Алесь Аркуш

**Алесь Аркуш**, сапраўднае прозвішча **Козік** (нар. , ) — беларускі паэт, эсэіст, выдавец. Член беларускага ПЭН-цэнтра.

## Біяграфія 
Скончыў Жодзінскі політэхнічны тэхнікум і Беларускі дзяржаўны інстытут народнай гаспадаркі. Літаратурны псеўданім — Алесь Аркуш, узяў у 1984 годзе. У 1987-2022 гадах жыў у Полацку.

Быў сябрам літаратурнага таварыства «Тутэйшыя». З 1989 года выдаваў літаратурны альманах «Ксэракс Беларускі». У 1993 годзе стварыў Таварыства вольных літаратараў і выдавецкую суполку «Полацкае ляда». Выдавец і галоўны рэдактар літаратурнага альманаху «Калосьсе». Старшыня арганізацыйнага камітэта літаратурнай прэміі «Гліняны Вялес».

З 2022 года жыве і стварае ў Польшчы.

Сябра Беларускага ПЭН.

## Сям’я 
Жанаты з мастачкай Таццянай Козік, мае двух сыноў.

## Творчасць 
Піша вершы, прозу, эсэістыку, крытычныя артыкулы.

Аўтар каля дзесяці зборнікаў паэзіі і трох зборнікаў эсэістыкі «Выпрабаваньне развоем» (2000), «Аскепкі вялікага малюнку» (2007), «Брызгалаўка» (разам з Барысам Козікам, 2009), раманаў «Палімпсэст» (2012), «Мясцовы час» (2014), «Захоп Беларусі марсіянамі» (2016), «Сядзіба» (2017), «Спадчына» (2018), «Запавольванне» (2026).

Аўтар тэксту гімна Полацка і шэрагу песень рок-гуртоў «Мясцовы час» і «RIMA».

Публікаваўся ў штотыднёвіку «Наша Ніва», беларускіх часопісах «Arche» і «Дзеяслоў», польскіх часопісах «Kartki» (Беласток), «Czas Kultury» (Познань) і «Borussia» (Ольштын).

Прозе Алеся Аркуша ўласціва некананічнасць — няма традыцыйнага лінейнага аповеду, спалучаюцца розныя часавыя і геаграфічныя пласты. Галоўным героем часта выступае сам аўтар, інтэлектуал-рэфлексант, а тэкст будуецца чаргаваннем дзённікавых запісаў, эпісталярных і гістарычных уставак. Асноўная тэма — нематэрыяльная спадчынная памяць беларусаў, якая ў творах падаецца як фрагментарная і траўмаваная.

У «эзатэрычным рамане» «Запавольванне» (2026) аўтар праз метафорыку спасціжэння страчанага часу прапануе спосаб супраціву сусветнай энтрапіі і хаосу. Дзеі ахопліваюць Беларусь, Манголію, Парыж і Літву, апісаны ўнутраны свет чалавека і яго татальная самота. Важнае месца ў кнізе адведзена ўспамінам пра дзяцінства ў Манголіі, разважанням пра захаванне ірацыянальнага дыскурсу і нестандартнага мыслення ў эпоху штучнага інтэлекту.

Паэзія Алеся Аркуша вылучаецца гармоніяй і вернасцю абранаму разуменню свабоды, якая ўспрымаецца не як абстракцыя, а як штодзённая праца. Скразныя яе матывы — памяць, адказнасць перад часам і міфалагізаваны вобраз Полацка як «месца сілы» і жывога арганізма. Паэт арганічна ўплятае ў вершы беларускую міфалогію, спалучае пейзажную лірыку з глыбокай філасофскай рэфлексіяй і антыфаталізмам.

Зборнік выбраных вершаў «Ня думаць пра сон і паразы» (2025) падсумоўвае паэтычную творчасць ад канца 1980-х гадоў. Кніга як дакладна выбудаваная ўнутраная прастора паэта, насычаная трывожнымі сімваламі калектыўнага досведу болю і страху. У кнізе спалучаны класічныя строфы з вольным вершам, захаваны стрыманы, іранічны і шчыры голас аўтара.

## Выбраная бібліяграфія 
* Вяртанне. — Мінск, 1988. — Бібліятэка часопіса «Маладосць».
* Тайніца. — Полацк: Полацкае ляда, 1991. (разам з Паўлам Бурдыкам)
* Крылы ператворацца ў карэнні. — Полацк: Полацкае ляда. 1993.
* Развітаньне з Танталам. — Полацк: Полацкае ляда, 1994.
* Выбранае. — Полацк: Полацкае ляда, 1999.
* Выпрабаваньне развоем. — Полацк: Полацкае ляда, 1999.
* Проста ў сярэдзіну. — Вільня: Беларускі інфармацыйны цэнтр, 2001.
* Прывід вясны. — Мінск: Логвінаў, 2003.
* Аскепкі вялікага малюнку. — Мінск: Логвінаў, 2007.
* Брызгалаўка. — Мінск: Логвінаў, 2009. — Кнігарня «Наша Ніва». (разам з Барысам Козікам)
* Палімпсэст (раман). — Мінск: Галіяфы, 2012.
* Мясцовы час (раман). — Беласток: Полацкае ляда — EkoPress, 2014.
* Песні ля Замкавай гары. — Беласток: Полацкае ляда — EkoPress, 2015.
* Захоп Беларусі марсіянамі (раман). — Беласток: Полацкае ляда — EkoPress, 2016.
* Сядзіба (раман). — Беласток: Полацкае ляда — EkoPress, 2017.
* Возера Вялікае. — Беласток: Полацкае ляда — EkoPress, 2018.
* Спадчына (раман). — Беласток: Полацкае ляда — EkoPress, 2018.
* Тэстамент Рагвалода. — Варшава: Skarynyčy, 2023.
* . — Беласток: Фонд Kamunikat.org, 2023.
* . — Беласток: Фонд Kamunikat.org, 2024.
* . — Беласток: Фонд Kamunikat.org, 2025.
* . — Беласток: Полацкае ляда, 2026.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* https://budzma.org/news/ales-arkush-belaruskaya-litaratura-zhyve.html
* Старонка на Камунікаце // Kamunikat.org
* Музычны раман ад аўтара «Нашай ускраіны»  // Тузін Гітоў
* Алесь Аркуш напісаў музычны раман, альбо Нечаканая прэзентацыя // Naviny.by
* Алесь Аркуш нарэшце наведаў сталіцу  // Будзьма разам!
* Алесь Аркуш: «Беларускай правінцыі патрэбныя сучасныя міфы» // Будзьма разам!
* Літаратурная прэмія з самага цэнтра Еўропы  // Будзьма разам!
* Алесь Аркуш: Гэты раман — водгук на апошнія падзеі ў краіне і свеце  // БЕЛАРУСКАЕ РАДЫЁ РАЦЫЯ
* «Песні ля Замкавай гары» ад Алеся Аркуша  // БЕЛАРУСКАЕ РАДЫЁ РАЦЫЯ

Катэгорыя:Эсэісты Беларусі
Катэгорыя:Эсэісты паводле алфавіта
Катэгорыя:Выдаўцы Беларусі
Катэгорыя:Выдаўцы паводле алфавіта
Катэгорыя:Паэты Беларусі
Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты