open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Маці Божая Адзігітрыя Неўвядальны цвет (Басценавічы)

**Маці Божая Адзігітрыя Неўвядальны цвет** — абраз першай паловы XVII стагоддзя са Свята-Успенскай царквы ў в. Басценавічы Мсціслаўскага раёна. Захоўваецца ў Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь.

## Сюжэт 
Маці Божая адлюстравана ў чырвоным мафорыі з буйным раслінным пазалочаным арнаментам на блакітнай падкладцы, зеленавата-блакітным хітоне з вохрыстым арнаментам на гарлавіне, з дзіцем на левай руцэ ў белым хітоне, падпяразаным чырвоным поясам, і ў вохрыстым гімаціі. У левай руцэ яно трымае чырвоную кветку. Маці Божая ў гэтай рэдакцыі намалявана як царыца неба і зямлі, з каронай на галаве. Дзіця таксама з каронай. Фон з пазалочаным раслінным аграфленым арнаментам. Палі блакітныя. Валікі, «Камяні».

## Паходжанне 
Абраз выяўлены да Вялікай Айчыннай вайны ва Успенскай царкве с. Басценавічы Мсціслаўскага раёна Магілёўскай вобласці.

## Выстаўкі 
* Тэмперны жывапіс Беларусі XV—XVIII стст. Мінск. 1988
* Мастацтва барока ў Беларусі. Мінск. 1991
* Мастацтва Беларусі XVI—XIX стст. Знаходкі А. Іпеля (1885—1960). Мінск. 1995
* Мастацтва Беларусі XVI—XVIII стст. Знаходкі М. М. Шчакаціхіна (1886—1940). Мінск. 1995
* Мастацтва Магілёўшчыны XVII—XVIII стст. Мінск. 1998
* Мясцовашанаваныя на Беларусі абразы Божай Маці XIII—XVIII стст. Мінск. 1999—2000
* Іканапіс і разьба Беларусі XV—XVIII стст. Мінск. 2000

Катэгорыя:Карціны XVII стагоддзя
Катэгорыя:Абразы Беларусі
Катэгорыя:Іканапіс Беларусі
Катэгорыя:Карціны са збораў Нацыянальнага мастацкага музея Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Рэлігія ў Мсціслаўскім раёне
Катэгорыя:Басценавічы
Катэгорыя:Іканаграфія Багародзіцы
Уцехава-2

**Уцехава-2** () — вёска ў Рослаўльскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Любаўскага сельскага паселішча.

## Гісторыя 
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Уцехава-2 абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.

У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.

З 2004 па 2019 год у складзе Кастыроўскага сельскага паселішча.

## Геаграфія 
Праз вёску праходзіць аўтадарога .

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Рослаўльскага раёна
Леанід Аляксандравіч Ісаевіч

**Леанід Аляксандравіч Ісаевіч** (нар. , в. Ляды, Смалявіцкі раён, Мінская вобласць) — беларускі спецыяліст у галіне апрацоўкі металаў ціскам, парашковай металургіі і кампазіцыйных матэрыялаў. Доктар тэхнічных навук (1988), прафесар (1990).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут (спецыяльнасць «Машыны і тэхналогія апрацоўкі матэрыялаў ціскам», 1967; аспірантура, 1974).
    
Навуковыя інтарэсы: тэорыя і тэхналогія пластычнага дэфармавання суцэльных і порыстых асяроддзяў на основе металаў і сплаваў.
Працаваў на Мінскім аўтамабільным заводзе (1967—1970), выкладчыкам Беларускага нацыянальнага тэхнічнага ўніверсітэта (з 1975 года, механіка-тэхналагічны факультэт, кафедра «Машыны і тэхналогія апрацоўкі металаў ціскам», прафесар, у 1990—2007 гадах — загадчык кафедры).

## Літаратура 
* Разработка научных основ технологии формообразования порошковых и гранулированных материалов : автореферат диссертации … доктора технических наук : 05.16.06 ; 05.16.05 / Исаевич Леонид Александрович. — Минск, 1988.
* Ісаевіч Леанід Аляксандравіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 1998. — Т. 7. — С. 326.
* Исаевич Леонид Александрович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2006. — Т. 3. — С. 799.
* Исаевич Леонид Александрович // Кто есть кто : Доктора наук, профессора, заслуженные деятели науки и лауреаты премий Белорусской государственной политехнической академии : справочник. ― Минск, 2000. — С. 81—82.

Катэгорыя:Металазнаўцы Беларусі
Ілья (Крычаў)

**Ілья** — абраз другой паловы XVII стагоддзя са Свята-Ільінскай царквы ў г. Крычаве. Захоўваецца ў Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь.

## Сюжэт 
Ілья паказаны амаль пакаленна ў светла-вохрыстым хітоне, падпяразаным карычнева-чырвоным поясам, і блакітным на аранжавай падкладцы гімаціі. У правай руцэ меч, на якім дата, у левай — белы скрутак. Фон пазалочаны з раслінным арнаментам. Палі блакітныя з белым раслінным арнаментам. Былі валікі, «камяні».

## Іканаграфія 
Іканаграфічная схема, распрацаваная ў візантыйскім мастацтве, была засвоена ў многіх цэрквах Малдавіі і Расіі . Атрыбутам гэтага святога з’яўляецца меч. Іканаграфічная аналогія — гравюра «Ілья» ў «Трэфалагіёне». 

## Паходжанне 
Абраз выяўлены да Вялікай Айчыннай вайны ў Ільінскай царкве Крычава.

## Выстаўкі 
* Тэмперны жывапіс Беларусі XV—XVIII стст. Мінск. 1988
* Мастацтва барока ў Беларусі. Мінск. 1991
* Мастацтва Магілёўшчыны XVII—XVIII стст. Мінск. 1998
* Датаваныя помнікі мастацтва Беларусі XVII—XVIII стст. Мінск. 2000.
* Іканапіс і разьба Беларусі XV—XVIII стст. Мінск. 2000

## У культуры 
У 1996 годзе выява іконы была выкарыстана на паштовай марцы «Белпошты».

Катэгорыя:Карціны 1668 года
Катэгорыя:Абразы Беларусі
Катэгорыя:Беларуская іканапісная школа
Катэгорыя:Карціны са збораў Нацыянальнага мастацкага музея Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Рэлігія ў Крычаўскім раёне
Катэгорыя:Культура Крычава
Паўночна-Заходні дзяржаўны завочны тэхнічны ўніверсітэт

**Паўночна-Заходні дзяржаўны завочны тэхнічны ўніверсітэт** () —  у мінулым тэхнічная ВНУ Санкт-Пецярбурга, галоўным чынам арыентаваная на падрыхтоўку спецыялістаў без адрыву ад вытворчасці (вячэрняя і завочная формы навучання, хоць мелася і дзённая форма). Таксама ўніверсітэт вёў падрыхтоўку па праграмах сярэдняй прафесійнай адукацыі. Універсітэт быў размешчаны ў Санкт-Пецярбургу, на Мільённай вуліцы, д. 5, побач з Мармуровым палацам. У 2011 годзе скасаваны ў форме далучэння да Санкт-Пецярбургскага дзяржаўнага горнага ўніверсітэта.

## Гісторыя 
ВНУ вядзе сваю гісторыю ад Цэнтральнай галіновай завочнай механічнай ВТНУ, заснаванай у 1930 годзе. У 1957 годзе ВНУ была ператворана ў Паўночна-Заходні завочны політэхнічны інстытут (ПнЗПІ), а ў 2000 годзе атрымаў статус універсітэта і сваю цяперашную назву.

16 верасня 2011 года загадам № 2305 Мінадукнавукі далучаны да Санкт-Пецярбургскага дзяржаўнага горнага ўніверсітэта

## Факультэты і інстытуты 
* Энергетычны інстытут (ЭІ)
* Інстытут прыборабудавання і сістэм забеспячэння бяспекі (ІПСЗБ)
* Машынабудаўніча-тэхналагічны інстытут (МТІ)
* Інстытут інфармацыйных сістэм і вылічальнай тэхнікі (ІІСіВТ)
* Інстытут інтэлектуальных электронных сістэм (ІІЭС)
* Інстытут аўтамабільнага транспарту (ІАТ)
* Інстытут кіравання вытворчымі і інавацыйнымі праграмамі (ІКВіІП)
* Інстытут сістэмнага аналізу, аўтаматыкі і кіравання (ІСААіК)
* Факультэт сярэдняй прафесійнай адукацыі «Каледж ПнЗТУ»
* Факультэт агульнапрафесійнай падрыхтоўкі (ФАП)
* Факультэт падрыхтоўкі і перападрыхтоўкі навуковых і навукова-педагагічных кадраў

## Літаратура 
* Паўночна-Заходні завочны політэхнічны інстытут // ЦДАНТД СПб. Фонд Р-225

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт ПнЗТУ
* Афіцыйны форум ПнЗТУ
* Электронная бібліятэка ПнЗТУ
* Адкрыты адукацыйны канал ПнЗТУ
* Загад Мінадукнавукі РФ пра рэарганізацыю ПнЗТУ ў форме далучэння да Санкт-Пецярбургскага дзяржаўнага горнага ўніверсітэта

Катэгорыя:Навука ў СССР
Катэгорыя:Вышэйшыя тэхнічныя навучальныя ўстановы Расіі
Катэгорыя:Універсітэты Санкт-Пецярбурга
Яраслаў Дзмітрыевіч Ісаевіч

**Яраслаў Дзмітрыевіч Ісаевіч** (нар. , в. Вэрба, Ровенская вобласць, Украіна — , Львоў) — украінскі вучоны-гісторык, кнігазнаўца, культуролаг, грамадскі дзеяч, доктар гістарычных навук (1978), прафесар. Акадэмік НАН Украіны (1992). Заслужаны дзеяч навукі і тэхнікі (2001).

## Біяграфія 
Быў дырэктарам Інстытута ўкраіназнаўства НАН Украіны. Адзін з напрамкаў навуковых даследаванняў: жыццё і дзейнасць кнігадрукара Івана Фёдарава.

## Літаратура 
* Друкарня Почаївського Успенського монастиря та її стародруки : збірник наукових праць. — Київ, 2011.
* Ярослав Ісаєвич : бібліографічний покажчик. ― Львів, 1999. (1//146497(039))

Катэгорыя:Грамадскія дзеячы Украіны
Катэгорыя:Гісторыкі Украіны
Катэгорыя:Гісторыкі СССР
Стралецкая вуліца (Полацк)

**Стралецкая вуліца** — вуліца ў цэнтральнай частцы Полацка. Пачынаецца на захадзе гістарычнага Вялікага пасада і цягнецца да паўночнай часткі Ніжняга замка.

## Гісторыя 
Да стварэння Ніжняга замка ў XVI стагоддзі на месцы вуліцы існаваў пасад старажытнага Полацка. На Ніжнім замку ў раёне сучаснай вул. Стралецкай Л. Д. Побалем было закладзена 5 шурфоў на адлегласці 50 м ад Верхняга замка. Зафіксаваны культурны пласт магутнасцю 1,5 м. У шурфе № 3 выяўлены кавалак шклянога пярсцёнка ХІ — ХІІ стст.. У астатніх шурфах зафіксавана кераміка, не ранейшая за XV ст.

У канцы вуліцы ў XII існавала каменная царква і могілкі. Падчас раскопак, зладжаных Штыхавым і Побалем у 1959 г., тут былі знойдзеныя рэшткі будаўнічага смецця (кавалкі плінфы і цамянкі). У 1976—1977 гг. раскопкамі Рапапорта былі знойдзены адломкі каменнага саркафагу, частка каменнага абразка і шмат пахаванняў ці нават брацкіх магілаў. Рапапорт мяркуе, што тут была пахавальня полацкіх князёў.

На знешнім баку ад вала Івана Грознага — паміж валам і вул. Стралецкай (паўднёвая частка Ніжняга замка) была праведзена шурфоўка. Тут зафіксаваны культурны пласт магутнасцю 3,8 м. У ніжняй частцы гэтага пласта знойдзены раннеганчарны посуд ХІ ст. і 2 сценкі ляпнога гаршка.

19 студзеня 1938 года савецкія ўлады надалі вуліцы імя *Горкага* ў гонар русскага пісьменніка, ганаровага акадэміка АН БССР Аляксея Максімавіча Пяшкова.

У 60-я гады на вуліцы Горкага будуецца стадыён Спартак, для трыбун якога выкарыстоўваюцца валы Ніжняга замка.

Рашэннем гарсавету № 171 ад 21.09.1989 г. вуліцы вернута назва Стралецкая.

## Забудова 
* № 4 — Комплекс былога езуіцкага калегіума (кадэцкага корпуса) — 
* № 5 — былая школа № 8
* № 12 — стадыён «Спартак»


Катэгорыя:Вуліцы Полацка
Ісаевіч

**Ісаевіч** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Галіна Анатолеўна Ісаевіч (1922—1998) — беларуская мастачка-дэкаратарка.
* Леанід Аляксандравіч Ісаевіч (нар. 1943) — спецыяліст у галіне апрацоўкі металаў ціскам, парашковай металургіі і кампазіцыйных матэрыялаў. Доктар тэхнічных навук (1988), прафесар (1990).
* Яраслаў Дзмітрыевіч Ісаевіч (1936—2010) — акадэмік НАН Украіны.
Уладзімір Іванавіч Ішчанка

**Уладзімір Іванавіч Ішчанка** (, г. Жытомір, Украіна — ) — беларускі фармаколаг. Доктар фармацэўтычных навук (1988), прафесар (1989).

## Біяграфія 
Скончыў Львоўскі дзяржаўны медыцынскі інстытут (фармацэўтычны факультэт, 1961), Віцебскі дзяржаўны медыцынскі інстытут (аспірантура, 1965).
  
Выкладаў у Віцебскім дзяржаўным медыцынскім універсітэце (з 1961 года, фармацэўтычны факультэт, кафедра фармацэўтычнай тэхналогіі, у 1979—2005 гадах — загадчык кафедры, у 1969—1996 гадах — дэкан факультэта).

Навуковыя інтарэсы: тэарэтычныя даследаванні біялагічнай даступнасці і ўстойлівасці таблетак алкалоідаў; стварэнне новых лекавых сродкаў, паляпшэнне іх уласцівасцей і прамысловай тэхналогіі.

## Бібліяграфія 
* Исследование взаимосвязи технологических функций вспомогательных веществ и биодоступности таблеток солей алкалоидов и синтетических оснований : автореферат диссертации … доктора фармацевтических наук : 15.00.01 / Ищенко Владимир Иванович. — Харьков, 1988.
* Микроэлементы в витаминном лекарственном сырье и витаминных препаратах : автореферат диссертации … кандидата фармацевтических наук / В. И. Ищенко. — Витебск, 1965.

## Літаратура 
* 
* Владимир Иванович Ищенко / В. Кугач // Медвузовец : газета Учреждения образования «Витебский государственный ордена Дружбы народов медицинский университет». — 1999. — Июнь (№ 7). — С. 2.

Катэгорыя:Фармаколагі Беларусі
Катэгорыя:Дэканы фармацэўтычнага факультэта ВДМУ
Узнясенне (Слуцк)

**Узнясенне** — абраз сярэдзіны XVII стагоддзя са Свята-Стэфанаўскай царквы ў г. Слуцку Мінскай вобласці. Захоўваецца ў Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь.

## Сюжэт 
Хрыстос у цёмна-чырвоным хітоне, карычневым гімаціі ўзносіцца ў славе. Яго падтрымліваюць анёлы ў чырвоным, сінім, блакітным адзенні з карычневымі крыламі. Два анёлы ў белых гімаціях з карычневымі крыламі, якія стаяць на гары Елеонскай, паказваюць на Хрыста апосталам у чырвоным, вохрыстым, блакітным адзенні. Злева — вылучаная німбам Маці Божая ў блакітным хітоне, цёмна-чырвоным мафорыі. Позем светла-зялёны з карычневымі кветкамі. Фон, німбы, мандорла аграфлены. Палі чорныя з пасярэбраным раслінным арнаментам. Абраз аздоблены валікамі, «камянямі».

## Паходжанне 
Абраз вывезены этнаграфічнай экспедыцыяй 1921 года са Свята-Стэфанаўскай царквы г. Слуцку Мінскай вобласці.

Ікона да вайны знаходзілася ў зборах Беларускага дзяржаўнага музея ў Мінску. Была вывезена з тэрыторыі Беларусі падчас Другой сусветнай вайны. Пасля вайны перададзена на захаванне ў Беларускі дзяржаўны музей гісторыі Вялікай Айчыннай вайны.

Ікона раскрыта ў Дзяржаўнай цэнтральнай мастацкай рэстаўрацыйнай майстэрні Ф. А. Мадоравым, ,  у 1954—1956 гадах (Масква).

У 1954 годзе перададзена ў Дзяржаўны мастацкі музей БССР.

## Выстаўкі 
* Першая Усебеларуская мастацкая выстаўка. Минск. 1926
* Тэмперны жывапіс Беларусі XV—XVIII стст. Мінск. 1988
* Мастацтва Беларусі XVI—XVIII стст. Знаходкі М. М. Шчакаціхіна (1886—1940). Мінск. 1995
* Мастацтва Міншчыны XVI—XVIII стст. Мінск. 1997
* Іканапіс і разьба Беларусі XV—XVIII стст. Мінск. 2000
* Помнікі хрысціянства ў пластыцы і жывапісе Беларусі XV—XVIII стст. Мінск. 2001

## Літаратура 
* Шчакаціхін М. М. 1-я Усебеларуская мастацкая выстаўка. Каталёг аддзелу старажытнага мастацтва / Апрацаваў М. Шчакаціхін. Мн., 1926. С. 16
* Высоцкая Н. Ф. Станковая живопись Белоруссии второй половины XVI—XVIII веков : автореферат диссертации на соискание ученой степени кандидата искусствоведения : специальность 17.00.04 Изобразительное искусство

Катэгорыя:Карціны XVII стагоддзя
Катэгорыя:Абразы Беларусі
Катэгорыя:Карціны са збораў Нацыянальнага мастацкага музея Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Рэлігія ў Слуцкім раёне
Слабадзішча-2

**Слабадзішча-2** () — вёска ў Рослаўльскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Ліпаўскага сельскага паселішча.

## Гісторыя 
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Слабадзішча-2 абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.

У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.

З 2004 па 2019 год у складзе Гразеняцкага сельскага паселішча.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Рослаўльскага раёна
Чорнаўшчынскі сельсавет

**Чо́рнаўшчынскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Юравіцкага раёна Мазырскай акругі. Цэнтр — вёска Чорнаўшчына.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Юравіцкага раёна Рэчыцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Мазырскай акругі. 10 лістапада 1927 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Бярозаўскага сельсавета.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А.И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн., «Беларусь», 1985. — 390 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Юравіцкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1926 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1927 годзе
Генрых Мікалаевіч Абаеў

**Генрых Мікалаевіч Абаеў** (нар. , г. Баку, Азербайджан — ) — спецыяліст у галіне працэсаў і апаратаў хімічнай тэхналогіі. Доктар тэхнічных навук (1971), прафесар (1981).

## Біяграфія 
Скончыў Азербайджанскі індустрыяльны інстытут (кваліфікацыя «Інжынер-механік», 1954).

Працаваў у Інстытуце нафтахімічных працэсаў (г. Баку, 1954—1958), Усесаюзным навукова-даследчым інстытуце алефінаў (г. Баку, 1958—1966), Навукова-даследчым інстытуце манамераў для сінтэтычнага каўчуку (г. Яраслаўль, 1966—1984), Навукова-даследчым інстытуце палімераў (г. Дзяржынск, Горкаўская вобласць, 1984—1986), Усесаюзным навукова-даследчым біятэхналагічным інстытуце (г. Масква, 1986—1988), Полацкім дзяржаўным універсітэце (1988—2007, тэхналагічны факультэт, кафедра хімічнай тэхнікі, прафесар, у 1988—2006 гадах — загадчык кафедры).

Навуковыя інтарэсы: працэсы хімічнай тэхналогіі; аналізатары ў нефтахімічнай прамысловасці; камп’ютарызацыя хімічных вытворчасцей; рэсурса- і энергазберажэнне.

## Літаратура 
* Исследование в области моделирования процессов химической технологии : автореферат диссертации … доктора технических наук : 05.347 / Абаев Г. Н. — Ленинград, 1970.
* Вопросы моделирования химического процесса во взвешенном слое катализатора : автореферат диссертации … кандидата технических наук / Абаев Г. Н. — Ленинград, 1964.
*  — Інфармацыя «доктар хімічных навук» — памылковая.
* Абаев Генрих Николаевич // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2006. — Т. 2. — С. 5.
* Абаев Генрих Николаевич // Кто есть кто в Республике Беларусь, 2001. — Минск, 2001. — Т. 1. — С. 9.

Катэгорыя:Хімікі СССР
Катэгорыя:Хімікі Беларусі
Міхаіл Уладзіміравіч Пятроў

**Міхаіл Уладзіміравіч Пятроў** () — беларускі акцёр. Народны артыст Беларусі (1991).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут у 1960 годзе. З 1960 года працаваў у Беларускім рэспубліканскім тэатры юнага гледача.

Член Беларускага саюза тэатральных дзеячаў з 1966 года, Беларускага саюза кінематаграфістаў з 1991 года.

Загінуў 13 верасня 2005 года.

## Творчасць 
Характарны акцёр. Творчую манеру вызначаюць дакладнасць распрацоўкі характару, музыкальнасць, пластычнасць, яркая тэатральнасць і імправізацыйнасць.

Лепшыя ролі стварыў у беларускім рэпертуары: Ваня («Дзеці аднаго дома» І. Шамякіна), Марат Казей («Марат Казей» В. Зуба), Яўмень («Чаму ж мне не пець, чаму ж не гудзець…» паводле Я. Купалы і М. Чарота), Пан («На ўсіх адна бяда» П. Макаля), дзед Астап («Міколка-паравоз» паводле М. Лынькова), Блазан («Песня пра зубра» Міколы Гусоўскага), Першы жыхар («Палачанка» А. Дударава), Мікіта Драніца («Плач перапёлкі» І. Чыгрынава ў Беларускім тэатры імя Я. Купалы). Сярод інш. роляў: Скід, Феста («», «» У. Шэкспіра), Труфальдзіна, Брыгела («», «» К. Гоцы), Рыф («» ), Стары («Пушкінскія казкі» паводле А. Пушкіна), Артамон («» паводле А. Талстога), Круглік («Барабаншчыца» А. Салынскага), Сяргей («Надзея» Г. Радзівонавай), Наглядчык маяка («Два акенцы» Л. Петрушэўскай), Леў («Як выкрадалі Сафі» ), Флімнап («У краіне ліліпутаў» Дж. Свіфта), Мак Донэл ("Аперацыя «Дарагі хлопчык» С. Міхалкова), Бабо («Прыйдзе чалавек» Л. Расэба), сеньёр Памідор («Чыпаліна і яго сябры» С. Пракоф’евай і І. Такманава), Сільвер («Востраў скарбаў» Р. Стывенсана), цар Вадакрут («Цар Вадакрут» Я. Шварца), Хобс («» паводле Ф. Бёрнет) і інш. Паставіў спектаклі «Царэўна жаба»  (1979, з В. Маршаком), «Казачны домік» М. Стэгліка (1994, з М. Абрамавым).

Зняўся ў беларускіх фільмах «Нашы суседзі», «Чырвонае лісце», «Гарачая душа», «Пра Чырвоную Шапачку», «Рэха ў пушчы», «Трэцяга не дадзена», «Зорны хлопчык», «Купальская ноч», «Хлеб пахне порахам», «Людзі на балоце», «Полымя» і інш.

## Зноскі
## Літаратура 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Акцёры тэатра Беларусі
Катэгорыя:Акцёры XX стагоддзя
Катэгорыя:Акцёры СССР
Катэгорыя:Акцёры Беларусі
Катэгорыя:Патанулі
Ігар Іванавіч Абрамаў

**Ігар Іванавіч Абрамаў** (нар. , Брэст) — беларускі спецыяліст у галіне мікра- і нанаэлектронікі. Доктар фізіка-матэматычных навук (1994), прафесар (1999).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (спецыяльнасць «Радыёфізіка і электроніка», 1976).

Працаваў у Беларускім дзяржаўным універсітэце (1976—1983, малодшы навуковы супрацоўнік), Беларускім дзяржаўным універсітэце інфарматыкі і радыёэлектронікі (з 1983, факультэт радыётэхнікі і электронікі, кафедра мікра- і нанаэлектронікі, прафесар, з 1997 — загадчык НДЛ «Фізіка прыбораў мікра- і нанаэлектронікі»).

Навуковыя інтарэсы: фізіка і мадэляванне прыбораў мікра- і нанаэлектронікі; мозг чалавека.

## Бібліяграфія 
* Многомерное моделирование физических процессов в структурах кремниевых интегральных микросхем : диссертации … доктора физико-математических наук : 05.27.01 : защищена 21.05.1993 : утверждена 00.00.1994 / Абрамов Игорь Иванович. — Минск, 1993.
* Лекции по моделированию элементов интегральных схем / И. И. Абрамов. — Москва ; Ижевск, 2002.
* Моделирование элементов интегральных схем : курс лекций : [в 2 ч.] / И. И. Абрамов. — Минск, 1999―2000. — 2 ч.
* Проектирование аналоговых микросхем для прецизионных измерительных систем / И. И. Абрамов, О. В. Дворников. — Минск, 2006.

## Літаратура 
* 
* Абрамов Игорь Иванович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2006. — Т. 2. — С. 8.
* Абрамов Игорь Иванович // Белорусский государственный университет информатики и радиоэлектроники : история в биографиях ректоров, ученых, удостоенных почетных званий, лауреатов премий, профессоров, докторов наук : 40 лет (1964—2004). — Минск, 2004. — С. 219—220.

Катэгорыя:Фізікі Беларусі
Валянцін Андрэевіч Зуб

**Валянцін Андрэевіч Зуб** (, Мінск — ) — беларускі пісьменнік.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Мінску ў сям’і рабочага. Пасля заканчэння Менскага хіміка-тэхналагічнага тэхнікума харчовай прамысловасці ў 1935 годзе працаваў на хлебазаводзе ў г. Вялікі Усцюг Валагодскай вобласці, затым у Менску ў трэсце «Галоўхлеб». У 1939 г. паступіў на сцэнарны факультэт Усесаюзнага дзяржаўнага інстытута кінематаграфіі ў Маскве, які скончыў у 1943 годзе. У першы ваенны год быў у народным апалчэнні. У 1943—1944 гадах працаваў сцэнарыстам на сцэнарнай студыі ў Маскве, у 1944—1946 гадах старшым рэдактарам на кінастудыі «Беларусьфільм», у 1946—1975 гадах фельетаністам, загадчыкам аддзела рэдакцыі часопіса «Вожык».

Член Саюза пісьменнікаў СССР з 1952 года.

## Творчасць 
Першае апавяданне надрукаваў у 1938 г. у часопісе «Полымя рэвалюцыі». Аўтар аповесці для дзяцей «Таямнічы надпіс» (1953), зборнікаў апавяданняў «Сапернікі» (гумарыстычныя творы, 1958), «Пад вясновым сонцам» (1960), «Як Толік праславіўся» (1962), «Чорны кот» (гумарыстычныя творы, 1973). У 1985 г. выйшла кніга аповесцей і апавяданняў «Таямнічы надпіс».

Выступаў і ў галіне драматургіі. Выйшлі зборнікі п’ес «Дружная сям’я» (1955), «Злавацца не трэба» (1961, аднайменная п’еса пастаўлена ў 1960), "Аперацыя «Шафа» (1967), «П’есы» (1972), «Нарада ў загсе» (1972), «Не спяшайцеся караць» (1975), «Тыдзень вечнага кахання» (1982), «Надзейная апора» (1985), п’есы «Сябры» (1960, з Ю. Багушэвічам, пастаўлена ў 1958), «Марат Казей» (1963, пастаўлена ў 1964), «Нечаканае знаёмства» (1963, пастаўлена ў 1962), «Юнацтва рыцара» (1972, пастаўлена ў 1970), «Тыдзень вечнага кахання» (1976, пастаўлена аперэта на музыку Ю. Семянякі ў 1975), шэраг аднаактовак.

Напісаў некалькі сцэнарыяў навукова-папулярных фільмаў (фільм «Фіноз» атрымаў дыплом на Міжнародным фестывалі дакументальных фільмаў у Чэхаславакіі ў 1964 г.).

## Узнагароды 
Узнагароджаны медалямі.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
*  

Катэгорыя:Дзіцячыя пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі
Партызанская брыгада імя Ф. Э. Дзяржынскага (В. М. Манахаў)

**Партызанская брыгада імя Ф. Э. Дзяржынскага** — партызанская брыгада, створаная ў снежні 1943 года. Дзейнічала на тэрыторыі Бярозаўскага, Косаўскага, Целяханскага раёнаў.

## Склад 
Брыгада была арганізавана на базе атрадаў:
* партызанскі атрад імя Молатава (арганізаваны ў красавіку 1942 года як 112-ы партызанскі атрад, у ліпені 1942 аб'яднаны з атрадам Васіля Міхайлавіча Манахава, які дзейнічаў са жніўня 1941 года; з кастрычніка 1942 — імя Молатава);
* партызанскі атрад імя М. Ф. Сільніцкага (арганізаваны ў жніўні  1943);
* партызанскі атрад імя А. П. Чарткова;
* партызанскі атрад імя Калініна (арганізаваны ў маі 1943).

## Камандаванне 
### Камандзір 
* Васіль Міхайлавіч Манахаў

### Камісар 
* Павел Рыгоравіч Кавалёў

### Начальнік штаба 
* Ф. М. Баранаў
* А. Р. Жураўлёў

## Гісторыя 
У ліпені — жніўні 1943 года партызаны злучэння  пусцілі пад адхон і пашкодзілі 20 эшалонаў, падарвалі 3 масты на чыгунках і 12 на шашэйных і грунтавых дарогах, 25 аўтамашын, разграмілі 5 варожых гарнізонаў. 3 — 16 красавіка 1944 года вялі баі за выхад з блакады (Здзітаўская абарона), удзельнічалі ў аперацыі «рэйкавая вайна» на чыгуначным участку Бяроза — Івацэвічы.

12 ліпеня 1944 года брыгада (1040 партызан; атрады імя Молатава (да кастрычніка 1942 — 112 партызанскі атрад), імя Сільніцкага, імя Чарткова (камандзір атрада імя Молатава А. П. Чарткоў загінуў у баі), імя Калініна) злучылася з Чырвонай Арміяй.

## Памяць 
* У вёсцы Жытлін Івацэвіцкага раёна ў гонар брыгады пастаўлены помнік.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Савецкія партызанскія злучэнні, брыгады і атрады на акупіраванай тэрыторыі Беларусі (1941—1944)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1943 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1944 годзе
Уладзімір Мітрафанавіч Рагаўцоў

**Уладзімір Мітрафанавіч Рагаўцоў** (нар. , в. Гута, Бялыніцкі раён, Магілёўская вобласць) — беларускі акцёр. Заслужаны артыст Беларускай ССР (1980).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут у 1964 годзе. З 1964 года працуе ў Нацыянальным акадэмічным тэатры імя Я. Купалы.

Член Беларускага саюза тэатральных дзеячаў з 1965 года.

## Творчасць 
Выканаўца драматычных і характарных роляў. Яго мастацтву ўласцівы акрэсленасць знешняга малюнка і распрацаванасць характару вобраза, шчырасць і эмацыянальнасць. Найлепшыя ролі ў беларускім рэпертуары: Прокусаў («Верачка» А. Макаёнка), Раман («І змоўклі птушкі» І. Шамякіна), Сцяпан («Людзі на балоце» І. Мележа), Скарына («Напісанае застаецца» А. Петрашкевіча), Красоўскі («Парог» А. Дударава), Максім («Выклік багам» А. Дзялендзіка), айцец Вікенцій («Пеўчыя» Г. Марчука), Ваявода («Князь Вітаўт» А. Дударава). Сярод іншых роляў: Барыс, Мілонаў («», «» А. Астроўскага), Сорын, Кулыгін («», «Тры сястры» А. Чэхава), Сяргей («У мяцеліцу» Л. Лявонава), Леанідзік («Мой бедны Марат» А. Арбузава), Цімафей («Традыцыйны збор» В. Розава), Карцаў («Яшчэ раз пра каханне» Э. Радзінскага), Ён («Віват, імператар!» Э. Іанеску), Сямёнаў («Піраміда Хеопса» Ю. Ломаўцава) і інш. Выступае на тэлебачанні з монаспектаклямі, на радыё.

Зняўся ў фільмах «Людзі на балоце», «Трывожнае шчасце», «Плач перапёлкі», «Крыло цішыні», «Чужая бацькаўшчына», «Парашуты на дрэвах», «Помні імя сваё» і інш.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Акцёры тэатра Беларусі
Катэгорыя:Акцёры Беларусі
Вуліца Талстога (Полацк)

**Вуліца Талстога** — вуліца ў цэнтры Полацка.

## Гісторыя 
Да 1911 года называлася *Прабойнай*.
Вуліца Прабойная пралягала па мерыдыяльным накірунку (поўдзень-поўнач) у межах гарадскіх умацаванняў. Натуральнымі межамі пачатку і канца гэтай вуліцы з’яўляліся з поўдня — р. Дзвіна, з поўначы — р. Палата.

Выява гэтай вуліцы ёсць на планах пачатку XVIII стагоддзя. Вуліца праходзіла па-над ровам насупраць вала Ніжняга замка і вяла ў бок Спаса-Еўфрасіннеўскага манастыра..

На поўначы гэтай вуліцы, ля Палаты ў 1656—1657 гг. быў размешчаны цвінтар і касцёл св. Крыжа.

## Забудова 
* № 6 — будынак Полацкага райвыканкама, пабудаваны ў якасці будынка абкама КПБ Полацкай вобласці

* № 8 — Дом афіцэраў, пабудаваны ў 1938 годзе як Дом Чырвонай арміі — 
* № 15 — Будынак 1912 года — 
* У перспектыве вуліцы знаходзіцца будынак канца ХІХ — пачатку ХХ стагоддзя — 
* На перакрыжаванні з вуліцай Войкава знаходзіцца будынак Музея традыцыйнага ручнога ткацтва Паазер’я — 

## Крыніцы 
Катэгорыя:Вуліцы Полацка
Ісін (Шумер)

thumb|Стэла эпохі другой дынастыі

**Ісін** (),  — помнік археалогіі на месцы аднайменнага шумерскага горада ў 180 км на паўднёвы усход ад Багдада, сталіцы Ірака.

## Гісторыя 
Месца, дзе знаходзіўся Ісін, было населена яшчэ ў Убейдскі перыяд. У сярэдзіне 3 тысячагоддзя да н. э. яно ператварылася ў горад. Аднак у пісьмовых крыніцах Ісін упершыню ўзгадваецца толькі ў канцы перыяда трэцяй дынастыі Ура, калі ўладу ў ім захапіў Ішбіэра, выхадзец з нешумерскай дзяржавы Мары. Па даручэнню ўрскага лугаля Ібі-Суэна ён займаўся забеспячэннем Ура збожжам. Ішбіэра здолеў закупіць вялікую колькасць зерня, дастатковую для пераадолення голада ў Уры, аднак з-за нападу амарэяў быў вымушаны захаваць яго ў Ісіне. У лісце да Ібі-Суэна Ішбіэра патрабаваў ад 600 караблёў для вывазу збожжа і прызначэння сябе намеснікам Ісіна і Ніпура. Па невядомых прычынах караблі так і не прыбілі з Ура ў Ісін, і Ішбіэра выкарыстаў сітуацыю саслаблення лугаля для захопу ўлады ў горадзе і суседніх землях. У лісце намесніка Казалу да Ібі-Суэна выкрываўся план Ішбіэры ператварыць Ісін у новы палітычны цэнтр шумерскай дзяржавы. Аднак планы ўзурпатара не маглі спраўдзіцца да 2004 г. да н. э., пакуль эламіты не захапілі і не разрабавалі Ур. Ішбіэра выгнаў эламітаў з Шумера, вярнуў у Ур статую бога Сіна і, відавочна, далучыў былую сталіцу да створанай ім дзяржавы. 

Заснаваная Ішбіэрам першая дынастыя кіравала ў Ісіне да 1860 г. да н. э. У 1760 г. да н. э. улада над Шумерам і Акадам канчаткова перайшла да лугаляў Ларсы. Хаця валадары Ісіна не здолелі вярнуць усе тэрыторыі, раней падуладныя трэцяй дынастыі Ура, яны імкнуліся працягваць актыўную палітыку, наладжвалі гандлёвыя кантакты з іншымі краінамі. 

Новы ўздым Ісіна адбыўся ў канцы 2 тысячагоддзя да н. э., калі са саслабленнем Ларсы, а потым Вавілона тут замацавалася другая дынастыя (магчыма арамейскага паходжання). Яна ўсталявала сваю ўладу над Вавілонам і садзейнічала кароткаму перыяду росквіту навук у Месапатаміі.

## Сакральны цэнтр 
Ісін з'яўляўся важным рэлігійным цэнтрам Шумера, дзе шанавалася багіня Гула. Валадары Ісіна першай дынастыі падтрымлівалі агульнашумерскія рэлігійныя практыкі, вядомыя з часоў трэцяй дынастыі Ура.

## Даследаванне 
Упершыню навуковае даследаванне месца, дзе існаваў Ісін, было арганізавана амерыканскім вучоным брытанскага паходжання Стывенам Лангданам у 1924 г. Інтэнсіўныя археалагічныя раскопкі праводзіліся ў 1973 — 1989 гг. вучонымі з ФРГ і Ірака. Месца раскопак пацярпела ад умяшальніцтва іракскіх марадзёраў у 2003 г.

## Спасылкі 
* *Мохаммед К. Рокан*, Падение города Ур и конец шумерского периода в Месопотамии в 2004 г. до н. э. 
* Kingdoms of Mesopotamia - Isin
* The Isin-Larsa and Old Babylonian Periods (2004–1595 B.C.)

Катэгорыя:Гарады Шумера
Катэгорыя:Гістарычныя дзяржавы Блізкага Усходу
Катэгорыя:Археалагічныя аб’екты ў Іраку
Катэгорыя:Былыя сталіцы
Глыбоцкая цэнтральная раённая бібліятэка

**Глыбоцкая цэнтралізаваная бібліятэчная сістэма** — бібліятэка ў  гораде Глыбокае Віцебскай вобласці Беларусі.

## Гісторыя бібліятэкі 
Бібліятэка была заснавана ў лістападзе 1945 года, а ў 1956 годзе была аб'яднаная з гарадской бібліятэкай у раённую. У канцы 1977 года была створана Глыбоцкая цэнтралізаваная бібліятэчная сістэма. У такі фармаце бібліятэка дзейнічае да гэтага часу.

ДУК «Глыбоцкая цэнтралізаваная бібліятэчная сістэма» была заснавана ў снежні 1977 года. Яна складаецца з раённай, дзіцячай раённай, дзіцячай гарпасялковай, гарпасялковай бібліятэк, 4 сельскіх бібліятэк-клубаў, 1 сельскай бібліятэкі-музея этнаграфіі, 17 сельскіх бібліятэк. 16 бібліятэк знаходзіцца ў аграгарадках

У бібліятэках Глыбоцкага раёна працуюць 2 клубы для падлеткаў («Нашчадкі», «Равеснік»), 8 клубаў – для дзяцей малодшага і сярэдняга ўзросту («Крынічка», «Ветразь», «Знайкі», «Юныя сябры бібліятэкі», «Лучынка», «Дапытлівыя чамучкі», «Усёзнайкі», «Жураўлік»), дарослыя клубы («Сустрэчы», «Сяброўкі»), аматарскае аб'яднанне «Натхненне».

Кніжны фонд установы культуры ўтрымлівае больш за 60 тыс. экз. друкаванай і электроннай прадукцыі (электронныя дыскі).

Бібліятэка штогод абслугоўвае каля 5 тыс. чалавек.

Пры ўстанове культуры працуе літаратурна-музычная гасціная «Сустрэчы для душы», у рамках якой арганізуюцца сустрэчы з цікавымі людзьмі – народнымі майстрамі, мясцовымі паэтамі і кампазітарамі, «вечары-партрэты», прэм'еры кніг. Для папулярызацыі беларускіх пісьменнікаў праводзяцца тыдні беларускага рамана, гадзіны паэзіі і гадзіны забытай кнігі, літаратурна-музычныя вечары, відэапрэзентацыі.

Прыярытэтнымі напрамкамі працы бібліятэкі з'яўляюцца краязнаўства, патрыятычнае выхаванне моладзі, а таксама маральна-этычнае, эстэтычнае, экалагічнае выхаванне, фарміраванне здаровага ладу жыцця, прафарыентацыя для школьнікаў горада.

У Глыбоцкай бібліятэцы створаны багаты матэрыял па гісторыі горада і раёна, пра вядомых людзей Глыбоччыны: П. Сухога, Я. Драздовіча, І. Буйніцкага, В. Ластоўскага, Н. Мінскага, Т. Даленга-Мастовіча.

У бібліятэцы створаная сталая выстава-экспазіцыя, самая вялікая ў Беларусі калекцыя дударскіх выданняў “Дуда мая ты спеўная”. Калекцыя з'яўляецца часткай Дзяржаўнага рэестру кніжных помнікаў Беларусі. У гэтай адмысловай калекцыі сабраныя літаратурныя і папулярна-навуковыя тэксты, прысвечаныя дудзе і дударам. Часткай калекцыі з’яўляюцца выданні не толькі на беларускай, але таксама на іншых мовах. Збор дапаўняюць аўдыязапісы дударскай музыкі, мастацкія творы (карціны, выцінанкі, фігуркі) з вобразам дудара, паштоўкі і іншыя ўнікаты. У калекцыю ўваходзіць, між іншым, зборнік «Шляхам жыцьця» Янкі Купалы (Пецярбург, 1913), у якім пад адной вокладкай сабраныя некалькі вершаў прысвечаных дудзе.  

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка.

Катэгорыя:Бібліятэкі Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Культура Глыбокага
Глыбоцкі дом рамёстваў

**Глыбоцкі Дом рамёстваў** — заснаваны ў 1989 годзе, з'яўляецца найстарэйшым домам рамёстваў у Віцебскай вобласці.

## Гісторыя
Сёння ў Доме рамёстваў прадстаўлена 11 напрамкаў, сярод якіх разьба і роспіс па дрэве, ганчарства і лепка з гліны, вышыўка, бісерапляценне, выраб беларускай лялькі. Кожны кабінет – свайго роду музей па захаванні народнай творчасці. Неаднаразова майстры прэзентавалі свае вырабы на розных выставах, станавіліся прызёрамі, пераможцамі абласных, рэспубліканскіх, міжнародных конкурсаў .

Упершыню ідэя адраджэння традыцыйных рамёстваў выразна прагучала на Глыбоччыне ў сярэдзіне 80-х гадоў мінулага стагоддзя. Тады ж быў створаны і клуб народных майстроў «Крыніца», які ў хуткім часе атрымаў званне народнага. Творчае аб’яднанне, у склад якога ўваходзіла каля 350 мясцовых умельцаў, узначальвала Аліна Юргель.

Праз некалькі гадоў у райцэнтры адкрыўся Дом рамёстваў. Сёння майстры актыўна займаюцца навукова-даследчай працай, напрыклад, па вывучэнні старадаўняй тэхналогіі роспісу па палатне. Майстры займаюцца адраджэннем традыцыі маляваных дываноў, запачаткаваных вядомым рэгіянальным мастаком Язэпам Драздовічам. Таксама праводзіцца праца па рэканструкцыі і адраджэнні вырабу мясцовых традыцыйных строяў, рознага часу, ад глыбоцкай старажытнасці да першай паловы XX ст.

Майстры прымаюць актыўны ўдзел у афармленні ўсіх традыцыйных святаў Глыбокага і Глыбоцкага раёну: Вішнёвага фэсту, Дударскага Рэю, купалля, дажынак, мядовага спасу і інш.

Кіруе творчым калектывам народны майстар Беларусі Святлана Скавырка. У гарадскім пасёлку Падсвілле працуе філіял Дома рамёстваў. У 2010 гадзе пры Доме Рамёстваў адчыніўся салон-крама сувеніраў.

## Спасылкі 
* Дом рамёстваў, ДУК. Глыбоцкі раён, г. Глыбокае

Катэгорыя:Глыбокае
Катэгорыя:Культура Глыбоцкага раёна
Сямён Сямёнавіч Абрамаў

**Сямён Сямёнавіч Абрамаў** (нар. , в. Глыбоцкае, Церахоўскі раён, Гомельская вобласць — ) — беларускі ўрач ветэрынарнай медыцыны. Доктар ветэрынарных навук (1986), прафесар (1995).

## Біяграфія 
Скончыў Віцебскі ветэрынарны інстытут (1960; аспірантура, 1965; дактарантура, 1986).
    
Выкладаў у Віцебскай дзяржаўнай акадэміі ветэрынарнай медыцыны (1969—2014, факультэт ветэрынарнай медыцыны, у 1987—1990 гадах — дэкан факультэта, у 1995—2000 гадах — першы прарэктар акадэміі, з 2001 года — прафесар кафедры ўнутраных незаразных хвароб сельскагаспадарчых жывёл).

Навуковыя інтарэсы: незаразныя хваробы сельскагаспадарчых жывёл.

## Узнагароды 
Ордэн Пашаны (2014), званне «Заслужаны работнік адукацыі Рэспублікі Беларусь» (1999), ганаровыя граматы Міністэрства сельскай гаспадаркі і харчавання (1988, 2011, 2013), Міністэрства адукацыі (1994), Вышэйшай атэстацыйнай камісіі (1998) Рэспублікі Беларусь, нагрудны знак «Выдатнік адукацыі» (2008).

## Бібліяграфія 
* Физические и лекарственные методы профилактики и лечения бронхопневмонии у телят путем воздействия на естественную резистентность организма : автореферат диссертации … доктора ветеринарных наук : 16.00.01 / Абрамов Семен Семенович. ― Казань, 1984.

## Літаратура 
* 
* Абрамов Семен Семенович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2006. — Т. 2. — С. 8.

Катэгорыя:Ветэрынары Беларусі
Катэгорыя:Ветэрынары СССР
Катэгорыя:Дэканы ВДАВМ
Бярозаўскі сельсавет (Калінкавіцкі раён)

**Бяро́заўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Калінкавіцкага раёна Гомельскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Бярозаўка.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Юравіцкага раёна Рэчыцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Мазырскай акругі. 10 лістапада 1927 года сельсавет узбуйнены, у яго склад увайшла тэрыторыя скасаваных Агародніцкага, Слабадскога і Чорнаўшчынскага сельсаветаў. Пасля скасавання акруговага падзелу 26 ліпеня 1930 года ў складзе Юравіцкага раёна БССР. З 8 ліпеня 1931 года ў складзе Мазырскага раёна, з 21 чэрвеня 1935 года — Мазырскай акругі, з 20 лютага 1938 года — Палескай вобласці. З 3 ліпеня 1939 года ў складзе Калінкавіцкага раёна. З 8 студзеня 1954 года ў складзе Гомельскай вобласці. На 1 студзеня 1974 года ў складзе Бярозаўскага сельсавета 9 населеных пунктаў. 28 лістапада 2013 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Юравіцкага сельсавета.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1036 чалавек, з іх 98,6 % — беларусы, 0,6 % — рускія, 0,6 % — украінцы.

На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 9 населеных пунктаў: вёскі Абухаўшчына, Агароднікі, Баец, Бярозаўка, Вадовічы, Вужынец, Леніна, Слабодка і Чорнаўшчына.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Калінкавіцкага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Мазырскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Юравіцкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1926 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 2013 годзе
Крыжовая вуліца (Полацк)

**Крыжовая вуліца** () — вуліца ў цэнтральнай частцы Полацка. Злучае ўсходні бок плошчы Свабоды з Ніжне-Пакроўскай вуліцай ля Богаяўленскага сабора.

## Гісторыя 
Раней праходзіла ад Богаяўленскага сабора на поўдні да Палаты на поўначы. У паўночнай частцы вуліцы размяшчаліся пабудовы драўлянага касцёла св. Крыжа. Вуліца перакрывалася забудовай на месцы сучаснага праспекта Францыска Скарыны. Зараз ад вуліцы застаўся толькі стометровы адрэзак паміж плошчай Свабоды і Ніжне-Пакроўскай вуліцай.

У 2005 годзе праводзіліся выратавальныя раскопкі на месцы ўзвядзення офіснага будынка па вул. Камуністычнай, 4А, які размяшчаецца ўздоўж былой Крыжовай вуліцы. Культурны пласт меў магутнасць каля 4—5 м. Былі знойдзены сляды існавання ювелірнай майстэрні XVII ст. Ніжні культурны пласт утрымліваў рэчы ХІ—ХІІ стст.

Пасля Другой сусветнай вайны была завулкам без назвы.

У 1967 годзе ў пачатку вуліцы Камуністычнай быў пабудаваны першы ў горадзе панэльны дом № 4. Але паставілі яго так, што канчаткова перакрылі вуліцу Крыжовую.

У 1993 годзе гарадскі савет сваім рашэннем № 16-18 ад 11.02.1993 г. вярнуў вуліцы Крыжовай старую назву.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Вуліцы Полацка
Віктар Станіслававіч Абуховіч

**Віктар Станіслававіч Абуховіч** (, в. Струпіна, Гродзенскі раён — ) — беларускі эканаміст. Доктар эканамічных навук (1986), прафесар (1991).

## Біяграфія 
Скончыў Гродзенскі дзяржаўны сельскагаспадарчы інстытут (спецыяльнасць «Заатэхнія», 1959), Беларускі навукова-даследчы інстытут жывёлагадоўлі (аспірантура, 1968).

Працаваў галоўным заатэхнікам Жалудоцкага раённага ўпраўлення сельскай гаспадаркі Гродзенскай вобласці, інспектарам Гродзенскага вытворчага калгасна-саўгаснага ўпраўлення. Быў супрацоўнікам Беларускага навукова-даследчага інстытута жывёлагадоўлі (1967—1988, старшы навуковы супрацоўнік, загадчык лабараторыі арганізацыі і эканомікі вытворчасці ялавічыны, загадчык аддзела тэхналогіі вытворчасці ялавічыны), выкладчыкам Беларускай дзяржаўнай сельскагаспадарчай акадэміі (з 1989, прафесар кафедры аграбізнесу).
 
Навуковыя інтарэсы: праблемы інтэнсіфікацыі жывёлагадоўлі ў комплексах індустрыяльнага тыпу; аграпрамысловая інтэграцыя суб’ектаў гаспадарання ў прадуктовым падкомплексе.

## Бібліяграфія 
* Экономическое обоснование основных направлений концентрации производства говядины в условиях межхозяйственной кооперации (на материалах Белорусской ССР) : автореферат диссертации … доктора экономических наук : 08.00.05 / Обухович Виктор Станиславович. — Елгава, 1984.

## Літаратура 
* 
* Обухович Виктор Станиславович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2007. — Т. 5. — С. 507
* Обухович Виктор Станиславович // Аграрно-экономическая мысль Беларуси начала XXI века: персональный состав, направления исследований и научные результаты. — Минск, 2006. — С. 47—48.
* Памяти ученого и педагога : [Обухович Виктор Станиславович] / Е. П. Колеснева // Вестник Белорусской государственной сельскохозяйственной академии. — 2015. — № 3. — С. 203.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Эканамісты СССР
Катэгорыя:Эканамісты Беларусі
Крапівенскі-1

**Крапівенскі-1** () — вёска ў Рослаўльскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Асцёрскага сельскага паселішча.

## Гісторыя 
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Крапівенскі-1 абвяшчаўся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.

У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.

З 2004 па 2019 год адміністрацыйны цэнтр Рослаўльскага сельскага паселішча.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Рослаўльскага раёна
Авакаў

**Ава́каў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Арсен Барысавіч Авакаў (нар. 1964) — украінскі палітык, міністр унутраных спраў Украіны (з 2014 года).
* Мірза Масэсавіч Авакаў (1925—1987) — юрыст. Доктар юрыдычных навук (1968), прафесар (1968).
* Сяргей Мірзоевіч Авакаў (нар. 1955) — беларускі спецыяліст у галіне тэхналогіі і абсталявання паўправаднікоў, матэрыялаў і прыбораў электроннай тэхнікі. Доктар тэхнічных навук (2008), прафесар.
Напісанае застаецца

**«Напісанае застаецца»** — палемічная п’еса (з прыкметамі «п’есы-дыскусіі») Алеся Петрашкевіча, напісаная ў 1979 годзе. Пастаўлена тэатрам імя Я. Купалы ў 1979 годзе.

## Апісанне 
Апрача Францыска Скарыны — цэнтральнага персанажа п’есы — А. Петрашкевіч уводзіць у твор у якасці дзейных асоб Міколу Гусоўскага, Пятра Мсціслаўца, Томаса Мюнцэра, Марціна Лютэра, Максіма Грэка, Мікалая Каперніка. Выбар дзейных асоб адпавядаў адной з задач твора: увасобіць на сцэне велічную постаць Скарыны, падкрэсліць з дапамогай драматургічных сродкаў значнасць пачынанняў гэтага вялікага дзеяча. Ф. Скарына не проста паказваецца ў атачэнні славутых сучаснікаў — ён абмяркоўвае з імі актуальныя навуковыя, рэлігійныя, свецкія пытанні свайго часу. Аўтар аддае перавагу свайму персанажу, калі ён палемізуе з заснавальнікам Рэфармацыі Марцінам Лютэрам (звесткі пра сустрэчу Скарыны і Лютэра ў Вітэнбергу маюць дакументальныя пацвярджэнні). Вобраз Лютэра падаецца ў крыху зніжаным плане, і гэта не зусім адпавядае гістарычнай аб’ектыўнасці. Больш пераканаўчай выглядае палеміка Скарыны з суддзёй-інквізітарам, дзе даводзіцца важкасць здзейсненага Скарынам, асабліва пераклад «Бібліі» на старажытнабеларускую мову, напісанне прадмоў і пасляслоўяў да яе.

Каштоўнасць п’есы ў тым, што асоба Скарыны паўстае ў ёй у кантэксце яго культурных здабыткаў, з падключэннем дакументальнага літаратурнага матэрыялу, на фоне агульнаеўрапейскага Рэнесансу. Аўтару ўдалося перадаць сэнс скарынаўскіх выказванняў жывой драматургічнай мовай, пабудаваць менавіта дыялог, а не дэкламацыю.

## Літаратура 
* Беларуская літаратура: дапам. для вучняў 11-га кл. агульнаадукац. устаноў з беларус. і рус. мовамі навучання / пад рэд. А. Бельскага, М. Тычыны. — Мн.: Адукацыя і выхаванне, 2009. ISBN 978-985-471-320-5

Катэгорыя:П’есы на беларускай мове
Катэгорыя:Творы 1979 года
Адаб

[thumb|Статуя з Адаба, [3 тысячагоддзе да н.э.|3 тысячагоддзе да н. э.]]

**Ада́б** () — помнік археалогіі на месцы старажытнага шумерскага горада за 230 км на паўночны захад ад Басры (Ірак).

## Адкрыццё 
Да пачатку XX ст. Адаб быў вядомы асірыялогам толькі дзякуючы некалькім старажытным тэкстам як цэнтр шанавання багіні Інаны і месца кіравання паўміфічнага валадара-лугаля Ан-Мунду, які нібы стварыў адну з першых буйных дзяржаў на тэрыторыі Шумера. У канцы XIX ст. прадстаўнік экспедыцыі Пенсільванскага ўніверсітэта вылучыў пагорак Бісмая як перспектыўнае месца для археалагічных раскопак. У 1902 г. падчас пробных раскопак і картаграфавання была знойдзена клінапісная таблетка. У 1903—1906 гг. археалагічная экспедыцыя Чыкагскага ўніверсітэта выявіла рэшткі буйнога старажытнага горада, пабудаванага вакол канала з храмам Э-мах у гонар багіні Інаны і зікуратам. На месцы раскопак былі знойдзены будынкі рознага прызначэння, статуі, каля 1600 клінапісных таблетак.

## Гісторыя 
Адаб быў заснаваны ў ранні перыяд існавання шумерскай цывілізацыі і з’яўляўся важным рэлігійным і гандлёвым цэнтрам, які падтрымліваў камерцыйныя сувязі з Эламам на ўсходзе і Эблай на захадзе. Дзякуючы надпісам на цаглінах археолагі выявілі, што горад працягваў будавацца ў перыяд Акадскай імперыі, а потым у пачатку трэцяй дынастыі Ура. Прычына, па якой ён перастаў існаваць, дакладна не вядома. Аднак яшчэ доўгі час Адаб узгадваўся ў месапатамскім фальклоры. Апошнія запісы пра яго былі зроблены ў часы Хамурапі.

## Спасылкі 
* Ancient City Of Adab That Flourished In North Sumer
* Kingdoms of Mesopotamia — Adab
* Bismaya — Oriental Institute — University of Chicago

Катэгорыя:Гарады Шумера
Катэгорыя:Гістарычныя дзяржавы Блізкага Усходу
Катэгорыя:Археалагічныя аб’екты ў Іраку
Сяргей Міхайлавіч Агееў

**Сяргей Міхайлавіч Агееў** (нар. , г. Варонеж, Расія) — матэматык. Доктар фізіка-матэматычных навук (1996), прафесар (2010).

## Біяграфія 
Скончыў Маскоўскі дзяржаўны ўніверсітэт (механіка-матэматычны факультэт, спецыяльнасць «Матэматыка», 1979).

Выкладчык Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта (механіка-матэматычны факультэт, кафедра геаметрыі, тапалогіі і методыкі выкладання матэматыкі, прафесар).

Навуковыя інтарэсы: тапалагічныя групы пераўтварэнняў; тэорыя рэтрактаў і экстэнзораў; геаметрычная тапалогія.

## Бібліяграфія 
* Характеризация G-пространств : автореферат диссертации … доктора физико-математических наук : 01.01.04 / Агеев Сергей Михайлович. — Москва, 1995.
* Аксиоматический метод разбиений в теории пространств Небелинга. I. Улучшение связности разбиений / С. М. Агеев // Математический сборник. — 2007. — Т. 198, № 3. — С. 3—50.
* Аксиоматический метод разбиений в теории пространств Небелинга. II. Теорема о незаузленности / С. М. Агеев // Математический сборник. — 2007. — Т. 198, № 5. — С. 3—32.
* Аксиоматический метод разбиений в теории пространств Небелинга. III. Непротиворечивость системы аксиом / С. М. Агеев // Математический сборник. — 2007. — Т. 198, № 7. — С. 3—30.
* On a Theorem of Jaworowski on Locally Equivariant Contractible Spaces / Sergei M. Ageev, Dušan Repovš // Proceedings of the American Mathematical Society. — 2002. — Vol. 130, № 5. — P. 1539—1550.

Катэгорыя:Матэматыкі Беларусі