open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Язна (гарадзішча)

**Язна** — гарадзішча днепра-дзвінскай культуры і банцараўскай культуры каля в. Язна Мёрскага раёна. 

Вядома з 1890-х гадоў. Абследавалі ў 1930-я гады Хэлена Цэгак-Галубовіч і Уладзімір Галубовіч, даследаваў у 1955 і 1961 гадах Аляксей Мітрафанаў (428 м²).

Выяўлены сляды наземнага жытла слупавой канструкцыі і круглае ў плане глінабітнае збудаванне дыяметрам 1,1 м (хутчэй за ўсё кавальскі горан). Вакол яго знойдзены крыцы, шлакі, шмат акаліны; побач чатырохвугольная гаспадарчая яма. Знойдзены жалезныя сярпы, шылы, наканечнікі дроціка, бронзавыя спіралькі, абломкі бранзалетаў, касцяныя шпількі, каменныя таўкачы, кераміка днепра-дзвінскай культуры, бронзавыя трапецападобныя падвескі, 2 кавалкі бронзавых ланцужкоў ад акулярападобнай падвескі, падковападобная фібула, жалезныя наканечнікі стрэл з шыпамі і інш.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Археалагічныя аб’екты Мёрскага раёна
Катэгорыя:Банцараўская культура
Катэгорыя:Днепра-дзвінская культура
Катэгорыя:Язна
Зводны электронны каталог бібліятэк Беларусі

**Зборны электронны каталог бібліятэк Беларусі** (**ЗЭК**) — нацыянальны інфармацыйны рэсурс Беларусі, асноўны масіў якога фарміруецца найбуйнейшымі рэспубліканскімі бібліятэкамі: Нацыянальнай бібліятэкай Беларусі, Цэнтральнай навуковай бібліятэкай імя Я.Коласа НАН Беларусі, Рэспубліканскай навукова-тэхнічнай бібліятэкай, Прэзідэнцкай бібліятэкай Рэспублікі Беларусь.

У ЗЭК прадстаўлены бібліяграфічныя запісы на кнігі (уключаючы рэдкія і старадрукаваныя), дысертацыі, аўтарэфераты дысертацый, выяўленчыя дакументы, картаграфічныя матэрыялы, нотныя дакументы, дакументы па стандартызацыі, аўдыё- і відэадакументы, перыядычныя выданні.

Усе карыстальнікі незалежна ад іх месцазнаходжання атрымліваюць свабодны доступ у рэжыме рэальнага часу да бібліяграфічнай інфармацыі пра фонды бібліятэк. У інфармацыі пра знойдзены дакумент утрымліваюцца звесткі пра месца і шыфрах яго захоўвання, а таксама пра магчымасць дыстанцыйнага заказу дакументаў з фондаў. Сэрвіс заказу даступны толькі для карыстальнікаў той бібліятэкі, зарэгістраванымі чытачамі якой яны з’яўляюцца і ў якой знаходзіцца патрэбны дакумент.

Для інфармавання пра склад фондаў бібліятэк рэгіёнаў рэспублікі функцыянуюць рэгіянальныя зборныя электронныя каталогі.

Пошукавая сістэма распрацавана Аб'яднаным інстытутам праблем інфарматыкі НАН Беларусі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
** Пошук па слоўніках
** Рубрыкатар ДРНТІ
** Пошук у новых паступленнях
** Прафесійны пошук
** Пошук па спецыяльных відах дакументаў

Катэгорыя:Бібліятэчная каталагізацыя і класіфікацыя
Катэгорыя:Сайты Беларусі
Катэгорыя:Базы даных у Інтэрнэце
Катэгорыя:Выдавецкая справа
Катэгорыя:З’явіліся ў 2015 годзе
Катэгорыя:2015 год у Беларусі
Себасціян Стэн

**Себасціян Стэн** (; ) — амерыканскі  румынскага паходжання. Найбольш вядомы па ролі Бакі Барнса ў медыяфраншызе «Кінематаграфічны сусвет Marvel».

Сыграў чалавека з нейрафібраматозам у фільме «Іншы чалавек» (2024), за якую атрымаў «Сярэбранага мядзведзя» за найлепшую галоўную ролю і «Залаты глобус» за найлепшую мужчынскую ролю. За ролю маладога Дональда Трампа ў фільме «Вучань» (2024) Стэн быў намінаваны на «Найлепшую мужчынскую ролю» на «Залаты глобус», BAFTA і «Оскар».

## Фільмаграфія 
## Зноскі 
## Спасылкі 
*
Цалкам невядомы

**«Цалкам невядомы»** () — амерыканскі біяграфічны музычны драматычны фільм 2024 года, зняты Джэймсам Мэнголдам паводле сцэнарыя Джэя Кокса, пра амерыканскага спевака і аўтара песень Боба Дылана.

Прэм’ера фільма адбылася 10 снежня 2024 года ў тэатры «Долбі» ў Лос-Анджэлесе, а ў ЗША фільм быў выпушчаны кампаніяй Searchlight Pictures 25 снежня 2024 года.

Амерыканскі інстытут кінамастацтва і Нацыянальны савет кінакрытыкаў ЗША назвалі яго адным з дзесяці найлепшых фільмаў 2024 года.

Фільм атрымаў восем намінацый на 97-й цырымоніі ўручэння прэміі «Оскар», уключаючы «Найлепшы фільм», «Найлепшы рэжысёр», «Найлепшы акцёр», «Найлепшы акцёр другога плана» і «Найлепшая актрыса другога плана». Ён таксама атрымаў намінацыі на прэміі «Залаты глобус», Выбар крытыкаў, прэміі Гільдыі кінаакцёраў і на прэміі BAFTA.

## Сюжэт 
1965 год стаў лёсавызначальным у гісторыі музыкі, калі малады і таленавіты Боб Дылан зрабіў сапраўдны фурор на фестывалі ў Ньюпарце. Яго выступленне, у якім ён упершыню падключыў электрагітару, стала знакавым момантам, які змяніў не толькі яго ўласную творчасць, але і будучыню фолк-музыкі. Дылан сутыкнуўся з неадназначнай рэакцыяй публікі, але яго наватарства назаўжды замацавала яго статус адной з самых уплывовых фігур у музычнай індустрыі.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Фільмы Джэймса Мэнгалда
Катэгорыя:Фільмы-біяграфіі ЗША
Тлумачальны слоўнік

**Тлумача́льны сло́ўнік** — лінгвістычны аднамоўны слоўнік, у якім словы падаюцца з апісаннем (тлумачэннем) іх значэння і сферы выкарыстання. Тлумачальныя слоўнікі вызначаюць лексічныя нормы літаратурнай мовы на пэўным этапе яе развіцця. У ім даюцца граматычныя, акцэнтуацыйныя і правапісныя характарыстыкі слоў, нормы іх спалучальнасці, фіксуюць устойлівыя словазлучэнні тэрміналагічнага і фразеалагічнага характару з раскрыццём іх значэння, паказваюць паходжанне іншамоўных слоў. Як камбінаваны лексікаграфічны даведнік, тлумачальны слоўнік займае галоўнае месца ў нацыянальнай лексікаграфіі і з’яўляецца паказчыкам агульнага ўзроўню яе развіцця.

Для вывучэння рускай літаратурнай мовы XIX—XX стагоддзяў найбольшае значэнне маюць акадэмічныя «Слоўнік царкоўнаславянскай і рускай мовы» (вып. 1—4, 1847; 2-е выд., 1867—1868), «Тлумачальны слоўнік жывой велікарускай мовы» У. І. Даля (ч. 1—4, 1863—1866; т. 1—4, 7-е выд. 1978—1980), «Тлумачальны слоўнік рускай мовы» (т. 1—4, 1935—1940), «Слоўнік сучаснай рускай літаратурнай мовы» (т. 1—17, 1948—1965), «Слоўнік рускай мовы» (т. 1—4, 1981—1984)), у якім тлумачацца значэнні каля 6 тыс. слоў, што выкарыстоўваюцца ў вучэбнай і мастацкай літаратуры, «Школьны тлумачальны слоўнік беларускай мовы» Г. М. Малажай, Л. І. Яўдошынай (Мінск, 2007), «Тлумачальны слоўнік беларускай мовы для школьнікаў» І. Л. Капылова, С. Я. Рапацэвіча (Мінск, 2009) і інш.

Тлумачальны слоўнік можа ўключаць лексіку твораў толькі пэўнага пісьменніка. Разнавіднасцю тлумачальных слоўнікаў з’яўляюцца дыялектныя (абласныя) слоўнікі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Тлумачальныя слоўнікі
Іосіф Мартынавіч Гайдукевіч

**Іосіф Мартынавіч Гайдукевіч** (, в. Любонічы, Кіраўскі раён, Магілёўская вобласць — 2005) — беларускі мовазнавец. Аўтар і сааўтар навуковых прац па беларускай мове, тлумачальных слоўнікаў беларускай і рускай мовы.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 17 лістапада 1913 г. у вёсцы Любонічы Кіраўскага раёна Магілёўскай вобласці БССР у сям’і селяніна. Там жа скончыў сямігадовую школу, затым вучыўся ў школе ФЗВ пры Бабруйскім лесакамбінаце. Адзін год працаваў электраманцёрам.

У 1934—1938 гг. вучыўся на літаратурна-лінгвістычным факультэце Мінскага дзяржаўнага педагагічнага інстытута імя М. Горкага. Пасля заканчэння інстытута выкладаў беларускую мову ў Гомельскім настаўніцкім інстытуце.

## Узнагароды 
Узнагароджаны ордэнам Айчыннай вайны II ступені, медалямі «За баявыя заслугі», «За ўзяцце Берліна», «За Перамогу над Германіяй у Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.», «XX гадоў Перамогі», «XXV гадоў Перамогі», «XXX гадоў Перамогі», «40 гадоў Перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.», «50 гадоў Узброеных сіл СССР», «60 гадоў Узброеных сіл СССР».

## Працы 
Апублікаваў наступныя працы:
* Особенности говоров Дриссенского района Витебской области (Учен. зап. Брестского пединститута, 1956, вып.1),
* Аб зменах у беларускіх гаворках у савецкі перыяд (Працы Інстытута мовазнаўства АН БССР, 1959, вып.6),
* Дзеясловы з двума прыстаўкамі ў беларускай мове (Працы Інстытута мовазнаўства АН БССР, 1961, вып. 8),
* Аб мясцовых назвах лемяша і паліцы (Беларуская мова: Даследаванні па лексікалогіі, 1965),
* Белорусско-русский словарь [артыкулы з дзвюма прыстаўкамі ў дзеясловах] (М., 1962),
* Тлумачальны слоўнік беларускай мовы [артыкулы на літары Д, 3] (Мн., 1978,т.2),
* Дыялекталагічны атлас беларускай мовы[9 карт с комментариями: № 25, 59, 60, 224, 255, 256, 320, 323, 324] (Мн. 1963),
* Тлумачальны слоўнік беларускай мовы для сярэдняй школы (Мн., 1966, 1972, 1979, у суаўтарстве),
* Толковый словарь русского языка для средней школы (Мн., 1975, 1985, у суаўтарстве).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Удзельнікі савецка-фінскай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Мовазнаўцы Беларусі
Сігма Бой

**«Сігма Бой»** (; ) — песня расійскіх блогераў Betsy і Марыі Янкоўскай.

## Гісторыя 
Betsy (Святлана Чарцішчава) запісвае песні ўжо некалькі гадоў. Яе песня «Сімпл Дымпл Поп Іт Сквіш» была папулярная ў Азіі . Марыя Янкоўская — блогер і пастаянная вядучая расійскага дзіцячага тэлеканала СТС Kids.

Трэк выйшаў 4 кастрычніка 2024 года на лэйбле Rhymes Music. Песню напісаў бацька Betsy, кампазітар Міхаіл Чарцішчаў, у суаўтарстве з рок-спеваком Мукка (Серафімам Сядорынам). Паводле Чарцішчава, тэкст напісаны спантанна, у трэк не закладваўся які-небудзь сэнс.

## Тэкст 
Песня з простымі тэкстам і рытмам. Па словах Betsy, сэнс у тым, што «Маша і я такія класныя, і Сігма-бой спрабуе заваяваць нас, а мы спрабуем заваяваць яго». Як патлумачыла дзяўчынка, «Сігма-бой — вельмі ўпэўнены хлопчык, якому ніхто не патрэбны. Усе дзяўчаты ўлюбляюцца ў яго».

## Чарты 
## Крытыка 
Нямецкая дэпутатка Еўрапарламента Нэла Рыль прапанавала забараніць расійскую песню «Сігма Бой», бо кампазіцыя прапагандуе «патрыярхальныя і прарасійскія погляды на свет». Яна адзначыла, што песня папулярная сярод падлеткаў, але ў той жа час з’яўляецца адным з прыкладаў «расійскага пранікнення ў папулярны дыскурс праз сацыяльныя сеткі».

З ініцыятывай забароны песні таксама выступілі праваслаўныя актывісты з «Сорак саракоў», якія, наадварот, угледзелі ў творчасці школьніц пагрозу традыцыйным каштоўнасцям, а вобразы саміх дзяўчынак палічылі залішне «сексуалізаванымі».

Цэнтр процідзеяння дэзынфармацыі СНБА Украіны абвінаваціў песню ў прапагандзе, заявіўшы, што Расія выкарыстоўвае песні як інструмент «мяккай сілы».

## Заўвагі 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Sigma Boy(афіцыйнае аўдыё) на «Ютубе»

Катэгорыя:Песні на рускай мове
Катэгорыя:Поп-музыка
Катэгорыя:Музычныя творы 2024 года
Жазэф Бальзамо

**«Жазэ́ф Бальзамó»** () — раман Аляксандра Дзюма, напісаны ў 1846 годзе. Твор стаў часткай цыклу раманаў Дзюма, у якіх аўтар спалучаў выдуманыя падзеі з рэальнымі гістарычнымі фактамі. Раман быў апублікаваны ў часопісе і пасля выпушчаны ў выглядзе кнігі.

Раман апавядае пра жыццё алхіміка і авантурыста Жазэфа Бальзамо (графа Каліостра), чыя фігура была акружаная міфамі і чуткамі. Бальзамо, насамрэч, з'яўляецца даволі загадкавай гістарычнай асобай. У творы Дзюма ён намаляваны як майстар маніпуляцый, які імкнецца да здабыцця багацця і ўлады праз містыку і навуку. Галоўны герой мае адмысловую здольнасць лячыць людзей, але яго навыкі нашмат калі выходзяць за рамкі простага лекарства, і ён залучаецца ў складаныя інтрыгі французскага каралеўскага двара.

Сюжэт рамана пераплятаецца з падзеямі французскай гісторыі, у прыватнасці, з перыядам праўлення Людовіка XVI і пачаткам Вялікай французскай рэвалюцыі. Жазэф Бальзамо аказваецца ўцягнуты ў змовы, небяспечныя гульні, маніпуляцыі з лёсамі людзей і дзяржаўнай уладай. Яго сувязь з магутнымі фігурамі, а таксама яго ўдзел у навуцы і містыцы робяць яго вобраз асабліва шматгранным.

Адной з цэнтральных тэм рамана з'яўляецца тэма ўлады і маніпуляцый. Бальзамо, як алхімік і практык акультызму, імкнецца здабыць уладу не толькі ў рамках традыцыйнай навукі, але і праз таемныя веды і містыцызм. Аўтар дэманструе, як смага ўлады і апантанасць могуць прыводзіць да маральнага падзення.

Дзюма таксама закранае тэму кахання, здрады і лёсу. Раман, як і многія іншыя творы Дзюма, поўны займальных прыгод, але ў той жа час чытачу прапануецца задумацца аб філасофскіх і маральных пытаннях, якія стаяць за дзеяннямі герояў.

«Жазэф Бальзамо» спалучае выдуманыя падзеі з рэальнымі гістарычнымі асобамі і фактамі. Выява самога Бальзамо шмат у чым выдуманы, аднак яна абапіраецца на гістарычныя чуткі пра магістра алхіміі, які быў пры двары караля Францыі ў XVIII стагоддзі. У рамане таксама прысутнічаюць такія гістарычныя фігуры, як Марыя Антуанета, Людовік XVI і іншыя, што надае твору атмасферу рэальнасці, нягледзячы на ​​фантастычны элемент.

Акрамя таго, Дзюма актыўна выкарыстоўвае элементы гістарычнага дэтэктыва, уводзячы ў сюжэт шматлікія інтрыгі, сакрэты і загадкі. Напружаная атмасфера ў спалучэнні з яркімі персанажамі дазваляе раману быць цікавым не толькі аматарам гісторыі, але і тым, хто шукае ў літаратуры дынамічнае і захапляльнае чытанне.

Раман «Жазэф Бальзамо» стаў важнай часткай літаратурнай спадчыны Аляксандра Дзюма і аказаў уплыў на развіццё гістарычнай прозы. Аўтар у ім бліскуча спалучыў элементы прыгодніцкага рамана з філасофскімі разважаннямі аб людзях і іх лёсах. Гэты твор працягвае прыцягваць увагу чытачоў, дзякуючы дынамічнаму сюжэту, яркім персанажам і захапляльнаму стылю выкладу. Раман таксама з'яўляецца прыкладам таго, як гістарычная рэальнасць і выдуманыя элементы могуць быць скарыстаны для стварэння шматслаёвай і займальнай гісторыі.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гістарычныя раманы
Катэгорыя:Творы на французскай мове
Катэгорыя:Кнігі 1846 года
Катэгорыя:Раманы XIX стагоддзя
Катэгорыя:Раманы Аляксандра Дзюма-бацькі
Слоўнік мовы пісьменніка

**Слоўнік мовы пісьменніка** — тып слоўніка, у якім падаюцца і тлумачацца словы, выкарыстаныя ў творах пэўнага аўтара або ў якім-небудзь адным яго творы. Гэта своеасаблівы дапаможнік для вывучэння моўнага і літаратурнага стылю пісьменніка, гісторыі літаратурнай мовы той эпохі, калі пісьменнік жыў, а таксама для вызначэння яго месца і ролі ў літаратурна-моўным працэсе.

Першы ўсходнеславянскі слоўнік пісьменніка — «Слоўнік да твораў і перакладаў Дз. І. Фанвізіна» К. Пятрова (1904). Выдадзены «Слоўнік мовы Пушкіна» (т. 1—4, 1956—1961), «Слоўнік мовы А. Міцкевіча» (т. 1—11, 1962—1983), «Слоўнік мовы Шаўчэнкі» (т. 1—2, 1964), «Слоўнік Гётэ» (т. 1—2, 1966—1982).

На Беларусі складанне такіх слоўнікаў пачалося ў другой палове XX ст. Першы з іх — рукапісны «Слоўнік мовы В. Дуніна-Марцінкевіча» С. М. Грабчыкава (каля 5600 слоў; фрагменты апублікаваны ў 1965).

Створаны «Слоўнік мовы Францыска Скарыны» У. В. Анічэнкі (т. 1—3, 1977—1994), «Фразеалагічны слоўнік мовы твораў Я. Коласа» (1993). Выдаецца «Слоўнік мовы Янкі Купалы» ў 8 тамах (т. 1—3, 1997—2001). Інстытут мовазнаўства Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі рыхтуе «Слоўнік мовы Я. Коласа».

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Тлумачальныя слоўнікі
Слоўнікі мовы пісьменніка
Панксатоні

**Панксатоні** (, ) — бора ў акрузе Джэферсан штата Пенсільванія, ЗША. Знаходзіцца за 129 км на паўночны ўсход ад Пітсбурга.

У 1907 годзе Панксатоні і Клэйсвіл аб’ядналіся ў Вялікі Панксатоні. У раёне здабываўся высакаякасны каменны вугаль. У горадзе былі прамысловыя прадпрыемствы, у тым ліку шкляны, металургічны і сталепракатны заводы, а таксама фабрыкі лёгкай прамысловасці. У 1940 годзе горад налічваў 9482 жыхары. Па перапісе 2000 года ў горадзе пражывала 6271 чалавек.

Назва Панксатоні мае індзейскія карані і ў перакладзе азначае «горад пяшчаных мушак».

Самы вядомы жыхар Панксатоні — Філ, сурок, які штогод «прадказвае» надвор’е ў Дзень сурка (2 лютага). Філ і горад, у якім ён жыве, сталі месцам дзеяння фільма 1993 года «Дзень сурка» (але амаль увесь фільм быў зняты ў Вудстаку, Ілінойс).

## Зноскі 
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1816 годзе
Слоўнік псеўданімаў

**Слоўнік псеўданімаў** — літаратуразнаўча-бібліяграфічны даведнік, дзе раскрываюцца псеўданімы і крыптанімы пісьменнікаў, артыстаў і іншых асоб, пад якімі яны выступаюць у друку, на сцэне і г.д. Часта ўключае плагіяты, дзявочыя прозвішчы аўтараў-жанчын, мае паказальнік аўтараў, дзе пералічваюцца іх псеўданімы і крыптанімы. Расшыфроўка псеўданімаў і крыптанімаў у іх найчасцей наступная: псеўданім і яго раскрыццё (прозвішча, імя, імя па бацьку аўтара); месца выкарыстання псеўданіма (перыядычнае выданне, творы ці агульнае ўказанне на час і месца яго паяўлення); крыніца, паводле якой псеўданім расшыфраваны (друкаваная, архіўная, вусная).

## Гісторыя 
Першыя слоўнікі псеўданімаў з’явіліся ў XVI стагоддзі («Багаслоўскія тлумачэнні» Г. Геснера, 1549). У XVII стагоддзі пачалося сістэматычнае збіранне і выданне псеўданімаў («Пра пісьмовыя сімвалы, што захоўваюць імёны» І. Саўэрса, 1652; «Пра змененыя імёны аўтараў і ананімы» Ф. Гейслера, 1669). У 1806—1809 гадах А. Барб’е выдаў чатырохтомны слоўнік французскіх псеўданімаў. Найбольш вядомыя слоўнікі псеўданімаў: англійскі Д. Кенэдзі, А. Сміта, А. Джонсана (том 1—4, 1926—1930), літоўскія В. Біржышкі (1943), Ю. Буценаса (1981), французскі Г. Костана (1961), грузінскія Г. Мікадзе (1966, 1969), азербайджанскія Г. Мамедлі, Н. Макеева (абодва 1977), эстонскі М. Каху (1978), узбекскія Т. Караева і Р. Вахідава (1978, 1979) і іншыя.

На славянскіх землях працы з пералічэннем псеўданімаў з’явіліся ў XVIII стагоддзі («Бібліятэка польскіх паэтаў, што пішуць роднаю моваю» Ю. А. Залускага, 1754), у Расіі — у пачатку XIX стагоддзя («Сістэматычны агляд літаратуры ў Расіі на працягу пяцігоддзя з 1801 да 1806 года» А. Шторха і Ф. Адэлунга, 1810—1811). Першы слоўнік псеўданімаў у Расіі — «Вопыт слоўніка псеўданімаў рускіх пісьменнікаў» В. Карцава і М. Мазаева (1891).

Найбольш грунтоўныя славянскія слоўнікі псеўданімаў: чэшскія і славацкія А. Даленскага (1934), І. Орміса (1944), І. Кунца (1958), І. Воправіла (1973), польскія А. Бара (том 1—3, 1936—1938), калектыўны «Слоўнік псеўданімаў польскіх пісьменнікаў» (том 1—4, 1994—1996), рускі «Слоўнік псеўданімаў рускіх пісьменнікаў, вучоных і грамадскіх дзеячаў» І. Масанава (том 1—3, 1941—1949; том 1—4, другое выданне 1956—1960, больш за 80 тысяч псеўданімаў і крыптанімаў), венгерскі Пала Гуяша (1956), балгарскі І. Багданава (1961), украінскі А. Дэя (1969).

## Беларускія слоўнікі 
На Беларусі першая публікацыя беларускіх псеўданімаў — «Літаратурныя працы Ц. Гартнага» Ю. Бібілы (у кнізе «Цішка Гартны ў літаратурнай крытыцы», 1928). У «Слоўніку беларускіх псеўданімаў і крыптанімаў (XVI—XX стст.)» Я. Саламевіча (1983) расшыфраваны 3992 псеўданімы і крыптанімы 1231 аўтара.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Тлумачальныя слоўнікі
Домас Буценас

**Домас Буценас** (; ) — літоўскі гісторык, архівіст. Кандыдат гістарычных навук (1976).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і эмігрантаў, якая з 1932 жыла ў Літве. Скончыў у 1952 годзе Вільнюскі ўніверсітэт. У 1957—1999 гадах працаваў у Цэнтральным дзяржаўным гістарычным архіве ЛітССР (з 1990 года Архіў гісторыі Літоўскай дзяржавы), яго дырэктар у 1962—1987 гадах, адначасова ў 1971—1991 гадах выкладаў у Вільнюскім універсітэце.

## Навуковая дзейнасць 
Працы па гісторыі дворнай чэлядзі ў ВКЛ у XVI—XVII стст., магнацкіх родаў, архівістыцы. Аўтар «Гістарычнага нарыса дзяржаўных і грамадскіх устаноў Вялікага Княства Літоўскага XIII—XVIII стагоддзяў» («Lietuvos Didžiosios Kunigaikštijos valstybinių ir visuomeninių institucijų istorijos bruožai XIII—XVIII amžiuje», Вільня, 1997). Адказны рэдактар і адзін з аўтараў даведніка па фондах Цэнтральнага дзяржаўнага гістарычнага архіва Літвы («Lietuvos centrinio valstybinio istorijos archyvo fondų žinynas», Вільня, 1990). Склаў вопіс дакументаў фонда Сапегаў у гэтым архіве («Sapiegų giminės dokumentai. Fondo aprašas F. Nr. 1292». Vilnius, 1995). Удзельнічаў у выданні зборніка дакументаў аб заснаванні Віленскай акадэміі («Academia et universitas Vilnensis», Вільня, 1979; «Academia et Universitas Vilnensis: Vilniaus universiteto steigimo dokumentaiVilniaus universiteto steigimo dokumentai», Вільня, 2004).

## Творы 
* Вопросы фондирования документов Великого княжества Литовского в каталоге И.Спрогиса // Материалы межреспубликанской научной конференции по источниковедению и историографии народов прибалтийских республик Союза ССР: Источниковедение. Вильнюс, 1978.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Tautvaišaitė L. Istorikui ir archyvistui Domai Butėnui — 75 metai // Lietuvos istorijos metraštis, 2001 metai. Vilnius, 2002. Т. 1.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Гісторыкі XX стагоддзя
Катэгорыя:Архівісты Літвы
Катэгорыя:Гісторыкі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Гісторыкі Літвы
Беларусь за МКАДам

**Беларусь за МКАДам** () — беларускае незалежнае інтэрнэт-выданне. Створана 18 мая 2019 года, як канал у Тэлеграме.

## Гісторыя 
Кантэнт СМІ быў сфакусаваны на асвятленні парламенцкіх і прэзідэнцкіх выбараў у Беларусі. 2 сакавіка 2021 года выданне змяніла назву на «Беларусь за МКАДам» і пачало публікаваць навіны пра беларускія рэгіёны.

17 снежня 2021 года судом Маскоўскага раёна Мінска Тэлеграм-канал медыя быў прызнаны экстрэмісцкімі матэрыяламі. 13 кастрычніка 2023 года выданне, разам з яго акаўнтамі ў сацыяльных сетках і лагатыпам, было прызнана экстрэмісцкім фарміраваннем. На той момант на яго Тэлеграм-канал было падпісана больш за 12 тысяч чалавек. 17 ліпеня 2024 года суд Ганцавіцкага раёна Брэсцкай вобласці аб’явіў Ютуб-канал медыя экстрэмісцкай інфармацыйнай прадукцыяй. «Беларусь за МКАДам» таксама пацвердзіла словы Катовіча, што ён ніколі не быў звязаны са СМІ.

У студзені 2025 года Ютуб-канал «Беларусі за МКАДам» заняў шостае месца ў топе беларускага Ютуба, сабраўшы больш за шэсць з паловай мільёнаў праглядаў і абагнаўшы акаўнт тэлеканала АНТ.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Беларускія інтэрнэт-СМІ
Катэгорыя:Telegram-каналы
Катэгорыя:Цэнзура ў Беларусі
Чыкага (фільм, 2002)

**«Чыкага»** () — амерыканскі музычны фільм у жанры чорнай камедыі, зняты ў 2002 годзе па матывах мюзікла 1975 года, які, у сваю чаргу, быў пастаўлены па п’есе 1926 года. Галоўныя ролі ў фільме выканалі Рэнэ Зелвегер, Кэтрын Зета-Джонс і Рычард Гір.

*Чыкага* атрымаў прызнанне крытыкаў, асабліва за ігру акцёраў. Фільм выйграў шэсць прэмій «Оскар» у 2003 годзе, уключаючы «Найлепшы фільм», стаўшы першым мюзіклам, які атрымаў гэту узнагароду пасля фільма «Олівер!» у 1968 годзе.

## Сюжэт 
Жыхарка горада Чыкага Роксі Харт марыць стаць знакамітай і ззяць на вялікай сцэне, як гэта робіць яе кумір, прымадонна з цяжкім характарам Велма Кэлі. І трэба ж такому здарыцца, Роксі аказваецца з Велмай ... на лаве падсудных! Легендарны адвакат Білі Флін пагаджаецца ўзяцца за справу Роксі. Кар’ера Роксі рэзка ідзе ўверх. Але ёй неабходна баяцца свайго куміра — Велму.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Фільмы — лаўрэаты прэміі «Оскар» за «Найлепшы фільм»
Катэгорыя:Фільмы — лаўрэаты прэміі «Залаты глобус» за найлепшы фільм — камедыя ці мюзікл
Катэгорыя:Фільмы-драмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы-драмы Германіі
Катэгорыя:Кінакамедыі ЗША
Катэгорыя:Кінакамедыі Германіі
Катэгорыя:Кінакамедыі 2002 года
Катэгорыя:Дэтэктыўныя фільмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы пра смяротнае пакаранне
Катэгорыя:Фільмы ЗША 2002 года
Катэгорыя:Фільмы, музыку да якіх напісаў Дэні Эльфман
Мацей Струміла

**Мацей Струміла** (каля 1410 — да 1489) — староста медніцкі.

Паходзіў з мазавецкай шляхты гербу «Дуброва», сын Пашкі Струмілы (пам. 1435/1436), аднаго са шматлікіх уладальнікаў  ў . Службу ў Вялікім княстве Літоўскім, напэўна, пачаў у апошнія гады ўладарства вялікага князя Вітаўта, калі велікакняжацкім пасцельнічым быў яго брат Юшка Струміла.

Упершыню згаданы паміж 1440—1443 гадамі ў Кнізе данін вялікага князя Казіміра, калі віленскі ваявода Даўгірд надае братам Пятрашку і Мацьку Струмілам *«шесть чоловеков Боривойнишки»* ў Медніцкай воласці, якіх раней трымаў іх брат Юшка Струміла. Таксама Пятрашка і Мацька разам атрымалі ў спадчыну па бацьку Цеханавец.

Пачынальнік роду Цеханавецкіх. Меў сыноў Якуба, Мікалая, Станіслава і Яна.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Dzieje rodziny Ciechanowieckich herbu Dąbrowa (XIV—XXI wiek) / Autorzy: Henryk Lulewicz, Andrzej Rachuba (red.), Jolanta Sikorska-Kulesza, Stanisław Dumin, Andrzej Haratym, Andrej Macuk, Agnieszka Pospiszil. — Warszawa: DiG, 2013. — 612 s. — ISBN 978-83-7181-785-4
* 

Катэгорыя:Дзяржаўцы медніцкія
Сінг-Сінг (фільм, 2023)

**«Сінг-Сінг»** () — амерыканскі драматычны фільм 2023 года. Сюжэт заснаваны на рэальна існуючай праграме рэабілітацыі ў турме Сінг-Сінг, дзе зняволеных перавыхоўваюць з дапамогай тэатральных пастановак.

Прэм’ера фільма адбылася ў 2023 годзе на Міжнародным кінафестывалі ў Таронта.

Фільм атрымаў станоўчыя водгукі крытыкаў і быў названы адным з дзесяці найлепшых фільмаў 2024 года Нацыянальным саветам кінакрытыкаў і Амерыканскім інстытутам кінамастацтва Ён атрымаў шматлікія намінацыі і ўзнагароды, у тым ліку тры намінацыі на 97-й цырымоніі ўручэння прэміі «Оскар» (уключаючы прэмію «Найлепшы акцёр»), пяць намінацый на 30-й цырымоніі ўручэння прэміі «Выбар крытыкаў» (уключаючы прэмію «Найлепшы фільм») і тры намінацыі на 40-й цырымоніі ўручэння прэміі «Незалежны дух» (уключаючы прэмію «Найлепшы поўнаметражны фільм»).

## Сюжэт 
Джон «Дывайн Джы» Уітфілд, які адбывае тэрмін у нью-ёркскай турме Сінг-Сінг, уступае ў праграму «Рэабілітацыя праз мастацтва», дзе зняволеныя ствараюць тэатральную трупу. Тэатральныя пастаноўкі — адзіная магчымасць для ўдзельнікаў вырвацца з руціны і адкрыць для сябе выратавальную сілу мастацтва.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Фільмы ЗША 2023 года
Катэгорыя:Фільмы пра тэатр
Уладзімір Іпалітавіч Ліпскі

**Уладзімір Іпалітавіч Ліпскі** () — украінскі батанік. Акадэмік Усеўкраінскай акадэміі навук (1919). Член-карэспандэнт АН СССР (1928).

Скончыў Кіеўскі універсітэт (1886), з 1887 працаваў у ім, у 1894—1917 у Пецярбургскім батанічным садзе. З 1922 па 1928 прэзідэнт Усеўкраінскай акадэміі навук. З 1928 дырэктар батанічнага сада ў г. Адэса (УССР).

Навуковыя працы па сістэматыцы і геаграфіі кветкавых раслін Украіны, Каўказа, Сярэдняй Азіі, гісторыі і бібліяграфіі батанікі.
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Акадэмікі АН УССР
Катэгорыя:Члены-карэспандэнты АН СССР
Катэгорыя:Батанікі СССР
Калініна (Паплаўскі сельсавет, скасаваны ў 1988 годзе)

**Калі́ніна** (, ) — былы пасёлак у Бярэзінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіў у склад Паплаўскага сельсавета.

Скасаваны ў 1988 годзе.

## Крыніцы 
## Спасылкі
Партызанскі Народны крыж

**Партызанскі Народны Крыж** — нагрудны ганаровы знак. З’яўляецца ўзнагародай Аб’яднанага пераходнака кабінета Беларусі. Афіцыйная дата заснавання — 2 сакавіка 2023 года. Дызайн узнагароды быў распрацаваны Геральдычнай Радай.

Крыж уручаецца разам з пасведчаннем аб узнагароджанні і ўзнагародным лістом.

## Уручэнне 
Згодна з афіцыйнымі звесткамі АПКБ, узнагарода прызначана для ўшанавання асоб, якія ўдзельнічалі ў беларускам партызанскім і падпольным руху, а таксама праводзілі акцыі, накіраваныя на аслабленне і ліквідацыю ўлады акупацыйнай адміністрацыі.

## Дызайн 
Аверс уяўляе сабой крыж серабрыстага колеру з размешчаным на нім па цэнтры гербам «Пагоня». Пад гербам размешчаны чэрап з косткамі, паміж канцамі крыжа па дыяганалі — два мячы серабрыстага колеру.

Крыж выраблены з латуні і пакрыты серабром 925 пробы. Мацуецца ўзнагарода да адзення адмысловай шпількай. У склад латуні таксама дададзены метал з расійскіх танкаў, якія былі пабдітыя падчас вайны ва Украіне.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Крыжы Аб’яднанага пераходнага кабінета Беларусі
Халакост у Лельчыцкім раёне

За час акупацыі практычна ўсе яўрэі Лельчыцкага раёна былі забітыя, а нешматлікія ацалелыя ў большасці ваявалі пасля ў партызанскіх атрадах. Апошніх яўрэяў раёна забілі падчас масавых антыяўрэйскіх «акцый» з 25 чэрвеня па 20 жніўня 1942 года.

Яўрэяў у раёне забівалі ў Лельчыцах, вёсках Астражанка, Букча, Глушкавічы, Ліпляны, Стадолічы і іншых месцах.

Рэалізуючы нацысцкую праграму знішчэння яўрэяў, немцы стварылі на тэрыторыі раёна адно гета —  у Лельчыцах.

У 1939 годзе ў пасёлку жылі 746 яўрэяў (29,2% жыхароў). У жніўні (4 верасня) 1941 года немцы ў Лельчыцах сагналі ў двор НКУС і раённага Дома культуры каля 800 яўрэяў, сярод якіх былі і ўцекачы з суседніх раёнаў. Затым карнікі пад начальствам афіцэра Шварца вывозілі і расстрэльвалі асуджаных людзей вялікімі групамі за пасёлкам ва ўрочышчы Загор’е. Дзяцей кідалі ў расстрэльную яму жывымі.

Пакінутых габрэяў сагналі ў гета, якое праіснавала да чэрвеня (сакавіка) 1942 года.

У Лельчыцкім раёне 3 чалавекі былі ўдастоены ганаровага звання «Праведнік народаў свету» ад ізраільскага мемарыяльнага інстытута «Яд ва-Шэм» «*у знак глыбокай удзячнасці за дапамогу, аказаную яўрэйскаму народу ў гады Другой сусветнай вайны*» — Белоцкія Іван і Агаф’я і Жогла (Белоцкая) Марыя, якія выратавалі Лельчук Рыву і Гарэліка Мішу ў Лельчыцах.

## Крыніцы 
## Літаратура
* 
* 
* 
* 

Лельчыцкі раён
Катэгорыя:Гісторыя Лельчыцкага раёна
Рафах (Егіпет)

**Ра́фах** (, ) — горад у Паўночным Сінаі Егіпта, адзіны пагранічны пераход на мяжы з Газай.

## Гісторыя 
Пасля выхаду Ізраіля з Сіная ў 1982 годзе горада падзялілі калючым дротам на газаўскую і егіпецкую часткі, а каб стварыць буферную зону, разбурылі цэнтр.

У 2014 годзе егіпецкія ўлады вырашылі цалкам знесці Рафах, адсяліўшы жыхароў. У 2015 пачалося капанне канала на мяжы з Газай. Арганізацыя Human Rights Watch назвала знішчэнне будынкаў і масавае перасяленне ваенным злачынствам.

## Клімат 
Звыклы для міжземнаморскіх гарадоў паўночнага ўзбярэжжа Егіпта клімат характэрны гарачым сухім летам і лёгкай дажджлівай зімой. Улетку звыклая дзённая тэмпература 30 °C, дзякуючы ўплыву мора рэдка перавышае 35 °C. Узімку тэмпература рэдка бывае меншай за 6 °C. Магчымы рэдкі снег, але часцей мокры снег, град ці дажджы.

## Эканоміка 
Міжземнаморскі клімат Рафы спрыяльны для вырошчвання садавіны і сельскагаспадарчых культур, такіх як персікі, аліўкі, яблыкі, цытрусавыя, фінікі, вінаград, гародніна, трускаўкі і перац.

Асноўнай крыніцай даходаў для бедуінскіх плямёнаў стала кантрабанда зброі, ежы і іншых тавараў па тунэлях у Газу.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Паўночнага Сіная
Катэгорыя:Узбярэжныя населеныя пункты Егіпта
Катэгорыя:Гарады Егіпта
Егіпет
Новая Ніва (Бярэзінскі раён)

**Но́вая Ні́ва** (, ) — былая вёска ў Бярэзінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіла ў склад Пагосцкага сельсавета.

Скасавана 25 студзеня 1988 года.

## Крыніцы 
## Спасылкі
Кодэкс Станіслава Аўгуста

**Ко́дэкс Станісла́ва А́ўгуста** — праект кадыфікацыі грамадзянскага, крымінальнага і працэсуальнага права I Рэчы Паспалітай. Названы паводле ініцыятара ўкладання караля польскага і вялікага князя літоўскага Станіслава Аўгуста Панятоўскага.

## Перадумовы 
Дзейнае права ў Рэчы Паспалітай не было кадыфікавана з прычыны супраціву шляхты, якая асцерагалася ўзмацнення ўлады караля (хоць колькі разоў былі спробы пераадолець супраціўленне сойма). Разам з пачаткам пасяджэнняў Чатырохгадовага Сойма з’явіўся план кадыфікацыі дзейнага права. Для падрыхтоўкі кодэксу ў 1789 была створана камісія на чале з камянецкім біскупам Адамам Красінскім.

Пасля прыняцця Урадавага закону 3 мая была выдадзена Соймавая дэкларацыя 5 мая, якая абвясціла прыняты закон адзінай крыніцай права. Гэта азначала спыненне дзеяння ў тым ліку і Статуту Вялікага Княства Літоўскага.

## Распрацоўка 
Паслы ад ВКЛ выступілі супраць скасавання аўтаноміі і 28 чэрвеня дамагліся стварэння асобных для двух дзяржаў камісіяў для падрыхтоўкі кодэксаў грамадзянскага і крымінальнага права. Камісію для Кароны ачоліў Гуга Калантай, а для Літвы — біскуп інфлянцкі Юзаф Казімір Касакоўскі.

У склад камісій уваходзілі прафесары права, пісары і сябры сойма, між іншага:

* Геранім Страйноўскі — прафесар, рэктар Галоўнай школы ў Вільні, прыхільнік фізіякратыі;
*  — першы прафесар польскага  ў Кракаўскай акадэміі;
* Юзаф Шыманоўскі — будучы старшыня Юрыдычнага аддзела ў Найвышэйшай нацыянальнай радзе (1794);
* Францішак Барс — варшаўскі адвакат;
* Тэадор Астроўскі — прафесар права.

Камісіі не здолелі завяршыць сваю працу з прычыны выбуху вайны з Расіяй, таму кодэкс так і не набыў моцы. Камісія ВКЛ падрыхтавала толькі праекты законаў аб трыбунальскіх і земскіх судах.

## Умовы 
Праект меў прагрэсіўны характар. Паводле яго права заставалася феадальным, аднак ужо ўключала асобныя капіталістычныя элементы. Захоўваўся саслоўны падзел грамадства, аднак працягваліся і развіваліся рэформы Чатырохгадовага Сойма, напрыклад:

* забяспечвалася прававая абарона сялян
** прадугледжвалася абмежаваная асабістая свабода і неадарванасць ад зямлі
** прымалася правіла трымання дагавораў між панам і падданымі
* для сялян уводзіўся дзяржаўны суд
* намервалася абмежаваць самавольства феадалаў

## Літаратура 
* Wojciech Szafrański. Opieka w projekcie Wojciecha Prus Olszowskiego do Kodeksu Stanisława Augusta
* Кодэкс Станіслава Аўгуста: збор дакументаў // Варшава, 1938

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Гісторыя Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Гісторыя права Польшчы
Катэгорыя:Кодэксы Польшчы
Катэгорыя:Станіслаў Аўгуст Панятоўскі
Локаць (вёска)

**Ло́каць** (, ) — былая вёска ў Бярэзінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіла ў склад Ушанскага сельсавета.

Да 11 сакавіка 1971 года вёска ўваходзіла ў склад Ляжынскага сельсавета. Скасавана ў 1988 годзе.

## Крыніцы 
## Спасылкі
Грэнландская Вікіпедыя

**Грэнла́ндская Вікіпедыя** () — раздзел Вікіпедыі грэнландскай мовай. Гэта 336-ы паводле велічыні раздзел Вікіпедыі ў свеце (2025), створаны 26 снежня 2003 года. На сённяшні дзень мае  ,  і [[:kl:Special:Statistics|]] [[ВП:Адміністрацыя|]].

## Гісторыя 
Першы запіс на галоўнай старонцы з'явіўся 26 снежня 2003 года, яшчэ перад з'яўленнем Інкубатара.

У ліпені 2009 года створаны 200-ы артыкул; 10 мая 2012 — 500-ы; 8 снежня 2010 — 1000-ы. Аднак большасць гэтых артыкулаў складаліся з некалькіх словаў ці мелі невыпраўляльныя памылкі, і пазней былі выдалены.

25 снежня 2024 адзіны актыўны адміністратар раздзелу падаў заяўку на закрыццё грэнландскай Вікіпедыі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Раздзелы Вікіпедыі
Катэгорыя:Грэнландская мова
Трохгранны Дуб

**Трохгра́нны Дуб** (, ) — былая вёска ў Чэрвеньскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіла ў склад Лядскага сельсавета.

Скасавана 18 сакавіка 1985 года.

## Крыніцы 
## Спасылкі
Навасёлкі (Мядзельскі пассавет)

**Навасёлкі** (, ) — былая вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Знаходзілася ў адміністрацыйным падпарадкаванні Мядзельскага пассавета.

Скасавана 18 сакавіка 1985 года, уключана ў склад гарадскога пасёлка Мядзел.

## Крыніцы 
## Спасылкі
Франц Бергхамер

**Франц Бергхамер** (; ) — аўстрыйскі гандбаліст, палявы гулец. Сярэбраны прызёр летніх Алімпійскіх гульняў 1936 года.

## Біяграфія 
Франц Бергхамер нарадзіўся 20 лістапада 1913 года.

Гуляў у гандбол у чэмпіянаце Аўстрыі за клуб ЛАСК з Лінца.

У 1936 годзе ўвайшоў у склад зборнай Аўстрыі па гандболе на летніх Алімпійскіх гульнях у Берліне і заваяваў сярэбраны медаль. Гуляў у полі, правёў 2 матчы, закінуў 5 мячоў (чатыры ў вароты зборнай Румыніі, адзін — Венгрыі).

Удзельнічаў у Другой сусветнай вайне ў складзе вермахта.

Знік без вестак паміж 24 і 30 чэрвеня 1944 года блізу горада Бабруйск Магілёўскай вобласці (цяпер у Беларусі). Афіцыйна прызнаны загінулым 1 ліпеня 1944 года.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Загінулі ў Другой сусветнай вайне
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 1936 года
Катэгорыя:Ваенныя Трэцяга рэйха
Катэгорыя:Спартсмены Аўстрыі
Катэгорыя:Гандбалісты паводле алфавіта
Агюст Барб'е

'''Анры́-Агю́ст Барб'е́''' (, 29 красавіка 1805, Парыж — , ) — французскі паэт, драматург, які належаў да рамантычнай школы.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 29 красавіка 1805 года ў Парыжы. Вучыўся ў ліцэі Генрыха IV і некаторы час вывучаў права, аднак так і не стаў юрыстам, адразу пасля вучобы заняўшыся літаратурнай дзейнасцю. Разам з Альфонсам Руае дэбютаваў у 1830 годзе раманам «Дрэнныя хлопцы» (). Валодаючы дастатковымі матэрыяльнымі сродкамі, жыў у Парыжы цалкам незалежна, не займаючы ніякай пасады, дзяржаўнай ці грамадскай.

Пасля Ліпеньскай рэвалюцыі ў «Revue de Paris» сталі з'яўляцца вершы Барб'е, якія хутка прынеслі яму вядомасць. Вершы на тэму рэвалюцыі, напісаныя па ўзоры ямбаў Андрэ Шэнье, былі сабраны Барб'е ў дэбютны зборнік «Ямбы» («Iambes», 1831), які карыстаўся велізарным поспехам не толькі ў рэвалюцыйна настроеных колах французскай інтэлігенцыі, але і за межамі Францыі, у прыватнасці ў Расіі. Зборнікі вершаў «Сільвы» (Silves, 1864), «Сатыры» (Satires, 1868), «Гераічныя рыфмы» (Rimes héroiques), а таксама драматычныя эцюды, проза, пераклады з Шэкспіра, Кольрыджа і інш. (зборнік «Chez les poètes») не дадалі нічога да славы, якую Барб'е заваяваў сваімі першымі вершамі. Сааўтар лібрэта опер Г. Берліёза «Бенвенута Чэліні» (1838). З 1869 года — член Французскай акадэміі.

Памёр у Ніцы 13 лютага 1882 года.

## Бібліяграфія 
* Ямбы и Поэмы / Ред., вступ. статья и примеч. М. П. Алексеева. — Одесса, 1922.
* Избранные стихотворения. Перевод с французского / Редакция переводов и предисловие Е. Г. Эткинда. — : Художественная литература, 1953.
* Беранже П.-Ж., Барбье О., Дюпон П. Песни. Стихотворения. Перевод с французского / Сост., вступ. статья и примеч. С. Брахман. — : Художественная литература, 1976.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Паэты Францыі XIX стагоддзя
Катэгорыя:Франкамоўныя паэты XIX стагоддзя
Катэгорыя:Пісьменнікі Францыі XIX стагоддзя
Катэгорыя:Французскія пісьменнікі XIX стагоддзя
Катэгорыя:Члены Французскай акадэміі
Катэгорыя:Пісьменнікі рамантызму
Катэгорыя:Пахаваныя на могілках Пер-Лашэз
Апгулдэ

**Апгулдэ** () — населены пункт (сяло) у Добэльскім краі Латвіі. Уваходзіць у склад Навудзіцкай воласці. За 14 км ад горада Добэлэ.

## Насельніцтва 
## Інфраструктура 
Фельчарскі пункт, магазін, прафесійна-тэхнічная школа.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Бэрзэ (вёска)

**Бэрзэ** () — населены пункт у паўднёвай частцы Латвіі, размешчаны ў Бэрзскай воласці Добэльскага краю. Да 1 ліпеня 2009 года ўваходзіў у склад Добэльскага раёна.

З’яўляецца адным з найбольш населеных сёлаў Бэрзскай воласці. За 15 км ад Добэлэ, да Рыгі — 69 км.
## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Гардэнэ

**Гардэнэ** () — населены пункт у Латвіі. Уваходзіць у склад Аўрскай воласці Добэльскага краю. Ранейшая назва - Добэлэ-2. Знаходзіцца на дарозе P97 за 5 км ад горада Добэлэ і 86 км ад Рыгі. Побач з Гардэнэ працякае рака Бэрзэ.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Акацыяс

**Акацыяс** () — населены пункт у Добэльскім краі Латвіі. Уваходзіць у склад Крымунскай воласці. Знаходзіцца на правым беразе ракі Аўцэ, за 3 км на паўднёвы ўсход ад валаснога цэнтра.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Шкелтава

**Шкелтава** () — населены пункт у Краслаўскім краі Латвіі, адміністрацыйны цэнтр Шкелтаўскай воласці. За 19 км ад горада Краслава.

## Насельніцтва 
## Інфраструктура 
Валасная адміністрацыя, пачатковая школа, бібліятэка, дом культуры, паштовае аддзяленне, фельчарскі і акушэрскі пункт.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Кірпэні

**Кірпэні** () — населены пункт у Добэльскім краі Латвіі. Уваходзіць у склад Аўрскай воласці. Знаходзіцца каля аўтадарогі P103 (Добэлэ — Баўска). За 13 км пд горада Добэлэ.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Чэмпіянат Беларусі па валейболе сярод жанчын 2003/2004

**Чэмпіянат Беларусі па валейболе сярод жанчын 2003/2004** — 13-ы чэмпіянат Рэспублікі Беларусь па валейболе сярод жанчын.
 

## Клубы-ўдзельнікі вышэйшай лігі 
## Клубы-ўдзельнікі першай лігі 
## Выніковае размеркаванне месцаў 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Высшая лига. Женщины. Сезон 2003—2004 г.г.
* Беларуская федэрацыя валейбола
* Первая лига. Женщины. Сезон 2003—2004 г.г.

2003
Катэгорыя:2003 год у валейболе
Катэгорыя:2004 год у валейболе
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2003 годзе
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2004 годзе
Шпогі

**Шпо́гі** (, ) — пасёлак у Латвіі, цэнтр Вішкскай воласці ў Аўгшдаўгаўскім краі, знаходзіцца за 29 кіламетраў на поўнач ад Даўгаўпілса, на шашы Даўгаўпілс — Рэзэкнэ. Знаходзіцца па берагах ракі Дубна, праз яе перакінуты аўтадарожны мост, побач праходзіць чыгунка Даўгаўпілс — Рэзэкнэ, чыгуначная станцыя Вішкі.
## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Эвэлэ

**Эвэлэ** () — населены пункт у Буртніякскім краі Латвіі. Адміністрацыйны цэнтр Эвельскай воласці.

## Насельніцтва 
## Памятныя мясціны 
* Лютэранская царква

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Сіма Дабовіч

**Сіма Дабовіч** (нар. ) — чарнагорскі валейбаліст.

## Біяграфія 
## Дасягненні 
*   Срэбраны прызёр чэмпіянату Беларусі (1): 2017/18
*   Уладальнік Кубка Беларусі (ё): 2017/18

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Симо Дабовић 
* Сімо Дабович переходить в ПАОК

Катэгорыя:Валейбалісты Чарнагорыі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Чарнагорыі па валейболе
Катэгорыя:Ігракі «Арыса» Салонікі (валейбол)
Катэгорыя:Ігракі «Фінікаса» Сірас
Валміермуйжа

**Валміермуйжа** () — населены пункт у Буртніекскім краі Латвіі. Уваходзіць у склад Валміерскай воласці. Знаходзіцца каля паўночнай ускраіны горада Валміера.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Сліпачы

**Сліпачы** (, ) — вёска ў Вэцумскай воласці Балвійскага краю. Размешчана ў заходняй частцы воласці, за 5 км ад валаснога цэнтра Барысавы, за 249,3 км ад Рыгі. Вёска размешчана на ўсход ад Вілякі, каля шашы V491 (Віляка — Вэцумі), каля ракі Кіры.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Эглюцыемс

**Эглюцыемс** () — населены пункт у Балвійскім краі Латвіі. Адміністрацыйны цэнтр Лаздулэйскай воласці. Размяшчаецца каля рэгіянальнай аўтадарогі P46 (Дублёва - Цэрпэнэ). За 18 км ад горада Балві.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Яўнбэрзэ

**Яўнбэрзэ** () — населены пункт у паўднёвай частцы Латвіі, адміністрацыйны цэнтр Яўнбэрзэнскай воласці Добэльскага краю. Да 1 ліпеня 2009 года ўваходзіў у склад Добэльскага раёна. Адлегласць да горада Добэлэ — 14 км, да Рыгі — 61 км.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Эдолэ

**Эдолэ** () — населены пункт у Кулдыгскім краі Латвіі. Адміністрацыйны цэнтр Эдольскай воласці. Знаходзіцца каля рэгіянальнай аўтадарогі P119 (Кулдыга — Алсунга — Юркалнэ) на рацэ Ванка. За 20 км ад горада Кулдыгі.
## Насельніцтва 
## Інфраструктура 
Валасная адміністрацыя, пачатковая школа, дом культуры і пошта.

## Славутасці 
неагатычны замак Эдвален і лютэранская царква XVII стагоддзя.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Сэрмітэ

**Сэрмітэ** () — населены пункт у Кулдыгскім краі Латвіі. Уваходзіць у склад Лайдскай воласці. За 36 км ад горада Кулдыгі.

## Насельніцтва 
## Інфраструктура 
Паштовае аддзяленне, крама.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Элея

**Эле́я** (, **Велія**, ) — старажытны горад, грэчаская калонія ў Луканіі, на беразе Тырэнскага мора, за 25 км на паўднёвы ўсход ад Пестума. Разваліны Элеі цяпер знаходзяцца ў гарадскіх межах Ашэа (Кампанія, 90 км на поўдзень ад Неапаля). Яны нядрэнна захаваліся і з’яўляюцца часткай помніка Сусветнай спадчыны.
Катэгорыя:Колішнія гарады
Ашэа

**Ашэа** () — горад у Італіі, размешчаны ў рэгіёне Кампанія, падпарадкаваны адміністрацыйнаму цэнтру Салерна.

Шчыльнасць насельніцтва складае 144 чал./км². Плошча — 37 км². Паштовы індэкс — 84046. Тэлефонны код — 00974.

Заступнік горада — свяціцель Мікалай, Мірлікійскі Цудатворац.
## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Італіі
Народная Рэспубліка Бенін

**Народная Рэспубліка Бенін** () — сацыялістычная дзяржава, якая размяшчалася на беразе Гвінейскага заліва на Афрыканскім кантыненце, цяпер вядома як Рэспубліка Бенін.

Народная Рэспубліка Бенін была створана 30 лістапада 1975 года пасля перавароту 1972 года ў Рэспубліцы Дагамея. Народная Рэспубліка існавала да 1 сакавіка 1990 года, калі краіна была перайменаваная, а затым 11 снежня 1990 года была прынятая новая канстытуцыя.

## Спроба перавароту 
У студзені 1977 года ў краіне была здзейсненая спроба перавароту, пад кіраўніцтвам Боба Дэнара пры падтрымцы Францыі, Габона і Марока. Яго правал дапамог умацаваць рэжым. 26 жніўня таго ж года была прынятая канстытуцыя. Усю ўладу атрымлівала толькі створаны нацыянальны сход.

Апазіцыя была падаўленая, палітычныя зняволеныя маглі гады правесці ў турме без суда. Былі арганізаваны кампаніі па развіцці сельскай мясцовасці і паляпшэнні адукацыі. Дзяржава таксама праводзіла антырэлігійную палітыку, імкнучыся выкараніць вядзьмарства і састарэлыя вераванні. Вуду было забаронена. Бенін атрымаў падтрымку ад іншых камуністычных краін, у тым ліку Кубы, ГДР, СССР і КНДР.

## Эканоміка 
У эканоміцы вяршэнстваваў аграрны сектар. Сельская гаспадарка была арыентавана на вытворчасці прадуктаў алейнай пальмы, бавоўны, тытуню і іншых культур. У 1977 годзе выраблена (у тыс.тон) рысу — 17, кукурузы — 235, проса — 5, сорга — 76, касавы — 610, арахіса — 48, ядраў пальмавага арэха — 70, апельсінаў — 12, пладоў манга — 12, бананаў — 12. Пагалоўе жывёлы (1 тыс.галоў) — буйной рагатай— 833; авечак — 886, коз — 858, свіней — 378. Налічваецца 4068 тыс. галоў хатняй птушкі.

Краіна з’яўлялася членам Эканамічнай супольнасці краін Заходняй Афрыкі і Супольнай афра-маўрыкійскай арганізацыі.

Узровень жыцця быў даволі нізкі; меўся высокі ўзровень беспрацоўя, у 1985—1988 гадах 73 % дарослага насельніцтва было непісьменным, дзіцячая смяротнасць складала 185 чалавек на 1000 чалавек, доступ да чыстай вады мела 52 % насельніцтва. Пры гэтым меліся пэўныя паляпшэнні сітуацыі. Напрыклад, у 1970—1985 гадах узровень пісьменнасці штогод павышаўся на 1,8 %, у 1975—1987 гадах даступнасць чыстай вады штогод павялічвалася на 3,94 %. Дзіцячая смяротнасць знізілася да 1988 года больш чым у 1,5 разы ў параўнанні з 1960 годам.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Былыя сацыялістычныя рэспублікі
Катэгорыя:Гістарычныя дзяржавы Афрыкі
Сезон 2017/2018 «Магілёва» (валейбол)

У сезоне 2017—2018 валейбольны клуб «Магілёў» прымаў удзел у наступных турнірах:
* Чэмпіянат Беларусі 2017/2018 (**8-е месца**).

## Склад каманды 
* Дзмітрый Бярэзін (1993; 192)
* Дзмітрый Булахаў (1994; 190)
* Дзмітрый Ляонаў (1999; 193)
* Мікалай Казлоў (1999; 195)
* Уладзіслаў Карэнка (1997; 196)
* Ілья Лютынскі (1991; 192)
* Антон Скварцоў (1998; 194)
* Сяргей Вайцянкоў (1996; 195)
* Уладзіслаў Рак (1997; 188)
* Ілья Навакшонаў (1996; 193)
* Павел Завадскі (1997; 194)
* Станіслаў Кубар (1998; 175)
* Аляксей Ратуцкі (2000; 174)

## Трэнеры каманды 
*  Дзмітрый Купава (галоўны трэнер)
* Аляксандр Лявонаў (трэнер)

## Гл. таксама 
* Сезон 2016/2017 МВК Магілёў
* Сезон 2018/2019 «Камунальніка» Магілёў

## Спасылкі 
* players 
* ЗАЯВКИ КОМАНД. МУЖЧИНЫ
2017/2018
Камунальнік Магілёў
Катэгорыя:2017 год у Магілёве
Катэгорыя:2018 год у Магілёве
Горны (Хабараўскі край)

**Горны** () — пасёлак (у 1958—2018 — працоўны пасёлак) у Сонечным раёне Хабараўскага краю Расіі. Размешчаны ў цэнтральнай частцы краю за 15 км на захад ад адміністрацыйнага цэнтра пасёлка Сонечны, на схілах хрыбта Мяачан. За 33 км ад бліжэйшай чыгуначнай станцыі. Статус пасёлка гарадскога тыпу — з 1958 года. У 1964 годзе ўказам Прэзідыума ВС РСФСР рабочы пасёлак Сонечны перайменаваны ў Горны. 1 мая 2018 года пасёлак гарадскога тыпу Горны пераўтвораны ў сельскі населены пункт пасёлак Горны.
## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Хабараўскага края
Мухен

**Мухен** () — рабочы пасёлак у раёне імя Лазо Хабараўскага краю Расіі. Утварае гарадское паселішча Рабочы пасёлак Мухен як адзіны населены пункт у яго складзе. Знаходзіцца на правым беразе ракі Нямта. У Хабараўскам краі ёсць рака Мухен, вярхоўі якой знаходзяцца прыкладна за 40 км ад пасёлка, населеных пунктаў на рацэ Мухен няма. Аўтамабільная дарога да пас. Мухен ідзе на поўнач ад пас. Сідзіма (стаіць на аўтатрасе Уладзіміраўка - Сукпай).

Адлегласць да пас. Сідзіма каля 8 км, адлегласць да раённага цэнтра Пераяслаўка каля 84 км.
## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Хабараўскага края
Корфаўскі

**Корфаўскі** () — рабочы пасёлак у Хабараўскім раёне Хабараўскага краю Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Корфаўскага гарадскога паселішча. Размешчаны ў паўднёвай частцы краю, за 12 км на поўдзень ад Хабараўска, каля лагчыны паміж хрыбтамі Вялікі Хехцыр і Малы Хехцыр, на аўтамагістралі «Усуры».

Названы ў гонар Андрэя Мікалаевіча Корфа, першага Прыамурскага генерал-губернатара.
## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Хабараўскага края
Пані Чжужун

**Пані Чжужун** (; ? — ?) — легендарная жанчына-воін, персанаж кітайскага сярэднявечнага «», жонка вана  Мэн Хо.

## Біяграфія 
Нашчадак даоскага бога агню . Была гарачлівай і мела люты мужчынскі характар. Спрытна валодала тэхнікай кідання нажоў. Пасля неаднаразовых паражэнняў мужа ў вайне з Чжугэ Ляном, кітайскім палкаводцам дынастыі Шу, узначаліла войскі для барацьбы з ворагам. Падчас бою трапіла ў пастку з-за свайго запалу. Была абмяняная на кітайскіх закладнікаў па просьбе мужа. Пасля разам з Мэн Хо паклялася ў вернасці дынастыі Шу.

Вобраз Чжужунь выкарыстоўваецца на свяце  ў .

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Пані Чжужун // Энцыклапедыя трох дзяржаў
* Пані Чжужун // Байдупедыя

Катэгорыя:Выдуманыя жанчыны
Катэгорыя:Персанажы эпасаў
Катэгорыя:Жанчыны Кітая