Баі за Баранавічы (1919)

**Баі за Баранавічы** — эпізод польска-савецкай вайны.

У сярэдзіне лютага 1919 года польска-савецкі фронт зацвердзіўся ўздоўж ракі Шчара, надыходзячы да Баранавічаў. Горад быў буйным чыгуначным вузлом, кантроль над якім дазваляў лёгка перакідваць войскі ў чатырох кірунках.

Першая спроба калі не захапіць горад, то дэзарганізаваць савецкія войскі была прадпрынятая 17 сакавіка сіламі чатырох эскадронаў, якія, прайшоўшы праз Сяняўку, Гарадзішча і Новую Мыш і руйнуючы палатно і масты, напалі на станцыю Баранавічы і захапілі яе, што выклікала паніку ў тылах савецкіх войск. Утрымаць такімі малымі сіламі населены пункт палякі не маглі, і 20 сакавіка экспедыцыйная група вярнулася за Шчару.

У сакавіку польскае камандаванне спланавала наступленне на Вільню. У план таксама ўваходзіў дэманстрацыйны напад на Баранавічы, Ліду і Навагрудак. Гэтыя дзеянні былі закліканы адцягнуць увагу камандавання савецкай Заходняй дывізіі ад галоўнага кірунку ўдару, якім быў Віленскі кірунак. Задача па захопу Баранавічаў і Навагрудка была даручана генералу Адаму Макшэцкаму. У яго распараджэнні было дзевяць пяхотных батальёнаў, 3-і і 9-ы ўланскія палкі, кавалерыйская група маёра Дамброўскага і тры артылерыйскія батарэі. Палякі наступалі канцэнтрычна з чатырох бакоў. Савецкія падраздзяленні (4-ы Варшаўскі полк, 2-і Люблінскі полк; 3 тысячы штыкоў і шабляў) размяшчаліся на шырокім фронце і не заўсёды маглі падтрымаць адзін аднаго.

13 красавіка пачалося польскае наступленне, але пасля трох дзён цяжкіх баёў яно было спынены ля ракі Мышанкі, бо не ставала боепрыпасаў. 10-ы Мінскі полк, які прыбыў на фронт, адкінуў групу палкоўніка Паслаўскага з Адамава. У гэтай сітуацыі камандзір літоўска-беларускай дывізіі генерал Станіслаў Шаптыцкі ўзмацніў групу генерала Макшэцкага пяхотным батальёнам, татарскім кавалерыйскім атрадам і артылерыйскай батарэяй. 

18 красавіка палякі аднавілі атакі пры падтрымцы двух бронецягнікоў. Нягледзячы на тое, што наступленне на Новую Мыш правалілася, на ўчастку ўздоўж чыгункі палякі дасягнулі поспехаў, а група Дамброўскага перасекла Мышанку, увайшла ў пралом і пачала манеўр у абыход Баранавічаў з паўднёвага ўсходу. 19 красавіка былі захопленыя Сталовічы на поўнач ад Баранавіч, і палякі перарэзалі дарогу на Мінск. Зыход баёў вызначыла смелая атака 10-га ўланскага палка, які атакаваў адыходзячыя абозы, выклікаўшы паніку ў тыле праціўніка.

## Літаратура 
* Директивы командования фронтов Красной Армии (1917-1922): Сб. док. в 4 т. Т. II. Март 1919 г.-апрель 1920 г. / Глав. архив. упр. при Совете Министров СССР, Ин-т воен. истории М-ва обороны СССР, Центр. гос. архив Советской Армии; Отв. сост. Т.Ф. Каряева. — М.: Воениздат, 1972. — 804 с.
* А. П. Грицкевич. Западный фронт РСФСР 1918-1920. Борьба между Россией и Польшей за Белоруссию. Минск, Харвест, 2010. 496 с.
* Janusz Cisek, Konrad Paduszek, Tadeusz Rawski: Wojna polsko-sowiecka 1919–1921. Warszawa: Wojskowe Centrum Edukacji Obywatelskiej, 2010.
* Adam Przybylski: Wojna polska 1918–1921. Warszawa: Wojskowy Instytut Naukowo-Wydawniczy, 1930. https://www.wbc.poznan.pl/dlibra/publication/119241/edition/129886/content
* Norman Davies, *White Eagle, Red Star: the Polish-Soviet War, 1919-20*, Pimlico, 2003, 

Катэгорыя:Красавік 1919 года
Катэгорыя:Канфлікты 1919 года
Катэгорыя:Бітвы польска-савецкай вайны ў Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя Баранавічаў
Катэгорыя:1919 год у Беларусі