open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Rhopalurus junceus

**Rhopalurus junceus** — від павукападобных сямейства .

## Распаўсюджанне і асяроддзе пражывання 
Від з’яўляецца эндэмікам астравоў Куба і Дамініканская Рэспубліка, а таксама часткі Цэнтральнай Амерыкі. Жыве ў розных экасістэмах, пачынаючы ад саванных лясоў і заканчваючы паўпустынямі. Звычайна яго знаходзяць пад камянямі або паваленымі дрэвамі.

## Апісанне 
Дарослыя скарпіёны дасягаюць у даўжыню 55-100 мм. Іх цела ад жаўтлява-карычневага да ружовага і аранжавага, з чырвоным або фіялетавым хвастом. Восем канечнасцяў маюць больш цёмныя адценні фіялетавага або чорна-карычневага колеру.

Працягласць іх жыцця складае ад трох да пяці гадоў.

## Атрута 
Кожны год на Кубе сотні людзей атрымліваюць укусы ад гэтага скарпіёна, але яны не небяспечныя, таму што LD50 яду складае 8 мг/кг, што занадта мала.

Разведзеная доза яду гэтага віду скарпіёна выкарыстоўваецца ў кубінскай традыцыйнай медыцыне для атрымання эскаазула ( назва гэтага віду), як супрацьзапаленчы сродак. Яд афарбаваны ў сіні колер і змяшчае таксін, склад і структура якога пакуль невядомыя.

Катэгорыя:Скарпіёны
Gasteracantha versicolor

**Gasteracantha versicolor** — від аранеаморфных павукоў сямейства сямейства . Сустракаецца ў тропіках і субтропіках, дзе сустракаецца ў лясах. Мае шырокі арэал ад цэнтральнай, усходняй і паўднёвай Афрыкі да Мадагаскара.

## Апісанне 
Самкі ад 8 да 10&nbsp;мм даўжынёй, з вялікім, глянцавым і ярка афарбаваным брушкам, як і іншыя прадстаўнікі іх роду. Зацвярдзелае (склератызаванае) брушка выступае над галавагрудзьмі і мае шэсць перыферыйных шыпоў — кантынентальная Афрыка

Катэгорыя:Павукападобныя Афрыкі
Катэгорыя:Павукі-кругапрады
Іван Еўдакімавіч Шагойка

**Іван Еўдакімавіч Шагойка** (1925, Пліскі сельсавет, Смалявіцкі раён, Мінская акруга, БССР — пасля 1986) — удзельнік савецкага партызанскага руху ў Беларусі падчас 2-й сусветнай вайны.

Да 1941 года скончыў мастацкае вучылішча ў Мінску.

У кастрычніку 1942 года далучыўся да атрада партызанскай брыгады «Смерць фашызму». Станам на лістапад 1943 года, радавы баец-дыверсант, разведчык, удзельнік шэрагу баявых аперацый. Быў паранены. Перад злучэннем з Чырвонай Арміяй у 1944 годзе быў камандзірам разведкі брыгады. Таксама займаўся падробкай нямецкіх дакументаў, накладных на атрыманне матэрыяльных каштоўнасцей.

У 1944 годзе Івана Шагойку не мабілізавалі з прычыны ранення ў нагу, служыў у міліцыі. Таксама займаўся фальсіфікацыяй дакументаў, ужо савецкіх, па чутках, падрабляў атэстаты, накладныя і нават грошы. Неўзабаве вымушаны перайсці на нелегальнае жыццё, яго хавалі сяляне, у тым ліку былыя партызаны.

Пасля вышуку МГБ, арыштаваны ў канцы 1952 года. Паводле Андрэя Цісецкага, Шагойку прапанавалі два варыянты — працаваць на казарменным рэжыме на фабрыцы «Дзяржзнак» або зняволенне ў магаданскіх лагерах — ён выбраў другі. Вызвалены як удзельнік вайны па першай амністыі ў 1956 годзе. Жыў у Казахстане і вярнуўся ў Беларусь толькі ў канцы жыцця.

Іван Шагойка выведзены як адзін з галоўных герояў рамана Алеся Аркуша «Спадчына», які выйшаў у 2018 годзе.

## Узнагароды 
* Медаль «Партызану Айчыннай вайны» II-й ступені

Таксама пададзены камандаваннем да ўзнагароджання ордэнам Чырвонага Сцягу. Паводле Цісецкага, узнагароджаны гэтым ордэнам, але базы даных гэта не пацвярджаюць. Таксама, паводле Цісецкага, у 1986 годзе ўзнагароджаны Ордэнам Айчыннай вайны І-й ступені.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* *Иван Дедюля*. Лесная гвардия. Записки бывшего комиссара партизанской бригады «Смерть фашизму». — Мн.: Беларусь, 1968. — 312 с.
* 

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Фруланія пашыраная

**Фруланія пашыраная** (*Frullania dilatata*) — від пячоначных імхоў сямейства .

## Апісанне 
Гэты від расце плоскімі дыванкамі, якія звычайна размешчаны блізка да асновы і маюць памер ад некалькіх см да 20 см. Афарбоўка цёмна-чырвона-карычневая да чарнаватай, у зацененых месцах таксама цёмна-зялёная. Сцёблы нераўнамерна разгалінаваныя. Яны прылягаюць да субстрату рызоідными пучкамі ніжнім бокам. Асобныя галіны маюць даўжыню каля 1 см і шырыню менш за 1 мм. Бакавое лісце двухлопасцевае, ад круглявага да шырокаавальнага, з некалькі полымі верхнімі долямі і ніжнімі прыкладна ўдвая меншымі. Ніжнія долі прыкладна такой жа даўжыні, як і шырыні, і звычайна ператвараюцца ў шлемападобныя вадзяныя мяшэчкі. Формы з пераважна ланцэтнымі ніжнімі долямі, ня пераўтворанымі ў водныя мяшэчкі, называюцца var. *anomala*. Клеткі ліста маюць 3-4 алейныя целы і маюць памер 20-25 мкм у сярэдзіне ліста. Вуглы клетак вузлавата патоўшчаныя, як і некаторыя клеткавыя сценкі. Ніжняе лісце трохі шырэйшае за сцябло і маюць дзве долі на кончыку. Расліны двухдомныя. Часта ўтвараюцца спарафіты.

## Распаўсюджанне 
Радзімай з’яўляецца Еўропа, Паўночная Афрыка, Паўночная Амерыка, Паўднёвая Амерыка, Азія.

Расце ў асноўным на кары лісцевых дрэў, асабліва клёну і ясеню, радзей на кары мяккай драўніны або на багатай на аснову пародзе. Перавага аддаецца багатым асвятленнем месцам у высечаных лясах, на узлесках лесу ці на асобных дрэвах.

## Літаратура 
* Nebel, Philippi: Die Moose Baden-Württembergs Band 3. Ulmer Verlag, 1. Auflage, 2005, ISBN 3-8001-3278-8
* Jan-Peter Frahm, Wolfgang Frey, J. Döring: Moosflora. 4. Auflage, UTB Verlag, ISBN 3-8252-1250-5
* Ruprecht Düll/Barbara Düll-Wunder: Moose einfach und sicher bestimmen. Quelle & Meyer Verlag, Wiebelsheim, ISBN 978-3-494-01427-2

Катэгорыя:Флора Азіі
Катэгорыя:Флора Паўднёвай Амерыкі
Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Флора Паўночнай Афрыкі
Катэгорыя:Флора Еўропы
Катэгорыя:Юнгерманіевыя імхі
Чыкапа

**Чыкапа** () — горад у правінцыі Касаі Дэмакратычнай Рэспублікі Конга.

Горад размешчаны прыкладна за 40 міль на поўнач ад мяжы з Анголай і за 120 міль на захад ад горада Кананга ў месцы зліцця рэк Чыкапа і Касаі, на вышыні 485 м над узроўнем мора. Цераз Касаі ў Чыкапе вядзе адзін мост. Побач з горадам размешчаны аэрапорт Чыкапа.

Насельніцтва — 116 016 чалавек (1984); насельніцтва — 587 548 чалавек (2012, ацэнка).

Катэгорыя:Гарады Дэмакратычнай Рэспублікі Конга
Араўрут

**Араўрут**, **Крухмальная мука**, **ці маранта** — гэта крухмал, які атрымліваюць з карэнішчаў некалькіх трапічных раслін, традыцыйна з , а таксама з . Палінезійская маранта або пія — , маранта з Палаван-Філіпінаў («uraro/araro») і японская маранта , якую таксама называюць , выкарыстоўваюцца падобнымі спосабамі. У Індыі яго называюць палуа.

## Гісторыя 
Археалагічныя даследаванні ў Амерыцы паказваюць доказы вырошчвання маранты яшчэ 7000 гадоў таму. Назва можа паходзіць ад *aru-aru* (ежа з ежы) на мове народа аравакі з Карыбскага басейна, для якога гэта расліна была адным з асноўных прадуктаў харчавання. Было таксама выказана меркаванне, што назва паходзіць ад выкарыстання маранты пры лячэнні ран ад атрутных стрэл, бо яна выцягвае яд пры нанясенні на месца пашкоджання.

На пачатку вытворчасці і выкарыстання  маранта з-за яе дробнага памеру зярністасці была шырока выкарыстоўваным інгрэдыентам. Пасля таго, як быў распрацаваны эканамічны спосаб цэнтрабежнага падзелу пшанічнай мукі, маранта страціла сваю ролю ў .

### Кулінарыя 
Маранту можна ўжываць у выглядзе бісквітаў, пудынгаў, жэле, тартоў, вострых соусаў і іншае. Маранта кудзу  выкарыстоўваецца ў локшыне ў карэйскай і в’етнамскай кухні. У віктарыянскую эпоху крухмальную муку выкарыстоўвалі ў адварным выглядзе з даданнем невялікай колькасці араматызатараў у якасці лёгказасваяльнай ежы для дзяцей і людзей з абмежаваннямі ў харчаванні. У Бірме клубні маранты, якія называюць артарлут, адварваюць або гатуюць на пары і ядуць з соллю і алеем.

Маранта стварае празрыстыя бліскучыя фруктовыя гелі і прадухіляе ўтварэнне крышталяў лёду ў хатнім марожаным. Яна таксама можа быць выкарыстана ў якасці загушчальніка для кіслых прадуктаў, напрыклад, кісла-салодкага ўсходнеазіяцкага соўсу. Яна выкарыстоўваецца ў кулінарыі для атрымання празрыстага густога соўсу, напрыклад, фруктовага, пры гэтым маранта не зробіць соус мутным, як кукурузны крухмал, мука або іншыя крухмалістыя загушчальнікі.

Адсутнасць клейкавіны ў муцэ з маранты робіць яе карыснай у якасці замены пшанічнай мукі для тых, хто пакутуе непераноснасцю глютена . Аднак яна мае адносна высокае ўтрыманне вугляводаў і нізкае ўтрыманне бялку (прыкладна 7,7 %) і не з’яўляецца поўнай заменай пшанічнай мукі ў хлебапячэнні.

Маранта гусцее пры больш нізкай тэмпературы, чым мука або кукурузны крухмал, не аслабляецца кіслымі інгрэдыентамі, мае больш нейтральны смак і не паддаецца замарожванню. Яна дрэнна змешваецца з малочнымі прадуктамі, утвараючы слізістую сумесь. Перад даданнем у гарачае маранту рэкамендуецца змяшаць з прахалоднай вадкасцю. Сумесь трэба награваць толькі да таго часу, пакуль сумесь не згусне, і адразу здымаць, каб прадухіліць разрэджванне сумесі. Перагрэў, як правіла, парушае ўласцівасць маранты згусаць. Двума чайнымі лыжкамі маранты можна замяніць адну сталовую лыжку кукурузнага крухмалу або адной чайнай лыжкай маранты адну сталовую лыжку пшанічнай мукі.

## Спасылкі 
* Arrowroot paper

Катэгорыя:Карняплоды
Катэгорыя:Харчовыя прадукты
Фруланія тамарыскападобная

**Фруланія тамарыскападобная** (*Frullania tamarisci*) — від пячоначных імхоў сямейства .

## Апісанне 
Гэты разнастайны від утварае бліскучыя дыванкі ад чырвона-карычневага да медна-чырвонага колеру, радзей ад зялёнага да чорна-зялёнага, якія часта выступаюць з субстрата. Даволі моцныя сцёблы маюць дзве галіны. Верхнія долі двухлопасцевага бакавога лісця маюць шырокую авальную форму і звычайна маюць завостраны кончык; ніжнія долі, якія маюць форму вадзяных мяшкоў, прыкладна ў два разы даўжэй шырыні і размешчаны паралельна сцяблу. Клеткі лісця з умерана патоўшчанымі вугламі маюць памер каля 16-20 мікраметраў. На клетку прыходзіцца ад 2 да 6 авальных алейных цел. Ніжняе лісце круглява-прастакутнае, у два разы шырэйшае за сцябло і двухлопасцевае на верхавіне, краі абгорнутыя. Від двухдомны. Калякветнік і споравыя каробачкі сустракаюцца рэдка.

## Распаўсюджанне 
Радзімай з’яўляецца Еўропа, Макаранезія, Азія, Паўночная Амерыка.

Аддае перавагу умерана сухім, светлым або часткова зацененым месцам на больш ці менш нейтральных субстратах. Расце як на скалах, так і эпіфітна, пераважна на кары лісцевых парод.

## Літаратура 
* Jan-Peter Frahm, Wolfgang Frey, J. Döring: Moosflora. 4. Auflage, UTB Verlag, 2004, ISBN 3-8252-1250-5
* Nebel, Philippi: Die Moose Baden-Württembergs Band 3. 1. Auflage, Ulmer Verlag, 2005, ISBN 3-8001-3278-8, S. 395f

Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Флора Азіі
Катэгорыя:Флора Еўропы
Катэгорыя:Юнгерманіевыя імхі
Антон Міхайлавіч Каранкевіч

**Антон Міхайлавіч Каранкевіч** (нар. 23 ліпеня 1983, г. п. Кіраўск, Магілёўская вобласць) — беларускі палітык, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь VIII склікання.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 23 ліпеня 1983 года ў г. п. Кіраўск Магілёўскай вобласці. Верагодна, брат міністра энергетыкі Віктара Каранкевіча.

Скончыў Беларускі нацыянальны тэхнічны ўніверсітэт па спецыяльнасці «Электраэнергетычныя сістэмы і сеткі»; Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь па спецыяльнасці «Эканоміка і кіраванне на прадпрыемстве прамысловасці».

Працоўную дзейнасць пачаў электраманцёрам па эксплуатацыі размеркавальных сетак Кіраўскага раёна электрычных сетак філіяла «Бабруйскія электрычныя сеткі» РУП «Магілёўэнерга». Працаваў дыспетчарам раённай дыспетчарскай службы, намеснікам начальніка Кіраўскага раёна электрычных сетак, намеснікам дырэктара па збыце электрычнай энергіі, галоўным інжынерам, дырэктарам філіяла «Бабруйскія электрычныя сеткі» РУП «Магілёўэнерга».

Член рэспубліканскага грамадскага аб’яднання «Белая Русь».

У 2024 годзе выбраны дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь VIII склікання ад Бабруйскай сельскай акругі № 80. Член Пастаяннай камісіі па прамысловасці, паліўна-энергетычным комплексе, транспарце і сувязі.

## Узнагароды 
Узнагароджаны ганаровымі граматамі Бабруйскага гарадскога выканаўчага камітэта, Магілёўскага рэспубліканскага ўнітарнага прадпрыемства электраэнергетыкі «Магілёўэнерга», філіяла «Бабруйскія электрычныя сеткі».

Мае падзякі старшыні Бабруйскага гарадскога выканаўчага камітэта, Магілёўскага рэспубліканскага ўнітарнага прадпрыемства электраэнергетыкі «Магілёўэнерга».

## Сям'я 
Жанаты, мае дачку і сына.

## Спасылкі 
* Біяграфія на сайце Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь

Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 8-га склікання
Новагарадоцкі бой

**Новагарадоцкі бой** — бой паміж 425-м партызанскім палком і нямецка-фашысцкімі захопнікамі ў вёсцы Новы Гарадок Быхаўскага раёна 14 снежня 1943 года.

## Перадумовы 
1-ы батальён 278-га грэнадзёрскага палка 95-й нямецкай дывізіі (каля 200 чалавек, узброеных бронемашынай, мінамётнай батарэяй, артылерыйскай гарматай), які панёс вялікія страты, быў размешчаны для перафарміравання ў вёсцы Новы Гарадок.

## Бой 
У ноч на 14 снежня 1943 года партызаны перайшлі ў наступленне, перакрыўшы ўсе падыходы да вёскі засадамі. 3-і батальён партызан атакаваў паўночную ўскраіну вёскі, дзе знаходзіўся штаб праціўніка, знішчыў яго, захапіў 2 палонных і штабныя дакументы, 2-гі батальён заблакіраваў дамы ў цэнтры вёскі, дзе размяшчаўся асабовы склад гітлераўцаў, падпаліў гаражы з аўтамашынамі, склады. 1-ы партызанскі батальён уварваўся ў вёску з поўдня. Праз 10 хвілін пасля штурму ўзвод партызан дэманстратыўнай атакай супраць найбольш шматлікага суседняга гарнізона ў вёсцы Лубянка адцягнуў увагу праціўніка. У выніку бою ўвесь нямецкі батальён быў знішчаны. Партызаны захапілі каля 80 адзінак стралковай зброі, боепрыпасы, усю амуніцыю і харчаванне батальёна. У гэтым баі партызаны страцілі 8 чалавек забітымі і параненымі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Бітвы Другой сусветнай вайны з удзелам савецкіх партызан у Беларусі
Катэгорыя:Канфлікты 1943 года
Катэгорыя:1943 год у Беларусі
Катэгорыя:Снежань 1943 года
Катэгорыя:Падзеі 14 снежня
ВПК-3924

**ВПК-3924 «Мядзведзь»** (скар. ад ) — бронеаўтамабіль з узмоцненай супрацьміннай абаронай, расійскі аналаг машын тыпу MRAP ( — абароненыя ад мін і нападаў з засад). Распрацавана па замове УВ МУС сумесна спецыялістамі кафедры колавых машын МДТУ імя М. Э. Баўмана і Ваенна-інжынерным цэнтрам са складу «Ваенна-прамысловай кампаніі».

## Гісторыя 
У 2008 г. на заводзе ГАЗ (г. Ніжні Ноўгарад) быў выраблены першы доследны ўзор браніраванага выбухаабароненага аўтамабіля **ГАЗ-3924 СПМ-3** (скар. ад ) з рухавіком ЯМЗ-7601.10. У 2009 годзе першы доследны ўзор быў вонкава дапрацаваны (зменена маска капота, капот, бампер і інш.).

У далейшым усе работы па арганізацыі вырабу былі перададзеныя ТАА «ВПК», якое даручыла зборку другога доследнага ўзору (мадэрнізаванага з рухавіком ЯМЗ-536, магутнасцю 312 к.с.) ТАА «Селеста» (г. Ніжні Ноўгарад). Другі доследны ўзор быў выраблены ў 2010 годзе ўжо пад індэксам ВПК-3924.

Першы выпытны ўзор вонкава адрозніваецца ад другога рэзкімі вуглаватымі формамі кузава.

Вытворчасць аўтамабіля даручана Арзамаскаму машынабудаўнічаму заводу. Першы хадавы ўзор выраблены ў 2016 годзе.

## Апісанне 
«Мядзведзь» можа прымяняцца ў якасці бронетранспарцёра, шасі для ўстаноўкі СТКР, мінамётаў і іншых сістэм узбраення, абароненай камандна-штабной, разведвальна-дазорнай, медыцынскай машыны, альбо машыны суправаджэння калон.

Аўтамабіль валодае апорным корпусам капотнай кампаноўкі. Экіпаж — 2 чалавекі, дэсант — да 10 чалавек. У задняй частцы корпуса прадугледжаны ворныя дзверы для пасадкі-высадкі дэсанту. Дно мае V-вобразную форму, якая дапамагае эфектыўна рассейваць энергію выбуху. Падвеска машыны цалкам незалежная, тарсіённая, уніфікаваная з падвескай БТР-90. У трансмісіі выкарыстаны серыйныя вузлы і агрэгаты, якія выкарыстоўваюцца на грузавых аўтамабілях сямейства «Урал». Рухавік першага доследнага ўзору — ЯМЗ 7601.10 (дызельны, шасціцыліндравы, V-вобразны, магутнасцю ў 300 к.с.). Запас ходу 1400 км. У другім і трэцім узоры ўсталёўваўся 6-ці цыліндравы рухавік ЯМЗ-536 магутнасцю 312 к. с.

Корпус і шкло вытрымліваюць трапленне 7,62-мм бранябойнай кулі, выпушчанай з вінтоўкі СВД з адлегласці 100 метраў (узровень балістычнай абароны класа 6а, ДАСТ Р 509-63). Машына вытрымлівае падрыў пад колам выбуховага прыстасавання, роўнага 6 кг трацілу (клас 2А супрацьміннай абароны па STANAG 4569). Высокай супрацьміннай стойкасці нароўні з V-вобразным дном спрыяюць вялікі дарожны прасвет (500 мм) і адносна высокая поўная маса машыны (12 000 кг). Таксама ёсць фільтра-вентыляцыйная ўстаноўка.

На бранявік магчымая ўстаноўка розных тыпаў узбраення, у залежнасці ад выконваемых задач. Гэта могуць быць як кулямёты розных калібраў, так і ўстаноўкі СТКР, аўтаматычныя гранатамёты і інш.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Суворов С. Взросление «Медведя» // Техника и вооружение вчера, сегодня, завтра. — 2012. — Апрель (№ 04). — С. 23—29.
* Суворов С., Сивкова Е. Прочнее только танки. MRAP по-русски — это «Медведь» // Оружие : журнал. — 2009. — Июнь (№ 06). — С. 6—12. — ISSN 1728-9203.

Катэгорыя:Бронеаўтамабілі паводле алфавіта
Катэгорыя:Бранятэхніка Расіі
Катэгорыя:Аўтамабілі ГАЗ
Хасэ Маскарда Ітуартэ

**Хасэ Маскарда Ітуартэ** (; 29 кастрычніка 1878 — 12 красавіка 1956) — іспанскі ваенны і дзяржаўны дзеяч, генерал-капітан (пасмяротна). Вядомасць атрымаў як кіраўнік абароны Алькасара падчас грамадзянскай вайны 1936—1939 гадоў.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Мадрыдзе. Бацька — Хасэ Маскарда Берб’ела, капітан Каралеўскага алебардысцкага корпуса, маці — Кансепсьёна Ітуартэ Ачонгі. 

Паступіў у грамадзянска-ваенную акадэмію, далей вучыўся ў пяхотнай акадэміі Таледа. У 1897 годзе стаў лейтэнантам, скончыўшы навучанне па скарочанай праграме.

Прызначаны ў 11-ы пяхотны полк Сан-Фернанда ў Мадрыдзе. Праз год накіраваны ў 1-ы мадрыдскі экспедыцыйны батальён на Філіпіны. Пасля іспана-амерыканскай вайны пераведзены ў Більбаа. У 1899 годзе накіраваны ў 4-ы паляўнічы батальён Барбастра (Алькала-дэ-Энарэс), дзе праслужыў васемнаццаць гадоў.

Прыняў удзел у Мелільскай кампаніі 1909 года, потым ваяваў у Рыфскай вайне. У 1929 годзе стаў дырэктарам школы для сірот з сямей пяхотнікаў у Таледа. У 1931 годзе ўзначаліў Цэнтральную школу фізічнага выхавання. 

У ліпені 1936 года далучыўся да паўстання супраць урада Народнага фронту. Узначаліў выступленне ў Таледа. Разам з прыхільнікамі быў абложаны ў Таледскім алькасары. Падчас гэтага войскі ўрада схапілі і расстралялі Хасэ і Луіса, сыноў Маскарда. Аблога працягвалася два месяцы, пакуль да акружаных не прыбылі атрады генерала Хасэ Энрыке Варэла. Эпізод баёў за Таледскі алькасар набыў важнае сімвалічнае значэнне для мяцежнікаў. Маскарда шанаваўся як герой, што спрыяла яго кар’ернаму росту. Неўзабаве ён атрымаў генеральскае званне.

Пасля ўзначаліў 72-ю дывізію «Сорыя». У 1938 годзе стаў камандуючым Арагонскага корпуса. Даслужыўся да генерал-лейтэнанта.

Пасля заканчэння грамадзянскай вайны прызначаны кіраўніком ваеннага кабінета. У 1941 годзе ўзначаліў фалангісцкую міліцыю. Быў камандуючым II і IV ваенных акруг (Каталонія і Андалузія). Знаходзіўся на пасадзе прэзідэнта алімпійскага камітэта Іспаніі. Абіраўся ў картэсы (парламент). Уваходзіў у склад Нацыянальнага савета па адукацыі. 

Памёр у Мадрыдзе. Пасмяротна ганараваны звання генерал-капітана.

## Сям’я 
4 жніўня 1906 года ў царкве Сан-Маркас (Мадрыд) ажаніўся з Марыяй Далорэс дэ Гусман. У шлюбе нарадзілася пяцёра дзяцей.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* José. Moscardó e Ituarte // Diccionario biográfico español — Real Academia de la Historia, 2011.
* Томас Х. Гражданская война в Испании. 1931—1939 гг. — М.: Центрполиграф, 2003. — 573 с. — ISBN 5-9524-0341-7.
* Лампе фон А. А. Пути верных. — Париж, 1960. — 258 с.
Катэгорыя:Дэпутаты ІспанііКатэгорыя:Удзельнікі грамадзянскай вайны ў Іспаніі (франкісты)Катэгорыя:Генералы Іспаніі
Бені

**Бені** — прозвішча, тапонім.

## Прозвішча 
* Клаўдыя Бені — харвацкая спявачка
* Стэфана Бені — італьянскі журналіст, пісьменнік

## Тапонім 
* Бені (рака)
Сідзі-Шамі

**Сідзі-Шамі** (араб. سيدي الشحمي‎) — горад на паўночным захадзе Алжыра, на тэрыторыі правінцыі Аран. Уваходзіць у склад акругі Эс-Сенія. Знаходзіцца ў паўночнай частцы правінцыі, паблізу ад узбярэжжа Міжземнага мора, паўднёва-ўсходні прыгарад горада Аран. Абсалютная вышыня — 97 метраў над узроўнем мора.
Сідзі-Шамі размешчаны прыблізна за 342 кіламетраў на паўднёвы захад ад сталіцы краіны Алжыра. Насельніцтва — 104 498 чалавек (2008).

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Алжыра
Айн-Бейда

**Айн-Бейда** (араб. عين البيضاء‎) — горад на паўночным усходзе Алжыра, на тэрыторыі правінцыі Ум-эль-Буахі. Адміністрацыйны цэнтр аднайменнай акругі. Знаходзіцца ў паўночна-ўсходняй частцы правінцыі, на тэрыторыі горнага масіву Арэс, на вышыні 1020 метраў над узроўнем мора. Айн-Бейда размешчана прыблізна за 400 кіламетраў на паўднёвы ўсход (ад сталіцы краіны Алжыра. Насельніцтва — 118 662 чалавекі (2008).

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Алжыра
Катастрофа Bell-212 пад Варзаканам

19 мая 2024 года ў 13:30 пад Варзаканам (Іран) па шляху ў Тэбрыз разбіўся верталёт Bell 212. Ён перавозіў прэзідэнта краіны Ібрагіма Раісі, міністра замежных спраў Хасейна Аміра-Абдалахяна, губернатара Усходняга Азербайджана Малека Рахмаці і Вярхоўнага лідара Усходняга Азербайджана Махамеда Алі Але-Хашэма.

## Падзеі 19 мая 2024 года 
Інцыдэнт адбыўся, калі Ібрагім Раісі падарожнічаў па іранскай правінцыі Усходні Азербайджан, недалёка ад горада Джульфа, размешчанага на мяжы з Азербайджанам. Падчас візіту прэзідэнт прысутнічаў на цэрэмоніі адкрыцця памежных Худаферынскай і Гыз-Галаскай ГЭС і сустрэўся з азербайджанскім лідарам Ільхамам Аліевым.

Як паведаміла паведаміла агенцтва Fars, колькасць пасажыраў у верталёце перавышала норму, таму ён не змог узляцець на патрэбную вышыню. Ва ўмовах жа туману ён урэзаўся ў гару.

Верталёт разбіўся ў горнай, лясістай мясцовасці. Іранскае тэлебачанне паведаміла, што выратавальныя аперацыі сутыкнуліся з цяжкасцямі з-за густога лесу, а таксама неспрыяльных умоў надвор’я, такіх як праліўны дождж, туман і моцны вецер. Усяго задзейнічана сорак каманд ратавальнікаў.

На наступны дзень стала вядома, што верталёт быў знойдзены цалкам згарэлым, на месцы крушэння «не было ніякіх прыкмет жыцця. Выжылых не было.

## Палітычныя наступствы 
Часова выконваючым абавязкі прэзідэнта стаў першы віцэ-прэзідэнт Махамад Махбер. У Іране была абвешчаная пяцідзённая агульнанацыянальная жалоба.

У ліпені ў Іране прайшлі датэрміновыя прэзідэнцкія выбары, на якіх перамог Масуд Пезешкіян.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Май 2024 года
Катэгорыя:Авіякатастрофы
Катэгорыя:Авіяцыйныя здарэнні 2024 года
Катэгорыя:2024 год у Іране
Афлу

**Афлу** (араб. أفلو‎) — горад на поўначы цэнтральнай часткі Алжыра, на тэрыторыі правінцыі Лагуат. Адміністрацыйны цэнтр аднайменнай акругі.
Знаходзіцца ў паўночна-заходняй частцы правінцыі, на тэрыторыі горнага масіву Гара-Амур, на вышыні 1430 метраў над узроўнем мора. Афлу размешчаны  прыблізна за 305 кіламетраў на паўднёвы захад ад сталіцы краіны Алжыра. Насельніцтва - 102 025 чалавека (2008).

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Алжыра
Гельма

**Гельма́** (араб. قالمة‎) — горад на паўночным усходзе Алжыра. Адміністрацыйны цэнтр аднайменнай правінцыі. Знаходзіцца ў паўночнай частцы правінцыі, на правым беразе ракі Сейбуз, на вышыні 256 метраў над узроўнем мора. Размешчана прыблізна за 390 кіламетраў на ўсход ад сталіцы краіны Алжыра. У эпоху антычнасці горад быў вядомы пад імем Калама. 
## Насельніцтва 
Насельніцтва — 120 847 чалавек (2008).

## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Эміль Буарак, французскі філосаф

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Алжыра
Лойдмінстэр

**Лойдмінстэр** () — горад (41,53 км²) у правінцыях Альберта і Саскачэван у Канадзе. Знаходзіцца на Шашы Елаўхед. Размешчаны за 251 км на ўсход ад горада Эдмантан і за 275 км на захад ад горада Саскатун — знаходзіцца на мяжы паміж Альбертай і Саскачэванам.

## Насельніцтва 
Насельніцтва — 27 804 жыхара (2011).

## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Альберты
Магнія

**Магнія** (араб. مغنية‎) — горад на паўночным захадзе Алжыра, на тэрыторыі правінцыі Тлемсен. Адміністрацыйны цэнтр аднайменнай акругі. Знаходзіцца ў паўночна-заходняй частцы правінцыі, паблізу мяжы з Марока, на аднайменнай раўніне, на захад ад ракі Тафіна. Абсалютная вышыня — 363 метры над узроўнем мора.
Магнія размешчана прыблізна за 475 кіламетраў на паўднёвы захад ад сталіцы краіны Алжыра. Насельніцтва — 114 634 чалавек (2008).

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Алжыра
Месад

**Меса́д** (араб. مسعد‎) — горад на поўначы цэнтральнай часткі Алжыра, на тэрыторыі правінцыі Джэльфа. Адміністрацыйны цэнтр аднайменнай акругі. Горад знаходзіцца ў цэнтральнай частцы правінцыі, у гарыстай мясцовасці Сахарскага Атласа, на вышыні 761 метра над узроўнем мора. Размешчаны прыблізна за 290 кіламетраў на поўдзень ад сталіцы краіны Алжыра.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Алжыра
Эс-Сенія

**Эс-Сенія** (араб. السانية‎) — горад на паўночным захадзе Алжыра, на тэрыторыі правінцыі Аран. Адміністрацыйны цэнтр аднайменнай акругі. Знаходзіцца ў паўночнай частцы правінцыі, паблізу ад узбярэжжа Міжземнага мора і з'яўляецца паўднёвым прыгарадам горада Аран. Абсалютная вышыня - 77 метраў над узроўнем мора.
Эс-Сенія размешчана прыблізна за 350 кіламетраў на паўднёвы захад ад сталіцы краіны Алжыра.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Алжыра
Таццяна Люсьенаўна Друбіч

**Таццяна Люсьенаўна Друбіч** (; нар. , ) — савецкая і расійская актрыса тэатра і кіно. Па прафесіі ўрач-эндакрынолаг.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў Маскве 7 чэрвеня 1960 года ў яўрэйскай сям’і. Ва ўзросце 17 гадоў страціла бацьку, Люсьена Ільіча (Леаніда Ізраілевіча) Друбіча (1932—1978), інжынера, родам з Беларусі. Маці — Любоў Уладзіміраўна Друбіч (нар. 1933), эканаміст.

У 1972 годзе запрошана на ролю ў героіка-прыгодніцкім фільме Іны Туманян «Пятнаццатая вясна». Другім фільмам стала стужка Сяргея Салаўёва «Сто дзён пасля дзяцінства», знятая ў 1974 годзе. Сустрэча на здымачнай пляцоўцы аказалася для юнай актрысы і рэжысёра лёсавызначальнай, і ў 1983 годзе яны ажаніліся.

Нягледзячы на дзве паспяховыя ролі ў кіно — фільм «Сто дзён пасля дзяцінства» меў велізарны поспех, ганараваўся некалькіх прызаў, у тым ліку і «Сярэбранага мядзведзя» Берлінскага кінафестывалю — Таццяна Друбіч, скончыўшы ў 1977 году школу, абрала іншую прафесію. Яна адмовілася паступаць ва УДІК. Паступіла ў Маскоўскі медыцынскі стаматалагічны інстытут імя Сямашкі на лячэбны факультэт. Пасля яго заканчэння стала працаваць урачом-эндакрынолагам. Вывучыла гамеапатыю, сумяшчала працу эндакрынолага і гамеапата.

Працавала лекарам у раённай паліклініцы. Зрэдку здымалася ў кіно і ўсё часцей пападала на вокладку «Савецкага экрана».

Пасля не занадта ўдалай ролі ў Паўла Арсёнава ў «Збянтэжанасці пачуццяў» актрыса зноў апынулася на здымачнай пляцоўцы ў Сяргея Салаўёва, які здымаў «Ратавальніка». Неўзабаве рушылі ўслед новыя сумесныя працы рэжысёра і актрысы. У канцы 1980-х гадоў Друбіч выканала галоўныя ролі ў фільмах Салаўёва «Аса» і «Чорная ружа — эмблема смутку, чырвоная ружа — эмблема кахання».

На рахунку актрысы і іншыя працы: у Рамана Балаяна ў карціне «Захоўвай мяне, мой талісман», у Станіслава Гаварухіна ў экранізацыі дэтэктыўнага рамана Агаты Крысці «Дзесяць негрыцянят» і ў Эльдара Разанава ў камедыі «Прывітанне, дурылі!». У 1999 годзе знялася ў кліпе Валерыя Меладзэ «Рассветная». У 2011 годзе выканала ролю другога плана ў фільме «Апошняя казка Рыты». У 2016 годзе знялася ў ролі самой сябе ў фільме Сяргея Салаўёва «Ке-ды».
Футбольная Бундэсліга Германіі 2023/2024

**Бундэсліга 2023/2024** — 61-ы сезон найвышэйшай лігі па футболе ў Германіі. Спаборніцтвы праходзілі з 18 жніўня 2023 па 18 мая 2024. Чэмпіёнам упершыню стаў ФК «Баер 04» Леверкузен, які аформіў тытул за 5 тураў да канца чэмпіяната. Другое месца прысуджана ФК "Штутгарт". У спаборніцтве прынялі ўдзел 18 клубаў. ФК "Баварыя" Мюнхен закончыла турнір на 3-м месцы.

ФК "Кёльн" і "Дармштадт 98" пакінулі Бундэслігу, заняўшы апошнія два месцы, і пачнуць наступны сезон у Другой Бундэслізе.

## Турнірная табліца 
## Стыкавыя матчы 
23 мая Бохум - Фартуна Дзюсельдорф - 0:3

27 мая Фартуна Дзюсельдорф - Бохум - 0:3 (5:6 - па пенальці)

Такім чынам, "Бохум" захаваў за сабой права выступаць у Бундэслізе ў наступным сезоне. А "Фартуна" засталася ў Другой Бундэслізе яшчэ на год.

## Бамбардзіры 
2023/2024
Хеншэла

**Хеншэла** — горад у Алжыры, адміністрацыйны цэнтр аднайменнай правінцыі і акругі. Насельніцтва — 110 000 чал. (2005). Размешчаны на паўночным усходзе Алжыра, у гарах Арэс, на вышыні 1200 м над узроўнем мора. За 50 км на поўнач знаходзіцца горад Айн-Бейда, Батна — за 100 км на захад і Тэбеса — за 120 км на ўсход.
Менш чым за 150 км на ўсход праходзіць мяжа Алжыра з Тунісам.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Алжыра
Прынс-Альберт (Саскачэван)

**Прынс-Альберт** () — горад у правінцыі Саскачэван у Канадзе на рацэ Норт-Саскачэван. Насельніцтва — 34 138 жыхароў (2006). 

Знаходзіцца на вышыні ў 440 м над узроўнем мора. Нацыянальны парк Прынс-Альберт размешчаны за 51 км на поўнач ад горада Прынс-Альберт.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Саскачэвана
Сяргей Сяргеевіч Аверынцаў

**Сяргей Сяргеевіч Аверынцаў** (; ,  — , ) — расійскі літаратузнавец, культуролаг, публіцыст, , біблеіст.

## Біяграфія 
Асноўныя працы прысвечаны гісторыі антычнай (грэчаскай, усходняй) і сярэднявечнай літаратуры (візантыйскай, рускай, заходнееўрапейскай). Публікаваў працы па заходнеэўрапейскай філасофскай і культуралагічнай думцы 20 ст. (К. Г. Юнг, О.Шпенглер, К.Ясперс і інш.). Для творчасці Аверынцава ўласцівы літаратурна-крытычная аналітычнасць, універсальная эрудыцыя, уважлівасць і глыбіня аналізу першакрыніц. У яго працах сімвалы антычнай і сярэднявечнай культуры разглядаюцца ў перспектыве сучасных духоўных праблем, у кантэксце своеасаблівага дыялогу даследчыка з аўтарам літаратурнага твора. Аўтар шматлікіх артыкулаў у галіне міфалогіі, семіётыкі, перакладаў старажытных лацінскіх, візантыйскіх, сірыйскіх аўтараў, літаратараў мінулых стагоддзяў і сучаснасці. Выступаў з літаратурна-крытычнымі артыкуламі пра рускую паэзію і паэтаў (А.Пушкін, В.Жукоўскі, В.Іваноў, В.Мандэльштам). Сярод найбольш вядомых прац Аверынцава «Паэтыка ранневізантыйскай літаратуры» (1977), «Культура Візантыі 4 — першай паловы 7 ст.» (1984), «Культура і рэлігія» (1991), «Хрысціянства і культура ў Еўропе» (1992) і інш. Пісаў вершы (у т.л. з 1980-х г. — духоўныя), якія арыентаваліся на класічную еўрапейскую паэзію і фальклор.

## Літаратура 
*
Міхаіл Іванавіч Авілаў

**Міхаіл Іванввіч Авілаў** (; 6 [18] верасня 1882,  — , ) — савецкі жывапісец і графік, прадстаўнік сацрэалістычнай школы, педагог; майстар батальнай і гістарычнай карціны, вядомы творамі на сюжэты з рускай і савецкай ваеннай гісторыі, таксама працаваў як ілюстратар і тэатральны дэкаратар. Член Асацыяцыі мастакоў рэвалюцыйнай Расіі (з 1923), правадзейны член Акадэміі мастацтваў СССР (з 1947). Заслужаны дзеяч мастацтваў РСФСР (1944), лаўрэат Сталінскай прэміі першай ступені (1946), народны мастак РСФСР (1953).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Правадзейныя члены Акадэміі мастацтваў СССР
Hypatopa binotella

**Hypatopa binotella** — від лускакрылых насякомых сямейства .

## Апісанне 
Размах крылаў 19-21&nbsp;мм.

## Распаўсюджанне 
Від распаўсюджаны на значнай частцы Еўропы, за выключэннем Пірэнейскага паўвострава і большай часткі Балканскага паўвострава.

## Спосаб жыцця 
Матылі лётаюць з канца мая да сярэдзіны жніўня. За год бывае адно пакаленне. Вусені харчуюцца апалай ігліцай розных відаў .

Катэгорыя:Насякомыя Еўропы
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1794 годзе
Катэгорыя:Матылі
Bedellia somnulentella

**Bedellia somnulentella**&nbsp;— від лускакрылых насякомых сямейства .

## Апісанне 
а, пашкоджанае лічынкамі *Bedellia somnulentella*]]
Размах крылаў імага - 8-10 мм. Вусень даўжынёй да 10 мм, зялёнага колеру з 3 чырвонымі палоскамі.

## Распаўсюджанне 
Даволі распаўсюджаны від. Сустракаецца ў Еўропе, Азіі, Паўночнай Амерыцы, Аўстраліі і Акіяніі.

## Спосаб жыцця 
Лічынкі харчуюцца лісцем такіх відаў, як , , Convolvulus althaeoides}}, , , ,  і . Яны мінуюць лісце расліны-гаспадара. Шахта пачынаецца як вузкі звілісты калідор з цэнтральнай лініяй. Пазней лічынкі пакідаюць шахту і харчуюцца звонку. Акукленне адбываецца па-за лісцем. Кукалка мацуецца да расліны без кокана.

## Спасылкі 
* 
* bladmineerders.nl
* UKmoths 

Катэгорыя:Насякомыя Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Насякомыя Азіі
Катэгорыя:Насякомыя Еўропы
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1847 годзе
Катэгорыя:Матылі
Авуары

**Авуары** (ад  — маёмасць) — грашовыя сродкі, чэкі, вэксалі, акрэдытывы, якімі праводзяць плацяжы. 2) сродкі банка ў замежнай валюце на яго рахунках у замежных банках. 3) уклады прыватных асоб і арганізацый у банках

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Фінансы
Авіцыды

**Авіцыды** (ад  — яйцо і  — забіваць) — хімічныя рэчывы, якія згубна дзейнічаюць на яйцы насякомых і кляшчоў.

Гэтыя інсектыцыды выкарыстоўваюцца для скарачэння колькасці яец, што з’яўляюцца самай устойчлівай фазай развіцця шкодных насякомых. Пры гэтым яны не заўсёды аказваюць уплыў на астатнія фазы развіцця насякомых (або аказваюць абмежаванае ўздзеянне).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Інсектыцыды
Авантытул

**Авантытул** (ад  — перад і  — тытул)- першая старонка кнігі, якая папярэднічае тытулу.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Кніжнае афармленне
Xenidae

**Xenidae** — сямейства насякомых атраду . У сямействе налічваецца каля 13 родаў і больш за 120 апісаных відаў.

## Роды 
Гэтыя 13 родаў належаць да сямейства Xenidae:
*  Kogan & Oliveira, 1966
*  Benda et al, 2022
*  Pierce, 1908
*  Pierce, 1909
*  Schultze, 1925
*  (Kifune & Maeta, 1975)
*  Ogloblin, 1923
*  Saunders, 1872
*  Saunders, 1872
*  Benda et al, 2022
*  Pierce, 1911
*  Benda et al, 2022
*  Rossi, 1793

Катэгорыя:Вееракрылыя
Аверлок

**Аверлок** () — краеабкідальная швейная машына пяцельнага шыўка, дзе адна з петляў агінае край зрэзу дэталі; выкарыстоўваецца пры пашыве вырабаў з трыкатажнага палатна.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Абсталяванне і прылады для працы з тэкстылем
Катэгорыя:Кравецтва
Тэневіль

**Тэневіль** (каля 1890—1944 (?) — стваральнік першай чукоцкай пісьменнасці.

## Біяграфія 
Тэневіль быў чукчам-аленяводам, жыў у тундры паблізу населенага пункта Усць-Белая. Прыкладна ў 1927-28 гадах ён самастойна стварыў пісьменнасць для чукоцкай мовы. Да сённяшняга дня дакладна не ўстаноўлена, была пісьменнасць Тэневіля ідэаграфічнай ці славесна-складовай. Многія даследчыкі гэтай пісьменнасці адзначалі абстрактны характар яе знакаў, што можа сведчыць аб прадуманасці дадзенай сістэмы пісьма.

Навукоўцамі першая чукоцкая пісьменнасць была выяўленая ў 1930 годзе савецкай экспедыцыяй, і тады ж апісана вядомым этнографам, лінгвістам, пісьменнікам і даследчыкам паўночных народаў . Наколькі вядома, чукоцкае пісьмо тады не мела шырокага распаўсюджання і выкарыстоўвалася ў межах аднаго стойбішча. Мяркуюць, што акрамя самога Тэневіля, ім валодаў яго сын, з якім ён абменьваўся пасланнямі падчас выпасу аленяў. Тэневіль наносіў свае знакі на дошкі, косці, маржовыя іклы і абгорткі ад прывазных тавараў.

У 1945 годзе мастак-мастацтвазнаўца І. Лаўроў наведаў вярхоўі Анадыры дзе раней жыў Тэневіль. Там і быў знойдзены архіў аленявода — скрыня, занесеная снегам, у якой захоўваліся помнікі чукоцкага пісьменства. Тэневіль таксама распрацаваў асаблівыя знакі для лікаў на аснове дваццатычнай сістэмы злічэння, характэрнай для чукоцкай мовы. Навукоўцы налічваюць каля 1000 асноўных элементаў чукоцкага пісьменства.

Вядомы чукоцкі пісьменнік Юрый Рытхеу прысвяціў Тэневілю ў 1969 годзе свой самы выбітны раман «Сон у пачатку туману».

## Пісьменства 
Чукоцкае пісьмо — унікальная з’ява, якая мае вялікае значэнне пры разглядзе праблем зараджэння пісьмовых традыцый у народаў, якія знаходзяцца на дадзяржаўных этапах развіцця. Чукоцкае пісьмо — самае паўночнае з усіх, што былі распрацаваны карэнным этнасам пры мінімальным уздзеянні звонку. Канчаткова не вырашана пытанне аб крыніцах і прататыпах пісьма Тэневіля. З прычыны ізаляванасці Чукоткі ад асноўных рэгіянальных цывілізацый, яго можна разглядаць як мясцовую з’яву, узмоцненую творчай ініцыятывай генія-адзіночкі. Не выключаны ўплыў на чукоцкае пісьмо малюнкаў на шаманскіх бубнах. Само слова пісьмо (*келікел*) у чукоцкай мове мае тунгуса-маньчжурскую паралель.

## Спасылкі 
* Чукоцкае пісьмо
* Старажылы Чукоткі. Тэневіль.

Катэгорыя:Вынаходнікі
Дамган

**Дамган** (перс. دامغان‎) — горад на поўначы Ірана, у правінцыі Семнан. Адміністрацыйны цэнтр шахрэста Дамган. Размешчаны за 342 кіламетры ад Тэгерана на трасе хуткаснай шашы ў Мешхед. Гандлёвы цэнтр. У Сярэднія стагоддзі быў важным горадам рэгіёна, сталіцай правінцыі Куміс (Qumis ці Qoomes), праз яго праходзіў Вялікі Шаўковы шлях, аднак у 1723 годзе быў знішчаны афганцамі. Насельніцтва — 57 331 чалавек (2006).

Катэгорыя:Гарады Ірана
Валянцін Уладзіміравіч Авечкін

**Валянцін Уладзіміравіч Авечкін** (; 9(22).6.1906,  — , ) — савецкі . Член КПСС з 1929.

## Біяграфія 
Вучыўся ў Таганрогскім тэхнічным вучылішчы (1913-19). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. У 1925-31 гадах — старшыня сельскагаспадарчай камуны; у 1930-я гг. партыйны працаўнік, журналіст. Першае апавяданне апублікаваў у 1929 годзе. Аўтар аповесцей «Праскоўя Максімаўна» (1939), «Госці ў Стукачах», «Без роду, без племя» (абедзве — 1940), «З франтавым прывітаннем» (1945). Прыкметнай падзеяй у літаратурным і грамадскім жыцці краіны стаў наватарскі твор Авечкіна «Раённыя будні» (1952-56), у якім узняты і глыбока даследаваны актуальныя праблемы сельскай гаспадаркі, створаны праўдзівыя вобразы раённых кіраўнікоў; з дакладных партыйных пазіцый у кнізе зацвярджаліся ленінскія нормы партыйнага жыцця. Мастацкая своеасаблівасць «Раённых будняў», якія аказалі ўплыў на наступнае развіццё літаратуры пра вёску, праявілася ў спалучэнні публіцыстыкі з псіхалагічнай распрацоўкай характараў. Авечкін — аўтар п’ес «Насця Коласава» (1949), «Насустрач ветру» (1958), «Летнія дажджы» (1959), «Час пажынаць плады» (1960), нарысаў і артыкулаў. З 1963 года жыў у Ташкенце. Працаваў над аўтабіяграфічным цыклам «Нявыдуманыя нарысы». Скончыў жыццё самагубствам.

## Літаратура 
*
Казлоўцы

**Казлоўцы**:
## Беларусь 
* Казлоўцы (Мёрскі раён)
## Расія 
* Казлоўцы (Смаленская вобласць)
Тыгр (бронеаўтамабіль)

**ГАЗ-233034 СПМ-1 «Тыгр»** — расійскі бронеаўтамабіль з колавай формулай 4х4. Распрацаваны ЗАТ *«Промышленные компьютерные технологии»* Горкаўскага аўтамабільнага завода, Арзамаскім машынабудаўнічым заводам і Ніжагародскім авіябудаўнічым заводам *«Сокол»*.

Выпрабаванні пачаліся ў 2002 годзе. У тым жа годзе распрацоўка ўпершыню прадэманстравана публіцы. Неўзабаве машыны паступілі ў маскоўскі САХР.

«Тыгр» мае класічную капотную кампаноўку. Кузаў суцэльнаметалічны. На даху магчыма ўсталёўваць комплекс цяжкага стралковага ўзбраення. У пачатковых серыях усталёўваўся бразільскі дызельны 6-цыліндравы рухавік Cummins 20 аб’ёмам 5,9 л і магутнасцю 205 к.с. Потым стаў выкарыстоўвацца сілавы агрэгат ЯМЭ-534, таксама дызельны 4-цыліндравы, аб’ёмам 4,43 л і магутнасцю 190 к.с.

Каробка перадач пяціступеністая механічная. Падвеска машыны незалежная тарсіённая.

Маса аўтамабіля — 7400 кг, грузападымальнасць — 1400 кг, колавая база — 3300 мм.

Экіпаж — камандзір і кіроўца. Акрамя таго, машына ўмяшчае сем чалавек дэсантнікаў.

## Гл. таксама 
* Ліс-ПМ
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Бронеаўтамабілі паводле алфавітаКатэгорыя:Бранятэхніка РасііКатэгорыя:Аўтамабілі ГАЗ
Сезон 2023/2024 «Гродна-93-ГрДУ»

У сезоне 2023/2024 баскетбольны клуб «Гродна-93-ГрДУ» з Гродна прымаў удзел:
* Чэмпіянат Беларусі 2023/2024 (**9 месца**).

## Склад каманды 
## Трэнеры каманды 
*  Артур Арлавец (галоўны трэнер)

## Гл. таксама 
* Сезон 2022/2023 «Гродна-93-ГрДУ»
* Сезон 2024/2025 «Гродна-93-ГрДУ»

## Спасылкі 
* Профіль на сайце eurobasket.com

2023/2024
Гродна-93-ГрДУ
Катэгорыя:2023 год у Гродне
Катэгорыя:2024 год у Гродне
Спроба дзяржаўнага перавароту ў Дэмакратычнай Рэспубліцы Конга (2024)

19 мая 2024 года ў Дэмакратычнай Рэспубліцы Конга (ДРК) адбылася спроба дзяржаўнага перавароту. У путчы абвінавацілі прыхільнікаў Крысціяна Маланга, лідара Аб’яднанай кангалезскай партыі, які быў забіты падчас падзей.

## Ход падзей 
Напярэдадні былі адменены выбары старшыні парламента, якія першапачаткова запланавалі на 18 мая.

Прыкладна ў 04:30 19 мая пачаліся баі ў сталіцы краіны Кіншасе, у які нападнікам удалося пранікнуць. Адначасна дваццаць іншых атакавалі рэзідэнцыю Віталя Камерге на бульвары Тшатшы, але там баевікі пацярпелі паразу. Таксама паведамлялася аб стральбе каля Палаца Нацый. Некалькі замежнікаў і меркаваных змоўшчыкаў былі арыштаваныя. Усяго затрымана 50 чалавек. Некалькі чалавек атрымалі раненні ад снарада, які пераляцеў раку Конга і ўпаў на раён Бразавіля, сталіцы Рэспублікі Конга.

Пасол ЗША ў ДРК Люсі Тэмлін заявіла, што яны будуць супрацоўнічаць з кангалезскімі ўладамі ў расследаванні, паабяцаўшы прыцягнуць да адказнасці любога амерыканскага грамадзяніна, які мае дачыненне да падзей.

## Крыніцы 
Катэгорыя:2024 год у палітыцы
Катэгорыя:Канфлікты 2024 года
Катэгорыя:Дзяржаўныя перавароты
Катэгорыя:Гісторыя Дэмакратычнай Рэспублікі Конга
Фэндам

**Фэндам**, ці **фандом** (ад  — фанацтва) — нефармальнае субкультурнае таварыства, удзельнікі якога аб’яднаныя агульнымі інтарэсамі звязанымі з мастацтвам, ці гэта будзе фільм, кніга, гульня, серыял ці інш.

Часам гэтым словам вылучаюць усіх фанатаў ці ўсю сукупнасць фанацкай творчасці, якая належыць да пэўнага твору ці альтэрнатыўнага сусвету.

## Паняцце 
Існуюць адмысловыя назвы для фанатаў разнастайных жанраў і напрамкаў. Напрыклад отаку — аматары анімэ ды мангі; касплэеры — аматары касплэю; трэкеры — аматары серыялу «Зорны шлях»; потэраманы — аматары кніг і фільмаў пра Гары Потэра; к-поперы — аматары карэйскай поп-музыкі.

Катэгорыя:Тыпы субкультур
Катэгорыя:Хобі
Весна Пісаровіч

**Весна Пісаровіч** (,  9 красавіка 1978, Брчко, Югаславія) — харвацкая спявачка.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў горадзе Брчко (цяпер Боснія і Герцагавіна), дзяцінства правяла ў Пожаге да 13 гадоў. Вучылася ў музычнай школе па класе флейты, спявала ў хорах і выступала на музычных фестывалях.

У сярэдзіне 1990-х яна пераехала ў Заграб, дзе скончыла факультэт гуманітарных і сацыяльных навук Заграбскага ўніверсітэта (спецыяльнасць: фанетыка і харватыстыка) і працягнула музычную кар’еру. Выступала ў мностве клубаў і пісала песні, у 1997 годзе на музычным фестывалі Zadarfest пазнаёмілася з Міланай Улаевіч, якая стала пісаць ёй песні.

У 2002 годзе Весна Пісаровіч выйграла нацыянальны музычны фестываль «Dora» і адправілася на Еўрабачанне ў Талін. З песняй «Everything I Want» заняла 11-е месца на конкурсе ў Таліне. З’яўляецца аўтарам песні «In the Disco», з якой Дзін прадставіў Боснію і Герцагавіну на Еўрабачанні ў Стамбуле (заняў 9-е месца).

Жыве ў Берліне. У 2012 годзе выпусціла джаз-альбом, на якім свае партыі запісалі Герхард Шлесль (трамбон), Клейтан Томас (кантрабас) і Стыў Хізэр (ударныя).

## Дыскаграфія 
* 2000: Da znaš
* 2001: Za tebe stvorena
* 2002: Kao da je vrijeme
* 2003: Best of
* 2003: Pjesma mi je sve
* 2005: V. peti
* 2012: With Suspicious Minds

## Спасылка 
* 

Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Харватыі
Катэгорыя:Вікіпедыя:Біяграфіі сучаснікаў
Касцёл Святога Себасцьяна (Маніла)

**Касцёл Святога Себасцьяна** () — каталіцкі храм у Маніле, Філіпіны. З’яўляецца адзіным у краіне касцёлам, цалкам зробленым са сталі. Касцёл лічыцца нацыянальным культурным здабыткам і помнікам нацыянальнай гісторыі. У 2006 годзе ён быў уключаны ў спіс помнікаў Філіпін, якія павінны быць уключаны ў спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.

## Гісторыя 
Першы драўляны касцёл на гэтым месцы быў пабудаваны ў 1651 годзе, аднак праз некалькі гадоў ён згарэў у пажары. Наступныя будынкі таксама сталі ахвярамі пажараў і землятрусаў у 1859, 1863 і 1880 гадах.

У 1880 гадах было вырашана пабудаваць храм з матэрыялу, які вытрымае пажары, землятрусы і трапічныя тайфуны, якія перыядычна абрынаюцца на сталіцу Філіпін. Мясцовая парафія даручыла іспанскаму архітэктару Хенара Паласіёсу распрацаваць праект святыні, устойлівай да атмасферных уздзеянняў. Паласіёс стварыў канструкцыю са сталі, натхнёны дызайнам гатычнага сабора ў Бургосе (Іспанія).

Паміж 1888 і 1890 гадамі на Філіпіны з бельгійскага ліцейнага завода прывезлі прыкладна 52 метрычных тоны сталі.

Першы «камень» быў закладзены ў верасні 1890 года. Усталяваны сталёвы «шкілет» касцёла нагадваў гатычны варыянт Эйфелевай вежы. Пазней будаўнікі засыпалі яго сцены сумессю пяску, жвіру і цэменту. Пасля завяршэння работ сцены і столь пафарбавалі пад мармур і усталявалі заказаныя з Германіі вітражы.

У 1891 годзе касцёл быў асвечаны арцыбіскупам Манілы і ўзведзены ў статус малой базылікі Папам Львом XIII.

У 1982 годзе святыня была прызнана аварыйнай і Нацыянальны гістарычны інстытут пачаў план яе рэстаўрацыі.

## Спасылкі 
* На Філіпінах знаходзіцца адзіны ў краіне касцёл, цалкам зроблены са сталі

Катэгорыя:Маніла
Катэгорыя:Каталіцкія храмы Філіпінаў
Экшан

**Э́кшан** ( — дзеянне):
* Экшан — жанр кіно.
* Экшан — жанр відэагульняў.

## Заўвагі
Юрый Васілевіч Корсік

**Юрый Васілевіч Корсік** (нар. 12 сакавіка 1972, в. Забалоцце, Мінскі раён) — беларускі выкладчык, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь VIII склікання.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 12 сакавіка 1972 года ў в. Забалоцце Мінскага раёна Мінскай вобласці.

Скончыў Беларускі аграрны тэхнічны ўніверсітэт па спецыяльнасці «Механізацыя сельскай гаспадаркі».

Працаваў брыгадзірам трактарнай брыгады, інжынерам па сельскагаспадарчых машынах Смілавіцкага саўгаса-тэхнікума; выхавальнікам, загадчыкам аддзялення Смілавіцкага прафесійна-тэхнічнага вучылішча № 203; намеснікам дырэктара па вучэбна-вытворчай рабоце Смілавіцкага сельскагаспадарчага прафесійнага ліцэя; дырэктарам Смілавіцкага дзяржаўнага каледжа.

У 2024 годзе выбраны дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь VIII склікання ад Бярэзінскай акругі № 61. Член Пастаяннай камісіі па аграрнай палітыцы.

## Узнагароды 
Узнагароджаны ганаровымі граматамі Міністэрства сельскай гаспадаркі і харчавання Рэспублікі Беларусь, Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь, нагруднымі знакамі Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь «Выдатнік адукацыі», Садружнасці Незалежных Дзяржаў «Выдатнік адукацыі Садружнасці Незалежных Дзяржаў», трэцяй прэміяй спецыяльнага фонду Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь па сацыяльнай падтрымцы здольных навучэнцаў і студэнтаў.

## Сям'я 
Жанаты, мае двух сыноў.

## Спасылкі 
* Біяграфія на сайце Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь

Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 8-га склікання
Персона

**Персона** (ад лат. *Personare —* маска) *—* гэта публічны вобраз ці сацыяльная роля чалавека, якую ён выкарыстоўвае. Можна апісаць персону як "другую асобу" чалавека, ці папросту "выдуманы персанаж". 

Персона можа выкарыстоўвацца ў розных мэтах, напрыклад для схавання сваёй асобы ці для большай мастацкай выразнасці. Таксама часта выкарыстоўваецца ў відэагульнях, дзе ты сам ствараеш персону, з якой потым гуляеш.

Тэрмін «персона» абмяркоўваўся сацыёлагамі Робэртам Паркам і Эрвінкгам Кгофманам яшчэ ў 1950-х гадах.

Слова паходзіць з Латыні, і ўзыходзіць да самага пачатку лацінскай цывілізацыі. Там яно першапачаткова абазначала тэатральную маску. Лацінскае слова паходзіць ад этрускага слова "*phersu*" з тым жа значэннем, што і ад грэцкага *πρόσωπον* (*prosōpon*). Лацінскія этымолагі тлумачаць, што *persona* паходзіць ад "*per/sonare*" як "маска, праз якую (*per*) гучыць голас акцёра".

## Глядзіце таксама 
* Альтэр эга
* Аватар
* Маска
* Касцюм
* Дысацыятыўнае засмучэнне ідэнтычнасці
* Двайнік
* Фурсона, тэрмін для персоны фурры
* Рэінкарнацыя

## Спасылкі 
Катэгорыя:Тэорыя літаратуры
Катэгорыя:Літаратурны крытыцызм
Катэгорыя:Персона
Катэгорыя:Літаратура
Катэгорыя:Мастацтва
Катэгорыя:Відэагульні
Корсік

**Корсік** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Васілевіч Корсік — беларускі хакеіст
* Юрый Васілевіч Корсік — беларускі дэпутат
Семнан (астан)

**Семна́н** (перс. سمنان‎ — Semnân) — адзін з 31 астанаў (правінцый) Ірана. Размешчаны на поўначы краіны. Адміністрацыйны цэнтр — горад Семнан, іншыя буйныя гарады — Імамшэхр (136 тыс.), Гермсар (70 тыс.), Дамган (60 тыс.), Мехдышэхр (22 тыс.), Эйванекі (11 тыс.), Сорхэ (10 тыс.). Плошча правінцыі — 97 491 км². Насельніцтва — 589742 чалавека (2006). У нацыянальным складзе пераважаюць персы.

Катэгорыя:Астаны Ірана
Гермсар

**Гермсар** (перс. گرمسار‎) — горад у Іране, у астане Семнан. Размешчаны на ўскраіне саланчаковай пустыні Дэштэ-Кевір, за 80 кіламетраў на ўсход ад Тэгерана. Насельніцтва — 68 тыс. чалавек. Важны навуковы цэнтр.

Вядомы таксама як малая радзіма былога прэзідэнта Ірана Махмуда Ахмадзінежада.

Катэгорыя:Гарады Ірана