open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Лямус на Гарадніцы

**Лямус на Гарадніцы** — будынак на тэрыторыі Гарадніцы ў Гродне, размешчаны па адрасе вул. Дзяржынскага, 1а. Помнік гаспадарчага і жыллёвага дойлідства.

Дом будаваўся у 2-й палове XVIII ст. ў часы развiцця мануфактурнай вытворчасцi А. Тызенгаўза як склад. У пачатку XX ст. выкарыстоўваўся як начлежка, пасля 1939 г. — жылы дом.

## Архітэктура 
Лямус на Гарадніцы ўяўляе мураваны двухпавярховы з мансардай будынак, прамавугольны ў плане, з нерэгулярнай сiстэмай унутранай планiроўкi. Накрыты высокiм вальмавым дахам. Усходні фасад сiметрычны, з невялікім рызалітам у цэнтры. Цэнтральныя часткі заходняга, паўночнага і паўднёвага фасадаў гладкія, з сіметрычна размеркаванымі вокнамі. Вокны другога паверха малыя квадратныя i значна заглыбленыя ў тоўшчу сцяны. Вокны першага паверха нiзкiя прамавугольныя. Цагляныя коміны высокія, шматпрыступкавыя. Перакрыццi, унутраныя перагародкi i вузкая двухмаршавая лесвiца з высокiмi прыступкамi — драўляныя. Інтэр'ер зменены.

## Гл. таксама 
* Лямус брыгіцкага кляштара

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Гаспадарчыя пабудовы Беларусі
Катэгорыя:Жылыя будынкі Беларусі
Катэгорыя:Славутасці Гродна
Катэгорыя:Збудаванні Гродна ў стылі барока
Катэгорыя:Гарадніца
Катэгорыя:Вуліца Дзяржынскага (Гродна)
Задзвея

**Задзве́я** (, ) — вёска ў Баранавіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Вольнаўскага сельсавета. Размешчана за 30 км на паўднёвы ўсход ад Баранавічаў, за 16 км ад чыгуначнай станцыі Пагарэльцы на лініі Баранавічы — Мінск, на рацэ Дзвеі.

## Гісторыя 
Вядома з XV стагоддзя як маёнтак у Новагародскім павеце, належаў Чамровічам, з 1464 года да 1471 года — Гаштольдам.

У XVII—XVIII стагоддзях маёнтак Задзвея — уласнасць шляхцічаў Макушынскіх і Чачотаў. Чачоты пабудавалі тут касцёл і палац (не захаваліся).

У 1909 годзе ў Жухавіцкай воласці Навагрудскага павета Мінскай губерні, дзейнічала царкоўна-прыходская школа.

З 1921 года ў складзе Польскай Рэспублікі, у Паланэцкай гміне Баранавіцкага павета Навагрудскага ваяводства. Побач з вёскай размяшчаўся фальварак Задзвея, у якім 11 дамоў, 41 жыхар.

На пачатку Другой сусветнай вайны, у 1939 годзе мясцовасць занята Чырвонай Арміяй і далучана да БССР. З 15 студзеня 1940 года ў Гарадзішчанскім раёне Баранавіцкай вобласці.

З канца чэрвеня 1941 года да ліпеня 1944 года вёска акупіравана нямецкімі войскамі. У ліпені 1944 годзе зноў занята Чырвонай Арміяй. На франтах 2-й сусветнай вайны загінула 28 вяскоўцаў.

З 8 студзеня 1954 года ў Гарадзішчанскім раёне Брэсцкай вобласці. Да 20 мая 1957 года ўваходзіла ў склад Паланечкаўскага сельсавета, пасля — у склад Галынкаўскага сельсавета. З 25 снежня 1962 года ў Баранавіцкім раёне.

## Інфраструктура 
* Магазін
* Сярэдняя школа (з 1986 года працуе краязнаўчы музей)

## Насельніцтва 
* 1 двор, 32 жыхары (1909)
* 134 дамы, 778 жыхароў (1921)
* 961 жыхар (1959)
* 719 жыхароў (1970)
* 166 двароў, 265 жыхароў (1998)
* 131 гаспадарка, 237 жыхароў (2005)

## Славутасці 
* Сядзіба Чачотаў

Задзвея. Лядоўня.jpg|Сядзіба Чачотаў. Лядоўня
Задзвея. Стайня.jpg|Сядзіба Чачотаў. Стайня
Задзвея. Флігель-кухня.jpg|Флігель-кухня

## Вядомыя асобы 
* Генадзь Іванавіч Козел (1930—2006) — беларускі паэт і настаўнік.
* Іван Мікітавіч Серада (1879—1943) — дзяржаўны дзеяч, навуковец, педагог. Першы старшыня Рады Беларускай Народнай Рэспублікі.
* Генадзь Аляксандравіч Фалей — беларускі мастак.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Вольнаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Баранавіцкага раёна
Адкрыты чэмпіянат Аўстраліі па снукеры 2011

**Адкрыты чэмпіянат Аўстраліі 2011** — прафесійны рэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 18 па 24 ліпеня 2011 года на арэне стадыёна Бендыга, у Бендыга, Аўстралія. Адкрыты чэмпіянат Аўстраліі 2011 стаў 13-м розыгрышам турніру. Прызавы фонд турніру склаў А$, з якіх А$ атрымаў пераможца.

Катэгорыя:Адкрыты чэмпіянат Аўстраліі па снукеры
Катэгорыя:Ліпень 2011 года
Адміністрацыйны падзел Вялікабрытаніі

Злучанае Каралеўства Вялікабрытаніі і Паўночнай Ірландыі складаецца з 2 адміністрацыйна-палітычных частак (гістарычных правінцый):

Вялікабрытаніі:
* Англіі (9 рэгіёнаў, 6 метрапольных графстваў, 28 неметрапольных графстваў, 55 унітарных адзінак, Вялікі Лондан і астравы Сілі),
* Уэльса (9 графстваў, 3 гарады, і 10 гарадоў-графстваў),
* Шатландыі (32 вобласці),
Паўночнай Ірландыі:
* Паўночнай Ірландыі (6 графстваў , 26 раёнаў).

## Гісторыя 
thumb|250px|left
З 1801 года, калі адбылося аб'яднанне Вялікабрытаніі і Ірландыі, да 1922 года, калі была заснавана Ірландская Незалежная Дзяржава, краіна афіцыйна называлася Аб'яднаным Каралеўствам Вялікабрытаніі і Ірландыі. Яна размешчана на пяці тысячах астравоў. Нармандскія астравы і Востраў Мэн фармальна не з'яўляюцца часткай Злучанага Каралеўства, але яны маюць з ім асобыя адносіны. Нармандскія астравы ў X стагоддзі ўваходзілі ў склад герцагства Нармандскага і засталіся ў падданстве англійскай кароны пасля яго канчатковага падпарадкавання Францыі ў XV стагоддзі. Востраў Мэн да 1266 года знаходзіўся пад намінальным суверэнітэтам Нарвегіі, а пад прамое кіраванне брытанскай каронай перайшоў у 1765 годзе. У нашы дні гэтыя тэрыторыі маюць уласныя заканадаўчыя сходы і сістэмы законаў, а на востраве Мэн ёсць таксама свая сістэма падаткаабкладання. Брытанскі ўрад адказны толькі за іх прадстаўніцтва на міжнароднай арэне і знешнюю абарону.

Гістарычнае развіццё абумовіла ўнутрыдзяржаўны падзел Злучанага Каралеўства. Тэрыторыя буйных астравоў падзелена на наступныя досыць буйныя часткі: Паўночная Ірландыя, Паўночная Шатландыя, Паўднёвая Шатландыя, Паўночны Усход, Паўночны Захад, Ёркшыр і рэгіён Хамбер, Усходні Мідлендс, Заходні Мідлендс, Уэльс, Усходняя Англія, Паўднёвы ўсход, Паўднёвы Захад і вобласць Вялікага Лондана. Таксама існуе і іншы падзел – на графствы, усяго іх 72. Графства (перад указаннем горада) абавязкова пішуць у паштовым адрасе адной ці дзвюма літарамі – скарочана. Спіс гэтых скарачэнняў ёсць на любой пошце. Органаў мясцовай улады кантралююць жыллёвае будаўніцтва, адукацыю, сацыяльнае забеспячэнне, паліцыю і пажарную службу. Яны фінансуюцца за кошт сродкаў, атрыманых ад муніцыпальных падаткаў, мясцовых падаткаў і датацый цэнтральнага ўрада.

## Гл. таксама 
* Адміністрацыйны падзел Англіі
* Адміністрацыйны падзел Уэльса
* Адміністрацыйны падзел Шатландыі
* Адміністрацыйны падзел Ірландыі
Графствы Паўночнай Ірландыі

300px|thumb|right|250px|Адміністрацыйны падзел Паўночнай Ірландыі
**Паўночная Ірландыя**, адна з чатырох частак Вялікабрытаніі, складаецца з шасці графстваў Ольстэра, якія вядомыя пад абрэвіятурамі **FATLAD** і **FATDAD**.

Да пачатку 1970-х гадоў Паўночная Ірландыя складалася з шасці традыцыйных графстваў і двух гарадоў-графстваў (Белфаст і Дэры). Пасля рэформы 1973 года графствы не маюць уласнай адміністрацыі, а падзелены на 26 раёнаў з уласнымі органамі. Тым не менш, захоўваецца выдача аўтамабільных нумароў, паштовых кодаў па графствах.

## Гл. таксама 
* Раёны Паўночнай Ірландыі
* Графствы Ірландыі
* Адміністрацыйны падзел Вялікабрытаніі
Вобласці Уэльса

thumb|right|280px|Адміністрацыйная карта Уэльса
Актам аб мясцовым кіраванні 1994 года, зацверджаным Парламентам Вялікабрытаніі, Уэльс падзелены на 22 унітарныя адміністрацыйныя адзінкі. У іх лік уваходзяць: 9 графстваў, 3 гарады і 10 гарадоў-графстваў. Унітарныя адзінкі, нягледзячы на розніцу ў назве статусу, маюць роўныя правы.

Некаторыя назвы абласцей Уэльса адрозніваюцца ад тых, якія былі вызначаны Актам 1994 года. Наступныя змены былі ўнесены Актам 1996 года і дзейнічаюць з 2 красавіка 1996 года:
* Вобласць «Аберкануі і Колуін» пераназвана ў Конуі;
* Вобласць «Англсі» — у Востраў Англсі;
* Вобласць «Карнарваншыр і Мерыянетшыр» — у Гвінед;
* Вобласць «Кардыганшыр» — у Керэдыгіян;
* Вобласць «Ніт і Порт Толбат» — у Ніт — Порт-Толбат.

## Вобласці Уэльса 
''Вобласці з'яўляюцца графствамі, калі не пазначаны * (для гарадоў) ці † (для гарадоў-графстваў)''

## Гл. таксама 
* Адміністрацыйны падзел Вялікабрытаніі
* Традыцыйныя графствы Уэльса

## Спасылкі 
* Тэкст Акта аб мясцовым кіраванні 1994 г. на сайце OPSI
Традыцыйныя графствы Уэльса

Пад **традыцыйнымі графствамі Уэльса** разумеецца сукупнасць адміністрацыйна-тэрытарыяльных адзінак, якая склалася пасля яго заваявання і ўключэння ў дзяржаўную сістэму Англіі.

Асновы гэтага падзелу былі закладзены каралём Эдуардам I у Рудланскім статуце 1284 г. Паводле статуту, з тэрыторый, якія ўваходзілі ў канфедэрацыю Лівеліна Апошняга, былі ўтвораны пяць графстваў, далучаныя да каралеўскага дамена. Лорды Валійскай маркі захавалі сваё фактычна незалежнае становішча ў знак прызнання іх заслуг у заваяванні Уэльса.

У такім выглядзе Уэльс праіснаваў да 1535 г., калі Генрых VIII анексаваў тэрыторый астатніх лордстваў Маркі (да гэтага моманту многія з іх ужо ўвайшлі ў склад каралеўскіх уладанняў як маёмасць, якая належала памерламу). Гэта акцыя была праведзена з мэтай парадкавання і ўніфікацыі адміністрацыйнай сістэмы Англіі. У рамках праграмы, якая праводзілася ўрадам Томаса Кромвеля,  была ўтворана сістэма падзелу Уэльса на трынаццаць графстваў, якая праіснавала да адміністрацыйнай рэформы 1888 г.

## Традыцыйныя графствы 
# *Графствы, утвораныя ў 1284 г.*
# *Графствы, утвораныя ў 1535 г.*
# *Графства Пембрук і лордства Гламарган, якія існавалі да заваявання Уэльса Эдуардам I.*

## Гл. таксама 
* Вобласці Уэльса

## Спасылкі
Адміністрацыйны падзел Ірландыі

.]]
**Ірландыя** складаецца з 4 (гістарычных) правінцый, якія падзелены на 32 (гістарычныя) графствы. З 9 графстваў Ольстэра шэсць адносяцца да Паўночнай Ірландыі і тым самым да Злучанага Каралеўства Вялікабрытаніі і Паўночнай Ірландыі.

## Правінцыі 
thumb|right|250px|Правінцыі Ірландыі

У Рэспубліцы Ірландыі правінцыі не адыгрываюць ролі ў кіраванні дзяржавай, але адыгрываюць вялікую ролю ў спорце. Ліга Ольстэра па рэгбі ахоплівае ірландскую і брытанскую частку правінцыі.

## Графствы 
Графства (; часам перакладаецца як *акруга*) — асноўная адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Ірландыі — гэта адносіцца як да Рэспубліцы Ірландыя, так і да Паўночнай Ірландыі. У наш час на востраве Ірландыя налічваецца 32 графствы, 26 з іх уваходзяць у склад Рэспублікі Ірландыі, 6 — у склад Паўночнай Ірландыі.

Графства Дублін падзелена на чатыры акругі ці адміністрацыйныя графствы: Данліры-Ратдаўн, Фінгал, Паўднёвы Дублін і ўласна горад Дублін, якія не з’яўляюцца самастойнымі графствамі. Гэтак жа графства Тыперэры падзелена на дзве акругі ці адміністрацыйныя графствы: Паўночны Тыперэры і Паўднёвы Тыперэры.

Пяць гарадоў у Рэспубліцы Ірландыя маюць асобы статус («сіці»). Дублін — сталіца краіны, мае статус адміністрацыйнага графства, астатнія чатыры (Голуэй, Корк, Лімерык, Уотэрфард) — пашыраныя паўнамоцтвы.

Паўночная Ірландыя падзелена на 26 адміністрацыйных раёнаў, а шэсць Ольстэрскіх графстваў маюць традыцыйны характар.

## Населеныя пункты 
Населеныя пункты Ірландыі падзяляюцца на некалькі класаў:
* Сіці (city),
* Бора (borough),
* Малыя гарады, таўны (town).
* Перапісное паселішча (census town)
** (перапісны) пасёлак (unincorporated towns)
** вёска (village)
* Асобна вылучаюць прыгарадныя тэрыторыі (suburban area) для буйных гарадоў і наваколлі (environs) для іншых гарадоў.

## Гісторыя 
Графствы ўзніклі ў перыяд англа-нарманскага панавання, пасля XII стагоддзя.

## Гл. таксама 
* ISO 3166-2:IE


Катэгорыя:Спісы:Еўропа
Група перыядычнай сістэмы

**Група** перыядычнай сістэмы — паслядоўнасць хімічных элементаў з аднатыпнаю электроннаю будоваю, упарадкаваная па ўзрастанню зараду ядра. Інакш кажучы, група — гэта слупок у перыядычнай табліцы хімічных элементаў.

Нумар групы вызначаецца колькасцю электронаў на вонкавай абалонцы атама (валентных электронаў) і, як правіла, адпавядае найвышэйшай валентнасці атама.

У кароткаперыядным варыянце перыядычнай сістэмы групы падзяляюцца на **падгрупы** — **галоўныя** (ці падгрупы A), якія пачынаюцца з элементаў першага і другога перыядаў, і **пабочныя** (падгрупы В), якія ўключаюць *d*-элементы. Падгрупы таксама маюць назвы па элементу з найменшым зарадам ядра (як правіла, па элементу другога перыяду для галоўных падгруп і элементу чацвёртага перыяду для пабочных падгруп). Элементы аднае падгрупы валодаюць падобнымі хімічнымі ўласцівасцямі.

З нарастаннем зараду ядра ў элементаў аднае групы з-за павелічэння ліку электронных абалонак павялічваюцца атамныя радыусы, у выніку адбываецца зніжэнне электраадмоўнасці, узмацненне металічных і аслабленне неметалічных уласцівасцей элементаў, узмацненне аднаўленчых і аслабленне акісляльных уласцівасцей утвораных імі рэчываў.

## Нумарацыя груп 
З 1989 года Міжнародны саюз тэарэтычнай і прыкладной хіміі (IUPAC) у якасці асноўнага варыянта перыядычнай сістэмы зацвердзіў доўгаперыядычную форму. У сувязі з гэтым IUPAC рэкамендуе суцэльную нумарацыю груп: арабскімі лічбамі ад 1 да 18.

Нягледзячы на гэта, працягваюць ужываць традыцыйныя сістэмы нумарацыі з выкарыстаннем рымскіх лічбаў і лацінскія літары, розныя для Амерыкі і Еўропы.

Сучасная сістэма нумарацыі ўтрымлівае наступныя групы (старыя сістэмы, еўрапейская і амерыканская, прыведзены ў дужках):

* Група 1 (IA, IA): шчолачныя металы
* Група 2 (IIA, IIA): шчолачназямельныя металы
* Група 3 (IIIB, IIIA): падгрупа скандыю
* Група 4 (IVB, IVA): падгрупа тытану
* Група 5 (VB, VA): падгрупа ванадыю
* Група 6 (VIB, VIA): падгрупа хрому
* Група 7 (VIIB, VIIA): падгрупа марганцу
* Група 8 (VIIIВ, VIIIA): падгрупа жалеза
* Група 9 (VIIIВ, VIIIA): падгрупа кобальту
* Група 10 (VIIIВ, VIIIA): падгрупа нікелю
* Група 11 (IB, IB): падгрупа медзі
* Група 12 (IIB, IIB): падгрупа цынку
* Група 13 (IIIA, IIIB): падгрупа бору
* Група 14 (IVA, IVB): падгрупа вугляроду
* Група 15 (VA, VB): падгрупа азоту
* Група 16 (VIA, VIB): падгрупа кіслароду (халькагены)
* Група 17 (VIIA, VIIB): галагены
* Група 18 (VIIIA, VIIIB): інертныя газы

## Зноскі 
*
Катэгорыя:Перыядычная сістэма элементаў
Accipiter meyerianus

**Accipiter meyerianus** — від драпежных птушак роду  сямейства .

## Назва 
Яго відавая назва дадзена ў памяць  (1840—1911), нямецкага антраполага і арнітолага, які збіраў калекцыі ў Галандскай Ост-Індыі.

## Арэал 
Насяляе ў Інданезіі, на Папуа-Новая Гвінеі і Саламонавых Астравах.

Яго натуральная вобласць пражывання — гэта субтрапічныя або трапічныя вільготныя нізіны лясы і субтрапічныя або трапічныя вільготныя .

Катэгорыя:Ястрабіныя
Адкрыты чэмпіянат Балгарыі па снукеры

**Адкрыты чэмпіянат Балгарыі** (, таксама вядомы як *Victoria Bulgarian Open* — ад назвы спонсара) — прафесійны нізкарэйтынгавы турнір па снукеры. Ён быў заснаваны ў 2012 годзе, калі праходзіў у гатэлі Princess Hotel, а з 2013 года праходзіць у зале «Універсіяда» ў Сафіі, Балгарыя. Адкрыты чэмпіянат Балгарыі з'яўляецца чацвёртым нізкарэйтынгавым турнірам у еўрапейскім туры серыі PTC сезона 2015/2016 і адным з шасці міні-рэйтынгавых першынстваў, якія праходзяць у кантынентальнай частцы Еўропы. З сезона 2013/2014 прызавы фонд кожнага турніру еўрапейскага туру складае €125,000, што болей, чым у два разы менш, чым самы малы прызавы фонд рэйтынгавага турніру у сезоне 2015/2016.

У 2015 годзе турнір праходзіў на працягу пяці дзён у пачатку лістапада (адкрыты чэмпіянат Балгарыі 2013 года праходзіў у чэрвені, а розыгрыш 2014 года — у кастрычніку), а ў апошнюю нядзелю былі згуляныя матчы 1/8 фіналу, чвэрцьфіналы, паўфіналы і фінальны двубой спаборніцтва.

Фармат адкрытага чэмпіянату Балагарыі ўключае ў сябе два кваліфікацыйныя раунды, якія праходзяць у першыя дні турніру і ў якіх могуць прыняць удзел усе жадаючыя аматары за пэўную плату (у 2012 і 2013 гадах праходзіла толькі па аднаму кваліфікацыйнаму раунду, а ў 2014 годзе — тры). У асноўную стадыю трапляюць 104 сеяных прафесіяналаў (аўтаматычна) і 24 пераможца апошняга кваліфікацыйнага раунда, якія гуляюць на выбыванне, пачынаючы з 1/64 фіналу.

Дзеючым пераможцам турніру з'яўляецца Марк Ален, які перамог Раяна Дэя ў фінальным матчы розыгрышу 2015 года. Да гэтага тытул адкрытага чэмпіянату Балгарыі выйгравалі Джад Трамп (2012), Джон Хігінс (2013) і Шон Мёрфі (2014).

## Вынікі 
### Фіналісты турніру 
### Пераможцы турніру па краінах
Ястрабы

**Ястрабы** (*Accipiter*) — род драпежных птушак сямейства . Гэта стройныя птушкі з кароткімі шырокімі сагнутымі крыламі і доўгім прамым хвастом. У іх доўгія кіпцюрыстыя лапы, якія яны выкарыстоўваюць для забойства сваёй ахвяры і вострая кручкаватая дзюба. У дарослых птушак папярочнапаласатая афарбоўка ніжняга боку цела, верх шэры, палёт у парэнні нехарактэрны. Самкі ў ястрабаў, як правіла, буйней за самцоў.

Ястрабы часта падпільноўваюць сваю ахвяру з засады на ўзвышшы або з паветра, пасля чаго вокамгненна каменем злётаюць ўніз, хапаючы яе. У асноўным яны сілкуюцца дробнымі птушкамі і сысунамі.

Ястрабы — лясныя птушкі з шырокімі арэаламі. Жывуць ястрабы ў асноўным у лясных або кустовых масівах.

## Віды 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Падборка артыкулаў і краявідных нарысаў на сайце «Пернатые драпежнікі Расіі» 

Катэгорыя:Роды птушак
Катэгорыя:Ястрабіныя
Голуб лаўравы

**Columba junoniae** — птушка сямейства галубіныя. Эндэмік Канарскіх астравоў, астравоў Пальма, Тэнэрыфэ і Гамера.

## Апісанне 
*Columba junoniae* даўжынёй 38 см. Апярэнне пераважна чырвона-карычневага колеру. Галава і шыя, а таксама хвост светла-шэрай афарбоўкі. Характэрнай прыкметай з'яўляецца шырокая і светлая аблямоўка хваста.

## Месцапражыванне 
Асноўным месцам пражывання з'яўляюцца лаўравыя лясы.

## Размнажэнне 
Гняздуецца на дрэвах, адкладаючы адзінае крэмава-белае яйка. Птушаня вылупляецца праз 18-19 дзён.

## Папуляцыя 
Папуляцыя налічвае ад 1000 да 2000 птушак.

Катэгорыя:Галубы
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1916 годзе
Катэгорыя:Птушкі Еўропы
Катэгорыя:Эндэмікі Канарскіх астравоў
Euphorbia arbuscula

**Euphorbia arbuscula** — від раслін роду  сямейства .

## Асяроддзе пражывання i распаўсюджванне 
Эндэмік архіпелага Сакотра (Емен). Месцы росту — сухія зараслі кустоў, трапічныя і субтрапічныя лясы.

## Экалогія 
Расліна з’яўляецца істотным элементам корму жывёл у сухі сезон. Калі колькасць жывёл значна павялічыцца або наступіць чарада засушлівых гадоў, тады колькасць *Euphorbia arbuscula* можа хутка скарачацца. Невялікая колькасць раслін расце на астравах  і Самха (астравы архіпелага Сакотра) асабліва ўразлівыя.

## Сістэматыка 
Расліна было апісана Ісаакам Бейлі Бальфурам у , апісанне ўпершыню апублікавана ў 1884 годзе

## Літаратура 
* Miller, A. 2004. *Euphorbia arbuscula*. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Bajado el 21-08-07.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Эндэмікі Сакотры
Катэгорыя:Эндэмікі Емена
Катэгорыя:Малачай
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1884 годзе
Dama dama mesopotamica

**Dama dama mesopotamica** — падвід лані, які распаўсюджаны ў Пярэдняй Азіі.

## Апісанне 
*Dama dama mesopotamica* буйнейшая за лань, яе рогі большыя і менш галінастыя.

## Арэал 
На сённяшні дзень гэты падвід практычна вымер, прадстаўнікі жывуць толькі на невялікай тэрыторыі ў Хузестане на поўдні Ірана, у двух невялікіх запаведніках ў Мазендэране на поўначы Ірана, на поўначы Ізраіля і на востраве на возеры Урмія на паўночным захадзе Ірана і некаторых частках Ірака. Раней іх арэал распаўсюджваўся ад Месапатаміі і Егіпта да Кірэнаікі і Кіпра. Для жыцця гэтыя лані аддаюць перавагу адкрытай лясістай мясцовасці. У цяперашні час іх разводзяць у заапарках і парках у Іране, Ізраілі і Германіі. Існуючая папуляцыя можа пакутаваць ад  і адсутнасці генетычнай разнастайнасці. З 1996 года іх паспяхова  з гадавальніка ў Кармелі ў дзікую прыроду на поўначы Ізраіля і больш за 650 асобін зараз жывуць у Галілеі, на горнай градзе Кармель і ў раёне ракі .

## Літаратура 
* Juliet Clutton-Brock, A natural history of domesticated animals (London, British Museum 1978)

## Спасылкі 
* Dama dama mesopotamica

Катэгорыя:Аленевыя
Катэгорыя:Дзічына
Катэгорыя:Сысуны Азіі
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1875 годзе
Хібініт

**Хібініт** — магматычная шчолачная горная парода. Назва пароды паходзіць ад назвы горнага масіва Хібіны. З'яўляецца буйназярністай разнавіднасцю нефелінавага сіеніту. Парода ўтрымлівае эўдыяліт (сілікаты цырконія). Выкарыстоўваецца ў будаўніцтве як аднайменны . У прыродзе сустракаецца ў выглядзе буйных масіваў у вобласці развіцця шчолачных парод. Напрыклад, гэтую пароду можна знайсці на Кольскім паўвостраве ў Хібінскіх тундрах.

## Склад 
Асноўныя складнікі:
* Шчолачны палявы шпат
* Нефелін
* Эгірын
* 

## Уласцівасці 
* Насычанасць (чысціня) зялёнага колеру — (9-10 %)
* Каляровы тон — 558 нм
*  — 16-19 %
* Буйназярністыя структура, табліцава-трахітоідная тэкстура

## Літаратура 
*  — С. 16.
* 

Катэгорыя:Абліцавальныя матэрыялы
Катэгорыя:Мінералы цырконію
Катэгорыя:Мінералы алюмінію
Марскія качачкі

**Марскія качачкі** (*Lepadomorpha*) — падатрад вусаногіх ракападобных.

## Апісанне 
Даўжыня цела да 6 см, укрыта пяццю-шасцю даволі тонкімі вапністымі пласцінкамі. Ракавіна авальная, злёгку закругленая. Афарбоўка разнастайная. Цела знаходзіцца ў ракавіне спіной уніз. Пярэдняя частка галавы ператворана ў падоўжаную (да 75 см) голую або лускаватую сцяблінку, якой жывёлы прымацоўваюцца да субстрату. На канцы яе маюцца астаткі антэнул. На задняй частцы галавы размешчаны звернуты ўверх рот на канцы ротавай сцяблінкі. На брушным баку груднога аддзела шэсць пар грудных канцавін з доўгімі шчацінкамі. Адразу за апошняй парай ножак знаходзіцца кароткае рэдукаванае брушка. Мускулы забяспечваюць змканне створак ракавіны, з якой высоўваюцца час ад часу доўгія грудныя ножкі.

## Пашырэнне 
Пашыраны пераважна ў трапічных морах, трапляюцца да глыбіні 8 км. Жывуць на дне, прымацоўваюцца да скал, камянёў або прадметаў ці жывёл (кігы, чарапахі і інш.), некаторыя ўтвараюць своеасаблівы паплавок і трымаюцца пад паверхняй вады.

## Асаблівасці біялогіі 
Кормяцца пераважна планктонам, водарасцямі, адфільтроўваюць іх з дапамогай двухгалінастых ножак.

Гермафрадыты і раздзельнаполыя.

Лічынкі вядуць пелагічны спосаб жыцця, пакуль не знойдуць субстрат у верхніх слаях вады, да якога яны маглі б прымацавацца. Тады яны ствараюць вапнавую ракавіну. Часам канцэнтрацыя *Lepadomorpha* на паверхні настолькі вялікая, што яны не могуць расці ў шырыню. Тады яны становяцца доўгімі і тонкімі, як вялікі аловак.

## Сістэматыка 
Вылучаюць тры сямействы:
* 
* 
* 

## Промысел і выкарыстанне 
Некаторыя ядомыя.

## Літаратура 
* *Нагорская Л.* Марскія качачкі // 
* *Круглова О. Ю.* Класс Crustacea — Ракообразные: метод. рекомендации. В 2 ч. Ч. 1. Низшие ракообразные. — Минск: БГУ, 2014. — 41 с.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Вусаногія
Кранаг

.]]
**Кранаг** () — назва, якая выкарыстоўваецца ў Шатландыі і Ірландыі для штучнага ці натуральнага вострава, які выкарыстоўваецца як месца для жыцця. З берага на кранаг можна было патрапіць па каменным ці драўляным мосце. Між тым, слядоў гэтых пабудоў да нас дайшло вельмі мала.

Назва паходзіць ад , што азначае «дрэва» і адносіцца таксама да драўляных платформаў, збудаваных на мелкаводдзі ў мясцовых азёрах, галоўным чынам у эпоху неаліту. 

Відаць, найбольш старажытным кранагам з'яўляецца астравок *Eilean Domhnuill* на Норт-Уісце — ён быў збудаваны ў перыяд неаліту, каля 3800-3200 гг. да н.э. Кранагі часта будаваліся ў эпоху жалезнага веку аж да надыходу Сярэднявечча, гэта значыць тады ж, калі будаваліся брохі і дуны.

Найбольш высокая канцэнтрацыя кранагаў у Шатландыі выяўлена ў рэгіёне Дамфрыс і Галаўэй. Таксама вялікая колькасць кранагаў знойдзена на Шатландскім высакагор'і і ў Ірландыі.

У наш час рэканструяваныя кранагі можна пабачыць на шатландскім возеры Лох-Тэй і ў Крагаўнавене ў Ірландыі.

Пры раскопках археалагічнага помніка ў Ліснакрагеры (Lisnacrogher) (графства Антрым, Ірландыя), адкрытага ў XIX стагоддзі, знойдзена вялікая колькасць матэрыялаў латэнскай культуры, у прыватнасці, ножны для мячоў, тыповыя для кельцкага мастацтва.

## Спасылкі 
* The Scottish Crannog Centre
* Définition d’un crannog
* Crannog de Loch Midgale
* Royal Commission on the Ancient and Historical Monuments of Scotland  Base de données des sites archéologiques d'Écosse, incluant des crannogs
* Crannog de Craggaunowen

Катэгорыя:Дагістарычныя Брытанскія астравы
Катэгорыя:Гісторыя Шатландыі
Катэгорыя:Гісторыя Ірландыі
Катэгорыя:Архітэктурна значныя будовы
Катэгорыя:Неаліт Еўропы
Катэгорыя:Кельцкая архітэктура
Катэгорыя:Штучныя астравы
Падар

Назву **Падар** маюць:

## Астравы 
* Пада́р — востраў у Інданезіі

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Магілёўская вобласць
** Па́дар — вёска ў Круглянскім раёне
* Мінская вобласць
** Пада́р — вёска ў Чэрвеньскім раёне
Трэска

**Трэска**: 

* Анры Эдуард Трэска, французскі інжынер-механік
* Востраў Трэска, другі па велічыні востраў у архіпелагу Сілі
Інтэрнэт у Азербайджане

**Азербайджанскі Інтэрнэт**, або **Інтэрнэт у Азербайджане** (у адным са значэнняў гэтага шматзначнае тэрміна) — частка Інтэрнэту на тэрыторыі Азербайджана і звязаныя з ім прадпрымальніцкая дзейнасць, грамадская дзейнасць, культура, палітычная і злачынная дзейнасць. У асноўным на азербайджанскай мове, але таксама на англійскай і рускай мовах. Многія азербайджанскія сайты маюць версіі на розных мовах, асабліва ў англійскай і рускай мовах.

Азербайджан адным з першых з краін былога СССР увайшоў у інтэрнэт-супольнасць (у 1991 годзе, правайдэр — Intrans). Першыя азербайджанскія сайты з'явіліся ў канцы XX стагоддзя, у цяперашні час іх лік перавышае дзесяткі тысяч. Па апошніх дадзеных колькасць сайтаў, якія карыстаюцца даменам .az дасягае 8921. Улічваючы, што кошт нацыянальнага дамена з кастрычніка 2006 года зніжана на 33 % (кошт 20 AZN), ёсць усе перадумовы да далейшага росту іх колькасці. З 2005 года ў Азербайджане вялікім попытам карыстаецца высакахуткасны інтэрнэт (512 кбіт/з да 24000 кбіт/с). На ўсіх тэлефонных станцыях ўстаноўлена абсталяванне для падлучэння высакахуткаснага інтэрнэту. У 2009 годзе ў Азербайджане пачалося выкарыстанне новых пакаленняў сетак 3G , 4G (WiMAX) . У іншых раёнах Азербайджана таксама даступны высакахуткасны інтэрнэт.

Па дадзеных дакладу «IFAP Annual World Report 2009», падрыхтаваным ЮНЕСКА, узровень ўкаранення інтэрнэт-тэхналогій у Азербайджане складае 50 % ад усяго насельніцтва. На сённяшні дзень Інтэрнэтам карыстаюцца 4.485.100 грамадзян Азербайджана.

## Інтэрнэт правайдэры Азербайджана 
* Аlfanet (AzDataNet)
* Avirtel
* Az.StarNet
* AzEduNet
* Azeronline
* Azertelecom
* Azeurotel
* АzQtel (Sazz )
* Aztelekom
* Bakinternet
* Caspel LTD (Caspel LTD)
* Connect (Connect)
* Eurosel (Eurosel)
* DataPlus
* Delta Telecom
* Intrans
* LiderKart
* Oxygen (Azerin)
* Seabak (Seanet)
* Smart
* SuperOnline
* Ultel
* Uninet (Stream)

## Спасылкі 
* Delta Telecom Statistics — AZ-IX Summary, Azerbaijan Providers  
* Local Internet Registries offering service in Azerbaijan 


Азербайджан
Тайгет

**Тайгет** (, МФА: [taˈiʝɛtɔs]) — горны хрыбет працягласцю 75 км. Найвышэйшы пункт — 2404 м, гара Аёс-Іліяс. Знаходзіцца на Балканах у Грэцыі на поўдні паўвострава Пелапанес. Складаецца пераважна з крышталічных сланцаў і вапнякоў. Найбольш высокія вяршыні зімой пакрываюцца снегам. Ля ўсходніх схілаў знаходзіцца горад Спарта.

Катэгорыя:Горныя сістэмы Еўропы
Катэгорыя:Горы Грэцыі
Парнон

**Парнон** (стар.-грэч. Πάρνον, ) — горны хрыбет у Грэцыі. Знаходзіцца на паўднёвым усходзе паўвострава Пелапанес. Даўжыня каля 100 км, вышыня да 1935 м. Усходні схіл круты, заходні спадзісты. Схілы пакрытыя хмызнякамі. На вяршынях расце хваёвы і піхтавы лес.

Катэгорыя:Горныя сістэмы Еўропы
Катэгорыя:Горы Грэцыі
Адміністрацыйны падзел Швецыі

Тэрыторыя Швецыі падзелена на 21 **лен** (; традыцыйна — губерня). Лены ў сваю чаргу падзелены на 290 гарадоў і камун.

Кожны лен мае ўласнае кіраўніцтва — губернскую адміністрацыю (*:sv:länsstyrelse*), якая складаецца з губернатара (*:sv:landshövding*) і губернскіх саветнікаў (*:sv:länsråd*), якое прызначае ўрад Швецыі і якое з'яўляецца яго прадстаўніком, а таксама прадстаўніком парламента — рыксдага. Задачай адміністрацыі з'яўляецца каардынацыя мясцовага кіравання ў адпаведнасці з палітыкай урада і рыксдага і, разам з тым, з улікам мясцовых асаблівасцей і патрабаванняў.

Акрамя таго, у кожным лене маецца выбарны орган мясцовага самакіравання — ландстынг (*:sv:landsting*). Адной з галоўных задач ландстынга з'яўляецца забеспячэнне сацыяльнага і медыцынскага абслугоўвання ў лене.

Прадстаўнічыя органы гарадоў - гарадскія думы (*:sv:stadsfullmäktige*), якая выбіраецца насельніцтвам, выканаўчыя - гарадскія ўправы (*:sv:stadsstyrelse*), якія складаюцца з гарадскіх саветнікаў (*:sv:borgarråd*), якія выбіраюцца гарадской думай.

Прадстаўнічыя органы камун - камунальныя думы (*:sv:kommunfullmäktige*), якія выбіраюцца насельніцтвам, выканаўчыя - камунальныя ўправы (*:sv:kommunstyrelse*), якія складаюцца з камунальных саветнікаў (*:sv:kommunråd*), якія выбіраюцца камунальнай думай.

## Спіс ленаў 
!style="border: 1px solid grey; border-left: 0px;" | 
|}

Кожны лен у сваю чаргу складаецца з муніцыпалітэтаў ці *камун* (), якіх у наш час налічваецца 290.

## Гісторыя 
Падзел краіны на лены быў уведзены ў 1634 па ініцыятыве графа Акселя Оксеншэрна з мэтай мадэрнізацыі сістэмы кіравання. Падзел на лены замяніла сабой падзел на правінцыі. У выніку паражэння ў вайне супраць Расіі 1808—1809 і па ўмовах заключанага ў 1809 Фрыдрыхсгамскага мірнага пагаднення Швецыя была вымушана перадаць Расіі свае ўсходнія тэрыторыі — цяперашнюю Фінляндыю і Аландскія астравы. Разам з гэтым зведаў вялікія змены падзел краіны на лены, але сама мадэль захавалася дагэтуль. У Фінляндыі першапачатковая сістэма ленаў захавалася да 1997, калі была праведзена рэформа, якая паменшыла іх колькасць.

### Рэарганізаваныя і скасаваныя лены 
* Гётэбарг і Бохус — уключаны ў склад Вестра-Гёталанд,
* Скарабарг — уключаны ў склад Вестра-Гёталанд,
* Эльвсбарг — уключаны ў склад Вестра-Гёталанд,
* Мальмёхус — уключаны ў склад Сконэ,
* Крысціянстад — уключаны ў склад Сконэ,
* Копарберг — пераназваны ў Даларна,
* Нючэпінг — пераназваны ў Сёдэрманланд,
* Хернёсанд — уключаны ў склад Вестэрнорланд,
* Худыксваль — уключаны ў склад Вестэрнорланд,
* Эланд — аб'яднаны з ленам Кальмар,
* Норланд — паасобны на лены Вестэрботэн і Вестэрнорланд.

## Стары падзел 
Падзел Швецыі на правінцыі (), які існаваў раней, а таксама больш агульны падзел на рэгіёны () цяпер страцілі палітычнае значэнне, але захавалі немалую культурную і гістарычную значнасць. Акрамя таго, назвы рэгіёнаў Гёталанд, Свеаланд і Норланд часта выкарыстоўваюцца ў геаграфічным кантэксце.

## Гл. таксама 
* Рэгіёны Швецыі
* Правінцыі Швецыі
* Камуны Швецыі

## Спасылкі 
* http://www.lst.se/english/index.htm .
Станін

**Стані́н** (ад  — волава), **алавяны калчадан**, **звонавая руда** — мінерал класа сульфідаў, сульфід медзі, жалеза і волава, CuFeSnS.

Утрымлівае 22—31 (29,58) % медзі, 1—14 (12,99) % жалеза, 22—28 (27,5) % волава, 29,8 % серы, а таксама цынк (да 11 %), сурму, серабро, кадмій, свінец і інш. Крышталізуецца ў тэтраганальнай сінганіі. Шчыльнасць 3,5—4,5 г/см³. Крохкі, непразрысты, з металічным бляскам. Цвёрдасць 3—4,5 па шкале Моаса. Электраправодны.

Радовішчы станіну ў Балівіі, Вялікабрытаніі, Канадзе, Расіі, Таджыкістане, Чэхіі і інш. Пры значных канцэнтрацыях выкарыстоўваецца ў якасці руды на волава.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Сайт КаталогМинералов. Ru 
* Stannite (Stannit)  
* 

Катэгорыя:Мінералы
Катэгорыя:Сульфіды (мінералы)
Катэгорыя:Руды
Aviceda jerdoni

**Aviceda jerdoni** — від драпежных птушак роду  сямейства .

Катэгорыя:Ястрабіныя
Terra Australis Incognita

**Terra Australis Incognita** або **Terra Australis Ignota** (з лац.: *Невядомая паўднёвая зямля*) — уяўны кантынент, у існаванне якога еўрапейскія географы верылі да пачатку XIX ст.

## Гісторыя 
Ідэя існавання паўднёвага кантынента ўзнікла ў антычнасці і звычайна прыпісваецца Арыстоцелю, хаця магла быць распрацавана раней. Упершыню *Terra Australis* паказана на картах Пампонія Мелы (I ст. н. э.) і Клаўдзія Пталемея (II ст. н. э.). Старажытнагрэчаскія і рымскія географы прытрымліваліся думкі, што Зямля мае форму шара і што даследаваны імі свет складае толькі каля чвэрці ўсёй паверхні. Паколькі гравітацыя ім была не вядома, лічылася, што Зямля не перакульваецца ў прасторы дзякуючы сіметрычнаму размяшчэнню на ёй мацерыкоў. Для поўнага захавання сіметрыі павінен быў існаваць паўднёвы мацярык.

Паўднёвы мацярык маляваўся на сярэднявечных картах, аднак сапраўдная цікавасць да яго з’явілася толькі пасля адкрыцця Новага Свету. У 1523 г. гіпатэтычная Terra Australis Incognita ўпершыню была адлюстравана на глобусе. Вялікім прыхільнікам і папулярызатарам ідэі існавання невядомай зямлі на поўдні быў знакаміты фламандскі картограф Герард Меркатар. На карце Меркатара 1569 г. Terra Australis Incognita паказана як буйны кантынент, які абгінаў паўднёвы ўскраек Вогненнай Зямлі, але далей паднімаўся на поўнач, утвараў глыбокі заліў на поўдні Індыйскага акіяна і працяглы паўвостраў на месцы злучэння Індыйскага і Ціхага акіянаў.

У XVII — XVIII стст. быў арганізаваны шэраг экспедыцый іспанскіх, галандскіх, французскіх і брытанскіх мараплаўцаў у пошуках Terra Australis Incognita, падчас якіх былі зроблены значныя геаграфічныя адкрыцці ў паўднёвым паўшар’і, у тым ліку адкрыты і даследаваны Аўстралія, Новая Зеландыя, Новыя Гебрыды і г. д. Пасля другой экспедыцыі Джэймса Кука стала зразумела, што буйнога кантынента, як меркаваў Меркатар, на поўдні няма. Разачараваны Джэймс Кук наогул ставіў пад сумненне, што ён калі-небудзь будзе адкрыты з-за неспрыяльных умоў навігацыі. У 1817—1824 гг. трансфармаваная назва невядомага кантынента была канчаткова замацавана за Аўстраліяй. У 1820 г. амерыканскі кітабой Натаніэль Палмер, расійская экспедыцыя на чале з Ф. Ф. Белінсгаўзенам і брытанская экспедыцыя на чале з Эдвардам Брансфілдам адкрылі Антарктыду.

## Славутыя вандроўнікі ў пошуках Terra Australis Incognita 
* Педра Фернандэс дэ Кірас
* Вілем Карнеліс Схаўтэн
* Абел Янсзан Тасман
* Філіп Картэрэт
* Жан Батыст Бувэ дэ Лазье
* Жан-Франсуа дэ Лаперуз
* Джэймс Кук
* Джордж Ванкувер
* Фадзей Фадзеевіч Белінсгаўзен
* Жуль Себасцьен Сезар Дзюмон-Дзюрвіль
* Эдвард Брансфілд
* Натаніэль Палмер

## Спасылкі 
* Terra Australis Incognita
* Terra australis incognita 
* Great Southern Land: The maritime exploration of Terra Australis

Катэгорыя:Выдуманая геаграфія
Катэгорыя:Выдуманыя кантыненты
Катэгорыя:Гісторыя Аўстраліі
Катэгорыя:Гісторыя Новай Зеландыі
Катэгорыя:Антарктыда
Nettapus auritus

**Nettapus auritus** — птушка сямейства качыных.

## Апісанне 
Даўжыня 30-33 см, маса 260—285 г. Спіна і хвост цёмна-зялёныя, крылы цёмныя з белымі люстэркамі, жывот белае, бакі, грудзі ярка-рудыя. Ногі вельмі кароткія, цёмныя. На галаве і шыі ў самца развіты прыгожы чорна-бела-зялёны малюнак, дзюба жоўтая. У самкі галава і шыя светлыя з бураватымі рыскамі, дзюба аліўкавая. Радужына цёмная.

## Арэал 
Насяляе ў Афрыцы на поўдзень ад Сахары і на Мадагаскары, трымаецца на вадаёмах розных тыпаў. Сілкуецца воднымі раслінамі і бесхрыбтовымі.

## Размнажэнне 
Аселы від. Перыяд размнажэння не залежыць ад сезону года. У кладцы 6-12 яек, наседжванне — 23-24 дня. Пухавікі чорна-белыя.

Катэгорыя:Качыныя
Катэгорыя:Птушкі Афрыкі
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1783 годзе
Альтанкавыя птушкі

**Альтанкавыя птушкі**, **альтаншчыкі**, **буданнікі** (*Ptilonorhynchidae*) — сямейства пеўчых птушак атрада вераб'інападобныя. 8 родаў, 18 відаў. Жывуць у трапічных лясах Новай Гвінеі з прылеглымі астравамі і на поўначы і ўсходзе Аўстраліі. Найбольш вядомы .

## Апісанне 
Даўжыня 22-40 см. Апярэнне бурае, цёмна-сіняе або фіялетавае. У большасці моцная дзюба і ногі, кароткі хвост. Многім відам характэрны палавы дымарфізм: самцы прыгажэйшыя за самак. Робяць з галінак і травы своеасаблівыя буданы або альтанкі  (адсюль назва) даўжынёй да 1 метра, вышынёй да 50 см для спароўвання. Пляцоўку перад імі ўпрыгожваюць пер'ем, ракавінамі, бліскучымі каменьчыкамі, насякомымі, кветкамі. Гнёзды на дрэвах. У кладчы 1-3 яйкі. Наседжвае самка. Усёедныя. Здольныя да гукапераймання.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Вераб’інападобныя
Мірчынк

**Мірчынк** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Георгій Фёдаравіч Мірчынк, беларускі і савецкі геолаг
* Міхаіл Фёдаравіч Мірчынк, савецкі геолаг
Boswellia

**Boswellia** — род дрэў сямейства , распаўсюджаных у трапічных раёнах Афрыкі і Азіі, самыя вядомыя віды растуць па схілах гор паўвострава Самалі, вострава Сакотра і ў Паўднёва-Усходняй Аравіі.

Сярэдняга і невялікага памеру дрэвы ці кусты.

## Віды 
Род уключае каля 30 відаў, некаторыя з іх:
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
** 
* 
* 

Катэгорыя:Бурзэравыя
Катэгорыя:Смаланосныя расліны
Катэгорыя:Таксоны раслін, названыя ў гонар людзей
Катэгорыя:Флора Афрыкі
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Ліхасельцы (Баранавіцкі раён)

**Ліхасе́льцы** (, ) — вёска ў Баранавіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Вольнаўскага сельсавета. Размешчаны за 28 км на паўднёвы ўсход ад Баранавічаў, за 5 км ад чыгуначнай станцыі Пагарэльцы на лініі Баранавічы — Мінск, каля аўтадарогі Брэст — Мінск.

## Гісторыя 
У 1897 годзе ў Чэрніхаўскай воласці Навагрудскага павета Мінскай губерні, карчма, кузня.

У 1905 годзе тут адбылося хваляванне сялян, якія самавольна секлі памешчыцкі лес. З 1921 года ў складзе Польскай Рэспублікі, у Чэрніхаўскай, са снежня 1925 года ў Вольнаўскай гміне Баранавіцкага павета Навагрудскага ваяводства.

З 1939 года ў БССР. З 15 студзеня 1940 года ў Гарадзішчанскім раёне Баранавіцкай, з 8 студзеня 1954 года Брэсцкай абласцей, з 25 снежня 1962 года ў Баранавіцкім раёне.

У Вялікую Айчынную вайну з канца чэрвеня 1941 года да 7 ліпеня 1944 года вёска акупіравана нямецка-фашысцкімі захопнікамі. На франтах вайны загінулі 34 вяскоўцы.

Да 1962 года вёска ўваходзіла ў склад Савіцкага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 53 двары, 322 жыхары (1897)
* 61 двор, 340 жыхароў (1909)
* 82 дамы, 473 жыхары (1921)
* 483 жыхары (1959)
* 212 жыхароў (1970)
* 116 двароў, 126 жыхароў (1998)
* 53 гаспадаркі, 94 жыхары (2005)

## Славутасці 
На мясцовых могілках пахаваны сакратар былога Галынкаўскага сельсавета В. В. Калоша, якога забілі бандыты ў 1948 годзе.

## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя ў 15 тамах. Т. 3, кн. 1. Брэсцкая вобласць / пад навук. рэд. А. І. Лакоткі. — Мн.: БелЭн, 2006. ISBN 985-11-0373-X

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вольнаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Баранавіцкага раёна
Melastomataceae

**Melastomataceae** — сямейства двухдольных раслін, якое ўваходзіць у парадак Міртакветныя, якое ўключае ў сябе каля 200 родаў і каля 4500 відаў. Прадстаўнікі сямейства растуць у асноўным у трапічных абласцях планеты (пры гэтым дзве траціны родаў распаўсюджаныя ў тропіках Новага свету). Сярод раслін сямейства сустракаюцца аднагадовыя і шматгадовыя травы, кусты і невялікія дрэвы.

## Таксанамія 
Сямейства ўключае 189 родаў:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Міртакветныя
Катэгорыя:Сямействы раслін
Lybiidae

**Lybiidae** — сямейства птушак атрада дзятлападобных.

## Класіфікацыя 
**Падсямейства Lybiinae**
* Род 
** 
** 
** 
** 
* Род 
** 
** 
** 
** 
* Род 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
* Род 

** 
* Род 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
* Род 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 

'''Падсямейства 
* Род 
** 
** 
** 
** 
** 
** 

Катэгорыя:Дзятлападобныя
Катэгорыя:Сямействы птушак
Катэгорыя:Птушкі Афрыкі
Залессе (Баранавіцкі раён)

**Зале́ссе** (, ) — вёска ў Баранавіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Вольнаўскага сельсавета. Размешчана за 22 км на паўднёвы ўсход ад Баранавічаў, за 19 км ад чыгуначнай станцыі Пагарэльцы на лініі Баранавічы — Мінск.

## Гісторыя 
Па пісьмовых крыніцах вядома з XVI стагоддзя, у 1571 годзе вёска ўваходзіла ў маёнтак Вольна, які належаў Валовічам.

У 1897 годзе ў Чэрніхаўскай воласці Навагрудскага павета Мінскай губерні.

З 1921 года ў складзе Польскай Рэспублікі, у Чэрніхаўскай гміне Баранавіцкага павета Навагрудскага ваяводства.

З 1939 года ў БССР. З 15 студзеня 1940 года ў Гарадзішчанскім раёне Баранавіцкай, з 8 студзеня 1954 года Брэсцкай абласцей, з 25 снежня 1962 года ў Баранавіцкім раёне.

У Вялікую Айчынную вайну з канца чэрвеня 1941 года да 7 ліпеня 1944 года вёска акупіравана нямецка-фашысцкімі захопнікамі. На франтах вайны загінула 34 жыхары.

## Насельніцтва 
* 51 двор, 315 жыхароў (1897)
* 64 двары, 239 жыхароў (1909)
* 86 дамоў, 473 жыхары (1921)
* 571 жыхар (1939)
* 480 жыхароў (1959)
* 126 двароў, 166 жыхароў (1998)
* 75 гаспадарак, 134 жыхары (2005)

## Вядомыя асобы 
* Мікалай Лявонцьевіч Вяленка (1898—1975) — Герой Сацыялістычнай Працы.
* Іван Дзмітрыевіч Ліцкевіч (1946—1995) — савецкі і расійскі прадпрымальнік.
* Таццяна Ціханаўна Ліцкевіч (1931—2010) — Герой Сацыялістычнай Працы.
* Дзмітрый Дзмітрыевіч Руцкі (1942—2017) — дзяржаўны дзеяч.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя ў 15 тамах. Т. 3, кн. 1. Брэсцкая вобласць / пад навук. рэд. А. І. Лакоткі. — Мн.: БелЭн, 2006. ISBN 985-11-0373-X

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вольнаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Баранавіцкага раёна
Кесарыя Філіпава

**Кесарыя Філіпава** () або *Кесарыя Паніяс* () — старажытны рымскі горад, размешчаны ў заходняй частцы падэшвы гары Хермон, прылеглых да крыніцы, гроту, і звязаных з імі святынь прысвечаных грэчаскаму богу Пану, і называўся «Баніяс», «Паніяс» (не блытаць з Баніясам на паўночным захадзе Сірыі). У наваколлі быў вядомы як «Паніён».

Горад згадваецца ў Евангеллях ад Матфея і Марка. Горад ў цяперашні час незаселены, на Галанскіх вышынях праводзяцца археалагічныя раскопкі.

Баніяс не з’яўляецца ў Старым Запавеце. Філасторгій, Феадарыт, Веніямін Тудэльскі, і Самуіл бен Самсон ўсё няправільна вызначалі яго з Лаішам (Тэль-Дан), а Еўсевій Кесарыйскі дакладна размяшчае Дан/Лаіш ў непасрэднай блізкасці ад Паніяса на чацвёртай мілі на шляху да Тыру.

У Евангеллях сказана, што Ісус быў недалёка ад горада, але ў сам горад не заходзіў. Там Ісус спытаў Сваіх бліжэйшых вучняў, кім Яго лічаць людзі. Адказы, у тым ліку спавяданне Пятра, знаходзяцца ў сінаптычных Евангеллях ад Матфея, Марка і Лукі. Жанчына з Кесарыі Філіпавай, якая пакутвала ад крывацёку на працягу 12 гадоў, была цудоўным чынам вылечана Ісусам.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Свяшчэнныя гарады
Катэгорыя:Евангелле паводле Матфея
Катэгорыя:Евангелле паводле Марка
Катэгорыя:Гарады Новага Запавету
Сто адзін далмацін

**«Сто адзін далмацін»** (, часта пішацца **101 далмацін**) — амерыканскі анімацыйны прыгодніцкі фільм 1961 года, створаны прадзюсарам Уолтам Дыснеем і заснаваны на рамане Додзі Сміт. З’яўляецца 17-м фільмам серыі «Walt Disney Animation Studios», рэжысёрамі якога сталі Клайд Джэронімі, Хэмільтан Ласкі і Вольфганг Райтэрман. Сюжэт канцэнтруецца на лёсе выкрадзеных шчанюкоў Понга і Пярдыты.

## Спасылкі 
* Сто адзін далмацін на сайце Internet Movie Database 

Катэгорыя:Фільмы 1961 года
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Мультфільмы ЗША
Катэгорыя:Дыснэеўскія фільмы
Катэгорыя:Экранізацыі літаратурных твораў
Катэгорыя:Фільмы пра Лондан
Polyporus

**Polyporus** — род грыбоў сямейства .

## Біялагічнае апісанне 
Пладовыя целы аднагадовыя, з падзелам на капялюшык і ножку. Паверхня капялюшыка гладкая або пакрытая лускавінкамі або апушэннем, афарбаваная звычайна ў розныя адценні карычневага, часам у старасці крыху фіялетавая. Мякаць белая, жорсткая, пры высыханні дравяністая. Спараносная паверхня (гіменафор) сітаватая, белая, часам з жаўтлявым адценнем. Поры круглявыя або вуглаватыя. Ножка часам слаба прыкметная, цэнтральная або эксцэнтрычная, гладкая або аксаміцістая, карычневая, нярэдка падоўжна зморшчана-разлінаваная.

### Некаторыя віды 
Род уключае каля 26 відаў. Дакладная колькасць відаў невядома, не высветлена становішча некаторых відаў, нярэдка змяшчаюцца ў род 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Паліпоравыя
Катэгорыя:Роды грыбоў
Ружа ігластая

**Ружа ігластая** (*Rosa acicularis*) — куст; від роду Ружа сямейства Ружавыя.

## Батанічнае апісанне 
*Rosa acicularis* — невысокі або сярэдняй велічыні (да 2 м вышынёй) лістападны куст.

Парасткі дугападобныя, радзей прамыя, густа пакрыты шылападобнымі шыпамі і кароткімі шчацінкамі. Шыпікі вельмі тонкія, прамыя ці слаба выгнутыя, часта размешчаны папарна ля аснавання лісцеў.

### Сінонімы 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Падвіды 
* 
* 

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* Flora of China: Rosa acicularis 
* Flora Europaea: Rosa acicularis 

Катэгорыя:Ружа
Катэгорыя:Пладовыя кусты
Катэгорыя:Дэкаратыўныя кусты
Катэгорыя:Алейныя культуры
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1820 годзе
Гедройц

**Гедройц** — беларускае прозвішча, паходзіць ад роду Гедройцаў.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Гедройц (1777 — ?) — дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага, абозны польны літоўскі.
* Аляксандр Вацлававіч Гедройц (1935—1999) — беларускі архітэктар.
* Антон Эдмундавіч Гедройц — геолаг, даследчык Забайкалля, Аму-Дар’і і краін Балтыі
* Вера Ігнатаўна Гедройц — адна з першых у Расійскай імперыі жанчын-хірургаў, паэтэса і пісьменніца.
* Ежы Гедройц — польскі публіцыст, палітык.
* Кокі Гедройц — брытанскі рэжысёр.
* Марцін Гедройц — дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага.
* Мельхіёр Гедройц — вялікалітоўскі магнат і рэлігійны дзеяч.
* Міхал Гедройц — каталіцкі манах, прадстаўнік роду Гедройцаў.
* Тадэвуш Гедройц — польскі дзяржаўны і грамадскі дзеяч.
Дзіванна велікапышная

**Дзіванна велікапышная** (*Verbascum speciosum*) — двухгадовая травяністая расліна, від роду  сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Уся расліна шэралямцавая.

Сцябло 100—200 см вышынёй, прамое, вуглавата-рабрыстае, густа аблісцвена, да верхавіны разгалінаванае.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Дзіванна
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Trifolium cyathiferum

**Trifolium cyathiferum** — аднагадовая травяністая расліна, від роду  трыбы  падсямейства  сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Сцябло вышынёй 10-35 см, амаль распасцёртае або узыходзячае, слабае, галінастае, голае.

Прылісткі амаль круглай формы, даўжынёй 0,3-0,5 см, аснаванне плёнчатае, бакі зубчастыя. Лісце з доўгімі хвосцікамі, голыя, на кожным хвосціку па 3 ліста. Лісточкі зваротна-яйкападобна-клінаватай або эліптычнай формы, канцы часам трохі завостраныя, краі з няяснымі зубкамі.

## Класіфікацыя 
Від **Trifolium cyathiferum** уваходзіць у род  трыбу  падсямейства  сямейства .

## Літаратура 
*  

Катэгорыя:Канюшына
Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі
Terminalia

**Terminália** — род вялікіх дрэў сямейства кветкавых раслін , які складаецца з прыкладна 100 трапічных відаў.

## Галерэя 

Starr 021203-0026 Terminalia myriocarpa.jpg|
Terminalia-catappa-Réunion.jpg|
Terminalia catappa fruits.JPG|, плады
Starr 001028-9001 Terminalia melanocarpa.jpg|, плады

## Спасылкі 
* *Terminalia* на сайце USDA NRCS

Катэгорыя:Міртакветныя
Катэгорыя:Дрэвы
Катэгорыя:Лекавыя расліны
Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Флора Паўднёвай Амерыкі
Danaus plexippus

**Danaus plexippus** — від матылькоў сямейства . Адзін з самых вядомых матылькоў Паўночнай Амерыкі.

У XIX стагоддзі прадстаўнікі гэтага віду былі сустрэтыя ў Новай Зеландыі і Аўстраліі. У Еўропе распаўсюджаныя на Канарскіх астравах і Мадэйры. Падчас міграцый адзначаны ў Расіі, на Азорскіх астравах, у Швецыі і Іспаніі. Сустракаюцца на поўначы Афрыкі.

Імага віду лёгка пазнаць па характэрнаму малюнку на крылах: чорныя палосы на рыжым фоне. Па краі крылаў праходзіць шырокая чорная аблямоўка з белымі плямамі. Размах крылаў — 8,9-10,2 см. *Danaus plexippus* падобныя па памеры і афарбоўцы з матылькамі іншага віду — , аднак у апошняга на задняй пары крылаў ёсць дадатковая акаймляе цёмная паласа.

Самкі адрозніваюцца ад самцоў больш цёмнай афарбоўкай крылаў ўздоўж жылак і меншым памерам. У самцоў у цэнтры задніх крылаў знаходзяцца ўчасткі, у якіх адбываецца вылучэнне ферамонаў.

## Харчаванне 
Дарослы матылёк харчуецца нектарам вялікай колькасці раслін, да прыкладу:
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Вусень харчуецца лісцем наступных раслін::
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Німфаліды
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1758 годзе
Катэгорыя:Насякомыя Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Нявырашаныя праблемы біялогіі
Катэгорыя:Сімвалы Ілінойса