open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Жалезная калона ў Дэлі

(415 год н.э.)]]
**Жалезная калона ў Дэлі** — жалезная калона вышынёй сем метраў і вагой шэсць з паловай тон, якая ўваходзіць у склад архітэктурнага ансамбля Кутб-Мінара, размешчанага прыкладна ў 20 кіламетрах на поўдзень ад Старога Дэлі. Шырокую вядомасць калона набыла тым, што за 1600 гадоў свайго існавання практычна пазбегла карозіі.

Жалезная калона — адна з галоўных славутасцей Дэлі. З даўніх часоў сцякаліся да яе натоўпы багамольцаў — лічыцца, што калі стаць да калоны спінай і ахапіць яе ззаду рукамі, гэта прынясе шчасце (іншы варыянт павер'я — споўніцца загаданае жаданне). Каб пазбегнуць вандалізму ў 1997 г. вакол калоны была ўладкована агароджа, так што зараз праверыць дакладнасць гэтага павер'я не проста.

Яшчэ адна назва жалезнай калоны ў Дэлі — «Кутубава калона».

Катэгорыя:Калоны Індыі
Катэгорыя:Жалеза
Катэгорыя:Культура Індыі
Катэгорыя:Дэлі
Армянскі каляндар

**Армянскі каляндар**, **Армянскі царкоўны каляндар**&nbsp;— каляндар, які выкарыстоўвае армянскія лічбы для пазначэння датаў. Каляндар распачынаецца з 552 года да н. э. — пачатку Армянскай эры.

Год пераважна пазначаецца спецыяльнымі літарамі, напрыклад ԹՎ.

## Спасылкі 
* В. В. Болотов. Лекции по истории Древней Церкви. Вспомогательные науки для церковной истории 

Катэгорыя:Каляндар
Катэгорыя:Арменія
Вандалізм

**Вандалізм** — наўмыснае і бессэнсоўнае знішчэнне культурных і матэрыяльных каштоўнасцяў. Асоб, якія ўчыняюць такія дзеянні, завуць *вандаламі*.

## Гісторыя 
Паходжанне слова звязана з назвай ўсходне-германскага племені вандалаў, якія разрабавалі ў чэрвені 455 года Рым. Вандалы хутчэй рабавалі і вывозілі каштоўнасці, чым знішчалі іх. У хроніках адсутнічаюць згадкі пра нейкіх асаблівых бедствах вечнага горада. Хоць вандалы захапілі і павезлі тысячы палонных з мэтай атрымання выкупу, Папе Льву I сучаснікі ставілі ў заслугу выратаванне жыхароў Рыма ад поўнага знішчэння. Нягледзячы на гэта, за вандаламі замацавалася слава дзікіх і бескультурных «варвараў», што, магчыма, звязана з жорсткім пераследам каталіцкага духавенства і разбурэннем каталіцкіх цэркваў у вандальскім каралеўстве на поўначы Афрыкі.

## Адказнасць за вандалізм згодна з заканадаўствам Рэспублікі Беларусь 
* У адпаведнасці з артыкуламі 345 Угалоўнага Кодэксу Рэспублікі Беларусь прадугледжана адказнасць у форме штрафа або пазбаўлення волі да трох год.
* У адпаведнасці з артыкуламі 346 Угалоўнага Кодэксу Рэспублікі Беларусь прадугледжана адказнасць у форме выпраўленчых прац, штрафа або арышта на тэрмін да шасці месяцаў.

## Гл. таксама 
* Вандалізм гісторыка-культурнай спадчыны

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Злачынствы
Жамчужная мячэць (Дэлі)

**Жамчужная мячэць** — (Мова хіндзі: **मोती मस्जिद**, Мова урду: **موتی مسجد**, пераклад: Мячэць Моці) — белая мармуровая мячэць, пабудаваная імператарам Аўрангзебам у Чырвоным Форце ў Дэлі, Індыя, у 1659—1660 гг.

Мячэць з той жа самым назвай была таксама пабудавана ў 1645 Шахам Джаханам, бацькам Аўрандзеба, ў Лахорскім форце, Пакістан.
thumb|Знешні выгляд звонку

## Спасылкі 
* Moti Masjid 
* Koch, Ebba, 1991, Mughal Architecture, Munich: Prestel, 121-122.
* Tillotson, GHR. 1990. Mughal India San. Francisco: Chronicle books, 81-81.

Катэгорыя:Дэлі
Катэгорыя:Мячэці Індыі
Эфіопскі каляндар

**Эфіопскі каляндар** — (, '''') — каляндар, які выкарыстоўваецца ў Эфіопіі, а таксама Эрытрэйскай Праваслаўнай Царквой, Эрытрэйскай Каталіцкай Царквой і Евангелісцкай царквой Эрытрэі. Гэты каляндар заснаваны на больш старажытным александрыйскім календары, які ў сваю чаргу ўтвораны ад старажытнага егіпецкага календара, але мае агульныя рысы і з юліянскім календаром: у ім таксама выкарыстоўваецца дадатковы дзень кожныя 4 гады.

Пачатак года ў эфіопскім календары прыпадае на 30 жніўня па юліянскім календары, калі наступны год — высакосны, альбо на 29 жніўня, калі наступны год — просты. Як і Копцкі каляндар, Эфіопскі каляндар складаецца з 12 месяцаў па 30 дзён кожны, а таксама пяці альбо шэсці эпагаменальных дзён у канцы года, якія звычайна вылучаюцца ў 13-ы месяц. Колькасць эпагаменальных дзён вызначаецца ў залежнасці ад віду года: просты ці высакосны.

Лік гадоў у эфіопскім календары начынаецца з 29 жніўня 8 года н. э. па юліянскім календары. Суткі паводле Эфіопскага календара пачынаюцца не апоўначы, а з усходам Сонца.

## Месяцы 
Катэгорыя:Каляндар
Катэгорыя:Эфіопія
Культура Індыі

[thumb|230px|right|[Тадж-Махал — адзін з сімвалаў Індыі]]
**Культура Індыі** была складзена з розных эпох гісторыі, звычаяў, традыцый і ідэй, як захопнікаў, так і імігрантаў. Шматлікія культурныя звычаі, мовы і помнікі прыводзяцца ў прыклады такога змешвання на працягу стагоддзяў.

У сучаснай Індыі існуе культурнае і рэлігійнае разнастайнасць. Многае залежыць ад раёна Індыі. Паўднёвая, Паўночная і Паўночна-Усходняя частцы маюць свае адметныя асаблівасці, а практычна ўсе штаты выкраілі сваю ўласную культурную нішу. Нягледзячы на гэтую ўнікальную культурную разнастайнасць, уся краіна адзіна як цывілізацыя з-за сваёй агульнай гісторыі, тым самым захоўваючы нацыянальную самабытнасць.

Індыя з'яўляецца месцам нараджэння рэлігійных сістэм, такіх, як індуізм, джайнізм, будызм і сікхізм, якія аказваюць сур'ёзны ўплыў не толькі на Індыю, але і ўвесь свет. Пасля Ісламскага ўварвання і наступнага замежнага панавання з дзясятага стагоддзя, на культуру Індыі моцна паўплывалі персідская, арабская і цюркская культуры. У сваю чаргу, розныя рэлігіі і традыцыі Індыі паўплывалі на Паўднёва-Усходнюю Азію і іншыя часткі свету. Марк Твен пісаў:

«Індыя — калыска чалавечай расы, калыска чалавечай гаворкі, маці гісторыі, бабуля легенды, і прабабуля традыцый. Нашы самыя каштоўныя і найбольш важныя з матэрыялаў у гісторыі чалавецтва захоўваюцца толькі ў Індыі!»
Традыцыйны бірманскі каляндар

**Традыцыйны бірманскі каляндар** — месяцава-сонечны каляндар, заснаваны адначасова на фазах Месяца і вярчэнні сонца. У кожным месяцы бірманскага календара праводзіцца вялікі фэстываль, які зазвычай паходзіць ад звычаяў Бірманскага будызму. Нягледзячы на яго рэлігійную і культурную значнасць, традыцыйны каляндар у значнай ступені выйшаў з ужытку, асабліва ў вялікіх гарадскіх тэрыторыях, і саступіў сваё месца Грэгарыянскаму календару. Шматлікія газеты праяагваюць выкарыстоўваць традыцыйныя назвы месяцаў, але гэта адбываецца выключна ў цэрыманіяльнай форме.

Бірманскі каляндар складаецца з дванаццаці месяцаў:

# Тагу (တန်ခူး)
# Касан (ကဆုန်)
# Наён (နယုန်)
# Уаса (ဝါဆို)
# Ваганг (ဝါခေါင်)
# Таўталін (တော်သလင်း)
# Тадынгют (သီတင်းကျွတ်)
# Тазаўнгмон (တန်ဆောင်မုန်း)
# Натдаў (နတ်တော်)
# Пяда (ပြာသို)
# Табоду (တပို့တွဲ)
# Табаўнг (တပေါင်း)

## Глядзіце таксама 
* Будысцкі каляндар

Катэгорыя:Бірма
Катэгорыя:Каляндар
Ураўненне

[thumb|right|Першае друкарскае з'яўленне знака роўнасці ў кнізе [Роберт Рэкард|Роберта Рэкарда ў 1557 годзе (запісана ўраўненне 14x + 15 = 71)]]
**Ураўненне**, **раўнанне** — матэматычны запіс задачы аб адшуканні значэнняў аргументаў, пры якіх значэнні дзвюх зададзеных функцый роўныя.

Уяўляе сабой роўнасць выгляду f(x, ...)=g(x, ...) або f(x, ...)=0, дзе f і g — функцыі (у агульным выпадку — вектарныя) аднаго ці некалькі аргументаў, а таксама задача па знаходжанні такіх значэнняў аргументаў, пры якіх дасягаецца гэтая роўнасць. На магчымыя значэнні аргументаў могуць быць накладзеныя дадатковыя ўмовы.

«Аргументы» (часам называюцца «зменнымі») у выпадку ўраўнення называюць «невядомымі».

Значэнні невядомых, пры якіх гэтая роўнасць дасягаецца, называюцца развязкамі або каранямі дадзенага ўраўнення. Пра карані гавораць, што яны задавальняюць дадзенаму ўраўненню.

Развязаць ураўненне азначае знайсці мноства ўсіх яго рашэнняў (каранёў).

## Прыклады ўраўненняў 
* x=1
* 1/x=1/x

## Гл. таксама 
* Лінейнае ўраўненне
* Квадратнае ўраўненне
* Кубічнае ўраўненне
* Алгебраічнае ўраўненне


Катэгорыя:Вікіпедыя:Істотныя артыкулы
Вароты Індыі

**Вароты Індыі** (, ) — размешчаны ў Нью-Дэлі манумент у памяць аб індыйскіх салдатах, якія загінулі ў англа-афганскіх войнах і ў гады Першай сусветнай вайны. Узведзены па праекце Эдвіна Лачэнса і ўрачыста адкрыты 12 лютага 1931 года.

Па заканчэнні Трэцяй інда-пакістанскай вайны (1971) Індзіра Гандзі адкрыла побач з варотамі Магілу невядомага салдата. Ускладанне вянкоў да гэтага помніка ўваходзіць у праграму дзяржаўных візітаў у Індыю кіраўнікоў замежных дзяржаў.

Image:India Gate in New Delhi 03-2016.jpg
Image:India Gate-1.jpg
Image:India Gate-7.jpg
Image:Indiagatelightening.jpg
File:Delhi_India_Gate.jpg

Катэгорыя:Дэлі
Катэгорыя:Трыумфальныя аркі
Катэгорыя:Помнікі Першай сусветнай вайны
Катэгорыя:З’явіліся ў 1931 годзе
Сінагога Зальцмана

**Сінагога Зальцмана** — былая яўрэйская бажніца, якая размяшчаецца ў Мінску на вуліцы Ракаўскай, 24 (у часы СССР — Астроўскага, 24).

## Гісторыя 
Сінагога пабудавана ў 1864 годзе на сродкі купца Зальцмана для бедных яўрэяў Мінска на Ракаўскім прадмесці. Падчас Другой сусветнай вайны закінута. Пасля вайны перабудавана для размяшчэння спартыўнага клуба.

Станам на верасень 2023 года, у будынку размешчана спецыялізаваная дзіцяча-юнацкая школа алімпійскага рэзерву (СДЮШАР) па шахматах і шашках горада Мінска.

Нядаўна ў будынку праведзены чарговы рамонт, пераважна верхняга паверха.

## Спасылкі 
* Здымкі будынка сынагогі на сайце Radzima.org
* 

Катэгорыя:Сінагогі Мінска
Катэгорыя:З’явіліся ў 1864 годзе
Катэгорыя:1864 год у Мінску
Катэгорыя:Ракаўская вуліца (Мінск)
Пудра

**Пудра** (ад ) — выраб дэкаратыўнай касметыкі. Робіцца ў парашкападобныя, вадкай і спрасаванай кампактнай форме. Гэта араматызаваныя тонкадысперсная аднастайная сумесь мінеральных і арганічных рэчываў, прызначаная для паляпшэння колеру твару, для абароны скуры ад шкодных уплываў асяроддзя і ўбірання выдзяленняў скуры. 

## Склад 
Склад: тальк, вокіс цынка, дыаксід тытана, каалін. 

Шырока распаўсюджаныя пудры белага, ружовага, жаўтлявага (рашэль), жаўтлява-ружовага колераў, а таксама колеру загару і персіка. Для афарбоўвання пудры ўжываюць фарбавальнікі неарганічныя (сіена, жалезааксідныя пігменты жоўты і чырвоны і інш.), арганічныя (эазін, лак чырвоны ЖБ, фарбы касметычныя), мінеральнага і сінтэтычнага паходжання. Каб пудра мела прыемны пах, у яе дадаюць водарнікі. 

Катэгорыя:Касметыка
Касметыка

**Касметыка** (ад  — «які мае сілу прыводзіць у парадак» або «які валодае досведам дэкарыравання») — «вучэнне аб сродках і метадах паляпшэння знешнасці чалавека. Касметыкай таксама называюць сродкі і спосабы догляду скуры, валасоў і пазногцяў, што ўжываюцца з мэтай паляпшэння знешнасці чалавека, а таксама рэчывы, якія прымяняюцца для надання свежасці і прыгажосці твару і целу» .

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Food and Drug Administration. USA
* Personal Care Products Council, былая CTFA
* International Cosmetic Ingredient Dictionary & Handbook, 13th Edition
* EWG Skin Deep — Праверка касметыкі на англійскай мове
* Праверыць касметыку на рускай мове


Катэгорыя:Гісторыя касметыкі
Плоў

**Плоў** ( — *polov*; ; ; ; ; ;; ; ; ; ; ) — складовая страва ў асноўным з рысу (тым не менш, сустракаюцца і іншыя варыянты крупяных складнікаў) і, як правіла, мяса ці рыбы, аднак і тут бываюць выключэнні.

Катэгорыя:Усходняя кухня
Катэгорыя:Узбекская кухня
Катэгорыя:Таджыкская кухня
Катэгорыя:Туркменская кухня
Катэгорыя:Афганская кухня
Катэгорыя:Албанская кухня
Катэгорыя:Азербайджанская кухня
Катэгорыя:Армянская кухня
Катэгорыя:Іранская кухня
Катэгорыя:Талышская кухня
Катэгорыя:Стравы з рысу
Катэгорыя:Стравы з бараніны
Катэгорыя:Вулічная ежа
Пангея

**Пангея** — назва, дадзеная Альфрэдам Вегенерам протакантыненту, які ўзнік ў эпоху палеазоя. 

У працэсе фарміравання Пангеі з больш старажытных кантынентаў на месцах іх сутыкнення паўсталі горныя сістэмы, некаторыя з іх праіснавалі і да нашага часу, да прыкладу Урал або Апалачы. Гэтыя раннія горы значна старажытней за такія параўнальна маладыя горныя сістэмы як Альпы ў Еўропе, Кардыльеры ў Паўночнай Амерыцы, Анды ў Паўднёвай Амерыцы ці Гімалаі ў Азіі. З-за эрозіі, што доўжылася шмат мільёнаў гадоў  Урал і Апалачы - абкатаныя невысокія горы. 

Гіганцкі акіян, які абмываў Пангею, носіць назву Панталаса. 

Пангея раскалолася прыкладна 150-220 мільёнаў гадоў таму на два кантыненты. Паўночны кантынент Лаўразія пазней раскалоўся на Еўразію і Паўночную Амерыку, у той час як з паўднёвага кантынента Гандвана пазней утварылася Афрыка, Паўднёвая Амерыка, Індыя, Аўстралія і Антарктыда. 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Старажытныя кантыненты
Катэгорыя:Суперкантыненты
Катэгорыя:Палеазой
Катэгорыя:Мезазой
Альфрэд Лотар Вегенер

**Альфрэд Лотар Вегенер**  (;  1 лістапада 1880, Берлін, Германская імперыя — , Грэнландыя) — нямецкі геолаг і метэаролаг, стваральнік тэорыі дрэйфу мацерыкоў.

## Вучоба 
Альфред наведвае «Кёльнскую гімназію» у Берліне. Яго любімыя прадметы: фізіка і хімія. Акрамя таго, будучы геолаг і падарожнік актыўна займаецца спортам. Яго мара: стаць астраномам. У 1899 годзе ён сканчае школу з лепшым атэстатам у класе і паступае ва ўніверсітэт імя Фрыдрыха Вільгельма ў Берліне, дзе вучыцца матэматыцы, астраноміі і метэаралогіі. На другім семестры Вегенер пераходзіць у Гайдэльбергскі ўніверсітэт, але не наведвае ні адной лекцыі, аддаючы перавагу фехтаванню і піву. Пасля гэтага ён вяртаецца ў Берлін і прысвячае сябе вучобе. У 1904 годзе Вегенер абараняе дысертацыю.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Выкладчыкі Марбургскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Геолагі Германіі
Катэгорыя:Асобы на марках
Катэгорыя:Геафізікі
Катэгорыя:Постаці нямецкай метэаралогіі
Фюрарбау

thumb|Сучасны выгляд будынка|250px
Мюнхенскі будынак **«Фю́рарбау»** ( — *Дом фюрара*) быў узведзены ў 1933—1937 гг. архітэктарам Паўлем Людвігам Траостам. Першыя архітэктурныя праекты будынка датаваны 1931 г. Будаўнічыя працы завяршыліся праз тры гады пасля смерці архітэктара.

У часы нацыянал-сацыялізму «Фюрарбау» служыла рэзідэнцыяй Адольфа Гітлера. Разам з Адміністрацыйным будынкам НСДАП ён завяршае ўсходнюю частку архітэктурнай кампазіцыі плошчы *Кёнігсплац*. У будынку «Фюрарбау» адбылося падпісанне Мюнхенскага пагаднення 1938 г.

У 1945 г. у «Фюрарбау» і Адміністрацыйным будынку НСДАП размясціўся цэнтральны ў Паўднёвай Германіі пункт збору (Central Collecting Point) вывезенага нацыянал-сацыялістычнымі арганізацыямі з Еўропы «трафейнага мастацтва» — перамешчаных культурных каштоўнасцяў. Тут ажыццяўлялася іх перадача законным уладальнікам.

У цяперашні час ў былым «Фюрарбау» па адрасу *Арцысштрасэ12* размяшчаецца Мюнхенская вышэйшая школа музыкі і тэатра.

## Бібліяграфія 
* Alexander Krause: *Arcisstraße 12. Palais Pringsheim- Führerbau- Amerika Haus- Hochschule für Musik und Theater* 2005, ISBN 3-8652-0094-x
* Ulrike Grammbitter, Iris Lauterbach: *Das Parteizentrum der NSDAP in München* 2008, ISBN 978-3-422-02153-2

## Глядзіце таксама 
* Карычневы дом
* Адміністрацыйны будынак НСДАП
* Дом нямецкага мастацтва

Катэгорыя:Архітэктура Трэцяга рэйха
Катэгорыя:Будынкі Трэцяга рэйха
Катэгорыя:Архітэктура Мюнхена
Катэгорыя:Славутасці Мюнхена
Катэгорыя:Мюнхен
Луг Тэрэзы

[300px|thumb|Выгляд на луг Тэрэзы падчас [Актобэрфэста]]
**Луг Тэрэзы** () — плошча або, дакладней, спецыяльная тэрыторыя ў Мюнхене. На тэрыторыі лугі Тэрэзы праводзіцца мюнхенскі Актобэрфэст, а таксама іншыя святы, блышыныя рынкі і іншыя падобныя мерапрыемствы. Луг Тэрэзы знаходзіцца ў цэнтры Мюнхена, непадалёк ад Галоўнага вакзала. У паўночным ускрайку луга размешчана аднайменная станцыя мюнхенскага метро. Сваю назву луг атрымаў у гонар прынцэсы Тэрэзы Саксонскай-Хільдбургхаўзскай, жонкі Людвіга I. На ўскрайку луга размешчана Статуя Баварыі. Вясной на лузе Тэрэзы праводзіцца таксама менш вядомы аналаг Актобэрфэста, Вясновая свята, (), званы мюнхенцам «маленькі луг» (), а таксама зімовы фестываль «Tollwood», раз у чатыры гады сельскагаспадарчая выстава і нерэгулярныя цыркавыя прадстаўлення перасоўных цыркаў.

## Спасылкі 
* Гісторыя луга на афіцыйным сайце Актобэрфэста

Катэгорыя:Славутасці Мюнхена
Катэгорыя:Мюнхен
Васіль Іванавіч Жарко

**Васіль Іванавіч Жарко** (, в. Леснікі Драгічынскага раёна Брэсцкай вобласці, БССР) — беларускі дзяржаўны дзеяч, міністр аховы здароўя Беларусі (2006—2016), Намеснік Прэм’ер-міністра Беларусі (2016—2018).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў вёсцы Леснікі Драгічынскага раёна Брэсцкай вобласці Беларускай ССР у 1956 г.

1971—1975 — вучоба ў медыцынскім вучылішчы.

1975—1977 — служба ў шэрагах Савецкай Арміі.

У 1977 годзе — памочнік санітарнага ўрача раённай Санітарна-эпідэмічная станцыя г. Івацэвічы.

1977—1984 — студэнт Мінскага дзяржаўнага медыцынскага інстытута. Выдатнік аховы здароўя Беларусі.

1983—1991 — фельчар здароўпункту пры паліклініцы № 29 г. Мінску, урач-інтэрн дзіцячай абласной бальніцы г. Брэста, урач-тэрапеўт, раённы педыятар, загадчык аддзяленнем Драгічынскай раённай бальніцы.

1991—2002 — урач-інспектар, намеснік начальніка ўправы аховы здароўя Брэсцкага аблвыканкама.

2002—2003 — намеснік галоўнага ўрача Брэсцкай абласной дзіцячай бальніцы, дырэктар даччынага ўнітарнага прадпрыемства «Санаторый „Крыніца“».

2003—2005 — генеральны дырэктар УП «Белпрафсаюзкурорт».

з ліпеня 2005 года — выканаўца абавязкаў генеральнага сакратара Беларускага таварыства Чырвонага Крыжу.

5 мая 2006 года прызначаны міністрам аховы здароўя Беларусі.

16 кастрычніка 2015 года пастановай Савета Міністраў № 870 у складзе Урада склаў свае паўнамоцтвы перад нававыбраным Прэзідэнтам Рэспублікі Беларусь., а 17 снежня 2015 года ўказам Прэзідэнта № 500 зноў зацверджаны на пасадзе міністра.

29 снежня 2016 года прызначаны Намеснікам Прэм’ер-міністра Беларусі.

18 жніўня 2018 года вызвалены ад пасады Намесніка Прэм’ер-міністра Рэспублікі Беларусь. В. Жарко ва ўрадзе курыраваў сацыяльныя пытанні, у тым ліку адукацыю, ахову здароўя і спорт. Незадоўга да адстаўкі В. Жарко 25 чэрвеня 2018 года старшыня Камітэта дзяржаўнай бяспекі Рэспублікі Беларусь Валерый Вакульчык паведаміў пра выкрыццё маштабнай карупцыйнай схемы ў сферы аховы здароўя і заключэнне пад варту, а таксама прымяненне іншых мераў стрымання ў дачыненні да 33 службовых асоб, у тым ліку і да намесніка Міністра аховы здароўя, некалькіх галоўных доктараў бальніц.

## Узнагароды 
Узнагароджаны юбілейным медалем «60 год вызвалення Рэспублікі Беларусь ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў».

## Сям’я 
Жанаты, мае дачку.

## Спасылкі 
* Старонка на праекце «Хто ёсць хто ў Рэспубліцы Беларусь»
* Біяграфія на сайце Міністэрства аховы здароўя 

Катэгорыя:Намеснікі прэм’ер-міністраў Беларусі
Катэгорыя:Міністры аховы здароўя Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Медыкі Беларусі
Ёдаформ

**Ёдаформ** (*трыёдметан*) — жоўтае крышталічнае рэчыва з моцным характэрным пахам, практычна нерастваральнае ў вадзе. Цяжка раствараецца ў спірце, добра раствараецца ў эфіры, хлараформе.

## Атрыманне 
Ёдаформ атрымліваюць з этанолу або ацэтону, дзеяннем ёда і шчолачаў або карбанатаў шчолачных металаў:
: 6NaHCO3 + 4I2 + C2H5OH → CHI3↓ + HCOONa + 5NaI + 5H2O + 6CO2↑
Рэакцыя працякае па наступнай схеме:

Катэгорыя:Злучэнні ёда
Старая ратуша (Мюнхен)

**Старая Ратуша** () — адна са славутасцяў Мюнхена, размешчаная на ўсходнім боку плошчы Марыенплац.

Першае згадванне аб Старой ратушы датуецца 1310 годам, вялікая зала будынка была пабудавана ў 1392—1394 гадах. Вядома, што ў 1460 годзе комплекс пабіла маланка. У 1470—1480 гадах пад кіраўніцтвам Ёрга фон Хальсбаха ратуша была рэканструявана ў стылі позняй готыкі. Пасля, у эпоху Адраджэння, у фасад дадаваліся элементы ў стылі рэнесансу. Але ў 1861—1864 гадах будынак быў рэканструяваны ў неагатычным стылі.

У 1874 годзе гарадскі савет пераехаў у будынак Новай ратушы, размешчаны на паўночным боку той жа плошчы Марыенплац.

Ратуша таксама вядомая прамовай Ёзэфа Гебельса 9 лістапада 1938 года напярэдадні серыі яўрэйскіх пагромаў, якія ўвайшлі ў гісторыю пад назвай як «*Хрустальная ноч*».

Старая ратуша значна пацярпела падчас Другой сусветнай вайны, новы шпіль быў усталяваны ў пачатку 1970-х. У цяперашні час значную частку будынка займае музей цацак.

## Спасылкі 
* Старая ратуша на сайце muenchen.de.

Катэгорыя:Славутасці Мюнхена
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Мюнхена
Катэгорыя:Ратушы Германіі
Іаганес Вільгельм Енсен

**Іаганес Вільгельм Енсен** (; 20 студзеня 1873 — 25 лістапада 1950) — дацкі пісьменнік і паэт, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па літаратуры (1944).

Іаганес Вільгельм Енсен нарадзіўся 20 студзеня 1873 ў г. Фарсе ў паўночнай частцы Ютландскага паўвострава, у сям'і ветэрынарнага ўрача, збіральніка народнага фальклору, які таксама займаўся антрапалогіяй і гісторыяй. Любоў да кніг бацька прышчапіў дзецям змалку: з адзінаццаці чацвёра сталі пісьменнікамі.

У 1944 годзе становіцца лаўрэатам Нобелеўскай прэміі па літаратуры «За рэдкую сілу і багацце паэтычнага ўяўлення ў спалучэнні з інтэлектуальнай дапытлівасцю і самабытнасцю творчага стылю».

## Асноўныя працы 
* Aandens spor
* Bræen
* Danskere
* Den lange Rejse
* Digte 1906
* Einar Elkær
* Himmerlandshistorier
* Johannes Larsen
* Jordens Kreds
* Kongens Fald
* Madame d'Ora
* Myter I, II, III
* Mørkets Frodighed
* Norne-gæst
* Skibet
* Skovene
* Swift og Oehlenschlæger
* Tilblivelsen
* Ungt er endnu Ordet

## Беларускія пераклады 
Паасобныя вершы на беларускую мову пераклаў Лявон Баршчэўскі.

## Спасылкі 
* Johannes V. Jensen

Катэгорыя:Пісьменнікі Даніі
Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі па літаратуры
Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі з Даніі
Заалагічны парк

**Заалагічны парк** (заапарк) — адна з унікальных лабараторый па захаванні разнастайнасці жывёльнага свету і музей жывой прыроды, створаны чалавекам, з'яўляецца навукова-асветных устаноў. 

## Мэты і задачы 
Адзін з важных і мэтанакіраваных бакоў дзейнасці заапарка - утрыманне дзікіх жывёл для дэманстрацыі іх гарадскому насельніцтву і асветніцкая дзейнасць па ахове прыроды і жывёльнага свету, развіваючы ў людзях ўяўленне аб тым, што яны з'яўляюцца часткай свету жывой прыроды і што адказнасць за захаванне гэтага свету павінна гарманічна ўвайсці ў іх паўсядзённае жыццё; вывучэнне біялогіі і псіхалогіі сваіх калекцый, а таксама захаванне відаў і іх узнаўленне з наступнай рэінтрадукцыяй ў натуральныя месцапражывання, якія дапамагаюць аднавіць і захаваць выміраючых прадстаўнікоў жывёльнага свету ў дзікай прыродзе. Удзел у розных міжнародных праграмах па захаванню і аднаўленню знікаючых відаў дапамагло пазбегнуць страты ад вымірання ў прыродным асяроддзі папуляцый зуброў і куланаў, некаторых прадстаўнікоў птушак, земнаводных і паўзуноў. 

## Заалагічныя паркі Беларусі 
* Віцебскі заапарк
* Гродзенскі заапарк
* Мінскі заапарк

## Спасылкі 
*
Загар

**Загар**  — пацямненне колеру скуры пад уздзеяннем ультрафіялетавага выпраменьвання, з прычыны якога ў эпідэрмісе скуры адкладваецца пігмент меланін. 

Клеткі глыбокага слоя эпідэрмісу выпрацоўваюць і назапашваюць меланін — пігмент, які вызначае колер скуры. Пад уплывам сонечнага выпраменьвання ўтварэнне меланіну павялічваецца, таму пры загары наша скура цямнее.

Загар развіваецца паступова пасля паўторнага апраменьвання невялікай інтэнсіўнасці. Найбольш інтэнсіўны і ўстойлівы загар узнікае пасля працяглага знаходжання на сонцы, што часта шкодна адбіваецца на стане здароўя (нервовай, сардэчна-сасудзістай і інш. сістэмах).

Катэгорыя:Дэрматалогія
Катэгорыя:Лета
Катэгорыя:Фізіялогія
Катэгорыя:Скура
Катэгорыя:Ультрафіялетавае выпраменьванне
Нансі

**Нансі** () — горад і камуна ў Францыі, адміністрацыйны цэнтр (прэфектура) дэпартамента Мёрт і Мозель і гістарычнай вобласці Латарынгія. Насельніцтва вялікага Нансі складае 410 508 чалавек (даныя 1999 года), уласна ў горадзе пражываюць 105 100 чалавек (даныя 2004 г.). Размешчаны на рацэ Мозель, ля перасячэння яе каналам Марна — Рэйн. Вузел чыгуначных ліній на Парыж, Страсбург, Льеж.

## Гісторыя 
Нягледзячы на мноства прэгістарычных артэфактаў, знойдзеных на месцы сучаснага Нансі, горад на рацэ Мёрт стаў згадвацца толькі з VIII стагоддзя. Традыцыйна з XII стагоддзя Нансі быў сталіцай герцагства Латарынгскага, затым правінцыі і рэгіёна з назвай Латарынгія (Lorraine). У 1477 годзе пры Нансі адбылася бітва паміж швейцарска-латарынгскімі войскамі (падтрыманымі Францыяй) і войскам герцага бургундскага Карла Смелага, які загінуў у гэтай бітве (гл. бітва пры Нансі). У 1766 годзе разам з Латарынгіяй пасля смерці апошняга латарынгскага герцага, цесця Людовіка XV Станіслава Ляшчынскага, горад увайшоў у склад Францыі. Падчас франка-прускай вайны 1870—1871 гадоў быў заняты нямецкімі войскамі, аднак пасля вайны па ўмове Франкфурцкага дагавора ўвайшоў у тую невялікую частку Латарынгіі, якая не перайшла да Германіі і засталася ў складзе Францыі (гл. Эльзас-Латарынгія); Нансі стаў адным з цэнтраў руху за рэванш, у ім быў узведзены помнік страчаным правінцыям. У 1914 годзе, падчас Першай сусветнай вайны, каля Нансі вяліся лютыя баі. Пасля акупацыі Францыі гітлераўскай Германіяй (1940) раён Нансі стаў адным з ачагоў руху Супраціўлення. У верасні 1944 года Нансі быў вызвалены ад акупантаў.

## Архітэктура 
Нансі падзяляецца на стары горад з вузкімі крывымі вуліцамі і старадаўнімі будынкамі (герцагскі палац, XIV—XVI стст., зараз музей; царква кардэльераў, XV ст., і інш.) і новы горад, які будаваўся ў паўднёвым кірунку па рэгулярным плане з XVI—XVII стст. Цэнтральны ансамбль, які складаўся са звязаных паміж сабой плошчаў Станіслава, Ла Кар’ер і Урада (з аркадамі, рашоткамі, фантанамі і г. д.), створаны галоўным чынам у XVIII ст. (арх. Э. Эрэ дэ Карані, Ж. Ламур і інш.).

## Выбітныя ўраджэнцы 
* Франсуа Жакоб
* Карл Іосіф Вірыён

## Гл. таксама 
* Нансі-Універсітэт
* Трамвай на шынах Нансі
* ФК Нансі
* Музей-акварыум Нансі
* Музей школы Нансі

## Спасылкі 
* Office de tourisme de Nancy

[thumb|800px|[Станіславаўская плошча ў Нансі — помнік Сусветнай спадчыны]]

Катэгорыя:Гарады рэгіёна Гранд-Эст
Катэгорыя:Камуны дэпартамента Мёрт і Мозель
Катэгорыя:Гарады, узнагароджаныя ордэнам Ганаровага легіёна
Франсуа Жакоб

**Франсуа Жакоб** (; нар. 17 чэрвеня 1920 года, Нансі, Францыя-) — французскі мікрабіёлаг і генетык, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне (1965) (сумесна з Андрэ Львофам і Жакам Мона) «за адкрыцці, якія тычацца генетычнага кантролю сінтэзу ферментаў і віруса». Член Французскай акадэміі (1996).

## Узнагароды 
* Вялікі крыж ордэна Ганаровага легіёна
* Кампаньён ордэна Вызвалення
* Вялікі афіцэр ордэна «За заслугі»
* Ваенны крыж з пальмавай галінай
* Каланіяльны медаль

## Спасылкі 
* Біяграфія Франсуа Жакоба на сайце Нобелеўскага камітэта 
* Нобелеўская лекцыя Франсуа Жакоба 
* Біяграфія на сайце Французскай акадэміі  

Катэгорыя:Генетыкі Францыі
Катэгорыя:Мікрабіёлагі Францыі
Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі па медыцыне
Катэгорыя:Члены Французскай акадэміі
Катэгорыя:Члены Французскай акадэміі навук
Катэгорыя:Члены і члены-карэспандэнты Нацыянальнай акадэміі навук ЗША
Катэгорыя:Замежныя члены Лонданскага каралеўскага таварыства
Дзяўчынка з парасонам

**Дзяўчынка з парасонам** — скульптурная кампазіцыя ў Мінску, у Міхайлаўскім скверы каля Прывакзальнай плошчы. Аўтар — Уладзімір Іванавіч Жбанаў.

Скульптура сімвалізуе памяць аб трагедыі на Нямізе — той моцны лівень нібыта пашкодзіў і парасон бронзавай дзяўчынкі.

Копія скульптуры ўсталявана каля санаторыя «Беларусь» у Сочы.

## Гл. таксама 
* Спіс помнікаў Мінска
* Помнік Чыжыку-Пыжыку

## Спасылкі 
* MinskReview: Дзяўчынка з парасонам 

Катэгорыя:Помнікі Мінска
Катэгорыя:Помнікі гарадскім жыхарам
Катэгорыя:Міхайлаўскі сквер
Катэгорыя:Творы Уладзіміра Жбанава
Ускраіннае мора

**Ускраіннае мора** — мора, якое прымыкае да мацерыка, слаба адасобленае паўастравамі ці астравамі ад акіяна. Да ўскраінных мораў адносяць пераважна моры, якія размешчаны на шэльфе і мацерыковым схіле і рэдка ўключаюць у сваю тэрыторыю глыбакаводныя вобласці. На характар донных адкладаў, кліматычны і гідралагічны рэжымы, арганічнае жыццё моцны ўплыў аказвае не толькі мацярык, але і акіян. Да ўскраінных мораў адносяць: Нарвежскае, Баранцава, Карскае, Лапцевых, Жоўтае, Усходне-Сібірскае, Чукоцкае, мора Белінсгаўзена і Карыбскае мора.

## Літаратура 
* 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Мора
Катэгорыя:Акіяналогія
Палінаўка

**Палі́наўка** (, ) — вёска ў Камянецкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Войскага сельсавета. Размешчана за 4 км на паўночны захад ад Каменца.

Да 20 мая 1957 года вёска ўваходзіла ў склад Агародніцкага сельсавета, да 14 красавіка 1964 года — у склад Ратайчыцкага сельсавета, да 19 мая 1986 года — у склад Камянецкага сельсавета.

Вёска звязана дарогай з вёскамі Бялёва і Багачы.

## Назва 
У гэтым рэгіёне яшчэ ў канцы 18 ст. фіксавалася кобрыньскае прозвішча Паліноўскі. З-пад Воранава былі Палін (Восава) і Паліневіч (Германішкі), было падвіленскае Паліновіч, глыбоцкае Палінэйка. У гэтым жа рэгіёне Палінова ля Пружанаў.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Войскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Камянецкага раёна
Статуя Баварыі

Статуя **Баварыя** () — бронзавая статуя ў Мюнхене, на лузе Тэрэзы, якая сімвалізуе дзяржаву Баварыю. Яна была пабудавана па заказе караля Баварыі Людвіга I у перыяд 1843—1850 архітэктарам Леа фон Кленцэ, скульптарам Людвігам Шванталерам і ліцейшчыкамі Ёхана Баптыстам Штыгльмаерам і яго пляменнікам Фердынандам фон Мілерам. Вышыня статуі складае 18,52 метраў, маса 87,36 тон. Статуя выканана з бронзы. Унутры статуі знаходзіцца лесвіца з 66 прыступкамі, па якой можна дабрацца да назіральнай пляцоўкі ў галаве статуі і адтуль агледзець наваколле. У падножжа статуі праводзіцца штогадовы мюнхенскі Актобэрфэст.
thumb|250px|злева|Баварыя

## Спасылкі 
* Інфармацыя на сайце баварскага кіравання паркамі і замкамі

Катэгорыя:Архітэктура Мюнхена
Катэгорыя:Славутасці Мюнхена
Катэгорыя:Мюнхен
Губная памада

**Губная памада** — касметычны прадукт для афарбоўкі і ўвільгатнення вуснаў.

## Разнавіднасці памад 
* увільгатняльная
* пажыўныя
* устойлівая
* гігіенічныя
* для бляску
* матавая
* глянцавая
* атласная
* павялічвальная аб'ём
* візуальна адбельвальная зубы
* з эфектам вільготнага бляску

## Склад 
Асноўныя кампаненты памады: аснова, дабаўкі, сумесь-фарба, водар.

Катэгорыя:Касметыка
Заале

**Заале**, таксама **Зале** () — рака ў Баварыі, Цюрынгіі і Саксоніі-Анхальт, левы прыток Эльбы.

Даўжыня ракі скарацілася з-за розных будаўнічых мерапрыемстваў (з 1933 па 1942 г.) з 427 км на 413 км. Плошча басейна — 24 тыс. км². Сярэдні расход вады 100 м³/с.

Рака бярэ пачатак у гарах Фіхтэль на вышыні 828 м. Упадае ў Эльбу ля Барбі. Сярод прытокаў — Рака Ільм, Вайсэ-Эльстэр і інш.

Катэгорыя:Рэкі Германіі
Катэгорыя:Прытокі Эльбы
Біржаўскі раён

**Біржаўскі раён** () — адміністрацыйная адзінка на поўначы Літвы, уваходзіць у склад Панявежыскага павета. Раён адносіцца да этнаграфічнага рэгіёна Аўкштайція.

## Геаграфічная характарыстыка 
Біржаўскі раён мае плошчу 1 476 км² (2,3% ад плошчы Літвы). Максімальная вышыня 88 м над узроўнем мора, мінімальная – 21 м. У раёне каля 8000 карставых пячор. 26,4% тэрыторыі пакрыты лесам, 4,5% тэрыторыі займаюць тарфянікі. Праз раён працякае рака Мемель. Тут знаходзіцца самае вялікае і самае старое штучнае возера Літвы – возера Шырвена. На мяжы Біржаўскага і Пасваліскага раёнаў размешчаны Біржаўскі рэгіянальны парк.

## Паселішчы 
У Біржаўскім раёне знаходзяцца наступныя населеныя пункты:
* 2 горада — Біржаў і Вабальнінкас;
* 4 мястэчка — *Купралішкіс*, *Нямунеліа Радзівілішкіс*, *Пабіржэ* і *Папіліс*;
* 538 вёсак.

## Колькасць насельніцтва 
* *Біржаў* — 15 262 чал;
* *Вабальнінкас* — 1 328 чал;
* *Пабіржэ* — 874 чал;
* *Нямунеліа Радзівілішкіс* — 729 чал;
* *Рынкушкей* — 703 чал;
* *Мядзяйкей* — 656 чал;
* *Кірдоніс* — 492 чал;
* *Нацюнай* — 455 чал;
* *Германішкіс* — 429 чал;
* *Паравея* — 402 чал.

## Староствы 
У склад Біржаўскага раёна ўваходзяць 8 старостваў:

* *Біржаўскае гарадское* ()
* *Вабальнінкаскае* ()
* *Нямунеліа-Радзівілішкіскае* ()
* *Пабіржскае* ()
* *Пачараўкшцкае* (')
* *Папіліскае* ()
* *Паравейскае* ()
* *Шырвенскае* ()

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Раёны Літвы

Катэгорыя:Аўкштайція
Лаўразія

**Лаўразія** — паўночны з двух кантынентаў (паўднёвы — Гандвана), на якія распаўся протакантынент Пангея ў эпоху мезазоя. Складовымі часткамі Лаўразіі былі сучасныя Еўразія і Паўночная Амерыка, якія ў сваю чаргу адкалоліся адзін ад аднаго ад 135 да 200 мільёнаў гадоў таму.

Лаўразія — звышкантынент, які існаваў як частка разлома протакантынента Пангея ў эпоху позняга мезазоя.

## Гл. таксама 
* Суперкантынент
* Тэктоніка пліт
* Лаўразіятэрыі

Катэгорыя:Старажытныя кантыненты
Катэгорыя:Суперкантыненты
Катэгорыя:Мезазой
Юрыспрудэнцыя

**Юрыспрудэнцыя**, таксама **юрыдычная навука**, **правазнаўства** ( «правазнаўства», ад , род. скл. jūris «права» і  «прадбачанне», «веданне») — комплексная навука, якая вывучае сутнасныя ўласцівасці дзяржавы і права; сукупнасць прававых ведаў; практычная дзейнасць юрыстаў і сістэма іх падрыхтоўкі.

Такім чынам, пад юрыспрудэнцыяй разумеюць некалькі ўзаемазвязаных паняццяў:

* 1. Навуку аб дзяржаве і праве, якія вывучаюць вынікі прававога рэгулявання і вылучаюць прававыя ідэі аб магчымасці ўнясення прагрэсіўных зменаў у механізм і спосабы рэгулявання грамадства.
* 2. Сукупнасць ведаў аб дзяржаве, кіраванні, праве, наяўнасць якіх дае падставу для прафесійнай юрыдычнай дзейнасці.
* 3. Практычнае прымяненне юрыдычных ведаў, дзейнасць юрыстаў.
* 4. Сістэму падрыхтоўкі спецыялістаў-юрыстаў у юрыдычных навучальных установах.

Катэгорыя:Права
Гаральд Клейтан Юры

**Гаральд Клейтан Юры** (, вымаўляецца як *Харэлд Клэйтан Юры*; , Уолкертан — , Ла-Хоя, Сан-Дыега) — амерыканскі фізік і фізікахімік, піянер у галіне даследавання ізатопаў, за адкрыццё аднаго з якіх — дэйтэрыя — быў узнагароджаны Нобелеўскай прэміяй па хіміі (1934). Пазней перайшоў да вывучэння эвалюцыі планет.

Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі па хіміі
Катэгорыя:Вучоныя ЗША
Катэгорыя:Фізікі ЗША
Катэгорыя:Узнагароджаныя медалём Прыстлі
Катэгорыя:Узнагароджаныя медалём Дэві
Катэгорыя:Узнагароджаныя Нацыянальным медалём навукі ЗША
Сяргей Юр’евіч Юрскі

**Сяргей Юр’евіч Юрскі** ( — ) — савецкі і расійскі акцёр тэатра і кіно, тэатральны рэжысёр, сцэнарыст. Народны артыст РСФСР (1987).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Ленінградзе 16 сакавіка 1935 года ў сям’і Юрыя Юрскага, які быў мастацкім кіраўніком Маскоўскага цырка на Цвятным бульвары, кіраваў Ленканцэртам. Маці — Яўгенія Міхайлаўна Юрская-Раманава — была музычным педагогам. Вучыўся на юрыдычным факультэце Ленінградскага універсітэта імя А. А. Жданава.

У 1955 годзе, пасля трэцяга курса юрфаку, паступіў на акцёрскі факультэт Ленінградскага тэатральнага інстытута імя А. М. Астроўскага (курс Л. Ф. Макар’ева). Ужо пасля заканчэння другога курса быў прыняты ў Вялікі драматычны тэатр імя М. Горкага.

З 1957 года — акцёр БДТ імя М. Горкага ў Ленінградзе.

Стаў шырока вядомы пасля фільма «Рэспубліка ШКІД».

Катэгорыя:Акцёры Расіі
Катэгорыя:Акцёры СССР
Катэгорыя:Памерлі ад сардэчна-сасудзістых захворванняў
Рыёха

**Рыёха**, або **Ла-Рыёха** () — аўтаномная супольнасць і правінцыя на поўначы Іспаніі. Сталіца і найбуйнейшы горад — Лагроньё.

## Геаграфія 
Тэрыторыя 5045 км ² (16-е месца). Гэта самая маленькая аўтаномная супольнасць мацерыковай Іспаніі.

## Гісторыя 
Да лістапада 1980 правінцыя Ла-Рыёха называлася Лагроньё.

9 чэрвеня 1982 года правінцыя атрымала статус аўтаномнай вобласці.

## Дэмаграфія 
Насельніцтва — 301 тыс. (17-е месца; даныя 2005 г.).

## Спасылкі 
* Página sobre la Ciudad de Calahorra

Катэгорыя:Аўтаномныя супольнасці Іспаніі
Катэгорыя:Правінцыі Іспаніі
Помнік Георгію Жукаву (Мінск)

**Помнік Георгію Канстанцінавічу Жукаву** — помнік у г. Мінску, размешчаны на скрыжаванні вуліцы Чыгуначнай і праспекта Жукава, у аднайменным скверы.

Бюст чатыры разы Героя Савецкага Саюза ўстаноўлены 8 мая 2007 года. На адкрыццё манумента прыйшлі ветэраны, вайскоўцы і пажылыя людзі.

На тэрыторыі Беларусі Г. К. Жукаў праслужыў каля 17 гадоў і прайшоў шлях ад камандзіра кавалерыйскага эскадрона да намесніка камандуючага войскамі Беларускай асобай ваеннай акругі. Па словах намесніка старшыні Мінскага гарвыканкама Міхаіла Ціцянкова, які адкрываў помнік: «пад непасрэдным кіраўніцтвам маршала летам 1944 года была ажыццёўлена аперацыя „Баграціён“ па вызваленні Беларусі ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў. Кіраваныя ім войскі I Беларускага фронту ва ўзаемадзеянні з двума суседнімі франтамі бліскуча правялі Вісла-Одэрскую аперацыю, разграмілі Берлінскую групоўку праціўніка і занялі сталіцу гітлераўскага рэйха. А 8 мая Жукаў прыняў капітуляцыю нацысцкай Германіі».

Кошт помніка, узведзенага на сродкі ветэранаў і Мінгарвыканкама па праекце скульптара Анатоля Арцімовіча і архітэктара Аляксандра Жылінскага, ацэньваецца прыкладна ў 100 млн рублёў.

Акрамя гэтага, па просьбе ветэранаў імя Г. К. Жукава прысвоена СШ № 83 г. Мінска.

## Спасылкі 
* У Мінску адкрыты бюст маршалу Георгію Жукаву
* У Мінску адкрылі помнік Георгію Жукаву
* Дачка Г. К. Жукава сустрэлася з беларускімі ветэранамі ля помніка бацьку
* Помнік Жукаву ў Мінску адкрывалі пад дажджом

Катэгорыя:Помнікі Мінска
Катэгорыя:З’явіліся ў 2007 годзе
Катэгорыя:2007 год у Мінску
Катэгорыя:Помнікі Георгію Жукаву
Катэгорыя:Чыгуначная вуліца (Мінск)
Катэгорыя:Праспект Жукава (Мінск)
Войскі сельсавет

**Во́йскі сельсавет** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Камянецкага раёна Брэсцкай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — аграгарадок (да 2009 года вёска) Войская.

## Гісторыя 
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Камянецкага раёна Брэсцкай вобласці БССР. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Агародніцкага сельсавета.

14 красавіка 1964 года ўтвораны зноў з часткі скасаванага Агародніцкага сельсавета ў складзе 9 населеных пунктаў (Войская, Гершоны, Задвараны, Кашчэнікі, Лісоўчыцы, Лускалы, Перкавічы, Русілы і Селяховічы). На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета 7 населеных пунктаў. 4 верасня 1972 года скасаваны вёскі Гершоны і Русілы (зліліся з вёскай Лісоўчыцы). 19 мая 1986 года да сельсавета далучана частка тэрыторыі скасаванага Камянецкага сельсавета (11 населеных пунктаў: Бабічы, Багачы, Горы, Жылічы, Завадзькавічы, Зянькі, Ліпна, Мікалаева, Палінаўка, Робенка і Сюлкі). 16 сакавіка 1987 года ў склад сельсавета з Ратайчыцкага сельсавета перададзены вёскі Бучамль I, Бучамль II, Бучамль III, Зарачаны, Свішчова, і Шастакова. 16 верасня 2008 года ў склад Белавежскага сельсавета перададзены вёскі Зарачаны, Кашчэнікі і Шастакова.

## Населеныя пункты 
Населеныя пункты ў межах сельсавета:
* Бабічы
* Багачы
* Бучамля 1
* Бучамля 2
* Бучамля 3
* Войская
* Горы
* Жылічы
* Завадзькавічы
* Задвараны
* Зянькі
* Ліпна
* Лісоўчыцы
* Лускалы
* Мікалаева
* Палінаўка
* Перкавічы
* Робенка
* Свішчова
* Селяховічы
* Сюлкі

## Насельніцтва 
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 2034 чалавекі, з іх 81,1 % — беларусы, 10,5 % — украінцы, 6,5 % — рускія, 0,5 % — немцы, 0,5 % — армяне; паводле перапісу 2019 года — 1527 чалавек.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1954 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1964 годзе
Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі і кляштар францысканцаў (Вільня)

**Віленскі Марыінскі касцёл францысканцаў** лічыцца адным з першых гатычных сакральных храмаў ВКЛ.

## Гісторыя 
У 1435 годзе збудаваны манахамі-францысканамі.

У XVIII стагоддзі перабудаваны ў стылі Віленскага барока.

У 1998 годзе рэстаўраваны.

У сакавіку 2024 года да дня 160-й гадавіны пакарання сьмерцю Кастуся Каліноўскага на тэрыторыі францішканскага кляштара адкрылі помнік удзельнікам Паўстання 1863—1864 гадоў Кастусю Каліноўскаму, Зыгмунту Серакоўскаму і Цітусу Далеўскаму.

## Архітэктура 
. Фрагмент касцёла францысканцаў у Вільні. Пач. ХХ ст.]]
Касцёл належаў ордэну францысканцаў, якім адным з першых стала атабарыўся ў Вільні, таму мураваны касцёл з’яўляецца адным з першых помнікаў мураванага гатычнага манастырскага храмабудаўніцтва ў Вільні і ва ўсім Вялікім Княстве Літоўскім.

Храм амаль без змен захаваў сваю першапачатковую гатычную структуру: гэта трохнефная бязвежавая базіліка, прычым два бакавыя больш вузкія нефы ніжэйшыя па вышыні, што адрознівае яго ад пазнейшых залявых храмаў ордэна бернардзінцаў у Вільнюсе і Каўнасе.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Касцёлы Вільнюса
Вільнюс
Катэгорыя:Касцёлы Вільнюскай архідыяцэзіі
Валерый Мікалаевіч Іваноў

**Вале́рый Мікала́евіч Івано́ў** (, в. Папехінка Клімавіцкага раёна Магілёўскай вобласці) — беларускі дзяржаўны дзеяч, кіраўнік справамі Прэзідэнта Беларусі (з 2021), намеснік прэм’ер-міністра Беларусі (2010—2012).

## Біяграфія 
У 1973 годзе скончыў Клімавіцкі саўгас-тэхнікум.

Працаваў галоўным заатэхнікам, старшынёй калгаса «Кастрычнік», старшынёй калгасаў імя Дзімітрава Круглянскага раёна, «Рассвет» імя К. П. Арлоўскага Кіраўскага раёна Магілёўскай вобласці.

У 1983 годзе скончыў Беларускую сельскагаспадарчую акадэмію, у 1992 — Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт, у 2006 — Акадэмію кіравання пры прэзідэнце Беларусі.

1987—1997 — першы намеснік старшыні Круглянскага райвыканкама. 2002—2004 — старшыня Кіраўскага, 2004—2008 — Шклоўскага райвыканкамаў.

Член Савета Рэспублікі 2 і 3 скліканняў (2000—2008), намеснік старшыні Палаты прадстаўнікоў 4 склікання (2008—2010).

25 мая 2010 — 28 снежня 2010 — першы намеснік старшыні Мінскага аблвыканкама.

З 28 снежня 2010 — намеснік прэм’ер-міністра Беларусі. Адказваў за пытанні сельскай і лясной гаспадаркі, аховы прыроды.

28 лютага 2012 звольнены з пасады намесніка прэм’ер-міністра і прызначаны генеральным дырэктарам ЗАТ «Беларуская калійная кампанія».

У кастрычніку 2012 года абраны членам Савета Рэспублікі 5 склікання ад Магілёўскай вобласці.

Са снежня 2013 года да ліпеня 2021 года з’яўляўся старшынёй праўлення Беларускага рэспубліканскага саюза спажывецкіх таварыстваў.

8 ліпеня 2021 года прызначаны кіраўніком справамі Прэзідэнта Беларусі. 16 жніўня 2022 года перайшоў на іншую працу.

У сакавіку 2022 года Валерый Іваноў трапіў пад санкцыі Канады.

У красавіку 2024 года быў выбраны дэлегатам на Усебеларускі народны сход 7-га склікання ад Беларускага грамадскага аб’яднання ветэранаў.

## Сям'я 
Жанаты, мае двух дзяцей.

## Узнагароды 
Узнагароджаны ордэнам Пашаны, медалём «За працоўныя адзнаку», Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь, Ганаровай граматай Парламенцкага схода Саюза Беларусі і Расіі, юбілейным медалём «90 гадоў Узброеных Сіл Рэспублікі Беларусь».

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Председатель Правления Белкоопсоюза 
* Валерый Іваноў назначаны намеснікам прэм’ер-міністра Беларусі // «Звязда» № 254 (26862) 29 снежня 2010

Катэгорыя:Намеснікі прэм’ер-міністраў Беларусі
Катэгорыя:Члены Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 2-га склікання
Катэгорыя:Члены Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 3-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 4-га склікання
Катэгорыя:Члены Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 5-га склікання
Катэгорыя:Узнагароджаныя Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Старшыні Шклоўскага раённага выканаўчага камітэта
Катэгорыя:Старшыні Кіраўскага раённага выканаўчага камітэта
Катэгорыя:Старшыні калгасаў
Катэгорыя:Намеснікі старшыні Мінскага абласнога выканаўчага камітэта
Катэгорыя:Кіраўнікі справамі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Дэлегаты Усебеларускага народнага сходу 7-га склікання
Лагронья

**Лагро́нья** () — горад у Іспаніі, адміністрацыйны цэнтр аўтаномнай супольнасці Рыёха. Муніцыпалітэт знаходзіцца ў складзе раёна (камаркі) Лагронья. Сталіца вінаробчай Ла-Рыёхі, буйны прыпынак на шляху пілігрымаў па шляху Святога Якава ў Сант'яга-дэ-Кампастэла.

Насельніцтва — 152 тыс. жыхароў (2009).

## Гісторыя 
Лагронья, з'яўляецца старым паселішчам і спачатку ён быў пасёлкам, спачатку яго кантралявалі рымляне, а затым кельты. З X стагоддзя Лагронья аспрэчвалася паміж каралямі Навары і Кастыліі, але ў канчатковым выпадку быў далучаны да Кастыліі. Альфонса VI Кастыльскі прадаставіў Лагронья ў 1095 годзе Хартыю правоў, якая служыла ў якасці мадэлі для іншых іспанскіх гарадоў. У 1609 і 1610 гадоў горад быў галоўнай рэзідэнцыяй басконскага паграздзялення іспанскай інквізіцыі.

## Эканоміка 
Лагронья з'яўляецца гандлёвым і фінансавым цэнтрам супольнасці Рыёха. Яе эканоміка ў значнай ступені залежыць ад гандлю віном.

## Славутасці 
thumb|180пкс|left|Сабор у Лагронья

Горад на рацэ Эбра на мяжы Кастыліі і Навары ў сваёй гісторыі неаднаразова падвяргаўся набегам і разбурэнням. Старадаўніх пабудоў у горадзе практычна не захавалася. У цэнтры горада размяшчаюцца сабор Санта-Марыя-Рэдонда і храм Сант'яга-эль-Рэаль. Адзіны музей горада — Гісторыка-мастацкі музей Ла-Рыёхі.

## Гарады-пабрацімы 
*  Дармштат, Германія
*  Брэшыя, Італія
*  Данфермлайн, Вялікабрытанія
*  Дакс-і-Лібурн, Францыя

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Гарады Рыёхі
Катэгорыя:Муніцыпалітэты Рыёхі
Томас Юнг

**Томас Юнг** або **Томас Янг** (; ) — англійскі фізік, урач, астраном і ўсходазнавец, адзін са стваральнікаў хвалевай тэорыі святла.

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя інтарэсы Юнга вельмі разнастайныя. Найбольш важныя кірункі яго работ — оптыка, механіка, фізіялогія зроку, філалогія.

Юнг напісаў каля 60 артыкулаў для дадатку да чацвёртага выдання «Брытанскай энцыклапедыі», у асноўным біяграфіі навукоўцаў.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Фізікі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Астраномы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Дэшыфроўка забытых пісьменнасцей
Дэвід Юм

**Дэвід Юм**, таксама **Дайвід Юм**, **Дэвід Юм**, ; 7 мая (26 красавіка па старым стылі), 1711, Эдынбург, Шатландыя — , ) — шатландскі філосаф, прадстаўнік эмпірызму і агнастыцызму, адзін з найбуйнейшых дзеячаў шатландскай асветы.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1711 годзе ў Эдынбургу (Шатландыя) у сям’і юрыста, уладальніка невялікага маёнтка. Юм атрымаў добрую адукацыю ва ўніверсітэце Эдынбурга. Працаваў у дыпламатычных місіях Англіі ў Еўропе.

Пачаў філасофскую дзейнасць у 1739 годзе, апублікаваўшы першыя дзве часткі «Трактат аб чалавечай прыродзе». Праз год выйшла другая частка трактата. Першая частка была прысвечана чалавечаму пазнанню. Потым ён дапрацаваў гэтыя ідэі і апублікаваў у асобнай кнізе — «Нарысы аб чалавечым спазнанні».

Напісаў шмат работ на розныя тэмы, у тым ліку гісторыю Англіі ў васьмі тамах.

Катэгорыя:Постаці шатландскай філасофіі
Эйвінд Юнсан

**Эйвінд Улуф Вернер Юнсан** (,  — ) — шведскі пісьменнік. Лаўрэат Нобелеўскай прэміі па літаратуры (1974) «за апавядальнае мастацтва, якое прадбачыць прастору і час, служыць свабодзе».

## Бібліяграфія 
* *De fyra främlingarna* (1924)
* *Timans och rättfärdigheten* (1925)
* *Stad i mörker* (1927)
* *Stad i ljus* (1928)
* *Minnas* (1928)
* *Kommentar till ett stjärnfall* (1929)
* *Avsked till Hamlet* (1930)
* *Natten är här* (1932)
* *Bobinack* (1932)
* *Regn i gryningen* (1933)
* *Romanen om Olof*:
# *Nu var det 1914* (1934)
# *Här har du ditt liv!* (1935)
# *Se dig inte om!*(1936)
# *Slutspel i ungdomen* (1937)
* *Nattövning* (1938)
* *Den trygga världen* (1940)
* *Soldatens återkomst* (1940)
* *Krilonromanen*:
# *Grupp Krilon* (1941)
# *Krilons resa* (1942)
# *Krilon själv* (1943)
* *Sju liv* (1944)
* *Strändernas svall* (1946, för teater 1948)
* *Dagbok från Schweiz* (1949)
* *Drömmar om rosor och eld* (1949)
* *Lägg undan solen* (1951)
* *Romantisk berättelse* (1953)
* *Tidens gång* (1955)
* *Vinterresa i Norrbotten* (1955)
* *Molnen över Metapontion* (1957)
* *Vägar över Metaponto — en resedagbok* (1959)
* *Hans Nådes tid* (1960) (ingår i Världsbiblioteket)
* *Spår förbi Kolonos — en berättelse* (1961)
* *Livsdagen lång* (1964)
* *Stunder, vågor — anteckningar, berättelser* (1965)
* *Favel ensam* (1968)
* *Resa i hösten 1921* (1973)
* *Några steg mot tystnaden* (1973)

## Спасылкі 
* Eyvind Johnson

Катэгорыя:Пісьменнікі Швецыі
Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі па літаратуры
Хідэкі Юкава

**Хідэкі Юкава** (; , Токіа — , Кіота) — японскі фізік-тэарэтык.

## Прафесійная дзейнасць 
Вёў даследчую і педагагічную работу ў Кіёцкім і Осакскім універсітэтах, а таксама ў навуковых і навучальных цэнтрах ЗША.

У 1935 годзе высунуў гіпотэзу аб існаванні новага тыпу элементарных часціц з масай, прамежкавай паміж масамі электрона і пратона. Да канца 40-х гг. гэтая гіпотэза была пацверджана, і ў 1949 годзе за прадказанне існавання мезона і тэарэтычныя даследаванні прыроды ядзерных сіл Юкава атрымаў Нобелеўскую прэмію па фізіцы.

Першы японец, які атрымаў Нобелеўскую прэмію.

## Спасылкі 
* 
* Інфармацыя з сайта Нобелеўскага камітэта 
* Біяграфія Хідэкі Юкава 
* 

Катэгорыя:Фізікі-тэарэтыкі
Катэгорыя:Фізікі XX стагоддзя
Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі па фізіцы
Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі з Японіі
Катэгорыя:Члены і члены-карэспандэнты Нацыянальнай акадэміі навук ЗША
Катэгорыя:Замежныя члены Лонданскага каралеўскага таварыства
Катэгорыя:Замежныя члены АН СССР
Катэгорыя:Фізікі Японіі