open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ваенны гарадок

.]]
, *ваенны гарадок*.]], СССР.]]
**Ваенны гарадок** — спецыяльная тэрыторыя з будынкамі, якія прызначаныя для размяшчэння ў іх адной альбо некалькіх воінскіх часцей, устаноў, ваенна-навучальных устаноў, прадпрыемстваў узброеных сіл.

Арганізацыя *ваенных гарадкоў* на Захадзе прыкладна падобная з прынятай на постсавецкай прасторы і асоб, якія знаходзяцца на тэрыторыі ваеннага гарадка.

## Склад
Ваенны гарадок звычайна разбіваецца на наступныя тэрыторыі (участкі) пад размяшчэнне наступных аб’ектаў.

Для выканання прапускнога рэжыму ствараюцца кантрольна-прапускныя пункты (КПП) для забеспячэння пропуску (выхаду) вайскоўцаў і грамадзянскіх асоб, а таксама вынасу або вывазу (увозу) якой-небудзь маёмасці. 

Нарматыўна-прававымі актамі, якія рэгламентуюць ахову ваеннага гарадка і прапускны рэжым на яго тэрыторыю, ва УС СССР з’яўляўся *Статут гарнізоннай і каравульнай службы* (*СГіКС*), загады і інструкцыі.

## Гл. таксама 
* Ваенны акруга
* Гарнізон
* Ваенны гарадок № 1
* Дом афіцэраў

## Спасылкі 
* «Красная Звезда» об открытии военных городков. 
* «Время» о передаче военных городков.
* Военные городки передаются муниципалитетам. 
Катэгорыя:Ваенная навука
Катэгорыя:Узброеныя сілы
Кароль (фільм)

**«Кароль»** () — гістарычны фільм аўстралійскага рэжысёра  паводле сцэнарыя Мішо і . У аснове сцэнара ляжаць гістарычныя хронікі Уільяма Шэкспіра «», «» і «». Галоўную ролю караля Генрыха V выканаў франка-амерыканскі акцёр Цімаці Шаламэ.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Фільмы пра Англію
Катэгорыя:Гістарычныя фільмы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Гістарычныя фільмы Аўстраліі
Катэгорыя:Гістарычныя фільмы Венгрыі
Катэгорыя:Фільмы Венгрыі 2019 года
Сонечна

**«Сонечна»** () — другі паўнаметражны фільм венгерскага рэжысёра  паводле сцэнарыя Немеша, Клары Роер і Мацьё Тапанера. Фільм зняты на . Быў намінаваны прадстаўляць Венгрыю ў катэгорыі «Найлепшы фільм на замежнай мове» на прэміі Оскар 2019 года.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Фільмы на венгерскай мове
Катэгорыя:Фільмы на нямецкай мове
Катэгорыя:Фільмы Венгрыі 2018 года
Катэгорыя:Фільмы Францыі 2018 года
Катэгорыя:Фільмы-драмы Венгрыі
Катэгорыя:Фільмы-драмы Францыі
Катэгорыя:Гістарычныя фільмы Венгрыі
Катэгорыя:Гістарычныя фільмы Францыі
Марыя Элена Віейра да Сілва

**Марыя Элена Віейра да Сілва** (, ,  — , ) — французская мастачка партугальскага паходжання.

## Біяграфія 
Дачка дыпламата, жыла з сям’ёй у Францыі, Швейцарыі, Вялікабрытаніі. З адзінаццацігадовага ўзросту вучылася жывапісу ў Лісабонскай мастацкай акадэміі. У 1928 годзе разам з маці прыехала ў Парыж, пазнаёмілася з Мацісам, Пікаса, Бракам, Дзюфі, Утрыло, Мандрыянам, Дзюшанам, сюррэалістамі (Міро, Эрнстам). Брала ўрокі жывапісу ў Фернана Лежэ, скульптуры — у Антуана Бурдэля, займалася габеленым мастацтвам, керамікай, кніжным афармленнем (ілюстравала кнігі Рэнэ Шара). У тым жа 1928 годзе зблізілася з выхадцам з Венгрыі, мастаком Арпадам Сенешам і ў 1930 годзе выйшла за яго замуж. Займалася ў Ражэ Бісьера ў Акадэміі Рансана. Першая персанальная выстава адбылася ў парыжскай галерэі Жанны Бюшэ (1932), у 1935 і 1936 гадах — у Лісабоне. Пасля нацысцкага ўварвання ў Францыю Віейра да Сілва і Сенеш — яна як страціла партугальскае грамадзянства, ён як габрэй — жылі на правах апатрыдаў у Партугаліі, а з 1940 года — у Бразіліі. Пасля вайны Віейра да Сілва вярнулася ў Францыю, і ў 1956 годзе яна і Сенеш атрымалі французскае грамадзянства.
Вэнь Чжэнмін

**Вэнь Чжэнмін** (кіт. 文徵明, 1470,  — , Сучжоў) — кітайскі мастак і каліграф, найбуйнейшы майстар дынастыі Мін.

## Творчасць 
Аўтар пейзажаў, прадметам якіх абіраў самыя простыя матывы (самотнае дрэва, пустынная скала). Па яго задуме быў пабудаваны Сад сціплага чыноўніка, адзін з чатырох найпрыгажэйшых садоў Кітая.

Катэгорыя:Мастакі Кітая
Тандучхон

**Тандучхо́н** () — горад у правінцыі Кёнгі, Паўднёвая Карэя.

Катэгорыя:Гарады Паўднёвай Карэі
Эліза Спірапалі

**Эліза Спірапалі** () (, , Народная Сацыялістычная Рэспубліка Албанія) — албанскі дзяржаўны і палітычны дзеяч. Дзяржаўны міністр па сувязях з парламентам у другім урадзе Рамы з 2019 года.

## Біяграфія 
Вучылася два гады ў гімназіі імя Кемаля Стафы ў Тыране, затым у Каледжы аб'яднанага свету імя Лестэра Пірсана у Канадзе, пасля атрымання стыпендыі ў якасці адной з пяці найлепшых школьнікаў Албаніі. У 2005 годзе скончыла амерыканскі жаночы Каледж Маўнт-Халіёк у штаце Масачусэтс, атрымала ступені бакалаўра эканомікі і бакалаўра паліталогіі. Правяла адзін семестр у Буэнас-Айрэсе, каб вывучыць эканамічны крызіс у Аргентыне. У 2007 годзе атрымала стыпендыю Універсітэта Сусекс.

З 2009 года член Сацыялістычнай партыі Албаніі. Была кандыдатам на парламенцкіх выбарах 2009 года, аднак не прайшла ў парламент. Была выбрана прэзідэнтам Форума еўрасацыялістычнай моладзі Албаніі (FRESSH). З'яўлялася дэпутатам муніцыпалітэта Тыраны і прэс-сакратаром Прэзідыума Сацыялістычнай партыі Албаніі.

З кастрычніка 2013 па сакавік 2015 года з'яўлялася генеральным дырэктарам Галоўнага мытнага ўпраўлення.

Па выніках парламенцкіх выбараў 2017 года абрана дэпутатам Народнага сходу Албаніі ад Сацыялістычнай партыі Албаніі ў акрузе Корча. Пераабрана 25 красавіка 2021 года ў акрузе Тырана. Займала пасады намесніка старшыні парламенцкай групы сацыялістаў і намесніка старшыні Камітэта па працы, сацыяльных пытаннях і ахове здароўя з 2017 па 2019 год.

17 студзеня 2019 года прызначана Дзяржаўны міністр па сувязях з парламентам ў другім кабінеце другім урадзе Рамы. Змяніла Эрманелу Фелай падчас рэарганізацыі кабінета міністраў пасля студэнцкіх і антыкарупцыйных пратэстаў. Захавала пасаду ў трэцім кабінеце Рамы.

## Сям'я 
Замужам. Двое дзяцей

Катэгорыя:Жанчыны-палітыкі Албаніі
Катэгорыя:Міністры Албаніі
Катэгорыя:Члены Сацыялістычнай партыі Албаніі
Катэгорыя:Дэпутаты Народнага сходу Албаніі (2017—2021)
Катэгорыя:Дэпутаты Народнага сходу Албаніі (2021—2025)
Катэгорыя:Выпускнікі Каледжа аб'яднанага свету імя Лестэра Пірсана
Катэгорыя:Выпускнікі Каледжа Маўнт-Халіёк
Ёахім Утэвал

**Ёахім Утэвал** (таксама Юттэваль; нідэрл. Joachim Wtewael (Uytewael); 1566—) — галандскі гістарычны жывапісец, маньерыст і гравёр.

## Біяграфія 
Ёахім Утэвал нарадзіўся ў горадзе Утрэхце, працаваў спачатку ў свайго бацькі, гравёра Антоніса Утэвала, а затым у мастака Іаса дэ Бэра. Пакінуўшы майстэрню апошняга, адправіўся ў Італію, пазнаёміўся ў Падуі з біскупам Сен-Мало, паехаў разам з ім у Францыю, правёў у яго два гады ў Брэтані і, вярнуўшыся ў родны горад, прапрацаваў там да канца свайго жыцця. Апроч карцін і малюнкаў, рабіў таксама гравюры і афармляў вітражы.

Ёахім Утэвал — адзін з апошніх мастакоў маньерызму, ён захаваў гэтыя традыцыі нават тады, калі большасць мастакоў прынялі натуралістычны стыль. Некаторыя мастацтвазнаўцы знаходзяць у карцінах Эйтэвала істотны ўплыў Хендрыка Гольцыуса і перайманне стылю Мікеланджэла.

Сярод найбольш вядомых яго карцін: «Хрыстос дабраслаўляе дзяцей», «Лот і яго дачкі» (у Эрмітажы), «Пакланенне пастыраў» і «Дыяна і Актэон» (у Венскім музеі), «Парнас» (у Дрэздэнскай галерэі), «Шлюб Пелея і Фетыды» (у Мюнхенскай пінакатэцы), «Пір багоў» (у Браўншвейгскай галерэі), «Суд Парыса» (у Стакгольмскім музеі), «Пропаведзь Яна Хрысціцеля ў пустыні» (у Капенгагенскім музеі), «Марс, Венера і Вулкан» (у Гаагскай галерэі) і «Сустрэча Давіда з Авігеяй» (у Амстэрдамскім музеі).

Яго сын Пітэр пайшоў таксама стаў мастаком.
Паўль Вундэрліх

**Паўль Вундэрліх** (, ,  — , Сен-П’ер-дэ-Васоль, Праванс) — нямецкі мастак, скульптар і графік, які працаваў большай часткай як неасюррэаліст.

## Жыццё і творчасць 
Зусім у юным узросце быў мабілізаваны ў нямецкае войска, служыў пры зенітнай зброі, затым патрапіў у палон, дзе знаходзіўся зусім нядоўгі час. Пасля заканчэння гімназіі ў 1947 годзе паступае ў мастацкую школу ў Гамбургу, дзе вучыўся па класе «вольная графіка». Пасля кароткага перапынку ў канцы 1940-х Паўль аднаўляе вучобу ў 1950 годзе, і заканчвае яе ў 1951 годзе. Затым выкладае тэхніку літаграфіі і гравюры ў Вышэйшай школе прыгожых мастацтваў Гамбурга. У тым жа годзе друкуе графічныя працы па Эмілю Нольдэ (Кароль і яго слугі «Der König und seine Mannen») і ў 1952 для Оскара Какошкі серыю «Ann Eliza Reed» з 11 літаграфій. На атрыманы ганарар мастак праводзіць 3 месяцы на востраве Ібіца ў Іспаніі. У 1955 годзе Вундэрліх быў прэміраваны стыпендыяй Культурнага саюза нямецкай індустрыі.

Пасля пачатковай фазы творчасці, вытрыманай пераважна ў рэалістычнай манеры, прыблізна з 1959 года мастак выпрацоўвае паступова сваю ўласную, характэрную канцэпцыю. У 1960-я гады ён эксперыментуе ўвесь час з рознымі мастацкімі кірункамі, у першую чаргу з мастацтвам мадэрн, які меў у Нямеччыне найменне югендштыль. У 1960 годзе па загадзе гамбургскай пракуратуры былі канфіскаваныя яго літаграфіі з серыі qui s’explique (за непрыстойны змест). У 1985 годзе яны ўсе былі вернуты мастаку без якіх-небудзь тлумачэнняў. У 1961 годзе Вундэрліх ганаруецца «Маладзёжнай прэміяй у галіне мастацтва», што дазваляе яму пераехаць у Парыж і працаваць у гэтым горадзе. З 1962 года ён упершыню атрымлівае магчымасць жыць за кошт прададзеных яго мастацкіх твораў. У 1963 годзе Вундэрліх вяртаецца ў Гамбург і да 1968 года ён там — прафесар Вышэйшай школы прыгожых мастацтваў. У 1969 ён пачынае — пад уплывам творчасці Сальвадора Далі — працаваць над стварэннем скульптур з бронзы ў сюррэалістычным духу. У 1970 годзе ён выпускае серыю літаграфій паводле твораў Альбрэхта Дзюрэра, якія перапрацоўвае як сюррэаліст.

З 1981 года мастак — член-карэспандэнт французскай Акадэміі прыгожых мастацтваў.

Катэгорыя:Мастакі Германіі XX стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі Германіі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Графікі Германіі
Катэгорыя:Педагогі Германіі
Катэгорыя:Сюррэалісты
Катэгорыя:Скульптары Германіі
Катэгорыя:Скульптары XX стагоддзя
Катэгорыя:Скульптары XXI стагоддзя
Эдуар Вюяр

**Жан Эдуар Вюяр** (фр. Jean-Édouard Vuillard; , Кюізо — , Ла-Боль-Эскублак) — французскі мастак-сімваліст. Разам з П’ерам Банарам, Марысам Дэні і Полем Серузье ўваходзіў у мастацкую групу «Набі».

## Біяграфія 
Эдуар Вюяр нарадзіўся ў маленькім мястэчку Кюізо, у перадгор’ях Юры, недалёка ад швейцарскай мяжы. Бацька яго, Анарэ Вюяр, быў капітанам марской пяхоты, але раней вывучаў жывапіс у Парыжы. Ён памёр, калі Эдуару споўнілася 20 гадоў. Але з самага дзяцінства Эдуар апынуўся, галоўным чынам, пад уплывам жанчын — маці, бабулі і старэйшай сястры. Яго старэйшы брат Аляксандр абраў ваенную кар’еру і рана пакінуў дом. Эдуар застаўся ў сям’і і разам з ёю пераехаў у Парыж. Эдуар жыў з маці да 60 гадоў, да самай яе смерці. Яна была краўчыхай і крыху мадысткай, і таму з ранніх гадоў Эдуара атачаў свет тканін і ўбораў. Ён быў ціхім, сімпатычным чалавекам, але часам яго перапаўнялі эмоцыі, якія патрабавалі творчага выхаду, таму ён аддаў перавагу ваеннай кар’еры мастацтву.

У ліцэі Кандорсэ, дзе Вюяр навучаўся разам з Марысам Дэні і Кер-Ксаўе Руселем, будучым жывапісцам і мужам старэйшай сястры Вюяра, ён зацвердзіўся ў сваім жаданні стаць мастаком. Ён паступае спачатку ў мастацкую вучэльню, дзе сустракае П’ера Банара, а затым у парыжскую Акадэмію Жуліяна. З 1886 года вучыўся ў Школе прыгожых мастацтваў і Акадэміі Жуліяна ў Парыжы. Сумесна з Марысам Дэні і Кер-Ксаўе Руселем заснаваў групу «Набі», у 1892 годзе, супрацоўнічаў у сімвалісцкім часопісе «Рэвю бланш». Эдуар Вюяр шмат падарожнічаў, вывучаў мастацтва ў розных гарадах Еўропы — Венецыі, Фларэнцыі, Мілане, Лондане. Ездзіў у Іспанію. Але больш за ўсё любіў праводзіць лета сярод някідкіх пейзажаў Нармандыі і Брэтані.

Катэгорыя:Мастакі паводле алфавіта
Катэгорыя:Мастакі Францыі
За межамі дроту

**«За межамі дроту»** () — амерыканскі навукова-фантастычны фільм, рэжысёра Мікаэля Хафстрома. Здымкі адбываліся ў Венгрыі. Фільм выйшаў на «Netflix» 15 студзеня 2021 года.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Фільмы Венгрыі 2021 года
Фернанда Гальега

**Фернанда Гальега** (каля 1440—1507) — іспана-фламандскі мастак. Гальега, верагодна, нарадзіўся ў Саламанцы, Іспанія, і працаваў па ўсёй Кастыліі і Эстрэмадуры, у першую чаргу ў Сьюдад-Радрыга, Пласенсіі, Тора і Заморы. Большая частка яго біяграфіі была прасочана праз атрыбуцыю яго карцін, але вядома мала падрабязнасцей. Апошні раз ён згадваўся ў дакуменце, які сведчыць аб тым, што ён быў яшчэ жывы, у 1507 годзе, але дата яго смерці невядомая.
Галі Бібіена

**Галі Бібіена** (іт. Galli Bibiena) — сям’я італьянскіх дэкаратараў і архітэктараў XVI—XVIII стагоддзяў.

* Джавані Марыя Галі (, 1625—1665) — бацька Фердынанда Біб’ены і Франчэска Галі Біб’ены, а таксама дачкі Марыі Арыяны Галі Біб’ены.
* Фердынанда Бібіена (Фердынанда Галі да Бібіена, 1657—1743) — італьянскі тэатральны дэкаратар.
* Марыя Арыяна Галі Бібіена (1656—1749), жывапісец-партрэтыст.
* Франчэска Галі Бібіена (1659—1739), італьянскі архітэктар і тэатральны дэкаратар.

Катэгорыя:Мастакі Італіі
Даменіка Гарджула

**Даменіка Гарджула** (каля  1609—1610 — каля  1675) — італьянскі мастак эпохі барока, у асноўным працаваў у Неапалі і вядомы сваімі пейзажамі, жанравымі сцэнамі і гістарычнымі карцінамі. Даменіка Гарджула быў сынам каваля мячоў. Гэта прынесла Даменіка мянушку «Міка Спадара» («спадара» азначае «вытворца мячоў»). Ён навучаўся ў майстэрні мастака-баталіста Аньела Фальконэ, дзе быў сучаснікам Андрэа дзі Леонэ і Сальватара Розы. Ён таксама працаваў з Вівіяна Кадацы, да архітэктурных карцін якога дадаў фігуры.

На яго раннія працы паўплываў Паул Брыл, працы якога ён павінен быў ведаць па пейзажных фрэсках Брыла 1602 года ў атрыуме S Maria Regina Coeli ў Неапалі. На яго таксама паўплываў Філіпа Напалетана.

Сярод яго вучняў былі П’етра Пешэ і Ігнацыа Аліва. Яго апекавалі такія калекцыянеры, як Гаспар Румер. Ён намаляваў паўстанне Мазаньела і чуму 1656 года.
Бернау (Брандэнбург)

**Бернау** () — горад у Германіі, у зямлі Брандэнбург. Уваходзіць у склад раёна Барнім. Насельніцтва —  чалавек (на 31 снежня 2010 года). Займае плошчу 103,72 км². Афіцыйны код — 12 0 60 020. У гонар горада названа адна з вуліц у цэнтры Берліна, па якой праходзіла Берлінская сцяна, — Бернаўэр-штрасэ. Горад падзяляецца на 8 гарадскіх раёнаў.

Катэгорыя:Гарады Брандэнбурга
Моніка Крымадзі

**Моніка Крымадзі** () (, Дыбер, Дыберская вобласць, Народная Сацыялістычная Рэспубліка Албанія) — албанскі дзяржаўны і палітычны дзеяч. Адмовілася ад пасады першай лэдзі Албаніі — перадаўшы гэтую ролю старэйшай дачкі Боры.

## Біяграфія 
Скончыла сярэднюю школу ў Тыране. З 1992 года вучылася на прыродазнаўчым факультэце Тыранскага ўніверсітэта па спецыяльнасці хімік-арганік. 

У 1991 годзе была адным з членаў-заснавальнікаў FRESSH (моладзевая арганізацыя Сацыялістычнай партыі Албаніі). У студзені 1992 года яна была абрана членам прэзідыума, а ў маі таго ж года яна была абрана генеральным сакратаром I і II кангрэсаў FRESSH. Да красавіка 2002 займала пасаду прэзідэнта FRESSH. З 1995 па 2000 год яна абіралася віцэ-прэзідэнтам IUSY. 

З 1999 года вучылася ў Еўрапейскім цэнтры па вывучэнні пытанняў бяспекі імя Джорджа Маршала ў Гарміш-Партэнкірхене. На парламенцкіх выбараз 2001 года была абрана дэпутатам Народнага сходу Албаніі. Двойчы абіралася ў муніцыпальны савет Тыраны, ад якога яна стала сакратаром дэлегацыі ў Савеце Еўропы.

У 2000—2002 гадах вучылася на эканамічным факультэце Тыранскага ўніверсітэта, атрымала ступень магістра па бізнес-адміністраванні. Працягнула навучанне ў аспірантуры.

У верасні 2004 года яна стала адным з заснавальнікаў партыі Сацыялістычны рух за інтэграцыю (LSI), якая адкалолася ад Сацыялістычнай партыі Албаніі. 5 ліпеня 2017 года была абрана новым старшынёй Сацыялістычнага руху за інтэграцыю. На парламенцкіх выбарах 2021 года Сацыялістычны рух за інтэграцыю (LSI) пад старшынствам Монікі Крымадзі пацярпеў поўнае фіяска, набраўшы 6,81% і атрымаўшы толькі 4 мандаты, што на 15 мандатаў менш, чым на парламенцкіх выбарах 2017 года. 

## Публічная дзейнасць 
Моніка Крымадзі праспявала дуэтам з Майліндай Брэгу на албанскім музычным конкурсе Kënga Magjike у 2005 годзе, на якім была адным з членаў журы.

Катэгорыя:Жанчыны-палітыкі Албаніі
Катэгорыя:Выпускнікі Тыранскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Дэпутаты Народнага сходу Албаніі (2001—2005)
Катэгорыя:Дэпутаты Народнага сходу Албаніі (2017—2021)
Катэгорыя:Дэпутаты Народнага сходу Албаніі (2021—2025)
Катэгорыя:Члены Сацыялістычнай партыі Албаніі
Катэгорыя:Члены Сацыялістычнага руху за інтэграцыю
Філіп Гастан

**Філіп Гастан (Густан)** (, сапраўднае імя *Філіп Гольдштэйн*; ,  — , Вудстак, Нью-Ёрк) — амерыканскі мастак.

## Жыццё і творчасць 
Нарадзіўся ў Канадзе, у сям’і яўрэйскіх эмігрантаў — выхадцаў з Украіны, бацькі мастака прыехалі ў Амерыку з Адэсы. Неўзабаве сям’я пераязджае ў Лос-Анджэлес. Маляваць пачаў ужо ў юнацкія гады, спачатку коміксы. Навучанне пачаў у Школе малявання ў Кліўлендзе. У гады вучобы (1930-я гады) надаваў увагу перш за ўсё створанаму Джорджа дэ Кірыка стылю метафізічны рэалізм, а таксама фрэскавага жывапісу старых італьянскіх майстроў — Андрэа Мантэньі, Мазачыа, Паала Учэла. У канцы 1930-х Ф.Густан працуе ў рамках дзяржаўнай праграмы развіцця ў галіне прапагандысцкага, насценнага жывапісу, аднак да пачатку 1940-х гадоў вяртаецца да жывапісу станковага.

Характэрнай асаблівасцю работ Ф.Гастана было тое, што пры стварэнні новых карцін ён часта выкарыстоўваў фрагменты ўжо створаных раней палотнаў. На мяжы 1947/1948 гадоў мастак піша сваю першую абстрактную карціну «Каты» (The Tormentors). У канцы 1940-х і ў 1950-я гады мастак працуе ў стылі абстрактнага экспрэсіянізму. У той жа час зварот да сюжэтаў, навеяных падзеямі дзвюх сусветных войнаў збліжае яго палотны з экспрэсіянісцкім жывапісам Макса Бекмана. З пачатку 1960-х гадоў мастак вяртаецца да фігуратыўнага мастацтва, тым часам ён часта аднаўляе і перапрацоўвае ў новых працах сюжэтныя матывы сваіх ранніх карцін з 1930-х гадоў (напрыклад, тэма злачынстваў Ку-Клукс-Клана).

Катэгорыя:Мастакі ЗША
Аніла Дэнай

**Аніла Дэнай** () (,  Народная Сацыялістычная Рэспубліка Албанія) — албанскі дзяржаўны і палітычны дзеяч. Міністр фінансаў і эканомікі Албаніі (2019—2021)

## Біяграфія 
У 1995 годзе скончыла Тыранскі ўніверсітэт, дзе вывучала фінансавы і банкаўскі менеджмент.

На працягу 12 гадоў працавала ў ProCredit Holding і Internationale Projekt Consult, першапачаткова ў FEFAD Bank, пазней пераназваным у ProCredit Bank, дзе займала пасаду намесніка генеральнага дырэктара банка. Займала розныя кіруючыя пасады ў банках ProCredit Group у Сальвадоры, Балівіі, Эквадоры, Румыніі і Мазамбіку.

У перыяд з кастрычніка 2013 года па студзень 2015 года займала пасаду генеральнага дырэктара ў Міністэрстве фінансаў, з асноўным напрамкам дзейнасці па наглядзе за аперацыямі ў Дэпартаменце фінансаў, заканадаўства і кіравання дзяржаўнай маёмасцю, ва Упраўленні інфармацыйных тэхналогій, Дэпартаменце адміністрацыі і людскіх рэсурсаў. На працягу трох гадоў была членам праўлення Упраўлення электронных і паштовых камунікацый (AKEP). Была членам праўлення Адміністрацыйнага савета Фонда абавязковага медыцынскага страхавання Албаніі (FSDKSH), членам праўлення Фонда сацыяльнага страхавання і членам назіральнага савета страхавой кампаніі INSIG. У верасні 2018 года назначана генеральным дырэктарам FSDKSH.

З 2014 года выкладае ў дзяржаўнай Албанскай школе дзяржаўнага кіравання (ASPA) у Тыране ў якасці пазаштатнага выкладчыка ў галіне кіравання чалавечымі рэсурсамі.

17 студзеня 2019 года прызначана міністрам фінансаў і эканомікі Албаніі ў другім кабінеце Рамы. Змяніла на гэтай пасадзе А. Ахметая падчас рэарганізацыі кабінета міністраў пасля студэнцкіх і антыкарупцыйных пратэстаў. Займала пасаду да заканчэння тэрміна паўнамоцтваў урада 18 верасня 2021 года.

Па выніках парламенцкіх выбараў 25 красавіка 2021 года абраная дэпутатам Народнага сходу Албаніі ад Сацыялістычнай партыі Албаніі.

Катэгорыя:Жанчыны-палітыкі Албаніі
Катэгорыя:Міністры фінансаў і эканомікі Албаніі
Катэгорыя:Выпускнікі Тыранскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Дэпутаты Народнага сходу Албаніі (2021—2025)
Катэгорыя:Члены Сацыялістычнай партыі Албаніі
Жазеф-Мары В’ен

**Жазеф-Мары В’ен** (; ,  — , ) — французскі жывапісец і педагог ранняга неакласіцызму.

## Жыццё і творчасць 
Вывучаў малюнак і жывапіс у Каралеўскай акадэміі жывапісу і скульптуры ў Парыжы пад кіраўніцтвам Шарля-Жазефа Натуара; пры яго падтрымцы браў удзел у выставах Парыжскіх салонаў. У 1743 годзе заваяваў прэстыжную Рымскую прэмію, якая давала права на стыпендыю для паездкі ў Італію. У пачатку 1744 года прыбыў у Рым і паступіў у Французскую акадэмію ў Рыме. У Італіі Ж.-М. В’ен падпаў пад уплыў мастацтва барока, але пасля паездкі ў Геркуланум і Пампеі, вывучаючы там насценныя роспісы старажытных рымлян, зрабіўся прыхільнікам неакласіцызму.

Пасля вяртання ў Парыж жыў і працаваў як вольны мастак; у 1750 годзе адкрыў уласную школу жывапісу. У 1750-я гады карыстаўся заступніцтвам вядомага гісторыка мастацтваў, збіральніка і аматара жывапісу, графа дэ Келюса. Таксама карыстаўся падтрымкай Дэні Дзідро, які рэкамендаваў яго карціны сваім сябрам і знаёмым, пісаў пра яго творчасць станоўчыя водгукі.

У сваіх «Салонах» (крытычных аглядах афіцыйных французскіх мастацкіх выставак) Дзідро назваў Ж.-М. В’ена «лепшым жывапісцам» парыжскай акадэмічнай школы пасля Ш.-А. Ван Лоа.

У 1770-х гадах В’ен працаваў для каралеўскай мануфактуры габеленаў. У 1775 годзе стаў дырэктарам Французскай акадэміі ў Рыме. У 1781 годзе вярнуўся ў Францыю і ў 1789 годзе стаў Першым мастаком караля (Premier peintre du Roi) Людовіка XVI. У пачатковы перыяд французскай рэвалюцыі заставаўся малазаўважным, аднак з прыходам да ўлады Напалеона I апынуўся ў цэнтры ўвагі першага консула. З узыходжаннем на імператарскі пасад Францыі ў 1804 годзе Напалеон Банапарт зрабіў В’ена сенатарам і графам Імперыі.

Жозэф-Мары В’ен памёр у 1809 годзе.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Мастакі Францыі XVIII стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі Францыі XIX стагоддзя
Катэгорыя:Прыдворныя мастакі
Катэгорыя:Педагогі Францыі
Кёнігс-Вустэргаўзен

**Кёнігс-Вустэргаўзен** () — горад у Германіі, у зямлі Брандэнбург. Уваходзіць у склад раёна Дамэ-Шпрэвальд. Насельніцтва —  чалавек (на 31 снежня 2010 года). Займае плошчу 95,82 км². Афіцыйны код — 12 0 61260. Горад падзяляецца на 7 гарадскіх раёнаў. Па заканчэнні Вялікай Айчыннай вайны і да 1990-х гадоў у горадзе размяшчаўся савецкі аўтарамонтны завод в/ч пп 18702 ГСАВГ (ГСВГ, ЗГВ), які выпускаў аўтобусы «Прагрэс» для патрэб савецкага войска, дыслакаванага ў ГДР.

## Гарады-пабрацімы 
Катэгорыя:Гарады Брандэнбурга
Placebo

**«Placebo»** ― брытанскі рок-гурт, які выконвае альтэрнатыўны рок і інды-рок. Сфарміраваны ў 1994 годзе двума музыкантамі  і .

## Спасылкі
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 1994 годзе
Катэгорыя:Рок-гурты Вялікабрытаніі
Барталамеа дэла Гата

**Барталамеа дэла Гата** (), сапраўднае імя **П’етра д’Антоніа Дэі** (, ,  — , ) — італьянскі мастак і архітэктар.

У 1468 годзе следам за сваім братам Нікола ўступіў у ордэн Камальдулаў, змяніўшы імя на Барталамеа. Прыкладна ў 1481 годзе запрошаны для ўдзелу ў стварэнні фрэсак Сіксцінскай капэлы.
Хедвіг Ульрыка Дэлагардзі

Графіня **Хедвіг Ульрыка Дэлагардзі (дэ ла Гардзі)** (; 1761—1832) — шведская прыдворная дама.

Была кіраўніком гувернантак шведскіх каралеўскіх дзяцей у 1799—1803 гадах.

## Біяграфія 
Нарадзілася 29 лістапада 1761 года ў Стакгольме. Была дачкой  і яго жонкі Крысціны Магдалены Стэнбок (*Magdalena Christina Stenbock*, 1729—1801).

7 жніўня 1785 года ў замку Дротнінгхольмс выйшла замуж за Густава Армфельта. Ажаніўся ён з Хедвіг у асноўным дзеля яе прозвішча, хоць абяцаў гэта Магдалене Рудэншэльд, з якой у Густава былі стасункі.

У 1792 годзе Хедвіг Ульрыка з мужам паехалі ў Італію, у Неапаль. У 1794 Густаў Армфельт быў прысуджаны ў Швецыі да смяротнага пакарання за здраду, яго маёмасць была канфіскавана. У гэтым жа годзе з Італіі яны паехалі ў Польшчу і пазней у Рыгу, дзе ў Хедвігі жыла сваячка. Затым яны жылі ў Калузе пад патранажам Кацярыны II. У 1796 годзе Хедвіг адправілася ў Санкт-Пецярбург, каб папрасіць новага рускага цара Паўла I аб лепшых умовах, але атрымала адмову. Затым Хедвіг Ульрыка папрасіла Густава IV дазволу вярнуцца ў Швецыю, і атрымаўшы яго, вярнулася на радзіму ў 1797 годзе. Ёй была дана магчымасць выкарыстоўваць прозвішча мужа і заставацца ў Швецыі, а мужу — жыць у любой краіне, Швецыі і Расіі. Рускі цар дазволіў мужу пакінуць Расію, Густаў сустрэўся з жонкай у Лівоніі, і ў 1798 годзе яны паехалі ў Берлін.

З 1799 года Хедвіг Ульрыка працавала пры шведскім двары, выхоўваючы каралеўскіх дзяцей. Яна пагадзілася на гэта пры ўмове, што яе мужу будзе дазволена вярнуцца ў Швецыю, што было выканана ў 1800 годзе, пасля таго як яна прыгразіла сысці ў адстаўку — яе асяроддзе захаплялася адданасцю мужу. У 1803 годзе Хедвіг пакінула пасаду выхавальніцы; на яе месца прыйшла .

У сакавіку 1811 года Густаў Армфельт зноў быў сасланы праз падазрэнні ў змове супраць нашчаднага прынца Карла XIV Юхана. У красавіку 1811 года Армфельт быў высланы са Швецыі і эміграваў у Расію. За ім паехала і Хедвіг Ульрыка. У 1814 годзе памёр яе муж. У 1820—1822 гадах яна была фрэйлінай рускай імператрыцы, была ўзнагароджана ордэнам Святой Кацярыны.

Свае апошнія гады жыцця Хедвіг Ульрыка правяла ў Швецыі, памерла 7 лютага 1832 года ў Стакгольме. Яна пахавана ў фамільнай магіле Царквы горада Халіка, Фінляндыя, недалёка ад сядзібы *Аміне*, якая належала сям’і Армфельт у 1786—1925 гадах.

У сям’і Хедвіг Ульрыкі і Густава Армфельта нарадзіліся:

* *Марыя Магдалена Катарына Аўгуста Армфельт* (1786—1845),
* *Густаў Фрэдрык Армфельт* (1788—1789),
* Карл Армфельт (пам. 1788, блізнюк),
* *Магнус Армфельт* (пам. 1788, блізнюк),
* *Густаў Магнус Армфельт* (1792—1856),
* *Аляксандр Армфельт* (1794—1876),
* *Канстанцін Армфельт* (1796—1797),
* *Карл Магнус Вільгельм Армфельт* (1797—1878).

## Спасылкі 
*  Hedvig Ulrika De la Gardie
*  Anteckningar om svenska qvinnor — De la Gardie, Hedvig Ulrika
*  Family Group Sheet
Эшлі Тысдэйл

**Эшлі Мішэль Тысдэйл** (; нар.  года, Уэст Дыл, Нью-Джэрсі, ЗША) — амерыканская актрыса, спявачка і тэлевізійны прадзюсар. Тысдэйл стала першай артысткай, якая дэбютавала ў Billboard Hot 100 з двума песнямі адначасова на тыдні 12 лютага 2006 года, з песнямі What I’ve Been Looking For і Bop to the Top, якія ўваходзяць у саўндтрэк «Класны мюзікл».

Пасля яе першага з’яўлення ў фільме «Класны мюзікл», яна падпісала кантракт з Warner Bros. Records і пачала сольную музычную кар’еру. Яе дэбютны альбом Headstrong быў выпушчаны ў лютым 2007 года, дэбютаваўшы № 5 у амерыканскім чарце з 64 000 прададзенымі копіямі на першым тыдні, і потым быў сертыфаваны як залаты па дадзеных Recording Industry Association of America. Другі студыйны альбом Guilty Pleasure быў выпушчаны ў 2009 годзе. У Тысдэйл таксама была знакамітая роля агучвання Кендэс Флін у мультсерыяле «Фінес і Ферб» на Disney Channel, а таксама галоўная роля ў тэлевізійным фільме 2008 года «Скрозь аб’ектыў» і ў мастацкім фільме «Прышэльцы на гарышчы» ў 2009 годзе.

Катэгорыя:Актрысы ЗША
Катэгорыя:Актрысы тэлебачання ЗША
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі ЗША
Катэгорыя:Акцёры агучвання ЗША
Катэгорыя:Поп-вакалісты
Катэгорыя:Сапрана
Дэліна Ібрахімай

**Дэліна Ібрахімай** () (,  Народная Сацыялістычная Рэспубліка Албанія) — албанскі дзяржаўны і палітычны дзеяч. Міністр фінансаў і эканомікі Албаніі з 2021 года.

## Біяграфія 
Атрымала ступень бакалаўра гуманітарных навук у галіне міжнароднай эканомікі і менеджменту ва Універсітэце імя Луіджы Баконі ў Мілане, у снежні 2009 года — ступень магістра навук у галіне агульнага менеджменту ў тым жа ўніверсітэце, у лістападзе 2012 года — доктарскую ступень у вобласці кіравання банкаўскай справаай і фінансамі Рымскага ўніверсітэта «Тор Вергата».

Мае шырокі кіраўнічы досвед у прыватным сектары. З 2005 па 2007 гады — кіраўнік Albanian Distribution Association. З 2007 па 2010 год займала пасаду генеральнага дырэктара ва Urban Distribution. У 2011—2015 гадах працавала эканамістам у Банку Албаніі і членам праўлення, старшым фінансавым дырэктарам у Tirana Ekspres, у 2015—2016 гадах — у канцылярыі прэм'ер-міністра ў якасці каардынатара па стварэнні інтэграванай сістэмы інфармацыі і аператыўнай дзяржаўнай статыстыкі.

З лістападзе 2016 года па ліпень 2019 года працавала генеральным дырэктарам нацыянальнага Інстытута статыстыкі (INSTAT). З 2017 года з'яўляецца членам Савета дырэктараў банка FED invest і членам адміністрацыйнага савета, а з 2021 года — старшынёй адміністрацыйнага савета Інстытута сацыяльнага страхавання (ISSH).

У жніўні 2019 года назначана генеральным дырэктарам Галоўнага падатковага ўпраўлення (DPT).

2 верасня 2021 года яна была прызначана прэм'ер-міністрам Эдзі Рамай міністрам фінансаў і эканомікі Албаніі у новым трэцім кабінеце Рамы пасля таго, як былы міністр фінансаў Аніла Дэнай была адхілена ад пасады.

Свабодна валодае англійскай, італьянскай і французскай мовах.

Катэгорыя:Жанчыны-палітыкі Албаніі
Катэгорыя:Міністры фінансаў і эканомікі Албаніі
Катэгорыя:Выпускнікі Камерцыйнага ўніверсітэта імя Луіджы Баконі
Катэгорыя:Члены Сацыялістычнай партыі Албаніі
HIM

**«H.I.M.»** — фінскі рок-гурт, заснаваны ў 1991 годзе вакалістам , гітарыстам  і басістам . З 1999 па 2015 пастаянным удзельнікам з’яўляўся ўдарнік , а з 2001 года — клавішнік . У перыяд з 1997 па 2013 год гурт выпусціў восем студыйных альбомаў. З’яўляецца першым у свеце фінскім гуртом, чый альбом («») быў  залатым дыскам . У Фінляндыі альбомы «», «», «» і «» атрымалі статусы плацінавых, «Razorblade Romance» — двойчы плацінавага.

## Дыскаграфія 
**Студыйныя альбомы**

* *Greatest Lovesongs Vol. 666* (1997)
* *Razorblade Romance* (2000)
* *Deep Shadows and Brilliant Highlights* (2001)
* *Love Metal* (2003)
* *Dark Light* (2005)
* *Venus Doom* (2007)
* *Screamworks: Love in Theory and Practice* (2010)
* *Tears on Tape* (2013)

## Спасылкі
Катэгорыя:Квінтэты
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 1991 годзе
Катэгорыя:Рок-гурты Фінляндыі
Індэксны фонд

**Індэксны фонд** – від паявога інвестыцыйнага фонду, які прытрымліваецца індэкснай інвестыцыйнай стратэгіі. Правілы пабудовы індэкснага фонду вызначаюць тып кампаній, прыдатных для фонду. Самы вядомы з індэксных фондаў, – «Vanguard 500 Index Fund», – дзейнічае на аснове індэкса S&P 500.

## Гісторыя 
24 мая 1967 г. Рычард Ален Біч заснаваў кампанію Qualidex, Fund, Inc. У кастрычніку 1970 г. кампанія была заяўлена як фонд, заснаваны на індэксе Доў-Джонс 30 (DJI 30). Адпаведная рэгістрацыя была атрымана 31 ліпеня 1972 года. Гэта быў першы ў гісторыі індэксны фонд.

## Перавагі 
З пункту гледжання інвестара, галоўная перавага індэксных фондаў – гэта максімальная прастата стратэгіі, адным са следстваў якой з'яўляюцца мінімальныя выдаткі на кіраванне. Тыповыя зборы вар'іруюцца ад 0,1% для буйных кампаній ЗША да 0,7% для рынкаў, якія развіваюцца. У сярэднім актыўна кіраваны ўзаемны фонд спаганяе камісію ў памеры 1,15%. Большасці інвестараў таксама цяжка перасягнуць паказчыкі індэкса S&P 500.

Такая інвестыцыйная стратэгія аўтаматычна прадугледжвае дыверсіфікацыю партфеля, бо інвестар, калі купляе індэкс, валодае невялікай доляй ва ўсіх кампаніях, уключаных у індэкс.

## Недахопы 
Галоўным недахопам індэксных фондаў з'яўляецца сляпое аўтаследаванне за рынкам, у выніку чаго інвестар становіцца вельмі ўразлівым да рыначных бурбалак.

Калі правілы разліку індэкса настроены няправільна, магчымы рост індэкса, нават нягледзячы на тое, што кампаніі, якія ўваходзяць у індэкс, у цэлым скарачаюцца. У гэтым выпадку людзі, якія ўклалі ў індэкс, могуць страціць. У сярэднім па ўсіх індэксных фондах памылка ў разліку індэкса складае 38 базісных пунктаў.

З прычыны павышанага попыту на індэксны фонд у кампаніі, якую дадаюць у папулярны індэкс, можа быць шок попыту, а ў кампаніі, якую выдаляюць з падобнага індэксу, можа быць шок прапановы, і гэта мяняе цану.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Інвестыцыі
Підзамчэ

**Підзамчэ** — шматзначны тэрмін.

## Тапонімы 
* Підзамчэ — гістарычная мясцовасць у Шаўчэнкаўскім раёне Львова.
* Підзамчэ — вёска ў Радывыліўскім раёне Ровенскай вобласці Украіны.

## Іншае 
* Підзамчэ — вузлавая чыгуначная станцыя Львоўскай чыгункі.
Гвіда да Сіена

**Гвіда да Сіена** () — італьянскі мастак, працаваў у Сіене ў перыяд паміж 1260 і 1290 гадамі. Заснавальнік Сіенскай школы жывапісу. Карціны Гвіда, якія адчулі ўплыў сучасніка Копа дзі Маркавальда, але пры гэтым ад яго адрозніваюцца, дэманструюць тонкі нюансіраваны светлы каларыт і пяшчотныя абрысы, напрыклад «Мадонна з немаўлём на троне» (каля 1280, Палаца Публіка, Сіена), гармонія малюнка якой ўзята ад візантыйскай кніжнай мініяцюры.
Ота Гейгенбергер

**Ота Гейгенбергер** (; ,  — , Ульм) — нямецкі жывапісец.

## Біяграфія 
Ён быў сынам майстра-каменшчыка Генрыха Гейгенбергера (1844—1913). Меў шэсць братоў і сясцёр: Павел (1879—1933) стаў скульптарам, Аўгуст — вядомым карыкатурыстам і ілюстратарам. Дзеці Ота, блізняты Анэліз і Ганс-Ота Гайгенбергеры, нарадзіліся ў 1914 годзе, потым вывучалі жывапіс і графіку ў Мюнхенскай акадэміі. Быў членам Нямецкай асацыяцыі мастакоў.

Ота Гейгенбергер вучыўся жывапісу ў Каралеўскай школе прыкладных мастацтваў у Мюнхене ў Макса Артура Стрэмеля і Максіміліяна Дасіа. Пасля кароткай выкладчыцкай пасады ў школах ксілаграфіі ў Оберамергау і Берхтэсгадэне ён пасяліўся ў Мюнхене ў 1905 годзе ў якасці вольнага мастака і ажаніўся. Разам з братам Аўгустам ён заснаваў мастацкую майстэрню па ілюстрацыі дзіцячых кніг і дызайну дзіцячых цацак. Наведаў Парыж, Рым, а таксама поўдзень Францыі, Люксембург, Бельгію, Галандыю, Аўстрыю.

25 жніўня 1937 года новая камісія на чале з Цыглерам канфіскавала са старой Пінакатэкі Баварскай дзяржаўнай калекцыі жывапісу 109 карцін і адну карціну Гейгенбергера. Таксама ў 1937 годзе ў рамках нацысцкай кампаніі «дэгенератыўнае мастацтва» яго акварэль «Schiffe am Chiemsee/Караблі на Хімзэе» была канфіскавана ў муніцыпальнай карціннай галерэі ў Вуперталь-Эльберфельдзе і знішчана.

Катэгорыя:Мастакі Германіі
Нікі Мінаж

**Оніка Та́ня Мараж-Пэці** (, нар. , , Трынідад і Табага), вядомая пад псеўданімам **Нікі Мінаж** () — трынідадская спявачка, рэпер, аўтар песень і актрыса. Заўважыў талент маладой дзяўчыны Ліл Уэйн, які, пачуўшы мікстэйпы Playtime Is Over, Sucka Free і Beam Me Up Scotty заключыў з ёй кантракт ад імя свайго лэйбла Young Money Entertainment у жніўні 2009 года.

## Творчасць 
Дэбютны альбом Pink Friday у першы тыдзень продажаў трапіў на другое месца чарта Billboard 200, а праз некалькі тыдняў узначаліў яго. Мінаж стала першай артысткай у гісторыі, сем песень якой адначасова знаходзіліся ў чарце Billboard Hot 100. Яе другі сінгл «Your Love» узначальваў чарт Billboard Hot Rap Songs. Праз месяц пасля выхаду, Pink Friday атрымаў плацінавую сертыфікацыю Амерыканскай асацыяцыяй гуказапісвальных кампаній. Пазней сінгл «Super Bass» становіцца супер-хітом ва ўсім свеце і лепшай песняй лета 2011 года ў ЗША. На сённяшні дзень прададзена каля 7,5 мільёнаў копій сінгла. Таксама Мінаж вядомая супрацоўніцтвам з такім артыстамі, як Беёнсэ, Рыяна, Мадонна, Кеша, Брытні Спірс, Джэсі Джэй, Дэвід Гета, Арыяна Грандэ, Кэці Перы і гурт DNCE. У сярэдзіне 2012 года яна падпісала кантракт з амерыканскім шоу American Idol і стала чацвёртым суддзём 12-га сезона. У 2013 годзе Мінаж знялася ў камедыі «Іншая жанчына», прэм’ера якой адбылася 24 мая 2014 года, у ролі Лідзіі. Партнёрамі Онікі па фільме сталі Камеран Дыяс, Леслі Ман, Кейт Аптан і Мікалай Костэр-Вальдаў. У 2014 годзе была вядучай цырымоніі MTV EMA у Глазга.

## Дыскаграфія 
**Студыйныя альбомы**

* *Pink Friday* (2010)
* *Pink Friday: Roman Reloaded* (2012; пазней перавыдадзены як *The Re-Up*)
* *The Pinkprint* (2014)
* *Queen* (2018)
* *Pink Friday 2* (2023)

Катэгорыя:Трынідад і Табага
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі
Гейгер

**Гейгер** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Вілі Гейгер — нямецкі мастак
* Ганс Вільгельм Гейгер — нямецкі фізік
* Рупрэхт Гейгер — нямецкі скульптар, мастак-абстракцыяніст
Рупрэхт Гейгер

**Рупрэхт Гейгер** (ням.: Rupprecht Geiger; ,  — , ) — нямецкі скульптар і мастак-абстракцыяніст.

## Жыццё і творчасць 
Рупрэхт Гейгер нарадзіўся 26 студзеня 1908 у Мюнхене. Ён быў сынам мастака Вілі Гейгера. У 1926—1929 гадах ён вывучае архітэктуру ў мюнхенскай Каралеўскай школе прыкладнога мастацтва, у 1930—1932 — вучыцца на муляра і затым, у 1932—1935 — у Вышэйшым будаўнічым вучылішчы Мюнхена. У 1936—1940 г.г. Гейгер працуе ў розных мюнхенскіх архітэктурных бюро.

У 1940 годзе будучы скульптар быў прызваны ў нацысцкую армію, ваяваў у Польшчы і ў СССР. Тут ён самавучкам пачынае займацца жывапісам. У 1943—1944 гадах ён ужо — вайсковы мастак у вайсковых часцях ва Украіне і ў Грэцыі.

Пасля заканчэння Другой сусветнай вайны Р.Гейгер з 1949 па 1962 год працуе архітэктарам. У 1965—1976 гадах ён — прафесар жывапісу ў Дзяржаўнай мастацкай акадэміі Дзюсельдорфа. У 1949 ён становіцца ў Мюнхене адным з заснавальнікаў мастацкай групы ZEN 49. Р.Гейгер з’яўляецца адным з найбуйнейшых прадстаўнікоў абстрактнага мастацтва ў Германіі. Творчасць яго карысталася падтрымкай фонду Саламона Р.Гугенхайма.

У 1950-я гады мастак працаваў пераважна з чырвоным колерам. Характэрным для жывапіснай творчасці майстра былі яго алейныя карціны, акварэлі і графіка, якія паказваюць простыя геаметрычныя формы.

Мастак быў удзельнікам шматлікіх выставак як у Германіі, так і за яе межамі. Ён неаднаразова выстаўляўся на аглядах сучаснага мастацтва ў Каселі documenta — 2 (1959), — 3 (1964), — 4 (1968), — 6 (1977); быў удзельнікам 25-га біенале ў Сан-Паўлу і інш. Яго творчасць была адзначана шматлікімі ўзнагародамі, у тым ліку прэміяй міжнароднага трыенале ў галіне каляровай графікі ў Грэнхене (1958, Швейцарыя), залатым медалём 8-га міжнароднага біенале ў галіне графікі ў Фрэдэрыкстадзе. (1986, Нарвегія), прэміяй Акадэміі мастацтваў Берліна (1988), ганаровай прэміяй у галіне культуры Мюнхена (1989), прэміяй Рубенса (1992) і інш. Р.Гейгер быў таксама ўзнагароджаны ў 1993 годзе баварскім Ордэнам Максіміліяна «За дасягненні ў навуцы і мастацтве».

Рупрэхт Гейгер памёр 6 снежня 2009 у Мюнхене.
Вілі Гейгер

**Вілі Гейгер** (; ) — нямецкі мастак і графік.

## Жыццё і творчасць 
Нарадзіўся 27 жніўня 1878 года ў Ландсхуце ў сям’і выкладчыка.

У 1898—1899 гадах вучыўся ў мюнхенскай Каралеўскай школе прыкладнога мастацтва, дзе атрымаў спецыяльнасць настаўніка малявання. У 1903 годзе паступіў у Акадэмію мастацтваў, у класы Франца фон Штука і Петэра Хальма, дзе займаўся сумесна з Альбертам Вайсгерберам і Гансам Пурманам. Творчыя поспехі В. Гейгера ў галіне графічнага майстэрства былі адзначаны ў 1910 годзе прэміяй Віла Рамана. Ён ствараў таксама ілюстрацыі да твораў Франка Ведэкінда, Рыхарда Дэмеля і інш.

Да 1914 года мастак жыў і працаваў у Берліне, дзе выстаўляў свае палотны ў мясцовых галерэях. Пазней ён пераехаў у Мюнхен і быў прынят прафесарам у Вышэйшую школу прыкладнога мастацтва. Выкладаў таксама ў Лейпцыгскай акадэміі. У 1920-я гады В. Гейгер захапляўся старымі іспанскімі майстрамі, пісаў копіі з твораў Эль Грэка, Веласкеса і Ф. Гоі, займаўся партрэтным жывапісам. У гэты перыяд яго майстэрства дасягнула сваёй вяршыні.

Пасля прыходу да ўлады ў Германіі нацыянал-сацыялістаў В. Гейгер быў адхілены ад выкладання. Мастак у гэты перыяд жыў адасоблена на возеры Кімзэ ў Верхняй Баварыі і цалкам прысвяціў сябе жывапісу. З 1946 года ён ізноў на выкладчыцкай працы, у мюнхенскай Акадэміі мастацтваў.

Сын В. Гейгера, Рупрэхт Гейгер, быў таксама вядомым мастаком і скульптарам.

Памёр 11 лютага 1971 года ў Мюнхене.

## Узнагароды 
* Ганаровы гараджанін Ландсхута (1948);
* прэмія горада Мюнхен у галіне культуры (1951);
* ордэн «За заслугі ФРГ» I класа (1958);
* баварскі ордэн «За заслугі» (1969).

## Спасылкі 
Катэгорыя:Мастакі Германіі
Катэгорыя:Графікі Германіі
Катэгорыя:Мастакі Германіі XX стагоддзя
Эрнст Гейтлінгер

**Эрнст Гейтлінгер** (; ,  — , ) — нямецкі жывапісец.
Пасля вучобы ў ЗША і Мюнхене ён удзельнічаў у выстаўках «Новага Сецэсіёна» і стварэнні мюнхенскай «Новай групы». У гады Трэцяга Рэйха яму забаранілі ўдзельнічаць у выстаўках. У 1961—1965 гадах быў прафесарам Мюнхенскай акадэміі мастацтваў.

Катэгорыя:Мастакі Германіі
Катэгорыя:Выкладчыкі ВНУ Германіі
Якаб дэ Гейн II

**Якаб дэ Гейн II** (каля 1565 — ) — нідэрландскі мастак і гравёр, яго творчасць паказвае пераход ад паўночнага маньерызму да нідэрландскага рэалізму.

## Біяграфія 
Дэ Гейн нарадзіўся ў Антверпене, навучаўся ў свайго бацькі, Якаба дэ Гейна I, мастака па шкле, гравёра і чарцёжніка. У 1585 годзе ён пераехаў у Гарлем, дзе вучыўся ў Хендрыка Гольцыуса на працягу наступных пяці гадоў. Ён зноў пераехаў, у Лейдэн, у сярэдзіне 1590-х гадоў. Яго праца прыцягнула ўвагу багатых спонсараў, і яго першым заказам была гравюра «Аблога Гертруйдэнберга» ад Морыса Насаўскага, прынца Аранскага.

Каля 1600 года дэ Гейн адмовіўся ад гравюры і засяродзіўся на жывапісе і афорце. Пераехаўшы ў Гаагу ў 1605 годзе, ён часта працаваў у галандскай каралеўскай сям’і, распрацоўваючы сад у Буйтэнхофе для прынца Морыса Аранскага. Яму прыпісваюць стварэнне больш за 1500 малюнкаў, у тым ліку пейзажаў і прыродазнаўчых ілюстрацый. Жывучы ў Амстэрдаме, ён зрабіў 117 гравюр для ваеннага дапаможніка «Практыкаванне зброі».

Катэгорыя:Графікі Нідэрландаў
Катэгорыя:Мастакі Нідэрландаў XVI стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі Нідэрландаў XVII стагоддзя
Андрамачы Джэрджы

**Андрамачы Джэрджы** () (, , Албанская Рэспубліка — , , Албанія) — албанскі этнолаг.

## Біяграфія 
Скончыла сярэднюю школу ў Корча. У 1949 годзе скончыла філалагічны факультэт Педагагічнага інстытута ў Тыране і пачала працаваць у этнаграфічным аддзеле Інстытута навук. Пасля заснавання Тыранскага ўніверсітэта яна скончыла яго гістарычны факультэт. Працавала ў Інстытуце народнай культуры па спецыяльнасці гісторыя албанскага адзення. У 1982 годзе абараніла доктарскую дысертацыю, а ў 1993 годзе ёй было прысвоена званне прафесара. Яна была першай жанчынай у гісторыі Албаніі, якая стала членам Акадэміі навук Албаніі ў 1999 годзе.

## Навуковыя інтарэсы 
Яе навуковыя дасягненні ўключаюць больш за 130 публікацый, у тым ліку 7 манаграфій. Большасць публікацый былі звязаны з пытаннямі гісторыі касцюма, а таксама яна была суаўтарам «Гісторыі албанскага мастацтва».

Выявіла, што самыя раннія археалагічныя сведчанні албанскага абутку Апінга адносяцца да V—IV стагоддзяў да нашай эры, што паказвае на тое, што яны былі элементам ілірыйскай культуры.

## Памяць 
У гонар Андрамачы Джэрджы названа адна з вуліц у Корчы.

## Працы 
* 
* 
* 
* Veshje popullore
* Ligjërata për etnologjinë shqiptare
* Mënyra e jetesës në shekujt XIII–XX

Катэгорыя:Члены Акадэміі навук Албаніі
Катэгорыя:Этнолагі Албаніі
Катэгорыя:Выпускнікі Тыранскага ўніверсітэта
Будынак былога жылога дома (Нароўля)

**Будынак былога жылога дома** — будынак у г. Нароўля Гомельскай вобласці, пабудаваны ў 1912 г. для двараніна Юзафа Андрэевіча Ліневіча (Ляневіча), адміністратара маёнтка Нароўля Эдварда Артуравіча Горвата (1866—1935). Размешчаны па вуліцы Кастрычніцкай, 12. Прыклад драўлянага дойлідства ў стылі мадэрн. Бацька Юзафа Андрэй Ліневіч (1814—1876) таксама быў у свой час адміністратарам маёнтка Нароўля паноў Горватаў і пахаваны ў Нароўлі, на тэрыторыі нараўлянскага парку.

У цяперашнія часы драўляны будынак шмат разоў быў пафарбаваны. У вокнах і дзверах пастаўлены сучасныя пластыкавыя шклопакеты.

## Мемарыяльная шыльда 
Злева на фасадзе будынка была размешчана мемарыяльная шыльда з імем Казіміра Францавіча Градзіцкага (1891—1959), галоўурача нараўлянскай бальніцы ў 1921—1936 гг.

## Літаратура 
* 
* Памяць: Нараўлянскі раён: гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / уклад.: П. П. Рабянок, К. Ф. Ярмоленка. — Мінск : БЕЛТА, 1998. — 445 с.
* *Якаўлеў, Л.* Што пакінем пасля сябе? / Л. Якаўлеў // Прыпяцкая праўда. — 1994. — № 28 (19 красавіка). — С. 1.

## Спасылкі 
* 
* 
* Дом управляющего в зеркале времени. Тайны и история здания Наровлянского историко-этнографического музея 
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Нароўлі
Катэгорыя:Славутасці Нароўлі
Катэгорыя:XX стагоддзе ў Нароўлі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1912 годзе
Катэгорыя:Драўляная архітэктура Беларусі
Катэгорыя:Горваты
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў стылі мадэрн
П’ер-Нарсіс Герэн

Барон **П’ер-Нарсіс Герэн** (; ) — французскі мастак, вучань Рэньё.

## Біяграфія 
У 1796 годзе атрымаў першую ўзнагароду. Прадстаўленая на Салоне 1800 года карціна «Марк Секст» зрабіла надзвычайнае ўражанне і мела велізарны поспех.

У 1810 годзе Герэн адкрыў у Парыжы майстэрню, якая неўзабаве ўвайшла ў моду. З гэтай майстэрні класіка, які прызнаваў толькі антычную прыгажосць, выйшлі вядомыя французскія рамантыкі: Тэадор Жэрыко, Эжэн Дэлакруа, Ары Шэфер, Леон Конье, Андрэ Жак Арсель, Луі-П'ер Анрыкель-Дзюпон і іншыя.

У 1822 годзе Герэн стаў дырэктарам Французскай акадэміі ў Рыме. У 1829 годзе атрымаў тытул барона.
Эдуард Джозеф Гёрг

**Эдуард Джозеф Гёрг** (; ,  — , Каліян, Францыя) — аўстралійскі малявальшчык і ілюстратар.

Прыехаў у Парыж у 1900 годзе. З 1912 года вучыўся ў Акадэміі Рансана. У 1922 годзе выставіў свае творы ў Асеннім салоне; яго экспрэсіянісцкі стыль склаўся пад уплывам Пітэра Брэйгеля Старэйшага, нагадвае таксама манеру Ота Дзікса. Пачынаючы з серыі «Дзяўчаты-Кветкі» (каля 1942) выява жанчына зрабілася ўлюбёным сюжэтам Гёрга. Яго графічная спадчына налічвае прыкладна 500 афортаў і літаграфій, некаторыя з іх ілюструюць творы Эрнста Тэадора Амадэя Гофмана і Шарля Бадлера.

## Зноскі 
Катэгорыя:Графікі
Катэгорыя:Графікі XX стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі-ілюстратары
Катэгорыя:Мастакі Аўстраліі
Катэгорыя:Мастакі XX стагоддзя
Гертген тот Сінт Янс

**Гертген тот Сінт Янс**, *Гертген ван Харлем* (нідэрл. Geertgen tot Sint Jans) (Лэйдэн? 1460—1465 — Харлем? да 1495) — паўночна-нідэрландскі жывапісец. Ніякіх сучасных дакументаў пра жыццё мастака да гэтага часу не выяўлена, але самая ранняя апублікаваная справаздача аб яго дзейнасці датуецца 1604 годам, у «Шыльдэр-беку» Карэла ван Мандэра.

Адна з найзначнейшых постацяў паўночна-нідэрландскага жывапісу канца XV стагоддзя. Магчыма, навучаўся ў Харлеме ў майстэрні Алберта ван Аўватэра. Быў знаёмы з творчасцю мастакоў Гента і Бругэ. У Харлеме ў якасці чалядніка жывапісца жыў пры ордэне іанітаў — адсюль і мянушка «з [манастыра] Святога Яна» (tot Sint Jans). Для маляўнічай манеры Гертгена ўласцівыя тонкая эмацыйнасць у трактоўцы рэлігійных сюжэтаў, увага да з’яў паўсядзённага жыцця і ўдумлівая, паэтычна-натхнёная прапрацоўка дэталей.
Дуліна

**Дуліна** — прозвішча, тапонім.

## Прозвішча 
* Наталля Алегаўна Дуліна — беларуская лінгвістка

## Тапонім 
* Дуліна (Шаркаўшчынскі раён)
Томас Гёрцін

**Томас Гёрцін**, *То́мас Герцін* (;  — ) — англійскі мастак, адзін з заснавальнікаў нацыянальнай школы акварэлі.

## Біяграфія 
Томас Гёрцін нарадзіўся ў Саўтуарку ў 1775 годзе. Нашчадак (па бацьку) уцекачоў з Францыі гугенотаў. Яго бацька памёр, калі Томас быў яшчэ дзіцем. Яго маці выйшла замуж за містэра Ваана, мадэльера. Вучыўся, як і Цёрнер, у Томаса Молтана, а таксама Эдуарда Дэеса. Разам з Тэрнерам, з якім Герцін быў у сяброўскіх адносінах, зарабляў размалёўваннем старажытных гравюр. З 1794 г. работы Гёрціна выстаўляліся ў Каралеўскай акадэміі мастацтваў. Замалёўкі пейзажаў і архітэктурных збудаванняў працы Гёрціна хутка атрымалі прызнанне. Ён распачаў некалькі паездак па розных рэгіёнах Англіі, а на мяжы 1801—1802 гадоў правёў амаль паўгода ў Парыжы, пакінуўшы серыю акварэляў і алоўкаў, якія ён па вяртанні ў Лондан перавёў у гравюры, якія склалі зборнік «Дваццаць відаў Парыжа» (Twenty Views in Paris and its Environs). Памёр у сваёй студыі за мальбертам (меркавана ад туберкулёзу). У 1800 годзе Гёрцін ажаніўся з Мэры Эн Барэт, шаснаццацігадовай дачкой заможнага гарадскога ювеліра.
Вольфганг Гефген

**Вольфганг Гефген** (, нар. , ) — нямецкі малявальшчык, гравёр, мастак-гіперрэаліст і выкладчык.
Гефген адлюстроўвае ў сваіх творах паўсядзённыя прадметы, але прыхоўвае іх матэрыяльнасць; нягледзячы на рэалізм яго творам уласціва магічнасць (Пакроў І, 1972, Парыж).

Катэгорыя:Мастакі Германіі
Готфрыд Бернхард Гёц

**Готфрыд Бернхард Гёц** (ахрышчаны 10 жніўня 1708,  — , ) — нямецкі мастак і гравёр эпохі ракако.

Яго бацька быў слесарам у кляштары цыстэрцыянаў у Велеградзе. У 1718 годзе залічаны ў езуіцкую школу ва Угерске-Градзіштэ, дзе вывучаў рыторыку і граматыку. Пасля заканчэння курса навучаўся жывапісу ў Франца Грэгара Ігнаца Экштэйна, які займаўся рэстаўрацыяй кляштарнага касцёла. Праз чатыры гады ён, верагодна, стаў вандроўным чаляднікам і пасяліўся ў Аўгсбургу каля 1730 г. Гэты горад быў цэнтрам друку і выдавецкай справы, а таксама бізнесу і фінансаў, таму, хутчэй за ўсё, ён навучыўся там гравюры, каб атрымаць працу. Ён таксама, відаць, навучыўся афорту ў Іагана Георга Бергмюлера.

Ён атрымаў сертыфікат магістра ў 1733 годзе і неўзабаве пасля гэтага ажаніўся. Яго жонка памерла маладой, і ён зноў ажаніўся ў 1736 годзе. Шмат гадоў ён працаваў у мастацкага і музычнага выдаўца Ёгана Крысціяна Леапольда. З 1739 года ён таксама пісаў фрэскі, у тым ліку ў капліцы Новага палаца ў Меерсбургу і інш.
Гвардзі

**Гвардзі** (іт. Guardi) — італьянскае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Джавані Антоніа Гвардзі — італьянскі мастак
* Франчэска Гвардзі — італьянскі мастак