open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Горная (вецер)

**Горная** — паўночна-заходні вецер тыпу бары на Байкале. Названы так таму, што дзьме з Прыморскага і Байкальскага хрыбтоў на водную роўнядзь Байкала. Самы часты вецер у кастрычніку і лістападзе. 

Узнікненне гэтага ветру абумоўлена існаваннем на паўночным узбярэжжы Байкала горных град Прыморскага і Байкальскага хрыбтоў. Халодныя арктычныя масы, падыходзячы да Байкала, прыпыняюцца ля падножжаў гэтых горных масіваў, не здольныя пераваліць іх з ходу. Назапасіўшы крытычную масу, халоднае паветра перавальвае праз горы і, паскараючыся, накіроўваецца па стромкіх схілах да Байкала. Горная — самы раз’юшаны і падступны з байкальскіх вятроў. Налятае раптоўна, хуткасць нарастае скачкамі, максімальная хуткасць ветру можа дасягаць 40-50 м/с.

У некаторых месцах ўзбярэжжа — у далінах горных рэк — існуюць асабліва спрыяльныя ўмовы для разгону паветраных патокаў. Так узнікаюць сарма, харахаіха і іншыя разнавіднасці горнага ветру ўраганнай сілы.

Катэгорыя:Мясцовыя вятры
Катэгорыя:Байкал
Сарма (вецер)

**Сарма** — вецер, што дзьме ў сярэдняй частцы Байкала. З’яўляецца самым магутным ветрам Байкала. Назву атрымаў па імю ракі Сарма, у вусці якой сарма найбольш моцная і ўстойлівая. Адносіцца да вятроў тыпу бары, з’яўляецца разнавіднасцю горнай. 

Гэты моцны шквалісты вецер вырывацца з даліны ракі Сарма, якая ўпадае ў Малое Мора на захадзе возера. Халоднае арктычнае паветра з Прыленскага узвышша, перавальваючыся праз Прыморскі хрыбет, патрапляе ў завужаную да Байкала даліну рака Сарма — прыродную аэрадынамічную трубу, на выхадзе з якой дасягае ураганнай хуткасці.

Сарма можа бесперапынна дзьмуць некалькі сутак, вецер пры гэтым бывае настолькі моцны, што валіць дрэвы, пераварочвае судны, зрывае дахі з дамоў і скідае свойскую жывёлу з берага ў мора. Дахі дамоў жыхары пасёлка Сарма прывязваюць да зямлі. Сарма найбольш частая і лютая восенню і зімой. У лістападзе яна дзьме 10 дзён, у снежні — 13. Звычайна Сарма ахоплівае Малое Мора і заходнюю частку Байкала, але часам можа адчувацца і на ўсходнім беразе возера.

Прыкметай набліжэння сармы служаць слаіста-кучавыя аблокі з рэзка акрэсленымі межамі, якія збіраюцца над вяршынямі Прыморскага хрыбта паблізу Сармінскай цясніны. Звычайна ад пачатку канцэнтрацыі аблокаў да першага парыву сармы праходзіць 2-3 гадзіны. Апошнім папярэджаннем з’яўляецца адкрыццё «варот» — з’яўленне прасвету паміж вяршынямі гор і ніжняй аблямоўкай хмар.

Катэгорыя:Мясцовыя вятры
Катэгорыя:Байкал
Канал Шыпдонк

**Канал Шыпдонк** ( або ;  або ) - гэта канал у бельгійскай правінцыі Усходняя Фландрыя і Заходняй Фландрыі. Даўжынёй 56 кіламетраў, канал праходзіць у паўночным кірунку ад Дэйнзэ, які паварочвае на паўночным-заходне, прыкладна на паўдарогі ўздоўж яго маршруту ад Паўночнага мора, з якім яно сустракаецца на ўзбярэжжа недалёка ад Хейста. Ён перасякае абодва Гент-Бруге-канал і на працягу апошнiх 20 кіламетраў праходзіць паралельна з каналам Леапольда па меры набліжэння да поўначы бельгійскага ўзбярэжжа. Большую частку гэтага заключнага раздзела двух каналаў падзеленыя толькі дамбай.

Афіцыйна канал суднаходны для судоў першага класа (300 тон), што дае магчымасць каналу Экла таксама з'яўляццада суднаходным водных шляхах.

## Гісторыя 
Капанне гэтага канала адбывалася паміж 1846 і 1860. Разам з каналам Леапольда, гэта быў адзін з першых буйных інфраструктурных праектаў незалежнай Бельгіі.

У сярэдзіне ХІХ стагоддзя ў эканоміцы рэгіёна Кортрэйк дамінавала тэкстыльная прамысловасць, з акцэнтам на бялізну. Гэтая галіна моцна забрудзілі раку Лее. Для таго, каб адвесці забруджаныя воды ад цэнтра Гента, было вырашана скараціць канал Шыпдонк, які транспартаваў забруджванне непасрэдна да Паўночнага мора, мінуючы горад Гент. Дадатковая карысць яшчэ і ў тым, што канал пазбавіў жыхароў Гента ад перыядычнага затаплення вуліц горада, якое было да гэтага. Трэцім важным аспектам стала тое, што канал быў адносна прамым маршрутам для воднага транспарту прамыслова актыўнага раёна Кортрэйк да Паўночным моры.

## Наменклатура 
Канал Шыпдонк часам называюць *De Stinker* (сцерва) з-за яго традыцыйна забруджанга стана. Гэта таксама кантрастуе са станам канала Леапольда, які часам называюць *De Blinker* (які мігціць), спасылаючыся на сваю адносна чыстую ваду.

## Адпачынак 
Практычна па ўсёй даўжыні канала побач з ім ёсць пешаходныя і веласіпедныя дарожкі. Разам з Гент-Бруге-каналам, Шыпдонк канал таксама выкарыстоўваецца для адпачынку на лодцы.

## Спасылкі 
* HET SCHIPDONKKANAAL 

Катэгорыя:Каналы Бельгіі
Армянскі нацыянальна-вызваленчы рух

**Армянскі нацыянальна-вызваленчы рух** ( *Hay azgayin-azatagrakan sharzhum*) — рух армянскага народа, скіраваны на стварэнне . Складаўся з сацыяльных, культурных, палітычных і вайсковых рухаў, і дасягнуў свайго піка ў час Першай сусветнай вайны і ў наступныя гады.

Армянскі нацыянальны рух з пачатку 1860-х гадоў развіваўся пад уплывам эпохі Асветніцтва і . Яго фармаванне праходзіла аналагічна вызвольным рухам балканскіх народаў, перадусім, грэчаскаму, які ў пачатку 1830-х гадоў дамогся незалежнасці ад туркаў. Армянская эліта і групы баевікоў імкнуліся, галоўным чынам, абараніць армянскае хрысціянскае насельніцтва ў сельскай мясцовасці ўсходняй часткі Асманскай імперыі ад нападаў мусульманаў, але канчатковай іх мэтай было дамагчыся рэформаў у , а пасля таго як гэта не ўдалося, стварыць уласную дзяржаву ў раёнах, населеных армянамі і кантраляваных у той час Асманскай і Расійскай імперыямі.

## Заўвагі 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гісторыя Арменіі
Катэгорыя:Армянскі нацыяналізм
Катэгорыя:Нацыянальна-вызваленчыя рухі
Уральскі завулак (Мінск)

**Уральскі завулак** — завулак у Партызанскім раёне Мінска. Ідзе ад скрыжавання вул. Даўгабродскай і зав. Казлова літарай «Г» амаль да Сляпянскага вадасховішча. Змяшчае 8 дамоў, якія ўсе знаходзяцца на няцотным боку.

## Забудова 
* Мінскі інстытут сучасных тэхналогій і маркетынгу (д.15, да 2012 г.)
Чарыш

**Чары́ш** (, ) — рака ў Азіяцкай частцы Расіі, у Рэспубліцы Алтай і Алтайскім краі, левы прыток ракі Об (басейн Карскага мора).

Даўжыня ракі 547 км. Плошча вадазбору 22 200 км². Сярэдні расход вады на адлегласці 82 км ад вусця складае 192 м³/с. Выток ракі знаходзіцца на паўночна-ўсходнім схіле Каргонскага хрыбта. Упадае ў Об вышэй сяла Усць-Чарышская Прыстань. Большая частка басейна ракі знаходзіцца ў межах Горнага Алтая. Рэчышча пераважна звілістае.

Сярод прытокаў: Карагуа, Тунгусу, Ябаган, Кан, Таліца, Кумір (Кызылчая, Кызылчай), Каргон, Іня, Белая, Чала, Быстрая, Сасноўка, Чагырка, Кукуйка, Крывушка, Жураўліха, Гусіха, Азёрная і інш.

Рака суднаходная на адлегласці 80 км ад вусця (да сяла Усць-Калманка).

## Літаратура 
* 
* Чарыш // 

## Спасылкі 
* Государственный водный реестр РФ
* *Рулёва С. Н.* Чарыш // Научно-популярная энциклопедия «Вода России»
* Река Чарыш // Информационно-образовательный справочник Алтай-Информ.рф 

Катэгорыя:Прытокі Обі
Катэгорыя:Рэкі Алтайскага края
Катэгорыя:Рэкі Рэспублікі Алтай
Сацыял-дэмакратыя

**Сацыял-дэмакратыя** — ідэалогія, якая ўзнікла ў рамках сацыялізму і з часам трансфармавалася на пазіцыі паступовага ўдасканалення капіталізму з мэтай сцвярджэння сацыяльнай справядлівасці, салідарнасці і большай свабоды.

## Тэрмін 
Да Першай сусветнай вайны «сацыял-дэмакратамі» называлі ўсіх паслядоўнікаў левых ідэалогій — як марксістаў, так і паслядоўнікаў рэфармісцкага сацыялізму. Такім чынам, гэтая катэгорыя аб’ядноўвала і радыкальных рэвалюцыянераў — У. І. Леніна і Р. Люксембург, і ўмераных эвалюцыяністаў тыпу Э. Бернштэйна, і артадаксальны «цэнтр» тыпу К. Каўцкага.

Ідэалогія сучаснай сацыял-дэмакратыі знаходзіцца некалькі лявей сацыял-лібералізма і некалькі правей дэмакратычнага сацыялізму.

## Мэты і прынцыпы 
Сацыял-дэмакратыя гнуткая і рэфармацыйная ідэалогія, але мае тры асноўныя тэзы: свабода, справядлівасць і салідарнасць.

Палітычныя тэзісы:
* Парламентарная рэспубліка;
* Шматпартыйная сістэма, свабода, прававая дзяржава, роўнасць перад законам;
* Выкарыстанне прынцыпу раздзялення ўладаў і сістэмы стрымак і проціваг;
* Развіццё міжнародных арганізацый;
* Інтэрнацыяналізм, мултыкультуралізм, касмапалітызм;
* Антыаўтарытарызм, антыкамунізм, антыфашызм, пацыфізм.
Сацыяльныя тэзісы:
* Сацыяльная дзяржава;
* Усеагульная адукацыя і ахова здароўя;
* Бясплатны грамадскі транспарт і інтэрнэт;
* Стварэнне роўных правоў чалавека;
* Барацьба з дыскрымінацыяй, фемінізм, антырасізм;
* Развіццё прафсаюзаў;
* Сацыяльнае партнёрства;
* Пашырэнне і абарона правоў работнікаў, паляпшэнне ўмоў працы;
* Сацыяльная мабільнасць;
* Антыклерыкалізм, секулярызм;
Эканамічныя тэзісы:
* Нацыяналізацыя стратэгічных, ключавых і крытычна важных для дзяржавы галін эканомікі ці прадпрыемстваў;
* Пераразмеркаванне даходаў і багацця;
* Дзяржава ўсеагульнага дабрабыту;
* Сацыяльны капіталізм;
* Шматукладная змешаная і сацыяльна-арыентаваная рынкавая эканамічная сістэма;
* Дзяржаўнае рэгуляванне эканомікі і эканамічнае ўмяшанне;
* Разнастайнасць форм уласнасці;
* Барацьба з манаполіямі;
* Выраўноўванне рэгіянальных бюджэтаў;
* Зялёная палітыка, энвайранменталізм;
* Паступовы пераход на ўзнаўляльную энергію і зялёную эканоміку;
* Барацьба з беднасцю;
* Барацьба з беспрацоўем;
* Барацьба з карупцыяй і алігархіяй.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Сацыялістычны інтэрнацыянал 
* Сацыялізм  на Open Directory Project
* «Сацыялізм: утопія і навука». Фрыдрых Энгельс
* http://fb.ru/article/65120/sotsial-demokratiya---put-k-schastyu-dlya-vsego-chelovechestva


Катэгорыя:Паліталогія
Радэхіў

**Радэхіў** ці **Радзехаў** () — горад раённага значэння Радзехаўскага раёна Львоўскай вобласці, раённы цэнтр.

## Геаграфія 
Размешчана ў раўніннай і лёгкахвалістай мясцовасці Надбужанскай катлавіны, над ракой Астрыўкаю — прытокам ракі Стыр. Праз горад праходзіць Галоўны еўрапейскі водападзел.

## Гісторыя 
У мясцовых паданнях назва горада тлумачыцца словазлучэннем слоў «радасна хавацца», паколькі людзям даводзілася часта хавацца ад ворагаў у лясах, балотах і чароце. Гэта тыповая народная этымалогія. Іншы варыянт паходжання назвы горада - ад імён «Радаслаў», «Радолюб» і да таго падобнае. У Х-ХІ ст. горад ужо існаваў як населены пункт. У 1578 г. татары цалкам знішчылі горад і навакольныя вёскі. У тагачасных падатковых кнігах насупраць назвы горада значыцца «Пусты».

Першае пісьмовае згадванне аб горадзе датавана 1472 г. Тэрыторыя, на якой паўстаў горад, уваходзіла ў Бэлзскае княства, якое ўтварылася каля 1170 г. і належала спачатку уладзімір-валынскім, а затым галіцка-валынскім князям.

У пачатку XVIII ст. горад апыняецца ў складзе Аўстрыі і пераходзіць ва ўладанне графа Міра. Тут ён будуе вялікі палац, які стаў цэнтрам магнацкай латыфундыі. Тут пачынаюць адбывацца таргі, і мястэчка паступова развіваецца і ператвараецца ў горад.

У другой палове XIX ст. латыфундыя перайшла да сям'і графа Бадэні, які ажаніўся з дачкой графа Міра. Бадэні лічыўся сёмым з дзесяці найбагацейшых магнатаў Галічыны. Ён быў намеснікам імператара. Ён перабудаваў і пашырыў палац, пасадзіў парк, пабудаваў аранжарэю і загадаў абгарадзіць свае ўладанні трохметроваю каменнаю сцянойю.

У 1910 г. праз горад было скончана будаўніцтва чыгункі Львоў-Стаянаў, якую фінансаваў Бадэні.

Па статыстычных дадзеных у 1880 г. у горадзе пражывала 3555 жыхароў.

У канцы XIX - пачатку XX ст. у горадзе існаваў шэраг грамадскіх арганізацый, у прыватнасці таварыства «Сельскі гаспадар». На працягу 16 гадоў дзейнічала «Грашовае таварыства сяброў школьнай дзятвы», мэтай якога была матэрыяльная дапамога бедным дзецям незалежна ад іх нацыянальнасці і веравызнання. Таксама дзейнічала «Брацтва цвярозасці».

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Львоўскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Радэхіўскага раёна
Разьба па камені

у, 1909 г.]]
 Мікола і Стэфан, знойдзены на Мінскім замчышчы]]
 ў Рыме (дэталь)]]
**Разьба па камені** — працэс надання неабходнай формы і знешняй апрацоўкі.

## Гісторыя 
Найбольш старажытныя творы рэпрэзентатыўнага мастацтва прадстаўленыя разьбой па камені. Сярод археалагічных знаходак, датаваных да н.э., былі знакі, высечаныя на камянях або петрогліфы. Таксама фігуркі Венеры, такія як . Разьба па камені ўжывалася на ўсіх этапах гісторыі  краін і народаў свету.

Разьба па камені ажыццяўляецца пры дапамозе распілоўкі, такарнай апрацоўкі, свідравання, шліфоўкі, , аперацый даводкі, .

Найвышэйшыя дасягненні разьбы па камені звязаныя з апрацоўкай халцэдону, оніксу, агату, , , аметысту, яшмы, нефрыту, раданіту, малахіту, лазурыту, ізумруду, бірузы, бурштыну, каралу, гіпсу і селеніту, абсідыяну, мармуру, мармуровага оніксу («алебастру») і іншых абліцавальных, вырабных, ювелірна-вырабных і ювелірных камянёў.

Катэгорыя:Рамёствы
Катэгорыя:Мастацкая разьба
*
Кхон

**Кхон** () — каскад вадаспадаў і парогаў на рацэ Меконг у Лаосе. Знаходзіцца ў лаоскай правінцыі Цямпасак паблізу гарадка Кхон, непадалёк ад мяжы з Камбоджай. Буйнейшы вадаспад Азіі. Самы шырокі вадаспад у свеце.

Вадаспады Кхон ўяўляюць сабой каскад агульнай даўжынёй 9,7 км і вышынёй 21 м. А вось шырыню вадаспады Кхон маюць неймаверную — амаль 10 км разам з астравамі, што робіць іх самымі шырокімі вадаспадамі ў свеце. Таксама Кхон супернічае з афрыканскай Баёмай па паказчыку расходу вады — каля 11 000 м³/с у сярэднім, 49 000 м³/с — рэкордна зафіксаваны.

Вадаспады каскада раздзелены мноствам выспачак, што дало мясцовым жыхарам нагоду назваць гэтую частку цячэння Меконга «зямлёй 4000 астравоў».

Вадаспады з’яўляюцца адзінай і непапраўнай прыроднай прычынай таго, што паміж ніжнім і сярэднім цячэннем Меконга не існуе судаходнай сувязі. У канцы XIX стагоддзя французскія каланізатары спрабавалі ліквідаваць вадаспады, але ў іх нічога не атрымалася.

Катэгорыя:Вадаспады
Катэгорыя:Геаграфія Лаоса
Катэгорыя:Меконг
Мячэць Селіміе (Лежа)

**Мячэць Селіміе** () або **царква Святога Мікалая** (*Kisha e Shën Kollit*) — збудаванне ў горадзе Лежа на поўначы Албаніі. Гэта былая царква, пераробленая асманамі ў мячэць. Яе руіны былі зачыненыя дахам і пераабсталяваны ў мемарыял албанскага нацыянальнага героя Скандэрбега (1405-1468).

## Гісторыя 
У 1459 годзе на месцы папярэдняга будынка XIV стагоддзя была пабудавана царква *Святога Мікалая* — галоўны сабор горада Лежа. Яна знаходзіцца ля падножжа замкавага пагорка непадалёк ад Дрына. Яе памеры складалі прыкладна 18 на 8 метраў. Аднанефная гатычная. У 1478 годзе пасля заваёвы Лежы султанам Мехмедам II магіла была апаганена асманскімі салдатамі, а косткі з яе былі выкарыстаны ў якасці талісманаў. Пры султане Селіме I (1512-1520) царква была перабудавана ў мячэць. У гонар султана яна атрымала назву *мячэць Селіміе*. У XVII стагоддзі да разбуранай пабудовы здзяйснялі паломніцтва албанцы, каб ушанаваць памяць Скандэрбега

У канцы XVIII стагоддзя пры султане Селіме III мячэць была адрэстаўраваная. У мячэці быў міхраб, а на паўднёвым захадзе — высокі мінарэт, пабудаваны ў XVIII стагоддзі.

У 1981 годзе новы **мемарыял Скандэрбега** быў адкрыты. Канструкцыя з дахам абараняе старыя сцены, усярэдзіне якіх устаноўлены бюст працы Адзісе Паскалі і мемарыяльная пліта з рэплікай мяча і шлема Скандэрбега (арыгіналы знаходзяцца ў Вене). На сцяне вісяць шыльды, якія нагадваюць аб баях Скандэрбега і гербы княстваў Лежскай лігі.

Вакол руінаў мячэці знаходзяцца яшчэ адны руіны антычных часоў.

## Літаратура 
* Feride Papleka (Hrsg.): Grabgedenkstatte Georg Kastrioti — Skanderbegs. 8 Nëntori, Tirana 1987.

Катэгорыя:Храмы Святога Мікалая
Катэгорыя:Мячэці Албаніі
Катэгорыя:Колішнія мячэці
Абклад

» з Прачысценскай царквы ў Шарашове. Метал, чаканка, гравіроўска, залачэнне, шкло. 1750—1800. НММ]]
**Абкла́д** — дэкаратыўная аздоба пераплёту рукапісных і друкаваных кніг ці абразоў.

Найчасцей абклад рабілі з пазалочанай медзі або серабра, арнаментавалі чаканкай, філігранню, чарненнем, эмалямі, упрыгожвалі каштоўнымі камянямі. Існавалі абклады таксама з дрэва, мастацкіх тканін, якія закрывалі адзенне, галаўныя ўборы (такія абклады называюцца «шата»), радзей — фон на абразах.

На Беларусі значнымі мастацкімі цэнтрамі, дзе ствараліся абклады, былі Вільня, Магілёў, Мінск, Пінск, Слуцк і інш. Іх рабілі беларускія майстры Максім Сямёнаў (Куцень), Фёдар Мікулаеў і іншыя, якія працавалі ў Залатой і Сярэбранай палатах Маскоўскага Крамля.

## Кніжны абклад 
Узнікненне кніжных абкладаў са слановай косці адносяць да VII—VIII стст., металічных — да IX—X стст.

Вядомыя раскошныя абклады кніг з выкарыстаннем металічных дэталяў з золата або срэбра, каштоўных камянёў, слановай косці, часцей у дадатак да больш звычайных  матэрыялаў для вокладак, такіх, як скура, аксаміт ці іншая тканіна.

## Абклад іконы 
Абклад — дэкаратыўная аздоба абразоў.

Найчасцей абклад рабілі з пазалочанай медзі або серабра, арнаментавалі чаканкай, філігранню, чарненнем, эмалямі, упрыгожвалі каштоўнымі камянямі. Існавалі абклады таксама з дрэва, мастацкіх тканін, якія закрывалі адзенне, галаўныя ўборы (такія абклады называюцца «шата»), радзей — фон на абразах.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* *Лазука Б. А.* Слоўнік тэрмінаў: Архітэктура, выяўл. і дэкаратыўн.-прыклад. мастацтва: Дапам. для вучняў. — Мн.: Беларусь, 2001. — 158 с.
* 
* Дэкаратыўна-прыкладное мастацтва Беларусі XII—XVIII стагоддзяў / Скл. Н. Ф. Высоцкая. — Мінск: Беларусь, 1984. — 236 с.: ил. — 30 000 экз.
* Абкла́д // 
* Оклад // Краткий словарь терминов изобразительного искусства / Под. общ. редакцией Г. Г. Обухова — М.: Советский художник, 1961. — С. 108. — 192 с. — 15 000 экз.

Катэгорыя:Дэкаратыўна-прыкладное мастацтва
Таваф

**Таваф** (араб. طواف) — рытуальны абыход вакол Каабы падчас мусульманскага паломніцтва хадж. Першы таваф здзяйсняецца адразу па прыбыцці ў Мекку.

## Гісторыя 
У даісламскія часы арабы пачыталі Каабу, здзяйснялі абыход вакол яе. Магчыма, гэта старажытная традыцыя, як і іншыя абрады хаджу. Прарок Мухамед не скасаваў звычай абыходу вакол Каабы, які стаў абавязковым элементам паломніцтва. У 630 годзе ён зрабіў свой пераможны ўезд у свой родны горад і здзейсніў таваф верхам на вярблюдзе. Такі тып тавафа стаў выключэннем і не ўвайшоў у мусульманскую традыцыю. Згодна з Ібн Хішам, гэта было незадоўга да смерці ў момант «развітальнага паломніцтва», калі ён заклаў аўтарытэтныя правілы для абыходу.

## Працэс 
Асаблівасць мусульманскага тавафа ў тым, што абыход здзяйсняецца сем разоў, першыя тры з якіх з большай хуткасцю. Пачынаецца і заканчваецца таваф на рагу Чорнага каменя. Падчас тавафа вернікі імкнуцца пацалаваць Чорна камень або, па меншай меры, дакрануцца да яго. Каля сцяны аль-Хацім вернікі бягуць з вонкавага боку сцяны, так як тэрыторыя паміж сцяной і Каабай лічыцца яе ўнутранай тэрыторыяй. Завяршыўшы абыход Каабы, паломнікі накіроўваюцца да пліты «стаяння Ібрахіма» (Макам Ібрахім) і здзяйсняюць там малітву.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Культуралогія: Энцыклапедычны даведнік. Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2003. ISBN 985-11-0277-6
* M. Gaudefroy-Demombynes, *Le pélerinage à la Mekke. Étude d’histoire religieuse*, Paris 1923, 205 ff.
* 

Катэгорыя:Іслам
Касцёл Беззаганнага Зачацця Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Кашубінцы)

**Касцёл Беззаганнага Зачацця Найсвяцейшай Дзевы Марыі** — рымска-каталіцкі храм у в. Кашубінцы Гродзенскага раёна. Помнік драўлянага дойлідства з рысамі стылю барока.

## Гісторыя 
Драўляны касцёл пад тытулам Маці Божай Беззаганнага Зачацця быў заснаваны тут у 1750 годзе гродзенскімі езуітамі, якія распачалі пры святыні сваю місію. З часам вакол касцёла ўтварыліся могілкі.

У ХIХ ст., калі вёска належала роду Багаткаў, святыня мела статус капліцы ад Азёрскай парафіі. Абраз Маці Божай Снежнай у галоўным алтары лічыўся цудадзейным, існаваў яшчэ ў 1939 годзе, але да нашых дзён не захаваўся. У тыя часы колькасць парафіян перавышала 1500 вернікаў, да парафіі належала капліца ў Скідзелі, зараз гэта касцёл Унебаўзяцця Маці Божай.

У 1962 годзе касцёл быў зачынены савецкімі ўладамі і з часам пераўтварыўся ў руіны. Будынак былой плябаніі быў прыстасаваны пад жылы дом. У 1989 годзе касцёл вернуты парафіянам, пачалася яго рэстаўрацыя, а праз некалькі гадоў ён быў ізноў асвечаны пад гістарычным тытулам Маці Божай Беззаганнага Зачацця.

## Архітэктура 
Касцёл прамавугольны ў плане з пяціграннай алтарнай часткай і адзінай сакрыстыяй, вуглы галоўнага фасада завершаны дзвюма чацверыковымі шатровымі вежамі. Святыня перакрыта высокім двухсхільным шыферным дахам з вальмамі над апсідай. Побач з касцёлам раней стаяла званіца (не захавалася). Перад бакавым уваходам у касцёл стаіць фігура Маці Божай з маленькім Езусам, перавезеная сюды з в. Котра.

### Інтэр’ер 
Залавы інтэр’ер, перакрыты плоскай падшыўной дашчанай столлю, у ім тры алтары. У галоўным змешчаны тытульны абраз Маці Божай Беззаганнай (абраз мае подпіс па-польску: «*Супольнасць АА. Місіянераў, Сыноў Беззаганнага Сэрца Марыі — аа. кларэтыны. А. Станіслаў Гаўлік. Мастак Відмантас Велювіс, 1991*») у акружэнні абразоў свв. Яўхіма (злева) і Ганны. Над алтаром знаходзіцца надпіс «*AMEN ALLELUJA*», а над аркай прэсбітэрыя — «*Вочы мае будуць адчынены, і вушы мае гатовыя да малітвы таго, хто будзе на тым месцы маліцца*». Бакавыя алтары двух’ярусныя. У левым над абразом св. Мікалая, біскупа, змешчаны абраз Езуса Міласэрнага, у правым над абразом Найсвяцейшага Сэрца Пана Езуса знаходзіцца абраз Маці Божай Вастрабрамскай. Над нартэксам зроблены арганныя хоры, але ад старажытнага аргана захаваўся толькі каркас-фасад. Цяпер хоравая агароджа ўпрыгожана рознымі варыянтамі польскага дзяржаўнага герба.

## Спасылкі 
* 
* slowo.grodnensis.by

Катэгорыя:Касцёлы Гродзенскага раёна
Катэгорыя:Касцёлы Гродзенскай дыяцэзіі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1750 годзе
Катэгорыя:1750 год у Беларусі
Катэгорыя:Кашубінцы (вёска)
Катэгорыя:Драўляныя касцёлы Беларусі
Чукчагірскае

**Чукчагі́рскае** () — возера ў раёне імя Паліны Асіпенка Хабараўскага края Расіі, у басейне ракі Амгунь (басейн Амура).

Плошча паверхні возера 366 км². Даўжыня 31 км, найбольшая шырыня 22 км². Аб’ём вады ў возеры 0,8 км³. Знаходзіцца ў Эварон-Чукчагірскай упадзіне. Вышыня ўрэзу вады — 70 м над узроўнем мора. Катлавіна возера мае няправільную форму. Берагавая лінія звілістая, утварае залівы (Мета, Ялта і Таўкі). Прыкладна трэцяя частка берагоў нізкія, забалочаныя, са сплавінамі (каля паўночных берагоў). На возеры шмат лясістых астравоў. Упадаюць 48 невялікіх вадацёкаў даўжынёй да 10 км, выцякае рака Альджыкан (прыток ракі Амгунь). Замярзае возера ў канцы кастрычніка — пачатку лістапада, вызваляецца ад лёду ў першай палове мая.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Государственный водный реестр РФ
* *Измайлова А. В.* Чукчагирское озеро // Научно-популярная энциклопедия «Вода Росии»

Катэгорыя:Азёры Хабараўскага края
Катэгорыя:Басейн Амура
Дружба (Мінск)

**Дру́жба** (да 1964 года — *Ры́лаўшчына*) — колішняя вёска на левым беразе Лошыцы. З 1989 года ў межах горада Мінска (сучасны жылы раён Брылевічы).

## Гісторыя 
Назва ўтвораная ад прозвішчаў Рыловіч, Рылаўка і г.д. У 1791 годзе вёска Рулаўшчызна маёнтка Мехалоў Каралішчавіцкай парафіі, шляхецкая ўласнасць. У тым жа годзе пазначаная як вёска Каралішчавіцкай парафіі, уласнасць Дышлевіча, 3 дымы. У 1800 годзе — вёска Рылаўшчына, уласнасць скарбовага пісара М. Валовіча і памешчыкаў Жыжэмскіх, 18 двароў, 119 жыхароў. У 1815 годзе — уласнасць А. Валовіча, у 1858 годзе — А. Вішнеўскага і Ф. Немаршанскага. У гэты час згадваецца фальварак ***Брылеўшчына***, ***Брылевічы***. У часе валодання Вішнеўскіх фальварак таксама называўся ***Каролін***. У 1897 годзе Рылаўшчына — вёска Сеніцкай воласці, 44 двары, 272 жыхары. У сярэдзіне XX ст. Рылаўшчына паглынула былы фальварак ***Брылевічы*** на правым беразе Лошыцы. 20 студзеня 1960 года вёска перададзена са складу скасаванага Мядзвежынскага сельсавета ў Шчомысліцкі сельсавет. 30 ліпеня 1964 года ўказам Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР назва Рылаўшчына была змененая на Дружбу як немілагучная. У 1989 годзе вёска ўключаная ў склад горада Мінска, вясковая вуліца атрымала назву вуліца Дружбы. У 1997 годзе 101 гаспадарка, 330 жыхароў.

Вясковая забудова цалкам знесеная ў 2010-х гадах, на яе месцы збудаваныя жылыя шматпавярховыя дамы. У гонар Брылевічаў названы жылы раён, а таксама вуліца Каралінская (у гонар другой назвы Брылевічаў). Тапонім Рылаўшчына ніяк не адлюстраваны ў сучаснай мінскай тапаніміцы.

## Галерэя 

Former Rylaŭščyna village in Miensk - panoramio - Andrej Kuźniečyk (2).jpg|
New district near former Rylaŭščyna village in Miensk - panoramio - Andrej Kuźniečyk (2).jpg|
New district near former Rylaŭščyna village in Miensk - panoramio - Andrej Kuźniečyk (1).jpg|

## Літаратура 
* 
*
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Перайменаваныя населеныя пункты Беларусі
Катэгорыя:Населеныя пункты, якія ўвайшлі ў склад Мінска
Вуліца Сядова (Мінск)

**Вуліца Сядова** — вуліца ў Мінску, названая ў гонар Г. Я. Сядова. Цягнецца ад вул. Лазо, перасякае Шасейную вул. і пераходзіць у вул. Будаўнікоў.

## Славутасці вуліцы 
* гімназія № 25 (д.3)
* пачатковая школа № 39 (д.7)

## Спасылкі 
* Вуліца Сядова // Maps.Tut.by
* Падмуркі старой забудовы на вул. Сядова // Блог Андрэя Берастоўскага

Катэгорыя:Вуліцы Мінска
Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі і Святога Андрэя Баболі (Казловічы)

**Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі і Святога Андрэя Баболі** — рымска-каталіцкі храм у в. Казловічы (Гродзенскі раён). Помнік народнага драўлянага дойлідства.

## Гісторыя 
Касцёл у в. Казловічы пабудаваны ў першай палове ХIХ ст., у 1859 адноўлены мясцовай землеўладальніцай графіняй Светчынай, з роду Біспінгаў. Быў забраны ў католікаў і перароблены ў праваслаўную царкву. Вернікі былі далучаны да Азёрскай парафіі. У 1920 святыня была пераасвечана ў рымска-каталіцкі касцёл пад падвойным тытулам Унебаўзяцця Найсвяцейшай Панны Марыі і св. Андрэя Баболі Мучаніка. У 1920-22 адбывалася перабудова святыні, былі дабудаваны дзве чацверыковыя вежы. Парафія Казловічы атрымала свайго пробашча ў 1923 годзе, у 1939 колькасць вернікаў у казловіцкай парафіі перавышала 1000 чалавек.

Ксёндз Станіслаў Смялоўскі быў пробашчам парафіі з 1948 года, памёр у 1964 годзе, пасля яго смерці вернікі засталіся без святара. 12 верасня 1969 касцёл быў зачынены паводле рашэння Гродзенскага райвыканкама, больш-менш каштоўныя рэчы перавезлі ў пабернардынскі касцёл у Гродне, а ў Казловічах са святыні зрабілі збожжасховішча, якое доўгі час пуставала і з цягам часу ператварылася ў паўразбураны будынак.

Адраджэнне касцёла пачалося толькі ў 1989 годзе. 16 мая 1990 года, на свята св. Андрэя Баболі (парафіяльнае свята), адбылася першая служба.

## Архітэктура 
Касцёл уяўляе сабой кубападобны аб’ём пад чатырохсхільным бляшаным дахам, да якога дабудаваны нартэкс з хорамі пад дзвюма чацверыковымі дэкаратыўнымі вежамі, а таксама паніжаная прамавугольная апсіда з сакрыстыяй. Святыня арыентавана алтаром на ўсход, таму да дарогі яна павернута апсідай.

Інтэр’ер перакрыты плоскай падшыўной дашчанай столлю, якую падтрымліваюць чатыры слупы, утвараючы трохнававую прастору. У святыні тры драўляныя алтары: у галоўным змешчаны абраз Маці Божай Чанстахоўскай, у левым — абраз Найсвяцейшага Сэрца Пана Езуса, Уладара Сусвету, а ў правым — тытульны абраз св. Андрэя Баболі. Вітражы былі створаны ў 1996 годзе. Касцёльны ўчастак абнесены штакетнай агароджай.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* slowo.grodnensis.by

Катэгорыя:Касцёлы Гродзенскага раёна
Катэгорыя:Казловічы (Гродзенскі раён)
Катэгорыя:Помнікі беларускага народнага дойлідства
Катэгорыя:Касцёлы Гродзенскай дыяцэзіі
Даліна збаноў

**Даліна збаноў** — група пляцовак з гісторыка-археалагічнымі мегалітычнымі помнікамі ў Лаосе, у правінцыі Сіангкхуанг. У Даліне збаноў знаходзяцца тысячы вялікіх каменных гаршкоў, раскіданых па горных далінах і плато. ЮНЕСКА не спяшаеца ўключыць аб’ект ў спіс аб’ектаў Сусветнай спадчыны праз вялікую колькасць нездэтанаваўшых амерыканскіх авіяснарадаў ў зямлі Даліны. Па гэтай жа прычыне значная частка тэрыторыі даліны застаецца недаступнай для турыстаў.

Даліна знаходзіцца ў высокай паўночнай частцы гор Чыангшон (Анамскіх гор). Збаны ў асноўным размешчаны ў межах кластараў у колькасці ад аднаго да некалькіх соцень. Усяго на тэрыторыі даліны знаходзіцца больш за 60 пляцовак са збанамі. На думку археолагаў, «экстрэмальны посуд» быў створаны 2500—1500 гадоў таму старажытны народам, іншыя праявы культуры якога засталіся цалкам невядомымі. Паводле найбольш распаўсюджаных меркаванняў археолагаў, збаны выкарыстоўваліся ці то ў якасці пахавальных урнаў, ці то для збору дажджавой вады, ці для захоўвання прадуктаў харчавання. Першай версіі прытрымлівалася французскі археолаг Мадлен Калані, што працавала тут ў 1930-х. Пазней слушнасць яе думак пацведзілі японскія і лаоскія археолагі.

Лаоскія легенды гавораць, што ў гэтай даліне жылі калісьці волаты. Паданні больш гістарычнага характару сцвярджаюць, што кароль Кхунг Чынг, здабыўшы перамогу над ворагамі, загадаў вырабіць збаны для прыгатавання вялікай колькасці рысавага віна лао лао.

Катэгорыя:Геаграфія Лаоса
Касцёл Святога Іосіфа Рамесніка (Скідзель)

**Касцёл Святога Іосіфа Рамесніка** — рымска-каталіцкі храм у г. Скідзель Гродзенскага раёна.

## Гісторыя 
Касцёл Унебаўзяцця Маці Божай (Скідзель) быў пабудаваны ў ХІХ стагоддзі на тэрыторыі сядзібнага комплексу Чацвярцінскіх.

Будаўніцтва новай святыні (арх. Ігар Казлоўскі) пачалося ўжо ў новай, паўднёва-заходняй, частцы Скідзеля — непадалёк ад шашы Гродна-Мінск. Вуглавы камень асвяціў Папа Ян Павел II 22 мая 1995 года ў Сочаве ў Польшчы. Фундамент будучага касцёла і звон былі асвечаны 1 мая 1997 года гродзенскім біскупам Аляксандрам Кашкевічам. Першае набажэнства прайшло ў яшчэ недабудаванай святыні 1 мая 2000 года. А 1 мая 2004 года біскуп Аляксандр Кашкевіч урачыста кансэкраваў касцёл пад тытулам св. Юзафа Рамесніка. Такім чынам, скідзельская парафія цяпер мае падвойны тытул Унебаўзяцця Найсвяцейшай Панны Марыі і св. Юзафа Рамесніка.

## Архітэктура 
Касцёл мае ромбавідны план, перакрыты двухсхільным метала-чарапічным дахам, да алтарнай сцяны дабудаваны двухпавярховы аб’ём плябаніі. Галоўны ўваход у святыню пазначаны вежай-званіцай, утворанай дзвюма магутнымі пілонамі і завершанай фігурным неабарочным спічаком.

Вялізная залавая прастора касцёла перакрыта плоскай падшыўной дашчанай столлю з невялікім нахіламі да вуглоў. На алтарнай сцяне змешчана велічнае разьбянае Укрыжаванне. Вельмі цікава выканана з латуні дэкараванне табернакулюма і алтара вінаграднымі гронкамі. Над уваходам навісае балкон арганных хораў.

## Спасылкі 
* slowo.grodnensis.by

Катэгорыя:Касцёлы  Гродзенскага раёна
Катэгорыя:Храмы Скідзеля
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Ігара Казлоўскага
Катэгорыя:Касцёлы Гродзенскай дыяцэзіі
Хор (значэнні)

**Хор** — шматзначны тэрмін:

* Хор — музычны калектыў
* Хор — элемент храмавай архітэктуры
* Хор — тэлесерыял
* Хор — бог Сонца і неба ў старажытнаегіпецкай міфалогіі
* Хор — рака ў Хабараўскім краі Расіі, прыток Усуры
* Хор — пгт у Хабараўскі краі Расіі
Хор (рака)

**Хор** () — рака на Далёкім Усходзе Расіі, у Хабараўскім краі, правы прыток ракі Усуры (басейн Амура).

Даўжыня ракі 453 км. Плошча вадазбору 24 700 км². Сярэдні расход вады 387 м³/с. Сярэдні аб’ём сцёку складае 12,056

## Літаратура 
* 
* 
* Хор // 

## Спасылкі 
* Государственный водный реестр РФ
* *Чернов А. В., Чалов Р. С.* Хор // Научно-популярная энциклопедия «Вода России»

Катэгорыя:Рэкі Хабараўскага края
Катэгорыя:Басейн Амура
Віцебскі дзяржаўны тэхнічны каледж

**Віцебскі дзяржаўны тэхнічны каледж** (ВДТК) — сярэдняя спецыяльная навучальная ўстанова ў Віцебску. Размешчаны па адрасе вуліца Лазо, 113а.

## Гісторыя 
7 мая 1955 года быў выдадзены загад аб адкрыцці вячэрняга тэхнікума лёгкай прамысловасці на базе дзеючых прадпрыемстваў горада Віцебска: швейнай фабрыкі «Сцяг індустрыялізацыі» і дыванова-плюшавага камбіната.

У 1971 годзе быў створаны **Віцебскі індустрыяльны тэхнікум**.

У 1973 годзе тэхнікум лёгкай прамысловасці парайменаваны ў **Віцебскі тэхналагічны тэхнікум** і распачата падрыхтоўка спецыялістаў па дзённай, вячэрняй і завочнай формах навучання. З 1978 года тэхнікум з’яўляецца базавай сярэдняй спецыяльнай навучальнай установай для ССНУ горада Віцебска.

Загадам Міністэрства вышэйшай і сярэдняй спецыяльнай адукацыі БССР № 178 ад 29 мая 1987 года «Аб рэарганізацыі Віцебскіх індустрыяльнага і тэхналагічнага тэхнікумаў» быў створаны **Віцебскі індустрыяльна-тэхналагічны тэхнікум**.

У 2000 годзе Віцебскі індустрыяльна-тэхналагічны тэхнікум быў ператвораны ў Віцебскі дзяржаўны тэхнічны каледж. У 2012 годзе Віцебскі дзяржаўны тэхнічны каледж быў пераназваны ў **Віцебскі дзяржаўны індустрыяльна-будаўнічы каледж**. У 2014 годзе Віцебскі дзяржаўны індустрыяльна-будаўнічы каледж быў рэарганізаваны шляхам далучэння да яго ўстановы адукацыі «Віцебскі дзяржаўны прафесійны ліцэй № 2 будаўнікоў».

У 2016 годзе вернута назва Віцебскі дзяржаўны тэхнічны каледж. У тым жа годзе да яго быў далучаны Віцебскі станкаінструментальны каледж.

## Спецыяльнасці 
* Архітэктура жылых і грамадскіх будынкаў;
* Будаўніцтва, утрыманне і рамонт аўтамабільных дарог і транспартных аб’ектаў;
* Будаўніцтва і эксплуатацыя будынкаў і збудаванняў;
* Аўтасэрвіс;
* Электроніка механічных транспартных сродкаў;
* Вылічальныя машыны, сістэмы і сеткі;
* Тэхналагічнае абсталяванне машынабудаўнічай вытворчасці;
* Тэхнічнае абслугоўванне тэхналагічнага абсталявання і сродкаў робататэхнікі ў аўтаматызаванай вытворчасці;
* Вытворчасць жалезабетонных вырабаў і канструкцый.

## Вядомыя выпускнікі 
* Святлана Аляксандраўна Баранкоўская (нар. 1965) — беларускі мастак.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 
* Кароткая інфармацыя пра каледж 

Катэгорыя:Вуліца Лазо (Віцебск)
Аўтамабільная прамысловасць Украіны

**Аўтамабі́льная прамысло́васць ва Украі́не ** — галіна эканомікі Украіны.

Аўтамабільная прамысловасць Украіны — гэта тэрмін, які ахоплівае шырокі спектр кампаній і арганізацый у гісторыі ўкраінскай дзяржавы, якія ўдзельнічаюць у праектаванні, распрацоўцы, вытворчасці, маркетынгу і прадажах легкавых аўтамабіляў, лёгкіх камерцыйных аўтамабіляў, грузавых аўтамабіляў і аўтобусаў, прычэпаў, матацыклаў, мапедаў, спецыяльнай і вайсковай аўтамабільнай тэхнікі, запчастак і камплектуючых для аўтамабіляў, матацыклаў і мапедаў.

## Гісторыя 
Аўтамабілебудаванне ва Украіне прадстаўлена вытворчасцю грузавых, легкавых аўтамабіляў і аўтобусаў. Да 1991 г. да аўтамабілебудаўнічага комплексу ўваходзілі 4 аўтамабільныя заводы:
* Для вытворчасці легкавых аўтамабіляў — Запарожскі і Луцкі,
* Для вытворчасці грузавікоў — Крамянчуцкі аўтазавод;
* Для вытворчасці аўтобусаў — Львоўскі аўтобусны завод.

Праектная гадавая магутнасць іх складала: Запарожскага (ЗАЗ) 300-350 тыс. штук, Луцкага аўтамабільнага (ЛуАЗ) — 17 тыс., Крамянчуцкага (КрАЗ) — 35 тыс. і Львоўскага аўтобуснага (ЛАЗ) — 16 тыс. аўтобусаў. Аўтамабілебудаўнічыя заводы абслугоўвалі больш за 60 прадпрыемстваў Украіны, якія выпускалі камплектуючыя, і больш за 300 прадпрыемстваў розных галін Саюза ССР. У найлепшыя часы (1985 г.) АўтаЗАЗ выпускаў каля 160 тыс. аўтамабіляў, Луцкі аўтамабільны (ЛУАЗ) больш за 10 тыс., КрАЗ больш за 30 тыс. і ЛАЗ больш за 15 тыс. аўтобусаў.

## Вытворцы 
]]
 (Еўракар)]]

**Дзеючыя**:
* Крэмэнчуцкі аўтамабільны завод (КрАЗ)
* Запарожскі аўтамабільны завод (ЗАЗ)
* Еўракар
* Карпарацыя "Богдан"
* Карпарацыя "Эталон"
* Канцэрн "Электрон"

**Нядзеючыя**:
* Луцкі аўтамабільны завод (ЛуАЗ)
* Львоўскі аўтобусны завод (ЛАЗ)
* Крамянчуцкі аўтазборачны завод (КраСЗ)
* Анто-Рус

## Гл. таксама 
* Аўтамабільная прамысловасць Беларусі
* Аўтамабільная прамысловасць Сербіі

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт ЗАЗа 
* Афіцыйны сайт УкрАВТО 
* Афіцыйны сайт «Богдан»
* Афіцыйны сайт ElectronMash 
* Афіцыйны сайт ElectronTrans 

Украіны
Катэгорыя:Прамысловасць Украіны
USB-C

е]]

**USB-C**, фармальна вядомы як **USB Type-C**, уяўляе сабой сістэму, раздым USB-24-кантактны, які адрозніваецца яго 2-кратным вярчальны-сіметрычным раздымам.

USB Type-C Спецыфікацыя 1,0 была апублікаваная USB Implementers Forum (USB-IF) і была завершана ў жніўні 2014 г. Яна была распрацавана прыкладна ў той жа час, як USB 3.1 спецыфікацыі.

Прылада, якое рэалізуе USB-C не абавязкова ажыццяўляць USB 3.1, USB магутнасць дастаўкі, або альтэрнатыўны рэжым.

## Спецыфікацыя 
24-кантактны двухбаковы раздым з’яўляецца досыць кампактным, блізкім па памерах да раздымаў мікра-B стандарта USB 2.0. Памеры раздыму — 8,4 мм на 2,6 мм. Канектар падае 4 пары кантактаў для сілкавання і зазямленні, дзве дыферэнцыяльныя пары D+/D- для перадачы дадзеных на хуткасцях менш за SuperSpeed (у кабелях Type-C падлучана толькі адна з пар), чатыры дыферэнцыяльныя пары для перадачы высакахуткасных сігналаў SuperSpeed, два дапаможных кантакту (sideband), два кантакты канфігурацыі для вызначэння арыентацыі кабелю, вылучаны канал канфігурацыйных дадзеных (кадаванне BMC — biphase-mark code) і кантакт сілкаванні +5 V для актыўных кабеляў[7][8][9]. Падлучэнне раней выпушчаных прылад да камп’ютараў, абсталяваных раздымам USB Type-C, запатрабуе кабелю ці адаптара, мелых штэкер ці раздым тыпу A ці тыпу B на адным канцы і штэкер USB Type-C на іншым канцы. Стандартам не дапушчаюцца адаптары з раздымам USB Type-C, бо іх выкарыстанне магло б стварыць «мноства няправільных і патэнцыйна небяспечных» камбінацый кабеляў..

Кабелі USB 3.1 з двума штэкерамі Type-C на канцах павінны цалкам адпавядаць спецыфікацыі — утрымваць усе патрэбныя праваднікі, павінны быць актыўнымі, якія залучаюць у сябе чып электроннай ідэнтыфікацыі, што пералічвае ідэнтыфікатары функцый у залежнасці ад канфігурацыі канала і паведамленні, што вызначаюцца вендарам (VDM) са спецыфікацыі USB Power Delivery 2.0. Прылады з раздымам USB Type-C могуць падтрымваць шыны сілкавання з токам у 1,5 ці 3 амперы пры напрузе 5 вольт у дадатак да асноўнага сілкавання. Крыніцы сілкавання павінны апавяшчаць пра магчымасць падавання павялічаных токаў праз канфігурацыйны канал або цалкам падтрымваць спецыфікацыю USB Power Delivery праз канфігурацыйны кантакт (кадаванне BMC) ці больш старыя сігналы, што кадуюцца як BFSK праз кантакт VBUS. Кабелі USB 2.0, што не падтрымваюць шыну SuperSpeed, могуць не ўтрымваць чып электроннай ідэнтыфікацыі, калі толькі яны не могуць перадаваць ток 5 ампер.

## Спасылкі 
* Universal Serial Bus Type-C Cable and Connector Specification — в составе комплекта документов USB на сайте USB.org. 
* USB 3.1 and Type-C: The only stuff at CES that everyone is going to use / Ars Technica, JAN 9, 2015

Катэгорыя:USB
Нетапыр-карлік

**Нетапыр-карлік** (*Pipistrellus pipistrellus*) — млекакормячае сямейства гладканосых (звычайных) лятучых мышэй.

## Апісанне 
Дробны від рукакрылых, даўжыня цела  3,3—5,2 см, перадплечча 2,8—3,2, хваста 2,6—3,3 см. Маса цела 3—8 г. Поўсць густая, кароткая, на спіне цёмна-карычневая, на брушку больш цьмяная і бледная, маладыя асобіны больш цёмныя. Вушы кароткія з закругленымі кончыкамі. Крылы вузкія. Лятальныя перапонкі шэрыя або цёмна-бурыя.

## Пашырэнне 
Пашыраны ў Еўразіі, у Еўропе на поўначы дасягае Эстоніі, Калінінскай і Пензенскай абласцей Расіі, ёсць на Каўказе, у Сярэдняй Азіі. Самы дробны від рукакрылых Беларусі, трапляецца па ўсёй тэрыторыі, больш шматлікі ў заходніх раёнах.

Пералётны від.  

## Асаблівасці біялогіі 
Корміцца вяснянкамі, жукамі, камарамі, молямі і іншымі дробнымі насякомымі адразу пасля заходу сонца і перад золкам на ўзлесках, прасеках, палянах, у алеях паркаў, над вадаёмамі.

У летніх сховішчах (на гарышчах, пад стрэхамі, за абшыўкай сцен, вокнаў, радзей у дуплах дрэў) паяўляюцца у 2-й палове мая. Самкі жывуць калоніямі па 30—50 асобін, часам з іншымі відамі лятучых мышэй (калоніі дарослых самцоў на Беларусі не знойдзены). Двое дзіцянят нараджае ў канцы чэрвеня — пачатку ліпеня. Асеннія міграцыі ў канцы ліпеня — пачатку жніўня. На зімоўку адлятае ў Цэнтральную Еўропу, Закарпацце, Крым, Закаўказзе, Сярэднюю Азію ў жніўні.

## Ахова 
У Еўропе від ахоўваецца ў адпаведнасці з Дадаткам II Бернскай і Бонскай канвенцый.

## Літаратура 
* *Курскоў А. М.* Нетапыр-карлік // 
* *Гричик В. В., Бурко Л. Д.* Животный мир Беларуси. Позвоночные: учеб. пособие. — Минск:  Изд. центр БГУ, — 399 с. ISBN 978-985-553-128-0

Катэгорыя:Гладканосыя лятучыя мышы
Гранатавы колер

**Грана́тавы ко́лер** — адценне сіняга колеру. Назва колера паходзіць ад назвы мінерала граната. Назва колеру паходзіць з польскай мовы — «granatowy», а там ў сваю чаргу колер бярэ такую назву з лацінскай мовы — «granatum».

У англійскай мове колер мае назву, як «navy blue», што можна перакласці, як «колер сіняга мора». Гэта можа быць звязана з тым, што гранатавы колер звычайна выкарыстоўваецца пры афарбоўцы формы флоту.

Колер набыў папулярнасць у сярэдзіне 1980-х гадоў з-за таго, што быў асноўным колерам сіняга спектру, які выкарыстоўваўся ў гульнявых прыстаўках.

## Этымалогія 
Назва колера ў беларускую мову прыйшла з польскай мовы. Некаторыя даследчыкі мяркуюць, што да таго як трапіць у беларускую мову, у слове ўжо адбыліся змены ў значэнні. Атрымаўся так званы пераход паняццяў: першапачаткова гранатавым колерам называлі сучасны бураковы колер (цёмна-чырвоны). Гранатавым пачалі называць сучасны бардовы колер, але пераход панццяў працягнуўся. Гранатавы перастаў быць цёмна-чырвоным-фіялетавым (бардовым), а стаў назвай для цёмна-сіняга колеру.

Хутчэй за ўсё назва колера пранікла ў беларускую мову у 1920-я гады, калі Заходняя Беларусь была часткай Польшчы.

## Сучаснае выкарыстанне колера 
У Савецкі час назва колеру амаль што не вымерла. Рэальным этапам вяртання гранатавага колера ў беларускую мову адбылося ў сярэдзіне 1980-х гадоў, калі ў эканоміцы і сацыяльным жыцці адбыліся карэнныя пераломы. Масавая камп’ютарызацыя вымусіла людзей вярнуць у мову назву колеру, з-за таго, што гранатавы колер быў адным з першапачатковых 16 HTML / CSS колераў для стандартызаванага камп’ютэрнага дысплея ў канцы 1980-х гадоў.

Сёння колер выкарыстоўваецца часта пры афарбаванні тканіны. З гранатавай тканіны вырабляюць звычайна пінжакі.

Катэгорыя:Колеры
Экафашызм

**Экафашызм** (**экалагічны фашызм, зялёны фашызм**) — праварадыкальная ахова навакольнага асяроддзя, якую прытрымліваюцца рухі неанацыстаў і неафашыстаў. Тэрмін таксама выкарыстоўваецца кансерватарамі ў якасці палітычнага эпітэта, каб дыскрэдытаваць экалагічную палітыку сваіх супернікаў.

## Экапалітыка ў Трэцім Рэйху
Пакланенне перад прыродай было важнай тэмай для НСДАП. Нацысцкі ўрад шукаў шляхі для спрыяльнага вядзення лясной гаспадаркі, выдаваў законы аб ахове лесу і навакольнага асяроддзя.

У 1935 годзе ўрад прыняў закон «Аб абароне прыроды Рэйха», каб абараніць прыродны ландшафт ад празмернага эканамічнага развіцця, а таксама стварыць новыя запаведнікі.

## Экапалітыка сучасных неафашыстаў
На экапалітыку неафашыстаў у дачыненні да навакольнага асяроддзя паўплывалі біялагічныя даследаванні. Іх канцэпцыя расавай гігіены разглядаецца як чыстка генетычнага фонду чалавецтва, гэтак жа як экалогія ачышчае навакольнае асяроддзе. Усе гэтыя паняцці маюць узаемасувязь, падкрэсліваецца важнасць іх характару.

Самая вядомая з усіх сённяшніх экафашысцкіх арганізацый — Лібертарыянская нацыянал-сацыялістычная партыя зялёных. Яе сцяг, свастыка на зялёным фоне, падкрэслівае сінтэз экалогіі і нацыянал-сацыялізму.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* «Fascism» by Roger Griffin, in *Encyclopedia of Religion and Nature*, edited by Bron Taylor. Continuum International Publishing Group, 2008.(pgs 639—644)
*

## Спасылкі 
* Экафашызм
* Экафашызм: Што гэта? 
* Pentti Linkola

Катэгорыя:Фашызм
Катэгорыя:Неафашызм
Нацысцкае прывітанне

, падняўшы руку і выпрастаўшы далонь, вітае штурмавікоў.]]
**Нацысцкае прывітанне** складалася з узняцця правай рукі пад вуглом прыкладна ў 45 градусаў з прамой далонню і воклічам *«Heil Hitler!»* — *«Няхай жыве Гітлер!», «Слава Гітлеру!»*. Пры прывітанні самога фюрэра, ён звычайна ў трэцяй асобе не называўся, а гаварылася *«Heil, mein Führer!»* Прывітанне было прынята ў дзяржаўных установах, НСДАП, СС, але таксама шырока выкарыстоўвалася і неафіцыйна.

Згодна з нацысцкімі ідэолагамі, узняцце рукі і ўсклік *Heil!* было прынята ў старажытных германцаў пры абранні каралёў. Як афіцыйная назва часта выкарыстоўваўся тэрмін «нямецкае прывітанне».

Нацысцкае прывітанне ўжываецца неанацыстамі ў гістарычным або змененым абліччы; як замена для *Heil Hitler* многімі ўльтраправымі выкарыстоўваецца літараспалучэнне hh альбо лічбы 14/88.

Нацысцкае прывітанне часта блытаюць з «рымскім салютам» — прывітальным жэстам італьянскіх фашыстаў, пазней запазычаным нацыянал-сацыялістамі. Аднак у фашыстаў рука ідзе ад сэрца, у той час як у нацысцкім прывітанні яна ідзе адразу ўверх. Італьянскі дыктатар Беніта Мусаліні быў кумірам Адольфа Гітлера. Калі апошні прыйшоў да ўлады ў Германіі, то вельмі многае запазычыў у Італіі. Быў скапіяваны жэст прывітання, але з пэўнымі адрозненнямі.

23 ліпеня 1944, праз тры дні пасля спробы перавароту, у якой удзельнічала шмат вайскоўцаў, нацысцкае прывітанне стала абавязковым у арміі. Да гэтага яно было факультатыўным, і большасць ваенных выкарыстоўвала стандартнае воінскае прывітанне, ужываючы гітлераўскае прывітанне толькі ў адказ на такі ж зварот з боку чыноў партыі ці СС.

Пасля Другой сусветнай у большасці краін нацысцкае прывітанне і воклічы * Heil Hitler! * былі забароненыя. У Германіі, згодна з § 86а дзеючага крымінальнага кодэкса, выкарыстанне дадзенага прывітання караецца. У Аўстрыі дзейнічае аналагічны закон. У Расіі ў 2012 годзе разглядаўся законапраект аб увядзенні штрафаў за нацысцкі прывітанне.

## Крыніцы 
## Літаратура
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Фашызм
Катэгорыя:Неафашызм
Катэгорыя:Жэсты
Паўднёва-Заходняя (станцыя метро, Масква)

**«Паўднёва-заходняя»** — станцыя Сакольніцкай лініі Маскоўскага метрапалітэна. Размешчана паміж станцыямі «Праспект Вярнадскага» і «Трапарова». Знаходзіцца на тэрыторыі раёна Трапарова-Нікуліна Заходняй адміністрацыйнай акругі Масквы.

## Гісторыя 
Станцыя адкрыта 30 снежня 1963 года пры падаўжэнні Кіраўска-Фрунзенскай лініі (цяпер — Сакольніцкая лінія) на паўднёвы захад ад станцыі «Універсітэт» у складзе пляцоўкі «Універсітэт» — «Паўднёва-заходняя», пасля ўводу ў эксплуатацыю якога ў Маскоўскім метрапалітэне стала 68 станцый. З’яўлялася канчатковай паўднёвага радыуса лініі цягам пяцідзесяці гадоў, да яе падаўжэння ў 2014 годзе да станцыі «Трапарова». Названа па сваім размяшчэнні на паўднёвым захадзе Масквы, у былым жылым раёне Паўднёвы захад. У 1991 годзе пры ўсталяванні новага адміністрацыйна-тэрытарыяльнага падзелу Масквы станцыя аказалася на тэрыторыі зноў утворанай Заходняй акругі; такім чынам, сувязь паміж назвай станцыі і яе размяшчэннем парушылася.

Першы дом масавай забудовы з’явілася ў раёне толькі ў 1967 годзе. Да гэтага станцыяй маглі карыстацца жыхары навакольных сёл — Трапарова і Нікуліна.

Каля «Паўднёва-заходняй» размешчана шмат вышэйшых навучальных устаноў —МПДУ, МІРЭА, МДІМВ, РУДН, МІТХТ, РАНГіДС і іншыя.

Ад «Паўднёва-заходняй» выязжаюць аўтобусы і маршрутныя таксі ў раёны Ачакава, Сонцава, Нова-Перадзелкіна, Трапарова-Нікуліна, горад Маскоўскі, аэрапорт «Унукава». Станцыя таксама з’яўляецца найбліжэйшай для часткі жыхароў раёна Праспект Вярнадскага. Пасля адкрыцця станцыі «Салар’ева» частка маршрутаў грамадскага транспарта была перанесена да яе, што дазволіла разгрузіць «Паўднёва-заходнюю».

У першым квартале 2017 года на станцыі была здзейснена замена турнікетаў на больш сучасныя.

## Размяшчэнне і вестыбюлі 
Размешчана на скрыжаванні праспекта Вярнадскага, вуліцы Пакрышкіна і вуліцы 26 Бакінскіх Камісараў. Вестыбюлі злучаны з падземнымі пераходамі пад праспектам. Выхад ў горад ажыццяўляецца праз чатыры зашклёныя павільёны, якія знаходзяцца паабапал праспекта Вярнадскага.

## Архітэктура і афармленне 
Канструкцыя станцыі — калонная трохпралётная мелкага залажэння (глыбіня залажэння восем метраў). Збудавана па тыпавым праекце. На станцыі два шэрагі па сарок квадратных калон. Крок калон чатыры метры. Адлегласць паміж восямі шэрагаў калон 5,9 метра.

Калоны станцыйнай залы абкладзены белым мармурам. Шляхавыя сцены спрадвечна былі аздоблены светла-зялёнай паліванай керамічнай пліткай (знізу — плітка чорнага колеру). З лютага па верасень 2016 года былі праведзены працы па пераабліцоўцы шляхавых сцен на алюмініевыя кампазітныя панэлі бірузовага колеру (цокаль сцен абкладзены чорным мармурам). Падлога станцыі выкладзена шэрым гранітам, свяцільні ўтоены ў рабрыстай столі.

Катэгорыя:Станцыі Маскоўскага метрапалітэна
Катэгорыя:Калонныя станцыі мелкага залажэння
Катэгорыя:Трапарова-Нікуліна