Гадуцішкі

**Гадуцішкі**, таксама **Адуцішкіс** () — мястэчка ў Літве, на рацэ Камайка. Цэнтр сянюніі Свянцянскага раёна Віленскага павета. Месцяцца за 29 км на паўночны ўсход ад Свянцянаў, каля граніцы з Беларуссю.

## Гісторыя 
Першы пісьмовы ўспамін пра Гадуцішкі змешчаны ў Літоўскай Метрыцы і датуецца 1501 годам. З 1526 года Гадуцішкамі валодаў Ян Радзівіл, пазней — Кішкі, Віленская капітула. У старабеларускай мове сустракаліся назвы *Годутишки*, *Одутишки*, *Гойдутишкі*. Згодна з адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформай 1565—1566 гадоў Гадуцішкі ўвайшлі ў склад Ашмянскага павета Віленскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага. У 1608 годзе тут збудавалі касцёл.

У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай 1795 года Гадуцішкі апынуліся ў складзе Расійскай імперыі, у Свянцянскім павеце Віленскай губерні. У першай палове XIX стагоддзя тут рэгулярна праводзіліся 3 кірмашы. У 1895 годзе ў мястэчку пачала дзейнічаць чыгуначная станцыя.

25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Гадуцішкі абвешчаны часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. Таксама на тэрыторыю прэтэндавала Літва. У снежні 1918 года тэрыторыя занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР.

У 1920 годзе Гадуцішкі ўвайшлі ў склад Сярэдняй Літвы, у 1922 годзе — у склад Польшчы, дзе сталі цэнтрам гміны Свянцянскага павета Віленскага ваяводства. У беларускай гістарыяграфіі землі вядомы як Заходняя Беларусь. У Гадуцішках дзейнічаў раённы камітэт Камуністычнай партыі Заходняй Беларусі.

У другой палове верасня 1939 года Гадуцішкі заняты Чырвонай Арміяй, у лістападзе ўвайшлі ў склад БССР, дзе сталі цэнтрам раёна Вілейскай вобласці. У лістападзе 1940 года савецкія ўлады перадала мястэчка Літоўскай ССР.

З 1990 года ў складзе адноўленай незалежнай Літвы.

Haduciški, Kamajka. Гадуцішкі, Камайка (1916).jpg|Агульны выгляд, 1916 г.
Haduciški, Pastaŭskaja. Гадуцішкі, Пастаўская (1915).jpg|Касцёл, 1915 г.
Haduciški, Kamajka. Гадуцішкі, Камайка (1916) (3).jpg|Рака Камайка, 1916 г.
Haduciški, Pastaŭskaja-Kamajka. Гадуцішкі, Пастаўская-Камайка (1916) (3).jpg|Мост, 1916 г.

Haduciški, Rynak. Гадуцішкі, Рынак (1916).jpg|Рынак, 1916 г.
Haduciški, Rynak. Гадуцішкі, Рынак (J. Bułhak, 1930).jpg|Рынак. Я. Булгак, 1930 г.
Haduciški, Stancyjnaja. Гадуцішкі, Станцыйная (1915-18) (2).jpg|Чыгуначная станцыя, 
Haduciški. Гадуцішкі (1916).jpg|Вуліца, 1916 г.

### Тэрытарыяльная спрэчка 
У пачатку 1990-х гадоў паміж Беларуссю і Літвой разгарэлася тэрытарыяльная спрэчка за прыналежнасць чыгуначнай станцыі Гадуцішкі. Станцыя хоць і была размешчана ў савецкія часы на тэрыторыі Літоўскай ССР, аднак адміністрацыйна падпарадкоўвалася Беларускай чыгунцы.

Толькі ўвосень 1994 года беларускі бок, які раней патрабаваў грашовую кампенсацыю за выкарыстанне станцыі, перадаў яе Літве бязвыплатна. 26 кастрычніка 1996 года Беларусь ратыфікавала дагавор аб беларуска-літоўскай граніцы. Дагавор юрыдычна вызначыў і замацаваў дзяржаўную граніцу на аснове «савецкай» лініі 1940 года; 1869 год — 577 чал.; 1879 год — 1800 чал. (896 муж. і 904 жан.); 1869 год — 2247 чал.
* **XX стагоддзе**: 1931 год — 1539 чал.; 1959 год — 1780 чал.; 1970 год — 839 чал.; 1979 год — 1058 чал.; 1984 год — 1036 чал.; 1989 год — 1023 чал.
* **XXI стагоддзе**: 2001 год — 840 чал.

## Славутасці 
* Касцёл Маці Божай Шкаплернай (1913)

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі