Герыт ван Хонтхорст

**Герыт ван Хонтхорст** (, 4 лістапада 1590 — 27 красавіка 1656) — мастак галандскага залатога веку мастацтва. У пачатку сваёй кар’еры наведаў Рым, дзе меў вялікі поспех дзякуючы карцінам у стылі Караваджа. Пасля вяртання ў Нідэрланды, стаў вядучым партрэтыстам.

## Біяграфія 
[злева|thumb|*Хрыстос перад першасвятаром*, каля [1617, Нацыянальная галерэя ў Лондане]]
Хонтхорст нарадзіўся ў Утрэхце ў сям’і мастака-дэкаратара і прайшоў навучанне спачатку пад кіраўніцтвам свайго бацькі, а пасля ў Абрахама Блумарта. Пасля завяршэння свайго адукацыі, адправіўся ў Італію, дзе яго імя першапачаткова ўзнікае ў 1616 годзе. Ён быў адным з чатырох мастакоў з Утрэхта, які апынуўся ў Рыме у гэты час. Астатнія трое былі Дзірк ван Бабюрэн, Хендрык Цербруген і Ян ван Бійлерт. У Рыме ён жыў у палацы Вінчэнца Джусцініяні, дзе напісаў карціну *Хрыстос перад першасвятаром*, якая цяпер знаходзіцца ў Нацыянальнай галерэі ў Лондане. Джусцініяні меў вялікую мастацкую калекцыю, і Хонтхорст знаходзіўся пад уплывам на той момант такіх сучасных мастакоў, як Караваджа, Барталамеа Манфрэдзі і Карачы. Ён стаў асабліва вядомы выявамі штучна асветленых сцэн, атрымаўшы мянушку «Герард дэла Ноці» (Начны Герыт). Кардынал Сцыпіён Баргезэ стаў яшчэ адным важным апекуном, забеспячэнне важных заказаў для яго ў Сан-Сільвестр-дэла-Марына, Монтэкампатры і ў Санта-Марыя-дэла-Віторыа ў Рыме. Ён таксама працаваў на Казіма II Медычы, вялікага герцага Тасканы.

Хонтхорст вярнуўся ў Утрэхт ў 1620 годзе і заваяваў значную рэпутацыю як у Галандскай рэспублікі, а таксама за мяжой. У 1623 годзе, падчас жаніцьбы, ён быў прэзідэнтам Гільдыі Святога Лукі ў Утрэхце. Неўзабаве ён стаў настолькі вядомым, што сэр Дадлі Карлтан, тады англійскі пасланнік ў Гаазе, рэкамендаваў яго работы графу Говарду і лорду Дорчэстэра. У 1626 годзе Хонтхорст зрабіў вячэру для Рубенса, і намаляваў яго партрэт.
[|thumb|*Алегорыя малявання*, [1648, Мастацкі музей Крокера]]
Каралева Елізавета Багемская, сястра англійскага караля Карла I, якая знаходзілася ў выгнанні ў Нідэрландах, рабіла замовы Хонторсту, ён таксама стаў настаўнікам малявання для яе дзяцей. Калі ён стаў вядомы Карлу, то кароль ў 1628 годзе запрасіў яго ў Англію, дзе ён напісаў шэраг партрэтаў караля і каралевы, як Дыяна і Апалон ў аблоках, якія атрымліваюць герцага Букінгемскага як Меркурый і апекуном караля дзеці Багеміі. Ён намаляваў таксама групавы партрэт чатырох старэйшых дзяцей караля Багеміі (таксама ў Хэмптан-Корт), у якім двое старэйшыя дзеці былі намаляваныя ў вобразе Дыяны і Апалона.

Пасля свайго вяртання ў Утрэхце, Хонтхорст працягваў маляваць для англійскага манарха, у 1631 годзе ён зрабіў вялікі партрэт караля і каралевы Багеміі і ўсіх іх дзяцей. Прыкладна ў той жа час ён напісаў некалькі выяў: Адысея для лорда Дорчэстэра, і некалькі выяў, якія паказваюць выпадкі дацкай гісторыі для Крысціяна IV Дацкага. Ён таксама намаляваў партрэт дачкі караля графіні Леаноры, у той час калі яна была ў Гаазе.

Яго папулярнасць у Нідэрландах была такая вялікая, што ён адкрыў другую студыю ў Гаазе, дзе ён пісаў партрэты членаў двара, і выкладаў малюнак. У гэтай вялікай студыі працавала вялікая колькасць вучняў і памочнікаў, іх праца была робіць копіі каралеўскіх партрэтаў Хонторста. Згодна ўспамінаў з аднаго з вучняў, Іахіма фон Зандрарта, які апісваў сваё жыццё ў сярэдзіне 1620-х гадоў, Хонтхорст заўсёды меў не менш за 24 студэнтаў, кожны з іх плаціў 100 гульдэнаў у год за сваё навучанне.

Яго брат Вілем ван Хонтхорст (1594—1666) быў таксама мастаком-партрэтыстам. Многія з карцін Вілема былі раней памылкова прыпісваліся Герыту з-за падабенства подпісаў. Вілем быў вучнем Абрахама Блумарта, яго таксама вучылі ў ўласнага старэйшага брата. У 1646 годзе ён адправіўся ў Берлін, дзе стаў прыдворным мастаком Луі-Генрыэты, жонкі курфюрста Фрыдрыха II Брандэнбургскага. Ён вярнуўся ў Утрэхт толькі ў 1664 годзе.

## Творчая спадчына 
Хонтхорст быў пладавітым мастаком. Захавалася многа прац, у якіх ён культывуе стыль Караваджа, часта сцэны ў карчме з музыкантамі, шулерамі і людзей, якія ядуць. Ён меў вялікі талент майстра святлацені, часта яго карціны маюць сцэны, асветленыя адной свечкай.

Некаторыя з яго самых вядомых твораў былі партрэты герцага Букінгемскага і яго сям’і, кароля і каралевы Багеміі, Марыі Медычы, кіраўнікоў горада і іх жонак, Шарль Луі і Руперта, пляменнікаў Карла I, і барона Крэйвена. Яго раннія працы: *Лютніст* (1614, Луўр), *Забойства святога Яна* ў Санта-Марыя-дэла-Скала ў Рыме, *Вызваленне Пятра* ў Берлінскім музеі.

Яго карціна *Пакланенне пастухоў* (1620) была знішчана падчас выбуху мафіі ў 1993 годзе.

Карціна Хонторста *Канцэрт* (1623) была набыта за невядомую суму Нацыянальнай галерэяй мастацтваў у Вашынгтоне, з прыватнай калекцыі ў Францыі ў лістападзе 2013 года. Карціна не была вядома з 1795 года.

## Галерэя

File:St. Peter by Honthorst.JPG|*Вызваленне Св. Пятра з вязніцы*, 1616-1618, Берлінскі дзяржаўны музей
File:Gerard van Honthorst 001.jpg|Пакланенне пастухоў 1622, Музей Вальрафа-Рыхарца
File:The Steadfast Philosopher, by Gerard van Hondhorst.jpg|*Непахісны філосаф*, 1623, прыватная калекцыя
File:Gerard van Honthorst - The procuress - Google Art Project.jpg|*Свацця*, якая паказвае выкарыстанне святлаценю, 1625

Image:Le Reniement de saint Pierre by Gerrit van Honthorst.jpg|*Адрачэнне Св. Пятра*, каля 1620

File:The Concert A22894.jpg|*Канцэрт*, 1623, Нацыянальная галерэя мастацтваў,  Вашынгтон

File:Gerard van Honthorst - Margareta Maria de Roodere and Her Parents - WGA11679.jpg|*Маргарыта Марыя дэ Рудэры і яе бацькі* (каля 1652), Цэнтральны музей Утрэхта

File:Gerard van Honthorst - Lute Player - WGA11666.jpg|*Лютніст*, 1624 
File:Elizabeth, Queen of Bohemia by Gerrit van Honthorst.jpg|*Елізавета Сцюарт*, каралева Багеміі
File:Smiling girl holding an obscene image, by Gerard van Honthorst.jpg|*Усміхаючыяся дзяўчына, куртызанка, якая трымае непрыстойны малюнак*, 1625
Image:Frederik Hendrik (1584-1647), prins van Oranje (Atelier of Gerard van Honthorst, 1650).jpg|Фрэдэрык Генрых Аранскі, 1650
File:Gerard van Honthorst - lviv gallery.jpg|*Жанчына з гітарай*, 1631, Львоўская нацыянальная галерэя
Image:Amalia van Solms (Gerard van Honthorst, 1650).jpg|*Партрэт з падвескамі Амаліі ван Солмс-Браўнфельд*
File:Gerard van Honthorst - Woman Playing the Guitar - WGA11669.jpg| *Жанчына, якая грае на гітары* 
File:Gerard van Honthorst - lviv gallery2.jpg| *Мужчына з віёлай ды гамбай*

## Спасылкі 
*Gerrit-van-honthorst.org  Творы Герыта ван Хонтхорста

Катэгорыя:Мастакі Нідэрландаў