open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Мікалай Мікалаевіч Калінковіч

**Мікалай Мікалаевіч Калінковіч** (, Цна, Лунінецкі раён, цяпер Брэсцкая вобласць — , Грузія) — беларускі пісьменнік, краязнаўца.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і рабочага. Пасля заканчэння Лунінецкай сярэдняй школы № 2 (1968) кароткі час выкладаў нямецкую мову ў Гаўрыльчыцкай васьмігадовай школе Салігорскага раёна. З кастрычніка 1968 г. — літсупрацоўнік лунінецкай раённай газеты «Ленінскі шлях». У 1969—1971 гг. служыў у Савецкай Арміі. Пасля заканчэння факультэта журналістыкі Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта ў 1976 годзе — карэспандэнт аддзела ідэалогіі брэсцкай абласной газеты «Заря», у 1976—1978 гг. — намеснік рэдактара лунінецкай раённай газеты. У 1978 г. прызваны на тэрміновую афіцэрскую службу. Служыў у Мінску, Ашгабадзе, Маскве, у Грузіі. У 1984—1987 гг. вучыўся ў аспірантуры пры Вышэйшай школе КДБ СССР. Кандыдат гістарычных навук.

Загінуў пры выкананні службовых абавязкаў у Грузіі.

## Творчасць 
Упершыню выступіў у друку ў 1968 г. (лунінецкая раённая газета). Пісаў на беларускай і рускай мовах. Аўтар гісторыка-дакументальнага нарыса «Лунинец» (1981, 1989), кніг дакументальных аповесцей, апавяданняў, нарысаў «Не обрывается земная связь» (Ашхабад, 1982), «Имя мое — Свобода» (Ашхабад, 1984), «Палескія дні Аляксандра Блока» (1985), «Возвращение рассветной рани» (Ашхабад, 1987), «Не должен неизвестным быть солдат» (Ашхабад, 1987), адзін з аўтараў кнігі «На рубежах тайной войны» (Ашхабад, 1985).

На Туркменскім радыё пастаўлены п’есы «Ліпенскае зарыва» (1982), «Камісар Закаспія» (1985).

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.7: Застаўка — Кантата / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: Белэн, 1998. — 608 с.: іл. ISBN 985-11-0279-2
* Мікалай Калінковіч // Беларускія пісьменнікі : даведнік / скл. А. К. Гардзіцкі. Мінск : Мастацкая літаратура, 1994. С. 250.
* Алесь Карлюкевіч. «З душою чуйнай, як мембрана…» [пра пісьменніка-краязнаўца М. Калінковіча] // Літаратура і мастацтва, 1991, 24 мая (N 21)
* Карлюкевіч А. Пакінуць след аб сабе: [памяці краязнаўцы М. Калінковіча] // Чырвоная змена, 1991, 8-14 красавіка
* Канапацкая Т. «Не парываецца зямная сувязь…» / Таццяна Канапацкая // Памяць. Лунінецкі раён : гіст.-дакум. хроніка / укл. Т. В. Канапацкая. Мінск : Беларусь, 1995. С. 664—668.
* Карлюкевіч А. Драма аднаго жыцця // Карлюкевіч, А. Далёкія і блізкія суродзічы : з дзённіка краязнаўцы / Алесь Карлюкевіч. Мінск : Літаратура і Мастацтва, 2012. С. 154—165.
* Краязнаўства Берасцейшчыны. Мікола Калінковіч

Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі XX стагоддзя
Катэгорыя:Рускамоўныя пісьменнікі XX стагоддзя
Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі XX стагоддзя
Вільфрыд Мартэнс

**Вільфрыд Мартэнс** (, нар. 19 красавіка 1936, Слейдзінгэ, Усходняя Фландрыя) — бельгійскі палітык. Дзевяць разоў фарміраваў урад. Агулам, быў прэм’ер-міністрам Бельгіі з 3 красавіка 1979 па 6 красавіка 1981, і з 17 снежня 1981 па 7 сакавіка 1992. Член фламандскай партыі хрысціянскіх дэмакратаў (). Дэпутат бельгійскай Палаты дэпутатаў у 1974—1991 гг. Член бельгійскага Сената ў 1991—1994.

Катэгорыя:Палітыкі Бельгіі
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Бельгіі
Катэгорыя:Члены Сацыяльна-хрысціянскай партыі Бельгіі
Клаўдзія Канстанцінаўна Каліна

**Клаўдзія Канстанцінаўна Каліна** (дзявочае **Белявец**, у замужжы **Лукашэвіч**, **Капелян**; , вёска Блювінічы, Брэсцкі раён, Брэсцкая вобласць — ) — беларуская пісьменніца.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў сям'і настаўніка. Скончыла Брэсцкае музычнае вучылішча (1953). Працавала настаўніцай спеваў у школах Брэста, Кобрына, Віцебска, а ў 1960—1977 гг. — Мінска.

Першыя апавяданні і казкі пачала друкаваць у дзіцячых часопісах у 1962 г. Аўтар аповесцей, апавяданняў і казак для дзяцей «Хлопчык-пакідайчык» (1969), «Забароненая песня» (1972), «Каляровыя месяцы» (1975), «Маці і сын» (1977), «Світанак» (1983), «Бабуля Насця, дзед Адам, Петрык і каза Рагуля» (1985), «Крылаты конь» (1989).

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.7: Застаўка — Кантата / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: Белэн, 1998. — 608 с.: іл. ISBN 985-11-0279-2

Катэгорыя:Пісьменніцы Беларусі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Брэсцкім раёне
Гарадское фэнтэзі

**Гарадское фэнтэзі** — літаратурны жанр, заснаваны на выкарыстанні гарадской міфалогіі. Гарадское фэнтэзі злучае ў сабе рысы такіх жанраў як фэнтэзі, містыка і рэалізм, і мае сувязі з самымі разнастайнымі літаратурнымі напрамкамі — ад рамантычнай прозы да побытапісання, ад дэтэктыва да рамана жахаў, ад містыкі да сацыяльна-філасофскага даследавання. Часам пад гарадскім фэнтэзі разумеюць фэнтэзі, дзеянне якога адбываецца ў сучасным антуражы.

## Прадстаўнікі 
* Вадзім Юр’евіч Паноў

Катэгорыя:Паджанры фэнтэзі
Паляўнічы і рыбалоў

**Паляўнічы і рыбалоў** — газета для паляўнічых, рыбаловаў, аматараў прыроды. Выдаецца ў Мінску з 1990 года на беларускай і рускай мовах 2 разы ў месяц Беларускім таварыствам паляўнічых і рыбаловаў. Асвятляе дзейнасць паляўнічых і рыбалавецкіх арганізацый Беларусі, прапагандуе паляванне і рыбную лоўлю як форму рацыянальнага прыродакарыстання, барацьбу з браканьерствам, знаёміць з афіцыйнымі распараджэннямі па пытаннях палявання і рыбнай лоўлі. Друкуе вершаваныя і празаічныя творы пра прыгажосць роднага краю, жыццё і звычкі звяроў.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Газеты Беларусі
Катэгорыя:Газеты на беларускай мове
Катэгорыя:Газеты на рускай мове
Катэгорыя:З’явіліся ў 1990 годзе
Transmission

**Transmission** — просты і свабодны BitTorrent-кліент, большай часткай пад ліцэнзіяй GNU GPL з дробнымі фрагментамі пад ліцэнзіяй MIT.

Transmission магчыма запусціць на Mac OS X (інтэрфейс Cocoa), іншых Unix-падобных аперацыйных сістэмах (інтэрфейс GTK+ і Qt (з версіі 1.60 на бэта стадыі), а таксама на BeOS / Zeta (натыўны інтэрфейс). Акрамя аконных інтэрфейсаў, Transmission мае магчымасць кіравання праз камандны радок і вэб-браўзер.

Transmission, у адрозненне ад шматлікіх іншых BitTorrent кліентаў, ужывае даволі мала сістэмных рэсурсаў. Праект накіраваны на стварэнне кліента з карыснай функцыянальнасцю, без празмернасцяў. З гэтай прычыны Transmission мае меней функцый, чым іншыя кліенты. Захаванне інтэрфейсу простым і інтуітыўным на ўсіх платформах з’яўляецца галоўнай мэтай дызайну.

Transmission уключаны ў склад некаторых аперацыйных сістэм, у тым ліку Debian GNU/Linux (пачынаючы з версіі 4.0 «Etch») і Ubuntu (пачынаючы з 8.04 «Hardy Heron» 2008 года), а таксама ў дыстрыбутыў Fedora 9 («Sulphur»).

## Асноўныя магчымасці 
### Усе платформы 
* Стварэнне Torrent-файлаў
* Выбарачная спампоўка і выдача прыярытэтаў файлам
* Блок-спіс
* Шыфраванне злучэнняў паміж пірамі
* Абмен пірамі (сумяшчальны з BitTorrent, Vuze і μTorrent)
* Падтрымка UPnP і NAT-PMP
* Опцыі DHT і PEX
* Хуткае аднаўленне спампоўкі з кэшаваннем піраў
* Забарона піраў, якія дасылаюць занадта шмат кепскіх даных
* Адзін порт праслухоўвання для ўсіх торэнтаў
* Magnet
* Падтрымка IPv6

### Адметнасці для Mac OS X 
* Загрузка і раздача чэргаў
* Просты планавальнік
* Налады для сартавання / фільтрацыі
* Налады аўтараздачы
* Абвяшчэнні Dock і Growl
* Наладжвальная панэль інструментаў
* Палепшаны індыкатар прагрэсу
* Аўтаматычнае абнаўленне з дапамогай Sparkle
* Універсальныя бінарныя файлы
* 64-бітная сумяшчальнасць (10.6 Snow Leopard)

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
* Обзор BitTorrent-клиентов для Mac OS X // Компьютерра  
* 
* Порт Transmission-Qt на Windows

Катэгорыя:Свабодныя BitTorrent-кліенты
Катэгорыя:Свабоднае кросплатформавае праграмнае забеспячэнне
Катэгорыя:Свабоднае праграмнае забеспячэнне, напісанае на C++
Катэгорыя:Свабоднае праграмнае забеспячэнне, напісанае на C
Катэгорыя:Праграмнае забеспячэнне з ліцэнзіяй GNU GPL
Катэгорыя:Праграмнае забеспячэнне з ліцэнзіяй MIT
Арнольд Кандратавіч Памазан

**Арнольд Кандратавіч Памазан** () — беларускі акцёр. Народны артыст Беларусі (1999).

## Біяграфія 
У 1967 годзе скончыў тэатральны факультэт Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў па спецыяльнасці «Акцёрскае мастацтва драматычнага тэатра і кіно» (курс заслужанага артыста УССР і БССР Р. А. Качаткова). З гэтага ж года працаваў у Нацыянальным акадэмічным тэатры імя Янкі Купалы.

Пасля масавых фальсіфікацый на прэзідэнцкіх выбарах 2020 года, жорсткага разгону акцый пратэстаў, збіцця і катаванняў затрыманых пратэстоўцаў, калектыў Купалаўскага тэатра 13 жніўня запатрабаваў спыніць гвалт у дачыненні да мірных грамадзян і выступіў за пералік галасоў з удзелам незалежных назіральнікаў. 17 жніўня ўладамі быў звольнены дырэктар тэатра Павел Латушка. 26 жніўня Арнольд Памазан разам з большасцю трупы і іншымі супрацоўнікамі тэатра звольніўся ў знак пратэсту.

## Творчасць 
Сярод найлепшых роляў: Адольф Быкоўскі («Паўлінка» Я.Купалы), Чарнавус («Хто смяецца апошнім» К. Крапівы), Гарык («Пагарэльцы» А. Макаёнка), Адвернік («Напісанае застаецца» А. Петрашкевіча), Міхалка («Ажаніцца — не журыцца» бр. Далецкіх, М. Чарота), Падзерын («Плач перапёлкі» І. Чыгрынава), Буслай («Парог» А. Дударава), Кудраш («Навальніца» А. Астроўскага), Купец Абдулін («Рэвізор» М. Гогаля), Марцін («Валенсіянскія вар'яты» Лопэ дэ Вэгі), Удра («Безыменная зорка» М. Себасціяна), Верхавод папаўнення анархістаў («» Ус. Вішнеўскага), Ігар («Традыцыйны збор» В. Розава), Баба Яга («Пунсовая кветачка» Л. Браўсевіча, І. Карнавухавай), Манучар Кіквадзе («Закон вечнасці» паводле Н. Думбадзэ), Мяжэнін («Бераг» паводле Ю. Бондарава), Мужчына («Кошка, якая сама па сабе блукае» Р. Кіплінга), Машэ («Месье Амількар, альбо Чалавек, які плаціць» І. Жаміяка), Навум Прыгаворка («Ідылія» В. Дуніна-Марцінкевіча), Гофмаршал Фон Кальб («Каварства і любоў» Ф. Шылера), Бадаеў («» А. Астроўскага), Майкл Гамон («Смак яблыка» А. Дзялендзіка), Ваенны міністр Марэс («Ромул Вялікі» Ф. Дзюрэнмата), Сапраўдны мужчына («Муж для паэтэсы» А. Паповай), Падрон Тоні («К'ёджаўскія перабрэхі» К. Гальдоні), Эгей («Сон у чарадзейную ноч пасярэдзіне лета» У. Шэкспіра), Поп («Тутэйшыя» Я. Купалы), Эленька («Страсці па Аўдзею» У. Бутрамеева), Савалайнен («Вольга» ), Гетман («Ядвіга» А. Дударава), Брыгела («Слуга двух гаспадароў» К. Гальдоні), Губернатар, Дзіўнаваты чыноўнік, Капітан-Спраўнік, Капітан-Капейкін, Мажардом («Чычыкаў» паводле М. Гогаля).

Зняўся ў беларускамоўнай камедыі «Свежына з салютам» у 2001 годзе.

## Узнагароды 
* Прыз «Крыштальная Паўлінка» (2007) 
* ордэн Францыска Скарыны (2020)

## Зноскі
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Народныя артысты Беларусі
Катэгорыя:Акцёры Беларусі
Катэгорыя:Акцёры СССР
Аляксандр Адольфавіч Пальмбах

**Аляксандр Адольфавіч Пальмбах**(, Дрыса, Віцебская губерня — ) — вучоны-цюрколаг. Прафесар (1960). Заслужаны дзеяч літаратуры і мастацтва Тувінскай АССР (1963).

## Біяграфія 
Скончыў Віцебскае аддзяленне Маскоўскага археалагічнага інстытута (1918). Удзельнік грамадзянскай вайны. Настаўнічаў у Лёзне (да 1922). З 1930 г. у Тувінскай Народнай Рэспубліцы.

## Сям'я 
Быў жанаты, меў трох сыноў: Спартак Пальмбах (1923—1943), Гранік Пальмбах (1925—1996). Тэмір Пальмбах (нар. 1931)

## Памяць 
У Тыве ў гонар А. А. Пальмбаха названа адна з вуліц горада Кызыла.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Постаці цюркалогіі
Катэгорыя:Аўтары энцыклапедый і слоўнікаў
Катэгорыя:Выкладчыкі Камуністычнага ўніверсітэта працоўных Усходу імя І. В. Сталіна
Катэгорыя:Выкладчыкі Чалябінскага дзяржаўнага педагагічнага ўніверсітэта
Катэгорыя:Тувінскамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Перакладчыкі з тувінскай мовы
Катэгорыя:Перакладчыкі на рускую мову
Катэгорыя:Пісьменнікі СССР
Галіна Аляксандраўна Арлова

**Галіна Аляксандраўна Арло́ва** (, Віцебск — , Мінск) — беларуская актрыса. Народная артыстка Беларускай ССР (1991).
Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Беларусі (1989).

Жонка Народнага артыста СССР Мікалая Яроменкі-старэйшага (1926—2000) і маці Народнага артыста Расіі Мікалая Яроменкі-малодшага (1949—2001).

## Біяграфія 
У 1948 годзе скончыла студыю Беларускага тэатра імя Якуба Коласа і была залічана ў трупу тэатра імя Якуба Коласа. У Купалаўскім тэатры з 1959 года.

Памерла 21 жніўня 2021 года.

## Творчасць 
Лепшыя ролі: Нэлі («Прыніжаныя і зняважаныя» паводле Ф. Дастаеўскага), Ягадка («Амністыя» М. Матукоўскага), Кудрыцкая («Брама неўміручасці» К. Крапівы), Патрык Кэмпбел («Мілы лгун» Дж. Кілці), Антаніна Львоўна («І змоўклі птушкі» паводле І. Шамякіна), Маша, Каця Маслава («Жывы труп», «Уваскрэсенне» паводле Л. Талстога), Алена («Жаніцьба Бялугіна» А. Астроўскага), Карпухіна («» паводле Ф. Дастаеўскага), Кукушкіна («» А. Астроўскага), Васіліса («На дне» М. Горкага), Ганна Андрэеўна («Рэвізор» М. Гогаля), Ірына («Веру ў цябе» ), Надзея («Сябры і гады́» Л. Зорына), Леакадзія Бэкбік («» Б. Брэхта), Вольга Носава («Традыцыйны збор» В. Розава), Кісялёва («Характары» паводле В. Шукшына), Эма Герберт («Бераг» паводле Ю. Бондарава), Грыпіна («Ажаніцца — не журыцца» бр. Далецкіх, М. Чарота), Генеральша («Вечны Фама» У. Бутрамеева паводле Ф. Дастаеўскага), Жонка Зуйка («Страсці па Аўдзею» У. Бутрамеева), Маці Ёрана Персана («» А. Стрындберга), Хенавева «(Апельсінавае віно» А. Касоны).

## Сям’я 
* муж — Мікалай Яроменка (1926—2000),
** сын — Мікалай Яроменка (1949—2001).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Народной артистке Беларуси Галине Орловой сегодня исполняется 85 лет 
* Галина Александровна Орлова 

Катэгорыя:Актрысы Беларусі
Катэгорыя:Лаўрэаты Дзяржаўнай прэміі БССР
Катэгорыя:Постаці Нацыянальнага акадэмічнага тэатра імя Янкі Купалы
Роберт Ферчгат

**Роберт Фрэнсіс Ферчгат** або **Фурхгат** (, , г. Чарлстан, ЗША — , г. Сіэтл, ЗША) — амерыканскі вучоны ў галіне фармакалогіі, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне ў 1998 годзе разам з Л. Дж. Ігнарам і Ф. Мурадам «за адкрыццё ролі аксіду азоту як сігнальнай малекулы ў рэгуляцыі сардэчна-сасудзістай сістэмы».

## Біяграфія 
Ферчгат нарадзіўся ў Чарлстане, штат Паўднёвая Караліна, у сям'і Артура Ферчгата (снежань 1884 - студзень 1971), які быў уладальнікам універмага, і Пены (*Sorentrue*) Ферчгат.

Скончыў універсітэт Паўночнай Караліны ў Чэпел-Хіле ў 1937 годзе і Паўночна-Заходні ўніверсітэт у Чыкага ў 1940 годзе. З 1940 года ў Медыцынскім каледжы Корнелскага ўніверсітэта, з 1949 года ў Вашынгтонскім універсітэце. У 1956-1988 гадах у Медыцынскім цэнтры Дзяржаўнага ўніверсітэта Нью-Ёрка (г. Бруклін), з 1989 года прафесар Медыцынскай школы ўніверсітэта г. Маямі.

У 1978 годзе Ферчгат адкрыў рэчыва ў эндатэліяльных клетках, якое выклікае рэлаксацыю крывяносных сасудаў, або эндатэліяльны фактар рэлаксацыі. Да 1986 года ён вывучыў прыроду гэтага агента і механізм яго дзеяння. Ён выявіў, што адкрыты ім фактар рэлаксацыі ёсць не што іншае як аксід азоту (NO), важны кампанент фізіялогіі сардэчна-сасудзістай сістэмы. Гэта даследаванне было важным у тлумачэнні дзеяння Віягры і іншых медыцынскіх і звязаных са здароўем праблем.

Аўтар навуковых прац па механізмах уздзеяння аксіду азоту ў кардыяваскулярнай сістэме, метабалізме макраэргічных злучэнняў у гладкіх мышцах.

Распрацаваў тэорыю рэцэптарнага ўзаемадзеяння, склаў класіфікацыю адрэнарэцэптараў.

Ферчгат, які быў яўрэем,  пражыў большую частку свайго жыцця ў Вудмеры (), Нью-Ёрк (Лонг-Айлэнд). Ён быў жанаты з Ленорай Мандельбаум (люты 1915 - красавік 1983) з 1941 года да яе смерці ва ўзросце 68 гадоў. У іх было тры дачкі: Джэйн, Сьюзэн і Тэры. Яго дачка, Сьюзэн, была плённай мастачкай у контракультуры Сан-Францыска і сузаснавальніцай *Kerista Commune*. Роберт Ферчгат пазней пабраўся шлюбам з Маргарэт Галахер Рот, якая памерла 14 сакавіка 2006 года.

Ферчгат памёр 19 мая 2009 года ў Сіэтле.

## Узнагароды 
* 1998 — Нобелеўская прэмія па фізіялогіі і медыцыне
* 1996 — Прэмія Альберта Ласкера за фундаментальныя медыцынскія даследаванні
* 1991 — Міжнародная прэмія Гайрднера

## Гл. таксама 
* Сальвадор Манкада

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.16: Трыпалі - Хвіліна / Рэдкал.: Г.П.Пашкоў і інш. - Мн.: БелЭн, 2003. - 576 с.: іл.

## Спасылкі 
* Аўтабіяграфія на Нобелеўскім сайце  
* Таварыства Роберта Ферчгата (The Robert F. Furchgott Society)  
* Роберт Ферчгат - Некралог у *Daily Telegraph* 

Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі па медыцыне
Катэгорыя:Біяхімікі ЗША
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Альберта Ласкера за фундаментальныя медыцынскія даследаванні
Катэгорыя:Лаўрэаты міжнароднай прэміі Гайрднера
Эдуард Міхайлавіч Пальчык

**Эдуард Міхайлавіч Пальчык** (, в. Вялікія Нямкі, Веткаўскі раён, Гомельская вобласць — , г. Наваполацк, Віцебская вобласць) — беларускі матэматык. Доктар фізіка-матэматычных навук (1991, Дастасаванне j-функцыі да даследавання канечных груп), прафесар (1992).

## Біяграфія 
Скончыў Гомельскі педагагічны інстытут (1960). Працуе ў Полацкім дзяржаўным універсітэце. Навуковыя працы па канечных групах. Распрацаваў новую класіфікацыю канечных квазіпростых груп з абелевымі р-падгрупамі, даказаў няпростасць канечнай групы з максімальнай р-замкнёнай падгрупай няцотнага парадку.

## Навуковыя працы 
* О конечных S4-свободных группах // Докл. АН БССР. 1976. Т. 20, № 12;
* Конечные простые группы, силовская 2-подгруппа которых содержит циклическую подгруппу индекса 16 // Матем. сб. 1979. Т. 109, № 2;
* (Z, j)-свойства конечных р-локальных групп // Алгебра и анализ. 1991. Т. 3, вып. 1.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Веткаўскім раёне
Катэгорыя:Матэматыкі Беларусі
Катэгорыя:Дактары фізіка-матэматычных навук
Дом майстра (Гродна)

**Дом майстра**, вядомы таксама як **дамок** або **«домік» рамесніка** — помнік архітэктуры барока ў Гродна, адзіны ацалелы ўзор першай на Беларусі комплекснай тыповай жыллёвай забудовы. Знаходзіцца па адрасе вуліца Элізы Ажэшкі, 37.

Пабудаваны каля 1765 года ў шэрагу 20 так званых «Басняцкіх дамоў», узведзеных па двух тыпавых праектах архітэктара Іагана Мёзера на тэрыторыі Гарадніцы сіметрычна абапал вуліцы Раскошы. Дамы прызначалася як для баснякоў, так і для запрошаных Антоніем Тызенгаўзам замежных майстроў. Дамы былі аднапавярховымі, прамавугольнымі ў плане, будаваліся з драўляных брусоў і цэглы. Гродзенскія басняцкія дамы блізкія да пастаўскіх і шаўляйскіх, але троху меншыя і прасцейшыя дэкорам і планіроўкай.

Галоўны фасад Дома рамесніка ўзведзены з цэглы і атынкаваны, завершаны складаным франтонам, невялікія вокны размешчаны сіметрычна. Астатнія сцены і перакрыцці драўляныя. Дах двухсхільны, пакрыты дахоўкай. Унутраная прастора будынка падзелена на вытворчую і жылую часткі.

У 1990 годзе адрэстаўраваны паводле праекта архітэктара У. Барсукова. Цяпер у будынку размешчана частка **Музея гісторыі Гарадніцы** — Дом рамёстваў.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Славутасці Гродна
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Гродна
Катэгорыя:Жылыя будынкі Беларусі
Катэгорыя:Збудаванні Гродна ў стылі барока
Катэгорыя:Вуліца Ажэшка (Гродна)
Катэгорыя:Гарадніца
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Іагана Мёзера
Катэгорыя:1765 год у Беларусі
Катэгорыя:XVIII стагоддзе ў Гродне
Спіс прэзідэнтаў Румыніі

**Прэзідэнт Румыніі** () — глава дзяржавы Румынія. Пасада заснавана ў 1947 годзе пасля скасавання манархіі; да 29 сакавіка 1974 года называлася **Старшыня Дзяржаўнага савета** (). Рэзідэнцыяй прэзідэнта з'яўляецца палац Катрачэні. 

*
Румынія
Б’янка (спадарожнік Урана)

**Б’янка** () — спадарожнік планеты Уран. Была адкрыта 23 студзеня 1986 года па здымках, зробленых апаратам «Вояджэр-2», і атрымала часовае абазначэнне **S/1986 U 9**. Названая ад імя персанажа з п’есы Шэкспіра «Утаймаванне наравістай». Таксама пазначаецца як **Уран VIII**.

Б’янка належыць да групы Порцыі, якая таксама ўключае ў сябе Крэсіду, Дэздэмону, Джульету, Порцыю, Разалінду, Купідона, Белінду і Пердыту. У гэтых спадарожнікаў падобныя арбіты і фотаметрычныя ўласцівасці. За выключэннем арбіты, радыуса ў 27 км і геаметрычнага альбеда 0,08, пра Б’янку практычна нічога не вядома.

На здымках, перададзеных «Вояджэр-2», Б’янка выглядае як даўгаваты аб’ект, накіраваны сваёй галоўнай воссю на Уран. Суадносіны яе папярочнага памеру да падоўжнаму складаюць 0,7 ± 0,2. Паверхня мае шэры колер.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Спадарожнікі Урана
Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1986 годзе
Порцыя (спадарожнік Урана)

**Порцыя** () — унутраны спадарожнік планеты Уран. Была адкрыта 3 студзеня 1986 года па здымках, зробленых апаратам «Вояджэр-2», і атрымала часовае абазначэнне **S/1986 U 1**. Названая ад імя персанажа з п’есы Шэкспіра «Венецыянскі купец». Таксама пазначаецца як **Уран XII**.

Порцыя абарачаецца ніжэй сінхроннай каляуранавай арбіты, па гэтай прычыне арбіта спадарожніка паступова зніжаецца з-за ўздзеяння прыліўных сіл. З часам яе можа паглынуць Уран або разбурыцца з-за прыліўнога расцяжэння і ўтварыць кольца.

Порцыя ўзначальвае групу Порцыі — групу спадарожнікаў, якая таксама ўключае ў сябе Б’янку, Крэсіду, Дэздэмону, Джульету, Разалінду, Купідона, Белінду і Пердыту. У гэтых спадарожнікаў падобныя арбіты і фотаметрычныя ўласцівасці. За выключэннем арбіты, радыуса ў 140 км і геаметрычнага альбеда 0,08, пра Порцыю практычна нічога не вядома.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Спадарожнікі Урана
Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1986 годзе
Утаймаванне наравістай

**Утаймаванне наравістай** () — п'еса ў пяці дзеях Уільяма Шэкспіра, напісаная ў 1593 ці 1594 годзе. Дата першай пастаноўкі п'есы не ўстаноўлена. Камедыя падвяргалася неаднаразовым зменам і апрацоўкам, ішла пад рознымі назвамі. На беларускую мову пераклаў Язэп Семяжон.

## Персанажы  
* Петруч'ё і Катарына
* Лорд
* Крыстафер Слай, 
* Карчмарыха, Паж
* Акцёры
* Лоўчыя і слугі
* Баптыста - багаты дваранін з Падуі
* Б'янка - дачка Баптысты
* Вінчэнца - стары дваранін з Пізы
* Лючэнц'ё - сын Вінчэнца, закаханы ў Б'янку
* Петруч'ё - дваранін з Вероны, жаніх Катарыны
* Грэм'ё - жаніх Б'янкі
* Гартэнз'ё - жаніх Б'янкі
* Траньё - слуга Лючэнц'ё
* Б'ёндэла - слуга Лючэнц'ё
* Грум'ё - слуга Петруч'ё
* Кертыс - слуга Петруч'ё
* Педант
* Катарына - дачка Баптысты
* Удава
* Кравец, Крамнік 
* слугі Баптысты і Петруч'ё

Катэгорыя:Камедыі Шэкспіра
Катэгорыя:П’есы на англійскай мове
Пальчатакарэннік майскі

**Пальчатакарэннік майскі** (*Dactylorhiza majalis*) — від шматгадовых травяністых раслін роду  сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Шматгадовая травяністая расліна вышынёй 15-60 см, з двума пальчатаасобнымі клубнямі. Лісце шырокае, яйцападобна-ланцэтнай формы, як правіла з цёмнымі плямамі. Кветкі лілова-пурпуровага або цёмна-фіялетавага колеру, сабраныя ў колас. Плод — сухая каробачка. Цвіце ў канцы мая — пачатку чэрвеня.

Расце на сырых лугах, па ўзлесках.

## Арэал 
У Расіі сустракаецца толькі ў Калінінградскай вобласці. Асноўная частка арэала знаходзіцца ў Паўночнай і Заходняй Еўропе.

У Беларусі сустракаецца па ўсёй тэрыторыі:
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Выкарыстанне 
Выкарыстоўваецца ў народнай медыцыне; добры меданос.

Катэгорыя:Пальчатакарэннік
Катэгорыя:Травы
Пальчатакарэннік мяса-чырвоны

**Пальчатакарэннік мяса-чырвоны**, **Ятрышнік шыракалісты** (*Dactylorhiza incarnata*) — від шматгадовых травяністых раслін роду  сямейства .

## Назва 
Ятрышнік шыракалісты, чырвонае зелле, кукаўка, язвежнік, салеп, салепны корань, таўкан, кукулка, кукулька, кукушка, канвалія лугавая.

## Батанічнае апісанне 
Сцябло, 25-60 см. вышынёй, у суквецці да 50 кветак. Ёсць некалькі падвідаў, а таксама гібрыды.

## Арэал і экалогія 
Сустракаецца паўсюдна ў Еўропе і Азіі: на ўсходзе — у Манголіі, Расіі, Турцыі, Румыніі, у цэнтральнай частцы — у Венгрыі, Аўстрыі, Швейцарыі, Германіі, Бельгіі і Нідэрландах, на захадзе — у Францыі, Вялікабрытаніі і Ірландыі. Таксама трапляецца ў Нарвегіі і Швецыі.

Расце на сырых лугах, да 2100 м над узроўнем мора.

Катэгорыя:Пальчатакарэннік
Іаган Георг Мёзер

**Іаган Георг Мёзер** (паводле іншых звестак I. М. і Ю. М.) — нямецкі архітэктар і будаўнік другой паловы 18 ст.

## Біяграфія 
Пра Мёзера няма амаль ніякіх звестак, нават імя Іаган ставіцца пад сумнененне. 3 1738 года жыў і працаваў у. Гродне, у 1765—1774 на службе ў гродзенскага старосты А. Тызенгаўза.

Некаторыя спецыялісты атаясамляюць Мёзера з архітэктарам, які стварыў планы Гродна пасля пажараў 1753 года. Вядома толькі, што ў 1775 годзе, пакрыўджаны нявыплатай грошай і грубасцю А. Тызенгаўза, пакінуў Гродна.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Архітэктары Гродна
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XVIII стагоддзя
Катэгорыя:Немцы ў Беларусі
Пальчатакарэннік Фукса

**Пальчатакарэннік Фукса**, **Ятрышнік Фукса** (*Dactylorhiza fuchsii*) — від шматгадовых травяністых раслін роду  сямейства .

## Экалогія 
Расце ў лясах, на ўзлесках, сярод хмызнякоў, на мохавых балотах, лугах, лясных палянах і схілах.

## Значэнне і выкарыстанне 
Выкарыстоўваецца ў народнай медыцыне; меданос.

## Ахова 
Занесена ў Чырвоную кнігу Украіны (1996).

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Пальчатакарэннік
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Меданосныя расліны
Катэгорыя:Травы
Катэгорыя:Таксоны раслін, названыя ў гонар людзей
Пальчатакарэннік плямісты

**Пальчатакарэннік плямісты**, **Ятрышнік плямісты** (*Dactylorhiza maculata*) — від шматгадовых травяністых раслін роду  сямейства .

## Назва 
Ятрышнік плямісты, зязюлін падарак, зязюлька, зязюліны слёзы, каманішнік, чортава ручка, канвалія, кукулька, кукушка см.

Клубень пальчаты, пляскаты. Губа коратка-трохлопасцевая, з дробнымі фіялетавымі плямкамі, размешчанымі падоўжнымі выгінастымі радамі, якія раз’яднаныя або зліваюцца ў кароткія лініі; сярэдняя лопасць губы значна карацей і вузей бакавых, трохкутная, тупаватая, 2-3 мм даўжынёй. Цвіце ў чэрвені-ліпені. Рассеяна распаўсюджаны амаль на ўсёй тэрыторыі еўрапейскай часткі Расіі, але пераважна ў паўночных і цэнтральных раёнах Нечарназем’я, даходзячы на ўсход да Заволжжа.

У Беларусі сустракаецца па ўсёй тэрыторыі.

Расце ў сырых замшэлых лясах, на вільготных лугах, прагалах, часта па сфагнавых мхах.

## Значэнне і выкарыстанне 
Выкарыстоўваецца ў народнай медыцыне; добры меданос.

### Лекавае прымяненне 
Лекавай сыравінай з’яўляюцца клубні. Збіраюць маладыя клубні неўзабаве пасля цвіцення расліны, чысцяць ад зямлі, мыюць у халоднай вадзе і на 2-3 хвіліны апускаюць у кіпень, каб клубні не прарасталі падчас сушкі. Сушаць пры тэмпературы не больш за 50 градусаў. Высушаныя клубні называюцца салепам.

Валодае ахінальным, супрацьзапаленчым, змягчальным, агульнаўмацавальным дзеяннем. Салеп, расцёрты у парашок і змяшаны з вадой, віном або малаком, выкарыстоўваецца пры нястраўнасцях, гастрытах і калітах, пры атручванні некаторымі ядамі, хваробах мачавога пузыра.

## Ахова 
Занесены ў Чырвоную кнігу Беларусі (1996).

## Літаратура 
* 
* *Виноградов В. М.*, *Мартынов В. К.*, *Чернакова В. В.* Лекарственные растения в лечении заболеваний органов пищеварения. — Ленинград, 1991.
* Тернопільський енциклопедичний словник. — Тернопіль: видавничо-поліграфічний комбінат «Збруч», 2004—2010. — ISBN 966-528-197-6, том ІІІ, 2008, Н. Мшанецька.

Катэгорыя:Флора Афрыкі
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Пальчатакарэннік
Уільям Нан Ліпскамб

**Уільям Нан Ліпскамб** (; , , штат Агая — , ) — амерыканскі хімік.

## Біяграфія 
Вучыўся ва ўніверсітэце Кентукі і Каліфарнійскі тэхналагічным інстытуце. Прафесар Мінесоцкага ўніверсітэта (1950-1959), Гарвардскага ўніверсітэта (1959-1971). Прэзідэнт Амерыканскага таварыства крышталяграфіі (1955), член нацыянальнай АН ЗША і Амерыканскай акадэміі мастацтваў і навук.

## Асноўныя працы 
Асноўныя працы ў галіне хіміі гідрыдаў бору. Распрацаваў тэорыю трохцэнтравых сувязяў ва ўжыванні да гідрыдаў і тапалагічнай тэорыі, якая дазваляе прадказваць будову яшчэ не адкрытых гідрыдаў бору.

## Нобелеўская прэмія 
Нобелеўская прэмія па хіміі (1976).

Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі па хіміі
Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі з ЗША
Катэгорыя:Хімікі ЗША
S/2011 J 1

**S/2011 J 1** — нерэгулярны знешні спадарожнік Юпітэра.

## Гісторыя адкрыцця 
S/2011 J 1 быў адкрыты 27 верасня 2011 года Скотам Шэпардам пры дапамозе 6,5-метровага тэлескопа Магелана-Баадэ ў абсерваторыі Лас-Кампанас. Паведамленне пра адкрыццё зроблена 29 студзеня 2012.

## Арбіта 
S/2011 J 1 здзяйсняе поўны абарот вакол Юпітэра на адлегласці ў сярэднім 20.101.000 км за 580,7 дня. Арбіта мае эксцэнтрысітэт 0,296. Нахіл арбіты да лакальнай плоскасці Лапласа 162,8 °, гэта значыць з'яўляецца рэтраграднай. Арбітальныя параметры не дазваляюць аднесці S/2011 J 1 ні да якой з вядомых груп спадарожнікаў Юпітэра: ён мае нахіл, уласцівы групе Кармэ, а вялікую паўвось - тыповую для групы Ананке.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Спадарожнікі Юпітэра
Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 2011 годзе
Эрык Вішаус

**Эрык Ві́шаус** (; ) — амерыканскі вучоны ў галіне генетыкі, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне ў 1995 годзе разам з Э. Льюісам і Х. Нюслайн-Фольхард «за адкрыцці, якія тычацца генетычнага кантролю на ранняй стадыі эмбрыянальнага развіцця».

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў г. Саўт-Бендзе. Скончыў універсітэт Нотр-Дам у 1969 годзе. З 1975 года ў Цюрыхскім універсітэце (Швейцарыя), з 1978 года ў Еўрапейскай лабараторыі малекулярнай біялогіі (г. Гайдэльберг, Германія), з 1981 года ў Прынстанскім універсітэце (прафесар з 1987 года).

Аўтар навуковых прац па даследаванні генетычных механізмаў рэгуляцыі ранняга эмбрыянальнага развіцця (на дразафіле).

Доктар філасофіі (1974).

У 2011 годзе стаў кавалерам ордэна Pour le Mérite.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Аўтабіяграфія Эрыка Вішаўса на Нобелеўскім сайце 
* American Society for Cell Biology  
* Wieschaus lab  

Катэгорыя:Біёлагі ЗША
Катэгорыя:Малекулярныя біёлагі
Катэгорыя:Эмбрыёлагі
Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі па медыцыне
Катэгорыя:Члены і члены-карэспандэнты Нацыянальнай акадэміі навук ЗША
Катэгорыя:Выпускнікі Ельскага ўніверсітэта
C/1996 B2 (Хякутакэ)

**C/1996 B2 (Хякутакэ)** — доўгаперыядычная камета, адкрытая 30 студзеня 1996 года японскім астраномам-аматарам Юдзі Хякутакэ. У сакавіку 1996 года камета прайшла параўнальна блізка ад Зямлі (яе падыход быў адным з максімальных збліжанняў камет з зямлёй за апошнія 200 гадоў). Камета была вельмі яркай і лёгка назіралася няўзброеным вокам на начным небе, дзякуючы гэтаму атрымала назву «Вялікай каметы 1996 года».

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Каметы
Катэгорыя:Вялікія каметы
Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1996 годзе
Катэгорыя:Астраномія ў Японіі
S/2003 J 2

**S/2003 J 2** — нерэгулярны спадарожнік Юпітэра.

## Адкрыццё 
S/2003 J 2 быў знойдзены 5 лютага 2003 г. групай астраномаў з Гавайскага ўніверсітэта пад кіраўніцтвам Скота Шэпарда і Дэвіда Джуіта. Спадарожнік пакуль не атрымаў афіцыйную назву.

## Фізічныя характарыстыкі 
Дыяметр S/2003 J 2 складае ў сярэднім каля 2 км. Шчыльнасць ацэньваецца 2,6 г/см³. Верагодна складаецца з сілікатных парод. Вельмі цёмная паверхня мае альбеда 0,04. Зорная велічыня + 23,2 m.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Спадарожнікі Юпітэра
Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 2003 годзе
Пітэр Чарлз Догерці

**Пітэр Чарлз До́герці** або **Дохерці, Доэрці** (; ) — аўстралійскі і амерыканскі вучоны ў галіне імуналогіі, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне ў 1996 годзе разам з Р. Цынкернагелем «за адкрыцці ў галіне імуннай сістэмы чалавека, у прыватнасці яе здольнасці выяўляць клеткі, заражаныя вірусам».

## Біяграфія 
Скончыў Квінслендскі ўніверсітэт у 1962 годзе. Працаваў з 1963 года ў Інстытуце даследаванняў жывёл (г. Брысбен), з 1967 года ў НДІ Эдынбурга. Атрымаўшы доктарскую ступень у 1970 годзе ва ўніверсітэце Эдынбурга, Шатландыя, ён вярнуўся ў Аўстралію. У 1972—1975 і 1982—1988 гадах працаваў у Аўстралійскім універсітэце (г. Канбера). З 1988 года ў дзіцячым шпіталі, адначасова з 1992 года прафесар універсітэта Тэнесі (г. Мемфіс, ЗША).

Аўтар навуковых прац па механізмах імуналагічнай талерантнасці, памяці.

Высветліў механізм распазнавання чужародных клетак імуннымі лімфацытамі.

Доктар філасофіі (1970).

Член Аўстралійскай АН (1983), Лонданскага каралеўскага таварыства (1987).

## Узнагароды 
* 1997 — Чалавек года ў Аўстраліі.
* 1997 — Ордэн Аўстраліі.
* 1996 — Нобелеўская прэмія па фізіялогіі і медыцыне.
* 1995 — Прэмія Альберта Ласкера за фундаментальныя медыцынскія даследаванні.
* 1986 — Міжнародная прэмія Гайрднера.
* 1983 — Прэмія Паўля Эрліха і Людвіга Дармштэтэра ().

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Старонка Пітэра Догерці на сайце шпіталя Сент-Джуд 
* Аўтабіяграфія Пітэра Догерці на Нобелеўскім сайце 

Катэгорыя:Імунолагі Аўстраліі
Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі па медыцыне
Катэгорыя:Замежныя члены РАН
Катэгорыя:Члены і члены-карэспандэнты Нацыянальнай акадэміі навук ЗША
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Альберта Ласкера за фундаментальныя медыцынскія даследаванні
Катэгорыя:Лаўрэаты міжнароднай прэміі Гайрднера
Прэм’ер-міністр Рэспублікі Беларусь

**Прэм’ер-міністр Рэспублікі Беларусь** ажыццяўляе непасрэднае кіраўніцтва дзейнасцю Урада і нясе персанальную адказнасць за яго працу.

Акрамя гэтага Прэм’ер-міністр падпісвае пастановы Урада, выдае ў межах сваёй кампетэнцыі распараджэнні, прадстаўляе Парламенту праграму яго дзейнасці і інфармуе Прэзідэнта пра асноўныя кірункі дзейнасці і ўсе яго найважнейшыя рашэнні, а таксама выконвае іншыя функцыі, звязаныя з арганізацыяй і дзейнасцю Урада.

Падчас паседжанняў палат Парламента, у тым ліку і закрытых, Прэм’ер-міністр, як Прэзідэнт і члены Урада, можа выступаць па-за чаргой столькі разоў, колькі яму гэта будзе патрэбна.

У выпадку вакансіі пасады Прэзідэнта ці немагчымасці выканання ім сваіх абавязкаў па прычынах, прадугледжаных Канстытуцыяй, яго паўнамоцтвы да прынясення Прысягі зноў абраным Прэзідэнтам пераходзяць да Прэм’ер-міністра.

## Спіс 
Ніжэй прадстаўлены спіс Прэм’ер-міністраў Рэспублікі Беларусь і выконваючых іх абавязкі (пазначаны «в. а.») пасля 1991 года.

## Спасылкі 
* Старонка Прэм’ер-міністра на сайце Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь 
* Закон Рэспублікі Беларусь ад 23 ліпеня 2008 г. № 424-З «Аб Савеце Міністраў Рэспублікі Беларусь» 


Беларусь
Катэгорыя:Савет Міністраў Рэспублікі Беларусь
Гомельскі дзяржаўны тэатр лялек

**Гомельскі дзяржаўны тэатр лялек** — дзяржаўны лялечны тэатр у горадзе Гомелі.

## Агульныя звесткі 
Тэатр размешчаны ў цэнтры Гомеля ў будынку па адрасе: вул. Пушкіна, 14, г. Гомель-246050. Глядзельная зала тэатра разлічана на 214 месцаў. Дырэктар тэатра — Дзмітрый Абрамавіч Гарэлік.

## Гісторыя тэатра 
Гомельскі дзяржаўны тэатр лялек створаны ў 1968 годзе на базе трупы групы лялечнікаў, якая з 1963 года ажыццяўляла пастаноўкі пры Гомельскім абласным драматычным тэатры. Заснавальнікам тэатра і яго шматгадовым (больш за 20&nbsp;гадоў) кіраўніком быў Віктар Чарняеў. Менавіта з яго імем звязана станаўленне калектыву.

Запрашэнне на пастаноўкі мастакоў (заслужаных дзеячаў мастацтваў БССР Б. Звенігародскага, Л. Быкава) дазволіла падняць на адпаведны прафесійны ўзровень сцэнаграфічную культуру пастановак. Доўгі час, аднак, тэатр фактычна заставаўся перасоўным, бо не меў стацыянарнага памяшкання.

Сярод пастановак першых гадоў функцыянавання Гомельскага лялечнага тэатра — спектакль-гульня «Ох, і Вожык», «Прыгоды медзведзяня Рымтымты», «Пушкінскія казкі» і «Казка пра цара Салтана» па творах А. С. Пушкіна, «Чалавек з хвастом» і «Запалка-невялічка» Г. Осцера. Каларытныя характары казачных персанажаў стварылі ў іх акцёры У. Матрос, В. Курдзюмаў, Т. Гарачава.

У 1986 годзе галоўным рэжысёрам тэатра стаў акцёр і рэжысёр заслужаны артыст Беларусі Уладзімір Матрос. Дзейнасць Матроса на гэтай пасадзе звязана, у першую чаргу, з прадастаўленнем рэпертуару нацыянальнага каларыту, пастаноўкамі па творах беларускага фальклору і нацыянальнай драматургіі. Так, у цяперашні час з'явіліся прадстаўленні «Падарунак ляснога цара» С. Клімковіч, легенда «Кветка папараці» Г. Каржанеўская, «Дзед і жораў» В. Вольскага. У спектаклі «Хай не змаўкае жаўрук» А. Вольскага, неаднаразова станавілася лаўрэатам і дыпламантам міжнародных фестываляў тэатраў лялек і адзначалася рознымі прызамі за творчае засваенне традыцый народнага тэатра, нават лялькі вытрыманыя ў народнай манеры — зроблены з саломы (мастак Ф. Розаў).

У верасні 2002 года рашэннем Гомельскага гарвыканкама тэатру было перададзена памяшканне Палаца культуры па вуліцы Пушкіна, 14. А ў сакавіку 2004 г. адкрыта стацыянарная глядзельная зала на 214&nbsp;месцаў.

У перыяд з лютага па верасень 2007 года была зроблена поўная рэканструкцыя тэатра (арх. І. В. Дзямура).

Цяпер тэатр узначальваюць дырэктар-мастацкі кіраўнік Дзмітрый Гарэлік і галоўны рэжысёр Рыгор Гольдман (апошні з 2009 года).

## Спасылкі 
* Сайт тэатра 

Катэгорыя:Лялечныя тэатры Беларусі
Катэгорыя:Тэатры Гомеля
Катэгорыя:З’явіліся ў 1968 годзе
Катэгорыя:Вуліца Пушкіна (Гомель)
Катэгорыя:1968 год у Гомелі
Мазырскі драматычны тэатр імя Івана Мележа

**Мазырскі драматычны тэатр імя Івана Мележа** — прафесійны тэатр у Мазыры. Размяшчаецца ў будынку па Ленінскай вуліцы, 23, узведзенага ў 1929—1932 гг. як клуб-тэатр.

## Гісторыя 
Утвораны ў 1990 годзе на базе Народнага тэатра, які існаваў у Мазыры з пачатку 1950-х гадоў. Трупа тэатра была сфарміравана з артыстаў былога Народнага тэатра і маладых выпускнікоў тэатральнай студыі горада. Спачатку тэатр задумваўся як эксперымент і меў назву *Беларускі эксперыментальны тэатр «Верасень»*. Заснавальнікам і першым мастацкім кіраўніком тэатра стаў рэжысёр Міхаіл Колас.

Трупа «Верасня» асвойвала драматургію сучасных беларускіх аўтараў — Г. Марчука, Ю. Куліка, А. Дзялендзіка, І. Сідарука, Ф. Булякова, а таксама ажыццяўляла новае сцэнічнае прачытанне класікі — п’ес Я. Купалы, В. Вольскага і іншых. На «вераснёўскай» сцэне ставілі спектаклі майстры сучаснай беларускай рэжысуры — Мікола Трухан, Віталь Баркоўскі, Уладзімір Караткевіч.

У 1994 годзе тэатру было прысвоена імя народнага пісьменніка Беларусі Івана Мележа. Рэпертуар тэатра працягваў папаўняцца ўзорамі класікаў і сучаснікаў сусветнай і айчыннай драматургіі. Паступова тэатр стаў арыентавацца на традыцыйныя формы пастановак і стаў драматычным.

Драматычны тэатр у Мазыры — адзін з самых маладых прафесійных калектываў Беларусі. Акрамя таго, Мазыр — першы з райцэнтраў Беларусі, у якога з’явіўся ўласны драмтэатр. Другім стаў Пінск.

## Сучаснасць 
З 1999 года мастацкім кіраўніком тэатра імя І. Мележа становіцца Раман Цыркін. Першымі яго пастаноўкамі на сцэне Мазырскага тэатра былі пераважна п’есы лёгкага жанру, так званыя «камедыі палажэнняў» («Мужчынскі род, адзіночны лік» Ж.-Ж. Брыкера і М. Ласега, «Кантракт» Ф. Вебера).

За адзін сезон тэатр выпускае 5-6 пастановак, з іх 2-3 — для юнага гледача. У 2002 і 2004 гадах тэатр стаў лаўрэатам абласнога фестывалю творчай тэатральнай моладзі, у 2003 і 2005 — стаў пераможцам на «Славянскіх тэатральных сустрэчах».

З 2010 года ў вялікай залі не паказваліся спектаклі. Тэатр знаходзіўся на рэканструкцыі. 16 лютага 2013 года ў будынку здарыўся пажар. Агнём было знішчана каля 800 кв. метраў даху. Часткова пашкоджаны другі паверх. Таксама былі знішчаны амаль ўсе сцэнічныя касцюмы, а таксама тэатральны архіў.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Тэатры Беларусі
Катэгорыя:Культура Мазыра
Катэгорыя:З’явіліся ў 1990 годзе
Катэгорыя:Славутасці Мазыра


Катэгорыя:1990 год у Мазыры
Палескі драматычны тэатр

**Палескі драматычны тэатр** — прафесійны тэатр Пінска, афіцыйнае адкрыццё адбылося 14 сакавіка 2006 года, 29-ы прафесійны тэатр дзяржаўнага падпарадкавання ў Рэспубліцы Беларусь.

## Гісторыя 
Створаны ў 1939 г. як Заслаўскі калгасна-саўгасны тэатр. Працаваў да 1941 г. У 1945 г. аднавіў сваю дзейнасць на базе Палескага абласнога драматычнага тэатра імя Янкі Купалы ў Мазыры, затым у Пінску. У 1946 г. перайменаваны ў *Пінскі абласны драматычны тэатр*. У 1954 г. тэатр быў рэарганізаваны ў Магілёўскі абласны драматычны тэатр.

Будынак тэатра перадалі гарадскому дому культуры, і ў яго сценах пачала працаваць самадзейная тэатральная трупа. У лютым 1959 годзе пінскія акцёры атрымалі званне «народны аматарскі калектыў», якім 20 гадоў кіраваў І. Сакольскі.

У 1980 годзе народны тэатр узначаліў выпускнік Беларускага інстытута культуры Іван Базан, пад кіраўніцтвам якога народны тэатр быў рэарганізаваны ў 1992 годзе ў самастойны тэатр-студыю «Дыяген». У 2006 годзе атрымаў статус дзяржаўнага тэатра.

## Сучаснасць 
Палескі драмтэатр размяшчаецца ў цэнтральнай, гістарычнай частцы горада ў адрэстаўрыраваным і часткова рэканструяваным будынку (архітэктар В. Казакоў), помніку архітэктуры XIX стагоддзя, былым будынку кінематографа «Казіно». Тэатр працуе пяць дзён на тыдзень. Ранішнія спектаклі (у асноўным — пастаноўкі для дзяцей) ідуць па серадах, чацвяргах, пятніцах і нядзелях. Вячэрнія — па чацвяргах, суботах і нядзелях а 18.00.

## Кіраўніцтва 
* Іван Базан (2006—2011)
* Алена Гаўрыловіч (2011—2012)

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Старонка Палескага драматычнага тэатра 
* 

Катэгорыя:Тэатры Беларусі
Катэгорыя:Культура Пінска
Драматычны тэатр Беларускай арміі

**Драматычны тэатр Беларускай арміі** (ДТБА) — тэатр г. Мінска, размяшчаецца ў правым крыле Дома афіцэраў.

## Гісторыя 
Рашэнне аб стварэнні ДТБА было прынята ў 2003 годзе ў Міністэрстве абароны Рэспублікі Беларусь. Пачаў сваю працу 24 чэрвеня 2004 г прэм’ерай спектакля па п’есе Аляксея Дударава «Ты помніш, Алёша», якая распавядае аб мужнасці абаронцаў Магілёва летам 1941 года.

26 снежня 2018 года пастановай калегіі Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь № 72 тэатру прысвоена званне «Заслужаны калектыў Рэспублікі Беларусь».

## Фестывальнае жыццё 
Спектаклі тэатра былі адзначаны: 
* на IX Міжнародным тэатральным фестывалі «Белая Вежа-2004», 
* у першым тэатральным конкурсе ў рамках Міжнароднага кінафестывалю «Лістапад 2004». 
* У чэрвені 2005 года прыняў удзел у VI Маскоўскім міжнародным фестывалі камерных тэатраў і спектакляў малых формаў «Славянскі вянок», прысвечаным перамозе ў Другой сусветнай вайне. Тэатр стаў лаўрэатам і атрымаў галоўны прыз - «За найлепшы спектакль фестывалю».

## Кіраўніцтва 
### Мастацкія кіраўнікі 
* Аляксей Дудараў (2003—2013)
* Марына Дударава (12 жніўня 2013—4 снежня 2024)
* Арцём Пінчук (з 4 снежня 2024)

### Галоўныя рэжысёры 
* Марына Дударава (2004—2013)
* Ігар Фільчанкаў (з 1 верасня 2013)

## Гл. таксама 
* Дом афіцэраў

## Зноскі 
Катэгорыя:Тэатры Мінска
Катэгорыя:Чырвонаармейская вуліца (Мінск)
Катэгорыя:Міністэрства абароны Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:З’явіліся ў 2004 годзе
Катэгорыя:2004 год у Мінску
Слонімскі раённы краязнаўчы музей імя Іосіфа Іосіфавіча Стаброўскага

]]
**Слонімскі раённы краязнаўчы музей імя Іосіфа Іосіфавіча Стаброўскага** — музей у горадзе Слонім (Гродзенская вобласць, Беларусь).

Упершыню музей адкрыў свае дзверы для наведвальнікаў 20 верасня 1929 года. Яго экспазіцыя і фонды ўключалі ў сябе 5 тысяч экспанатаў. У 1957 годзе музей атрымаў двухпавярховы будынак на плошчы Леніна дом № 1, дзе знаходзіцца і сёння. За час свайго пасляваеннага існавання тры разы перабудоўвалася экспазіцыя музея. Цяперашняя плошча складае больш за 400 м². У трох экспазіцыйных залах размешчаны аддзел прыроды, у шасці — аддзелы гісторыі ад старажытных часоў да сучаснасці. Установа мае 2 выставачных залы: у будынку музея (36 м²) і ў вёсцы Жыровічы (270 м²). Штогод музей наведваюць больш за  чалавек.

## Фонд 
Агульны музейны фонд уключае ў сябе больш за 23000 экспанатаў, сярод якіх ёсць вельмі рэдкія і ўнікальныя. Да рэдкіх і найбольш цікавых экспанатаў адносяцца: слонімскі ідал, калекцыя манет XVI—XIX стагоддзяў, у тым ліку скарб манет Вялікага Княства Літоўскага XVI—XVIII стагоддзяў, Статут Вялікага княства Літоўскага 1588 года (выданне 1647 года ў перакладзе на польскую мову), бронзавы бюст Напалеона, выкананы ў Парыжы ў 1885 годзе, каляровы план Слоніма 1825 года, планы асобных маёнткаў XVIII—XIX стагоддзяў, калекцыя дакументаў і старажытных рукапісаў XVI—XIX сттагоддзяў.

## Спасылкі 
* Сайт Слонімскага раённага краязнаўчага музея 
* Музейныя вандроўкі. Слонімскі раённы краязнаўчы музей імя І. І. Стаброўскага 
* 80-гадовы шлях Слонімскага музея 

Катэгорыя:Музеі Гродзенскай вобласці
Катэгорыя:Славутасці Слоніма
Катэгорыя:Культура Слоніма
Катэгорыя:Краязнаўчыя музеі Беларусі
Less

**less** — кансольная праграма ў UNIX-падобных сістэмах, якая ўжываецца для прагляду (але не змянення) змесціва тэкставых файлаў на экране. Паказвае файл з магчымасцю пракруткі. less — удасканаленне ўтыліты more. Магчыма і адваротная пракрутка. У адрозненне ад vi (які таксама можна ўжываць для прагляду файлаў), less не мае патрэбы ў чытанні ўсяго файла перад стартам і таму хутчэй працуе з буйнымі файламі. Сінтаксіс каманды:

 less [параметры] 

less можна выклікаць з параметрамі, якія змяняюць паводзіны, напрыклад, колькасць радкоў для адлюстравання аднаго экрана. Гэтыя параметры могуць вар’іравацца ў розных Unix-падобных сістэмах. У той час, калі less адлюстроўвае файл, можна выкарыстоўваць разнастайныя каманды навігацыі. Гэтыя каманды базуюцца на камандах з more і vi, узятых разам. Таксама магчымы пошук у файле.

Па змоўчванню, less адлюстроўвае змест стандартнага вываду. Калі вывад перанакіроўваецца на іншы тэрмінал, напрыклад, pipe з іншай каманды, less паводзіць сябе як cat.

less быў напісаны Маркам Нудэльманам (*Mark Nudelman*) і зараз уключаны ў праект GNU. Гэта каманда ўключана ў шматлікія Unix-падобныя сістэмы.

## Спасылкі 
* Афіцыйная хатняя старонка
* Дапаможная man-старонка

Катэгорыя:Утыліты UNIX
Корэ (спадарожнік)

**Корэ** (ад ) — нерэгулярны натуральны спадарожнік Юпітэра.

## Адкрыццё 
Адкрыты групай астраномаў з Гавайскага ўніверсітэта пад кіраўніцтвам Скота Шэпарда 8 лютага 2003 года. У адпаведнасці з класіфікацыяй Міжнароднага астранамічнага саюза атрымаў часовае абазначэнне **S/2003 J 14** або **XLIX**. У 2007 годзе атрымаў назву Корэ (другое імя грэчаскай багіні Персефоны).

## Арбіта 
Корэ здзяйсняе поўны абарот вакол Юпітэра на адлегласці ў сярэднім 24.543.000 км за 779,2 дзён. Арбіта Корэ мае эксцэнтрысітэт 0,325. Нахіл рэтраграднай арбіты 145,0 °. Уваходзіць у групу Пасіфэ.

## Фізічныя характарыстыкі 
У сярэднім дыяметр Корэ складае каля 2 км. Шчыльнасць ацэньваецца 2,6 г/см³. Складаецца верагодна з сілікатных парод. Вельмі цёмная паверхня мае альбеда 0,04.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Спадарожнікі Юпітэра
Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 2003 годзе
Гегемонэ (спадарожнік)

**Гегемонэ** (ад )  — натуральны спадарожнік Юпітэра, вядомы таксама як **Юпітэр XXXIX**.

## Адкрыццё 
Быў знойдзены групай астраномаў з Гавайскага ўніверсітэта пад кіраўніцтвам Скота Шэпарда 8 лютага 2003 г. і атрымаў часовае абазначэнне **S/2003 J 8**. 30 сакавіка 2005 года Міжнародны астранамічны саюз прысвойвае спадарожніка афіцыйную назву Гегемонэ, імя адной з харыт у старажытнагрэчаскай міфалогіі.

## Арбіта 
Абарот вакол Юпітэра здзяйсняе ў сярэднім на адлегласці 23.947.000 км за 739 дзён, 14 гадзін і 24 хвіліны. Рэтраградная арбіта з эксцэнтрысітэтам 0,3276 мае нахіл 153 ° да экліптыкі (151 ° да экватара). Уваходзіць у групу Пасіфэ.

## Фізічныя характарыстыкі 
Дыяметр Гегемонэ складае каля 3 км. Шчыльнасць ацэньваецца 2,6 г/см³. Верагодна складаецца з сілікатных парод. Паверхня вельмі цёмная, альбеда складае 0,04. Зорная велічыня +22,9 m.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Спадарожнікі Юпітэра
Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 2003 годзе
Пальчатакарэннік

**Пальчатакарэннік** (*Dactylorhiza*) — род кветкавых раслін .

## Апісанне 
Шматгадовыя травяністыя расліны вышынёй да 60 см. Клубні сціснутыя, пальчатараздзельныя (адсюль назва). Сцёблы прамыя, шчыльныя. Лісце чаргаванае, падоўжана-яйцападобнае, зялёнае або з цёмнымі буравата-чырвонымі плямамі. Кветкі няправільныя, жоўтыя, пурпуровыя, ружовыя, фіялетава-чырвоныя ў коласападобных суквеццях. Плод — каробачка.

## Распаўсюджанне 
Род налічвае больш за 150 (115, па іншых звестках каля 30) відаў. Пашыраны ў Еўразіі, Паўночнай Афрыцы і Паўночнай Амерыцы. На тэрыторыі Беларусі 6 відаў. Найбольш вядомыя: , , , , . Трапляюцца ў вільготных лясах, на лугах, балотах, па берагах вадаёмаў.

## Віды 
* 
* 
* 
** 
** 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
** 
** 
** 
** 
** 
* 
* 
** 
** 
** 
** 
* 
** 
* 
* 
* 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
* 
* 
* 
** 
** 
* 
* 
** 
* 
* 
* 
* 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
* 
* 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
* 
* 
* 
** 
** 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
** 
** 
* 
* 
* 
* 
* 
** 
** 
** 
** 
** 
* 
* 
** 
* 
** 
** 

## Гаспадарчае значэнне 
Лекавыя і дэкаратыўныя расліны.

## Гл. таксама 
* Dactylorhiza cordigera
* Dactylorhiza iberica

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* Dactylorhiza   // The Plant List

*