open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Сцяпук

**Сцяпук** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Анатоль Якаўлевіч Сцяпук (нар. 1944) — ваенны дзеяч, генерал-маёр.
* Леанід Якаўлевіч Сцяпук (нар. 1941) — вучоны ў галіне механізацыі сельскай гаспадаркі, вынаходнік СССР.
* Сямён Яфімавіч Сцяпук (1911—1988) — супрацоўнік Міністэрства ўнутраных спраў БССР, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза.
BMW M3 DTM

**BMW M3 DTM** — гоначныя аўтамабілі маркі BMW. Выкарыстоўваліся ў чэмпіянаце DTM у 2012—2013 гады.

## Гісторыя 
Восенню 2010 года BMW абвясціла аб вяртанні ў чэмпіянат  пасля 20-гадовага перапынку. 

15 ліпеня 2011 года быў паказаны прататып. Гатовы аўтамабіль прадставілі ў лютым 2012 года. На сезон BMW выставіла шэсць машын.

## Тэхнічныя характарыстыкі 
Машыны серыі DTM прадстаўляюць сабой , толькі вонкава падобныя на дарожныя аўтамабілі. Аўтамабілі, якія ўдзельнічалі ў гонках сезонаў 2012—2013 гадоў, мелі аблічча купэ M3 *(E92)*.

## Удзел у гонках 
Аўтамабілі **BMW M3 DTM (E92)** удзельнічалі ў сезонах 2012 і 2013 гадоў. У 2012 годзе  заваяваў чэмпіёнскі тытул, а BMW атрымала перамогу ў заліку вытворцаў.

У 2014 годзе M3 былі замененыя на BMW M4 DTM.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Аўтамабілі паводле алфавіта
M3 DTM
Катэгорыя:Гоначныя аўтамабілі
Андрэй (Абрамчук)

**Мітрапаліт Андрэй** (свецкае імя *Сцяпан Васілевіч Абрамчук*; нар. , в. Тысмэныця, Івана-Франкоўская вобласць, Украіна) — украінскі архірэй ПЦУ, мітрапаліт Галіцкі.

## Біяграфія 
З 1990 года епіскап Івана-Франкоўскі і Каламыйскі УАПЦ. У чэрвені 1990 года ўузведзены ў сан архіепіскапа, з 1992 года — мітрапаліт Галіцкі, кіруючы Івана-Франкоўскай епархіяй УАПЦ.

З 2019 года мітрапаліт Галіцкі, кіраўнік Івана-Франкоўскай епархіі ПЦУ. Намеснік старшыні Сінадальнай статутнай камісіі ПЦУ.

## Спасылкі 
* Андрій (Абрамчук)
 

Катэгорыя:Епіскапы Украінскай праваслаўнай царквы Кіеўскага патрыярхата
Катэгорыя:Мітрапаліты Праваслаўнай царквы Украіны
Чарлз Тэйлар (ліберыйскі палітык)

**Чарлз Мак-Артур Ганкай Тэйлар** (; нар. 1948) — ліберыйскі дзяржаўны і палітычны дзеяч, прэзідэнт Ліберыі (1997—2003). З’яўляўся адным з самых уплывовых палявых камандзіраў Заходняй Афрыкі; ключавая фігура ў развязванні першай грамадзянскай вайны ў Ліберыі, аўтар плана ваеннага перавароту 1987 года ў Буркіна-Фасо. У перыяд свайго кіравання абвінавачваўся ва ўзбраенні і падтрымцы паўстанцаў у суседняй Сьера-Леонэ, дзе таксама ішла грамадзянская вайна. У ходзе распачатай Другой грамадзянскай вайны ў Ліберыі, Тэйлар вымушаны быў пакінуць пасаду прэзідэнта краіны і адправіцца ў эміграцыю, але пасля ён быў затрыманы, адпраўлены на лаву падсудных, прысуджаны спецыяльным судом па Сьера-Леонэ да 50 гадоў пазбаўлення волі і змешчаны ў турму ў Вялікабрытаніі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Прэзідэнты Ліберыі
Катэгорыя:Палітыкі-эмігранты
Катэгорыя:Ваенныя злачынцы
Жытлоўскі

**Жытлоўскі** — прозвішча. 

## Вядомыя носьбіты 
* Міхаіл Жазэфавіч Жытлоўскі (нар. 1952) — савецкі самбіст, майстар спорту міжнароднага класа па самба, майстар спорту па дзюдо, трэнер.
* Самуіл Восіпавіч Жытлоўскі (1870 — ?) — беларускі палітычны і яўрэйскі грамадскі дзеяч.
* Хаім Восіпавіч Жытлоўскі (1865—1943) — расійскі палітычны дзеяч.
Вэлі-Сіціскі дзяржаўны ўніверсітэт

**Вэлі-Сіціскі дзяржаўны ўніверсітэт** () — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў горадзе Вэлі-Сіці ў штаце Паўночная Дакота, ЗША.

## Агульная характарыстыка 
Заснаваная ў 1890 годзе як Вэлі-Сіціская нармальная школа, двухгадовы педагагічны каледж, у 1921 годзе яна атрымала права прысвойваць ступені бакалаўра і змяніла назву на Вэлі-Сіціскі дзяржаўны педагагічны каледж. З пашырэннем праграм за межамі педагагічнай адукацыі ў 1963 годзе вучэльня стала Вэлі-Сіціскім дзяржаўным каледжам. У 1986 годзе ён быў перайменаваны ў Паўночна-Дакотскі дзяржаўны ўніверсітэт ва Вэлі-Сіці, а праз год атрымаў сваю цяперашнюю назву.

Універсітэт прапануе больш за 65 праграм бакалаўрыяту і некалькі онлайн-праграм магістратуры, уключаючы ступень магістра адукацыі, магістра мастацтваў у галіне выкладання і магістра навук у галіне бізнес-інфармацыйных сістэм. У 2015 годзе ўніверсітэт выпусціў 302 студэнта —  самы вялікі выпуск за яго гісторыю.

Кампус універсітэта значыцца як гістарычны раён у Нацыянальным рэестры гістарычных месцаў ЗША.

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Паўночная Дакота

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Паўночнай Дакоты
Леанід Якаўлевіч Сцяпук

**Леанід Якаўлевіч Сцяпу́к** () — беларускі вучоны ў галіне механізацыі сельскай гаспадаркі. Доктар тэхнічных навук (1992), прафесар (1998).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 18 лютага 1941 года ў вёсцы Камень Лепельскага раёна Віцебскай вобласці.

З 1957 года працаваў вадзіцелем у калгасе «Калгасная праўда». У 1965 годзе скончыў Беларускі інстытут механізацыі сельскай гаспадаркі. Працаваў галоўным інжынерам саўгаса «Рошчына», дырэктарам саўгаса «Майскі», дырэктарам птушкафабрыкі «Калінінградская» (Калінінградская вобласць РСФСР).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* Степуково поле… // СБ. Беларусь сегодня
* Сцяпук Леанід Якаўлевіч // Прыдзвінскі край: гісторыя і сучаснасць
* База патентов Беларуси 
* Известный учёный, изобретатель СССР, заведующий лабораторией РУП «НПЦ НАН Беларуси по механизации сельского хозяйства», доктор технических наук, профессор Леонид Яковлевич СТЕПУК в 2016 году отметил свой 75-летний юбилей // Изобретатель № 9 (201), 2016.
* Банк патентов РФ на изобретения и промышленные образцы ФИПС Роспатента

Катэгорыя:Постаці аграрнай навукі
Катэгорыя:Постаці беларускай сельскай гаспадаркі
Катэгорыя:Вучоныя СССР
Катэгорыя:Вучоныя Беларусі
Катэгорыя:Вынаходнікі СССР
Катэгорыя:Вынаходнікі Беларусі
Катэгорыя:Супрацоўнікі НПЦ НАН Беларусі па механізацыі сельскай гаспадаркі
Катэгорыя:Аўтары падручнікаў
Яраслаў Уладзіміравіч (значэнні)

**Яраслаў Уладзіміравіч**:

* Яраслаў Уладзіміравіч (каля 978—1054) — вялікі князь кіеўскі, сын Уладзіміра Святаславіча.
* Яраслаў Уладзіміравіч Асмамысл (?-1187) — князь галіцкі, сын Уладзіміра Валадаравіча.
* Яраслаў Уладзіміравіч (пам. пасля 1207) — князь наўгародскі, сын Уладзіміра Мсціславіча.
* Яраслаў Уладзіміравіч (пам. 1245) — князь пскоўскі, сын Уладзіміра Мсціславіча.
* Яраслаў Уладзіміравіч (1388—1426) — князь малаяралавецкі (бароўска-яраславецкі), сын Уладзіміра Андрэевіча Храбрага.
Neanuridae

**Neanuridae**&nbsp;— сямейства нагахвостак. Уключае 1600 відаў. Сустракаюцца па ўсім свеце, акрамя Антарктыды. Сустракаюцца ў розных асяроддзях, пад камянямі і карой, у падсцілцы, у глебе, у гноі і ў гнілой драўніне.

## Апісанне 
Цела даўжынёй ад 0,2 да 1 см. Некаторыя віды маюць пляскатую форму. Многія віды маюць сіні, шэры або чырвоны колер, а некаторыя маюць палосы кантрасных колераў. Паверхня цела можа быць безвалосай або мець кароткія валасінкі ці ярка афарбаваныя трыхоідныя атожылкі.

## Спосаб жыцця 
Яйцы адкладаюць у глебу, подсціл, гной, гнілую драўніну, пад камяні або кару. Маладыя асобіны вельмі падобныя на маленькіх дарослых асобін, і лінька працягваецца пасля дасягнення палавой сталасці.

## Сістэматыка 
У падсямействе вылучаюць шэсць падсямействаў:
* 
* 
* 
* 
* 
* 

, Бангладэш.]]

Своеасаблівы род  мае нявызначаныя адносіны і пакуль не ўключаны не ў адно з падсямействаў.

### Роды 
Вылучаюць 96 родаў:

*  g
*  i c g
*  g
*  g
*  g
*  i c g b
*  i c g
*  g
*  c g
*  g
*  g b
*  g
*  g
*  g
*  g
*  g
*  g
*  g
*  g
*  g
*  c g
*  g
*  c g
*  g
*  c g
*  g
*  g
*  g
*  g
*  g
*  g
*  g
*  c g
*  i c g
*  g
*  g
*  g
*  g
*  g
*  c g
*  c g
*  c g
*  g
*  g
*  g
*  g
*  g
*  g
*  g
*  g
*  g b
*  g
*  g
*  g
*  g
*  g
*  i c g b
*  b
*  i c g b
*  g
*  g
*  i c g
*  c g
*  g
*  i c g
*  g
*  g
*  g
*  c g
*  g
*  g
*  g
*  g
*  g
*  g
*  c g
*  g
*  i c g b
*  g
*  g
*  g
*  c g
*  g
*  g
*  g b
*  g
*  g
*  g
*  g
*  g
*  g
*  g
*  g b
*  g
*  c g
*  c g

Крыніцы даных: i = ITIS, c = Catalogue of Life, g = GBIF, b = Bugguide.net

Катэгорыя:Сямействы насякомых
Катэгорыя:Нагахвосткі
Натусевіч

**Натусе́віч** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
*  (1927—2008) — польскі архітэктар і мастак.
* Янка Натусевіч (1894—1921 ці 1922) — беларускі грамадскі дзеяч.
*  (1940—2010) — польская грамадская дзяячка, гісторык мастацтва і археолаг.
Джон Бернтал

**Джонатан Эдвард Бернтал** (; нар. , Вашынгтон) — амерыканскі акцёр.

Пачаўшы сваю кар’еру ў пачатку 2000-х, ён набыў вядомасць, дзякуючы ролі  ў серыяле жахаў  «Хадзячыя мерцвякі» (2010–2012; 2018), дзе ён быў адным з галоўных акцёраў у першых двух сезонах. Далейшае прызнанне Бернтал атрымаў за ролю  ў тэлесерыялах Кінематаграфічнага сусвету Marvel «» (2016) і «» (2017–2019).

## Фільмаграфія 
* 2010 — «Прывід пяра» — *Рык Рыкардэлі, агент Прывіда*
* 2013 — «Воўк з Уол-стрыт» — *Брэд Боднік*
* 2016 — «Бухгалтар» — *Брэкстан*
* 2019 — «Ford супраць Ferrari» — *Лі Якока, менеджар кампаніі Ford*

## Крыніцы 
Катэгорыя:Акцёры ЗША
Катэгорыя:Акцёры тэлебачання ЗША
Катэгорыя:Акцёры XXI стагоддзя
Каралеўскі інстытут хіміі

**Каралеўскі інстытут хіміі** () — брытанская навуковая арганізацыя, заснаваная ў 1877 годзе пад назвай **Інстытут хіміі Вялікабрытаніі і Ірландыі** () з мэтай удзяліць павышаную ўвагу кваліфікацыі і прафесійнаму статусу хімікаў. Яго мэтай было забяспечыць належную падрыхтоўку і кампетэнтнасць хімікаў, як практыкаў, гэтак і аналітыкаў.

Таварыства атрымала сваю першую  13 чэрвеня 1885, а з 14 мая 1943 года кароль Георг VI прадаставіў таварыству каралеўскі патранат. З гэтага моманту яно стала **Каралеўскім інстытутам хіміі Вялікабрытаніі і Ірландыі (RICGBI)**. Гэтае перайменаванне было афіцыйна пацверджана выдачай Дадатковага статута 29 сакавіка 1944 года.

Інстытут выдаваў часопісы *«Royal Institute of Chemistry Reviews»* у 1968—1971 гадах, які пазней атрымаў назву *«Chemical Society Reviews»*, аб’яднаўшыся з іншымі выданнямі, а таксама часопіс *«Journal of the Royal Institute of Chemistry»*.

У той жа час вялікая ўвага навуцы хіміі надавалася з боку Хімічнага таварыства, якое выдавала навуковыя часопісы. У 1972 годзе пачаўся працэс аб’яднання гэтых двух арганізацый з Таварыствам Фарадэя і Таварыствам аналітычнай хіміі, і ў 1980 годзе ўзнікла Каралеўскае хімічнае таварыства.

## Прэзідэнты 
* Сэр  (1877—1880)
* Сэр  (1880—1883)
*  (1883—1888)
*  (1888—1891)
*  (1891—1894)
*  (1894—1897)
* Сэр Томас Стывенсан (1897—1900)
*  (1900—1903)
* Дэвід Говард (1903—1906)
*  (1906—1909)
* Сэр  (1909—1912)
*  (1912—1915)
*  (1915—1918)
* Сэр  (1918—1921)
* Альфрэд Чапман (1921—1924)
* Прафесар  (1924—1927)
*  (1927—1930)
* Сэр  (1930—1933)
* Сэр  (1933—1936)
* Сэр  (1936—1939)
* Уільям Аляксандр Скін Кэлдэр (1939—1940)
* Сэр Джон Джэйкаб Фокс (1940—1943)
* Аляксандр Фіндлэй (1943—1946)
*  (1946—1949)
* Сэр  (1949—1951)
* Герберт Уільям Крэмер (1951—1953)
* Сэр  (1953—1955)
* Дуглас Уільям Кент-Джонс (1955—1957)
* Уільям Уордлаў (1957—1958)
* Эрнест Ле Кесн Эрбер (1959—1961)
* Сэр Уільям Кершаў Слейтэр (1961—1963)
*  (1963—1965)
* Сэр  (1965—1967)
* Леслі Генры Уільямс (1967—1970)
* Сэр  (1970—1972)
* Фрэнк Арнольд Робінсан (1972—1974)
*  (1974—1976)
* Чарльд Норман Томпсан (1976—1978)
* Прафесар  (1978—1980)

## Крыніцы 
Катэгорыя:Навуковыя арганізацыі Вялікабрытаніі
2-і замежны парашутны полк

**2-і замежны парашутны полк** () — падраздзяленне Французскага замежнага легіёна.

Першапачаткова воінская часць заснавана як парашутны батальён. Падраздзяленне прымала ўдзел у Першай індакітайскай вайне. Потым, ужо як полк, фарміраванне змагалася ў Алжыры і падаўляла паўстанне ў правінцыі Шаба. Акрамя таго, полк удзельнічаў у аперацыях у Чадзе, Ліване, Джыбуці, Руандзе, ЦАР, Югаславіі, Габоне, Кот-д’Івуары, Рэспубліцы Конга.

У склад палка ўваходзяць каля 1310 чалавек, разбітых на 10 рот па 60 чалавек.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Узброеныя сілы Францыі
Катэгорыя:Палкі
Тамашчык

**Тама́шчык** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Таццяна Яўгенаўна Тамашчык (нар. 1977) — беларускі спецыяліст у галіне медыцынскай псіхалогіі і псіхатэрапіі.
* Уладзімір Данілавіч Тамашчык (1900—1970) — беларускі грамадскі і рэлігійны дзеяч, архіепіскап БАПЦ.
* Яўген Аляксандравіч Тамашчык (нар. 1933) — беларускі вучоны ў галіне хірургіі, рэфлексатэрапіі.
Мальчэўская

**Мальчэ́ўская** — жаночая форма прозвішча Мальчэўскі.

## Вядомыя носьбіты 
* Алена Аляксандраўна Мальчэўская (нар. 1988) — беларуская журналістка, пісьменніца, літаратурны і тэатральны крытык.
* Лізавета Мікалаеўна Мальчэўская — беларускі спецыяліст у галіне кармлення сельскагаспадарчых жывёл.
* Яўгенія Еўдакімаўна Мальчэўская (1949—2008) — беларуская паэтэса.
Аляксандра Ігнацьеўна Смоліч

**Аляксандра (Алеся) Ігнацьеўна Смоліч** (у дзявоцтве **Каткоўская**; ) — беларускі педагог, выкладчыца хіміі і біялогіі.

## Біяграфія 
Нарадзілася 12 сакавіка 1897 года па старым стылі ў Мінску. Складальніца беларускага буквара і беларускай граматыкі «Зорка».

Скончыла ў 1914 годзе Мінскія жаночыя педагагічныя двухгадовыя курсы (настаўнік пачатковай школы), у 1916 годзе вучылася ў Народным універсітэце імя А. Л. Шаняўскага ў Маскве, у 1928—1930 гадах на завочным аддзяленні Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Працавала ў Менску выкладчыцай пачатковай школы, пасля статыстыкам у Саўнаргасе БССР.

У 1931 годзе муж Аркадзь Смоліч быў сасланы ў Пермскую, а пасля ў Цюменскую вобласць. Аляксандра Смоліч з’ехала за мужам разам з трыма малымі дзецьмі. Працавала статыстыкам, пасля выкладчыцай школы у г. Ішым. У 1935 годзе скончыла курсы біяхімікаў пры Ленінградскім ІПКНА. 

З 1938 года ў горадзе Омску, куды пасля другога арышту быў пераведзены муж. Аркадзь Смоліч быў расстраляны ў Омскай турме 17 чэрвеня 1938 года, аднак Аляксандры паведамілі што ён асуджаны да 10 гадоў ссылкі без права перапіскі. Аляксандра Смоліч увесь час шукала мужа і месца яго ссылкі, толькі ў 1957 годзе ёй у даведцы аб яго рэабілітацыі было паведамлена, што «А*ляксандр Смоліч памёр 17 сакавіка 1943 года ў месцах заключэння ад інфаркту міякарда*».

У Омску працавала лабаранткай, асістэнткай Омскага педагагічнага інстытута, у 1940 годзе скончыла завочнае аддзяленне біялагічнага факультэта інстытута. Выкладала ў школах № 10 і 11, адначасова з 1947 года — у фізкультурным тэхнікуме. Навуковыя інтарэсы: ужыванне кіно ў выкладанні; пазакласная праца па прыродазнаўстве; працоўнае выхаванне школьніка ў сям’і. У 1949 годзе скончыла вячэрні ўніверсітэт марксізму-ленінізму пры Омскім гаркаме УКП бальшавікоў.

З 1958 года на пенсіі, у 1967 пераехала на Украіну да ўнука. Памерла 16 жніўня 1974 года, пахавана на могілках сяла Мыкулычы Кіеўскай вобласці.

## Сям’я 
Жонка беларускага географа Аркадзя Антонавіча Смоліча (1891—1938). Пара гадавала траіх дзяцей: Максім (нар. 1918), Ганна (нар. 1919), Марыя (нар. 1928).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Педагогі СССР
Таццяна Піліпаўна Сцяшковіч

**Таццяна Піліпаўна Сцяшко́віч** ( — ) — настаўнік, мовазнавец, кандыдат філалагічных навук (1956), Заслужаны настаўнік Беларускай ССР (1947).

## Біяграфія 
Нарадзілася ў горадзе Ігумен (сучасны горад Чэрвень, адміністрацыйны цэнтр Чэрвеньскага раёна Мінскай вобласці Беларусі). Скончыла прыходскую школу і два класы вышэйшага пачатковага вучылішча. Вучылася ў школе другой ступені
* Медаль «За працоўную адзнаку»
* Залаты ганаровы знак польска-савецкай дружбы
* Ганаровыя граматы Вярхоўнага Савета БССР, Міністэрства асветы БССР

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 
* *Крыўко М. Н.* Сцяшковіч Таццяна Піліпаўна // Беларуская мова: Энцыклапедыя. — Мн.: БелЭн, 1994. — С. 546—547. — 655 с : іл. — 10&nbsp;000 экз.

## Спасылкі 
* Великая Отечественная война в судьбах сотрудников Купаловского университета: Татьяна Стешкович  // Сайт ГрДУ
* *Даніловіч М. А. *Сцяшковіч Таццяна Філіпаўна // Лінгвістычнае краязнаўства Гродзеншчыны

Катэгорыя:Педагогі СССР
Катэгорыя:Педагогі Беларусі
Катэгорыя:Мовазнаўцы СССР
Катэгорыя:Мовазнаўцы Беларусі
Альфонсас Аўгуліс

**Альфонсас Аўгуліс** (; нар. 24 чэрвеня 1944) — літоўскі грамадскі дзеяч, дыпламат.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў в. Пелегрында, Астравецкі раён.

У 1957 годзе скончыў беларускую школу ў Рымдзюнах, у 1962 годзе — Марыямпальскую сярэднюю школу Віленскага раёна. У 1970 годзе скончыў Літоўскую акадэмію сельскай гаспадаркі па спецыяльнасці інжынер-механік.

Працаваў у розных установах і арганізацыях. Пасля аднаўлення незалежнасці Літвы ў 1990 годзе працаваў намеснікам старшыні Камісіі па рэгіянальных праблемах пры Вярхоўным Савеце.

У 1993—1994 гадах быў першым паслом Літоўскай Рэспублікі ў Рэспубліцы Беларусь. На гэтай пасадзе стаў ініцыятарам стварэння літоўскага культурнага цэнтра ў Рымдзюнах. Некалькі разоў беспаспяхова балатаваўся ў Сейм.

З 1995 годзе з’яўляўся прэзідэнтам таварыства «Kraštiečiai», старшынёй клуба выхадцаў з Гервяцкага краю («Gervėčių»), старшынёй Таварыства падтрымкі літоўцаў за мяжой, віцэ-старшынёй Літоўскага таварыства абароны правоў чалавека, членам праўлення Таварыства добраўпарадкавання Літвы і членам Віленскага савета.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Паслы Літвы ў Беларусі
Катэгорыя:Грамадскія дзеячы Літвы
Катэгорыя:Дыпламаты Літвы
Цынцынаційскі ўніверсітэт

**Цынцынаційскі ўніверсітэт** () — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам даследчага ўніверсітэта, якая месціцца ў горадзе Цынцынаці ў штаце Агая, ЗША.

## Агульная характарыстыка 
Заснаваны ў 1819 годзе як Цынцынаційскі каледж, гэта старэйшая вышэйшая навучальная ўстанова ў Цынцынаці, у якой штогод навучаецца больш за 40 тысяч студэнтаў, што робіць вучэльню другім па велічыні ўніверсітэтам у штаце Агая. 

Універсітэт мае 14 каледжаў з праграмамі ў галіне архітэктуры, бізнесу, адукацыі, тэхнікі, гуманітарных і прыродазнаўчых навук, права, музыкі і медыцыны. Медыцынскі каледж уключае навучальны шпіталь і некалькі біямедыцынскіх даследчых лабараторый. Універітэт таксама быў першай ВНУ, якая ўкараніла мадэль кааператыўнага навучання.

Вучэльня класіфікуецца як доктарскі ўніверсітэт з вельмі высокай даследчай актыўнасцю. Па дадзеных Нацыянальнага навуковага фонду ЗША, універсітэт выдаткаваў 480 мільёнаў долараў на даследаванні і распрацоўкі ў 2018 годзе, што паставіла яго на 54-е месца ў краіне.

## Структура 
* Каледж сумежных навук пра здароўе
* Каледж мастацтваў і навук
* Каледж бізнесу
* Музычны каледж-кансерваторыя
* Каледж дызайну, архітэктуры, мастацтва і планавання
* Каледж адукацыі, крымінальнай юстыцыі і сацыяльных паслуг
* Каледж права
* Каледж інжынерыі і прыкладных навук
* Каледж медыцыны
* Каледж медсястрынства
* Каледж фармацыі

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Агая

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Агая
Катэгорыя:Цынцынаці
Кліўлендскі дзяржаўны ўніверсітэт

**Кліўлендскі дзяржаўны ўніверсітэт** () — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам даследчага ўніверсітэта, якая месціцца ў горадзе Кліўленд у штаце Агая, ЗША.

## Агульная характарыстыка 
Універсітэт быў заснаваны ў 1964 годзе і адкрыты для заняткаў у 1965 годзе пасля набыцця Фэнскага каледжа, прыватнай вучэльні, якая дзейнічала з 1923 года. Універсітэт затым яшчэ паглынуў Кліўлендскую колу права Маршала ў 1969 годзе. Сёння вучэльня з'яўляецца часткай універсітэцкай сістэмы штата, мае больш за 120 тысяч выпускнікоў і прапануе больш за 200 акадэмічных праграм у васьмі каледжах. Ён класіфікуецца як доктарскі ўніверсітэт з высокай даследчай актыўнасцю.

## Структура 
* Каледж мастацтваў і навук
* Каледж здароўя
* Каледж права
* Каледж грамадскіх спраў і адукацыі
* Каледж бізнесу
* Каледж інжынерыі
* Каледж паслядыпломнай адукацыі
* Ганаровы каледж

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Агая

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Агая
Катэгорыя:Кліўленд
Талідскі ўніверсітэт

**Талідскі ўніверсітэт** () — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам даследчага ўніверсітэта, якая месціцца ў горадзе Таліда ў штаце Агая, ЗША.

## Агульная характарыстыка 
Вучэльня была заснавана ў 1872 годзе як Талідскі мастацка-гандлёвы ўніверсітэт, які зачыніўся праз шэсць гадоў. Горад Таледа зноў адкрыў яго ў 1884 годзе як Талідскую школу ручнога навучання. Прафесійна-тэхнічная школа развілася да ўзроўня ўніверсітэта да канца ХІХ стагоддзя. У 1931 годзе ўніверсітэт пераехаў у сваё цяперашняе месца. З моманту свайго заснавання ўніверсітэт фізічна пашыраўся і з часам уключыў у склад свайго кампуса больш за 100 буйных будынкаў і тэрыторыі агульнай плошчай больш за 570 га, пераўтварыў сваю акадэмічную мадэль з праграмы прафесійна-тэхнічнай і сярэдняй адукацыі ў класічны даследчы ўніверсітэт. Ён вядомы сваімі праграмамі па тэхніцы і медыцыне.

## Структура 
* Каледж мастацтваў і літаратуры
* Каледж бізнесу і інавацый
* Школа прадпрымальніцтва і інавацый у галіне здароўя
* Каледж здароўя і сацыяльных паслуг
* Каледж адукацыі
* Каледж інжынерыі
* Каледж навук пра здароўе
* каледж права
* Каледж медыцыны і навук аб жыцці
* Школа біямаркераў і пашыранага мадэлявання
* Каледж прыродазнаўчых навук і матэматыкі
* Школа экалагічна чыстай хіміі і перадавых аднаўляльных крыніц энергіі
* Каледж медсястрынства
* Каледж фармацыі і фармацэўтычных навук
* Каледж візуальных і выканальніцкіх мастацтваў
* Каледж паслядыпломнай адукацыі
* Каледж навучання дарослых і бесперапыннага навучання
* Ганаровы каледж

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Агая

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы 

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Агая
Карэліцкая ратуша

**Карэліцкая ратуша** — помнік драўлянага дойлідства XVIII ст. у Карэлічах. Знаходзілася на Рынку. Зараз не існуе.

## Гісторыя 
Вядома, што ратушы пачынаючы з XIV ст. будаваліся на пляцах у гарадах, якія атрымалі магдэбургскае права (права на самакіраванне). У гэтых будынках размяшчаўся адміністрацыйны орган горада — магістрат. I хаця ў архіўных дакументах няма звестак пра магдэбургскае права ў Карэлічах, але наяўнасць ратушы тут у XVIII ст. дае падставу вучоным лічыць, што Карэлічы мелі асобнае права на гарадское самакіраванне, нормы якога карэкціравалі магнаты Радзівілы, бо ім у той час належала мястэчка і сядзіба.

Збудаванне не захавалася. Не зберагліся і імёны майстроў, якія будавалі ратушу. Хутчэй за ўсё, гэта былі мясцовыя рамеснікі, бо цяслярская спецыяльнасць у той час была распаўсюджана ў гарадах і мястэчках Беларусі, у тым ліку ў Карэлічах.

У архіўных дакументах упамінаюцца цесляры з Карэліч Даніла Ліс і Фёдар Кракель, якія ў 1756—1758 гг. працавалі на будаўніцтве Нясвіжскага замка. Аднак лёс многіх драўляных збудаванняў таго часу аказаўся не вельмі шчаслівым. Так, не захаваліся ўзведзеныя рукамі беларускіх майстроў драўляныя палацы. Уявіць іх можна толькі па інвентарных апісаннях.

## Архітэктура 
Само памяшканне Карэліцкай ратушы займала адзін пакой. 3 двух бакоў да яе прымыкалі крамы, па 14 з кожнага боку (усяго іх налічвалася 28). У ратушу вялі дзве брамы, якія ўтваралі скразны праход па цэнтру будынка. Збудаванне з усіх бакоў акружалі прылаўкі. Вось як дакладна апісваецца ратуша ў інвентары за 1757 год: «Ратуша — пасярэдзіне базарнай плошчы. Па абодва бакі — крамы. Ёсць дзве двайныя брамы, абшытыя дошкамі, абабітыя цвікамі… 3 левага боку — 12 крам, усе з дзвярамі на завесах, з кручкамі і зашчэпкамі. Перад імі — прылаўкі. 3 другога боку, з боку сажалкі, таксама 12 крам. Па канцах такіх крам — 4. Усе гэтыя крамы, крытыя гонтам, — пад адным дахам».

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гісторыя Карэлічаў
Карэлічы
Катэгорыя:Славутасці Карэлічаў
Марыя Маліцкая

**Марыя Маліцкая** (; нар. 9 мая 1900, Кракаў — 30 верасня 1992, Кракаў) — польская актрыса тэатра і кіно.

У міжваенны час выступала ў кракаўскіх і варшаўскіх тэатрах. Падчас нямецкай акупацыі спачатку працавала, як афіцыянтка, а пасля ў калабарацыйным Тэатры камедыі (1941—1944). За гэта і цесныя сувязі з немцамі была пакарана Аб’яднаннем артыстаў польскіх сцэн (ZASP) забаронаю выступаць на сталічных сцэнах.

Пасля вайны выступала ў Шчэціне, Бельску, Лодзі, а з 1957 года да пенсіі ў 1971 годзе ізноў у Тэатры імя Юльюша Славацкага ў Кракаве.

## Фільмаграфія 
* 1927 — Магіла невядомага салдата — Нэлі, дачка Лазоўскага
* 1927 — Кліч мора — Ганка
* 1928 — Дзікунка — Іта, дачка Крушынскага
* 1929 — Шляхам ганьбы — Марыся Журкуўна
* 1930 — Янка Мызыка (фільм) — спявачка Ева Карэцкая
* 1930 — Вецер з мора — Тэрэза
* 1931 — Спакушаная — Лена
* 1931 — Небяспечны рай — Альма
* 1936 — Пан Твардоўскі — матка Твардоўскага
* 1966 — Бар’ер — прыбіральшчыца
* 1980 — Клік Клак — Карнэлія
* 1980 — Сапраўдны нявінны твар дзіцяці — Пані Брамсан

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Марыя Маліцкая ў базе filmweb.pl
* Марыя Маліцкая ў базе filmpolski.pl
* Марыя Маліцкая ў базе Filmoteki Narodowej «Nitrofilm»

Катэгорыя:Кінаактрысы Польшчы
Катэгорыя:Актрысы тэлебачання
Катэгорыя:Актрысы нямога кіно
Катэгорыя:Актрысы тэатра Польшчы
Катэгорыя:Актрысы XX стагоддзя
Сімяон (Шастацкі)

**Сімяон**, свецкае імя **Уладзімір Іванавіч Шастацкі** (нар. , в. Райкіўці, Хмяльніцкая вобласць, Украіна) — украінскі архірэй ПЦУ, мітрапаліт Вінніцка-Барскі.

## Біяграфія 
З 1996 года епіскап Уладзімір-Валынскі і Ковельскі УПЦ МП, у 2002 годзе ўзведзены ў сан архіепіскапа, у 2007 годзе прызначаны архіепіскап Вінніцкім і Магілёўска-Падольскім УПЦ МП, у 2011 годзе ўзведзены ў сан мітрапаліта, у 2013 годзе ў сувязі з падзелам епархіі змяніў тытул на мітрапаліта Вінніцкага і Барскага УПЦ МП, з 2019 года мітрапаліт Вінніцкі і Барскі ПЦУ, Сакратар Свяшчэннага Сіноду ПЦУ, кіраўнік Сінадальнай камісіі па кананізацыі святых, намеснік кіраўніка Сінадальнай Статутнай камісіі.

## Спасылкі 
* Симеон (Шостацький)
 

Катэгорыя:Мітрапаліты
Катэгорыя:Рэлігійныя дзеячы Украіны
Катэгорыя:Мітрапаліты Праваслаўнай царквы Украіны
Марыя Дзмітрыеўна Міцкевіч

**Мары́я Дзмі́трыеўна Міцке́віч** (у дзявоцтве **Каменская**, , Ашмяны, Віленская губерня, Расійская імперыя ― , Масква, СССР) ― беларуская настаўніца, жонка Якуба Коласа.

## Біяграфія 
Марыя Каменская нарадзілася ў Ашмянах Віленскай губерні 7 лютага 1891 года ў сям’і псаломніка Дзмітрыя Каменскага, які быў родам з Яраслаўля. Маці Марыі — Марыя Цімафееўна — паходзіла з сям’і памешчыцы Генрыеты Гогенлоэ, якая мела зямельныя ўладанні ў Віленскім краі. У Марыі было пяць братоў і сястра, якая памерла ў маладосці. Марыя навучалася ў духоўным вучылішчы, пасля працавала настаўніцай чыгуначнай школы ў Вільні, потым — у Пінску.

У Пінску пазнаёмілася з Якубам Коласам у 1912 годзе.

3 чэрвеня 1913 Марыя Каменская і Канстанцін Міцкевіч (Якуб Колас) пабраліся шлюбам. Вянчаліся ў Варварынскай царкве ў Пінску, якая з 1906 года належала чыгуначнаму ведамству.

У 1914 годзе нарадзіўся першы сын — Даніла. У 1917 годзе — Юрый, у 1926 годзе — Міхась.

У гады Другой сусветнай вайны жонка Коласа часта хварэла. Сям’я жыла ў эвакуацыі ў Ташкенце. На фронце прапаў без вестак сярэдні сын Юрка. У канцы 1944 года стан здароўя Марыі істотна пагоршыўся. З пачатку 1945 года яна знаходзілася ў маскоўскіх шпіталях. Памерла ў Маскве 21 мая 1945 года.

Яе перавезлі ў Мінск у труне на самалёце і пахавалі на Ваенных могілках.

## Марыя і Якуб Колас 
Менавіта з Марыі Якуб Колас «спісваў» Сымонкаву Ганну ў паэме «Сымон-музыка».

Яшчэ да вяселля Якуб Колас прысвяціў Марусі цыкл вершаў. З гэтай нізкі захаваўся толькі адзін верш — «Дзяўчыне».

Марыя была першай слухачкай, чытачкай і нават крытыкам твораў свайго мужа. Ён вельмі паважаў думкі і ацэнкі Марусі.

Руская паводле нацыянальнасці, сведчыць сын Даніла Міцкевіч, Марыя дасканала ведала і любіла беларускую мову, якая стала для яе роднай. Многім даказвала, што беларуская мова захавала больш ад старажытнаславянскай асновы, чым руская. У доме гаварылі па-беларуску, і яна часам папраўляла дзяцей у правільным вымаўленні словаў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* «Ясная зорка Якуба Коласа» // укладальніцы Вера Міцкевіч, Васіліна Міцкевіч, Мінск, Мастацкая літаратура, 2021.
* «Табой я жыў, табой жыву…» // укладальніцы Вера Міцкевіч, Васіліна Міцкевіч, Мінск, Выдавецкі дом «Звязда», 2022.

Катэгорыя:Педагогі Беларусі
Катэгорыя:Якуб Колас
Райтаўскі дзяржаўны ўніверсітэт

**Райтаўскі дзяржаўны ўніверсітэт** () — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам даследчага ўніверсітэта, якая месціцца ў горадзе Фейрборн у штаце Агая, ЗША.

## Агульная характарыстыка 
Першапачаткова адкрыты ў 1964 годзе як філіял Маямскага ўніверсітэта і Агайскага дзяржаўнага ўніверсітэта, ён стаў незалежнай установай у 1967 годзе і быў названы ў гонар піянераў авіяцыі Орвіла і Уілбура Райтаў, якія былі жыхарамі суседняга Дэйтана.

## Структура 
* Каледж бізнесу
* Каледж інжынерыі і камп'ютарных навук
* Каледж здароўя, адукацыі і сацыяльных паслуг
* Каледж вольных мастацтваў
* Каледж прыродазнаўчых навук і матэматыкі
* Школа медыцыны

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Агая

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Агая
Цэнтральны дзяржаўны ўніверсітэт

**Цэнтральны дзяржаўны ўніверсітэт** () — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў мясцовасці Уілберфорс у штаце Агая, ЗША.

## Агульная характарыстыка 
Гэта гістарнычна "чорны" ўніверсітэт, у якім большасць студэнтаў традыцыйна складаюць афраамерыканцы. Заснаваная заканадаўчым сходам штата ў 1887 годзе ў якасці двухгадовай праграмы для настаўнікаў і прамысловых работнікаў, вучэльня першапачаткова размяшчалася пры Уілберфорскім універсітэце, чатырохгадовай установе класічнай акадэмічнай вышэйшай навучальнай установе. Першапачаткова вучэльня была вядома як Аб'яднаны нармальны і прамысловы дэпартамент (фактычна — каледж). У 1941 годзе каледж атрымаў права адкрыць першую чатырохгадовую навучальную праграму, у 1947 годзе атрымаў статус незалежнай установы адукацыі і ў 1951 годзе быў перайменаваны ў Цэнтральны дзяржаўны каледж. З далейшым развіццём ён атрымаў статус універсітэта ў 1965 годзе.

## Структура 
* Каледж бізнесу
* Каледж адукацыі
* Каледж інжынерыі, прыродазнаўчых навук, тэхналогій і сельскай гаспадаркі
* Каледж гуманітарных навук, мастацтваў і сацыяльных навук

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Агая

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Агая
Генадзь Сцяфанавіч Шыманоўскі

**Генадзь Сцяфанавіч Шыманоўскі** (, ваколіцы Слуцка — ?) — беларускі палітык міжваеннай Польскай Рэспублікі, пасол польскага Сейма III, IV і V склікання (1930—1939).

## Біяграфія 
Беларус. Верагодна, з'яўляецца сынам дыякана Сцяфана Шыманоўскага, настаўніка Пацейкаўскага народнага вучылішча ў 1900 годзе.

Навучаўся ў Маскве на эканаміста. У 1924 годзе працаваў у Хрысціянскім банку ў Клецку. Пасля выконваў абавязкі дырэктара Хрысціянскага народнага банка ў Нясвіжы. З 1927 года звязаны з самакіраваннем у Навагрудку.

У 1930 годзе вылучаўся ад Беспартыйнага блоку супрацы з урадам, у выніку чаго атрымаў мандант пасла з акругі Навагрудак. У 1935 і 1938 гадах ізноў абраны ў сейм, гэтым разам у акрузе Баранавічы. Падчас сейма IV склікання выконваў функцыі сакратара Прамыслова-гандлёвай камісіі.

Арыштаваны 8 красавіка 1940 года ў Нясвіжы. Асуджаны 29 лістапада 1940 года паводле артыкула 74 Крымінальнага кодэкса БССР за «контррэвалюцыйную дзейнасць» да 8 гадоў выпраўленча-працоўных лагераў.

## Творы 
* Gienadiusz Szymanowski, Dwanaście lat — wspomnienia z lat 1927—1939, Торунь 1998, wyd. Adam Marszałek, ss. 312 

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Рэцэнзія Яўгена Мірановіча на ўспаміны Генадзя Шыманоўскага

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Слуцкім раёне
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў БССР
Катэгорыя:Беларускія парламентарыі Польскай Рэспублікі (1918—1939)
Катэгорыя:Дэпутаты Сейма Польскай Рэспублікі (1918—1939) 3 склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Сейма Польскай Рэспублікі (1918—1939) 4 склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Сейма Польскай Рэспублікі (1918—1939) 5 склікання
Сезон 2009/2010 «Мінска-2006»

У сезоне 2009/2010 баскетбольны клуб «Мінск-2006» прымаў удзел:
* Чэмпіянат Беларусі 2009/2010 ( **1 месца**),
* Кубак Беларусі 2009 ( **уладальнік**),
* Кубак выкліку ФІБА 2009/2010 (вылет з групавога этапу).

## Склад каманды 
*  Расціслаў Вяргун
*  Дзяніс Коршук
*  Дзмітрый Кузьмін
*  Аляксандр Куль
*  Джэйсан Мак-Кой
*  Дантэ Стыгерз
*  Аляксей Трасцінецкі
*  Аляксандр Фамін
*  Генры Харысан 
*  Уладзімір Шарко
*  Дзмітрый Шыловіч
*  Павел Якавіцкі

## Трэнеры каманды 
*  Андрэй Крыванос (галоўны трэнер)
*  Ігар Карнеенкаў
*  Руслан Кнацько

## Гл. таксама 
* Сезон 2008/2009 «Мінска-2006»
* Сезон 2010/2011 «Мінска-2006»

## Спасылкі 
* 2009-2010

2009/2010
Мінск-2006
Катэгорыя:2009 год у Мінску
Катэгорыя:2010 год у Мінску
Боўлінг-Грынскі дзяржаўны ўніверсітэт

**Боўлінг-Грынскі дзяржаўны ўніверсітэт** () — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам даследчага ўніверсітэта, якая месціцца ў горадзе Боўлінг-Грын у штаце Агая, ЗША.

## Агульная характарыстыка 
Галоўны акадэмічны і жылы кампус плошчай 541,5 га знаходзіцца за 24 км на поўдзень ад Таліда. Установа ў 1910 годзе атрымала статут  нармальнай школы, якая спецыялізавалася на падрыхтоўцы настаўнікаў. З часам вучэльня ператварылася з невялікай сельскай нармальнай школы ў комплексны дзяржаўны даследчы універсітэт. У 2019 годзе ўніверсітэт прапаноўваў больш за 200 праграм бакалаўрыяту, а таксама ступені магістра і доктара ў васьмі акадэмічных каледжах.

## Структура 
* Каледж мастацтваў і навук
* Каледж бізнесу
* Каледж адукацыі і развіцця чалавека
* Каледж здароўя і сацыяльных паслуг
* Каледж музычнага мастацтва
* Каледж тэхналогіі, архітэктуры і прыкладной інжынерыі
* Каледж паслядыпломнай адукацыі
* Файерлендскі каледж

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Агая

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Агая
Янгстаўнскі дзяржаўны ўніверсітэт

**Янгстаўнскі дзяржаўны ўніверсітэт** () — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў горадзе Янгстаўн у штаце Агая, ЗША.

## Агульная характарыстыка 
Універсітэт быў заснаваны ў 1908 годзе і складаецца з шасці каледжаў бакалаўрыяту і каледжа паслядпломнай адукацыі. Ён мае больш за 150 праграм бакалаўрыяту і 50 праграм магістратуры, якія абслугоўваюць больш за 11 000 студэнтаў, якія навучаюцца ад узроўня бакалаўра да ўзроўня доктара. Універсітэт таксама мае ўжо больш за 125 000 выпускнікоў па ўсім свеце.

## Структура 
* Каледж вольных мастацтваў, сацыяльных навук і адукацыі
* Каледж здароўя і сацыяльных паслуг
* Каледж творчых мастацтваў
* Каледж навукі, тэхналогій, інжынерыі і матэматыкі
* Каледж бізнес-адміністравання
* Каледж паслядыпломнай адукацыі
* Ганаровы каледж

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Агая

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Агая
Кенцкі дзяржаўны ўніверсітэт

**Кенцкі дзяржаўны ўніверсітэт** () — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам даследчага ўніверсітэта, якая месціцца ў горадзе Кент у штаце Агая, ЗША.

## Агульная характарыстыка 
Універсітэт быў заснаваны ў 1910 годзе як нармальная школа. Першыя заняткі прайшлі ў 1912 годзе ў розных месцах і ў часовых будынках, а першыя будынкі кампуса адкрыліся ў наступным годзе. З таго часу ўніверсітэт вырас і ўключае ў сябе мноства праграм бакалаўрыяту і магістратуры ў галіне мастацтваў і навук, магчымасці для правядзення даследаванняў, а таксама больш за 405 га і 119 будынкаў галоўнага кампуса ў Кенце. Універсітэт таксама ўключае сем рэгіянальных кампусаў на паўночным усходзе штата Агая.

## Структура 
* Каледж аэранаўтыкі і інжынерыі
* Каледж архітэктуры і экалагічнага дызайну
* Каледж прыкладных і тэхнічных студый
* каледж мастацтваў
* Каледж мастацтваў і навук
* Каледж бізнес-адміністравання
* Каледж камунікацый і інфармацыі
* Каледж адукацыі, здароўя і сацыяльных паслуг
* Каледж медсястрынства
* Каледж падыятрычнай медыцыны
* Каледж грамадскага здароўя
* Ганаровы каледж

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Агая

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Агая
Сямён Маркавіч Дубноў

**Сямён Маркавіч Дубноў** (, Мсціслаў — , Рыга) — гісторык, публіцыст і яўрэйскі грамадскі дзеяч, адзін са стваральнікаў і класікаў акадэмічнай гісторыі яўрэйскага народа.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў шматдзетнай, але беднай яўрэйскай сям'і ў Мсціславе, дзе першапачаткова атрымаў традыцыйнае юдэйскае выхаванне ў хедэры і ешыве на ідышы. Пазней вучыўся ў яўрэйскай казённай школе, дзе навучыўся гаварыць па-руску, аднак так і не завяршыў навучанне ў гэтай вучэльне, бо неўзабаве яна была зачынена расійскімі ўладамі. Па гэтай прычыне пазней ён самастойна вывучаў гісторыю, філасофію і лінгвістыку. 

У 1880 годзе па падробленых дакументах трапіў у Санкт-Пецярбург (у той час яўрэям было забаронена жыць у Расійскай імперыі па-за межамі так званай Мяжы аселасці). У гэты час ён пачаў пісаць для прэсы, асабліва для галоўнага яўрэйска-расейскага часопіса «Восход». Аднак у 1890 годзе ён быў вымушаны з'ехаць у Адэсу, дзе працягваў даследаванні яўрэйскай гісторыі і культуры. За кароткі час ён стаў бясспрэчным аўтарытэтам у гэтых сферах.

Актыўна ўдзельнічаў у грамадска-палітычным жыцці Расійскай імперыі. Выступаў за мадэрнізацыю яўрэйскай адукацыі і арганізацыю атрадаў самаабароны ад антысеміцкіх пагромаў. Ён таксама заклікаў надаць яўрэям усе грамадзянскія правы, у тым ліку права голасу. У 1906 годзе яму было дазволена вярнуцца ў Пецярбург, дзе ён заснаваў Яўрэйскае гісторыка-этнаграфічнае таварыства. Там жа выдаваў квартальнік «Еврейская старина» (1909-1918). Таксама ў 1906 годзе ён заснаваў Яўрэйскую народную партыю, галоўнай ідэалогіяй якой быў яўрэйскі аўтанамізм. З 1917 года быў выкладчыкам Пецярбургскага інстытута іўдаікі.

У 1922 годзе эміграваў у Коўна, пазней апынуўся ў Берліне. Яго галоўнай працай таго перыяду сталі дзесяць тамоў «Гісторыі яўрэйскага народа», упершыню выдадзеных у Германіі ў 1925-1929 гадах.

У жніўні 1933 года, пасля прыходу да ўлады Адольфа Гітлера, пераехаў зноў у Рыгу. У ліпені 1941 года Трэці Рэйх акупаваў Латвію, у выніку чаго Дубноў разам з тысячамі іншых яўрэяў апынуўся ў Рыжскім гета. 8 снежня 1941 года Дубнова разам з іншымі яўрэямі планавалася адправіць з гета ў Румбульскі лес у ваколіцах Рыгі (сёння ў межах горада). Аднак з-за таго, што ён быў занадта хворы, каб яго перавезці да месца страты, ён быў забіты непасрэдна ў Рыжскім гета і пахаваны ў брацкай магіле. 

Сёння яго імя носіць яўрэйская школа ў Рызе.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Даследчыкі яўрэйскай гісторыі
Катэгорыя:Дзеячы яўрэйскіх грамадскіх арганізацый
Катэгорыя:Гісторыкі Расіі
Катэгорыя:Ахвяры Халакоста
Катэгорыя:Пісьменнікі на ідыш
Катэгорыя:Рускія эмігранты першай хвалі ў Германіі
Катэгорыя:Рускія эмігранты першай хвалі ў Латвіі
Катэгорыя:Аўтары Энцыклапедычнага слоўніка Бракгаўза і Эфрона
Катэгорыя:Мемуарысты рускага замежжа
Сярод авечак

**«Сярод авечак»** ()&nbsp;— працяг серыі украінскіх коміксаў ад выдавецтва Vovkulaka са сцэнарыем і малюнкам Аляксандра Карашкова. Першы выпуск комікса выйшаў у 2016 годзе.

Па версіі *Gazeta.ua,* комікс *«Сярод авечак»* уваходзіць у 10 самых папулярных украінскіх коміксаў.

## Канспект 
Нешта пстрыкнула ў светапарадку, і ў вас ёсць магчымасць зірнуць на тое, што нас акружае, пад іншым вуглом. Што такое «страх быць чалавекам»? Што такое «бачыць крыўду і маўчаць»? Калі мы ператворымся ў сваіх катаў?

Ты да апошняга пазбягаеш такіх складаных пытанняў. Можа, лепш іх разагнаць на прыкладзе аднаго сабакі, які жыве ў свеце татальнага страху, хлусні і прагнасці? Жыве як баран сярод авечак...

## Гісторыя стварэння 
Першы выпуск комікса выйшаў 5 мая 2016 года. Другі выпуск комікса выйшаў 6 мая 2017 года да Kyiv Comic Con 2017. 15 кастрычніка 2017 года эксклюзіўнае выданне другога выпуску комікса з альтэрнатыўнай вокладкай было прэзентавана на Kyiv Comic Festival 2017. 24 сакавіка 2018 года выйшаў трэці выпуск комікса. 30 чэрвеня&nbsp;У 2020 годзе быў выпушчаны чацвёрты  выпуск комікса.

7 лістапада 2019 года выйшла першае зборнае выданне, якое аб'яднала першыя тры выпускі комікса. Разам са звычайным выпускам выйшла і абмежаваная версія з адмысловым белым пераплётам.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* *Сярод авечак [Архіў 2 верасня 2019 г. на Wayback Machine .]* на афіцыйным сайце выдавецтва «Ваўкулака »
*   сацыяльнай сетцы
* *Сярод авечак* на сайце Goodreads 

Катэгорыя:Коміксы Украіны
Воля (комікс)

**«Воля: The Will»** — серыя украінскіх фантастычных графічных раманаў у жанры альтэрнатыўнай гісторыі і дызельпанку, падзеі якіх разгортваюцца на фоне росквіту Украінскай Дзяржавы у 1917-1920-я гады. Па словах Вячаслава Бугаёва, ідэя стварэння комікса ўзнікла з-за недастатковай увагі з боку медыярынку да гэтага перыяду ў гісторыі дзяржавы.

## Сюжэт 
Комікс складаецца з трох звязаных паміж сабой гісторый. Падзеі адбываюцца ў альтэрнатыўным свеце, у якім украінская дзяржава захоўвае свае пазіцыі і змяняе ход сусветнай гісторыі. Пад бліскучым кіраўніцтвам гетмана Паўла Скарападскага краіна імкліва развіваецца. Аднак новае бальшавіцкае зло насоўваецца на Еўропу, пачынаюць цыркуляваць чуткі пра містычныя секты і дэманічных монстраў на саюзных франтах…

## Рэцэнзіі літаратуразнаўцаў 
Комікс атрымаў неадназначныя водгукі. Да плюсаў залічылі якасны стыль дызельпанк і арыгінальнасць сюжэту. Сярод крытычных водгукаў адзначаліся слабыя героі і сюжэт, у прыватнасці, Вадзім Ільін у часопісе «Спільне» абгрунтавана крытыкаваў ігнараванне гістарычнай рэальнасці і логікі, аднабаковасць і прапагандысцкую афарбоўку гумару.

## Экранізацыі 
* «Воля» — будучы ўкраінскі прыгодніцкі фэнтэзі-дызельпанк-баявік. Сюжэт фільма толькі часткова будзе заснаваны на аднайменным украінскім коміксе, але галоўныя героі будуць узятыя з яго.

## Крыніцы 

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 
* *Воля * на сайті Goodreads

Катэгорыя:Коміксы Украіны
Буйвітэр

**«Буйвітэр»**&nbsp;— украінскі комікс, створаны Канстанцінам Сулімай і выдадзены ў 1995 годзе. Пасля поспеху «Буйвітры» Канстанцін Суліма стварыў наступны комікс пра Тараса Бульбу.

## Сюжэт 
Баранілі нашу зямлю сапраўдныя рыцары, і самым славутым сярод іх быў малады казак Буйвітэр. Ляцеў ён на ворага з навальнічнай хмарай, нібы маланкай бліснула на яго шаблю, ніякі бусурман не схаваўся ад яго сілы. Аднойчы Гіс-Гірэй страціў Буйвітру цэлую дружыну воінаў і зазнаў найвялікшую ганьбу. Ён не змог перамагчы казака ў сумленным баі, таму вырашыў звярнуцца да цёмнага чарадзейства...

## Перавыданне 
У 2022 годзе выдавецтва «А-ба-ба-га-ла-ма-га» перавыдала комікс «Буйвітэр» у цвёрдай вокладцы.

## Крыніцы 
* Украінскі комікс і культура
* Гісторыя ўкраінскіх коміксаў
* Папулярныя ўкраінскія коміксы

Катэгорыя:Коміксы Украіны
Імунныя сывараткі

**Іму́нныя сы́вараткі**, **антысывараткі** — лекавыя прэпараты, атрыманыя з крыві чалавека або жывёл. Маюць у сабе антыцелы да розных антыгенаў.

Атрымліваюць імунныя сывараткі імунізацыяй. Могуць быць атрыманы таксама ад жывёл, якія перахварэлі інфекцыйным захворваннем.

Адрозніваюць імунныя сывараткі дыягнастычныя і лячэбна-прафілактычныя, якія падзяляюцца на антыбактэрыяльныя, антывірусныя і антытаксічныя. Да лячэбна-прафілактычных сываратак таксама імунаглабуліны, якія выкарыстоўваюцца для лячэння грыпу, шаленства, сібірскай язвы і іншых захворванняў. Таксама выкарыстоўваюцца для выз0начэння антыгеннага складу біялагічных тканак (група крыві, антыгены пухлін і трансплантантаў).

## Літаратура 
* 
* *Быков А. С., Пашков E. П.* Сыворотки иммунные (син. антисыворотки) // Большая Медицинская Энциклопедия. Изд. 3-е. / Главный редактор Б. В. Петровский.— М.: Советская энциклопедия, 1974—1989. — Т. 24.
* Сы́варатачны; Сы́варатка // 
* 
* Сы́воротки имму́нные // Ветеринарный энциклопедический словарь / Главный редактор В. П. Шишков. — М.: Советская Энциклопедия, 1981. — 639 с., 8 л. ил.
* Сыворотки имунные // Генетика. Энциклопедический словарь / Картель Н. А., Макеева Е. Н., Мезенко А. М. — Мн.: Белорусская наука, 2011. — 993 с. — ISBN 978-985-08-1311-4.

## Спасылкі 
* Immune Sera // Medical Subject Headings. National Library of Medicine

Катэгорыя:Імуналогія
Катэгорыя:Лекавыя сродкі
Катэгорыя:Медыцынская дыягностыка
Дыяген

## Старажытнагрэчаскія філосафы 
* Дыяген Апаланійскі
* Дыяген Сінопскі
МЗКЦ-79221

**МЗКЦ-79221** () — спецыяльнае колавае шасі вялікай грузападымальнасці вытворчасці Мінскага завода колавых цягачоў. Распрацоўвалася ў 1996—1997 гадах, серыйны выпуск пачаты ў 2000 годзе.

Выкарыстоўваецца як носьбіт пускавых установак ракетных комплексаў «Топаль-М» і «Ярс». Для мантажу цывільнага абсталявання выпускаецца мадыфікацыя МЗКЦ-79221-100.

## Канструкцыя 
thumb|left|Шасі МЗКЦ-79221
МЗКЦ-79221 мае дзве кабіны, якія размешчаны абапал рухавіка. Левая — двухмесцавая, правая — аднамесцавая. Абедзве выраблены са шклапластыку, абсталяваны сістэмай фільтрацыі і вентыляцыі, падагравальнікам, сродкамі сувязі і сістэмай дэгазацыі. Рама — жорсткая, ланжэроннага тыпу.

Рухавік — ЯМЗ-847.1 (дызельны, 4-тактны, V12, з непасрэдным упырскам паліва і вадкасным астуджэннем); аб’ём — 25860 см³; дыяметр цыліндра × ход поршня — 140 мм× 140 мм; магутнасць — 588 кВт (800 к. с.) пры 2100 аб/хв; максімальны круцільны момант — 3090 Н*м (315 кГс*м) пры 1400-1500 аб/хв.

Каробка перадач — гідрамеханічная.

Колавая формула — 16×16/12. Колы трох пярэдніх і трох задніх восей паваротныя. Вядучыя восі маюць цэнтральныя рэдуктары з міжвосевымі і міжколавымі дыферэнцыяламі, колавыя рэдуктары — планетарныя. Падвеска — незалежная, гідрапнеўматычная. Рулявое кіраванне мае гідраўлічны ўзмацняльнік. Тармазная сістэма — двухконтурная, з пнеўмагідраўлічным прывадам. Шыны — пнеўматычныя, 1600х600-685 (мадэль ВІ-178А або ВІ-178АУ). Усталявана сістэма рэгулявання ціску паветра ў шынах.

Электрычнае абсталяванне мае намінальнае напружанне 24В, абсталявана 4 акумулятарамі па 380 Аг.

## Тэхнічныя характарыстыкі 
* Габарыты (даўжыня×шырыня×вышыня), мм: 19560×3370×3180;
* Колавая база, мм: 1750+2400+1800+2200+1800+1800+1750;
* Падрыхтаваная маса, кг: 44000;
* Грузападымальнасць, кг: 80000;
* Поўная маса, кг: 124000;
* Максімальная хуткасць, км/г: 45;
* Ёмістасць паліўных бакаў, л: 825;
* Запас ходу па паліве, км: 500;
* Дарожны прасвет, мм: 475;
* Радыус павароту, м: 18;
* Вугал уезду: 16°;
* Вугал з’езду: 15°;
* Максімальны пераадольваемы ўздым: 55%;
* Пераадольваемы брод, м: 1,1.

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 

79221
Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі паводле алфавіта
Вядомыя асобы Х’юстана

]]
Вядомыя ўраджэнцы Х’юстана:

__NOTOC__

## А 
* Уэс Андэрсан (нар. 1969) — [амерыканскі] кінарэжысёр, сцэнарыст|, акцёр, прадзюсар.

## Б 
* Беёнсэ
* Джэймс Бейкер

## В 
* Роберт Вудра Вільсан

## Г 
* Джэніфер Гарнер
* Брытні Грайнер

## Д 
* Хілары Даф
* Майкл Дэл

## І 
* Бенард Ігнер

## К 
* Бенджамін Крават

## Л 
* Рычард Лінклейтэр

## М 
* Сімонэ Мануэль

## П 
* Місі Пайл

## С 
* Дантэ Стыгерз (нар. 1982) — амерыканскі баскетбаліст.
* Ганна Ніколь Сміт
* Патрык Суэйзі
Дантэ Стыгерз

**Дантэ Стыгерз** (нар. , Х’юстан, ЗША) — амерыканскі і беларускі баскетбаліст. Выступаў за нацыянальную зборную Беларусі.

## Кар’ера 
Сезон 2008/10 правёў у беларускім «Мінск-2006». У 2011—2012 гадах выступаў за нацыянальную зборную Беларусі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Баскетбалісты ЗША
Катэгорыя:Баскетбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Беларусі па баскетболе
Свірская гара

**Сві́рская гара́** — помнік прыроды мясцовага значэння ў г. п. Свір Мядзельскага раёна. Насыпная гара, схілы ўкрыты лесам. Пагорак мае вельмі стромкія схілы і ўзвышаецца над навакольнай мясцовасцю на 12—15 м. Усходняя частка пагорка разбурана кар'ерам. Статус з 1970 года. Плошча складае 0,5 га. Мае гістарычную (археалагічны помнік) і культурную каштоўнасць. Месца адпачынку.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Свір (гарадскі пасёлак)
Катэгорыя:Геаграфія Мядзельскага раёна
Катэгорыя:Узгоркі Беларусі
Катэгорыя:Помнікі прыроды мясцовага значэння Мінскай вобласці