open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Надмагільны помнік Райнісу

**Надмагільны помнік Райнісу** — помнік у цэнтры могілак Райніса ў Рызе, пастаўлены 1934 годзе на месцы пахавання народнага паэта Латвіі Яніса Райніса.

Аўтары помніка скульптар Карліс Зэмдэга і архітэктар Пэтэрыс Арэндс. Вырабілі скульптар Эганс Звірбуліс і два памочнікі-каменячосы.

## Апісанне 
Выраблены з чырвонага фінскага граніту, здабытага ў раёне Турку. Першапачатковая вага гранітнай груды складала 70 тон. Вакол помніка ўзведзена паўкруглая каланада з вапнавага туфу, апавітая дзявочым вінаградам. На помніку цытата з верша Райніса «Un spēcīgs celšos es pret sauli augšā» ().

Скульптура сімвалізуе «неўміручасць творчага духу, імкненне да свабоды, абнаўлення і дасканаласці».

## Спасылкі 
* Надгробный памятник на могиле народного поэта Райниса

Райніс
Райніс
Катэгорыя:З’явіліся ў 1934 годзе
Катэгорыя:1934 год у Рызе
Катэгорыя:Надмагільныя помнікі
Катэгорыя:Могілкі Райніса
Асколкі (фільм)

**«Асколкі»** — беларускі дакументальны фільм, зняты рэжысёрам Віктарам Аслюком на тэлеканале «Белсат» у 2011 годзе.
## Сюжэт
Пасля падзення Савецкага Саюза некалькі мужчын сярэдняга ўзросту вярнуліся ў сваю маленькую беларускую вёску. Ні ў аднаго з іх няма сям’і. Аўтар гэтага фільма паказвае, як жывуць героі у бясконцых праблемах, звязаных з гаспадаркай. Не ўспамінаючы мінулага, не думаючы пра будучыню, героі гэтага фільма жывуць адзін дзень. Гарэлка і размовы пра штодзённыя справы, жарты і іранічныя каментары з палітычных падзей у Беларусі ратуюць іх ад адзіноты. Толькі тэлебачанне звязвае іх са светам, хаця і яны ў гэта не вераць. Яны жывуць у ізаляцыі, якую выбралі для сябе.
## Здымачная група
*рэжысёр — Віталь Неруш
*прадзюсар — Раман Шафранскі
## Узнагароды і намінацыі
*Leipzig DOK Festival — 2011, намінацыя «International Programme Award» у межах «International Programme Documentary and Animated Film» рэжысёру Віктару Аслюку

## Спасылкі
*

Катэгорыя:Дакументальныя фільмы Беларусі
Катэгорыя:Фільмы Віктара Аслюка
Парк Піянераў (Смаленск)

**Парк піянераў** () — парк культуры і адпачынку ў Смаленску на скрыжаванні вуліц Барклая-дэ-Толі і Ісакоўскага. Вядомы таксама пад назвай **Сасноўскі сад**.

На тэрыторыі парку размешчаны фантан, скульптурныя кампазіцыі ў выглядзе звяроў, а таксама кафэ і стралковы цір.

## Гісторыя 
У 1905 годзе ў комплекс Парку увайшоў ўчастак былога Шэінава бастыёна, на месцы якога збудаваны земляны вал з узнімальнай на яго вяршыню каменнай лесвіцай. Побач ўсталяваны памятны знак.

2005 годзе ў парку ўсталяваны манумент «Абпаленая кветка» у памяць пра маленькіх вязняў канцэнтрацыйных лагераў фашызму. Скульптура ўяўляе сабой выгляд шара з сплеценых разам дзіцячых тэл, а лісце кветкі — пліты з назвамі канцлагераў.

## Спасылкі 
* Парк піянераў у Смаленску: гісторыя парка, фатаграфіі, апісанне

Катэгорыя:Паркі Смаленска
Ясенка (рака)

**Я́сенка**, **канал Ясенка** — рака ў Асіповіцкім і Бабруйскім раёнах Магілёўскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Ваўчанка (басейн Дняпра).

Даўжыня ракі 10,5 км. Пачынаецца за 1,2 км на захад ад вёскі Ясень Асіповіцкага раёна, вусце за 0,5 км на поўдзень ад вёскі Ізюмава Бабруйскага раёна. Рэчышча каналізаванае. Каля аграгарадка Леніна на рацэ плаціна і сажалка.

## Літаратура 
* 
* 
* Ліст карты N-35-107. Выданне 1982 года.
* Ліст карты N-35-106. Выданне 1984 года.

## Спасылкі 
* Общая характеристика речной сети Могилевской области (в разрезе районов) // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  

Катэгорыя:Рэкі Асіповіцкага раёна
Катэгорыя:Рэкі Бабруйскага раёна
Катэгорыя:Басейн Бярэзіны
Дзіўнаў

**Дзіўнаў** (, ) — горад на паўночным захадзе Польшчы на ўзбярэжжы Балтыйскага мора. Размешчаны за 590 км на паўночны захад ад Варшавы, за 90 км на поўнач ад Шчэціна і за 40 км ад мяжы з Германіяй. Уваходзіць у склад Каменьскага павета Заходнепаморскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Дзіўнаў. Займае плошчу 4,97 км². Насельніцтва 2,7 тыс. чалавек.
Гранавітая вежа (Смаленск)

**Гранавітая вежа** — адна з вежаў Смаленскай крапасной сцяны, якая не захавалася.

Мела таксама назвы: *Уладзіславаў бастыён, Уладзіславаў пралом, Крэпасць Кавалье, Круглая вежа, Малы вал, Жыгімонтаў шанец, Шэінава вежа, Шэін бастыён, Шэін пралом, Шэйнаў бастыён, Шэйны пралом*.

## Месцазнаходжанне і знешні выгляд 
Гранавітая вежа знаходзілася на тэрыторыі цяперашняга Парку Піянераў, за 50—60 метраў на поўдзень ад месца прымыкання адзін да аднаго вуліц Барклая дэ Толі і Маршала Жукава, паміж вежамі Анціфонаўскай і Махавой. Уяўляла сабой шаснаццацігранную глухую вежу.

## Гісторыя 
Гранавітая вежа атрымала сваю назву па дзвюх прычынах: таму што была шаснаццаціграннай, а таксама таму, што яна была самай паўднёвай кропкай крапасной сцяны, на мяжы яе павароту ад Анціфонаўскай вежы да Махавой.

Вежа была цалкам разбураная падчас аблогі Смаленска маскоўскім войскам ваяводы Міхаіла Шэіна ў 1632—1634 гадах. Яшчэ да выбуху палякі, якія абараняліся, з унутранага боку вежы насыпалі вялікі земляны вал, і атака была адбітая. Земляны вал часткова захаваўся да нашых дзён, і з’яўляецца адной з славутасцей Смаленска, вядомай пад назвай «Шэін бастыён». У месцы, дзе ад выбуху пацярпелі прасла крапасной сцяны, быў насыпаны земляны вал даўжынёй у 30 метраў і шырынёй у 10 метраў. У 1706—1708 гадах па загаду Пятра I на месцы пралому, дзе раней была Гранавітая вежа, быў насыпаны бастыён, які быў названы па імі інжынера, які кіраваў працамі — «крэпасцю Кавалье». У тым вале, які раней быў насыпаны на месцы ўзарванага прасла, былі размешчаны каравульная і парахавы склеп. У 1819 годзе пры перапланіроўцы раёна бастыён быў разабраны. У 1905 годзе яго рэшткі, якія існуюць і па гэты дзень, увайшлі ў комплекс Сасноўскага саду.

## Літаратура 
* «О крепости старой», Курзов Г. Л., 2003 г.

Катэгорыя:Вежы Смаленска
Гальчэва

**Гальчэва** (,  — **Гюльцаў**) — горад на паўночным захадзе Польшчы. Размешчаны за 560 км на паўночны захад ад Варшавы, за 80 км на паўночны ўсход ад Шчэціна. Уваходзіць у склад Каменьскага павета Заходнепаморскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Гальчэва. Займае плошчу 7,42 км². Насельніцтва 2,7 тыс. чалавек.

## Гарады-пабрацімы 
## Спасылкі
Зябкаўскі сельсавет

**Зя́бкаўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Глыбоцкага раёна Віцебскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Зябкі.

## Гісторыя 
Утвораны 16 ліпеня 1954 года ў складзе Пліскага раёна Вілейскай вобласці БССР шляхам аб’яднання скасаваных Асінаўскага і Міцькаўскага сельсаветаў. 24 красавіка 1959 года ў склад Псуеўскага сельсавета перададзены 11 населеных пунктаў (Асінаўка, Гарані, Гразі, Дзіўнікі, Завулак Літоўскі, Завулак Рускі, Скрабатуны, Сшо, Церасполле, Хралы і Янова). З 20 студзеня 1960 года ў складзе Віцебскай вобласці. З 25 снежня 1962 года пасля скасавання Пліскага раёна сельсавет увайшоў у склад Глыбоцкага раёна. 3 ліпеня 1970 года ў склад сельсавета з Псуеўскага сельсавета перададзены 20 населеных пунктаў (вёскі Баравое, Барыскавічы, Гарохаўе, Дворыца, Крывічы, Прошкава, Прудаўё, Юркава і хутары Азёркі, Вусце, Выгары, Дварэц, Купелі, Малы Бор, Падавуты, Старына, Старыца, Хвашчова, Цагельня і Шабаны), наўзамен у склад Псуеўскага сельсавета перададзены 14 населеных пунктаў (вёскі Бабуліна, Васькавічы, Запалле, Ляпейкі, Чашкі і хутары Баяры, Бондары, Гаравыя, Гваздова, Каменкі, Карчомнае, Лаза, Паўлаўшчына, Целяшы). 19 мая 1972 года ў склад Празароцкага сельсавета перададзены 26 населеных пунктаў (вёскі Ананічы, Багушэвічы, Барсукі, Замхава, Ласі, Лісіцы-I, Сахнавічы, Шчаўкуны і хутары Бабічы, Зароўе, Іосіфаўшчына, Курачына, Кучыншчына, Лапезы, Ластавікі, Лісіцы-II, Мазурава-I, Мазурава-II, Міцькі, Павіншчына, Пруднікава, Рамашкі-I, Рамашкі-II, Рослева, Станулева, Угрова). На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета 47 населеных пунктаў. 27 верасня 2007 года скасаваны хутары Караткевічы і Пяскі, 28 сакавіка 2011 года — хутары Дужкі і Старыца.

24 красавіка 2025 года на тэрыторыі Зябкаўскага сельсавета ўтвораны хутар Ізумрудны.

## Насельніцтва 
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 981 чалавек, з іх 88,6 % — беларусы, 8,0 % — палякі, 2,3 % — рускія; паводле перапісу 2019 года — 641 чалавек.

У 2021 годзе ў сельсавеце пражывала 688 чал.

## Інфраструктура 
Да 2016 года працавала некалькі ўстаноў адукацыі.

Станам на 2021 год на тэрыторыі сельсавета працавалі: сельскагаспадарчы філіял «Прошкава», кар’ер «Баравое» ВРУП «Наваполацкжалезабетон», Прошкаўскае лясніцтва Глыбоцкага вопытнага лясгаса, дзіцячы лагер «Ізумрудны» і дзве чыгуначныя станцыі (Зябкі і Баравое).

## Старшыні сельсавета 
* Ігар Іванавіч Ціманоўскі (2011 — цяперашні час)

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / С. Д. Гриневич и др. — Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 2: (1944―1980 гг.). — Минск: «Беларусь», 1987. — 283 с.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Пліскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1954 годзе
Гедэон Бральніцкі

**Гедэон Бральні́цкі** (; каля  — ) — рэлігійны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага. Архімандрыт лаўрышаўскі, уніяцкі архіепіскап полацкі (з 1601).

## Біяграфія 
Архімандрыт лаўрышаўскі. У 1596 годзе перайшоў з праваслаўя ва ўніяцтва, падпісаўшы акт Берасцейскай уніі.

26 мая 1601 года Гедэон Бральніцкі быў намінаваны на полацкага архіепіскапа. 6 жніўня 1601 года быў пасвечаны на епіскапа. Крыніцы сведчаць аб талерантных адносінах Бральніцкага да жыцця дызуніцкай паствы ў Полацку, што сведчыць аб мірным суіснаванні уніятаў і праваслаўных у горадзе. У 1601 годзе мітрапаліт Іпацій Пацей крытыкаваў Бральніцкага за адсутнасць спроб змяняць канфесійную сітуацыю ў горадзе пасля канфлікту з полацкім святарствам, узначаленым протапопам, якое адмовілася прызнаваць унію.

Пахаваны, верагодна, у сцянной нішы полацкага Сафійскага сабора. У 1714 годзе пры абрушэнні ў час рамонту сцяны сабора рабочыя знайшлі пахаванне архірэя. Складальнік дзённіка ўніяцкага Сафійскага сабора меркаваў, што яно належала епіскапу Гедэону Бральніцкаму. Статус памерлага падкрэслівалі архірэйскія строі, якія ўключалі асаблівыя дэталі вопраткі (сакас, амафор, параман, крыж-рэлікварый і г. д.).

Катэгорыя:Полацкія ўніяцкія архіепіскапы
Катэгорыя:Архімандрыты
Катэгорыя:Свята-Елісееўскі Лаўрышаўскі мужчынскі манастыр
Раднавер’е

на эмблеме славацкага аб’яднання «Свет роднай веры».]]

**Раднавер’е** (*родная вера, родавер’е, родалюб’е, родабоства*) — -  толку, асноўны напрамак , які абвяшчае сваёй мэтай адраджэнне . Праводзяцца абрады «ачышчэння» («расхрэшчвання», вяртання да рэлігіі продкаў) і «імянарачэння» (атрымання новага ).

## Гісторыя 
Вытокі славянскага неапаганства (раднавер’я) узыходзяць да першай паловы XIX стагоддзя, калі ў 1818 годзе польска-расійскі этнограф Зарыян Даленга-Хадакоўскі у працы «Аб славяншчыне да хрысціянства» () выступіў за адраджэнне паганства і памылковасць хрысціянізацыі славян, а  ў кнізе «Славянская вера, або Этыка, якая кіруе Сусветам» () (1848) пісаў, што славянскія багі — іпастасі адзінага, у тым ліку хрысціянскага, бога.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
* Сайт  
* Старонка ВКонтакте 
* Старонка ВКонтакте 

Катэгорыя:Політэізм
Катэгорыя:Нацыянальныя і этнічныя рэлігіі
Катэгорыя:Новыя рэлігійныя рухі
Walt Disney Animation Studios

**Walt Disney Animation Studios (WDAS)** (часам скарачаецца да **Disney Animation**) — амерыканская анімацыйная студыя, якая стварае анімацыйныя фільмы для кампаніі The Walt Disney Company. Cтудыя была заснаваная 16 кастрычніка 1923 года братамі Уолтам Дыснеем і Роем Дыснеем. Студыя з’яўляецца адной з найстарэйшых анімацыйных студый у свеце і ў цяперашні час дзейнічае як падраздзяленне студыі Walt Disney Studios са штаб-кватэрай у Бербанку, Каліфорнія. З моманту заснавання студыя выпусціла больша за 50 мастацкіх фільмаў. Самы стары з іх — «Беласнежка і сем гномаў» 1937 года выпуску.

Катэгорыя:The Walt Disney Company
Катэгорыя:Кінакампаніі ЗША
Катэгорыя:Мультыплікацыйныя студыі
Kepler-1649

**Kepler-1649** (**KOI-3138**) — адзіночная зорка ў сузор'і Лебедзя. Знаходзіцца на адлегласці 302 светлавых гадоў ад Сонца.

## Характарыстыкі 
Зорка з'яўляецца чырвоным карлікам з бачнай зорнай велічынёй каля 16м, пры гэтым у інфрачырвоным святле яна значна ярчэй: у фільтры J яе бляск роўны 13,38m, а ў фільтры K — 12,59m. Яна належыць да спектральнага класу M5 V. Маса зоркі складае 0,2 масы Сонца, радыус — 0,23 сонечнага радыусу, якая прадстаўляе сабой аналаг Венеры па памеры і атрыманай ад зоркі энергіі. Яе маса невядомая, але, верагодна, яна з’яўляецца скалістай планетай. Перыяд звароту вакол бацькоўскай зоркі складае каля 8,69 сутак. Раўнаважная тэмпература яе паверхні ацэньваецца ў 307 K (у Зямлі — 254 K, без уліку парніковага эфекту). Магчыма, што планета акружаная шчыльнай атмасферай, якая стварае на яе паверхні магутны парніковы эфект.

У красавіку 2020 года ў зоркі адкрыта другая планета — Kepler-1649 c, якая па сваіх уласцівасцях можа з’яўляцца аналагам Зямлі: яе радыус складае 1,06 радыусу Зямлі, і ад сваёй зоркі яна атрымлівае 0,75 той энергіі, што Зямля атрымлівае ад Сонца — яе раўнаважная тэмпература ацэньваецца ў 234 К. Арбітальны перыяд звароту складае каля 19,54 сутак.

З вялікай верагоднасцю абедзве планеты прыліўна сінхранізаваныя з бацькоўскай зоркай, то бок заўсёды звернутыя да яе адным бокам.

Катэгорыя:Планетныя сістэмы
Катэгорыя:Чырвоныя карлікі
Фелікс Канечны

**Фелікс Караль Канечны** (; нар. , Кракаў — ) — польскі гісторык, публіцыст. Доктар габілітаваны (1920).

## Біяграфія 
Вучыўся ў 1883—1888 гадах у Кракаўскім універсітэце. З 1891 года ад’юнкт у АН у Кракаве, з 1897 года супрацоўнік Ягелонскай бібліятэкі. З 1919 года ў Віленскім універсітэце, намеснік прафесара, прафесар надзвычайны (1920), прафесар звычайны (1922), узначальваў кафедру гісторыі Усходняй Еўропы. У 1929 годзе выступіў з крытыкай урада, за што адпраўлены ў адстаўку. У 1945 годзе выкладаў у Кракаўскім універсітэце.

## Навуковая дзейнасць 
У пачатку навуковай дзейнасці вывучаў гісторыю Тэўтонскага ордэна, адносіны паміж Польшчай і Вялікім Княствам Літоўскім, гісторыю Сілезіі. Аўтар навукова-папулярных прац па гісторыі, падручнікаў. Быў прыхільнікам супрацоўніцтва славянскіх народаў і польска-расійскай згоды, у 1905—1914 гадах рэдагаваў у Кракаве часопіс панславісцкага кірунку «Świat słowiański» («Славянскі свет»). Пазней набыў вядомасць рэлігійна-містычнымі працамі, у якіх развіваў месіянскія погляды на ролю Польшчы ў гісторыі і ўклад палякаў у сусветную культуру, што асабліва выявілася ў працы «Польскія Логас і Этас» («Polskіe Logos і Ethos», т. 1—2, 1921). Рабіў спробы пабудаваць тыпалогію і іерархію цывілізацый (з падкрэсленнем першынства «лацінскай цывілізацыі»).

## Творы 
* Jagіełło і Wіtołd. Cz. 1. Podczas unіі krewskіej (1382—1392). Lwów, 1893;
* Dzіeje Śląska. Bytom, 1897;
* Dzіeje Polskі za Jagіellonów. Kraków, 1903;
* Tadeusz Koścіuszko. Poznań, 1917 (3 wyd. Warszawa, 1996);
* Dzіeje admіnіstracjі w Polsce w zarysіe. Wіlno, 1924 (2 wyd. Warszawa, 1999);
* Polska mіędzy Wschodem і Zachodem. Lubіn, 1928;
* Lіtwa a Moskwa w latch 1449—1492. Wіlno, 1929;
* O ład w hіstorіі. Warszawa, 1983 (4 wyd. Wrocław, 2004; змешчана бібліяграфія прац К);
* Prawa dzіejowe. Cz. 1—3. Warszawa, 1985—88;
* Państwo і prawo. Kraków, 1997;
* O sprawach ekonomіcznych. Kraków, 2000.

## Літаратура 
* Skoczyńskі J. Koneczny: Teorіa cywіlіzacjі. Warszawa, 2003.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Гісторыкі Польшчы
Катэгорыя:Публіцысты Польшчы
Януш Куртыка

**Я́нуш Курты́ка** (; , Кракаў — 10 красавіка 2010, пад Смаленскам) — польскі гісторык, кіраўнік Інстытута нацыянальнай памяці (2005—2010). Доктар габілітаваны гістарычных навук (2000).

## Біяграфія 
Скончыў гістарычна-філасофскі факультэт Ягелонскага ўніверсітэта. Дзейнічаў у Незалежным згуртаванні студэнтаў і Салідарнасці, быў выкладчыкам у вышэйшых школах. Цікавіўся генеалогіяй, гісторыяй Сярэднявечча. Апублікаваў больш за 140 навуковых прац і артыкулаў.

29 снежня 2005 года быў абраны кіраўніком Інстытута нацыянальнай памяці — установы, якая займаецца дакументаваннем злачынстваў камуністычнай сістэмы ў Польшчы. 7 красавіка 2009 года ўзнагароджаны Крыжам камандорскім з зоркай ордэна Адраджэння Польшчы.

Загінуў 10 красавіка 2010 года ў авіякатастрофе пад Смаленскам.

16 красавіка 2010 года пасмертна ўзнагароджаны Крыжам вялікім ордэна Адраджэння Польшчы.

## Выбраныя публікацыі 
* *Konspiracja i opór społeczny na Podkarpaciu w okresie PRL* (red.), 2007,
* *Odrodzone królestwo. Monarchia Władysława Łokietka i Kazimierza Wielkiego w świetle nowszych badań*, 2001,
* *Latyfundium tęczyńskie. Dobra i właściciele (XIV—XVII wiek)*, 1999,
* *Tęczyńscy. Studium z dziejów polskiej elity możnowładczej w średniowieczu*, 1997,
* *Generał Leopold Okulicki «Niedźwiadek» (1898—1946)*, 1989.

## Спасылкі 
* dr hab. Janusz Marek Kurtyka 

Катэгорыя:Гісторыкі Польшчы
Катэгорыя:Члены Польскага гістарычнага таварыства
Катэгорыя:Загінулі ў авіякатастрофах
Катэгорыя:Медыявісты
Катэгорыя:Медыевісты Польшчы
Здзіслаў Вінніцкі

**Здзі́слаў Юліян Вінні́цкі** (; нар. у 1949 г.) — польскі гісторык, юрыст і палітолаг, прафесар, выкладчык Уроцлаўскага ўніверсітэта.

## Біяграфія 
У 1985 годзе абараніў ва Уроцлаўскім універсітэце доктарскую працу ў галіне юрыдычных навук пад назвай «Рэгенцкая рада Польскага Каралеўства і яе органы (1917—1918)» (). У 2003 годзе ў тым жа ўніверсітэце атрымаў габілітацыю за працу «Сучасная беларуская дактрына і гістарыяграфія (на 1989 год) Польшчы і польскасці» (). Спецыялізуецца ў гісторыі палітычнай думкі, гісторыі ідэі, польскай народнай меншасці на Усходзе, гісторыі польскай дзяржавы і права. Апублікаваў вялікую колькасць прац і навуковых артыкулаў, прысвечаных Усходнім Крэсам і Беларусі. 19 снежня 2014 года прызначаны прафесарам грамадскіх навук.

Цяпер з'яўляецца намеснікам дырэктара Інстытута міжнародных даследаванняў Уроцлаўскага ўніверсітэта і дырэктарам Інстытута ўсходазнаўства.

## Выбраныя публікацыі 
* *Szkice i obrazki zaniemeńskie*, «Wspólnota Polska», Уроцлаў, 1999.
* *Współczesna doktryna i historiografia białoruska (po roku 1989) wobec Polski i polskości*, Інстытут міжнародных даследаванняў Уроцлаўскага Універсітэта, «Arboretum», Уроцлаў, 2003.
* *Szkice kojdanowskie: Kojdanowsko-Polski Region Narodowościowy w BSSR: uwagi o genezie oraz przesłankach funkcjonowania, stan badań problematyki*, выдавецтва «Gajt», Уроцлаў, 2005.
* *W Mińsku Litewskim mieście dawnej Rzeczypospolitej*, Выдавецтва «Gajt», Уроцлаў, 2005 (выданне другое, змененае і выпраўленае)

## Спасылкі 
* Профіль на старонцы Інстытуту міжнародных стасункаў Уроцлаўскага ўніверсітэта
* Пошук публікацый у каталогу Нацыянальнай Бібліятэкі
* Профіль у каталогу асоб навукі сайту nauka-polska.pl

Катэгорыя:Гісторыкі Польшчы
Kepler-1649 c

і планеты Kepler-1649 b]]
**Kepler-1649 c** — экзапланета, якая абарочваецца вакол чырвонага карліка Kepler-1649, на адлегласці каля 300 светлавых гадоў ад Зямлі. У 2020 годзе дырэктар навуковага бюро SETI K2 Джэф Кафлін назваў яе «самай падобнай на Зямлю планетай», выяўленай касмічным тэлескопам Кеплер.

## Характарыстыкі 
### Маса і арбіта 
Экзапланета была ідэнтыфікаваная НАСА як скалістая і вельмі блізкая па памерам да Зямлі (1,06 *R*⊕). Знаходзіцца ў межах населенай зоны.

### Клімат 
Інфармацыі аб клімаце Kepler-1649 c вельмі мала. Планета атрымлівае 75 % святла зоркі, адносна Зямлі. Раўнаважная тэмпература яе паверхні ацэньваецца ў 234 K. Зыходзячы з гэтага, у залежнасці ад атмасферы, тэмпература яе паверхні можа быць дастаткова блізкай да тэмпературы Зямлі, што дае магчымасць існавання вады ў вадкім стане. Склад атмасферы невядомы.

## Населенасць 
Планета знаходзіцца ў населенай зоне, але з-за недахопу інфармацыі пра атмасферу экзапланеты незразумела, ці зможа Kepler-1649 c падтрымліваць ваду ў вадкім стане на сваёй паверхні. Станам на 2020 год на Kepler-1649 яшчэ не назіралася ніякіх сонечных успышак. Тым не менш, навукоўцы мяркуюць, што такі тып зоркі схільны да стварэння частых сонечных успышак, якія маглі б знішчыць атмасферу экзапланеты і перашкодзіць узнікненню жыцця.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Лебедзь (сузор’е)
Катэгорыя:Экзапланеты паводле алфавіта
Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 2020 годзе
Аляксандр Быхавец

**Алякса́ндар Восіпавіч Бы́хавец** герба «» (? — 1863, Магілёўцы) — шляхціч, гісторык-аматар XIX стагоддзя.

## Біяграфія 
Валодаў маёнткам Магілёўцы ў Ваўкавыскім павеце Гродзенскай губерні. У яго бібліятэцы ў 1820-х гадах быў выяўлены летапісны звод XVI стагоддзя па гісторыі Вялікага Княства Літоўскага. У 1834 Аляксандр Быхавец перадаў рукапіс Тэадору Нарбуту, які выдаў яго пад назвай «Хроніка Быхаўца» ў 1846 годзе.

## Сям’я 
У шлюбе з Даміцэляй з Бучынскіх меў дзяцей:
* Казімір. Пахаваны ля вёскі Барысікі Пружанскага раёна.
* Юлія (1825—1858), у шлюбе з Яўстахам Дзяконскім (1820—1894) мела сына Казіміра (?—1913). Памерла вельмі маладой і была пахавана на каталіцкіх могілках у Сапоцкіне (Гродзенскі раён).

Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі
Катэгорыя:Памерлі ў Пружанскім раёне
Аляксандр
Міхаіл Борык

**Міхаіл Борык** ( — 1956) — каталіцкі святар заходняга абраду, удзельнік беларускага хрысціянскага руху XX стагоддзя, душпастыр.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў в. Свілы Лідскага павета Віленскай губерні. Паходзіў з сялянскай сям’і: бацькі — Міхаіл і Юзэфа (з дому Гедройцаў) Борыкі.

Вытрымаў экзамен на званне аптэкарскага вучня пры экзаменацыйнай камісіі Маскоўскай навучальнай акругі (сакавік 1909). З 1911 года — у Віленскай духоўнай каталіцкай семінарыі. Удзельнік культурна—асветнага гуртка беларускіх клерыкаў.

Пасвячоны ў святары ў 1915 годзе. Душпастырскую дзейнасць пачаў на пасадзе вікарыя. Прымаў удзел у 1-м з’ездзе беларускіх каталіцкіх святароў у Менску (24—25 мая 1917 года). Сябра саюза ксяндзоў-беларусаў. Выступаў за беларусізацыю нацыянальна-рэлігійнага жыцця беларусаў-католікаў. У 1918—1924 гадах — адміністратар у парафіі Дзеркаўшчына Надвілейскага дэканата. Пазней служыў у мясцовасці Бальбінава Міёрскага дэканата (з 1925). У канцы 1920-х гадоў працаваў пробашчам у парафіі Баброўшчына Віленскай архідыяцэзіі (1927—1932). Пашыраў беларускую мову ў душпастырскай дзейнасці каталіцкіх святароў. Пазней выконваў святарскія абавязкі ў Смаргоні і мясцовасці Нястанішкі (1933—1938).

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Воранаўскім раёне
Катэгорыя:Постаці беларускага каталіцтва
Катэгорыя:Выпускнікі Віленскай каталіцкай духоўнай семінарыі
Міхаіл Шалкевіч

**Міхаіл Шалкевіч** ( — 1972) — каталіцкі святар заходняга абраду, рэлігійны дзеяч, удзельнік беларускага хрысціянскага руху XX стагоддзя, душпастыр.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў в. Дубовая Сакольскага павета Гродзенскай губерні. Паходзіў з сялянскай сям’і: бацькі — Мацей і Эва (з дому Усавых) Шалкевічы.

Вытрымаў экзамен на званне аптэкарскага вучня пры экзаменацыйнай камісіі Маскоўскай навучальнай акругі (1911). З 16 верасня 1911 года — студэнт Віленскай духоўнай каталіцкай семінарыі. Удзельнічаў у працы культурна-асветнага гуртка беларусаў-клерыкаў.

Пасвячоны ў святары 15 жніўня 1915 года. З пачатку душпастырскай дзейнасці шырока звяртаўся да вернікаў з беларускімі казаннямі. Праводзіў на беларускай мове катэхізацыю дзяцей у беларускіх каталіцкіх парафіях. Удзельнік 1-га з’езда беларускіх каталіцкіх святароў у Мінску (24—25 мая 1917 года). Сябра саюза ксяндзоў-беларусаў. У 1917—1921 гадах — вікарый, а пазней пробашч у парафіі Мосар Дзісенскага дэканата. Карыстаўся глыбокай павагай парафіян. Быў аднагалосна абраны старшынёй мясцовага валаснога камітэта. З 1922 года служыў пробашчам у парафіі Тракелі Лідскага дэканата. Распаўсюджваў сярод вернікаў і насельніцтва каталіцкую перыёдыку і рэлігійныя кніжныя выданні на беларускай мове.

За культурна-асветную і рэлігійную працу праследаваўся польскімі свецкімі ўладамі. У другой палове 1920-х гадоў быў абвінавачаны ў антыдзяржаўнай дзейнасці. Пракуратура Віленскага акруговага суда больш за год вяла следства па справе святара Міхаіла Шалкевіча і яго «беларускай прапаганды» (14 красавіка 1926 — 30 верасня 1927), але спыніла з-за недастатковасці фактаў. З канца 1930-х і да пачатку 1950-х гадоў выконваў святарскія абавязкі ў Віленскай архідыяцэзіі. Праследаваўся савецкімі ўладамі. У першай палове 1950-х гадоў выехаў у Польшчу. З 6 красавіка 1959 года — рэзідэнт у парафіі Святога Мікалая ў горадзе Эльблёнгу. У 1960 годзе працаваў адміністратарам рымска-каталіцкага касцёла ў мясцовасці Бянова Мальбарк—Штумскага дэканата Вармінскай дыяцэзіі.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Постаці беларускага каталіцтва
Катэгорыя:Выпускнікі Віленскай каталіцкай духоўнай семінарыі
Усвяцкі раён

**Усвяцкі раён** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (муніцыпальнае ўтварэнне) на поўдні Пскоўскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр — пасёлак гарадскога тыпу Усвяты.

## Гісторыя 
Раён утвораны ў 1927 годзе ў складзе Ленінградскай вобласці, уключыўшы ў сябе частку тэрыторыі Веліжскага і Невельскага паветаў Пскоўскай губерні. У 1929 годзе ўключаны ў склад Заходняй вобласці з цэнтрам у Смаленску. 27 верасня 1937 года ўключаны ў склад Смаленскай вобласці, а 22 жніўня 1944 года ў склад Велікалуцкай вобласці. 2 кастрычніка 1957 года ў сувязі з ліквідацыяй Велікалуцкай вобласці перададзены ў склад Пскоўскай вобласці. 3 кастрычніка 1959 года раён скасаваны, тэрыторыя перададзена Невельскаму раёну. Зноў утвораны 30 снежня 1966 года.

## Славутасці 
* Замкавая гара ва Усвятах, з помнікам архітэктуры XIX стагоддзя — загараднай сядзібай В. П. Радзянка (Белы Дом), у якой размешчаны гісторыка-краязнаўчы музей.
* Неалітычнае паселішча Усвяты IV, названае археолагамі «Паўночнай Венецыяй».

## Вядомыя асобы 
* Ганна Іванаўна Бабарыкіна (1922—2005) — педагог, Заслужаны настаўнік БССР, дэпутат Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь (1990).

Катэгорыя:Раёны Пскоўскай вобласці
Скамандар (паэтычная суполка)

thumb|250px|Памятная дошка ў гонар заснавання групы *Скамандр* на варшаўскай вуліцы Новы Свят
**Скама́ндар** () — польская паэтычная суполка, заснаваная ў 1918 годзе Юліянам Тувімам, Антоніем Слонімскім, Яраславам Івашкевічам, Казімірам Вяжынскім і Янам Леханем. Узорам для *скамандрытаў* была найперш творчасць Леапольда Стафа.

Свой назва суполка ўзяла ад ракі Скамандэр, што ў Малой Азіі, якая паводле «Іліяды» аплывала Трою.

Суполка фарміравалася на працягу 1916—1919 гадоў і вяла актыўную дзейнасць да 1926—1928 гадоў. У гэты перыяд выдаваўся аднайменны штомесячны часопіс. Да суполкі далучыліся Марыя Паўлікоўская-Яснажэўская, Юзаф Вітлін, Станіслаў Балінскі, Казімера Ілаковіч. Пасля распаду суполкі яе ўдзельнікаў — *скамандрытаў* — працягвалі ўспрымаць як суцэльную групу.

## Гл. таксама 
* Альбін Дзяконскі

Катэгорыя:Літаратура Польшчы
Катэгорыя:Літаратурныя аб’яднанні
Катэгорыя:1918 год у Польшчы
Катэгорыя:З’явіліся ў 1918 годзе
Альбін Фадзеевіч Дзяконскі

**Альбі́н Фадзе́евіч Дзяко́нскі** герба «Кораб» (; 1838—1918) — шляхціч, маршалак дваранства Кобрынскага павета. Губернскі сакратар

## Біяграфія 
Сын Тадэвуша Дзяконскага (1810—1845) і Альжбеты з Выганоўскіх. Каталік.

У 1879—1882 гадах займаў пасаду кобрынскага павятовага маршалка. Быў ганаровым міравым суддзёй Кобрынска-Пружанскай акругі, старшынёй мясцовага ўпраўлення расійскага таварыства Чырвонага Крыжа. У гэты ж час навучаўся ў Імператарскім Маскоўскім універсітэце. Пражываў у горадзе Кобрыне, потым у Брэсце.

Узнагароджаны медалём «У памяць вайны 1853—1856» і знакам Чырвонага Крыжа.

Валодаў маёнткам Чахец у Пружанскім павеце, які атрымаў у якасці пасагу ад першай жонкі. Ён упарадкаваў у маёнтку парк, разбудаваў сядзібу. Яго сын ад першага шлюбу Мар’ян успадкаваў маёнтак пасля смерці бацькі. Пасля яе смерці (1887) ажаніўся другім разам з Ядвігай з Ажэшкаў. Мелі сыноў Вацлава і Альбіна, дачок Ганну Крысціну і Ядвігу Эмілію.

## Спасылкі 
* Генеалогія нашчадкаў Вялікага сойма 

Альбін Фадзеевіч
Катэгорыя:Павятовыя маршалкі кобрынскія
Юзаф Янавіч Дзяконскі

**Юзаф Янавіч Дзяконскі** — дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Дзяконскіх герба «Кораб». Паводле С. Урускага быў трэцім сына Яна Валынца, але ў афіцыйным генеалагічным апісанні рода Дзяконскіх, складзеным у 1797 годзе, Юзафа сына Яна няма. Імя Юзаф было распаўсюджана ў гэтай галіне роду і сустракаецца часта, што, магчыма, стварае блытаніну.

У 1781—1793 — ваўкавыскі скарбнік і скарбовы камісар літоўскі. У 1819 годзе — прэзідэнт Ваўкавыскага гродскага суда.

Быў членам масонскай ложы «Сябры чалавецтва» ў Гродне. У 1819 годзе ён стаў масонам 2-й ступені, а ў 1821 годзе — 3-й ступені.

## Спасылкі 
* Род Дзяконскіх — галіна Яна Валынца «Герольд Litherland» № 18. 2011.

Юзаф Янавіч
Катэгорыя:Скарбнікі ваўкавыскія
Катэгорыя:Масоны Беларусі
Мікалай Анісімавіч Шчолакаў

**Мікалай Анісімавіч Шчолакаў** (; , станцыя Алмазная, Луганская вобласць — , Масква) — савецкі палітык і дзяржаўны дзеяч.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Луганскай вобласці 26 лістапада 1910 года. У 1929 годзе паступіў у Днепрапятроўскі металургічны інстытут, які скончыў у 1933 годзе. Працаваў інжынерам з 1933 па 1938 год. У 1934—1935 гадах праходзіў службу ў РСЧА. З 1938 года — на дзяржаўнай службе ў Днепрапятроўскай вобласці, дзе працаваў да 1941 года. З пачаткам Вялікай Айчыннай вайны служыць на кіруючых пасадах у РСЧА. Пасля заканчэння вайны з 1946 года па 1951 год на партыйнай і дзяржаўнай працы ва Украіне. У 1951—1966 гадах — на партыйнай і дзяржаўнай працы ў Малдове. Прызначаны на пасаду міністра ўнутраных спраў СССР у 1966 годзе, знаходзіўся на гэтай пасадзе да 1982 года. Быў адхілены ў сувязі з расследаваннем з нагоды карупцыі ў шэрагах МУС, пачатым Ю. Андропавым пасля забойства міліцыянтамі маёра КДБ СССР. 7 снежня 1984 года быў выключаны з КПСС, 13 снежня 1984 года здзейсніў самагубства.

## Спасылкі 
* Даведнік па гісторыі КПСС

Катэгорыя:Міністры ўнутраных спраў СССР
Катэгорыя:Члены ЦК КПСС
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 4-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 5-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 6-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 7-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 8-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 9-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 10-га склікання
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Луганскай вобласці
Катэгорыя:Генералы арміі СССР
Катэгорыя:Застрэліліся ў СССР
Катэгорыя:Палітыкі-самазабойцы
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Альбін Міхал Дзяконскі

**Альбі́н Мі́хал Дзяко́нскі** герба «Кораб» (; , маёнтак Пятровічы Кобрынскага павета, Расійская імперыя — 1940?) — польскамоўны паэт.

## Біяграфія 
Паходзіў з землеўласніцкай сям’і. Бацька Альбіна ў свой час быў кобрынскім павятовым маршалкам. Маці Ядвіга была далёкай сваячкай вядомай пісьменніцы Элізы Ажэшка.

Дзяцінства Альбін правёў у фамільным маёнтку Пятровічы. Навучаўся ў Рыжскай гімназіі, пасля вывучаў земляробства ў Бельгіі, але праз рок вымушаны быў перапыніць навучанне з прычыны пагаршэння здароўя (меў прыроджаны парок сэрца). Пасля курсу лячэння ў швейцарскім Давосе пераехаў у Лазану, дзе вывучаў раманістыку ў тамтэйшым універсітэце.

У 1910 годзе пераехаў да Казіміра і Стэфаніі Дзяконскіх, якія не мелі ўласных дзяцей. Яны былі гаспадарамі маёнтка Магілёўцы Ваўкавыскага павета (цяпер у Пружанскім раёне), які з’яўляўся цэнтрам мясцовага свецкага жыцця. Бібліятэка Дзяконскіх была адной з самых багатых і знакамітых у ваколіцы. Прыкладна ў гэты ж час (паводле іншых звестак — у 1917, а творы паэта ўвайшлі ў анталогію «Польская паэзія 1914—1939».

Цікавіўся таксама музыкай і філасофіяй.

## Бібліяграфія 
* *Bajki. Satyry. Liryka* (выд. 1-е 1920, выд. 2-е 1926)
* *Elegie* (1929)
* *Eklogi* (1931)
* *Motywy z miasta* (1931)
* *Na Zachód* (1932)
* *Dwa głosy* (1933)
* *Dramat Lucyfera* (паэма, 1934)
* *Rzeczy podejrzane* (1936)
* *Zielone Mogilowce* (1939)
* *Зборнік паэзіі* (1985)

## Літаратура 
* 
* 
* *Jerzy Poradecki*. Wstęp do: Albin Dziekoński, «Wybór Pozeji», Warszawa 1985, s.5-30.
* 
* 
* *Maria Trębicka*. «Poeta z cienia wydobyty», Kultura, 1972, nr 2.

Альбін Міхал
Катэгорыя:Польскамоўныя паэты
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Жабінкаўскім раёне
Катэгорыя:Памерлі ў 1940 годзе
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Катэгорыя:Забітыя пісьменнікі
Антоні Дзяконскі

**Анто́ні Дзяко́нскі** (; ? — 18 лістапада 1796) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч, падскарбі надворны літоўскі (1785—1791).

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Дзяконскіх герба «Кораб». Адзін з трох сыноў Яна Дзяконскага, уладальніка Чапліц пад Слуцкам.

Кар’еру пачаў земскім ваўкавыскім сурагатам. З 1765 года — ваўкавыскі стольнік, адначасова — пяцігорскі харунжы аддзелаў гетмана Агінскага.

У 1766 годзе ўдзельнічаў у вальным сойме ад Слонімскага павета. У 1775—1784 гадах — кансуляр Пастаяннай Рады. У 1766—1782 гадах — польны стражнік літоўскі.

У 1780 годзе на сойме, як прадстаўнік Скарбовай Камісіі Вялікага Княства Літоўскага абараняў сваю камісію ад абвінавачванняў паслоў, і перакідваў усю адказнасць на падскарбія Антонія Тызенгаўза. Карыстаўся вялікім даверам караля Станіслава Аўгуста Панятоўскага. У 1784 годзе суправаджаў яго на сойм у Горадні, дзе быў адказны за размяшчэнне караля.

У 1785 годзе атрымаў Ордэн святога Станіслава, а ў 1786 годзе — Ордэн Белага Арла.

Пасля смерці Антонія Тызенгаўза быў прызначаны надворным падскарбіем літоўскім. У 1786 годзе па просьбе караля кантраляваў выбары паслоў на пасольскіх сойміках Жмудзі, Коўна, Вількаміра, Смаленска.

Рэформ Чатырохгадовага сойма катэгарычна не прымаў, за што моцна крытыкаваўся пасламі Сойма. У 1791 годзе пад ціскам «патрыятычнай» партыі на Чатырохгадовым сойме адмовіўся ад пасады надворнага падскарбія літоўскага на карысць Тамаша Ваўжэцкага. У 1792 годзе браў удзел у Таргавіцкай канфедэрацыі. Адзін актыўных арганізатараў Гарадзенскага сойма 1793 года, памочнік расійскага пасла Сіверса.

## Сям’я 
Быў жанаты з Каралінай з Мізгераў. Меў 3 сыноў: Юзафа, Міхала, Казіміра.

## Літаратура 
* Helena Waniczkowna. Antoni Dziekoński. Polski Słownik Biograficzny. Tom VI. Kraków. 1948. c. 131

Антоні
Катэгорыя:Дэпутаты Сойма Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Таргавіцкія канфедэраты
Катэгорыя:Стольнікі ваўкавыскія
Катэгорыя:Стражнікі польныя літоўскія
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікага Сойма 1788—1792
Катэгорыя:Падскарбіі надворныя літоўскія
Kultura

**Kultura** — польскі эмігранцкі штомесячны часопіс, што выдаваўся ў 1947—2000 гадах. Стаў культурна-палітычным цэнтрам для польскай эміграцыі пасля Другой сусветнай вайны з вялікім уплывам на Народную Польшчу.

Часопіс выдаваўся спачатку ў Рыме, а пасля ў Парыжы. Заснавальнікам і галоўным рэдактарам быў Ежы Гедройц. У выданні друкаваліся палемічныя артыкулы Нобелеўскіх лаўратаў Чэслава Мілаша і Віславы Шымборскай, а таксама іншых польскіх інтэлектуалаў, такіх як Вітальд Гамбровіч, Марак Хласка, Юзаф Чапскі, Анджэй Бабкоўскі, Анджэй Хцюк і інш.

Катэгорыя:Часопісы на польскай мове
Катэгорыя:Польская Народная Рэспубліка
Катэгорыя:Літаратура Польшчы
Катэгорыя:Польская дыяспара
Катэгорыя:Часопісы Італіі
Катэгорыя:Часопісы Францыі
Metro-Goldwyn-Mayer

**Metro-Goldwyn-Mayer** — амерыканская кампанія, якая спецыялізуецца на вытворчасці і пракаце кіна- і відэапрадукцыі. З 1924 па 1942 год — безумоўны лідар галівудскай кінаіндустрыі.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Кінакампаніі ЗША
Катэгорыя:Кампаніі Лос-Анджэлеса
Катэгорыя:Лаўрэаты ганаровай прэміі «Оскар»
Антоні Яўхім Аскерка

**Антоні Яўхім Аскерка** (? — пасля 1792) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч. Харунжы пяцігорскі, староста багрымавіцкі (з 1760), пасол Чатырохгадовага Сойма.

## Біяграфія 
Прадстаўнік шляхецкага роду Аскеркаў герба «Мурдэліа», сын Рафала Алойзы і Анэлі з Паўшаў. Меў брата Яна Мікалая, разам з якім навучаўся ў Варшаве.

У 1760 годзе атрымаў ад бацькі Багрымавіцкае староства ў Мазырскім павеце. У 1762 і 1790 гадах быў дэпутатам Літоўскага Трыбунала, абіраўся паслом на соймы 1776 і 1786 гадоў ад Мазырскага павета. У 1764 годзе як прыхільнік «фаміліі» падтрымліваў абранне каралём Станіслава Аўгуста Панятоўскага, у 1768 годзе стаў харунжым пяцігорскім.

У 1787 годзе ўдзельнічаў у канфлікце паміж Аскеркамі і Яленскімі за ўплыў у Мазырскім павеце. У 1790 годзе быў абраны паслом на другую кадэнцыю Чатырохгадовага сойма. Прыхільнік Канстытуцыі 3 мая. У канцы года напісаў ліст да караля, дзе інфармаваў яго, што з прычыны дрэннага здароўя мусіць з’ехаць дадому.

## Сям’я 
У шлюбе з Тэрэзай Еперыяшы меў дачок.

## Літаратура 
* 
* Małgorzata Złomska. Oskierka Antoni Joachim // PSB T. XXIV/3. — Warszawa — Kraków 1979. S. 358.

Антоні Яўхім
Катэгорыя:Дэпутаты Сойма Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Дэпутаты Трыбунала Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікага Сойма 1788—1792
Катэгорыя:Старосты багрымавіцкія
Ян Мікалай Аскерка

**Ян Мікалай Аскерка** ( — 1796) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч, стражнік польны літоўскі (1782—1789). Пасол Чатырохгадовага Сойма, удзельнік паўстання 1794 года.

Ян Мікалай Аскерка быў адным з найбагацейшых магнатаў Вялікага Княства Літоўскага. Валодаў Нароўляй і вёскамі вакол яе. Кавалер Ордэна Св. Станіслава (1781) і Ордэна Белага Арла.

## Біяграфія 
Прадстаўнік шляхецкага роду Аскеркаў герба «Мурдэліа», сын Рафала Алойзы і Анэлі з Паўшаў. Меў брата Антоні Яўхіма, разам з якім навучаўся ў Варшаве.

У 1756—1763 гадах удзельнічаў у Сямігадовай вайне. У 1764 годзе разам з усёй сям’ёй падтрымаў Станіслава Панятоўскага на выбарах караля, быў паслом на элекцыйным сойме ад Мазырскага павета; атрымаў пасаду мазырскага суддзі каптуровага. Быў паслядоўна мазырскім пісарам земскі (з 1768), падстолім (з 1769), войскім (1771—1781).

У 1781 годзе быў дэпутатам Трыбунала Вялікага Княства Літоўскага. У 1782 годзе атрымаў пасаду польнага стражніка літоўскага. У 1784 годзе ўдзельнічаў у арганізацыі сустрэчы караля ў Нясвіжы. У 1788 годзе абіраўся паслом ад Мазырскага павета на Чатырохгадовы Сойм.

У 1793 годзе быў адным з арганізатараў падрыхтоўкі шляхты Мазырскага павета да паўстання; удзельнічаў у яе з’ездзе ў Хойніках. У 1795 годзе арыштаваны расійскімі ўладамі і сасланы ў Сібір, яго маёнткі Барбароў, Нароўля (Нароўля, Галоўчыцы, Антонаў, Вуглы, Карпавічы і Мухаеды), Канатоп і Гарбавічы былі канфіскаваны. Памёр у 1796 годзе ў Табольску. Яго сын Дамінік Аскерка здолеў вярнуць сабе ад расійскай улады невялікую частку бацькавых уладанняў — вёску Канатоп.

## Сям’я 
У шлюбе з Барбарай Ракіцкай меў двух сыноў — Рафала Міхала і Дамініка — а таксама дачку Анелю, жонку Ігнацыя Прозара.
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* Małgorzata Złomska. Oskierka Jan Mikołaj // PSB T. XXIV/3. — Warszawa — Kraków 1979. S. 361.
* Памяць: Нараўлянскі раён: гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / уклад.: П.П. Рабянок, К.Ф. Ярмоленка. — Мінск : БЕЛТА, 1998. — 445 с.

Ян Мікалай
Катэгорыя:Стражнікі польныя літоўскія
Катэгорыя:Войскія мазырскія
Катэгорыя:Падстоліі мазырскія
Катэгорыя:Пісары земскія мазырскія
Катэгорыя:Дэпутаты Трыбунала Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Дэпутаты Сойма Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Удзельнікі Сямігадовай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікага Сойма 1788—1792
Катэгорыя:Удзельнікі паўстання 1794 года
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў Расійскай імперыі
Катэгорыя:Сасланыя ў Сібір
Міхаіл Далецкі

**Міхаіл Далецкі** ( — 1942) — каталіцкі святар заходняга абраду, ганаровы канонік Пінскай кафедральнай капітулы, удзельнік беларускага хрысціянскага руху XX стагоддзя, душпастыр.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў в. Абабы Слабодскай воласці Новааляксандраўскага павета Віленскай губерні. Паходзіў з сялянскай сям’і: бацькі — Ігнат і Іаанна (з дому Багародзяў) Далецкія.

Атрымаў хатнюю адукацыю. Здаў экзамен на атэстат сталасці пры Кадэцкім корпусе імператара Аляксандра II у Пецярбургу. У 1904—1909 гадах вучыўся ў Магілёўскай духоўнай каталіцкай семінарыі ў Пецярбургу. Пасвячоны ў святары 19 мая 1909 года біскупам Стэфанам Дзенісевічам у Пецярбургу. Першыя гады душпастырскай дзейнасці правёў на пасадзе вікарыя ў Пінску. У 1911 годзе — адміністратар Старчыцкай парафіі Слуцкага дэканата. На ўрачыстасцях з нагоды ўзвядзення ў сан біскупа Ф. Карэвіча ў 1914 годзе выступіў па пытанні ўжывання беларускай мовы ў касцёле.

Карэспандаваў і матэрыяльна падтрымліваў выданне першай беларускай каталіцкай газеты «Biełarus». З 1924 года — на пасадзе пробашча ў парафіі Уселюб Пінскай дыяцэзіі. У 1933 годзе прызначаны пробашчам і дэканам у Навагрудку.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Постаці беларускага каталіцтва
Генадзь Іванавіч Воранаў

**Генадзь Іванавіч Воранаў** (18 [31] жніўня 1910, сяло Рамешкі, Цвярская губерня — 1 красавіка 1994, Масква) — савецкі дзяржаўны і партыйны дзеяч, старшыня Савета міністраў РСФСР. Член КПСС з 1931 года. Член ЦК КПСС (1952—1976), кандыдат у члены Палітбюро ЦК КПСС (1961), член Палітбюро ЦК КПСС (1961—1973), член Бюро ЦК КПСС па РСФСР (1961—1966), дэпутат Вярхоўнага Савета СССР 3—8-га скліканняў.

## Спасылкі 
* Генадзь Іванавіч Воранаў
* Генадзь Іванавіч Воранаў

Катэгорыя:Старшыні Савета Міністраў РСФСР
Катэгорыя:Члены Палітбюро ЦК КПСС
Катэгорыя:Члены ЦК КПСС
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 3-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 4-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 5-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 6-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 7-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 8-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета РСФСР 2-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета РСФСР 6-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета РСФСР 7-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета РСФСР 8-га склікання
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Цвярской вобласці
Народная асвета (выдавецтва)

**«Народная асвета»** — беларускае дзяржаўнае кніжнае выдавецтва, заснаванае ў 1 красавіка 1951 года як спецыялізаванае прадпрыемства па выпуску вучэбнай літаратуры. З’яўляецца лідарам сярод выдавецтваў, якія выпускаюць беларускую вучэбную і вучэбна-метадычную літаратуру. У 2023 годзе выдавецтва перайшло пад кантроль Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь. Спыніла існаванне ў сакавіку 2024 году.

Асноўная дзейнасць накіраваная на выкананне дзяржаўнага заказу Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь па выданні падручнікаў і вучэбных дапаможнікаў для школы. Выпускае сацыяльна значную літаратуру на замову Міністэрства інфармацыі Рэспублікі Беларусь. Для паспяховай арганізацыі вучэбна-выхаваўчага працэсу ва ўстановах, забяспечваючых атрыманне агульнай сярэдняй адукацыі, штогод выдаецца звыш 200 найменняў вучэбных кніг — падручнікаў, вучэбных дапаможнікаў, хрэстаматый, дыдактычных матэрыялаў, рабочых сшыткаў, метадычных дапаможнікаў, слоўнікаў, навукова-папулярнай і даведкавай літаратуры, а таксама кнігі, аддрукаваныя шрыфтам Брайля.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Сайт выдавецтва 

Катэгорыя:Выдавецтвы Беларусі
Катэгорыя:1951 год у Мінску
Катэгорыя:Кампаніі Мінска
Катэгорыя:Праспект Пераможцаў (Мінск)
Смаленская абласная філармонія

**Смаленская абласная філармонія** () — філармонія ў горадзе Смаленск. Асноўная дзейнасць філармоніі звязана з арганізацыяй і правядзеннем канцэртаў, Усерасійскага і міжнародных фестываляў, конкурсаў, шмат з якіх сталі традыцыйнымі. Штогадовы Усерасійскі музычны фестываль імя М. І. Глінкі, прысвечаны Дню нараджэння кампазітара, праводзіцца з 1957 года.

## Гісторыя 
Заснавана ў 1939 годзе пастановай Смаленскага аблвыканкама № 1087 ад 16 мая.

З красавіка 1988 года філармонія размяшчаецца ў будынку былога Дваранскага сходу, пабудаваным ў 1825 годзе па праекце архітэктараў М. Н. Слепнева і А. І. Мельнікава.

## Творчыя калектывы 
* Смаленскі рускі народны аркестр імя В. П. Дуброўскага
* Камерны аркестр Смаленскай філармоніі
* Ансамбль народнай песні «Славяне»
* Смаленскі ансамбль песні і танца «Віцязь»
* Ансамбль песні «Руская душа»
* Фальклорны ансамбль салістаў «Таусень»

## Спасылкі 
* Сайт філармоніі

Катэгорыя:Філармоніі Расіі
Катэгорыя:Культура Смаленска
Катэгорыя:1939 год у Смаленску
Зашчэсленскі сельсавет

**Зашчэ́сленскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Пліскага раёна Маладзечанскай вобласці. Цэнтр — вёска Зашчэслі.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Пліскага раёна Вілейскай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Полацкай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Маладзечанскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя ўвайшла ў склад новаўтворанага Ясевіцкага сельсавета.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Пліскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1954 годзе
Мыкалаіўка (Шыраеўскі раён)

**Мыхайліўка** (, да 1962 года — **Ганскае**) — вёска ў Шыраеўскім раёне Адэскай вобласці Украіны.

## Гісторыя 
Вёска заснавана як маёнтак адстаўным паручнікам Мікалаем Сцяпанавічам Ганскім у перыяд паміж 1780 і 1790 гадамі і заселена перасяленцамі з Польшчы. Была цэнтрам Мікалаеўскай першай воласці Ананьеўскага павета Херсонскай губерні. На 1896 год у вёсцы мелася валасное праўленне, праваслаўная царква, аднакласная школа на 80 навучэнцаў, пазыкова-ашчаднае таварыства, паштовая станцыя, 5 крам, вінарня. У 1832 годзе памешчык Пётр Мікалаевіч Ганскі за свой кошт пабудаваў каменную царкву ў гонар імя Мікалая Цудатворца замест драўлянай Свята-Троіцкай царквы.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Шыраеўскага раёна
Катэгорыя:Перайменаваныя населеныя пункты Украіны
Ясевіцкі сельсавет

**Я́севіцкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Пліскага раёна Віцебскай вобласці. Цэнтр — вёска Ясевічы.

Утвораны 16 ліпеня 1954 года ў складзе Пліскага раёна Маладзечанскай вобласці БССР шляхам аб’яднання скасаваных Каралевіцкага і Зашчэсленскага сельсаветаў. З 20 студзеня 1960 года ў складзе Віцебскай вобласці. 15 кастрычніка 1960 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Галубіцкага сельсавета.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / С.Д. Гриневич и др. — Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 2: (1944―1980 гг.). — Минск: «Беларусь», 1987. — 283 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Пліскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1954 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1960 годзе
Ян Валынец Дзяконскі

**Ян Валынец Дзяконскі** — вялікалітоўскі шляхціч.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Дзяконскіх герба «Кораб», меў прыдомак Валынец. Ян Валынец быў сынам вендэнскага стольніка Станіслава Дзяконскага і ўнукам каралеўскага канюшага Яна Дзяконскага. Атрымаў у спадчыну маёнткі Кватэры і Чапліцы.

Севярын Урускі сцвярджаў, што Ян быў бельскім чашнікам. Але, згодна з даследаваннямі сучасных польскіх вучоных, з XVII стагоддзя да 1790 года не згадваецца бельскі чашнік з прозвішчам Дзяконскі. Больш таго, на тэрыторыі Бельскага, Дарагічынскага, Бранскага, Мельніцкага паветаў Падляшша не было ніводнага ўрадніка з прозвішчам Дзяконскі.

## Сям’я 
Ад Яна пайшла асобная галіна роду. У яго было чатыры дачкі і тры сыны: Антоні, Юзаф і Ануфрый.

Дачка Яна Марыяна пайшла за замуж за ваўкавыскага чашніка Калантая, Яганна — за паручыка войск літоўскіх Булгака, Тэрэза стала жонкай бельскага мечніка Якуба Дрангоўскага, Францішка — пяцігорскага харунжага войск літоўскіх Адамовіча.

## Спасылкі 
* Род Дзяконскіх — галіна Яна Валынца «Герольд Litherland» № 18. 2011.

Ян Валынец
Беларускія песні: традыцыя адлегласці

**«Беларускія песні: традыцыя адлегласці»** — беларускі дакументальны фільм, зняты рэжысёрам Арцёмам Лобачам на тэлеканале «Белсат» у 2016 годзе.
## Сюжэт
Спачатку яны едуць у экспедыцыю ў палескую глуш, а пасля ты танчыш пад гэтую музыку ў модным мінскім клубе. Дакументальны фільм распавядае, як, дзякуючы маладым ды апантаным, традыцыйны спеў не памірае разам са старымі палешукамі.
## У фільме прынялі ўдзел
## Здымачная група
*рэжысёр — Арцём Лобач
*здымкі — Арцём Лобач, Яўген Шапчыц, Ягор Яфімаў, Ілля Бажко
*мантаж і карэкцыя колеру — Арцём Лобач
*гук — Арцём Бусел

## Спасылкі
*

Катэгорыя:Дакументальныя фільмы Беларусі
Катэгорыя:Фільмы Арцёма Лобача
Катэгорыя:Фільмы на беларускай мове
Освальд. Менская містэрыя

**«Освальд. Менская містэрыя»** — беларускі дакументальны фільм, зняты рэжысёрам Віктарам Аслюком на тэлеканале «Белсат» у 2016 годзе.

## Сюжэт 
 ў Даласе (ЗША) у 1963 годзе сталася адной з самых значных драматычных таямніц ХХ стагоддзя. Меркаваны забойца Лі Гарві Освальд сам быў застрэлены праз двое сутак. Пасля смерці ён уваскрэс як адзін з найвялікшых міфаў усіх часоў. Перад фатальным стрэлам у Даласе амерыканец Освальд доўгі час жыў у савецкай Беларусі ў разгар Халоднай вайны. Памяць пра гэта засталася ў сучасным Мінску дасюль.

## У фільме здымаліся 
## Здымачная група 
* рэжысёр — Віктар Аслюк

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Дакументальныя фільмы Беларусі
Катэгорыя:Фільмы Віктара Аслюка