open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Дзесяць раманаў і іх аўтары

«**Дзесяць раманаў і іх аўтары**» () — зборнік літаратурна-крытычных артыкулаў Уільяма Сомерсета Моэма пра дзесяць найвялікшых, па яго меркаванні, раманаў і іх аўтараў. Сярод пісьменнікаў, чые раманы былі абраны Моэмам: чатыры англічаніны, тры французы, двое расіян і адзін амерыканец.

## 10 раманаў і іх аўтары 
* «Гісторыя Тома Джонса, знайдыша» () — Генры Філдынг
* «Пыха і перадузятасць» () — Джэйн Осцін
* «Чырвонае і чорнае» () — Стэндаль
* «Бацька Гарыо» () — Анарэ дэ Бальзак
* «Дэвід Коперфілд» () — Чарлз Дыкенс
* «Мадам Бавары» () — Гюстаў Флабер
* «Мобі Дзік» () — Герман Мелвіл
* «Навальнічны перавал» () — Эмілі Бронтэ
* «Браты Карамазавы» — Фёдар Міхайлавіч Дастаеўскі
* «Вайна і мір» — Леў Мікалаевіч Талстой

## Заўвагі 
Катэгорыя:Літаратуразнаўства
Катэгорыя:Крытыка
Катэгорыя:1954 год у літаратуры
Катэгорыя:Кнігі 1954 года
1813 год у гісторыі літаратуры

**1813** год быў адзначаны шэрагам літаратурных падзей.

## Падзеі 
* Роберт Саўці стаў .
* Адбыўся творчы дэбют Аляксандра Пушкіна.

## Кнігі 
* «*Пыха і перадузятасць*» — раман англійскай пісьменніцы Джэйн Осцін.

## Нарадзіліся 
* 5 жніўня — Івар Андрэас Осэн, нарвежскі лінгвіст і паэт, стваральнік нарвежскай літаратурнай мовы († 1896).

## Памерлі 
* 20 студзеня — Крыстаф Марцін Віланд, нямецкі паэт (нар. 1733).


Катэгорыя:Літаратура паводле гадоў
Містэр Дарсі

**Фіцуільям Дарсі** (), таксама **Містэр Дарсі** () — літаратурны персанаж, адзін з галоўных герояў рамана Джэйн Осцін «Пыха і перадузятасць».

Містар Дарсі — 28-гадовы арыстакрат, уладальнік сямейнага маёнтка Пэмбэрлі ў графстве Дэрбішыр і гадавога даходу ў 10 000 фунтаў. Нягледзячы на тое, што ён прыгожы, статны і разумны малады чалавек, яму не хапае лёгкасці ў камунікацыі, і таму іншыя часта памылкова прымаюць яго стрыманасць за празмерную пыху (што, аднак, у некаторых выпадках аказваецца не далёка ад праўды).

Ролю містэра Дарсі ў тэле- і кінаадаптацыях выконвалі Эндру Осбарн (1938), Лоўрэнс Аліўе (1940),  (1952),  (1958),  (1967),  (1980), Колін Фёрт (1995),  (2005).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Персанажы Джэйн Осцін
Катэгорыя:Літаратурныя героі
Катэгорыя:Персанажы фільмаў
Катэгорыя:Выдуманыя мужчыны
Робцаўскі сельсавет

**Ро́бцаўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Дрыбінскага раёна Магілёўскай вобласці. Цэнтр — вёска Робцы.

Утвораны 20 жніўня 1924 года як **Затонскі сельсавет** у складзе Расненскага раёна Калінінскай акругі БССР. Цэнтр — хутар Затоны. 21 жніўня 1925 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Робцы, сельсавет перайменаваны ў Робцаўскі. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Аршанскай акругі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Расненскім раёне БССР, з 8 ліпеня 1931 года ў Чавускім раёне БССР, з 12 лютага 1935 года ў Дрыбінскім раёне БССР, з 20 лютага 1938 года — Магілёўскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Расненскага сельсавета.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Дрыбінскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Чавускага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Расненскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1954 годзе
Элізабэт Бэнэт

**Элізабэт Бэнэт** (), таксама **Элайза** або **Эліза** () і **Лізі** () — выдуманы персанаж і галоўная гераіня рамана Джэйн Осцін «Пыха і перадузятасць».

Сюжэт рамана засяроджаны на спробах Элізабэт знайсці каханне і шчасце ў рамках абмежаванняў і правіл прыстойнасці англійскага грамадства пачатку XIX стагоддзя. Элізабэт Бенет, як правіла, лічыцца адной з самых папулярных і мілых гераінь Осцін і адным з самых папулярных жаночых вобразаў у англійскай літаратуры.

Элізабэт — другая з пяці сясцёр. Яна і яе сям’я жывуць у маёнтку Лонгбарн, размешчаным непадалёк ад мястэчка Мерытана, графства Хартфардшыр. У пачатку рамана Элізабэт 20 гадоў. Яна апісваецца як прывабная і выхаваная дзяўчына, якая вылучаецца назіральнасцю. Лізі крыху іграе на фартэпіяна. Яе найлепшымі сяброўкамі з’яўляюцца сястра Джэйн і суседская дзяўчына Шарлота Лукас. Адносіны з апошняй некалькі пагоршыліся, калі Шарлота выйшла замуж за кузена і былога прыхільніка Элізабэт, дурнаватага і недарэчнага містэра Колінза, але праз некаторы час Лізі і Шарлота зноў сталіся найлепшымі сяброўкамі.

Ролю Элізабэт Бэнэт у тэле- і кінаадаптацыях выконвалі  (1938), Грыр Гарсан (1940),  (1952),  (1958),  (1967),  (1980), Джэніфер Эль (1995), Кіра Найтлі (2005).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Персанажы Джэйн Осцін
Катэгорыя:Літаратурныя героі
Катэгорыя:Персанажы фільмаў
Катэгорыя:Выдуманыя жанчыны
Тэхаскі аграрна-механічны ўніверсітэт у Тэксаркане

**Тэхаскі аграрна-механічны ўніверсітэт у Тэксаркане** (), у большасці выпадкаў ужываецца абрэвіятурная назва **Тэхаскі АіМ ўніверсітэт—Тэксаркана** () — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў горадзе Тэксаркана ў штаце Тэхас.

## Агульная характарыстыка 
Гэта частка сістэмы Тэхаскага аграрна-механічнага ўніверсітэта. Упершыню вучэльня адкрылася з 323 студэнтамі ў 1971 годзе як філіял Усходне-Тэхаскага дзяржаўнага ўніверсітэта ў Комерсе. Вучэльня атрымала асобную акрэдытацыю ў 1980 годзе, калі ўніверсітэт у Комерсе далучыўся да сістэмы Тэхаскага аграрна-механічнага ўніверсітэта. Да 2010 года ўніверсітэт дзяліў адзін кампус з Тэксарканскім каледжам. Будаўніцтва новага кампуса пачалося ў 2006 годзе. 

## Структура 
* Каледж мастацтваў, навук і адукацыі
* Каледж бізнесу, інжынерыі і тэхналогій

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Тэхас

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Тэхаса
Тэхаскі аграрна-механічны ўніверсітэт у Сан-Антоніа

**Тэхаскі аграрна-механічны ўніверсітэт у Сан-Антоніа** (), у большасці выпадкаў ужываецца абрэвіятурная назва **Тэхаскі АіМ ўніверсітэт—Сан-Антоніа** () — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў горадзе Сан-Антоніа ў штаце Тэхас.

## Агульная характарыстыка 
Гэта частка сістэмы Тэхаскага аграрна-механічнага ўніверсітэта. Універсітэт быў заснаваны 23 мая 2009 года і правёў свае першыя заняткі як самастойная ВНУ 20 жніўня 2009 года. Гэта першая ўстанова сістэмы Тэхаскага аграрна-механічнага ўніверсітэта, заснаваная ў буйным горадзе.

## Структура 
* Каледж мастацтваў і навук
* Каледж бізнесу
* Каледж адукацыі і развіцця чалавека
* Упраўленне даследаванняў і паслядыпломнай адукацыі

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Тэхас

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Тэхаса
Катэгорыя:Сан-Антоніа
Тэхаскі аграрна-механічны ўніверсітэт у Комерсе

**Тэхаскі аграрна-механічны ўніверсітэт у Комерсе** (), у большасці выпадкаў ужываецца абрэвіятурная назва **Тэхаскі АіМ ўніверсітэт—Комерс** () — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў горадзе Комерс у штаце Тэхас.

## Агульная характарыстыка 
Гэта частка сістэмы Тэхаскага аграрна-механічнага ўніверсітэта. Заснаваная ў 1889 годзе, установа таксама з'яўляецца пятым найстарэйшым дзяржаўным універсітэтам у штаце Тэхас. Кампус размешчаны прыкладна ў 100 км ад цэнтра Даласа.

## Структура 
* Каледж бізнесу
* Каледж гуманітарных навук, сацыяльных навук і мастацтваў
* Каледж навук і інжынерыі
* Каледж сельскагаспадарчых навук і прыродных рэсурсаў
* Каледж інавацый і дызайну

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Тэхас

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Тэхаса
Тэхаскі аграрна-механічны ўніверсітэт у Кінгсвіле

**Тэхаскі аграрна-механічны ўніверсітэт у Кінгсвіле** (), у большасці выпадкаў ужываецца абрэвіятурная назва **Тэхаскі АіМ універсітэт—Кінгсвіл** () — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам даследчага ўніверсітэта, якая месціцца ў горадзе Кінгсвіл у штаце Тэхас.

## Агульная характарыстыка 
Універсітэт з’яўляецца найстарэйшай пастаянна дзеючай дзяржаўнай вышэйшай навучальнай установай у Паўднёвым Тэхасе. Вучэльня была заснавана як Паўднёва-Тэхаская нармальная школа ў 1917 годзе, аднак яе адкрыццё было адкладзена з-за Першай сусветнай вайны. Зноў заснаваны ў 1925 годзе як Паўднёва-Тэхаскі дзяржаўны педагагічны каледж. Назва каледжа была зменена ў 1929 годзе на Тэхаскі мастацка-прамысловы каледж. Змена назвы і статуса ў 1967 годзе на Тэхаскі мастацка-прамысловы ўніверсітэт адзначыла яшчэ адзін этап развіцця. Універсітэт стаў членам універсітэцкай сістэмы Тэхаскага аграрна-механічнага ўніверсітэта ў 1989 годзе і змяніў сваю назву на сучасную ў 1993 годзе. Гэта самы паўднёвы кампус гэтай універсітэцкай сістэмы. Ён класіфікуецца як доктарскі ўніверсітэт з высокай даследчай актыўнасцю.

## Структура 
* Каледж мастацтваў і навук
* Каледж адукацыі і чалавечай дзейнасці
* Каледж інжынерыі
* Каледж бізнес-адміністравання

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Тэхас

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Тэхаса
Уладзіслаў Русланавіч Мікульскі

**Уладзіслаў Русланавіч Мікульскі** (нар. , Мінск, Беларусь) — беларускі баскетбаліст. Атакуючы абаронца. Выступаў за нацыянальную зборную Беларусі.

## Біяграфія 
Выхаванец СДзЮШАР БК «Мінск-2006». Першы трэнер — Фёдар Мікалаевіч Радэнка.

Выступаў за юнацкі склад сталічных «драконаў», акрамя таго, гуляў за мінскі «Імпульс-БДУІР», а таксама за фарм-каманду латвійскага «Вэнтспілса». У ліпені 2019 года перайшоў у расійскі клуб «Спартак-Прымор’е». У 2020—2022 гадах быў у складзе магілёўскага «Барысфена», дзе тройчы стаў сярэбраным прызёрам нацыянальнага першынства і быў прызнаны лепшым маладым гульцом чэмпіянату Беларусі-2019/20 і Кубка Беларусі-2020, лепшым абаронцам Кубка Беларусі-2021 і лепшым форвардам чэмпіянату Беларусі-2021/22.

У ліпені 2022 года вярнуўся ў БК «Мінск». Прызнаны лепшым гульцом чэмпіянату Беларусі-2023/24. У снежні 2024 года перайшоў у «Гродна-93». Прызнаны лепшым абаронцам чэмпіянату Беларусі-2024/25. У жніўні 2025 года вярнуўся ў «Барысфен».

Выступаў за юніёрскую (2015—2016), моладзевую (2017—2018) і нацыянальную (з 2020) зборную Беларусі.

## Кар’ера 
* 2013—2014 — Імпульс-БДУІР (Мінск) (*у Вышэйшай лізе*) і СДзЮШАР-Цмокі-Мінск-3 (*у Першай лізе*)
* 2014—2015 — СДзЮШАР-Цмокі-Мінск-3
* 2015—2016 — Імпульс-БДУІР (Мінск)
* 2016—2019 — Вэнтспілс-Аўгстскола (Вэнтспілс, Латвія)
* 2019 — Спартак-Прымор’е (Уладзівасток, Расія)
* 2019—2020 — Імпульс-БДУІР (Мінск)
* 2020—2021 — ЦАР-Барысфен (Магілёў)
* 2021—2022 — Барысфен (Магілёў)
* 2022—2024 — Мінск
* 2024—2025 — Гродна-93
* з 2025 — Барысфен (Магілёў)

## Дасягненні 
*  Чэмпіён Беларусі (3): 2022/2023, 2023/2024, 2024/2025.
*  Сярэбраны прызёр чэмпіянату Беларусі (3): 2019/2020, 2020/2021, 2021/2022.
*  Уладальнік Кубка Беларусі (1): 2022.
*  Фіналіст Кубка Беларусі (3): 2020, 2024, 2025.

## Спасылкі 
* Профіль на сайце РФБ
* Профіль на сайце БК «Мінск» 
* Профіль на сайце eurobasket.com
* Баскетбаліст Уладзіслаў Мікульскі вярнуўся ў «Цмокі-Мінск» 
* Белорус Владислав Микульский перешёл в «Спартак-Приморье»

Катэгорыя:Баскетбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі «Спартака-Прымор’е»
Катэгорыя:Ігракі «Гродна-93»
Катэгорыя:Ігракі зборнай Беларусі па баскетболе
Катэгорыя:Ігракі зборнай Беларусі па баскетболе U-18
Катэгорыя:Ігракі зборнай Беларусі па баскетболе U-20
Канстытуцыйная партыя ЗША

**Канстытуцыйная партыя** () — . Заснавана Говардам Філіпсам у 1991 годзе, да 1999 года насіла назву **Партыя падаткаплацельшчыкаў ЗША**. З 2 траўня 2020 года лідарам партыі з’яўляецца Джым Клаймер, да яго быў Фрэнк Флакіджэр.

Па дадзеных бюлетэня «Ballot Access News» Канстытуцыйная партыя доўгі час займала трэцяе месца сярод усіх нацыянальных палітычных партый ЗША, але ў апошнія восем гадоў яе колькасць моцна ўпала. У лютым 2012 года яе прыхільнікамі зарэгістраваліся  (0,08 % з ліку зарэгістраваных выбаршчыкаў), у той час як у кастрычніку 2008 года яе прыхільнікамі лічыліся  (0,44 %). У асноўным, канстытуцыяналістаў падтрымліваюць у штаце Невада, дзе яе прыхільнікамі лічыцца 56 тысяч чалавек. Найбольшага поспеху на выбарах канстытуцыяналісты дабіліся , калі іх кандыдат Чак Болдуін сабраў  (0,15 %).

## Зноскі 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Палітычныя партыі, заснаваныя ў 1992 годзе
Катэгорыя:Палітычныя партыі ЗША
Катэгорыя:Кансерватыўныя партыі
Сцяг джыхадзістаў

]]
«**Сцяг джыхадзістаў**» — сцяг, які выкарыстоўваецца разнастайнымі ісламісцкімі рухамі як сімвал . Звычайна гэта чорны штандар з белым тэкстам *Шахады* ў арабскім каліграфічным стылі. Пашырыўся сярод ісламісцкіх і джыхадзісцкіх арганізацый у 1990-я.

Выкарыстоўваўся такімі арганізацыямі як:

* Аль-Каіда
* Ісламская дзяржава
* Харакат аш-Шабааб
* Чачэнскія маджахеды
* Хізбул-Іслам
* Талібан (варыянт з чорным тэкстам на белым)
* ХАМАС

## Варыянт Ісламскай дзяржавы 
Варыянт, якім карыстаецца Ісламская дзяржава, а перад гэтым Ісламская дзяржава Ірак (з 2006), адлюстроўвае другую фразу шахады ў форме пячаткі Мухамеда.

Джыхадзістаў
Катэгорыя:Ісламізм
Кінгсвіл (Тэхас)

**Кінгсвіл** () — горад у ЗША, размешчаны ў паўднёвай частцы штата Тэхас, адміністрацыйны цэнтр акругі Клеберг.

Насельніцтва - 26 213 чалавек (перапіс 2010), паводле ацэнкі Бюро перапісу ЗША ў 2015 годзе ў горадзе пражывала 26 225 чалавек. Прынцыповы горад мікрапалітэнскага статыстычнага арэала Кінгсвіл, які з'яўляецца часткай камбінаванага статыстычнага арэала Кінгсвіл - Корпус-Крысці.
## Адукацыя 
* Тэхаскі аграрна-механічны ўніверсітэт у Кінгсвіле

Катэгорыя:Гарады Тэхаса
Далхарт

**Далхарт** () — горад у ЗША, у паўночна-заходняй частцы штата Тэхас, адміністрацыйны цэнтр акругі Далам. Насельніцтва - 7930 чалавек (перапіс 2010), паводле ацэнкі Бюро перапісу ЗША ў 2017 годзе ў горадзе пражывала 8346 чалавек.

Катэгорыя:Гарады Тэхаса
Гіём Саро

**Гіём Кігбафары Саро** (; нар. 8 мая 1972) — івуарыйскі палітычны і дзяржаўны дзеяч.

## Біяграфія 
Узначальваў Патрыятычны рух Кот-д’Івуара і, пазней, паўстанцкую групоўку «Новыя сілы». Пасля завяршэння грамадзянскай вайны ў 2007 годзе заняў пасаду прэм’ер-міністра ва ўрадзе Ларана Гбагбо.

Пасля прэзідэнцкіх выбараў 2010 года і пачатку новай вайны абвясціў аб сваёй падтрымцы Аласана Уатары, захаваўшы прэм’ерскую пасаду ў новым урадзе.

12 сакавіка 2012 года абраны спікерам Нацыянальнага сходу.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Обзор Соро Гийома : *Pourquoi je suis devenu un rebelle* éditions Hachette Littératures (2005).

Катэгорыя:Вікіпедыя:Біяграфіі сучаснікаў
Далам (акруга)

**Далам** () — акруга ў ЗША, на паўночна-заходнім ускрайку штата Тэхас. Афіцыйна ўтворана ў 1876 годзе і названа ў гонар Джэймса Вілмера Далама — тэхаскага газетнага выдаўца і адваката. Станам на 2000 год колькасць насельніцтва складала 6222 чалавекі. Акруговы цэнтр — горад Далхарт.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Акругі Тэхаса
Морыс (акруга, Тэхас)

**Акруга Морыс** () — акруга штата Тэхас Злучаных Штатаў Амерыкі. На 2000 год у ёй пражывала 13048 чалавек. Па ацэнцы бюро перапісу насельніцтва ЗША ў 2009 годзе насельніцтва акругі складала 12 635 чалавек. Акруговы цэнтр - горад Дэйнджэрфілд. Акруга Морыс была сфарміравана ў 1875 годзе. Названа ў гонар Уільяма Райта Морыса, члена легіслатуры і плантатара ў гэтай мясцовасці.

Катэгорыя:Акругі Тэхаса
Дэкейтэр (Тэхас)

**Дэкейтэр** () — горад у ЗША, у паўночна-ўсходняй частцы штата Тэхас, адміністрацыйны цэнтр акругі Уайз. Насельніцтва - 6042 чалавекі (перапіс 2010), паводле ацэнкі Бюро перапісу ЗША ў 2015 годзе ў горадзе пражываў 6521 чалавек.

Катэгорыя:Гарады Тэхаса
Дэйнджэрфілд (Тэхас)

**Дэйнджэрфілд** () — горад у ЗША, размешчаны ў паўночна-ўсходняй частцы штата Тэхас, адміністрацыйны цэнтр акругі Морыс. Насельніцтва - 2560 чалавек (перапіс 2010), паводле ацэнкі Бюро перапісу ЗША ў 2016 годзе ў горадзе пражывала 2460 чалавек.

Катэгорыя:Гарады Тэхаса
Уайз (акруга, Тэхас)

**Акруга Уайз** () — акруга штата Тэхас Злучаных Штатаў Амерыкі. Насельніцтва - 48797 чалавек (2000). Па ацэнцы бюро перапісу насельніцтва ЗША ў 2009 годзе насельніцтва акругі складала 59 415 чалавек. Акруговы цэнтр - горад Дэкейтэр. Акруга Уайз была сфарміравана ў 1856 годзе. Названа ў гонар Генры Уайза, 33-га губернатара Віргініі, які падтрымаў далучэнне Тэхаса да ЗША.

Катэгорыя:Акругі Тэхаса
Уайз

**Уайз** — прозвішча, тапонім.

## Прозвішча 
* Генры Уайз — амерыканскі кангрэсмен
* Роберт Уайз — амерыканскі кінарэжысёр

## Тапонім 
* Уайз (акруга, Тэхас)
Генры Уайз

**Генры Аляксандр Уайз** (;  — ) — амерыканскі кангрэсмен, 33-і губернатар Вірджыніі, а таксама генерал арміі Канфедэрацыі падчас амерыканскай грамадзянскай вайны. З 1843 па 1847 год служыў паслом ЗША ў Бразіліі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Генералы ЗША
Тэхаскі аграрна-механічны ўніверсітэт у Корпус-Крысты

**Тэхаскі аграрна-механічны ўніверсітэт у Корпус-Крысты** (), у большасці выпадкаў ужываецца абрэвіятурная назва **Тэхаскі АіМ ўніверсітэт—Корпус-Крысты** () — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам даследчага ўніверсітэта, якая месціцца ў горадзе Корпус-Крысты ў штаце Тэхас.

## Агульная характарыстыка 
Гэта частка сістэмы Тэхаскага аграрна-механічнага ўніверсітэта. Першапачаткова быў адкрыты ў 1947 годзе як Корпус-Крысцкі ўніверсітэт — прыватны ўніверсітэт, які кіраваўся Генеральнай баптысцкай канвенцыяй Тэхаса. Пасля таго як кампус быў сур'ёзна пашкоджаны ўраганам у 1970 годзе, вучэльня, якая мела фінансавыя праблемы з самага пачатку, не змагла дазволіць сабе аднавіць кампус і папрасіла дапамогі ў заканадаўчага органа Тэхаса. Заканадаўчая ўлада штата за гэта дамаглася адкрыцця на базе гэтага ж кампуса філіяла Тэхаскага аграрна-механічнага ўніверсітэта ў наступным навучальным годзе. Корпус-Крысцкі ўніверсітэт ажыццявіў свой апошні выпуск у 1973 годзе, і Генеральная баптысцкая канвенцыя Тэхаса неўзабаве пасля гэтага прадала кампус дзяржаве, захаваўшы 10 акраў для падтрымання студэнцкага рэлігійнага цэнтра.

## Структура 
* Каледж вольных мастацтваў
* Каледж бізнесу
* Каледж адукацыі і чалавечага развіцця
* Каледж інжынерыі
* Каледж прыродазнаўчых навук
* Каледж медсястрынства і медыцынскіх прафесій
* Школа мастацтваў, медыяў і камунікацый

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Тэхас

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Тэхаса
Лістэнбург

**Лістэнбург** () — выдуманая дзяржава, інтэрнэт-мем, які ўзнік з жарту над недасведчанымі ў геаграфіі амерыканцамі ў кастрычніку 2022 года. Лістэнбург знаходзіцца на Пірэнейскім паўвостраве і мяжуе з Партугаліяй і Іспаніяй

## Зноскі 
Катэгорыя:Выдуманыя дзяржавы
Катэгорыя:Інтэрнэт-мемы
Катэгорыя:З’явіліся ў 2022 годзе
Роберт Уайз

**Роберт Эрл Уайз** (, , Вінчэстэр, Індыяна — , , Каліфорнія) — амерыканскі кінарэжысёр, прадзюсар і кінамантажор. За сваю працяглую кінакар’еру, якая ахапіла перыяд з 1933 па 2000 год, Уайз заваяваў чатыры «Оскары» за фільмы «Вестсайдская гісторыя» (1961) і «Гукі музыкі» (1965), прычым кожны з гэтых фільмаў прынёс яму па дзве прэміі, як рэжысёру і як прадзюсару за найлепшую карціну. Акрамя таго, Уайз быў удастоены трох намінацый на «Оскар»: за фільм «Грамадзянін Кейн» (1941) ён быў намінаваны як найлепшы мантажор, за фільм «Я хачу жыць!» (1958) — як найлепшы рэжысёр, і за фільм «Кананерка» (1966) — як прадзюсар за найлепшую карціну.

Сярод іншых фільмаў Уайза найбольш значнымі з’яўляюцца «Выкрадальнік целаў» (1945), «Народжаны забіваць» (1947), «Падстава» (1949), «Дзень, калі спынілася Зямля» (1951), «Адміністрацыйная ўлада» (1961), «Хтосьці там наверсе любіць мяне» (1956), «Ісці ціха, ісці глыбока» (1958), «Стаўкі на заўтра» (1959), «Прывід дома на ўзгорку» (1963), «Штам „Андрамеда“» (1963) і «Зорны шлях: Фільм» (1979).

З 1971 па 1975 год Уайз быў прэзідэнтам Гільдыі рэжысёраў Амерыкі, а з 1985 па 1988 год быў прэзідэнтам Акадэміі кінематаграфічных мастацтваў і навук.

## Зноскі
Джэймс Сцюарт (эканаміст)

**Джэймс Сцю́арт** (;  — ) — брытанскі эканаміст, адзін з апошніх прадстаўнікоў меркантылізму.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў горадзе Эдынбург (Вялікабрытанія). Вучыўся юрыспрудэнцыі ў Эдынбургскім універсітэце. Падарожнічаў па Еўропе, да 1763 года жыў у Германіі, вярнуўўся ў Эдынбург. Прымаў удзел у паўстанні якабітаў. Пасля вяртання на радзіму займаўся літаратурнымі працамі.

## Навуковая дзейнасць 
Асноўная праца Д. Сцюарта — «Даследаванне прынцыпаў палітычнай эканоміі» (1767, ).

Крыніцай грамадскага багацця лічыў актыўны баланс зненшняга гандлю. Абгрунтаваў працэс першапачатковага накапленя капіталу. Крытыкаваў колькасную тэорыю грошай і прапанаваў канцэпцыю «ідэальнай грашовай адзінкі».

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Стюарт Джеймс Денхам // Журнал «Экономическая школа»
* 

Катэгорыя:Эканамісты Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Юрысты Вялікабрытаніі
Т’ерп Браўн

**Т’ерп Браўн** (нар. , ЗША) — амерыканскі баскетбаліст.

## Кар’ера 
Скончыў універсітэт штата Макніз і пачаў сваю кар’еру ў клубе НБА «Х’юстан Рокетс» у 2001 годзе.

Меў досвед гульняў у Нацыянальнай баскетбольнай асацыяцыі («Х’юстан», «Кліўленд», «Лейкерс»).

## Спасылкі 
* «Цмокі-Мінск»: Каманда стала мацнейшай

Катэгорыя:Баскетбалісты ЗША
Катэгорыя:Ігракі «Варэзэ‎» (баскетбол)‎
Вядомыя асобы Каўнаса

]]
Вядомыя ўраджэнцы Каўнаса:

__NOTOC__
]]
]]

## А 
* Валдас Адамкус (нар. 1955) — прэзідэнт Літвы з 26 лютага 1998 да 25 лютага 2003 і з 12 ліпеня 2004 да 12 ліпеня 2009.
* Ляонас Сямёнавіч Аранаўскас (1921—2015) — расійскі архітэктар літоўскага паходжання.

## Б 
* Эдмінас Багдонас (1963—2021) — літоўскі палітычны дзеяч, дыпламат. Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Літоўскай Рэспублікі ў Рэспубліцы Беларусь (2007—2011).
* Данатас Банёніс (1924—2014) — літоўскі акцёр, тэатральны рэжысёр; Народны артыст Літвы (1973), Народны артыст СССР (1974), лаўрэат Нацыянальнай прэміі Літвы ў галіне культуры і мастацтва (2013).
* Томас Баранаўскас
* Агнія Львоўна Барто
* Эўгеніюс Бартуліс
* Аўдрыс Юозас Бачкіс
* Даніэль Бутвіл

## В 
* Хянрыкас Ванцавічус
* Ірэна Вейсайтэ
* Леў Пятровіч Вітгенштэйн
* Наталля Вячаславаўна Вішнеўская
* Казімір Віюк-Каяловіч

## Г 
* Відас Гінявічус (нар. 1978) — літоўскі баскетбаліст.
* Эма Голдман
* Даля Грынкявічуце
* Эдвардас Гудавічус

## Д 
* Дамінікас Дамаркас

## З 
* Шыман Забела
* Клара Аляксандраўна Заменгоф
* Сафія Лазараўна Заменгоф
* Марыян Зындрам-Касцялкоўскі

## К 
* Вітаўтас Камарунас (нар. 1989) — літоўскі баскетбаліст.
* Русціс Камунтавічус (нар. 1975) — літоўскі гісторык, доктар гуманітарных навук, дацэнт.
* Юзаф Казімір Касакоўскі
* Дамінік Касакоўскі
* Кястуціс Кевалас

## Л 
* Стасіс Лазарайціс
* Вітаўтас Ландсбергіс

## М 
* Мікалай Мартынавіч Мандэльштам
* Рута Мейлуціце
* Герман Мінкоўскі
* Андрэй Младзяноўскі

## Н 
* Святлана Андрэеўна Навумава
* Ірына Аляксандраўна Новікава

## П 
* Міхал Пац
* Вітаўтас Пяткявічус

## Р 
* Роналдас Руткаўскас (нар. 1992) — літоўскі баскетбаліст.

## С 
* Арвідас Сабоніс
* Вітаўтас Сакалаўскас
* Саўлюс Сквярняліс
* Віктар Сукеніцкі

## У 
* Уладзімір Іосіфавіч Уладамірскі

## Ч 
* Станіслаў Чарневіч

## Ш 
* Бен Шан
* Мацеюс Шумаўскас

## Ю 
* Рэнатас Юшка
Уборкі (Бярэзінскі раён)

**Уборкі** або **Боркі** — былое паселішча на тэрыторыі Бярэзінскага раёна.

Шляхецкая ваколіца, адно з уладанняў Гараўскіх герба «Кораб». На пачатку XIX ст. у Ігуменскім павеце, разам з суседнімі ваколіцамі Астроўкі і Наборкі належала як спадчына Францішку Гараўскаму (пам. 1832). Затым уладанне сына Францішка — Гілярыя, бацькі мастакоў Апалінарыя, Іпаліта і Гілярыя Гараўскіх.

Станам на 1926 год у складзе Бярэзінскага раёна Барысаўскай акругі БССР.

Ліквідавана пасля 1926 года.

Цяпер урочышча Уборкі.

## Вядомыя асобы 
* Гілярый Гіляравіч Гараўскі (1847 — пасля 1875) — мастак-акварэліст.

## Літаратура 
* Гербоўнік беларускай шляхты. Т. 4, 2016. — С. 136, 189, 192, 206—210.

Катэгорыя:Былыя населеныя пункты Бярэзінскага раёна
Эма Ірэна Острэм

**Эма Ірэна Острэм** (27 красавіка 1847 — 3 ліпеня 1934) — фінская выкладчыца і першая ў гісторыі Фінляндыі жанчына, якая скончыла ўніверсітэт.

## Дзяцінства 
Острэм нарадзілася ў 1847 годзе ў Тайвасала ў Аба-Б’ёрнеборгскай губерні Вялікага Княства Фінляндскага. Яе бацькамі былі Юстыіна Якабсан, служанка, і Карл Острэм, каморнік. Эма Ірэна была найстарэйшай з пяці дзяцей. У 1853 годзе сям’я пераехала на Аландскія астравы, шведскамоўны рэгіён Фінляндыі, дзе Эма выхоўвалася ў шведскамоўным асяроддзі і вучылася ў школе ў Фінстрэме.

## Адукацыя 
Острэм была накіравана ў педагагічны каледж Ювяскюля ў 1865 годзе пасля ўгавораў мясцовага духавенства, а дырэктар каледжа Уна Сюгнеус служыў яе неафіцыйным апекуном. Падбадзёраная Эрнстам Бонсдорфам, школьным настаўнікам матэматыкі, Острэм вырашыла падаць дакументы ў фінскі ўніверсітэт. Хаця Сюгнеус першапачаткова адмовіўся падтрымаць гэтую ідэю, ён арганізаваў навучанне Острэм у Хельсінкскім універсітэце. Нягледзячы на гэта, Острэм аднойчы сказала: «Няма сэнсу называць мяне піянерам, таму што я ніколі ім свядома не была».

## Гл. таксама 
* Марыя Чачуліна

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Эма Ірэна Острэм у 375 гуманістах, 13 студзеня 2015 г. Хельсінкскі ўніверсітэт.

Катэгорыя:Педагогі Фінляндыі
Катэгорыя:Постаці фемінізму
Дом

, Мінск.]]
**Дом** — будынак для жылля, размяшчэння ўстаноў і прадпрыемстваў.

## Гл. таксама 
* Дом культуры
* Жыллё

Катэгорыя:Будынкі і збудаванні
Атэр Маджок

**Атэр Маджок** (нар. , Хартум, Судан) — паўднёвасуданскі баскетбаліст. Выступаў за нацыянальную зборную Лівана.

## Кар’ера 
На драфце-2011 пад 58-м нумарам быў абраны «Лэйкерс». Сезон 2013—2014 правёў у Германіі, выступаючы за «Гётынген».

У сезоне 2014—2015 гуляў у D-лізе за «Саўт-Бэй Лэйкерс» і набіраючы 5,7 ачка і 5,2 падбору. У верасні 2016 года падпісаў кантракт з «Трэфл Сопатам».

## Спасылкі 
* Чемпионат Польши. Атер Маджок перешел в «Трэфл Сопот»
* НБА. «Лейкерс» пригласили на просмотр Атера Маджока
* Атер Маджок продолжит выступать в Ливане

Катэгорыя:Баскетбалісты Лівана
Катэгорыя:Баскетбалісты Аўстраліі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Лівана па баскетболе
Гірш Галдоўскі

**Гірш Галдоўскі** (; 7 лістапада 1892, Рэчыца — 23 кастрычніка 1948, Лос-Анджэлес) — яўрэйскі паэт, публіцыст, фалькларыст.

## Жыццё 
У 1913 выехаў з Рэчыцы ў ЗША праз Германію, высадзіўся на беразе 1 кастрычніка. Жыў у Нью-Ёрку, потым у цэнтральных штатах, урэшце, ля Ціхага акіяна — у гарадах Канзас, Омаха, Сіу, Лос-Анджэлес (штаты Місуры, Небраска, Аява, Каліфорнія). Упершыню выступіў у друку ў 1918 годзе. Прыблізна тады пачалося яго падарожжа на захад. У Канзасе працаваў настаўнікам яўрэйскай мовы. У Амасе пазнаёміўся і ажаніўся з дзяўчынай Бэці. У наступным горадзе працаваў разносчыкам садавіны, насіў імя Гары Голд. У Лос-Анджэлесе сям’я з двума дзецьмі жыла ў раёне Бойл-Хейтс. Быў настаўнікам у школе, якую ўтрымлівалі левыя сіяністы, працаваў у выдавецтве. У 1929 заснавальнік часопіса «Пасіфік», памочнік рэдактара. Член Клуба яўрэйскай культуры. У 1939 заснаваў і рэдагаваў часопіс «Ундзэр ворт».

Адрасы: Ganahl Street (дом), Soto Street (школа). У суседніх кватэрах жылі пісьменнікі Сроль Осман, Айзік Фрыдланд, Шая Мілер.

## Творчасць 
Аўтар паэтычных кніг «Прэрыі» (1927), «Нашы дні» (1934), «Спявае свет» (1942), «Святло і вера» (1946). Усе выданы ў Лос-Анджэлесе. Іх яўрэйскія назвы:
* Прэйры-ланд — פריירי-לאנד
* Ундзэрэ тэг — אונדזערע טעג
* Зінгт а вэлт — זינגט א וועלט
* Ліхт ун глойбм — ליכט און גלויבן
У зборніку «Спявае свет» змясціў пераклады песень са старажытнаяўрэйскай, рускай, англійскай, украінскай моў.

Аўтар артыкулаў «Левы нацыяналізм», «Першага мая», «Куды ідзём?», «Наша вуліца» і іншых. Асвятляў жыццё раёна, літаратурныя падзеі, выкладаў свае погляды. Пісаў аб Г. Лейвіку, Шолам-Алейхеме.

Дэбютаваў вершамі ў «Ідышэр кэмфэры», друкаваўся ў газеце «Цайт» пад рэдакцыяй Д. Пінскага, пазней у іншых выданнях (Ойфганг, Зунланд, Пролетарышэр геданк, Пасіфік, Каліфорніер ідышэ штыме, Ідыш-літэрарышэ хефтн, Ундзэр ворт). Вершы з’явіліся ў зборніку «Antologye Mitvest-Mayrev» (Чыкага, 1932-33).

Перапісваўся з Глатштэйнам, Г. Лейвікам, М. Лейбам, Л. Шапірам, Х. Жытлоўскім.

## Літаратура 
* Berle Kagan, Leksikhon fun yidish-shraybers, New York: R. Ilman-Kohen, 1986. Vol. 2, 35.
## Спасылкі 
* Biography / «Recovering Yiddish Culture in Los Angeles» by Caroline Luce
** Бібліяграфія
* H. Goldovski

Катэгорыя:Яўрэйскія пісьменнікі
Катэгорыя:Паэты ЗША
Катэгорыя:Перакладчыкі на ідыш
Катэгорыя:Рэдактары
Катэгорыя:Фалькларысты
Лекавыя травы (альбом)

**«Лекавыя травы»** — чацвёрты студыйны альбом гурта «Relikt», які быў запісаны на «Studio-X» (Польшча) і выдадзены ў 2015 годзе.
## Гісторыя стварэння
На вокладцы альбома — траўніца Зоня Ігнатаўна Рудзько з вёскі Рачэнь Любанскага раёна. Песня «Хадзіла галота» патрапіла на альбом дзякуючы Сержуку Доўгушаву, песня паходзіць з вёскi Слабада Лельчыцкага раёна. Песні «Чаго ты, лосю» і «Дождж ідзець» — з Віцебшчыны. Прэзентацыя альбома адбылася 7 снежня 2015 года ў Мінску.
## Змест 
## Удзельнікі 
*Уладзь Казлоў — спевы, казу, мелодыка
*Віталь Макшун — гітары
*Зміцер Наркевіч — бас-гітара, цін вістл
*Алесь Дземідзенка — бубны, перкусія
### Запрошаныя персоны
*Аляксей Бор — банжа (6)
*аранжыроўкі — гурт «Re1ikt»
*запіс — «Studio X» (Ольштын, Польшча), «Everest Media» (Мінск, Беларусь)
*звядзенне і мастэрынг — Павел Сініла на студыі «Everest Media» (Мінск, Беларусь)

## Водгукі крытыкаў
Музычны журналіст Сяргей Будкін з сайта Budzma.by мяркуе, што *«у альбоме „Лекавыя травы“ адчуваецца моцны стрыжань — як ідэйны, так і музычны»*. Музычны крытык Аляксандр Чарнуха з партала Experty.by адзначыў, што *«новы альбом Re1ikt адназначна апраўдвае ўсе чаканні: гэта сур’ёзны крок наперад, дзякуючы якому гурт можна па праве называць адным з найлепшых гітарных калектываў краіны»*. Музычны журналіст Ягор Цывілька з партала Experty.by заўважыў, што *«у „Лекавых травах“ вельмі заўважна, што 4 гады для гурта не прайшлі дарма, адчуваецца, наколькі вырас узровень музыкі, саміх музыкаў і асабліва вакалу»*. Музычны крытык Дзмітрый Безкаравайны з партала Experty.by падсумоўвае: *«У выніку „Лекавыя травы“ — гэта прыгода, дзе касмапалітычная рок-музыка выдатна спалучаецца з вельмі лакальнымі каранямі, дзе цікавая форма не ўплывае на змест»*.
## Зноскі
## Спасылкі 
Катэгорыя:Альбомы гурта «Relikt»
Катэгорыя:Альбомы 2015 года
Відас Гінявічус

**Відас Гінявічус** (; нар. , Каўнас, Літва) — літоўскі баскетбаліст, трэнер. Выступаў за нацыянальную зборную Літвы.

## Кар’ера 
Кар’еру пачаў у 1997 годзе, гуляючы за клуб «Стаціба». За сваю кар’еру выступаў за літоўскія клубы «Жальгірыс», «Нептунас», «Аліта», «Рытас», «Нявежыс» і «Літкабеліс». У Расіі вядомы па выступах за ўладзівастоцкі клуб «Спартак-Прымор’е», таксама граў у Турцыі ў складзе «Олін Эдырнэ».

Пяціразовы чэмпіён Літвы, пераможац Балтыйскай баскетбольнай лігі 2005 года, уладальнік Кубка Літвы 2007 года і чэмпіён Беларусі 2013 года.
 

## Спасылкі 
* «Цмокі-Мінск»: Каманда стала мацнейшай

Катэгорыя:Баскетбалісты Літвы
Катэгорыя:Ігракі зборнай Літвы па баскетболе
Катэгорыя:Баскетбольныя трэнеры Літвы
Катэгорыя:Трэнеры «Ювентуса» Уцяна
Катэгорыя:Ігракі «Аліты» Алітус
Адміністрацыйна-камандная сістэма

**Адміністрацыйна-камандная** (або **камандна-адміністрацыйная**) **сістэма** (**АКС**) — тэрмін, які абазначае спосаб арганізацыі грамадскіх адносін, для якога характэрна выкарыстанне сацыялістычных метадаў кіравання і панаванне партыйна-дзяржаўнай бюракратыі пры адсутнасці эканамічнай свабоды.

Эканоміка СССР была адміністрацыйна-каманднай на працягу ўсёй яго гісторыі. Толькі ў 1990 годзе была заканадаўча дазволена прыватная ўласнасць на сродкі вытворчасці і пачаўся абвальны пераход да рынкавай эканоміцы заходняга тыпу. Аднак такі найважнейшы элемент адміністрацыйна-каманднай сістэмы, як рэгуляванне цэн у дзяржаўных крамах, праіснаваў да самага распаду дзяржавы.

Тэрмін з’явіўся ў перыяд перабудовы і быў уведзены прафесарам эканомфака МДУ Г. Х. Паповым для абазначэння сутнасці савецкай сістэмы кіравання, хутка стаўшы папулярным. Упершыню ён згадваецца ў артыкуле «З пункту гледжання эканаміста» («Наука и жизнь» № 4 / 1987). У ёй ён даследаваў стан і развіццё планавай эканомікі СССР на аснове аналізу рамана Аляксандра Бека «Новае прызначэнне».

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Эканоміка СССР
Катэгорыя:Эканамічныя тэрміны
Катэгорыя:Тыпы эканомікі
Катэгорыя:Паліталогія
Льюістан (Мэн)

**Льюістан** () — горад у акрузе Андраскогін, у штаце Мэн, ЗША. Па падліках бюро перапісу насельніцтва ў 2010 годзе насельніцтва горада складала 36 592 чалавекі. Паселішча з 1795 года, статус горада з 1863 года.

25 кастрычніка 2023 года ў горадзе адбыўся масавы расстрэл — загінула 18 чалавек.

Катэгорыя:Гарады Мэна
Льюістан

**Льюістан**:
* Льюістан (Айдаха)
* Льюістан (Мінесота)
* Льюістан (Мэн)
Дэль-Рыа

**Дэль-Рыа** () — горад у штаце Тэхас, ЗША. Размешчаны ў паўднёва-заходняй частцы Тэхаса, на паўночным беразе ракі Рыа-Грандэ, насупраць мексіканскага горада Сьюдад-Акун'я. Дэль-Рыа ўваходзіць у акругу Вал-Вердэ і з'яўляецца яго адміністрацыйным цэнтрам. Плошча горада - 40 км².

Катэгорыя:Гарады Тэхаса
Джанкшэн (Тэхас)

**Джанкшэн** () — горад у ЗША, размешчаны ў цэнтральнай частцы штата Тэхас. Адміністрацыйны цэнтр акругі Кімбл. Насельніцтва - 2574 чалавекі (2010), паводле ацэнкі Бюро перапісу ЗША ў 2014 годзе ў горадзе пражывала 2472 чалавекі.

Катэгорыя:Гарады Тэхаса
Спіс універсітэтаў штата Ілінойс

У штаце Ілінойс (ЗША) дзейнічаюць дзяржаўныя і прыватныя ўніверсітэты.

## Дзяржаўныя 
* Губернатарскі дзяржаўны ўніверсітэт
* Заходне-Ілінойскі ўніверсітэт
* Ілінойскі дзяржаўны ўніверсітэт
* Ілінойскі паўночна-ўсходні ўніверсітэт
* Ілінойскі ўніверсітэт ва Урбане і Шампейне
* Ілінойскі ўніверсітэт у Спрынгфілдзе
* Ілінойскі ўніверсітэт у Чыкага
* Паўднёва-Ілінойскі ўніверсітэт у Карбандэйле
* Паўднёва-Ілінойскі ўніверсітэт у Эдвардсвіле
* Паўночна-Ілінойскі ўніверсітэт
* Усходне-Ілінойскі ўніверсітэт
* Чыкагскі дзяржаўны ўніверсітэт

## Прыватныя 
* Адлераўскі ўніверсітэт
* Аліветскі Назарэтанскі ўніверсітэт
* Амерыканскі ісламскі каледж
* Амерыканскі міжкантынентальны ўніверсітэт
* Аўрораўскі ўніверсітэт
* Бенедыктынскі ўніверсітэт
* Грынвілскі ўніверсітэт
* Дамініканскі ўніверсітэт
* Джадсанскі ўніверсітэт
* Ілінойскі тэхналагічны інстытут
* Лінкальнскі хрысціянскі ўніверсітэт
* Льюіскі ўніверсітэт
* МакКендрыйскі ўніверсітэт
* Нацыянальны Луісаўскі ўніверсітэт
* Нацыянальны ўніверсітэт навук аб здароўі
* Паўночна-Заходні ўніверсітэт
* Рашскі ўніверсітэт
* Рокфардскі ўніверсітэт
* Рузвельтаўскі ўніверсітэт
* Сярэдне-Заходні ўніверсітэт
* Троіцкі міжнародны ўніверсітэт
* Універсітэт Брэдлі
* Універсітэт Дэ Поля
* Універсітэт ДэВры
* Універсітэт Куінсі
* Універсітэт медыцыны і навукі імя Разалінды Франклін
* Універсітэт Норт-Парк
* Універсітэт Святога Ксаверыя
* Універсітэт Святога Францыска
* Усходне-Заходні ўніверсітэт
* Чыкагская школа
* Чыкагскі ўніверсітэт
* Чыкагскі універсітэт «Канкордыя»
* Чыкагскі ўніверсітэт імя Лаёлы
* Чэмберленскі ўніверсітэт
* Элмхерстскі ўніверсітэт

Ілінойс
Джанкшэн (Юта)

**Джанкшэн** () — горад у штаце Юта (ЗША). Адміністрацыйны цэнтр акругі Пают. Насельніцтва - 191 чалавек (2010). Заснаваны ў 1880 годзе і спачатку называўся Сіці-Крык. Будынак акруговага суда быў пабудаваны ў 1903 годзе.

Катэгорыя:Гарады Юты
Джаспер

**Джаспер**:

## ЗША 
* Джаспер (акруга, Тэхас)
* Джаспер (Алабама)
* Джаспер (Мінесота)
* Джаспер (Тэхас)

## Канада 
* Джаспер (Альберта)
Джаспер (Альберта)

**Джаспер** () — спецыялізаваны муніцыпалітэт у правінцыі Альберта ў Канадзе. Камерцыйны цэнтр аднайменнага нацыянальнага парка, размешчанага ў Скалістых гарах Канады ў даліне ракі Атабаска. Знаходзіцца за 362 км на захад ад Эдмантана і 290 на поўнач ад Банфа. Мае статус спецыялізаванага муніцыпалітэта з 20 ліпеня 2001 года.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Альберты
Банф

**Банф** () — горад у правінцыі Альберта (Канада), на поўдні Канадскіх Скалістых гор. Заснаваны ў 1880 годзе Канадскай Ціхаакіянскай чыгункай, горад атрымаў сваю назву ад шатландскага Банфшыра — радзімы заснавальнікаў канадскага Банфа. Насельніцтва — 6 700 жыхароў (2006).

Катэгорыя:Гарады Альберты
Эль-Чава-дэль-Оча

**«Эль-Чава-дэль-Оча»** () — мексіканскі камедыйны тэлесерыял вытворчасці тэлеканала «Canal 8», які выйшаў у эфір летам 20 чэрвеня 1971 года.

## Персанажы 
* **Эль-Чава** (, Раберта Гомес Баланьяс) — пратаганіст серыяла, 8-гадовы хлопчык.
* **Кіко** (, Карлас Віллагран) — 9-гадовы хлопчык.
* **Ла Чіліндріна** (, Марыя Антаньета дэ лас Ньевес) — 8-гадовая дзяўчынка, сяброўка Эль-Чава і Кіко.
* **Дон Рамон** (, Рамон Вальдэс) — бацька Чіліндріны.
* **Донья Фларында** (, Фларында Меза) — маці Кіко.
* **Попіс** (, Фларында Меза) — пляменніца Донья Фларынды.
* **Прафесар Джырафалес** (, Рубен Агіррэ) — элементарны настаўнік.
* **Сеньёр Барріга** (, Эдгар Вівар) — уладальнік Ла Весіндада.
* **Ньёньё** (, Эдгар Вівар) — сын Сеньёр Баррігы.
* **Донья Клатыльдэ «Ла бруха дэль 71»** (, Анхелінес Фернандэс) — адзінокая жанчына.
* **Гадзінес** (, Арасіа Гомес Баланьяс) — вельмі разумны хлопчык.
* **Хайміто «Эль Картэра»** (, Рауль Падылья) — стары пяшчотны мужчына.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Тэлесерыялы Мексікі
Катэгорыя:Сітуацыйная камедыя
Катэгорыя:Фільмы 1970-х
Джаспер (Тэхас)

**Джаспер** () — горад у ЗША, размешчаны ва ўсходняй частцы штата Тэхас, адміністрацыйны цэнтр аднайменнай акругі. Насельніцтва - 7590 чалавек (перапіс 2010), паводле ацэнкі Бюро перапісу ЗША ў 2015 годзе ў горадзе пражывала 7619 чалавек.

Катэгорыя:Гарады Тэхаса
Стральба ў Льюістане

25 кастрычніка 2023 года ў Льюістане (штат Мэн, ЗША) адбылася стральба. Прынамсі 18 чалавек загінулі і дзясяткі атрымалі раненні. Гэты выпадак стаў самым буйным масавам забойствам у краіне за год.

## Падзеі 
Вечарам у боўлінг-клубе Sparetime Recreation пачалася стральба. Прыкладна ў 19:15 на выклік аб узброеным нападзе да месца падзей прыбылі паліцыянты і ратавальнікі. Неўзабаве паступіла паведамленне аб стральбе ў рэстаране Schemengees Bar & Grille, а затым у краме Walmart. У 8 гадзін вечара офіс шэрыфа акругі Андраскогін і паліцыя штата Мэн папярэдзілі жыхароў аб стральбе.

Першапачаткова паведамлялася, што прынамсі 22 чалавекі былі забітыя і 50—60 чалавек атрымалі раненні, хоць некаторыя крыніцы пазней заяўлялі пра 15—20 загінулых і 50 пацярпелых. Пасля паліцыя штата Мэн на прэс-канферэнцыі паведаміла, што было забіта 18 чалавек, ячшэ 13 паранены. Не ўсе параненыя атрымалі агнястрэльныя раненні; некаторыя атрымалі траўмы ў цісканіне.

Да расследвання нападу падключана ФБР.

Хутка паліцыя пачала вышук падазраванага — 40-гадовага Роберта Карда. Меркаваны нападнік быў інструктарам па агнястрэльнай зброі і меў ваенны вопыт. Адзін час працаваў інструктарам па стралковай зброі ва Украіне.

## Заўвагі 
Катэгорыя:Масавыя забойствы ў ЗША
Катэгорыя:2023 год у ЗША
Катэгорыя:Падзеі 25 кастрычніка
Катэгорыя:Кастрычнік 2023 года
Катэгорыя:Забойствы, здзейсненыя ў 2023 годзе
Францішак Папроцкі

**Францішак Папроцкі** (; ) — выдавец, аўтар навуковых прац па геаграфіі, усеагульнай і айчыннай гісторыі.

## Біяграфія 
Нарадзіўся на Беларусі. Адукацыю атрымаў у Полацкім езуіцкім калегіуме, па заканчэнні курсу рыторыкі 2 верасня 1740 года ўступіў у ордэн езуітаў. У 1740—1742 гадах адбываў навіцыят у Вільні, у 1742—1743 гадах вывучаў пад кіраўніцтвам Станіслава Растоўскага ў багаслоўскай семінарыі ў Слуцку гуманітарныя навукі. У 1743—1744 гадах праходзіў настаўніцкую практыку ў Нясвіжскім езуіцкім калегіуме, выкладаў філасофію ў ім жа ў 1744—1745 гадах і ў Горадні ў 1745—1747 гадах. У 1747—1748 гадах быў прафесарам паэтыкі ў Крожскім калегіуме, затым на чатыры гады адправіўся ў Варшаўскі ўніверсітэт, дзе вывучаў багаслоўе. 29 красавіка 1749 года (паводле іншых крыніц, у 1751) быў пасвечаны на святара. Завяршыўшы навучанне ў 1752 годзе, год (да 1753 года) выкладаў у Нясвіжы, затым у 1753—1756 гадах выкладаў у Collegium Nobilium філасофію, гісторыю, геаграфію і французская мова, усталяваўшы ў той жа перыяд свайго жыцця сувязі з многімі польскімі інтэлектуаламі і часта бываючы ў Бібліятэцы Залускіх.

У 1756—1757 гадах быў прапаведнікам у Пултуску. У 1757—1760 гадах выкладаў у Віленскай акадэміі ў званні прафесара філасофію, у 1759—1760 гадах таксама філалогію. У 1760 годзе яго высілкамі пачала выдавацца газета «Літоўскі кур’ер», якая выходзіла да канца 1763 года. У 1763—1765 гадах быў рэктарам Collegium Nobilium у Вільні і тады ж выдаваў календары. У 1765—1768 гадах быў рэктарам Ковенскага езуіцкага калегіуме. 27 верасня 1768 года быў прызначаны пракурорам Літоўскай правінцыі, працягваючы выпускаць календары сумесна з Віленскай акадэміяй. У 1770 годзе атрымаў званне доктара багаслоўя. Кіраваў шляхецкімі канвіктамі ў Вільні і Камянцы, а пасля скасавання ордэна езуітаў у Рэчы Паспалітай стаў канонікам ловіцкім.

## Творчасць 
Пачынаючы з 1759 года, Папроцкі выдаваў у Вільні «Палітычныя каляндарыкі», з 1768 — «Віленскія календары». Гэтыя календары выгадна адрозніваліся ад большасці падобных выданняў сярэдзіны 18 ст., у якіх побач з рэлігійнай праблематыкай змяшчаліся звесткі па астралогіі, знахарстве, тлумачэнні сноў. Сваім добра аформленым «Палітычным каляндарыкам» Папроцкі надаў свецкі характар, змяшчаў у іх багатую інфармацыю пра бягучыя падзеі ў краіне і за мяжой, звесткі па фізіцы, механіцы, медыцыне і геаграфіі. У іх, напрыклад, змяшчаліся артыкулы аб выніках астранамічных назіранняў М. Пачобут-Адляніцкага, у якіх рашуча адхіляліся астралагічныя прароцтвы і інш. забабоны, «замоўчваліся» і біблейскія легенды

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* Бирало А. А. Философская и общественная мысль в Белоруссии и Литве в конце XVII — середине XVIII в. Мн., 1871;
* Очерки истории философской и социологической мысли Белоруссии (до 1917 г.). Мн., 1973;
* Идеи гуманизма в общественнополитической и философской мысли Белоруссии (дооктябрьский период). Мн., 1977.

Катэгорыя:Гісторыкі Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Географы XVIII стагоддзя
Катэгорыя:Географы Беларусі
Катэгорыя:Гісторыкі XVIII стагоддзя
Катэгорыя:Езуіты Вялікага Княства Літоўскага
Іван Паўлавіч Серада

**Іван Паўлавіч Серада** (; 1 ліпеня 1919 — 18 лістапада 1950) — савецкі афіцэр, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1941). Гвардыі старшы лейтэнант Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі.

У жніўні 1941 года, як повар 91-га танкавага палка 46-й танкавай дывізіі 21-га механізаванага корпуса, асабліва вызначыўся ў раёне Даўгаўпілса (сёння Латвія), дзе з вінтоўкай і сякерай абяззброіў нямецкі танк і ўзяў у палон чатырох танкістаў.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 1 ліпеня 1919 года ў сялянскай сям’і ў вёсцы Аляксандраўка Данецкай губерні УССР. Па нацыянальнасці ўкраінец. Разам з сям’ёй пераехаў у сяло Галіцынаўка Мар’інскага раёна. Скончыў Данецкі харчовы тэхнікум.

У ліпені і жніўні 1941 года быў паранены (другі раз — цяжка).

Памёр 18 лістапада 1950 года. Подзвіг шырока папулярызаваўся ў гады вайны, быў адлюстраваны на савецкіх агітацыйных плакатах. Пасля многія сталі меркаваць, што «кухар Серада» — гэта міф.

## Узнагароды 
Савецкія дзяржаўныя ўзнагароды і званні;
* ордэн Леніна (31 жніўня 1941);
* ордэн Айчыннай вайны II ступені (21 мая 1945);
* медалі, уключаючы:
** Медаль «За абарону Ленінграда» (1 верасня 1945);
** Медаль «За абарону Масквы» (1 верасня 1945).

## Памяць 
* У горадзе Даўгаўпілс імем Івана Серады была названа вуліца і ўстаноўлена мемарыяльная дошка. Пасля распаду СССР вуліца была перайменаваная, а дошка прыбраная.
* Імем Івана Серады названа вуліца ў вёсцы Галіцынаўка, дзе яму ўсталяваны абеліск.
* У 2020 годзе кінастудыяй Artel Film Production зняты кароткаметражны фільм «Кухар» праекта «Пра людзей і пра вайну», прысвечаны подзвігу Івана Серады.

## Заўвагі 
## Літаратура 
* 
* Кавалеры Золотой Звезды: очерки о Героях Советского Союза / авт.-сост. А. А. Трокаев. — Донецк: Донбасс, 1976. — С. 377—378. — 478 с.
* *Трокаев А. А.* Герои пламенных лет: очерки о Героях Советского Союза — уроженцах Донецкой области / [вступ. статья К. С. Москаленко]. — Донецк: Донбасс, 1985. — С. 460—463. — 575 с. — (Герои Советского Союза).
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Пехацінцы Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Узнагароджаныя медалём «За абарону Масквы»
Катэгорыя:Узнагароджаныя медалём «За абарону Ленінграда»
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Айчыннай вайны II ступені
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Леніна
Катэгорыя:Героі Савецкага Саюза
Зоран Ліліч

**Зоран Ліліч** (; нар. 27 жніўня 1953) — югаслаўскі і сербскі дзяржаўны і палітычны дзеяч, другі прэзідэнт Саюзнай Рэспублікі Югаславіі з 25 чэрвеня 1993 па 25 чэрвеня 1997 года. Самы малады прэзідэнт у гісторыі югаслаўскай дзяржавы.

## Біяграфія 
Сын ганчара і хатняй гаспадыні.

У 70-х гадах скончыў тэхналагічны факультэт Бялградскага ўніверсітэта, а ў 1983 годзе стаў дырэктарам завода ў Ракавіцы.

У 1980-х гадах у палітычнай сферы падтрымаў набіраючага сілу Слабадана Мілошавіча. 

Як прыхільнік сацыялістаў у снежні 1992 года быў абраны ў Народную скупшчыну Рэспублікі Сербія, узначаліў фракцыю Сацыялістычнай партыі Сербіі і ў студзені 1993 года стаў старшынёй Народнай скупшчыны. На гэтай пасадзе падтрымліваў Мілошавіча ў барацьбе з апазіцыяй. 

Пасля зрушэння з пасады прэзідэнта Саюзнай Рэспублікі Югаславіі Дабрыцы Чосіча парламент абраў наступным прэзідэнтам Ліліча.

## Літаратура 
* *Довгялло М. С.* Политическая история зарубежных славянских стран новейшего времени: справочник. — Минск, 2006.
* Бывший президент Югославии Зоран Лилич отправился в Гаагу, где выступит свидетелем на процессе трибунала против Слободана Милошевича// РИА Новости

Катэгорыя:Члены Сацыялістычнай партыі Сербіі
Катэгорыя:Прэзідэнты Югаславіі
Катэгорыя:Вікіпедыя:Біяграфіі сучаснікаў
Алег Алегавіч Кажанец

**Алег Алегавіч Кажанец** (нар. , Мінск, БССР, СССР) — беларускі баскетбаліст. Цэнтравы. Майстар спорту Рэспублікі Беларусь. Выступаў за нацыянальную зборную Беларусі.

## Біяграфія 
Выхаванец мінскай СДзЮШАР №10. Першы трэнер — Вадзім Мікалаевіч Алексін.

У сезоне 2007/08 гуляў за «Сумыхімпрам», у рэгулярным чэмпіянаце набіраў у сярэднім 15,8 ачка за гульню і рабіў 7,6 падбору. У чэрвені 2008 года падпісаў кантракт з БК «Данецк».

У 1996 годзе згуляў за моладзевую зборную Беларусі на чэмпіянаце Еўропы U-22 (10-е месца). У 1995—2009 гадах (з перапынкамі) выступаў за мужчынскую зборную Беларусі.

## Кар’ера 
* 1993—1994 — РТІ (Мінск)
* 1994—1996 — РВАР (Мінск)
* 1996—2000 — «Паўночная Караліна-Уілмінгтан» (NCAA)
* 2000—2001 — «Авітос Гісен» (Гісен, Германія)
* 2001—2002 — «Чарні Слупск» (Слупск, Польшча)
* 2002 — «Шлёнск» (Уроцлаў, Польшча)
* 2002 — «Палонія» (Варшава, Польшча)
* 2002—2003 — «Домбавар» (Венгрыя)
* 2003 — «Вюрцбург» (Германія)
* 2003—2004 — «Сэнт-Эцьен» (Францыя)
* 2004—2008 — «Сумыхімпрам» (Сумы, Україна)
* 2008—2009 — «Данецк» (Україна)
* 2009 — «Фера-ЗНТУ» (Запарожжа, Україна)
* 2009—2010 — «Ліепая» (Латвїя)
* 2010—2012 — «Мінск-2006»
* 2012—2013 — «Мажэйкей» (Лїтва)
* 2013—2016 — «Жальгірыс-2» (Каўнас, Лїтва)
* 2016—2017 — «Басэмент» (Каўнас, Лїтва)

## Дасягненні 
*  Чэмпіён канферэнцыі NCAA «Colonial Athletic» (1): 1999/2000.
*  Чэмпіён Польшчы (1): 2001/2002.
*  Чэмпіён Беларусі (2): 2010/2011, 2011/2012.
*  Сярэбраны прызёр чэмпіянату Беларусі (1): 1993/1994.
*  Уладальнік Кубка Беларусі (2): 2010, 2011.

## Спасылкі 
* Aleh Kojenets
* Aleh Kojenets
* Как в 90-е белорусы фанатели по баскетболу
* ЗАКЛЮЧЕН КОНТРАКТ С ОЛЕГОМ КОЖЕНЦОМ
* ОЛЕГ КОЖЕНЕЦ. СЫН УЖЕ ДОГОНЯЕТ ПО РОСТУ

Катэгорыя:Баскетбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Беларусі па баскетболе
Катэгорыя:Ігракі зборнай Беларусі па баскетболе U-20
Станіслаў Растоўскі

**Станіслаў Растоўскі** (13 лістапада 1711 — 7 лютага 1784, Полацк) — езуіцкі гісторык.

## Біяграфія 
Вучыўся ў Слуцку (1729—1730) і Вільні (1730—1732); выкладаў у Горадні (1732—1733) і Пінску (1734—1735). Напісаў гісторыю езуітаў у Літоўскай правінцыі — *Lithuaniearum Societatbs Jesu historiarum provincialium pars prima* (Вільня, 1768).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Grzebień L. Rostowski Stanisław. // Polski słownik biograficzny. T. XXXII/I. Z. 132. Wrocław — Warszawa — Kraków — Gdańsk — Łódź. 1989. S. 173—174.

Катэгорыя:Езуіты Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Гісторыкі Вялікага Княства Літоўскага