open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Секатан

**Секатан** (; сучасная саманазва: *Machapunga*, літаральна «дрэнны пыл») — індзейскі народ на ўсходзе Паўночнай Амерыкі. У канцы XVI ст. секатан з'яўляліся прыбярэжным алганкінскім аб'яднаннем у Паўночнай Караліне. У нашы дні на ўсходзе ЗША жывуць іх нашчадкі, якія называюць сябе **мачапунга**. Агульная колькасць (2010 г.) — 200 чалавек.   

## Гісторыя 
Секатан — нашчадкі алганкінаў, якія рушылі на поўлдзень уздоўж атлантычнага ўзбярэжжа болей за 1000 гадоў таму. У 1584 г., калі былі ўсталяваны кантакты з англічанамі, яны насялялі ўзбярэжжа сучаснай Паўночнай Караліны і некаторыя суседнія астравы, у тым ліку Раанок. Асноўнымі заняткамі з'яўляліся рыбалоўства, збіральніцтва і земляробства. Англічане адрознівалі паміж сабой плямёны *раанок*, *секатан* і *краатан*, аднак сучасныя даследчыкі лічаць, што яны складалі адзіную супольнасць. Старыя англійскія назвы ўзніклі па найменню паселішчаў і не адпавядалі традыцыям саміх секатан. На чале грамадства стаялі спадчынныя правадыры. Паміж секатан і суседзямі вяліся жорсткія войны. 

У 1584 г. капітаны Артур Барлау і Філіп Адамс узялі з сабою ў Лондан двух «правадыроў» секатан Мантэа і Ванчэза. Яны аказалі станоўчае ўздзеянне на англійскую публіку, дапамаглі скласці першы англа-алгалкінскі слоўнік. У 1585 г. іх вярнулі на радзіму. Тады ж была створана першая англійская калонія на востраве Раанок. Яе насельнікі не здолелі забяспечыць сябе харчам, а спробы схіліць секатан да невыгоднага для іх абмену прывялі да канфлікту з тубыльцамі. Фрэнсіс Дрэйк, які наведаў калонію, быў вымушаны вывезці перасяленцаў. У 1587 г. Джон Уайт заснаваў новую калонію Раанок. Ён вярнуўся ў Англію і зноў прыбыў толькі ў 1590 г., калі калонія таямніча знікла. Некаторыя даследчыкі лічаць, што яе насельнікі былі вымушаны з-за нястач перабрацца да *краатан*.

Кантакты з англічанамі прывялі да распаўсюджання эпідэмічных захворванняў, супраць якіх у індзейцаў не было імунітэта. Мяркуецца, што алганкіны таксама пацярпелі ад войн з тускарора і сіўанскімі плямёнамі. У 1701 г. захавалася толькі адна вёска, населеная рэшткамі секатан. Яе насельнікі фактычна былі падначалены тускарора і выступалі на іх баку падчас канфлікту з англійскімі каланістамі. У 1761 г. у іх было меней за 10 воінаў. У далейшым яны былі моцна асіміляваны, але захоўвалі сваю тоеснасць як мачапунга. Гэтаму садзейнічала палітыка расавай дыскрымінацыі ў дачыненні «каляровых» з боку мясцовых уладаў. 

У пачатку XXI ст. на ўсходзе ЗША узнік рух нашчадкаў мачапунга з мэтай адраджэння іх народа. 

## Спасылкі 
* Machapunga Indian Tribe
* ALGONKIAN ETHNOHISTORY OF THE CAROLINA SOUND by Maurice A. Mook
* Remnants of the Machapunga Indians of North Carolina
* Clues to the Fate of the Lost Colony
* 1587 Voyage
* The Roanoke Colonies

Катэгорыя:Алганкіны
Катэгорыя:Народы ЗША
Катэгорыя:Гісторыя Паўночнай Караліны
Герань пірэнейская

**Герань пірэнейская** (*Geranium pyrenaicum*) — від раслін сямейства .

## Апісанне 
Расце на вышынях ад 300 да 2000 метраў. Дасягае вышыні каля 30-60 см. Цвіце з мая па кастрычнік. Кветкі ад бледна-фіялетавага да глыбока-фіялетавага колеру.

## Таксанамія 
Від **Герань пірэнейская** ўваходзіць у род  сямейства  парадку .

### Падвіды 
* 
* 

## Значэнне 
Верхняя частка расліны ўжываецца пры болях у жываце.

Катэгорыя:Герань
Гірэі

**Гірэі**, **Гераі** — татарская дынастыя, якая панавала ў Крымскім ханстве з сярэдзіны XV ст. да 1783 г.

Першы хан Хаджы-Гірэй захапіў уладу пры падтрымцы вялікага князя літоўскага Казіміра IV і татарскіх крымскіх князёў з роду Шырын у 1443 г. Паводле польскіх крыніц, Хаджы-Гірэй нарадзіўся ў ВКЛ, у г. Трокі. Яго дзейнасць была накіравана на ўмацаванне ўлады дынастыі ў Крыме і на абарону сваіх уладанняў ад іншых прэтэндэнтаў на трон. Ен меў сяброўскія адносіны з Казімірам IV, даволі мірныя адносіны з Маскоўскай княствам, імкнуўся забяспечыць сваю незалежнасць ад Асманскай імперыі. Пасля смерці Хаджы-Гірэя ў выніку працяглай барацьбы ханам стаў яго малодшы сын Менглі-Гірэй. 3 1475 г. Крымскае ханства трапіла ў васальную залежнасць ад Асманскай імперыі, асманскія султаны прызначалі ханаў выключна з нашчадкаў Гірэяў.

Спачатку адносіны Гірэяў з паўночнымі суседзямі былі прыязныя, але пасля таго, як Казімір IV заключыў саюз з ханам Залатой (Вялікай) Арды Ахметам (саюз фактычна не быў накіраваны супраць Крыма), адносіны сапсаваліся і Менглі-Гірэй заключыў ваенна-палітычны саюз з Маскоўскім княствам. Асобныя татарскія орды не падпарадкоўваліся Гірэям.

3 цягам часу Гірэі зразумелі памылку арыентацыі на Маскоўскае княства, асабліва пасля таго, калі яна заваявала Казанскае, Астраханскае і Сібірскае ханствы. У 1657 г. крымскія татары разбілі венгерскія войскі прэтэндэнта на польскі трон сяміградскага князя Дзьёрдзь II Ракацы У час казацка-сялянскай вайны 1648—1651 гг. крымскі хан Іслам-Гірэй III спачатку падтрымліваў Б. Хмяльніцкага (1648—1649 гг.) і быў пасрэднікам пры заключэнні Збораўскага міру 1649 г., пасля адышоў ад яго і ў 1653 г. уступіў у саюз з Рэччу Паспалітай.

Апошні крымскі хан з дынастыі Гірэяў Шахін-Гірэй пад прымусам расійскага ўрада ў лютым 1783 г. адмовіўся ад трона, а Крымскае ханства было далучана да Расійскай імперыі.

## Літаратура 
* Podhorodecki, L. Chanat Krymski i jego stosunki z Polską w XV-XVIII w. / Leszek Podhorodecki. — Warszawa: «Książka i Wiedza», 1987. — 316, [4] s., [40] s. tabl.: faks., fot., 1 mapa, portr.
* Греков, И. Б. Восточная Европа и упадок Золотой Орды (на рубеже XIV—XV вв.) / И. Б. Греков; АН СССР, Ин-т славяноведения и балканистики. — М.: Наука, 1975. — 519 с.
* Канапацкі, І. Гірэі / Ібрагім Канапцкі  — С. 6—7.
* Сафаргалиев, М. Г. Распад Золотой орды / М. Г. Сафаргалиев; / Министерство высшего и среднего специального образования, Мордовский государственный университет. — Саранск: [б. и.], 1960. — (Ученые записки; Вып. 11).
* Смирнов, В. Д. Крымское ханство под верховенством Отоманской порты до начала XVIII века / В. Д. Смирнов. — СПб.: Университетская тип., 1887. — XXXV, 772 с.

Катэгорыя:Крымскае ханства
Катэгорыя:Чынгізіды
Катэгорыя:Дынастыі ісламскіх кіраўнікоў
Glechoma longituba

**Glechoma longituba** — від травяністых раслін сямейства .

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Мятныя
Блюшчык цвёрдаваласісты

**Блюшчык цвёрдаваласісты** (*Glechoma hirsuta*)&nbsp;— від травяністых раслін сямейства , распаўсюджаны ў Цэнтральнай і Усходняй Еўропе.

## Апісанне 
Шматгадовая травяністая расліна 10-100&nbsp;см вышынёй. Расліна пакрыта доўгімі валасінкамі. Зубцы чашачкі ланцэтныя, удвая карацей трубкі або амаль роўныя ёй. Вяночак 22-25 мм даўжынёй.

Ва Украіне від расце ў лясах і кустах&nbsp;амаль на ўсёй тэрыторыі, у стэпе сустракаецца радзей, на поўдні знікае.

## Галерэя 

Glechoma hirsuta sl13.jpg|Кветка

Катэгорыя:Флора Еўропы
Катэгорыя:Мятныя
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1804 годзе
Гледычыя

**Гледычыя** (*Gleditsia*) — род раслін сямейства , які ўключае ў сябе каля пятнаццаці відаў дрэў, якія пазодзяць з Паўночнай Амерыкі, Азіі і Афрыкі.

Род названы ў гонар Готліба Гледзіча (, 1714—1786), нямецкага лекара і батаніка, дырэктара Берлінскага батанічнага саду Берлінскага.

Гледычыі — лістападныя разгалістыя дрэвы вышынёй да 25 метраў. Звычайна ў раслін маюцца калючкі. Лісце двойчыпёрыстае, складаюцца з 20-30 лісточкаў. Кветкі дробныя, зеленаватыя. Плады — бабы.

## Віды 
Усяго не менш за 15 відаў, некаторыя з іх:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Літаратура 
* Gleditschia // Ботанический словарь / сост. Н. И. Анненков. — СПб.: Тип. Имп. АН, 1878. — XXI + 645 с.
* Ботаника. Энциклопедия «Все растения мира»: Пер. с англ. (ред. Григорьев Д. и др.) — Könemann, 2006 (русское издание). — С. 407. — ISBN 3-8331-1621-8.

Катэгорыя:Таксоны раслін, названыя ў гонар людзей
Катэгорыя:Ядавітыя расліны
Катэгорыя:Бабовыя
Герань далікатная

**Герань далікатная** (*Geranium molle* L.)&nbsp;— від кветкавых раслін роду  сямейства .

## Апісанне 
Аднагадовая травяністая расліна, дасягае вышынь ад 10 да 45&nbsp;см. Сцёблы да 60&nbsp;см, прамыя, узыходзячыя або сцелюцца, з залозістымі валасінкамі. Ружовыя з цёмна-чырвоным пялёсткамі каля 3—8,5 даўжынёй (рэдка да 10,5) мм.

## Распаўсюджанне 
Паўночная Афрыка: Алжыр [пн.]; Егіпет [пн.]; Лівія [пн.]; Марока; Туніс. Азія: Кіпр; Іран; Ірак; Ізраіль; Іарданія; Ліван; Сірыя; Турцыя; Індыя [пн.зах.]. Каўказ: Азербайджан; Расія&nbsp;— Дагестан. Еўропа: Данія; Фінляндыя; Ірландыя; Нарвегія; Швецыя; Вялікабрытанія; Аўстрыя; Бельгія; Чэхія; Германія; Венгрыя; Нідэрланды; Польшча; Славакія; Германія; Беларусь, Эстонія, Латвія; Літва; Малдова; Украіна [у тым ліку Крым]; Індыя; Балгарыя; Харватыя; Грэцыя [у тым ліку Крыт]; Італія [у тым ліку Сардзінія, Сіцылія]; Румынія, Сербія; Славенія; Францыя [у тым ліку Корсіка]; Партугалія [у тым ліку Мадэйра]; Гібралтар; Іспанія [у тым ліку Балеарскія астравы, Канарскія астравы]. Натуралізаваны ў некаторых іншых краінах.

Расце пераважна на сонечных палянах на сыпкіх землях і пясчаных дзюнах. Як правіла, распаўсюджваецца на пясчаных глебах. Від таксама разглядаецца як сінантропны чалавеку.

## Экалогія 
Перыяд цвіцення доўжыцца з мая па кастрычнік. Часта кветкі апыляюць перапончатакрылыя.

## Таксанамія 
Від **Герань далікатная** ўваходзіць у род  сямейства  парадку .

## Галерэя 

Geranium molle 001.JPG|
Geranium molle2 W.jpg|Ліст
Geranium molle Sturm4.jpg|

## Спасылкі 
* 
* Vascular Flora (ісп.)
* United States Department of Agriculture  

Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Флора Паўночнай Афрыкі
Катэгорыя:Герань
Глабулярыя

**Глабулярыя** (*Globularia*) — род, які ўключае каля 22 відаў кветкавых раслін у сямействе  родам з Цэнтральнай і Паўднёвай Еўропы, Макаранезіі, Паўночна-Заходняй Афрыкі і Паўднёва-Заходняй Азіі.

## Апісанне 
Прадстаўнікі роду шчыльна нізкарослыя вечназялёныя мнагалетнікі або паўкусты, якія маюць скураное авальнае лісце 1-10 &nbsp; см даўжыні. Кветкі сабраныя ў густыя суквецці, якія ўзвышаюцца над раслінай на сцябле даўжынёй 1-30; галоўка суквецця 1-3 см у дыяметры, са шматлікімі шчыльна спакаванымі фіялетавымі, бэзавымі, ружовымі або белымі кветкамі.

## Экалогія 
Віды глабулярыі выкарыстоўваюцца ў якасці харчовых раслін лічынкамі некаторых відаў матылёў, у тым ліку .

Некалькі прадстаўнікоў роду, такія як  і , культывуюцца і прадаюцца для садовага выкарыстання.

## Таксаномія 
У адпаведнасці са старой сістэмай класіфікацыі раслін, яны выдзяляліся ва ўласнае сямейства **Globulariaceae**, але генетычныя дадзеныя паказалі, што род належыць да сямейства .

## Віды 
Некаторыя віды:

* *Globularia alypum*
* *Globularia amygdalifolia*
* *Globularia ascanii*
* *Globularia bisnagarica*
* *Globularia cordifolia*
* *Globularia dumulosa*
* *Globularia greuteri*
* *Globularia incanescens*
* *Globularia meridionalis*
* *Globularia nudicaulis*
* *Globularia orientalis*
* 
* *Globularia repens*
* *Globularia salicina*
* *Globularia sarcophylla*
* *Globularia stygia*
* *Globularia trichosantha*
* *Globularia vulgaris*

## Спасылкі 
* 
* Genus *Globularia* L. // Germplasm Resources Information Network (GRIN Taxonomy)

Катэгорыя:Трыпутнікавыя
Мбандака

**Мбанда́ка** () — горад у паўночна-заходняй частцы Дэмакратычнай Рэспублікі Конга, адміністрацыйны цэнтр Экватарыяльнай правінцыі.

## Геаграфія 
Горад знаходзіцца на экватары, каля ракі Конга і вусця ракі Рукі, прыкладна за 700 км у напрамку на паўночны ўсход ад сталіцы краіны Кіншасы. Рачны порт на на маршруце Кіншаса—Кісангані.

## Гісторыя 
Заснаваны Г. М. Стэнлі пад назвай *Экуатэрвіль*. З 1886 года горад стаў бельгійскім каланіяльным адміністрацыйным цэнтрам пад назвай *Кокійявіль* (у гонар каланіяльнага дзеяча К. Кокійя). У 1966 годзе, пасля атрымання краінай незалежнасці, атрымаў сучасную назву.

## Насельніцтва 
* 1984 год — 125 тыс. чал.
* 2004 год — 262 814 чал.

## Эканоміка 
У горадзе дзейнічае міжнародны аэрапорт, рачны порт. Цэнтр сельскагаспадарчага раёна і лясной гаспадаркі. Дзейнічаюць прадпрыемствы харчовай, металаапрацоўчай прамысловасці, суднарамонтыя майстэрні, тыпаграфія.

У горадзе дзейнічае Музей экватара, батанічны сад Эала, педагагічны каледж.

## Літаратура 
* Мбандака // Африка: энциклопедический справочник. Т. 2. Л—Я / Гл. ред. А. Громыко. Ред. колл. В. М. Власов, Н. И. Гаврилов и др. — М.: Советская энциклопедия, 1987. — С. 198. — 671 с. с илл.
* 

## Спасылкі 
* Mbandaka, Congo (Dem. Republic of The)-(Zaire) Page

Катэгорыя:Гарады Дэмакратычнай Рэспублікі Конга
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1883 годзе
Маннік наплываючы

**Маннік наплываючы**, **ма́ннік плывучы**, **манна** (*Glyceria fluitans*) — від кветкавых раслін роду  сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Шматгадовая травяністая расліна. Мае паўзучае карэнішча, тоўстае сцябло, якое вырастае да аднаго метра. Лісце доўгае, вузкае, бледна-зялёнае. Каласкі 10—12 мм даўжынёй, 1—2 мм шырынёй. Пыльнікі жоўтага колеру.

## Арэал і экалогія 
Сустракаецца ў Еўропе, Міжземнамор’і і Заходняй Азіі. Расце на вільготных глебах, такіх як канавы, берагі рэк, азёр і сажалак; на нізінных балотах, узлесках і палянах пойменных і забалочаных лясоў, вільготных і забалочаных лугах, пустках і высечках, у парках і садах, каля дарог.

Святлолюбівая расліна, гіграфіт, мезатроф, эўтроф.

## Галерэя 

Файл:GlyceriaFluitans1.jpg|
Файл:glyceria_fluitans.jpeg|
Файл:glyceria_fluitans_detail.jpeg|
Файл:Glyceria.fluitans.jpg|
Файл:Glyceria.fluitans.3.jpg|
Файл:Glyceria fluitans.jpg|

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* Glyceria R. Br. — Манник // Кормовые растения сенокосов и пастбищ СССР / И. В. Ларин, Ш. М. Агабабян, Т. А. Работиса [и др.]; под ред. заслуж. деятеля науки проф. И. В. Ларина ; Всесоюзный научно-исследовательский институт кормов им. В. Р. Вильямса. — Москва; Ленинград : Сельхозгиз, 1950—1956. — Т. 1: Споровые, голосеменные и однодольные. — 1950. — С. 374—377. — 688 с. : ил.

## Спасылкі 
* 
* Міністэрства сельскай гаспадаркі ЗША. Профілі раслін 
* Euro+Med Plantbase 
* eMonocot 1.0.5  

Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Метлюжковыя
Катэгорыя:Кармавыя расліны
Сонечны сарас 108

**Сонечны сарас 108** — серыя з 76 сонечных зацьменняў, якая пачалася 4 студзеня 550 года і скончылася 8 красавіка 1902 года. Сонечныя зацьменні аднаго сараса паўтараюцца з перыядычнасцю раз у 18 гадоў 11 дзён і 8 гадзін.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Cонечны сарас 108 на сайце eclipse.gsfc.nasa.gov
* Cонечны сарас 108 на сайце moonblink.info
* Cонечны сарас 108 на сайце secl.ru
* Cонечны сарас 108 на сайце solar-eclipse.info

Катэгорыя:Сонечны сарас
Помнік Сталіну (Лінія Сталіна)

**Помнік Сталіну** — помнік у гісторыка-культурным комплексе «Лінія Сталіна» каля вёскі Лашаны Мінскага раёна. Уяўляе сабой бюст кіраўніка савецкага ўрада Сталіна з ружовага граніту.

Да сярэдзіны 1950-х гадоў гэты гранітны бюст знаходзіўся на галоўнай плошчы гарадскога пасёлка Івянец Валожынскага раёна Мінскай вобласці. Пасля развянчання культу Сталіна на XX з’ездзе КПСС ў 1961 годзе пачаўся знос ягоных помнікаў. Бюст Сталіна быў перанесены на тэрыторыю мясцовага рамонтна-будаўнічага прадпрыемства.

Лінія Сталіна
Катэгорыя:Помнікі Мінскай вобласці
Катэгорыя:Славутасці Мінскага раёна
Ляшэнка

**Ляшэнка** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Ігар Васільевіч Ляшэнка — беларускі дзяржаўны дзеяч
* Ларыса Дзмітрыеўна Ляшэнка — беларускі балетмайстар
Маннік літоўскі

**Маннік літоўскі** (*Glyceria lithuanica*)&nbsp;— від раслін сямейства , распаўсюджаны ў Паўночна-Усходняй Еўропе і Паўночнай Азіі.

## Апісанне 
Шматгадовая травяністая расліна. Прысутнічаюць сталоны. Сцёблы адзінкавыя, прамыя, 70-110(150)&nbsp;см даўжынёй, 2-4&nbsp;мм дыяметрам, 4-6-вузлавыя. Міжвузеллі 5-15&nbsp;см даўжынёй. Ліставыя похвы трубчастыя для большай часткі іх даўжыні, гладкія і голыя на паверхні. Лігула 2-3&nbsp;мм даўжынёй. Ліставыя пласціны 20-30 см × 5-8&nbsp;мм; паверхня шурпатая, грубая зверху, голая; вярхушка тупая, рэзка вострая або вострая. Суквецце&nbsp;— адкрытая, яйкападобная мяцёлка, 15-25 × 7-14&nbsp;см. Першасныя галіны мяцёлкі 10-14&nbsp;см даўжынёй, шурпатыя. Каласкі адзінкавыя. Каласкі ўтрымліваюць 3-5 урадлівых кветак; з паменшанымі кветачкамі на вяршыні. Каласкі даўгаватыя або яйкападобныя; з бакоў сціснутыя; 4-7&nbsp;мм даўжынёй, распадаюцца ў спеласці пад кожнай урадлівай кветачкай. Тычынак 2, пылавікі 0.5-0.8&nbsp;мм. 2n = 20.

## Распаўсюджанне 
Распаўсюджаны ў Паўночна-Усходняй Еўропе (Фінляндыя, Нарвегія, Швецыя, Польшча, Беларусь, Эстонія, Латвія, Літва, Расія) і Паўночнай Азіі (Расія, Паўночна-Усходні Кітай, Паўночная Карэя, Японія); па іншых крыніцах таксама Каўказ і Манголія.

Катэгорыя:Флора Азіі
Катэгорыя:Флора Еўропы
Катэгорыя:Метлюжковыя
Маннік дуброўны

**Маннік дуброўны** (*Glyceria nemoralis*)&nbsp;— від раслін сямейства , распаўсюджаны ў Цэнтральнай і Усходняй Еўропе, Заходняй Азіі.

## Апісанне 
Шматгадовая травяністая расліна 30-100 (110)&nbsp;см. Язычок 4-6&nbsp;мм даўжынёй, разарваны на волосоподобные долі. Ліставыя похвы трубчастыя для большай часткі іх даўжыні, гладкія, голыя на паверхні. Ліставыя пласціны шырынёй 2-5&nbsp;мм; светла-зялёныя; паверхні злёгку шурпатыя, зверху грубыя; вярхушка вострая або завостраная. Суквецце&nbsp;— адкрытая, яйкападобная пэндзаль, 15-35&nbsp;гл даўжынёй. Першасныя галіны мяцёлкі узыходзячыя; нясуць 1-16 каласкоў на кожнай ніжняй галінцы. Галінкі мяцёлкі гладкія. Каласкі адзінкавыя. Каласкі да 13&nbsp;мм даўжынёй, 5-7-кветкавыя. З 7 жылак на ніжняй кветкавай лускі толькі 3 моцна выступаюць і даходзяць да верхавіны лускі, іншыя 4 жылкі слабей і ў верхняй траціны лускі амаль непрыкметныя. Пылавікоў 3; 1-1.5&nbsp;мм даўжынёй; жоўтыя.

## Распаўсюджанне 
Распаўсюджаны ў Цэнтральнай і Усходняй Еўропе (Чэхія, Германія, Венгрыя, Польшча, Славакія, Беларусь, Эстонія, Літва, Расія, Украіна, Балгарыя, Румынія, Сербія) і Заходняй Азіі (Арменія, Азербайджан, Турцыя).

Ва Украіне від расце на багністых месцах у цяністых лісцяных лясах — у лясных і лесастэпавых раёнах, спарадычна.

Катэгорыя:Флора Азіі
Катэгорыя:Флора Еўропы
Катэгорыя:Метлюжковыя
Шчасце (значэнні)

Назву **Шчасце** маюць:

* Шчасце — псіхалагічны стан.
* Шчасця ці Шчасце — горад у Луганскай вобласці Украіны.
* народная назва віду раслін .
Бары Карымавіч Алібасаў

**Бары Карымавіч Алібасаў** (нар. , Чарск, Чарскі раён, Сяміпалацінская вобласць) — савецкі і расійскі музыкант, , музычны , заслужаны артыст Расіі (1999). Мае татара-казахскае паходжанне. Заснавальнік і кіраўнік гуртоў «Інтэграл» (1962—1989) і «На-на» (з 1989).

## Інцыдэнт з атручваннем 
4 чэрвеня 2019 года Бары Алібасаў быў шпіталізаваны ў НДІ імя Скліфасоўскага ў сувязі з цяжкім атручваннем, як мяркуецца, вадкасцю для прачысткі труб. Лекары дыягнаставалі апёк страўніка чацвёртай ступені. З 6 па 11 чэрвеня прадзюсар знаходзіўся ў стане медыкаментознага сну.

## Спасылкі 
* Бари Алибасов

Катэгорыя:Спевакі і спявачкі паводле алфавіта
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі XX стагоддзя
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Расіі
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі СССР
Катэгорыя:Акцёры паводле алфавіта
Катэгорыя:Акцёры XX стагоддзя
Катэгорыя:Акцёры XXI стагоддзя
Катэгорыя:Акцёры Расіі
Катэгорыя:Музыканты паводле алфавіта
Катэгорыя:Музычныя прадзюсары
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Авацыя»
Сушаніца лясная

**Сушаніца лясная** (*Gnaphálium sylváticum*) — травяністая расліна, від роду  сямейства .

## Назва 
Сушаніца лясная, адуванчык, вончык, вочнік, сушніца, цмен лясны, чарвіўнік.

## Батанічнае апісанне 
Шматгадовая травяністая расліна.

Сцябло прамое, вышынёй 10-60 см, адзіночнае, неразгалінаванае.

Лісце чарговае, з верхняга боку апушанае або голае, знізу шаравата-лямцавае. Прыкаранёвае і ніжнія — чарашковае, лінейнае. Верхняе — сядзячае.

Плод — сямянка з доўгім чубком з валасінак.

## Значэнне і прымяненне 
Сушаніца лясная валодае лекавымі ўласцівасцямі, але ў значна меншай ступені, чым .

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Пустазелле
Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Астравыя
Laphangium

**Laphangium** — род раслін сямейства .

## Віды 
Паводле базы даных TPL, род уключае 3 віды:

*  (D.Don) Tzvelev — Турцыя, Грузія
*  (L.) Tzvelev — Еўропа, Блізкі Усход, Паўночная Афрыка
*  Wildpret & Greuter — Канарскія астравы

Катэгорыя:Астравыя
Ядрушка камарніковая

**Ядрушка камарніковая**, **ядрушка даўгарогая** (*Gymnadenia conopsea*) — кветкавая расліна роду  сямейства .

## Назва 
Ядрушка камарніковая, ядрушка, ручнікі, старчык.

## Апісанне 
Шматгадовая травяністая расліна з пальчаталопасцевымі клубнямі і прамым аблісцелым сцяблом вышынёй 25—45 см, пры аснове пакрытым бураватымі ліставымі похвамі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Чырвоная кніга Рэспублікі Беларусь: Рэдкія і тыя, што знаходзяцца пад пагрозай знікнення віды жывёл і раслін. Мн.: БелЭн, 1993. ISBN 5-85700-095-5
* 
* 

Катэгорыя:Ядрушка
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Дэкаратыўныя расліны
Катэгорыя:Меданосныя расліны
Катэгорыя:Лекавыя расліны
Катэгорыя:Травы
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1813 годзе
Историко-юридические материалы

**Гісторыка-юрыдычныя матэрыялы** () (скар. *ГЮМ*, '''') — найбуйнейшае серыйнае выданне дакументаў па гісторыі усходняй Беларусі XVI—XVIII стст. Выдадзена ў 1871—1906 гг. (вып. 1—32) Віцебскім цэнтральным архівам старажытных актаў. Складальнікі і рэдактары А. М. Сазонаў (вып. 1—16), М. М. Мяшчэрскі і М. Л. Вяроўкін (вып. 17), М. Л. Вяроўкін (вып. 18—26), Дз. І. Даўгяла (вып. 27—32). 3 17-га кожны выпуск мае імянны і геаграфічны паказальнікі. Назвы, змест асобных дакументаў, прадмовы, а таксама першыя 5 вып. пададзены ў перакладзе на рускую мову, астатнія — на мове арыгінала. 

Пераважная частка дакументаў выдадзена ўпершыню і датычыцца галоўным чынам сацыяльна-эканамічнаму боку жыцця гарадоў рэгіёна. Большасць іх адносіцца да гісторыі Магілёва (вып. 7—16, 30, 32 і часткова інш.). Сярод дакументаў прыходна-расходныя кнігі магістрата Магілёва за 1583—1716 гг., акты земскіх і гродскіх судоў Віцебска, Мсціслава, Оршы, Полацка за 1534—1789 гг., акты Віцебскага, Магілёўскага і Полацкага магістратаў за 1577—1791 гг., Крычаўскай і Ушацкай магдэбургій за 1662—1771 гг., каралеўскія прывілеі, інвентары і дакументы пра побыт і права Полаччыны і Віцебшчыны за 1506—1781 гг., дакументы Чачэрскага староства за 1629—1726 гг., фундушы, інвентары і дакументы па гісторыі царквы за 1618—1766 гг. і інш. Найбольш цікавыя дакументы пра стварэнне і дзейнасць цэхаў у Магілёве (вып. 8), «Аршанскі гербоўнік» з генеалагічнымі табліцамі і тлумачэннямі (вып. 28), перадрук часопіса езуітаў «Плады духоўныя» («Fructus Spirituaies»), інвентары маёнткаў, падараваных вялікім князем С. Баторыем Полацкай калегіі езуітаў (вып. 19—21), вопіс межаў паміж ВКЛ і Маскоўскім княствам (вып. 3, 4), звесткі пра суднаходства па Заходняй Дзвіне, Уле (вып. 4, 22), па метралогіі, тапаніміцы і гістарычнай геаграфіі Беларусі, дакументы, што тычацца біяграфіі знакамітага падарожніка М. Пржавальскага (вып. 20) і інш.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гістарыяграфія гісторыі Беларусі
Катэгорыя:Выданні Беларусі
Акрабатыка на Еўрапейскіх гульнях 2019

**Спаборніцтвы па акрабатыцы на Еўрапейскіх гульнях 2019** прайшлі ў Мінску з 22 па 23 чэрвеня 2019 года ў палацы спорту Мінск-Арэны. Было разыграна шэсць камплектаў медалёў. У спаборніцтвах ўдзельнічала 40 чалавек.

## Каляндар 
## Агульны залік 
### Медалісты 
#### Жаночыя групавыя спаборніцтвы 
#### Змяшаныя пары 
## Спасылкі 
* Акрабатыка на афіцыйльным сайце II Еўрапейскіх гульняў 2019 года

Катэгорыя:Спаборніцтвы на Еўрапейскіх гульнях 2019
Катэгорыя:Акрабатыка
Польскі інстытут у Мінску

**Польскі інстытут у Мінску** () — польская культурная ўстанова з дыпламатычным статусам, якая дзейнічае пры Міністэрстве замежных спраў Рэспублікі Польшча. Адзін з 25 Польскіх інстытутаў па ўсім свеце. Рашэнне пра адкрыццё Польскага інстытута ў Мінску была прынята Міністэрствам замежных спраў Рэспублікі Польшча ў лютым 1994 года.

## Сфера дзейнасці 
 Крысціна Дробыш і Матэвуш Адамскі, дырэктар Польскага Інстытута ў Мінску (2016—2018 гг.)]]
Пры інстытуце дзейнічаюць двухгадовыя курсы польскай мовы і культуры. У адпаведнасці з Агульнаеўрапейскай кампетэнцыяй валодання замежнай мовай (Common European Framework of Reference, CEFR) узровень выкладання мовы інстытутам адпавядае узроўню A2; для славянамоўных краін, якой з’яўляецца і Беларусь, — узроўню B1.

Пры інстытуце працуе бібліятэка, у якой прадстаўлена літаратура на польскай мове і перыядычныя выданні Польшчы.

Інстытут штогод рэалізуе звыш за 100 разнастайных праектаў з удзелам творцаў, навукоўцаў і экспертаў з Польшчы і Беларусі.

## Дырэктары 
* Марэк Галкоўскі (1994—1996)
* Томаш Негодзіш (1997—2000)
* Цэзары Карпіньскі (2000—2006)
* Пётр Казакевіч (2006—2013)
* Уршуля Дарашэўска (2013—2015)
* Матэвуш Адамскі (2016—2018)
* Цэзары Карпіньскі (з 11 кастрычніка 2018)

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вывучэнне польскай мовы
Катэгорыя:Навучальныя ўстановы, заснаваныя ў 1994 годзе
Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з польскай мовай навучання
Катэгорыя:Навучальныя ўстановы Мінска
Катэгорыя:Палякі на Беларусі
Гімнакладус

**Гімнакладус** (*Gymnocládus*) (ад  — «голы» і  — «галіна») — род лістападных дрэў сямейства  родам з Паўночнай Амерыкі і Усходняй Азіі.

## Батанічнае апісанне 
Гімнакладусы — высокія дрэвы да 30 м вышынёй і з кронай да 8 м у дыяметры.

## Віды 
Па інфармацыі базы дадзеных *The Plant List*, род уключае 5 відаў:

* 
* 
* 
* , сустракаецца на тэрыторыі кітайскіх правінцый Аньхой, Гуандун, Гуансі, Сычуань, Фуцзянь, Цзянсу, Цзянсу і Чжэцзян, выкарыстоўваецца ў народнай медыцыне для лячэння экзэмы, рэўматызму і вырабу мыла.
*  з вільготных лясоў усходняй частцы ЗША з прыгожым двойчы пёрыстым лісцем (даўжынёй да аднаго метра) выкарыстоўваецца як дэкаратыўная расліна і культывуецца па ўсім свеце.

## Літаратура 
* Ботаника. Энциклопедия «Все растения мира»: Пер. с англ. (ред. Григорьев Д. и др.) — Könemann, 2006 (русское издание). — С. 418. — ISBN 3-8331-1621-8.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Бабовыя
Гімнакладус двухдомны

**Гімнакладус двухдомны** (*Gymnocládus dióicus*) — дрэва; від роду Гімнакладус сямейства Бабовыя.

## Распаўсюджанне і экалогія 
Сустракаецца на тэрыторыі ЗША і Канады ад Тэхаса і Луізіяны да Антарыа і Паўднёвай Дакоты, у нізінах, рачных поймах і на ніжніх вільготных ярусах Апалач.

Культывуецца на тэрыторыі Еўразіі.
 *The North American sylva*, 1819]]

## Батанічнае апісанне 
Гэта высокія дрэвы да 30 м вышынёй, ствалом дыяметрам да 90 см, разделяющимся на тры—чатыры магутных атожылка на вышыні 3-4 м. Пры свабодным развіцці фармуецца вузкая пірамідальная крона да 8 м у дыяметры.

## Значэнне і прымяненне 
У Амерыцы гэты від называюць кававым дрэвам, паколькі ў мінулым яго смажанае насенне выкарыстоўвалася як танны сурагат кавы.

Дзякуючы двойчы перыстаму буйному лісцю, надаюць прыгожы від раслінам, выкарыстоўваецца як дэкаратыўная расліна.

Выкарыстоўваўся ў індзейскай народнай медыцыне. Ужываецца ў гамеапатыі.

Baden-Baden-Gymnocladus dioicus-12-Geweihbaum-2012-gje.jpg
Baden-Baden-Gymnocladus dioicus-26-Geweihbaum-2012-gje.jpg
Baden-Baden-Gymnocladus dioicus-44-Geweihbaum-Frucht-Trieb-2012-gje.jpg
Baden-Baden-Gymnocladus dioicus-46-Geweihbaum-Zweig-2012-gje.jpg
Плоды Гимнокладуса двудомного (лат. Gymnocládus dióicus) или Бундука канадского (made by Paliienko Konstantin)).jpg|Плады Гімнакладуса двухдомнага
Baden-Baden-Gymnocladus dioicus-68-Geweihbaum-Borke-2012-gje.jpg
Baden-Baden-Gymnocladus dioicus-84-Geweihbaum ganz jung-2012-gje.jpg
Baden-Baden-Gymnocladus dioicus-96-Geweihbaum-Frucht-2006-gje.jpg

## Літаратура 
* Ботаника. Энциклопедия «Все растения мира» / пер. с англ. (ред. Д. Григорьев и др.) — Könemann, 2006 (рус. изд.). — С. 418. — ISBN 3-8331-1621-8.

Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Дэкаратыўныя дрэвы
Катэгорыя:Бабовыя
Маннік складчаты

**Ма́ннік складчаты**, **ма́ннік складкаваты** (*Glyceria notata*)&nbsp;— від кветкавых раслін роду  сямейства .

## Апісанне 
Шматгадовая травяністая расліна. Сцёблы растуць пучкамі або адзінкавыя, якія ляжаць, даўжынёй 30—75 (100)&nbsp;см; укараненне ніжніх вузлоў. Ліставыя похвы трубчастыя для большай часткі іх даўжыні, гладкія; аголеныя на паверхні. Лігула 2—8&nbsp;мм даўжынёй; тупая. Ліставыя пласціны зялёныя або шэра-зялёныя, плоскія або складзеныя ўздоўж, 5—30&nbsp;см × 3—14&nbsp;мм; паверхні шурпатыя, зверху або з абодвух бакоў грубыя; палі шурпатыя; вяршыня вострая. Суквецце&nbsp;— адкрытая, ланцэтная або прадаўгаватая мяцёлка, 10—45&nbsp;см даўжынёй. Першасныя галіны разгалістыя мяцёлкі, простыя, 3—12&nbsp;см даўжынёй. Каласкі ўзыходзячыя, адзінкавыя, даўжынёй да 20 ммм, 7—11-кветныя. Кветкі шаравата-зялёныя ці пурпурныя. Пылавікоў 3; 1—1,5&nbsp;мм даўжынёй. Зярняўкі эліпсоідныя, 2&nbsp;мм даўжынёй. 2n = 40.

## Распаўсюджанне 
Распаўсюджаны ў Еўропе, заходняй Паўночнай Афрыцы, Заходняй і Цэнтральнай Азіі; натуралізаваны ў Аўстраліі. Расце па берагах вадаёмаў, на балотах, узлесках і палянах забалочаных і пойменных лясоў, горных, вільготных і забалочаных лугах, у прыбярэжных хмызняках, каля дарог.

Ва Украіне від насяляе берагі вадаёмаў, балоты, багністыя лугі — даліны буйных рэк Дуная, Днястра, Паўночнага Буга і Дняпра — рэдка.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 
* Glyceria R. Br. — Манник // Кормовые растения сенокосов и пастбищ СССР / И. В. Ларин, Ш. М. Агабабян, Т. А. Работиса [и др.]; под ред. заслуж. деятеля науки проф. И. В. Ларина ; Всесоюзный научно-исследовательский институт кормов им. В. Р. Вильямса. — Москва; Ленинград : Сельхозгиз, 1950—1956. — Т. 1: Споровые, голосеменные и однодольные. — 1950. — С. 374—377. — 688 с. : ил.

Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Флора Паўночнай Афрыкі
Катэгорыя:Метлюжковыя
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1827 годзе
Галакучнік

**Галакучнік** (*Gymnocárpium*) — род папараці сямейства  парадку . З дзевяці відаў тры растуць таксама і ў Еўропе.

## Этымалогія 
Лацінская навуковая назва роду *Gymnocárpium* паходзіць ад , што значыць «голы», «аголены», і  — «плод», што паказвае на адсутнасць пакрывальца ў сорусаў.

## Батанічнае апісанне 
Галакучнікі — шматгадовыя расліны з доўгім, тонкім, паўзучай карэнішчам.

Фертыльныя і стэрыльныя ваі амаль аднолькавыя. Яны двойчыпёрыстыя, па меншай меры, ля аснавання, сегменты іх пёрыстараздзельныя. Ніжнія лісточкі больш, чым верхнія. Пёры па абрысе трохкутныя, шырыня пры аснаванні прыкладна роўная даўжыні.

Сорусы аддаленыя ад краю, маленькія, круглявыя, без індузіяў. Пакрывальцы адсутнічаюць.

## Класіфікацыя 
### Сінонімы 
* 
* 

### Віды 
Па інфармацыі базы дадзеных *The Plant List* (на ліпень 2016), род уключае 9 відаў:

*  — Паўночная Амерыка
*  — Паўночная Амерыка
*  — Паўночная Амерыка, Камчатка, Сахалін
*  — цыркумпалярны від
*  — Пенсільванія (ЗША)
*  — цыркумпалярны від
* 
* 
*  — цыркумпалярны від

## Літаратура 
* 
* *Siegmund Seybold* (Hrsg.): Schmeil-Fitschen interaktiv. (CD-Rom), Quelle & Meyer, Wiebelsheim 2001/2002, 

## Спасылкі 
* 
*   Праверана 20 сакавіка 2009 г.
*  Праверана 20 сакавіка 2009 г.

Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Качадыжнікавыя
Вапнаўка сценная

**Вапнаўка сце́нная** (*Gypsophila muralis*)&nbsp;— від кветкавых раслін сямейства , распаўсюджаны ў Еўразіі.

## Апісанне 
Лісце лінейнае, 1—2,5&nbsp;мм даўжынёй. Чашачкі шырока званочкавыя, 2,5—3&nbsp;мм даўжынёй. Пялёсткі ў два разы даўжэй чашачкі.

## Распаўсюджанне 
Распаўсюджаны ў Еўразіі; натуралізаваны ў Японіі, на далёкім усходзе Расіі, Канадзе [Антарыа, Квебек], паўночны ўсход ЗША.

Ва Украіне від расце на стэпавых схілах, ля дарог, пустазелле&nbsp;амаль на ўсёй тэрыторыі, часта.

## Галерэя 

Gypsophila muralis2 eF.jpg|Кветка
Nsr-slika-159.png|Батанічная ілюстрацыя
Psammophiliella muralis.jpg|Вапнаўка сценная ў Мінску

## Спасылкі 
* 
* *Gypsophila muralis* L. // ИАС «ООПТ России» 

Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Гваздзіковыя
Чынгіл

**Чынгіл** (*Halimodendron*) — манатыпны род раслін сямейства . Адзіны прадстаўнік — , лістападны солеўстойлівы і засухаўстойлівы калючы куст, які выкарыстоўваецца як дэкаратыўная расліна.

## Апісанне 
Куст вышынёй ад 0,5 да 2-3 метраў, моцна калючы, з калючкамі 2-6 см даўжынёй. Кара шэрая, растрэсквальная. Лісце чарговае, парнапёрыстае, складаюцца з 1-5 пар лісточкаў. Лісточкі зваротнаяйкападобныя, з шыпікам на канцы, маладыя апушаны шаўкавістымі валасінкамі з абодвух бакоў, пазней — з ніжняга. Вясной лісце серабрыста-зялёнае, летам — шаравата-зялёнае, да восені — жаўтлява-зялёнае.

Цвіце ў чэрвені-ліпені. Кветкі светла-фіялетавыя, ружовыя, або бледна-ружовыя, сабраны ў пазухавыя парасонікі. У гэты час чынгіл з’яўляецца добрым меданосам.

Плады — няправільнай формы, скурыстыя, уздутыя шматнасенныя бабы даўжынёй да 3 см, жоўта-бурага колеру, спеюць у жніўні-верасні. Насенне карычневага або цёмна-аліўкавага колеру, пупышкападобнае.

## Экалогія 
Чынгіл добра выносіць засаленне глебы, светолюбив, засухоустойчив, валодае магутнай і разгалінаванай каранёвай сістэмай, дае багатую каранёвую параснік. Звычайны ў солонцеватых стэпах і пустынях, на саланчакі, у тугайных супольнасцях.

## Распаўсюджанне 
Еўразійскі від: распаўсюджаны ў краінах Сярэдняй Азіі, у Казахстане, Манголіі, Пакістане, Афганістане, Іране, Турцыі, у краінах Закаўказзя, на поўдні еўрапейскай часткі Расіі (звычайны ў нізоўях Дона) і на поўдні Украіны.

Інтрадуцыраваны на іншыя кантыненты. У Каліфорніі, дзе ён вядомы як *Russian salttree*, лічыцца небяспечным інвазіўным пустазеллем.

## Выкарыстанне 
Чынгіл выкарыстоўваецца ў культуры як непатрабавальная дэкаратыўная расліна для азелянення, калючых жывых агароджаў, у ахоўным лесаразвядзенні. Рэкамендуецца прышчэпка на штамб жоўтай акацыі.

З каранёў атрымліваюць жоўты фарбавальнік для воўны.

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* БСЭ: Чингиль

Катэгорыя:Манатыпныя роды раслін
Катэгорыя:Дэкаратыўныя кусты
Катэгорыя:Матыльковыя
Уладзімір Сцяпанавіч Каранік

**Уладзімір Сцяпанавіч Каранік** () — беларускі медык і дзяржаўны дзеяч. Член Прэзідыума Усебеларускага народнага сходу (з 2024 года).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 8 студзеня 1973 года ў Гродне. У 1996 годзе скончыў Гродзенскі дзяржаўны медыцынскі інстытут.

З 1996 па 2011 год працаваў на розных пасадах у Рэспубліканскім навукова-практычным цэнтры анкалогіі і медыцынскай радыялогіі імя М. М. Аляксандрава (раней — Навукова-даследчы інстытут анкалогіі і медыцынскай радыялогіі імя М. М. Аляксандрава). З’яўляўся ўрачом-стажорам, малодшым навуковым супрацоўнікам, навуковым супрацоўнікам аддзялення таракальнай онкапаталогіі, таракальным хірургам (загадчыкам) РНПЦ. З 2011 года займаў пасаду галоўнага ўрача Мінскага гарадскога клінічнага анкалагічнага дыспансера.

11 чэрвеня 2019 года прызначаны Міністрам аховы здароўя Беларусі.

22 жніўня 2020 года прызначаны старшынёй Гродзенскага абласнога выканаўчага камітэта.

3 сакавіка 2025 года прызначаны намеснікам прэм’ер-міністра Беларусі, які будзе курыраваць сацыяльную сферу. Аднак, ужо праз два месяцы, 22 мая 2025 года, быў зняты пасады і прызначаны старшынёй Прэзідыума Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі.

## Міжнародныя санкцыі 
17 снежня 2020 года Караніка ўнеслі ў Чорны спіс Еўрасаюза. 26 студзеня 2021 года да санкцый ЕС далучыліся Албанія, Ісландыя, Ліхтэнштэйн, Нарвегія, Паўночная Македонія, Чарнагорыя. 18 лютага 2021 года Каранік трапіў у санкцыйны спіс Вялікабрытаніі, 22 сакавіка 2021 года — Швейцарыі.

У жніўні 2023 года Канада таксама далучылася да санкцый супраць Караніка.

## Кур’ёзныя выпадкі 
* Наведваючы прадпрыемства «Гродна Азот», Уладзімір Каранік заявіў, пра тое, што збіты падчас акцый пратэсту ў Беларусі супрацоўнікамі АМАП 16-гадовы падлетак, які знаходзіўся ў коме, «атрымаў у морду», таму што быў атручаны «псіхатропамі». Аднак адвакат падлетка абверг словы губернатара заявіўшы, што ў арганізме хлопца не было ні алкаголю, ні наркатычных рэчываў. Дакументальна гэта адлюстравана ў эпікрызе і гісторыі хваробы.

* 9 мая 2021 года на мітынгу, які быў прысвечаны Дню Перамогі, Уладзімір Каранік заявіў, што «Менавіта пад гэтым сцягам [маецца на ўвазе Дзяржаўны сцяг Рэспублікі Беларусь] мы з’ядналі краіну» і «ўзялі Берлін». Аднак, сцяг Беларускай ССР, які з’яўляецца мадыфікацыяй сучаснага сцяга, быў зацверджаны толькі ў 1951 годзе.
* Паводле апытання СМІ, патрапіў у топ-5 самых нелюбімых чыноўнікаў Беларусі.

## Узнагароды 
* ордэн Айчыны ІІІ ступені (2020).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Анколагі Беларусі
Катэгорыя:Старшыні Гродзенскага абласнога выканаўчага камітэта
Катэгорыя:Беларускія асобы ў Чорным спісе ЕС
Катэгорыя:Супрацоўнікі РНПЦ анкалогіі і медыцынскай радыялогіі
Катэгорыя:Члены Прэзідыума Усебеларускага народнага сходу
Катэгорыя:Намеснікі прэм’ер-міністраў Беларусі
Катэгорыя:Міністры аховы здароўя Рэспублікі Беларусь
Камуністычнае інфармацыйнае бюро

**Камуністычнае інфармацыйнае бюро**(таксама **Камінформ** і **Камінформбюро**) - орган для каардынацыі дзейнасці еўрапейскіх камуністычных партый. Створана ў 1947 годзе па ініцыятыве савецкага кіраўніцтва ў адказ на інтэграцыю заходніх дзяржаў (план Маршала) на падставе дамоўленасці дзевяці камуністычных партый Еўропы. Інфармбюро складалася з прадстаўнікоў цэнтральных камітэтаў гэтых партый і ставіла мэтай абмен вопытам і каардынацыю іх дзейнасці. Арганізацыя была распушчаная ў 1956 годзе з падпісаннем Варшаўскай дамовы.

## Склад
У склад Камінформбюроўваходзілі наступныя партыі:

*Балгарская камуністычная партыя
*Венгерская партыя працоўных
*Італьянская камуністычная партыя
*Камуністычная партыя Чэхаславакіі
*Польская аб’яднаная рабочая партыя
*Румынская рабочая партыя
*Саюз камуністаў Югаславіі
*Усесаюзная камуністычная партыя (бальшавікоў)
*Французская камуністычная партыя

У 1948 годзе з-за разрыву адносін паміж Ціта і Сталіным Саюз камуністаў Югаславіі выключылі з Інфармбюро. Штаб-кватэра арганізацыі, якая першапачаткова размяшчалася ў Белградзе, была перанесена ў Бухарэст.

## Спасылкі
*Камінформ

Катэгорыя:Палітычныя інтэрнацыяналы
Катэгорыя:З’явіліся ў 1947 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1956 годзе
Катэгорыя:Камунізм
Гамарбія

**Гамарбія**, **Хама́рбія** (*Hammārbya*) — манатыпны род кветкавых раслін сямейства .

## Апісанне 
Шматгадовая травяністая расліна вышынёй 6—20 см. Карэнішча ніткападобнае, клубень яйкападобны, які прылягае да асновы. Лісце сабрана ў ніжняй частцы сцябла, эліптычнае, з уздуццем у пазусе верхняга ліста. Суквецце — шматкветкавая гронка. Кветкі жаўтлява-зялёныя. Цвіце ў ліпені—жніўні. Плод — каробачка. Каробачкі эліпсоідныя, 4 × 2&nbsp;мм. 2n=28.

## Распаўсюджанне і экалогія 
Від распаўсюджаны на Скандынаўскім паўвостраве, Атлантычнай i Цэнтральнай Еўропе, Міжземнамор’і, Сібіры.

Сустракаецца ў Еўропе, Японіі, Паўночнай Амерыцы.

Гэты від звычайна расце на адкрытых кіслых сфагнавых балотах, таксама ў вельмі вільготных лясах, і зрэдку па краях ручаёў, на тарфяных балотах і сярод траў.

## Пагрозы і ахова 
Асноўнымі пагрозамі для віду з'яўляюцца высечка лесу, здабыча торфу і асушэнне водна-балотных угоддзяў. Асабліва пад пагрозай від у Еўропе.

Занесена ў Чырвоныя кнігі шэрагу суб’ектаў Расійскай Федэрацыі і ў Чырвоную кнігу Украіны (1996).

## Літаратура 
*  — С. 229.
* Н. Мшанецька. *Хамарбія болотна* // Тернопільський енциклопедичний словник : у 4 т. / редкол.: Г. Яворський та ін. — Тернопіль : Видавничо-поліграфічний комбінат «Збруч», 2008. — Т. 3 : П — Я. — 708 с. — ISBN 978-966-528-279-2 — С.&nbsp;540.
* Флора УРСР, 1950;
* Заверуха Б.&nbsp;В.&nbsp;Андриенко Т. Л., Протопопова В. В., 1983;
* Собко В. Г., 1989;
* Орхидеи нашей страны, 1991.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Эпідэндравыя
Катэгорыя:Манатыпныя роды раслін
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі
Балотніца сасочкавая

**Балотніца сасочкавая** (*Eleocharis mamillata*)&nbsp;— від раслін з роду  сямейства .

## Апісанне 
Шматгадовыя травы з паўзучым карэнішчам. Сцябло мяккае. Ліставыя похвы жаўтлявыя або чырванаватыя. Каласкі густыя. Покрыўныя лускі карычневыя. Плады шырока-зваротнаяйкападобныя ці амаль круглявыя. Паміж стылаподыем і плодам няма перацяжкі, стылаподый усёю асновай прылягае да верхавіны плоду. Стылаподый сасочкападобны, рэдка коратка-канічны, вышыня яго значна менш шырыні (0,3—0,6 мм даўжынёй, 0,4—0,8 мм шырынёй).

## Распаўсюджанне 
Распаўсюджаны ў Еўразіі, Канадзе і ЗША.

## Літаратура 
*  — С. 224.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Флора Афрыкі
Катэгорыя:Асаковыя
Вапнаўка пучкаватая

**Вапнаўка пучкаватая** (*Gypsophila fastigiata*)&nbsp;— від кветкавых раслін роду  сямейства , распаўсюджаны ў Еўропе. Апісаны як эндэмік Падольскага ўзвышша, *Gypsophila dichotoma* Besser з’яўляецца сінонімам *Gypsophila fastigiata* L.

## Апісанне 
Шматгадовая травяністая расліна 10—60&nbsp;см вышынёй. Лісце авальна-ланцэтнае, тупое, часам коратка завостранае. Чашачкі шырока званочкавыя, 1,5—2,5&nbsp;мм даўжынёй. Пялёсткі бледна-ружовыя, часам бялёсыя, 3—4&nbsp;мм даўжынёй. Каробачкі прыкметна даўжэй чашачак.

## Распаўсюджанне 
Распаўсюджаны ў Еўропе акрамя захаду і Балкан.

Ва Украіне від расце ў светлых лясах, на камяністых схілах&nbsp;— на Палессі, Прыкарпацці (паміж Днястром і Прутом), нярэдка; у паўночна-заходнім лесастэпе, спарадычна.

## Галерэя 

Gypsophila fastigiata subsp. arenaria sl7.jpg|Расліна
Billeder af nordens flora (1917) (20344986396).jpg|Батанічная ілюстрацыя

## Літаратура 
*  — С. 412—413.

## Спасылкі 
* 
* *Gypsophila fastigiata* (Качим пучковатый) // ИАС «ООПТ России» 

Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Катэгорыя:Флора Еўропы
Катэгорыя:Гваздзіковыя
Галакучнік Лінея

**Галакучнік Лінея** (*Gymnocarpium dryopteris* (L.) Newman)&nbsp;— шматгадовая травяністая расліна сямейства , якая вышынёй каля 40&nbsp;см і мае доўгае, тонкае карэнішча.

## Апісанне 
Лісце да 42 см (уключаючы чырвоны хвосцік), ліставая пласціна ад жаўтлява- да сярэдне-зялёнай, не залозістая. Мае тонкія (1-2 мм), гарызантальныя, доўгія карэнішчы. Споры 34-39 мкм. Храмасом: 2n = 160.

## Распаўсюджанне 
Азія: Кітай, Японія; Расія&nbsp;— Усходняя Сібір, Еўрапейская частка; Турцыя. Каўказ: Грузія. Еўропа: Беларусь, Эстонія, Латвія; Літва; Малдова; Украіна; Аўстрыя; Бельгія; Чэхія; Германія; Венгрыя; Нідэрланды; Польшча; Славакія; Германія; Данія; Фінляндыя; Ісландыя; Ірландыя; Нарвегія; Швецыя; Вялікабрытанія; Індыя; Боснія і Герцагавіна; Балгарыя; Харватыя; Грэцыя; Італія; Паўночная Македонія; Чарнагорыя, Румынія, Сербія; Францыя; Іспанія. Паўночная Амерыка: Грэнландыя; Канада; ЗША. Таксама культывуецца. Асяроддзе пражывання: вільготныя цяністыя лясы і скалы, берагі і яры, часта расце ў больш-менш кіслай, багатай перагноем глебе.

## Галерэя 

Gymnocarpium dryopteris 0314.JPG|
Gymnocarpium dryopteris 6028.JPG|
Gymnocarpium dryopteris Moore5.png|

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* Germplasm Resources Information Network (GRIN) 
* Flora of North America 
* Flora of NW Europe 
* Flora of Iceland (webpage of Icelandic Institute of Natural History) (ісл.)
* Euro+Med PlantBase 

Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Качадыжнікавыя
Катэгорыя:Таксоны раслін, названыя ў гонар людзей
Балотніца балотная

**Бало́тніца балотная**, **Балотнік**, **Балотніца прамежкавая** (*Eleocharis palustris*)&nbsp;— невялікая расліна з роду  сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Шматгадовая травяністая расліна вышынёй 10—50&nbsp;см з вельмі галінастым карэнішчам, ад якога адыходзяць цёмна-зялёныя вертыкальныя парасткі з невялікімі барознамі і похвамі пурпуровага колеру каля асновы. Сцёблы развіваюцца пучкамі, таму зараснікі могуць нагадваць шчотку. Каласкі маюць даўжыню 5—20 мм. Каляплоднік пераважна складаецца з 4 шчацінак з шыпікамі, накіраванымі ўніз. Плод — арэшак.

## Распаўсюджанне 
Распаўсюджаны ў большай частцы Паўночнага паўшар’я ад Азорскіх астравоў, Канарскіх астравоў і Паўночнай Афрыкі да Ісландыі і ва ўсёй Еўропе на ўсход, праз Блізкі Усход, Непал, Пакістан, Каўказ, Казахстан і Манголію да Сахаліна, Японіі і Кітая. Таксама пражывае па ўсёй Паўночнай Амерыцы ад Аляскі да Грэнландыі і на поўдзень, ва ўсходняй частцы Мексікі. Расце на плыткаводдзях і па берагах вадаёмаў, па канавам, каля сырых дарог, на лугах, утварае цёмна—зялёныя зараснікі. Цвіце ў маі—ліпені.

## Выкарыстанне 
Скот есць гэту расліну неахвотна, у выглядзе сена&nbsp;— лепш.

## Літаратура 
* 
* 
* *Гамуля Ю. Г.* Рослини України / за ред. О.&nbsp;М.&nbsp;Утєвської.&nbsp;— X.: Фактор, 2011.&nbsp;— 208 с.&nbsp;— C. 86.

## Спасылкі 
* 
* Germplasm Resources Information Network (GRIN) 

Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Флора Паўночнай Афрыкі
Катэгорыя:Флора Азіі
Катэгорыя:Флора Еўропы
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Катэгорыя:Асаковыя
Катэгорыя:Кармавыя расліны
Вяслярны канал (Заслаўе)

**Вяслярны канал у Заслаўі** — спартыўнае збудаванне ў горадзе Заслаўе Мінскага раёна. Траса канала мае шырыню па дне 135 м. і глыбіню 3,5 м. Даўжыня акваторыі канала складае 2150 м, даўжыня подходнай і адыходнай частак складае 45 м і 110 м адпаведна. Траса канала падзелена на 8 стартавых і 2 рэзервовыя дарожкі шырынёй па 13,5 м.

Вяслярны канал знаходзіцца ў Рэспубліканскім цэнтры алімпійскай падрыхтоўкі па вяслярных відах спорту, створаным на базе Рэспубліканскай школы вышэйшага спартыўнага майстэрства па водных відах спорту. 

## Гісторыя 
Гісторыя ўзнікнення вяслярнага канала пачалася адначасова з будаўніцтвам у канцы 1960-х — пачатку 1970-х гадоў Вілейска-Мінскай воднай сістэмы. Па ініцыятыве Мінскага гарадскога выканаўчага камітэта частка воднай сістэмы ў раёне Заслаўя была зроблена ў выглядзе прамога адрэзка вады даўжынёй больш двух кіламетраў і шырынёй сто метраў і злучалася з Заслаўскім вадасховішчам ў раёне пансіяната «Юнацтва» і вёскі Ганалес.

Выкарыстанне канала ў спартыўных мэтах выявіла шэраг праблем. У гарачы перыяд лета адбываўся вялікі расход вады ў вадасховішчы і падаў ўзровень вады, у тым ліку, ў вяслярным канале. Гэта выключала магчымасць правядзення вучэбна-трэніровачнага працэсу і спаборніцтваў на канале. Таксама адным з істотных недахопаў канала з’яўлялася наяўнасць слабой плыні вады ў бок Заслаўскага вадасховішча, што выключала магчымасць стварэння роўных умоў спартсменам і правядзення спаборніцтваў міжнароднага ўзроўню.

У 1995 годзе Мінгарвыканкам перадаў вяслярную базу на канале на баланс Міністэрства спорту і турызму Рэспублікі Беларусь, якое, у сваю чаргу, стварыла на яго базе Рэспубліканскую школу вышэйшага спартыўнага майстэрства па водных відах спорту. У 2006 годзе пачалася маштабная рэканструкцыя аб’екта, праведзена будаўніцтва інжынернай і транспартнай інфраструктуры, адміністрацыйна-бытавога корпуса, медыка-аднаўленчага цэнтра і іншых аб’ектаў. Рэканструкцыя цалкам завяршылася ў 2011 годзе.

Падчас II Еўрапейскіх гульняў вяслярны канал у Заслаўі стане месцам правядзення спаборніцтваў па веславанні на байдарках і каноэ.

## Спасылкі 
* Рэспубліканскі цэнтр алімпійскай падрыхтоўкі па вяслярных відах спорту

Катэгорыя:Спорт у Мінскім раёне
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Мінскага раёна
Катэгорыя:Вяслярныя каналы Беларусі
Катэгорыя:Заслаўе
Сон (значэнні)

* Сон — фізіялагічны працэс
*  - род кветкавых раслін
* народная назва віду