open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Малая Зімніца

**Мала́я Зімні́ца** (, ) — вёска ў Слаўгарадскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Свенскага сельсавета.

## Назва 
Назва паходзіць ад слова *зімні* (халодны).

## Гісторыя 
Вядома з 1777 году. У 1884 годзе ў Баханскай воласці Быхаўскага павета. У 1886 годзе каля ракі Белая, 77 двароў, 628 жыхароў, карчма.

## Геаграфія 
Ля вёскі цячэ рака Перагонка.

### Насельніцтва 
* 2011 год — 53 чалавекі
* 2010 год — 36 чалавек
* 1999 год — 70 чалавек
* 1910 год — 850 чалавек

## Інфраструктура 
У вёсцы дзейнічае дом сацыяльных паслуг.

## Спасылкі 
* Возера ў вёсцы 

Катэгорыя:Свенскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слаўгарадскага раёна
Перагон

**Пераго́н** (, ) — вёска ў Слаўгарадскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Свенскага сельсавета. Ля вёскі цячэ рака Перагонка.

## Назва 
Назва паходзіць ад таго, што жыхары вёскі былі прыгонныя, якіх, паводле падання, сюды перасяліў, перагнаў жыць пан.

## Гісторыя 
На карце 1777 года пазначана разам з вадзяным млынам. У 1884 годзе 70 двароў, 546 жыхароў, заезны дом. У 1906 годзе разам з вёскамі Прудок, Слаўня, Чарнякоўка ўваходзіла ў Слаўненскае таварыства сялянаў — уладанне пана Лаўрыненкі. У 1910 годзе ў Бычанскай воласці Быхаўскага павета, 113 двароў, 792 жыхары.

## Насельніцтва 
* 2011 год — 28 чалавек
* 2010 год — 45 чалавек
* 1999 год — 109 чалавек
* 1926 год — 113 чалавек

## Інфраструктура 
У вёсцы дзейнічае дом сацыяльных паслуг.

## Вядомыя асобы 
* Марат Мікітавіч Гроднікаў (1948—2020) — беларускі архітэктар.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Свенскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слаўгарадскага раёна
Прудок (Слаўгарадскі раён)

**Прудо́к** (, ) — вёска ў Слаўгарадскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Свенскага сельсавета.

## Назва 
Назва звязана з існаваннем тут стаўка (прудка). Яшчэ і цяпер сустракаюцца палі ад стаўка, а таксама дзікія камяні (жорны).

### Геаграфія 
## Геалогія 
За 0,5 км на ўсход ад вёскі, у пойме ракі Пацэя знаходзіцца Пацэйскае радовішча мелу. Пластавы паклад звязаны з адкладамі каньякскага ярусу (верхні мел). Ва ўскрышы залягаюць пяскі, супескі.

### Насельніцтва 
* 2011 год — 190 чалавек (нар. 1922) — Герой Сацыялістычнай Працы
* В. Ц. Марушэнка (нар. 1926) — Герой Сацыялістычнай Працы

## Спасылкі 
Катэгорыя:Свенскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слаўгарадскага раёна
Рэкта-Міхайлаўка

**Рэ́кта-Міха́йлаўка** (, ) — вёска ў Слаўгарадскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Свенскага сельсавета.

## Гісторыя 
Былыя выселкі. У 1910 годзе адносілася да Ракцянскага праваслаўнага прыходу.

## Насельніцтва 
* 2011 год — 17 чалавек
* 2010 год — 20 чалавек
* 1999 год — 46 чалавек
* 1910 год — 132 чалавекі

## Інфраструктура 
У вёсцы дзейнічае дом сацыяльных паслуг.

## Спасылкі 
* Воінскае захаванне

Катэгорыя:Свенскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слаўгарадскага раёна
Свенск

**Свенск** (, ) — аграгарадок у Слаўгарадскім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Свенскага сельсавета.

## Геаграфія 
Знаходзіцца за 18 км у напрамку на паўднёвы захад ад горада Слаўгарад, за 86 км ад Магілёва, за 80 км ад чыгуначнай станцыі Крычаў, каля ракі Касалянка.

## Гісторыя 
Упершыню вёска згадваецца ў 1870 годзе пад назвай *Свенскаполле*; уладанне двараніна Я. Р. Корнрумпфа, які валодаў тут 1800 дзесяцінамі зямлі (1882). У 1910 годзе маёнтак належаў Эйхэльману; 4 двары, 16 жыхароў.

## Насельніцтва 
* 2011 год — 582 чалавекі.
* 2010 год — 535 чалавек.
* 2001 год — 598 жыхароў, 210 двароў.
* 1999 год — 624 чалавекі.
* 1926 год — 41 чалавек.

## Інфраструктура 
У вёсцы дзейнічаюць ДУА «Свенская сярэдняя школа», ДУА «Свенскі яслі-сад», фізкультурна-аздараўленчы комплекс, комплексны прыёмны пункт, крама.

## Гістарычныя і памятныя мясціны 
* Сядзібны парк (XIX стагоддзе)
* Помнік землякам, якія загінулі ў Вялікую Айчынную вайну.
* Брацкая магіла савецкі воінаў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Воінскія захаванні

Катэгорыя:Свенскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слаўгарадскага раёна
Слаўня

**Сла́ўня** (, ) — вёска ў Слаўгарадскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Свенскага сельсавета.

## Гісторыя 
У апошняй чвэрці XVIII стагоддзя належала князю Галіцыну, 39 двароў, 222 жыхары. У 1873 годзе 275 рэвізскіх і 311 прышлых сялянаў. У 1884 годзе ў Навабычанскай воласці Быхаўскага павету, 107 двароў, у тым ліку 2 кравецкія, 1 калёсны, 1 бандарны, 2 кавальскія, 537 жыхароў, жыхары 20 двароў у адыходніцтве. У 1886 годзе 103 двары, 686 жыхароў, вятрак, заезны дом. У 1910 годзе ў Бычанскай воласьці Быхаўскага павета, каля ракі Слаўнянка. У 1912 годзе існавала аднакласная царкоўнапрыходская школа. У 1926 годзе двухкамплектная школа.

## Насельніцтва 
* 2011 год — 158 чалавек
* 2010 год — 146 чалавек
* 1999 год — 199 чалавек
* 1926 год — 790 чалавек
* 1910 год — 1089 чалавек

## Спасылкі 
* Воінскае захаванне

Катэгорыя:Свенскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слаўгарадскага раёна
Лебядзёўка (Слаўгарадскі раён)

**Лебядзёўка** (, ) — вёска ў Слаўгарадскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Свенскага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1884 годзе ў Баханскай воласці Быхаўскага павету, 31 двор, у т. л. 1 кравецкі, 205 жыхароў, хлебазапасны магазін. У 1910 годзе належала да Гайшынскага праваслаўнага прыходу. У 1912 годзе існавала школа граматы, у 1926 годзе — чатырохкласная школа.

## Насельніцтва 
* 2011 год — 53 чалавекі.

## Вядомыя асобы 
* Аляксандр Паўлавіч Старавойтаў (1934—2009) — заслужаны будаўнік БССР, Герой Сацыялістычнай Працы.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Воінскае пахаванне

Катэгорыя:Свенскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слаўгарадскага раёна
Чарнякоўка

**Чарняко́ўка** (, ) — вёска ў Слаўгарадскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Свенскага сельсавета.

## Назва 
Паводле падання, назва вёскі, верагодна, звязана з тым, што тут кругом рос *чорны лес, была чарналесіца* (т. б. дуб, ліпа, клён, ясень, граб, альха, асіна), *не было краснага лесу, сасны*.

## Гісторыя 
У 1873 годзе 253 рэвізскія і 247 прышлых душ. У 1884 годзе 74 двары, у т. л. 1 кравецкі, 1 бондарскі, 502 жыхары, жыхары 14 двароў у адыходніцтве, хлебазапасны магазін. У 1886 годзе ў Навабычанскай воласці, 75 двароў, 549 жыхароў, вятрак, заезны дом. У 1910 годзе ў Бычанскай воласці Быхаўскага павета. У 1924—1954 гадах цэнтр Чарнякоўскага сельсавета. У 1926 годзе чатырохгадовая школа. У 1961 годзе ў Гайшынскім сельсавеце, працавала сямігодка.

## Вядомыя асобы 
* Анатоль Васілевіч Гарбачоў (нар. 1936) — беларускі архітэктар.

## Спасылкі 
* Воінскае захаванне

Катэгорыя:Свенскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слаўгарадскага раёна
Касмічны цэнтр імя Ліндана Джонсана

**Касмічны цэнтр імя Ліндана Джонсана** (, JSC) — цэнтр NASA па распрацоўцы пілатуемых касмічных караблёў, навучанню астранаўтаў і падрыхтоўцы пілатуемых касмічных палётаў, цэнтр кіравання і кантролю за касмічнымі палётамі. Цэнтр уяўляе сабой комплекс са 100 будынкаў на тэрыторыі плошчай 656 гектараў на паўднёвы ўсход ад Х’юстана. У цэнтры праходзяць падрыхтоўку як астранаўты ЗША, так і астранаўты краін-партнёраў. Першапачаткова цэнтр зваўся «Цэнтр пілатуемых касмічных палётаў» () і быў пабудаваны ў 1963 годзе на зямлі, перададзенай кампаніямі *Humble Oil* і *Refining Company* Універсітэту Райса пры ўмове, што той выступіць у ролі часовага пасродніка і прапануе гэтыя землі NASA, што ўніверсітэт і зрабіў у 1960 годзе. 19 лютага 1973 года цэнтр быў пераназваны ў гонар экс-прэзідэнта ЗША, выхадца Тэхаса, Ліндана Джонсана.[right|thumb|[Boeing 747 перавозіць шатл «Чэленджэр». Унізе — будынкі касмічнага цэнтра імя Ліндана Джонсана]]

## Спасылкі 
* Сайт касмічнага цэнтра

Катэгорыя:НАСА
Катэгорыя:Тэхас
Бяляева (Смаленская вобласць)

**Бяляева** — вёска ў Смаленскай вобласці Расіі, у Веліжскім раёне. Размешчана на правым беразе ракі Заходняя Дзвіна ў паўночна-заходняй частцы вобласці за 12 км на паўднёвы-захад ад Веліжа на аўтадарозе Р131 Веліж — Сянькова — мяжа з Беларуссю (на Віцебск). Насельніцтва — 197 жыхароў (2007 год). Адміністрацыйны цэнтр Бяляеўскага сельскага паселішча

## Славутасці 
* Скульптура на брацкай магіле 4548 воінаў Савецкай Арміі, якія загінулі ў 1941—1943 гг.
* Клуб
* Бібліятэка

## Выбітныя ўраджэнцы і жыхары 
* Васіль Іванавіч Пятроў, старшыня КДБ БССР

Катэгорыя:Населеныя пункты Веліжскага раёна
Узвоз

**Узвоз** — вёска ў Веліжскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Сіцькаўскага сельскага паселішча. Насельніцтва — 77 жыхароў (2007 год).

Размешчана ў паўночна-заходняй частцы вобласці за 3 км на паўночны ўсход ад Веліжа, за 5 км на поўнач ад аўтадарогі Р133 Смаленск — Невель, на беразе ракі Заходняя Дзвіна. За 82 км на поўдзень ад вёскі размешчана чыгуначная станцыя Рудня на лініі Смаленск — Віцебск.

Катэгорыя:Населеныя пункты Веліжскага раёна
Рэкта (Слаўгарадскі раён)

**Рэ́кта** (, ) — аграгарадок у Слаўгарадскім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Свенскага сельсавета.

## Геаграфія 
Знаходзіцца за 25 км у напрамку на паўднёвы захад ад горада Слаўгарад, за 95 км ад Магілёва, за 55 км ад чыгуначнай станцыі Рагачоў. Праз аграгарадок пралягае аўтамабільная дарога .

## Гісторыя 
Згадваецца паміж 1598 і 1610&nbsp;гг. пры продажы маёнтка Тайманава як нядаўна пасаджаная на зямлі каралеўскага сяла Зяткавічы слабада. У сярэдзіне XIX стагоддзя пры шашы Масква — Варшава. У 1873 годзе 283 рэвізскія і 343 прышлыя селяніны. З 1874 года належала Мінюскаму, які ў 1882 годзе валодаў 561 дзесяцінай зямлі, 2 вадзянымі млынамі і карчмой. У 1884 годзе ў Бычанскай воласці Быхаўскага павета, меўся хлебазапасны магазін. У 1886 годзе 104 двары, 771 жыхар, 3 ветракі, яўрэйскі малітоўны дом. У 1900 годзе была царкоўнапрыходская школа, пры ёй заснавана бібліятэка для пазашкольнага чытання. У 1912 годзе існавала царкоўнапрыходскае вучылішча. У 1924—1961 гадах цэнтр Рэкценскага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 2019 год — 266 жыхароў.
* 2011 год — 367 жыхароў (1923—1999) — поўны кавалер ордэна Славы.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* Ліст карты N-36-98. Выданне 1979 года.

## Спасылкі 
* Воінскае захаванне
* Рэкта 

Катэгорыя:Свенскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слаўгарадскага раёна
Арызонскі ўніверсітэт

**Арызонскі ўніверсітэт** (; скарочаныя назвы: **UA**, **U of A**, **Arizona**) — публічная вышэйшая навучальная і навукова-даследчая ўстанова штата Арызона з уласным зямельным участкам, заснаваная ў 1885 годзе (за 27 гадоў да пераўтварэння Тэрыторыі Арызона ў асобны штат). У яго склад уваходзіць адзіная ў штаце Арызона медыцынская навучальная ўстанова з правам прадастаўлення ступені доктара медыцыны. Станам на восень 2008 года агульная колькасць студэнтаў складала 38057 чалавек.

## Спасылкі 
* Official website
* Official athletics website

Катэгорыя:Асацыяцыя амерыканскіх універсітэтаў
Катэгорыя:Універсітэты Арызоны
Прудок

Назву **Прудо́к** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Прудок — вёска ў Бычыхінскім сельсавеце Гарадоцкага раёна
** Прудок — вёска ў Даўгапольскім сельсавеце Гарадоцкага раёна
** Прудок — вёска ў Першамайскім сельсавеце Гарадоцкага раёна
** Прудок — пасёлак у Гарадоцкім раёне
** Прудок — станцыя ў Гарадоцкім раёне
** Прудок — вёска ў Руднянскім сельсавеце Гарадоцкага раёна
** Прудок — вёска ў Лепельскім раёне
** Прудок — вёска ў Полацкім раёне
** Прудок — вёска ў Расонскім раёне
** Прудок — вёска ў Ушацкім раёне
* Гомельская вобласць:
** Прудок — пасёлак у Гомельскім раёне
** Прудок — пасёлак у Гомельскім раёне
** Прудок — вёска ў Калінкавіцкім раёне
** Прудок — аграгарадок у Мазырскім раёне
** Прудок — вёска ў Светлагорскім раёне
* Магілёўская вобласць:
** Прудок — вёска ў Асіповіцкім раёне
** Прудок — вёска ў Касцюковіцкім раёне
** Прудок — вёска ў Клімавіцкім раёне
** Прудок — вёска ў Крычаўскім раёне
** Прудок — вёска ў Слаўгарадскім раёне
** Прудок — вёска ў Хоцімскім раёне
** Прудок — вёска ў Чавускім раёне
* Мінская вобласць:
** Прудок — вёска ў Барысаўскім раёне
** Прудок — вёска ў Бярэзінскім раёне
** Прудок — вёска ў Крупскім раёне

### Расія 
* Прудок (Смаленская вобласць)

### Украіна 
* Прудок (Сумскі раён)

## Жылы масіў 
Прудок — жылы масіў у Гомелі

## Гідраграфія 
* Прудок — ручай у Шумілінскім раёне, правы прыток Заходняй Дзвіны
* Прудок — рака ў Касцюковіцкім раёне, прыток Машоўкі

## Археалогія 
* Прудок —  гарадзішча ў Гомелі.
Валянціна Анатольеўна Цяплова

**Валянціна Анатольеўна Цяплова**; () — беларускі гісторык, педагог. Кандыдат гістарычных навук (1966), прафесар царкоўнай гісторыі Мінскай духоўнай сэмінарыі і духоўнай акадэміі(2000).

## Біяграфія 
Нарадзілася ў горадзе Горкі (цяпер — Ніжні Ноўгарад), РСФСР. Скончыла па спецыяльнасці «Гісторыя» гісторыка-філалагічны факультэт Горкаўскага дзяржаўнага ўніверсітэта (1962). У 1966 годзе абараніла кандыдацкую дысертацыю («Грамадска-палітычныя погляды і палітычная дзейнасць І. І. Мартынава ў канцы XVIII — пачатку XIX стагоддзя»).

Выкладала ў Горкаўскім дзяржаўным універсітэце. З 1975 года — дацэнт. З 1976 года — у Беларускім дзяржаўным універсітэце. З 2000 года — прафесар кафедры царкоўнай гісторыі Мінскай духоўнай акадэміі. Таксама выкладае ў Мінскай духоўнай семінарыі.

## Навуковая дзейнасць 
Займаецца даследаваннем пытанняў палітычнай і царкоўнай гісторыі Усходняй Еўропы. Апублікавана больш за сто навуковых і вучэбна-метадычных прац. З’яўляецца складальнікам зборніка «Унія ў дакументах» (Мінск, 1997). Супрацоўнічае ў якасці аўтара з «Праваслаўнай Энцыклапедыяй» (Масква).

## Узнагароды 
Узнагароджана ордэнам святой роўнаапостальнай княгіні Вольгі III ступені Рускай праваслаўнай царквы; ордэнам Крыжа прападобнай Ефрасінні Полацкай, ордэнам святой праведнай Сафіі, княгіні Слуцкай (2018), медалём ордэна свяціцеля Кірылы Тураўскага Беларускай праваслаўнай царквы.

Узнагароджвалася Ганаровай Граматай Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь, Ганаровай Граматай Нацыянальнай акадэміі навук Рэспублікі Беларусь, а таксама Дыпломам і Каляднай прэміяй «Хрысціянскія традыцыі ў культуры і адукацыі» Міжнароднага грамадскага аб’яднання «Хрысціянскі Адукацыйны Цэнтр імя Св. Мяфодзія і Кірыла».

## Літаратура 
* Цяплова Валянціна Анатольеўна// Корзенко Г. В. Историки Беларуси в начале ХXI столетия: биобиблиографический справочник. — Мн.: Беларуская навука, 2007. — С. 415—416.

Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі
Катэгорыя:Кандыдаты гістарычных навук
Катэгорыя:Педагогі Беларусі
Катэгорыя:Выкладчыкі БДУ
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Святой роўнаапостальнай княгіні Вольгі III ступені
Qantas

**Qantas Airways Limited** () (вымаўляецца /ˈkwɒntəs/ — /квонтэс/) — самая вялікая авіякампанія Аўстраліі. Мае мянушка «Лятучы Кенгуру» («The Flying Kangaroo»). Штаб-кватэра авіякампаніі знаходзіцца ў Сіднеі. Заснаваная ў 1920 годзе, займае другое месца ў спісе найстарэйшых дзеючых авіякампаній свету (пасля KLM), і найстарэйшай у англамоўным свеце. Qantas з'яўляецца публічнай кампаніяй, акцыі якой гандлююцца на біржы ASX.

Першапачатковая назва «*QANTAS*» з'яўляецца абрэвіятурай ад «*Queensland And Northern Territory Aerial Services*» («Авіяперавозкі Квінслэнда і Паўночных Тэрыторый») і дазваляе судзіць пра тое, з чаго пачалася дзейнасць авіякампаніі.

Паводле даследавання Skytrax, у 2008 годзе Qantas па выніках галасавання заняла трэцяе месца ў спісе лепшых авіякампаній свету. Гэта лепш, чым 5-е месца ў 2007 годзе, але горш другога месца, якое яна займала ў 2005 і 2006 гадах.

## Спасылкі 
* Qantas Airways — сайт Qantas 
* Google Finance — Qantas Airways Limited

Катэгорыя:Авіякампаніі Аўстраліі
Буфалаўскі ўніверсітэт

**Буфалаўскі ўніверсітэт** () — дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам даследчага ўніверсітэта, якая месціцца ў горадзе Буфала, штат Нью-Ёрк, ЗША. Уваходзіць у сістэму Нью-Ёркскага дзяржаўнага ўніверсітэта.

## Структура 
* Каледж мастацтваў і навук
* Школа архітэктуры і планавання
* Школа стаматалагічнай медыцыны
* Школа адукацыі
* Школа інжынерыі і прыкладных навук
* Школа права
* Школа менеджменту
* Школа медыцыны і медыка-біялагічных навук
* Школа медсястрынства
* Школа фармацыі і фармацэўтычных навук
* Школа грамадскага аховы здароўя і медыцынскіх прафесій
* Школа сацыяльнай працы
* Комплексны анкалагічны цэнтр

## Заўвагі 
Катэгорыя:Асацыяцыя амерыканскіх універсітэтаў
Катэгорыя:Універсітэты штата Нью-Ёрк
AGL Energy

**AGL Energy** — адзін з найбуйнейшых у Аўстраліі прадаўцоў прыроднага газу і электрычнай энергіі на рознічным рынку краіны. Штаб-кватэра кампаніі размешчана ў Сіднеі, Аўстралія.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт кампаніі 

Катэгорыя:Кампаніі Аўстраліі
Australia and New Zealand Banking Group

**Australia and New Zealand Banking Group** — чацвёрты па велічыні банк у Аўстраліі пасля Commonwealth Bank, National Australia Bank і Westpac. Аперацыі ў Аўстраліі складаюць найбольшую вагу ў аб’ёме бізнесу банка. ANZ з’яўляецца таксама найбуйнейшым банкам у Новай Зеландыі, дзе працуе яго даччынае таварыства — ANZ National Bank.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт банка 

Катэгорыя:Банкі Аўстраліі
Летыцыя Рамаліна

**Марыя Летыцыя Рамаліна** (*Maria Letizia Ramolino*, 24 жніўня 1750 года, Аяча — 2 лютага 1836, Рым) — маці Напалеона Банапарта, якая перажыла яго на 15 гадоў.

## Біяграфія 
Ураджэнка Аяча, Летыцыя паходзіла з высакароднага сямейства генуэзскага паходжання. У 14 гадоў была выдадзена замуж за юрыста Карла Буанапартэ. У іх нарадзілася 13 дзяцей, з якіх да сталага ўзросту дажылі 5 сыноў і тры дочкі:

* Жазеф Банапарт (1768—1844), кароль Іспаніі
* Напалеон I (1769—1821), імператар Францыі
* Люсьен Банапарт (1775—1840), князь Каніна і Музіньяна.
* Эліза Банапарт (1777—1820), вялікая герцагіня Тасканская.
* Луі Банапарт (1778—1846), кароль Галандыі.
* Паліна Банапарт (1780—1825), герцагіня Гвасталы.
* Караліна Банапарт (1782—1839), вялікая герцагіня Клеўская.
* Жэром Банапарт (1784—1860), кароль Вестфаліі.

У 1769 годзе Корсіка перайшла пад кантроль Францыі, аднак Летыцыя так і не вывучыла французскай мовы. У 1785 годзе заўдавела і праз 8 гадоў вымушана была з дзецьмі перабрацца на мацярык, у Марсель.

Пасля каранацыі Напалеона (на якой яна прысутнічаць не пажадала) ён дараваў Летыцыі тытул «Мадам Маці Імператара» () і падарыў маёнтак Пон-сюр-Сен пад Парыжам. Нягледзячы на велізарны стан, Мадам-маці, якая пражыла столькі гадоў на грані галечы, адрознівалася скупасцю, французскімі справамі не цікавілася і рэдка бывала пры двары.

Пасля звяржэння сына бегла з братам, кардыналам Фешам, у Рым, дзе і правяла астатак жыцця, амаль пазбавіўшыся зроку, у палацца Банапартэ на плошчы Венецыі. Яе рэшткі па загаду Напалеона III былі перавезены з Італіі ў Аяча.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Банапарты
British Airways

**British Airways plc** (вымаўляецца *Брытыш Эйруэйз*, , ) — найбуйнейшая авіякампанія і нацыянальны авіяперавозчык Вялікабрытаніі, адна з найбуйнейшых у Еўропе. Асноўныя перасадачныя вузлы — Хітрау і Гатвік. «British Airways» мае ліцэнзію тыпу А, гэта значыць мае права на перавозкі пасажыраў, грузаў і пошты на самалётах з 20 і больш пасажырскімі крэсламі. «British Airways» — член авіяцыйнага альянсу «Oneworld».

8 красавіка 2010 года «British Airways» абвясціла пра зліццё з «Iberia Group» у «International Airlines Group».

## Фінансавыя паказчыкі 
 Пераацэньванне з улікам продажу «БЭ Канэкт».

Выручка кампаніі за 2008—2009 фінансавы год — £8,99 млрд (€10,31 млрд), павялічылася на 2,7 % у параўнанні з 2007—2008 — £8,76 млрд (€10,04 млрд). Аперацыйныя страты — £220 млн (€252 млн), у 2007—2008 страты — £878 млн (€1,01 млрд). Чыстыя страты — £358 млн (€410 млн) супраць чыстага прыбытку ў £726 млн (€832 млн) у 2007—2008 годзе.

## Катастрофы 
* 10 верасня 1976 «Трыдэнт-3B» «Брытыш Эйрвейз» рэйс 476, які накіроўваўся з Хітрау ў Стамбул, сутыкнуўся ў паветры з DC-9 авіякампаніі «Інекс Адрыа» каля Заграба, СФРЮ. Усё 54 пасажыраў і 9 членаў экіпажа самалёта загінулі.

## Цікавыя факты 
Англіканская царква валодае часткай акцый авіякампаніі British Airways.
 
The Beatles згадвае BOAC у песні «Back In USSR» («Flew in from Miami Beach BOAC Didn’t get to bed last night»).

## Спасылкі 
* Афіцыйны вэб-сайт
* Routemap
* Узрост флоту

Катэгорыя:Авіякампаніі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Кампаніі, заснаваныя ў 1974 годзе
National Australia Bank

**National Australia Bank** (ці **NAB**) з'яўляецца адным з найбуйнейшых фінансавых інстытутаў і банкаў Аўстраліі, калі ацэньваць па колькасці прыцягнутага капіталу і колькасці кліентаў. NAB займае 17-ю пазіцыю ў спісе найбуйнейшых банкаў свету па колькасці прыцягнутага капіталу. Актывы банка A$657 мільярдаў па стане на 30 верасня 2008 года, і яго абарот у 2008 годзе склаў A$15.4 мільярда. Ён ажыццяўляе свае аперацыі на тэрыторыі 10 краін, абслугоўваючы ўвогуле 8.3 мільёна кліентаў і кампаній, і ажыццяўляе кіраванне сродкаў 2.3 мільёнаў кліентаў. NAB на гэты момант мае 1714 аддзяленняў і 2939 грашовых аўтаматаў па ўсім свеце..

## Крыніцы 
Катэгорыя:Банкі Аўстраліі
Катэгорыя:Кампаніі, якія раней мелі лістынг акцый на Лонданскай біржы
Ганчароўка (Слаўгарадскі раён)

**Ганчаро́ўка** (, ) — вёска ў Слаўгарадскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Васькавіцкага сельсавета.

## Гісторыя 
У гістарычных крыніцах вядома як урочышча, з 1830 года хутар, уладальнікамі якога былі мяшчане І. і Л. Мельянцовы і П. Мацішаў (Матышаў).

## Насельніцтва 
* 2011 год — 15 чалавек — прафесар, доктар медыцынскіх навук

## Спасылкі 
Катэгорыя:Васькавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слаўгарадскага раёна
Красны Васход

**Кра́сны Васхо́д** (, ) (да 30 ліпеня 1964 года **Шаламы́ 1**) — вёска ў Слаўгарадскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Васькавіцкага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 2011 год — 248 чалавек
* 2010 год — 231 чалавек
* 1999 год — 311 чалавек

## Інфраструктура 
У вёсцы працуюць аддзяленне паштовай сувязі, сельскі клуб, сельская бібліятэка, ДУА «Шаламоўская базавая школа», АТС, крама.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Васькавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слаўгарадскага раёна
Катэгорыя:Перайменаваныя населеныя пункты Беларусі
Аліўкавы алей

150px|thumb|Італьянскі аліўкавы алей
**Аліўкавы алей** — харчовы алей, вырабляецца з пладоў масліны еўрапейскай (*Olea europaea*). Паводле тлушчакіслотнага складу ўяўляе сабой сумесь трыгліцерыдаў тлустых кіслот з вельмі высокім утрыманнем эфіраў алеінавай кіслаты. Найбольш раннія сведчанні вытворчасці аліўкавага алею адносяцца да эпохі Старажытнага Егіпта, Старажытнага Ізраіля, Старажытнай Грэцыі і Фінікіі. Алей вырабляецца цягам выціскання спелых аліў — пладовай часткі і костак.

## Градацыя 
Сапраўдны аліўкавы алей *Extra-virgin* здабываецца з аліў з выкарыстаннем выключна механічнага ціску, без цяпла або растваральнікаў. Гэты працэс вядомы як халоднае адцісканне. Аліўкавы алей *Extra-virgin*, які паходзіць ад першага ціску аліў, лічыцца найлепшым, найбольш якасным. Ён, як правіла, мае выражаны свежы водар. Аліўкавы алей *Virgin* таксама вырабляецца пры дапамозе механічнага прэсу, але ён можа мець маленькія «дэфэкты». 

Рафінаваны аліўкавы алей — гэта алей, атрыманы шляхам перапрацоўкі. Пры рафінаванні з дапамогай награвання і ахалоджвання з алею выдаляюцца прымешкі. Рафінаваны алей страчвае вялікую частку водару. Алей гатунку *Fino* альбо *Pure* — гэта сумесь рафінаванага алею і алею *virgin* (апошняга ў сумесі ня больш за 10 %).

У аснове градацыі аліўкавага алею ляжыць ўзровень кіслотнасці, якая залежыць ад колькасці свабоднай алеінавай кіслаты, што прысутнічае ў алеі. Рэгулярны аліўкавы алей мае каля 3-4% кіслаты, а аліўкавы алей *Extra-virgin* — не больш за 1%.

## Выкарыстанне 
Аліўкавы алей утрымлівае каля 70% монаненасычаных тлустых кіслот і шмат вітаміну Е. Ненасычаныя тлушчы зніжаюць узровень «дрэннага» халестэрыну, і такім чынам, яны памяншаюць рызыку сардэчна-судзінных захворванняў. Навукова даказана ўласцівасць паліфенолаў алею *Extra-virgin* спрыяць абароне ліпідаў крыві ад акісляльнага стрэсу. 

Ключавым фактарам пры выбары алею для падрыхтоўкі гарачай ежы, з'яўляецца тэмпэратура нагрэву і так званы пункт дымлення, пры якой змяняецца хімічная структура алею. Аліўкавы алей *Extra-virgin* мае самы нізкі пункт дымлення і не падыходзіць для награвання. У прынцыпе, алей з нізкім пунктам дымлення добра падыходзіць у якасці салатных заправак і не падыходзіць для падрыхтоўкі гарачай ежы. Алей з нізкім пунктам дымлення таксама, як правіла, мае больш моцна выражаны водар. Рафінаваны алей мае больш высокі пункт дымлення і звычайна больш нейтральны смак. Алей з высокім пунктам дымлення прыдатны для гарачай апрацоўкі ежы.

Аліўкавы алей вельмі каларыйны. Адна сталовая лыжка ўтрымлівае 120 калорый.

## Спасылкі 
* Усё, што вы хацелі ведаць пра аліўкавы алей — svaboda.org

Катэгорыя:Харчовыя алеі
Катэгорыя:Міжземнаморская кухня
Катэгорыя:Італьянская кухня
Катэгорыя:Андалуская кухня
Катэгорыя:Алівы
Папоўка (Слаўгарадскі раён)

**Папо́ўка** (, ) — аграгарадок у Слаўгарадскім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Васькавіцкага сельсавета.

## Гісторыя 
Паводле архіўных матэрыялаў, належала Слаўгараду, цэрквам Раства Багародзіцы і Міколы Цудатворцы. У 1796 было 9 двароў. У 1851 праз вёску была пракладзена частка шашы Масква — Варшава.

## Геаграфія 
Аграгарадок знаходзіцца за 8 км у напрамку на паўднёвы захад ад Слаўгарада, за 76 км ад Магілёва, каля аўтамабільнай дарогі . У напрамку на паўночны ўсход ад Папоўкі працякае рака Пясчанка.

### Насельніцтва 
* 2011 год — 196 чалавек
* 2010 год — 192 чалавекі
* 2000 год — 164 жыхары, 71 двор
* 1999 год — 166 чалавек

## Інфраструктура 
У вёсцы працуюць аддзяленне паштовай сувязі, АТС, сельскі клуб, сельская бібліятэка, ДУА «Васькавіцкая сярэдняя школа», ДУА «Папоўскі яслі-сад», комплексны прыёмны пункт, крама, закусачная, цэх перапрацоўкі а. Папоўка.

## Памятныя мясціны 
* Помнік землякам, загінуўшым у Вялікую Айчынную вайну.

## Літаратура 
*  — С. 357.
* 
* Ліст карты N-36-74. Выданне 1981 г.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Васькавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слаўгарадскага раёна
Прыволле (Слаўгарадскі раён)

**Прыво́лле** (, ) — вёска ў Слаўгарадскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Васькавіцкага сельсавета.

## Гісторыя 
Вёска вядома з 1855 года. Паводле сведчання старажылаў, назва вёскі адлюстроўвае тут прыдатнае месца, прыволле селяніну. Верагодна людзі сюды перасяліліся з вёскі Драгунск сучаснага Журавіцкага сельсавета Рагачоўскага раёна.

## Насельніцтва 
* 2011 год — 11 чалавек
* 2010 год — 12 чалавек
* 1999 год — 30 чалавек
* 1926 год — 298 чалавек

## Інфраструктура 
У вёсцы працуе дом сацыяльных паслуг.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Васькавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слаўгарадскага раёна
Масліна

**Масліна**, таксама **Аліўкавае дрэва** (*Olea*) — род вечназялёных дрэў і хмызнякоў сямейства Маслінавыя (Oleaceae), вядомы перш за ўсё адным відам — *Olea europaea* (Масліна еўрапейская, або Масліна культурная), шырока культывуюцца са старажытнасці як алейная расліна.

Катэгорыя:Маслінавыя
Ржаўка 1

**Ржа́ўка 1** (, ) — аграгарадок у Слаўгарадскім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Васькавіцкага сельсавета.

## Геаграфія 
Знаходзіцца за 15 км у напрамку на захад ад горада Слаўгарад, за 84 км ад Магілёва, за 76 км ад чыгуначнай станцыі Крычаў.

## Гісторыя 
Старажылы сведчаць, што вёска была ўжо да прыгону, назву атрымала ад балоцістай мясцовасці — *іржавая вада*. Паводле другога падання, Ржаўка перад адменай прыгоннага права называлася *Луб-Камочышча (Лубкамочышча)*. З 1774 уласнасць князя Галіцына. У 1906 знойдзены скарб, што складаўся з пражскіх грошаў. У 1924—1961 гадах цэнтр Ржаўкаўскага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 1926 год — 994 чалавекі.
* 1999 год — 398 чалавек.
* 2001 год — 391 жыхар, 120 двароў.
* 2010 год — 365 чалавек.
* 2011 год — 415 чалавек

## Інфраструктура 
У аграгарадку працуюць аддзяленне паштовай сувязі, сельская бібліятэка, АТС, сацыяльна-культурны цэнтр, фізкультурна-спартыўны комплекс «Бадзёрасць і здароўе», сельская бібліятэка, ДУА «Ржаўская базавая школа», ДУА «Ржавский яслі-сад», фельчарска-акушэрскі пункт, комплексны прыёмны пункт, магазін, закусачная.

Помнік землякам, якія загінулі ў Вялікую Айчынную вайну.

## Літаратура 
* 
* 
* Ліст карты N-36-86. Выданне 1981 года.

## Спасылкі 
* Вайсковае пахаванне

Катэгорыя:Васькавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слаўгарадскага раёна
Масліна еўрапейская

**Масліна еўрапейская**, **Масліна культурная** (*Olea europaea*) — вечназялёнае субтрапічнае дрэва роду Масліна (Olea) сямейства Маслінавыя (Oleaceae). 

Расліна са старажытнасці вырошчваецца для атрымання аліўкавага алею, у дзікім выглядзе не сустракаецца.  Алей вырабляецца цягам выціскання спелых аліў — пладовай часткі і костак. Адно аліўкавае дрэва прыносіць ад 5 да 10 кг аліў у год. Гэтага дастаткова для вытворчасці 1-2 літраў аліўкавага алею. Пладовая частка алівы ўтрымлівае 30-50% алею, ядро — 5%.

Катэгорыя:Маслінавыя
Катэгорыя:Алейныя культуры
Катэгорыя:Расліны ў Бібліі
Урэчча (Слаўгарадскі раён)

**Урэ́чча** (, ), раней **Урэ́чча 1** — вёска ў Слаўгарадскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Васькавіцкага сельсавета.

## Назва 
Урэчча атрымала назву ад таго, што вёска знаходзіцца на правым беразе ракі Пясчанка, дзе злева ўпадае рака Грушка ці Глушка, а справа — Ручаі з урочышча Дубінёўка, г. зн. *каля, у, пры рэччы, пры рэчках*.

## Гісторыя 
Вядома з 1675 года. У 1681 годзе на рацэ Пішчань дзейнічаў млын.

У 1865 годзе ў складзе Прапойскай воласці Быхаўскага павету Магілёўскай губерні.

У 1918 годзе было двухкласнае вучылішча. У 1924 годзе цэнтр Урэцкага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 2011 год — 131 чалавек
* 2010 год — 154 чалавекі
* 1999 год — 126 чалавек
* 1926 год — 835 чалавек

## Інфраструктура 
У вёсцы працуюць дом сацыяльных паслуг і крама.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Васькавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слаўгарадскага раёна
Лапаціцкі сельсавет

**Лапа́ціцкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Слаўгарадскага раёна Магілёўскай вобласці Беларусі. Цэнтр — аграгарадок (да 2009 года вёска) Лапацічы.

Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Прапойскага раёна Магілёўскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Прапойскім раёне БССР, з 20 лютага 1938 года — Магілёўскай вобласці. 23 мая 1945 года Прапойскі раён быў перайменаваны ў Слаўгарадскі. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаваных Іванішчавіцкага і Рабавіцкага сельсаветаў. З 25 снежня 1962 года ў складзе Чавускага раёна, з 6 студзеня 1965 года ў складзе адноўленага Слаўгарадскага раёна. На 1 студзеня 1974 года ў складзе Лапаціцкага сельсавета было 16 населеных пунктаў.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1328 чалавек, з іх 95,9 % — беларусы, 3,1 % — рускія, 0,4 % — украінцы. Станам на 2011 год у сельсавеце налічвалася 672 двары, 1489 жыхароў. Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2019 года — 1041 чалавек.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Чавускага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Іванішчавічы

**Іванішчавічы** — тапонім:

* Вёска Іванішчавічы, Акцябрскі раён
* Вёска Іванішчавічы, Слаўгарадскі раён
Мелітон Кантарыя

{{Ваенны дзеяч
|імя     = Мелітон Варламавіч Кантарыя
|арыгінал імя = 
|дата нараджэння = 5.10.1920
|дата смерці = 27.12.1993
|месца нараджэння =
|месца смерці =
|выява = 
|шырыня = 
|апісанне выявы =
|мянушка =
|прыналежнасць = 
|гады службы = 1940—1946
|званне = 
|род войскаў = пяхота
|камандаваў =
|частка = 150-я стралковая дывізія
|бітвы = Вялікая Айчынная вайна
|узнагароды =
{ style="background: transparent"
 
}
{ style="background: transparent"
-
       
-
       
-
       
-
 
}
|сувязі =
|у адстаўцы = дэпутат Вярхоўнага Савета Абхазскай АССР
}}
**Мелітон Кантарыя** (5 кастрычніка 1920 — 27 снежня 1993) — младшы сяржант Чырвонай Арміі, разам з сяржантам М. А. Ягоравым пад кіраўніцтвам малодшага лейтэнанта А. П. Бераста ўзнялі Сцяг Перамогі на даху нямецкага рэйхстага раніцай 1 мая 1945 года. Герой Савецкага Саюза.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сялянскай сям'і ў грузінскім сяле (цяпер горад) Джвары (па іншых дадзеных у вёсцы Ілоры Ачамчірскага раёна Абхазскай АССР). Па нацыянальнасці грузін. Да прызыву ў Чырвоную Армію ў 1938 працаваў у калгасе. У баях Вялікай Айчыннай вайны са снежня 1941 года; разведчык 756-га стралковага палка 150-й стралковай дывізіі 3-й Ударнай арміі 1-га Беларускага фронту. Паводле афіцыйнай савецкай версіі, разам з сяржантам М. А. Ягоравым паставіў Сцяг Перамогі на даху рэйхстага падчас бітвы за Берлін. Групай кіраваў малодшы лейтэнант А. П. Бераста, ён, як і Ягораў і Кантарыя, быў прадстаўлены да звання Героя Савецкага Саюза, але ён быў узнагароджаны толькі ордэнам Чырвонага Сцяга.

За устанаўленне сцяга, Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 8 мая 1946 яму было прысвоена званне Героя Савецкага Саюза з уручэннем Ордэна Леніна і медалі Залатая Зорка за № 7090.

На шырока вядомым пастановачным фотаздымку карэспандэнта ТАСС Яўгена Халдзея «Сцяг Перамогі над рэйхстагам» 2 мая 1945 года ўдзельнічалі дагестанец Абдулхакім Ісмаілаў, кіяўлянін Аляксей Кавалёў і Аляксей Горычаў з Мінска.

Дэмабілізаваўся ў 1946, вярнуўся на радзіму, працаваў у калгасе, займаўся дробным гандлем. Затым пасяліўся ў Сухумі, сталіцы Абхазскай АССР, дзе працаваў дырэктарам крамы. У 1947 уступіў у ВКП (б). Быў дэпутатам Вярхоўнага Савета Абхазскай АССР. Падчас грузіна-абхазскага канфлікту быў вымушаны ў верасні 1993 пакінуць свой дом і перабрацца ў Тбілісі, а затым у Маскву, дзе неўзабаве і памёр. Пахаваны ў вёсцы Джвары Цаленджыхскага раёна.

Катэгорыя:Удзельнікі штурму рэйхстага
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Смаленска
Катэгорыя:Пахаваныя ў Цаленджыхскім раёне
Катэгорыя:Героі Савецкага Саюза
Катэгорыя:Члены КПСС
Азарычы (Слаўгарадскі раён)

**Аза́рычы** (, ) — вёска ў Слаўгарадскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Лапаціцкага сельсавета.

## Геаграфія 
Побач з вёскай цячэ рака Рудзея, левы прыток ракі Расты.

## Гісторыя 
Упершыню згадваецца ў інвэнтары Дубровенскім за 1560 год. На карце 1777 года адзначаны Азарычы і вадзяны млын. У метрыцы Прапойскай царквы Раства Багародзіцы за 1859 год зафіксавана в. Азарыч. У 1877 годзе пабудавана мураваная Траецкая царква. У 1913 г. дзейнічала царкоўна-прыходская школа.

## Насельніцтва 
* 2011 год — 27 чалавек.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Воінскае пахаванне

Катэгорыя:Лапаціцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слаўгарадскага раёна
Ганчароўка

Назву **Ганчаро́ўка** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Ганчароўка — вёска ў Талачынскім раёне
* Гомельская вобласць:
** Ганчароўка — вёска ў Рэчыцкім раёне
* Магілёўская вобласць:
** Ганчароўка — вёска ў Бабруйскім раёне
** Ганчароўка — вёска ў Слаўгарадскім раёне
* Мінская вобласць:
** Ганчароўка — пасёлак у Капыльскім раёне
** Ганчароўка — вёска ў Смалявіцкім раёне
Вялікая хваля ў Канагаве

**«Вялікая хваля ў Канагаве»** (яп. ) — гравюра на дрэве японскага мастака Кацусіка Хокусая.

## Гісторыя 
«Вялікая хваля ў Канагаве» ўпершыню была прадстаўлена публіцы ў 1832 годзе, і з'яўляецца першай гравюрай з серыі «Трыццаць шэсць відаў Фудзі», а таксама самым вядомым творам Кацусіка Хокусая. Копіі гравюры вісяць у Метраполітэн-музеі ў Нью-Ёрку, Брытанскім музеі ў Лондане, і яшчэ адна ў доме Клода Манэ ў Жыверні, Францыя.

## Сюжэт 
На гравюры намалявана вялізная хваля, якая навісла над чоўнам каля прэфектуры Канагава. Гара Фудзі віднеецца ўдалечыні і з'яўляецца фонам да асноўнага дзеяння карціны. Як і ўсе астатнія гравюры з гэтай серыі, «Вялікая хваля ў Канагаве» ўяўляе сабою від на гару Фудзі ў пэўных умовах.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Кацусіка Хокусай. Вялікая хваля ў Канагаве  [з серыі «Трыццаць шэсць відаў Фудзі»]
* *Яўген Штэйнэр*. «Японскае мастацтва: свет зыбкай гармоніі». 1-я лекцыя (эфір 11.10.2010)  — відэалекцыя пра японскае мастацтва на прыкладзе карціны «Вялікая хваля»

Катэгорыя:Карціны Кацусіка Хокусая
Катэгорыя:Карціны са збораў музея Метраполітэн
Жалезінка (Слаўгарадскі раён)

**Жале́зінка** (, ) — вёска ў Слаўгарадскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Лапаціцкага сельсавета.

## Гісторыя 
Узнікла ў 1894 годзе.

## Насельніцтва 
* 2011 год — 12 чалавек
* 2010 год — 12 чалавек
* 1999 год — 41 чалавек

## Спасылкі 
Катэгорыя:Лапаціцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слаўгарадскага раёна
Лапацічы (Слаўгарадскі раён)

**Лапа́цічы** (, ) — аграгарадок у Слаўгарадскім раёне Магілёўскай вобласці. Адміністрацыйны цэнтр Лапаціцкага сельсавета.

## Назва 
Паводле падання, назва вёскі паходзіць ад прозвішча пана, які пасяліў тут людзей, а сам быў нібыта татарын.

## Гісторыя 
Згадваецца ў 1669 годзе як вёска ў Аршанскім павеце Вялікага Княства Літоўскага.

У 1865 годзе ў складзе Пацяраеўскай воласці Быхаўскага павету Магілёўскай губерні. У 1881 годзе маёнтак належаў пану Дзяржынскаму-Дзекцераву, які валодаў 377 дзесяцінамі зямлі. У 1884 годзе ў вёсцы 35 двароў, у тым ліку 1 кавальскі і 20 рамізніцкіх, 235 жыхароў, хлебазапасны магазін.

## Інфраструктура 
У вёсцы дзейнічаюць крама, сельскі дом культуры, сельская бібліятэка, АТС, ДУА «Лапаціцкая сярэдняя школа», ДУА «Лапаціцкі яслі-сад», фельчарска-акушэрскі пункт, паштовае аддзяленне сувязі, лясніцтва, закусачная, комплексны прыёмны пункт.

## Славутасці 
Ля Лапацічаў знаходзіцца брацкая магіла 1943-44 гадоў, якая з’яўляецца гісторыка-культурнай каштоўнасцю Рэспублікі Беларусь.

## Спасылкі 
* Воінскае пахаванне

Катэгорыя:Лапаціцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слаўгарадскага раёна
Мардоўнік

**Мардо́ўнік**  (*Echínops*) — род кветкавых раслін сямейства астравыя, або складанакветныя (*Asteraceae*).

## Батанічнае апісанне 
Шматгадовыя, радзей аднагадовыя і двугадовыя, калючыя травяністыя расліны са стрыжнёвым коранем. Сцябло прамое, простае або галінастае ў верхняй частцы, часта апушанае. Лісце чаргаванае па даўжыні сцябла, простае. Кветкі трубчастыя, у шматлікіх адзіночных кошыках, утвараючых шарападобныя або падоўжаныя галоўчатыя суквецці з агульнай абгорткай. Абгорткі асобных кошыкаў складаюцца з 12—25 лісцікаў. Плод — сямянка з чубком.

## Распаўсюджанне і экалогія 
Распаўсюджаны ад Іберыйскага паўвострава па Паўднёвай Еўропе да Японіі. Паўднёвая мяжа арэала праходзіць па Паўночнай Афрыцы, Малой Азіі, Ірану і Афганістану.

Расце, як правіла, па схілах узгоркаў, у стэпах, па берагах рэк на лугах, на ўзлесках сярод хмызнякоў, на пустках і ў ярах. На тэрыторыі Беларусі 1 від — Мардоўнік круглагаловы.

## Віды 
Род складае каля 190 відаў (каля 150 відаў).

Некаторыя віды:
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
**  
* 
* 
* 
* 

## Літаратура 
*  — С. 299.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Астравыя
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Флора Паўночнай Афрыкі
Свенскі сельсавет

**Све́нскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Слаўгарадскага раёна Магілёўскай вобласці Беларусі. Цэнтр — аграгарадок (да 2009 года вёска) Свенск.

Утвораны 30 лістапада 1961 года ў складзе Слаўгарадскага раёна Магілёўскай вобласці БССР шляхам аб’яднання тэрыторыі скасаваных Прудоцкага і Рэкценскага сельсаветаў. З 25 снежня 1962 года ў складзе Быхаўскага раёна, з 6 студзеня 1965 года ў складзе адноўленага Слаўгарадскага раёна. У 1977 годзе скасаваны пасёлак Крыніца. 24 чэрвеня 1992 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Баханскага сельсавета. 26 лютага 2002 года скасавана вёска Бахань, 10 снежня 2009 года — пасёлак Сасновіца. 23 снежня 2009 года ў склад сельсавета з Васькавіцкага сельсавета перададзены вёскі Бязуевічы і Церахоўка. 29 снежня 2015 года скасаваны пасёлак Дальні.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 2019 чалавек, з іх 97,0 % — беларусы, 2,4 % — рускія, 0,4 % — украінцы. Станам на 2011 год у сельсавеце налічвалася 919 двароў, 2185 жыхароў. Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2019 года — 1581 чалавек.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / С.Д. Гриневич и др. — Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 2: (1944―1980 гг.). — Минск: «Беларусь», 1987. — 283 с.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Быхаўскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1961 годзе
Узгорск

**Узго́рск** (, ) — вёска ў Слаўгарадскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Лапаціцкага сельсавета.

## Назва 
Назва адлюстроўвае гарысты (узгоркавы) рэльеф каля ракі Расты, на крутым правым беразе якой размешчана вёска.

## Гісторыя 
Паводле сведчання мясцовых старажылаў, вёска ўзнікла пасля адмены прыгону (1861). Адначасова вядома, што яшчэ ў 1783 годзе ў вёсцы было 5 двароў, 19 жыхароў (1934—) — Герой Сацыялістычнай Працы

## Цікавыя факты 
У вёсцы Узгорск жылі прадзед і прабабуля Алы Пугачовай (Павел і Марыя), у якіх было 7 дзяцей. Марыя (у акрузе была вядомай лекаркай і варажбіткай) дажыла амаль да 90 гадоў (памерла на хаду), пахаваная ў вёсцы Нядашава (Магілёўская вобласць), Павел памёр ва ўзросце каля 40 гадоў (пахаваны ў вёсцы Узгорск).

## Спасылкі 
Катэгорыя:Лапаціцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слаўгарадскага раёна
Улукі

**Улу́кі** (, ) — вёска ў Слаўгарадскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Лапаціцкага сельсавета.

## Назва 
Назва вёскі паходзіць ад таго, што размешчана яна на луцэ, якая ўтворана рэкамі Раста і Ляснянка, т. б. знаходзіцца ля лукі, каля лукі. Старажылы таксама сцвярджаюць, што рака Проня адрэзала луку, выпраміла сваё ручво. Паселішча на луцэ і стала называцца Улукі.

## Гісторыя 
Згадваецца ў 1643 годзе як вёска ў Аршанскім павеце Вялікага Княства Літоўскага.

У 1782 годзе згадваецца пад назвай *Улоскі*. У 1783 годзе 58 двароў, 282 жыхары. У 1865 годзе ў складзе Пацяраеўскай воласці Быхаўскага павету Магілёўскай губерні. У 1896 годзе маёнтак належаў купцу Мацейсону, які валодаў 3721 дзесяцінай зямлі, з вадзянымі млынамі, карчмой (1882). У вёсцы быў млын на р. Чыстая Лужа.

## Насельніцтва 
* 2011 год — 46 чалавек
* І. Р. Цішчанка (1912—1987) — беларускі хімік-арганік

## Спасылкі 
* Ваенныя пахаванні

Катэгорыя:Лапаціцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слаўгарадскага раёна
Устаннае

**Уста́ннае** (, ) — вёска ў Слаўгарадскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Лапаціцкага сельсавета.

## Назва 
Паводле падання, назва паходзіць ад таго, што тут было *ўстанія* (паўстанне).

## Гісторыя 
У 1750 годзе мела назву *Устанна*, 9 дымоў. На карце 1777 пазначана як *Усціна-Чыкаўка*. У 1783 Устанная, 190 жыхароў. У 1926 дзейнічала чатырохкласная школа (1936—2002) — беларускі празаік, публіцыст.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Лапаціцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слаўгарадскага раёна
Маркоўнік

**Марко́ўнік** (*Anthríscus*) — род аднагадовых, двугадовы і шматгадовых травяністых раслін сямейства . Род налічвае прыкладна 20 відаў, з іх — 2 на тэрыторыі Беларусі.

### Віды 
Агульны лік відаў — каля дваццаці, паводле сайта The Plant List — 15. Некаторыя з іх:
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Гаспадарчае значэнне 
Лекавыя, агароднінныя, вострапрыпраўныя, эфіраалейныя і меданосныя расліны.

## Літаратура 
*  — С. 301.

## Спасылкі 
* *Anthriscus* // ИАС «ООПТ России»
* 
* Anthriscus // The Plant List

Катэгорыя:Парасонавыя
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Пацяраеўка

**Пацяра́еўка** (, ) — вёска ў Слаўгарадскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Лапаціцкага сельсавета.

## Гісторыя 
Паводле падання, у в. Пацяраеўка было некалі толькі 3 двары. У 1708 годзе згадваецца ў паперах Пятра I. Паданне сведчыць, што расійскі цар згубіў свой кішэнны гадзіньнік на ланцужку на тым месцы, дзе цяпер знаходзіцца в. Пацяраеўка. Ён вярнуўся, пашукаў, але не знайшоў і паехаў назад. Пад’яжджаючы да в. Чыкаўка, пачуў ціканне гадзінніку: «чы-чы-чы», «чык-чык-чык» (адсюль і назва суседняй вёскі Чыкаўка). На карце 1777 года Пацяраеўка адзначана разам з вадзяным млынам. У 1865 годзе цэнтр Пацяраеўскай воласці Быхаўскага павету Магілёўскай губерні. У 1877 годзе пабудавана мураваная Траецкая царква. У 1913 г. дзейнічала царкоўна-прыходская школа.

## Інфраструктура 
У вёсцы дзейнічаюць крама і дом сацыяльных паслуг.

## Спасылкі 
* Воінскае пахаванне

Катэгорыя:Лапаціцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слаўгарадскага раёна
Хварасцяны

**Хварасця́ны** (, ) — вёска ў Слаўгарадскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Лапаціцкага сельсавета.

## Геаграфія 
Побач з вёскай цячэ рака Рудзея, левы прыток ракі Расты.

## Гісторыя 
У інвэнтары Чачэрскага і Прапойскага старостваў за 1675 год згадваецца як сяло з 13 дварамі (дымамі). У 1750 21 дым. У 1772 275 жыхароў (беглых 14 чал.). У 1783 у складзе ўладанняў князя Галіцына, 30 двароў, 257 жыхароў. У 1912 у вёсцы была школа граматы.

## Насельніцтва 
* 1772 год — 275 чалавек
* 1783 год — 257 чалавек
* 1926 год — 296 чалавек (1907—1981) — беларускі літаратуразнавец
* Іван Пятровіч Ларчанка (1914–1987) — беларускі педагог.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* На вёску — са святам!

Катэгорыя:Лапаціцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слаўгарадскага раёна
Рабавічы

**Ра́бавічы** (, ) — вёска ў Слаўгарадскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Лапаціцкага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1560 годзе назва вёскі адзначаецца ў інвентары Дубровенскім пры апісанні ўладанняў, угоддзяў і сенажацяў сяла Цёплае (суседні Чавускі раён).

На карце 1777 года Рабавічы ў Старабыхаўскай акрузе, вадзяны млын, паштовая станцыя. У 1831 годзе пабудавана драўляная Пакроўская царква. У 1865 годзе ў складзе Пацяраеўскай воласці Быхаўскага павету Магілёўскай губерні. У 1913 г. дзейнічала царкоўна-прыходская школа.

У 1924—1954 гадах цэнтр Рабавіцкага сельсавета.

## Геаграфія 
У межах вёскі рака Ляснянка ўпадае ў Чыстую Лужу.

### Насельніцтва 
* 2011 год — 194 чалавек

## Выбітныя асобы 
* Павел Віктаравіч Вераб’ёў — беларускі паэт

## Спасылкі 
* Воінскае пахаванне

Катэгорыя:Лапаціцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слаўгарадскага раёна
Харанеў

**Харане́ў** (, ) — вёска ў Слаўгарадскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Лапаціцкага сельсавета.

## Назва 
Назва паходзіць ад слова *хараніць*, «хаваць». Паводле падання, *тут людзі схараніліся «ад француза»*.

## Гісторыя 
У 1673 годзе згадваецца як вёска ў Аршанскім павеце Вялікага Княства Літоўскага. На карце 1777 года разам з паселішчам пазначаны і вадзяны млын. У 1873 годзе ўласнасць двараніна Русінава, які валодаў 237,5 дзесяцінамі зямлі і вадзяным млынам. У 1912 годзе існавала аднакласная царкоўнапрыходская школа. Дзейнічала чатырохкласная школа.

## Насельніцтва 
* 2011 год — 27 чалавек
* 2010 год — 39 чалавек
* 1999 год — 68 чалавек
* 1910 год — 460 чалавек

## Інфраструктура 
У вёсцы дзейнічае дом сацыяльных паслуг.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Лапаціцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слаўгарадскага раёна
Марказіт

**Марказіт** (; слова персідскага паходжання) — прамяністы калчадан. Мінерал сульфід жалеза хімічнага складу FeS2 нярэдкія прымешкі малаважных колькасцяў мыш'яку, сурмы, кобальту, металу, вісмута, медзі. Адна з разнавіднасцяў сярністага жалеза. Алхімікі Сярэднявечча ўжывалі выраз marcasitae для абазначэння пірыта і злучэнняў серы наогул. У Францыі ў XVIII-XIX стст. агранены пірыт у якасці недарагога ўпрыгожвання прадавалі пад назвай "марказіт".

## Літаратура 
* Марказіт  // Беларуская энцыклапедыя. У 18 т. Т. 10. Мінск, 2000. С. 115

## Спасылкі 
* Апісанне марказіту

Катэгорыя:Сульфіды (мінералы)
Катэгорыя:Мінералы жалеза
Машэцкая Слабада

**Машэ́цкая Слабада́** (, ) — вёска ў Слаўгарадскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Лапаціцкага сельсавета.

## Геаграфія 
Побач з вёскай цячэ рака Хоцінка, прыток Расты.

### Насельніцтва 
* 2011 год — 7 чалавек.

## Інфраструктура 
У вёсцы дзейнічае дом сацыяльных паслуг.

## Спасылкі 
* Воінскае пахаванне

Катэгорыя:Лапаціцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слаўгарадскага раёна
Рудольф Маркус

**Рудольф «Рудзі» Артур Маркус** (; ) — амерыканскі хімік канадскага паходжання, заснавальнік тэорыі пераносу электрона ў растворах (тэорыя Маркуса), лаўрэат Нобелеўскай прэміі па хіміі (1992). («За ўклад у тэорыю рэакцый пераносу электрона ў хімічных сістэмах»).

## Літаратура 
* Маркус Рудольф Артур // Беларуская энцыклапедыя. У 18 т. Т. 10. Мінск, 2000. С. 122

## Спасылкі 
* Інфармацыя з сайта Нобелеўскага камітэта 
* Старонка Рудольфа Маркуса на сайце Каліфарнійскага тэхналагічнага інстытута  

Катэгорыя:Хімікі ЗША
Катэгорыя:Хімікі Канады
Катэгорыя:Замежныя члены Кітайскай акадэміі навук
Каларадскі ўніверсітэт у Боўлдэры

**Каларадскі ўніверсітэт у Боўлдэры** (, скарочана *CU-Boulder* ці *UCB*) — агульнадаступны ўніверсітэт ЗША, які знаходзіцца ў горадзе Боўлдэр (штат Каларада). Заснаваны ў 1876 годзе, за пяць месяцаў да таго, як Каларада атрымаў статус штата ЗША.

Катэгорыя:Асацыяцыя амерыканскіх універсітэтаў
Боўлдер