open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Беларус-921

**Беларус-921** — садаводчы колавы трактар.

## Апісанне 
Трактар цягавага класа 1,4 з колавай формулай 4×4 прызначаны для выканання комплексу работ па апрацоўцы садоў і вінаграднікаў: працы з фрэзай і апырсквальнікамі. Можа выкарыстоўвацца ў сельскагаспадарчай вытворчасці для выкананне шэрагу механізаваных работ у жывёлагадоўлі, напрыклад, для раздачы і нарыхтаваных кармоў, а таксама ў прамысловасці, будаўніцтве, камунальнай гаспадарцы і на транспарце. 
## Рухавік 
На трактарах МТЗ-921 устанаўліваюцца чатырохцыліндравыя чатырохтактныя дызельныя рухавікі сямейства Д-245.5 вытворчасці Мінскага маторнага завода з паўраздзеленай камерай згарання, выкананай у поршні. Працоўны аб’ём рухавіка — 4750 см3. Намінальная магутнасць складае 70 кВт (95 к. с.).

## Трансмісія 
* Муфта счаплення — сухая, аднадыскавая
* Кіраванне муфтай счаплення — гідрастатычнае
* Каробка перадач — механічная, ступеністая
* Колькасць перадач: наперад/назад — 18/4
* Хуткасць руху, км / г:
** наперад — 1,8-35
** назад — 4,1-11,5

## Гідранавесная сістэма 
* Універсальная, паасобна-агрэгатная.
* Грузападымальнасць на восі шарніраў ніжніх цяг, кН (кгс) — 40 (4000)
* Максімальны ціск, кгс/см2 — 200
* Прадукцыйнасць помпы, л/хвіл — 45
* Ёмістасць маслянага бака, л — 30

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт МТЗ 
* Официальный сайт РУП «Сморгонский агрегатный завод»
* Обзор трактора Беларус-921

Катэгорыя:Трактары МТЗ
Flo

**Flo** —  ІТ-кампанія, распрацоўшчык папулярнай праграмы для жаночага здароўя *Flo Health*.

Створана Дзмітрыем і Юрыем Гурскімі ў 2015 годзе ў Беларусі. Асноўны офіс распрацоўкі кампаніі затым перамясціўся ў Вільнюс, а іх галаўны офіс знаходзіцца у Лондане.

У 2024 годзе кампанія прыцягнула $200 млн інвестыцый і ацэньваецца ў $1 млрд. Дадаткам па жаночым здароўі, які выпусціла кампанія, штомесяц актыўна карыстаецца 68 млн чалавек.

## Зноскі 
Катэгорыя:Вытворцы праграмнага забеспячэння
Катэгорыя:Кампаніі, заснаваныя ў 2015 годзе
Дэніел Уіфен

**Дэніел Уіфен** (; нар.  г.) — ірландскі плывец, алімпійскі чэмпіён і чэмпіён свету ў бегу на 800 метраў.

Віфен заваяваў золата ў мужчынскім фінале на дыстанцыі 800 метраў вольным стылем на летніх Алімпійскіх гульнях 2024 года ў Парыжы, усталяваў алімпійскі рэкорд — 7:38,19. Выйграў 800 і 1500 метраў вольным стылем на чэмпіянаце свету па водных відах спорту 2024 года ў Досе, упершыню ірландскі плывец стаў чэмпіёнам свету. Выйграў 400, 800 і 1500 метраў вольным стылем на чэмпіянаце Еўропы па плаванні (25 м) у Атапені ў 2023 годзе і першы тытул чэмпіёна Еўропы сярод юнакоў да 23 гадоў у 2023 годзе ў Дубліне.

Віфен утрымлівае сусветны рэкорд на дыстанцыі 800 метраў вольным стылем на кароткай дыстанцыі з часам 7:20,46.
Андрэя Лешкі

**Андрэя Лешкі** (; нар. , Копер) — славенская дзюдаістка, алімпійская чэмпіёнка 2024 года, сярэбраны прызёр чэмпіянатаў свету 2021 і 2023 гадоў, чэмпіёнка і прызёр чэмпіянатаў Еўропы.

## Біяграфія 
Андрэя Лёшкі нарадзілася ў 1997 годзе і змагаецца ў вагавой катэгорыі да 63 кілаграмаў. У 2018 годзе на турніры Вялікага шлема па дзюдо ў Дзюсельдорфе атрымала перамогу. Таксама з’яўляецца пераможцай турніраў серыі Гран-пры па дзюдо ў Агадзіры ў 2018 і ў Маракешы 2019 годзе.

На чэмпіянаце Еўропы 2021 года, які адбыўся ў Партугаліі, Андрэя ў схватцы за трэцяе месца атрымала перамогу над спартсменкай з Польшчы Агатай Адздабой-Блаш і заваявала бронзавы медаль.

На чэмпіянаце свету 2021 года, які праходзіў у Венгрыі ў Будапешце, у чэрвені, Андрэя заваявала сярэбраны медаль у вагавой катэгорыі да 63 кг, саступіўшы ў фінале французскай спартсменцы Кларыс Агбеньену.

У маі 2023 года, у сталіцы Катары, на чэмпіянаце свету, славенская дзюдаістка ў вагавой катэгорыі да 63 кг стала ўладальнікам сярэбранага медаля, у фінале ўступіўшы французскай спартсменцы Кларысе Агбеньену.

На летніх Алімпійскіх гульнях 2024 года ў Парыжы Андрэя заваяваў залаты медаль, адолеўшы ў фінальнай схватцы мексіканскую спартсменку Прыску Алькарас.

Катэгорыя:Дзюдаісты Славеніі
Беларус-084

**Беларус-084** — паўнапрываднае самаходнае шасі. Выкарыстоўваецца для перавозкі грузаў і іншых рэчаў.

## Апісанне 
На шасі МТЗ-084 усталёўваліся двухцыліндравыя чатырохтактныя бензінавыя рухавікі СК-12-10 з паветраным астуджэннем. Намінальная магутнасць склажае рухавіка 9,6 кВт (12 к. с.)

МТЗ-084 камплектаваліся механічнай ступеністай каробкай перадач з пастаянным зачапленнем шасцерняў з муфтамі лёгкага ўключэння. Муфта счаплення — фрыкцыйная.

Шасі выпускаліся двух тыпаў:
* МТЗ-084 — самаходнае паўнапрываднае шасі;
* МТЗ-084.1 — самаходнае паўнапрываднае шасі з самазвальным паўпрычэпам. Мае гідрасістэмы ўздыму.

## Спасылкі 
* Архіў інструкцый па эксплуатацыі шасі МТЗ-084

Катэгорыя:Трактары МТЗ
Джон Толанд

**Джон То́ланд** (; ) — англійскі філосаф-матэрыяліст.

## Біяграфія 
Нарадзіўся каля горада Ландандэры (Паўночная Ірландыя). Адукацыю атрымаў ва ўніверсітэтах Глазга (1687—1690), Эдынбурга (1690), Лейдэна (1691—1692), Оксфарда (1693—1695}). У незахаваўшымся творы «Племя левітаў» (1691) і кнізе «Хрысціянства без таямніц» («Christianity not mysterious») з пазіцый дэізму выступіў з крытыкай хрысціянства, разглядаў хрысціянства як род натуральнай рэлігіі і маралі, лічыў, што ў Евангеллі няма нічога, што супярэчыць розуму. Кніга «Хрысціянства без таямніц» была асуджана на спаленне (спалена ў 1697 годзе), а сам Джон Толанд прыгавораны да турэмнага зняволення, але збег. З-за сваіх філасофскіх і палітычных поглядаў быў вымушаны туляцца, жыў і памёр у галечы.

## Погляды 
У філасофскіх працах «Лісты да Серэны» (1704) і «Пантэістыкан» (1720) Джон Толанд развіваў ідэі матэрыяльнасці бясконцага і вечнага Сусвету, адзінства руху і матэрыі. Разглядаў рух як сутнасную, універсальную ўласцівасць матэрыі, якая характарызуецца спрадвечнай актыўнасцю, але не выходзіць за межы механістычннага матэрыялізму. Абвяргаў вучэнне Бенедыкта Спінозы пра нязменнасць і нерухомасць субстанцыі і канцэпцыю Ісаака Ньютана пра абсалютную прастору. Абгрунтаваў палажэнне пра непарыўнасць прасторы і часу з рухам і матэрыяй. Выдаў палітычныя творы англійскіх рэспубліканцаў Д. Мільтана (1699) і Д. Гарынгтана (1700).

Ідэі Джона Толанда паўплывалі на развіццё французскага матэрыялізму XVIII стагоддзя, а таксама на А. М. Радзішчава.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* *Семенов Ю. В.* То́ланд Джон // Философская энциклопедия: [в 5 т.] — Т. 5. Специальные системы — Яшты / гл. ред. Ф. В. Константинов. — М. : Советская энциклопедия, 1970. — С. 242. — 740 с. с ил., 1 л. порт. — 60 500 экз.

Катэгорыя:Філосафы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Антыклерыкалізм
Катэгорыя:Натурфілосафы
Джон Дэвіт

**Джон Томас Дэвіт** (; , Гранвіль — ) — аўстралійскі плывец, двухразовы алімпійскі чэмпіён (1956, 1960).

## Біяграфія 
На чэмпіянаце Аўстраліі 1956 года Дэвіт паспяхова прайшоў алімпійскі адбор для ўдзелу на Алімпіядзе 1956 года ў Мельбурне. У заплыве 100 метраў вольным стылем ён заваяваў срэбра, што дапамагло аўстралійцам заняць увесь п’едэстал (двума іншымі прызёрамі былі Джона Хенрыкса і Гары Чэпмэна). На тых жа Гульнях у складзе эстафетнай чацвёркі ўдзельнічаў у заплыве 4×200 метраў вольным стылем, дзе аўстралійцы заваявалі золата.

На Гульнях Садружнасці нацый 1958 года Дэвіт заваяваў тры залатыя медалі ў трох дысцыплінах. Праз два гады, на Алімпіядзе 1960 года, заваяваў золата ў заплыве 100 метраў вольным стылем, прыйшоўшы да фінішу адначасова з амерыканцам Лэнсам Ларсанам. Суддзі пасля 10-хвіліннай нарады аддалі золата Дэвіту, які на іх думку першым крануў сценкі басейна на фінішы. На Гульнях у Рыме ён таксама ў складзе эстафетнай чацвёркі ўдзельнічаў у заплыве 4×200 метраў вольным стылем, дзе аўстралійцы заваявалі бронзу.

Усяго за час спартыўнай кар’еры Дэвіт стаў чэмпіёнам Аўстраліі 13 разоў і пабіў 14 сусветных рэкордаў.

Катэгорыя:Плыўцы Аўстраліі
Дэвіт

**Дэвіт** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Джойс Дэвіт — амерыканская актрыса
* Джон Дэвіт — аўстралійскі плывец, алімпійскі чэмпіён
* Майкл Дэвіт — ірландскі рэспубліканец
Гаемі (тайфун)

**«Гаемі»** — тайфун які сфарміраваўся ў заходняй частцы Ціхага акіяна ў ліпені 2024 года, выклікаў катастрафічныя разбурэнні і чалавечыя ахвяры на Філіпінах, Тайвані і ў кантынентальным Кітаі.

Сфарміраваўся 19 ліпеня на ўсход ад Палау. Найперш ад тайфуна пацярпела паўночная частка Філіпінаў.

Тайфун «Гаемі» абрынуўся 25 ліпеня на ўзбярэжжы кітайскай правінцыі Фуцзянь, ён нанёс эканамічны ўрон у памеры 1,6 мільярда юаняў, як паведаміла «Сіньхуа», ад стыхіі пацярпелі 766,9 тысячы жыхароў правінцыі. Да раніцы 28 ліпеня ўлады Фуцзянь былі вымушаныя эвакуіраваць з патэнцыйна небяспечных раёнаў 312,7 тысячы чалавек. Тайфун выклікаў моцныя дажджы ў многіх раёнах правінцыі Фуцзянь, у выніку чаго ў перыяд з 25 па 28 ліпеня адбыліся разлівы 17 рэк.

28 ліпеня Кітай адмяніў папярэджанне аб тайфуне «Гаемі», пасля таго як ён аслабеў да ўзроўню трапічнай дэпрэсіі. Аднак у Міністэрстве па кіраванні надзвычайнымі сітуацыямі адзначылі, што рэшткавыя вятры тайфуну па-ранейшаму нясуць моцныя дажджы ў некалькі правінцый, уключаючы Хунань, Цзянсу, Хубэй, Гуандун, Ляанін і Цзілінь. Быў павышаны ўзровень экстранага рэагавання на паводкі ў правінцыі Цзілінь і ўведзены рэжым экстранага рэагавання найвышэйшага ўзроўню ў горадзе цэнтральнага падпарадкавання Чунцын.

## Зноскі 
Катэгорыя:Тайфуны
Катэгорыя:Ліпень 2024 года
Катэгорыя:2024 год на Філіпінах
Катэгорыя:2024 год у Кітаі
Зорана Арунавіч

**Зорана Арунавіч** (; нар. , ) — сербская спартсменка (кулявая стральба). У 2010 годзе стала «Спартсменкай года» Сербіі. Удзельніца 4 Алімпійскіх гульняў (2012, 2016, 2020, 2024). Чэмпіёнка Летніх Алімпійскіх гульняў 2024 года.

Першы ўдзел у буйным міжнародным спартыўным спаборніцтве — чэмпіянат свету па стральбе 2010 у Мюнхене (Германія), на якім заваявала два медалі: золата (пнеўматычны пісталет, 10 метраў) і срэбра (пісталет, 25 метраў).

На летняй Універсіядзе 2011 года ў Шэньчжэне заваявала срэбра (пісталет, 25 м).
Эміль Раўш

**Эміль Раўш** (; , , Германія — , , Германія) — нямецкі плывец, двойчы чэмпіён і бронзавы прызёр летніх Алімпійскіх гульняў 1904.

На Гульнях 1904 у Сент-Луісе Раўш удзельнічаў у трох дысцыплінах, у кожнай з якіх выйграў па медалі. Ён стаў чэмпіёнам у заплывах на 880 ярдаў і 1 мілю вольным стылем і бронзавым прызёрам у гонцы на 220 ярдаў вольным стылем.

Праз два гады Раўш удзельнічаў у неафіцыйных алімпійскіх гульнях 1906 у Афінах, на якіх выйграў сярэбраны медаль у эстафеце 4×250 м вольным стылем. Аднак Міжнародны алімпійскі камітэт не прызнае гэтую ўзнагароду афіцыйнай, як і Гульні.

Катэгорыя:Плыўцы Германіі
Тэтраганаптэрус

**Тэтраганаптэрус** (Hyphessobrycon anisitsi) — від прэснаводных прамянёвапёрых рыб з сямейства .

## Апісанне 
Тэтраганаптэрус мае выцягнутае, моцна згладжанае з бакоў цела даўжынёй ад 6 да 8 см. Афарбоўка серабрыстая, спіна карычнева-аліўкавага колеру, хваставы, анальны і брушныя плаўнікі чырванаватыя або жаўтлявыя. Верхняя палова радужыны чырвоная. У аснове хваста размешчана цёмная, ромбападобная пляма. Самцы зграбнейшыя і маюць больш яркую афарбоўку плаўнікоў, самкі больш нязграбныя, асабліва падчас размнажэння.

## Арэал 
Прадстаўнікі віду жывуць у Паўднёвай Амерыцы ў басейнах рэк Парана і Уругвай.

## Спосаб жыцця 
Тэтраганаптэрусы — стайныя рыбы, якія харчуюцца чарвякамі, ракападобнымі, насякомымі і раслінамі. У перыяд нерасту самкі адкладаюць да 1000 яец. Маляўкі праслізгваюць у залежнасці ад тэмпературы вады ад 24 да 48 гадзін і праз 4 да 5 дзён сплываюць.

## Значэнне 
У Еўропу ўпершыню завезены ў 1920-я гады, у СССР — з даваенных гадоў. Акварыумная рыба.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Günther Sterba: *Süsswasserfische der Welt*. Urania-Verlag, 1990, ISBN 3-332-00109-4
* Günther Sterba: *Enzyklopädie der Aquaristik und speziellen Ichthyologie*. Verlag J. Neumann-Neudamm, 1978, ISBN 3-7888-0252-9
* Claus Schaefer, Torsten Schröer (Hrsg.):*Das große Lexikon der Aquaristik*. Ulmer Verlag, Stuttgart 2004, ISBN 3-8001-7497-9.

Катэгорыя:Рыбы Паўднёвай Амерыкі
Катэгорыя:Харацыніды
Ісмаіл Ханія

**Ісмаіл Ханія** (; ) — палесцінскі палітык, кіраўнік палітбюро ХАМАС.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 29 студзеня 1963 года ў лагеры палесцінскіх бежанцаў аль-Шаці ў сектары Газа. Скончыў Ісламскі ўніверсітэт Газы па кафедры арабскай літаратуры (1987). Уступіў у шэрагі ХАМАС у 1987 годзе.

У 1992 годзе Ісмаіл Ханія быў дэпартаваны ізраільскімі ўладамі ў Паўднёвы Ліван, праз год ён вярнуўся ў сектар Газа і пачаў працаваць у Ісламскім універсітэце. З’яўляўся адным з бліжэйшых памочнікаў духоўнага лідара ХАМАСа шэйха Ахмада Ясіна. У 1998 годзе ён узначаліў яго канцылярыю. У 2004 годзе пасля знішчэння Ясіна і яго пераемніка Абд аль-Азіза Ранцісі Ісмаіл Ханія ўзначаліў урад ХАМАСа ў Газе. У маі 2017 года абраны новым кіраўніком палітбюро ХАМАС. Жыў у Катары.

Многія сыны Ісмаіла Ханіі і іншыя яго сваякі былі ліквідаваныя падчас ваеннай аперацыі «Жалезныя мячы» ў Газе, якая пачалася пасля разні, учыненай 7 кастрычніка 2023 года тэрарыстамі ХАМАСа ў Ізраілі. 20 мая 2024 года Генеральны пракурор Карым Хан запытаў Міжнародны крымінальны суд у Гаазе выдаць ордар на арышт лідараў ХАМАС, у т.л. Ісмаіла Ханіі.

Забіты ў Тэгеране 31 ліпеня 2024 года. Удар быў нанесены па яго рэзідэнцыі ў сталіцы Ірана, куды ён прыехаў на інаўгурацыю прэзідэнта краіны Масуда Пезешкіяна.

Іран аб’явіў трохдзённую жалобу з-за смерці Ісмаіла Ханіі. Урад краіны заявіў, што забойства дыпламатычнага госця з’яўляецца парушэннем міжнародных правілаў і чалавечых прынцыпаў.

## Зноскі 
Катэгорыя:Палесцінскія палітыкі
Міхаэль Юнг

**Міхаэль Юнг** (; нар.  года) — нямецкі коннік, які выступае ў трохбор’і і канкуры. Чатырохразовы залаты прызёр Алімпійскіх гульняў, ён выйграў індывідуальнае і каманднае золата на Алімпійскіх гульнях у Лондане ў 2012 годзе, затым у асабістым заліку і камандным срэбрам на Алімпійскіх гульнях у Рыа-2016 і ў трэці раз у асабістым заліку на Алімпійскіх гульнях у Парыжы ў 2024 годзе. У 2013 годзе ён быў уведзены ў Залу славы Асацыяцыі траеборцаў, а ў 2016 годзе стаў толькі другім коннікам у гісторыі, які выйграў турнір Вялікага шлема па троебор’і.
Элайджа Уінінгтан

**Элайджа Уінінгтан** (, нар. , ) — аўстралійскі плывец, прызёр летніх Алімпійскіх гульняў 2020 і 2024 гадоў, чэмпіён свету 2022 года, чатырохразовы чэмпіён Гульняў Садружнасці 2018 і 2022 гадоў.

## Біяграфія 
Выступае за Заходні плавальны клуб Сент-Пітэрс у Брысбене. У 2018 годзе на Гульнях Садружнасці ў Голд-Косце ў складзе эстафеты 4×200 метраў вольным стылем стаў чэмпіёнам.

У 2021 годзе на Алімпійскіх гульнях у Токіа ў складзе эстафеты 4×200 метраў стаў бронзавым прызёрам. Плыўцы эстафеты, якія ўдзельнічалі толькі ў папярэднім заездзе, таксама атрымалі медалі.

У маі 2022 года выйграў чэмпіянат Аўстраліі на 400 і 800 метраў вольным стылем. Праз месяц на чэмпіянаце свету ў Будапешце перамог на дыстанцыі 400 метраў вольным стылем з вынікам 3:41,21.На гульнях Садружнасці 2022 заваяваў тры залатыя і адзін бронзавы медаль.

У горадзе Доха, на чэмпіянаце свету 2024 года, заваяваў срэбра на дыстанцыях 400 і 800 метраў вольным стылем. У першы дзень плавальнай праграмы летніх Алімпійскіх гульняў 2024 года на дыстанцыі 400 метраў вольным стылем заваяваў сярэбраны медаль з вынікам 3:42,21.

Катэгорыя:Плыўцы Аўстраліі
Тэтра фон рыа

**Тэтра фон рыа** (*Hyphessobrycon flammeus*) — від трапічных прэснаводных прамянёвапёрых рыб з сямейства . Папулярная акварыумная рыба.

## Апісанне 
Даўжыня цела да 2,5 см, у акварыумах вырастае да 4 см. Цела карычнявата-аліўкавае, бліскучае, ад спіннога плаўніка — чырвонае. Ззаду галавы 2—3 папярочныя цёмныя паласы. Брушка белаватае. Плаўнікі, акрамя груднога і тлушчавага, ярка-чырвоныя, у самцоў кончык брушных і край анальнага — чорныя, а хваставы — бясколерны (у самак — ружовы). Фарбы яркія і прыгожыя толькі пры добрых умовах утрымання, пры спалоху, неадпаведных умовах яны губляюць яркасць і прывабнасць.

## Распаўсюджанне 
Жыве ў Паўднёвай Амерыцы: на паўднёвым усходзе Бразіліі ў штаце Рыа-дэ-Жанейра ў прыбярэжных рэках з тэмпературай вады +22…28 °C, pH 5,8-7,8 і  5—25 °dH. Бентапелагічная рыба.

## Спосаб жыцця 
Харчуецца чарвякамі, дробнымі ракападобнымі і расліннасцю. У акварыуме самкі адкладаюць ад 200 да 300 ікрынак, якія праклёўваюцца праз 2-3 дні.

## Значэнне 
Завезена ў Еўропу ў 1920 годзе, у СССР — у 1930-я гады. Папулярная ў акварыумістаў. Гадуюць у «акварыумах трапічнага лесу».

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Кочетов А. М. Декоративное рыбоводство. — М.: Просвещение, 1991. — 384 с. — 300000 экз. — ISBN 5-09-001433-7
* Lima, F. C. T., L. R. Malabarba, P. A. Buckup, J. F. Pezzi da Silva, R. P. Vari, A. Harold, R. Benine, O. T. Oyakawa, C. S. Pavanelli, N. A. Menezes, C. A. S. Lucena, M. C. S. L. Malabarba, Z. M. S. Lucena, R. E. Reis, F. Langeani, L. Cassati and V. A. Bertaco (2003) Genera Incertae Sedis in Characidae. p. 106—168. In: R. E. Reis, S. O. Kullander and C. J. Ferraris, Jr. (eds.) *Checklist of the Freshwater Fishes of South and Central America*. Porto Alegre: EDIPUCRS, Brasil.
* Mills, D. & Vevers, G. (1989) The Tetra encyclopedia of freshwater tropical aquarium fishes. Tetra Press, New Jersey. 208 p.
* Riehl, R. & Baensch, H. A. (1991) Aquarien Atlas. Band. 1. Melle: Mergus, Verlag für Natur- und Heimtierkunde, Germany. 992 p.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Эндэмікі Бразіліі
Катэгорыя:Рыбы Паўднёвай Амерыкі
Катэгорыя:Харацыніды
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1924 годзе
Тэнііды

**Тэнііды** (*Taeniidae*) — сямейства стужачных чарвей. Самае вялікае сямейства з атраду .

Сярод прадстаўнікоў сямейства мноства відаў медыцынскага і ветэрынарнага значэння, у тым ліку такія віды, як ,  і . Тэнііды з’яўляюцца паразітамі млекакормячых і многія з іх заразныя для чалавека.

## Апісанне 
Цела даўжынёй да 20 метраў, стужкападобнае, членістае. На галоўцы размешчаны прысоскі, хабаток у большасці відаў з 2 радамі хіцінавых кручкоў

## Жыццёвы цыкл 
Прадстаўнікі сямейства адрозніваюцца сваім наземным жыццёвым цыклам, які ўключае стадыю спакою, званую метацэстодай. Яны развіваюцца ў тканках прамежкавага гаспадара, калі яйцы спажываюцца. Яйцы вылупляюцца ў анкасферу, якая праходзіць праз сценку кішэчніка і ўтварае метацэстоду. Прыкладам можа служыць цыстыцэркоід, цыстыцэрк, альбо гідатыдная кіста. Канчатковы гаспадар заражаецца пры ўжыванні метацэстоды.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Основы цестодологии. Т. 4.
* Абуладзе К. И. Тениаты — ленточные гельминты животных и человека и вызываемые ими заболевания. — М, 1964
* Гинецинская Т. А., Добровольская А. А. Частная паразитология: Паразитические простейшие и плоские черви. — М., 1978


Катэгорыя:Сямействы плоскіх чарвей
Веславанне на байдарках і каноэ на летніх Алімпійскіх гульнях 2024

**Спаборніцтвы па веславанню на байдарках і каноэ на летніх Алімпійскіх гульнях 2024 года** пройдуць з 27 ліпеня па 10 жніўня. Спаборніцтвы адбудуцца ў Вер-сюр-Марне на Нацыянальным алімпійскім стадыёне Іль-дэ-Франс.

Медалі будуць разыграны ў 16 дысцыплінах (8 у мужчын і 8 у жанчын).

## Медалі 
### Агульны залік 
(**Тлустым** вылучана самая вялікая колькасць медалёў у сваёй катэгорыі; краіна-арганізатар таксама выдзелена)

### Медалісты 
#### Слалам 
#### Гладкая вада 
##### Мужчыны 
##### Жанчыны 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Веславанне на байдарках і каноэ на летніх Алімпійскіх гульнях 2024
Кім Ву Мін

**Кім Ву Мін** (кар. 김우민, нар.  года, ) — карэйскі плывец, бронзавы прызёр летніх Алімпійскіх гульняў 2024 года, чэмпіён свету 2024 года, трохразовы чэмпіён летніх Азіяцкіх гульняў 2022 года.

Кім Ву Мін уваходзіў у склад зборнай Паўднёвай Карэі ў эстафеце 4 па 200 метраў вольным стылем на летніх Алімпійскіх гульнях 2020 года ў Токіа, якія адбыліся ў 2021 годзе. У другім папярэднім заплыве паўднёвакарэйцы фінішавалі сёмымі з вынікам 7:15,03 мін, не здолеўшы патрапіць у фінальную кваліфікацыю.

Кім заняў шостае месца на чэмпіянаце свету 2022 года ў Будапешце ў заплыве на 400 метраў вольным стылем. Праз год ён падняўся на пятае месца ў гэтай дысцыпліне на чэмпіянаце свету ў Фукуоку.

На Азіяцкіх гульнях 2022 года ў Кітаі, якія адбыліся восенню 2023 года, заваяваў тры залатыя медалі на дыстанцыях 400 і 800 метраў вольным стылем, а таксама ў эстафеце 4 па 200 метраў вольным стылем. На дыстанцыі 1500 метраў вольным стылем стаў другім.

У горадзе Доха, на чэмпіянаце свету 2024 года, заваяваў золата на 400 м вольным стылем, а таксама стаў сярэбраным прызёрам у эстафеце 4 па 200 метраў вольным стылем.

У першы дзень плавальнай праграмы летніх Алімпійскіх гульняў 2024 года на дыстанцыі 400 метраў вольным стылем заваяваў бронзавы медаль з вынікам 3:42,50.

Катэгорыя:Плыўцы Паўднёвай Карэі
Джэсіка Фокс

**Джэсіка Эстэр (Джэс) Фокс** (; нар. , ) — аўстралійская спартсменка, якая выступае ў вяслярным слаламе як на байдарцы, так і каноэ, двухразовая алімпійская чэмпіёнка, 14-разовая пераможца першых летніх юнацкіх Алімпійскіх гульняў.

На Алімпійскіх гульнях у Токіа ў 2021 годзе заваявала золата ў вяслярным слаламе на каноэ (гэтая дысцыпліна ўпершыню была ўключана ў праграму Алімпійскіх гульняў у жанчын) і бронзу ў слаламе на байдарках.

26 ліпеня 2024 года на цырымоніі адкрыцця Алімпійскіх гульняў у Парыжы на Сене быў сцяганосцам зборнай Аўстраліі. 28 ліпеня стала алімпійскай чэмпіёнкай у вяслярным слаламе на байдарках.
Настольны тэніс на летніх Алімпійскіх гульнях 2024

**Спаборніцтвы па настольным тэнісе на летніх Алімпійскіх гульнях 2024 года** пройдуць у сталіцы Алімпійскіх гульняў Парыжы з 27 ліпеня па 10 жніўня 2024 года на арэне «Paris Expo Porte de Versailles». 172 спартсмены разыграюць пяць камплектаў медалёў: па два камплекты ў мужчын і жанчын у адзіночным і камандным разрадах, а таксама ў змешаным парным разрадзе.

Медалі ў змешаным парным разрадзе будуць разыграны другі раз у гісторыі Алімпійскіх гульняў.

## Расклад 
## Медалі 
### Агульны залік 
(**Тлустым** вылучана самая вялікая колькасць медалёў у сваёй катэгорыі; краіна-арганізатар таксама выдзелена)

### Медалісты 
#### Мужчыны 
#### Жанчыны 
#### Мікст 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Настольны тэніс на летніх Алімпійскіх гульнях 2024
Кейлі Мак-Кіаўн

**Кейлі Рочэл Мак-Кіаўн** (; нар. , Рэдкліф, Квінсленд) — аўстралійская плыўчыха, чатырохразовая чэмпіёнка Алімпійскіх гульняў 2020 і 2024, 4-разовая чэмпіёнка свету, чэмпіёнка Юнацкіх алімпійскіх гульняў 2018 года.

## Біяграфія 
На чэмпіянаце свету ў Будапешце ў 2017 годзе ў складзе змешанай эстафеты комплексным плаваннем заваявала першую для сябе сур’ёзную ўзнагароду — сярэбраны медаль. На юнацкіх Алімпійскіх гульнях 2018 года ў Буэнас-Айрэсе стала чэмпіёнкай на дыстанцыі 50 метраў на спіне, а таксама заваявала яшчэ тры ўзнагароды рознай вартасці.

На чэмпіянаце свету 2019 года ў карэйскім Кванджу заваявала два медалі, у асабістых спаборніцтвах сярэбраны медаль на дыстанцыі 200 метраў на спіне, саступіўшы пераможцы амерыканскай спартсменцы Рэган Сміт 2,57 секунды. У камбінаванай жаночай эстафеце 4×100 таксама атрымала сярэбраны медаль.

На Алімпійскіх гульнях 2020 года ў Токіа заваявала тры залатыя медалі, у тым ліку на абедзвюх дыстанцыях на спіне. На дыстанцыі 100 метраў на спіне ўстанавіла ў фінале алімпійскі рэкорд (57.47). Мак-Кіаўн стала першай у гісторыі аўстралійкай, якая выйграла алімпійскае золата ў плаванні на спіне.

На чэмпіянаце свету 2022 года ў Будапешце заваявала серабро на дыстанцыі 200 метраў комплексным плаваннем, уступіўшы амерыканцы Аляксандры Уолш. Там жа выйграла золата на дыстанцыі 200 метраў на спіне з вынікам 2:05,08, усяго на 0,04 сек апярэдзіўшы амерыканку Фібі Бейкан. Яшчэ два сярэбраныя медалі Мак-Кіаўн заваявала ў эстафетах.

На чэмпіянаце свету 2023 года ў Фукуоку выйграла тры залатыя медалі на дыстанцыях 50, 100 і 200 метраў на спіне, а таксама два сярэбраныя эстафеты.
Рэдкліф

**Рэдкліф**:

## Прозвішча 
* Дэніэл Рэдкліф,

## Тапонім 
* Рэдкліф (Квінсленд)
* Рэдкліф (паўвостраў)
Джордж Ходжсан

**Джордж Рытчы Ходжсан** (,  — ) — канадскі плывец, алімпійскі чэмпіён.

Нарадзіўся ў Манрэалі. У 1910—1912 гадах станавіўся чэмпіёнам Канады, у 1911 годзе на Фестывалі Імперыі ў Лондане, прысвечаным каранацыі Георга V, стаў чэмпіёнам на дыстанцыі 1 міля вольным стылем. У 1912 годзе на Алімпійскіх гульнях у Стакгольме Джордж Ходжсан стаў чэмпіёнам на дыстанцыях 400 м вольным стылем і 1500 м вольным стылем.

Пасля Алімпіяды паступіў ва Універсітэт Мак-Гіла, і ў 1916 годзе атрымаў ступень бакалаўра. Па заканчэнні ўніверсітэта ўступіў у Royal Naval Air Service і прыняў удзел у Першай сусветнай вайне, быў узнагароджаны Крыжом ВПС.

Пасля вайны стаў брокерам.

У 1968 годзе быў уключаны ў Міжнародную залу славы плавання.
Генры Тэйлар (плывец)

**Генры Тэйлар** (; , Олдэм, Вялікі Манчэстэр — , Олдэм, Вялікі Манчэстэр) — брытанскі плывец, трохразовы чэмпіён і двойчы прызёр летніх Алімпійскіх гульняў.

Тэйлар упершыню ўдзельнічаў у пазачарговых Алімпійскіх гульнях 1906 у Афінах. Ён стаў чэмпіёнам у заплыве на 1 мілю, заняў другое месца на дыстанцыі 400 м і стаў трэцім у эстафеце 4×250 м. Аднак спаборніцтвы праходзілі без згоды Міжнароднага алімпійскага камітэта, і таму ўзнагароды не лічацца афіцыйнымі.

Праз два гады Тэйлар спаборнічаў на летніх Алімпійскіх гульнях 1908 у Лондане. Ён стаў тройчы чэмпіёнам — у заплывах вольным стылем на 400 м, 1500 м і эстафеце 4×200 м.

На наступных двух Алімпіядах 1912 і 1920 Тэйлар зноў удзельнічаў у гэтых трох дысцыплінах, але змог атрымаць толькі два бронзавыя медалі ў эстафетах. У астатніх заплывах ён спыняўся ці на паўфінале, ці на адборачных заплывах.
Джон Конрадс

**Джон Конрадс** (; ,  — , Сідней, Аўстралія) — аўстралійскі плывец латвійскага паходжання, чэмпіён летніх алімпійскіх гульняў 1960 года на дыстанцыі 1500 метраў вольным стылем.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 21 мая 1942 года ў Рызе ў сям’і Яніса і Эльзы Конрадсаў. У час Другой Сусветнай вайны, у жніўні 1944 года, перад надыходам савецкага войска на Рыгу, разам з сям’ёй эміграваў у Германію. У 1949 годзе, пасля адмовы амерыканскіх уладаў у іміграцыйнай візе ЗША, сям’я Конрадс пераехала ў Аўстралію, у мігранцкі цэнтр у невялікім горадзе Еранквінціс ў Новым Паўднёвым Уэльсе.

Пачаў займацца плаваннем пад кіраўніцтвам трэнера Дональда Талбата. Быў адабраны ў рэзерв зборнай Аўстраліі на летнія Алімпійскія гульні 1956 гады ў Мельбурне, але ўдзелу ў гульнях не прыняў. На Гульнях Садружнасці нацый у 1958 годзе ў Кардыфе стаў трохразовым чэмпіёнам у плаванні вольным стылем — на дыстанцыях 440 і 1650 ярдаў і ў эстафеце 4×220 ярдаў. Падчас падрыхтоўкі да наступных Алімпійскіх гульняў 1960 года ў Рыме ўсталяваў 8 сусветных рэкордаў на розных дыстанцыях ад 200 м да 1650 ярдаў[2].

У складзе зборнай Аўстраліі прыняў удзел у летніх Алімпійскіх гульнях 1960 года ў Рыме. На дыстанцыі 1500 м вольным стылем стаў алімпійскім чэмпіёнам з новым алімпійскім рэкордам. Таксама заваяваў два бронзавыя медалі — на дыстанцыі 400 м вольным стылем і ў эстафеце 4×200 м вольным стылем разам з Джонам Дэвітам, Мары Роўз і Дэвідам Дзіксанам.

У 1961—1963 гадах навучаўся ва ўніверсітэце Паўднёвай Каліфорніі. Прайшоў кваліфікацыю на Алімпійскія гульні 1964 года ў Токіа ў эстафету 4x200 м вольным стылем, але не ўдзельнічаў у спаборніцтвах і фактычна сышоў з плавання ў тым жа годзе ва ўзросце 22 гадоў.

Катэгорыя:Плыўцы Аўстраліі
Эрнст Толер

**Эрнст То́лер** (; ) — нямецкі пісьменнік, драматург, рэвалюцыянер, адзін з лідараў экспрэсіянізму.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў горадзе Замочын (сучасны Шамоцін у Польшчы). Да 1914 года вучыўся ва ўніверсітэце ў Грэноблі. У час Першай сусветнай вайны быў на фронце. Пасля дэмабілізацыі Эрнст Толер вярнуўся ў Берлін, вучыўся ў Гайдэльбергскім і Мюнхенскім універсітэтах. У 1919 годзе стаў адным з кіраўнікоў Баварскай Савецкай Рэспублікі, камандаваў Баварскай Чырвонай Арміяй. За ўдзел у рэвалюцыйных падзеях у 1919—1924 гадах быў зняволены ў турму. З 1933 года Эрнст Толер у эміграцыі ў Швейцарыі, Вялікабрытаніі, ЗША.

## Творчасць 
У творах Эрнста Толера адлюстраваны праблемы гуманнасці і жорсткасці, асобы і гісторыі, рэвалюцыйнай масы і яе правадыра, небяспекі нацызму. Для яго твораў характэрны вобразы-сімвалы, гратэскавыя настроі адзіноты, бездапаможнасці, катастрафізму. Галоўная тэма драм «Чалавек і маса» (1921), «Разбуральнікі машын» (1922), «Хінкеман», «Вызвалены Вотан» (1923), «Гоп-ля, мы жывём» (1927), «Тушыць катлы!» (1930), «Пастар Галь» (1939) — чалавек і рэвалюцыя. Аўтар зборніка вершаў «Кніга ластавак» (1924), аўтабіяграфічных нататак «Юнацтва ў Германіі» (1933), кнігі «Лісты з турмы» (1935). Таксама Эрнст Толер выступаў як публіцыст.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* Толлер Эрнст // Литературная энциклопедия: В 11 т. — [М.], 1929—1939. — Т. 11. / Ред. коллегия: Лебедев-Полянский П. И., Нусинов И. М.; Гл. ред. Луначарский А. В.; ученый секретарь Михайлова Е. Н. — М.: Худож. лит., 1939. — Стб. 288—291. — 824 стб.: ил.
* 

Катэгорыя:Пісьменнікі Германіі XX стагоддзя
Катэгорыя:Пісьменнікі-экспрэсіяністы
Катэгорыя:Драматургі Германіі
Катэгорыя:Драматургі XX стагоддзя
Катэгорыя:Паэты Германіі
Катэгорыя:Паэты XX стагоддзя
Катэгорыя:Нямецкамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Сацыялісты Германіі
Катэгорыя:Члены Незалежнай сацыял-дэмакратычнай партыі Германіі
Катэгорыя:Грамадскія дзеячы Германіі
Катэгорыя:Лістападаўская рэвалюцыя
Катэгорыя:Імігравалі ў ЗША з Германіі
Катэгорыя:Удзельнікі Першай сусветнай вайны (Германія)
Рэдкліф (Квінсленд)

**Рэдкліф** — горад у штаце Квінсленд, Аўстралія, прыбярэжны жылы прыгарад рэгіёна Марэтан Бей на ўсходзе паўночнага ўсходу паўвострава Рэдкліф, за 28 км на паўночны ўсход ад цэнтральнага дзелавога раёна Брысбена. Цэнтральны дзелавы раён паўвострава Рэдкліф і яго ваколіц. Насельніцтва — 10 460 чал. (10 жніўня 2021).

## Насельніцтва 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Кейлі Мак-Кіаўн, аўстралійская плыўчыха, алімпійская чэмпіёнка

## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Квінсленда
Жулі Дэрон

**Жулі Дэрон** (; нар.  года) — швейцарская спартсменка па трыятлоне. Сярэбраны прызёр летніх Алімпійскіх гульняў 2024 года.

Перамагла на чэмпіянаце Еўропы па трыятлоне ў 2021 годзе. Бронзавы прызёр у змешанай эстафеце на чэмпіянаце Еўропы па трыятлоне 2022 года, а таксама сярэбраны прызёр у 2024 годзе і бронзавым прызёрам у 2023 годзе на чэмпіянаце свету па трыятлоне ў змешанай эстафеце.
Алекс Йі

**Аляксандр Амас Йі** MBE (; нар.  г.) — брытанскі прафесійны трыятланіст і бегун на дыстанцыі. Выйграў залаты медаль у мужчынскім трыятлоне на летніх Алімпійскіх гульнях 2024 года, сярэбраны медаль у тым жа відзе на Алімпійскіх гульнях у Токіа 2020 і залаты медаль у змешанай эстафеце па трыятлоне на Алімпійскіх гульнях у Токіа 2020 у суботу, 31 ліпеня 2021 года. Чэмпіён Гульняў Садружнасці 2022 г. па трыятлоне ў мужчынскіх і змешаных камандных спаборніцтвах. Двойчы прызёр чэмпіянату свету ў серыі чэмпіянатаў свету па трыятлоне, з срэбрам у 2022 годзе і бронзай у 2021 годзе

У 2022 годзе Йі выйграў свой першы індывідуальны чэмпіянат свету, Чэмпіянат свету па трыятлоне ў спрынце 2022 года ў Манрэалі ў Канадзе. Йі таксама ўваходзіў у эстафетную каманду, якая заваявала залаты медаль на чэмпіянаце свету па трохбор’і ў змешанай эстафеце ў Нотынгеме ў 2019 годзе. Ён выйграў срэбра ў тым жа спаборніцтве ў Манрэалі, забяспечыўшы Вялікабрытаніі яе першыя месцы па квоце на летніх Алімпійскіх гульнях 2024 года.
Тэтрамерозы

**Тэтрамерозы** — глісныя хваробы птушак, якія выклікаюцца паразітычнымі круглымі чарвямі роду .

## Апісанне 
Сустракаюцца ў дарослых свойскіх качак і курэй, часцей у маладняку.

## Этыялогія 
Птушкі заражаюцца пры заглынанні з вадой інвазійных прамежкавых (вадзяныя вослікі, рачкі-гамарусы) або рэзервуарных (рыбы сямейства карпавых) гаспадароў тэтрамерасаў. Энзаотыі адзначаюцца ў ліпені — жніўні.

## Сімптомы 
Хворыя птушкі трацяць апетыт, худзеюць, слабеюць, у іх парушаецца дзейнасць стрававальнай (панос), нервовай (прыгнечанасць), крывятворнай (анемія) сістэм. Маладняк адстае ў росце, пры значнай інвазіі гіне.

## Прафілактыка і лячэнне 
Мерамі прафілактыкі з’яўляюцца ізаляваная гадоўля маладняку на спрыяльных па тэтрамерозу вадаёмах або на сушы, змена вадаёмаў праз 1 — 2 гады, тэрмічнае абясшкоджванне корму.

У лячэнні выкарыстоўваюць чатыроххлорысты вуглярод.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Петроченко В. И. Тетрамероз уток. — У кн.: Болезни птиц. 2 издание, М. 1971.

## Спасылкі 
* Тетрамероз 

Катэгорыя:Захворванні птушак
Катэгорыя:Рабдытыдозы
Катэгорыя:Рабдытыды
Толь

**Толь** (ад  — ліставое жалеза) — рулонны дахавы і гідраізаляцыйны будаўнічы матэрыял.

Атрымліваюць толь апрацоўкай дахавага кардону каменнавугальнымі або сланцавымі дзёгцевымі прадуктамі. Бывае з мінеральнай (пераважна пясчанай) пасыпкай і без яе. Выкарыстоўваецца толь для пакрыцця дахаў часовых збудаванняў (менш даўгавечны, чым руберойд), а таксама для гідраізаляцыі і параізаляцыі будаўнічых канструкцый.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Дахавыя матэрыялы
Індывідуальныя нейтральныя спартсмены на летніх Алімпійскіх гульнях 2024

**Індывідуальныя нейтральныя спартсмены** — назва каманды беларускіх і расійскіх спартсменаў на летніх Алімпійскіх гульнях 2024 года ў Парыжы, якія ўдзельнічаюць у нейтральным статусе.

Міжнародны алімпійскі камітэт (МАК) забараніў удзел краін праз расійскае ўварванне ва Украіну ў 2022 годзе, якое ўсё яшчэ працягваецца па стане на 2024 год.

Код краіны МАК — **AIN** (фр. — *Athlètes Individuels Neutres*).

Дэлегацыі забаронена выкарыстоўваць нейтральны алімпійскі сцяг і алімпійскі гімн, замест гэтага яны выкарыстоўваюць сцяг з эмблемай AIN і інструментальным гімнам, спецыяльна створаным МАК. Спартсменаў правяралі і затым зацвярджалі міжнароднай федэрацыяй кожнага віду спорту, а затым спецыяльнай групай, створанай МАК. Дэлегацыя індывідуальных спартсменаў не ўдзельнічала ў парадзе нацый падчас цырымоніі адкрыцця, а медалі не ўлічваюцца ў медальнай табліцы.

У каманду нейтральных спартсменаў увайшлі 32 удзельнікі, у тым ліку:

# Беларусь — 17 удзельнікаў
# Расія — 15 удзельнікаў

## Крыніцы 
Катэгорыя:Беларусь на Алімпійскіх гульнях
Вацлаў Пупка

**Вацлаў Пупка** (, Івянец — пасля 1925) — беларускі грамадскі дзеяч.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1879 годзе ў Івянцы. У 1913—1914 служыў у мінскім акруговым судзе. У 1914—1920 гадах працаваў старэйшым рэферэнтам у Мінскім магістраце. У 1920 — ліквідатарам ва Управе па справах ліквідацыі былых зямельных банкаў у Мінскай акрузе.

У 1919—1920 быў сябрам Часовага беларускага нацыянальнага камітэта ў Мінску.

У другой палове 1920-га служыў у польскім войску як добраахвотнік. У 1921 годзе працаваў у Дэпартаменце аправізацыі Часовай урадавай камісіі Сярэдняй Літвы, загадваў складам. Удзельнічаў у працы беларускіх паланафільскіх арганізацыях, быў афіцыйным старшынёй «Краёвай сувязі».

У ліпені 2024 года на каталіцкім могілках у Івянцы адшукана надмагілле, якое, імаверна, належыць Пупку. Паводле надпісу на ім Вацлаў Пупка памёр у 1935 годзе.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:грамадскія дзеячы Беларусі
Толь (значэнні)

**Толь** — шматзначны тэрмін.

* Толь — рулонны дахавы і гідраізаляцыйны матэрыял.

## Прозвішча 
* Карл Фёдаравіч Толь (1777—1842) — рускі военачальнік, дзяржаўны дзеяч.
* Эдуард Васільевіч Толь (1858—1902) — рускі геолаг, даследчык Арктыкі.
Юрка Станкевіч

**Ю́рка Станке́віч** (, , Польшча — , , Чэхія) — грамадскі дзеяч беларускай дыяспары.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 18 сакавіка 1928 годзе ў Вільні. Бацька — мовавед Ян Станкевіч. Вучыўся ў Празе, адкуль паходзіла яго маці. З ёю ж эміграваў у Германію, дзе жыў да восені 1945 года. У 1947 годзе пераехаў у Амерыку і там жа атрымаў вышэйшую адукацыю. Працаваў інжынерам.

У 1999 годзе пераехаў у Прагу. Заснавальнік суполкі «Пагоня», член Рады БНР. Выдаваў часопісы Belarusian Review, Крывія.

## Крыніцы 
Катэгорыя:грамадскія дзеячы Беларусі
Катэгорыя:Беларусы ў Чэхіі
Pandur I

**Pandur**—  аўстрыйскі колавы бронетранспарцёр, распрацаваны ў 1979 годзе па ініцыятыве Steyr Spezial Vehicles. 

## ТТХ 
* Даўжыня: 5790 мм
* Шырыня: 2500 мм
* Вышыня: 2760 мм
* Вага: 13,5 т 
* Рухавік: 6-цыліндравы 4-тактны дызельны рухавік Steyr
* Магутнасць рухавіка: 191 кВт (260 к.с.), крутоўны момант 960 Нм
* Хуткасць: 100&nbsp;км/г 
* Умяшчальнасць: да 9 чалавек
* Узбраенне: 12,7-мм кулямёт Browning M2.

## Эксплуатанты 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Christopher F. Foss: Jane's tank & combat vehicle recognition guide. 2. Auflage. HarperCollins, New York 2000, , S. 342–343. 
* Josef Paul Puntigam: *Die Geschichte des Radpanzers Pandur. Wie alles begann.* In: *Pallasch. Zeitschrift für Militärgeschichte*. Bd. 15 (2011), Heft 39, S. 3–31.

## Спасылкі 
* Fotos des Pandur des österreichischen Bundesheeres auf bmlv.gv.at
* Truppendienst 2/2003 auf bmlv.gv.at

Катэгорыя:Бронетранспарцёры
Муніс Дундар

**Муніс Дундар** (, , Эстэль, Турцыя) — прафесар медыцынскай генетыкі і загадчык кафедры медыцынскай генетыкі Універсітэта Эрджыес, Кайсеры, Турцыя. 

Вызначыў чатыры генетычныя сіндромы ў медыцынскай літаратуры: «сіндром Дундара», «акрапектаральный сіндром Дундара», «скаліёз, слепата і сіндром арахнадактыліі» і «сіндром множных прыроджаных анамалій і разумовай адсталасці». З’яўляецца прэзідэнтам *EBTNA* (European Biotechnology Thematic Network Association). Галоўны рэдактар *The EuroBiotech Journal*.

Замежны член НАН Беларусі (2021).

## Асноўныя працы 
* Dündar M, Eds, «Modern Biyoteknoloji Ve Uygulamalar», Erciyes Üniversitesi Yayınları, Kayseri, 2010).
* Dündar M, Eds «Dismorfolojide Terimler Ve Tanımlar», Erciyes Üniversitesi, KAYSERİ, 2015 ISBN 978-605-85579-3-2
* Dündar M, Eds. «Current Applications of Biotechnology», mgroup published, Kayseri, 2015
* Dündar M, Eds. «Atlas of Dysmorphology and Diagnosis», mgroup published, Kayseri, 2015

## Крыніцы 
Катэгорыя:Замежныя члены НАНБ
Пратэсты ў Венесуэле (2024)

У канцы ліпеня 2024 года, пасля прэзідэнцкіх выбараў, Венесуэлу ахапілі масавыя пратэсты. Апазіцыі абвінаваціла ўлады ў фальсіфікацыі выбараў і адмовілася прызнаваць перамогу Нікаласа Мадура.

## Перадгісторыя 
Пасля паведамленняў пра перамогу Нікаласа Мадуры ў раннія гадзіны 29 ліпеня апазіцыйная большасць, арганізаваная вакол Марыі Карына Мачада і кандыдата ад Адзінай платформы Эдмунда Гансалеса, адмовілася ад прызнання выбараў, заявіўшы пра фальсіфікацыю вынікаў. Аргенціна, Чылі, Коста-Рыка, Эквадор, ЗША, Панама, Парагвай, Перу і Уругвай скептычна паставіліся да вынікаў, заклікаўшы да аўдыту. Пры гэтым Мадура быў абвешчаны прэзідэнтам на трэці тэрмін за некалькі месяцаў да запланаванай змены ўрада і да публікацыі агульных вынікаў галасавання.

Ні Мачада, ні Гансалес не заклікалі да пратэстаў, а замест гэтага папрасілі людзей прысутнічаць на выбарчых участках, пакуль не будуць атрыманыя запісы пададзеных галасоў.

## Храналогія 
28 ліпеня, у дзень выбараў, Хуліа Валерыа Гарсія, жыхар штата Тачыра, быў застрэлены групай неапазнаных матацыклістаў. У той  жа дзень таксама было паранена чацвёра. Адначасна венесуэльцы ў бразільскіх гарадах Пакарайма, Баа-Віста і Сан-Паўлу выйшлі на дэманстрацыі супраць Мадуры.

29 ліпеня зафіксаваны пратэсты ў сталічным Каракасе (у розных раёнах прайшлі маршы пустых каструль), штатах Арагуа, Фалькон і Міранда. Некалькі тысяч чалавек выйшлі на пратэст каля самага вялікага беднага квартала Каракаса. Пратэстоўцы палілі развешаныя па сценах і слупах партрэты Мадуры, покрыўкі, смецце і машыны. У горадзе Каро пратэстоўцы знеслі статую былога прэзідэнта Уга Чавеса. Таксама дэманстранты заблакавалі шашу Каракас-Ла-Гуайра. Разганяць пратэстоўцаў паліцыянтам дапамагалі «калектывас» — члены ваенізаваных арганізацый, якія падтрымліваюць уладу Мадура.

Падчас пратэстаў 29 ліпеня загінулі 2 чалавекі (у тым ліку 15-гадовы падлетак), 7 пратэстоўцаў атрымалі раненні. Паведамлялася пра яшчэ 3 загінулых, але гэтыя звесткі не былі пацверджаны.

30 ліпеня ў Пунта-Фіхо пратэстоўцы апоўначы падпалілі мэрыю Карыбаны і рэгіянальную штаб-кватэру кіруючай Адзінай сацыялістычнай партыі. Днём дэманстрацыі ахапілі гарады Баркісімета, Валенсія, Маракай, Сан-Фернанда-дэ-Апурэ і Лос-Тэкес. 

17 жніўня апазіцыя правяла шэраг буйных акцый, у тым ліку за мяжой. Прыхільнікі Мадура ў той жа дзень правялі ўласныя дэманстрацыі. Мелі месца сутыкненні сілавікоў і пратэстоўцаў. Вулічныя мітынгі прыхільнікаў і праціўнікаўМадура працягнуліся і 28 жніўня.

8 верасня Гансалес збег з Венесуэлы, у той час як Мачада заклікаў венесуэльскую дыяспару да мітынгаўref>.

3 кастрычніка ў сталіцы прайшла акцыя сваякоў затрыманых на пратэстах.

## Рэакцыя 
ААН выказала глыбокую заклапочанасць у сувязі з падзеямі ў краіне.

Арганізацыя Amnesty International асудзіла гвалт з боку ўладаў.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Акцыі пратэсту ў Венесуэле
Катэгорыя:Пратэсты 2024 года
Катэгорыя:Ліпень 2024 года
Карл Фёдаравіч Толь

**Карл Фёдаравіч Толь** (, ; ) — рускі ваенны і дзяржаўны дзеяч, граф (1829), генерал ад інфантэрыі (1826), генерал-ад’ютант (1823).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў мызе Кескверэ (Гапсальскі павет, Эстляндская губерня Расійскай імперыі). У 1796 годзе скончыў Імператарскі сухапутны шляхецкі кадэцкі корпус і ў званні паручніка залічаны ў Світу Яго Імператарскай Вялікасці, дзе займаўся падрыхтоўкай чарцяжоў і папер для імператара. У чэрвені 1798 года быў камандзіраваны на турэцкую мяжу для складання тапаграфічнага апісання Ачакаўскага стэпу. У 1799 годзе прымаў удзел у Італьянскім і Швейцарскім паходах Суворава. Удзельнік Руска-аўстра-французскай вайны 1805 года, у час якой кіраваў канцылярыяй дзяжурнага генерала. У час Руска-турэцкай вайны 1806—1812 гадоў прымаў удзел у баявых дзеяннях на тэрыторыі Малдавіі, Валахіі, пры Журжы, Ізмаіле, Браілаве.

У чэрвені 1809 года К. Ф. Толь прызначаны камандзірам 20-га егерскага палка, у ліпені 1810 года пераведзены ў Світу Яго Імператарскай Вялікасці. У Айчынную вайну 1812 года быў прыкамандзіраваны да 1-й Заходняй арміі і прызначаны на пасаду генерал-кватэрмайстара. Прымаў удзел у баях пры Астроўне, Віцебску, Смаленску, Красным, Вязме, Малаяраслаўцу, у Барадзінскай бітве. Удзельнік замежных паходаў 1813—1814 гадоў. Прымаў удзел у працы Венскага кангрэса 1515 года. Са снежня 1815 года К. Ф. Толь генерал-кватэрмайстар Генеральнага штаба, з 1824 года — начальнік штаба 1-й арміі. Прымаў удзел у падаўленні паўстання дзекабрыстаў. У час руска-турэцкай вайны 1828—1829 гадоў і падаўлення паўстання 1830—1831 гадоў займаў пасаду начальніка штаба арміі (у час штурму Варшавы часова выконваў абавязкі камандуючага).

## На грамадзянскай службе 
Са студзеня 1830 года К. Ф. Толь — член Дзяржаўнага савета, З 1833 года — галоўнакіраўнік дэпартамента шляхоў зносін і публічнымі будынкамі. Са студзеня 1832 года з’яўляўся ганаровым членам Імператарскай Ваеннай акадэміі. У 1837 годзе абраны ганаровым членам Санкт-Пецярбургскай акадэміі навук. Кіраваў камісіяй па збору матэрыялаў аб Айчыннай вайне 1812 года. У 1839 годзе склаў апісанне Барадзінскай бітвы. З красавіка 1833 года — шэф Ніжагародскага пяхотнага палка.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Толь Карл Фёдорович // Сайт Міністэрства абароны Расійскай Федэрацыі
* *Швецов Ю. А.* К. Ф. Толь и его роль в развитии Свиты Е. И. В. по квартирмейстерской части в первой четверти XIX в. // Казанский вестник молодых учёных. 2021. Т. 5. № 3.

Катэгорыя:Генералы ад інфантэрыі (Расійская імперыя)
Катэгорыя:Генерал-ад’ютанты (Расійская імперыя)
Катэгорыя:Міністры шляхоў зносін Расійскай імперыі
Катэгорыя:Расійскія камандзіры напалеонаўскіх і рэвалюцыйных войнаў
Катэгорыя:Удзельнікі Барадзінскай бітвы
Катэгорыя:Удзельнікі прыгнечання паўстання 1830—1831 гадоў
Катэгорыя:Удзельнікі руска-турэцкай вайны 1828—1829
Катэгорыя:Члены Дзяржаўнага савета Расійскай імперыі
Катэгорыя:Члены Баварскай акадэміі навук
Катэгорыя:Ганаровыя члены Санкт-Пецярбургскай акадэміі навук
Катэгорыя:Мемуарысты Расійскай імперыі
Унцынарыёз

**Унцынарыёз** — глісная хвароба жывёл, якая выклікаецца нематодай  сямейства анкіластамідаў.

## Этыялогія 
Яйцы паразіта з калам хворай жывёлы трапляюць у вонкавае асяроддзе, з іх развіваюцца рухомыя лічынкі, якія пры заглынанні з кормам або вадой ці ўкараненні іх праз скуру пранікаюць у кішэчнік жывёлы і ператвараюцца ў палаваспелых паразітаў.

З лекаў прымяняюць фебантэл, фебантэл/пірантэла эмбанат, фенбендазол, івермекцін, мебендазол, пірантэла памаат.

Для прафілактыкі эфектыўнасць паказалі івермекцін/пірантэл/празіквантэл або моксідэкцін, якія добра спраўляюцца з *U. stenocephala* у сабак.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Нематадозы
Катэгорыя:Анкіластаміды
Разрыхляльнік цеста

**Разрыхляльнік цеста** — адзін з асноўных відаў сыравіны хлебапякарнай і кандытарскай вытворчасці, якая выкарыстоўваецца для надання вырабам з цеста порыстай структуры. Вырабы з разрыхленага цеста добра прапякаюцца, валодаюць прыемным вонкавым выглядам, водарам, густам і лепшай засваяльнасцю.

Падзяляюцца на біялагічныя і хімічныя. Да біялагічных разрыхляльнікаў адносяцца хлебапякарныя дрожджы ў чыстым выглядзе (прасаваныя і сухія) і ў складзе хлебнай закваскі разам з малочнакіслымі бактэрыямі.

Хімічныя разрыхляльнікі прадстаўлены ў выглядзе тонказдробненых парашкоў, якія дадаюцца ў муку. Уваходзяць у пералік харчовых дабавак. Харчовая сода (гідракарбанат натрыю) вылучае вуглякіслы газ пры ўзаемадзеянні з кіслатой (цытрынавай, віннай) або пры награванні. Аднак пры адным награванні сода раскладаецца не цалкам, што надае вырабу непрыемны прысмак з-за ўтварэння нелятучых соляў натрыю, таму для паляпшэння густу вырабаў звычайна дадаюць соду разам з кіслатой.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Пякарная вытворчасць
Катэгорыя:Кандытарская вытворчасць
Бітва за Гродна (1920)

**Бітва за Гродна** — эпізод польска-савецкай вайны, частка ліпенскага наступлення Чырвонай арміі.

## Сілы бакоў 
Войскі РСФСР у бітве складаліся з 3-га кавалерыйскага корпуса пад камандаваннем Г. Д. Гая. Першапачаткова, 19 ліпеня, у бітве прымала ўдзел толькі 15-я кавалерыйская дывізія, аднак пазней да яе далучыліся 10-я кавалерыйская дывізія, 1-я, 2-я і 3-я Кубанскія кавалерыйскія брыгады і шматлікія пяхотныя падраздзяленні, якія перасоўваліся на конных павозках. Яшчэ пазней савецкія войскі былі ўзмоцнены 12-й кавалерыйскай дывізіяй.

Войска Польскае ў бітве складаліся з 9-й пяхотнай дывізіі, аднак практычна ні адно з яе падраздзяленняў, якія ўдзельнічалі ў бітве, ні разу не было на фронце. Таксама, пазней, на падмацаванне прыйшла 18-я пяхотная брыгада, аднак і тая належала да 9-й пяхотнай дывізіі.

## Ход бітвы 
### 19 ліпеня 
Савецкія войскі атакавалі на досвітку. Пасля васьмі гадзін цяжкіх баёў, Чырвонай арміі ўдалося прарваць шэрагі польскай пяхоты.

Большая частка гарнізона адступіла на паўднёвы захад, перайшоўшы Нёман. У цэнтры горада засталіся толькі 3-ці ўзвод 2-й танкавай роты і некалькі дробных пяхотных падраздзяленняў. 3-ці ўзвод не меў магчымасці звязацца з іншымі падраздзяленнямі, і не быў праінфармаваны аб агульным адступленні за раку. Большая частка польскага гарнізона ўжо знаходзілася ў руках савецкай арміі, аднак 2-я танкавая рота па-ранейшаму знаходзілася на поўнач ад Гродна. У сваіх мемуарах Гай успамінаў, што бітва пры Гродне каштавала яму «500 забітых і параненых, 400 коней і сем дзён неацэннага часу».

Польская армія была вымушаная пакінуць мяжу абароны Нёман—Шчара і перайсці на лінію Нараў—Заходні Буг.

2-я танкавая рота была расфармаваная, танкі ў яе складзе адпраўленыя на рамонт у Лодзь. 18-я пяхотная брыгада і 1-я танкавая рота ўдзельнічалі ў баях уздоўж ракі Нараў і, нарэшце, у Варшаўскай бітве.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Бітвы польска-савецкай вайны ў Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя Гродна
Катэгорыя:1920 год у Беларусі
Катэгорыя:Ліпень 1920 года
Катэгорыя:Падзеі 19 ліпеня
Катэгорыя:Падзеі 20 ліпеня
Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі
Алена Міхайлаўна Піскун

**Алена Міхайлаўна Піскун** (нар. , ) — беларуская спартыўная гімнастка. Двухразовая чэмпіёнка свету.

## Біяграфія 
У 1993 годзе на чэмпіянаце свету ў Бірмінгеме выйграла залаты медаль у апорным скачку. У 1994 годзе стала сярэбраным прызёрам чэмпіянату Еўропы ў Стакгольме ў апорным скачку. У 1996 годзе здабыла залаты медаль у спаборніцтвах на брусах на чэмпіянаце свету ў Сан-Хуане, заваявала бронзавы медаль на чэмпіянаце Еўропы ў Бірмінгеме ў спаборніцтвах на бервяне.

З 1998 года жыве ў ЗША. Трэніруе ва ўласнай гімнастычнай зале ў Альфарэце (штат Джорждыя).

## Асабістае жыццё 
Замужам за літоўцам Лінасам Шарапніцкасам. Мае дачку Лілю (2006 год нараджэння) і сына Костаса (2008 год нараджэння).

## Узнагароды 
* Заслужаны майстар спорту (1996)

## Зноскі 
Катэгорыя:Спартсмены паводле алфавіта
Катэгорыя:Спартсмены Беларусі
Катэгорыя:Гімнасты Беларусі
Катэгорыя:Гімнасты на летніх Алімпійскіх гульнях 1996 года
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па спартыўнай гімнастыцы
Катэгорыя:Заслужаныя майстры спорту Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Імігравалі ў ЗША з Беларусі