open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Бань-цзеюй

**Бань-цзеюй** адна з першых вядомых паэтэс у кітайскай гісторыі і наложніца імператара . Прыкладныя даты жыцця — сярэдзіна I ст. да н. э. Поўнае імя гэтай жанчыны невядома (цзеюй — тытул, які прысвойваўся ўсім наложніцам імператарскага гарэму, Бань — высакародны старажытнакітайскі клан, да якога гэтая жанчына належала па сваім нараджэнні).

## Біяграфія 
У раздзеле старажытнакітайскай крыніцы «» — «Кнізе [пра эпоху] Хань» — у раздзеле «Вай ці» гаворыцца, што Бань-цзеюй адрознівалася не толькі выбітнымі літаратурнымі здольнасцямі і добрай адукаванасцю, але і рэдкай прыгажосцю. Таму на нейкі час ёй удалося стаць наложніцай-фаварыткай. Пасля з’яўлення ў імператара новай фаварыткі, , становішча паэтэсы пры двары рэзка пагоршылася. Чжаа Фэянь актыўна інтрыгавала супраць сваёй суперніцы, у прыватнасці публічна абвінаваціла яе ў . Хоць у выніку гэтыя абвінавачванні былі знятыя, Бань-цзеюй, разумеючы, што ў наступны раз справа супраць яе можа быць сфабрыкаваная нашмат якасней, палічыла за лепшае адпрасіцца з палаца. Усе астатнія гады свайго жыцця яна правяла ў рэзідэнцыі Чансіньгун (Палац Вечнай вернасці). Там, удалечыні ад двара, яна даглядала за  .

## Творчасць 
Да нашых дзён дайшоў толькі адзін верш гэтай паэтэсы. Гэта «Юань гэ сін» («Песня пра маю крыўду»). Ён змяшчае дзесяць радкоў і напісаны строгім пяціслоўным (па 5 іерогліфаў у радку) памерам. Жанчына ў ім алегарычна прадстаўлена ў вобразе прыгожага , якім мужчына карыстаецца толькі да нейкага часу, а потым выкідвае за непатрэбнасцю.

Гэты верш ўключаны ў такія аўтарытэтныя ў Кітаі анталогіі паэзіі, як «» і «Юй тай сінь юн». У славутым кітайскім трактаце пра паэзію «Шы пінь» Бань-цзеюй атрымала найвышэйшую адзнаку. «Песня пра маю крыўду» не толькі стала ўзорам для шматлікіх перайманняў, але і аказала прыкметны ўплыў на далейшае развіццё жанру любоўнай лірыкі ў паэзіі Старажытнага Кітая. Лёс самой паэткі таксама стаў вельмі папулярным сюжэтам у кітайскай культуры, у якой імя Бань-цзеюй ператварылася ў сімвал недаўгавечнасці любоўнага шчасця і горкай долі жанчыны, якая стала не патрэбна свайму каханаму.

## Спасылкі 
* *Кравцова М. Е.* Бань-цзеюй // 

Катэгорыя:Паэты Кітая
Катэгорыя:Наложніцы імператараў Кітая
Баранавіцкі дзяржаўны каледж лёгкай прамысловасці імя В. Я. Чарнышова

**Баранавіцкі дзяржаўны каледж лёгкай прамысловасці імя В. Я. Чарнышова** — дзяржаўная сярэдняя спецыяльная навучальная ўстанова ў горадзе Баранавічы.

## Гісторыя 
У выніку развіцця тэкстыльнай прамысловасці Беларусі ўзнікла неабходнасць у павелічэнні колькасці спецыялістаў у галіне лёгкай прамысловасці. З гэтай мэтай у г. Баранавічы быў створаны тэхнікум, першым дырэктарам якога стаў Юрый Аляксандравіч Цырэня . У 1970 годзе тэхнікуму прысвоена імя В. Я. Чарнышова — Героя Савецкага Саюза, камандзіра Баранавіцкага партызанскага злучэння ў гады Вялікай Айчыннай вайны.

1 лістапада 1999 года тэхнікуму нададзены статус каледжа. За гады свайго існавання Баранавіцкі дзяржаўны каледж лёгкай прамысловасці падрыхтаваў больш за 26480 чалавек. Яго выпускнікі працуюць кіраўнікамі прадпрыемстваў, начальнікамі цэхаў, аддзелаў і ўчасткаў прадпрыемстваў у розных гарадах рэспублікі.

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 1996. — Т. 2. — С. 296.
* Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2006. — Т. 2. — С. 195.

Катэгорыя:Каледжы паводле алфавіта
Катэгорыя:Каледжы Беларусі
Катэгорыя:Навучальныя ўстановы, заснаваныя ў 1960 годзе
Катэгорыя:Савецкая вуліца (Баранавічы)
Катэгорыя:Навучальныя ўстановы Баранавічаў
Вуліца Міцкевіча (Баранавічы)

**Міцкевіча вуліца** () — вуліца ў цэнтральнай частцы Баранавічаў.

## Гісторыя 
У 1884 годзе з’явілася мястэчка Развадова. Яно паступова разрасталася новымі дамамі і вуліцамі. Так, на поўдзень ад вуліцы Паштовай (Камсамольскай) з’явіліся вуліцы: Гувера (Царука), Ажэшкавай (Маякоўскага), Садовая (Міцкевіча). У час польскай улады (1920–1930) вуліца насіла назву Садова. З верасня 1939 па красавік 1960 года яна азывацца Садовая.

З 1960 года вуліца носіць імя сусветна вядомага паэта і пісьменніка Адама Міцкевіча, які нарадзіўся на хутары Завоссе Баранавіцкага раёна. 

Сённяшняя вуліца Міцкевіча бярэ пачатак ад вуліцы Савецкай і заканчваецца на перакрыжаванні з вуліцай Лермантава. Да сённяшняга часу тут захаваўся будынак былой сінагогі, якая існавала да 1940-х гадоў. На вуліцы размешчаны: стаматалагічная паліклініка, міжраённая пракуратура, лазня, аптэка, ЖЭС №2.
 

## Спасылкі 
* Вуліца Міцкевіча

Катэгорыя:Вуліцы Баранавічаў
Катэгорыя:Аб’екты, названыя ў гонар Адама Міцкевіча
Вуліца Міцкевіча

**Вуліца Міцкевіча** — назва вуліц у гонар паэта Адама Міцкевіча.

## Беларусь 
* Вуліца Міцкевіча — вуліца ў Ашмянах.
* Вуліца Міцкевіча — вуліца ў Баранавічах.
* Вуліца Міцкевіча — вуліца ў Браславе.
* Вуліца Міцкевіча — вуліца ў Брэсце.
* Вуліца Міцкевіча — вуліца ў Ваўкавыску.
* Вуліца Міцкевіча — вуліца ў Віцебску.
* Вуліца Міцкевіча — вуліца ў Воранаве.
* Вуліца Міцкевіча — вуліца ў Гродне.
* Вуліца Міцкевіча — вуліца ў Дзятлаве.
* Вуліца Міцкевіча — вуліца ў Докшыцах.
* Вуліца Міцкевіча — вуліца ў Драгічыне.
* Вуліца Міцкевіча — вуліца ў Жабінцы.
* Вуліца Міцкевіча — вуліца ў Іванаве.
* Вуліца Міцкевіча — вуліца ў Карэлічах.
* Вуліца Міцкевіча — вуліца ў Лідзе.
* Вуліца Міцкевіча — вуліца ў Лунінцы.
* Вуліца Міцкевіча — вуліца ў Маладзечне.
* Вуліца Міцкевіча — вуліца ў Маларыце.
* Вуліца Міцкевіча — вуліца ў Навагрудку.
* Вуліца Міцкевіча — вуліца ў Нясвіжы.
* Вуліца Міцкевіча — вуліца ў Пінску.
* Вуліца Міцкевіча — вуліца ў Пружанах.
* Вуліца Міцкевіча — вуліца ў Сапоцкіне.
* Вуліца Міцкевіча — вуліца ў Скідзелі.
* Вуліца Міцкевіча — вуліца ў Смаргоні.
* Вуліца Міцкевіча — вуліца ў Стоўбцах.

## Гл. таксама 
* Завулак Міцкевіча
Артур Шніцлер

**Артур Шніцлер** (; 15 мая 1862, Вена — 21 кастрычніка 1931) — аўстрыйскі пісьменнік; прадстаўнік венскай школы мадэрну.

## Біяграфія 
Скончыў медыцынскі факультэт Венскага ўніверсітэта (1885).

Яго творчасць фарміравалася пад уплывам 3. Фрэйда, рускіх і французскіх пісьменнікаў. Перавагу аддаваў праблемам кахання і смерці, канфлікту пачуцця з абавязкам.

Аўтар аднаактовых п’ес «Анатоль» (1893), «Зялёны какаду» (1899), «Карагод» (1900), «Марыянеткі» (1906), камедыі «Прафесар Бернхардзі» (1912), аповесцей «Лейтэнант Густль» (1901), «Фрау Беата і яе сын» (1913), «Вяртанне Казановы» (1918), зборнікаў навел «Жонка мудраца» (1898), «Маскі і цуды» (1912), «Сон і лёс» (1931) і інш. У яго творах з вытанчанай фабулай і рафінаванай атмасферай, адзначаных пільнай увагай да свядомасці і падсвядомасці персанажаў, крытыцызм у адлюстраванні грамадства часта ўраўнаважваецца сентыментальнасцю і эратызмам, імпрэсіянізм спалучаецца з рэалістычнымі тэндэнцыямі.

У 1926 годзе БДТ-1 паставіў яго п’есу «Зялёны какаду».

## Зноскі 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Пісьменнікі Аўстрыі
Парк культуры і адпачынку імя 40-годдзя Перамогі (Жодзіна)

**Парк культуры і адпачынку імя 40-годдзя Перамогі** — парк у г. Жодзіна Мінскай вобласці Беларусі. Закладзены ў 1985 годзе. Займае плошчу 17,3 га. Знаходзіцца ў цэнтры горада, на рагу праспекта Міру і вуліцы 50 год Кастрычніка. 

Тут размяшчаецца галоўная гарадская сцэна для ўрачыстых выступленняў, фантан (адзіны ў горадзе), функцыянуюць 18 аб’ектаў для правядзення вольнага часу: 12 атракцыёнаў, у т.л. 7 механізаваных; 3 спартыўныя аб'екты (пункт пракату спартыўнага інвентару, спартыўны гарадок, дзіцячая горка); танцавальная і кірмашовая пляцоўкі; цір. Насельніцтву прапаноўваюцца 25 форм культурных паслуг: тэматычныя дыскатэкі, кірмашы, канцэрты, тэатралізаваныя паказы, гульнявыя праграмы, народныя гулянні, лекцыі, выстаўкі і інш.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Жодзіна
Катэгорыя:Паркі Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1985 годзе
Катэгорыя:1985 год у Беларусі
Палац культуры Беларускага аўтамабільнага завода

**Палац культуры Беларускага аўтамабільнага завода** — будынак у г. Жодзіна Мінскай вобласці. Размешчаны па вуліцы Дзеравянкі, 3. Заснаваны ў 1960 годзе. Агульная плошча памяшканняў складае 4330 м². Кінаканцэртная зала разлічана на 420 месцаў, малая — на 150. Маюцца рэпетыцыйная зала, 20 пакояў і кабінетаў для заняткаў.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Канцэртныя залы Беларусі
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Жодзіна
Катэгорыя:З’явіліся ў 1960 годзе
Катэгорыя:1960 год у Беларусі
Катэгорыя:Беларускі аўтамабільны завод
Катэгорыя:Палацы і дамы культуры
Жолаб

Назву **жо́лаб** маюць:

* **Жолаб** — прадаўгаватае паглыбленне, выдзеўбанае ў бервяне, а таксама прыстасаванне падобнай формы з дошак, ліставога жалеза для сцёку вадкасцей або перасыпання чаго-небудзь.
* **Жолаб** — драўлянае карыта (кармушка), у якое закладваецца корм жывёле.
* Глыбакаводны жолаб — глыбокая і доўгая ўпадзіна на дне акіяна (5000—7000 м і больш).
* Жолаб бяспекі — паглыбленне паміж рэйкамі станцыйных шляхоў, прызначанае для выратавання людзей, якія апынуліся на чыгуначным палатне, ад наезду цягніка.
Жораў (значэнні)

**Жораў** — шматзначны тэрмін.

* Жораў — іншая назва шэрага жураўля.

## Прозвішча 
* Абрам Ільіч Жораў (1907—1943) — беларускі скульптар.
* Ісак Саламонавіч Жораў (1898—1976) — савецкі вучоны-медык, хірург, адзін з заснавальнікаў савецкай анестэзіялогіі.
Саюз кангалезскіх патрыётаў

**Саюз кангалезскіх патрыётаў, СКП** () — палітычная партыя, а раней узброеная групоўка ў Дэмакратычнай Рэспубліцы Конга. Складалася пераважна з прадстаўнікоў народа хема. 

## Гісторыя 
Арганізацыя заснавана Томасам Лубанга ў 2001 годзе. 

Групоўка актыўна ўдзельнічала ў Другой кангалезскай вайне і Ітурыйскім канфлікце. Паводле ацэнак на люты 2003 года, у складзе СКП налічвалася каля 15 000 байцоў. Падчас баявых дзеянняў рух здзейсніў шматлікія напады на мірных жыхароў і іншыя парушэнні правоў чалавека.

У сакавіку 2006 годзе кіраўнік групоўкі Лубанга быў арыштаваны. Ордэр на арышт выдадзены Міжнародным крымінальным судом за меркаванае ваеннае злачынства (выкарыстанне дзяцей-салдат). Баявік быў дастаўлены ў Нідэрланды.

На ўсеагульных выбарах 2006 года рух атрымаў тры месцы ў Нацыянальнай асамблеі.

## Заўвагі 
## Спасылкі 
* The Curse of Gold: Ch III. Methodology, Human Rights Watch, June 2005
* D.R. Congo: Army Should Not Appoint War Criminals, 14 January 2005
Катэгорыя:Узброеныя групоўкі ў Дэмакратычнай Рэспубліцы Конга
Сабор Пакрова Прасвятой Багародзіцы (УГКЦ)

**Сабор Пакрова Прасвятой Багародзіцы**     
(; )- дзеючы храм Украінскай Грэка-Каталіцкай Царквы у горадзе Караганда, Рэспубліка Казахстан, асвечаны ў 2005 годзе.

Акрамя сабора Пакрова Прасвятой Багародзіцы раніше малася таксама капліца, якая була прысвечана памяці Аляксея ЗарыцкагаУкраінскага святара, які памёр у 1963 годзе ў сталінскім лагеры пад Карагандай і прылічанага Папам Іаанам Паўлам II да ліку блажэнны.

## Зноскі 
Катэгорыя:Караганда
Кубак Беларусі па баскетболе 2023

**Кубак Беларусі па баскетболе 2023** — спаборніцтвы па баскетболе, якія прайшлі 28-29 снежня 2023 года ў Мінску ў спартыўным комплексе РДВАР. Кубак Беларусі па баскетболе разыгрываўся ў 27-ы раз. Упершыню трафей выйграў магілёўскі «Барысфен».

## Сетка плэй-оф 
## Паўфіналы 
## Матч за 3-е месца 
## Фінал 
## Узнагароды 
* MVP:  Андрэй Рагазенка (Барысфен)
* Найлепшы абаронца:  Дэметрыус Лэйк (Барысфен)
* Найлепшы нападаючы:  Ілья Шарыпаў (Гродна-93)
* Найлепшы цэнтравы:  Вадзім Стубеда (Мінск)
* Найлепшы малады баскетбаліст:  Арцём Секушэнка (Мінск)
* Найлепшы баскетбаліст па выніках галасавання сярод аматараў:  Кірыл Сітнік (Гродна-93)

## Гл. таксама 
* Чэмпіянат Беларусі па баскетболе 2023/2024

## Спасылкі 
* «БОРИСФЕН» — ОБЛАДАТЕЛЬ XXVII BETERA-КУБКА БЕЛАРУСИ
* Кубак Беларусі 2023

2023
Катэгорыя:2023 год у баскетболе
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2023 годзе
Катэгорыя:2023 год у Мінску
Катэгорыя:Снежань 2023 года
Анатоль Жук

**Анатоль Жук**:
* Анатоль Аляксандравіч Жук (1949—2009) — беларускі акцёр, пісьменнік.
* Анатоль Міхайлавіч Жук (нар. 1938) — беларускі дзяржаўны дзеяч.
Анатоль Аляксандравіч Жук

**Анатоль Аляксандравіч Жук** (, в. Ярэмічы, Карэліцкі раён — , Мінск) — беларускі акцёр, пісьменнік. Заслужаны артыст Беларусі (1997).

## Біяграфія 
Вучыўся ў Ярэміцкай сярэдняй школе. Скончыў Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут у 1970 годзе.

У 1970—1973 гг. працаваў у Магілёўскім абласным тэатры драмы і камедыі ў г. Бабруйску. 3 1975 года ў Беларускім рэспубліканскім тэатры юнага гледача.

Сябра Саюза пісьменнікаў Беларусі з 1993 года. 

## Творчасць 
Значнае месца сярод роляў камедыйнага і вострахарактарнага плана займалі казачныя персанажы, у якіх Жук падкрэсліваў дамінуючую рысу, дэманстраваў выразную пластыку. Актыўнасць жыццёвай пазіцыі акцёра праяўлялася ў створаных Жуком вобразах мужных, валявых людзей: Несцерка (аднайменная п’еса В. Вольскага), Цюхай-Ліпскі («Пінская шляхта» В. Дуніна-Марцінкевіча), Ратнік («Песня пра зубра» паводле Міколы Гусоўскага), Міканор («Подых навальніцы» паводле І. Мележа), Віктар («Экзамен на восень» І. Шамякіна), Дабрыня («Палачанка» А. Дударава), Цар возера («Ноч на Івана Купалу» Ю. Куліка), Фабіян («» У. Шэкспіра), Важак («» паводле Ф. Зальтэна) і інш.

Аўтар зборнікаў: прозы «Помста матылькоў» (1991), «Пагаварыць трэба» (1993), «Дзённае паляванне на месяц» (2002), вершаў «Туга» (2007), рамана «Бульвар» (2009).

## Узнагароды 
Заслужаны артыст Беларусі (1997). Лаўрэат прэміі Ленінскага камсамола Беларусі (1980).

## Літаратура 
*
Леанід Іванавіч Сядоў

**Сядо́ў Леанід Іванавіч** (;  — ) — вучоны ў галіне механікі і прыкладной матэматыкі, доктар фізіка-матэматычных навук (1938), прафесар (1938), акадэмік Акадэміі навук СССР (1953, член-карэспандэнт з 1946), Герой Сацыялістычнай Працы (1967).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў горадзе Растоў-на-Доне ў сям’і інжынера. У 1924 годзе паступіў на педагагічны факультэт Паўноча-Каўказскага ўніверсітэта, дзе таксама працаваў лабарантам. У 1926 годзе Л. І. Сядоў пераехаў у Маскву, дзе паступіў на механіка-матэматычны факультэт Маскоўскага дзяржаўнага ўніверсітэта, які скончыў у 1930 (1931.

Да 95-годдзя з дня нараджэння вучонага ў НДІ механікі МДУ адкрыты мемарыяльны кабінет-музей, у якім прадстаўлены арыгіналы рукапісаў, кнігі з асабістай бібліятэкі, фатаграфіі Л. І. Сядова.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Седов Леонид Иванович // Летопись Московского университета 
* 
* Седов Леонид Иванович // Архивы РАН
* Седов Леонид Иванович // Сайт Матэматычнага інстытута імя У. А. Сцяклова РАН
* Седов Леонид Иванович  // Музей гісторыі МФТІ
* Седов Леонид Иванович Донская государственная публичная библиотека

Катэгорыя:Фізікі СССР
Катэгорыя:Фізікі Расіі
Катэгорыя:Фізікі XX стагоддзя
Катэгорыя:Механікі СССР
Катэгорыя:Матэматыкі СССР
Катэгорыя:Матэматыкі Расіі
Катэгорыя:Матэматыкі XX стагоддзя
Катэгорыя:Вынаходнікі СССР
Катэгорыя:Аўтары падручнікаў
Кастусь Жук

**Кастусь Жук**, поўнае імя **Канстанцін Якаўлевіч Жук** (, Затур’я, Нясвіжскі раён — 25 лютага 2023) — беларускі паэт.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 2 мая 1954 года ў Затур’і Нясвіжскага раёна.

Пасля заканчэння ў 1971 годзе Сейлавіцкай сярэдняй школы і курсаў шафёраў пры нясвіжскім аўтамотаклубе ДТСААФ служыў у Савецкай Арміі. У 1974—1979 гг. працаваў наладчыкам і электразваршчыкам на Мінскім трактарным заводзе і адначасова вучыўся на вячэрнім аддзяленні філалагічнага факультэта БДУ.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Паэты Беларусі
Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты
Валерый Іванавіч Жук

**Валерый Іванавіч Жук** (нар. , в. Паўстынь, Слуцкі раён) — беларускі мастацтвазнавец. Доктар мастацтвазнаўства (2005).

## Біяграфія 
Скончыў у 1973 годзе Маскоўскі ўніверсітэт. Настаўнічаў. 3 1976 года ў Інстытуце мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору НАН Беларусі, з 1992 вучоны сакратар, з 2004 намеснік дырэктара, ў 2012—2021 — дырэктар.

Член Беларускага саюза літаратурна-мастацкіх крытыкаў з 1997 года, член Беларускага саюза мастакоў з 1988 года.

## Навуковая дзейнасць 
Даследуе гісторыю беларускага выяўленчага і дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва.

Аўтар кніг «Сучасная беларуская кераміка. Тэндэнцыі развіцця» (1984), «Беларуская скульптура малых форм» (1988), «Беларускае дэкаратыўна-прыкладное мастацтва 18—20 стагоддзяў. Станаўленне і тэндэнцыі развіцця» (2006), каталога «Валерый Шкаруба» (2007).

## Узнагароды 
Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Беларусі (1996).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Мастацтвазнаўцы Беларусі
Юзафата Жукоўская

**Юзафата Жукоўская** (; , Лідскі павет — , Мінск) — польская актрыса.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў 1772 годзе ў Лідскім павеце.

Памерла  года.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Акцёры тэатра Беларусі
Павіслянская вышэйшая школа

**Павіслянская вышэйшая школа** () — польская прыватная вышэйшая навучальная ўстанова з сядзібай у Квідзыне і кампусамі ў Гданьску, Торуні і Касцяжыне. Яе заснавальнікам з'яўляецца Гданьскае таварыства эканамічнай і экалагічнай адукацыі.

## Структура 
* Факультэт навук аб здароўі
* Факультэт сацыяльна-эканамічных навук

## Напрамкі навучання 
* Медсястрынства
* Экстранная медыцынская дапамога
* Акушэрства
* Дыеталогія
* Касметалогія
* Эканоміка

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з польскай мовай навучання
Катэгорыя:Вышэйшыя навучальныя ўстановы Гданьска
УНІТА

**Нацыянальны саюз за поўную незалежнасць Анголы, УНІТА** (, *UNITA*) — ангольская цэнтрысцкая палітычная партыя, створаная на базе ўзброенага паўстанцкага руху. Першапачаткова прытрымлівалася леварадыкальнай ідэалогіі, пасля эвалюцыянавала направа. Актыўна ўдзельнічала ў антыкаланіяльнай вайне 1961—1975 гадоў і ў грамадзянскай вайне 1975—2002 гадоў. У апошнім канфлікце УНІТА стаяла на пазіцыях крайняга антыкамунізму і антысаветызму, сумяшчаючы прынцыпы афрыканскага сацыялізму, мааізму і негрыцюда з рэйганізмам і лібертарыянствам. Рух з’яўлялася прыкметным фактарам глабальнай Халоднай вайны. Узброеныя сілы УНІТА не толькі праводзілі буйнамаштабныя баявыя аперацыі, але і здзейснілі сотні тэрарыстычных актаў, у тым ліку супраць замежных грамадзян. Пасля заканчэння грамадзянскай вайны рух трансфармаваўся ў легальную палітычную партыю, аб’яднаўшы праціўнікаў кіруючай МПЛА ад правых кансерватараў да левых сацыялістаў. У цэлым пазіцыі сучаснай УНІТА блізкія да хрысціянскай дэмакратыі. Партыя з’яўляецца найбуйнейшай і найбольш арганізаванай апазіцыйнай сілай Анголы, размяшчае буйной фракцыяй у Нацыянальнай асамблеі.

Заснавальнік і гістарычны лідар УНІТА — Жонаш Савімбі. Арганізацыя вядомая таксама пад назвай Galo Negro («Чорны певень») — па выяве на партыйным сцягу.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Антыкамуністычныя арганізацыі
Катэгорыя:Нацыяналістычныя партыі
Катэгорыя:Леварадыкальныя арганізацыі
Катэгорыя:Партызанскія рухі
Катэгорыя:Грамадзянская вайна ў Анголе
Катэгорыя:Палітычныя партыі Анголы
Чыгуначная вуліца

**Чыгуначная вуліца** — назва вуліц у розных населеных пунктах.

## Беларусь 
* Чыгуначная вуліца — вуліца ў Асіповічах.
* Чыгуначная вуліца — вуліца ў Астраўцы.
* Чыгуначная вуліца — вуліца ў Бабруйску.
* Чыгуначная вуліца — вуліца ў Баранавічах.
* Чыгуначная вуліца — вуліца ў Браславе.
* Чыгуначная вуліца — вуліца ў Брэсце.
* Чыгуначная вуліца — вуліца ў Буда-Кашалёве.
* Чыгуначная вуліца — вуліца ў Быхаве.
* Чыгуначная вуліца — вуліца ў Бярозе.
* Чыгуначная вуліца — вуліца ў Васілевічах.
* Чыгуначная вуліца — вуліца ў Ваўкавыску.
* Чыгуначная вуліца — вуліца ў Віцебску.
* Чыгуначная вуліца — вуліца ў Воранаве.
* Чыгуначная вуліца — вуліца ў Глыбокім.
* Чыгуначная вуліца — вуліца ў Гомелі.
* Чыгуначная вуліца — вуліца ў Горках.
* Чыгуначная вуліца — вуліца ў Гродне.
* Чыгуначная вуліца — вуліца ў Дзяржынску.
* Чыгуначная вуліца — вуліца ў Добрушы.
* Чыгуначная вуліца — вуліца ў Драгічыне.
* Чыгуначная вуліца — вуліца ў Ельску.
* Чыгуначная вуліца — вуліца ў Жабінцы.
* Чыгуначная вуліца — вуліца ў Жлобіне.
* Чыгуначная вуліца — вуліца ў Жодзіне.
* Чыгуначная вуліца — вуліца ў Жыткавічах.
* Чыгуначная вуліца — вуліца ў Заслаўі.
* Чыгуначная вуліца — вуліца ў Зэльве.
* Чыгуначная вуліца — вуліца ў Зялёным Бары.
* Чыгуначная вуліца — вуліца ў Іванаве.
* Чыгуначная вуліца — вуліца ў Калінкавічах.
* Чыгуначная вуліца — вуліца ў Клімавічах.
* Чыгуначная вуліца — вуліца ў Крупках.
* Чыгуначная вуліца — вуліца ў Крычаве.
* Чыгуначная вуліца — вуліца ў Лідзе.
* Чыгуначная вуліца — вуліца ў Лунінцы.
* Чыгуначная вуліца — вуліца ў Мазыры.
* Чыгуначная вуліца — вуліца ў Маладзечне.
* Чыгуначная вуліца — вуліца ў Мар’інай Горцы.
* Чыгуначная вуліца — вуліца ў Мастах.
* Чыгуначная вуліца — вуліца ў Мачулішчах.
* Чыгуначная вуліца — вуліца ў Мікашэвічах.
* Чыгуначная вуліца — вуліца ў Мінску.
* Чыгуначная вуліца — вуліца ў Наваельні.
* Чыгуначная вуліца — вуліца ў Оршы.
* Чыгуначная вуліца — вуліца ў Паставах.
* Чыгуначная вуліца — вуліца ў Пінску.
* Чыгуначная вуліца — вуліца ў Полацку.
* Чыгуначная вуліца — вуліца ў Рагачове.
* Чыгуначная вуліца — вуліца ў Росі.
* Чыгуначная вуліца — вуліца ў Рудзенску.
* Чыгуначная вуліца — вуліца ў Рэчыцы.
* Чыгуначная вуліца — вуліца ў Салігорску.
* Чыгуначная вуліца — вуліца ў Светлагорску.
* Чыгуначная вуліца — вуліца ў Свіслачы.
* Чыгуначная вуліца — вуліца ў Скідзелі.
* Чыгуначная вуліца — вуліца ў Слоніме.
* Чыгуначная вуліца — вуліца ў Слуцку.
* Чыгуначная вуліца — вуліца ў Смалявічах.
* Чыгуначная вуліца — вуліца ў Смаргоні.
* Чыгуначная вуліца — вуліца ў Стоўбцах.
* Чыгуначная вуліца — вуліца ў Фаніпалі.
* Чыгуначная вуліца — вуліца ў Хойніках.
* Чыгуначная вуліца — вуліца ў Чавусах.
* Чыгуначная вуліца — вуліца ў Шклове.
Міхал Жукоўскі

**Міхал Жукоўскі** — беларускі гравёр XVIII ст. Працаваў у Нясвіжы пры двары князя Міхала Казіміра Радзівіла Рыбанькі. Аўтар медзярытаў на тэмы пастановак нясвіжскага прыдворнага тэатра Уршулі Радзівіл (былі выкарыстаны ў кнізе «Камедыі і трагедыі…», 1754, г. Жоўква цяперашняй Львоўскай вобласці, Украіна).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гравёры Беларусі
Катэгорыя:Мастакі XVIII стагоддзя
Катэгорыя:Постаці Нясвіжа
Жукоўшчынская сядзіба

**Жукоўшчынская сядзіба** — помнік сядзібна-паркавай архітэктуры ў в. Жукоўшчына Дзятлаўскага раёна.

## Гісторыя 
У 1449 г. землі Жукоўшчыны належалі Міхаілу Корсаку. У 1507 г. князь Фёдар Яраслававіч дараваў Жукоўшчыну слузе «Іванку Смаліянавічу за службу на вечнасць». Наступнымі ўладальнікамі былі Навіцкія, князі Радзівілы. У кнізе актаў Віленскай археалагічнай камісіі за 1659 г. маецца ўступны акт аб запісу маёнтка княгіняй Марыяй Радзівіл «на Св. Духаўскі Віленскі і Заблудаўскі манастыры». У актах 1699 г. Жукоўшчына названая фальваркам маёнтка Заблудава ў Гродзенскім павеце. У 1784 г. князь Ян Станіслаў Радзівіл, генерал-лейтэнант войскаў ВКЛ. прадаў Жукоўшчыну стольніку навагрудскаму Гіпаліту Корсаку (1745—1787).

Ад яго маёнтак перайшоў да старэйшага сына Раймунду (1768—1817), палкоўніку, удзельніку паўстання 1794 года. Ян, прыдворны караля Станіслава Аўгуста, атрымаў Стралу. Братам Леанарду і Мелітону выплацілі іх долю грашыма. Ад Раймунда маёнтак перайшоў стрыечнаму брату Вінцэнту Корсаку (1769), ашмянскаму віцэ-маршалку, жанатаму з Марыяй з Манюшкаў, ад яго — сыну Эдмунду (1816), жанатаму з Анеліяй Ланеўскай-Воўк з Лаздуноў. У 1845 г., паводле звестак інвентара, Жукоўшчынай валодала ўдава Марыя Станіславаўна Ваноўская з Манюшкаў. Маёнтак уключаў фальварак і чатыры вёскі з зямельным фондам 4697,5 моргаў.

Ад дома адкрываўся від на водную сістэму, якая складалася з вадаёмаў рознай велічыні і формы (з іх 3 былі зарыблены ў 1842), з крынічным водазабеспячэннем.

За воднай сістэмай размяшчаўся гаспадарчы двор: стайня, будынак для збруі, пакоі пісара і кучара, мураваны склеп, кухня, свіран, валоўня і інш. Да ліку старэйшых у Беларусі адносіцца вінакурня, якая ўпершыню згадваецца ў 1837 годзе. У 1901 годзе С. Гардзеніна рэканструявала вінакурню: пабудавала аддзяленні паравога катла, мыцця бульбы, трубу вышынёй 30 аршынаў, павялічыла галоўны корпус. Прадукцыйнасць вінакурні складала 14 тыс. вёдзер у год.

Захаваліся драўляны свіран і труба вінакурні, якая стала малой архітэктурнай формай парку з адноўленай у 1997 воднай сістэмай.

На мясцовых могілках добраўпарадкаваны месцы пахавання апошніх уладальнікаў сядзібы С. і П. Гардзеніных.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Корсакі
Катэгорыя:Сядзібы Дзятлаўскага раёна
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў неагатычным стылі
Катэгорыя:Жукоўшчына (Дзятлаўскі раён)
Антоні Шыман Жукоўскі

**Антоні Шыман Жукоўскі** (; 1766 (?) — 1834 (?)) — беларускі акцёр, антрэпрэнёр.

## Біяграфія 
Быў сынам Мацея Жукоўскага.

У 1790—1792 гадах узначальваў польскія трупы ў Менску і Вільні. У 1795 годзе стварыў у Магілёве трупу, якая ставіла спектаклі на польскай і рускай мовах. У 1795 годзе трупа вольных акцёраў пад кіраўніцтвам Жукоўскага па запрашэнні графа Сямёна Зорыча працавала ў яго тэатры ў Шклове (выконвала польскія і расійскія камедыі). Трупа Жукоўскага выступала ў Гродне (1827, 1828, 1830), Зэльве (1816). 3 1811 узначальваў Мінскую антрэпрызу, фактычна наладзіў рэгулярныя тэатральныя паказы ў горадзе. 3 мінскай трупай гастраляваў па Беларусі.

## Сям’я 
У шлюбе з актрысай Юзафатай Жукоўскай меў дачку Амелію Хелмікоўскую.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Акцёры тэатра Беларусі
Катэгорыя:Антрэпрэнёры
Тэалагічны інстытут Гданьскай архідыяцэзіі

**Тэалагічны інстытут Гданьскай архідыяцэзіі** () — польская вышэйшая навучальная ўстанова Гданьскай архідыяцэзіі Рымска-Каталіцкай Царквы, якая знаходзіцца ў Гдыні.

Заняткі, якія праводзіць інстытут, адбываюцца ў будынках парафіі Найсвяцейшага Сэрца Езуса ў Гдыні на вул. Арміі Краёвай 46. Знаходжанне ў цэнтры горада гарантуе студэнтам і слухачам зручную камунікацыю — да чыгуначнай станцыі «Гдыня-Галоўная» 5 хвілін пешшу. Лекцыі і практычныя заняткі праходзяць у двух будынках — будынку касцёла і ў катэхетычным доме, які зараз інстытут выкарыстоўвае сумесна з Вышэйшай школай сацыяльнай камунікацыі ў Гдыні.

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з польскай мовай навучання
Катэгорыя:Вышэйшыя навучальныя ўстановы Гдыні
Косаўская вайна

**Косаўская вайна** — узброены канфлікт паміж Югаславіяй і Арміяй вызвалення Косава (АВК). Фактычна прывёў да адзялення Косава і Мятохіі ад Сербіі і ўтварэння Рэспублікі Косава.

## Ход падзей
На фоне распаду Югаславіі 22 верасня 1991 года было абвешчана стварэнне незалежнай Рэспублікі Косава, а затым праведзены несанкцыянаваныя (сярод албанскай абшчыны) рэферэндум аб незалежнасці і прэзідэнцкія выбары.

Пачалося стварэнне ўзброеных фарміраванняў сепаратыстаў, якія ў 1996 годзе былі аб’яднаны ў Армію вызвалення Косава. У краі разгарнулася партызанская вайна, ахвярамі якой сталі сотні мірных жыхароў, чыноўнікаў і ваенных Югаславіі. Першапачаткова барацьбу з паўстанцамі вялі толькі міліцэйскія падраздзяленні, але ў 1998 годзе ў ваенныя дзеянні ўступіла армія.

Актыўная фаза баявых дзеянняў пачалася ў лютым 1998 года. Першы буйны інцыдэнт, які паклаў пачатак далейшай эскалацыі гвалту, адбыўся 28 лютага 1998 года ў сяле Лікашане. У той дзень албанскія баевікі арганізавалі напад на мясцовых сілавікоў. У адказ 5 сакавіка ў сяле Доньі-Прэказ была праведзена буйная аперацыя сербскай паліцыі. На працягу 1998—пачатку 1999 сутыкненні (пераважна гэта ўзброеныя напады албанскіх партызан) адбываліся не на ўсёй тэрыторыі Косава, каля траціны з 30 абшчын Косава не былі закрануты актыўнай дзейнасцю АВК, і абстаноўка ў гэтых раёнах была адносна спакойнай.

У сакавіку 1999 года ў ваенныя дзеянні ўмяшаліся краіны НАТА, разгарнуўшы масіраваныя бамбардзіроўкі югаслаўскіх гарадоў і ваенных аб’ектаў. У выніку сербскі ўрад быў вымушаны пагадзіцца на ўвод у край ваеннага кантынгенту KFOR і пераход яго пад кіраванне ААН.

## Наступствы 
Пад кіраваннем ААН мясцовыя албанцы змаглі дамагчыся стварэння ўласнай дзяржавы на гэтай тэрыторыі, што ішло ў разрэз з інтарэсамі сербаў, якія не хацелі аддзялення. 17 лютага 2008 года адбылося другое абвяшчэнне незалежнасці Косава.

Сербскае насельніцтва было абурана гэтым, а таму зладзіла масавыя беспарадкі. 14 сакавіка сербы захапілі будынак суда ААН у Мітравіцы, пасля чаго ў сітуацыю ўмяшаліся сілы НАТА.

Афіцыйны Бялград не прызнаў незалежнасць Косава, што выклікала напружанасць на Балканскім паўвостраве. Апошні віток эскалацыі палітычнай канфрантацыі адбыўся ў 2022 годзе.

## Ахвяры 
Паводле звестак сербскіх уладаў, падчас канфлікту загінулі 659 вайскоўцаў арміі і 349 супрацоўнікаў паліцыі.

У «Кнізе памяці Косава», апублікаванай у 2014 годзе, прыведзены імёны ўсіх загінулых і зніклых без вестак у рэгіёне са студзеня 1998 па снежань 2000 (як камбатантаў, так і цывільных асоб). Усяго ў спісе лічыцца 13 517 загінулых, з якіх: албанцаў — 10 415, сербаў — 2197, баснякоў, рома і іншых — 528. З гэтай колькасці ўсіх загінулых або зніклых без вестак мірных жыхароў было: 8661 косаўскі албанец, 1797 сербаў, 447 ромаў, баснякоў і іншых.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Югаслаўскія войны
Катэгорыя:Войны за незалежнасць
Катэгорыя:Канфлікты 1998 года
Катэгорыя:Канфлікты 1999 года
Катэгорыя:Гісторыя Косава
Нотафагін

**Нотафагiн** — злучэнне фенольнай структуры (т.з. дыгідрахалкон, глюказід фларэтыну), якое знойдзена ў расліне Aspalathus linearis, якая выкарыстоўваецца для прыгатавання напоя (гарбаты), вядомага пад назвай ройбас (ройбуш). Таксама ўтрымліваецца ў новазеландскім чырвоным буку (Nothofagus fusca). З'яўляецца моцным поліфенольным антыаксідантам.

## Гл. таксама 
* Асплацін
## Зноскі 
Катэгорыя:Фенолы
Катэгорыя:Араматычныя злучэнні
Катэгорыя:Глюказіды
Асплацін

**Аспалацін** — злучэнне фенольнай структуры (т.з. дыгідрахалкон), якое знойдзена толькі ў расліне Aspalathus linearis, якая выкарыстоўваецца для прыгатавання напоя (гарбаты), вядомага пад назвай ройбас (ройбуш). Упершыню асплацін быў вылучаны ў 1965 годзе з дапамогай храматаграфіі. З’яўляецца моцным поліфенольным антыаксідантам, дэманструе антыдыябетычную актыўнасць.

## Гл. таксама 
* Нотафагін

## Крыніцы 
Катэгорыя:Фенолы
Катэгорыя:Араматычныя злучэнні
Сан-Францыскі дзяржаўны ўніверсітэт

**Сан-Францыскі дзяржаўны ўніверсітэт** () — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў горадзе Сан-Францыска ў штаце Каліфорнія, ЗША.

## Агульная характарыстыка 
Універсітэт быў створаны ў 1899 годзе як дзяржаўная прафесійная школа і з'яўляецца часткай сістэмы Каліфарнійскага дзяржаўнага ўніверсітэта. Ён прапануе 119 праграм для атрымання ступені бакалаўра, 105 праграм для атрымання ступені магістра і 3 праграмы для атрымання ступені доктара, а таксама 22 іншыя праграмы навучання ў сямі каледжах. Галоўны кампус размешчаны ў паўднёва-заходняй частцы горада, менш чым у двух мілях ад узбярэжжа Ціхага акіяна. Ва ўніверсітэце ёсць 12 спартыўных каманд. Вучэльня класіфікуецца як доктарскі ўніверсітэт з высокай даследчай актыўнасцю. Гэта таксама іспанамоўная ўстанова. Былыя і цяперашнія выкладчыкі і выпускнікі ўніверсітэта ўключаюць 21 лаўрэата Пулітцэраўскай прэміі, 16 лаўрэатаў прэміі "Оскар", 49 лаўрэатаў прэміі "Эмі", 10 лаўрэатаў прэміі "Грэмі", 12 лаўрэатаў прэміі "Тоні", 4 мільярдэры і 1 астранаўт.

## Структура 
* Каледж вольных і творчых мастацтваў
* Каледж бізнесу
* Каледж этнічных студый
* Каледж здароўя і сацыяльных навук
* Каледж навукі і інжынерыі
* Каледж адукацыі
* Каледж прафесійнай і глабальнай адукацыі

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Каліфорнія

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты паводле алфавіта
Катэгорыя:Універсітэты Каліфорніі
Бэйянская армія

**Бэйянская армія** — кітайскае вайсковае фарміраванне, створанае ў Цынскай імперыі ў канцы XIX стагоддзя, арганізаванае па еўрапейскім узоры. Яно паслужыла асновай для далейшага рэфармавання цынскага войска. З пачатку XX стагоддзя Бэйянская армія стала адыгрываць значную ролю ў кітайскай унутранай палітыцы і падчас «» з’яўлялася адной з асноўных палітычных груповак, якая насіла назву «Бэйянская кліка». Бэйянская армія спыніла сваё існаванне пасля яе знішчэння Нацыянальна-рэвалюцыйнай арміяй падчас Паўночнай экспедыцыі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Імперыя Цын
Катэгорыя:Эра мілітарыстаў у Кітаі
Катэгорыя:Узброеныя сілы Кітая
Сан-Хасэйскі дзяржаўны ўніверсітэт

**Сан-Хасэйскі дзяржаўны ўніверсітэт** () — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў горадзе Сан-Хасэ ў штаце Каліфорнія, ЗША.

## Агульная характарыстыка 
Універсітэт заснаваны ў 1857 годзе і з'яўляецца старэйшым дзяржаўным універсітэтам на Ціхаакіянскім узбярэжжы ЗША і заснавальнікам кампуса Каліфарнійскага дзяржаўнага ўніверсітэта. Размешчаны ў цэнтры горада Сан-Хасэ, галоўны кампус месціцца на плошчы ў 62 га. Універсітэт прапануе 150 праграм атрымання ступені бакалаўра, 95 ступеняў магістра, 5 доктарскіх ступеняў. Восенню 2022 года агульная колькасць студэнтаў складала 35 751, у тым ліку амаль 8 900 аспірантаў і магістрантаў. Студэнцкая супольнасць універсітэта з'яўляецца адной з самых этнічна разнастайных у ЗША. Па стане на восень 2022 года колькасць замежных студэнтаў была самай высокай сярод усіх устаноў у сістэме Каліфарнійскага дзяржаўнага ўніверсітэта. Унверсітэт нязменна ўваходзіць у шэраг вядучых пастаўшчыкоў кадраў для тэхналагічных фірм Крамянёвай даліны.

## Структура 
* Каледж бізнесу
* Каледж адукацыі
* Каледж інжынерыі
* Каледж вышэйшай адукацыі
* Каледж здароўя і гуманітарных навук
* Каледж гуманітарных навук і мастацтваў
* Каледж прафесійнай і глабальнай адукацыі
* Каледж прыродазнаўчых навук
* Каледж сацыяльных навук

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Каліфорнія

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты паводле алфавіта
Катэгорыя:Універсітэты Каліфорніі
МАЗ-5309

**МАЗ-5309** — беларускі паўнапрывадны буйнатанажны грузавы аўтамабіль павышанай праходнасці, які выпускаецца Мінскім аўтазаводам з 2008 года. Належыць да сямейства грузавікоў МАЗ чацвёртага пакалення («сямейства МАЗ-6430»).

## Апісанне 
МАЗ-5309 — двухвосевы грузавы аўтамабіль са сталым поўным прывадам для перавозкі грузаў па ўсіх відах дарог. Выпускаецца як бартавы аўтамабіль або шасі.

Кабіна — кароткая, з нізкім дахам, двухмесная. Па заказу можа абсталёўвацца адкідным спальным месцам: для адпачынку кіроўцы трэба скласці спінкі абодвух сядзенняў, адшпіліць рамяні, якія ўтрымліваюць паліцу на задняй сценцы кабіны, і раскласці яе. Падвеска кабіны — чатырохкропкавая, спружынная, з гідрапад’ёмнікам і гідразамкамі. Для пажарных машын завод выпускае спецыяльнае шасі з падвойнай кабінай.

Мадыфікацыя *МАЗ-530905* абсталёўвалася рухавіком ЯМЗ-238ДЕ2 з турбанаддзіманнем і інтэркулерам, магутнасцю 330 к.с. Счапленне — аднадыскавае, дыяфрагменнае, адцяжнога тыпу, з гідрапрывадам і пнеўмаўзмацняльнікам. Каробка перадач — ЯМЗ-239, механічная, дзевяціступеньчатая, з планетарным дэмультыплікатарам.

Раздатачная каробка — двухступеньчатая (вышэйшая перадача — 0,98, ніжэйшая — 1,6), уніфікавана з трохвосевымі мадэлямі. Міжвосевы дыферэнцыял — блакаваны, несіметрычны. Масты — з планетарнымі ступічнымі рэдуктарамі. Міжколавыя дыферэнцыялы — блакаваныя, з электрапнеўматычным прывадам.

Падвеска — залежная, рысорная, на абодвух мастах усталяваныя стабілізатары папярочнай устойлівасці. Тармазы — барабанныя, з ABS. Колы — з шынамі 14,00х20 (аднаскатныя колы, з сістэмай рэгулявання ціску), або з шынамі 12,00х20 (у варыянце, калі на заднім мосце ўсталяваныя двухскатныя колы).

## Мадыфікацыі 
 АЦ-4-60 515М на шасі МАЗ-530927 з падвойнай кабінай МАЗ-437212]]
]]
* **МАЗ-530905** — мадыфікацыя з рухавіком ЯМЗ-238ДЕ2 магутнасцю 330 к. с.
* **МАЗ-530927** — мадыфікацыя з рухавіком Weichai Power WP10.380.
* **МАЗ-5309M4-8620-061** — мадыфікацыя з рухавіком *Mercedes-Benz OM 936 LA* экалагічнага стандарту Еўра-6 (радны, шасціцыліндравы, аб’ём — 7,7 л, магутнасць — 300 к.с., максімальны круцільны момант — 1200 Н·м.). Каробка перадач — *ZF 9S1310 TO*, механічная, дзевяціступеньчатая. Таксама мае вялікую кабіну тыпу МАЗ-5440 з нізкім дахам. Пярэдні мост — мадэлі 6432H9 (нагрузка 7 400 кг), задні — мадэлі *5309М4* (нагрузка 11 500 кг). Шыны — 395/85R20. Быў паказаны ў 2019 годзе.
* **МАЗ-5309RR** — спартыўны аўтамабіль каманды «МАЗ-СПОРТаўта».

## Спецыяльныя машыны на шасі МАЗ-5309 
* **АКСМ-950101** — вахтавы аўтобус, распрацаваны «Белкамунмаш». Прадстаўлены ў 2008 годзе. Замест грузавой платформы на шасі ўсталяваны пасажырскі кузаў-вагон, выраблены з прасаваных шклапластыкавых панэляў замацаваных да металічнага каркаса. Колькасць месцаў — 22.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
5309
Крысціна Дробыш

**Крысці́на Дро́быш**, у дзявоцтве *Каза́к* (нар. , ) — беларуская актрыса тэатра і кіно. Адна з заснавальніц праекта агучкі дзіцячых кніг «Кніжны воз».

## Біяграфія 
 Крысціна Дробыш і Матэвуш Адамскі, дырэктар Польскага Інстытута ў Мінску]]
У дзяцінстве займалася ў мастацкай школе, спартыўнай секцыі (лёгкая атлетыка), школе бальных, народных і класічных танцаў, вакальна-эстраднай студыі «Імпульс», вакальна-эстраднай студыі прадзюсарскага цэнтра «Беларусы» пад кіраўніцтвам Валерыя Шмата.

У 2013 годзе закончыла тэатральны факультэт Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў па спецыяльнасці «Акцёрскае мастацтва драматычнага тэатра і кіно» (курс народнага артыста Беларусі М. М. Кірычэнкі).

У 2013.

У снежні 2021 года праз немагчымасць працаваць па палітычных прычынах на радзіме вымушана пераехала ў Варшаву.

У 2020-2022 гадах — у незалежнай тэатральнай трупе «Купалаўцы».

Увосень 2020 года разам з Міхасём Бутыліным заснавала аўдыёвыдавецтва «Кніжны воз», якое займаецца агучванне кніг на беларускай мове.

У верасні 2023 года прыняла ўдзел у Першым кангрэсе беларускай культуры ў эміграцыі ў Варшаве, у дыскусіі «Выдавецкая справа: праблемы і магчымасці».

## Водгукі 
Журналіст тэлеканала Белсат Зміцер Міраш у сваім аглядзе дзесяці найбольш важных беларускіх кніжак 2023 года адзначыў, што *«найвышэйшай прэміі за ўнёсак у беларускую кніжную справу заслугоўвае Крысціна Дробыш… Менавіта дзякуючы ейнаму голасу беларускія дзеткі знаёмяцца з Віня-Пыхам і Пітэрам Пэнам на „Кніжным возе“, а тысячы дарослых — з творамі Святланы Алексіевіч на „Камунікаце“»*.

## Ролі ў тэатры 
* Дзяўчына («Паўлінка» Я. Купала);
* Фрэйліна («Чорная панна Нясвіжа» А. Дудараў);
* Дзяўчына («Ноч на Каляды» М. Гогаль);
* Хадоська («Людзі на балоце» І. Мележа);
* Зося («Пан Тадэвуш» А. Міцкевіча);
* Пакаёўка («Чайка» А. Чэхаў);
* Сафія («Шабаны» А. Бахарэвіча);
* Аля («Дзве душы» М. Гарэцкага);
* Таццяна («Каханне як мілітарызм» П. Гладзіліна);
* Каралева ў маладосці («Юбілей ювэліра» Н. Маколіф);
* Даша («Зямля Эльзы» Я. Пуліновіч);
* Шырлі Ўэйд («Вешальнікі» М. Макдонаха);
* Агапка («Шляхціц Завальня, або Беларусь у фантастычных апавяданнях» паводле Я. Баршчэўскага);
* Кардэлія, дачка караля Ліра («Кароль Лір» У. Шэкспір);
* Крысціна («Першы»);
* Іда, юнацтва («En souvenir de Шагал»).

## Ролі ў фільмах 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Актрысы Беларусі
Катэгорыя:Постаці Нацыянальнага акадэмічнага тэатра імя Янкі Купалы
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускай акадэміі мастацтваў
Селішча (Шклоўскі раён)

**Се́лішча** (, ) — былая вёска ў Шклоўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіла ў склад Таўкачоўскага сельсавета.

## Геаграфія 
Знаходзілася за 15 км на паўднёвы захад ад Шклова, 43 км ад Магілёва, 12 км ад чыгуначнай станцыі Латва на лініі Орша — Магілёў. Рэльеф раўнінны. На поўначы і поўдні межавала з лесам. Транспартныя сувязі па мясцовай дарозе праз вёску Таўкачы і далей па шашы Шклоў — Чарнаручча.

## Гісторыя 
Вядома паводле пісьмовых крыніц з XIX стагоддзя. У 1897 годзе вёска (22 двары, 136 жыхароў) у Таўпечыцкай воласці Магілёўскага павета Магілёўскай губерні. На аднайменным хутары, які знаходзіўся побач, 2 двары, 15 жыхароў.

Восенню 1899 года сяляне вёсак Селішча, Вадва, Малыя Лазіцы і Таўпечыцы правялі высечку памешчыцкага лесу на плошчы ў 500 дзесяцін.

У 1909 годзе ў вёсцы 29 двароў, 201 жыхар, у аднайменнай сядзібе 1 двор, 8 жыхароў.

У 1930-я гады праведзена прымусовая калектывізацыя, створаны калгас. 

У Другую сусветную вайну з ліпеня 1941 года да 27 чэрвеня 1944 года вёска пад акупацыяй Германіі.

У 1990 годзе 7 гаспадарак, 10 жыхароў, у складзе калгаса «Світанне» (цэнтр — вёска Таўкачы).

Скасавана ў 1994 годзе.

## Планіроўка 
Традыцыйна драўляныя сялянскія сядзібы былі пастаўлены ўздоўж кароткай вуліцы шыротнай арыентацыі.

## Насельніцтва 
* 1897 год — 22 двары, 136 жыхароў
* 1909 год — 29 двароў, 201 жыхар
* 1990 год — 7 гаспадарак, 10 жыхароў

## Спасылкі
Грэчаская добраахвотніцкая гвардыя

**Грэцкая добраахвотніцкая гвардыя** (, ) — самы буйны і добра арганізаваны ваенны рух добраахвотнікаў з Грэцыі, які прымаў удзел у Баснійскай вайне на баку баснійскіх сербаў.

## Гісторыя 
Першы атрад замежных добраахвотнікаў прыбыў у Боснію ў 1993 годзе. Яго колькасць не перавышала 30 чалавек. Аднак, да сакавіка 1995 года, кантынгент грэчаскіх баевікоў папоўніўся: прыбылі каля ста новых байцоў, пераважна гэта былі ўдзельнікі такіх радыкальных ультраправых арганізацый, як Хрысі Аўгі.

Грэчаская добраахвотніцкая гвардыя ўвайшла ў склад Дрынскага корпуса Узброеных Сіл Рэспублікі Сербскай. На чале замежнага фарміравання стаялі сербскія афіцэры. Большасць удзельнікаў гвардыі былі матываваныя тым, што лічылі неабходнасцю аказаць дапамогу сваім «праваслаўным братам» сербам у баі. Да гэтага іх заклікаў яшчэ арцыбіскуп Серафім.

Актыўную падтрымку ГДГ аказваў генерал Ратка Младзіч.

## Срэбраніца 
Члены фарміравання прымалі актыўны ўдзел у баях у Срэбраніцы, дзе па сцвярджэнні баснійскіх мусульман і МТБЮ была ўчыненая разня і пацярпела вялікая колькасць мусульман.

Як паведамляе агенцтва France Presse, дзясяткі грэчаскіх добраахвотнікаў прынялі ўдзел у разні мясцовых баснякоў. У верасні 1995 года чацвёра байцоў ГДГ былі ўдастоены Ордэна Белага Арла.

У 2007 годзе ў грэчаскай нацыяналістычнай газеце «Eleftheri ora Kyriakos Katharios» напісана, што члены гвардыі не ўдзельнічалі ў масавых забойствах, аднак, яны прызнавалі прысутнасць грэчаскага сцяга. Таксама было заяўлена, што ўзнагароды, атрыманыя ад сербскага кіраўніцтва, не былі звязаныя з дадзеным інцыдэнтам.

## Заўвагі 
## Спасылкі 
* Военно-добровольческое движение

Катэгорыя:Нацыянальныя воінскія фарміраванні
Катэгорыя:Ваенізаваныя арганізацыі
Катэгорыя:Югаслаўскія войны
Катэгорыя:Часці і злучэнні наймітаў
Цытаты Маа Цзэдуна

**«Цытаты Старшыні Маа»** () або **«Цытатнік»**, таксама вядома як **«Малая чырвоная кніжка»** () — кароткі зборнік важных цытат Маа Цзэдуна, упершыню апублікавана ўладамі КНР у 1964 годзе.

## Гісторыя 
«Цытаты Маа Цзэдуна» змяшчае цытаты з прамоў і іншых апублікаваных матэрыялаў Маа Цзэдуна, структураваныя па тэмах. Перакладзена на 12 мовах. Другая кніга-бестселер пасля Біблія ў гісторыі, паводле Кніга рэкордаў Гінэса.

Пасля культурнай рэвалюцыі ў Кітаі, пад кіраўніцтвам Дэн Сяапіна цытатнік забаранілі.

## Змест 
33 раздзелы
# Камуністычная партыя
# Класы і класавая вайна
# Сацыялізм і камунізм
# Правільна вырашаць супярэчнасці ўнутры народа
# Вайна і мір
# Імперыялізм і ўсе рэакцыянеры — папяровыя тыгры
# Смець змагацца і смець перамагаць
# Народная вайна
# Народная армія
# Кіраўніцтва партыйных камітэтаў
# Лінія мас
# Палітычная праца
# Узаемаадносіны паміж афіцэрамі і салдатамі
# Узаемаадносіны паміж армія і народа
# Тры дэмакратыі
# Асвета і навучанне
# Служыць народу
# Патрыятызм і інтэрнацыяналізм
# Рэвалюцыйны гераізм
# Працавітасць і беражлівасць у будаўніцтве краіны
# Абапірацца на ўласныя сілы, упарта і самааддана змагацца
# Метад мыслення і метад працы
# Даследаванне і вывучэнне
# Выкараняць памылковыя погляды
# Згуртаванасць
# Дысцыпліна
# Крытыка і самакрытыка
# Камуніст
# Кадры
# Моладзь
# Жанчыны
# Культура, мастацтва
# Вучоба

## Крыніцы 
Катэгорыя:Кнігі паводле алфавіта
Катэгорыя:Кнігі 1964 года
Катэгорыя:Культурная рэвалюцыя ў Кітаі
Катэгорыя:Літаратура Кітая
Катэгорыя:Мааізм
Танасомы

**Танасомы** — арганэлы, якія ўдзельнічаюць у транспарце танінаў з хларапластаў у вакуолі. Знойдзены ў клетках сасудзістых раслін.

## Фармаванне і функцыі 
Танасомы ўтвараюцца з тылакоідных мембран, якія распадаюцца на мноства бурбалачак, запоўненых танінамі. Паступова, гэтыя бурбалкі адпачкоўваюцца ад мембраны тылакоіда ў выглядзе маленькіх везікул дыяметрам каля 30 нм, у якіх ажыццяўляецца транспарт танінаў у вялікую вакуоль. Пры праходжанні праз мембрану хларапласту група танасом пакрываецца агульнай мембранай, утворанай з знешняй і ўнутранай мембран хларапласту. Такая група трапляе ўнутр вакуолі ў выніку ўгінання танапласту. У выніку група танасом аказваецца ўнутры вакуолі, акружаная двума мембранамі — унутранай, утворанай з мембран хларапласту, і вонкавай, утворанай з мембраны вакуолі. Таніны могуць доўгі час захоўвацца ўнутры вакуолі ў выглядзе так званых *танінавых напластаванняў.*

Унутры танасом адбываецца палімерызацыя танінаў і фармаванне паліфенолаў. Запасанне танінаў дапамагае расліне бараніцца ад паглынання траваеднымі жывёламі, раслінных патагенаў і забяспечвае абарону ад ультрафіялетавых прамянёў.

## Адкрыццё 
Танасомы былі адкрыты ў верасні 2013 года змешанай групай з французскіх і венгерскіх даследчыкаў.

Адкрыццё танасом дапамагло зразумець, як атрымаць дастаткова дубільных рэчываў, каб змяніць смак віна, гарбаты, шакаладу і іншых прадуктаў харчавання.

## Гл. таксама 
* Пластыды
* Хларапласты
* Лейкапласты

## Крыніцы 
Катэгорыя:Фізіялогія раслін
Катэгорыя:Арганелы
Катэгорыя:Клетка раслін
МАЗ-5340

**МАЗ-5340** — сямейства беларускіх буйнатанажных грузавых аўтамабіляў чацвёртага пакалення, якія выпускаюцца на Мінскім аўтамабільным заводзе з 2002 года. Машыны сталі пераемнікамі сямейства папярэдняга (трэцяга) пакалення МАЗ-5337, шмат у чым аналагічныя ім і выпускаюцца паралельна з імі.

МАЗ-5340, як і мадэлі папярэдніх пакаленняў МАЗ-500, МАЗ-5335, МАЗ-5336 і МАЗ-5337, вырабляецца як у выглядзе шасі, так і ў выглядзе бартавых цягачоў. Тэхнічна існуе магчымасць кіраваць транспартным сродкам у камплекце з прычэпам ў якасці аўтацягніка поўнай масай да 45 тон.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Аўтамабілі 2000-х
Катэгорыя:Аўтамабілі 2010-х
Катэгорыя:Аўтамабілі 2020-х
Катэгорыя:Аўтамабілі, прадстаўленыя ў 2002
5340
Саномаўскі дзяржаўны ўніверсітэт

**Саномаўскі  дзяржаўны ўніверсітэт** () — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў горадзе Ронерт-Парк у акрузе Санома ў штаце Каліфорнія, ЗША.

## Агульная характарыстыка 
Гэта адна з найменьшых устаноў сістэмы Каліфарнійскага дзяржаўнага ўніверсітэта. Вучэльня прапануе 92 праграмы атрымання ступені бакалаўра, 19 праграм атрымання ступені магістра і 11 іншых праграм навучання. Універсітэт афіцыйна з'яўляецца іспанамоўнай установай.

## Структура 
* Школа мастацтваў і гуманітарных навук
* Школа бізнесу і эканомікі
* Школа адукацыі
* Школа дадатковай і міжнароднай адукацыі
* Школа навук і тэхналогій
* Школа сацыяльных навук

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Каліфорнія

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты паводле алфавіта
Катэгорыя:Універсітэты Каліфорніі
Марская акадэмія Каліфарнійскага дзяржаўнага ўніверсітэта

**Марская акадэмія Каліфарнійскага дзяржаўнага ўніверсітэта** () — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў горадзе Вальеха ў штаце Каліфорнія, ЗША.

## Агульная характарыстыка 
Гэта частка сістэмы Каліфарнійскага дзяржаўнага ўніверсітэта і адзіная марская акадэмія на Ціхаакіянскім узбярэжжы ЗША. Вучэльня прапануе 6 праграм атрымання ступені бакалаўра і 1 праграму атрымання ступені магістра.

## Гісторыя 
* Каліфарнійская марская школа (1929–1939)
* Каліфарнійская марская акадэмія (1939–2015)
* Марская акадэмія Каліфарнійскага дзяржаўнага ўніверсітэта (з 2015)

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Каліфорнія

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты паводле алфавіта
Катэгорыя:Універсітэты Каліфорніі
Фартунат Алойзы Жулкоўскі

**Фартунат Алойзы Ганзага Жулкоўскі** (; , Навагрудчына — , Варшава) — польскі акцёр, драматург.

## Біяграфія 
. Скульптура Фартуната Жулкоўскага. Помнік, выкананы з карарскага мармуру, у 1894-1939 гадах упрыгожваў фае Вялікага тэатра. Пашкоджаны нацыстамі восенню 1944 года. Адбітую галаву адшукалі толькі ў 1964 годзе.]]
Нарадзіўся  года на Навагрудчыне.

Працаваў у Львове, з 1797 у Варшаве, дзе выдаваў гумарыстычныя часопісы, выступаў у Нацыянальным тэатры, для якога перакладаў і перарабляў камедыі з замежных моў. Аўтар камедый і вадэвіляў «Гавал на месяцы» (1805), «Палац Люцыпара» (1811), «Уваход у Літву» (1812), «Аматары дукатаў», «Гультаі» (абодва 1813), «Гувернёр» (1816), «Старапольскі шляхціц» (1821) і інш.

Памёр  года ў Варшаве. Пахаваны на Старых Павонзках.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
*