Cangkih

**Cangkih** nang baisian ngaran latin *Syzigium* yaitu tanaman rarampah nang asalnya hidup di kapuluan Maluku (Ternate dan Tidore). Kapulauan ini matan bahari dipinandui sawagai panghasil Cangkih paling banyak, marga itu jua kapulauan ini sampai manjadi incaran Walanda gasan dijajah. Banyaknya jumlah Cangkih nang dihasilakan ulih pulau Maluku ini manjadi asal muasal pulau Maluku disambat urang *spice island* atawa pulau rampah-rampah. Cangkih marupakan tatanaman nang asalnya matan kaluarga *Myrtaceae*. Bantuk Cangkih amun diitihi nang kaya kambang halus, babau harum lawan amun dimakan barasa sadikit pahang.

## Morfologi
Cangkih baisian daun, batang, akar, buah, lawan kambang. Daun Cangkih tamasuk daun nang kada langkap, daunnya baisian tangkai daun lawan halai daun nang kaya tatanaman lain, tagal kadada baisian palapah atawa tulang  daun nang andaknya di tangah. Dalam sabuting tangkai ditumbuhi babarapa lambar daun, makanya Cangkih disambat jua tanaman nang badaun majemuk. Amun dilihat daunnya babantuk, lunjung baisian kambang dihujungnya.

Batang Cangkih manurut kabiasaan baisian panjang 10-15 m, batangnya bulat, parmukaan batangnya barasa kasar amun dijapai lawan ditumbuhi cikang nang banyak, batangnya tumbuh rata ka atas atawa tagak lurus. Rapun Cangkih kawa hidup puluhan tahun.

Akar Cangkih tamasuk akar tunggang atawa akar ganal nang baisian banyak cabang. Akar Cangkih liwar kuatnya batajak dalam tanah nang maulah inya tahan hidup lawas, akar nang tumbuh parak parmukaan tanah banyak ditumbuhi bulu-bulu akar nang baukuran halus, bulu-bulu akar ini nang baguna gasan maisap makanan.

Kambang Cangkih cungul intangan hujung daunnya, tangkai kambangnya handap barundun-rundun. Kambang Cangkih kawa dibidakaan mana nang kambang bini lawan mana nang kambang laki.

Buah Cangkih marupakan bagian nang utama dimanpaatakan ulih manusia. Rahatan pamulaan cungul, tangkai buah Cangkih bawarna hijau, imbah malarak baubah warnanya manjadi habang.

## Habitat
Cangkih kawa ditanam di dairah nang baiklim trupis, atawa dairah nang andaknya di garis khatulistiwa, sakitar 0-900 m di atas parmukaan laut. Di Indunisia ada 8 prupinsi nang manjadi panghasil Cangkih paling banyak yaitu Sulawesi Selatan, Maluku, Sulawesi Utara, Jawa Timur, Sulawesi Tengah, Jawa Tengah, Sulawesi Tenggara lawan Jawa Barat.

## Budidaya
Cara mamanam Cangkih dimulai matan maulah bibit, Cangkih ditanam biginya dalam wadah halus nang baisi tanah, bila sudah bakacambah salanjutnya kacambah Cangkih dipindah ka tanah kabun nang asli. Cara mamindahnya, pamulaan Cangkh dicabut bagimit supaya akarnya kada rusak, imbah itu ditanam ka dalam tanah kira-kira akar kacambah tadi tapajal. Kumpai-kumpai liar nang tumbuh di higa-higa Cangkih nang hanyar ditanam hintadi dibuang sakira kada mangganggu. Jangan kada ingat manaungi tanaman Cangkih sakira kada talalu kana cahaya matahari.

Imbah Cangkih baumur satahun, panukup nang manaungi Cangkih kawa dibuka batujuan sakira Cangkih dapat cahaya matahari nang cukup. Salihan pamupukan lawan pangandalian hama dihatiakan jua. Sabuting jua hal nang parlu dihatiakan, mananam Cangkih baiknya wayah musim panghujan.

## Kagunaan
Tanaman Cangkih kawa dimanpaatakan gasan bahan baulah ubat, kandungan *eugenol* nang ada dalam tanaman Cangkih baisian kagunaan sabagai antikanker nang maulah sel-sel kanker kada bakambang. Cangkih bamanpaat jua gasan Antibakteri nang cucuk digunaakan gasan ubat sakit gigi, muntung, gusi lawan saluran paparutan. Salain itu, Cangkih Antijamur nang cucuk maubati panyakit kulit lawan panyakit urgan-uran pancarnaan. Antioksidan nang kawa digunaakan gasan bahan parawatan kulit muha. Antiinflamasi nang bapungsi gasan mangurangi radang atawa panas. Lawan antisarangga nang kawa digunaakan gasan manjauhakan nyamuk.

Minyak Cangkih nang dicampur lawan minyak Tipakan atawa Jahe kawa jua digunaakan gasan maampihi rasa nyari rahatan bibinian datang bulan, manurut hasil panalitian campuran minyak Cangkih lawan Tipakan ini kada manimbulakan alirgi gasan pamakainya.

Cangkih kawa jua diulah gasan ubat jariawat, kambang Cangkih nang sudah diambil sarinya dikasaiakan ka jariawat nang tumbuh, kandungan  *flavonoid, tannin, alkoloid*, lawan *euganol* diparcaya kawa mangurangi baktiri nang hidup di kulit manusia nang ayungannya manyababakan jariawat.

Ruku nang bahan baulahnya Timbaku ada jua nang bahan baulahnya bacampur lawan Cangkih, ruku nang kaya ini disambat urang ruku kritik (rokok kretek), rasa ruku kritik balain lawan ruku putih nang kada bacampur Cangkih. Asal muasal ngaran ruku kritik ini marga bunyi mangaritik matan Cangkih nang mandah rahatan ruku dilikit.

Pamanpaatan Cangkih kada sahibar kawa digawi ulih parusahaan ganal atawa pabrik, tagal industri rumahan kawa jua maulah Cangkih jadi pruduk nang kawa dijual. Usaha rumahan nang kaya ini sudah digawi ulih masyarakat di dairah asal Cangkih yakni di dairah Maluku, masyarakat di sana maulah Cangkih manjadi minyak astiri, kandungan nang ada di dalam 100 gr minyak ini banyak banar, lamun dirinci ada kalsium sabanyak 44 mg, 0,231 mg tembaga, 1,28 mg zat besi, 60 mg magnesium, 0,256 mg mangan, lawan 90 mg fosfor. 

Salihan, wayah ini Cangkih digunaakan jua gasan kaparluan-kaparluan nang lain samisal anastesi atawa pambius iwak, lawan digunaakan jua gasan mahilangakan hama panyakit tatanaman.

## Cangkih di Indunisia
Indunisia tamasuk Nagara nang paling banyak mahasilakan Cangkih, kada sahibar banyak haja tagal kualitasnya takanal nang paling baik saduniaan. Kabauntungan nang kaya ini kawa dimanpaatakan gasan bajual Cangkih ka luar nagri atawa urang manyambat ekspor. Malihat kasampatan nang kaya ini, babarapa tahun kabalakang kabun Cangkih di Indunisia sasain baluas.

Vietnam manjadi Nagara nang paling banyak manyambut ekspor Cangkih Indunisia, manurut data sabanyak 1.485 ton Vietnam manukari Cangkih matan tahun 2002-2019. Limbah itu, nagara nang paling banyak manukari Cangkih yakni Arab Saudi lawan Pakistan, masing-masing 843 ton lawan 488 ton.

Di prupinsi Kalimantan Selatan, salah satu dairah nang mahasilakan Cangkih ada di Disa Teluk Aru Kacamatan Pulau Laut Kepulauan Kabupaten Kota Baru, masyarakat di dairah ini labih mamilih manjual Cangkih nang sudah dikaringakan daripada manjual nang magun sigar, sababnya bajual Cangkih karing kada talalu banyak biaya pruduksinya.

## Bahan acuan