Віктар Эрысэ

**Ві́ктар Эры́сэ** (, ; нар. , , Біская, Іспанія) — іспанскі кінарэжысёр і сцэнарыст. Найбольш вядомы сваімі двума мастацкімі фільмамі: «» (1973), які многія лічаць адным з найвялікшых іспанскіх фільмаў, і «Поўдзень» (1983).

## Біяграфія 
Віктар Эрысэ нарадзіўся 30 чэрвеня 1940 года ў , правінцыя Біская (Іспанія). Вывучаў права, паліталогію і эканоміку ў Мадрыдскім універсітэце. У 1963 годзе наведваў , дзе вывучаў рэжысуру.

Напачатку сваёй кар’еры Эрысэ працаваў кінакрытыкам, пішучы рэцэнзіі для іспанскага кіначасопіса «Nuestro Cine», а таксама зняў серыю кароткаметражных фільмаў. У 1973 годзе ёе дэбютаваў у вялікім кіно з фільмам «», які быў высока ацэнены крытыкамі і стаў пераломным момантам у гісторыі іспанскага кіно.

Эрысэ быў сярод тых кінематаграфістаў, якія жылі пры франкісцкім рэжыме. На момант выхаду яго першага фільма ў 1973 годзе Франсіска Франка ўсё яшчэ быў пры ўладзе. Адна з рэчаў, якімі вядомы «», — гэта выкарыстанне сімвалізму, дзеля адлюстравання жыцця ў Іспаніі пры кіраванні Франка. Размяшчэнне фільма ў 1940 годзе, на пачатку праўлення Франка, было рызыкай для Эрысэ, улічваючы, што фільм «*не быў прапагандысцкай патугай, у якой непахісныя франкісты перамагалі злых рэспубліканцаў, што забіваюць святароў*».

Праз дзесяць гадоў Эрысэ напісаў сцэнарый і паставіў фільм «Поўдзень» (1983). Карціна, заснаваная на апавяданні , была высока ацэнена крытыкамі і была прадстаўлена ў асноўным конкурсе 36-га Канскага кінафестывалю.

Трэцяй поўнаметражнай працай Эрысэ стаў дакументальны фільм «Сонца айвы» (1992). Фільм апавядаў пра жыццё іспанскага мастака  і яго спробы адлюстраваць айвавае дрэва, якое расце ў яго садзе. Фільм атрымаў Прыз журы і Прыз ФІПРЭСІ на Канскім кінафестывалі 1992 года.

Эрысэ займаўся распрацоўкай (і павінен быў стаць рэжысёрам) фільма «», экранізацыі  , але прадзюсар  перадаў праект рэжысёру Фернанда Труэба. Гэтая адмова стала «*вялікім расчараваннем*» для Эрысэ.

У 2010 годзе ён быў сябрам журы Канскага кінафестывалю. На кінафестывалі ў Лакарна ў 2014 годзе Эрысэ быў узнагароджаны прэміяй «» за прыжыццёвыя дасягненні.

У 2023 годзе, праз трыццаць гадоў пасля яго апошняга поўнаметражнага фільма, выйшла новая карціна Эрысэ «».

## Фільмаграфія 
### Кароткаметражныя фільмы 
* На тэрасе (En la Terraza, 1961)
* Старонкі страчанага дзённіка (Páginas de un diario perdido, 1962)
* Страчаныя дні (Los días Perdidos, 1963)
* Між рэйкамі (Entre Vías, 1966)
* Alumbramiento (2002)

### Поўнаметражныя фільмы 
*  (El espíritu de la colmena, 1973)
* Поўдзень (El Sur, 1983)
* Сонца айвы (El sol del membrillo, 1992)
*  (Cerrar los ojos, 2023)

### Іншае 
*  (Los desafíos, 1969; фрагмент)
*  (фрагмент «»)
*  (фрагмент)

## Спадчына 
Працы Эрысэ, у якіх фігуруюць дзеці, поўныя мар і цягі да фантастычнага падчас Грамадзянскай вайны ў Іспаніі, у далейшым аказалі ўплыў на Гільерма дэль Тора і яго фільмы «Хрыбет д’ябла» і «Лабірынт фаўна».

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Arocena C. *Víctor Erice*. Madrid: Ediciones Cátedra, 1996
* Ehrlich L.C. *The cinema of Víctor Erice: an open window*. Lanham: Scarecrow Press, 2000
* Latorre J. *Tres décadas de El espíritu de la colmena*. Madrid: Ediciones Internacionales Universitarias, 2006
* Cerrato R. *Víctor Erice: el poeta pictórico*. Madrid: Ediciones JC, 2006

## Спасылкі 
* Віктар Эрысэ на сайце «*Internet Movie Database*»

Катэгорыя:Кінарэжысёры XX стагоддзя
Катэгорыя:Кінарэжысёры XXI стагоддзя
Катэгорыя:Кінарэжысёры Іспаніі
Катэгорыя:Сцэнарысты XX стагоддзя
Катэгорыя:Сцэнарысты XXI стагоддзя
Катэгорыя:Сцэнарысты Іспаніі
Катэгорыя:Выпускнікі Камплутэнсэ