open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Карл Краус

**Карл Краус** (, 28 красавіка 1874, Йічын, тады Аўстра-Венгрыя, цяпер Чэхія — 12 чэрвеня 1936, Вена, Аўстрыя) — аўстрыйскі пісьменнік, -сатырык, літаратурны і мастацкі крытык, фельетаніст, , унікальная фігура ў нямецкамоўным грамадскім і культурным жыцці першай трэці XX стагоддзя.

## Выбраныя творы 
* Die demolirte Literatur (1897)
* Eine Krone für Zion (1898)
* Sittlichkeit und Kriminalität (1908)
* Sprüche und Widersprüche (1909)
* Die chinesische Mauer (1910)
* Pro domo et mundo (1912)
* Nestroy und die Nachwelt (1913)
* Worte in Versen (1916—1930)
* Die letzten Tage der Menschheit (1918)
* Weltgericht (1919)
* Nachts (1919)
* Untergang der Welt durch schwarze Magie (1922)
* Literatur (1921)
* Traumstück (1922)
* Die letzten Tage der Menschheit: Tragödie in fünf Akten mit Vorspiel und Epilog (1922)
* Wolkenkuckucksheim (1923)
* Traumtheater (1924)
* Die Unüberwindlichen (1927)
* Epigramme (1927)
* Die Unüberwindlichen (1928)
* Literatur und Lüge (1929)
* Shakespeares Sonette (1933)
* Die Sprache (1937)
* Die dritte Walpurgisnacht (posthumous, 1952)

## Літаратура 
* Zohn H. Karl Kraus. New York: Twayne Publishers, 1971
* Timms E. Karl Kraus, apocalyptic satirist: culture and catastrophe in Habsburg Vienna. New Haven: Yale UP, 1986
* Zohn H. Karl Kraus and the critics. Columbia: Camden House, 1997
* Carr G.J., Timms E. Karl Kraus und Die Fackel: Aufsätze zur Rezeptionsgeschichte = Reading Karl Kraus: essays on the reception of Die Fackel. München: Iudicium, 2001
* Bouveresse J. Schmock ou Le triomphe du journalisme: la grande bataille de Karl Kraus, Paris: Seuil, 2001
* Rothe F. Karl Kraus: die Biographie. München: Piper, 2003
* Timms E. Karl Kraus und der Kampf ums Recht. Wien: Picus, 2006
* Ganahl S. Ich gegen Babylon: Karl Kraus und die Presse im Fin de Siècle. Wien: Picus, 2006
* Reitter P. The anti-journalist: Karl Kraus and Jewish self-fashioning in fin-de-siècle Europe. Chicago: The University of Chicago Press, 2008

## Спасылкі 
* http://www.dhm.de/lemo/html/biografien/KrausKarl
* http://www.kirjasto.sci.fi/kkraus.htm 
* http://www.britannica.com/eb/article-9046216/Karl-Kraus
* http://www.peoples.ru/art/literature/criticism/karl_kraus

Катэгорыя:Пісьменнікі Аўстрыі
Катэгорыя:Нямецкамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Нямецкамоўныя паэты
Катэгорыя:Драматургі Аўстрыі
Катэгорыя:Журналісты Аўстрыі
Катэгорыя:Літаратурныя крытыкі Аўстрыі
Катэгорыя:Літаратурныя крытыкі паводле алфавіта
Катэгорыя:Нарадзіліся ў раёне Ічын
Наталля Маратаўна Зверава

**Наталля Маратаўна (Наташа) Зверава** (, Мінск, Беларуская ССР) — савецкая і беларуская тэнісістка. Заслужаны майстар спорту СССР (1991). Уладальніца найбольшай колькасці тытулаў (20) на турнірах Вялікага шлема (ва ўсіх разрадах) сярод тэнісістаў з экс-СССР. У 2010 годзе ўключана ў спісы Міжнароднай залы тэніснай славы.

Першы трэнер — бацька Марат Мікалаевіч Звераў (1932—2014), заслужаны трэнер СССР па тэнісе.

## Кар’ера 
У адзіночным разрадзе выйграла 4 турніры Жаночай тэніснай асацыяцыі (WTA) — Брысбэн (1990), Сіднэй (1990), Чыкага (1994), Істбурн (1999). 15 разоў гуляла ў фінальнай стадыі турніраў WTA. Найвышэйшыя дасягненні ў адзіночным разрадзе: фінал Адкрытага чэмпіянату Францыі 1988 года, дзе Зверава саступіла нямецкай тэнісістцы Штэфі Граф; 5-е месца ў рэйтынгу Жаночай тэніснай асацыяцыі (1989).

У парным разрадзе на працягу кар’еры 35 разоў выступала ў фінальнай стадыі турніраў Вялікага шлема — у жаночым парным (31 раз) і змяшаным парным (4 разы) разрадах. У жаночым парным разрадзе Наталля Зверава здабыла 18 тытулаў, на працягу 124 тыдняў узначальвала парны рэйтынг Жаночай тэніснай асацыяцыі. У 1992—1993 гадах у пары з Джынджы Фярнандас здабыла некласічны Вялікі шлем, выйграўшы шэсць турніраў Вялікага шлема запар. У 1992 годзе на Алімпійскіх гульнях у Барселоне, выступаючы ў пары з Лэйлай Месхі пад сцягам Садружнасці Незалежных Дзяржаў, здабыла бронзавы медаль, а ў 2000 годзе на Алімпіядзе ў Сіднеі ў пары з беларускай Вольгай Барабаншчыкавай заняла 4-е месца. Агулам за кар’еру Наталля Зверава выйграла 80 турніраў Жаночай тэніснай асацыяцыі — гэта пяты вынік за ўсю Адкрытую эру тэніса.

У змяшаным парным разрадзе Наталля Зверава двойчы — у 1990 і 1995 гадах — стала чэмпіёнкай Адкрытага чэмпіянату Аўстраліі.

З’яўлялася капітанам зборнай Беларусі ў Кубку Федэрацыі.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Тэнісісткі СССР
Катэгорыя:Заслужаныя майстры спорту СССР
Катэгорыя:Тэнісісткі Беларусі
Катэгорыя:Першыя ракеткі свету (жанчыны)
Катэгорыя:Чэмпіёны СССР па тэнісе
Катэгорыя:Пераможцы Адкрытага чэмпіянату Аўстраліі па тэнісе ў жаночым парным разрадзе
Катэгорыя:Пераможцы Адкрытага чэмпіянату Аўстраліі па тэнісе ў змяшаным парным разрадзе
Катэгорыя:Пераможцы Адкрытага чэмпіянату Францыі па тэнісе ў жаночым парным разрадзе
Катэгорыя:Пераможцы Уімблданскага турніру ў парным разрадзе сярод дзяўчат
Катэгорыя:Пераможцы Уімблданскага турніру ў адзіночным разрадзе сярод дзяўчат
Катэгорыя:Пераможцы Уімблданскага турніру ў жаночым парным разрадзе
Катэгорыя:Пераможцы Адкрытага чэмпіянату ЗША па тэнісе ў жаночым парным разрадзе
Катэгорыя:Пераможцы Адкрытага чэмпіянату ЗША па тэнісе ў адзіночным разрадзе сярод дзяўчат
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 1992 года
Катэгорыя:Тэнісісты на летніх Алімпійскіх гульнях 1988 года
Катэгорыя:Тэнісісты на летніх Алімпійскіх гульнях 1992 года
Катэгорыя:Тэнісісты на летніх Алімпійскіх гульнях 1996 года
Катэгорыя:Тэнісісты на летніх Алімпійскіх гульнях 2000 года
Катэгорыя:Члены Міжнароднай залы тэніснай славы
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мінску
Ісіда

**Ісіда (Ізіда)** (, , ) — адна з найвялікшых багінь старажытнасці, якая стала ўзорам для разумення егіпецкага ідэалу жаноцкасці і мацярынства. Яна шанавалася як сястра і жонка Асірыса, маці Гора, а, адпаведна, і фараонаў, якія спрадвечна лічыліся зямным увасабленнем сокалагаловага бога.

## Цэнтры шанавання 
Знакамітае свяцілішча Ісіды, якое існавала аж да знікнення старажытнаегіпецкай цывілізацыі, знаходзіцца на востраве Філе, непадалёк ад Асуана. Тут багіню, якая шанавалася ў шматлікіх іншых храмах Нубіі, ушаноўвалі аж да VI стагоддзя н.э., у той час, калі ўвесь астатні Егіпет ужо быў хрысціянізаваны. Свяцілішча Ісіды і Асірыса на Філе заставалася па-за зонай дзеяння эдыкта імператара Феадосія I аб забароне язычніцкіх культаў 391 года ў сілу пагаднення, дасягнутага яшчэ Дыяклетыянам з кіраўнікамі Набатыі, якія наведвалі храм у Філе як аракул. Нарэшце, візантыйскі імператар Юстыніян I адправіў военачальніка Нарсеса разбурыць культавыя збудаванні на востраве і даставіць іх рэліквіі ў Канстанцінопаль.

Іншыя цэнтры шанавання багіні размяшчаліся па ўсім Егіпце; найбольш вядомыя з іх — гэта Коптас, дзе Ісіда лічылася жонкай бога Міна, уладары ўсходняй пустыні; Дэндэра, дзе багіня неба Нут нарадзіла Ісіду, і, вядома ж, Абідас, у свяшчэнную трыяду якога багіня ўваходзіла разам з Асірысам і Горам.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Старажытнаегіпецкія багі
Катэгорыя:Багіня-Маці
Святлана Вячаславаўна Парамыгіна

**Святлана Вячаславаўна Парамыгіна** (, Свярдлоўск) — савецкая і беларуская біятланістка.

Сярэбраны прызёр Алімпійскіх гульняў 1994 года ў спрынце, трохразовая чэмпіёнка свету на розных дыстанцыях (1990, 1991, 1994), двухразовы прызёр чэмпіянатаў свету (1993), уладальніца Кубка свету сезону 1993/1994.

Пераможца летніх чэмпіянатаў свету (1997, 1998) і сярэбраны прызёр (1999); чэмпіёнка Еўропы (1995), сярэбраны (2000) і бронзавы прызёр (1996); чэмпіёнка СССР (1989), уладальніца Кубка СССР (1990).

Найлепшая спартсменка Беларусі (1994); узнагароджана медалём НАК Беларусі «За выдатныя заслугі» (2002).

Заслужаны майстар спорту СССР (1991). Заслужаны майстар спорту Рэспублікі Беларусь (1994).

Скончыла Полацкі дзяржаўны ўніверсітэт і Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт. Жыве ў Мінску.

Бацька — Вячаслаў Сцяпанавіч Парамыгін — дацэнт, ганаровы майстар спорту па лыжных гонках, заслужаны трэнер СССР.

Катэгорыя:Біятланісткі СССР
Катэгорыя:Біятланісткі Беларусі
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 1994 года
Катэгорыя:Біятланісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 1992 года
Катэгорыя:Біятланісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 1994 года
Катэгорыя:Біятланісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 1998 года
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па біятлоне
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па летнім біятлоне
Катэгорыя:Чэмпіёны Еўропы па біятлоне
Катэгорыя:Заслужаныя майстры спорту СССР
Катэгорыя:Заслужаныя майстры спорту Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Выпускнікі БДУ
Катэгорыя:Выпускнікі Полацкага дзяржаўнага ўніверсітэта
Гавайскія астравы

**Гаваі**, таксама вядомыя як **Сандвічавы астравы** — архіпелаг з 24 вулканічных і каралавых астравоў у Ціхім акіяне. Гаваі знаходзяцца ў 3000 км ад бліжэйшага кантынента, што робіць іх найбольш ізаляваным архіпелагам Зямлі.

Палітычныя Гаваі з'яўляюцца 50-м штатам ЗША Гаваі, за выключэннем атолу Мідуэй.

Гавайскія астравы маюць вялікае транспартнае значэнне. Яны раскіданыя па даўжыні на 3800 км. Галоўны востраў Гаваі, даў назву архіпелага. Тут знаходзіцца вулкан Мауна-Кеа (Белыя горы), які з'яўляецца самым высокім пунктам астравоў (4205 метраў). Другім па вышыні пунктам Гаваяў з'яўляецца гара Мауна-Лоа.

Гавайскія астравы адно з найбольш наведвальных турыстычных месцаў на Зямлі.

## Гл. таксама 
* Гісторыя Гавайскіх астравоў
* Востраў Лайсан
* Востраў Лісянскага
* Гаваі — 50-ы штат ЗША
* Вулкан Кілаўэа

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Інфармацыйны сайт архіпелага Гаваі 


Катэгорыя:Астраўныя групы Аўстраліі і Акіяніі
Катэгорыя:Вулканічныя астравы
Катэгорыя:Гаваі
Белыя ночы

у]]
**Белыя ночы** — ночы, на працягу якіх натуральная асветленасць так і не становіцца занадта нізкай, гэта значыць уся ноч складаецца толькі з змяркання. Паблізу палярных кругоў (з знешняга іх боку) гэта з’ява назіраецца ў перыяд сонцастаяння (у паўночным паўшар’і — у чэрвені, у паўднёвым — у снежні).

## Спасылкі 
Катэгорыя:Прыродныя з’явы
Аляксандр Цімафеевіч Пракапенка

**Аляксандр Цімафеевіч Пракапенка** (,  — , ) — беларускі савецкі футбаліст, выступаў на пазіцыі паўабаронцы.

## Біяграфія 
Скончыў сярэднюю школу № 18 горада горада Бабруйска. У пачатку 1960-х гадоў зборная па футболе гэтай школы пяць гадоў запар выйгравала Кубак дружбы для зборных школ Беларусі і Прыбалтыкі. Пачаў гуляць у 1962 у Бабруйску ў дзіцячай камандзе, затым у клубнай камандзе «Будаўнік» (Бабруйск) — 1971/72 (па чэрвень).

Скончыў Беларускі інстытут фізічнай культуры.

Лепшыя гады футбольнай кар’еры прайшлі ў складзе «Дынама» (Мінск) (1972 (з ліпеня) — 1983). У яе складзе стаў чэмпіёнам СССР (1982). У 1983-м адлічаны з каманды за сістэматычнае парушэнне рэжыму. У канцы 1984 года Аляксандра з яго згоды змесцяць у Мазырскі ЛПП, дзе ён правёў год.

Спрабаваў вярнуцца ў «вялікі футбол». Гуляў за «Дняпро» (Магілёў) (1986, па чэрвень), «Нефтчы» (Баку) — 1987 (па красавік).

## Дасягненні 
* Правёў адну гульню ў складзе нацыянальнай зборнай СССР (1980).
* Бронзавы прызёр Алімпійскіх гульняў (1980) (у складзе алімпійскай зборнай СССР правёў 2 гульні)
* Чэмпіён СССР (1982)
* Майстар спорту міжнароднага класа (1982)
* У чэмпіянатах СССР (вышэйшая ліга) — 168 матчаў, 52 гола («Дынама» (Мінск) — 163 матча, 51 гол).

## Жыццё пасля футбола 
У студзені 1989 года зноў адпраўлены ў Мазырскі Лячэбна-працоўны прафілакторый, дзе правёў 2 месяцы. Увечары 29 сакавіка 1989 года калі прыйшоў паесці ў рэстаран гасцініцы «Мінск», адчуў сябе дрэнна і раптоўна памёр.

Пахаваны на могілках у вёсцы Такары, Бабруйскі раён.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Сарычев В. Миг и судьба. — Брест, 2004. — С. 7-22.
* Энциклопедия «Российский футбол за 100 лет». — М.: Грэгори-Пэйдж, 1997. — ISBN 5-900493/70-9 — С. 433.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Футбалісты СССР
Катэгорыя:Ігракі зборнай СССР па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Нефтчы Баку
Катэгорыя:Ігракі ФК Дняпро Магілёў
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Мінск
Лявон Случанін

**Лявон Случанін**, сапраўднае імя **Лявонцій Раманавіч Шпакоўскі** (, в. Лучнікі, Слуцкі павет, Мінская губерня, цяпер у Слуцкім раёне, Мінская вобласць — , , Беларусь) — беларускі паэт.

## Біяграфія 
У 1929 годзе паступіў у Слуцкі педтэхнікум. Пад уплывам мастацтва Уладзіслава Галубка і яго артыстычнай трупы паступіў у Мінскі тэатральны тэхнікум. Як сын серадняка быў залічаны без стыпендыі, што прымусіла вярнуцца ў педтэхнікум. З трэцяга курса паступіў на літаратурны факультэт Мінскага педагагічнага інстытута, які скончыў у 1936 годзе. Накіраваны выкладчыкам рускай мовы і літаратуры ў Чэрыкаў Магілёўскай вобласці. У 1937 годзе арыштаваны, прыгавораны да 10 гадоў пазбаўлення волі; накіраваны на Беламорканал.

У 1939 годзе датэрмінова вызвалены. Вярнуўся ў Лучнікі. Уладкаваўся ў Слуцку ў сярэднюю школу выкладчыкам беларускай мовы і літаратуры. З 1940 годзе выкладаў у Слуцкім педтэхнікуме. У часы нямецкай акупацыі працаваў дырэктарам Лучнікоўскай школы ў 1941—1943 гадах, у 1943—1944 гадах школьным інспектарам на Случчыне. Адначасова супрацоўнічаў у акруговай «Газэце Случчыны», друкаваўся ў «Беларускай газэце» (Мінск), «Голасе вёскі» (Мінск), «Раніцы» (Берлін) і часопісе «Новая дарога» (Беласток). Прымаў удзел у Другім Усебеларускім кангрэсе. Пры адступленні немцаў выехаў з сям’ёй у Германію. Працаваў карэспандэнтам у часопісе «Малады змагар», які выдаваў у 1944—1945 гадах Саюз беларускай моладзі. Вясной 1945 года трапіў у амерыканскую акупацыйную зону.

Вярнуўся ў Лучнікі, дзе быў арыштаваны. Асуджаны на 15 гадоў пазбаўлення волі і 5 гадоў пазбаўлення правоў. Адбываў пакаранне на Поўначы. Потым тэрмін быў зменшаны да 10 гадоў зняволення. Пасля вызвалення да 1973 года жыў у Варкуце, потым вярнуўся ў Беларусь і жыў у Салігорску. Член Саюза пісьменнікаў Беларусі з 1993 года.

Памёр 25 кастрычніка 1995 года ў Салігорску.

## Творчасць 
Дэбютаваў у друку ў 1936 годзе. Вершы, напісаныя ў 1942—1943 гадах апублікаваў у 1943 годзе ў калектыўным зборніку «Песняры Случчыны». Аўтар гістарычнай паэмы «Рагнеда» (1944). Аўтабіяграфічны раман у вершах «Алесь Няміра» напісаны ў 1962—1985 гадах, апублікаваны часткова ў 1991 годзе. Паэма «Ісус Хрыстос» не апублікавана.

Урывак з паэмы «Рагнеда» пэўны час быў уключаны ў школьную праграму.

## Бібліяграфія 
* Случанін, Лявон. Рагнеда (паэма) / Аўтар ілюстрацый Валдас Дрэма. — Менск: Выдавецтва падручнікаў і літаратуры для моладзі ў Менску; Друк: Друкарня «Аўшра» ў Вільні, 1944. — 64 стар.
* Пераадрук першага выдання: Мельбурн: На варце, 1958. — 69 стар.
* Часопіснае выданне: Случанін, Лявон Пасляслоўе / Алесь Бяляцкі // Спадчына, 1991, № 4. Стар. 71-84.
* Шпакоўскі-Случанін, Лявон. Рагнеда // Літаратурная ўкладка да газеты «Рагнеда», 1994, № 5 (7).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* *Бяляцкі А.* Пасляслоўе // Спадчына. 1991, № 4. Стар. 84.
* 
* *Савік Л.* «Нашу радасць у гразь утапталі…» // ЛіМ, 1992, 10 ліп.
* *Савік Л.* «Прыйдзе мой дзень…» // Голас Радзімы, 1994, 6 кастр.

## Спасылкі 
* Шпакоўскі Лявонцій Раманавіч
* 

Катэгорыя:Паэты СССР
Катэгорыя:Паэты Беларусі
Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты
Катэгорыя:Удзельнікі Другога Усебеларускага кангрэса
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў БССР
Барыс Львовіч Шапашнік

**Барыс Львовіч Шапашнік** (17 снежня 1902, Пінск — 12 верасня 1985, Мінск) — савецкі канструктар аўтамабіляў, Герой Сацыялістычнай Працы, лаўрэат Дзяржаўнай і Ленінскай прэмій, заслужаны дзеяч навукі і тэхнікі Беларусі, доктар тэхн. навук.

## Біяграфія 
Барыс Шапашнік нарадзіўся на зыходзе 1902 года ў Пінску ў сям’і рамесніка-кушняра. І хоць шматдзетная сям’я (яшчэ да Першай сусветнай вайны ў Шапашнікаў нарадзіліся 3 дочкі і 2 сына) жыла небагата, па традыцыі, бацькі не шкадавалі сродкаў, каб вывучыць хлопчыкаў. Будучы галоўны канструктар наведваў пачатковую 4-класную школу, а затым вышэйшую 4-класнае вучылішча ў Пінску. У 1920 годзе, «маючы вялікае імкненне працягнуць сваю адукацыю», з’ехаў у Маскву. Рабфак, затым МВТУ — у 1929 годзе Барыс Львовіч, яшчэ студэнтам, прыйшоў на Маскоўскі аўтазавод слесарам-планавальнікам, стаў ударнікам працы.

Скончыў у 1930 Маскоўскае Вышэйшая Тэхнічнае Вучылішча імя Н. Э. Баумана (МВТУ).

Больш за 10 гадоў, да 1941, прапрацаваў на заводзе «АМО» (з 1931 — «ЗІС») інжынерам-канструктарам, начальнікам канструктарскага аддзела, галоўным канструктарам.

У гады Вялікай Айчыннай вайны ўзначальваў (з 1941) канструктарскае бюро Ўльянаўскага завода («УАЗ»).

### Кар’ера на МАЗ 
З 1949 Шапашнік працаваў на Мінскім аўтазаводзе («МАЗ») начальнікам канструктарскага бюро кар’ерных самазвалаў вялікай грузападымальнасці, прымаў удзел ў распрацоўцы двухвосевага МАЗ-525 (грузападымальнасць 25 т) і трохвосевага МАЗ-530 (грузападымальнасць 40 т).

З 1954 Б. Л. Шапашнік — галоўны канструктар СКБ «МАЗ». Пад яго кіраўніцтвам была створаная гама колавых артылерыйскіх цягачоў з колавай формулай 8х8, а затым серыя шасі для самаходных пускавых установак вялікай магутнасці.

У 1968 Б. Л. Шапашніку і групе яго паплечнікаў за стварэнне гэтага сямейства аўтамабіляў-цягачоў была прысуджана Дзяржаўная прэмія.

У 1973 за заслугі ў стварэнні аўтамабіляў высокай праходнасці і грузападымальнасці Б. Л. Шапашнік прысвоена званне Героя Сацыялістычнай працы.

У 1985 Барыс Львовіч сышоў з жыцця.

## Памяць 
У снежні 2016 года на тэрыторыі МЗКЦ быў усталяваны бюст.

## Спасылкі 
* Біяграфія на www.orencar.ru 
* Атлант и «Волаты» // Беларусь-Сегодня 

Катэгорыя:Героі Сацыялістычнай Працы
Катэгорыя:Канструктары аўтамабіляў
Катэгорыя:Дактары тэхнічных навук
Катэгорыя:Мінскі завод колавых цягачоў
Эрык Аксель Карлфельт

**Эрык Аксель Карлфельт** (; 20 ліпеня 1864 — ) — шведскі паэт, які стаў лаўрэатам Нобелеўскай прэміі па літаратуры (1931) «За яго паэзію (пасмяротна)».
Сябра Шведскай акадэміі з 1904 года.

## Асноўныя творы 
* Песні пра пустку і любоў (1895)
* Песні Фрыдаліна (1898)
* Сад Фрыдаліна (1901)

## Спасылкі 
* The Nobel Prize in Literature 1931 

Катэгорыя:Паэты Швецыі
Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі па літаратуры
Катэгорыя:Шведскамоўныя паэты
Катэгорыя:Члены Шведскай акадэміі
Сальваторэ Квазімада

**Сальваторэ Квазімада**  (; — ) — італьянскі пісьменнік, паэт, перакладчык. Лаўрэат Нобелеўскай прэміі па літаратуры (1959) «За лірычную паэзію, якая з класічнай жвавасцю выказвае трагічны досвед нашага часу».

## Біяграфічныя звесткі 
Вучыўся ў Рымскім політэхнічным інстытуце. 3 1941 прафесар Міланскай кансерваторыі імя Дж. Вердзі.

## Творчасць 
У 1930-я г. далучыўся да герметызму з яго матывамі тугі і адзіноты (зборнікі «Вада і зямля», 1930; «Патанулы габой», 1932; «Эрата і Апаліён», 1936; «Вершы», 1938). У перыяд антыфашысцкага Супраціўлення звярнуўся да сацыяльнай рэчаіснасці (зборнікі «I надышоў вечар», 1942; «Дзень за днём», 1947). У пасляваеннай творчасці пераважаюць грамадзянскія і патрыятычныя тэмы, вера ў народ (зборнікі «Жыццё не сон», 1949; «Фальшывая і сапраўдная зеляніна», 1954; «Непараўнальная зямля», 1958; «Даваць і мець», 1966). Аўтар зборнікаў публіцыстыкі, эсэ, перакладаў з грэчаскай мовы Сафокла, Эсхіла, Авідзія.

На беларускую мову асобныя творы Сальваторэ Квазімада пераклалі Янка Сіпакоў, Язэп Семяжон, Лявон Баршчэўскі.

## Творы 
* Acque e terre (1930)
* Oboe sommerso (1932)
* Erato e Apòllìon (1938)
* Poesie (1938)
* Ed è subito sera (1942)
* Con il piede straniero sopra il cuore (1946)
* Giorno dopo giorno (1947)
* La vita non è sogno (1949)
* Il falso e vero verde (1954)
* La terra impareggiabile (1958)
* Il poeta e il politico e altri saggi (1960)
* Dare e avere (1966)

## Пераклад на беларускую мову 
Выбраная лірыка. Пераклад з іт. Лявона Баршчэўскага. Мн.: Зміцер Колас, 2022 («Паэты планеты»).

## Літаратура 
* Логіш С. Квазімада // БелЭн у 18 т. Т. 8. Мн., 1999.

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі па літаратуры
Катэгорыя:Паэты Італіі
Галубіныя

**Галубіныя** (*Columbidae*) — адзінае сучаснае сямейства птушак з атраду голубападобных, якое складаецца з прыклада 300 відаў, разбітых на 41 род. Да сямейства адносяцца галубы і туркаўкі, шырока распаўсюджаныя ў Старым і Новым Свеце. Найбольшая біяразнастайнасць відаў назіраецца ў Паўднёвай, Паўднёва-Усходняй Азіі і ў Аўстарліі. Большасць відаў пражывае ў палесістай мясцовасці, часта ў вільготных трапічных лясах. Некаторыя віды, накшталт шызага голуба, цудоўна прыстасаваліся да жыцця ў гарадскіх умовах, і жывуць у многіх буйных гарадах свету.

## Эвалюцыя 
Сямейства ўяўляе сабой даволі аднастайную групу, усе члены якой валодаюць агульнымі марфалагічнымі рысамі і не праяўляюць відавочных роднасных сувязяў з іншымі сямействамі птушак. Адзінымі птушкамі, якія мелі блізкае сваяцтва з галубінымі, былі , апошнія прадстаўнікі якіх вымерлі па віне чалавека ў XVII — XVIII стагоддзях.

[thumb|Белая [васкавіца ў голуба]]
Выкапневых астанкаў птушак, якія мелі падабенства з галубінымі, знойдзена няшмат, аднак усе яны таксама маюць відавочнае стаўленне да дадзенага сямейства і не маюць агульных прыкмет з іншымі птушкамі. Меліся здагадкі аб сваяцтве галубіных з птушкамі роду  і сямейства , аднак у першым выпадку іх вонкавае падабенства звязваюць з канвергентнай эвалюцыяй, а ў другім з падобнымі на папугаяў рысамі віду . Тым не менш, такое падабенства паўстала з-за падобнага характару харчавання, чым чым з-за агульнай эвалюцыі.


Катэгорыя:Сямействы птушак
Катэгорыя:Вікіпедыя:Істотныя артыкулы
Эліяс Канеці

**Эліяс Канеці** (,  — ) — аўстрыйскі, балгарскі, брытанскі пісьменнік, драматург, культуролаг, сацыяльны мысляр.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў г. Русе ў Балгарыі і ўсё жыццё захоўваў балгарскае грамадзянства. Паходзіць з яўрэйскай (сефардскай) сям’і, дзе гаварылі на ладзіна. Дзяцінства і юнацтва яго прайшлі ў Балгарыі, Вялікабрытаніі, Швейцарыі, Аўстрыі і Германіі. Скончыў хімічны факультэт Венскага ўніверсітэта. У 1938 годзе ў сувязі з аншлюсам Аўстрыі з’ехаў у Парыж, затым у Лондан. З 1952 года — грамадзянін Вялікабрытаніі.

## Творчасць 
Самы вядомы твор пісьменніка — раман «Асляпленне», у якім, працягваючы традыцыі Ф. Кафкі, пісьменнік піша пра абсурднасці і вар’яцтва навакольнага свету. У 1981 годзе гэта твор было ўдастоены Нобелеўскай прэміі па літаратуры. Дзіўна, што ў дадзеным творы было адкрыта прадказана з’яўленне ў шахматным свеце Роберта Фішэра (хоць першапачаткова прозвішча персанажа Фішэрль і дзеянне адбываецца ў сне).

Катэгорыя:Пісьменнікі Балгарыі
Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі па літаратуры
Катэгорыя:Постаці Балгарыі
Катэгорыя:Драматургі XX стагоддзя
Катэгорыя:Эсэісты XX стагоддзя
Вісентэ Алейксандрэ

**Вісентэ Алейксандрэ-і-Мерло** (,  — ) —іспанскі паэт, прадстаўнік «пакалення 27 года». Лаўрэат Нобелеўскай прэміі па літаратуры (1977) «За выбітную паэтычную творчасць, якая адлюстроўвае становішча чалавека ў космасе і сучасным грамадстве і ў той жа час уяўляе сабой велічнае сведчанне адраджэння традыцый іспанскай паэзіі ў перыяд паміж сусветнымі войнамі».

Асобныя вершы пераклаў на беларускую мову Макс Шчур.

Катэгорыя:Пісьменнікі Іспаніі
Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі па літаратуры
Катэгорыя:Іспанамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі з Іспаніі
Катэгорыя:Сюррэалісты
Ісаак Башэвіс Зінгер

**Ісаак Башэвіс Зінгер**, таксама **Іцхак Зінгер** (; , Лявончын, Царства Польскае, Расійская імперыя — , Маямі, штат Фларыда, ЗША) — амерыканскі яўрэйскі пісьменнік, жыў і працаваў у Нью-Ёрку. Лаўрэат Нобелеўскай прэміі па літаратуры (1978). Пісаў на мове ідыш.

## Беларускія пераклады 
* Зынгер, Ісак Башэвіс. Карона зь пер'я // № 3 (8) — 2000. С. 145—162. Пераклаў з ангельскай Алесь Анціпенка.

Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі па літаратуры
Катэгорыя:Пісьменнікі ЗША
Катэгорыя:Пісьменнікі на ідыш
Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі з ЗША
Сцяг Кіпра

**Сцяг Рэспублікі Кіпр** — белае палотнішча з сілуэтам вострава аранжавага колеру. Колер быў падабраны не выпадкова, ён паказвае на багатыя залежы медзі, знойдзенай на Кіпры яшчэ ў 3000 да н. э. Пад выявай вострава знаходзяцца дзве галіны аліўкавага дрэва, якія ўвасабляюць абедзве этнічныя групы, што пражываюць на Кіпры — грэкі і туркі. Сцяг быў уведзены ва ўжытак пасля аб'явы аб незалежнасці ад Вялікабрытаніі, дасягнутай у 1960 годзе.

Сцяг Рэспублікі Кіпр — адзін з нямногіх сцягоў свету, дзе выкарыстоўваецца карта тэрыторыі.

## Гл. таксама 
* Сцяг Паўночнага Кіпра

Сцяг
Кіпр
Сцяг Таджыкістана

**Дзяржаўны сцяг Рэспублікі Таджыкістан** — сімвал дзяржаўнага суверэнітэту Рэспублікі Таджыкістан. Эталонную выяву герба распрацавалі мастак Зухур Хабібулаеў (кіраўнік групы), дызайнер Анатоль Занеўскі, гісторыкі-мастацтвазнаўцы Ларыса Дадхудоева і Ірына Ігнатушына.

## Апісанне 
Дзяржаўны сцяг Рэспублікі Таджыкістан ўяўляе сабой прамавугольнае палотнішча, якое складаецца з трох гарызантальных палос: верхняй — чырвонай, сярэдняй — белай і ніжняй — зялёнай ў суадносінах паміж сабой па шырыні як 2:3:2. У цэнтры сцяга намаляваная залатая стылізаваная карона з паўколам з сямі 5-канцовых зорак над ёй.

Карона і паўкола з зорак ўпісваюцца ў прамавугольнік, даўжыня якога роўная шырыні белай паласы, а вышыня якога роўная 4/5 шырыні белай ролосы. Пяціканцовая зорка ўпісваецца ва ўмоўныя акружнасці дыяметрам 3/20 шырыні белай паласы і размешчаны па дузе ўмоўнай акружнасці радыусам 1/2 шырыні белай паласы. Карона вышынёй 0,55 шырыні белай паласы прагінаецца ў падставе па дузе радыусам 1,2 шырыні белай паласы. Чатыры дугападобныя элементы, якія фармуюць верх кароны, вянчаюцца ў цэнтры часткай круга дыяметрам 0,2 шырыні белай паласы.

Адносіны шырыні сцяга да яго даўжыні — 1:2.

Таджыкістан
Катэгорыя:Таджыкістан
Сцяг Індыі

**Сцяг Індыі** — адзін з дзяржаўных знакаў (нараўне з гербам і гімнам) Рэспублікі Індыя. Ён быў зацверджаны ў сваёй сучаснай форме на пасяджэнні канстытуцыйнай асамблеі 22 ліпеня 1947 года, за 24 дні да абвяшчэння Індыяй незалежнасці ад Вялікабрытаніі (15 жніўня 1947 года). Ён выкарыстоўваўся ў якасці дзяржаўнага сцяга Індыйскага саюза з 15 жніўня 1947 года, а з 26 студзеня 1950 года і па цяперашні час — Рэспублікай Індыя. У Індыі тэрмін «трыкалор» (Tirangā — хіндзі तिरंगा) ставіцца практычна выключна да дзяржаўнаму сцягу гэтай краіны.

Індыя
Катэгорыя:Індыя
Сцяг Катара

**Сцяг Катара** складаецца з вертыкальнай белай паласы на левым боку і карычневай паласы справа. Абодва палі падзеленыя дзевяццю трыкутнікамі, якія ўтвараюць зігзаг. Чырвона-карычневы колер увасабляе ўздзеянне сонца на пігменты чалавека.

Сцяг існуе з 1949 года. Да гэтага сцяг быў чырвона-белым, але чырвоныя фарбавальнікі, якія выкарыстоўвалі, ад моцнага сонца часта ператвараліся ў чырвона-карычневыя, і ў выніку афіцыйны сцяг быў прыстасаваны да гэтага. Сцяг выкарыстоўваецца ў прапорцыях 11:28 і з'яўляецца самым доўгім і вузкім з усіх сцягоў незалежных дзяржаў.

## Гісторыя 

File:Flag of Qatar (c. 1860-1916, 1916-1932).svg|Сцяг Катара 1916—1936
File:Flag of Qatar (1936-1949).svg|Сцяг Катара 1936—1949
File:Flag_of_Qatar_(1949).svg|Сцяг Катара 1949—1971

Катар
Катэгорыя:Катар
Сцяг Непала

**Нацыянальны сцяг Непала** — адзіны непрамавугольны нацыянальны сцяг і адзін з двух непрамавугольных сцягоў суверэннага ўтварэння (іншы — сцяг штата Агая, ЗША). Сцяг уяўляе сабой спрошчаную камбінацыю вымпелаў дзвюх галін дынастыі Рана — мінулых кіраўнікоў краіны.

Сцяг быў прыняты 16 снежня 1962 года адначасова з фарміраваннем новага канстытуцыйнага ўрада. Да таго часу вымпелы выкарыстоўваліся паасобна на працягу двух стагоддзяў. Разам іх пачалі выкарыстоўваць з XX стагоддзя.

Сіні колер мяжы сцяга сімвалізуе мір, а цёмна-чырвоны — нацыянальны колер Непала. Два каралеўскіх сімвала ўвасабляюць надзею на тое, што Непал будзе існаваць так жа доўга, як і сонца і месяц.

## Галерэя 

Выява:Flag of Nepal (1775–1962).svg|23pxРанняя версія сцяга Непала

Непал
Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Непала
Сцяг Мексікі

**Сцяг Мексікі** () уяўляе сабой прамавугольнае палотнішча з суадносінамі бакоў 4:7, якое складаецца з трох роўнавялікіх вертыкальных палос - зялёнай, белай і чырвонай. У цэнтры белай паласы - малюнак герба Мексікі. Зялёны колер сцяга азначае надзею, а таксама багацце добрай глебы Мексікі. Белы сімвалізуе чысціню, чырвоны - кроў, разлітую за незалежнасць краіны. Сцяг прыняты 16 верасня 1968 года. 24 лютага ў Мексіцы святкуецца Дзень сцяга.
## Гісторыя 
### Легенда 
Паводле ацтэкскай легенды, бог Уіцылапачтлі (Huitzilopochtli) прадказаў ацтэкам, якія шукалі зямлю, каб жыць, што яны павінны знайсці арла, які сядзіць на камяністым месцы на вяршыні кактуса-напаля і пажырае змяю. Калі яны знайшлі гэтага арла, яны абгрунтаваліся там, і ўзвялі там першы храм у гонар свайго бога-заступніка Уіцылапачтлі. Гэты арол і выяўлены пасярэдзіне сцяга.

Выява:Flag of New Spain.svg|Сцяг Новай Іспаніі 1535-1784 
Выява:Flag of Spain (1785-1873 and 1875-1931).svg|Сцяг Новай Іспаніі 1785-1821
Выява:Flag of the Three Guarantees.svg|Сцяг Мексікі 1821 
Выява:Flag of Mexico (1821-1823).svg|Сцяг Мексікі 1821 -1823
Выява:Flag of Mexico (1823-1864, 1867-1893).svg|1823—1864, 1867—1893
Выява:Imperial Standard of Mexico (1864-1867).svg|1864—1867
Выява:Flag of Mexico (1893-1916).svg|1893—1916
Выява:Flag of Mexico (1916-1934).svg|1916—1934
Выява:Flag of Mexico (1934-1968).svg|1934—1968

Сцяг
Мексіка
Сцяг Канады

Закон аб дзяржаўным сцягу прыняты палатай абшчын канадскага парламента 15 снежня 1964 г. пасля працяглых дэбатаў, бо было прадстаўлена больш за 2 600 варыянтаў дызайну сцяга.

## Апісанне 
Чырвоны кляновы ліст на цэнтральным белым полі, з бакоў якога вертыкальныя чырвоныя палосы. Сярэдняя белая паласа ўдвая шырэй кожнай чырвонай. Сцяг мае суадносіны бакоў 1:2.

Сцяг сімвалізуе два акіяна, якія абмываюць берагі Канады — Атлантычны і Ціхі акіян. Кляновы ліст павінен падкрэсліваць адзінства нацыі. Чырвоны — колер крыжа Святога Георгія, сімвалізуе Вялікабрытанію. Белы — колер французскай манархіі.

Нязгоды былі выкліканыя тым, што спрадвечна ліст клёна цукровага (Acer saccharum) быў эмблемай Усходняй Канады, дзе гэта дрэва расце і дзе з яго здабываюць кляновы сіроп. На большай частцы канадскай тэрыторый гэтае дрэва не сустракаецца.

Паводле адной з легенд, кляновы ліст стаў сімвалам Канады пры наступных абставінах. У 1860 годзе прынц Уэльскі упершыню наведаў Канаду. У Таронта планавалася сустрэча высокага госця. Насельніцтва горада рыхтавалася сустрэць прынца са сваімі нацыянальнымі сімваламі. Так, англійскія эмігранты прынеслі ружы, шатландскія — галіны чартапалоху. Аднак для дзяцей эмігрантаў, якія нарадзіліся ў Канадзе, сімвалаў не знайшлося, так як адзіным канадскім сімвалам быў бабёр. Зрэшты, у канцы 1830-х гадоў баптысцкае таварыства Св. Яна ў Квебеку прыняло ў якасці сімвала сваёй суполкі кляновы ліст. Суполка прапанавала несці канадцам на сустрэчы з прынцам кляновыя лісты.

Чырвоны і белы сталі афіцыйнымі колерам Канады пасля іх зацвярджэння каралём Георгам V 21 лістапада 1921.

Канада
Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Канады
Рокстэн

(Швецыя).]]

**Рокстэн** (, літаральна «Камень з вёскі Рок») — найбуйнейшы і найстарэйшы рунічны камень на тэрыторыі Швецыі, які знаходзіцца ў вёсцы Рок на ўсходзе краіны. Гэта найстражытнейшы захаваны літаратурны помнік Швецыі, а таксама найдаўжэйшы надпіс рунамі ў Свеце (760 сімвалаў). Сам камень з’яўляецца блокам светла-шэрага граніту; яго вышыня — 382 см (у т. л. 125 см — пад зямлёю), шырыня — 138 см, таўшчыня — ад 19 да 43 см. Камень з надпісам датуецца першай паловай IX стагоддзя. Тэкст высечаны з усіх чатырох бакоў камяню; згодна першых радкоў, ён зроблены вікінгам Варынам у гонар яго загінулага сына Вемуда. У тэксце ўзгадваецца некі Т'ёдрык — верагодна, маецца на ўвазе кароль Остготаў Тэадорых.

## Спасылкі 
* Старонка аб Рокстэне 

Катэгорыя:Гісторыя Швецыі
Катэгорыя:Свяшчэнныя камяні
Катэгорыя:Рунічныя камяні
Рок (Швецыя)

. Злева пад дахам знаходзіцца рунічны камень Рокстэн.]]
**Рок** ( — вёска на ўсходзе Швецыі, ў камуне Эдэсхог, у лене Эстэргётланд. Вядомасць набыла дзякуючы найбуйнейшаму ў Швецыі рунічнаму камяню, які знаходзіцца непасрэдна каля мясцовай царквы XIX стагоддзя (на месцы царквы XII стагоддзя).

Катэгорыя:Населеныя пункты Швецыі
Сцяг ЗША

**Дзяржаўны сцяг Злучаных Штатаў Амерыкі** (), таксама вядомы пад мянушкай **Зоркі і поласы** () — афіцыйны дзяржаўны сімвал ЗША (нараўне з Вялікай пячаткай і гімнам).

Уяўляе сабой прамавугольнае палотнішча з сямю чырвонымі і шасцю белымі гарызантальнымі палосамі, якія чаргуюцца. У кантоне цёмна-сіняга колеру — 50 пяціканцовых зорак белага колеру. 13 палос — 13 калоній, якія ўтварылі незалежную дзяржаву (Нью-Гэмпшыр, Масачусетс, Род-Айленд, Канектыкут, Дэлавэр, Мэрыленд, Вірджынія, Паўночная Караліна, Паўднёвая Караліна, Джорджыя, Нью-Ёрк, Нью-Джэрсі, Пенсільванія). Сіні прамавугольнік з левага боку сімвалізуе Саюз. Колькасць зорак у сінім полі адпавядае ліку штатаў (у цяперашні час іх 50). Чырвоны колер увасабляе цягавітасць і доблесць; цёмна-сіні — стараннасць, справядлівасць, пільнасць; белы — нявіннасць і чысціню. Суадносіны шырыні сцяга да яго даўжыні 10:19.

## Гісторыя 
Нацыянальны сцяг ЗША з 13 белымі зоркамі на сінім фоне і 13 чырвона-белымі палосамі (па колькасці наяўных тады штатаў) быў зацверджаны 14 чэрвеня 1777 года.

Сцяг мяняўся з цягам часу ў залежнасці ад колькасці штатаў, якія складалі Саюз. Новая зорка дадаецца да сцяга 4 ліпеня пасля ўваходжання ў саюз новага штата. Колькасць палос застаецца нязменным; адзінае выключэнне — сцяг 1795—1818 гг., калі разам з двума зоркамі былі дададзеныя яшчэ і 2 паласы (пазней прыбраныя).

У гістарычным кантэксце сцяг таксама клічуць **Старая слава** і **Зорна-паласаты сцяг** (адсылка да гімна ЗША).

Катэгорыя:ЗША
ЗША
Міхаіл Антонавіч Казінец

**Міхаі́л Анто́навіч Казіне́ц** (, в. Цынцавічы, Вілейскі павет, Віленскае ваяводства, Польская Рэспубліка — , Мінск) — беларускі дырыжор, педагог. Народны артыст Беларусі (1987).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 18 мая 1938 года ў в. Цынцавічы Вілейскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі (цяпер — Вілейскі раён Мінскай вобласці).

Скончыў Беларускую акадэмію музыкі па класах баяна (1965, клас В. В. Катаева) і оперна-сімфанічнага дырыжыравання (1973). З 1966 года выкладаў у ёй (з 1985 па 2005 — рэктар, з 1990 года — прафесар). Дырыжор (з 1972), мастацкі кіраўнік і галоўны дырыжор Дзяржаўнага акадэмічнага народнага аркестра Рэспублікі Беларусь імя І. Жыновіча (з 1975).

Дзяржаўны акадэмічны народны аркестр Рэспублікі Беларусь імя І. Жыновіча пад кіраўніцтвам М. Казінца ўпершыню выканаў многія творы беларускіх кампазітараў. У рабоце з аркестрам вялікую ўвагу аддае пытанням строю, збалансаванасці гучання розных аркестравых груп, нюансіроўцы, тэмбравай маляўнічасці. М. Казінец — першы інтэрпрэтатар многіх твораў беларускай музыкі, у т.л. кантаты для хору, салістаў і народнага аркестра «Родныя песні» Ю. Семянякі, «Канцэрта для фартэпіяна і народнага аркестра» Г. Вагнера, «Святочнай паэмы» і «Юбілейнай уверцюры» Я. Глебава, «2-га канцэрта для цымбалаў і аркестра» і «Рапсодыі для двух цымбалаў і аркестра» Дз. Смольскага, Сімфаньеты і ўверцюры «Беларускія вячоркі» К. Цесакова, «Канцэрта для аркестра народных інструментаў» В. Іванова, фрэскі-карціны «Зямля бацькоў» і ўверцюры «Свята ўраджаю» В. Войціка, сімфоніі «Памяць Зямлі», музычнай карціны «На Купалле», канцэрціна «Народныя гульні», апрацовак народных мелодый «Бульба», «Крыжачок», «Саўка ды Грышка» А. Мдывані і інш.

М. Казінец — мастацкі кіраўнік сімфанічнага аркестра Акадэміі музыкі «Маладая Беларусь», старшыня Міжнароднага фестывалю «Звіняць цымбалы і гармонік», мастацкі кіраўнік фестывалю «Беларусь — мая песня».

Памёр 30 снежня 2021 года.

## Узнагароды і званні 
* Заслужаны дзеяч мастацтваў Беларускай ССР (1978)
* Дзяржаўная прэмія Беларусі (1984)
* Ордэн Дружбы народаў
* Ордэн Пашаны (2017)
* Медаль Ф. Скарыны (1998)
* Прэмія «За духоўнае адраджэнне»

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Вілейскім раёне
Катэгорыя:Дырыжоры Беларусі
Катэгорыя:Рэктары Беларускай дзяржаўнай акадэміі музыкі
Катэгорыя:Дырыжоры СССР
Rogue Entertainment

**Rogue Entertainment** — кампанія па распрацоўцы камп’ютарных гульняў, якая размяшчалася ў горадзе Далас (штат Тэхас, ЗША). Офіс кампаніі размяшчаўся ў тым жа будынку, што і офіс «id Software», і паміж дзвюма гэтымі кампаніямі былі цесныя сувязі. Усе праекты «Rogue» будаваліся на рухавічках id, а таксама «Rogue» распрацавала два дапаўненні для гульняў Quake. Пасля закрыцця «Rogue» вялікая частка работнікаў першла ў «Nerve Software».

## Гульні, распрацаваныя Rogue Entertainment 
* *Strife* (1996)
* *Quake Mission Pack 2: Dissolution of Eternity* (1997)
* *Quake II: Ground Zero* (1998)
* *Quake II* (1999) (Nintendo 64)
* ''American McGee's Alice* (2000)
* *Counter-Strike: Condition Zero'' (не была скончаная, праект быў перададзены Gearbox Software)

Катэгорыя:Вытворцы камп’ютарных гульняў ЗША
Сінклер Льюіс

**Сінклер Льюіс** (, 7 лютага 1885, Сок-Сэнтр, штат Мінесота — 10 студзеня 1951, Рым) — амерыканскі пісьменнік; першы ў ЗША лаўрэат Нобелеўскай прэміі па літаратуры (1930).

Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі па літаратуры
Катэгорыя:Пісьменнікі ЗША XX стагоддзя
Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі з ЗША
Сцяг Японіі

**Нацыянальны сцяг Японіі** (яп.: *Nisshōki* (日章旗) ці *Hinomaru* (日の丸) — «сонечнае кола») уяўляе сабой белае палотнішча з вялізным чырвоным колам у сярэдзіне, што ўвасабляе ўзыходзячае сонца.

## Гісторыя 
Згодна з легендай, у XIII стагоддзі будысцкі манах Ніхірэн прапанаваў сцяг з чырвоным сонцам імператару, што лічыўся прадстаўніком багіні сонца Аматэрасу на зямлі. Падчас нацыянальнай рэстаўрацыі Японіі, сцяг пачалі разглядаць як дзяржаўны. Пракламацыя 57 (1870) афіцыйна зацвердзіла яго ў якасці марскога знака Японіі. Аднак, сам сцяг быў прызнаны як нацыянальны толькі ў 13 жніўня 1999 года, калі выйшла Пракламацыя 127 (Закон аб нацыянальным гімне і сцягу).

## Прапорцыі 
Вышыня сцяга адносіцца да ягонай шырыні як 2:3. Дыяметр сонечнага кола складае 3/5 вышыні сцягу.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Японія
Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Японіі
Сцяг Бангладэш

**Сцяг Бангладэш** — афіцыйны сімвал Народнай Рэспублікі Бангладэш. Дзеючы сцяг прыняты 17 студзеня 1972 года.

Сцяг уяўляе сабой чырвоны дыск на зялёным полі. Дыск размешчаны практычна ў цэнтры сцяга, яго цэнтрам з'яўляецца кропка перасячэння вертыкальнай лініі, апушчанай з 9/20 доўгага боку сцяга (лічачы ад тронка), і гарызантальнай лініі, праведзенай пасярэдзіне вузкага боку. Радыус дыска — 1/5 даўжыні сцяга. Прапорцыя сцягу 3:5.

Зялёны колер сімвалізуе іслам, чырвоны круг — узыходзячае сонца як сімвал незалежнасці.

Бангладэш
Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Бангладэш
Battlestations: Midway

**«Battlestations: Midway»** — камп’ютарная гульня распрацаваная «Eidos Studios Hungary» і выдадзеная «Eidos Interactive» 30 студзеня 2007 года для ПК (Windows) і Xbox 360. Версія для Mac OS была партавана «Robosoft Technologies» і выдадзена «Feral Interactive».

## Распрацоўка 
15 мая 2008, Feral Interactive анансавалі *Battlestations: Midway* для Mac . Гульня партавана для Mac Robosoft Technologies і выдадзена Feral Interactive.

## Водгукі крытыкаў 
ПК версія атрымала 75% на Metacritic заснаваная на 11 рэцэнзіях, Xbox 360 версія атрымала 73% заснаваная на 33 рэцэнзіях.

### Узнагароды 
Гульня атрымала ўзнагароду «Новае слова ў жанры» ад часопіса гульняманія.

## Працяг 
Люты 28 Eidos Interactive анансавалі *Battlestations: Pacific* для ПК (Windows) і Xbox 360 . У маі 2009 года, гульня стала даступнай на прылаўках.

Сіквел бярэ пачатак пасля падзей *Battlestations: Midway* і дазваляе гуляць за абодва бакі канфлікту. Новая кампанія ўключае ў сябе магчымасць гуляць за японскае камандаванне ад падзей Напад на Пёрл-Харбар і да магчымых гістарычных падзей, а менавіта, капітуляцыі ЗША. Таксама былі дададзеныя камікадзэ. Былі дададзеныя новыя рэалістычныя эфекты; напрыклад, пераліваюцца роўнядзь вады.

## Цікавыя факты 
* Калі выклікаць тактычную карту і паглядзець на левы верхні вугал, можна ўбачыць краіну Russian Empire (Расійская імперыя)

## Спасылкі 
* Battlestations: Midway Афіцыйны сайт  
* Battlestations Midway для Mac OS  
* Шматмоўны сайт супольнасці   

Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні 2007 года
Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні з трохмернай графікай
Катэгорыя:Гульні для Windows
Катэгорыя:Гульні для macOS
Катэгорыя:Гульні для Xbox 360
Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні паводле алфавіта
Сцяг Брунея

Сцяг Брунея прыняты 29 верасня 1959 года. 

Жоўты колер на сцягу Брунея з'яўляецца традыцыйным. Мачта, птушыныя крылы, парасон і вымпел — сімвалы ўлады. Рукі ўвасабляюць клопат аб дабрабыце народа. Арабская надпіс на паўмесяцы абвяшчае: «Вечнае служэнне Алаху». Унізе на стужцы яшчэ адзін надпіс: «Бруней — прыстанак міру», які з'яўляецца дэвізам маленькага султанату, які ўваходзіць у афіцыйную назву краіны: Бруней-Дарусалам.

Бруней
Катэгорыя:Бруней
Аляксей Пятровіч Айдараў

**Аляксей Пятровіч Айдараў** (, Арцёмаўскі, Свярдлоўская вобласць) — беларускі і ўкраінскі біятланіст. Заслужаны майстар спорту Рэспублікі Беларусь (1998).

Займаецца біятлонам з 1984, з 2006 года прадстаўляе на міжнароднай спартыўнай арэне Украіну. Першым трэнерам быў Фефелаў Сяргей. Трэнерам у юніёрскім узросце быў Свісцельнікаў Ігар Пятровіч. Пачынаў займацца на лыжнай базе «Сняжынка», якая належала Ягоршынскаму радыёзаводу. Вучыўся ў сярэдняй школе № 56 станцыі Ягоршына г. Арцёмаўскі.

Аляксей з'яўляецца спартсменам году Беларусі (1998), разам з Уладзімірам Самсонавым і Іванам Іванковым.

10 чэрвеня 2008 г. украінскі біятланіст Аляксей Айдараў прыняў рашэнне аб завяршэнні кар'еры.
## Літаратура 
* Айдаров Алексей Петрович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.] / редкол.: Г. П. Пашков [и др.]. – Минск : БелЭн, 2006. – Т. 2 : А–Герань. – С. 51.
* Алексей Айдаров // Витебщина Олимпийская / сост.: В. В. Быньков ; фото: А. В. Хитров, Г. Н. Семенов, П. П. Рябухин. – Доп. изд. – Витебск : Витебская областная типография, 2011. – С. 152–157.
* Петриков, А. М. Айдаров Алексей Петрович / А. М. Петриков // Спортивная энциклопедия Беларуси / редкол.: Г. П. Пашков [и др.]. – Минск : БелЭн им. П. Бровки, 2005. – С. 17.

Катэгорыя:Заслужаныя майстры спорту Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Біятланісты Беларусі
Катэгорыя:Біятланісты Украіны
Сцяг Карэйскай Народна-Дэмакратычнай Рэспублікі

**Сцяг КНДР** быў прыняты 8 верасня 1948 года.

Мае прапорцыі 1:2.

Зорка сімвалізуе рэвалюцыйныя традыцыі. Чырвоны колер - рэвалюцыйны патрыятызм і дух барацьбы; белы колер з'яўляецца традыцыйным для карэйцаў, ён азначае чысціню ідэалаў; сіні - імкненне да аб'яднання з рэвалюцыйнымі сіламі усяго свету ў барацьбе за перамогу ідэй незалежнасці, дружбы і міру.

## Гл. таксама 
* Сцяг Рэспублікі Карэя
* Сцяг Карэйскай імперыі
* Сцяг Аб’яднання

Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы КНДР
Карэйская Народна-Дэмакратычная Рэспубліка
Сцяг Перу

Паводле легенды, генерал Хасэ дэ Сан Марцін, з'явіўшыся ў Перу ў 1820 годзе, убачыў шмат фламінга. Прыняўшы гэта за добры знак, ён вырашыў, што чырвоны і белы павінны стаць колерамі перуанскага легіёна, які ён стварыў, каб вызваліць Перу.

Белы колер сімвалізуе мір, годнасць і прагрэс, чырвоны - вайну і адвагу.

Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Перу
Перу
Лімасол

]]

**Лімасол** (, ) — горад на поўдні Кіпра, другі па велічыні горад краіны, буйны эканамічны, культурны і фінансавы цэнтр. Насельніцтва — 280 тыс. чалавек (2010 г.).

## Геаграфія 
Лімасол знаходзіцца на беразе заліва Акратыры між старажытнымі гарадамі Курыён і Аматус, таму візантыйцы называлі яго *Неапаліс* («новы горад»). Ад Аматуса да цэнтра сучаснага Лімасола ўздоўж набярэжнай цягнецца турыстычна-курортная зона.

## Гісторыя 
Найбольш старажытныя магілы датуюцца 2000 гг. да нашай эры. Старажытныя гісторыкі не пакінулі згадак пра год заснавання горада.

У 327 годзе Алена Роўнаапостальная прыняла рашэнне пабудаваць недалёка ад Лімасола царкву.

У 1221 годзе горад пагрузіўся пад зямлю пасля разбуральнага землятрусу.

## Насельніцтва 
Традыцыйна ў Лімасоле пражывалі як грэкі-кіпрыёты, так і туркі-кіпрыёты. Пасля 1974 года большасць туркаў-кіпрыётаў выехалі на Паўночны Кіпр. У 1990-х частка з іх вярнулася, пасяліўшыся ў турэцкім квартале Лімасола. У горадзе пражывае шмат экспатаў (грэкаў з Грэцыі), англічан, балгар, філіпінцаў, а таксама рускіх, маецца невялікая армянская дыяспара (каля 1250 чалавек), якая мае ўласную царкву.

## Ураджэнцы 
* Іааніс Франгудзіс () — грэчаскі афіцэр артылерыі, ад’ютант грэчаскага караля Георгія І, заняў першае месца ў стральбе з пісталета і другое з баявой вінтоўкі на першай алімпіядзе сучаснасці (Афіны, 1896).
* Міхаліс Какаяніс (, нар. у 1922) — сусветна вядомы грэчаскі кінарэжысёр («Грэк Зорба», «Электра», «Іфігенія» і інш.). Узнагароды: Оскар, Каны, Берлін і інш.
* Кірыякас Іаану (, нар. у 1984) — лёгкаатлет, скакун у вышыню, першы прызёр Міжземнаморскіх гульняў 2005 і 2009 гг., другі прызёр на чэмпіянаце свету 2009 г.
* Маркас Багдаціс (, нар. у 1985) — тэнісіст міжнароднага класа, ракетка № 8 у рэйтынгу 2008 г., № 18 у 2010 г.
* Дэспіна Алімпу — папулярная кіпрыёцкая і грэчаская спявачка.
* Стэліас Пісіс — кіпрыёцкі спявак і кампазітар, які актыўна займаецца дабрачыннай дзейнасцю.

## Культура 
У Лімасоле дзейнічае гістарычны музей, які знаходзіцца ў сярэднявечным замку. Ёсць таксама археалагічны музей, мастацкая галерэя, а таксама руіны старога горада.

## Спасылкі 
* Сайт муніцыпалітэта Лімасола 
* Лімасол аб курорце
* Лімасол і наваколлі. Падборка артыкулаў па тэме
* Лімасол для турыста

Катэгорыя:Гарады Кіпра
Лінчэпінг

**Лінчэпінг** () — горад у Швецыі, прыкладна за 200 км на паўднёвы захад ад Стакгольма. Галоўны горад ландскапу Эстэргётланд і адміністрацыйны цэнтр аднайменнага лена. 97 500 жыхароў (2005). Авіяцыйная і тэлекамунікацыйная прамысловасць. Універсітэт. Горад быў заснаваны ў XII стагоддзі.

## Выбітныя мясціны 
.]]
Да выбітных мясцінаў Лінчэпінгу належаць: Кафедральны сабор (XII ст.), царква Св. Лаўрэнція (*Sankt Larskyrka*), замак XIII ст., Вялікая плошча (*Stora torget*) з фантанам Фолькунгаў, працы Карла Мілеса. Сярод музеяў варта адзначыць Музей пад адкрытым небам Стары Лінчэпінг, дзе сабраны тыповыя для мясцовасці драўляныя пабудовы і пануе атмасфера XIX — пачатку XX стагоддзяў; Авіяцыйны; Музей лена Эстэргётланд, у якім ня толькі прадстаўлена гісторыя краю, але і творы знакамітых мастакоў (Альбрэхт Дзюрэр, Пер Хёрберг і іншыя).

## Выбітныя ўраджэнцы і жыхары 
* Ёнс Якаб Берцэліус

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Швецыі
Вышэйшы Сход Таджыкістана

**Вышэйшы сход Таджыкістана**, званае таксама **Маджлісі Олі** — заканадаўчы орган (парламент) Таджыкістана.

## Склад 
Вышэйшы сход складаецца з дзвюх палат:
* Ніжняя Палата Прадстаўнікоў (Маджлісі намаяндагон) уключае 63 дэпутатаў, якія выбіраюцца на пяцігадовы тэрмін. 22 з іх абіраюцца прапарцыйна па партыйных спісах, 41 — па аднамандатных акругах.
* Верхні Нацыянальны Савет (Маджлісі мілі) складаецца з 33 членаў. 25 з іх абіраюцца мясцовымі меджлісамі на пяцігадовы тэрмін, астатнія 8 прызначаюцца прэзідэнтам.

## Гісторыя 
Двухпалатны парламент быў заснаваны новай канстытуцыяй 1999 года, змяніўшы аднапалатны парламент.

Таджыкістан
Катэгорыя:Дзяржаўны лад Таджыкістана
Катэгорыя:Палітыка Таджыкістана
Pro Evolution Soccer 2

***Pro Evolution Soccer 2*** з'яўляецца другой гульнёй Konami з серыi Pro Evolution Soccer. Гэта апошняя гульня ў серыі, якая выйшла на PlayStation.

## Асаблівасці 
* Палепшылася графіка: больш выразным стаў адбор мяча і развароты гульцоў
* З'явіўся рэжым "Трэніроўка"
* Гульня была выпушчаная для PlayStation 2, для Playstation прызначалася крыху змененая папярэдняя версія гульні.

## Ліцэнзаванне 
### Клубы 
**Усе клубы несапраўдныя, але ўтрымліваюць рэальныя імёны гульцоў.**

### Зборныя 
#### Еўропа 
## Спасылкі 
* ISS Pro Evolution 2 

Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні паводле алфавіта