open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Пётр Мікалаевіч Шостак

**Пётр Мікалаевіч Шостак** (, пас. Ільіч, , Гомельская вобласць) — беларускі палітык, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь V склікання. Кіраўнік адміністрацыі Ленінскага раёна Мінска (2016—2021).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 12 ліпеня 1966 года ў пас. Ільіч Петрыкаўскага раёна Гомельскай вобласці.

Скончыў Беларускую сельскагаспадарчую акадэмію па спецыяльнасці «Механізацыя сельскай гаспадаркі».

Працаваў электраманцёрам, інжынерам, галоўным інжынерам Петрыкаўскага райаграпрамэнергагаза; дырэктарам Петрыкаўскага аб’яднання кацельных і цеплавых сетак; намеснікам старшыні, першым намеснікам старшыні Рэчыцкага раённага выканаўчага камітэта;  старшынёй Светлагорскага раённага выканаўчага камітэта (2007—2008), старшынёй Рэчыцкага раённага выканаўчага камітэта (2008—2012).

У 2012—2016 гадах — дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь V склікання.

У кастрычніку 2016 года прызначаны кіраўніком адміністрацыі Ленінскага раёна Мінска. Працаваў на пасадзе да 2021 года.

## Асабістае жыццё 
Жанаты, мае двух сыноў і дачку.

## Узнагароды 
* медаль «За працоўныя заслугі» (2020).

## Спасылкі 
* Дасье на сайце Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 

Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 5-га склікання
Катэгорыя:Старшыні Рэчыцкага раённага выканаўчага камітэта
Катэгорыя:Старшыні Светлагорскага раённага выканаўчага камітэта
Катэгорыя:Кіраўнікі адміністрацый раёнаў Мінска
Уладзіслаў Аляксандравіч Шчэпаў

**Уладзіслаў Аляксандравіч Шчэпаў** (, г. ) — беларускі палітык, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь V і VI скліканняў.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 23 жніўня 1976 года ў г. Гомелі.

Скончыў Гомельскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Ф. Скарыны, эканаміст-менеджар. Кандыдат эканамічных навук, дацэнт.

Працаваў асістэнтам, дацэнтам кафедры эканомікі і кіравання вытворчасцю, дэканам эканамічнага факультэта ўстановы адукацыі «Гомельскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Ф. Скарыны».

У 2012—2016 гадах дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь V склікання. З 2016 года дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь VI склікання.

## Узнагароды 
Узнагароджаны Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь, медалём «За працоўныя заслугі» (2019).

## Асабістае жыццё 
Жанаты, мае двух сыноў.

## Спасылкі 
* Дасье на сайце Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 

Катэгорыя:Кандыдаты эканамічных навук
Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 5-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 6-га склікання
Катэгорыя:Выпускнікі Гомельскага дзяржаўнага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выкладчыкі Гомельскага дзяржаўнага ўніверсітэта
Катэгорыя:Эканамісты Беларусі
Катэгорыя:Дэканы ГДУ імя Ф. Скарыны
Віктар Уладзіміравіч Шчэцька

**Віктар Уладзіміравіч Шчэцька** (, в. Растаў, , Гомельская вобласць) — беларускі палітык, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь V склікання.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 18 верасня 1955 года ў в. Растаў Акцябрскага раёна Гомельскай вобласці.

Скончыў Беларускі дзяржаўны інстытут народнай гаспадаркі імя В. У. Куйбышава па спецыяльнасці «Планаванне сельскай гаспадаркі».

Працаваў старшым эканамістам Акцябрскай міжкалгаснай будаўнічай арганізацыі Гомельскай вобласці; галоўным эканамістам калгаса імя Кірава Глускага раёна Магілёўскай вобласці; галоўным эканамістам, намеснікам старшыні калгаса «Дружба» Глускага раёна; старшынёй калгаса імя Чапаева Глускага раёна; старшынёй Глускага раённага Савета дэпутатаў; старшынёй Глускага раённага выканаўчага камітэта; старшынёй Асіповіцкага раённага выканаўчага камітэта; памочнікам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь — галоўным інспектарам па Гомельскай вобласці; першым намеснікам старшыні, намеснікам старшыні Мінскага абласнога выканаўчага камітэта.

У 2012—2016 гадах дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь V склікання.

## Асабістае жыццё 
Жанаты, мае сына і дачку.

## Спасылкі 
* Дасье на сайце Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 5-га склікання
Катэгорыя:Старшыні Асіповіцкага раённага выканаўчага камітэта
Катэгорыя:Памочнікі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь — інспектары па Гомельскай вобласці
Катэгорыя:Дэпутаты Глускага раённага Савета дэпутатаў
Катэгорыя:Старшыні Глускага раённага выканаўчага камітэта
Катэгорыя:Старшыні мясцовых саветаў Беларусі
Катэгорыя:Намеснікі старшыні Мінскага абласнога выканаўчага камітэта
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Акцябрскага раёна
Аляксандр Іванавіч Юркевіч

**Аляксандр Іванавіч Юркевіч** (, в. Малыя Лясковічы, , Брэсцкая вобласць) — беларускі палітык, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь V склікання. Кандыдат тэхнічных навук.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 21 красавіка 1954 года ў в. Малыя Лясковічы Бярозаўскага раёна Брэсцкай вобласці.

Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут, інжынер-механік; аспірантуру БелНДІМСГ.

Працаваў інжынерам-канструктарам канструктарскага бюро «Саюзтрактарапрам» у г. Кішынёве (Малдаўская ССР); галоўным тэхнолагам, намеснікам кіраўніка Гарадзішчанскага спецаддзялення «Сельгастэхніка» Баранавіцкага раёна; галоўным інжынерам Баранавіцкага раённага аб'яднання «Сельгасхімія» Брэсцкай вобласці; старшынёй Пружанскага раённага аб'яднання «Сельгасхімія» Брэсцкай вобласці; начальнікам упраўлення сельскай гаспадаркі Пружанскага раённага выканаўчага камітэта; старшынёй Пружанскага раённага выканаўчага камітэта.

У 2012—2016 гадах дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь V склікання.

## Узнагароды 
Узнагароджаны медалём «За працоўныя заслугі», Ганаровай граматай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь.

Рашэннем ад 10 ліпеня 2013 года раённы Савет дэпутатаў прысвоіў званне «Ганаровы грамадзянін Пружанскага раёна».

## Асабістае жыццё 
Жанаты, мае дзвюх дачок.

## Спасылкі 
* Дасье на сайце Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 

Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 5-га склікання
Катэгорыя:Старшыні Пружанскага раённага выканаўчага камітэта
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Пружанскага раёна
Генадзь Паўлавіч Грыцкевіч

**Генадзь Паўлавіч Грыцкевіч** (, в. Паўазер'е, Бешанковіцкі раён, Віцебская вобласць) — беларускі палітык, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь V склікання.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 22 красавіка 1954 года ў в. Паўазер'е Бешанковіцкага раёна Віцебскай вобласці.

Скончыў Беларускі інстытут інжынераў чыгуначнага транспарту, прамысловае і грамадзянскае будаўніцтва.

Служыў у радах Савецкай Арміі. Працаваў інжынерам, начальнікам аддзела, галоўным інжынерам рамонтна-будаўнічага ўпраўлення гарадскога вытворчага аб'яднання жыллёва-камунальнай гаспадаркі г. Віцебска; галоўным інжынерам жыллёвага рамонтна-эксплуатацыйнага трэста Кастрычніцкага раёна г. Віцебска; намеснікам дырэктара гарадскога вытворчага аб'яднання жыллёва-камунальнай гаспадаркі, начальнікам упраўлення па ўліку і размеркаванні жылля, намеснікам старшыні Віцебскага гарадскога выканаўчага камітэта.

З'яўляўся старшынёй Віцебскага гарадскога Савета дэпутатаў дваццаць трэцяга, дваццаць чацвёртага, дваццаць пятага скліканняў і дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь чацвёртага склікання, быў намеснікам старшыні Пастаяннай камісіі па дзяржаўным будаўніцтве, мясцовым самакіраванні і рэгламенце.

З'яўляецца дэпутатам Парламенцкага Сходу Саюза Беларусі і Расіі, членам Камісіі Парламенцкага Сходу па заканадаўстве і Рэгламенце.

У 2012—2016 гадах дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь V склікання.

## Узнагароды 
Узнагароджаны юбілейнымі медалямі, Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь і&nbsp;Ганаровай граматай Парламенцкага Сходу Саюза Беларусі і Расіі.

## Асабістае жыццё 
Жанаты, мае дзвюх дачок.

## Спасылкі 
* Дасье на сайце Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 5-га склікання
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта транспарту
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Бешанковіцкім раёне
Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 4-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Віцебскага гарадскога Савета дэпутатаў
Катэгорыя:Старшыні мясцовых саветаў Беларусі
Катэгорыя:Дэпутаты мясцовых саветаў Беларусі 23-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты мясцовых саветаў Беларусі 24-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты мясцовых саветаў Беларусі 25-га склікання
Мікалай Мяфодзьевіч Язубец

**Мікалай Мяфодзьевіч Язубец** (, в. Цмень 1, , Брэсцкая вобласць) — беларускі палітык, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь V склікання.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 4 чэрвеня 1955 года ў в. Цмень 1 Столінскага раёна Брэсцкай вобласці.

Скончыў Віцебскі ветэрынарны інстытут.

Працаваў ветэрынарным фельчарам ветэрынарнага ўчастка Кобрынскай раённай ветэрынарнай станцыі; ветэрынарным урачом, галоўным ветэрынарным урачом саўгаса, племсаўгаса, племзавода «Дружба» Кобрынскага раёна; вядучым ветэрынарным урачом, кіраўніком тэрапеўтычнай групы Кобрынскай раённай ветэрынарнай станцыі; першым намеснікам начальніка ўпраўлення сельскай гаспадаркі і харчавання Кобрынскага раённага выканаўчага камітэта; дырэктарам Кобрынскай птушкафабрыкі; першым намеснікам старшыні камітэта па сельскай гаспадарцы і харчаванні Брэсцкага абласнога выканаўчага камітэта; генеральным дырэктарам Брэсцкага канцэрна «Мясамалпрам»; старшынёй Баранавіцкага раённага выканаўчага камітэта.

З'яўляўся дэпутатам Кобрынскага раённага і Батчынскага сельскага Саветаў дэпутатаў.

У 2012—2016 гадах дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь V склікання.

## Асабістае жыццё 
Жанаты, мае дзвюх дачок і сына.

## Спасылкі 
* Дасье на сайце Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 

Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 5-га склікання
Катэгорыя:Старшыні Баранавіцкага раённага выканаўчага камітэта
Катэгорыя:Дэпутаты Кобрынскага раённага Савета дэпутатаў
Алена Іванаўна Астапюк

**Алена Іванаўна Астапюк** (, , Прыморскі край, РСФСР) — беларускі палітык, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь V і VI скліканняў.

## Біяграфія 
Нарадзілася 30 студзеня 1970 года ў г. Усурыйску Прыморскага края (РСФСР).

Скончыла Гомельскі дзяржаўны медыцынскі інстытут па спецыяльнасці «Лячэбная справа»; Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь па спецыяльнасці «Дзяржаўнае кіраванне сацыяльнай сферай».

Працавала ўрачом-тэрапеўтам участковым, загадчыкам тэрапеўтычнага аддзялення ўстановы аховы здароўя «Гомельская гарадская паліклініка № 1».

У 2012—2016 гадах дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь V склікання, была членам Пастаяннай камісіі па эканамічнай палітыцы.

З 2016 года дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь VI склікання.

## Узнагароды 
Узнагароджана юбілейнымі медалямі.

## Асабістае жыццё 
Замужам, мае сына.

## Спасылкі 
* Дасье на сайце Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь  

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 5-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 6-га склікання
Катэгорыя:Выпускнікі Гомельскага дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта
Дзмітрый Іванавіч Харытончык

**Дзмітрый Іванавіч Харытончык** (, , Мінская вобласць, БССР) — беларускі палітык, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь V склікання.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 2 верасня 1975 года ў Жодзіне.

Скончыў Беларускую дзяржаўную політэхнічную акадэмію, інжынер-металург, эканаміст-менеджар; Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь, спецыяліст у галіне дзяржаўнага кіравання.

Працаваў аператарам станкоў з праграмным кіраваннем, інжынерам-тэхнолагам, старшым майстрам, намеснікам начальніка тэрмагальванічнага цэха, начальнікам цэха гідрамеханічных трансмісій, намеснікам генеральнага дырэктара па якасці ААТ «Беларускі аўтамабільны завод» — ВА «Беларускі аўтамабільны завод».

З’яўляўся дэпутатам Жодзінскага гарадскога Савета дэпутатаў дваццаць шостага склікання.

У 2012—2015 гадах дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь V склікання.

На пасяджэнні Палаты прадстаўнікоў 6 мая 2015 года, на якім абмяркоўваўся Дэкрэт Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь № 3 «Аб папярэджанні сацыяльнага ўтрыманства», Харытончык заявіў:

У 2015—2018 гадах працаваў намеснікам старшыні Магілёўскага аблвыканкама, а ў лютым 2018 года быў абраны старшынёй Магілёўскага абласнога Савета дэпутатаў.

З 4 лютага 2020 года — намеснік Міністра прамысловасці Рэспублікі Беларусь.

## Асабістае жыццё 
Жанаты.

## Узнагароды 
* медаль «За ўклад у стварэнне Еўразійскага эканамічнага саюза» III ступені (2015).

## Спасылкі 
* Дасье на сайце Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 5-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Магілёўскага абласнога Савета дэпутатаў 28-га склікання
Катэгорыя:Старшыні мясцовых саветаў Беларусі
Катэгорыя:Намеснікі старшыні Магілёўскага абласнога выканаўчага камітэта
Катэгорыя:Дэпутаты Жодзінскага гарадскога Савета дэпутатаў
Катэгорыя:Дэпутаты мясцовых саветаў Беларусі 26-га склікання
Катэгорыя:Намеснікі міністра прамысловасці Рэспублікі Беларусь
Лагер НКУС для нямецкіх ваеннапалонных №311

**Лагер НКУС для нямецкіх ваеннапалонных № 311** — лагер НКУС/МУС СССР у Магілёве, у якім трымалі палонных салдат Вермахта, вайскоўцаў саюзных гітлераўскай Германіі армій і інтэрніраваных НКУС цывільных нямецкіх і венгерскіх грамадзян і прадстаўнікоў іншых нацыянальнасцяў для выканання прымусовай працы. Згодна архіўным дадзеным, апублікаваным гісторыкам МУС А. Шарковым, на 30 красавіка 1946 г у лагеры знаходзілася 3096, чал, з якіх 111 былі ў лазарэце і 525 у спецкамандах. Паколькі гаспадарка Магілёва была разбурана на 70-80 %, яе аднаўленне часткова вырашалася сіламі ваеннапалонных. У шырокім доступе практычна адсутнічае інфармацыя пра ўмовы знаходжання, аплату працы, побыт і жыццё ваеннапалонных і цывільных інтэрніраваных у лагеры № 311, але няма задакументаваных падстаў лічыць, што яны істотна адрознівалісь ад іншых аналагічных лагераў на тэрыторыі Беларусі і ўсяго СССР.

Памерлых у палоне хавалі на могілках спецшпіталя № 3161. Пасля ліквідацыі лагера могілкі знаходзіліся ў заняпадзе да таго як, у супрацоўніцтве з Народным саюзам Германіі для дагляду вайсковых пахаванняў, улады горада не правялі іх добраўпарадкаванне.

## Гл. таксама 
* Нямецкія вайсковыя могілкі 1941-1944 гг. пад Мінскам
* Выкарыстанне прымусовай працы нямецкага цывільнага насельніцтва ў СССР
* Інтэрніраванне немцаў у ЗША
* Нямецкія ваеннапалонныя ў СССР

## Спасылкі 
* "Люди часто стояли в очередях всю ночь". Что немецкий военнопленный писал о Могилеве.  // TUT.BY 
* Губерт Гривель «Мы мечтали о хлебе и мире» (Wir träumten von Brot und von Frieden, 1983)

311
Катэгорыя:Гісторыя Магілёва
Asterias

**Asterias** — род марскіх зорак сямейства *Asteriidae*.

## Віды 
У родзе *Asterias* 8 відаў:
* *Asterias amurensis*
* *Asterias argonauta*
* *Asterias forbesi*
* *Asterias microdiscus*
* *Asterias rathbuni*
* *Asterias rollestoni*
* *Asterias rubens*
* *Asterias versicolor*

## Ілюстрацыі 

White Sea StarFish, Russia.jpg|*Asterias rubens*
Asterias forbesi 1.jpg|*Asterias forbesi*

Катэгорыя:Марскія зоркі
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1758 годзе
Берталіды

**Берталіды** (тэрмін у памяць К. Л. Бертале) — злучэнні пераменнага складу, якія не падпарадкоўваюцца законам пастаянных і кратных адносін. Берталіды з'яўляюцца нестэхіяметрычнымі бінарнымі злучэннямі пераменнага складу, які залежыць ад спосабу атрымання. Шматлікія выпадкі ўтварэння берталідаў адкрыты ў металічных сістэмах, а таксама сярод аксідаў, сульфідаў, карбідаў, гідрыдаў і інш Напрыклад, аксід ванадыя(II) можа мець у залежнасці ад умоў атрымання склад ад V0,9 да V1,3, аксід марганца мае пераменны склад MnO1,6.

Тэрмін «бертоллиды» быў уведзены М. С. Курнаковым у 1912-1914 гг.

## Гісторыя 
Берталідамі гістарычна лічылі злучэнні з ненулявой вобласцю гамагеннасці, але ў сучасным сэнсе гэта злучэнні, вобласць гамагеннасць якіх наогул не ўключае стэхіяметрычны склад. Прычым стэхіяметрычнасць трактуецца не па складзе, а з улікам структурных дадзеных (канцэнтрацыі дэфектаў, заселенасці крышталяграфічных пазіцый). Натуральна, у такі клас трапляюць, у асноўным, толькі немалекулярныя злучэнні. Унутры вобласці гамагеннасці берталіду няма складу з макраскапічна ідэальнымі (адзінкавымі) заселенасцямі пазіцый, у адрозненне ад дальтанідаў.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Бінарныя злучэнні
Катэгорыя:Агульная хімія
Берш

**Берш** (*Sander volgensis*) — від прамянёвапёрых рыб з сямейства .

## Біялагічнае апісанне 
Памеры невялікія: дасягае 45 см даўжыні і вагі 1,2—2,5 кг. Вонкава падобны да судака, але ў адрозненне ад яго не мае іклаў. Спеласці дасягае ў 3—4 гады. Нераст у красавіку—маі. Як і судак звычайны, з’яўляецца чароднай рыбай. Сілкуецца планктонам і дробнай рыбай. Памер ахвяраў гэтай рыбы вагаюцца ад 0,5 да 7,5 см.

## Арэал 
Сустракаецца ў ніжнім і сярэднім цячэнні рэк басейнаў Каспійскага, Азоўскага і Чорнага мораў, выходзіць у Каспійскае мора.

## Літаратура 
* 
* 
* Жизнь и ловля пресноводных рыб / Л. П. Сабанеев. — Киев: Государственное издательство сельскохозяйственной литературы Украинской ССР, 1959.

Катэгорыя:Прэснаводныя рыбы
Катэгорыя:Рыбы Еўропы
Катэгорыя:Акунёвыя
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1789 годзе
Наталля Васільеўна Гуйвік

**Наталля Васільеўна Гуйвік** (нар. , , РСФСР) — беларускі юрыст і палітык, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь V склікання і VI скліканняў.

## Біяграфія 
Нарадзілася 1 кастрычніка 1962 года ў г. Кіраве (РСФСР). Скончыла Усесаюзны юрыдычны завочны інстытут, юрыст.

У 1983 годзе пераехала ў Полацк, Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь, граматай Патрыяршага Экзарха ўсяе Беларусі (2017).

## Асабістае жыццё 
Замужам. Муж Міхаіл, мае дачку Вольгу Аляксандраўну.

## Спасылкі 
* Дасье на сайце Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь  

Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 5-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 6-га склікання
Катэгорыя:Выпускнікі МДЮА
Катэгорыя:Юрысты Беларусі
Катэгорыя:Дэпутаты Полацкага гарадскога Савета дэпутатаў
Катэгорыя:Суддзі Беларусі
Катэгорыя:Дэпутаты мясцовых саветаў Беларусі 26-га склікання
Катэгорыя:Старшыні мясцовых саветаў Беларусі
Металіды

**Металіды** — хімічныя злучэнні (звычайна метал — метал, такія злучэнні называюцца інтэрметалічнымі, радзей пераходны метал — неметал), якія характарызуюцца металічным тыпам сувязі. У такіх злучэннях не выконваецца правіла фармальнай валентнасці, яны маюць высокую тэмпературу плаўлення (часта вышэй, чым у індывідуальных кампанентаў), з'яўляюцца берталідамі.

## Прыклады металідаў 
* Метал — метал: Cu9Al4.
* Метал — неметал: Ti6O.
* Злучэнні, прырода сувязі ў якіх можа быць металічнай або іённай у залежнасці ад складу: GaAs, NiAs.

## Спасылкі 
Артыкул аб металічных злучэннях у энцыклапедыі на XuMuK.ru

Катэгорыя:Неарганічныя злучэнні
Мальгузар

**Мальгузар** — горны хрыбет ва Узбекістане, паўночна-заходняе адгор'е Туркестанскага хрыбта.

Хрыбет характарызуецца невялікімі вышынямі (максімальная — 2621 м), а таксама адсутнасцю вечных снягоў. Працяг хрыбта Мальгузар носіць назву Нуратау. Хрыбет Нуратау аддзелены ад Мальгузара цяснінай Тамерланавы Вароты.

## Літаратура 
* .
* *Мальгузар* — артыкул з Вялікай энцыклапедыі Кірыла і Мяфодзія.

Катэгорыя:Горныя хрыбты паводле алфавіта
Катэгорыя:Горы Узбекістана
Туркестанскі хрыбет

*Туркестанскі хрыбет*' (, , ) — высакагорны хрыбет шыротнага кірунку, даўжынёй каля 340 км, які адносіцца да Гісара-Алайскай горнай сістэмы.

Праз горны вузел Матча хрыбет стульваецца з Алайскім хрыбтом на ўсходзе, і распасціраецца да Самаркандскай раўніны на захадзе. Паўночны схіл працяглы і спадзісты, з ядлаўцовымі лясамі і рэдкалессямі, паўднёвы — кароткі і круты, са скаламі і асыпкамі. З поўдня далінай ракі Зераўшан аддзелены ад Зераўшанскага хрыбта. Найвышэйшыя пункты — пік Скалісты (5621 м) і пік Пірамідальны (5509 м). Грэбень хрыбта, асабліва ва ўсходняй частцы, пакрыты горнымі ледавікамі. Самыя буйныя — ледавікі Талстога, Шуроўскага і Зераўшанскі — выток ракі Зераўшан. Праз адзін з перавалаў хрыбта — Шахрыстан на вышыні 3378 метраў праходзіць шаша Душанбэ — Худжанд. Схілы раздзеленыя далінамі рэк Ісфара, Ак-Суу, Кара-Суу. На паўночным схіле размешчана горнае возера Ай-Кёль.

Па хрыбце праходзіць мяжа Таджыкістана з Узбекістанам і Кыргызстанам.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Горныя хрыбты паводле алфавіта
Катэгорыя:Горы Узбекістана
Катэгорыя:Горы Кыргызстана
Катэгорыя:Горы Таджыкістана
Магілёўскі дзяржаўны політэхнічны каледж

**Магілёўскі дзяржаўны політэхнічны каледж** (МДПК) — сярэдняя спецыяльная навучальная ўстанова ў Магілёве. Галоўны корпус размешчаны па адрасе вул. Першамайская, 93.

## Гісторыя 
Навучальная ўстанова ўзнікла ў першыя гады Савецкай улады. Грамадзян­ская вайна і замежная ваенная інтэрвенцыя не дазволілі разгарнуцца навучальнаму працэсу, і функцыянаванне новага навучальнага цэнтра надоўга было адкладзена.

Сваё другое нараджэнне тэхнікум атрымаў пасля Вялікай Айчыннай вайны — Пастановай Савета Міністраў СССР № 178р ад 10 студзеня 1947 года ў быў заснаваны **Магілёўскі машынабудаўнічы тэхнікум**. 7 лютага гэтага ж года першыя 90 студэнтаў прыступілі да заняткаў. Навучальны працэс у тэхнікуме ажыццяўляўся па чатырох спецыяльнасцях: «Пнеўматычныя і электрычныя машыны і інструменты», «Вытворчасць абсталявання для прамысловасці будаўнічых матэрыялаў», «Апрацоўка металаў рэзаннем», «Мантаж прамысловага абсталявання». Першы выпуск адбыўся ў 1949 годзе.

У пачатку 1950-х гадоў колькасць навучэнцаў дасягнула 1600 чалавек, што зрабіла тэхнікум адным з найбуйнейшых цэнтраў падрыхтоўкі спецыялістаў у СССР. Разнастайнасць спецыяльнасцяў, шырата профілю падрыхтоўкі спецыялістаў паступова ператварылі тэхнікум з машынабудаўнічага ў політэхнічны, і з 1 студзеня 1966 г. ён быў перайменаваны ў **Магілёўскі політэхнічны тэхнікум**.

1 верасня 2003 года Магілёўскі дзяржаўны політэхнічны тэхнікум быў рэарганізаваны ва Установу адукацыі «Магілёўскі дзяржаўны політэхнічны каледж».

## Вядомыя выпускнікі 
* Аляксандр Віктаравіч Агееў (нар. 1952) — беларускі дзяржаўны дзеяч, міністр энергетыкі Рэспублікі Беларусь (2004—2006).

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Першамайская вуліца (Магілёў)

Катэгорыя:1947 год у Магілёве
Катэгорыя:Каледжы Магілёва
Катэгорыя:З’явіліся ў 1947 годзе
Вабанакі

**Вабанакі** (абенакі: *Wabanaki*, літаральна "Ніжнія землі") — канфедэрацыя алганкінскіх народаў на тэрыторыі ўсходняга ўзбярэжжа сучасных ЗША і Канады.

Канфедэрацыя склалася як ваенна-палітычны саюз плямён абенакі, мікмак, малісіт і пасамакуоды. Займала тэрыторыю паўднёва-усходніх правінцый Канады і штата Мэн (ЗША) і была вядома пад назвай Вабанакік. У XVII - XVIII стст. удзельнічала ў войнах паміж Францыяй і Вялікабрытаніяй, а таксама ў вайне за незалежнасць ЗША. У 1794 г. і 1796 г. асобныя групы усходніх абенакі і пасамакуоды падпісалі сепаратныя дагаворы з садружнасцю Масачусетс. У канцы XVIII ст. паўночная частка канфедэрацыі была занята перасяленцамі-лаялістамі з ЗША і ў 1876 г. трапіла пад нагляд урада Канады. У 1862 г. канфедэрацыя распалася.

Узнавілася ў 1993 г. як грамадская арганізацыя, якая кантралюе ўзаемадносіны паміж індзейскімі народамі ўсходу ЗША і Канады, экалагічны і грамадскі рух.

## Спасылкі 
* The Wabanakis of Maine and the Maritimes
* Wabanaki Timeline 
* Maine-Wabanaki REACH

Катэгорыя:Гісторыя ЗША
Катэгорыя:Гісторыя Канады
Катэгорыя:Алганкіны
Рэўвен Рыўлін

**Рэўвен Рыўлін** (; нар. 9 сакавіка 1939, Іерусалім, Палесціна, Брытанская імперыя) — ізраільскі палітык і грамадскі дзеяч, дзясяты прэзідэнт Ізраіля (2014—2021).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Іерусаліме ў сям’і вядомага прафесара-ўсходазнаўца Ёсефа Ёэл Рыўліна. Ваенную службу па прызыву завяршыў у званні лейтэнанта. Даслужыўся да звання маёра падчас резервистськои службы. Вывучаў юрыспрудэнцыю ў Яўрэйскім універсітэце Ерусаліма.

У 1978 упершыню абраны ў муніцыпалітэт Іерусаліма. З 1981 па 1986 уваходзіў у савет дырэктараў авіякампаніі «Эль-Аль». У 1986 годзе ўзначаліў Іерусалімскі філіял руху «Херут». У 1988 высунуў сваю кандыдатуру на пасаду мэра Іерусаліма, але прайграў Тэдзі Колек. У тым жа годзе абраны ў Кнэсет ад партыі «Лікуд». З 1988 па 1993 займаў пасаду старшыні руху «Лікуд». У 1996 годзе абраны ў Кнэсет раптам, з тых часоў пераабіраўся яшчэ чатыры разы.

Займаў пасаду міністра сувязі ў першым урадзе Арыэля Шарона. Быў праціўнікам плана аднабаковага размежавання, прапанаванага Шаронам. У кнэсеце 15-га склікання выконваў абавязкі віцэ-спікера, у кнэсеце 16-га склікання быў абраны спікерам. Іншыя пасады ў кнэсеце ўключаюць пасаду старшыні камісіі па барацьбе з наркотыкамі (дванаццаты склікання) і старшыні двух падкамісій у кнэсеце 17-га склікання. У кнэсеце 12-га і 14-га скліканняў уваходзіў у камісію па замежных справах і бяспекі, у кнэсеце 14-га і 17-га скліканняў ў фінансавай камісіі.

У 2007 годзе Рыўлін высунуў сваю кандыдатуру на пасаду прэзідэнта Ізраіля, але прайграў выбары Шымону Перэсу з розніцай у 21 голас (37 супраць 58).

У сакавіку 2009 года Рыўлін быў аднагалосна абраны на пасаду спікера кнесета 18-га склікання.

Акрамя крытыкі ў адрас праграмы размежавання Шарона, Рыўлін таксама апынуўся ў цэнтры парламенцкага скандалу ў 2010 годзе, калі адмовіўся прыняць рэкамендацыю камісіі кнесета зняць парламенцкую недатыкальнасць з дэпутата ад партыі Балада Ханін Заабі, якая прыняла ўдзел у Флатыліі свабоды, якая спрабавала прарваць ізраільскую марскую блакаду сектара газу.

10 чэрвеня 2014 быў абраны дзесятым прэзідэнтам Ізраіля, апярэдзіўшы Мэір Шытрыт на 10 галасоў (63 супраць 53). Цырымонія інаўгурацыі адбылася 25 ліпеня ў Ерусаліме. Да 24 лмпеня функцыі прэзідэнта працягваў выконваць Шымон Перэс.

Рыўлін быў жанаты на Няхамы (1945—2019), мае чацвярых дзяцей. З канца 1960-х — вегетарыянец.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Дэпутаты кнэсета
Катэгорыя:Міністры сувязі Ізраіля
Катэгорыя:Дэпутаты кнэсета 12-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты кнэсета 14-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты кнэсета 15-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты кнэсета 16-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты кнэсета 17-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты кнэсета 18-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты кнэсета 19-га склікання
Андрэй Піліпавіч Прохарчык

**Андрэй Піліпавіч Прохарчык** (нар. , в. Зазерка, Пухавіцкі раён, Мінская вобласць) — беларускі вучоны, . Кандыдат сельскагаспадарчых навук.

## Біяграфія 
Скончыў Пярэжырскую сямігадовую школу, Мар'інагорскі сельскагаспадарчы тэхнікум, Маладзечанскі настаўніцкі інстытут, Белдзяржуніверсітэт, аспірантуру пры Мінскім педінстытуце. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Працаваў у Мінскім педінстутыце.

## Літаратура 
* Памяць : Пухавіцкі раён : гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі. — Мінск, 2003.

## Спасылкі 
* Прохарчык, Андрэй Піліпавіч

Катэгорыя:Кандыдаты сельскагаспадарчых навук
Катэгорыя:Выкладчыкі БДПУ імя Максіма Танка
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
ЛДПР

**ЛДПР** — афіцыйна зарэгістраваная цэнтрысцкая палітычная партыя Расійскай Федэрацыі. З’яўляецца прамой спадчынніцай Ліберальна-дэмакратычнай партыі Савецкага Саюза, створанай 13 снежня 1989 года. З’яўляецца адной з трох партый, якія ўдзельнічалі ў выбарах дэпутатаў Дзяржаўнай Думы ФС РФ усіх шасці скліканняў, і адной з дзвюх партый, якія заўсёды па выніках выбараў атрымоўвалі прадстаўніцтва ў ніжняй палаце Парламента. Нязменным старшынёй партыі з’яўляецца Уладзімір Вольфавіч Жырыноўскі.

У сацыяльнай сферы партыя прытрымліваецца ідэй нацыяналізму і патрыятызму, а ў эканамічнай сферы прытрымліваецца тэорыі змяшанай эканомікі.

## Гісторыя 
Першы сход ініцыятыўнай групы па стварэнні Ліберальна-дэмакратычнай партыі Савецкага Саюза (ЛДПСС) прайшоў 13 снежня 1989 года ў Маскве, прысутнічалі: У. Багачоў, Л. Багачова, М. Дунец, С. Жаброўскі, У. Жырыноўскі, А. Кавалёў, У. Прозараў, Л. Убожка, А. Халітаў, пастанавілі: Падрыхтаваць і склікаць устаноўчы з’езд ЛДПСС.

12 красавіка 1991 г. Міністэрствам юстыцыі СССР была зарэгістраваная Ліберальна-дэмакратычная партыя Савецкага Саюза — адзіная на той момант апазіцыйная КПСС партыя, якая існавала неафіцыйна яшчэ са снежня 1989 года. Пасведчанне № 0066 аб рэгістрацыі Статута Ліберальна-Дэмакратычнай партыі Савецкага Саюза.

10 жніўня 1992 года Міністэрства юстыцыі Расіі анулявала рэгістрацыю ЛДПСС, бо яна была праведзена «з грубымі парушэннямі заканадаўства, па фальсіфікаваных дакументах». Адзіная партыя распалася на ліберальна-дэмакратычныя партыі Расіі, Беларусі і Украіны і іншых краін СНД.

25-28 сакавіка 1995 г. дэлегацыя дэпутатаў Дзяржаўнай Думы РФ, членаў ЛДПР на чале з У. Жырыноўскім наведала Лівію па запрашэнні кіраўніцтва краіны. Адбылася сустрэча Жырыноўскага з Муамарам Кадафі.

8-11 лютага 1998 г. паездка дэпутатаў Дзяржаўнай Думы і журналістаў на чале з Жырыноўскім у Ірак з мэтай прадухілення бомбавых удараў ЗША па Іраку і дастаўкі гуманітарнай дапамогі.

Катэгорыя:Палітычныя партыі Расіі
Нямцоў

**Нямцоў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Барыс Яфімавіч Нямцоў, расійскі палітык
* Валянцін Барысавіч Нямцоў, беларускі вучоны ў галіне статыстычнай механікі
* Віктар Віктаравіч Нямцоў, беларускі мастак
* Леанід Міхайлавіч Нямцоў (нар. 1958) — беларускі ўрач-гастраэнтэролаг. Доктар медыцынскіх навук (2005), прафесар (2015).
Мінскае вышэйшае ваеннае інжынернае вучылішча

**Мінскае вышэйшае ваеннае інжынернае вучылішча** (МВВІВ) — былая вайсковая вышэйшая навучальная ўстанова Беларусі.

## Гісторыя 
Заснавана ў 1953 у Гомелі на базе Гомельскага пяхотнага вучылішча як Гомельскае вышэйшае інжынернае радыётэхнічнае вучылішча проціпаветранай абароны (ГВІРТВ ПВА).

* У 1954 г. вучылішча перадыслакавалася ў Мінск. 
* У 1955 годзе перайменавана ў Мінскае вышэйшае інжынернае радыётэхнічнае вучылішча проціпаветранай абароны (МВІРТВ ПВА).
* З 1955 ад'юнктура. 
* У 1968 г. — перайменавана ў Мінскае вышэйшае інжынернае зенітнае ракетнае вучылішча проціпаветранай абароны (МВІЗРВ ПВА). 
* З 1988 года дактарантура. 
* З 1992 г. — Мінскае вышэйшае ваеннае інжынернае вучылішча (МВВІВ). 
* У 1995 г. на базе двух вышэйшых ваенных вучылішч — інжынернага (МВВІВ) і каманднага (МВВКВ) створана Ваенная акадэмія  Рэспублікі Беларусь.

Падрыхтавала больш за 14 тыс. ваенных інжынераў, у т.л. каля З тыс. спецыялістаў для краін Еўропы, Азіі, Блізкага Усходу, Афрыкі і Лацінскай Амерыкі.

## Выпускнікі Мінскага вышэйшага інжынернага зенітнага ракетнага вучылішча 
Сярод выпускнікоў МВІЗРВ СПА
* Зыгмунд Антонавіч Валявач, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь V склікання
* Сяргей Васілевіч Гайдукевіч, кіраўнік Ліберальна-дэмакратычнай партыі Беларусі
* Валерый Мікалаевіч Карашкоў, старшыня Дзяржаўнага камітэта па стандартызацыі Рэспублікі Беларусь (2006—2011)
* Уладзімір Мікалаевіч Мельнікаў, украінскі паэт, празаік, кампазітар
* Алег Вітальдавіч Праляскоўскі, міністр інфармацыі Беларусі (2009—2014)
* Мікалай Віктаравіч Статкевіч, лідар Беларускай сацыял-дэмакратычнай партыі (Народная Грамада)
* Станіслаў Вацлававіч Суднік, беларускі пісьменнік, журналіст
* Канстанцін Канстанцінавіч Шульган — беларускі дзяржаўны дзеяч, Міністр сувязі і інфарматызацыі Рэспублікі Беларусь

## Літаратура 
* 
* МВНЗРУ ПВО — МВВНУ: Нот. очерк, 1978—1993 гг. Мн., 1993.


Катэгорыя:З’явіліся ў 1953 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1995 годзе
Катэгорыя:Ваенныя навучальныя ўстановы Беларусі
Катэгорыя:Ваенныя навучальныя ўстановы СССР
Балтыйскі федэральны ўніверсітэт імя Імануіла Канта

**«Балтыйскі федэральны ўніверсітэт імя Імануіла Канта»** (, «БФУ імя І. Канта», «Кантыяна») — федэральная дзяржаўная аўтаномная адукацыйная ўстанова вышэйшай прафесійнай адукацыі, заснаваная ў 1947 годзе ў горадзе Калінінградзе (СССР), атрымала статус федэральнага ўніверсітэта 30 снежня 2010 года.

З’яўляецца найстарэйшым ВНУ Калінінградскай вобласці Расійскай Федэрацыі. Імя вядомага нямецкага філосафа Імануіла Канта ўніверсітэту прысвоена 23 мая 2005 года Распараджэннем № 630-р Урада Расійскай Федэрацыі.
]]
У 2004 годзе па ініцыятыве нацыянальнага таварыства «Калінінградскае зямляцтва беларусаў» на тэрыторыі ўніверсітэта ўстаноўлены помнік Францыску Скарыну (скульптар А. Арцімовіч).

## Вядомыя выкладчыкі і выпускнікі 
* Лідзія Міхайлаўна Ярмошына

## Спасылкі 
* Официальный сайт Балтийского федерального университета имени Иммануила Канта. // kantiana.ru
* Профиль БФУ им. И. Канта на портале StudyInRussia 

Катэгорыя:Універсітэты Расіі
Катэгорыя:Навука ў СССР

Катэгорыя:Калінінград
Катэгорыя:Федэральныя ўніверсітэты Расіі
Верас (значэнні)

Назву **Верас** маюць:
* Верас (*Calluna*) — манатыпны род раслін сямейства верасовых.

## Прозвішча 
* Валянціна Ігнацьеўна Верас (нар. 1959) — дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь V склікання.
* Ганна Іванаўна Верас (1928—2003) — украінская вышывальшчыца і ткачыха.
* Зоська Верас, сапр.: Людвіка Сівіцкая-Войцік (1892—1991) — беларуская пісьменніца і грамадскі дзеяч.
* Іван Сяргеевіч Верас (нар. 1997) — беларускі футбаліст.
Ай-Кёль

**Ай-Кёль** () — невялікае горнае возера ў Баткенскай вобласці Кыргызстана. Знаходзіцца на паўночным схіле Туркестанскага хрыбта. Возера з'яўляецца вадаёмам завальнага паходжання. Узровень вады падымаецца летам, і спадае восенню і зімой. Возера замярзае ў перыяд з кастрычніка па сакавік.

## Тапаграфічныя карты 
* 

Катэгорыя:Азёры Кыргызстана
Катэгорыя:Баткенская вобласць
Дымкаўская цацка

**Дымкаўская цацка** (*вяцкая*, *кіраўская цацка*) — дэкаратыўная скульптура, рускі сувенір, гліняныя ляпныя размаляваныя фігуркі людзей і жывёл (часам у выглядзе свістулек); адзін з рускіх народных мастацкіх промыслаў, існуе ў зарэчнай слабадзе Дымкава каля г. Вятка (цяпер на тэрыторыі г. Кірава). Свістулькі — конь, вершнік, птушка — узыходзяць да старажытных магічным рытуальных малюнкаў і звязаныя з земляробчымі каляндарнымі святамі. Пазней фігуркі, страціўшы магічнае значэнне, сталі дзіцячай цацкай, вытворчасць якой ператварылася ў мастацкі промысел. Да 20 ст. іх вытворчасць была прымеркавана да вясновага кірмашу (у літаратуры ўпершыню згадана ў 1811 годзе). У канцы 19 ст. промысел прыйшоў у заняпад, Дымкаўская цацка была выцесненая фабрычнымі гіпсавымі фармаванымі статуэткамі. У савецкі час промысел адроджаны. У 1933 годзе была арганізавана талака «Вяцкая цацка».

## Спасылкі 
Катэгорыя:Цацкі
Аляксандр Андрэевіч Прановіч

**Аляксандр Андрэевіч Прановіч ** (, в. Бабы, Пухавіцкі раён — ) — Герой Сацыялістычнай Працы (1981)

## Біяграфія 
Вучыўся ў Блужскай школе.

Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Пасля дэмабілізацыі з 1948 г. працаваў на чыгунцы манцёрам, потым брыгадзірам пуці. З 1955 г. дарожны майстар Асіповіцкай дыстанцыі пуці Беларускай чыгункі.

Званне Героя прысвоена за поспехі ў выкананні заданняў 10-й пяцігодкі. Узнагароджаны ордэнамі Леніна, Кастрычніцкай Рэвалюцыі, Працоўнага Чырвонага Сцяга, медалямі, дзвюма Ганаровымі граматамі Вярхоўнага Савета БССР, знакам «Ганаровы чыгуначнік».

## Спасылкі 
* Герои Социалистического Труда Пуховичского района
Іларыён Міхайлавіч Пранішнікаў

**Іларыён Міхайлавіч Пранішнікаў** (, -) — рускі мастак, сапраўдны член Пецярбургскай АМ (1893).

## Біяграфія 
Вучыўся ў Маскоўскім вучылішчы жывапісу, скульптуры і дойлідства (1856-66) у Я. С. Сарокіна і С. К. Заранкі, выкладаў там жа ў 1873-94 гадах. Вучні: В. К. Бялыніцкі-Біруля, С. В. Іванаў, С. А. Каровін. Член-заснавальнік Таварыства перасоўных мастацкіх выстаў. Творчасці Пранішнікава ўласцівыя трапнасць сацыяльных характарыстык («Жартаўнікі. Гасціны двор у Маскве», 1865; «Спасаў дзень на Поўначы», 1887, — абедзве ў Траццякоўскай галерэі; «Паражняком», 1871. Харкаўскі мастацкі музей). Пранішнікаў — аўтар карціны «У 1812 годзе» (варыянт 1874 ў Траццякоўскай галерэі), якая раскрывае народны характар Айчыннай вайны 1812 года. Пісаў таксама лірычныя паляўнічыя сцэны.

Катэгорыя:Перасоўнікі
Катэгорыя:Мастакі Расійскай імперыі
Віталь Віктаравіч Прышчэпчык

**Віта́ль Ві́ктаравіч Прышчэ́пчык** (, в. Скобраўка, Менская акруга, Беларуская ССР — , каля Магілёва, Беларуская ССР) — савецкі і беларускі дзяржаўны і партыйны дзеяч, першы сакратар Магілёўскага абкама Кампартыі Беларусі (1974—1983).

## Біяграфія 
У 1952 годзе скончыў Беларускую сельскагаспадарчую акадэмію.

Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны; у 1943—1944 гг. — у партызанскім руху.

* 1951—1955 гг. — сакратар, другі сакратар Магілёўскага абласнога камітэта ЛКСМ Беларусі,
* 1955—1957 гг. — дырэктар Хлышчоўскай машынна-трактарнай станцыі (Магілёўская вобласць),
* 1957—1958 гг. — сакратар, другі сакратар Мсціслаўскага раённага камітэта КП Беларусі (Магілёўская вобласць),
* 1958—1959 гг. — першы сакратар Чэрыкаўскага раённага камітэта КП Беларусі (Магілёўская вобласць),
* 1959—1963 гг. — сакратар Магілёўскага абласнога камітэта КП Беларусі,
* 1963—1964 гг. — другі сакратар Магілёўскага сельскага абласнога камітэта КП Беларусі,
* 1964—1966 гг. — сакратар Магілёўскага абласнога камітэта КП Беларусі,
* 1966—1974 гг. — другі сакратар Магілёўскага абласнога камітэта КП Беларусі,
* люты—жнівень 1974 г. — старшыня выканаўчага камітэта Магілёўскага абласнога Савета.
З жніўня 1974 года — першы сакратар Магілёўскага абласнога камітэта КП Беларусі.

Дэпутат Вярхоўнага Савета СССР 10-га склікання, Вярхоўнага Савета БССР 8-га склікання, член ЦК КПБ.

## Аўтакатастрофа 
29 красавіка 1983 года трагічна загінуў у аўтамабільнай катастрофе пад Магілёвам.

Як пісаў Н. Гімельфарб у сваёй кнізе «Нататкі апальнага дырэктара»:

Увечары 29-га красавіка ён вяртаўся на машыне з Бабруйска, дзе ўручаў пераходзячы сцяг камбінату Бабруйскшына — аднаму з найбуйнейшых прадпрыемстваў краіны па вытворчасці аўтамабільных пакрышак. Вячэрняя дарога была спакойнай і пустыннай. Але на адным з стромкіх паваротаў, ужо пад'язджаючы да Магілёва, шафёр не справіўся з кіраваннем. Машыну вынесла на сустрэчную паласу і «Волга» на вялікай хуткасці ўрэзалася ў вялікагрузны ваенны ўсюдыход. Ад атрыманых траўмаў Прышчэпчык і яго кіроўца памерлі на месцы.

## Узнагароды і званні 
Кавалер ордэна Кастрычніцкай Рэвалюцыі, трох ордэнаў Працоўнага Чырвонага Сцяга.

## Літаратура 
* Беларуская ССР: кароткая энцыклапедыя : у 5 т. — Мінск, 1981. — Т. 5. — С. 493.

## Спасылкі 
* «Путеводитель по фондам Государственного архива общественных объединений Могилевской области (1918—2008). Могилев, 2009»(часть 7) 

Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 10-га склікання
Катэгорыя:Загінулі ў аўтамабільных катастрофах
Катэгорыя:Члены ЦК КПБ
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 8-га склікання
Катэгорыя:Другія сакратары Магілёўскага абкама КП Беларусі
Катэгорыя:Сакратары Магілёўскага абкама КПБ
Катэгорыя:Першыя сакратары райкамаў КПБ
Сяргей Аляксеевіч Каровін

**Сяргей Аляксеевіч Каровін** (,  — ) — рускі жывапісец. Брат К. А. Каровіна.

Вучыўся ў Маскоўскім вучылішчы жывапісу, скульптуры і дойлідства (1876-86) у В. Р. Пярова і І. М. Пранішнікава, выкладаў там жа ў 1888—1907 гадах. Член Саюза рускіх мастакоў. Працягваў традыцыі мастацтва перасоўнікаў («Перад пакараннем», 1884, Масква). У 2-й палове 1890-х гг. у жанрах Каровіна з'яўляюцца лірызм, цікавасць да пейзажу, а дбайнасць распрацоўкі асобных дэталяў у ранніх карцінах змяняе шырокая, эцюдныя манера пісьма («Да Троіцы», 1902, Траццякоўская галерэя). З ілюстрацый Каровіна вылучаюцца экспрэсіяй і трагізмам малюнкі да аповесці Гогаля «Шынель» (паміж 1900-08, Траццякоўская галерэя і Рускі музей).
Мікалай Мікалаевіч Гэ

**Мікалай Мікалаевіч Гэ** (, , Варонеж-) — рускі жывапісец.

## Біяграфія 
Вучыўся ў Пецярбургскай АМ (1850-57) у П. В. Басіна. У 1857-59 гадах працаваў у Рыме, у 1860-69 у Фларэнцыі. Жыў у Пецярбургу (з 1870) і на хутары ў Чарнігаўскай губерні (з 1876). У раннім перыядзе прасочваецца ўплыў К. П. Брулова і А. А. Іванава. У 1860-я гг. творчасць Гэ прасякнута евангельскімі матывамі («Тайная вячэра», 1863, Рускі музей; «Вестуны ўваскрасення», 1867, Траццякоўская галерэя). Вярнуўшыся з Італіі, Гэ збліжаецца з мастакамі-перасоўнікамі. Звяртаецца да гістарычнага жывапісу — карціна «Пётр I дапытвае царэвіча Аляксея Пятровіча ў Пецяргофе» (1871 г., Траццякоўская галерэя). З пачатку 1880-х гг. Гэ вяртаецца да евангельскіх тэм: «Што такое праўда?», 1890, і «Галгофа», 1893, абедзве — у Траццякоўскай галерэі. Для партрэтаў пэндзлю Мікалая Гэ характэрныя немудрагелістасць і строгасць каляровых і кампазіцыйных рашэнняў, імкненне перадаць багацце і складанасць духоўнага жыцця чалавека (партрэты А. І. Герцэна, 1867, і Л. М. Талстога, 1884, — абодва ў Траццякоўскай галерэі).

Катэгорыя:Перасоўнікі
Катэгорыя:Памерлі ў Чарнігаўскай вобласці
Катэгорыя:Талстоўства
Катэгорыя:Мастакі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Мастакі XIX стагоддзя
Прынс-Эдвард

**Астравы Прынс-Эдвард** (, ) — архіпелаг у паўднёва-заходняй частцы Індыйскага акіяна ў складзе ПАР. Плошча — 335 км². Сталага насельніцтва няма.

## Геаграфія 
Архіпелаг Прынс-Эдвард складаецца з 2 астравоў: Прынс-Эдвард (45 км²) і Марыён (290 км²), а таксама 2 невялікіх груп скал. Ён месціцца ў 2477 км на паўднёвы ўсход ад Прэторыі, сталіцы ПАР. Абодва астравы ўяўляюць сабою шчытавыя вулканы, прычым Марыён застаецца актыўным. Найвышэйшы пункт вострава Прынс-Эдвард — пік Ван Зіндэрэма Бакера (672 м). Найвышэйшы пункт вострава Марыён — пік Маскарын (1242 м).

Клімат субантарктычны вільготны. Сярэднегадавая тэмпература +5,5 °C. Сапраўдныя замаразкі здараюцца толькі ўлетку з мая да верасня, але тэмпература не падае ніжэй за −7 °C. Сярэднегадавая колькасць ападкаў — 2399 мм.

## Прырода 
На астравах Прынс-Эдвард дамінуюць гарыстыя ландшафты з нізіннымі тарфянікамі каля ўзбярэжжа. З-за аддаленасці ад кантынентаў флора бедная, прадстаўлена травяністымі тундрамі. Астравы знакаміты багатым птушыным светам. Толькі на востраве Марыён гняздуе некалькі мільёнаў птушак, у тым ліку 1,4 млн пінгвінаў. Берагі астравоў наведваюць цюлені.

Для захавання прыроды астравоў у 1995 г. яны абвешчаны марскім запаведнікам.

## Гісторыя 
Астравы адкрыты 4 сакавіка 1663 г. галандскімі мараплаўцамі. Аднак першая занатаваная высадка людзей на бераг адбылася толькі ў 1799 г., калі яго наведалі французскія паляўнічыя на цюленяў. 29 снежня 1947 г. ПАР анексавала востраў Прынс-Эдвард. 4 студзеня 1948 г. да тэрыторыі ПАР быў далучаны востраў Марыён. З 1959 г. вядуцца навуковыя назіранні. На востраве Марыён працуе метэаралагічная станцыя.

## Спасылкі 
* John Cooper, ANTARCTICA AND ISLANDS 
* Antarctica and southern oceans islands 
* South Africa Prince Edward Islands RIS

Прынс
Прынс
Прынс
Прынс
Алганкіны

**Алганкіны** — група карэнных народаў Паўночнай Амерыкі, якія размаўляюць на алганкінскіх мовах. Назва паходзіць з мовы малісіт, на якой слова *elakómkwik* значыць блізкія сваяцкія адносіны. Алганкінамі таксама называюць народ амамівініні, што ў нашы дні насяляе Квебек.

## Паходжанне 
Лічыцца, што група алганкінскіх народаў склалася 3000 — 2500 гадоў таму. У XX ст. была высунута гіпотэза аб існаванні ў мінулым протаалганкінскай мовы, носьбіты якой далі пачатак усім алганкінам. Яе прыхільнікі на аснове лінгвістычных дадзеных сцвярджаюць, што протаалганкіны першапачаткова насялялі тэрыторыі на захад і поўдзень ад Вялікіх азёр і пазней пачалі міграцыю на ўсход. Гэта часткова пацвярджаецца генетыкамі. Яны выявілі сувязь алганкінаў з сіў. Археолагі сцвярджаюць, што рух старажытных алганкінаў на ўсход разарваў раннюю Місісіпскую культуру на верхнюю і ніжнюю.

## Культура 
Да прыходу еўрапейцаў алганкіны займаліся паляваннем, збіральніцтвам, рыбалоўствам і земляробствам. Нягледзячы на наяўнасць сталых паселішчаў, вялі вандроўны лад жыцця. Сезонна перамяшчаліся ўздоўж рэк, узбярэжжа акіяна і азёр. Галоўнай сацыяльнай адзінкай з’яўляўся род, які складаўся з нуклеарных сем’яў. Усходнія алганкіны былі аб’яднаны ў канфедэрацыі Вабанакі, паўхатан і магіканаў і інш., што процідзейнічалі пашырэнню канфедэрацыі іракезаў. На захадзе склаліся канфедэрацыі чарнаногіх, Ілінойс, Рада трох агнёў.

Алганкінскія народы аднымі з першых сярод індзейцаў увайшлі ў кантакт з еўрапейцамі, таму знаёмства з іх культурай моцна паўплывала на ўяўленні еўрапейцаў пра народы Паўночнай Амерыкі. Так, звычай беатук фарбаваць цела охрай прывёў да распаўсюджання абразлівага паняцця «чырванаскурыя». З алганкінскіх моў паходзяць словы «вігвам», «макасіны», «вампум», «тамагаўк», «апосум», многія тапонімы Паўночнай Амерыкі.

## Спіс алганкінскіх народаў 
* Абенакі
* Аджыбвэ
* Амамівініні (алганкіны)
* Арапаха
* Атава
* Атыкамек
* Беатук 
* Вампаноаг
* Вангунк 
* Вапінджэр 
* Гравантры
* Дэлавары
* Іну
* Кікапу
* Кры
* Магіканы
* Малісіт
* Мантаўкет
* Масачусет 
* Маскутэн 
* Матапоні
* Маямі
* Менаміні
* Мікмак
* Месквакі
* Моэган
* Нантыкок
* Нарагансет
* Наўсет
* Нехантукет
* Ніпмук
* Паменкэ
* Пасамакуоды
* Патаватомі
* Патавомек
* Паўхатан
* Пеквот
* Пенабскот
* Піскатава
* Секатан
* Салто
* Саўк
* Чаванок
* Чарнаногія (пеганы, каінава, сіксікава)
* Шаены
* Шаўні
* Шынекок

## Спасылкі 
* Ancestral Art: Information on Algonquian Culture 
* The Algonquians — United States American History
* Stephen R. Claggett, First Immigrants: Native American Settlement of North Carolina

Катэгорыя:Індзейцы Паўночнай Амерыкі
Абрам Яфімавіч Архіпаў

**Абрам Яфімавіч Архіпаў** (, , в. Ягорава, Разанская губерня — , Масква) — савецкі жывапісец, народны мастак РСФСР (1927), сапраўдны член АМ (з 1916).

## Біяграфія 
Вучыўся ў Маскоўскім вучылішчы жывапісу, скульптуры і дойлідства (1877-83 і 1886-88) у В. Р. Пярова і В. Дз. Паленава і ў Пецярбургскай АМ (1884-86). Член Таварыства перасоўных мастацкіх выставак (з 1891), Саюза рускіх мастакоў (з 1904). Работы 1880-х гг. — жанравыя сцэны (пераважна з жыцця сялян). У 1890-х гг. стварае шэраг лірычных жанрава-пейзажных палотнаў. У гэты перыяд Архіпаў надае асаблівае значэнне праблеме пленэра. У 1900-10-я гг. піша пераважна пейзажы рускай Поўначы. З 1910-х гг. працаваў таксама над партрэтамі, пераважна сялянак. Член АМРР (1924). Выкладаў у Маскоўскім вучылішчы жывапісу, скульптуры і дойлідства (1894—1918), Дзяржаўных вольных мастацкіх майстэрнях (1918-20).

Катэгорыя:Мастакі Расіі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Разанскай вобласці
Васіль Дзмітрыевіч Паленаў

**Васіль Дзмітрыевіч Паленаў** (, , Санкт-Пецярбург — , сядзіба Барок, цяпер Паленава, Тульская вобласць) — рускі жывапісец, сапраўдны член пецярбургскай АМ (1893), народны мастак РСФСР (1926). Сын Дз. В. Паленава.

Вучыўся ў Паўла Чысцякова і ў Пецярбургскай АМ (1863-71). Пенсіянер АМ у Італіі і Францыі (1872-76). Удзельнічаў у серба-чарнагорска-турэцкай (1876) і руска-турэцкай (1877-78) войнах як мастак-карэспандэнт. З 1878 года — перасоўнік. За мяжой выканаў шэраг карцін на тэмы еўрапейскай гісторыі. З 1873 афармляў спектаклі ў доме і пазней у Маскоўскай прыватнай рускай оперы С. І. Мамантава; у 1910-18 гадах вёў у Маскве асветніцкую дзейнасць па арганізацыі народнага тэатра. У 1882-95 гадах выкладаў у Маскоўскім вучылішчы жывапісу, скульптуры і дойлідства. Вучні Паленава: І. І. Левітан, К. А. Каровін, І. С. Астравухаў, А. Я. Архіпаў, А. Я. Галавін і інш. У 1905 годзе Паленаў разам з В. А. Сяровым накіраваў у Савет АМ пратэст супраць расстрэлу рабочых 9 студзеня. У сядзібе Барок (з 1931 — Паленава, Тульская вобласць) Паленаў стварыў мастацкі музей (ў 1939 годзе перададзены сваякамі Паленава ў дар дзяржаве).
Міхаіл Канстанцінавіч Клот

**Міхаіл Канстанцінавіч Клот** (, 30 снежня 1832 [] — ) — рускі жывапісец. Сын гравёра К. К. Клота, пляменнік П. К. Клота.

Вучыўся ў Пецярбургскай акадэміі мастацтваў (1851—1858) у М. Н. Вараб’ёва. Член-заснавальнік Таварыства перасоўных мастацкіх выставак. Прафесар-кіраўнік пейзажнага класа АМ (1871—1886). Аўтар рэалістычных пейзажаў рускай вёскі. Творы: «Вялікая дарога восенню» (1863), «На раллі» (1872), «Лясная далеч апоўдні» (1876—1878) — усё ў Траццякоўскай галерэі; «Пейзаж са статкам» (1869), «Бераг ракі» — абедзве ў Рускім музеі.

Катэгорыя:Мастакі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Мастакі Расіі XIX стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі-пейзажысты
Катэгорыя:Перасоўнікі