Траецкая набярэжная (Мінск)

**Трае́цкая набярэ́жная** (да 2010 года **Камунальная набярэжная**) — набярэжная ў заходняй частцы Траецкага прадмесця Мінска.

## Гісторыя 
Гістарычна галоўнай вуліцай прадмесця была Траецкая (цяпер вул. Максіма Багдановіча). Ад яе уздоўж Свіслачы адыходзіў **Траецкі завулак**, пазней **Траецкая набярэжная**. Вуліца атрымала назву **Траецка-Аляксандраўскай набярэжнай**, якая была звязана з расійскім імператарам Аляксандрам II. Тут знаходзіліся славутыя мінскія лазні, якія стаялі на самым беразе Свіслачы.

З прыходам савецкай улады набярэжную пераназвалі ў **Камунальную набярэжную**. Гэта быў першы ў Беларусі праект комплекснай рэгенерацыі гістарычнай забудовы. Левін і Градаў прапанавалі пачаць працы з фронту забудовы вуліцы Янкі Купалы, але Багласаў пераканаў калегаў спачатку заняцца набярэжнай. Яшчэ да гэтага была знішчана частка забудовы XVII ст. каля Свіслачы, і на раку сталі глядзець былыя двары, якія мелі даволі непрывабны выгляд.

## Забудова 
Забудова нябярэжнай складаецца з некалькіх дамоў, якія ўтвараюць адзіны ансамбль.

### Няцотны бок 
Забудова не захавалася.

* № 1 — гарадскі начлежны прытулак. Заснаваны ў 1892 годзе. Размяшчаўся на беразе Свіслачы каля Аляксандраўскага моста. Цяпер тут пралягае набярэжная адрэстаўраванай часткі Траецкага прадмесця.
* № 3 — лазні Г. З. Райнеса. Знаходзіліся на беразе Свіслачы, за начлежным прытулкам. Цяпер на іх месцы праходзіць набярэжная адрэстаўраванай часткі Траецкага прадмесця.

* № 4 — дом Канстанціна Гінтэра, пабудаваны ў 19 ст. з цэглы з цэглы. Дом быў перабудаваны ў стылі канструктывізму, змяняліся формы вокнаў, планіроўка. Тут наймаў кватэру бацька Янкі Купалы Дамінік Луцэвіч, які паводле пашпарта з'яўляўся мінскім гараджанінам. Ён прыехаў у горад у 1890 годзе, працаваў рамізнікам, тым часам Янка Купала вучыўся ў прыватнай падрыхтоўчай школе. Праз год сям'я Луцэвічаў пакінула горад. Падчас рэстаўрацыі 1980-х гг. паводле архіўных і натурных даследаванняў былі адноўлены першапачатковыя архітэктурныя дэталі. Уўяўляе сабой трохпавярховы прамавугольны ў плане будынак накрыты высокім двухсхільным дахам. Плоскасць сцен галоўнага фасада раскрашавана 3 лапаткамі (2 з бакоў і і пасярэдзіне), прарэзана прамавугольнымі вокнамі ў ліштвах. Цяпер у будынку размяшчаецца галерэя «Славутыя майстры», у якой выстаўленыя творы сучаснага беларускага дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва.
* № 8 — Пабудаваны ў 19 ст. з цэглы. Падчас рэстаўрацыі 1980-х гг. невялікая неатынкаваная гаспадарчая пабудова, якая не мела вокнаў на Свіслач, была патынкавана, у сценах прабіты вокны. Уўяўляе сабой двухпавярховы прамавугольны ў плане будынак накрыты двухсхільным дахам. Прамавугольныя аконныя праёмы на галоўным фасадзе аздоблены атынкаванымі ліштвамі. Цяпер тут размешчана кафэ.

* № 10 (вул. Старавіленская, 2) — На перакрыжаванні вуліц Старавіленскай і Траецкай набярэжнай. Пабудаваны ў 19 ст. з цэглы. Паводле даследаванняў належаў майстэрні па вытворчасці кафлі, цэлы склад якой быў выяўлены падчас рэстаўрацыі 1980-х гг. пад падлогай. Таксама ў будынку ў мінулым размяшчалася харчэўня, таму пасля рэстаўрацыі тут была адкрыта карчма. Уўяўляе сабой двухпавярховы будынак, асноўны аб'ём якога Г-падобны ў плане, накрыты двухсхільным дахам. Дах фарміруюць у тарцах трохвугольныя франтоны. Галоўны фасад вырашаны плоскасна, паверхня сцяны прарэзана прамавугольнымі вокнамі, якія на 1-м паверсе маюць аканіцы. На 1-м паверсе размешчана кафэ.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вуліцы Мінска
Катэгорыя:Траецкае прадмесце
Катэгорыя:Набярэжныя