open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ဒုံတွမ်ႏလိုꩻပေႏပညာႏရေꩻ

**ဒုံတွမ်ႏလိုꩻပေႏပညာႏရေꩻ**

ကအောဝ်ႏထွိုက်ကအောဝ်ႏသင်ꩻ အရေꩻကတန်ဒါႏအမျိုꩻယို ပေါႏနီမဉ်ႏတအွဉ်ႏရေꩻတောဝ်းနောဝ်ꩻ အီႏထဲ့ဖွိုႏသဲင်ꩻသမ်းသမ်း တိုꩻတက်မုꩻယို အဲဉ်ထောဝ်းသွူ။ အရေꩻကတန်ဒါႏအမျိုꩻယို နီအွဉ်ႏရေꩻမꩻ၊ နီဖေႏအာႏနုဲင်းနုဲင်းဝင်ꩻမꩻ၊ ဝွေꩻတဲ့ဖေႏအာႏ ခွေတဲ့ဖေႏအာႏ သꩻတလီးချင်ꩻမဉ်ႏပီဗွိုန်ဝင်ꩻမꩻ နီကရေႏခါꩻအတွိုင်ꩻယို ထွာလွဉ်နောဝ်ꩻသွူ။

ဒုံတဒုံကရိုꩻနောဝ်ꩻ ကအောဝ်ႏထွိုက်ကအောဝ်ႏသင်ꩻနောဝ်ꩻ ခြိုင်ႏသန်ꩻရေꩻ၊ ခြိုင်ႏသန်ꩻရေꩻမဉ်ႏထွူနောဝ်ꩻပညာႏရေꩻ ပညာႏရေꩻယိုနောဝ်ꩻတဲ့အရေꩻတန်ငါႏသွူ။ ဒုံတဒုံမဉ်ႏမဲဉ်တိုꩻတက်ထင်ႏထိုနောဝ်ꩻ ဖေႏအာႏဗာႏခွိုꩻသွုပ်တသာလိုꩻပေႏဆꩻလပညာႏရေꩻသွူ။ ဒုံတဒုံပညာႏရေꩻ၊ ဒါႏပညာႏသားမဉ်ႏဆေ့ꩻနောဝ်ꩻ ထင်ႏထိုဗာႏတယိုꩻတောဝ်းသွူ။

ဒုံကိုယိုလိုꩻဖေႏအာႏပညာႏရေꩻမဉ်ႏအောဝ်ႏမꩻ ဒုံအတာႏယိုအဆင်ႏပြေႏ ကထွာဒါႏလိုꩻပေႏဖုံႏတဲ့ အခွင်ꩻရေꩻထွာလွဉ်၊ လꩻလွဉ်သွူ။ အရေꩻကီꩻဒျာႏ လိုꩻပေႏမွိုးဖာ၊လိုꩻတန်ဆꩻကီဖုံႏသွူ။ မွိုးဖာအွဉ်မꩻ၊ တာႏဝွန်ႏကအောဝ်ႏဒင်ႏဒါႏလိုꩻဆꩻကီဖုံႏ ယီးနယ်အွဉ်ႏနယ်မꩻ လိုꩻပေႏအတာႏ ပညာႏထာꩻသေ၊ထာꩻဒါႏလꩻလွဉ်သေလွဉ်သွူ။ ဖေႏအာႏပညာႏရေꩻသားမဉ်ႏတအောဝ်ႏတောဝ်းနောဝ်ꩻ ဒုံအတာႏထင်ႏထိုတောဝ်း၊ လိုꩻပေႏဆꩻလအတာႏတဲ့ အနာႏဂတ်ယို ထဲ့သွုမ်ꩻသဲင်ꩻဒါႏ ထွာခြေင်လိုꩻသွုမ်ꩻတဖြာꩻသွူ။

ဒုံယဒုံဒုံနောဝ်ꩻ လိုꩻတန်ဆꩻကီယံ၊ လိုꩻပေႏဆꩻလယံတောဝ်း၊ လိုꩻပေႏဆꩻလမဉ်ႏယံ၊ လိုꩻတန်ဆꩻကီယံတောဝ်း၊လိုꩻတန်ဆꩻကီယံ၊ လိုꩻပေႏဆꩻလတဲ့ယံ၊ လိုꩻတန်လိုꩻပေႏယံတောဝ်းနုဲင်းနုဲင်းဝင်ꩻ ယိုစားဖုံႏနောဝ်ꩻအောဝ်ႏနေနေသွူ။ လိုꩻပေႏဆꩻလနောဝ်ꩻ မဲဉ်လꩻပညာႏရေꩻ၊ မဲဉ်သွဉ်ထူႏပညာႏရေꩻ၊ မဲဉ်ထွာလိုꩻလိန်ႏမာႏစစွဉ်ႏဘဝတိုꩻတက်ရေꩻဖုံႏယို ပေါႏလိုꩻတန်ဆꩻကီမဉ်ႏဖေႏအာႏတောဝ်း မဉ်ႏတအွဉ်ႏရေꩻတောဝ်းနောဝ်ꩻ လိုꩻပေႏအတာႏယို ထွာထိုꩻအသွုမ်ꩻသွူ။ ယဒုံဒုံနောဝ်ꩻ မဲဉ်သွဉ်စွဉ်ႏရိုꩻကီလဲ့ လိုꩻတန်ဆꩻကီထွိုင်ႏဖေႏလင်ꩻတောဝ်းအခွင်ꩻရေꩻတဲင် ထွာထိုꩻခြေင် အသွုမ်ꩻနောဝ်ꩻအာတန်ဒျာႏသွူ။

ဒုံတဒုံမဉ်ႏသွဉ်ဖေႏနွောင်ꩻ လိုꩻပေႏအတာႏနုဲင်းဆꩻလယိုယံငါႏ
*၁၊ လိုꩻပေႏဖေႏကလိန်ႏမာႏ ဖေႏကယေန်ႏငဲး၊
*၂၊ လိုꩻပေႏသꩻစွန်ꩻထီနမ်းစွန်ꩻထီ ဖေႏကထင် ဖေႏကယံ၊ ဖေႏကရုဲင်းလွဉ်
*၃ လိုꩻပေႏဖေႏကသေချာနမ်း (အကျိုꩻအကျောင်ꩻ၊အဟောဝ်အကုဲင်)
*၄၊ လိုꩻပေႏဘဝအုံအောဝ်ႏရေꩻ
*၅ ဖေႏအာအာသွဉ်တန်ꩻ ( ထာꩻယူႏ ထာꩻတွေꩻဖေႏကဒါႏ) စစွဉ်ႏကအောဝ်ႏထွိုက်ကအောဝ်ႏသင်ꩻဒါႏနုဲင်းယိုစားနောဝ်ꩻ ဟောဝ်သွဉ်ဖေႏငါႏသွူ။

ယိုစားဖုံႏမဉ်ႏသွဉ်ဖေႏနွောင်ꩻနောဝ်ꩻ ဒုံတာႏတရိုꩻတောဝ်း၊အမျာꩻတာႏတရိုꩻတောဝ်း ဝွေႏခင်ႏလမ်းတွမ်ႏဝွေꩻခင်ႏလမ်းအာႏကွိုꩻလꩻလွဉ်ဒျာႏသွူ။
ကွဲးတွော့ꩻဒုံတွိုင်ꩻနောဝ်ꩻ သွဉ်ထူႏလꩻခွင်ꩻဆေ့ꩻငါႏ ကေားကဖေႏအာႏသားတဲ့ဆေ့ꩻငါႏနောဝ်ꩻသွူ။ ယဖြာꩻဖြာꩻနောဝ်ꩻ ယူႏမာႏတေား သွဉ်ပညာႏထူꩻကဲႏတမုဲင်ꩻတဲ့ ကွပ်လိုꩻယိုစားအာမꩻ ဒုံထင်ႏထိုတောဝ်း၊ လိုꩻပေႏဖုံႏတဲ့ ပညာႏဆေ့ꩻခြေားနောဝ်ꩻသွူ။ ဖေႏအာႏလိုꩻပေႏပညာႏဆေ့ꩻငါႏမွေးသွူ။ လိုꩻပေႏဖုံႏအတာႏ အခွင်ꩻရေꩻတဗာႏထွိုင်ႏတလꩻတောဝ်းတဲင် ခွိုꩻသွုပ်တသာဖုံႏနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏလွင်ꩻ အောဝ်ႏပျင်ႏ၊ အောဝ်ႏခြေင်တေားထာꩻသွူ။
ကထွိုင်ႏတန်လွဉ်တဲ့ ထွာဒျာႏလိုꩻပျင်ႏခြေင်ခြေင်သွူ။

ကွပ်နောဝ်ꩻမꩻ ဒုံတဒုံကရိုꩻနောဝ်ꩻ လိုꩻပေႏတဲ့ယံ လိုꩻတန်တဲ့ဖေႏအာႏမꩻ ဒုံတဒုံယို တိုꩻတက်အောင်ႏမျင်ႏထင်ႏထိုသွူ။

## အာႏကွိုꩻ
ဒုံဟိုခုဲင်ꩻ

**ဒုံဟိုခုဲင်ꩻ** (အိန်းကလေက်: Hokai၊ မန်း : ဟိုခဲ(ဟိုခိုင်း)ရွာ) ယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ (အခဝ်နဝ်) ၊ မျင်ꩻမိုရ်ႏခမ်း ၊ ပအိုဝ်ႏနမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသ ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏဟိုပုံꩻ၊ အွိုင်ႏလွယ်အွန်ႏကို ဒုံတဒုံဒျာႏသွူ။ ဒုံကအဝ်ႏဒါႏခင်ႏလမ်း ကိုဒ်နဝ်ꩻ ၂၀၀၉၅၁ ဒျာႏသွူ။ အဝ်ႏဒျာႏ ထိုထဲင်းပင်ႏလယ်ႏ ထီခိုႏဆꩻကီ ၃၆၇၀ ပေ (၁၁၂၀ မီတာ) ကိုသွူ။ ဒုံဟိုခုဲင်ꩻအကို လမ်းငင်းအဝ်ႏ  လမ်း၊ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းနဝ်ꩻ နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ မွူးကွို့ꩻနာꩻစာႏရင်ꩻအလꩻ အဝ်ႏ  ဖြာꩻသွူ။ အွိုင်ႏလွယ်အွန်ႏကို လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းနဝ်ꩻ နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ မွူးကွို့ꩻနာꩻစာႏရင်ꩻအလꩻ အဝ်ႏ ၆၀၁၈ ဖြာꩻသွူ။ ဖဲ့ꩻကွဉ်ႏနဝ်ꩻ နောင်တောင်ꩻပေါက်၊ ဖဲ့ꩻထင်ꩻနဝ်ꩻ ဒုံမုဲင်းဟုဲင်ꩻ(နဝ်)၊ ဒုံနောင်တောင်ꩻ၊ ဖဲ့ꩻတွို့ꩻနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻဟိုပုံꩻ(နောင်တောင်ꩻပေါက်)ဖုံႏ အဝ်ႏခူရောင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ
ဒုံနမ့်ဖာမူ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏပင်လောင်ꩻ

**ဒုံနမ့်ဖာမူ** () (မန်း : နမ့်ဖာမူ)ယို အောဝ်ႏလွေꩻဒျာႏ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ (အခဝ်နဝ်)၊ စန္တာႏခမ်း ပအိုဝ်ႏနမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏပင်လောင်ꩻ ကိုသွူ။ အောဝ်ႏဝေင်ꩻပင်လောင်ꩻနယ်ႏ ဖဲ့ꩻမော့ကွောန်ႏနောဝ်၊ အွိုင်ႏနမ်းတုတ်ကို ကအဝ်ႏပါဒါႏ ဒုံတဒုံဒျာႏသွူ။ ဒုံကအဝ်ႏဒါႏ ခင်ႏလမ်းကိုဒ်နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ၂၀၂၄၈၀ သွူ။ ၂၀၁၄ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ အွိုင်ႏနန်းတုတ်ကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၇၁၇၈ ဖြာꩻသွူ။

ဇျာမနီတဖူꩻ ကအောဝ်ႏနောင်ပီႏဖဲ့နောဝ်ꩻ အသဲင်ꩻခွဲး လွယ်ကောႏ-အောင်ႏဗန်း ခမ်းခြွောန်းဗူႏ တဖူꩻတန် အွိုး နမ့်ဖာမူဒုံ မော့ထင်ꩻဖဲ့ꩻသွူ။ ဒုံကိုနောဝ်ꩻ အရန်းထိုကျောင်ꩻအောဝ်ႏ၊ စဝ်းဗွန်ကျောင်ꩻတဲ့အောဝ်ႏ။ ကဉ်းအာအာနောဝ်ꩻ ဆို့ꩻရုဲင်လိုပ်ꩻအံႏဝင်ꩻ လုဲင်းခြမ်ဖုံႏ၊ ခြမ်ထီဖုံႏ။ အောဝ်ႏတဖူꩻလွေꩻညာꩻအီထာꩻတျꩻတဲင် ပြောင်ႏခယ်ႏ ဖြေꩻစာသားဖုံႏ၊ ဆဲင်ႏစာသားဖုံႏတဲ့ အောဝ်ႏနေနေ။ ထီခြောင်ပေႏ၊ ထီထဲ့ဖုံႏအောဝ်ႏတဲင် ပေါႏရိုꩻ တာႏကူꩻလာ (ဒဲဉ်ဟားလာ) တွင်ꩻနောဝ်ꩻ လိုꩻညာꩻ ကေားလွောန်လယ်ႏသားတဲ့ အောဝ်ႏအာအေားတန်သွူ။ နမ့်ဖာမူကိုယို ပအိုဝ်ႏ၊ ဖြောဝ်ꩻ၊ မန်း လိုꩻခွိုꩻဖုံႏ အောဝ်ႏအုံ။ ဒုံဖဲ့ꩻတွို့ꩻနောဝ်ꩻ နောက်ဝိုႏသား၊ ဖဲ့ထင်ꩻနောဝ်ꩻ လဉ်ခံ၊ လဉ်းခေး၊ လွယ်စဲင်း၊ ပင်စုံဒုံဖုံႏအောဝ်ႏ။ ဖဲ့ကွောန်ႏနောဝ်ꩻ လွယ်ထွယ်ꩻ၊ ဟိုဝိုႏ၊ ဆောင်လန် စောက်တနျာႏဒုံအောဝ်ႏ။ ဖဲ့ꩻနောဝ်နောဝ်ꩻ ကုမ်ႏပေါဝ်ႏ၊ မဉ်ႏနောဝ်ꩻခြာနောဝ်ꩻ ဒုံဗန်းမောဝ်ꩻဖုံႏအောဝ်ႏသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:ဝေင်ꩻနယ်ႏပင်လောင်ꩻကိုဒုံဖုံႏ
ဒေဝဓမ္မဇာတ်

**"ထွားသွဉ်ဟော်ꩻကျပ် ဒေဝဓမ္မဇာတ်ယိုတဲင် ကလꩻအီသတိꩻ၊ ကလꩻအီပညာႏ၊ ကလꩻဒါႏထာꩻသေတရာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ"**

၁။ ရဟန်ꩻသီးအမျိုꩻ တခြိုꩻဟဝ်အွဉ်ႏအာတဝ်းအကျောင်ꩻ၊

၂။ ရိက္ခေႏ ထေဉာဏ်ႏနဝ်ꩻ ဘေꩻရန်ႏကင်ꩻညာꩻ အကျောင်ꩻ၊

၃။ ဟိရီ ဩတ္တပ္ပ လောကပါလ တရာꩻနီꩻပါꩻ စွုမ်ႏဖြာꩻထိန်ꩻကမ်း အဝ်ႏလိုႏအွဉ်ႏဒင်ႏသေႏသေႏနမ်းလောင်း အကျောင်ꩻ၊

၄။ တရာꩻသားနဝ်ꩻ လိုꩻတွမ်ႏရိုꩻမွုန်း ဘီလူꩻဖြားတန်မဉ်ႏတဲ့ ငမ်းဗာႏ၊ ဝုဲင်ႏဗာႏအကျောင်ꩻ၊

၅။ ခံႏအဆာ၊ ခံႏအနစ်နာႏ မာꩻတရျားရျားဗာႏအကျောင်ꩻ-စတဲင်နုဲင်းနောဝ်ꩻဖုံႏသွူ။

**"ထွားသွဉ်ဟော်ꩻကျပ် ကဋ္ဌဝါဟနဇာတ်ယိုတဲင် ကလꩻအီသတိꩻ၊ ကလꩻအီပညာႏ၊ ကလꩻဒါႏ ထာꩻသေတရာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ"**

၁။ ဖူးဝေးစွိုးခွိုꩻ နီလိုꩻမျိုꩻ အရေꩻအရာႏ ပျဿနာႏယို အဆင်ႏပြေႏပြေႏ ယံဖေႏကထွာလွဉ်နောဝ်ꩻ ထွားနုဲင်းဗွေႏဘုရာꩻ ဟဝ်မာꩻဖေႏငါႏအကျောင်ꩻ၊

၂။ အမဲဉ်ႏတရာꩻ ဖေႏနေးကစဲင်းထင်ႏသျာꩻနောဝ်ꩻ ရိုꩻငေါဝ်းသစ္စာႏ အွဉ်ႏနယ်နွောင်ꩻဒျာႏအကျောင်ꩻ၊

၃။ ပိုရင်ꩻသွီႏယာႏ ထွားလွိုလꩻတဝ်း၊ ဖါတဖြာꩻ ဝတ္တရာꩻအလꩻ (မွိုးတဖြာꩻဝတ္တရာꩻအလꩻ) ရွစ်ေꩻကတန် ဖေႏဗာႏ၊ လွူးဗာႏ၊ ခွမ်ꩻဗာႏအကျောင်ꩻ၊

၄။ "ထီႏမောက်ကြင်ꩻသော့ꩻ-မော့ꩻတခေါ့ꩻသဲမ်၊ မောက်ကြင်ꩻတို့ꩻတဗော့ꩻ-တခေါ့ꩻစီႏတမွစ်"ဆူႏတွစ်ယပ်ꩻ'ကရိုꩻဒါႏငဝ်းအတွိုင်ꩻ - ကျွိုက်ငါငါ ထူႏငါငါ၊ ထီႏငါငါ တောႏလမ်းငါငါ မဉ်ႏမာꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻနဝ်ꩻ အခိုမဲ့ထီဟူႏ၊ အမူႏမဲ့ထီလင်ꩻ သောင်ခြင်ꩻယပ်ꩻဗာႏအကျောင်ꩻ-စတဲင်နောဝ်ꩻဖုံႏသွူ။ 
### အာႏကွိုꩻ
ဒုံဟံႏတနျာႏ

**ဒုံဟံႏတနျာႏ** (အင်္ဂလိပ် : Hamtanyar village ၊ မန်း :ဟံႏတနျားရွာ) ယိုအောဝ်ႏ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ (အခဝ်နဝ်) ၊ စန္တာႏခမ်း ၊ ပအိုဝ်ႏနမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသ ၊ ဝေင်ꩻပင်လောင်ꩻ ကိုသွူ။ဒုံဟံႏတနျာႏယို အဝ်ႏ ဖြောဝ်ꩻခမ်း အခေါဝ်နဝ် တောင်ႏကီꩻခရဲင်ႏ ပအိုဝ်ႏနမ်းပဲင်ႏအုပ်ချွုတ်ꩻခွင်ꩻလꩻဒေႏသ ဝေင်ꩻနယ်ႏပင်ꩻလောင်ꩻ အွိုင်ႏလဲင်းတနျာႏ အကိုသွူဩ။ ထီဗိꩻကျောင်ꩻတကာႏ နွတ်ꩻဒုံအကို ဒုံဟံႏတနျာႏယိုလဲ့ အဝ်ႏပါသော့ꩻငီꩻတဒုံနေနေသွူ။

ဒုံကိုနဝ်ꩻ ကျောင်ꩻတယ်ꩻအဝ်ႏ၊ မူလရန်ႏအိန်ကျောင်းအဝ်ႏတစ်ကျောင်ꩻသွူ ၊ ဒုံဟံႏတနျာႏ ယို ခရစ်နေင်ႏ 2013/11/25 လꩻလွေꩻလဲဉ်းအစိုးရ တျာႏမေႏသွူဩ ၊ ကဉ်းအာအာ ဒုံသားဖုံး လွုပ်မာꩻဒျာႏ၊ ခေါက်ခယ်ႏ၊ နိန်း၊ နွေးဒီႏ၊ တညင်ႏ၊ ဗွူကောင်၊ ထိန်၊   သွို့ꩻခြံဖုံႏ သွူဩ။
ဆတွို့ꩻဖဲ့နောဝ်ꩻ ဒုံတတောက်၊ ဒုံညောင်ႏမွူး၊ ဒုံထီဗိꩻ ၊ဆတွို့ꩻနဝ်ဖဲ့ ဒုံတခါးယဉ်၊ ဒုံကောင်ဗာ ၊ ဆတင်ꩻဖဲ့ ဒုံလဲင်းဗွာ၊ ဒုံဟံႏအဲဉ်၊ ဒုံဝါႏပြုံႏ ၊ ဆကွဉ်ႏဖဲ့ ဒုံပင်တဖျူႏ အဝ်ႏသွူဩ။ ဒုံဟံႏတနျာႏယို အဝ်ႏဖူးဝေးပအိုဝ်ႏ တွမ်ႏ ဖူႏဝေးဖြဝ် ဖူးဝေးမန်းတဲ့ အဝ်ႏသော့ꩻငီꩻတဖြာꩻနီဖြာꩻသွူဩ။

## အာႏကွိုꩻ
ဒုံဟံႏကြိုႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏဟိုပုံꩻ

**ဒုံဟံႏကြိုႏ** (အိန်းကလေက်: Hamko၊ မန်း : ဟမ်းကိုးရွာ) ယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ (အခဝ်နဝ်) ၊ မျင်ꩻမိုရ်ႏခမ်း ၊ ပအိုဝ်ႏနမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသ ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏဟိုပုံꩻ၊ အွိုင်ႏလွယ်အွန်ႏကို ဒုံတဒုံဒျာႏသွူ။ ဒုံကအဝ်ႏဒါႏခင်ႏလမ်း ကိုဒ်နဝ်ꩻ - ဒျာႏသွူ။ အဝ်ႏဒျာႏ ထိုထဲင်းပင်ႏလယ်ႏ ထီခိုႏဆꩻကီ ၄၃၀၀ ပေ (၁၃၀၀ မီတာ) ကိုသွူ။ ဒုံဟံႏကြိုႏအကို လမ်းငင်းအဝ်ႏ - လမ်း၊ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းနဝ်ꩻ နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ မွူးကွို့ꩻနာꩻစာႏရင်ꩻအလꩻ အဝ်ႏ - ဖြာꩻသွူ။ အွိုင်ႏလွယ်အွန်ႏကို လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းနဝ်ꩻ နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ မွူးကွို့ꩻနာꩻစာႏရင်ꩻအလꩻ အဝ်ႏ ၆၀၁၈ ဖြာꩻသွူ။ ဖဲ့ꩻထင်ꩻနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏတောင်ꩻကီꩻ၊ အွိုင်ႏဖက်ꩻကွံႏ၊ ဒုံလွယ်တငယ်ꩻ၊ ဒုံထီတခွီ၊ ဖဲ့ꩻကွဉ်ႏထင်ꩻနဝ်ꩻ ဒုံထီနဲ့ꩻ၊ ဖဲ့ꩻတွို့ꩻနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏတောင်ႏကီꩻ၊ ဖဲ့ꩻနဝ်နဝ်ꩻဒုံမန်းကျောင်ႏဖုံႏ အဝ်ႏခူရောင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:ဝေင်ꩻနယ်ႏဟိုပုံꩻကိုဒုံဖုံႏ
ဒဿနပညာႏ

ဖီလိုသိုဖီ(Philosophy)ကရိုꩻဒါႏ ငဝ်းငွါနဝ်ꩻ မျန်မာဘာႏသာႏအနေႏ လိုꩻဖုံႏအဝ်ႏသေအာဒျာႏ ထာꩻယူႏထာꩻတွေꩻဆဲင်ႏရာꩻ "ဒဿနဗေႏဒ" နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ဖီလိုသိုဖီကရိုꩻဒါႏ လိတ်ဖြုံႏယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဂရိလိတ်ဖြုံႏ (φιλοσοφία, philosophia)လွဉ်တဲင် အဓိပ္ပာယ်ႏနဝ်ꩻ ဖီလို(ထာꩻယူႏ) တောမ်ႏ သိုဖီ(ရက်ပဲင်ꩻနိက်သက်) ကရိုꩻဒါႏ ငဝ်းငွါနီဖြုံႏ ပေါင်ꩻစပ်ခါꩻဒျာႏဝင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။

လိုꩻပိုသီး ကထွာလွဉ်စ ပထမကာႏ စလွဉ်ဒျာႏတောမ်ႏ ထာꩻယူႏထာꩻတွေꩻ၊ ယူႏချင်းထွားထာꩻဖုံႏသွူ။ ယူႏထွားရီးသွူ ထာꩻဟဝ်၊ ထာꩻကုဲင်၊ အမဲဉ်ႏ၊ အမာႏတဲင် ချင်းဆင်ႏချင်ႏယင်းနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ကောပ်နဝ်ꩻမꩻ လိုꩻပိုသီး ထွာလွဉ်မုꩻ အဓိကအထျꩻ အစွဲးအကမ်းနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ "ဖီလိုသိုဖီ" နဝ်ꩻသွူ။ 

## အာႏကွိုꩻ


ကဏ္ဍ:ဒဿနပညာႏ
ဓနုꩻနမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသ

**ဓနုꩻနမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသ** (မန်း : ဓနုကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ ၊ အင်္ဂလိပ် : Danu Self-Administered Zone ) ယို မျန်မာခမ်းထီ (၂၀၀၈ နေင်ႏ)ဖြွမ်းဗူႏပွုံႏအခေႏခံႏဥပဒေႏ ပုဒ်မ ၅၆ (ခ) အလꩻ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ အကို ဝေင်ꩻနယ်ႏယေႏငန်ႏ တွမ်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏပင်ႏတရား ယို အွဉ်ႏထွော့လွေꩻ နမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသ နဝ်ꩻသွူ။

ဓနုꩻနမ်းပုဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသ ကို ပင်ႏတရားဝေင်ꩻနယ်ႏ တွမ်ႏ ယေႏငန်ႏဝေင်ꩻနယ်ႏယို နီဝေင်ꩻနယ်ႏအကိုနဝ်ꩻ−
* ဝေင်ꩻနယ်ႏယေႏငန်ႏကိုယို အဝ်ႏလွေꩻ လမ်းငင်းခြွဉ်း ၁၈,၃၄၈ လမ်း ၊ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်း ၈၂,၅၃၈ ဖြာꩻ ၊
* ဝေင်ꩻနယ်ႏပင်ႏတရား ကိုယိုလဲ့ အဝ်ႏလွေꩻ လမ်းငင်းခြွဉ်း ၁၇,၅၄၄ လမ်း ၊ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်း ၇၉,၃၀၃ ဖြာꩻ ဖုံႏဒျာႏနဝ်ꩻသွူ ။

## ကပါဒါႏဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
thumb|ဓနုꩻနမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသ ဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုတွိုင်ꩻတွမ်ႏဒေႏသဖုံႏ
ကဏ္ဍ:မျန်မာခမ်းထီကိုနမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသဖုံႏ
ဓမ္မပဒအမုဲင်(၈)

**"မာꩻသီတလꩻတဝ်း စွန်တန်သွံဖြာꩻ"**

၁။ ဇရာဒုက္ခ - "ထာꩻဖြားဒုက္ခ"နဝ်ꩻ ကမာꩻဒုက္ခလိုꩻ ကားမုဲင်ꩻဖြာꩻဖြာꩻလဲဉ်းတဲ့ ပါꩻမာꩻသီတလꩻတဝ်း။

၂။ ဗျာဓိဒုက္ခ - "ထာꩻဆာဒုက္ခ"နဝ်ꩻ ကမာꩻဒုက္ခလိုꩻ ကားမုဲင်ꩻဖြာꩻဖြာꩻလဲဉ်းတဲ့ ပါꩻမာꩻသီတလꩻတဝ်း။

၃။ မရဏဒုက္ခ - "ထာꩻသီဒုက္ခ"နဝ်ꩻ ကမာꩻဒုက္ခလိုꩻ ကားမုဲင်ꩻဖြာꩻဖြာꩻလဲဉ်းတဲ့ ပါꩻမာꩻသီတလꩻတဝ်း။

**"အံႏဖြာႏငါငီမွိုန်း"**

၁။ အသူႏသေဒွိုန်းထာꩻတဲင် လိုꩻပေႏ အုံလီꩻထာတွော့ꩻ နာꩻအံႏဖြာႏနဝ်ꩻ လိုꩻပေႏတဲ့နဝ်ꩻ၊ နာꩻတဲ့နဝ်ꩻ ထွာတဝ်းထမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻ။

၂။ လိုꩻမူႏအွဉ်ႏလိုအကီႏတဲင် နာꩻလွေꩻထီႏတွော့ꩻ နာꩻမဉ်ႏအံႏဖြာႏနဝ်ꩻ ပါꩻမူႏနဝ်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊ နာꩻတဲ့နဝ်ꩻ ယေန်ႏငဲးရေꩻကုဲင်၊ အကျင်ꩻကုဲင်၊ သီႏလကုဲင်ချာ၊ ထွာအကုသိုလ်ႏ။

၃။ လိုꩻခိုအုံလီꩻထာꩻတဲင် နာꩻမဉ်ႏအံႏဖြာႏနဝ်ꩻ အထင်းဒါႏအနမ်း ရဟန္တာႏ (နုဲင်းဗာဟိယ-နဝ်ꩻ)၊ ဝွေꩻတဲ့ထာꩻယူႏမာႏ၊ နာꩻတဲ့ ထာꩻယူႏမာႏ၊ ထာꩻကိုꩻကွယ်ႏမာႏ၊ ထွာဒါႏအကုသိုလ်ႏသွူ။

**"မဲ့ဒဿန"**

၁။ မဉ်ႏထီႏ အတရေꩻနဝ်ꩻ မဉ်လꩻ၊ မဉ်ႏထီႏ အတကုဲင်နဝ်ꩻ မဉ်ဆဲမ်ႏဝꩻ။

၂။ မဉ်ႏထီႏ မူႏနံꩻနဝ်ꩻ မဉ်ထွား၊ မဉ်ႏထီႏ မွိုးဖြားနဝ်ꩻ ခွဲႏတရွို့ꩻ။

၃။ တွိုႏထီႏ ကိုးရီးယားနဝ်ꩻ မဉ်ထွားစွုမ်ႏနီꩻ၊ တွိုႏထီႏ ပတီꩻနဝ်ꩻ မဉ်စိတ်တဝ်း။

၄။ တွိုႏထွား စတိတ်ရှိုးနဝ်ꩻ လေတနာꩻ၊ တွိုႏဝုဲင်ႏဘုရာꩻနဝ်ꩻ ၅-မိနစ်။

၅။ တွိုႏထွားဇာတ်နဝ်ꩻ လေတနာꩻ၊ တွိုႏအုံတရာꩻနဝ်ꩻ ၅-မိနစ်။

**"နွောင်ꩻစဲစ်"**

၁။ နေးတွမ်ႏစူခွုမ်လက်နက်တဲင် အံႏနွောင်ꩻဝင်ꩻ (နွောင်ꩻဝင်ꩻ)နဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻ"လိုꩻမွိုက်ထာꩻနွောင်ꩻ"။

၂။ နေးတွမ်ႏမေတ္တာႏ၊ နေးတွမ်ႏထာꩻတရာꩻရာꩻတဲင် ကနွောင်ꩻဝင်ꩻနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻ"လိုꩻဟောဝ်ထာꩻနွောင်ꩻ"။

၃။ နေးတွမ်ႏဝိပဿနာႏဉာဏ်ႏတဲင် ကနွောင်ꩻဒါႏ ကိလေႏသာႏနမ်းကိုနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻ"လိုꩻမျတ်ထာꩻနွောင်ꩻ" လိုꩻမျတ်ထာꩻနွောင်ꩻနဝ်ꩻမꩻ ထွာနွောင်ꩻအစဲစ်အမဲဉ်ႏနဝ်ꩻသွူ။

**"ကွိုꩻစူခွုမ် အွဉ်ႏမောႏမွိုန်းနမ်း နာꩻငမ်းဗာႏချာထွီႏ"**

၁။ ထွီႏထီးကုဲင် ကလွင်းနာꩻနဝ်ꩻ ငမ်းနာꩻမွေးတဝ်း၊ အငမ်းနာꩻ စူခွုမ်လက်နက်ဒျာႏ။

၂။ ထွီႏထီးကုဲင် မဉ်ႏလောႏနာꩻ၊ နာꩻစူခွုမ်လက်နက် မဉ်ႏတပါတဝ်းနဝ်ꩻ နာꩻလွင်းဗာႏဒျာႏ ထွီႏထီးကုဲင်နဝ်ꩻကွေး။
### အာႏကွိုꩻ
နက္ခတ္တဇာတ်

**"နက္ခတ္တဇာတ်"**
သွဉ်ထွားဟော်ꩻကျပ် နက္ခတ္တဇာတ်ယိုတဲင် ကလꩻအီသတိꩻ၊ ကလꩻအီပညာႏ၊ ကလꩻဒါႏ ထာꩻသေတရာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ-

၁။ ယွုမ်းနက္ခတ်စီႏရင်ꩻ၊ ယွုမ်းပေႏတင်ႏခွုမ်မာꩻ၊ ပေါႏယွုမ်းမော်လူꩻ မော်လာꩻနောတ်ꩻ အချိန်ႏလို့ခြေင်၊ သွုမ်ꩻတေင်အကျိုꩻဆꩻ အမျိုꩻအောဝ်ႏလိုႏလꩻသွူတဲ့ လꩻတောဝ်းအကျောင်ꩻ၊

၂။ ပေါႏလိုꩻယွုမ်းယိုꩻထာꩻနောဝ်ꩻ ပါꩻအံႏလဲဉ်လꩻ၊ ပါꩻအံႏခြွꩻခြေင်၊ သွုမ်ꩻတေင်လွဉ်ꩻအီဒါႏအကျောင်ꩻ၊

၃။ လိုꩻပညာႏအဝ်ႏသားနောဝ်ꩻ ထွားဒျာႏ အကျိုꩻဟောဝ်အဝ်ႏရာꩻ၊ ယွုမ်းတမွိုꩻတမာꩻတဝ်း နက္ခတ်၊ မတ်တမွိုꩻ တမာꩻတဝ်း ပေႏတင်ႏ၊ ဒင်ႏတမွိုꩻတမာꩻတဝ်း မော်လူꩻအကျောင်ꩻ-စတဲင်နုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။

**"ဒုမ္မေဓဇာတ်"**
သွဉ်ထွားဟော်ꩻကျပ် ဒုမ္မေဓဇာတ်ယိုတဲင် ကလꩻအီသတိꩻ၊ ကလꩻအီပညာႏ၊ ကလꩻဒါႏ ထာꩻသေတရာꩻနုဲင်းနဝ်ꩻ-

၁။ အကျိုꩻတအဲဉ်ထောဝ်း ထွုံꩻစံႏမာႏ စခေါင်ႏစခါဖုံႏနဝ်ꩻ အကျိုꩻအဝ်ႏရာꩻ ဖျင်မာꩻယင်း လꩻဒျာႏ-အကျောင်ꩻ၊

၂။ မဉ်ႏလောက်ꩻနေးတွမ်ႏ ထာꩻသီနောဝ်ꩻ နာꩻနီစွုမ်ႏဖြာꩻ ငမ်းလွပငါပရာꩻ-အကျောင်ꩻ၊

၃။ ငမ်းတဲ့ဖေႏကငမ်း၊ တရာꩻတဲ့ ဖေႏကတရာꩻ မဉ်ႏမာꩻမဉ်ႏအုပ်ချွုတ်နုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ အောင်ႏမျင်ႏအီတွမ်ႏ အခွꩻအရောင်း အကြောင်းအစင်အကျောင်ꩻ၊

၄။ စွိုင်ကျꩻ တွယ်ႏနက် နိစ္စက်မာꩻဆာ နုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ နွောင်ꩻဆောင်ႏဆဲႏကွို့ꩻ အနမ်းအထန်ႏလွုမ်ꩻ၊ အသꩻအကိုသူꩻ တနွောင်ꩻတောဝ်းတဲင် "ကကြက်သားနဝ်ꩻ စူလျာတဲ့ ကဆာသားနဝ်ꩻ စူထိုမ်ꩻ"တွော့ꩻ အောင်ႏမျင်ႏအီတွမ်ႏ အခွꩻအရောင်း အကြောင်းအစင်မွေးတဝ်း-အကျောင်ꩻ စတဲင်နုဲင်းနောဝ်ꩻဖုံႏသွူ။
### အာႏကွိုꩻ
နက္ခတ္တဗေဒ

**နက္ခတ္တဗေဒ** (အဲင်းကလေတ်: Astronomy) ယို ပညာႏရပ်ခြောင်ႏ ထောင်ထွား ဂျိုဟ်ႏ၊ ဆာႏ၊ ဂလဲက်သီ galaxy , ယင်း ထာꩻနမ်းအလောင်းအလင် ကအောဝ်ႏဒါႏ အာကာသကိုဖုံႏ။ သိပ္ပံပညာႏဖုံႏအကို နက္ခတ္တဗေဒယို ထွာဒျာႏ အစောဝ်းသွတ်ꩻကို တဗာႏ၊ စ လွောန်ကာႏ ခါးလား လိုꩻသီးကသေမာꩻ တောင်ꩻခါꩻ ထာꩻထွာ၊ ထာꩻမော့ꩻခွဲးဖို ခရာႏအခိန်ႏ (သမိုင်းမတင်မီအချိန်)။ ကွန်ႏသယ်ႏ လောစာထာꩻခြိုꩻသားဖုံႏ၊ ဖြီတန်သင်္ဘောꩻသားဖုံႏနောဝ်ꩻ ခေ့ꩻခေ့ꩻလေလေ အောဝ်ႏလွေꩻသဲင်ꩻဗာႏထာꩻ။ ဝွေꩻသီးဖုံႏယို မွူးခေ့ꩻဖဲ့ꩻကို အောဝ်ႏလိုႏထွားလွောန်ꩻ တဖူꩻခြောင်ꩻတဲင် တောင်ꩻခါꩻနေးတုမ်ႏ ဆာႏဖုံႏ။ လိုꩻနောဝ်ꩻစားဖုံႏနောဝ်ꩻ ထိုꩻထွာ အရီးသွတ် နက္ခတ္တဗေဒ ပညာႏဗွေႏဖုံႏသွူ။

left|thumb|ခဲက်သပ်ဘရူ တယ်လီစကုပ် (စေႏ) ကတ် ထွားထောင်လွောန်ꩻထာꩻ ခင်ႏလမ်း (ထဝ) နာသာ တယ်လီသကုပ် မာꩻတုမ်ႏ ထာꩻသျှောဝ်ႏတနျာႏဆလ (အနီအောက်ရောင်ခြည်) (ထွေ) သွို့ꩻခြံသား၊ လုပ်လုဲင်းသားဖုံႏယို အောဝ်ႏတောင်ꩻခါꩻဝင်ꩻ ခမ်းလင်ꩻဒါႏခိန်ႏ၊ ထီတန်ဒါႏ မုဲင်ꩻခါ ထွူမꩻ ဆို့ꩻရုဲင် လုပ်အမ်ႏလွဝင်ꩻထာꩻ။ ယမ်ဖေႏနေးကသေ နုဲင်းနောဝ်ꩻအတာႏ ဝွေꩻသီး အောဝ်ႏတောင်ꩻသေꩻခါꩻဗာႏ ဆာႏအစွိုꩻအဗူႏဖုံႏ အုံအောဝ်းဖဲ့ꩻမုဲင်ꩻ မွူးခေ့ꩻခိုႏကိုသွူ။ လာမဲင်းယို ၂၈ နီꩻ တလဲင်ႏ အောဝ်ႏဗွေ၊ ယောမ်ꩻလူႏလုဲင်ႏဝင်ꩻယိုလဲ့ တောင်ꩻခါꩻ သေလွဉ်ပါ။  ခါးလား တယ်လီသကုပ် ယင်း မန်ႏဖြောင် ကအောဝ်ႏခါနောဝ်ꩻ လိုꩻသီး ထွားခြေင်ခြေင် ဆာႏဖုံႏ တုမ်ႏမဲ့ထီႏ။ ဝွေꩻသီးထွားလွောန်ꩻ အင်္ဂါႏဂျိုဟ်ႏ၊ သောကြာႏဂျိုဟ်ႏ၊ ယင်း လာမဲင်း။ ထွားထွားထွူ ဆာႏဖုံႏ အုံအောဝ်ႏထာꩻဖဲ့ꩻမုဲင်ꩻ၊ အကြုဲင်းလွေꩻဖဲ့ꩻမုဲင်ꩻ တွော့ꩻ ဝွေꩻသီးထွို့ꩻကဲတ်သေꩻခါꩻ အွိုးဟမ်ႏဗော့ꩻပျာႏ၊ စေးလာႏလောင်း။ ထာꩻယိုနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ တဖူꩻအွောန် စေးလာႏသွူ။ လိုꩻလောစာထာꩻခြိုꩻ တုမ်ႏဖြီတန်သင်္ဘောꩻ အွိုးထီတန်တနွိုင်လောင်း (ပင်လယ်ပြင်) ကိုသားနောဝ်ꩻ အီပါလွဝင်ꩻ တဖူꩻအွောန်စေးလာႏ၊ အောဝ်ႏသေငါꩻဗာႏ ဆာႏနွုတ်တုဲင် ယင်း ဆာႏဓူဝွုန်။

လိုꩻကရီးခါနောဝ်ꩻ ယူႏလွဒျာႏဝင်ꩻ မွူးတုမ်ႏဆာႏဖုံႏယို အောဝ်ႏလေပ် ဟမ်ႏကမ္ဘာႏသွူ။ ရီနေသဲန့်စိုးကိုခါ **ကိုပါနီးကတ်သ်** ခြုဲင်းနယ်လွေꩻ ဟမ်ႏကမ္ဘာႏယို  အောဝ်ႏလေပ်ဒျာႏ မွူး ခရာႏ။ မွူးအစွိုꩻအဗူႏ၊ ဟမ်ႏကမ္ဘာႏ ယင်း ဂျိုဟ်ႏဖုံႏ အောဝ်ႏလေပ်မွူး ကရိုꩻဒါႏ ထာꩻယူႏယို **ကိုပါနီးကတ်သ်** အွောန်ယူႏလွေꩻ။ လိုꩻကေားရဲးကမ်းငီꩻ ကိုပါနီးကတ်သ် ထာꩻယူႏနောဝ်ꩻ အမဉ်ꩻ **ဂယ်လီလီယို ဂယ်လီလီ**။ ဝွေꩻယို မာꩻထွာဒါႏလꩻ တယ်လီသကုပ် မန်ႏဖြောင်တဲင် လိုꩻသီးထွား ထီႏလꩻလွေꩻ ဆာႏအာ အောဝ်ႏအွိုးအညာꩻကိုသူꩻ။ ဂယ်လီလီယို ထွုင်ႏရိုꩻ ကမ္ဘာႏဟမ်ႏယို အုံအကဲဉ်ထွူ မွူး၊ လာ၊ ဆာႏဖုံႏ အောဝ်ႏလေပ်ဝွေꩻ တမွေးတောဝ်း နောဝ်ꩻလဲင်ႏခါ ခရစ်ဆျန်ႏ ဖရာꩻကျောင်ꩻသားစွိုꩻဖုံႏ ထေင် ထောမ်ဟုမ်ဝွေꩻတဲင် ထွာဗာႏ မော့ꩻဗာႏဖို ပျဿနာႏ။

ထွိုင်ႏတွိုႏ ၂၀ ရျာꩻဗူႏနောဝ်ꩻ နက္ခတ္တဗေဒ ပညာႏ တန်ပြူႏလွောန်မွေးစွောန်ႏထာꩻ။ မာꩻထွာဝင်ꩻ တယ်လီသကုပ် တန်ဗွုင်း ဗွန်ပီနုဲင်း ဟပ်ဘဲလ် ထွားအီအာကာသ တယ်လီသကုပ် (Hubble space telescope) ထွူ ထောင်ထွားဝင်ꩻတဲင် ထီႏလွေꩻလꩻပါ ဆာႏတုမ်ႏ ဂယ်လဲက်သီဖုံႏ ကအောဝ်ႏညာꩻယော့ မဲင်ႏခြောန်း ကုဋေပဉ်ရျာꩻရျာꩻ (billion) ကိုသူꩻ။ စိုးယိုခါနောဝ်ꩻ နက္ခတ္တဗေဒ ပညာႏသျင်ႏသီး နေးတုမ်ႏ ရေဒီယိုယောဝ်ꩻ (ရေဒီယိုလိုင်း)၊ ယင်း အိတ်သရေး (X-RAY) ဖုံႏတွော့ꩻ အောဝ်ႏထွားထောင်ဝင်ꩻ ထာꩻနမ်းအောဝ်ႏ ခရာႏဖုံႏသွူ။

## ထူႏတောမ်

*
နင်ꩻခင်ဇေယျာ

**နင်ꩻခင်ဇေယျာ** (အဲင်းကလေတ်: Nang Khin Zay Yar) နင်ꩻခဉ်သေယျာ လွူးဖွာꩻမွူးနီꩻနဝ်ꩻ (၁၉၈၈ဗာႏနေင်ႏ၊ မတ်လာ၊ ၄နီꩻ) နဝ်ꩻသွူ။ လွူးဖွာꩻခင်ႏလမ်းနောဝ်ꩻ ထွာဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻကို နဝ်ꩻသွူ။ ဝွေꩻနဝ်ꩻ ထွာ မျန်မာခမ်းထီ နမ်းခြောင်ꩻတင် အလှမယ်တဖြာꩻတဲင် လꩻ Miss Myanmar title ဆုꩻ နဝ်ꩻသွူ။ ဝွေꩻနဝ်ꩻ မျန်မာခမ်းထီကို ပအိုဝ်ႏခမ်းရင်ꩻသားတဖြာꩻဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ ဝွေꩻနဝ်ꩻ Miss International 2012, အိုကီနာဝါ၊ ဂျပန်ပြဲင်ႏပွယ်ꩻကို လꩻလွေꩻ Miss People's Choice ဆုꩻတောမ်ႏ Miss Internet ဆုꩻနီဗာႏနဝ်ꩻသွူ။

## အာႏကွိုꩻ

## လင့်ခ်အလင်ဖုံႏ
*Nang Khin Zay Yar နင်ꩻခင်ဇေယျာ Facebook အကောက်

ကဏ္ဍ:ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻဖုံႏ နမ်းခြောင်ꩻခရာႏ
ဓာတုဗေဒ

right|thumb|ဓာတု ထာꩻထီဖုံႏ အွဉ်ႏသော့ꩻခါꩻ ပလဲင်ꩻကို
**ဓာတုဗေဒ** (အဲင်းကလေတ်: Chemistry) နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ အုံလွူꩻထွားထောင် ဒြတ်ဝတ္ထုဖုံႏ ပါသော့ꩻဗူႏဝင်ꩻ (ဒြပ်ပေါင်း)၊ အယောင်ꩻနမ်ႏ (ပုံသဏ္ဌာန်)  တုမ်ႏယင်း အစွန်ꩻ (ဂုဏ်သတ္တိ) မဉ်ႏကြူဝင်ꩻထွူ ကထွာလွဉ်ဒါႏ ထာꩻကြုဲင်းလုဲင်ႏဖုံႏယို ဟဲ့ꩻဖန်အမဉ်ꩻ (ဓာတုဗေဒ) ဓာတုခရာႏ သွူ။ ဓာတုယို နမ်းဝတ္ထု သိပ္ပံရပ်ခြောင်ႏ။ အဲတ်တမ် atoms, မော်လီဇျူး molecules, ထာခြုံး ထာꩻတူႏ (ပုံဆောင်ခဲ)၊ တုမ်ႏယင်း အလောင်းအလင် ကခြွဉ်းခါꩻဒါႏ ဒြတ်ဖဲန် (ဒြပ်ပေါင်း) ဖုံႏအကို ဓာတုစပ်ꩻဝင်ꩻထွာ။ ဓာတုကထွိုင်ႏစပ်ꩻဝင်ꩻနောဝ်ꩻလဲင်ႏခါ အာႏတောင်ႏတာႏ (စွမ်းအင်) ၊ အေန်ထရိုပီဖုံႏ အောဝ်ႏဖွိုင်းပါလွေꩻ။ အုံလွူꩻထွားထောင်လွဉ်ꩻ ထာꩻဆကီစားဖုံႏယို ဝင်ꩻဟဲ့ꩻဖန် ဓာတုဗေဒ ပညာႏနောဝ်ꩻသွူ။ ဓာတုဗေဒနဝ်ꩻ တောမ်ႏသိပ္ပံအနယ်ꩻကျကျတဲင် ကထောင်လွူꩻထွားဒါႏ အဲတ်တမ် မွေးတဝ်းလဲ့ နဝ်ꩻအကိုကအဝ်ႏဒါႏ ပရိုတွန်၊ အီလဲက်ထရွန်တောမ်ႏ နျူထရွန် ဖုံႏကပါဒါႏ ရုက်ဝတ္ထုဖုံႏ တွိုႏဗꩻသက်ရောက်ချာငါဒါႏဝင်ꩻ အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏဒျာႏသွူ။ 

ဓာတုခရာႏ ပညာႏမွူးယိုလဲ့ အပင်အောဝ်ႏနေဒွိုန်းက။ လသူꩻ-
#အေန်ဩော်ကဲန်းနစ် ဓာတုဗေဒ inorganic chemistry ယို ထောင်ထွားလွဉ်ꩻ  ဩော်ကဲန်းနစ်တမွေးတောဝ်း ထာꩻခရာႏ
#ဩော်ကဲန်းနစ်ဓာတုဗေဒ organic chemistry ယို ထောင်ထွားလွဉ်ꩻ ထာꩻဩော်ကဲန်းနစ်ခရာႏ
#ထောင်ထွားလွဉ်ꩻ ထာꩻသက်သားအလောင်း ကထွာဒါႏ ဇီဝထာꩻထွာ၊ ဇီဝဒါတုဗေဒ biochemistry ခရာႏ
#အဆင်ႏအရန်းမဉ်ႏအာလွဉ်လꩻ at macro level  တဝ်းလဲ့ မော်လီဇျူလာ ယင်း ထာꩻပေႏဖြီဖြစ်ထဲင်း မော်လီဇျူလာထျꩻဖုံႏကို ကအောဝ်ႏဒါႏ ဓာတုအပွိုင် chemistry system (ဓာတုစနစ်) လောင်းယို အာႏတောင်ႏတာႏ (စွမ်းအင်) အောဝ်ႏ။ ထွားထောင်လွဉ်ꩻ အာႏတောင်ႏတာႏ စားနောဝ်ꩻနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻ ရူပဓာတုဗေဒ physical chemistry
#ဖꩻပ ကျာႏခေင်ႏ (ခွဲခြားစိတ်ဖြာ) ထွားထောင်လွဉ်ꩻ ဓာတုဒြတ်ဖဲန် ယင်း အယောင်ꩻနမ်း (ပုံသဏ္ဌာန်) ပညာႏ analytical chemistry
#ထောင်ထွားလွဉ်ꩻ ကတူႏခီးထာꩻထဲင် (ဦးနှောက်ကွန်ယက်) ပညာႏ နျူရိုဓာတုဗေဒ neurochemistry ဖုံႏလဲ့အောဝ်ႏလွဉ်၊ ထာꩻယိုနောဝ်ꩻ အယွိုင်းပေႏ ဖြီဖြစ်ကဲꩻထဲင်း အလင်တဲင် လိုꩻသီးဖုံႏသေလွဉ်ꩻ ခလုဲင်ႏညတောဝ်းဒွိုန်းသွူ။

## ထူႏတောမ်

*
နင်ꩻလူꩻမူႏလာဇာ

**"နင်ꩻလူꩻမူႏလာဇာဝတ္ထု"**

၁၁၈။ ဂါႏထာႏပြန်ႏပအိုဝ်ႏခြေင်ခြေင်-
ပါꩻခိုနဝ်ꩻ အမဉ်မာꩻ ကုသိုလ်ႏယို၊ ကုသိုလ်ႏယိုနဝ်ꩻ ဟဝ်မာꩻငါႏ အလဲင်ႏလဲင်ႏအခြွိုက်ခြွိုက်သွူ၊ ကုသိုလ်ႏနောဝ်ꩻအလောင်း ကမဉ်မာꩻ သꩻဆန္ဒအတွိုင်ꩻ မာꩻလွသွော့ (ကုသိုလ်ႏ)ဟုဲင်း၊ (ပွိုးထမုဲင်ꩻနဲတဲင်) ကုသိုလ်ႏစင်ဗွာ အမဉ်ႏထွာအာအာနဝ်ꩻ မာꩻချမ်ꩻသာႏဖေႏဒါႏလိုꩻနောဝ်ꩻသွူ။

ဟော်ꩻထွားသွဉ်ဗာႏ "နင်ꩻလူꩻမူႏလာဇာ"ဝတ္ထုယိုတဲင် **"လꩻဗဟုသုတ၊ လꩻသတိꩻနုဲင်းယို"**

၁။ ထာꩻလူႏနောဝ်ꩻ ဆေ့ꩻပေႏ၊ အငိုꩻတတန်ႏတဝ်းစွဉ်ႏတဲ့ ကွပ်စေႏတနာႏ သဒ္ဓါႏသန်တဲင် အကျိုꩻတန်ဒျာႏ-

၂။ မဉ်ႏသီတွမ်ႏ သꩻကုသိုလ်ႏနဝ်ꩻ တွိုႏထင်ႏဗာႏလူꩻခမ်း-

၃။ ဗွေႏရဟန်ꩻသီးနဝ်ꩻ ငမ်းဗာႏဝင်ꩻကဲ့ꩻရဲ့ꩻသဲ့ꩻသွမ်ꩻ-

၄။ ကုသိုလ်ႏနောဝ်ꩻ လိုႏမာꩻအာအာ၊ ထွာအီထာꩻချမ်ꩻသာႏအကျောင်ꩻ-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻ သေထွꩻ လꩻအီသတိꩻအာတန်သွူ။
### အာႏကွိုꩻ
နန္ဒဇာတ်

**"နန္ဒဇာတ်"**
ထွားသွဉ်ဟော်ꩻကျပ် နန္ဒဇာတ်ယိုတဲင် ကလꩻအီသတိꩻ၊ ကလꩻအီပညာႏ၊ ကလꩻဒါႏ ထာꩻသေတရာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ-

၁။ လိုꩻခိုဖြား ပေါႏထူႏလိုꩻမူႏဆား သက်ပေႏပေႏနဝ်ꩻ နန်းလွဉ်ꩻဗာႏ၊ သꩻချမ်ꩻသာႏတောဝ်းအကျောင်ꩻ၊

၂။ ဥစ္စာႏတခြိုꩻ မာꩻထိုဒါႏလိုꩻသဖြုံႏ-မာꩻထွိုင်ႏဒါႏ လိုꩻမာႏနအကျောင်ꩻ၊

၃။ ကေꩻဇူꩻဗွေႏအလောင်းနောဝ်ꩻ သစ္စာႏအဝ်ႏဗာႏ နုဲင်းနန္ဒနဝ်ꩻအကျောင်ꩻ (နန္ဒ သစ္စာႏမဉ်ႏဖေါက်နဝ်ꩻ တခြိုꩻပျောက်လို့လဲဉ်းသွူ။)

၄။ ဝင်ꩻမဉ်ခွန်းခွန်း-ဝင်ꩻမဉ်ရိုꩻရိုꩻ ပေါႏအကျိုꩻရအောဝ်ႏနောဝ်ꩻ သယ်ꩻခံႏတေ့ꩻတေ့ꩻဗာႏ နုဲင်းပါꩻလိုꩻခြွေပိုနဝ်ꩻ။
(ဝွေꩻသမဉ်ႏအောက်ꩻ မဉ်ႏပေါက်ꩻသီထိုꩻနန္ဒနောဝ်ꩻ အဖါတခြိုꩻသွုမ်ꩻထိုꩻ၊ လို့ꩻအရပ်မုဲင်ꩻသေဒွုမ်။)

၅။ မဉ်ႏမော့ꩻလွဉ် အယပ်ꩻအခုဲင်ႏနဝ်ꩻ လွေꩻတွိုင်ႏပင်ႏ၊ လွေꩻကွီဗာႏ၊ လွေꩻရီဗာႏ အကျံႏဉာဏ်ႏ ပညာႏသျိ လိုꩻဟဝ်လိုꩻဒါႏထျꩻအကျောင်ꩻ-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏသွူ။

**"ခဒိရင်္ဂါရဇာတ်"**
ထွားသွဉ်ဟော်ꩻကျပ် ခဒိရင်္ဂါရဇာတ်ယိုတဲင် ကလꩻအီသတိꩻ၊ ကလꩻအီပညာႏ၊ ကလꩻဒါႏ ထာꩻသေတရာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ-

၁။ ပေါႏမာꩻထာꩻမာꩻဟဝ်နဝ်ꩻ အယားသားအဝ်ႏဒါႏအကျောင်ꩻ၊

၂။ ပေါႏမာꩻဒျာႏ အဟဝ်အဒါႏနဝ်ꩻ ပါꩻမဉ်ယားယား ငမ်းမွုန်း၊ မာꩻရုဲင်းရုဲင်းဗာႏ၊ မာꩻအောင်ႏအောင်ႏဗာႏအကျောင်ꩻ၊

၃။ လူꩻအမျိုꩻမုဲင်ꩻတဲ့ယဝ်း ငမ်းဗာႏလိုꩻသီႏလသား၊ ငမ်းဗာႏ လိုꩻတရာꩻသားအကျောင်ꩻ၊

၄။ ကေန်ꩻခြောဒုက္ခတဲ့ယဝ်း အွဉ်ႏကုဲင်မွုန်းတောဝ်း ကုသိုလ်ႏအကျောင်ꩻ၊

၅။ ထာꩻလူႏဆေ့ꩻညမ်းတဲ့ယဝ်း သꩻစေႏတနာႏ သဒ္ဓါႏမဉ်ႏတလာနဝ်ꩻ အကျိုꩻလꩻအာဒျာႏအကျောင်ꩻ၊

၆။ မေႏခန်းတဲ့ယဝ်း တနွောင်ꩻတဝ်းသစ္စာႏ၊ တနွောင်ꩻတောဝ်း ဂုဏ်ႏတောႏ၊ တနွောင်ꩻတောဝ်း စေႏတနာႏ သဒ္ဓါႏတရာꩻအကျောင်ꩻ-စတဲင်နောဝ်ꩻဖုံႏသွူ။
### အာႏကွိုꩻ
နမ်းစွန်ꩻအာႏ

**"နမ်းစွန်ꩻအာႏ ဒဿန"**

မော့ꩻဘေꩻရန်ႏတဲင် လဲ့ꩻလꩻဒွုမ်တွော့ꩻ သီဗာႏနုဲးနုဲးဝင်ꩻတဲ့

၁။ ငမ်းငွိုးခြီ - သီဗာႏထာꩻနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻ "လိုꩻညမ်း"၊

၂။ နမ်းတသွိုးဝီ - သီဗာႏထာꩻနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻ "လိုꩻယံ"။

**"လိုꩻညမ်းငေါဝ်း တွမ်ႏ လိုꩻယံငွါ"**

၁။ လိုꩻညမ်းရိုꩻ- "တထွာနွောင်ꩻတဝ်း၊ မဲ့ꩻယပ်ꩻခြေင်လွုမ်ꩻ"၊

၂။ လိုꩻယံရိုꩻ- "ထွာနွောင်ꩻတဝ်းအဲဉ်ထဝ်း - ငမ်းတဝ်း ထာꩻယပ်ꩻ"။

**"အစွူႏတွမ်ႏဒေါဝ် ဟောဝ်အွꩻဖဲ့ꩻမုဲင်ꩻ"**

၁။ ခါးလားကအွꩻဒေါဝ်နောဝ်ꩻ အွꩻဒျာႏသွော့ အစွူႏနဝ်ꩻနော။

၂။ ပွိုးထမုဲင်ꩻနဲတဲင် -
အွꩻဒေါဝ်နဝ်ꩻ နမ်းတဲ့ဒုက္ခ၊ ပိုမာတဲ့ဒုက္ခ၊ ဘဝကုဲင်လီ၊ သီစဝ်းထဲ့ငါးရုဲင်ꩻ၊ တွိုႏဆုဲင်ꩻဗားဗာႏက ဘဝငတ်ꩻရျာꩻ၊ နာꩻသွုမ်ꩻအာငါႏ။

၃။ မဉ်ႏအွꩻအစွူႏနဝ်ꩻ ဒုက္ခနာꩻတဖြာꩻလွုမ်ꩻ၊ ပိုမာဒုက္ခဗာႏတဝ်း၊ ထဲ့ဗာႏတဝ်းငါးရုဲင်ꩻ၊ တွိုႏဆုဲင်ꩻဗားဗာႏတောဝ်း၊ သွုမ်ꩻဘဝယိုလွုမ်ꩻ၊ နာꩻသွုမ်ꩻဆေ့ꩻပေႏ။

၄။ ဒေါဝ်တဲ့အွꩻတဝ်း၊ အစွူႏတဲ့ အွꩻတောဝ်းနဝ်ꩻ ဗွေႏစဝ်းဘုရာꩻ/ ဗွေႏစဝ်းသံဃာႏ အံႏဖြာႏငါႏနာꩻသွူ။
### အာႏကွိုꩻ
နမ်းပန်ႏတွမ်ႏနိဗ္ဗာန်ႏ

**"နမ်းပန်ႏတွမ်ႏနိဗ္ဗာန်ႏ"**

၁။ "နမ်းပန်ႏ"နဝ်ꩻ နာꩻတွိုႏဗာႏတဝ်း၊ ထီႏဗာႏတဝ်းတဲင် နာꩻယွုမ်းတဝ်းတဲ့ အရေꩻတတန်တဝ်း၊ ကွပ်ထမုဲင်ꩻနဲတဲင် နာꩻယွုမ်းတဝ်း နမ်းပန်ႏနဝ်ꩻ နာꩻသံႏသရာႏတဖူꩻ တဆွာꩻထဲင်းတောဝ်း။

၂။ "နိဗ္ဗာန်ႏ"နဝ်ꩻ နာꩻတွိုႏဗာႏတဝ်း၊ ထီႏဗာႏတဝ်းတဲင် နာꩻယွုမ်းတဝ်းနဝ်ꩻ အရေꩻတန်၊ ပွိုးထမုဲင်ꩻနဲတဲင် ပေါႏနာꩻတလꩻတဝ်း နိဗ္ဗာန်ႏနဝ်ꩻ နာꩻသံႏသရာႏတဖူꩻ ဆွာꩻထဲင်းထဲင်းဒါႏ၊ နာꩻရွိုးထာꩻ၊ နာꩻတလွိုးထာꩻ၊ နာꩻငွိုးထာꩻခိꩻတဝ်း။

**"အဟဝ်တွမ်ႏအကုဲင်"**

၁။ ကထုမ်ႏ ကောဝ်ႏနဝ်ꩻ - ခေါင်ꩻ၊

၂။ ကထုမ်ႏ ဝင်ꩻကေꩻဇူꩻနဝ်ꩻ သူႏတောႏကောင်ꩻ၊

၃။ ဖီထူꩻတောင်ꩻနဝ်ꩻ ထုမ်ႏထာꩻနွုမ်ꩻသေင် စဲစ်စဲစ်၊

၄။ လိုꩻယွုတ်နဝ်ꩻ ထုမ်ႏဒျာႏ ဝင်ꩻအပဲစ်၊

၅။ နာꩻဟာ နာꩻထုမ်ႏထမုဲင်ꩻ?

ထုမ်ႏဝင်ꩻကေꩻဇူꩻနဝ်ꩻ ထွာနာꩻအမဲစ်၊

ထုမ်ႏဝင်ꩻအပဲစ်နဝ်ꩻ ထွာနာꩻသွုမ်ꩻကွေးနော။

**"မဲ့အဝ်ႏသွူတဲ့ မဲ့ထီႏတောဝ်း"**

၁။ ဖီး ကလောႏမေႏနဝ်ꩻ ရေႏသဲ့ꩻ ဖီးနုဲင်းမုဲင်ꩻ?

၂။ လုံႏ ကအံႏဆုဲင်းအေႏနဝ်ꩻ ရေႏသွမ်ꩻ လုံႏနုဲင်းမုဲင်ꩻ?

၃။ လိုꩻ ကလွူꩻထာꩻပျောႏနဝ်ꩻအီး ဖီးအီႏသဲ့ꩻချာနုဲင်းမုဲင်ꩻ?

၄။ လိုꩻ ကစွယ်ꩻယာဒေါဝ်ဖုံႏ လုံႏအီႏသွမ်ꩻချာနုဲင်းမုဲင်ꩻ?
### အာႏကွိုꩻ
နမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသ

နမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသ ၊ နမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻတွိုင်ꩻ ယို မျန်မာခမ်းထီ(မန်းခမ်း)ကို ဟံႏနယ်ႏဒေႏသ မိဉ်ꩻဖုံႏဒျာႏသွူ ။ မန်းခမ်း ကိုယို နမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသ အဝ်ႏ ၅ ဒေႏသ တွမ်ႏ နမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻတွိုင်ꩻ အဝ်ႏ (၁)တွိုင်ꩻ သွူ ။ 
## နမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻတွိုင်ꩻတွမ်ႏဒေႏသ
thumb|နမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသ

## နမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသ အွဉ်ငါအစွိုꩻ
နမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသအကို အိုပ်ချုတ်ရေꩻတာႏ တွမ်ႏ မာဥပဒေႏ အစွိုꩻသွူ ။ အွဉ်ငါအစွိုꩻယို တာႏဝန်ႏခံႏလွေꩻဖေႏတဲင်ꩻ လွောင်ႏဗူႏလွေꩻအဝ်ႏဒါႏ ဒေႏသထာမာꩻအမုဆောင်ႏကောႏမတီႏ ဖုံႏ နဝ်ꩻသွူ ။

## မိဉ်ႏမဲဉ်ထွားယင်းအလင်
*မျန်မာခမ်းထီအိုပ်ချုတ်ရေꩻဆဲင်ႏရာꩻဟံႏနယ်ႏ
နမ်းပဲင်ႏအုပ်ချုပ်

**"နမ်းပဲင်ႏအုပ်ချုပ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသ ဒုံဆောင်ႏလွိုင်ႏကွိုန်ꩻရေꩻအတာႏ နဲင်ႏငံႏတောႏအစိုႏရ ချꩻလင်ꩻဖေႏရွဉ်တောင်ႏတာႏ ရွဉ်ဗီႏ(၁၀)ဘီလီယံလွို"**
၂၀၁၃/၂၀၁၄-ရွဉ်ဘဏ္ဍာႏနေင်ႏအကို နမ်းပဲင်ႏအုပ်ချုပ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသ(၆)ထွောင်းတွက်တာႏ ကအီႏမာꩻလွေꩻဖေႏ ဒုံဆောင်ႏလွိုင်ႏကွိုန်ꩻရေꩻကိစ္စအတွက် နဲင်ႏငံႏတောႏအစိုႏရ ချꩻလင်ꩻဖေႏရွဉ်တောင်ႏတာႏ ရွဉ်ဗီႏ(၁၀)ဘီလီယံလွိုအကျောင်ꩻ လွူးမွီႏရေꩻ၊ ထီထာꩻမာꩻတွမ်ႏဒုံဆောင်ႏလွိုင်ႏကွိုန်ꩻရေꩻ(မွေးမြူရေး၊ ရေလုပ်ငန်းနှင့် ကျေးလက်ဖွံ့ဖြိုးရေးဝန်ကြီးဌာန ညွှန်ကြားရေးမှူး)အတန်အကဲႏ ဦးအောင်ဇံထွေး ဒေါ့ꩻလွေꩻဖေႏနေးနောဝ်ꩻသွူ။
ရွဉ်(၁၀)ဘီလီယံယိုနောဝ်ꩻ ကအီႏသွုံꩻလွေꩻတခမ်းလွုမ်း ဒုံဆောင်ႏလွိုင်ႏကွိုန်ꩻရေꩻအတာႏ ရွဉ်ဘဏ္ဍာႏဗီႏပေါင်ꩻ(၇၅)ဘီလီလံလွို(၇)ပွန်း (၁)ပွန်းအကျောင်ꩻ ဝွန်ႏတန်ဌာနနောဝ်ꩻတဗာႏ လိတ်ထေထန်ႏချက်အလꩻ သေထွꩻဗာႏသွူ။
ဖြောဝ်ꩻခမ်းကို ကအောဝ်ႏဒါႏ ပအိုဝ်ႏနမ်းပဲင်ႏအုပ်ချုပ်ခွင်ꩻဒေႏသ၊ တအင်း(ပလောင်)နမ်းပဲင်ႏအုပ်ချုပ်ခွင်ꩻဒေႏသ၊ ဓနုနမ်းပဲင်ႏအုပ်ချုပ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသ၊ ကိုးကန့်နမ်းပဲင်ႏအုပ်ချုပ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသ၊ ဝနမ်းပဲင်ႏအုပ်ချွုတ်ခွင်ꩻလꩻတွိုင်ႏဒေႏသ၊ စစ်ကိုင်းတွိုင်ႏဒေႏသတန်ကို ကအဝ်ႏဒါႏ နာဂနမ်းပဲင်ႏအုပ်ချွုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသဖုံႏအတွက် ကအီႏမာꩻလွေꩻဖေႏအီ တဖူꩻ၊ တထာ၊ ထီ၊ မေႏ၊ လမ်းပါႏတဲႏဆို့ꩻရေꩻတွမ်ႏ လွူးအီနမ်း အဆင်ႏဖေႏကပြေႏနောဝ်ꩻ အီႏသွုံꩻလွေꩻဖေႏ ရွဉ်ဗီႏပေါင်ꩻ(၁၀)ဘီလီယံအကျောင်ꩻ ဦးအောင်ဇံထွေး ဒေါ့ꩻလွေꩻနေးနောဝ်ꩻသွူ။
ခမ်းထီတဖြုံႏလွုမ်း ကအီႏသွုံꩻလွေꩻဒါႏ ဒုံဆောင်ႏလွိုင်ႏကွိုန်ꩻရေꩻ အသွုံꩻစရိပ် စုစုခြွဉ်း ၂၃-ရျာꩻခေါင်ꩻနောဝ်ꩻ ဖြောဝ်ꩻခမ်းကို ကအောဝ်ႏဒါႏ နမ်းပဲင်ႏအုပ်ချုပ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသ(၅)ထွောင်းနောဝ်ꩻ လꩻအာလဲဉ်းဝင်ꩻ၊ ဒုံဆောင်ႏလွိုင်ႏကွိုန်ꩻရေꩻ အသွုံꩻတရိပ် စုစုခြွဉ်း ၄-ဒသမ ၇-ရျာꩻခေါင်ꩻလွိုနောဝ်ꩻ စောက်ꩻတနျာႏ (ကရင်နီ)ခမ်းနယ်ႏ လꩻလွေꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ ဝွန်ႏတန်ဌာႏနကို ဒေါ့ꩻခွင်ꩻအဝ်ႏသား ဒေါ့ꩻထန်ႏချက်အလꩻ သေထွꩻဗာႏနောဝ်ꩻသွူ။
ပဋိပက္ခကထွာဒါႏ ရခဲင်ႏခမ်းနယ်ႏအတာႏ ကအီႏမာꩻလွေꩻဖေႏဒါႏ ဒုံဆောင်ႏလွိုင်ႏကွိုန်ꩻရေꩻ ရွဉ်တောင်ႏတာႏနောဝ်ꩻ ရွဉ်ဗီႏပေါင်ꩻ(၄)ဘီလီယံလွိုတဲင် တွိုင်ႏဒေႏသတန်တွမ်ႏ ခမ်းနယ်ႏစုစုခြွဉ်း (၁၄)ထွောင်းတွမ်ႏ နမ်းပဲင်ႏအုပ်ချုပ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသဖုံႏအတွက် ဒုံဆောင်ႏလွိုင်ႏကွိုန်ꩻရေꩻအတာႏ ကအီႏသွုံꩻလွေꩻဒါႏရွဉ်နောဝ်ꩻ ဗီႏပေါင်ꩻ(၇၅၀၁၅)သန်းအကျောင်ꩻ ဝွန်ႏတန်ဌာႏန လိတ်ထေထန်ႏချက်အလꩻ သေထွꩻဗာႏနောဝ်ꩻသွူ။
 

### အာႏကွိုꩻ
နာဂနမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသ

**နာဂနမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသ**  (မန်း : နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ ၊ အင်္ဂလိပ် : Naga Self-Administered Zone) ယို ခမ်းခြွဉ်းဗူႏ ခမ်းနမ်းထွား မျန်မာခမ်းထီ(၂၀၀၈ နေင်ႏ)ဖြွမ်းဗူႏပွုံႏအခေႏခံႏ ဥပဒေႏ ပုဒ်မ ၅၆ (ခ) အလꩻ စစ်ကိုင်းတွိုင်ꩻဒေႏသတန် အကို ဝေင်ꩻနယ်ႏလဟယ်၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏလရှီး တွမ်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏနန်းယွန်း ယို ခြွဉ်းဗူႏအွဉ်ႏထွော့လွေꩻ နမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသ တဗာႏနဝ်ꩻသွူ ။

## ကပါဒါႏဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
thumb|နာဂနမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ

## မိဉ်ႏမိဉ်ထွားယင်းအလင်
*နမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသ

## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:မျန်မာခမ်းထီကိုနမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသဖုံႏ
နားရီႏမွန်

**"နားရီႏမွန်"**

တရောဝ်ꩻသွံခီႏ   ဒုံႏနာႏရီး

အငေါဝ်းတဲ့အွီႏ   တမာလိုꩻ

ထွိုင်ႏခန်း ထွိုင်ႏခန်းတဲ့ ဝွေꩻရိုꩻ

ယူးဝါးမျိုꩻ   သေချိန်ႏခါႏ

ငွဉ်ꩻဟွဲး  တနျာႏနျာႏ

တွိုႏအဆာႏ   မက်ဟူဖေါင်း

အနုံꩻအောဝ်ႏ  ခင်ႏလောင်း

တွိုႏအဖြောင်း   ဗွိုန်ုနဲင်းဝါး

အမေးပေါင်းဖါးဖါး ။

အဒေ့ꩻတရား   နားဆွဉ်ႏဗွာ

ကနောက်ꩻအောဝ်ႏဒင်ႏတဝီးနာ

အွိုးလမ်းငါ  တသီးသီး

သီထင်းတမုဲင်ꩻအီး

တော်ဒျာႏ နီဆျာထီး

အောက်   အီး   အီး  အျောက် ။

**"မွိုးဖါဗွေႏ**

နီအံႏအွꩻတာႏ    ကွဉ်ကꩻတာႏ

ကျံႏဗာႏထုမ်ႏဖေႏ  မွိုးဖါဗွေႏ ။

အွဉ်ႏသꩻကုဲင်းကုဲင်း  သွို့ꩻခြံလုဲင်း

ပွိုဆုဲင်းဗာႏသေႏ   မွိုးဖါဗွေႏ ။

ယာခိုးချိန်ႏခါႏ     မအုံဗာႏ

ယပ်ꩻငါႏသေႏသေႏ  မွိုးဖါဗွေႏ ။

ကေꩻဇူꩻတန်အာ    မွိုးတွမ်ႏဖါ

ယိုခါတန်ပေႏ     နီရိုႏသေႏ
                       နီရိုႏသေႏ ။
## အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:ပအိုဝ်ႏကဗျာ
နာႏဗာႏတရာꩻ သံႏဝေဂ

**"တိံသမတ္တသုတ် (နာႏဗာႏတရာꩻ သံႏဝေဂ-ထွာလွရဟန္တာႏ)"**

နီဗွေႏဘုရာꩻအဝ်ႏအုံ ရာႏဇဂျိုဟ်ႏခမ်း၊ ကျောင်ꩻဝေဠုဝွန်ႏကိုအတွင်ꩻ ပါဝေယျကခမ်းသား ရဟန်ꩻအပါꩻသွံဆီဖုံႏနဝ်ꩻ-
- သဗ္ဗေ အာရညိကာ - အုံဒျာႏတခြာကိုဖုံႏလွဉ်းလွဉ်း၊
- သဗ္ဗေ ပိဏ္ဍပါတိကာ - တွုံꩻနေးဒျာႏသွမ်ꩻဖုံႏလွဉ်းလွဉ်း၊
- သဗ္ဗေ ပံသုကူလိကာ - ဗုဲင်ဒျာႏသင်္ကန်ꩻ ပံသုကူႏဖုံႏလွဉ်းလွဉ်း၊
- သဗ္ဗေ တေစီဝရိကာ - အီသင်္ကန်ꩻသွံဖွူꩻလွုမ်ꩻဖုံႏလွဉ်းလွဉ်း၊
- သဗ္ဗေ သသံယောဇနာ- သံယောဇဉ်ႏအဝ်ႏနေကဖုံႏလွဉ်းလွဉ်း၊
ဝွေꩻဗွေႏသီး အပါꩻသွံဆီ လွဉ်ကန်းတော့ꩻရိုႏသေႏ ဝုဲင်ႏနီဗွေႏဘုရာꩻထွူခါ နီဗွေႏဘုရာꩻရီနုဲင်းယို-
"ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
'သေတဝ်း-အဝိဇ္ဇာႏ၊ မဉ်လꩻ-တဏှာႏ' ဝွဋ်ရွီးနဝ်ꩻနီပါꩻ အဝ်ႏစွိုင်ခါꩻတဲင် အဝ်ႏဘဝယို လွေꩻဘဝသူꩻ၊ အဝ်ႏဘဝသူꩻ လွဉ်ဘဝယို၊ တရာꩻသံယောဇဉ်ႏ အဝ်ႏစွိုင်တဉ်ႏခါꩻ (နုဲင်းပါꩻလမ်းဖိုးနဝ်ꩻ)တဲင် တဝေ့ꩻတပန်ႏ ဗူႏဗွန်ချာငါ၊ ကထွာလွဉ်ဒါႏ သံႏသရာႏအစ (အထျꩻ)သူꩻနဝ်ꩻ သေထွꩻတဝ်းဒွုမ်၊ ညမရမကငါႏလဲဉ်း၊ ကညမရမကငါႏ သံသရာႏအကို 'သီဖုံႏယိုကတူႏ-ပါꩻဖဲ့ဟူႏ'ထိုꩻတဲင်-
- ယံ ဝေါ သီသစ္ဆိန္နာနံ လောဟိတံ ပဂ္ဃရိတံ-
သီကတူႏတကြွီႏ၊ သီငွဉ်ꩻသွီႏနဝ်ꩻ -
- ကတမံ နုခေါ ဗဟုတရံ၊ စတူသု မဟာသမုဒ္ဒေသု ဥဒကံ-
တွမ်ႏထီလစ်ꩻသမုဒ္ဒရာႏနဝ်ꩻ ခꩻမုဲင်ꩻအာဟောင်း
- ဧတဒေဝ ဘန္တေ ဗဟုတရံ-
"နီသွဉ်းသီး ငွဉ်ꩻသွီႏနဝ်ꩻ အာလဲဉ်းက ထီလစ်ꩻသမုဒ္ဒရာႏ ဗွေႏဩ"
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
- ဂေါဘူတာနံ သီသိစ္ဆိန္နာနံ လောဟိတံ ပဂ္ဃရိတံ-
"သီကထွာဖိုးတွင်ꩻ ဝင်ꩻကသွို့ꩻ သီငွဉ်ꩻသွီႏဖုံႏ
- မဟိံသဘူတာနံ သီသိစ္ဆိန္နာနံ လောဟိတံ ပဂ္ဃရိတံ-
'သီကထွာပနားတွင်ꩻ ဝင်ꩻကသွို့ꩻ သီငွဉ်ꩻသွီႏဖုံႏ
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
သီကထွာဗဲတွင်ꩻ၊ သီကထွာချို့ꩻတွင်ꩻ၊ သီကထွာဆျာတွင်ꩻ၊ သီကထွာထော့ꩻတွင်ꩻ၊ သီကထွာစွန်တွင်ꩻ-စတဲင်ကထွာနဲင်းနဝ်ꩻတွင်ꩻ ဝင်ꩻကသွို့ꩻ သီငွဉ်ꩻသွီႏဖုံႏနဝ်ꩻတဲ့ အဝ်ႏအာတန်နေက၊ 'သီငွဉ်ꩻသွီႏနဝ်ꩻဖုံႏတဲ့ အာလဲဉ်းက ထီလစ်ꩻသမုဒ္ဒရာႏနေနေ'၊ ထီလစ်ꩻသမုဒ္ဒရာႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏဆေ့ꩻနေက၊ ထွာလိုꩻဘဝ၊ ထွာတိရစ္ဆာန်ႏဘဝ၊ ကမော့ꩻထာꩻဒုက္ခ ဝင်ꩻကသွို့ꩻငွဉ်ꩻသွီႏ၊ ဝင်ꩻကထောင်းတို ငွဉ်ꩻသွီႏဖုံႏနဝ်ꩻ အာလဲဉ်းက ထီလစ်ꩻသမုဒ္ဒရာႏမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻ"စတဲင် နီဗွေႏဘုရာꩻ ဟော်ꩻဖေႏ တရာꩻသံႏဝွေႏဂ နုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် ထွာလို့စွဉ်ႏ ရဟန္တာႏနောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ နိဒါနဝဂ္ဂသံယုတ်ပါဠိ၊ တိံသမတ္တသုတ်)
### အာႏကွိုꩻ
နီကျောင်ꩻဗွောင်သွူ

**နီကျောင်ꩻဗွောင်သွူ**
ဟန်ႏနီꩻယိုနောဝ်ꩻ နီကျောင်ꩻဗွောင်နီꩻ၊ နီအီႏလွေꩻဗာႏသွူကျောင်ꩻတဲင် အုံထာꩻပျောႏမွေးစွဉ်ႏထာꩻ၊ နီယိုနောဝ်ꩻ ပအိုဝ်ႏဖုံႏဒျာႏတွော့ꩻ လွေꩻစွဉ်ႏကျောင်ꩻတဲ့ယောဝ်း ကွဉ်ကꩻပအိုဝ်ႏနေးဒျာႏ စွုမ်ႏဖြာꩻဖြာꩻသွူ။
လိုꩻပေႏသက်ကလꩻ ငတ်ꩻနေင်ႏသူနေင်ႏ၊ ကအီႏအုံစကျောင်ꩻ ဟန်ႏနီꩻဖုံႏနောဝ်ꩻ အမဲဉ်လွေꩻသန်ငါႏကျောင်ꩻတဲင် အောဝ်ႏဆဲင်တသေႏစွဉ်ႏ အတောင်းပွိုတွော့ꩻ "လွေꩻတွမ်ကျောင်ꩻဟောင်း-လွေꩻတွမ်ကျောင်ꩻဟောင်း"ဆင်ႏဆင်ႏအောဝ်ႏဒေါ့ꩻခန်းနုဲင်းနောဝ်ꩻဖုံႏသွူ။
အချိန်ႏလွေꩻကျောင်ꩻ ကထင်ႏတွိုႏတဲင် ခိုခိုမူႏမူႏ ထူႏဆဲင်တောင်းပွို လွေꩻသွိုဝင်ꩻကျောင်ꩻ ပဉ်စွိုꩻစွိုꩻတွော့ꩻ မွန်းသွိုꩻပျောႏသွင်ႏငါႏ မရေႏမရာႏသွူ။
ကျောင်ꩻချိန်ႏကထင်ႏတွိုႏနောဝ်ꩻ နီအောဝ်ႏသော့ꩻကျောင်ꩻကို၊ အုံဒင်ႏလွ ကလာထဲင် ပငါပရာꩻ၊ ဆရာႏနောဝ်ꩻ ဖျော်ဆုဲင်ꩻနီတစိꩻ၊ ဆရာႏထင်ႏဖျော်လွဉ်တခါꩻငွါတဲင် နီကားကအောဝ်ႏနောဝ်ꩻ အုံထွိုင်ႏရပ်ကျိုႏဆွုမ်ႏဆရာႏ၊ ဆရာႏရိုꩻ-
"မင်္ဂလာႏဒျာႏ တပဲ့ꩻဖုံႏ"ရိုꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻတဲင် နီတဲ့ "မင်္ဂလာႏဒျာႏ ဆရာႏဗွေႏဩ" လောဝ်းချာနုဲင်းနောဝ်ꩻဖုံႏသွူ။
ဆရာႏထွိုင်ႏအုံလင်ꩻထွူတဲင် နီတဲ့ အုံလင်ꩻခန်းနုဲင်းနုဲင်း၊ အောဝ်ႏနောဝ်ꩻမꩻ နီဆရာႏ ဒေါ့ꩻဖေႏနီနုဲင်းယို-
"တပဲ့ꩻဖုံႏဟွေး - ဟန်ႏနီꩻယိုနောဝ်ꩻ ကျောင်ꩻဗွောင်သွူ။ တယ်ႏဟန်ႏနီꩻမာꩻငါ အီႏသွဉ်လွေꩻဗာႏသွူလိတ်၊ ကွပ်နောဝ်ꩻမꩻ တွမ်ႏလွꩻလွမွိုန်း၊ လွေꩻသွော့ကျောင်ꩻ စွုမ်ႏနီꩻနီꩻ၊ ဆရာႏကသွဉ်နယ်အတွိုင်ꩻ၊ ဆရာႏကဒေါ့ꩻနယ်တွင်ꩻနောဝ်ꩻ ထွားသွော့ဒါႏဒါႏ၊ နာႏသွော့စဲင်းစဲင်း၊ ထွားလီးလွော်မွိုန်းထာꩻ၊ ဒေါ့ꩻရီမွိုန်းလို့ဝင်ꩻ၊ စွပ်ꩻမွိုန်းလို့ဝင်ꩻ၊ ရွို့ꩻမွိုန်းလို့ဝင်ꩻ၊ အံႏနွောင်ꩻမွိုန်းလို့ဝင်ꩻ၊ ရက်ပဲင်ꩻသွော့လို့ဝင်ꩻ၊ လွောင်ႏဗူႏသွော့လို့ဝင်ꩻ၊ မီႏတန်လဲဉ်းနီတဲ့ မတ်ဝေး၊ မီႏပေႏလဲဉ်းနီတဲ့ မတ်ဖူး၊ ဒေါ့ꩻရီလို့ဝင်ꩻတဲ့ ဒေါ့ꩻသွော့ငေါဝ်းအွီႏအွီႏ၊ မီႏမော့ꩻအယပ်ꩻအခုဲင်ႏတဲ့ စွဲးထဲမ်ကူႏညီႏကိုသွော့လို့ဝင်ꩻ။
တခွန်ꩻမွိုန်းဝင်ꩻထာꩻ၊ ယားကုဲင်မွိုန်းဝင်ꩻထာꩻ၊ မီႏထူႏလꩻဝင်ꩻထာꩻတဲ့ ကွီသွော့အခွင်ꩻ၊ အုံတင်းမွိုန်းယာခိုး၊ အုံတင်းမွိုန်းခမ်း၊ ထာꩻလျားတိန်ႏတိန်ႏအချိန်ႏနောဝ်ꩻ လူးမွိုန်းထီ၊ ယားတငါတငီမွိုန်းထီ၊ အံႏတငါတငီမွိုန်းထာꩻ၊ ထင်ႏတမွိုꩻတမာꩻမွိုန်းတောဝ်းသေင်ႏ၊ နွို့တငါတငီမွိုန်းထာꩻလုဲင်း။
ကျောင်ꩻထျꩻကျောင်ꩻသောင်တဲ့နောဝ်ꩻ၊ ကျောင်ꩻကိုတဲ့နောဝ်ꩻ မာꩻတအီႏမွိုန်းထာꩻ၊ ထာꩻအီႏထာꩻစျꩻဖုံႏနောဝ်ꩻ သော့ꩻဒျာႏသွော့ ထာꩻအီႏဗွုံꩻကို၊ ထာꩻဆေင်ႏလောင်း၊ ထာꩻထွန်ႏလောင်း၊ တခါꩻလောင်း၊ ခွုံႏလောင်းဖုံႏနောဝ်ꩻ တဲမ်းတဗော့ꩻလီးတဗော့ꩻလဲ့ꩻမွိုန်းထာꩻ၊ ကျောင်ꩻကိုတဲ့နောဝ်ꩻ၊ ကျောင်ꩻထန်ႏတဲ့နောဝ်ꩻ မီႏထီႏထာꩻအီႏထာꩻစျꩻယို တွမ်ႏသော့ꩻသွော့ ထာꩻအီႏဗွုံꩻကို။
အုံကြောင်းကြောင်းထာꩻ၊ အုံသို့မွိုန်းဟံႏဖွန်ႏ၊ နိနိုꩻနောဝ်ꩻ ဒွိုတ်ꩻမွိုန်းတွမ်ႏခွမ်ꩻလာꩻ၊ ဒွိုတ်ꩻမွိုန်းတွမ်ႏစူခိုႏ၊ အွဉ်ႏတသွိုက်ꩻမွိုန်းကတူႏ၊ အွဉ်ႏဆွာꩻမွိုန်းစူမီႏခင်ႏမီႏ၊ မီႏအံႏဒဲဉ်နောဝ်ꩻ ဟွာႏစင်စင်ရီးစူ၊ အံႏဒဲဉ်ထွူနောဝ်ꩻ ဟွာႏစင်စင်ချာသွော့စူ၊ ပွစ်သွော့တငါ၊ ပေါက်ꩻဖြူစင်စင်သွော့ဖြောင်း၊ လူးကုဲင်းကုဲင်းထီနေား"။
ဆရာႏကဒေါ့ꩻဖေႏနီ ငေါဝ်းဟောဝ်ငွါဒါႏနုဲင်းနောဝ်ꩻတဲင် သꩻရေꩻငါႏ၊ နီကေႏညိုႏမွေး၊ ရိုႏသေႏမွေးစွဉ်ႏဆရာႏ၊ ဆရာႏကျေꩻဇူꩻတဲ့ နီတအွဉ်ႏဖိန်ꩻတောဝ်း၊ ဆရာႏငေါဝ်းတဲ့ နီလွောက်ꩻနာႏလွဉ်ꩻဒျာႏနောဝ်ꩻသွူ။
### အာႏကွိုꩻ


ကဏ္ဍ:ပညာႏတာႏ
နီစွိုးခွိုꩻတာႏလိုႏငါႏ

**"နီစွိုးခွိုꩻတာႏ လိုႏငါႏလွောင်ႏဗူႏရေꩻ"**
လိုꩻမျိုꩻတမျိုꩻ ထင်ႏထိုရေꩻနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏဒင်ႏတောဝ်း ပါꩻလင်ပြေင်လောင်း၊ ဝင်ꩻလင်စူကိုတဲင် နီတွမ်ႏနီ ကျိုꩻစာꩻချာဗာႏဒျာႏ၊ အာႏကွိုꩻဝင်ꩻနောဝ်ꩻ ထွာနွောင်ꩻတောဝ်း နီခွိုꩻအာႏရဲင်ꩻသွူ။ နီကအုံသော့ꩻဒါႏ မန်းခမ်းယိုခါ လိုꩻမျိုꩻပေါင်ꩻစွုမ်ႏ အောဝ်ႏသော့ꩻအာတွော့ꩻ တလွောင်ႏဗူႏတောဝ်း လိုꩻမျိုꩻနောဝ်ꩻ တညတောဝ်းအခိန်ႏခါႏ ထိုꩻမားဒါႏနောဝ်ꩻသွူ။

လွောင်ႏဗူႏမုꩻကရိုꩻယို ခင်ႏလမ်းအလွောက်ꩻ၊ လိုꩻမျိုꩻအလွောက်ꩻ အောဝ်ႏဗာႏနောဝ်ꩻသွူ။ "မွိုးဖါတအောဝ်ႏတောဝ်းဒါႏ လိုꩻတဖြာꩻနောဝ်ꩻ ထွာလိုꩻတဆွူႏ၊ လွောင်ႏဗူႏမုꩻတအောဝ်ႏတောဝ်း လိုꩻမျိုꩻတမျိုꩻနောဝ်ꩻ ထွာလိုꩻလွင်ꩻ"ငေါဝ်းနောဝ်ꩻအတွိုင်ꩻ ကအီႏအုပ်ချွုတ်ဒါႏနီလိုꩻမျိုꩻ နီခမ်းတွမ်ႏနီခွန် မဉ်ႏတအဲဉ်ထောဝ်း၊ နီမဉ်ႏတလွိုက်ချာတောဝ်းနောဝ်ꩻ နီယိုလဲ့ ထွာဒျာႏလိုꩻတဆွူႏ၊ နီမဉ်ႏတလွောင်ႏဗူႏတောဝ်းနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏလိုꩻလွင်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။ ခေတ်ကာႏလယို အောဝ်ႏပြောင်ꩻလုဲင်ႏ တနေင်ႏတမျိုꩻတဲင် ပွိုင်းဝွို့တွမ်ႏနီဒေႏသ၊ နီရပ်ရာႏ စီꩻပွါꩻရေꩻ၊ ခြွိုင်ႏသန်ꩻရေꩻ၊ လိုꩻမုꩻရေꩻ၊ ပညာႏရေꩻ၊ ဆို့ꩻရုဲင်ရေꩻဖုံႏယို အခိန်ႏထွꩻထွꩻ နေးတွမ်ႏအနယ်ꩻမဲဉ်ႏမဲဉ်ႏ ပြောင်ꩻလုဲင်ႏလွဉ်ꩻဒါႏဗာႏ၊ ခွုမ်စံႏလွဉ်ꩻဒါႏဗာႏနောဝ်ꩻသွူ။ ဖေႏဗွိုန်ပီ တွမ်ႏဝင်ꩻလိုꩻမျိုꩻလင်နောဝ်ꩻ အထျꩻအောဝ်ႏဒျာႏ ပညာႏတွမ်ႏကျိုꩻစာꩻမုꩻဖုံႏနောဝ်ꩻသွူ။

ပွိုင်းဝွို့တွမ်ႏဆို့ꩻရုဲင်ရေꩻနောဝ်ꩻ ပအိုဝ်ႏဒေႏသကို နေးတွမ်ႏလိုꩻရဲင်ꩻအာႏ မွိုးဖါထွုံꩻစခါတဲင် မဉ်ႏဆို့ꩻရုဲင်နောဝ်ꩻ တွမ်ႏရိုꩻမွော့ အီႏချံꩻသာႏ၊ အံႏအွꩻတာႏငါလဲ့ တလွုမ်းကွံႏတောဝ်းဒွိုန်းနောဝ်ꩻသွူ။ နေးတွမ်ႏစက်ခြွိုင်းခြိုꩻအမျိုꩻမျိုꩻတွော့ꩻ ဆို့ꩻရုဲင်ဝင်ꩻမꩻ အီႏထွꩻလꩻဝင်ꩻလိုꩻမျိုꩻ၊ နောဝ်ꩻသွူတကာႏတောဝ်း နီပအိုဝ်ႏဆို့ꩻရုဲင်ရေꩻနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏလိုႏငါႏမွေး အနယ်ꩻပညာႏတွမ်ႏ မွဉ်းဖျင်ဟံႏအနယ်ꩻပညာႏဖုံႏနောဝ်ꩻသွူ။ နီပအိုဝ်ႏကအုံအောဝ်ႏဒါႏ ဒုံဆောင်ႏဖုံႏနောဝ်ꩻ စီꩻကန်ꩻစောင်ႏ(ဗွန်ပီချာဒျာႏ မောင်းမွူးခံꩻ-အမုဲင် ၇၄ အတွိုင်ꩻ၊ ကတူႏစဲဉ်ႏမဉ်ꩻနဝ်ꩻ "လွောင်ႏဗူႏထွာအာႏ-စွိုးခွိုꩻတာႏ"

## အာႏကွိုꩻ
နီငဝ်းသာႏယာႏ ဒေါ့ꩻသွုံꩻဒျာႏသွော့ꩻ

**<big><u>ပအိုဝ်ႏငဝ်း            မန်းငဝ်း</u></big>**

၁။ ပွိုင်းဝွို့         ပတ်သက်

၂။ ကွပ်ယိုတွော့ꩻ       ဒါကြောင့်

၃။ ကွဲးတွော့ꩻ         သို့သော်/ဒါပေမယ့်

၄။ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ         ထို့ကြောင့်

၅။ တဲ့နဝ်ꩻ            လည်းဘဲ

၆။ ကရိုꩻနဝ်ꩻ           ဆိုတာ

၈။ ယို               ဤ/ဒါ

၉။ သူꩻ              ထို/ဟို

၁၀။ ခြပ်             စီ

၁၁။ ဆရာႏတဲမ်းလိတ်     စာရေးဆရာ

၁၂။ တဲပ်တဲ့            ညီညီ

၁၃။ သွုပ်သွꩻ           မိတ်ဆက်

၁၄။ သွုပ်ဖုံႏ            ဖုန်းဆက်

၁၅။ လိတ်လုဲင်ꩻ          စာပေ

၁၆။ ခမ်း/ တွိုင်ꩻ         ပြည်/တိုင်း

၁၇။ တဲ့သင်/တဲ့နဝ်ꩻ       ၎င်း/လည်းကောင်း

၁၈။ ဆွမ်ꩻငဝ်း           အသံဖမ်း

၁၉။ လိတ်သွဉ်တွိုက်      စာသင်တိုက်

၂၀။ သေႏစွူ(စွူဖြွိုး)       တည်ကြည်

၂၁။ အွဉ်ႏထွော့            ကန့်သတ်

၂၂။ ချꩻနား               ဆုံးမ

၂၃။ ကံစွုန်ꩻ              ခဲတံ

၂၄။ သꩻယူႏ              စိတ်ကူး

၂၅။ တွိုႏသꩻ             ထိရောက်/အားရ

၂၆။ တရွော့ꩻ            ညောင်းညာ

၂၇။ ထေ့(သူꩻ)           သို့

၂၈။ စူခူꩻ                လက်ဆောင်

၂၉။ လွောင်ႏဗူႏ/ဖြွမ်းဗူႏ       စည်းလုံးညီညွတ်

၃၀။ နမ်းခြောင်ꩻ           ကိုယ်စား

၃၁။ ဗွိုန်နဝ်ꩻ              သကဲ့သို့/ထို့အတူ

၃၂။ နဝ်ꩻလွုမ်ꩻ             သာလျှင်/သာ/ဒါဘဲ

၃၃။ လိတ်အုပ်ခြေင်         ဗလာစာအုပ်

၃၄။ တွမ်ႏ               နှင့်၊တကွ

၃၅။ လိုꩻကား(ပသာကွန်ႏသား)   ကုန်သည်

၃၆။ အွမ်ႏ                နှမ်ႏ

၃၇။ သွုန်ႏထီ               သည်းခြေ

၃၈။ ခင်ႏမွဉ်/ခင်ႏကန်         အခြေခံ

၃၉။ အသောင်အရင်ꩻ          ပတ်ဝန်းကျင်

၄၀။ ဗꩻနဝ်ꩻ                တိုင်အောင်

၄၁။ ဟိတ်နာႏ              မိုက်တယ်/ခန့်တယ်

၄၂။ လိုꩻယံ                လူတော်/လူကောင်း

၄၃။ လိုꩻလက်ꩻ              လူလည်

၄၄။ချာႏဘာႏသာႏ             ဘာသာပြန်

၄၅။ ခြေား                ရှားပါး

၄၆။ ခြွိုင်ႏသန်ꩻရေꩻ           ကျန်းမာရေး

၄၇။ ကြောင်းစင်(စင်ကြောင်း)   သန့်ရှင်း

၄၈။ ပသို့ꩻအဲ့               ရွံ့ရှာ

၄၉။လွိုက်(ထန်ႏ)            ရွေး(ထုတ်)

၅၀။ အင်း                 ရည်ရွယ်

၅၁။ သွူ(ထွာသွူ)           ဖြစ်(ဖြစ်သည်)

၅၂။ ကျွိုက်သꩻ              စိတ်ကြိုက်

၅၃။ ယဲက်ထွား             ကြည့်ရှု

၅၄။ ထွာခါနဝ်ꩻ             ဖြစ်ခဲ့တုန်းက

၅၅။ ကော့ꩻဆုဲင်ꩻ            နောင်တ

၅၆။ အစွိုꩻနွို့              အဖွဲ့ဝင်

၅၇။ အွဉ်ငါသား            ဦးဆောင်သူ

၅၈။ ထောင်လွူꩻ           လေ့လာ

၅၉။ ဗော့ꩻဗော့ꩻထွာ          ဖြစ်ခါနီး

၆၀။ ထွို့ꩻဗူႏ               ဖွဲ့စည်း/ စည်းရုံး

### အာႏကွိုꩻ


ကဏ္ဍ:ဘာႏသာႏငဝ်းငွါ
နီနမ်းဒျာႏမꩻအာႏကွိုꩻလꩻ

နီနမ်းဒျာႏမꩻအာႏကွိုꩻလꩻ ကရိုꩻဒါႏ ရွမ်ဖြုဲင်ꩻကတူႏမဉ်ꩻယိုနောဝ်ꩻ နီနမ်းယို အောဝ်ႏလိုႏဒါႏ အသက်တအဝ်ႏတဝ်းတခြိုꩻဥစ္စာႏတမျိုꩻမျိုꩻယို နီကွီပါꩻအစွဲးအကမ်းတွော့ꩻ ထူႏလလꩻကီလဲ့ နီဖဝသံႏသရာႏတာႏသူꩻ နီကအီႏအီလွေꩻဒါႏ ကံႏဟဝ်ကံႏကုဲင်နဝ်ꩻ နီအာႏကွိုꩻစွဉ်ႏပါꩻ သꩻဆွော့ꩻစွဉ်ႏပါꩻတလꩻတဝ်း နီကံႏဖေႏကဟဝ် ဖဝငါတာႏ ဖဝယိုနီမာꩻခါꩻဒျာႏအဟဝ်မꩻ ဖဝငါသံႏသရာႏတာႏ နီလွေꩻစံႏစာꩻဗာႏအဟဝ်၊ ခွေဟန်ႏနီꩻဖုဲင်ႏတဝ်း မာꩻဖေႏခွေအဟဝ် အဒါႏကုသိုလ်ႏနဝ် ခွေမဉ်ႏဖုဲင်ႏမဲ့ꩻ ခွေထူႏလွေꩻပါ၊ မာꩻနုဲင်းနဝ်ꩻတဲ့ တလꩻတဝ်း၊ နီမာꩻအချာအဟဝ်မꩻ နီလꩻချာအဟဝ် နီထွဉ်ႏပါꩻမာꩻဖေႏနီအဟဝ်တဲ့ ‌ပေါႏနီမာꩻဒျာႏအကုဲင်နဝ်ꩻ အဟဝ်သူꩻပါꩻကမာꩻသားလꩻဒျာႏ နီစင်ပါꩻ နုဲင်းသွို့ꩻခြံတလꩻတဝ်း၊ နီမာꩻအကုဲင်တဲ့ နီထူႏလွေꩻဗာႏဒျာႏအကုဲင်၊ နီမဉ်ႏမဲဉ်လꩻထာꩻချမ်ꩻသာႏတဲ့ နီတွမ်ႏနီမာꩻချာမꩻ နီနမ်းလꩻထာꩻချမ်ꩻသာႏ၊ နီနမ်းဒျာႏမꩻ နီအာႏကွိုꩻဗာႏဖဝယိုဖဝငါ ၊ နီအာႏကွိုꩻပါꩻတလꩻတဝ်းကရိူꩻနဝ်ꩻ နမ်းတွမ်ႏနမ်းသေခန်းသွော့ဩ၊၊

### အာႏကွိုꩻ
နီနမ်းလောကတရာꩻသွံပါꩻ

**"အာဓိပတေယျ (နီနမ်း၊ လောက၊ တရာꩻ သွံပါꩻအွဉ်ႏရေꩻ မာꩻလွေꩻကုသိုလ်ႏ)"**

နီဗွေႏဘုရာꩻဟော်ꩻဖေႏ ဗွေႏရဟန်ꩻသီးဖုံႏ တရာꩻနုဲင်းယို-
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး လောကကိုယို အွဉ်ႏရေꩻခရာႏ အဝ်ႏသွံဗာႏ၊ သွံဗာႏကရိုꩻနဝ်ꩻ-
၁။ အတ္တာဓိပတေယျ-အွဉ်ႏရေꩻချာနမ်း
၂။ လောကာဓိပတေယျ- အွဉ်ႏရေꩻလောက
၃။ ဓမ္မာဓိပတေယျ-အွဉ်ႏရေꩻတရာꩻ-အဝ်ႏသွံပါꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
ရဟန်ꩻတပါꩻနဝ်ꩻ အုံတခြာကိုတရိုꩻတဝ်း၊ အုံသေင်ႏဆလတရိုꩻတဝ်း၊ အုံထာꩻယေန်ယေန်ကိုတရိုꩻတဝ်း၊ ယူႏနုဲင်းယို- ခွေကဗုဲင်ရဟန်ꩻယို မဉ်ဗုဲင်သင်္ကန်ꩻဟောဝ်မွေးတဝ်း၊ မဉ်အံႏအွီႏထာꩻမွေးတဝ်း၊ မဉ်အုံကျောင်ꩻဟောဝ်မွေးတဝ်း၊ မဉ်အံႏတသီႏဟောဝ်မွေးတဝ်း၊ မဉ်အုံသာႏထာꩻမွေးတဝ်း။
ခွေယို ဖေႏကလွစ်လꩻထာꩻဖြား၊ ထာꩻဆာ၊ ထာꩻသီတဲင် ရေႏဖေႏကလꩻနိဗ္ဗာန်ႏဒျာႏ၊ ခွေနေးတွမ်ႏသတိပဋ္ဌာန်ꩻနယ်ꩻ မာꩻဝီရိယဟောဝ်ဟောဝ်၊ အွဉ်ႏသတိꩻဟောဝ်ဟောဝ် အားထွုတ်မွေးမွေးက တရာꩻမꩻ၊ အွဉ်ႏသꩻနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် အကုသိုလ်ႏနဝ်ꩻ ပယ်ႏညာꩻ၊ အားထွုတ်ဒျာႏတရာꩻ၊ နဝ်ꩻနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻဗာႏ'အွဉ်ႏရေꩻချာနမ်း'အားထွုတ်တရာꩻ၊ မာꩻကုသိုလ်ႏနောဝ်ꩻသွူ။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
ရဟန်ꩻတပါꩻနဝ်ꩻ အုံတခြာကိုတရိုꩻတဝ်း၊ အုံသေင်ႏဆလတရိုꩻတဝ်း၊ အုံထာꩻယေန်ယေန်ကိုတရိုꩻတဝ်း၊ ယူႏနုဲင်းယို- ခွေယိုနဝ်ꩻ မဉ်ဗုဲင်သင်္ကန်ꩻဟောဝ်၊ မဉ်အံႏဒဲဉ်ဟောဝ်ဟန်ႏအွီႏ၊ မဉ်အုံကျောင်ꩻဟောဝ်၊ မဉ်အံႏတသီႏဟောဝ်တဲင် ထင်ႏဗုဲင်ရဟန်ꩻမွေးတဝ်း။
ဖြားဗာႏထာꩻအာလဲဉ်း၊ ဆာဗာႏထာꩻအာလဲဉ်း၊ သီဗာႏထာꩻအာလဲဉ်း၊ ငွိုးဗာႏထာꩻ၊ ရွိုးဗာႏထာꩻ၊ ဒုက္ခဗာႏထာꩻ အာငါႏလဲဉ်း၊ ဖေႏကလွစ်လꩻခန်း ထာꩻဖြား၊ ထာꩻဆာ၊ ထာꩻသီ ရေႏဒျာႏနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ လောကကိုယို လိုꩻထီႏတဝ်းတဲ့ လူꩻသီးအဝ်ႏထီႏ၊ ပေါႏခွေမာꩻထာꩻ မွေးတဝ်း၊ ပေါႏခွေမာꩻအကုသိုလ်ႏနဝ်ꩻ မဲ့ꩻလူꩻသီးကဲ့ꩻရဲ့ꩻသဲ့ꩻသွမ်ꩻခွေ။
ခွေနေးတွမ်ႏ သတိပဋ္ဌာန်ႏနယ်ꩻ မာꩻဝီရိယဟောဝ်ဟောဝ်၊ အွဉ်ႏသတိꩻဟောဝ်ဟောဝ်၊ အားထွုတ်မွေးမွေးက တရာꩻမꩻ-အွဉ်ႏသꩻနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် အကုသိုလ်ႏနဝ်ꩻ ပယ်ႏညာꩻ၊ အားထွုတ်ဒျာႏတရာꩻ၊ နဝ်ꩻနဝ်ꩻ 'အွဉ်ႏရေꩻလောက'အားထွုတ်တရာꩻ မာꩻကုသိုလ်ႏနောဝ်ꩻသွူ။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-
ရဟန်ꩻတပါꩻနဝ်ꩻ ယူႏစဉ်ꩻစာꩻနုဲင်းယို- ခွေကဗုဲင်ရဟန်ꩻယိုနဝ်ꩻ မဉ်လꩻအာပစ္စေꩻလစ်ꩻပါꩻ၊ (သင်္ကန်ꩻ၊ သွမ်ꩻ၊ ကျောင်ꩻ၊ တသီႏ)မွေးတဝ်း၊ မဉ်အုံသာႏထာꩻမွေးတဝ်း၊ ဗွိုႏငါႏထာꩻဖြား၊ အန်ꩻငါႏထာꩻဆာ၊ စန်းငါႏထာꩻသီ၊ ပူလီသောက၊ ဒုက္ခဖေႏကကင်ꩻတဲင် ခွေဗုဲင်စင်ꩻနုဲင်းနဝ်ꩻဒျာႏ။
ဝင်ꩻကအားထွုတ်မွေးတရာꩻ ဝင်ꩻကထွာလꩻရဟန္တာႏဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏဗောႏဗာႏထာꩻ၊ ပေါႏခွေအဝ်ႏယူႏ လော်ယ်ထာꩻနဝ်ꩻ မဲ့ꩻဗွေႏရဟန္တာႏသီး သေခွေသꩻ၊ မဲ့ꩻအထီႏဖွီခွေ၊ ခွေမာꩻဝီရိယဟဝ်ဟဝ်၊ အွဉ်ႏသတိꩻဟောဝ်ဟောဝ်၊ အားထွုတ်မွေးမွေးကတရာꩻမꩻ၊ အွဉ်ႏသꩻနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် အကုသိုလ်ႏနဝ်ꩻ ပယ်ႏညာꩻ၊ အားထွုတ်ုဒျာႏတရာꩻ၊ နဝ်ꩻနဝ်ꩻ 'အွဉ်ႏရေꩻတရာꩻ'အားထွုတ်တရာꩻ၊ မာꩻကုသိုလ်ႏနောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ တိကနိပါတ်၊ အာဓိပတေယျသုတ်)
### အာႏကွိုꩻ
နီပအိုဝ်ႏကွန်ႏခန်

**"နီပအိုဝ်ႏကွန်ႏခန် ဖေႏကယံနောဝ်ꩻ လိုႏထုမ်ႏငါႏအနယ်ꩻပညာႏ"**
နီပအိုဝ်ႏကလုပ်ꩻမာꩻဒါႏ ကွန်ႏအမျိုꩻမျိုꩻဖုံႏ နီပအိုဝ်ႏဒေႏသကို ကထန်ႏဒါႏတခြိုꩻဖုံႏ၊ အငိုꩻထိုꩻထိုꩻဖေႏကလꩻ ဆꩻချာဆꩻငါ ကွန်ႏခန်ဖေႏကဗွိုန်ဝင်ꩻနောဝ်ꩻ ကထွာဒါႏ ပွယ်ꩻစာꩻဖုံႏ၊ လိုꩻသေလိုꩻဒါႏဖုံႏ အောဝ်ႏလိုႏအွဉ်ႏနယ်ငါႏလဲဉ်း ခမ်းသားမွိုးဖါမဲ့နား၊ အောဝ်ႏလိုႏချꩻနယ်ဖေႏလဲဉ်း ခမ်းသားမွိုးဖါတဖူꩻ၊ အခိန်ႏတွိုႏလဲဉ်းသွူတကာႏတောဝ်း ဝင်ꩻနယ်ႏတွိုင်ꩻ၊ အွိုင်ႏတွိုင်ꩻ၊ ဒုံတွိုင်ꩻ အောဝ်ႏလိုႏလွောင်ႏဗူႏဖေႏငါႏလဲဉ်း ဖြေꩻစာကူꩻကားရေꩻအစွိုꩻ ကွန်ႏထိန်ꩻသိမ်ꩻရေꩻအစွိုꩻ (ဥပမာႏနောဝ်ꩻ- နွေႏအစွိုꩻ၊ ကော်ဖီအစွိုꩻ၊ ထော့ꩻပတ်)အစွိုꩻဖုံႏနောဝ်ꩻသွူ။
နီပအိုဝ်ႏကအောဝ်ႏဆို့ꩻဒါႏရုဲင်ဒါႏ ကွန်ႏအမျိုꩻမျိုꩻဖုံႏအကို ယိုခါ ခေါက်ခယ်ႏ၊ ထော့ꩻပတ်ဖုံႏနောဝ်ꩻ တဆေေ့ꩻတောဝ်းနုဲင်းပွိုင်းလဲင်ႏ လိုꩻတလမ်းဆို့ꩻနောဝ်ꩻ ထန်ႏနွောင်ꩻစွဉ်ႏ အယာႏခဉ်ႏ ငတ်ꩻရေင်မာꩻကီရိုꩻလဲ့ တွိုႏအငိုꩻနောဝ်ꩻလꩻဒျာႏ ဝင်ꩻကဖေႏအတွိုင်ꩻလွုမ်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။
ထော့ꩻပတ်ရာႏယို ဝင်ꩻခမ်းကို အငိုꩻဖွိုႏထိုနောဝ်ꩻ နီနာꩻသီး တသေထွꩻတောဝ်း နီခမ်းကိုနောဝ်ꩻ ပွယ်ꩻစာꩻအွဉ်ဝင်ꩻ လယ်ႏဖြေꩻဒျာႏ တမွူးတသောင်ႏ၊ နီသောင်ႏရပ်လွုမ်ꩻသွူ။ နုဲင်းခေါက်ခယ်ႏခန်တဲ့ ကားဒျာႏပွယ်ꩻစာꩻကဖေႏ ဝင်ꩻဖေႏတွိုင်ꩻစာဗာႏ ကောဆို့ꩻသားနောဝ်ꩻ ခံႏဗာႏဝင်ꩻတေက်ꩻနျꩻ စွုမ်ႏနေင်ႏနေင်ႏသွူ။
ဝင်ꩻကွန်ႏခန်နောဝ်ꩻထင်ႏ နီကွန်ႏခန်နောဝ်ꩻ လင်ꩻ၊ ပျဿနာႏနုဲင်းယို ခေတ်ယိုခါ တထွာထွိုက်သင်ꩻတောဝ်း၊ နီအောဝ်ႏလိုႏထုမ်ႏအနယ်ꩻတသာ ဖြေꩻစာကူꩻကူꩻကားရေꩻပညာႏ လွောင်ႏဗူႏစွီႏစူတွမ်ႏ လိုꩻသေလိုꩻဒါႏတဲင် နီအွဉ်ဝင်ꩻအောဝ်ႏလိုႏ ပင်ႏထိုငါႏလဲဉ်း နီဒေႏသကိုကထန်ႏဒါႏ ကွန်ႏခန်အခေႏအနေႏနောဝ်ꩻသွူ။
နီဒေႏသငိမ်ꩻချံꩻရေꩻ၊ တဖူꩻတထာ သာႏယာႏရေꩻ၊ ဒုံတွိုင်ꩻတသီႏခန်ꩻတသီႏယွုံႏ၊ သွဉ်လိတ်ကျောင်ꩻ၊ ဖေႏကလꩻရေꩻနောဝ်ꩻ နီစွိုးခွိုꩻအွဉ်ငါခေါင်းဆောင်တန်ဖုံႏ၊ လိုꩻယံဖုံႏ အောဝ်ႏကျိုꩻစာꩻ ခွုမ်မာꩻလွေꩻဖေႏလဲ့ အောဝ်ႏကုဲင်ဒျာႏ စီꩻပွာꩻရေꩻအခန်ꩻကဏ္ဍယို အထျꩻအောဝ်ႏဒျာႏ နဲင်ႏငံႏတောႏအစိုႏရတွမ်ႏ နီခမ်းသားလွောင်ႏဗူႏမုꩻနောဝ်ꩻသွူ။
နီကွန်ႏခန် ထင်ႏထိုရေꩻတာႏနောဝ်ꩻ အုံပွေါးမွိုန်းလိုꩻတန်၊ အီႏလွဉ်ခွုမ်မာꩻဖေႏ ဆဲင်ႏဒျာႏပွယ်ꩻစာꩻတွမ်ႏ လိုꩻသေလိုꩻဒါႏဖုံႏ၊ လိုꩻအံႏလွဉ်ꩻကျင်ꩻလဲဉ်းသားဖုံႏသွူ။ ကွပ်ပွိုးနောဝ်ꩻမꩻ ခမ်းကိုခမ်းထန်ႏ ဝင်ꩻကအောဝ်ႏ ကပသာလွေꩻဒါႏ နီကွန်ႏဖုံႏယို အခန်ဖွိုႏထို ဖေႏကအောဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ နီစူကိုနောဝ်ꩻ ယိုခါအွဉ်ဝင်ꩻ ထုမ်ႏဗာႏဖြေꩻစာကူꩻကားရေꩻ အနယ်ꩻပညာႏ၊ နမ်းတွမ်ႏနမ်း ဖြေꩻစာချာလဲ့ ဖေႏကဒါႏစွုမ်ႏဖြာꩻဖြာꩻနောဝ်ꩻ ကျိုꩻစာꩻဗာႏနောဝ်ꩻမꩻ နီပအိုဝ်ႏလိုꩻမုအုံအောဝ်ႏရေꩻ အဆင်ႏအရန်းလဲ့ထင်ႏထို၊ ဒေႏသလွိုင်ႏကွိုန်ꩻရေꩻဖုံႏလဲ့ အီႏထွꩻဝင်ꩻလိုꩻမျိုꩻနောဝ်ꩻသွူ။ နီပအိုဝ်ႏဒေႏသနောဝ်ꩻ ဟံႏယာႏတဲ့အာ၊ ဆို့ꩻတမုဲင်ꩻလဲ့ထွာ၊ လွေꩻသဲင်ꩻချာငါလဲ့ယိုꩻဒျာႏ၊ ကွဲးတွော့ꩻ လိုꩻထန်ႏထိုꩻဝင်ꩻခမ်းသားလဲ့ အာမွေးငါႏနောဝ်ꩻသွူ။
ကထန်ႏထိုꩻဗာႏဝင်ꩻခမ်း အကျောင်ꩻတရာꩻ မဉ်ႏထွားချာ နုဲင်းယိုခါနောဝ်ꩻ နီဒေႏသကိုယိုခါ လိုꩻစွယ်ꩻယာဗွာ၊ ယာမား၊ ယာလံယာဖြေင်းဖုံႏ လွိုင်ႏအာလွဉ်သွူတကာႏတောဝ်း ကွပ်စွဉ်ႏ နီကွန်ႏခန်နောဝ်ꩻထဲ့ဖွိုႏ၊ ဝင်ꩻကွန်ႏခန်နောဝ်ꩻ ထင်ႏထိုတဲင် အုံအောဝ်ႏအံႏအွꩻ ကွဉ်ကꩻရေꩻယို တချလွဉ်နောဝ်ꩻမꩻ လွေꩻဗာႏဝင်ꩻခမ်း၊ ဖဗာႏမွိုးဖါ၊ ပိုမာဖူးဝေးဖုံႏနောဝ်ꩻသွူ။
တယ်ႏယိုမာꩻငါ ဖေႏကထွာယံနယ်နောဝ်ꩻ ခမ်းကိုခမ်းထန်ႏ ဖြေꩻစာကူꩻကားရေꩻ အနယ်ꩻပညာႏတွမ်ႏ ကွန်ႏခန်ပင်ႏထိုရေꩻအစွိုꩻ ဖေႏကအောဝ်ႏလွဉ်၊ ဖေႏကပေါႏလွဉ် နီအောဝ်ႏလိုႏအွဉ်ဝင်ꩻ ကျိုꩻစာꩻငါႏလဲဉ်းနောဝ်ꩻသွူ။
နီလမ်း၊ နီခမ်းထင်ႏထိုရေꩻနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏဒျာႏနီစူကိုတဲင် ဆို့ꩻရုဲင်ရေꩻလဲ့သင်၊ ဖြေꩻစာကူꩻကားရေꩻလဲ့သင် အချင်ꩻချင်ꩻဖေႏအာႏဝင်ꩻ၊ စွဲးကမ်းဝင်ꩻတွော့ꩻ ပင်ႏတသွောင်းခန်းသွော့ နီလိုꩻမျိုꩻအရေꩻ၊ ဖေႏအာႏလွိုပိုႏခန်းသွော့ နီပိုလီꩻပညာႏရေꩻအကျောင်ꩻ တဲမ်းနယ်တမာနယ်ဗာႏ ခမ်းသားမွိုးဖါသီးဖုံႏသွူ။
### အာႏကွိုꩻ

ကဏ္ဍ:လွိုင်ႏအာတာႏ
နီပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻ

ပအိုဝ်ႏခမ်းကောင် တွမ်ႏခမ်းဒွမ်
မဉ်ႏစုဗူႏ တလွမ်တလွောင်ႏချင်ႏနောဝ်ꩻ
အောင်ႏမျင်ႏမုꩻ ကရိုꩻဒါႏ ကောဝ်ႏထွန်ႏထျꩻယို
နီပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻ တွိုႏတောဝ်း မျိုꩻအီႏအောဝ်ႏပဲးနဲ့ ။

ခိုနောဝ်ꩻ ကေားအွဉ်ထင်ႏငါ
မူႏနောဝ်ꩻ ကွဲးထောင်စဲဉ်ႏလွဉ်ꩻဆꩻချာတွော့ꩻ
”သမဂ္ဂါနံ တပေါ သုခေါ” ပါဠိငေါဝ်းလွဉ်အတွိုင်ꩻ
စွုမ်ႏနီ,စွုမ်ႏဟာ မဉ်ႏတအုံစွူတောဝ်းကျိုꩻစာꩻ
ကရေႏရွယ်ႏခါꩻ ပဲင်ႏဆဲင်ႏခမ်းနယ်ႏစဲစ် အီႏအောဝ်ႏဗာႏ။

ဒါႏခေတ်ပညာႏသား မဉ်ႏထွားချာခွိုꩻ
ခေတ်စနစ်ကုဲင်မျိုꩻ ပယ်ႏညာꩻညာꩻထန်ႏ
သꩻဓာတ်ခွေါင်ခံႏ အွဉ်ႏဗွေလို့ရက်ခွိုꩻလောင်း
ခွိုင်းကသေ အဒေါဝ်ႏဒေါဝ်ႏဖုံႏ
ဆွန်ꩻစူဖေါဝ်ႏ မဉ်ႏစွဲးထဲမ်ပင်ႏကို
နီပအိုဝ်ႏပို စွုမ်ႏဖြာꩻဖြာꩻနောဝ်ꩻ 
ကမဉ်ပဲင်ႏဆဲင်ႏရာꩻ”ခမ်းနယ်ႏ”စဲစ်ယို အီႏလꩻဗာႏ ။

ပအိုဝ်ႏခမ်းကောင်လိတ်မူ
ပအိုဝ်ႏခမ်းဒွမ် အခြဲမ်တရျာꩻလိတ်မူ
မဉ်ႏအွဉ်ႏစုထွာသွူ ပအိုဝ်ႏလိတ်မူ တမူချင်ႏနောဝ်ꩻနယ်ႏ
နီပအိုဝ်ႏအရောင်ႏတင်ႏ အီႏတဆောဝ်လေဗꩻထဲင်းထဲင်း
ကမ္ဘာႏတန်ဟံႏလောင်းထျꩻကီ  ကရိုꩻနောဝ်ꩻ
နီသွဉ်း အာႏမခံႏချက် ဖေႏဗွိုန်ႏဒျာႏသွူ။

### အာႏကွိုꩻ
နီပအိုဝ်ႏရပ်ရာႏ

**"နီပအိုဝ်ႏရပ်ရာႏ ကထဲ့ဖွိုႏဗာႏနောဝ်ꩻ"**
ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻယိုခါ လိုꩻသေလိုꩻဒါႏပညာႏသားဖုံႏ၊ လိုꩻလꩻဘွဲသားဖုံႏလဲ့ ထွိုင်ႏအာ၊ ခြွိုင်ႏသန်ꩻရေꩻ၊ လိုꩻမုꩻရေꩻ၊ စီꩻပွါꩻရေꩻ၊ အကွဉ်အကꩻ၊ အအံႏအအွꩻဖုံႏလဲ့ ထင်ႏထိုလွဉ်၊ ယံလွဉ်လဲဉ်းသွူတကာႏတောဝ်း ကဲဉ်းအာအာ တဒုံတွမ်ႏတဒုံ လွေꩻသဲင်ꩻချာငါတာႏ တဖူꩻဖုံႏလဲ့နောဝ်ꩻ သာႏယာႏလွဉ်လဲဉ်း တနီꩻတစိꩻစိꩻတဲင် နီပအိုဝ်ႏဘဝ၊ နီပအိုဝ်ႏအုံအောဝ်ႏမုꩻ အဆင်ႏအရန်း အီႏတသွောင်းထင်ႏထိုလွဉ်၊ အီႏလွိုင်ႏကွိုန်ꩻလွဉ်ထဲင်းဗာႏ အမဲဉ်ႏနောဝ်ꩻသွူ။
လိုꩻမျိုꩻတမျိုꩻယို အီႏလꩻလွဉ်ဗာႏ အခွင်ꩻအရေꩻတမျိုꩻမျိုꩻနောဝ်ꩻ အထျꩻအောဝ်ႏဒျာႏ အွဉ်ငါဆောင်ဖုံႏ၊ လိုꩻသေလိုꩻဒါႏဖုံႏ၊ လိုꩻကျလိုꩻယံဖုံႏ ခွုမ်စံႏနယ်ꩻထာꩻမာꩻရဲဉ်ႏယံယံနောဝ်ꩻသွူ။ လိုꩻယံလိုꩻဒါႏ လိုꩻလိန်ႏမာႏ ခေါင်းဆောင်ဟောဝ် အဆက်ဆက်ကအွဉ်နယ်၊ ကသွဉ်နယ်ဒါႏ တဖူꩻရဲဉ်ႏဟောဝ် ထာꩻမာꩻရဲဉ်ႏဟောဝ်ဖုံႏယို ကထွာပိုလီꩻဖုံႏ နေးထူႏနာႏခံႏလွောက်ꩻနာႏလွဉ်ꩻ ထောင်လွဉ်ꩻနောဝ်ꩻမꩻ နီကရေႏဒါႏ နီခမ်းနီရပ်ရာႏ လွိုင်ႏကွိုန်ꩻသာႏယာႏရေꩻယို လꩻလွဉ်ဗာႏ၊ အောင်ႏမျင်ႏထင်ႏထိုဗာႏနောဝ်ꩻသွူ။
ကွဲတွော့ꩻ ယိုခါ မဉ်ႏထွားစဲစ်ချာ နီပအိုဝ်ႏရပ်ရာႏတွမ်ႏ ဖူးဝေးခမ်းရင်သားအလင်ဖုံႏ ဒုံဆောင်ႏရပ်ရာႏနောဝ်ꩻ အကွာႏဝင်ꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻ? ဖူးဝေးသီး ချင်းယူႏထွားဒျာႏ ရိတ်ခေႏစံꩻချာဒျာႏနောဝ်ꩻမꩻ နီအီႏထီႏ၊ အီႏသေနာႏလွဉ်ဗာႏ လိုꩻမုꩻရေꩻ၊ စီꩻပွာꩻရေꩻ၊ တဖူꩻတထာ ဆွိုကသွုပ်ရေꩻနောဝ်ꩻသွူ။ နီပအိုဝ်ႏရပ်ရာႏကို ဒုံတဒုံ၊ အွိုင်ႏတအွိုင်ႏ (ယဟန်ႏ)ကထင်ႏထိုဗာႏ၊ ကလွိုင်ႏကွိုန်ꩻလွဉ်ဗာႏတတွာယို မဉ်ႏထွားထောင်ချာ အထျꩻအထောင်ꩻနောဝ်ꩻ- (၁) ဖေႏအာႏပိုလီꩻပညာႏရေꩻ (၂) လွောင်ꩻဗူႏရေꩻဟောဝ် (၃) နာႏဖြားဒုံဖြားဆောင်ႏငေါဝ်း၊ နာႏပုဂ္ဂိုလ်ႏလိုꩻတန်ငေါဝ်း (၄) လိုꩻကုဲင်းလိုꩻဒါႏ လိုꩻလိန်ႏမာႏဖုံႏ အောဝ်ႏသော့ꩻအာ (၅) လိုꩻရက်ချာစွိုးခွိုꩻလိုꩻမျိုꩻ ဒုံဆောင်ႏဖုံႏလွိုင်ႏအာ-စတဲင် အကျောင်ꩻခရာႏယံဖုံႏယို မူႏမူႏခိုခိုပေႏတန်ဖြားဆား ဝင်ꩻလွောက်ꩻနာႏ၊ ဝင်ꩻထောင်လွေꩻလွဉ်ꩻနွောင်ꩻနောဝ်ꩻမꩻ ဝင်ꩻရပ်ရာႏဝင်ꩻဒုံဆောင်ႏ လွိုင်ႏကွိုန်ꩻထင်ႏထိုလွဉ် ရိုꩻဗာႏနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။
အောဝ်ႏကုဲင် နီပအိုဝ်ႏရပ်ရာႏ ကထဲ့ဖွိုႏဒါႏ အကျောင်ꩻခရာႏ မဉ်ႏဒေါ့ꩻဗာႏနောဝ်ꩻ- (၁) လိုꩻလွꩻလိုꩻလွင်ꩻအာ (၂) လိုꩻစူꩻယိုꩻထာꩻသားအာ (၃) လိုꩻအာႏကွိုꩻချာတောဝ်းနမ်း (၄) ဖေႏအာႏဒါႏတောဝ်းဝင်ꩻ (၅) လွူးငါႏသꩻတကေးဖုံႏ-စတဲင် အကျောင်ꩻခရာႏနုဲင်းယိုဖုံႏနောဝ်ꩻ ထွာအီငါႏ နီရပ်ရာႏ နီဒုံဆောင်ႏ ထဲ့ဖွိုႏအီအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏနောဝ်ꩻသွူ။
နီရပ်ရာႏ ကထဲ့ဖွိုႏအီဒါႏ အကျောင်ꩻခရာႏထဲင်းတမျိုꩻနောဝ်ꩻ ဒုံတွိုင်ꩻကဲဉ်းအာအာ ယိုခါနောဝ်ꩻ ယားကုဲင်ငါႏသေင်ႏဝါႏ၊ စာအာငါႏသွို့ꩻခြံဟံႏယာႏ၊ ထိန်ꩻသိမ်ꩻချာဒါႏတောဝ်း သေင်ႏတနွိုင် ထီအုံႏ၊ ထီခြောင်၊ ထီနောင်ဖုံႏ၊ အွဉ်ႏရေꩻတောဝ်း ဒုံဆောင်ႏဧရိယာႏဖုံႏတဲင် နီရပ်ရာႏ ထဲ့ဖွိုႏအီဗာႏနောဝ်ꩻသွူ။
ကွပ်နောဝ်ꩻမꩻ ယိုမာꩻငါ ကထွာဒါႏ ပအိုဝ်ႏခမ်းသား လိုꩻသီးဖုံႏဟွေး- နီရပ်ရာႏ နီဒုံဆောင်ႏ ဖေႏကယံ ဖေႏကလွိုင်ႏကွိုန်ꩻထင်ႏထိုလွဉ် ပီနုဲင်းဝင်ꩻရပ်နောဝ်ꩻ နီအောဝ်ႏလိုႏအွဉ်ဝင်ꩻ တွိုင်ႏပင်ႏဒေါ့ꩻဟောဝ်ဟောဝ်ဝင်ꩻတွော့ꩻ အောဝ်ႏလိုႏပင်ႏတသွောင်ထိုလဲဉ်း နီပအိုဝ်ႏရပ်ရာႏအကျောင်ꩻ အွဉ်ႏဟွိုန်နယ်လွေꩻဗာႏ နီပအိုဝ်ႏခမ်းသားအမျာꩻသီးဖုံႏသွူဩ။
### အာႏကွိုꩻ
နီဗွေႏဘုရာꩻဟော်ꩻဖေႏပရိဗိုဇ်

**"ပရိဗ္ဗာဇကသုတ် (နီဗွေႏဘုရာꩻဟော်ꩻဖေႏ ပရိဗိုဇ်တက္ကတွဉ်ꩻသီးတရာꩻ)"**
နီဗွေႏဘုရာꩻဟော်ꩻဖေႏ ပရိဗိုဇ်တက္ကတွဉ်ꩻသီးတရာꩻနုဲင်းယို-
ပရိဗိုဇ်သီးဖုံႏဟွေး-
တရာꩻမျတ်စခါ၊ လိုꩻစခါကျင်ꩻသွုံꩻလွဉ် ဗꩻတွိုႏယိုခါ တရာꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏလစ်ꩻမျိုꩻ၊ လစ်ꩻမျိုꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ-
၁။ အနဘိဇ္ဈာ - တထဲ့ꩻတောဝ်း ဝင်ꩻတခြိုꩻ
၂။ အဗျာပါဒ - ကျံႏတကုဲင်တောဝ်းဝင်ꩻ
၃။ သမ္မာသတိ - အွဉ်ႏသတိꩻဟောဝ်မဲဉ်ႏမွေး
၄။ သမ္မာသမာဓိ - သꩻစွူဟောဝ်မဲဉ်ႏမွေး၊ ယိုလစ်ꩻမျိုꩻဖုံႏနောဝ်ꩻသွူ။
ပရိဗိုဇ်သီးဖုံႏဟွေး-
'အနဘိဇ္ဈာ-တထဲ့ꩻတဝ်းဝင်ꩻတခြိုꩻ' တရာꩻယိုတမျိုꩻနဝ်ꩻ ထွာတရာꩻမျတ်တပါꩻ၊ လိုꩻစခါ သေသေꩻခါꩻနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ တရာꩻယိုနဝ်ꩻ ညလဲဉ်း။ ဟောဝ်ပယ်ႏထိုꩻတဝ်း၊ တပယ်ႏထိုꩻတဝ်း၊ အရိယာႏသီးခွိုꩻနွယ်ႏအသွုပ်သွုပ် ကျင်ꩻသွုံꩻလွဉ် ဗꩻတွိုႏယိုခါနောဝ်ꩻသွူ။
ပရိဗိုဇ်သီးဖုံႏဟွေး-
'အဗျာပါဒ-ကျံႏတကုဲင်တဝ်းဝင်ꩻ'တရာꩻယိုတမျိုꩻနဝ်ꩻတဲ့ ထွာတမျတ်တပါꩻနေနေ၊ လိုꩻစခါ သေသေꩻခါꩻနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ တရာꩻယိုနဝ်ꩻတဲ့ ညလဲဉ်း၊ ဟောဝ်ပယ်ႏထိုꩻတဝ်း၊ တပယ်ႏထိုꩻတဝ်း၊ အရိယာႏသီးခွိုꩻနွယ်ႏအသွုပ်သွုပ် ကျင်ꩻသွုံꩻလွဉ် ဗꩻတွိုႏယိုခါနောဝ်ꩻသွူ။
ပရိဗိုဇ်သီးဖုံႏဟွေး-
'သမ္မာသတိ-အွဉ်ႏသတိꩻဟောဝ်မဲဉ်ႏမွေး'တရာꩻယိုတမျိုꩻနဝ်ꩻတဲ့ ထွာတမျတ်တပါꩻနေနေ၊ လိုꩻစခါ သေသေꩻခါꩻနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ တရာꩻယိုနဝ်ꩻတဲ့ ညလဲဉ်း၊ ဟောဝ်ပယ်ႏထိုꩻတဝ်း၊ တပယ်ႏထိုꩻတဝ်း၊ အရိယာႏသီးခွိုꩻနွယ်ႏအသွုပ်သွုပ် ကျင်ꩻသွုံꩻလွဉ် ဗꩻတွိုႏယိုခါနောဝ်ꩻသွူ။
ပရိဗိုဇ်သီးဖုံႏဟွေး-
'သမ္မာသမာဓိ-သꩻစွူဟောဝ်မဲဉ်ႏမွေး'တရာꩻယိုတမျိုꩻနဝ်ꩻတဲ့ ထွာတမျတ်တပါꩻနေနေ၊ လိုꩻစခါ သေသေꩻခါꩻနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ တရာꩻယိုနဝ်ꩻတဲ့ ညလဲဉ်း၊ ဟောဝ်ပယ်ႏထိုꩻတဝ်း၊ တပယ်ႏထိုꩻတဝ်း၊ အရိယာႏသီးခွိုꩻနွယ်ႏအသွုပ်သွုပ် ကျင်ꩻသွုံꩻလွဉ် ဗꩻတွိုႏယိုခါနောဝ်ꩻသွူ။
ပရိဗိုဇ်သီးဖုံႏဟွေး-
တရာꩻဖုံႏနဝ်ꩻလစ်ꩻပါꩻနဝ်ꩻ စခါတဲ့ ဟဲ့ꩻတရာꩻမျတ်၊ ယိုခါတဲ့ ဟဲ့ꩻတရာꩻမျတ်၊ အနာႏဂတ်ဆုဲင်ꩻဆုဲင်ꩻသူꩻတဲ့ အီႏဟဲ့ꩻတရာꩻမျတ်၊ စခါတဲ့ တပယ်ႏထိုꩻတဝ်း၊ ယိုခါတဲ့ ပယ်ႏထိုꩻတဝ်း၊ အနာႏဂတ်ဆုဲင်ꩻဆုဲင်ꩻသူꩻတဲ့ အမျိုꩻအီႏပယ်ႏထိုꩻမွေးတောဝ်း။
ပရိဗိုဇ်သီးဖုံႏဟွေး-
တရာꩻမျတ်ဖုံႏနဝ်ꩻလစ်ꩻပါꩻနဝ်ꩻ အရိယာႏခွိုꩻနွယ်ႏအသွုပ်သွုပ် နေးထူႏသွုံꩻလွဉ်၊ ယိုခါတဲ့ နေးထူႏသွုံꩻခါꩻ၊ အနာႏဂတ်တွိုႏဆုဲင်ꩻဆုဲင်ꩻသူꩻတဲ့ အီႏနေးထူႏသွုံꩻလွေꩻ၊ ပေါႏနေးထူႏ ကျင်ꩻသွုံꩻတရာꩻယိုလစ်ꩻပါꩻနဝ်ꩻ နမ်းချမ်ꩻသာႏ၊ သꩻချမ်ꩻသာႏ၊ ကဲ့ꩻရဲ့ꩻသဲ့ꩻသွမ်ꩻခရာႏအဲဉ်ထဝ်း၊ ကကျင်ꩻသွုံꩻသားနဝ်ꩻ ရိုꩻဗာႏစွဉ်ႏ လိုꩻမဉ်လꩻနိဗ္ဗာန်ႏ၊ လိုꩻမဉ်ထန်ႏဝွဋ်ဒုက္ခ၊ ထွာစွဉ်ႏလိုꩻယံ လိုꩻကျနောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ စတုက္ကနိပါတ်၊ ပရိဗ္ဗာဇကသုတ်)
### အာႏကွိုꩻ
နီမွိုးဒါႏလဲဉ်းလိတ်

**နီမွိုးဒါႏလဲဉ်းလိတ်**
နီမွိုးသီးပေႏခါနောဝ်ꩻ ဝင်ꩻကောသွဉ်ဖေႏလိတ် အဲဉ်ထောဝ်းတဲင် ဒါႏတောဝ်းလိတ်၊ နီဒုံယိုခါနောဝ်ꩻ ဝင်ꩻသွဉ်ဖေႏလိတ်တဲင် နီမွိုးသီးနောဝ်ꩻ လွေꩻသွဉ်နေး မွူးဟာခိုႏ၊ နီမွိုးနောဝ်ꩻ မဲဉ်ဒါႏမွေးစွဉ်ႏလိတ်တဲင် ယွော့တွမ်ႏပိုပေႏ ဖျော်လွဉ်ရီးရီးဝင်ꩻ၊ လွေꩻမာꩻရီးစွဉ်ႏတွေ၊ ယလဲင်ႏလဲင်ႏနောဝ်ꩻ စူပင်စေႏနောဝ်ꩻ ထွာႏပါတွေ၊ စူပင်ထွေနောဝ်ꩻ တဲမ်းလိတ်။
ယလဲင်ႏလဲင်ႏနောဝ်ꩻ ပိုတဲ့ အောဝ်ႏလိုႏအွဉ်ႏနဲဉ်း၊ လိတ်တဲ့အောဝ်ႏလိုႏတဲမ်းတဲင် ထီႏထီႏနီမွိုးနောဝ်ꩻ သညင်ꩻမွေးစွဉ်ႏထာꩻ၊ ကွဲႏတွော့ꩻ နီမွိုးသꩻတကုဲင်တောဝ်း၊ ကွပ်နီမွိုးသောင်ႏသာ ကျိုꩻစာꩻသွဉ်ထူႏလွေꩻ တဟာတစိꩻစိꩻတဲင် သွဉ်ဗာႏသွံလာဒျာႏ နီမွိုးဟော်ꩻလိတ်တဲ့ခဲမ်း၊ နီမွိုးတဲမ်းလိတ်တဲ့ ဒါႏလဲဉ်းသွူ။
နီမွိုးတဲမ်းလိတ်ဒါႏလဲဉ်း တကားမုဲင်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ဟော်ꩻဖတ်ထွားစံꩻ နီမွိုးလိတ်လယိုမွိုင်-
ပိုခို သျင်ႏကုသလ
ပိုခို သျင်ႏဗွေႏဩ၊ တကာႏမမွိုးယိုခါနောဝ်ꩻ တဲမ်းလိတ်ဒါႏလွဉ်လဲဉ်းသွူတဲင် လိတ်ယိုနောဝ်ꩻ တကာႏမွိုးနမ်း ကျံႏစဲႏတဲမ်းဒျာႏ၊ အမာႏမီႏပါတဲ့ ထွားဖျင်ဖတ်ဆွုမ်ႏပါဒျာႏ ပိုခိုနော။
တလံးလွံး အုံအောဝ်ႏခြွိုင်ႏသန်ꩻလို့ဒျာႏ၊ ဟန်ႏနေင်ႏယိုနောဝ်ꩻ လုပ်ꩻထာꩻတဲ့ အဆင်ႏပြေႏဒျာႏ၊ ပိုခိုတာႏတဲ့ တရိပ်ပေါႏနန်းဗာႏဒွုမ်၊ ကျိုꩻစာꩻသွဉ်ကျပ်ကျပ်ဒျာႏ လိတ်ဟုဲင်းပိုခို၊ မီႏအုံဟောဝ်အောဝ်ႏသန်ꩻတောဝ်းစွော့ꩻလဲ့ လောဝ်းဟွိုန်မွိုင်မွိုင်သွော့ဆရာႏ ပိုခိုနော။
ဆရာႏကဒေါ့ꩻသွဉ်ဖေႏ ငေါဝ်းဟော်ငွါဒါႏဖုံႏနောဝ်ꩻ လွောက်ꩻနာႏနေးထူႏလွဉ်ꩻသွော့ ပိုခိုနော။ နေင်ႏဟာ ပိုခိုကအောင်ႏဒါ ပွယ်ꩻရီလိတ် (စာမေးပွဲ)နောဝ်ꩻ နီမွိုးသꩻရေꩻမွေးစွဉ်ႏထာꩻ၊ ယံကအောင်ႏထဲင်းထဲင်းနောဝ်ꩻ ကျိုꩻစာꩻသွော့မွေးမွေးနော ပိုခို။
နီမွိုးအုံထာꩻ ဟန်ႏနေင်ႏယို သꩻယိန်းချံꩻသာႏငါႏ၊ ပွိုးထမုဲင်ꩻနဲးတဲင် လိတ်တဲ့ဟော်ꩻဖတ် တဲမ်းဒါႏလဲဉ်း၊ လုပ်ꩻထာꩻတဲ့ သမ်းလꩻအာ၊ ဗွေႏသျင်ႏသီး တကာႏလုံဖါတဲ့ အွꩻတောဝ်းဒွုမ်ဒေါဝ်၊ တောႏလောင်ꩻတောဝ်းဒွုမ်ထာꩻ၊ သေခွုမ်သေမာꩻလဲဉ်းသွူထာꩻမာꩻ၊ ဗွေႏသျင်ႏဖူးပေႏဖုံႏတဲ့ ကျောင်ꩻသွဉ်လိတ် (လိတ်အိန်ကျောင်း)တဲ့ အောင်ႏဒျာႏ၊ ဟန်ႏနေင်ႏ ကစေဖြေႏဒါႏလိတ်ပအိုဝ်ႏဖုံႏနောဝ်ꩻတဲ့ အောင်ႏလို့ဒျာႏ၊ ကွပ်နောဝ်ꩻမꩻ သꩻချမ်ꩻသာႏငါႏ ပိုခိုသျင်ႏဗွေႏဩ။
အုံစွူစွူကျောင်ꩻနော ပိုခို၊ ဖေႏကဗꩻလꩻစင်ꩻ၊ ကွိုက်ꩻသွꩻတဲ့ ထွားကွိုက်ꩻဒျာႏသွော့ သွꩻဟောဝ်ဟောဝ်နောဝ်ꩻ ပိုခိုနော၊ ဝင်ꩻမီႏအော်ကုဲင်စိန်ႏစွော့ꩻဒါႏလိုꩻတဲ့ တွမ်ႏမာꩻနုဲင်းလွဉ်ꩻမွိုန်း၊ လိုꩻကျောင်ꩻတဲ့ အုံလိုꩻကျောင်ꩻ ဒေါ့ꩻဖြောဝ်ႏလိုꩻကျောင်ꩻဒျာႏသွော့ ပိုခိုနောႏ။ အွဉ်ႏထွူတခါႏက တဲမ်းချာသွော့လိတ်နော ပိုခို၊ မွိုးမဲဉ်ဟော်ꩻငါႏ ပိုခိုလိတ်၊ ပိုခိုသျင်ႏ ပါတွမ်ႏသွꩻသင်္ဃာႏကျောင်ꩻကိုလို့စင် ယံခြွိုင်ႏသန်ꩻ ချံꩻသာႏလွသွော့ ဗွေႏဩ။
တကာႏမ မွိုးသျင်ႏဗွော်
ဒုံကောင်ဝေင်ꩻ
### အာႏကွိုꩻ