open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Карл Арнольд

**Карл Максіміліян Арнольд** (ням.: Karl Maximilian Arnold, , Нойштат-бай-Кобург — , ) — нямецкі мастак-карыкатурыст і графік.

## Жыццё і творчасць 
Нарадзіўся ў сям’і баварскага прадпрымальніка і палітыка Макса Оскара Арнольда, быў чацвёртым з дзевяці дзяцей. Пасля атрымання сярэдняй адукацыі вывучаў маляванне і мадэляванне ў прамыслова-рамесніцкай школе ў родным горадзе. Увосень 1901 года прыязджае ў Мюнхен і паступае там у Акадэмію прыгожых мастацтваў, дзе вучыцца перш у класе малюнка ў Карла Раўпа, а затым жывапісу ў Людвіга фон Лёфца і Франца фон Штука. Малады мастак не атрымліваў ад сям’і матэрыяльнай падтрымкі, таму звярнуўся ў рэдакцыі вядучых ілюстраваных часопісаў Мюнхена. У верасні 1907 года яго першы малюнак апублікавалі ў адным з найвядомых у Нямеччыне сатырычных выданняў, у часопісе «Simplicissimus», у тым жа годзе яго пачаў публікаваць часопіс «Die Jugend». У 1913 годзе К.Арнольд стварае тытульны ліст «Сімпліцысімуса», у 1917 годзе становіцца адным з саўладальнікаў гэтага выдання. Да 1942 года ў часопісе было апублікавана каля 1.800 малюнкаў майстра.

З пачаткам Першай сусветнай вайны К.Арнольд быў мабілізаваны, аднак размеркаваны ў рэдакцыю створанай на акупаванай паўночнай Францыі для патрэб 6-й арміі вайсковай газеты «Liller Kriegszeitung», дзе працуе мастаком. Да 1917 года Арнольд публікуе на яе старонках 300 малюнкаў патрыятычнага і нацыяналістычнага зместу. У 1920-я гады ён — апроч «Сімпліцысімуса» — супрацоўнічае са швейцарскай сатырычнай газетай «Nebelspalter» (Раскольнік туману), з Münchner Illustrierte Presse, а таксама з часопісамі Die Dame і Праказа (Ulk). З прыходам да ўлады ў Германіі ў 1933 годзе нацыянал-сацыялістаў — нягледзячы на вострую крытыку на яго старонках А.Гітлера — часопіс не быў зачынены, і К.Арнольд працягнуў там сваю працу. Не з’яўляючыся прыхільнікам рэжыму, мастак у той жа час аб’явіў, што не падыходзіць для пратэстнага Супраціву, аддаючы перавагу лавіраваць паміж партыямі. У 1936 годзе ён таксама працаваў на берлінскае выдавецтва Ульштэйн, у 1937 едзе ў Парыж на Сусветную выстаўку як журналіст-ілюстратар. У 1939 годзе яму прысвойваецца званне прафесара жывапісу. У той жа самы час у 1938 годзе апублікаваная ў 1924 годзе кніга К. Арнольда «Berliner Bilder (Берлінскія замалёўкі)» была прызнана Імперскай пісьменніцкай палатай як шкодніцкая і не рэкамендуемая. У 1942 годзе мастак перанёс інсульт, пасля якога ўжо не змог акрыяць, і спыніў мастацкую дзейнасць.

К. Арнольд быў з 1911 года жанаты з мастачкай Ганнай-Дорай Фальквардсен, з якой быў знаёмы яшчэ са студэнцкіх гадоў і жыў у Парыжы ў 1909—1910 гадах. У гэтым шлюбе ў іх было чацвёра сыноў.

К. Арнольд, разам з Олафам Гульбрансанам, Томасам Гейнэ і Бруна Паўлем адносіцца да найбольш значных нямецкіх мастакоў-карыкатурыстаў першай паловы XX стагоддзя.

Катэгорыя:Мастакі Германіі
Эдуарда Ароё

**Эдуарда Ароё** (; ,  — , ) — іспанскі мастак.

У 1958—1968 гадах жыў у Парыжы, пазней пераехаў у Мілан. Раннія карціны Ароё маюць уплыў экспрэсіянізму, а больш познія творы выкананыя ў стылізаванай манеры. Ароё выступаў крытыкам рэжыма Франка, так і турыстычнага буму ў Іспаніі, што сведчыць пра яго палітычную ангажаванасць.
Шымановіч

**Шымановіч** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Віктаравіч Шымановіч (нар. 1998) — беларускі лёгкаатлет.
* Ілья Сяргеевіч Шымановіч (нар. 1994) — беларускі плывец.
* Ірына Уладзіміраўна Шымановіч (нар. 1997) — беларуская тэнісістка.
Казы

**Казы** — прозвішча і тапонім.

## Прозвішча 
* Абдысатдар Казы — туркменскі паэт другой паловы XIX стагоддзя.

## Тапонімы 
* Казы — сяло ў Лябяжынскім раёне Паўладарскай вобласці Казахстана.
Ханс Хартунг

**Ханс Хартунг** (ням.: Hans Hartung; ,  — , ) — французскі мастак Парыжскай школы, выхадзец з Германіі.

## Біяграфія 
Ханс Хартунг нарадзіўся ў 1904 годзе ў Лейпцыгу. Яго бацька — медык, музыкант і мастак-самавук. У 1912—1914 гадах сям’я жыла ў Базелі, дзе Хартунг захапіўся фатаграфіяй. Затым вучыўся ў Дрэздэне, капіяваў у музеі Рэмбранта, Гою, Эль Грэка, нямецкіх і аўстрыйскіх экспрэсіяністаў (Какошка, Нольдэ). У акварэльных працах 1922 г. прыйшоў да абстракцыянізму.

У 1924—1925 вучыўся філасофіі і гісторыі мастацтва ў Лейпцыгу, затым — у Акадэміі прыгожых мастацтваў у Дрэздэне. Адкрыў для сябе імпрэсіянізм і кубізм. Да 1931 года жыў у Парыжы, затым падарожнічаў па Бельгіі, Галандыі, Нарвегіі. З 1934 года пасяліўся ў Парыжы, зблізіўся з Кандзінскім, Мандрыянам, Міро, Колдэрам. Маляваў у манеры, блізкай да ташызму.

У 1939 годзе Хартунг ажаніўся з нарвежскай мастачкай Ганнай-Эвэ Бергман. У 1939 годзе яны развяліся. У галечы Хартунг працаваў у майстэрні скульптара Хуліа Гансалеса і пасля ажаніўся з яго дачкой Рабертэ. Аднак з ёй ён таксама развёўся і ў 1957 годзе зноў узяў шлюб з першай жонкай.

У гады Другой сусветнай вайны запісаўся ў Замежны легіён, ваяваў у Паўночнай Афрыцы. Дэмабілізаваўшыся, бег з акупаванай Францыі ў 1943 годзе, хаваўся ў Іспаніі, быў арыштаваны, 7 месяцаў правёў у французскім канцэнтрацыйным лагеры. Затым зноў паступіў у Замежны легіён, быў цяжка паранены ў лістападзе 1944, страціў правую нагу. Вярнуўшыся ў Парыж, у 1946 годзе атрымаў французскае грамадзянства, быў узнагароджаны Ваенным крыжом і ордэнам Ганаровага легіёна.
Івар Арасеніус

**Івар Аксель Хенрык Арасеніус** (; ,  — , Эльвенген) — шведскі мастак і ілюстратар, адзін з найвядомых прадстаўнікоў шведскага сімвалізму. Самая вядомая з яго кніг, швед. Kattresan («Падарожжа ката») была выдадзена пасмяротна ў 1909 годзе.

## Біяграфія і творчасць 
Нарадзіўся ў сям’і пуцявога інжынера. Вучыўся жывапісу ў Гётэбаргу ў Карла Вільгельмсана на працягу года ў 1897 годзе, затым быў прыняты ў Акадэмію прыгожых мастацтваў у Стакгольме. Расчараваўшыся ў акадэмічнай адукацыі, спачатку наведваў як вольнаслухач мастацкую школу пры Саюзе Мастак (швед. Konstnärsförbundet), дзе вучыўся ў Рыхарда Берга, а ў 1901 годзе вярнуўся ў Гётэбарг, дзе працягнуў заняткі ў Карла Вільгельмсана. Патрапіў пад моцны ўплыў дацкага мастака Оле Крузэ, які наведаў Гётэбарг, і зацікавіўся сярэднявечным і народным мастацтвам.

У 1904 годзе праз Мюнхен прыехаў у Парыж. Пасля праведзенага адпачынку ў рыбацкай вёсцы Кудвіль (фр. Coudeville) вярнуўся ў Парыж, дзе ў 1905 годзе прыняў удзел у Салоне Незалежных (фр. Salon des Indépendants). Яго працы атрымалі там станоўчыя водгукі публікі, што істотна ўзняло самаацэнку мастака. У тым жа годзе мастак вяртаецца ў Швецыю, у Стакгольме праходзіць яго першая выстава, на якой экспануюцца 173 працы.

Вярнуўшыся ў Гётэбарг, Арасеніус пазнаёміўся з Ідай (Эвай) Адлер (нар. 1879). Ажаніўся з ёй у 1906 годзе і яны пераехалі ў Обю (швед. Åby) каля Нарчэпінга, дзе нарадзілася іх дачка Ліліян. У 1907 годзе сям’я пераехала ў катэдж у Элвенген () у ваколацах Гётэборга. На карцінах Арасеніуса апошніх гадоў жыцця пастаянным сюжэтам з’яўляюцца цёмныя пакоі катэджа з фігурамі яго жонкі і дачкі. У той самы час ён распрацоўвае міфалагічныя і фальклорныя сюжэты ў сваіх акварэляў.

У 1906—1907 гадах Арасеніус супрацоўнічаў з газетамі Strix і Söndags-Nisse. Апошняя выпускае 21 красавіка 1907 года нумар, цалкам складзены з твораў мастака.

У 1908 годзе прайшла вялікая выстава мастака, спачатку ў Лундзе, затым у галерэі Валан (швед. Valand) у Гётэбаргу. Мастацкі музей Гётэбарга набыў некалькі яго твораў.

Памёр ва ўзросце трыццаці гадоў ад гемафіліі (абодва ягоныя браты таксама памерлі ад гемафіліі).

У гонар мастака названы Фонд Арасеніуса, утвораны Шведскім Таварыствам Гемафіліі для правядзення навуковых даследаванняў.

Катэгорыя:Мастакі Швецыі
Катэгорыя:Сімвалізм
Зімін

**Зімін** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Арцём Русланавіч Зімін — беларускі футбаліст
* Георгій Васільевіч Зімін — Герой Савецкага Саюза
Тунгуска

**Тунгуска**:

* Тунгуска (прыток Амура)
* Тунгуска (зенітны ракетна-гарматны комплекс)
Сук

**Сук**:
* Вячаслаў Іванавіч Сук — рускі дырыжор, кампазітар чэшскага паходжання
* Ёсеф Сук — чэшскі кампазітар, скрыпач, педагог
Чэмпіянат Польшчы па баскетболе сярод жанчын 2021/2022

**Чэмпіянат Польшчы па баскетболе сярод жанчын 2021/2022** — чэмпіянат Польшчы па баскетболе сярод жанчын.

## Клубы-ўдзельнікі 
## Спасылкі 
*  Афіцыйны сайт
*  Polish League at Eurobasket.com

2022
Катэгорыя:2021 год у баскетболе
Катэгорыя:2022 год у баскетболе
Катэгорыя:Спорт у Польшчы ў 2021 годзе
Катэгорыя:Спорт у Польшчы ў 2022 годзе
Невысакосны год

**Невысакосны год** — каляндарны год, які складаецца з 365 дзён. У адрозненне ад высакоснага года ў невысакосным годзе няма дадатковага дня ў сонечным календары або месяцы ў месяцава-сонечным календары. Іншымі словамі, невысакосны год — гэта год без інтэркаляцыі. У грыгарыянскім календары (як і ў юліянскім календары) выкарыстоўваюцца як невысакосныя гады, так і высакосныя, каб каляндар адпавядаў трапічнаму году, які не змяшчае цэлай колькасці дзён.

У грыгарыянскім і юліянскім календарах невысакосны год з 365 дзён мае 52 тыдні і адзін дзень, таму кожны невысакосны год пачынаецца і заканчваецца ў адзін і той жа дзень тыдня (напрыклад, 1 студзеня і 31 снежня 2021 года прыпадалі на пятніцу) і год, наступны за невысакосным годам, пачнецца ў наступны дзень тыдня. У невысакосны год у лютым роўна чатыры тыдні, таму сакавік пачынаецца ў той жа дзень тыдня. Лістапад таксама пачынаецца гэтым днём тыдня.

У грыгарыянскім календары 303 з кожных 400 гадоў з’яўляюцца невысакоснымі. Для параўнання, у юліянскім календары 300 з кожных 400 гадоў з’яўляюцца невысакоснымі, а ў новаюліянскім календары (выкарыстоўваемым Грэчаскай праваслаўнай царквой) 682 з кожных 900 гадоў з’яўляюцца невысакоснымі.

## Літаратура 
* Климишин И. А. Календарь и хронология. — Изд. 3. — М.: Наука. Гл. ред. физ.-мат. лит., 1990. — 478 с. — 105 000 экз. — ISBN 5-02-014354-5.

Катэгорыя:Каляндар
Катэгорыя:Грыгарыянскі каляндар
Катэгорыя:Юліянскі каляндар
Патрыстычны інстытут «Аўгустыніянум»

**Патрыстычны інстытут «Аўгустыніянум»** () — каталіцкая вышэйшая навучальная ўстанова з сядзібай у Рыме, якая кіруецца Святым Прастолам. 

## Агульная характарыстыка 
Інстытут асацыяваны з Папскім Латэранскім універсітэтам і спецыялізуецца на вывучэнні айцоў Касцёла, у прыватнасці, на вывучэнні спадчыны Аўгусціна Аўрэлія. Гэта адзіная ВНУ ў свеце, якая прысвойвае ступень доктара ў галіне патрыстыкі. 

ВНУ мае адну з найлепшых бібліятэк у гэтай галіне. Кнігазбор складае каля 60 тысяч тамоў і 500 назваў часопісаў. Выдаецца часопіс «Аўгустыніянум» і серыя «Studia Ephemeridis Augustinianum». З 2008 года супрацоўнічае з Рымскім універсітэтам «Ла Сапіенца».

«Аўгустыніянум» лічыцца прамым спадкаемцам вучэльні «Studium Generale», якая дзейнічала ў Рыме ў XIV стагоддзі і належала ордэну манахаў-аўгусцінцаў. Ён быў заснаваны аўгусцінцамі і ў іх гонар захаваў імя святога Аўгусціна. У лістападзе 1989 года інстытут быў афіцыйна падпарадкаваны Кангрэгацыі каталіцкай адукацыі. Цяперашнім прэзідэнтам з’яўляецца Джузэпэ Каруза.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Рым
Партрэт Леана І Міхаіла Радзівіла

**«Партрэт Леана І Міхаіла Радзівіла»** — карціна са збораў Нясвіжскага замка, напісаная ў 1733—1737 гадах. Захоўваецца ў калекцыі у Нацыянальным музеі ў Варшаве ( MP 4478. MNW). Памер карціны — .

Катэгорыя:Радзівілы
Катэгорыя:Нясвіжскі палацава-паркавы комплекс
Катэгорыя:Партрэты
Катэгорыя:Серыя партрэтаў у лаўровым вянку
Катэгорыя:Карціны са збораў Нацыянальнага музея ў Варшаве
Папскі тэалагічны факультэт «Марыянум»

**Папскі тэалагічны факультэт «Марыянум»** () — каталіцкая вышэйшая навучальная ўстанова з сядзібай у Рыме, якая кіруецца Святым Прастолам і спецыялізуецца ў галіне марыязнаўства. 

## Агульная характарыстыка 
Сама назва «Марыянум» узыходзіць да Папы Баніфацыя IX, які ў 1398 годзе надаў калегіуму ордэна манахаў-сервітаў права прысвойваць вучоныя ступені па багаслоўі. Гэты калегіум у Рыме быў зачынены ў 1870 годзе ў сувязі з рэвалюцыяй і зноў адкрыты пад назвай калегіума святога Алесіа Фальканьеры ў 1895 годзе.

У 1939 годзе Габрыэле Раскіні заснаваў часопіс «Марыянум» і ўзначальваў яго на працягу трыццаці гадоў. У 1950 годзе Габрыэле Раскіні заснаваў Факультэт марыязнаўства, які 8 снежня 1955 года атрымаў статус Папскага інстытута згодна з указам Кангрэгацыі семінарый і універсітэтаў пад кіраўніцтвам Папы Пія XII, а Раскіні стаў яго рэктарам. З 1971 года факультэт быў адкрыты для навучання і свецкіх асоб.

Цяпер Папскі тэалагічны факультэт «Марыянум» з'яўляецца адной з найбольш аўтарытэтных устаноў па марыязнаўству. Акадэмічныя праграмы ўключаюць магістарскую (2 гады навучання) і доктарскую ступені. ВНУ мае бібліятэку з больш чым 85 тысячамі тамоў па марыязнаўству, а таксама часопісамі багаслоўскай тэматыкі.

## Гл. таксама 
* Папская міжнародная акадэмія марыязнаўства

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы 

Катэгорыя:Рым
Чэмпіянат Польшчы па валейболе сярод жанчын

**Чэмпіянат Польшчы па валейболе сярод жанчын** — найвышэйшая польская нацыянальная прафесійная ліга па валейболе сярод жанчын. Была створана 17 жніўня 2005 года, першы розыгрыш адбыўся ў сезоне 2005/2006.

## Пераможцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
Папскі тэалагічны факультэт і Папскі інстытут духоўнасці «Тэрэзіянум»

**Папскі тэалагічны факультэт і Папскі інстытут духоўнасці «Тэрэзіянум»** () — каталіцкая вышэйшая навучальная ўстанова з сядзібай у Рыме, якая кіруецца Святым Прастолам. 

## Агульная характарыстыка 
Вучэльня належыць ордэну кармелітаў, займаецца вывучэннем кармеліцкай духоўнасці і адукацыяй студэнтаў. Будынак вучэльні размяшчаецца ў заходняй частцы Рыма непадалёк ад базілікі Сан-Панкрацыё.

Першапачаткова вучэльня мела статус кармеліцкага багаслоўскага факультэта і насіла імя Святой Тэрэзы і Яна Хрысціцеля. 23 мая 1963 года вучэльня атрымала статус Папскага факультэта. Галоўнай спецыялізацыяй вучэльні было багаслоўе духоўнага жыцця і кармеліцкае багаслоўе. У 1982 годзе была ўведзена спецыялізацыя «Багаслоўская антрапалогія», якая ў 2005 годзе змяніла назву на «Хрысціянская антрапалогія». У 1987 годзе ў «Тэрэзіянум» быў інкарпараваны Інстытут пастырскага багаслоўя і аховы здароўя «Каміліянум», які належаў да ордэна каміліянцаў. Сучасны статут навучальнай установы быў зацверджаны 11 красавіка 1988 года Кангрэгацыяй каталіцкай адукацыі.

У вучэльні ёсць філіялы ў Італіі, Францыі, Камеруне і Індыі. Выдаецца аднайменны часопіс.

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Рым
Папскі атэнэум Святога Ансельма

**Папскі атэнэум Святога Ансельма** () — каталіцкая вышэйшая навучальная ўстанова з сядзібай у Рыме, якая кіруецца Святым Прастолам і спецыялізуецца ў галіне літургіцы. 

## Агульная характарыстыка 
У 1687 годзе падчас пантыфікату Папы Інакенція XI у Рыме была заснавана першая бенедыктынскі калегіум. Папа Леў XIII рэфармаваў калегіум ў 1887 годзе. У працы з крыніцамі прафесары вучэльні практыкавалі гістарычна-крытычны метад. Манахі-бенедыктыны, звязаныя з вучэльняй, прымалі ўдзел у падрыхтоўцы Кодэкса кананічнага права 1917 года і новага кодэкса ў 1983 годзе. У 1961 годзе Папа Ян XXIII павысіў калегіум да статусу Папскага літургічнага атэнэума (інстытута), першага ў свеце. Гэта адзіная навучальная ўстанова, якая дае доктарскія ступені па каталіцкай літургіцы.

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Рым
Папскі атэнэум «Каралева апосталаў»

**Папскі атэнэум «Каралева апосталаў»** () — каталіцкая вышэйшая навучальная ўстанова з сядзібай у Рыме, якая кіруецца Святым Прастолам. 

## Агульная характарыстыка 
Вучэльня кіруецца Кангрэгацыяй легіянераў Хрыста. Яна была кананічна заснавана Кангрэгацыяй каталіцкай адукацыі 15 верасня 1993 года. 11 ліпеня 1998 года Папа Ян Павел II даў дазвол гэтай навучальнай установе называцца Папскай. Папскі атэнэум «Каралева апосталаў» навучае святароў і семінарыстаў, рэлігійных і свецкіх асоб з усяго свету.

## Структура 
* Факультэт тэалогіі
* Факультэт філасофіі
* Факультэт біяэтыкі

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Рым
Іозеф Ігнац Апіяні

**Іозеф Ігнац Апіяні** (італ. Giuseppe Ignazio Appiani; , Мюнхен, паводле іншых звестак у Порта-Чэрэзіа, правінцыя Варэзэ — , Трыфенштайн) — жывапісец, фрэскапісец.

Працаваў у Паўднёвай Германіі. Нупружаная экспрэсія яго стылю паказвае ўплыў Космы Даміяна Азама. Галоўныя творы — фрэскі трапезнай у Бермахтале (1751) і ў царкве Фірцэнхейлінген (1764—1769).
Артур Дзмітрыевіч Кузьміч

**Артур Кузьміч** (нар. , ) — беларускі футбаліст, паўабаронца клуба «Смаргонь» (у арэндзе з «Мінска»).

## Клубная кар’ера 
Выхаванец «Мінска», выступаў за юнацкія каманды клуба, з 2019 года пачаў гуляць за дубль. У канцы сезона 2021 стаў прыцягвацца да асноўнай каманды клуба. 28 лістапада 2021 года дэбютаваў у Вышэйшай лізе, адгуляўшы другі тайм матча са «Смаргонню» (0:1).

У ліпені 2022 года быў аддадзены ў арэнду пінскай «Хвалі». Пакінуў «Хвалю» па заканчэнні арэнды ў снежні 2022 года.

У сакавіку 2023 года на правах арэнды далучыўся да віцебскага «Макслайна». Пакінуў клуб у снежні 2023 года. У першай палове 2024 года выступаў за «Мінск», а ў ліпені 2024 года стаў іграком «Смаргоні».

## Міжнародная кар’ера 
У кастрычніку 2019 года быў у складзе юнацкай зборнай Беларусі (да 17 гадоў) на кваліфікацыйным раўндзе чэмпіянату Еўропы, аднак не выхадзіў на поле.

У кастрычніку 2021 года гуляў за юніёрскую зборную Беларусі (да 19 гадоў) у кваліфікацыйным раўндзе чэмпіянату Еўропы.

## Статыстыка выступленняў 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Хваля Пінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Макслайн
Катэгорыя:Ігракі ФК Смаргонь
Партрэт кардынала Яна Аляксандра Ліпскага

**«Партрэт кардынала Яна Аляксандра Ліпскага»** — карціна са збораў Нясвіжскага замка, напісаная пасля 1737 года невядомым мастаком. Захоўваецца ў калекцыі Нацыянальнага мастацкага музея Рэспублікі Беларусь ( ЗЖ 169. НММ РБ). Памер карціны — .

Катэгорыя:Нясвіжскі палацава-паркавы комплекс
Катэгорыя:Партрэты
Катэгорыя:Карціны са збораў Нацыянальнага мастацкага музея Рэспублікі Беларусь
Марыя Гімбутас

**Марыя Гімбутас** (, ; 23 студзеня 1921 г., Вільня — 2 лютага 1994 г., Лос-Анджэлес) — выбітная літоўская археолаг, стваральніца курганнай гіпотэзы прарадзімы індаеўрапейцаў.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў сям’і Даніэлюса і Веранікі Алсейка ў Вільне, якая ў той час уваходзіла ў склад Сярэдняй Літвы. У 1931 г. яе сям’я пераехала ў Каўнас. З 1936 г. прымала ўдзел у этнаграфічных даследаваннях. У 1941 г. выйшла замуж за літоўскага архітэктара Юргіса Гімбутаса.

У 1942 г. скончыла гуманітарны факультэт Віленскага ўніверсітэта. У 1946 г. абараніла доктарскую дысертацыю па этналогіі ў Цюбінгенскім універсітэце. З 1949 г. жыла ў ЗША. Працавала і выкладала ў Гарвардскім і Каліфарнійскім універсітэтах. Праводзіла раскопкі у Югаславіі, Грэцыі і Італіі. У 1981 г. наведала СССР, чытала лекцыі ў Вільнюсе і Маскве.

Мела 3 дачок.

Памерла ў Лос-Анджэлесе. У 1994 г. перапахавана на Пятрашунскіх могілках у Каўнасе.

## Навуковыя погляды 
Марыя Гімбутас найбольш вядома курганнай гіпотэзай паходжання індаеўрапейцаў, якую яна высунула ў 1956 г.

Выступала за стварэнне асобнай міждысцыплінарнай вобласці *археаматалогія*, што павінна была аб’яднаць археалогію, тэалогію, мовазнаўства і этналогію. З’яўлялася прыхільніцай існавання матрыярхальнага грамадства ў старажытнасці, характарызавала яго як стадыю развіцця з эканамічнай роўнасцю і мірнымі адносінамі. У працах 1974—1991 гг. сцвярджала, што ў неалітычнай Еўропе склалася мірнае «гінацэнтрычнае» грамадства, якое шанавала багінь-маці. Культуру бронзавага веку і распаўсюджанне індаеўрапейцаў звязвала з надыходам ваяўнічай патрыярхальнай «андракратыі».

## Асноўныя публікацыі 
* Die Bestattung in Litauen in der vorgeschichtlichen Zeit — Verlag: Tübingen: J. C. B. Mohr, 1946
* The Prehistory of Eastern Europe. Part I. Mesolithic, Neolithic and Copper Age Cultures in Russia and the Baltic Area. H. Hencken, ed. Cambridge: American School of Prehistoric Research. Peabody Museum, Harvard University. Bulletin No. 20, 1956
* Ancient symbolism in Lithuanian folk art — Philadelphia: American Folklore Society, 1958
* Rytprusiu ir Vakaru Lietuvos Priesistorines Kulturos Apzvalga. — Nueva York: Studia Lituaica, 1958
* COWA surveys and bibliographies. Area 3, Western Europe. Part I, and: COWA surveys and bibliographies. Area 3, Western Europe. Part II. No 1. — Cambridge, Mass. : Council for Old World Archaeology, 1959
* The Balts — New York: Frederick A. Praeger, 1963
* Bronze Age cultures in Central and Eastern Europe, 1965
* The Slavs — New York: Praeger Publishers. 1971
* The Goddesses and Gods of old Europe, 6500-3500 BC. Myths and cult images — London: Thames and Hudson, 1974
* The Language of the Goddess: Unearthing the Hidden Symbols of Western Civilization — San Francisco: Harper, 1989
* The Civilization of the Goddess: The World of Old Europe — San Francisco: Harper, 1991

## Спасылкі 
* Marija Gimbutienė — VDU
* The Marija Gimbutas Collection
* In pursuit of the goddess — Eurozine

Катэгорыя:Археолагі Літвы
Катэгорыя:Этнографы Літвы
Катэгорыя:Постаці фемінізму
Катэгорыя:Індаеўрапеісты
Скрыган

**Скрыган** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Іосіфавіч Скрыган (1905—1981) — вучоны-хімік.
* Ганна Юр’еўна Скрыган (нар. 1976) — вучоная-эколаг, урбаніст.
* Ян Скрыган (1905—1992) — пісьменнік, паэт, крытык, публіцыст.
Аляксандр Іосіфавіч Скрыган

**Аляксандр Іосіфавіч Скрыга́н** ( —  — вучоны, хімік, доктар хімічных навук (1966), прафесар (1968).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў вёсцы Труханавічы (зараз у Капыльскім раёне Мінскай вобласці Беларусі). У 1928 годзе скончыў Беларускую акадэмію сельскай і лясной гаспадаркі, у 1931 годзе — Ленінградскую лесатэхнічную акадэмію. З 1932 года працаваў у Інстытуце хіміі Акадэміі навук БССР, у 1959—1979 гадах — у Інстытуце фізіка-арганічнай хіміі. У 1944—1976 гадах займаў пасаду загадчыка лабараторыі, у 1951—1952 і 1967—1970 гадах — намесніка дырэктара інстытута.

## Навуковая дзейнасць 
Аўтар навуковых прац па хіміі драўніны, міжмалекулярных сувязях прыродных палімераў, каталітычнай дэлігніфікацыі раслінных тканак. Мае шэраг аўтарскіх пасведчанняў на вынаходствы.

Сярод апублікаваных прац:
* Процессы превращения древесины и её переработка. / Под ред. А. Д. Алексеева — Мн.: Наука и техника, 1981.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* Банк патентов РФ на изобретения и промышленные образцы ФИПС Роспатента 

Катэгорыя:Хімікі СССР
Яраслаў Яраполчыч

**Яраслаў Яраполчыч** (?— 11.8.1102) — князь берасцейскі, старэйшы сын уладзіміра-валынскага і тураўскага князя Яраполка Ізяславіча.

Па звестках В. Тацішчава, Яраслаў пры жыцці бацькі ў 1079 годзе валодаў Луцкам. Магчыма, пасля Любецкага з'езду быў вымушаны саступіць свае ўладанні Давыду Ігаравічу. У пачатку ХІІ ст. авалодаў Берасцем, якое, імаверна, разлічваў захаваць за сабою як кампенсацыю за свае былыя ўладанні адабраныя кіеўскім князем Святаполкам Ізяславічам. У 1101 годзе Яраслаў Яраполчыч быў захоплены ў Берасці сваім дзядзькам вялікім князем Святаполкам і зняволены ў Кіеве. Пры заступніцтве кіеўскага духавенства быў вызвалены, але ў 1102 годзе ўцёк ад Святаполка на Берасцейшчыну. Быў схоплены на рацэ Нуры сваім стрыечным братам Яраславам Святаполчычам. Вернуты ў Кіеў, дзе паўторна зняволены. Неўзабаве памёр у няволі.

У летапісах няма звестак, ці быў Яраслаў жанаты і ці меў дзяцей. Аднак, на думку А. Назарэнкі, сынамі Яраслава Яраполчыча былі клецкі князь Вячаслаў Яраславіч, які традыцыйна лічыцца сынам Яраслава Святаполчыча, і гарадзенскі князь Усеваладка, які традыцыйна лічыцца сынам Давыда Ігаравіча. Паводле В. Тацішчава, Яраслаў пакінуў пасля сябе сына Юрыя, пра якога іншыя крыніцы не згадваюць.

## Літаратура 
* Яраслаў Яраполчыч // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. Т. 6. Кніга 2: Усвея — Яшын; Дадатак / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]. — Мінск: БелЭн, 2003. — С. 302.
* *Войтович Л. В.* Князівські династії Східної Європи (кінець IX — початок XVI ст.): склад, суспільна і політична роль. Історико-генеалогічне дослідження. — Львів: Інститут українознавства ім. І. Крип’якевича, 2000. — 649 с.
* *Войтович, Л. В.* Княжа доба на Русі: портрети еліти. — Біла Церква: Вид. О. В. Пшонківський, 2006.
* *Коган В. М., Домбровский-Шалагин В. И.* Князь Рюрик и его потомки: Историко-генеалогический свод. — Санкт-Петербург: Паритет, 2004. — 688 с.
* *Назаренко А. В.* Городенское княжество и городенские князья в XII веке // *Назаренко А. В.* Древняя Русь и славяне (Древнейшие государства Восточной Европы, 2007 год) / Ин-т всеобщей истории. — Москва: Русский Фонд Содействия Образованию и Науке, 2009. — С. 124—161.
* *Татищев В. Н.* История Российская. — Москва, 1963. — Т. 2. — 350 с.

Катэгорыя:Ізяславічы Тураўскія
Катэгорыя:Князі берасцейскія
Катэгорыя:Князі луцкія
Герберт Баер

**Герберт Баер** (; , Хаг-ам-Хаўсрук — , Мантэсіта) — аўстрыйскі графічны дызайнер, мастак, фатограф, скульптар. З’яўляўся вядомым прадстаўніком мастацкага руху Баўхаўс.

## Біяграфія 
Герберт Баер нарадзіўся 5 красавіка 1900 года ў невялікай вёсцы каля Зальцбурга ў паўночнай частцы Аўстрыі. У 19 гадоў ён стаў вучнем мастака Георга Шмітхамера, у майстэрні якога займаўся стварэннем постараў і рэкламных плакатаў. Ва ўзросце 21 года Баер адправіўся ў Германію, дзе папрацаваў некаторы час у майстэрні венскага архітэктара Эмануэля Маргольда, неўзабаве далучыўся да мастацкага руху Баўхаўс.

У 1925 годзе Герберт прыняў на сябе кіраўніцтва друкавана-рэкламным цэхам школы Баухаўс у Дэсаў, тамсама ён адказваў за дызайн друкаваных выданняў.

З 1928 года Баер займаў пасаду арт-дырэктара нямецкага выдання часопіса «Vogue». У 1938 г. пераехаў у Амерыку, дзе на працягу наступных гадоў працаваў у сферы дызайну.

На працягу ўсяго творчага шляху Герберт Баер арганізаваў больш за 150 персанальных выставак, а яго працы прыцягвалі сур’ёзную ўвагу — працам Баера прысвячаліся артыкулы і кнігі. У наш час творчасць Баера знаходзіцца больш за ў 40 музеях Еўропы і Амерыкі, а таксама ў шматлікіх прыватных калекцыях. У фотаскульптуры «Метамарфоза» Баер спасылаўся на сваю вядомую вокладку часопіса школы Баухаўс ад 1928 года, у чарговы раз выкарыстоўваючы геаметрычныя целы, такія як кубы, сферы і конусы.

Катэгорыя:Мастакі ЗША
Асмус

**А́смус** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Дзітэр Асмус — нямецкі мастак
* Ірына Паўлаўна Асмус — савецкая цыркавая артыстка
Дзітэр Асмус

**Дзітэр Асмус** (нар. , ) — сучасны нямецкі жывапісец і графік новага рэалізму.

## Жыццё і праца 
Дзітэр Асмус нарадзіўся ў Гамбургу ў 1939 годзе. Падчас вайны часова жыў у Гюндэльсбю на поўначы Шлезвіг-Гальштэйн. Пасля заканчэння сярэдняй школы з 1960 па 1967 год вучыўся ў Гамбургскім універсітэце прыгожых мастацтваў. У адрозненне ад абстрактнага жывапісу, які панаваў у гэты час, яго цікавіў рэпрэзентатыўны жывапіс. Разам з Петэрам Нагелем, Дзітмарам Ульрыхам і Нікаласам Шцёртэнбекерам ён распрацаваў фармальныя асновы новага рэалізму на працягу чатырох гадоў. Калі ў 1964/65 годзе з’явіліся першыя рэалістычныя карціны, якія павінны былі быць прадстаўлены публіцы, мастакі заснавалі групу ZEBRA.
Скрыпава (значэнні)

**Скрыпава** — прозвішча і тапонім.

## Прозвішча 
* Ларыса Віктараўна Скрыпава (нар. 1946) — вучоны ў галіне паразіталогіі.

## Тапонім 
* Скрыпава — возера ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці Беларусі.
Аміка Асперціні

**Аміка Асперціні** (іт. Amico Aspertini; каля 1475,  — , ) — італьянскі жывапісец і скульптар. Фарміраваўся пад уплывам майстроў ферарскай школы, імкнуўся да гратэску і мудрагелістых формаў.

## Біяграфія 
Аміка Асперціні з’яўляецца найбольш вядомым прадстаўніком балонскай дынастыі мастакоў. Бацька Аміка, Джавані Антоніа Асперціні і яго браты Леанела і Гвіда былі таксама мастакамі. Аміка спачатку вучыўся жывапісу ў свайго бацькі, потым працаваў падмайстрам у майстэрнях мастакоў Эрколе дэ Роберці, Ларэнца Коста і Франчэска Франча. На яго творчасць вялікі ўплыў аказаў жывапіс Паўночнай Еўропы, асабліва нямецкія і галандскія майстры. Па некаторых дадзеных, падчас сваёй паездкі ў Фларэнцыю Аміка пазнаёміўся з Філіпіна Ліпі. З 1496 па 1503 г. Асперціні працаваў у Рыме. Ёсць звесткі аб яго знаходжанні ў Луцы, Мантуі і Сіене.

У творчасці маладога мастака прасочваецца ўплыў антычных майстроў. Асперціні захапляўся працамі Мікеланджэла. Карціны Аміка Асперціні адрозніваюцца рознымі фантазіямі і спалучаюць у адзіны адметны стыль розныя мастацкія школы. З вялікім энтузіязмам Асперціні ўспрыняў ідэі маньерызму, які зараджаўся. Неўзабаве за ім зацвердзілася слава выдатнага мастака, які шукае ўласную дарогу ў мастацтве. Яго працы карысталіся вялікім поспехам у сучаснікаў, Аміка Асперціні атрымліваў вялікую колькасць заказаў. Высока шанаваліся і скульптурныя працы Асперціні.
Лука (Італія)

**Лу́ка** () — горад у італьянскім рэгіёне Таскана, на рацэ Серкіё. Адміністрацыйны цэнтр аднайменнай правінцыі. Плошча 185 км². Насельніцтва —  жыхары (красавік 2014). Заступнік горада — святы Паўлін Лукскі. Свята горада 12 ліпеня.

## Памятныя мясціны 
* Сабор Святога Марціна — кафедральны сабор Лукі, пабудаваны ў раманскім стылі, закладзены ў VI стагоддзі. Сучасны выгляд набыў у XI—XIII стагоддзях. У інтэр’еры захоўваюцца работы Джамбалоньі, Фра Барталамеа, Тынтарэта, Гірландаё і іншых выдатных аўтараў.
* Базіліка святога Фрэдыяна — першая палова VI стагоддзя (сучасны выгляд — XII стагоддзе). У базіліцы знаходзяцца мошчы святой Зіты (1212—1272).
* Музей Палаца Мансі — збор жывапісу ў барочным палацы XVII стагоддзя. У пінакатэцы прадстаўлены работы буйных майстроў венецыянскай і балонскай школ, а таксама тасканскі і фламандскі жывапіс.
* Вежа Гуініджы — адна з самых прыкметных вежаў Лукі, візітная картка горада. Адметная асаблівасць — дубы, якія растуць на верхняй пляцоўцы.

Катэгорыя:Гарады Тасканы
Катэгорыя:Камуны правінцыі Лука
Ларыса Віктараўна Скрыпава

**Ларыса Віктараўна Скры́пава** (; нар. , Кызыл) — вучоны ў галіне паразіталогіі, доктар біялагічных навук (1997), прафесар.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў горадзе Кызыл (Рэспубліка Тыва, Расія). Скончыла Кызыльскі дзяржаўны ўніверсітэт у 1973 годзе. З 1986 года працуе ў Беларускім навукова-даследчым інстытуце эптдэміялогіі і мікрабіялогіі (сучасны РНПЦ эпідэміялогіі і мікрабіялогіі). У 2017—2022 гадах з’яўляецца членам яго савета па абароне доктарскіх і кандыдацкіх дысертацый.

## Навуковая дзейнасць 
Аўтар навуковых прац па праблемах паразіталогіі і празітычных захворванняў. Мае патэнты на вынаходствы.

Сярод апублікаванага:
* Роль системы коммунального водоснабжения в распространении лямбиоза. (разам з М. А. Раманенкам і Г. І. Навасільцавым) // Здравоохранение Беларуси. 1993. № 3.
* Санитарно-паразитологический мониторинг объектов окружающей среды в очагах кишечных паразитарных болезней на территории Республики Беларусь: диссертация … доктора биологических наук: 03.00.19. — Минск, 1997. — 263 с.
* Профилактика паразитарных болезней в современных условиях: монография / Л. В. Скрипова, Н. А. Романенко. — Минск, 2007. — 248 с.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* База патэнтаў Беларусі  

Катэгорыя:Паразітолагі
Катэгорыя:Выпускнікі ВНУ Расіі
Катэгорыя:Супрацоўнікі РНПЦ эпідэміялогіі і мікрабіялогі
Людзі на балоце (альбом)

**«Людзі на балоце»** ― дэбютны студыйны альбом рок-гурта «Людзі на балоце», які быў выдадзены ў 2012 годзе.

## Гісторыя стварэння 
Альбом быў прэзентаваны на партале «Тузін Гітоў» 10 кастрычніка 2012 года. Калекцыйны CD-варыянт распаўсюджваўся на канцэртах гурта.

## Спіс песень 
## Крытыка 
Музычны крытык Сяргей Будкін лічыць, што ўсе творы альбома выдатна слухаюцца і ў адрыве ад канкрэтнага гістарычнага кантэксту, а некаторыя з іх вартыя таго, каб стаць застольнымі і прыйсці на змену абсалютна чужым для беларускай традыцыі спевам:

Музычны журналіст Зміцер Падбярэзскі адзначае, што праграма здаровая па духу і абсалютна жывая, але мае недахопы:

## Удзельнікі запісу 
* Алесь Дзянісаў ― вакал, гітара
* Аляксандр «Барабан» Рацько ― вакал, перкусія
* Мікалай Палякоў ― акардэон
* Настасся Цыбізава ― вакал, скрыпка
* Васіль «Хіпар» Валошчык ― флейта
* Павел «Трабл» Трублін ― бас-гітара

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* «Людзі на балоце» на сайце  

Катэгорыя:Альбомы 2012 года
Катэгорыя:Альбомы гурта «Людзі на балоце»
Ян Аселейн

**Ян (Жан, Янус) Аселейн**, вядомы па мянушцы Маленькі краб (Crabbetje, Krabbetje) (каля 1610, , Францыя — , ) — мастак і малявальшчык Залатога стагоддзя галандскага жывапісу. Пейзажыст, анімаліст, баталіст.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Дзьепе ў сям’і французскага гугенота Жана Аселейна. У 1621 годзе з сям’ёй перасяліўся з Францыі ў Амстэрдам. Вучыўся ў Эсаяса ван дэ Вэлдэ. Падарожнічаў па Францыі і Італіі. У 1635—1642 жыў у Рыме, дзе стаў членам таварыства мастакоў «Пералётныя птушкі». У ліку яго вучняў — Жак Куртуа, якому ў 1640 годзе ў Фларэнцыі мастак даваў урокі батальнага жывапісу, і Фрэдэрык дэ Мушэрон.
Жэнеўева Ас

**Жэнеўева Ас** (фр.: Geneviève Asse; , Ван, Марбіян — ) — французская мастачка.

## Біяграфія 
Нарадзілася і вырасла ў Брэтані, у доме бабулі. У 1932 годзе пераехала ў Парыж да маці, якая працавала ў выдавецтве. У 1937 годзе адкрыла для сябе Соню і Рабера Дэланэ. У 1940 годзе паступіла ў Нацыянальную школу прыкладных мастацтваў, пачала выстаўляцца. У гады Другой сусветнай вайны добраахвотнікам дапамагала эвакуіраваць вязняў канцлагера Тэрэзін, удастоена Ваеннага Крыжа.

Пасля вайны пазнаёмілася з Бекетам, C. Паляковым, Шаршуном, Нікала дэ Сталем, Брамам ван Вельдэ, Базенам. Першая персанальная выстава адбылася ў 1954 годзе ў Парыжы, у 1968 годзе рэтраспектыва яе работ была прадстаўлена ў Рэймсе, у далейшым падобныя выставы праходзілі ў Рэне, Марселі, Грэноблі, Кемперы, Жэневе, Неўшатэлі, Парыжы, Мілане, Осла, Бергама, Каракасе і інш.

Мастачка падарожнічала па Італіі, Каталоніі, Партугаліі, Вялікабрытаніі (у Лондане адкрыла для сябе Тэрнера). У 1988 годзе вялікая рэтраспектыўная выстава Жэнеўевы Ас была наладжана ў Цэнтры Пампіду. З 1987 года мастачка ў асноўным жыла ў сваім доме ў Брэтані (Іль-о-Муан). Займалася жывапісам, графікай, керамікай, вітражным і габеленым мастацтвам.

У 2013 годзе стала кавалерам Вялікага крыжа ордэна Ганаровага легіёна. Памерла 11 жніўня 2021 гады.
Дзьеп

**Дьеп** (, ) — горад і камуна на паўночным захадзе Францыі, у рэгіёне Нармандыя, дэпартамент Прыморская Сена. Цэнтр аднайменнай акругі. Размешчаны за 170 км на паўночны захад ад Парыжа. У цэнтры горада знаходзіцца чыгуначны вакзал Дзьеп, канцавая станцыя лініі Маланэ-Ле-Ульм — Дзьеп.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Нармандыі
Катэгорыя:Камуны дэпартамента Прыморская Сена
Джаакіна Асерэта

**Джаакіна (Джавакіна) Асерэта** (іт. Gioacchino Assereto; , 1600 — ) — італьянскі барочны мастак першай паловы XVII стагоддзя, прадстаўнік генуэзскай школы.

## Біяграфія 
Нарадзіўся і правёў сваё жыццё ў Генуі. З 12 гадоў навучаўся ў майстэрні мастака Лучыяна Барцонэ (1590—1645). У 1629 годзе паступіў у майстэрню мастака Андрэа Ансальда (1584—1638). Таксама навучаўся ў Акадэміі аголеных, створанай Джанкарла Дорыя. Знаходзіўся пад уплывам Бернарда Строцы і міланскіх маньерыстаў.

У 1639 годзе, падчас нядоўгага наведвання Рыма, наведваў майстэрні розных мастакоў. Таксама пазнаёміўся з мастакамі такімі, як Лука Сальтарэла, Джавані Марыя Батала, Джавані Бенедэта Кастыльёнэ і Джавані Андрэа Падэста.
Слаўнаўскі сельсавет

**Сла́ўнаўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Талачынскага раёна Віцебскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — аграгарадок (да 2009 года пасёлак) Слаўнае.

## Гісторыя 
Утвораны ў 1928 годзе як **Слаўненскі (Слаўнаўскі) сельсавет** у складзе Талачынскага раёна Аршанскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Талачынскім раёне БССР, з 20 лютага 1938 года — Віцебскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Славенскага сельсавета. На 1 студзеня 1974 года ў складзе Слаўненскага сельсавета 24 населеныя пункты.

## Насельніцтва 
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1877 чалавек, з іх 94,4 % — беларусы, 4,4 % — рускія, 0,6 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года — 1591 чалавек.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1928 годзе
Балтазар ван дэр Аст

**Балтазар ван дэр Аст** (нідэрл. Balthasar van der Ast; каля 1593,  — , ) — нідэрландскі мастак і малявальшчык.

Нарадзіўся ў Мідэлбургу, у сям’і гандляра поўсцю. Яго нараджэнне не было зафіксавана, але праз гады, у чэрвені 1618 года, пазоў брата Якаба паказаў, што Балтазару ў той час было 25 гадоў, запісаўшы дату нараджэння ў 1593 ці 1594 годзе. Пасля смерці бацькі ў 1609 годзе Балтазар пераехаў да сваёй старэйшай сястры Марыі, якая была замужам за Амброзіусам Босхартам Старэйшым. Балтазар вучыўся ў яго маляваць нацюрморты i ў яго раннiх работах выразна адчуваецца ўплыў Босхарта. У сваю чаргу, трое сыноў Амброзіуса Босхарта, Амброзіус Малодшы (1609—1645), Ёханэс (прыкладна 1612/13-1628 ці пазней) і Аўраам (1606—1683/84) навучаліся ван дэр Астам пасля смерці іх бацькі. Разам гэтую групу мастакоў часам называюць «дынастыяй Босхарта».

З 1619 г. жыў ва Утрэхце, дзе быў прыняты ў гільдыю св. Лукі. Мяркуецца, што ў Аста вучыўся Ян Давідс дэ Хем. У лютым 1633 года ён ажаніўся з Маргрыетай Янс ван Бюерэн. У іх было двое дзяцей, Марыя і Алена.

Балтазар ван дэр Аст памёр у снежні 1657 года ў Дэлфце і пахаваны ў мясцовай царкве.

Першая самастойная карціна Аста датуецца 1610 годам. Маляваў перш за ўсё нацюрморты з кветкамі, казуркамі, слімакамі і садавіной, прасторавае размяшчэнне якіх і кампазіцыя нагадваюць працы Яна Брэйгеля (1568—1625).
Жан-Мішэль Атлан

**Жан-Мішэль Атлан** ( — ) — французскі мастак.

## Біяграфія 
Алжырска-яўрэйскага паходжання, нарадзіўся ў Канстанціне, Французскі Алжыр. Пераехаў у Парыж у 1930 годзе. Вывучаў філасофію ў Сарбоне. Пачаў як мастак-самавук у 1941 годзе. У 1942 годзе быў арыштаваны за тое, што быў яўрэем і за палітычную актыўнасць. Ён прызнаўся ў вар’яцтве і быў змешчаны ў прытулак Сент-Ан. У 1944 годзе ён апублікаваў невялікі томік паэзіі і правёў сваю першую выставу ў «Gallerie Arc en Ciel». У 1946 годзе ён пазнаёміўся з Асгерам Ёрнам і ўступіў у мастацкую групу CoBrA. Яго студыя стала месцам сустрэчы групы ў Парыжы.
Алберт ван Аўватэр

**Алберт ван Аўватэр** (Aelbert van Ouwater, Albert van Ouwater; каля 1415, верагодна, Аўдэватэр недалёка ад Гаўды — каля 1475, ) — нідэрландскі мастак.

## Біяграфія 
Пра Альберта ван Аўватэра вельмі мала інфармацыі. Большая частка інфармацыі змяшчаецца ў «Кнізе пра мастакоў» Карэла ван Мандэра, у якой Аўватэр апісваецца пераважна як вядомы майстар пейзажа. Акрамя пейзажаў Аўватэр напісаў некалькі рэлігійных палотнаў, адно з якіх ідэнтыфікавана дзякуючы апісанню ў кнізе ван Мандэра. Гэта створанае ў 1450—1460 гг. «Уваскрэсенне Лазара», якое захоўваецца ў Берлінскай карціннай галерэі і да гэтага часу з’яўляецца адзінай карцінай, якая бясспрэчна належыць пэндзлю Аўватэра.

Нічога не вядома аб гадах навучання мастака. Мастацтвазнаўцы зыходзяць з таго, што пражываючы ў паўднёвых Нідэрландах, Аўватэр пазнаёміўся з творчасцю Яна ван Эйка, Петруса Крыстуса, Рагіра ван дэр Вейдэна і Дзірка Баўтса. Мяркуючы па «Уваскрашэнні Лазара», асаблівы ўплыў на творчую манеру Аўватэра аказаў менавіта Дзірк Баўтс, тыпізацыя фігур якога, рухальныя тыпы і адзенне намаляваных вельмі блізкія палатну з Берлінскай галерэі. Аўватэр быў выдатным каларыстам, які валодаў драбнюткімі нюансамі каляровай палітры і правіламі пабудовы перспектывы.
Петрус Крыстус

**Петрус Крыстус** (нідэрл. Petrus Christus) (1410/1420, Барле — 1475/1476, ) — паўднёванідэрландскі (фламандскі) мастак, які працаваў у Бругэ з 1444 года. Таксама згадваецца пад імем Пітэр Крыстафсен.

## Біяграфія 
Петрус Крыстус быў адзіным прамым вучнем Яна ван Эйка. У апошнія гады жыцця майстра Петрус дапамагаў Яну ван Эйку і дарабіў некаторыя не завершаныя ім замовы. На стыль Крыстуса апроч ван Эйка аказалі ўплыў мастакі Рагір ван дэр Вейдэн і Рабер Кампен. Петрус атрымаў у спадчыну майстэрню Ван Эйка пасля яго смерці ў 1441 годзе і аказаў значны ўплыў на іншых майстроў бруггскай школы — Дзірка Баўтса і Гертгена тот Сінт Янса. У палотнах на рэлігійныя тэмы Крыстус не здолеў дасягнуць узроўню ван Эйка, аднак партрэты пэндзля Крыстуса дзякуючы характэрна прапрацаваным дэталям мімікі выглядалі вельмі жывымі. Петрус Крыстус быў першым фламандскім жывапісцам, які сур’ёзна прысвяціў сябе партрэтнаму жывапісу. Адным з яго шэдэўраў лічыцца «Партрэт дзяўчыны» з Берлінскай карціннай галерэі.
Ахенбах

**А́хенбах** () — нямецкае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Андрэас Ахенбах (1815—1910) — нямецкі мастак-пейзажыст.
* Генрых Карл Юліус фон Ахенбах (1829—1899) — прускі палітык і дзяржаўны дзеяч XIX стагоддзя.
* Освальд Ахенбах (1827—1905) — нямецкі мастак-пейзажыст, брат А. Ахенбаха.
* Ян Ахенбах (1935—2020) — амерыканскі вучоны, член Нацыянальнай акадэміі навук ЗША.
Міжнародна-прававы статус ДНР і ЛНР

(чорным колерам) і Луганская Народная Рэспубліка (блакітным колерам) у складзе Украіны.]]

Данецкая народная рэспубліка і Луганская народная рэспубліка абвясцілі незалежнасць ад Украіны пасля неафіцыйнага рэферэндуму аб статусе ў маі 2014 года. Неўзабаве пасля гэтага абедзве самаабвешчаныя рэспублікі аб’ядналіся і ўтварылі нядоўгую канфедэрацыю Наваросія, якая праз год знікла.

21 лютага 2022 года дзве рэспублікі былі прызнаныя Расіяй незалежнымі.

## Гісторыя і сучасны стан 
У лістападзе 2014 года прадстаўнікі Наваросіі накіравалі запыт аб дыпламатычным прызнанні ў некалькі лацінаамерыканскіх дзяржаў, такіх як Куба, Нікарагуа і Венесуэла. Тым не менш ніводная з дзяржаў не адказала на запыт. У маі 2015 года канфедэрацыя Наваросіі была распушчаная.

Тэрыторыя, якая кантралюецца дзвюма рэспублікамі, міжнародна прызнана часткай Украіны 192 з 193 краін-членаў Арганізацыі Аб’яднаных Нацый, акрамя Расіі. Данецкая і Луганская народныя рэспублікі атрымалі міжнароднае прызнанне толькі ад Расіі і часткова прызнананых Паўднёвай Асеціі і Абхазіі, якія прызнаюць толькі 5 з 193 дзяржаў-членаў ААН.

15 лютага 2022 года Дзярждума Расіі прагаласавала за тое, каб прасіць Прэзідэнта Уладзіміра Пуціна прызнаць самаабвешчаныя Данецкую і Луганскую народныя рэспублікі незалежнымі дзяржавамі. Законапраект прапанавала Камуністычная партыя Расійскай Федэрацыі.

21 лютага 2022 года Дзярждума Расіі прыняла законапраект аб афіцыйным прызнанні самаабвешчаных Данецкай народнай рэспублікі і Луганскай народнай рэспублікі на ўсходзе Украіны незалежнымі дзяржавамі. Законапраект ухваліў Прэзідэнт Расіі Уладзімір Пуцін. У гэты ж дзень прэзідэнт Расіі Уладзімір Пуцін падпісаў указы аб прызнанні Данецкай народнай рэспублікі і Луганскай народнай рэспублікі, а таксама падпісаў дагаворы аб дружбе, супрацоўніцтве і дапамозе з рэспублікамі.

## Афіцыйныя пазіцыі 
### Дзяржавы члены ААН, якія афіцыйна прызналі Данецкую Народную Рэспубліку незалежнай 
### Дзяржавы члены ААН, якія афіцыйна прызналі Луганскую Народную Рэспубліку незалежнай 
### Іншыя дзяржавы, якія афіцыйна прызналі Данецкую Народную Рэспубліку незалежнай 
### Іншыя дзяржавы, якія афіцыйна прызналі Луганскую Народную Рэспубліку незалежнай 
### Дзяржавы, якія асуджаюць прызнанне незалежнасці Данецка або Луганска 
Катэгорыя:Міжнародна-прававое прызнанне
Катэгорыя:Палітыка Украіны
Катэгорыя:Луганская Народная Рэспубліка
Катэгорыя:Данецкая Народная Рэспубліка
Танцы на даху

**«Танцы на даху»** — трэці студыйны альбом беларускага рок-гурта «ULIS», які быў запісаны ў 1993 годзе.

## Гісторыя стварэння 
Запiсаны ў студыi «Polskie Radio» (Ольштын) у лютым 1993 года.

## Спіс трэкаў 
## Крытыка 
Музычны крытык Вітаўт Мартыненка адзначыў глыбокі філасофскі змест і актуальнасць музычнай мовы, а таксама заўважыў пра трэці альбом гурта:

## Удзельнікі запісу 
* Слава Корань — гiтара
* Алег Тумашоў — вакал
* Сяргей Краўчанка — бас-гітара
* Сяргей Кныш — бубны

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Альбомы 1993 года
Катэгорыя:Альбомы ULIS
Афра Базальдэла

**Афра Базальдэла** (іт. Afro Basaldella,  — ) — найбуйнейшы італьянскі мастак-абстракцыяніст, прадстаўнік лірычнай абстракцыі — больш вядомы як Афра, бо падпісваў свае працы толькі імем.

У сваіх працах Афра ўслаўляе імправізацыю, яркасць, эмоцыю і колер.

## Біяграфія 
Афра Базальдэла нарадзіўся ў 1912 годзе ў невялікім мястэчку Удзінэ недалёка ад Венецыі. Яго бацька і дзядзька былі дэкаратарамі, два старэйшыя браты пасля сталі скульптарамі, і каб вылучыцца з сямейнага клана Афра яшчэ ў юнацтве пачаў падпісвацца толькі імем. Прайшоўшы навучанне ў Фларэнцыі, Венецыі і Рыме, у 1931 годзе Базальдэла атрымаў у Венецыі дыплом па класе жывапісу. У 20 гадоў у Мілане прайшла яго першая манаграфічная выстава. З 1935 года Афра рэгулярна выстаўляўся на Квадранале ў Рыме і Біенале ў Венецыі.

З дваццаці трох гадоў удзельнічаў у выставах, рабіў фрэскі і мазаікі, а ў жывапісе спрабаваў адзін за адным самыя розныя кірункі. У 1950 годзе ў Амерыцы Афра сутыкнуўся з абстрактным экспрэсіянізмам.
Андрэас Ахенбах

**Андрэас Ахенбах** (ням.: Andreas Achenbach; ,  — , ) — нямецкі жывапісец-пейзажыст, прадстаўнік дзюсельдорфскай школы. Старэйшы брат і настаўнік Освальда Ахенбаха, бацька опернага спевака Макса Альвары.

## Біяграфія 
У 1828 годзе разам са сваім бацькам, купцом з Мангейма, ён прыехаў у Санкт-Пецярбург, дзе праз чатыры гады паступіў у Акадэмію мастацтваў. У час навучання ў Пецярбургу ацэньваўся як пасрэдны студэнт, што можна растлумачыць раннім індывідуалізмам будучага рэфарматара жывапісу.

Пасля двух гадоў навучання жывапісу Андрэас Ахенбах пераехаў у Дзюсельдорф і працягнуў вучобу ў Акадэміі мастацтваў у Фрыдрыха Вільгельма Шадава і Іагана Вільгельма Шырмера. Гэта прывяло да пазітыўных змен у творчасці мастака.

Раннія працы Ахенбаха адзначаны рамантызмам, з часам ён пачаў пісаць рэалістычныя пейзажы, якія кантрастуюць з рамантычнымі карцінамі, якія ствараюцца яго сучаснікамі.

У 1832 разам з бацькам здзейсніў паездку ў Галандыю, на ўзбярэжжа Балтыйскага і Паўночнага мораў. У 1835 годзе пакінуў Дзюсельдорф і пераехаў у Мюнхен, а затым Франкфурт, дзе скончыў працу над палатном «Бура ля ўзбярэжжа Нарвегіі», якое разам з карцінай «Пацярпелыя караблекрушэнне ў фіёрдзе Хардангэ» прынеслі яму поспех і прызнанне публікі.

Наступныя 10 гадоў ён прысвяціў удасканаленню майстэрства, шмат падарожнічаў. Ахенбах пабываў у Швецыі, Нарвегіі, Даніі, у паўднёвай і паўночнай Германіі і Цірольскіх гарах, ствараючы пры гэтым шмат цікавых работ. Пісаў ён таксама і партрэты.

Узрост мастака не прыслабіў яго запал да падарожжаў. У 1873 ён адправіўся ў Італію, дзе пражыў два гады, у асноўным, на Капры. З гэтага перыяду захаваліся, пераважна, акварэлі прыроды паўднёвай Італіі.

Вялікі ўплыў на Ахенбаха аказалі працы галандскіх майстроў XVII стагоддзі.

Андрэас Ахенбах — адзін з заснавальнікаў сучаснага нямецкага пейзажа. Для нямецкай школы ён піянер і рэфарматар. Сярод яго вучняў былі родны брат, Освальд Ахенбах і Альберт Флам, Апалінарый Гараўскі і Юзаф Маршэўскі.

Творы Ахенбаха можна знайсці ў Новай пінакатэцы ў Мюнхене, карцінных галерэях Берліна, Дрэздэна, Дармштадта, Кёльна, Дзюсельдорфа, Лейпцыга, Гамбурга, Франкфурта-на-Майне.

Катэгорыя:Мастакі Германіі