open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Сенька Налівайка

**«Сенька Налівайка...»** — беларускія сатырычныя вершы, надрукаваныя ў 1642 годзе.

Каталікі-езуіты склалі вершы ад імя праваслаўнага героя супраць лютэран. Змешчаны ў пасквільным зборніку «Вітанне на першы прыезд з Караляўца да кадлубка саксонскага віленскага нейкага Херн-Лютэрмахра» (), разам з імі іншыя польскія і адзін макаранічны верш. Выданне на лацінцы.

Яўхім Карскі ўключыў вершы ў сваю працу «Беларусы». Алесь Бразгуноў надрукаваў увесь зборнік у сваім перакладзе (беларуская частка толькі пераведзена ў кірыліцу) побач з арыгіналам.

Мова твору амаль народная беларуская, з малым лікам чужых элементаў — польскіх, царкоўнаславянскіх, украінскіх. Украінізмы тут звязаны з сюжэтам, бо гістарычны Севярын Налівайка быў з Украіны.

## Тэкст 
СЕНЬКО НАЛЕВАЙКО ПОУЧЫЦЕЛЁВІ САСКЕМУ ПОУЧЭНЕ О ГРЭЧЫСЕ ПРЫЯТЭЛЬСКОЕ ПОСЫЛАЕТ

Ужо ж гэто по ліху Сасы подурэлі,
Колі нам тут грэчыху у Сенька однелі;
Охці мне! По Грэчэску брусіш вельмі много,
А штоб тобе дав в губу нетуце нікого;
Прыдэт на тя Могіла, што і горш умеет,
Колі только грэчыха новая поспеет.
У Могілу, блядін сын, к Москве на Науку,
Ліхое гадынішчэ, Немецкі пауку;
Скупав ся б есь в Негленнэй, забывсе б скогліті,
Аж Саска по грэчэску думно глаголіті.
Одрэк бысь ся Лютора і беса самого,
Побывавшы у Цара звёнзан Московского.
Да і у нас Дутка есьць і Жолуд велікі,
Діонызэй, Дорохфей, імеют лялікі.
А в Кіеві тма людэй со всемі сьвятцамі,
Уперод гуторылі з старымі грэкамі:
Да чы детко тэбэ дав, всё нам одбераеш,
А Немца вжо забывшы по грэцку іграеш:
І так нудно у Тройцы на образ гледэті,
По грэчэску подпісан, нельза зрозуметі
Усім Налевайчыком; Гора Сінайская,
Страх велік Катарына где лежыт сьвятая.
З Ляхамі тяжыся; деткі маленькіе
Больш у ніх укемілі, ніж всі Люторскіе:
Учасе в ты, почавшы бразгаць по грэчэску,
Да конец поучэня прыдав есь по чэску.
Найдэм на тя, сукін род, іншы язык в воде,
По секерску глаголат будеш в том холоде.
Тяшко нам і з Ляхамі, а горш з Унітамі,
Йштоб Цэркві не узелі добрымі правамі.
А вы пак нас нудітэ як мы ерэтыцы,
Альбо как Ляхі зовут самі Схісматыцы.
Не твоім, лысы бесе, носом зачынаеш
Войну з намі; а з Ляхі за того познаеш,
І Кісель, Кулажын сын, ах, набрався пуду,
А ты рэчэш поздавшы: где я ютро буду?

## Асаблівасці мовы і вобразаў 
Аляксандр Брукнер у 1911 годзе казаў, што вершы напісаны «w pysznej białoruszczyznie» — на харошай беларускай мове. Ёсць у тэксце гульня слоў, спалучаюцца грэчаская мова і грачыха, кісель і кулага (дзве назвы страў).

## Гл. такасма 
*Указ гарачы
*Дурная Масква
*Старабеларуская літаратура

## Літаратура 
* Славянамоўная паэзія Вялікага Княства Літоўскага XVI-XVIII стст. / укл. Алесь Бразгуноў. 2011. ISBN 978-985-08-1291-9
* Марына Свістунова, Да праблемы пераемнасці беларускай літаратурнай мовы: лацінаграфічныя тэксты XVIII стагоддзя // Acta Albaruthenica 20
* Aleksander Brückner. Pieśni polsko-ruskie // Pamiętnik Literacki. rok 1911 t.10 n.1-4

Катэгорыя:Літаратурныя творы
Катэгорыя:Вершы
Катэгорыя:Творы XVII стагоддзя
Катэгорыя:Літаратурныя творы на старабеларускай мове
Катэгорыя:Літаратурныя творы на беларускай мове
Стэманітальныя

**Стэманіта́льныя** (*Stemonitales*) — парадак міксаміцэтаў, шырока распаўсюджаны ў прыродзе.

Stemonitales — назва гэтага парадку згодна Міжнароднаму кодэксу батанічнай наменклатуры. У заалогіі і пратысталогіі вядомы як атрад Stemonitida.

Уключае 1 сямейства — .

## Апісанне 
 прадстаўляе сабой афанаплазмодый. Далікатны, спачатку празрысты, затым можа быць белым або злёгку жоўтым.

 ніткаваты, часта ў выглядзе сеткі, звычайна цёмны.

Спараносныя структуры — часцей за ўсё спарангіі, часам эталіі або псеўдаэталіі. Развіваюцца над гіпаталусам. Спарангій бывае шарападобны, эліптычны, цыліндрычны, з больш ці менш выяўленай ножкай. Карбанату кальцыю ў спараносных структурах няма (за выключэннем роду ).

Споры ў масе цёмна-карычневыя, чырванавата-карычневыя, цёмна-фіялетавыя ці амаль чорныя.

## Пашырэнне 
Вядома больш за 150 відаў. Пашыраны па ўсім зямным шары. Сапратрофы. Сустракаюцца галоўным чынам летам і восенню у вільготных і цёмных мясцінах на адмерлай драўніне і апалым лісці.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
*
Указ гарачы

**Указ гарачы палком Расійскім…** — беларускія сатырычныя вершы антырасійскага напрамку. Час стварэння 1760-я гады. Побач запісаны вершы «Праект вяліка-страшнаму войску Расійскаму…» таго ж аўтара.

Аўтар быў шляхцічам, скарэй за ўсё, з Віцебшчыны. У яго мове відаць асаблівасці гаворак паўночнай Беларусі. Гэта лексемы ПАЯЦЬ ‘узяць’, БЛЕХ ‘роўная мясціна’. Але яго мова — наддыялектная.

Патрыятычныя творы спароджаны падзеямі самага канца вайны 1756—1763 гадоў. Гэта пародыя на маскоўскія ваяцкія песні. Парадыйны элемент — у стылізаванні маўлення маскоўцаў, ужыванні абсцэннай лексікі.

Рукапіс захоўваецца ў Вільні, у бібліятэцы Урублеўскіх. У ім змешчаны і творы на польскай мове. У 1970-я яго адкрыў Адам Мальдзіс і паведаміў пра гэта, але апублікаваць дзве беларускія сатыры праз цэнзуру не змог. Упершыню поўнасцю яны надрукаваны ў 2016 годзе.

## Тэкст 
Ukaz Goraczy Połkom Rossyiskim z Prus do Moskwy woroczajuczymsia czerez Kuryera Wsiey armii objawlaiem

Stupay armia z Prus u swoju storonu
Znaydieszli połne w Moskwie usiakoho humoru,
Tepier warchoł wieliki w Pieterburgu stał się
Pieter Car Fiedorowicz na tronu usrał się
Dumna Boiaryna Skoro to zwiedyła
Wtotczas Chwiedorowicza procz z tronu zbrosyła.
Połnosz Sudar gownie bolsze carstwowaty
Nie budiesz Ruskoy wiery w Lutry woroczaty,
Żonu Katrynu na gosudarstwo pryniały
Chwiedorowicza u syłku w Połony posłały,
Zdiorli z Chwiedorowicza Sztofan odnym duchom
Pod czetwiertym uze Moskwa zostajet fartuchem

## Літаратура 
* Мартысюк, В. (2016). Дзве вершаваныя сатыры з ХVІІІ стагоддзя. Acta Albaruthenica, 16, 307–309.

Катэгорыя:Ананімныя творы
Катэгорыя:Літаратурныя творы
Катэгорыя:Сатырычныя творы
Катэгорыя:Вершы
Катэгорыя:Творы XVIII стагоддзя
Катэгорыя:Беларуская літаратура XVIII стагоддзя
Катэгорыя:Літаратурныя творы на старабеларускай мове
Катэгорыя:Літаратурныя творы на беларускай мове
Эмі Шумер

**Эмі Шумер** (; нар. ) — амерыканская стэндап-камедыянтка, сцэнарыстка, прадзюсар і актрыса. Шумер здабыла вядомасць, заняўшы чацвёртае месца ў шоу Last Comic Standing у 2007 годзе, пазней яна працягнула кар’еру, выступаючы ў камедыйных шоў і з'яўляючыся ў такіх серыялах, як «Студыя 30», «Луі» і «Дзеўкі».

Прарывам Шумер стала яе ўласнае шоў «Унутры Эмі Шумер» на Comedy Central, якое стартавала ў 2013 годзе. У 2014 годзе яна намінавалася на прэмію «Выбар тэлевізійных крытыкаў» за акцёрскую работу, а таксама на «Эмі» як сцэнарыст. У 2015 годзе яна была вядучай цырымоніі MTV Movie Awards. У 2015 годзе Шумер выйграла прэмію «Выбар тэлевізійных крытыкаў». У 2015 годзе яна атрымала намінацыю на «Эмі» за найлепшую жаночую ролю ў камедыйным тэлесерыяле.

Пасля свайго тэлевізійнага поспеху Шумер напісала сцэнарый і выступіла выканаўцай галоўнай ролі ў фільме «Дзяўчына без комплексаў» рэжысёра Джада Апатаў. Фільм і яе сцэнарый атрымалі пахвалу ад крытыкаў. У 2015 годзе Шумер была ўключана ў спіс ста найбольш уплывовых людзей года на думку часопіса Time.

У 2016 годзе стала першай жанчынай, якая ўвайшла ў спіс «10 самых высокааплатных комікаў».

## Зноскі 
Катэгорыя:Актрысы ЗША
Катэгорыя:Актрысы тэлебачання ЗША
Катэгорыя:Актрысы XXI стагоддзя
Катэгорыя:Сцэнарысты ЗША
Катэгорыя:Сцэнарысты тэлебачання ЗША
Катэгорыя:Сцэнарысты XXI стагоддзя
Катэгорыя:Комікі ЗША
Катэгорыя:Стэндап-комікі ЗША
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Гільдыі сцэнарыстаў ЗША
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Эмі»
Мікалай Мікалаевіч Крук

**Мікалай Мікалаевіч Крук** (нар. , п. Юцкі, Дзяржынскі раён, Мінская вобласць) — беларускі фізік-оптык. Доктар фізіка-матэматычных навук (2012).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (спецыяльнасць «Фізіка», 1992), Інстытут малекулярнай і атамнай фізікі НАН Беларусі (аспірантура, 1995; дактарантура, 2008).
    
Працаваў у Інстытуце фізікі імя Б. І. Сцяпанава НАН Беларусі (1992—2013, ведучы навуковы супрацоўнік), Беларускім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце (з 2013, факультэт інфармацыйных тэхналогій, кафедра фізікі, загадчык кафедры).

Навуковыя інтарэсы: оптыка; малекулярная спектраскапія і люмінесцэнцыя; уласцівасці узбуджаных станаў тэтрапірольных злучэнняў; узаемасувязь спектраскапічных характарыстык і кіслотна-асноўных раўнаваг у ядры і на перыферыі тэтрапірольнага макрацыкла; спектральныя і фотафізічныя ўласцівасці каролаў; дэндрымеры з тэтрапірольным ядром; прымяненне тэтрапірольных злучэнняў для стварэння аптычных мультыфункцыянальных сенсараў.

## Узнагароды 
Дыплом II ступені конкурсу «Сцяпанаўскія чытанні — 2013» НАН Беларусі (2013).

## Бібліяграфія 
* Двухфотонное поглощение и межмолекулярные взаимодействия тетрапиррольных соединений : диссертация на соискание ученой степени доктора физико-математических наук : 01.04.05 : защищена 11.12.2012 : утверждена 27.03.2013 / Крук Николай Николаевич. ― Минск, 2012.

## Спасылкі 
* Крук Николай Николаевич
 

Катэгорыя:Фізікі СССР
Катэгорыя:Фізікі Беларусі
Вядомыя асобы Волагды

[thumb|200px|[Герб Волагды]]
Вядомыя ўраджэнцы Волагды:

__NOTOC__
[thumb|175px|[Канстанцін Мікалаевіч Бацюшкаў|Канстанцін Бацюшкаў]]

## Б 
* Вольга Дзмітрыеўна Бажэнава (нар. 1956) ― беларускі мастацтвазнавец, даследчык тыпалогіі культуры, доктар мастацтвазнаўства.
* Канстанцін Мікалаевіч Бацюшкаў (1787—1855) — рускі паэт.

## В 
* Сяргей Валер’евіч Волкаў

## Г 
* Ілья Аляксандравіч Гульцяеў

## Д 
* Уладзімір Канстанцінавіч Далгоў

## К 
* Уладзімір Аляксандравіч Карпаў

## М 
* Уладзімір Васільевіч Мухін (нар. 1945) — беларускі матэматык.

## Р 
* Эдвард Матэй Ромер

## С 
* Леанід Якаўлевіч Сагалаў
* Георгій Васілевіч Сысоеў
* Іван Аляксандравіч Сяроў

## Ф 
* Піліп Фёдаравіч Фартунатаў

## Ш 
* Варлам Ціханавіч Шаламаў
* Мікалай Ільіч Шварц

## Ю 
* Георгій Сямёнавіч Юньеў
Уладзімір Васільевіч Мухін

**Уладзімір Васільевіч Мухін** (нар. , Волагда, Расія) — беларускі матэматык. Доктар фізіка-матэматычных навук (1998), прафесар.

## Біяграфія 
Скончыў Маскоўскі дзяржаўны ўніверсітэт імя М. В. Ламаносава (спецыяльнасць «Матэматыка», 1968).
    
Працаваў у Гомельскім дзяржаўным універсітэце імя Ф. Скарыны (1971—1999, прафесар кафедры матэматычнага аналізу, у 1989—1994 — загадчык кафедры), Беларускім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце (з 1999, прафесар кафедры вышэйшай матэматыкі), Чарапавецкім дзяржаўным універсітэце (з сярэдзіны 2000-х, прафесар кафедры матэматыкі і інфарматыкі).

Навуковыя інтарэсы: матэматычны аналіз; алгебра і геаметрыя; функцыянальны аналіз; сучасныя праблемы прыкладной матэматыкі і інфарматыкі; тэорыя імавернасцей і матэматычная статыстыка; аперацыйнае вылічэнне; матэматычнае мадэляванне аб’ектаў і сістэм кіравання; тэорыя аптымальнага кіравання; метады аптымізацыі.

## Бібліяграфія 
* Меры на топологических полугруппах : автореферат диссертации на соискание ученой степени доктора физико-математических наук : 01.01.01 / Мухин Владимир Васильевич. ― Минск, 1997.
* Инвариантное интегрирование в полугруппах : автореферат диссертации … кандидата физико-математических наук : 01.01.01 / Мухин Владимир Васильевич. ― Москва, 1979.

## Літаратура 
* Мухин Владимир Васильевич // Кто есть кто в Республике Беларусь, 2001. — Минск, 2001. — Т. 1. — С. 115.
* Мухин Владимир Васильевич // Кто есть кто в Республике Беларусь. Люди дела. — Минск, 1999. — С. 308.

Катэгорыя:Выкладчыкі Чарапавецкага дзяржаўнага ўніверсітэта
Русукэ Хамагуці

**Русукэ Хамагуці** (нар. , Канагава, Японія) — японскі кінарэжысёр і сцэнарыст. Вядомы ў першую чаргу дзякуючы фільму «Сядзь за стырно маёй машыны» (2021), ганараванага шэрагам прэстыжных кінапрэмій, уключаючы «Оскар». Да гэтага высокія адзнакі крытыкаў атрымала карціна Хамагуці «Асако 1 і 2».

## Біяграфія 
Русукэ Хамагуці нарадзіўся ў 1978 годзе ў Канагаве. Ён вывучаў эстэтыку, мастацтва і тэорыю кіно ў Такійскім універсітэце. Яшчэ падчас вучобы Хамагуці вырашыў звязаць свой лёс з кіно (у першую чаргу пад уражаннем ад фільмаў Джона Касавеціса). Некаторы час ён прапрацаваў у камерцыйнай кінаіндустрыі ў якасці асістэнта рэжысёра, затым працягнуў адукацыю ў Такійскім універсітэце мастацтваў. У 2007 годзе Хамагуці зняў рэмейк фільма Андрэя Таркоўскага «Салярыс», у 2008 годзе — фільм «Страсць», які ўвайшоў у праграму кінафестываляў у Токіа, Сан-Себасцьяне і Карлавых Варах.

Міжнародны поспех прыйшоў да Хамагуці дзякуючы карціне «Шчаслівая гадзіна» (2015). У 2018 годзе выйшаў фільм «Асако 1 і 2», а ў 2021 годзе — карціна «Сядзь за стырно маёй машыны», якая атрымала прэмію Канскага фестывалю за найлепшы сцэнарый і «Оскар» як найлепшы фільм на замежнай мове.

Катэгорыя:Кінарэжысёры Японіі
Катэгорыя:Кінарэжысёры XXI стагоддзя
Катэгорыя:Сцэнарысты Японіі
Катэгорыя:Сцэнарысты XXI стагоддзя
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Сярэбраны мядзведзь»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Незалежны дух»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі BAFTA
Катэгорыя:Лаўрэаты Канскага кінафестывалю
Вільнёў

**Вільнёў** — прозвішча, тапонім.

## Прозвішча 
* Дэні Вільнёў — франка-канадскі кінарэжысёр
* Жак Вільнёў — канадскі аўтагоншчык
* Жыль Вільнёў — канадскі аўтагоншчык
## Тапонім 
* Вільнёў (Швейцарыя)
Крыс Рок

**Крыстафер Джуліус «Крыс» Рок III** (; нар. , Андрус, Паўднёвая Караліна, ЗША) — амерыканскі акцёр, комік, сцэнарыст, тэле- і кінапрадзюсар, рэжысёр.

Вядомы як комік, працуе ў стылі стэндап. Быў пятым у спісе найлепшых стэндап-комікаў усіх часоў па версіі тэлеканала «Comedy Central».

У сярэдзіне-канцы 1980-х зарабіў славу камедыйнага кінаакцёра, гуляючы маленькія ролі ў такіх фільмах, як *New Jack City* і «Я дастану цябе, вырадак». Яго працу ў начных клубах заўважыў Эдзі Мёрфі, які дапамог яму рушыць наперад у кар’еры і зладзіў яго ў фільм «Паліцыянт з Беверлі-Хілз 2». Затым з’явіўся ў фільме «Я дастану цябе, вырадак» (1988), дзе расізм выкарыстоўвалі ў камедыйнай манеры.

У 1990 годзе Рок ідзе па шляху свайго куміра Эдзі Мёрфі, далучыўшыся да акцёрскага складу «Суботнім вечарам у прамым эфіры». Гэтак жа яму дасталася невялікая роля, герой па імі Пукі, нарказалежны інфарматар у фільме «Нью-Джэк-Сіці». Правёўшы тры сезоны на SNL, Рок вырашыў знайсці іншыя магчымасці для кар’ернага росту. У 1993 годзе Рок з’явіўся ў «У яркіх фарбах» (1990—1994) для некалькіх эпізодаў да таго, як шоу адмянілі. Хоць ён і гуляў шмат іншых роляў, гледачы асацыявалі яго з яго персанажам Nat X. Улетку 1993 года Рок быў звольнены з SNL. Пасля гэтага Рок паспрабаваў прабіцца ў Галівуд, але не змог нідзе прайсці кастынг і зноў заняўся стэндап-камедзі.

1996 год стаў паваротным момантам у кар’еры Рока. Яго талент быў прызнаны HBO. Комік атрымаў дзве прэміі «Эмі» і шырокае прызнанне крытыкаў за шоу Bring the Pain з яго ўдзелам у галоўнай ролі. У 1997 годзе Рок пачаў сваё ўласнае тэлешоу на HBO, «Шоу Крыса Рока», якое прынесла яму дзве ўзнагароды CableACE. Прыкладна ў гэты ж час Рок з’яўляецца ў фільмах «Сержант Білка» (1996), «Ніндзя з Беверлі-Хілз» (1996), і «Смяротная зброя 4» (1998). Сярод апошніх значных фільмаў «Догма» (1999), «Джэй і Маўклівы Боб наносяць удар у адказ» (2001), «Дрэнная кампанія» (2001) сумесна з Энтані Хопкінсам, а таксама агучка Марці з «Мадагаскара» для DreamWorks (2005).

Катэгорыя:Акцёры ЗША
Катэгорыя:Акцёры тэлебачання ЗША
Катэгорыя:Акцёры агучвання ЗША
Катэгорыя:Акцёры XX стагоддзя
Катэгорыя:Акцёры XXI стагоддзя
Катэгорыя:Сцэнарысты ЗША
Катэгорыя:Сцэнарысты XXI стагоддзя
Катэгорыя:Кінарэжысёры ЗША
Катэгорыя:Кінарэжысёры XXI стагоддзя
Катэгорыя:Тэлепрадзюсары ЗША
Катэгорыя:Кінапрадзюсары ЗША
Катэгорыя:Кінапрадзюсары XX стагоддзя
Катэгорыя:Кінапрадзюсары XXI стагоддзя
Катэгорыя:Стэндап-комікі ЗША
Катэгорыя:Серыя фільмаў «Піла»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Эмі»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Грэмі»
Ванда Сайкс

**Ванда Сайкс** (; нар. ) — амерыканская актрыса, комік і сцэнарыст. Уладальніца прэміі «Эмі» за сцэнарый да «Шоу Крыса Рока».

## Біяграфія 
Сайкс нарадзілася ў Портсмуце, Віргінія ў сям’і Гары Сайкса, палкоўніка ў Арміі ЗША, і Марыён Луізы, банкіркі. Вырасла ў Вашынгтоне.

Скончыла сярэднюю школу Арундэл у Гамбрылсе, Мэрыленд і ўніверсітэт Хэмптана, дзе атрымала ступень бакалаўра маркетынгу. Пасля заканчэння каледжа паступіла на працу ў якасці супрацоўніка па закупках у Агенцтва нацыянальнай бяспекі, у якім прапрацавала пяць гадоў.

Сваю кар’еру Ванда пачала ў 1987 годзе, выступаючы перад аўдыторыяй у «Coors Light Super Talent Showcase» у Вашынгтоне. У 1992 годзе яна пераязджае ў Нью-Ёрк. Яе першая вялікая праца была ў «Камедзі клубе Караліны» разам з Крысам Рокам. У 1997 годзе далучылася да групы аўтараў «Шоу Крыса Рока», а таксама сама неаднаразова выступала на шоу. Аўтарскі калектыў чатыры разы быў намінаваны на прэмію «Эмі».

У 2003 годзе Сайкс знялася ў невялікай ролі ў сіткоме «Ванда па асаблівым». Таксама здымалася ў такіх тэлевізійных праектах як «Новыя прыгоды старой Крысцін». У 2004 годзе часопіс Entertainment Weekly назваў яе адной з 25 смешных людзей у Амерыцы. У 2006 годзе яна стала запрошанай зоркай у эпізодзе серыяла «Уіл і Грэйс». У гэтым жа годзе агучыла Стэлу ў мультфільме «Лясная братва», Бэсі ў «Рогах і капытах» і Інака ў «Братцы медзведзяню 2», і знялася ў фільмах «Мая супер-былая» і «Эван Усемагутны». У кастрычніку таго ж года на канале HBO было паказана першае стэнд-ап выступленне Ванды пад назвай Wanda Sykes: Sick & Tired, якія намінаваліся на прэмію «Эмі».

Катэгорыя:Актрысы ЗША
Катэгорыя:Акцёры агучвання ЗША
Катэгорыя:Сцэнарысты ЗША
Катэгорыя:Тэлепрадзюсары ЗША
Катэгорыя:Актывісты ЛГБТ-руху ў ЗША
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Эмі»
Катэгорыя:Комікі ЗША
Катэгорыя:Стэндап-комікі ЗША
Stemonitidaceae

**Stemonitidaceae** — сямейства міксаміцэтаў парадку , шырока распаўсюджанае ў прыродзе. Уключае 6 родаў.

## Апісанне 
 далікатны, спачатку празрысты, затым можа быць белым або злёгку жоўтым. Спарангій шарападобны, эліптычны, цыліндрычны, з больш ці менш выяўленай ножкай.

Споры ў масе цёмна-карычневыя ці амаль чорныя.

Распаўсюджаныя, сустракаецца галоўным чынам летам і восенню на гнілым дрэве, адмерлых галінах, лісці.

## Роды 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Стэманітальныя
Джэсі Племанс

**Джэсі Лон Племанс** (; нар. ) — амерыканскі акцёр. Намінант на прэміі «Оскар» (2022) і BAFTA (2022), двухразовы намінант на прэмію «Эмі» (2016, 2018). Найбольшую вядомасць яму прынеслі ролі ў тэлесерыялах «Агні начной пятніцы», «Ва ўсе цяжкія» і «Фарга».

## Зноскі 
Катэгорыя:Акцёры ЗША
Катэгорыя:Акцёры тэлебачання ЗША
Катэгорыя:Акцёры XX стагоддзя
Катэгорыя:Акцёры XXI стагоддзя
Катэгорыя:Дзеці-акцёры ЗША
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Гільдыі кінаакцёраў ЗША
Фёдар Іванавіч Леантовіч

**Фёдар Іванавіч Леанто́віч** ( — ) — расійскі юрыст і гісторык права, доктар права (1868), ардынарны прафесар, правадзейны стацкі саветнік.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сяле Папіўка Канатопскага павета Чарнігаўскай губерні. У 1852 годзе скончыў гімназію, у 1855 годзе юрыдычны ліцэй князя Безбародзька ў горадзе Нежын, у 1860 годзе — юрыдычны факультэт Імператарскага ўніверсітэта Святога Уладзіміра ў Кіеве. У 1860—1861 гадах пазаштатны настаўнік у 1-й Кіеўскай гімназіі. У 1861—1863 гадах выконваючы пасаду ад’юнкта кафедры дзяржаўнага права і гісторыі рускага права Рышэльеўскага ліцэя ў Адэсе, магістр дзяржаўнага права (1863).

Сярод апублікаваных прац:
* Крестьяне юго-западной России по литовско-русскому праву XV—XVI вв. (Кіеў, 1863);
* Русская Правда и Литовский статут. (Кіеў, 1864);
* Источники по истории славянских законодательств (1866);
* Государственное устройство Дубровника (1867);
* История русского права: Литература истории русского права. Вып. 1. (Адэса, 1869);
* Калмыцкое право. (Одесса, 1880);
* Что нам делать с еврейским вопросом? (Санкт-Пецярбург, 1882);
* Очерки истории литовско-русского права. Образование территории Литовского государства (1884);
* Краткий очерк истории русского права (1889);
* Спорные вопросы по истории русско-литовского права (1893);
* Очерки истории литовско-русского права. Образование государственной территории (1894);
* Национальный вопрос в Древней Руси. (Варшава, 1895).

## Узнагароды 
* Ордэн Святой Ганны 2-й ступені з Імператарскай каронай
* Ордэн Святога Уладзіміра 3-й ступені
* Ордэн Святога Станіслава 1-й ступені (1885)

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Леонтович Фёдор Иванович // Научная юридическая электронная библиотека «Наука Права» 
* Профессора и преподаватели российских университетов (вторая половина XVIII — начало XX в.) // Томскі дзяржаўны ўніверсітэт 
* Леонтович Фёдор Иванович // Знаменитые люди Гомельщины  
* Леонтович Федір Іванович // Енциклопедія Сучасної України 

Катэгорыя:Юрысты Расійскай імперыі
Катэгорыя:Гісторыкі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Правадзейныя стацкія саветнікі
Катэгорыя:Гісторыкі права
Катэгорыя:Лаўрэаты Увараўскай прэміі
Амаўрахета

**Амаўрахе́та** (*Amaurochaete*)&nbsp;— род слізевікоў сямейства . Назва ўпершыню апублікавана ў 1873 годзе.

## Апісанне 
Спарафоры ў амаўрахеты — гэта эталіі, падобныя на «падушачкі», цёмна-карычневыя, чорныя (дыяметр да 10 см). Гіпаталус тонкі, бліскучы, чорны. Кортэкс плевачны, крохкі, руйнуецца пры выспяванні. Калонка маецца, можа адсутнічаць. Капіліцый (псеўдакапіліцый) ёсць. Споры чорныя, цёмна-карычневыя ў згуртаванні, бародаўчатыя, да 8–15 мкм у дыяметры.

Субстрат: кара і гнілая драўніна пераважна хвойных парод дрэў, апалая ігліца (шыпулькі).

## Класіфікацыя 
Да роду *Amaurochaete* адносяць 9 відаў:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Rostafinsky, J.T. 1873. Versuch eines Systems der Mycetozoen. :1-21 — P.8

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Стэманітальныя
Амаўрахетавыя

**Амаўрахетавыя** (*Amaurochaetaceae*) — сямейства слізевікоў атраду .

## Роды 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Стэманітальныя
Іван Іванавіч Наркевіч

**Іван Іванавіч Наркевіч** (нар. , в. Тамашэвічы, Дзяржынскі раён, Мінская вобласць) — беларускі спецыяліст у галіне статыстычнай фізікі. Доктар фізіка-матэматычных навук (1994), прафесар (1994).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі тэхналагічны інстытут (спецыяльнасць «Тэхналогія неарганічных рэчываў і мінеральных угнаенняў», 1969; аспірантура, 1974), Санкт-Пецярбургскі дзяржаўны ўніверсітэт (дактарантура, 1993).
    
Праццаваў у Беларускім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце (з 1969, факультэт інфармацыйных тэхналогій, кафедра фізікі, прафесар, у 1986—2013 — загадчык кафедры).

Навуковыя інтарэсы: малекулярна-статыстычная тэорыя неаднароднага кандэнсаванага асяроддзя і паверхневых з’яў; двухузроўневая методыка ўліку ўплыву цеплавых флюктуацый на тэрмадынамічныя патэнцыялы малекулярных сістэм, якія выкарыстоўваюцца для пабудовы нелінейнай статыстычнай тэорыі пругкасці.

## Узнагароды 
Ганаровыя граматы Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь (1994, 1996, 2006), Дзяржаўнага камітэта па навуцы і тэхналогіях Рэспублікі Беларусь (2005), нагрудны знак «Выдатнік адукацыі Рэспублікі Беларусь» (2000).

## Бібліяграфія 
* Молекулярно-статистическая теория неоднородных конденсированных сред : автореферат диссертации … доктора физико-математических наук : 01.04.14 / Наркевич Иван Иванович. — Санкт-Петербург, 1993.
* Исследования по статистической теории молекулярных систем с применением ЭВМ : автореферат диссертации … кандидата физико-математических наук : 01.04.02 / Наркевич Иван Иванович. — Минск, 1974.
* Statistical theory of nonuniform systems and reduced description in the density fluctuation theory / Narkevich I. I. // Physics aspects. — 1982. — Vol. 112 A. — P. 167—192.

## Літаратура 
* Наркевич Иван Иванович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2007. — Т. 5. — С. 305.
* Наркевіч Іван Іванавіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 2000. — Т. 11. — С. 161.
Іван Васілевіч Палуян

**Іван Васілевіч Палуян** (нар. , в. Некрашэвічы, Карэліцкі раён, Гродзенская вобласць) — беларускі гісторык, палітолаг. Доктар гістарычных навук (1982), прафесар (1983).

## Біяграфія 
Скончыў Мінскі дзяржаўны педагагічны інстытут імя А. М. Горкага (спецыяльнасць «Гісторыя», 1951), Інстытут гісторыі АН БССР (аспірантура, спецыяльнасць «Гісторыя СССР і БССР», 1959), Беларускі політэхнічны інстытут (дактарантура, 1981).
    
Працаваў у Інстытуце гісторыі АН БССР (1959—1966), Беларускім політэхнічным інстытуце (1966—1985), Беларускім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце (1985—2013, прафесар кафедры гісторыі Беларусі і паліталогіі, у 1985—1992 — загадчык кафедры).

Навуковыя інтарэсы: праблемы міжнародных адносін; унутраная і знешняя палітыка дзяржаў.

## Узнагароды 
Нагрудны знак «Выдатнік адукацыі» (2005), граматы Міністэрства вышэйшай і сярэдняй спецыяльнай адукацыі Беларускай ССР, Мінскага гарадскога выканаўчага камітэта (2000) і інш.

## Бібліяграфія 
* Технические кадры белорусской деревни и развитие сельского хозяйства республики на этапе зрелого социализма (1961—1980 гг.) : диссертация … доктора исторических наук : 07.00.02: защищена 10.10.1981 : утверждена 11.06.1982 / Полуян Иван Васильевич. — Минск, 1981.
* Западная Белоруссия в период экономического кризиса, 1929—1933 гг. / И. В. Полуян. — Минск, 1991.
* Технические кадры белорусской деревни и развитие сельского хозяйства республики / И. В. Полуян. — Минск, 1978.

## Літаратура 
* Палуян Іван Васіл[ь!]евіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 2001. — Т. 12. — С. 12.
* Палуян Іван Васільевіч // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі : у 6 т. — Мінск, 1999. — Т. 5. — С. 391.
* Полуян Иван Васильевич // Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. — Минск, 2015. — Т. 4 : Гродненская область : в 2 кн., кн. 2. — С. 254.
* Полуян Иван Васильевич // Историки Беларуси в начале XXI столетия : биобиблиографический справочник / Г. В. Корзенко. — Минск, 2007. — С. 302—303.
* Палуян Іван Васіл[ь!]евіч // Хто ёсць хто ў Беларускім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце. — Мінск, 2010. — С. 175.
Адам Мак-Кей

**Адам Мак-Кей** (; нар. , , Пенсільванія) — амерыканскі кінарэжысёр, прадзюсар, сцэнарыст і комік. Мак-Кей пачаў сваю кар’еру ў 1990-х гадах у якасці галоўнага сцэнарыста камедыйнага шоу NBC Saturday Night Live на працягу двух сезонаў і з’яўляецца сузаснавальнікам камедыйнага гурта Upright Citizens Brigade. Праславіўся ў 2000-х гадах дзякуючы супрацоўніцтву з комікам Уілам Ферэлам і быў суаўтарам яго фільмаў «Тэлевядучы: Легенда пра Рона Бургундзі», «Рыкі Бобі: Кароль дарогі» і «Копы ў глыбокім запасе». Ферэл і Мак-Кей пазней сталі суаўтарамі і супрадзюсарамі шматлікіх тэлесерыялаў і фільмаў, а таксама стварылі свой вэб-сайт «Funny or Die» праз сваю кампанію Gary Sanchez Productions.

Мак-Кей пачаў асвойваць больш драматычную тэрыторыю ў 2010-х гадах. «Гульня на паніжэнне» быў першым фільмам Мак-Кея, які ён зняў без Ферэла ў акцёрскім складзе. За гэты фільм ён быў намінаваны на некалькі ўзнагарод, у тым ліку дзве прэміі «Оскар» за найлепшую рэжысуру і найлепшы адаптаваны сцэнарый (з суаўтарам Чарльзам Рэндальфам), а таксама дзве прэміі Брытанскай кінаакадэміі за найлепшую рэжысуру і найлепшы адаптаваны сцэнарый. Ён і Рэндальф атрымалі ўзнагароды за найлепшы адаптаваны сцэнарый на прэміях «Оскар», кінапрэміі BAFTA і прэміі WGA. За сваю працу над біяграфічным фільмам Рычарда Чэйні «Улада» Мак-Кей атрымаў намінацыі на прэмію «Оскар» за найлепшую карціну, найлепшую рэжысуру і найлепшы арыгінальны сцэнарый. У 2019 годзе Мак-Кей заснаваў кампанію Hyperobject Industries.

Катэгорыя:Кінарэжысёры ЗША
Катэгорыя:Кінарэжысёры XXI стагоддзя
Катэгорыя:Сцэнарысты ЗША
Катэгорыя:Сцэнарысты XX стагоддзя
Катэгорыя:Сцэнарысты XXI стагоддзя
Катэгорыя:Сцэнарысты тэлебачання ЗША
Катэгорыя:Прадзюсары ЗША
Катэгорыя:Прадзюсары XXI стагоддзя
Катэгорыя:Комікі ЗША
Катэгорыя:Рэжысёры тэлебачання ЗША
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Гільдыі рэжысёраў ЗША
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Эмі»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар» за «Найлепшы адаптаваны сцэнарый»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Гільдыі сцэнарыстаў ЗША
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі BAFTA
Вільнёў (Швейцарыя)

**Вільнёў** () — камуна і курорт на ўсходнім ускрайку Швейцарскай Рыўеры, на захадзе Швейцарыі, у франкамоўным кантоне Во, у акрузе Эгль. Вільнёў размешчаны на ўсходнім ускрайку Жэнеўскага возера, у цэнтры традыцыйнага вінаробнага рэгіёна (гістарычная вобласць Шабле).

Катэгорыя:Камуны кантона Во
Катэгорыя:Курорты Швейцарыі
Джонатан Кімбл Сіманс

**Джонатан Кімбл Сіманс** (; вядомы як Дж. К. Сіманс; нар. , , Мічыган, ЗША) — амерыканскі акцёр кіно і тэлебачання. Больш за ўсё вядомы па ролях доктара Шкоды ў серыяле «Закон і парадак», неанацыста Шылінгера ў турэмнай драме HBO «Турма Оз», Джэя Джоны Джэймсана ў серыі фільмаў «Чалавек-павук» і падрыўніка Газа Панкейка ў фільме братоў Коэнаў «Гульні джэнтльменаў». Быў удастоены ўзнагарод «Залаты глобус», BAFTA і «Оскар» за ролю дырыжора-тырана ў псіхалагічнай драме «Апантанасць» (2014).

## Зноскі 
Катэгорыя:Акцёры ЗША
Катэгорыя:Акцёры тэлебачання ЗША
Катэгорыя:Акцёры агучвання ЗША
Катэгорыя:Акцёры XX стагоддзя
Катэгорыя:Акцёры XXI стагоддзя
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Незалежны дух»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Гільдыі кінаакцёраў ЗША
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі BAFTA
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты глобус»
Кодзі Сміт-Мак-Фі

**Кодзі Сміт-Мак-Фі** (; нар. ) — аўстралійскі акцёр. Уладальнік прэміі «Залаты глобус» (2022). Ён найбольш вядомы па ролях Хлопчыка ў фільме «Дарога», Оўэна ў фільме «Упусці мяне. Сага», Нормана Бэбкока ў мультфільме «Паранорман, ці Як прыручыць зомбі», Аляксандра ў фільме «Планета малпаў: Рэвалюцыя» і Пітэра Гордана ў фільме «Улада сабакі».

Катэгорыя:Акцёры Аўстраліі
Катэгорыя:Акцёры тэлебачання
Катэгорыя:Акцёры агучвання
Катэгорыя:Акцёры XXI стагоддзя
Катэгорыя:Дзеці-акцёры
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Спадарожнік»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты глобус»
Арыяна Дэбос

**Арыяна Дэбос** (; нар. , Ролі, Паўночная Караліна, ЗША) — амерыканская актрыса, спявачка і танцорка.

## Біяграфія 
Арыяна Дэбос нарадзілася ў сям’і настаўніка старэйшых класаў. Атрымала адукацыю танцоркі і з 2009 года выступала ў танцавальным тэлешоў. У 2012 годзе дэбютавала на Брадвеі. У 2015 годзе сыграла ў кінапастаноўцы мюзікла Лін-Мануэля Міранды «Гамільтан». У 2018 годзе была намінаваная на прэмію «Тоні» ў катэгорыі «Найлепшая актрыса другога плана ў мюзікле» за ролю Донны Самер у аднайменным мюзікле. У 2020 годзе знялася ў фільме «Выпускны».

Атрымала вядомасць дзякуючы ролі Аніты ў фільме Стывена Спілберга «Вестсайдская гісторыя» (2021). За гэтую ролю яна была ўзнагароджана прэміямі «Оскар», «Залаты глобус», Гільдыі кінаакцёраў ЗША і BAFTA ў намінацыі «Найлепшая жаночая роля другога плана».

## Зноскі
Баклі

**Баклі** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Алан Джон Баклі, канадскі акцёр
* Джэймс Фрэдэрык Баклі, астранаўт
* Джэсі Баклі, ірландская актрыса
Анжаню Эліс

**Анжаню Эліс** (, нар. ) — амерыканская актрыса і прадзюсар. Найбольш вядомая дзякуючы ролям у кінафільмах «Ваенны нырэц» (2000), «Клашар» (2001), «Таемны брат» (2002), «Рэй» (2004), «Экспрэс: Гісторыя легенды спорту Эрні Дэвіса» (2008), «Небяспечныя пасажырскія цягнікі 123» (2009) і «Прыслуга» (2011) і серыялах «Практыка», «Сапраўдная кроў», «Менталіст» і «Кніга неграў».
Джэсі Баклі

**Джэсі Баклі** (; ) — ірландская  і . Сярод яе ўзнагарод — прэмія «Оскар», прэмія Брытанскай кінаакадэміі, прэмія Гільдыі кінаакцёраў, прэмія «Залаты глобус» і прэмій Лорэнса Аліўе.

Баклі пачала сваю акцёрскую кар’еру ў 2008 годзе, прыняўшы ўдзел у талент-шоу BBC «I'd Do Anything», дзе заняла другое месца. Выпускніца Каралеўскай акадэміі драматычнага мастацтва (RADA) яна дэбютавала на экране ў такіх тэлесерыялах BBC, як «Вайна і мір» (2016) і «Табу» (2017).

## Дыскаграфія 
**Сумесныя студыйныя альбомы**
* *For All Our Days That Tear the Heart* (з музыкантам Бернардам Батлерам) (2022)

**Альбомы саўндртэкаў**

* *Wild Rose* (2019)

## Зноскі
Ідрыс Эльба

**Ідрыса Акуна «Ідрыс» Эльба** (; нар. , Хакні, Лондан, Англія, Вялікабрытанія) — брытанскі акцёр кіно і тэлебачання, найбольш вядомы па фільмах «Праз 28 тыдняў» (2007), «Рок-н-рольшчык» (2008), «Хлопчыкі-налётчыкі» (2010), «Атрад самазабойцаў: Місія навылёт» (2021), «Праметэй» (2012), «Ціхаакіянская мяжа» (2013), «Фарсаж: Хобс і Шоў» (2019), тэтралогіі «Тор» (2011, 2013, 2017, 2022).

## Зноскі
Дэні Вільнёў

**Дэні Вільнёў** (; нар. ) — франка-канадскі кінарэжысёр і сцэнарыст. Выхадзец з колаў незалежнага кіно, у 2010-я ён зняў шэраг паспяховых трылераў («Палонніцы», «Забойца», «Вораг»), а з канца 2010-х перайшоў да жанру навуковай фантастыкі («Прыбыццё», «Бягун па лязе 2049», «Дзюна»), у якім дамогся найбольшай вядомасці. Нават у сваіх позніх, буйнабюджэтных праектах Вільнёў працягвае выкарыстоўваць прыёмы медытатыўнага незалежнага кіно, і гэты стыль прынёс яму павагу ад кінакрытыкаў і нямала ўзнагарод.

У пачатку кар’еры ён выйграў маладзёжны кінаконкурс «Радыё-Канада» ў 1990—1991 гадах. Тройчы заваёўваў найвышэйшую нацыянальную кінапрэмію Канады «Джыні» за найлепшую рэжысуру: «Вір» (2000), «Палітэх» (2010) і «Пажары» (2011). У 2010 годзе яго фільм «Пажары» прадстаўляў Канаду на 83-й цырымоніі ўручэння ўзнагарод «Оскар» у катэгорыі «Найлепшы фільм на замежнай мове». У студзені 2011 года Дэні Вільнёў быў уключаны ў спіс 10 самых шматабяцальных маладых рэжысёраў на думку штотыднёвіка Variety.

## Фільмаграфія 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Кінарэжысёры Канады
Катэгорыя:Кінарэжысёры XX стагоддзя
Катэгорыя:Кінарэжысёры XXI стагоддзя
Катэгорыя:Сцэнарысты Канады
Катэгорыя:Сцэнарысты XX стагоддзя
Катэгорыя:Сцэнарысты XXI стагоддзя
Жулдыз

**Жулдыз** — тапонім.
* Жулдыз (Акмолінская вобласць)
* Жулдыз (Усходне-Казахстанская вобласць)
Інжынерна-тэхналагічны факультэт БДУТ

**Інжынерна-тэхналагічны факультэт** — адзін з факультэтаў Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта харчовых і хімічных тэхналогій.

## Гісторыя 
У 1973 годзе створаны факультэт вячэрняга і завочнага навучання. У 1973—1981 гадах факультэт рыхтаваў спецыялістаў па вячэрняй форме навучання. З 1981 года — завочны факультэт. З 2016 года — інжынерна-тэхналагічны факультэт завочнай адукацыі. Сучасная назва — інжынерна-тэхналагічны факультэт.

## Кафедры 
* Кафедра хіміі
* Кафедра тэхнасфернай бяспекі і агульнай фізікі
* Кафедра замежных моў

## Дэканы 
* А. У. Ламотка (1973—1975)
* М. Г. Лысенка (1975—1978)
* Л. Д. Сцепаненка (1978—1979)
* У. У. Ясінецкі (1979—1993)
* А. У. Абатураў (1993—2005)
* Раіса Рыгораўна Кандраценка (з 2005)

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт факультэта 

Катэгорыя:1973 год у Магілёве
Катэгорыя:З’явіліся ў 1973 годзе
Катэгорыя:Факультэты БДУТ
Барадулін

**Барадулін** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Рыгор Барадулін — беларускі паэт, перакладчык
* Феадосій Раманавіч Барадулін — гісторык медыцыны
Пётр Аляксандравіч Скіба

**Пётр Аляксандравіч Скіба** (, в. Лявонавічы, Дзятлаўскі раён, Гродзенская вобласць — ) — беларускі фізік, спецыяліст у галіне абсталявання і тэхналогій лазернай апрацоўкі. Доктар тэхнічных навук (2000), кандыдат фізіка-матэматычных навук (1983), прафесар.

## Біяграфія 
Скончыў Магілёўскі дзяржаўны педагагічны інстытут (спецыяльнасць «Фізіка. Матэматыка», 1969).
    
Працаваў у сярэдняй школе Магілёва і Магілёўскай вобласці, Інстытуце прыкладной оптыкі АН Беларусі (Магілёў; з 1971, вядучы навуковы супрацоўнік), Магілёўскім дзяржаўным універсітэце харчавання (1996—2004, кафедра фізікі, прафесар).

Навуковыя інтарэсы: структурна-фазавыя змяненні шклопадобных і полікрысталічных аксідных матэрыялаў функцыянальнага прызначэння пры ўздзеянні лазернага выпраменьвання, нізкатэмпературнай плазмы і электрычных палёў; распрацоўка новых тэхналогій і абсталявання для лазернага фарміравання мікрааптычных элементаў у інтэгральнай оптыцы і мікраэлектроніцы.

## Бібліяграфія 
* Лазерно-стимулированная модификация стекловидных и поликристаллических оксидных материалов : диссертация … доктора технических наук : 05.03.07 : защищена 09.12.1999 : утверждена 28.06.2000 / Скиба Петр Александрович. — Могилев, 1999.
* Исследование поверхностных явлений на окислах металлов при воздействии лазерного излучения : автореферат диссертации … кандидата физико-математических наук / Скиба Петр Александрович. — Минск, 1983.

## Літаратура 
* Скіба Пётр Аляксеевіч [Аляксандравіч!] // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 2004. — Т. 18, кн. 1. — С. 457.
* Скиба Петр Александрович // 40 лет Могилевскому государственному университету продовольствия. — Минск, 2013. — С. 120.
* Скиба Петр Александрович // 35 лет Могилевскому государственному университету продовольствия. — Минск, 2009. — С. 97.
Ёнас Поэр Расмусен

**Ёнас Поэр Расмусен** (; нар. ) — дацкі  і , вядомы ў першую чаргу дзякуючы анімацыйнаму дакументальнаму фільму «Уцёкі», які намінаваны на кінапрэмію «Оскар» у трох катэгорыях — «Фільм на замежнай мове», «Анімацыйны поўнаметражны фільм» і «Дакументальны поўнаметражны фільм».
Павел Паўлавіч Урбановіч

**Павел Паўлавіч Урбановіч** (нар. , в. Тоўсцікі, Мастоўскі раён, Гродзенская вобласць) — беларускі спецыяліст у галіне вылічальнай тэхнікі. Доктар тэхнічных навук (1993), прафесар (1995).

## Біяграфія 
Скончыў Мінскі радыётэхнічны інстытут (спецыяльнасць «Радыётэхніка», 1977; аспірантура, спецыяльнасць «Элементы і ўстройствы вылічальнай тэхнікі», 1983; дактарантура, 1993).
    
Працаваў у Мінскім радыётэхнічным інстытуце (1977—1994, кафедра радыёпрыёмных устройстваў, дацэнт), Беларускім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце (з 1994, факультэт інфармацыйных тэхналогій, кафедра інфармацыйных сістэм і тэхналогій, прафесар, у 1994—2000 і 2010—2016 — загадчык кафедры).

Навуковыя інтарэсы: праблемы пабудовы і выкарыстання адмоваўстойлівых запамінальных і вылічальных устройстваў і сістэм; абарона інфармацыі ў кам’ютарных сетках; метадалогія і сродкі распрацоўкі і методыкі выкарыстання камп’ютарных падручнікаў і трэнажораў у галіне аховы навакольнага асяроддзя.

## Узнагароды 
Граматы Міністэрства адукацыі (1994, 2010), Міністэрства прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя (2004) Рэспублікі Беларусь; нагрудны знак «Выдатнік адукацыі» (2005) і інш.

## Бібліяграфія 
* Структурно-избыточные методы повышения отказоустойчивости полупроводниковых микросхем памяти с группирующимися отказами : диссертация … доктора технических наук : 05.13.05 : защищена 23.05.1993 : утверждена 07.07.1993 / Урбанович Павел Павлович. — Минск, 1992.
* Руска-беларускі слоўнік па радыёэлектроніцы, вылічальнай тэхніцы і сувязі / П. П. Урбановіч. — Мінск, 1998.
   
## Крыніцы 
## Літаратура 
* Урбановіч Павел Паўлавіч / Я. Г. Міляшкевіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 2003. — Т. 16. — С. 251—252.
* Урбановіч Павел Паўлавіч // Хто ёсць хто ў Беларускім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце. — Мінск, 2010. — С. 167.
Diderma

**Diderma**&nbsp;— род слізевікоў сямейства . Назва ўпершыню апублікавана ў 1794 годзе.

## Класіфікацыя 
Да роду *Diderma* адносяць 197 відаў:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Літаратура 
* Persoon, C.H. 1794. Neuer Versuch einer systematischen Eintheilung der Schwämme. Neues Magazin für die Botanik. 1:63-80 — P.89

Катэгорыя:Фізаральныя
Ceratiomyxa fruticulosa

**Ceratiomyxa fruticulosa**&nbsp;— від слізевікоў сямейства .

## Распаўсюджанне 
Касмапалітычны від. Распаўсюджаны і ў тропіках, і ва ўмераным поясе, і ў Арктыцы. Трапляецца на тэрыторыі Украіны і Беларусі.

## Апісанне 
Спаракарпы вельмі дробныя, звычайна белыя, радзей жаўтлявыя, сіняватыя або празрыстыя. Яны маюць форму стрыжняў вышынёй каля 1-6&nbsp;мм і таўшчынёй 0,3&nbsp;мм, часам разгаліноўваюцца ля асновы на некалькі (да 5) тычынак. Спаракарпы звычайна ўтвараюць друзлыя або кампактныя групы, якія складаюцца з дзясяткаў і сотняў адзінарных стрыжняў. Яны маюць мяккую, губкавую тэкстуру. Споры растуць на вонкавай паверхні пладаносных цел. яны маюць памер 7-20×1,5-3 мкм. Споры бясколерныя або бледна-зеленаватыя і маюць крупчастую структуру ўнутры. Плазмодый вадзяністы, бела-жоўты.

Расце на паверхні лісцяных і іглічных дрэў, імхоў і да таго падобнага. Аднак яна не з’яўляецца паразітам і не пранікае глыбока ў арганізмы, на якіх жыве. Яе плазмодый павольна поўзае па паверхні субстрата, паглынаючы і пераварваючы арганічныя часціцы, бактэрыі і грыбкі, знойдзеныя на ім.

Катэгорыя:Протастэліды
Іаан (Зіноўеў)

**Архіепіскап Іаан** (свецкае імя *Сяргей Пятровіч Зіноўеў*; нар. , Дніпро, Украіна) — украінскі архірэй Украінскай праваслаўнай царквы Кіеўскага патрыярхата, архіепіскап Адэскі.

## Біяграфія 
У 1972 годзе скончыў Днепрапятроўскі дзяржаўны дзяржуніверсітэт.

30 верасня 1979 года быў пасвечаны ў дыякана, а 20 студзеня 1980 года — у святара. У 1988 гады быў узведзены ў сан протаіерэя.

18 ліпеня 1996 года быў пасвечаны ў епіскапа Данецкага і Луганскага. 20 лютага 1997 года быў адхілены ад кіравання епархіяй і звольнены за штат.

20 красавіка 1997 года быў прызначаны епіскапам Палтаўскім і Крамянчугскім, але 3 верасня 1997 года зноў быў звольнены за штат.

19 лютага 1998 года быў прызначаны епіскапам Багуслаўскім, вікарыем Кіеўскай епархіі.

24 лістапада 1998 года прызначаны епіскапам Адэскім і Балцкім.

## Спасылкі 
* Иоанн (Зиновьев)

Катэгорыя:Епіскапы Украінскай праваслаўнай царквы Кіеўскага патрыярхата
Катэгорыя:Епіскапы Адэскай епархіі
Катэгорыя:Святары Рускай праваслаўнай царквы
Уладзімір Антонавіч Юрэвіч

**Уладзімір Антонавіч Юрэвіч** (нар. , Магілёў) — беларускі фізік (лазерная фізіка). Доктар фізіка-матэматычных навук (1999), дацэнт (2008), прафесар.

## Біяграфія 
Скончыў Магілёўскі дзяржаўны педагагічны інстытут (спецыяльнасць «Матэматыка. Фізіка», 1972), Інстытут фізікі АН БССР (аспірантура, 1981).
    
Працаваў у Інстытуце прыкладной оптыкі НАН Беларусі (1972—2001, інжынер-матэматык-праграміст, навуковы супрацоўнік), Магілёўскім дзяржаўным універсітэце (2002—2007, прафесар кафедры матэматычнага аналізу, інфарматыкі і вылічальнай тэхнікі), Беларускім дзяржаўным універсітэце харчовых і хімічных тэхналогій (з 2007, прафесар кафедры фізікі, з 2020 — кафедры хіміі).
Навуковыя інтарэсы: лазерная оптыка і нелінейная спектраскапія.

## Бібліяграфія 
* Динамика излучения в резонаторе с нелинейно-рефрактивной усиливающей средой : диссертация … доктора физико-математических наук : 01.04.21 : защищена 00.00.1998 : утверждена 22.12.1999 / Юревич Владимир Антонович. — Могилев, 1998.
* Резонансное отражение света тонким слоем плотной нелинейной среды / В. А. Юревич, Е. В. Тимощенко, Ю. В. Юревич // Журнал технической физики. — 2013. — Т. 83, вып. 2. — С. 103—108.
* Условия самосинхронизации мод в полупроводниковом инжекционном лазере с внешним резонатором / В. А. Юревич // Известия высших учебных заведений. Радиофизика. — 1995. — Т. 38, № 11. — С. 1204—1212.
* Уплыў тэмпературнага змянення паказчыка праламлення на мультыстабільныя ўласцівасці інжэкцыйнага лазера са знешнім рэзанатарам / У. А. Юрэвіч // Весці Акадэміі навук БССР. Серыя фізіка-матэматычных навук. — 1991. — № 6. — С. 61—64.
 

## Літаратура 
* Юрэвіч Уладзімір Антонавіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 2004. — Т. 18, кн. 1. — С. 219.
* Юревич Владимир Антонович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Т. 7. — Минск, 2008. — С. 695.
Мерыем Рашыдаўна Герасіменка

**Мерыем Герасіменка** (нар. 23 студзеня 1994) — беларуская спявачка, палітычная зняволеная.

Вучылася ў юрыдычным каледжы, скончыла юрыдычны факультэт БДУ.

Спачатку музыка была хобі. Удзельнічала ў многіх музыкальных тэлепраектах, у тым ліку ўкраінскім «Голосі країни». Заснавала музыкальную школу *Music Space* у Мінску. Заснавальніца і салістка музычнага калектыва *Meriem Band*.

Спявала 3 жніўня 2022 года ў мінскім бары «Банки-бутылки» песню «Океана Ельзи» «Обійми», 4 жніўня яе схапілі за гэта. Таксама быў схоплены гаспадар бара Андрэй Жук і яго жонка Марыя Жук. Двойчы адбыла 15 сутак зняволення, матываваных адміністрацыйным артыкулам, потым засталася ў зняволенні, матываваным ужо крымінальным артыкулам 342 КК Беларусі (Актыўны ўдзел у групавых дзеяннях, якія груба парушаюць грамадскі парадак). 20 студзеня 2023 года суддзя Вікторыя Шабуня ў будынку суда Цэнтральнага раёна Мінска прысудзіла яе да трох гадоў абмежавання волі. 

У студзені 2024 года пакінула Беларусь.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* https://www.dw.com/ru/v-turmu-za-pesnu-na-ukrainskom-istoria-pevicy-gerasimenko/a-63357812
* https://youtube.com/@MERIEMofficial
* https://24smi.org/celebrity/223723-meriem.html
* https://www.meriem.by/ 

Катэгорыя:Выпускнікі юрыдычнага факультэта БДУ
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Беларусі
Катэгорыя:Асобы, прызнаныя палітычнымі зняволенымі праваабарончым цэнтрам «Вясна»
Сонечны (Гомель)

**Сонечны** — колішні пасёлак у Давыдаўскім сельсавеце Гомельскага раёна Гомельскай вобласці. У межах Гомеля — з 1968 г..

Да 1965 г. называўся **Пасёлкам Гомельскай РТС** (г.зн. рамонтна-трактарнай станцыі). Нададзеная потым назва мела абстрактна-сімвалічнае значэнне «радасны, шчаслівы», што адпавядала ўзорам тапанімічнай практыкі савецкага часу. На момант уваходжання складаўся з 91 двара, дзе пражывалі 486 чалавек.

Катэгорыя:Гістарычныя раёны Гомеля
Ігар Барысавіч Крэбс

**Ігар Барысавіч Крэбс** (нар. , ) — беларускі перакладчык.

## Біяграфія 
Скончыў школу № 34 у Віцебску (1986), потым — Мінскі дзяржаўны лінгвістычны ўніверсітэт. Жыве ў Мінску.

## Творчасць 
Перакладае паэзію і прозу з нямецкай, рускай і англійскай моў. Пераклаў на беларускую мову шэраг казак Вільгельма Гаўфа (2015), кнігі «Неверагодныя падарожжы барона Мюнхгаўзэна» Готфрыда Аўгуста Бюргера і Рудольфа Эрыха Распэ (2017), «Яўрэйская дзяржава» (2018) і «Старая новая зямля» (2022) Тэадора Герцля, «Габрэйскія мелодыі» (2022) Генрыха Гайнэ. Для серыі «Паэты планеты» падрыхтаваў зборнік вершаў Гайнэ (2016), пераклаў шэраг вершаў Георга Гайма (2020), асобныя вершы Джона Кітса, Уільяма Шэкспіра, Фернанду Песоа.

Лаўрэат прэміі часопіса «ПрайдзіCвет» за найлепшую публікацыю ў часопісе ў 2014 годзе.

## Спасылкі 
* https://litradio.by/fanateka/1348-gar-krebs.html 
* https://www.svaboda.org/a/25107601.html

Катэгорыя:Перакладчыкі Беларусі
Катэгорыя:Перакладчыкі на беларускую мову
Катэгорыя:Перакладчыкі паэзіі на беларускую мову
Катэгорыя:Перакладчыкі з нямецкай мовы
Катэгорыя:Перакладчыкі з рускай мовы
Катэгорыя:Перакладчыкі з англійскай мовы