Варняны

**Варня́ны** (, ) — аграгарадок у Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці. Адміністрацыйны цэнтр Варнянскага сельсавета. Насельніцтва 1341 чал. (2014).

## Геагрфія 
Знаходзіцца з 14 км на поўнач ад Астраўца, за 19 км ад чыгуначнай станцыі Гудагай. Адлегласць да Гродна 266 км.

## Назва 
## Гісторыя 
Першы пісьмовы ўспамін пра Варняны датуецца 1391 годам. Пад 1397 годам яны згадваюцца ў ліку паселішчаў, якія Ягайла перадаў Віленскаму капітулу. У 1462 годзе Марыя Сангайлава заснавала тут касцёл. У пачатку XVI стагоддзя маёнткам валодалі Пронскія і Свірскія. Апошнія збудавалі тут новы касцёл. У першай палове XVI стагоддзя часткай Варнянаў валодалі Чыжы (Чыжэвічы), у канцы XVI стагоддзя маёнтак перайшоў у валоданне Абрамовічаў.

, XIX ст.]]

Згодна з адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформай (1565—1566) Варняны ўвайшлі ў склад Віленскага павета Віленскага ваяводства. У канцы XVI стагоддзя ваявода смаленскі Ян Абрамовіч заснаваў тут кальвінскі збор, пры якім да 1654 года дзейнічалі шпіталь і школа. У 1688 годзе Варняны атрымалі статус мястэчка. У другой палове XVIII стагоддзя адбылася рэканструкцыя цэнтральнай часткі паселішча на аснове рэгулярнай ансамблевай забудовы. Аўтарам праекту стаў віленскі архітэктар Аўгуст Касакоўскі.

У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) Варняны апынуліся ў складзе Расійскай імперыі, у Віленскім павеце Віленскай губерні. У 1880-я гады ў мястэчку было 24 будынкі, касцёл, малітоўны дом, школа, прытулак, 18 крамаў, карчма; праводзіліся штотыднёвыя таргі і 12 рэгулярных кірмашоў. Пры маёнтку працавалі млын, цагельня, бровар. У другой палове XIX — першай палове XX стагоддзяў Варняны знаходзіліся ў валоданні Снядэцкіх і Хамінскіх.

У Першую сусветную вайну ў 1915 годзе мястэчка занялі нямецкія войскі. Цягам 1919—1920 гадоў у Варняны ўваходзілі польскія войскі, бальшавікі. У 1920 годзе мястэчка апынулася ў складзе Сярэдняй Літвы, у 1922 годзе — у складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, у Ашмянскім павеце Віленскага ваяводства.

У 1939 годзе Варняны ўвайшлі ў БССР, дзе з 1940 года сталі цэнтрам сельсавета Астравецкага раёна. Статус паселішча панізілі да вёскі. З 25 снежня 1962 года да 6 студзеня 1965 года Варнянскі сельсавет уваходзіў у склад Ашмянскага раёна.

Выява:Varniany, Abramovič. Варняны, Абрамовіч (J. Bruder, 1824) (3).jpg|Палац
Выява:Varniany, Abramovič. Варняны, Абрамовіч (1824) (3).jpg|Палац і касцёл
Выява:Varniany. Варняны (J. Bruder, 1824).jpg|Брама
Выява:Varniany, Abramovič. Варняны, Абрамовіч (J. Bruder, 1824).jpg|Фрагмент парку

## Насельніцтва 
* **XIX стагоддзе**: 1885 год — каля 250 чал.
* **XX стагоддзе**: 1970 год — 1284 чал., 341 двор; 1992 год — 1310 чал., 445 двароў.
* **XXI стагоддзе**: 2014 год — 1341 чал.

## Інфраструктура 
У Варнянах працуюць сярэдняя школа, амбулаторыя, клуб.

## Эканоміка 
Цэнтр сельскагаспадарчага прадпрыемства «Варняны».

## Славутасці 
* Гістарычная забудова (канец XVIII — першая палова XX стст.; фрагменты)
* Касцёл Святога Юрыя (1767—1769)
* Сядзіба Абрамовічаў (XIX ст.)
* Могілкі: старыя каталіцкія; ваенныя часоў Першай сусветнай вайны; польскіх салдат, якія загінулі ў 1920 годзе

### Страчаная спадчына 
* Палац Абрамовічаў (XVIII ст.)

## Вядомыя асобы 
* Доў Пінхас Каплановіч (1880—1932) — яўрэйскі пісьменнік
* Сяргей Петрушэўскі (нар. 1970) — беларускі футбаліст, трэнер.
* Алесь Юркойць (нар. 1971) — беларускі краязнавец і грамадскі дзеяч.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Варнянскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Астравецкага раёна

Катэгорыя:Мястэчкі Віленскага ваяводства