Кіёцкі пратакол

thumb|400px|Удзельнікі Кіёцкага пратаколу па стане на снежань 2011 года,

**Кіёцкі пратакол** — міжнароднае пагадненне, прынятае ў Кіёта (Японія) у снежні 1997 года ў дадатак да Рамачнай канвенцыі ААН аб змяненні клімату (РКЗК). Яно абавязвае развітыя краіны і краіны з пераходнай эканомікай скараціць ці стабілізаваць выкіды парніковых газаў.

## Дэталі пагаднення 
Перыяд падпісання пратаколу адкрыўся 16 сакавіка 1998 года і завяршыўся 15 сакавіка 1999 года.

### Колькасныя абавязацельствы 
Кіёцкі пратакол стаў першым глабальным пагадненнем аб ахове навакольнага асяроддзя, заснаваным на рыначным механізме рэгулявання — механізме міжнароднага гандлю квотамі на выкіды парніковых газаў. Першы перыяд ажыццяўлення пратаколу пачаўся 1 студзеня 2008 года і доўжыўся пяць гадоў да 31 снежня 2012 года, пасля чаго, як чакаецца, на змену яму прыйдзе новае пагадненне.

Краіны **Дадатку B** Пратакола вызначылі для сябе колькасныя абавязацельствы па абмежаванні або скарачэнні выкідаў на перыяд з 1 студзеня 2008 года па 31 снежня 2012 года.
Мэта абмежаванняў — зменшыць у гэты перыяд сукупны сярэдні ўзровень выкідаў 6 тыпаў газаў (вуглякіслы газ, метан, фторвуглевадароды, фторвугляроды, закіс азоту, гексафтарыд серы) на 5,2 % у параўнанні з узроўнем 1990 года.

Асноўныя абавязацельствы ўзялі на сябе індустрыяльныя краіны:
* Еўрасаюз павінен скараціць выкіды на 8 %
* ЗША — на 7%
* Японія і Канада — на 6 %
* Краіны Усходняй Еўропы і Прыбалтыкі — у сярэднім на 8 %
* Расія і Украіна — захаваць сярэднегадавыя выкіды ў 2008—2012 гадах на ўзроўні 1990 года
Краіны ў стадыі развіцця, уключаючы Кітай і Індыю, абавязацельстваў на сябе не бралі.

### Механізмы гнуткасці 
Пратакол таксама прадугледжвае так званыя механізмы гнуткасці:

* **гандаль квотамі**, пры якой дзяржавы ці асобныя гаспадарчыя суб'екты на яго тэрыторыі могуць прадаваць ці купляць квоты на выкіды парніковых газаў на нацыянальным, рэгіянальным ці міжнародным рынках;
* **праекты сумеснага ажыццяўлення** — праекты па скарачэнні выкідаў парніковых газаў, якія выконваюцца на тэрыторыі адной з краін **Дадатку I** РКЗК цалкам або часткова за кошт інвестыцый іншай краіны **Дадатку I** РКЗК;
* **механізмы чыстага развіцця** — праекты па скарачэнні выкідаў парніковых газаў, якія выконваюцца на тэрыторыі адной з краін РКЗК (звычайна якая развіваецца), якая не ўваходзіць у **Дадатак I**, цалкам або часткова за кошт інвестыцый краіны **Дадатку I** РКЗК.

Механізмы гнуткасці былі распрацаваны на 7-ы Канферэнцыі бакоў РКЗК (COP-7), якая адбылася ў канцы 2001 года ў Маракешы (Марока), і зацверджаны на першай Сустрэчы бакоў Кіёцкага пратакола (MOP-1) у канцы 2005 года.

## MOP-1, Манрэаль 
thumb|200px|Пленарная зала 11-й канферэнцыі бакоў РКЗК
Першая сустрэча бакоў Кіёцкага пратакола адбылася ў Манрэалі (Канада) з 28 лістапада па 9 снежня 2005 года. Яна стала адначасова адзінаццатай Канферэнцыяй бакоў РКЗК (COP-11 — ). Таму з фармальнага пункта гледжання ў Манрэалі паралельна праходзілі два мерапрыемствы: COP-11 і COP/MOP-1.

## MOP-2, Найробі 
Другая сустрэча бакоў Кіёцкага пратакола (КП) — КС-12/СС-2 і дванаццатая Канферэнцыя бакоў РКЗК адбыліся ў Найробі (Кенія). Важных рашэнняў па пытаннях клімату падчас гэтых сустрэч прынята не было.

## MOP-3, Балі 
Трэцяя сустрэча бакоў Кіёцкага пратакола і адначасова Трынаццатая Канферэнцыя бакоў Рамачнай Канвенцыі ААН аб змяненні клімату прайшла з 3 па 14 снежня 2007 года.

## Краіны, якія ўдзельнічаюць у падпісанні пратакола 
Па стане на 25 лістапада 2009 Пратакол быў ратыфікаваны 192 краінамі свету (на гэтыя краіны сукупна прыпадае 63,7 % агульнасусветных выкідаў). Прыкметным выключэннем з гэтага спісу з'яўляюцца ЗША.

### Краіны, якія падпісалі пратакол 
Абсалютная большасць, практычна ўсе краіны.

### Краіны, якія падпісалі, але не ратыфікавалі пратакол 
ЗША

### Краіны, якія не падпісалі пратакол 
Афганістан, Андора, Ватыкан, Заходняя Сахара

### Краіны, якія выйшлі з пратакола 
Канада

## Будучыня пратакола
У 2011 годзе на канферэнцыі ААН па змене клімату ў Дурбане была дасягнута дамоўленасць аб падаўжэнні дзеяння Кіёцкага пратакола да прыняцця новага пагаднення, хоць, па ацэнцы «Гардыян», верагодна, што толькі краіны ЕС і некаторыя іншыя будуць удзельнічаць у падоўжаным пратаколе.

## Гл. таксама 
* Глабальнае пацяпленне
* Кліматгейт
* Парніковы эфект
* Гандаль эмісійнымі квотамі
* Рамачная канвенцыя ААН аб змене клімату
* Манрэальскт пратакол па рэчывах, якія разбураюць азонавы слой
* Газавая паходня

## Спасылкі
* Афіцыйны сайт РКІК (на англійскім, іспанскім, французскім мовах)

Катэгорыя:Глабальнае пацяпленне
Катэгорыя:Дагаворы і канвенцыі ААН
Катэгорыя:Экалагічнае права
Катэгорыя:Снежань 1997 года
Катэгорыя:Змяненне клімату