open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Аляксандр Спірыдонавіч Пухаеў

**Алякса́ндр Спірыдо́навіч Пуха́еў** ( - ) — асецінскі паэт, публіцыст, перакладчык.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сяле Схліт у Паўднёвай Асеціі Грузінскай ССР. Пасля заканчэння філалагічнага факультэта Тбіліскага дзяржаўнага ўніверсітэта займаўся педагагічнай і журналісцкай працай. З 1962 года — рэдактар аддзела паэзіі літаратурна-мастацкага часопіса «Фідзіуаг» (па-беларуску «Веснік»). З 1968 да 1990 года з'яўляўся галоўным рэдактарам гэтага часопіса.

Член Саюза пісьменнікаў СССР з 1965 года. З 2004 года — сябра Саюза беларускіх пісьменнікаў, з 2006 года — сябра Саюза пісьменнікаў Беларусі. Заслужаны дзеяч культуры Паўднёвай Асеціі.

З'яўляецца аўтарам 16 зборнікаў вершаў і паэм, перакладчыкам 8 кніг.

У 2000 годзе Аляксандр Пухаеў атрымаў грамадзянства Рэспублікі Беларусь. Жыў у Віцебску.

## Спасылкі 
* http://ugo-osetia.ru/10_22/10_22-6.html  Газета «Паўночная Асеція»

Катэгорыя:Пісьменнікі СССР
Катэгорыя:Паэты СССР
Катэгорыя:Паэты Беларусі
Катэгорыя:Члены Саюза беларускіх пісьменнікаў
Катэгорыя:Члены Саюза пісьменнікаў Беларусі
Катэгорыя:Заслужаныя дзеячы культуры Паўднёвай Асеціі
Pioneer

**PIONEER**:

* Pioneer Corporation — кампанія.
* Pioneer (вывучальная праграма) — Амерыканская праграма вывучэння міжпланетнага прастору.
Pioneer Corporation

**Pioneer Corporation** — вытворца аўдыё- і відэа тэхнікі, апаратура для аўдыёіндустрыі і г. д.

Катэгорыя:Кампаніі Японіі
Букет гарні

**Букет гарні** () — сумесь траў і спецый, якую выкарыстоўваюць пры гатаванні булёнаў, супоў, соусаў.

Калі выкарыстоўваюцца свежыя травы, у букет гарні яны складаюцца шчыльным пучком і перавязваюцца кулінарнай ніткай. У выпадку выкарыстання сухіх і асабліва сыпкіх інгрэдыентаў яны змяшчаюцца ў мяшэчак з некалькіх пластоў марлі, які таксама перавязваецца ніткай (гэты варыянт завецца ''сашэ д'эпіс'' — ад ). Вольны канец ніткі звычайна прывязваюць да ручкі рондаля, у якім варыцца булён, каб пасля букет гарні можна было лёгка выняць.

Склад букета гарні шырока вар'іруецца ў залежнасці ад стравы. У «класічны» букет гарні уваходзяць толькі пятрушка (як правіла, сцёблы), лаўровы ліст і чабор. Часта гэтую кампазіцыю загортваюць у ліст салеры або цыбулі-парэю. Інгрэдыенты, якія таксама часта выкарыстоўваюць — чорны перац, гваздзік, чабер, шалфей, часнок, размарын.

Звычайна букет гарні дадаецца напачатку гатавання булёну або супу і вымаецца ў самым канцы. Таму ў ім не выкарыстоўваюцца травы, якія занадта хутка аддаюць араматычныя рэчывы пры варцы, напрыклад, кервель, базілік ці эстрагон.

Папулярны ў французскай кухні.

## Літаратура 
* Cooking *by James Peterson*, Ten Speed Press, 2007, ISBN 1580087892
* 

Катэгорыя:Французская кухня
Куст

**Куст**, або **кустоўе**, або **хмыз**, або **хмызняк** — жыццёвая форма дрэвавых раслін, якая ў адрозненне ад дрэва разгаліноўваецца каля паверхні глебы.

Галоўны ствол маюць маладыя расліны, потым ён губляецца сярод новых стволікаў, якія ўтвараюцца са спячых пупышак каля асновы парасткаў. Вышыня кустоў 0,8—6 м, працягласць жыцця — да некалькіх соцень гадоў. Пашыраны ва ўсіх раслінных зонах. У лясах умеранага пояса звычайна ўтвараюць падлесак. Форму кустоў могуць набываць дрэвы ў неспрыяльных кліматычных і глебава-прыродных умовах.

Паводле класіфікацыі жыццёвых формаў К. Раункіера, кусты адносяцца да фанерафітаў. Часцей за ўсё кусты размяшчаюцца на мяжы лясоў (хмызняковы стэп, лесатундра). У лясах звычайна ўтвараюць падлесак.

Многія кусты — лекавыя (напрыклад, бузіна, каліна, шыпшына), харчовыя (напрыклад, агрэст, барбарыс, ляшчына, парэчкі), дэкаратыўныя (напрыклад, бружмель, брызгліна, жарновец) расліны.

## Літаратура 
* 

## Гл. таксама 
* Дрэва
* Кусцік
* Паўкуст
* Паўкусцік
* Трава
* Ліяна

## Літаратура 
* Лесная энциклопедия: В 2-х т. / Гл. ред. Воробьев Г. И.; Ред. кол.: Анучин Н. А., Атрохин В. Г., Виноградов В. Н. и др. — М.: Сов. энциклопедия, 1985.
* *Серебряков И. Г.* Экологическая морфология растений. Жизненные формы покрытосеменных и хвойных. — М.: Высшая школа, 1962.
* Энциклопедия лесного хозяйства: в 2-х томах. — М.: ВНИИЛМ, 2006.

Катэгорыя:Дэндралогія
Катэгорыя:Жыццёвыя формы раслін
Ліяна

— прадстаўнік каранёвалазячых ліян]]
 — прадстаўнік павойных ліян]]
 — прадстаўнік вусіканосных ліян]]
**Ліяны** — расліны, сцёблы якіх няздольныя самастойна захоўваць вертыкальнае становішча і якія выкарыстоўваюць іншыя расліны ў якасці апоры.

Сярод ліян ёсць як дрэвавыя, так і травяністыя расліны.

Шматлікія лазячыя папараці сустракаліся яшчэ ў каменнавугольным перыядзе. У наш час ліяны шырока распаўсюджаныя сярод сасудзістых раслін, асабліва насенных. Пераважна, гэта трапічныя расліны.

## Класіфікацыя ліян 
Па спосабу лазання ліяны дзеляцца на 4 групы:
* **Ліяны, якія абапіраюцца.** Да гэтай групы адносяцца ліяны, якія не маюць адмысловых прыстасаванняў для лазання.
* **Каранёвалазячыя ліяны.** Гэта ліяны, якія ўзбіраюцца па скалах ці тоўстых ствалах дрэваў пры дапамозе прыдаткавых каранёў, што прычапляюцца да апоры.
* **Павойныя ліяны.** Гэта расліны, якія ўзбіраюцца на апору за кошт абвівання сцябла вакол яе. Найбольш распаўсюджаны спосаб сярод ліян.
* **Вусіканосныя ліяны.** Прымацаванне да апоры ў гэтых ліян забяспечваецца адмысловымі прыстасаваннямі — вусікамі, якія ўяўляюць сабою відазмененае лісце або сцябло.

## Гл. таксама 
* Дрэва
* Куст
* Кусцік
* Паўкуст
* Паўкусцік
* Трава

## Літаратура 
* *Серебряков И. Г.* Экологическая морфология растений. Жизненные формы покрытосеменных и хвойных. — М.: Высшая школа, 1962.


Катэгорыя:Жыццёвыя формы раслін
Эрнст Іосіфавіч Неізвесны

{{Мастак
|імя                = Эрнст Неізвесны
|арыгінал імя       = Эрнст Неизвестный
|імя пры нараджэнні = Эрик Иосифович Неизвестный
|выява              = Vladimir Putin 6 October 2000-2.jpg
|шырыня             = 300px
|апісанне выявы     = Уладзімір Пуцін уручае Ордэн пашаны Эрнсту Неізвеснаму, кастрычнік 2006 г.
|дата нараджэння    = 9.4.1925
|месца нарджэння    = Екацярынбург, Уральская вобласць, РСФСР, СССР
|дата смерці        = 9.8.2016
|месца смерці       = Нью-Ёрк, ЗША
|паходжанне         = 
|падданства         = 
|грамадзянства      = 
|жанр               = скульптар
|вучоба             = 
|стыль              =
|творы              = 
|апякуны            = 
|уплыў              = 
|уплыў на           =
|узнагароды         = {
 
}
{
       
-
      
-
   
}
|званні             = 
|прэміі             = {
 
}
|бацька             = 
|маці               =
}}
**Эрнст Іосіфавіч Неізве́сны** (, Свярдлоўск, СССР—, Нью-Ёрк, ЗША) — савецкі і амерыканскі скульптар.

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Скульптары СССР
Катэгорыя:Скульптары США
Катэгорыя:Выпускнікі МДМІ імя Сурыкава
Муфлон

**Муфлон**, **еўрапейскі муфлон** (*Ovis musimon* ці *Ovis orientalis orientalis*) — парнакапытная жывёла роду бараноў. Падвід архара, адзін з продкаў свойскай авечкі.

## Апісанне 
Даўжыня да 130 см, вышыня ў карку да 80 см, маса да 40 кг; самкі драбнейшыя. Афарбоўка цёмна-карычневая, у самцоў са светлымі плямамі на баках. Рогі невялікія, тонкія. 

## Пашырэнне 
Паходзіць з астравоў Кіпр, Корсіка, Сардзінія. Найбольш пашыраны ў Міжземнамор’і, трапляецца ў Крыме. Жывуць пераважна ў месцах з перасечаным рэльефам, у гарах, статкамі або невялікімі групамі.

Паляўнічы від. Шырока разводзіцца ў няволі, у т. л. у паляўнічых вальерах.

Папуляцыі муфлонаў на а-вах Корсіка і Сардзінія занесены ў Чырвоную кнігу МСАП. 

## Асаблівасці біялогіі 
Кормяцца травой, галінкамі. Нараджаюць 1—2 дзіцяняці.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Бараны
Кулан

**Кулан**, **азіяцкі асёл** (*Equus hemionus*) — від з сямейства конскіх. Знешне вельмі нагадвае асла, але мае нямала агульных прыкмет з канём, з-за чаго кулана нярэдка называюць паўаслом. Лічыцца, што кулан ніколі не паддаваўся прыручэнню, у адрозненне ад афрыканскага асла.

Катэгорыя:Коні
Буйвал афрыканскі

**Буйвал афрыканскі**, або **кафрскі** (*Syncerus caffer*) — від быкоў, шырока распаўсюджаны ў Афрыцы. Адзіны від, які застаўся з роду *Syncerus*.

Вышыня ў холцы ў дарослых самцоў можа дасягаць 1,6 м, а даўжыня цела — 3,4 м. Вага буйнога экзэмпляра можа складаць 700 кг, а ў асобных выпадках да 900 кг. Звычайна дарослы самец важыць каля 600 кг.

Катэгорыя:Быкі
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1779 годзе
Канюковыя

**Канюкі** (*Buteoninae*) — падсямейства драпежных птушак з сямейства ястрабіных. Класіфікацыя дадзенага падсямейства змяняецца, нядаўна ў яго ўвайшлі роды птушак, якія раней прылічваліся да асобнага падсямейства арліных(*Accipitridae*).

На Беларусі 11 відаў .

## Гл. таксама 
* Haliaeetus pelagicus

Катэгорыя:Ястрабіныя
Насарогі

**Насарогі** (*Rhinocerotidae*) — сямейства няпарнакапытных.

Вядомы з эацэну (каля 45 млн гадоў назад). Выдзяляецца 4 роды, 5 відаў.

Пашыраны ў Паўднёва-Усходняй Азіі і Афрыцы. Жывуць у трапічных лясах, саваннах, прыбярэжных зарасніках, на балотах. Трымаюцца паасобна, парамі або невялікімі групамі. Найбольшы буйны від — афрыканскі белы насарог.

Даўжыня да 5 м, вышыня ў карку да 2 м, маса да 5 т. Скура тоўстая, цёмна-шэрая, амаль без валасоў. Тулава масіўнае, ногі кароткія, трохпальцыя. На канцах пальцаў капыты, з якіх сярэдні самы вялікі. Шыя кароткая, вочы маленькія. На лбе і пераноссі рогі (1 ці 2, у насарога чорнага — часам да 5), размешчаныя адзін за адным; іх аснову складае патоўшчаная, арагавелая скура. Даўжыня пярэдняга рога дасягае 1,58 м. Нюх і слых развітыя, зрок слабы.

Расліннаедныя. Нараджаюць 1—2 дзіцяняці раз у 2—3 гады.

Усе віды насарогаў занесены ў Чырвоную кнігу МСАП.

## Літаратура 
* 


Катэгорыя:Сямействы сысуноў
Філадэльфія Флаерз

**Філадэльфія Флаерз** () — прафесійны хакейны клуб, які гуляе ў Нацыянальнай хакейнай лізе. Клуб знаходзіцца ў горадзе Філадэльфія (Пенсільванія, ЗША). Двухразовы ўладальнік Кубка Стэнлі ў 1974 і 1975 гадах.

## Спасылкі 
* Philadelphia Flyers — афіцыйны сайт 
* Flyers History — неафіцыйны сайт 

Катэгорыя:Хакейныя клубы ЗША
Катэгорыя:Клубы НХЛ
Катэгорыя:Філадэльфія
Ордэн Маці

**Ордэн Маці** — беларуская дзяржаўная ўзнагарода, ордэн.

## Спасылкі 
* Закон Республики Беларусь от 18.05.2004 № 288-З (ред. от 04.05.2005) «О государственных наградах Республики Беларусь»
* Государственные награды и премии Республики Беларусь
* Ордэн Маці // Сайт «Узнагароды Беларусі»

Маці
Эфы

**Э́фы** (*Echis*) — род ядавітых змей з сямейства гадзюкавых. Распаўсюджаны ў гліністых і пясчаных пустынях і паўпустынях. 5 відаў у пустынях Паўночнай Афрыкі, Паўднёва-Заходняй, Паўднёвай і Сярэдняй Азіі.

Даўжыня да 80 см. Луска па баках тулава з зубчастымі рэбрышкамі, якія пры згортванні змяі ў кольцы выдаюць характэрны шоргатавы гук. На галаве рабрыстая луска з крыжападобным малюнкам. На хвасце знізу рад шчыткоў. Афарбоўка шараватая або бураватая з малюнкам са светлых зігзагападобных палос.

Кормяцца дробнымі пазваночнымі, насякомымі, павукамі. Укус эфы можа быць смяротны для жывёл і чалавека.

## Віды 
* 
** 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* Змеи // Энцыклапедыя Кругасвет 

Катэгорыя:Гадзюкавыя
Муфлон азіяцкі

**Азіяцкі муфлон** (*Ovis orientalis*) — млекакормячае з роду горных бараноў падсямейства казіных сямейства пустарогіх. З’яўляецца продкам свойскай авечкі. Утварае 5 падвідаў. Распаўсюджаны ад Закаўказзя і паўднёвых частак Туркменістана і Таджыкістана да Міжземнага мора і паўночна-заходняй часткі Індыі. Жыве ў гарах, можа падымацца да вышыні каля 4 000 м.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Бараны
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1841 годзе
Ордэн Пашаны (Беларусь)

**Ордэн Пашаны** — беларуская дзяржаўная ўзнагарода, ордэн.

## Апісанне 
Ордэн Пашаны мае форму акруглага пазалочанага васьміграннік, на які накладзена чатырохканцовая зорка з рабрыстай паверхняй, у яе верхнім рагу размешчана пяціканцовую зорку. У цэнтры чатырохканцовай зоркі ў круглым медальёне, пакрытым сіняй эмаллю, размешчаны пазалочаны контур Дзяржаўнай мяжы Рэспублікі Беларусь, накладзеныя на пазалочаныя прамяні ўзыходзячага сонца над зямным шарам.

Ніжнюю частку ордэна абрамляюць дзве лаўрова-дубовыя галіны, якія разыходзяцца знізу направа і налева, яны перавіты стужкай чырвона і зялёнага колеру.

Вышыня і шырыня ордэна — 43 мм. Адваротны бок гладкі, з нумарам ордэна ў цэнтры.

Ордэн злучаны вушкам і кальцом з пяцівугольнай калодкай, абцягнутай муаравай стужкай жоўтага колеру з адной падоўжнай палоскай зялёнага колеру пасярэдзіне і па адной падоўжнай палосцы чырвонага колеру па краях.

Вырабляецца ордэн з серабра з пазалотай.

## Статут 
Ордэнам Пашаны ўзнагароджваюцца грамадзяне:
* за вялікія дасягненні ў вытворчай, навукова-даследчай, дзяржаўнай, сацыяльна-культурнай, спартыўнай, грамадскай і іншай дзейнасці;
* за высокія вытворчыя паказчыкі ў прамысловасці, сельскай гаспадарцы, будаўніцтве, сувязі, гандлі, жыллёва-камунальнай гаспадарцы, бытавым абслугоўванні насельніцтва, на транспарце і ў іншых галінах працоўнай дзейнасці;
* за значныя поспехі ў медыцынскім абслугоўванні насельніцтва, навучанні, выхаванні дзяцей і падлеткаў, падрыхтоўцы іх да працы;
* за дасягненне высокай прадукцыйнасці працы, паляпшэнне якасці прадукцыі, зніжэнне матэрыяльных і працоўных выдаткаў на яе выраб;
* за ўкараненне ў вытворчасць новай тэхнікі, тэхналогіі, асабліва каштоўныя вынаходствы і рацыяналізатарскія прапановы;
* за плённую дзяржаўную і грамадскую дзейнасць;
* за заслугі ў развіцці эканамічных, навукова-тэхнічных, культурных і іншых сувязей паміж Рэспублікай Беларусь і іншымі дзяржавамі.

Ордэн Пашаны носяць на левым боку грудзей, пры наяўнасці іншых ордэнаў размяшчаецца пасля ордэна «За асабістую мужнасць».
Жан-Поль Бельмандо

**Жан-Поль Бельмандо** (; ) — французскі акцёр, славу якому прынесла роля амаральнага прыхільніка Гамфры Богарта ў маніфесце «французскай новай хвалі» — фільме «На апошнім дыханні» (1960).

У першых сваіх карцінах ён стварыў вобраз маладога бунтара з захапляльнай усмешкай і стаў адным з любімых акцёраў еўрапейскай моладзі. Часцей за ўсё гуляў вострахарактарныя ролі ў камедыях і баевіках.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 9 красавіка 1933 года ў Нёі-сюр-Сен.

Вучыўся на курсах драматычнага мастацтва ў П. Дзюкса і Р. Жырара. Працаваў y парыжскіх тэатрах.

З 1956 года — у кіно. Глыбіня драматычнага даравання і здольнасць да пераўвасаблення найбольш выявіліся ў фільмах «На апошнім дыханні», «Пісьмы паслушніцы», «Чачара», «Жанчына ёсць жанчына» (усе 1960), «Леон Марэн, свяшчэннік» (1961), «Шалёны П’еро» (1965), «Злодзей» (1967), «Славутыя любоўныя гісторыі», «Адвержаныя» (паводле В.Гюго) і інш. Пазней пачаў здымацца пераважна ў прыгодніцкіх фільмах і баевіках («Сто тысяч долараў на сонцы», 1964; «Цудоўны», 1973; «Труп майго ворага», 1976; «Хто ёсць хто», 1979; «Прафесіянал» і «Ас з асаў», 1982; «Авантурысты», 1984; «Вясёлы Вялікдзень», 1985). Выступаў як прадзюсар («Ставіскі», 1974, выканаў галоўную ролю). Уладальнік кампаніі «Серыта-фільм». Аўтабіяграфія «30 гадоў і 25 фільмаў» (1963).

Памёр 6 верасня 2021 года.

## Фільмаграфія 
* «Анёл на зямлі» (1959) — Мішэль
* «На апошнім дыханні» (1960),
* «Пісьмы паслушніцы» (1960),
* «Чачара» (1960),
* «Жанчына ёсць жанчына» (1960),
* «Леон Марэн, свяшчэннік» (1961),
* «Славутыя любоўныя гісторыі» (1961),
* «Картуш» (1962),
* «Дражэ з перцам» (1963) — Раймон, легіянер
* «Сто тысяч долараў на сонцы» (1964),
* «Чалавек з Рыа» (1964),
* «Шалёны П’еро» (1965),
* «Злодзей» (1967),
* «Барсаліна» (1969) — *Франсуа Капэла*
* «Цудоўны» (1973)
* «Ставіскі» (1974)
* «Труп майго ворага» (1976),
* «Хто ёсць хто» (1979),
* «Прафесіянал» (1981),
* «Ас з асаў» (1982),
* «Авантурысты» (1984),
* «Вясёлы Вялікдзень» (1985)
* «Адвержаныя» (1995).
* «Адзін шанец на дваіх» (1998) (Леа Брасак)
* «Чалавек і яго сабака» (2021) (Шарль)

## Узнагароды 
### Кінаўзнагароды 
* Кінапрэмія «Сезар» (1989) за фільм «*Пястунок лёсу*»

### Дзяржаўныя ўзнагароды 
* Камандор ордэна Ганаровага легіёна
* Камандор ордэна мастацтваў і літаратуры

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Акцёры Францыі
Вільгельм Канарыс

{{Ваенны дзеяч
|імя     = Вільгельм Франц Канарыс Wilhelm Franz Canaris
|дата нараджэння  =
|дата смерці    = 
|месца нараджэння = 
|месца смерці =
|выява = Bundesarchiv Bild 146-1979-013-43, Wilhelm Canaris.jpg
|шырыня = 200px
|апісанне выявы =Wilhelm Franz Canaris
|мянушка =
|прыналежнасць =  Германская імперыя Веймарская рэспубліка 
|гады службы =1905 — 1944
|званне = адмірал
|род войскаў = рэйхсмарынэ, абвер
|камандаваў =
|частка =
|бітвы = Першая сусветная вайнаДругая сусветная вайна
|узнагароды =
{

-

-

}
|сувязі =
|у адстаўцы =
|вікісховішча = Wilhelm Canaris
}}
**Ві́льгельм Франц Кана́рыс** (;  — ) — нямецкі ваенны дзеяч, начальнік абвера (службы ваеннай разведкі і контрразведкі) (1935—1944). Адмірал (1940).

## Спасылкі 
* Wilhelm Canaris, A Photo Chronology  
* Канарыс на IMDB
* Вільгельм Канарыс  — фотахраналогія 
* Canaris.dk  — сайт, прысвечаны Канарысу. 
* *Admiral Wilhelm Canaris* на jewishvirtuallibrary.org 

Катэгорыя:Адміралы Германіі
Катэгорыя:Постаці ваеннай разведкі
Катэгорыя:Члены Фрайкора
Катэгорыя:Постаці спецслужбаў Германіі
Катэгорыя:Постаці Трэцяга рэйха
Катэгорыя:Падводнікі Першай сусветнай вайны (Германія)
Катэгорыя:Удзельнікі Другой сусветнай вайны
Катэгорыя:Змова 20 ліпеня
Катэгорыя:Павешаныя
Катэгорыя:Падводнікі Германіі
Катэгорыя:Памерлі ў канцлагеры Флосенбюрг
Playboy

**Playboy** — амерыканскі эратычны часопіс для мужчын, заснаваны ў 1953 годзе Х’ю Хефнерам і яго калегамі. Цяпер *Playboy* адзін з самых вядомых брэндаў у свеце.

## Міжнародныя выданні 
* Аргенціна (1985—1995, 2006—)
* Аўстралія (1979—2000)
* Бразілія (1975—)
* Балгарыя (2002—)
* Калумбія (2008—)
* Харватыя (1997—)
* Чэхія (1991—)
* Эстонія (2007—)
* Францыя (1973—)
* Грузія (2007—)
* Германія (1972—)
* Грэцыя (1985—)
* Ганконг (1986—1993)
* Венгрыя (1989—1993, 1999—)
* Інданезія (2006—2007)
* Італія (1972—2003, 2008—)
* Японія (1975—)
* Літва (2008—)
* Мексіка (1976—1998, 2002—)
* Нідэрланды (1983—)
* Нарвегія (1998—1999)
* Філіпіны (2008—)
* Польшча (1992—)
* Партугалія (2009—)
* Румынія (1999—)
* Расія (1995—)
* Сербія (2004—)
* Славакія (1997—2002, 2005—)
* Славенія (2001—)
* ПАР (1993—1996)
* Іспанія (1978—)
* Швецыя (1998—1999)
* Тайвань (1990—2003)
* Турцыя (1986—1995)
* Украіна (2005—)
* ЗША (1953—)
* Венесуэла (2006—)

## Гл. таксама 
* Hustler, часопіс
* Moulin Rouge, часопіс

* Бэці Пэйдж — адна з першых «дзяўчын месяца»

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
* Неафіцыйная статыстыка Playboy па ўсім свеце

Катэгорыя:Мужчынскія часопісы
Франсуа Рабле

**Франсуа Рабле** (; ) — французскі пісьменнік, адзін з вялікіх еўрапейскіх сатырыкаў-гуманістаў эпохі Рэнесанса, аўтар рамана «Гарганцюа і Пантагруэль».

## Біяграфічныя звесткі 
Рабле нарадзіўся ў Шыноне (у Турэні), дакладная дата нараджэння невядомая — у якасці версій называюць 1483, 1493 і 1495 г. Як мяркуецца, ён быў сынам шынкара (некаторыя сцвярджаюць — аптэкара, які займаўся і шынкарскай справай), страціў маці ў самым раннім узросце, ці (па іншых звестках) вельмі рана адкінуты ёю і перададзены ў манастыр.

Вывучаў права ў Пуацье, медыцыну ў Парыжы і Манпелье, працаваў урачом у Ліёне. Доктар медыцыны (з 1537).

## Творчасць 
Літаратурную дзейнасць пачаў у 1532. Сусветную вядомасць яму прынёс фантастычны раман-эпапея «Гарганцюа і Пантагруэль» (кн. 1-4, 1532-52; кн. 5, выд. 1564, аўтарства недакладнае). Гэта мастацкая энцыклапедыя французскай культуры эпохі Адраджэння: яе рэлігійнага і палітычнага жыцця, філасофскай, педагагічнай і навуковай думкі, духоўнага імкнення і сацыяльнага побыту. У творы аўтар высмеяў рэлігійны фанатызм, цемрашальства і паразітызм духавенства, тупасць, сквапнасць і жорсткасць чыноўнікаў, манархічны дэспатызм і захопніцкія войны. Прапагандаваў гуманістычнае выхаванне чалавека, у якім павінна гарманічна спалучацца фізічнае і духоўнае развіццё. Раман адметны багаццем народнай мовы, спалучэннем рэалістычнага і фантастычнага, высокага і груба камічнага, гратэскнага. Творчасць Франсуа Рабле адыграла вялікую ролю ў развіцці французскай і сусветнай сатырычнай літаратуры.

## Беларускія пераклады 
* Гарганцюа і Пантагруэль. Мн., 1940.

## Спасылкі 
* Гарганцюа і Пантагруэль. Урыўкі

Катэгорыя:Пісьменнікі Францыі
Катэгорыя:Франкамоўныя пісьменнікі
Аляксандр Іванавіч Крыніцкі

**Аляксандр Іванавіч Крыніцкі** (, г. Цвер— , Масква, НКУС) — бальшавіцкі рэвалюцыянер, палітык.

## Біяграфія 
Вучыўся ў Маскоўскім універсітэце (1913-15). Удзельнічаў у студэнцкім рэвалюцыйным руху. Член РСДРП з 1915 г., арыштаваны і ў верасні 1915 г. асуджаны на вечнае пасяленне ў Сібір. Вярнуўся пасля Лютаўскай рэвалюцыі 1917 г., быў старшынёй Цвярскога губкама. У 1918-24 гг. на партыйнай працы ва Уладзіміры, Саратаве, Маскве, Омску, Данецку.

У верасні 1924 да мая 1927 ў БССР: сакратар, са снежня 1925 г. 1-ы сакратар ЦК КП(б)Б. На Беларусі А. Крыніцкі як тыповы прадстаўнік партыйнай эліты праводзіў у жыццё ідэі ўмацавання СССР як адзінай звышцэнтралізаванай саюзнай дзяржавы, камандна-адміністрацыйнай кіравання эканомікай, поўнай манаполіі на ўладу кампартыі. Адначасова зведваў уплыў моцнага ў 1920-я г. мясцовага нацыянальна-арыентаванага крыла КП(б)Б. Індустрыялізацыю ў БССР праводзіў з істотнымі адрозненнямі ад установак XIV з’езда УКП(б): вітаў развіццё прамысловасці па перапрацоўцы мясцовай сельскагаспадарчай сыравіны, садзейнічаў забеспячэнню вёскі неабходнымі сельскагаспадарчымі машынамі і прыладамі, развіццю прадукцыйных сіл вёскі і мястэчка, саматужнай прамысловасці і г.д. Адначасова ў БССР шырока вялося культурнае будаўніцтва, ажыццяўлялася беларусізацыя і каранізацыя, А. Крыніцкі спрыяў авалоданню беларускай мовай і карыстанню ёю ўсімі членамі КП(б)Б. У той жа час у сакавіку 1926 па яго ініцыятыве прынята пастанова ЦК КП(б)Б «Аб рабоце сярод інтэлігенцыі», створана камісія, па прапановах якой прадстаўнікоў навуковай, творчай і культурна-асветнай інтэлігенцыі па палітычных матывах адхілялі ад займаемых пасад. Пачалося «выцясненне» з актыву КП(б)Б былых удзельнікаў непралетарскіх партый (БПСР, Бунд і інш.), якое заканчвалася выключэннем з партыі, арыштамі. Паміж А. Крыніцкім і старшынём СНК БССР Я. Адамовічам склаліся ненармальныя адносіны, якія прывялі да адклікання абодвух з Беларусі. У пач. 1930-х гг. гэтыя адносіны былі кваліфікаваны як праяўленне групаўшчыны ў КП(б)Б з праваапартуністычнай і нацыяналістычнай афарбоўкай.

З мая 1927 г. — загадчык агітацыйна-прапагандысцкага аддзела ЦК УКП(б), з 1929 г. — сакратар Закаўказскага крайкама УКП(б), потым намеснік наркама РСІ СССР, адначасова член рэдкалегіі часопіса «Большевик», намеснік загадчыка сельскагаспадарчага аддзела ЦК УКП(б), з 1933 г. — начальнік Палітупраўлення і намеснік Наркамзема СССР, сакратар Саратаўскага крайкама (абкама) партыі.
 
Кандыдат у члены (1924—1934), член ЦК УКП(б) з 1934 г., член ЦК і Бюро ЦК КП(б)Б (1924—1927), член ЦВК БССР і яго Прэзідыума (1925—1927).

У ліпені 1937 г. быў арыштаваны, абвінавачаны ў прыналежнасці да арганізацыі правых і шпіянажы на карысць Польшчы, расстраляны. У 1956 г. быў рэабілітаваны.

Катэгорыя:Першыя сакратары ЦК КПБ
Катэгорыя:Члены ЦК КПБ
Катэгорыя:Члены бюро ЦК КПБ
Катэгорыя:Члены ЦК КПСС
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Катэгорыя:Рэабілітаваныя ў СССР
Катэгорыя:Члены ЦВК БССР
Катэгорыя:Члены Прэзідыума ЦВК БССР
Пакалюбіцкі сельсавет

**Пакалю́біцкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Гомельскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — аграгарадок (да 2009 года вёска) Пакалюбічы.

## Гісторыя 
Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Гомельскага раёна Гомельскай акругі БССР. 30 снежня 1927 года сельсавет узбуйнены, у яго склад увайшла тэрыторыя скасаванага Лапацінскага сельсавета. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Гомельскім раёне БССР. З 10 лютага 1931 года ў межах гарадской рысы горада Гомеля. З 27 ліпеня 1937 года ў складзе Гомельскага раёна, з 20 лютага 1938 года — Гомельскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Прудкоўскага сельсавета. 7 кастрычніка 1957 года ў склад горада Гомеля ўключана вёска Прудок, 6 красавіка 1972 года — пасёлак Чырвоны Кастрычнік, 1 жніўня 1974 года — вёска Валатава, 12 мая 1983 года — пасёлак Будзёнаўскі. На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета 15 населеных пунктаў.

## Насельніцтва 
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 5617 чалавек, з іх 93,9 % — беларусы, 4,4 % — рускія, 0,9 % — украінцы, 0,4 % — армяне; паводле перапісу 2019 года — 5354 чалавекі.

## Старшыні 
* Віталь Ігнатавіч Жалязняк (1995—2003)

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1926 годзе
Чонкаўскі сельсавет

**Чо́нкаўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Гомельскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — пасёлак Чонкі.

Утвораны 30 снежня 1927 года як **Сеўрукоўскі сельсавет** у складзе Гомельскага раёна Гомельскай акругі БССР, у склад сельсавета ўключана тэрыторыя скасаванага Хутарскага сельсавета. Цэнтр — вёска Сеўрукі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Гомельскім раёне БССР. З 10 лютага 1931 года ў межах гарадской рысы горада Гомеля. З 27 ліпеня 1937 года ў складзе Гомельскага раёна, з 20 лютага 1938 года — Гомельскай вобласці. 25 чэрвеня 1963 года ў гарадскую мяжу Гомеля ўключаны пасёлкі Масцішча і Хутар. На 1 студзеня 1974 года ў складзе Сеўрукоўскага сельсавета 4 населеныя пункты. 28 красавіка 1988 года цэнтр сельсавета перанесены ў пасёлак Чонкі, сельсавет перайменаваны ў Чонкаўскі. 17 мая 2007 года ў склад Гомеля ўключаны пасёлак Хутар.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 3397 чалавек, з іх 86,9 % — беларусы, 8,5 % — рускія, 3,0 % — украінцы, 0,5 % — азербайджанцы; паводле перапісу 2019 года — 4733 чалавекі.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1927 годзе
Цярухскі сельсавет

**Цяру́хскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Гомельскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Церуха.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Дзятлавіцкага раёна Гомельскай акругі БССР. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Гомельскага раёна. 30 снежня 1927 года сельсавет узбуйнены, у яго склад увайшла тэрыторыя скасаванага Студзёнагуцкага сельсавета. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Гомельскім раёне БССР. З 10 лютага 1931 года ў складзе Церахоўскага раёна, з 20 лютага 1938 года — Гомельскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя ўвайшла ў склад зноў утворанага Студзёнагуцкага сельсавета.

11 студзеня 1973 года цэнтр Студзёнагуцкага сельсавета Гомельскага раёна перанесены ў вёску Церуха, сельсавет перайменаваны ў Цярухскі. На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета 11 населеных пунктаў.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 4047 чалавек, з іх 84,4 % — беларусы, 7,9 % — украінцы, 6,5 % — рускія; паводле перапісу 2019 года — 4089 чалавек.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Дзятлавіцкага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Церахоўскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1926 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1954 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1973 годзе
Янтарны (Гомельскі раён)

**Янта́рны** (, ) — пасёлак у Гомельскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Пакалюбіцкага сельсавета.

Знаходзіцца непадалёк на паўночны ўсход ад горада Гомеля, непадалёк ад чыгуначнай ст. Сож.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Пакалюбіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гомельскага раёна
Рэвалюцыя ў Кыргызстане (2010)

**Рэвалюцыя ў Кыргызстане, 2010** — дзяржаўны пераварот, які адбыўся 7 красавіка 2010 на хвалі антыўрадавых выступленняў і масавых беспарадкаў, якія ахапілі Кыргызстан у пачатку красавіка 2010. 

Асноўныя падзеі адбываліся ў сталіцы краіны — Бішкеку, гарадах Талас, Такмок і Нарын. Загінула больш за 75 чалавек, атрымалі раненні звыш 1500 чалавек. 

Галоўнымі прычынамі рэвалюцыі стала незадаволенасць народа нарастаннем аўтарытарных тэндэнцый падчас прэзідэнцтва Курманбека Бакіева, які ў сваю чаргу прыйшоў да вышэйшай улады ў краіне дзякуючы папярэдняй — «цюльпанавай» — рэвалюцыі 2005. Непасрэднай падставай для народных хваляванняў сталі павышэнне камунальных тарыфаў на святло і цяпло, распродаж буйных дзяржаўных актываў, карупцыя, арышты апазіцыйных лідараў напярэдадні народных сходаў. Дыскусійным у грамадстве было і пытанне аб амерыканскай ваеннай прысутнасці. 

Павышэнне камунальных тарыфаў у Кыргызстане было выклікана ўздаражаннем з 1 красавіка імпарту энергарэсурсаў з Расіі пасля стварэння апошняй з Беларуссю і Казахстанам у пачатку 2010 мытнага саюзу.

З пачаткам беспарадкаў прэзідэнт Бакіеў пакінуў сталіцу і ўкрыўся на поўдні краіны ў горадзе Ош. Праціўнікі Бакіева стварылі пераходны ўрад на чале з Розай Атунбаевай. 

У адрозненне ад Цюльпанавай рэвалюцыі 2005 рэвалюцыя 2010 не была звязана з выбарчым працэсам і не арганізоўвалася па «аранжавай» («аксамітнай») тэхналогіі, для падзей 2010 характэрныя рысы класічнай рэвалюцыі. Абедзве рэвалюцыі азнаменаваліся маштабным марадзёрствам у гарадах, якія сталі арэнай асноўных падзей.

19 красавіка 2010 адхілены ад улады прэзідэнт Кыргызстана Курманбек Бакіеў разам з сям'ёй прыбыў у Мінск. 21 красавіка ён заклікаў міжнародную супольнасць не патураць перавароту ў Кыргызстане.

Катэгорыя:Канфлікты
Катэгорыя:2010
Катэгорыя:Палітыка Кыргызстана
Катэгорыя:Гісторыя Кыргызстана
Мірон (Хадакоўскі)

**Мірон**, свецкае імя: **Міраслаў Хадакоўскі** (; ,  — , паблізу Смаленска) — архіепіскап гайнаўскі, брыгадны генерал Войска Польскага, праваслаўны ардынарый Войска Польскага.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 21 кастрычніка 1957 года ў Беластоку.

Вучыўся ў Варшаўскай Духоўнай семінарыі (1972—1976), затым — у Вышэйшай Духоўнай семінарыі ў Яблечна.

У 1978 годзе пастрыжаны ў расафор і рукапаложаны ў дыяканы, у 1979 годзе ўзведзены ў іераманахі і пастрыжаны ў мантыю. З 1979 года кіраваў манастыром Св. Ануфрыя і выкладаў у Вышэйшай семінарыі. Кіраваў аднаўленнем Супрасльскага Дабравешчанскага манастыра. У 1984 годзе атрымаў сан ігумена, у 1990 годзе — архімандрыта. У 1998 годзе выбраны епіскапам гайнаўскім, вікарыем Варшаўскай епархіі. У 1998 годзе прызначаны праваслаўным ардынарыем Войска Польскага, атрымаў пасаду брыгаднага генерала. У 2003 годзе абараніў доктарскую дысертацыю ў Хрысціянскай Багаслоўскай акадэміі (Варшава). З 2008 года — архіепіскап. Неаднаразова наведваў Казахстан, Расію, Украіну.

Загінуў 10 красавіка 2010 года ў авіякатастрофе пад Смаленскам разам з прэзідэнтам Л. Качынскім і інш. Пахаваны ў Супрасльскім Дабравешчанскім манастыры.

## Спасылкі 
* 13. rocznica tragicznej śmierci arcybiskupa Mirona

Катэгорыя:Рэлігійныя дзеячы Польшчы
Tatra T2

**Tatra T2** — чэхаславацкі трамвай, які выпускаўся ў перыяд з 1955 па 1962 заводам Českomoravská Kolben-Daněk.

Доследныя асобнікі T2 выпрабоўваліся ў Празе ў 1955 годзе пад нумарамі 6001 і 6002. У 1958 годзе першыя серыйныя вагоны былі пастаўлены амаль ва ўсе трамвайныя сеткі Чэхаславакіі. Выключэннем стаў Ябланец-над-Нісаў праз дыскусіі наконт захавання ў ім каляіны 1000 мм (як і ў Празе), для якой гэтыя трамваі былі занадта шырокімі.

Ад сваіх папярэднікаў, вагонаў T1, трамваі T2 адрозніваліся трываласцю і даўгавечнасцю. Апошнія T2 былі выведзены з эксплуатацыі ў 1980-х, хоць некаторыя экзэмпляры да гэтага часу захоўваюцца ў музеях. У 1960-я гады некаторыя вагоны T1 былі перароблены ў T3.

## T2SU 
T2SU (T2 Soviet Union, г. зн. T2 Савецкі Саюз) — мадыфікацыя T2 для паставак у Савецкі Саюз.

У прыватнасці, гэтая мадэль адрозніваецца ад чэхаславацкага варыянта меншай колькасцю дзвярэй (дзве замест трох). Савецкая сістэма кантролю і збору платы за праезд прадугледжвала пасадку пасажыраў выключна праз заднія дзверы для абавязковага *абілечвання*, і сярэднія дзверы, на думку чыноўнікаў, давалі магчымасць безбілетнага праезду. У сувязі з гэтым T2SU больш позніх паставак не мелі сярэдніх дзвярэй. Дакладна вядома, што ў Ленінград пастаўляліся трохдзверныя вагоны. Адносна больш ранніх паставак дакладная інфармацыя адсутнічае. Таксама T2SU былі абсталяваны ўзмоцненымі ў параўнанні з T2 сістэмамі абагрэву.

Апошнія T2SU былі выведзены з эксплуатацыі ў 1980-х. Усяго ў Савецкі Саюз было пастаўлена 380 такіх вагонаў.

## Галерэя 

File:T2 praha2.JPG|Tatra T2 у Празе
File:Plzeň, Vozovna Slovany, tramvaj T2, kabina řidiče.JPG|Кансоль
File:T2 praha3.JPG|Выгляд спераду
File:Plzeň, Náměstí Republiky, Tatra T2 cropped.jpg|Tatra T2 у Пльзені

Катэгорыя:Трамваі паводле алфавіта
Катэгорыя:Трамваі ЧКД
Рандоўка

**Рандо́ўка**, **канал Рандо́ўка** — рака ў Гомельскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Уза (басейн Дняпра). Даўжыня 19 км. Пачынаецца з сажалкі на паўночна-заходняй ускраіне Гомеля, вусце на ўсходняй ускраіне вёскі Прыбар. Рэчышча каналізаванае.

На рацэ размешчаны вёска Рандоўка, пасёлак Васток, аграгарадок Мічурынская.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Басейн Узы
Катэгорыя:Рэкі Гомельскага раёна
Маркавіцкі сельсавет

**Ма́ркавіцкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Гомельскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Маркавічы.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Насовіцкага раёна Гомельскай акругі БССР. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Церахоўскага раёна. 30 снежня 1927 года сельсавет узбуйнены, у яго склад увайшла тэрыторыя скасаваных Гадзічаўскага і Рагі-Ілецкага сельсаветаў. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Церахоўскім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Гомельскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Паддабранскага сельсавета. З 25 снежня 1962 года ў складзе Добрушскага раёна, з 18 студзеня 1965 года ў складзе Гомельскага раёна. На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета 5 населеных пунктаў. 19 чэрвеня 2008 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Глыбоцкага сельсавета (2 населеныя пункты: вёска Глыбоцкае і пасёлак Зімні).

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1602 чалавекі, з іх 92,4 % — беларусы, 4,2 % — рускія, 3,1 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года — 1264 чалавекі.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Насовіцкага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Церахоўскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Добрушскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1926 годзе
Вячаслаў Якубавіч Лаўскі

**Вячаслаў Якубавіч Лаўскі** (, в. Слачва Навагрудскага павета Мінскай губерні, цяпер , Гродзенская вобласць — , , Комі АССР, ГУЛАГ) — беларускі грамадскі дзеяч, педагог, публіцыст.

У 1916 быў у бежанстве на Бабруйшчыне. З вясны 1919 браў удзел у арганізацыі на Ігуменшчыне беларускіх школ. У 1920—1922 вучыўся ў Навагрудскай беларускай гімназіі, потым у Пражскім політэхнічным інстытуце, які скончыў у 1929. Падчас вучобы ў Празе быў адным з кіраўнікоў студэнцкай філіі Беларускага сялянскага саюза і секцыі БСРГ, сакратаром скаўцкай арганізацыі «Сокал». Адзін з заснавальнікаў у жніўні 1924 «Аб’яднання беларускіх студэнцкіх арганізацый» (АБСА). Публікаваў артыкулы па праблемах беларускага студэнцкага руху. У часопісах «Новы шлях», «Студэнцкая думка» надрукаваў рад апавяданняў. Пасля вяртання ў Заходнюю Беларусь у 1930—1934 выкладаў у Навагрудскай беларускай гімназіі. З 1939 начальнік Лідскага дарожнага аддзела. Падчас 2-й сусветнай вайны супрацоўнічаў з нямецкімі ўладамі. У 1942—1944 быў членам Лідскага беларускага нацыянальнага камітэта. Арыштаваны органамі НКУС у 1945. Памёр у зняволенні.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Публіцысты Беларусі
Катэгорыя:Грамадскія дзеячы Беларусі
Катэгорыя:Педагогі Беларусі
Урыцкае

**Уры́цкае** (, ; раней **Воўкавічы**, **Ваўковіцкі Крупец**) — аграгарадок у Гомельскім раёне Гомельскай вобласці. З’яўляецца цэнтрам Урыцкага сельсавета.

## Гісторыя 
Упершыню ўзгадваецца ў перапісе зямель 1560 года.

## Паходжанне назвы 
* Ад імя аднаго з самых саноўных гаспадара Лявонція Ваўка

## Транспартная сістэма 
Праз вёску праходзіць маршрут гомельскага гарадскога аўтобуса № 13а, 21.

## Славутасці 
* Свята-Раства-Багародзіцкая царква (1994)

## Спасылкі 
* OnFocus

Катэгорыя:Урыцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гомельскага раёна
Катэгорыя:Перайменаваныя населеныя пункты Беларусі
Ірына Эрнстаўна Багдановіч

**Ірына Эрнстаўна Багдановіч** (нар. , ) — беларуская паэтэса і літаратуразнавец. Кандыдат філалагічных навук.

## Біяграфія 
Скончыла гісторыка-філалагічны факультэт Гомельскага дзяржаўнага ўніверсітэта (1978) і аспірантуру пры Інстытуце літаратуры імя Я. Купалы АН Беларусі (1983). 3 1983 года працуе ў Інстытуце літаратуры АН Беларусі.

## Творчасць 
Друкуецца з 1973 года. Аўтар кніг вершаў «Чаравікі маленства» (1985), «Фрэскі» (1989), «Вялікдзень» (1993), «Сармацкі альбом» (2004), «Прыватныя рымляне» (2006), манаграфій «Янка Купала і рамантызм» (1989), «Авангард і традыцыя: беларуская паэзія на хвалі нацыянальнага адраджэння» (2001). Укладальнік зборнікаў «Казімір Сваяк. Выбраныя творы» (2010) і «Вінцук Адважны. Выбраныя творы» (2011). Перакладае з польскай мовы.

У яе зборніках вершаў паэтычны роздум пра родны край, яго гісторыю і культуру, няпростыя клопаты і турботы сучаснікаў.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Аўтабіяграфія_Ірыны_Багдановіч
* Ірына Багдановіч. Вялікдзень (зборнік вершаў). Выканаўца — Васіль Белацаркоўскі (аудыё)
* Ірына Багдановіч. Сармацкі альбом (зборнік вершаў). Выканаўца — Васіль Белацаркоўскі (аудыё)
* Ірына Багдановіч. Фрэскі (зборнік вершаў). Выканаўца — Васіль Белацаркоўскі (аудыё)
* Ірына Багдановіч. Чаравікі маленства (зборнік вершаў). Выканаўца — Васіль Белацаркоўскі (аудыё)

Катэгорыя:Выпускнікі Гомельскага дзяржаўнага ўніверсітэта
Катэгорыя:Кандыдаты філалагічных навук
Катэгорыя:Паэты Беларусі
Катэгорыя:Паэты паводле алфавіта
Катэгорыя:Паэтэсы
Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты
Катэгорыя:Літаратуразнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Лідзе
Наша вера (часопіс)

**«На́ша ве́ра»** — культурна-рэлігійны і гістарычны каталіцкі часопіс. Выдаецца з 1995 года ў Мінску на беларускай мове. Заснавальнік — Мінска-Магілёўская архідыяцэзія.

Часопіс асвятляе праблемы духоўнасці грамадства, гісторыю хрысціянства і каталіцызму на Беларусі і ў свеце, сучаснае рэлігійнае і духоўнае жыццё, навінкі беларускай і замежнай хрысціянскай літаратуры. Змяшчае артыкулы навукоўцаў-мастацтвазнаўцаў, філолагаў, гісторыкаў, вершы і прозу беларускіх і замежных аўтараў і інш.

Галоўны рэдактар — Хрысціна Лялько.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт часопіса

Катэгорыя:Каталіцкія СМІ Беларусі
Катэгорыя:Часопісы Беларусі на беларускай мове
Катэгорыя:Рэлігійныя часопісы
Катэгорыя:1995 год у Беларусі
Старая Беліца (Гомельскі раён)

**Стара́я Бе́ліца** (, ) — вёска ў Беларусі, у Гомельскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Урыцкага сельсавета. Да 26 верасня 2006 года вёска ўваходзіла ў склад Старабеліцкага сельсавета.

## Геаграфія 
Знаходзіцца за 20 км у напрамку на паўночны захад ад Гомеля, за 12 км ад чыгуначнай станцыі Уза, за 4 км ад аўтамабільнай дарогі  ().

Непадалёк працякае рэчка Белічанка (прыток Узы).

## Гісторыя 
Вёска Старая Беліца ўваходзіла ў склад валадарстваў Вялікага княства Літоўскага. У 1775 годзе была падораная імператрыцай Кацярынай II князю М. Кантгаўзену, у якога і купіў Старую Беліцу ў пачатку XIX стагоддзя для свайго сына Міхала Станіслаў Солтан-Перасвет (з старажытнага княжацкага роду). У 1777 годзе ў цэнтры вёскі была пабудаваная праваслаўная Мікалаеўская царква, якая ў цяперашні час з’яўляецца помнікам архітэктуры (ахоўваецца дзяржавай).

З 8 снежня 1924 года Старая Беліца цэнтр сельсавета Уваравіцкага раёна Гомельскай акругі. З 20 лютага 1938 года ў Гомельскай вобласці, з 17 красавіка 1962 года ў Гомельскім раёне.
Да 2006 года вёска Старая Беліца была цэнтрам Старабеліцкага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 1773 год — 490 жыхароў, 47 двароў;
* 1875 год — 666 жыхароў, 150 двароў:
* 1886 год — 664 жыхары, 110 двароў;
* 1926 год — 635 жыхароў, 194 двары;
* 2001 год — 576 жыхароў, 333 двары.

## Памятныя і гістарычныя мясціны 
* Свята-Мікалаеўская царква — .
* Помнік землякам, якія загінулі ў Вялікую Айчынную вайну.

## Вядомыя асобы 
* Георгій Васілевіч Штыхаў (1927—2018) — беларускі археолаг і гісторык. Доктар гістарычных навук (1983).

## Літаратура 
* 
* 
* Ліст карты N-36-122. Выданне 1976 года.

## Спасылкі 
* Рашэнне аб ліквідаваны Дзятлавіцкага і Старабеліцкага сельсаветаў. 
* Старонка на сайце Гомельскага райвыканкама 
* Старая Беліца на сайце «Радзіма.орг»
* Старая Беліца на сайце «Глобус Беларусі» 

Катэгорыя:Населеныя пункты Гомельскага раёна
Катэгорыя:Урыцкі сельсавет
Уза (рака)

**Уза́** — рака ў Буда-Кашалёўскім і Гомельскім раёнах Гомельскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Сож.

## Гідраграфія 
Даўжыня ракі 76 км. Плошча вадазбору 944 км². Пачынаецца за 1,2 км у напрамку на паўднёвы захад ад вёскі Бярозаўка Буда-Кашалеўскага раёна, упадае ў Сож на ўскраіне аграгарадка Бабовічы Гомельскага раёна. Працякае па Прыдняпроўскай нізіне. Даліна ракі трапецападобная, шырынёй 0,6—1,5 км. Пойма адсутнічае ў верхнім і ніжнім цячэнні, у астатняй частцы двухбаковая, шырынёй 200—700 м. Рэчышча каналізаванае. Берагі ракі стромкія, вышынёй да 3,5 м.

## Прытокі 
* Журбіца (злева)
* Белічанка (злева)
* Іволька (правы)
* Мільчанка (справа)
* Рандоўка (злева)
* Хочамля (справа)

## На рацэ размешчаны 
Гарадскі пасёлак Уваравічы. Аграгарадкі: Бабовічы, Цярэнічы. Вёскі: , Уза, Прыбар, Галееўка, Целяшы, Іванаўка, Пянчын.

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Общая характеристика речной сети Гомельской области (в разрезе районов) // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 
* Основные характеристики речных бассейнов (с площадью водосбора более 200 кв. км) Гомельской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 

Катэгорыя:Прытокі Сажа
Катэгорыя:Рэкі Буда-Кашалёўскага раёна
Катэгорыя:Рэкі Гомельскага раёна
Асаўцы (Гомельскі раён)

**Асаўцы́** (, ) — вёска ў Гомельскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Бабовіцкага сельсавета. Знаходзіцца недалёк на паўднёвы захад ад горада Гомеля.

## Геалогія 
Каля вёскі размяшчаецца Асаўцоўскае радовішча пяскоў. Пластавы паклад дробна- і сярэднезярністых пяскоў звязаны з адкладамі надпоймавай тэрасы Сажа. Радовішча эксплуатуецца, пяскі прыдатны на вытворчасць сілікатнай цэглы, сценавых блокаў.

## Транспартная сетка 
Праз вёску праходзяць гарадскія аўтобусныя маршруты № 23, 62, 63

## Гісторыя 
Вёска вядома з 18 ст. Непадалёк ад вёскі знаходзяцца шэраг помнікаў археалогіі.

Да 21 чэрвеня 2007 года вёска ўваходзіла ў склад Давыдаўскага сельсавета.

## Дынаміка насельніцтва 
* 1882 год — 19 двароў.
* 1909 год — 50 двароў, 278 жыхароў.

* 1959 год — 313 жыхароў (згодна перапісу).
* 2004 год — 119 гаспадарак, 303 жыхароў.
* 2009 год — 308 жыхароў 

## Археалагічныя помнікі 
* Мілаградскай культуры — 7-3 ст.да н.э.
* Зарубенскай культуры — 2ст.да н.э. — 5ст.н.э. (1,5 км на ўсход ад вёскі).

## Спасылкі 
Катэгорыя:Бабовіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гомельскага раёна
Зянон Грахлеўскі

**Зянон Грахалеўскі** (; , в. Брудкі, Пазнаньскае ваяводства, Польшча) — каталіцкі рэлігійны дзеяч, прэфект Кангрэгацыі каталіцкай адукацыі (па справах семінарый і навучальных устаноў).

## Біяграфія 
Скончыў духоўную семінарыю ў Познані і ў 1963 прыняў святарскае пасвячэнне, пасля чаго працаваў вікарыем у парафіі Хрыста Адкупіцеля ў Познані. Вывучаў кананічнае права ў Папскім Грыгарыянскім універсітэце ў Рыме, які скончыў з залатым медалём. У 1972 абараніў доктарскую дысертацыю, якая таксама была адзначана залатым папскім медалём. Пасля вучобы Зянон Грахалеўскі застаецца ў Рыме і працуе ў найвышэйшым трыбунале Апостальскай Сігнатуры. Бярэ ўдзел у распрацоўцы новага Кодэкса Кананічнага Права, уведзенага Янам Паўлам II, дапамагае Папу ў правядзенні рэформы Рымскай Курыі. У 1980 прызначаны канцлерам і сакратаром найвышэйшага касцёльнага суда. У 1983 з рук Папы Яна Паўла II прыняў біскупскае пасвячэнне, а ў 1991 названы архібіскупам. У 1998 прызначаны Прэфектам Кангрэгацыі каталіцкай адукацыі, якая курыруе дзейнасць семінарый і каталіцкіх навучальных устаноў. У 2001 Зянон Грахалеўскі абвешчаны кардыналам.

З'яўляецца аўтарам шматлікіх публікацый, пераважна ў галіне права, якія выдаваліся на многіх мовах.

Катэгорыя:Кардыналы Польшчы
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Познані
Агасціна Маркета

**Агасціна Маркета** (; , Вінчэнца, Італія) — каталіцкі царкоўны дзеяч.

## Біяграфічныя звесткі 
Святарскае пасвячэнне атрымаў 28 чэрвеня 1964. Пасля заканчэння факультэта тэалогіі і кананічнага права атрымаў дыплом пастырскага багаслоўя і эклізіялагічнай дыпламатыі. Дыпламатычную службу распачаў у 1968: служыў сакратаром і кансультантам у Замбіі, Малаві, на Кубе, у Алжыры, Тунісе, Марока, Лівіі, Партугаліі, Зімбабве і Мазамбіку. У 1985 Агасціна Маркета быў прызначаны тытулярным юрыстам, архібіскупам і апостальскім пранунцыем на Мадагаскар і астравы Маўрыкія. У снежні 1990 пераведзены ў Танзанію, а 18 мая 1994 прызначаны нунцыем Апостальскай Сталіцы на Беларусі. Выконваў гэту дыпламатычную місію да сакавіка 1996. З прычыны цяжкай хваробы мусіў пакінуць Беларусь і вярнуцца ў Італію. З гэтага часу Агасціна Маркета жыве і працуе ў Рыме.

## Валоданне мовамі 
Акрамя італьянскай, ведае англійскую, французскую, нямецкую, іспанскую, партугальскую, лацінскую мовы.

Можа гаварыць на мовах суахілі, Банту, Бемба і Танганскай мове (прапаведаваў на гэтых мовах)

Трохі гаворыць па па-беларуску і па па-арабску.

## Літаратура 
* *The Second Vatican Ecumenical Council. A Counterpoint for the History of the Council.*, Übersetzung: Kenneth D. Whitehead, University of Scranton Press 2009, ISBN 978-1589661967

## Спасылкі 
* Біяграфія на сайце Апостальскай нунцыятуры ў Рэспубліцы Беларусь 
* Біяграфія на сайце catholic-hierarchy.org

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Вічэнцы
Катэгорыя:Архібіскупы Італіі
Катэгорыя:Апостальскія нунцыі ў Беларусі