွိုꩻ