open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Сталіца (вёска)

**Сталі́ца** (, ) — вёска ў Шаркаўшчынскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Германавіцкага сельсавета.

## Геаграфія 
Знаходзіцца на правым беразе ракі Дзісна. За 26 кіламетраў у напрамку на паўночны ўсход ад гарадскога пасёлка Шаркаўшчына і чыгуначнай станцыі Шаркаўшчына, за 244 кіламетра ад Віцебска.

На ўсход ад вёскі знаходзіцца возера Княж.

## Гісторыя 
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Германавічы Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.

## Насельніцтва 
* 1921 год — 462 жыхары, 80 двароў.
* 1931 год — 485 жыхароў, 84 двары.

## Інфраструктура 
* Базавая школа
* Дом культуры
* Бібліятэка
* Аддзяленне сувязі

## Памятныя мясціны 
* Помнік землякам, якія загінулі ў Вялікую Айчынную вайну.

## Вядомыя асобы 
* Ігар Пятровіч Сергеенка (нар. 1963) — беларускі ваенны і дзяржаўны дзеяч.

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Германавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Шаркаўшчынскага раёна
Стадолічы

**Стадо́лічы** (, ) — аграгарадок у Лельчыцкім раёне Гомельскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр Стадоліцкага сельсавета. У складзе камунальнага сельскагаспадарчага прадпрыемства «Шлях Ільіча» і калгаса «Стадолічы».

## Геаграфія 
Размешчаны за 13 км на паўднёвы ўсход ад раённага цэнтра Лельчыцы, за 63 км ад чыгуначнай станцыі Ельск, за 221 км ад Гомеля, на шашы .

## Гісторыя 
Вядомы з 1551 года як сяло ў складзе Вялікага Княства Літоўскага. З 1793 года ў складзе Расійскай імперыі, сяло Буйнавіцкай воласці Мазырскага павета Мінскай губерні.

3 20 жніўня 1924 года — цэнтр сельсавета.

У ліпені 1943 года гітлераўцы спалілі ўсю вёску і загубілі 72 жыхароў.

## Насельніцтва 
* 1778 год — 40 двароў
* 1838 год — 200 жыхароў
* 1886 год — 53 двары, 443 жыхары
* 1913 год — 209 двароў, 966 жыхароў
* 1917 год — 200 двароў, 1198 жыхароў
* 1940 год — 340 двароў, 990 жыхароў
* 1998 год — 358 двароў, 889 жыхароў
* 2000 год — 389 двароў, 914 жыхароў

## Інфраструктура 
Лясніцтва, механічныя майстэрні. Сярэдняя школа, Дом культуры, бібліятэка, дзіцячы сад, фельчарска-акушэрскі пункт, аддзяленне сувязі ашчаднага банка «Беларусбанк», 2 крамы.

## Памятныя мясціны 
* Помнік землякам, загінуўшым у Вялікую Айчынную вайну.

## Вядомыя выхадцы 
* Васіль Васілевіч Шур (нар. 1946) — беларускі мовазнавец.

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Стадолічы

Катэгорыя:Стадоліцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Лельчыцкага раёна
Максім Аляксеевіч Лісавы

**Максім Лісавы** (нар. , , УССР) — украінскі футбаліст, паўабаронца.

## Клубная кар’ера 
Выхаванец чаркаскага футбола, гуляў у розных украінскіх клубах, пакуль у 2011 годзе не трапіў на правах арэнды ў бабруйскую «Белшыну». Добра праявіў сябе і ўлетку таго ж года перайшоў у «Гомель», дзе стаў гуляць на пазіцыі нападніка.

У лютым 2012 года перайшоў у мінскае «Дынама». Спачатку выкарыстоўваўся ў якасці нападніка, але пасля прыходу ў клуб Ёвана Дам’янавіча стаў гуляць як атакуючы паўабаронца. У красавіку 2012 года атрымаў траўму, з-за якой адсутнічаў да жніўня. Пасля ўжо не здолеў вярнуць месца ў аснове «Дынама».

У студзені 2013 года перайшоў у магілёўскі «Дняпро». У «Дняпры» стала выступаў у аснове, звычайна на пазіцыі апорнага паўабаронцы, але не здолеў праявіць сябе. У кастрычніку 2013 быў выстаўлены клубам на трансфер і ў хуткім часе кантракт з «Дняпром» быў разарваны.

У снежні 2013 года падтрымліваў форму з «Палтавай», а ў студзені 2014 года падпісаў кантракт з «Гомелем». З гомельскай камандай праходзіў перадсезонную падрыхтоўку, але ў лютым 2014 года кантракт нечакана быў разарваны, пасля чаго Максім вярнуўся на Украіну і стаў іграком «Палтавы».

У студзені 2015 года перайшоў у «Чаркаскі Дняпро», а ў ліпені 2016 года зноў далучыўся да «Палтавы». У пачатку 2017 года стаў іграком крэмэнчуцкага «Крэміня», якому дапамог выйсці ў Першую лігу. У чэрвені 2017 года пакінуў «Крэмінь» і неўзабаве накіраваўся на прагляд у «Сумы», з якімі ў ліпені падпісаў кантракт. Аднак, згуляў за клуб толькі восем матчаў, пасля чаго пакінуў каманду і пазней далучыўся да аматарскага клуба «Еднісць» з Плыскаў. Пазней выступаў у іншых аматарскіх клубах.

## Дасягненні 
*   Бронзавы прызёр чэмпіянату Беларусі (2): 2011, 2012

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Украіны
Катэгорыя:Ігракі ФК Дняпро Чаркасы
Катэгорыя:Ігракі ФК Барысфен-2 Барыспаль
Катэгорыя:Ігракі ФК Барысфен Барыспаль
Катэгорыя:Ігракі ФК Зара Луганск
Катэгорыя:Ігракі ФК Валынь Луцк
Катэгорыя:Ігракі ФК Севастопаль
Катэгорыя:Ігракі ФК Белшына
Катэгорыя:Ігракі ФК Гомель
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Дняпро Магілёў
Катэгорыя:Ігракі ФК Палтава
Катэгорыя:Ігракі ФК Чаркаскі Дняпро
Катэгорыя:Ігракі ФК Крэмінь Крэмэнчук
Катэгорыя:Ігракі ФК Сумы
Катэгорыя:Ігракі ФК Еднісць Плыскы
Ёван Дам’янавіч

**Ёван Дам’янавіч** (; нар. , Кнін, Харватыя, СФРЮ) — сербскі футбаліст (нападнік) і трэнер. Ігрок нацыянальнай зборнай Сербіі (2011). У цяперашні час працуе галоўным трэнерам юнацкай зборнай Сербіі (да 18 гадоў).

## Клубная кар’ера 
Гуляў за розныя сербскія клубы, у Германіі і Аўстрыі.

У сакавіку 2012 года падпісаў кантракт з мінскім «Дынама». 16 мая 2012 года ў матчы з «Нафтанам» Ёван Дам’янавіч стаў аўтарам хет-трыка.

У сакавіку 2013 года быў аддадзены ў арэнду ў брэсцкае «Дынама». У ліпені 2013 года па заканчэнні арэнды вярнуўся ў Мінск, а ў жніўні кантракт з мінскім клубам быў разарваны.

У хуткім часе стаў іграком сербскага ОФК, а ў лютым 2014 года перабраўся ў чэмпіянат Кітая. У 2015 годзе вярнуўся ў Сербію, а ўлетку 2016 года завяршыў прафесійную кар’еру.

## Міжнародная кар’ера 
У 2011 годзе гуляў за нацыянальную зборную Сербіі.

## Трэнерская кар’ера 
З лета 2016 года пачаў працаваць у структуры «Вождаваца». Спачатку быў каардынатарам моладзевых каманд, працаваў моладзевым трэнерам. З верасня па кастрычнік 2018 года выконваў абавязкі галоўнага трэнера «Вождаваца». Са жніўня 2019 года быў спартыўным дырэктарам клуба, а ў сакавіку 2020 года паўнавартасна ўзначаліў каманду. Пакінуў пасаду галоўнага трэнера ў красавіку 2021 года.

У верасні 2021 года стаў галоўным трэнерам юнацкай зборнай Сербіі (да 18 гадоў).

## Дасягненні 
*   Бронзавы прызёр чэмпіянату Беларусі: 2012

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Сербіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Сербіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Суцьеска Нікшыч
Катэгорыя:Ігракі ФК Раднічкі Абрэнавац
Катэгорыя:Ігракі ФК Рад
Катэгорыя:Ігракі ФК Жалезнік
Катэгорыя:Ігракі ФК Борац Чачак
Катэгорыя:Ігракі ФК Рыд
Катэгорыя:Ігракі ФК Падэрборн 07
Катэгорыя:Ігракі ФК Веен Вісбадэн
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Брэст
Катэгорыя:Ігракі ФК ОФК
Катэгорыя:Ігракі ФК Хунань Білаўз
Катэгорыя:Ігракі ФК Нові-Пазар
Катэгорыя:Ігракі ФК Вождавац
Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Сербіі
Катэгорыя:Трэнеры ФК Вождавац
Катэгорыя:Футбольныя функцыянеры Сербіі
Георгій Сцяпанавіч Тарнаўскі

**Гео́ргій Тарна́ўскі** (, в. Сынарна, Іллінецкі раён Вінніцкай вобласці, УССР — , Мінск) — кандыдат юрыдычных навук, ганаровы юрыст РСФСР, Генеральны пракурор БССР, дзяржаўны саветнік юстыцыі 1-га класа.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 1 чэрвеня 1931 года ў в. Сынарна Араціўскага раёна УССР (цяпер — Вінніцкая вобласць Украіны) ў сям’і служачых. Скончыў юрыдычны факультэт Кіеўскага дзяржаўнага ўніверсітэта, пасля чаго працаваў у органах пракуратуры УССР на розных пасадах.

З 1965 года з’яўляўся пракурорам Вінніцкай вобласці, з 1981 года — начальнікам упраўлення агульнага нагляду Пракуратуры СССР. У 1986—1991 гадах з’яўляўся пракурорам БССР. Быў выбраны народным дэпутатам Вярхоўнага Савета БССР і Вярхоўнага Савета СССР.

У 1988 годзе ўвайшоў у склад Дзяржаўнай камісіі БССР па расследванні злачынстваў у Курапатах, быў выконваючым абавязкі намесніка старшыні камісіі. Па выніках працы ў камісіі і праведзенага Пракуратурай БССР следства ў сааўтарстве з Валерам Собалевым і Яўгенам Гарэлікам напісаў кнігу «Курапаты: следства працягваецца», якая ў 1990 г. была выдадзена ў Маскве.

Да 1996 года працаваў у Пракуратуры Рэспублікі Беларусь на розных пасадах.

## Асабістае жыццё 
Жанаты. Сын —  (нар. 1960), дэпутат Дзяржаўнай Думы РФ, першы намеснік старшыні камітэта Дзяржаўнай Думы па бюджэце і падатках.

## Бібліяграфія 
Тарнаўскі з’яўляецца аўтарам наступных кніг:
*  *Долежан В. В., Тарнавский Г. С.* Прокурорский надзор за исполнением законов в сельском хозяйстве. — М.: «Юрид. лит.», 1986;
*  *Тарнавский Г. С.* Правовое обеспечение перестройки в современных условиях. — Мн.: Правл. о-ва «Знание», 1990;
* *Тарнавский Г., Соболев В., Горелик Е.* Куропаты: следствие продолжается . — М. «Юрид. лит.», 1990. — 270 с. — ISBN 5-7260-0305-5

## Узнагароды 
* ордэн «Знак Пашаны».

Катэгорыя:Юрысты СССР
Катэгорыя:Пракуроры БССР
Катэгорыя:Народныя дэпутаты СССР ад акруг Беларусі
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 11-га склікання
Катэгорыя:Члены Вярхоўнага Савета СССР (1989—1991)
Катэгорыя:Заслужаныя юрысты РСФСР
Інстытут вывучэння СССР

**Інстытут Вывучэння СССР** — грамадская арганізацыя, якая складалася з вучоных эмігрантаў з Савецкага Саюза. Была арганізаваная 8 ліпеня 1950 года ў Мюнхене, у канцы 1954 году была зарэгістраваная Беларуская Рада Інстытуту. Першапачаткова Інстытут быў па сваім паходжанні цалкам эмігранцкім ўтварэннем і імкнуўся да незалежнасці ад якіх бы то не было фундатараў, быў створаны эмігрантамі — выхадцамі з тэрыторыі Расіі. У сярэдзіне 1954 году шэфства над Інстытутам узялі шэраг Амерыканскіх арганізацый і ў выніку Інстытут фінансаваўся Амерыканскім Камітэтам Вызвалення..

Інстытут займаўся даследаваннем жыцця і праблематыкі Савецкага Саюза. Таксама публікаваў матэрыялы па мовазнаўству розных моў свету (у тым ліку рускай, беларускай, украінскай, англійскай, нямецкай і інш.).

З 1955 года пачаў выдавецкую дзейнасць. За 5 год выдавецкай працы інстытут выдаў 12 кніг «Беларускага Зборніка» ў беларускай мове і 8 кніг «Беларускага Зборніка» («Belorussian Review») ў англійскай мове. У англійскай версіі змяшчаліся найлепшыя артыкулы з беларускіх зборнікаў. Апрацаваў 9 манаграфій на беларускія тэмы ў беларускай, рускай, англійскай і нямецкай мовах. Працы інстытуту змяшчаліся таксама ў агульнаінстытуцкіх выданнях, напрыклад, у зборніку на нямецкай мове Sowjetstudien. Беларусы з інстытуту рэдагавалі такія выданні, як зборнік для Паўднёва-Усходняй Азіі Studies on the Soviet Union, зборнік для Лацінскай Амерыкі Estudios sobre la Union Sovietica, тыднёвы Аналіз бягучых падзей у СССР у англійскай і рускай мовах. Усе кнігі Зборніка, як і іншыя выданні, выйшлі ў перыяд з 1955 па 1960 год. Пазней дзейнасць Інстытута і яго выданні спыніліся, а большасць супрацоўнікаў перабраліся ў іншыя краіны.

Таксама варта прывесці пазіцыю супрацоўнікаў інстытута па нацыянальных справах:

## Літаратура 
* *Станкевіч Ст.* Інстытут Вывучэньня СССР і Беларусы // «Бацькаўшчына», № 26 (510), Мюнхэн, 3 ліпеня 1960. — С. 3-4.
* Беларускі Зборнік № 2, Ад выдавецкай калегіі Інстытуту, Мюнхен, 1955, с. 4-5

Катэгорыя:Арганізацыі беларускай навукі
Катэгорыя:Арганізацыі беларускай дыяспары
Аляксандр Рычардавіч Суліма

**Аляксандр Суліма** (нар. , ) — беларускі футбаліст (брамнік) і трэнер. Ігрок нацыянальнай зборнай Беларусі (2004—2006). У цяперашні час працуе трэнерам брамнікаў у гродзенскім «Нёмане».

## Клубная кар’ера 
Выхаванец гродзенскага футбола, доўгі час гуляў за гродзенскі «Нёман». З 2005 года быў асноўным брамнікам мінскага МТЗ-РІПА, а ў 2010 годзе падпісаў кантракт з мінскім «Дынама». У 2012 годзе замацаваўся ў аснове дынамаўцаў і быў прызнаны заўзятарамі найлепшым іграком клуба ў сезоне.

У сезоне 2013 быў выцеснены Аляксандрам Гутарам, і толькі ў жніўні заняў месца ў асноўным складзе. У кастрычніку 2013 года разам з Сяргеем Паліцевічам быў пераведзены ў дубль, а потым кантракт з «Дынама» быў скасаваны.

У студзені 2014 года вярнуўся ў склад «Нёмана». Спачатку быў асноўным брамнікам, але 25 мая 2014 у матчы з «Белшынай» прапусціў 3 галы пасля грубых памылак і у другім тайме быў заменены на Маруса Рапаліса. У далейшым Рапаліс стаў асноўным брамнікам. У жніўні 2014 года Суліма вярнуўся ў браму, але пасля чарговага няўдалага матча (31 жніўня 2014 года супраць БАТЭ, лік 1:2) перастаў трапляць у склад і больш на полі ў сезоне 2014 не з’яўляўся. У снежні 2014 года пакінуў «Нёман» па заканчэнні кантракта.

## Міжнародная кар’ера 
Былы ігрок нацыянальнай зборнай Беларусі.

## Трэнерская кар’ера 
У красавіку 2015 года папоўніў трэнерскі штаб моладзевай зборнай Беларусі ў якасці трэнера брамнікаў. У чэрвені 2019 года, з прызначэннем Міхаіла Мархеля, які раней узначальваў моладзевую зборную, галоўным трэнерам нацыянальнай зборнай Беларусі, Суліма ўвайшоў у яго штаб. У 2021 годзе заставаўся трэнерам брамнікам збронай пасля прызначэння галоўным трэнерам Георгія Кандрацьева, пакінуў штаб зборнай у лістападзе 2021 года.

У студзені 2022 года стаў трэнерам брамнікаў у гродзенскім «Нёмане». У студзені 2024 года падоўжыў кантракт з клубам.

У жніўні 2023 года атрымаў трэнерскую ліцэнзію катэгорыі PRO.

## Дасягненні 
*   Срэбраны прызёр чэмпіянату Беларусі: 2002
*   Бронзавы прызёр Чэмпіянату Беларусі (4): 2005, 2008, 2012, 2013
*  Уладальнік Кубка Беларусі (2): 2005, 2008
*  Уваходзіць у беларускі Клуб «сухіх» варатароў.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Футбольныя варатары
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Беларусі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Нёман-2 Гродна
Катэгорыя:Ігракі ФК Нёман Гродна
Катэгорыя:Ігракі ФК Лада Тальяці
Катэгорыя:Ігракі ФК Партызан Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Мінск
Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Беларусі
Янаўскае

**Янаўскае** — тапонім:

* Янаўскае — возера ў Расонскім раёне, у басейне ракі Дрыса
* *Янаўскае* — другая назва возера Янова ў басейне ракі Дзіва
* *Янаўскае* — другая назва возера Якаўскае ў басейне ракі Дрыса

## Літаратура 
*
Сяргей Аляксандравіч Кандрацьеў

**Сяргей Кандрацьеў** (нар. , ) — беларускі футбаліст, абаронца.

## Клубная кар’ера 
Выхаванец мінскай школы «Змена», з 2008 года гуляў за мінскае «Дынама». У сезоне 2010 быў асноўным левым абаронцам, але потым быў выцеснены з асноўнага складу.

У лютым 2013 года перайшоў у «Гомель». У гомельскім клубе трывала гуляў у аснове, звычайна на пазіцыі левага абаронцы, часам выкарыстоўваўся як правы абаронца. У лютым 2014 года кантракт з «Гомелем» быў разарваны.

У сакавіку 2014 падпісаў кантракт з брэсцкім «Дынама». У складзе брэсцкага клуба стаў выступаць на пазіцыі цэнтральнага абаронцы, часам таксама гуляў флангавага абаронцу. У матчы 3-га тура супраць «Белшыны» (12 красавіка) на 29-й хвіліне атрымаў чырвоную картку з-за канфлікту з арбітрам пасля выдалення Уладзіміра Шчэрбы. Застаўшыся ўдзевяцёх, брэсцкі клуб разгромна саступіў 0:7, а Кандрацьеў атрымаў трохматчавую дыскваліфікацыю.

У сезоне 2015 працягваў быць асноўным іграком «Дынама», стаў выступаць на пазіцыі левага абаронцы. Па заканчэнні сезона пакінуў клуб.

У лютым 2016 года пасля прагляду падпісаў кантракт з наваполацкім «Нафтанам», дзе стаў іграком асновы. У студзені 2017 года накіраваўся ў стан бабруйскай «Белшыны» і ў лютым падпісаў кантракт. У складзе «Белшыны» таксама стаў асноўным абаронцам.

У студзені 2019 года перайшоў у жыткавіцкі ЮАС, аднак ужо ў красавіку пакінуў каманду і завяршыў прафесійную кар’еру.

У жніўні 2022 года далучыўся да віцебскага «Вялеса-2020» у Другой лізе, выступаў за каманду да канца сезона.

## Міжнародная кар’ера 
Гуляў за моладзевыя зборныя Беларусі розных узростаў.

## Дасягненні 
*   Срэбраны прызёр чэмпіянату Беларусі: 2009
*   Бронзавы прызёр чэмпіянату Беларусі: 2012

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Мінск-2
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Гомель
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Брэст
Катэгорыя:Ігракі ФК Нафтан
Катэгорыя:Ігракі ФК Белшына
Катэгорыя:Ігракі ФК Вялес-2020 Віцебск
Ласла Андар

**Ла́сла А́ндар** (; нар. , ) — венгерскі і еўрапейскі палітык, еўрапейскі камісар па рынку працы, сацыяльным пытанням і палітыцы сацыяльнай інтэграцыі з 9 лютага 2010 года.

Ласла Андар скончыў універсітэт эканамічных навук імя Карла Маркса ў Будапешце (сучасны ўніверсітэт Корвіна), дзе вывучаў эканоміку. Пазней таксама навучаўся ва ўніверсітэце Джорджа Вашынгтона і Манчэстэрскім універсітэце. З 1993 года быў рэдактарам уплывовага ў Венгрыі часопіса *«Eszmélet»*. У 2003 годзе стаў адным з кіраўнікоў эканамічнай секцыі Венгерскай сацыялістычнай партыі, у 2005 годзе стаў членам савета дырэктараў Еўрапейскага банка рэканструкцыі і развіцця. 9 лютага 2010 года стаў еўрапейскім камісарам па рынку працы, сацыяльным пытанням і палітыцы сацыяльнай інтэграцыі, стаўшы прадстаўніком Венгрыі ў Еўракамісіі замест Ласла Ковача.

## Спасылкі 
* Ласла Андар на сайце Еўракамісіі 

Катэгорыя:Палітыкі Венгрыі
Катэгорыя:Еўрапейскія камісары
Катэгорыя:Члены Венгерскай сацыялістычнай партыі
Катэгорыя:Выпускнікі Універсітэта Корвіна
Дзмітрый Аляксандравіч Коўб

**Дзмітрый Коўб** (нар. , ) — беларускі футбаліст, нападнік.

## Клубная кар’ера 
Пачаў кар’еру ў Салігорску, дзе гуляў за дубль. У першай палове 2008 года выступаў за клуб-аўтсайдэр Другой лігі «БДАТУ-Ніва», дзе стаў найлепшым бамбардзірам.

Улетку 2008 года перайшоў у бабруйскую «Белшыну». Добра праявіў сябе ў сезоне 2011, забіўшы за сезон 10 галоў. Пасля гэтага сезону перайшоў у якасці свабоднага агента ў «Мінск», але не замацаваўся ў асноўным складзе. У выніку ў канцы ліпеня 2012 года вярнуўся ў бабруйскі клуб.

У студзені 2013 года стаў іграком магілёўскага «Дняпро». Спачатку гуляў у аснове, але потым засеў на лаўцы запасных і толькі выхадзіў на замену. У выніку па заканчэнні сезону пакінуў клуб.

У сакавіку 2014 года стаў іграком дэбютанта літоўскай A Лігі — футбольнага клуба «Тракай». У складзе «Тракая» ў сезоне 2014 забіў 11 галоў, пры гэтым аднойчы вызначыўся незвычайным святкаваннем гола. У лютым 2015 года разарваў кантракт з «Тракаем».

Вярнуўшыся з Літвы, у лютым 2015 года падпісаў кантракт з футбольным клубам «Віцебск», які па выніках сезону 2014 вярнуўся ў Вышэйшую лігу. За паўгады ў «Віцебску» забіў 3 галы, пры гэтым 2 — з пенальці. У ліпені 2015 года па пагадненні бакоў пакінуў віцебскі клуб.

У канцы жніўня 2015 года стаў іграком «Гарадзеі», якой дапамог выйсці ў Вышэйшую лігу. У снежні 2015 года падоўжыў кантракт з клубам. У пачатку сезону 2016 з’яўляўся ў стартавым складзе «Гарадзеі», але потым страціў месца ў аснове. Па заканчэнні сезону 2016 пакінуў «Гарадзею».

У лютым 2017 года прыбыў на прагляд у эстонскі клуб «Транс» (Нарва) і ў выніку падпісаў з ім кантракт. За паўгады ў складзе эстонскай каманды забіў 10 галоў у 14 матчах. У верасні 2017 года перабраўся ў Індыю, стаўшы іграком клуба «Мінерва Пенджаб». Аднак, у лістападзе 2017 года не быў заяўлены індыйскім клубам на новы сезон і пакінуў яго.

У пачатку 2018 года рыхтаваўся да новага сезону з «Крумкачамі», аднак клуб не здолеў атрымаць ліцэнзію на ўдзел у Вышэйшай лізе. У сакавіку 2018 года стаў іграком «Баранавічаў». Пакінуў каманду ў ліпені таго ж года.

У студзені 2019 года стала вядома, што Дзмітрый завяршыў кар’еру і стаў працаваць дзіцячым трэнерам у школе мінскага «Дынама».

## Дасягненні 
*  Пераможца Першай лігі чэмпіянату Беларусі: 2009

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Дмитрий Ковб: «Меня бы устроило место в четверке». football.by. 

Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Баранавічы
Катэгорыя:Ігракі ФК Мінерва Пенджаб
Катэгорыя:Ігракі ФК Транс Нарва
Катэгорыя:Ігракі ФК Гарадзея
Катэгорыя:Ігракі ФК Віцебск
Катэгорыя:Ігракі ФК Рыцярэй
Катэгорыя:Ігракі ФК Дняпро Магілёў
Катэгорыя:Ігракі ФК Белшына
Катэгорыя:Ігракі ФК Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК ДБК Гомель
Катэгорыя:Ігракі ФК БДАТУ-Ніва
Катэгорыя:Ігракі ФК Шахцёр Салігорск
Старыя яўрэйскія могілкі (Прага)

**Старое яўрэйскія могілкі ў Празе** — могілкі яўрэйскага квартала Іозефаў, пахаванні на якім здзяйсняліся прынамсі з пачатку XV стагоддзя да 1787 года.

Каб не парушаць супакой памерлых, пахаванні здзяйсняліся пластамі. Найстарэйшае ацалелае надмагілле датавана 1439 годам. Па некаторых падліках, на могілках пахавана не менш за 100 000 яўрэяў, прычым да цяперашняга часу захаваліся прыблізна 12 тысяч надмагільных камянёў. З вядомых асоб тут пахаваны Махараль з Прагі (пам. 1609), Давід Ганс (пам. 1613) і Іосіф Дэльмедзіга (пам. 1655).

У канспіралігічнай літаратуры Старыя яўрэйскія могілкі разглядаюцца як традыцыйнае месца тайных збораў «сіёнскіх мудрацоў». Тут нібы імі былі складзены знакамітыя пратаколы (у рэчаіснасці фальшыўка). Гэта тэма падрабязна разгледжана ў рамане Умберта Эка «Пражскія могілкі» (2010).

## Спасылкі 
Катэгорыя:Могілкі Прагі
Катэгорыя:Яўрэйскія могілкі
Катэгорыя:З’явіліся ў XV стагоддзі
Катэгорыя:XV стагоддзе ў Празе
Земляны Вал

**Земляны́ вал** — гістарычны аб’ект Мінска, частка сярэднявечных гарадскіх умацаванняў.

Гарадскі вал пачынаўся на захад ад цяперашняга Замчышча (а тады замка), каля збегу цяперашніх вуліц Замкавай і Вызвалення, ішоў на паўднёвы захад, перасякаў Ракаўскую (тут была брама), потым з захаду ўздоўж Юрава-Завальнай, потым долу ўздоўж вуліцы Раманаўская Слабада, перасякаў Нямігу (брама), Рэвалюцыйную (яшчэ адна брама) і ішоў угору ўздоўж вуліцы Гарадскі Вал, пасля збегу з Інтэрнацыянальнай (брама) зварочваў на паўднёвы ўсход і каля перакрыжавання Камсамольскай (брама) з праспектам Незалежнасці выходзіў на трасу праспекта і ішоў проста па ёй (на перакрыжаванні з Леніна была брама), заканчваўся вал на ўскрайку гары ва ўсходнім вуглу цяперашняй Кастрычніцкай плошчы.

## Гісторыя 
 фасадам выходзіла на трасу вала, пачатак XX ст.]]
У XVI—XVIII стст. горадам (местам) лічылі толькі старую частку Менска, абмежаваную валам, за ім былі ўжо прадмесці, прыгарадныя паселішчы. Вал дагэтуль прасочваецца ў планіроўцы горада.

У першай палове XIX ст. расійскія ўлады разраўнялі вал. На значнай частцы трасы вала праклалі новую вуліцу — Захар’еўскую (цяпер гэта цэнтральная частка праспекта Незалежнасці).

Месцамі разраўняную трасу вала абсадзілі ліпамі і таполямі. Да 1965 года паўтаравяковыя ліпы яшчэ былі на вуліцы Хлебнай (цяпер Юрава-Завальная), але ссечаны падчас рэканструкцыі горада.

З валам звязаны гістарычныя мінскія вулічныя тапонімы — Завальная (ад «за валам»), Загародная («за горадам»). Станам на 2025 года, пра вал нагадваюць вуліцы Юрава-Завальная і Гарадскі Вал.

## Галерэя 

Miensk. Менск (1797).jpg|1797
Miensk. Менск (O. Vangoŭski, 25.06.1801).jpg|1801
Miensk. Менск (T. Kramer, 1797).jpg|1-я палова XVIII ст.
Мінск. План канца XVIII ст. (РДВГА).jpg|канец XVIII ст.

## Літаратура 
* *Шыбека З. В.*, *Шыбека С. Ф.* Мінск: Старонкі жыцця дарэв. горада/ Пер. з рускай мовы М.Віжа; Прадмова С. М. Станюты. — Мн.: Полымя, 1994. — 341 с [1] асобн. арк. карт.: іл. ISBN 5-345-00613-X.
* *Жучкевич В. А.* Улицы помнят: История, события, люди в названиях улиц и площадей города-героя. Мн., 1979. С. 13—14.
* Памяць: Гіст.-дакум. хроніка Мінска. У 4 кн. Кн. 1-я. — Мн.: БЕЛТА, П15 2001. — 576 с.: іл. ISBN 985-6302-33-1.

Катэгорыя:Гістарычныя раёны Мінска
Сант’ягу (востраў, Каба-Вердэ)

**Сант’ягу** (парт. *Santiago*) — востраў у краіне Каба-Вердэ, уваходзіць у паўднёвую групу астравоў Сатавенту. Агульная плошча 991 кв. км. Насельніцтва — 240000 чал. (2010 г.). На востраве размешчана сталіца Каба-Вердэ — горад Прая.

## Гісторыя 
Сант’ягу быў адкрыты партугальцамі ў 1460 г. і стаў першым востравам Каба-Вердэ, дзе была заснавана калонія Рыбейра-Грандэ (цяпер Сідадзі-Велья) у 1463 г. З 1466 г. для працы на плантацыях бавоўны і цукровага трыснягу пачалі ўвозіцца негры-рабы. Дзякуючы трансатлантычнаму гандлю рабамі і каланіяльнымі таварамі калонія хутка расла. Разам з гэтым расла і колькасць чарнаскурых насельнікаў. У 1712 г. Рыбейра-Грандэ быў амаль разбураны французскімі піратамі. Адміністрацыйны цэнтр перанеслі на плато Прая.

У 1878 г. было адменена рабства, што прынесла мясцовай эканоміцы значныя страты. Партугальскія ўлады імкнуліся перасяліць частку мясцовага насельніцтва ў іншыя калоніі. З сярэдзіны XIX ст. развівалася эміграцыя. У XX ст. каля мястэчка Тарафал на Сант’ягу дзейнічаў канцлагер, у якім утрымоўваліся палітычныя вязні з Партугаліі і іншых калоній. 5 ліпеня 1975 г. у Праі была абвешчана незалежнасць Каба-Вердэ.

## Геаграфія 
Сант’ягу — самы вялікі востраў Каба-Вердэ. Мае вулканічнае паходжанне. Даволі гарысты. Найвышэйшы пункт — Піку-дэ-Антоніу (1394 м). Высокія горы затрымоўваюць хмары, якія нясуць вятры, таму клімат тут больш вільготны, чым на нізінных астравах. Найбольшая колькасць ападкаў прыходзіцца на цэнтральную і ўсходнюю часткі. На паўночна-ўсходніх схілах захаваліся вільготныя лясы. Сярэдняя гадавая тэмпература вагаецца ад 20 да 35° C.

## Эканоміка і інфраструктура 
Асновай эканомікі вострава з’яўляюцца сельская гаспадарка (плантацыі бананаў, цукровага трыснягу, садавіны), рыбная прамысловасць і турызм. У порце Праі дазапраўляюцца трансатлантычныя судны. Дзякуючы вялікай шчыльнасці насельніцтва інфраструктура развіта лепей, чым на суседніх астравах. Усе раёны электрыфікаваны і звязаны са сталіцай дарогамі. У 2005 г. адкрыты новы міжнародны аэрапорт, адкуль таксама можна дабрацца да іншых астравоў.

## Турызм 
Турызм пакуль не з’яўляецца такой важнай галіной гаспадаркі, як на востраве Сал. Але Сант’ягу прыцягвае спалучэннем шырокіх пляжаў і маляўнічага горнага ландшафту. Турыстаў могуць зацікавіць мясцовая культура і гісторыя. Сант’ягу — прытулак найстаражытнейшай афра-еўрапейскай крэольскай абшчыны. Мясцовыя насельнікі размаўляюць на асобым дыялекце партугальскай мовы. Шырока адзначаюцца святы — Жамбао (май), які суправаджаецца музычнымі вулічнымі шэсцямі, рэлігійны фестываль Табанка (чэрвень і ліпень), Носа-Сеньёра-дэ-Граса (15 жніўня) у гонар заступніцы Праі.

## Галерэя 

Image:Santiago, Cape Verde, 1589.jpg|Рыбейра-Грандэ (цяпер Сідадзі-Велья) у 1589 г.
Image:Icaraí.jpg|Заліў Прая
Image:Pico da Antonia.jpg|Піку-дэ-Антоніу
Image:Pico da Antonia-Ane.jpg|Горны пейзаж
Image:Cape Verde Santiago landscape 2011.jpg|Сельскае паселішча
Image:Gossiping.jpg|Жанчыны пасля працы

## Спасылкі 
* ISLAND OF SANTIAGO
* Santiago Island Cape Verde 
* Santiago 

Катэгорыя:Астравы Каба-Вердэ
Ільянскі раён

**Ілья́нскі раён** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў БССР у 1940—1957 гадах. Цэнтр — вёска Ілья.

Утвораны 15 студзеня 1940 года ў складзе Вілейскай вобласці БССР. 12 кастрычніка 1940 года падзелены на 11 сельсаветаў: Альковіцкі, Вязынскі, Ільянскі, Карпавіцкі, Латыгальскі, Навагуцкі, Ракшыцкі, Рэдзькавіцкі, Суднікоўскі, Хаценчыцкі, Шыпкоўскі. З 20 верасня 1944 года ў складзе Маладзечанскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны Ракшыцкі і Шыпкоўскі сельсаветы. 3 жніўня 1954 года ў склад Маладзечанскага раёна перададзены вёскі Кутляны і Самалі. 24 ліпеня 1957 года раён скасаваны, яго тэрыторыя далучана да Вілейскага раёна.

## Літаратура 
* 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Раёны, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Раёны, скасаваныя ў 1957 годзе
Катэгорыя:Былыя раёны Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя Вілейскага раёна
Хаценчыцкі сельсавет

**Хаце́нчыцкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Вілейскага раёна Мінскай вобласці. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Хаценчыцы.

## Гісторыя 
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Ільянскага раёна Вілейскай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Маладзечанскай вобласці. З 24 ліпеня 1957 года ў складзе Вілейскага раёна. 6 верасня 1957 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаваных Карпавіцкага і Навагуцкага сельсаветаў. З 20 студзеня 1960 года сельсавет у складзе Мінскай вобласці. У сакавіку 1977 года скасаваны хутары Пуцілава і Шчарка-II.

## Населеныя пункты 
* 1 студзеня 1947 года — 27
* 1 студзеня 1974 года — 74

## Насельніцтва 
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1568 чалавек, з іх 96,7 % — беларусы, 2,4 % — рускія; паводле перапісу 2019 года — 1157 чалавек.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Ільянскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Сямашка

**Сямашка** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Алена Валянцінаўна Сямашка (нар. 1975) — беларускі юрыст, суддзя Канстытуцыйнага Суда Рэспублікі Беларусь (з 2025).
* Аляксандр Мікалаевіч Сямашка (1952—2013) — вучоны ў галіне вылічальнай тэхнікі і сістэм кіравання.
* Андрэй Сямашка (да 1741—1777) — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.
* Валянціна Антонаўна Сямашка — беларуская піяністка і музычны педагог.
* Віктар Віктаравіч Сямашка — беларускі паэт.
* Віктар Станіслававіч Сямашка — беларускі мастак.
* Дамінік Сямашка (1878—1932) — польскі, беларускі і літоўскі палітычны дзеяч.
* Іосіф Сямашка (1799—1868) — уніяцкі, потым праваслаўны царкоўны дзеяч.
* Канстанцін Сямашка (1894—1985) — праваслаўны царкоўны дзеяч.
* Любоў Сямашка — беларуская оперная спявачка і музычны педагог.
* Мікалай Аляксандравіч Сямашка (1874—1949) — расійскі і савецкі дзеяч аховы здароўя.
* Мікола Сямашка — беларускі паэт.
* Пётр Міхайлавіч Сямашка — беларускі дзяржаўны дзеяч.
* Сцяпан Пятровіч Сямашка — беларускі пісьменнік.
* Сяргей Аляксандравіч Сямашка (нар. 1960) — беларускі палітык.
* Уладзімір Ільіч Сямашка — беларускі дзяржаўны дзеяч.
* Яўген Ігнатавіч Сямашка (нар. 1948) — беларускі журналіст, гісторык.
Аляксандр Мікалаевіч Сычоў

**Алякса́ндр Мікала́евіч Сычо́ў** (нар. , ) — беларускі палітык і дыпламат.

## Біяграфія 
У дыпламатычнай службе з 1979 года. З 13 студзеня 1994 года быў Пастаянным прадстаўніком Рэспублікі Беларусь пры Арганізацыі Аб’яднаных Нацый. 11 жніўня 2000 года быў адстаўлены з гэтай пасады і адначасова прызначаны намеснікам Міністра замежных спраў Рэспублікі Беларусь.

18 лютага 2005 прызначаны Надзвычайным і Паўнамоцным Паслом Рэспублікі Беларусь у Аўстрыйскай Рэспубліцы і Пастаянным прадстаўніком Рэспублікі Беларусь пры міжнародных арганізацыях у Вене. Адстаўлены з гэтых пасад быў 26 жніўня 2011 года.

25 верасня 2006 года ўзнагароджаны Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь, а 1 верасня 2011 года — Ганаровай граматай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь.

## Спасылкі 
* На старонцы «Кто есть кто в Республике Беларусь» 
* BOTSCHAFT der REPUBLIK BELARUS in der REPUBLIK OSTERREICH — Botschafter (па стане на 1 мая 2009 года)   

Катэгорыя:Дыпламаты Беларусі
Катэгорыя:Палітыкі Беларусі
Катэгорыя:Паслы Беларусі ў Аўстрыі
Катэгорыя:Узнагароджаныя Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Намеснікі міністра замежных спраў Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Узнагароджаныя Ганаровай граматай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь
Баярскі сельсавет (Полацкі раён)

**Бая́рскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Полацкага раёна Віцебскай вобласці. Цэнтр — вёска Баяры.

## Гісторыя 
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Полацкага раёна Полацкай акругі БССР. Цэнтр — фальварак Баяршчына. У 1928 годзе цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Ноўка. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Полацкім раёне БССР, з 21 чэрвеня 1935 года — Полацкай акругі, з 20 лютага 1938 года — Віцебскай вобласці. У 1939 годзе цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Баяры. З 20 верасня 1944 года сельсавет у Полацкім раёне Полацкай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Віцебскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Бельскага сельсавета.

## Населеныя пункты 
* 1 студзеня 1947 — 8

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
*  С. 538
*  С. 237
* 

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Полацкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1954 годзе
Баярскі сельсавет

Назву **Бая́рскі сельсавет** маюць:

* Баярскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Полацкага раёна Віцебскай вобласці.
* Баярскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Мядзельскага раёна Мінскай вобласці
Сікорскі

**Сікорскі** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Анатоль Віктаравіч Сікорскі (нар. 1956) — кандыдат медыцынскіх навук, дацэнт, рэктар Беларускага дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта.
* Ігар Іванавіч Сікорскі (1889—1972) — рускі і амерыканскі авіяканструктар, вучоны, вынаходнік, філосаф.
* Радаслаў Сікорскі (нар. 1963) — польскі палітык.
* Сяргей Іванавіч Сікорскі — адзін з арганізатараў і кіраўнікоў партызанскага руху падчас Вялікай Айчыннай вайны. Герой Савецкага Саюза.
* Уладзіслаў Сікорскі (1881—1943) — польскі грамадска-палітычны, дзяржаўны і ваенны дзеяч, генерал.
* Усевалад Міхайлавіч Сікорскі (1923—1981) — беларускі савецкі гісторык і грамадскі дзеяч.
Ананій Іванавіч Дзякаў

**Ананій Іванавіч Дзякаў** (, в. Багданаўка Мсціслаўскага павета, цяпер Хіславіцкі раён, Смаленская вобласць — , , турма НКВД) — дзяржаўны дзеяч, педагог, рэктар БДУ.

## Біяграфія 
Паходзіў з сялянскай сям’і. Скончыў пачатковую школу.

Удзельнічаў у Першай сусветнай вайне. За мужнасць у баях атрымаў афіцэрскае званне. У 1918 годзе ўступіў у ВКП(б), узначаліў Вяземскі зямельны аддзел. У 1919—1923 гадах служыў у Чырвонай Арміі (камандзір роты). З 1923 года — намеснік старшыні Мсціслаўскага павятовага выканкама. У 1924 годзе прызначаны намеснікам старшыні (потым старшынёй) Магілёўскага акруговага выканкама.

У ліпені 1928 года накіраваны на вучобу ў Прамысловую акадэмію ў Маскву, але вучыцца не давялося — быў пры­значаны намеснікам старшыні (пазней старшынёй) Віцебскага выканкама. У 1930—1934 гадах вучыўся ў Маскве ў Інстытуце чырвонай прафесуры.

З лютага 1934 года — намеснік рэктара, рэктар Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Быў жанаты, гадаваў двое дзяцей. З восені 1935 года загадчык аддзела ЦВК БССР. У ліпені 1936 прызначаны наркамам асветы БССР.

Арыштаваны 11 мая 1937 года ў Мінску па адрасе: вул. Горкага, д. 21/52, кв. 24. Асуджаны пазасудовым органам НКВД 28 кастрычніка 1937 года як «член нацыянал-фашысцкай арганізацыі, які праводзіў шкодніцкую работу ў галіне народнай асве­ты» да вышэйшай меры пакарання з канфіскацыяй маёмасці. Расстраляны 29 кастрычніка 1937 года. Рэабілітаваны ваеннай калегіяй Вярхоўнага суда СССР 3 красавіка 1957 года. Асабістая справа Д. № 10175-с захоўваецца ў архіве КДБ Беларусі.

## Гл. таксама 
* Спіс рэктараў Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта
* Спіс дзеячаў Беларусі, расстраляных 29—30 кастрычніка 1937 года

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Ананий Иванович Дьяков  // Сайт БДУ
* Леанід Маракоў «Ахвяры і Карнікі»

Катэгорыя:Удзельнікі Першай сусветнай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі Грамадзянскай вайны ў Расіі
Катэгорыя:Рэктары БДУ
Катэгорыя:Народныя камісары асветы БССР
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Катэгорыя:Расстраляныя ў СССР
Катэгорыя:Пасмяротна рэабілітаваныя ў СССР
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Хіславіцкім раёне
Свята ўраджаю (карная аперацыя)

**Аперацыя «Свята ўраджаю»** () — кодавая назва карнай аперацыі нямецкіх акупацыйных улад супраць партызан і насельніцтва на тэрыторыі Грэскага, Капыльскага, Пухавіцкага, Слуцкага, Уздзенскага раёнаў Мінскай вобласці падчас Вялікай Айчыннай вайны.

Карная аперацыя праводзілася ў студзені — лютым 1943 года 13-м паліцэйскім палком СС, батальёнам СС Дырлевангера, 11 паліцэйскім і ахоўнымі батальёнамі, трыма камандамі СД. Гітлераўцы спрабавалі акружыць і знішчыць партызанскія фарміраванні. Партызаны ўдалым тактычным манеўрам выйшлі з блакіраваных раёнаў.

Падчас аперацыі карнікі расстралялі 4325 чалавек, вывезлі на прымусовыя работы больш за 1300 чалавек. Былі спалены шмат вёсак, у тым ліку Жавулкі (загублена 512 чал.), Калодзезнае (загублена 196 чал.), Масявічы (загублена 130 чал.), Рулёва (загублена 22 чал.) Капыльскага раёна, Адамава (загублена 190 чалавек), Гондарава, Красная Старонка (загублена 75 чал.), Лазараў бор, Руднаўка Слуцкага раёна. Была захоплена вялікая колькасць буйной рагатай жывёлы, авечак, збожжа, насення і іншых матэрыяльных каштоўнасцей.

## Літаратура 
* *Пасэ У. С.* «Свята ўраджаю» / У. С. Пасэ // 
* *Пасэ У. С.* «Свята ўраджаю» / У. С. Пасэ // 

Катэгорыя:Карныя аперацыі нямецкага войска
Катэгорыя:Нямецкая акупацыя Беларусі (1941—1944)
Катэгорыя:Бітвы Вялікай Айчыннай вайны ў Беларусі
Ніна Баршчэўская

**Ніна Баршчэўская** (, Козлікі Гайнаўскага павета Беластоцкага ваяводства, Польшча) — беларускі мовазнавец, грамадскі і культурны дзеяч. Доктар філалагічных навук (2004), прафесар.

## Біяграфія 
Скончыла Агульнаадукацыйны ліцэй з беларускай мовай навучання імя Б. Тарашкевіча ў Бельску Падляскім (1975), затым вучылася на Кафедры беларускай філалогіі Варшаўскага ўніверсітэта, на якой працавала ў 1980—2018 гадах і якой кіравала ў 2009—2014 і 2016—2018 гадах. У дыпломнай (1980) і кандыдацкай працах (1988) закранала пытанні польска-беларускага моўнага памежжа і дыялектызмаў у беларускай літаратурнай мове. У 2004 годзе абараніла доктарскую дысертацыю «Беларуская эміграцыя — абаронца роднае мовы». З’яўляецца прафесарам Варшаўскага ўніверсітэта. Аўтар звыш 50 навуковых публікацый.

Ад заснавання ў 1992 г. да 2018 г. працавала ў Беларускай службе Польскага радыё у якасці кіраўніцы (галоўнага рэдактара).

## Узнагароды 
Узнагароджана медалём 100 гадоў БНР Рады Беларускай Народнай Рэспублікі, медалём «Гонар і Годнасць» (21 люты 2024), медалём Францыска Скарыны (22 студзеня 2025, узнагарода ўручана 23 сакавіка 2025)

## Асноўныя працы 
* Беларуская эміграцыя — абаронца роднае мовы. -- Варшава: Кафедра беларускай філалогіі Факультэт прыкладной лінгвістыкі і ўсходнеславянскіх філалогій Варшаўскі ўніверсітэт, 2004. — 368 с. ISBN 83-920472-0-6.

## Гл. таксама 
* Кафедра беларусістыкі Варшаўскага ўніверсітэта
* Беларуская рэдакцыя Польскага Радыё
* Аляксандр Баршчэўскі

## Літаратура 
* Ірына Тамільчык. Баршчэўская Ніна  // Кантакты і дыялогі 9/2000

## Спасылкі 
* Ніна Баршчэўская // Беларускія аўтары  на Kamunikat.org
* Acta Albaruthenica. Tom jubileuszowy dedykowany prof. Ninie Barszczewskiej 

Катэгорыя:Дактары філалагічных навук
Катэгорыя:Мовазнаўцы Польшчы
Катэгорыя:Узнагароджаныя медалём «Гонар і Годнасць»
Катэгорыя:Беларусісты Польшчы
Belarus.by

**Belarus.by** — aфіцыйны партал Беларусі для замежных карыстальнікаў. Распачаў сваю працу ў 2006. Стваральнік сайта — БЕЛТА.

Сайт змяшчае інфармацыю пра турыстычныя славутасці (уключна з даведкамі пра візавы рэжым і страхоўкі), гісторыю і культуру Беларусі, а таксама звесткі пра эканамічны патэнцыял і бізнес-магчымасці краіны. На сайце ёсць стужка дзяржаўных навін і фотаздымкі.

26 чэрвеня 2009 ў Нацыянальнай бібліятэцы адбылася афіцыйная прэзентацыя абноўленай версіі партала. На сайце з’явіліся відэаролікі і флэш-анімацыя, стыль падачы інфармацыі стаў менш афіцыйным.

У наш час мае чатыры моўныя версіі — англійскую, беларускую, рускую і кітайскую.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Сайты Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 2006 годзе
Kamunikat.org

**Kamunikat.org** (**Камунікат**) — беларуская інтэрнэт-бібліятэка, адна з найбуйнейшых у свеце. Стваральнік рэсурса — журналіст польскага радыё Беласток Яраслаў Іванюк.

Узнікла як аднайменная старонка бюлетэня Беларускай рэдакцыі радыё Палонія, якая з часам пачала ператварацца ў інтэрнэт-бібліятэку.

У ліпені 2023 года рашэннем Міністэрства інфармацыі Рэспублікі Беларусь доступ да сайта быў абмежаваны на тэрыторыі Беларусі. У 2025 годзе сайт і старонкі праекта дадалі ў рэспубліканскі спіс экстрэмісцкіх матэрыялаў.

У сакавіку 2026 года КДБ Беларусі аб’явіў экстрэмісцкім фарміраваннем кааліцыю некалькіх выдавецтваў, уключаючы Kamunikat.org.

## Анлайн-бібліятэка 
Складаецца з трох асноўных раздзелаў — «кнігі», «часопісы» і «артыкулы». Налічвае больш за 1000 беларускіх кніжак і часопісаў.

На галоўнай старонцы рэсурса штодзённа рэгіструецца каля тысячы наведванняў.

### Выдавецкая дзейнасць 
Пачынаючы з 2021 года Kamunikat.org пачаў выдавецкую дзейнасць. Выйшаў шэраг папяровых выданняў Уладзіміра Някляева, Віктара Марціновіча, Ганны Янкуты, зборнік «Нерасстраляныя», 10 кніг Уладзіміра Арлова і інш. 

## Спасылкі 
* Галоўная старонка праекта 
* Люстэркавы сайт у дамене net 
* Люстэркавы сайт у дамене com 
* Старонка на Твітэры
* Блог «Камуніката» ў ЖЖ
* Суполка «Камуніката» у ЖЖ

Катэгорыя:сайты Беларусі
Катэгорыя:Сайты, якія з’явіліся ў 2000 годзе
Катэгорыя:Цэнзура ў Беларусі
Катэгорыя:Беларускія выдавецтвы ў замежжы
Сонечны гадзіннік

]]

**Сонечны гадзі́ннік** — прыбор для вызначэння часу па змене даўжыні ценю ад гномана і яго руху па цыферблату. З'яўленне гэтых гадзіннікаў звязана з момантам, калі чалавек усвядоміў узаемасувязь паміж даўжынёй і становішчам сонечнага ценю ад тых ці іншых прадметаў і становішчам Сонца на небе.

Найпрасцейшыя сонечныя гадзіннікі паказваюць сонечны час, а не мясцовы, гэта значыць, не ўлічваюць дзяленне Зямлі на часавыя паясы. Акрамя таго, найпрасцейшыя сонечныя гадзіннікі не ўлічваюць летняга часу. Карыстацца сонечнымі гадзіннікамі можна толькі днём і пры бачнасці Сонца.

У наш час сонечнымі гадзіннікамі па прамым прызначэнні практычна не карыстаюцца, яны саступілі месца розным відам іншых гадзіннікаў.

## Гл. таксама 
* Гноман
* Гнамоніка
* Ураўненне часу

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* The Mathematics of Sundials
* Principle and Use of Ottoman Sundials, Atilla Bir
 (выява метак KMZ для Google Earth)

*
Катэгорыя:Гісторыя астраноміі
Манастыршчынскі раён

**Манасты́ршчынскі раён** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на захадзе Смаленскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр — г.п. Манастыршчына.

## Геаграфія 
Плошча раёна — 1513,75 км².

Тэрытарыяльна раён мяжуе: на паўночным захадзе з Краснінскім, на паўночным усходзе з Смаленскім, на ўсходзе з Пачынкаўскім, на паўднёвым усходзе з Хіславіцкім раёнамі Смаленскай вобласці. На паўднёвым захадзе і захадзе раён мяжуе з Беларуссю.

Раён размяшчаецца на Смаленска-Краснянскім узвышшы. Водападзел ракі Дняпро і Сажа. Паўднёвая частка раёна ў Сожаўскай нізіне. Асноўная рака — Віхра.

На падвышаных, добра дрэнажаваных водападзельных дзялянках пераважаюць дзярнова-сярэднепадзолістыя глебы на лёсападобных суглінках і марэне. У паніжэннях рэльефу звычайныя дзярнова-сільнападзолістыя забалочаныя і дзярновыя забалочаныя, у далінах рэк — поймавыя глебы. Лясы займаюць 11,1 % тэрыторыі.

## Гісторыя 
У 1929 годзе утвораны Манастыршчынскі раён з цэнтрам у Манастыршчыне.

## Дэмаграфія 
Колькасць насельніцтва — 9 195 чал. (2017).

## Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел 
З 2015 года ў Манастыршчынскім раёне 202 населеных пункта ў складзе 1 гарадскога і 6 сельскіх паселішчаў::

**Гарадскія паселішчы**
# Манастыршчынскае гарадское паселішча

**Сельскія паселішчы**
# Аляксандраўскае сельскае паселішча
# Барсукоўскае сельскае паселішча
# Гогалеўскае сельскае паселішча
# Новаміхайлаўскае сельскае паселішча
# Собалеўскае сельскае паселішча
# Татарскае сельскае паселішча

## Эканоміка 
Сельская гаспадарка спецыялізуецца на малочна-мясной жывёлагадоўлі і збожжавытворчасці, ільнаводстве, вырошчванні бульбы.

## Транспарт 
Манастыршчына злучана дарогамі рэгіянальнага значэння з Смаленскам, Красным, Хіславічамі і Мсціславам.

## Славутасці 
* Царква Ушэсця Гасподняга ў в. Мягновічы.

## Вядомыя ўраджэнцы 
* Цімафей Іванавіч Валковіч (1899—1981) — савецкі ваенны дзеяч, генерал-маёр.
* Эсфір Саламонаўна Гурэвіч (нар. 1921) — беларускі літаратуразнавец.
* Васіль Мікалаевіч Еўцыхевіч (1911—1980) — савецкі вучоны, географ і педагог.
* Сяргей Уладзіміравіч Фамін (1906—1941) — беларускі паэт.
* Уладзімір Дзмітрыевіч Чарнігаў (1922—1985) — беларускі вучоны ў галіне ветэрынарыі.
* Павел Пятровіч Шастакоў (1899—1937) — беларускі паэт і журналіст.

## Спасылкі 
* Манастыршчанскі раён на Radzima.org

Катэгорыя:Раёны Смаленскай вобласці
Світка

250px|thumb|Ліцвін у свіце
[thumb|250px|«Ілюстрацыя да казкі [:s:Сіняя світа налева пашыта|Сіняя світа навыварат шыта» на паштовай марцы Беларусі]]
**Сві́тка, сві́та** — верхняе мужчынскае і жаночае адзенне з сукна ў беларусаў, літоўцаў, рускіх і ўкраінцаў. Бытавала да 1930-х гадоў.

## Гісторыя 
Світа як верхняе мужчынскае і жаночае нераспашное адзенне розных слаёў насельніцтва была вядомая з XI стагоддзя. На падставе фрагмента мужчынскай світы XII-XIII стагоддзяў, знойдзенай беларускімі археолагамі ў Віцебску, была зроблена рэканструкцыя. Яна была нерасхінутай вопраткай, без каўняра, прамога крою з доўгімі прамымі рукавамі і зашпількай ад гарлавіны да лініі таліі на 6 гузікаў з  і падпяразвалася поясам з тканіны. Каля в. Перавоз Глыбоцкага раёна Віцебскай вобласці археолагі знайшлі мініяцюрны рукапіс, паводле якога стала магчыма вызначыць крой світы. Яна служыла таксама лёгкім відам вопраткі, накшталт сучаснага пінжака.

Мужчынскія світы таго часу былі шарсцянымі і зашпільваліся на ксцяныя, драўляныя, металічныя гузікі або фібулы.

## Апісанне 
Звычайна світкі шылі з даматканага сукна колеру авечай поўсці, святочныя, напрыклад на Украіне, з сукна чырвонага колеру. На поўначы Беларусі шылі світкі прамога крою, у цэнтральных раёнах з адразной і неадразной спінкай, звужанай ў таліі. На Палессі насілі світкі «з вусамі» — клінамі, ушытымі ад таліі па баках да нізу, і ўпрыгожанымі вышыўкай, каляровымі шнурамі. Даўжыня — ніжэй калена.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Свита // Вялікая савецкая энцыклапедыя 

Катэгорыя:Верхняе адзенне
Катэгорыя:Беларускі касцюм
Катэгорыя:Украінскі касцюм
Катэгорыя:Рускі касцюм
Жад

[thumb|Выраб з жаду і каштоўных металаў, Кітай, [дынастыя Цын]]
[thumb|[Пектараль з жадэіту. Культура Мая]]

**Жад** — агульная назва мінералаў жадэіту і нефрыту. Назва паходзіць ад  — «паяснічны камень» і была дана іспанцамі пры заваяванні Амерыкі ў сувязі з прыпісанымі каменю ўласцівасцямі талісмана, які вылечвае нырачныя хваробы.

У 1863 годзе французскі вучоны А. Дэмур выявіў, што гэты вязкі камень, вядомы чалавеку некалькі тысячагоддзяў, можа быць двума рознымі мінераламі. У гемалогіі жадам могуць няправільна зваць шматлікія зялёныя непразрыстыя мінералы, з прычыны таго, што на вока адрозніць іх цяжка.

Жад можна зблытаць з агальматалітам, амазанітам, авантурынам, грасулярам, праземам, прэнітам, серпенцінам, смітсанітам, хрызапразам.

## Ужыванне 
У старажытныя часы жад з-за сваёй трываласці і вязкасці ўжываўся для вырабу інструментаў, прылад працы і зброі. У Кітаі жад выкарыстоўваўся для вырабу прадметаў культу і знакаў дзяржаўнай улады. У Амерыцы індзейцамі жад цаніўся даражэй за золата. Пасля ўварвання заваёўнікаў мастацтва разьбы па жаду, якім віртуозна валодалі старажытныя індзейцы, было страчана. У Кітаі мастацтва разьбы па жаду развіваецца дагэтуль. Там апрацоўваецца не толькі мясцовы нефрыт, але і завазны з М'янмы жадэіт. Найбольш вядомыя цэнтры мастацкага рамяства ў Ганконгу, Пекіне і Гуанчжоу.

Існуе шмат імітацый жаду. Сярод іх найбольш вядомыя дублеты — пласцінкі з несамавітага мінерала пакрываюцца празрыстым жадэітам, прыляпляюцца зялёным клеем. Для паляпшэння колеру праводзяць афарбоўванне мінерала.

З'яўляецца сімвалам канадскай правінцыі Брытанская Калумбія.

## Літаратура 
* Шуман В. Мир камня. Драгоценные и поделочные камни. — М.: Мир, 1986. С.146.

## Спасылкі 
* Жад, жадэіт, нефрыт
* Кітайскі жад у Брытанскім музеі 

Катэгорыя:Сілікаты (мінералы)
Катэгорыя:Вырабныя камяні
Катэгорыя:Скульптура Кітая
Катэгорыя:Мінералы паводле алфавіта
Катэгорыя:Скульптурныя матэрыялы
Электронны мікраскоп

thumb|150px|right
**Электронны мікраскоп** (ЭМ) — прыбор, які дазваляе атрымліваць выяву аб’ектаў з максімальным павелічэннем да 106 раз. Дазвольная здольнасць электроннага мікраскопа ў 1000 ÷ 10000 разоў пераўзыходзіць дазваленне светлавога мікраскопа і для лепшых сучасных прыбораў можа быць менш аднаго ангстрэма. Для атрымання выявы ў электронным мікраскопе выкарыстоўваюцца адмысловыя магнітныя лінзы, якія кіруюць рухам электронаў у калоне прыбора пры дапамозе магнітнага поля.

Катэгорыя:Оптыка
Катэгорыя:Мікраскопы
Катэгорыя:Электронная оптыка
Надмагілле

[thumb|200px|Надмагільныя помнікі ў [Бостане]]
**Надмагілле** (*магільная пліта*, *надмагільны помнік*, *надмагільны камень*) — архітэктурна-скульптурны твор (крыж, камень, скульптура або архітэктурнае збудаванне), які ўстанаўліваецца на магіле для ўшанавання памяці памерлага. Надмагілле — самы распаўсюджаны тып мемарыяла.

На надмагіллі звычайна пішуць імя нябожчыка, даты нараджэння і смерці, часта пішацца эпітафія. Выгляд надмагілля залежыць ад шматлікіх фактараў: завяшчання памерлага, рэлігійных і грамадскіх традыцый, матэрыяльнага становішча сям'і і г.д. , а таксама ад абставін падчас пахавання, напрыклад, баявыя дзеянні падчас вайны.

## Гл. таксама 
* Акропаль
* Могілкі
* Катакомбы
* Калумбарый
* Маўзалей
* Кенатаф

## Літаратура 
* *Архітэктура, выяўленчае і дэкаратыўна-прыкладное мастацтва: Дапаможнік для вучняў*. Укладальнік: Барыс Лазука. Менск: Беларусь, 2001. ISBN 985-01-0124-5

## Спасылкі 
* Надмагілле «Электронная Энцыкляпэдыя»
* Надмагілле ў ВСЭ 

Катэгорыя:Пахавальныя традыцыі
Катэгорыя:Могілкі
*