open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Мікалай Пятровіч Герасімчык

**Мікалай Пятровіч Герасімчык** — беларускі інжынер-канструктар.

## Біяграфія 
Скончыў у 1964 годзе Беларускі політэхнічны інстытут (БПІ). З 1965 года працаваў у Беларускім дзяржаўным праектным інстытуце, дзе займаў пасаду галоўнага канструктара.

## Прафесійная дзейнасць 
Быў аўтарам канструктыўнай часткі комплексу адміністрацыйных будынкаў па праспекце Машэрава, інстытутаў біаарганічнай хіміі, геахіміі і геафізікі АН БССР у Мінску, гасцініцы «Інтурыст» у Брэсце, 13- і 15-павярховых інтэрнатаў Беларускага тэхналагічнага інстытута ў Мінску, жылых дамоў па праспекце Пушкіна ў Магілёве.

Удзельнічаў у распрацоўцы рэспубліканскага Каталога ўніфікаваных канструкцый, тыпавых праектаў школ і дзіцячых садоў-ясляў.

## Узнагароды 
Узнагароджаны Ганаровай граматай Вярхоўнага Савета БССР і медалём.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Інжынеры-канструктары Беларусі
Эдвард Артуравіч Горват

**Эдвард Артуравіч Горват** ( — ) — буйны прадпрымальнік у Расійскай імперыі, уладальнік Нараўлянскага маёнтка дваран Горватаў.

## Біяграфія 
Сын Артура Даніэлевіча Горвата (1831—1903).

Скончыў у 1889 годзе Рыжскае політэхнічнае вучылішча са ступенню агранома.

У 1890 годзе стаў членам Мінскага таварыства сельскай гаспадаркі. У 1897—1901 гады быў дэпутатам дваранства Мазырскага, у 1901—1917 гады — Рэчыцкага павета Мінскай губерні. У 1903 годзе атрымаў у спадчыну нараўлянскі маёнтак. Яшчэ пры жыцці бацькі Эдвард Горват у 1890-я гады правёў новыя будаўнічыя мерапрыемствы па ўпрыгожванні палаца ў Нароўлі, а асабліва маштабныя пераўтварэнні ў маёнтку праводзіліся ў 1902—1914 гады.

Гісторык Андрэй Раюк адзначае, што менавіта Эдвард Горват канчаткова ператварыў маёнтак Нароўля з былой феадальнай латыфундыі ў значны капіталістычны індустрыяльны цэнтр Мінскай губерні. У 1913 годзе непадалёк палаца ён пабудаваў кандытарскую фабрыку (выраблялі мармелад, карамель, пасцілу, павідла, джэм і сочыва), а ў 1914 годзе ў Расійскай імперыі была зарэгістравана гандлёвая марка «Горват». Абсталяванне для фабрыкі было набыта ў Варшаве, Кіеве, Маскве, дастаўлена ў Нароўлю па рацэ і ўстаноўлена ў новых будынках. На прадпрыемствах Горвата працавалі як мясцовыя наёмныя работнікі, так і замежныя спецыялісты (немцы). Паводле Мечыслава Ялавецкага, Эдвард Горват належаў да найбліжэйшых супрацоўнікаў кіраўніка МТСГ Эдварда Вайніловіча.

У канцы 1917 года ў сувязі з рэвалюцыйнымі падзеямі кандытарская вытворчасць была спынена, затым уладанні Горватаў нацыяналізаваны савецкай уладай без кампенсацыі.

## Сям’я 
Жонка — Ядвіга Аляксандраўна Аскерка — была дачкой Аляксандра Уладзіслававіча Аскеркі, кіраўніка паўстання 1863 года. Іх дзеці — Данііл-Аляксандр Горват памёр у маладым узросце ў горадзе Хельсінкі, дачка — Аляксандра Горват была замужам за Станіславам Станіслававічам Ваньковічам (малодшым).

## Літаратура 
* *Партыко, О.* Незабываемые автографы жизни / О. Партыко // Прыпяцкая праўда. — 4 кастрычніка 2025. — № 40. — С. 8.
* *Партыко, О.* Память о предках живет дольше нас / О. Партыко // Прыпяцкая праўда. — 20 верасня 2025. — № 38. — С. 10.
* *Раюк, А. Р.* Нараўлянскі маёнтак дваран Горватаў: ад латыфундыі да фабрычнага цэнтру / А. Р. Раюк // Научные труды Респ. ин-та высш. школы. Истор. и псих.-пед. науки: сб. науч. ст.: в 4 ч. / РИВШ ; редкол. В. А. Гайсёнок [и др.]. — Минск: РИВШ, 2024. — Вып. 24. — Ч. 2. — С. 113—121.
* 
* *Jałowiecki, M.* U Edwarda Woyniłłowicza / M. Jałowiecki // Wiadomości. — Londyn, 1958. — № 18. — S. 2. 

Эдвард Артуравіч
Джавані Паала Маджыні

**Джавані Паала Маджыні** (; ,  — , ) — італьянскі скрыпічны майстар.

## Біяграфія 
Ахрышчаны  года ў Бацічына-Сера. У 1598—1604 гадах вучыўся ў Гаспара да Сала, і раннія інструменты Маджыні, як лічыцца, амаль неадрозныя ад прац яго настаўніка. У далейшым значна развіў сваё майстэрства, арыентуючыся на дасягненні майстроў з Крэмоны. 

Памёр каля 1630 ці 1632 года.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Витачек E. P., Очерки по истории изготовления смычковых инструментов, М.-Л., 1952, 1964; 
* Berenzi A., Di Giovanni Paolo Maggini, celebre liutaio bresciano, Brescia, 1890; 
* Huggins M. L., Gio. Paolo Maggini. His life and work, L.-N.Y., 1892; 
* Lutgendorff W.L.F., Die Geigen-und Lautenmacher vom Mittelalter bis zur Gegenwart, Bd 1–2,5–6 Fr./M.-В., 1922; 
* Вerr A., Schorg-Maggini, Kostanz, 1956; 
* Jaloveс К., Italienische Geigenbauer, Prag, 1957.

Катэгорыя:Скрыпічныя майстры
Горнунг (карная аперацыя)

**Аперацыя «Горнунг»** () *Люты* — кодавая назва карнай аперацыі нямецкіх войск супраць партызан Слуцкага і Пінскага партызанскіх злучэнняў і цывільнага насельніцтва ў Ганцавіцкім, Жыткавіцкім, Чырвонаслабодскім, Ленінскім, Лунінецкім, Ляхавіцкім, Слуцкім, Старобінскім раёнах у лютым 1943 года.

## Ход аперацыі 
Аперацыя праводзілася сіламі 3 паліцэйскіх палкоў і 5 батальёнаў, у тым ліку асобным батальёнам СС Дырлевангера.

Партызаны брыгад 300-й імя Варашылава, 27-й імя Чапаева, асобных атрадаў імя Кірава, імя Чапаева, імя М. Ц. Шыша і іншыя ў час барацьбы з карнікамі стварылі штаб партызанскага злучэння (камандзір В. З. Корж), пад кіраўніцтвам якога некалькі дзён стрымлівалі націск праціўніка, потым асноўныя сілы партызан выйшлі з-пад удару карнікаў. 8—9 лютага карнікі ўчынілі масавае знішчэнне цывільных грамадзян у Слуцку, потым пачалі прачэсваць міжрэчча Случ — Морач — Цна. Прачэсванне праводзілі баявыя групы «Норд» і «Вест», 7 каманд СД, мінамётны ўзвод, спецыяльныя фарміраванні — сотні пад камандаваннем эсэсаўцаў Бібеля і Граафа, асобы батальён СС Дырлевангера. Былі спалены вёскі, у тым ліку ў Старобінскім раёне Капацэвічы (знішчылі 438 чалавек), Загліннае (128 чалавек), Вялічкавічы (222 чалавека), Старыя Вялічкавічы (187 чалавек), Ямнае (84 чалавека), вёскі Беразінец, Дуброўна, Задоўба, Гондарава, Капаткевіцкую МТС і іншыя. Усяго было загублена больш за 10 тысяч цывільных грамадзян, захоплена 16 700 галоў жывёлы, 222,8 тоны збожжа. Працягам «Горнунга» была аперацыя «Русалка».

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Карныя аперацыі нямецкага войска
Катэгорыя:Бітвы Вялікай Айчыннай вайны ў Беларусі
Катэгорыя:Канфлікты 1943 года
Катэгорыя:Люты 1943 года
Катэгорыя:1943 год у Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя Ганцавіцкага раёна
Катэгорыя:Гісторыя Жыткавіцкага раёна
Катэгорыя:Гісторыя Лунінецкага раёна
Катэгорыя:Гісторыя Ляхавіцкага раёна
Катэгорыя:Гісторыя Слуцкага раёна
Катэгорыя:Гісторыя Салігорскага раёна
Сяргей Віктаравіч Шаціла

**Сяргей Віктаравіч Шаціла** (нар. 13 жніўня 1989) — беларускі суддзя, суддзя суда Савецкага раёна г. Мінска. Вядомы вынясеннем палітычна матываваных рашэнняў у адносінах да ўдзельнікаў пратэстаў у Беларусі.

## Судовая дзейнасць 
Паводле адкрытых крыніц, Шаціла вынес не менш за 226 рашэнняў, прысудзіўшы агулам як мінімум 2071 суткі адміністрацыйнага арышту і штрафаў на суму не менш за 117 637 рублёў. Таксама вынес не менш за два прысуды, якія прадугледжваюць абмежаванне або пазбаўленне волі.

Сярод найбольш вядомых рашэнняў:

* Асуджэнне грамадзянкі Швейцарыі Наталлі Хершэ да 2 гадоў і 6 месяцаў пазбаўлення волі за зняцце балаклавы з супрацоўніка міліцыі.
* Асуджэнне журналіста Тараса Тарналіцкага на 25 сутак адміністрацыйнага арышту.
* Масавыя суды над удзельнікамі акцый салідарнасці ў ліпені і жніўні 2020 года.
* Асуджэнне затрыманых у чарзе ў краму Symbal.by.
* У 2019 годзе судзіў Паўла Севярынца за акцыю супраць інтэграцыі і Сяргея Чалава за ўдзел у «Чарнобыльскім шляху».
* Прысуджэнне трох гадоў абмежавання свабоды без накіравання ў выпраўленчыя ўстановы для Вольгі Гарбуновай і Ірыны Радзьковай.

## Санкцыі 
Уключаны ў рэкамендаваны спіс асобаў для ўвядзення індывідуальных санкцый з боку Еўрапейскага Саюза.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Суддзі Беларусі
Ірына Саламонаўна Ліўшыц

**Ірына Саламонаўна Ліўшыц** — беларуская інжынерка, спецыялістка ў галіне праектавання грамадзянскіх будынкаў.

## Біяграфія 
Скончыла ў 1963 годзе Беларускі політэхнічны інстытут (БПІ). З 1955 года працавала ў Беларускім дзяржаўным праектным інстытуце, дзе займала пасаду вядучага інжынера.

## Прафесійная дзейнасць 
Ліўшыц прымала ўдзел у распрацоўцы праектаў Беларускай дзяржаўнай філармоніі, Палаца культуры Мінскага трактарнага завода, а таксама тыпавых праектаў 5—9-павярховых інтэрнатаў на 220 і 600 месцаў і тыпавых праектаў дзіцячых ясляў-садоў на 140 і 280 месцаў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Інжынеры Беларусі
Сялты

**Сялты́** (; ) — сяло ў Удмурціі, адміністрацыйны цэнтр Селтынскага раёна. знаходзіцца за 142 км на паўночны захад ад Іжэўска, на рацэ Палвайка, прытоку ракі Кільмезь за 42 км ад бліжэйшай чыгуначнай станцыі — Ува. З Іжэўска Селты звязвае аўтамабільная дарога Селты — Ува — Нылга — Іжэўск.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Расіі
Сігаева

**Сігаева** — сяло ва Удмурціі, адміністрацыйны цэнтр Сарапульскага раёна і самы вялікі яго населены пункт. Размешчана за 6 км на поўдзень ад цэнтра Сарапула, у непасрэднай блізкасці ад яго мяжы. Побач з сялом працякаюць рэчкі Малая Сарапулка і яе прыток Межная. Размешчана за 5 км ад Камы і за 3 км ад чыгуначнай станцыі Сарапул. Цераз сяло праходзіць аўтамабільная дарога Сарапул — Каракуліна.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Расіі
Сюмсі

**Сюмсі** — буйное сяло ва Удмурціі. Адміністрацыйны цэнтр Сюмсінскага раёна. У 1933 годзе пачаў працаваць ільнозавод, які вырабляў ільняное валакно, працаваў да 80-х гадоў.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Расіі
Гісторыя сталення

**Гісторыя сталення** — літаратурны, сцэнічны і кінематаграфічны жанр, які засяроджваецца на жыцці і сталенні або пераходным узросце галоўнага героя альбо гераіні. Гісторыі сталення, як правіла, падкрэсліваюць дыялог або ўнутраны маналог, а не дзеянні герояў, і часта адбываюцца ў мінулым. Героямі гісторый сталення, як правіла, з’яўляюцца падлеткі.

## Раман выхавання 
У літаратурнай крытыцы раманы сталення і раманы выхавання часам узаемазамяняльныя. Пры гэтым раманы сталення, як правіла, — больш шырокі жанр.

Раман выхавання, як і раман сталення, характарызуецца шэрагам фармальных, актуальных і тэматычных асаблівасцяў. У ім аўтары засяроджваюцца на псіхалагічным і маральным росце галоўнага героя альбо гераіні ад дзяцінства да паўналецця (пераходнага ўзросту), а таксама звяртаюць увагу на змену характару.

Жанр развіўся з народных казак пра маленькіх дзяцей, якія даследуюць свет, каб знайсці сябе. Раман выхавання паўстаў у Германіі, затым паступова распаўсюдзіўся ў іншых краінах Еўропы, а потым і ва ўсім свеце.

Прыкладамі гісторыі сталення ў літаратуры з’яўляюцца раманы «Дэміян» (1919) і «Лавец у жыце» (1951).

## Падлеткавыя фільмы 
У кіно гісторыя сталення — жанр падлеткавых фільмаў, у якіх гісторыі сталення сканцэнтраваны на псіхалагічным і маральным росце або пераходзе галоўнага героя ці гераіні ад моладзевага да дарослага жыцця.

Асабісты рост і змены з’яўляюцца важнай характарыстыкай жанру, які абапіраецца на дыялог і эмацыйныя рэакцыі, а не на дзеянні. Гісторыя ў такіх фільмах часам апавядаецца ў выглядзе ўспамінаў.

Гістарычна склалася так, што гісторыі сталення звычайна сканцэнтраваны на маладых хлопчыках, пры гэтым гісторыі сталення, прысвечаныя дзяўчынкам, сталі больш распаўсюджанымі ў пачатку ХХ стагоддзя. Такімі прыкладамі можна лічыць фільмы Lady Bird (2017) і Галаваломка 2 (2024).

## Зноскі 
Катэгорыя:Жанры кіно
Катэгорыя:Літаратурныя жанры
Вуліца Хруцкага (Полацк)

**Вуліца Хруцкага** (, ) — вуліца ў Полацку.

## Агульная характарыстыка 
Вуліца названа ў гонар беларускага мастака Івана Хруцкага. 

Размяшчаецца ў заходняй частцы горада ў мясцовасці Аэрадром. Працягласць складае каля 1100 метраў. Сфармавалася вуліца ў асноўным у пачатку ХХІ стагоддзя ў перыяд актыўнага будаўніцтва ў гэтай мясцовасці шматкватэрных цагляных і панэльных жылых дамоў у 5-9 паверхаў.

Рух грамадскага транспарту цяпер па вуліцы не ажыццяўляецца. Да 1 ліпеня 2024 года праз вуліцу пралягалі некаторыя маршруты гарадскага транспарту (аўтобусы № 27 і 28, маршрутнае таксі № 18), якія пасля гэтай даты былі перанакіраваны на больш шырокі праспект Дойліда Іаана.

## Сацыяльныя аб'екты 
* Школа № 18
* Дзіцячыя сады № 32, 33

## Гл. таксама 
* Спіс вуліц Полацка

Катэгорыя:Вуліцы Полацка
Сезон 1985/1986 «Камунальніка» Мінск

У сезоне 1985—1986 жаночы валейбольны клуб «Камунальніка» з Мінска прымаў удзел у наступных турнірах:
* Чэмпіянат СССР па па валейболе сярод жанчын 1985/1986 ( **Бронзавы прызёр**).

## Склад каманды 
* С. Бараноўская
* Галіна Вярцінская
* Ірына Гарбацюк (1963)
* Ірына Жэлязнова
* Наталля Казлова
* Е. Малецька
* Таццяна Сцяпанава
* Наталля Табола
* Таццяна Шапавалава(1959)
* Галіна Шаўцова
* М. Шмакава
* Ірына Яркавенка
* Ірына Паляшчук (1973)

## Трэнеры каманды 
* Уладзімір Чарноў (галоўны трэнер)

## Гл. таксама 
* Сезон 1986/1987 «Камунальніка» Мінск

## Спасылкі 
* Amkodor Minsk 
* Волейбол. Энциклопедия/Сост. В. Л. Свиридов, О. С. Чехов. Томск: Компания «Янсон» — 2001.
* Архив газеты «Советский Спорт» (декабрь 1985 — март 1986).
1985/1986
Амкадор Мінск
Катэгорыя:1985 год у Мінску
Катэгорыя:1986 год у Мінску
Крысціян Штокер

**Крысціян Штокер** (; ) — аўстрыйскі палітык і юрыст, лідар Аўстрыйскай народнай партыі. З 3 сакавіка 2025 года займае пасаду федэральнага канцлера Аўстрыі.

## Біяграфія 
Атрымаў юрыдычную адукацыю ў Венскім універсітэце, дзе абараніў доктарскую дысертацыю па правазнаўстве. Пасля завяршэння навучання ён пачаў адвакацкую практыку і набыў досвед у галіне юрыспрудэнцыі.

## Палітычная кар’ера 
Палітычная дзейнасць Штокера пачалася на мясцовым узроўні: ён займаў пасаду заступніка бургамістра горада Вінер-Нойштадт у федэральнай зямлі Ніжняя Аўстрыя. У 2019 годзе быў абраны дэпутатам Нацыянальнай рады Аўстрыі (ніжняя палата парламента). У далейшым ён заняў пасаду генеральнага сакратара Аўстрыйскай народнай партыі.

У студзені 2025 года, пасля адстаўкі Карла Нехамера з пасады старшыні АНП і федэральнага канцлера, Штокер быў прызначаны часовым лідарам партыі. Яго асноўнай задачай стала стабілізаваць унутрыпартыйную сітуацыю і падрыхтаваць АНП да маючых адбыцца палітычных выклікаў.

Пасля правалу кааліцыйных перамоваў паміж АНП і Сацыял-дэмакратычнай партыяй Аўстрыі (СДПА) у студзені 2025 года, прэзідэнт Аўстрыі Аляксандр Ван дэр Бэлен даручыў Штокеру фармаванне новага ўрада. У выніку перамоваў была створана кааліцыя паміж АНП, СДПА і партыяй NEOS, што дазволіла сфарміраваць урад без удзелу ультраправай Аўстрыйскай партыі свабоды (АПС), нягледзячы на ​​яе перамогу на парламенцкіх выбарах.

3 сакавіка 2025 года Крысціян Штокер афіцыйна ўступіў на пасаду федэральнага канцлера Аўстрыі. Яго ўрад, заснаваны на супрацоўніцтве цэнтрысцкіх і ліберальных сіл, імкнецца праводзіць палітыку, накіраваную на ўмацаванне дэмакратыі, эканамічнага росту і сацыяльнай справядлівасці ў краіне.

## Асабістае жыццё 
Крысціян Штокер жанаты.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Палітыкі Аўстрыі
Гета ў Міхалішках

**Гета ў Міхалішках** (канец верасня/пачатак кастрычніка 1941 — сакавік 1943) — яўрэйскае гета, месца прымусовага перасялення яўрэяў вёскі Міхалішкі Астравецкага раёна і бліжэйшых населеных пунктаў падчас Халакосту.

## Гісторыя 
У вёсцы Міхалішкі перад вайной яўрэі складалі прыкладна палову насельніцтва. Мястэчка было захоплена нямецкімі войскамі 24 (25) чэрвеня 1941 года. Акупацыя доўжылася да 4 (6-7) ліпеня 1944 года.

Яшчэ да прыходу немцаў у Міхалішках адбыліся яўрэйскія пагромы — некалькі палякаў падпалілі сінагогу, іншыя ўрываліся ў яўрэйскія дамы і ўсё там грамілі. Затым, ужо пасля пачатку акупацыі, многія мясцовыя палякі добраахвотна дапамаглі нацыстам выявіць габрэяў.

Немцы, рэалізуючы нацысцкую праграму знішчэння яўрэяў, у канцы верасня—пачатку кастрычніка 1941 года арганізавалі ў мястэчку гета, сагнаўшы туды і яўрэяў з блізкіх вёсак. Пасля перасялення яўрэяў іх добрыя дамы занялі немцы, а астатнія яўрэйскія дамы — палякі.

Гета займала адну вуліцу, а яго тэрыторыя была абнесеная калючым дротам. Умовы ў гета былі невыносна цяжкімі. Вязні цясніліся ў бараках па пяць чалавек у пакоі. Днём усе габрэі былі абавязаны з’яўляцца на рынкавую плошчу і чакаць там указанняў на працягу нявызначанага часу. Немцы збівалі іх штодня. Звычайна ўжо бліжэй да вечара немцы выбіралі 40—60 яўрэяў-мужчын і пакідалі іх для прымусовых работ. Астатнім загадвалі вярнуцца ў гета.

## Памяць 
Помнік ахвярам генацыду яўрэяў у Міхалішках усталяваны 22 чэрвеня 2009 года на старых габрэйскіх могілках.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

Міхалішкі
Катэгорыя:Міхалішкі (Астравецкі раён)
Катэгорыя:Гісторыя Астравецкага раёна
Яр (значэнні)

* Яр

## Тапонім 
### Расія 
* Яр (пасёлак, Удмурція)

### Украіна 
* Яр (Вінніцкая вобласць)
Якшур-Бодзья

**Якшур-Бодзья** (; ) — сяло ва Удмурціі. Адміністрацыйны цэнтр Якшур-Бодзьінскага раёна. Уваходзіць у муніцыпальнае ўтварэнне «Якшур-Бодзьінскае».  Размешчана на аўтадарозе Іжэўск — Глазаў Р321, за 41 км на поўнач ад Іжэўска, у цэнтральнай частцы Якшур-Бодзьінскага раёна, у межах Тылавайскага ўзвышша. Ад вёскі разгаліноўваюцца дарогі на вёскі Шаркан і Кекаран. Бліжэйшая чыгуначная станцыя Кекаран знаходзіцца за 12 км.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Расіі
Норман Таўраг

**Норман Таўрог** (; 23 лютага 1899, Чыкага, Ілінойс — 7 красавіка 1981, Ранча-Міраж, Каліфорнія) — амерыканскі кінарэжысёр, які зняў з 1920 па 1968 гады звыш 140 фільмаў. Атрымаў за карціну «Скіпі» ў 1931 годзе «Оскар» за лепшую рэжысуру (стаўшы на той момант самым маладым узнагароджаным у гэтай намінацыі за ўсю гісторыю прэміі). Больш, чым хто-небудзь з рэжысёраў, працаваў з Элвісам Прэслі (9 сумесных фільмаў).

## Зноскі
Уладзімір Уладзіміравіч Баравікоў

**Уладзімір Уладзіміравіч Баравікоў** () — беларускі дыпламат.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 3 сакавіка 1975 года ў гарадскім пасёлку Краснаполле Магілёўскай вобласці.

У 1997 годзе скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт па спецыяльнасці «Міжнародныя адносіны», у 2019 годзе — магістратуру Акадэміі кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь па спецыяльнасці «Прававое рэгуляванне кіраўніцкай дзейнасці ў сацыяльных і эканамічных сістэмах», магістр кіравання і права.

З 1997 па 2000 гады — аташэ, трэці сакратар, другі сакратар консульска-прававога аддзела консульскага ўпраўлення Міністэрства замежных спраў Рэспублікі Беларусь.

З 2000 па 2003 гады — трэці сакратар Пасольства Рэспублікі Беларусь у Каралеўстве Нідэрландаў.

З 2003 па 2006 гады — другі сакратар, першы сакратар, саветнік консульска-прававога аддзела консульскага ўпраўлення Міністэрства замежных спраў Рэспублікі Беларусь.

З 2006 па 2009 гады — першы сакратар, саветнік Пасольства Рэспублікі Беларусь у Каралеўстве Швецыя.

З 2009 па 2011 гады — саветнік упраўлення аналізу, планавання, візавай і тарыфнай палітыкі галоўнага консульскага ўпраўлення Міністэрства замежных спраў Рэспублікі Беларусь.

З 2011 па 2016 гады — саветнік, загадчык консульскага аддзела Пасольства Рэспублікі Беларусь у Рэспубліцы Польшча.

У 2016 годзе — старшы саветнік упраўлення аналізу, планавання, візавай і тарыфнай палітыкі галоўнага консульскага ўпраўлення Міністэрства замежных спраў Рэспублікі Беларусь.

З 2016 па 2017 гады — намеснік начальніка ўпраўлення кадраў Міністэрства замежных спраў Рэспублікі Беларусь.

У 2018 годзе — намеснік начальніка галоўнага кадравага ўпраўлення Міністэрства замежных спраў Рэспублікі Беларусь.

З 2018 па 2022 гады — начальнік галоўнага кадравага ўпраўлення Міністэрства замежных спраў Рэспублікі Беларусь.

10 лютага 2022 года прызначаны Надзвычайным і Паўнамоцны Пасол Рэспублікі Беларусь у Сацыялыстычнай Рэспубліцы В’етнам. 7 ліпеня 2022 года прызначаны Надзвычайным і Паўнамоцным Паслом Рэспублікі Беларусь у Каралеўстве Камбоджа, Лаоскай Народна-Дэмакратычнай Рэспубліцы, Рэспубліцы Саюз М’янма па сумяшчальніцтве. 10 жніўня 2022 года прызначаны Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Рэспублікі Беларусь у Каралеўстве Тайланд па сумяшчальніцтве.

Валодае англійскай, польскай і французскай мовамі.

## Асабістае жыццё 
Жанаты, мае дачку.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Рэспублікі Беларусь у Сацыялыстычнай Рэспубліцы В’етнам, Каралеўстве Тайланд, Каралеўстве Камбоджа, Лаоскай Народна-Дэмакратычнай Рэспубліцы, Рэспубліцы Саюз М’янма 

Катэгорыя:Дыпламаты Беларусі
Катэгорыя:Паслы Беларусі ў Камбоджы
Катэгорыя:Паслы Беларусі ў Лаосе
Катэгорыя:Паслы Беларусі ў М’янме
Катэгорыя:Паслы Беларусі ў Тайландзе
Устаноўчы альянс Судана

**Устаноўчы альянс Судана** (), таксама вядомы як **Тасіс** () — кааліцыя суданскіх антыўрадавых палітычных груповак і ваенізаваных фарміраванняў, сфарміраваная ў лютым 2025 года ў Найробі, Кенія.

Складаецца з 23 палітычных фракцый: Сіл аператыўнай падтрымкі пад кіраўніцтвам Махамеда Дагала, фракцыі Абдэлазіза аль-Хілу з НВРС-П, Фадалала Барама Насера з Нацыянальнай партыі Ума, Аль-Хадзі Ідрыса з Суданскага рэвалюцыйнага фронту, Ібрагіма аль-Міргані з Дэмакратычнай юніянісцкай партыі і іншых.

Альянс ставіць сваёй мэтай стварэнне «свецкай, дэмакратычнай, дэцэнтралізаванай дзяржавы, заснаванай на свабодзе, роўнасці і справядлівасці, без прадузятасці да якой-небудзь культурнай, этнічнай, рэлігійнай або рэгіянальнай ідэнтычнасці». Кааліцыя акрэслівае планы «новай, адзінай, прафесійнай, нацыянальнай арміі».

## Гл. таксама 
* Урад міру і адзінства

## Крыніцы 
Катэгорыя:Трэцяя грамадзянская вайна ў Судане
Катэгорыя:Узброеныя групоўкі ў Судане
Рэйна Валкама

**Рэйна Адольф Валкама** (; ,  — , ) — фінскі акцёр тэатра і кіно, тэатральны рэжысёр, тэатральны дзеяч.

## Біяграфія 
Скончыў школу бізнэсу. Дэбютаваў у Рабочым тэатры Йювяскюля. У 1930-х гадах кіраваў тэатрам у Мікелі.

З 1939 года — на студыі «Суомі-Фільм». За сваю кар’еру зняўся ў 74 фільмах, адначасова працуючы ў некалькіх тэатрах, у тым ліку Радыё-тэатры.

Амплуа — камедыйны акцёр.

Бацька актрысы Рытвы Валкама.

Памёр ад сардэчнага прыступу.

## Зноскі 
Катэгорыя:Акцёры Фінляндыі
Каарла Васама

**Каарла Х’ялмар (Кале Яльмары) Васама** (; ) — фінскі гімнаст, срэбны прызёр летніх Алімпійскіх гульняў 1912 года. Выступаў за каманду горада Тамперэ.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 1912 года
Кірыл Барысавіч Залескі

**Кірыл Барысавіч Залескі** () — беларускі дзяржаўны дзеяч.

## Біяграфія 
У 2002 годзе скончыў Маскоўскі дзяржаўны інстытут міжнародных адносін (па спецыяльнасці «міжнародныя адносіны») Міністэрства замежных спраў Расіі.

У 2002—2008 гадах працаваў трэцім сакратаром, другім сакратаром пасольства Беларусі ў Рэспубліцы Карэя.

У 2008—2011 гадах быў першым сакратаром, саветнікам аддзела Азіі ў Міністэрстве замежных спраў Беларусі.

У 2011—2016 гадах — саветнік пасольства Беларусі ў Рэспубліцы Карэя.

У 2016—2018 гадах — начальнік аддзела Афрыкі, намеснік начальніка ўпраўлення Афрыкі і Блізкага Усходу МЗС.

З 2018 па 2023 гады — начальнік аддзела грамадскай інфармацыі і міжнароднага супрацоўніцтва, намеснік дырэктара дзяржаўнай установы «Адміністрацыя Парку высокіх тэхналогій».

З 2023 года па 3 сакавіка 2025 года — намеснік начальніка дзяржаўнай установы «Сакратарыят Наглядальнага савета Парка высокіх тэхналогій».

3 марта 2025 года прызначаны міністрам сувязі і інфарматызацыі Беларусі.

## Спасылкі 
* Кірыл Залескі назначаны міністрам сувязі і інфарматызацыі

Катэгорыя:Міністры сувязі Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Дыпламаты Беларусі
Війтанен

**Війтанен** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Арва Війтанен — фінскі лыжнік
* Пія Війтанен — фінскі дзяржаўны дзеяч
Пія Війтанен

**Пія-Лійса Війтанен** (; нар. , , Фінляндыя) — фінскі палітык, член Эдускунты ад Сацыял-дэмакратычнай партыі Фінляндыі. З 24 мая 2013 года — міністр жыллёвага будаўніцтва і сувязі ва ўрадзе Катайнена, з 4 красавіка 2014 года па 29 мая 2015 года — міністр культуры і жыллёвай палітыкі.

## Біяграфія 
Нарадзілася 7 красавіка 1967 года ў Тамперэ.

З 1995 года дэпутат Эдускунты ад Сацыял-дэмакратычнай партыі Фінляндыі.

17 мая 2013 года ва ўрадзе Катайнена адбыліся змены: Крыста Кіўру была прызначаная міністрам адукацыі, а замест яе на пасаду міністра жыллёвага будаўніцтва і сувязі была прызначаная Пія Війтанен (абедзве яны ўступілі ў свае новыя пасады 24 мая 2013 г.). Пасля таго, як вясной 2014 года з урада выйшлі прадстаўнікі партыі «Левы саюз», абавязкі міністра культуры і спорту перайшлі пераважна да Пія Війтанена; яе новая пасада стала называцца міністр культуры і жыллёвай палітыкі, у кола яе абавязкаў увайшлі культура, жыллёвая палітыка і спорт.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Жанчыны-палітыкі Фінляндыі
Эма Кары

**Эма Караліна Кары** (; нар. , Эспа, Уўсімаа) — фінскі палітычны і дзяржаўны дзеяч. Член партыі Зялёны саюз. Дэпутат гарадской рады Хельсінкі з 2008 года, намеснік старшыні камітэта па пытаннях выхавання і адукацыі і намеснік старшыні Камітэта па ўстойлівым развіцці. Дэпутат эдускунты (2015—2023), міністр па пытаннях навакольнага асяроддзя і клімату Фінляндыі (2021—2022).
## Крыніцы 
Катэгорыя:Жанчыны-палітыкі Фінляндыі
Астрыд Турс

**Астрыд Гуніла Маргарэта Турс** (; нар. , , Фінляндыя) — фінскі палітык, дэпутат парламента ад Шведскай народнай партыі; міністр па справах Еўропы і іміграцыі ў другім кабінеце Ванханена і кабінеце Ківініемі; з 2013 года — Вярхоўны камісар па справах нацыянальных меншасцяў АБСЕ.

## Біяграфія 
Нарадзілася 6 лістапада 1957 года ў Хельсінкі, у Фінляндыі, у сям’і прафесара Карла-Эрыка Турс. З 1996 да 2004 года была дэпутатам Еўрапарламента ад Фінляндыі.

З 19 красавіка 2007 па 22 чэрвеня 2010 года была міністрам па справах Еўропы і іміграцыі ў другім кабінеце Ванханена і працягнула выкананне абавязкаў міністра з 22 чэрвеня 2010 па 22 чэрвеня 2011 года ў кабінеце Ківініемі.

17 ліпеня 2013 г. абраная Вярхоўным камісарам па справах нацыянальных меншасцяў АБСЕ.

У 2019 годзе падпісала «Адкрыты ліст супраць палітычных рэпрэсій у Расіі».
## Крыніцы 
Катэгорыя:Жанчыны-палітыкі Фінляндыі
Анні Сінемякі

**Анні Мілья Маарыя Сінемякі** (; нар. , , Фінляндыя) — фінскі палітык, намеснік бургамістра (мэра) Хельсінкі па гарадскім планаванні (з 2014).

У мінулым — старшыня партыі Зялёны саюз (2009—2011), міністр працы ў кабінеце Ванханена (2009—2010) і кабінеце Ківініемі (2010—2011), дэпутат эдускунты (фінскага парламента) ад выбарчай акругі Хельсінкі (1999—2015).
## Крыніцы 
Катэгорыя:Жанчыны-палітыкі Фінляндыі
Яр (пасёлак, Удмурція)

**Яр** — сельскі населены пункт, пасёлак ва Удмурцкай рэспубліцы. Адміністрацыйны цэнтр Ярскага раёна. У 1938—2010 гадах меў статус пасёлка гарадскога тыпу. Знаходзіцца на паўночным захадзе Удмурціі. Чыгуначны вузел на лініі Кіраў — Перм. Тут пачынаецца чыгуначная лінія Яр — Верхнякамская, якая злучае паўночны ўсход Кіраўскай вобласці з абласным цэнтрам.

Пасёлак размешчаны на берагах ракі Чапцы.
## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Расіі
Яака Халама

**Эйна Яака Унтама Халама** (; ,  — , Фінляндыя) — фінскі палітык, дыпламат; з 1963 па 1964 год — міністр замежных спраў Фінляндыі; з 1967 па 1970 год і з 1974 па 1982 год — пасол Фінляндыі ў СССР.

## Біяграфія 
З 18 снежня 1963 па 12 верасня 1964 г. быў міністрам замежных спраў Фінляндыі.

З 1967 па 1970 гады быў Паслом Фінляндыі ў СССР і Манголіі, а таксама з 1974 па 1982 год працаваў Паслом Фінляндыі ў СССР і Афганістане.

З 1970 па 1974 год працаваў паслом Фінляндыі ў Даніі.

Памёр 11 лютага 1996 года.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Дыпламаты Фінляндыі
Паава Вяюрунен

**Паава Ма́ці Вяюрунен** (; нар. , Кемінмаа, Фінляндыя) — фінскі палітык; Міністр замежных спраў Фінляндыі; кандыдат на выбарах прэзідэнта Фінляндыі 2012 года ад партыі Фінляндскі цэнтр, ганаровы старшыня гэтай партыі. Кандыдат у прэзідэнты Фінляндыі на выбарах 2018 года, заняў на іх 4-е месца.

Вядомы сваім крытычным стаўленнем да пытанняў еўраінтэграцыі Фінляндыі. У 2016 годзе заснаваў Грамадзянскую партыю — новае палітычнае аб’яднанне, мэтай якой абвешчана барацьба за выхад Фінляндыі з еўразоны.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Дыпламаты Фінляндыі
Кемінмаа

**Кемінмаа** () — абшчына ў Фінляндыі, у правінцыі Лапландыя. Плошча — 645,79 км². Шчыльнасць насельніцтва — 13,7 чал/км². Мяжуе з абшчынамі: Кемі, Сіма, Торніа і Тэрвала.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Абшчыны Фінляндыі
Энкель

**Энкель** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Карл Ёхан Энкель — фінскі дзяржаўны дзеяч
* Магнус Энкель — фінскі мастак
* Рабэ Энкель — фінскі пісьменнік
Дзень Пі

**Дзень Пі** — свята ўшанавання матэматычнай канстанты **π** (пі). Гэтае свята адбываецца штогод 14 сакавіка, што ў некаторых краінах запісваецца як 3.14 (нумар месяца перад нумарам дня), а 3,14 — першыя лічбы дзесятковага запісу ліка пі. Звычайна гэтае свята адзначаюць на матэматычных факультэтах ВНУ і матэматычных школах у 1:59 (гэта наступныя тры лічбы пі). У гэты дзень, 14 сакавіка, нарадзіўся Альберт Эйнштэйн.

**Дакладны дзень пі** адбыўся 14 сакавіка 1592 году ў 6 гадзін 53 хвіліны і 58 секунд. У амерыканскім фармаце часу гэта выглядае як: 3/14/1592 6:53:58, што адпавядае першым 12 лічбам пі: *3.14159265358*. Але малаверагодна, што хтосьці святкаваў гэтае свята ў той дзень.

## Альтэрнатыўныя даты 
**Дзень прыблізна Пі** — падобнае свята, адзначаецца 22 ліпеня, бо дроб 22/7 (= 3,142857…) прыблізна роўны ліку пі.

Іншым варыянтам даты з’яўляецца 26 красавіка (ці 25 красавіка ў высакосны год) — дзень, калі планета Зямля пройдзе дзве астранамічныя адзінкі сваёй гадавой арбіты: у гэты дзень агульная даўжыня зямной арбіты, падзеленая на ўжо пройдзены шлях, роўная ліку пі (то бок, Зямля прайшла два радыяны сваёй арбіты).

Некаторыя адзначаюць дзень ліку пі 10 лістапада, бо гэта 314-ы дзень года (у высакосныя гады — 9 лістапада).

## Святкаванне 
У гэты дзень: 1) чытаюць прамовы ўшанавання ліку π, 2) пякуць пірагі з выявай літары π і з першымі лічбамі ліку, 3) п’юць напоі і гуляюць у гульні, назвы якіх пачынаюцца з π, 4) рашаюць матэматычныя галаваломкі і загадкі, 5) водзяць карагоды вакол прадметаў, звязаных з гэтым лікам.

## Гл. таксама 
* Дзень квадратнага кораня
* Дзень моля
* Дзень праграміста

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Неафіцыйны сайт Дня Пі

Катэгорыя:З’явіліся ў 1988 годзе
Катэгорыя:Святы ліпеня
Катэгорыя:Святы сакавіка
Катэгорыя:Пі
Джо Элвін

**Джозеф Мэцью Элвін** (; нар. , Лондан, Англія, Вялікабрытанія) — англійскі акцёр. Здымаўся ў такіх карцінах, як «Доўгі шпацыр Білі Ліна ў перапынку футбольнага матчу», «Аперацыя „Фінал“», «Фаварытка» і «Гарыет». Элвін з’яўляецца ўладальнікам такіх узнагарод, як Прыз Шапар 71-га Канскага кінафестывалю і прэмія «Грэмі» ў катэгорыі «Найлепшы альбом года» за прадзюсаванне альбома Тэйлар Свіфт «Folklore».

## Зноскі 
Катэгорыя:Акцёры Вялікабрытаніі
Джэйн Сеймур (актрыса)

**Джэйн Сеймур** (, сапраўднае імя — **Джойс Пенелопа Вільгельміна Франкенберг** ; ) — брытанская , прадзюсар і пісьменнік.

Вядома па ролі дзяўчыны Бонда ў фільме «Жыві і дай памерці» (1973) і амерыканскаму драматычнаму тэлесерыялу «Доктар Куін, жанчына-лекар» (1993).

Неаднаразовы прызёр і намінант амерыканскіх прэмій «Залаты глобус» і «Эмі».

Сеймур атрымала зорку на галівудскай Алеі славы, а ў 2000 годзе была прызначана афіцэрам Ордэна Брытанскай імперыі.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 
*
Джэйн Сеймур

**Джэйн Сеймур** (; ) — трэцяя жонка караля Англіі Генрыха VIII Цюдара, маці караля Эдуарда VI. Сястра Эдуарда Сеймура, Томаса Сеймура і Элізабэт Сеймур.

## Літаратура 
* 
* 

## Зноскі
Сеймур

**Сеймур** ():

## Прозвішча 
* Джэйн Сеймур — трэцяя жонка караля Англіі Генрыха VIII Цюдара, маці караля Эдуарда VI.
* Джэйн Сеймур — брытанская актрыса.

## Тапонім 
* Сеймур (Тэхас) — горад у ЗША, адміністрацыйны цэнтр акругі Бейлар.
Рабэ Энкель

**Рабэ Арнфін Энкель** (; , Тамела — , ) — фінскі пісьменнік, паэт, драматург і крытык. Вядучы прадстаўнік шведска-фінскага літаратурнага адраджэння 1920–х гадоў пасля атрымання Фінляндыяй незалежнасці. Адзін з самых вядомых фінска-шведскіх мадэрністаў першай трэці XX стагоддзя.

Лаўрэат Прэміі Эйна Лейна (1958).

## Біяграфія 
Скончыў шведскую школу і Хельсінкскі ўніверсітэт. Вывучаў мастацтва ў Францыі і Італіі. У 1923 годзе апублікаваў свой першы зборнік імпрэсіянісцкіх вершаў пад назвай "Dikter". За ім у 1925 годзе рушыў услед зборнік «Flöjtblåsarlycka», які змяшчае яркія апісанні змен у прыродзе.

У 1928-1929 гадах ён працаваў у авангардысцкім часопісе "Quosego". Аўтар шэрагу паўаўтабіяграфічных раманаў, сярод якіх "Ljusdunkel" (1930). Мадэрнісцкія паэтычныя працы Р. Энкеля параўноўваюць з творчасцю Т. С. Эліята.

Ганаровы доктар універсітэтаў Хельсінкі (з 1960) і Упсалы (з 1963); акадэмік мастацтваў (з 1972). Неаднаразова (мінімум шэсць разоў) вылучаўся на Нобелеўскую прэмію.

Памёр улетку 1974 года ад раку.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Пісьменнікі Фінляндыі
Тамела (абшчына)

**Тамела** () — абшчына ў правінцыі Канта-Хямэ на паўднёвым захадзе Фінляндыі. Агульная плошча тэрыторыі — 715,12 км ², з якіх 74,72 км ² пакрыта вадой.

Фінская мова з’яўляецца роднай для 99,15 % жыхароў, шведская — для 0,27 %.
## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Абшчыны Фінляндыі
Тамела

**Тамела**:

## Прозвішча 
* Дзмітрый Міхайлавіч Тамела — беларускі футбаліст

## Тапонім 
* Тамела (абшчына)
Барыс Іванавіч Глушкоў

**Барыс Іванавіч Глушкоў** (1939—2019) — беларускі інжынер, грамадскі дзеяч, першы дырэктар інстытута «Віцебскграмадзянпраект». Член-карэспандэнт Беларускай інжынернай акадэміі (1995).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1939 годзе. Скончыў Беларускі інстытут інжынераў чыгуначнага транспарту ў 1961 годзе. З 1973 года працаваў у Віцебскім філіяле Белдзяржпраекта, які пазней атрымаў назву «Віцебскграмадзянпраект». З 1974 па 2001 год узначальваў гэты інстытут і Маскоўскага праспекта ў Віцебску. Сярод аб’ектаў, распрацаваных пры яго ўдзеле: Дом Саветаў у Глыбокім, Палац культуры ў парку Фрунзэ (цяпер Канцэртная зала «Віцебск»), Летні амфітэатр, плошча 1000-годдзя Віцебска, кардыялагічны корпус на праспекце Люднікава, дыягнастычны цэнтр, шматпавярховыя жылыя дамы з маналітнага жалезабетону, а таксама шэрагу знакавых аб’ектаў у Полацку, Оршы і іншых рэгіёнах Віцебскай вобласці.

Акрамя прафесійнай дзейнасці, Глушкоў займаўся грамадскай працай. На працягу дзесяці гадоў узначальваў абласное праўленне Навукова-тэхнічнага таварыства (НТТ) будіндустрыі, а ў 1995 годзе быў выбраны членам-карэспандэнтам Беларускай інжынернай акадэміі. З 2006 года быў рэгіянальным прадстаўніком Беларускага саюза будаўнікоў па Віцебскай вобласці.

## Памяць 
У 2021 годзе ў Віцебску на будынку па вуліцы Гогаля, 8, дзе размяшчаецца інстытут «Віцебскграмадзянпраект», адбылося ўрачыстае адкрыццё мемарыяльнай дошкі ў гонар Барыса Глушкова. Ініцыятыва па ўсталяванні належала Віцебскай абласной арганізацыі Беларускага саюза архітэктараў, мясцовым уладам і Міністэрству культуры Беларусі. Мемарыяльную дошку выканаў скульптар Аляксандр Гвоздзікаў, а таксама архітэктары Аляксандр Міхайлюкоў і Аляксандр Асяненка.

## Узнагароды 
Барыс Глушкоў быў узнагароджаны срэбным і бронзавым медалямі ВДНГ СССР за ўдзел у распрацоўцы метадычных кірункаў і вырашэнне арганізацыйна-тэхнічных і горадабудаўнічых пытанняў забудовы і добраўпарадкавання сельскіх населеных пунктаў Віцебскай вобласці. За заслугі ў галіне будаўніцтва атрымаў нагрудны знак «За заслугі ў будаўніцтве».

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Дэпутаты Віцебскага гарадскога Савета дэпутатаў
Катэгорыя:Узнагароджаныя нагрудным знакам «За заслугі ў будаўніцтве»
Алена Міхайлаўна Маргунова

**Алена Міхайлаўна Маргунова** () — беларускі дзяржаўны дзеяч. Кандыдат тэхнічных навук (2001), дацэнт. Старшыня Дзяржаўнага камітэта па стандартызацыі Рэспублікі Беларусь (з 2024).

## Біяграфія 
Нарадзілася 7 жніўня 1967 года ў Магілёве.

У 1989 годзе скончыла Магілёўскі тэхналагічны інстытут па спецыяльнасцi «Тэхналогiя хлеба, кандытарскiх, макаронных вырабаў i харчканцэнтратаў», у 2000 годзе — аспiрантуру гэтай навучальнай установы. У 2001 годзе абараніла кандыдацкую дысертацыю на тэму «Распрацоўка тэхналогіі піваварнага соладу з трыцікале, раяніраваных у Рэспубліцы Беларусь».

## Бібліяграфія 
* Химический состав и пищевая ценность белорусских продуктов питания / Е. М. Моргунова, С. Н. Вислоухова, Е. В. Федоренко. — Минск : ИВЦ Минфина, 2024. — 136, [1] с.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Дзяржстандарт — МАРГУНОВА Алена Мiхайлаўна 
* Лукашенко назначил Моргунову главой Госстандарта Беларуси

Катэгорыя:Старшыні Дзяржаўнага камітэта па стандартызацыі Беларусі
Шаркан

**Шаркан** — сяло ва Удмурціі. Адміністрацыйны цэнтр Шарканскага раёна. Упершыню згадваецца ў перапісе 1678 года.

## Насельніцтва 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Максім Міхайлавіч Вылягжанін, расійскі спартсмен
* Алена Юр’еўна Пятрова, украінская спартсменка
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Расіі
Аскарыда свіная

**Аскарыда свіная** (*Ascaris suum*) — від паразітычных круглых чарвей сямейства , які выклікае аскарыдоз у свіней. Сустракаецца паўсюдна.

Нягледзячы на ​​тое, што ў цяперашні час аскарыды ў свіней і людзей лічацца двума відамі (A. suum і ) з рознымі гаспадарамі, магчыма перакрыжаванае заражэнне чалавека і свіней; некаторыя даследчыкі сцвярджаюць, што яны належаць да аднаго віду.

У Даніі аскарыдоз звязваюць з кантактам са свіннямі і свіным гноем.

## Апісанне 
Палаваспелая свіная аскарыда па вонкавым і ўнутраным будынку надзвычай падобная з аскарыдай чалавечай, а таму з’яўляецца зручным аб’ектам для вывучэння на лабараторных занятках. Цела свіной аскарыды мае цыліндрычную форму, завострана на канцах; даўжыня цела самкі 40 см, самца — 25 см. Адметнай прыкметай самца служыць задні канец цела, загнуты на брушны бок. У самкі на мяжы пярэдняй траціны цела можна бачыць вузкі колцападобных жалабок. На брушным баку ў жалабку размешчана вонкавая палавая адтуліна. Па бакавых баках ўздоўж цела ад пярэдняга канца да задняга прасвечваюць вылучальныя каналы ў выглядзе двух тонкіх цёмных палос.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1782 годзе
Катэгорыя:Паразіты свіней
Катэгорыя:Аскарыды
Катэгорыя:Паразіты чалавека
Сезон 1986/1987 «Камунальніка» Мінск

У сезоне 1986—1987 жаночы валейбольны клуб «Камунальніка» з Мінска прымаў удзел у наступных турнірах:
* Чэмпіянат СССР па па валейболе сярод жанчын 1986/1987 ( **Бронзавы прызёр**).

## Склад каманды 
* Галіна Вярцінская
* Ірына Гарбацюк (1963)
* Ірына Жэлязнова
* Наталля Казлова
* Аксана Абразцова
* Н. Прасолава
* Таццяна Сцяпанава
* Наталля Табола
* Ала Цяцерына (1962)
* Таццяна Шапавалава (1959)
* Галіна Шаўцова
* Ірына Яркавенка
* Ірына Паляшчук (1973)

## Трэнеры каманды 
* Уладзімір Чарноў (галоўны трэнер)

## Гл. таксама 
* Сезон 1985/1986 «Камунальніка» Мінск

## Спасылкі 
* Amkodor Minsk 
* Волейбол. Энциклопедия/Сост. В. Л. Свиридов, О. С. Чехов. Томск: Компания «Янсон» — 2001.
* Архив газеты «Советский Спорт» (декабрь 1986 — апрель 1987).
1986/1987
Амкадор Мінск
Катэгорыя:1986 год у Мінску
Катэгорыя:1987 год у Мінску
Катайнен

**Катайнен** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Элсі Катайнен — фінскі палітык
* Юркі Катайнен — фінскі палітычны дзеяч
Элсі Катайнен

**Элсі Каарына Катайнен** (, нар. , Хаапаярві, Фінляндыя) — фінскі палітычны дзеяч. Сябра партыі «Фінляндскі цэнтр» і еўрапейскай партыі «Альянс лібералаў і дэмакратаў за Еўропу» (ALDE). Дэпутат Еўрапейскага парламента з 1 сакавіка 2018 года, член групы «Абнаўляючы Еўропу».

## Біяграфія 
Нарадзілася ў горадзе Хаапаярві. У 1992 годзе атрымала спецыяльнасць агранома, у 1997 годзе ў горадзе Йювяскюля — выкладчыка, у 2000 годзе атрымала ступень бакалаўра ва Універсітэце прыкладных навук Савоніі па спецыяльнасці аграномія.

У 2001 годзе абрана старшынёй рады абшчыны Піелавесі.

На парламенцкіх выбарах 18 сакавіка 2007 года абрана дэпутатам эдускунты ад выбарчай акругі Паўночнае Сава. У чэрвені 2015 года на сходзе парламенцкай фракцыі Цэнтра абрана першым віцэ-старшынём.

Пасля прызначэння Ханну Такула ў склад Еўрапейскай падліковай палаты, 1 сакавіка 2018 года заняла яго месца ў Еўрапейскім парламенце. Па выніках выбараў у Еўрапейскі парламент у Фінляндыі 26 мая 2019 года абрана дэпутатам.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Жанчыны-палітыкі Фінляндыі
Мікалай Піліпавіч Красоўскі

**Мікалай Піліпавіч Красоўскі** (, Рэчыца — , Мінск) — беларускі артыст балета, педагог. Заслужаны артыст Беларускай ССР (1972). Стваральнік і мастацкі кіраўнік ансамблю «Чараўніцы».

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і працоўных, меў двух братоў. Бацька загінуў падчас вайны. Пасля вайны сям’я пераехала ў Мінск. З 12 гадоў Мікалай працаваў разнорабочым на рынку.

У 1951 годзе скончыў Беларускае харэаграфічнае вучылішча, а ў 1953 годзе — Ленінградскае (клас А. І. Пушкіна).

У 1956 годзе вярнуўся ў Мінск, працаваў камсоргам у Тэатры оперы і балета. Пасля канфлікту з кіраўніцтвам пераехаў з жонкай Раісай Красоўскай у Чалябінск, дзе ўдзельнічаў у адкрыцці мясцовага тэатра оперы і балета, пасля працаваў у Бакінскім тэатры оперы і балета.

З 1960 па 1975 год быў вядучым салістам тэатры оперы і балету БССР, паралельна скончыў балетмайстарскі факультэт ГІТІСа.

У 1972 годзе атрымоўвае званне заслужанага артыста, а ў 1975 годзе пакінуў сцэну.

У 1976 годзе стаў мастацкім кіраўніком эстрадна-харэаграфічнага ансамблю «Чараўніцы».

Памёр 23 лістапада 1989 года ў Мінску, пахаваны на паўночных могілках.
### Сям’я 
Жонка Раіса Ермалаеўна, дачка Вікторыя (1958 г.н.).

## Творчасць 
; Спектаклі
Выконваў партыі ў балетах: Спартак, Дон Кіхот, Баядэрка, Мара, Выбранніца, Папялушка, Рамэа і Джульета, Лебядзінае возера, Спячая прыгажуня, Райманда

Белатмейстар: Фіялка Манмартра (аўт. I. Кальман), Пяе Жаваранак (аўт. Ю. Семяняка)

Сярод іншых пастановак Мікалай Філіпавіч стварыў балет «Кастусь Каліноўскі» (не блытаць з аднаіменнай операй 1947 года), лібрэта да якога напісаў Уладзімір Караткевіч, а музыку – кампазітар Алег Янчанка. Аднак прэм’ера так і не адбылася – ЦК Беларусі забараніў балет з ідэалагічных прычын.

; Кіно
* Эпізадычная роля — «Гора баяцца - шчасця не бачыць» (1973)

## Цікавыя факты 
* У 1960-х гг артыст балета Рудольф Нурыеў прапанаваў Мікалаю Красоўскаму эміграваць з СССР, але той адмовіўся.
* Помнік на магіле Мікалая Піліпавіча выглядае як гладыятар, што ляжыць на зямлі са шчытом, такі выбар помніка невыпадковы. Адна з самых галоўных балетных партый у творчасці артыста — партыя Спартака (у аднаіменным балеце), якую ён выканаў яшчэ ў прэм’ерным спектаклі ў Мінску і затым доўгія гады танцаваў у галоўнай ролі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* Балет: энциклопедия. / Гл. ред. Ю. Н. Григорович.- М.: Советская энциклопедия, 1981.- 623 стр. с илл.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Артысты балета паводле алфавіта
Катэгорыя:Артысты балета Беларусі
Катэгорыя:Артысты балета XX стагоддзя
Катэгорыя:Пахаваныя на Паўночных могілках
Крыстафер Рыў

**Крыстафер Д’Олье Рыў** (; ) — амерыканскі  тэатра, кіно і тэлебачання, , , грамадскі дзеяч. Найбольш вядомы па ролі Супермена ў класічнай квадралогіі.

Лаўрэат прэміі BAFTA, «Эмі», «Грэмі» і прэміі Гільдыі кінаакцёраў.

## Біяграфія 
, 2003 год]]

27 мая 1995 года, упаўшы з каня падчас скачак у Вірджыніі, зламаў шыйныя пазванкі і аказаўся паралізаваным. Урачы не змаглі паставіць акцёра на ногі, але выратавалі яму жыццё, правёўшы ўнікальную аперацыю. Ён быў паралізаваны ніжэй шыі, не мог самастойна дыхаць, а размаўляць мог толькі пры дапамозе ўстаўленага ў трахею апарата.

Рыў памёр 10 кастрычніка 2004 года ў Маўнт-Кіска (штат Нью-Ёрк) у сваім доме ад сардэчнага прыступу ва ўзросце 52 гадоў.

Яго цела было крэміравана на могілках Фернкліф. Яго прах быў развеяны па ветры ў прысутнасці сям’і.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 
*
Рыў

**Рыў**:

## Прозвішча 
* Крыстафер Рыў — амерыканскі акцёр.
* Філіп Рыў — англійскі пісьменнік.

## Тапонім 
* Рыў — вёска ў Жмэрынскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Ота Стэнрат

**Ота Эліел Стэнрат** (; , Саарыярві — , ) — фінскі юрыст, палітык і банкір; з 27 мая 1918 па 27 лістапада 1918 года — міністр замежных спраў Фінляндыі.

## Біяграфія 
З 1889 года працаваў у сістэме банка Kansallis-Osake-Pankki (KOP), а з 1893 па 1906 год быў у ім намеснікам генеральнага дырэктара. З 1907 па 1908 год і з 1909 па 1918 год быў кіруючым дырэктарам банка Suomen Kiinteistöpanki.

З 1891 па 1900 год быў членам Сейма Фінляндыі, а з 1908 па 1909 год — членам Эдускунты ад Младафінскай партыі. З 1911 па 1918 год быў членам гарадской рады Хельсінкі, а з 1915 па 1918 год — яе віцэ-прэзідэнтам.

З 1908 па 1909 год узначальваў Гандлёва-прамысловую палату Сената ў кабінеце Х’елтана. З набыццём Фінляндыяй незалежнасці, стаў кіраўніком Міністэрства замежных спраў з 27 мая 1918 па 27 лістапада 1918 года.

З 13 снежня 1918 па 20 студзеня 1923 года быў упраўляючым Банка Фінляндыі.

Памёр 16 снежня 1939 года ў Хельсінкі.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Дэпутаты Эдускунты
Эйна Рудальф Холсці

**Эйна Рудольф Вальдэмар Холсці** (; ,  — , ) — фінскі палітык, журналіст і дыпламат; з 1919 па 1922, і з 1936 па 1938 год - міністр замежных спраў Фінляндыі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Дыпламаты Фінляндыі
Ціма Сойні

**Ціма Юхан Сойні** (, нар. , , Фінляндыя) — фінскі палітык, былы старшыня партыі «Сапраўдныя фіны» (1997—2017); міністр замежных спраў Фінляндыі (2015—2019).

У 1988 годзе атрымаў ступень магістра паліталогіі ў Хельсінкскім універсітэце.

З’яўляецца першым членам партыі Сапраўдныя фіны, абраным у Еўрапейскі парламент (2009). Быў вылучаны як прэтэндэнт на Прэзідэнцкіх выбарах у Фінляндыі ў 2006 годзе, набраў 3,4 %.

Пасля таго, як на парламенцкіх выбарах 2011 года Сапраўдныя фіны сталі трэцяй па колькасці прадстаўнікоў у Эдускунце партыяй у краіне, Сойні вёў перамовы з лідарам Нацыянальнай кааліцыйнай партыі Юркі Катайненам пра удзел Сапраўдных фінаў ва ўрадзе, аднак потым заявіў пра скасаванне перамоў з-за рознагалоссяў па пытанні фінансавай дапамогі, якую Еўрапейскі звяз плануе аказаць Партугаліі.

У кастрычніку 2012 года на муніцыпальных выбарах стаў дэпутатам у Эспаа і ў лістападзе быў абраны старшынёй гарадской рады (уступіў на пасаду ў студзені 2013 года).

Пасля выбараў у Эдускунту 2015 года, на якіх «Сапраўдныя фіны» занялі другое месца, іх лідэр Ціма Сойні ўвайшоў ва ўрад і заняў пасаду намесніка старшыні Дзяржаўнай рады Фінляндыі — міністра замежных спраў Фінляндыі.

У выбарах 2017 года на пасаду старшыні «Сапраўдных фінаў» удзелу не прымаў. 10 чэрвеня 2017 года яго на гэтым паслу змяніў Юсі Хала-аха.

18 красавіка 2019 года паведаміў пра завяршэнне сваёй палітычнай кар’еры.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Дыпламаты Фінляндыі
Яраслаў Фёдаравіч Баран

**Яраслаў Фёдаравіч Баран** — беларускі інжынер-канструктар.

## Біяграфія 
Скончыў у 1960 годзе БПІ. З 1953 года працаваў у «Белдзяржпраекце». Галоўны канструктар АКМ.

## Асноўныя праекты 
Удзельнічаў у распрацоўцы будаўнічай часткі ачышчальных збудаванняў каналізацыі гарадоў Мінск, Магілёў, Гродна, Віцебск, Брэст, Пінск, Светлагорск, Салігорск, Жодзіна, Бабруйск, Барысаў, Слуцк, Слонім.

Праектаваў водаправодныя сістэмы ў Магілёве, Гродне, Навагрудку.

Распрацоўваў канструктыўныя рашэнні для шэрагу жылых і грамадскіх будынкаў у Мінску, Магілёве, Брэсце і іншых гарадах Беларусі.

## Узнагароды 
Узнагароджаны ордэнам «Знак Пашаны», двума медалямі, Ганаровай граматай Вярхоўнага Савета БССР.

Занесены ў «Кнігу народнай славы Белдзяржпраекта».

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Інжынеры-канструктары Беларусі
Карл Ёхан Энкель

**Карл Ёхан Алексіс Энкель** (; ,  — , ) — фінскі палітык, дыпламат і афіцэр; з 1918 па 1919, у 1922, у 1924 і з 1944 па 1950 год — міністр замежных спраў Фінляндыі.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Санкт-Пецярбургу. Скончыў Фінляндскі кадэцкі корпус у Хаміна, быў афіцэрам. Праходзіў службу ў шэрагах рускай імператарскай арміі.

Пасля адрачэння імператара ў 1917 г. Энкель дакладваў пра справы, якія тычацца Фінляндыі, Часоваму ўраду Расіі. Пасля здабыцця Фінляндыяй незалежнасці стаў першым дыпламатам, які прадстаўляў Фінляндыю ў Санкт-Пецярбургу, а пазней і ў Лізе Нацый.

З 1918 па 1919, у 1922, у 1924 і з 1944 па 1950 год быў міністрам замежных справаў Фінляндыі.

У перыяд з 1919 па 1927 гады быў паслом Фінляндыі ў Францыі, а пазней займаўся банкаўскім бізнесам. У 1944 годзе вярнуўся да дыпламатычнай дзейнасці.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Дыпламаты Фінляндыі