open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Антоніа Артэга

**Антоніа Артэга Гуцьерэс** (; 17 студзеня 1888 — 15 ліпеня 1939) — палкоўнік Народнай арміі Іспанскай Рэспублікі, удзельнік грамадзянскай вайны 1936—1939 гадоў. Знаходзіўся на пасадах начальніка Галоўнага ўпраўлення бяспекі і часовага прэзідэнта ФК Рэал Мадрыд.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў горадзе Рабе дэ лас Кальсадас. З 1906 года на ваеннай службе.

У снежні 1930 года прымаў удзел у паўстанні Хака, за што прыцягнуты да крымінальнай адказнасці, але з абвяшчэннем рэспублікі судовы пераслед спынены. 

У ліпені 1936 года, калі пачалася грамадзянская вайна, Артэга служыў лейтэнантам карабінерскага падраздзялення ў Іруне. У ходзе баявых дзеянняў узначаліў паход апалчэнцаў да Вера-дэ-Бідасаа.

Са жніўня па лістапад 1936 года знаходзіўся на пасадзе грамадзянскага губернатара Гіпускаа. Удзельнічаў у абароне Іруна і баях пад Мадрыдам. Далей камандаваў 40-й змешанай брыгадай. З красавіка 1937 года кіраваў 7-й дывізіяй. У маі—ліпені займаў пасаду начальніка Галоўнага ўпраўлення бяспекі. Прыкладна ў той жа час уступіў у Камуністычную партыю. Затым узначаліў VI армейскі корпус.

У маі 1938 года быў прызначаны камандзірам III армейскага корпуса. Падчас сакавіцкага перавароту 1939 года выступіў супраць змоўшчыкаў.

Пасля заканчэння вайны Артэга быў схоплены франкістамі і расстраляны ў Алікантэ.

## Футбол 
Падчас вайны быў часовым прэзідэнтам ФК Рэал Мадрыд.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Alpert, Michael (2013). The Republican Army in the Spanish Civil War, 1936-1939. Cambridge University Press. 
* Bahamonde Magro, Ángel; Cervera Gil, Javier (1999). Así terminó la Guerra de España. Madrid: Marcial Pons. ISBN 84-95379-00-7. 
* Bullonten, Burnett (2005). *La guerra civil española. Revolución y contrarrevolución.* Madrid. Alianza Editorial.
* Cabanellas, Guillermo (1978). La Guerra civil y la victoria. Tebas. 
* Jiménez de Aberasturi Corta, Luis María (2003). Crónica de la guerra en el norte (1936-1937). Txertoa. 
* Preston, Paul (2013) [2011]. El Holocausto Español. Odio y Exterminio en la Guerra Civil y después. Barcelona: Debolsillo. 
* Romero Salvadó, Francisco J. (2013). Historical Dictionary of the Spanish Civil War. Scarecrow Press. ISBN 978-0-8108-8009-2. 
* Salas Larrazábal, Ramón (2006). *Historia del Ejército Popular de a República.*Madrid. La Esfera de los libros.
* Zaragoza, Cristóbal (1983). Ejército Popular y militares de la República, 1936-1939. Barcelona: Planeta. 

Катэгорыя:Расстраляныя
Катэгорыя:Удзельнікі грамадзянскай вайны ў Іспаніі (рэспубліканцы)
Катэгорыя:ФК Рэал Мадрыд
Катэгорыя:Палкоўнікі
Катэгорыя:Ваенныя Іспаніі
Паўстанне ў Бусе (1915)

**Паўстанне ў Бусе** — паўстанне супраць палітыкі непрамога праўлення ў Брытанскай Нігерыі ў чэрвені 1915 года. 

## Перадгісторыя 
Пры адміністрацыі Фрэдэрыка Лугарда каланіяльныя ўлады ў Нігерыі прадастаўлялі асобным рэгіёнам права на абмежаванае самакіраванне, вядомае як непрамое праўленне. Дадзены рэжым быў заснаваны на ўладзе традыцыйных племянных правадыроў.

Горад Буса размяшчаўся ў правінцыі Боргу, на захадзе Паўночнай Нігерыі. Традыцыйна ён уваходзіў у склад эмірата Боргу. Мясцовага эміра лічылі слабым кіраўніком, які не меў дастатковага ўплыву для збору падаткаў або запаўнення квот рабочых для работ на будаўніцтве чыгунак. Таму ў 1912 годзе эмірат падзялілі на адміністрацыйныя раёны, кожны з якіх кіраваўся байт-эль-малам. Самой Бусай кіраваў Турака, былы каралеўскі саветнік.

## Развіццё падзей 
Ліквідацыя эмірата не атрымала адабрэння мясцовых жыхароў. Збіралася незадаволенасць, якая з цягам часу перарасла ў бунт.

Дакладная дата пачатку выступленняў невядомая. Як мяркуецца, гэта адбылося ў пачатку чэрвеня 1915 года. Атрад колькасцю каля 600 чалавек, узброеных стрэламі і лукамі, на чале з мясцовым князем Сабукі ўсталяваў кантроль над Бусай. Паўстанцы перабілі палову членаў новай мясцовай адміністрацыі, створанай усяго тры месяцы таму. Астатнім удалося ўцячы. Каланіяльная адміністрацыя атрымала вестку пра хваляванні 16 чэрвеня. Хоць паўстанне было невялікім, яно выклікала паніку, паколькі брытанскім уладам не хапала войскаў (большая частка сіл удзельнічала ў баях у Камеруне супраць немцаў).

З ліку байцоў Заходнеафрыканскіх пагранічных войск і паліцыі мясцовы адміністратар Гамільтан-Браўн сабраў атрад для паходу на Бусу. Тут завязаўся бой, падчас якога ўрадавыя сілы не нясучы страт аднавілі кантроль над горадам. Сабукі тым часам збег у суседнюю Французскую Дагамею.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Далейшае чытанне 
* 
* 

Катэгорыя:Канфлікты 1915 года
Катэгорыя:Гісторыя Нігерыі
Катэгорыя:Чэрвень 1915 года
Мегаспоравыя

**Мегаспоравыя** (*Megasporaceae*) — сямейства лішайнікаў атраду .

## Арэал 
Растуць на скалах, часта ў марскім клімаце, блізка да прэснай вады. Філагенетычны аналіз паказаў, што сямейства звязана з , іншым сямействам лішайнікаў. Род  быў перанесены сюды з сямейства .

## Роды 
У сямейства ўключаюць наступныя роды:

*   — каля 200 відаў
*   — 2 віды
*   — 31 від
*   — 17 відаў
*   — 4 віды
*   — 9 відаў
*   — 12 відаў
*   — 5 відаў

## Крыніцы 
Катэгорыя:Лішайнікі
Катэгорыя:Сямействы грыбоў
Эдвард Феліксавіч Вайцэховіч

**Эдвард Феліксавіч Вайцэховіч** (, в. Абаб’е, Ковенская губерня — 1935, Менск, турма НКУС) — беларускі каталіцкі святар.

## Біяграфія 
Скончыў Магілёўскую духоўную семінарыю ў Санкт-Пецярбургу. У 1907 годзе прыняў сакрамэнт святарства. Прызначаны вікарыем у кафедральны касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі ў Пінску. З 1909 года пробашч касцёла Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі ў вёсцы Журавічы (Старыя Журавічы) Быхаўскага павета, цяпер Рагачоўскі раён. У 1922 годзе ў філіяльным касцёле ў вёсцы Плашава Менскага павета, цяпер Дзяржынскі раён. З 1923 адміністратар кафедральнага касцёла Найсвяцейшай Дзевы Марыі у Менску. У 1929 годзе служыў у касцёле Нараджэння Найсвяцейшай Дзевы Марыі ў мястэчку Заслаўе Менскага раёна і зноў у Плашаве.

Высланы з пагранічнай зоны. З 1930 года пробашч парафіі Найсвяцейшай Тройцы ў вёсцы Росіца, цяпер Верхнядзвінскі раён.

Арыштаваны 28 чэрвеня 1934 года. Асуджаны 3 лютага 1935 года асобай нарадай пры НКУС за «антысавецкую контррэвалюцыйную дзейнасць» да ВМП. Расстраляны. 

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* Памятная книжка Минской губернии; 
* Памятная книжка Могилевской губернии; 
* Каталіцкае духавенства Мінскай дыяцэзіі; 
* Осипова, Гонения на Католическую Церковь в СССР; 
* Dzwonkowski, Losy duchowieństwa katolickiego w ZSSR; 
* Чаплинский, Осипова, Мартиролог Католической Церкви в СССР; 
* Книга памяти расстрелянных и погибших в тюрьмах, лагерях и ссылках католических священнослужителей; 
* Peszkowski, Zdrojewski, Katoliccy duchowni w golgocie Wschodu.

Катэгорыя:Расстраляныя ў БССР
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Браслаўскім раёне
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў БССР
Катэгорыя:Каталіцкія святары Беларусі
Маямскі ўніверсітэт

Назву **Маямскі ўніверсітэт** маюць:

* Маямскі ўніверсітэт — дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова ў штаце Агая, ЗША
* Маямскі ўніверсітэт — прыватная вышэйшая навучальная ўстанова ў штаце Фларыда, ЗША
Вандэрбільтаўскі ўніверсітэт

**Вандэрбільтаўскі ўніверсітэт** () — амерыканская прыватная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам даследчага ўніверсітэта, якая месціцца ў горадзе Нашвіл у штаце Тэнесі, ЗША.

## Агульная характарыстыка 
Заснаваны ў 1873 годзе, універсітэт названы ў гонар прадпрымальніка Карнэліуса Вандэрбільта, які напачатку ахвяраваў вучэльне 1 мільён долараў ЗША ў надзеі, што яго дар і актыўная праца ўніверсітэта дапамогуць загаіць раны, нанесеныя амерыканцам Грамадзянскай вайной. Вучэльню сёння класіфікуюць як доктарскі ўніверсітэт з вельмі высокай даследчай актыўнасцю. За выключэннем абсерваторыі, усе ўніверсітэцкія аб'екты размешчаны ў кампусе плошчай 1,3 км2 за 2 км ад цэнтра горада. Конкурс у Вандэрбільтаўскі ўніверсітэт з'яўляецца адным з самых высокіх у ЗША і складае ў сярэднім больш за 20 чалавек на 1 месца.

Сярод выпускнікоў, выкладчыкаў і супрацоўнікаў універсітэта 54 цяперашнія і былыя дэпутаты Кангрэса ЗША, 18 амбасадараў ЗША, 13 губернатараў штатаў ЗША, 8 лаўрэатаў Нобелеўскай прэміі, 2 віцэ-прэзідэнты ЗША і 2 суддзі Вярхоўнага суда ЗША. Сярод іншых вядомых выпускнікоў 3 лаўрэаты Пулітцэраўскай прэміі, 27 стыпендыятаў Родса, 2 лаўрэаты прэміі Оскар, 1 лаўрэат прэміі Грэмі, 6 стыпендыятаў Макартура, 4 кіраўніка замежных дзяржаў і 5 алімпійскіх чэмпіёнаў.

## Структура 
* Каледж мастацтваў і навук
* Школа музыкі
* Школа багаслоўя
* Школа інжынерыі
* Школа магістратуры і аспірантуры
* Школа права
* Школа медыцыны
* Школа медсястрынства
* Школа менеджменту
* Каледж Пібадзі

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Тэнесі

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Тэнесі
Альфонса Беарлегі

**Альфонса Беарлегі Канэт** (; 26 студзеня 1888 — 29 верасня 1936) — іспанскі ваенны дзеяч, палкоўнік.

## Біяграфія 
У 22 гады паступіў у Таледскую пяхотную акадэмію.

З 1913 года служыў у Марока, дзе прайшоў большую частку сваёй ваеннай кар’еры. У 1930 годзе атрымаў званне палкоўніка. Падчас паўстання Хака ў 1930 годзе выступіў супраць мяцежнікаў, але трапіў да іх у палон. У пачатковы перыяд грамадзянскай вайны ў Іспаніі далучыўся да нацыяналістаў.

У ліпені 1936 года быў сярод кіраўнікоў паўстання ў Памплоне.

Эмілія Мола прызначыў Беарлегі камандуючым грамадзянскай і штурмавой гвардый. Падчас баёў за Навару ён узначаліў калону, якая наступала на Гіпускаа і Ірун. У апошнім афіцэр быў паранены ў сцягно. Ад яе пайшла гангрэна, ад якой той і сканаў.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
*Entrada de **Alfonso Beorlegui** en la Enciclopedia Digital Ilustrada del País Vasco "Auñamendi"

Катэгорыя:Удзельнікі грамадзянскай вайны ў Іспаніі (франкісты)
Катэгорыя:Палкоўнікі
Icmadophilaceae

**Icmadophilaceae** — сямейства лішайнікаў атраду . Сямейства было вылучана ў 1993 годзе міколагам Дагмарам Трайбелем. Налічвае 9 родаў і 35 відаў.

## Апісанне 
Віды сямейства звычайна маюць скарынкападобныя або хмызняковыя формы.

## Хімічны склад 
З пункту гледжання хімічнага складу, сямейства характарызуецца разнастайнасцю дэпсідаў.

## Роды 
*  Clem. (1909) — каля 14 відаў
*  Cromb. (1876) — 2 віды
*  Trevis. (1852) — 4 віды
*  L.Ludw. & Kantvilas (2020) — 26 відаў
*  Kantvilas, Elix & P.James (1992) — 1 від
*  Kantvilas & A.R.Nilsen (2020) — 1 від
*  Ach. ex Schaerer (1850) — 4 віды

## Крыніцы 
Катэгорыя:Лішайнікі
Катэгорыя:Сямействы грыбоў
Катэгорыя:Аскаміцэты
Міхал Станіслаў Юдзіцкі

**Міхаіл Станіслаў Юдзіцкі** (? — ) — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Юдзіцкіх герба ўласнага «Радван зменены».

Войскі рэчыцкі. Вызначыўся як камендант Ляхавіцкага замка ў час яго аблогі рускімі войскамі ў 1660 годзе. У 1661 годзе сойм пастанавіў кампенсаваць яму выдаткі на вайну (21 400 злотых) і вызваліў яго маёнткі Гальдовічы і Дзянісаўшчына на 30 гадоў ад падаткаў. У 1676 годзе стаў уладальнікам Лоева, які да другой паловы XIX стагоддзя належаў яго нашчадкам.

Памёр у  годзе.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
*
RG-33

**RG-33** — паўднёваафрыканскі бронеаўтамабіль, распрацаваны BAE Systems Land Systems South Africa (раней Land Systems OMC), даччынай кампаніяй BAE Systems.

## Апісанне 
Бранявік пабудаваны на базе RG-31, які сам заснаваны на БТР Mamba. Стандартны варыянт мае чатыры колы і важыць 22 тоны. У пашыранай версіі шэсць колаў і павялічана колькасць пасажыраў. Важыць ад 26 да 37 тон.

Дно мае V-вобразную форму, што павялічвае абароненасць ад мін. Корпус тыпу манакок. Аўтамабіль адрозніваецца шырокім выкарыстаннем браніраванага шкла TRAPP у баявым аддзяленні.

## Аператары 
* 
* 
* 
*  Егіпет
* 
* 
*  Узбекістан

## Крыніцы 
Катэгорыя:Узбраенне Марской пяхоты ЗША
Катэгорыя:Бранятэхніка ПАР
Катэгорыя:Бронеаўтамабілі паводле алфавіта
Маямскі ўніверсітэт (Фларыда)

**Маямскі ўніверсітэт** () — амерыканская прыватная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам даследчага ўніверсітэта, якая месціцца ў горадзе Карал-Гейблс у штаце Фларыда, ЗША.

## Агульная характарыстыка 
Універсітэт прапануе 148 бакалаўрскіх, 148 магістарскіх і 67 доктарскіх праграм навучання. З амаль 20 тысячамі выкладчыкаў і супрацоўнікаў станам на 2023 год універсітэт з’яўляецца другім па велічыні працадаўцам у акрузе Маямі-Дэйд. Галоўны кампус універсітэта ў Карал-Гейблс займае плошчу каля 1 км², мае больш за 530 000 м² памяшканняў і знаходзіцца за 11 км на поўдзень ад цэнтра горада Маямі, дзявятага па велічыні мегаполіса ў ЗША. Выкладчыцкі склад універсітэта ўключае шэраг вядомых навукоўцаў практычна па ўсіх дысцыплінах, у тым ліку чатырох лаўрэатаў Нобелеўскай прэміі. Ён класіфікуецца доктарскі ўніверсітэт з вельмі высокай даследчай актыўнасцю і з’яўляецца сябрам Асацыяцыі амерыканскіх універсітэтаў.

## Структура 
* Каледж мастацтваў і навук
* Каледж інжынерыі
* Школа архітэктуры
* Школа бізнесу
* Школа камунікацый
* Школа адукацыі і развіцця чалавека
* Школа права
* Школа навук аб моры, атмасферы і Зямлі
* Школа медыцыны
* Школа музыкі
* Школа медсястрынства і здароўя
* Школа магістратуры і аспірантуры

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Фларыда

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Фларыды
Filistatidae

**Filistatidae** — сямейства аранеаморфных павукоў з надсямейства .

## Апісанне 
Сустракаюцца пад камянямі, у дуплах дрэў, у паглыбленнях схілаў, у расколінах сцен і платоў. З дапамогай крыбелярнай пласцінкі плятуць лоўчыя сеткі з вельмі тонкімі ніткамі. Павук пастаянна сядзіць у трубцы і дазнаецца пра набліжэнне здабычы па страсенні сігнальных нітак. Палююць, як правіла, на розных цвердакрылых або мнаганожак. Здабычу высмоктваюць праз ранку на адной з ног. Працягласць жыцця да 10 гадоў. прадстаўнікоў гэтага сямейства называюць «павукамі-камінарамі» з-за іх здольнасці пранікаць у шчыліны і дзіркі.

## Распаўсюджанне 
Сустракаюцца на ўсіх кантынентах ніжэй 30-й паралелі паўночнага паўшар’я, за выключэннем раёнаў пустыннага клімату і Антарктыкі.

## Класіфікацыя 
Паводле  на 8 жніўня 2017 года сямейства ўключае 152 віды, якія аб’ядноўваюцца ў 19 родаў:

*  — Заходняя і Цэнтральная Афрыка
*  — Мадагаскар
*  — Куба, Даміникана, Пуэрта-Рыка, Віргінскія астравы
*  — ад Міжземнамор’я да Мікранезіі
*  — ЗША
*  — Гватэмала, Куба, Чылі
*  — Новы Свет
*  — Аргенціна
*  — Туркменістан, Таджыкістан
*  — Бразілія, Аргенціна
*  — Малайзія
*  — Афганістан
*  — Аргенціна, Калумбія, Галапагоскія астравы
*  — ад Міжземнамор’я да Новай Гвінеі
*  — ад Міжземнамор’я да Індыі
*  — Кітай
*  — Аўстралія
*  — захад Аўстраліі
*  — Пярэдняя і Сярэдняя Азія

## Крыніцы 
Катэгорыя:Сямействы павукападобных
Катэгорыя:Аранеаморфныя павукі
Восіп Каліст Юдзіцкі

**Восіп Каліст Юдзіцкі** (, ; ? — канец 1850-х гадоў) — ваенны ўрач. Доктар медыцыны (1811).

Пасля заканчэння Віленскага ўніверсітэта ў 1810.

Член Віленскага медыцынскага таварыства.

Памёр у канцы 1850-х гадоў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* Л. Ф. Змеев, «Русские врачи-писатели», тетрадь 2, стр. 174.

Катэгорыя:Ваенныя ўрачы Расійскай імперыі
Катэгорыя:Члены Віленскага медыцынскага таварыства
Антоні Юдзіцкі

**Антоні Казімір** **Юдзіцкі** (каля 1670 — ) — ураднік Вялікага Княства Літоўскага. Паручнік войск ВКЛ з 1688 года, харунжы рэчыцкі з 1690 года, падкаморы рэчыцкі з 1699 года, маршалак земскі рэчыцкі з 1701 года.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Юдзіцкіх герба ўласнага «Радван зменены». Сын Міхала Станіслава Юдзіцкага.

У 1713 годзе заснаваў мястэчка Казімірава, якое назваў у сваё імя. Тады ж заснаваў уніяцкі мужчынскі манастыр ордэна базыльян, на ўтрыманне якога перадаў вёску Касагі  з 26 дварамі. Паводле падання, манастыр быў збудаваны як удзячнасць цудадзейнай іконе Багародзіцы, якая нібыта дапамагла Юдзіцкаму падчас ваенных кампаній.

Манастыр стаў важным цэнтрам уніяцкага жыцця і адукацыі ў рэгіёне. Тут часам дзейнічалі школа і багадзельня. Да 1794 года манастыр валодаў маёнткам, пазней утрымліваўся за кошт ахвяраванняў.

Казімір Антоній Юдзіцкі таксама згаданы як фундатар, які меў значны ўплыў на рэлігійнае і грамадскае жыццё Рэчыцкага павета ВКЛ. Яго дзейнасць спрыяла распаўсюджванню уніяцтва ў рэгіёне, падтрымцы адукацыі і дабрачыннасці.

7 разоў выбіраўся паслом на соймы.

Уладальнік маёнткаў Юдзічы, Асмолавічы, Ямнае, Кулікоўка і Бохань у Рэчыцкім павеце.

Памёр у 1729 годзе.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
*
Аляксандр Айзікавіч Вітэнзон

**Аляксандр Вітэнзон** (літаратурны псеўданім *Аляксандр Вітаў*, сапраўднае імя *Зіскінд Айзікавіч Вітэнзон*; 22 кастрычніка 1906, Віцебск — 6 чэрвеня 1999) — савецкі кінематаграфіст, сцэнарыст і рэдактар.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Віцебску ў сям’і маляра. З 26 чэрвеня 1941 года служыў начальнікам аддзела армейскага жыцця газеты «Боевая тревога» і рэдактарам дывізіённай газеты «За Советскую Родину»  на Беларускім фронце, гвардыі маёр. Узнагароджаны ордэнам Чырвонай Зоркі (1944), ордэнам Айчыннай вайны II ступені (1945), медалямі. Дэмабілізаваны ў 1946 годзе.

Быў галоўным рэдактарам Галоўнага ўпраўлення па вытворчасці мастацкіх фільмаў (ГУВМФ), курыраваў пытанні, звязаныя з дзейнасцю Кінастудыі «Ленфільм».

## Сям’я 
* Жонка — Гіта Файбішаўна Сапгір (1906 — ?), матэматык, родам з багатай сям’і віцебскіх фабрыкантаў.
** Дачка — Жанна Зіскіндаўна Вітэнзон, сцэнарыст-мультыплікатар.
** Дачка — Наталля Зіскіндаўна Барысава
* Брат — Якаў Айзікавіч Вітэнзон (1910—1941), з 1934 года тэхнічны інспектар вагавымяральнай лабараторыі  (УНДІМ), у 1939—1941 гадах начальнік Волхаўскага міжраённага аддзялення УНДІМ ; загінуў у баях за Ленінград на Лужскім рубяжы.
* Пляменнік — паэт Генрых Сапгір.

## Фільмаграфія 
### Рэдактар 
* 1936 — Дэпутат Балтыкі
* 1936 — Вялікі грамадзянін
* 1937 — Вяртанне Максіма
* 1938 — Выбаргскі бок
* 1938 — Пётр I
* 1950 — Мусаргскі
* 1950 — Рымскі-Корсакаў
* 1954 — Вялікая сям'я
* 1955 — Авадзень
* 1955 — Справа Румянцава

### Сцэнарыст 
* 1940 — Сібіракі
* 1957 — Стрэмка
* 1957 — Палеская легенда
* 1958 — Бацькі і дзеці
* 1961 — На берагах Інгуры
* 1963 — Хто асядлае каня
* 1969 — Галоўны сведка
* 1972 — Лясная балада

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Энциклопедия кино (недоступная ссылка)
* База данных «Современная Россия» 
* Витов А. ВГИК 2000
* Память народа

Катэгорыя:Сцэнарысты Расіі
Катэгорыя:Сцэнарысты СССР
Метастрангіліды

**Метастрангіліды** (*Metastrongylidae*) — сямейства круглых чарвей атраду .

## Роды 
У сямейства ўключаюць наступныя роды:

* 
* 
* 

## Жыццёвы цыкл 
Сярод прамежкавых гаспадароў зафіксаваны дажджавыя чэрві такіх відаў, як , , , , , , , , , .

## Значэнне 
Віды рода з’яўляюцца паразітамі млекакормячых. Многія віды выклікаюць сур’ёзныя захворванні ў свіней і могуць наносіць значную шкоду пагалоўю.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Сямействы круглых чарвей
*
Рыхард Саламонавіч Шульц

**Рыхард Саламонавіч Шульц** (16.06.1886, Саратаў — 9.10.1973, Алматы) — савецкі гельмінтолаг, доктар біялагічных навук (1935), прафесар (1939). Заслужаны дзеяч навукі Казахскай ССР (1956).

## Біяграфія 
Удзельнічаў у грамадзянскай вайне () і барацьбе з  ( ).

Скончыў Саратаўскі ўніверсітэт (1919). У 1923—1924 гадах — супрацоўнік Бухарскай экспедыцыі па вывучэнні паразітарных хвароб. У 1924—1929 гадах — асістэнт кафедры гельмінталогіі Усесаюзнага інстытута эксперыментальнай жывёлагадоўлі (Масква). У 1929—1941 гадах намеснік дырэктара Усесаюзнага інстытута гельмінталогіі. У 1947—1967 гадах старшы навуковы супрацоўнік, загадчык лабараторыі, навуковы кансультант .

## Навуковая дзейнасць 
Асноўныя навуковыя працы прысвечаны марфалогіі і біялогіі, філагеніі і сістэматыцы гельмінтаў, а таксама імуналогіі і патагенезу гельмінтозаў жывёл, іх выяўленню, лячэнню і прафілактыцы. Р. Шульц прапанаваў спосаб выгнання глістоў з арганізма буйной рагатай жывёлы пры  і лёгачных гельмінтозах свіней, эхінакакозе буйной рагатай жывёлы, заклаў асновы прафілактыкі кішачных , займаўся прафілактыкай эхінакакозу ў авечкагадоўлі і інш. Цікавіўся пытаннямі пошуку спосабаў барацьбы з гельмінтозамі.

## Навуковыя працы 
* Гельминты человека(1929);
* Гельминтозы крупного рогатого скота и его молодняка(1937);
* Гельминты и гельминтозы сельскохозяйственных животных(1964);
* Основы общей гельминтологий (1970—1976).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Рихард Соломонович Щульц : [некролог] // Труды Всесоюзного института гельминтологии имени К. И. Скрябина. Вопросы ветеринарной гельминтологии. — Москва, 1973. — Т. 20. — С. 11—12.

Катэгорыя:Гельмінтолагі
Катэгорыя:Біёлагі XX стагоддзя
Катэгорыя:Заолагі СССР
Катэгорыя:Заолагі Казахстана
Катэгорыя:Біёлагі Казахстана
Метастронгілюс падоўжаны

**Метастронгілюс падоўжаны** (*Metastrongylus elongatus*) — від круглых чарвей сямейства , які паразітуе ў бронхах і бранхіёлах свіней, дзікоў і радзей чалавека.

## Апісанне 
Даўжыня цела самцоў 1,2-2,5 см, самак — 2,0-5,8 см. Прамежкавыя гаспадары — дажджавыя чэрві, у тым ліку відаў ,  і .

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 平詔亨ほか著 『家畜臨床寄生虫アトラス』 チクサン出版社 1995年 ISBN 9784885004100

Катэгорыя:Метастрангіліды
Катэгорыя:Паразіты свіней
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1845 годзе
Катэгорыя:Паразіты чалавека
Катэгорыя:Паразіты жывёл
Метастронгілюс сціплы

**Метастронгілюс сціплы** (*Metastrongylus pudendodectus*) — від круглых чарвей сямейства , які паразітуе ў лёгкіх свіней і дзікоў.

Прамежкавыя гаспадары — дажджавыя чэрві.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Метастрангіліды
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1905 годзе
Катэгорыя:Паразіты жывёл
Катэгорыя:Паразіты свіней
Molineus

**Molineus** — род круглых чарвей сямейства .

## Арэал 
Віды гэтага роду сустракаюцца ў Еўразіі і Амерыцы, , таксама , , , , ,  і  норкі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Рабдытыды
Molinostrongylus

**Molinostrongylus** — род круглых чарвей сямейства .

## Віды 
* 
* 
* 

## Значэнне 
Віды роду з’яўляюцца паразітамі кажаноў.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Рабдытыды
Molineus patens

**Molineus patens** — від круглых чарвей сямейства .

## Значэнне 
З’яўляецца паразітам драпежных млекакормячых, у тым ліку такіх відаў, як , , таксама , , , , ,  і  норкі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Рабдытыды
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1845 годзе
Катэгорыя:Паразіты млекакормячых
Іван Паўлавіч Тарасюк

**Іван Паўлавіч Тарасю́к** ( — ) — удзельнік рэвалюцыйнага руху ў Заходняй Беларусі. Партыйны псеўданім: *Тарасевіч*.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Ерэване. У час Першай сусветнай вайны бежанец у Ніжнім Ноўгарадзе. У час грамадзянскай вайны ў складзе атрада Частак асобага прызначэння. З 1921 года І. Тарасюк у Заходняй Беларусі. У 1923 годзе за рэвалюцыйную дзейнасць і стварэнне ячэек КПЗБ быў арыштаваны польскімі ўладамі. З-пад арышту ўцёк у СССР.
Быў на партыйнай рабоце ў Чырвонай Арміі, працаваў у Чыце ў гарадскім камітэце ВКП(б), сакратаром партыйнай арганізацыі Чыцінскага паравозарамонтнага завода. У 1928 годзе скончыў ваенна-палітычныя курсы, у 1931 годзе — Ленінградскі камуністычны ўніверсітэт.

З пачатку 1932 года І. П. Тарасюк на падпольнай рабоце ў Заходняй Беларусі. Займаў пасаду сакратара Віленскага акруговага камітэта КПЗБ. У 1932—1936 гадах быў зняволены ў турму. З 1936 года займаў пасаду Брэсцкага акруговага камітэта КПЗБ. У верасні 1939 года стварыў і ўзначаліў лятучы атрад, які дзейнічаў у раёне Драгічына, Антопаля, Кобрына і дапамагаў Чырвонай Арміі ў час польскага паходу. Загінуў у баі ў Драгічыне.

## Памяць 
Імем І. П. Тарасюка названа адна з вуліц Драгічына.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 
* *Іванова В.* Асабістыя архівы Беларусі канца XVIII — пач. XXІ ст. / Вольга Іванова. — Мінск : Зміцер Колас, 2014. — С. 339. — 404 с. — ISBN 978-985-6992-59-2.

## Спасылкі 
* Тарасюк Иван Павлович // Will-remember.ru

Катэгорыя:Удзельнікі Грамадзянскай вайны ў Расіі
Міжнародны тэрарызм

**Міжнародны тэрарызм** — сацыяльна-палітычная з’ява, адна з крайніх формаў гвалтоўнай палітычнай барацьбы. Ажыццяўляецца ў рэгіянальным і глабальным маштабе. Носіць сістэмны, наступальны і масавы характар, выкарыстоўваючы тактыку непрадказальных нападаў з мэтай нагнятання страху і дэстабілізацыі грамадства, палітычных структур і сістэмы міжнародных адносін. Па сваёй небяспецы стаіць у адным шэрагу з такімі цяжкімі злачынствамі, як агрэсія, злачынствы супраць міру і чалавечнасці.

## Гл. таксама 
* Вайна супраць тэрарызму
* Беларусь і барацьба з міжнародным тэрарызмам

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Міжнародны тэрарызм
Разня ў Вад ан-Нуры

Каля 05:00 5 чэрвеня 2024 года Сілы аператыўнай падтрымкі (СПА) напалі на вёску Вад ан-Нура ў штаце Аль-Джазіра (Судан).

Камітэты грамадзянскага супраціву паведамілі, што паўстанцы спачатку абстралялі населены пункт з артылерыі. У адказ урадавая авіяцыя атакавала мяцежнікаў і прымусіла іх адступіць у раён Аль-Ашра. Пасля САП сабралі буйны атрад з дзясяткаў машын і акружылі Вад ан-Нуры. Вяскоўцы спрабавалі аказаць супраціў, але былі разбіты. Затым байцы разрабавалі рынак і дамы мясцовых жыхароў, расстрэльваючы па шляху мірных грамадзян. Сярод забітых САП — журналіст суданскага інфармацыйнага агенцтва Макаві Мухамад Ахмед. Папярэднія падлікі ахвяр вагаліся ад 100 да 200 загінулых. 

Сілы аператыўнаў падтрымкі ў сваім афіцыйным акаўнце на «X» сцвярджалі, што ў вёсцы размяшчаліся атрады ўрадавай арміі і маджахеды, якія рыхтаваліся пачаць наступленне ў напрамку хартумскага раёна Джабаль Аўлія.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Забойствы, здзейсненыя ў 2024 годзе
Катэгорыя:Чэрвень 2024 года
Катэгорыя:Ваенныя злачынствы падчас Трэцяй грамадзянскай вайны ў Судане
Катэгорыя:Масавыя забойствы
Валерыян Станіслаў Юдзіцкі

**Валерыян Станіслаў Юдзіцкі** (; ) — рэлігійны і дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Юдзіцкіх герба ўласнага «Радван зменены». Нарадзіўся ў 1620 годзе.

Сакратар каралеўскі з 1652 года, канонік з 1654 года, пісар вялікі літоўскі і архідыякан віленскі з 1657 года, рэферэндар духоўны  літоўскі з 1670 года.

Памёр у 1673 годзе.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Канонікі Віленскага кафедральнага капітула
Катэгорыя:Кусташы Віленскага кафедральнага капітула
RG-34

**RG-34** (першапачаткова пазначаўся як **Iguana FV4**) — паўднёваафрыканскі MRAP. 

## Апісанне 
Распрацоўка браневіка пачата па кантракце Industrial & Automotive South Africa (IADSA) для бельгійскай фірмы Sabiex; першы прататып быў гатовы ў 2002 года. Да чэрвеня 2009 года правы на распрацоўку і вытворчасць пераданы BAE Systems Land Systems South Africa, даччынай кампаніі BAE Systems.

RG-34 быў выраблены ў варыянтах грузавой, каманднай і агнявой машыны. Стаў адным з першых прадстаўнікоў браневікоў класа MRAP, сканфігураваных для ўстаноўкі буйной гарматнай сістэмы. 

Першапачаткова RG-34 абсталёўвалі 90-мм гарматай, пазней — 25-мм аўтаматычнай гарматай M242 і сувосевым 7,62-мм кулямётам. 

Падвескай прадстаўлена шматрычагавай гідрапнеўматычнай канструкцыяй. Корпус зварны сталёвы. Браняванне забяспечвае абарону ад 7,62-мм бронебойных куль, аскепкаў і супрацьтанкавых мін.

## Варыянты 
* **TRT-25mm Model** — варыянт, узброены аўтаматычнай гарматай M242 Bushmaster і 7,62-мм кулямётам, усталяваным справа ад асноўнага ўзбраення. Вежа абсталявана перадавой лазернай сістэмай кіравання агнём, каляровай ПЗС-камерай, а таксама цеплавой начной камерай для ідэнтыфікацыі цэлей на адлегласці да 7600 метраў. Агульны боезапас складае 260 снарадаў калібра 25 мм да гарматы і 1000 патронаў да кулямёта.
* **90mm Gun Model** — супрацьтанкавы варыянт агнявой падтрымкі. Усталява 90-мм гармата, якая можа страляць цеплавым 7-кг снарадам з пачатковай хуткасцю 760&nbsp;м/с. Даступны 8,66-кг фугасны снарад з пачатковай хуткасцю 650&nbsp;м/с. Вежа мае два круглых люка, восем перыскопаў і прыкметную камандзірскую вежку.

## Аператары 
* 
* 
* 

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Iguana FV4   

Катэгорыя:Бранятэхніка ПАР
Катэгорыя:Бронеаўтамабілі паводле алфавіта
Карнегі-Меланаўскі ўніверсітэт

**Карнегі-Меланаўскі ўніверсітэт** () — амерыканская прыватная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам даследчага ўніверсітэта, якая месціцца ў горадзе Пітсбург у штаце Пенсільванія, ЗША.

## Агульная характарыстыка 
Установа была заснавана ў 1900 годзе Эндру Карнегі як тэхнічная школа. У 1912 годзе яна стала тэхналагічным інстытутам і пачала прадастаўляць чатырохгадовыя бакалаўрскія ступені. У 1967 годзе вучэльня стала ўніверсітэтам у выніку зліцця з інстытутам прамысловых студый, заснаваным у 1913 годзе Эндру і Рычардам Меланамі. Галоўны кампус універсітэта знаходзіцца ў 5 8 км ад цэнтра Пітсбурга. Ён таксама мае больш за дзясятак філіялаў на шасці кантынентах, уключаючы кампусы ў Катары, Крамянёвай даліне і Руандзе. Ва ўніверсітэце працуе больш за 1400 выкладчыкаў. Ён з'яўляецца сябрам Асацыяцыі амерыканскіх універсітэтаў і класіфікуецца як доктарскі ўніверсітэт з вельмі высокай даследчай актыўнасцю. Выкладчыкі і выпускнікі ўніверсітэта ўключаюць 20 лаўрэатаў Нобелеўскай прэміі і 13 лаўрэатаў прэміі Цьюрынга і атрымалі 142 прэміі Эмі, 52 прэміі Тоні і 13 прэмій Оскар.

## Структура 
* Каледж інжынерыі
* Каледж прыгожых мастацтваў
* Каледж гуманітарных і сацыяльных навук
* Каледж інфармацыйных сістэм і дзяржаўнай палітыкі
* Каледж прыродазнаўчых навук
* Школа камп'ютарных навук
* Школа бізнесу

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Пенсільванія

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Пенсільваніі
Універсітэт імя Дж. Г. Кларка

**Універсітэт імя Дж. Г. Кларка** () — амерыканская прыватная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам даследчага ўніверсітэта, якая месціцца ў горадзе Вустэр у штаце Масачусетс, ЗША.

## Агульная характарыстыка 
Заснаваны ў 1887 годзе на ахвяраванні бізнесмена Джонаса Гілмана Кларка, універсітэт з'яўляецца адным з першых даследчых універсітэтаў у Злучаных Штатах. Першыя студэнты паступілі ў вучэльню ў 1902 годзе, а жанчыны ўпершыню былі залічаны ў 1942 годзе. Вучэльня класіфікуецца як доктарскі ўніверсітэт з высокай даследчай актыўнасцю. Ён быў сябрам-заснавальнікам Асацыяцыі амерыканскіх універсітэтаў, але пакінуў яе ў 1999 годзе.

## Акадэмічныя дэпартаменты 
* Біялогія
* Хімія
* Камп'ютарныя навукі
* Эканоміка
* Адукацыя
* Англійская мова
* Геаграфія
* Гісторыя
* Мова, літаратура і культура
* Матэматыка
* Філасофія
* Фізіка
* Паліталогія
* Псіхалогія
* Сацыялогія
* Візуальнае і выканальніцкае мастацтва

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Масачусетс

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Масачусетса
Ігнацій Бернатовіч

**Ігнацій Бернатовіч** ( — ?) — беларускі і літоўскі каталіцкі святар.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў  годзе. Прыняў сакрамент святарства ў 1895 годзе. У 1900—1920-я гады адміністратар і дэкан парафіі Беззаганнага Зачацця Найсвяцейшай Дзевы Марыі ў Рагачове Магілёўскай губерні.

Пробашч касцёла Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі ў вёсцы Журавічы (Старыя Журавічы), цяпер Рагачоўскі раён, парафіі езуітаў Св. Яна Караля ў вёсцы Блонь, цяпер Пухавіцкі раён. Пазней пробашч кафедральнага касцёла Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі ў Магілёве.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* Памятная книжка Могилевской губернии;
* Elenchus cleri et ecclesiarum archidioeceseos Mohiloviensis;
* Peszkowski, Zdrojewski, Katoliccy duchowni w golgocie Wschodu.

Катэгорыя:Каталіцкія святары Беларусі
Катэгорыя:Каталіцкія святары Літвы
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў БССР
Саюз беларусаў у Бельгіі

**Саюз беларусаў у Бельгіі** (СББ) — арганізацыя беларускай дыяспары ў Бельгіі.

## Гісторыя 
I з’езд Саюза беларусаў у Льежы, быў арганізаваны ў чэрвені 1946 года. У студзені 1947 года бельгійскія ўлады афіцыйна зарэгістравалі Саюз беларусаў Бельгіі. На чале СББ стаў грамадска-культурны і рэлігійны дзеяч, святар Уладзіслаў Рыжы-Рыжскі, які заняў пасаду старшыні Генеральнай Рады. У лютым 1947 года пабачыў свет першы нумар часопіса «Беларуская Праўда», афіцыйнага органа СББ. У чэрвені 1947 года II з’езд Саюза беларусаў Бельгіі сабраўся ў г. Шарлеруа. У верасні таго ж года пад рэдакцыяй У. Рыжага-Рыжскага выйшаў першы нумар сіндыкальнага (прафсаюзнага) органа СББ у Льежы «Змаганьне за Волю і за Існаваньне», быў заснаваны Беларускі сіндыкат працаўнікоў у Льежы. У сакавіку 1948 года праведзены IV з’езд СББ у Льежы. У ліпені 1948 года на V з’ездзе СББ у Льежы прысутнічаў прэзідэнт БНР Мікола Абрамчык. Удзельнікам іншых з’ездаў ён накіроўваў прывітальныя тэлеграмы. У 1948 годзе ў Льежы выйшаў адзіны нумар беларускай газеты «Незалежнасць», рэдактаванай У. Рыжым-Рыжскім. Неўзабаве радыёстанцыя ў Лімбургу пачала паўгадзінныя трансляцыі беларускіх перадач.

## Кіраўніцтва 
* Уладзіслаў Рыжы-Рыжскі
* Аўген Смаршчок
* Янка Жучка

## Літаратура 
* Агульны гадавы зьезд беларусаў у Бэльгіі // Бацькаўшчына. — 1952. — № 7-8 (86-87). — С. 8;
* Гардзіенка, Н. Рада БНР (1947—1970) : Падзеі. Дакументы. Асобы / Наталля Гардзіенка, Лявон Юрэвіч. — Мінск : Кнігазбор, 2013. — С. 399;
* Панькоў, М. Хроніка беларускага жыцьця на чужыне (1945—1984 гг.) / Мікола Панькоў. — Мінск, 2001.
* Юры (Рыжы). Мой крыж. Успаміны і разважанніі / архіяпіскап Юры Рыжы. — Асінінг, 2003.

Катэгорыя:Арганізацыі беларусаў Бельгіі
Слаўненская аперацыя

**Слаўненская аперацыя** — бой партызанскіх атрадаў «Аб’яднанне атрадаў «Дзядзькі Сашы»» і войска гітлераўскай Германіі на чыгуначнай станцыі Слаўнае на лініі Мінск — Орша 28 жніўня 1942 года.

## Перадумовы 
Чыгуначная станцыя Слаўнае была важным пунктам для забеспячэння войск і транспарту праціўніка, хуткай перакідкі эшалонаў да фронту, а таксама для папаўнення запасаў вады для цягнікоў, якія праходзілі па магістралі Брэст — Мінск — Смаленск. Гарнізон, які ахоўваў станцыю Слаўнае, налічваў каля 200 чалавек, узброеных батальённым мінамётам, станковым і 10-12 ручнымі кулямётамі, аўтаматамі і вінтоўкамі, быў умацаваны акопнымі збудаваннямі, меў каля 10 пастоў аховы. У аперацыі ўдзельнічалі атрады С. Г. Жуніна («Сяргей»), Дз. А. Кулікова, Г. С. Місніка пад агульным кіраўніцтвам Жуніна.

## Ход аперацыі 
Падрыхтоўка да аперацыі пачалася 25 жніўня: мінёры рыхтавалі зарады для падрыву мастоў, пуцей і пуцявой гаспадаркі, разведчыкі ўдакладнялі атрыманыя раней звесткі аб сілах і размяшчэнні праціўніка, шляхах падыходу і адыходу, рыхтавалі інструменты і прыстасаванні для разбору чыгуначнага палатна. Каля 300 чалавек баявога рэзерву атрадаў з піламі, сякерамі і лапатамі прыцягваліся да ўдзелу ў аперацыі па разбурэнні чыгуначнага палатна і знішчэнні тэлефонна-тэлеграфнай лініі сувязі. У 1 гадзіну ночы 28 жніўня 1942 года групы прыкрыцця (атрады Місніка і Кулікова) падарвалі масты і чыгуначнае палатно з захаду і ўсходу ад станцыі, каб перашкодзіць праціўніку хутка падкінуць падмацаванне. Асноўны ўдар па гарнізону наносіў атрад Жуліна, які пад прыкрыццём артылерыйскага і мінамётнага агню перайшоў у наступленне. У ходзе 3-гадзіннага бою гарнізон праціўніка быў разбіты. Партызаны знішчылі будынак станцыі, 6 складоў з ваеннай маёмасцю, харчаваннем і фуражом, нямецкія казармы, будынак валаснога ўпраўлення, 2 вайсковыя эшалоны з тэхнікай, вывелі са строю 2 вадакачкі, воданапорную вежу, святлафор, чыгуначныя стрэлкі. Сумесна з групамі рэзерву падарвалі і знялі рэльсы на працягу 3 км, знішчылі каля 5 км тэлефонна-тэлеграфнай лініі. Праціўнік страціў забітымі каля 120 чалавек. У выніку бою рух на чыгунцы быў затрыманы на некалькі сутак.

## Наступствы 
Напад партызан на станцыю Слаўнае ўстрывожыў гітлераўскае кіраўніцтва. Гітлер патрабаваў неадкладнага правядзення аперацыі адплаты «з выкарытаннем самых жорсткіх рэпрэсіўных мер». Аператыўны аддзел генеральнага штаба сухапутных сіл Германіі загадаў галоўнаму камандаванню групы нямецкіх армій «Цэнтр» «ажыццявіць адпаведныя мерапрыемствы» 2 верасня 1942 года ў гарадскім пасёлку Крупкі ў прысутнасці сагнаных да месца пакарання жыхароў было расстраляна 100 чалавек, якія не мелі дачынення да аперацыі партызан, іх дамы спалілі.

## Памяць 
У 1967 годзе ў памяць аб баявой аперацыі партызан на будынку станцыі Слаўнае была ўстаноўлена мемарыяльная дошка.

## Літаратура 
* 
* *Жунин, С. Г.* От Днепра до Буга — Мн., 1974. — 254 с

Катэгорыя:Бітвы Другой сусветнай вайны з удзелам савецкіх партызан у Беларусі
Катэгорыя:Канфлікты 1942 года
Катэгорыя:Гісторыя Талачынскага раёна
Катэгорыя:1942 год у Беларусі
Катэгорыя:Падзеі 28 жніўня
Катэгорыя:Жнівень 1942 года
Остэргофен

**Остэргофен** () — горад і гарадская абшчына ў Баварыі, Германія.

29 снежня 1947 года ў Остэргофене на сходзе беларускай дыяспары, прысвечаным 30-й гадавіне І Усебеларускага з’езду, было афіцыйна абвешчана пра аднаўленне дзейнасці Рады БНР.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Баварыі
Катэгорыя:Беларускія лагеры для перамешчаных асоб
Nematodirella

**Nematodirella** — род круглых чарвей сямейства .

## Віды 
* 
* 
* 

## Значэнне 
Віды рода з’яўляюцца паразітамі дзікіх капытных.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Трыхастрангіліды
Nematodirella alcidis

**Nematodirella alcidis** — від круглых чарвей сямейства .

## Гаспадары 
Паразітуе на дзікіх , у тым ліку на , , .

## Крыніцы 
Катэгорыя:Трыхастрангіліды
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1935 годзе
Катэгорыя:Паразіты млекакормячых
Хуан Мадэста

**Хуан Гільёта Леон**, больш вядомы як **Хуан Мадэста** (; 24 верасня 1906 &#x2013; 16 красавіка 1969) — брыгадны генерал Народнай арміі Іспанскай Рэспублікі, удзельнік грамадзянскай вайны ў Іспаніі і Другой сусветнай вайны.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў г. Эль-Пуэрта-дэ-Санта-Марыя ў Кадысе. Першапачаткова працаваў на лесапільні, потым трапіў у армію. Служыў у Марока ў складзе часцей рэгуларэс.

У 1930 годзе ўступіў у Камуністычную партыю. У 1933 годзе стаў кіраўніком антыфашысцкай міліцыі ў Мадрыдзе. Накіраваны партыяй у Савецкі Саюз для праходжання ваеннай падрыхтоўкі ў Ваеннай акадэміі імя Фрунзэ. Там жа вывучыў рускую мову.

У пачатковы перыяд грамадзянскай вайны заняў бок рэспубліканцаў. Удзельнічаў у штурме Мантаньі і баях пад Гвадарамай. З кастрычніка 1936 года камандаваў Пятым палком. Змагаўся пад Талаверай, пад Мадрыдам, на Карунскай дарозе і на Хараме.

У 1937 годзе стаў камандуючым 5-м армейскім корпусам, кіруючы рэспубліканскімі войскамі пры Бельчытэ, у Брунэцкай і Тэруэльскай аперацыях. Са жніўня 1938 года камандаваў арміяй Эбра. 

У сакавіку 1939 года прызначаны на пасаду камандуючага Цэнтральнай арміяй.

Пасля перавароту Касада пакінуў Іспанію. Жыў у Савецкім Саюзе. Падчас Другой сусветнай вайны служыў у Чырвонай Арміі і балгарскіх камуністычных войсках. 

У наступныя гады жыў у Празе.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Beevor, Antony. *The battle for Spain. The Spanish civil war, 1936-1939.* Penguin Books. 2006. London. ISBN.
* Jackson, Gabriel. *The Spanish Republic and the Civil War, 1931-1939.* Princeton University Press. 1967. Princeton. ISBN
* Preston, Paul. *The Spanish Civil War. Reaction, revolution & revenge.* Harper Perennial. 2006. London. ISBN 
* Thomas, Hugh. *The Spanish Civil War.* Penguin Books. 2001. London. 
Катэгорыя:Удзельнікі грамадзянскай вайны ў Іспаніі (рэспубліканцы)
Катэгорыя:Генералы Іспаніі
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Уладзімір Іванавіч Тарашкевіч

**Уладзімір Іванавіч Тарашке́віч** (нар.  — беларускі музыкант (валторна) і музычны педагог, дацэнт (2022). Заслужаны артыст Рэспублікі Беларусь (1994).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Мінску. Скончыў Мінскі дзяржаўны музычны каледж імя М. І. Глінкі. У 1973 годзе скончыў Дзяржаўны музычна-педагагічны інстытут імя Генсіных. З 1970 года выкладаў у музычных школах Масквы і Мінска. З 1973 па 2007 год Уладзімір Тарашкевіч у складзе сімфанічнага аркестра Нацыянальнага акадэмічнага Вялікага тэатра оперы і балета, канцэртмайстар групы валторн. Адначасова з 1998 (1993) працуе ў Беларускай дзяржаўнай акадэміі музыкі года выкладчык кафедры духавых і ўдарных інструментаў (з 2007 — дацэнт кафедры медных духавых і ўдарных інструментаў).

## Творчасць 
Выканаў сольныя партыі на прэм’ерах спектакляў «Рагнеда» А. Мдывані, «Ціль Уленшпігель» і «Майстар і Маргарыта» Я. Глебава, «Сівая легенда» Д. Смольскага, «Новая зямля» Ю. Семянякі і іншых. Таксама выступае ў складзе розных сімфанічных аркестраў.

У. І. Тарашкевіч з’яўляецца сааўтарам публікацый навучальных праграм для духавых інструментаў, аўтарам зборніка лекцый для слухачоў курсаў павышэння кваліфікацыі і перападрыхтоўкі Беларускай дзяржаўнай акадэміі музыкі.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* *Дударенко П. Ф.* Владимир Иванович Тарашкевич. Творческий портрет к юбилею музыканта // Весці Беларускай дзяржаўнай акадэміі музыкі. — Выпуск 43. — С. 129—131.сан

## Спасылкі 
* Тарашкевіч Уладзімір Іванавіч  // Сайт БДАМ
* Тэматычная выстаўка «Юбіляры акадэміі»: Уладзімір Іванавіч Тарашкевіч і Міхаіл Уладзіміравіч Жылюк  // Сайт БДАМ

Катэгорыя:Музыканты СССР
Катэгорыя:Музыканты Беларусі
Катэгорыя:Музычныя педагогі СССР
Катэгорыя:Музычныя педагогі Беларусі
Катэгорыя:Канцэртмайстары
Катэгорыя:Аўтары падручнікаў
RG-35

**RG-35** — паўднёваафрыканскі бронеаўтамабіль, распрацаваны Land Systems OMC, даччынай кампаніяй BAE Systems. 

## Гісторыя 
Land Systems OMC пачала распрацоўку RG-35 у пачатку 2008 года. Бранявік ствараўся на аснове існуючай серыі RG BAE Systems (RG-31 Nyala, RG-32 Scout і RG-33). Планавалася, што гэта будзе MRAP з высокім узроўнем абароны, грузападымальнасцю і мабільнасцю.

У верасні 2009 года на Міжнароднай выставе абарончых сістэм і абсталявання (DSEi) у Лондане распрацоўка прадстаўлена шырокай публіцы. Кіраўніцтва BAE Systems назвала RG-35 «наватарскай машынай новага класа». 

Былі распрацаваны версіі 6x6 і 4x4.

## Апісанне 
У версіі 6х6 машына можа змясціць 16 чалавек, уключаючы вадзіцеля. Даўжыня браневіка — 7,4 м, шырыня — 2,5 м, вышыня — 2,7 м, дарожны прасвет — 458 мм, поўная маса — 33 000 кг, грузападымальнасць — 15 000 кг.  

Бранявік можа выкарыстоўвацца як камандная, інжынерная, эвакуацыйная альбо медыцынская машына, а таксама як база для ўстаноўкі мінамётаў ці зенітак. Гэта дазваляе выкарыстоўваць шырокі спектр узбраення, уключаючы 12,7-мм кулямёты і зброю калібрам да 20 мм. Браняванне адпавядае 4-му ўзроўню па STANAG 4569. Супрацьмінная абарона забяспечана V-вобразным дном.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* RG-35 на baesystems.com

Катэгорыя:Бранятэхніка ПАР
Катэгорыя:Бронеаўтамабілі паводле алфавіта
Універсітэт імя В. Дзюка

**Універсітэт імя В. Дзюка** () — амерыканская прыватная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам даследчага ўніверсітэта, якая месціцца ў горадзе Дарэм у штаце Паўночная Караліна, ЗША.

## Агульная характарыстыка 
Заснаваная метадыстамі і квакерамі ў 1838 годзе, вучэльня пераехала ў Дарэм у 1892 годзе. У 1924 годзе тытунёвы і электраэнергетычны прамысловец Джэймс Б'юкенен Дзюк заснаваў фонд для фінансавання дзейнасці вучэльні, і яна змяніла назву ў гонар яго памерлага бацькі — Вашынгтона Дзюка. Універсітэт кіруе дзвюма філіяламі ў Азіі: медыцынскай школай у Сінгапуры (заснаванай у 2005 годзе) і ўніверсітэтам у Куньшані ў Кітаі (заснаваны ў 2013 годзе). Універсітэт выдаткоўвае больш за 1 мільярд долараў ЗША ў год на даследаванні, што робіць яго адным з дзесяці найбуйнейшых даследчых універсітэтаў ЗША. Станам на 2019 год 15 лаўрэатаў Нобелеўскай прэміі і 3 лаўрэаты прэміі Цьюрынга былі звязаны з універсітэтам. Сярод выпускнікоў універсітэта таксама 50 стыпендыятаў Радоса. Ён з'яўляецца альма-матар для аднаго прэзідэнта ЗША (Рычарда Ніксана) і 14 мільярдэраў.

## Структура 
* Каледж мастацтваў і навук
* Школа права
* Школа багаслоўя
* Школа медыцыны
* Школа медсястрынства
* Школа экалогіі
* Школа інжынерыі
* Школа бізнесу
* Школа дзяржаўнай палітыкі
* Школа магістратуры і аспірантуры

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Паўночная Караліна

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Паўночнай Караліны
Біблія Лютэра

**Біблія Лютэра** () — пераклад Бібліі на нямецкую мову, зроблены Марцінам Лютэрам і яго бліжэйшымі паплечнікамі (сярод іх быў, напрыклад, нямецкі рэфарматар Філіп Меланхтан).

Пераклад Лютэра і яго паплечнікаў адыграў ключавую ролю ў Рэфармацыі ў Германіі. Ён таксама стаў асновай нямецкай літаратурнай мовы.

## Гісторыя 
Новы Запавет Лютэр перавёў у перыяд са снежня 1521 па сакавік 1522 года ў Вартбургскім замку. Выкарыстоўваўся грэчаскі тэкст —— Textus Receptus у выданні Эразма Ратэрдамскага 1516 года. Ад выкарыстання афіцыйна прынятага ў каталіцкай царкве лацінскай мовы перакладу — Вульгаты Лютэр свядома адмовіўся. У верасні 1522 года тэкст перакладзенага ім Новага Запавету быў надрукаваны ў друкарні Мельхіёра Лотата ў Вітэнбергу, атрымаўшы неафіцыйную назву «Вераснёўскай Бібліі» або «Вераснёўскага запавету» (Septembertestament). У 1534 годзе ўпершыню выйшаў поўны тэкст Бібліі Лютэра (Стары і Новы Запавет). У 1545 годзе выйшла новае поўнае выданне Бібліі (апошняе — пад рэдакцыяй Лютэра), якое ў біблеістыцы вядома пад назвай *Biblia Deudsch*.
## Склад канону 
У адпаведнасці з багаслоўскімі поглядамі Лютэра ў перакладзе прадстаўлены новы падыход да разумення біблейскага канона.

Так, другакананічныя кнігі змешчаны паміж Старым і Новым Запаветамі пад агульным загалоўкам «Апокрыфы: Гэтыя кнігі не лічацца роўнымі Пісанням, але карысныя і добрыя для чытання».

Што да перакладу «Апокрыфаў», то ў асноўным ён быў зроблены Філіпам Меланхтанам і Юстусам Ёнасам.

У перакладзе Новага запавету чатыры кнігі, адносна кананічнасці і боганатхнённасці якіх Лютэр сумняваўся (Пасланне да Яўрэяў, Ліст Якава, Ліст Іуды і Апакаліпсіс), змешчаныя ў канцы.

## Асаблівасці перакладу 
Бог перакладзены як *Gott*, Святы Дух як *Heilige Geist*, Суцяшальнік як *Tröster*, Евангелле як *Evangelium *, Царква як *Gemeinde* (рэлігійная суполка), Царства Божае як *Reich Gottes*, Пяцідзясятніца як *Pfingsten *, Уваскрэсенне з мёртвых як *Auferstehung*, волаты як *Tyrannen* (тыраны — ) , вера як *Glaube*, хрышчэнне як *Taufe*, крыж як *Kreuz*, грэх як *Sünde*, благадаць як *Gnade*, епіскап як *Bischof*, звер як *Tier*, сатана як *Teufel*.

Адмысловае месца ў перакладзе займае *Зорка ранішняя* / *Morgenstern* (), які выступае адначасова сінонімам як д'ябала ( — у сінадальным перакладзе: «дзянніца, сын зары»), так і Ісуса Хрыста ().

## Гл. таксама 
* Берлебургская Біблія

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* Біблія Лютэра (1545) у сучаснай расшыфроўцы
* Luther Bibel 1545
* Біблія Лютэра на Вікікрыніцах

Катэгорыя:Нямецкія пераклады Бібліі
Катэгорыя:Рэфармацыя
Катэгорыя:Марцін Лютэр
Катэгорыя:Кнігі XVI стагоддзя
Акадэмія Вампу

**Акадэмія Вампу** ( або скарочана , ) — заснаваная Сунь Ятсенам ваенная школа для падрыхтоўкі афіцэрскіх кадраў Нацыянальна-рэвалюцыйнай арміі Кітайскай Рэспублікі. У цяперашні час — ваенна-навучальная ўстанова Узброеных Сіл Тайваня.

## Гісторыя 
Была створана Сунь Ятсенам у супрацоўніцтве з камуністамі ў маі 1924 блізу горада Гуанчжоу ў вусці ракі Чжуцзян на востраве Хуанпу (на мясцовым кантонскім дыялекце гэта назва вымаўляецца як «Вампу»), ад якога і атрымала назву. Афіцыйна адкрыта 16 чэрвеня 1924, першыя заняткі пачаліся 1 мая таго ж года. 

Узначаліў акадэмію Чан Кайшы, яго намеснікам па палітычнай частцы быў Чжоу Эньлай. Вялікую дапамогу ў арганізацыі і працы ўстановы аказалі савецкія ваенныя спецыялісты на чале з П. А. Паўлавым, а затым, пасля яго гібелі ў ліпені 1924, В. К. Блюхерам (Галіным). У арганізацыі прымалі ўдзел А. І. Чарапанаў (галоўны саветнік) і М. М. Барадзін (палітычны саветнік Гаміньдана), а ў распрацоўцы яе вучэбнай праграмы — І. Б. Разгон, І. К. Мамаеў, А. С. Бубнаў, М. І. Дратвін, М. П. Сахноўская і іншыя.

У 1924—1926 гадах акадэмія падрыхтавала 4258 афіцэраў. Выпускнікі гулялі важную ролю як у Нацыянальна-рэвалюцыйнай арміі Гаміньдана, так і ў Камуністычнай Чырвонай арміі Кітая, якая ўтварылася пасля разрыву паміж Гаміньданам і камуністамі. Баявое хрышчэнне навучэнцаў прайшло ў  Паўночным паходзе 1926—1927.

Пасля Паўночнага паходу акадэмія ў пачатку 1927 года была пераведзена ва Ухань, а ў 1928 годзе ў новую сталіцу Кітая Нанкін. Падчас япона-кітайскай вайны ўстанова эвакуіравана ў Чэнду.

Пасля паразы Гаміньдана ў грамадзянскай вайне акадэмія была адноўлена на Тайвані ў Гаасюне як **Ваенная акадэмія Кітайскай Рэспублікі**.

## Літаратура 
* *Черепанов А. И.* Записки военного советника в Китае. — М.: Наука, 1964.
* *Черепанов А. И.* Поле ратное мое. — М.: Воениздат, 1984.
* *Наумов С. Н.*, Школа Вампу, в кн.: Советские добровольцы о первой гражданской революционной войне в Китае, М., 1961.

## Спасылкі 
* The Chinese Military Academy Official Website  Архивная копия ад 15 мая 2011 на Wayback Machine

Катэгорыя:Адукацыя ў Кітаі
Катэгорыя:Узброеныя сілы Кітая
Катэгорыя:Ваенныя вышэйшыя навучальныя ўстановы
Nematodirus abnormalis

**Nematodirus abnormalis** — від круглых чарвей сямейства , апісаны ў 1920 годзе.

## Гаспадары 
Паразітуе на , ,  і .

## Крыніцы 
Катэгорыя:Круглыя чэрві
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1920 годзе
Катэгорыя:Паразіты млекакормячых
Катэгорыя:Паразіты коз
Катэгорыя:Паразіты авечак