Моталь

]]
**Мо́таль** (, ) — аграгарадок у Іванаўскім раёне Брэсцкай вобласці, цэнтр СВК «Агра-Моталь». Размешчаны на правым беразе ракі Ясельда. Адміністрацыйны цэнтр Мотальскага сельсавета. Насельніцтва 4228 чал., 1739 гаспадарак (2005). Паводле колькасці насельніцтва, трэцяя вёска вобласці пасля Альшан і Рубелі. Знаходзіцца за 21 км на поўнач ад Іванава, за 23 км ад чыгуначнай станцыі Янаў-Палескі. Аўтамабільная дарога на Іванава.

## Гісторыя 
### Старажытнасць 
Людзі у мясцовасці, дзе цяпер знаходзіцца Моталь, з'явіліся яшчэ ў каменным веку, прыблізна 10800-10300 гадоў таму гэтая тэрыторыя была заселена насельніцтвам свідэрскай культуры. 

Побач з вёскай у 1962 г. В. Ф. Ісаенкам былі выяўлены 4 археалагічныя стаянкі. Першая (за 2,5 км на поўдзень) адносіцца да 4—3-га тыс. да н.э., другая (за 3 км на поўдзень) датуецца 9—5-м тыс. да н.э., трэцяя (за 4 км на поўдзень) адносіцца да эпохі неаліту, у чацвёртай (за 3,5 км на паўночны захад) знойдзены прадметы нёманскай культуры. У **1798** г. у Моталі было 113 мяшчанскіх, 13 яўрэйскіх, 110 гаспадарчых двароў; налічвалася 267 мужчын-хрысціян і 18 мужчын-яўрэяў. За сялянамі былі замацаваны 2 вадзяныя млыны на Ясельдзе.

У **1866** г. у мястэчку было 274 двары, 2249 жыхароў. У **1886** г. Моталь — цэнтр воласці, налічваў 239 двароў, 2294 жыхары, дзейнічалі валасное праўленне, 2 праваслаўныя царквы, касцёл, яўрэйскі малітоўны дом, народнае вучылішча, 7 лавак, 13 крам, працавалі 23 сталяры, цагельнік, 12 цесляроў, 3 кавалі.

**18** верасня **1939** года ў Моталі адбываецца выступленне супраць польскіх улад, і **21** верасня ў вёску ўваходзяць часткі Чырвонай Арміі. Усталёўваецца савецкая ўлада. У **1940** г. у Моталі было 871 двор, 4275 жыхароў (паводле іншых звестак — 891 двор, 5550 жыхароў). У **1942**—**1943** гг. у наваколлі дзейнічаў партызанскі атрад. З **28** сакавіка па **4** красавіка **1944** г. у ваколіцах Моталя прайшла карная аперацыя, падчас якой было спалена 380 двароў і загінулі 29 партызан. **21** ліпеня **1980** года ў склад Моталя ўключаны вёскі Дзедавічы, Заазер’е і Панцавічы. У **1986** г. у Моталь былі пераселены жыхары з тэрыторый, забруджаных у выніку Чарнобыльскай катастрофы;
* **1866** — 2249 чал.;
* **1940** — 4275 чал. (паводле іншых звестак — 891 двор, 5550 чал.;
* **1997** — 1797 двароў, 4441 чал. (паводле іншых звестак — 4684 чал.)
* **2005** — 1739 двароў, 4228 чал.

Трэцяя па велічыні вёска ў Брэсцкай вобласці (пасля Альшан і Рубелі), да 2005 года — другая (пасля Альшан).

## Эканоміка і інфраструктура 
У Моталі працуюць 2 сярэднія школы, школа мастацтваў, навучальна-вытворчы камбінат, дашкольная ўстанова, бальніца, дом культуры, 2 бібліятэкі, пошта, ветэрынарны ўчастак, камбінат бытавога абслугоўвання.

## Культура і турызм 
Моталь — традыцыйны цэнтр вырабу ручнікоў (вядомы з канца XVIII ст.) і кажухоў. У **1977** г. быў створаны ткацкі цэх Пінскай фабрыкі мастацкіх вырабаў.
У **1989** г. атрымаў званне народнага фальклорна-этнаграфічны тэатр «Мотальскія суседзі» (створаны ў **1985** г.). У **1995** г. званне народнага прысуджана ансамблю народнай песні «Мужыкі» (створаны ў **1992** г.) і лялечнаму тэатру «Папугай» (працуе з **1989** г.)..

Дзейнічаюць Мотальскі музей народнай творчасці (адкрыты ў **1995** г., мае 22 тыс. экспанатаў) і Музей археалогіі «Нашы карані». 

Працуюць аддзяленні «Беларусбанк» (банкамат) і «Белаграпрамбанк». Кафэ, рэстаран, кулінарыя і больш 20 крам. Гасцініца, стаянка для аўтамабіляў.

Штогод улетку ў жніўні ладзіцца Міжнародны кулінарны фестываль «Мотальскія прысмакі».

У вёску ходзяць аўтобусы з Янава-Палескага і Пінска.

## Славутасці 
Каля Моталя знаходзяцца стаянкі каменнага і бронзавага вякоў.

* Спаса-Праабражэнская царква (**1877**)
* Дом першага Прэзідэнта Ізраіля Хаіма Вейцмана
* Яўрэйскія могілкі

## Страчаная спадчына 
* Сінагога
* Царква грэка-каталіцкая (XVIII ст.)

## Герб 
Геральдычны сімвал аграгарадка Моталь створаны **9** кастрычніка 2012 г. Афіцыйна незацверджаны.

Уяўляе сабой барочны шчыт, у блакітным полі якога выява рукі мешчаніна Понідзельца, які трымае грамату на вольнасць. На пячаці выява вужа з герба роду Сфорца. Над граматай — княжацкая карона. У аснову герба пакладзена мясцовая легенда пра мешчаніна, які цаной свайго жыцця захаваў права на самакіраванне мястэчка.

## Вядомыя асобы 
У Моталі нарадзіўся першы прэзідэнт Ізраіля Хаім Вейцман (**1874**—**1952**).

Таксама з Моталя паходзяць амерыканскія музычныя прадзюсары  і , якія зрабілі вядомымі найбольш яскравых выканаўцаў блюзавай музыкі — Мадзі Уотэрса, , , Бо Дзідлі, , Чака Беры.

У Моталі акрамя таго нарадзіліся:

*  (народжаны Давід Гуценскі; нар. **1924**) — ізраільскі юрыст, дыпламат і грамадскі дзеяч. Былы кіраўнік .
*  (**1884**—**1947**) — сіянісцкі дзеяч, мэр Тэль-Авіва ў **1925**—**1927**.
*  (**1901**—**1979**) — ізраільскі педагог.
* Аляксандр Валадзько (**1986**) — беларускі футбаліст і трэнер.
* Эцьен Васерцуг (; **1860**—**1888**) — французскі біёлаг.
*  (**1886**—**1963**) — ізраільскі хімік.
*  (**1878**—**1957**) — ізраільскі хімік.
*  (нар. **1927**) — ізраільскі военачальнік.
*  (**1887**—**1975**) — ізраільская піяністка, педагог.
*  (**1898**—**1983**) — каментатар і даследчык талмудычнай літаратуры. Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Ізраіля (**1976**), прэзідэнт Амерыканскай акадэміі яўрэйскіх даследаванняў.
*  — дзеяч сіянісцкага руху.
* Павел Сямёнавіч Палто (**1929**—**2005**) — Герой Сацыялістычнай Працы (**1965**).
* Аляксандр Аляксеевіч Румак (нар. **1964**) — беларускі дзяржаўны службовец.
*  (**1906**—**1993**) — ізраільскі гісторык, прафесар Хайфскага ўніверсітэта.
*  (**1916**—**1993**) — ізраільскі рабін.
*  (**1911**—**1986**) — ізраільскі лінгвіст.

## Літаратура 
* *Стасевіч П.* Вёска над Ясельдай: гісторыка-краязнаўчы нарыс. — Мн., Полымя, **1991**. С. **101**.
* *Алесь Карлюкевіч.* Пачуццё малой Радзімы // Голас Радзімы, **1993**, **14** студзеня.
* 
* 
* 
* Motol //  S. **741**.

## Спасылкі 
* Моталь на Radzima.org
* Моталь на сайце Глобус Беларусі
* Полвека истории белорусской деревни задокументировал фотограф из Мотоля  // NEWS **21**.BY
* *Валентина Козлович* Наш корреспондент побывала на **20**-летии Мотольского музея народного творчества  // СБ. Беларусь сегодня

Катэгорыя:Мотальскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Іванаўскага раёна

Катэгорыя:Мястэчкі Берасцейскага ваяводства