open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Леанард Іосіфавіч Пакульніцкі

**Леанард Іосіфавіч Пакульніцкі** (нар. , в. Едаклані, Астравецкі раён, Гродзенская вобласць) — беларускі скульптар.

## Біяграфія 
У 1976 годзе скончыў Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут (вучань А. Бембеля і А. Анікейчыка). З 1978 года ўдзельнічае ў мастацкіх выстаўках.

Член Беларускага саюза мастакоў з 1989 года.

## Творчасць 
Працуе ў станковай і манументальнай скульптуры. Матэрыял — бронза, граніт, метал, гіпс.

Сярод твораў: помнікі загінуўшым салдатам і аднавяскоўцам у г. Дрыбіне Магілёўскай вобласці, ахвярам Мінскага гета каля Кальварыйскіх могілак (у суаўтарстве з А. Хараберуш, пры ўдзеле ў эскізнай распрацоўцы і працоўнай мадэлі помніка Максіма Петруля, архітэктар Леанід Левін), кампазіцыі «Алімпійцы», «Буслы» на плошчы Незалежнасці (2009, у сааўтарстве з А. Хараберуш), «Пераемнасць беларускай навукі» каля ўваходу ў Нацыянальную акадэмію навук Беларусі (2018, у сааўтарстве з А. Хараберуш і архітэктарам А. Сардаравым) — усе у Мінску, мемарыяльныя дошкі.

У 2000 годзе для адноўленага астравецкага касцёла Узнясення Святога Крыжа падараваў барэльеф Маці Божай Вастрабрамскай.

Творы знаходзяцца ў Нацыянальным мастацкім музеі, Музеі Алімпійскай славы і інш.

## Сям’я 
У шлюбе са скульптарам Аленай Хараберуш.

## Літаратура 
* Валуевіч, І. Пакульніцкі Леанард / Іаланта Валуевіч // Памяць: Гісторыка-дакументальная хроніка Астравецкага раёна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мінск: БелЭн, 2004. — С. 457.
* Краско, Ф. Бясцэнны дар: падарунак скульптара Л. Пакульніцкага — гіпсавая карціна абраза Маці Божай Міласэрнай — касцёлу Узнясення Святога Крыжа / Францішка Краско // Астравецкая праўда. — 2000.- 2 лютага. — С. 4.
* Рыбік, Н. Убачыць вялікае зблізу / Ніна Рыбік // Астравецкая праўда. — 1999. — 14 жніўня. — С. 4.
* Тумаш, В. Леанард Пакульніцкі, беларускі скульптар / Вера Тумаш // Тумаш В. Культура зямлі Астравецкай: Асобы і творы: даведнік. — Мінск: Беларускі кнігазбор, 2000. — С. 21.

Катэгорыя:Скульптары Беларусі
Катэгорыя:Скульптары XX стагоддзя
Катэгорыя:Скульптары XXI стагоддзя
Спіс зорак сузор’я Малой Мядзведзіцы

У дадзеным спісе пералічаны ўсе зоркі сузор'я Малой Мядзведзіцы да бачнай зорнай велічыні + 6,5m а таксама пераменныя зоркі, зоркі з планетнымі сістэмамі, звышновыя зоркі.

Катэгорыя:Малая Мядзведзіца (сузор’е)
М
Касцёл Святых Анёлаў-Ахоўнікаў (Канічы)

**Касцёл Святых Анёлаў-Ахоўнікаў** — каталіцкі храм у вёсцы Канічах Касцюковіцкага раёна Магілёўскай вобласці. Размяшчаецца на ўсходняй ускраіне вёскі

## Гісторыя 
Першая ўзгадка аб касцёле ў Канічах адносіцца да 1830-х гадоў (па іншых звестках — 1825 года), калі ўладальніца вёскі  заснавала капліцу, якая служыла сямейнай пахавальняй гэтага роду. Каталіцкі прыход таксама ўзгадваецца ў адным з рэвізскіх дакументаў 1841 года.

Будаўніцтва цаглянага касцёла распачалося ў 1900 годзе над магільным склепам Цеханавецкіх. Спачатку храм меркавалася ўзвесці ў іншай частцы вёскі, аднак на месцы планаванага будаўніцтва загінуў чалавек, што палічылі дрэнным знакам. Паводле ўзгадак вяскоўцаў, дзеля таго, каб даставіць гліняныя цагліны будаўнікам, людзі выбудоўваліся ў доўгую чаргу і перадавалі іх з рук у рукі, а ў сам раствор для трываласці дадавалі курыныя яйкі, тварог і вапну. Узвядзенне храма скончылася ў 1910 годзе. Дакладнае імя святога, у гонар якога быў асвячоны касцёл невядома, аднак прыход меў філіяльны статус.

Падчас Другой сусветнай вайны ў купал касцёла трапіў снарад, а з самога храма ў Германію былі вывезены інтэр’ер і арган. У пасляваенны час храм спрабавалі зруйнаваць, вырываючы кавалкі сценаў з дапамогай трактароў, але цалкам знішчыць будынак не атрымалася — разбуранымі апынуліся толькі дзве калоны пры ўваходзе.

## Архітэктура 
Касцёл — помнік архітэктуры неараманскага стылю.

Дэкаратыўнае ўбранне інтэр’ера і большая частка перакрыццяў не захавалася. Унутры зала была перакрыта цыліндрычным скляпеннем, паўкруглая алтарная частка, накрытая двухсхільным дахам — паўсферычнай конхай. Атынкаваныя сцены крапаваны пілястрамі і апяразаны прафіляваным карнізам з сухарыкамі. Пад апсідай захавалася скляпеністая крыпта.

Па ўспамінах старажылаў, касцёл славіўся сваім багатым інтэр’ерам на ўсё наваколле. Ён быў упрыгожаны фрэскамі і роспісамі, меў арган, які быў выраблены ў Германіі. Лаўкі для сядзення былі зроблены з моранага дубу. На вокнах меліся каляровыя вітражы. Прадметы інтэр’еру аздабляліся чырвоным аксамітам. У ходзе нямецкай акупацыі ўнутранае ўбранства было разрабавана.

## Літаратура 
* 
*  — С. 171

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Канічы
Катэгорыя:Касцёлы Касцюковіцкага раёна
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў неараманскім стылі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1910 годзе
Катэгорыя:1910 год у Беларусі
Катэгорыя:Цеханавецкія
Бэлжыцы

**Бэлжыцы** () — горад у Польшчы, уваходзіць у склад Любэльскага павета Люблінскага ваяводства. Сядзіба вяскова-гарадской гміны Бэлжыцы. Займае плошчу 23,46 км². Насельніцтва — 7090 чалавек (на 2005 год).

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Яцак Бартошчэ — лётчык
Берунь

**Берунь** () — горад у Польшчы, адміністрацыйны цэнтр Бяруньска-Ляндзінскага павета Сілезскага ваяводства. Утварае гарадскую гміну. Займае плошчу 40,31 км². Насельніцтва: 23 640 чалавек (2007 год).
Бежунь

**Бежунь** () — горад у Польшчы, уваходзіць у склад Журамінскага павета Мазавецкага ваяводства. Сядзіба вяскова-гарадской гміны Бежунь. Займае плошчу 12,07 км². Насельніцтва — 1903 чалавекі (на 2004 год).
Ахвярам Мінскага гета

**«Ахвярам Мінскага гета»** — мемарыяльны знак у Мінску, размешчаны ў скверы на рагу вуліц Прытыцкага і Берута, каля Кальварыйскіх могілак. Устаноўлены ў 2009, архітэктар Леанід Левін.

Складаецца з двух велізарных гранітных блокаў, паміж якімі нібыта заціснуты абагульненыя бронзавыя фігуры, пазбаўленыя індывідуальных рысаў, — моцная мастацкая метафара безнадзейнасці, сціснутасці і раздушанасці абставінамі.

## Спасылкі 
Катэгорыя:2009 год у Мінску
Катэгорыя:Мемарыяльныя збудаванні Беларусі
Катэгорыя:Вуліца Прытыцкага (Мінск)
Катэгорыя:Помнікі Вялікай Айчыннай вайны ў Беларусі
Катэгорыя:Помнікі ахвярам Халакоста
Катэгорыя:Мінскае гета
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Леаніда Левіна
Катэгорыя:Творы Алены Хараберуш
Катэгорыя:Творы Леанарда Пакульніцкага
Цяханаў

**Цяха́наў** () — горад у Польшчы, адміністрацыйны цэнтр Цеханоўскага павета Мазавецкага ваяводства. Утварае гарадскую гміну, таксама з’яўляецца сядзібай вясковай гміны Цяханаў. Займае плошчу 32,51 км². Насельніцтва — 46 112 чалавек (на 2005 год).

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Славутасці 
* Замак у Цяханаве

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Дода — польская спявачка
Вышкаў (Польшча)

**Вышкаў** () — горад у Польшчы, адміністрацыйны цэнтр Вышкоўскага павета Мазавецкага ваяводства, частка Варшаўскай агламерацыі. Сядзіба вяскова-гарадской гміны Вышкаў. Займае плошчу 20,78 км². Насельніцтва — 26 948 чалавек (на 2004 год). Горад знаходзіцца на ўсходзе Польшчы на беразе ракі Буг. Першыя згадкі пра паселішча Вышкаў адносяцца да 1203 года. Правы горада былі нададзены ў 1502 годзе.
Біскупец

**Біскупец** (, ) — горад у Польшчы, уваходзіць у склад Альштынскага павета Вармінска-Мазурскага ваяводства. Сядзіба вяскова-гарадской гміны Біскупец. Займае плошчу 5 км². Насельніцтва — 10 539 чалавек (на 2018 год). Статус горада атрымаў 17 кастрычніка 1395 года.

У горадзе нарадзіўся алімпійскі чэмпіён Ганс Вёльке.
Бярутаў

**Бярутаў** () — горад у Польшчы, уваходзіць у склад Алясніцкага павета Ніжнесілезскага ваяводства. Сядзіба вяскова-гарадской гміны Бярутаў. Займае плошчу 8,37 км². Насельніцтва — 5110 чалавек (на 2004 год).
Біскупец (значэнні)

**Біскупец**:
* Біскупец
* Біскупец (гміна, Альштынскі павет)
* Біскупец (гміна, Навамейскі павет)
Бохня

**Бохня** () — горад у Польшчы, адміністрацыйны цэнтр Бахэнскага павета Малапольскага ваяводства. Утварае гарадскую гміну, таксама з’яўляецца сядзібай вясковай гміны Бохня. Размешчаны за 35 км на ўсход ад Кракава. Займае плошчу 29,9 км². Насельніцтва 29 605 чалавек (на 2008 год).
Пястаў

**Пястаў** () — горад у Польшчы, уваходзіць у склад Прушкоўскага павета Мазавецкага ваяводства. Утварае гарадскую гміну. Займае плошчу 5,83 км². Насельніцтва — 23 332 чалавекі (на 2004 год).

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Тадэвуш Івіньскі — польскі палітык
Брвінаў

**Брвінаў** () — горад у Польшчы, уваходзіць у склад Прушкоўскага павета Мазавецкага ваяводства. Сядзіба вяскова-гарадской гміны Брвінаў. Размешчаны за 25 км ад сталіцы — Варшавы. Займае плошчу 10,06 км². Насельніцтва — 11 743 чалавек (на 2004 год).

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы
Трасцянэць (значэнні)

**Трасцянэць** () — тапонім і гідронім ва Украіне.

## Гарады 
* Трасцянэць — Сумская вобласць

## Пасёлкі гарадскога тыпу 
* Трасцянэць — Вінніцкая вобласць

## Пасёлкі 
* Трасцянэць — Чарнігаўская вобласць

## Сёлы 
* Трасцянэць — Ровенская вобласць, Дубенскі раён
* Трасцянэць — Чарнігаўская вобласць, Срыбнянскі раён
* Трасцянэць — Ровенская вобласць, Кастопільскі раён
* Трасцянэць — Валынская вобласць, Ківэрцаўскі раён
* Трасцянэць — Вінніцка вобласць, Тыўрыўскі раён
* Трасцянэць — Вінніцкая вобласць, Ямпільскі раён
* Трасцянэць — Валынская вобласць, Ківэрцаўскі раён
* Трасцянэць — Івана-Франкоўская вобласць, Далынскі раён
* Трасцянэць — Івана-Франкоўская вобласць, Снятынскі раён
* Трасцянэць — Львоўская вобласць, Золачыўскі раён
* Трасцянэць — Львоўская вобласць, Мыкалаіўскі раён
* Трасцянэць — Адэская вобласць, Вэлыкамыхайліўскі раён
* Трасцянэць — Цярнопальская вобласць, Бэрэжанскі раён
* Трасцянэць — Цярнопальская вобласць, Зборыўскі раён
* Трасцянэць — Хмяльніцкая вобласць, Гарадоцкі раён
* Трасцянэць — Хмяльніцкая вобласць, Славуцкі раён
* Трасцянэць — Чаркаска вобласць, Каніўскі раён

## Рэкі 
* Трасцянэць — правы прыток Паўднёвага Буга, Вінніцкая вобласць
* Трасцянэць — правы прыток Карытны басейна Днястра, Вінніцкая вобласць
* Трасцянэць — правы прыток Рікы басейна Дуная, Закарпацкая вобласць
* Трасцянэць — правы прыток Тэрэсвы басейна Дуная, Закарпацкая вобласць
* Трасцянэць — правы прыток Прута, Івана-Франкоўская вобласць
* Трасцянэць — левы прыток Здвіжа басейна Дняпра, Кіеўская вобласць
* Трасцянэць — правы прыток Золачыўкі басейна Заходняга Буга, Львоўская вобласць
* Трасцянэць — правы прыток Ягарлыка басейна Днястра, Адэская вобласць
Скала (значэнні)

**Скала**:

* Скала — каменная груда са стромкімі схіламі і вострымі выступамі.
* «Скала» — фільм Майкла Бэя (ЗША, 1996).

## Прозвішча 
* Лілія Скала — аўстрйска-амерыканская актрыса
* Невіа Скала — італьянскі футбаліст
* Ян Скала — лужыцкі пісьменнік

## Тапонім 
* Скала
* Скала (гміна)
* Скала (горад)
* Скала (муніцыпалітэт)
Першы

**«Першы»** — шаснаццаты студыйны альбом рок-гурта «Neuro Dubel», запісаны на студыі «FORZ» і выдадзены ў 2017 годзе.
## Спіс кампазіцый 
## Крытыка
Музычны крытык Ягор Цывілька з партала Experty.by лічыць, што «*музыкі не трымалі сябе ў межах пэўнага стылю, таму атрымаўся гэткі лёгкі ваяж па гісторыі рок-музыкі з заходамі ў парты панка, метала, хардрока і нават ракабілі*», між іншым «*сцягваецца ўсё рамнём лірыкі Аляксандра, такой жа іранічна-бязглуздай, жартаўлівай, абсурдыстскай, але без былой яркасці і смеласці вобразаў*». Музычны журналіст Мікалай Янкойць з партала Experty.by мяркуе, што альбом «*адрозніваецца ад папярэднікаў у першую чаргу гукам: акуратным, шчыльным, часам нават занадта мясным*», а ў астатнім адзначае «*тыя ж абстрактна-парадаксальна-іранічныя тэксты, той жа лінейны панк-рок з сумна-павольнымі ўстаўкамі*».

## Удзельнікі 
* Аляксандр Кулінковіч — вакал
* Віталь Абрамовіч — гітара
* Уладзімір Сахончык — гітара
* Яўген Броўка — бас
* Андрэй Сцепанюк — барабан

## Спасылкі 
* ПЕРШЫ (2017) на афіцыйным сайце гурта
* 

Катэгорыя:Альбомы Neuro Dubel
Катэгорыя:Альбомы 2017 года
Прушкаў

**Прушкаў** () — горад у Польшчы, адміністрацыйны цэнтр Прушкоўскага павета Мазавецкага ваяводства, частка Варшаўскай агламерацыі. Утварае гарадскую гміну. Займае плошчу 19,15 км². Насельніцтва —  61 237 чалавек (станам на 2018 год).

## Гісторыя 
Адно з першых згадванняў пра Прушкаў датуецца пачаткам XV ст.: у рукапісе Мазавецкай метрыкі часоў Януша Мазавецкага можна прачытаць пра рыцара Свенску, які паходзіў з "*de Praskow*" (кастрычнік 1414 г.). 

Увод варшаўска-венскай чыгункі ў XIX ст. станоўча паўплываў на развіццё Прушкава. Падчас Студзеньскага паўстання ў ноч на 1/2 лістапада 1864 г. дзве паўстанцкія эскадры пачалі штурм расійскіх вайсковых пастоў, размешчаных на чыгуначных станцыях у Прушкаве і Гродзіску-Мазавецкім. У 1889 г. была створана фабрыка для ліцця жалеза. У вёсцы Творкі (зараз у складзе Прушкаўскай гміны) у 1891 г. быў пабудаваны шпіталь для псіхічнахворых.

У 1905 г., а потым у 1908-1910 гг. адбыліся забастоўкі і дэманстрацыі рабочых. Падчас Першай сусветнай вайны 12-18 кастрычніка 1914 г. адбылася бітва за Прушкаў. Падчас баёў расейскім войскам удалося адсунуць немцаў на захад. Паселішча атрымала статус горада ў 1916 г. У 1918 годзе была сфарміравана рада рабочых дэлегатаў.

У 1923 г. быў заснаваны спартыўны клуб Znicz Pruszków, а ў 1927 г. былі запушчаны элекртычныя цягнікі. Уведзена ў эксплуатацыю муніцыпальная электрастанцыя, адбылася рэканструкцыя чыгункі, а ліцейная фабрыка была пераўтворана ў станковы завод. У 1931 г. пачалася вялікая хваля працоўных забастовак.

Падчас Другой сусветнай вайны рукамі нацыстаў было забіта каля 1500 гараджан яўрэйскага паходжання. Амаль 100 жыхароў Прушкува былі забітыя на франтах Другой сусветнай вайны, і больш чым столькі ж жыхароў загінулі, як салдаты Арміі Краёвай. 

У сувязі з Варшаўскім паўстаннем, у жніўні 1944 г. нямецкія акупанты арганізавалі транзітны лагер для жыхароў Варшавы і наваколля, вядомы як *Durchgangslager 121* (Dulag 121), на закрытым заводзе па рамонце цягнікоў ў Прушкаве. Праз лагер прайшло ад 390 000 да 410 000 чалавек. Гэтыя падзеі адлюстваны ў музеі Дулаг 121, адкрытым у 2010 годзе. 

17 студзеня 1945 г. Прушкаў быў вызвалены ад нямецкай акупацыі і заняты падраздзяленнямі Чырвонай Арміі, якія ўваходзілі ў склад антыгітлераўскай кааліцыі. Да аднаўлення Варшавы тут размяшчаліся офісы і штаб-кватэры многіх міністэрстваў.

26 сакавіка 1945 г. шаснаццаць прадстаўнікоў Польскай падпольнай дзяржавы, запрошаныя на перамовы ў Прушкаў, былі арыштаваны НКУС і этапаваны ў Маскву.

Пасля вайны Прушкоў стаў адным з найбуйнейшых індустрыяльных цэнтраў у Мазовіі.

У 1976 г. быў адкрыты Музей старажытнай мазавецкай металургіі (польск.: *Muzeum Starożytnego Hutnictwa Mazowieckiego im. Stefana Woydy*).

Самым старажытным раёнам сучаснага Прушкава з'яўляецца Жбікаў (ахоплівае паўночную частку горада), згадкі пра які адносяцца да 1236 года.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Галерэя 

Файл:Рамонтныяработырухомагаскладу.jpg|Будынак дырэкцыі ZNTK
Файл:Касцёл св. казіміра.jpg|Касцёл св. Казіміра
Файл:Гарадскіпарк.jpg|Гарадскі парк
Файл:Касцюшкаўпрушкаве.jpg|Бюст Тадэвуша Касцюшкі

## Зноскі
Мястка

**Мястка** () — горад у Польшчы, уваходзіць у склад Бытоўскага павета Паморскага ваяводства. Сядзіба вяскова-гарадской гміны Мястка. Займае плошчу 15,68 км². Насельніцтва — 11 123 чалавекі (на 2004 год).

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы
Чэрніўці

**Чэрніўці** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Вінніцкай вобласці Украіны. Былы раённы цэнтр. Цэнтр тэрытарыяльнай грамады. Размешчаны за 100 км ад Вінніцы.

Першае пісьмовае згадванне аб засяленні тэрыторыі тагачаснай вёскі знаходзіцца ў грамаце ад 5 мая 1383 г. Тады вялікі літоўскі князь Вітаўт падарыў Васілю Карачэўскаму пустку Княжа Лука. На гэтай пустцы і быў заснаваны населены пункт. У дакументах сустракаецца некалькі варыянтаў яго назвы: Чэрняхіўці, Чэрнііўці, Чэрнііў і інш. Пазней замацавалася назва Чэрніўці.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Вінніцкай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Чэрнівецкага раёна
Тамашпіль

**Тамашпіль** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Вінніцкай вобласці Украіны. Былы раённы цэнтр. Цэнтр тэрытарыяльнай грамады. Размешчаны за 100 км ад Вінніцы.

Мястэчка заснавана падольскім ваяводам Тамашам Замойскім і названа ў гонар яго. Вялікага бедства неслі краю турэцка-татарскія набегі — для абароны ад іх у мястэчку ў XVII ст. пабудавалі крэпасць. У часы Рэчы Паспалітай мястэчка адносілася да Брацлаўскага ваяводства. У Расійскай імперыі адносілася да Ямпільскага павета Падольскай губерні.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Вінніцкай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Тамашпільскага раёна
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1616 годзе
Кутна

**Кутна** () — горад у цэнтральнай Польшчы, адміністрацыйны цэнтр Кутноўскага павета Лодзьскага ваяводства. Утварае гарадскую гміну, таксама з’яўляецца сядзібай вясковай гміны Кутна. Размешчаны ў паўночнай частцы Лодзьскага ваяводства, за 20 км ад геаграфічнага цэнтра Польшчы. На 1 студзеня 2009 года плошча складала 33,59 км².
Спіс зорак сузор’я Ільва

У прыведзеным спісе пералічаны ўсе зоркі сузор'я Ільва да бачнай зорнай велічыні +6,5m і іншыя зоркі, уяўляючыя пэўную цікавасць: пераменныя, з планетнымі сістэмамі, звышновыя і г. д.

Катэгорыя: Леў (сузор’е)
Леў
Жыхлін

**Жыхлін** () — горад у Польшчы, уваходзіць у склад Кутноўскага павета Лодзьскага ваяводства. Сядзіба вяскова-гарадской гміны Жыхлін. Займае плошчу 8,69 км². Насельніцтва — 9021 чалавек (на 2004 год).

## Эканоміка 
У 2009 годзе ў горадзе створана .

Найбольш вялікія прадпрыемствы ў Жыхліне:

* Zakład Maszyn Elektrycznych EMIT S.A. (завод электрычных машын)
* Fabryka Transformatorów w Żychlinie Sp. z o.o.
* Zakład Narzędziowy NARMOD Sp. z o.o.
* MICEL Sp. z o.o. w Żychlinie
* UNION CHOCOLATE Sp. z o.o. w Żychlinie
* Cargill Polska
* Okovita Sp. z o.o.
* Dima Sp. z o.o.
* Energa Kogeneracja Sp. z o.o.
* Szkółka Drzew i Krzewów Owocowych E. i B. Ważyńscy
* Węgrzynowski Opakowania
* AURA Sp z o.o.

## Вядомыя асобы 
* Раман Інджэйчык — каталіцкі святар
1992 год у гісторыі астраноміі

**1992** год быў адзначаны шэрагам падзей у астраноміі.

## Падзеі 
## Астранамічныя з’явы 
## Адкрытыя астранамічныя аб’екты 
## Узнагароды 
*  — 
* Медаль Кэтрын Брус — 
*  — 

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* 5 лістапада — Ян Хендрык Оарт, нідэрландскі астраном (нар. 1900).

## Крыніцы 

Катэгорыя:Гады ў астраноміі
Глогаў

**Глогаў** () — горад у Польшчы, адміністрацыйны цэнтр Глагоўскага павета Ніжнесілезскага ваяводства. Утварае гарадскую гміну, таксама з’яўляецца сядзібай вясковай гміны Глогаў. Займае плошчу 37,32 км². Колькасць насельніцтва па стане на 2007 год — 69 608 чалавек.
Шпыкіў

**Шпыкіў** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Тульчынскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны. Цэнтр тэрытарыяльнай грамады. Размешчаны за 55 км на поўдзень ад Вінніцы.

Першымі ягонымі ўладальнікамі былі шляхціцы Кішкі, адзін з якіх прадаў мястэчка пазней князям Астрожскім, у далейшым паселішча па чарзе належала магнатам Замойскім, Канецпольскім, Патоцкім. Апошнімі ўладальнікамі былі шляхцічы Свяйкоўскія. Пасёлак раней меў значную яўрэйскую грамаду, у якой у 1900 г. налічвалася 1875 чал. У 1760 г. падольскім ваяводам Лявонам Свяйкоўскім у паселішчы быў пабудаваны замак-палац.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Вінніцкай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Тульчынскага раёна
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1507 годзе
Epinotia pygmaeana

**Epinotia pygmaeana** — від молей сямейства . Сустракаецца ад Паўночнай і Цэнтральнай Еўропы да ўсходняй Расіі .

Размах крылаў 12—14 мм. Лёт імага ў канцы сакавіка — пачатку чэрвеня.

Лічынкі харчуюцца на ,  і . Яны выгрызаюць, а затым закручваюць хваінкі расліны-гаспадара, выклікаючы памяншэнне іх росту.

## Спасылкі 
* Еўразійскія Tortricidae 

Катэгорыя:Ліставёрткі
Катэгорыя:Насякомыя Еўразіі
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1799 годзе
Чэчэльнык

**Чэчэльнык** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Вінніцкай вобласці Украіны. Былы раённы цэнтр. Цэнтр тэрытарыяльнай грамады. Размешчаны за 160 км на паўднёвы ўсход ад Вінніцы недалёка ад адміністрацыйнай мяжы з Адэскай вобласцю на паўднёвым усходзе Падолля. Паселішча мае статус мястэчка з 1635 г. У 1795—1812 гг. мястэчка называлася Альгопаль і было цэнтрам павета. Харчовая прамысловасць, у прыватнасці сахараварня (заснавана ў 1875 г.), спіртавы, камбікормавы і цагляны заводы, прамкамбінат і інш.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Вінніцкай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Чэчэльныцкага раёна
Бытаў

**Бытаў** () — горад у Польшчы, адміністрацыйны цэнтр Бытоўскага павета Паморскага ваяводства. Сядзіба вяскова-гарадской гміны Бытаў. Займае плошчу 8,72 км². Насельніцтва — 16 888 чалавек (на 2004 год).
Ancistrocerus gazella

**Ancistrocerus gazella** — від вос падсямейства .

## Распаўсюджанне 
Еўропа, Паўночная Афрыка. Гэты від быў завезены ў Новую Зеландыю, дзе ў 1987 годзе знойдзены ў Оклендзе.

## Апісанне 
Восы маюць даўжыню ад 7 да 12 мм. Чорна-жоўтыя. Будуюць гнёзды з адной ячэйкі, у якую запасяць да 20 вусеняў для харчавання сваёй лічынкі. Пасля чаго запячатвае уваход у гняздо. Восы лётаюць у 2 пакаленнях з пачатку мая да канца кастрычніка.

## Літаратура 
* Berry, J. A. 1989. Ancistrocerus gazella (Vespoidea: Eumenidae); a first record for New Zealand. New Zealand entomologist, 12: 63-65.
* Carpenter, J. M. 1986. *A synonymic generic checklist of the Eumeninae* (Hymenoptera: Vespidae). Psyche, 93: 61-90.

## Спасылкі 
* Ancistrocerus gazella на сайце www.eol.org

Катэгорыя:Насякомыя Еўропы
Катэгорыя:Сапраўдныя восы
Cochylimorpha woliniana

**Cochylimorpha woliniana** — від молей сямейства . Сустракаецца ў Швецыі, Францыі, Германіі, Даніі, Аўстрыі, Швейцарыі, Італіі, Чэхіі, Славакіі, Венгрыі, Балгарыі, Румыніі, Польшчы, Латвіі, Украіны, Расіі, Кыргызстане і Манголіі.

Размах крылаў 13-17&nbsp; мм. Лёт імага з чэрвеня па жнівень.

Лічынкі харчуюцца . Сустракаецца са жніўня па май.

## Падвіды 
* *Cochylimorpha woliniana woliniana*
* *Cochylimorpha woliniana luteola* (Кузняцоў, 1975) (Кыргызстан, Заходняя Сібір, Манголія)

Катэгорыя:Ліставёрткі
Rhyacionia pinicolana

**Rhyacionia pinicolana** — від молей сямейства .

## Апісанне 
Размах крылаў 16-23 &nbsp; мм. Дарослыя знаходзяцца на крыле з сярэдзіны ліпеня да канца жніўня.

Лічынкі харчуюцца на ,  і . На хвоі звычайнай лічынкі харчуюцца парасткамі, выклікаючы смалістую эксудацыю і скажэнні, часам наносячы пашкоджанні вядучым парасткам.

## Арэал 
Сустракаецца ад Паўночнай і Цэнтральнай Еўропы да Усходняй Расіі, Кітая (Пекін, Цяньцзінь, Хэбэй, Шаньсі, Унутраная Манголія, Ляанін, Гірын, Хэйлунцзян, Фуцзянь, Цзянсу, Хэнань, Гуйчжоу, Шэньсі, Нінся), Японія і Карэя.

## Спасылкі 
* Еўразійскія Tortricidae

Катэгорыя:Ліставёрткі
Тэплык

**Тэплык** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Вінніцкай вобласці Украіны. Былы раённы цэнтр. Цэнтр тэрытарыяльнай грамады. Размешчаны за 130 км на паўднёвы ўсход ад Вінніцы недалёка ад адміністрацыйнай мяжы з Чаркаскай вобласцю.

У гістарычных крыніцах сустракаецца і іншая назва паселішча — Смілгарад. Паселішча ўзнікла як умацаваны памежны пункт на поўдні Вялікага Княства Літоўскага. Падземныя хады і пячоры, якія былі выкапаныя ў тыя часы, захаваліся да гэтага часу. У іх жыхары хавалі сваю маёмасць падчас нападаў татарскіх орд. Факт існавання паселішча ў канцы XV стагоддзя пацвярджаецца тым, што ў гэты час быў прадастаўлены прывілей караля і вялікага князя Аляксандра заможнай сям’і Кішкаў. У XV—XVI стагоддзях Тэплык быў невялікім мястэчкам, якое падвяргалася частым разбурэнням падчас варожых нападаў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* Те́плик //  — Т. 11, кн. 1 : Стодола — Фітогеографія. — 1984. — С. 199. — 606, [2] с., [22] арк. іл. : іл., портр., карти с.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Вінніцкай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Тэплыцкага раёна
Syndemis musculana

**Syndemis musculana** — від молей сямейства . Сустракаецца ў Еўропе , Кітаі (Хэйлунцзян, Гірын, Унутраная Манголія), на Карэйскім паўвостраве, у Японіі, Расіі (Амурская вобласць) і Паўночнай Амерыцы.

Размах крылаў 15-22 &nbsp; мм. Лёт імага з красавіка па ліпень ва ўмераных краінах, такіх як Бельгія і Нідэрланды.

Вусені харчуюцца на , , ,  і . Часцей за ўсё яны фіксаваліся падчас паядання расліннага ападу і сухога лісця.

## Сінонімы 
Састарэлыя навуковыя назвы гэтага віду:

* *Cacoecia musculana* (Hübner, 1799)
* *Syndemis musculana nipponensis* Yasuda, 1975
* *Tortrix musculana* Hübner, 1799
* *Листовертка musculinana* (*Lapsus*)
* *Tortrix obsoletana* Strand, 1901

## Спасылкі 
* waarneming.nl  
* Lepidoptera of Belgium
* Syndemis musculana at UKmoths

Катэгорыя:Ліставёрткі
Спіс зорак сузор’я Вялікай Мядзведзіцы

У дадзеным спісе пералічаны ўсе зоркі сузор'я Вялікай Мядзведзіцы да бачнай зорнай велічыні + 6,5m а таксама пераменныя зоркі, зоркі з планетнымі сістэмамі, звышновыя зоркі.

## Гл. таксама
*Спісы зорак паводле сузор’яў

## Спасылкі
*
*
*
*
*
*

Катэгорыя:Вялікая Мядзведзіца (сузор’е)
Вялікая Мядзведзіца
1624 год у гісторыі астраноміі

**1624** год быў адзначаны шэрагам падзей у астраноміі.

## Падзеі 
* 17 красавіка — частковае сонечнае зацьменне паклала пачатак серыі зацьменняў 142 сараса.
* 12 кастрычніка — частковае сонечнае зацьменне паклала пачатак серыі зацьменняў 147 сараса.
*  апублікаваў працу «*Usus Astronomicus Planisphaerii Stellati*».

## Астранамічныя з’явы 
## Адкрытыя астранамічныя аб’екты 
## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* 7 чэрвеня (н.с.) — '***, італьянскі езуіт, астраном, матэматык і селенограф (нар. 08.03.1566).
* 26 снежня (с.с.) — **Сімон Марый*', нямецкі астраном (нар. 20.01.1573).

## Зноскі 
Астраномія
Катэгорыя:Гады ў астраноміі
Lozotaenia forsterana

**Lozotaenia forsterana** - від молей сямейства . Сустракаецца ў Еўропе і некаторых частках Азіі.

## Апісанне 
Размах крылаў 20–29 &nbsp; мм. Лёт імага з чэрвеня па жнівень. 

Лічынкі харчуецца рознымі раслінамі, але аддаюць перавагу .

## Спасылкі 
* *Lozotaenia forsterana* at UK Moths

Катэгорыя:Ліставёрткі
Haplotinea ditella

**Haplotinea ditella** — від молей сямейства . Ён быў апісаны ў 1938 годзе. Сустракаецца на большай тэрыторыі Еўропы, за выключэннем Ірландыі, Францыі, Швейцарыі, на Пірынейскім паўвостраве і ў заходняй і паўднёвай частцы Балканскага паўвострава.

## Апісанне 
Размах крылаў 11-18 &nbsp; мм.  Лёт імага з мая па верасень.

## Спасылкі 
* Haplotinea ditella in hantsmoths

Катэгорыя:Насякомыя Еўропы
Катэгорыя:Ліставёрткі
Сыткіўці

**Сыткіўці** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Нэмірыўскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны. Размешчаны за 80 км на паўднёвы ўсход ад Вінніцы.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Вінніцкай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Нэмірыўскага раёна
Notocelia rosaecolana

**Notocelia rosaecolana** — від молей сямейства .

## Апісанне 
Размах крылаў 15-20 &nbsp; мм. *Матыль* нагадвае віды  і . Лёт імага з мая па жнівень у Заходняй Еўропе.

Лічынкі харчуюцца рознымі відамі ружы, уключаючы такія, як ,  і .

## Арэал 
Сустракаецца ў Палеарктыцы, дзе ён быў зафісаваны ў Кітаі (Пекін, Хэбэй, Ляанін, Цзілінь, Хэйлунцзян, Фуцзянь, Цзянсу, Хэнань, Хубэй, Хунань, Сычуань, Гуйчжоу, Шэньсі, Ганьсу), Манголіі, Карэі, Японіі, Іране, Цэнтральнай Азіі, Расіі і Еўропе.

## Спасылкі 
* waarneming.nl 
* Lepidoptera of Belgium
* *Notocelia rosaecolana* at UK Moths

Катэгорыя:Ліставёрткі
1639 год у гісторыі астраноміі

**1639** год быў адзначаны шэрагам падзей у астраноміі.

## Падзеі 
* 4 студзеня — частковае сонечнае зацьменне паклала пачатак серыі зацьменняў 145 сараса.
* 4 снежня — другое і апошняе ў XVII стагоддзі праходжанне Венеры па дыску Сонца. Адзінымі назіральнікамі з’явы ў навуковых мэтах сталі англійскія астраномы  і .
*  адкрыў, што Меркурый мае арбітальныя фазы.

## Астранамічныя з’явы 
## Адкрытыя астранамічныя аб’екты 
## Нарадзіліся 
* 18 снежня — '***, нямецкі астраном (пам. 25.07.1710).

## Памерлі 
* 6 чэрвеня — ****, матэматык, астраном, настаўнік Яна Гевелія (нар. 20.10.1580).
* 7 жніўня — ***', галандскі астраном і матэматык (нар. 1605).

## Зноскі 
## Літаратура 
* 

Астраномія
Катэгорыя:Гады ў астраноміі
Рудныця

**Рудныця** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Пішчанскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны. Размешчаны за 135 км на поўдзень ад Вінніцы недалёка ад дзяржаўнай мяжы з Малдовай і адміністратыўнай мяжы з Адэскай вобласцю на поўдні Падолля. Чыгуначная станцыя на шляху з Кіева ў Адэсу паміж станцыямі Крыжопаль і Папялюхі (Адэская дырэкцыя Адэскай чыгункі Укрзалізныці).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Вінніцкай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Пішчанскага раёна
Стрыжаўка

**Стрыжаўка** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Вінніцкім раёне Вінніцкай вобласці Украіны на рацэ Паўднёвы Буг. Паселішча размешчана на шляху ў Кіеў за 8 км ад Вінніцы.

У непасрэднай блізкасці ад пасёлка размешчаны руіны стаўкі Гітлера "Вервольф", якая прызначалася для кіравання ваеннымі дзеяннямі на Усходнім фронце, а таксама наступнымі баявымі дзеяннямі ў напрамку Ірана і Індыі. Усяго Гітлер наведаў стаўку па меншай меры 3 разы. Найбольш працяглы час ён тут знаходзіўся з 16 ліпеня па 31 кастрычніка 1942 г. Пазней "Вервольф" як стаўку выкарыстоўваў камандуючы групы армій "Поўдзень" фельдмаршал Эрых фон Манштэйн.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Вінніцкай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Вінніцкага раёна
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1552 годзе
1971 год у гісторыі астраноміі

**1971** год быў адзначаны шэрагам падзей у астраноміі.

## Падзеі 
* 31 студзеня — 9 лютага — пілатуемы палёт касмічнага карабля «*Апалон-14*», падчас якога 5 лютага была ажыццёўлена трэцяя высадка людзей на Месяц.
* 22 ліпеня — частковае сонечнае зацьменне стала апошнім у серыі зацьменняў 116 сараса.

## Астранамічныя з’явы 
## Адкрытыя астранамічныя аб’екты 
## Нарадзіліся 
* 12 кастрычніка — Алег Навіцкі, расійскі касманаўт.

## Памерлі 
## Зноскі 

Катэгорыя:Гады ў астраноміі
Іван Васілевіч Дзямура

**Іван Васілевіч Дзямура** () — архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыў у 1974 годзе аддзяленне архітэктуры Львоўскага будаўнічага тэхнікума (выкладчыкі Л. Л. Абліцова, Гуль), у 1985 годзе — факультэт прамысловага і грамадзянскага будаўніцтва БІІЧТа.

Архітэктар Чачэрскага раёна; начальнік ВКПМ-3 інстытута «Белспецпраектрэстаўрацыя», дырэктар Гомельархпраекта, намеснік начальніка ўпраўлення Дзяржбуднагляда Гомельскага аблвыканкама, намеснік старшыні камітэта па будаўніцтве Гомельскага аблвыканкама; галоўны архітэктар праектаў інстытута «Гомельграмадзянпраект».

Член Беларускага саюза архітэктараў з 1990 года.

## Творчасць 
 ў Добрушы]]
Асноўныя працы:

* Праект дэталёвай планіроўкі цэнтра Чачэрска (1961, у сааўтарстве);
* Карэктура генплана Чачэрска (1982, у сааўтарстве);
* Праект зон аховы Палацава-паркавага ансамбля ў Гомелі (1969),
* Рэканструкцыя і рэстаўрацыя Сабора Св. Пятра і Паўла ў Гомелі (1991, будаўніцтва ў 1991—1992),
* Рэканструкцыя фасадаў будынкаў санаторна-аздараўленчага комплексу чыгункі ў Гомелі (2003, будаўніцтва ў 2004),
* Рэканструкцыя будынка па вул. Савецкай, 8 у Гомелі (2004, будаўніцтва ў 2005);
* Помнік землякам, загінулым у гады Вялікай Айчыннай вайны у Добрушы (2005, будаўніцтва ў 2005);
* Рэканструкцыя будынка па вул. Пушкіна, 14 у Гомелі пад тэатр лялек (2005—2006, будаўніцтва ў 2007),
* Бюст І. П. Шамякіну ў Карме Добрушскага раёна (2006, скульптар Д. А. Папоў);
* Рэканструкцыя Палаца культуры чыгуначнікаў пад абласную філармонію ў Гомелі (2005—2006, будаўніцтва з 2005).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары XXI стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Гомеля
Уладзімір Сцяпанавіч Дземідовіч

**Уладзімір Сцяпанавіч Дземідовіч** (нар. , ст. Негарэлае, Дзяржынскі раён, Мінская вобласць) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыў у 1955 годзе Мінскі архітэктурна-будаўнічы тэхнікум. У 1955—1956 гадах працаваў майстрам-будаўніком. У 1956—1959 гадах служыў у радах Савецкай Арміі. У 1959—1965 гадах вучыўся ў БПІ па спецыяльнасці «Архітэктура». Пасля заканчэння інстытута ў 1965—1969 гадах — раённы архітэктар Мінскага раёна. У 1969—1983 гадах працаваў у праектным інстытуце «Мінскграмадзянпраект», старэйшы архітэктар, кіраўнік групы, брыгадзір, галоўны архітэктар праектаў. У 1983—1990 гадах; жылыя комплексы ў мікрараёнах № 1 (1974-79), № 5 (1979-83), комплекс інтэрнатаў па вул. Гагарына (1974—1983) ў Барысаве,  па вул. Аэрадромнай у г. Мінску; школа для дзяцей з саслабленым слыхам у п. Гарадзея Мінскай вобласці  (1983); шырокафарматны двухзальны кінатэатр «Кастрычнік» на 600 і 200 месцаў па вул. Гагарына ў Барысаве; комплекс блокаў абслугоўвання ў мікрараёне № 2 па вул. Гагарына ў Барысаве; база адпачынку на 100 месцаў з пашырэннем да 400 месцаў для бацькоў з дзецьмі ў зоне адпачынку Чыгірынка Магілёўскай вобласці; 46-кватэрны жылы дом па вул. 1 мая ў Нясвіжы Мінскай вобласці; службовы будынкі аддзялення Дзяржбанка ў Нясвіжы; інтэрнаты і жылыя дамы ў Жодзіне; Дом адпачынку на 100 месцаў у раёне г.п. Радашковічы Мінскай вобласці; грамадска-гандлёвы цэнтр у мікрараёне № 10 у Салігорску  (1981); комплекс жылых дамоў з блокамі абслугоўвання ў мікрараёне «Лугі» у Пінску; рэканструкцыя піянерлагера на 240 месцаў у раёне вёскі Волма Мінскай вобласці; будынак пракуратуры ў Дзяржынску; Дом груднога дзіцяці ў Барысаве; навучальны корпус СПТВ-15 у Бабруйску; піянерлагер — база адпачынку на 320 месцаў вытворчага аб’яднання «Захадтрансгаз» у в. Новы Свержань Стаўбцоўскага раёна Мінскай вобласці; 96-кватэрны жылы дом з дзіцячай паліклінікай Заходняй экспедыцыі глыбокага свідравання ў Маладзечне; Дом для ваенных у мікрараёне № 4 у Барысаве; 150-кватэрны жылы дом з убудаваным ЖЭК і прадпрыемствамі бытавога абслугоўвання ў мікрараёне № 6 у Жодзіне; спецыяльны дашкольны дзіцячы дом на 280 месцаў у в. Патрэба Мінскага раёна; прафілакторый на 200 месцаў АН БССР у раёне п. Ракаў; жылы пасёлак з дзіцячым садом-яслямі і гандлёвым цэнтрам калгаса «Дружба» ў в. Плісе Смалевіцкага раёна Мінскай вобласці і шэраг інш.

## Узнагароды 
На Усесаюзным конкурсе дыпломных праектаў у горадзе Маскве атрымаў дыплом першай ступені (1965). Узнагароджаны дыпломам I ступені СА СССР за праект гасцініцы і грамадскага цэнтра ў Барысаве (1968). На працягу працоўнай дзейнасці ў праектных інстытутах неаднаразова ўзнагароджваўся Ганаровымі граматамі і грашовымі прэміямі.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Барысава
Катэгорыя:Архітэктары Маладзечна
Катэгорыя:Архітэктары Жодзіна
Катэгорыя:Архітэктары Пінска
Катэгорыя:Архітэктары  Салігорска
Катэгорыя:Архітэктары  Нясвіжа
Катэгорыя:Архітэктары Гродна
Тыўрыў

**Тыўрыў** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Вінніцкай вобласці Украіны. Былы раённы цэнтр. Цэнтр тэрытарыяльнай грамады. Размешчаны за 30 км на поўдзень ад Вінніцы на беразе Паўднёвага Буга.

Мястэчка мае багатую архітэктурную спадчыну. Гэта і дамініканскі касцёл, палац Ярашынскіх, парк, закладзены графам Гейдэнам, першая электрастанцыя і інш. Ёсць частка старадаўніх гандлёвых дамоў. У былым палацы Ярашынскіх дзейнічае ліцэй-інтэрнат.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Вінніцкай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Тыўрыўскага раёна
Пятрашунскія могілкі

**Пятрашунскія могілкі** — могілкі ў Каўнасе, пантэон выдатных людзей Літвы. Размешчаны ва ўсходняй частцы горада, у раёне Пятрашунай. Сучасная плошча 8,9 га.

## Размяшчэнне 
Пятрашунскія могілкі знаходзяцца за 10 км на паўднёвы ўсход ад цэнтра Каўнаса. Займаюць 8,9 га паўвострава, утворанага выгінам ракі Нёман, у ваколіцах Каўнаскага вадасховішча. Названа па суседнім раёне Каўнаса Пятрашунай.

## Гісторыя 
Будаўніцтва могілак пачалося ў канцы 1939 года. Пахаванні пачалі ажыццяўляцца з 1941 года. Могілкі некалькі разоў пашыралася ў канцы 1950-х гадоў. 6 жніўня 2010 года пацярпелі ў выніку моцнага шторму. З 1972 года пахаванні былі абмежаваны, з таго часу тут хаваюць выдатных людзей Літвы, у тым ліку вядомых навукоўцаў, пісьменнікаў, артыстаў і палітыкаў. У наш час з’яўляецца, падобна да могілак Росы ў Вільнюсе, пантэонам выдатных дзеячаў Літвы.

## Вядомыя людзі, пахаваныя на могілках 
* Казімір Баршаўскас (1904—1964) — фізік, прафесар
* Казіс Бінкіс (1893—1942) — пісьменнік
* Казімерас Буга (1879—1924) — мовазнавец, прафесар
* Антаніна Юозасаўна Вайнюнайце (1896—1972) — актрыса
* Вінцас Іосіфавіч Віткаўскас (1890—1965) — генерал-лейтэнант
* Канстанцінас Глінскіс (1886—1938) — акцёр, рэжысёр
* Юозас Груадзіс (1884—1948) — кампазітар, прафесар
* Юргіс Дабкявічус (1900—1926) — авіяцыйны канструктар
* Уладзімір Іосіфавіч Дубянецкі (1888—1932) — архітэктар, мастак, прафесар
* Клаўдзій Сцяпанавіч Дуж-Душэўскі (1891—1959) — беларускі грамадска-палітычны і культурны дзеяч, архітэктар і журналіст
* Антанас Жмуйдзінавічус (1876—1966) — мастак
* Юозас Зікарас (1881—1946) — скульптар
* Марцін Кухта (1875—1956) — друкар, выдавец кніг на беларускай, рускай, польскай і літоўскай мовах.
* Лаздзіну Пяледа — Марыя Іванаўскайце-Ластаўскене (1872—1957) — пісьменніца, жонка беларускага дзеяча Вацлава Ластоўскага
* Юозас Наўяліс (1869—1934) — кампазітар
* Юозас Пакальніс (1912—1948) — кампазітар, флейтыст, дырыжор
* Кароліс Вайрас-Рачкаўскас (1882—1970) — пісьменнік
* Пятрас Рымша (1881—1961) — скульптар
* Мікалас Сляжавічус (1882—1939) — палітык, тройчы прэм’ер-міністр Літвы
* Міхаіл Аляксандравіч Сангайла (1874—1941) — архітэктар, прафесар
* Антанас Суткус (1892—1968) — рэжысёр, акцёр
* Адольф Урбшас (1900—1973) — генерал
* Сафія Чурлёнене-Кімантайце (1886—1958) — пісьменніца
* Ёнас Шылейка (1883—1960) — мастак
* Стасіс Шымкус (1887—1943) — кампазітар, дырыжор
* Казіс Шымоніс (1887—1978) — мастак
* Ёнас Яблонскіс (1860—1930) — мовазнавец, прафесар
* Аўгусцінас Янулайціс (1878—1950) — юрыст, гісторык, прафесар
* Казімерас Яўнюс (1849—1908) — мовазнавец

## Спасылкі 
* Культурны свет. Пятрашунскія могілкі.

Катэгорыя:Могілкі Літвы
Катэгорыя:Культавыя збудаванні Каўнаса
1617 год у гісторыі астраноміі

**1617** год быў адзначаны шэрагам падзей у астраноміі.

## Падзеі 
* 7 сакавіка — частковае сонечнае зацьменне паклала пачатак серыі зацьменняў 143 сараса.
* Іаган Кеплер пачаў публікаваць сямітомную працу «» (1617—1621).

## Астранамічныя з’явы 
## Адкрытыя астранамічныя аб’екты 
## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* 11 лютага — '***, італьянскі астраном, астролаг, картограф, матэматык (нар. 13.06.1555).
* 7 мая — ***', пастар ва Усходняй Фрызіі, вядомы сваімі працамі па астраноміі (нар. 09.03.1564).

## Зноскі 
Астраномія
Катэгорыя:Гады ў астраноміі
Сутыскы

**Сутыскы** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Тыўрыўскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны. Размешчаны за 30 км на поўдзень ад цэнтра Вінніцы на берагах Паўднёвага Буга.

Функцыянуе завод "Аўтаэлектраапаратура". Таксама ёсць пажарная частка, хлебапякарня, інкубатарная станцыя, добра развіты прыватны сектар вытворчасці. Таксама дзейнічае гідраэлектрастанцыя на рацэ Паўднёвы Буг. У пасёлку функцыянуе школа, школа-інтэрнат, музей. Пяціпавярховых шматкватэрных будынкаў на ўсё мястэчка налічваецца ўсяго восем, астатняя забудова - прыватны сектар.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Вінніцкай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Тыўрыўскага раёна
Генеральны сакратар ЦК КПСС

**Генеральны сакратар ЦК КПСС** — найвышэйшая пасада ў Камуністычнай партыі Савецкага Саюза, фактычна — кіруючая пасада ў Савецкім Саюзе.

## Спіс генеральных сакратароў ЦК КПСС 
## Спасылкі 
* Спіс сакратароў ЦК КПСС

Катэгорыя:Генеральныя сакратары ЦК КПСС
1908 год у гісторыі астраноміі

**1908** год быў адзначаны шэрагам падзей у астраноміі.

## Падзеі 
* 30 чэрвеня: Вялікі паветраны выбух у Сібіры, найбольш вядомы, як падзенне Тунгускага метэарыта.
* Апублікавана другое выданне Індэкснага каталога.

## Астранамічныя з’явы 
## Адкрытыя астранамічныя аб’екты 
## Нарадзіліся 
* 18 верасня — Віктар Амазаспавіч Амбарцумян, армянскі астраном і фізік, заснавальнік савецкай тэарэтычнай астрафізікі (пам. 1996).

## Памерлі 
## Крыніцы 

Катэгорыя:Гады ў астраноміі
Спіс зорак сузор’я Скарпіёна

У прыведзеным спісе пералічаны ўсе зоркі сузор'я Скараіёна да бачнай зорнай велічыні +6,5m і іншыя зоркі, уяўляючыя пэўную цікавасць: пераменныя, з планетнымі сістэмамі, звышновыя і г. д.

## Гл. таксама
*Спісы зорак паводле сузор’яў

## Зноскі
## Спасылкі
*
*
*
*
*
*

Катэгорыя: Скарпіён (сузор’е)
Катэгорыя: Спісы зорак паводле сузор’яў
1942 год у гісторыі астраноміі

**1942** год быў адзначаны шэрагам падзей у астраноміі.

## Падзеі 
* 12 жніўня — частковае сонечнае зацьменне стала апошнім у серыі зацьменняў 115 сараса.
* 3 кастрычніка – першы паспяховы запуск ракеты Фау-2. Ракета праляцела 147 км і дасягнула вышыні 84,5 км, стаўшы першым рукатворным аб’ектам, які дасягнуў космаса.

## Астранамічныя з’явы 
## Адкрытыя астранамічныя аб’екты 
## Нарадзіліся 
* 8 студзеня — **Стывен Хокінг**, англійскі фізік-тэарэтык, касмолаг, пісьменнік (пам. 14.03.2018).

## Памерлі 
## Зноскі 

Катэгорыя:Гады ў астраноміі
Спіс людзей, якія пабывалі на Месяцы

У перыяд з 1969 па 1972 год у межах праграмы «Апалон» было здзейснена 6 палётаў з пасадкай на Месяцы. Усяго на Месяц высаджваліся 12 астранаўтаў ЗША.

Катэгорыя:Касманаўты
Катэгорыя:Праграма «Апалон»
Уманскі раён

**Уманскі раён** () — адміністрацыйная адзінка ў складзе Чаркаскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр — Умань ().

Утвораны 7 сакавіка 1923 года. Насельніцтва раёна на  года складае 42862 чал., плошча — 1394,7&nbsp;км².

## Адміністрацыйны падзел 
Тэрыторыя раёна адміністрацыйна складаецца з 1 пасялковага і 49 сельскіх саветаў.

## Населеныя пункты 
На тэрыторыі раёна размешчаны 1 горад абластнога значэння (у склад раёна не ўваходзіць), 1 пасёлак гарадскога тыпу, 1 пасёлак і 52 сяла.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Раёны Чаркаскай вобласці
Хрыстыніўскі раён

**Хрыстыніўскі раён** () — адміністрацыйная адзінка ў складзе Чаркаскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр — Хрыстыніўка ().

Утвораны 7 сакавіка 1923 года. З 1923 па 1925 гады — Арадзіўскі раён, з 1925 па 1931 гады — Верхняцкі раён. Насельніцтва раёна на 1 лютага 2016 года складала 35005 чал., плошча — 632&nbsp;км².

## Адміністрацыйны падзел 
Тэрыторыя раёна адміністрацыйна складалася з 1 гарадскога, 1 пасялковага і 21 сельскага савета.

## Населеныя пункты 
На тэрыторыі раёна размешчаны 1 горад, 1 пасёлак гарадскога тыпу, 4 пасёлкі і 29 сёлаў.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Раёны Чаркаскай вобласці
Казеозны некроз

**Казеозны некроз** (ад  — «тварожысты» і  — «змярцвенне») — апісанне формы смерці біялагічных тканак, разнавіднасці каагуляцыйнага , вылучаны ў асаблівую групу з-за свайго знешняга выгляду. Мёртвая тканка выглядае як мяккая, белая бялковая тварожыстай кансістэнцыі некратычная маса.

## Прычыны 
Часта казеозный некроз звязваюць з туберкулёзам. Таксама ён можа выклікацца сіфілісам або пэўнымі грыбкамі: звычайна з'яўленне можа быць звязана з ,  і .

## З’яўленне 
Пры казеозным некрозе не захоўваецца гісталагічная архітэктура. Пры даследаванні пад мікраскопам з  гэта характарызуецца з пазбаўленымі клетак ружовымі зонамі некрозу, акружанымі  запаленчым працэсам.

Калі прыкаранёвы лімфатычны вузел, напрыклад, інфіцыраваных на туберкулёз, і ўсё ідзе да казеознага некрозу, то масава можа пачаць выяўляцца змена колеру скуры ад сырнага жаўтлява-карычневага да белага, па прычыне чаго гэты выгляд некрозу часта малююць як камбінацыю абодвух відаў —  і  некрозу.

Тым не менш, у лёгкіх, больш звычайны казеозны некроз з грануляваным жаўтлява-карычневым адценнем паверхні. Разбурэнне тканак настолькі шырокае, што існуе шэраг абласцей з пустэчамі (таксама вядомых як кістозныя прасторы).

* Фатаграфіі казеознага некрозу праз мікраскоп 
* Фатаграфія прыкаранёвага лімфатычнага вузла, які дэманструе казеозны некроз 
* Фатаграфія казеознай гранулёмы туберкулёзу ў наднырачнай залозе  
* Фатаграфія казеознай гранулёмы 

Катэгорыя:Гісталогія
Катэгорыя:Паталагічная анатомія
Катэгорыя:Туберкулёз
Латэнтны туберкулёз

**Латэнтны туберкулёз **— стан здароўя чалавека, калі ён інфікаваны мікабактэрыяй туберкулёзу, але не хворы актыўнай формай туберкулёзу. У хворага назіраецца станоўчая скурная туберкулінавая проба, але не выяўляецца змяненняў у лёгкіх, характэрных для актыўнага туберкулёзнага працэсу. Пацыенты з латэнтным туберкулёзам не заразныя. Асноўная рызыка ў тым, што прыкладна 10 % такіх пацыентаў захворваюць актыўнай формай туберкулёзу на больш познім этапе жыцця. Выяўленне і лячэнне людзей з латэнтным туберкулёзам з’яўляецца важнай часткай кантролю распаўсюджання гэтага захворвання.

Катэгорыя:Туберкулёз
Катэгорыя:Фтызіятрыя
Манькіўскі раён

**Манькіўскі раён** () — адміністрацыйная адзінка ў складзе Чаркаскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр — Манькіўка ().

Утвораны 17 верасня 1923 года. Насельніцтва раёна на  года складае 27643 чал., плошча — 765,1&nbsp;км².

## Адміністрацыйны падзел 
Тэрыторыя раёна адміністрацыйна складаецца з 2 пасялковых і 21 сельскага саветаў.

## Вядомыя асобы 
* Уладзімір Піліпавіч Падзігун — Герой Савецкага Саюза.

## Населеныя пункты 
На тэрыторыі раёна размешчаны 2 пасёлкі гарадскога тыпу, 3 пасёлкі і 26 сёлаў.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Раёны Чаркаскай вобласці
Stranded Deep

**Stranded Deep** (*бел.* «выкінуты глыбока») — камп’ютарная гульня выжывання ад першай асобы, у адкрытым свеце, якая для Windows, Linux і Mac OS X распрацавана і апублікавана аўстралійскай незалежнай камандай распрацоўшчыкаў Beam Team Games. Гэта была першая відэагульня кампаніі. Stranded Deep варта з гісторыяй персанажа, які перажыў авіякатастрофу на палёце над Ціхім акіянам. Гульня была часткова заснавана на культавым фільме "Выгнаннік" (*англ.* Cast Away) 2000 года.

## Гульня 
Дзеянне гульні Stranded Deep адбываецца ў Ціхім акіяне, у моры Д'ябла. Гулец кіруе адзіным выжылым з пацярпелага крушэння самалёта; персанаж павінен самастойна шукаць рэсурсы для выжывання, даследаваць свет і пазбягаць небяспек, напрыклад нападаў акул і атрутных змей. У пачатку гульні персанаж аказваецца ў адкрытым моры сярод акул і павінен дабрацца да бяспечнага незаселенага вострава, дзе можа майстраваць прымітыўныя інструменты з камянёў і палак, шукаць ядомыя расліны, лавіць крабаў і рыбу. Свет гульні, у тым ліку востравы, драбы пабітых караблёў, якія знаходзяцца як на паверхні, так і пад вадой, і іншыя характэрныя месцы генеруюцца працэдурным чынам.

Гульня не ўтрымлівае пастаянна прысутных на экране элементаў візуальнага інтэрфейсу — інфармацыя пра стан здароўя, паказчыкаў голаду і смагі прысутнічае на наручным гадзінніку персанажа, на які можна зірнуць у любы момант. Калі ў персанажа атрымаецца пражыць дастаткова доўга, ён можа пабудаваць не толькі трапічную вілу, але нават верталёт для перамяшчэння паміж востравамі. У ранніх версіях гульні стварэнне рэчаў і збудаванняў адбывалася не ў спецыяльным акне інтэрфейсу, а ў свеце гульні — дастаткова было размясціць рэсурсы на зямлі, і спецыяльны абразок паказваў, што з іх можна стварыць. Гэтая набліжаная да рэальнасці, але нязручная сістэма пазней была заменена на больш зручнае меню са спісамі рэсурсаў. У пазнейшых версіях гульні таксама з'явіліся навучанне і падказкі для гульца.

## Зноскі 
Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні, распрацаваныя ў Аўстраліі
Катэгорыя:Гульні для Windows
Катэгорыя:Гульні для Linux
Катэгорыя:Гульні для macOS
Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні з трохмернай графікай
Катэгорыя:Кааператыўныя камп’ютарныя гульні
Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні 2020 года
1996 год у гісторыі астраноміі

**1996** год быў адзначаны шэрагам падзей у астраноміі.

## Падзеі 
* 30 студзеня: Адкрыта камета C/1996 B2 (Хякутакэ), таксама вядомая як «Вялікай каметы 1996 года».
* 17 лютага: Стартаваў касмічны апарат НАСА «NEAR – Shoemaker», мэтай якога з’яўлялася даследаванне астэроіда (433) Эрас. Пасадка на астэроід адбылася ў 2001 годзе.
* 20 мая: Зафіксавана першае назіранне каметы Хейла — Бопа няўзброеным вокам.
* 6 жніўня: Вучоныя НАСА абвясцілі аб тым, што метэарыт ALH84001 можа ўтрымліваць доказы слядоў жыцця на Марсе. Артыкул, апублікаваны ў часопісе «Science» за аўтасртвам  астрабіёлага , выклікаў вялікі рэзананс.

## Астранамічныя з’явы 
## Адкрытыя астранамічныя аб’екты 
## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* 12 жніўня — **Віктар Амазаспавіч Амбарцумян**, армянскі астраном і фізік, заснавальнік савецкай тэарэтычнай астрафізікі (нар. 18.09.1908).
* 20 снежня — **Карл Саган**, амерыканскі астраном, астрафізік і папулярызатар навукі (нар. 09.11.1934).

## Зноскі 

Катэгорыя:Гады ў астраноміі
Тальніўскі раён

**Тальніўскі раён** () — адміністрацыйная адзінка ў складзе Чаркаскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр — Тальнэ ().

Утвораны ў 1923 г. Насельніцтва раёна на  года складае 34143 чал., плошча — 909,7&nbsp;км².

## Адміністрацыйны падзел 
Тэрыторыя раёна адміністрацыйна складаецца з 1 гарадскога і 27 сельскіх саветаў.

## Населеныя пункты 
На тэрыторыі раёна размешчаны 1 горад, 8 пасёлкаў і 34 сяла.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Раёны Чаркаскай вобласці