open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Мікалай Аляксеевіч Драненка

**Мікалай Аляксеевіч Драненка** (нар. , в. Маргойцы, ) — беларускі мастак. Член Беларускага саюза мастакоў (1989).

## Біяграфія 
Скончыў мастацка-графічны факультэт Віцебскага педагагічнага інстытута (1969). Вучыўся ў I. Сталярова, Я. Красоўскага. Працуе пераважна ў акварэлі, у жанры лірычнага пейзажу. Асноўныя творы: акварэльныя цыклы «Лукомская ДРЭС», «Помнікі дойлідства Віцебшчыны», «Гарадскія рытмы», «Здраўнёва», «Азёрны край», «Маё Прыдзвінне», «Беліцкі маёнтак», «Белае возера», «Над Дзвіной», «Там, дзе Лучоса ўпадае ў Дзвіну», а таксама лісты «Квітнеюць сады», «Блакітная вада», «Бярозавы сок», «Касцёл у Камаях», «Партрэт Г. Ляцкалава».

Творы М. Драненкі знаходзяцца ў фондах БСМ, Віцебскім краязнаўчым музеі, галерэі «Маладое мастацтва» (г. Шчэцін, Польшча).

## Літаратура 
* Цыбульскі, М. Л. Драненка Мікалай Аляксеевіч / М. Л. Цыбульскі // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. / рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) [і інш.]. — Мн. : БелЭН, 1998. — Т. 6. — С. 199.
* Драненка Мікалай Аляксеевіч // Беларускі саюз мастакоў : 1938—1998 : энцыкл. даведнік / аўт.-склад. Б. А. Крэпак [і інш.]. — Мн. : ВТАА «Кавалер Паблішэрс», 1998. — С. 176. — На беларус. і англ. мовах.

Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Боркавічы (значэнні)

Назву **Бо́ркавічы ** маюць:

* Боркавічы — аграгарадок у Верхнядзвінскім раёне Віцебскай вобласці
* Боркавічы — станцыя Віцебскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Верхнядзвінскім раёне Віцебскай вобласці.
Лупалаўскі раён

**Лу́палаўскі  раё́н** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў БССР у 1924 — 1931 гадах. Цэнтр — мястэчка (прыгарад Магілёва) Лупалава.

Раён утвораны 17 ліпеня 1924 года ў складзе Магілёўскай акругі БССР. 20 жніўня 1924 года падзелены на 20 сельсаветаў: Амхаўскі, Амхініцкі (Вялікаамхініцкі), Антонаўскі, Грабянёўскі, Еганоўскі, Жданавіцкі, Зарэсценскі, Заходскі, Кароўчынскі, Мастоцкі, Махаўскі, Машанацкі, Нічыпаравіцкі, Сідаравіцкі, Слабодкаўскі (Слабадскі), Сухарэўскі, Таранаўскі, Хацкавіцкі, Чэрнеўскі, Шчэжарскі. 21 жніўня 1925 года скасаваны Сідаравіцкі сельсавет. З 1928 года цэнтр раёна — горад Магілёў. 5 жніўня 1929 года Антонаўскі сельсавет перайменаваны ў Хацетаўскі. Пасля скасавання акруговага падзелу 26 ліпеня 1930 года раён у прамым падпарадкаванні БССР. 2 сакавіка 1931 года раён скасаваны, Жданавіцкі, Кароўчынскі, Чэрнеўскі сельсаветы далучаны да Дрыбінскага раёна; Амхаўскі, Грабянёўскі, Мастоцкі, Махаўскі, Машанацкі, Слабодкаўскі (Слабадскі), Таранаўскі, Шчэжарскі — да Магілёўскага раёна; Амхініцкі (Вялікаамхініцкі), Зарэсценскі, Сухарэўскі, Хацетаўскі, Хацкавіцкі — да Чавускага раёна; Еганоўскі, Заходскі, Нічыпаравіцкі — да Шклоўскага раёна.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А.И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн., «Беларусь», 1985. — 390 с.
* Лупалаўскі раён //  С. 401—402.

Катэгорыя:Раёны, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Раёны, скасаваныя ў 1931 годзе
Катэгорыя:Былыя раёны Беларусі
Раджэндра Прасад

**Раджэндра Прасад** (, Зерадэі, Брытанская Індыя — , Патна, Індыя) — індыйскі змагар за незалежнасць Індыі, першы прэзідэнт краіны (1950—1962).

## Біяграфія 
Паходзіў са змяшанай касты «каястха» — пісцы. Яго бацька быў вучоным-філолагам ў галіне санскрыту і персідскага моў. Бацькі жанілі яго ў 12 гадоў.

У 18 гадоў ён паступіў ва ўніверсітэт Калькуты, у 1915 годзе з адзнакай стаў магістрам права. Працаваў у розных навучальных установах у якасці выкладчыка. Пасля атрымання ступені па эканоміцы з’яўляўся прафесарам англійскай мовы ў каледжы Langat Singh, з 1909 года — прафесарам эканомікі ў гарадскім каледжы Калькуты. Завяршыў адукацыю атрыманнем доктарскай ступені ў галіне права ў Алахабадскім універсітэце.

Займаўся адвакацкай практыкай у Бхагалпуры. У 1916 годзе паступіў на службу ў Высокі суд правінцыі Біхар і Арыса.

Упершыню прыняў удзел у мерапрыемстве Індыйскага нацыянальнага кангрэса ў Калькуце ў 1906 годзе, стаў яго членам ў 1911 годзе. На сесіі Індыйскага нацыянальнага кангрэса, які праходзіў у 1916 годзе ў Лакхнау пазнаёміўся з Махатма Гандзі, а затым і з Джавахарлалам Нэру. У 1920 годзе прыняў рашэнне завяршыць кар’еру юрыста, а таксама свае абавязкі ва ўніверсітэце для дапамогі нацыянальна-вызваленчаму руху. Пісаў артыкулы для апазіцыйных выданняў і актыўна ездзіў па краіне, прапагандуючы ідэі незалежнасці.

У кастрычніку 1934 года на сесіі ў Бамбеі быў абраны прэзідэнтам Індыйскага нацыянальнага кангрэса (ІНК). Пазней неаднаразова падвяргаўся турэмнаму зняволенню, хоць і не на доўгі перыяд. Узначальваў камітэты дапамогі пацярпелым ад землятрусу ў Біхары (1934) і ў Квеце (1935). Пасля прыняцця ў 1942 годзе ІНК рэзалюцыі «Прэч з Індыі!» (Quit India Resolution) быў арыштаваны і да 15 чэрвеня 1945 года знаходзіўся ў турэмным зняволенні.

Пасля ўтварэння Часовага ўрада Індыі — Выканаўчага савета пры віцэ-каралі Індыі 2 верасня 1946 года ён стаў кіраўніком дэпартамента харчавання і сельскай гаспадаркі. Пазней ён тройчы абіраўся старшынёй Устаноўчага сходу, а пасля ўступлення ў сілу падрыхтаванай сходам Канстытуцыі Індыі 26 студзеня 1950 г. абраны першым прэзідэнтам краіны. Заклаў традыцыю незалежнасці прэзідэнта ад партыйнай прыналежнасці, выйшаўшы пасля абрання прэзідэнтам з Індыйскага нацыянальнага кангрэса.

Паміж 1958 і 1960 гадамі ў якасці прэзідэнта наведаў з дзяржаўнымі візітамі Японію, Цэйлон, СССР, Малайскую Федэрацыю і Інданезію. 

Двойчы, у 1952 і 1957 гадах пераабіраўся на пасаду прэзідэнта калегіяй выбаршчыкаў. У 1962 годзе падаў у адстаўку, а ў наступным годзе памёр.

Катэгорыя:Прэзідэнты Індыі
Горват

**Горват** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Андрэй Горват — беларускі пісьменнік
* Атон Ігнатавіч Горват — грамадскі дзеяч, буйны землеўласнік
Валынецкі раён

**Валыне́цкі раё́н** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў БССР у 1924—1929 гадах. Утвораны 17 ліпеня 1924 года ў складзе Полацкай акругі. Цэнтр — мястэчка Валынцы.

## Гісторыя 
20 жніўня 1924 года раён быў падзелены на 9 сельсаветаў: Боркавіцкі, Валынецкі, Галубаўскі, Дзёрнавіцкі, Замшанскі, Кушлікаўскі, Луначарскі, Прудзінкаўскі, Юзафоўскі.

9 сакавіка 1929 года ў сувязі з пераносам адміністрацыйнага цэнтра раёна з вёскі Валынцы на чыгуначную станцыю Боркавічы перайменаваны ў Боркавіцкі раён.

## Літаратура 
* 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А. И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн., «Беларусь», 1985. — 390 с.

Катэгорыя:Раёны, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Раёны, скасаваныя ў 1929 годзе
Катэгорыя:Былыя раёны Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя Верхнядзвінскага раёна
Катэгорыя:Гісторыя Полацкага раёна
Катэгорыя:Валынцы (Верхнядзвінскі раён)
Сарвепалі Радхакрышнан

**Сарвепалі Радхакрышнан** (, , Тырутані, Мадраскае прэзідэнцтва, Брытанская Індыя — , Мадрас, Індыя) — індыйскі філосаф, грамадскі і дзяржаўны дзеяч, прэзідэнт Індыі (1962—1967).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў багатай брахманскай сям’і ў вёсцы Тырутані на паўночны захад ад Мадраса. Родная мова — тэлугу.

Скончыў Хрысціянскі каледж у Мадрасе. У 1907 годзе абараніў магістарскую дысертацыю «Этыка веданты і яе філасофскія перадумовы».

Выкладаў у шэрагу індыйскіх каледжаў і ўніверсітэтаў. У 1918—1921 гадах — прафесар універсітэта Майсура, у 1921—1931 гадах — прафесар універсітэта Калькуты.

Публікаваў арыгінальныя работы і пераклады рэлігійна-філасофскіх тэкстаў з санскрыту і палі. У 1923 — 27 гадах у Лондане выйшаў яго двухтамовая праца «Індыйская філасофія».

Чытаў лекцыі ў Оксфардскім, Гарвардскім і іншых заходніх універсітэтах. У 1931 — 36 гг. віцэ-канцлер універсітэта Андхра. У 1936 — 39 гг. — прафесар рэлігіі і этыкі Усходу ў Оксфардскім універсітэце. У 1939-46 гг. — віцэ-канцлер Індуісцкага ўніверсітэта ў Варанасі (Бенарэс).

Пасля абвяшчэння незалежнасці Індыі Радхакрышнан займаўся грамадскай і дзяржаўнай дзейнасцю. У 1946 годзе прызначаны паслом у ЮНЕСКА, у 1949 годзе — паслом у СССР. Кіраваў рэформамі вышэйшай адукацыі ў Індыі. З 1952 года — першы віцэ-прэзідэнт, у 1962-67 гадах — другі прэзідэнт Рэспублікі Індыя.

Ганаровы член Брытанскай акадэміі (1962). Лаўрэат Тэмплтанаўскай прэміі за прагрэс у рэлігіі (1975).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Прэзідэнты Індыі
Шанкар Даял Шарма

**Шанкар Даял Шарма** (, Бхапал, княства Бхапал — , Нью-Дэлі, Індыя) — індыйскі дзяржаўны дзеяч, дзявяты прэзідэнт Індыі.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў брахманской сям’і. Атрымаў вышэйшую адукацыю ў галіне англійскай літаратуры, хіндзі і санскрыту ва Алахабадскім універсітэце. Затым вывучаў права ў Кембрыджскім універсітэце і школе права Гарвардскага ўніверсітэта.

У 40-я гады XX стагоддзя далучыўся да барацьбы за незалежнасць Індыі ад Вялікабрытаніі і ўступіў у Індыйскі нацыянальны кангрэс, якому заставаўся верным да канца жыцця. У 1952 годзе ўзначаліў урад Бхопал і заставаўся на гэтай пасадзе да 1956 года, калі Бхапал увайшоў у склад штата Мадх’я-Прадэш.

У 60-я гады XX стагоддзя Шанкар Шарма падтрымаў Індзіру Гандзі ў яе імкненні стаць лідарам Індыйскага нацыянальнага кангрэса. Уваходзіў у яе кабінет у якасці міністра сувязі ў 1974—1977 гадах. У 1971 і 1980 гадах выйграў выбары ў Лок Сабху (ніжнюю палату парламента Індыі) ад Бхапала.

У 1984 годзе стаў губернатарам штата Андхра-Прадэш. Падчас яго губернатарства ў гэтым штаце сікхскімі экстрэмістамі былі забітыя яго дачка Гітанжалі і зяць, Лаліт Макен, малады член парламента і перспектыўны палітык. Акрамя таго, 31 кастрычніка 1984 г. была забітая Індзіра Гандзі. Неўзабаве пасля гэтага, у 1985 годзе, у разгар канфлікту паміж цэнтральнай уладай Індыі і сікхскімі экстрэмістамі, Шанкар Шарма стаў губернатарам штата Пенджаб, дзе пераважна пражываюць сікхі. У 1986 годзе стаў губернатарам штата Махараштра. У 1987 годзе абраны віцэ-прэзідэнтам Індыі і старшынёй верхняй палаты парламента Радж Сабха.

Катэгорыя:Прэзідэнты Індыі
Катэгорыя:Асобы на марках
Слабадскі раён

**Слабадскі́ раё́н** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў БССР у 1926—1927 гадах, назва Мазырскага раёна з кастрычніка 1926 года ў сувязі з пераносам цэнтра раёна ў вёску Слабада. Уваходзіў у Мазырскую акругу.

## Гісторыя 
5 кастрычніка 1926 года Мазырскі раён Мазырскай акругі БССР быў перайменаваны ў Слабадскі, яго цэнтр перанесены з горада Мазыр у вёску Слабада. У склад раёна ўваходзілі 14 сельсаветаў: Асавецкі, Бабраняцкі, Баброўскі, Бібікаўскі, Бокаўскі (Вялікабокаўскі), Казіміраўскі, Кустаўніцкі нацыянальны польскі, Махнавіцкі, Міхалкаўскі, Мялешкавіцкі, Прудкоўскі, Скрыгалаўскі, Слабадскі і Тварычаўскі нацыянальны польскі. 4 жніўня 1927 года раён скасаваны: Бабраняцкі, Баброўскі, Прудкоўскі, Слабадскі сельсаветы перададзены ў склад Калінкавіцкага раёна; Бокаўскі (Вялікабокаўскі), Махнавіцкі, Мялешкавіцкі — у склад Каралінскага раёна; Бібікаўскі, Кустаўніцкі нацыянальны польскі, Міхалкаўскі, Тварычаўскі нацыянальны польскі — у склад Нараўлянскага раёна; Асавецкі, Казіміраўскі, Скрыгалаўскі сельсаветы — у склад Петрыкаўскага раёна.

## Літаратура 
* Слободской район // 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А. И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн., «Беларусь», 1985. — 390 с.
* 

Катэгорыя:Раёны, утвораныя ў 1926 годзе
Катэгорыя:Раёны, скасаваныя ў 1927 годзе
Катэгорыя:Былыя раёны Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя Мазырскага раёна
Катэгорыя:Слабада (Мазырскі раён)
Fulgorinae

**Fulgorinae** — падсямейства паўцвердакрылых насякомых сямейства Fulgoridae.

## Сістэматыка 
Гата падсямейства было апісана энтамолагам Віктарам Лалемандам (1880—1965) у 1963 годзе.

### Таксанамія 
Падзяляецца на 9 родаў:
* *Cathedra*
* *Diareusa*
* *Fulgora*, уключаючы *Fulgora laternaria*
* *Odontoptera* (Carreno, 1941)
* *Phrictus*
* *Pyrops*
* *Saiva*
* *Sinuala*
* *Zanna*

Cathedra serrata GLAM muséum Lille 2016.jpg|Cathedra - Cathedra serrata
Fulgora laternaria.JPG|Fulgora - Fulgora laternaria
Odontoptera carrenoi MHNTvol.jpg|Odontoptera - Odontoptera carrenoi
Flickr - ggallice - Hopper (1).jpg|Phrictus - Phrictus quinqueparitus

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Цыкадавыя
Гуміраванне

**Гумі́раванне** (, ад  — клей) — нанясенне клеявога слоя на адваротны бок аддрукаваных лістоў паштовых марак.

Выконваецца на спецыяльных машынах, накатныя валікі якіх наносяць клеявы слой на адваротную паверхню адбітка. У якасці клею прымяняецца раствор дэкстрыну з дадаткам жэлаціну і іншых рэчываў. Жэлацін памяншае змываемасць клеявога слоя пры ўвільгатненні яго перад прыклейваннем. Клеявы слой наносіцца на лісты-адбіткі паштовых марак у падагрэтым стане. Ліст з нанесеным клеявым слоем выводзіцца на рухаючыся павольна транспарцёр закрытага тыпу, дзе ён абдзімаецца струменямі цёплага паветра і высыхае. Пры друкаванні марак афсетным спосабам прымяняецца загадзя гуміраваная папера.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Філатэлістычныя тэрміны
Катэгорыя:Клеі
Оўайн Гліндур

**Оўайн Гліндур** (па-валійску: *Owain Glyndŵr*; ) — апошні валіец, які насіў тытул прынца Уэльскага. Нашчадак уладароў каралеўства Поўіс, Гліндур падняў паўстанне супраць Англіі, аднак пасля доўгай барацьбы пацярпеў паразу. Пасля 1412 лёс Гліндура дакладна невядомы. Першапачаткова англійскі кароль прызначыў за галаву прынца ўзнагароду, аднак ніхто з паплечнікаў не выдаў яго. Пасля бунтаўніку двойчы абвяшчалася каралеўскае прабачэнне, аднак і яно было праігнараванае.

## Зноскі 
Катэгорыя:Манархі Уэльса
Кірыл Стаселька

**Кірыл Стаселька** (нар.  у г. ) — беларускі .

## Біяграфія 
Скончыў факультэт філасофіі і сацыяльных навук БДУ (2013), магiстратуру Інстытута падрыхтоўкі навуковых кадраў пры НАН РБ (2014), аспірантуру НАН Беларусі.

Кніга Кірыла Стаселькі «Дзіцячы маніфест» трапіла ў лонг-ліст прэміі Ежы Гедройца.

## Крытыка 
25 сакавіка 2016 года ў газеце «Літаратура і мастацтва» Дар’я Латышава адзначыла пра кнігу «Дзіцячы маніфест»: «Сапраўднай кнігу робіць выхад за межы ўласнага пляскатага свету, але першы крок кожны раз павінен быць „менавіта з гэтай рэальнасці“. У момант, калі атрымліваецца ахапіць некалькі ўзроўняў разумення, незалежна ад сюжэту або стылістычных асаблівасцей, тэкст і аўтар атрымліваюць права на месца ў літаратуры і гісторыі». 11 жніўня 2017 года Наста Грышчук заўважыла наконт раману «Маргіналіс»: «Раман дае нагоду падумаць: ці так нам патрэбна тое, за што мы б’ёмся? Ці не вартыя зоры над нашымі галовамі большай увагі, чым тыя, што схаваныя за цернямі? І чаму міраж здаецца чалавеку больш прывабным, чым тыя рэальныя рэчы, што нас акружаюць? Такія пытанні, пэўна, і даюць падставу назваць „Маргіналіс“ філасофскім раманам». 6 снежня 2019 года Янка Лайкоў згадаў раман «9 жыццяў Віта Морэ»: «Кожная з сямі пададзеных гісторый — асобны закальцаваны сусвет, унікальны расповед, які адрозніваецца ад іншых не толькі часам і геаграфіяй дзеяння, але жанрава і стылёва. …Шмат „варыяцый“ лёсу галоўнага героя, закладзеных ужо ў самім імені: словазлучэнне „vitae more“ з лацінскай можна перакласці як „больш жыцця“. …Віта Морэ — нязменны ўдзельнік фантастычных гісторый і падарожжаў, ён імкнецца напоўніцу спасцігнуць жыццё ва ўсіх яго праявах».

У верасні 2020 года ў часопісе «Маладосць» Ірына Грыбанава заўважыла: «Кірыл Стаселька не толькі рэкламуе свае кнігі і папулярызуе беларускую літаратуру, але і спрабуе стварыць уласную супольнасць чытачоў. Для гэтага ён выкарыстоўвае: спецыяльны лічбавы мерч, звязаны з творамі; камунікацыю з чытачамі ў сацыяльных сетках; стварэнне пляцовак і суполак, дзе чытачы маюць магчымасць дзяліцца сваім меркаваннем аб прачытаных кнігах; інтэрактывы; інфанагоды, прывязаныя да выхаду кніг». 7 лістапада 2020 года на радыё «Свабода» Валянціна Аксак ахарактарызавала раман «Пімкі»: «Гэтая кніга — гісторыя пра тое, як цмокі, багнікі, цудадзейныя прадметы ці неверагодныя з’явы пачынаюць існаваць побач з вамі. І найперш гэта гісторыя пра тых, хто прагне бачыць, адчуваць і мысліць інакш, чым зазвычаена. Хто праз гэта намагаецца не проста здабыць, але пабудаваць, выгадаваць свабоду для сябе і ў сабе».

## Кнігі 
* Дзіцячы маніфест (2015)
* Marginalis (2016)
* Дзевяць жыццяў Віта Морэ (2019)
* Пімкі (2020)

## Праект Malus 
У лютым 2022 года з'явіўся літаратурны падкаст «Малус» з цікавымі мастацкімі гісторыямі ў фармаце пастановак, напісанымі пісьменнікам.

## Спасылкі 
* Кірыл Стаселька прэзентуе ў Менску раман «Marginalis»

Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі
Кнышынскі раён

**Кны́шынскі раё́н** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў БССР у 1940—1944 гадах. Цэнтр — горад Кнышын.

## Гісторыя 
15 студзеня 1940 года раён быў утвораны як *Монькаўскі* (сталіца — горад Монькі) ў складзе Беластоцкай вобласці, на тэрыторыі Заходняй Беларусі пасля яе ўз'яднання з БССР. У 1941 годзе раён быў перайменаваны ў *Кнышынскі*.

Раён быў скасаваны 20 верасня 1944 у сувязі з перадачай яго тэрыторыі (як і большай часткі Беластоцкай вобласці) у склад Польскай Народнай Рэспублікі.

Катэгорыя:Раёны, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Раёны, скасаваныя ў 1944 годзе
Катэгорыя:Былыя раёны Беларусі
Катэгорыя:Кнышын
Метад Монтэ-Карла

**Метад Монтэ-Карла** — агульная назва шырокага класа вылічальных алгарытмаў, якія выкарыстоўваюць выпадковыя працэсы для рашэння задач, неабавязкова звязаных з імавернасцямі. Агульная ідэя метаду ў тым, каб пабудаваць выпадковы працэс, пэўная лічбавая характарыстыка якога (напрыклад, матэматычнае чаканне) супадае з рашэннем задачы. Тады задачу можна прыблізна вырашыць, атрымаўшы вялікую выбарку з гэтага працэсу і вылічыўшы з яе дапамогаю прыблізнае значэнне абранай лічбавай характэрыстыкі.

Назва метаду паходзіць ад казіно ў Манака, праз агульную асацыяцыю выпадковых працэсаў з азартнымі гульнямі.

## Прыклад 
thumb|right|Прыбліжэнне ліку  метадам Монтэ-Карла.

Напрыклад, мы хочам вылічыць прыблізнае значэнне {\pi}. Гэта можна зрабіць наступным чынам:

* Упішам чвэрць круга радыусам 1 у квадрат са стараною 1, як паказана на малюнку. Плошча квадрата ў такім разе роўная 1, а плошча чвэрці круга роўная \frac{\pi}{4}.
* Пачнем генерыраваць пары выпадковых лікаў, раўнамерна размеркаваных на адрэзку [0; 1]. Гэтыя пары лікаў будуць каардынатамі пунктаў унутры квадрата.
* Доля пунктаў, якія трапілі ўнутр чвэрці круга, будзе, відавочна, прыблізна роўная долі, якую плошча чвэрці круга складае ад усёй плошчы квадрата, г.зн. \frac{\pi}{4}.
* Памножыўшы гэты вынік на 4, атрымаем прыблізнае значэнне ліку {\pi}.

Катэгорыя:Тэорыя імавернасцей
Людміла Віктараўна Ляховіч

**Людміла Віктараўна Ляховіч** (нар. ) — беларуская і украінская лёгкаатлетка. Спецыялізуецца ў паўмарафоне, марафоне.

## Біяграфія 
Нарадзілася 26 чэрвеня 1989 года ў Бярдзічаве (Жытомірская вобласць). Займацца лёгкай атлетыкай пачала ў СДЮШАР Жытомірскай вобласці. Неаднаразовая пераможца першынства Украіны сярод юніёраў. Спецыялізавалася ў бегу на 1500 і 3000 метраў. На маладзёжным Чэмпіянаце Еўропы 2011 года на дыстанцыі 10 000 метраў Людміла заваявала сярэбраны медаль з вынікам 33:35,36. У 2012 годзе на Чэмпіянаце Еўропы ў бегу на 5000 метраў Людміла, паказаўшы вынік 15:11,95, таксама заваявала срэбра. На Алімпійскіх гульнях 2012 года ў Лондане на дыстанцыі 5000 метраў заняла 24 месца.

Выйшла замуж за беларускага хадака Аляксандра Ляховіча і перабралася жыць на радзіму да мужа ў Беларусь. Выступае за Гродзенскую вобласць. На Мінскім паўмарафоне ў 2016 годзе на дыстанцыі 10 км заняла першае месца з вынікам 37:13.

## Палітычныя погляды 
Падпісала адкрыты ліст спартыўных дзеячаў краіны, якія выступаюць за дзеючую ўладу Беларусі пасля здушэння народных пратэстаў у 2020 годзе.

## Дасягненні 
Пераможца Мінскага паўмарафона ў 2017 годзе (1:13:53).

## Асабістае жыццё 
Замужам за Аляксандрам Ляховічам, пражывае ў г. Астравец.

Катэгорыя:Марафонцы Беларусі
Катэгорыя:Марафонцы Украіны
Катэгорыя:Бегуны на доўгія дыстанцыі Беларусі
Катэгорыя:Бегуны на доўгія дыстанцыі Украіны
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 года
Катэгорыя:Спартсмены, дыскваліфікаваныя за ўжыванне забароненых прэпаратаў
Катэгорыя:Імігравалі ў Беларусь з Украіны
Fulgora

*]]
***Fulgora*** — род паўцвердакрылых насякомых з сямейства Fulgoridae. Каля 10 відаў.

## Распаўсюджанне 
Неатропіка: Паўднёвая і Цэнтральная Амерыка.

## Апісанне 
Буйныя віды, адметныя незвычайнай формай галавы і афарбоўкай крылаў. Даўжыня цела 65 — 105 мм, асноўная афарбоўка жаўтавата-карычневая з чорнымі і белымі меткамі. Галава з буйнымі выпукласцямі, якія нагадваюць па форме арахіс, галаву кракадзіла ці змяі з ложными вачамі. Восьмы і дзявяты абдамінальныя тэргіты самак прыкладна роўныя па даўжыні. Маюць мноства мясцовых назваў, асабліва ў Амазоніі (lantern fly, peanut bug, peanut-headed lanternfly, alligator bug, machaca, jequitiranaboia).

Fulgora castresii1.jpg|Від збоку Fulgora castresii
Fulgora castresii2.jpg|Від зверху Fulgora castresii

## Класіфікацыя 
Каля 10 відаў:
* *Fulgora castresii* Guérin-Méneville, 1837
* *Fulgora cearensis* (Fonseca, 1932) (=*Laternaria cearensis*)
* *Fulgora crocodilia* Brailovsky & Beutelspacher, 1978
* *Fulgora graciliceps* Blanchard, 1849 (= *Fulgora orthocephala*, *Laternaria orthocephala*)
* *Fulgora lampetis* Burmeister, 1845 (= *Fulgora caerulescens*)
* *Fulgora laternaria* (Linnaeus, 1758) (= *Cicada laternaria*) 
* *Fulgora lucifera* Germar, 1821
* *Fulgora riograndensis* (Fonseca, 1926)
* *Fulgora servillei'' Spinola, 1839

Катэгорыя:Насякомыя Паўднёвай Амерыкі
Катэгорыя:Цыкадавыя
Памічна

**Памашная** ці **Памічна** () — горад у Кіраваградскай вобласці Украіны. Плошча 8,15 км². Насельніцтва 9534 чал. (01.01.2024).

## Гісторыя 
* 1868: дата заснавання.
* 1967: атрымаў статус горада.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Кіраваградскай вобласці
Далынска

**Далінская** ці **Далынска** () — горад у Кіраваградскай вобласці Украіны. Плошча 12,13 км². Насельніцтва 20 000 чал. (2024).

## Гісторыя 
* 1873: дата заснавання.
* 1957: атрымаў статус горада.

## Насельніцтва 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Ігар Яраслававіч Бірча (нар. 1974) — украінскі акцёр

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Кіраваградскай вобласці
Пэтровэ (Алэксандрыйскі раён)

**Пятрова** ці **Пэтровэ** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Кіраваградскай вобласці Украіны, на рацэ Інгулец. Адміністрацыйны цэнтр Пэтроўскага раёна. Насельніцтва 6914 чал. (2022).

## Насельніцтва 
### Мова 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Кіраваградскай вобласці
Арфаэпічны слоўнік беларускай мовы

**«Арфаэпі́чны сло́ўнік белару́скай мо́вы»** — першы поўны акадэмічны слоўнік беларускай мовы, які фіксуе правілы літаратурнага вымаўлення. Выдадзены ў 2017 годзе. У аснову рэестра арфаэпічнага даведніка, які складае больш за 117 тыс. слоў, пакладзены рэестр «Слоўніка беларускай мовы», выдадзенага пад навуковай рэдакцыяй А. А. Лукашанца і В. П. Русак (Беларуская навука, 2012). 

Комплекснае прадстаўленне сістэмы арфаэпічных норм сучаснай літаратурнай беларускай мовы падрыхтавана спецыялістамі двух інстытутаў Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі — Інстытута мовазнаўства імя Якуба Коласа і Аб’яднанага інстытута праблем інфарматыкі.

У 2025 годзе выйшла другое выданне слоўніка.

## Структура слоўніка 
Слоўнік дае чытачу неабходныя звесткі пра вымаўленне праз падачу поўнай транскрыпцыі слоў. У транскрыпцыях пададзены як асноўныя, так і пабочныя націскі. Некаторыя словы пададзены з варыятыўным вымаўленнем.

У якасці арфаэпічных норм у слоўніку ў першую чаргу замацаваны тыя варыянты вымаўлення, якія адпавядаюць традыцыям і тэндэнцыям развіцця сучаснай беларускай літаратурнай мовы.

Пры складанні слоўніка выкарыстоўваліся распрацаваныя С. І. Лысым і Ю. С. Гецэвічам алгарытмы канвертавання электроннага арфаграфічнага запісу беларускіх слоў у фанетычную транскрыпцыю.

## Узнагароды 
У студзені 2018 года праца па стварэнні слоўніка была ўключана ў Топ-10 вынікаў дзейнасці навукоўцаў НАН Беларусі ў вобласці фундаментальных і прыкладных даследаванняў за 2017 год. Узнагарода была прысуджана калектыву аўтараў з наступнай фармулёўкай: «*За распрацоўку метадалогіі канвертавання электроннага арфаграфічнага запісу беларускіх слоў у фанетычную транскрыпцыю і стварэнне першага поўнага беларускага лінгвістычнага даведніка*».

## Гл. таксама 
* Беларуская фанетыка
* Беларуская фаналогія

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Слоўнікі
Катэгорыя:Слоўнікі беларускай мовы
Катэгорыя:Кнігі 2017 года
Нава Прага

**Новая Прага** ці **Нава Прага** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Алэксандрыйскім раёне Кіраваградскай вобласці Украіны. Заснаваны ў XVIII стагоддзі казаком Петрыкам (першая назва Петрыкаўка). У 1822 годзе перайменаваны ў Новую Прагу. Насельніцтва 5 006 чалавек.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Кіраваградскай вобласці
Мала Выска

**Мала́я Ві́ска** ці **Мала́ Вы́ска** () — горад у Кіраваградскай вобласці Украіны. Плошча 12,1 км². Насельніцтва 9 000 чал. (2024).

## Гісторыя 
* 1752: дата заснавання.
* 1957: атрымаў статус горада.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Кіраваградскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1752 годзе
Новаўкраінка

**Новаўкраі́нка** () — горад у Кіраваградскай вобласці Украіны. Цэнтр Новаўкраінскага раёна. Плошча 20,6 км². Насельніцтва каля 16 000 чал. (1 студзеня 2024).

## Гісторыя 
* 1770: дата заснавання.
* 1938: атрымаў статус горада.

## Насельніцтва 
## Вядомыя асобы 
* Уладзімір Андрэевіч Дзяменцьеў (1928—2010) — беларускі мастак кіно.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Кіраваградскай вобласці
Homo naledi

***Homo naledi*** — выкапнёвы від людзей трыбы Hominini. Упершыню рэшткі *H. naledi* былі знойдзены ў 2013 годзе ў Паўднёва-Афрыканскай Рэспубліцы, мясцовасці «Калыска чалавецтва» ў пячоры пад назвай  камандай пад кіраўніцтвам палеаантраполага Лі Бергера з Універсітэта Вітватэрсранда ў ПАР. Аднак вынесці з пячоры ўсе рэшткі на той момант было немагчыма з-за размяшчэння костак: уваход у пячору вельмі вузкі, усяго 20 см шырынёй, а косткі знаходзіліся на глыбіні 12 метраў. Па гэтай прычыне на працягу двух гадоў навукоўцы займаліся асцярожным выманнем рэшткаў, і ў верасні 2015 г. выйшла першая навуковая публікацыя ў часопісе *eLife*. Назву гэты від гамінідаў атрымаў дзякуючы пячоры, у якой быў знойдзены: на мове сесота *naledi* азначае «зорка».

Згаданая група навукоўцаў устанавіла, што Homo naledi, чые парэшткі знойдзены ў аднайменнай пячоры, жылі на Зямлі 236-335 тысяч гадоў назад. Прыкладна ў гэты час (200 тысяч гадоў таму) у Афрыцы з’явіліся Homo sapiens, а ў Еўропе эвалюцыянавалі неандэртальцы (Homo neanderthalensis).

Узрост віду невядомы, але па больш раннім меркаванням (да публікацыі звестак групы Лі Бергера) анатамічная будова *Homo naledi* дазваляла аднесці яго да першых прадстаўнікоў роду людзей (*Homo*) узростам каля 3 млн гадоў (2,5—2,8 млн гадоў). Па іншай ацэнцы, *Homo naledi* жыў 2 млн гадоў таму (±500 тыс. гадоў).

Па будове і целаскладу *H. naledi* падобны на папуляцыю невялікіх людзей. Аднак ад іх *H. naledi* адрозніваецца невялікім аб’емам эндакраніума — базальной часткі чэрапа, што робіць яго падобным да аўстралапітэкаў. Марфалогія чэрапа *H. naledi* адрозніваецца ад іншых прадстаўнікоў гамінідаў і дастаткова ўнікальная, аднак калі параўноўваць, то будзе больш падобнай на ранніх прадстаўнікоў роду *Homo*, уключаючы *Homo erectus*, *Homo habilis* або *Homo rudolfensis*. Былі выяўленыя чатыры чэрапы. У двух асобін мужчынскага полу аб'ём мозгу складаў 560 см³, у двух асобін жаночага — 465 см³, што бліжэй да аб'ёму мозгу аўстралапітэка. Лобныя долі нізкія і кароткія, вобласць моўнай зоны Брока дастаткова выпуклая. Моцна развітыя надброўныя валікі, лоб скошаны, на задняй частцы цемянной косткі маецца вуглавы торус, патыліца скарочана і амаль вертыкальная з магутнай знешняй выпукласцю. Слыхавыя адтуліны і соскападобныя адросткі на скроневай костцы маленькія і прымітыўныя. Паднябенне было дробным, але шырокім, падбародачная адтуліна размешчана высока. Зубы маюць маленькія памеры, асабліва маляры. Будова посткраніяльнага шкілета мае мазаічныя рысы. Кісць *Homo naledi* захоўвае падоўжанасць і прымітыўную выгнутасць фаланг, але мае прагрэсіўную будову прыдалоння і прасунутыя прапорцыі пальцаў. На ступне развіты падоўжны і папярочны зводы. Розныя індывіды гэтай групы мінімальна адрозніваюцца адзін ад аднаго, а значыць яны належаць да аднаго віду.

У адказ на крытыку Джэфры Шварца і Ціма Уайта, антраполаг Джон Хоукс зрабіў агульнадаступнымі лічбавыя копіі 91 ўзору *Homo naledi* у фарматах .stl і .ply, прыдатныя для раздрукоўкі на 3D-прынтарах.

## Спасылкі 
* *Елена Наймарк*. Человек из Диналеди — новый вид примитивных людей — Элементы.ру
* 

Катэгорыя:Антрапагенез
Катэгорыя:Жывёлы паводле алфавіта
Салдус

**Салдус** () — горад у Латвіі. З’яўляецца адміністрацыйным цэнтрам Салдускага краю. Плошча 10,10 км². 
## Насельніцтва 
## Спасылкі 
* Сайт Салдуса 
* Latvijas iedzīvotāju skaits pašvaldībās 01.01.2012

Катэгорыя:Гарады Латвіі
Зілупэ

**Зілупэ** () — горад у Латвіі. Зьяўляецца адміністрацыйным цэнтрам Зілупскага краю. Плошча 5 км². 
## Насельніцтва 
## Спасылкі 
* Сайт Зілупэ 
* Latvijas iedzīvotāju skaits pašvaldībās 01.01.2012

Катэгорыя:Гарады Латвіі
Навамыргарад

**Наваміргарад** ці **Навамыргарад** () — горад ва Украіне, у паўднёвай частцы Сярэдняга Прыдняпроўя, адміністрацыйны цэнтр Навамыргарадскага раёна Кіраваградскай вобласці. Размешчаны на рацэ Вялікая Высь за 72 км ад Кіраваграда. Насельніцтва — 12 000 жыхароў (паводле ацэнкі 2024 года).

## Гісторія 
Першая згадка пра горад датуецца 1740 годам. З 1752 года Наваміргарад — адміністрацыйны цэнтр Новай Сербіі. З 1923 года — раённы цэнтр Елісаветградскай акругі, з 1959 — горад раённага падпарадкавання Кіраваградскай вобласці.

Пастановай Кабінета Міністраў Украіны ад 26 ліпеня 2001 года Наваміргарад унесены ў спіс гістарычных населеных пунктаў Украіны. У 2010 годзе горад адзначыў 270-гадовы юбілей.

## Вядомыя асобы 
* Міхаіл Васілевіч Рытаў (1846—?) — беларускі вучоны-аграном, адзін з заснавальнікаў навуковага агародніцтва і пладаводства на Беларусі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Кіраваградскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1740 годзе
Балданэ

**Ба́лданэ** () — горад у Латвіі. З’яўляецца адміністрацыйным цэнтрам Балданскага краю. Плошча 5,2 км². Насельніцтва 2362 чал. (2012).
## Насельніцтва 
## Спасылкі 
* Сайт Балданэ 
* Latvijas iedzīvotāju skaits pašvaldībās 01.01.2012

Катэгорыя:Гарады Латвіі
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1991 годзе
Ілукшта

**Ілукшта** або, латвійская назва, **Ілукстэ** () — горад у Латвіі. З’яўляецца адміністрацыйным цэнтрам Ілуксцкага краю. Плошча 9 км². Насельніцтва 2809 чал. (2012). Размешчаны на р. Ілукшта.

## Гісторыя 
Ілукшта вядома з 1550 года, горад у Курляндскім і Земгальскім герцагстве.

Уласнасць графаў Зібергаў. У канцы XVI стагоддзя існаваў лютэранскі збор, пасля перароблены на касцёл. Значную частку насельніцтва горада складалі католікі і ўніяты.

Зібергі фундавалі езуіцкую рэзідэнцыю (1681, 1690, 1702), якая адчынілася ў 1690. У канцы XVII — першай палове XVIII ст. пабудаваны комплекс езуіцкіх будынкаў з драўляным касцёлам (асвячоны ў 1690), у 1748 годзе ён згарэў. У 1754—1758 і 1761—1769 пабудаваны мураваны касцёл (архітэктар Т. Жаброўскі). З 1691 дзейнічала езуіцкая школа, у 1761—73 — калегіум; існавалі канвікт, тэатр з уласнай залай, музычная бурса, бібліятэка.

Пасля забароны ордэна езуітаў іх касцёл і калегіум у 1787 перайшлі да ордэна місіянераў. У сярэдзіне XVIII ст. ваявода інфлянцкі Юзафат Зіберг пачаў будаваць мураваны замак (будоўля не скончана).

Пасля першага падзелу Рэчы Паспалітай у 1772 годзе, калі Інфлянцкае княства адышло да Расійскай імперыі, Ілукшта стала месцам збору сойміка інфлянцкай шляхты-эгзулянтаў («цэнтрам» Інфлянцкага княства) і шляхты Курляндскага княства, што ўзаконіў у 1791 Чатырохгадовы сойм 1788—1792 гадоў. Пасля трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай у 1795 годзе ў складзе Расійскай імперыі.

## Насельніцтва 
## Спасылкі 
* Сайт Ілукшты
* Latvijas iedzīvotāju skaits pašvaldībās 01.01.2012

Катэгорыя:Гарады Латвіі
Графічныя фарматы

**Графічны фармат** — гэта спосаб запісу графічнай інфармацыі. Графічныя фарматы файлаў прызначаныя для захоўвання выяў, такіх як фатаграфіі і малюнкі.

Графічныя фарматы дзеляцца на вектарныя і растравыя. Большасць графічных фарматаў рэалізуюць сціск дадзеных (адны — з стратамі, іншыя — без).

## Растравыя фарматы 
## Вектарныя фарматы 
Больш падрабязна:

### 2D 
* Scalable Vector Graphics (SVG і SVGZ)
* Encapsulated PostScript (EPS)
* Метафайлы Windows: WMF, EMF
* Файлы CorelDraw: →CDR, CMX
* Adobe Illustrator (AI)
* XAR

### 3D 
* COLLADA — фармат, распрацаваны для абмену паміж 3D праграмамі.
* SKP
* STL — фармат для стэрэалітаграфіі
* U3D — Універсальны 3D(Універсальны)
* VRML — Virtual Reality Modeling Language
* X3D
* .3ds
* 3DXML
* Фармат файла X

## Комплексныя фарматы 
* DjVu
* PDF
* CGM

## Спасылкі 
* Спіс расшырэнняў графічных файлов 

Катэгорыя:Фарматы файлаў
Вісіма-Уткінск

**Вісіма-Уткінск** () — уральскі пасёлак сельскага тыпу ў гарадской акрузе «горад Ніжні Тагіл» Свярдлоўскай вобласці (Расія). Былая канцавая станцыя Вісіма-Уткінскай вузкакалейнай чыгункі. Пасёлак размешчаны на тэрыторыі прыроднага парку «Рака Чусавая». Размешчаны паблізу Сярэдняга Уральскага хрыбта Вясёлыя горы на рацэ Межавая Утка (правы прыток ракі Чусавая) на паўночны захад ад Екацярынбурга, за 42 км (па аўтатрасе за 58 км) на паўднёвы захад ад Ніжняга Тагіла.

У 1896 годзе была пабудавана Вісіма-Уткінская вузкакалейная чыгунка Ніжні Тагіл — Вісіма-Уткінск. У 2002 годзе яна спыніла сваё функцыянаванне, прыблізна ў 2005 годзе была разабрана. У 2008 годзе ў сувязі з арганізацыяй Вісімскага запаведніка быў зачынены леспрамгас.

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Яўген Кузьміч Аляксееў (1884—1972) — беларускі аграном-раслінавод

Катэгорыя:Населеныя пункты Свярдлоўскай вобласці
Вангажы

**Вангажы** () — горад у Латвіі Інчукалнскага краю. Плошча 5,1 км². 

## Насельніцтва 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Віктар Мароз, латышскі футбаліст

## Спасылкі 
* Сайт Вангажаў
* Latvijas iedzīvotāju skaits pašvaldībās 01.01.2012

Катэгорыя:Гарады Латвіі
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1991 годзе
Варакляны

**Варакляны** () — горад у Латвіі. З’яўляецца адміністрацыйным цэнтрам Вараклянскага краю. Плошча 5,33 км². Насельніцтва 1960 чал. (2016). Знаходзяцца на аўтамабільнай дарозе Екабпілс — Лудза.

## Гісторыя 
### Паміж Вялікім Княствам Літоўскім і Каралеўствам Польскім 
Першы пісьмовы ўспамін пра Варкляны () датуецца 1226 годам. Пад 1458 годам яны ўпамінаюцца як мястэчка. У 1538 годзе Варкляны перайшлі да Борхаў. 

### Пад уладай Расійскай імперыі 
У выніку першага падзелу Рэчы Паспалітай у 1772 годзе Варкляны апынуліся ў складзе Расійскай імперыі, у Рэжыцкім павеце Віцебскай губерні. У другой палове XIX ст. тут было 110 будынкаў.

У часы Першай сусветнай вайны ў 1918 годзе Варкляны занялі войскі Германскай імперыі.

### Найноўшы час 
У 1920 годзе Варакляны ўвайшлі ў склад Латвіі. 11 лютага 1929 года яны атрымалі статус горада.

## Насельніцтва 
* **XIX стагоддзе**: 1897 год — 1810 чал., з іх 364 каталікі і 1365 іўдзеяў

## Славутасці 
* Капліца Святога Віктара (1814)
* Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі (1851—1854)
* Лютэранская кірха (1874)
* Сядзіба Борхаў (1783—1789)

## Галерэя 

Varakļāni palace.jpg|Палац Борхаў
Varakļānu katoļu kapella (Sv.Viktora baznīca) 2000 - panoramio.jpg|Капліца Святога Віктара
Varakļānu katoļu baznīca.JPG|Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі
Varakļānu luterāņu baznīca 2000-07-28.jpg|Лютэранская кірха

## Спасылкі 
* Сайт Вараклянаў 
* Latvijas iedzīvotāju skaits pašvaldībās 01.01.2012

Катэгорыя:Гарады Латвіі
Пенніца звычайная

**Пенніца звычайная**, або **пенніца слінявая** (*Philaenus spumarius*) — паліморфны від паўцвердакрылых насякомых з сямейства *Aphrophoridae*. Дарослая пенніца сустракаецца з чэрвеня па верасень.

## Апісанне 
Пенніцы даўжынёй 5-6,7 мм, разнастайна афарбаваныя.

## Экалогія 
Насяляюць у травяным ярусе пад полагам лесу і на вільготных лугах.

## Зменлівасць 
Від падзяляецца на формы, у якіх афарбоўка зменлівая. Можа вар’іраваць ад спрэс чорных да светла-бурых або жаўтлявых, сустракаюцца формы з падоўжнымі палосамі, папярочнымі перавязямі, светлымі плямамі на цёмным фоне, са светлай сярэдняй часткай цела і цёмнай задняй, з камбінацыяй палос і плям, а таксама рабым малюнкам з расплывістых бурых плям, якія на надкрыллях утвараюць ромб з двух вуглападобных перавязей.

У відзе вылучаюць 20 чыстыя і чатыры змешаныя формы:
#  — самая звычайная форма: у яе афарбоўцы чаргуюцца цёмныя і светлыя элементы.
# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 

File:Aphrophoridae spec.02.jpg|f. typica
File:Philspumalbomaculata.png|f. albomaculata
File:Philaenus spumarius 02.JPG|f. gibba
File:Philspumlateralis.png|f. lateralis
File:Philspumleucophthalma.png|f. leucophthalma
File:Philaenus spumarius01.jpg|f. quadrimaculata
File:Philaenus spumarius.jpg|f. trilineata

Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1758 годзе
Катэгорыя:Насякомыя Азіі
Катэгорыя:Насякомыя Афрыкі
Катэгорыя:Насякомыя Еўропы
Віесітэ

**Віесітэ** () — горад у Латвіі. З’яўляецца адміністрацыйным цэнтрам Віесіцкага краю. Плошча 2,3 км². Насельніцтва 1705 чал. (2016).

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Спасылкі 
* Сайт Віесітэ
* Latvijas iedzīvotāju skaits pašvaldībās 01.01.2012

Катэгорыя:Гарады Латвіі
Адкрыты спіс

**Адкрыты спіс** — адкрытая шматмоўная база даных ахвяраў палітычных рэпрэсій на тэрыторыі СССР, створаная расійскім дабрачынным фондам «Працягні руку».

База даных створана на рухавіку MediaWiki, што дазваляе карыстальнікам рэдагаваць звесткі, дадаваць фотаздымкі і біяграфіі асоб. Тэкставыя матэрыялы публікуюцца па свабоднай ліцэнзіі Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 Unported.

У 2016 годзе быў створаны раздзел на рускай мове. У якасці асновы была была ўзята база даных «Ахвяры палітычнага тэрора ў СССР» таварыства «Мемарыял». На сярэдзіну 2017 года рускі раздзел сайта ўтрымліваў больш за 2,8 млн. фармуляраў рэпрэсаваных і з’яўляўся найбольшай з існуючых баз ахвяраў палітычнага тэрора ў СССР.

З вясны 2017 года працуюць раздзелы на беларускай, украінскай і грузінскай мовах.

## Гл. таксама 
* Рэпрэсіі ў БССР

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Беларускі раздзел «Адкрытага спіса»

Катэгорыя:Рэпрэсіі ў БССР
Катэгорыя:Сайты Беларусі
Катэгорыя:Вікі-праекты
Цэсвайнэ

**Цэсвайнэ** () — горад у Латвіі. З’яўляецца адміністрацыйным цэнтрам Цэсвайнскага краю. Плошча 5,1 км². 
## Насельніцтва 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Якаб Міхаэль Рэйнхальд Ленц, пісьменнік

## Спасылкі 
* Сайт Цэсвайнэ
* Latvijas iedzīvotāju skaits pašvaldībās 01.01.2012

Катэгорыя:Гарады Латвіі
Дагда

**Да́гда** () — горад на паўднёвым усходзе Латвіі, на возеры Дагда і рацэ Нарута. Адміністрацыйны цэнтр Дагдскага краю. Насельніцтва 2 563 (2008). Знаходзіцца за 267 км на паўднёвы ўсход ад Рыгі, каля беларуска-латвійскай граніцы, на аўтамабільнай дарозе Краслаўка — Люцын.

## Гісторыя 
* XVII ст.: узнікла як паселішча гандляроў і рамеснікаў.
* XIX ст.: мястэчка ў складзе Віцебскай губерні, уладанне Буйніцкіх.
* 1878: у Дагдзе было 50 будынкаў і 455 жыхароў, працавала паштовая станцыя.
* 1992: атрымала статус горада.
* 2009: цэнтр аднайменнага краю.
## Насельніцтва 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Казімір Андрэевіч Буйніцкі — пісьменнік
* Ежы Мікалай Гільзен (1692—1775) — рымска-каталіцкі і дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага, пісьменнік і перакладчык.
* Мікалай Нікандравіч Талерка (1898—1984) — беларускі педагог, культурна-грамадскі дзеяч, паэт.

У Дагдзе прайшло дзяцінства філосафа Мікалая Лоскага.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Латвіі
Арыбал

і арыбалам. Вазапісец Пісцічы. V ст. да н. э., Луўр]]
**Арыбал** () — старажытнагрэчаскі посуд невялікага памеру круглявай формы, з вузкім ўцягнутым горлышкам, які пашыраецца ў плоскі вяночак.

У арыбала шырокая, устужкападобная ручка. Арыбал выкарыстоўваўся для захоўвання араматычных вадкасцяў, у прыватнасці, араматычных алеяў. Назва «арыбал» паходзіць ад скуранога мяшка, у які звычайна ўсоўвалася бутля. Функцыянальна арыбал падобны з алабастронам.

Калі алабастронамі карысталіся жанчыны, то арыбалы прызначаліся для мужчын і імі карысталіся пераважна атлеты для даглядання за целам. Арыбалы насілі на раменьчыку на запясці.

Большасць захаваных арыбалаў зроблены з гліны, аднак сустракаюцца таксама асобнікі з бронзы і фаянсу.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Посуд Старажытнай Грэцыі
Вазапісец Пісцічы

з выявай двух атлетаў, вазапісец Пісцічы, Луўр]]
**Вазапісец Пісцічы** (, ) — ананімны грэчаскі вазапісец, працаваў у Луканіі ў 5 стагоддзі да н. э. у чырвонафігурнай тэхніцы. Лічыцца заснавальнікам луканійскага вазапісу.

Сваё ўмоўнае імя майстар атрымаў ад назвы горада Пісцічы, у рэгіёне Базіліката, правінцыя Матэра, дзе знойдзена большасць яго работ. Значны ўплыў вазапісец Пісцічы аказаў на раннія працы іншага ананімнага мастака — вазапісца Аміка.

## Вядомыя работы 
* айнахоя з выявай двух атлетаў, адзін з якіх трымае стрыгіль, іншы — арыбал. Цяпер захоўваецца ў Луўры, экспанат MNE964.
* гідрыя, знойдзеная ў сямейным некропалі Сант-Анджэла у час раскопак 1979 года.
* вясельны лебес са сцэнай пагоні Эрасу за зайцам, знойдзены ў пахаванні 354 некропаля Пантанела

Катэгорыя:Вазапіс Старажытнай Грэцыі
Зміцер Дзядзенка

**Зміцер Дзядзенка** (нар. , Орша) — беларускі пісьменнік і журналіст, аўтар і выканаўца ўласных песень.

## Біяграфія 
У дзяцінстве некалькі гадоў жыў у Манголіі. Скончыў у 1994 годзе філалагічны факультэт БДУ. Працаваў рэдактарам на БТ і журналістам у «Нашай Ніве», пазней — на «Еўрарадыё».

## Творчасць 
Піша вершы і прозу. Друкаваўся ў часопісах «Полымя», «Першацвет», «Паміж», «Спадчына», на сайце belisrael.info.

Аўтар краязнаўча-генеалагічнага даведніка «Аршанская шляхта» (1996), суаўтар праекта «Наша страва» (2008). Кніга «Гісторыі ў прыцемках» (2015) трапіла ў лонг-ліст прэміі Ежы Гедройця (2016). У 2017 годзе пісьменнік апублікаваў кнігу «Вялікая пралетарская сексуальная рэвалюцыя», у 2020 годзе — гістарычны дэтэктыў «Ордэн Прамяністых», у 2022 годзе — аповесць-памфлет «Званковы Кароль, Віновая Паня».

Лаўрэат літаратурнай прэміі «Празрысты ЭОЛ» (2019). У 2024 годзе апублікаваў гістарычны раман-крымінал «Гульні Цырцэі».

У 2025 годзе намінаваны на прэмію Гедройця, атрымаў ІІІ прыз.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Малашуйка

**Малашуйка** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Анежскім раёне Архангельскай вобласці Расійскай Федэрацыі. Адміністрацыйны цэнтр Малашуйскага гарадскога паселішча. Размешчана на рацэ Малашуйцы, за 7 км ад узбярэжжа Белага мора, за 40 км на паўднёвы захад ад Анегі, на ўсход ад Маленгі. Буйная станцыя Паўночнай чыгункі на лініі Абазерская — Беламорск. Станцыя Малашуйка — найбуйнейшая на чыгуначнай магістралі Абазерская — Беламорск. Лакаматыўнае дэпо ТД-64 (Паўночнай чыгункі), пуцявая частка. Леспрамгас (ліквідаваны), растворны вузел, газасховішча.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Архангельскай вобласці
Конаша

**Конаша** () — пасёлак гарадскога тыпу, цэнтр Конашскага раёна Архангельскай вобласці Расіі. Вузел чыгуначных ліній на Волагду, Архангельск, Котлас. 10 969 жыхароў (2017). Прадпрыемствы чыгуначнага транспарту, леспрамгас, лесазавод, маслазавод.
Старажытнаруская архітэктура

у Кіеве]]
 (XII стагоддзе) — выдатны помнік Уладзіміра-Суздальскай школы дойлідства]]
**Старажытнаруская архітэктура** — архітэктурны стыль, які атрымаў распаўсюджанне ў рускіх княствах з моманту зараджэння Кіеўскай Русі ў IX стагоддзі і да Мангольскага нашэсця.

Да канца X стагоддзя на Русі не было манументальнага каменнага дойлідства, але існавалі багатыя традыцыі драўлянага будаўніцтва, некаторыя формы якога паўплывалі пасля на каменную архітэктуру. Значныя навыкі ў галіне драўлянага дойлідства абумовілі хуткае развіццё каменнай архітэктуры і яе своеасаблівасць. Пасля прыняцця хрысціянства пачынаецца ўзвядзенне каменных храмаў, прынцыпы будаўніцтва якіх былі запазычаныя з Візантыі. Выкліканыя ў Кіеў візантыйскія дойліды перадалі рускім майстрам шырокі вопыт будаўнічай культуры Візантыі.

Вялікія храмы Кіеўскай Русі, пабудаваныя пасля прыняцця Хрысціянства ў 988 годзе, былі першымі прыкладамі манументальнай архітэктуры ва ўсходне-славянскіх землях. Архітэктурны стыль Рускай дзяржавы зацвердзіўся пад уплывам візантыйскага. Раннія праваслаўныя царквы былі галоўным чынам зроблены з дрэва.

Першай мураванай царквой Кіеўскай Русі была Дзесяціннай царква ў Кіеве, будаўніцтва якой адносяць да 989 года. Царква будавалася ў якасці кафедральнага сабора непадалёк ад княжага церама. У першай палове XII стагоддзя царква была адрамантавана са значнай перабудовай. У гэты час быў цалкам перабудаваны паўднёва-ўсходні кут храма, перад заходнім фасадам з’явіўся магутны пілон, які падпірае сцяну. Гэтыя мерапрыемствы, хутчэй за ўсё, з’яўляліся аднаўленнем храма пасля частковага абвальвання з прычыны землятрусу.

Сафійскі сабор у Кіеве, пабудаваны ў XI стагоддзі, з’яўляецца адным з самых значных архітэктурных збудаванняў дадзенага перыяду. Першапачаткова Сафійскі сабор уяўляў сабой пяцінефны крыжова-купальны храм з 13 купаламі. З трох бакоў ён быў акружаны двух’яруснай галерэяй, а звонку — больш шырокай аднаяруснай. Сабор будаваўся канстанцінопальскімі будаўнікамі пры ўдзеле кіеўскіх майстроў. На рубяжы XVII-XVIII стагоддзяў быў вонкава перабудаваны ў стылі ўкраінскага барока. Храм унесены ў спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.

## Спасылка 
* [Http://kizhi.karelia.ru/library/vestnik-12/1078.html Крохин В. А. Язичництво, християнство і старообрядництво в давньоруській архітектурі]
Агастас Джульярд

**Агастас Джульярд** (; 19 красавіка 1836 — 25 красавіка 1919) — амерыканскі бізнесмен і мецэнат.

## Біяграфія 
Сын шаўца. Нарадзіўся ў Атлантычным акіяне на караблі, на якім яго бацькі-французы з’язджалі ў ЗША ў эміграцыю. Вырас у штаце Агая, у 1866 годзе перабраўся ў Нью-Ёрк і ўладкаваўся на працу на камвольны камбінат. Калі фірма згалела, пачаў у 1874 годзе ўласную справу па гандлі мануфактурай (воўнай, шоўкам, бавоўнай) і даволі хутка атрымаў поспех. Разумна ўкладваючы сродкі ў жалезныя дарогі, банкаўскую і страхавую справу, набыў вялікую маёмасць.

Асноўнай сферай дабрачыннай дзейнасці Джульярда стала музыка. З 1892 года і да сваёй смерці ён займаў пасаду Прэзідэнта . Паводле завяшчання Джульярда, сума ў 5 мільёнаў даляраў павінна была быць прымененая на развіццё музыкі ў ЗША. Папячыцелі фонду, заснаванага для распараджэння гэтымі сродкамі, адкрылі ў 1924 годзе Джульярдскую вышэйшую школу (), пазней ператвораную ў Джульярдскую школу музыкі.

Катэгорыя:Джульярдская школа
Катэгорыя:Мецэнаты ЗША
Катэгорыя:Прадпрымальнікі ЗША
Універсал (кузаў)

[thumb|300px|Універсал [Volkswagen Passat#Passat B3|Volkswagen Passat Variant]]
**Універса́л** (ад  — *агульны, усеагульны*) — тып закрытага кузава легкавога аўтамабіля. Мае 2 ці 3 рады сядзенняў, 3 ці 5 дзвярэй, адны з якіх заднія, багажнае аддзяленне за спінкай задняга сядзення. Заднія сядзенні (пры 3 радах сярэднія і заднія) могуць складвацца і павялічваць аб’ём багажнага аддзялення. Дазваляе выкарыстоўваць легкавы аўтамабіль як грузапасажырскі.

Першапачаткова гэта былі машыны для перавозкі грузаў. З часам яны набылі папулярнасць у якасці сямейных аўтамабіляў. Са з’яўленнем першых мінівэнаў попыт на ўніверсалы пачаў зніжацца. Частку сваёй прывабнасці ўніверсалы страцілі з ростам папулярнасці SUV.

Найбольшым попытам універсалы карыстаюцца ў Еўропе. У 2021 годзе на гэты рынак прыпадала 64% сусветных продажаў — крыху больш за адзін мільён адзінак з агульнай колькасці 1,6 мільёна машын. Еўропа гэта таксама рынак, дзе ўніверсалы маюць найбольшую долю — 8,3%. У астатнім свеце было прададзена 574 000 універсалаў. Продажы ў ЗША і Канадзе склалі 183 000 адзінак. Трэцім па велічыні рынкам стала Расія разам з былымі савецкімі рэспублікамі (140 000). Японія была чацвёртым рынкам. Пятае месца займае Кітай з усяго 107 000 машын.

Катэгорыя:Тыпы аўтамабільных кузаваў