Снаванне

**Снаванне** — працэс стварэння асновы тканіны для навіўкі на ткацкі станок.

## Народнае ткацтва 
### Падрыхтоўчыя працы 
Перад навіваннем асновы ніткі  для надання ім большай трываласці. Звычайна іх замочвалі ў вадзе, адвары  ці завараным , а потым білі  ці таўклі ў ступе. Высушаныя пасля гэтага ніткі снавалі.

### Асноўны працэс 
У славян часцей за ўсё снавалі на сцяне, у якую ўтыкалі калкі. Выкарыстоўвалася і пераносная снавальная рама і, радзей, вярчальная снавалка.

Пасля заканчэння снавання аснову здымалі з калкоў і спляталі ў касу (пляцёнку, плётку). Розныя прылады і прыстасаванні для снавання мелі назву снавалка, снавадла, снавідла, снулля, снулька, снульня, снуўля, снуйка ці снуйня. Чалавек, які рабіў аснову, называўся адпаведна снавальшчыца ці снавальшчык. Памылкі пры снаванні, калі ўтваралася нітак болей ці меней, чым ўваходзіла ў бёрда, называліся адпаведна перасноў і недаснуй.

#### Снаванне на сцяне 
Снаванне на сцяне — старадаўні і шырока распаўсюджаны спосаб. У сцяну, крыху адступіўшы ад кута, забіваюць калкі на адлегласці 15 — 20 см адзін ад аднаго па вертыкальнай лініі. Ля другога кута той самай сцяны паралельна першаму робяць такую ж вертыкальную лінію калкоў. У першым радзе паміж калкамі забівалі так званы «чыноўны калок», які служыў для раздзялення асновы на верхні і ніжні рады. У працэсе снавання неабходна было ўважліва сачыць за паслядоўнасцю намотвання, каб не парушыць рады асновы.

Адлегласць паміж першым і другім вертыкальным радам калкоў складала 4 — 6,5 метраў, у залежнасці ад даўжыні сцяны хаты. Гэта адлегласць прымалася за адзінку меры для даўжыні асновы і для будучай тканіны і называлася *сцяна* (*гу́бка*). Шырыня тканіны вымяралася пасмамі, кожная пасма мела каля 30 нітак. Тканіна бывае ў 9, 10, 12 пасмаў, снавальніцы. Галоўная перавага падобнай рамы ў тым, што можна снаваць і на вуліцы, і ў пммяшканні, а няскончаную працу — вынесці на ноч у пуню. Фактычна - гэта аб'яднанне нітак з вялікай колькасці матальных паковак на адну занавальную пакоўку. У працэсе снавання на снавальны валік або ткацкі  навіваецца пэўны лік нітак разліковай даўжыні.

У вытворчасці практыкуюцца чатыры спосабы снавання: парцыённы, істужачны, секцыйны і поўны. Снаванне па кожным з гэтых спосабаў можа быць канечным і бесперапынным. Найбольш распаўсюджаным спосабам снавання з'яўляецца парцыённы, які забяспечвае найбольшую прадукцыйнасць. Таксама даследаванні і досвед працы прадпрыемстваў паказалі, што больш распаўсюджаным з'яўляецца перапынны від снавання.

## Сімвалізм 
У традыцыйным усходне-славянскім светапоглядзе працэс снавання лічыўся звязаным з глыбіннымі ўласцівасцямі навакольнага свету («свет снаваўся», «павук свет снаваў») і замагіллем. Снаванне было атулена шматлікімі забаронамі і магічнымі дзеяннямі. Так, на Палессі нельга было снаваць на Дабравешчанне, Каляды і Новы год, таксама на мужчынскія святы. Неспрыяльная для снавання субота, спрыяльныя пятніца і аўторак; спрыяльная поўня і неспрыяльны маладзік. Нельга снаваць уначы, нельга пакідаць навітую аснову на сцяне на ноч. Пры снаванні ў чужой хаце гатовую аснову належыць выносіць толькі на наступны дзень, дзякуючы гаспадыню «за сцяну». Працэсу снавання можа лёгка нашкодзіць благое вока, таму пад час працэсу непажадана, каб хтосьці ўваходзіў у хату. У засцерагальных мэтах выкарыстоўваюць абярэгі — хлеб, соль, вугольчык, прамаўляюць ахоўныя формулы, а пасля канчатка працы аснову здымаюць з калкоў і садзяцца на яе «каб гладкая была». Снаванне ў пэўнай меры валодае функцыямі, процілеглымі завязванню вузлоў (пры ім перапляцення нітак быць не павінна): праз гатовую аснову не павінны пераступаць жанчына дзетароднага ўзросту, жывёла, паколькі гэта можа выклікаць бясплоддзе; па тых жа меркаваннях існуюць некаторыя забароны на заняткі снаваннем для маладых жанчын.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Материалы к описанию полесских народных представлений, связанных с ткачеством. Снование // Полесский этнолингвистический сборник. М., 1983
* Павлова М. Р. Полесские обряды и поверья, связанные с ткачеством // Полесье и этногенез славян: Предварительные материалы и тезисы конференции М., 1983.

## Спасылкі 
* Відэа працэсу снавання на раме, прымацаванай да сцяны, і пераносу асновы на ткацкі станок
* Снование в татарском народном ткачестве 

Катэгорыя:Ткацкая справа