open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Рэгуларэс

**Рэгуларэс** (), поўная назва **Рэгулярныя тубыльныя сілы** () — элітнае падраздзяленне Узброеных Сіл Іспаніі. У цяперашні час базуецца на іспанскім баку Міжземнамор’я ўздоўж ўзбярэжжа Марока, на астравах і ў іспанскіх уладаннях на поўначы Афрыкі.

## Гісторыя 
Корпус «Рэгуларэс» быў створаны ў 1911 годзе па загадзе генерала Дамаса Берэнгуэра Фустэ. Задачай гэтых атрадаў лёгкай пяхоты, байцы якіх былі добра знаёмы з умовамі вайны ў Паўночным Марока, была барацьба з берберскімі атрадамі падчас Рыфскай вайны. Салдаты ў гэты корпус рэкрутаваліся з жыхароў Паўночнага Марока. Акрамя Рыфскай вайны, «Рэгуларэс» прымалі ўдзел у падаўленні паўстання іспанскіх гарнякоў у Астурыі ў 1934 годзе і на баку франкістаў у грамадзянскай вайны ў Іспаніі 1936—1939 гадоў. Сам Франсіска Франка служыў з 1913 па 1920 год у атрадах «Рэгуларэс».

Пасля прадастаўлення Марока незалежнасці ў 1956 годзе 8 палкоў («Grupos») «Рэгуларэс» былі расфармаваны. У цяперашні час захаваны толькі два палка. Вайскоўцаў вярбуюць з жыхароў іспанскіх эксклаваў Сеута і Мелілья.

«Рэгуларэс» у цяперашні час часта прымаюць удзел у міратворчых місіях (у тым ліку ААН) у розных рэгіёнах свету. 

## Арганізацыя
«Рэгуларэс» — як і раней — традыцыйна падпадзяляюцца на палкі (Grupos) і батальёны (Tabores). Гэта:
* Grupo de Regulares de Melilla nº 52 (размешчаны ў Мелільі, на востраве Ла-Гамера, Альхусемасе і астравах Шафарынас)
** Tabor Alhucemas I
** Tabor Rif II
* Grupo de Regulares de Ceuta nº 54 (размешчаны ў Сеуце)
** Tabor motorizado Tetuan II
*** Супрацьтанкавы батальён

## Уніформа 
«Рэгулярэс» носяць форму колеру хакі з белым каўняром-буркай (т. зв. «альквісель» (Alquicel)), з чырвонай перавяззю і чырвоную феску на галовах. Дзякуючы каларытнай уніформе ва ўсходнім стылі і іх традыцыйнаму запаволенаму маршаваму кроку (60 крокаў у хвіліну) шэсця «Рэгулярэс» з’яўляюцца ўпрыгожваннем парадаў і іншых урачыстасцяў.

## Спасылкі 
* Сайт асацыяцыі аматараў Regulares
* Асабістая старонка з успамінамі і інфармацыяй пра Regulares
* Старонка, прысвечаная гісторыі Regulares
* Артыкул пра гісторыю Regulares з вэб-сайта штодзённай газеты ABC
Катэгорыя:Арганізацыі грамадзянскай вайны ў Іспаніі
Катэгорыя:Узброеныя сілы Іспаніі
Модзін

**Модзін** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Фрэдрык Модзін (нар. 1974) — шведскі хакеіст.
* Эмануіл Натанавіч Модзін (1905—1984) — Герой Сацыялістычнай Працы.
Сцяпан Сямёнавіч Ракавец

**Сцяпан Сямёнавіч Ракавец** (, в. Дразды , Старадарожскі раён, Мінская вобласць — ) — Герой Сацыялістычнай Працы (1951).

## Біяграфія 
Працоўную дзейнасць пачаў у калгасе «Дружба». Пасля службы ў Савецкай Арміі застаўся ў Алтайскім краі, дзе працаваў слесарам, трактарыстам, камбайнёрам.

Пазней працаваў трактарыстам у Кіргізіі, а з 1967 года ўзначальваў комплекснае звяно на машына-выпрабавальнай станцыі. У 1986 годзе пераязджае на Старадарожчыну, дзе да апошняга часу працаваў у саўгасе «Слабадскі».

## Узнагароды 
Узнагароджаны ордэнамі і медалямі СССР, лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Кіргізскай ССР. Званне Героя Сацыялістычнай Працы прысвоена ў 1971 годзе.

Занесены ў Кнігу Народнай Славы раёна.
 

## Спасылкі 
* Герои Стародорожчины
 

Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 9-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета Кіргізскай ССР 8-га склікання
Ракавец

**Пятровіч** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Андрэй Фаміч Ракавец (1921 — ?) — беларускі савецкі дзяржаўны і партыйны дзеяч. Ветэран Вялікай Айчыннай вайны і працы.
* Віталь Мікалаевіч Ракавец (нар. 1976) — беларускі ляснічы, дэпутат.
* Сцяпан Сямёнавіч Ракавец (1930—2000) — Герой Сацыялістычнай Працы
Канстанцін Сцяпанавіч Папко

**Канстанцін Сцяпанавіч Папко** (, в. Вятчын, Жыткавіцкі раён, Гомельская вобласць — ) — беларускі механізатар, Герой Сацыялістычнай Працы (1966).

## Біяграфія 
Закончыў Пружанскі сельскагаспадарчы тэхнікум (1969). З 1956 года — палявод, трактарыст-машыніст, звеннявы механізаванага звяна па вырошчванню бульбы, у 1976—1993 гадах — брыгадзір трактарнай брыгады саўгаса «10 гадоў БССР» Любанскага раёна Мінскай вобласці.

## Літаратура 
* Беларуская ССР : кароткая энцыклапедыя. [У 5 т.] Т. 5. — Мінск, 1981.
* Минская область : энциклопедия. [В 2 т.] Т. 2. — Минск, 2007.
Міхаіл Уладзіміравіч Пятровіч

**Міхаіл Уладзіміравіч Пятровіч** (нар. , Любанскі раён, Мінская вобласць) — беларускі вучоны-эканаміст. Доктар эканамічных навук, прафесар.

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі дзяржаўны інстытут народнай гаспадаркі імя В. У. Куйбышава (1969—1973), аспірантуру Маскоўскага кааператыўнага інстытута, дактарантуру Акадэміі кіравання.

Працаваў у Беларускім філіяле Усесаюзнага навукова-даследчага інстытута эканомікі кааператыўнага гандлю (1973—1987), Усесаюзным навукова-даследчым інстытуце кан’юнктуры і попыту (1987—1991). У 1992—1997 гадах — дырэктар Беларускага інстытута рынку. У 1997—2012 гадах — працаваў у Акадэміі кіравання. З 2012 года працуе ў Беларускім дзяржаўным эканамічным універсітэце.

## Узнагароды 
* званне «Ганаровы грамадзянін Любанскага раёна».

 

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 2001. — Т. 18, кн. 1. — С. 441.
* Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2008. — Т. 6. — С. 48.

## Спасылкі 
* Петрович Михаил Владимирович

Катэгорыя:Эканамісты Беларусі
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Любанскага раёна
Кірырыша

**Кірырыша** («вялікая панна») — багіня зямлі ў старажытным Эламе. 

Імя Кірырышы сустракаецца ў эламскіх надпісах з пачатку 2 тысячагоддзя да н. э. Мяркуецца, што яе культ квітнеў на паўднёвым усходзе краіны. У надпісе валадара Хумбан-Нумены (сярэдзіна XIII ст. да н. э.) называецца разам з багамі Ліяна, эламскага порта на месцы сучаснага Бушэра. Некаторыя археолагі лічаць, што звычай пахавання пальм у Ліяне быў звязаны з шанаваннем Кірырышы. У архівах Персепаліса яна пазначалася клінапісным знакам «зямля». 

Звычайна паказвалася як жонка бога вады Напірышы, у Сузах, дзе яе звалі маці ўсіх багоў, магла адыгрываць ролю жонкі Хумбана.  

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Koch, H. Theology and Worship in Elam and Achaemenid Iran
* User-submitted name Kiririsha - Behind the Name

Катэгорыя:Багіня-Маці
Катэгорыя:Міфалогія Блізкага Усходу
Катэгорыя:Багі паводле алфавіта
Эмануіл Натанавіч Модзін

**Эмануіл Натанавіч Модзін** (, в. Уваравічы  — ) — Герой Сацыялістычнай Працы (1966).

## Біяграфія 
У 16 гадоў пачаў працаваць на запалкавай фабрыцы «Хваля рэвалюцыі». Служыў у Чырвонай Арміі, пасля дэмабілізацыі разам з сябрамі паехаў на Любаншчыну, дзе на Мар’інскіх балотах прыступіў да будаўніцтва саўгаса. Кіраўніком яго быў выбраны Э. Н. Модзін.

Калі пачалася Вялікая Айчынная вайна, пайшоў на фронт, быў палітруком роты знішчальнага батальёна. Пасля ранення яго эвакуіравалі ў тыл, працаваў дырэктарам саўгаса ў Омскай вобласці. 3 мая 1953 года ён дырэктар саўгаса «Любанскі». Дзякуючы высокай механізацыі вытворчасці ў гаспадарцы атрымлівалі па 350 цэнтнераў бульбы з гектара, больш 300 ц цукровых буракоў, высокімі былі ўраджаі і іншых культур.
 

## Спасылкі 
* Героі Сацыялістычнай працы

Катэгорыя:Дырэктары саўгасаў
Катэгорыя:Кавалерысты Вялікай Айчыннай вайны
Валянціна Іванаўна Казяба

**Валянціна Іванаўна Казяба** (дзявоч. **Дарошка** нар. , в. Паставічы, Старадарожскі раён, Мінская вобласць) — Герой Сацыялістычнай Працы (1951).

## Біяграфія 
Да пачатку Вялікай Айчыннай вайны змагла атрымаць толькі пачатковую адукацыю ў мясцовай школе. З лета 1944 года прымала ўдзел у аднаўленні мясцовага калгаса імя Сталіна і адначасова наведвала пяты клас школы. У 1947 годзе стала працаваць у паляводчай брыгадзе. У пасляваенныя гады асноўнай спецыялізацыяй гаспадаркі з’яўлялася вырошчванне кок-сагызу, які ў той час быў важнай сельскагаспадарчай культурай. У 1948 годзе ўзначаліла спецыялізаванае звяно па вырошчванні кок-сагызу.

## Узнагароды 
Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 3 ліпеня 1951 года за атрыманне высокіх ураджаяў каранёў кок-сагызу было прысвоена званне Героя Сацыялістычнай Працы з уручэннем ордэна Леніна і залатога медаля «Серп і молат».

Яе імя занесена ў Кнігу народнай славы Старадарожскага раёна Мінскай вобласці. З 2010 года ў яе гонар праводзяцца раённыя спаборніцтвы за дасягненне высокіх вынікаў у вытворчасці прадукцыі раслінаводства.

## Літаратура 
* Беларуская ССР : кароткая энцыклапедыя : у 5 т. — Мінск, 1981. — Т. 5. — С. 271.
* Белорусская ССР : краткая энциклопедия : в 5 т. — Минск, 1982. — Т. 5. — C. 306.
* Памяць : Старадарожскі раён : гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / [укладальнікі: А. І. Валаханоівч, К. І. Дамарад; рэдкалегія: А. І. Валахановіч і інш.]. — Мінск, 1998. — С. 291.
* Памяць. Старадарожскі раён : гісторыка-дакументальная хроніка / [укладальнік А. Марціновіч; рэдкалегія: Д. М. Давыдаў і інш.]. — Мінск, 2012. — С. 913. Работніца і сялянка. — 1979. — № 7. — С. 4-5.
* Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. — Минск, 2017. — Т. 5. кн. 2 : Минская область. — С. 102.
* Твои герои, Беларусь! Герои Социалистического Труда : биографический справочник. — Минск, 2014. — С. 124.

## Спасылкі 
* Герои Стародорожчины

Катэгорыя:Постаці сельскай гаспадаркі
Фёдар Аляксеевіч Саўчык

**Фёдар Аляксеевіч Саўчык** (, в. Кунцаўшчына, Капыльскі раён, Мінская вобласць — , Любанскі раён, БССР) — беларускі палявод, Герой Сацыялістычнай Працы (1948).

## Біяграфія 
У 1936—1941 гадах — калгаснік, 1945—1975 гадах — брыгадзір брыгады па гадоўлі збожжавых у саўгасе «10 гадоў БССР» Любанскага раёна.

## Літаратура 
* Минская область : энциклопедия. [В 2 т.] Т. 2. — Минск, 2007.
* Беларуская ССР : кароткая энцыклапедыя. [У 5 т.] Т. 5. — Мінск, 1981.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Капыльскім раёне
Сушчэня

**Сушчэня** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Леанід Міхайлавіч Сушчэня (1929—2015) — беларускі заолаг, гідрабіёлаг. Заслужаны дзеяч навукі БССР (1978).
* Рыгор Паўлавіч Сушчэня (1918—1989) — Герой Сацыялістычнай Працы (1951).
Рыгор Паўлавіч Сушчэня

**Рыгор Паўлавіч Сушчэня** (, в. Рэдкавічы, Любанскі раён, Мінская вобласць — ) — удзельнік партызанскага руху ў гады Вялікай Айчыннай вайны, работнік сельскай гаспадаркі (кіраўнік трактарнай брыгады), Герой Сацыялістычнай Працы (1951),

## Біяграфія 
Атрымаў няпоўную сярэднюю адукацыю. Працоўную дзейнасць пачаў у мясцовым калгасе «Зара камуны», затым працаваў на Любанскай машынна-трактарнай станцыі (МТС). У кароткі тэрмін навучыўся асноўным відам палявых работ, стаў адным з лепшых механізатараў.

З пачаткам Вялікай Айчыннай вайны застаўся на акупіраванай тэрыторыі і актыўна ўключыўся ў барацьбу з захопнікамі. У складзе мясцовай групы супраціўлення збіраў зброю, ладзіў дыверсіі па зрыве паставак сельскагаспадарчай прадукцыі для нямецкай арміі і канфіскацыі маёмасці ў насельніцтва. У канцы чэрвеня 1942 года падпольшчыкі ўліліся ў партызанскі атрад імя А. Труцікава, які ў снежні таго ж года ўвайшоў у склад партызанскай брыгады імя В. У. Куйбышава.

Пасля вызвалення раёна ўзначаліў трактарную брыгаду Любанскай МТС, зонай абслугоўвання якой сталі палі калгаса «Чырвоная змена».

Пасля скасавання МТС у 1958 годзе працаваў брыгадзірам трактарнай брыгады ў родным калгасе «Чырвоная змена», а з 1962 года быў звеннявым механізаванага бульбаводчага звяна. Па стане здароўя ў 1966 годзе быў пераведзены на пасаду загадчыка майстэрні калгаснага трактарнага парку. У 1968 годз выйшаў на адпачынак.

## Узнагароды 
Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 3 ліпеня 1951 года за атрыманне ў 1950 г. высокіх ураджаяў каранёў кок-сагызу Рыгору Паўлавічу Сушчэні было прысвоена званне Героя Сацыялістычнай Працы з уручэннем ордэна Леніна і залатога медаля «Серп і Молат». Узнагароджаны ордэнамі Леніна, Чырвонай Зоркі, Айчыннай вайны ІІ-й ступені, медалямі.

## Літаратура 
* Беларуская ССР : кароткая энцыклапедыя : у 5 т. — Мінск, 1981. — Т. 5. — С. 583.
* Белорусская ССР : краткая энциклопедия : в 5 т. — Минск, 1982. — Т. 5. — С. 611.
* Минская область : энциклопедия : [в 2 т.]. — Минск, 2007. — Т. 2. — С. 665.
* Памяць : Любан. р-н : Гіст.-дакум. хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / [Рэдкал.: В. А. Сойка і інш. ; Рэд.- уклад. В. Р. Феранц. — Мн. : Ураджай, 1996. — С. 380.
* Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. — Минск, 2019. — Т. 5, кн. 3 : Минская область. — С. 255.
* Твои герои, Беларусь! Герои Социалистического Труда : биографический справочник. — Минск, 2014. — С. 214—215.
* Труд, талант, доблесть : [документально-художественные очерки] : в 2 ч. / [составители: Е. Э. Павлюць, Б. И. Сушкевич, В. В. Шарпило]. — Минск : Беларусь, 1981. — Т. 2. — С. 252—256.
Фёдар Мікалаевіч Статкевіч

**Фёдар Мікалаевіч Статкевіч** (, в. Старасек, Любанскі раён, Мінская вобласць — ) — Герой Сацыялістычнай Працы (1950).

## Біяграфія 
Пасвіў кароў у заможных сялян, хадзіў за плугам, пакуль Статкевічы ў 1930 годзе не ўступілі ў калгас. Фёдар пайшоў на курсы механізатараў і з восені 1931 годзе пачаў працаваць на асушаных тарфяніках.

Трактарыстам ён быў і на вайне, транспарціраваў 52-міліметровую гармату. Удзельнічаў у абароне Масквы, вызваляў Беларусь, Польшчу, цяжкі ваенны шлях адзначаны многімі баявымі ўзнагародамі.

Дэмабілізаваўшыся вярнуўся ў родны саўгас. Гаспадар ка была разбурана, спалена, усё трэба было пачынаць спачатку. У 1949 годзе звяно Ф. М. Статкевіча вырасціла рэкордны ўраджай збожжавых.

## Спасылкі 
* Героі Сацыялістычнай працы
Endsieg

**Endsieg** (ням.: канчатковая перамога) — нямецкая фраза, звычайна выкарыстоўваецца для абазначэння перамогі ў канцы вайны або канфлікту.

Адольф Гітлер выкарыстаў фразу ў сваёй кнізе "Мая барацьба" ў 1925 годзе, пры пастаноўцы рытарычнага пытання – ці хоча лёс, каб габрэйскі народ атрымаў канчатковую перамогу.

У 1930-1940-я гады гэтае слова шырока выкарыстоўвалася ў прапагандзе нацысцкай Германіі. Фраза была часткай нацыянал-сацыялістычнай ідэалогіі – нягледзячы на часовыя страты, Трэці рэйх у канчатковым выніку пераможа, і любое парушэнне вернасці нацысцкай ідэалогіі не павінна было быць памяркоўным. Заява канчатковай перамогі стала яшчэ болей роспачнай ў 1943 годзе, калі поспехі саюзнікаў прымусілі Нямеччыну перайсці да абароны. Нямецкая прапаганда сцвярджала, што "эндзіг" непазбежны з-за перавагі арыйскай расы. Ёзэф Гебельс згадваў фразу нават ў сакавіку 1945 года.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Нямецкія фразы
Мікалай Аляксандравіч Сталяроў

**Мікалай Аляксандравіч Сталяро́ў** (, Кіеў — , Мінск) — матэматык, прафесар (1914). Стацкі саветнік.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Кіеве. У 1894 годзе скончыў матэматычнае аддзяленне фізіка-матэматычнага факультэта Кіеўскага Імператарскага ўніверсітэта Святога Уладзіміра. Выкладаў у Кіева-Падольскай і Фундуклееўскай жаночых гімназіях. З 1898 года выкладаў матэматыку ў Кіеўскім політэхнічным інстытуце. З 1914 па 1920 год — прафесар тэарэтычнай механікі Харкаўскага тэхналагічнага інстытута. У 1920—1932 гадах працаваў у Кіеўскім універсітэце М. А. Сталяроў у Беларускім дзяржаўным універсітэце на кафедры тэарэтычнай механікі фізіка-матэматычнага факультэта, з 1938 года — загадчык кафедры. Адначасова з 1934 года займаў пасаду загадчыка кафедры тэарэтычнай механікі Беларускага політэхнічнага інстытута.

Загінуў у 1942 годзе ў Мінску ў час нямецка-фашысцкай акупацыі.

## Навуковая дзейнасць 
Аўтар навуковых прац па ультраэліптычных квадратурах, геаметрыі, матэматычных метадах у механіцы, методыка выкладання тэарэтычнай механікі.

Сярод апублікаванага:
* Преобразование ультраэллиптических квадратур (Кіеў, 1899);
* Собрание упражнений в высшей математике (Кіеў, 1902);
* Введение в механику. Ч. 1—4 (Мінск, 1940—1941).

Заштатны акадэмік аддзялення Усеукраінскай акадэміі навук, старшыня матэматычнай секцыі пры Акадэміі.

## Узнагароды 
Узнагароджаны ордэнамі Святога Уладзіміра 4-й ступені, Святой Ганны 2-й ступені, Святога Станіслава 2-й ступені.

## Літаратура 
* 
* Столяров Николай Александрович // Прафесары і дактары навук Беларускага дзяржаўнага універсітэта, 1921—2001. — Минск, 2001. — С. 268.

## Спасылкі 
* 
* 
* Сталяроў, Мікалай Аляксандравіч (матэматыка; 1870—1942)
* История ХПИ 

Катэгорыя:Педагогі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Выкладчыкі ВНУ Харкава
Катэгорыя:Выкладчыкі ВНУ Кіева
Катэгорыя:Матэматыкі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Матэматыкі СССР
Катэгорыя:Стацкія саветнікі
Дземчанка

**Дземчанка** —  прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Мікіта Юр’евіч Дземчанка (нар. 2002) — беларускі футбаліст, паўабаронца .
* Пётр Трафімавіч Дземчанка (1924—1990) — Заслужаны работнік культуры Беларусі, Герой Сацыялістычнай Працы (1974)
Пётр Трафімавіч Дземчанка

**Пётр Трафімавіч Дземчанка** (, Кемераўская вобласць — , г. Гомель) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, заслужаны работнік культуры Беларусі, Герой Сацыялістычнай Працы (1974), лаўрэат прэміі Савета Міністраў СССР (1983)

## Біяграфія 
Скончыў 7 класаў, з 1939 года працаваў у калгасе да прызыву ў войска ў жніўні 1942 года.

У 1960—1989 гадах працаваў слесарам-зборшчыкам на Гомельскім заводзе вымерных прылад.

Абіраўся дэпутатам Вярхоўнага Савета БССР.

## Літаратура 
* Беларуская ССР : кароткая энцыклапедыя : у 5 т. — Мінск, 1981. — Т. 5. — С. 200.
* Белорусская ССР : краткая энциклопедия : в 5 т. — Минск, 1982. — Т. 5. — С. 195.
* Почетные граждане белорусских городов : биографический справочник / Б. Д. Долготович. — Минск, 2008. — С. 123—124.

Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Гомеля
Катэгорыя:Дэлегаты XXV з’езда КПСС
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 9-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 10-га склікання
Катэгорыя:Члены ЦК КПБ
Сільвестр Ваявудзкі

**Сільвестр Ваявудзкі** (, , г. Пскоў — , Расстрэльны палігон «Камунарка») — польскі грамадска-палітычны дзеяч.

## Біяграфія 
Меў маёнтак на Лідчыне. У Першую сусветную вайну ўдзельнічаў у польскіх легіёнах, сябра Польскай вайсковай арганізацыі. У 1918—1922 гадах штатны афіцэр ІІ аддзелу Польскага генштабу. У 1922—1927 гадах пасол сейму Польшчы, выбраны са спісу Польскай народнай партыі «Вызваленне». Адзін са стваральнікаў і лідараў Незалежнай сялянскай партыі. З 1928 года жыў у Гданьску. Удзельнік Еўрапейскага сялянскага кангрэсу 1930 года ў Берліне. З 1930 года ў Менску. У 1931 годзе арыштаваны, у 1933 года асуджаны на 10 гадоў лагераў. У 1936 годзе праведзена дадатковае раследаванне. 25 красавіка 1938 года асуджаны да вышэйшай меры пакарання і расстраляны.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Кароткая прадмова да «Кароткага нарысу беларускага пытаньня» 
 

Катэгорыя:Расстраляныя
Катэгорыя:Палітыкі Польшчы
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў БССР
Катэгорыя:Грамадскія дзеячы Польшчы
Катэгорыя:Дэпутаты Сейма Польскай Рэспублікі (1918—1939) 1 склікання
Катэгорыя:Члены Камуністычнай партыі Польшчы
Паліна Фёдараўна Казлова

**Паліна Фёдараўна Казлова** (, в. Сідаравічы, Чачэрскі раён, Гомельская вобласць — , в. Сідаравічы) — беларускі работнік сельскай гаспадркі (свінарка), Герой Сацыялістычнай Працы (1966).

## Біяграфія 
Калі пачалася Валікая Айчынная вайна, на фронт пайшоў бацька Паліны і двое старэйшых братоў. У 1944 годзе ад голаду і нягод памерла маці.

Пасля вызвалення роднай вёскі стала працаваць у калгасе «Чырвоны Кастрычнік», прымала ўдзел у аднаўленні гаспадаркі. У канцы 1940-х гадах у калгасе з’явілася жывёлагадоўчая ферма, куды прыйшла працаваць цялятніцай.

У 1966—1970 гадах стала лепшай па прафесіі ў раёне і адной з лепшых у вобласці. У 1972—1983 гг. узначальвала саўгасную свінаферму, арганізавала работу па стварэнні высокапрадуктыўнага пагалоўя свінаматак, прымала актыўны ўдзел у пераводзе жывёлагадоўлі на прамысловую аснову, спрыяла ўкараненню прагрэсіўных формаў арганізацыі працы жывёлаводаў. У гады наступных пяцігодак калектыў, які ўзначальвала П. Ф. Казлова, нарошчваў аб’ёмы прадукцыі і дапамагаў саўгасу заставацца адной з лепшых гаспадарак вобласці.

У 1971—1975 гадах з’яўлялася дэпутатам Вярхоўнага Савета БССР, мясцовых Саветаў дэпутатаў працоўных.

## Узнагароды 
Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 22 сакавіка 1966 года за дасягнутыя поспехі ў развіцці жывёлагадоўлі, павелічэнні вытворчасці і нарыхтовак мяса, малака, яек, шэрсці і іншай прадукцыі Паліне Фёдараўне Казловай было прысвоена званне Героя Сацыялістычнай Працы з уручэннем ордэна Леніна і залатога медаля «Серп і Молат».

За вялікія поспехі, дасягнутыя ў развіцці сельскай гаспадаркі і выкананні заданняў восьмай пяцігодкі па вытворчасці і продажу дзяржаве прадуктаў жывёлагадоўлі, была ўзнагароджана ордэнам Кастрычніцкай Рэвалюцыі.

## Літаратура 
* Беларуская ССР : кароткая энцыклапедыя : у 5 т. — Мінск, 1981. — Т. 5. — С. 268.
* Белорусская ССР : краткая энциклопедия : в 5 т. — Минск, 1982. — Т. 5. — С. 305.
* Памяць : Чачэрскі раён. — Мінск, 2000. — 622 с. C. 510.
* Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. — Минск, 2012. — Т. 3, кн. 1 : Гомельская область. — С. 331.
* Твои герои, Беларусь! Герои Социалистического Труда : биографический справочник. — Минск, 2014. — С. 123.
* Трудовая гвардия Гомельщины / [составители: А. М. Иванисов, А. А. Костюченко, А. М. Шныпарков]. — Минск, 1986. — С. 136—139.
 

Катэгорыя:Дэлегаты XXV з’езда КПСС
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 8-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты мясцовых саветаў Беларусі
Пётр Купрыянавіч Кавалёў

**Пётр Купрыянавіч Кавалёў** (, в. Забалоцце, Буда-Кашалёўскі раён, Гомельская вобласць — , г. Гомель) — заслужаны настаўнік БССР (1978), заслужаны машынабудаўнік БССР (1980), Герой Сацыялістычнай Працы (1981), ганаровы грамадзянін Гомеля (1988).

## Біяграфія 
Вучыўся ў школе № 5 горада Гомля. Працаваў на будаванні Мінскага трактарнага завода.

У 1957 годзе пасяліўся ў Гомлі, працаваў матарыстам энергацягніка, што забяспечваў электраэнергіяй завод «Гомсельмаш».

## Літаратура 
* Беларуская ССР : кароткая энцыклапедыя : у 5 т. — Мінск, 1981. — Т. 5. — С. 263.
* Белорусская ССР : краткая энциклопедия : в 5 т. — Минск, 1982. — Т. 5. — С. 298.
* Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. — Минск, 2012. — Т. 3, кн. 1. — С. 328
 

Катэгорыя:Дэлегаты XXVII з’езда КПСС
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 9-га склікання
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Гомеля
Уладзімір Тарасавіч Чуракоў

**Уладзімір Тарасавіч Чуракоў** (, в. Хутар, Гомельскі раён, Гомельская вобласць — , г. Гомель) — беларускі работнік прамысловасці, Герой Сацыялістычнай Працы (1971), заслужаны рацыяналізатар Беларусі.

## Біяграфія 
Скончыў 7 класаў сельскай школы.

У час Вялікай Айчыннай вайны разам з бацькамі знаходзіўся на акупіраванай тэрыторыі. Летам 1944 года прыйшоў на Гомельскі дрэваапрацоўчы камбінат. Спачатку быў вучнем сталяра, потым стаў працаваць вытворцам шаблонаў. Скончыў профільную школу фабрычна-заводскага навучання. У час працы на камбінаце будаваў вытворчыя цэхі, жыллё. У 1947 годзе падаў першую рацыяналізатарскую прапанову, якая дала магчымасць павысіць якасць працы.

У 1956 годзе перайшоў на працу ў эксперыментальную майстэрню мэблевага цэха, дзе асвоіў выраб новых узораў мэблі і аснасткі да абсталявання. У 1963 годзе прыняў кіраўніцтва брыгадай эксперыментальнай майстэрні. Разам з падначаленымі выконваў і перавыконваў планавыя заданні пяцігодак пры выдатнай якасці прадукцыі і строгім захаванні тэхналагічных патрабаванняў. Зладжаная, творчая праца і прафесійнае майстэрства дазволілі сталярам брыгады Чуракова дасягаць высокіх вынікаў, распрацоўваць эксперыментальныя ўзоры мэблі для міжнародных выставак.

## Узнагароды 
У 1968 годзе было прысвоена ганаровае званне «Заслужаны рацыяналізатар Беларускай ССР». Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 7 мая 1971 года за выдатныя вытворчыя поспехі ў выкананні заданняў пяцігадовага плана было прысвоена званне Героя Сацыялістычнай Працы з уручэннем ордэна Леніна і залатога медаля «Серп і Молат». Узнагароджаны двума ордэнамі Леніна, медалямі.

## Літаратура 
* Беларуская ССР : кароткая энцыклапедыя : у 5 т. — Мінск, 1981. — Т. 5. — С. 654.
* Белорусская ССР : краткая энциклопедия : в 5 т. — Минск, 1982. — Т. 5. — С. 678.
* Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. — Минск, 2012. — Т. 3, кн. 2 : Гомельская область. — С. 476.
* Твои герои, Беларусь! Герои Социалистического Труда : биографический справочник. — Минск, 2014. — С. 234.
* Трудовая гвардия Гомельщины / [составители: А. М. Иванисов, А. А. Костюченко, А. М. Шныпарков]. — Минск, 1986. — С. 326—330.
Хаванскі

**Хаванскі** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Іван Андрэевіч Хаванскі (?—1682) — князь, ваявода і палітычны дзеяч Маскоўскай дзяржавы, род якога паходзіў ад Гедымінавічаў.
* Мікалай Пятровіч Хаванскі (1923—1974) — Герой Сацыялістычнай Працы (1966).
* Юрый Міхайлавіч Хаванскі (нар. 1990) — расійскі відэаблогер. Вядзе відэаблог на YouTube.
Камуністычны інтэрнацыянал моладзі

**Камуністычны інтэрнацыянал моладзі (КІМ)** — міжнародная маладзёжная арганізацыя, секцыя Камінтэрна.

## Гісторыя 
Устаноўчы кангрэс КІМ адбыўся 20-26 лістапада 1919 года ў Берліне. 29 дэлегатаў з 13 краін (Расія, Германія, Аўстрыя, Швейцарыя, Швецыя, Нарвегія, Данія, Польшча, Венгрыя, Румынія, Італія, Іспанія, Чэхаславакія) прадстаўлялі 219 тысяч членаў маладзёжных арганізацый. Сярод удзельнікаў кангрэсу былі актыўныя дзеячы левага крыла Сацыялістычнага інтэрнацыяналу моладзі. Удзельнікі кангрэса прынялі Маніфест I кангрэса КІМа, зацвердзілі сатут і праграму КІМ. Задачай арганізацыі стала стварэнне шырокага масавага руху моладзі ў абарону сваіх эканамічных, палітычных і культурных інтарэсаў. Тэарэтычнай асновай працы КІМ быў абвешчаны марксізм. Сакратаром выканкама КІМа быў абраны нямецкі камуніст Вілі Мюнцэнберг.

У маі 1943 года пасля роспуску Камінтэрна КІМ таксама быў распушчаны. Яго фактычным пераемнікам стала Сусветная федэрацыя дэмакратычнай моладзі.

## Эпанімы 
* Горад Кімаўск у Кіраўскай вобласці Расійскай Федэрацыі
* Праспект КІМа у Санкт-Пецярбургу
* Вуліца КІМа у Бабруйску
* Вуліца КІМа у Глыбокім

## Спасылкі 
* YCI archive
* The Communist International and the Communist Youth Movement, resolution of the 3rd Congress of the Communist International

Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 1919 годзе
Катэгорыя:Арганізацыі, закрытыя ў 1943 годзе
Катэгорыя:Камунізм
Катэгорыя:Камуністычны інтэрнацыянал
Катэгорыя:Маладзёжныя палітычныя арганізацыі
Тачыла

**Тачыла** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксей Міронавіч Тачыла (1927—2012) — Герой Сацыялістычнай Працы.
* Уладзімір Сцяпанавіч Тачыла (нар. 1950) — беларускі дзяржаўны дзеяч.
Партызанская брыгада імя П. К. Панамарэнкі (С. Р. Ганзенка)

**Партызанская брыгада імя П. К. Панамарэнкі** — партызанская брыгада, створаная ў снежні 1943 года на базе атрадаў імя Будзённага (арганізаваны ў чэрвені 1942) і імя Панамарэнкі (арганізаваны ў кастрычніку 1943) вылучаных партызанскай брыгадай імя І. В. Сталіна. Дзейнічала на акупіраванай тэрыторыі Дзяржынскага, Мінскага і Івянецкага раёнаў. 6 ліпеня 1944 брыгада (752 партызаны, 6 атрадаў) злучылася з Чырвонай Арміяй.

## Склад 
У склад брыгады ўваходзілі:
* атрад імя Будзённага;
* атрад імя Панамарэнкі;
* атрад імя 25-годдзя БССР;
* атрад імя Цімашэнкі;
* атрад імя Воранава;
* атрад імя Васілеўскага.

## Камандаванне 
### Камандзір 
* С. Р. Ганзенка

### Камісар 
* Г. В. Будай

### Начальнік штаба 
* У. М. Зыкаў

## Гісторыя 
У верасні 1943 года атрад імя Будзённага разбіў апорны пункт у вёсцы Чырвоная Горка, на чыгуначным участку Фаніпаль — Койданава падарваў каля 180 рэек. У чэрвені 1944 года партызаны брыгады падарвалі 480 рэек, спалілі эшалон з ваеннай тэхнікай і прадуктамі. Правялі шмат адкрытых і засадных баёў, у тым ліку ў вёсках Путчына і Глушынцы Дзяржынскага раёна. У ліпені 1944 года перарэзалі шлях адступлення разбітым нямецкім войскам у Налібоцкую пушчу, узаемадзейнічалі з падраздзяленнямі 348-й стралковай дывізіі Чырвонай Арміі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Савецкія партызанскія злучэнні, брыгады і атрады на акупіраванай тэрыторыі Беларусі (1941—1944)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1943 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1944 годзе
Астраглядскі касцёл

**Касцёл у Астраглядах** — былы драўляны каталіцкі храм у в. Астрагляды Брагінскага раёна.

## Гісторыя 
Падубаваны ў 1626 годзе на сродкі Харлінскіх. У канца 17 стагоддзя, паведамляюць, што пры касцёле дзейнічаў і манастыр дамініканцаў.

З часам драўляныя сцены касцёла струхлелі і ў 1805 годзе па ініцыятыве ксяндза Іосіфа Корсака было праведзена будаванне новага будынка. Навы касцёл быў у даўжыню 23, шырынёй 18 і вышынёй 19 локцяў.

У 1842 годзе пры касцёле існаваў шпіталь, прыходская школа і бібліятэка, у якой знаходзілася 54 кніга.

З успамінаў жыхаркі вёскі Марытон Юзэфы Каржанеўскай: «падчас рэвалюцыі касцёл быў разгромлены, усё, што змяшалася ўнутры, кудысці вывезенае. Пасля гэтага не было ані касцёлу, ані капліцы.»

## Спасылкі 
* Касцёл | Астрагляды
* Римско-католический костел и «польское» кладбище в д. Острогляды Брагинского района: история создания и разрушения 

Катэгорыя:Астрагляды
Катэгорыя:Драўляныя касцёлы Беларусі
Катэгорыя:Знішчаныя збудаванні Беларусі
Катэгорыя:Колішнія касцёлы Гомельскай вобласці
Катэгорыя:Касцёлы Брагінскага раёна
Партызанская брыгада імя М. А. Шчорса (С. С. Ключнік)

**Партызанская брыгада імя М. А. Шчорса** — партызанская брыгада, створаная ў лістападзе 1943 года на базе атрада імя Шчорса, арганізаванага ў маі 1943. Дзейнічала на акупіраванай тэрыторыі Заслаўскага, Мінскага, Дзяржынскага, Івянецкага, Радашковіцкага раёнаў. 4 ліпеня 1944 года брыгада (1120 партызан, 8 атрадаў) злучылася з Чырвонай Арміяй.

## Склад 
* атрад імя Шчорса;
* атрад «Перамога»;
* атрад імя Мікаяна;
* атрад імя Калініна;
* кавалерыйскі атрад імя Чапаева;
* атрад імя Ракасоўскага;
* атрад імя Шчарбакова;
* атрад імя Кастуся Каліноўскага.

## Камандаванне 
### Камандзір 
* С. С. Ключнік

### Камісар 
* І. Б. Леванкоў

### Начальнік штаба 
* А. С. Шрубко

## Гісторыя 
У лютым — ліпені 1944 года партызаны падарвалі 23 эшалоны, разбурылі каля 150 м. чыгуначнага палатна. Правялі больш за 60 баёў, знішчылі каля 60 аўтамашын ворага.

## Памяць 
У 1966 годзе ў вёсцы Траскоўшчына Мінскага раёна ў гонар брыгады быў пастаўлены абеліск.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Савецкія партызанскія злучэнні, брыгады і атрады на акупіраванай тэрыторыі Беларусі (1941—1944)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1943 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1944 годзе
Батальёны імя Луізы Мішэль

**Батальёны Луізы Мішэль** () — два французска-бельгійскіх падраздзялення са складу інтэрбрыгад, якія ўдзельнічала ў грамадзянскай вайне ў Іспаніі на баку рэспубліканцаў.

Абодва батальёны былі сабраны ў лістападзе і снежні 1936 года. Яны названы ў гонар Луізы Мішэль, гераіні Парыжскай камуны 1871 года, вядомай як «Чырвоная нявінніца Манмартра».

Першы батальён быў дзеючай групай добраахвотнікаў са штабам у Барселоне. Уключаны ў 11-ю інтэрбрыгаду. Другі сфарміраваны ў горадзе Альбасатэ ў складзе 13-й інтэрбрыгады. Да канца студзеня 1938 года ён быў аб’яднаны з батальёнам Анры Вюймана 14-й інтэрбрыгады.

## Літаратура 
* Hugh Thomas, *The Spanish Civil War*, 4th Rev. Ed. 2001.
* Antony Beevor, *The Battle for Spain*, 2006.

## Спасылкі 
* Order of Battle website 
* Associació Catalana Website

Катэгорыя:Інтэрнацыянальныя брыгады
Келецкае ваяводства (1945—1975)

**Келецкае ваяводства** () — адно з ваяводстваў, якія існавалі ў Польшчы ў 1945—1975 гадах. Сядзібай ваяводскіх улад быў горад Кельцы.

Было ўтворана пасля Другой сусветнай вайны дэкрэтам Польскага камітэту нацыянальнага вызвалення ад 21 жніўня 1944 года. 6 ліпеня 1950 года са складу ваяводства быў вылучаны Чэнстахоўскі павет (увайшоў у склад Катавіцкага ваяводства). Але ваяводства павялічылася за кошт Апачынскага і Канэцкага паветаў (з Лодзьскага ваяводства).

## Гл. таксама 
* Кельцы
* Польская Народная Рэспубліка

Катэгорыя:Гісторыя Свентакшыскага ваяводства
Катэгорыя:Ваяводствы Польшчы (1944—1975)
Мікалай Пятровіч Хаванскі

**Мікалай Пятровіч Хаванскі** (, в. Стралічава, Хойніцкі раён, Гомельская вобласць — ) — беларускі старшыня калгаса, Герой Сацыялістычнай Працы (1966).

## Біяграфія 
У 1941 годзе скончыў Смаленскі сельскагаспадарчы тэхнікум. Удзельнічаў у баях Вялікай Айчыннай вайны.

З 1946 года працаваў аграномам Рэчыцкага раённага сельскагаспадарчага аддзела, узначальваў аддзел абласнога сельскагаспадарчага ўпраўлення, сектар Выставы дасягненняў народнай гаспадаркі СССР (ВДНГ СССР) пры Гомельскім аблвыканкаме.

З 1951 года і да канца жыцця быў старшынёй калгаса імя Сталіна (пазней імя XXII з’езда КПСС) Гомельскага раёна. Пад яго кіраўніцтвам гаспадарка стала адной з перадавых у рэспубліцы і ў 1974 годзе была ўзнагароджана ордэнам Працоўнага Чырвонага Сцяга.

У 1967—1974 гадах быў членам Усесаюзнай камісіі па выпрацоўцы праекта Статута калгаса. З’яўляўся дэпутатам Вярхоўнага Савета БССР (1963—1967).

Імем Мікалая Хаванскага названы сярэдняя школа і вуліца ў вёсцы Яроміна Гомельскага раёна Гомельскай вобласці.

## Узнагароды 
У 1966 годзе за дасягнутыя поспехі ў развіцці жывёлагадоўлі, павелічэнні вытворчасці і нарыхтовак мяса, малака, яек, воўны і іншай прадукцыі Мікалаю Пятровічу Хаванскаму было прысвоена званне Героя Сацыялістычнай Працы з уручэннем ордэна Леніна і залатога медаля «Серп і Молат». Узнагароджаны ордэнамі Кастрычніцкай Рэвалюцыі, Працоўнага Чырвонага Сцяга, медалямі.
 

## Літаратура 
* Беларуская ССР : кароткая энцыклапедыя : у 5 т. — Мінск, 1981. — Т. 5. — С. 625.
* Белорусская ССР : краткая энциклопедия : в 5 т. — Минск, 1982. — Т. 5. — С. 657.
* Памяць : Гомельскі раён : гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі : у 2 кн. — Мінск, 1998. — Кн. 2. — С. 288—289.
* Памяць : Хойніцкі раён : гісторыка-дакументальная хроніка / Беларус. Энцыкл. ; Рэдкал. : М. А. Ткачоў (гал. рэд.) і інш. — Мн. : БелЭн, 1993. — С. 331.
* Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. — Минск, 2009. — Т. 3, кн. 2 : Гомельская область. — С. 441—442.
* Твои герои, Беларусь! Герои Социалистического Труда : биографический справочник. — Минск, 2014.- С. 227

## Спасылкі 
* Хованский Николай Петрович  // Праект «Память народа»
* Хованский Николай Петрович   // Знаменитые люди Гомельщины

Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 6-га склікання
Катэгорыя:Артылерысты Вялікай Айчыннай вайны
Аляксей Міронавіч Тачыла

**Аляксей Міронавіч Тачыла** (, в. Верасніца, Жыткавіцкі раён, Гомельская вобласць — , в. Верасніца) — беларускі работнік сельскай гаспадаркі (звеннявы механізаванага звяна), Герой Сацыялістычнай Працы (1973).

## Біяграфія 
Атрымаў няпоўную сярэднюю адукацыю ў мясцовай школе. У гады Вялікай Айчыннай вайны падлеткам перажыў акупацыю. Рана пачаў працоўную дзейнасць, дапамагаючы бацькам па гаспадарцы. У 1944 годзе быў прызваны ў рады Чырвонай Арміі. Служыў матросам, кулямётчыкам-зенітчыкам 2-й Лунінецкай брыгады рачных караблёў Дняпроўскай ваеннай флатыліі. Пасля расфарміравання флатыліі працягнуў службу на Балтыйскім флоце.

У 1951 годзе быў звольнены ў запас і вярнуўся на радзіму. Пасля заканчэння курсаў трактарыстаў-машыністаў пры Тураўскай машынна-трактарнай станцыі (МТС) працаваў трактарыстам у гэтай арганізацыі, быў механізатарам у калгасе імя Жданава, што спецыялізаваўся на вырошчванні збожжавых і кармавых культур.

Выдавецтвам «Ураджай» у 1984 годзе была выпушчана брашура «Рекорд становится нормой», у якой А. М. Тачыла расказаў пра вопыт работы свайго механізаванага звяна.

## Узнагароды 
Узнагароджаны медалём «За перамогу над Германіяй у Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.». Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 12 снежня 1973 года за вялікія поспехі, дасягнутыя ва Усесаюзным сацыялістычным спаборніцтве, праяўленую працоўную доблесць у выкананні прынятых абавязацельстваў па павелічэнні вытворчасці і продажу дзяржаве збожжа, бульбы, цукровых буракоў і іншых прадуктаў земляробства Аляксею Міронавічу Тачыле было прысвоена званне Героя Сацыялістычнай Працы з уручэннем ордэна Леніна і залатога медаля «Серп і Молат». За працоўную доблесць быў узнагароджаны ордэнам Кастрычніцкай Рэвалюцыі. Узнагароджаны трыма ордэнамі Леніна і «Знак Пашаны», медалямі.
 

## Літаратура 
* Беларуская ССР : кароткая энцыклапедыя : у 5 т. — Мінск, 1981. — Т. 5. — С. 599.
* Белорусская ССР : краткая энциклопедия : в 5 т. — Минск, 1982. — Т. 5. — С. 631.
* Памяць : Жыткавіцкі раён / [рэдактар-укладальнік В. Р. Феранц; рэдкалегія : А. М. Сцепаненка і інш.].- Мінск : Ураджай, 1994. — 767 с. C. 662—663.
* Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. — Минск, 2012. — Т. 3, кн. 2 : Гомельская область. — С. 395.
* Рекорд становится нормой : [рассказ звеньевого механизир. звена колхоза им. Жданова Житкович. рна] / А. М. Точило; [лит. запись Я. Е. Приборкина]. — Мн. : Ураджай, 1984. — С. 3-4.
* Твои герои, Беларусь! Герои Социалистического Труда : биографический справочник. — Минск, 2014.- C. 219.
* Трудовая гвардия Гомельщины / [составители: А. М. Иванисов, А. А. Костюченко, А. М. Шныпарков]. — Минск, 1986. — С. 293—295.
 

Катэгорыя:Дэлегаты XXVI з’езда КПСС
Касцёл Звеставання Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Лабішын)

**Касцёл Звеставання Найсвяцейшай Дзевы Марыі** — каталіцкі мураваны храм у г. Лабішын у Польшчы.

## Гісторыя 
Ордэн францысканцаў прыбылі ў горад у 1627 годзе па запрашэнню ўладальнікам Лабішына Янам Апалінскім. Ён перадаў ім былы кальвінскі збор з драўляным кляштарным комплексам.

Праз тры гады храм быў асвечаны і св. Томас. У 1687 годзе пажар знішчыў драўляны касцёл францысканскага кляштара. У 1698 годзе новы кляштар і мураваны касцёл асвяціў дэфінітар Бенедыкт Стаўскі. Будынкі пабудаваны ў стылі барока італьянскім архітэктарам Пятром Фантана. Ваенныя дзеянні падчас Другой сусветнай вайны спустошылі інтэр’ер касцёла, сцены былі пашкоджаны артылерыйскімі снарадамі.

У 1761 годзе касцёл згарэў і быў разабраны, засталася толькі прэзбітэрыя. У 1895 годзе да прэзбітэрыі быў дабудаваны кляштар сясцёр святой Лізаветы.

У 1829 годзе кляштар быў скасаваны прускімі ўладамі. У 1833 годзе былы кляштарны касцёл стаў парафіяльным. Пасля вайны касцёл аднаўляўся да 1948 года. Капітальны рамонт быў праведзены ў 1980 і 1996 гадах.

Лабішын. Касцёл Звеставання Найсвяцейшай Дзевы Марыі.jpg
Лабішын. Касцёл Звеставання Найсвяцейшай Дзевы Марыі 2.jpg
Лабішын. Касцёл Звеставання Найсвяцейшай Дзевы Марыі 1.jpg

## Спасылкі 
* Zakony na Pałukach miały wpływ nie tylko na edukację

Катэгорыя:Лабішын
Катэгорыя:Касцёлы Куяўска-Паморскага ваяводства
Катэгорыя:Касцёлы Быдгашцкай дыяцэзіі
Пётр Мітрафанавіч Валавікоў

**Пётр Мітрафанавіч Валавікоў** (, в. Целяшы, Гомельскі раён, Гомельская вобласць — , Роўна, Украіна) — Герой Сацыялістычнай Працы (1958, 1988).

## Біяграфія 
Скончыў школу-сямігодку, затым Гомельскі фінансава-эканамічны тэхнікум.

Працоўную дзейнасць пачаў у 1936 годзе старэйшым бухгалтарам на станцыі Біра Яўрэйскай аўтаномнай вобласці. Увосень 1939 года быў прызваны ў Чырвоную Армію. Службу праходзіў у артылерыйскіх частках на Далёкім Усходзе. Пасля заканчэння артылерыйскага вучылішча ў сакавіку 1943 годзе быў накіраваны на фронт. Увесь баявы шлях прайшоў у складзе артылерыйскага палка 8-й кавалерыйскай дывізіі. Ваяваў на Цэнтральным, Заходнім, 1-м і 2-м Украінскіх франтах. Быў камандзірам агнявога ўзвода, афіцэрам разведкі.

Пасля звальнення ў запас у 1947 годзе жыў на Украіне. Працаваў бухгалтарам педагагічнага вучылішча ў Дубенскім раёне Ровенская вобласці. У 1950 годзе быў абраны старшынёй калгаса «Прагрэс» Дубенскага раёна. Умела кіраваў калгаснай вытворчасцю, забяспечыў гаспадарцы высокія даходы. У 1954 годзе калгас стаў удзельнікам Усесаюзнай выставы дасягненняў народнай гаспадаркі.

У 1961 годзе быў накіраваны ў калгас імя Жданава Гошчанскага раёна. За невялікі перыяд часу старшыня вывеў гаспадарку ў лік перадавых.

Быў дэлегатам XVII з’езда прафсаюзаў СССР, VI Усесаюзнага з’езда калгаснікаў, неаднаразова выбіраўся дэпутатам абласнога і сельскага Саветаў дэпутатаў працоўных.

## Узнагароды 
Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 26 лютага 1958 годзе за асаблівыя заслугі ў развіцці сельскай гаспадаркі і дасягненне высокіх паказчыкаў па вытворчасці збожжа, цукровых буракоў, мяса, малака і іншых прадуктаў сельскай гаспадаркі і ўкараненне ў вытворчасць дасягненняў навукі і перадавога вопыту Пятру Мітрафанавічу Валавікову было прысвоена званне Героя Сацыялістычнай Працы з уручэннем ордэна Леніна і залатога медаля «Серп і Молат».

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 17 жніўня 1988 годзе за выдатныя заслугі ў развіцці сельскагаспадарчай вытворчасці, вялікі асабісты ўклад у павелічэнне вытворчасці прадукцыі земляробства і жывёлагадоўлі на аснове інтэнсіўных тэхналогій і перадавых метадаў арганізацыі працы Пётр Мітрафанавіч Валавікоў быў узнагароджаны ордэнам Леніна і залатым медалём «Серп і Молат» і стаў двойчы Героем Сацыялістычнай Працы.

Узнагароджаны чатырма ордэнамі Леніна, ордэнам Кастрычніцкай Рэвалюцыі, ордэнамі Айчыннай вайны І-й і ІІ-й ступеняў, Працоўнага Чырвонага Сцяга, Чырвонай Зоркі, медалямі.

## Літаратура 
* Год 1944. Зарницы победного салюта : очерки, воспоминания, документы / [сост. М. В. Вербинский, Б. В. Самарин]. — Львов, 1979. — С. 46-47.
* Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. — Минск, 2012. — Т. 3, кн. 1 : Гомельская область. — С. 100.

Катэгорыя:Старшыні калгасаў
Катэгорыя:Двойчы Героі Сацыялістычнай Працы
Катэгорыя:Дэлегаты XXV з’езда КПСС
Касцёл Святога Казіміра (Лахова)

**Касцёл Святога Казіміра** — рымска-каталіцкі мураваны парафіяльны касцёл у в. Лахова Быдгашчскага павета Куяўска-Паморскага ваяводства.

## Гісторыя 
Касцёл быў пабудаваны ў 1902 гадзе у неагатычным стылі. Архітэктура храма тыповая для пратэстанцкіх цэркваў гэтай мясцовасці. У 1945 годзе храм перайшоў каталікам. 1 кастрычніка 1946 года была створана мясцовая парафія і касцёл стаў парафіальным.

Лахова. Касцёл Святога Казіміра 1.jpg 
Лахова. Касцёл Святога Казіміра 2.jpg
Лахова. Касцёл Святога Казіміра 3.jpg
Лахова. Касцёл Святога Казіміра 4.jpg
Лахова. Касцёл Святога Казіміра 5.jpg

## Спасылкі 
Катэгорыя:Лахова (Куяўска-Паморскае ваяводства)
Катэгорыя:Касцёлы Быдгашцкай дыяцэзіі
Катэгорыя:Касцёлы Куяўска-Паморскага ваяводства
Катэгорыя:Храмы Святога Казіміра
Дзяржаўная памежная служба Украіны

**Дзяржаўная памежная служба Украіны (ДПСУ)** () — орган, які выконвае функцыю памежных войскаў па ахове дзяржаўнай мяжы Украіны. Утворана 31 ліпеня 2003 года ў ходзе рэформы памежных войскаў Украіны.

## Гісторыя 
У кастрычніку 2003 года супрацоўнікі памежнай службы бралі ўдзел у канфлікце ля вострава Тузла ў Керчанскім праліве.

Пасля правядзення рэферэндуму аб статусе Крыма 16 сакавіка 2014 года Сяргей Аксёнаў загадаў вайскоўцам воінскіх часцей узброеных сіл Украіны на тэрыторыі паўвострава, якія не жадаюць служыць у арміі Крыма, падаць рапарты аб скасаванні кантрактаў. Астатнім было прапанавана паступіць на службу ўзброеных сіл Рэспублікі Крым. Услед за гэтым, 18 сакавіка 2014 года ДПСУ пачала вывад марской аховы з Крыма. Частка асабовага саставу ўкраінскай памежнай службы, які праходзіў службу ў Крыме, прыняла рашэнне працягнуць службу ў памежнай службе ФСБ Расійскай Федэрацыі.

## Кіраўніцтва 
* Валерый Аляксандравіч Губенка (1992—1994)
* Віктар Іванавіч Банных (1994—1999)
* Барыс Мікалаевіч Аляксеенка (1999—2001)
* Мікалай Міхайлавіч Літвін (2001—2014)
* Віктар Аляксандравіч Назаранка (2014—2017)
* Пётр Аляксандравіч Цыгікал (2017—2019)
* Сяргей Васільевіч Дзейнека (з чэрвеня 2019 года)

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

Украіна
Катэгорыя:Арганізацыі Украіны
Катэгорыя:Дзяржаўны лад Украіны
Быдгашчская дыяцэзія

**Быдгашчская дыяцэзія** ці **Быдгашцкая дыяцэзія** () — дыяцэзія Рымска-Каталіцкай Царквы з цэнтрам у горадзе Быдгашч, Польшча. Кафедральным саборам архідыяцэзіі з’яўляецца Сабор Святых Марціна і Мікалая.

## Гісторыя 
24 лютага 2004 года Рымскі Папа Ян Павел II выдаў булу (Dilectorum Polonorum), якой заснаваў дыяцэзію, вылучыўшы яе з гнезненскага архібіскупства, кашалінска-калабжэгскай і пэльплінскай дыяцэзій.

## Дэканаты 
* Асельскі дэканат
* 1-ы Быдгашчскі дэканат
* 2-і Быдгашчскі дэканат
* 3-і Быдгашчскі дэканат
* 4-ы Быдгашчскі дэканат
* 5-ы Быдгашчскі дэканат
* 6-ы Быдгашчскі дэканат
* Бялэ-Блоцкі дэканат
* Выжыскі дэканат
* Высоцкі дэканат
* 1-ы Злотаўскі дэканат
* 2-і Злотаўскі дэканат
* Кцынскі дэканат
* Лабжаніцкі дэканат
* Лабішынскі дэканат
* Мроцкі дэканат
* Накельскі дэканат
* Сэмпульна-Краеньскі дэканат
* Шубінскі дэканат

## Гл. таксама 
* Быдгашцкая каталіцкая духоўная семінарыя


Катэгорыя:Рэлігія ў Быдгашчы
Катэгорыя:З’явіліся ў 2004 годзе
Катэгорыя:2004 год у Польшчы
Станіслаў Нарутовіч

**Станіслаў Нарутовіч** (; 2 верасня 1862, Цяльшэй — 16 лютага 1927, Каўнас) — літоўскі дзяржаўны дзеяч, юрыст, палітык, буйны землеўласнік, сябар Літоўскай Тарыбы, падпісант Акта аб незалежнасці Літвы, брат прэзідэнта Польшчы Габрыэля Нарутовіча.

Паходзіў са шляхецкага роду, які здаўна жыў у Жамойці. Яго бацька Ян Нарутовіч быў удзельнікам паўстання 1863 года. Пасля заканчэння сярэдняй школы ў Лібаве вывучаў права ў Санкт-Пецярбургскім дзяржаўным універсітэце, дзе далучыўся да згуртавання польскіх студэнтаў. Займаўся таксама журналістыкай, выдаючы ў 1890 годзе газету «Агульны штотыднёвік» (). Пасля вяртання ў Жамойць вёў культурна-асветніцкую дзейнасць сярод літоўскіх сялян. З верасня 1917 года — сябар Літоўскай Тарыбы, падпісант Акта аб незалежнасці Літвы (16 лютага 1918 года). Пакінуў Тарыбу на знак пратэсту супраць уступак Германіі.

У міжваенны перыяд быў прыхільнікам мірнага вырашэння польска-літоўскага канфлікту. З аднаго боку, быў прыхільнікам незалежнасці Літвы, а з другога — лічыўся прадстаўніком лаяльнай да Літвы часткі польскага грамадства. Да канца жыцця ён не адрокся ні ад польскай культуры, ні ад польскай мовы. Аднак яго пралітоўская арыентацыя была выкарыстана польскімі правымі палітычнымі сіламі супраць яго роднага брата Габрыэля Нарутовіча і паўплывала на настроі польскага грамадства, што ў выніку стала адным з фактараў атмасферы перад замахам на першага прэзідэнта Польшчы.

Скончыў жыццё самагубствам у Каўнасе 31 снежня 1932 года, расчараваны сварлівасцю і раз’яднанасцю палякаў, палітыкай літоўскага ўрада ў адносінах да палякаў у Літве. Літоўскія гісторыкі называюць стан здароўя і асабістае жыццё больш важнымі прычынамі яго самагубства, чым невыкананне сваіх палітычных намераў. Яго сын Казімерас Нарутавічус (1904—1987) спрабаваў працягваць справу бацькі да пачатку Другой сусветнай вайны.

Катэгорыя:Палітыкі Літвы
Катэгорыя:Юрысты Літвы
Катэгорыя:Застрэліліся
Ёнас Вайлакайціс

**Ёнас Вайлакайціс** (; 25 чэрвеня 1866 — 16 снежня 1944) — літоўскі дзяржаўны дзеяч, палітык, банкір і прамысловец, сябар Літоўскай Тарыбы, адзін з падпісантаў Акта аб незалежнасці Літвы 1918 года.

Адукацыю атрымаў у гандлёва-прамысловым інстытуце ў Санкт-Пецярбургу. У 1912 годзе разам з братам заснаваў банк у Коўне. У 1917 годзе ўдзельнічаў у канферэнцыі ў Вільні, праз год быў абраны сябрам Літоўскай Тарыбы. 16 лютага 1918 года прагаласаваў за незалежнасць Літоўскай Рэспублікі ад Расіі.

У 1920 годзе быў абраны ў Сейм Літвы. Ад літоўскіх хрысціянскіх дэмакратаў кіраваў бюджэтна-фінансавай камісіяй парламента. Заснаваў банк і прафсаюз.

Пасля акупацыі Літвы Савецкім Саюзам выехаў у Германію, дзе і памёр у 1944 годзе.

Катэгорыя:Палітыкі Літвы
Катэгорыя:Эканамісты Літвы
Катэгорыя:Члены Сейма Літвы (1920—1940)
Іван Дзмітрыевіч Сіраж

**Іван Дзмітрыевіч Сіраж** (, в. Астрагляды, Брагінскі раён, Гомельская вобласць — ?) — заслужаны механізатар рэспублікі, Герой Сацыялістычнай Працы (1966).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і калгаснікаў. Пасля вайны атрымаў адукацыю ў Астраглядаўскай няпоўнай сярэдняй школе. Рана пачаў працоўную дзейнасць: з 1949 года — на паляводчых работах у мясцовым саўгасе.

Пасля службы ў арміі ўладкаваўся рознарабочым на Рэчыцкі мэблевы камбінат, але з цягам часу, у 1956 годзе, вярнуўся ў сельскую гаспадарку. Набыў прафесію трактарыста-машыніста і застаўся на малой радзіме ў саўгасе «Астрагляды». Працаваў у саўгасе «Астрагляды» механізатарам да яго ліквідацыі ў 1986 годзе ў выніку чарнобыльскай катастрофы.

Выбіраўся дэпутатам Вярхоўнага Савета СССР у 1970—1974 гадоў. Неаднаразова быў дэпутатам раённага і сельскага Саветаў.

## Узнагароды 
Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 22 сакавіка 1966 года за дасягнутыя поспехі ў развіцці жывёлагадоўлі, павелічэнні вытворчасці і нарыхтовак мяса, малака, яек, шэрсці і іншай прадукцыі Івану Сіражу прысвоена званне Героя Сацыялістычнай працы.
 

## Спасылкі 
* Працай адзіныя. Механізаванае звяно па вырошчванні прапашных культур на чале з Іванам Сіражам стала ўзорам самаадданай высокавытворчай працы 
 

Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 8-га склікання
Катэгорыя:Дэлегаты XXIV з’езда КПСС
Катэгорыя:Дэпутаты раённых саветаў Беларусі
Лабішынскі дэканат

**Лабішынскі дэканат** — дэканат Быдгашчскай дыяцэзіі Рымска-каталіцкага касцёлу Польшчы.

## Парафіі 
* Бжоза — Касцёл Найсвяцейшай Дзевы Марыі Каралевы Польшчы
* Замасць — Касцёл Святога Айца Піо
* Лабішын — Касцёл Звеставання Найсвяцейшай Дзевы Марыі
* Лабішын — Касцёл Святога Мікалая
* Рынашэва — Касцёл Святой Кацярыны
* Уладыславова — Касцёл Перамянення Гасподняга
* Хамэнтова — Касцёл Святых Пятра і Паўла

## Спасылкі 
* Diecezja Bydgoska — http://diecezja.bydgoszcz.pl/

Катэгорыя:Дэканаты Быдгашцкай дыяцэзіі
Катэгорыя:Лабішын