Даніла Паломнік

**Даніла** або **Данііл** () — ігумен, клірык Чарнігаўскай зямлі.

Імаверна, прыняў манаскі зарок у Пячэрскім манастыры пад Кіевам. Ігумен, клірык Чарнігаўскай зямлі. У княжанне вялікага князя кіеўскага Святаполка Ізяславіча здзейсніў паломніцтва ў Святую Зямлю, да Іерусалімскага каралеўства (1104—1107), сустракаўся з іерусалімскім каралём Балдуінам І. Апісаў сваё падарожжа ў «Жыціі і хаджэнні Даніла, Рускай зямлі ігумена», якое стала ўзорам для пазнейшых твораў такога жанру на Русі. На думку Мікалая Карамзіна, можа быць тоесны епіскапу Данілу, пастаўленаму на Юр’еўскую кафедру ў 1113 годзе, то-бок пасля паломніцтва, і памерламу 9 верасня 1122 года.

## Біяграфія 
У Палесціне, якая тым часам уваходзіла ў крыжацкае Іерусалімскае каралеўства, правёў 16 месяцаў. Жыў у манастыры св. Савы, адкуль здзяйсняў паездкі па краіне, наведваў месцы, звязаныя з зямным жыццём Ісуса Хрыста і біблейскімі падзеямі. Менавіта гэтыя помнікі Даніла апісвае асабліва падрабязна, не выпускаючы магчымасці нагадаць звязаныя з імі апакрыфічныя паданні. Апісвае, напрыклад, лаву, на якой спачывала цела знятага з крыжа Хрыста, камень паблізу, седзячы на якім анёл прадказаў уваскрэсенне Ісуса, апісвае Галгофу і нават тое паглыбленне ў скале, у якім, паводле падання, стаяў крыж; згадвае месца, адкуль быў узнесены на неба ў вогненнай калясніцы прарок Ілля, пячору, у якой Ісуса спрабаваў спакусіць д’ябал, дом Прэторыі, куды Хрыста прывялі да Пілата і іншае. У некаторых выпадках Даніла аднаўляе асобныя эпізоды, перадае або сам складае рэплікі ўдзельнікаў падзей (напрыклад, вокліч Багародзіцы, якая бачыць распяцце Ісуса).

Таксама пэўна і вобразна апісвае Даніла прыроду Палестыны. Захапляецца ўрадлівасцю паўднёвай зямлі, дзе добра растуць пшаніца і ячмень, а ў садах — багацце разнастайных пладовых дрэваў. Імкненне Данілы да пэўнасці і нагляднасці дзіўнае, адлегласці ён вымярае то пералётам стралы, то кідком каменя («як дарослы мужчына дакіне»), раку Іардан параўноўвае са знаёмым яму на Русі ракой Сновам (прытокам Дзясны) з такім самым хуткім цячэннем і звілістым рэчышчам. Тыверыядскае возера, піша Даніла, можна абысці, а вада ў ім такая смачная, што не можна ёю напіцца. У возеры водзіцца рыба — найсмачнейшая з рыб, яе любіў есці Хрыстос, на від нагадвае карпа. Таксама падрабязныя і наглядныя апісанні збудаванняў, Даніла распавядае пра мармуровыя калоны, распісаныя скляпенні, мазаічныя падлогі палесцінскіх храмаў, пра абарончыя збудаванні.

Даніла згадвае пра сустрэчу з іерусалімскім каралём Балдуінам, пра рызыкоўныя паездкі па горных дарогах, дзе падарожнікаў чакалі засады сарацынаў, пра набажэнствы ў Іерусалімскім храме. Даніла адчуваў сябе пасланцам Русі, не выпадкова ён пакідае ў храме св. Савы памінанне за ўсіх рускі князёў, якіх пералічыў адпаведным свайму часу іерархічным парадкам.

«Хаджэнне» Даніла вартае не толькі як падрабязны даведнік для паломнікаў, яно паказвае веды і ўяўленні русінаў пра падзеі і персанажаў свяшчэннай гісторыі, сведчыць пра шырокі кругагляд рускіх кніжнікаў пачатку XII ст.

«Хаджэнне» захавалася ў больш за ста спісах, пачынаючы з XV ст. пад назвамі «Жаджэнне», «Вандроўнік», «Паломнік» і інш. Яно паўплывала на развіццё жанру «хаджэнняў» у старабеларускай, стараўкраінскай і старарускай літаратурах. Цяпер твор Даніла, як і творы яго паслядоўнікаў, адносяць да выразна вызначанага асобнага жанру — хаджэнняў.

## Бібліяграфія 
### Манаграфіі, артыкулы 
* *Веневитинов М.* Хождение игумена Даниила в святую землю в начале XII&nbsp;ст. // ЛЗАК за 1876—1877 гг. — 1884. — Вып. 7. — C. 1—138.
* *Янин В. Л.* Междукняжеские отношения в эпоху Мономаха и «Хождение игумена Даниила» // ТОДРЛ. 1960. Т. 16. — С. 112—131.
* *Данилов В. В.* О жанровых особенностях древнерусских хождений // ТОДРЛ. 1962. Т. 18. — С. 21—37.
* *Прокофьев Н. И.* Русские хождения XII—XV&nbsp;вв. // Литература Древней Руси и XVIII&nbsp;в. — Москва, 1970. — С. 27—64.

### Даведнікі 
* *Ричка В. М.* Даниїл Паломник // 
* Данило Паломник // Українська мала енциклопедія : 16 кн. : у 8 т. / проф. Є. Онацький. — Накладом Адміністратури УАПЦ в Аргентині. — Буенос-Айрес, 1958. — Т. 2 : Д — Є, кн. 3. — С. 305. — 1000 екз.
* *Махновець Л.* Українські письменники: Біо-бібліографічний словник: У 5 т. К., 1960. Т. 1.&nbsp;— С. 42—45.
* *Творогов О. В.* Даниил // Словарь книжников и книжности Древней Руси. Вып. 1. Ленинград, 1987. С. 109—112.
* Даниїл Паломник // Універсальний словник-енциклопедія. — 4-те вид. — К. : Тека, 2006.