open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Малібу

**Малібу** () — горад у ЗША,  размешчаны на захадзе акругі Лос-Анджэлес, штат Каліфорнія. Малібу ўяўляе сабой адрэзак ціхаакіянскага ўзбярэжжа даўжынёй 43 кіламетры, і вядомы сваім цёплым кліматам, пясчанымі пляжамі, а таксама тым, што з'яўляецца месцам жыхарства шматлікіх галівудскіх зорак.

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Колбі Кэйлат

Катэгорыя:Гарады Каліфорніі

Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1991 годзе
Місуры

**Місуры** ():
* Місуры — індзейскі народ
* Плато Місуры
* Рака Місуры ў ЗША
* Штат Місуры — штат на Сярэднім Захадзе ЗША, 24-ы штат у складзе федэрацыі.
* Вёска Місуры ў Беларусі
* USS Missouri (BB-63) — амерыканскі лінкор
Dell

**Dell** — амерыканская карпарацыя, адна з найбуйнейшых кампаній у вобласці вытворчасці камп’ютараў. Штаб-кватэра знаходзіцца ў горадзе Раунд-Рок (Тэхас, ЗША).

Заснавальнік, старшыня савету дырэктароў і галоўны кіруючы кампаніі — Майкл Дэл.

## Гісторыя 
left|thumb|Майкл Дэл — заснавальнік кампаніі

Заснована Майклам Дэлам у 1984 годзе ў горадзе Осцін (Тэхас) як *PC Limited*, з 1988 — *Dell Computer*, пасля 2003 — *Dell, Inc*.

У 1987 годзе выйшла на рынак Еўропы, у 1994 — на рынак Азіяцка-Тыхаакіянскага рэгіёна. У 2005 годзе Fortune назваў Dell «кампаніяй, якая вызывае найбольшае захапленне ў ЗША».

## Дзейнасць 
Dell распрацоўвае, вытварае, прадае і абслугоўвае шырокі набор мадэлей персанальных камп’ютараў, ноўтбукаў, сервераў, прыстасаванняў захавання даных, сеткавага абсталявання і іншага апаратнага забеспячэння.

51% даходу кампаніі ў 2008 годзе атрымана на амерыканскім рынку.

### Стратэгія 

«Мая кампанія — гэта відавочны доказ таго, што можна ўбачыць і здабыць прыбытак з такіх магчымасцей, якія вашыя канкурэнты проста адмаўляюцца бачыць, улічваючы іх неажыццявімымі. Каб думаць не так, як усе, зусім не абавязкова быць гэніем, празорцам ці нават дыпламаваным спецыялістам. Усё, што патрабуецца, гэта мара, а яшчэ жорсткая структура, якая будзе служыць рукамі для ажыццяўлення гэтай мары»
Майкл Дэл

Пачатковы капітал бізнесу Майкла Дэла склаў $1000.

Асноўная бізнес-стратэгія кампаніі — у «асаблівай мадэлі непасрэдных продажаў». Тавар рэалізуецца непасрэдна пакупніку, мінуя пасрэднікаў. На пачатковым этапе прадукцыя прасоўваецца з выкарыстаннем каталогаў і ўсялякіх спосабаў рэкламы, заказы прымаюцца па телефоне. Упершыню ў галіне ўведзена ідэя продажу праз Інтэрнэт.

Пры арганізацыі бізнесу Дэл прытрымліваецца трох прынцыпаў:
# «Ніколі не прадавай праз пасрэднікаў»
# «Забудзь на складскія запасы»
# «Кліенту — максімум павагі»

Катэгорыя:Кампаніі паводле алфавіта
Катэгорыя:ІТ-кампаніі ЗША
Дзяржаўны літаратурна-мемарыяльны музей Якуба Коласа

**Дзяржаўны літаратурна-мемарыяльны музей Якуба Коласа** — літаратурны і мемарыяльны музей, прысвечаны жыццю, творчасці і грамадскай дзейнасці Якуба Коласа.

Музей быў створаны паводле пастановы ЦК КПБ і Савета Міністраў БССР ад 16 жніўня 1956 г. і быў афіцыйна адчынены 4 снежня 1959 г. у доме, у якім ён правёў апошнія гады свайго жыцця. Першым дырэктарам музея быў Даніла Міцкевіч.

Маючы ў экспазыцыі 10 заляў, у дзвюх з якіх захаваныя прыжыццёвыя інтэр’еры рабочага кабінету і спальні, плошча экспазыцыі дасягае 319 кв. м., а экспазыцыйная плошча ландшафтнай зоны сядзібы — 0,44 га.

Мінск. Дзяржаўны літаратурна-мемарыяльны музей Якуба Коласа (01).jpg
Мінск. Дзяржаўны літаратурна-мемарыяльны музей Якуба Коласа (02).jpg
Мінск. Дзяржаўны літаратурна-мемарыяльны музей Якуба Коласа (05).jpg

## Дырэктары музея 
* Даніла Міцкевіч (1956—1980)
* Зінаіда Камароўская (1987—2019)
* Аляксандр Храмы (2019—2021)
* Ірына Мацяс(2022—2025)

## Літаратура 
* Жыгоцкі М. Тут нават рэха памятае яго словы / / Мінская праўда. — 1996. — 21 сак.
* Жигоцкий Н. В домике под соснами / / Во славу Родины. — 1999. — 18 мая.
* Жыгоцкі М. Тут шэпчуць сосны і бярозы / / Маладосць. — 1999. — № 11. — С. 226—233.
* Жыгоцкі М. У доміку пад хвоямі / / Голас Радзімы. — 1999. — 26 жн.
* Зайцава Г. Сыноўняя вернасць / / Голас Радзімы. — 1994. — 8 снеж.
* Камароўская З.Гасцінны дом песняра / / Кнігарня. — 1994. — 16-30 лістап.
* Камароўская З.Крыніца памяці: Літ. музею Я.Коласа — 35 гадоў / / ЛіМ. — 1994. — 18 лістап.
* Камароўская З. М. «Песняй вітаю я вас…»: Музею Я.Коласа — 40 / / Роднае слова. — 1999. — № 11. — С. 180—189.
* Камароўская З. М. Праблемы захавання і рацыянальнага выкарыстання Коласаўскіх мемарыяльных сядзібаў у сучасных умовах гаспадарання / /Каласавіны: Матэрыялы навук.-канф. — Мн., 1999. — С. 119—122.
* Кобрын У. Дом народнага песняра / / Мінская праўда. — 1994. — 22 лістап.
* Коласа Якуба дзяржаўны літаратурна-мемарыяльны музей / / Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. — Мн., 1997. — Т. 4. — С. 227.
* Курбека I. На паклон да песняра / / Белая Русь. — 1994. — 16 дек.
* Курбека I. Мой родны кут…: Да 40-годдзя Літ. музея Я. Коласа / / Культура. — 1999. — 11-17 снеж. (№ 44-45)
* Лашкевіч В. Музейная арыфметыка / / Чырвоная змена. — 1997. — 8 мая.
* Літаратурны музей Якуба Коласа / Склад. З. Н. Камароўская. Фота В. В. Зенько, А. І. Талочка. — Мн.: Полымя, 1989. — [14] с.
* Літаратурны музей Я.Коласа = Литературный музей Якуба Коласа / Аўт. тэксту і склад. М. І. Пратасевіч. — Мн.: Беларусь, 1981. — [31] с.
* Тумас Г. Родны бераг песняра / Беларус. добраахвотнае т-ва аховы помнікаў гісторыі і культуры. — Мн.: Полымя, 1982. — [30] с.

Катэгорыя:Музеі Мінска
Катэгорыя:З’явіліся ў 1959 годзе
Катэгорыя:1959 год у Мінску
Катэгорыя:Акадэмічная вуліца (Мінск)
Катэгорыя:Якуб Колас
Лямант (жанр)

**Лямант** ( — плач) — жанр старажытнай беларускай літаратуры, празаічны або вершаваны твор элегічнага, панегірычна-дыдактычнага характару, напісаны з выпадку смерці якой-небудзь значнай асобы, а таксама вялікага асабістага ці грамадскага няшчасця. У ляманце нярэдка закраналіся важныя сацыяльна-палітычныя і нацыянальныя праблемы часу, выказваліся надзённыя думкі і імкненні, яны мелі выразную выхаваўча-асветную накіраванасць і выконвалі значную ідэйна-публіцыстычную ролю ў жыцці беларускага грамадства эпохі феадалізму. Вытокі жанру ў народных галашэннях-плачах, антычных жалобных песнях-трэнасах, пахавальных прамовах. З імі генетычна звязаны і блізкія паводле агульнага настрою, накіраванасці і прызначэння эпітафіі і некралогі.

Найбольш ранні твор гэтага жанру, напісаны на Беларусі, — ананімная вершаваная паэма на польскай мове «Лямант на смерць Рыгора Осціка» (каля 1580 г.), найбольш выдатныя — «Трэнас» М. Сматрыцкага (1610), які пераклікаецца з біблейскім «Плачам Ераміі», ананімны «Лямант на смерць Лявона Карповіча» (1620). Панегірычна-дыдактычныя ляманты нагадваюць і пахавальныя прамовы-некралогі «Казанне на пахаванне князя В. Галіцына» Лявонція Карповіча (1619) і «Казанье на честный погреб… Леонтия Карповича» Сматрыцкага (1620). Як мастацкі прыём (плач Багародзіцы) надзвычай удала і ярка выкарыстаны ў перакладной аповесці «Страсці Хрыстовы».

## Літаратура 
* Чамярыцкі, В. Лямант / Вячаслаў Чамярыцкі // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя: У 2 т. Т. 2: Кадэцкі корпус — Яцкевіч / Рэдкал: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; Маст. З. Э. Герасімовіч. — 2-е выданне. — Мн.: БелЭн, 2007. — 792 с.: іл. — С. 236. — ISBN 978-985-11-0394-8.

Катэгорыя:Літаратурныя жанры
Яўгенія Алегаўна Канаева

**Яўгенія Алегаўна Канаева** (, нар. ) — расійская гімнастка, двухразовая алімпійская чэмпіёнка.

Яўгенія Канаева — уладальніца сямнаццаці залатых медалёў чэмпіянатаў свету.

## Выступленні на Алімпіядах 
## Літаратура 
* Выкарыстаны матэрыялы сайта Міжнароднай федэрацыі гімнастыкі

## Спасылкі 
* Профіль FIG
* БелаПАН — Расійская гімнастка Яўгенія Канаева: Вельмі люблю выступаць у Мінску — тут выдатныя ўмовы і цудоўныя гледачы 
* Яўгенія Алегаўна Канаева — Модныя ножкі

Катэгорыя:Гімнасты (мастацкая гімнастыка) Расіі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёнкі па мастацкай гімнастыцы
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Расіі
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2008 года
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2012 года
Катэгорыя:Гімнасты на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 года
Катэгорыя:Гімнасты на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 года
Юліян Міхайлавіч Гронскі

**Юліян Міхайлавіч Гронскі** (, в. Чапялі, Ковенская губерня, цяпер Літва — пасля 1939) — каталіцкі царкоўны дзеяч. Быў адміністратарам Апостальскага вікарыята Заходняй Сібіры.

## Біяграфія 
Скончыў Мітрапалітальную духоўную семінарыю ў Пецярбургу. У 1903 прыняў сакрамент пасвячэння.

У 1906 выконваў абавязкі адміністратара талочынскай парафіі ў Аршанскім дэканаце. 3 11 красавіка 1906 па чэрвень 1909 працаваў у чачэрскай парафіі. У 1911-12 — рэзідэнт у парафіі Св. Альберта ў Рызе, а пазней (1912-15) — вікарый у рыжскай парафіі Маці Божай Балеснай. 3 1915 па 1917 служыў на пасадзе ваеннага капелана пры штабе 5-й рускай арміі. У 1917 стаў рэзідэнтам пры капліцы ў вёсцы Рэмні Віцебскага дэканата. У наступным годзе быў прызначаны архібіскупам Э. Ропам пробашчам іркуцкай парафіі (у 1917 у ёй налічвалася 5 тыс. вернікаў).

3-за перашкодаў, звязаных з грамадзянскай вайной, прыбыў у Іркуцк толькі ў 1920 годзе. Неўзабаве пераехаў у Томск, дзе не было душпастыра (у 1917 у томскай парафіі налічвалася 10 тыс. католікаў). У 1923 пераехаў у Андрэеўскі пасёлак каля Томска, дзе была каталіцкая капліца. Пасля зноў пераехаў у Томск і 1 лістапада 1926 стаў адміністратарам Апостальскага вікарыята Заходняй Сібіры. За ім быў устаноўлены нагляд ДПУ. Пад канец 1920-х г. ДПУ зрабіла амаль немагчымым выконванне кс. Гронскім душпастырскай працы па-за межамі Томска і яго ваколіц. У лютым 1929 кс. Гронскі выязджаў з Томска ў Беластоцкі пасёлак, дзе была капліца, і 2 лютага благаславіў у ёй шлюбы мясцовых католікаў.

Арыштаваны 25 красавіка 1931 у сваёй томскай кватэры ўпаўнаважаным томскага АДПУ Раманавым. Разам з ім былі арыштаваны некалькі чалавек з мясцовай «дваццаткі» (касцёльнага камітэта). Таксама былі праведзены арышты ў іншых населеных пунктах, куды наведваўся кс. Гронскі: у Барнауле, Омску, Новасібірску, Андрэеўскім пасёлку, Беластоцкім пасёлку. Ксёндз Гронскі быў абвінавачаны ў контррэвалюцыйнай дзейнасці, шпіянажы на карысць Польшчы, варожай агітацыі і захоўванні золата. Пасля следства, якое цягнулася амаль год, 7 сакавіка 1932 ён быў асуджаны на 10 гадоў лагера і 1 верасня гэтага ж года дастаўлены на Салаўкі. Быў вызвалены дзякуючы намаганням літоўскіх уладаў і 22 студзеня 1933 пакінуў СССР.

У пачатку 1934 знаходзіўся ў Рыме, адкуль вярнуўся ў Літву. У 1936-39 працаваў у Ковенскай дыяцэзіі душпастырам з правамі пробашча ў мясцовасці Панатарай Жайменскага дэканата, дзе існаваў філіял сясішкінскай парафіі. Быў віцэ-дэканам у Кракесе.

## Літаратура 
* Васькоў У. Католікі на абшарах Панізоўя і Севершчыны: Гісторыя Гомельскага дэканата. — Мн., 2011. ISBN 978-985-6825-62-0
* Dzwonkowski R. Losy duchowieństwa katolickiego w ZSSR, 1917-1939: Martyrologium. — Lublin, 1998.

Катэгорыя:Постаці беларускага каталіцтва
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Ковенскай губерні
Ноўтбук

**Ноўтбук** ( — нататнік), або **лэптоп** — партатыўны персанальны камп’ютар, у корпусе якога аб’яднаны тыповыя кампаненты ПК, уключаючы дысплей, клавіятуру і прыладу ўказання (звычайна сенсарная панэль, ці тачпад) і акумулятарныя батарэі. Ноўтбукі маюць невялікі памер, вагу. Час аўтаномнай працы ноўтбука звычайна складае ад 1 да 15 гадзін.

## Гісторыя 
Ідэю стварэння партатыўнай вылічальнай машыны «памерам з нататнік, які мае плоскі манітор і можа падключацца да сетак без правадоў»
вылучыў начальнік даследчай лабараторыі фірмы Xerox Алан Кей у 1968 г.

У 1979 годзе па заказе NASA Вільям Могрыдж (кампанія Grid Systems) стварыў першы ў свеце ноўтбук Grid Compass (аператыўная памяць аб'ёмам 340 КБ, працэсар Intel 8086 с тактавай частатой 8 МГц). Гэты ноўтбук выкарыстоўваўся ў праграме Space Shuttle.

Першая агульнаграмадзянская мадэль Osborne 1 (маса 11 кг, аператыўная памяць 64 Кб, працэсар Zilog Z80A с тактавай частатой 4 МГц, два дыскавода 5,25 цалі, тры порты, у тым ліку для далучэння мадэма, манахромны дысплей 8,75х6,6 см, які мясціў 24 радкі по 52 сімвала; 69 клавіш) была створана вынаходцам Адамам Озбарнам (Adam Osborne) у 1981 годзе і каштавала $1795. З-за маркетынгавай памылкі (аб пачатку продажаў наступнай мадэлі Osborne Vixen было абвешчана задоўга да паступлення машын у рэалізацыю, што негатыўна сказалася на продажах першай мадэлі Osborne 1) кампанія згалела.

У 1982 годзе кампанія Compaq паспяхова прадставіла IBM PC-сумяшчальны партатыўны камп’ютар на базе працэсара Intel 8080. З 1983 г. шмат вытворцаў камп’ютарнай тэхнікі ўжо мелі ўласную лінейку ноўтбукаў. У 1984 годзе фірма Apple выпусціла першы ноўтбук з LCD. У 1986 г. IBM прэзентавала першую «трансфармавальную» мадэль ноўтбука на базе працэсара Intel (маса 5,4 кг, дыскавод 3,5 цалі) коштам $3500.

У 1990 г. кампанія Intel прэзентавала першы спецыялізаваны працэсар для мабільных ПК — Intel386 SL. Таксама была прапанавана тэхналогія зніжэння напругі сілкавання, якая павялічвала тэрмін службы батарэй.

## Вытворцы 
Ноўтбукі выпускаюцца вялікай колькасцю кампаній. Сярод іх Acer, Apple, ASUS, Dell, Fujitsu, Gateway, HCL, Hewlett-Packard, Lenovo, LG, MSI, Panasonic, Samsung, Sony, Toshiba і іншыя. Таксама яны выпускаюцца (збіраюцца) кампаніямі, якія дзейнічаюць на рынках асобных краін (напрыклад, у Расіі існуюць брэнды RoverBook і IR). Але непасрэдна вытворчасцю ноўтбукаў займаюцца значна менш кампаній.

## Спасылкі 
*
Белае (возера, Расонскі раён, басейн Свольны, каля вёскі Дабраплёсы)

**Бе́лае** — возера ў Беларусі, у Расонскім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Свольна за 22 км на паўночны захад ад гарадскога пасёлка Расоны на мяжы з Верхнядзвінскім раёнам.

## Гідраграфія 
Плошча паверхні возера 1,17 км². Даўжыня 1,42 км, найбольшая шырыня 1,2 км. Найбольшая глыбіня дасягае 6,6 м.Катлавіна Белага возера складанага тыпу, круглаватая. Схілы катлавіны пясчаныя, стромкія на поўначы і спадзістыя на поўдні і ўсходзе. Берагі возера пясчаныя, у паўднёвай частцы высокія. Даўжыня берагавой лініі складае 4,2 км. Дно да глыбіні 2 м пясчанае, глыбей — глеістае. На глыбінях больш за 3 м дно выслана слоем сапрапелю таўшчынёй да 10 метраў. Возера слабапраточнае. Выцякае ручай у раку Свольна.

## Экалогія 
Празрыстасць вады да дна. Возера зарастае ўздоўж берагоў.

У возеры водзяцца шчупак, лешч, лінь, акунь, плотка і іншыя віды рыб.

## Над возерам 
На беразе возера каля вёскі Дабраплёсы размешчана паляўніча-рыбалоўчая база паляўнічай гаспадаркі «Чырвоны Бор».

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Азёры Расонскага раёна
Катэгорыя:Басейн Свольны
Рымская літаратура

**Рымская літаратура**, г.зн. літаратура старажытнага Рыма, развівалася пад значным уплывам старажытнай Грэцыі і істотна паўплывала ў сваю чаргу на пазнейшыя еўрапейскія літаратуры.

## Раннія аўтары
Гісторыя вядомай нам рымскай літаратуры пачынаецца ў сярэдзіне 3 ст. да н.э. У гэты час Лівій Андронік, грэк з паходжання, пераклаў Гамераву Адысею сатурнавым вершам, а таксама стварыў шэраг лацінскіх трагедый і камедый на грэцкі ўзор (магчыма, ізноў жа перакладаў з грэцкіх арыгіналаў). Першая пастаноўка адбылася ў 240 да н.э. У канцы таго ж стагоддзя Гней Невій стварыў арыгінальны лацінскі эпічны твор, паэму аб Першай Пунічнай вайне, таксама сатурнавым вершам.  У драматычных творах Невій выкарыстоўваў як грэцкія, так і рымскія сюжэты. 

У пачатку 2 ст. да н.э. Квінт Эній адаптаваў для сваіх «Аналаў» грэцкі дактылічны гекзаметр, які стаў з гэтага часу асноўным памерам лацінскай эпічнай паэзіі. Плаўт (каля 254–184 да н.э.), Цэцылій Стацый (каля 220–160 да н.э.) і Тэрэнцый (195/185–159 да н.э.) ствараюць класічныя камедыі па Афінскіх узорах. Катон Старэйшы піша трактат аб сельскай гаспадарцы (160 да н.э.)

Закрывае перыяд ранняй рымскай літаратуры паэт Гай Луцылій (160я-103/2 на н.э.), які ўвёў у рымскую паэзію тэмы штодзённасці.

## Залаты век
thumb|left|Цыцэрон, адзін з найбольш плодных і найбольш чытаных рымскіх аўтараў.
Залатым векам рымскай літаратуры называюць перыяд ад 81 да н.э. да 17 н.э. — ад першай прамовы Цыцэрона да смерці Авідзія.

### Позняя рэспубліка
Сярод прозы гэтага перыяду вылучаюцца працы Цыцэрона і Юлія Цэзара. У паэзіі значнае месца займаюць Лукрэцый, аўтар працы «Аб прыродзе рэчаў», і натхнёныя эліністычнымі ўзорамі паэты-неатэрыкі (сярод іх — Гай Валерый Катул, Гай Гельвій Цына, Гай Ліцыній Кальв).

### Часы Актавіяна Аўгуста
Імператар Актавіян Аўгуст цікавіўся літаратурай і спрыяў паэтам; яшчэ ў большай ступені апекаваўся літаратарамі яго сябар і паплечнік Гай Цыльній Мецэнат, чыё імя зрабілася назоўным.

У гэты перыяд Вергілій стварае эпас «Энеіда»; эпічную паэзію піша таксама Варый, ад чыіх твораў захаваліся толькі фрагменты. Гарацый давяршае пачаты неатэрыкамі перанос грэцкіх мелічных памераў у рымскую паэзію. Элегічныя паэты (між імі Авідзій, Тыбул і Праперцый) удасканальваюць элегічны двуверш.

Гісторык Ціт Лівій стварае шматтамовую гісторыю Рыма.

## Імперскі перыяд
У часы Нерона філосаф Сенека склаў шэраг дыялогаў і лістоў аб пытаннях маралі. Каля 60 н.э. з'явіўся адзін з найвядомейшых твораў лацінскай прозы — Сатырыкон Петронія Арбітра. Пры дынастыі Флавіяў і наступных імператарах пісалі эпічныя паэты Гай Валерый Флак і Сілій Італік, аўтар сатыр Ювенал, эпіграматыст Марцыял.

У пачатку 1 ст. н.э. працавалі гісторыкі Тацыт і Светоній, а ў другой палове стагоддзя з'явіліся «Атычныя ночы» (*Noctes Atticae*) Аўла Гелія і «Метамарфозы» (*Metamorphoses*) Апулея, вядомыя таксама пад назваю «Залаты асёл». 

На зыходзе антычнасці пішуць значныя хрысціянскія аўтары Аўгусцін Гіпонскі, Амвросій Медыяланскі, Іеранім Стрыдонскі, Баэцый, Прудэнцый і інш.

## Літаратура 
* Антычная літаратура ў беларускіх перакладах. Старажытны Рым: Хрэстаматыя. Гродна, 2003.
Лямант на смерць Лявона Карповіча

**«Лямант на смерць Лявона Карповіча»**, *Лямент у света убогих на жалосное преставление святобливого... отца Леонтия Карповича* — твор беларускай літаратуры XVII ст., паэма, напісаная невядомым аўтарам і апублікаваная Віленскай брацкай друкарняй у канцы 1620 г. 

Прысвечана памяці царкоўна-рэлігійнага дзеяча і пісьменніка-палеміста эпохі контррэфармацыі Лявонція Карповіча. Складаецца з «ляманту»-плачу па нябожчыку і маналога-суцяшэння ад імя Лявонція праваслаўнаму насельніцтву Вільні, дзе ён жыў і працаваў. Твор элегічна-панегірычны. Аплакванне смерці Лявонція перарастае ў паэме на ўслаўленне яго як чалавека высокіх маральных якасцей, дзейнага, мужнага і самаахвярнага змагара за веру сваіх продкаў. Аўтар падае вобраз галоўнага героя ў духу жыційнай літаратуры і ўзнімае яго да ўзроўню ідэальнага хрысціянскага святога. Заключная частка «Ляманту» мае выразны публіцыстычна-дыдактычны характар: паэт ад імя нябожчыка заклікае жыць сумленна і высакародна, свята берагчы нацыянальна-рэлігійныя традыцыі свайго народа. Паводле агульнай накіраванасці паэма была вельмі надзённай, сугучнай часу — перыяду цяжкай барацьбы беларускага народа з феадальна-каталіцкай рэакцыяй, што набліжае яе да твораў палемічнай літаратуры. Твор вызначаецца глыбокай эмацыянальнасцю і пранікнённым лірызмам, яркай, паэтычнай-вобразнай мовай. Яму ўласцівы некаторыя рысы барока: кантрастнасць (спалучэнне ўзвышанага і будзённага, кніжнага стылю з жывой беларускай мовай), вобразы антычнай і біблейскай міфалогіі, тыпова барочныя эпітэты, метафары і параўнанні. Напісана 13-складовым сілабічным вершам з выразнай тэндэнцыяй да танізацыі, якая выяўляецца ў прыкметнай харэічнай яго аснове.

## Літаратура 
* Тэкст паэмы
* Чамярыцкі, В. «Лямант на смерць Лявона Карповіча» / Вячаслаў Чамярыцкі // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя: У 2 т. Т. 2: Кадэцкі корпус — Яцкевіч / Рэдкал: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; Маст. З. Э. Герасімовіч. — 2-е выданне. — Мн.: БелЭн, 2007. — 792 с.: іл. — С. 236 — 237. — ISBN 978-985-11-0394-8.

Катэгорыя:Літаратурныя творы на старабеларускай мове
Катэгорыя:Літаратура XVII стагоддзя
Катэгорыя:Паэмы
Катэгорыя:Кнігі 1620  года
Катэгорыя:Віленская брацкая друкарня
Скачкі на батуце

**Скачкі на батуце** — высокія падскокі на спартыўным батуце з пераваротамі і вярчэннем. Від спорту з элементамі акрабатыкі.

Батут — плеценая сетка даўжынёю 3,6—4,3 м; шырынёй 1,8—2,15 м, замацаваная на раме, вышыня 0,95—1,05 м.

Віды спаборніцтваў: індывідуальныя, па сінхронных скачках (2 спартсмены) і камандныя. Кожны від складаецца з абавязковай і адвольнай праграм, якія ўключаюць па 10 элементаў.

Да 1940-х г. скачкі на батуце выкарыстоўваліся як сродак трэніроўкі спартсменаў, пілотаў і парашутыстаў, уваходзілі ў цыркавыя праграмы. Спартыўныя спаборніцтвы праводзяцца з 1947 (ЗША). Міжнародная федэрацыя батута створана і праведзены першы чэмпіянат свету ў 1964. Чэмпіянаты Еўропы праводзяцца з 1970. У праграме Алімпійскіх гульняў з 2000.

Найбольш пашыраны ў Вялікабрытаніі, Германіі, ЗША, Швейцарыі і інш. Першым у гісторыі віда спорту двукразовым алімпійскім чэмпіёнам стаў Іван Літвіновіч.

## Літаратура 
* 
 
## Спасылкі 
* Сайт міжнароднай федэрацыі гімнастыкі, раздзел скачкоў на батуце 
* Сайт Еўрапейскага саюза гімнастычных федэрацый, раздзел скачкоў на батуце
* Маленькі "Нехачуха", які стаў пераможцам // "Звязда", 25 лістапада 2014.

Катэгорыя:Алімпійскія віды спорту
Белае (возера, Бешанковіцкі раён, басейн Чарнагосніцы)

**Бе́лае возера** — возера ў Бешанковіцкім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Чарнагосніца за 16 км на ўсход ад гарадскога пасёлка Бешанковічы.

Плошча паверхні возера 1,49 км², даўжыня 6,17 км, найбольшая шырыня о,53 км. Найбольшая глыбіня возера дасягае 12,4 м.
Катлавіна возера моцна выцягнутая з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход. Схілы катлавіны на ўсходзе вышынёй да 3 метраў, на захадзе да 20 метраў, стромкія. Берагі зліваюцца са схіламі катлавіны, у паўночнай і паўднёвай частках забалочаныя. Дно да глыбіні 4 м пясчанае, глыбей — глеістае.Расліннасць распаўсюджана да глыбіні 4 м. У возера ўпадаюць ручаі і выцякае ручай у Астровенскае возера. Плошча вадазбору складае каля 13 км².

Каля возера знаходзяцца вёскі Гарадзец, Забелле, Малыя Паўлавічы.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Белае возера 

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Бешанковіцкага раёна
Алан Рамзей

**Алан Рамзей (Рэмзэй)** (;  — ) — шатландскі мастак. Адзін з лідараў брытанскага партрэта XVIII&nbsp;ст.

## Біяграфічныя звесткі 
А. Рэмзэй атрымаў бліскучую адукацыю на радзіме, калі займаўся ў Акадэміі Святога Лукі ў Эдынбургу ў лонданскага жывапісца Ганса Хюсцінга і ў Італіі ў 1736—37.

## Творчасць 
Творы А. Рэмзэя, такія, як «Партрэт Вальтэра» (1766—77), «Партрэт Эмілі графіні Кілдэр» (1765), вызначаюцца завершанасцю кампазіцыйнага вырашэння, дакладнасцю малюнка, стрыманасцю каларыстычнай пабудовы. Аднак самае галоўнае — гэта складаныя характарыстыкі, якія дае мастак сваім героям. Іх нельга вызначыць адной-дзвюма рысамі. Тонкі, заснаваны на нюансавых адносінах жывапіс партрэтаў спалучаецца з не менш багатай трактоўкай унутранага свету герояў, глыбокім пранікненнем у псіхалогію асобы, яе настроі.

## Літаратура 
* Лазука Б. Гісторыя сусветнага мастацтва. XVII — XVIII стагоддзі / Б.А.Лазука. — Мн.: Беларусь, 2010. ISBN 978-985-01-0899-9
* *A Dialogue on Taste* 1762; (Kessinger Publishing 2009) ISBN 978-1104592127

## Спасылкі 
* Works in the National Galleries of Scotland 
* Nigel Warburton on the significance of two portraits of Hume and Rousseau
* Art "4" "2"-Day  - Collection of Short Biographies
* Web Gallery of Art - more examples of Ramsay's work

Катэгорыя:Мастакі Вялікабрытаніі
Хлопчык у блакітным

**«Блакітны хлопчык»** (, таксама перакладаецца як **«Хлопчык у блакітным»**) — партрэт англійскага жывапісца Томаса Гейнсбара, напісаны ў 1770 годзе.

## Апісанне 
Для партрэта мастаку пазіраваў Джонатан Батл, сын гандляра скабянымі таварамі, якога Гейнсбара наўмысна прыбраў у блакітны атласны касцюм арыстакрата. Касцюм Джонатана Батла быў падабраны па модзе таго часу. Блакітны колер, узбагачаны тонкай гульнёй рэфлексаў, стварае маляўнічую сімфонію ў кантрасце з іншымі колерамі палітры. Спакойная і нязмушаная пастава пазбаўлена афектацыі, Гейнсбара надаў твару хлопчыка жывы выраз.

Партрэту ўласцівы галоўны прыём Гейнсбара — растварэнне аднаго колеру ў іншым пры дапамозе асобных мазкоў іншага тону, украпаных у каляровую паверхню прадметаў.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Карціны Томаса Гейнсбара
Томас Гейнсбара

**Томас Гейнсбара** (;  — ) — англійскі мастак. Адзін з лідараў англійскага партрэта XVIII ст.

## Творчасць 
Раннія пейзажы і партрэты адрозніваюцца непасрэднасцю ўспрыняцця натуры, крыху наіўным паэтычным зачараваннем («Партрэт Роберта Эндруса з жонкай»,1748-49). Сталы стыль склаўся пад уплывам А. ван Дэйка і А. Вато, характарызуецца адухоўленай трапяткой узнёсласцю ў перадачы найтанчэйшых душэўных пачуццяў.

Т. Гейнсбара свядома абыходзіў у сваіх творах складаныя кампазіцыйныя і сюжэтныя пабудовы. Яго партрэты прывабліваюць непасрэднасцю бачання мадэлі, тонкімі колеравымі спалучэннямі. Галоўнай яго стыхіяй быў колер, ім мастак перадаваў важныя рысы характару мадэлі, тонкія адценні яе душэўнага стану. Партрэты Т. Гейнсбара не ўтрымліваюць узнёслага пафасу грамадзянскіх пачуццяў. Яго героі летуценныя і лірычныя, пагружаныя ў роздум. Менавіта так паказаны муж і жонка Халет (1785), місіс Грэм (1777), Сара Сіданс (1783—85), Джанатан Батл («Хлопчык у блакітным», 1770).

Ствараў парныя і сямейныя партрэты на фоне ідылічнага ландшафту. Мастак тонка перадае духоўную і інтымную блізкасць людзей («Дочкі мастака», каля 1759; «Ранішняя прагулка», 1785). Вельмі лірычныя вобразы сялянскіх дзяцей («Сялянскія дзеці», 1787).

Мастак з вялікай увагай адносіўся да пейзажу, элементы якога часта станавіліся важнейшым сродкам характарыстыкі партрэтуемых. Але вядомы і самастойныя пейзажныя творы Т. Гейнсбара. Гэта прыгожыя, напоўненыя спакоем вясковыя куткі з сажалкамі і рэчкамі, купамі дрэў, статкамі кароў («Карнадскі лес», «Вадапой», «Павозка», 1760—70-ыя).

## Карціны 
* «Карнадскі лес» (1748, Нацыянальная галерэя, Лондан)
* «Ранішняя прагулка»
* «Партрэт Роберта Эндруса з жонкай»
* «Хлопчык у блакітным» (1770)
* «Партрэт караля Георга III» (1780)
* «Дама ў блакітным» (каля 1770, Дзяржаўны Эрмітаж, Санкт-Пецярбург)

## Літаратура 
* Лазука Б. Гісторыя сусветнага мастацтва. XVII—XVIII стагоддзі / Б. А. Лазука. — Мн.: Беларусь, 2010. ISBN 978-985-01-0899-9
* Кашкурэвіч А. Гейнсбара // БЭ ў 18 т. Т. 5. — Мн.: БелЭн, 1997.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Члены Каралеўскай акадэміі мастацтваў
Катэгорыя:Памерлі ад раку гартані
Катэгорыя:Мастакі-партрэтысты Вялікабрытаніі
*
Катэгорыя:Мастакі Вялікабрытаніі
Белы куб

[thumb|«Белы куб», [Хакні, Лондан]]
**Белы куб** (англ. «White Cube») — выставачная канцэпцыя, паводле якой аб'екты мастацтва выстаўляюцца ў белай прасторы. З 20-х гадоў XX стагоддзі прынята прадстаўляць прадметы мастацтва, асабліва сучаснага, на белым фоне, для таго каб архітэктура выстаўкі не засланяла сабой твор мастацтва і каб пазбегнуць якога-небудзь узаемадзеяння паміж архітэктурай і творам мастацтва. У апошнія гады канцэпцыя, аднак, падвяргаецца крытыцы, паколькі шматлікія музейныя і выставачныя архітэктары лічаць, што мастацтва ў белай прасторы без якой-небудзь апрацоўкі дае занадта мала магчымасцяў для перажывання.

## Галерэя «White Cube», Лондан 
Галерэя «Белы куб» — адна з самых вядомых камерцыйных галерэй сучаснага мастацтва ў Вялікабрытаніі. Знаходзіцца на плошчы Хокстан (Hoxton Square) у Іст-Эндзе ў Лондане. Прадстаўляе Гілберта і Джорджа (Gilbert & George), Ансельма Кіфера (Anselm Kiefer), мастакоў з групы Маладыя брытанскія мастакі (Young British Artists), напрыклад Дэм'ена Хёрста (Damien Hirst) і Трэйсі Эмін (Tracey Emin), і іншых міжнародна вядомых мастакоў.

Катэгорыя:Музеі Лондана
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Лондана
Катэгорыя:Мастацкія галерэі
Катэгорыя:Музеі сучаснага мастацтва
Катэгорыя:Мастацкія музеі Вялікабрытаніі
Музей Лондана

**Музей Ло́ндана** () — музей у&nbsp;Лондане, прысвечаны яго гісторыі.

Музей быў адкрыты ў&nbsp;1976 годзе па ініцыятыве Лонданскай гарадской карпарацыі. Ён размясціўся ў&nbsp;Барбікане, побач з&nbsp; і&nbsp;развалінамі , недалёка ад сабора Святога Паўла. Частка экспанатаў была перавезена з  і&nbsp;Кенсінгтонскага палаца.

У наш час музей мае значную калекцыю прадметаў, якія адносяцца да&nbsp;гісторыі Лондана ад антычнасці да XX стагоддзя. Галоўнай яго славутасцю лічыцца карэта лорд-мэра Лондана. У&nbsp;музея ёсць філіял у&nbsp;Доклендс, прысвечаны гісторыі лонданскага порта. Уваход ва&nbsp;установу свабодны.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Музеі Лондана
Лі (прыток Тэмзы)

**Лі** ( ці ) — рака ў Англіі, упадае ў Тэмзу на поўдні Лондана. На рацэ знаходзіцца горад Лутан. Паколькі ўжо ў XVII стагоддзі вада ў Тэмзе была вельмі забруджана, рака Лі аж да XIX стагоддзя становіцца важнай крыніцай пітной вады ў Лондане. Рака Лі выкарыстоўвалася для падвозу будматэрыялаў падчас будаўніцтва шэрагу аб'ектаў Алімпійскай вёскі гульняў 2012 года. Даўжыня ракі 68 кіламетраў.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Рэкі Англіі
Катэгорыя:Геаграфія Лондана
Катэгорыя:Басейн Тэмзы
Вэстмінстэрскі мост

**Вэстмінстэрскі мост** () — аркавы мост праз Тэмзу ў Лондане, які злучае Вэстмінстэр і Ламбет.

Сучасны мост пабудаваны ў 1862 годзе па праекце Томаса Пейджа, замяніўшы стары мост, пабудаваны ў 1740-х і адкрыты ў 1750 годзе. Мост мае шэсць апор і сем арак, найбольшая колькасць з сучасных мастоў Лондана. Афарбаваны мост у зялёны колер, сімвалізуючы колер сядзенняў у Палаце абшчын.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вэстмінстэр
Катэгорыя:Масты Лондана
Катэгорыя:Масты праз Тэмзу
Гірш Ляйбовіч

[Партрэт [Вайшунда работы Гірша Ляйбовіча|thumb]]
**Гірш (Гершка, Гершак, Гіршак) Ляйбовіч** (? — пасля ) — беларускі гравёр і ювелір яўрэйскага паходжання. Прыбыў на службу да князёў Радзівілаў з г. Сакаль каля Львова разам са сваім бацькам, гравёрам Лейбам Жыскялёвічам. Жыў, відаць, у Міры.

Паводле кантракта ад 16 кастрычніка 1747 г., падпісанага ў Мірскім замку, Ляйбовіч з бацькам пачалі працу над 90 партрэтамі для альбома князёў Радзівілаў, якую скончылі ў 1756 г. Па-за кантрактам у 1754—1756 гг. выканалі яшчэ 15 партрэтаў. Альбом «Выявы роду князёў Радзівілаў» — выдатны помнік беларускай графікі. Уключае 165 партрэтаў. Першы партрэт (Вайшунда) і апошні (К. С. Радзівіла Пане Каханку) маюць подпісы Ляйбовіча. Альбом ствараўся ў 3 этапы рознымі майстрамі на працягу 1745—1768 гг. У 1745 г. невядомыя гравёры выканалі 18 партрэтаў, а гравёры з заходнеўкраінскага г. Жоўква (відаць, Лейзер, і іншыя) — 16 аркушаў. У 1758 г. альбом выйшаў накладам 50 экз. у Нясвіжскай друкарні. Паўторна выдадзены ў Санкт-Пецярбургу з арыгінальных дошак у XIX ст. У мастацкім выкананні альбома вылучаюцца 3 стылі. 1-ы вызначаецца дасканаласцю і адносіцца да 1745 г. 2-і і 3-і адносяцца да часу працы над альбомам Ляйбовіча і яго бацькі і адпавядаюць манерам мастакоў, якія рыхтавалі эскізы партрэтаў для гравіравання. Вядома пра 15 «адтушаваных» для гэтай мэты партрэтах 1747 г. прыдворнага мастака Радзівілаў Ф. К. Д. Гескага. Прыгатаваныя ім партрэты адрозніваюцца рэльефным рысункам з моцнымі кантрастамі святла і ценю. сярод іншых графічных твораў Ляйбовіча гравюра «Катафалк Ганны з Сангушкаў Радзівілаў», які быў устаноўлены ў езуіцкім касцёле ў Нясвіжы паводле праекта М. Педэцы (1747—1750 гг.); ілюстрацыі ў кнізе «Казанні і прамовы на пахаванні Ганны з Сангушкаў Радзівіл» (Вільня, 1750); 3 варыянты экслібрыса Радзівілаў для нясвіжскай бібліятэкі; герб Радзівілаў к кнізе «Артыкулы ваенныя» (Нясвіж, 1754); карта Літоўскай правінцыі бернардзінцаў з выявамі кляштараў і постацямі святых Бернарда і Казіміра. Апошні задакументаваны твор Ляйбовіча — дэкарыраванне саркафагаў Радзівілаў у крыпце езуіцкага касцёла ў Нясвіжы. Драўляныя труны былі абабіты меднымі гравіраванымі дошкамі з надпісамі і арнаментам.

## Літаратура 
* Widacka, H. Dyiałalność Hirsza Leybowicza i innych rytowników na dworze nieświeskim Michała Kazimierza Radziwiłła «Rybienka» w świetle badań archiwalnych // Bielutyn historii sztuki. — 1977. — № . — S.
* Баженова, О. Д. Город Мир и альбом фамильных портретов князей Радзивиллов 1758 года издания // Мірскі замак і замкі Цэнтральнай і Усходняй Еўропы: Праблемы рэстаўрацыі і музеефікацыі. — Мн., 2006. — С.
* Бажэнава, В. Ляйбовіч Гірш / Вольга Бажэнава // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя: У 2 т. Т. 2: Кадэцкі корпус — Яцкевіч / Рэдкал: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; Маст. З. Э. Герасімовіч. — 2-е выданне. — Мн.: БелЭн, 2007. — 792 с.: іл. — С. 235. — ISBN 978-985-11-0394-8.
* Баравы, Р., Якімовіч, Ю. Каштоўны дакумент па гісторыі беларускай графікі і архітэктуры XVIII ст. // Помнікі культуры. — Мн., 1985. — С.

Катэгорыя:Гравёры Беларусі
Катэгорыя:Ювеліры Беларусі
Нацыянальная партрэтная галерэя (Лондан)

thumb|Адзін з зал галерэі
**Нацыянальная партрэтная галерэя** ў Лондане () — першая ў свеце партрэтная галерэя, заснаваная ў 1856 годзе з тым, каб увекавечыць выявы брытанцаў мінулых стагоддзяў — не толькі партрэты алеем, але і мініяцюры, рысункі, бюсты і фатаграфіі. З 1896 года займае неарэнесансны будынак побач з Трафальгарскай плошчай.

Першым набыццём музея быў чандасаўскі партрэт Шэкспіра. Галерэя расчыніла свае дзверы для наведвальнікаў у 1859 годзе. Партрэты размеркаваны па залах зыходзячы з часу жыцця намаляваных на іх асоб, пачынаючы з эпохі Цюдораў. Пры папаўненні сходу перавага аддавалася не мастацкім якасцям твора, а гісторыка-культурнай значнасці мадэлі. У сувязі з гэтым да 1969 года дзейнічала забарона на набыццё партрэтаў тых брытанцаў, хто яшчэ не памёр. Працы знакамітых кантынентальных мастакоў у галерэі нешматлікія; галоўным чынам гэта партрэты брытанскіх манархаў і іх набліжаных пэндзля Гальбейна, Рубенса і Ван Дэйка.

У канцы XX стагоддзі некалькі старадаўніх арыстакратычных сядзіб у розных кутках Англіі былі прыстасаваны пад філіялы Нацыянальнай партрэтнай галерэі. У іх лік уваходзіць Мантэгю-хаус у графстве Сомерсетшыр — рэдкі прыклад жылой архітэктуры елізавецінскага часу. Галоўны будынак пабудаваны ў 1896 годзе ў стылі неарэнесансу па праекце архітэктара . У 1933 годзе ўзведзена крыло Д’ювін (прафінансавана лордам ) па праекце архітэктараў  і , рэканструявана ў 1980-я гг.. У 1996 годзе П. Гоф рэканструяваў галерэі 19-20 стст., у 2000 адкрыта крыло Андацье (прафінансавана сэрам ) па праеце архітэктэктурнага бюро .

У галерэі сабраны буйная калекцыя тэатральных фатаграфій, у тым ліку шматлікія фатаграфіі актрыс Міні Тэры, Дораці Дзін і Коні Гілкрыст. У 2009 годзе галерэя  Фонду Вікімедыя за размяшчэнне на Вікісховішчы некалькіх тысяч якасных фатаграфій карцін, якія знаходзяцца ў грамадскім здабытку (большай часткай зробленых ёю ў рамках праграмы па аблічбоўцы сваіх фондаў і даступных на афіцыйным сайце музея). У 2012 годзе галерэя дазволіла свабоднае некамерцыйнае выкарыстанне 53000 выяў аб’ектаў сваёй калекцыі ў адносна нізкім разрозненні.

## Літаратура 
* Hulme, Graham, *The National Portrait Gallery: An Architectural History*, National Portrait Gallery Publications, 2000, ISBN 1-85514-293-7

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Музеі Лондана
Катэгорыя:Мастацкія музеі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Партрэтныя галерэі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1856 годзе
Батанічны сад Падуі

**Батанічны сад** (*Orto Botanico*; «Орта-Батаніка») у Падуі — найстарэйшы ў свеце нязменна дзеючы батанічны сад. Заснаваны ў 1545 годзе рашэннем Венецыянскага Сената з мэтай гадавання «лячэбнай травы» для медыцынскага факультэта Падуанскага ўніверсітэта.

Першапачатковы праект арганізацыі садовай тэрыторыі, як лічыцца, распрацаваў венецыянскі патрыцый Даніэле Барбара. Сад з самага пачатку быў абнесены ад злодзеяў сцяной па мадэлі *hortus conclusus*. Чатыры брамы незвычайнай формы, з акратэрыёнамі ў выглядзе ананасаў, былі дабудаваны ў 1704 годзе.

Асноўныя будынкі таксама набылі свой цяперашні від у XVII—XVIII стст. У гэты перыяд у садзе адбыліся добраўпадкаванні накшталт уладкавання фантанаў, якія сілкаваліся ад колавага гідрафора, і трох сонечных гадзіннікаў. Тады ж у Орта-Батаніка з'явіліся мармуровыя статуі Тэафраста і Саламона.

Напачатку XIX стагоддзя былі абноўлены аранжарэі і пабудаваны «батанічны тэатр» для студэнтаў універсітэта. У наш час Орта-Батаніка займае плошчу ў 22 тыс. кв. м. і можа пахваліцца найстарэйшымі ў Еўропе экзэмплярамі магноліі і гінкга. У 1997 г. Падуанскі батанічны сад як «прататып усіх батанічных садоў» быў занесены ЮНЕСКА ў лік помнікаў Сусветнай спадчыны.

## Дырэктары 
* Габрыэль Фалопій
* Джакама Антоніа Картуза (1590—1603)
* Праспера Альпіні
* П'ер Андрэа Сакарда

## Спасылкі 
* 
* Старонка Орта-Батаніка  на сайце Падуанскага ўніверсітэта

Катэгорыя:Падуя
Падуя
Катэгорыя:Сусветная спадчына ў Італіі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1545 годзе
Гальская імперыя

**Гальская імперыя** () — сепаратысцкае ўтварэнне, якое ўзнікла на тэрыторыі рымскай Галіі падчас крызісу III стагоддзя.

Імперыя праіснавала з 260-га па 274 гг. і складалася з тэрыторыі правінцый Галіі, Іберыі, Брытаніі і Германіі (пасля гібелі Постума Іберыя ўз'ядналася з Рымскай імперыяй). Звесткі пра Гальскую імперыю вельмі недакладныя і адрывістыя. Асноўнай крыніцай служыць «Гісторыя Аўгустаў», зборнік кароткіх біяграфій імператараў, складзены ў перыяд кіравання Дыяклетыяна і Канстанціна ці нават пазней. У ёй звесткі пра гальскія імператараў выкладзены ў раздзеле «Трыццаць тыранаў». Дадатковай крыніцай служаць манеты, адчаканеныя гальскімі імператарамі.

thumb|left|Манета Гальскай імперыі з выявай Постума (кіраваў 260—268)
Першым гальскім імператарам быў Постум, які ў 260 годзе падняў мяцеж на германскай мяжы супраць імператара Галіена. Падчас мецяжу былі забіты Салонін (сын Галіена) і прэтарыянскі прэфект Сільван, які павінен быў ахоўваць юнака. Сваёй сталіцай Постум зрабіў горад Калонія Агрыпіна (сучасны Кёльн). Палітычны лад Гальскай імперыі было пабудавана па рымскім узоры — заснаваны сенат, штогод абіраліся два консула. Постум заснаваў уласную прэтарыянскую гвардыю.

Асноўнай задачай гальскіх імператараў была абарона рэйнскай мяжы ад набегаў германскіх плямёнаў. Пасля рашучай перамогі Постума над германцамі ў 260 г., варвары нагадалі пра сябе толькі ў 271 г., але былі зноў разбіты. Унутрыпалітычная сітуацыя ў сепаратысцкай імперыі мала адрознівалася ад агульнай атмасферы крызісу, у якім у той час знаходзіўся ўвесь рымскі свет. Гальскую дзяржаву часта скалыналі мецяжы, ніводны з імператараў не памёр сваёй смерцю. Выключэннем быў Тэтрык, але да моманту яго смерці Гальскай імперыі ўжо не існавала.

Рымскі імператар Аўрэліян атрымаў канчатковую перамогу ў шматгадовай Скіфскай вайне, вярнуў у склад імперыі Пальмірскае царства на Усходзе і звярнуўся з легіёнамі на Захад.  У 274 годзе Тэтрык пасля папярэдніх перамоў здаўся імператару Аўрэліяну, кінуўшы свае войскі. Супраціўленне гальскіх войскаў, пакінутых без цэнтралізаванага кіраўніцтва, было падушана і заходнія правінцыі зноў увайшлі ў склад Рымскай імперыі.

Галоўнай прычынай узнікнення Гальскай імперыі была крайняя слабасць цэнтральнай улады пры імператары Галіене. Рымская адміністрацыя была не здольна была ні абараніць межы імперыі ад набегаў суседзяў, ні супрацьстаяць амбіцыям правінцыйных военачальнікаў, якія прысвойвалі сабе вярхоўную ўладу ў даручаных ім правінцыях.

## Гальскія імператары 
* **Постум** (260—269) — рэзідэнцыя Кёльн
** Леліян (268 — узурпатар)
* **Марый** (268)
* **Віктарын** (268—270)
* **Віктарын Малодшы** (270)
** Даміцыян (271? — узурпатар)
* **Тэтрык I** (270—273) — рэзідэнцыя Трыр
** Тэтрык II (270—273 — цэзар, сын Тэтрыка I)

## Літаратура 
* Куликова Ю. В. 2003: «Галльская империя» от Постума до Тетриков : политические, социально-экономические и культурные аспекты : Авт. дисс… к.и.н. М.

## Спасылкі 
* Livius. Articles on Ancient history. Gallic Empire. 
* «Historia Augusta»

Катэгорыя:Галы
Катэгорыя:Гістарычныя дзяржавы Еўропы
Катэгорыя:Рымская Галія
Магілёўскі заасад

**Магілёўскі заасад** — заапарк у в. Буйнічы пад Магілёвам, размешчаны па адрасе вул. Арлоўскага 1. Заснаваны ў 2004 годзе.

## Гісторыя 
Быў заснаваны ў 2004 годзе пры Магілёўскім прафесійным агралесатэхнічным каледжы імя К. П. Арлоўскага пры актыўным удзеле тагачаснага дырэктара каледжу Георгія Мікалаевіча Маліноўскага.

## Пешаходны маршрут 
Размяшчаецца злева ўздоўж Дняпра на плошчы ў 124 га.
Па перыметры заасада абсталяваны пешаходны маршрут, маюцца назіральныя пляцоўкі. Наведвальнікі, рухаючыся па агароджанай сцежцы і выходзячы на спецыяльныя назіральныя вышкі, маюць магчымасць назіраць звяроў у звыклых для іх умовах.

## Жывёліны 
Асноўную частку заасада займаюць прасторныя вальеры, у якіх жывуць насельнікі беларускіх лясоў — зубры, алені, дзікі, ласі, казулі, ваўкі, лісы, янотападобныя сабакі і інш.

Акрамя таго, у заасадзе жывуць: усурыйскі тыгр, высакародны алень, рысь, авечкі, трусы, качкі, глушэц, сава, няясыць, фазан, каршуны і інш.

## Экскурсія па чыгунцы 
Чыгунка пачала функцыянаваць у заасадзе вясной 2009 года. Цягнік можа развіваць хуткасць да 10 км/г. Працягласць дарогі складае 2 км і дазваляе пазнаёміцца бліжэй з насельнікамі вялікага вальера. У вальеры можна ўбачыць белавежскага зубра, еўрапейскую лань і плямістага аленя.

Падарожнічаючы па чыгунцы, можна назіраць разгалінаваную сістэму каньёнаў, якія ўтварыліся на тэрыторыі заасаду ў ледніковы перыяд. У зоне інтэнсіўнага наведвання заасада частка каньёна ператворана ў штучны вадаём, на якім жывуць прадстаўнікі вадаплаўнай фаўны нашай рэспублікі — качкі і лебедзі.

## Этнаграфічная беларуская вёска 
Да заасаду прымыкае стылізаваная «Этнаграфічная беларуская вёска» — музей пад адкрытым небам. У вёсцы можна наведаць дом каваля, ганчара, азнаёміцца з побытам беларускага народа пачатку ХХ ст. У маёнтку памешчыка размясціліся кафэ і гасцініца, у сялянскіх хатах — майстэрні рамеснікаў і сувенірныя крамы.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт заасада 
* Wikimapia.org. Магілёўскі заасад

Катэгорыя:Паркі Магілёва
Катэгорыя:Заапаркі Беларусі
Катэгорыя:Буйнічы
Катэгорыя:З’явіліся ў 2004 годзе
Катэгорыя:2004 год у Беларусі
Чорны часаслоў

**«Чорны часаслоў»** — часаслоў, які атрымаў сваю назву ад колеру старонак. Адна з нешматлікіх захаваных рукапісных кніг з чорнымі старонкамі. Створаны каля 1475 ў Бруге мастаком з акружэння Вілема Урэланта. Верагодна, выкананы па замове аднаго з прыдворных герцага Бургундыі. У цяперашні час знаходзіцца ў Бібліятэцы Моргана ў Нью-Ёрку (інвентарны нумар M. 493).

## Апісанне 
«Чорны часаслоў» з Бібліятэкі Моргана — адзін з сямі захаваных рукапісаў, старонкі якіх у выніку складанага працэсу афарбоўваліся з дапамогай сажы або растворамі злучэнняў медзі і жалеза. Усе вядомыя манускрыпты з чорнымі старонкамі паходзяць з фламандскіх майстэрняў і датуюцца другой паловай XV стагоддзя. «Чорны часаслоў» мае памеры 17 х 12 см, у ім 121 аркуш з тэкстам, 14 мініяцюр ў поўную старонку, 15 буйных і мноства невялікіх ініцыялаў і 138 дэкаратыўных бардзюраў. Тэкст выкананы залатымі і срэбнымі чарніламі, фон ініцыялаў — смарагдава-зялёны. Пры ілюстраванні рукапісу выкарыстоўваліся сусальнае золата, свінцовыя бялілы. Бардзюры распісаны золатам па сінім фоне. Чорны фон старонак выгадна падкрэслівае ў цэлым вельмі абмежаваную каляровую гаму.

## Літаратура 
* Bousmanne B. u.a. Schwarzes Stundenbuch. Wissenschaftlicher Kommentarband zur Faksimile-Ausgabe von Pierpont Morgan Library, New York, M. 493. — Luzern, 2001.
* Walther I. F., Wolf N. Codices illustres. Die schönsten illuminierten Handschriften der Welt. 400 bis 1600. — Köln u. a.: Taschen, 2005. — S. 372—373. — (Meisterwerke der Buchmalerei). — ISBN 3-8228-4747-X
* Jahrbuch der Heinrich-Heine-Universität Düsseldorf. 2005/2006. — Düsseldorf: Heinrich-Heine-Universität, 2006. — S. 650. — (Meisterwerke der Buchmalerei). — ISBN 3-9808514-4-3

## Спасылкі 
* На афіцыйным сайце Бібліятэкі і музея Моргана

Катэгорыя:Часасловы
Катэгорыя:Кнігі XV стагоддзя
Руфат Багіраў

**Руфат Багіраў** (, ) — азербайджанскі шахматыст, гросмайстар (2002).

У складзе зборнай Азербайджана ўдзельнік 34-й Алімпіяды (2000) ў Стамбуле.

## Спасылкі 
* 
* 
* Асабістая картка Руфат Багірава на сайце 365chess.com
* Асабістая картка Руфат Багірава на сайце OlimpBase.org

Катэгорыя:Шахматысты Азербайджана
Наміг Гуліеў

**Наміг Гуліеў** (, , Бейлаган) — азербайджанскі шахматыст, гросмайстар (2005).

У складзе зборнай Азербайджана ўдзельнік 2-х Алімпіяд (1994, 2006).

## Спасылкі 
* 
* 
* Асабістая картка Наміг Гуліева на сайце 365chess.com
* Асабістая картка Наміг Гуліева на сайце OlimpBase.org

Катэгорыя:Шахматысты Азербайджана
Лонданскі гарадскі ўніверсітэт

**Лонданскі гарадскі ўніверсітэт** () — дзяржаўны даследчы ўніверсітэт, размешчаны ў Лондане (Вялікабрытанія). Быў заснаваны ў 1894 годзе як Нортгемптанскі інстытут і стаў універсітэтам у 1966 годзе, калі і атрымаў цяперашнюю назву.

Галоўны кампус Гарадскога ўніверсітэта размешчаны ў раёне Ізлінгтан Цэнтральнага Лондана, а дадатковыя кампусы — у лонданскім Сіці і ў лонданскіх раёнах Холбарн, Смітфілд і Уайтчэпел. Універсітэт арганізаваны ў сем школ, у рамках якіх працуе каля 40 навуковых аддзелаў і цэнтраў.

Гарадскі ўніверсітэт мае больш чым 100-гадовы вопыт даследаванняў і нязменна высокі рэйтынг працаўладкавання сваіх выпускнікоў і іх зарплат. Місіяй універсітэта, паводле яго стратэгіі, з’яўляецца «весці за сабой Лондан ва адукацыі, навуковых даследаваннях і перадачы ведаў для бізнесу і прафесій». У 2009—10 годзе агульны прыбытак універсітэта склаў 178,5 мільёна фунтаў стэрлінгаў, 8 мільёнаў з якіх паступіла ад даследчых грантаў і кантрактаў. Універсітэт заняў 356-е месца ў свеце ў рэйтынгу QS World University Rankings 2011 года.

Гарадскі ўніверсітэт з’яўляецца членам AMBA, EQUIS і Universities UK.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Універсітэты Лондана
Ізлінгтан

**Ізлінгтан**, ,  — раён Вялікага Лондана. З'яўляецца цэнтральным раёнам у лонданскім бора Ізлінгтан. Межы раёна — ад Ізлінгтан-Хай-стрыт да Хайберы-Філдс. Па раёне праходзіць ажыўленая аўтамабільная дарога Апер-стрыт. У шырэйшым сэнсе тэрмін Ізлінгтан ахоплівае таксама суседнія раёны Барнсберы, Кэнанберы і Дэ-Бовуар-Таўн (да 16-17 стст. і Ізлінгтан, і гэтыя раёны былі звычайнымі аграрнымі памесцямі).

З канца 20 стагоддзя ў раёне пражывае буйная турэцкая абшчына.

Саксы, якія насялялі гэту мясцовасць, назвалі яе Гізелдан, *Giseldone* (1005), затым *Gislandune* (1062), што азначае «ўзгорак Гіслы» (Гісла — старадаўняе англасаксонскае імя, дун — умацаванае паселішча на ўзгорку). Пазней назва трансфармавалася ў *Isledon*, а прыкладна ў 17 стагоддзі прыняла сваю цяперашнюю форму.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Islington Council
* Islington Archaeology & History Society 
* Islington Literary & Historical Strolls 
* The Islington Society
* St Mary’s Church 
* Freightliner’s Farm
* London Landscape TV episode (5 mins) about Islington 
* Islington Labour Party
* A History of the County of Middlesex: Volume 8  (Note that even this largely refers to the old parish, considerably larger than the modern district)

Катэгорыя:Раёны Лондана
Холбарн

**Холбарн** (*Holborn*) — старадаўняя лонданская вуліца, якая праходзіць па тэрыторыі Сіці, Кэмдэна і Вэстмінстэра. Названа па рэчцы, якая цяпер ужо не існуе.

Заходняя частка вуліцы завецца Хай-Холбарн і служыць мяжой паміж кварталамі Блумсберы і Ковент-Гардэн. Адсюль на захад вядуць Шафтсберы-авеню і Нью-Оксфард-стрыт. З поўдня на Холбарн выходзяць Друры-лейн і Лінкальнс-Ін-Філдс. На ўсходзе мяжой Холбарна з'яўляецца плошча Холбарн-серкус, адкуль пабудаваны ў 1863-69 гг. Холбарнскі віядук дазваляе дабрацца да Ньюгейта («новых варотаў») у Сіці.

Даўней усходнюю частку Холбарна засялялі судзейскія чыноўнікі, якія працавалі непадалёк у судзе Олд-Бейлі або ў адвакацкай канторы Грэйс-ін. Іншай славутасцю Холбарна з'яўляецца квартал Хатан-гардэн, дзе з XVI стагоддзя сяліліся лонданскія ювеліры. Аднак самым знакамітым жыхаром Холбарна быў Дзікенс, які часта згадвае гэты раён у сваіх раманах.

Царква Святы Этэльдрэды на тэрыторыі Холбарна — найстарэйшая каталіцкая царква Англіі.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Вуліцы Лондана
Катэгорыя:Раёны Лондана
Катэгорыя:Вуліцы паводле алфавіта
Друры-Лейн

[thumb|Від на паўднёвую частку вуліцы Друры-Лейн ад вуліцы [Лонг Акр у бок Олдвіча]]
**Друры-Лейн** (*Drury Lane*) — вуліца ў лонданскім раёне Ковент-Гардэн, якая злучае Олдвіч з Холбарнам. Паўночны адрэзак адносіцца да бора Кэмдэн, паўднёвы — да Вэстмінстэра. Вядомая галоўным чынам дзякуючы размешчанаму тут старадаўняму тэатру Друры-Лейн.

Вуліца атрымала імя сэра Уільяма Друры, да рэзідэнцыі якога яна вяла. Дом сэра Уільяма Друры быў пабудаваны ў часы каралевы Елізаветы I. Прыдворныя, якія збіраліся ў яго доме, былі звязаны з паўстаннем графа Эсекскага. За домам быў разбіты невялікі сад. У XVIII стагоддзі Друры-лейн праславілася ў англійскай літаратуры як логава распусты — тут існавалі шматлікія прытоны і распівачныя.

Катэгорыя:Вуліцы Лондана
Катэгорыя:Вуліцы паводле алфавіта