Украінская рота інтэрбрыгад імя Тараса Шаўчэнкі

**Украінская рота інтэрбрыгад імя Тараса Шаўчэнкі** (, ) —  заходнеўкраінскае воінскае фарміраванне, якое ўдзельнічала ў грамадзянскай вайне ў Іспаніі на баку рэспубліканцаў. Сфарміравана з украінцаў-жыхароў Польшчы, якія складаліся ў Камуністычнай партыі Заходняй Украіны.

Уваходзіла як 4-я рота ў склад батальёна імя Хасэ Палафокса (батальён налічваў 5 рот — 2 польскія, 1 іспанскую, 1 яўрэйскую і 1 ўкраінскую) XIII польскай інтэрбрыгады імя Яраслава Дамброўскага.

## Перадгісторыя 
У публічнай прасторы Заходняй Украіны грамадзянская вайна ў Іспаніі апынулася ў цэнтры ўвагі ў жніўні 1936 года. Павышаную цікавасць да канфлікту праявіла Камуністычная партыя Заходняй Украіны. Раней у маі 36-га прагрэсіўная інтэлігенцыя краю асудзіла фашызм і выказала ўсебаковую падтрымку Рэспубліканскай Іспаніі на Львоўскім антыфашысцкім кангрэсе.

Увосень пад падобнымі лозунгамі праходзяць мітынгі ва Львовее, Луцку, Стрыі, Станіславе, Рагатыне, Раве-Рускай і Цярнопалі.

Вялікі поспех мелі акцыі па зборы сродкаў у падтрымку Мадрыдскага ўрада: толькі на працягу верасня—снежня 1936 года ў Галіцыі было сабрана 45 тыс. злотых, прыехалі аказваць дапамогу іспанскім таварышам: услед за імі яшчэ 180 добраахвотнікаў родам з Галіцыі і Валыні перайшлі праз перавал Яварнік на польска-чэхаславацкай мяжы і дабраліся да Іспаніі. Колькасць ураджэнцаў Заходняй Украіны вырасла да тысячы чалавек, але як такіх ваенных падраздзяленняў з украінцаў не было. Многія інтэрбрыгадысты прыбывалі з-за акіяна: так толькі з Канады прыехалі 498 добраахвотнікаў ўсходнееўрапейскага паходжання, сярод якіх пераважная большасць складалі ўкраінцы і палякі.

## Гісторыя роты 
### З'яўленне 
8 ліпеня 1937 г. кіраўніцтва Кампартыі Заходняй Украіны сфармавала роту інтэрбрыгад імя Тараса Шаўчэнкі, якая ўвайшла ў склад 13-й інтэрбрыгады імя Яраслава Дамброўскага.

### Баявы шлях
Рота, у якую ўваходзілі не толькі ўкраінцы, беларусы і палякі, але таксама рускія і іспанцы, праславілася сваім баявым шляхам. Пазней яе саюзнікамі сталі іншыя батальёны і роты інтэрбрыгад, у ліку якіх былі і тыя, хто некалі служыў пад кіраўніцтвам Нестара Махно.

Баявыя заслугі роты былі адзначаны загадамі камандавання брыгады і Генеральнага камісарыята інтэрбрыгад.

Ваенная гісторыя роты легла ў аснову мастацкага рамана львоўскага пісьменніка Юрыя Пакальчука «І цяпер, і заўсёды» (1981). Па яго сцэнарыю рэжысёр Віктар Калодні зняў дакументальны фільм *«Рота імя Тараса Шаўчэнкі»* (1989) з інтэрв’ю ветэранаў фарміравання. Пісьменнік Алег Пакальчук напісаў паэму *«Балада пра сотню імя Тараса Шаўчэнкі»*.

## Вядомыя вайскоўцы 
### Камандзіры 
* Мікалай Дворнікаў («Станіслаў Тамашэвіч»)
* Міхаіл Літвін
* Аляксандр Мельнічэнка
* Станіслаў Варапай (Нікалаеў)
* Іван Грыцюк
* Павел Іванавіч (намеснік камандзіра)

### Палітрук 
* Назар Дзям’янчук («Сяржант Сярадзкі»)
* Палікарп Краеўскі
* Сымон Краеўскі

### Радавыя байцы 
* Васіль Лазовы
* Іосіф Канавалюк
* Валянцін Паўлусевіч
* Іосіп Петраш
* Дзмітрый Захарчук
* Юрый Велікановіч
* Шыстэр
* «Янь»

## Літаратура 
* Голод І. Галичани в Іспанії. Як рота імені Шевченка з фашистами воювала. Українська правда. 1 серпня 2011
* Гусаров В. Солідарність трудящих УРСР з патріотами республіканської Іспанії / В. Гусаров // Український історичний журнал. — 1986. — № 7. — С. 112—118.
* Данилов С. Гражданская война в Испании / С. Данилов. М.: Вече, 2004. — 352 с. (Военные тайны XX века) Тираж 3 000 экз. ISBN 5-9533-0225-8
* Лялька Я. С. Інтернаціональна солідарність трудящих західноукраїнських земель з республіканською Іспанією (1936—1939 рр.) / Я. С. Лялька // Український історичний журнал. 1986, № 7
* Лялька Я. С. Українські волонтери в Іспанії (до 50-річчя національно-революційної війни іспанського народу) / Я. С. Лялька // Жовтень — 1986. — No 12. — c. 87-96
* Мещеряков М. Т. Судьба интербригад в Испании по новым документам / М. Т. Мещеряков // Новая и новейшая история — 1993. — No 5. — c. 18-41.
* Міжнародна солідарність у боротьбі проти фашизму (1933—1945 рр.) / редкол. В. Гулевич, М. Дятленко та ін. Київ : Наук. думка. 1970. — 498 с.
* Полянський П. Насилля у роки громадянської війни в Іспанії рр. / П. Полянський // Пам’ять століть — 2004. — No 1. — c. 143—155.
* Савчук В. Використання документів Держархіву Львівської області у телефільмі «Рота ім. Т. Г. Шевченка» / В. Савчук // Архіви України — 1989. — No 2. — c. 25-27.
* Хонигсман Я. Братская помощь трудящихся Западной Украины испанскому народу в борьбе с фашизмом (1936—1939 гг.) / Я. Хонигсман. Львов, 1989. — 206 с.
* Хью Т. Гражданская война в Испании гг. / Т. Хью. М. : ЗАО Центрполиграф. 2003. — 573 с.
* Шевченко Ф. П. Рота ім. Тараса Шевченка в боях проти фашизму в Іспанії (1936—1939 pp.) / Ф. П. Шевченко // Український історичний журнал. — 1961. — No 1. — c. 101—114.
* Baxell R. Myths of the International Brigades / R. Baxell // Bulletin of Spanish Studies: Hispanic Studies and Researches on Spain, Portugal and Latin America, 2014. — P. 11-24.
* Jackson M. Fallen sparrows. The International Brigades in the Spanish Civil War / M. Jackson — 1994. −157 p.
* Momryk M. Ukrainian volunteers from Canada in the International brigades, Spain, / M. Momryk // Journal of Ukrainian Studies, — 1991. — 16, Nos. 1-2. — P. 181—194.

## Спасылкі 
* Галичани в Іспанії. Як рота імені Шевченка з фашистами воювала
* Документальный фильм «Рота им. Тараса Шевченко»
* Роман «И сейчас, и всегда», Юрий Покальчук
Катэгорыя:Аб’екты, названыя ў гонар Тараса Шаўчэнкі
Катэгорыя:Інтэрнацыянальныя брыгады