Рунь (літаратурнае аб’яднанне)

**Народны калектыў літаратурна-мастацкага майстэрства «Рунь»** — літаратурна-мастацкае аб’яднанне Валожынскага раёна. Размешчана ў Валожынскім раённым цэнтры культуры ў Валожыне.

## Гісторыя 
Літаратурна-мастацкі калектыў «Рунь» створаны на базе Валожынскай раённай газеты «Працоўная слава» 6 чэрвеня 1981 года як *літаратурнае аб’яднанне*, заснавальнікамі якога былі Віктар Шніп, Галіна Шаблінская і Наталля Штэйнер.

Назву аб’яднанню даў Віктар Шніп, так ён піша пра гэта ў дзённіку:

З 1994 года літаратурнае аб’яднанне перайшло пад кіраўніцтва Валожынскага раённага цэнтра культуры і стала называцца *літаратурна-мастацкім аб’яднаннем*.

У 1997 годзе аб’яднанню нададзена званне «народнае».

З 2024 года *народнае літаратурна-мастацкае аб’яднанне* перайменавана ў *народны калектыў літаратурна-мастацкага майстэрства*.

У склад калектыву ўваходзяць школьнікі і дарослыя творцы. Станам на 2025 год «Рунь» афіцыйна аб’ядноўвае 30 чалавек з Валожынскага раёна, але фактычна сябрамі калектыву было значна болей людзей. Многія былыя «рунеўцы» цяпер жывуць і працуюць за мяжой, напрыклад, Юлія Шапарэвіч (у Швейцарыі), Алена Рагель (у Ізраілі).

У склад калектыву ўваходзяць 10 членаў Саюза пісьменнікаў Беларусі, сярод іх Марыя Шакун, Зінаіда Гасціловіч, Наталля Жызнеўская і іншыя.

Файл:Удзельнікі Руні.jpg|Удзельнікі аб’яднання «Рунь» (2005)
Файл:Удзельнікі аб'яднання Рунь.jpg|Літаратурная сустрэча (2019)
Файл:Руняўцы.jpg|Фестываль у Вязынцы (2022)
Файл:Руняўцы на прыступках Валожынскага музея.jpg|На прыступках Валожынскага музея (2024)

Асноўныя кірункі работы калектыву — вывучэнне, захаванне і папулярызацыя літаратурнай спадчыны Валожыншчыны, класікаў беларускай і рускай літаратуры; садзейнічанне ў выданні і распаўсюджванні кніг сучасных валожынскіх аўтараў; выяўленне літаратурных талентаў сярод дзяцей, моладзі і дарослых. Вершы «руняўцаў» друкуюцца ў штотыднёвіку «Літаратура і мастацства», «Сельская газета», «Принёманский вестник»; на старонках раённай газеты «Працоўная слава»; у альманаху «Метамарфозы» і іншых перыядычных выданнях. Творы ўдзельнікаў калектыву размешчаны на розных інтэрнэт пляцоўках і ў сацыяльных сетках. Творы валожынскіх літаратараў выходзяць уласнымі кнігамі, прэзентацыі якіх праводзяць у розных фарматах і на розную аўдыторыю, таксама паэты і пісьменнікі «Руні» публікуюцца ў калектыўных выданнях: кнігах серыі «Славянскае слова»; у калектыўных зборніках «Абярэг» і «Званоў перазвон», якія былі выдадзены Мінскім абласным аддзяленнем Саюза пісьменнікаў Беларусі; паэтычным зборніку «Сябрына»; еўразійскім літаратурным зборніку «Нить».

У 2021—2025 гадах выдадзены 33 аўтарскія зборнікі, сярод якіх кнігі для дарослых і дзяцей.

## Выданні 
* Зборнік паэтаў Валожыншчыны «Зямлі маёй і землякам» (2005, выдавецтва «Чатыры чвэрці»).
* Зборнік вершаў «Нашчадкам» (2009, выдавецтва «Чатыры чвэрці»).
* Зборнік вершаў маладых паэтаў «Маладыя галасы Валожыншчыны» (2012, выдавецтва «Чатыры чвэрці»).
* Зборнік паэтаў «Помнім і жывём» (2015, выдавецтва «Чатыры чвэрці»).
* Зборнік вершаў «Ад каранёў да кроны» (2020, выдавецтва «Чатыры чвэрці»).

## Праекты 
### Раённы конкурс маладых паэтаў і пісьменнікаў Валожыншчыны «Маладыя галасы» 
Адзін з праектаў калектыву — раённы конкурс маладых пісьменнікаў і паэтаў «Маладыя галасы», які праходзіць у красавіку штогод ужо болей за дваццаць гадоў, а ў 2024 годзе пастаўлены рэкорд — удзельнічала 30 пачынаючых паэтаў і пісьменнікаў, а на сам конкурс было даслана звыш 50-ці твораў. «Маладыя галасы» праходзяць адным днём у некалькіх намінацыях. Члены журы — удзельнікі народнага калектыву «Рунь», члены Саюза пісьменнікаў Беларусі, знакамітыя землякі Валожыншчыны. Па выніках конкурсу выдаецца зборнік твораў удзельнікаў або публікацыі іх твораў у раённых, рэгіянальных і рэспубліканскіх СМІ.

### Штогадовы літаратурны марафон «Калядныя сустрэчы» 
Штогод творцы, удзельнікі калектыву, у тым ліку члены Саюза пісьменнікаў Беларусі, наведваюць навучальныя ўстановы Валожынскага раёна ў межах марафону «Калядныя сустрэчы». Пісьменнікі дзеляцца новымі творамі з навучэнцамі, а таксама сустракаюцца з пачынаючымі паэтамі Валожыншчыны. Тэматыка дадзеных сустрэч звычайна прысвечана святкаванню Каляд. Выбарачна сустрэчы могуць праходзіць менавіта ў самім будынку, дзе размешчаны калектыў. У такім выпадку навучэнцы арганізована наведваюць «рунеўцаў».

### Літаратурны сад «Ад каранёў да кроны» 
»|frameless]]
Інтэрактыўная пляцоўка-выстава літаратурнага саду «Ад каранёў да кроны» створана ў 2024 годзе, з нагоды ўдзелу калектыву ў фестывалі беларускай песні і паэзіі «Маладзечна-2024». Асноўная ідэя выставы — асвятленне творчасці літаратурных дзеячаў Валожынскага раёна за ўвесь перыяд дзейнасці калектыву, пачынаючы ад літаратурнай старонкі пры раённай газеце «Працоўная слава». Канцэпцыя заключаецца ў гульні-апытанцы, праходзячы якую ўдзельнік атрымлівае падарунак — яблык з дрэва літаратурнага саду. У першы дзень работы інтэрактыўнай пляцоўкі, па словах арганізатараў пляцоўкі, было раздадзена больш за 10 кг яблыкаў.

## Спіс удзельнікаў 
### Кіраўнікі 
# Віктар Анатолевіч Шніп (1982—1985), як рэдактар літаратурнай старонкі раённай газеты «Працоўная слава», пры якой тым часам дзейнічала аб’яднанне
# Валянціна Францаўна Гіруць-Русакевіч (1985—1997), як рэдактарка літаратурнай старонкі раённай газеты «Працоўная слава»
# Надзея Мікалаеўна Матвеева (1997—2000)
# Ірына Сцяпанаўна Жытарук (2000—2004)
# Валянціна Францаўна Гіруць-Русакевіч (2004—2021)
# Наталля Фадзееўна Жылевіч (з 2021)

### Удзельнікі 
# Надзея Мікалаеўна Агіевіч  —  Паэтка
# Юлія Васільеўна Арцюкевіч — Паэтка 
# Тамара Іванаўна Аўсяннікава — Член Саюза пісьменнікаў Беларусі
# Міхаіл Васільевіч Бацян — Паэт 
# Тамара Іванаўна Бярэзіна — Член Саюза пісьменнікаў Беларусі
# Дар’я Пятроўна Бібік — Паэтка 
# Ніна Уладзіміраўна Бобрык — Паэтка 
# Лідзія Міхайлаўна Гардынец — Член Саюза пісьменнікаў Беларусі
# Зінаіда Геранімаўна Гасціловіч — Член Саюза пісьменнікаў Беларусі
# Аляксей Сяргеевіч Герман — Член Саюза фатографаў Беларусі
# Кацярына Пятроўна Голуб — Паэтка 
# Галіна Іосіфаўна Гражынская — Паэтка 
# Аляксандр Пятровіч Грынкін — Член Саюза пісьменнікаў Беларусі
# Наталля Васільеўна Жызнеўская — Член Саюза пісьменнікаў Беларусі
# Ірына Сцяпанаўна Жытарук — Паэтка і пісьменніца
# Дзмітрый Аляксандравіч Завацкі — Паэт 
# Яўген Фаміч Зялкоўскі — Член Саюза пісьменнікаў Беларусі
# Ядвіга Зыгмундаўна Калясінская  —  Паэтка
# Ганна Міхайлаўна Канановіч — Паэтка і пісьменніца
# Таццяна Іванаўна Косік — Паэтка
# Людміла Мікалаеўна Краснадубская — Паэтка і кампазітар
# Валянціна Іванаўна Краўневіч — Паэтка і пісьменніца
# Аляксандр Віктаравіч Кулак — Паэт
# Міхаіл Аляксеевіч Курыла — Член Саюза пісьменнікаў Беларусі
# Галіна Уладзіміраўна Марцінкевіч — Паэтка
# Марыя Уладзіміраўна Мучынская — Член Еўразійскай творчай гільдыі
# Сяргей Браніслававіч Садоўскі — Паэт
# Наталля Мікалаеўна Сельвясюк — Паэтка
# Галіна Іванаўна Філяноўская — Паэтка і кампазітар
# Уладзімір Паўлавіч Ціханоўскі — Паэт і кампазітар
# Марыя Антонаўна Шакун — Член Саюза пісьменнікаў Беларусі

### Колішнія ўдзельнікі 
# Валянціна Францаўна Гіруць-Русакевіч (1953—2021) — кіраўніца калектыву ў 2004—2021 гадах.
# Дзмітрый Геранімавіч Краскоўскі (1954—2022) — Член Саюза пісьменнікаў Беларусі
# Сяргей Сяргеевіч Маляўскі (1948—2022)
# Сафія Яўстаф’еўна Русецкая (1947—2024)

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Ад каранёў да кроны : творцы Валожыншчыны / укл. В. Ф. Гіруць-Русакевіч. — Мінск : Чатыры чвэрці, 2020. — 242 с.
* Маладыя галасы Валожыншчыны / уклад. В. Ф. Гіруць-Русакевіч; прадм. А. А. Акушэвіча. — Мінск : выдавецтва «Чатыры чвэрці», 2012. — 162 с.

## Спасылкі 
* 
* https://valozhin.by/06122024/da-mizhnarodnaga-dnya-valanczyorstva-5-snezhnya-narodny-kalekty%D1%9E-run-perada%D1%9E-kavyarni-kava-knigi-myasczovyh-tvorcza%D1%9E-u-ramkah-akczyi-chytaj-valozhyn/
* https://valozhin.by/16082024/run-u-nas-zastaeczcza-brendam/
* https://valozhin.by/19032025/napyaredadni-susvetnaga-dnya-paezii-%d1%9e-yarsheviczkaj-syarednyaj-shkole-prajshla-litaraturna-muzychnaya-sustrecha-dusha-na-arkushy-papery/

Катэгорыя:Культура Валожынскага раёна
Рунь