Саміт Расія — ЗША ў Жэневе

**Саміт Расія—ЗША** з удзелам прэзідэнтаў Уладзіміра Пуціна і Джо Байдэна прайшоў 16 чэрвеня 2021 года ў Жэневе (Швейцарыя).

## Перадгісторыя 
Да гэтага саміту Байдэн і Пуцін сустракаліся адзін раз, у Маскве ў сакавіку 2011 года, калі Байдэн быў віцэ-прэзідэнтам, а Пуцін — старшынём урада. Пасля сустрэчы Байдэн ахарактарызаваў яе ў сваіх мемуарах як «спрэчную»; калі ён і Пуцін сустрэліся сам-насам, Байдэн сказаў: *«спадар прэм’ер-міністр, я гляджу ў Вашы вочы і думаю, што ў Вас няма душы»*. На гэта Пуцін адказаў: *«Мы разумеем адзін аднаго»*. Дадзены дыялог адсылае на сустрэчу Пуціна і Джорджа Буша-малодшага ў Славеніі, у чэрвені 2001 года, калі апошні заявіў, што паглядзеў расійскаму прэзідэнту ў вочы і змог зразумець яго душу.

Будучы віцэ-прэзідэнтам, Байдэн заклікаў прэзідэнта Украіны Пятра Парашэнкі ліквідаваць пасрэднікаў, такіх як украінскі алігарх Дзмітрый Фірташ, з газавай галіны краіны і зменшыць залежнасць дзяржавы ад імпарту расійскага прыроднага газу. Фірташ сказаў, што ён быў прызначаны пасярэднікам расійскім кіраўніком арганізаванай злачыннасці ўкраінскага паходжання Сямёнам Магілевічам; Пуцін, як паведамляецца, пагадзіўся на гэта прызначэнне. З 2014 года Фірташ стаў змагацца з экстрадыцыяй у ЗША па федэральнай абвінавачванні. Ён і іншыя прарасійску настроеныя ўкраінцы былі замяшаны ў намаганнях Рудольфа Джуліяні і яго паплечнікаў па пошуку інфармацыі, якая магла б нашкодзіць прэзідэнцкім перспектывам Байдэна ў 2020 годзе. Гэтыя намаганні з’яўляюцца прадметам двух федэральных расследаванняў, якія праводзіліся пракуратурамі Манхэтэна і Брукліна. Разведвальная супольнасць Злучаных Штатаў паведаміла ў сакавіку 2021 года, што расійскія разведчыкі распаўсюджвалі апавяданні аб меркаванай карупцыі ў дачыненні да Байдэна, яго сына Хантэра Байдэна і Украіны, па меншай меры, з 2014 года.

За два месяцы да саміту адміністрацыя Байдэна прыняла меры па пакаранні Расіі за варожыя дзеянні, такія як умяшанне ў прэзідэнцкія выбары 2016 і 2020 гадоў. Саветнік па нацыянальнай бяспецы Джэйк Саліван заявіў, што гэтыя меры ўключаюць *«меры па абароне амерыканскіх інтарэсаў у адказ на шкоднасныя дзеянні Расіі»*, уключаючы фінансавыя санкцыі.

У маі 2021 года адміністрацыя Байдэна адмяніла санкцыі Countering America's Adversaries Through Sanctions Act у дачыненні да кампаніі, якая стаіць за расійскім газаправодам Паўночны паток — 2 у Германію, і яе галоўнага выканаўчага дырэктара. Намеснік міністра замежных спраў Расіі Сяргей Рабкоў вітаў гэты крок як *«шанец для паступовага пераходу да нармалізацыі нашых двухбаковых адносін»*.

Выступаючы перад амерыканскімі вайскоўцамі ў Вялікабрытаніі па шляху на саміт, Байдэн сказаў: *«Мы не імкнемся да канфлікту з Расіяй, мы хочам стабільных і прадказальных адносін. Нашы краіны нясуць вялікую адказнасць, у тым ліку па забеспячэнню стратэгічнай стабільнасці і падтрыманню дамоўленасцей па кантролі над узбраеннямі»*.

За некалькі дзён да перамоваў, у інтэрв’ю NBC News Пуцін зноў адмаўляў адказнасць за кібератакі. Раней ён заявіў, што абвінавачванні былі спробай справакаваць канфлікт напярэдадні саміту.

На сустрэчы з саюзнікамі па НАТА ў Брусэлі за два дні да саміту Байдэн абверг зацвярджэнне прэзідэнта Украіны Уладзіміра Зяленскага аб тым, што НАТА пагадзілася прыняць Украіну ў альянс. Лаяльнасць Украіны была пастаянна спрэчным пытаннем паміж Расіяй і Злучанымі Штатамі.

Напярэдадні саміту Байдэн стаяў на сваім рашэнні не ўдзельнічаць у сумеснай прэс-канферэнцыі з Пуціным пасля саміту, вынікаючы радзе расійскіх экспертаў, каб пазбегнуць жадання Пуціна выглядаць так, як быццам ён узяў верх над Байдэнам.

## Праграма 
.]]
Па задумцы саміт вызначыць кірунак адносінаў паміж Расіяй і адміністрацыяй Байдэна. Гэта будзе першая сустрэча тварам да твару паміж двума лідарамі з тых часоў, як Байдэн уступіў на пасаду прэзідэнта ў студзені. Аднак афіцыйныя асобы абедзвюх краін пераменшылі шанцы на значны прарыў у адносінах.

Вялікае значэнне ў парадку дня мелі перамовы па кантролі над ядзернымі ўзбраеннямі. У чэрвені 2021 года саветнік Байдэна па нацыянальнай бяспецы Джэйк Саліван заявіў: *«Мы імкнемся да таго, каб два прэзідэнты маглі паслаць выразны сігнал... сваім камандам па пытаннях стратэгічнай стабільнасці, каб мы маглі дамагчыся прагрэсу ў галіне кантролю над узбраеннямі і іншых галінах, звязаных з ядзернай зброяй, каб знізіць напружанасць і нестабільнасць у гэтым аспекце адносін нашых краін»*.

Байдэн заявіў, што падыме пытанне аб правах чалавека. Гэта патэнцыйна можа ўключаць атручванне і турэмнае зняволенне расійскага апазіцыянера Аляксея Навальнага. Чакалася, што будзе абмяркоўвацца кібербяспека, умяшанне ў выбары і суверэнітэт Украіны. На аснове мінулых тэлефонных званкоў паміж двума прэзідэнтамі, афіцыйныя асобы ЗША планавалі падоўжыць перамовы.

Расія заявіла, што разлічвала абмеркаваць пандэмію COVID-19, глабальныя канфлікты, тэрарызм і скарачэнне колькасці ядзернай зброі. У студзені два лідары дамовіліся падоўжыць на пяць гадоў СНУ-III.

Сустрэча адбылася ў гістарычнай віле Ла-Гранж, будынку XVIII стагоддзя з выглядам на Жэнэўскае возера. Швейцарская паліцыя і салдаты закрылі паркі ля вілы напярэдадні мерапрыемства, усталяваўшы барыкады і калючы дрот.

## Дэлегацыі 
### ЗША 
* Прэзідэнт Джо Байдэн
* Дзяржаўны сакратар Энтані Блінкен.

Пасля прэзідэнты выступілі на асобных прэс-канферэнцыях. ЗША і Расія загадзя адмовіліся ад сумеснай сустрэчы з журналістамі.

Бакі дамовіліся запусціць дыялог па кібербяспецы, а таксама прынялі сумесную заяву па стратэгічнай стабільнасці і дамовіліся аб вяртанні паслоў Расіі і ЗША на свае працоўныя месцы ў Маскве і Вашынгтоне. У адказ на пытанне пра Украіну Пуцін заявіў, што гэтая тэма закраналася, але Расіі няма чаго да яе дадаць, акрамя таго, што Мінскія пагадненні павінны выконвацца. Ён таксама адхіліў абвінавачванні ў мілітарызацыі Арктыкі, а таксама адмовіўся казаць аб «чырвоных лініях» у дыялогу з ЗША — на яго думку, абедзве краіны занадта далёкія адзін ад аднаго, каб нешта дзяліць. Па словах расійскага прэзідэнта, ён таксама закрануў пытанне расійскіх зняволеных у амерыканскіх турмах.

Байдэн на сваёй прэс-канферэнцыі падкрэсліў, што дакладна данёс да Пуціна ўсе прэтэнзіі ЗША. Але, паводле яго слоў, Масква і Вашынгтон абавязаны дзейнічаць разам па кантролі над узбраеннямі і кібербяспекай. Амерыканскі лідар застаўся задаволены вынікамі перамоваў і адзначыў, што цяпер у Расіі і ЗША ёсць трывалая база для выбудоўвання адносін. Як удакладніў Байдэн, канкрэтныя дамоўленасці павінны быць распрацаваны дыпламатамі з абодвух бакоў і аб поспеху гэтага працэсу свет даведаецца прыкладна праз паўгода.

## Гл. таксама 
* Другая халодная вайна
* Расійска-амерыканскія адносіны

## Зноскі 
Катэгорыя:Расійска-амерыканскія адносіны
Катэгорыя:2021 год у палітыцы
Катэгорыя:Саміты
Катэгорыя:Падзеі 16 чэрвеня
Катэгорыя:Чэрвень 2021 года