open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Еўраопт

**«Еўраопт»** — беларуская прыватная сетка харчовых крам. Належыць ТАА «Еўрагандаль». Станам на 1 студзеня 2016 г. — найбуйнейшая гандлёвая сетка ў Беларусі па колькасці харчовых крам (438 крамаў).
## Гісторыя 
Гандлёвая прыватная кампанія «Еўраопт» была заснавана ў 1993 г. У 1997 быў адкрыты гандлёвы комплекс «Еўраопт» па вул. Казінца 52А, г. Мінск. У сярэдзіне 2003 г. следчае ўпраўленне Дэпартамента фінансавых расследаванняў Камітэта дзяржаўнага кантроля прад’явіла завочнае абвінавачванне С. Літвіну і У. Васільку ў стварэнні і кіраванні транснацыянальнай злачыннай арганізацыяй, якая здзейсніла шэраг эканамічных злачынстваў. 10 кастрычніка 2003 г. у Варшаве па просьбе беларускага боку яны былі затрыманыя. Аднак польскія ўлады не экстрадыравалі С. Літвіна і У. Васільку, што дазволіла ім застацца за межамі тэрыторыі Беларусі.

У чэрвені 2012 г. ТАА «Еўрагандаль» набыла ААТ «Міжнародны рэзервны банк» з статутным фондам 22,7 млрд бел. руб. ($2,7 млн.).

У 2015 г. ЗАТ «Дабраном» перадала свае крамы ў субарэнду ТАА «Еўрагандаль». На думку незалежных экспертаў, гандлёвая сетка «Еўраопт» налічваючы ў агульнай складанасці каля 440 крам парушае антыманапольнае заканадаўства Беларусі — Закон РБ 94-З «Аб супрацьдзеянні манапалістычнай дзейнасці і развіцці канкурэнцыі» ад 12 снежня 2013 г.

15 мая 2025 года былі затрыманы шэраг топ-менеджараў «Еўрагандлю», у тым ліку Аляксандр Літвін, старшыня Рады дырэктараў і брат саўладальніка «Еўрагандлю». 16 мая Дэпартамент фінансавых расследаванняў правёў вобшукі ў офісе гандлёвай сеткі «Дабраном» (да моманту продажу «Дабранома» ў 2018-м лічылася, што ён афіляваны з «Еўрагандлем» праз перапляценні ў кіпрскіх кампаніях-бенефіцыярах).

## Узнагароды 
27 студзеня 2012 г. сетка крам «Еўраопт» была прызнана «Брэндам года-2011» у намінацыі «Гандлёвыя сеткі і цэнтры».

Па выніках 2011 года кампанія «Еўрагандаль» была прызнана лепшай у намінацыі «Стварэнне новых працоўных месцаў».

5 снежня 2012 сетка магазінаў «Еўраопт» прызнана рознічнага сеткай крам № 1 2012 года.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гандлёвыя сеткі Беларусі
Альфрэд Адлер

**Альфрэд А́длер** (, , Вена — , Абердзін, Шатландыя, Вялікабрытанія) — аўстрыйскі ўрач-псіхіятр, заснавальнік сістэмы індывідуальнай псіхалогіі.

## Біяграфія 
З 1930-х жыў пераважна ў ЗША. У аснове яго вывучэння прынцып унутранага адзінства псіхічнага жыцця асобы, адсутнасці трывалай мяжы і антаганізмаў паміж свядомасцю і бессвядомым. У тлумачэнні паводзін асобы апіраўся на разуменне канчатковай мэты, да якой імкнецца чалавек, падпарадкоўваючы ёй свае псіхічныя праявы. Паводле Адлера, асноўнай рухаючай сілай развіцця асобы з'яўляецца імкненне да паўнаты і асабістай перавагі, якое рэалізуецца праз механізм кампенсацыі першаснага пачуцця непаўнацэннасці. Зрабіў уклад у распрацоўку праблем псіхапаталогіі, тэорыі сноў, вывучэння сацыяльных фактараў уздзеяння на чалавечую псіхіку.

## Асноўныя працы 
* «Аб непаўнацэннасці органаў» (1907)
* «Аб нервовым характары» (1912)
* «Тэорыя і практыка індывідуальнай псіхалогіі» (1920)
* «Чалавеказнаўства» (1928)
* «Сэнс жыцця» (1933) і інш.

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.1: А — Аршын / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 1996. — 552 с.: іл.

## Спасылкі 
* Альфрэд Адлер 
* Альфрэд Адлер, біяграфія на сайце Псіхалогія 
* Расійкая супольнасць Індывідуальнай псіхалогіі Альфрэда Адлера 

Катэгорыя:Псіхіятры Аўстрыі
Троіцкая царква (Белая Царква)

**Троіцкая царква** — уніяцкі храм у в. Белая Царква (Чашніцкі раён), стаіць на мысе над Чарэйскім возерам. Помнік архітэктуры ранняга барока, збераглася часткова. Гісторыка-культурная каштоўнасць рэспубліканскага значэння.

## Гісторыя 
Збудавана ў пачатку XVII ст. на месцы драўлянай царквы XVI ст., збудаванай па фундацыі Багдана Сапегі пры базыльянскім Чарэйскім Троіцкім манастыры. Разбурана ў 1930-я гады.

## Архітэктура 
Мураваны аднанефавы храм з масіўнай вежай, таўшчыня сцен якой дасягае 1,75—2 м, і паўкруглай алтарнай апсідай. Асноўны аб'ём перакрыты цыліндрычным скляпеннем з распалубкай. Сцены ўмацаваныя контрфорсамі, два сярэднія злучаныя перспектыўнай аркай і ўтвараюць вялікі партал. Вузкія аконныя праёмы маюць паўцыркульныя завяршэнні. Квадратная ў плане трох'ярусная вежа-званіца завершаная шматгранным купалам з чатырма люкарнамі, сцены апрацаваныя пілястрамі і прафіляванымі карнізамі.

## Галерэя 

Файл:Троіцкая царква, K. Skorewicz.jpg|Фота царквы, зробленае да 1916-га года.
Файл:Biełaja Carkva, Bazylanski. Белая Царква, Базылянскі (1939).jpg|Фота царквы ў 1939-м годзе.
Файл:Рэшткі Троіцкай царквы. Белая Царква.jpg|Рэшткі царквы ў 2012-м годзе.

## Літаратура 
* 
* Кулагін, А. М. Праваслаўныя храмы на Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; маст. І. І. Бокі. — Мн., 2001. — С. 22, 205, 243, 245, 252, 255, 259, 304.
* Міхайлаўская царква // Кулагін, А. М. Эклектыка. Архітэктура Беларусі другой паловы XIX — пачатку XX ст. — Мн., 2000. — С. 61.
* Раманаў, Р. Чарэйскія святыні / Р. Раманаў // Мастацтва. — 2000. — № 6. — С. 33-35.
* Храмы и приходы Витебской православной Епархии : справочник / сост. А. Матвеев, Н. Дубенецкий. — Витебск, 2002. — С. 157—164.

## Спасылкі 
* Рэшткі Троіцкай царквы — Банк звестак аб гісторыка-культурнай спадчыне Рэспублікі Беларусь
* 
* 
* 

Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў стылі барока
Катэгорыя:Колішнія праваслаўныя храмы Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Чашніцкага раёна
Катэгорыя:Колішнія ўніяцкія храмы Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Белая Царква (Чашніцкі раён)
Пяты элемент

**«Пяты элемент»** — беларуская сетка крам бытавой тэхнікі і электронікі. Станам на лістапад 2019 года — найбуйнейшая ў краіне па ліку крам гандлёвая сетка (61 крама).

## Гісторыя 
### 1994 
Першая рознічная крама была адчынена ў Мінску на вул. Кульман. Працяглы час была вядома як крама BOSCH.

### 2005 
Адкрылася другая крама — у Мінску на праспекце Незалежнасці, вядомая як Sony, а таксама трэцяя — у Гродне, вядомая як Samsung.

### 2006 
Адкрыццё крамы ў Магілёве адбываецца ўжо пад гандлёвай маркай «Пяты элемент». Упершыню ў Беларусі ў крамах гэтай сеткі быў рэалізаваны продаж бытавой тэхнікі ў растэрміноўку без пераплаты.

### 2007 
Адкрыццё крамы ў Бабруйску.

### 2008 
Адкрываецца 8 крам у Оршы, Пінску, Маладзечне, Полацку, Брэсце, Гродне, Салігорску, Наваполацку.
«Пяты элемент» становіцца афіцыйным прадстаўніком беларускіх заводаў «Атлант», «Гарызонт», «Віцязь», «Гефест».

### 2009 
Адкрываецца 3 крамы ў Гомелі, Жлобіне, Баранавічах, а таксама 2 новыя крамы ў Мінску на вуліцы Маякоўскага і праспекце Дзяржынскага.

### 2010 
Адкрываецца пятая крама ў Мінску на вуліцы Адзінцова, другая крама ў Магілёве і Гомелі, а таксама крамы ў Віцебску і Барысаве.

Усенародным і адкрытым галасаваннем на партале Interfax.by сетка крам «5 элемент» прызнаная сеткай № 1 сярод крам бытавой тэхнікі.

### 2011 
Сумесна з вядомай еўрапейскай кансалтынгавай кампаніяй «Пяты элемент» пачаў рэалізацыю праектаў рэстайлінгу гандлёвай маркі і пабудовы «ідэальных» крам электронікі і бытавой тэхнікі. Адбываецца 4 адкрыцця крам у новым фармаце — у Віцебску, Полацку, Брэсце і Мінску. У кампаніі з’яўляецца свой Сэрвісны цэнтр і новы лагатып.

### 2012 
З адкрыццём новых крам у Лідзе, Гродне, Гомелі і Кобрыне сетка налічвала 29 крам.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гандлёвыя сеткі Беларусі
Алесь Масарэнка

**Алесь Масарэнка** (*Аляксандр Герасімавіч Масарэнка*; , Ходарава, Слаўгарадскі раён, Магілёўская вобласць - ) — беларускі , .

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сялянскай сям'і. Пасля заканчэння Целяшоўскай сярэдняй школы (1956) працаваў інструктарам Слаўгарадскага райкама камсамола, у 1957—1960 гг. служыў у Савецкай Арміі. У 1960 г. паступіў на філалагічны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта, з трэцяга курса перавёўся на вячэрняе аддзяленне і да заканчэння ўніверсітэта (1966) быў выхавальнікам у школе-інтэрнаце № 13 у Мінску. Працаваў рэдактарам на Беларускім радыё, загадчыкам аддзела газеты «Чырвоная змена», інструктарам па прамысловым адлове рачнога бабра Літоўскага заацэнтра, супрацоўнікам газеты «Літаратура і мастацтва», рэдактарам, загадчыкам рэдакцыі ў выдавецтве «Беларусь», адказным сакратаром часопіса «Полымя», у геадэзічнай экспедыцыі Забайкалля рабочым I разраду. З 1977 г. — рэдактар аддзела прозы часопіса «Маладосць», з 1978 г. — сябра сцэнарна-рэдакцыйнай калегіі кінастудыі «Беларусьфільм», у 1982—1985 гг. — загадчык аддзела крытыкі і літаратуразнаўства часопіса «Полымя», з 1989 г. — кансультант літаб'яднання «Крыніцы» пры штотыднёвіку «Чырвоная змена», у 1992—1998 гг. — галоўны рэдактар часопіса маладых літаратараў «Першацвет».

## Творчасць 
Літаратурную працу пачаў з вершаў. З апавяданнямі ў рэспубліканскім друку выступіў у 1962 г. Аўтар аповесці «На бабровых тонях» (1971), зборнікаў аповесцей і апавяданняў «Журавіны пад снегам» (1976), «Сонца майго дня» (1988), рамана «Баргузінскае лета» (1982). Пераклаў на беларускую мову аповесць бурацкага пісьменніка  «Чорны вецер» (1973).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Масарэнка Алесь

Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі
Адлер (значэнні)

**А́длер** — тапонім і прозвішча нямецкага або яўрэйскага паходжання.

## Прозвішча 
* Альфрэд Адлер (1870—1937) — аўстрыйскі ўрач-псіхіятр, заснавальнік сістэмы індывідуальнай псіхалогіі.
* Гвіда Адлер (1855—1941) — аўстрыйскі музыказнавец, адзін з заснавальнікаў сучаснага музыказнаўства.
* Карл Адлер (1720—1761) — шведскі батанік і ўрач, ваенны хірург, адзін з «апосталаў Лінея».
* Янкель Адлер (1895—1949) — жывапісец.

## Населеныя пункты 
* Адлер — курортны пасёлак у Расіі, у Краснадарскім краі.
Першая Каляда

**Пе́ршая Каляда́**, таксама **Першая**, **Вялікая** або **Багатая куцця** — народнае зімовае свята дахрысціянскага паходжання, звязана з першым павелічэннем самага кароткага дня. У гадавым коле народных аграрных абрадаў і святкавання займала 1-е месца. З усталяваннем хрысціянства прымеркаванае да рэлігійнага свята Нараджэння Хрыстова. На Беларусі хрысціянскі рытуал святкавання Раства моцна пераплецены з народнай святочнай традыцыяй.

З Першай Каляды пачынаюцца Зімовыя святкі або Каляды, якія працягваюцца з 25 снежня (Нараджэння Хрыстова) да 6 студзеня (Вадохрышча). Для Калядаў характэрныя тры абрадавыя вячэры (куцці): посная (вялікая) спраўляецца перад 1-м святочным днём, багатая (тоўстая, шчодрая) з мяснымі стравамі — у Шчодры вечар (вечар перад Новым годам), посная (галодная, вадзяная) — перад Вадохрышчам. Наладжваліся калядаванне, варажба, шматлікія забавы, гульні; спявалі калядныя песні.

## Гл. таксама 
* Каляды
* Каляднае
* Народны каляндар
* Нараджэнне Хрыстова

## Літаратура 
* 
* *Карлюк, К.* Як адзначала зімовыя святы эліта Рэчы Паспалітай // Наша гісторыя, № 1, 2019, с.64—67. — ISBN 2617—2305

Катэгорыя:Беларускія народныя святы
Катэгорыя:Зімовыя святы
Катэгорыя:Святы
Катэгорыя:Народны каляндар усходніх славян
Гвіда Адлер

**Гвіда Адлер** (, , Іванчыцэ, Славакія — , Вена) — аўстрыйскі музыказнавец, адзін з заснавальнікаў сучаснага музыказнаўства.

## Біяграфія 
Гвіда Адлер нарадзіўся 1 лістапада 1855 года ў Маравіі ў мястэчку Айбеншуц (цяпер Іванчыцэ) у яўрэйскай сям'і. Гвіда быў адным з шасці дзяцей у сям'і ўрача. Яго бацька заўчасна памёр у 1857 годзе. Маці, разам з дзецьмі, была вымушаная пакінуць родныя мясціны.

Сям'я змагла існаваць толькі дзякуючы дапамозе адной з дабрачынных арганізацый, якая таксама спрыяла паступлення Гвіда ў Венскі ўніверсітэт, які той з поспехам скончыў.

Пазней Гвіда Адлер працаваў прафесарам тэорыі і гісторыі музыкі ў Венскім універсітэце.

У 1898 годзе Гвіда Адлер заснаваў Інстытут музыказнаўства пры Венскім універсітэце, які сам і ўзначальваў аж да 1927 года.

У 1930-я гады падвергнуўся антысеміцкім нападкам, быў выключаны з , пазбаўлены ганаровага членства ў .

Гвіда Адлер памёр 15 лютага 1941 года ў сталіцы Аўстрыі горадзе Вене. Яго дачка, Мелані Караліна Адлер (*Melanie Karoline Adler*), была ў 1942 годзе дэпартавана ў Мінск і забітая 26 мая ў канцэнтрацыйным лагеры Малы Трасцянец.

## Дзейнасць 
Удзельнічаў у выданні "Квартальніка музычнай навукі" (з 1884) і серыі "Помнікі музычнага мастацтва ў Аўстрыі" (1894-1938).

Адзін з заснавальнікаў Акадэмічнага вагнераўскага таварыства (1870-я гг.) і ініцыятараў стварэння Міжнароднага таварыства музыказнаўства, з 1927 года яго ганаровы старшыня.

Асноўныя працы па метадалогіі гісторыі музыкі, тэорыі музычных стыляў, эстэтыцы.

## Бібліяграфія 
* «Eine Studie zur Geschichte der Harmonie» (1881);
* «Die Wiederholung und Nachahmung in der Mehrstimmigkeit» (1886);
* «Ein Satz eines unbekannten Beethovemschen Klavierkoncerts» (1888).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Педагогі Аўстрыі
Катэгорыя:Музычныя крытыкі Аўстрыі
Катэгорыя:Выпускнікі Венскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выкладчыкі Венскага ўніверсітэта
Шчучынскі палац

**Палац князёў Друцкіх-Любецкіх** — помнік архітэктуры неакласіцызму ў Шчучыне. Гісторыка-культурная каштоўнасць рэспубліканскага значэння. Палац знаходзіцца ў паўночнай частцы горада, на месцы былога панскага маёнтка, тэрыторыя якога пасля Вялікай Айчыннай вайны была аддадзена пад ваенны гарадок і даволі шчыльна забудавана.

Палац спраектаваны ў 1892—1895 гадах па замове князя  (1864—1913) віленскім архітэктарам Тадэвушам Раствароўскім (1860—1928) і быў мала звязаны з папярэднім палацава-паркавым комплексам XVIII стагоддзя. З-за хваробы князя будаўніцтва ішло вельмі марудна. Пасля яго смерці ў 1913 годзе сям’я была не гатова працягваць будаўніцтва і аддзелку інтэр’ераў. Напрыклад, да пачатку Першай сусветнай вайны так і не былі зроблены балконныя агароджы. Падчас вайны палац у Шчучыне амаль не пацярпеў.

## Архітэктура 
Палац уяўляе сабой мураваную двухпавярховую рэзідэнцыю ў стылі пецярбургскага неакласіцызму канца XIX стагоддзя, з асобнымі элементамі эклектызму.

Двухпавярховы мураваны палац стаіць на высокім цокалі. Прамавугольны ў плане будынак мае сіметрычную кампазіцыю. З агульнага аб'ёму лёгка вычляняюцца з боку галоўнага фасада тры ўзаемазвязаныя аб'ёмы. Цэнтральны аб'ём, адсунуты злёгку ўнутр, утвараючы такім чынам мансарду, вырашаную ў выглядзе лоджыі з дзвюма іанічнымі калонамі, па баках — двухпавярховыя аб'ёмы, раскрапаваныя пілястрамі. Дах плоскі, накрыты бляхай. Фасады па перыметры завершаныя развітым карнізам, які ўпрыгожвала моцна прафіляваная ляпніна, і парапетам з атыкам у цэнтры. Прамавугольныя аконныя праёмы аздоблены сандрыкамі, да ўваходу вядзе шырокая лесвіца.

Планіроўка палаца калідорная, мае нерэгулярны характар. Жылыя памяшканні ў асноўным групаваліся ўздоўж галоўнага фасада і двух бакавых, а з паркавага фасада размяшчаліся парадныя памяшканні.

## Інтэр'ер 
Інтэр'ер аздоблены ў класіцыстычнай манеры. Мэбля належала да ранніх стыляў. Сцены ўпрыгожвалі партрэты і іншы жывапіс, з скульптуры — мармуровая Леда невядомага аўтара. Амаль усю правую частку паркавага фасада займала на першым паверсе доўгая сталовая, дзе сцены былі ўпрыгожаны партрэтамі польскіх каралёў, а ў сервантах захоўвалася фамільнае срэбра і французскі фарфор. Жылыя пакоі мелі больш сучасную мэблю. Унутранае ўбранне, мэбля, вялікая частка маёмасці былі вывезены ў кастрычніку 1939 г.

Будаўніцтва ваеннага гарадка пасля Другой сусветнай вайны на тэрыторыі маёнтка і палацава-паркавага комплексу, а перш за ўсё прыбудова да палаца значна змянілі архітэктурна-планіровачны ансамбль і непасрэдна сам палац.

## Літаратура 
* 
* *Aftanazy, R.* Dzieje rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej : w 11 t. / R. Aftanazy. — Wrocław — Warszawa — Kraków : Zaklad im. Ossolinskich Wyd-wo, 1993. — Cz. 1. Wielkie księstwo Litewskie. Inflanty. Kurlandia. — T. 3. Województwo trockie, Księstwo Żmudzkie, Inflanty Polskie, Księstwo Kurlandzkie. — 413 s.

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Славутасці Шчучына
Катэгорыя:Палацы Беларусі
Катэгорыя:Друцкія-Любецкія
Юрцава

**Ю́рцава** — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці. Знаходзіцца за 8 кіламетраў на поўнач ад Оршы і за 1 кіламетр на паўднёвы захад ад чыгуначнай лініі Віцебск — Орша. Праз вёску праходзіць міжнародная аўтамагістраль Корк — Омск (у межах Беларусі — магістраль ). Месціцца на абодвух берагах ракі Скунья. Юрцава ўваходзіць у склад Межаўскага сельсавета.

У ХІХ стагоддзі сяло Юрцава было ў складзе Высоцкай воласці Аршанскага павета Магілёўскай губерні.

У 1925—1931 і 1939—1960 гадах цэнтр Шапкаўскага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1670 годзе згадваецца як фальварак у Аршанскім павеце Вялікага Княства Літоўскага.

## Славутасці 
* Палаца-паркавы ансамбль, Юрцава

## Спасылкі 
Катэгорыя:Межаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Аршанскага раёна
Скунья

**Скунья** — рака ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці, правы прыток Аршыцы.

Пачынаецца каля вёскі Стайкі. Упадае ў Аршыцу на поўнач ад Оршы каля вёскі Антавіль. Працякае праз аграгарадок Межава.

Катэгорыя:Басейн Аршыцы
Катэгорыя:Рэкі Аршанскага раёна
Свята-Васкрасенская царква (Межава)

**Свята-Васкрасенская царква** — праваслаўны храм у в. Межава Аршанскага раёна Віцебскай вобласці. Пабудавана ў 2-й палавіне 19 ст. з цэглы ўладальнікам маёнтка Канстанцінам Любамірскім. Знаходзіцца ў паўзруйнаваным стане.
 

## Архітэктура 
Помнік архітэктуры рэтраспектыўна-рускага стылю. Падоўжна-восевую аб’ёмна-прасторавую кампазіцыю складаюць прытвор з чацверыковай званіцай, кароткая трапезная, кубападобны аб’ём малітоўнай залы з бакавымі прыдзеламі, паўкруглая апсіда з бакавымі рызніцамі. У сілуэце храма панавалі шацёр званіцы і 8-гранны светлавы барабан над цэнтральным аб’ёмам. Атынкаваныя фасады расчлянёны арачнымі аконнымі праёмамі ў кілепадобных ліштвах, крапаваны вуглавымі паўкалонкамі, прамавугольнымі нішамі і круглымі разеткамі. Уваход вылучаны рызалітам і арачным парталам кілепадобнай формы, над якім круглая люкарна, па баках прамавугольныя нішы. Царква апяразана магутным карнізам на сухарыках і зубчастым фрызам.

## Інтэр’ер 
Унутры малітоўная зала перакрыта скляпеннем на ветразях, якое трымае светлавы барабан, трапезная і прыдзелы — цыліндрычнымі скляпеннямі, у апсідзе скляпенне-конха. Памяшканні злучаны шырокімі арачнымі прасветамі. Мае магутнае канструкцыйнае вырашэнне (таўшчыня сцен 1,5 м).

## Літаратура 
* Царква ў гонар Уваскрасення Гасподняга // Кулагін, А. М. Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін. — Мн., 2007. — С. 259.

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Колішнія праваслаўныя храмы Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў псеўдарускім стылі
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Аршанскага раёна
Катэгорыя:Межава (Аршанскі раён)
Французская народная партыя

**Французская народная партыя** () — фашысцкая або ультраправая палітычная партыя Францыі міжваеннага перыяду і часоў Другой сусветнай вайны. 

На рубяжы 1937/38 колькасць партыі не перавышала 100 тысяч, а на пачатак 1939 яна ўпала да 45 - 50 тысяч.

Вядома, што партыйнае кіраўніцтва атрымлівала фінансавую дапамогу ад магната металургічнай прамысловасці П. Пюшэ, з сакрэтных фондаў фашысцкай Італіі

Катэгорыя:Палітычныя партыі Францыі
Дзмітрыеўская царква (Шчорсы)

**Царква Святога Дзмітрыя Салунскага** — праваслаўны храм у в. Шчорсы, Навагрудскі раён. Помнік архітэктуры пераходнага стылю ад барока да класіцызму. Гісторыка-культурная каштоўнасці рэспубліканскага значэння.

## Гісторыя 
Пабудавана па фундацыі ўладальніка маёнтка ў Шчорсах І. Л. Храптовіча паводле праекта італьянскага дойліда Дж. Сака пры ўдзеле французскага архітэктара Я. Габрыэля ў 1770—76 гг. у цэнтры вёскі як уніяцкая царква. Пацярпела ад пажару ў 1930-я гг.

## Архітэктура 
Аднанефавы прамавугольны ў плане будынак, накрыты двухсхільным дахам. Апсіда і бакавыя памяшканні размешчаны ў асноўным аб'ёме. На галоўным фасадзе на чатырохступеньчатым стылабаце – чатыры масіўныя слупы, што ўтвараюць порцік, завершаны трохвугольным франтонам. Над ім – невысокая вежа-званіца на чацверыковай аснове (завяршэнне вежы не захавалася). Сцяна галоўнага фасада расчлянёна плоскімі лапаткамі, паміж якімі невялікія прамавугольныя аконныя праёмы. Бакавыя фасады двух'ярусныя, падзелены шырокім прафіляваным карнізам.

## Інтэр'ер 
Інтэр’ер зальны з цыліндрычныя скляпенні з распалубкамі на папружных арках. Сцены дэкарыраваны падвойнымі пілястрамі карынфскага ордара. Меўся 5-ярусны іканастас на 16 абразоў, пабелены і пазалочаны. Дэкаратыўнае афармленне інтэр'ера не захавалася.

Царква абнесена драўлянай агароджай з мураванымі слупамі і трохпралётнай брамай.

## Гл. таксама 
* Шчорсаўскі абраз Святога Дзмітрыя Салунскага

## Літаратура 
* 
* 
* 
* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

## Спасылкі 
* 
* Дзмітрыеўская царква на Глобусе Беларусі

Катэгорыя:Шчорсы
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Навагрудскага раёна
Катэгорыя:З’явіліся ў 1776 годзе
Катэгорыя:Колішнія ўніяцкія храмы Гродзенскай вобласці
Катэгорыя:1776 год у Беларусі
Катэгорыя:Храмы Навагрудскай епархіі
Шчорсаўская сядзіба

**Шчорсаўская сядзіба** — помнік архітэктуры і садова-паркавага мастацтва 2-й паловы XVIII — пач. XIX ст. На паўночна-заходняй ускраіне в. Шчорсы, цяпер Навагрудскі раён, у былым маёнтку Храптовічаў (вядомы з XVI ст.). Спалучаў рысы барока і класіцызму.

## Гісторыя 
]]
Палацава-паркавы ансамбль у 1770-я гг. заснаваў падканцлер вялікі літоўскі Іахім Літавор Храптовіч. Праект быў заказаны італьянскаму архітэктару Дж. Сака, інтэр’еры выконваў Карла Спампані, будаўнічымі работамі кіраваў Я. Габрыэль. Такім чынам у перыяд 1770—1776 гг. у Шчорсах для Храптовіча працавала адна з самых моцных па творчаму патэнцыялу еўрапейскага ўзроўню архітэктурных садружнасцей у Рэчы Паспалітай. Асноўныя збудаванні комплексу прыйшлі ў канчатковы заняпад, парк запушчаны і забалочаны. У канцы XVIII ст. спецыяльна для бібліятэкі ўзведзены двухпавярховы будынак у стылі класіцызм. Над уваходам — шырокая тэраса на чатырох калонах.

Парк складаецца з трох самастойных участкаў. На паўднёвым захадзе суцэльны паркавы масіў з вадаёмамі і кальцавой дарожкай. Цэнтральны ўчастак перад тыльным фасадам палаца — адкрытая пляцоўка з асобнымі групамі дрэў. Ланцугом вадаёмаў ад яго аддзелены трэці ўчастак — суцэльны лясны масіў. У дрэвавых насаджэннях перавадаюць дуб звычайны, клён вастралісты, ясень звычайны, ліпа драбналістая, таполя белая і інш.

Першапачатковая кампазіцыя не захавалася. Пасадкі прабіваліся каскадам сажалак з плацінамі. Зараз парк набыў рысы лесапаркавай зоны.

Для паступовага аднаўлення маёнтка грамадскія актывісты стварылі арганізацыю «Фонд Шчорсы і Храптовічы», якая, між іншым, праводзіла валанцёрскія летнікі і спрабавала прыцягнуць фінансаванне з праграм трансгранічнага супрацоўніцтва Еўрасаюза. Арганізацыя была ліквідавана ў лістападзе 2021 года ў межах пагрому грамадскіх арганізацый Беларусі.

## Літаратура 
* 
* Антипов В. Парки Белоруссии. Мн., 1975.
* Чантурия В. А. Архитектурные памятники Белоруссии. Мн., 1982.
* Чантурия В. А. История архитектуры Белоруссии. 2 изд. Мн., 1977.

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Палацы Беларусі
Катэгорыя:Шчорсы
Катэгорыя:Славутасці Навагрудскага раёна
Катэгорыя:Храптовічы
Катэгорыя:З’явіліся ў 1776 годзе
Катэгорыя:Палацава-паркавыя і сядзібна-паркавыя ансамблі Беларусі
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў стылі барока
Катэгорыя:1776 год у Беларусі
Скобрае (возера)

**Ско́брае** — возера ў Беларусі, Полацкім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Палата, за 20 км на паўночны ўсход ад горада Полацк.

Плошча паверхні возера 0,54 км². Даўжыня 1,7 км, найбольшая шырыня 0,45 км. Даўжыня берагавой лініі 4,3 км. Найбольшая глыбіня 4,3 м. Плошча вадазбору 5,4 км².
Катлавіна возера рэшткавага тыпу, выцягнутая з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад. Схілы вышынёй 2—5 м, у паўночнай частцы да 10 м. Вакол возера пойма шырынёй да 8 метраў. Берагі возера нізкія, месцамі забалочаныя. Дно плоскае, да глыбіні 2 м выслана пяском і апясчаненым ілам, на большых глыбінях слоем сапрапеля. Возера слабапраточнае. Упадаюць ручаі. Пратокай злучана з ракой Палата.

У возеры водзяцца шчупак, лешч, акунь, плотка, гусцяра, краснапёрка, карась і іншыя віды рыб.

Каля возера вёскі Скобрае, Новая Палата (чыгуначная станцыя Палата), Казімірова. Праходзіць чыгуначная дарога Полацк—Дрэтунь—Невель і аўтамабільная дарога Полацк—Дрэтунь.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* Ліст карты N-35-23. Выданне 1987 года. Стан мясцовасці на 1986 год.

## Спасылкі 
* Общая характеристика озёр Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  
* Морфометрические параметры озёр Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  
Катэгорыя:Азёры Полацкага раёна
Катэгорыя:Басейн Палаты
Ірына Лой

**Іры́на Лой** (нар. , Мінск) — беларуская спявачка і бард. Лаўрэат конкурсу «*Маладыя таленты Беларусі*» ў 2011 годзе. Удзельніца праекта «*Барды Свабоды — 2012*».

Скончыла Інстытут тэалогіі БДУ. Аўтар сцэнарыяў на хрысціянскую тэматыку для батлейкі.

## Літаратура 
* *Юшкевич С.* Небо и земля : Сценарии для батлейки / С. Юшкевич, И. Лой, А. Досина, Н. Куксачёв. — Мн.: Зорны верасень, 2008.

## Спасылкі 
* «Маладыя таленты Беларусі» вызначаны | Першы нацыянальны канал беларускага радыё
* Барды свабоды — 2012 — Радыё Свабода. Навіны Беларусі || Radio Svaboda. News from Belarus

Катэгорыя:Музыканты паводле алфавіта
Катэгорыя:Гітарысты Беларусі
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Беларусі
Катэгорыя:Выпускнікі  Інстытута тэалогіі БДУ
Арыгамі

**Арыгамі** (, літар.: «складзеная папера») — від дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва; старажытнае мастацтва складання фігурак з паперы. Мастацтва арыгамі сваімі каранямі сыходзіць у Старажытны Кітай, дзе і была вынайдзена папера. Першапачаткова арыгамі выкарыстоўвалася ў рэлігійных абрадах. Доўгі час гэты від мастацтва быў даступны толькі прадстаўнікам вышэйшых саслоўяў, дзе прыкметай добрага тону было валоданне тэхнікай складання з паперы. Толькі пасля Другой сусветнай вайны арыгамі выйшла за межы Усходу і трапіла ў Амерыку і Еўропу, дзе адразу набыла сваіх прыхільнікаў.

Класічнае арыгамі складаецца з квадратнага аркуша паперы.

Існуе пэўны набор умоўных знакаў, неабходных для таго, каб замаляваць схему складання нават самага складанага вырабу. Большая частка ўмоўных знакаў была ўведзена ў практыку ў сярэдзіне XX стагоддзя вядомым японскім майстрам Акірам Ёсідзавам (1911—2005).

Класічнае арыгамі прадпісвае выкарыстанне аднаго квадратнага раўнамерна афарбаванага аркуша паперы без клею і нажніц. Сучасныя формы дэкаратыўна прыкладнога мастацтва вельмі часта не прытрымліваюцца гэтага канону.

## Гісторыя арыгамі 
Існуе мноства версій паходжання арыгамі. У асноўным гэта мастацтва развівалася ў Японіі. Арыгамі стала значнай часткай японскіх цырымоній ўжо да пачатку перыяду Хэйан. Самураі абменьваліся падарункамі, упрыгожанымі *насі*, свайго роду знакамі поспеху, складзенымі з папяровых стужак. Складзеныя з паперы матылькі выкарыстоўваліся падчас святкавання вяселляў сінта і ўяўлялі жаніха і нявесту.

Аднак, незалежныя традыцыі складання з паперы, хоць і не гэтак развітыя, як у Японіі, існавалі і ў Кітаі, Карэі, Германіі і Іспаніі.

Еўрапейскія традыцыі складання з паперы менш дакументаваны, чым ўсходнія, аднак вядома, што тэхналогія вырабу паперы дасягнула арабаў каля 8 стагоддзя н.э., маўры прынеслі паперу ў Іспанію каля 11 стагоддзя. З гэтага часу ў Іспаніі і з 15 стагоддзя ў Германіі пачало развівацца складанне паперы. Як і ў Японіі, у Еўропе складанне з паперы таксама было часткай цырымоній. Звычай складаць асаблівым чынам пасведчання аб хрышчэнні быў папулярны ў цэнтральнай Еўропе ў 17-18 стст. Да 17 стагоддзя ў Еўропе існаваў цэлы шэраг традыцыйных мадэляў: іспанская Пахарыта, капялюшы, лодкі і домікі. У пачатку 19-га стагоддзя Фрыдрых Фробель зрабіў вялікі ўклад у развіццё складання з паперы, прапанаваўшы гэты занятак у якасці навучальнага ў дзіцячых садках для развіцця дзіцячай маторыкі.

## Гл. таксама 
* Кірыгамі
* Модульнае арыгамі
* Папяровы самалёцік
* Квілінг
* Ашыбана
* Японская папера
* Мокрае складанне
* Кусудама

## Літаратура 
* Meher McArthur, Robert J. Lang Folding Paper, The Infinite Possibilities of Origami. — International Arts and Artists, 2011. — С. 96. — ISBN 978-0-9662859-6-3
* Román Díaz Origami Essence. — L’Atlier du Gresivaudan, 2010. — С. 160. — ISBN 2-84424-063-1

## Спасылкі 
* 
* Классические оригами  на странице Московского клуба оригами 
* OrigamiWiki  
* Origami Resource Center
* Origami Instructions
* Раздзел «Origami»  у DMOZ  
* Раздзел «Арыгамі»  у DMOZ  

Катэгорыя:Мастацтва
Іван Іванавіч Зарубін

**Іван Іванавіч Зарубін** ( – ) — інжынер-механік, начальнік Іжорскага Адміралцейскага завода, першы ў Расіі узнагароджаны ордэнам Узыходзячага Сонца, генерал-лейтэнант.

## Біяграфія 
Зарубін Іван Іванавіч нарадзіўся 12 жніўня 1822 года.

З 1844 года праходзіў службу на Балтыйскім флоце ў якасці карабельнага інжынера на фрэгатах «Камчатка», «Багатыр» і параходах «Хуткі», «Александрыя», «Грымучая».

У 1850 годзе ўзведзены ў падпаручнікі корпуса карабельных інжынераў.

У 1852—1854 гадах у складзе экспедыцыі віцэ-адмірала Я. В. Пуцяціна ўдзельнічаў у далёкім плаванні атрада караблёў Балтыйскага флоту з Кранштата праз Атлантычны, Індыйскі, Ціхі акіяны да берагоў Японіі.

У 1853—1854 гадах у складзе экіпажа шхуны «Усход» удзельнічаў у вопісу заходняга ўзбярэжжа Сахаліна, абследаванні Татарскага праліва і Амурскага лімана.

У 1854 годзе экіпаж фрэгата «Палада» назваў імем І. І. Зарубіна мыс на паўднёвым ускрайку паўвострава заліва Пас’ета ў Японскім моры. У 1863 годзе экспедыцыяй падпалкоўніка В. М. Бабкіна мыс быў перайменаваны і стаў называцца мысам Слычкова, па прозвішчы лейтэнанта П. А. Слычкова. У 1888 годзе экіпаж карвета «Віцязь» замацаваў імя І. І. Зарубіна за паўвостравам у заліве Пас’ета.

У 1854 годзе І. І. Зарубін быў узведзены ў паручнікі і сухапутным шляхам праз Сібір вярнуўся ў Кранштат, дзе ў 1855 годзе атрымаў чын штабс-капітана і быў пераведзены ў корпус інжынераў-механікаў.

З 1856 па 1860 гады выконваў абавязкі старэйшага інжынера-механіка лінейнага карабля «Выбарг».

16 мая 1861 года І. І. Зарубін быў прызначаны памочнікам начальніка Адміралцейскіх Іжорскіх заводаў па тэхнічнай частцы. 4 сакавіка 1863 года стаў начальнікам Іжорскіх заводаў і прапрацаваў на гэтай пасадзе да 1872 года.

У 1865 годзе быў узведзены ў падпалкоўнікі і быў камандзіраваны ў Швецыю для вывучэння замежнай вопыту караблебудавання, у 1867 годзе наведаў сусветную выстаўку ў Парыжы.

У 1871 годзе быў камандзіраваны ў Англію для азнаямлення з прыёмамі абкаткі броні, а таксама для праверкі работы галоўных машын і хадавых выпрабаванняў колавай імператарскай яхты «Лівадзія».

З 1872 года выконваў абавязкі флагманскага механіка эскадры Балтыйскага флоту.

У 1881 году быў узведзены ў генерал-маёры.

У 1881 году Зарубін Іван Іванавіч наведаў Японію. 10 жніўня 1881 года яму, аднаму з першых еўрапейцаў і першаму ў Расіі, быў падараваны Яго Вялікасцю Мікада ордэн Узыходзячага сонца.

5 верасня 1890 года ўзведзены ў генерал-лейтэнанты корпуса інжынераў-механікаў з звальненнем са службы.

Памёр 25 студзеня 1902 года. Пахаваны ў Санкт-Пецярбургу.

## Памяць 
Імем І. І. Зарубіна названы паўвостраў Зарубіна, пасёлак Зарубіна і порт у заліве Пасьета ў Прыморскім краі.

## Спасылкі 
* 150 гадой Уладзівастоку. Іван Іванавіч Зарубін 
* Іван Іванавіч Зарубін
* Зарубін І. І.
* Сшытак дванаццаты. Сшытак Трынаццатага імператара (Мікалая II)

Катэгорыя:Кавалеры ордэна Узыходзячага сонца
Катэгорыя:Машынабудаўнікі
Катэгорыя:Інжынеры Расійскай імперыі
Катэгорыя:Генерал-лейтэнанты (Расійская імперыя)
Мокрае складанне

**Мокрае складанне** — тэхніка складання арыгамі, распрацаваная Акірам Ёсідзавам. 

Тэхніка мокрага складання выкарыстоўвае змочаную вадой паперу для надання фігуркам плаўнасці ліній, выразнасці, а таксама цвёрдасці. Да гэтага ідэалам арыгамі было правядзенне дакладна вызначаных плоскіх складак. Лепшая ілюстрацыя падобнай тэндэнцыі - матэматыка арыгамі. Аднак для такіх негеаметрычных аб’ектаў, як жывёлы і кветкі, прамыя лініі хутчэй выключэнне. Мокрае складанне, якое ўзнікла больш за дваццаць гадоў таму назад, застаецца практычна адзіным спосабам стварыць прыгожыя трохмерныя фігуркі, гэтак падобныя на арыгінал.

## Методыка складання 
Катэгорыя:Арыгамі
Кірыгамі

**Кірыгамі** () - від арыгамі, у якім дапускаецца выкарыстанне нажніц і разразанне паперы ў працэсе вырабу мадэлі. Гэта асноўнае адрозненне кірыгамі ад іншых тэхнік складання паперы, што падкрэслена ў назве: *切る* (кіру) - рэзаць, *纸* (камі) - папера. У асобны від кірыгамі можна вылучыць так званае *Архітэктурнае арыгамі*.

Як правіла, кірыгамі пачынаецца са складзенай базы, якая затым разразаецца; разрэзы адкрываюцца і распрамляюцца, каб зрабіць гатовае кірыгамі. Кірыгамі звычайна сіметрычныя, такія, як, напрыклад, сняжынкі, пентаграмы, або кветкі архідэі.

## Спасылкі 
* Прыклад кірыгамі: елка з паперы  
* Сайт кірыгамі  
* Кірыгамі (італьянскія помнікі архітэктуры) 

## Гл.таксама 
* Дэкупаж
* Yee's Job 

Катэгорыя:Арыгамі
Катэгорыя:Папяровае мастацтва
Спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Карэліцкага раёна

|}

## Літаратура 
* 

 
Карэліцкі раён
Катэгорыя:Гісторыя Карэліцкага раёна

Катэгорыя:Культура Карэліцкага раёна
Спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Лідскага раёна

|}

## Літаратура 
* 

 
Лідскі раён
Катэгорыя:Гісторыя Лідскага раёна

Катэгорыя:Культура Лідскага раёна
Група (алгебра)

**Гру́па** — непустое мноства разам з вызначанаю на ім бінарнай аперацыяй, якая задавальняе пэўныя ўмовы (а іменна, замкнёнасць мноства адносна гэтай аперацыі, спалучальны закон, наяўнасць нейтральнага элемента і наяўнасць для кожнага элемента адваротнага да яго).

У дадзеным выпадку бінарная аперацыя, па сутнасці, з'яўляецца правілам, згодна з якім кожнай упарадкаванай пары элементаў мноства ставіцца ў адпаведнасць нейкі трэці элемент таго ж мноства. Акрамя таго, групавая аперацыя павінна падпарадкоўвацца спалучальнаму закону, у мностве павінен існаваць т.зв. нейтральны элемент, а таксама для кожнага элемента мноства ў гэтым мностве павінен існаваць адваротны (адносна групавой аперацыі) элемент.

Сам тэрмін «група» належыць выдатнаму французскаму матэматыку Эварысту Галуа. Аднак некаторыя тэарэмы тэорыі груп былі даказаны яшчэ Лагранжам.

## Строгае азначэнне 
### Аксіёмы групы 
**Гру́пай** называецца непустое мноства  разам з бінарнай аперацыяй \circ : G \times G \to G, якая задавальняе наступныя ўмовы:
# **Спалучальны закон**: для любых  a, b, c\in G  справядліва:
#: a \circ (b \circ c) = (a \circ b) \circ c 
# Існуе **нейтральны элемент**  e \in G,  г.зн. такі элемент, што для любога a\in G  справядліва:
#:  a \circ e = e \circ a = a 
# Для кожнага элемента a\in G існуе **адваротны элемент** a^{-1} \in G, г.зн. такі элемент, што
#:  a \circ a^{-1} = a^{-1} \circ a = e 

**Заўвага**: група не з'яўляецца проста мноствам; увогуле кажучы, на адным і тым жа мностве можна ўвесці розныя бінарныя аперацыі, адносна кожнай з якіх мноства будзе ўтвараць розныя групы. Іменна таму групу пазначаюць як упарадкаваную пару (G,\circ), хоць часам, калі аперацыя відавочная, дзеля зручнасці знак аперацыі апускаюць і пішуць проста "група  ".

## Адмысловыя назвы і абазначэнні 
Часцей за ўсё, дзеля зручнасці, групавую аперацыю \circ называюць **множаннем** (хоць часам анічога агульнага між гэтай аперацыяй і звычайным множаннем няма). Адпаведна, нейтральны элемент  называюць **адзінкаю групы**. Пры гэтым сама́ аперацыя абазначаецца гэтак са́ма як і звычайнае множанне:
: a \cdot b&emsp;або нават&emsp;ab
Такія назвы і абазначэнні называюцца **мультыплікаты́ўнымі**.

*Заўвага*: нягледзячы на такую назву, гэта не азначае нават таго, што групавая аперацыя падпарадкоўваецца перамяшчальнаму закону.

Калі групавая аперацыя падпарадкоўваецца перамяшчальнаму закону (г.зн.  — абелева група), то яе называюць **складаннем** і абазначаюць знакам +
(такое «складанне» можа быць зусім непадобным да звычайнага складання). Пры гэтым нейтральны элемент  называюць **нулём** абелевай **групы**  і абазначаюць яго як ; адваротны элемент  называюць **процілеглым элементам** і пішуць . Такія назвы і абазначэнні называюцца **адыты́ўнымі**.

## Уласцівасці 
* У групе існуе толькі адна адзінка.
* Для кожнага элемента групы існуе роўна адзін адваротны да яго элемент.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Тэорыя груп
Катэгорыя:Абстрактная алгебра
Ваўчкі

Назву **Ваўчкі́** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Ваўчкі — былая вёска ў Віцебскім раёне
** Ваўчкі — вёска ў Шаркаўшчынскім раёне
** Ваўчкі — вёска ў Шумілінскім раёне

* Гродзенская вобласць:
** Ваўчкі — вёска ў Слонімскім раёне
** Ваўчкі — вёска ў Шчучынскім раёне

* Мінская вобласць:
** Ваўчкі — вёска ў Вілейскім раёне
** Ваўчкі — вёска ў Маладзечанскім раёне

## Расліны 
*  — род раслін сямейства 
* народная назва віду 

## Птушкі 
*  — род птушак сямейства 

## Гл. таксама 
* Ваўкавыск
* Ваўкавыскі
* Ваўкі
* Ваўковічы
* Воўкавічы
* Воўкаў
* Воўкава
* Воўкаўка
* Воўкаўцы
* Воўкаўшчына
Вераб’і (значэнні)

Назву '''Вераб'і́''' маюць:

* Вераб’іныя — сямейства невялікіх аселых, радзей качавых, птушак з атраду вераб'інападобных

## Азёры 
* Вераб'і — возера ў складзе групы Сарачанскіх азёр у Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Вераб'і — вёска ў Глыбоцкім раёне 
** Вераб'і — вёска ў Ветрынскім сельсавеце Полацкага раёна
** Вераб'і — вёска ў Фарынаўскім сельсавеце Полацкага раёна

* Гродзенская вобласць:
** Вераб'і — вёска ў Астравецкім раёне 
** Вераб'і — вёска ў Шчучынскім раёне 

* Мінская вобласць:
** Вераб'і — вёска ў Мядзельскім раёне 

### Польшча 
* Падляшскае ваяводства:
** Вераб'і — вёска ў Беластоцкім павеце
Група

**Група** (, ) — сукупнасць чаго-небудзь.

* Група ў алгебры — у абстрактнай алгебры непустое мноства з вызначанай на ім бінарнай аперацыяй, якая задавальняе пэўныя аксіёмы.
* Група перыядычнай сістэмы элементаў — у хіміі паслядоўнасць атамаў з аднатыпнай электроннай будовай, упарадкаваная па ўзрастанні зараду ядра.
* Сацыяльная група
* Баявая група
* Група карыстальнікаў — мноства карыстальнікаў, якому адпавядаюць пэўныя правы доступу да тых ці іншых аб'ектаў.
Стары Двор

Назву **Стары́ Двор** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Брэсцкая вобласць:
** Стары Двор — вёска ў Баранавіцкім раёне
** Стары Двор — вёска ў Маларыцкім раёне

* Віцебская вобласць:
** Стары Двор — вёска ў Браслаўскім раёне
** Стары Двор — вёска ў Глыбоцкім раёне
** Стары Двор — вёска ў Пастаўскім раёне

* Гомельская вобласць:
** Стары Двор — былая вёска ў Акцябрскім раёне

* Гродзенская вобласць:
** Стары Двор — вёска ў Шчучынскім раёне

* Магілёўская вобласць:
** Стары Двор — пасёлак у Бабруйскім раёне

* Мінская вобласць:
** Стары Двор — вёска ў Пухавіцкім раёне
### Расія 
* Стары Двор (Смаленская вобласць)

## Глядзіце таксама 
* Двор 
* Новы Двор
Дуды

Назву **Дуды** маюць:
## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Гродзенская вобласць:
** Ду́ды — вёска ў Іўеўскім раёне
* Мінская вобласць:
** Дуды́ — вёска ў Валожынскім раёне

### Літва 
* Уцянскі павет
** Дуды — традыцыйная беларуская назва вёскі Дудас Ігналінскага раёна
Спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Віцебскай вобласці

* Віцебск
* Аршанскі раён
* Бешанковіцкі раён
* Браслаўскі раён
* Верхнядзвінскі раён
* Віцебскі раён
* Гарадоцкі раён
* Глыбоцкі раён
* Докшыцкі раён
* Дубровенскі раён
* Лепельскі раён
* Лёзненскі раён
* Мёрскі раён
* Пастаўскі раён
* Полацкі раён
* Расонскі раён
* Сенненскі раён
* Талачынскі раён
* Ушацкі раён
* Чашніцкі раён
* Шаркаўшчынскі раён
* Шумілінскі раён

## Спасылкі
Спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Іўеўскага раёна

|}
## Літаратура 
* 

Іўеўскі раён
Катэгорыя:Гісторыя Іўеўскага раёна
Катэгорыя:Славутасці Іўеўскага раёна
Катэгорыя:Культура Іўеўскага раёна
Ордэн Узыходзячага сонца

**Ордэн Узыходзячага сонца** ( *кекудзіцусё*) — японскі ордэн. Другі па старшынстве пасля ордэна Хрызантэмы. Заснаваны дэкрэтам Дзяржаўнага Савета ад 10 красавіка 1875 года. Мае 8 ступеняў, пры гэтым у вышэйшай I ступені два віды — ордэн Узыходзячага сонца з кветкамі паўлоўніі і проста ордэн Узыходзячага сонца I ступені. Ордэн Узыходзячага сонца ўручаўся толькі мужчынам — як за ваенныя, так і за грамадзянскія заслугі. У 2003 годзе была праведзена рэформа ордэна: цяпер ім магчыма ўзнагароджваць і жанчын.

Адным з першых еўрапейцаў і першым рускім з ліку узнагароджаных ордэнам Узыходзячага сонца стаў І. І. Зарубін (1822—1902), механік на фрэгаце «Палада».

## Ступені 
Ордэн мае восем ступеняў. Першая ступень першапачаткова была падзелена на два класы — «Ордэн Узыходзячага сонца з кветкамі паўлоўніі» як вышэйшая ступень ордэна і «Ордэн Узыходзячага сонца на Вялікай стужцы». У цяперашні час «Ордэн Узыходзячага сонца з кветкамі паўлоўніі» вылучаны ў асобную ўзнагароду, якая займае ва ўзнагароднай сістэме Японіі другую пазіцыю пасля «Вышэйшага ордэна Хрызантэмы».

Ступені ордэна Узыходзячага сонца:
*  1 ступень — знак ордэна на вялікай стужцы, зорка.
*  2 ступень — знак ордэна на шыйнай стужцы, зорка.
*  3 ступень — знак ордэна на шыйнай стужцы.
*  4 ступень — знак ордэна на нагруднай калодцы з разеткай.
*  5 ступень — знак ордэна на нагруднай калодцы.
*  6 ступень — знак ордэна меншага памеру, чым папярэдняя ступень, на нагруднай калодцы.
*  7 ступень — падвеска ў выглядзе кветак паўлоўніі на лісце на нагруднай калодцы.
*  8 ступень — падвеска ў выглядзе кветак паўлоўніі на лісце без эмалі на нагруднай калодцы.

## Знакі ордэна 

Image:Bagde of the order of the rising sun with grand ribbon.jpg|Ордэн Узыходзячага сонца I ступені
Image:Order of the Rising Sun-8.jpg|Ордэн Узыходзячага сонца VIII ступені
Image:UsgovrisingsunGC.jpg|Адмірал Дэніс Блэйр, начальнік Ціхаакіянскага камандавання ВМС ЗША, узнагароджаны ордэнам Узыходзячага сонца

## Гл. таксама 
* :Катэгорыя:Кавалеры ордэна Узыходзячага сонца

## Спасылкі 
* Orders of the Rising Sun *Cabinet Office, Government of Japan* 
* Ордэн Узыходзячага сонца *«За заслугі», Старонка Юрыя Яшнева*

Катэгорыя:Ордэны Японіі
Спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Ваўкавыскага раёна

|}

## Літаратура 
* 

Ваўкавыскі раён
Катэгорыя:Гісторыя Ваўкавыскага раёна

Катэгорыя:Культура Ваўкавыскага раёна
Сімёўлуэ

**Сімёўлуэ**, або **Сімалур** () — востраў у Індыйскім акіяне. Уваходзіць у склад Інданезіі. Плошча — 2051,48 км². Насельніцтва (2007 г.) — 82 100 чал.

## Геаграфія 
Сімёўлуэ размешчаны ў 139 км на захад ад Суматры і 136 км на паўночны захад ад вострава Ніас.

Cфарміраваны ў выніку субдукцыі (напаўзання акіянічных пліт, гл. Тэктоніка пліт). Знаходзіцца ў зоне сейсмічнай актыўнасці. Буйныя землятрусы і цунамі адбываліся ў 2004, 2005, 2007, 2011 гг. Асабліва разбуральным быў землятрус 28 сакавіка 2005 г. Землятрус сілай 4,6 балаў здарыўся 1 студзеня 2013 г.

Клімат экватарыяльны, вельмі вільготны. Сезон мусонаў працягваецца з кастрычніка да красавіка, але і ў так званы «сухі сезон» колькасць ападкаў дасягае 200—300 мм у месяц. Тэмпература вады ў акіяне ля ўзбярэжжа трымаецца на ўзроўні 27 — 29° C.

## Прырода 
Сімёўлуэ часцяком называюць трапічным раем, дзе захаваліся першародныя дажджавыя лясы, на заходнім узбярэжжы — мангры і балоты. а таксама рэдкія віды малпаў, папугаяў і матылёў.

Частку ўзбярэжжа атачае каралавы рыф, які адрозніваецца значнай прыроднай разнастайнасцю.

Акрамя сталых землятрусаў і цунамі неспрыяльным для мясцовых жыхароў і дзікіх жывёлін, асабліва прыматаў, з’яўляецца распаўсюджанне малярыі.

## Інфраструктура 
Сімёўлуэ разам з прылеглымі малымі астравамі фарміруе самастойную адміністрацыйную акругу з цэнтрам у горадзе Сінабанг, які з’яўляецца часткай інданезійскай правінцыі Паўночная Суматра.

Большасць мясцовага насельніцтва адносіцца да карэнных жыхароў-*сімалурцаў*, блізкіх па мове і культуры да насельніцтва Паўночнай Суматры. Галоўная рэлігія — іслам.

Мясцовая эканоміка абапіраецца на такія заняткі, як сельская гаспадарка, гандаль і рыбалоўства. Асабліва важным з’яўляюцца вырошчванне какосавай пальмы і гваздзіковага дрэва.

## Спасылкі 
* Інфармацыя для наведвальнікаў 
* Урадавы рэсурс

Катэгорыя:Астравы Індыйскага акіяна
Катэгорыя:Астравы Інданезіі
Азёрная чаша

**Азёрная ча́ша, азёрнае ложа** — частка катлавіны возера, запоўненая вадой да найбольшага ўзроўню.

У азёрнай чашы вылучаюць мелкаводную частку (літараль і сублітараль) да глыбінь, на якіх яшчэ адчуваецца ўздзеянне хваль на дно возера. Ніжняя частка сублітаралі пераходзіць у прафундаль — глыбакаводную частку азёрнай чашы, звычайна пакрытую ілам і сапрапелем.

Азёрная чаша мяняецца на працягу геалагічнага перыяду ў выніку накаплення азёрных адкладаў.

## Літаратура 
* *Якушка В. П.* Азёрная чаша // 

Катэгорыя:Формы рэльефу
Катэгорыя:Азёры
Ізабелін

Назву **Ізабе́лін** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Брэсцкая вобласць
** Ізабелін — вёска ў Кобрынскім раёне
* Гродзенская вобласць
** Ізабелін — вёска ў Ваўкавыскім раёне

## Гл. таксама 
* Ізабеліна
Спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Астравецкага раёна

|}
## Літаратура 
* 

Астравецкі раён
Катэгорыя:Гісторыя Астравецкага раёна
Катэгорыя:Славутасці Астравецкага раёна
Катэгорыя:Культура Астравецкага раёна
Тоба

**Тоба** () — возера на востраве Суматра ў Інданезіі. З’яўляецца найбуйнейшым возерам вулканічнага паходжання.

## Геаграфія 
Возера Тоба знаходзіцца ў горнай частцы вострава Суматра, у зоне субдукцыі (напаўзання тэктанічных пліт, гл. Тэктоніка пліт) на вышыні 905 м над узроўнем мора. Для дадзенай мясцовасці характэрна сейсмічная актыўнасць. Значныя землятрусы адбываліся ў 1892, 1916, 1920—1922 і 1987 гг.

Сфарміравалася на месцы катастрафічнага вулканічнага вывяржэння, якое адбылося 73±4 тыс. гадоў таму. Займае плошчу 1103 км² (каля 100 км у даўжыню і 30 км у шырыню). Найбольшая глыбіня — 529 м. Плошча вадазбору — 3440 км². На возеры размешчаны востраў Самасір. З Тоба выцякае рака Асахан.

## Культура 
Узбярэжжа возера Тоба былі асвоены чалавекам сучаснага тыпу каля 45 тыс. гадоў таму, хаця маглі мецца ранейшыя пасяленні да вулканічнага вывяржэння. У наш час наваколлі возера насяляе субэтнічная група батакаў, якая спавядае хрысціянства. Згодна паданню, усе батакі паходзяць з гары Букіт-Пусук на заходняй ускраіне Тобы.

Вакол Тобы і на востраве Самасір захаваліся традыцыйныя драўляныя хаціны батакаў з увагнутымі дахамі і ўпрыгожанымі рэззю франтонамі. У мінулым вёскі ў раёне возера былі акружаныя ровам і зараснікамі бамбука. Свабодным заставаўся толькі адзін уезд, які маглі ў любы момант перакрыць. Абарончая планіроўка вуліц заўважна і ў нашы дні.

## Эканоміка 
Возера Тоба адно з самых прывабных месцаў для турыстаў, якія прыязджаюць у Інданезію. Мясцовыя жыхары займаюцца сельскай гаспадаркай, вырошчваюць на ўрадлівых землях рыс і гародніну. На востраве Самасір існуе буйная ферма па гадоўлі рыбы.

## Галерэя 

Image:Lake Toba, North Sumatra (49).JPG|Агульны выгляд
Image:Lake Toba, North Sumatra (62).JPG|Узбярэжжа
Image:COLLECTIE TROPENMUSEUM Pottenbakken door Batakse vrouwen Samosir TMnr 10014158.jpg|Батакскія жанчыны, пач. XX ст.
Image:Old Batak Village, Samosir Island, North Sumatra.jpg|Вёска батакаў

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* DANAU TOBA (LAKE TOBA) 
* Toba, Sumatra, Indonesia 
* Lake Danau Toba, Sumatra Indonesia 
* Batak Toba Houses

Катэгорыя:Азёры Інданезіі
Катэгорыя:Кратарныя азёры
Спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Гродзенскай вобласці

* Гродна
* Астравецкі раён
* Ашмянскі раён
* Бераставіцкі раён
* Ваўкавыскі раён
* Воранаўскі раён
* Гродзенскі раён
* Дзятлаўскі раён
* Зэльвенскі раён
* Іўеўскі раён
* Карэліцкі раён
* Лідскі раён
* Мастоўскі раён
* Навагрудскі раён
* Слонімскі раён
* Смаргонскі раён
* Свіслацкі раён
* Шчучынскі раён

## Спасылкі
Гудагай

Назву **Гудага́й** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Гродзенская вобласць:
** Гудагай (або Малы Гудагай) — вёска ў Астравецкім раёне
** Гудагай (або Станцыя Гудагай) — пасёлак у Астравецкім раёне
** Гудагай — станцыя Мінскага аддзялення Беларускай чыгункі
** Гудагай — былы хутар у Астравецкім раёне
Спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Бераставіцкага раёна

|}

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
Бераставіцкі раён
Катэгорыя:Гісторыя Бераставіцкага раёна

Катэгорыя:Культура Бераставіцкага раёна