open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Мамука Бахтадзэ

**Мамука Бахтадзэ** ( нар. , Тбілісі, Грузінская ССР, СССР) — грузінскі палітычны і дзяржаўны дзеяч, прэм’ер-міністр Грузіі з 20 чэрвеня 2018 года па 5 верасня 2019 года. З 13 лістапада 2017 па 13 чэрвеня 2018 — міністр фінансаў.

## Біяграфія 
Мамука Бахтадзэ нарадзіўся 9 чэрвеня 1982 года ў Тбілісі. Скончыў факультэт мікраэканомікі і менеджменту Тбіліскага дзяржаўнага ўніверсітэта і магістратуру МДУ імя Ламаносава. Доктар тэхнічных навук.

На працягу чатырох гадоў узначальваў ЗАТ «Грузінская чыгунка». З 13 лістапада 2017 года займаў пасаду міністра фінансаў Грузіі. 13 чэрвеня 2018 прэм’ер-міністр Георгій Квірыкашвілі падаў у адстаўку. 14 чэрвеня на пасаду кіраўніка кабінета кіруючая партыя «Грузінская мара» прадставіла кандыдатуру Бахтадзэ. 20 чэрвеня дэпутаты парламента Грузіі на пазачарговым пасяджэнні ў Кутаісі зацвердзілі Бахтадзэ і прадстаўлены ім склад урада. Большасць членаў зацверджанага ўрада складаюць члены ранейшага кабінета міністраў.

Галоўнымі прыярытэтамі на пасадзе старшыні ўрада называў інвестыцыі ў адукацыю, а таксама еўраінтэграцыю, пабудову інавацыйнай эканомікі і мірнае ўрэгуляванне канфліктаў.

## Спасылкі 
* Кандыдатам на пасаду прэм’ер-міністра Грузіі названы Мамука Бахтадзэ
* Парламент Грузіі зацвердзіў урад краіны на чале з прэм’ер-міністрам Бахтадзэ

Катэгорыя:Палітыкі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Міністры фінансаў Грузіі
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Грузіі
1968 год у гісторыі тэлебачання

**1968** год быў адзначаны шэрагам падзей у тэлебачанні.

## Падзеі 
* 24 снежня — члены экіпажа «*Апалона-8*» пры знаходжанні карабля на арбіце Месяца прачыталі ў тэлеэфіры вершы з Кнігі Быццё. Телевізійная трансляцыя гэтага чытання сабрала найбольшую тэлеаўдыторыю для таго часу.

## Узнагароды 
## З’явіліся 
### Тэлевізійныя праграмы 
### Тэлевізійныя каналы 
* 26 снежня — ўпершыню ўбачылі свет тэлепраграмы Гродзенскай абласной студыі тэлебачання.

### Серыялы 
## Нарадзіліся 
### БССР 
## Памерлі 
### БССР 
## Спасылкі
Тэлебачанне
Катэгорыя:Гады ў тэлебачанні
1990 год у гісторыі камп’ютарных гульняў

**1990** год быў адзначаны шэрагам падзей у галіне камп’ютарных гульняў.
## Мерапрыемствы і падзеі 
## Узнагароды 
## Выпускі гульняў 
* 21 лістапада — «Super Mario World» (платформа «Super NES»)

## Спасылкі
Катэгорыя:1990
Катэгорыя:Гады ў камп’ютарных гульнях
Андэрнах

**Андэрнах** () — горад у Германіі, у зямлі Рэйнланд-Пфальц. Уваходзіць у склад раёна Маен-Кобленц. Насельніцтва складае 29 542 чалавекі (на 31 снежня 2010 года). Займае плошчу 53,23 км². Афіцыйны код — 07 1 37 003. Размешчаны на левым беразе Рэйна.

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Чарлз Букоўскі
* Ханс Бельтынг

Катэгорыя:Гарады Рэйнланд-Пфальца
Рэмшайд

**Рэмшайд** () — горад у Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Размешчаны на левым беразе ракі Вупер. Уваходзіць у гарадскую агламерацыю «Рэйнска-Рурскі рэгіён». На захадзе мяжуе з горадам Золінген. У горадзе Рэмшайд развіта металаапрацоўка, машынабудаванне, металургія, тэкстыльная прамысловасць. Чыгуначны вакзал. Насельніцтва — 112,7 тыс. жыхароў (2009).
## Гарады-пабрацімы 
Катэгорыя:Гарады Паўночнага Рэйна-Вестфаліі
Філінген-Швенінген

**Філінген-Швенінген** () — горад на паўднёвым захадзе Германіі, раённы цэнтр, размешчаны ў зямлі Бадэн-Вюртэмберг. Падпарадкоўваецца адміністрацыйнай акрузе Фрайбург. Уваходзіць у склад раёна Шварцвальд-Бар. Насельніцтва складае 81 022 чалавека (на 31 снежня 2010 года). Займае плошчу 165,47 км². Афіцыйны код — 08 3 26 074. Найбуйнейшы горад Шварцвальда.

## Насельніцтва 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Марцін Шміт (нар. 1978) — скакун з трампліна, алімпійскі чэмпіён

## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Бадэн-Вюртэмберга
Міндэн

**Міндэн** () — горад раённага падпарадкавання ў Германіі, з’яўляецца цэнтрам Усходне-Вестфальскага раёна Міндэн-Любеке і падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Дзетмольд. Насельніцтва — 81 904 чалавека (4-ы па велічыні ў рэгіёне Усходняя Вестфалія — Ліпэ).

## Гарады-пабрацімы 
Катэгорыя:Гарады Паўночнага Рэйна-Вестфаліі
Дзюрэн

**Дзюрэн** () — горад на захадзе Германіі, недалёка ад мяжы з Бельгіяй і Нідэрландамі. Насельніцтва — 92 820 чал. (2010). Размешчаны ў даліне ракі Рур.

## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Іаган Петэр Густаў Лежон Дзірыхле (1805—1859) — нямецкі матэматык.

Катэгорыя:Гарады Паўночнага Рэйна-Вестфаліі
Бюлент Эджэвіт

**Мустафа Бюлент Эджэвіт** (, , , Турцыя — , , Турцыя) — турэцкі палітык, паэт, пісьменнік, вучоны, журналіст. Чатыры разы займаў пасаду прэм’ер-міністра Турцыі.

## Біяграфія 
У 1972—1980 гадах узначаліў Рэспубліканскую народную партыю (РНП), а ў 1974 годзе стаў першым левым прэм’ерам Турцыі. Калі ў тым жа годзе Грэцыя інспіравала дзяржаўны пераварот на Кіпры, накіраваў турэцкія войскі на востраў, што прывяло да яго падзелу на грэцкую і турэцкую частку.

У 1977 і 1978—1979 зноў займаў пасаду прэм’ера.

У 1980 ваенны пераварот ліквідаваў Эджэвіта ад улады.

У 1999 зноў стаў прэм’ерам Турцыі, узначаліўшы парламенцкую кааліцыю, але ўладу яна страціла пасля эканамічнага крызісу 2002 года. Падчас яго апошняга прэм’ерскага тэрміна было заключана пагадненне з ЕС і арыштаваны і асуджаны лідар курдскіх тэрарыстаў Абдула Аджалан.

У маі 2006 перажыў сардэчны прыступ, пасля чаго да смерці знаходзіўся ў коме.

Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Турцыі
Гайльброн

**Гайльброн** () — горад у Германіі, зямля Бадэн-Вюртэмберг. Насельніцтва — 126 458 жыхароў (2020). Займае 6-е месца па насельніцтву ў зямлі Бадэн-Вюртэмберг.

## Эканоміка і адукацыя 
Машынабудаванне, хімічная, папяровая, харчовая прамысловасць. Гайльброн з’яўляецца буйным портам на рацэ Некар, тут таксама знаходзяцца саляныя капальні, развіта вінаробства. У горадзе размешчаны інстытут.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Крыстаф Вайль (нар. 1954) — нямецкі дыпламат, Пасол ФРГ у Рэспубліцы Беларусь
* Вільгельм Майбах (1846—1929) — нямецкі канструктар аўтамабіляў і прадпрымальнік.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Бадэн-Вюртэмберга
Георгій Квірыкашвілі

**Георгій Джэмалавіч Квірыкашвілі** (; ) — грузінскі палітычны і дзяржаўны дзеяч, Прэм’ер-міністр Грузіі (2015—2018).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 20 ліпеня 1967 года ў Тбілісі.

У 1984 годзе скончыў фізіка-матэматычную школу-інтэрнат імя В. Н. Камарова. У 1984—1991 гадах вучыўся ў Тбіліскім дзяржаўным медыцынскім універсітэце на тэрапеўта. У 1986—1988 гадах прызываўся на абавязковую вайсковую службу ў савецкай арміі. У 1990—1995 гадах праходзіў навучанне ў Тбіліскім дзяржаўным універсітэце імя Івана Джавахішвілі на факультэце эканомікі, па спецыяльнасці — планаванне прамысловасці. У 1997—1998 гадах вучыўся ў Ілінойскім універсітэце, атрымаў ступень магістра навук у галіне фінансаў.

У 1993—1996 гадах пачаў фінансавую кар’еру ў «Аб’яднаным Грузінскім Банку». Даслужыўся да намесніка начальніка крэдытнага дэпартамента. У 1996—1997 гадах — віцэ-прэзідэнт «Экспарт-Імпарт Банка».

У 1997—1998 гадах вучыўся ў Ілінойскім універсітэце, атрымаў ступень магістра навук у галіне фінансаў. 13 чэрвеня 2018 года абвясціў аб сваёй адстаўцы, выконваў абавязкі прэм’ера да 20 чэрвеня 2018 года.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Біяграфія Георгія Квірыкашвілі 
* У Грузіі прызначылі новага кіраўніка МЗС
* Новым прэм’ерам Грузіі стаў Георгій Квірыкашвілі

Катэгорыя:Міністры замежных спраў Грузіі
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Грузіі
Уладзімір Піліпавіч Горын-Галкін

**Уладзімір Піліпавіч Горын-Галкін** (сапр. *Галкін*; , Магілёў — ) — удзельнік рэвалюцыйнага руху, філосаф, гісторык і . Член КПСС з 1895 года.

## Біяграфія 
За ўдзел у студэнцкіх хваляваннях у 1882 адлічаны з Харкаўскага ветэрынарнага інстытута. Ствараў нарадавольчыя гурткі ў Сімферопалі, Адэсе. У 1887 годзе за ўдзел у Паўднёвай Нарадавольчай арганізацыі арыштаваны і сасланы на 10 гадоў у Верхаянск.

Удзельнік стварэння  (1901), член Саратаўскага камітэта РСДРП (1902-03), працаваў у сацыял-дэмакратычных арганізацыях Растова-на-Доне, Баку, Тыфліса, Кутаісі. Супрацоўнічаў у газеце «Іскра».

Дэлегат , бальшавік. Падтрымліваў У. І. Леніна ў барацьбе супраць  і . Са жніўня 1917 года ў Петраградскім камітэце РСДРП(б). У складзе ВРК удзельнічаў у падрыхтоўцы Кастрычніцкага ўзброенага паўстання. Пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі адзін з арганізатараў  у Маскве. З 1918 года на кіруючай ваенна-палітычнай працы ў Чырвонай Арміі, пасля 1920 года на навукова-педагагічнай працы ў Маскве.

Аўтар кнігі па марксісцкай філасофіі, апублікаванай пад псеўданімам «Н. Грабовский».

Катэгорыя:Філосафы СССР
Катэгорыя:Нарадавольцы
Катэгорыя:Гісторыкі СССР
Катэгорыя:Удзельнікі Кастрычніцкай рэвалюцыі
Фельберт

**Фельберт** () — горад у Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Дзюсельдорф. Уваходзіць у склад раёна Метман. Насельніцтва складае 85,5 тыс. чалавек (2009); у 2000 г. — 89,9 тысячы. Займае плошчу 74,9 км². Афіцыйны код — 05 1 58 032.

Горад падзяляецца на 3 гарадскія раёны. У раёне Фельберт-Невігес знаходзіцца адзін з буйных паломніцкіх цэнтраў Германіі — Сабор Панны Марыі.

## Вядомыя асобы 
* Гюнтэр Вайзенборн (1902—1969) — нямецкі пісьменнік

Катэгорыя:Гарады Паўночнага Рэйна-Вестфаліі
Рэвалюцыя руж

**Рэвалюцыя руж** ( (2 лістапада 2003 — 4 студзеня 2004) — «вардэбіс революція») — мірная рэвалюцыя ў Грузіі, што ў 2003 годзе прымусіла сысці з пасады прэзідэнта Эдуарда Шэварнадзэ.

Першая рэвалюцыя на постсавецкай прасторы пасля скасавання Савецкага Саюза, прычынілася сур’ёзных палітычных трансфармацый і дала пачатак хвалі рэвалюцый у постсавецкіх краінах — Кыргызстане, Украіне, Малдове, якія ўвайшлі ў гісторыю як «каляровыя рэвалюцыі».

Назва паходзіць ад кветак, якія трымалі ў руках прыхільнікі апазіцыі, калі ішлі да парламента, патрабуючы адстаўкі прэзідэнта Эдуарда Шэварнадзэ.

## Гісторыя 
### Перадумовы 
Імпульсам для пратэстаў сталі парламенцкія выбары, хаця агульныя перадумовы склаліся ў выніку негатыўнай сацыяльна-эканамічнай сітуацыі ў Грузіі і агульнай тагачаснай палітыкай Эдуарда Шэварднадзэ. У групу сапернікаў Шэварнадзэ ўваходзілі Міхаіл Саакашвілі, Ніно Бурджанадзэ і Зураб Жванія, які загінуў пры дзіўных абставінах у 2005 годзе. Рухавіком змен была моладзевая арганізацыя «Кмара» (Хопіць).

### Ход рэвалюцыі 
Пасля парламенцкіх выбараў 2 лістапада 2003 года афіцыйныя ўлады абвясцілі пра сваю перамогу. З гэтым не пагадзілася апазіцыя і, абапіраючыся на вынікі сацыялагічных апытанняў, заявіла, што выбары не легітымныя. Рапарт АБСЕ таксама звяртаў увагу на шматлікія парушэнні падчас выбараў, такія як хуліганскія атакі супраць апазіцыянераў, спробы застрашыць апанентаў улады і маніпуляцыі з выбарчымі бюлетэнямі.

Супрацьстаянне прывяло да таго, што 22 лістапада пратэстоўцы захапілі будынак парламента, бо менавіта ў гэты дзень пачаў працу новы склад парламента. Такі нечаканы крок паралізаваў цэнтральную ўладу. 23 лістапада Шэварнадзэ сустрэўся з Саакашвілі і Жваніяй і пасля перамоў абвясціў аб сваёй адстаўцы і з’ехаў з краіны.

### Вынікі 
Вярхоўны суд Грузіі ануляваў выбары і прызначыў новыя прэзідэнцкія выбары, якія адбыліся 4 студзеня 2004 года. Новым прэзідэнтам краіны быў абраны 36-гадовы Міхаіл Саакашвілі. Ён стаў самым маладым прэзідэнтам у Еўропе.

Саакашвілі кіраваў Грузіяй 9 гадоў. Ягонае прэзідэнцтва, нягледзячы на пэўныя пазітыўныя зрухі ў дзяржаве, выклікае тым не менш шмат крытыкі. Перш за ўсё гэта датычыць звужэння дэмакратычнай прасторы і кропкавыя рэпрэсіі супраць апазіцыі, а таксама вайна 2008 года. «Ружавая» эпоха скончылася з парламенцкімі і прэзідэнцкімі выбарамі 2012 і 2013 гадоў, калі да ўлады прыйшлі новыя сілы, якія ўзначальваў Бідзіна Іванішвілі.

## Літаратура 
* 4.01.2004 г. у Грузіі скончылася «Рэвалюцыя ружаў», Польскае радыё, Павел Усаў

Катэгорыя:Палітыка Грузіі
Катэгорыя:Гісторыя Грузіі
Катэгорыя:Акцыі пратэсту
Катэгорыя:Парушэнні заканадаўства на выбарах
Катэгорыя:2004 год у Грузіі
Катэгорыя:2003 год у Грузіі
Катэгорыя:Студзень 2004 года
Катэгорыя:Снежань 2003 года
Катэгорыя:Лістапад 2003 года
Катэгорыя:Рэвалюцыі XXI стагоддзя
Бунт чатырнаццаці

, фатаграфія.*]]
**Бунт чатырнаццаці** — скандальная адмова  года чатырнаццаці лепшых выпускнікоў Імператарскай Акадэміі мастацтваў, узначаленых І. М. Крамскім, ад удзелу ў конкурсе на вялікі залаты медаль, які праводзіўся да 100-годдзя Акадэміі мастацтваў. Выхад мастакоў з Акадэміі, які адбыўся ў след за гэтым, стаў першым дэманстрацыйным выступленнем прыхільнікаў новай нацыянальнай школы рэалістычнага жывапісу супраць класічнага, акадэмічнага кірунку ў выяўленчым мастацтве XIX стагоддзя.

## Предпосылки 
 «Годнаму».*]]
[thumb|right|207px|*Вялікі сярэбраны медаль [Імператарская Акадэмія мастацтваў|Імператарскай Акадэміі мастацтваў «За поспех у маляванні».*]]
Традыцыйна да конкурсу на вялікі залаты медаль Імператарскай Акадэміі мастацтваў, які даваў права на шасцігадовае пенсіянерства у Італіі, дапушчаліся самыя таленавітыя выпускнікі Акадэміі, узнагароджаныя да пачатку конкурсу малым залатым медалём Акадэміі «За поспех у маляванні». Фінансаванне пенсіянерства, як і ўсёй Акадэміі, знаходзілася ў распараджэнні Міністэрства імператарскага двара. Пенсіянеры Акадэміі атрымлівалі ў год 1500 рублёў золатам, што складала амаль 6000 рублёў асігнацыямі з гадавым даходам у 135 рублёў.

Адразу пасля абвяшчэння тэмы канкурсантаў на суткі замыкалі ў ізаляваных майстэрнях, дзе яны за 24 гадзіны павінны былі прыдумаць сюжэт і намаляваць эскіз будучай карціны. Эскіз зацвярджаўся Саветам Акадэміі і не падлягаў змяненню.

Да стогадовага юбілею зацвярджэння статуту Акадэміі Кацярынай II Савет Акадэміі прыняў рашэнне аб змяненні правіл правядзення конкурсу. Паводле новых правілах прэтэндэнтам дазвалялася толькі адзін раз удзельнічаць у конкурсе, навучэнцы па класе жанравага жывапісу павінны былі ўдзельнічаць адначасова з навучэнцамі па класе гістарычнага жывапісу, прычым гістарычным жывапісцам не было прадстаўлена права на свабодны выбар сюжэту карціны. Наўзамен абавязковага сюжэту канкурсантам прадпісвалася намаляваць якое-небудзь пачуццё (сум, туга па айчыне і інш.) на зададзеную агульную тэму. Сапраўды, пра сарваны конкурс было дакладзена імператару Аляксандру II. Па найвышэйшым наказе за былымі акадэмістамі быў арганізаваны сакрэтны паліцэйскі нагляд.

Былыя акадэмісты арганізавалі першую ў Расіі Арцель мастакоў, якая мела пэўны эканамічны поспех. Восем з чатырнаццаці ўдзельнікаў «бунту», у тым ліку і Іван Крамской, пазней атрымалі ганаровае званне акадэміка Імператарскай Акадэміі мастацтваў з прысваеннем класнага чыну надворнага саветніка. Одзін з удзельнікаў «бунту», Кірыл (Карл) Вікенцьевіч Лемах, стаў настаўнікам малявання і жывапісу дзяцей імператара Аляксандра III, у тым ліку і цэсарэвіча, вялікага князя Мікалая Аляксандравіча, будучага імператара Мікалая II.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Выяўленчае мастацтва Расіі
Катэгорыя:Падзеі 21 лістапада
Катэгорыя:Імператарская Акадэмія мастацтваў
Катэгорыя:1863 год у культуры і мастацтве
Катэгорыя:Скандалы ў Расіі
Вялікае Магеланава Воблака

**Вялікае Магеланава Воблака** (**ВМВ**, ) — найбуйнейшая і самая масіўная галактыка-спадарожнік Млечнага Шляху, якая размешчана на адлегласці 50 кілапарсек ад яго. Папярочнік галактыкі складае 9,9 кілапарсек, а маса — 0,6–2 , яна змяшчае каля 5 мільярдаў зорак. Абсалютная зорная велічыня галактыкі ў паласе V складае −18,5m, а бачная — 0,4m. Бачныя на небе вуглавыя памеры складаюць 5,4° на 4,6°, хоць сама галактыка распасціраецца на значна большую вобласць.

Вялікае Магеланава Воблака часта адносяць да няправільных галактык, хоць у ім прысутнічае пэўная ўпарадкаванасць будовы, таму больш слушна класіфікаваць яго як магеланаву спіральную галактыку. Найбольш прыкметная частка Вялікага Магеланавага Воблака — перамычка, таксама прысутнічаюць дыск і гало, а спіральная структура хоць і назіраецца, але выяўлена слаба.

У Вялікім Магеланавым Воблаку вядома каля 3000 зорных скопішчаў, а ўсяго мае быць каля 4600 такіх аб’ектаў. Сістэма зорных скопішчаў у Вялікім Магеланавым Воблаку адрозніваецца ад такой у Млечным Шляху: у Вялікім Магеланавым Воблаку ёсць аб’екты, падобныя на шаравыя скопішчы нашай Галактыкі, але значна маладзейшыя. Рассеяныя ж скопішчы ў цэлым падобныя на тыя, што сустракаюцца ў Млечным Шляху.

Маса нейтральнага атамарнага вадароду ў галактыцы складае 7 , а малекулярнага —  . Газ у Вялікім Магеланавым Воблаку менш засяроджаны ў цэнтры, чым зоркі, і назіраецца на больш далёкіх адлегласцях ад цэнтра. У галактыцы прысутнічае самая яркая вобласць H II ва ўсёй Мясцовай групе: 30 Залатой Рыбы, таксама вядомая як туманнасць Тарантул. У 1987 годзе ў галактыцы ўспыхнула адзіная ў ёй за гісторыю назіранняў звышновая SN 1987A — яна з’яўляецца найбліжэйшай да нас з часоў успышкі звышновай 1604 года.

Вялікае Магеланава Воблака прыкметна ўзаемадзейнічае з нашай Галактыкай, спадарожнікам якой з’яўляецца, а таксама з Малым Магеланавым Воблакам — сукупнасць Магеланавых Аблокаў і навакольных структур, такіх, як Магеланава Плынь, называецца Магеланавай сістэмай. Узаемадзеянне паміж гэтымі галактыкамі, а таксама прыліўнае ўздзеянне Млечнага Шляху прыкметна паўплывалі на будову галактыкі і гісторыю зоркаўтварэння ў ёй.

Вялікае і Малое Магеланавы Воблакі ў Паўднёвым паўшар’і вядомыя са старажытнасці, у Паўночным — як мінімум, з X стагоддзя. Сваю сучасную назву Магеланавы воблакі атрымалі ў гонар Фернана Магелана, які здзейсніў першае кругасветнае плаванне ў 1519–1522 гадах: адзін з членаў каманды Магелана, Антоніа Пігафета, даў апісанне гэтым аб’ектам. Вялікае Магеланава Воблака бачнае няўзброеным вокам, але яго можна назіраць толькі на поўдзень ад 20° паўночнай шыраты.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Мясцовая група
Катэгорыя:Няправільныя галактыкі
Агоп Магардыч Мелканян

**Агоп Магардыч Мелканян** (; , Бургас — , Сафія) — балгарскі пісьменнік-фантаст армянскага паходжання, перакладчык, аўтар навукова-папулярных публікацый і выдавец.

## Бібліяграфія 
* Памяць пра свет (1980)
* Бедны мой Бернандыя (1983)
* Грахоўна і недатыкальна (1983)
* Антыўтопія (1984)
* Забойства ў Нью-Вавілоне (1987)
* Via Dolorosa (1987)
* Смерць у ракавіне (1994)
* Жывыя цені (1999)
* Штурханіна для душ (2004)
* ...тэрыторыя, не кранутая ганьбай (2007)
* Уверх па лесвіцы да Бога (2009)

Катэгорыя:Пісьменнікі Балгарыі
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Бургаса
Свечнікаў

**Свечнікаў** — славянскае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Андрэевіч Свечнікаў — мінскі гарадскі галава.
* Анатоль Рыгоравіч Свечнікаў — савецкі кампазітар, заслужаны дзеяч мастацтваў УССР.
* Міхаіл Сцяпанавіч Свечнікаў — савецкі ваенны дзеяч і гісторык.
* Рома Свечнікаў — беларускі падарожнік і пісьменнік.
34mag

**34mag** — беларускі маладзёжны інтэрнэт-часопіс, які выдаецца на дзвюх мовах: беларускай і рускай, — некаторыя матэрыялы таксама перакладаюцца на англійскую. Большасць публікацый прысвечана мастацтву, культуры і падарожжам. Рэдакцыя часопіса знаходзіцца ў Мінску, галоўны рэдактар — Аляксандр Карняйчук. Таксама пад эгідай парталу дзейнічае лэйбл лічбавай дыстрыбуцыі «Пяршак».

## Гісторыя 
Часопіс «34mag» быў заснаваны беларускай журналісткай Ірынай Віданавай пасля закрыцця беларускімі ўладамі яе папярэдняга праекта «Студэнцкая думка» ў 2005 годзе. Першы нумар новага выдання выйшаў у 2006 годзе на кампакт-дысках, а ў 2009 у праекта з**’**явіўся і сайт.

## Дасягненні 
У 2012 годзе часопіс атрымаў прэмію «» .

На фестывалі рэкламы і камунікацыі “AD.NAK-2014” гід для падарожнікаў “” Ромы Свечнікава і 34mag быў адзначаны першым прызам і гран-пры ў намінацыі інтэграваных медыяпраектаў, “Limited Edition” часопіса заняў 3 месца ў катэгорыі грамадсказначных праектаў, а за каталог “Books from Belarus” і кнігу “Рома едзе” 34mag узяў яшчэ 2 другіх месца ў катэгорыі шматстаронкавых выданняў.

## Гл. таксама 
* Логвінаў
*Рома Свечнікаў

## Зноскі
Катэгорыя:Часопісы Беларусі
Катэгорыя:Часопісы на беларускай мове
Катэгорыя:Часопісы на рускай мове
Катэгорыя:Беларускія інтэрнэт-СМІ
Катэгорыя:Беларуская мова ў інтэрнэце
Катэгорыя:Руская мова ў інтэрнэце
Спадарожнікавая сувязь

міні|250px|Спадарожнік сувязі *Syncom-1*
**Спадарожнікавая сувязь** — адзін з відаў радыёсувязі, заснаваны на выкарыстанні штучных спадарожнікаў у якасці рэтранслятараў. Спадарожнікавая сувязь ажыццяўляецца паміж зямнымі станцыямі, якія могуць быць як стацыянарнымі, так і перасоўнымі.

Спадарожнікавая сувязь з’яўляецца развіццём традыцыйнай радыёрэлейнай сувязі шляхам вынясення рэтранслятара на вельмі высокую вышыню (ад сотняў да дзясяткаў тысячаў км). Праз тое, што зона яго бачнасці ў гэтым выпадку — амаль палова зямнога шара, то неабходнасць у ланцугу рэтранслятараў адпадае — у большасці выпадкаў дастаткова і аднаго.
Eutelsat

thumb|250px|Станцыя сувязі
**Eutelsat**&nbsp;— французскі аператар спадарожнікавай сувязі, займае першае месца па велічыні абароту сярод аператараў спадарожнікавай сувязі ў свеце. Найбуйнейшымі акцыянерамі Eutelsat з’яўляюцца British Telecom (17,5 % акцый), France Telecom (23,1 %) і Deutsche Telekom (10,9 %).

Спадарожнікі Eutelsat выкарыстоўваюцца для вяшчання 4500 тэлефонных і 1100 радыёстанцый для больш чым 204 000 000 спажыўцоў. Яны таксама прадастаўляюць паслугі для трансляцый ТБ-праграм, карпаратыўных сетак, мабільнага пазіцыянавання і камунікацыі, падключэння магістральнага шырокапалоснага Інтэрнэта на зямлі, на моры і ў паветры. Штаб-кватэра Eutelsat знаходзіцца ў Парыжы.

Eutelsat Communications ўзначальвае Генеральны дырэктар Мішэль дэ Розен.

## Спасылкі 
* Eutelsat* Solaris Mobile
* Tooway, Eutelsat’s consumer broadband service

Катэгорыя:Кампаніі, якія маюць лістынг акцый на Euronext
Катэгорыя:Тэлекамунікацыйныя кампаніі Францыі
Шаво Ададжан

**Шаво Ададжан** (; 22 красавіка 1974, Ерэван, Армянская ССР; поўнае імя **Шаварш Ададжан**) — амерыканскі музыкант армянскага паходжання, басіст амерыканскага рок-гурта System of a Down, а таксама хіп-хоп групы Achozen.

## Раннія гады 
У юнацкасці Шаво займаўся скейтбордынгам і слухаў панк-рок і хэві-метал; сярод яго любых выканаўцаў значацца Pink Angel, Dead Kennedys, Kiss і Black Sabbath.

Зусім маладым Ададжан пераехаў у Лос-Анджэлес, Каліфорнія, дзе асноўную ролю ў яго выхаванні гуляла яго бабуля, пасля смерці якой (паводле словаў самога Шаво) ён страціў веру, і перастаў маліцца перад сном, як раней. Ён наведваў пачатковую школу імя Алекса Пілібаса ў Лос-Анджэлесе, армянскую прыходскую школу, разам з будучымі калегамі па гурце Даронам Малакянам і Сержам Танкянам, хоць яны не былі знаёмыя падчас навучання з-за розніцы ва ўзросце.

## Кар’ера 
Працуючы ў банку, Шаво пачаў кіраваць групай SOAD з Малакянам і Танкянам у 1994 годзе пасля таго, як сустрэў іх у гуказапіснай студыі. У 1995 годзе Шаво стаў сталым басістам групы. Пазней яны пераназвалі сябе ў «System of a Down», пасля таго як Дарон Малакян напісаў верш «Victims of The Down».

Ададжан — папулярны дыджэй у Лос-Анджэлесе, ён браў удзел у такіх падзеях, як «Rock/DJ Explosion» 2 сакавіка 2001 года ў The Roxy, Галівуд, і працаваў з Танкянам над SerArt, пабочным праектам спевака, запісаным разам з армянскім музыкантам Арто Тунджбаяджанам. Шаво вядомы пад імем «DJ Tactic». Ён таксама з’яўляецца выканаўчым прадзюсарам гурта Onesidezero.

## Кіно 
Вызначаючы сябе як «вельмі якая візуалізуе персону», ён быў рэжысёрам многіх кліпаў System of a Down («Aerials», «Toxicity», «Question!», і «Hypnotize») і Taproot, ствараючы сюррэалістычную атмасферу і выкарыстоўваючы інавацыйныя метады кіназдымкі. У 1993 годзе зняўся ў кліпе «Big Gun» групы AC/DC, дзе апынуўся ў натоўпе побач з Арнольдам Шварцэнэгерам.

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка на Myspace
* Біяграфія Шаво на SoaDpage
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Бас-гітарысты ЗША
Катэгорыя:Музыканты Арменіі
Катэгорыя:Музыканты System of a Down
Мелканян

**Мелканян** () — армянскае прозвішча. Паходзіць ад армянскага імя Мелкон (), якое можна перакласці як «сустрэча сонца».

## Вядомыя носьбіты 
* Агоп Магардыч Мелканян — балгарскі пісьменнік армянскага паходжання
* Мантэ Чарльзавіч Мелканян — армянска-карабахскі ваенны дзеяч
* Самвел Нарайравіч Мелканян — армянскі футбаліст

Катэгорыя:Армянскія прозвішчы
Езіды

**Езіды** () — субэтнічная і канфесійная група ў складзе курдскага народа. Размаўляюць на курманджы — паўночным дыялекце курдскай мовы, вызнаюць езідызм — манатэістычную рэлігію на аснове зараастрызма.

У цяперашні час езідаў налічваецца не менш за мільён чалавек. Большасць езідаў расселена ў рэгіёне Курдыстана на тэрыторыі Ірака і Сірыі. Таксама пражываюць у Арменіі, дзе з'яўляюцца другой па колькасці этнічнай групай пасля армян, у Грузіі, жывуць у Расіі і краінах Заходняй Еўропы. Паводле перапісу насельніцтва 2009 года, на тэрыторыі Беларусі пражывала 45 езідаў.

Пасля захопу ў жніўні 2014 года горада Сінджар на поўначы Іраку, які насялялі езіды, радыкальныя ісламісты забілі некалькі тысяч чалавек. Жанчын і дзяўчынак баевікі выкрадалі, адпраўлялі ў рабства ў суседнюю Сірыю, падвяргалі сексуальнаму гвалту. Тысячы мужчын і хлопчыкаў былі забіты або прапалі без вестак. Іх катавалі, забіралі ў палон, забівалі. Больш за 50 тысяч езідаў беглі ў горы. Баевікі аблажылі іх. Многія людзі, у іх ліку старыя і дзеці, памерлі ад недахопу лекаў, ежы і вады.

Шэраг міжнародных арганізацый, у тым ліку ААН, асудзілі дзеянні джыхадыстаў супраць езідаў у Іраку. Яны абвінавацілі тэрарыстаў у генацыдзе і злачынствах супраць чалавечнасці.

У 2014 годзе баевікі ІДІЛ захапілі пасёлак Коча. Разам з іншымі езідамі трапіла ў лік тых, каго пераследвалі ісламісты, Надзя Мурад (нар. 1993). Большасць яе сям’і джыхадзісты забілі за адмову прыняць іслам. Надзя апынулася ў сексуальным рабстве, спрабавала няўдала бегчы, за што падвяргалася катаванням. Некалькі разоў перапрадавалася. Змагла збегчы толькі пасля трох месяцаў палону. У 2016 годзе Надзя Мурад стала паслом па абароне годнасці людзей, якія перажылі гандаль, ад упраўлення ААН па наркотыках і злачыннасці, яна лаўрэат Нобелеўскай прэміі міру 2018.

Катэгорыя:Індаеўрапейскія народы
Катэгорыя:Народы Азіі
Катэгорыя:Народы Ірака
Катэгорыя:Народы Сірыі
Катэгорыя:Народы Грузіі
Катэгорыя:Народы Арменіі
Сок (значэнні)

**Сок**:

* Сок — вадкі харчовы прадукт, напой
* Сок — рака ў Расіі, левы прыток ракі Волга
* Сок — акруга ў амерыканскім штаце Вісконсін
* Джэк Сок — амерыканскі прафесійны тэнісіст
Лдзаа

**Лдзаа** (, ) — буйнае сяло ў Гаграўскім раёне часткова прызнанай Рэспублікі Абхазія, знаходзіцца на чарнаморскім узбярэжжы паміж горадам Піцунда і мяжой Гудауцкага раёна.

Лдзаа — досыць папулярны курорт, у сяле ёсць добраўпарадкаваны пляж, парк з летнім кінатэатрам пад адкрытым небам і некалькі кафэ. Некаторыя з мясцовых жыхароў здаюць пакоі і дамы турыстам. Большасць адпачывальнікаў прыязджае з Расіі.

## Насельніцтва 
**Нацыянальны склад сяла па перапісе насельніцтва 2011 г.**

## Вядомыя ўраджэнцы 
* Аляксей Сяргеевіч Агрба — дзяржаўны і палітычны дзеяч Абхазіі, Грузіі, Азербайджана, Закаўказскай Федэрацыі.

Катэгорыя:Населеныя пункты Абхазіі
Плошча Рэспублікі

**Плошча Рэспублікі** — назва плошчаў у некаторых гарадах:
* Плошча Рэспублікі — ў Алма-Аце;
* Плошча Рэспублікі — ў Берліне перад Рэйхстагам;
* Плошча Рэспублікі — ў Ерэване;
* Плошча Рэспублікі — ў Парыжы;
* Плошча Рэспублікі — ў Празе;
* Плошча Рэспублікі — ў Белградзе;
* Плошча Рэспублікі — ў Чэбаксарах.
Сярэбраны кодэкс

**Codex Argenteus** (), ці **Сярэбраны кодэкс** — рукапіс VI стагоддзя, які змяшчаў выкананы ў IV стагоддзі біскупам  пераклад Бібліі на гоцкую мову. З 336 арыгінальных аркушаў захавалася 188, уключаючы шпаерскі фрагмент, выяўлены ў 1970 годзе. Частка рукапісу знаходзіцца ў пастаяннай экспазіцыі бібліятэкі  ў Упсале (Швецыя).

У 2011 годзе ЮНЕСКА ўключыла рукапіс у рэестр «Памяць свету».

## Гісторыя 
У той перыяд, калі Вульфіла працаваў над перакладам Бібліі, плямёны, якія цяпер лічацца гоцкімі, былі намінальнымі арыянамі, то-бок датычна асобы і прыроды Хрыста яны прытрымліваліся вучэння . Верагодна, «Сярэбраная Біблія» была напісана для остгоцкага караля Тэадорыха Вялікага альбо пры яго двары ў Равене, альбо ў даліне ракі По, альбо ў Брэшыі. Гэта была ўражальная кніга, напісаная залатым і сярэбраным чарнілам на высокаякасным тонкім пурпурным пергаменце з дэкаратыўна ўмацаванымі каштоўнымі камянямі. Пасля смерці Тэадорыха ў 526 годзе Сярэбраная Біблія не ўпамінаецца ў інвентарах ці кніжных спісах на працягу тысячагоддзя.

У XVI стагоддзі частка «Codex Argenteus» (187 з 336 арыгінальных пергаментных аркушаў) была выяўлена ў былым бенедыкцінскім  (каля Эсэна ў Рэйнскай вобласці), адным з найбагацейшых у Свяшчэннай Рымскай імперыі. Яна была перавезена ў бібліятэку імператара Рудольфа II ў Празе. Пасля  1648 годзе кодэкс як ваенны трафей трапіў у Стакгольм, у бібліятэку каралевы Крысціны. Пасля яе пераходу ў каталіцтва і адмаўлення ад прастола кніга ў 1654 была перавезена ў Нідэрланды разам з уласнасцю яе былога бібліятэкара . У 1660-я гады граф Магнус Габрыэль Дэлагардзі выкупіў яе для Упсальскага ўніверсітэта, у бібліятэцы якога кодэкс захоўваецца і цяпер.

Пра тое, куды знік кодэкс між VI і XVI стагоддзямі, а таксама пра лёс рэшты рукапісу, нічога невядома. Апошні, 336-ы аркуш быў выяўлены ў кастрычніку 1970 годзе ў Шпаеры (Германія), пры рэстаўрацыі капліцы .

## Змест 
* Евангелле ад Матфея: Мц. 5:15-48; 6:1-32; 7:12-29; 8:1-34; 9:1-38; 10:1,23-42; 11:1-25; 26:70-75; 27:1-19,42-66.
* Евангелле ад Іаана: 5:45-47; 6:1-71; 7:1-53; 8:12-59; 9:1-41; 10:1-42; 11:1-47; 12:1-49; 13:11-38; 14:1-31; 15:1-27; 16:1-33; 27:1-26; 28:1-40; 29:1-13.
* Евангелле ад Лукі 1:1-80; 2:2-52; 3:1-38; 4:1-44; 5:1-39; 6:1-49; 7:1-50; 8:1-56; 9:1-62; 10:1-30; 14:9-35; 15:1-32; 16:1-24; 17:3-37; 18:1-43; 19:1-48; 20:1-47.
* Евангелле ад Марка: 1:1-45; 2:1-28; 3:1-35; 4:1-41; 5:1-5; 5-43; 6:1-56; 7:1-37; 8:1-38; 9:1-50; 10:1-52; 11:1-33; 12:1-38; 13:16-29; 14:4-72; 15:1-47; 16:1-12 (+ 16:13-20).

## Гл. таксама 
* Гоцкая Біблія
* Codex Carolinus

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 
* *Codex argenteus Upsalensis jussu Senatus Universitatis phototypice editus*, Uppsala 1927.
* 

## Спасылкі 
* Старонка кодэкса на старонцы бібліятэкі Упсальскага ўніверсітэта 
* Гоцкая Біблія на ВікіКрыніцах
* Гоцкая Біблія гоцкім пісьмом на ВікіКрыніцах

Катэгорыя:Пераклады Бібліі на гоцкую мову
Катэгорыя:Рукапісы Евангелляў
Катэгорыя:Пурпурныя кодэксы
Катэгорыя:Упсальскі ўніверсітэт
Катэгорыя:Унцыяльныя рукапісы Новага Запавету
Катэгорыя:Аб’екты рэестра Памяць свету
Катэгорыя:Рукапісы VI стагоддзя
Валасюк

**Валасюк** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Лявон Валасюк — беларускі паэт, мастак
* Фёдар Канстанцінавіч Валасюк — Герой Сацыялістычнай Працы
Сартанг

**Сарта́нг** (, ) — рака ў Азіяцкай частцы Расіі, ва Усходняй Сібіры, у Рэспубліцы Саха (Якуція), правы складнік ракі Яна (басейн мора Лапцевых).

Даўжыня ракі 620 км. Плошча вадазбору 17 800 км². Сярэдні расход вады каля 50 м³/с, каля сяла Бала (за 68 км ад вусця) — 49,3 м³/с. Сярэдні аб’ём сцёку складае 1,556.

Прытокі: Кіэнг-Юрэх, Сатачаан, Халды, Улуу-Тумул, Танкалаах, Аргаа-Суруктаах, Хатырык, Сайтакаан, Хатыннаах, Лайдара, Улахан-Чайдаах, Аргаа-Чайдаах, Кюнкюнююр, Тэкі, Усун-Кюёль, Юнкюр, Накрый, Тыыраахы, Ыаргалаах, Таастаах, Барчасыт, Мангы (Маны) і інш. У басейне ракі каля 500 азёр агульнай плошчай 33,4 км².

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Река Сартанг // Государственный водный реестр РФ
* *Виноградова Н. Н.* Сартанг // Научно-популярная энциклопедия «Вода России»
* Словарь современных географических названий / Под общей редакцией акад. В. М. Котлякова — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.

Катэгорыя:Рэкі Якуціі
Катэгорыя:Басейн мора Лапцевых
Астматол

**Астматол** — проціастматычны прэпарат. 

**Склад**: здробненае лісце блёкату, беладонны і дурнап'яну і нітрат натрыю. 

Пры бранхіяльнай астме удыхаецца дым спаленага або выкуранага ў цыгарэце астматолу.

## Літаратура 
* 
Катэгорыя:Лекавыя сродкі паводле алфавіта
Плошча Рэспублікі (Ерэван)

**Плошча Рэспублікі** (, *Hanrapetutyan hraparak*) — цэнтральная плошча Ерэвана. Пры савецкай уладзе плошча насіла імя Леніна. Самая вялікая сталічная плошча ў Еўропе.

Плошча ўтвораная скрыжаваннем вуліц Вазгена Саркісяна, Амірана, Абавяна, Налбандзяна і праспекта Тыграна Меца.

## Гісторыя 
Плошча Рэспублікі пабудавана на месцы старой гандлёвай плошчы.

Будаванне плошчы было задумана галоўным архітэктарам горада Аляксандрам Таманянам у 1924 годзе, канчаткова аблічча плошчы сфармавалася да 1958 года, а замест запланаваных спачатку будынкаў у стылі канструктывізму з’явіліся будынкі ў стылістыцы сталінскага ампіру з выкарыстаннем нацыянальных асаблівасцей.

Armenia Museum of Art and History.jpg|Нацыянальная галерэя Арменіі і Музей гісторыі Арменіі
Yerevan, Government House, Government of Armenia, Republic Square, Armenia.jpg|Урад Арменіі
Erevan - Armenia (2906604561).jpg|Цэнтральны будынак пошты РА
2014 Erywań, Hotel Armenia Marriot (02).jpg|Гасцініца «Marriott Armenia»
2014 Erywań, Budynek Ministerstwa Spraw Zagranicznych Armenii (07).jpg|Міністэрствы замежных спраў і энергетыкі

## Транспарт 
* Станцыя метро «Плошча Рэспублікі». Адкрыта ў 1981 годзе. Станцыя наўмысна збудавана без паўнавартаснага наземнага вестыбюля, каб не парушаць архітэктуру плошчы.

## Гл. таксама 
* 

Катэгорыя:Плошчы Ерэвана
Маркес

**Маркес** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Габрыэль Гарсія Маркес — калумбійскі пісьменнік
* Іван Дуке Маркес — прэзідэнт Калумбіі
* Іван Маркес — калумбійскі партызан
* Рафаэль Маркес — мексіканскі футбаліст
Сок (рака)

**Сок** (, , ) — рака ў Еўрапейскай частцы Расіі, у Арэнбургскай і Самарскай абласцях, левы прыток ракі Волга.

Даўжыня ракі 363 (364), Сургут (Суруш), Бароўка, Арлянка, Каргалка, Чарноўка, Трасцянка, Кандурча і інш.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Государственный водный реестр РФ
* [Н. И., Ретеюм К. Ф.* Сок // Научно-популярная энциклопедия «Вода России»](http://water-rf.ru/Водные_объекты/596/Сок *Алексеевский)
* Сок // Мегаэнциклопедия Кирилла и Мефодия
* *С. А. Сенатор, Л. Ф. Ляховская, Т. Д. Зинченко, Л. В. Головатюк, В. П. Моров* Сок р. // Энциклопедия природы Самарской области 

Катэгорыя:Рэкі Арэнбургскай вобласці
Катэгорыя:Рэкі Самарскай вобласці
Катэгорыя:Прытокі Волгі
Сігла

**Сі́гла захоўвання** — спецыялізаваны тэрмін бібліятэчнай справы. Абазначае літарна-лічбавае найменне (шыфр, інвентарны нумар) кнігі (дакумента), прызначанае для спрашчэння пошуку кніг (дакументаў) у вялікіх кнігасховішчах.

Могуць быць асноўнымі і ступеньчатымі ў залежнасці ад глыбіні і шырыні ідэнтыфікацыі.

## Гл. таксама 
* Праект «Сігла»
* ISIL

Катэгорыя:Бібліятэчная справа
Васькавічы (Віцебск)

**Васькавічы** () — былая вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіла ў склад Заронаўскага сельсавета, цяпер у межах Віцебска.

## Гісторыя 
У сярэдзіне 1900-х гадоў вёска ў Мішкаўскай воласці Віцебскага павета. У вёсцы было 17 двароў, 109 жыхароў. Землі вёскі належалі Ціраспальскаму сельскаму таварыству.

З 1924 г. вёска ў складзе Віцебскага раёна.

У лютым 1944 г. нямецка-акупацыйныя ўлады знішчылі 51 двор і 10 чал.

12 лютага 1998 г. рашэннем Віцебскага абласнога выканаўчага камітэта вёска ўвайшла ў мяжу горада.

## Вядомыя асобы 
* Аляксей Касьянавіч Антоненка, Герой Савецкага Саюза

## Крыніцы 
## Літаратура 
*
Вольфенбютэльскі кодэкс

ьны тэкст выразна бачны за познім запісам]]

**Вольфенбютэльскі кодэкс** (, называецца таксама , інвентарны нумар 4148) — пергаментны рукапіс Новага Запавету, меркавана, VI стагоддзя. Палімпсест, змяшчае паралельныя старалацінскі і гоцкі тэксты Паслання да Рымлян; захавалася ўсяго 4 аркушы і каля 40 вершаў біблейскага тэксту. Захоўваецца ў Вольфенбютэлі ў Бібліятэцы герцага Аўгуста. Традыцыйная сігла — *w*, *Car* для гоцкага тэксту і *gue* — для лацінскага; па класіфікацыі Бойранскага інстытута мае № 79.

## Апісанне 
Тэкст кодэкса ўяўляе адзін з нешматлікіх фрагментаў як гоцкага перакладу Бібліі, так і старалацінскага тэксту. Першапачаткова перапісаны тэкст быў пазней змыты і выкарыстаны для перапісвання іншага рукапісу, у складзе якога захаваліся 4 аркушы. Гоцкі тэкст рукапісу дрэнна паддаецца чытанню і неаднаразова пераглядаўся і рэканструяваўся. Захаваныя аркушы ідуць не па парадку, у складзе Вольфенбютэльскага кодэкса гэта 255, 256, 277, 280. Яны змяшчаюць каля 40 вершаў тэксту , , , . Памер аркушаў — 26,5 × 21,5 см. Тэкст запісаны ў дзве калонкі па 27 радкоў, левая калонка — гоцкі тэкст, правая — старалацінскі. На змытым гоцка-лацінскім тэксце прыкладна ў XI стагоддзі былі перапісаны «Этымалогіі» Ісідара Севільскага.

Захаваны тэкст не мае разбіцця, прынятага ў тыя часы. Лацінскі і гоцкі тэкст змяшчае стандартныя скарачэнні пад надрадковай рысай, аналагічнай царкоўнаславянскаму тытлу () — ihm (*Iesum*), ihu (*Iesu*). Тэкст кодэкса мае некаторае значэнне для даследавання тэксталогіі Паслання да Рымлян. Мяркуецца, што лацінскі тэкст блізкі да арыгінала, з якога перапісваліся старалацінскія рукапісы 75, 77 і 89. Лацінскі тэкст выпраўлены па гоцкім.

## Гісторыя 
thumb|Лацінскі тэкст у выданні Тышэндорфа 1855 года
Ніякіх дакладных звестак пра час, месца і акалічнасці стварэння рукапісу няма. Відаць, ён быў перапісаны ў Італіі, як і ўсе астатнія гоцкія рукапісы Пісанні, якія дайшлі да нас. Далей ён патрапіў у Абацтва Бобіа, дзе і быў змыты. Далей кодэкс паслядоўна пабываў у бібліятэчных зборах Вайсенбурга, Майнца і Прагі. У 1689 годзе кодэкс быў набыты для Вольфенбютэльскай бібліятэкі, дзе і захоўваецца дагэтуль.

Рукапіс быў выяўлены ў 1752 годзе Якабам Гойзінгерам, але яго цікавілі толькі грэчаскія тэксты, якія ўцалелі ў выглядзе палімпсеста. У 1756 годзе  выявіў у складзе рукапісу і гоцка-лацінскую , якую апублікаваў у 1763 годзе. У яго публікацыі ўсе скарачэнні былі раскрыты, але даследчык дапусціў шмат памылак і не змог прачытаць вялікую колькасць слоў, пакінуўшы прабелы ў рэканструяваным тэксце. Новае чытанне тэксту прапанаваў Канстанцін Тышэндорф, яго публікацыя выйшла ў 1855 годзе. Як звычайна ў сваіх выданнях, Тышэндорф імкнуўся аднавіць усе характэрныя асаблівасці арыгінала, у тым ліку памылкі і скарачэнні, колькасць радкоў і знакаў у радку. Новае даследаванне і выданне тэксту адбылося пасля гэтага толькі ў 1999 годзе; яно было праведзена Карлай Фалуаміні (Турынскі ўніверсітэт).

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Унцыяльныя рукапісы Новага Запавету
Катэгорыя:Рукапісы VI стагоддзя
Катэгорыя:Гоцкая мова
Катэгорыя:Кнігі ў бібліятэцы герцага Аўгуста
Бад-Эмс

**Бад-Эмс** () — горад-курорт у Германіі, на рацэ Лан. Раённы цэнтр зямлі Рэйнланд-Пфальц. Уваходзіць у склад раёна Рэйн-Лан. Падпарадкоўваецца ўпраўленню Бад-Эмс. Насельніцтва складае 9288 чалавек (на 31 снежня 2006 года). Займае плошчу 15,36 км². Афіцыйны код — 07 1 41 006.

Катэгорыя:Гарады Рэйнланд-Пфальца
Георгсмарыенхютэ

**Георгсмарыенхютэ** () — горад у Германіі, у зямлі Ніжняя Саксонія. Уваходзіць у склад раёна Оснабрук. Насельніцтва складае 32 057 чалавек (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 55,41 км². Афіцыйны код — 03 4 59 019. Горад падзяляецца на 6 гарадскіх раёнаў.

## Насельніцтва 
## Зноскі 
Катэгорыя:Гарады Ніжняй Саксоніі
Легорн

**Легорн** — асноўная яйцаноская парода курэй. Выведзена ў Італіі ў 19 стагоддзі скрыжаваннем італьянскіх белых курэй з міноркамі, іспанскімі, байцоўскімі і іншымі пародамі, у 1852 годзе завезена ў ЗША, дзе палепшана. Назва ад італьянскага горада Ліворна. Разнавіднасці легорна адрозніваюцца складам цела, формаю грэбеня.

Сярэдняя маса пеўняў 2,5-2,7, курэй 1,8-2 кг. Апярэнне шчыльнае, белае. Тулава падоўжанае, спіна шырокая, хвост прыўзняты, доўгі, з моцна развітымі коскамі. Грэбень лістападобны, звіслы набок. Нясуцца з 4,5-5 месяцаў. Яйцаноскасць да 300 і больш яец за год. Маса яйца да 62 г. Не наседжваюць. На Беларусі выведзены высокапрадуктыўны 3-лінейны крос Беларусь-9. Племянная работа вялася на Беларускай занальнай доследнай станцыі па птушкагадоўлі (г. Заслаўе, Мінскі раён) і на племптушказаводзе «Івянецкі» (Валожынскі раён).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Пароды курэй
Бад-Фільбель

**Бад-Фільбель** () — горад у Германіі, у зямлі Гесэн. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Фрыдберг. Уваходзіць у склад раёна Ветэраў. Насельніцтва складае 31 822 чалавека (на 31 снежня 2010 года). Займае плошчу 25,65 км². Афіцыйны код 06 4 40 003. Горад падзяляецца на 5 гарадскіх раёнаў.

Катэгорыя:Гарады Гесэна
Іван Дуке Маркес

**Іван Дуке Маркес** (; нар. , Багата, Калумбія) — калумбійскі палітычны і дзяржаўны дзеяч, Прэзідэнт Калумбіі (2018—2022), раней сенатар (2014—2018).

## Біяграфія 
Іван Дуке Маркес нарадзіўся 1 жніўня 1976 года ў Багаце (Калумбія). Бацька Іван Дуке Эскабар (1937—2016) быў міністрам шахт (1985—1986) пры прэзідэнце Белісарыа Бетанкуры, губернатарам дэпартамента Ант’ёкіі (1981—1982) і Нацыянальным рэгістратарам (1998—2002).

Вывучаў юрыспрудэнцыю ва Універсітэце Серхіа Арбаледы (Калумбія) і міжнароднае эканамічнае права ў Амерыканскім універсітэце (ЗША). Акрамя гэтага праходзіў дзяржаўнае кіраванне ў Джорджтаўнскім універсітэце (ЗША), вучыўся ў Гарвардскай школе бізнесу (ЗША).

З 1999 года працаваў кансультантам у Андскай карпарацыі развіцця, затым — дарадцам міністра фінансаў Хуана Мануэля Сантаса (пазней прэзідэнт Калумбіі).

У 2001—2013 гадах працаваў у Міжамерыканскім банку развіцця (BID). У 2001—2010 гадах працаваў у якасці старэйшага дарадцы выканаўчага дырэктарата Калумбіі, Перу і Эквадора, затым у 2010—2013 гадах — начальнікам аддзела культуры, творчасці і салідарнасці.

Быў дарадцам былога прэзідэнта Калумбіі Альвара Урыбэ падчас працы міжнароднай камісіі ААН па расследаванні інцыдэнту паміж Ізраілем і Турцыяй 31 мая 2010 года ля берагоў Газы.

У 2014 годзе абраны ў Сенат ад партыі Дэмакратычны цэнтр і правай кааліцыі.

## Прэзідэнцкія выбары 2018 года 
У снежні 2017 года стаў кандыдатам у прэзідэнты ад партыі. Набраў у першым туры каля 39% і выйшаў у другі тур прэзідэнцкіх выбараў, на якіх перамог, набраўшы 53,97% галасоў.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
*  
*  
* 

Катэгорыя:Эканамісты Калумбіі
Катэгорыя:Сенатары Калумбіі
Катэгорыя:Палітыкі Калумбіі
Катэгорыя:Прэзідэнты Калумбіі
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Ізабелы Каталічкі з ланцугом
Вольфенбютэль

**Вольфенбютэль** () — горад у Германіі, раённы цэнтр, размешчаны ў зямлі Ніжняя Саксонія. Гістарычная сталіца княства Браўншвайг-Вольфенбютэль. Знаходзіцца на паўднёвым усходзе Ніжняй Саксоніі паміж Гарцам і Люнебургскай раўнінай, на паўднёвай мяжы Паўночна-Германскай нізіны з перадгор’ямі Гарца. За 12 км на поўдзень ад Браўншвайга і за 60 км на паўднёвы ўсход ад сталіцы федэральнай зямлі Гановера. Бібліятэка герцага Аўгуста.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Ніжняй Саксоніі
Куксгафен

**Куксхафен** () — горад у Германіі, раённы цэнтр, размешчаны ў зямлі Ніжняя Саксонія. Уваходзіць у склад раёна Куксгафен. Насельніцтва складае 50 055 чалавек (на 31 снежня 2011 года). Займае плошчу 161,91 км². Афіцыйны код — 03 3 52 011.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Ніжняй Саксоніі
Дэмэкалогія

**Дэмэкалогія** (ад  — народ), *экалогія папуляцый* — галіна агульнай экалогіі, вывучае дынаміку колькасці папуляцый, унутрыпапуляцыйнай групоўкі і іх узаемаадносіны.

У рамках дэмэкалогіі вызначаюцца ўмовы, пры якіх фармуюцца папуляцыі. Дэмэкалогія апісвае ваганні колькасці розных відаў у выніку ўздзеяння экалагічных фактараў і ўстанаўлівае іх прычыны, разглядае асобіну не ізалявана, а ў складзе групы такіх жа асобін, якія займаюць пэўную тэрыторыю і адносяцца да аднаго віду.

, што з’яўляецца прамой, экспаненцыяльнай залежнасцю або  можна апісаць наступнымі формуламі:

* dx=const&#x20;— прамая
* dx1=x1-x2, dx2=x3-x4, x2=x3, dx1=a*dx2, a~1, dx1=(x4/x3)*dx2&#x20;— экспанентападобныя залежнасці
* dx1=x1-x2, dx2=a*x3-b*x4, x2=x3, dx1=dx2 a~1,b~1&#x20;— сінусападобная залежнасць.

## Літаратура 
* *Джонгман Р. Г. Г.* Анализ данных в экологии сообществ и ландшафтов / Р. Г.&nbsp;Г.&nbsp;Джонгман, С. Дж. Ф. Тер Браак, О. Ф.&nbsp;Р.&nbsp;Ван Тонгерен / Пер. с англ.&nbsp;— М., 1999.&nbsp;— 306 с.

## Спасылкі 
* Дэмекалогія 
* Аўтэкалогія, сінекалогія, дэмекалогія

Катэгорыя:Папуляцыйная экалогія
Катэгорыя:Экалогія
Штадэ

**Штадэ** () — ганзейскі горад у Германіі, раённы цэнтр, размешчаны ў зямлі Ніжняя Саксонія, паміж Гамбургам і Куксхафенам. Уваходзіць у склад раёна Штадэ. Насельніцтва складае 46 159 чалавек (на 31 снежня 2010 года).

Катэгорыя:Гарады Ніжняй Саксоніі
Лертэ

**Лертэ** () — горад у Германіі, у зямлі Ніжняя Саксонія. Уваходзіць у склад раёна Гановер. Насельніцтва складае 43 259 чалавек (на 31 снежня 2010 года). Займае плошчу 127 км². Афіцыйны код — 03 2 41 011. Горад падпадзяляецца на 9 гарадскіх раёнаў.

## Гарады-пабрацімы 
Катэгорыя:Гарады Ніжняй Саксоніі
Меле (Германія)

**Меле** () — горад у Германіі, у зямлі Ніжняя Саксонія. Уваходзіць у склад раёна Оснабрук. Насельніцтва складае 46 141 чалавек (на 31 снежня 2010 года). Займае плошчу 254 км². Афіцыйны код — 03 4 59 024. Горад падзяляецца на 8 гарадскіх раёнаў.

Катэгорыя:Гарады Ніжняй Саксоніі
Меле

**Меле**:

## Прозвішча 
* Ёакім Меле — дацкі футбаліст

## Тапонім 
* Меле — горад у Германіі
* Меле — камуна ў рэгіёне Лігурыя, Італія
* Меле — камуна ў рэгіёне П’емонт, Італія
Пешаходная зона

ў Віцебску]]

**Пешаходная зона** — гарадская тэрыторыя, якая прызначана выключна для руху пешаходаў. На пешаходных вуліцах і ў іншых пешаходных зонах забаронены рух аўтамабіляў і матацыклаў, але часцей за ўсё дазволеныя ровары, самакаты, скейтборды.

Першыя пешаходныя зоны з’явіліся ў 1950-х гадах у Заходняй Еўропе.

Катэгорыя:Гарадское праектаванне
Катэгорыя:Дарожны рух
1988 год у гісторыі літаратуры

**1988** год быў адзначаны шэрагам літаратурных падзей.

## Падзеі 
## Кнігі 
## Прэміі 
* Нобелеўская прэмія па літаратуры — Нагіб Махфуз.

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* 25 лістапада — памерла Яўгенія Янішчыц, беларуская паэтка.

## Спасылкі

Катэгорыя:Літаратура паводле гадоў
Суонсі

**Суо́нсі**, **Абертоўі** (, ) — другі па велічыні горад ва Уэльсе.

Размешчаны на паўднёва-заходнім узбярэжжы Уэльса, на рацэ Тавэ (Таўі). Порт у Брыстальскім заліве. Гістарычна Суонсі развіваўся як цэнтр металургіі і горнай справы, асабліва здабычы і апрацоўкі медзі. Дзейнічаюць прадпрыемствы машынабудавання, хімічнай і швейнай прамысловаці. У мінулым вядомы вырабамі з блакітнай керамікі.

## Насельніцтва 
* 1981 год — 168 тыс. чал.
* 2001 год — каля 200 тыс. чал.

## Спорт 
* ФК Суонсі Сіці

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Кэтрын Зета-Джонс (нар. 1969) — валійская кінаактрыса.
* Дылан Томас (1914—1953) — валійскі паэт, драматург.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Уэльса
Катэгорыя:Вобласці Уэльса
Астэалагічны парадокс

**Астэалагічны парадокс** () — навуковая канцэпцыя, якую высунуў вядомы антраполаг Джэймс Вуд з калегамі ў 1992 годзе. Ён звязаны з неаднастайнасцю рызыкі захворвання, селектыўнай смяротнасцю і дэмаграфічнай нестацыянарнасцю. Астэалагічны парадокс праяўляецца ў немагчымасці адназначна вызначыць стан здароўя чалавека па яго шкілетных рэштках, калі на іх няма слядоў сур’ёзных захворванняў, бо аднолькава магчымы і выпадак, калі чалавек быў адносна здаровым і не меў цяжкай хваробы, так і верагоднасць таго, што хвароба забіла яго настолькі хутка, што змены на касцях не паспелі з’явіцца.

## Сутнасць 
З-за таго, што вучоныя, якія займаюцца ,  і іншымі смежнымі навуковымі галінамі, маюць справу толькі з людзьмі, якія памерлі ў пэўна вызначаным узросце, але не могуць вывучаць жывых людзей гэтага ж узросту, узнікаюць цяжкасці з інтэрпрэтацыяй астэалагічных прыкмет фізіялагічнага стрэсу арганізму (), якія знаходзяцца на біялагічных парэштках. Сярод такіх прыкмет можна назваць, напрыклад, ,  і іншыя.

## Значэнне 
Паколькі фокус у палеанталагічных навуках ссоўваецца ад вывучэння асобных індывідумаў да папуляцый, павышаецца і значэнне астэалагічнага парадоксу, бо ўзнікае неабходнасць правільнага звядзення дыскрэтных апісанняў і даследаванняў асобных шкілетных парэшткаў у агульную сістэму з атрыманнем заканамернасцяў, якія можна будзе распаўсюджваць на шырокую папуляцыю.

## Літаратура 
* Cohen MN, Wood JW, Milner GR. 1994. The osteological paradox reconsidered. Curr Anthr 35(5):629-637.
* DeWitte, Sharon N & Stojanowski, Christopher M. 2015. The osteological paradox 20 years later: past perspectives, future directions. J Arch Res 23(4):397-450.
* Woods, J. W., , Harpending, H. C. & , , Leslie E. Eisenberg, Dale L. Hutchinson, , , M. Anne Katzenberg, , Janet W. McGrath, Eric Abella Roth, , and , "The Osteological Paradox: Problems of Inferring Prehistoric Health from Skeletal Samples [and Comments and Reply], " Current Anthropology 33, no. 4 (Aug. — Oct., 1992): 343—370.
* Wright, Lori E & Yoder, Cassady J. 1992. Recent progress in bioarchaeology: approaches to the osteological paradox. J Arch Res 33(4):343-370.

## Спасылкі 
* Sieke, Thomas. 2013. The osteological paradox and issues of interpretation in paleopathology. Expl Anth 12(1). 
* Arkadiusz Sołtysiak. The Osteological Paradox, Selective Mortality, and Stress Markers Revisited 
* Mark Nathan Cohen, James W. Wood, George R. Milner. The Osteological Paradox Reconsidered 

Катэгорыя:Палеанталогія
Катэгорыя:Астэалогія
Катэгорыя:Парадоксы