မစ်-၂၉

‍‍‍‍‍‍

ရသျှားသီး မစ်-၂၉ စဲ့ꩻသင်္ဘောꩻကွင်ႏနဝ်ꩻ သိုဗီယဲစ်ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ စခေါင်ႏစခါသီး စတုတ္ထခွိုꩻသွုပ် စဲ့ꩻသင်္ဘောႏကွင်ႏဒျာႏသွူ။ ၁၉၇၀-ဗာႏနေင်ႏ အတွင်ꩻကာႏလꩻ သမယနဝ်ꩻခါကာႏ မီကိုယန်ဒီသိုင်းအစွိုꩻသား စမ်ꩻသွိုဗာႏဖိုလဲဉ်းတွမ်ႏ သူခဝိုင်း-၂၇ (Sukhoi Su-27) စဲ့ꩻသင်္ဘောꩻကွင်ႏသွူ။ ကွဲတဲင်တွော့ꩻ တိန်ႏတွိုႏလွဉ် ၁၉၈၃-ဗာႏနေင်ႏမꩻ ကွဲသွုံꩻအီစလꩻ သိုဗီယဲစ် သင်္ဘောꩻကွင်ႏတပ်ကိုသွူ။ တယ်ႏစစွဉ်ႏဒျာႏ အချိန်ႏခါႏကာႏလနဝ်ꩻမာꩻငါ ဗꩻတွိုႏလွဉ်စွဉ်ႏဒျာႏ ခေတ်ကာႏလယိုခါတဲင် သွုံꩻလꩻစွုမ်ႏသင်္ဘောꩻကွင်ႏအနေႏ ကထူႏသွုံꩻဒါႏ သင်္ဘောꩻကွင်ႏယိုသား အာလွဉ်မွေးလဲဉ်းထာꩻသွူ။ ကဆင်ဗာႏ စဲ့ꩻသင်္ဘောꩻကွင်ႏယို အကျောင်ꩻခရာႏနဝ်ꩻ ခေးပြဲင်ႏတွိုက်ꩻခꩻအီ အမေႏရိကန်ႏစဲ့ꩻသင်္ဘောꩻကွင်ႏ မဲစ်ဒေါနယ်ဒေါက်ကလပ်စ် အဲပ်ဖ်-၁၅ လေ့လဲင်း၊ F-16 တွမ်ႏ F/A - 18 ဖုံႏ ရေႏရွယ်ႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။

## အပွုံႏအပွိုင်

### Overview

### စူခွုမ်ဖုံႏ

### အိန္ဒိယ

ကောကဖြေꩻဒါႏ မစ်-၂၉သားအကို အိန္ဒိယနဝ်ꩻ ပထမအရီးသွတ်ꩻ ဖြေအွဉ်ရီးဝင်ꩻတဲင် ထွာအရီးသွတ်ꩻဖောက်သဲႏသွူ။ တယ်ႏစွဉ်ႏဒျာႏ ဝင်ꩻကထေမာꩻစသင်္ဘောꩻကွင်ႏ ၁၉၈၀-ဗာႏနေင်ႏနဝ်ꩻမာꩻငါ အိန္ဒိယသင်္ဘောꩻကွင်ႏတပ် (IAF) ကဖြေꩻလွဉ် မစ်-၂၉နဝ်ꩻ အဝ်ႏလဲဉ်းအဆွိုင်ꩻပေါင်ꩻ ၅၀ သွူ။

### ယူဂိုသလားဗီးယား
အဝ်ႏသိုဗီယဲတ်ခမ်းအထန်ႏဖဲ့ꩻ ကနွို့ဖြေꩻဒါႏ မစ်-၂၉ သားအကို ယူဂိုသလားဗီးယားနဝ်ꩻ ထွာ ပထမအရီးသွတ်ꩻ ဥရောပခမ်းထီတဖြုံႏသွူ။ ၁၉၈၇-ဗာႏနေင်ႏ အတွင်ꩻကာႏလꩻနဝ်ꩻခါ ယူဂိုသလားဗီးယားခမ်းထီနဝ်ꩻ လက်ခံႏဗာႏဖို ဆိုဗီယဲတ်ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏခမ်းထီကထေဒါႏ MiG-29B (၁၄)ဆွိုင်ꩻတွမ်ႏ MiG-29UB (၂)ဆွိုင်ꩻသွူ။ သားဗီးယားခမ်းထီ၊ ဝေင်ꩻဗယ်လ်ဂရေက်အခဝ်ထင်ꩻ၊ ဗာတန်နီကာသင်္ဘောꩻကွင်ႏတပ်အကို သင်္ဘောꩻကွင်ႏတပ် အမုဲင် ၁၂၇ နဝ်ꩻ ပထမအရီးသွတ်ꩻ ထေင်းထမ်ႏဗာႏ MiG-29 တာႏဝွန်ႏသွူ။

ယူဂိုသလဗ် မစ်-၂၉ သင်္ဘောꩻကွင်ႏဖုံႏနဝ်ꩻ နွို့ဖိုတွိုက်ꩻပွယ်ꩻ တအာတဝ်းရိုꩻကီလဲ့ ယူဂိုသလားဗီးယားခမ်းကိုစဲ့ꩻပွယ်ꩻထွာခိန်ႏနဝ်ꩻ အဓိကတွိုက်ꩻခꩻအီတွမ်ႏ မစ်-၂၉သွူ။ ၁၉၉၁-ဗာႏနေင်ႏ၊ ခရိုအေးဆျားခမ်းထီ၊ အိုသီစဲတ်ဝေင်ꩻတန်ထျꩻ သီဖဉ်သင်္ဘောꩻကွင်ႏကွင်ꩻကို ခရိုအေးဆျားသီ ကအဝ်ႏသွုံꩻဒါႏ  Antonov An-2ဖုံႏ ကဲဉ်းအာအာနဝ်ꩻ မစ်-၂၉ ခꩻကုဲင်ဗော့ꩻဒျာႏ ဟံႏလောင်းသွူ။ မစ်-၂၉ သင်္ဘောꩻကွင်ႏသားနဝ်ꩻ တဆွိုင်ꩻငါလဲ့ တကုဲင်ဗာႏတဝ်းသွူ။ 
မစ်-၂၉ ကထေင်ႏထမ်ႏလွေꩻတာႏဝွန်ႏနဝ်ꩻ ဗꩻတွိုႏထမ်စွဉ်ႏဒျာႏ ဖယ်ဒရယ်ယူဂိုသလားဗီးယားခမ်းနမ်းဗွေႏခမ်းထီခေတ်သွူ။ ကုလသမ္မဂ္ဂအစွိုꩻ တိန်ႏရဲပေ့ꩻထိုꩻလက်နက်တဲင် မစ်-၂၉ သင်္ဘောꩻကွင်ႏယို အခေႏအနေႏကုဲင်ထိုꩻဗာႏသွူ။ ၁၉၉၉-ဗာႏနေင်ႏ မဟာႏမိတ်တပ်စွိုꩻ ခါလားကကောႏစစဲ့ꩻပွယ်ꩻခိန်ႏတွင်ꩻ ယူဂိုသလဗ် မစ်-၂၉ဖုံႏနဝ်ꩻ သက်တန်ꩻလꩻလဲဉ်း ၁၂နေင်ႏ၊ ပြွတ်လုဲင်ႏတာႏ အခြွိုင်းသမ်းတအဝ်ႏတဝ်းတဲင် ဖျင်ဟဝ်ချာနွောင်ꩻဒွုမ်သွူ။ ၁၉၉၉-ဗာႏနေင်ႏ မတ်လာခိန်ႏနဝ်ꩻ ယူဂိုသလဗ် မစ်-၂၉ စဲ့ꩻသင်္ဘောꩻကွင်ႏ အဝ်ႏ ၁၁ ဆွိုင်ꩻသွူ။

စဲ့ꩻပွယ်ꩻတိန်ႏထွူနဝ်ꩻ မစ်-၂၉သင်္ဘောꩻကွင်ႏ အဝ်ႏကုဲင်နေက ၅ဆွိုင်ꩻတဲင် သားဗီးယားတွမ်ႏ မွန်တီနီဂရိုးသင်္ဘောꩻကွင်ႏတပ်စွိုꩻ ထူႏသွုံꩻဝါးဆွိုက်နေကသွူ။ တိန်ႏတွိုႏလွဉ် နေင်ႏ ၂၀၀၄ဗာႏ ခမ်းသဲင်နွို့စ အတွင်ꩻကာႏလနဝ်ꩻခါ ကွပ်ပွိုးစွဉ်ႏဒျာႏ ဖျင်ဟဝ်ချာနွောင်ꩻတဝ်းတဲင် သွုံꩻထဲင်းဗာႏဒွုမ် အွဉ်ႏဆွိုးယို့ꩻထိုꩻခန်းဒျာႏသွူ။  တိန်ႏတွိုႏလွဉ် နေင်ႏ ၂၀၀၇-ဗာႏနဝ်ꩻ ကအွဉ်ႏဆွိုးထိုꩻဒါႏ မစ်-၂၉ သင်္ဘောꩻကွင်ႏ(၅)ဆွိုင်ꩻယို ဝွေꩻသီးပသာလွေꩻရဆျားခမ်းတဲင် ဖျင်ဟဝ်မွဉ်းတသာချာယင်းသွူ။ တိန်ႏတွိုႏ ၂၀၀၈-ဗာႏနေင်ႏနဝ်ꩻ မစ်-၂၉တဆွိုင်ꩻ ထဲ့ကုဲင်ထိုꩻတဲင် သင်္ဘောꩻကွင်ႏဝါးသားတွမ်ႏ စဲ့ꩻကအဝ်ႏဟမ်းလောင်းတဖြာꩻ သီထိုꩻဗာႏသွူ။ 

### စျာမနီ
စျာမဏီခမ်းအခဝ်ကွဉ်ႏကရိုꩻဒါႏ စျာမန်ဒီမိုကရဲတ်တစ်ခမ်းနမ်းဗွေႏခမ်းထီနဝ်ꩻ ဖြေꩻသွုံꩻဗာႏဖို မစ်-၂၉သင်္ဘောꩻကွင်ႏ ၂၄ဆွိုင်ꩻသွူ။

### Poland

### အမေႏရိကန်ႏခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ

## တိုꩻတက်မုꩻဖုံႏ

### မူလအစ
နေင်ႏ ၁၉၆၀ဗာႏ နေင်ႏနာကိုနဝ်ꩻ အမေႏရိကန်ႏသင်္ဘောꩻကွင်ႏတပ်စွိုꩻ ဆင်စလွေꩻခန်း F-X ကရိုꩻဒါႏ ပရိုဂရမ်ယိုတဗာႏသွူ။ အစီႏအစဲဉ်ႏနဝ်ꩻအကို မဲစ်ဒေါ်နယ် ဒေါက်လဲစ် ဖဲစ်-၁၅နဝ်ꩻ ဟမ်းပေါင်းယံလွိုလဲဉ်းဝင်ꩻတဲင် နေင်ႏ ၁၉၆၉ဗာႏ နေင်ႏနာအကို ယံကထေမာꩻထန်ႏဗာႏအကျောင်ꩻ ဝင်ꩻလဲင်ꩻဒင်ႏပျꩻဗာႏစွဉ်ႏ ငေါဝ်းအွဉ်ႏဟွုန်နုဲင်းယိုသွူ။ စဲ့ꩻတွိုက်ꩻပွယ်ꩻအတန်သွတ်ꩻ အခိန်ႏကာႏလနဝ်ꩻခါ အမေႏရိကန်ႏစဲ့ꩻကသွုံꩻဒါႏ စဲ့ꩻသင်္ဘောꩻကွင်ႏဖုံႏနဝ်ꩻ အနယ်ꩻပညာႏအရန်းထိုကယ်ꩻလဲဉ်း သိုဗီယဲစ်ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏသွုံꩻ စဲ့ꩻသင်္ဘောꩻကွင်ႏဖုံႏတဲင် သိုဗီယဲစ်ဖဲ့ꩻ အာႏပေႏထိုꩻဗာႏသွူ။ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻတဲင် ယံထေထန်ႏနွောင်ꩻ အရန်းထိုသင်္ဘောꩻကွင်ႏတဆွိုင်ꩻနဝ်ꩻ ထွာအဓိကအရေꩻတန်သွတ်ꩻသွူ။ တိန်ႏတွိုႏလွဉ် နေင်ႏ-၁၉၆၉ဗာႏတဲင် သိုဗီယဲစ်ပိုႏတန်ဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏလိုႏငါႏလဲဉ်း ထင်ႏငါတွိုက်ꩻခအီတာႏ အရန်းထိုသင်္ဘောꩻကွင်ႏ Perspektivnyy Frontovoy Istrebitel (PFI)အကျောင်ꩻ ဒင်ႏပျꩻခန်းနုဲင်းယိုသွူ။ ကလိုႏအပ်ဒါႏ အချက်အလက်ဖုံႏနဝ်ꩻ အပွိုင်အခြုံတန်ဗာႏ၊ ဝါးတွိုႏညာꩻဗာႏ၊ ယံကလင်ꩻနွောင်ꩻဗာႏ တဖူꩻဒွေါင်ႏတွမ်ႏ အကွင်ꩻအဲဉ်ႏကို(တဖူꩻကျံꩻကိုတဲ့ပါ)၊ မွိုင်ဖွီဗာႏ၊ မွိုင်ကယ်ꩻဗာႏအငဝ်း နီဆ၊ ဒင်ႏနွောင်ꩻဗာႏ စဲ့ꩻလက်နက်အထွူႏစားဖုံႏသွူ။ ရဆျားသင်္ဘောꩻကွင်ႏပညာႏတက္ကသိုလ်ႏ TsAGI နဝ်ꩻ ယံကမာꩻနွောင်ꩻသင်္ဘောꩻကွင်ႏနုဲင်းယိုတဲင် ပူꩻပေါင်ꩻဖန်ဆင်ꩻညီꩻတွမ်ႏ သူခဝိုင်း ဒီသဲင်းဗျူရိုသွူ။ နုဲင်းမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻခန်းတယဝ်း နေင်ႏ ၁၉၇၁ဗာႏ သိုဗီယဲစ်လေ့လာထောင်ထွားသားဖုံႏ ကအွဉ်ႏထွော့ခါꩻဒါႏ ဆွုံꩻဖျတ်ချက်နဝ်ꩻ အဝ်ႏလိုႏစဲ့ꩻသင်္ဘောꩻကွင်ႏ ရိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻလွုမ်ꩻတဲင် ထူꩻဆန်ꩻမွေးစွဉ်ႏထာꩻသွူ။ LPFI(အရန်းထိုဗျူဟာ စဲ့ꩻသင်္ဘောꩻကွင်ႏပေႏ)စီႏမံႏကိန်ꩻအနေႏ တိန်ႏထောက်ခံႏဖေႏ PFI(အရန်းထို ထင်ႏငါတာႏ စဲ့ꩻသင်္ဘောꩻကွင်ႏ)အစီအစဉ်ႏတဲင် သိုဗီယဲစ်တွိုက်ꩻခꩻရေꩻအစွိုꩻ လက်ခံႏဖေႏ ထင်ႏငါတာႏ အရန်းထိုစဲ့ꩻသင်္ဘောꩻကွင်ႏ အစီႏအစဉ်ႏ ၃၃% တွမ်ႏ အရန်းထိုဗျူဟာ စဲ့ꩻသင်္ဘောꩻကွင်ႏပေႏ အစီႏအစဲဉ်ႏ ၆၇ % သွူ။ PFI တွမ်ႏ LPFI အစီႏအစဲဉ်ႏနဝ်ꩻ ခေးပြဲင်ႏစွဉ်ႏဒျာႏ အမေႏရိကန်ႏသင်္ဘောꩻကွင်ႏတပ် ဆင်တွိုက်ခꩻရေꩻသင်္ဘောꩻကွင်ႏပေႏ အစီႏအစဲဉ်ႏတွမ်ႏ General Dynamics F-16 Fighting Falcon and Northrop YF-17 အစီႏအစဲဉ်ႏဖုံႏသွူ။ PFI စီႏမံႏကိန်ႏ ထွာနွောင်ꩻရေꩻအတာႏ တာႏဝွန်ႏယိုတဗာႏနဝ်ꩻ ဖေႏအပ်လွေꩻ သူခဝိုင်းကုမ္ပဏီႏတဲင် ဆင်အောင်ႏမျင်ႏလꩻလွဉ်ခန်း သူခဝိုင်း Su-27 သွူ။ LPFI အရန်းထိုဗျူဟာအရန်း စဲ့ꩻသင်္ဘောꩻကွင်ႏပေႏ)အစီႏအစဲဉ်ႏ အောင်ႏမျင်ႏရေꩻအတွက်တာႏ တာႏဝွန်ႏယိုတဗာႏနဝ်ꩻ ဖေႏအပ်လွေꩻ မီခိုရမ်ကုမ္ပဏီႏသွူ။ နဝ်ꩻထွူ ထွဉ်ႏတဲမ်းထွို့ꩻတဲပ်တဲပ်နဲပ်နဲပ်ခန်း Mikoyan Product 9 အပွုံႏစံႏတဲင် နေင်ႏ ၁၉၇၄ ဗာႏနဝ်ꩻ ဆင်စခန်း မစ်-၂၉အေ(Mig-29A)သွူ။ ၁၉၇၇ဗာႏ၊ အောက်တိုဗာ ၉နီꩻနဝ်ꩻ ပထမအရီးသွတ်ꩻအလဲင်ႏအနေႏ ဝါးစံꩻခန်း မစ်-၂၉အေသွူ။ ဝွေꩻသီးကထေထန်ႏဒါႏ မစ်-၂၉အေ အစံꩻသင်္ဘောꩻကွင်ႏယိုတိန်ႏထွူ အနေင်ႏနဝ်ꩻအကို လာနိုဝဲင်ဗာခိန်ႏနဝ်ꩻ အမေႏရိကန်ႏထွားယောင်ႏစောႏတနာႏရေꩻအစွိုꩻထီႏလꩻခန်း ဂျိုဟ်ႏတုကိုသွူ။ ဝွေꩻသီစောႏတနာႏတွော့ꩻ ကထီႏမော့ꩻလွေꩻဒါႏ Zhukovsky ဝါးစံꩻသင်္ဘောꩻကွင်ႏဗဟိုႏဌာႏန၊ ဝေင်ꩻရမ်သကိုရီ (Ramenskoye)ကိုနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻဖေႏခန်းအမိဉ်ꩻ ရမ်-အယ်သွူ။ 

### နွို့လွဉ်ဆေꩻကွက်ꩻတွမ်ႏ အရန်းထိုလွဉ်ပွုံႏ

ထေထန်ႏစံꩻ MiG-29A အတွက်တာႏ လွိုက်ရွေꩻချက်ယိုတဗာႏနဝ်ꩻ အကျိုꩻအကျောင်ꩻ သေန်ႏလျောႏဒျာႏအကျောင်ꩻ လက်ခံႏခါꩻလဲဉ်းဒျာႏရိုꩻကီလဲ့ အတွင်ꩻနဝ်ꩻခါနဝ်ꩻ ခမ်းထီအခဝ်တွို့ꩻသား တသေထွꩻနွောင်ꩻဒွိုန်းတဲင် Fulcrum လိတ်အွဉ်ႏဟွုန်အလꩻ စဲ့ꩻသင်္ဘောꩻကွင်ႏတသာယိုနဝ်ꩻ သတ်မတ်ꩻဗာႏအမိဉ်ꩻ "Fulcrum-A" နဝ်ꩻသွူ။ ဝွေꩻသီးကဖေꩻခါꩻဒါႏ သင်္ဘောꩻကွင်ႏတရာꩻဝင်ႏအမဲဉ်ꩻယိုနဝ်ꩻ သိုဗီယဲစ်ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏခမ်းထီ တထေပြန်ႏကေႏညာႏတဝ်း ဝွေꩻသီးဖေႏခေါ်ယင်းဒျာႏ အမိဉ်ꩻလင်ဖုံႏသွူ။ ကွဲတွော့ꩻ ထူꩻဆန်ꩻငါႏနဝ်ꩻ Mig-29 ကိုကပါဒါႏ အချက်အလက်အတွိုင်ꩻ သိုဗီယဲစ်ပိုင်းလော့ယင်ဟန်ႏ ကဖော်ႏထန်ႏဒါႏအမိဉ်ꩻ "Fulcrum" ယို သိုဗီယဲစ်စဲ့ꩻတပ်ကို ဆင်ႏဆင်ႏကုဲင်းထူႏသွုံꩻသေႏသေႏသွူ။ မစ်-၂၉ယိုနဝ်ꩻ ဝွေꩻသီးဆင်ချော့ꩻထိုꩻ MiG-29B 9-12A တွမ်ႏ MiG-29B 9-12B နုဲင်းယိုတဲင် ကဆင်ချော့ꩻထိုꩻနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ ဒင်ႏအီစက်ကွင်ႏကိရိယာႏယင်ႏဟန်ႏတွမ်ႏ နျူးကလီးယားလက်နက်ဖုံႏ လꩻဒွုမ်သွူ။ ကဆင်ချော့ꩻထိုꩻဒါႏ မစ်-၂၉ယိုတမျိုꩻနဝ်ꩻ ဝွေꩻသီးထေမာꩻထန်ႏအာမွေးစွဉ်ႏသွူ။ ဝွေꩻသီးကထေပြောင်ꩻဒါႏ မစ်-၂၉ယိုနဝ်ꩻ ဝါသောလိတ်ချုပ်ကိုကပါဒါႏခမ်းထီဖုံႏလဲ့ ဝွေꩻသီးစာဖေႏတမျိုꩻ ဝါသောလိတ်ချုပ်ကို တပါသော့ꩻတဝ်း ခမ်းထီဖုံႏလဲ့ ဝွေꩻသီးစာဖေႏတမျိုꩻ နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။

ခွုင်းကထေထန်ႏဒါႏ သင်္ဘောꩻကွင်ႏ စုစုခြွဉ်းနဝ်ꩻ အဝ်ႏစွဉ်ႏအဆွိုင်ꩻပေါင်ꩻ ၈၄၀ ရပ်သွူ။ တိန်ႏတွိုႏ နေင်ႏ ၁၉၈၀-ဗာႏတဲင် ဝါးလွေꩻညာꩻကလꩻဒါႏ R-27E and R-77 သင်္ဘောꩻကွင်ႏယိုနဝ်ꩻ မီခိုရမ်ကုမ္ပဏီႏ ဆင်တသာယင်း ခꩻအီဒုံႏကွင်ႏထာꩻခြေင်ကိုကလꩻဒါႏ Mig-29S သွူ။ နဝ်ꩻထွူတကာႏတဝ်း သော့ꩻအီအပြွတ်အလုဲင်ႏကိရိယာႏတွမ်ႏ သင်္ဘောꩻကွင်ႏထီအလွိုဖုံႏတာႏ ရေႏရွယ်ႏနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် သင်္ဘောꩻကွင်ႏနမ်းအခဝ်ကီနဝ်ꩻ ဝွေꩻသီးဆင်တခြုံꩻနေးဒျာႏသွူ။ သင်္ဘောꩻကွင်ႏနမ်းခြုံတဲ့ မာꩻခွေါင်-မာꩻဆွော့ꩻလွဉ်၊ ဒင်ႏနွောင်ꩻလက်နက်အာႏလဲ့ အဝ်ႏ ပေါင် ၄၀၀၀ နဝ်ꩻ ဆင်တိုꩻယင်း ပေါင် ၈၀၀၀ သွူ။ ဆင်တသာယင်းနုဲင်းယိုထွူတကာႏတဝ်း Mig-29S အလီꩻအယဖုံႏလဲ့ ဝွေꩻသီးဆင်ထပ်တသာတိုꩻယင်းသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:တွိုက်ꩻခꩻရေꩻ သင်ဘော်ꩻကွင်ႏ
ကဏ္ဍ:သင်ဘော်ꩻကွင်ႏစဲ့ꩻ