Апалінарый Гіляравіч Гараўскі

**Апалінарый Гіляравіч (Гілярыевіч) Гараўскі** (, маёнтак Наборкі, Ігуменскі павет Мінскай губерні, цяпер Клічаўскі раён — , ) — беларускі мастак XIX стагоддзя. Брат мастакоў Іпаліта і Гілярыя Гараўскіх.

У літаратуры даюць таксама іншыя месцы нараджэння Апалінарыя Гараўскага, напрыклад, Уборкі ў Чэрвеньскім раёне, або «*Уборкі, сёння ў межах вёскі Астроўкі*» у Берэзінскім раёне, пры тым адлегласць паміж цяперашнім урочышчам Уборкі і Астроўкамі каля 5 км. У 2023 годзе месца нараджэння Апалінарыя Гараўскага ўдакладнена па метрычнай кнізе як ваколіца Наборкі (цяпер Новыя Набаркі ў Клічаўскім раён).

## Біяграфія 
### Паходжанне і сям’я 
Паходзіў з дробнапамеснага шляхецкага роду Гараўскіх герба «Кораб». Бацькі — Гіляры Францішкавіч Гараўскі і Мар’яна Якаўлеўна. Гараўскія валодалі каля 200 га зямлі, якая дасталася бацьку мастака Гелярыю ад дзеда мастака Францішка Гараўскага.

У сям’і было тры дачкі — Юліяна-Схаластыка (1831, Уборкі), Феліцыяна-Паўліна (1834, Наборкі), Амелія (каля 1842), і сыны — Іпаліт (1828, Астроўкі ― пасля 1864), Апалінары (1833, Наборкі ―1900), Караль (1838, Уборкі ― пасля 1869), Гектар (1843, Уборкі ― 1893), Гіляры (1847, Уборкі ― пасля 1875). Караль і Гектар былі прафесійнымі вайскоўцамі, Іпаліт, Апалінар і Гілярый ― мастакамі.

Ваколіца Уборкі цяпер не існуе, урочышча за 2 км на паўночны ўсход ад Падкаменя і 5 км на ўсход ад Брадца Бярэзінскага раёна.

### Адукацыя 
Апалінарый вучыўся ў Брэст-Літоўскім кадэцкім корпусе ў 1842—1850 гадах. Яшчэ ў дзяцінстве паказаў здольнасці да малявання. Вядомы архітэктар Мікалай Бенуа, які бываў у свайго дзядзькі, начальніка кадэцкага корпуса, звярнуў увагу на адоранага хлопчыка і ў 1850 годзе садзейнічаў яго пераводу ў Пецярбургскую акадэмію мастацтваў вольнапрыходным вучнем да 1854 года.

Напісаны ў першыя гады вучобы (1852), падчас канікулаў у родавым маёнтку, пейзаж «Балота» зацікавіў акадэмічны савет і быў набыты ва ўласную калекцыю спадкаемцам расійскага стальца. У 1853 годзе А. Гараўскі стварыў карціну «Від Ручэйскага возера блізу горада Таропца», якая прынесла яму малы залаты медаль і была набыта калекцыянерам .

За дыпломную работу, выкананую ў 1854 годзе, стажыраваўся ў вядомых еўрапейскіх майстроў, у прыватнасці, у А. Ахенбаха ў Дзюсельдорфе і А. Калама ў Жэневе. Па вяртанні ў Пецярбург у 1860 годзе атрымаў званне акадэміка жывапісу.

### Сталае жыццё 
. «Партрэт А. Гараўскага», 1867 г.]]
У 1860—1880 гадах жыў ва Уборках.

Гараўскі пісаў у Акадэмію з Бабруйскага павета:

», 1872 г.]]

Палатно «Старая моліцца» (1872) было высока ацэнена І. Рэпіным і прынесла вядомасць А. Гараўскаму.

У 1874 годзе ўступіў у Таварыства выставак мастацкіх твораў, якое было створана пад заступніцтвам Акадэміі мастацтваў.

У 1875 годзе страціў васемнаццацігадовую дачку, унука і бацьку.

У 1876 годзе пазнаёміўся з А. Трапезнікавым, спадчыннікам купца .

У 1880 годзе А. Гараўскі набыў маёнтак Кірылавічы, паблізу станцыі Белае (135 км ад Пецярбурга) колішняй Пецярбургска-Варшаўскай чыгункі.

У 1885—1886 гадах здзейсніў паездку па Сібіры, наведаў Іркуцк. У Беларусі Гараўскі напісаў свае лепшыя палотны, якім часам даваў даволі доўгія назвы, што, мабыць, не толькі падкрэслівала дакументальнае значэнне малюнкаў той ці іншай мясцовасці, а выступала і своеасаблівым сведчаннем настальгіі па канкрэтных геаграфічныъ пунктах, якія натхнілі яго на напісанне гэтых палотнаў: «Від дубовага гаю блізу Бабруйска», «Пераход статка праз Бярэзіну ў наваколлі Бабруйска перад дажджом» і г. д.

Творы А. Гараўскага адметныя жыццёвай праўдай; лейтматывы: прыгажосць прыроды, народны побыт. Гараўскі цікавіўся народнымі тыпамі, што праявілася ў карцінах «Старая, якая моліцца», «Селянін». Ён таксама напісаў шэраг партрэтаў, сярод якіх вылучаюцца партрэты , М. І. Глінкі, М. Л. Бенуа, Ф. Бруні, Аляксандра II, А. К. Глазунова, М. І. Глінкі, А. С. Даргамыжскага, А. Вайткевіча, М. Галубовіча, імператрыцы Марыі Фёдараўны і інш.

## Спадчына 
Удава А. Гараўскага, Аляксандра, засталася без сродкаў для жыцця з дочкамі, Марыяй і Юліяй, і таму пачала прадаваць працы мастака ў 1900-х гадах бадай што адразу па яго смерці.

Большая частка твораў — 18 карцін — Апалінарыя Гараўскага знаходзіцца ў Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь. Акрамя гэтага творы мастака знаходзяцца ў , , Рускім музеі, Траццякоўскай галерэі, Стаўрапольскім краявым музеі выяўленчых мастацтваў, музеі «Выратаваныя мастацкія каштоўнасці», ,  і іншых.

У 2009 годзе Белпошта выпусціла паштовую марку з выявай карціны А. Гараўскага «Вечар у Мінскай губерні».

Карціна «Замак» захоўваецца ў карпаратыўнай калекцыі Белгазпрамбанка ў Мінску.

### Працы ў Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь 
* Від на Нарвенскія вароты з Екацерынгофскага парку(1851)
* Пейзаж з ракой і дарогай (1853)
* Старая падчас малітвы (1872)
* Від на раку Арв у ваколіцах Шамані (1859)
* Яўрэй падчас малітвы (1857?)
* Матчын партрэт (1868)
* Купальшчыцы (1858)
* Вечар (1854)
* Пейзаж з ракою (1859)
* Дубы (1858)
* Сельскі пейзаж (1855)
* Марыя Магдаліна, якая каецца (1861)
* Партрэт невядомкі у чорным (1868)
* Партрэт Соф’і Міхайлаўны Траццяковай (1857)
* Зарослая сажалка
* Ля кузні (1862)
* Пейзаж з ракою (1853)
* Від дубровы на беразе Свіслачы ля Бабруйска (1855)
* Жаночы партрэт. Ля раяля (1868)
* Жаночы партрэт. Ля мальберта (1868)
* Вечар у Мінскай губерні (1870-я)
* Партрэт маладой жанчыны ў белай сукенцы (1863)
* Партрэт невядомкі з палітрай (1867)
* Партрэт мастака Льва Феліксавіча Лагорыа (1890-я)
* Канюшына цвіце (1895)
* Пейзаж (1897)

## Заўвагі 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* Апалінар Гараўскі = Аполлинарий Горавский = Apalinar Garausky / склад. Н. М. Усава. ― Минск : Беларусь, 2014. ― ISBN 978-985-01-1111-1.
* Гараўскі Апалінарый Гілярыевіч // Памяць: Гіст.-дакум.хроніка Чэрвеньскага р-на. Мінск, 2000. — С. 99-100;
* Гараўскі Апалінар Гілярыевіч // Памяць: Бярэзін. р-н: гіст.-дак.хронікі гарадоў і р-наў Беларусі / Уклад. П. А. Прыбыткін; Рэдкал.: А. А. Ждановіч і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мінск, 2004. — С. 67.
* 
* Письма художников к П. М. Третьякову. М. 1960, с. 25
* *Дробаў Л. М.* Беларускія мастакі XIX стагоддзя. ― Мн., 1971
* *Крэпак Б. А.* Вяртанне імёнаў : нарысы пра мастакоў: у 2 кн. — Мн., Мастацкая літаратура, 2013―2014.
* 

## Спасылкі 
* Барыс Крэпак. «Праўда бруднай лужыны» 

Катэгорыя:Мастакі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Апалінарый Гіляравіч