open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Раман Івашкавіч

**Раман Івашкавіч** (? — 1487?) — родапачынальнік Гарнастаяў, намеснік пуціўльскі (1476-1482), оўруцкі (1486).

Імаверна, яго сынам быў Сенька (Астафій) Рамановіч, намеснік жытомірскі ў 1486 годзе.

----

## Літаратура 
* *Насевіч В.* Гарнастаі // 

Катэгорыя:Гарнастаі
Катэгорыя:Старосты пуціўльскія
Катэгорыя:Старосты оўруцкія
Янкоўскі

**Янко́ўскі** — беларускае і польскае прозвішча. Жаночая форма — Янкоўская.

## Вядомыя носьбіты 
### Акцёрская сям’я 
* Расціслаў Янкоўскі (1930—2016)
** Ігар Расціслававіч Янкоўскі (1951—2025)
** Уладзімір Расціслававіч Янкоўскі (нар. 1960)
* Алег Янкоўскі (1944—2009)
** Піліп Алегавіч Янкоўскі (нар. 1968)
*** Іван Піліпавіч Янкоўскі (нар. 1990)

### Іншыя 
* Аляксандр Аляксеевіч Янкоўскі (1911—1999), работнік чыгуначнай гаспадаркі.
* Антон Рафалавіч Янкоўскі (нар. 1901), беларускі народны спявак, фалькларыст і краязнавец.
*  (XIX ст.), украінскі акцёр вандроўных тэатраў.
* Аркадзь Эдуардавіч Янкоўскі, ліберальны палітык, дэпутат расійскай Дзяржаўнай Думы 2-га склікання.
* Бенедыкт Янкоўскі, паэт-рамантык.
* Восіп Васілевіч Янкоўскі, рускі медык, ваенны ўрач.
* Іван Дзмітрыевіч Янкоўскі, Герой Сацыялістычнай Працы.
* Майсей Восіпавіч Янкоўскі (сапр. прозвішча Хісін; 1898—1972) — савецкі музыказнавец, крытык, драматург, педагог.
* Марк Ільіч Янкоўскі (1915—1980) — украінскі сцэнограф.
* Мікалай Андрэевіч Янкоўскі (нар. 1944) — украінскі прамысловец і палітык, кандыдат эканамічных навук, прафесар.
* Мікалай Архіпавіч Янкоўскі (1934—1995) — беларускі фалькларыст, літаратуразнавец, педагог.
* Міхаіл Іванавіч Янкоўскі (1842—?) — вядомы прыродазнавец і даследнік расійскага Далёкага Усходу.
* Міхаіл Рыгоравіч Янкоўскі — адзін з кіраўнікоў партызанскага руху ў час Вялікай Айчыннай вайны.
* Плацыд Янкоўскі (1810—1872) — святар, празаік, паэт, публіцыст і перакладчык.
* Сцяпан Рыгоравіч Янкоўскі (1922—1994) — Герой Савецкага Саюза.

* Фёдар Міхайлавіч Янкоўскі (1918—1989) — беларускі мовазнавец і пісьменнік, доктар філалагічных навук, прафесар.
* Чэслаў Янкоўскі (1857—1929) — польскі паэт, крытык, публіцыст, гісторык-краязнаўца.
* Ян Станіслаў Янкоўскі — польскі палітычны і вайсковы дзеяч.
* Яўген Восіпавіч Янкоўскі (1837—1892) — расійскі генерал, Валынскі губернатар.
Астафій Гарнастай

**Астафій Гарнастай** (—)&nbsp;— ключнік кіеўскі (1486), намеснік оўруцкі (1487-1493), загінуў у бітве з татарамі.

Сын Рамана Івашкавіча. Быў жанаты з Марыяй, дачкой кіеўскага баярына Сямёна Скіпара, праз шлюб атрымаў шэраг маёнткаў у Жытомірскім павеце (Туліна і іншыя), некалі нададзеных Скіпару князем Сямёнам Алелькавічам. Меў сыноў Івана, Анікея і Уласнага (Уласа). Апошні меў сыноў Лаўрына (згадваецца 1559) і Уласнага (пам. 1585).

----

## Літаратура 
* *Насевіч В.* Гарнастаі // 

Астафій
Катэгорыя:Старосты оўруцкія
Брытані Мёрфі

**Брытані Мёрфі** (; , Атланта, ЗША — , Лос-Анджэлес, ЗША) — папулярная амерыканская ,  і . Найболей вядомыя фільмы з яе ўдзелам — «Girl, Interrupted», «8 Mile», «Sin City». Акрамя таго, актрыса ўдзельнічала ў якасці вакалісткі ў кампазіцыі вядомага электроннага музыкі Пола Оўкенфолда «Faster Kill Pussycat». Атрымала прэмію Young Hollywood Awards / Малады Галівуд у 2002 годзе.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Дзеці-акцёры ЗША
Катэгорыя:Памерлі ад сардэчнай недастатковасці
Катэгорыя:Памерлі ад пнеўманіі
Лейф Эрыксан

ЗША)]]

**Лейф Эрыксан**, **Лейф Шчаслівы** (ісл.: *Leifur Eiríksson*, нарв.: *Leiv Eiriksson*, нар. каля 975 года – памёр каля 1020 года) – вікінг, сын Эрыка Рудога ісландскага першаадкрывальніка і заснавальніка нарманскіх калоній у Грэнландыі.

Лейф прыняў хрысціянства ў Нарвегіі, падчас масавага хрышчэння нарманаў. Калі ён вярнуўся ў Грэнландыю, да яго дайшлі чуткі аб невядомых землях на захадзе, адкрытых *Б’ёрні Герольфсанам*.

Грэнландская сага распавядае аб тым, што прыкладна ў 1002 годзе Лейф, з камандай у 35 чалавек, паплыў на захад шляхам Б’ёрні. Першай зямлёй, якую спаткаў Лейф, была пакрытая вялікімі камянямі (ісл.: *hellur*) востраў, які ён назваў *Helluland*, навукоўцы лічаць, што гэта быў востраў Зямля Бафіна. Потым ён даплыў да лясістай зямлі з белымі пляжамі, якую назваў *Markland* (*лясная краіна*). Гэта, хутчэй за ўсё, была паўвостраў Лабрадор.

Калі даследчык адкрыў чарговую зямлю, ён высадзіўся разам са сваімі людзьмі і пабудаваў некалькі хатаў. Месца было ўдалае, у рэках было шмат ласосяў, клімат быў умераны. Падарожнікі правялі там усю зіму.

Сагі ўзгадваюць, што чалавек з імем *Тыркір*, немец, знайшоў у новай зямлі вінаград, пасля чаго Лейф назваў гэтую зямлю *Vinland* (*вінаградная зямля*). Лічыцца, што новая зямля была пакінута пасля некалькіх сутычак з мясцовымі жыхарамі.

Па дарозе дамоў Лейф выратаваў некалькі нармандскіх маракоў, якія назвалі яго *Лейф Шчаслівы*.
Зараз ідуць спрэчкі аб тым, якая менавіта зямля была тым самым Вінландам. Большасць даследчыкаў лічаць, што Лейф быў першым еўрапейцам, які высадзіўся ў Амерыцы.

Акрамя гэтага Лейф і яго жонка лічацца хрысціцелямі Грэнландыі.

## Ушанаванне памяці 
У наш час назву *Leifur Eiríksson* носіць ісландскі аэрапорт у Кефлавіку. У 1887 годзе ў Бостане быў усталяваны помнік Лейфу Эрыксану. У ЗША 9 кастрычніка названы “*Днём Эрыксана*”.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Падарожнікі Ісландыі
Катэгорыя:Кантакты з Амерыкай да Калумба
Катэгорыя:Асобы на манетах
Катэгорыя:Падарожнікі-даследчыкі
Катэгорыя:Асобы на марках
Ванэса Парадзі

**Ванэ́са Шанталь Парадзі́** () — французская спявачка, актрыса і фотамадэль.

## Біяграфія 
Нарадзілася 22 снежня 1972 года ў парыжскім прыгарадзе Сен-Мор-дэ-Фасэ.

## Фільмаграфія 
* 1998 ― «Адзін шанец на дваіх» / *Une chance sur deux* (Аліс Тамаза)
* 2017 — Іней

## Дыскаграфія 
* 1988 — *M & J*
* 1990 — *Variations sur le même t’aime*
* 1992 — *Vanessa Paradis*
* 1994 — *Vanessa Paradis Live*
* 2000 — *Bliss*
* 2001 — *Vanessa Paradis au Zénith*
* 2007 — *Divinidylle*
* 2008 — *Divinidylle Tour*

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
Сістэма «Перыметр»

**Сістэма «Перыметр»** (індэкс ГРАУ — **15Э601** таксама вядомая як , літаральна «Мёртвая рука») — комплекс аўтаматычнага кіравання нанясеннем масіраванага ядзернага удара ў адказ, створаны ў СССР ў разгар халоднай вайны. Прызначаны для гарантаванага давядзення баявых загадаў ад вышэйшага ўзроўню кіравання (Генеральны штаб Узброеных Сіл СССР, Упраўленне РВСП) да камандных пунктаў і асобных пускавых установак стратэгічных ракет, якія стаяць на баявым дзяжурстве, у выпадку надзвычайнага становішча, калі лініі сувязі могуць быць пашкоджаныя.

Па сваёй сутнасці сістэма «Перыметр» з’яўляецца альтэрнатыўнай каманднай сістэмай для ўсіх родаў войск, якія маюць на ўзбраенні ядзерныя зарады. Яна была створаная ў якасці рэзервовай сістэмы сувязі на выпадак, калі ключавыя вузлы каманднай сістэмы «Казбек» і лініі сувязі РВСП будуць знішчаныя першым ударам ў адпаведнасці з распрацаванай у ЗША канцэпцыяй абмежаванай ядзернай вайны.

Прынцып работы сістэмы: пасля загада, атрыманага ад вышэйшага звяна кіравання РВСП на спецыяльны камандны пункт, адбываецца запуск каманднай ракеты 15А11, на якой знаходзіцца СГЧ 15Б99, якая ў палёце перадае каманды на пуск усім ПУ і камандным пунктам РВСП, на якіх знаходзяцца адпаведныя прыёмнікі.

Міфічны кампанент сістэмы «Перыметр», аб існаванні якога няма ніякіх даставерных звестак, — аўтаномная кантрольна-камандная сістэма. Сцвярджаецца, што гэта экспертная сістэма, аснашчаная мноствам сістэм сувязі і датчыкаў, якія кантралююць баявую абстаноўку (інтэнсіўнасць перагавораў на ваенных частотах, атрыманне сігналаў тэлеметрыі з пастоў РВСП, узровень радыяцыі на паверхні, узнікненне кропкавых крыніц выпраменьвання па ключавых каардынатах, кароткачасовыя сейсмічныя ўзрушэнні ў зямной кары). На падставе карэляцыі розных фактараў сістэма прымае рашэнне аб неабходнасці ўдару ў адказ.

Катэгорыя:Ядзерная стратэгія
Валяр’ян Голяк

**Валяр’ян Голяк** ( — , Вілейка) — каталіцкі святар, пробашч і дэкан ашмянскі.

## Біяграфія 
Скончыў семінарыю ў Вільні. У 1905 годзе пасвечаны на ксяндза і пастаўлены вікарыем у Свіры. З 1907 года — святар у Ковенскім павеце. У 1909—1920 гадах быў пробашчам касцёла Святога Юрыя ў Вялікіх Свіранках. У 1920 годзе вярнуўся ў Свір у якасці пробашча і дэкана. У 1929 годзе пастаўлены пробашчам і дэканам ашмянскім.

Увясну 1948 года НКУС прыняў рашэнне аб арышце супраць кс. Голяка, абвінаваціўшы яго ў нацыяналістычнай і антысавецкай дзейнасці. Голяк быў папярэджаны аб небяспецы, але не пажадаў пакінуць парафію. 23 красавіка, адразу пасля парафіяльнага адпусту на дзень Св. Юрыя, святар быў арыштаваны і праз некалькі тыдняў памёр у турме ў Вілейцы.

Голяк Валяр’ян
Голяк Валяр’ян
Катэгорыя:Памерлі ў Вілейцы
Катэгорыя:Памерлі ў турмах Беларусі
Вацлаў Аношка

**Вацлаў Ано́шка** (, в. Паплаўшчызна, цяпер Магілёўскі раён — ) — каталіцкі святар, дзеяч беларускага хрысціянскага руху.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў заможнай сям'і. Бацька — Якуб Пятровіч Аношка (нар. 1873, расстраляны ў Мінску ў 1938 г.), маці — Камілія Язафатаўна Аношка (нар. 1875). Атрымаў гімназічную адукацыю. Вучыўся ў Мінскай духоўнай каталіцкай семінарыі пасля эвакуацыі яе ў Кельцы. Пасвячоны ў святары 1.11.1924 года.

Душпастырскую працу распачаў на пасадзе вікарыя ў мястэчку Ляхавічы Баранавіцкага павета. Ёсць падставы меркаваць, што ў 2-й палове 1920-х г. стаў святаром грэка-каталіцкага абраду: у 1926 г. быў прызначаны пробашчам уніяцкай парафіі ў мясцовасці Альпень каля Давыд-Гарадка. У перадваенныя гады пераведзены на парафію ў Дзяляцічы (1935), дзе знаходзіўся да 1944 г. Паводле сведчанняў П. Татарыновіча з'яўляўся сябрам экзархальнай Рады Беларускага Экзархата пад кіраўніцтвам біскупа А. Неманцэвіча. Прыхільнік Беларускай хрысціянскай дэмакратыі. Выступаў за беларусізацыю нацыянальна-рэлігійнага жыцця на заходнебеларускіх абшарах. У душпастырскай дзейнасці звяртаўся да вернікаў на беларускай мове, пракламаваў ідэю уніяцтва. Пад канец Другой сусветнай вайны апынуўся ў Польшчы. Працаваў капеланам у кляштары сясцёр-манахінь «Rodziny Maryi».

Пахаваны на могілках каля Раберціна (Польшча).

## Літаратура 
* Беларускія рэлігійныя дзеячы XX ст.: Жыццярысы, мартыралогія, успаміны. / Уклад. Ю. Гарбінскі. — Мн.-Мюнхен: Беларускі кнігазбор, 1999. — ISBN 985-6318-65-3

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Магілёўскім раёне
Катэгорыя:Постаці беларускага каталіцтва
Іаганес Брамс

**Іаганес Брамс** (; , Гамбург — , Вена) — нямецкі кампазітар і піяніст, адзін з галоўных прадстаўнікоў рамантызму. Аўтар выдатных сімфоній.

## Біяграфічныя звесткі 
Музыцы навучаўся ў бацькі. З 1862 у Вене, выступаў як піяніст, пазней і як харавы дырыжор у Пеўчай капэле і Таварыстве сяброў музыкі. З сярэдзіны 1870-х гадоў прысвяціў сябе пераважна творчай дзейнасці, выступаў як дырыжор і піяніст з выкананнем уласных твораў.

## Творчасць 
Музычная спадчына Іаганеса Брамса ахоплівае многія жанры (за выключэннем оперы). Яго 4 сімфоніі, асабліва апошняя (1885), належаць да ліку вяршынь сімфанізму 2-й пал. XIX ст. Цыклічную кампазіцыю сімфоніі ён разумеў як інструментальную драму, часткі якой аб’яднаны пэўнай ідэяй. Да сімфоній па мастацкай значнасці прымыкаюць і яго інструментальныя кацэрты, трактаваныя як сімфоніі з саліруючымі інструментамі (самыя вядомыя скрыпічны, 1878, і 2-і фартэпіянны, 1881, канцэрты). З вакальна-аркестравых твораў найбольш значны «Нямецкі рэквіем» (1868) з эпічным размахам і пранікнёнай лірыкай. У вакальнай музыцы важнае месца займаюць апрацоўкі народных песень (каля 100). Лепшым камерна-інстрментальным творам уласцівы героіка-эпічныя рысы і адначасова суб’ектыўна-лірычная накіраванасць (фартэпіянныя трыо, фартэпіянны квінтэт, санаты для скрыпкі і віяланчэлі з фартэпіяна і інш.).

Фартэпіянныя творы вылучаюцца кантрапунктычна развітой фактурай, тонкай матыўнай распрацоўкай. У фартэпіянных вальсах і «Венгерскіх танцах» выявілася захапленне І. Брамса венгерскім фальклорам.

Сярод іншых твораў кампазітара: «Песня лёсу» і «Трыумфальная песня» (1871), кантата «Рынальда» (1868), «Рапсодыя» (1869, усе для хору з аркестрам); 2 серэнады, «Варыяцыі на тэму І. Гайдна», «Акадэмічная» і «Трагічная» уверцюры (1881, усе для аркестра); канцэрты для фартэпіяна, скрыпкі і віяланчэлі (1887); камерна-інструментальныя ансамблі — санаты для скрыпкі і фартэпіяна, віяланчэлі і фартэпіяна, клавесіна і фартэпіяна, 3 фартэпіянных трыо, 3 струнных квартэты, 2 струнных квінтэты, фартэпіянны квінтэт; санаты, варыяцыі, балады, фантазіі, рапсодыі для фартэпіяна; напісаў для аргана 11 харальных прэлюдый і інш.; аўтар каля 60 мяшаных хароў; для голасу з фартэпіяна — 60 вакальных квартэтаў, 20 дуэтаў, каля 200 рамансаў і песень і інш.

## Літаратура 
*  

## Спасылкі 
* Творы Брамса на сайце Classical Connect Бясплатная бібліятэка класічнай музыкі на Classical Connect
* 
* Classic Cat — Brahms mp3s 
* Johannes Brahms (The Lied and Art Song Texts Page: Texts and Translations to Lieder, melodies, canzoni, and other classical vocal music) 

Катэгорыя:Кампазітары Германіі
Катэгорыя:Кампазітары паводле алфавіта
Катэгорыя:Рамантычныя кампазітары
Катэгорыя:Кампазітары — аўтары рэквіемаў
Катэгорыя:Асобы на марках
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Гамбурга
Катэгорыя:Памерлі ў Вене
Катэгорыя:Памерлі ад раку
Катэгорыя:Вікіпедыя:Істотныя артыкулы
Міжнародны Славянскі Канал

**Міжнародны Славянскі Канал** () — украінскі тэлеканал. Пачаў вяшчанне ў 1994 годзе.

## Гісторыя 
Першым вопытам непасрэднага спадарожнікавага вяшчання з тэрыторыі былога СССР стала эксперыментальная трансляцыя з тэрыторыі Украіны «Міжнароднага Славянскага канала».

Заснавальнікамі канала з'яўляецца Уладзімір Аляксандравіч Іваненка і Валерыя Уладзіміраўна Іваненка.

12 верасня 2008 Міжнародны Славянскі Канал пачаў вяшчанне са спадарожнікаў Sirius і Astra

Пастаяннае вяшчанне тэлеканала пачалося з 12 верасня 2008 года.

## Пакрыццё 
### Параметры прагляду 
На сёння Міжнародны Славянскі Канал трансліруе свае перадачы; параметры канала: для Sirius пазіцыя 5˚E, палярызацыя H, частата ; для Astra пазіцыя 5˚E, палярызацыя H, частата .

## Аўдыторыя 
SCI працуе кругласутачна і ахоплівае сваім вяшчаннем тэрыторыю з насельніцтвам 1 мільярд 202 мільёны чалавек.

## Эфір 
Закліканы інфармаваць славян усяго свету і сусветную супольнасць у розных аспектах жыццядзейнасці славянства, унікальнай славянскай гісторыі, багатых традыцыях, культуры, дасягненнях і важкаму ўкладзе славян у развіццё сусветнай цывілізацыі.

Асноўная задача праекта — стварэнне глабальнай тэлесеткі, здольнай прадставіць свету найбуйнейшы еўрапейскі этнас ў пазнавальным фармаце на аснове роўных квот і паважлівага стаўлення да суверэнітэту кожнай славянскай дзяржавы.

* SCI — канал міждзяржаўных, міжурадавых і дыпламатычных зносін.
* Дэвіз канала: «Пра славян — свету!».

## Паходжанне і мова кантэнту 
Вяшчанне (упершыню з Украіны) вядзецца на чатырох гукавых дарожках: на рускай, украінскай, англійскай і мове краіны — Вытворцу прадукту. У далейшым вяшчанне будзе ажыццяўляцца адначасова на мовах славянскіх краін, а таксама на французскай, нямецкай, іспанскай, партугальскай, арабскай і кітайскай мовах.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт канала 

Катэгорыя:Тэлеканалы Украіны
Катэгорыя:Тэлеканалы на рускай мове
Катэгорыя:Тэлеканалы на ўкраінскай мове
Катэгорыя:Тэлеканалы на англійскай мове
Абель Бальба

**Абель Эдуарда Бальба** (; нар. , Эмпальмэ-Вілья-Канстытусьён) — аргенцінскі футбаліст, нападнік.

## Дасягненні 
* Чэмпіён Аргенціны: 1988
* Уладальнік Кубка Італіі: 1999
* Уладальнік Кубка УЕФА: 1999
* Чэмпіён Італіі: 2001
## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Аргенціны
Катэгорыя:Ігракі зборнай Аргенціны па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Бока Хуніярс
Катэгорыя:Ігракі ФК Рома
Катэгорыя:Ігракі ФК Фіярэнціна
Катэгорыя:Ігракі ФК Парма
Катэгорыя:Ігракі ФК Удзінезэ
Катэгорыя:Ігракі ФК Рывер Плэйт
Катэгорыя:Ігракі ФК Ньюэлс Олд Бойз
Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Аргенціны
Катэгорыя:Трэнеры ФК Арэца
Катэгорыя:Трэнеры ФК Трэвіза
Габрыэль Батыстута

**Габрыэль Амар Батыстута** (, нар. , Рэканкіста, правінцыя Санта-Фэ, Аргенціна) — аргенцінскі футбаліст, нападнік.

У складзе каманды «Рома» (Рым) здабыў перамогу ў чэмпіянаце Італіі (сезон 2000/2001), у якім забіў 20 галоў.

Рэкардсмен зборнай Аргенціны па колькасці забітых за яе мячоў (54 галы ў 77 матчах).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Футбалісты Аргенціны
Катэгорыя:Ігракі зборнай Аргенціны па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Аль-Арабі Доха
Катэгорыя:Ігракі ФК Інтэрнацыянале Мілан
Катэгорыя:Ігракі ФК Рома
Катэгорыя:Ігракі ФК Фіярэнціна
Катэгорыя:Ігракі ФК Бока Хуніярс
Катэгорыя:Ігракі ФК Рывер Плэйт
Катэгорыя:Ігракі ФК Ньюэлс Олд Бойз
Катэгорыя:ФІФА 100
Катэгорыя:Чэмпіёны Паўднёвай Амерыкі па футболе
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Фларэнцыі
Збігнеў Бонек

right|thumb|200px|Збігнеў Бонек
thumb|200px|Збігнеў Бонек ’’Star’’
[thumb|200px|Збігнеў Бонек, [2011]]

**Збігнеў Казімір Бонек** (; , , Польшча) — польскі футбаліст, трэнер, спартыўны функцыянер. Прафесійная кар'ера пачалася ў быдгашцкай «Завішы», працягнулася ў значна больш знакамітым «Відзеве», адным з грандаў польскага футбола. «Кароль футбола» Пеле ўключыў Бонека ў сімвалічны спіс 125 лепшых гульцоў стагоддзя.

## Спасылкі 
* Збігнеў Бонек (90minut.pl)

Катэгорыя:Футбалісты Польшчы
Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Польшчы
Катэгорыя:Ігракі зборнай Польшчы па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Рома
Катэгорыя:Ігракі ФК Ювентус
Катэгорыя:Ігракі ФК Відзаў Лодзь
Катэгорыя:Ігракі ФК Завіша Быдгашч
Катэгорыя:Трэнеры зборнай Польшчы па футболе
Катэгорыя:Трэнеры ФК Авеліна
Катэгорыя:Трэнеры ФК Бары
Катэгорыя:Трэнеры ФК Лечэ
Катэгорыя:ФІФА 100
Стэфан Пац

**Стэфан Пац** ( — ) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч. Вялікі пісар (1615—1630) і рэферэндар літоўскі (1626—1630), падскарбі надворны (1630) і вялікі літоўскі (1630—1635), падканцлер вялікі літоўскі (з 1635).

Быў старостам берасцейскім, прэнскім і вілкавішскім.

## Біяграфія 
Прадстаўнік шляхецкага роду Пацаў герба «Газдава», сын берасцейскага падкаморага Мікалая Паца і Соф’і з Сапегаў.

Навучаўся ў Італіі, па вяртанні ў Вялікае Княства Літоўскае паслядоўна займаў пасады каралеўскага сакратара (з 1611), вялікага пісара, рэферэндара, падскарбія і падканцлера.

Браў удзел у вайне Рэчы Паспалітай з Маскоўскай дзяржавай 1609—1618 гадоў, у тым ліку аблогі Смаленска ў 1610 годзе.

У 1624—1625 гадах, суправаджаючы каралевіча Уладзіслава Вазу ў яго паездцы па Еўропе (Германія, Брусель, Нідэрланды, Італія і інш.), вёў падарожны дыярыуш. У 1854 годзе была выдадзена кніга дарожных нататак Стэфана Паца «*Карціна еўрапейскіх двароў у пачатку XVII стагоддзя*» ().

Шчыры каталік, фундаваў кляштар кармелітак і касцёл Святога Юзафа ў Вільні, таксама спрыяў будове касцёла Святой Тэрэзы, у якім і быў пахаваны.

## Сям’я 
У шлюбе з Ганнай Дусяцкай (пам. каля 1643) меў меў трох сыноў і дзвюх дочак:
* Станіслаў Пац (пам. 1643), дваранін каралеўскі
* Крыштаф Жыгімонт Пац (1621—1684), харунжы вялікі літоўскі (1646), падканцлер літоўскі (1656—1658), канцлер вялікі літоўскі (1658—1684), эканом гродзенскі і алыцкі
* Мікалай Стэфан Пац (пам. 1684), дваранін каралеўскі, ваявода троцкі (1651), кашталян віленскі (1670), біскуп віленскі (1671)
* Соф’я (1618—1665), з 1636 года ў шлюбе з кашталянам віленскім Янам Казімірам Хадкевічам (каля 1616—1660)
* Ганна (пам. 1652), з 1644 года ў шлюбе з ваяводам мсціслаўскім Фрыдэрыкам Сапегам (пам. 1650).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Генеалогія Пацаў 

Стэфан
Катэгорыя:Сенатары Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Падканцлеры літоўскія
Катэгорыя:Падскарбіі вялікія літоўскія
Катэгорыя:Падскарбіі надворныя літоўскія
Катэгорыя:Рэферэндары вялікія літоўскія
Катэгорыя:Пісары вялікія літоўскія
Катэгорыя:Старосты берасцейскія
Катэгорыя:Старосты прэнскія
Катэгорыя:Старосты вілкавішскія
Фітна (значэнні)

**Фітна**:
* **Фітна** () — спакуса; тое, што адцягвае ад праўды, ад праўдзівага шляху.
* **Фітна, фільм** () — кароткаметражны фільм нідэрландскага палітыка Герта Вільдэрса, накіраваны супраць ісламу.
ФК Нёман-Белкард

**«Нёман-Белкард»** — беларускі футбольны клуб з горада Гродна. Заснаваны ў 1992 годзе. У цяперашні час выступае ў Другой лізе чэмпіянату Беларусі.

## Гісторыя 
Клуб заснаваны ў 1992 годзе пад назвай «Кардан-Флаерс» як каманда завода «Белкард» і спачатку гуляў у Трэцяй лізе. У 1994 годзе клуб выйграў яе і выйшаў у Другую лігу, дзе гуляў да 1998 года, калі аб’яднаўся з гродзенскім «Нёманам» у «Нёман-Белкард».

У 2006 годзе клуб быд адроджаны пад назвай «Дынама-Белкард» і адразу выйграў Другую лігу. У 2009 годзе назва была скарочана да «Белкард». Па выніках сезона 2011 клуб страціў месца ў Першай лізе. Сезон 2012 правёў у Другой лізе чэмпіянату Беларусі, а з 2013 года не ўдзельнічаў у дарослых рэспубліканскіх спаборніцтвах, выступаў толькі на юнацкім узроўні.

Пазней «Белкард» стаў удзельнічаць у чэмпіянаце Гродзенскай вобласці, на некаторы час аб’ядноўваўся з «Мастамі». У 2022 годзе пад назвай «Нёман-Белкард» далучыўся да Другой лігі, дзе перамог у Гродзенскім дывізіёне і выйшаў у плэй-оф, дзе заняў выніковае 7-е месца.

## Папярэднія назвы 
* 1992—1997: «Кардан-Флаерс»
* 1998: «Белкард»
* 2006—2008: «Дынама-Белкард»
* 2009—2012: «Белкард»
* з 2022: «Нёман-Белкард»

## Дасягненні 
* Пераможца Другой лігі чэмпіянату Беларусі (2): 1993/1994, 2006
* Лепшае дасягненне ў Першай лізе — 4 месца (1995)

## Статыстыка выступленняў 
### Чэмпіянат і Кубак Беларусі 
## Галоўныя трэнеры 
* Сяргей Няфёдаў (з 1992)
* Аляксандр Антонаў (2006 — май 2007)
* Дзмітрый Траско (май 2007 — 2010)
* Павел Бацюта (2011)
* Артур Крыванос (2011, в.а.)
* Уладзімір Сямерыкаў (2012)

## Вядомыя ігракі 
*  Сяргей Саладоўнікаў

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт клуба  
* 
* 

Нёман-Белкард
Мехмед I

**Мехмед I** ( — ) — султан Асманскай імперыі (1413—1421).

Пасля паражэння Асманскай імперыі ў бітве пад Анкарой, у якой заваёўнікі з Азіі на чале з Тамерланам, у шчэнт разбілі асманскае войска і ўзялі ў палон тагачаснага султана Баязіда I, які ў сваю чаргу памёр у няволі ў 1403 г., імперыя паглынулася ў грамадзянскую вайну, якую вялі яго чатыры сына і якая доўжылася 10 гадоў. Пераможцам з гэтай вайны выйшаў Мехмед.

Кіраванне Мехмеда адзначылася мірам і спакоем. Ён склаў мірныя пагадненні з Венецыяй. Меў добрыя адносіны з візантыйскім імператарам. Меў талерантнасць і развіваў літаратуру і паэзію.

Мехмед I памёр у 42 гады, пракіраваўшы імперыяй усяго толькі 8 гадоў. Ён быў пахаваны ў Бурсе, у маўзалеі побач з пышнай зялёнай мячэццю. Пераемнікам стальца стаў яго сын Мурад.

## Гл. таксама 
* Асманскія султаны
* Бітва пад Анкарой

## Спасылкі 
Катэгорыя:Султаны Асманскай імперыі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1370-я гады
Мурад II

**Мурад II** (1404 — , ) — султан Асманскай імперыі (1421—1444 i 1446—1451) паходзіў з дынастыі Асманаў. Сын султана Мехмеда I, бацька Мехмеда II Здабыўцы.

Стаў султанам пасля смерці бацькі. У 1427 вярнуў кантроль над гарадамі Ніш і Крагуевац, у 1428 палажыў канец існаванню караманьскаму эмірату ў Анатоліі.

Узмацніўшы пазіцыі, свабодна ажыццяўляў свае дзеянні на Балканах. У 1430 Мурад захапіў Фесалонікі, а ў 1439 уключыў Сербію ў склад Асманскай імперыі, як асобную правінцыю.

Перамог венграў у 1442 у бітве пад Яламіцай, заключыў мірны дагавор з венгерскім каралём Уладзіславам Варненчыкам, але гэты дагавор пад уплывам папскай дыпламатыі разарваў, што непазбежна прывяло да вайны. 10 лістапада 1444 у бітве пад Варнай перамог польска-венгерскае войска. Пасля вялікай страты войска стала непазбежным бітва з Янушам Хіньядзі, у выніку чаго Мурад II быў вымушаны адступіць ад стальца на карысць сына. Вярнуўся на імператарскі сталец у 1446.

У 1446 перамог Януша Хіньядзі. Ваяваў з албанцамі, перамог манголаў.

Катэгорыя:Султаны Асманскай імперыі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Амасьі
Мехмед II Заваёўнік

**Мехме́д II Заваёўнік** ( — ) — султан Асманскай імперыі (1451—1481).

## Біяграфія 
У самым пачатку свайго кіравання, каб не ўзнікала прэтэнзій на імператарскі сталец, здзейсніў забойства свайго брата, чым пачаў традыцыю братазабойства ў валадарскай сям'і (амаль кожны наступны султан здзяйсняў забойства брата). У час яго кіравання Асманская імперыя значна павялічыла свае памеры. Вялікім дасягненнем султана стала ўзяцце Канстанцінопаля, якое спыніла існаванне такой дзяржавы, як Візантыйская імперыя. Адразу пасля захопу горада пачалося будаўніцтва магутнай крэпасці на Басфоры. Канстанцінопаль стаў сталіцай Асманскай імперыі.

У 1458—1459 гадах Сербія канчаткова падпала пад уладу Асманіі. У 1460 паў Марэйскі дэспанат, а 1461 асманы здабылі Трапезунд і Амасею. У 1463—1464 была захоплена Боснія. У 1463 Мехмед II пачаў вайну з Венецыяй. Асноўнай арэнай вайны стала Эгейскае мора.

Пачынаючы з 1470-х султан вядзе войны з венграмі і аўстрыйцамі, падпарадкоўвае крымскіх татар. У 1479 флот Асманская імперыі займае шэраг астравоў Іанічнага мора і некаторыя тэрыторыі Паўднёвай Італіі.

Памёр Мехмед II 3 мая 1481 ад падагры. Пахаваны ў Канстанцінопалі.

## Зноскі 
## Літаратура 
*  С. 324.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Султаны Асманскай імперыі
Мурад III

**Мурад III** (1546—1595) — султан Асманскай імперыі (1574—1595).

Быў абвешчаны султанам у снежні 1574 пасля смерці бацькі, султана Селіма II. Яго кіраванне было адзначана частай барацьбой за панаванне ў гарэме, паўстаннямі янычар і вялікай карупцыяй. Як і яго бацька, Мурад III быў слабай асобай, вёў тыповае ісламскае жыццё.

Хоць быў забяспечаны афіцыйны мір з Аўстрыяй і Венецыяй, тут заўсёды адбываліся невялікія сутычкі. У 1581 і 1583 Асманскай імперыяй на чале з Мурадам III былі праведзеныя ваенныя кампаніі ў Персіі, Крыме і Закаўказзі. Аднак межы імперыі значна павялічыць не атрымалася, таму што султан не быў зацікаўлены ў вайне.

Мурад III наладзіў шчыльныя стасункі з Англіяй, атрымліваў адтуль матэрыялы для вытворчасці артылерыйскай зброі, абмяркоўваў з каралевай Елізаветай І магчымасць сумесных дзеянняў супраць Іспаніі.

Султан Мурад III памёр у 1595, у выніку эпілептычнага прыпадку.

Дзеянне рамана Архана Памука «Мяне клічуць Чырвоны» адбываецца ў часы Мурада III.

## Гл. таксама 
* Асманская імперыя

## Спасылкі 
* Мірны дагавор Мурада III і Стэфана Баторыя   (пол.)

Катэгорыя:Султаны Асманскай імперыі
Вялікія Жаберычы

**Вялі́кія Жа́берычы** (, ) — вёска ў Крупскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Хацюхоўскага сельсавета.

Да 30 кастрычніка 2009 года вёска ўваходзіла ў склад Дакудаўскага сельсавета.

## Вядомыя асобы 
* Пётр Пятровіч Пётух

## Спасылкі 
Катэгорыя:Хацюхоўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Крупскага раёна
Дакудава (Крупскі раён)

**Даку́дава** (, ) — аграгарадок у Крупскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Хацюхоўскага сельсавета.

Да 31 сакавіка 1977 года вёска ўваходзіла ў склад Нацкага сельсавета, да 30 кастрычніка 2009 года — у склад Дакудаўскага сельсавета.

За 18 кіламетраў на захад ад Крупак, 98 кіламетраў ад Мінска, 9 кіламетраў ад чыгуначнай станцыі Прыяміна, за 3 км ад аўтамабільнай дарогі  ().

## Насельніцтва 
* 442 жыхары, 153 двары (1997)

## Інфраструктура 
* Сярэдняя школа
* Дом культуры і бібліятэка
* Аддзяленне сувязі

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Васіль Андрэевіч Самцэвіч (1889—1978) — беларускі краязнаўца і педагог.
* Сямён Андрэевіч Самцэвіч (1902—1985) — мікрабіёлаг, член-карэспандэнт Акадэміі навук БССР, Заслужаны дзеяч навукі БССР

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.6: Дадаізм — Застава / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 1998. — Т. 6. — С. 13. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0106-0 (т. 6)

## Спасылкі 
Катэгорыя:Хацюхоўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Крупскага раёна
Цеплаэлектрацэнтраль

**Цеплаэлектрацэнтраль, ЦЭЦ** — прадпрыемства, якое вырабляе электрычную і цеплавую энергіі.

Цеплавыя электрастанцыі, як і ўсе цеплавыя рухавікі, падчас працы выкідваюць у навакольнае асяродзе цеплату (гл. другі закон тэрмадынамікі). На ЦЭЦ гэтую цеплату перадаюць спажыўцам, пры гэтым эканоміцца паліва, якое пры адсутнасці ЦЭЦ было б спалена ў кацельнай. Цеплата ад ЦЭЦ да спажыўцоў звычайна падаецца ў выглядзе пары або гарачай вады.

Выдзяляюць прамысловая — для цеплазабеспячэння прамысловых прадпраемстваў — і ацяпляльныя — для ацяплення і забяспячэння гарачай вадой жылых і грамадзкіх памяшканняў — ЦЭЦ. Існуюць таксама прамыслова-ацяпляльныя ЦЭЦ.

ЦЭЦ могуць быць на арганічным або ядзерным паліве. Апошнія называюцца *атамнымі цеплаэлектрацэнтралямі* (*АЦЭЦ*) і шырокага ўжытку не атрымалі, у першую чаргу з-за неабходнасці знаходжання ядзернага рэактара ў раёне вялікага цепласпажывання, а значыць — у месцы пражывання вялікай колькасці людзей.
На ЦЭЦ могуць выкарыстоўвацца розныя тыпы рухавіка для прывада электрагенератара: паравая, газавая турбіны, рухавік унутранна згарання.

Патрэбнасць у цяпле ад ЦЭЦ на працягу года звычайна нераўнамерна, таму, дзеля зніжэння выдаткаў на абсталяванне, максімум цепласпажывання пакрываюць не за кошт камбініраванага спосабу, а з дапамогай спецыяльных танных пікавых крыніцаў цеплаты: воданагравальных, паравых катлоў. Адносіна колькасці цеплаты, якая выпрацоўваецца на ЦЭЦ камбінаваным спосабам, да ўсяго цяпла, якое выпрацоўвае ЦЭЦ, называецца каэфіцыентам цеплафікацыі.

Адлегласць, на якую рацыянальна транспартаваць цеплавую энергію ад ЦЭЦ, абмяжоўваецца некалькімі кіламетрамі — пры перадачы цяпла парам, і да 20 — 30 км — для вадзяных цеплавых сетак. Таму магутнасць ЦЭЦ абмежавана.

ЦЭЦ невялікай магутнасці (да некалькі мегават) называюць *міні-ЦЭЦ*.

Катэгорыя:Цеплаэнергетыка
Катэгорыя:Цеплазабеспячэнне
Крысціян Панучы

**Крысціян Панучы** (; нар. , ) — італьянскі футбаліст, абаронца нацыянальнай зборнай Італіі (1994—2008), пасля завяршэння кар’еры — трэнер.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Італіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Італіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Парма
Катэгорыя:Ігракі ФК Рома
Катэгорыя:Ігракі ФК Манака
Катэгорыя:Ігракі ФК Чэлсі
Катэгорыя:Ігракі ФК Інтэрнацыянале Мілан
Катэгорыя:Ігракі ФК Рэал Мадрыд
Катэгорыя:Ігракі ФК Мілан
Катэгорыя:Ігракі ФК Джэноа
Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Італіі
Катэгорыя:Трэнеры зборнай Албаніі па футболе
Катэгорыя:Трэнеры ФК Тэрнана
Катэгорыя:Трэнеры ФК Ліворна
Канстытуцыя Славеніі

**Канстытуцыя Рэспублікі Славеніі** была прынята Дзяржаўным зборам 23 снежня 1991 г. Яна складаецца з 10 частак:

# Агульныя палажэнні
# Правы чалавека і асноўныя свабоды
# Эканамічныя і сацыяльныя адносіны
# Дзяржаўны лад
# Самакіраванне
# Публічныя фінансы
# Канстытуцыйнасць і законасць
# Канстытуцыйны суд
# Працэдура зменаў ў Канстытуцыю
# Пераходныя і заключныя становішчы

З 1991 г. у Канстытуцыю былі ўнесены 4 папраўкі:

* 14 ліпеня 1997 г. замежным грамадзянам падалі правы купляць нерухомасць у Славеніі як частка канвергенцыі да ЕС. Гэта рашэнне было часткай т.зв. кампрамісу Іспаніі.
* 25 ліпеня 2000 г.
* 7 марта 2003 г.
* 23 чэрвеня 2004 г.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гісторыя Славеніі
Катэгорыя:Права Славеніі
Славенія
Лягніца

**Лягні́ца** (, ) — горад на правах павета ў Польшчы. Уваходзіць у склад Ніжнесілезскага ваяводства. Адміністрацыйны цэнтр Лягніцкага павета (не ўваходзіць у яго склад).

Адлегласць па прамой паміж гарадамі Лягніца — Мінск 805 км, да Варшавы — 350 км.

Старадаўні польскі горад (1149). Быў адной са сталіц Сілезскага княства, першай польскай княскай і каралеўскай дынастыі Пястаў.

Пасля паражэння ад манголаў войска сілезскага князя Генрыха II Набожнага ў бітве на Легніцкім поле і гібелі самога князя 9 красавіка 1241 горад быў абложаны манголамі, але не здаўся. Легніца стала апошнім пунктам прасоўвання войскаў хана Батыя на Захад.

## Вядомыя асобы 
• Алена Георгіеўна Папова (нар. 1947) — беларуская і руская празаік, драматург.
Іў Рашэ

**Іў Рашэ** (; 7 красавіка 1930 — 26 снежня 2009) — французскі прадпрымальнік, заснавальнік вядомай карпарацыі Yves Rocher, якая носіць яго імя і вырабляе «раслінную касметыку». Па задумцы Рашэ, яго прадукцыя павінна была стварацца з прыродных інгрэдыентаў і быць даступнай шырокаму колу спажыўцоў.

Марка Yves Rocher была створана ў 1959 годзе, а першы яго магазіны адкрыліся ў 1969-м — да гэтага тавары рассылаліся поштай. Станам на 2009 год у кампаніі працуюць 15 тысяч чалавек па ўсяму свету, прадпрыемства Yves Rocher размешчаныя ў трох дзясятках краін, і кампанія мае абарачэнне ў два мільярды еўра.

Акрамя прадпрымальніцкай дзейнасці, Рашэ займаўся грамадскай працай: цягам 46 гадоў, з 1962-га па 2008-ы, ён займаў пасаду мэра ў сваім родным горадзе Ля-Гасылі ў Брэтані.

Афіцэр (1992) і камандор (2007) Ордэну Пачэснага легіёна.

Катэгорыя:Постаці Францыі
Бобрык (Крупскі раён)

**Бо́брык** (, ) — вёска ў Крупскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Акцябрскага сельсавета.

## Гісторыя 
Вядома з 1775 года як вёска маёнтка Чарэя, у закладзе Ю. Салагуба, 12 «дымоў». Пасля 1790 года яе набыў пан Мілаш.

У 1909 годзе — у Чарэйскай воласці Сенненскага павета Магілёўскай губерні. Пасля ўстанаўлення савецкай улады — у Заборскім сельсавеце Чарэйскага, з 8 ліпеня 1931 года — Крупскага раёнаў. У 1930 годзе вяскоўцы аб’ядналіся ў калгас «Бальшавік». На франтах Вялікай Айчыннай вайны загінулі 7 чалавек, у партызанскай барацьбе — 3. Вёска была часткова спалена.

Пасля вайны адбудавана. У 1960 годзе вёска ў складзе саўгаса «40 год Кастрычніка», з 1965 года — саўгаса, потым — калгаса «Касянічы». З 5 мая 1962 года вёска ў складзе Абчугскага сельсавета.

На 1 студзеня 1998 года ў вёсцы размяшчаліся крама, жывёлагадоўчая ферма.

З 28 мая 2013 года вёска ў складзе Акцябрскага сельсавета.

## Насельніцтва 
* **XIX стагоддзе**: 1873 год — 33 мужчыны.
* **XX стагоддзе**: 1909 год — 40 двароў, 275 жыхароў; 1941 год — 55 двароў, 195 жыхароў; 1998 год — 33 гаспадаркі, 65 жыхароў.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Акцябрскі сельсавет (Крупскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Крупскага раёна
Дзяньгубка

**Дзяньгу́бка** (, ) — вёска ў Крупскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Акцябрскага сельсавета.

## Гісторыя 
**Дзяньгубка** вядома з канца 19 ст. У 1880 г. 16 двароў, 134 жыхары, у 1909 г. 27 двароў, 171 жыхар, у складзе Абчугскай воласці Сенненскага павета. Пасля ўстанаўлення Савецкай улады — у Чарэйскім, потым у Крупскім раёнах. У 1930 г. вяскоўцы аб'ядналіся ў калгас імя Крупскай. У 1941 г. 14 двароў, 47 жыхароў. У Вялікую Айчынную вайну загінулі 11 чалавек. Пасля вайна калгас адноўлены, з 1950 г. вёска ў складзе ўзбуйненага калгаса «Прагрэс», з 1960 г. — саўгаса «40 год Кастрычніка», з 1961 г. — саўгаса, потым — калгаса «Абчуга». На 01.01.1998 г. 4 гаспадаркі, 7 жыхароў.

З 1924 г. па 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Абчугскага сельсавета.

## Вядомыя асобы 
* Савелій Аляксеевіч Свідзерскі (1905—1977) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Герой Савецкага Саюза (1945).

## Спасылкі 
Катэгорыя:Акцябрскі сельсавет (Крупскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Крупскага раёна
Забор’е

**Забо́р’е** — шматзначны тэрмін: тапонім і гідронім.

## Азёры 
### Расія 
* Забор’е — возера ў Южскім раёне Іванаўскай вобласці

## Населеныя пункты 
**Забо́р’е** () — распаўсюджаная назва населеных пунктаў.

### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Забор’е — вёска ў Бешанковіцкім раёне
** Забор’е — вёска ў Ахрэмавецкім сельсавеце Браслаўскага раёна
** Забор’е — вёска ў Плюскім сельсавеце Браслаўскага раёна
** Забор’е — вёска ў Боркавіцкім сельсавеце Верхнядзвінскага раёна
** Забор’е (ферма) — вёска ў Боркавіцкім сельсавеце Верхнядзвінскага раёна
** Забор’е — былая вёска ў Бялькоўшчынскім сельсавеце Верхнядзвінскага раёна
** Забор’е — вёска ў Гарадоцкім раёне
** Забор’е — вёска ў Глыбоцкім раёне
** Забор’е — вёска ў Лепельскім раёне
** Забор’е — вёска ў Новапагосцкім сельсавеце Мёрскага раёна
** Забор’е — вёска ў Язненскім сельсавеце Мёрскага раёна
** Забор’е — вёска ў Клясціцкім сельсавеце Расонскага раёна
** Забор’е — вёска ў Краснапольскім сельсавеце Расонскага раёна
** Забор’е — вёска ў Сенненскім раёне
** Забор’е — вёска ў Чашніцкім раёне
** Забор’е — вёска ў Шаркаўшчынскім раёне
** Забор’е — вёска ў Шумілінскага раёна

* Гродзенская вобласць:
** Забор’е — вёска ў Шчучынскім раёне

* Магілёўская вобласць:
** Забор’е — вёска ў Дрыбінскім раёне
** Забор’е — вёска ў Краснапольскім раёне
** Забор’е — вёска ў Магілёўскім раёне
** Забор’е — вёска ў Шклоўскім раёне

* Мінская вобласць:
** Забор’е — былая вёска, цяпер з’яўляецца часткай вёскі Старына (Весялоўскі сельсавет, Барысаўскі раён)
** Забор’е — былая вёска, знаходзілася за два кіламетры на паўночны ўсход ад вёскі Пупелічы (Барысаўскі раён)
** Забор’е — былы засценак, знаходзіўся за кіламетр на паўднёвы захад ад вёскі Краўцова Ніва (Барысаўскі раён)
** Забор’е — пасёлак у Бярэзінскім раёне
** Забор’е — вёска ў Валожынскім раёне
** Забор’е — вёска ў Ільянскім сельсавеце Вілейскага раёна
** Забор’е — вёска ў Хаценчыцкім сельсавеце Вілейскага раёна
** Забор’е — вёска ў Чэрвеньскім раёне
** Забор’е — вёска ў Крупскім раёне
** Забор’е — вёска ў Лагойскім раёне

### Расія 
* Бранская вобласць:
** Забор’е (Краснагорскі раён)
* Ленінградская вобласць:
** Забор’е — вёска ў Гатчынскім раёне
** Забор’е — пасёлак у Баксітагорскім раёне

* Смаленская вобласць:
** Забор’е — вёска ў Дзямідаўскім раёне
** Забор’е — вёска ў Кардымаўскім раёне

### Украіна 
* Львоўская вобласць:
** Забор’е — сяло ў Жоўкіўскім раёне

## Гл. таксама 
* Забараўе
* Забараўцы
* Забар’е
* Забарок
* Забароўе
* Забагоддзя
* Забарцы
* Забары
* Забор
* Заборава
* Забораўка
* Забораўна
* Забораўцы
* Заборкі
* Заборнае
* Заборнікі
* Заборныя Гумны
* Заборскі
* Заборцы
Рэакцыя Каніцара

**Рэакцыя Каніцара** — хімічная рэакцыя дыспрапарцыянавання альдэгідаў, якія не змяшчаюць вадароду ў α пазіцыі ў дачыненні да карбанільнай групы. Названая ў гонар Станіслава Каніцара.

С. Каніцара першым правёў гэта ператварэнне ў 1853 годзе, атрымаўшы бензойную кіслату і бензілавы спірт пры апрацоўцы бензойнага альдэгіда карбанатам калію. Прадуктам акіслення з’яўляецца карбонавая кіслата, прадуктам аднаўлення — спірт. Для альдэгідаў, якія маюць атам вадароду ў α пазіцыі па дачыненні да карбанільнай групы (RC H R’CHO) пераважная рэакцыя альдольнай кандэнсацыі.

## Спасылкі 
* Артыкул на сайце ХиМиК.ру

Катэгорыя:Імянныя рэакцыі ў арганічнай хіміі
Альшанікі

Назву **Альша́нікі** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Альшанікі — вёска ў Верхнядзвінскім раёне
** Альшанікі — вёска ў Шумілінскім раёне
* Магілёўская вобласць:
** Альшанікі 1 — вёска ў Круглянскім раёне
** Альшанікі 2 — вёска ў Круглянскім раёне
* Мінская вобласць:
** Альшанікі — вёска ў Крупскім раёне

### Расія 
* Ленінградская вобласць:
** Альшанікі — вёска ў Выбаргскім раёне

## Гл. таксама 
* Альшана
* Альшанае
* Альшанец
* Альшанік
* Альшаніца
* Альшанскае
* Альшанскі
* Альшанка 
* Альшаны 
* Гальшаны
Дакудава

**Дакудава** — тапонім.
## Беларусь 
### Гродзенская вобласць 
Назву **Дакудава** ў Лідскім раёне маюць дзве вёскі:
* Дакудава 1
* Дакудава 2

### Мінская вобласць 
* Аграгарадок Дакудава — аграгарадок у Крупскім раёне
## Расія 
* Дакудава (Пачынкаўскі раён)
Журавы (Крупскі раён)

**Журавы́** (, ) — вёска ў Крупскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Акцябрскага сельсавета.

## Гісторыя 
Па паданні назва вёскі звязана з суседнім возерам, якое ператварылася ў балота, дзе жыло шмат жураўлёў. Заснавана ў 1772 годзе, 2 двары, уласнасць дробнага шляхціца Сідароўскага. У 1775 годзе 8 двароў. У пачатку XX стагоддзя 34 двары, 223 жыхары.

З 1924 года ў складзе Чарэйскага, потым Крупскага раёнаў. У 1930-я гады жыхары вёсак Журавы і Слабада стварылі калгас «Светлая зара». У 1941 годзе ў вёсцы 36 двароў, 231 жыхар. На франтах Вялікай Айчыннай вайны загінулі 10 чалавек. Пасля вайны ў складзе саўгаса, потым — калгаса «Слабада». Да 5 мая 1962 года вёска ўваходзіла ў склад Абчугскага сельсавета, да 28 ліпеня 1966 года — у склад Акцябрскага сельсавета, да 31 сакавіка 1977 года — у склад Бобрскага сельсавета. На 1 студзеня 1998 года 41 гаспадарка, 142 жыхары. Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Абчугскага сельсавета.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Акцябрскі сельсавет (Крупскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Крупскага раёна
IP

**IP** ( — міжсеткавы пратакол) — пратакол сеткавага ўзроўню у стэку TCP/IP. IP аб’ядноўвае абасобленыя камп’ютарныя сеткі ў адзіны Інтэрнэт. Неад’емнай часткай пратаколу з’яўляецца адрасацыя сеткі.

Пратакол IP дастаўляе інфармацыю ад аднаго вузла сеткі да іншага ў выглядзе пакетаў даных. Кожны пакет складаецца са службовай часткі ( — «загаловак») і карыснага змесціва (). Дастаўка пакетаў па пратаколе IP заснавана выключна на аснове IP-адрасоў у загалоўках пакетаў.

Пратакол IP выкарыстоўваецца для негарантаванай дастаўкі інфармацыі. Гэта азначае, што на ўзроўні гэтага пратаколу не даецца гарантый надзейнай дастаўкі пакета да адрасата. У прыватнасці, пакеты могуць прыйсці не ў тым парадку, у якім былі адпраўленыя, прадублявацца (калі прыходзяць дзве копіі аднаго пакета; у рэальнасці гэта бывае вельмі рэдка), быць пашкоджанымі (звычайна пашкоджаныя пакеты знішчаюцца) або не прыбыць зусім. Гарантыі беспамылковай дастаўкі пакетаў даюць пратаколы больш высокага (транспартнага) ўзроўню эталоннай мадэлі OSI — напрыклад, TCP.

Пратакол IP версіі 4 (IPv4) выкарыстоўваецца найбольш шырока ў Інтэрнэце. Яго пераемнікам з’яўляецца пратакол версіі 6 (IPv6), які прадастаўляе большую колькасць адрасоў для выкарыстання. Нягледзячы на тое, што пераход на IPv6 адбываецца даволі марудна, многія краіны ўжо шырока выкарыстоўваюць апошнюю версію. Па звестках кампаніі Google больш за 41 % запытаў да яе сервісаў перадаецца праз злучэнні IPv6.

## Версія 4 
Вялікая частка сеткі Інтэрнэт выкарыстоўвае IP чацвёртай версии, вядомы таксама як IPv4. У пратаколе IP кожнаму вузлу сеткі ставіцца ў адпаведнасць IP-адрас даўжынёй 4 актэты (4 байты). Пры гэтым камп’ютары ў падсетках яднаюцца агульнымі пачатковымі бітамі адрасу. Шэраг гэтых біт, агульныя для пэўнай падсеткі, называется маскай падсеткі (раней выкарыстоўвалася дзяленне прасторы адрасоў па класам — A, B, C; клас сеткі вызначаўся дыяпазонам значэнняў старэйшага актэту і вызначаў колькасць адрасуемых вузлоў у пэўнай сетцы, зараз выкарыстоўваецца бяскласавая адрасацыя).

## Гл. таксама 
* IP-адрас
* 127.0.0.1 — localhost: loopback, замыканне на сябе

## Спасылкі 
* RFC 791 — спецыфікацыя пратаколу IP
* RFC 1918
* RFC 3330 — Спецыяльныя дыяпазоны адрасоў у IPv4.

Катэгорыя:Пратаколы сеткавага ўзроўню
Катэгорыя:TCP/IP
Катэгорыя:Сеткавыя пратаколы
Клён (Крупскі раён)

**Клён** (, ) — вёска ў Крупскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Хацюхоўскага сельсавета.

Да 30 кастрычніка 2009 года вёска ўваходзіла ў склад Дакудаўскага сельсавета.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Хацюхоўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Крупскага раёна
Гарэм

**Гарэм** (, харам — забароненае месца) — памяшканне ў доме багатага мусульманіна, прызначанае для жанчын; а таксама насельніцтва гэтага памяшкання — жонкі, наложніцы. Вялікія гарэмы правіцеляў і заможных саноўнікаў у Асманскай імперыі, Іране, Афганістане і іншых краінах ахоўвалі еўнухі; мужчынам (акрамя мужа і сыноў) уваход у гарэм быў забаронены. У многіх усходніх краінах гарэмам называюць таксама жаночыя прыёмныя пакоі ў палацы, жаночае купэ ў цягніку, трамваі. Звычай ізаляваць жанчын арабы перанялі ў 7 стагоддзі з Візантыі. У 20 стагоддзі гарэмы паступова знікалі, асабліва ў тых краінах, дзе забаронена мнагажонства.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Ісламская культура
Селім II

**Селім II Мест** ( — ) — асманскі султан, прадстаўнік дынастыі Асманаў; сын Сулеймана I Вялікага і Раксаланы, бацька Мурада III.

## Біяграфія 
Стаў султанам у 1566—1574 гадах. Не маючы ваенных і палітычных талентаў сваіх папярэднікаў на стальцы, не браў удзелу ў ваенных кампаніях. Кіраванне дзяржавай даручыў сваім міністрам на чале з вялікім візірам , а сам паддаўся оргіям і забавам.

У час яго кіравання Асманская імперыя праводзіла шэраг войн: з Персіяй, Венгрыяй і Венецыяй, заключыла мір са Свяшчэннай Рымскай імперыяй. Таксама адбылося першае сутыкненне з расійскімі войскамі, але потым паміж краінамі быў заключаны мірны дагавор. Захоп Кіпра падштурхнуў еўрапейскія краіны да стварэння антытурэцкай кааліцыі — Свяшчэннай Лігі.

Пасля распаду хрысціянскай кааліцыі, дзякуючы намаганням вялікага візіра Саколу, быў захоплены Туніс. У 1573 падпісаны мір з Венецыяй, што дапамагло туркам замацавацца на Кіпры.

## Заўвагі 
## Крыніцы 
## Гл. таксама 
* Асманская імперыя
* Асманскія султаны

Катэгорыя:Султаны Асманскай імперыі
Селім I

**Селім І Явуз** (, *Yavuz Sultan Selim*;  — ) — султан Асманскай імперыі (1512—1520), сын Баязіда II, бацька Сулеймана I.

Прыйшоў да ўлады, скінуўшы бацьку ў 1512 годзе пры падтрымцы янычараў. У 1514 годзе ў бітве на раўніне Калдзіран разбіў персідскія войскі шаха Ізмаіла і далучыў да Асманскай імперыі вялікую частку Курдыстана і частку Арменіі. У 1515 некаторыя племянныя кіраўнікі Курдыстана перайшлі пад пратэкцыю султана. Разграміў войскі мамелюкоў у бітвах пры Мардз Дабік паблізу Алепа і пад Аранданіяй.

## Заўвагі 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Султаны Асманскай імперыі
Кірава (Крупскі раён)

**Кі́рава** (, ), да 1918 г. **Рыкаўка** — пасёлак у Крупскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Акцябрскага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1888 г. сюды пераехалі жыць некалькі семьяў з Літвы. Яны куплі зямлю ў памешчыка са Слабадскога маёнтка, грошы ўзялі з банка, потым доўга выплочвалі доўг. Літоўцы пабудавалі на купленай зямлі хаты, вёску назвалі Рыкаўка, таму што, як кажуць старажылы, непадалёку знаходзіўся вялікі лес, адкуль было чуваць рыканне мядзведзяў. У гады калектывізацыі вяскоўцы аб’ядналіся ў калгас «Светлая зара». Да 5 мая 1962 года пасёлак уваходзіў у склад Абчугскага сельсавета, да 28 ліпеня 1966 года — у склад Акцябрскага сельсавета, да 31 сакавіка 1977 года — у склад Бобрскага сельсавета. На 01.01.1998 г. 2 гаспадаркі, 2 жыхара. Да 28 мая 2013 года пасёлак уваходзіў у склад Абчугскага сельсавета.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Акцябрскі сельсавет (Крупскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Крупскага раёна
Катэгорыя:Перайменаваныя населеныя пункты Беларусі
Ловецкая вобласць

**Ловецкая вобласць** — вобласць, з'яўляецца адной з 28 абласцей Балгарыі. Код транспартных сродкаў *ОВ*. Вобласць займае плошчу 4 128,8 км² і мае насельніцтва 167 931 тыс. жыхароў. Адміністрацыйны цэнтр Ловеч.

## Насельніцтва 
У вобласці пражывае 167 931 тыс. жыхароў, сярод іх — балгары (152 194), туркі (8 476), цыганы 6 316, і 2 965 жыхароў іншых нацыянальнасцей.

## Абшчыны 
У складзе вобласці налічваецца 8 абшчыны:

* Абшчына Апрылцы
* Абшчына Летніца
* Абшчына Лукавіт
* Абшчына Ловеч
* Абшчына Угырчын
* Абшчына Цецевен
* Абшчына Траян
* Абшчына Ябланіца

## Спасылкі 
* Абласное ўпраўленне 

Катэгорыя:Вобласці Балгарыі
Русэнская вобласць

**Русенская вобласць** — адна з 28 абласцей Балгарыі. Код транспартных сродкаў *Р*. Вобласць займае плошчу 2 791 км² і мае насельніцтва . Адміністрацыйны цэнтр — Русэ.

## Насельніцтва 
У вобласці пражывае , з усяго ліку балгары складаюць , туркі ,  цыгане, і  жыхароў іншых нацыянальнасцей.

## Абшчыны 
У складзе вобласці налічваецца 8 абшчыны:

* Абшчына Борава
* Абшчына Бяла
* Абшчына Ветава
* Абшчына Две-Магілы
* Абшчына Іванова
* Абшчына Русэ
* Абшчына Сліва-Поле
* Абшчына Цэнава

## Спасылкі 
* Абласное ўпраўленне
* Ивановски скални църкви 

Катэгорыя:Вобласці Балгарыі
Андрэй Арсеньевіч Таркоўскі

**Андрэ́й Арсе́ньевіч Тарко́ўскі** (; , Юр’евец, Іванаўская вобласць, РСФСР — , Парыж, Францыя) —  і . Адзін з нешматлікіх савецкіх рэжысёраў артхауснага кіно. Сын Арсенія Таркоўскага.

## Біяграфія 
Вучыўся ў Маскоўскім інстытуце ўсходазнаўства, працаваў у геалагічных партыях. Скончыў рэжысёрскі факультэт Усесаюзнага дзяржаўнага інстытута кінематаграфіі (1960). Дыпломная работа — кароткаметражны фільм «Каток і скрыпка» атрымала галоўны прыз фестывалю студэнцкіх фільмаў у Нью-Ёрку (1961). З 1961 рэжысёр на кінастудыі «Масфільм». У 1982 выехаў у Італію, дзе ў працэсе пошукаў натуры для новага фільма зняў дакументальную стужку «Час падарожжа» (1982). Атрымаў шырокае міжнароднае прызнанне ўжо першы поўнаметражны фільм «Іванава дзяцінства» (1962). Пазней ствараў арыгінальныя па форме і зместу кінатворы — «Страсці па Андрэю» (1966; выйшаў у свет у 1971 пад назвай «Андрэй Рублёў»), «Салярыс» (1972), «Люстэрка» (1975), «Сталкер» (1980), «Настальгія» (1983, Італія), «Ахвярапрынашэнне» (1986, Швецыя). У 1977 паставіў «Гамлета» ў Маскоўскім Тэатры імя Ленінскага камсамола, а ў 1983 — оперу «Барыс Гадуноў» у тэатры «Ковент-Гардэн» (Лондан). Як акцёр зняўся ў фільмах «Мне дваццаць гадоў» («Застава Ільіча», 1964), «Сяргей Лазо» (1967). Стварыў наватарскую кінамову, для якой характэрны метафарычнасць, ускладненая сімвалічнасць, абвостраная ўвага да прыродных з’яў, стыхій. Для творчай манеры Т. ўласцівы складанасць вобразнага вырашэння, схільнасць да асэнсавання філасофскіх і маральна-этычных праблем, своеасаблівая дакументальнасць і паэтычнасць, адухоўленасць мастацкай атмасферы фільма, эмацыянальнасць і да т.п.

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Сайт пра Андрэя Таркоўскага .

Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі BAFTA
Катэгорыя:Лаўрэаты Канскага кінафестывалю
Катэгорыя:Выкладчыкі ВКСР
Катэгорыя:Кінарэжысёры-фантасты Расіі
Катэгорыя:Шасцідзясятнікі
Катэгорыя:Прымусова пазбаўленыя савецкага грамадзянства
Катэгорыя:Памерлі ад раку лёгкага
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Фларэнцыі