open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Трылесінскі сельсавет (Бялыніцкі раён)

**Трыле́сінскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Бялыніцкага раёна Магілёўскай вобласці. Цэнтр — вёска Вялікі Трылесін.

Утвораны 16 ліпеня 1954 года ў складзе Бялыніцкага раёна Магілёўскай вобласці шляхам аб’яднання тэрыторыі скасаваных Кудзінскага і Шылавіцкага сельсаветаў. 11 красавіка 1960 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Галоўчынскага (15 населеных пунктаў: Атраднае, Ветка, Вялікі Кудзін, Калінін, Кастрычнік, Красны Пахар, Ленінскі, Ліпіншчына, Ляшчэўнік, Малы Кудзін, Малы Трылесін, Пачапок, Пушча, Рубеж, Чырвоная Звязда), Прыхабскага (5 населеных пунктаў: Звязда, Краснае, Свяцілавічы 1-я, Свяцілавічы 2-я, Студзёнка) сельсаветаў, частка перададзена ў адміністрацыйнае падпарадкаванне Бялыніцкага пассавета (7 населеных пунктаў: Вялікі Трылесін, Гараватка, Запакулле, Зарэчча, Перамога, Шылавічы і пасёлак Свяцілавіцкага цагельнага завода).

На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 27 населеных пунктаў.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / С.Д. Гриневич и др. — Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 2: (1944―1980 гг.). — Минск: «Беларусь», 1987. — 283 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Бялыніцкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1954 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1960 годзе
Псалом 8

**Псалом 8** адносіцца да ліку месіянскіх псалмоў, якія ў хрысціянстве ўспрымаюцца як правобразныя ці прарочыя ў адносінах да Ісуса Хрыста і некаторых евангельскіх падзей, якія адбыліся праз сотні і нават тысячу гадоў пазней часу напісання. Аўтарства прыпісваецца Давіду. Асноўная тэма гэтага псалма: чалавек — вянок тварэння, які зойме высокае становішча ў дні Месіі.

Псалмом 8 канчаецца першая кафізма.

## Спасылкі 
* 8 псальма — Пераклад Васіля Сёмухі
* Псальм 8 у перакладзе Лукаша Дзекуць-Малея і Антона Луцкевіча
* 8 псалом у перакладзе Яна Станкевіча і Майсея Гітліна
* Катызма 1 (Псалмы 1-8)  у перакладзе Аляксандра Надсана
* Кніга Псальмаў. Псальмы 1-8  (пераклад Язэпа Германовіча)
* Георгі Станкевіч — Псалтыр (Пс. 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 11, 22, 50, 62, 83, 136) 
* Псалом 8 у перакладзе Міхаіла Астапчыка
* Наста Кудасава — Псальмы (Пс. 1, 8, 22, 50, 62, 83, 136) 
* Псальм 8 у перакладзе Біблейскага таварыства ў Рэспубліцы Беларусь
* Псальм 8 у перакладзе Антонія Бокуна
* Псальм 8 у перакладзе Э. К. Сабілы, С. А. Малахава
* Псалом 8 у перакладзе Біблейскай камісіі Беларускай праваслаўнай царквы
* Алесь Аўдзяюк — 7 псальмаў. Падрадковы пераклад са старагабрэйскай мовы
* 

## Гл. таксама 
* Псалмы
* Псалтыр

Катэгорыя:Псалмы
Гіпнум кіпарысападобны

**Гіпнум кіпарысападобны** (*Hypnum cupressiforme*) — від імхоў сямейства гіпнавых.

Марфалагічна зменлівы залежна ад месца росту. На Беларусі спараносіць вясной.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гіпнавыя імхі
Каноцыбе тонкая

**Каноцыбе тонкая** (*Conocybe tenera*) — шапкавы базідыяльны грыб роду  сямейства .

Пладовае цела грыба — шапка на ножцы. Шапка дыяметрам да 3 см, канічная, вохрыста-карычневая, часта цёмная ў цэнтры. Пласцінкі ржавыя. Ножка вышынёй 3—8 см, полая, жаўтаватая, каля асновы карычневая. Споры яйцападобныя.

На тэрыторыі Беларусі трапляецца ў траве па ўзбочынах дарог у ліпені—жніўні.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Бальбітыевыя
Катэгорыя:Грыбы Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Грыбы Еўропы
Катэгорыя:Неядомыя грыбы
Fabroniaceae

**Fabroniaceae** — сямейства лістасцябловых імхоў парадку .

## Апісанне 
Расліны вельмі маленькія, часта ўтвараюць шаўкавістыя маты, зялёныя, жоўта-зялёныя або шэра-зялёныя. Дзярновінкі шчыльныя, зялёныя.

Сцябло паўзучае, рэдка пакрыта лісцем, з пучкамі рызоідаў, разрэджана і няправільна разгалінаванае, з прамымі шчыльна пакрытымі лісцем галінамі.

Сухое лісце прылеглае, вільготнае — адстаўлена, яйкападобна-ланцэтнае, большай часткай доўга завостранае, гладкае. Пласцінкі плоскія, вышчарбленыя, зубчастыя або расніцава-зубчастыя, рэдка суцэльныя. Вяршыня вострая, завостраная або доўга-завостраная, рэдка тупая. Жылка простая або адсутнічае. Клеткі ліста танкасценныя, гладкія, у вуглах аснавання круглява-квадратныя.

Каробачка спарагону прамая, сіметрычная, яйкападобная або прадаўгаватая. Вечка з кароткай дзюбкай. Колца дыферэнцыравана, застаецца. Перыстом просты ці двайны, прамы, увагнуты пры засыханні, загнуты пры ўвільгатненні. Экзастом чырвона-карычневы, шырокаланцэтны, тупы.

## Асяроддзе пражывання і распаўсюджанне 
Прадстаўнікі сямейства распаўсюджаныя галоўным чынам у цёплых і ўмераных зонах зямнога шара, на ствалах дрэў, радзей на скалах.

## Роды 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гіпнавыя імхі
Катэгорыя:Сямействы раслін
Страхавая прэмія

**Страхавая прэмія** (таксама брута-прэмія) (страхавы ўнёсак, страхавы плацёж) — плата за страхаванне, якую страхавальнік абавязаны ўнесці страхоўшчыку ў адпаведнасці з дагаворам страхавання ці законам.

Страхавая прэмія залежыць ад страхавой сумы і брута-стаўкі страхавога тарыфу, часам вылічаючыся як здабытак апошніх з улікам паправачных каэфіцыентаў.

Памер страхавой прэміі адлюстроўваецца ў страхавым полісе. Страхавая прэмія ўносіцца страхавальнікам аднаразова авансам, або часткамі на працягу ўсяго тэрміну страхавання (у такім выпадку часткі прэміі маюць назву **страхавыя плацяжы** ці **страхавыя ўнёскі**). Аплата страхавых унёскаў на працягу працяглага перыяду (ад 5 да 20 гадоў і больш) асабліва характэрна для полісаў розных відаў страхавання пры страхаванні жыцця (асабістым страхаванні)

Несвоечасовая аплата страхавых унёскаў можа пацягнуць скасаванне дзеяння дагавора страхавання.

Уся страхавая прэмія (брута-прэмія) складаецца з нета-прэміі (з яе фарміруюцца страхавыя рэзервы) і нагрузкі (з якой выплачваюцца агенцкія і брокерскія камісіі, ажыццяўляюцца выдаткі на вядзенне справы, папераджальныя выдаткі, гарантыйныя фонды, а таксама фарміруецца прыбытак).

За 2021 год унёскі страхавых арганізацый Беларусі па прамым страхаванні і сустрахаванні склалі 1 726,6 млн рублёў. Тэмп росту страхавых унёскаў за 2021 год у параўнанні з 2020 годам склаў 114,3 % 

Катэгорыя:Страхавыя тэрміны
Нета-прэмія

**Нета-прэмія** — частка страхавой прэміі, якая прызначана для фарміравання страхавога фонду, з якога затым будуць ажыццяўляцца страхавыя выплаты. Нета-прэмія з’яўляецца галоўнай складовай часткай брута-прэміі..

Нета-прэмія складаецца з чыстай нета-прэміі па рызыцы і рызыковай (страхавой) надбаўкі .

## Чыстая нета-прэмія 
Вызначэнне нета-прэміі па рызыцы традыцыйна адносіцца да вобласці актуарных разлікаў і страхавой матэматыкі. Чыстая нета-прэмія разлічваецца на падставе даных аб шкодзе за мінулы перыяд і ўяўляе сабою здабытак частаты наступлення страхавога выпадку на сярэдні памер шкоды па ўсёй сукупнасці страхавых выпадкаў, якія адбыліся ў мінулым.

Чыстая прэмія па рызыцы = Частата шкоды х Сярэдні памер шкоды

Частата шкоды вызначаецца як дзель ад дзялення ліку выпадкаў шкоды ў назіраным мностве на лік уваходных у гэта мноства адзінак назірання.

Сярэдні памер шкоды ўяўляе сабою дзель ад дзялення агульнай сумы шкоды за назіраны перыяд на лік выпадкаў шкоды за гэты ж перыяд.

## Рызыковая (страхавая) надбаўка 
Рызыковая надбаўка прызначана для падвышэння надзейнасці страхавой абароны.

Пры выяўленні заканамернасці з’яўлення шкоды ў выніку выпадковых падзей у мінулым і вызначэнні на аснове гэтага мінулага досведу стратнасці ў будучыні непазбежныя памылкі двух відаў:
* Памылка дыягназу, якая з’яўляецца з прычыны няпоўнай інфармацыі. Гэта звязана з тым, што статыстычная выбарка абмежавана і не адказвае патрабаванням закона вялікіх лікаў.
* Памылка прагнозу, якая складаецца ў тым, што ў будучыні не будзе поўнага супадзення з акалічнасцямі папярэдняга перыяду, на падставе якога вызначалася чыстая прэмія па рызыцы. Гэта можа быць следствам уплыву няўлічаных ці фактараў, або фактараў, якія змяніліся. Даказана, што нават пры вельмі добрай інфармацыі аб шкодзе, будучая шкода перавышае яе велічыню ў палове выпадкаў.

Для таго, каб гарантаваць надзейную страхавую абарону, г.зн. павялічыць верагоднасць таго, што сабраных грошай хопіць на выплату шкоды ў будучыні па ўсіх выпадках, да чыстай нета-прэміі дадаюць рызыковую (страхавую) надбаўку.

Велічыня рызыковай надбаўкі не можа быць менш за велічыню стандартнага адхілення паказчыка стратнасці страхавой сумы.

## Выкарыстанне нета-стаўкі страхавога тарыфу для вызначэння нета-прэміі 
Чаканую велічыню нета-прэміі можна вызначыць як здабытак страхавой сумы на нета-стаўку. Нета-стаўка ўяўляе сабою адсотак, які адлюстроўвае верагоднасць страты, разлічаную на аснове суадносін шкоды да сукупнай страхавой сумы застрахаваных аб’ектаў.

Памер нета-прэміі вызначаецца па формуле:

Нета-прэмія = Страхавая сума х Нета-стаўка/100

Катэгорыя:Страхавыя тэрміны
Катэгорыя:Актуарныя разлікі
Роберт Хабек

**Роберт Хабек** (ням.: Robert Habeck, нар. , ) — нямецкі палітык, сустаршыня партыі Саюз 90 / Зялёныя (2018—2022). Віцэ-канцлер, міністр эканомікі і праблем клімату (з 2021).

## Біяграфія 
### Раннія гады 
Нарадзіўся 2 верасня 1969 года ў Любеку, правёў дзяцінства ў Хайкендорфе на беразе Кільскага фіёрда, дзе яго бацькі, Герман і Хільдэгарда Хабек валодалі аптэкай. У 1989 годзе скончыў у Хайкендорфе школу імя Генрыха Гейнэ, затым прайшоў альтэрнатыўную грамадзянскую службу і вывучаў германістыку, філалогію і філасофію ў Фрайбургскім, Раскільскім і Гамбургскім універсітэтах, атрымаўшы ў 1996 годзе ступень магістра, а ў 2000 годзе. філасофіі па тэме «Прырода літаратуры». Разам са сваёй жонкай Андрэа Палух (яны пазнаёміліся ў студэнцкія гады) займаўся перакладамі, пісаў кнігі і працаваў у выдавецкай сферы.
Ёзеф Ізраэлс

**Ёзеф Ізраэлс** або **Ісраэлс** (нідэрл.: Jozef Israëls; , Гронінген — , ) — галандскі жанравы жывапісец, кіраўнік рэалістычнай Гаагскай школы жывапісу.

## Біяграфія 
Родам з яўрэйскай сям’і, быў выхаваны ў строгіх рэлігійных традыцыях і рыхтаваўся стаць равінам. З ранняга дзяцінства ён выяўляў вялікую мастацкую і музычную здольнасць. Працуючы ў бацькі ў мяняльнай краме, Ёсеф Ізраэлс у вольны час капіяваў гравюры і пісаў фарбамі пад кіраўніцтвам Ван-Бюіса і Ван-Віхерана. Яго першыя спробы ў жывапісе, «Яўрэй» і «Прадавец гліняных люлек», звярнулі на сябе ўвагу нейкага Віта, які пераканаў бацьку Ізраэлса адправіць сына вучыцца жывапісу ў Амстэрдам.

Вучыўся ў Я. А. Круземана ў Амстэрдаме, затым у Ф.-Э. Піко ў Парыжы; першапачаткова прысвяціў сябе гістарычнаму жывапісу, але пасля перайшоў да бытавога жывапісу, адлюстроўваючы пераважна сямейнае жыццё галандцаў і побыт іх маракоў.

Найбольш цікавыя яго працы: «Маці, якая здаравее», «Бедныя вёскі», «Хворая», «Адзін на свеце».

Сын Ёсефа, Ісак — таксама стаў жанравым жывапісцам.
ФК Беразіно

**«Беразіно»** — беларускі футбольны клуб з горада Беразіно Мінскай вобласці. У цяперашні час выступае ў Другой лізе чэмпіянату Беларусі.

## Гісторыя 
Клуб аднавіў выступы ў чэмпіянаце Мінскай вобласці ў 2009 годзе пасля працяглага перапынку. У гэтым дэбютным сезоне каманда заняла 4-е месца. У наступным годзе каманда выступала пад назвай ПМК-182 і заняла ў турніры апошні радок.

У 2011 годзе каманда зноў стала называцца «Беразіно». У 2012—2013 гадах выступала ў Першай лізе Мінскай вобласці, заняўшы 13-е і 10-е месцы.

У 2021 годзе, пасля аб’яднання Другой лігі з чэмпіянатамі абласцей, далучылася да дывізіёна Мінскай вобласці ў Другой лізе.

## Статыстыка выступленняў 
### Чэмпіянат і Кубак Беларусі 
## Трэнеры 
* Мікіта Скамейка

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Березино

Беразіно
Шафарнянская вуліца (Мінск)

**Шафарнянская вуліца** — вуліца ў мікрараёне Уручча Першамайскага раёна Мінска. Сваю назву атрымала ў 1980-я ў гонар урочышча Шафарня, якая калісьці знаходзілася на гэтым месцы.

## Размяшчэнне 
Знаходзіцца ў паўночна-ўсходняй частцы горада. Пачынаецца ад скрыжавання з вуліцай Гінтаўта, заканчваецца скрыжаваннем з праспектам Незалежнасці. Таксама перасякаецца з Гарадзецкай вуліцай. Ідзе паралельна Ложынскай вуліцы.

Большую частку цотнага боку займае Парк Уручча. На няцотным баку знаходзяцца могілкі Уручча.

## Грамадскі транспарт 
Па вуліцы пралягае шэраг аўтобусных (99, 113а, 113с, 135) і тралейбусных (2, 37, 68) маршрутаў. Паблізу ад вуліцы размешчана станцыя метро «Уручча».

## Спасылкі 
* Шафарнянская улица на geodzen.com

Катэгорыя:Першамайскі раён (Мінск)
Сезон 2021 ФК Вікторыя Мар’іна Горка

У 2021 годзе футбольны клуб «Вікторыя» з Мар’інай Горкі прымаў удзел у двух афіцыйных турнірах на рэспубліканскім узроўні:
* Другой лізе чэмпіянату Беларусі 2021 (9-16 месца),
* Кубку Беларусі 2021/2022 (паражэнне ў 1/128 фіналу).

## Склад каманды 
*Станам на ліпень 2021‎ года*.

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

 

## Спасылкі 
* Сезон 2021 на сайце teams.by

2021
Вікторыя Мар’іна Горка
Джордж Інес

**Джордж Інес** (;  — ) — амерыканскі мастак-пейзажыст, буйны прадстаўнік таналізму. На яго працы аказалі ўплыў майстры , , і вучэнне шведскага вучонага-прыродазнаўца Эмануіла Сведэнборга, якое знайшло яркі выраз у сталых працах Інеса.

Катэгорыя:Мастакі ЗША
Ёзеф Істлер

**Ёзеф Істлер** (,  — , ) — чэшскі жывапісец-сюррэаліст. У канцы 1930-х гадоў ён прыватна вучыўся жывапісу ў Югаславіі ў нямецкага мастака Вальтэра Хёфнера.

## Біяграфія 
Пасля Другой сусветнай вайны стаў членам Асацыяцыі выяўленчых мастакоў Манеса. У 1945-47 гадах удзельнічаў у мерапрыемствах групы Ра. У 1947—48 супрацоўнічаў з Ураціславам Эфенбергерам у фільме «Нарыс даследавання долі рэчаіснасьці» (вытворчасьць Чэхаславацкага кінаінстытуту ў Празе). У 1950-52 гадах супрацоўнічаў над «чорнымі фарсамі» Ураціслава Эфенбергера і Карэла Гінека.
Вілі Екель

**Вілі Екель** (, ,  — , ) — нямецкі мастак і графік, адзін з буйных прадстаўнікоў экспрэсіянізму ў жывапісе.

## Жыццё і творчасць 
Вілі Екель атрымаў ступень магістра ў 1906—1908 гадах у Дрэздэнскай акадэміі мастацтваў. У 1913 годзе прыбыў у Берлін. У 1915 годзе быў створаны Берлінскі духоўны аддзел. У 1919 годзе Вілі Екель стаў членам Прускай акадэміі навук. З 1925 года выкладаў у Вышэйшай школе мастацкага выхавання, быў выкладчыкам у берлінскім Мастацкім універсітэце. Сярод вучняў трэба назваць мастачку Рыкарду Якобі.

Будучы вядомым мастаком-экспрэсіяністам, Вілі Екель быў адным з першых майстроў, якія стваралі творы ў гэтым стылі на рэлігійную тэматыку. Работы яго выразныя і дэкаратыўныя па выкананні. Першая значная карціна Вілі Екеля — «Барацьба», якая паказвае на буйнафарматным палатне аголеных мускулістых мужчын, якія змагаюцца, была ім напісана ў 1912 годзе. У 1928 годзе мастак выйграе прэмію Георга Шліхта («Georg-Schlicht-Preis») за «лепшы нямецкі жаночы партрэт». Лепшая фрэскавая работа Вілі Екеля, насценная карціна ў чатырох частках, створаная ім у 1916—1917 гадах для Бальзенскай кандытарскай фабрыкі ў Гановеры, была знішчана ў выніку абставін Другой сусветнай вайны ў 1944 годзе. У 1939 годзе мастак піша палатно «Араты ўвечары», якое адпавядала нацыянал-сацыялістычнай тэорыі «Крыві і глебы». Пісаў таксама пейзажы, партрэты, нацюрморты, аголеную натуру.

Мастак загінуў падчас бамбардзіроўкі Берліна ў студзені 1944 года. Работы Вілі Екеля захоўваюцца як у музеях Германіі, так і ў прыватных калекцыях.

Катэгорыя:Мастакі-экспрэсіяністы Германіі
Катэгорыя:Графікі Германіі
Роберт Індыяна

**Роберт Індыяна** (; імя пры нараджэнні **Роберт Кларк** (); , Нью-Касл, ЗША — ) — амерыканскі мастак, прадстаўнік руху поп-арт. Яго папулярны знак «Love» быў упершыню рэалізаваны як жывапіс у 1966 годзе, а пазней паўтораны ў розных медыя, у тым ліку скульптуру і паштовыя маркі, стаўшы поп-іконай 1960-х гадоў.

## Біяграфія 
Роберт Індыяна нарадзіўся ў Нью-Касле, Індыяна, пазней пераехаў у Індыянапаліс, дзе скончыў *Arsenal Technical High School*. У 1954 годзе ён пераехаў у Нью-Ёрк, дзе далучыўся да поп-арт руху. Роберт Індыяна звярнуўся да вобразаў камерцыйнай графікі, змешваючы іх з экзістэнцыялізмам, што прывяло да таго, што сам мастак назваў «скульптурныя вершы».

У 1958 годзе ён змяніў сваё прозвішча (Кларк) на Індыяна. У 1961 годзе пачаў серыю карцін, выяўленчы шэраг якіх блізкі да графічнага дызайну і амерыканскай рэкламы. Часам закранаючы спажывецкія тэндэнцыі ці палітычныя эксцэсы ў амерыканскай культуры, выявы Індыяны спалучаюць тэкст, лічбы і каляровыя палі з выразнымі контурамі.

Першая персанальная выстава Роберта Індыяны ў Нью-Ёрку прайшла ў 1962 годзе ў галерэі *Stable Gallery*. З 1978 года Індыяна жыў і працаваў у Vinalhaven, Мэн.

Катэгорыя:Мастакі ЗША
Катэгорыя:Поп-арт
Вядомыя асобы Беразіна

]]
Вядомыя ўраджэнцы Беразіна:

__NOTOC__
]]
]]
]]

## А 
* Сямён Львовіч Абугаў (1877—1950) — расійскі жывапісец і педагог родам з Беларусі.
* Дзмітрый Іванавіч Алейнік (1929—2003) — беларускі жывапісец.

## Б 
* Таццяна Станіславаўна Бубенька (нар. 1957) — беларускі археолаг.
* Марыя Веньямінаўна Бярковіч (1910—1993) — беларускі мастак кіно і графік.

## Г 
* Шлойма Грынглоз (1885—1920) — пісьменнік.
* Меер Гурвіч — ваенны, журналіст.
* Шоіл Гурвіч — настаўнік, журналіст.

## Д 
* Сяргей Дзмітрыевіч Дзярновіч (нар. 1974) — беларускі археолаг.

## Ж 
* Барыс Сямёнавіч Жухаўцаў (1908—1997) — мастак.

## М 
* Арн Майзель — пісьменнік.
* Арн Майзельсон (1892—1984) — паэт.
* Уладзімір Пятровіч Міклуш (нар. 1948) — беларускі вучоны.
* Дзмітрый Леанідавіч Мірончык (нар. 1976) — беларускі дыпламат.

## П 
* Аляксандр Львовіч Парвус (1867—1924) — дзеяч сацыял-дэмакратычнага руху, публіцыст.
* Іван Раманавіч Пастарнацкі (1848—1887) — доктар, прафесар Варшаўскага ўніверсітэта.

## Р 
* Хана Ровіна (1893—1980) — расійская і ізраільская актрыса тэатра Габіма.

## С 
* Яўген Антонавіч Сідаровіч (нар. 1928) — беларускі вучоны ў галіне фізіялогіі, экалогіі, інтрадукцыі раслін і ахове навакольнага асяроддзя.
* Рыгор Лазаравіч Старобінец (1910—2001) — беларускі хімік.

## Ф 
* Анатоль Міхайлавіч Фоміч (1925—?) — беларускі савецкі гаспадарчы, дзяржаўны і палітычны дзеяч.

## Ш 
* Станіслаў Уладзіслававіч Шостак (1898—1961) — польскі вайсковец, палкоўнік бранятанкавых войскаў Войска Польскага (міжваенная Польская Рэспубліка). Адзін з арганізатараў бранятанкавых войскаў у міжваеннай Польшчы.
Уміе Кочак

**Уміе Кочак** (; нар. 1957) — турэцкая жанчына, актрыса тэатра і кіно, спецыялізуецца на праблемах жанчын у сельскай мясцовасці Турцыі. Яе імя згадваецца ў падручніках па грамадазнаўстве, якія выдаюцца Міністэрствам народнай адукацыі, абавязковымі для вучняў 5-га класа пачатковай школы.

## Біяграфія 
Яна нарадзілася ў вёсцы Чэлемлі правінцыі Адана ў 1957 годзе. Пачатковую школу закончыла ў сваёй вёсцы. Але яна не знайшла магчымасці працягваць адукацыю. Пасля шлюбу ў 1982 годзе яна пераехала ў Арсланкёй, невялікае паселішча ў правінцыі Мерсін, дзе жыве да гэтага часу. Арсланкёй з’яўляецца горным паселішчам у гарах Таўр за 50 км на поўнач ад Мерсіна. Яна маці траіх дзяцей.

## Тэатральная і кінакар’ера 
Яна, хоць і недастаткова адукаваная, захаплялася чытаннем. У 2001 годзе яна стварыла жаночы тэатр пад назвай *Arslanköy Kadınlar Tiyatro Grubu* («Жаночая тэатральная група Арсланкёй») у сваім маленькім горадзе. Яна паставіла тры п’есы. У 2006 годзе калектыў удзельнічаў у Міжнародным тэатральным фестывалі Sabancı ў Адане.

Затым яна напісала сцэнарый фільма *Yün Bebek* («Шарсцяная лялька») пра жыццё вясковых жанчын. Яна таксама зняла фільм, які прынёс ёй вядомасць. У 2013 годзе фільм удзельнічаў у 2-м Нью-Ёркскім еўразійскім кінафестывалі і атрымаў узнагароду. Пазней яна грала ў тэлевізійных серыялах. Сюжэт якіх адлюстроўваў трагедыю вясковай жанчыны Хаціджы і яе дачкі Эліф. Другі муж Хаціджы Алі і асабліва маці Алі пастаянна абражалі Хаціджэ і Эліф. Эліф, якая церпіць прыгнёт, атрымлівае палёгку, калі знаходзіць ваўняную ляльку. У фільме зняліся Айшэ Армут, Ознур Армут і Сехер Кувадзір. У фільме няма мужчынскіх персанажаў, акрамя сілуэту ў адной сцэне. Дэбют фільма адбыўся падчас 49-га Міжнароднага кінафестывалю ў Анталіі ў 2012 годзе ў якасці пазаконкурснага фільма. Пазней фільм таксама трансляваўся на тэлеканале Турэцкай радыётэлевізійнай карпарацыі (TRT).

У 2017 годзе яна ўдзельнічала ў тэлерэкламе Turk Telecom з партугальскім футбалістам Крышціяну Раналду.

## Абраныя працы 
### Сцэнарыі 
* *Erik Eşkisi*
* *Ozon Tapakas*ı
* *Kara Kuyu*
* *Doktor Beleş*
* *Turunçgil Hayattır*
* *Çicekler Solmasın*
* *Hasret Çiçekler*i

### Апавяданні 
* *Vatan Sevgisi*
* *Irazca’nın Düşleri*
* *Kanayan Yara*
* *Kader*
* *Obruk*
* *Ayaksız Ayakta Durmak*
* *Baba Ben Geldim*
* *Muhtar Adayı Hasret Ana*

## Удзел у серыялах 
* *İstanbul Hanımın Çiftliği*
* *Hayat Devam Ediyor*
* *Hanımın Çiftliği*
* *Kasaba*
* *Seher Vakti*

## Узнагароды 
* Міжнародная тэатральная прэмія Аданы
* Міжнародная тэатральная прэмія Анкары
* Прэмія адукацыйнай ініцыятывы Дарушафака
* Прэмія Міжнароднага фестывалю жанчын-мастакоў Барнова
* Адукацыйная прэмія Тораса Коледжы
* Прэмія НДА Кадэр «Супраць гвалту ў адносінах да жанчын»
* Штогадовая прэмія для прамыслоўцаў і дзелавых людзей Мерсіна
* TİKAV- 2012 Прэмія Школы маці
* Прэмія Samsun NGO Initiative
* Прэмія Еўразійскага кінафестывалю ў Нью-Ёрку
Рыгор Арсенавіч Вячэрскі

**Рыгор Арсенавіч Вячэрскі** (, в. Садоўшчына, Барысаўскі раён, Мінская вобласць — ) — беларускі вучоны-кардыёлаг, доктар медыцынскіх навук, прафесар (1983). У 1990—1995 гадах дэпутат Вярхоўнага Савета БССР 12-га склікання.

## Біяграфія 
Працаваў загадчыкам катэдры функцыянальнай дыягностыкі Беларускага дзяржаўнага інстытуту ўдасканаленьня ўрачоў.

## Палітычнай дзенасць 
Першапачаткова сябра КПСС, потым у Дэмакратычным клюбе (да 1992 году), г. Мінск. У 1990 годзе быў выбраны дэпутатам Вярхоўнага Савета БССР 12-га склікання ад Барысаўскай сельскай выбарчай акругі № 54.

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 1998. — Т. 4. — С. 40.
* Кто есть Кто в Республике Беларусь. Люди дела : энциклопедия. — Минск, 1999. — С. 161.

## Спасылкі 
* Вечерский Григорий Арсеньевич 

Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь 12-га склікання
Псалом 5

**Псалом 5** — гэта адлюстраванне таго, як праведнік моліцца не толькі пра вызваленне ад пакут, але і пра тое, каб мець магчымасць служыць Богу без перашкод. Аўтарства прыпісваецца Давіду.

## Спасылкі 
* 5 псальма — Пераклад Васіля Сёмухі
* Псальм 5 у перакладзе Лукаша Дзекуць-Малея і Антона Луцкевіча
* 5 псалом у перакладзе Яна Станкевіча і Майсея Гітліна
* Катызма 1 (Псалмы 1-8)  у перакладзе Аляксандра Надсана
* Кніга Псальмаў. Псальмы 1-8  (пераклад Язэпа Германовіча)
* Георгі Станкевіч — Псалтыр (Пс. 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 11, 22, 50, 62, 83, 136) 
* Псалом 5 у перакладзе Міхаіла Астапчыка
* Псальм 5 у перакладзе Біблейскага таварыства ў Рэспубліцы Беларусь
* Псальм 5 у перакладзе Антонія Бокуна
* Псальм 5 у перакладзе Э. К. Сабілы, С. А. Малахава
* Псалом 5 у перакладзе Біблейскай камісіі Беларускай праваслаўнай царквы
* 

## Гл. таксама 
* Псалмы
* Псалтыр

Катэгорыя:Псалмы
Іван Раманавіч Пастарнацкі

**Іван Раманавіч Пастарнацкі** (, г. Беразіно — , г. Варшава) — вучоны-медык, псіхіятр.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’i святара. Пачатковую адукацыю атрымаў у Кіеўскай гімназіі, потым скончыў Мінскую духоўную семінарыю. У далейшым вывучаў псіхіятрыю ў Санкт-Пецярбургскай імператарскай медыка-хірургічнай акадэміі, дзе дзейнічала кафедра нервовых і псіхічных захворванняў пад кіраўніцтвам вядомага прафесара І. М. Балінскага. Пасля заканчэння навучання са званнем лекара (1872) служыў у Новагеоргіеўскім і Уяздоўскім шпіталях (Польшча). У гэты перыяд у друку з’явіліся яго першыя публікацыі: «О пользе плавания» (1872), «Статистическое исследование самоубийств в Петербурге за 1870, 1871 и 1872 годы» (1873), «О влиянии алкоголя на организм человека» (1874) і інш. У 1876 г. у Варшаўскім універсітэце І. Р. Пастарнацкі абараніў доктарскую дысертацыю на тэму «К вопросу о психомоторных центрах головного мозга». У працы ён прааналізаваў новыя даследаванні па лакалізацыі мозга i выказаў уласныя назіранні адносна яго рухальных цэнтраў. У 1880 г. малады вучоны быў накіраваны на стажыроўку за мяжу.

У 1882 годзе быў абраны прыватдацэнтам медыцынскага факультэта душэўных і нервовых хвароб Варшаўскага ўніверсітэта. У далейшым займаў пасаду экстраардынарнага прафесара кафедры псіхіятрыі ўніверсітэта, адначасова загадваў псіхіятрычным аддзяленнем Уяздоўскага ваеннага шпіталя (Варшава). Вучоны стаў аўтарам некалькіх навуковых прац і публікацый па пытаннях эксперыментальнай паталогіі цэнтральнай нервовай сістэмы на рускай, польскай, нямецкай і французскай мовах. Прафесар Пастарнацкі рэгулярна змяшчаў свае работы ў перыядычных выданнях «Медицинский вестник», «Врач», «Медицинская библиотека», «Архив психиатрии» і інш. Сярод публікацый: «Анатомические основы учения о душевных болезнях» (1882), «К вопросу о призрении наших душевных больных» (1883), «Нравственное лечение психиатров» (1885) і інш.

## Літаратура 
* Асветнікі зямлі Беларускай, X — пачатак XX ст. : энцыклапедычны даведнік. — 2-е выд. — Мінск, 2006. — С. 321.
* Беларускія вучоныя, даследчыкі і вынаходнікі ў галіне тэхнічных і натуральных навук (другая палова XVII — першая чвэрць XX ст.) / В. Я. Бездзель, В. М. Хаданёнак. — Віцебск, 2018. — С. 138—139.
* Знаменитые выпускники Минской духовной семинарии : биографический справочник / авторсоставитель священник Гордей Щеглов. — Жировичи, 2016. — С.133-134.
* Мысліцелі і асветнікі Беларусі, X—XIX стст. : энцыклапедычны даведнік. — Мінск, 1995

 

Катэгорыя:Педагогі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Псіхіятры Расійскай імперыі
Катэгорыя:Медыкі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Медыкі XIX стагоддзя
Катэгорыя:Псіхіятры XIX стагоддзя
Катэгорыя:Педагогі XIX стагоддзя
Катэгорыя:Пахаваныя на Праваслаўных могілках Варшавы
Петэр Альтмаер

**Петэр Альтмаер** (, нар. , Энсдорф) — нямецкі палітык, федэральны міністр эканомікі і энергетыкі.

## Біяграфія 
Пасля заканчэння сярэдняй школы ў 1978 годзе, Альтмаер прайшоў ваенную службу. З 1980 года вывучаў права ў Саарскім універсітэце, які скончыў у 1985 годзе. 1985—1987 навуковы супрацоўнік на кафедры канстытуцыйнага і міжнароднага права ва Універсітэце зямлі Саар, у 1988—1990 гадах — навуковы супрацоўнік Еўрапейскага інстытута Саарскага ўніверсітэта, з 1990 года афіцыйны прадстаўнік Еўрапейскай камісіі, у той час як з 1993 па 1994 гады займаў пост сакратара Адміністрацыйнай камісіі генеральнай абароны працоўных-мігрантаў ЕС.

У 1974 годзе ўступіў у Моладзевы саюз Германіі, а ў 1976 годзе ў ХДС.

Член парламента з 1994 года. У 2004—2005 гадах — саветнік фракцыі ХДС/ХСС, лістапад 2005 года па кастрычнік 2009 года парламенцкі статс-сакратар Федэральнага міністэрства ўнутраных спраў, з 27 кастрычніка 2009 года першы парламенцкі сакратар. З 22 мая 2012 па 17 снежня 2013 — федэральны міністр па ахове навакольнага асяроддзя, аховы прыроды і ядзернай бяспекі. З 17 снежня 2013 па 14 сакавіка 2018 года — кіраўнік ведамства федэральнага канцлера і федэральны міністр па асаблівых даручэннях.

З кастрычніка 2017 па сакавік 2018 года выконваючы абавязкі міністра фінансаў. З 14 сакавіка 2018 г. міністр эканомікі і энергетыкі.

Катэгорыя:Палітыкі Германіі
Катэгорыя:Міністры Германіі
Вернер Марх

**Вернер Юліус Марх** (ням.: Werner Julius March; , Шарлотэнбург — , ) — нямецкі архітэктар.

## Біяграфія 
Сын архітэктара Ота Марха і ўнук фабрыканта Эрнста Марха. Пачынаючы з 1912 года вывучае архітэктуру ў Вышэйшай тэхнічнай школе Дрэздэна, затым вучыўся ў Вышэйшай тэхнічнай школе Берлін-Шарлотэнбурга. У 1914 годзе сыходзіць салдатам-добраахвотнікам на фронт, дэмабілізуецца ў 1918 годзе ўжо афіцэрам і ў 1919 годзе заканчвае сваю архітэктарскую адукацыю.

З 1923 года Марх працуе ў будупраўленні Рэйхсбанка над праектам жылога квартала ў Берліне для банкаўскіх служачых. З 1925 года ён працаваў самастойна. З 1926 Вернер Марх становіцца членам Саюза Нямецкіх архітэктараў.
 у Берліне]]

У 1930 годзе ён абіраецца старшынёй зямельнай акругі Саюза «Брандэнбург». 1 мая 1933 года Марх уступае ў НСДАП, затым становіцца членам арганізацыйнага камітэта Алімпійскіх гульняў 1936 года ў Берліне, на якіх у Конкурсе мастацтваў заваёўвае залаты медаль (намінацыя — горадабудаўнічыя праекты) і сярэбраны медаль (намінацыя — архітэктурныя праекты). Найвядомым збудаваннем Марха з’яўляецца Алімпійскі стадыён у Берліне.

У 1936 годзе Адольф Гітлер прысвоіў Марху званне прафесара архітэктуры, ён становіцца членам Акадэмій мастацтваў у Берліне і ў Мюнхене. У гады Другой сусветнай вайны Марх служыць штабс-афіцэрам у абверы ў Вільгельма Канарыса, пазней ён рэферэнт Генеральнага штаба групы войскаў у Італіі.

Пасля заканчэння вайны Марх кіраваў аднаўленнем Сабора і Ратушы ў Міндэне. У 1948 годзе ён уступае ў адноўлены Саюз нямецкіх архітэктараў, займае ў ім розныя пасады. З 1953 — прафесар Вышэйшай тэхнічнай школы ў Берліне, працуе тут да сыходу на пенсію ў 1960 годзе. З 1955 Марх — член Нямецкай Акадэміі горадабудаўніцтва. З 1962 года — ганаровы сенатар Вышэйшай тэхнічнай школы Берліна; ганаровы грамадзянін горада Міндэна (з 1973 года).

Катэгорыя:Удзельнікі Першай сусветнай вайны (Германія)
Катэгорыя:Удзельнікі Другой сусветнай вайны
Катэгорыя:Архітэктары Берліна
Інстытут славістыкі Польскай акадэміі навук

**Інстытут славістыкі Польскай акадэміі навук** () — навукова-даследчая ўстанова ў структуры Польскай акадэміі навук.

## Гісторыя 
У 1954 годзе намаганнямі прафесара Тадэвуша Лер-Сплавінскага і прафесара Здзіслава Штыбера Польская акадэмія навук заснавала Аддзел славістыкі Польскай акадэміі навук. У 1977 годзе падраздзяленне ПАН атрымала статус інстытута, а ў 1992 годзе назва была зменена на Інстытут славістыкі Польскай акадэміі навук.

## Структура 
Інстытут падзелены на чатыры аддзелы:
* Аддзел мовазнаўства
* Аддзел літаратуразнаўства і культуралогіі
* Аддзел гісторыі 
* Аддзел нацыянальных студый

Катэгорыя:Інстытуты Польскай акадэміі навук
Катэгорыя:Археалагічныя арганізацыі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1954 годзе
Універсітэт нацыянальнай і сусветнай гаспадаркі

**Універсітэт нацыянальнай і сусветнай гаспадаркі** () — балгарская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Сафія.

## Структура 
* Фінансава-бухгалтарскі факультэт
* Факультэт бізнесу
* Агульнаэканамічны факультэт
* Юрыдычны факультэт
* Факультэт міжнароднай эканомікі і палітыкі
* Факультэт эканомікі інфраструктуры
* Факультэт кіравання і адміністрацыі
* Факультэт прыкладной інфарматыкі і статыстыкі

## Спасылкі 
Катэгорыя:Універсітэты Балгарыі
Катэгорыя:Сафія
Мюфідэ Ільхан

**Мюфідэ Ільхан** (; 19 лютага 1911, Мерсін — 2 лютага 1996, Бодрум) — турэцкі педагог і дзяржаўны дзеяч. Першая жанчына-мэр Турцыі.

## Біяграфія 
Мюфідэ Ільхан нарадзілася 11 лютага 1911 года у Мерсіне. Яе бацька Мустафа Назіф быў армейскім афіцэрам, маці Эмінэ — хатняй гаспадыняй. Калі Мюфідэ было чатыры гады, яе бацька загінуў падчас аднаго з баёў Дарданэльскай аперацыі. Палкаводзец Феўзі Чакмак прыходзіўся Мюфідзе дзядзькам, ён быў братам яе бацькі. Пасля заканчэння Першай сусветнай вайны Мерсін на кароткі час быў акупаваны французскай арміяй, таму Мюфідэ Ільхан завяршыла сваю пачатковую адукацыю ў Анкары. Пасля вызвалення Стамбула Мюфідэ скончыла там школу для дзяўчынак. У 1928 годзе яна скончыла педагагічны ліцэй. Затым працавала настаўніцай у Стамбуле.

Мюфідэ Ільхан выйшла замуж за доктара Фарука Ільхана. У шлюбе ў іх нарадзілася сямёра дзяцей. Пара часта ездзіла па гарадах Турцыі, затым вучыліся ў Берліне. У 1937 Мюфідэ і Фарук ільханы вярнуліся ў Турцыю, але затым зноў пакінулі яе. Фарук Ільхан атрымаў прапанову выкладаць у медыцынскай школе пры Кабульскім універсітэце ў Афганістане, таму муж і жонка адправіліся туды. Таксама Мюфідэ і Фарук Ільханы ездзілі па Іраку, там яны здзейснілі воднае падарожжа з Басры да Карачы. У 1945 годзе муж і жонка хацелі вярнуцца ў Турцыю, але паколькі з-за вайны паездка па моры была немагчымай, яны вярнуліся, праехаўшы праз Іран на машыне. Пасля вяртання ў Турцыю ў 1946 годзе муж і жонка заняліся палітыкай.

У 1950 годзе на ўсеагульных выбарах перамагла Дэмакратычная партыя, перапыніўшы 27-гадовае праўленне Рэспубліканскай народнай партыі. Мюфідэ Ільхан балатавалася ад Дэмакратычнай партыі ў кіраўніка Мерсіна і перамагла, стаўшы першай жанчынай-мэрам у гісторыі Турцыі, дзякуючы чаму Мюфідэ атрымала шырокую вядомасць.

У 1951 годзе Мюфідэ Ільхан сышла з пасады мэра і выйшла з партыі.

У 1968—1981 гадах Мюфідэ Ільхан выкладала ў Германіі, навучаючы турэцкіх імігрантаў. Таксама яна працавала ў шэрагу дабрачынных арганізацый і аказвала дапамогу бальніцам і дому састарэлых у Мерсіне.

Катэгорыя:Першыя жанчыны ў прафесіі
Катэгорыя:Педагогі Турцыі
Катэгорыя:Кіраўнікі гарадоў Турцыі
Новы балгарскі ўніверсітэт

**Новы балгарскі ўніверсітэт** () — балгарская прыватная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Сафія.

## Структура 
* Факультэт базавай адукацыі
* Факультэт бакалаўрыяту
* Факультэт магістратуры
* Факультэт дыстанцыйнага, электроннага навучання і павышэння кваліфікацыі
* Вучэльня прафесійнай і дадатковай адукацыі

## Спасылкі 
Катэгорыя:Універсітэты Балгарыі
Катэгорыя:Сафія
Хіміка-тэхналогічны і металургічны ўніверсітэт

**Хіміка-тэхналогічны і металургічны ўніверсітэт** () — балгарская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Сафія.

## Структура 
* Хіміка-тэхналагічны факультэт
* Факультэт хімічнай і сістэмнай тэхнікі
* Факультэт металургіі і матэрыялазнаўства
* Дэканат бесперапыннага і завочнага навучання
* Цэнтр экалогіі
* Цэнтр навучання французскай мове
* Цэнтр еўрапейскай якасці
* Вылічальны цэнтр універсітэта
* Цэнтральная навукова-даследчая лабараторыя
* Цэнтр навучання нямецкай мове
* Цэнтр матэрыялазнаўства (навучанне на англійскай мове)
* Цэнтр вадародных тэхналогій

## Спасылкі 
Катэгорыя:Універсітэты Балгарыі
Катэгорыя:Сафія
Псалом 6

**Псалом 6** адносіцца да ліку каяльных (пакутных) псалмоў, якія прысвечаны прызнанню грахоў і пакаянню.  Аўтарства прыпісваецца Давіду. 

## Спасылкі 
* 6 псальма — Пераклад Васіля Сёмухі
* Псальм 6 у перакладзе Лукаша Дзекуць-Малея і Антона Луцкевіча
* 6 псалом у перакладзе Яна Станкевіча і Майсея Гітліна
* Катызма 1 (Псалмы 1-8)  у перакладзе Аляксандра Надсана
* Кніга Псальмаў. Псальмы 1-8  (пераклад Язэпа Германовіча)
* Георгі Станкевіч — Псалтыр (Пс. 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 11, 22, 50, 62, 83, 136) 
* Пакутныя Псальмы: 6, 31, 37, 50, 101, 129, 142  (вершаваны пераклад Вінцука Адважнага)
* Псалом 6 у перакладзе Міхаіла Астапчыка
* Псальм 6 у перакладзе Біблейскага таварыства ў Рэспубліцы Беларусь
* Псальм 6 у перакладзе Антонія Бокуна
* Псальм 6 у перакладзе Э. К. Сабілы, С. А. Малахава
* Псалом 6 у перакладзе Біблейскай камісіі Беларускай праваслаўнай царквы
* 

## Гл. таксама 
* Псалмы
* Псалтыр

Катэгорыя:Псалмы
Аляксандр Львовіч Парвус

**Аляксандр Львовіч Парвус** (сапр. Ізраіля Лазаравіча Гельфанда; , г. Беразіно — , г. Берлін) — дзеяч сацыял-дэмакратычнага руху, публіцыст.

## Біяграфія 
У дзяцінстве разам з бацькамі пераехаў у Адэсу, дзе пад уплывам многіх абставін становіцца рэвалюцыянерам сацыял­дэмакратам. У 19 гадоў ён едзе ў Швейцарыю. Там заканчвае Базельскі ўніверсітэт і абараняе доктарскую дысертацыю аб работах Маркса.
 
Пасля непрацяглага сяброўства з нямецкімі сацыял­дэмакратамі пераносіць сваю ўвагу на расійскіх рэвалюцыянераў. Кіраўнікі радыкальнага крыла Ленін, Мартаў і Патрэсаў задумалі з 1900 года выпускаць за мяжой газету «Іскра» і тайна перапраўляць яе ў Расію. Парвус прапанаваў ім для гэтага сваю мюнхенскую кватэру, за што атрымаў членства ў рэдакцыі і права друкавацца на першых старонках. У гэты ж час з ім пазнаёміўся Леў Троцкі, які назваў Парвуса несумненна выдатнай марксісцкай фігурай і ў той жа час адзначаў: «У ім заўсёды было штосьці шалёнае і ненадзейнае».

У гісторыю Кастрычніцкай рэвалюцыі увайшоў ў ролі «купца рэвалюцыі», які аказаў вялікае садзейнічанне ў яе фінансаванні. Пачаўшы з артыкула ў балканскіх газетах «Урачыстасць сацыялізма можа быць дасягнута толькі перамогай Германіі над Расіяй, бо толькі Германія з’яўляецца носьбіткай высокай культуры…». У студзені 1915 года напрасіўся на прыём да нямецкага пасла і заявіў: перамагчы Расію можна толькі ўчыніўшы ў ёй рэвалюцыю і раскалоўшы на некалькі дзяржаў і адлюстраваўшы ў складзенай запісцы на 20 старонках, якая сёння вядомая як «Мемарандум Парвуса».
На рэвалюцыййную дзейнасць Парвус атрымаў мільён марак, хаця прасіў пяць мільёнаў.

У лютым 1917 года ў Расіі царскі рэжым быў звергнуты. Для таго, каб узначаліць далейшую барацьбу, бальшавікам трэба было як мага хутчэй трапіць са Швейцарыі ў Петраград. Ленін быў гатовы прыняць любую дапамогу і Парвус пераканаў нямецкага міністра замежных спраў Брокдорфа ў хутчэйшым спансіраванні прыходу бальшавікоў да ўлады і было выдаткавалі яшчэ пяць мільёнаў марак.

Пасля перамогі Кастрычніцкай рэвалюцыі, прыбыўшы ў Стакгольм, папрасіў у савецкіх эмісараў дазволу прыехаць у Расію, на што Ленін даў катэгарычную адмову, падкрэсліўшы, што «рэвалюцыю нельга рабіць бруднымі рукамі».

У 1918 годзе быў вымушаны як «агент бальшавікоў» пакінуць Швейцарыю і пасяліцца ў Швененвердзеры, непадалёк ад Берліна.

## Літаратура 
* Соболев Г. Л. Тайна «немецкого золота», 2002.
* Соболев Г. Л. Тайный союзник. Русская революция и Германия. — СПб., 2009.

Катэгорыя:Марксісты
Катэгорыя:Меншавікі
Катэгорыя:Рэвалюцыянеры Германіі
Катэгорыя:Рэвалюцыянеры Расіі
Катэгорыя:Палітычныя псеўданімы
Мары (аэрапорт)

**Аэрапорт Мары** () — міжнародны аэрапорт горада Мары, Туркменістан. Для абслугоўвання авіяпасажыраў у аэрапорце пабудаваны новы тэрмінал прапускной здольнасцю 300 чалавек у гадзіну, адпаведны міжнародным стандартам. Размешчаны за 6 км на паўночны ўсход ад цэнтра Мары.

## Аэравакзальны комплекс 
Новы будынак быў адкрыты 4 сакавіка 2009 года. Двухпавярховае збудаванне агульнай плошчай каля 3,5 тыс. м² узвяла турэцкая будаўнічая кампанія «Эфор». Цана склала 5 млн долараў. Прапускная здольнасць — 300 пасажыраў у гадзіну. У зале аэравакзала маецца ўсё неабходнае для стварэння камфартабельных умоў чакання вылету: паслугі паштовай і міжгародняй сувязі, пункт абмену валюты, камеры захоўвання багажу, даведачныя бюро, кафетэрыі, касы Turkmenistan Airlines.

## УПП 
У Мары былі пабудаваны дзве ўзлётна-пасадачныя палосы. Першая паласа УПП (18L/36R) мае працягласць 2800 метраў і шырыню 45 метраў, другая паласа (18R/36L) — даўжынёй 3800 метраў і шырынёй 45 метраў.

## Тыпы ПС 
Гавань прымае Ан-12, Ан-24, Ан-26, Ан-28, Ан-30, Ан-32, Ан-72, Ан-74, Іл-76, Ту-134, Ту-154, Як-40, Як-42, Airbus A319, Airbus A320, Airbus A321, Boeing 737, Boeing 757, Boeing 767, Boeing 777 і іншыя тыпы ПС класам ніжэй, верталёты ўсіх тыпаў.

## Рэгулярныя рэйсы 
Катэгорыя:Транспарт у Туркменістане
Лесатэхнічны ўніверсітэт (Балгарыя)

**Лесатэхнічны ўніверсітэт** () — балгарская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Сафія.

## Структура 
* Факультэт лясной гаспадаркі
* Факультэт лясной прамысловасці
* Факультэт экалогіі і ландшафтнай архітэктуры
* Факультэт ветэрынарнай медыцыны
* Агранамічны факультэт
* Факультэт бізнес-адміністравання

## Спасылкі 
Катэгорыя:Універсітэты Балгарыі
Катэгорыя:Сафія
Бургаскі вольны ўніверсітэт

**Бургаскі вольны ўніверсітэт** () — балгарская прыватная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Бургас.

## Структура 
* Цэнтр эканамічных і ўпраўлечных навук
* Цэнтр прававых навук
* Цэнтр гуманітарных навук
* Цэнтр інфарматыкі і тэхнічных навук

## Спасылкі 
Катэгорыя:Універсітэты Балгарыі
Катэгорыя:Бургас (Балгарыя)
Варненскі вольны ўніверсітэт імя Чарнарызца Храбра

**Варненскі вольны ўніверсітэт імя Чарнарызца Храбра** () — балгарская прыватная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Варна. 

Названы ў гонар Чарнарызца Храбра, балгарскага манаха, вучонага і пісьменніка ІХ-Х стагоддзяў.

## Праграммы навучання 
Універсітэт прапануе дзённую і завочную формы навучання па 35 спецыяльнасцях, у тым ліку "Эканамічны менеджмент", "Сацыяльная дзейнасць", "Эканоміка", "Міжнародныя эканамічныя адносіны", "Дзяржаўнае кіраванне", "Паліталогія", "Міжнародныя адносіны", "Кіраванне карпаратыўнай бяспекай", "Будаўніцтва будынкаў і збудаванняў", "Мода" , "Тэкстыль", "Журналістыка", "Еўрапейскія студыі" і інш.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Універсітэты Балгарыі
Катэгорыя:Варна
Еўрапейскі політэхнічны ўніверсітэт

**Еўрапейскі політэхнічны ўніверсітэт** () — балгарская прыватная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Пернік. 

## Агульная характарыстыка 
Ён належыць італьянскай адукацыйнай групе "Pegaso International", якая мае яшчэ 2 універсітэты ў Італіі і 1 на Мальце. Навучальны профіль ВНУ — спецыяльнасці ў галіне інфарматыкі і камп'ютарных навук, камунікацыйных і камп'ютэрных сетак і сістэм, архітэктуры і горадабудаўніцтва, цывільнага будаўніцтва і інавацыйнага прадпрымальніцтва. На ўсіх спецыяльнасцях і ступенях навучанне вядзецца па аднолькавых вучэбных планах на балгарскай і англійскай мовах. Універсітэт забяспечвае навучанне па сумесных праграмах з іншымі еўрапейскімі універсітэтамі. Як шматнацыянальны і шматкультурны адукацыйны цэнтр, універсітэт прытрымліваецца еўрапейскіх каштоўнасцяў і этычных стандартаў.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Універсітэты Балгарыі
Катэгорыя:Пернік (Балгарыя)
Горна-геалагічны ўніверсітэт імя Святога Іаана Рыльскага

**Горна-геалагічны ўніверсітэт імя Святога Іаана Рыльскага** () — балгарская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Сафія.

## Гісторыя 
Горна-геалагічны ўніверсітэт імя Святога Іаана Рыльскага існуе як самастойная навучальная ўстанова з 1953 года, калі ўказам Прэзідыума Нацыянальнага сходу Балгарыі ад 10 чэрвеня 1953 года Дзяржаўны політэхнічны інстытут імя Сталіна быў падзелены на 4 самастойныя ВНУ, у тым ліку Вышэйшы горна-геалагічны інстытут, у склад якога ўваходзіў горны факультэт.

З тых часоў ён зарэкамендаваў сябе як вучэбна-навуковы цэнтр, дзе рыхтуюць інжынераў па геалагічных, горных і электрамеханічных спецыяльнасцях, праводзяць фундаментальныя і прыкладныя даследаванні, ажыццяўляюць усе формы паслядыпломнай кваліфікацыі. Добрае спалучэнне агульнай інжынернай падрыхтоўкі з больш профільнымі ведамі і навыкамі дае шырокія магчымасці для рэалізацыі выпускнікоў ВНУ ў краіне і за мяжой.

З моманту стварэння ўніверсітэта падрыхтавана больш за 14 000 інжынераў у галіне геалогіі, горназдабыўной прамысловасці, энергетыкі і сыравіны, грамадзянскага і прамысловага будаўніцтва, аховы навакольнага асяроддзя, у тым ліку грамадзян амаль 40 краін Еўропы, Азіі, Афрыкі і Паўднёвай Амерыцы.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Універсітэты Балгарыі
Катэгорыя:Сафія
Амерыканскі ўніверсітэт у Балгарыі

**Амерыканскі ўніверсітэт у Балгарыі** () — балгарская прыватная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Благоеўград.

## Агульная характарыстыка 
Універсітэт прытрымліваецца традыцыйнай амерыканскай мадэлі гуманітарнай адукацыі, даючы студэнтам магчымасць спалучаць веды з розных дысцыплін, што забяспечвае лепшую прафесійную рэалізацыю ў будучыні. Ён рэгулярна абнаўляе свае праграмы, каб адпавядаць зменлівым патрабаванням бізнес-асяроддзя ў сучасным глабальным свеце. Навучанне вядзецца на англійскай мове, а выкладчыкі-міжнароднікі ва ўніверсітэце з'яўляюцца вядомымі навукоўцамі ў сваёй галіне, якія маюць вялікі вопыт выкладання ў студэнцкай супольнасці розных нацыянальнасцей, культур і этнічных груп. Ён быў заснаваны ў 1991 годзе і навучае каля 1 000 студэнтаў штогод з больш чым 40 краін, якія прыбылі з 5 кантынентаў. Каля 50 % студэнтаў - замежныя грамадзяне. Выпускнікі ўніверсітэта займаюць кіруючыя пасады ў вядучых міжнародных кампаніях, ва ўрадах і дзяржаўных адміністрацыях, а таксама ў важных няўрадавых арганізацыях па ўсім свеце. Яны ў ліку лепшых у Балгарыі паводле рэйтынгавай сістэмы Міністэрства адукацыі Балгарыі. 

## Праграммы навучання 
* Дзелавое адміністраванне
* Еўрапейскія студыі
* Журналістыка і масавыя камунікацыі
* Эканоміка
* ІТ-сістэмы
* Гісторыя і цывілізацыі
* Камп'ютарныя навукі
* Літаратура
* Матэматыка
* Паліталогія і міжнародныя адносіны
* Псіхалогія
* Фізіка

## Спасылкі 
Катэгорыя:Універсітэты Балгарыі
Катэгорыя:Благоеўград
Помнік абаронцам узбярэжжа

**Помнік абаронцам узбярэжжа** () — помнік у Гданьску на паўвостраве Вестэрплятэ, ля ўваходу ў марскі порт. Помнік у выглядзе кургана (не называецца курганам) з абеліскам вышынёй 25 метраў усталяваны ў памяць абаронцаў польскага ўзбярэжжа Балтыйскага мора ў верасні 1939 года.

## Агульная характарыстыка 
Ініцыятарам будаўніцтва выступіла Рада аховы памяці змагання і пакутніцтва. Помнік складаецца з 236 гранітных блокаў, дастаўленых з кар'ераў у Стшэгаме і Бораве, агульнай вагой 1 150 тон. Ён упрыгожаны барэльефамі і надпісамі. Тэксты ўспамінаюць абарону польскага ўзбярэжжа ў 1939 годзе ад нацыстаў, назвы месцаў марскіх бітваў Другой сусветнай вайны, у якіх удзельнічалі польскія маракі і салдаты. На вяршыні помніка — фігуры матроса і салдата. Форма помніка нагадвае вышчэрблены штык, уторкнуты ў зямлю. Сем свечак ля падножжа помніка адзначаюць сем дзён абароны Вестэрплятэ.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Славутасці Гданьска
Войцех

**Войцех** — асабістае імя, якое можа быць выкарыстана і ў якасці прозвішча.

## Вядомыя асобы 
* Аліна Ігараўна Войцех — беларуская палітзняволеная
* Анатоль Пятровіч Войцех — савецкі і беларускі шахматыст
Вісус

**Вісус**, або Падшыванец () — выдуманы персанаж, супергерой у коміксах, якія выдаюцца кампаніяй Marvel Comics. Персанаж быў створаны сцэнарыстам-рэдактарам Стэнам Лі, мастаком Білам Эверэтам і часткова мастаком Джэкам Кёрбі. Вісус вядомы пад такімі эпітэтамі як «Чалавек без страху» і «Д’ябал пякельнай кухні».

Мэт Мёрдак вырас у крымінальным раёне «Пякельная кухня» ў Нью-Ёрку і аднойчы быў аслеплены радыеактыўным рэчывам, якое выпала з грузавіка. Ён страціў зрок, але атрымаў асаблівыя здольнасці. Яго бацька, баксёр па імені Джэк Мёрдак, любіць свайго сына і спрабуе навучыць яго будаваць лепшае жыццё для сябе. Пазней Джэка забіваюць гангстары і Мэт становіцца сіратой. Каб абараніць сябе, Мэт пачаў трэніравацца, каб адтачыць свае фізічныя здольнасці і звышчалавечыя пачуцці, у канчатковым выніку стаўшы высокакваліфікаваным і дасведчаным майстрам баявых мастацтваў.

## Здольнасці 
Нягледзячы на слепату, Мэт валодае чатырма абвостранымі пачуццямі ўспрымання, дзякуючы чаму яго магчымасці выходзяць далёка за межы здольнасцяў відушчых людзей. Вісус развіў «радарны нюх», які нагадвае эхалакацыю. Па прызнанні сцэнарыста Стэна Лі, ён турбаваўся пра тое, што сляпыя людзі будуць абражаныя тым, наколькі моцна ён перабольшыў абвастрэнне пакінутых пачуццяў сляпога чалавека, аднак яго асцярогі былі развеяныя лістамі, у якіх гаварылася, што сляпым людзям спадабаліся коміксы пра Вісуса.

Аднойчы Тагабочны вярнуў Вісусу зрок, які, тым не менш, западозрыў падвох у гэтым акце добрай волі, таму адмовіўся ад дапамогі Тагабочнага, з чым той пагадзіўся.

Уласная зброя Вісуса ўяўляе сабой спецыяльна распрацаваную самім Мэтам Мёрдакам дубінку. У паўсядзённым жыцці адвакат маскіруе яе як кій для сляпых. Яна складаецца з дзвюх частак, змацаваных высоўным тросам. Гэта прыстасаванне можна выкарыстоўваць у якасці нунчак, манрыкігусары, звычайнай дубінкі або троса з гакам. Зброю можна таксама злучыць у адну дубінку. Унутраныя механізмы дазваляюць акуратна намотваць і размотваць трос, а магутная спружына актывуе кіданне.

## Кіно 
У лютым 2003 года, кампанія 20th Century Fox выпусціла фільм «Вісус» ад рэжысёра і сцэнарыста Марка Стывена Джонсана, дзе ролю Мэта Мёрдака / Вісуса выканаў Бен Афлек.

У красавіку 2015 года Disney і Marvel выпусцілі на Netflix першы сезон серыяла «Вісус» з Чарлі Коксам у галоўнай ролі. Другі сезон выйшаў 18 сакавіка 2016, а трэці — 19 кастрычніка 2018.

Чарлі Кокс зноў выканаў ролю Мэта Мёрдака ў фільме «Чалавек-павук: Няма шляху дадому» 2021 года.

24 ліпеня 2022 года на Comic-Con у Сан-Дыега было абвешчана, што Чарлі Кокс агучыць Вісуса ў мультсерыяле "Чалавек-павук: Першы год", паўторыць сваю ролю ў серыяле "Жанчына-Халк" (2022), а таксама ў сваім уласным серыяле пад назвай "Вісус: народжаны зноў".

Катэгорыя:З’явіліся ў 1964 годзе
Катэгорыя:Супергероі Marvel Comics
Шуменскі ўніверсітэт імя епіскапа Канстанціна Праслаўскага

**Шуменскі ўніверсітэт імя епіскапа Канстанціна Праслаўскага** () — балгарская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Шумен.

## Структура 
* Факультэт прыродазнаўства
* Гуманітарны факультэт
* Педагагічны факультэт
* Факультэт матэматыкі і інфарматыкі
* Факультэт тэхнічных навук

## Спасылкі 
Катэгорыя:Універсітэты Балгарыі
Катэгорыя:Шумен
Канявега

**Канявега** — прозвішча.

## Вядомыя асобы 
* Барыс Віктаравіч Канявега — беларускі футбаліст
* Іван Віктаравіч Канявега — беларускі прадпрымальнік і палітычны вязень