Лунінец

**Лу́нінец** () — горад у Брэсцкай вобласці Беларусі, адміністрацыйны цэнтр Лунінецкага раёна. Вузел чыгунак на Брэст, Гомель, Баранавічы, Сарны і аўтадарог. За 240 км на ўсход ад Брэста.

## Назва 
Назва Лунінец памяншальная ад назвы вёскі Лунін, якая ў сваю чаргу паходзіць ад прозвішча Лунь. Дзякуючы будаўніцтву чыгункі Лунінец (маленькі Лунін) перасягнуў па значэнні вёску Лунін, імем якой быў названы.

## Гісторыя 
### Вялікае Княства Літоўскае 
Вядомы з 1449 года пад назвай **Малы Лулін**, шляхецкае ўладанне. З 1471 года сяло **Лулінец** маёнтка Ішкалдзь, належала Неміровічам. У 1552 годзе ўдава Я. П. Неміровіча Ганна Сапяжанка перадала сяло свайму пасынку полацкаму ваяводсе С. С. Давойне. Потым сяло належала Друцкім-Любецкім, Граўжышскім, Кунцэвічам, Долматам. З 1561 года сяло завецца **Лунінец**. З 1588 года ў Новагародскім павеце Вялікага Княства Літоўскага, 484 жыхары, 74 домы, вінакурня. У 1622 годзе Канстанцін Долмат падарыў Лунінец разам з сялянамі Дзятлавіцкаму мужчынскаму манастыру.

### У складзе Расійскай імперыі 
Пасля другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) у складзе Расійскай імперыі. У 1842 годзе маёнткі манастыра былі перададзеныя ў казну, а жыхары пераведзеныя ў катэгорыю дзяржаўных сялян. Развіццю Лунінца спрыяла будаўніцтва Палескіх чыгунак. З лістапада 1911 года па люты 1912 года тут жыў і працаваў Я. Колас.

### Найноўшы час 
28 кастрычніка (10 лістапада) 1917 года ў Лунінцы абвешчана Савецкая ўлада, тут адбыўся I з’езд Саветаў Пінскага павета. 18 лютага 1918 года акупіраваны германскімі войскамі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай абвяшчаўся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. З 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі ён увайшоў у склад Савецкай Беларусі. Неўзабаве адноўлена савецкая ўлада, а горад апынуўся ў ЛітБел ССР. З лютага 1919 года Лунінец — адзін з важнейшых вузлоў абароны на Заходнім фронце ў час Савецка-польскай вайны. 10 ліпеня 1919 года заняты польскімі войскамі, у ліпені 1920 года — Чырвонай Арміяй, якая на пачатку восені, аднак, вымушана была пакінуць горад.

З 1921 года ў складзе Польшчы, цэнтр павета. На 1 верасня 1939 года ў горадзе жылі 4153 яўрэі — 36,4 % насельніцтва.

З 1939 года ў БССР, з 1940 года — цэнтр раёна.

У гады Вялікай Айчыннай вайны з 10 ліпеня 1941 па 10 ліпеня 1944 года акупаваны германскімі войскамі. Было створана гета ў Лунінцы. У горадзе і раёне акупанты знішчылі 16,6 тыс. чалавек, вывезлі ў Германію 2,3 тыс. чалавек.

## Насельніцтва 

ImageSize = width:auto height:180 barincrement:27
PlotArea = left:50 bottom:20 top:15 right:15
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = late
Colors =
  id:linegrey2 value:gray(0.9)
  id:linegrey value:gray(0.7)
  id:cobar value:rgb(0.0,0.7,0.8)
  id:cobar2 value:rgb(0.6,0.9,0.6)
DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:25000
ScaleMajor = unit:year increment:5000 start:0 gridcolor:linegrey
ScaleMinor = unit:year increment:5000 start:0 gridcolor:linegrey2
PlotData =
  color:cobar width:15
  bar:1588 from:0 till:484
  bar:1795 from:0 till:624
  bar:1897 from:0 till:3167
  bar:1939 from:0 till:8300
  bar:1956 from:0 till:10300
  bar:1970 from:0 till:14300
  bar:1995 from:0 till:24900
  bar:2006 from:0 till:23800
  bar:2015 from:0 till:24220
  bar:2017 from:0 till:24712
TextData=
  fontsize:10px pos:(10,250)
  text:

* **XVI стагоддзе**: 1588 год — 484 чал., 74 дамы
* **XVIII стагоддзе**: 1795 год — 624 чал., 75 дамоў
* **XIX стагоддзе**: 1897 год — 3167 чал., 855 двароў
* **XX стагоддзе**: 1939 год — 8,3 тыс. чал.; 1956 год — 10,3 тыс.чал.; 1970 год — 14,3 тыс. чал.; 1995 год — 24,9 тыс. чал.
* **XXI стагоддзе**: 2006 год — 23,8 тыс. чал.; 2015 год — 24&nbsp;220 чал. Маецца плавальны басейн (адкрыты ў 2012 годзе). Апроч гэтага ў горадзе існаваў мотабольны клуб «Лунінец», які неаднаразова перамагаў у першынстве Еўропы па даным відзе спорту. У першынстве Беларусі па футболе гулялі футбольныя клубы «Лунінец» і «Палессе».

Лунінец. Лядовы палац (01).jpg|Лядовы палац
Лунінец. Плавальны басейн.jpg|Плавальны басейн
Лунінец. Матадром.jpg|Матадром

## Славутасці 
* Касцёл Св. Іосіфа (1931).
* Свята-Крыжаўзвіжанская царква (1912—1921).
* Курган Бессмяротнасці (1967)
* Царква ў гонар абраза Божай Маці «Адшуканне загінулых» (2013)

**Страчаная спадчына:**
* Сінагога.

## Вядомыя асобы 
* Аляксандр Аляксандравіч Дзічкоўскі (нар. 1946) — беларускі праваслаўны святар, мітрафорны протаіерэй.
* Ніна Васільеўна Дударга (нар. 1964) — беларускі палітык.
* Макс Корж (нар. 1988) — беларускі спявак.
* Мікалай Мінкевіч (1909—1980) — грамадскі дзеяч, лекар.
* Аляксандр Васільевіч Петрушэўскі (1898—1976) — генерал-палкоўнік, Герой Савецкага Саюза (1944).
* Іван Рыгоравіч Рабкавец (нар. 1975) — беларускі палітык.
* Аксана Спрынчан (нар. 1973) — беларуская пісьменніца.
* Веніямін (Тупека) (нар. 1968) — Мітрапаліт Мінскі і Заслаўскі, Патрыяршы Экзарх усяе Беларусі (з 2020).
* Ірына Мікалаеўна Хлюстава (нар. 1978) — беларускі лёгкаатлет.
* Яўгеній Георгіевіч Шулакоў (1906—1966) — контр-адмірал (1988).

## Ганаровыя грамадзяне 
* Іван Лявонцьевіч Раманюк (1974)

## Заўвагі 
## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* Белорусская ССР: крат. энцикл. Т. 1. — Мн., 1979.

## Спасылкі 

Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1449 годзе