open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Мікола Маляўка

**Мікола Маляўка**, поўнае імя **Мікалай Аляксандравіч Маляўка** (, вёска Мікалаеўшчына, , Мінская вобласць — 4 красавіка 2024, Мінск) — беларускі  .

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Пасля заканчэння Мікалаеўшчынскай сярэдняй школы (1958) два гады працаваў на лесанарыхтоўках у Карэліі. У 1965 г. скончыў філалагічны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Настаўнічаў у Воранаўскім і Крупскім раёнах, служыў у Савецкай Арміі, працаваў у рэдакцыі нясвіжскай раённай газеты «Чырвоны сцяг», старшым рэдактарам на Беларускім радыё. З 1969 г. — старшы рэдактар рэспубліканскага метадычнага кабінета Міністэрства культуры БССР, з 1976 г. — старшы рэдактар галоўнай рэдакцыі літаратурна-драматычных праграм Беларускага тэлебачання. З 1980 г. — супрацоўнік часопіса «Вясёлка».

Памёр 4 красавіка 2024 года. Пахаваны ў вёсцы Мікалаеўшчына Стаўбцоўскага раёна.

## Творчасць 
Друкавацца пачаў у 1957 г. (газета «Чырвоная змена»). Выйшлі зборнікі паэзіі «Едуць маразы» (1966), «Жалеза» (1970), «Лотаць» (1973), «Круг» (1977), «Эстакада» (вершы і паэма, 1982), «Дар» (вершы і паэма, 1985), «Аднавякоўцы» (вершы, балады, байкі, 1988). Для дзяцей выдаў кніжкі вершаў і казак «Дзед і ўнучка» (1983), «Салодкі лядзяш» (1986), «Як дом будавалі» (1987), «Дзе жывуць казкі» (1994), «Запрашаем на калядкі» (1998), «Папялушка» (2000), «Пачынайце дзень з усмешкі» (2013), «З вудай на вясёлцы» (2013), кнігу прозы «Коласаў абярэг: дзецям пра Якуба Коласа» (2011).

Перакладаў на беларускую мову творы М. Стэльмаха.

## Прэміі і ўзнагароды 
* Літаратурная прэмія імя Аркадзя Куляшова (1992)
* прэмія Федэрацыі прафсаюзаў Беларусі (1997)
* спецыяльная прэмія прэзідэнта Рэспублікі Беларусь у намінацыі «Мастацкая літаратура» (2002)
* Залаты купідон (2011)

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Байкапісцы
Катэгорыя:Дзіцячыя пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты Купідон»
Алесь Наварыч

**Алесь Наварыч**, сапраўднае імя **Аляксандр Іванавіч Трушко** (нар. , Відзібор, , Брэсцкая вобласць) — беларускі празаік.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Пасля заканчэння Відзіборскай сярэдняй школы працаваў цесляром у Столінскай вытворча-механізаванай калоне, затым лабарантам у роднай школе. У 1978—1980 гадах вучыўся на стаматалагічным факультэце Мінскага медыцынскага інстытута. У 1985 годзе скончыў аддзяленне рускай мовы і літаратуры Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Настаўнічаў у Скірмантаўскай сярэдняй школе Дзяржынскага раёна (1985—1986), Малюшыцкай — Карэліцкага раёна (1986—1987). З 1988 года — літрэдактар у часопісе «Вожык». З 1990 года быў метадыстам Рэспубліканскага цэнтра эстэтычнага выхавання. Пазней працаваў у часопісах «Бярозка», «Полымя», намеснікам галоўнага рэдактара ўстановы «Выдавецкі цэнтр БДУ», у часопісе «Маладосць», зноў у часопісе «Вожык» (да 2012 года).

Член Саюза беларускіх пісьменнікаў з 1988 года.

## Творчасць 
Першыя апавяданні апублікаваў у 1983 г. (часопіс «Маладосць»). Аўтар зборнікаў апавяданняў «Рабкова ноч» (1988) і «Ноч пацалункаў незалежнасці» (1989), гістарычнага рамана «Літоўскі воўк» (2005).

## Прызнанне 
* Лаўрэат спецыяльнай прэміі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь (2005) за раман «Літоўскі воўк»

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Асобы, вядомыя пад літаратурнымі псеўданімамі
Уладзімір Мехаў

**Уладзімір Мехаў**, сапр. **Уладзімір Львовіч Няхамкін** (, , Гомельская вобласць — , ) — беларускі журналіст, празаік, сцэнарыст, перакладчык.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і рабочага. У 1945—1950 гг. вучыўся на аддзяленні журналістыкі філалагічнага факультэта Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Адначасова працаваў у рэдакцыі газеты «Літаратура і мастацтва», ва ўніверсітэцкай шматтыражцы. Пасля заканчэння ўніверсітэта працаваў у рэдакцыі газеты «Чырвоная змена» літсупрацоўнікам, загадчыкам аддзела. У 1960—1961 гг. быў рэдактарам на Беларускім радыё. Потым зноў у рэдакцыі газеты «Літаратура і мастацтва» — загадчык аддзела, адказны сакратар. У 1975—1988 гг. — старшы рэдактар, каментатар на Беларускім радыё.

## Творчасць 
У друку з мастацкімі творамі выступаў з 1951 года. Аўтар зборнікаў аповесцей, апавяданняў і нарысаў «Сцяг над рэўкомам» (1958), «Апошняя яўка» (1959), «Помнік герою» (1961), «Станцыя паблізу Тамбова» (1964), «Добры вечар, камбат» (1970), «Слухаецца справа аб замаху» (1972), «Старадаўняя гравюра» (1974), зборніка дыялогаў «Сустрэчы ў радыёстудыі» (1985). Асобныя эсэ і апавяданні ўвайшлі толькі ў зборнікі на рускай мове «Зарево» (1977), «Старинная гравюра» (1982), «…О которых я очень забочусь» (1988).

Аўтар п’ес для юнакоў «Чырвоны губернатар» (пастаўлена ў 1967) і «Палёт» (1970, пастаўлена ў 1969), сцэнарыяў больш як дваццаці дакументальных фільмаў, шэрагу радыёпастановак, у т.л. «Засада ў горадзе Менску» паводле апавядання А. К. Дойла (1970-я).

Пераклаў на беларускую мову кнігу татарскага пісьменніка Ш. Ракіпава «Адкуль ты, Жан?». Пасля паездкі ў Ізраіль (кастрычнік-лістапад 1995 года) напісаў эсэ «Глыток Ізраіля».

## Прызнанне 
Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі БССР (1986) як адзін са стваральнікаў цыкла гісторыка-рэвалюцыйных дакументальных фільмаў — «Рэвалюцыя дае нам права», «Мост», «Чарвякову… спешна… Ленін», «Гісторыя адной тэлеграмы».

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Лаўрэаты Дзяржаўнай прэміі БССР
Рагоўскае

**Раго́ўскае во́зера** — возера ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Тураўлянка, за 30 км на паўночны ўсход ад горада Лепель, за 1 км на поўнач ад вёскі Варашкі.

Плошча паверхні возера 0,6 км². Даўжыня 1,71 км, найбольшая шырыня 0,59 км, даўжыня берагавой лініі 4,37 км. Найбольшая глыбіня 28,1 м, сярэдняя 11,1 м. Аб’ём вады ў возеры 6,68 млн м². Плошча вадазбору 99,6 км².
Катлавіна возера лагчыннага тыпу, выцягнутая з паўднёвага захаду на паўночны ўсход. Схілы катлавіны на захадзе вышынёй 18—24 м, на поўначы і паўночным усходзе 9—10 м, на ўсходзе і поўдні возера 4—5 м. Берагавая лінія звілістая на ўсходзе возера. Берагі пераважна зліваюцца са схіламі катлавіны, пясчаныя. На ўсходзе возера берагі вышынёй да 0,2 м. Зона мелкаводдзя вузкая. Шырыня яе 5—15 м, на ўсходзе да 35—40 метраў. Дно возера пясчанае да глыбіні 2—3 м (на ўсходзе і поўначы да глыбіні 4—6 м). Да глыбіні 5—10 метраў дно выслана апясчаненымі адкладамі, глыбей — гліністым ілам.
Возера мезатрофнае, слабапраточнае. На поўдні ў Рагоўскае возера ўпадае рака Лукомка, на поўначы выцякае пратока ў возера Астраўкі. Надводная прыбярэжная расліннасць пашыраецца на адлегласці 5—35 м ад берага і да глыбіні 1,7—2 м. Падводная расліннасць пашырана да глыбіні 3—4 м.

У возеры водзяцца лешч, акунь, шчупак, сом, лінь, плотка, краснапёрка, рапушка і іншыя віды рыб. Сустракаюцца ракі.

## Літаратура 
* *Богдзель І. І.* Рагоўскае возера // 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Рагоўскае возера 

Катэгорыя:Азёры Лепельскага раёна
Катэгорыя:Ушацкая група азёр
Свята-Васкрасенская (Рынкавая) царква (Віцебск)

**Свята-Васкрасенская (Рынкавая) царква** — праваслаўны храм у Віцебску, разбураны ў 1936 годзе і адноўлены напачатку XXI ст..
Царква знаходзіцца на заходнім боку Рынкавай плошчы. Помнік архітэктуры віленскага барока.

## Гісторыя 
Паводле пісьмовых крыніц драўляная праваслаўная царква існавала ўжо ў 1558 г., упамінаецца ў інвентары 1618, паказана на «Чарцяжы Віцебска 1664 г.». Гарэла ў 1708, 1733. Складалася з трох квадратных у плане зрубаў: асноўнага, алтарнага і бабінца з вежай над ім, накрытых асобнымі шатровымі дахамі з галоўкамі. На яе месцы, побач з гандлёвымі радамі, у 1772 г. па фундацыі віцебскага купца Мікалая Смыка пабудавана ў стылі позняга «віленскага» барока мураваная ўніяцкая царква. Арыентацыя алтара зменена з усходу на поўнач. Галоўным фасадам царква выходзіла на плошчу ў бок Віцьбы. Асвячона ў 1772 г. З 1834 г. храм перададзены праваслаўным. У 1841 г. полацкі епархіяльны архітэктар А. Порта склаў праект яго перабудовы ў стылі посткласіцызму, які аднак не рэалізавалі. Меркавалася на галоўным фасадзе прыбудаваць не адпаведны маштабу будынка чатырохкалонны порцік, атыкавы франтон замяніць пакатым трохвугольным тымпанам, пад нефам надбудаваць несапраўдны паўсферычны купал, завяршэнні вежаў зрабіць таксама паўсферычнымі. Але ва У 2-й палове ХІХ ст. быў узведзены толькі несапраўдны псеўдарускі купал з цыбулепадобнай галоўкай.

 ў Віцебску на малюнку Напалеона Орды]]
, пач. XIX]]
У 1913 г. царква была адрамантавана, а ў 1936 г. узарвана.

У 1992 г. зямельны ўчастак на скрыжаванні сучасных вуліц Суворава і Талстога, дзе стаяў храм і захаваліся яго падмуркі, згодна з рашэннем Віцебскага гарвыканкама, перадалі грэка-каталіцкай парафіі пад праектаванне аднаўлення Васкрасенскай Рынкавай царквы, але ўжо ў 1996 г. віцебскія ўлады перадалі пляц Беларускаму экзархату РПЦ.

У верасні 2001 пачалося аднаўленне храма. Будаўніцтва вяло вытворчае будаўнічае камерцыйнае прадпрыемства «Белімпекс».

У 2008 г. скончана аднаўленне-рэканструкцыя храма пад праваслаўную царкву.

## Архітэктура 
Царква ўяўляе сабой аднанефавы храм у стылі віленскага барока з паўкруглай арыентаваная на поўнач апсідай з рызніцамі па баках, якія надавалі будынку прамавугольны план

У наш час храм аднавілі ў пачатковым барочным выглядзе.

## У сілуэце Віцебска 
## Гл. таксама 
* Свята-Васкрасенская (Заручаўская) царква (Віцебск)

## Літаратура 
* Свята-Васкрасенская (Рынкавая) царква, Віцебск // Кулагін, А. М. Праваслаўныя храмы на Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін. — Мн., 2001. — С. 228—229.
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Здымкі на Globustut.by
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Віцебска
Катэгорыя:Збудаванні Віцебска ў стылі барока
Катэгорыя:Адноўленыя будынкі і збудаванні Беларусі
Катэгорыя:Узарваныя будынкі і збудаванні
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Беларусі, знішчаныя савецкай уладай
Катэгорыя:1750 год у Беларусі
Катэгорыя:XVIII стагоддзе ў Беларусі
Катэгорыя:Храмы Віцебскай і Аршанскай епархіі
Алесь Наўроцкі

**Алесь Наўроцкі** (**Аляксандр Піліпавіч Наўроцкі**; , вёска Давыдаўка, , Гомельская вобласць — , Мінск) — беларускі празаік і паэт, урач.

## Біяграфічныя звесткі 
Нарадзіўся ў сям’і настаўнікаў. У 1954 годзе скончыў Бабруйскую школу санітарных фельчараў. Працаваў фельчарам у вёсцы Вышкава Карэліцкага раёна. Скончыў Мінскі медыцынскі інстытут (1962). Працаваў урачом участковай бальніцы ў вёсцы Аравічы Хойніцкага раёна (1962—1965). 

У 1964 годзе прыняты ў члены Саюза пісьменнікаў БССР. Пераехаў у Мінск, працаваў на станцыі хуткай медыцынскай дапамогі (з 1965).

У 1975 годзе паступіў на Вышэйшыя літаратурныя курсы ў Маскве. Праз год заўважыў увагу да сябе з боку КДБ, пасля чаго прыпыніў вучобу і вярнуўся ў Мінск (1976).

1 красавіка 1978 года выйшаў з Саюза пісьменнікаў БССР з прычыны неаднаразовага адпрэчвання надрукавання яго твораў выдавецтвам «Мастацкая літаратура». 

У 1980 годзе галосна выказаў сваю грамадзянскую пазіцыю: публічна пратэставаў супраць метадаў, якія прымяняла ў СССР так званая «карная псіхіятрыя». Звяртаўся па падтрымку да праваабаронцы  акадэміка Андрэя Сахарава. 

Неўзабаве доктара Наўроцкага наведала ўрачэбна-кансультацыйная камісія, якая вырашыла прымацаваць Алеся Наўроцкага да псіхіятрычнага дыспансера і пазбавіла працы лекара (1981). Доўгі час пісьменнік нідзе не працаваў і амаль не друкаваўся – паводле ўласных словаў, *«дваццаць гадоў пісаў у шуфляду»*. 

## Творчасць 
Дэбютаваў вершам *«Краіна родная»* ў раённай газеце «Ленінская перамога» ў 1952 годзе, а з 1954 года выступаў у рэспубліканскім друку (часопіс «Полымя», верш *«Ранак ідзе»*). 

Аўтар зборнікаў паэзіі «Неба ўсміхаецца маланкаю» (1962), «Гарачы снег» (1968), «Пакаленні і папялішчы» (1990), кнігі апавяданняў «Валун» (1976), якая выйшла ў двух варыянтах: як зборнік апавяданняў (1976) і як раман на рускай мове (1994). 

У 2016 годзе ў серыі «Беларускі кнігазбор» выйшла ў свет кніга Алеся Наўроцкага «Выбраныя творы».

## Літаратура 
* 
*  — Т. 4. — С. 383.

## Спасылкі 
* Маланкі і папялішчы Алеся Наўроцкага
* Паэт і Камітэт: справа Алеся Наўроцкага

Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Паэты Беларусі
Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Члены Саюза пісьменнікаў СССР
Катэгорыя:Медыкі Беларусі
Катэгорыя:Савецкія дысідэнты
Яўген Міхайлавіч Зуеў

**Яўген Зуеў** (нар. , ) — беларускі футбаліст, нападнік.

## Клубная кар’ера 
Выхаванец мінскай ДЮСШ «Алімпія», гуляў у мінскім «Лакаматыве», жодзінскім «Тарпеда».

У 2007 годзе перайшоў у «Віцебск», пасля правёў два гады ў «Нафтане». У 2011 годзе разам з «Гомелем» выйграў бронзавыя медалі чэмпіянату. Сезон 2012 правёў у мазырскай «Славіі», але рэдка з’яўляўся ў аснове. У лютым 2013 года зноў апынуўся ў «Віцебску», дзе стаў асноўным нападнікам. У чэрвені 2013 года атрымаў траўму, з-за якой прапусціў два месяцы, але пасля вярнуўся ў аснову. Па заканчэнні сезона 2013 пакінуў «Віцебск» і завяршыў прафесійную кар’еру.

## Міжнародная кар’ера 
У 2004 годзе гуляў за моладзевую зборную Беларусі.

## Дасягненні 
*   Бронзавы прызёр чэмпіянату Беларусі: 2011
*  Уладальнік Кубка Беларусі (2): 2009, 2011
*  Пераможца Другой лігі чэмпіянату Беларусі: 2001

## Статыстыка выступленняў 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Віцебск
Катэгорыя:Ігракі ФК Славія Мазыр
Катэгорыя:Ігракі ФК Гомель
Катэгорыя:Ігракі ФК Нафтан
Катэгорыя:Ігракі ФК Тарпеда-БелАЗ
Катэгорыя:Ігракі ФК СКВІЧ
Катэгорыя:Ігракі ФК СКАФ Мінск
Даніэл Карлтан Гайдузек

**Даніэл Карлтан Гайду́зек** (, , Іонкерс, ЗША — , Тромсё, Нарвегія) — амерыканскі педыятр, вірусолаг і эпідэміёлаг. Лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне ў 1976 годзе разам з Б.Бламбергам «за адкрыцці, якія датычацца новых механізмаў паходжання і распаўсюджвання інфекцыйных захворванняў».

## Біяграфія 
Скончыў Рочэстэрскі ўніверсітэт (1943). З 1949 года ў Гарвардскім універсітэце, у 1954 годзе — у Пастэраўскім інстытуце ў Тэгеране, у 1955—1957 гадах у Інстытуце медыцынскіх даследаванняў у Мельбурне, з 1958 года ў Нейралагічным цэнтры Нацыянальнага інстытута здароўя (ЗША).

У 1950-х гадах Гайдузек раскрыў інфекцыйную прыроду нейралагічнага захворвання куру, распаўсюджаную ў той час сярод жыхароў Новай Гвінеі племені фарэ. Жывучы доўгі час сярод абарыгенаў племені і вывучаючы гэтую хваробу, ён звязаў з'яўленне захворвання з традыцыяй канібалізму — з'ядання мозгу памерлых. Ён лічыў, што куру выклікаецца «латэнтным вірусам». Аднак, пазней высветлілася, што інфекцыйны агент куру — прыён, г.зн. нармальны бялок арганізма, які прыняў патагенныя ўласцівасці з-за змены канфармацыі.

Аўтар навуковых прац па вірусалогіі, эпідэміялогіі, педыятрыі, генетыцы і эвалюцыі чалавека ў ізаляваных папуляцыях. Стваральнік вучэння пра павольныя вірусныя інфекцыі чалавека (хваробы з працяглым інкубацыйным перыядам і пашкоджаннем ЦНС).

Член Амерыканскай акадэміі навук і мастацтваў, Нацыянальнай АН ЗША, Амерыканскай акадэміі неўралогіі.

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.4: Варанецкі - Гальфстрым / Рэдкал.: Г.П.Пашкоў і інш. - Мн.: БелЭн, 1997. - 480 с.: іл.

## Спасылкі 
* Гайдузек (Gaidusek), Д.К. Біяграфія на сайце n-t.ru 
* Аўтабіяграфія Карлтана Гайдузека на Нобелеўскім сайце 

Катэгорыя:Вірусолагі ЗША
Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі па медыцыне
Катэгорыя:Члены і члены-карэспандэнты Нацыянальнай акадэміі навук ЗША
Катэгорыя:Выпускнікі Рочэстэрскага ўніверсітэта
Бурштынавы пакой

thumb|250px|Адноўлены Бурштынавы пакой
**Бурштынавы пакой** (першапачаткова - **Бурштынавы кабінет**) — знакаміты шэдэўр мастацтва XVIII стагоддзя, які бясследна знік у час Вялікай Айчыннай вайны і не знойдзены да гэтага часу.
 
Пакой створаны нямецкімі майстрамі для прускага караля Фрыдрыха I, затым падораны Пятру I, пасля чаго дапоўнены люстранымі пілястрамі пад кіраўніцтвам Ф. Б. Растрэлі. Лічыўся жамчужынай летняй рэзідэнцыі расійскіх імператараў ў Царскім Сяле. У аздабленні пераважна выкарыстоўваўся бурштын. Шэдэўр складаўся з бурштынавых панэляў, упрыгожанняў і пано.

Катэгорыя:Культура Расійскай імперыі
Катэгорыя:Выяўленчае мастацтва Германіі
Катэгорыя:Бурштын
Катэгорыя:Славутасці Санкт-Пецярбурга
Барталамеа Франчэска Растрэлі

Граф **Барталамеа Франчэска Растрэлі** (; таксама **Франчэска Растрэлі**, Варфаламей Варфаламеевіч Растрэлі; , Парыж — ) — расійскі архітэктар італьянскага паходжання, акадэмік архітэктуры Імператарскай Акадэміі мастацтваў (1771). Найбольш яскравы прадстаўнік так званага Лізавецінскага барока. Сын абруселага італьянца Б. К. Растрэлі (1675—1744).

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Парыжы
Катэгорыя:Памерлі ў Санкт-Пецярбургу
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Святой Ганны
Катэгорыя:Архітэктары паводле алфавіта
Катэгорыя:Архітэктары Санкт-Пецярбурга
Катэгорыя:Архітэктары барока
Аляксей Вячаслававіч Сквярнюк

**Аляксей Сквярнюк** (нар. , ) — беларускі футбаліст, паўабаронца.

## Клубная кар’ера 
Пачынаў кар’еру ў мінскай «Зорцы-ВА-БДУ». У 2004 годзе перайшоў у самарскія «Крылы Саветаў», дзе пазней замацаваўся ў асноўным складзе. У 2008 годзе трапіў у краснадарскую «Кубань», якой двойчы дапамог выйсці ў Вышэйшы дывізіён.

Улетку 2011 года перайшоў у «Спартак-Нальчык», але не змог замацавацца ў клубе і праз год пакінуў яго. У жніўні 2012 года падпісаў кантракт з мазырскай «Славіяй». У лютым 2013 года зноў адправіўся ў Расію, стаўшы іграком «Уфы», але ўжо ў маі пакінуў гэты клуб.

У другой палове 2013 года падтрымліваў форму з «Гарадзеяй», але не мог дапамагчы гэтай камандзе ў чэмпіянаце, бо лічыўся легіянерам. У красавіку 2014 года падпісаў кантракт са «Смаргонню», але ўжо ў чэрвені пакінуў гэты клуб. У ліпені 2014 года, не здолеўшы ўладкавацца ў іншых клубах, вярнуўся ў «Смаргонь».

У лютым 2015 года трэніраваўся разам з «Іслаччу». Пазней далучыўся да бабруйскай «Белшыны», у складзе якой пачаў сезон 2015. Здолеў замацавацца ў складзе «шыннікаў» на пазіцыі левага паўабаронцы. У лютым 2016 года падпісаў новы кантракт з бабруйскім клубам. У першай палове сезона 2016 часам выступаў на пазіцыі флангавага абаронцы. Улетку 2016 года, калі большасць ігракоў пакінула «Белшыну», застаўся ў клубе ў якасці асноўнага паўабаронцы, але не здолеў яе выратаваць ад вылету ў Першую лігу. Па заканчэнні сезона 2016 пакінуў Бабруйск і завяршыў кар’еру.

## Міжнародная кар’ера 
У 2004—2006 гадах гуляў у моладзевай зборнай Беларусі.

8 верасня 2007 года дэбютаваў у нацыянальнай зборнай Беларусі. Усяго за зборную згуляў 7 матчаў.

## Дасягненні 
*  Пераможца Першай лігі чэмпіянату Расіі: 2010

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Беларусі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Энергетык-БДУ
Катэгорыя:Ігракі ФК Крылы Саветаў Самара
Катэгорыя:Ігракі ФК Кубань Краснадар
Катэгорыя:Ігракі ФК Спартак Нальчык
Катэгорыя:Ігракі ФК Славія Мазыр
Катэгорыя:Ігракі ФК Уфа
Катэгорыя:Ігракі ФК Смаргонь
Катэгорыя:Ігракі ФК Белшына
Касцёл Узвіжання Святога Крыжа (Вілейка)

**Касцёл Узвіжання Святога Крыжа** — каталіцкі храм у г. Вілейка. Пабудаваны ў 1906–1913 гг. з цэглы пры значнай фундацыі мясцовага памешчыка Аляксандра Янавіча Любанскага (1863—1932) і паводле праекта архітэктара . Архітэктура храма спалучае кампазіцыйныя прынцыпы і дэкаратыўныя формы раманскага і гатычнага стыляў.

## Гісторыя 
Да сярэдзіны XIX ст. у Вілейцы існавала толькі драўляная капліца, якая згарэла ў пажары 1810 г.

У 1990 г. касцёл перададзены вернікам. Пасля рэстаўрацыі прэзбітэрый быў упрыгожаны неагатычным алтаром, а у левым крыле трансепта ўсталяваны новы бакавы алтар Маці Божай.

У 2005 г. над шатром званіцы на вышыні звыш 50 м усталяваны крыж.

## Архітэктура 
Касцёл з жоўтай цэглы на падмурку з каменных блокаў уяўляе сабой трохнефную базіліку з развітым трансептам і высокай вежай з паўднёвага боку бабінца. Спалучае рысы неараманскага стылю і неаготыкі.

## Гл. таксама 
* Вілейскі дэканат

## Літаратура 
* Республика Беларусь : энциклопедия. [В 7 т.]. Т. 2. — Минск, 2006.
* Каталіцкія храмы Беларусі / А. М. Кулагін. — Мінск, 2008.
* Каталіцкія храмы на Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін. — Мінск, 2000.

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* ПЕРШЫ КАМЕНЬ У ПАДМУРАК ВІЛЕЙСКАГА КАСЦЁЛА 110 ГАДОЎ НАЗАД ЗАКЛАЎ ПАН АЛЯКСАНДР ЛЮБАНСКІ 

Катэгорыя:Храмы Вілейкі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1913 годзе
Катэгорыя:Касцёлы Вілейскага раёна
Катэгорыя:Касцёлы Мінска-Магілёўскай архідыяцэзіі
Катэгорыя:1913 год у Беларусі
Катэгорыя:Любанскія
Свята-Георгіеўская царква (Вілейка)

**Свята-Георгіеўская царква** — колішнія праваслаўная царква ў псеўдарускім стылі ў г. Вілейка.

## Гісторыя 
Да сярэдзіны XIX ст. у Вілейцы існавала толькі адна каталіцкая драўляная капліца, якая згарэла ў пажары 1810 года.

Першы мураваны касцёл у Вілейцы быў заснаваны ў 1862 годзе кс. Севярынам Мікутовічам, калі Вілейка ўжо мела статус горада і цэнтра павета Віленскай губерні. Храм уяўляў сабой адназалавы касцёл у стылі класіцызму з 5-граннай апсідай і дзвюма сакрысціямі. Галоўны фасад фланкіравалі дзве 2-ярусныя чацверыковыя вежы. Пасля здушэння нацыянальна-вызваленчага паўстання 1863 г. яшчэ незавершаны будынак касцёла быў перададзены праваслаўнай царкве і ў 1874 г. перабудаваны ў псеўдарускім стылі і асвечаны як Георгіеўская царква. Пры пераробцы ў царкву былі змененыя аконныя праёмы, дэкор сцен, форма франтона, вежы завяршаліся шатровым дахам з цыбулепадобнымі макаўкамі, над цэнтрам храма з'явіўся 8-гранны барабан на чацверыковай аснове пад такім самым шатром з галоўкай.

Храм значна пацярпеў падчас Вялікай Айчыннай вайны, і руіны былі разабраны. Сёння на гэтым месцы знаходзіцца прыбудова да універмага (цяпер у ёй - «Беларусбанк»).

Катэгорыя:Храмы Вілейкі
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў псеўдарускім стылі
Катэгорыя:Колішнія праваслаўныя храмы Мінскай вобласці
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Вілейскага раёна
Сіпора

**Сіпора** () або **Сіпура** () — востраў у Індыйскім акіяне на захад ад Суматры. Уваходзіць у склад архіпелага Ментавай. Плошча — 845 км². Насельніцтва (2000 г.) — 12 840 чал.

Мае вулканічнае паходжанне. Цэнтральная частка ўзгорыстая. Найвышэйшы пункт — 845 м. 10—15 % паверхні займаюць лясы. Клімат трапічны, вельмі вільготны.

Карэнныя насельнікі — ментавайцы. Аднак большасць сучаснага насельніцтва складаюць выхадцы з Явы і Суматры, якія займаюцца сельскай гаспадаркай. Развіваецца турызм. Востраў папулярны сярод прыхільнікаў сёрфінга.

На Сіпоры месціцца адміністрацыйны цэнтр астравоў Ментавай — горад Цья-Педжат.

## Спасылкі 
* Pulau Sipura / West Sumatra

Катэгорыя:Астравы Індыйскага акіяна
Катэгорыя:Астравы Інданезіі
Катэгорыя:Астравы Ментавай
Раздавім фашысцкую гадзіну

**«Разда́вім фашы́сцкую га́дзіну»** — сатырычнае савецкае выданне для партызан і насельніцтва Беларусі ў час Другой сусветнай вайны.

Выдавалася з ліпеня 1941 года да мая 1945 года (да сакавіка 1942 года агітацыйны плакат на рускай мове — ). З сакавіка 1942 года газета-плакат, пазней — сатырычны часопіс ЦК КП(б)Б. Спачатку выдаваўся ў Гомелі, потым у прыфрантавой паласе, у Маскве, у Навабеліцы, Мінску. Выданне змяшчала фельетоны, памфлеты, літаратурныя творы, карыкатуры, якія высмейвалі нацысцкіх дзеячаў і войска, заклікалі да барацьбы з ворагам.

У выданні друкаваліся творы Якуба Коласа, Янкі Купалы, Анатоля Астрэйкі, Петруся Броўкі, Янкі Брыля, Кандрата Крапівы, Кузьмы Чорнага, Івана Ахрэмчыка, Л. Брадатага, Анатоля Волкава і іншых пісьменнікаў і мастакоў.

Са снежня 1945 года выданне пачало выходзіць як сатырычна-гумарыстычны часопіс «Вожык»

## Літаратура 
* *Пазнякоў М. П.* «Раздавім фашысцкую гадзіну» // 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Сродкі масавай інфармацыі Беларусі
Катэгорыя:Вялікая Айчынная вайна
Катэгорыя:Падпольны друк Беларусі ў Вялікую Айчынную вайну
Алег Мікалаевіч Страхановіч

**Алег Страхановіч** (нар. , ) — беларускі футбаліст, паўабаронца. Ігрок нацыянальнай зборнай Беларусі (2006—2008).

## Клубная кар’ера 
Выхаванец пінскага футбола, дзе і пачынаў кар’еру. Гуляў у розных клубах, у тым ліку ў Казахстане і Літве. Найлепшыя сезоны правёў у БАТЭ (2002—2004) і МТЗ-РІПА (2005—2008). Пазней паспяхова выступаў у мінскім «Дынама», гродзенскім «Нёмане», мазырскай «Славіі».

У лютым 2013 года перайшоў у клуб Першай лігі «Смалявічы-СТІ», дзе трэнерам быў Юрый Пунтус, з якім Страхановіч працаваў у БАТЭ і МТЗ-РІПА. У кастрычніку 2013 года, пасля сыходу са смалявіцкага клуба Юрыя Пунтуса, таксама пакінуў клуб.

У лютым 2014 года пачаў трэніравацца ў складзе мазырскай «Славіі», неўзабаве пасля таго як гэту каманду ўзначаліў Юрый Пунтус. У выніку распачаў сезон 2014 у складзе мазырскага клуба ў якасці гуляючага трэнера. Дапамог клубу па выніках сезона 2014 вярнуцца ў Вышэйшую лігу. У сезоне 2015 трывала гуляў у аснове на пазіцыі атакуючага паўабаронцы. У студзені 2016 года падоўжыў кантракт з мазыранамі. Сезон 2017 пачынаў, выходзячы на замену, пазней стаў часам з’яўляцца ў стартавым складзе. Па выніках сезона 2017 «Славія» страціла месца ў Вышэйшай лізе, і ў снежні 2017 года стала вядома, што Страхановіч пакінуў клуб.

У сакавіку 2018 года паведамлялася аб магчымым завяршэнні кар’еры Страхановічам, аднак у красавіку паўабаронца папоўніў склад клуба Другой лігі «Маладзечна-ДЮСШ-4». Дапамог маладзечанскай камандзе па выніках сезона 2019 выйсці ў Першую лігу.

У красавіку 2020 года далучыўся да «Астраўца», а ў жніўні перайшоў у стаўбцоўскі «Кронан». Пакінуў каманду па заканчэнні сезона 2020.

## Міжнародная кар’ера 
У 2006—2008 гадах гуляў за нацыянальную зборную Беларусі.

## Дасягненні 
*   Чэмпіён Беларусі: 2002
*   Срэбраны прызёр чэмпіянату Беларусі (3): 2003, 2004, 2009
*   Бронзавы прызёр чэмпіянату Беларусі (2): 2005, 2008
*  Пераможца Кубка Беларусі: 2008
*  Найлепшы ігрок чэмпіянату Беларусі: 2006
*  Найлепшы паўабаронца чэмпіянату Беларусі (2): 2006, 2008
*  У спісе 22 найлепшых ігракоў чэмпіянату Беларусі (5): 2001, 2003, 2004, 2006, 2008

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Беларусі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Хваля Пінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Брэст
Катэгорыя:Ігракі ФК БАТЭ
Катэгорыя:Ігракі ФК Табол Кастанай
Катэгорыя:Ігракі ФК Партызан Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Каўнас
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Нёман Гродна
Катэгорыя:Ігракі ФК Славія Мазыр
Катэгорыя:Ігракі ФК Смалявічы
Катэгорыя:Ігракі ФК Маладзечна
Катэгорыя:Ігракі ФК Астравец
Катэгорыя:Ігракі ФК Кронан Стоўбцы
Ментавай

**Ментавай** () — архіпелаг у Індыйскім акіяне на захад ад вострава Суматра. Уваходзіць у склад Інданезіі. Плошча — 6 011,35 км². Насельніцтва (2010 г.) — 76 421 чал.

## Геаграфія 
Архіпелаг Ментавай размешчаны у Індыйскім акіяне на захад ад вострава Суматра, ад якога аддзяліўся каля 0,5 млн гадоў таму. Мае вулканічнае паходжанне.

Асноўныя астравы:

* Сіберут
* Сіпора
* Паўночны Пагай
* Паўднёвы Пагай

Клімат трапічны вільготны. Сярэдняя колькасць ападкаў 4500 мм у год. Астравы сур’ёзна пацярпелі ў выніку землятруса 2004 года і лакальных землятрусаў.

## Прырода 
Астравы знакаміты сваімі вільготнымі лясамі. Флора меней разнастайная, чым на суседнім вялікім востраве Суматра. Пераважаюць дрэвы роду *Dipterocarpaceae*, якія дасягаюць 24 — 36 м у вышыню.

Фаўна характарызуецца наяўнасцю старажытных рэліктавых жывёльных форм, якія сустракаюцца на Суматры, а таксама мясцовымі эндэмікамі (17 відаў з 44), у тым ліку 4 відамі прыматаў.

## Гісторыя 
Астравы Ментавай былі населены ў перыяд паміж 2000 г. да н. э. і 500 г. да н. э. выхадцамі з Суматры. Іх нашчадкамі з’яўляюцца ментавайцы, якія да другой паловы XX ст. захоўвалі лад жыцця паляўнічых і збіральнікаў.

У 1606 г. астравы з’явіліся на партугальскіх картах. У 1792 г. насельніцтва архіпелага даследавалася брытанцамі.

10 ліпеня 1864 г. астравы Ментавай былі далучаны да валоданняў Нідэрландаў. 17 жніўня 1945 г. увайшлі ў склад Інданезіі.

## Адміністрацыя 
Архіпелаг уяўляе сабою адзіны адміністрацыйны раён, частку інданезійскай правінцыі Заходняя Суматра. Адміністрацыйны цэнтр — горад Цья-Педжат на востраве Сіпора.

## Галерэя 

Image:Logo Mentawai.jpg|Герб астравоў Ментавай
Image: COLLECTIE TROPENMUSEUM Vrouwen en kinderen van de Mentawai-eilanden TMnr 10005484.jpg|У ментавайскай вёсцы (фота канца XIX ст.)
Image:COLLECTIE TROPENMUSEUM Twee vrouwen in een boot bij Siberoet Mentawai-eilanden TMnr 10005487.jpg|На лодцы (фота пач. XX ст.)
Image:COLLECTIE TROPENMUSEUM Portret van een vrouw met een voor de Mentawai-eilanden typerende hoed van palmbladeren TMnr 20000168.jpg|Жыхарка Паўночнага Пагая (фота 1966 г.)

## Спасылкі 
* Mentawai Islands
* Mentawai Islands rain forests
* Northern Mentawai Islands, Indonesia, EAST ASIA 
* Stories, reports, photos about Mentawai, Indonesia 
* Preserving the Mentawai Islands and its Culture 

Ментавай
Ментавай
Ментавай

Катэгорыя:Акругі правінцыі Заходняя Суматра
Разлік

**Разлі́к** — група ваеннаслужачых, падраздзяленне ва ўзброеных сілах, якое непасрэдна абслугоўвае гармату, мінамёт, кулямёт, пускавую ўстаноўку, РЛС, радыёстанцыю і іншыя віды зброі і баявой тэхнікі.

Разлік з'яўляецца першаснай баявой адзінкай у артылерыі, войсках сувязі, проціпаветранай абароны і інш. і адпавядае аддзяленню. Разлік узначальвае камандзір (афіцэр, прапаршчык, сяржант). Колькасць асабовага саставу ў разліку залежыць ад віду і сістэмы ўзбраення і тэхнікі.

Салдаты, якія ўваходзяць у разлік, называюцца нумарамі (1-ы нумар, 2-гі нумар і г.д.), або па спецыяльнасці (напрыклад, наводчык, зараджаючы).

Разлікам таксама называюцца першасныя падраздзяленні; пажарны разлік, парадны разлік.

## Літаратура 
* *Нікіцін М. Г.* Разлік // 

## Спасылкі 
* Расчёт // Вялікая савецкая энцыклапедыя 

Катэгорыя:Ваеннае будаўніцтва
Катэгорыя:Воінскія фарміраванні
Сяргей Уладзіміравіч Кавальчук

**Сяргей Кавальчук** (нар. ) — беларускі футбаліст, абаронца.

## Клубная кар’ера 
Доўгі час гуляў за мінскае «Дынама». У 2004—2005 гадах правёў паўтара сезона ў хабараўскай «СКА-Энергіі», пасля чаго апынуўся ў салігорскім «Шахцёры», якому дапамог стаць чэмпіёнам Беларусі.

У пачатку 2011 года перайшоў у мазырскую «Славію», якой дапамог выйграць Першую лігу 2011. У сезоне 2012 страціў месца ў аснове. У лютым 2013 года стаў іграком «Смаргоні». У сезоне 2013 быў асноўным абаронцам каманды. Пакінуў «Смаргонь» у студзені 2015 года.

З сакавіка 2015 года стаў рыхтавацца да сезона разам з мінскімі «Крумкачамі». У красавіку 2015 падпісаў з дэбютантамі Першай лігі кантракт. Дапамог клубу па выніках сезона 2015 атрымаць пуцёўку ў Вышэйшую лігу, пасля чаго завяршыў кар’еру.

## Міжнародная кар’ера 
У 2003 годзе згуляў тры матчы за нацыянальную зборную Беларусі.

## Дасягненні 
*   Чэмпіён Беларусі (2): 1997, 2005
*   Срэбраны прызёр чэмпіянату Беларусі (2): 2001, 2010
*   Бронзавы прызёр чэмпіянату Беларусі (4): 2000, 2003, 2006, 2007
*  Уладальнік Кубка Беларусі: 2003
*  Пераможца Першай лігі чэмпіянату Беларусі: 2011

## Статыстыка выступленняў 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Беларусі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Крумкачы Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Смаргонь
Катэгорыя:Ігракі ФК Славія Мазыр
Катэгорыя:Ігракі ФК Шахцёр Салігорск
Катэгорыя:Ігракі ФК СКА-Хабараўск
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Мінск
Данатас Навікас

**Данатас Навікас** (, нар. 30 чэрвеня 1983, Укмярге) — літоўскі футбаліст, паўабаронца клуба «Мінія» з Крацінгі.

## Клубная кар’ера 
Пачаў кар’еру ў родным горадзе Укмярге, пазней гуляў за розныя клубы, але найбольшую колькасць матчаў правёў за клайпедскі «Атлантас». У 2008 гуляў за белгарадскі клуб «Салют-Энергія», а ўлетку 2009 далучыўся да «Мінска». У сезоне 2012 гуляў за «Славію-Мазыр», пасля чаго вярнуўся ў «Атлантас».

З 2015 года гуляў у Першай лізе за «Палангу», якой у сезоне 2017 дапамог атрымаць перамогу ў другім дывізіёне і выйсці ў A Лігу. З 2018 года пачаў працаваць трэнерам у «Атлантасе», выступаючы таксама ў Другой лізе за «Атлантас B», аднак пазней «Атлантас B» быў выключаны з Другой лігі, і паўабаронца перабраўся ў «Мінію» з Крацінгі, разам з якой перамог у Другой лізе і выйшаў у Першую лігу.

## Дасягненні 
*   Срэбраны прызёр чэмпіянату Літвы: 2013
*   Бронзавы прызёр чэмпіянату Літвы (2): 2004, 2014
*  Уладальнік Кубка Літвы: 2003
*  Пераможца Першай лігі Літвы: 2017
*  Пераможца Другой лігі Літвы: 2018 (зона Захад)
*   Бронзавы прызёр чэмпіянату Беларусі: 2010

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Літвы
Катэгорыя:Ігракі ФК Мінія Крацінга
Катэгорыя:Ігракі ФК Паланга
Катэгорыя:Ігракі ФК Круоя Пакруойіс
Катэгорыя:Ігракі ФК Атлантас Клайпеда
Катэгорыя:Ігракі ФК Славія Мазыр
Катэгорыя:Ігракі ФК Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Шылуце
Катэгорыя:Ігракі ФК Салют Белгарад
Катэгорыя:Ігракі ФК Інкарас Каўнас
Катэгорыя:Ігракі ФК Вянібе Укмерге
Umount

**umount** — утыліта каманднага радка ў UNIX-падобных сістэмах. Ужываецца для размантавання файлавых сістэм, папярэдне замантаваных праз утыліту mount. Для яе ўжывання патрабуюцца прывілеі суперакарыстальніка.

Утыліта аўтаматычна выклікаецца падчас выканання працэсу выключэння камп'ютара (напрыклад, камандай shutdown).

## Прыклад 
Размантаванне падзела hda2:

```bash
umount /dev/hda2
```

## Ключы 
Размантаванне ўсіх замантаваных файлавых сістэм (акрамя каранёвай):

```bash
umount -a
```

Прымусовае размантаванне, незалежна ад таго, ужываецца прылада, ці не:

```bash
umount -f /cdrom
```

## Размяшчэнне 
У залежнасці ад АС размяшчэнне ўтыліты можа розніцца:

* FreeBSD — /sbin/umount
* Linux — /bin/umount

Катэгорыя:Утыліты UNIX
Касцёл Святога Антонія Падуанскага (Бабруйшчына)

**Касцёл Святога Антонія** — каталіцкі храм, знаходзіцца на паўднёвай ускраіне вёскі Бабруйшчына (Глыбоцкі раён, Віцебская вобласць). Пабудаваны ў пачатку 20 ст. з дрэва.

## Гісторыя 
### Разбурэнне 
Восенню 2009 г. у касцёле прагніў і праваліўся дах над алтаром. У 2010 г. пад грузам снегу нахіліліся сцены, столь і дах. У 2011 г. абваліліся страха, столь і вежа. Ад касцёла ў наш час захаваліся толькі рэшткі сценаў і хоры.

]]
Верагодна з касцёла Святога Антонія ў Бабруйшчыне паходзіць скульптурнае ўкрыжаванне XVIII стагоддзя, якое захоўваецца ў калекцыі ў Нацыянальнага мастацкага музея Беларусі.

## Архітэктура 
Помнік народнага дойлідства з уплывам стылю неаготыкі і мадэрну. Вырашаны прамавугольным зрубам пад спічастым 2-схільным дахам. Да фасада далучаны прытвор, трохвугольны франтон якога рытмічна спалучаецца з 2-гранным шчытом даху, завершаным каркаснай 4-граннай шатровай вежачкай-званіцай. З тыльнага боку выступае 3-гранная апсіда пад шатровым пакрыццём. Бакавыя фасады расчлянёны стрэльчатымі аконнымі праёмамі. Малітоўная зала перакрыта 3-гранным скляпеннем, абапёртым на 6 слупоў.

## Літаратура 
* Касцёл святога Антонія // Кулагін, А. М. Каталіцкія храмы Беларусі / А. М. Кулагін; фатограф А. Л. Дыбоўскі. — Мн., 2008. — С. 22-23.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Касцёлы Глыбоцкага раёна
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў неагатычным стылі
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў стылі мадэрн
Катэгорыя:Колішнія касцёлы Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Знішчаныя збудаванні Беларусі
Катэгорыя:Бабруйшчына
Катэгорыя:Храмы Святога Антонія Падуанскага
Сяргей Віталевіч Ірха

**Сяргей Ірха** (нар. , ) — беларускі футбаліст, паўабаронца.

## Клубная кар’ера 
Пачынаў кар’еру ў мазырскай «Славіі», пазней гуляў у розных клубах. У 2009—2010 гадах гуляў у Літве за «Таўрас», а ў 2011 годзе трапіў у жодзінскае «Тарпеда-БелАЗ», за якое забіў першы гол чэмпіянату 2011.

У пачатку 2012 года вярнуўся ў «Славію-Мазыр». У сезоне 2012 трывала гуляў у аснове. У наступным сезоне таксама працягваў гуляць за «Славію». У красавіку 2013 года атрымаў траўму, з-за якой выбыў да ліпеня. Пасля вярнуўся ў асноўны склад, але не здолеў выратаваць мазырскі клуб ад вылету ў Першую лігу.

У сакавіку 2014 года падпісаў кантракт з «Віцебскам». Дапамог віцебскаму клубу вярнуцца ў Вышэйшую лігу па выніках сезона 2014.

У студзені 2015 года пакінуў «Віцебск» і накіраваўся на прагляд у гродзенскі «Нёман», але не падышоў клубу і завяршыў прафесійную кар’еру.

З 2021 года пачаў у якасці аматара выступаць у Другой лізе за гродзенскі ЖКГ, а ў 2022 годзе правёў адзін матч за «Нёман-Белкард».

## Міжнародная кар’ера 
У 2005—2006 гадах гуляў за моладзевую зборную Беларусі.

## Статыстыка выступленняў 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Славія Мазыр
Катэгорыя:Ігракі ФК Тарпеда-БелАЗ
Катэгорыя:Ігракі ФК Віцебск
Катэгорыя:Ігракі ФК Смаргонь
Катэгорыя:Ігракі ФК Таўрас Таўраге
Катэгорыя:Ігракі ФК ЖКГ Гродна
Катэгорыя:Ігракі ФК Белкард
Рожава (возера)

**Ро́жава** — возера ў Беларусі, у Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Друйка, за 8 км на паўднёвы захад ад горада Браслаў на ўсход ад вёскі Рожава.

Плошча паверхні возера 0,51 км², даўжыня 1,1 км, найбольшая шырыня 0,73 км, даўжыня берагавой лініі 3,15 км. Найбольшая глыбіня складае 9,4 м, сярэдняя 5,8 (5,1) м. Плошча вадазбору 3,3 км². Аб’ём вады 2,95 млн м³.
Катлавіна возера тэрмакарставага тыпу. Схілы катлавіны вышынёй да 8 метраў, на захадзе, поўначы і ўсходзе абразійныя. Берагі зліваюцца са схіламі катлавіны возера, у асобных месцах нізкія. Дно возера ў прыбярэжнай частцы пясчанае, глыбей — ілістае.
Возера эўтрофнае, слабапраточнае. Зарастае слаба. Да глыбіні 4—4,5 м растуць рдзесты, рагаліснік, харавыя водарасці. У Рожава ўпадаюць ручаі і выцякае ручай у возера Рака.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* Ліст карты N-35-18. Выданне 1984 года. Стан мясцовасці на 1983 год.

## Спасылкі 
* Общая характеристика озёр Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  
* Морфометрические параметры озёр Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  

Катэгорыя:Браслаўская група азёр
Катэгорыя:Азёры Браслаўскага раёна
Катэгорыя:Басейн Друйкі
Прэзідэнт Чэхіі

[міні|Штандар Прэзідэнта Чэшскай Рэспублікі з дэвізам [Pravda vítězí|«Праўда перамагае».]]
міні|Петр Павел

**Прэзідэнт Чэхіі**, афіцыйна **прэзідэнт Чэшскай Рэспублікі** () — паводле канстытуцыі Чэхіі, якая дзейнічае 1993 года — кіраўнік Чэшскай Рэспублікі, які прадстаўляе дзяржаву на міжнароднай арэне, а таксама Вярхоўны галоўнакамандуючы ўзброенымі сіламі Чэхіі.

Рэзідэнцыя — Пражскі Град.

Да 2013 года прэзідэнт выбіраўся дзвюма палатамі парламента Чэхіі — Сенатам і Палатай Дэпутатаў. Для перамогі кандыдату ў прэзідэнты неабходна была падтрымка большасці ў абедзвюх палатах. Аднак вядучыя палітычныя партыі патрабавалі змянення гэтага парадку выбрання і ў 2013 годзе прайшлі першыя прамыя выбары прэзідэнта.

## Прэзідэнты 
; Прэм’ер-міністры і спікеры парламента, якія выконвалі абавязкі прэзідэнта
* Вацлаў Клаус і Мілан Ухдэ (1993)
* Уладзімір Шпідла і Любамір Заоралек (2003)

*
Катэгорыя:Палітыка Чэхіі
Сіберут

**Сіберу́т** () — востраў у Індыйскім акіяне, самы вялікі ў групе астравоў Ментавай. Уваходзіць у склад Інданезіі. Плошча — 4030 км². Насельніцтва (2000 г.) — каля 30 тыс. чал.

## Геаграфія 
Востраў Сіберут мае вулканічнае паходжанне. Каля 0,5 млн гадоў таму ён аддзяліўся ад Суматры, з якой у наш час яго злучае праліў (каля 140 км). У апошні ледавіковы перыяд быў таксама звязаны сухапутным мостам.

Узбярэжжа нізіннае, часцяком пакрыта балотамі. Цэнтральная частка ўзгорыстая. Найвышэйшы пункт — вулканічны ўзгорак Гунунг-Сіматомбатомба (384 м). На Сіберуце шмат рэк і невялікіх азёр.

Клімат трапічны вільготны. Сярэдняя гадавая тэмпература вагаецца ў межах 22—31 °C.

## Прырода 
У мінулым Сіберут быў амаль цалкам зарослы вільготным трапічным лесам, але ў нашы дні яго плошча не перавышае 60 — 65 % ад тэрыторыі вострава. Найлепш захаваліся лясныя масівы ў заходняй частцы, дзе дзейнічае мясцовы нацыянальны парк. Флора прадстаўлена 846 відамі кветкавых раслін, 18 відамі папарацепадобных, 5 відамі імхоў і грыбоў. 15 % раслін — эндэмікі.

На востраве таксама захавалася багатая дзікая фаўна — 28 відаў сысуноў (у тым ліку некалькі эндэмічных малпаў, вавёрак, пацукоў і г. д.), 106 відаў птушак, больш за 20 відаў амфібій, 62 віды паўзуноў, 45 відаў насякомых. Сярод апошніх некалькі відаў камароў, прычым усе яны з'яўляюцца разносчыкамі малярыі. Самае вялікая наземная жывёла — *самбар* (алень *Cervus unicolor Oceanus*). Ля берагоў Сіберута шмат розных рыб, сюды з'яўляюцца кіты, дэльфіны, дзюгоні.

## Насельніцтва 
Большую частку (каля 25 тыс. чалавек у 2000 г.) складаюць карэнныя насельнікі — ментавайцы. Да 1970—1980-х гг. яны вялі лад жыцця паляўнічых і збіральнікаў, аднак у нашы дні займаюцца сельскай гаспадаркай. Невялікая частка абарыгенаў адмовілася падпарадкоўвацца ўладам і застаецца жыць у лесе.

Астатнія насельнікі Сіберута — перасяленцы з Суматры і Ніаса.

## Эканоміка 
Большая частка насельніцтва займаецца сельскай гаспадаркай і гандлем. Усё большую ролю ў эканоміцы вострава адыгрывае турызм. Гэтаму перашкаджае адсутнасць інфраструктуры для развіцця экалагічнага і культурнага турызму. Большасць наведвальнікаў прыцягваюць эксклюзіўныя курорты на ўсходзе Сіберута, якія абслугоўваюць прыхільнікаў сёрфінгу.

## Спасылкі 
* The Siberut Conservation Program
* Getting to the mentawais 
* Siberut National Park
* The social and ethnic impact of tourism in Siberut (Mentawai)

Катэгорыя:Астравы Індыйскага акіяна
Катэгорыя:Астравы Інданезіі
Катэгорыя:Астравы Ментавай
Міхаіл Багданавіч Барклай дэ Толі

**Міхаіл Багданавіч Барклай дэ Толі** (, , маёнтак Помуш, цяпер у Пакруойскім раёне Літвы — ) — расійскі палкаводзец і дзяржаўны дзеяч, генерал-фельдмаршал (1814).

## Біяграфія 
Выхадзец з шатландскага роду, які ў 17 стагоддзі перасяліўся ў Прыбалтыку.

Удзельнік руска-турэцкай (1787—1791) і руска-шведскай (1788—1990) войнаў, т.зв. Польскай кампаніі (1792—1794) — задушэння паўстання Т.Касцюшкі (штурм Вільні, знішчэнне атрада С.Грабоўскага каля Гродна).

Камандзір дывізіі, корпуса ў руска-пруска-французскую (1806—1807) і руска-шведскую (1808—1809) войны. З мая 1809 года галоўнакамандуючы фінляндскай арміяй і генерал-губернатар Фінляндыі. З 1810 года член Дзяржаўнага савета. У студзені 1810-верасні 1812 ваенны міністр, адначасова камандаваў 1-й Заходняй арміяй, сфарміраванай у Літве і Заходняй Беларусі (сакавік-верасень 1812). У час вайны 1812 года да 17 жніўня фактычна кіраваў баявымі дзеяннямі расійскіх войскаў, у Барадзінскай бітве 1812 года камандаваў правым флангам і цэнтрам баявога парадку. У замежных паходах рускай арміі 1813—1814 гадах галоўнакамандуючы руска-прускай арміяй. З 1815 года галоўнакамандуючы 1-й расійскай арміяй. У 1817 годзе суправаджаў цара Аляксандра І у яго падарожжы па Беларусі; выступаў супраць ваенных пасяленняў.

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.2: Аршыца — Беларусцы / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 1996. — 480 с. іл.

Катэгорыя:Кавалеры ордэна Святога апостала Андрэя Першазванага
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Святога Аляксандра Неўскага
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Святога Георгія I класа
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Святога Георгія II класа
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Святога Георгія III класа
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Святога Георгія IV класа
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Святога Уладзіміра 1 ступені
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Святога Уладзіміра 2 ступені
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Святога Уладзіміра 4 ступені
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Святой Ганны 1 ступені
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Чорнага арла
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Марыі Тэрэзіі
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Мяча
Катэгорыя:Кавалеры Вялікага крыжа ордэна Ганаровага легіёна
Катэгорыя:Рыцары Вялікага крыжа ордэна Лазні
Катэгорыя:Кавалеры Вялікага крыжа ваеннага ордэна Вільгельма
Катэгорыя:Члены Дзяржаўнага савета Расійскай імперыі
Катэгорыя:Ваенная галерэя
Катэгорыя:Ваенныя міністры Расійскай імперыі
Джордж Доу

**Джордж До́у** (; ,  — , Кентыш-Таўн) — англійскі жывапісец.

У 1819-1829 гадах працаваў у Пецярбургу, дзе напісаў (з дапамогай рускіх жывапісцаў) 329 партрэтаў генералаў — удзельнікаў Айчыннай вайны 1812 года і паходаў 1813-1814 гадоў, у т.л. М.І.Кутузава і М.Б.Барклая дэ Толі, выконваў таксама прыватныя заказы. Партрэтам Доу ўласцівы рамантычная прыўзнятасць, жывасць характарыстык, віртуознасць жывапісу.

## Біяграфія 
Джордж Доу нарадзіўся 8 лютага 1781 года ў парафіі Сент-Джэймс, яго бацькі — Філіп і Джэйн Доу. Філіп Доу быў мастаком і гравёрам у меца-цінта, працаваў разам з Хогартам і Цёрнерам, таксама пісаў палітычныя карыкатуры пра жыццё ў Амерыцы. Джордж быў старэйшым дзіцем у сям'і.

Доу быў ахрышчаны 25 лютага 1781 года ў царкве Сент-Джэймс на Пікадзілі. Пазней ён стаў адным з самых паспяховых мастакоў свайго пакалення, набыўшы шырокую вядомасць.

Першапачаткова Джордж трэніраваўся з бацькам, як гравёр, але пазней ён зацікавіўся жывапісам і адправіўся на вучобу ў Каралеўскую Акадэмію мастацтваў. У 1809 годзе Доу стаў членам Акадэміі мастацтваў, а ў 1814 годзе - акадэмікам.

Ён карыстаўся заступніцтвам герцага і герцагіні Кентскіх. У 1819 годзе адправіўся разам з герцагам Кентскім у падарожжа па Еўропе, падчас якога прыцягнуў увагу Аляксандра I. Імператар замовіў мастаку партрэты рускіх генералаў, якія ўдзельнічалі ў вайне з Напалеонам I.

У 1826 годзе Мікалай I запрасіў Доу на сваю каранацыю, а ў 1828 годзе Джордж быў афіцыйна прызначаны Першым мастаком Імператарскага двара.

У 1828 годзе ён вярнуўся ў Англію, дзе заставаўся на працягу некалькіх месяцаў. У 1829 годзе Доу вярнуўся ў Санкт-Пецярбург, але неўзабаве ў яго ўзмацняюцца праблемы з дыханнем. У Джорджа была лёгачна недастатковасць на працягу ўсяго жыцця з-за перанесенай у дзяцінстве хваробы. У жніўні 1829 года Доу вярнуўся ў Лондан, і 15 кастрычніка ён памёр.

Джордж Доу быў пахаваны ў крыпце сабора святога Паўла. На пахаванні прысутнічала мноства мастакоў і прадстаўнікоў расійскага пасольства.

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя:У 18 т.Т.6: Дадаізм — Застава / Рэдкал.: Г.П.Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 1998. — 576 с.: іл.

## Спасылкі 
* Мастак Джордж Доу  

Катэгорыя:Мастакі паводле алфавіта
Катэгорыя:Мастакі Вялікабрытаніі
Росіца

**Росіца** — тапонім:

* Возера Росіца — возера ў Вернядзвінскім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Росіца
* Рака Росіца — рака ў Латвіі і Верхнядзвінскім раёне Віцебскай вобласці, прыток Заходняй Дзвіны
* Вёска Росіца — вёска ў Сар'янскім сельсавеце Верхнядзвінскага раёна
Тлушчапот

**Тлушчапот** — тлушчападобнае рэчыва, якое змяшчаецца ў воўне авечак. Уяўляе сабой сумесь вылучэнняў сальных залоз скуры (скурнае сала) і потавых залоз (пот).

Па сваім выглядзе і кансістэнцыі тлушчапот нагадвае мяккае топленае сала, радзей — смалу і воск. Тлушчапот пакідае масляністыя плямы пры судотыку з ім. Хімічны склад тлушчапоту і колькасць у ім воўнага тлушчу залежаць ад пародных, палавых і індывідуальных асаблівасцяў авечак, а таксама ўмоў утрымання і кармлення. Максімальная колькасць воўнага тлушчу змяшчаецца ў воўне мерыносаў і складае 30-40 %. У паўтанкарунных авечак гэты паказчык роўны 12-20 %. У поўсці грубавоўных авечак утрыманне воўнага тлушчу найменшае — каля 4 %.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Тлушчы
Тлушчанка

**Тлушча́нка** (*Pinguícula*) — род шматгадовых насякомаедных раслін сямейства .

## Батанічнае апісанне 
У адрозненне ад іншых родаў сямейства плывунцовых, у тлушчанак ёсць сапраўдныя карані.
 
Лісце ўтварае прыкаранёвую разетку. Верхні бок ліста пакрыты шматлікімі залозкамі: адны з іх вылучаюць цукрыстую слізь, якая з’яўляецца пасткай для дробных насякомых; іншыя залозкі генеруюць ферменты, якія спрыяюць пераварванню ежы. Рухі насякомых, якія трапляюць у расліны, прыводзяць да павольнага скручвання лісцінкі, а слізь растварае бялкі цела ахвяры.
 
Кветкі адзіночныя, на доўгіх кветканосах. Колер: фіялетавы, блакітны, ружовы, рэдка белы. Плод — каробачка.

## Пашырэнне 
Пашыраны ў пазатрапічнымі абласцях Паўночнага паўшар’я, а таксама ў Паўднёвай Амерыцы. Растуць у вільготных месцах. На тэрыторыі Беларусі 1 від — .

Род складаецца з 47 (каля 45, больш за 30) відаў.

### Спіс відаў 
Спіс заснаваны на даных EOL і GRIN.
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* Pinguicula // ИАС «ООПТ России» 
* Pinguicula // The Plant List

Катэгорыя:Плывунцовыя
Катэгорыя:Драпежныя расліны
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Тлустыя кіслоты

**Тлу́стыя кісло́ты** — аліфатычныя аднаасноўныя карбонавыя кіслоты з адкрытым ланцугом, змяшчаюцца ў этэрыфіцыраванай форме ў тлушчах, алеях і восках расліннага і жывёльнага паходжання. Тлустыя кіслоты, як правіла, утрымоўваюць неразгалінаваны ланцуг з цотнай колькасці атамаў вугляроду (С—C), уключаючы карбаксільны вуглярод) і могуць быць як насычанымі, так і ненасычанымі.

У жывых арганізмах тлустыя кіслоты — пластычны і энергетычны матэрыял. Паступаюць ў арганізм з ежай і сінтэзуюцца ў клетках. Свабодныя тлустыя кіслоты маюцца ў тканках у невялікай колькасці і з'яўляюцца прамежкавым прадуктам пры сінтэзе і распадзе іншых ліпідаў.

## Гл. таксама 
* Харчовыя дабаўкі
* Поліненасычаныя тлустыя кіслоты

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 


Катэгорыя:Харчовыя дабаўкі
Катэгорыя:Тэрміналогія IUPAC
Тога (адзенне)

**То́га** (, ад  — «пакрываю») — верхняя вопратка грамадзян мужчынскага полу ў Старажытным Рыме — кавалак белай шарсцяной тканіны эліпсападобнай формы, якая драпіравалася вакол цела.
 
Даўжыня тогі па прамым краі магла даходзіць да 6 м і нават больш. Асобам, якія не мелі статусу грамадзян, насіць тогу не дазвалялася.
 
У старажытны перыяд рымскай гісторыі тогу насілі ўсе: мужчыны, жанчыны і дзеці.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Нешытае адзенне
Катэгорыя:Адзенне Старажытнага Рыма