open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Кангрэс народа Беларусі

**Кангрэ́с наро́да Белару́сі** — сход прадстаўнікоў камуністычных і прарасійскіх арганізацый, які адбыўся 11 верасня 1993 года ў Мінску.

## Правядзенне 
19 жніўня 1993 года быў створаны аргкамітэт па падрыхтоўцы кангрэса, які ўзначаліў дэпутат Вярхоўнага Савета Васіль Новікаў. Дэвізам быў выбраны «Згода і адзінства, мір і дабрабыт», мэта правядзення — «прадухіленне нацыянальнай катастрофы». Планаваўся ўдзел па 180 кандыдатаў ад кожнай вобласці Беларусі і 300 ад Мінска.

Сход адбываўся ў будынку інфармацыйна-культурнага цэнтра Савета міністраў. Прысутнічалі 1377 дэлегатаў: народныя дэпутаты, прадстаўнікі моладзевых, жаночых, рэлігійных і ветэранскіх арганізацый Беларусі, , ЦК кампартый Украіны і Літвы, дыпламатычныя прадстаўнікі Кітая, Паўночнай Карэі, В’етнама, Югаславіі і іншых.

У сваім выступе тагачасны кіраўнік «Народнага руху Беларусі» Сяргей Гайдукевіч прапанаваў прызнаць падпісанне Белавежскіх пагадненняў 8 снежня 1991 года памылкай. Народны дэпутат Аляксандр Лукашэнка заявіў, што «на каленях гатовы паўзці ў Расію».

Кангрэс зацвердзіў дэкларацыю з намерам забяспечыць удзел Беларусі ў Дагаворы аб калектыўнай бяспецы, а пасля аднавіць СССР. У эканамічнай сферы дэкларацыя патрабавала адміністрацыйнага рэгулявання, згортвання прыватызацыі, дзяржаўнай падтрымкі прадпрыемствам, калгасам і саўгасам. У культуры і навуцы прапаноўвалася ўвядзенне дзвюхмоўя, аднаўлення гістарычнай праўды.

Пасля кастрычніцкіх падзей у Расіі кангрэс звярнуўся да Вярхоўнага Савета з патрабаваннем правесці нечарговую сесію дзеля адстаўкі старшыні Станіслава Шушкевіча, скасаваць Белавежскія пагадненні і прыняў рашэнне ўмацоўваць мясцовую савецкую ўладу.

## Гл. таксама 
* Усебеларускі народны сход

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Аляксандр Кур’яновіч. Халодны кастрычнік 93-га // Новы час

Катэгорыя:Гісторыя Беларусі (пасля 1990 года)
Катэгорыя:1993 год у Беларусі
Катэгорыя:Верасень 1993 года
Катэгорыя:Падзеі 11 верасня
Катэгорыя:Падзеі ў Мінску
Катэгорыя:Камунізм у Беларусі
Катэгорыя:Настальгія па СССР
Будынак «Гроднаграмадзянпраекта»

**Будынак «Гроднаграмадзянпраекта»** — будынак у Гродне, размешчаны па вуліцы Дзяржынскага, 2/1.

Пабудаваны ў 1965 годзе па тыпавым праекце, у 1980 годзе зроблена прыбудова і надбудова 5-га паверху. У 1986 прыбудаваны аб’ём з актавай залай і сталовай па праекце архітэктара М. Жучко.

## Архітэктура 
Будынак цагляны, прамавугольны ў плане, галоўны ўваход вылучаны ганкам і казырком. Вонкавыя сцены апрацаваны светла-шэрай тынкоўкай, у інтэр’ерах актавай залы і сталовай — тэразітавай. Падлогі мазаічныя, паркетныя.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гроднаграмадзянпраект
Катэгорыя:Вуліца Дзяржынскага (Гродна)
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Гродна
Катэгорыя:1965 год у Гродне
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Мікалая Жучко
Будынак «Гроднасельбудпраекта»

**Будынак «Гроднасельбудпраекта»** — будынак у Гродне, размешчаны на рагу вуліц Карла Маркса (№ 31) і Будзённага (№ 4) і з дапамогай пергалы злучаны з раней пабудаваным будынкам паштамта. Пабудаваны ў 1973 годзе па індывідуальным праекце архітэктара В. Бажко як будынак Аблміжкалгасбуда і Аблміжкалгаспраекта, пасля інстытута «Гроднасельбудпраекта». Цяпер будынак займаюць адміністрацыйныя і камерцыйныя ўстановы.

## Архітэктура 
Складаецца з 2 аб’ёмаў (10- і 3-павярховага). У 3-павярховай частцы размешчаны галоўны ўваход, вестыбюль, сталовая, актавая зала. У 10-павярховым аб’ёме размяшчаліся вытворчыя памяшканні інстытута, а таксама вытворчага аб’яднання «Аблсельбуд». Будынак цагляны, з папярочнымі апорнымі сценамі. Усе фасады абліцаваны керамічнай пліткай чырвонага і светла-жоўтага колераў.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Гродна
Катэгорыя:1973 год у Гродне
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Васіля Бажко
Катэгорыя:Вуліца Карла Маркса (Гродна)
Катэгорыя:Вуліца Будзённага (Гродна)
Альхоўскі сельсавет (Уваравіцкі раён)

**Альхо́ўскі сельсавет** (таксама **Ру́дня-Альхо́ўскі сельсавет**) — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Уваравіцкага раёна Гомельскай акругі. Цэнтр — вёска Рудня-Альхоўка.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Уваравіцкага раёна Гомельскай акругі БССР. 30 снежня 1927 года скасаваны, яго тэрыторыя далучана да Чабатовіцкага сельсавета.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А.И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн., «Беларусь», 1985. — 390 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Уваравіцкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1926 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1927 годзе
Нямецкая кансерватыўная партыя

**Нямецкая кансерватыўная партыя** (, DKP) — правая палітычная партыя, якая існавала ў Германскай імперыі ў 1876—1918 гг.

## Узнікненне 
Партыя была ўтворана 7 чэрвеня 1876 года з вельмі розных кансерватыўна настроеных груп. Яна прызнала Канстытуцыю Германскай імперыі і выступала за захаванне манархічных паўнамоцтваў, умацаванне рэлігіі, супраць цэнтралізму і парламентарызму, а таксама за барацьбу з сацыял-дэмакратыяй. Нямецкая кансерватыўная партыя стала правапераемнікам старой прускай Кансерватыўнай партыі, але ў адрозненне ад яе атрымала ўплыў і за межамі Прусіі, у некаторых іншых дзяржавах Германскай імперыі. Першым старшынёй партыі стаў дэпутат рэйхстага Ота фон Хельдорф. Праграма партыі была падрабязна абмеркавана з Бісмаркам.
Галоўным друкаваным органам партыі была «Новая пруская газета» («*Neue Preussische Zeitung*»), больш вядомая як «Крыжовая газета» («*Kreuzzeitung*») з-за малюнка Жалезнага крыжа ў назве.

Нямецкая кансерватыўная партыя была распушчаная пасля падзення манархіі і рэвалюцыі 1918 года, большасць яе членаў прыняла ўдзел у стварэнні Нямецкай нацыянальнай народнай партыі (, DNVP).

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Кансерватыўныя партыі
Катэгорыя:Палітычныя партыі Германскай імперыі
Свабодна-кансерватыўная партыя

**Свабодна-кансерватыўная партыя** () — партыя ў Паўночна-Германскім Саюзе, а затым у Германіі, якая карысталася падтрымкай пераважна ў Прусіі, і адстойвала інтарэсы прамыслоўцаў і буйных аграрных гаспадарак.

## Палітыка 
Існавала з 1866 па 1918 год, з 1871 года называлася **Імперскай партыяй** (). Нягледзячы на сваю малалікасць, Свабодна-кансерватыўная партыя была важнай часткай палітычнай структуры нямецкага грамадства. Партыя падтрымлівала Бісмарка ў пытанні аб’яднання Германіі і ўрадавы курс унутранай і знешняй палітыкі кайзераўскай Германіі ў 1871— 1918 гадах.

Знаходзячыся на крайне правым флангу ў сістэме германскіх палітычных партый, Свабодна-кансерватыўная партыя варожа ставілася да дэмакратычных патрабаванняў і да працоўнага руху. Вядучую ролю ў кіраўніцтве партыі гулялі як прадстаўнікі вышэйшага дваранства, буйныя чыноўнікі і дыпламаты, так і магнаты прамысловасці — В. фон Кардорф, К. фон Штум-Гальберг, А. фон Цэдліц-Нейкірх і іншыя. Пасля рэвалюцыі 1918 года партыя стала складовай часткай Нямецкай нацыянальнай народнай партыі.

## Літаратура 
* *Bergsträsser L. «Geschuchte der politischen Parteien in Deutschland», 1960 München*

* *Engelberg E. «von Deutschland 1849 bis 1871», Berlin 1962*.

Катэгорыя:Кансерватыўныя партыі
Катэгорыя:Палітычныя партыі Германскай імперыі
Прагрэсіўная народная партыя

**Прагрэсіўная народная партыя** (, скар. *FVP*) — левалібэральная і буржуазна-дэмакратычная партыя Германіі, якая была створана 6 сакавіка 1910 года ў выніку зліцця Вольнадумнай народнай партыі, Вольнадумнага аб’яднання і Нямецкай народнай партыі. Членамі партыі ў асноўным з’яўляліся прадстаўнікі дробнай і сярэдняй буржуазіі.

ПНП складалася з мясцовых аддзяленняў (), па адным на выбарчую акругу. Вышэйшы орган — з’езд (), паміж з’ездамі — Цэнтральны камітэт (), выканаўчы орган — кіруючы камітэт ().

У 1912 годзе партыя заключыла з сацыял-дэмакратамі ўсёабдымнае пагадненне аб перабалаціроўцы. У тым жа годзе на выбарах у рэйхстаг партыя заваявала 42 мандаты (12,3 % галасоў).

Тады ж у зямлі Эльзас-Латарынгія была заснавана Эльзаская прагрэсіўная партыя, як мясцовая арганізацыя ПНП.

Народная прагрэсіўная партыя выступала за:

* Парламенцкую форму праўлення ў Германскай імперыі;
* Ліквідацыю прускага трохкласнага выбарчага права;
* Аддзяленне царквы ад дзяржавы;
* Раўнапраўе ўсіх грамадзян;
* Справядлівы падзел выбарчых акругаў.

Яе палітыка грунтавалася на прынцыпах ліберальнай эканомікі і прадстаўляла ў асноўным інтарэсы прамыслоўцаў-экспарцёраў, гандляроў, банкіраў і рамеснікаў.

У 1918 годзе падчас Лістападаўскай рэвалюцыі партыя спыніла сваё існаванне, аб’яднаўшыся з левым крылом Нацыянал-ліберальнай партыі ў Нямецкую дэмакратычную партыю.

## Вядомыя члены партыі 
* Людвіг Квідэ
* Георг Кершэнштайнер
* Франц фон Ліст
* Тэадор Хойс

## Спасылкі 
* Die Fortschrittliche Volkspartei 1910—1918  

Катэгорыя:Ліберальныя партыі
Катэгорыя:Левацэнтрысцкія партыі
Катэгорыя:Палітычныя партыі Германскай імперыі
Пракопаўскі сельсавет

**Прако́паўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Гомельскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Пракопаўка.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Насовіцкага раёна Гомельскай акругі БССР. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Церахоўскага раёна. 30 снежня 1927 года сельсавет узбуйнены, у яго склад увайшла тэрыторыя скасаваных Макаўскага і Чарацянскага сельсаветаў. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Церахоўскім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Гомельскай вобласці. З 25 снежня 1962 года ў складзе Добрушскага раёна, з 18 студзеня 1965 года ў складзе Гомельскага раёна. На 1 студзеня 1974 года ў складзе Пракопаўскага сельсавета 8 населеных пунктаў. 20 верасня 1983 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Чарацянка, сельсавет перайменаваны ў Чарацянскі.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Гомельскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Насовіцкага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Церахоўскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Добрушскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1926 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1983 годзе
Вольга Уладзіміраўна Сілкіна

**Вольга Уладзіміраўна Сілкіна** (нар. ) — беларуская спартсменка. Заслужаны майстар спорту Рэспублікі Беларусь (2020).

## Біяграфія 
У верасні 2019 года на чэмпіянаце свету па сучасным пяцібор’і ў Будапешце Вольга Сілкіна стала чэмпіёнкай свету двойчы (індывідуальны і камандны залік) і атрымала ліцэнзію для ўдзелу ў Алімпіядзе 2020 года.

## Грамадзянская пазіцыя 
У чэрвені 2020 года Вольга Сілкіна далучылася да акцыі праўладнага Беларускага рэспубліканскага саюза моладзі і выступіла супраць вулічных пратэстаў у Беларусі назваўшы пратэстуючых беларусаў «ворагамі спорту».

Катэгорыя:Заслужаныя майстры спорту Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Пяціборцы Беларусі
Чэмпіянат свету па сучасным пяцібор’і 2021

**Чэмпіянат свету па сучасным пяцібор’і 2021 года** — 60-ы чэмпіянат свету па сучасным пяцібор’і (пентатлоне), які прайшоў з 7 па 13 чэрвеня 2021 года ў Каіры (Егіпет). Заключны адборачны старт на Алімпійскія гульні.

## Выбар месца правядзення 
6 верасня 2019 года выканаўчы савет Міжнароднага саюза сучаснага пяцібор’я прыняў рашэнне аб правядзенні чэмпіяната свету ў Мінску.

22 студзеня 2021 года Беларускі фонд спартыўнай салідарнасці заклікаў Міжнародны саюз сучаснага пяцібор’я не праводзіць чэмпіянат свету ў Беларусі па прычыне палітыкі ўрада, стаўленне да дэманстрантаў і відавочнае парушэнне правоў чалавека ў Беларусі. Прэзідэнт МССП заявіў, што *«палітычны ціск ёсць, без сумненняў. Але мы не дазволім паўплываць яму на нашае рашэнне. Прымем правільнае рашэнне пасля таго, як ўзважым усе аргументы»*. У гэты жа дзень, выканаўчы савет UIPM пазбавіў права Мінск праводзіць спаборніцтвы з-за нестабільнай сітуацыі ў Беларусі.

26 студзеня 2021 года стала вядома, што Чэмпіянат свету прыме сталіца Егіпта, горад Каір з 7 па 13 чэрвеня.

## Вынікі 
Беларускія спартсменкі Ірына Прасняцова і Вольга Сілкіна заваявалі «золата» турніру ў эстафеце. Перамогу ім прынесла сума ў 1395 балаў.

Настасся Пракапенка таксама заваявала залаты медаль на планетарным першынстве. Вынік пераможніцы — 1353 балы. Для беларускай спартсменкі гэты другая перамога на чэмпіянатах свету.

2021
Катэгорыя:Чэрвень 2021 года
Катэгорыя:2021 год у Егіпце
Катэгорыя:2021 год у спорце
Гродзенскі паштамт

**Гродзенскі паштамт** — цэнтральнае паштовае прадпрыемства ў Гродне, размешчанае ў будынку па вуліцы Карла Маркса, 29. Арганізуе паштовую сувязь на тэрыторыі Гродна і Гродзенскага раёна. Будынак паштамта («Дом сувязі») пабудаваны ў 1968 па паўторна выкарыстаным праекце з перабудовай інтэр’ераў і часткова фасадаў (архітэктары Г. Тарасевіч, Л. Вільчко).

## Архітэктура 
Асіметрычная аб’ёмна-прасторавая кампазіцыя 5-павярховага складанага ў плане будынка заснавана на вылучэнні вуглавога аб’ёму, да якога перпендыкулярна прылягае выцягнутае крыло. Суцэльнае зашкленне на ўсю вышыню вуглавога аб’ёму і рытм вертыкальных лапатак крыла ствараюць кантраст у кампазіцыі галоўнага фасада. Канструктыўнае рашэнне будынка заснавана на спалучэнні жалезабетоннага каркаса з вонкавымі цаглянымі сценамі. Тарцовая сцяна аперацыйнай залы аформлена шматфігурным гіпсавым рэльефам на тэму працы (скульптар В. Даненкаў), лесвіца ўпрыгожана чаканкай (архітэктар А. Волкаў). У вуглавым аб’ёме вестыбюль, холы, вялікія 2-светлавыя аперацыйныя залы, у крыле — зала міжгародняй тэлефоннай сувязі, крама філатэліі, службовыя і дапаможныя памяшканні.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:1968 год у Гродне
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Гродна
Катэгорыя:Пошта Беларусі
Катэгорыя:Вуліца Карла Маркса (Гродна)
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Георгія Тарасевіча
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Людмілы Вільчко
РЭД

**«РЭД»** () — амерыканскі мастацкі фільм рэжысёра Роберта Швэнтке ў жанры камедыйнага баевіка, які выйшаў у 2010 годзе. Зняты паводле аднайменнага коміксу, галоўную ролю выконвае Брус Уіліс.
## У ролях
## Спасылкі 
Катэгорыя:Фільмы-баевікі ЗША
Катэгорыя:Экранізацыі коміксаў
Катэгорыя:Фільмы-трылеры ЗША
Катэгорыя:Кінакамедыі ЗША
Катэгорыя:Фільмы Summit Entertainment
Польская партыя

**Польская па́ртыя** () — палітычная партыя Германскай імперыі і вольнага горада Данцыга. Прадстаўляла інтарэсы польскай меншасці ў Германіі, была самай буйной партыяй этнічных меншасцей.

## Гісторыя 
Партыя вяла свой пачатак з нацыянальных аб’яднанняў, якія былі створаныя падчас рэвалюцыі 1848 года, але фармальна яна была створана, калі ў 1871 годзе быў абраны першы Рэйхстаг. Партыя атрымала 13 месцаў на выбарах, гэта была найменшая колькасць месцаў у Рэйхстагу да Першай сусветнай вайны. Найлепшыя паказчыкі былі на выбарах у 1907 годзе, калі партыя атрымала 20 месцаў.

Пасля вайны і перадачы тэрыторый, дзе дамінавалі палякі, да новастворанай Польшчы партыя спыніла сваё існаванне.

## Ідэалогія 
Партыя выступіла супраць палітыкі ўрада па германізацыі і секулярызацыі, імкнучыся абараніць правы палякаў, якія пражывалі ў Германскай імперыі. Партыя звычайна саюзнічала з партыяй Цэнтра і іншымі партыямі меншасцей.

## Літаратура 
* *Kola Polskie — Polnische Fraktionen im preußischen Landtag und im Reichstag 1849—1918*. In: Dieter Fricke u. a. (Hrsg.): *Lexikon zur Parteiengeschichte. Die bürgerlichen und kleinbürgerlichen Parteien und Verbände in Deutschland (1789—1945)*, Bd. 3, Leipzig 1985, 258—267.
* Albert S. Kotowski: Zwischen Staatsräson und Vaterlandsliebe: Die polnische Fraktion im Deutschen Reichstag 1871—1918. Düsseldorf, 2007

## Спасылкі 
* Hartwin Spenkuch: Rezension zu Albert S. Kotowski: Zwischen Staatsräson und Vaterlandsliebe. Die Polnische Fraktion im Deutschen Reichstag 1817—1918. 
* Eligiusz Janus: Ludwig Windthorst aus polnischer Sicht. Eine Bestandsaufnahme.  

Катэгорыя:Палітычныя партыі Германскай імперыі
Катэгорыя:Партыі, якія прадстаўляюць нацыянальныя меншасці
Спадарожнік (прэмія)

Прэмія «***Спадарожнік***» () — штогадовая ўзнагарода, якая прысуджаецца . Прэмія была заснавана ў 1997 годзе ў якасці альтэрнатывы «*Залатому глобусу*» і да 9-ай цырымоніі ўключна (23 студзеня 2005 года) насіла назву «*Залаты спадарожнік*» ().

Прэмія прысуджаецца ў 43 намінацыях: 19 узнагарод у сферы кіно, 12 — у сферы тэлебачання, 7 — за выдатныя DVD і 5 — за выдатныя відэа-гульні.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Міжнародная акадэмія прэсы 
* Прэмія «Спадарожнік»  на сайце «*Internet Movie Database*»


Катэгорыя:З’явіліся ў 1997 годзе
Катэгорыя:Кінапрэміі ЗША
Катэгорыя:Тэлевізійныя прэміі ЗША
Імперская ліберальная партыя

**Імпе́рская лібера́льная па́ртыя** () — ліберальна-кансерватыўная палітычная партыя Германскай імперыі ў 1870-я гады.

## Гісторыя 
Партыя ўдзельнічала ў першых выбарах у нядаўна аб’яднанай Германіі, атрымаўшы 30 месцаў. На выбарах у 1874 годзе доля галасоў партыі скарацілася з 7 % да ўсяго 1 %, што дало ёй толькі тры месцы. У далейшых выбарах партыя не ўдзельнічала.

## Літаратура 
* Helmut Steinsdorfer: *Die liberale Reichspartei (LRP) von 1871.* Steiner, Stuttgart, 2000, ISBN 3-515-07566-6, Teildigitalisat.
* Walter Tormin: *Geschichte der deutschen Parteien seit 1848.* 2. veränderte Auflage. Kohlhammer, Stuttgart u. a. 1967, S. 59f. (*Geschichte und Gegenwart*).

## Спасылкі 
* Liberale Reichspartei 1871—1874 

Катэгорыя:Палітычныя партыі Германскай імперыі
Дацкая партыя

**Да́цкая па́ртыя** () — палітычная партыя Германскай імперыі. Прадстаўляла інтарэсы дацкай меншасці ў Германіі.

## Гісторыя 
Партыя была створана ў 1871 годзе для прадстаўлення 50-тысячнага дацкага насельніцтва Паўночнага Шлезвіга, якое па-ранейшаму выступала супраць іх аддзялення ад Даніі пасля Другой Шлезвігскай вайны ў 1864 годзе. Яна атрымоўвала адно месца ў кожным Рэйхстагу, абраным паміж 1871 і 1912 гадамі. Яе лепшыя вынікі былі на выбарах 1881 года, адзіны выпадак, калі яна атрымала два мандаты.

Партыя знікла пасля Першай сусветнай вайны пасля плебісцытаў Шлезвіга і вяртання Паўночнага Шлезвіга ў Данію.

Катэгорыя:Палітычныя партыі Германскай імперыі
Катэгорыя:Партыі, якія прадстаўляюць нацыянальныя меншасці
Нямецка-Гановерская партыя

**Няме́цкая гановерская па́ртыя** (), таксама вядомая, як **Вельфская партыя** () — кансерватыўная, федэралісцкая палітычная партыя Германскай імперыі і Веймарскай рэспублікі.

## Гісторыя 
Партыя была заснавана ў 1867 годзе ў знак пратэсту супраць анексіі Каралеўства Гановер Каралеўствам Прусія пасля Аўстра-прускай вайны. Яны хацелі адраджэння Гановерскага каралеўства і звароту канфіскаваных актываў былога кіруючага Дома Вельфа. Таму партыю таксама называлі *Welfen*, і яна мела наймацнейшую падтрымку ў сельскіх раёнах вакол Гановера. З 1890 партыю ўзначаліў Георг фон дэр Дэкен.

Падчас Нямецкай рэвалюцыі 1918—1919 гадоў НГП выступала за аб’яўленне Свабоднай дзяржавы Гановер у межах Веймарскай Рэспублікі і дамогся правядзення 19 мая 1924 года плебісцыту ў прускай правінцыі Гановер. Аднак на рэферэндум прыйшло менш адной трэцяй колькасці грамадзян, якія мелі права ўдзельнічаць, неабходнай для прыняцця паўнамоцтваў. Параза паскорыла заняпад партыі, і ў наступныя гады шмат яе членаў далучылася да ўзрастаючай нацысцкай партыі, іншыя — да каталіцкага Цэнтра. У 1933 годзе НГП, як і іншыя кансерватыўныя і ліберальныя партыі, распусцілася, каб прадухіліць забарону нацысцкага рэжыму.

Пасля Другой сусветнай вайны, як спадчынік НГП, была сфармавана партыя пад назвай  («Ніжнесаксонская Дзяржаўная партыя»). З 1947 года гэтая партыя была вядома, як Нямецкая партыя (DP). Да 1953 года група раскольнікаў з НП сфармавала новую НГП, якая ўрэшце далучылася да рэшткаў Нямецкай партыі ў 1962 годзе.

## Літаратура 
* Hans Prilop: *Die Vorabstimmung 1924 in Hannover. Untersuchungen zur Vorgeschichte und Geschichte der Deutsch-Hannoverschen Partei im deutschen Kaiserreich und in der Weimarer Republik*. phil. Diss., Hamburg: Universität, 1954.

Катэгорыя:Палітычныя партыі Германскай імперыі
Ціхая вуліца (Наваполацк)

**Ціхая вуліца** (, ) — невялікая вуліца ў Наваполацку.

## Апісанне 
Размешчана ў паўднёва-ўсходняй частцы горада ў раёне катэджнай забудовы. Цягнецца з усходу на захад ад вуліцы Славянскай да вуліцы Межавой. Працягласць вуліцы складае 200 метраў. Рух грамадскага транспарту па вуліцы не ажыццяўляецца.

## Гл. таксама 
* Спіс вуліц Наваполацка

Катэгорыя:Вуліцы Наваполацка
Харкаўскі гуманітарны ўніверсітэт «Народная украінская акадэмія»

**Харкаўскі гуманітарны ўніверсітэт «Народная украінская акадэмія»** () — украінская прыватная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам ўніверсітэта, размешчаная ў Харкаве.

## Гісторыя 
29 мая 1991 года адбылася ўстаноўчая канферэнцыя па стварэнні грамадскай арганізацыі "Народная ўкраінская акадэмія". 27 ліпеня 1991 года новая навучальная ўстанова, якая размясцілася ў гарадскім дзелавым і культурным цэнтры (былы Дом палітасветнцтва), была зарэгістравана. 12 мая 1993 года грамадская арганізацыя "Народная ўкраінская акадэмія" была перарэгістраваная ў таварыства з абмежаванай адказнасцю "Харкаўскі гуманітарны інстытут" з захаваннем намінальнай назвы "Народная ўкраінская акадэмія". У жніўні-верасні 1994 года ВНУ пераехала ў былое памяшканне праектнага інстытута на вул. Лермантаўскай, 27. 9 красавіка 2002 года ўстанова атрымала IV ўзровень акрэдытацыі ў поўным аб'ёме і статус універсітэта. 

## Факультэты 
* Факультэт бізнес-кіравання
* Факультэт рэферэнтаў-перакладчыкаў
* Факультэт сацыяльнага менеджменту
* Факультэт дадатковай і паслядыпломнай адукацыі

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка ўніверсітэта

Катэгорыя:Універсітэты Украіны
Катэгорыя:Харкаў
Катэгорыя:Універсітэты Харкава
Катэгорыя:Вышэйшыя навучальныя ўстановы Харкава
Катэгорыя:1991 год ва Украіне
Харкаўскі дзяржаўны ўніверсітэт харчавання і гандлю

**Харкаўскі дзяржаўны ўніверсітэт харчавання і гандлю** () — украінская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам нацыянальнага ўніверсітэта, размешчаная ў Харкаве.

## Гісторыя 
Універсітэт свае вытокі выводзіць ад Камерцыйнага вучылішча імя імператара Аляксандра III, якое дзейнічала ў 1893-1919 гады. У снежні 1911 года губернскі земскі сход задаволіў хадайніцтва купецкай грамады аб стварэнні на базе вучылішча Харкаўскага камерцыйнага інстытута. Аднак ён быў створаны толькі ў канцы 1916 года і праіснаваў да сярэдзіны 1918 года. У 1929 годзе быў адкрыты Харкаўскі інстытут савецкага гандлю па падрыхтоўцы спецыялістаў вышэйшай кваліфікацыі для сістэмы гандлю і харчавання. Другая сусветная вайна часова прыпыніла дзейнасць інстытута. Пасля вайны ў Харкаве быў адкрыты Інстытут савецкага гандлю, які ў 1959 годзе быў пераведзены ў Данецк.  У Харкаве застаўся вячэрне-завочны факультэт Данецкага інстытута савецкага гандлю, на базе якога 1 ліпеня 1967 года быў створаны Харкаўскі інстытут грамадскага харчавання. Пастановай Кабінета Міністраў Украіны ад 20 красавіка 1994 года ВНУ рэарганізавана ў Харкаўскую дзяржаўную акадэмію тэхналогій і арганізацыі харчавання. 11 красавіка 2000 года акадэмія акрэдытаваная як вышэйшая навучальная ўстанова IV ўзроўню акрэдытацыі. Пастановай Кабінета Міністраў Украіны ад 11 кастрычніка 2002 года ВНУ прысвоены статус універсітэта.

## Структура 
* Інстытут харчовых тэхналогій і бізнесу
* Інстытут эканомікі і фінансаў
* Факультэт менеджменту
* Факультэт упраўлення гандлёва-прадпрымальніцкай і мытнай дзейнасцю

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка ўніверсітэта 

Катэгорыя:Універсітэты Украіны
Катэгорыя:Харкаў
Катэгорыя:Універсітэты Харкава
Катэгорыя:Вышэйшыя навучальныя ўстановы Харкава
Васіль Пятровіч Рагуновіч

**Васіль Пятровіч Рагуно́віч** (нар. ) — вучоны ў галіне гідратэхнікі, доктар тэхнічных навук (1993), прафесар (2011).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў вёсцы Маркава (сучасны аграгарадок, Маладзечанскі раён, Мінская вобласць, Беларусь). У 1957 годзе скончыў Беларускі політэхнічны інстытут, Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт у 1965 годзе. З 1961 года ў Цэнтральным навукова-даследчым інстытуце комплекснага выкарыстання прыродных рэсурсаў, з 1971 года на пасадзе загадчыка лабараторыі.

## Навуковая дзейнасць 
Аўтар прац па матэматычным мадэліраванні руху вады і дамешкаў у вадацёках, стварэнню сродкаў аўтаматычнага вымярэння якасных і колькасных характарыстык вады, па распрацоўцы аўтаматычных вымяральных і кіруючых сістэм для басейнаў рэк, нафтаправодаў з выкарыстаннем касмічных тэхналогій і інш.

Сярод апублікаванага:
* Автоматизация математического моделирования движения воды и примесей в системах водотоков. — Л.: Гидрометеоиздат, 1989.
* Гидравлическая изоляция в грунтах радиоактивных отходов: методическое пособие по выполнению курсовых и дипломных проектов для студентов специальностей 1-70 04 01 «Водохозяйственное строительство», 1-70 07 01 «Строительство тепловых и атомных станций» — Мн.: БНТУ, 2011. — SBN 978-985-525-613-8

Студэнтка і выпускніца В. А. Іванкова пад кіраўніцтвам В. П. Рагуновіча ўдзельнічала ў Рэспубліканскім конкурсе навуковых работ студэнтаў 2011 года Рэспублікі Беларусь.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* Кафедра: Гидротехническое и энергетическое строительство, водный транспорт и гидравлика // Сайт БНТУ
* База патентов Беларуси

Катэгорыя:Гідратэхнікі
Катэгорыя:Выкладчыкі БНТУ
Катэгорыя:Аўтары падручнікаў
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Маладзечанскім раёне
Армянскі сабор (Львоў)

**Армянскі кафедральны сабор Успення Прасвятой Багародзіцы** — дзеючы храм Армянскай апостальскай царквы ў Львове ў зоне Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА. Адзіны храм Армянскай апостальскай царквы ў Заходняй Украіне; да 1945 года — кафедральны сабор Львоўскай армяна-каталіцкай архідыяцэзіі, а з 2000 года — кафедральны сабор Украінскай епархіі Армянскай апостальскай царквы.

## Гісторыя 
Армянскую царкву пабудаваў у другой палове XIV стагоддзя (1363—1370 года) майстар Дорынг. На працягу стагоддзяў яна была грамадскім і рэлігійным цэнтрам армянскай дыяспары ў Львове. У 1367 годзе царква стала саборнай — у Львове быў утвораны епархіяльны цэнтр армян Русі і Валахіі. У далейшым вакол царквы склаўся адзін з самых цікавых ансамбляў горада, у які ўвайшлі званіца (1571 год, архітэктар Пётр Красоўскі), палац арцыбіскупа (XVIII стагоддзе), армянскі банк (XVII стагоддзе), манастыр бенедыктынак (1682 год), калона з фігурай Святога Хрыстафора і драўляны алтар з кампазіцыяй «Галгофа» (XVIII стагоддзе), агароджа з брамай (XVII—XIX стагоддзе).

Сам сабор неаднаразова перабудоўваўся: у 1437 годзе вакол яго ўзвялі адкрытую арачную галерэю, пераробленую на паўночным фасадзе ў сакрысцію (1671 год), а пасля ў рызніцу (1731 год). У 1630 годзе прыбудаваны прастакутны заходні неф. Пасля пажару 1712 года інтэр’ер набывае барочны характар. Падчас рэстаўрацыі 1908—1927 гадоў, якая ажыццяўлялася пад кіраўніцтвам архітэктара Францыска Манчынскага, замест разабраных жылых дамоў з боку вул. Кракаўскай пачата будаўніцтва заходняй уваходнай часткі, а сцены апсід дэкараваны стылізаванымі элементамі, запазычанымі са старажытнарымскай архітэктуры, — накладнымі аркамі і арнаментамі. З ужываннем стылізацыі ў інтэр’еры выкананы разьбяная драўляная столь над нефам XVII стагоддзя, фрэскі, арнаментальны роспіс сцен і вітражы (мастак Ян Генрык Розэн), мазаіка ў купалы (мастак Ю. Мехофер). У 1930 годзе па праекце Вітольда Мінкевіча выкананы новы галоўны алтар, прастол і амвон.

У часы СССР сабор быў зачынены. Савецкія ўлады ліквідавалі структуру Армянскай каталіцкай царквы. 26 лістапада 1945 года быў арыштаваны адміністратар архіепіскапіі, айцец Дыянісій Каэтанавіч і тры іншыя святары. Амаль усе армяне з’ехалі ў Польшчу.

Спачатку тут знаходзілася фондасховішча Львоўскай карціннай галерэі, а з 1953 года — музея імя Леніна. У студзені 2000 года храм вярнулі армянскай дыяспары. 6 студзеня 2001 года было здзейснена першае набажэнства, а 28 мая 2003 года сабор асвяціў Каталікос усіх армян Гарэгін II.

Катэгорыя:Славутасці Львова
Катэгорыя:Храмы Львова
Катэгорыя:Армянская апостальская царква
Загалты

**Загалты** () — сяло ў Лачынскім раёне Азербайджанскай Рэспублікі.

У 1992—2020 гадах было пад кантролем узброеных сіл Арменіі і ўваходзіла ў Кашатагскі раён непрызнанай Нагорна-Карабахскай Рэспублікі. У ходзе Другой карабахскай вайны 1 снежня 2020 года сяло было занята ўзброенымі сіламі Азербайджана (армяне лічаць гэта акупацыяй).

## Спасылкі 
* Zağaltı — спадарожнікавы здымак вёскі

Катэгорыя:Населеныя пункты Лачынскага раёна
Джыл Байдэн

**Джыл Трэйсі Байдэн** (), народжаная **Джэйкабс** (); нар. 3 чэрвеня 1951, Хамантан, Нью-Джэрсі) — амерыканскі педагог, Першая лэдзі ЗША з 20 студзеня 2021 года, Другая лэдзі ЗША з 2009 па 2017 гады. Жонка 46-га прэзідэнта ЗША Джо Байдэна.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў Хамантоне, штат Нью-Джэрсі, вырасла ў штаце Пенсільванія. Яна выйшла замуж за Джо Байдэна ў 1977 годзе і стала мачахай для двух яго сыноў ад папярэдняга шлюбу. У 1981 годзе ў іх нарадзілася сумесная дачка Эшлі.

Ступень бакалаўра здабыла ў Дэлавэрскім універсітэце, ступень магістра — ва Уэст-Чэстэрскім універсітэце і Універсітэце Вільянова, доктарскую ступень атрымала ў Дэлавэрскім універсітэце. На працягу трынаццаці гадоў працавала настаўнікам англійскай мовы. З 1993 па 2008 год выкладала англійскую мову ў Дэлавэрскім тэхнічным каледжы. З 2009 года з’яўляецца прафесарам Грамадскага каледжа Паўночнай Вірджыніі. Займаецца грамадскай дзейнасцю і дабрачыннасцю.

Катэгорыя:Першыя лэдзі ЗША
Прудкоўскі сельсавет (Гомельскі раён)

**Прудко́ўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Гомельскага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — вёска Прудок.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Гомельскага раёна Гомельскай акругі БССР. 30 снежня 1927 года ўзбуйнены, у яго склад увайшла тэрыторыя скасаванага Валатоўскага сельсавета. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Гомельскім раёне БССР. З 10 лютага 1931 года ў межах гарадской рысы горада Гомеля. З 27 ліпеня 1937 года ў складзе Гомельскага раёна, з 20 лютага 1938 года — Гомельскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Пакалюбіцкага сельсавета.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Гомельскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1926 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1954 годзе
2-я Калінкавіцкая партызанская брыгада імя М. В. Фрунзэ

**2-я Калінкавіцкая партызанская брыгада імя М. В. Фрунзэ** — партызанская брыгада, створаная ў кастрычніку 1943 года на базе 4-га Калінкавіцкага атрада імя Фрунзэ (арганізаваны ў чэрвені 1943 года), вылучанага 99-й Калінкавіцкай партызанскай брыгадай. Дзейнічала на акупіраванай тэрыторыі Калінкавіцкага раёна. 24 лістапада 1943 года брыгада (924 партызаны, 6 атрадаў) злучылася з Чырвонай Арміяй.

## Склад 
* 1-ы  атрад;
* 2-і  атрад;
* 3-і атрад;
* 4-ы атрад;
* 6-ы атрад імя В. І. Чапаева;

## Камандаванне 
### Камандзір 
* Канстанцін Мікітавіч Марозаў

### Камісар 
* Іосіф Мікітавіч Бяляй

### Начальнік штаба 
* Андрэй Рыгоравіч Барысенка

## Гісторыя 
Партызаны праводзілі баявыя аперацыі на чыгунках і шашэйных дарогах. У чэрвені 1943 года ўдзельнічалі ў баях супраць карнай аперацыі, разбілі нямецкі гарнізон у вёсцы Тульгавічы, узарвалі лесапільны завод у Калінкавічах. 4 верасня 1943 года на Прыпяці затапілі нямецкі параход. Абсталявалі аэрадром, на які было прынята 35 самалётаў. Па заданню 61-й арміі, 19 лістапада 1943 года разбілі нямецкі гарнізон, што абараняў чыгуначную станцыю Аўраамаўская. Пабудавалі 2 пераправы. Удзельнічалі ў вызваленні вёсак Глінішча Хойніцкага і Агароднікі Калінкавіцкага раёнаў.

## Памяць 
У 1967 годзе ў вёсцы Моклішча Хойніцкага раёна ў гонар брыгады была ўстаноўлена мемарыяльная дошка.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 2-я Калинковичская бригада им. М. В. Фрунзе 

Катэгорыя:Савецкія партызанскія злучэнні, брыгады і атрады на акупіраванай тэрыторыі Беларусі (1941—1944)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1943 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1943 годзе
Катэгорыя:Гісторыя Калінкавіцкага раёна
Радахразіт

{{Мінерал
 |Выява = The Searchlight Rhodochrosite Crystal.jpg
 |Формула = MnCO
 |Колер       = ружовы, шаравата-белы, зеленавата-шэры, жаўтавата-шэры, белы
 |Колер рысы  = белы
 |Бляск       = шкляны з перламутравым адценнем
 |Празрыстасць= паўпразрысты да празрыстага
 |Спайнасць   = дасканалая па  {1011}
 |Сінгонія    = трыганальная
 |Параметры рашоткі = a = 4,777, c = 15,67
 |Цвёрдасць   = 3,5—4,5
 |Злом       = ракавісты, няроўны
 |Прымесь     = Fe, Mg, Ca, Zn, Co
 |Шчыльнасць   = 3,7
|Паказчык пераламлення = nω = 1,81—1,816; nε = 1,596—1,598
}}
**Радахразі́т, марганцавы шпат** — мінерал класа карбанатаў, карбанат марганцу, MnCO.

Мае ў сабе да 61,7 % аксіду марганцу, дамешкі жалеза, магнію, кальцыю, цынку, кобальту.

## Уласцівасці 
Крышталізуецца ў трыганальнай сінгоніі. Утварае зярністыя, агрэгаты ныркападобнай формы, зямлістыя масы, сфераліты, канкрэцыі, нацёчныя масы, даволі рэдка — ромбаэдрычныя крышталі. Колер ружовы, шаравата-белы, зеленавата-шэры, жаўтавата-шэры, белы. Паўпразрысты, часам да празрыстага. Бляск шкляны з перламутравым адлівам. Цвёрдасць 3,5—4,5 па шкале Моаса. Шчыльнасць — 3,7 г/см³. Крохкі. У гарачай салянай кіслаце хутка раствараецца з бурным кіпеннем.

## Паходжанне і радовішчы 
Мае асадкавае, гідратэрмальнае, кантактна-метасаматычнае паходжанне. На зямной паверхні даволі хутка пераходзіць у магматыт і піралюзіт. Радовішчы ў Германіі, Румыніі, Расіі (Заходняе Забайкалле), Францыі, ЗША, ПАР, таксама ў Крыме, Высокіх Пірынеях.

Выкарыстоўваецца ў якасці дэкаратыўнага каменя і ў ювелірнай справе. Уваходзіць у склад марганцавых руд. У Манголіі гэты камень здабываецца ў чыстым ружовым колеры, носіць назву «камень кахання» і ім упрыгожаны Палац шлюбу ва Улан-Батары.

## Літаратура 
* 
* 
* *Бетехтин А. Г.* Курс минералогии, под научн. ред. Б. И. Пирогова и Б. Б. Шкурского. — М., 2008.

## Спасылкі 
* Родохрозит // Каталог минералов

Катэгорыя:Карбанаты (мінералы)
Катэгорыя:Мінералы марганцу
Украінскі дзяржаўны ўніверсітэт чыгуначнага транспарту

**Украінскі дзяржаўны ўніверсітэт чыгуначнага транспарту** () — украінская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова. Універсітэт размешчаны ў Харкаве.

## Гісторыя 
12 чэрвеня 1930 года пастановай Савета Народных Камісараў УССР быў створаны «Харкаўскі эксплуатацыйна-цягавы інстытут інжынераў чыгуначнага транспарту». У новым інстытуце прыступілі да заняткаў 432 студэнты.

У 1932 годзе навучальная ўстанова была перайменавана ў «Харкаўскі эксплуатацыйна-механічны інстытут інжынераў чыгуначнага транспарту», а восенню 1933 года — у «Харкаўскі інстытут інжынераў чыгуначнага транспарту».

У 1993 годзе інстытут стаў называцца «Харкаўскай дзяржаўнай акадэміяй чыгуначнага транспарту».

У 2001 годзе ВНУ стала «Украінскай дзяржаўнай акадэміяй чыгуначнага транспарту».

У 2014 годзе ўстанова перайменавана ва «Украінскі дзяржаўны ўніверсітэт чыгуначнага транспарту».

## Структура 
* Факультэт будаўніцтва
* Факультэт інфармацыйна-ўпраўленчых сістэм і тэхналогій
* Механіка-энергетычны факультэт
* Факультэт кіравання працэсамі перавозкі
* Эканамічны факультэт

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка ўніверсітэта

Катэгорыя:Універсітэты Украіны
Катэгорыя:Харкаў
Катэгорыя:Універсітэты Харкава
Катэгорыя:Вышэйшыя навучальныя ўстановы Харкава
Альхоўскі сельсавет (значэнні)

Назву **Альхо́ўскі сельсавет** маюць:

* Альхоўскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Ляхавіцкага раёна Брэсцкай вобласці
* Альхоўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Уваравіцкага раёна Гомельскай акругі
Радзіеўскі

**Радзіеўскі** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксей Іванавіч Радзіеўскі (1911—1979) — савецкі военачальнік.
* Міхаіл Васілевіч Радзіеўскі (нар. 1936) — вучоны-эканаміст.
Прыбарскі сельсавет (значэнні)

Назву **Пры́барскі сельсавет** маюць:

* Прыбарскі сельсавет — аміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Гомельскага раёна Гомельскай вобласці
* Прыбарскі сельсавет — назва Мікалаеўскага сельсавета Буда-Кашалёўскага раёна Гомельскай вобласці ў 1924—1973 гадах
Дэлавэрскі ўніверсітэт

**Дэлавэрскі ўніверсітэт** () — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам даследчага ўніверсітэта, размешчаная ў Ньюарку, штат Дэлавэр.

## Агульная характарыстыка 
Буйнейшы ўніверсітэт у штаце Дэлавэр. Асноўны кампус знаходзіцца ў Ньюарку, дадатковы кампус ў Доверы, Уілмінгтане, Льюісе, і Джорджтауне. Налічвае каля 25 000 студэнтаў і 3 500 аспірантаў. Станам на 2012 год, фонд універсітэта ацэньваўся ў 1 млрд дол. ЗША.

Універсітэт класіфікуецца як даследчы універсітэт з вельмі высокай навукова-даследчай дзейнасцю.

Заснаваны ў 1743 годзе, што робіць яго адным з найстарэйшых універсітэтаў у ЗША. Аднак, Дэлавэрскі універсітэт афіцыйна атрымаў статус ВНУ толькі ў 1833 годзе.

## Вядомыя выпускнікі 
* Джыл Байдэн — першая лэдзі ЗША (з 2021 года)

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Дэлавэр

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка ўніверсітэта

Катэгорыя:Універсітэты Дэлавэра
Валатоўскі сельсавет

Назву **Валато́ўскі сельсавет** маюць:

* Валатоўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Гомельскага раёна Гомельскай акругі
* Валатоўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Сіроцінскага раёна Віцебскай акругі
Ікінджы Тыгік

**Ікінджы Тыгік** () — сяло ў Лачынскім раёне Азербайджанскай Рэспублікі.

У 1992—2020 гадах было пад кантролем узброеных сіл Арменіі і ўваходзіла ў Кашатагскі раён непрызнанай Нагорна-Карабахскай Рэспублікі. У ходзе Другой карабахскай вайны 1 снежня 2020 года сяло было занята ўзброенымі сіламі Азербайджана (армяне лічаць гэта акупацыяй).

## Спасылкі 
* [Tığik — спадарожнікавы здымак вёскі](http://wikimapia.org/#lang=en&lat=39.691837&lon=46.517744&z=17&m=w İkinci)

Катэгорыя:Населеныя пункты Лачынскага раёна
Валатава (жылы раён)

**Валатава́** — жылы масіў у Гомелі, размешчаны на поўнач ад былой вёскі Валатава. На поўнач знаходзіцца прыпыначны пункт Валатава.

## Гісторыя 
Праект забудовы жылога масіва распрацаваны ў 1970-я гады і прадугледжваў упершыню ў рэспубліцы будаўніцтва на поймавай тэрыторыі ракі Сож, паднятай метадам гідранамыву да незатапляльных адзнак са стварэннем азёр і каналаў. У 1984), станам на 19990 год будаваўся мікрараён № 13, а мікрараёны № 20 і 21 — «Клёнкаўскі».

## Асноўныя вуліцы 
Асноўныя вуліцы: Алімпійская, Петруся Броўкі, Свірыдава, Агарэнкі.

## Вядомыя асобы 
* Сярога — рэп-выканавец

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Чыгуначны раён (Гомель)
Катэгорыя:Жылыя раёны Гомеля
Валатава (вёска)

**Валатава́** (, ) — былая вёска ў Гомельскім раёне Гомельскай вобласці. У 1974 годзе ўвайшла ў гарадскія межы Гомеля. Размешчана ў паўночна-ўсходняй частцы горада, у Чыгуначным раёне на беразе р. Валатава і старога рэчышча ракі Сож.

## Этымалогія 
Назва зафіксавана ў дакументах XIX ст. Калі выказаць здагадку, што гэта форма з’яўляецца першапачатковай (што найбольш верагодна), такая назва вёскі ўзыходзіць да слова «волат» — велікан, гігант. Па звестках беларускага этнографа Е. Р. Раманава, у XIX ст. у Валатаве існавалі легенды пра волатаў, якія жылі тут і з’яўляліся некаторым з мясцовых жыхароў. Ваколіца Валатоўка з цагельняй у складзе прыгарада Гомеля згадваецца ў кнізе *«Волости и важнейшие селения Европейской России» (Вып. 5. Губернии Литовской и Белорусской областей. Спб., 1886)*. Гэта форма назвы дазваляе меркаваць яго паходжанне ад словы «валатоўка» — старадаўні курган (у XIX—XX стст. у наваколлях вёскі неаднаразова сустракаліся каменныя прылады працы і інш. археалагічныя старажытнасці). У 1970-я гады распрацаваны праект аднайменнага жылога раёна на поўнач ад Валатавы, пасля забудовы якога вёску сталі называць *Старая Валатава*.

## Забудова 
Забудавана індывідуальнымі дамамі сядзібнага тыпу. У наш час, нягледзячы на блізкае суседства горада, Валатава захоўвае сельскі выгляд і маляўнічасць.
Файл:DJI 4685-HDR Gomel May 2022.jpg|alt=Старая Валатава з вышыні птушынага палёту, май 2022 г.
Файл:DJI 4681-HDR Gomel May 2022.jpg|alt=Старая Валатава з вышыні птушынага палёту, май 2022 г.
Файл:DJI 4691-HDR Gomel May 2022.jpg|alt=Старая Валатава з вышыні птушынага палёту, май 2022 г.

## Славутасці 
* Свята-Мікалаеўская царква (1805, архітэктар Джон Кларк) — 

Файл:Пратока Валатава, краявід з Мікалаеўскай царквой у Старой Валатаве, 2021год.jpg|alt=Краявід з Мікалаеўскай царквой, 2021год|Краявід з Мікалаеўскай царквой, 2021год

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Былыя населеныя пункты Гомельскага раёна
Катэгорыя:Населеныя пункты, якія ўвайшлі ў склад Гомеля
Катэгорыя:Чыгуначны раён (Гомель)
Кветкі слівы ў залатой вазе

**«Кветкі слівы ў залатой вазе»**, або «Цзінь, Пінь, Мэй» (кіт. спр. 金瓶梅 , піньінь: Jīn Píng Méi) — кітайскі эратычна-бытапісальны раман, які напісаны гутарковай кітайскай мовай (байхуа) пад канец дынасціі Мін (1368—1644). Раман падпісаны псеўданімам «Ланьлінскі насмешнік» (蘭陵笑笑生, Lán Líng xiào xiào shēng), сапраўднае імя аўтара невядома.

Назва твора складаецца з імёнаў галоўных гераінь рамана: Пань Цзіньлянь (潘金莲, Pān Jīnlián, «Залаты Лотас» Пань), Лі Пін’эр (李瓶兒, Lǐ Píng’er, «Вазачка» Лі), і Пан Чуньмэй (龐春梅, Páng Chūnméi, «Кветка вясновай слівы» Пан).

## Змест 
Падзеі рамана адбываюцца ў сярэдзіне дынасціі Сун, прыкладна ў 1111—1127 гадах. Сімэнь Цын, беспрынцыповы нуварыш і разбэшчаны гандляр, становіцца мясцовым чыноўнікам. Яго багацце расце, ён мае некалькі жонак і каханак. Прыгожая Пань Цзінлань таемна забівае свайго мужа, У Старэйшага, каб ажаніцца з Сімэнем. На працягу раману апісваецца жыццё шасці жонак у сям’і Сімэнь, іх цяжкасці і барацьба за ўплыў на мужа. Адначасова з гэтым клан Сімэнь паступова заняпадае.

Катэгорыя:Раманы на кітайскай мове
Харкаўскі нацыянальны ўніверсітэт гарадской гаспадаркі імя А. М. Бекетава

**Харкаўскі нацыянальны ўніверсітэт гарадской гаспадаркі імя А. М. Бекетава** () — украінская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам нацыянальнага ўніверсітэта, размешчаная ў Харкаве.

## Гісторыя 
Навучальная ўстанова заснавана ў 1922 годзе як Усеўкраінскі тэхнікум камунальнай гаспадаркі. З 1924 года — факультэт камунальнай гаспадаркі вячэрняга працоўнага тэхнікума народнай гаспадаркі, з 1929 года — камунальны факультэт Харкаўскага інстытута народнай гаспадаркі. З 1930 года — Харкаўскі інстытут камунальнай гаспадаркі, а з 1935 — Харкаўскі навучальны камбінат камунальнай гаспадаркі, у складзе якога — Харкаўскі інстытут камунальнай гаспадаркі і Тэхнікум зялёнага будаўніцтва. У 1938 годзе перайменаваны ў Харкаўскі інстытут камунальнага будаўніцтва, а ў 1939 — у Харкаўскі інстытут інжынераў камунальнага будаўніцтва. У 1941 годзе быў ліквідаваны камбінат, Харкаўскі інстытут інжынераў камунальнага будаўніцтва і Тэхнікум зялёнага будаўніцтва былі выдзелены ў асобныя навучальныя ўстановы. У 1989 годзе Харкаўскі інстытут інжынераў камунальнага будаўніцтва перайменаваны ў Харкаўскі інстытут інжынераў гарадской гаспадаркі, у 1994 годзе — у Харкаўскую дзяржаўную акадэмію гарадскога гаспадаркі. З 2003 года акадэмія атрымала статус нацыянальнай, а з 2013 — нацыянальнага ўніверсітэта. 25 красавіка 2013 года ўніверсітэту нададзена імя А. М. Бекетава.

## Структура 
* Інстытут эканомікі і менеджменту
* Інстытут энергетычнай, інфармацыйнай і транспартнай інфраструктуры 
** Кафедра аўтаматызацыі і камп’ютарна-інтэграваных тэхналогій 
* Інстытут падрыхтоўкі кадраў вышэйшай кваліфікацыі
* Факультэт архітэктуры і дызайну
* Будаўнічы факультэт
* Факультэт інжынерных сетак і экалогіі гарадоў
* Факультэт па рабоце з замежнымі студэнтамі

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка ўніверсітэта

Катэгорыя:Універсітэты Украіны
Катэгорыя:Харкаў
Катэгорыя:Універсітэты Харкава
Катэгорыя:Вышэйшыя навучальныя ўстановы Харкава
Уэст-Чэстэрскі ўніверсітэт

**Уэст-Чэстэрскі ўніверсітэт** () — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам ўніверсітэта, размешчаная ў акрузе Уэст-Чэстэр, штат Пенсільванія.

З’яўляецца буйнейшым з 14 дзяржаўных універсітэтаў Пенсільванскай дзяржаўнай сістэмы вышэйшай адукацыі (PASSHE) і шостым па велічыні ўніверсітэтам у штаце Пенсільванія.

## Вядомыя выпускнікі 
* Джыл Байдэн — першая лэдзі ЗША (з 2021 года)

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка ўніверсітэта

Катэгорыя:Універсітэты Пенсільваніі
Міжнародны саюз сучаснага пяцібор’я

**Міжнародны саюз сучаснага пяцібор’я** (; скар. UIPM, у беларускай транслітарацыі УІПМ) — міжнародная арганізацыя, якая кіруе сучасным пяцібор’ем (пентатлон). Штаб-кватэра — Монтэ-Карла (Манака). Аб’ядноўвае 115 нацыянальных асацыяцый.

## Гісторыя 
Упершыню пяцібор’е (бег па стадыёне, скачкі, кіданне дзіды, кіданне дыска і барацьба) было прадстаўлена на 18-й Алімпіядзе ў 708 годзе да н.э.. Спаборніцтва лічылася кульмінацыйным момантам, і пераможца атрымаў званне «Victor Ludorum». У 1909 годзе П’ер дэ Кубертэн спрабаваў увесці ў праграму Алімпійскіх гульняў спартыўнае пяцібор’е. На сучасным этапе, спартыўнае пяцібор’е было ўведзена на 5-х Алімпійскіх гульнях (Стакгольм).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Сучаснае пяцібор’е
Катэгорыя:1948 год у спорце
Катэгорыя:Міжнародныя спартыўныя рэгулюючыя органы
Мбарара

**Мбаба́ра** () — горад на паўднёвым захадзе Уганды, адміністрацыйны цэнтр аднайменнай вобласці. Насельніцтва (2014 г.) — 195 013 чал.

Мбабара была заснавана як брытанскі ваенны пост і сталіца афрыканскай дзяржавы Анколе ў 1901 г. На мове народа нколе яе назва значыць «краіна малака». Пасля ліквідацыі Анколе ў 1974 г. пераўтворана ў цэнтр муніцыпалітэту і навакольнай вобласці. З 2020 г. мае статус буйнога горада (). 

Мбабара — другі па важнасці прамысловы і фінансавы цэнтр краіны пасля Кампалы. 

## Спасылкі 
* City on the move: Mbarara, Uganda
* Mbarara Municipality Urban Profile
* Mbarara city - Slum Dwellers International

Катэгорыя:Гарады Уганды
Катэгорыя:Былыя сталіцы
Мікалай Аляксандравіч Максімец

**Мікалай Аляксандравіч Максімец** (нар. 1905, г. Беласток, Гродзенская губерня — 15 красавіка 1956) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Беларус. Нарадзіўся ў 1905 годзе ў Беластоку ў сям’і чыгуначніка. У сям’і, акрамя Мікалая, было яшчэ 5 дзяцей: браты Міхаіл, Уладзімір, Георгій (Жоржык) і сёстры — Надзея і Вольга. Падчас Першай сусветнай вайны сям’я была эвакуіраваная ўглыб Расіі, адкуль вярнулася ў родныя мясціны ўжо пасля Грамадзянскай вайны. Мікалай жа разам з братам Міхаілам. Працаваў у тым ліку над праектам санаторыя «Беларусь» у г. Друскеніках.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Аповяд лагерных малюнкаў рэпрэсаванага архітэктара
* [Максімец Мікалай Аляксандравіч (1905)](https://by.openlist.wiki/%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B5%D1%86_%D0%9C%D1%96%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%8F%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87_(1905))

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары Гродна
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Катэгорыя:Пасмяротна рэабілітаваныя ў СССР