54-ы Масачусецкі пяхотны добраахвотніцкі полк

**54-ы Масачусецкі пяхотны добраахвотніцкі полк** () — першае рэгулярнае воінскае фарміраванне ў гісторыі ЗША, якое складалася цалкам з афраамерыканцаў, акрамя афіцэраў. 54-ы полк быў створаны ў 1863 годзе і прымаў удзел у Грамадзянскай вайне паміж паўночнымі і паўднёвымі штатамі.

Пасля заканчэння баявых дзеянняў у арміі ЗША былі створаны рэгулярныя падраздзяленні, якія складаліся з чарнаскурых кавалерыстаў (гл. ). У 2008 годзе падраздзяленне было адноўлена як частка нацыянальнай гвардыі штата Масачусетс, якая выконвае цырыманіяльныя функцыі (54th Massachusetts Volunteer Regiment).

## Гісторыя 
### Фарміраванне 
Дазвол на фармаванне палка быў дадзены ў сакавіку 1863 года губернатарам штата Масачусетс Джонам Эндру пасля прыняцця «Пракламацыі аб вызваленні рабоў». Ваенны міністр ЗША Эдвін Стэнтан паклапаціўся, каб усімі «каляровымі» часткамі кіравалі белыя афіцэры. Камандзірам палка быў прызначаны палкоўнік Роберт Гулд Шоу, а яго намеснікам — падпалкоўнік Норвуд Пенроўз Хэлоўэл. Для гэтай мэты Шоу і Хэлоўэл, якія раней мелі званне капітанаў, былі, як і многія афіцэры афраамерыканскіх частак, адразу павышаны да адпаведных чыноў, абыходзячы прамежкавыя званні і Гарт Уілкінсан Джэймс, брат пісьменніка Генры Джэймса. Многія афіцэры выраслі ў сем’ях абаліцыяністаў, і частка з іх прыйшла з рэкамендацыяй ад губернатара Эндру. Таксама ў склад афіцэраў увайшоў малодшы брат падпалкоўніка Хэлоўэла, Эдвард, які пасля смерці Шоу быў павышаны да палкоўніка і камандаваў 54-м палком да канца вайны. 24 з 29 афіцэраў палка ўжо паспелі паваяваць, але толькі шасцёра з іх раней мелі афіцэрскае званне. Уэндэл Філіпс і Эдвард Пірс выступілі перад чарнаскурымі ў царкве на Джой-стрыт, заклікаючы слухачоў запісвацца ў полк. Усяго вярбоўкай актыўна займаліся каля сотні чалавек, у тым ліку прыхаджане царквы на Джой-стрыт і члены спецыяльнага камітэта, створанага губернатарам Эндру, і афраамерыканскіх вайскоўцаў, і белых афіцэраў у выпадку трапляння ў палон чакала смяротнае пакаранне. У студзені 1863 года маніфест быў зацверджаны Кангрэсам Канфедэрацыі. У адпаведнасці з ім, і радавых салдат, і іх белых афіцэраў патрэбна было перадаваць уладам штатаў, дзе салдаты былі рабамі. Паколькі пасля паўстання Нэта Тэрнера ў большасці паўднёвых штатаў «паўстанні рабоў» душыліся з дапамогай драконаўскіх мер, прысуд, хутчэй за ўсё, аказаўся б смяротным.

### Баявыя дзеянні 
54-ы полк урачыста пакінуў Бостан 28 мая 1863 года і быў урачыста сустрэты ў горадзе Б’юфорт, Паўднёвая Караліна. Чарнаскурых салдат віталі мясцовыя афраамерыканцы і абаліцыяністы (некаторыя з іх прыбылі з Бостана год таму назад, каб у якасці місіянераў прыняць удзел у Порт-Раяльскім эксперыменце). У Б’юфорце 54-ы полк далучыўся да 2-га палка добраахвотнікаў Паўднёвай Караліны — часткі, набранай з вызваленых рабоў, пад камандаваннем палкоўніка Джэймса Мантгомеры:

Полк атрымаў славу 18 ліпеня 1863 года, калі ўзначаліў напад на форт Вагнер каля горада Чарльстан, Паўднёвая Караліна. 272 чалавекі з 600 атакуючых былі «забітыя, параненыя або ўзятыя ў палон». У гэтым баі загінулі палкоўнік Шоу і 29 яго падначаленых; яшчэ 24 чалавекі памерлі ад ран, 15 былі ўзятыя ў палон, 52 прапалі без вестак, і 149 былі параненыя. Больш сур’ёзных страт у адным баі 54-ы полк не меў за ўсю вайну. Хоць федэральныя войскі так і не змаглі ўзяць і ўтрымаць форт (нягледзячы на тое, што захапілі ўчастак сцяны падчас першага штурму), 54-ы стаў шырока вядомы дзякуючы праяўленай адвазе, і гэта падзея спрыяла фарміраванню новых афраамерыканскіх палкоў, што, па словах прэзідэнта Лінкальна, адыграла важную ролю ў перамозе Поўначы. Праз шмат дзесяцігоддзяў сяржант Уільям Харві Кэрні быў узнагароджаны Медалём Пашаны за тое, што ён выхапіў амерыканскі сцяг з рук забітага сцяганосца і пранёс яго да варожых пазіцый і назад. Хоць да таго моманту гэтай узнагароды былі ўдастоены іншыя афраамерыканцы, подзвіг Кэрні быў першым па часе, за які чарнаскуры быў узнагароджаны Медалём Пашаны.

У той час, пакуль 54-ы полк удзельнічаў у штурме Чарльстана, у Нью-Ёрку тлеючыя расавыя забабоны выліліся ў бунт. На набярэжнай і ў Ніжнім Іст-Сайдзе афраамерыканцаў збівалі, катавалі і лінчавалі белыя натоўпы, раззлаваныя спробай заклікаць іх на вайну; бунтаўшчыкі смяротна паранілі пляменніка сяржанта Роберта Сіманса, смяротна параненага і ўзятага ў палон пры штурме форта Вагнер. Натоўп абрынуў свой гнеў на чарнаскурых з-за ўпэўненасці, што менавіта яны паслужылі прычынай вайны. Аднак гераізм 54-га палка дапамог уціхамірыць гнеў такога кшталту.

Пад камандаваннем палкоўніка Эдварда Хэлоўэла 54-ы полк прыкрываў адступленне сіл Поўначы ў баі пры Олусці. У лістападзе 1864 года ў складзе негрыцянскай брыгады, якой камандаваў палкоўнік Альфрэд Хартуэл, 54-ы полк беспаспяхова атакаваў апалчэнне канфедэратаў у баі пры Хані-Хіл. У сярэдзіне красавіка 1865 года полк удзельнічаў у баі каля млына Бойкіна — невялікай сутычцы ў Паўднёвай Караліне, якая аказалася адным з апошніх баявых сутыкненняў грамадзянскай вайны.

## У кіно 
* «» — мастацкі фільм 1989 года, у якім распавядаецца пра гісторыю палка, пра штурм форта Вагнера.

## Спасылкі 
* На інаўгурацыі Абамы пройдзе ўшанаванне афраамерыканскіх добраахвотнікаў-удзельнікаў грамадзянскай вайны — america.gov

Катэгорыя:Палкі Злучаных Штатаў Амерыкі
Катэгорыя:Грамадзянская вайна ў ЗША
Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі
Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 1863 годзе