open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Марыя Карнеенка

**Марыя Карнеенка** () — беларуская візуальная мастачка, якая працуе з фатаграфіяй, сучасным мастацтвам, калажам і мак’юментары. Менеджарка беларускай фатаграфічнай пляцоўкі «FSh1» у Варшаве.

## Раннія гады і адукацыя 
* 1981 — нарадзілася ў Гомелі.
* 1999—2004 — Гомельскі дзяржаўны тэхнічны ўніверсітэт, бакалаўр маркетынгу.
* 2016 — школа фатаграфіі «FSh1» у Мінску.
* 2019—2020 — школа сучаснай фатаграфіі DocDocDoc (Санкт-Пецярбург); курс «Эксперыменты сучаснай фатаграфіі».

## Творчая дзейнасць 
### «На разломе часу» 
Дэбютны фатаграфічны праект, паказаны ў межах праграмы «Маладая беларуская фатаграфія 2x2» у мемарыяльным музеі-майстэрні Заіра Азгура. Праект даследуе тэмы сям’і, сталення, памяці і міфалогіі. Фатаграфіі стварылі візуальны «часавы разлом» паміж мінулым і сучаснасцю.

### Rattus Sapience 
Праект узнік з шматгадовай цікавасці мастачкі да пацукоў і яе актывізму. Ён уключае аналагавыя, лічбавыя і 3D-калажы, скульптуры, а таксама ілюстрацыі паводле ўласных эскізаў. Праект існуе ў некалькіх версіях:
* RATS — пачатковая версія, адзначаная журы *Blurring the Lines* (2020).
* Rattus Sapiens — мак’юментары-версія, прадстаўленая на міжнародных выставах.
* Rattus Sapience — кніжная версія, выдадзеная TAMAKA (2025), з тэкстамі Таццяны Заміроўскай.

## Выставы 
* 2018 — Фестываль школы фатаграфіі FSh1, Мінск
* 2019 — *На разломе часу*, выстава «2x2», Мінск
* 2020 — *Rattus sapiens*, Нацыянальны цэнтр сучаснага мастацтва, Мінск
* 2021 — *Rattus sapiens*, Riga Photomonth, Латвія
* 2024 — *Rattus sapiens*, Święto Fotografii, Уроцлаў, Польшча
* 2025 — *Rattus sapiens*, Рыбніцкі фотафестываль, Польшча

## Узнагароды 
* 2020 — Спецыяльная адзнака журы *Blurring the Lines*
* 2024 — Лаўрэатка фестывалю *Święto Fotografii*, Уроцлаў, Польшча

## Крыніцы 
Катэгорыя:Фатографы Беларусі
Рандверэ

**Рандверэ** () — вёска ў воласці Віймсі павета Хар'юмаа, Эстонія. Размешчана на заходнім беразе заліва Мууга, за 6 км на паўночны ўсход ад Таліна. Вышыня над узроўнем мора — 10 метраў.

## Насельніцтва 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Тамнеэмэ

**Тамнеэмэ** () — вёска ў воласці Віймсі павета Хар'юмаа, Эстонія. Размешчана на ўсходнім узбярэжжы паўвострава Віймсі за 18 км ад цэнтра Таліна і за 10 км ад порта Мууга. Да пасёлка Віймсі, дзе знаходзіцца валасное ўпраўленне, — 7 кіламетраў. Вышыня над узроўнем мора — 22 метры.

## Насельніцтва 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Тагакюла (Віймсі)

**Тагакюла** () — вёска ў воласці Віймсі павета Хар'юмаа ў Эстоніі. Адна з трох вёсак, размешчаных на востраве Найссаар, іншыя — Лыўнакюла і Вяйкехейнамаа.

## Насельніцтва 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Шмельцэр

**Шмельцэр** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Іаган Генрых Шмельцэр — аўстрыйскі кампазітар
* Марцэль Шмельцэр — нямецкі футбаліст
Паморскі ўніверсітэт у Слупску

**Паморскі ўніверсітэт у Слупску** () — польская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая знаходзіцца ў горадзе Слупск.

## Агульная характарыстыка 
Заснаваны ў 1969 як Вышэйшая настаўніцкая школа. З 1974 па 2000 — Вышэйшая педагагічная школа, з 2000 па 2006 — Паморская педагагічная акадэмія, з 2006 па 2023 — Паморская акадэмія ў Слупску, з 2023 — пад сучаснай назвай.

Універсітэт навучае студэнтаў па 27 базавых спецыяльнасцях і больш чым 100 спецыялізацыях на дзённай і завочнай формах навучання. Ён складаецца з 10 інстытутаў, кафедры музычнага мастацтва і агульнаўніверсітэцкіх падраздзяленняў.

## Структура 
* Інстытут бяспекі і сацыялогіі
* Інстытут менеджменту
* Інстытут філалогіі
* Інстытут гісторыі
* Інстытут біялогіі
* Інстытут геаграфіі
* Інстытут дакладных і тэхнічных навук
* Інстытут педагогікі і псіхалогіі
* Інстытут права і кіравання
* Інстытут навук пра здароўе
* Кафедра музычнага мастацтва

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўніверсітэта

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з польскай мовай навучання
Катэгорыя:1969 год у Польшчы
Найссаарскі музей

**Найссарскі музей** () — музей на востраве Найссаар у Эстоніі, прысвечаны ваеннай гісторыі вострава.

Музей з'яўляецца філіялам Фонду музея прыморскага народнага мастацтва. Размешчаны ў савецкай казарме Мяніку для ваеннаслужачых працяглай службы, частка вёскі Лыўнакюла.

Катэгорыя:Музеі Эстоніі
Рохунеэмэ

**Рохунеэмэ** () — вёска ў воласці Віймсі павета Хар'юмаа, Эстонія. Размешчана на паўночна-заходняй ускрайку паўвострава Віймсі, за 19 км па шашы ад цэнтра Таліна. Да вёскі таксама адносяцца астравы Кразулі і Кумблі. Мяжуе з вёскамі Пюйнсі, Луб’я і Келвінгі. Вышыня над узроўнем мора — 25 метраў.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Мікалай Аўсійка

**Мікалай Сяргеевіч Аўсійка** (; ) — савецкі і ўкраінскі мастак. Заслужаны мастак Украіны.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 22 жніўня 1954 года ў вёсцы Більмачыўка, Чарнігаўскай вобласці.

* У 1969-1973-на ўліку ў Адэскім тэатральна-мастацкім вучылішчы.
* У 1975 годзе-першы ўдзел у выставах.
* З 1993-член Нацыянальнага саюза мастакоў Украіны.

Удзельнік міжнародных, усеўкраінскіх і рэгіянальных выстаў.

## Персанальныя выставы 
* 1994 — «Deutsche Industrische Bank» Berlin. Germany.
* 1994 — «Digital Equipmqnt» Berlin. Germany.
* 1997 — Персанальная выстаўка. Адэскі музей заходняга і ўсходняга мастацтва. Адэса.
* 1999 — Персанальная выстаўка. Адэскі археалагічны музей. Галерэя «Аміс». Адэса.
* 2000 — Персанальная выстаўка. Адэскі муніцыпальны музей асабістых калекцый ім. Блішчунова.
* 2006 — Персанальная выстаўка. Мастацкая галерэя ТАА НСХУ.
* Персанальныя выставы ў Днепрапятроўску (2011), Адэсе (2010, 2012, 2021), г. Южнэ (2013).

З 2000 года ўдзельнічае ў арт-фестывалях у гарадах Германіі.

Работы захоўваюцца ў Музеі сучаснага мастацтва Адэсы, Адэскім мастацкім музеі, Адэскім Літаратурным музеі, Музеі сучаснага ўкраінскага мастацтва Корсакаў (Луцк).

## Творчасць 
* Аўтар прац: «Забытае», «Калі мы былі маленькімі», «Кветкі для каханай», «Каліна», «Матыль», «Раніца», «Аркестр», «Паміж небам і зямлёй», «Першы снег», «На белым свеце», «Бурнае мора», «Калодзеж цёткі Аксаны», «Пасля штурму», «Бэз» і інш.
* Удзельнічаў у стварэнні кінастужак: «Таямніца», «Дубраўка», «Пошук», «Залаты гадзіннік», «Коннікі», «Уключыце паўночнае ззянне», «Мера ў адказ», «Хлеб дзяцінства майго», «Клоўн», «Кропка вяртання», «Трэст, які лопнуў» і інш.

## Узнагароды 
* Узнагарода Званне «Заслужаны мастак Украіны» (2018 г.)
* Прэмія імя Міхаіла Божыя ў намінацыі «жывапіс»(2022 г.)

## Крыніцы 
Катэгорыя:Мастакі Украіны
Ваенная энцыклапедыя Беларусі

**Ваенная энцыклапедыя Беларусі** — першая ў гісторыі незалежнай Беларусі спецыялізаваная аднатомная энцыклапедыя, поўнасцю прысвечаная пытанням ваеннай справы і ваеннай гісторыі з акцэнтам на падзеі і асобах, якія маюць дачыненне да беларускай зямлі.

## Гісторыя і выданне 
Энцыклапедыя выйшла ў 2010 годзе ў выдавецтве «Беларуская энцыклапедыя» імя Петруся Броўкі. Агульны тыраж склаў 2100 экзэмпляраў. Аб’ём выдання — 1132 старонкі ў цвёрдай вокладцы. Матэрыялы прадстаўлены на дзвюх мовах — беларускай і рускай. Афіцыйная прэзентацыя выдання адбылася 31 мая 2011 года ў фірмовай кнігарні «Беларускай энцыклапедыі» ў Мінску. Мерапрыемства наведалі прадстаўнікі акадэмічнай і ваеннай супольнасцяў, у тым ліку старшыя навуковыя супрацоўнікі ІФ НАН Беларусі і Ваеннай акадэміі РБ.

Каардынацыю працы вялі галоўныя рэдактары А. В. Праляскоўскі і Ларыса Языковіч. У падрыхтоўцы ўдзельнічаў калектыў звыш ста спецыялістаў: прадстаўнікі Ваеннай акадэміі РБ, Інстытута гісторыі і Інстытута філасофіі НАН Беларусі, а таксама супрацоўнікі сілавых ведамстваў. Мастацкае афармленне забяспечыў Віктар Ляхар. Праект ажыццёўлены пры фінансавай падтрымцы Міністэрства інфармацыі Рэспублікі Беларусь.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Энцыклапедыі Беларусі
Эрнеста Седылья

**Эрнэста Седылья Понсэ дэ Леон** (; нар. 27 снежня 1951, Мехіка, Мексіка) — прэзідэнт Мексікі з 1 снежня 1994 па 30 лістапада 2000 года. З яго прыходам да ўлады скончылася бесперапыннае кіраванне краінай Інстытуцыйнай рэвалюцыйнай партыі, прадстаўнікі якой станавіліся прэзідэнтамі Мексікі некалькі дзесяцігоддзяў. Інстытуцыйная рэвалюцыйная партыя вярнулася да ўлады ў 2012 годзе, калі прэзідэнтам стаў Энрыке Пенья Ньета.

Доктар філасофіі (1974), прафесар Йеля, замежны член Амерыканскага філасофскага таварыства (2011).
Андрэй Сяргеевіч Стрыжак

**Андрэй Сяргеевіч Стрыжак** () — беларускі грамадскі дзеяч, праваабаронца, валанцёр, адзін з заснавальнікаў Фонду BYSOL, арганізатар і натхняльнік некалькіх буйных валанцёрскіх кампаній у Беларусі і за яе межамі.

## Раннія гады і адукацыя 
Андрэй Стрыжак нарадзіўся ў сям’і хіміка-тэхнолага і электрыка, у горадзе Рэчыца (Гомельская вобласць). У дзяцінстве жыў не толькі ў Беларусі, але і ў Польшчы і Германіі, куды яго сям’я выязджала ў 1990-я гады з мэтай пошуку працы і лепшага жыцця. У школе актыўнічаў у грамадскай дзейнасці, пазней паступіў ва ўніверсітэт, вучыўся на філалагічным факультэце Гомельскага дзяржаўнага ўніверсітэта, аднак не атрымаў вышэйшую адукацыю, бо, па ўласных сцверджаннях, быў адлічаны з-за грамадзянскай актыўнасці

## Грамадская дзейнасць 
* З 2000-х гадоў быў актыўным у грамадзянскім сектары. У 2007 годзе далучыўся да прафсаюза РЭП. Стрыжак працаваў у выбарчых кампаніях, арганізоўваў назіранне за выбарамі і ўдзельнічаў у судовых працэсах для абароны грамадскіх інтарэсаў.
* Падчас пандэміі COVID-19 стаў адным з ініцыятараў кампаніі ByCovid19, якая дапамагала беларускім медыкам рэспіратарамі і медыцынскім абсталяваннем. Пасля падзей 2020 года стаў адным з заснавальнікаў і лідараў Фонду BYSOL, што аказвае фінансавую і арганізацыйную дапамогу рэпрэсаваным у Беларусі.

У 2025 годзе Андрэй Стрыжак быў завочна прыгавораны да 18 гадоў пазбаўлення волі і штрафу.

У верасні 2025 Андрэй Стрыжак пакінуў BYSOL на фоне абвінавачанняў у непрыстойных паводзінах.

## Узнагароды 
* У 2018 годзе атрымаў Медаль да стагоддзя БНР

## Крыніцы 
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Рэчыцы
Катэгорыя:Выпускнікі Гомельскага дзяржаўнага ўніверсітэта
Катэгорыя:Грамадскія дзеячы Беларусі
Катэгорыя:Праваабаронцы Беларусі
Прынгі (Віймсі)

**Прынгі** () — вёска ў воласці Віймсі павета Хар'юмаа, Эстонія.

Размешчаны за 15 кіламетраў ад Таліна. Мяжуе на поўдні з пасёлкам Хаабнеэмэ, на поўначы з вёскамі Пюйнсі і Рохунеэмэ, на ўсходзе з вёскай Лепнеэмэ і на захадзе — з Талінскім залівам. Вышыня над узроўнем мора – 14 метраў.

## Насельніцтва 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Лепнеэмэ

**Лепнеэмэ** () — вёска ў воласці Віймсі павета Хар'юмаа, Эстонія. Размешчана на ўсходнім беразе заліва Мууга за 15 кіламетраў ад цэнтра Таліна. Вышыня над узроўнем мора — 20 метраў.

У вёсцы знаходзіцца порт Лепнеэмэ, з дапамогай якога ажыццяўляецца марскія зносіны з востравам Пранглі. У моры недалёка ад вёскі размешчана водмель Красулі.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Лаякюла

**Лаякюла** () — вёска ў воласці Віймсі павета Хар'юмаа на поўначы Эстоніі. Знаходзіцца прыкладна за 10 км на ўсход ад цэнтра Таліна. Лаякюла — эксклаў воласці Віймсі, размешчаны паміж Талінам і Маарду.

## Насельніцтва 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Аксана Мароз

**Аксана Мароз** (нар. ) — расійская гандбалістка. Майстар спорту Расіі. Жонка беларускага гандбаліста Івана Мароза.

Выхаванка тальяцінскага гандбола. Выступала за «Кубань», а ў складзе «Гомеля» гандбалістка была чэмпіёнкай Беларусі.

У 2022 годзе вярнулася ў гульню пасля амаль 6-гадовай паўзы за ізраільскую каманду «Бней-Герцлія».

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Oxana Artamonova
* Легионерки «Гомеля» о том, почему выбрали именно эту команду
* Артамонова Оксана Юрьевна
* Израиль. Голкипер сборной Беларуси Иван Мороз продолжит карьеру в "Бней-Герцлии". Он продлил контракт ещё на сезон

Катэгорыя:Гандбалісткі Расіі
Вэлта Лінэ

**Вэлта Лінэ** (; —) — латышская актрыса. Народная артыстка СССР (1973). Лаўрэат дзвюх Сталінскіх прэмій (1948, 1951).

## Біяграфія 
Нарадзілася 28 жніўня (па іншых крыніцах — 28 сакавіка) 1923 года ў Рызе. Бацька — рабочы, маці — хатняя гаспадыня, у сям’і было трое дзяцей. Улетку падзарабляла падпаскам у розных гаспадароў.

Рана захапілася тэатрам. У 1946 годзе скончыла драматычную студыю Народнага тэатра ў Рызе.

З 1945 года — актрыса Дзяржаўнага тэатра драмы Латвійскай ССР ім. А. Упіта (цяпер Латвійскі Нацыянальны тэатр). Сыграла амаль усе лепшыя жаночыя ролі паводле п’ес латышскіх і сусветных класікаў драматургіі.

Член Саюза кінематаграфістаў Латвійскай ССР.

Член КПСС з 1953 года. Дэпутат Вярхоўнага Савета СССР 9-10 скліканняў (1974—1984), Вярхоўнага Савета Латвійскай ССР 3-4 скліканняў.

Памерла 31 снежня 2012 года ў Рызе. Пахаваная на Лясных могілках.

Муж — Гунарс Цылінскіс.

Катэгорыя:Актрысы Латвіі
Гунарс Цылінскіс

**Гунарс Цылінскіс** (; , , Латвія — , Адажская воласць, Рыжскі раён, Латвія) — латышскі акцёр тэатра і кіно, кінарэжысёр, сцэнарыст. Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі РСФСР імя братоў Васільевых (1968) і дзвюх Дзяржаўных прэмій Латвійскай ССР (1977, 1985). Народны артыст СССР (1979).

## Біяграфія 
У 1951 годзе скончыў Огрскі лесапрамысловы тэхнікум, у 1954 годзе — тэатральны факультэт Латвійскай кансерваторыі (цяпер Латвійская музычная акадэмія імя Язэпа Вітола) у Рызе.

З 1955 года — акцёр Дзяржаўнага тэатра драмы Латвійскай ССР ім. А. Упіта (цяпер Латвійскі Нацыянальны тэатр).

Першую ролю ў кіно сыграў у 1959 годзе ў фільме «Чужая ў пасёлку».

У 1967—1968 гады за ролю разведчыка Кузняцова ў карціне Свярдлоўскай кінастудыі «Моцныя духам» атрымаў шэраг прэмій і стаў лепшым акцёрам 1967 года па апытанні часопіса «Савецкі экран».

Ствараў на экране выявы адважных, рашучых людзей, галоўнай выявай у героіка-прыгодніцкіх і дэтэктыўных карцінах. Антытэзай да іх стаў лірыка-іранічны дуэт Гунарса Цылінскаса з Віяй Артманэ ў тэлефільме «Тэатр».

З 1975 года — рэжысёр Рыжскай кінастудыі.

У якасці рэжысёра і сцэнарыста дэбютаваў у 1976 годзе фільмам «Саната над возерам», пастаўленым паводле рамана Рэгіны Эзеры «Калодзеж».

Жонка — Вэлта Лінэ.
## Фільмаграфія 
* Ваўкалак Том — Том

Катэгорыя:Акцёры Латвіі
Традыцыйная эканоміка

**Традыцыйная эканоміка** — гэта тып гаспадарчай сістэмы, у якой метады вытворчасці, абмену і размеркавання вызначаюцца гістарычна сфармаванымі звычаямі і традыцыямі. Традыцыйная эканоміка лічыцца самым раннім тыпам эканамічных зносін, у ёй амаль адсутнічае прадпрымальніцтва, слаба развіта навука, а грамадства мае іерархічную пабудову.

Традыцыйная эканоміка характэрна для маларазвітых краін, дзе эканамічныя ролі часта замацоўваюцца за асобамі паводле прынцыпу спадчыннасці або каставай прыналежнасці, што вядзе да ўстойлівага сацыяльна-эканамічнага застою.
## Гл. таксама 
* Капіталізм
* Эканамічная тэорыя
* Рынкавая эканоміка

## Крыніцы 
Катэгорыя:Тыпы эканомікі
Катэгорыя:Эканоміка
Дарына Шулега

**Дарына Шулега** (нар. ) — расійская гандбалістка.

## Біяграфія 
Выхаванка падмаскоўнага гандбола

У 2019 годзе пакінула склад «Гомеля» і працягнула кар’еру ў «Кубані». За гомельскую каманду стала чэмпіёнкай і ўладальніцай Кубка Беларусі.

У 2022 годзе падпісала кантракт з мінскім клубам «БНТУ-БЕЛаз».
Сезон 2023/24 правяла ў клубе «Чарнаморачка» з Новарасійска, дзе правяла 16 матчаў і адбіла 68 кідкоў.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Шулега Дарина
* Olimpbet Суперлига. Вратарь Дарина Шулега и разыгрывающая Валерия Калачная покинули новороссийскую «Черноморочку»
* Шулега Дарина Александровна
* Shulega, DARINA

Катэгорыя:Гандбалісткі Расіі
Катэгорыя:Ігракі ЖГК Чарнаморачка Новарасійск
Акулінка (значэнні)

Назву **Акулінка** маюць:

## Беларусь 
* Акулінка — вёска ў Мазырскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Крынічнага сельсавета.
* Акулінка — археалагічныя помнікі: гарадзішча і 2 могільнікі каля в. Акулінка (Мазырскі раён, Гомельская вобласць).
Мытва (значэнні)

**Мытва** — тапонім:

## Беларусь 
* Мытва — рака ў Мазырскім, Ельскім і Нараўлянскім раёна Гомельскай вобласці, правы прыток ракі Прыпяць (басейн Дняпра).
* Мытва — прыпыначны пункт Гомельскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Мазырскім раёне Гомельскай вобласці. Размешчаны ў вёсцы Рудня.
Планавая эканоміка

**Планавая эканоміка, або камандная (камандна-адміністрацыйная)** — гэта тып гаспадарчай сістэмы, пры якой асноўныя матэрыяльныя рэсурсы знаходзіцца ў дзяржаўнай уласнасці, а ключавыя эканамічныя рашэнні прымаюцца органамі цэнтралізаванага планавання.

Такая эканоміка характэрна для сацыялістычных краін, напрыклад, СССР, дзе ўсе значныя рашэнні, што тычыліся аб’ёмаў выкарыстання рэсурсаў, структуры і размеркавання прадукцыі, а таксама арганізацыі вытворчага працэсу, фармаваліся і зацвярджаліся цэнтральным планавым органам. 

У такой эканоміцы прадпрыемствы знаходзяцца ў дзяржаўнай уласнасці і дзейнічаюць на падставе дырэктыў, загадаў або іншых дакументаў. Вытворчыя планы распрацоўваюцца цэнтралізавана і ўсталёўваюцца для кожнага прадпрыемства. У гэтых планах канкрэтызуюцца аб’ёмы рэсурсаў, якія павінны быць выдзелены прадпрыемству для выканання ўстаноўленых вытворчых заданняў.

Для такой эканомікі характэрна адсутнасць беспрацоўя, малое сацыяльнае расслаенне, брак канкурэнцыі, дэфіцыт тавараў і паслуг. Пры гэтым у надзвычайных сітуацыях магчымасць сканцэнтраваць значныя рэсурсы для стварэння пэўнай прадукцыі, можа быць надзвычай эфектыўным.

## Гл. таксама 
* Капіталізм
* Эканамічная тэорыя
* Рынкавая эканоміка

## Крыніцы 
Катэгорыя:Тыпы эканомікі
Катэгорыя:Эканоміка
Конкурс выканаўцаў эстраднай песні «Віцебск» 1993 года

**ІІ** **Конкурс маладых выканаўцаў папулярнай песні «Віцебск-1993»** прайшоў у рамках другога фестываля мастацтваў Славянскі Базар у Віцебску.

Асноўны конкурс сабраў прадстаўнікоў шасці краін: Балгарыі, Беларусі, Польшчы, Расіі, Украіны і ФР Югаславіі. Балгарыя і ФР Югаславія дэбютавалі на конкурсе.

Гран-пры конкурса атрымала ўкраінская спявачка Таісія Павалій. Пакольку на конкурсе 1992 года Гран-пры не прысуджаўся, Павалій з’яўляецца першай уладальніцай Гран-пры кокурса «Віцебск». Першую прэмію атрымаў Вадзім Азарх з Расіі, другую —  з Югаславіі, трэцюю — Андрэй Шпак з Украіны.

## Удзельнікі 
Краіны-заснавацельніцы Славянскага Базара мелі квоту на 10 канкурсантаў ад кожнай. Украіна не скарысталася цалкам сваёй квотай і выставіла 9 удзельнікаў. Украінская квота адышла да Расіі, якая прадставіла 11 удзельнікаў. Польшча была прадстаўлена чатырма ўдзельнікамі. ФР Югаславія дэбютавала з двума ўдзельнікамі — лаурэатамі фестываля «Бялградская Вясна». Аднаго ўдзельніка дэлегіравала Балгарыя.

Лёсаванне на конкурсе праходзіла, як шоў. Канкурсанты даставалі з кошыка цацачныя музычныя інструменты, на якіх былі напісаныя нумары.

* Ф - удзельнікі, якія прайшлі ў другі тур (фінал)

## Калегія журы 
На конкурсе 1993 года ў калегіі журы прысутнічалі:

*  Надзея Бабкіна — **старшыня**, мастацкі кіраўнік ансамбля «Руская Песня»
*  Люба Білаш — спявачка і кампазітар
*  Барыс Гітэльман-Наумаў — генеральны дырэктар фірмы «Ангажэмент»
*  Мыкола Дрік — кампазітар
*  Яраслаў Еўдакімаў — спявак, Народны Артыст Беларусі
*  Зіновій Кулік — генеральный дырэктар тэлепраграм «УТ-1» і «УТ-3»
*  Анатоль Матвійчук — паэт
*  Ніна Мацвіенка — Народная Артыстка Украіны
*  Уладзімір Мулявін — кампазітар і спявак, стваральнік і саліст гурта «Песняры»
*  Ігар Мікалаеў — спявак і кампазітар
*  Радэ Радзівоевіч — кампазітар
*  Эліюс Раманавас — дырэктар міжнароднага фестываля «Вільнюс»
*  Іван Савельеў — паэт
*  Кемаль Турсан — прадстаўнік Еўрапейскай Асацыяцыі Арганізатараў Фестывалей FIDOF
*  Міхаіл Фінберг — дырыжор, мастацкі кіраўнік і дырэктар Нацыянальнага акадэмічнага канцэртнага аркестра Рэспублікі Беларусь
*  Ёрданка Хрыстава — спявачка
*  Анатоль Ярмоленка — спявак, лідар гурта «Сябры»

## Вынікі конкурса 
**Гран-пры:**  Таісія Павалій

**Першая прэмія:**  Вадзім Азарх

**Другая прэмія:**  Madame Piano

**Трэцяя прэмія:**  Андрэй Шпак

Прадстаўнікі прэсы таксама заснавалі свой прыз. Ім ўзнагародзілі Андрэя Шпака з Украіны.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Музычныя конкурсы
Катэгорыя:1992 год у Віцебску
Міхаіл Галянкевіч

**Міхаіл Галянкевіч** (1852?, Бельскі павет, Гродзенская губерня — , Вільня) — беларускі праваслаўны святар, протаіерэй Літоўскай епархіі, педагог, рэлігійны і грамадска-культурны дзеяч, адзін з актыўных удзельнікаў беларускага хрысціянскага руху пачатку ХХ стагоддзя.

## Біяграфія 
Паходзіў з сялянскай сям’і праваслаўных беларусаў. Скончыў духоўную праваслаўную семінарыю. У другой палове XIX ст. быў ключарам Віленскага Мікалаеўскага кафедральнага сабора.

У 1884–1906 гадах працаваў у складзе Літоўскага епархіяльнага «попечительства о бедных духовного звания». 

З 1910 года — протаіерэй Літоўскай епархіі, сябра духоўнай кансісторыі. У гады Першай сусветнай вайны, пасля адступлення расійскіх войск з Вільні, свядома застаўся пры сваім прыходзе.

З 1914 года — актыўны ўдзельнік беларускага грамадска-культурнага і рэлігійнага жыцця. Разам з архімандрытам Саваціем прадстаўляў праваслаўнае духавенства ў Віленскім камітэце дапамогі пацярпелым ад вайны. Аказваў дапамогу ў стварэнні першых беларускамоўных школ і настаўніцкіх курсаў у Вільні, дзе выкладаў Закон Божы.

У часы нямецкай акупацыі Вільні звярнуўся да вайсковых уладаў з просьбай перадаць частку маёмасці Віленскай праваслаўнай епархіі для патрэбаў беларускага школьніцтва.

Адзін з заснавальнікаў і сябра Беларускага навуковага таварыства ў Вільні (1917–1924). Удзельнічаў у арганізацыі Беларускай канферэнцыі ў Вільні ў 1918 годзе, дзе быў абраны ў склад Віленскай беларускай рады разам з каталіцкім святаром Уладзіславам Талочкам.

У лютым 1918 года звярнуўся да ўдзельнікаў з'езда святароў былой Віленскай епархіі ў Дзісне з заклікам праваслаўнаму духавенству «адмовіцца ад русіфікацыйных функцыяў і стаць актыўнымі ўдзельнікамі беларускай культурна-нацыянальнай працы».

Памёр 10 лістапада 1924 года ў Вільні. Пахаваны на Ліпаўскіх (Спаса-Ефрасінеўскіх) могілках.

## Узнагароды 
За заслугі «па духоўным ведамстве» адзначаны ўказам імператара Мікалая II ордэнам св. Уладзіміра VI ступені (06.05.1908).

## Літаратура 
* БДАЛіМ, ф. 3, воп. 1, спр. 134, 140  
* Архівы БНР  
* *Литовские епархиальные ведомости* (Вільня). 1883. № 11  
* *Сялянская праўда* (Вільня). 1924. № 17

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1852 годзе
Катэгорыя:Праваслаўныя святары Беларусі
Катэгорыя:Педагогі Беларусі
Катэгорыя:Праваслаўе ў Літве
Катэгорыя:Удзельнікі Першай сусветнай вайны
Катэгорыя:Праваслаўе ў Беларусі
Катэгорыя:Пахаваныя на Свята-Ефрасіннеўскіх могілках
Катэгорыя:Памерлі ў 1924 годзе
Крыжоўка (Віленскі раён)

**Крыжоўка**, таксама **Кры́жыне** () — вёска ў Віленскім раёне Віленскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Дукштаўскай сянюніі. Знаходзіцца за 11 км на ўсход ад Дукштаў.

## Гісторыя 
У часы Першай сусветнай вайны ў 1915 годзе Крыжоўку занялі войскі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У пачатку 1919 года тэрыторыя занята Чырвонай Арміяй. З 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР, у канцы сакавіка занята польскімі войскамі.

З 1920 года ўваходзіла ў склад Сярэдняй Літвы, з 1922 да 1939 года — у складзе гміны Мейшагола Віленска-Троцкага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.

З пачаткам Другой сусветнай вайны ў верасні 1939 года занята савецкімі войскамі. Паводле савецка-літоўскага дагавора аб узаемадапамозе, падпісанага 10 кастрычніка 1939 года, Крыжоўка разам з часткай Віленскага краю была перададзена Літве, з 1940 года — у Літоўскай ССР. У 1941—1944 гадах пад акупацыяй Германіі.

З 1990 года — у складзе незалежнай Літвы.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Дукштаўская сянюнія
Катэгорыя:Населеныя пункты Віленскага раёна
Стрэльск (значэнні)

**Стрэльск**, **Стрыльск** — тапонім:
* Стрэльск — вёска ў Мазырскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Крынічнага сельсавета.
* Стрыльск — вёска ў Сарнэнскім раёне Ровенскай вобласці.

## Гл. таксама 
* Стрэльскі (заказнік)
* Стрэльская
Вацлаў Плоцкі

**Вацлаў (Ванько) Плоцкі** (каля 1293 — ) — князь плоцкі з 1313 года, леннік чэшскі з 1329. Зяць вялікага князя літоўскага Гедыміна.

## Біяграфія 
Сын мазавецкага князя Баляслава II. Акружаныя больш моцнымі дзяржавамі — Літвой, Польшчай і Ордэнам — мазавецкія ўладары былі вымушаныя лавіраваць паміж імі. Дачка Гедыміна Данміла (у хрышчэнні — Елізавета) дзесьці каля 1316—1318 г. пайшла за князя Вацлава. Гедымінаўна прынесла мужу пасаг, каля паўтара цэнтнера срэбра (146,9 кг) і 1,8 кг золата.

У 1321 годзе Ордэн, падобна, прымусам схіліў Вацлава падпісаць дамову, якая абавязвала яго не дапамагаць Літве ні яўна ні патаемна, спрыяць прускай пагранічнай варце і папярэджваць Ордэн пра пагрозу нападу на яго тэрыторыю. У тэксце дамовы, падпісанай на тэрыторыі Ордэнскай дзяржавы ў замку Голуб Хэльмінскай зямлі 14 траўня, Вацлаў абяцаў не падтрымліваць нікога з ворагаў Ордэна, дапамагаць рыцарам у барацьбе з паганамі і не прапускаць іх праз свае ўладанні, a калі затрымаць не ўдасца, то падаць вестку пра іх праход. Тым не менш, адносіны Ванько з Гедымінам, прынамсі афіцыйна, заставаліся добрымі і войскі BKЛ неаднакроць праходзілі праз Плоцкую зямлю. У 1321 г. па просьбе Вацлава плоцкага ліцвінскае войска напала на Добжыньскую зямлю, прайшоўшы праз ягоныя ўладанні.

У 1326 годзе справа дайшла да добраахвотнага саюзу трох мазавецкіх князёў Баляславічаў: Вацлава, Земавіта II i Трайдэна I з крыжакамі. У 1329 годзе Вацлаў учыніў бунт, але пасля аблогі Плоцка чэшска-крыжацкімі сіламі капітуляваў.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Мазавецкія Пясты
Маскоўшчына (значэнні)

Назву **Маско́ўшчына** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Гродзенская вобласць:
** Маскоўшчына — хутар у Ашмянскім раёне
* Магілёўская вобласць:
** Маскоўшчына — колішні фальварак у Чашніцкім раёне

### Літва 
* Маскоўшчына — вёска ў Віленскім раёне Віленскага павета.
Оскар (кінапрэмія, 1990)

**62-я цырымонія ўручэння прэміі «Оскар»** за заслугі ў вобласці кінематографа за 1989 год адбылася 26 сакавіка 1990 года ў «» (Лос-Анджэлес).

## Лаўрэаты і намінанты 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Спіс намінантаў на афіцыйным сайце
* «Оскар»-1990 на сайце IMDb

1990
Катэгорыя:Сакавік 1990 года
Катэгорыя:Падзеі 26 сакавіка
Катэгорыя:1990 год у Каліфорніі
Катэгорыя:Кінапрэміі 1990 года
Даманіўка (значэнні)

**Даманіўка**, **Даманаўка**, **Даманёўка** — тапонім:

* Даманіўка — вёска ў Іванкіўскім раёне Кіеўскай вобласці.
* Даманіўка — пасёлак гарадскога тыпу, раённы цэнтр Даманіўскага раёна Мікалаеўскай вобласці.
Оскар (кінапрэмія, 1989)

**61-я цырымонія ўручэння прэміі «Оскар»** за заслугі ў вобласці кінематографа за 1988 год адбылася 29 сакавіка 1989 года ў «» (Лос-Анджэлес).

## Лаўрэаты і намінанты 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Спіс намінантаў на афіцыйным сайце
* «Оскар»-1989 на сайце IMDb

1989
Катэгорыя:Сакавік 1989 года
Катэгорыя:Падзеі 29 сакавіка
Катэгорыя:1989 год у Каліфорніі
Катэгорыя:Кінапрэміі 1989 года
Оскар (кінапрэмія, 1988)

**60-я цырымонія ўручэння прэміі «Оскар»** за заслугі ў вобласці кінематографа за 1987 год адбылася 11 красавіка 1988 года ў «» (Лос-Анджэлес).

## Лаўрэаты і намінанты 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Спіс намінантаў на афіцыйным сайце
* «Оскар»-1988 на сайце IMDb

1988
Катэгорыя:Красавік 1988 года
Катэгорыя:Падзеі 11 красавіка
Катэгорыя:1988 год у Каліфорніі
Катэгорыя:Кінапрэміі 1988 года
Яўген Міхайлавіч Лабанаў

**Яўген Міхайлавіч Лабанаў** () — беларускі савецкі фізік. Доктар фізіка-матэматычных навук (1968), прафесар (1968), член-карэспандэнт АН БССР (1969). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.

## Біяграфія 
У 1938 скончыў Ленінградскі ўніверсітэт. Быў удзельнікам Вялікай Айчыннай вайны. У 1948—1957 вучыўся ў аспірантуры, пасля працаваў навуковым супрацоўнікам Ленінградскага фізіка-тэхнічнага інстытута. З 1958 загадваў аддзелам і лабараторыяй, пазней стаў намеснікам дырэктара Інстытута ядзернай фізікі Акадэміі навук Узбекскай ССР. У канцы 1960-х пераехаў у Мінск, дзе да 1976 загадваў лабараторыяй актывацыйнага аналізу Інстытута фізікі цвёрдага цела і паўправаднікоў АН БССР, адначасова ў 1969—1974 працаваў на кафедры эксперыментальнай і тэарэтычнай фізікі Мінскага педагагічнага інстытута.

## Навуковая дзейнасць 
Працы вучонага прысвечаны даследаванню ўздзеяння ядзернага выпраменьвання на паўправадніковыя прыборы. Распрацаваў высокадчувальныя і экспрэсныя метады нейтронна-актывацыйнага аналізу для вызначэння мікрапрымесі ў чыстых і звышчыстых матэрыялах, мікраэлементаў у глебах і біялагічных аб’ектах. Стварыў радыеізатопныя прыборы для вымярэння шчыльнасці розных асяроддзяў, кантроля аўтаматызацыі тэхналагічных працэсаў у прамысловасці будаўнічых матэрыялаў. Распрацаваў метады аналізу саставу мінералаў, руд і горных парод, метады расшыфроўкі складаных гама-спектраў з прымяненнем ЭВМ.

З’яўляецца аўтарам больш за 340 навуковых прац, у тым ліку двух манаграфій.

## Асноўныя працы 
* Активационный анализ в условиях геологических скважин. — Ташкент : Издательство АН УзССР, 1963. — 68 с. (у суаўт.)
* Технический контроль с помощью ядерных излучений. — Ташкент : [б. и.], 1970. — 18 с.
* Радиоизотопные приборы в промышленности строительных материалов. — Москва : Атомиздат, 1973. — 192 с. (у суаўт.)

## Літаратура 
* 

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Лобанов Евгений Михайлович

Катэгорыя:Фізікі СССР
Катэгорыя:Фізікі Беларусі
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Оскар (кінапрэмія, 1987)

**59-я цырымонія ўручэння прэміі «Оскар»** за заслугі ў вобласці кінематографа за 1986 год адбылася 30 сакавіка 1987 года ў «» (Лос-Анджэлес).

## Лаўрэаты і намінанты 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Спіс намінантаў на афіцыйным сайце
* «Оскар»-1987 на сайце IMDb

1987
Катэгорыя:Сакавік 1987 года
Катэгорыя:Падзеі 30 сакавіка
Катэгорыя:1987 год у Каліфорніі
Катэгорыя:Кінапрэміі 1987 года
Оскар (кінапрэмія, 1986)

**58-я цырымонія ўручэння прэміі «Оскар»** за заслугі ў вобласці кінематографа за 1985 год адбылася 24 сакавіка 1986 года ў «» (Лос-Анджэлес).

## Лаўрэаты і намінанты 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Спіс намінантаў на афіцыйным сайце
* «Оскар»-1986 на сайце IMDb

1986
Катэгорыя:Сакавік 1986 года
Катэгорыя:Падзеі 24 сакавіка
Катэгорыя:1986 год у Каліфорніі
Катэгорыя:Кінапрэміі 1986 года
Оскар (кінапрэмія, 1985)

**57-я цырымонія ўручэння прэміі «Оскар»** за заслугі ў вобласці кінематографа за 1984 год адбылася 25 сакавіка 1985 года ў «» (Лос-Анджэлес).

## Лаўрэаты і намінанты 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Спіс намінантаў на афіцыйным сайце
* «Оскар»-1985 на сайце IMDb

1985
Катэгорыя:Сакавік 1985 года
Катэгорыя:Падзеі 25 сакавіка
Катэгорыя:1985 год у Каліфорніі
Катэгорыя:Кінапрэміі 1985 года
Магнітная вуліца (Мінск)

**Магнітная вуліца** — вуліца ў Заводскім раёне Мінска. Адна з версій паходжання назвы вуліцы можа быць звязана з Паўночным пасёлккам, у якім яна пралягае, па асацыяцыі: "поўнач - компас - магнітная стрэлка - Магнітная вуліца. Пралягае ад скрыжавання з Ахоцкім вуліцай да скрыжавання з Ангарскай вуліцай. У архітэктурнай базе Photobuildings знаходзяцца звесткі пра 3 шматпавярховыя дамы забудовы 2018, 2023-24, і 2023-2025 гг., але іншыя тэматычныя сайты сцвярджаюць аб дзясятках дамоў, якія адносяцца да вуліцы.

## Цікавыя факты 
* У рэпартажы СТБ у 2014 г. узгадваўся незвычайны помнік салдатам ВАВ у форме крыжа. Крыж быў у 1950-х гг. усталяваны ў памяць савецкіх салдат, якія загінулі пры ўваходзе ў горад у 1944 г., былі пахаваны ў гэтым раёне і пазней перапахаваны ў іншым месцы.
* Тэрыторыя былой папраўчай калоніі №7 на Ангарскай ўваходзіла ў праект жылога комплекса які выходзіў на Магнітную вуліцу, падрыхтаванага МАПІДам, і часткова ўведзенага ў эксплуатацыю ў 2023-25 гг.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Магнітная вуліца ў архітэктурнай базе Рhotobuildings
* Магнітная вуліца на StreetMaps
* Магнітная вуліца на АТО.ВУ
* Магнітная вуліца на сайце Гэадзэн
* Северный поселок в Минске: неизвестные речки, удивительная топонимика и уникальный памятник солдатам // Рэпартаж СТБ, 16.04.2014

Катэгорыя:Заводскі раён (Мінск)
Оскар (кінапрэмія, 1981)

**53-я цырымонія ўручэння прэміі «Оскар»** за заслугі ў вобласці кінематографа за 1980 год адбылася 31 сакавіка 1981 года ў «» (Лос-Анджэлес).

## Лаўрэаты і намінанты 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Спіс намінантаў на афіцыйным сайце
* «Оскар»-1981 на сайце IMDb

1981
Катэгорыя:Сакавік 1981 года
Катэгорыя:Падзеі 31 сакавіка
Катэгорыя:1981 год у Каліфорніі
Катэгорыя:Кінапрэміі 1981 года
Оскар (кінапрэмія, 1980)

**52-я цырымонія ўручэння прэміі «Оскар»** за заслугі ў вобласці кінематографа за 1979 год адбылася 14 красавіка 1980 года ў «» (Лос-Анджэлес).

## Лаўрэаты і намінанты 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Спіс намінантаў на афіцыйным сайце
* «Оскар»-1980 на сайце IMDb

1980
Катэгорыя:Красавік 1980 года
Катэгорыя:Падзеі 14 красавіка
Катэгорыя:1980 год у Каліфорніі
Катэгорыя:Кінапрэміі 1980 года
Тоня Паўльсан

**Тоня Хелен Паўльсан** (; нар.  г., ) — шведская гімнастка, якая ў цяперашні час прадстаўляе Кітайскі Тайбэй на міжнародных спаборніцтвах. Чэмпіёнка Швецыі 2019 і 2020 гадоў, а таксама прадстаўляла Швецыю на Юнацкіх Алімпійскіх гульнях 2018 года, дзе ўваходзіла ў склад змяшанай каманды НАК, якая заваявала бронзавы медаль у змешаных шматдысцыплінарных спаборніцтвах.

У лютым 2025 года Міжнародная федэрацыя гімнастыкі пацвердзіла змену грамадзянства Паўльсан. Яе выступленне на Нацыянальных міжуніверсітэцкіх гульнях з 27 красавіка па 1 мая 2025 года дазволіла Паўльсан трапіць у склад нацыянальнай зборнай па гімнастыцы Кітайскага Тайбэя.

Катэгорыя:Спартсмены Швецыі
Валміерскі драматычны тэатр

**Валміерскі драматычны тэатр** () — прафесійны рэпертуарны латышскі драматычны тэатр, заснаваны ў 1919 годзе ў Валміеры.

Да 1991 года насіў назвы: Тэатр Валміерскай рады (1919), Валміерскі драматычны тэатр (1923—1926), Валміерскі тэатр (1926—1930), Паўночналатвійскі тэатр (1930—1940, 1942—1943), Драм (1940-1941), Валміерскі драматычны тэатр Латвійскай ССР (1944-1953), Валміерскі дзяржаўны тэатр драмы ім. Л. Паэгле (1953-1991).

Знаходзіцца на вул. Лачплеша, 4.
Катэгорыя:Тэатры Латвіі
Дайлес

**Дайлес** () — прафесійны латвійскі тэатр, заснаваны ў 1920 годзе ў Рызе. Пасля 1940 года (з перапынкам на гады вайны) да канца 1980-х гадоў тэатр называўся Мастацкім, у 1954 годзе тэатру было прысвоена імя Райніса, у 1966 годзе — званне акадэмічнага.

## Гісторыя тэатра 
Першай пастаўленай п’есай была трагедыя Райніса «Індуліс і Арыя» (латыш. Indulis un Ārija). Заснавальнік тэатра і да 1964 года галоўны рэжысёр — Эдуардс Смільгіс. Пачынаючы з 1929 года, у рэпертуары тэатра акрамя пастановак класічнай і сучаснай драматургіі з’явіліся таксама і музычныя спектаклі.

З 1964 года мастацкае кіраўніцтва тэатра перайшло да Петэрыса Петэрсана. У 1971 годзе тэатр узначаліў Арнольдс Лініньш. З 1987 года кіраўніцтва тэатра перайшло да Карліса Аўшкапа.

З 16 верасня 2002 года мастацкім кіраўніком тэатра Дайлес становіцца Міхаіл Груздоў, з мая 2010 года былы сцэнограф тэатра Марціньш Вілкарсіс. У 2011 галоўным рэжысёрам быў прызначаны Дж. Дж. Джылінджэр.

Катэгорыя:Тэатры Рыгі
Артурс Дзімітэрс

**Артурс Дзімітэрс** (; ,  — ) — латвійскі акцёр тэатра і кіно. Народны артыст Латвійскай ССР (1983).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 27 красавіка 1915 года, у Віцебску. Вучыўся ў Латвіі на курсах драматычных актораў (1933). У 1935—1940 з перапынкамі працаваў у Валміерскім тэатры (Паўночналатвійскі тэатр). У сезоне 1936—1937 выступаў на сцэне Ліепайскага тэатра. З 1940 акцёр тэатра Дайлес (Мастацкі акадэмічны тэатр імя Я. Райніса) у Рызе.

У пачатку творчай кар’еры быў характэрным акцёрам, аддаючы перавагу ролям, дзе можна было раскрыць прыроду ўнутраных супярэчнасцей чалавечых учынкаў. Такімі былі Морцімер у драме Фрыдрыха Шылера «Марыя Сцюарт», Рамэа ў «Рамэа і Джульеце» Уільяма Шэкспіра (абедзве 1943) і Уладзімір Дуброўскі ў «Дуброўскім» Аляксандра Сяргеевіча Пушкіна.

Пазней граў ролі цынікаў і зладзеяў — людзей дасціпных, але ўпартых і свавольных. Стыва Аблонскі ў «Ганне Карэнінай» Льва Мікалаевіча Талстога, Фельдкурат Кац у «Швейцы» Яраслава Гашэка і Уільям Сесіл у п’есе Ф. Брукнера «Лізавета, каралева англійская».

Член Саюза тэатральных дзеячаў Латвіі з 1950. Заслужаны артыст Латвійскай ССР (1955), Народны артыст Латвійскай ССР (1983). Уладальнік нацыянальных тэатральных узнагарод: імя Андрэя Пумпура (1981) і імя Эдуарда Смільгіса (1986).

Памёр у Рызе, пахаваны на могілках Райніса.

Катэгорыя:Акцёры Латвіі
Мар’ян Гутэн-Чапскі

**Мар’ян Гутэн-Чапскі** герба «Ляліва» (; ) — граф, гіполаг, пчаляр, доктар права і ўдзельнік паўстання 1863 года.

## Біяграфія 
Паходзіць з багатага роду Чапскіх, які атрымаў у спадчыну ад Радзівілаў велізарныя маёнткі ў Вялікім княстве Літоўскім і Валыні. Яго бацькам быў Станіслаў (1779—1845), ваявода хелмінскі, пляменнік Караля Станіслава Радзівіла Пане Каханку і ўладальнік Кейданаў, а маці — Зоф’я Абуховіч, кашталянка менская.

Пачатковую адукацыю атрымаў у прыватным пансіёне ў Вільні, у піярскай школе ў Варшаве, а потым у Берліне, дзе ў 1832 годзе скончыў сярэднюю школу (Johannistal). У 1833 годзе пачаў вывучаць права ў Харкаўскім універсітэце, які скончыў са ступенню кандыдата юрыдычных навук. Да смерці бацькі падарожнічаў па Еўропе, даследаваў мастацтва англійскага садовага дызайну, а таксама гісторыю і развядзенне коней.

 Мар’янам Чапскім]]
У 1845 годзе пераняў ад бацькоў маёнтак у Кейданах, дзе пабудаваў новы палац і заклаў ля яго вялікі сад. Дасягнуў высокіх пасад у мясцовым самакіраванні дваранства, стаўшы маршалкам дваранства Каўнаскага павета, а ў 1852 годзе — маршалкам дваранства Каўнаскай губернатарскай акругі, і на гэтай пасадзе шмат працаваў над вызваленнем сялян.

У 1863 годзе далучыўся да антырасійскага паўстання, падтрымліваючы паўстанцаў фінансава. Пасля паразы паўстання ў 1864 годзе быў асуджаны на катаржныя работы ў Сібіры і правёў тры гады ў ссылцы ў Томску, а яго маёнтак Кейданы быў канфіскаваны расійскім урадам. 

З 1867 па 1871 год Чапскі жыў у Дэрпце і чытаў лекцыі па пчалярстве, якія перакладаліся на латышскую мову і публікаваліся. У 1871 годзе ён пераехаў у маёнтак Венцкавіцы ў Вялікапольшчы, які належаў яго зяцю Станіславу Брэзу, дзе заклаў англійскі сад. Там працаваў амаль да самай смерці над сваёй працай па гісторыі каня, якая была апублікавана ў 1874 годзе ў Познані і да сённяшняга дня застаецца важным падручнікам па гіпалогіі. Праца гэта была выдадзена ў 1876 у перакладзе на нямецкую мову ў Берліне.

Таксама ўносіў свой уклад у шматлікія сельскагаспадарчыя часопісы, пісаў для познаньскага часопіса «Зямянін». Член Віленскай археалагічнай камісіі.

Памёр 10 чэрвеня 1875 у Венцкавіцах.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Губернскія маршалкі ковенскія
Катэгорыя:Чапскія
Катэгорыя:Выпускнікі Харкаўскага ўніверсітэта
Карліс Круза

**Карліс Круза** (; , вол. Яўнзвардэ, Курляндскай губерні) (цяпер Салдускі край, Латвія) — , ) — латышскі паэт, пісьменнік.

## Біяграфія 
Сын парабка. З 1902 года жыў у Рызе. Працаваў памочнікам фатографа, потым суфлёрам у тэатры, быў добрым дэкламатарам, часта выступаў на літаратурных вечарах.

Удзельнік рэвалюцыі 1905 года. 13 студзеня прыняў удзел у дэманстрацыі ў Рызе, напісаў шэраг рэвалюцыйных вершаў, якія выйшлі ў зборніку "Песні барацьбы" (1905). Далучыўся да дэкадэнтаў, працаваў у часопісе "Abyss".

Пасля падаўлення рэвалюцыі 1905 года быў адным з пісьменнікаў, якія падпісалі Дэкларацыю дэкадэнтаў "Нашы мастацкія матывы".

За ўдзел у рэвалюцыйных выступах у 1906 года быў арыштаваны і два гады правёў у турме. У ліпені 1908 г. быў апраўданы і выйшаў на волю. Працаваў карэктарам і супрацоўнікам газеты "Latvija" (1909-1915). Апублікаваў шэраг артыкулаў па літаратуры і мастацтве.

У пачатку Першай сусветнай вайны працаваў з бежанцамі ў Цэсісе і Рызе (1915—1917).

З 1917 года настаўнічаў. Выкладаў латышскую мову і літаратуру ў гімназіях Рыгі (1917—1934).

Памёр у 1960 годзе і пахаваны на рыжскіх могілках Райніса.

Катэгорыя:Паэты Латвіі
Эрнэстс Шталбэргс

**Эрнэстс Шталбэргс** (; 22 жніўня [3 верасня] 1883,  — , ) — латвійскі архітэктар, заслужаны дзеяч навукі Латвійскай ССР (1945), акадэмік АН Латвійскай ССР (1946), прафесар. Вучань заснавальніка расійскага і савецкага неакласіцызму І. А. Фаміна.

Выкладаў на архітэктурным факультэце Латвійскага ўніверсітэта ў Рызе (з 1922 па 1950 год). Асноўныя працы створаны, галоўным чынам, у духу рацыяналізму і так званай мадэрнізаванай класікі (пасля названай ар-дэко).

Катэгорыя:Архітэктары Латвіі
Улдыс Брыедыс

**Улдыс Брыедыс** (; , Арлаваская воласць — , Латвія) — латвійскі фатограф і журналіст. Кавалер ордэна Трох зорак.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1940 годзе ў мястэчку Перконі Арлаўскай воласці. У 1961 годзе скончыў Валдэмарпілскую сярэднюю школу. З 1962 па 1966 год працаваў штурманам і капітанам у рыбалоўчым флоце. У 1963 годзе скончыў курсы капітанаў рыбалоўных суднаў. У 1966 годзе пачаў працаваць фатографам і журналістам спачатку ў раённай, потым у гарадской Ліепайскіх газетах. З 1969 года ўдзельнічаў у фотавыставах. У 1975 годзе, з мэтай абследавання латышскіх абшчын, разам з Інгварсам Лейцісам здзейсніў шасцімесячнае падарожжа на веласіпедзе праз Беларусь, Расію і Сібір ва Уладзівасток. У 1976 годзе пачаў працаваць у ліепайскай гарадской газеце пад псеўданімам Маціс Перконс (латыш. Matīss Pērkons). З 1979 па 1989 год Брыедыс працаваў фатографам у газеце «Падом'ю яўнатнэ», а з 1991 года — у газеце «Дзіена». З 1979 года член фотаклуба "Рыга".

У 2010 годзе выйшла кніга Лаймы Славы “Laika mednieks”, прысвечаная Улдысу Брыедысу. У 2016 годзе ў рыжскім кінатэатры Splendid Palace адкрылася выстава чорна-белых фатаграфій Улдыса Брыедыса.

Фатаграфіі Улдыса Брыедыса знаходзяцца ў калекцыях Латвійскага нацыянальнага мастацкага музея, Латвійскай нацыянальнай бібліятэцы, Латвійскага музея фатаграфіі і інш.

Улдыс Брыедыс памёр 16 мая 2023 года, пахаваны на могілках Райніса.

## Літаратура 
* Laima Slava. Laika mednieks (латыш.). — Neputns, 2010. — 720 с. — ISBN 978-9984-807-61-4.

Катэгорыя:Фатографы Латвіі
Гунарс Прыедэ

**Гунарс Прыедэ** (,  — ) — латвійскі драматург і грамадскі дзеяч. Народны пісьменнік Латвійскай ССР (1988). Ганаровы член Латвійскай акадэміі навук (1995).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 17 сакавіка 1928 года ў Рызе, у сям'і дзяржаўнага чыноўніка Рэйнхолда Прыедэ.

Скончыў Вэнтспілскую сярэднюю школу і архітэктурнае аддзяленне інжынерна-будаўнічага факультэта Латвійскага дзяржаўнага ўніверсітэта (1953). Працаваў навуковым сакратаром у Архітэктурна-будаўнічым інстытуце Акадэміі Навук Латвійскай ССР (1953—1955), педагогам Рыжскага сельскагаспадарчага тэхнікума (1955—1957) і педагогам Рыжскага будаўнічага тэхнікума (1957—1956).

Быў кансультантам па драматургіі ў Саюзе пісьменнікаў Латвійскай ССР (1958—1960), членам і кіраўніком сцэнарнага аддзела Рыжскай кінастудыі (1960—1964), мастацкім экспертам і членам рэпертуарнай камісіі Міністэрства культуры Латвійскай ССР (1964—19) кінематаграфістаў Латвійскай ССР (1965—1968), сакратаром (1972—1974) і 1-м сакратаром (1974—1984) праўлення Саюза пісьменнікаў Латвійскай ССР, членам Камітэта па Ленінскім і Дзяржаўным прэміям у галіне навукі і мастацтва пры Савеце Латвійскага камітэта Брацкіх могілак (з 1989). Дэпутат Вярхоўнага Савета Латвійскай ССР 9-га склікання.

Пайшоў з жыцця 22 снежня 2000 года, пахаваны на гарадскіх могілках у Ліелвардэ.

Катэгорыя:Драматургі Латвіі
Оскар (кінапрэмія, 1984)

**56-я цырымонія ўручэння прэміі «Оскар»** за заслугі ў вобласці кінематографа за 1983 год адбылася 9 красавіка 1984 года ў «» (Лос-Анджэлес).

## Лаўрэаты і намінанты 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Спіс намінантаў на афіцыйным сайце
* «Оскар»-1984 на сайце IMDb

1984
Катэгорыя:Красавік 1984 года
Катэгорыя:Падзеі 9 красавіка
Катэгорыя:1984 год у Каліфорніі
Катэгорыя:Кінапрэміі 1984 года
Марта Станя

**Марта Ста́ня** (;  — ) — латвійскі архітэктар, аўтар праекта тэатра Дайлес у Рызе — найбуйнейшага праекта культуры Латвійскай ССР, уключанага ў незалежнай Латвіі ў культурны канон.

Адна з лепшых вучаніц Эрнэстса Шталбэргса, атрымала запрашэнне працаваць асістэнтам на архітэктурным факультэце Універсітэта. У канцы 1940-х гадоў у Латвію прыехала шмат латышскіх архітэктараў з Расіі, якія крытыкавалі рускі канструктывізм 1930-х. На архітэктурным факультэце сапернічалі неаэклектызм (майстэрня Антонава) і функцыяналізм (майстэрня Шталбэргса), і гэтая барацьба завяршылася перамогай першай плыні. Аднак засталіся выкладчыкі, якія падтрымлівалі лінію Шталбэргса, сярод іх М.Станя. Увосень 1950 года было вырашана закрыць архітэктурны факультэт, але пасля студэнцкіх пратэстаў і ліста Сталіну, які перадала цётка аднаго са студэнтаў з маскоўскім цягніком, было створана архітэктурнае аддзяленне на інжынерна-будаўнічым факультэце Рыжскага політэхнічнага інстытута.

М.Станя ў 1950 годзе знайшла працу ў мэблевай арцелі «Асацыяцыя», дзе працавала менш за год, але спраектаваны ёю мэблевы камплект атрымаў першую прэмію на Першай усесаюзнай выставе мэблі.

У 1951-53 годзе яна разам з Янісам Гінтэрсам і Вальдэмарам Закісам спраектавала будынак на Камсамольскай набярэжнай, 31, для Міністэрства сельскага будаўніцтва. Праца была выканана ў латвійскім філіяле ўсесаюзнага інстытута «Гіпрасаўгасбуд» (Дзяржаўны інстытут праектавання саўгаснага будаўніцтва). Гэты будынак, пабудаваны на месцы разбамбаваных падчас вайны дамоў, адрозніваецца лаканічнасцю і не мае ўпрыгожванняў, характэрных для архітэктараў маскоўскай школы таго часу.

Катэгорыя:Архітэктары Латвіі
Ляэнэотса

**Ляэнэотса** () — вёска ў воласці Віймсі павета Хар'юмаа на поўначы Эстоніі. Адна з трох вёсак, размешчаных на востраве Пранглі, іншыя — Ідаотса і Келнасэ.

## Насельніцтва 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Слуцішкі

**Слуцішкі** () — стараабрадніцкая вёска ў прыродным парку Даўгавас локі ў Наўенскай воласці ў Аўгшдаўгаўскім краі Латвіі.

Вёска з'яўляецца адным з самых наведвальных месцаў парка і мае культурна-гістарычную каштоўнасць. Каля яе знаходзіцца Маркава сцежка. Вёска размешчана каля Даўгавы. У крыніцах упершыню згадваецца ў 1785 годзе.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Даўгавас локі

**Даўгавас локі** () — прыродны парк у Аўгшдаўгаўскім і Краслаўскім краях Латвіі, размяшчаецца паабапал ракі Даўгавы паміж Даўгаўпілсам і Краславай, дзе Даўгава, працякаючы па старажытнай даліне, стварае 8 меандраў.

Плошча — 12969 га (130 км²). Створаны 25 лютага 1990 года. Пры стварэнні парку было спынена будаўніцтва Даўгаўпілскай ГЭС. У вёсцы Слуцішкі на Маркавай сцежцы ўсталяваны слуп, да якога магла б падняцца вада ў вадасховішчы Даўгаўпілскай ГЭС.

## Прырода 
Перапады вышынь у парку складаюць да 50 метраў і вышэй (пасёлка Саргелішкі знаходзіцца на вышыні 160 метраў над узроўнем мора, а Даўгава, якая знаходзіцца за 840 метрах ад гэтага пасёлка, працякае на вышыні 90 метраў над узроўнем мора). Шмат ручаёў.

## Літаратура 
* Jansons B. Dabas parks «Daugavas loki» / B. Jansons. — Daugavpils : Saule, 1999. — 94 lpp. : il. ISBN 9984-14-093-8
Катэгорыя:Дзвіна
Кокнэскі замак

**Замак у Кокнэсэ** () — комплекс у Кокнэсэ, у  рэгіёне Відзэмэ (Латвія), датуецца 13 стагоддзем. Замак знаходзіўся на высокім абрыве ракі Даўгавы. У 1965 годзе ўніз па рацэ была пабудавана гідраэлектрастанцыя, якая стварыла вадасховішча, якое часткова затапіла замак і затапіла навакольную даліну. 

У 16 і 17 стагоддзях замак быў прадметам жорсткай барацьбы паміж польскімі, шведскімі і расійскімі войскамі. Шмат разоў пераходзіў з рук у рукі. У 1701 годзе, падчас Паўночнай вайны, Кокнэскі замак быў узарваны адступаючымі войскамі, каб пазбегнуць траплення стратэгічна важнага замка ў рукі расійскіх войскаў, якія наступалі.

Катэгорыя:Замкі Лівонскага ордэна