Адукацыя ў Верхнядзвінскім раёне

На 2020 год у Верхнядзвінскім раёне функцыянавала 34 установы адукацыі.

Станам на канец 2024 года ў Верхнядзвінскім раёне па-беларуску навучаецца ўсяго 1,44% школьнікаў, або 27 з 1876 вучняў. Пры гэтым паводле перапісу 2009 года 69% насельніцтва раёна пазначыла беларускую мову роднай, а паводле перапісу 2019 года такіх было 49%. Адзінай школай раёна з беларускай мовай навучання з'яўляецца Дзёрнавіцкая базавая школа. Акрамя яе ў раёне няма школ з беларускамоўнымі класамі.

## Гісторыя 
Да 60-х гадоў XIX стагоддзя школ для сельскага насельніцтва як у Віцебскай губерні, так і ў Дрысенскім павеце не існавала. У 1868 годзе штатных вучылішчаў, якія былі больш ці менш забяспечаны матэрыяльна і мелі пэўны штат служачых, у Дрысенскай воласці было шэсць.

У 1889 годзе ў павеце мелася 17 вучылішчаў Міністэрства народнай адукацыі, у якіх вучыўся 641 вучань, і 10 царкоўна-прыходскіх вучылішчаў, дзе займалася звыш 200 дзяцей.
 
Настаўнікам прыходзілася працаваць у даволі цяжкіх умовах, якія ўскладняліся тым, што на кожнага з іх прыпадала вялікая колькасць навучэнцаў. На 1 снежня 1924 года мелася 11 настаўнікаў у Дрысе, 27 на сяле, пры гэтым, калі ў школе Дрысы на 1 настаўніка прыходзілася 40 вучняў, то на сяле — 49.

У 1924—1925 навучальным годзе школы раёна былі забяспечаны падручнікамі, сшыткамі, паперай для малюнкаў. Вучні атрымалі 900 буквароў на беларускай мове, 450 іншых падручнікаў, 4 тыс. сшыткаў, 6 пудоў паперы.

Навучаннем было ахоплена ўсяго каля 50 % дзяцей раёна, і ў аддзел народнай адукацыі ад сялян паступалі заявы з просьбамі адчыніць школы ў той ці іншай вёсцы.

У 1925—1926 навучальным годзе на тэрыторыі раёна акрамя 20 беларускіх мелася 2 польскія і 1 яўрэйская школы.

У 30-я гады паступова павялічвалася колькасць вучняў. У 80 школах раёна вучылася 7144 чалавекі і працавала 168 настаўнікаў, у тым ліку 75 беларускіх, 4 яўрэйскія і 1 польскі.

Увядзенне ў 1934 годзе абавязковага сямігадовага навучання дазволіла пашырыць сетку сямігадовых школ. Ужо на 31 студзеня 1934 года мелася адна дзевяцігадовая школа, 15 сямігадовых беларускіх школ, 1 сямігадовая і 3 пачатковыя яўрэйскія школы, 3 беларуска-польскія і 58 беларускіх пачатковых школ. Большая частка школ мела свае бібліятэкі.

Паступова ў раёне пашыралася сетка сярэдніх агульнаадукацыйных школ, будаваліся новыя школьныя памяшканні. Значная частка школ была падрыхтавана да калгасаў, якія аказвалі дапамогу ва ўтрыманні школ, забеспячэнні іх палівам.

Па раёне ў 1940 годзе мелася 118 школ з 12,3 тыс. навучэнцамі, працавала 517 настаўнікаў, 8 дашкольных устаноў наведвала 280 дзяцей.

## Установы дашкольнай адукацыі 
* яслі-сад № 2;
* санаторны яслі-сад № 3;
* яслі-сад № 4;
* Асвейскі яслі-сад;
* Прыдзвінска-Бароўскі яслі-сад;
* Бігосаўскі яслі-сад;
* Антонаўскі дзіцячы сад;
* Бялькоўшчынскі дзіцячы сад;
* Валынецкі дзіцячы сад;
* Вусцянскі дзіцячы сад;
* Лявонішынскі дзіцячы сад;
* Прудзінкаўскі дзіцячы сад;
* Сакалоўшчынскі дзіцячы сад;
* Сар’янскі дзіцячы сад;
* Шайцераўскі дзіцячы сад.

## Установы агульнай сярэдняй адукацыі 
* Верхнядзвінская гімназія;
* сярэдняя школа № 2;
* Асвейская сярэдняя школа;
* Бігосаўская сярэдняя школа;
* Боркавіцкая дзіцячы сад-сярэдняя школа;
* Валынецкая сярэдняя школа;
* Галубаўская базавая школа;
* Дзёрнавіцкая дзіцячы сад-базавая школа;
* Каханавіцкая дзіцячы сад-сярэдняя школа;
* Нураўская дзіцячы сад-пачатковая школа;
* Прыдзвінска-Бароўская сярэдняя школа;
* Сар’янская сярэдняя школа;
* Шайцераўская сярэдняя школа.

## Акрамя сярэдніх, базавых і пачатковых школ у раёне функцыянуюць 
* УА «Боркавіцкі прафесійна-тэхнічны ліцэй сельскагаспадарчай вытворчасці»;
* ДУА «Сацыяльна-педагагічны цэнтр Верхнядзвінскага раёна»;
* цэнтр карэкцыйна-развіваючага навучання і рэабілітацыі;
* цэнтр пазашкольнай работы;
* ДУДА «Верхнядзвінскі раённы цэнтр дзяцей і моладзі»;
* сацыяльны прытулак.

## Літаратура 
* Как сделать образование качественным, доступным и современным // Дзвінская праўда (Верхнядзвінск). — 2017. — 12 верас. — С. 1, 4-5.
* Образование // Верхнедвинский район : справочно-информационные материалы / Отдел идеологической работы Верхнедвинского райисполкома; фото В. Л. Соловьева. — Новополоцк : О. В. Молодечкин, 2007. — С. 15.
 
## Спасылкі 
* Аддзел па адукацыі Верхнядзвінскага райвыканкама

Катэгорыя:Верхнядзвінскі раён
Верхнядзвінскі раён