open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Yakub

**Yakub** (**Ya'qub**) ialah saurang Nabi wan Rasul, jua marupakan putra Ishak wan cucu matan Ibrahim. Yakub ialah salah saurang tukuh nang disambatakan dalam Al-Qur'an, Alkitab, wan Tanakh. Yakub jua disambat lawan **Israil** (**Israel**) wan juriatnya disambat lawan Bani Israil.

Dalam kitab suci umat Islam, Al-Qur'an, ngaran Yakub disambatakan ada anam balas kali. Inya jua disambat lawan Israil sabanyak dua kali. Kisahnya nang disambatakan dalam Al-Qur'an tarait inya saurang lawan Yusuf wan wasiatnya sabalum maninggal lawan kakanakannya, jaka danul kisahnya nang lain rancak dalam kitab suci Yahudi wan Karistin. Dalam kitab suci Yahudi, Tanakh, wan kitab suci Karistin, Alkitab, kisah Yakub disambatakan dalam Kitab Kajadian pasal 25-37 wan 42-50.

Yakub ialah putra Ishak. Ishak saurang ialah putra Ibrahim (disambat Abraham dalam Yahudi wan Karistin), salah sabuting tukuh panting dalam agama Islam. Uma Yakub ialah Ribka.

Yakub diitihi sawagai Nabi dalam Islam. Biar ngarannya cukup banyak disambatakan jaka lawan Nabi nang lain, kisahnya hudah ditulis dalam Al-Qur'an tarait kahidupan Yusuf wan wasiatnya haja. Danul kahidupannya nang lain didapat matan kitab Yahudi wan Karistin. Dalam Al-Qur'an, kada dikisahakan tarait Yakub dalam badakwah lawan kaum tartantu, tapi disambatakan, inya maingatakan tarus lawan manusia gasan kahidupan akhirat kina.

Ngarannya dalam Al-Qur'an karancakan dirangkai lawan Ibrahim wan Ishak, jua lawan babarapa Nabi nang lain, managasakan kadudukannya sawagai Nabi, urang salih, wan saurang baiman nang dibarii wahyu wan patunjuk ulih Allah. Yakub jua dinyataakan baisi kakuatan nang ganal wan ilmu nang tinggi. Disambatakan jua, Allah maanugrahi kitab wan kanabian lawan juriatnya. Umat Islam jua diparintahakan supaya baiman lawan wahyu Allah, baik nang diturunakan lawan Nabi Muhammad saw. atawa jua lawan bubuhan Nabi nang lain, di antaranya Yakub, jua diparintahakan supaya kada mambidaakan bubuhan Nabi wan basarah saurang lawan Allah.

## Jujuhutan
Daud

**Daud** ( داود Dāwūd) ialah nabi wan juwa raja Bani Israil dalam Islam. Matan anum, Daud sudah umpat tantara Bani Israil malawan pasukan bangsa palestina. Libas Raja Thalut maninggal, Daud manggantiakannya jadi raja. Allah maangkat Daud jadi Nabi wan Rasul, nang juwa diturunakan kitab Jabur. Daud baisi babarapa mukjijat, nang kaya pintas, mangarti bahasa burung, wan kawa malamahakan wasi pakai tangan haja. Daud juwa disambat baisi suara nang bagus banar matan sabarataan umat manusia.

## Jajuhutan
Jabur

**Jabur** atawa **Kitab Jabur** ngini rancak juwa disambat di buhan Ahli Kitab wan sambatan Mazmur. Jabur ngini manurut ajaran Islam ialah salah sabuting matan kitab suci (selain kitab Taurat dan kitab Injil) yang diturunkan sebelum Al-Qur'an. Istilah Jabur ngini asalnya matan istilah Ibrani *Zimra* nang artinya "lagu, musik." Dalam agama Islam, Jabur ngini diturunakan Allah sagan Bani Israil matan utusannya Nabi Daud.

## Jajuhutan
Mukjijat

**Mukjijat** ialah kajadian atawa parkara nang di luar kabiasaan nang kawa dilakuakan ulih Allah sagan Nabi wan RasulNya, sagan mambuktiakan kabanaran kanabiannya wan risalahnya. Mukjijat ngini ialah kajadian nang luar biasa wan di luar akal manusia nang kada dilakuakan siapapun, kacuwali Nabi wan Rasulnya nang sudah dibulihakan Allah. Lamun ada urang biasa nang kada nabi atawa rasul dibariakan kajadian luar biasa juwa maka ngitu ngarannya karamah.

## Jajuhutan
Karamah

**Karamah** (atau karomah, keramat, . yang artinya; kemuliaan, kehormatan) ialah hal atawa kajadian nang luar biasa wan di luar kamampuan manusia nang bakajadian lawan urang nang bapangkat Wali. Cuntuh-cuntuh karamah nang parnah tarjadi nang kaya makanan nang dibarii Allah sagan Maryam binti Imran, Ashabul Kahfi nang taguring lawas, wan babarapa sahabat nabi hinggan tabiin di umat Islam.

## Jajuhutan
Maryam

**Maryam** (, , *Maryam*, bahasa Inggris: *Mary*), ialah tukuh nang ada dalam Al-Qur'an wan Alkitab. Maryam dalam tradisi Islam disambat batianan Isa lewat mukjijat, ialah batianan dalam masih bujang wan kadada bahubungan lawan lakian. Tukuh Maryam ngini nang disambat sama lawan Maria (Mama Yesus Kristus) dalam Alkitab. Maryam ngini tukuh nang dihurmati banar dalam tradisi Islam. Maryam juwa tukuh babinian saikungannya nang ngarannya disambat dalam Al-Qur'an, jadi ngarah surah pulang. Hadis Nabi Muhammad manyambat bahwa Maryam masuk ampat ikung babinian nang paling baik sapanjang masa.

## Jajuhutan
Syuaib

**Syuaib** ialah saurang tukuh dalam Al-Qur'an, yaitu saurang Nabi wan Rasul nang diutus gasan badakwah lawan kaum Madyan. Dalam daptar 25 Nabi, karancakan inya disambatakan imbah Lut wan sabalum Musa. Syuaib rancak dianggap urang nang sama lawan Yitro, mintuha Musa, biar babarapa manulak pandapat ngitu.

Ngaran Syuaib disambatakan dalam Al-Qur'an sabanyak sabalas kali wan kisahnya disambatakan dalam surah Al-A'raf/7: 85-93; Hud/11: 84-95; Al-Hijr/15: 78-79; Asy-Syu'ara/26: 176-191; wan Al-'Ankabut/29: 36-37. Kisah Syuaib dalam Al-Qur'an bapusat lawan parjuangannya dalam manyampaiakan dakwah ka kaumnya babulik ka jalan Allah sawagaimana bubuhan Nabi lainnya.

Al-Qur'an kada marincikan latar balakang Syuaib salain manyambatakan, inya baasal matan kulawarga nang cukup tahurmat di kalangan kaum Madyan. Tagal, tadapat babarapa pandapat matan bubuhan ulama tarait masalah ngini. Sapalih bapandapat, Syuaib ialah juriat Ibrahim, yaitu Syuaib bin Yasyjun bin Lawi bin Shaifur bin 'Abqa bin Tsabit bin Madyan (Midian) bin Ibrahim. Ibnu Ishak manyambatakan, juriatnya ialah Syuaib bin Maikal bin Yasyjun. Ibnu Asakir bapandapat, Syuaib hidup imbah jaman Yusuf.

Wahab bin Munabbih manyambatakan, Syuaib kada matan juriat Ibrahim, tagal paumpatnya wayah masih di Mesopotamia, wayahitu Ibrahim balum baisi anak. Diujarakan, Syuaib umpat hijrah ka Syam lawan kapilah Ibrahim wan kawin lawan anak bibinian Lut. Pandapat lain manyambatakan, anak bibinian Lut ialah uma Syuaib, sapalih lagi manyambatakan ialah nininya.

Syuaib tamasuk urang nang manyampaiakan dakwah lawan kaumnya supaya manuhanakan Allah wan manstupakan kalakuan-kalakuan buruk bubuhannya. Inya jua marupakan saurang matan ampat Nabi nang baasal matan bangsa Arab.

Dalam sabuting riwayat manyambatakan, Nabi Muhammad saw. tarait Syuaib, "Inya ialah juru tatakunan bubuhan Nabi." Sapalih ulama manyambatakan, Syuaib disambat kaitu karana kapasihan, tingkat basa, wan gaya basannya tinggi banar dalam manyampaiakan dakwah ka kaumnya supaya baiman.

## [[Makam]]
Tadapat babarapa tampat nang diyakini sawagai makam Syuaib, yaitu:

* Wadi Syuaib, Yordania. Batampat di sabalah barat kuta Mahis sajauh 2 km;
* Nabi Syuaib, di kawasan Galilea Hilir;
* Disa Guriyeh, Iran barat daya;
* Samananjung Sinai;
* Sabalah barat Kakbah, di antara Darun Nadwah wan Daru Bani Sahm;
* Gunung (*jabal*) Nabi Syuaib, Yaman.

## Daptar [[Buku]]

* Ibnu Katsir (2014). *Kisah-Kisah Para Nabi*. Terj. Muhammad Zaini. Surakarta: Insan Kamil Solo. ISBN 978-602-6247-11-7.

## Jujuhutan
Sahabat nabi

**Sahabat Nabi** () ialah sambatan buhan Muslim sagan urang nang tahu, malihat, wan mambantui parjuangan Nabi Muhammad, wan mati dalam baagama Islam. Bubuhan Sahabat Nabi ngini baisi hubungan nang kuat banar lawan Nabi Muhammad, karna buhannya ngini nang manjadi mambantui Nabi wan murid nang manarusakan dakwah nabi. Dalam Islam, buhan Sahabat Nabi jadi panyambung atawa nang manyampaikan hadis wan sunah Nabi Muhammad nang buhannya riwayatakan.

## Jajuhutan
Al-Kahfi

**Surah Al-Kahf** atau **Al-Kahfi** () ialah surah nang ka-18 dalam Al-Qur'an. Surah Al-Kahfi ngini masuk surah Makkiyah nang dasarnya Asbabunnuzul. Dingarani Al-Kahfi nang artinya guha, nang ngaran lainnya ngitu "Ashabul Kahfi" nang artinya urang nang badiam di guha. Ngaran ngini diambil matan kisah nang ada dalam surah Al-Kahfi. Surah ngini juwa disunnahkan rancak dibaca di hari Jumat. Dalam riwayat *[[Shahih Muslim]]*, Nabi Muhammad mangisahakan surah Al-Kahfi ngini nang dianggap balindung matan Dajjal. 

## Jajuhutan
Sunah

**Sunah** (Arab: سنة *sunnah*, artinya "arus nang lancar wan mudah" atau "jalur aliran langsung") dalam Islam ngini manunjuk pada sikap, gawian, ucapan, wan cara Nabi Muhammad manjalani hidupnya atawa tradisi nang digawi ulih Muhammad. Sunah ngini sumbir hukum nang kadua dalam Islam, imbah Al-Quran. 

## Jajuhutan
Dakwah

**Dakwah** ialah ciri nang khas matan agama Islam. Nang maulah Islam jadi tegak ngini ditantuakan ulih hasil matan Dakwah. Dakwah dalam bahasa Arab ialah kata benda dari kata kerja *da'a yad'u* yang berarti panggilan, seruan, ajakan atau jamuan. 

## Jajuhutan
Asbabunnuzul

**Asbābun Nuzūl** (, sebab-sebab turunnya (suatu ayat)) ialah ilmu Al-Qur'an nang mambahas latar balakang wan sabab musabab sabuting atawa babarapa ayat. Nang umumnya, Asbabun Nuzul ngini manyamanakan buhan Mufassir sagan mamahami atawa mandapatakan pamahaman sabuting atawa babarapa ayat matan kisah pas turunnya ayat ngitu. Libas itu, ada juwa nang mamahami ilmu ngini sagan manatapakan hukum atawa hikmah nang ayat dipakai. Ilmu Asbabun Nuzul matan suatu ayat kawa mambariakan dasar yang kukuh sagan mamahami ayat Al-Qur’an

## Jajuhutan
Harun

**Harun** ialah saurang tukuh dalam Al-Qur'an, Alkitab, wan Tanakh nang jadi Nabi wan Rasul. Inya adalah pandamping adingnya, Musa, dalam manyampaiakan dakwah lawan Firaun, wan mamimpin Bani Israil.

Ngaran Harun disambatakan dalam kitab suci Islam, Al-Qur'an, sabanyak dua puluh kali wan kisahnya tarus disambatakan lawan Musa. Dalam kitab suci Yahudi, Tanakh, wan kitab suci Karistin, Alkitab, parjalanan hidup Harun tatambaian dicatat lawan Musa dalam Kitab Kaluaran (Syemot), Imamat (Wayiqra), Bilangan (Bemidbar), wan Ulangan (Devarim).

Harun ialah saurang Bani Israil, yaitu bubuhan nang marupakan juriat Yakub (nang baisi ngaran lain Israel). Disambatakan, Yakub asalnya bagana di Palistina (tanah Kanaan). Putra kasabalas Yakub, Yusuf, nang hudah jadi urang kaparcayaan raja lalu maundang Yakub wan kulawarganya nang di Palistina gasan bagana di Mesir karana musim kamarau panjang. Bubuhannya lalu baanakan di sana.

Alkitab manyambatakan, abah Harun bangaran Amram (Imran dalam kitab Islam), salah saurang juriat Lewi, putra katiga Yakub. Uma Harun ialah Yokhebed, juriat Lewi nang jua marupakan dangsanak bibinian matan abah Amram. Juriatnya ialah Harun bin Amram (Imran) bin Kehat (Qahits) bin Lewi bin Yakub.

## [[Makam]]
Dalam Islam, Harun dimakamakan di sabuting tampat nang bangaran Gunung Harun nang parak lawan Petra, Yordania.

## Jujuhutan
Wali

**Walī** (Bahasa Arab:الولي, **Wali Allah** atau **Walīyu 'llāh**), dalam bahasa Arab baarti sasurang nang diparcaya wan palindung. Mun matan makna, wali ngini artinya 'Kawan Allah' mun dari kata *walīyu 'llāh*. Al Qur'an manjalaskan Wali Allah ngini baisi arti urang nang baiman wan batakwa. “Baingatlah, bubuhan WaliAllah ngitu kadada gantar di buhannya kada juwa basadih hati. Ialah urang nang baiman wan batakwa.”

## Jajuhutan
Ashabul Kahfi

**Ashabulkahfi** (Bahasa Arab: اصحاب الکهف, *aṣḥāb al-kahf*, **sahabat gua**) atau **Tujuh yang Tertidur** (Bahasa Yunani Kuno: επτά κοιμώμενοι, *hepta koimōmenoi*, Bahasa Latin: *Septem dormientes,* Bahasa Inggris: *The Seven Sleepers*) ialah kisah nang banyak ditahui urang, apalagi Islam wan Karistin. Ashabul Kahfi ngini mangisahkan tujuh ikung aanuman nang taguring lawas banar sakitar 309 tahun. Buhan aanuman ngini basambunyi dalam gua, nang ada di batas kuta Efesus, karana bukah matan kakajaman Kaisar Decius. Kaisar ngini mamaksa buhan Karistin manyambah dewa dewi Rumawi. Kisah ngini dalam Al-Qur'an ada dalam surah Al-Kahfi

## Jajuhutan
Ilyas

**Ilyas** ialah saurang tukuh jadi Nabi wan Rasul dalam Al-Qur'an, Alkitab, wan Tanakh. Inya ialah juriat Bani Israil nang dikanal manantang panyambahan barhala bangaran Ba'al. Tukuh ngini disambat *[[Elia]]* dalam Yahudi wan Karistin.

Ilyas dalam basa Ibrani disambat Eliyahu (אליהו) nang baarti El ialah Tuhan wan Yahu nang marupakan kahandapan matan YHWH, maka Eliyahu kawa diartiakan sawagai "Tuhan (ialah) YHWH" atawa Eliyahu baasal matan kuya Eli nang baarti Tuhan ulun wan Yahu, yaitu YHWH sampai artinya jadi "Tuhan ulun YHWH".

**Eliyah** jadi **Ilyas** dalam basa Arab karana panyasuaian linguistik, jaka dibaca Ilyah akan sadikit kada nyaman didangar maka ditukar lawan huruf *[[Ha]]* jadi hurus *[[Sin]]*, jua huruf *[[Wau]]* jadi *[[Alif]]* jua babulik pusisinya nang tadi tarahir jadi imbah huruf *[[Ya]]*. Alasan lain karana karancakan ahiran *Ha* dalam basa Arab dipakai gasan bibinian, biar banyak ngaran lalakian dalam basa Arab nang diahiri huruf *Ha* atawa *[[Ta marbutah]]*. Hal nang sama jua tajadi lawan ngaran Yonah jadi Yunus.

Ngaran Ilyas disambatakan dalam Al-Qur'an sabanyak tiga kali wan kisahnya disambatakan dalam surah Ash-Shaffat/37: 123-132. Dalam Tanakh wan Alkitab, Ilyas disambat Elia dalam Yahudi wan Karistin disambatakan dalam Raja-Raja (M'lakhim).

## Daptar [[Buku]]

* Ibnu Katsir (2014). *Kisah-Kisah Para Nabi*. Terj. Muhammad Zaini. Surakarta: Insan Kamil Solo. ISBN 978-602-6247-11-7.

## Jujuhutan
Zakaria

**Zakaria** ialah saurang tukuh jadi Nabi wan Rasul dalam Al-Qur'an, Alkitab, wan Tanakh. Inya ialah salah saurang matan Bani Israil. Zakaria baparan sawagai wali Maryam wan abah Yahya. Zakaria hidup di Palistina wayah jaman kakuasaan Rumawi.

Ngaran Zakaria marupakan ngaran *<nowiki/>'ajam* (asing) atawa non-Arab (kada baasal matan Arab), tapi baasal matan Bani Israil, yaitu Zekhariyah (basa Ibrani: זכריה&#x200E;) nang baasal matan kuya Zekhar (זכר) nang baarti maingat (sasuai lawan basa Arab: ذكر) wan Yah (יה) nang baarti Tuhan, sampai jaka digabungan artinya jadi Tuhan nang maingat atawa maingati Tuhan. Hal ngini dijalasakan dalam Al-Qur'an surah Maryam ayat 2.

Ngaran Zakaria disambatakan dalam kitab suci Islam, Al-Qur'an sabanyak tujuh kali wan kisahnya disambatakan dalam surah Ali 'Imran/3: 37-41, Maryam/19: 1-15, wan Al-Anbiya/21: 89-90. Dalam kitab suci Karistin, Alkitab, kisahnya disambatakan dalam Injil Lukas pasal 1.

## Kadudukan
Zakaria diitihi sawagai Nabi, urang nang dibarii patunjuk ulih Allah dalam Al-Qur'an, urang nang bakalakuan baik,salih, dilabihakan darajatnya, balakas manggawi kabaikan, wan kusyuk.

Sapalih umat Islam parcaya, Masigit Agung Aleppon bahari ialah rumah gasan Zakaria.

## Jujuhutan
Yahya

**Yahya** ialah saurang tukuh jadi Nabi wan Rasul dalam Al-Qur'an, Alkitab, wan Tanakh. Inya ialah putra Zakaria. Yahya atawa John atawa Yuhana diitihi sawagai Nabi wan dihurmati dalam ajaran agama Islam, Baha'i, wan Mandaeisme. Yahya/John/Yuhana hidup sakitar abat panambaian Masihi di Palistina wayah kawasan ngitu masih dikuasai ulih kakuasaan Rumawi atawa Rum atawa Rumanian. Tukuh ngini dalam Karistin disambat *[[Yohanes Pambaptis]]*.

Tadapat babarapa pandapat tarait arti wan asal-usul ngaran Yahya nang dipakai dalam Al-Qur'an. Yahya kadada dalam ijaan basa Arab matan basa aslinya. Ngarannya dalam basa Ibrani ialah Yohanan (יוֹחָנָן, *Yôḥānān*), nang baarti Tuhan kasih sayang, wan diija dalam basa Arab sawagai Yuhana (يُوحَنَّا, *Yūḥanna*). Hal ini kaya dalam surah Maryam ayat 13.

Sacara basa, ngaran Yahya nang dipakai dalam Al-Qur'an sama lawan ngaran Ibrani "Yehia (יְחִיָּה)". Yehia saurang ialah ngaran urang nang hidup wayah jaman Daud atawa sakitar sapuluh abat sabalum jaman Yahya wan batugas sawagai panjaga tabut parjanjian, pati nang baisi barang-barang suci Bani Israil, kaya gulungan Taurat, wan rilik paninggalan Nabi Musa wan Harun.

Ngaran Yahya disambatakan dalam kitab suci Islam, Al-Qur'an, sabanyak lima kali wan kisahnya disambatakan dalam surah Ali 'Imran/3: 39; Maryam/19: 7, 12-15; wan Al-Anbiya/21: 89-90. Dalam kitab suci Karistin, Alkitab, kisah Yahya disambatakan dalam Injil Matius 3, 11,14; Markus 6; Lukas 1, 3, 9; wan Yohanes 1.

## [[Makam]] wan Rilik
Tadapat babarapa tampat nang diyakini sawagai makam Yahya, yaitu:

* Masigit Nabi Yahya, Sebastia, Nablus. Diyakini sawagai tampat dimakamakannya tubuh Yahya;
* Masigit Agung Umayyah, Damaskus, Syiria. Diyakini sawagai tampat dimakamakannya kapala Yahya. Bubuhan Garija Katulik sacara rismi mandukung pandapat ngini;
* Babarapa tampat nang diyakini manyimpan tangan kanan Yahya, yaitu:
** Biara Urtuduks Serbia Cetinje, Montenegro;
** Istana Topkapi, Istanbul;
** Skete Prodromos, Gunung Athos.
* Tangan kiri Yahya diyakini ada di Garija Apostolik Armenia Santo Yohanes, Chinsurah, Benggala Barat.

## Daptar [[Buku]]

* Ibnu Katsir (2014). *Kisah-Kisah Para Nabi*. Terj. Muhammad Zaini. Surakarta: Insan Kamil Solo. ISBN 978-602-6247-11-7.

## Jujuhutan
Tartil

**Tartil** ialah salah sabuting bantuk aturan dalam pambacaan Al-Qur'an nang baarti mambaca Al-Qur'an bagamatan lawan tajwid wan makhraj (paucapan) nang jalas wan bujur. Allah mawajipakan umat Muslim gasan mambaca Al-Qur'an lawan tartil.

Nabi Muhammad saw. sawagai Nabi Islam saurang malarang umatnya balakas-lakas banar dalam manghatamkan Al-Qur'an nang kurang matan saminggu, kada bulih karana maninggalakan aturan tartil, sampai tujuan mambaca Al-Qur'an gasan mampalajari kandungan wan isinya jadi ngalih.

## Jujuhutan
Tajwid

**Tajwid** baasal matan kuya *jawwada* dalam basa Arab, wan sacara istilah baarti manggawi sasuatu lawan baik, bagus, bungas, wan mambaiki. Tajwid ngini marupakan ilmu tarait lawan tata cara mangaluarakan huruf atawa abjad Arab matan tampatnya lawan mambarii sifat-sifat nang diisinya. Jadi, ilmu tajwid mampalajari kiyapa cara mambunyiakan atawa maucapakan huruf-huruf nang tadapat dalam Al-Qur'an, kitab suci Islam, atawa kada.

Masalah-masalah nang dibahas dalam ilmu ngini ialah *[[makharijul huruf]]* (tampat kaluar-masuk huruf), *[[shifatul huruf]]* (cara paucapan huruf), *[[ahkamul huruf]]* (takaitakan antara huruf), *[[ahkamul maddi wal qasr]]* (panjang wan handap maucap), *[[ahkamul waqaf wal ibtida']]* (mamula'i wan manstupakan bacaan), wan *[[al-Khat al-Utsmani]]* (cara panulisan Arab).

Arti lain ilmu tajwid ialah manyampaiakan sabaik-baiknya wan sampurna matan saban bacaan ayat Al-Qur'an. Bubuhan ulama manyataakan, hukum gasan mampalajari tajwid ialah fardu kifayah, tagal mangamalakan tajwid wayah mambaca Al-Qur'an ialah fardu 'ain atawa wajib lawan lalakian wan bibinian nang hudah mukalaf atawa tuha.

## Itihi Jua

* Harakat
* Fathah
* Kasrah
* Dammah
* Sukun
* Tasydid
* Wasal

## Jujuhutan
Wajib

**Wajib** ialah sabuting status hukum lawan suatu aktipitas dalam dunia Islam. Aktipitas nang bastatus hukum wajib harus digawi ulih bubuhan nang mamanuhi syarat-syarat wajibnya. Aktipitas ngini jaka digawi, maka urang nang manggawi akan dibarii imbalan kabaikan (pahala), jaka ditinggalakan akan jadi urang nang badusa wan dibarii sanksi kaina.

## Aktipitas

* Sambahyang wajib:
** Sambahyang Subuh;
** Sambahyang Zuhur;
** Sambahyang Asar;
** Sambahyang Magrib;
** Sambahyang Isya;
** Sambahyang Jumahat.
* Puasa Ramadan;
* Puasa Nazar;
* Puasa Kaparat;
* Puasa Qada.

## Itihi Jua
Status hukum lainnya, kaya:

* Sunah;
* Mubah;
* Makruh;
* Haram.

## Jujuhutan
Ilyasa

**Ilyasa** (**Alyasa**) ialah saurang tukuh jadi Nabi wan Rasul dalam Al-Qur'an, Alkitab, wan Tanakh. Inya ialah juriat Bani Israil wan marupakan panarus Ilyas. Dalam Yahudi wan Karistin, tukuh ngini disambat *[[Elisa]]*.

Ngaran Ilyasa disambatakan kitab suci Islam, Al-Qur'an, sabanyak dua kali. Dalam kitab suci Yahudi, Tanakh, wan kitab suci Karistin, Alkitab, Ilyasa disambatakan dalam 1 Raja-Raja (M'lakhim): 19 wan 2 Raja-Raja 2-13.

## [[Makam]]
Sapalih Muslim parcaya, makam Ilyasa batampat di Al-Awjam, samananjung Arab sabalah timur. Makam ngini jadi tampat panting salawas baabat-abat, sabalum, wan wayah jaman kakuasaan Utsman di Timur Tangah, jua jadi salah sabuting tujuan jiarah nang takanal di kalangan umat Islam matan barbagai aliran. Makam ngitu lalu diratakan ulih pamarintah Arab Saudi.

Babarapa tampat lain nang diitihi sawagai tampat makam Ilyasa ialah parak Gunung Karmel, Kafr Yasif di Palistina Utara, wan Higa Barat.

## Daptar [[Buku]]

* Ibnu Katsir (2014). *Kisah-Kisah Para Nabi*. Terj. Muhammad Zaini. Surakarta: Insan Kamil Solo. ISBN 978-602-6247-11-7.

## Jujuhutan
Sulaiman

**Sulaiman** ialah saurang tukuh jadi Nabi wan Rasul dalam Al-Qur'an, Alkitab, wan Tanakh. Inya ialah saurang raja, jua dikanal sawagai pambangun Bait Suci (Baitul Maqdis) panambaian. Ngaran Sulaiman rancak mancungul wan diraitakan dalam barbagai liginda, tatambaiannya tarait lawan hal-hal ajaib wan mistik. Tukuh ngini disambat dalam Yahudi wan Karistin ialah *[[Salomo]]*.

Ngaran Sulaiman baasal matan kuya *salima-yaslamu* nang baarti manyalamatakan, mandamaiakan, atawa mansajahtarakan. Matan kuya *salima* nang maumpati *wazan isim tashgir fu'aylan* jadi Sulaiman nang baisi arti urang nang mandamaiakan.

**Salomo** (שלמה) baasal matan kuya *[[Shalom]]* (שלם/שלום) nang baarti damai. Jadi, *Salomo* kawa diartiakan sawagai urang nang mambawa kadamaian. Salain ngitu, *Salomo* jua baisi ngaran lain, yaitu **[[Yedidah]]** nang baarti dicintai Tuhan.

Ngaran Sulaiman disambatakan dalam kitab suci Islam, Al-Qur'an, sabanyak tujuh balas kali wan kisahnya disambatakan dalam surah Al-Baqarah/2: 102; Al-Anbiya/21: 78-82; An-Naml/27: 15-44; Saba/34: 12-14; wan Shad/38: 30-40. Dalam kitab suci Yahudi, Tanakh, wan kitab suci Karistin, Alkitab, Sulaiman (Salomo) disambatakan dalam 1 Raja-Raja (M'lakhim) 1-10, 2 Tawarikh (Divrei ha-Yamim): 1-9. Katarangan tarait Sulaiman jua tadapat dalam riwayat Hadits wan litaratur Rabinik.

Sulaiman marupakan saurang bangsa Israel matan urang Yehuda. Tanakh wan Alkitab manyambatakan, juriatnya ialah Sulaiman (Salomo) bin Dawud (Daud) bin Isai bin Obed bin Boas bin Salma bin Nahason bin Aminadab bin Ram bin Hezron bin Peres bin Yehuda bin Yakub (Ya'qub).

Imbah mamasuki Palistina nang dipimpin Yusya bin Nun (Yosua bin Nun) Bani Israil mamasuki jaman kasukuan. Imbah Samuel manubatakan Thalut (Saul) sawagai raja, Bani Israil mamasuki jaman karajaan. Sapaninggal Thalut, kakuasaan diwarisakan lawan mintuhanya, Dawud (Daud). Sulaiman mawarisi tahta Karajaan Israel sapaninggal abahnya, Daud.

## Daptar [[Buku]]

* Ibnu Katsir (2014). *Kisah-Kisah Para Nabi*. Terj. Muhammad Zaini. Surakarta: Insan Kamil Solo. ISBN 978-602-6247-11-7.

## Jujuhutan
Makruh

**Makruh** ialah status hukum lawan suatu aktipitas dalam dunia Islam. Aktipitas nang bastatus hukum makruh dilarang, tagal kada tadapat kunsikuinsi jaka manggawinya. Atawa salain ngitu, kalakuan makruh kawa diartiakan sagawai kalakuan nang sabaiknya kada digawi. Kalakuan makruh nang jika digawi kada mandapatakan dusa, jaka maninggalakannya akan mandapat pahala.

## Aktipitas

* Makan atawa minum badiri;
* Maruku (tadapat ulama nang maharamakan aktipitas ngini).

## Itihi Jua

* Wajib
* Sunah
* Mubah
* Haram

## Jujuhutan
Dalil

**Dalil** ialah suatu hal nang digagai lawan napa nang digagai, kawa barupa alasan, katarangan, wan pandapat nang marujuk lawan paartian, hukum, wan hal-hal nang tarait lawan napa nang digagai.

## Pambagian Dalil
Dalam Islam, dalil kawa dibagi jadi dua, yaitu:

# *Dalil naqli* ialah Al-Qur'an wan Hadits Nabi Muhammad saw., wan
# *Dalil aqli* nang matan pamikiran bubuhan ulama.

Al-Qur'an wan Hadits disambat *dalil naqli* karana isinya diambil matan Nabi Muhammad nang baasal matan Allah, jua matan kalakukan Nabi saw. wan sahabatnya. Kaduanya kada baasal matan manusia karana marupakan wahyu Allah. *Dalil naqli* hudah musti bujur hukumnya.

*Dalil aqli* marupakan dalil nang didapat matan bukti ilmu pangatahuan wan argumintasi bubuhan ulama (urang-urang nang biisi pangatahuan tarait hal ngitu). Argumin nang dihasilakan ulih bubuhan pamikir Islam disambat jua sawagai ijtihad ulama. Pamikiran bubuhan ulama ngini kawa aja bujur atawa kada, salah.

Ajaran wan ayat Al-Qur'an nang musti kawa ditapsir wan diartii disambat *dalil qat'i*. Dalil ngini nang jadi dasar ajaran Islam. Jaka ayat Al-Qur'an nang kawa manimbulakan babarapa panapsiran kada dipakai sawagai ajaran panambaian dalam Islam.

### [[Wajib]] Aqli
Dalam dalil aqli ada wajib aqli, yaitu kapastian akal sihat manarima suatu kapastian tartantu. Wajib aqli dibagi lagi jadi dua:

# *Wajib aqli badhihi,* yaitu kabujuran nang kawa ditarima kadada pambuktian nang barupa panalitian. Cuntuhnya, 1+1 musti jawabannya 2.
# *Wajib aqli nazhari*, yaitu kabujuran sasuatu nang kawa ditarima akal sihat imbah digawi panalitian sacara saksama. Cuntuhnya, banda nang ditimbai musti gugur ka bawah.

### [[Mustahil]] Aqli
Mustahil aqli, yaitu akal sihat nang maingkari sasuatu nang tajadi. Mustahil aqli tabagi jua jadi dua:

# *Mustahil aqli badhi*, cuntuhnya baju bayi kada mungkin muat dipakai urang tuha.
# *Mustahil aqli nashari*.

### [[Jaiz]] Aqli
Jaiz aqli, yaitu akal sihat kawa jadi manarima sasuatu atawa kada jua maingkarinya. Cuntuhnya, jaka muru harinya kawa haja tajadi hujan atawa kada jadi.

## Jujuhutan
Dajjal

**Dajjal** () ialah susuk nang ada dalam ilmu akhirat Islam wan  Karistin nang cagar cungul pas parak kiamat. Dajjal ngini kafir wan jahat, katuju mamfitnah urang. Nabi Muhammad manyambat Dajjal ngini urangnya buta wan antara matanya ada tulisan "كفر" (kafir)

## Jajuhutan
Sahih Muslim

***Al-Jami***' atawa ***Shahih Muslim*** ialah kitab nang dalamnya ada kuliksi hadis nang disusun ulih Muslim bin al-Hajjaj atawa disambat juwa Imam Muslim nang hidup antara 202 hinggan 261 hijriah. Inya ialah murid dari Imam Bukhari. Kuliksi hadis ngini di buhan Muslim Sunni nang paling bagus imbah Sahih Bukhari. Matan 300.000 hadis nang dikumpulkan Imam Muslim, nang sampat dicarii asal usulnya wan ditarima kaasliannya ngitu sakitar 4000. 

## Jajuhutan
Kiamat

**Kiamat** dalam Islam ialah kajadian nang pasti ada. Tapi, Kiamat ngini kada nang tahu pabila wan nang manyambat tanggal nang pastinya. Dalam Islam nang ada tanda-tandanya haja. Kiamat cagar dimulai lawan mahluk hidup barataan cagar mati. libas itu manusia cagar dihidupakan pulang sagan dimintai tanggung jawab atas kalakuan di dunia ngini. Dalam Al-Qur'an ada 32 kata nang bakaitan lawan kiamat. Kata ngini biasa ada dua maknya, ialah kahancuran alam wan kisah manusia libas dibangkitakan pulang.

## Jajuhutan
Haram

**Haram** baasal matan kuya *haruma-yahrumu-harāman* nang baarti malarang atawa talarangi. Wayah mula'inya, kuya ngini diartiakan gasan malarang suatu kalakuan gasan manjaga kahurmatan atawa jua kuya *haruma* wayah mula'inya baarti mansucikan atawa mahurmati wan salah sabuting turunan matan kuya *haruma*, yaitu *ihtarama-yahtarimu-ihtirāman* nang baarti manjaga kahurmatan atawa mahurmati.

Istilah haram ngini dalam hukum Islam marujuk lawan sagala sasuatu nang dilarang wan badusa jaka digawi. Sacara basa, kuya haram baarti suci. Karana manusia dianggap suci, Allah malarang manusia manggawi kalakukan dusa nang kawa marusak kasucian ngitu.

Dalam ajaran Islam, haram marujuk lawan saban kalakuan nang dilarang dan hina, nang diharusakan ulih syariat gasan maninggalakan lawan dalil nang jalas wan musti. Larangan ngini ada lawan ancaman hukuman gasan urang nang manggawinya wan imbalan pahala gasan nang maugahnya.

## [[Aktipitas]]
Cuntuh nang tamasuk haram digawi, di antaranya:

* Bajudi;
* Siks bibas atawa zina;
* Maling;
* Mamakai narkuba wan minum alkuhul;
* Manyabarakan habar dusta;
* Kurupsi;
* Culas;
* Sirik;
* Zalim;
* Fitnah wan ghibah;
* Sihir;
* Murtad;
* Riba;
* Maadu dumba.

## Itihi Jua

* Wajib
* Sunah
* Mubah
* Makruh

## Jujuhutan
Mubah

**Mubah** ialah salah sabuting status hukum dalam syariat Islam. Status ngini danul matan katantuan-katantuan nang ditatapkan Allah lawan kalakuan manusia. Sacara basa, mubah baarti diijinakan atawa dibulihakan. Sacara istilah, bubuhan ulama usul fikih sawagai sasuatu nang manggawinya dibarii pilihan. Pilihannya dibarii lawan mukallaf antara manggawi atawa kada manggawinya.

Mudah ialah status hukum nang manyataakan suatu hal bulih digawi manusia dalam syariat Islam sasuai lawan katatapan Allah. Kadada katantuan gasan manggawi atawa jua kada manggawi sasuatu nang basifat mubah. Bubuhan ulama usul fikih umumnya mambagi mubah jadi tiga macam badasarkan kalakuan manggawi atawa kada lawan mudarat matan kalakuan nang dipilih. Mubah marupakan salah sabuting kaidah *[[istishab]]*. Hukum asal mubah balaku lawan makanan wan minuman sampai ada dalil nang maharamakannya.

## Itihi Jua

* Wajib
* Sunah
* Makruh
* Haram

## Jujuhutan
Dusa

**Dusa** (basa Sansikirta: *doṣa*) ialah kalakuan yang malanggar nurma, hukum bubuhan diwa, hukum Tuhan, atawa aturan nang hudah ditatapkan Allah atawa Wahyu Ilahi. Saban budaya baisi panapsirannya saurang tarait arti maulah dusa. Biar dusa umumnya dianggap sawagai kalakuakn, saban pikiran, paucapan, atawa kalakukan nang dianggap kada bamural, iguis, mamalukan, marugiakan, atawa mangasingakan saurang kawa disambat "badusa".

## Jujuhutan
Kafir

Dalam Islam, **kafir** (, *kāfir*; jamak: , *kuffār*) ialah istilah nang dipakai sagan manyambat urang nang kada baiman lawan Allah sabagai Tuhan, wan Nabi Muhammad sabagai Nabi penutup. Kafir manurut kaparcayaan ngini tabagi dua, ialah  Ahli Kitab dan Musyrik. Ahlul Kitab ialah urang nang manganut agama Abrahamik (Samawi) nang kada parcaya lawan Nabi Muhammad, nang kaya Yahudi wan Nasrani. Mun Musrik ngini ialah urang nang manyambah Tuhan salain Allah

## Jajuhutan
Ahli Kitab

**Ahli Kitab** ialah sambatan buhan Islam sagan urang nang baagama lawan kitab suci, nang kaya Yahudi wan Nasrani. Buhan Ahli Kitab ngini diakui baisi dasar iman satu Tuhan juwa kaya Islam. Lamun Al-Quran ada manyambat buhan Ahlu kitab ngini ada nang kada pas lawan akidah. Buhan Islam lawan buhan Ahli Kitab ngini bulih mamakan sambalihannya wan mangawini babinian Ahli Kitab. 

## Jajuhutan
Jimmi

Jimmi (, majemuk: **أهل الذمة**, *ahlul dzimmah*, "orang-orang dzimmah") mun dari bahasa artinya parlindungan. mun istilah artinya urang nang kada baagama Islam lamun hidup dalam nagara Islam. Buhannya ngini sudah juwa mambayar pajak surang sagan manarima kaamanan wan lindungan buhan Islam. Hukum sagan Jimmi ngini balaku sagan nagara nang manjalanakan syariat Islam.

## Jajuhutan
Nasrani

**Nasrani** ialah istilah dalam Al-Qur'an nang manyambat umat Isa bin Maryam. adalah istilah nang paling tuha sagan manyambat urang nang maumpati Yisus Karistus. Nasrani ngini nang asalnya bahasa Arab wan Ibrani, *Notzrim*, nang artinya urang nang maumpati Yisus matan Najarit. Istilah ngini rancak disamaakan lawan Karistin, buhan nang parcaya Yisus sebagai Misias.

## Jajuhutan
Musyrik

**Musyrik** (Arab: المشرك ) ialah istilah sagan urang nang manyambah Tuhan salain Allah. Gawiannya disambat Syirik. Mun matan bahasa, Syirik ialah manyakutukan Allah. Mun matan syariat Islam, Syirik ialah kalakuan nang manyakini adanya susuk nang satara atawa nang manyaingi Allah sabagai Tuhan. Syirik ngini ada dua, syirik ganal wan syirik halus. 

## Jajuhutan
Mursid

**mursid** mun dari bahasa asal kata *irsyada* nang artinya manunjuk. Mursid ngini artinya urang nang ahli dalam manunjukkan atawa maajarkan dalam taswauf atawa spiritual. Mun dalam istilah sufi, mursid artinya urang nang batanggungjawab mambimbing parjalanan spiritual muridnya sagan sampai ka Allah dalam prusis nang ada dalam tarikat atau sufi.

## Jajuhutan
Sufi

**Sufi** () atau **tasawuf** () ialah bagian Islam nang maajarkan ilmu sagan menyucikan jiwa, mambagusakan ahlak, maulah baik lahir wan batin, hinggan mandapatkan kabahagiaan nang abadi. Sufi atawa tasawuf panambaiannya gawian buhan zuhud yaitu urang nang manjauhi dunia ngini dalam Islam, tarus bakambang hingga jadi tradisi mistisismi Islam. Dalam sufi ngini ada aliran-aliran nang disambat Tarikat.

## Jajuhutan
Tarikat

**Tarikat** (Arab: طريقة, transliterasi: *Tharīqah*) ialah istilah sagan aliran-aliran dalam tasawuf atawa sufi. Mun dalam bahasa arti tarikat ialah jalan atawa mitudi. Kapala haui tarekat biasa disambat sabagai mursid. nang umoat di tarikat ngini disambat murid atawa salik nang artinya urang nang handak baparak atau siap manjalani jalan manuju ka Allah. 

## Jajuhutan
Yahudi

**Yahudi** ialah istilah sagan agama, etnisitas, wan suku bangsa. Sabagai agama wan kaparcayaan, istilah ngini marujuk ka buhan umat nang baagama Yahudi. Mun dari etnisitas, kata Yahudi ngini marujuk pada suku bangsa asalnya matan katurunan Eber keturunan Eber () nang jadinya disambat "Ibrani atau Yakub nang juwa bangaran Israel nang anak Ishak nang anak Ibrahim dan Sarah. Jadi, etnis Yahudi nang baagama Yahudi atawa kada, tatap baisi idititas Yahudi matan tradisi.

## Jajuhutan
Murid

**Murid** ialah istilah nang dipakai sagan manyambat urang nang lagi umpat prusis pandidikan di sakulah atawa lambaga nang lain. Biasanya murid ngini saikung atawa babarapa guru. Mun dalam agama, murid ngini sambatan sagan urang lagi dibimbing tukuh nang bijak. Maka, dalam duniya tasawuf,  murid ialah urang nang maumpati tarika nang bajanji manjalani jalan Suluk di bawah bimbingan guru ialah Mursid atawa syekh. Murid ngini harus manjalani janji ngini nang disambat Baiat lawan mursidnya. 

## Jajuhutan
Suluk

**Suluk** dalam bahasa ialah manjalani (jalan). Mun dalam Islam, suluk ngini artinya manampuh jalan spiritual manuju Allah. Manjalani suluk artinya manjalani disiplin saumuran sampai mati dalam malaksanaakan aturan syariat wan hakikat, wan nang ada tarikat atawa mursid. Basuluk artinya juwa ngini siap manganal diri surang, mamahami artinya kahidupan, mancari Tuhan, wan mancari arti kabanaran matan manampa diri saumuran.

## Jajuhutan
Sahih Bukhari

***Sahih Bukhari*** ialah kitab kuliksi hadis nang disusun ulih Imam Bukhari nang hidup antara 194 hingga 256 hijriah. Kitab ini judul panjangnya *al-Jami al-Musnad as-Sahih al-Mukhtasar min Umur Rasulilah*  *wa Sunanihi wa Ayyamihi*. Kuliksi hadis ini di buhan muslim Sunni ialah kitab hadis nang paling baik lawan juwa Sahih Muslim, nang mamakai standar nang paling harat wan katat banar dalam manyaliksi hadis. Imam Bukhari ngini mahabisakan 16 tahun sagan manyusun Sahih Bukhari ngini. Isinya ada 2602 hadis.

## Jajuhutan
Mi ayam

**[[Mi]] [[ayam]]** ialah salah sabuting hidangan atawa masakan has Indunisia nang taulah matan mi galapung nang dibumbui lawan balahan daging hayam. Hidangan ngini banyak tapangaruh lawan tiknik panyurungan kulinir nang dipakai dalam hidangan Tiunghua. Di Indunisia, mi ayam marupakan hidangan Tiunghua-Indunisia nang takanal banar. Mi ayam rancak dijual sawagai hidangan sadarhana nang diulah ulih padagang batis lima lawan garubak, nang rancak balalah di jalan-jalan sakitar parumahan urang. Mi ayam jua marupakan hidangan papulir nang disurungi di warung makan halus higa jalan, sampai rumah makan ganal.

Di Banjar, mi ayam jua jadi masakan nang isinya mi, sayur sasawi, wan kuahnya manis jua gurih, tagal ada jua nang kada bakuah. Salain ngitu, amun mamandirakan mi ayam, musti urang bapikir makanan ngini hasnya Wonogiri, Jawa Tengah. Di dairah ngitu, mi ayam jadi makanan saban hari urang Wonogiri.

## Jujuhutan
Bakso

**Bakso** ialah hidangan atawa masakan nang babantuk bal daging nang rancak ditamui di Indunisia. Bakso umumnya diulah matan campuran daging sapi giling wan galapung tapiuka, tagal ada jua bakso nang taulah matan daging hayam, babi, iwak, udang, kambing, daging karbau atawa hadangan jua. Dalam panyurungannya, bakso umumnya disurungi panas lawan bakuah kaldu sapi baning, dicampur lawan mi, bihun, tuge, tahu, takadang hintalu lalu ditabur lawan bawang basanga wan saladri.

Bakso ialah makanan nang papulir wan kawa ditamui di sabarataan Indunisia, matan garubak padagang batis lima sampai risturan ganal. Barbagai macam bakso wayahini banyak ditawarakan dalam bantuk makanan baku nang dijual di pasar sawalayan atawa jua mal-mal. Irisan bakso kawa jua dijadii palangkap macam makanan lain, kaya mi basanga, nasi basanga, sop, atawa capcai.

## Jujuhutan
Mi

**Mi** ialah adunan tipis wan panjang nang hudah digulung, dikaringakan, wan dimasak dalam banyu bajarang. Istilah ngini jua marujuk lawan mi karing nang harus dimasak lagi lawan dicalupakan ka dalam banyu. Urang Itali, Tiunghua, wan Arab hudah mangklaim makanan ngini sawagai paulah mi biar tulisan tatuha tarait mi baasal matan Dinasti Han Timur, antara tahun 25 wan 220 Masihi. Wayah Uktubur 2005, mi tatuha nang diparkiraakan baumur 4000 tahun ditamui di Qinghai, Tiungkuk.

## Jujuhutan
Baiat

**Baiat** ialah istilah sagan upacara sagan maangkat atawa malantik pimpinan. Baiat juwa kawa sagan maangkat imam atawa kapala agama. Baiat biasanya ditandai lawan maucapakan janji atawa sumpah. Janji ngini disambat ulih nang dilantik atawa diangkat. Pamimpin nang diangkat, inya bajanji mantaati sabarataan paraturan nang diulah wan dipakai di masarakat. Janji atau baiat ngini juwa masuk aliran tasawuf atau sufi. urang nang handak jadi murid dalam tarikat ngini harus bajanji harus patuh wan aturan dalam tarikat. 

## Jajuhutan
Bukhari

**Imam Bukhari** atawa **Abu Abdillah Muhammad bin Ismail Al-Bukhari** diranakakan di Bukhorо, 13 Syawal 194 H (21 Juli 810 M) - wafat di Khartank, 1 Syawal 256 H (1 September 870 M). Imam Bukhari ngini ialah urang nang ahli di  hadis nang paling mashur mulai bahari, salain kaya Imam Muslim, Abu Dawud, Tirmidzi, An-Nasai dan Ibnu Majah. Hadis nang ada diriwayatakan ulih Bukhari ngini baisi wadah nang paling tinggi darajatnya dalam hadis wan fikih. Sabagian urang manggalari sidin lawan *Amirul Mukminin fil Hadits* (pamimpin urang-urang nang baiman dalam hal ilmu hadis). Dalam bidang ini, hampir sabarataan ulama di dunia merujuk lawan Bukhari.

## Jajuhutan
Allah

**Allah** ialah Tuhan matan umat Muslim nang diyakini sawagai Zat nang Maha Tinggi, Maha Nyata, Satu, Paulah nang Maha Kuat, Maha Tahu, nang Abadi, Panantu Takdir, wan Hakim gasan samista alam dalam kunsip Islam.

Islam manitikbaratakan lawan kunsiptualisasi Tuhan sawagai nang Tunggal wan Maha Kuasa (Tauhid). Inya ngitu Satu (*wahid* wan *ahad*), Maha Pangasih, wan Maha Kuasa. Ujar Al-Qur'an, tadapat 99 ngaran Allah (*asma'ul husna*) nang baarti ngaran-ngaran Inya nang baik banar, nang maingatakan saban sifat-sifat Tuhan nang babida. Sabarataan ngaran ngitu tatuju lawan Allah, ngaran Tuhan nang Maha Tinggi wan Maha Luas. Di antara 99 ngaran Allah ngitu, nang takanal banar wan rancak banar dipakai ialah nang Maha Pangasih (*Ar-Rahman*) wan Maha Panyayang (*Ar-Rahim*).

Paulahan wan panguasaan alam samista digambarakan sawagai suatu kalakuan darmawan nang tatambaian banar gasan sabarataan ulahan nang mamuji kaagungan-Inya wan jadi saksi lawan kaisaan-Inya wan kuasa-Inya. Ujar ajaran Islam, Tuhan cungul di mana-mana jua kada harus jadi dalam bantuk napa-napa. Al-Qur'an manjalasakan, "Inya kada kawa dicapai ulih palihatan mata, Inya kawa maitihi sagala nang kalihatan; wan Inya nang Maha Halus jua Maha Tahu banar." (Al-An'am/6 ayat 103).

Tuhan dalam Islam kadanya Maha Agung wan Maha Kuasa haja, tapi jua Tuhan nang parsunal. Ujar Al-Qur'an, Inya labih parak lawan manusia matan urat nadi manusia saurang. Inya manjawab gasan nang mambutuhakan wan mamuhun patulungan jaka bubuhannya badu'a lawan-Inya. Ulih karananya, Inya mamandu manusia lawan jalan nang tarus, "jalan nang diridai-Inya."

Islam mangajarakan, Tuhan dalam kunsip Islam marupakan Tuhan sama nang disambah ulih kalumpuk agama Abrahamik lain kaya Karistin wan Yahudi. Tagal, hal ngini kada ditarima sacara univarsal ulih kalangan kadua agama ngitu.

## Jujuhutan
Du'a

**Du'a** ialah sabuting aktipitas baibadah barupa pamuhunan lawan Allah lawan sasuatu hal atawa hajat dalam ajaran Islam. Du'a ngini marupakan danul dasar banar matan ibadah. Du'a dipanjatakan ulih saurang Muslim wayah maalami kangalihan atawa dibarii kanyamanan dalam salawas hidupnya di dunia. Pangabulakan du'a dalam Islam ditantuakan ulih adab, waktu, wan tampat dipanjatakannya du'a. Du'a nang dipanjatakan ulih bubuhan Nabi ialah du'a-du'a nang tabaik di jaman ngitu sampai wayahini.

## Jujuhutan
Ikhwan

**Ikhwan** ialah kiauan gasan lalakian nang baagama Islam. Kiauan ngini rancak dipakai gasan mangiau lalakian matan bubuhan Muslim nang taat. Istilah ngini diambil matan basa Arab nang baarti dangsanak lalakian.

## Jujuhutan
Imam Muslim

**Al-Imam Abul Husain Muslim bin al-Hajjaj al-Qusyairi an-Naisaburi** (bahasa Arab: أبو الحسين مسلم بن الحجاج القشيري النيشابوري), atawa nang rancak dikanal lawan **Imam Muslim** (821-875) diranakan di tahun 206 H wan maninggal di 261, dikuburakan di Naisaburi. Imam Muslim sudah balajar hadis matan halus, nang kaya Bukhari. Imam muslim juwa baguru lawan guru-guru Bukhari wan ulama lain juwa. Imam Muslim juwa manulisakan babarapa kitab, tapi nang paling banyak dikanal itu Sahih Muslim.

## Jajuhutan
Abu Dawud

**Imam Abu Dawud** ialah urang nang jadi parawi hadis. Abu Dawud mangumpulakan sakitar 50.000 hadis lalu mamilihi wan manyaliksi jadi 4800 nang dikumpulkan jadi kitab Sunan Abu Dawud. Ngaran langkap Abu Dawud ialah **Abu Dawud Sulaiman bin Al-Asy'ats As-Sijistani**. Sagan mangumpulakan hadis, Imam Abu Dawud ngini tulak ka Arab Saudi, Khurasan, Masir, Suriah, Nisapur, wan wadah lainnya, nang manjadiakan Abu Dawud dikanal ulama nang paling luas jajalanannya. Abah Abud Dawud ialah Al Asy'ats bin Ishaq juwa jadi perawi hadis nang mariwayatakan hadis matan Hamad bin Zaid. wan dingsanak abah Abu Dawud, Muhammad bin Al Asy`ats masuk juwa urang nang takun wan manuntut hadis wan ilmu-ilmunya hingga sidin jadi kawan bajalan Abu Dawud mandatangi  wan manuntut hadis matan buhan ulama ahli hadis. Abu Dawud sudah balajar hadis matan umur balasan tahun. Di tahun 221 H, Abu Dawud sudah ada di Bagdad, Irak. Di sana Abu Dawud balajar wan manamui kamatian Imam Muslim.

## Jajuhutan
Sunan Abu Dawud

**Sunan Abu Dawud** ialah kitab nang kuliksi hadis nang diulah ulih Imam Abu Dawud. Kitab ngini jadi kitab nomor ampat matan anam kitab rujukan utama Islam Sunni, nang rancak disambat Kutubus Sittah.

## Jajuhutan
Sunan an-Nasa'i

Kitab ***As-Sunan as-Sughra*** (), ngaran lain matan **Sunan An-Nasa'i** () atau **Al-Mujtaba** () ialah kitab hadis di kalangan Ahlussunnah wal Jamaah atau Islam Suni nang dikumpulkan ulih Imam An-Nasa'i. Kitab Sunan An-Nasa'i ialah sabuting dari anam kitab hadis utama ialah Kutubus Sittah. Kitab ngini masuk di numur nang katiga libas Kitab Sahih Bukhari wan Sahih Muslim. Kitab dingarani *Al-Sunan Al-Sughra* (Sunan nang halus) karana kitab ringkasan nang isinya sakira 5270 hadis.

## Jajuhutan
Tirmidzi

**Abu Isa Muhammad bin Isa bin Saurah at-Tirmidzi** atawa dikanal juwa lawan **Imam Tirmidzi**/**At-Tirmidzi** ialah urang ahli wan perawi hadis. Tirmidzi juwa suah balajar lawan Imam Bukhari. Tirmidzi juwa nang manyusun kitab *Sunan at-Tirmidzi* wan *Al-Ilal*. Salain ngitu, Tirmidzi juwa manulisakan kitab nang dikanal banar Kitab *[[Al-Jami’]]* nang diantara jadi bagian Kutubus Sittah wan insiklupidia hadis nang pupilir.

## Jajuhutan
Puasa

**Puasa** ialah kada makan, minum, wan sabagaiannya dangan sangaja. Puasa juwa kada malakuakan hubungan laki-bini di siang hari. Puasa rancaknya dilakuakan sagan ibadah. Urang banyak juwa puasa nang sagan kasihatan raga wan jiwa. Hinti puasa ialah mambatasi diri matan kainginan sagan madapatakan tujuan.

Dalam Islam, puasa (disambat juwa *Shaum*) nang wajibnya ialah bulan Ramadan sabulanan wan ditutup lawan Hari Raya Idul Fitri. Puasa dilakuakan lawan manahan diri saurang dari makan wan minum wan nang mambatalakan puasa mulai tarbit fajar sampai tinggalam matahari, nang sasuai lawan parintah Allah dalam Al-Qur'an. Puasa ngini diharapakan kawa mananamkan kalakuan baik nang kawa ditarusakan sagan bulan-bulan imbahnya. Maka kina imbah handak maakhiri puasa atawa buka puasa, jangan tarlalu banyak.

## Jajuhutan
Suni

**Suni** ialah cabang Islam nang paling ganal. sakitar 85–90% buhan Muslim ngini mangaku Suni. Ngaran asalnya matan kata Sunah, ialah manaladani wan manggawi apa nang diajarakan Nabi Muhammad. Salain Suni ada Syiah. nang babida dari Suni wan Syiah ngini ialah siapa nang cagar manjadi manarusakan Nabi Muhammad, nang hujungannya jadi balainan fikih wan akidahnya. Manurut buhan Suni, Nabi Muhammad ngini kadada panarusnya wan urang-urang lalu manunjuk Abu Bakar jadi halifah. Syiah malah marasa Ali bin Abi Thalib nang manarusakan Nabi. Urang nang manjalankan Suni ngini manyambat diri sabagai "ahli sunah", atawa nang langkapnya **** ("orang nang maumpati Sunnah wan berada dalam gulungan Jamaah"). 

## Jajuhutan
Pasantrin

**Pasantrin** ialah salah sabuting sakulah Islam tradisiunal nang baasrama di Indunisia. Pasantrin ngini rancak batampat di rumah saurang, punduk, atawa masigit. Pangajaran di pasantrin mangaji kitab-kitab Islam klasik wan pamikiran santri, nang diajarakan ulih guru-huru nang disambat kiai. Ujar tradisi papulir, sistim pandidikan pasantrin baasal matan pundukan tradisiunal Jawa: asrama, ashram gasan Hindu, atawa wihara gasan Buddha tampat balajar filsafat agama, bila diri, wan maditasi. Lambaga samirip jua ditamui di sabarataan dunia Islam wan disambat punduk di Malaysia, Thailand Salatan, jua madrasah di Hindia, Pakistan, wan sapalih di dunia Arab. Pasantrin ngini batujuan gasan mandalami pangatahuan Al-Qur'an, tatambaian liwat studi basa Arab, tradisi tapsir, Hadits Nabi, hukum, wan lugika. Istilah pasantrin baasal kuya santri (siswa), yaitu pa-santri-n atawa tampat bubuhan santri.

Pasantrin hudah jadi paran panting di Indunisia salawas baabat-abat sawagai lambaga susial. Bubuhannya manakanakan nilai-nilai inti kaya kajujuran, kasadarhanaan, utunumi individu, basamaan, wan pangandalian saurang. Urang anum lalakian wan bibinian dipisahakan matan kulawarga bubuhannya, nang bakuntribusi lawan rasa kumitmin individu jua agama wan ikatan nang kuat lawan guru.

## Jujuhutan
Siswa

**Siswa** ialah angguta masarakat nang bausaha mangambangakan putinsi saurang liwat prusis pambalajaran lawan lajur pandidikan, baik pandidikan infurmal, pandidikan furmal, atawa jua pandidikan nonfurmal, lawan janjang pandidikannya baisi macam pandidikan tartantu. Siswa marupakan kumpunin matan masukan dalam sistim pandidikan nang di janjang pandidikan dasar wan manangah, nang imbahnya diprusis dalam prusis pandidikan, sampai jadi manusia nang barkualitas sasuai lawan tujuan pandidikan nasiunal. Sawagai suatu kumpunin pandidikan, siswa kawa ditinjau matan barbagai paparakan, kaya paparakan susial, paparakan psikulugis, wan paparakan idukatif atawa pidagugis.

## Jujuhutan
Disiplin

**Disiplin** marupakan kalakuan taat wan patuh lawan nilai-nilai wan aturan nang diyakini marupakan tanggung jawabnya. Salain ngitu, disiplin baarti bidang kajian nang baisi ubjik, sistim, wan mitudi tartantu.

## Jujuhutan
Kutubus Sittah

**Kutubus Sittah** dalam bahasa ngitu artinya '**Enam Kitab**', ngini juwa ialah sambatan sagan anam kitab utama dalam Islam. Kaanam kitab ngini ialah kumpulan hadis nang disusun ulih para pangumpul hadis nang panambaian. Kitab-kitab nginilah nang jadi rujukan buhan umat Islam dalam marujuk sabarataan takait Nabi Muhammad.

Kaanam kitab ngitu ialah:

# Shahih Bukhari dihimpun oleh al-Bukhāri.
# Shahih Muslim dihimpun oleh Muslim bin Hajjaj.
# Sunan an-Nasa'i atau disebut juga *As-Sunan As-Sughra* dihimpun oleh an-Nasa'i.
# Sunan Abu Dawud dihimpun oleh Abu Dawud.
# Jami at-Tirmidzi dihimpun oleh at-Tirmidzi.
# Sunan ibnu Majah dihimpun oleh Ibnu Majah.

Kada sabarataan ulama fikih Sunni basapakat sagan manambahakan Ibnu Majah. Imam Malik wan Ibnu al-Atsir maanggap Al-Muwattha ulih Imam Malik nang pas sagan nomor anam. Alasan manambahakan Ibnu Majah ialah karna banyak hadis nang kadada di kitab lain ngitu masuk dalamnya. 

## Jajuhutan
Biru

**Biru** ialah salah sabuting matan tiga warna primir dalam mudil warna RYB (tiuri warna tradisiunal), jua dalam mudil warna RGB (aditip). Warna ngini batampat di antara ungu wan sian dalam spiktrum cahaya nampak. Sacara umum, istilah "biru" dipakai gasan manggambarakan warna nang talihat ulih manusia wayah maitihi cahaya lawan panjang galumbang duminan sakitar 450 sampai 495 nanumitir.

## Jujuhutan
Anting

**Anting** ialah parhiasan nang dipasang di talinga, atawa danul tubuh lain, tatambaian nang hudah ditindik. Bahannya kawa matan lugam, palastik, kaca, batu mulia, manik-manik, tiplun, akrilik, wan lainnya. Umumnya, anting dipakai di talinga nang ditindik, tagal ada jua anting japit nang dipakai lawan manjapit kuping talinga, sampai kada mamakai tindik lagi. Karancakan anting diulah bapasangan gasan dipakai di talinga kanan wan kiwa. Tagal, anting husus diulah gasan danul tubuh lain, kaya hidung, ilat, pusat kada musti diulah sapasang.

## Jujuhutan