open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Маргарэт (прынцэса Вялікабрытаніі)

**Прынцэса Маргарэт, графіня Сноўдан** (Маргарэт Роўз, ;  — ) — член каралеўскай сям’і Вялікабрытаніі, дачка караля Георга VI, малодшая і адзіная сястра каралевы Лізаветы II.

## Біяграфія 
Прынцэса Маргарэт нарадзілася 21 жніўня 1930 года ў замку Глэміс, у Шатландыі. Яна была малодшай дачкой Георга VI і Лізаветы Боўз-Лаян. Прынцэса была ахрышчана ў капліцы Букінгемскага палаца. Яе хросным бацькам стаў старэйшы брат яе бацькі — будучы Эдуард VIII, а хроснай маці — Інгрыд, народжаная прынцэса Швецыі, каралева Даніі некалькімі гадамі пазней.

Большую частку дзяцінства правяла з бацькамі і сястрой. Яе жыццё рэзка змянілася ў 1936 годзе, калі яе дзядзька па бацькоўскай лініі, кароль Эдуард VIII, адрокся ад прастолу, каб ажаніцца з двойчы разведзенай амерыканкай Уоліс Сімпсан: бацька Маргарэт прынц Альберт стаў каралём Георгам VI, маці — каралевай-кансортам, а сястра меркаванай спадчынніцай прастола, у той час як Маргарэт стала другой у чарзе на трон.

Падчас Другой сусветнай вайны дзве сястры засталіся ў Віндзорскім замку, нягледзячы на шматлікія бамбардзіроўкі Лондана і прапановы эвакуіраваць іх у Канаду. У гады вайны Маргарэт лічылася занадта малады для выканання якіх-небудзь афіцыйных абавязкаў і замест гэтага працягнула сваю адукацыю.

Маргарэт была неадназначным членам брытанскай каралеўскай сям’і. Прынцэса стала мэтай папарацы з-за свайго выгаднага становішча і незвычайных для члена каралеўскай сям’і паводзін. Яе заўважалі ў таварыстве Джона Тэрнера, які пасля стаў прэм’ер-міністрам Канады.
Цямноў

**Цямноў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Віктар Пахомавіч Цямноў (1916—1978) — Герой Савецкага Саюза (1945).
* Уладзімір Ільіч Цямноў (1936—2008) — беларускі архітэктар.
Уладзімір Іванавіч Цярноў

**Уладзімір Іванавіч Цярноў** (нар. , г. Масква, Расія) — беларускі гігіеніст, радыебіёлаг, радыетаксіколаг. Доктар медыцынскіх навук (1986), прафесар (1988). Член Нацыянальнай камісіі Рэспублікі Беларусь па радыяцыйнай засцярозе пры Савеце Міністраў Рэспублікі Беларусь (з 2007), старшыня камісіі (1994—2001), намеснік старшыні (2001—2007).

## Біяграфія 
Скончыў Мінскі дзяржаўны медыцынскі інстытут (1960), Усесаюзны навукова-даследчы інстытут гігіены працы і прафесійных захворванняў (Ленінград; 1964).
    
Працаваў Беларускім навукова-даследчым санітарна-гігіенічным інстытуце (1960—1961 і 1964—1979 — кіраўнік аддзела радыяцыйнай гігіены, пазней гігіены працы); Беларускай медыцынскай акадэміі паслядыпломнай адукацыі (з 1979; старшы выкладчык, з 1981 — дацэнт, з 1987 — прафесар, у 1991—2005 — загадчык кафедры агульнай гігіены, з 1997 — гігіены і медыцынскай экалогіі, з 2005 — прафесар, у 1984—1995 — прарэктар па навуковай рабоце).

Навуковыя інтарэсы: радыяцыйная гігіена і радыебіялогія; радыяцыйная таксікалогія; канцэптуальныя асновы радыяцыйнай засцярогі, гігіенічнай ацэнкі наступстваў аварыі на Чарнобыльскай АЭС.

## Узнагароды 
Медаль «За доблесную працу» (1970), значок «Отличнику здравоохранения» (1975) і інш.

## Літаратура 
* Гигиеническая значимость воздействия на организм ионизирующей радиации малой интенсивности : (натуральные и экспериментально-лабораторные исследования) : автореферат диссертации … доктора медицинских наук : 14.00.07 / Тернов Владимир Иванович. — Москва, 1986.
* Тернов Владимир Иванович // Заведующие кафедрами, профессора и доктора наук Белорусской медицинской академии последипломного образования, 1931—2011. — Минск, 2011. — С. 47—49.
* Тернов Владимир Иванович // Руководители, заведующие кафедрами, профессора и доктора наук Белорусской медицинской академии последипломного образования (1931—2006). — Минск, 2006. — С. 27—28.
THeMIS

**THeMIS** — эстонскі ваенны баявы робат, ці невялікая модульная машына з гусенічным шасі. У яе канструкцыі выкарыстоўваецца гібрыдны прывад, які складаецца з рухавікоў унутранага згарання і электрарухавікоў. Дзякуючы такому рашэнню, машына можа рухацца да 12 гадзін з хуткасцю 20 км/г.

## Гісторыя 
THeMIS упершыню былі прадстаўленыя ў 2015 годзе. Ён працуе дыстанцыйна пад кіраваннем аператараў. Канструкцыя здольная перавозіць грузы агульнай вагой да 1200 кг. Робат мае прастору паміж гусеніцамі, на якой можа транспартавацца паранены салдат ці розныя віды спецтэхнікі, грузы альбо боепрыпасы. Туды ж апцыянальна можа прымацоўвацца ўстаноўка са зброяй (кулямёт, малакаліберная гармата і іншае) для дыстанцыйнага падаўлення агнявых пунктаў. Машына здольная працаваць на адлегласці да 1,5 км ад аператара. Невялікія памеры робата (115 см у вышыню і 240 см у даўжыню) значна ўскладняюць яго выяўленне праціўнікам.

Нягледзячы на тое, што THeMIS кіруецца ўручную аператарам, ён можа, пры неабходнасці, самастойна рухацца за пэўнай асобай або знаходзіць дарогу на мясцовасці.

Гэтыя робаты стаяць на ўзбраенні 14 краін, 7 з якіх з’яўляюцца членамі НАТА, уключаючы Эстонію, Германію, Нідэрланды, Нарвегію, Іспанію, Вялікабрытанію і ЗША.

Катэгорыя:Транспарт у Эстоніі
Катэгорыя:Беспілотныя наземныя апараты
Наталля Дзмітрыеўна Каламіец

**Наталля Дзмітрыеўна Каламіец** (нар. , г. Балей, Чыцінская вобласць, Расія) — беларускі ўрач-вірусолаг. Доктар медыцынскіх навук (1988), прафесар (1997).

## Біяграфія 
Скончыла Першы Маскоўскі медыцынскі інстытут імя І. М. Сечанава (кваліфікацыя «Урач-гігіеніст, эпідэміёлаг», 1977), Інстытут вірусалогіі імя Д. І. Іваноўскага (аспірантура, 1981).
    
Працавала ў Беларускім навукова-даследчым інстытуце эпідэміялогіі і мікрабіялогіі (1981—1994, старшы навуковы супрацоўнік, загадчык лабараторыі), Рэспубліканскім навукова-практычным цэнтры па экспертнай ацэнцы бяспекі і якасці прадуктаў харчавання (1994—2002, намеснік дырэктара па навуковай рабоце), Мінскім гарадскім цэнтры гігіены і эпідэміялогіі (2003), Рэспубліканскім цэнтры гігіены, эпідэміялогіі і грамадскага здароўя (2003—2004, намеснік галоўнага ўрача), Беларускай медыцынскай акадэміі паслядыпломнай адукацыі (з 2005, загадчык кафедры эпідэміялогіі і мікрабіялогіі).

Навуковыя інтарэсы: экспрэс-метады вызначэння патагенаў інфекцыйнай прыроды ў клінічным матэрыяле і харчовых прадуктах; аналіз мікрабіялагічных рызыкаў у навакольным асяроддзі; маніторынг ксенабіётыкаў, генетычна мадыфікаваных крыніц, харчовых дабавак і араматызатараў у харчовых прадуктах на тэрыторыі Рэспублікі Беларусь.

## Узнагароды 
Медаль Францыска Скарыны (2001).

## Літаратура 
* Этиология, патогенез и лабораторная диагностика амиотрофического лейкоспонгиоза : автореферат диссертации … доктора медицинских наук : 03.00.06 / Коломиец Наталья Дмитриевна. ― Москва, 1988.
* Каламіец Наталля Дзмітрыеўна // Беларуская энцыклапедыя : у18 т. — Мінск, 1998. — Т. 7. — С. 448.
* Коломиец Наталья Дмитриевна // Заведующие кафедрами, профессора и доктора наук Белорусской медицинской академии последипломного образования, 1931―2011 : к 80-летию БелМАПО. ― Минск, 2011. — С. 403—405.
Фабіа Квальярэла

**Фабіа Квальярэла** (; нар. , Кастэламарэ-дзі-Стабія) — італьянскі футбаліст, нападнік. Вядомы выступамі за клубы «Удзінезэ», «Напалі» і «Сампдорыя», а таксама зборную Італіі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Італіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Італіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Тарына
Катэгорыя:Ігракі ФК Фіярэнціна
Катэгорыя:Ігракі ФК К’еці
Катэгорыя:Ігракі ФК Асколі
Катэгорыя:Ігракі ФК Сампдорыя
Катэгорыя:Ігракі ФК Удзінезэ
Катэгорыя:Ігракі ФК Напалі
Катэгорыя:Ігракі ФК Ювентус
Chicago Reader

**«Chicago Reader»** або **«Reader»** (стылізавана **ЯEADER**) — амерыканская штотыднёвая , якая выдаецца ў Чыкага, штат Ілінойс.  Газета вядомая сваім літаратурным стылем журналістыкі і асвятленнем мастацтва, асабліва кіно і тэатра. Выданне было заснавана ў 1971 годзе групай сяброў з .

Катэгорыя:Друкаваныя выданні, якія ўзніклі ў 1971 годзе
Катэгорыя:Газеты на англійскай мове
Катэгорыя:Газеты ЗША
Катэгорыя:Штотыднёвыя газеты
Катэгорыя:Культура Чыкага
Хайленд

**Хайленд** (, , ) — самая вялікая з 32 акруг Шатландыі. Размяшчаецца на тэрыторыі Паўночна-Шатландскага нагор’я. Мяжуе з акругамі Абердзіншыр, Аргайл-энд-Б’ют, Моры і Перт-энд-Кінрос.

Акруга была створана ў 1975 годзе. З 1975 года па 1996 год у Хайлендзе дзейнічала двухузроўневая сістэма кіравання — нараўне з абласной радай існавалі мясцовыя кіруючыя рады ва ўсіх васьмі раёнах Хайленда (Бадэнох і Стратспей, Кейтнес, Інвернес, Лохабер, Нэрн, Рос і Сатэрхат). У 1996 годзе гэтыя мясцовыя органы самакіравання скасавалі і іх функцыі ўзяў на сябе новаабраны Савет Хайленда.

Катэгорыя:Вобласці Шатландыі
Будынкі Баранавіцкага завода аўтаматычных ліній

**Будынкі Баранавіцкага завода аўтаматычных ліній** пабудаваны ў 1971—1975 гадах па праекце інстытута «Дзіпрастанок» (Масква).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:1975 год у Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1975 годзе
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Баранавічаў
Марыбэль Верду

**Мары́я Ізабэ́ль Верду́ Ралья́н** (; нар. , , Іспанія) — іспанская актрыса. Двухразовая лаўрэатка прэміі «Гоя» за . Найбольш вядомая па ролях у фільмах «» (2001) Альфонса Куарона і «Лабірынт фаўна» (2006) Гільерма дэль Тора.

## Біяграфія 
Акцёрскую кар’еру пачала ў 13 гадоў са здымак у рэкламе і тэлесерыялах. У 2007 годзе была запрошана ў . У 2008 годзе атрымала прэмію «Гоя» за  ў фільме  «». У 2009 годзе была ўзнагароджана нацыянальнай прэміяй кінематаграфістаў Іспаніі. У 2012 годзе атрымала прэмію «Гоя» за  ў фільме «» .

З 1999 года замужам за Педра Лараньягай, сынам акцёра .

## Выбраная фільмаграфія 
* «» (2001)
* «Лабірынт фаўна» (2006)
* «» (2007)
* «» (2012)

## Спасылкі 
* Марыбэль Верду на сайце «*Internet Movie Database*»

Катэгорыя:Актрысы XX стагоддзя
Катэгорыя:Актрысы XXI стагоддзя
Катэгорыя:Актрысы Іспаніі
Катэгорыя:Актрысы тэлебачання Іспаніі
Катэгорыя:Дзеці-акцёры Іспаніі
Дом Саветаў (Баранавічы)

**Дом Саветаў** — будынак у горадзе Баранавічы Брэсцкай вобласці, размешчаны па Савецкай вуліцы, 79. Пабудаваны ў 1978 годзе па праекце архітэктара Л. Макарэвіча. У будынку размешчаны Баранавіцкі раённы выканаўчы камітэт, раней таксама размяшчаўся гарадскі выканаўчы камітэт.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Леаніда Макарэвіча
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў стылі мадэрнізм
Катэгорыя:1978 год у Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1978 годзе
Катэгорыя:Савецкая вуліца (Баранавічы)
Катэгорыя:Баранавіцкі гарадскі выканаўчы камітэт
Катэгорыя:Баранавіцкі раённы выканаўчы камітэт
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Баранавічаў
Эдвард (герцаг Эдынбургскі)

**Прынц Эдвард, герцаг Эдынбургскі** (, поўнае імя — Эдвард Энтані Рычард Луіс; нар. ) — член Брытанскай каралеўскай сям’і, трэці сын і малодшае дзіця каралевы Вялікабрытаніі Лізаветы II і Філіпа, герцага Эдынбургскага. У лініі атрымання ў спадчыну брытанскага трона з’яўляецца трынаццатым, пасля сваіх старэйшых братоў і іх нашчадкаў.
Баляслаў Іосіфавіч Тумашчык

**Баляслаў Іосіфавіч Тума́шчык** — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Баранавічах. Пасля ўніверсітэта працаваў у «Мінскпраекце». Займаў пасаду начальніка ўпраўлення архітэктуры і горадабудаўніцтва Баранавіцкага гарадскога выканаўчага камітэта, галоўны архітэктар горада Баранавічы, з ліпеня 2011 года — намеснік начальніка ўпраўлення.

Член Беларускага саюза архітэктараў з 1985 года.

## Сям’я 
Жонка працавала хірургам у баранавіцкай бальніцы, ад яе меў дзвюх дачок.

Катэгорыя:Архітэктары Баранавічаў
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Французскі кансулат

**Кансулат** — перыяд у гісторыі Францыі, калі ўлада ў Першай Французскай рэспубліцы дэ-юрэ належала калектыўнаму органу ўлады - кансулату. З часам улада ў кансулаце цалкам перайшла да Напалеона Банапарта, Францыя была абвешчана імперыяй, а Банапарт стаў імператарам.

Эпоху французскага кансулата можна падзяліць на тры перыяды:
* Часовы кансулат (9 лістапада - 24 снежня 1799) - перыяд пасля перавароту 18 брумера, калі кансулат складаўся з Напалеона Банапарта, Эманюэля Жозэфа Сьеса і Ражэ Дзюко
* Дзесяцігадовы кансулат (24 снежня 1799 - 2 жніўня 1802) - перыяд, калі Банапарт становіцца першым консулам з усёй паўнатой улады. Другім і трэцім консулам з правам дарадчага голасу сталі адпаведна Жан-Жак Рэжы дэ Камбасерэс і Шарль Франсуа Лебрэн.
* Пажыццёвы кансулат (2 жніўня 1802 - 17 мая 1804) - перыяд, па канчатку якога Напалеон усталяваў Першую Французскую імперыю і абвясціў сябе імператарам.

## Літаратура 
* André Latreille, L'ère napoléonienne, Armand Colin, Paräis, 1972.
* Jacques-Olivier Boudon, Histoire du Consulat et de l'Empire, Perrin, Paris, 2003.
* Jean-Paul Bertaud, Le Consulat et l'Empire, Armand Colin, Paräis, 1988.
* Jean-Paul Bertaud, 1799. Bonaparte prend le pouvoir, Complexe, Bréissel, 1987.
* Jean Tulard, Dictionnaire Napoléon, Fayard, Paris, 1999.
* Thierry Lentz, Le Grand Consulat, Fayard, Paris, 1999.

Катэгорыя:Вялікая французская рэвалюцыя
Катэгорыя:Гісторыя Францыі
Катэгорыя:Напалеон I
Катэгорыя:Гісторыя XVIII стагоддзя
Катэгорыя:Гісторыя XIX стагоддзя
Шавялёва

**Шавялёва** — шматзначны тэрмін.

## Тапонімы 
* Шавялёва (Дзямідаўскі раён) — населены пункт у Расіі.

## Вядомыя асобы 
* Тамара Рыгораўна Шавялёва — акушэр-гінеколаг, заслужаны ўрач БССР, галоўны акушэр-гінеколаг Гродзенскай вобласці ў 1970-я гады.

## Гл. таксама 
* Шавялёў
Шавялёў

**Шавялёў** — прозвішча.

## Вядомыя асобы 
* Дзмітрый Пятровіч Шавялёў — хірург-анколаг, заслужаны ўрач БССР
* Мікалай Артамонавіч Шавялёў — савецкі ваенны дзеяч
* Сяргей Юр’евіч Шавялёў — расійскі ваенны дзеяч

## Гл. таксама 
* Шавялёва
Будынак Баранавіцкага чыгуначнага вакзала

**Будынак Баранавіцкага чыгуначнага вакзала** — будынак на станцыі Баранавічы-Палескія ў горадзе Баранавічы Брэсцкай вобласці. Размешчаны на Прывакзальнай плошчы, па адрасе вуліцы Фралянкова, 13.

Пабудаваны ў 1947 годзе. Уваходзіць у комплекс адміністрацыйна-транспартнага цэнтра, размешчанага ў паўднёва-ўсходняй частцы горада.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:1947 год у Беларусі
Мінскі абласны клінічны шпіталь інвалідаў Вялікай Айчыннай вайны імя П. М. Машэрава

**Мінскі абласны клінічны шпіталь інвалідаў Вялікай Айчыннай вайны імя П. М. Машэрава** — шпіталь у аграгарадку Лясны Мінскага раёна.

## Гісторыя 
Шпіталь для інвалідаў Вялікай Айчыннай вайны заснаваны ў вёсцы Бараўляны ў 1946 годзе на базе ваеннага шпіталя, у 1972 годзе пабудаваны новы архітэктурны комплекс (арх. М. Гулько, У. Крывашэеў)

## Архітэктура 
У аснову аб’ёмна-планіровачнага вырашэння комплексу пакладзены прынцып блакіроўкі карпусоў. Двухпавярховы цагляна-панэльны адміністрацыйна-бытавы корпус (уключае сталовую, бібліятэку, клуб, пакоі для гульняў і інш.) праз фае, размешчанае на 2-м паверсе, злучаны з 5-павярховым каркасна-панэльным бальнічным корпусам калідорнай планіроўкі. Палаты арыентаваны на поўдзень. Комплекс уключае таксама 3-павярховыя фізіятэрапеўтычны і аперацыйны карпусы. Фасады карпусоў вырашаны ў дакладных, лаканічных формах.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Лясны (Мінскі раён)
Катэгорыя:Шпіталі
Катэгорыя:1946 год у Беларусі
Катэгорыя:1972 год у Беларусі
Катэгорыя:Бальніцы Беларусі
Аляксандр Якаўлевіч Мітрашэнка

**Аляксандр Якаўлевіч Мітрашэнка** (1897—1964) — беларускі ўрач-хірург. Кандыдат медыцынскіх навук, дацэнт. Заслужаны ўрач БССР (1948).

## Біяграфія 
Выкладаў на кафедрах агульнай хірургіі, шпітальнай хірургіі, узначальваў кафедру агульнай хірургіі, быў прарэктарам па вучэбнай рабоце Віцебскага дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта.

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя інтарэсы: ваенна-палявая, поласцевая хірургія; хірургічнае лячэнне валлёвай хваробы; аператыўнае лячэнне артэрыявенозных анеўрызмаў, эмбалій лёгачнай артэрыі.

## Літаратура 
* Медицинские династии Беларуси : биографические очерки. — Минск, 2012

Катэгорыя:Заслужаныя ўрачы Беларускай ССР
Катэгорыя:Медыкі Беларусі
Катэгорыя:Хірургі Беларусі
Катэгорыя:Ваенныя ўрачы СССР
Мікалай Іванавіч Бобрык

**Мікалай Іванавіч Бобрык** (1901—1956) — беларускі ўрач-хірург. Кандыдат медыцынскіх навук (1937), дацэнт (1938). Заслужаны ўрач Беларускай ССР (1948).

## Біяграфія 
Закончыў медыцынскі факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта (1926).

Працаваў у Беларускім медыцынскім інстытуце (1926—1939, урач-ардынатар, асістэнт, дацэнт факультэцкай хірургічнай клінікі), Мінскім акружным ваенным шпіталі (з 1940, начальнік хірургічнага аддзялення), у палявых эвакапунктах Заходняга і 3-га Беларускага франтоў (1941—1945, старшы хірург), медыцынскім ўпраўленні Беларускай ваеннай акругі (з 1945, галоўны хірург), Віцебскім медыцынскім інстытуце (1946—1948, загадчык кафедры агульнай хірургіі), Мінскім медыцынскім інстытуце (1948—1956, дацэнт кафедры агульнай хірургіі, з 1955 — загадчык кафедры), адначасова ў Рэспубліканскім анкалагічным дыспансеры (1948—1949, галоўны ўрач), Рэспубліканскай бальніцы 4-га лячэбна-санітарнага ўпраўлення Міністэрства аховы здароўя БССР (1949—1956, загадчык хірургічнага аддзялення).

Галоўны анколаг Міністэрства аховы здароўя БССР (1949—1954).

## Літаратура 
* Рак і барацьба з ім / А. І. Міхельсон, Н. І. Бобрык. — Мінск, 1946.
* Бобрык Мікалай Іванавіч // Беларуская савецкая энцыклапедыя : [у 18 т.]. — Мінск, 1970. — Т. 2. — С. 362.
* Бобрык Мікалай Іванавіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 2004. — Т. 18, кн. 1. — С. 353.
* Бобрик Николай Иванович // Заведующие кафедрами и профессора Минского медицинского института (1921—1996) : биографический справочник / Н. Ф. Змачинская, М. В. Мальковец, А. Н. Пересада. ― Минск, 1999. — С. 71—72.
* Бобрик Николай Иванович // Гордость здравоохранения Витебщины : биографический справочник / Н. И. Степаненко, Ю. Н. Степаненко. — Витебск, 2009. — С. 26—27.
* 95 лет со дня рождения Бобрика Николая Ивановича / Л. И. Артишевский // Редкие и труднодиагностируемые заболевания в практике хирурга : сборник трудов. — Минск, 1998. — С. 7—8.

Катэгорыя:Галоўныя анколагі Міністэрства аховы здароўя БССР
Катэгорыя:Анколагі Беларусі
Катэгорыя:Хірургі Беларусі
Катэгорыя:Заслужаныя ўрачы Беларускай ССР
Катэгорыя:Ваенныя ўрачы СССР
Катэгорыя:Медыкі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Постаці беларускай аховы здароўя
Фомчанка

**Фомчанка** — прозвіча.

## Вядомыя носьбіты 
* Рыгор Уладзіміравіч Фомчанка (1922—1986) — заслужаны ўрач БССР, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.
* Юлія Пятроўна Фомчанка (н. 1999) — беларуская плыўчыха. Майстар спорту Беларусі.
Новаш

**Новаш** — прозвішча.

## Вядомыя асобы 
* Іван Емяльянавіч Новаш — беларускі ўрач-тэрапеўт
* Ларыса Іванаўна Новаш — беларускі архітэктар
* Уладзімір Іванавіч Новаш (1924—2004) — беларускі спецыяліст у галіне электраэнергетыкі.
Давід Майсеевіч Кулік

**Давід Майсеевіч Кулік** (1903—1994) — беларускі ўрач-псіхіятр. Кандыдат медыцынскіх навук (1941). Заслужаны ўрач Беларускай ССР (1956).

## Біяграфія 
Скончыў Дзяржаўны інстытут медыцынскіх ведаў (Ленінград, 1928). Працаваў у 2-й Савецкай бальніцы г. Мінска (1930—1933, загадчык псіхіятрычнага аддзялення), у Магілёўскай рэспубліканскай псіхіятрычнай бальніцы (1933—1941, загадчык клінічнага аддзялення, старшы ардынатар).

У гады Вялікай Айчыннай вайны — намеснік начальніка псіханеўралагічнага шпіталя. Пасля вайны — у Магілёўскай абласной псіхіятрычнай бальніцы (1945—1968, у 1945—1950 — галоўны ўрач), Магілёўскім абласным псіханеўралагічным дыспансеры (1950—1962 — в. а. галоўнага ўрача).

Пасля выхаду на пенсію — у Ленінградзе, з 1982 — у Пушкіне Ленінградскай вобласці ў Доме ветэранаў навукі.

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя інтарэсы: праблемы псіхіятрыі, псіханеўралогіі; псіхічныя ўскладненні пры малярыі; вопыт купіравання станаў ўзбуджэння ў клапатлівым аддзяленні (тэма дысертацыі).

## Літаратура 
* Малярийный энцефалит и его психопатология / Д. М. Кулик. — Могилев, 1955.
* Кулик Давид Моисеевич // Книга памяти Могилевщины — участникам Великой Отечественной войны 1941—1945 гг. и других войн. — Могилев, 2007. — С. 134 : фото.
* Кулик Давид Моисеевич // Организаторы здравоохранения Республики Беларусь. — Минск, 2002. — С. 390. (Информация: год смерти 1977 — ошибочный.)
* Заслужаныя ўрачы Беларускай ССР // Беларуская савецкая энцыклапедыя : [у 12 т.]. — Мінск, 1971. — Т. 4. — С. 519—520. (В содержании: Кулік Д. М.)

## Спасылкі 
* Кулик, Давид Моисеевич (кандидат медицинских наук ; 1903—1994) 

Катэгорыя:Заслужаныя ўрачы Беларускай ССР
Катэгорыя:Псіхіятры Беларусі
Катэгорыя:Медыкі Беларусі
Катэгорыя:Медыкі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Постаці беларускай аховы здароўя
Іван Емяльянавіч Новаш

**Іван Емяльянавіч Новаш** (1891 — ?) — беларускі ўрач-тэрапеўт. Кандыдат медыцынскіх навук (1938), дацэнт (1946). Заслужаны ўрач БССР (1949).

## Біяграфія 
Закончыў медыцынскі факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта (1927). Да Вялікай Айчыннай вайны працаваў загадчыкам туберкулёзнага дыспансера, інспектарам Мінскага гарадскога аддзела аховы здароўя, ардынатарам тэрапеўтычнай клінікі медыцынскага факультэта Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта, асістэнтам кафедры прапедэўтыкі ўнутраных хвароб Мінскага медыцынскага інстытута.

У гады вайны — тэрапеўт медыка-санітарнага батальёна, начальнік тэрапеўтычных аддзяленняў палявога перасоўнага шпіталя, эвакашпіталя.

З 1946 — у Мінскім дзяржаўным медыцынскім інстытуце на кафедры прапедэўтыкі ўнутраных хвароб і кафедры шпітальнай тэрапіі.

## Літаратура 
* Уводзіны ў клініку ўнутраных хвароб : агульная методыка даследавання хворага / І. Е. Новаш. — Мінск, 1935

## Спасылкі 
* Новаш Иван Емельянович 

Катэгорыя:Фтызіятры Беларусі
Катэгорыя:Медыкі Беларусі
Катэгорыя:Ваенныя ўрачы СССР
Катэгорыя:Медыкі Вялікай Айчыннай вайны
Марак Папёлак

**Марак Папёлак** (; нар. ) — польскі баскетболіст, пазнее трэнер.

## Кар’ера 
У сезоне 2020/2021 быў асістэнтам Артура Гронака у быдгашцкую «Асторыю». У 2021 годзе стаў галоўным трэнерам радамскай Росы, але праз тры месяцы пакінуў пост і перашоў у СКС Старогард Гданьскі. У чэрвені 2022 года падпісаў кантрак з клубам Асторыі стаўшы галоўным трэнерам.

Катэгорыя:Баскетбольныя трэнеры Польшчы
Катэгорыя:Баскетбалісты Польшчы
Катэгорыя:Трэнеры «Асторыі» Быдгашч
Катэгорыя:Трэнеры «Росы» Радам
Катэгорыя:Трэнеры СКС Старогард Гданьскі
Марыя Сямёнаўна Маскова

**Марыя Сямёнаўна Маскова** (1892—1958) — беларуская ўрач-педыятр, арганізатар аховы здароўя. Кандыдат медыцынскіх навук (1941). Заслужаны ўрач Беларускай ССР (1948).

## Біяграфія 
Скончыла медыцынскі факультэт 2-га Маскоўскага ўніверсітэта (1920). Працавала ў ваенных шпіталях Смаленска і Віцебска (1920—1921), урачом на фабрыках «Дзвіна» і «Сцяг індустрыялізацыі» (Віцебск, 1922—1934), адначасова ўрачом дзіцячай кансультацыі і сакратаром Віцебскага аддзялення Беларускага інстытута аховы мацярынства і маленства (1932—1934), ардынатарам дзіцячай клінікі, асістэнтам кафедры дзіцячых хвароб Віцебскага медыцынскага інстытута (1935—1941), асістэнтам дзіцячай клінікі Башкірскага медыцынскага інстытута і Уфімскага філіяла Першага Маскоўскага медыцынскага інстытута (1941—1944) 1944—1958), адначасова асістэнтам кафедры педыятрыі Віцебскага медыцынскага інстытута (да 1951). З 1958 — у Маскве.

## Літаратура 
* Витебский друг детей : сборник статей / [под ред. М. С. Московой и др.]. — Витебск, 1926.
* Москова Мария Семеновна // Гордость здравоохранения Витебщины : биографиический справочник / Н. И. Степаненко, Ю. Н.. Степаненко. — Витебск, 2009. — С. 45—46.
* Заслужаны ўрач Беларускай ССР // Беларуская савецкая энцыклапедыя : [у 12 т.].— Мінск, 1971. — Т. 4. — С. 519—520. — У змесце: Маскова М. С.
* Москова Мария Семеновна // Организаторы здравоохранения Республики Беларусь. — Минск, 2002. — С. 179—180 : фото. — Информация: биография не представлена.

## Спасылкі 
* Москова Мария Семеновна 

Катэгорыя:Педыятры Беларусі
Катэгорыя:Заслужаныя ўрачы Беларускай ССР
Катэгорыя:Постаці беларускай аховы здароўя
Катэгорыя:Педыятры СССР
Будынкі Беларускага аўтамабільнага завода

**Будынкі Беларускага аўтамабільнага завода** ў г. Жодзіна ўзведзены ў 1958 годзе, у 1976 годзе пабудаваны новыя вытворчыя, адміністрацыйна-бытавыя і інжынерныя карпусы. Тэрыторыя завода функцыянальна заніравана з улікам асаблівасцей тэхналогіі, сістэмы адміністрацыйна-бытавога абслугоўвання і транспарту, санітарных і пажарных патрабаванняў. Зоны планіровачна аб’яднаны транспартнымі і пешаходнымі сувязямі. Асноўную вытворчую зону фарміруюць карпусы цэхаў — сучасных прамысловых будынкаў з прагрэсіўнымі аб’ёмна-планіровачнымі і канструкцыйнымі вырашэннямі. Асноўныя цэхі — вялікія вытворчыя аб’ёмы з натуральным асвятленнем і кандыцыяніраваным паветрам. Вентыляцыйныя ўстаноўкі вынесены ў спецыяльныя галерэі на дахі карпусоў. Працяглыя гарызантальныя плоскасці вытворчых карпусоў раўнамерна падзелены 4-павярховымі бытавымі прыбудовамі, што стварае своеасаблівую і выразную кампазіцыю галоўных фасадаў, перад якімі размешчана зона адпачынку.

Перадзаводская зона — буйны комплекс адміністрацыйных, лабараторных і грамадскіх будынкаў, прамежкавае звяно паміж вытворчымі і жылымі тэрыторыямі. Яе галоўнымі элементамі з’яўляюцца карпусы канструктарска-даследчай базы і заводакіраўніцтва, якія вылучаюцца цікавай і выразнай кампазіцыяй. У аб’ёмна-планіровачнай арганізацыі заводскага комплексу выкарыстаны прагрэсіўныя вырашэнні, што дало магчымасць стварыць выразную архітэктуру і камфортныя ўмовы працы.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:1958 год у Беларусі
Катэгорыя:1976 год у Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1958 годзе
Катэгорыя:Прамысловая архітэктура Беларусі
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Жодзіна
Катэгорыя:Беларускі аўтамабільны завод
Комплекс будынкаў БДАТУ

**Комплекс будынкаў Беларускага дзяржаўнага аграрнага тэхнічнага ўніверсітэта** ў Мінску ўключае галоўны (1956, арх. М. Бакланаў) і навучальна-лабараторныя карпусы, 6 студэнцкіх інтэрнатаў, сталовую. 

## Архітэктура 
Дзякуючы цэласнасці архітэктурнага вырашэння будынак галоўнага корпуса стаў арганічнай часткай забудовы праспекта Незалежнасці.

Галоўны корпус 5-павярховы, П-падобны ў плане, утварае курданёр перад уваходам. У цэнтральнай частцы па галоўнай восі парадны вестыбюль-фае, 2-светлавая актавая і спартыўная залы, адміністрацыйныя памяшканні, лабараторыі і аўдыторыі размешчаны ў бакавых крылах абапал калідораў, якія злучаюцца з цэнтральнай часткай. Парадны ўваход галоўнага фасада вылучаны порцікам з трохвугольным франтонам і падвойнымі трохчвэртнымі калонамі. Гарызантальная цяга падзяляе будынак на 2 ярусы: ніжні (1—2-гі паверхі) апрацаваны рустам, верхні (у бакавых крылах) — пілястрамі. Пры стварэнні параднага падыходу да будынка па вялікай лесвіцы ўдала выкарыстаны рэльеф.

Пастаўленыя па тыпавых праектах будынкі 3-павярховага навучальна-лабараторнага корпуса, 5-павярховых студэнцкіх інтэрнатаў, 2-павярховай сталовай размешчаны ўнутры тэрыторыі комплексу.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Беларускі дзяржаўны аграрны тэхнічны ўніверсітэт
Катэгорыя:1956 год у Мінску
Катэгорыя:З’явіліся ў 1956 годзе
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Мінска
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Міхаіла Бакланава
Катэгорыя:Збудаванні Мінска ў стылі савецкага класіцызму
Катэгорыя:Праспект Незалежнасці (Мінск)
Белавежская пушча (комплекс)

**«Белавежская пушча»** — архітэктурны комплекс у Камянецкім раёне; адзін з цэнтраў зоны турызму і адпачынку аднайменнай запаведна-паляўнічай гаспадаркі. Пабудаваны ў 1961 годзе па праекце маскоўскага інстытута Дзіпралес.

## Архітэктура 
Складаецца з 3 зблакіраваных аб’ёмаў — цэнтральнага (музей прыроды) і бакавых (у адным з іх кіраўніцтва запаведна-паляўнічай гаспадаркі, у другім — гасцініца з рэстаранам), навукова-лабараторнага корпуса (1977, інстытут Дзіпралес). Двухпавярховы прамавугольны ў плане аб’ём музея прыроды вырашаны ў лаканічных формах з зашклёным галоўным фасадам, казырком над уваходам і завершаны двухсхільным дахам. Экспазіцыя музея размешчана ў залах і антрэсолях 1—2-га паверхаў. Архітэктурнай дамінантай комплексу з’яўляецца вежа з назіральнай пляцоўкай, якая прымыкае да цэнтральнага аб’ёму. 3 аб’ёмам музея злучаны 2-павярховыя прамавугольныя ў плане аб’ёмы кіраўніцтва запаведнікам і гасцініцы з рэстаранам. Пластыка атынкаваных фасадаў ствараецца мерным рытмам прамавугольных аконных праёмаў і лоджый (гасцінічнай часткі). 3 тыльнага боку ад аб’ёму кіраўніцтва запаведна-паляўнічай гаспадаркі размешчаны 2-павярховы прамавугольны ў плане навукова-лабараторны корпус. Пілоны на галоўным фасадзе падкрэсліваюць яго строгую і лаканічную архітэктуру. Архітэктурнае вырашэнне комплексу арганічна дапаўняюць элементы добраўпарадкавання тэрыторыі з малымі архітэктурнымі формамі (кіёскі, дэкаратыўныя кветнікі). Перад музеем помнік кулямётнаму разліку (1975, арх. В. Занковіч).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Белавежская пушча
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Беларусі
Катэгорыя:1961 год у Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1961 годзе
Катэгорыя:Курорты Беларусі
Кастрычнік (кінатэатр, Баранавічы)

**«Кастрычнік»** — кінатэатр у Баранавічах, размешчаны па вуліцы Леніна, 2. Замыкае ўсходні бок плошчы Леніна.

## Гісторыя 
Кінатэатр «Кастрычнік» у Баранавічах адчыніўся 6 лістапада 1947 года ў будынку, выкананым у стылі савецкай неакласікі. У 1975—1977 ў стылі мадэрнізму.

Капітальны рамонт глядзельнай залы з заменай састарэлага абсталявання праведзены ў 2010 годзе.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Кінатэатры Беларусі
Катэгорыя:Вуліца Леніна (Баранавічы)
Катэгорыя:Плошча Леніна (Баранавічы)
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Роберта Грынкевіча
Катэгорыя:1977 год у Баранавічах
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Баранавічаў
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў стылі мадэрнізм
Катэгорыя:1947 год у Беларусі
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Леаніда Макарэвіча
Іван Баніфатавіч Аляшкевіч

**Іван Баніфатавіч Аляшкевіч** ( — ) — беларускі савецкі вучоны ў галіне хірургіі. Доктар медыцынскіх навук, прафесар. Заслужаны ўрач БССР (1959), Заслужаны дзеяч навукі БССР (1968).

У час Вялікай Айчыннай вайны знаходзіўся на фронце, займаў пасады камандзіра аперацыйна-перавязачнага ўзвода, вядучага хірурга медсанбата, начальніка хірургічнага аддзялення і вядучага хірурга палявога перасоўнага шпіталя, старэйшага хірурга армейскіх шпіталяў, начальніка хірургічнага аддзялення.
Загадчык кафедры шпітальнай хірургіі Віцебскага дзяржаўнага медыцынскага інстытута (1949—1955 гг.). У 1965—1975 гадах загадчык кафедры хірургіі БелМАПА.

Навуковыя працы па хірургіі.

Узнагароджаны медалём «За перамогу над Германіяй у Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.».

## Літаратура 
* Руководители, заведующие кафедрами, профессора и доктора наук Белорусской медицинской академии последипломного образования (1931—2006). — Минск, 2006. (Место рождения: Рогачевский уезд.)
* Организаторы здравоохранения Республики Беларусь. — Минск, 2002. (Место рождения: Рогачевский уезд.)
* 
* Скальпель хирурга ― оружие победы / Н. И. Василенко, Ю. С. Небылицын, С. Г. Василенко // Новости хирургии. ― 2010. ― Т. 18, № 4. ― С. 3—11.

## Спасылкі 
* Олешкевич Иван Бонифатьевич   // Сайт БелМАПА
* История кафедры госпитальной хирургии с курсом ФПК и ПК   // Сайт ВДМУ

Катэгорыя:Хірургі Беларусі
Катэгорыя:Хірургі СССР
Катэгорыя:Медыкі Вялікай Айчыннай вайны
Гжэгаж Скіба

**Гжэгаж Скіба** (; нар. , г. Быдгашч, Польшча) — польскі баскетболіст, пазней трэнер. Выступаў за зборную Польшчы.

## Кар’ера 
Выпускнік «Асторыі» дзе на працягу многіх гадоў гуляў. У сезоне 2018/2019 узначаліваў «Асторыю» і вывеў клуб ў Вышэйшую лігу.

Катэгорыя:Баскетбольныя трэнеры Польшчы
Катэгорыя:Баскетбалісты Польшчы
Катэгорыя:Трэнеры «Асторыі» Быдгашч
Катэгорыя:Ігракі зборнай Польшчы па баскетболе
Катэгорыя:Ігракі «Анвіля» Улацлавак
Катэгорыя:Ігракі «Асторыі» Быдгашч
Катэгорыя:Ігракі «Трэфла» Сопат
Альшэўская

**Альшэўская** — шматзначны тэрмін.

## Вядомыя асобы 
* Вольга Іосіфаўна Альшэўская — беларуская ўрач-псіхіятр, выкладчык

## Іншае 
* Альшэўская (станцыя метро)
Каменка (прыток Ізледзі)

**Ка́менка** — рака ў Валожынскім раёне Мінскай вобласці, правы прыток ракі Ізледзь (басейн Нёмана). Даўжыня 21 км. Пачынаецца каля вёскі Камень, упадае ў Ізледзь за 2,6 км на захад ад хутара Козлікі. Цячэ па Налібоцкай пушчы. У ніжнім цячэнні каналізаваная. 

Катэгорыя:Рэкі Валожынскага раёна
Катэгорыя:Басейн Заходняй Бярэзіны
Запруддзе (прыток Яршоўкі)

**Запру́ддзе** — ручай у Валожынскім раёне Мінскай вобласці, левы прыток ракі Яршоўка (басейн Нёмана). Даўжыня 2,2 км. Пачынаецца за 0,8 км на паўночны захад ад вёскі Гляі, упадае ў Яршоўку на ўсход ад вёскі Зарэчча. На ўсім працягу каналізаваны.

Катэгорыя:Рэкі Валожынскага раёна
Катэгорыя:Басейн Іслачы
Майсей Карлавіч Гардон

**Майсей Карлавіч Гардон** (1905—1984) — беларускі ўрач-тэрапеўт, арганізатар аховы здароўя. Кандыдат медыцынскіх навук (1964), заслужаны ўрач БССР.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Вільне ў 195 годзе. Скончыў медыцынскі факультэт Віленскага ўніверсітэта ў 1930 годзе.

Да вайны працаваў ардынатарам у адной з клінік г. Вільні. Ад пачатку вайны да 1943 года знаходзіўся ў яўрэйскім гета. У складзе ўзброенай групы, вырваўшыся з гета ў 1943 годзе, патрапіў у партызанскі атрад імя Кутузава «Знішчальнік», у красавіку 1944 года прызначаны ўрачом брыгады імя Даватара.

Памёр у 1984 годзе.

### Бібліяграфія 
* Некоторые показатели состояния сердечно-сосудистой системы у больных, леченных адренокортикотропным гормоном (АКТГ) и кортикостероидами : автореферат диссертации ... кандидата медицинских наук / М. К. Гордон. — Минск, 1963

## Узнагароды 
* званне «Заслужаны ўрач Беларускай ССР» (1961)
* медаль «Партызану Айчыннай вайны» I ступені.

## Літаратура 
* Гардон Майсей Карпілевіч // Памяць : Вілейскі раён. — Мінск, 2003. — С. 566—567

Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Ваенныя ўрачы СССР
Катэгорыя:Ваенныя ўрачы Беларусі
Катэгорыя:Тэрапеўты СССР
Катэгорыя:Тэрапеўты Беларусі
Катэгорыя:Кардыёлагі Беларусі
Катэгорыя:Кардыёлагі СССР
Катэгорыя:Заслужаныя ўрачы Беларускай ССР
Катэгорыя:Постаці беларускай аховы здароўя
Вольга Іосіфаўна Альшэўская

**Вольга Іосіфаўна Альшэўская** (1908—1989) — беларуская ўрач-псіхіятр, выкладчык. Заслужаны ўрач БССР (1961). Кандыдат медыцынскіх навук (1947), дацэнт (1949).

У 1944—1947 гг. — галоўны ўрач Рэспубліканскай клінічнай псіхіятрычнай бальніцы. Выкладчык кафедры псіхіятрыі Мінскага медыцынскага інстытута (1934—1941 гг., 1947—1970 гг.).

Аўтар навуковых прац, прысвечаных праблеме шызафрэніі.

Катэгорыя:Медыкі Беларусі
Катэгорыя:Псіхіятры Беларусі
Катэгорыя:Заслужаныя ўрачы Беларускай ССР
Катэгорыя:Постаці беларускай аховы здароўя
Вячаслаў Аляксандравіч Быстрэнін

**Вячаслаў Аляксандравіч Быстрэнін** (, г. Чалябінск, Расія — ) — урач-отарыналарынголаг. Доктар медыцынскіх навук (1973), прафесар (1977).

## Біяграфія 
Скончыў Чэлябінскі дзяржаўны медыцынскі інстытут (1954), Свярдлоўскі дзяржаўны медыцынскі інстытут (аспірантура, 1962).
    
Працаваў у Чэлябінскай абласной клінічнай бальніцы (1954–1959, урач-отарыналарынголаг); Свярдлоўскім дзяржаўным медыцынскім інстытуце (1962–1973, асістэнт, з 1970 – дацэнт ЛОР-кафедры); Беларускім дзяржаўным інстытуце ўдасканалення ўрачоў (1973–1999, кафедра отарыналарынгалогіі, загадчык кафедры).
 
Навуковыя інтарэсы: фізіялогія і паталогія вуха. 11 вынаходстваў, 25 рацыяналізатарскіх прапаноў. 

## Узнагароды 
Значок «Отличник здравоохранения» (1982), знак «Изобретатель СССР» і інш.

## Літаратура 
* Значение функций окон лабиринта в отохирургии : автореферат диссертации … доктора медицинских наук : 14.00.04 / Быстренин Вячеслав Александрович. — Свердловск, 1973.
* Быстренин Вячеслав Александрович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2006. — Т. 2. — С. 568.
* Быстрэнін Вячаслаў Аляксандравіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 2004. — Т. 18, кн. 1. — С. 357.
* Быстренин Вячеслав Александрович // Заведующие кафедрами, профессора и доктора наук Белорусской медицинской академии последипломного образования, 1931—2011 : к 80-летию БелМАПО. — Минск, 2011. — С. 259—260.
* Вячеслав Александрович Быстренин : [некролог] // Здравоохранение. — 2006. — No 1. — С. 78.
Кірыл Аляксеевіч Буданаў

**Кірыл Аляксеевіч Буданаў** (; ) — украінскі военачальнік. Начальнік Галоўнага ўпраўлення разведкі Міністэрства абароны Украіны (з 2020 года), генерал-лейтэнант (2023), Герой Украіны (2024).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 4 студзеня 1986 года ў Кіеве.

Скончыў Адэскі інстытут Сухапутных войскаў (2007), пасля чаго пачаў служыць у атрадзе спецпрызначэння Галоўнага ўпраўлення разведкі Міністэрства абароны Украіны, дзе займаў розныя пасады.

З вясны 2014 года браў удзел ва ўзброеным канфлікце на ўсходзе Украіны. Меў баявыя раненні.

З 2018 па 2020 год займаўся адмысловымі справамі. У 2020 году стаў намеснікам дырэктара дэпартамента Службы вонкавай разведкі Украіны. 3 красавіка 2022 года прысвоена вайсковае званне генерал-маёр.

## Узнагароды 
* Крыж баявых заслуг (23 жніўня 2022) — за выдатныя асабістыя заслугі ў абароне дзяржаўнага суверэнітэту і тэрытарыяльнай цэласнасці Украіны, вернасць вайсковай прысязе.
* Поўны кавалер ордэна «За мужнасць»
* Нагрудны знак «За вайсковую доблесць»
* Нагрудны знак «Знак ушанавання»
* Памятны знак «За вайсковую доблесць»
* Нагрудны знак «Удзельнік АТА»
* Герой Украіны (9 лютага 2024)

## Крыніцы 
Катэгорыя:Генерал-маёры (Украіна)
Катэгорыя:Выпускнікі Адэскай ваеннай акадэміі
Катэгорыя:Удзельнікі вайны на ўсходзе Украіны
Танхен Мордухавіч Гельман

**Танхен Мордухавіч Гельман** — беларускі ўрач-неўрапатолаг. Спецыяліст у галіне неўралогіі і неўрапаталогіі. Заслужаны ўрач Беларускай ССР (1961).

Вобласць навуковых інтарэсаў — эпілепсія і яе лячэнне.

## Бібліяграфія 
* Эпилепсии и их лечение / Д. А. Марков, Т. М. Гельман. — Минск, 1954

Катэгорыя:Неўролагі СССР
Катэгорыя:Неўролагі Беларусі
Катэгорыя:Заслужаныя ўрачы Беларускай ССР
Гельман

**Гельман** — прозвішча.

## Вядомыя асобы 
* Паліна Уладзіміраўна Гельман — савецкая лётчыца
* Танхен Мордухавіч Гельман — беларускі ўрач-неўролаг
Вышэйшыя літаратурныя курсы

* Вышэйшыя дзяржаўныя літаратурныя курсы (брусаўскія) — курсы, якія існавалі ў 1925—1929 гадах, пасля ліквідацыі Брусаўскага інстытута
* Вышэйшыя літаратурныя курсы літаратурнага інстытута імя А. М. Горкага — сучасныя курсы пры Маскоўскім Літаратурным інстытуце
* Курсы літаратурнага майстэрства Андрэя Венядзіктавіча Варанцова — сакратара Праўлення Саюза пісьменнікаў Расіі, выкладчыка МДАУ, шмат гадоў які кіраваў семінарамі прозы ў Літаратурным інстытуце імя Горкага.
Арыэль (прэмія)

**«Арыэль»** () — нацыянальная кінапрэмія Мексікі, якая прысуджаецца штогод з 1947 года  (, AMACC). Узнагарода ўяўляе сабой фігурку мужчыны, якую распрацаваў скульптар . Прэмія названа па загалоўку знакамітай кнігі эсэ пра лацінаамерыканскага чалавека за аўтарствам уругвайскага пісьменніка . Лічыцца самай прэстыжнай узнагародай у .

Акадэмія прысуджае «*Сярэбраны Арыэль*» у 25 катэгорыях і «*Залаты Арыэль*» за найлепшы фільм. Акрамя таго, «*Залаты Арыэль*» прысуджаецца асобам і ўстановам у знак прызнання іх кар’ерных дасягненняў.


Катэгорыя:Кінапрэміі Мексікі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1947 годзе
Хрысціянская дэмакратыя (Італія)

**Хрысціянская дэмакратыя** (, **DC**) — хрысціянска-дэмакратычная палітычная партыя Італіі. DC была заснавана 15 снежня 1943 года ў Італьянскай Сацыяльнай Рэспубліцы (акупаваная нацыстамі Італія) як ідэальны пераемнік Італьянскай народнай партыі, якая мела такі ж самы сімвал, шчыт крыжакоў (*scudo crociato*). Быўшы каталіцкай, цэнтрысцкай, усеагульнай партыяй, якая ўключала як правацэнтрысцкія, так і левацэнтрысцкія палітычныя фракцыі, DC адыгрываў дамінуючую ролю ў палітыцы Італіі на працягу пяцідзесяці гадоў і з’яўляўся часткай урада з моманту неўзабаве пасля яго стварэння і да яго канчатковага роспуску 16 студзеня 1994 года на фоне скандалаў у *Тангентапалі*. Хрысціянскія дэмакраты бесперапынна ўзначальвалі італьянскі ўрад з 1946 па 1981 год. Партыя атрымала мянушку «Белы кіт» () з-за сваёй велізарнай арганізацыі і афіцыйнага колеру. Падчас як DC была ва ўрадзе, Італьянская камуністычная партыя была найбуйнейшай апазіцыйнай партыяй.

З 1946 па 1994 год DC была найбуйнейшай партыяй у парламенце Італіі, якая кіравала ў паслядоўных кааліцыях, у т.л. у сістэме *Pentapartito*. Першапачаткова яна падтрымлівала ліберальна-кансерватыўныя ўрады разам з умеранай Італьянскай дэмакратычнай сацыялістычнай партыяй, Італьянскай ліберальнай партыяй і Італьянскай рэспубліканскай партыяй, перш чым перайсці да арганічнага левацэнтрысцкага руху з удзелам Італьянскай сацыялістычнай партыі. Партыю падтрымліваў шэраг меншых партый, у тым ліку Італьянская народная партыя, Хрысціянска-дэмакратычны цэнтр, Аб'яднаныя хрысціянскія дэмакраты і ўсё яшчэ актыўны Саюз цэнтра. Былыя члены DC таксама распаўсюджаны сярод іншых партый, у тым ліку правацэнтрысцкай Forza Italia і левацэнтрысцкай Дэмакратычнай партыі. Яна была адным з заснавальнікаў Еўрапейскай народнай партыі ў 1976 годзе.

## Сімвалы 

Файл:DC Party Logo (1968-1992).svg|Шчыт крыжакоў, афіцыйны лагатып DC
Файл:Democrazia Cristiana - Vecchio logo.png|Электаральны лагатып(1946–1991)
Файл:Democrazia Cristiana.png|Электаральны лагатып(1992–1993)

## Дадатковае чытанне 
* 
* 

## Літаратура 
* Massimo L. Salvadori, *Enciclopedia storica*, Zanichelli, Balogna 2000
* Igino Giordani, *De Gasperi, il ricostruttore*, Cinque Lune, Рым 1955
* Джуліа Андрэоці, *De Gasperi e il suo tempo*, Mondadori, Мілан 1956
* Gianni Baget Bozzo, *Il partito Cristiano al potere: la DC di De Gasperi e di Dossetti 1945—1954*, Валекі, Фларэнцыя 1974
* Gianni Baget Bozzo, *Il partito Cristiano e l’apertura a sinistra: la DC di Fanfani e di Moro 1954—1962*, Vallecchi, Фларэнцыя 1977
* П’етра Скопала, *La proposta politica di De Gasperi*, Il Mulino, Балоння 1977
* Ніка Перонэ, *Il segno della DC*, Dedalo, Бары 2002
* Luciano Radi, *La DC da De Gasperi a Fanfani*, Rubbettino, Soveria Mannelli 2005

## Спасылкі 
* Архіў плакатаў DC — частка 1
* Архіў плакатаў DC — частка 2

Італія
Катэгорыя:Палітычныя партыі Італіі
Катэгорыя:Палітычныя партыі, заснаваныя ў 1943 годзе
Усеагульная італьянская канфедэрацыя працы

**Усеагульная італьянская канфедэрацыя працы (УІКП)** () — прафсаюз у Італіі, створаны ў 1944 годзе як замена Усеагульнай канфедэрацыі працы. Гістарычна была звязана з Італьянскай камуністычнай партыяй, цяпер - з Дэмакратычнай партыяй.

Пасля замаху на Пальміра Тальяці ў 1948 годзе і пачала ўсеагульнай забастоўкі ў Італіі, у 1949 годзе канфедэрацыя раскалолася. Прыхільнікі сацыял-дэмакратычных ідэй аддзяліліся ў Італьянскі саюз працы, хрысціянскія дэмакраты ў сваю чаргу заснавалі Італьянскую канфедэрацыю прафсаюзаў працоўных. Пасля, тры гэтыя прафсаюзныя цэнтры аб'ядноўваліся ў адзіны рух у 1972 годзе і падчас прэм'ерства Берлусконі.

Катэгорыя:Прафсаюзы Італіі
Міхаіл Піліпавіч Чэпік

**Міхаіл Піліпавіч Чэпік** (, в. Залессе, Лепельскі раён, Віцебская вобласць — ) — беларускі мастак.

## Біяграфія 
Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Скончыў у 1951 годзе Мінскае мастацкае вучылішча. Вучыўся ў Л. Лейтмана, В. Волкава. Удзельнік мастацкіх выставак з 1953 года і сцэнаграфіі.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Акварэлісты Беларусі
Катэгорыя:Сцэнографы Беларусі
Катэгорыя:Мастакі-плакатысты Беларусі
Катэгорыя:Графікі Беларусі
Надзея Васілеўна Бондарава

**Надзея Васілеўна Бондарава** (, г. Саратаў, Расія — ) — спецыяліст у галіне інфекцыйных хвароб. Доктар медыцынскіх навук (1969), прафесар (1969).

## Біяграфія 
Скончыла Саратаўскі медыцынскі інстытут (1948; ардынатура, 1951).
    
Працавала ў Саратаўскім медыцынскім інстытуце (1951—1955, асістэнт кафедры інфекцыйных хвароб); Мінскім дзяржаўным медыцынскім інстытуце (1955, асістэнт кафедры інфекцыйных хвароб); Беларускім дзяржаўным інстытуце ўдасканалення ўрачоў (1955—1987; у 1956—1960 — в. а. загадчыка кафедры інфекцыйных хвароб, з 1964 — загадчык кафедры інфекцыйных хвароб, у 1967—1970 — прарэктар па вучэбна-навуковай рабоце).

Навуковыя інтарэсы: дыягностыка грыпу, брушнога тыфу; клініка дыфтэрыі, краснухі, язвавых калітаў; антыбіётыкавая тэрапія пры інфекцыйных хваробах; вакцынатэрапія поліяміэліту, хранічнага гепатыту.

Памерла 13 снежня 1987 года, пахавана на Паўночных могілках у Мінску.

## Узнагароды 
Медаль «За доблесную працу» (1970), Ганаровая грамата Вярхоўнага Савета БССР (1975) і інш.

## Літаратура 
* Исходы и отдаленные последствия инфекционного гепатита у детей : автореферат диссертации … доктора медицинских наук : 758 / Н. В. Бондарева. — Минск, 1968.
* Бондарава Надзея Васілеўна // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 1996. — Т. 3. — С. 212. (Дата смерці 14.12 памылковая.)
* Бондарева Надежда Васильевна // Заведующие кафедрами, профессора и доктора наук Белорусской медицинской академии последипломного образования, 1931—2011 : к 80-летию БелМАПО. — Минск, 2011. — С. 34—35.
* Бондарева Надежда Васильевна // Руководители, заведующие кафедрами, профессора и доктора наук Белорусской медицинской академии последипломного образования (1931—2006) / [редакторы-составители: Г. Я. Хулуп, М. З. Ивашкевич, А. В. Манулик]. — Минск, 2006. — С. 21.

Катэгорыя:Інфекцыяністы СССР
Арцём Міхайлавіч Русаковіч

**Арцём Міхайлавіч Русаковіч** (1919—1984) — беларускі ўрач-хірург, арганізатар аховы здароўя. Заслужаны ўрач БССР (1961).

## Біяграфія 
Скончыў Мінскі медыцынскі інстытут у 1941 годзе. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.

## Літаратура 
* Книга памяти медикам Могилевщины — участникам Великой Отечественной войны 1941—1945 гг. и других войн. — Могилев, 2007. (Информация на с. 212—213; дата смерти — 29.02.1984.)
* Организаторы здравоохранения Республики Беларусь. — Минск, 2002. (Информация на с. 384—385; год смерти — 1980.)

Катэгорыя:Хірургі Беларусі
Катэгорыя:Хірургі СССР
Катэгорыя:Заслужаныя ўрачы Беларускай ССР
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Постаці беларускай аховы здароўя
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Старадарожскім раёне
Марыя Аўрамаўна Жыгар

**Марыя Аўрамаўна Жыгар** (15.05.1919 — ?) — беларускі ўрач, арганізатар аховы здароўя. Заслужаны ўрач БССР (1960).

## Біяграфія 
Вучылася ў Мінскім медыцынскім інстытуце (1938—1941), скончыла Яраслаўскі медыцынскі інстытут (1944). Галоўны ўрач Тураўскай (1945—1953), Жыткавіцкай (1953—1955) раённых бальніц. Галоўны ўрач Лепельскай абласной псіхіятрычнай бальніцы (1956—1963), галоўны ўрач Лепельскага раёна (1963—1970), урач-статыстык Лепельскай цэнтральнай раённай бальніцы (1970—1981).

Катэгорыя:Медыкі Беларусі
Катэгорыя:Заслужаныя ўрачы Беларускай ССР
Катэгорыя:Постаці беларускай аховы здароўя
Анатоль Майсеевіч Дабрыянін

**Анатоль Майсеевіч Дабрыянін** (18.05.1929, Баранавічы — 19.06.1996) — беларускі арганізатар аховы здароўя. Заслужаны ўрач БССР (1968).

## Біяграфія 
Скончыў Віцебскі медыцынскі інстытут (1952). Загадчык Целяханскага раённага аддзела аховы здароўя, галоўны ўрач Целяханскай раённай бальніцы (1952—1957). Галоўны ўрач Брэсцкай абласной санітарна-эпідэміялагічнай станцыі (1957—1989).

Катэгорыя:Медыкі Беларусі
Катэгорыя:Заслужаныя ўрачы Беларускай ССР
Катэгорыя:Постаці беларускай аховы здароўя
Васіль Рыгоравіч Цішчанка

**Васіль Рыгоравіч Цішчанка** (1918 —) — беларускі ўрач, арганізатар аховы здароўя. Кандыдат медыцынскіх навук (1967). Заслужаны ўрач БССР.

## Біяграфія 
У 1954—1979 гадах галоўны ўрач Брэсцкай абласной бальніцы. Пад ягоным кіраўніцтвам быў пабудаваны лячэбны корпус і кансультатыўная паліклініка.

## Літаратура 
* Организаторы здравоохранения Республики Беларусь. — Минск, 2002.
* Диспансеризация и плановое оздоровление больных грыжами сельского населения Брестской области : автореферат диссертации … кандидата медицинских наук / В. Г. Тищенко. — Минск, 1967.
* Каталог кандидатских и докторских диссертаций, поступивших в Библиотеку имени В. И. Ленина и Государственную центральную научную медицинскую библиотеку в 4-м квартале 1968 г. ― Москва, 1969

Катэгорыя:Медыкі Беларусі
Катэгорыя:Заслужаныя ўрачы Беларускай ССР
Катэгорыя:Постаці беларускай аховы здароўя
Давід-Гірш Беньямінавіч Кантар

**Давід-Гірш Беньямінавіч Кантар** (1891—1971) — беларускі ўрач-афтальмолаг. Кандыдат медыцынскіх навук (1937), дацэнт (1940).

## Біяграфія 
Скончыў Бернскі ўніверсітэт (1919). Працаваў у бальніцах г. Мінска, Народным камісарыяце аховы здароўя БССР, Мінскім дзяржаўным медыцынскім інстытуце (1936—1941, 1944—1968), у гады Вялікай Айчыннай вайны — у паліклініцы г. Сталінграда, Дубанскай раённай бальніцы (Баскурыя), эвакашпіталі (1-ы Беларускі фронт).

## Літаратура 
* Настаўнік у барацьбе з трахомай / Д. В. Кантар. — Мінск, 1935.
* Заведующие кафедрами и профессора Минского медицинского института (1921—1996) : биографический справочник / Н. Ф. Змачинская, М. В. Мальковец, А. Н. Пересада. — Минск, 1999.
* Навуковыя работнікі БССР [Машынапіс]. — Менск, 1936. (Інфармацыя на с. 81.)
* Памяти Давида Вениаминовича Кантора (1892—1972) //Здравоохр. Белоруссии. — 1975. -№ 2.- С. 92.
* Архіў МДМІ. — Спр. 51.

## Спасылкі 
* Щелевая лампа

Катэгорыя:Афтальмолагі Беларусі
Катэгорыя:Афтальмолагі СССР
Катэгорыя:Медыкі Беларусі
Катэгорыя:Заслужаныя ўрачы Беларускай ССР
Катэгорыя:Ваенныя ўрачы СССР
Катэгорыя:Медыкі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Постаці беларускай аховы здароўя
Катэгорыя:Загадчыкі кафедраў БДМУ