open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Пётр IV Рарэш

**Пётр IV Рарэш** (каля 1487 — 3 верасня 1546) — гаспадар Малдаўскага княства у 1527—1538 і 1541—1546 гадах, сын Стэфана III Вялікага.

## Першае кіраванне 
У 1526 годзе Венгрыя прайграла бітву пры Мохачы і гэта прывяло да ўзмацнення Асманскай імперыі. У такіх умовах Пётр IV Рарэш, які прыйшоў да ўлады ў 1527 годзе быў змушаны павялічыць суму даніны асманам з 8 тысяч да 10 тысяч залатых.
Пётр IV Рарэш вёў актыўную вонкавую палітыку. У 1530 годзе ён ізноў паспрабаваў вярнуць Пакуцце (саступленае ў чарговы раз Багданам III Крывым у 1505 годзе). Узімку 1530 года малдаўскія войскі занялі аспрэчваную тэрыторыю, але пасля таго, як польскае войска 22 жніўня 1531 года нанесла паразу ў бітве пры Обертыне, малдаўскія войскі адступілі. У 1532 годзе быў заключаны мір з Польшчай.

Спрабаваў працягваць палітыку бацькі па ўмацаванні цэнтральнай улады. Абапіраючыся на дробных баяр, абмяжоўваў уплыў буйных. Незадаволенасць апошніх вылілася ў змовы. Пётр Рарэш пачаў падрыхтоўку да вызвалення Малдавіі ад турэцкага панавання і ўсталяваў з гэтай мэтай сувязі з урадамі многіх краін. У 1533 годзе спрабуючы знайсці новых  саюзнікаў Пётр IV Рарэш скіраваў амбасадараў у Расію. У 1535 годзе склаў сакрэтная антыасманская дамова з Фердынандам I Габсбургам. У Еўропе склалася Свяшчэнная ліга, якая планавала выкарыстаць уцягнутасць Асманскай імперыі ў вайну з Персіяй. У 1538 годзе ў Малдавію скіравалася турэцкае войска на чале з султанам Сулейманам, з усходу ўварваліся крымскія татары, а з поўначы палякі. Войскі Петра Рарэша спачатку аказвалі супраціў асманам і нават пабілі іх пры Хоціне. Але пасля ўзяцця турэцкім войскам сталіцы княства Сучавы і здрады баяр, якія выказалі адданасць султану, Пётр Рарэш бег з краіны. З гэтага часу Малдавія канчаткова трапіла пад уладу Асманскай імперыі. Султан падначаліў сабе вобласці паміж Прутам і Днястром, а крымскія татары атрымалі Буджак.

## Другое кіраванне 
Стэфан V Лакуста загінуў у выніку змовы, Аляксандр Корня таксама паспрабаваў вызваліцца ад турэцкага валадарства. У такой сітуацыі ў 1541 годзе Пётр Рарэш ізноў стаў гаспадаром, атрымаўшы ад турэцкага султана прастол Малдавіі. Але за гэта ён абавязаўся павялічыць памер даніны да 12 тысяч залатых, прызнаў тэрытарыяльныя страты 1538 года, у Сучаве размясціўся турэцкі гарнізон, а сын Ілля у якасці закладніка адпраўляўся ў Стамбул. Пётр і гэтым разам стаў умацоўваць цэнтральную ўладу, караў смерцю завадароў баярскай апазіцыі. У 1542 годзе склаў пагадненне з Габсбургамі, падтрымваў антытурэцкія сілы, быў злучаны з Расіяй, атрымваючы адтуль матэрыяльную дапамогу.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Muşatin family

Катэгорыя:Гаспадары малдаўскія
Катэгорыя:Зрынутыя манархі
Катэгорыя:Мушаты
Масавыя хваляванні ў Кішынёве (2009)

**Масавыя хваляванні ў Кішынёве** — масавыя хваляванні 7 красавіка ў сталіцы Малдовы Кішынёве, распачатыя пасля красавіцкіх выбараў у Парламент Малдовы 2009 года. Хваляванням папярэднічаў мітынг малдаўскай апазіцыі 6 красавіка.

## Перадумовы 
### Сацыяльна-эканамічная сітуацыя ў рэспубліцы 
Малдова з'яўляецца адным з найбольш бедных дзяржаў Еўропы. Так, па дачыненні аб'ёму грашовых паступленняў звонку да ВУП Малдова займае першае месца на постсавецкай прасторы і з'яўляецца адным з сусветных лідараў па гэтым паказніку. Шмат у чым ВУП краіны залежыць ад пералікаў гастарбайтараў, якія пакінулі краіну ў пошуках працы. Паводле статыстыкі, не менш 10 % жыхароў Малдавіі выязджаюць за мяжу для пошуку працы. Толькі з 1999 па 2006 год гастарбайтары перавялі ў Малдову 3,9 мільярдаў долараў ЗША. Паводле апытанняў 2006 года, 57 % апытаных палічылі, што ў цяжкай сітуацыі ў краіне вінаваты ўлады. 50 % злічылі, што ўлады краіны карумпаваны і займаюцца крадзяжом.

## Наступствы 
На экстраным паседжанні ўрада 8 красавіка прэзідэнт Малдавіі Уладзімір Варонін заявіў пра ўводзіны візавага рэжыму для грамадзянаў Румыніі. Таксама пасол гэтай краіны быў абвешчаны персонай нон грата. Паводле слоў Вароніна, гэтыя дзеянні распачаты ў адказ на ўмяшанне Румыніі ва ўнутраныя справы Малдовы і ўдзел румынскіх грамадзянаў у хваляваннях. Афіцыйны Бухарэст заявіў, што не мае стасункі да хваляванняў. Лідары апазіцыі таксама заявілі, што не збіраліся граміць будынак парламента і прэзідэнцкі палац.

Таксама была перакрыта мяжа з Румыніяй. Заявы прэзідэнта Малдовы і дзеянні малдаўскога боку пагоршылі румынска-малдоўскія адносіны.

Украіна ўзмацніла ахову мяжы з Малдовай у Вінніцкай і Адэскай абласцях. Да мяжы былі высунуты атрады міліцыі. Міністр унутраных спраў Украіны Юрый Луцэнка заявіў, што гэта зроблена для прадухілення пераходу на тэрыторыю краіны людзей, якія «могуць мець нейкія экстрэмісцкія намеры».

Масавыя хваляванні 7 красавіка не прывялі да змены ўлады ў краіне, аднак пасля іх быў прызначаны пералік галасоў, у выніку якога Партыя камуністаў атрымала 60 мандатаў. Прэзідэнт Малдовы, згодна канстытуцыі, абіраецца парламентам таемным галасаваннем. Абраным лічыцца кандыдат, які набраў тры пятых (61 з 101) галасоў абраных дэпутатаў. Дзве спробы абраць прэзідэнта праваліліся, бо апазіцыя байкатавала галасаванне. Згодна канстытуцыі, былі прызначаны  новыя выбары, у выніку якіх кампартыя, атрымаўшы на пяць працэнтаў менш галасоў, чым на папярэдніх выбарах (44,7 %), страціла большасць у парламенце і перайшла ў апазіцыю. У Малдове быў створаны Альянс «За еўрапейскую інтэграцыю», які складаўся з 4 партый. Быў сфармаваны новы ўрад.

## Спасылкі 
* Фоторепортаж о беспорядках в Кишинёве 7 апреля от Benia

### Відэа 
* Уроки молдавского. Фильм Константина Семина
* Вести. NET: революция под знаком интернета
* Атака на Молдову 

Катэгорыя:Гісторыя Малдовы
Пятрас Аляксандравічус

**Пятрас Повіла Аляксандравічус** (; , в. , Літва) — літоўскі , прафесар. Народны мастак Літвы (1956). Лаўрэат Сталінскай прэміі трэцяй ступені (1951).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 8 (21 кастрычніка) 1906 года ў вёсцы  (цяпер Прыенайскі раён Літвы). Вучыўся ў 1928—1933 гадах Каўнаскай мастацкай школе; яго настаўнікамі былі Юозас Зікарас, Каятонас Склерус, Юозас Мікенас. Адначасова вывучаў літаратуру ва Універсітэце Вітаўта Вялікага.

У 1941—1944 гадах выкладаў у Вільнюскай мастацкай акадэміі, у 1945—1951 гадах у Вільнюскім мастацкім інстытуце (у 1951 годзе ператвораным у Дзяржаўны мастацкі інстытут Літоўскай ССР), з 1951 года ў Дзяржаўным мастацкім інстытуце Літоўскай ССР; з 1946 года прафесар, у 1955—1977 гадах загадчык кафедрай рысунку.

З 1935 года ўдзельнічаў у выстаўках. Першая персанальная выстаўка адбылася ў Вільнюсе ў 1976 годзе.

Памёр 25 снежня 1997 года ў Вільнюсе.

## Творчасць 
Аўтар партрэтаў Ю. Жамайце (Дзяржаўная  прэмія СССР 1951), Э. Межалайціса (1963), рэжысёра Ю. Мільцініса (1972); дэкаратыўных кампазіцый «Дзяўчына з кветкамі» (1948), «Рыбакі» (1955); помніка А. Венуалісу ў г. Анікшчай (1982) і інш.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Выпускнікі Універсітэта Вітаўта Вялікага
Катэгорыя:Народныя мастакі Літоўскай ССР
Катэгорыя:Выкладчыкі Вільнюскай мастацкай акадэміі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Прыенайскім раёне
Вацлаў Ластоўскі (значэнні)

* Вацлаў Ластоўскі (1880—1954) — батанік, фенолаг, спецыяліст ў галіне сельскагаспадарчых навук.
* Вацлаў Юстынавіч Ластоўскі (1883—1938) — беларускі грамадскі і палітычны дзеяч, пісьменнік, філолаг, літаратуразнавец, гісторык і этнограф.
Ніёле Амбразайціце

{{Музыкант
 |Імя                  = Ніёле Амбразайціце
 |Выява          = Nijolė Ambrazaitytė 2008.jpg
 |Апісанне выявы = 2008
 |Фон                  = 150 px
 |Дата нараджэння        = 
 |Месца нараджэння       = 
 |Дата смерці          = 
 |Месца смерці         = 
 |Краіна               =  →  → 
 |Прафесіі            = 
 |Пеўчы голас      = 
 |Інструменты          = 
 |Жанры                = опера
 |Узнагароды              = { style="background: transparent"

-

}
 |Вікісховішча            = 
}}
**Ніёле Амбразайці́це** (;  — ) — савецкая літоўская оперная і камерная спявачка (мецца-сапрана). Народная артыстка СССР (1977).

## Біяграфія 
Нарадзілася 21 лютага 1939 года ў вёсцы Буракай Калварыйскага павета (ці Алітускага павета) Літвы, цяпер — тэрыторыя Калварыйскага самакіравання, Марыямпальскага павета (паводле іншых крыніц — Лаздзійскага раёна Алітускага павета).

У час Другой сусветнай вайны бацькі Ніёле пераехалі ў Германію, а затым — у Канаду. Выхоўвалася бабуляй і дзядулем у вёсцы у Літоўскай ССР. 22 мая 1948 года, да заканчэння пачатковай школы, разам з бабуляй, дзядулем і сям’ёй сястры маці была выслана ў Краснаярскі край РСФСР. Месцам высылкі стала Ігарка, дзе яна жыла да 1956 года. Вярнулася ў Літоўскую ССР толькі ў 1956 годзе.

У 1966 годзе скончыла Вільнюскую кансерваторыю па класе спеву ў . З 1966 года — салістка Літоўскага тэатра оперы і балета ў Вільнюсе. Выбіралася дэпутатам Сейма Літоўскай Рэспублікі некалькіх скліканняў.

## Творчасць 
Спявачка высокай вакальнай і сцэнічнай культуры. Сярод партый: Марына Мнішак («Барыс Гадуноў» М. Мусаргскага), Кармэн («Кармэн» Ж. Бізэ), Амнерыс («Аіда» Дж. Вердзі), Мірта («Піленай» В. Кловы).

## Узнагароды і званні 
* 2-я прэмія Міжнароднага конкурсу вакалістаў імя Дж. Энеску ў Бухарэсце (1970)
* Народная артыстка Літоўскай ССР (1975)
* Народная артыстка СССР (1977)
* Камандорскі крыж ордэна Вялікага князя Літоўскага Гядзімінаса (1996).

## Літаратура 
* Амбразайцітэ Ніёле. 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Выпускнікі Літоўскай акадэміі музыкі і тэатра
Катэгорыя:Мецца-сапрана
Катэгорыя:Народныя артысты Літоўскай ССР
Катэгорыя:Постаці Літоўскага нацыянальнага тэатра оперы і балета
Катэгорыя:Акадэмічныя музыканты СССР
Катэгорыя:Акадэмічныя музыканты Літвы
Катэгорыя:Члены Сейма Літвы
Альгімантас Балтакіс

**Альгімантас Балта́кіс** (; , Лелюнай, Уцянскі павет, Літва — 13 сакавіка 2022, Вільнюс, Літва) — літоўскі паэт. Народны паэт Літвы (1986).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў мястэчку Лялюнай. У 1949 годзе скончыў гімназію ў Каўнасе. У 1954 годзе — Вільнюскі дзяржаўны ўніверсітэт па спецыяльнасці «літоўская мова і літаратура».

У 1952—1956 гадах працаваў літаратурным супрацоўнікам, затым кіраўніком аддзела, потым адказным сакратаром у часопісе «Тарыбіне мацярыс» (; «Савецкая жанчына»). Затым у 1956—1990 гадах (з перапынкамі) у рэдакцыі літаратурнага часопіса «Пяргале» (; «Перамога»), у 1964—1967 і ў 1985—1989 гадах — галоўны рэдактар часопіса. З 1955 года член Саюза пісьменнікаў Літвы.

Жыў у Вільнюсе.

## Творчасць 
Аўтар зборнікаў вершаў «Калі дожджык імжыць» (1955), «Чортаў мост» (1957), «Падземныя рэкі» (1965, Дзяржаўная прэмія Літвы 1966), «Хлеб і воблакі» (1973), «Дэдыкацыі» (1975), «Элегіі Страздзішкіса» (1979), «Наш вечар» (1986), «Уздых» (1993). Яго творы вызначаюцца эмацыянальнай адкрытасцю, у іх светаўспрыманне маладога пакалення пасляваеннай Літвы, рэчава-канкрэтная паэтыка гарадскіх будняў.

На літоўскую мову пераклаў кнігу паэзіі Р. Барадуліна «Бусел на даху» (1981), паасобныя вершы М. Танка.

## Пераклады 
На беларускую мову творы Балтакіса перакладаў Р. Барадулін.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Baltakis, Algimantas

Катэгорыя:Літоўскамоўныя паэты
Катэгорыя:Народныя паэты Літоўскай ССР
Катэгорыя:Перакладчыкі на літоўскую мову
Катэгорыя:Перакладчыкі з беларускай мовы
Юргіс Балтрушайціс

**Ю́ргіс Балтруша́йціс** (; , , Ковенская губерня, цяпер , Таўрагскі павет, Літва — 3 студзеня 1944, Парыж) — літоўскі -сімваліст і , дыпламат.

## Біяграфія 
Юргіс Балтрушайціс нарадзіўся ў Ковенскай губерні ў сям’і літоўскіх сялян. Вучыўся ў Ковенскай гімназіі (1885—1893) і на натуральным аддзяленні фізіка-матэматычнага факультэта Маскоўскага ўніверсітэта (1893—1898); адначасова наведваў лекцыі на гісторыка-філалагічным факультэце. Зблізіўся з С. А. Паляковым, які вучыўся на матэматычным аддзяленні фізіка-матэматычнага факультэта, і праз яго пазнаёміўся з К. Д. Бальмонтом і В. Я. Брусавым, пазней з В. І. Івановым; сябар і прыхільнік паэта і кампазітара А. М. Скрабіна.

У жніўні 1899 тайна абвянчаўся з Марыяй Іванаўнай Алавянішнікавай (1878—1948), стрыечнай сястрой Лізаветы Аляксандраўны Дзьяканавай (аўтар «Дзённіка рускай жанчыны»).

Дэбютаваў у друку восенню 1899. Разам з Паляковым, Брусавым і Бальмонтам заснаваў выдавецтва «Скорпион», дзейнасць якога пачалася з выдання сумеснага перакладу Балтрушайціса і Палякова драмы Генрыка Ібсена «Калі мы, мёртвыя, прачнёмся». Працаваў у альманаху «Северные цветы», часопісе «Весы». Пазней выступаў у газеце «Русь», у часопісах «Правда», «Золотое руно», «Русская мысль», «Русские ведомости», «Заветы» (1912—1914), «Северные записки», у англійскім часопісе «The Mask» (1913).

З 1905 года Член літаратурнага бюро Тэатра-студыі ММТ (), прымаў удзел у працы Свабоднага тэатры на чале з К. А. Марджанавым, ММТ, Камернага тэатра. Падоўгу жыў за мяжой, у тым ліку ў Італіі, краінах Скандынавіі, Германіі.

Працаваў у Літа Наркамасвета (1918), быў старшынёй Маскоўскага Саюза пісьменнікаў (1919), удзельнічаў у працы выдавецтва «Сусветная літаратура».

З 1920 года прадстаўнік (спачатку фармальна саветнік так і не прызначанага прадстаўніка) Літоўскай Рэспублікі ў Маскве, з 27 красавіка 1921 у рангу паверанага ў справах (chargé d’affaires), з 1922 — надзвычайны і паўнамоцны пасол. Адначасова прадстаўнік Літвы ў Турцыі (1932) і Персіі (1933). Садзейнічаў выезду за мяжу дзеячаў рускай культуры.

З 1932 года ганаровы доктар Універсітэта Вітаўта Вялікага ў Каўнасе.

У красавіку 1939 з’ехаў з Расіі, атрымаўшы прызначэнне саветнікам пасольства Літвы ў Парыжы, куды раней пераехаў яго сын Cimetière de Montrouge, гісторык мастацтва. Памёр у Парыжы, пахаваны на могілках Мон-Руж.

## Творчасць 
Пісаў на рускай (зборнікі «Зямныя ступені», 1911, «Горная сцяжына», 1912, «Лілія і Серп», 1948) і літоўскай (зборнікі «Наваселле», 1941, «Вянок слёз», 1942, «Паэзія», 1967, і інш.) мовах. Галоўная тэматыка — сэнс быцця чалавека, яго адносіны да сусвету і вечнасці. Паэзіі Балтрушайціса ўласцівыя філасафічнасць, унутраны драматызм, спалучаны з элегічнымі настроямі, шматпланавая сімволіка, самабытная структура мастацкага вобраза. Перакладаў на рускую мову.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Літоўскамоўныя паэты
Катэгорыя:Імігравалі ў Францыю з СССР
Катэгорыя:Рускія паэты першай хвалі эміграцыі
Катэгорыя:Рускія эмігранты першай хвалі ў Францыі
Катэгорыя:Шматмоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Рускія паэты-сімвалісты
Катэгорыя:Паслы Літвы ў СССР
Далучэнне Бесарабіі і Паўночнай Букавіны да СССР

**Бесарабска-Букавінскі паход** (, ) (28 чэрвеня — 3 ліпеня 1940) — ваенная аперацыя, праведзена Чырвонай арміяй з мэтай прымусовай перадачы Румыніяй Бесарабіі і Паўночнай Букавіны (раней захопленых Румыніяй у УНР) у склад СССР. Савецкі бок планаваў яе як поўнамаштабнае ваеннае ўварванне, але, за некалькі гадзін да пачатку аперацыі, кароль Румыніі Караль II прыняў ультыматыўную ноту савецкага боку і пагадзіўся перадаць Бесарабію і Паўночную Букавіну СССР.

Ваенная аперацыя па акупацыі тэрыторыі савецкімі войскамі доўжылася 6 дзён, у выніку была захоплена тэрыторыя Бесарабіі (44000 км² з насельніцтвам 3,2 млн чал.), Паўночнай Букавіны (6000 км² з насельніцтвам 500 000 чал.) і рэгіён Герца (304 км² з насельніцтвам 25000 чал.).

Правядзенне дадзенай аперацыі савецкімі войскамі было запланавана як следства падпісання тайнага пагаднення паміж урадамі Савецкага Саюза і Трэцяга Рэйху, так званага пакта Молатава — Рыбентропа, яе ажыццяўленне стала магчымым толькі пасля краху Францыі ў вайне з Германіяй, калі зрабілася відавочнай ілюзорнасць англа-французскіх абяцанняў Румыніі па падтрымцы яе тэрытарыяльнай цэласнасці.

2 жніўня 1940 на большай частцы захопленых зямель (за выключэннем Букавіны і Паўднёвай Бесарабіі) была створана Малдаўская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка, папярэдніца сучаснай Рэспублікі Малдова.

Катэгорыя:Гісторыя Малдовы
Катэгорыя:Бесарабія
Катэгорыя:Бітвы і аперацыі Другой сусветнай вайны
Катэгорыя:Букавіна
Джані Інфанціна

**Джані Інфанціна** () — 9-ы прэзідэнт ФІФА, займае гэту пасаду з 26 лютага 2016, швейцарский спартыўны функцыянер.

## Біяграфія 
Джані нарадзіўся на поўдні Швейцарыі, мае італьянскае паходжанне. Мае дыплом адваката. Свабодна валодае італьянскай, французскай і нямецкай мовамі, акрамя таго ведае англійскую, іспанскую і арабскую мовы.

Да пераходу ў УЕФА Джані Інфанціна працаваў генеральным сакратаром Міжнароднага цэнтра вывучэння спорту (CIES) пры універсітэце Неўшатэле, а раней займаў пасаду дарадцы ў розных футбольных арганізацыях, у тым ліку — у прафесійных лігах Італіі, Іспаніі і Швейцарыі.

У Еўрапейскім футбольным саюзе Інфанціна працуе з жніўня 2000 году, у яго кампетэнцыю ўваходзілі юрыдычныя і камерцыйныя пытанні, а таксама праблемы прафесійнага футбола. З 1 кастрычніка 2009 года і да свайго абрання на пост прэзідэнта ФІФА займаў пасаду генеральнага сакратара УЕФА. Раней займаў пасады намесніка генеральнага сакратара УЕФА і старшыня Упраўлення па прававых пытаннях (2007—2009), выконваючы абавязкі дырэктара-распарадчыка УЕФА (люты — травень 2007), старшыня Аддзела юрыспрудэнцыі і ліцэнзавання УЕФА (студзень 2004—2007).

26 лютага 2016 года абраны прэзідэнтам ФІФА, набраўшы ў другім туры галасавання 115 галасоў з 207 магчымых.

Катэгорыя:Прэзідэнты ФІФА
Форт-12

**Форт-12** — самазарадны пісталет калібра 9 мм украінскай вытворчасці. Афіцыйна прыняты на ўзбраенне Міністэрства ўнутраных спраў Украіны і Службы бяспекі Украіны.

Катэгорыя:Самазарадныя пісталеты Украіны
Катэгорыя:Агнястрэльная зброя з калібрам 9×18 мм
Межыгір’я

**Межыгір’я** () — былая прыватная рэзідэнцыя экс-прэзідэнта Украіны Віктара Януковіча ў вёсцы Наві Пэтрыўці () Вышгарадскага раёна Кіеўскай вобласці. Цяпер стала музеем, які адлюстроўвае раскошу жыцця свайго былога ўладальніка. Януковіч жыў у ёй з 2002 па 21 лютага 2014 года, калі ён адмовіўся ад сваёй нерухомасці ў выніку Украінскай рэвалюцыі 2014 года.

Нерухомасць складае каля 140 гектараў і размешчана на беразе ракі Дняпро (Кіеўскае вадасховішча). З 1935 па 2007 гады Межыгір’я з’яўлялася рэзідэнцыяй дзяржаўнага ўрада, пакуль не ператварылася на прыватную ўласнасць. Інтэрнэт-выданне Украінская праўда ў сваім даследаванні апублікавала шэраг дакументаў, якія пацвярджаюць сувязь паміж арганізацыямі-арандатарамі, членамі сям’і Януковіча і яго атачэннем. На тэрыторыі Межыгір’я размешчаны яхт-прыстань, конны клуб, цір, тэнісны корт і мноства іншых рэкрэацыйных комплексаў, у тым ліку паляўнічыя ўгоддзі. Арэнда 1 гектара зямлі ў Межыгір’і каштавала Януковічу 314 грыўняў у месяц (у 2010 годзе), што раўнялася $39,57 па абменным курсе.

Іншая, магчыма, яшчэ больш раскошная рэзідэнцыя знаходзілася ў стадыі будаўніцтва ў раёне мыса Ая ў Крыме, калі ў 2014 годзе Януковіч быў зрынуты. Журналісты называюць яе «Межыгір’я № 2».

Комплексы Межыгір’я таксама ўключаюць у сябе аўтамабільны музей, які адлюстроўвае некаторыя з былых экзатычных аўтамабіляў Януковіча, поле для гольфа, страусіную ферму, шматлікія фантаны, верталётную пляцоўку і невялікую царкву.

Катэгорыя:Урадавыя рэзідэнцыі Украіны
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Кіеўскай вобласці
Катэгорыя:Вышгарадскі раён
Гораждзе

thumb|right|200px|Размяшчэнне Гораждзе на карце краіны
**Го́раждзе** () — горад, цэнтр аднайменнай абшчыны ў Босніі і Герцагавіне з насельніцтвам 30624 жыхароў. Размешчаны на рацэ Дрыне і з'яўляецца самым усходнім пунктам баснійска-харвацкай федэрацыі ўнутры Босніі і Герцагавіны. Адлегласць да Сараева, размешчанага на паўночны захад ад горада, складае 45 км. Горад на 90 % належыць баснійцам.

## Гісторыя 
Упершыню Гораждзе быў згаданы ў перыяд паміж 1379 і 1404 гадамі. З 1423 па 1878 гады знаходзіўся пад уладай Асманскай імперыі. У 1878 — 1918 гадах належаў Аўстра-Венгрыі. У Баснійскай вайне 1992—1995 гадоў, за горад ішлі цяжкія баі паміж сербамі і баснійцамі. У 1993 быў абвешчаны зонай пад абаронай ААН. Паводле Дэйтанскага пагаднення горад быў уключаны ў баснійска-харвацкую федэрацыі. З тых часоў ён з'яўляецца амаль анклавам, злучаным з астатняй тэрыторый федэрацыі тонкай палоскай зямлі.

## Эканоміка 
У горадзе развіты цэментавая і хімічная прамысловасці.

## Цікавыя факты 
Адна з вуліц Гораждзя названа ў гонар Джахара Дудаева.
## Гарады-пабрацімы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Гораждзе

Катэгорыя:Гарады Федэрацыі Босніі і Герцагавіны
Дамара

**Дама́ра** (саманава: *Damaqua*) — народ у Намібіі. Размаўляе на кайсанскай мове, аднак мае адрознае ад кайсанскіх народаў паходжанне. У 2014 г. налічвалася каля 140 000 дамара.

## Паходжанне 
Паходжанне дамара пакуль мала даследавана. Яны размаўляюць на той жа мове, што і нама, аднак знешне выглядаюць як банту і адасабляюць сябе ад кайсанскіх народаў. Згодна меркаванням антраполагаў, дамара могуць быць нашчадкамі першых банту, якія мігрыравалі ў Паўднёвую Афрыку, або прадстаўнікоў больш ранняй міграцыі іншых моўных груп з Цэнтральнай Афрыкі. 

Згодна паданням саміх дамара, іх продкі з канца XIV ст. мелі агульнага вярхоўнага правадыра і насялялі рэгіён ракі Куненэ. Аднак у XVII ст. дамара пацярпелі паражэнне ад ворагаў і былі вымушаны разысціся ў розныя раёны сучаснай цэнтральнай Намібіі. 

З канца XVIII ст. дамара знаходзіліся ў саюзніцкіх адносінах з нама, ад якіх перанялі мову і лад жыцця жывёлагадоўцаў. 

## Асаблівасці культуры 
Да з'яўлення ў Намібіі белых перасяленцаў дамара вялі качавы лад жыцця, займаліся паляваннем і збіральніцтвам, у меншай ступені — жывёлагадоўляй. У нашы дні жывёлагадоўля з'яўляецца найбольш важным заняткам сельскіх жыхароў. Дамара трымаюць буйныя статкі авечак і кароў. Земляробства адыгрывае дапаможную ролю. Многія дамара жывуць у гарадах, працуюць у адміністрацыі і на прадпрыемствах. Традыцыйныя рамёствы — здабыча медзі, выраб керамікі. 

Традыцыйна дамара падзяляюцца на 11 рэгіянальных супольнасцяў *хаоці*. Яны ўзніклі ў выніку раз'яднання XVII ст. *Хаоці* складаюцца з вялікіх пашыраных сем'яў. Дамара не фарміруюць асобныя паселішчы, але нават у гарадах імкнуцца жыць асобна ад прадстаўнікоў іншых этнічных груп. Фармальна ўсе *хаоці* падпарадкоўваюцца адзінаму вярхоўнаму правадыру, які таксама ўзначальвае палітычную партыю Аб'яднаны Дэмакратычны Фронт, што абараняе інтарэсы дамара.

## Рэлігія 
Традыцыйныя рэлігійныя вераванні заснаваны на шанаванні вярхоўнага бажаства *Кгамаб*, што жыве на небе, распараджаецца вадой і жыццём людзей. Пасля смерці душы накіроўваюцца да *Кгамаб*. Рытуалы шанавання ўключаюць сумесныя зборы ля вогнішча, распіванне святых напояў. 

З канца XIX ст. многія вернікі-дамара спавядаюць пратэстантызм.

## Спасылкі 
* DAMARA PEOPLE: THE OLDEST INHABITANTS OF NAMIBIA
* The Living Museum of the Damara
* THE PEOPLE OF NAMIBIA

Катэгорыя:Народы Афрыкі
Катэгорыя:Народы Паўднёвай Афрыкі
Катэгорыя:Кайсанскія народы
Катэгорыя:Народы Намібіі
Яска-Кішынёўская аперацыя

**Яска-Кішынёўская аперацыя**, таксама вядомая як **Яска-Кішынёўскія Каны** (20 — 29 жніўня 1944 года) — стратэгічная вайсковая аперацыя Узброеных сіл СССР супраць нацысцкай Германіі і Румыніі ў час Вялікай Айчыннай вайны, дзеля разгрому буйнай нямецка-румынскай групоўкі, што затуляла балканскі кірунак, вызвалення Малдавіі і вываду Румыніі з вайны. Разглядаецца як адна з самых удалых савецкіх аперацый падчас Вялікай Айчыннай вайны, уваходзіць у лік «дзесяці сталінскіх удараў». Скончылася перамогай войскаў Чырвонай арміі, вызваленнем Малдаўскай ССР і поўным разгромам праціўніка.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Ясско-Кишинёвская наступательная операция (20.08 — 29.08.1944)
* Ясско-Кишинёвская операция. 1944 год
* Ясско-Кишинёвская операция на Рамблер-Победа 
* Ясско-Кишинёвская наступательная операция, 1944 год
* Освобождение Молдавии. Ясско-Кишинёвские Канны
* Инженер-капитан Турбаевский К. И., руководитель работ по усилению обороны побережья и устройства артиллерийских позиций на Малой земле, рассказывает болгарской газете «Народно дело» о некоторых эпизодах Ясско-Кишинёвской операции

Катэгорыя:Бітвы Германіі
Катэгорыя:Бітвы Румыніі
Катэгорыя:Канфлікты 1944 года
Паветы Рэспублікі Малдова

**Паветы Рэспублікі Малдова** — адміністрацыйны падзел Рэспублікі Малдова, які існаваў у 1999-2002 гадах.

## Гісторыя ўзнікнення 
У 1998 годзе дэпутаты Парламента Рэспублікі Малдова прынялі ў першым чытанні законапраект пра ўнясенне змен і дадаткаў у закон «Пра мясцовае публічнае кіраванне» ад 6 лістапада 1998 года. Дакумент вызначаў размежаванне кампетэнцый сёл (камун), гарадоў (муніцыпіяў) і раёнаў.

З 1 студзеня 1999 года і да 29 студзеня 2002 года Рэспубліка Малдова была падзелена на 9 (з 22 кастрычніка 1999 года — 10) паветаў, 1 муніцыпальнае і 2 адміністрацыйна-тэрытарыяльныя ўтварэнні.

* Бельцкі павет (Judeţul Bălţi)
* Кагульскі павет (Judeţul Cahul)
* Кішынёў (муніцыпальнае ўтварэнне)
* Кішынёўскі павет (Judeţul Chişinău)
* Едзінецкі павет (Judeţul Edineţ)
* Гагаузія (адміністрацыйна-тэрытарыяльнае ўтварэнне)
* Лапушнянскі павет (Judeţul Lăpuşna)
* Аргееўскі павет (Judeţul Orhei)
* Сарокскі павет (Judeţul Soroca)
* Дубасарскі павет (адміністрацыйна-тэрытарыяльнае ўтварэнне на левым беразе Днястра)
* Тараклійскі павет (Judeţul Taraclia), вылучаны з Кагульскага павета 22 кастрычніка 1999 года
* Бендэрскі павет (Judeţul Tighina)
* Унгенскі павет (Judeţul Ungheni)

29 студзеня 2002 года тагачаснай парламенцкай большасцю быў прыняты новы закон пра адміністрацыйна-тэрытарыяльны лад.

Катэгорыя:Адміністрацыйны падзел Малдовы
Пасёлкі гарадскога тыпу Віцебскай вобласці

У Рэспубліцы Беларусь крытэрыі аднясення населеных пунктаў да катэгорый устаноўлены Законам Рэспублікі Беларусь ад 5 мая 1998 г. № 154—З «Аб адміністрацыйна-тэрытарыяльным дзяленні і парадку вырашэння пытанняў адміністрацыйна-тэрытарыяльнага ўладкавання Рэспублікі Беларусь».

Пасёлкі гарадскога тыпу падзяляюцца на наступныя катэгорыі:

* **гарадскія пасёлкі** — населеныя пункты з колькасцю насельніцтва больш за **2 тысячы чалавек**, у якіх ёсць вытворчыя і камунальныя прадпрыемствы, сацыяльна-культурныя ўстановы, прадпрыемствы гандлю, грамадскага харчавання, бытавога абслугоўвання;
* **курортныя пасёлкі** — населеныя пункты з колькасцю насельніцтва не менш за **2 тысячы чалавек**, на тэрыторыі якіх размешчаны санаторыі, дамы адпачынку, пансіянаты, іншыя аздараўленчыя ўстановы, прадпрыемствы гандлю, грамадскага харчавання і бытавога абслугоўвання насельніцтва, культурна-асветныя ўстановы;
* **рабочыя пасёлкі** — населеныя пункты з колькасцю насельніцтва не менш за **500 чалавек**, размешчаныя пры вытворчых прадпрыемствах, электрастанцыях, будоўлях, чыгуначных станцыях і іншых аб'ектах.

## Карта размяшчэння пасёлкаў гарадскога тыпу Віцебскай вобласці 
Пасёлкі гарадскога тыпу з насельніцтвам:

Зялёным колерам пазначаны пасёлкі гарадскога тыпу, насельніцтва якіх павялічваецца, чырвоным — змяншаецца.

## Колькасць пасёлкаў гарадскога тыпу і іх жыхароў 
На 14 кастрычніка 2009 года (перапіс насельніцтва) ў Віцебскай вобласці Беларусі былі 24 пасёлкі гарадскога тыпу, прытым усе яны адносіліся да катэгорыі гарадскіх пасёлкаў, у тым ліку:

На 1 студзеня 2017 года іх колькасць была тая ж самая.

## Спіс пасёлкаў гарадскога тыпу Віцебскай вобласці 
Назвы лацінкай у спісе прыводзяцца адпаведна з афіцыйнымі правіламі транслітарацыі.

## Галерэя 

Файл:Arechi-Vydryca. Арэхі-Выдрыца (6.09.2009).jpg|Арэхаўск
Файл:Асвея. Царква Святога Георгія.jpg|Асвея
Файл:Брацкая магила у Багушэуску.JPG|Багушэўск
Файл:Views of Beshankovichy 3a.jpg|Бешанковічы
Файл:Бегомльская церковь с фасада.JPG|Бягомль
Файл:Улица в Воропаево.jpg|Варапаева
Файл:Vetryno (Polotzk district) 3a.jpg|Ветрына
Файл:2Відзы Троіцкі касцёл.JPG|Відзы
Файл:Autumn in Ezerische.jpg|Езярышча
Файл:Kopys castle 01.jpg|Копысь
Файл:Kohanovo temple.JPG|Коханава
Файл:Lozna. Лёзна (2009).jpg|Лёзна
Файл:Łyntupy. Лынтупы (21.03.2011).jpg|Лынтупы
Файл:ShumilinaRaion-Obal1.JPG|Обаль
Файл:Падсвілле. Касцёл (01).jpg|Падсвілле
Файл:Belarus-Rasony-Church of Ascension-3.jpg|Расоны
Файл:Руба. Царква лекара Панцеляймона (02).jpg|Руба
Файл:Surazhskaya carkva.JPG|Сураж
Файл:Фото путешествия по Беларуси 229.jpg|Ушачы
Файл:Царква Успення Прасвятой Багародзіцы ў Шаркаўшчыне.jpg|Шаркаўшчына
Файл:Shumilina2.JPG|Шуміліна
Файл:Ghetto Yanovichi 3d.jpg|Янавічы

## Гл. таксама 
* Пасёлкі гарадскога тыпу Беларусі

## Зноскі
Нацыянальны дзень мовы

**Нацыянальны дзень мовы**, ці **Лімба ноастрэ** (ад  — *наша мова*) — свята, прысвечанае малдаўскай мове (па Канстытуцыі, ці румынскай мове паводле рашэння Канстытуцыйнага суда 2013 года), які адзначаецца ў Рэспубліцы Малдова штогод 31 жніўня пачынаючы з 1989 года.

## Гісторыя 
27 жніўня 1989 года пры непасрэдным удзеле Народнага фронту Малдовы ў Кішынёве прайшла масавая дэманстрацыя, сярод патрабаванняў якой было прызнанне за малдаўскай мовай на лацінскай графіцы афіцыйнай мовы рэспублікі.

31 жніўня 1989 года Вярхоўны Савет МССР абвясціў малдаўскую афіцыйнай мовай у «палітычнай, эканамічнай, сацыяльнай і культурнай сферах» і прыняў закон пра зварот малдаўскай мовы да лацінскай графікі.

23 чэрвеня 1990 года Парламент Малдовы абвясціў 31 жніўня Нацыянальным днём мовы.
Спачатку свята звалася «Дзень нашай румынскай мовы» ( або ).

У 1994 годзе было прынята прысвоіць святу цяперашнюю назву — «Лімба ноастрэ» (), што было адлюстравана ў артыкуле 13 Канстытуцыі Малдовы.

5 снежня 2013 года Канстытуцыйны Суд Рэспублікі Малдова абвясціў румынскую мову афіцыйнай мовай, спасылаючыся на пераважанне тэксту Дэкларацыі пра Незалежнасць над тэкстам Канстытуцыі. Пры гэтым у Канстытуцыю адпаведныя змены не занесены.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гісторыя Малдовы
Катэгорыя:Палітыка Малдовы
Катэгорыя:З’явіліся ў 1989 годзе
Эміграцыя з Малдовы

**Эміграцыя з Малдовы** — масавая з'ява, якая аказвае істотны ўплыў на дэмаграфію і эканоміку дзяржавы. 

## Агляд 
З-за эканамічнай нестабільнасці, рэзкага падзення ўзроўню прыбыткаў і беспрацоўя, якія суправаджалі распад Савецкага Саюза, грамадзяне пачалі эміграваць з Малдовы ў вялікіх маштабах у першай палове 1990-х гадоў. Паводле падлікаў Службы інфармацыі і бяспекі Рэспублікі Малдова, ад 1 200 000 да двух мільёнаў малдаўскіх грамадзян (што складае амаль 45 % ад агульнай колькасці насельніцтва ў 3,6 млн чалавек) працуюць за мяжой, прытым абсалютная большасць з іх нелегальна. Толькі каля 80 000 знаходзяцца ў чужых краінах легальна. Расія (асабліва Масква і Падмаскоўе), Італія, Украіна, Румынія, Партугалія, Іспанія, Грэцыя, Турцыя і Ізраіль з'яўляюцца асноўнымі напрамкамі эміграцыі (у парадку змяншэння значнасці). З-за таемнага характару гэтых міграцыйных патокаў ніякай афіцыйнай статыстыкі па гэтай тэме не існуе. Лічыцца, што каля 500 000 грамадзян Малдовы працуюць у Расіі, пераважна ў сферы будаўніцтва. Паводле іншых ацэнак, у Італіі таксама знаходзіцца каля 500 000 грамадзян рэспублікі. Малдоўскія грамадзяне пераважна едуць у раманамоўныя краіны, рускія і ўкраінцы Малдовы едуць у Расію ці на Украіну, цюркамоўныя гагаузы ў Турцыю.

## Спасылкі 
* Moldova hit by mass emigration *(англ.)*
* Moldova: Emigration Creating Hardships At Home *(англ.)*

Катэгорыя:Насельніцтва Малдовы
Катэгорыя:Міграцыя насельніцтва
Эгідыюс Банёніс

**Эгідыюс Банёніс** (; ) — літоўскі гісторык. Кандыдат гістарычных навук (1982).

## Біяграфія 
Скончыў у 1972 годзе . З 1972 года — у , з 1974 года — яго дырэктар. З 1985 года — загадчык аддзела археаграфіі . Выкладаў у Віленскім і Каўнаскім універсітэтах.

## Навуковая дзейнасць 
Вывучаў дыпламатыю Вялікага Княства Літоўскага XV—XVI стагоддзяў, гісторыю Метрыкі Вялікага Княства Літоўскага, генеалогію. Падрыхтаваў да друку археаграфічныя выданні «Літоўская Метрыка. Кн. 5 (1427—1506)» (Вільня, 1993), «Літоўская Метрыка. Кн. 10 (1440—1523)» (1997).

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Кандыдаты гістарычных навук
Катэгорыя:Гісторыкі Літвы
Катэгорыя:Выпускнікі Маскоўскага гісторыка-архіўнага інстытута
Катэгорыя:Постаці Архіва літаратуры і мастацтва Літвы
Катэгорыя:Постаці Інстытута гісторыі Літвы
Катэгорыя:Выкладчыкі Віленскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выкладчыкі Універсітэта Вітаўта Вялікага
Банёніс

**Банёніс (Баніёніс)** () — літоўскае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Данатас Банёніс (1924—2014) — літоўскі акцёр, тэатральны рэжысёр.
* Эгідыюс Банёніс (1948—1993) — літоўскі гісторык.
Меер

**Меер** (, ) — нямецкае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Адольф Меер — архітэктар.
* Андрэй Казіміравіч Меер — расійскі гісторык, этнограф.
* Іў Меер — матэматык.
* Карл Антонавіч Меер — расійскі сістэматык-батанік.
* Юліус Лотар фон Меер — нямецкі хімік.

## Гл. таксама 
* Маер
Драматычны тэатр Юозаса Мільцініса

**Драматычны тэатр Юозаса Мільцініса** (, **Панявежыскі драматычны тэатр**) — тэатр у горадзе Панявежыс (Літва).

Тэатр быў заснаваны ў 1940 годзе на базе Каўнаскай тэатральнай студыі. У 1940—1954 і 1959—1980 гадах кіраўніком тэатра быў рэжысёр Юозас Мільцініс, які стварыў у правінцыйным літоўскім горадзе буйную тэатральную школу. У прыватнасці, Мільцінісам была заснавана студыя, якая рыхтавала акцёраў для Панявежыскага драматычнага тэатра. 

У гады свайго росквіту тэатр быў вядомы далёка па-за межамі Літвы: «…Вось ужо шмат гадоў, — пісала ў 1971 годзе Наталля Крымава, — на кожную прэм'еру ў Панявежыс адпраўляюцца аўтобусы тэатральных калегаў з усёй Прыбалтыкі. І не толькі Прыбалтыкі — чуткі дайшлі і да Масквы, стварылася ўжо своеасаблівая легенда пра Панявежыскі тэатр і яго кіраўніка Юозаса Мільцініса». Мільцінісу ўдалося стварыць у сваім тэатры моцны акцёрскі ансамбль: на яго сцэне выступалі, у прыватнасці, Данатас Банёніс, Альгімантас Масюліс, Бронюс Бабкаўскас, Казімерас Віткус.

Пасля смерці Мільцініса на пасадзе кіраўніка яго змяніў Данатас Банёніс, але без свайго стваральніка Панявежыскі тэатр ператварыўся ў звычайны правінцыйны тэатр, і сам Панявежыс, паводле слоў рэжысёра Э. Някрошуса, «перастаў існаваць як культурны цэнтр».

## Спасылкі 
* Juozo Miltinio dramos teatras
* Juozo Miltinio dramos teatras

Катэгорыя:Тэатры Літвы
Катэгорыя:Драматычны тэатр Юозаса Мільцініса
Катэгорыя:Панявежыс
Дзень незалежнасці Рэспублікі Малдова

**Дзень незалежнасці Рэспублікі Малдова** () — нацыянальнае свята Рэспублікі Малдова, якім адзначаецца прыняцце Дэкларацыі пра незалежнасць. Афіцыйнае дзяржаўнае свята і выходны дзень.

## Гісторыя 
27 жніўня 1991 года ў Малдаўскай ССР быў скліканы Вялікі нацыянальны сход, у выніку якога Парламент прагаласаваў за прыняцце Дэкларацыі аб незалежнасці.

У гэты дзень Прэзідэнт Малдовы звяртаецца з віншавальнай прамовай да нацыі. У сталіцы краіны — Кішынёве і іншых гарадах рэспублікі праходзяць розныя святочныя мерапрыемствы. У Кішынёве ўрачыстасці праходзяць на плошчы Вялікага нацыянальнага сходу. Завяршае Дзень незалежнасці святочны салют.

## Спасылкі 
* День Независимости Молдовы 
* 27 августа — День независимости Молдовы 
* Moldova celebrates Independence Day  

Катэгорыя:З’явіліся ў 1991 годзе
Ван Бюрэн

**Ван Бюрэн** (, ) — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Анджэліка Ван Бюрэн, першая лэдзі ЗША
* Армін ван Бюрэн, нідэрландскі музыкант
* Марцін Ван Бюрэн, 8-ы прэзідэнт ЗША
Бой пад Крутамі

**Бой пад Крутамі** () — бой, які адбыўся 17 (30) студзеня 1918 года на чыгуначнай станцыі Круты пад пасёлкам Круты і паблізу вёскі Пам'ятнэ, у 130 кіламетрах на паўночны ўсход ад Кіева, 18 км на ўсход ад Ніжына.

Гэты бой доўжыўся 5 гадзін паміж 4-тысячным падраздзяленнем Чырвонай гвардыі пад кіраўніцтвам эсэра Міхаіла Мураўёва і атрадам з кіеўскіх курсантаў і казакоў «Свабоднага казацтва», што ў цэлым налічваў каля чатырох сотняў воінаў.

У баі пад Крутамі абаронцы ўкраінскай дзяржаўнасці атрымалі пераканаўчую ваенную перамогу. Наступ праціўніка быў спынены і ажыццёўлена арганізаванае адступленне, руйнуючы за сабой шляхі і масты. Расійска-бальшавіцкія салдаты страцілі баяздольнасць на чатыры дні. Агрэсар вымушаны быў падцягнуць новыя сілы, адрамантаваць падарваныя і разбураныя масты і чыгуначныя рэйкі, і толькі пасля гэтага працягваць свой наступ на Кіеў не чыгункай, а на рэквізаваных сялянскіх колах, запрэжаных коньмі, па размоклай дарозе.

Гэтая затрымка ворага дазволіла ўкраінскай дэлегацыі заключыць Брэсцкі мір, які выратаваў маладую ўкраінскую дзяржаўнасць.

Сучаснікаў асабліва ўразіла пахаванне 27 юнакоў, якія трапілі пасля бою ў палон да бальшавікоў і былі імі пакараныя. На пахаваннях у Кіеве каля Аскольдавай магілы старшыня Украінскай Цэнтральнай Рады Міхаіл Грушэўскі назваў юнакоў, якія загінулі ў няроўнай барацьбе, героямі, а паэт Павел Тычына прысвяціў гераічнаму ўчынку верш «Памяці трыццаці».

Дзесяцігоддзямі гісторыя бою або замоўчвалася, або абрастала міфамі і выдумкамі, як у замежнай, так і ва ўкраінскай гістарыяграфіі. У 2006 годзе на месцы бою быў усталяваны помнік. З нагоды 80-й гадавіны бою Манетны двор выпусціў у абарот памятную манету наміналам 2 грыўні.

Катэгорыя:Канфлікты 1918 года
Катэгорыя:1918 год ва Украіне
Катэгорыя:Украінская Народная Рэспубліка
Катэгорыя:Бітвы Савецка-ўкраінскай вайны
Баранаўскас

**Баранаўскас** () — літоўскае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Антанас Баранаўскас, літоўскі паэт, мовазнавец, царкоўны дзеяч
* Томас Баранаўскас, літоўскі гісторык

## Гл. таксама 
* Бараноўскі
Уільямс

**Уільямс** () — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Алівія Уільямс — брытанская актрыса.
* Брыяна Уільямс — ямайская лёгкаатлетка.
* Б’янка Уільямс — брытанская лёгкаатлетка.
* Бэн Уільямс — англійскі прафесійны снукерны рэферы.
* Бэці Уільямс — лаўрэат Нобелеўскай прэміі міру (1976).
* Вінус Уільямс — амерыканская тэнісістка.
* Даніэль Уільямс — ямайская лёгкаатлетка.
* Джодзі Уільямс — лаўрэат Нобелеўскай прэміі міру (1997).
* Джон Уільямс:
** Джон Уільямс — амерыканскі кінакампазітар і дырыжор.
** Джон Уільямс — амерыканскі мастацтвазнавец.
* Івет Уільямс — новазеландская лёгкаатлетка.
* Марк Уільямс — валійскі прафесійны ігрок у снукер.
* Мішэль Уільямс — амерыканская кінаактрыса.
* Робі Уільямс — папулярны брытанскім спявак.
* Робі Уільямс — ігрок у снукер.
* Родні Уільямс — генерал-губернатар Антыгуа і Барбуда.
* Роўэн Уільямс (нар. 1950) — архібіскуп Кентэрберыйскі ў 2002—2012 гадах.
* Сада Уільямс — барбадаская лёгкаатлетка.
* Серэна Уільямс — амерыканская тэнісістка.
* Тэнесі Уільямс — амерыканскі пісьменнік, драматург.
* Хэнк Уільямс — амерыканскі аўтар-выканаўца
* Эван Уільямс — амерыканскі прадпрымальнік.
* Эйрыян Уільямс — валійскі прафесійны снукерны рэферы.
* Эшлі Уільямс — валійскі футбаліст.
Вітаўтас Пятрас Бложэ

**Ві́таўтас Пя́трас Бло́жэ** (; , в. , Радзвілішкіскі раён, Літва — 31 снежня 2016) — літоўскі паэт.

## Біяграфія 
Вучыўся ў Кедайнейскай, затым у Шадуваўскай гімназіях. Быў вымушаны зрабіць перапынак у вучобе пасля высылкі бацькоў у Сібір. Працаваў манцёрам, бухгалтарам. У 1949 годзе здаў экзамены на атэстат сталасці ў Каўнасе. Вучыўся ў Віленскім педагагічным інстытуце (руская філалогія). Працаваў у Дзяржаўным выдавецтве мастацкай літаратуры (пазней «Вага») (1951—1956). У 1966—1981 гадах яго кнігі не друкавалі. З 1975 года жыў у Друскінінкаі.

## Творчасць 
Друкаваўся з 1949 года. Аўтар паэтычных зборнікаў «Сем касцоў» (1961), «З маўклівай зямлі» (1966), «Кветкі зямлі» (1971), «Поліфаніі» (1981), «Людзі» (1984), «Накцюрны» (1990) і інш. Галоўная тэматыка — дэфармацыя свету другой паловы XX ст. і драматызм жыцця чалавека. На літоўскую мову пераклаў творы Я. Купалы, Я. Коласа, П. Глебкі, А. Куляшова, А. Зарыцкага і іншых беларускіх пісьменнікаў (у кнігах «З беларускай паэзіі», 1952, і «Па Нёману песня плыве», 1958).

## Пераклады 
На беларускую мову творы пераклаў Р. Барадулін (у кнізе «Літоўская савецкая паэзія», т. 2, 1977).

## Літаратура 
* Бложа Вітаўтас. 

## Спасылкі 
* Bložė, Vytautas Petras 

Катэгорыя:Літоўскамоўныя паэты
Украінская хельсінкская група

**Украінская хельсінкская група** () альбо **Украінская грамадская група ў справе выканання Хельсінкскіх пагадненняў** () — украінская арганізацыя абароны правоў чалавека.

Была заснавана 10 асобамі 9 лістапада 1976 года на ўзор Маскоўскай хельсінкскай групы. Арганізацыю ўзначаліў Мікола Рудэнка, а ў яе склад уваходзіла ўвогуле (у розныя часы) 37 асоб, між іншым: Аляксандр Берднік, Ніна Страката, Васіль Стус, Леўка Лук'яненка, Іван Кандыба, Надзея Свытлычна, Вячаслаў Чарнавіл, а таксама Святаслаў Караванскі, Аксана Паповіч, Аксана Мяшко, Іна Сенык, Пятро Січко, Даніла Шумук, Юрый Шухевіч, Міраслаў Марыновіч, Васіль Раманюк і Юзаф Зісельс.

Да канца 1980 года арганізацыя выдала 30 дэкларацый, апеляцый і іншых дакументаў па абароне правоў чалавека. З 1979 года ў ЗША дзейнічала Загранічнае Прадстаўніцтва УХГ.

У снежні 1976 года пачаліся ператрусы і допыты членаў групы, а ў студзені 1977 — арышты, да канца сакавіка 1981 года ўсе члены апынуліся ў вязніцы ці ў эміграцыі.

Напачатку 1988 года група аднавілася пад кіраўніцтвам Леўкі Лук'яненкі, у сакавіку 1988 ператварылася ва Украінскі Хельсінкскі Саюз.

Катэгорыя:Апазіцыйныя групы СССР
Катэгорыя:Палітычныя арганізацыі Украіны
Катэгорыя:Антысавецкі рух супраціву ва Украіне
Катэгорыя:Праваабарончыя арганізацыі СССР
Катэгорыя:Праваабарончыя арганізацыі Украіны
Сяргей Міронавіч Квіт

**Сяргей Квіт** (; ) — украінскі грамадскі дзеяч, педагог, літаратуразнаўца, журналіст, майстар спорту па фехтаванні. З 19 чэрвеня 2014 г. па 14 красавіка 2016 г. — 9-ы міністр адукацыі і навукі Украіны ў першым і другім урадах Арсенія Яцанюка. З 1 верасня 2007 г. да 17 лістапада 2014 г. — прэзідэнт Нацыянальнага ўніверсітэта «Кіева-Магілянская акадэмія». На пасадзе прэзідэнта ўніверсітэта перш за ўсё вядомы тым, што з-за сваёй актыўнай грамадзянскай пазіцыі ўступіў у канфлікт з кіраўніцтвам Міністэрства адукацыі і навукі, моладзі і спорта. У прыватнасці, падчас знаходжання на пасадзе міністра адукацыі, Дзмітрыя Табачніка, Квіт быў адным з самых актыўных праціўнікаў палітыкі, якую праводзіла міністэрства. Прафесар Магілянскай школы журналістыкі.

Катэгорыя:Міністры адукацыі і навукі Украіны
Катэгорыя:Педагогі Украіны
Катэгорыя:Удзельнікі Еўрамайдана
Васіль Анатолевіч Ламачэнка

**Васіль Ламачэнка** (; ) — украінскі прафесійны баксёр у паўлёгкай вагавой катэгорыі. Чэмпіён свету па версіі WBO ў паўлёгкай вазе (з 2014). Двухразовы чэмпіён Алімпійскіх гульняў (у 2008 і 2012 гадах), двухразовы чэмпіён свету (2009, 2011), чэмпіён Еўропы (2008), шматразовы чэмпіён Украіны. Самы тытулаваны ўкраінскі баксёр.

Катэгорыя:Баксёры Украіны
Катэгорыя:Баксёры 2000-х
Катэгорыя:Баксёры 2010-х
Катэгорыя:Баксёры ў паўлёгкай вазе
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Украіны
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па боксе
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2012 года
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2008 года
Катэгорыя:Баксёры на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 года
Катэгорыя:Баксёры на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 года
Катэгорыя:Чэмпіёны Еўропы па боксе
Катэгорыя:Чэмпіёны Сусветнай баксёрскай арганізацыі
Альфонсас Беляўскас

**Альфонсас Беля́ўскас** (; , в. , Каўнаскі раён, Літва) — літоўскі пісьменнік. Заслужаны дзеяч культуры Літвы (1965). Народны пісьменнік Літвы (1983). Скончыў у 1951 годзе Вільнюскі ўніверсітэт.

## Творчасць 
Першы эпічны твор — аповесць «Рабочая вуліца» (1956; новы варыянт — раман «Яна любіла Паўліса», 1976). У раманах «Цвітуць пунсовыя ружы» (1959; Дзяржаўная прэмія Літвы 1959), «Мы яшчэ сустрэнемся, Вільма» (1962), «Каўнаскі раман» (1966), «Тады, у дождж» (1977) і інш. — сацыяльна-палітычныя супярэчнасці і духоўнае станаўленне чалавека; «Спакойныя часіны» (1981) — сямейныя калізіі сучасных інтэлігентаў. Аўтар дакументальнага рамана «Вільнюскія пагоркі» (1984) пра падзеі ў Літве 1940. У раманах Беляўскаса спалучаны псіхалагічны аналіз, лірычнасць і публіцыстычнасць.

## Літаратура 
* Бяляўскас Альфонсас. 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Выпускнікі Віленскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Заслужаныя дзеячы мастацтваў Літоўскай ССР
Катэгорыя:Народныя пісьменнікі Літоўскай ССР
Катэгорыя:Пісьменнікі Літвы
Катэгорыя:Пісьменнікі XX стагоддзя
Катэгорыя:Літоўскамоўныя пісьменнікі
Вітаўтас Брэдзікіс

{{Архітэктар
 |імя                       = Вітаўтас Брэдзікіс
 |арыгінал імя            = 
 |выява               = 
 |шырыня                    = 
 |апісанне выявы      = 
 |імя пры нараджэнні          = 
 |падданства                = 
 |грамадзянства               = 
 |дата нараджэння             =
 |месца нараджэння            =
 |дата смерці               =
 |месца смерці              =
 |вучоба                     = 
 |працаваў у гарадах         = Вільнюс
 |стыль                     = 
 |найважнейшыя пабудовы       = Вільнюскі аўтавакзал Навучальны корпус Мастацкага інстытута 
 |горадабудаўнічыя праекты = Жылы раён Лаздзінай
 |рэстаўрацыя помнікаў    = 
 |нерэалізаваныя праекты   = 
 |навуковыя працы             = 
 |узнагароды                   = { style="background:transparent"
 
}
{ style="background:transparent"
 
}
}}
**Вітаўтас Брэ́дзікіс** (; 20 лістапада 1930, Біржай — 15 студзеня 2021, Вільнюс) — літоўскі архітэктар. Народны архітэктар Літоўскай ССР (1984), лаўрэат Ленінскай прэміі (1974).

## Біяграфія 
У 1937—1949 гадах вучыўся ў Біржайскай гімназіі. Скончыў у 1955 годзе Мастацкі інстытут Літоўскай ССР у Вільнюсе.

У 1955—1965 гадах у Інстытуце праектавання гарадскога будаўніцтва ў Вільнюсе, з 1960 года быў кіраўніком групы, з 1964 года — галоўны архітэктар праектаў.

З 1965 года выкладаў у Мастацкім інстытуце, дацэнт (1971), прафесар (1984), у 1988—1993 гадах рэктар Вільнюскай мастацкай акадэміі.

## Творчасць 
Распрацаваў праект дэталёвай планіроўкі і забудовы грамадскага цэнтра на правым беразе р. Нярыс у Вільні (у сааўтарстве, 1964). Па яго праектах пабудаваны ў Вільнюсе: жылы раён Лаздзінай (у сааўтарстве, пачаты ў 1967; Ленінская прэмія 1974), аўтавакзал (1974), навучальны корпус Мастацкага інстытута (у сааўтарстве, 1981; Дзяржаўная прэмія Літвы 1984); плошча ў г. Біржай (1976) з помнікам Ю. Янонісу.

## Узнагароды і званні 
Член Саюза архітэктараў Літвы, народны архітэктар Літоўскай ССР (1984); заслужаны архітэктар Літвы; лаўрэат Ленінскай прэміі (1974), прэміі Савета міністраў СССР (1975), Дзяржаўнай прэміі Літоўскай ССР (1984). Узнагароджаны ордэнам Вялікага князя Літоўскага Гядзімінаса трэцяй ступені (1998), медалём Незалежнасці Літвы, а таксама ордэнам Рыцара архітэктуры Саюза архітэктараў Літвы.

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Dėstytojai

Катэгорыя:Архітэктары Літвы
Катэгорыя:Архітэктары Вільнюса
Катэгорыя:Народныя архітэктары Літоўскай ССР
Юозас Вайчкус

**Юозас Ва́йчкус** (; , в. , Мажэйкейскі раён, Літва — ) - літоўскі тэатральны дзеяч; адзін з заснавальнікаў літоўскага прафесійнага тэатра. 

## Біяграфія 
У 1905 стварыў вандроўную аматарскую трупу (з 1911 Вандроўны тэатр Вайчкуса), з якой гастраліраваў па Літве. У час вучобы ў студыі Александрынскага тэатра ў Петраградзе стварыў там у 1916 годзе Літоўскую драматычную студыю, якая стала першым прафесійным тэатрам. У Вільнюсе, Каўнасе ставіў п'есы П. Вайчунаса, Ю. Жэмайтэ, Л. Талстога, А. Чэхава, Г. Ібсена. З 1920 года рэжысёр Драматычнага тэатра Таварыства творцаў літоўскага мастацтва (з 1922 Дзяржаўны тэатр), дзе паставіў «Агні Іванавай ночы» Г. Зудэрмана, «Карэн Борнеман» Я. Бергстрэма. У 1923—1932 гадах жыў у ЗША. У 1932 годзе стварыў у Каўнасе студыю кіно і тэатра, таварыства «Ліетфільм».

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Тэатральныя дзеячы Літвы