open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Жазэп Барэль

**Жазэп Барэль Фантэльес** (; нар. , , Каталонія, Іспанія) — іспанскі палітык, член Іспанскай сацыялістычнай рабочай партыі (ІСРП), з 20 ліпеня 2004 па 16 студзеня 2007 — старшыня Еўрапейскага парламента. Жазеп Барэль з’яўляецца членам Партыі еўрапейскіх сацыялістаў (ПЕС) і кіруе іспанскай дэлегацыяй. Са студзеня 2007 года па студзень 2009 года ён быў старшынёй камітэта па развіцці. 12 снежня 2008 года Барэль быў вылучаны на пасаду прэзідэнта Інстытута Еўрапейскага ўніверсітэта і атрымаў яе ў студзені 2010 года.

На выбарах старшыні Еўрапейскага парламента Барэль атрымаў абсалютную большасць галасоў (388 з 700) у першым туры галасавання. Двумя іншымі кандыдатамі былі польскі ліберал Браніслаў Герэмек (208 галасоў) і французскі камуніст Франсіс Вюртц (51 голас). У межах пагаднення з кансерватыўнай фракцыяй у парламенце (Еўрапейскай народнай партыяй) у другой палове тэрміну Барэля на пасадзе прэзідэнта замяніў нямецкі палітик ад кансерватараў Ханс Герт Пётэрынг (2007 — чэрвень 2009).

З 5 чэрвеня 2018 года — міністр замежных спраў Іспаніі ў кабінеце Педра Санчэса.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Палітыкі Іспаніі
Катэгорыя:Міністры замежных спраў Іспаніі
Катэгорыя:Прафсаюзныя дзеячы Іспаніі
Гатун

**Гатун** () — вадасховішча ў Панаме на Панамскім перашыйку. Было ўтворана ў 1907—1913 гг. пры будаўніцтве Панамскага канала, які праходзіць праз вадаём. Плошча вадасховішча складае каля 425 км², вышыня воднай паверхні над узроўнем мора — 26 м, агульны аб’ём вады — каля 5,2 км³. З 81,7 км даўжыні канала 32,6 км праходзяць па Гатуне.

Вадасховішча з’явілася пасля пабудовы Гатунскай дамбы на расшыранай і паглыбленай рацэ Чагрэс за 10 км вышэй за яе вусце. У гэтым месцы высокія ўзгоркі, што абступаюць лясістую даліну ракі з абодвух бакоў, сыходзяцца на адлегласць усяго двух кіламетраў. Гэта стварыла ідэальныя ўмовы для будаўніцтва вадасховішча. На момант свайго ўзнікнення возера Гатун было найбуйнейшым штучным вадаёмам у свеце (а дамба Гатун — найбуйнейшай дамбай). У ходзе запаўнення вадасховішча ўзнік шэраг астравоў, найбуйнейшым з якіх стаў Бара-Каларада, на якім цяпер знаходзіцца Смітсаніянскі інстытут трапічных даследаванняў.

Пры запаўненні чашы загінулі каштоўныя махагоніевыя лясы. І праз стагоддзе стаяць у вадзе камлі чырвоных дрэваў, а іх карчакі нясуць пагрозу тым невялікім суднам, што не прытрымліваюцца фарватару.

Возера Гатун з’яўляецца важным звяном у ланцугу змены ўзроўню вады на Панамскім канале. Паміж ім і Лімонскай бухтай Атлантычнага акіяна размешчаны трохкамерны шлюз, у бок Ціхага акіяна канал працягваецца ад возера Гатун на тым жа ўзроўні амаль да самага ўзбярэжжа, дзе знаходзяцца шлюзы. Па возеры вялікія судны, што праходзяць канал, плывуць строга размечаным і пазначаным на вадзе маршрутам, які адпавядае найбольшым глыбіням. Узровень вады ў возеры вызначае максімальнае ўляганне судоў, якія праходзяць праз канал (11,59 метра летам 2016 года).

Катэгорыя:Геаграфія Панамы
Катэгорыя:Вадасховішчы
Шашоні

**Шашоні**, **шашонская мова** (саманазвы: ''Sosoni' da̱i̱gwape'') — адна з паўночных нумійская мова, родная мова шашонаў. У 2007 г. на ёй размаўлялі каля 1000 чалавек у ЗША. Яшчэ каля 1000 чалавек ведалі мову.

Шашоні падзяляецца на 4 асноўныя дыялекты: паўночны, заходні, паўднёвы, гашутэ. У 1970 - х гг. была распрацавана сістэма пісьма на аснове лацінкі.

У наш час вывучаецца на курсах шэрагу школ і ўніверсітэтаў у штатах Айдаха і Юта.

## Спасылкі 
* Sosoni' da̱i̱gwape

Катэгорыя:Юта-ацтэкскія мовы
Катэгорыя:Мовы ЗША
Ісламафобія

**Антыісламізм** або **Ісламафобія** — зборнае азначэнне для розных форм негатыўнай рэакцыі на іслам, а таксама на звязаныя з ім грамадскія з’явы.

## Спасылкі 
* Islam Watch 
* Answering Islam 
* Jihad Watch
Нумійскія мовы

**Нумійскія мовы** — група моў юта-ацтэкскай моўнай сям’і. Распаўсюджаны на захадзе ЗША.

## Паходжанне 
Назва «нумійскія» паходзіць ад слова *Nümü* (літаральна «народны»), якое прысутнічае ва ўсіх мовах групы. Лічыцца, што яны сфарміраваліся да 1000 г. н. э. у раёне Вялікага Басейна. На захадзе іх носьбіты актыўна кантактавалі з прадстаўнікамі іншых моўных сем’яў, што адлюстравана ў лексіцы.

## Класіфікацыя 
* **Цэнтральныя**:
:: Шашоні
:: Тымбіша
:: Каманчы
* **Паўднёвыя**:
:: Нумійская мова Каларада
:: Каваіісу
* **Паўночныя**:
:: Мона *нім*
:: Паўночная паютэ

## Літаратура 
* *Shaul, D.* A Prehistory of Western North America: The Impact of Uto-Aztecan Languages. / David Leedom Shaul. — Albuquerque: University of New Mexico Press, 2014. ISBN 978-0-8263-5480-8

Катэгорыя:Юта-ацтэкскія мовы
Халбэ Зейлстра

**Халбэ Зейлстра** (; нар. 21 студзеня 1969)&#x20;— нідэрландскі палітык, член Народнай партыі за свабоду і дэмакратыю. Займаў пасаду міністра замежных спраў Нідэрландаў з 26 кастрычніка 2017 года па 13 лютага 2018 года.

## Спасылкі 
* Хальбе Zijlstra , profile at Dutch government website
* Хальбе Zijlstra  (in Dutch), profile at the People’s Party for Freedom and Democracy website

Катэгорыя:Міністры замежных спраў Нідэрландаў
Катэгорыя:Члены Народнай партыі за свабоду і дэмакратыю
Асакараўскі раён

**Асака́раўскі раён** размешчаны на поўначы Карагандзінскай вобласці.

Плошча раёна 12,6 тыс. км². Цэнтр раёна — пасёлак Асакараўка. У склад раёна ўваходзяць таксама пасёлак Маладзёжны і 53 сельскія населеныя пункты, што ўваходзяць у 22 сельскія акругі.

## Спасылкі 
* Сайт акимата Осакаровского района
Amonostherium arabicum

**Amonostherium arabicum** — від паўцвердакрылых насякомых-какцыд роду *Amonostherium* з сямейства Pseudococcidae.

## Распаўсюджанне 
Афрыка: Егіпет.

## Апісанне 
Харчуюцца сокамі такіх раслін, як .
Від быў упершыню апісаны ў 1960 годзе энтамолагам І. М. Эзатам (*Ezzat, Y. M.*).

Таксон Amonostherium arabicum уключаны ў склад роду Amonostherium разам з відамі A. echinatum, A. hymenocleae, A. lichtensioides і іншымі. Відавая назва паходзіць ад родавай назвы расліны-гаспадара (), на якой адбываецца развіццё чарвяцоў.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Насякомыя Афрыкі
Катэгорыя:Клаповыя
Насірул Мульк

**Насірул Мульк** (; нар. 17 жніўня 1950) — пакістанскі юрыст, займаў пасаду в.а. прэм’ер-міністра Пакістана. Раней ён працаваў 22-м старшынёй Вярхоўнага Суда Пакістана.Таксама раней ён займаў пасаду выканаўцы абавязкаў кіраўніка выбарчай камісіі Пакістана (з 30 лістапада 2013 па 6 ліпеня 2014 года).

28 мая 2018 года ён быў прызначаны в.а. прэм’ер-міністра напярэдадні ўсеагульных выбараў, запланаваных ў ліпені 2018.

Катэгорыя:Юрысты Пакістана
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Пакістана
Петравіцы (Атвоцкі павет)

**Петравіцы** () — вёска ў Мазавецкім ваяводстве Польшчы, уваходзіць у склад гміны Карчаў Атвоцкага павета. 

## Спасылкі 
*
Банак (народ)

**Банак** (саманазвы: ''Bana'kwut, Panaiti'', літаральна "людзі вады") — індзейскі народ, карэнныя жыхары ЗША. У наш час жывуць разам з паўночнымі шашонамі ў Айдаха. Агульная колькасць (2010 г.) - 89 чал.

## Гісторыя 
Падобна да іншых паютэ, банак паходзяць з тэрыторыі Вялікага Басейна, які маглі пакінуць разам з паўночнымі шашонамі. Некаторыя лічаць, што першае апісанне банак было зроблена ў 1805 г. падчас экспедыцыі Льюіса і Кларка, у нататках якой узгаданы "індзейцы парваных макасінаў". Аднак першае канкрэтнае апісанне было зроблена толькі ў 1829 г. У 1833 г. яны насялялі раку Партнёф у Айдаха. У 1853 г. губернатар Вашынгтона паведамляў пра групу банак на ўсходзе Айдаха, якая нядаўна перасялілася з-за заходніх гор у пошуках выратавання ад воспы і іншых індзейцаў.

Да канца 1860-х гг. банак былі інтэграваны з паўночнымі шашонамі, хаця захоўвалі адрозную мову. У 1863 г. і 1869 г. разам з шашонамі падпісвалі мірныя пагадненні з ЗША і ў выніку былі пераселены ў рэзервацыю. Аднак большасць конных банак на чале з правадыром Бізонавым Рогам хутка пакінула вылучанае месца жыхарства і працягвала незалежны лад жыцця. Скарачэнне статкаў дзікіх жывёл ў 1870-х гг. выклікала голад сярод прадстаўнікоў гэтай групы, таму Бізонавы Рог аб'яднаўся з паўночнымі паютэ для нападаў на амерыканскіх перасяленцаў. У чэрвені — жніўні 1878 г. амерыканскія салдаты і добраахвотнікі вялі ваенныя дзеянні супраць банак на чале з Бізонавым Рогам. Яны скончыліся паражэннем індзейцаў. Рэшткі банак былі пераселены ў 2 рэзервацыі ў Айдаха і Вашынгтоне.

У 1901 г. агульная колькасць банак дасягала 513 чалавек, аднак яны ўжо былі значна асіміляваны шашонамі. Далейшай інтэграцыі з шашонамі садзейнічала стварэнне адзіных выбарных органаў кіравання.

## Традыцыйная культура 
Хаця ў XIX ст. банак займаліся конегадоўляй і палявалі на бізонаў, важнымі заняткамі для іх заставаліся рыбалоўства і збор цыцаніі. Яны вандравалі невялікімі сямейнымі групамі ўздоўж рэк, аб'ядноўваліся для супольных святаў, паляванняў і войн. Да перасялення ў рэзервацыю жылі ў травяных буданах і скураных тыпі. Карысталіся лукам, стрэламі, дзідамі, каменнымі нажамі. 

Вопратка паходзіла на вопратку паўночных паютэ. Плялі з раслінных валокнаў фартухі, кашулі, понча, выраблялі з футра трусоў плашчы, са скур дзікіх жывёл — штаны. Для вырабу адзення таксама выкарыстоўвалі коўдры, што выменьвалі ў амерыканскіх гандляроў на футра. 

Фальклор уключае міфы і казкі пра стваральніка свету ваўка Эсу, трыкстэра каёта Эюпэ, карлікаў-людаедаў *нінумбі*, вадзяных духаў.

## Спасылкі 
* Shoshone-Bannock Tribe
* Bannock Tribe: Facts, Clothes, Food and History
* Bannock Indian Tribe Facts
* The Bannock – Roaming the Great Basin
* Bannock Indian Culture and History

Катэгорыя:Народы ЗША
Катэгорыя:Індзейцы Паўночнай Амерыкі
Брыстальскі заліў (Берынгава мора)

**Брыстальскі заліў** () — заліў Берынгава мора каля паўночна-заходніх берагоў паўвострава Аляска. Тэрыторыя ЗША.

Шырыня заліва каля ўваходу 480 км. Глыбіні 27—54 м. Прылівы паўсутачныя, вышынёй да 3,7 м. З лістапада па сакавік—красавік заліў пакрыты лёдам. Упадаюць рэкі Тагіак, Квічак, Нушагак.

У праліве здабыча рыбы — траска, камбала і інш.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Bristol Bay // Encyclopaedia Britannica

Катэгорыя:Геаграфія Аляскі
Катэгорыя:Залівы Ціхага акіяна
Катэгорыя:Залівы ЗША
Соня Уолгер

**Соня Уолгер** (; нар. 6 чэрвеня 1974, Лондан, Вялікабрытанія) — англійская актрыса.

## Фільмаграфія 
* 2009: *FlashForward* як Olivia Benford
* 2006: *Caffeine* як Gloria
* 2004: *CSI* як Jane Parsons
* 2004—2010 — «Згубленыя» / Lost — як *Пенелопа Уідмар*
* 2002: *40* як Alice
* 2001: *The Search for John Gissing* як сястра Mary
* 2000: *Eisenstein* як Zina
* 1999: *All the King’s Men* як Lady Frances
* 1999—2003: *The Vice* як Emma
* 1999: *Arka Noego* як Miriam
* 1998: *Heat of the Sun* як Hilde van der Vuurst
* 1995—1999: *Dangerfield* як Ana Mogollon Cabrera

## Спасылкі 
Катэгорыя:Актрысы Вялікабрытаніі
Хайбер-Пахтунхва

**Хайбе́р-Пахтунхва́** (, ) — правінцыя ў паўночна-заходняй частцы Пакістана, раней таксама вядомая як **Паўночна-Заходняя Памежная**.

## Геаграфія 
Правінцыя знаходзіцца на паўночным захадзе краіны. На поўдні мяжуе з правінцыяй Белуджыстан, на паўднёвым усходзе — з правінцыяй Пенджаб і сталічнай тэрыторыяй Ісламабада, на ўсходзе — з Азад Кашмірам, на паўночным усходзе — з Гілгіт-Балтыстанам, на захадзе ды паўднёвым захадзе — з Федэральна кіруемымі племяннымі тэрыторыямі, на поўначы і паўночным захадзе праходзіць мяжа з Афганістанам.

На тэрыторыі правінцыі працякаюць рэкі Бара, Гамал, Гару, Дор, Жоб, Кабул, Кунар, Курам, Панджгора, Сіран, Сўат, Чытрал.

Плошча правінцыі складае 74 521 км².

## Адміністрацыйны падзел 
У склад правінцыі ўваходзяць раёны (дыстрыкты).

## Дэмаграфія 
Колькасць насельніцтва складае прыкладна 20 215 000 чалавек.

## Спасылкі 
* Khyber Pakhtunkhwa Official Web Portal
Гілгіт-Балтыстан

**Гілгі́т-Балтыста́н** (, ) — палітычнае ўтварэнне пад кантролем Пакістана, якое размяшчаецца на тэрыторыі колішняга княства Джаму і Кашмір. 

## Геаграфія 
Знаходзіцца на паўночны ўсход ад правінцыі Хайбер-Пахтунхва. На захадзе мяжуе з правінцыяй Хайбер-Пахтунхва, на паўднёвым захадзе — з Азад Кашмірам, на паўднёвым усходзе праходзіць мяжа з Індыяй, на ўсходзе і паўночным усходзе — з Кітаем, на поўначы — з Афганістанам.

Плошча складае 72 971 км².

## Адміністрацыйны падзел 
У склад Гілгіт-Балтыстана ўваходзяць рэгіёны (агульная колькасць якіх налічвае два), якія ў сваю чаргу падзяляюцца на дыстрыкты (агульная колькасць якіх налічвае дзевяць).

## Дэмаграфія 
Колькасць насельніцтва складае прыкладна 1 800 000 чалавек.

## Спасылкі 
* gilgitbaltistan.gov.pk

Катэгорыя:Адміністрацыйны падзел Пакістана
Катэгорыя:Кашмір
Федэральная сталічная тэрыторыя (Пакістан)

**Федэральная сталі́чная тэрыторыя Ісламаба́да** (, ) — федэральная тэрыторыя Пакістана, якая ўключае сталіцу дзяржавы горад Ісламабад. Знаходзіцца ў паўночна-ўсходняй частцы краіны.

## Геаграфія 
Знаходзіцца ў паўночна-ўсходняй частцы Пакістана. На ўсходзе ды поўдні мяжуе з правінцыяй Пенджаб, на паўночным захадзе — з правінцыяй Хайбер-Пахтунхва.

Плошча складае 1165,5 км².

## Адміністрацыйны падзел 
У склад Сталічнай тэрыторыі Ісламабада ўваходзяць зоны, агульная колькасць якіх налічвае пяць.

## Дэмаграфія 
Колькасць насельніцтва складае 1 151 868 чалавек.

## Спасылкі 
* Capital Development Authority

Катэгорыя:Адміністрацыйны падзел Пакістана
Федэральна кіраваныя племянныя тэрыторыі

**Федэра́льна кіру́еыя пле́мянныя тэрыторыі** (, ) — рэгіён у Пакістане. Знаходзіцца ў паўночна-заходняй частцы краіны.

## Геаграфія 
Знаходзіцца ў паўночна-заходняй частцы Пакістана. На ўсходзе мяжуе з правінцыяй Хайбер-Пахтунхва, на поўдні — з правінцыяй Белуджыстан, на захадзе праходзіць мяжа з Афганістанам.

Плошча складае 27 220 км².

## Адміністрацыйны падзел 
У склад Федэральна кіруемых племянных тэрыторый уваходзяць агенцтвы (агульная колькасць якіх налічвае сем) і памежныя рэгіёны (агульная колькасць якіх налічвае шэсць).

## Дэмаграфія 
Колькасць насельніцтва складае 3 176 331 чалавек.

## Спасылкі 
* FATA Development Authority (FATA DA) 

Катэгорыя:Адміністрацыйны падзел Пакістана
Адміністрацыйны падзел Пакістана

а.]]
**Адміністрацыйна́-тэрытарыя́льны падзе́л Пакіста́на** — сукупнасць падзелу краіны на адміністрацыйна-тэрытарыяльныя адзінкі, сярод якіх чатыры правінцыі, федэральная сталічная тэрыторыя, дзве аўтаномныя тэрыторыі і федэральна кіруемыя племянныя тэрыторыі.

Ніжэйшымі ўзроўнямі (далей у пералічэнні гэтага абзаца — паводле змяншэння) адміністрацыйна-тэрытарыяльнага падзелу з’яўляюцца:

* Рэгіёны (агульная колькасць якіх складае дваццаць сем)
** Рэгіёны *зіла́*, альбо дыстрыкты ці раёны (агульная колькасць якіх складае больш за сто)
*** Тэгсілы (агульная колькасць якіх налічвае больш за чатырыста)
**** Хаўрусныя саветы

## Структура 
У склад Пакістана ўваходзяць чатыры правінцыі, сталічная тэрыторыя Ісламабада, федэральна кіруемыя племянныя тэрыторыі ды тэрыторыі Кашміра. Агульная колькасць адміністрацыйна-тэрытарыяльных адзінак першага ўзроўню складае восем.

## Гл. таксама 
* Рэгіёны Пакістана
* Зіла
* Тэгсіл
* Хаўрусны савет
Сокал (станцыя метро)

**«Сокал»** — станцыя Замаскварэцкай лініі Маскоўскага метрапалітэна. Размешчана пад Ленінградскім праспектам непадалёк ад развязкі з Валакаламскай і Ленінградскай шашой. Вестыбюлі знаходзяцца на тэрыторыі раёнаў Сокал і Аэрапорт Паўночнай адміністрацыйнай акругі горада Масквы. Адкрыта 11 верасня 1938 года ў складзе пляцоўкі «Плошча Свярдлова» (цяпер «Тэатральная») — «Сокал» (другая чарга будаўніцтва). Назву атрымала па размешчаным паблізу пасёлку Сокал, які быў пабудаваны ў 1920-я гады.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Станцыі Маскоўскага метрапалітэна
Катэгорыя:Калонныя станцыі мелкага залажэння
Катэгорыя:Аэрапорт (раён Масквы)
Катэгорыя:Сокал (раён Масквы)
Амар Разаз

**Амар Разаз** () (, , Іарданія) — іарданскі дзяржаўны і палітычны дзеяч. З 5 чэрвеня 2018 г. прэм'ер-міністр Іарданіі.

## Біяграфія 
Амар Разаз мае ступень доктара філасофіі (PhD) Гарвардскага ўніверсітэта. Атрымаў ступень магістра Масачучецкага тэхналагічнага інстытута.

З 2002 да 2006 гг. быў дырэктарам Сусветнага банка ў Ліване. З 2006 да 2010 гг. — дырэктар Карпарацыі сацыяльнага забеспячэння Іарданіі, адначасова працаваў дырэктарам Іарданскага стратэгічнага форума і Іарданскага Алі банка. З 14 студзеня 2017 да 5 чэрвеня 2018 гг. працаваў міністрам адукацыі Іарданіі ва ўрадзе Хані Мулькі.

Быў прызначаны прэм’ер-міністрам пасля таго, як яго папярэднік сышоў у адстаўку ў выніку масавых пратэстаў супраць мер жорсткай эканоміі ў краіне.

Катэгорыя:Палітыкі Іарданіі
Катэгорыя:Выпускнікі Гарварда
Катэгорыя:Міністры адукацыі Іарданіі
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Іарданіі
Цэрэзін

**Цэрэзі́н** — сумесь гранічных (пераважна разгалінаваных аліфатычных) вуглевадародаў складу C—C.

Воскападобнае рэчыва. Колер ад белага да карычневага. Тэмпература плаўлення 65—85 °C. Не раствараецца ў вадзе, спіртах. Добра раствараецца ў бензіне, абмежавана — ў мінеральных маслах.

## Атрыманне 
Цэрэзін атрымліваюць з азакерыту, петралатуму і адкладаў, што ўтвараюцца ў трубаправодах пры здабычы і транспарціроўцы нафты. Таксама атрымліваюць цэрэзін шляхам сінтэзу з аксіда вугляроду.

Азакерыт апрацоўваюць сернай кіслатой пры тэмпературы 200 °C з наступнай нейтралізацыяй вапнай і ачышчэннем адбельнымі глінамі.

## Выкарыстанне 
Цэрэзін выкарыстоўваецца ў складзе пластычных змазак, у якасці ізаляцыйнага матэрыяла ў электратэхніцы і радыётэхніцы, у якасці мадэльнага рэчыва ў ліцейнай вытворчасці. У сумесі з парафінам выкарыстоўваецца пры вырабе свечак і масцік. Асабліва чысты цэрэзін выкарыстоўваецца ў вытворчасці касметычных і медыцынскіх сродкаў, абалонак у вытворчасці сыру і інш.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Церезин // ХиМиК.ру

Катэгорыя:Нафтапрадукты
Катэгорыя:Антыфрыкцыйныя матэрыялы
Паютэ

[thumb|Жанчына і дзеці паютэ ў [Іасеміцкая даліна|Іасеміцкай даліне]]
**Паютэ** (саманазвы: *Numa, Nuwuvi*; ) — група індзейскіх плямён, якая размаўляе на нумійскіх мовах. Жывуць пераважна ў рэгіёне Вялікі Басейн на тэрыторыі ўсходу Каліфорніі, захаду і поўдню Невады, поўдню Юты, паўднёвага ўсходу Арэгона. 

Па моўнаму прынцыпу падзяляюцца на паўднёвых і паўночных паютэ. Акрамя таго, да паютэ часам адносяць банак і мона.

Назва **паютэ** паходзіць з іспанскай мовы. Іспанскія пасяленцы на поўначы Мексікі называлі паўднёвых паютэ *Payuchi*. Мяркуецца, што гэта назва магла значыць "сапраўдныя юты".

## Спасылкі 
* Paiute
* History: The Paiutes
* Paiutes - History, Modern era, Settlement patterns, Acculturation

Катэгорыя:Індзейцы Паўночнай Амерыкі
Андрэй Нэстасэ

**Андрэй Нэстасэ** (; нар. , Мындрэшць, Целянешцкі раён, Малдаўская ССР, СССР) — малдаўскі дзяржаўны і палітычны дзеяч. Старшыня партыі Платформа «Годнасць і праўда».

## Біяграфія 
З 1992 па 1993 гг. вучыўся на гісторыка-геаграфічным факультэце Універсітэта Штэфана Вялікага ў Сучаве (Румынія). У 1997 г. скончыў юрыдычны факультэт Яскага ўніверсітэта. З 1997 па 2000 гг. працаваў пракурорам, а з 15 лістапада 2002 г. мае ліцэнзію адваката.

У пачатку 2015 г. разам з іншымі грамадскімі дзеячамі заснаваў Платформу «Годнасць і праўда». Прымаў актыўны ўдзел у пратэстах 2015—2016 гг. У снежні 2015 г. разам з часткай членаў Платформы «Годнасць і праўда» далучыўся да Партыі «Народная сіла» (PFP), а на пазачарговым з’ездзе Партыі «Народная сіла» 13 снежня партыя была перайменавана ў Партыю «Платформа „Годнасць і праўда“», а Андрэй Нэстасе быў абраны старшынёй партыі.

У другім туры датэрміновых выбараў главы Кішынёва набраў 52,57 % галасоў выбаршчыкаў, апярэдзіўшы прадстаўніка прапрэзідэнцкай Партыі сацыялістаў Івана Чэбана (47,43 %). Вынікі выбараў былі скасаваныя з-за парушэнняў.

Катэгорыя:Палітыкі Малдовы
Траяны (Мазавецкае ваяводства)

**Траяны** () — вёска ў Мазавецкім ваяводстве Польшчы, уваходзіць у склад гміны Дамброўка Валамінскага павета. Насельніцтва вёскі складае 520 жыхароў (2011).

## Спасылкі 
*
Алег Іванавіч Раманцаў

{{Футбаліст
|імя                         = Алег Раманцаў
|поўнае імя                  = Алег Іванавіч Раманцаў
|выява                       = 
|апісанне выявы              = 
|дата нараджэння             = 
|месца нараджэння            = 
|грамадзянства               =  → 
|рост                        = 
|вага                        = 
|пазіцыя                     = абаронца
|цяперашні клуб              = 
|пасада                      = 
|моладзевыя клубы            = 
|клубы                       = 
|нацыянальная зборная        = 
|трэнерскія клубы            = 
|медалі                      = 
 
  
 
  { style="background: transparent"
   
  }
}}
**Алег Іванавіч Раманцаў** (, нар. , сяло Гаўрылаўскае, Разанская вобласць, СССР) — савецкі футбаліст, абаронца, трэнер.

Самы тытулаваны трэнер у гісторыі чэмпіянатаў Расіі па футболе — 8 чэмпіёнскіх званняў. Галоўныя яго дасягненні як гульца і трэнера звязаны з маскоўскім «Спартаком».

Майстар спорту міжнароднага класа (1980). Заслужаны трэнер РСФСР (1990). Быў членам КПСС, уступіў у «Адзіную Расію».
## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты СССР
Катэгорыя:Ігракі зборнай СССР па футболе
Катэгорыя:Майстры спорту СССР міжнароднага класа
Катэгорыя:Ігракі ФК Спартак Масква
Катэгорыя:Ігракі ФК Енісей Краснаярск
Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Расіі
Катэгорыя:Заслужаныя трэнеры Расіі
Катэгорыя:Трэнеры ФК Дынама Масква
Катэгорыя:Трэнеры ФК Сатурн Раменскае
Катэгорыя:Трэнеры ФК Спартак Масква
Катэгорыя:Трэнеры зборнай Расіі па футболе
Катэгорыя:Трэнеры ФК Аланія Уладзікаўказ
Катэгорыя:Трэнеры ФК Прэсня
Катэгорыя:Футбалісты на летніх Алімпійскіх гульнях 1980 года
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 1980 года
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Свая каляіна»
Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Члены «Адзінай Расіі»
Карпін

Назву **Карпін** маюць:

## Прозвішча 
* Валерый Георгіевіч Карпін (нар. 1969) — расійскі футбаліст і трэнер

## Тапонім 
* Карпін — вёска ў Маларыцкім раёне Брэсцкай вобласці Беларусі
Цьмянец

**Цьмя́нец** (*Chaerophyllum*) — род кветкавых раслін сямейства . Налічвае 46 (каля 40) відаў, пашыраных ва ўмераным поясе Еўразіі і Паўночнай Амерыкі.

## Батанічнае апісанне 
Двухгадовыя (клубневыя) і шматгадовыя (карэнішчавыя) травяністыя расліны з прамастойнымі сцябламі. Лісце чаргаванае, шматразова перыстарассечанае. Кветкі дробныя, белыя, зрэдку ружовыя і пурпуровыя, сабраныя у складаныя парасоны. Плод — віслаплоднік з тупымі рэбрамі.

## Некаторыя віды 
* 
* 
** 
* 
* 

## Выкарыстанне 
Лекавыя, харчовыя і меданосныя расліны. Некаторыя віды ядавітыя і пустазелле.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* *Chaerophyllum* L. // The PLANTS Database
* Chaerophyllum // The Plant List
* 

Катэгорыя:Парасонавыя
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі
Валерый Георгіевіч Карпін

**Валерый Георгіевіч Карпін** (, нар. , Нарва, Эстонская ССР) — савецкі і расійскі футбаліст, трэнер. У цяперашні час працуе галоўным трэнерам нацыянальнай зборнай Расіі.

Заслужаны майстар спорту Расіі з 28 мая 2012 года. У 2005 годзе быў капітанам зборнай Расіі па пляжным футболе. Выйграў «срэбра» ў складзе каманды на хатнім для яе Кубку Еўропы 2005 года, хоць не змог выйсці на поле з-за траўмы. Аўтар першага гола ў постсавецкай гісторыі зборнай Расіі па футболе. Адзін з найлепшых футбалістаў у гісторыі зборнай Расіі. Былы генеральны дырэктар і галоўны трэнер маскоўскага «Спартака».

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты СССР
Катэгорыя:Футбалісты Расіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай СССР па футболе
Катэгорыя:Ігракі зборнай Расіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Рэал Сасьедад
Катэгорыя:Ігракі ФК Сельта
Катэгорыя:Ігракі ФК Валенсія
Катэгорыя:Ігракі ФК Спартак Масква
Катэгорыя:Ігракі ФК Спартак-2 Масква
Катэгорыя:Ігракі ФК Факел Варонеж
Катэгорыя:Ігракі ФК ЦСКА Масква
Катэгорыя:Ігракі ФК Спорт Талін
Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Расіі
Катэгорыя:Трэнеры зборнай Расіі па футболе
Катэгорыя:Трэнеры ФК Растоў
Катэгорыя:Трэнеры ФК Армавір
Катэгорыя:Трэнеры ФК Мальёрка
Катэгорыя:Трэнеры ФК Спартак Масква
Катэгорыя:Ігракі ФК ЦСКА-2 Масква
Раберта Манчыні

**Раберта Манчыні** (; нар. , Езі) — італьянскі футбаліст і футбольны трэнер. Бронзавы прызёр чэмпіянату свету, кавалер ордэна за заслугі перад Італьянскай Рэспублікай. Абсалютны рэкардсмен па колькасці заваяваных Кубкаў Італіі — 10 (6 як футбаліст і 4 як трэнер). У цяперашні час працуе галоўным трэнерам нацыянальнай зборнай Саудаўскай Аравіі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Італіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Італіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Балоння
Катэгорыя:Ігракі ФК Сампдорыя
Катэгорыя:Ігракі ФК Лацыа
Катэгорыя:Ігракі ФК Лестэр Сіці
Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Італіі
Катэгорыя:Трэнеры ФК Фіярэнціна
Катэгорыя:Трэнеры ФК Лацыа
Катэгорыя:Трэнеры ФК Інтэрнацыянале Мілан
Катэгорыя:Трэнеры ФК Манчэстэр Сіці
Катэгорыя:Трэнеры ФК Галатасарай
Катэгорыя:Трэнеры ФК Зеніт Санкт-Пецярбург
Катэгорыя:Трэнеры зборнай Італіі па футболе
Катэгорыя:Трэнеры зборнай Саудаўскай Аравіі па футболе
Дзюба (значэнні)

**Дзюба** — орган птушак, утвораны падоўжанымі бяззубымі сківіцамі, а таксама беларускае і ўкраінскае прозвішча.

## Прозвішча 
* Арцём Сяргеевіч Дзюба (нар. 1988) — расійскі футбаліст.
* Іван Міхайлавіч Дзюба (пісьменнік)
* Уладзімір Іванавіч Дзюба (нар. 1946) — беларускі паэт, драматург.
Евангелле Эбона

**Евангелле Эбона** — рукапіснае Евангелле, выдатны помнік сярэднявечнага кніжнага мастацтва.

## Апісанне 
«Евангелле Эбона» было створана па ўказанні  Эбона (778—851) і з’яўляецца яскравым мастацка-гістарычным помнікам эпохі Каралінгскага Адраджэння. Пачынаецца тэкст гэтага твора з прысвячэння заказчыку, архібіскупу Эбону. Напісана на лацінскай мове.

«Евангелле Эбона» створана каля 825 года ў Рэймсе, альбо ў кніжнай майстэрні бенедыкцінскага  у  (каля Эперне), дзе прыкладна ў гэты ж час была напісана і праілюстравана Утрэхцкі псалтыр. Выявы евангелістаў у Евангеллі Эбона вельмі падобныя з ілюстрацыямі, зробленымі ў Псалтыры, што дазваляе зрабіць выснову аб тым, што над абедзвюма рукапісамі працаваў адзін жывапісец. Абедзве кнігі ўяўляюць перыяд росквіту т. зв. каралінгскай Рэймскай мастацкай школы.

Яшчэ да 835 года архібіскуп Эбон падарыў Евангелле Атвільерскаму абацтву. У цяперашні час рукапіс захоўваецца ў гарадской бібліятэцы Эперне (Signatur Ms. 1).

## Літаратура 
* Lawrence Nees, «On Carolingian book painters: The Ottoboni Gospels and its Transfiguration Master», у: *The Art Bulletin*, Juni 2001

## Галерэя 

File:Meister der Neuen Hofschule Karls des Großen 001.jpg|Евангеліст Лука
File:Vangeli di ebbone (evangelista marco), epernay, Bibliothèque municipale, Ms. 1 f 18 v., 20,8x26 cm, ante 823.jpg|Евангеліст Марк
File:Saint Matthew2.jpg|Евангеліст Матфей
File:Ebbo gospels john.jpg|Евангеліст Іаан

Катэгорыя:Ілюмінаваныя Евангеллі
Катэгорыя:Ілюмінаваныя рукапісы паводле алфавіта
Катэгорыя:Рукапісы Евангелляў
Насельніцтва Марока

.]]
**Насельніцтва Марока** — мараканцы колькасцю 35,7 млн чалавек (ацэнка на 2017). Гэта трэцяя ў свеце па колькасці насельніцтва арабамоўная краіна пасля Егіпта і Алжыра.

### Дэмаграфія 
Штогадовы прырост насельніцтва складае 0,97 % (2017 г). Узровень нараджальнасці 17,7 нованароджаных / 1000 чалавек (2017 г). Узровень смяротнасці 4,9 смерцяў / 1000 чалавек (2017 г). Узровень міграцыі — — 0,32 %. Сярэдняя працягласць жыцця — 74 гадоў у мужчын, 80 года ў жанчын (2017).

### Нацыянальны склад 
Каля 60 % насельніцтва — арабы, каля 40 % — берберы. Працэс зліцця розных плямёнаў і народаў у адзіную мараканскую нацыю да канца не завершаны. Еўрапейцы складаюць 60 тыс. чалавек (галоўным чынам французы, іспанцы і партугальцы), яўрэі каля 3 тыс..

### Мовы 
Афіцыйныя мовы — арабская і берберская. Гутарковы мараканскі дыялект лексічна і граматычна вельмі адрозніваецца як ад арабскай літаратурнай мовы, так і ад іншых (немагрыбскіх) дыялектаў арабскага (практычна незразумелы ў арабскіх краінах Блізкага Усходу).
Прыкладна 12 млн (40 % усяго насельніцтва), асабліва ў сельскіх раёнах, гаворыць на берберскай мове, якая існуе ў Марока ў выглядзе трох дыялектаў. Французская мова, якая не з’яўляецца дзяржаўнай, але фактычна разглядаецца як другая мова Марока, шырока выкарыстоўваецца ў бізнесе і эканоміцы. Таксама яна шырока выкарыстоўваецца ў адукацыйнай і дзяржаўнай сферах. Паводле ацэнкі 2010 французскай мовай валодала каля 32 % насельніцтва. Таксама, распаўсюджана выкарыстанне іспанскай мовы (асабліва на поўначы краіны). Частка спецыялістаў, якая калісьці вучылася ў СССР/Расіі, а таксама працягвае навучацца ў ёй, валодае рускай.

### Рэлігіі 
Іслам з’яўляецца дзяржаўнай рэлігіяй Марока. 98,7 % мараканцаў — мусульмане (з іх 67 % — суніты), 1,1 % — хрысціяне, 0,2 % — іўдзеі.

### Размяшчэнне насельніцтва 
На 1 кв.км пражывае каля 80 чалавек, але найбольш густозаселеннымі з’яўляюцца раёны на заходнім узбярэжжы краіны. На прыатлантычных раўнінах, а таксама ў паўночна-заходніх перадгор’ях Атласа і Эр-Рыфа на 1 кв.км пражывае 240—300 чалавек, у бязлюдных паўднёва-ўсходніх раёнах краіны шчыльнасць насельніцтва — 1-2 чалавекі на 1 кв.км.

### Урбанізацыя 
Урбанізацыя ў 2017 складае 61,2 %, што з’яўляецца тыповым для Паўночнай Афрыкі даволі высокім паказчыкам, што пераўзыходзіць сярэднеафрыканскі ўзровень у паўтары разы. У 2015—2020 гг. гарадское насельніцтва расце з хуткасцю 1,92 % у год. Буйнейшыя гарады: Касабланка (3,5 млн у 2015), Рабат (1,97 млн), Фес (1,17 млн), Маракеш (1,13 млн)

### Пісьменнасць 
Пісьменнасць — 78 % мужчын, 58 % жанчын (паводле ацэнкі 2015 года).
Холмецкі сельсавет

**Хо́лмецкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Рэчыцкага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — аграгарадок (да 2009 г. вёска) Холмеч.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Холмецкага раёна Рэчыцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Рэчыцкага раёна. 30 снежня 1927 года сельсавет узбуйнены, у яго склад увайшла тэрыторыя скасаваных Завужальскага і Калочынскага сельсаветаў. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Рэчыцкім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Гомельскай вобласці. 2 красавіка 1959 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Артукоўскага сельсавета.

28 лютага 1992 года ўтвораны зноў у складзе Рэчыцкага раёна Гомельскай вобласці Беларусі з часткі Артукоўскага сельсавета. 26 верасня 2006 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Артукоўскага сельсавета (11 населеных пунктаў: вёскі Артукі, Вятхінь, Краснаполле, Надзвін, Пракісель, Церабееўка, пасёлкі Барбары, Вазнясенск, Кружок, Ляхавец, Рэлькі). 29 верасня 2017 года скасаваны пасёлак Кружок.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (15 населеных пунктаў) — 2761 чалавек, з іх 94,9 % — беларусы, 4,2 % — рускія, 0,5 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года (14 населеных пунктаў)— 2220 чалавек.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Холмецкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1926 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1959 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1992 годзе
Транспарт у Марока

## Чыгуначны транспарт 
Чыгуначны транспарт у Марока абслугоўваецца нацыянальным аператарам ONCF (). З агульнай працягласці чыгуначных ліній 2120 км у 2009 годзе 1003 км былі электрыфікаваны на пастаянным току (3 кВ). Шырыня каляіны складае 1435 мм. Лакаматыўны парк складаецца з цеплавозаў і электравозаў. Лінія Танжэр — Касабланка увасабляе сабой першы этап генеральнага плана хуткаснай чыгункі ONCF, згодна з якім да 2040 года будзе пабудавана больш за 1500 км новых чыгуначных ліній. Высакахуткасны цягнік TGV умяшчальнасцю 500 пасажыраў будзе перавозіць больш за 8 мільёнаў пасажыраў за год. У лістападзе 2018 быў адкрыты першы ўчастак: Танжэр — Кенітра. Магістралть стала першай хуткаснай чыгункай у Афрыцы. Па стане на 2025 год паўднёвым канцавым пунктам па-ранейшаму з'яўляецца Кенітра, будуецца ўчастак да Рабата. Канцавым пунктам усяго праекта з'яўляецца горад Агадзір на поўдні Марока.

## Аўтамабільны транспарт 
Марока мае развітую сетку аўтадарог, адну з найлепшых у Афрыцы. Агульная працягласць аўтадарог на 1973 год складала звыш 51 тыс. км, з іх 21 тыс. — аўтадарогі з цвёрдым пакрыццём.У 2010 працягласць аўтадарог складала 56 986 км, з іх 1416 км хайвеяў. У Марока пачынаюцца дарогі, якія ўваходзяць у трансафрыканскую сетку аўтамабільных дарог ().

## Трубаправодны транспарт 
[thumb|left|Boeing 737—400 кампаніі [Atlas Blue]]
У Марока дзейнічаюць нафта- і газаправоды мясцовага значэння.

## Паветраны транспарт 
У Марока 27 аэрапортаў, якія маюць узлётна-пасадачныя палосы з цвёрдым пакрыццём і 33 аэрапорты з грунтавымі УПП. Чатыры аэрапорта маюць статус міжнародных. У Марока працуюць некалькі буйных авіякампаній: Royal Air Maroc, Блакітны Атлас, Low-cost авіякампанія Рэгіянальныя авіялініі.

## Марскі транспарт 
У Марока дзейнічаюць два буйных гандлёвых порта, Касабланка і Танжэр-Мед. Некалькі паромных ліній злучаюць Марока з Іспаніяй, Францыяй і Італіяй.
Шырокаў

**Шырокаў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Міхайлавіч Шырокаў (1924—2003) — беларускі вучоны, доктар тэхнічных навук (1972), прафесар (1973).
* Вячаслаў Міхайлавіч Шырокаў (1929—1994) — вучоны-гідрабіёлаг.
* Пётр Фёдаравіч Шырокаў (Тодар Лебяда) (1914—1970) — беларускі пісьменнік
* Раман Мікалаевіч Шырокаў (нар. 1981) — расійскі футбаліст
Кіраўск (значэнні)

Назву **Кіраўск** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Кіраўск — горад у Магілёўскай вобласці.

### Расія 
* Кіраўск — горад у Ленінградскай вобласці.
* Кіраўск — горад у Мурманскай вобласці.
Раман Мікалаевіч Шырокаў

**Раман Мікалаевіч Шырокаў** (, нар. , Дзедаўск, Маскоўская вобласць, РСФСР) — расійскі футбаліст. Заслужаны майстар спорту Расіі (2008). Бронзавы прызёр чэмпіянату Еўропы 2008. Трохкратны чэмпіён Расіі (двойчы ў складзе «Зеніта», адзін раз у складзе ЦСКА). Двухразовы ўладальнік Суперкубка Расіі, уладальнік Кубка і Суперкубка УЕФА (2008) у складзе «Зеніта». Па завяршэнні кар’еры працаваў экспертам на Матч ТВ. Старшыня Агульнарасійскага прафсаюза футбалістаў, а таксама ўваходзіць у лік 20 арбітраў Палаты па вырашэнні спрэчак РФС.

## Дасягненні 
### Клубныя 
**«Зеніт»**:
* Чэмпіён Расіі (2): 2010, 2012
* Уладальнік Кубка Расіі: 2010
* Уладальнік Суперкубка Расіі (2): 2008, 2011
* Уладальнік Кубка УЕФА: 2008
* Уладальнік Суперкубка УЕФА: 2008

### Міжнародныя 
**Расія**:
* Бронзавы прызёр чэмпіянату Еўропы: 2008

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Расіі
Катэгорыя:Майстры спорту Расіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Расіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК ЦСКА Масква
Катэгорыя:Ігракі ФК Краснадар
Катэгорыя:Ігракі ФК Спартак Масква
Катэгорыя:Ігракі ФК Зеніт Санкт-Пецярбург
Катэгорыя:Ігракі ФК Хімкі
Катэгорыя:Ігракі ФК Рубін Казань
Катэгорыя:Ігракі ФК Сатурн Раменскае
Катэгорыя:Ігракі ФК Віднае
Катэгорыя:Ігракі ФК Істра
Катэгорыя:Ігракі ФК Масква
Катэгорыя:Ігракі ФК ЦСКА-2 Масква
Катэгорыя:Спартыўныя функцыянеры Расіі
Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Расіі
Катэгорыя:Трэнеры ФК Сатурн Раменскае
Будынак Камітэта дзяржаўнай бяспекі Беларусі

**Будынак Камітэта дзяржаўнай бяспекі Беларусі** — будынак у Мінску, размечаны па пр. Незалежнасці, 17 (вул. Камсамольская, 30). Пабудаваны ў 1945—1947 гг. (архіт. М. Паруснікаў, Г. Баданаў). Архітэктура будынка вырашана на аснове класіцыстычнай спадчыны.

## Архітэктура 
Цагляны будынак трох-, чатырохпавярховы, з цокальным паверхам, у плане складанай формы. Аб’ёмна-прасторавая кампазіцыя складаецца з цэнтральнай часткі, заглыбленай адносна «чырвонай лініі» забудовы праспекта, і 2 бакавых крылаў, якія ўтвараюць курданёр. Левае крыло выцягнута па фронту праспекта Незалежнасці, правае — уздоўж вул. Камсамольскай. Цэнтральная частка з уваходам вылучана рызалітам з масіўным чатырохкалонным порцікам карынфскага ордэра.

Левае крыло далучана да будынка былой сельскагаспадарчай страхавой кампаніі (дом № 15/6), узведзенага ў стылі неакласіцызму. У месцы злучэння абодвух аб’ёмаў — праезная брама, фланкіраваная на ўсёй вышыні будынка калонамі карынфскага ордэра, якія падтрымліваюць паўкруглы раскрапаваны франтон. Дзякуючы гэтаму кампазіцыйнаму элементу, а таксама адзінай лініі гарызантальных чляненняў, абедзве часткі левага крыла (старая і новая) ствараюць агульную кампазіцыю.

Правае крыло збудавання павернута да пр. Незалежнасці тарцовым фасадам. Яго бакавы фасад, арыентаваны на вул. Камсамольскую, вылучаны 4 калонамі. Вуглавая частка ўвенчана васьмігранным трох’ярусным бельведэрам (т.з. вежай Цанавы), апрацавана пілястрамі. Сцены завершаны масіўным карнізам і глухім парапетам. Вокны прамавугольныя (за выключэннем цэнтральнага рызаліта), на 3-м паверсе вылучаны абрамленнем з арачнымі і трохвугольнымі сандрыкамі. Цэнтральная частка фасада апрацавана больш стрымана, чым падкрэслена пластыка цэнтральнага рызаліта.

Планіроўка будынка калідорная.

## Клуб імя Ф. Э. Дзяржынскага 
У правым крыле размешчаны клуб імя Ф. Э. Дзяржынскага (630 месцаў). Інтэр’ер залы клуба імя Ф. Э. Дзяржынскага насычаны дэкаратыўнай пластыкай, выкананай ў залаціста-белай гаме. Партал сцэны аздоблены фрызам з барэльефамі танцоўшчыц і арнаментам (вазоны, ленты, галінкі). Актыўным элементам пластыкі інтэр’ера з’яўляюцца паўкруглыя ў плане ложы другога яруса. Бакавыя сцены завершаны ляпнымі гірляндамі. Насычаным арнаментальным дэкорам вылучаецца кесаніраваная столь залы. Фае 2-га паверха (выкарыстоўваецца і як танцзала) звязана з вестыбюлем 2 бакавымі параднымі лесвіцамі. Перакрыцце фае падтрымліваюць 6 канеліраваных калон з карынфскімі капітэлямі. Сцены крапаваны пілястрамі і філёнгамі.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Праспект Незалежнасці (Мінск)
Катэгорыя:Камсамольская вуліца (Мінск)
Катэгорыя:Камітэт дзяржаўнай бяспекі Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Збудаванні Мінска ў стылі савецкага класіцызму
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Міхаіла Паруснікава
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Генадзя Баданава
Парк імя Аляксандра Герасіменкі

**Парк імя Аляксандра Герасіменкі** — парк у Мінску, складовая частка Сляпянскай воднай сістэмы. Тэрыторыя абмежавана Даўгабродскай вуліцай, завулкам Казлова.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Паркі Мінска
Катэгорыя:Даўгабродская вуліца (Мінск)
Катэгорыя:Завулак Казлова (Мінск)
Катэгорыя:Сляпянская водная сістэма
Катэгорыя:2018 год у Мінску
Рэспубліканская тапанімічная камісія

**Рэспубліканская тапанімічная камісія** пры Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі — спецыяльны навукова-кансультацыйны цэнтр па розных пытаннях тапаніміі.

Зацверджана ў 1991 годзе. Яе першачарговая задача — адраджэнне, захаванне і ўпарадкаванне беларускай тапаніміі, выпрацоўка навуковых крытэрыяў адносін да тапонімаў і іх лёсу, правілаў перадачы беларускай тапаніміі на іншыя славянскія і неславянскія мовы, прынцыпаў вяртання тапонімаў, якія маюць гістарычна-культурнае значэнне, выданне зборнікаў і метадычных дапаможнікаў па тапанімічнай праблематыцы. Старшыня камісіі — Ігар Лявонавіч Капылоў.

## Прыярытэтныя напрамкі работы 
Сучасныя прыярытэтныя напрамкі работы:
* стандартызацыя ўласных геаграфічных назваў на аснове прынцыпаў і падыходаў, распрацаваных Групай экспертаў ААН па геаграфічных назвах, з улікам нацыянальнай спецыфікі, традыцый і міжнароднага вопыту;
* падрыхтоўка нарматыўных даведнікаў па тапаніміі Рэспублікі Беларусь з мэтай дасягнення адзінства і стабільнасці напісання геаграфічных назваў ва ўсіх сферах дзейнасці, а таксама ў мэтах стварэння поўнага рэестра стандартызаванай нацыянальнай тапаніміі і яе перадачы спосабам транслітарацыі на лацінскую і рускую графікі;
* падрыхтоўка нарматыўна-прававых дакументаў (інструкцый, кодэксаў), скіраваных на фарміраванне і рэалізацыю адзінага падыходу да напісання, найменавання і перайменавання геаграфічных аб’ектаў, на забеспячэнне статуса нарматыўнасці даведнікаў і слоўнікаў, на ажыццяўленне перадачы тапаніміі памежных краін на беларускую мову;
* захаванне геаграфічных назваў як часткі нацыянальнай гістарычна-культурнай спадчыны;
* аказанне практычнай дапамогі дзяржаўным і грамадскім установам і арганізацыям, асобным грамадзянам.

## Вынікі працы 
За перыяд дзеяння камісіі распрацавана канцэпцыя нацыянальнай праграмы па ўпарадкаванню напісання ўласных геаграфічных назваў на беларускай і рускай мовах «Стандартызацыя беларускай тапаніміі» (аўтар В. П. Лемцюгова); створана шэраг нарматыўна-прававых дакументаў, у т.л. «Інструкцыя па транслітарацыі геаграфічных назваў Рэспублікі Беларусь літарамі лацінскага алфавіта» (аўтары М. Ф. Віняцкі, В. П. Лемцюгова, А. І. Падлужны), інструкцыя па перадачы беларускіх геаграфічных назваў на рускую мову, тэхнічныя кодэксы ўстаноўленай практыкі са спосабамі і правіламі перадачы геаграфічных назваў і тэрмінаў Украіны, Латвійскай Рэспублікі, Літоўскай Рэспублікі на беларускую мову. Падрыхтавана серыя нарматыўных даведнікаў «Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь» у шасці кнігах пад кіраўніцтвам і рэдакцыяй В. П. Лемцюговай.

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка 

Катэгорыя:Нацыянальная акадэмія навук Беларусі
Катэгорыя:Тапаніміка
Катэгорыя:З’явіліся ў 1991 годзе
Сярчыстая

**Сярчы́стая**, **Сярні́стая**  — рака ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Вілія (басейн Нёмана). Даўжыня 15 км. Плошча вадазбору 65 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,9‰. Пачынаецца за 0,5 км на ўсход ад вёскі Румянскія, упадае ў Вілію за 2,2 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Аношкі. Каля аграгарадка Даўгінава створана сажалка (плошча 0,1 км²). На ўсім працягу каналізаваная.

Захавалася паданне пра раку, што запісаў Адам  Кіркор у 1854 годзе, падчас падарожжа па Вілейскім павеце. За 1 км на паўночны ўсход ад аграгарадка Даўгінава, на левым беразе ракі месціцца помнік гісторыі — гарадзішча VI стагоддзе да н.э. — VII стагоддзе н.э.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка рачной сеткі Мінскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  

Катэгорыя:Рэкі Вілейскага раёна
Катэгорыя:Прытокі Віліі
Ламамі (рака)

**Лама́мі** () — рака ў Афрыцы, у Дэмакратычнай Рэспубліцы Конга, левы прыток ракі Конга.

Даўжыня ракі каля 1500 км. Плошча вадазбору каля 110 000 км². Сярэдні расход вады каля 1700 м³/с. Выток ракі знаходзіцца на плато Катанга. Працякае ў напрамку на поўнач. На рацэ шмат вадаспадаў. Найбольшыя ўзроўні вады ў рацэ ў перыяд дажджоў, у верасні — красавіку. Суднаходная на адлегласці 330 км ад вусця. У вусці ракі горад Ісангі.

## Літаратура 
* Африка: энциклопедический справочник. Т. 2. Л—Я / Гл. ред. А. Громыко. Ред. колл. В. М. Власов, Н. И. Гаврилов и др. — М.: Советская энциклопедия, 1987. — С. 75. — 671 с. с илл.
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Lomami River // Encyclopaedia Britannica

Катэгорыя:Рэкі Дэмакратычнай Рэспублікі Конга
Катэгорыя:Прытокі Конга
Ігар Уладзіміравіч Дзянісаў

**Ігар Уладзіміравіч Дзянісаў** (, нар. , , СССР) — расійскі футбаліст, паўабаронца. Ігрок нацыянальнай зборнай Расіі (2008—2016). Заслужаны майстар спорту Расіі (2008). Чатырохразовы чэмпіён Расіі, двухразовы ўладальнік Кубка Расіі, Кубка УЕФА і Суперкубка УЕФА.

## Клубная кар’ера 
### «Зеніт» 
Ігар з’яўляецца выхаванцам пецярбургскага футбола. За пецярбургскі «Зеніт» выступаў з 2001 года. Дэбютаваў у асноўным складзе клуба ў 2002 годзе ў матчы супраць ЦСКА. Ужо з наступнага года ён атрымаў сталую прапіску ў аснове, толькі час ад часу прымаючы ўдзел у некаторых гульнях дубля. Пад кіраўніцтвам Дзіка Адваката Ігар заваяваў разам з камандай тытулы чэмпіёна Расіі, уладальніка Суперкубка Расіі, Кубка і Суперкубка УЕФА.

Паводле вынікаў сезона 2011/2012 быў прызнаны найлепшым футбалістам года па версіі РФС.

### «Дынама» 
У чэрвені 2013 года перайшоў у махачкалінскі «Анжы», аднак ужо ў жніўні пакінуў каманду і разам з аднаклубнікамі Юрыем Жырковым і Аляксандрам Какорыным папоўніў склад маскоўскага «Дынама». Быў асноўным іграком сталінага клуба, але часта выбываў з-за траўм.

### «Лакаматыў» 
У жніўні 2016 года на правах арэнды перайшоў у маскоўскі «Лакаматыў» пасля таго, як «Дынама» страціла месца ў Прэм’ер-лізе. У лютым 2017 года падпісаў паўнавартасны кантракт з чыгуначнікамі, які ўступіў у сілу летам. Неўзабаве Ігар стаўз таксама капітанам каманды. У сезоне 2017/18 разам з «Лакаматывам» стаў чэмпіёнам Расіі.

У маі 2019 года пакінуў «Лакаматыў» і неўзабаве абвясціў аб завяршэнні кар’еры.

## Міжнародная кар’ера 
11 кастрычніка 2008 года Ігар дэбютаваў у нацыянальнай зборнай Расіі ва ўзросце 24 гады ў матчы адборачнага цыкла чэмпіянату свету 2010 года супраць каманды Германіі, выйшаўшы ў стартавым складзе і адыграўшы ўсе 90 хвілін.

## Дасягненні 
**«Зеніт»**
* Чэмпіён Расіі (3): 2007, 2010, 2012
* Уладальнік Кубка расійскай Прэм’ер-лігі: 2003
* Уладальнік Кубка Расіі: 2010
* Уладальнік Суперкубка Расіі (2): 2008, 2011
* Уладальнік Кубка УЕФА: 2008
* Уладальнік Суперкубка УЕФА: 2008

**«Лакаматыў»**
* Чэмпіён Расіі: 2018
* Уладальнік Кубка Расіі: 2017, 2019

## Асабістае жыццё 
Ігар жанаты на Алене Дзянісавай. Мае чытырох дзяцей. Любіць сабак, шахматы і тэніс.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Футбалісты Расіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Расіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Лакаматыў Масква
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Масква
Катэгорыя:Ігракі ФК Анжы
Катэгорыя:Ігракі ФК Зеніт Санкт-Пецярбург
Камітэт абароны журналістаў

**Камітэ́т абаро́ны журналі́стаў** (**КАЖ**, ) — міжнародная няўрадавая арганізацыя, якая займаецца зборам інфармацыі пра рэпрэсіі і забойствы журналістаў па ўсім свеце. Штаб-кватэра знаходзіцца ў Нью-Ёрку.

## Гісторыя 
У 1981 годзе група амерыканскіх карэспандэнтаў за мяжой заснавала КАЖ у адказ на пагрозы з боку аўтарытарных урадаў.

## Дзейнасць 
КАЖ ладзіць рашучыя публічныя пратэсты і выкарыстоўвае дыпламатычныя каналы для дасягнення эфекту. КАЖ друкуе артыкулы, прэс-рэлізы, адмысловыя справаздачы, двойчы ў год выдае часопіс «Dangerous Assignments» (), а таксама штогадовыя агляды па свабодзе прэсы ў свеце пад назвай «Attacks on the Press» ().

Штогод КАЖ узнагороджвае прэміяй *International Press Freedom Awards* журналістаў і праваабаронцаў, якія перажылі збіванні, пагрозы, застрашэнні і зняволенне за сваю працу.

Пачынаючы з 1992 года, КАЖ таксама штогадова складае спіс журналістаў, якія загінулі пры выкананні сваіх абавязкаў. З часу стварэння спісаў налічана 845 забітых журналістаў.

Камітэт абароны журналістаў — адзін з заснавальнікаў Міжнароднай асацыяцыі па абароне свабоды слова (IFEX), глабальнай сеткі больш чым 90 грамадскіх арганізацый, якія займаюцца адсочваннем парушэнняў у галіне свабоды выказванняў па ўсім свеце і займаюцца абаронай журналістаў, пісьменнікаў і іншых пераследаваных за спробу рэалізацыі свайго права на свабоду выказванняў.

## Гл. таксама 
* Міжнародная асацыяцыя па абароне свабоды слова
* Свабода слова ў Беларусі
* 

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт КАЖ
* Афіцыйны сайт IFEX

Катэгорыя:Міжнародныя праваабарончыя арганізацыі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1981 годзе
Катэгорыя:Міжнародныя недзяржаўныя арганізацыі
Катэгорыя:Свабода слова
Катэгорыя:Журналісцкія арганізацыі
Зарыя

**Зарыя** () — горад у паўночнай частцы Нігерыі, у штаце Кадуна. Заснаваны каля 1536 года. Каля 350 тыс.жыхароў (1995). Вузел чыгунак і аўтадарог. Аэрапорт. Цэнтр гандлю тытунём, бавоўны, арахісам.

## Літаратура 
* 
Катэгорыя:Гарады Нігерыі
Эдуард Барысавіч Зарыцкі

**Эдуард Барысавіч Зарыцкі** (, Красны Кут, Саратаўская вобласць, РСФСР — , ) — беларускі . Народны артыст Беларусі (1999).

## Біяграфія 
З 1948 года жыў у Мінску. Скончыў Беларускую дзяржаўную кансерваторыю па класе кампазіцыі Анатоля Багатырова ў 1970 годзе. У 1973-82 гадах загадваў музычнай часткай Беларускага рэспубліканскага тэатра юнага гледача. Працаваў пераважна ў галіне інструментальнай музыкі (апіраўся на класічныя традыцыі), масавай і эстраднай песні, тэатральнай і кінамузыкі.

Памёр ад анкалагічнага захворвання ў Мінску 6 чэрвеня 2018 года.

## Творчасць 
Сярод твораў: сімфонія (1970), сюіта (1980), канцэрціна «Пастараль» (1977) для сімфанічнага аркестра; канцэрты для габоя (1973) і валторны (1974) і камернага аркестра; капрычыа для фартэпіяна з камерным аркестрам (1978), сюіта на тэмы беларускіх песень (1976); камерна-інструментальная музыка; сюіты з музыкі да спектакляў «Дванаццатая ноч», «Снежная каралева», «Тэатральная сюіта».

Эдуард Зарыцкі аўтар больш за 600 песень. Ён аўтар такіх вядомых песень як «Белыя крылы», «Замова», «Начныя кастры», «Будзьма», «Палыновая ростань», «Лісток календара», «Так прыйшла да нас Перамога».

Таксама Зарыцкі стварыў цыклы на вершы Адама Міцкевіча, Якуба Коласа і Уладзіміра Караткевіча.

## Узнагароды 
У 2006 годзе быў узнагароджаны ордэнам Францыска Скарыны.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі