open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Палтаўская дзяржаўная аграрная акадэмія

**Палтаўская дзяржаўная аграрная акадэмія** () — украінская вышэйшая навучальная ўстанова сельскагаспадарчага профілю, якая знаходзіцца ў Палтаве.

## Гісторыя 
У 1919 г. Палтаўскі губернскі камітэт даручыў распрацаваць праект арганізацыі сельскагаспадарчага інстытута ў Дзіканьцы на базе маёнтка князя Качубея. Аднак у сувязі з тым, што маёнтак быў разрабаваны і спалены, прымаецца рашэнне аб адкрыцці ў 1920 г. у Палтаве факультэта садаводства і агародніцтва пры Вышэйшай рабочай школе. З 1 верасня 1920 г. быў праведзены набор слухачоў. Усяго было залічана 49 студэнтаў. У 1921 г. факультэт быў рэарганізаваны спачатку ў сельскагаспадарчы, а пасля — у агракааператыўны тэхнікум, а з 1929 г. — у сельскагаспадарчы інстытут. У 1930 г. інстытут атрымаў назву заатэхнічнага і стаў базавым у СССР па падрыхтоўцы спецыялістаў па свінагадоўлі. Падчас Другой сусветнай вайны інстытут быў эвакуіраваны ў расійскі горад Курган, дзе ён у 1944 г. даў пачатак Курганскаму сельскагаспадарчаму інстытуту.

## Структура 
### Факультэты 
* Факультэт агратэхналогій і экалогіі
* Факультэт ветэрынарнай медыцыны
* Факультэт эканомікі і менеджменту
* Факультэт інжынерна-тэхналагічны
* Факультэт ўліку і фінансаў
* Факультэт тэхналогіі вытворчасці і перапрацоўкі прадукцыі жывёлагадоўлі
* Факультэт падрыхтоўкі замежных грамадзян

### Каледжы 
* Каледж кіравання, эканомікі і правы
* Аграрна-эканамічны каледж
* Бэрэзаварудскі аграрны каледж
* Лубенскі фінансава-эканамічны каледж
* Хароль аграпрамысловы каледж
* Лохвыцкі механіка-тэхналагічны каледж
* Хамуцецкі ветэрынарна-тэхналагічны каледж

## Спецыяльнасці 
* Аграінжынерыя
* Агранамія
* Ветэрынарная медыцына
* Ветэрынарная гігіена, санітарыя і экспертыза
* Галіновае машынабудаванне
* Абарона і каранцін раслін
* Экалогія
* Эканоміка
* Інфармацыйныя сістэмы і тэхналогіі
* Маркетынг
* Менеджмент
* Улік і падаткаабкладанне
* Прадпрымальніцтва, гандаль і біржавая дзейнасць
* Паліталогія
* Права
* Публічнае кіраванне і адміністраванне
* Тэхналогіі вытворчасці і перапрацоўкі прадукцыі жывёлагадоўлі
* Філалогія
* Фінансы, банкаўская справа і страхаванне
* Харчовыя тэхналогіі

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка ўніверсітэта (укр., англ.)

Катэгорыя:Палтава
Катэгорыя:Вышэйшыя навучальныя ўстановы Украіны
Катэгорыя:1920 год ва Украіне
Шалыгынэ

**Шалыгынэ** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Глухіўскім раёне Сумскай вобласці Украіны. Уваходзіў у склад Курскай губерні. За 3 км ад мястэчка з 1557 г. дзейнічае Раства Багародзіцы стаўрапігіяльны мужчынскі манастыр УПЦ МП (Глінская пустынь).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Сумскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Глухіўскага раёна
Шчаслівы Лазар

**«Шчаслі́вы Ла́зар»** () — італьянскі драматычны фільм 2018 года, пастаўлены рэжысёркай Алічэ Рарвахер.

Прэм’ера фільма адбылася 13 мая 2018 года ў межах асноўнага конкурсу 71-га Канскага кінафестывалю, дзе фільм быў узнагароджаны прэміяй за найлепшы сцэнарый.

## Сюжэт 
У невялічкай італьянскай вёсачцы Інвіялата час літаральна спыніўся. Мясцовыя жыхары належаць маркізе дэ Луна, якая неміласэрна выкарыстоўвае іх працу. Усё змяняецца ў адзін з візітаў сям’і патронаў у Інвіялату. Малады арыстакратычны Танкрэдзі заводзіць сяброўства з Лазарам — цудоўным прастадушным вясковым юнаком. Фантастычныя калізіі іх адносін цалкам разбураць звыклы побыт вясковых жыхароў і прывядуць да практычна біблейскага апакаліпсісу іх маленькага сусвету.

## Узнагароды і намінацыі 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Фільмы-драмы 2018 года
Катэгорыя:Фэнтэзійныя фільмы 2018 года
Катэгорыя:Фільмы Італіі 2018 года
Катэгорыя:Фільмы Швейцарыі 2018 года
Катэгорыя:Фільмы Францыі 2018 года
Катэгорыя:Фільмы Германіі 2018 года
Катэгорыя:Фільмы-драмы Італіі
Катэгорыя:Фільмы-драмы Швейцарыі
Катэгорыя:Фільмы-драмы Францыі
Катэгорыя:Фільмы-драмы Германіі
Катэгорыя:Фэнтэзійныя фільмы Італіі
Катэгорыя:Фэнтэзійныя фільмы Швейцарыі
Катэгорыя:Фэнтэзійныя фільмы Францыі
Катэгорыя:Фэнтэзійныя фільмы Германіі
Катэгорыя:Фільмы пра Італію
Катэгорыя:Фільмы на італьянскай мове
Катэгорыя:Фільмы Алічэ Рарвахер
Катэгорыя:Фільмы па сцэнарыях Алічэ Рарвахер
Чупахіўка

**Чупахіўка** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Ахтырскім раёне Сумскай вобласці Украіны на Слабажаншчыне. Назва паселішча паходзіць з цюркскіх моў і азначае «гнілое балота». Заснавана ў канцы 1630-х — пачатку 1640-х гг. перасяленцамі з Правабярэжнай Украіны.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Сумскай вобласці
Дурнап’ян (значэнні)

**Дурнап’ян**

*  — род раслін
* народная назва віду 
* народная назва віду
Авіяўдар па Цэнтру міграцыі ў Таджуры (2019)

**Авіяўдар па Цэнтру міграцыі ў Таджуры** быў нанесены паветранымі сіламі Лівійскай нацыянальнай арміі пад камандаваннем Х. Хафтара 3 ліпеня 2019 г. Цэнтр выкарыстоўваўся ў якасці прытулку для мігрантаў і бежанцаў, якія спрабуюць дабрацца да Еўропы. Па інфармацыі Савета па правах чалавека ААН, у памяшканні якое было разбурана ракетным ударам «пражывала каля 600 чал.». Па меншай меры, 53 чалавекі загінулі і 130 атрымалі раненні.

## Авіяўдар 
У красавіку 2019 г. Лівійская нацыянальная армія пад камандаваннем Х. Хафтара пачала наступленне з мэтай захапіць Заходнюю Лівію і Трыпалі, якія знаходзяцца пад кантролем Урада нацыянальнай згоды (прызнаны ААН). Пасля таго, як у маі ў выніку авіўдару па цэлі, якая знаходзілася менш чым 100 м ад Цэнтра міграцыі, Упраўленне Вярхоўнага камісара Арганізацыі Аб’яднаных Нацый па справах бежанцаў заклікала эвакуіраваць бежанцаў і мігрантаў, якія знаходзяцца ў зонах канфлікту.

Авіяўдар быў нанесены па ваенным лагеры сіл УНЗ, сіламі ВПС ЛНА, вечарам 3 ліпеня. Адна з ракет, узарвалася ў ангары, у якім пражывала каля 120 чал. Паводле дадзеных ААН, у авіяўдары загінула як мінімум 53 чал., а больш за 130 атрымалі раненні. У момант, калі мігранты пакідалі цэнтр, Лівійская гвардыя адкрыла па ім агонь.

## Рэакцыя 
* 25px ЛНА: Паводле заявы інфармацыйнага цэнтра Заходняга аператыўнага штаба ЛНА, «армія не наносіла ўдары па цэнтры ўтрымання нелегальных імігрантаў». У штабе адзначылі, што ВПС ЛНА кропкавымі ўдарамі вечарам 3 ліпеня бамбілі ваенны лагер лаяльнай Ураду нацыянальнага адзінства і іх склады са зброяй, якія знаходзяцца ў тым жа раёне. Пасля паспяховага авіяналёту, паведамляюць у ЛНА, баевікі, каб «ўвесці ў зман грамадскую думку і ўскласці віну на войска, абстралялі з мінамётных установак цэнтр утрымання нелегальных мігрантаў».

### Міжнародная рэакцыя 
* : Вярхоўны камісар ААН па правах чалавека Мішэль Бачэлет і кіраўнік місіі ААН у Лівіі Гасан Саламі публічна заявілі, што гэты нападзенне можа прадстаўляць сабой ваеннае злачынства. Генсакратар ААН Антоніу Гутэрыш ініцыяваў правесці незалежнае расследаванне.

Катэгорыя:2019 год у Лівіі
Катэгорыя:Канфлікты 2019 года
Катэгорыя:Грамадзянская вайна ў Лівіі
Катэгорыя:Ліпень 2019 года
Катэгорыя:Падзеі 3 ліпеня
Хацінь

**Хацінь** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Сумскім раёне Сумскай вобласці Украіны за 20 км на поўнач ад Сум. Заснаваны казацкім палкоўнікам Герасімам Кандрацьевым.

## Помнікі даўніны 
* Хацінскі палац (канец XVIII — пачатак XIX ст.) — пабудаваны архітэктарам Джакама Кварэнгі ў стылі класіцызму. У палацы ў свой час бывалі асветнік Васіль Каразін, дзекабрыст Сяргей Валконскі, паэт Дзяніс Давыдаў. Доўгі час тут жыў і працаваў Мікалай Карамзін. На запрашэнне графа П. С. Строганава, ганаровага члена Акадэміі мастацтваў, тут бывалі мастакі Іван Крамской, Фёдар Васільеў і інш.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Сумскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Сумскага раёна
Святаяннік чатырохкрылы

**Святаяннік чатырохкрылы**, або **Святаяннік востры** (*Hypericum tetrapterum*) — шматгадовая травяністая расліна роду  сямейства . Распаўсюджаны ў некаторых раёнах еўрапейскай часткі Расіі і Сібіры разам са .

## Батанічнае апісанне 
Святаяннік чатырохкрылы можна адрозніць па чатырохграневаму сцяблу з чатырма падоўжнымі вострымі рэбрамі.

Чашалісцікі па краі без залозістых вейчыкаў. Пялёсткі жоўтыя з чорнымі кропкамі па краях.

## Літаратура 
* Атлас ареалов и ресурсов лекарственных растений СССР / Под ред. Чикова П. С. — М.: Всесоюзный научно-исследовательский институт лекарственных растений, 1980.
* *Губанов И. А. и др*. Дикорастущие растения СССР. — М.: Мысль, 1976.

Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Флора Афрыкі
Катэгорыя:Святаяннікавыя
Уляніўка

**Уляніўка** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Білапільскім раёне Сумскай вобласці Украіны на Слабажаншчыне. Каля мястэчка пралягае дарога Батурын — Канатоп — Сумы.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Сумскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Білапільскага раёна
Гандлёвыя рады (Брэст)

**Гандлёвыя рады** — колішні будынак у Брэсце, які існаваў у 1842—1974 гадах. У 1977—1978 гадах на іх месцы пабудаваны гандлёва-бытавы цэнтр па праспекце Машэрава.

## Архітэктура 
а 1836 года.]]
]]
Пабудаваны ў стылі класіцызму на Шашэйнай вул. (цяпер праспект Машэрава). З’яўляліся адным з найбуйнейшых збудаванняў горада (каля 89×33 м) і займалі важнае месца ў яго планіроўцы. 1-павярховая будова абрамляла гандлёвую плошчу, утвараючы прамавугольны комплекс з шырокім унутраным дваром. Гандлёвыя секцыі былі падзелены па перыметры ўнутранай сцяной і арыентаваны на 2 бакі. У сярэдзіне кожнага з 4 фасадаў меліся аздобленыя рустам арачныя праезды з атыкамі; сцены дзяліліся пілястрамі. Вокны размяшчаліся ў невысокіх нішах; двухсхільны дах быў пакрыта чарапіцай. У гады Першай сусветнай вайны рады гарэлі і былі моцна разбураны. Побач з гандлёвымі радамі знаходзілася гарадская стаянка рамізнікаў.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Знішчаныя збудаванні Брэста
Катэгорыя:1842 год у Брэсце
Катэгорыя:1974 год у Брэсце
Катэгорыя:Зніклі ў 1974 годзе
Катэгорыя:Гандлёвыя рады Беларусі
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў стылі класіцызм
Катэгорыя:Праспект Машэрава (Брэст)
Родная страха

**Родная страха** — часопіс. Выдаваўся ў жніўні 1921 — красавіку 1922 гг. у Вільні на беларускай мове. Выходзіў нерэгулярна. Рэдактар-выдавец — Янка Бекіш. Выйшла 7 нумароў.

## Тэматыка 
Закранаў некаторыя актуальныя пытанні заходнебеларускай рэчаіснасці (арт. «Сіла нашай свадомасці» В. Хлёркава, «Аб формах дзяржаўнасці», «Шавінізм і дэмакратыя» Ф. Умястоўскага). Значную ўвагу аддаваў будучаму палітычнаму лёсу Віленшчыны, або т. зв. Сярэдняй Літвы («Справа Віленшчыны і Віленскі сейм» пад крыптанімам «С-к», «Злучэнне Віленшчыны з Рэчайпаспалітай» пад крыптанімам «К. В.», «Фініш тымчасовай Віленшчыны»). У карэспандэнцыях з месцаў асвятляўся стан беларускай школьнай асветы («Беларуская школа і беларускія настаўнікі» пад крыптанімам «К. У.», «Наша справа» пад крыптанімам «С.», «Аб балючай нашай справе» і інш.). Інфармаваў пра публічныя выступленні Б. Тарашкевіча, зняволенне ў віленскую турму Лукішкі М. Гарэцкага, апублікаваў некралог на смерць Ядвігіна Ш. Друкаваў апаваданні Я. Піліпава, В. Пупко, вершы Старога Уласа, Хв. Таракан, народныя творы, запісаныя на Вілейшчыне.

## Літаратура 
* Ліс, А. «Родная страха» / Арсень Ліс //  — С. 118.

Катэгорыя:Друкаваныя выданні, якія ўзніклі ў 1921 годзе
Катэгорыя:Друкаваныя выданні, закрытыя ў 1922 годзе
Катэгорыя:Часопісы Вільні на беларускай мове
Родны край

Назву **Родны край** маюць:
* Родны край — грамадска-палітычная і літаратурная газета, якая выдавалася ў 1919 г. у Гродне
* Родны край — газета, орган Таварыства беларускай асветы, якая выдавалася ў 1933—1936 гг. у Вільні
* «Родны край» — другі студыйны альбом беларускага панк-рок-гурта Brutto.
Нікандар Мядзейка

**Нікандар Мядзейка** ( — ) — беларускі палітычны і грамадскі дзеяч, другі прэзідэнт Беларускай Цэнтральнай Рады.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 28 жніўня 1914 года ў вёсцы Панькі Гродзенскай губерні Расійскай імперыі. Вучыўся ў настаўніцкай семінарыі ў Барунах. Скончыў гімназію ў Вільні. У 1936—1939 гадах служыў у польскім войску.

Пасля пачатка савецкай акупацыі ў Другую сусветную вайну працаваў настаўнікам у Маладзечне. Па прыходзе немцаў прадоўжыў працаваць настаўнікам, а таксама працаваў у структурах Беларускай народнай самапомачы. Паводле ўспамінаў Алеся Змагара, Нікандар Мядзейка быў прызначаны на пасаду лідскага акруговага школьнага інспектара, але там доўга не прабыў і вярнуўся назад у Мінск, «ратуючы ад польскіх тэрарыстаў сваё жыццё», а на яго месца прызначылі Міколу Дзямідава.

З 1944 года — у эміграцыі. Працаваў токарам на гадзіннікавым заводзе *Kienzle* ў Швенінгене. Скончыў універсітэт UNRRA з дыпломам інжынера меліярацыі. У лютым 1948 годзе з сям’ёй (жонка Марыя, у дзявоцтве Рыжкова, працавала на тым жа заводзе як остарбайтэр, і дачка Леанора) пераехаў у Францыю (Нузонвіль, *14 Rue des Écoles*), дзе перажываў вельмі цяжкае фінансавае становішча.

У 1954 годзе пераехаў у ЗША, дзе пасяліўся ў Нью-Брансуіку. Браў актыўны ўдзел у грамадскім жыцці. У тым жа годзе быў выбраны віцэ-прэзідэнтам БЦР. У 1977 годзе, пасля смерці першага прэзідэнта БЦР Радаслава Астроўскага, быў абраны прэзідэнтам Беларускай Цэнтральнай Рады.

Памёр у 1987 годзе. Пахаваны на беларускіх могілках у Саўт-Рыверы.

## Спасылкі 
* БЕЛАРУС. N559, Жнівень 2009 г. Каляндар Беларуса. Нікандар Мядзейка

Катэгорыя:Члены Беларускай цэнтральнай рады
Катэгорыя:Члены Беларускай народнай самапомачы
Катэгорыя:Пахаваныя на Беларускіх могілках у Саўт-Рыверы
Катэгорыя:Беларусы ў ЗША
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Гродзенскай губерні
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Іўеўскім раёне
Янка Гінько

**Янка Гінько** (3 студзеня 1912 — 1980-я) — беларускі грамадскі і вайсковы дзеяч. Удзельнік дэсанту батальёна Дальвіц. Адзін з кіраўнікоў Беларускай незалежніцкай партыі.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 3 студзеня 1912 года ў в. Загор’е Дзісенскага павета Віленскай губерні ў праваслаўнай сям’і Піліпа і Анастасіі Гінько.

У 1939 годзе скончыў Варшаўскую палітэхніку па спецыяльнасці інжынера геадэзіі. У 1940—1941 гадах працаваў па сваёй спецыяльнасці ва ўсходняй Беларусі.

Пасля пачатка нямецкай акупацыі працаваў старшынёй Беларускай народнай самапомачы ў Глыбокім. Быў сябрам Цэнтральнага Камітэту падпольнай Беларускай Незалежніцкай Партыі, стаў кіраўніком палітычнай рэферэнтуры БНП, старшыня БНП у Глыбокім. Уступіў да Беларускай краёвай абароны, атрымаў чын лейтэнанта.

У 1944 годзе адмовіўся працаваць намеснікам прэзідэнта Беларускай Цэнтральнай Рады ў Слуцку. 27 чэрвеня 1944 года ўдзельнічаў у Другім Усебеларускім кангрэсе.

Пасля эвакуацыі з Усходняй Прусіі летам 1944 года далучыўся да батальёна «Дальвіц». 17 лістапада 1944 года дэсантаваўся ў раёне Ліды ў групе з Кастусём Шышэям, але яны былі выкінутыя ня ў тым месцы і рэшткі групы пад кіраўніцтвам Кастуся Шышэі далучыліся да польскай Арміяй Краёвай. У снежні таго ж года падчас адной з аблаваў група была разбітая, а Янка Гінько трапіў у палон да НКУС. Праходзіў на працэсе кіраўніцтва Беларускай незалежніцкай партыі у Мінску ў 1946 годзе. Янка Гінько быў асуджаны на 25 гадоў савецкіх канцлагераў.

У 1953 або 1954 годзе трапіў на Інту, працаваў маркшэйдарам (спецыяліст у падземнай геадэзіі) і пазнаёміўся з Пётрай Рашэтнікам. Вызваліўся пасля 1956 года, застаўся працаваць на Інце. Ажаніўся і з дапамогай жонкі атрымаў дазвол на пражыванне ў Маскве. Наведваў Беларусь.

Апошнія гады жыцця цяжка хварэў. Памёр у 1980-х гадах.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Сяргей Ёрш. Варшаўскае дасье генэрала Вітушкі

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Глыбоцкім раёне
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Катэгорыя:Члены Беларускай народнай самапомачы
Катэгорыя:Члены Беларускай незалежніцкай партыі
Катэгорыя:Члены Паветрана-дэсантнага спецыяльнага батальёна «Дальвіц»
Катэгорыя:Члены Беларускай краёвай абароны
Катэгорыя:Удзельнікі Другога Усебеларускага кангрэса
Катэгорыя:Памерлі ў 1980-я гады
Могілкі Святога Адальберта

**Могілкі Святога Адальберта** () — рымска-каталіцкія могілкі ў , прыгарадзе Чыкага, штат Ілінойс.  Мяжуюць з праспектам Мілуокі на ўсходзе, вуліцамі Альбіёна і Хейса на поўдні і праспектам Харля на захадзе. Розныя нямогілкавыя ўласцівасці аддзяляюць іх ад праспекта Туі на поўначы. Могілкавы цэнтр перасякаецца з поўначы на поўдзень праспектам Ньюарка. Іх галоўны ўваход знаходзіцца на праспекце Мілуокі, прыкладна пасярэдзіне паміж Дэвонам і Тужы.

## Гісторыя 
Могілкі заснаваны ў 1872 годзе, названыя ў гонар Святога Адальберта (Войцеха), святога заступніка Польшчы. У 1990 годзе на паўночна-заходнім куце могілак быў адкрыты садова-склепавы комплекс Марыі, Мацеры Божыяй. Ён утрымлівае каля 6000 склепаў.

## Пахаваныя на могілках 
* Эдвард Будзька (1882—1958);
* Часлаў Будзька (1913—1985) — беларускі грамадскі дзеяч, сын Эдварда Будзькі;
* Мікалай Дзямідаў (1888—1967) — беларускі ваенны, палітычны, грамадскі дзеяч, публіцыст, настаўнік;
* Мікалай Шчаглоў-Куліковіч (1893—1969) — беларускі кампазітар, музыколаг, этнограф, паэт і дзеяч беларускага руху ў эміграцыі. На могілках таксама пахаваная ягоная жонка;
* Вацлаў Пануцэвіч (1911—1991) — беларускі палітычны і рэлігійны дзеяч, гісторык. На могілках таксама пахаваныя яго родныя
* Янка Чарапук (1896—1957) — беларускі грамадска-палітычны дзеяч.

## Спасылкі 
* 

Адальберт
Катэгорыя:Ілінойс
Катэгорыя:Каталіцкія могілкі
Окны

**Окны** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Акнянскім раёне Адэскай вобласці Украіны, раённы цэнтр.

Размешчаны на перасохлай рацэ Ягарлык, левым прытоку Днястра, за 175 км ад Адэсы і за 25 км ад чыгуначнай станцыі Чубіўка (на лініі Раздзільна — Падзільск). Назва пасёлка паходзіць ад румынскага слова (), што ў перакладзе азначае «струменьчык» — гэтая мясцовасць багатая на крыніцы і струменьчыкі, якія не замярзаюць зімой. Окны заснаваныя ў апошняй чвэрці XVIII ст. перасяленцамі з Малдавіі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Адэскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Акнянскага раёна
Пэрэмога (Білапільскі раён)

**Пэрэмога** () — пасёлак у Білапільскім раёне Сумскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Білапільскай гарадской абшчыны.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Білапільскага раёна
Барыс Еўдакімавіч Шчарбіна

**Барыс Еўдакімавіч Шчарбіна** (, Дэбальцэвэ — , Масква) — савецкі палітычны дзеяч. Член ВКП(б) з 1939 года. Узначальваў камісіі па ліквідацыі наступстваў аварыі на Чарнобыльскай АЭС і землятрасення ў Арменіі.

## Біяграфія 
Нарадзіўся на станцыі Дэбальцэвэ Кацярынаслаўскай губерні 5 кастрычніка 1919 года. У 1937 годзе паступіў у Харкаўскі інстытут інжынераў чыгуначнага транспарту. Аднак у 1940 годзе быў прызваны ў РСЧА, удзельнічаў у савецка-фінскай вайне. Вучобу ў інстытуце скончыў у 1942 годзе.

Пасля заканчэння інстытута ў 1942 годзе быў прызначаны на пасаду сакратара Харкаўскага абласнога камітэта ЛКСМ Украіны. У гэтым жа годзе пераведзены на працу ў ЦК УЛКСМ. У 1943 годзе вярнуўся ў Харкаўскі абкам ЛКСМ Украіны.

З 1948 года на партыйнай працы. З 1948 па 1951 год знаходзіцца на пасадзе другога сакратара Арджанікідзаўскага раённага камітэта горада Харкава. З 1951 па 1961 — на працы ў Іркуцкам абкаме. З 1961 па 1973 — працуе ў Цюменскім абкаме КПСС. У 1973 годзе прызначаны на пасаду міністра будаўніцтва прадпрыемстваў нафтавай і газавай прамысловасці СССР. Гэту пасаду займаў да 1984 года. У 1976 годзе быў абраны членам ЦК КПСС.

У 1984 годзе стаў намеснікам Старшыні Савета Міністраў СССР. Пасля аварыі на Чарнобыльскай АЭС быў прызначаны старшынёй Камісіі Савета Міністраў СССР па ліквідацыі наступстваў аварыі на Чарнобыльскай АЭС. У 1988 годзе быў прызначаны старшынёй Камісіі Савета Міністраў СССР па ліквідацыі наступстваў землятрусу ў Арменіі.

З ліпеня 1989 года — на пенсіі. Памёр 22 жніўня 1990 года ў Маскве.

## У кінематографе 
* Сыграны акцёрам Стэланам Скарсгардам у міні-серыяле «Чарнобыль».

## Спасылкі 
* Барыс Еўдакімавіч Шчарбіна — у даведніку па гісторыі КПСС

Катэгорыя:Члены ЦК КПСС
Катэгорыя:Удзельнікі савецка-фінскай вайны
Катэгорыя:Ліквідатары Чарнобыльскай аварыі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Дэбальцэвэ
Катэгорыя:Памерлі ў Маскве
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 6-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 7-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 8-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 9-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 10-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 11-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета РСФСР 5-га склікання
Катэгорыя:Функцыянеры УЛКСМ
Катэгорыя:Міністры СССР
Захарыўка (Адэская вобласць)

**Захарыўка** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Захарыўскім раёне Адэскай вобласці Украіны, раённы цэнтр.

## Гісторыя 
Паселішча ў 1886 годзе адносілася да Ціраспальскага павета Херсонскай губерні, мела дзве царквы і дзве сінагогі, каля 700 жыхароў.

## Дэмаграфія
## Фотаздымкі

Shevchenko bust in Zakharivka.jpg
Nebesna Sotnia memorial in Zakharivka.jpg
Statue of lady in Zakharivka.jpg
Park in Zakharivka, Fountain.jpg
Dormition church in Zakharivka 1.jpg

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Адэскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Захарыўскага раёна
Панцеляймон (Ніжнік)

**Архімандры́т Панцеляймо́н**, свецкае імя **Пётр Адамавіч Ніжнік** (, Рэчыца, Пружанскі павет, Гродзенская губерня, Расійская імперыя — , Джорданвіль, Нью-Ёрк, ЗША) — архімандрыт Рускай праваслаўнай царквы за мяжой. Адзін з заснавальнікаў  ў Джорданвілі (ЗША).

## Біяграфія 
Нарадзіўся  года ў Рэчыцы Пружанскага павета Гродзенскай губерні (цяпер у Кобрынскім раёне Брэсцкай вобласці).

Калі яму надышло 18 гадоў, бацькі вырашылі ажаніць Пятра. Аднак ён замест гэтага вырашыў з’ехаць у Амерыку на заробкі, і па прыездзе ўладкаваўся на працу на цукровы завод каля Чыкага. Падзеі Першай сусветнай вайны і прыход да ўлады ў Расіі бальшавікоў вымусілі яго адмовіцца ад ідэі вяртання на радзіму.

18 красавіка 1918 пайшоў у . У 1920 прыняў манаства і рукапакладзены ў іерадыяканы, а 10 красавіка 1921 — у іераманахі. З мэтай займець сродкі на адкрыццё ўласнага манастыру Панцеляймон уладкаваўся на працу на аэрапланны завод Сікорскага ў Стратфардзе.

Надзел для будучае будоўлі быў набыты ў 1928 годзе. Пабудова пачалася ў 1930 годзе з дабраславення архіепіскапа Паўночна-Амерыканскага . Комплекс манастыра быў асвечаны ў 1935 годзе пад тытулам Святой Тройцы. Панцеляймон быў яго настаяцелем да 1946 года.

У 1950 ігумен Панцеляймон узведзены ў сан архімандрыта.

У 1955 згаданы як трасціст (член апякунскай рады) Усходне-Амерыканскай і Джэрсійскай епархіі Рускай праваслаўнай царквы за мяжой. У 1964 згаданы як трасціст Усходне-Амерыканскай і Нью-Ёрскай епархіі РПЦМ.

Памёр у 1984 годзе. Пахаваны на царкоўных могілках пры рускім  ў Джорданвілі, штат Нью-Ёрк.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Мінуўшчына Свята-Траецкага мужчынскага манастыра ў Джорданвілі ў кароткіх жыццеапісаннях яго настаяцеляў
* Orthodoxwiki

Катэгорыя:Манахі Рускай праваслаўнай царквы
Катэгорыя:Архімандрыты
Катэгорыя:Руская праваслаўная царква за мяжой
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Камянецкім раёне
Рычкы (Білапільскі раён)

**Рычкы** () — вёска ў Білапільскім раёне Сумскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр Рычкыўскай вясковай абшчыны.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Білапільскага раёна
Родны край (1933)

**«Родны край»** — газета, орган Таварыства беларускай асветы. Выдавалася з 1 студзеня 1933 да 29 лістапада 1936 у Вільні на беларускай мове. У 1933 г. выходзіла 2 разы на месяц, з 1934 г. — раз на тыдзень. Рэдактары М. Сіняўскі, А. Флёраў (з 1936). Выдаўцы С. Кароль, М. Шчасны. Выйшлі 104 нумары. Забаронена польскімі ўладамі.

## Тэматыка 
Мела культурна-асветніцкі кірунак. Паслядоўна адстойвала права беларускай меншасці ў Польшчы на нацыянальную школу і асвету (перадавіцы «Найважнейшая справа», «Як дамагацца роднай школы», «Нясіце кніжку вёсцы», «Пазнавайце родны край», «Патрыятызм дае сілу народу»), закранала сацыяльна-грамадскія праблемы (арт. «Новая спроба асадніцтва», «Хто на гэтым выйграе?», «Палажэнне вёскі», «Аб выбарах у самаўрады», «3 царкоўна-рэлігійнага жыцця» і інш.). Шэраг матэрыялаў гістарычна-пазнавальнага характару прысвяціла канцлеру ВКЛ Л. Сапегу, палітычнаму дзеячу І. Луцкевічу, агляду гісторыі беларускага нацыянальна-вызваленчага руху. Інфармавала пра факты беларускага культурна-грамадскага жыцця ў Чэхаславакіі, Латвіі, Літве, БССР і Заходняй Беларусі, у т.л. пра суды над Б. Тарашкевічам, т.зв. Маладой Грамадой (пісьменнікамі В. Таўлаем, П. Пестракам, А. Іверсам і інш.). У рубрыцы «Палітычная хроніка» асвятляла падзеі ў свеце. На старонках газеты змешчаны літаратурныя і публіцыстычныя творы М. Машары, М. Краўцова, М. Засіма, І. Маразовіча (псеўд. Б. Бароўскі), Х. Ільяшэвіча, манаграфічнае даследаванне жыцця і творчасці Ядвігіна Ш., пераклады на беларускую мову асобных твораў А. Купрына, братоў Тур, Ю. Горліс-Горскага. Друкавала парады па земляробстве і агародніцтве.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Родны край. № 19, 16 верасня 1933

Катэгорыя:Газеты Вільні на беларускай мове
Катэгорыя:1933 год у Вільні
Авідзіяпаль

**Авідзіяпаль** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Авідзіяпольскім раёне Адэскай вобласці Украіны, раённы цэнтр. Грузавая чыгуначная станцыя. Размешчаны на ўсходнім беразе Днястроўскага лімана.

## Паходжанне назвы 
Расійская імператрыца Кацярына II сваім указам у 1795 г. пераіменавала горад Аджыдэр у Авідзіяпаль у гонар рымскага паэта Публія Авідзія Назона. Тады лічылі, што менавіта ў гэтай мясцовасці ён знаходзіўся ў ссылцы. Паколькі Авідзій, у адрозненне ад паэтаў старэйшага пакалення Вергілія і Гарацыя, не падтрымліваў мерапрыемстваў рымскага імператара Аўгуста, і яго паэзія не была рупарам для прапаведавання ідэалогіі новага рэжыму, верагодна, таму ён і быў адпраўлены ў ссылку.

## Гісторыя 
Населены пункт паўстаў каля 1750-х гг. і ўпершыню згаданы ў дакументах у 1756 г. Меў назвы Хаджыдэр, Хаджы-Дэрэ, Аджыдэр. Быў стацыянарным аулам аднаго з буджацкіх родаў, які жыў у Бесарабіі і пасвіў статкі авечак на левым беразе Днястра. У гады руска-турэцкай вайны 1768—1774 гг. паселішча разбурана 11 ліпеня 1770 г. запарожскімі казакамі. У 1784 г. гэта татарскае мястэчка і порт, дзе жылі таксама армяне і малдаване. Па заканчэнні руска-турэцкай вайны 1787—1791 гг. каля былога паселішча Хаджыдэр была закладзена невялікая земляная крэпасць і верф. Будаваў крэпасць інжынер-капітан Е. Х. Фэрстэр пад кіраўніцтвам і па праекце інжынера-палкоўніка Франца дэ Валана. Аджыдэрская разам з Сярэдняй (Ціраспальскай) і Хаджыбейскай крэпасцямі стала фарпостам на новай мяжы Расійскай імперыі з Асманскай імперыяй, а таксама прамежкавым складам грузаў, якія паступалі Днястром у Адэсу. Днём нараджэння пасёлка лічыцца 15 чэрвеня 1793 г. — дата залажэння крэпасці.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Адэскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Авідзіяпольскага раёна
Паўлэнкавэ (Білапільскі раён)

**Паўлэнкавэ** () — вёска ў Білапільскім раёне Сумскай вобласці Украіны.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Білапільскага раёна
Прапіленгліколь

**Прапіленгліколь** — бясколерная вязкая вадкасць, практычна без паху, са слабым саладкаватым смакам, валодае гіграскапічнымі ўласцівасцямі.

Прапіленгліколь па сваіх фізічных уласцівасцях нагадвае этыленгліколь. Аднак, у адрозненне ад этыленгліколю, прапіленгліколь не таксічны і шырока выкарыстоўваецца ў прадуктах харчавання, касметыцы і гігіенічных сродках для поласці рота ў якасці растваральніка, кансерванту і вільгацеўтрымальнага агенту. Прапіленгліколь вырабляецца ў вялікіх колькасцях з прапіленаксіду.

Катэгорыя:Двухатамныя спірты
Катэгорыя:Харчовыя дабаўкі
Катэгорыя:Прадукцыя асноўнага арганічнага сінтэзу
Катэгорыя:Касметычныя рэчывы
Алэксандрыўка (Білапільскі раён)

**Алэксандрыўка** () — вёска ў Білапільскім раёне Сумской вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Мыкалаіўкай АТГ.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Білапільскага раёна
Юзэфа Тарасевіч

**Юзэфа Тарасе́віч** (1927, в. Клешнякі, Лідскі павет, Навагрудскае ваяводства, цяпер  — ) — дзяячка беларускай грэка-каталіцкай царквы ў ЗША, сястра епіскапа Уладзіміра Тарасевіча.

Шмат гадоў служыла пры грэка-каталіцкай царкве Хрыста Збаўцы ў Чыкага (ЗША). Пахаваная 13 красавіка 2007 года на могілках бенедыкцінскага кляштара Св. Пракопа ў Лайле, штат Ілінойс, побач з братамі Уладзімірам, Францішкам, маці і дзядзькам Янам Хрызастомам.

## Літаратура 
* Вечная памяць // Царква. № 3 (54), 2007

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Шчучынскім раёне
Катэгорыя:Постаці беларускага каталіцтва
Катэгорыя:Беларуская Грэка-Каталіцкая Царква
Святаяннік зграбны

**Святаяннік зграбны** (*Hypericum elegans*) — травяністая расліна роду  сямейства .

## Арэал 
Расце ў Еўропе.

Лічынкі матылькоў віду  харчуюцца на святаянніку зграбным.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Святаяннікавыя
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1803 годзе
Мар’я Кубашэц

**Мар’я Кубашэц** (в.-лужын. Marja Kubašec, 7 сакавіка 1890, вёска Хасаў каля Будзішына, Саксонія, Германія — 13 красавіка 1976, Будзішын, ГДР) — дзіцячая лужыцкая пісьменніца, перакладчыца і педагог. Пісала на верхнялужыцкай мове.

## Біяграфія 
Нарадзілася 7 сакавіка 1890 года ў лужыцкай вёсцы Хасаў у ваколіцах Будзішына. З 1902 г. па 1909 год вучылася ў педагагічным ліцэі ў Эрфурце. З 1909 па 1911 год працавала настаўніцай у Дуйсберге, з 1911 па 1925 год — настаўніцай у Кроствіцы. У 1911 годзе ўступіла ў культурна-асветніцкую арганізацыю «Маціца сербская». З 1920 па 1922 год была рэдактарам студэнцкай газеты *«Serbski Student»* і з 1920 г. па 1923 год была рэдактарам дзіцячага часопіса *«Raj»*. У 1923 годзе выдала ў Будзішыне сваё першае сачыненне навэлу *«Wusadny»*. Падчас працы ў Кроствіцы напісала дзіцячыя аповесці *«Palčiki w krawcowni»*, *«Palčik w kowarni»*, *«Jank a Hanka»*, якія выдаў у 1932 годзе асобнай кнігай пад назвай *«Tři hodowne hry za dźěći»*. З 1925 па 1938 год была настаўніцай у сярэдняй школе ў вёсцы Польчніцы і з 1946 па 1952 год — настаўніцай у Радзіборы і Будзішыне. З 1952 па 1956 год працавала навуковым супрацоўнікам на Сербскіх педагагічных курсах у Будзішыне.

Памерла 13 красавіка 1976 года ў Будзішыне.

## Сачыненні 
* *Row w serbskej holi a druhe powědančka*, 1949;
* *Koło časow*, 1950;
* *Hwězdy nad bjezdnom*, 1960;
* *Ptače worakawstwa*, 1961;
* *Wichor a słónčna pruha*, 1961;
* *Wandа*, 1962;
* *Alojs Andricki*, 1967;
* *Bosćiju Serbinje*, гістарычная трылогія (1963, 1964, 1967);
* *Lěto wulkich wohenjow*, 1970;
* *Nalětnje wětry*, 1978.

## Узнагароды 
* Лаўрэат прэміі імя Якуба Чышынскага (1962).
* Лаўрэат літаратурнай прэміі «Домавіна» (1966);
* Медаль імя Йоганнеса Бэхера (1975).

## Літаратура 
* Гугнин А. А., Введение в историю серболужицкой словесности и литературы от истоков до наших дней, Российская академия наук, Институт славяноведения и балканистики, научный центр славяно-германских отношений, М., 1997, стр. 147, 165—166, 175, 191, ISBN 5-7576-0063-2
* J. Młynk, Marja Kubašec — Serbšćina. 18. studijny list, Mały Wjelkow 1956, str. 2045—2055;
* G. Wirth, Aus meinem Briefwechsel mit Marja Kubašec — Lp A 28/1 (1981), str. 79-86;
* T. Malinkowa, A znowa maš so rozsudźić. Žiwjenski wobraz Marje Kubašec, Budyšin 1990.
* Nowy biografiski słownik k stawiznam a kulturje Serbow, wud. wot: Jan Šołta, Pětr Kunze a Franc Šěn, Budyšin: Ludowe nakładnistwo Domowina, 1984

## Спасылкі 
* Біяграфія  
* Бібліяграфія
* [Dietrich Scholze-Šołta: «Kubašec (Kubasch), Marja (Maria)». Sächsische Biografie](http://saebi.isgv.de/biografie/Maria_Kubasch_(1890-1976)) 

Катэгорыя:Верхнялужыцкія пісьменнікі
Катэгорыя:Пісьменнікі ГДР
Катэгорыя:Члены Маціцы серба-лужыцкай
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі імя Якуба Чышынскага
Якуб Барт-Чышынскі

**Якуб Барт-Чышынскі** (сапраўдныя імя і прозвішча — **Якуб Барт**; ; , Паншвіц-Кукаў — , там жа) — лужыцкі пісьменнік, паэт, драматург, перакладчык, рэдактар, рымска-каталіцкі святар. Адзін з пачынальнікаў рэалістычнай літаратуры лужыцкіх сербаў.

## Біяграфія 
У паэме «Жаніх» (1876, апубл. у 1926), вершах (зборнікі «Кніга санетаў», 1884, «Формы», 1888), якія ўвабралі вобразы народнай паэзіі, сцвярджаў рэалістычны кірунак у лужыцкай літаратуры. Акрамя таго, аўтар шматлікіх санетаў, балад, лірычных вершаў.

Нацыянальна-патрыятычная праблематыка паднятая ім у рамане «Патрыёт і рэнегат» (1878-1879). Яго мастацтва апявае прыгажосць сваёй радзімы, напоўнена патрыятычнымі пачуццямі.

Якуб Барт-Чышынскі заклаў асновы лужыцкай драмы і тэатра (трагедыя «У крэпасці», 1880).

Літаратурны псеўданім — Чышынскі.

Перакладаў на верхнялужыцкую мову творы чэшскай, італьянскай, польскай і нямецкай літаратуры.

## Выбраныя творы 
* *Moje serbske wuznaće*
* *Narodowc a wotrodźenc* (1879)
* *Na hrodźišću* (1880)
* *Slubowanje ze zadźěwkami* (1881)
* *Słowjanam* (1884)
* *Kniha sonetow* (1884)
* *Formy* (1888)

## Беларускія пераклады 
Верш «Карл прапаведуе лужыцкім сербам» пераклаў Аляксей Зарыцкі.

## Памяць 
* Яго імем названа школа ў Паншвіц-Кукаў, у якой вывучаюць верхнялужыцкую мову.
* Яго імем названая літаратурная прэмія, якая ў мінулым была дзяржаўнай прэміяй ГДР, у цяперашні час прысуджаецца Фондам сербскага народа.

## Літаратура 
* *Гугнин А. А.* Введение в историю серболужицкой словесности и литературы от истоков до наших дней, Российская академия наук, Институт славяноведения и балканистики, научный центр славяно-германских отношений. — , 1997. — С. 106, 113—114, 116—117, 122—125, 128—129, 131, 133, 138—141, 144, 162—164, 176, 193. — ISBN 5-7576-0063-2.

## Спасылкі 
* Біяграфія Якуба Барт-Чишинского  

Катэгорыя:Члены Маціцы серба-лужыцкай
Катэгорыя:Каталіцкія святары
Катэгорыя:Лужыцкамоўныя паэты
Катэгорыя:Рэдактары XX стагоддзя
Катэгорыя:Рэдактары паводле алфавіта
Катэгорыя:Перакладчыкі з італьянскай мовы
Катэгорыя:Перакладчыкі з нямецкай мовы
Катэгорыя:Перакладчыкі з чэшскай мовы
Катэгорыя:Перакладчыкі з польскай мовы
Катэгорыя:Перакладчыкі XX стагоддзя
Катэгорыя:Перакладчыкі XIX стагоддзя
Катэгорыя:Перакладчыкі Германіі
Катэгорыя:Перакладчыкі паводле алфавіта
Катэгорыя:Драматургі XX стагоддзя
Катэгорыя:Драматургі XIX стагоддзя
Катэгорыя:Драматургі Германіі
Катэгорыя:Драматургі паводле алфавіта
Катэгорыя:Паэты XX стагоддзя
Катэгорыя:Паэты XIX стагоддзя
Катэгорыя:Паэты Германіі
Катэгорыя:Паэты паводле алфавіта
Катэгорыя:Пісьменнікі XX стагоддзя
Катэгорыя:Пісьменнікі XIX стагоддзя
Катэгорыя:Пісьменнікі Германіі
Катэгорыя:Пісьменнікі паводле алфавіта
Катэгорыя:Лужыцкамоўныя пісьменнікі
Святаяннік валасісты

**Святаяннік валасісты** (*Hypericum hirsutum*)&nbsp;— від травяністых раслін сямейства , распаўсюджаны ў Еўропе, Алжыры, заходняй Азіі да паўночна-заходняга Кітая і паўночнага Ірана.

## Апісанне 
Шматгадовая травяністая расліна, 50-100&nbsp;см вышынёй, часта са шматлікімі сцебламі. Сцябло мала разгалінаванае, цыліндрычнае, верхняя частка разгалінаваная, драўняная аснова. Сцябло і лісце пакрытыя густымі валасінкамі. Лісце коратка чарашковае, даўгавата-яйкападобнае або эліптычнае, 1.7-5&nbsp;см даўжынёй, з рассеянымі чорнымі кропкавымі залозкамі. Суквецце — шырокая, шчыльная, шмат-разгалінаваная гронка. Пялёсткаў і чашалісцікаў 5; тычынак шмат. Пялёсткі залаціста-жоўтыя, 8-10&nbsp;мм даўжынёй. Плод — 3-чаткавая скрыначка. Насенне карычневае, ≈ 1 мм.

## Распаўсюджанне 
Распаўсюджаны ў Еўропе, Алжыры, заходняй Азіі да паўночна-заходняяга Кітая і паўночнага Ірана.

Ва Украіне від расце ў лясах, хмызняках,&nbsp;у Закарпацці, Прыкарпацці, Лесастэпе, звычайна; у паўночнай частцы Стэпу і Крыму ў перадгор’ях (у букавых лясах), рэдка.

## Галерэя 

Hypericum hirsutum3 W.jpg|Расліна
Hypericum hirsutum2 W.jpg|Сцябло і лісце
Hypericum hirsutum W.jpg|Кветка
Hypericum hirsutum i01.jpg|Батанічная ілюстрацыя

Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Катэгорыя:Флора Еўропы
Катэгорыя:Флора Азіі
Катэгорыя:Святаяннікавыя
Стаханаўскі рух

**Стаха́наўскі рух** — масавы рух рабочых-паслядоўнікаў Аляксея Стаханава ў Савецкім Саюзе ў сярэдзіне 1930-х — пачатку 1940-х гадоў.

Рух узнік падчас другой пяцігодкі, у 1935 годзе ў вугальнай прамысловасці Данбаса. Пачынальнікам стаханаўскага руху быў шахцёр Аляксей Стаханаў, які разам з брыгадай крапільшчыкаў у ноч на 31 жніўня за змену перавыканаў норму ў 14,5 разоў. У наступстве рэкорд Стаханава быў пабіты шахцёрам Мікітам Ізотавым.

14—17 лістапада 1935 года ў Маскве адбылася Першая Усесаюзная нарада стаханаўцаў, якая падкрэсліла важную ролю стаханаўскага руху ў сацыялістычным будаўніцтве.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* *Поляков М. П.* // Горная энциклопедия / Под редакцией Е. А. Козловского. — М.: Советская энциклопедия, 1984—1991.

## Спасылкі 
* *Гридина Я. В., Кравцова Е. С.* Стахановское движение в СССР глазами очевидцев // Innova — 2018. — № 2 (12). — С. 6—7. 
* *Мария Соколова* С чего началось «стахановское движение» // Электронное периодическое издание «Парламентская газета» 
* *Максим Осипов* Как наши передовики первыми освоили в СССР производство фотостекла и почему их недолюбливали другие рабочие. Трудное наследие Стаханова  // «СБ. Беларусь сегодня»

Катэгорыя:Саветызмы
Катэгорыя:Гісторыя СССР
Катэгорыя:Эканоміка СССР
Катэгорыя:Прапаганда ў СССР
Катэгорыя:1935 год у СССР
Любашыўка

**Любашыўка** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Любашыўскім раёне Адэскай вобласці Украіны, раённы цэнтр. Чыгуначная станцыя на лініі Падзільск - Памічна. Каля пасёлка праходзіць аўтамагістраль Кіеў - Адэса.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Адэскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Любашыўскага раёна
Святаяннік распасцёрты

**Святаяннік распасцёрты** (*Hypericum humifusum*)&nbsp;— від травяністых раслін сямейства , распаўсюджаны ў Еўропе, акрамя ўсходу і Скандынавіі і на захадзе Паўночнай Афрыкі.

## Апісанне 
Шматгадовая травяністая расліна 5-15&nbsp;см вышынёй. Сцёблы шматлікія, прасцёртыя, часам галінастыя, 5-15&nbsp;см вышынёй. Лісце коратка чарашковае, падоўжана-авальнае, тупое, па краі з рэдкімі чорнымі залозкамі. Пялёсткі бледна-жоўтыя, 6-7&nbsp;мм даўжынёй, у верхняй частцы з чорнымі кропкавымі залозкамі.

Ва Украіне від расце на камяністых схілах, пясках, палях&nbsp;— у Закарпацці, Карпатах, Прыкарпацці, Валынскім лесастэпе (Ровенская вобласць, Краснаармейск) і заходнім лесастэпе (Львоўская вобласць).

## Галерэя 

Hypericum humifusum sl20.jpg|Лісце
Hypericum humifusum W.jpg|Кветка
Hypericum spp Sturm59.jpg|Ілюстрацыя: 1) *H. humifusum*

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Катэгорыя:Флора Паўночнай Афрыкі
Катэгорыя:Флора Еўропы
Катэгорыя:Святаяннікавыя
Алэксандрыўка (Адэская вобласць)

**Алэксандрыўка** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Адэскай вобласці Украіны, падпарадкаваны гарадскому савету Чарнаморска. У пасёлку працуе сярэдняя агульнаадукацыйная школа І-ІІІ ступеняў.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Адэскай вобласці
Мыкалаіўка (Адэская вобласць)

**Мыкалаіўка** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Мыкалаіўскім раёне Адэскай вобласці Украіны, раённы цэнтр.

У 1951 года ў выніку савецка-польскага абмену ўчасткамі тэрыторый і насельніцтвам на тэрыторыю паселішча былі гвалтоўна пераселены жыхары сёлаў Быстрэ, Лып’я, Мыхновэць Стрылкіўскага раёна і сёлаў Выдрынэ, Дашыўка, Двэрнычок, Паляна, Рыўня, Расахатэ, Расолын, Сэрэднэ Малэ, Скороднэ, Лабізва, Тэлэшныця Ашварава, Усцянава, Хміль Ніжне-Устрыцкага раёна Драгобыцкай вобласці (цяпер тэрыторыя Польшчы).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Адэскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Мыкалаіўскага раёна (Адэская вобласць)
Алэксэнкы

**Алэксэнкы** () — вёска ў Білапільскім раёне Сумскай вобласці Украіны.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Білапільскага раёна
Саборнэ (Адэская вобласць)

**Саборнэ** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Тарутынскім раёне Адэскай вобласці Украіны на шляху Адэса - Ізмаіл. Чыгуначная станцыя. Паселішча заснавана нямецкімі каланістамі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Адэскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Тарутынскага раёна
Таіравэ

**Таіравэ** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Авідзіяпольскім раёне Адэскай вобласці Украіны. Чыгуначны прыпыначны пункт "13-ы км". Адзін з цэнтраў вінаградарства і вінаробства ва Украіне.

## Гісторыя 
Пасёлак паўстаў на землях Адэскай гарадской думы ў выніку стварэння першай навукова даследчай ўстановы краю - Інстытута вінаградарства і вінаробства, які заклаў Васіль Таіраў. Спачатку, 5 люты 1905 г., ён адкрыў на Новым рынку Адэсы ў адным пакоі невялікую хімічную і мікрабіялагічную лабараторыю з пачатковым капіталам у 2 тыс. руб. Неўзабаве лабараторыя перарасла ў вінаробную станцыю вінаградараў і вінаробаў. На працягу 1910-1912 гг. на левым беразе Сухога лімана ўзвялі адміністрацыйны корпус, дамы для навукоўцаў, казарму для рабочых з лазняй і пральняй, вінны склеп на тры паверхі, іншыя гаспадарчыя пабудовы. У першае дзесяцігоддзе свайго існавання ўстанова прымала ўдзел у шэрагу нацыянальных і міжнародных выстаў, на якіх атрымлівала высокія ўзнагароды. 8 лютага 1915 г. дзякуючы Дэпартаменту земляробства на станцыі стварылі Вышэйшыя курсы вінаградарства з гадавым тэрмінам навучання. Сёння гэта ўкраінскі Нацыянальны навуковы цэнтр "Інстытут вінаградарства і вінаробства імя В. Таірава".

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Адэскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Авідзіяпольскага раёна
Раманчуковэ

**Раманчуковэ** () — вёска ў Канатопскім раёне Сумскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Дубав’язіўскай пасялковай грамады.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Бурыньскага раёна
Катэгорыя:Населеныя пункты Канатопскага раёна
Росквіт (часопіс)

**«Росквіт»** — літаратурна-мастацкі часопіс, орган «Беларускай літаратурна-мастацкай камуны». Выдаваўся са снежня 1927 да красавіка 1928 у Мінску на беларускай мове. Рэдактар П. Шукайла. Выйшлі 2 нумары.

## Тэматыка 
Арыентаваўся на маскоўскі ЛЕФ (Левы фронт мастацтва), футурызм, творчасць У. Маякоўскага. Пад уплывам камуністычнай ідэалогіі і эстэтыкі канструктывізму літаратары «Росквіт» абсалютызавалі функцыянальна-палітычныя і вытворча-прапагандысцкія аспекты мастацтва, адмаўлялі каштоўнасць эмацыянальнага зместу, лірычнасці і ўмоўнасці паэтычных вобразаў, практыкавалі тэлеграфна-інфарматыўны і кінематаграфічна-мантажны стыль у паэзіі, прозе і публіцыстыцы. Часопіс друкаваў раннія вершы П. Броўкі, вершы і прозу Я. Скрыгана (пад псеўд. Відук), П. Шукайлы, А. Канановіча (пад псеўд. А. Атава), У. Прыбыткоўскага, Ю. Лявоннага, аповесць А. Гародні «Варта на Рэйне». У нарысе П. Шукайлы «Літаратурнае сёння», інш. палемічных артыкулах дапускаліся грубыя выпады супрапь лірычнай паэзіі С. Ясеніна, У. Жылкі, П. Труса, Я. Пушчы, С. Дарожнага, А. Вольнага, Т. Кляшторнага.

## Літаратура 
* Конан, У. «Росквіт» / Уладзімір Конан //  — С. 121.

Катэгорыя:Часопісы Беларусі
Катэгорыя:1927 год у Мінску
Уладзімір Якаўлевіч Навуменка

**Уладзімір Якаўлевіч Наву́менка** ( —) — вучоны ў галіне эканамічнай геаграфіі і педагог, кандыдат геаграфічных навук (1974), прафесар (1990), Заслужаны работнік вышэйшай школы БССР (1982).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў вёсцы  (сучасны горад у Рэчыцкім раёне Гомельскай вобласці Беларусі). Скончыў сярэднюю школу і паступіў вучыцца на геолага-геаграфічны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта, на аддзяленне фізічнай геаграфіі. З 1957 года працаваў у Брэсцкім дзяржаўным педагагічным інстытуце імя А. С. Пушкіна выкладчыкам на кафедры батанікі і геаграфіі. У 1960—1965 гадах займаў пасаду дэкана факультэта, у 1966—1994 гадах — прарэктара па завочнаму навучанню. У 1974 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю на тэму «Структурные и территориальные различия в сельском хозяйстве Брестской области». З мая 1994 года У. Я. Навуменка на пасадзе прарэктара вучэбнай рабоце і сацыяльна-эканамічным пытанням Брэсцкага дзяржаўнага ўніверсітэта, адначасова са снежня 1994 года — загадчык кафедры геаграфіі Беларусі.

## Навуковая і грамадская дзейнасць 
Навуковыя працы па па гісторыі, прыродзе і гаспадарцы Беларусі. Займаўся У. Я. Навуменка і пытаннямі геаграфічнай адукацыі ў школах, педагагічных і прафесійных вучылішчах. Яго артыкулы ўвайшлі ў «Хрестоматию по географии Белорусской ССР» (1977), «Хрестоматию по экономической географии БССР» (1991), энцыклапедычны даведнік школьніка «Геаграфія Беларусі» (1992) і інш.

Сярод апублікаванага таксама:
* Брест. Историко-экономический очерк. — Брэст, 1970. (2-е выданне — 1977);
* Сельское хозяйство Белоруссии. — Мн., 1988. (разам з Р. А. Жмойдзякам);
* Машынабудаўнічы комплекс Рэспублікі Беларусь: метадычныя ўказанні для геаграфічных факультэтаў / [У. Я. Навуменка і інш.]. — Брэст, 2003.

У 1968 годзе У. Я. Навуменка быў абраны старшынёй Брэсцкага аддзялення Геаграфічнага таварыства БССР. Быў старшынёй Брэсцкага абласнога педагагічнага таварыства, у 1972—1986 гг. членам Беларускага рэспубліканскага камітэта прафсаюза работнікаў адукацыі, вышэйшай школы і навуковых устаноў.

## Узнагароды 
* Медаль «У азнаменаванне 100-годдзя з дня нараджэння Уладзіміра Ільіча Леніна»
* Значок «Выдатнік адукацыі БССР» (1970)
* Значок «Выдатнік адукацыі СССР» (1979)
* Заслужаны работнік вышэйшай школы БССР (1982)
* Значок «Выдатнік народнай адукацыі Рэспублікі Беларусь» (1999)

## Літаратура 
*  — С. 112.

## Спасылкі 
* Науменко Владимир Яковлевич // Сайт геаграфічнага факультэта Брэсцкага дзяржаўнага ўніверсітэта імя А. С. Пушкіна
* 2018 г. — 50 гадоў з часу стварэння Брэсцкага аддзялення ГА «Беларускае Геаграфічнае таварыства» (1968) // Краязнаўства Берасцейшчыны
* Навуменка, Уладзімір Якаўлевіч (кандыдат геаграфічных навук; нар. 1932) // Нацыянальная бібліятэка Беларусі
* 

Катэгорыя:Выпускнікі геаграфічнага факультэта БДУ
Катэгорыя:Выкладчыкі Брэсцкага дзяржаўнага ўніверсітэта
Катэгорыя:Географы СССР
Катэгорыя:Географы Беларусі
Катэгорыя:Члены Беларускага геаграфічнага таварыства
Катэгорыя:Заслужаныя работнікі вышэйшай школы БССР
Bounce (серыя відэагульняў)

**Bounce** (бел. «адскок») — серыя мабільных гульняў, якая была апублікавана кампаніяй Nokia.

## Bounce (2000) 
У арыгінальнай гульні Bounce гулец кіруе аранжавым шарам праз мноства ўзроўняў у 2D-гульнявым свеце з бакавой прагорткай. Гульня была папярэдне загружана на многіх мабільных тэлефонах Nokia і лічыцца адной з самых вядомых мабільных гульняў Nokia разам са *Змяёй*.

Гулец кіруе аранжавым шарам з заданнем прайсці праз усе абручы. Таксама шар можа стаць вялікім, што дазволіць яму плаваць у акваторыях (афарбаваны ў блакітны колер). Ворагі прыходзяць у выглядзе статычных перашкод: блакітныя калючыя аб’екты, якія рухаюцца (прыхільнікі гульні іх называюць павукамі) і цвёрдыя жоўтыя аб’екты «свечкі». Дотык да аднаго з ворагаў прывядзе да страты жыцця.

Nokia 9210 Communicator (Symbian Series 80) ад 2000 года (выпушчаны ў 2001 годзе) стаў першай прыладай для гульні. Праз абноўленыя версіі гульня таксама была папярэдне загружана на тэлефонах пачатковага ўзроўню Symbian Series 40, такіх як Nokia 6610 і Nokia 2600. У гульні было 11 узроўняў. 2 пакета ўзроўняў (12-16, 17-21) былі даступны для запампоўкі для тэлефонаў Nokia Series 60 і Series 80 (Symbian OS).

## Серыя 
Пазней Rovio Entertainment аб’ядналася з Nokia для распрацоўкі новых гульняў *Bounce*:
* *Bounce Back* для J2ME
* *Bounce Tales* для J2ME (2008)
* *Bounce Boing Voyage* для S60 (via N-Gage 2.0, 2008)
* *Bounce Touch* для Symbian (у першую чаргу на Nokia 5800 XpressMusic, 2008)
* *Bounce Evolution* для Maemo (Nokia N900, 2009)
* *Bounce Boing Battle* для Symbian (2010)

Таксама было шмат модаў з некаторых гульняў Bounce, у асноўным Bounce Tales. Шматлікія неафіцыйныя рымэйкі *Bounce* былі створаны і даступны ў Google Play Store або App Store. Тым не менш, ні адзін з гэтых рымэйкаў не мае ўзроўняў 12-21 або якіх-небудзь рымэйкаў-сіквелаў Bounce.

Адзін з самых знакавых «рымейкаў» гульні Bounce — гэта серыя Red Ball, якая створана Яўгенам Федасеевам, і распаўсюджвалася King.com, і *Not Doppler*. Чатырохсерыйная серыя (чацвёртая частка — самая папулярная) Adobe Flash гульняў таксама спарадзіла некалькі клонаў, модаў і добра вядомая сярод супольнасці Speedrunning.

## Рэдактар узроўняў 
Неафіцыйны стваральнік узроўняў пад назвай BouncEdit быў створаны ў 2003 годзе, што дазволіла зрабіць персаналізаваны ўзровень. Гэты рэдактар не працуе ў Windows 10.

## Гл. таксама 
* Змяя
* Angry Birds

## Зноскі 
Катэгорыя:З’явіліся ў 2000 годзе
Катэгорыя:Серыі камп’ютарных гульняў
Святаяннік горны

**Святаяннік горны** (*Hypéricum montanum*) — шматгадовая травяністая расліна роду святаяннік сямейства .

## Апісанне 
Голыя, прамыя сцёблы дасягаюць 20—60 см у вышыню. Лісце адносна буйное, да 6 см у даўжыню, авальнай формы з завастрэннем на верхавіне. Жоўтыя кветкі сабраны ў галоўчатае суквецце. Чашачка пяцілістковая, чашалісцікі зубчата-залозістыя, каробачка шматнасенная, насенне дробнае.

Размнажаецца насеннем. Апыленне адбываецца з дапамогай насякомых. Пара цвіцення — чэрвень—жнівень.

## Распаўсюджанне 
Расліна шырока прадстаўлена ў шыракалістых лясах, аблесеных тэрыторыях, далінах буйных рэк большай частцы Еўропы, за выключэннем паўночных і паўночна-ўсходніх раёнаў.

У Расіі распаўсюджаны на Каўказе і ў Прычарнамор’і. У Беларусі занесены ў Чырвоную кнігу рэспублікі. У Літве ахоўваецца.

## Практычнае прымяненне 
Расліна змяшчае кверцэцн, кемпферол, гіперыцын, эфірны алей. Кветкі выкарыстоўваюцца ў лячэбных мэтах.

Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Лекавыя расліны
Катэгорыя:Святаяннікавыя
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1755 годзе
Крываўнік (значэнні)

**Зубнік**

*  — род раслін
* народная назва віду 
* народная назва віду
Заячча кроў

**Заячча кроў**

* народная назва віду 
* народная назва віду 
* народная назва віду