Назва Арменіі

**Назва Арменіі** узыходзіць, паводле афіцыйнай версіі, ад лацінскай назвы *Armenia*, што прыйшла з грэчаскага *Ἀρμενία*. Энданім армян і іх краіны — адпаведна, *аер* і *айк*. Дакладная этымалогія назвы невядомая, з прычыны чаго існуюць мноства версій, што злучаюць гэтыя назвы з больш старымі тапонімамі і этнонімамі.

## Этымалогія 
Найранейшае згадванне экзоніма «Арменія» датуецца VI стагоддзем да н.э.. У Бехістунскім надпісе на трох мовах персідскі цар Дарый I называе дзяржаву Урарту тапонімам «Арміна» (старажытнаперсідская мова) і «Армінуя» (эламская мова). У старажытнагрэчаскай мове слова «арменоі» (*Αρμένιοι*) з'явілася прыкладна ў гэты ж час: яго каля 476 г. да н.э. ўжыў Гекатэй Мілецкі. Герадот пісаў: «Армяне былі падрыхтаваны як фрыгійцы, быўшы фрыгійскімі асаднікамі». Ксенафан апісаў шмат аспектаў вясковага жыцця старажытных армян і іх гасціннасць, а таксама адзначыў, што мова армян здавалася яму падобнай да персідскай.

## Версіі 
Шэраг версій пра паходжанне экзоніма «Арменія» разглядаецца гісторыкамі, але пераканаўчых довадаў на карысць якой-небудзь версіі дагэтуль не знойдзена. Шэраг версій аспрэчыў у 1946 годзе арменазнавец Нікалас Адонц.

### Ад *Арманы*, *Армынум*, *Эрменен*, *Урмену* ці *Мінні* 
* У пачатку XX стагоддзя армяністы выказалі здагадку, што персідскае «Арміна» і грэчаскае «Арменоі» з'яўляюцца вытворнымі ад асірыйскага тапоніма «Армынум» (*Armanum*) ці «Арманы» (*Armani*). Некаторыя дакументы бронзавага веку Месапатаміі і Старажытнага Егіпта ўтрымваюць гэты тапонім. Найранейшым з гэтых згадванняў з'яўляецца некаторае царства «Армынум» разам з зямлёй Ібла як тэрыторыі, якія прыкладна ў 2250 годзе да н.э. скарыў Нарам-Суэн — гэтыя землі ідэнтыфікуюцца як акадскія селішчы ў сучаснага турэцкага горада Дыярбакыр. Аднак такія гісторыкі, як Уэйн Хоравіц, лічаць, што заваяванай зямлёй была не Арменія, а наваколле сірыйскага Алепа.
* Іншая версія — варыянт «Урмані» ці «Урмену», які сустракаецца нібы ў дакументах эпохі цара Менуа, уладара Урарту.
* У Бібліі згадваецца краіна Мінні, якая часам асацыюецца з гістарычным рэгіёнам Арменіяй (прыкладам, , ). Лічыцца, што Арменія («Хар-мінні») з'яўлялася ўсходняй часткай краіны Мінні, якая межавала з Арарацкім і Аскеназскім царствамі. У асірыйскіх рукапісах сустракаецца назва «Міннаі» ці «Маннаі», якое ставіцца да дзяржавы Манна. Яшчэ адна версія — у клінапісных надпісах «Mannai» азначае частку Гістарычнай Арменіі паміж азёрамі Ван і Урмія.
* Шэраг аўтараў злучаў індаеўрапейскі корань **ar-* са значэннем «збіраць».

### Ад *Хаяса* («Аястан»)
Яшчэ адна версія — пра існаванне племя *арменаў* ці *арманаў* у эпоху Бронзавага веку (, *арменнер*; , *араменнер*), якія нібы жылі на тэрыторыі старажытнай дзяржавы Хаяса. У такім разе «Арменія» класіфікуецца як этнонім, а не тапонім.

## Гістарыяграфічная традыцыя 
У армянскай традыцыі Арам з'яўляецца чалавекам, ад імя якога і ўтварылася назва Арменіі і армян — Арам быў нашчадкам прабацькі армян Айка, сын кабеты па імі Арма і бацька цара Ары Выдатнага (паводле гісторыка Маўсеса Харэнацы. Часам Арам асацыюецца з першым царом Урарту па імі Арама. Энданім «Айк» з грабара (класічнай формы армянскай мовы), паводле гэтай традыцыі ставіцца непасрэдна да самага Айка. Мужчынскія імёны Армен, Арман і жаночае Армінэ — самыя пашыраныя ў армян, а ў персідскай мове таксама ёсць мужчынскае імя Армін.

## Сучасная назва 
Назвы армян і Арменіі ў армянскай мове і мовах суседніх з імі краін:

## Літаратура 
* Horace Abram Rigg, Jr., *A Note on the Names Armânum and Urartu* Journal of the American Oriental Society, Vol. 57, No. 4 (Dec., 1937), pp.&nbsp;416–418.

## Спасылкі 
* Armenian History 
* Alternate Names or Name Variants for Republic of Armenia 
* History of Armenia 

Катэгорыя:Гісторыя Арменіі