Rosarium et Officium Beatae Mariae Virginis

**Rosarium et Officium Beatae Mariae Virginis aliaeque Variae Devotiones Combinatae in Honorem SSmae Trinitatis Augustissimaque Regina Caelo in Cultum** (*Малітвы і службы Багародзіцы Марыі…*) — адно з самых вядомых і прыгожых лацінскамоўных выданняў Беларусі XVII стагоддзя. Гэта зборнік малітваў да Маці Божай, надрукаваны ў Вільні ў 1678—1679 гадах. Асаблівую каштоўнасць «*Разарыум»* мае дзякуючы ілюстрацыям — медзярытам у стылі барока, якія выканаў выбітны гравёр з віленскага кола Аляксандр Тарасевіч (1640—1727).

## Гісторыя стварэння 
Малітоўнікі і імшалы пад назвай «*Rosarium»* або «*Officium»* былі даволі папулярныя ў XVI—XVII ст. Аднак менавіта вакол гэтага выдання ўзнікла мноства легенд. Ягоная выключная рэдкасць, дэфектнасць большасці захаваных асобнікаў, адсутнасць дакладных выходных звестак прывялі да памылак у вызначэнні часу і месца выдання, а таксама парадку яго выпуску. Гэта найбольш раннімі з вядомых твораў майстра, над гэтым цыклам ён працаваў, верагодна з 1672 да 1677 года.

### Біблейскія сюжэты 
Біблейскія сюжэты трактуюцца ў адпаведнасці з ужо прынятымі кананічнымі схемамі. Разам з тым мастак імкнецца да ўласнай трактоўкі сюжэтаў, вобразаў, бачання падзей, напаўняе іх каларытнымі дэталямі. Выразныя ракурсы, дынамічнасць, багатыя і разнастайныя пластычныя рашэнні ўласцівы гэтым кампазіцыям.

Усе выявы невялікія па памерах. Адсюль амаль ювелірная прапрацоўка форм штрыхом пры захаванні яснасці ў суаднясенні планаў. Напрыклад, у сцэне «Пакланенне вешчуноў» мастак падкрэслена супастаўляе, манументальныя, урачыстыя вобразы вешчуноў і пазбаўленыя параднасці фігуры Маці Божай і Святога Іосіфа. Перад гледачом паўстаюць звычайныя людзі, якія крыху ўстрымана ўспрымаюць падзею, адносяцца да яе як да неабходнасці. Асабліва ўражвае вобраз Святога Іосіфа — адкрыты твар, адведзеная ў бок рука, у якой ён трымае зняты капялюш, крыху нахілены рух фігуры, у якім нібыта прасочваецца жаданне разгледзець усю падзею. Гэта свет простых людзей з іх паўсядзённым жыццём і немудрагелістымі пачуццямі.

Rosarium (page 47 crop).jpg|
Rosarium (page 83 crop).jpg|
Дабравешчанне. (з кнігі Rosarium...), 1672-1677 гг..jpg|Дабравешчанне
Тарасевіч Пакланенне вешчуноў.jpg|Пакланенне вешчуноў
Сустрэча Марыі і Лізаветы. (з кнігі Rosarium...), 1672-1677 гг..jpg|Сустрэча Марыі і Лізаветы
Уцёкі ў Егіпет. (з кнігі Rosarium...), 1672-1677 гг..jpg|Уцёкі ў Егіпет

Rosarium (page 34 crop).jpg|
Rosarium (page 35 crop).jpg|
Rosarium (page 36 crop).jpg|
Rosarium (page 37 crop).jpg|
Rosarium (page 38 crop).jpg|
Rosarium (page 61 crop).jpg|
Rosarium (page 62 crop).jpg|
Rosarium (page 63 crop).jpg|
Rosarium (page 64 crop).jpg|
Rosarium (page 64 crop)2.jpg|
Rosarium (Уваскрэсенне).jpg|Уваскрэсенне
Rosarium (page 79 crop).jpg|Унебаўшэсце
Rosarium (page 80 crop).jpg|
Rosarium (page 81 crop).jpg|

### Каляндарны цыкл 
Другую частку складаюць каляндарныя выявы (прысутнічаюць толькі ў лацінскім выданні): 12 невялікіх па памеры кампазіцый, у кожнай з якіх паказаны месяцы года ў адпаведнасці з традыцыйнымі сялянскімі работамі. Практычна ўсе гравюры заснаваны на выкарыстанні ілюстрацый заходнееўрапейскіх выданняў. Гэта пацвярджаюць, напрыклад, характэрныя паўднёванямецкія пейзажы, выгляд тутэйшых утульных гарадкоў, адметнасць некаторых сезонных работ. Нягледзячы на гэта, у многіх выяўленых сцэнах, у абліччы іх удзельнікаў заўважаюцца трапныя мясцовыя назіранні, блізкія да беларускага быту: напрыклад, у кампазіцыях «Чэрвень», дзе сяляне стрыгуць авечак і мыюць воўну, «Кастрычнік», дзе паказаны земляробчыя работы, «Лістапад» са сцэнай нарыхтоўкі дроў. У кожную сцэну мастак уключае сімвалічныя выявы сузор’яў, адпаведныя месяцам, суправаджае іх подпісамі.

Januaris, Aleksander Tarasowicz.JPG|Студзень
Februaris, Aleksander Tarasowicz.JPG|Люты
Martius, Aleksander Tarasowicz.jpg|Сакавік
Aprilis, Aleksander Tarasowicz.jpg|Красавік
Majus, Aleksander Tarasowicz.jpg|Май
Junius, Aleksander Tarasowicz.jpg|Чэрвень
Julius, Аleksander Tarasowicz.jpg|Ліпень
Augustus, Aleksander Tarasowicz.jpg|Жнівень
September, Aleksander Tarasowicz.jpg|Верасень
Oktober, Aleksander Tarasowicz.jpg|Кастрычнік
Nowember, Aleksander Tarasowicz.jpg|Лістапад
December, Aleksander Tarasowicz.JPG|Снежань

## Вядомыя асобнікі 
Сёння вядомыя восем асобнікаў малітоўніка ў Польшчы (6 лацінскіх і 2 польскіх), а таксама асобнікі ў Санкт-Пецярбургу, Вільнюсе і два лацінскія ў Нацыянальнай бібліятэцы Беларусі ў Мінску. Асаблівасцямі асобнікаў Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі з’яўляецца тое, што ў іх адсутнічае дванаццатая гравюра — «Нараджэнне Хрыста», а гравюра «Дабравешчанне» паўтараецца тройчы.

Адзін з беларускіх асобнікаў «*Разарыума*» паходзіць з бібліятэкі вядомага шляхецкага роду Слізняў у маёнтку Дзявяткавічы Слонімскага павета. Гэта пацвярджаецца запісамі ў рукапісным каталогу бібліятэкі, які таксама захоўваецца ў Нацыянальнай бібліятэцы.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* *Лазука Б. А.* Гісторыя беларускага мастацтва (у двух тамах). Том 1 — Мн.: Беларусь, 2007.
* *Шматаў В. Ф.* Беларуская кніжная гравюра XVI—XVIII стагоддзяў — Мн.: Навука і тэхніка, 1984.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Кнігі XVII стагоддзя
Катэгорыя:Беларускія старадрукі
Катэгорыя:Графіка Беларусі
Катэгорыя:Кнігі на лацінскай мове
Катэгорыя:Аляксандр Тарасевіч