open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Кырэн

**Кырэн** (, ) — сяло (у 1975—1990 гадах — пасёлак гарадскога тыпу), адміністрацыйны цэнтр Тункінскага раёна Рэспублікі Бурація. Утварае сельскае паселішча «Кырэнскае». Насельніцтва — 5275 чал. (2016).

У Кырэне знаходзіцца адміністрацыя Тункінскага нацыянальнага парку.

## Гісторыя 
У 1806 годзе на рацэ Кырэн быў заснаваны дацан «Дэчэн Даржалінг». Кырэнскі дацан з’яўляўся цэнтрам будызму ў Тункінскай даліне і заходняй Бураціі да закрыцця і разбурэння ў 1935 годзе. У 1923 годзе з утварэннем Бурат-Мангольскай АССР сяло стала адміністрацыйным цэнтрам Тункінскага аймака, перанесены сюды з сяла Тунка. 17 снежня 1975 года Кырэн аднесены да працоўных пасёлкаў. 15 лістапада 1990 года рабочы пасёлак Кырэн ператвораны ў сяло.

Катэгорыя:Населеныя пункты Бураціі
74-ы асобны полк сувязі

**74-ы Берлі́нскі Чырвонасцяжны, о́рдэна Алякса́ндра Не́ўскага асобны полк сувязі** — падраздзяленне ўзброеных сіл Беларусі. Месца дыслакацыі — горад Гродна.

## Гісторыя 
8 жніўня 1942 года пачалося фарміраванне 6-га асобнага лінейнага батальёна сувязі 28-й арміі. Асабісты склад батальёна ўдзельнічаў у вызваленні Растова-на-Доне, Марыупаля і Мелітопаля. Увесну 1944 года часць прымала ўдзел у фарсіраванні ракі Дняпро, у баях па вызваленні гарадоў Херсон і Мікалаеў. З чэрвеня па верасень 1944 года — у складзе 1-га Беларускага фронту. Воінскі калектыў прымаў удзел у фарсіраванні ракі Шчары, баях за вызваленне Слоніма, Лунінца і Брэста, тэрыторыі Польшчы на паўднёвы ўсход ад Варшавы.

За ўзорнае выкананне баявых заданняў падчас фарсіравання ракі Шчары і баёў за авалоданне горадам Слонімам батальён быў узнагароджаны ордэнам Чырвонага Сцяга. З кастрычніка 1944 па красавік 1945 года ў складзе 3-га Беларускага фронту часць прымала ўдзел у прарыве абароны немцаў ва Усходняй Прусіі. За мужнасць і доблесць, праяўленыя пры разгроме нямецкіх войскаў у раёне Кёнігсберга, батальён быў узнагароджаны ордэнам Аляксандра Неўскага. Воінская часць прымала ўдзел у баях па акружэнню і ліквідацыі групы нямецкіх войскаў на паўднёвы ўсход ад Берліна, штурме нямецкай сталіцы. 2 мая 1945 года батальёну прысвоена ганаровае найменне «Берлінскі».

У сакавіку 1946 года ён быў перадыслакаваны ў Гродна. У 1947 годзе на падставе дырэктывы начальніка Генеральнага штаба Узброеных Сіл СССР часць была перафарміравана ў 74-й Берлінскі Чырвонасцяжны, ордэна Аляксандра Неўскага асобны полк сувязі.

З 1992 года 74-ы асобны полк сувязі ў складзе Узброеных Сіл Рэспублікі Беларусь.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Палкі Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1942 годзе
Катэгорыя:1946 год у Гродне
Катэгорыя:Арганізацыі Гродна
Byzantine and Modern Greek Studies

**Byzantine and Modern Greek Studies** або BMGS — рэцэнзаваны брытанскі часопіс, які змяшчае артыкулы, што тычацца як візантыйскіх даследаванняў, так і сучасных грэчаскіх даследаванняў, якія тычацца мовы, літаратуры, гісторыі і археалогіі постклассічнага грэчаскага свету ад позняй антычнасці да нашых дзён, а таксама агляды апошніх кніг, якія маюць важнае значэнне для візантыйскіх і сучасных грэчаскіх даследаванняў. Ён публікуецца штогод з 1975 па цяперашні дзень Цэнтрам візантыйскіх, асманскіх і сучасных грэчаскіх даследаванняў ва ўніверсітэце Бірмінгема.

## Спасылкі 
* Ведамасныя старонцы 

Катэгорыя:Часопісы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Візантыністыка
Катэгорыя:Часопісы на англійскай мове
815-ы цэнтр тэхнічнага забеспячэння

**815-ы цэнтр тэхні́чнага забеспячэ́ння (тэрытарыя́льны)** — падраздзяленне ўзброеных сіл Беларусі. Месца дыслакацыі — горад Баранавічы.

## Гісторыя 
1 снежня 1982 года на падставе дырэктывы начальніка Генеральнага штаба Узброеных Сіл СССР у Гродна з асабовага складу воінскіх часцей і злучэнняў 28-й агульнавайсковай арміі была сфарміравана 5167-я рамонтна-аднаўленчая база.

1 кастрычніка 1993 года база была перафарміравана ў 28-ы асобны рамонтна-аднаўленчы батальён з дыслакацыяй у гарадах Гродна і Баранавічы.

1 лістапада 2003 года 28-ы араб быў перафармаваны ў 815-ы цэнтр тэхнічнага забеспячэння (тэрытарыяльны) з месцам дыслакацыі ў Баранавічах.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Воінскія часці і фарміраванні Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1982 годзе
Катэгорыя:Баранавічы
Яніна Эльжбета Смулэк

**Яніна Эльжбета Смулќова** (; нар. , Львоў) — польская славістка, першы пасол Польшчы ў Беларусі (1992—1995).

## Біяграфія 
Дзяцінства правяла ў Львове. У 1941 годзе разам са сваёй маці і сястрой была дэпартаваная ў Сібір, дзе правяла наступныя 5 гадоў. Пасля рэпатрыяцыі сям’я жыла ў Торуні.

У 1957 годзе скончыла Універсітэт Мікалая Каперніка ў Торуні па спецыяльнасці паланістыка. У 1965 годзе атрымала доктарскую ступень, у 1978 — ступень доктара габілітаванага. У 1971—1975 кіравала аддзяленнем беларускай філалогіі ў Варшаўскім універсітэце. З 1997 па 2002 год загадвала кафедрай беларускай культуры Універсітэта ў Беластоку

У 1991 годзе была прызначаная генеральным консулам Польшчы ў Беларусі, а ў 1992—1995 гадах — першым паслом Польшчы ў Беларусі.

## Узнагароды 
* Кавалерскі крыж Ордэна Адраджэння Польшчы.

* Медаль Францыска Скарыны (21 люты 2024).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Пані Эльжбета, якая хвалюецца за беларускую мову болей за беларусаў.
* 

Катэгорыя:Паслы Польшчы ў Беларусі
Катэгорыя:Узнагароджаныя ордэнам Адраджэння Польшчы
Катэгорыя:Славісты Польшчы
Катэгорыя:Беларусісты
50-я Данецкая база захоўвання ўзбраення і тэхнікі

**50-я Дане́цкая ба́за захо́ўвання ўзбрае́ння і тэ́хнікі** — былое падраздзяленне ўзброеных сіл Беларусі. Месца дыслакацыі — горад Брэст.

## Гісторыя 
У 1918 годзе была сфарміравана 15-я стралковая дывізія. У 1939 годзе на яе аснове была створана 124-я стралковая дывізія, а ў 1942 годзе яна была перайменавана ў 50-ю гвардзейскую Данецкую двойчы Чырвонасцяжную ордэнаў Суворава і Кутузава II ступені мотастралковую дывізію.

У 1994 годзе дывізія была перафарміравана ў асобную механізаваную брыгаду. У 2001 годзе на яго базе з'явiлася 50-я база захоўвання ўзбраення і тэхнікі. Канчаткова 50 БЗУТ у Брэсце была скасавана да 1 лістапада 2006 года, ўсе 277 ваеннаслужачых былі пераведзеныя ў іншыя часткі на раўназначныя і вышэйстаячыя пасады. У 2003—2004 гадах зброя і людзі былі перададзеныя ў 28 БЗУТ ў Баранавічах, у якой быў сфарміраваны мотастралковы батальён.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Былыя воінскія часці і фарміраванні Беларусі
Катэгорыя:Брэст
Віктарас Баўбліс

**Віктарас Баўбліс** (; ) — літоўскі дыпламат, першы надзвычайны і паўнамоцны пасол Літвы ў Беларусі (1994—1998).

## Біяграфія 
Скончыў Віленскі ўніверсітэт у 1972 годзе. У 1979—1982 гадах навучаўся ў Вышэйшай партыйнай школе ў Ленінградзе.

Пасол Літвы ў Беларусі (1994—1998), Пасол Літвы ва Украіне (2002—2005), генеральны консул Літвы ў Калінінградзе (2005—2009).

Памёр у студзені 2026 года.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Паслы Літвы ў Беларусі
740-я зенітная ракетная брыгада

**740-я Мі́нская о́рдэнаў Суво́рава і Куту́зава зені́тная раке́тная брыга́да** — падраздзяленне ўзброеных сіл Беларусі. Месца дыслакацыі — Барысаў.

## Гісторыя 
1 мая 1943 года на станцыі Сетунь Маскоўскай вобласці было завершана фарміраванне 1701-га зенітнага артылерыйскага палка (зап) пад камандаваннем маёра Івана Цёмнага.

У пасляваенны час воінская часць неаднаразова перафарміроўвалася і пераназывалася.

У маі 1995 года адбылася перадыслакацыя часці ў Барысаў, дзе яна была перафарміравана ў 740-ю зенітную ракетную брыгаду, пераняўшы ад 1701 зап баявыя ўзнагароды і ганаровае найменаванне.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Брыгады Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1943 годзе
Катэгорыя:Барысаў
231-я артылерыйская брыгада

**231-я артылеры́йская брыга́да** — падраздзяленне ўзброеных сіл Беларусі. Месца дыслакацыі — Бароўка.

## Гісторыя 
28 снежня 1982 года ў пасёлку Бароўка Лепельскага раёна ў адпаведнасці з загадам Міністра абароны СССР №314/1, была сфарміравана 231-я артылерыйская брыгада скарочанага складу, якая ўвайшла ў склад 7-й танкавай арміі Чырванасцяжнай Беларускай ваеннай акругі.

У 1993 годзе злучэнне было перафарміравана ў 231-ы артылерыйскі полк скарочанага складу.

У адпаведнасці з дырэктывай Міністэрства абароны Рэспублікі Беларусь ад 20 лютага 2004 года ў выніку аб'яднання з 427-м рэактыўным артылерыйскім палком і 502-м супрацьтанкавым артылерыйскім палком часць была перафарміравана ў 231-ю змешаную артылерыйскую брыгаду.

1 снежня 2009 года 231-я змяшаная артылерыйская брыгада была перайменавана ў 231-ю артылерыйскую брыгаду.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Брыгады Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1982 годзе
Катэгорыя:Бароўка (Лепельскі раён)
Музей Максіма Багдановіча

**Музей Максіма Багдановіча**:

* Літаратурны музей Максіма Багдановіча (Мінск)
* Дом-музей Максіма Багдановіча (Гродна)
* Дом-музей Максіма Багдановіча (Яраслаўль)
* Фальварак Ракуцёўшчына
Вяночак (танец)

**«Вяночак»**, або **«Вяночкі»** — беларускі сцэнічны  танец, у якім сінтэзаваны тыповыя рысы дзявочых карагодаў. Вызначаецца лірычнасцю і дэкаратыўнасцю. Музычны памер 2/4. Тэмп умераны. Створаны К. Мулерам для пастаноўкі нацыянальнага балета «Князь-возера» В. Залатарова (1949), увайшоў у рэпертуар Дзяржаўнага ансамбля танца Рэспублікі Беларусь, самадзейных калектываў.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Танцы Беларусі
Марціньш Вірсіс

**Марціньш Вірсіс** ; нар. ) — латвійскі гісторык, палітык і дыпламат, надзвычайны і паўнамоцны пасол Латвіі ў Беларусі з 2015.

## Біяграфія 
Скончыў Латвійскі ўніверсітэт у 1982 годзе. Дэпутат сейма Латвіі ў 1993–1995, пасол Латвіі ў Аўстрыі (1995–2000), Германіі (2002–2008), Літве (2010–2015), Беларусі (з 2015).

Катэгорыя:Паслы Латвіі ў Беларусі
Катэгорыя:Гісторыкі Латвіі
Вяночак

thumb|350px|Асноўныя часткі кветкі

**Вяночак** () — унутраная, звычайна ярка афарбаваная частка двайнога калякветніка кветкавых раслін. Складаецца з відазмененых лісцікаў (пялёсткаў). Адрозніваюць вяночак раздзельнапялёсткавы, у якім пялёсткі свабодныя (напрыклад, у свірэпы, суніц, зоркаўкі), і зрослапялёсткавы (напрыклад, у шчамяліцы, шалфею, тытуню). Афарбоўка вяночка звычайна залежыць ад асобных пігментаў (антацыянаў і флавонаў), раствораных у клетачным соку пялёсткаў. Вяночак — важная таксанамічная прыкмета, вяночак робіць кветку больш прыкметнай для насякомых і птушак, якія апыляюць расліны, ахоўвае тычынкі і слупкі ад пашкоджанняў, іншы раз выдзяляе нектар.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Кветка
Ланселот

. Ланселот перад капліцай Святога Грааля.]]

**Ланселот Азёрны** () — найслаўнейшы рыцар Круглага стала ў паданнях пра караля Артура.

Паводле паданняў, Ланселот быў выхаваны Уладаркай Возера, а юнаком прыйшоў у Камелот і далучыўся да рыцараў Артура. У Камелоце Ланселот закахаўся ў Гвіневеру, жонку Артура, і тая адказала ўзаемнасцю. Гэтае каханне ўрэшце прывяло да падзення каралеўства Артура.

Ад Элейны Ланселот меў сына Галахада, ідэальнага рыцара, які дасягнуў поспеху ў выправе па Святы Грааль.

У беларускай Аповесці пра Трышчана імя Ланселота перадаецца як *Анцэлот*.

Катэгорыя:Рыцары Круглага стала
Бустэр

**Бустэр** () — дапаможнае прыстасаванне для павелічэння сілы і скорасці дзеяння асноўнага механізма або машыны ў моманты асабліва вялікіх нагрузак. Напрыклад, гідраўлічнае, электрычнае або пнеўматычнае прыстасаванне ў сістэме кіравання рулямі скорасных самалётаў; стартавы паскаральнік, першая ступень многаступенчатай ракеты; прамежкавы паскаральнік зараджаных часціц; дадатковая крыніца электрычнага току (у т.л.трансфарматар), што ўключаецца для стабілізацыі электрычнага напружання ў сетках.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Выбуховыя рэчывы
Бутадыен

**Бутадыен** — ненасычаны вуглевадарод. Упершыню атрыманы з сівушнага алею французскім хімікам Ж. Б. Каванту (1862). Бясколерны газ з непрыемным пахам, тэмпература кіпення — 4,47 °C, шчыльнасць вадкага 621,1 кг/м³ (20 °C), добра раствараецца ў бензоле, эфіры. Гаручы, тэмпература самазгарання 415 °C, сумесь з паветрам (1,1-12,5 % бутадыена) выбухованебяспечная. Лёгка полімерызуецца і суполімерызуецца. У прамысловасці атрымліваюць дэгідрагенізацыяй нафтапрадуктаў, якія маюць нармальныя бутан і бутэны. Выкарыстоўваецца ў вытворчасці сінтэтычных каўчукоў. Раздражняе слізістыя абалонкі вачэй і дыхальных шляхоў, ГДК 100 мг/м³.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Дыены
Бурханаў

**Бурханаў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аслі Бадрыдзінавіч Бурханаў — таджыкскі акцёр, рэжысёр
* Шукур Бурханаў — узбекскі акцёр
Нагайбакі

**Нагайбакі** () — цюркскі народ на поўдні Урала. Часам разглядаюцца як рэлігійная або этнаграфічная група татар. Кампактна жывуць на поўдні Чалябінскай вобласці Расіі. Агульная колькасць (2010 г.) - 8 148 чал.

## Гісторыя 
Нагайбакі як самастойная група пачалі фарміравацца ў XVII ст. у сувязі з пабудовай Закамскай абарончай лініі Расіі на мяжы з качавымі народамі, куды перасялялі хрышчоных татар. Упершыню як "новахрышчоныя" ўзгадваюцца ў 1726 г. У першай чвэрці XVIII ст. налічвалася 25 населенымі імі вёсак. Некаторыя даследчыкі мяркуюць, што аснову нагайбакаў склалі нагайцы. Аналіз тапанімікі дазваляе меркаваць, што вызначальную ролю адыгралі казанскія татары. За вернасць царскай адміністрацыі пад час башкірскіх і татарскіх паўстанняў XVIII ст. набывалі статус казакаў. 

Назва нагайбакаў паходзіць ад наймення крэпасці Нагайбак, што была заснавана ў 1736 г. на месцах качэўяў башкіра Нагайбака. Упершыню нагайбакі былі вылучаны як самастойная народнасць, адрозная ад татар і рускіх казакаў, падчас перапісаў 1920 г. і 1926 г. Аднак на афіцыйным узроўні атрымалі статус малога карэннага народа толькі ў 2000 г.

## Культура 
Асноўным заняткам нагайбакаў здаўна было земляробства. Стэпавыя надзелы інтэнсіўна апрацоўвалі пакуль не пачыналася падзенне ўраджайнасці і засмечванне пустазеллем, потым пакідалі і зноў апрацоўвалі пасля натуральнага аднаўлення ўрадлівасці глебы. Вырошчвалі галоўным чынам збожжавыя культуры. Некаторыя багатыя гаспадаркі развівалі жывёлагадоўлю як самастойную галіну. Для гэтага арганізоўваліся сезонныя перакачоўкі *кезлэў*, або жывёла перадавалася на гадаванне казахам. Важнае месца ў гаспадарчым жыцці і ў ваеннай справе займаў конь. 

Вёскі *аул* будавалі каля рэк. Для іх характэрна квартальная планіроўка. Хаты будавалі з дрэва зрубнага тыпу або каркасныя з самана. Сцены абмазваліся вапнай і глінай. Знутры жытлы падобныя на рускія. Пасцельную бялізну выраблялі з вярблюжай поўсці. Хату ўпрыгожвалі ручнікамі. 

Мужчынская вопратка мала адрознівалася ад вопраткі іншых казакаў. Жанчыны апраналі кашулю, нагавіцы, фартух, галаўны ўбор *ак калфак*. Жаночая вопратка аздаблялася аплікацыямі, вельмі папулярнымі былі нагруднікі з дробнымі лускавінамі і манетамі.

Традыцыйныя святы прымеркаваны да праваслаўнага календара. Вусны фальклор блізкі да татарскага.

## Мова 
Нагайбакі карыстаюцца сярэднім дыялектам татарскай мовы.

## Рэлігія 
Большасць вернікаў — праваслаўныя.

## Спасылкі 
* Нагайбаки — юный народ 
* Атнагулов И., Этническая история нагайбаков в XVIII — начале XXI веков: становление и трансформация идентичностей
* Нагайбаки — кто они?

Катэгорыя:Народы Расіі
Катэгорыя:Народы Еўропы
Катэгорыя:Цюркскія народы
Іберыйскае схематычнае мастацтва

, Нацыянальны археалагічны музей Іспаніі, Мадрыд).]]
**Іберыйскае схематычнае мастацтва** — вялікая група дагістарычных выяў, у асноўным пячорных малюнкаў, выяўленых на Іберыйскім паўвостраве, якія адносяць да першых металургічных культур паўвострава (у шэрагу месцаў нават да пачатку жалезнага века). Храналогія іберыйскіх схематычных выяў застаецца спрэчнай, аднак большасць археолагаў адносяць іх да перыяду 4-1 тыс. да н. э. У шэрагу месцаў апошнія ўзоры схематычнага мастацтва суіснавалі з ранняю стадыяй левантыйскага мастацтва.

Асноўнай характарыстыкай дадзенага мастацтва, як бачна з назвы, з’яўляецца яго схематызм, гэта значыць абазначэнне толькі базавых фрагментаў ці абрысаў, без дэталяў. Часам выявы настолькі абстрактныя (у супрацьлегласць рэалістычным дагістарычным выявам у пячорах Іспаніі эпохі палеаліту), што іх немагчыма супаставіць з рэальнымі аб’ектамі.

Схематызм у той перыяд не быў характерен толькі для Іспаніі, але распаўсюдзіўся па ўсяму Міжземнамор’ю.

## Спасылкі 
* El arte esquemático-abstracto en Cantabria 
* Pinturas rupestres esquemáticas de Fuencaliente
* Aproximación al arte Levantino y Esquemático
* El arte rupestre del noroeste español y las corrientes culturales entre el Atlantico, la Meseta y el Mediterráneo, por 
* www.arterupestre.es  Arte Rupestre del Arco Mediterráneo de la Península Iberica.

Катэгорыя:Еўропа бронзавага веку
Катэгорыя:Еўропа меднага веку
Катэгорыя:Выяўленчае мастацтва Іспаніі
Катэгорыя:Мастацтва Партугаліі
Катэгорыя:Першабытнае мастацтва
Чуст

**Чуст** () — горад (з 1969 года), размешчаны ў Наманганскай вобласці Рэспублікі Узбекістан, за 12 км ад чыгуначнай станцыі Чуст. З’яўляецца другім найбуйнейшым горадам Наманганскай вобласці пасля Намангана. Адміністрацыйны цэнтр Чусцкага раёна Наманганскай вобласці.

Катэгорыя:Гарады Узбекістана
Катэгорыя:Наманганскі вілает
Леанід Іванавіч Гарагляд

{{Ваенны дзеяч
|званне      = 
|род войскаў =  Ваенна-паветраныя сілы СССР
|узнагароды  = { Style = "background:transparent"
 
}
{ style="background: transparent"
       
-
       
-
       
-
       
-
       
-
       
-
     
}
**Іншых дзяржаў**:
{
     
}
}}

**Леанід Іванавіч Гарагляд** ( — ) — генерал-маёр Савецкай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1948).

## Біяграфія 
Леанід Гарагляд нарадзіўся 13 красавіка 1916 года ў горадзе Асхабаде (цяпер — Ашгабат, Туркменістан) у сям’і чыгуначніка. Па нацыянальнасці беларус.

Да мая 1945 года Гарагляд здзейсніў 132 баявых вылеты, прыняў удзел у 53 паветраных баях, збіўшы 15 самалётаў праціўніка асабіста і яшчэ 6 — у саставе групы. Усяго ж за час вайны здзейсніў 146 баявых вылетаў, апошні з якіх — на Берлін.

Указам Прэзідыума Вярхоўнай Парады СССР ад 23 лютага 1948 года за «мужнасць і воінскую доблесць, праяўленыя ў гады Вялікай Айчыннай вайны» гвардыі падпалкоўнік Леанід Гарагляд быў удастоены высокага звання Героя Савецкага Саюза з уручэннем ордэна Леніна і медаля «Залатая Зорка» за нумарам 8307.

Пасля заканчэння вайны працягваў службу ў Савецкай Арміі. У 1950 годзе Гарагляд скончыў Ваенную акадэмію Генеральнага штаба. Удзельнічаў у стварэнні і падрыхтоўцы першага атрада савецкіх касманаўтаў. З 1961 года служыў у Генеральнай інспекцыі Ваенна-паветраных сіл. У 1976 годзе ў званні генерал-маёра авіяцыі Гарагляд быў звольнены ў запас. Жыў у Маскве.

Леанід Іванавіч Гарагляд памёр 12 ліпеня 1986 года, пахаваны на  Масквы.

## Узнагароды 
Быў таксама ўзнагароджаны пяццю ордэнамі Чырвонага Сцяга, двума ордэнамі Суворава 2-й ступені, ордэнам Айчыннай вайны 1-й ступені, трыма ордэнамі Чырвонай Зоркі, ордэнам «За службу Радзіме ва Узброеных Сілах СССР» 3-й ступені і шэрагам медалёў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Камандзіры дывізій у Вялікай Айчыннай вайне
Катэгорыя:Камандзіры палкоў у Вялікай Айчыннай вайне
Катэгорыя:Лётчыкі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі Сталінградскай бітвы
Катэгорыя:Удзельнікі савецка-фінскай вайны
Катэгорыя:Члены КПСС
Шукур Бурханаў

**Шукур Бурханаў** ( — ) — узбекскі акцёр тэатра і кіно. Народны артыст СССР (1959).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Ташкенце. Падчас вучобы ў сельскагаспадарчым тэхнікуме ўдзельнічаў у працы драматычнага гуртка. У 1929—1931 гадах вучыўся ў студыі пры Дзяржаўным узбекскім тэатры драмы імя Хамзы ў Ташкенце.

З 1928 па 1987 год — акцёр Цэнтральнай дзяржаўнай ўзорнай узбекскай трупы (з 1929 года — Дзяржаўны узбекскі тэатр драмы імя Хамзы, з 2001 года — Узбекскі нацыянальны акадэмічны драматычны тэатр) (Самарканд, з 1931 — у Ташкенце). Член КПСС з 1943 года.

Творчасць Шукура Бурханава характарызуецца яркім тэмпераментам, высокай эмацыянальнасцю, глыбокай псіхалагічнай праўдай. Здымаўся ў кіно.

Памёр 15 жніўня 1987 года ў Ташкенце. Пахаваны на Чыгатайскіх могілках.

## Узнагароды 
* Народны артыст СССР (1959).
* Дзяржаўная прэмія Узбекскай ССР імя Хамзы.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Члены КПСС
Чырчык (горад)

**Чырчык** () — горад абласнога падпарадкавання ў Ташкенцкім вілаеце Узбекістана. Размешчаны ў даліне р. Чырчык (прыток Сырдар’і), паміж адгор’ямі Каржантаў і Чаткальскага хрыбта. Чыгуначная станцыя за 32 км на паўночны ўсход ад Ташкента. 149 400 жыхароў у 2014 (15 тысяч у 1939). Горад утвораны ў 1935 годзе з некалькіх рабочых пасёлкаў, якія выраслі ў сувязі з будаўніцтвам Чырчыкскага каскаду ГЭС і электрахімкамбіната.
## Насельніцтва 
## Вядомыя асобы 
* Эльвіра Уразаева (нар. 1991) — беларуская футбалістка, абаронца. Выступала за зборную Беларусі.

Катэгорыя:Гарады Узбекістана
Катэгорыя:Ташкенцкі вілает
56-я зенітна-ракетная брыгада

**56-я зені́тная раке́тная брыга́да** — падраздзяленне ўзброеных сіл Беларусі. Месца дыслакацыі штаба — Слуцк.

## Гісторыя 
У 1968 годзе на падставе Дырэктывы Генеральнага штаба Узброеных Сіл СССР была ўтворана 56-я зенітная ракетная брыгада з месцам дыслакацыі ў Слуцку Мінскай вобласці.

За высокія паказчыкі ў баявой і палітычнай падрыхтоўцы, умацаванні воінскай дысцыпліны і па выніках баявых стрэльбаў злучэнне неаднаразова ўзнагароджваліся пераходным Чырвоным Сцягам Ваеннага Савета ЧБВА, як лепшае сярод зенітна-ракетных злучэнняў і часцей акругі.

У 1981 годзе за дасягнутыя поспехі ў баявой і палітычнай падрыхтоўцы, пільнае нясенне баявога дзяжурства асабісты склад злучэння узнагароджаны Вымпелам Міністра абароны СССР «За мужнасць і воінскую доблесць».

З 1 жніўня па 23 лістапада 1983 года асабісты склад брыгады перавучваўся на новы ЗРК «».

Падраздзяленні брыгады паказвалі выдатныя вынікі пры правядзенні баявых пускаў ракет на расійскіх палігонах, удзельнічалі ў вучэннях «Нёман-2001», «Бярэзіна-2002», «Чыстае неба-2003», «Шчыт Саюза-2006», «Восень-2008», «Захад-2009»,«Шчыт Саюза-2011».

З 1971 года па цяперашні час асабісты склад брыгады 22 разы выконваў баявыя пускі, якія заўсёды ацэньваліся на «добра» і «выдатна».

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Брыгады Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1968 годзе
Катэгорыя:Слуцк
Канеўская

**Канеўская** () — станіца ў Расіі, адміністрацыйны цэнтр Канеўскага раёна Краснадарскага края. Насельніцтва — 44 386 чал. (2010). Найбуйнейшы населены пункт сельскага тыпу ў Расіі.

## Месцазнаходжанне 
Размешчана ў 128 км на поўнач ад Краснадара ў межах Кубана-Прыазоўскай нізіны. Станіца раскінулася пры зліцці ракі Чэлбас (басейн Азоўскага мора) з прытокамі Сярэдні Чэлбас і Сухі Чэлбас. Працягласць: 10 км з поўначы на поўдзень, 5 км з захаду на ўсход. Агульная плошча станіцы — 2399 га, працягласць дарог — 178,59 км.

## Гісторыя 
Канеўская заснавана ў 1794 годзе падпалкоўнікам кубанскіх казачых войскаў Паўлам Жыватоўскім ў ліку першых сарака паселішчаў чарнаморскіх казакоў на Кубані. Назва была перанесена з курэня Сечы, які, у сваю чаргу, названы па горадзе Канеў.

## Насельніцтва 
Найбуйнейшая станіца Кубані і найбуйнейшы сельскі населены пункт у Расіі (пасля надання ў 2015 годзе статусу пасёлка гарадскога тыпу станіцы Арджанікідзаўская). Канеўская разам з суседняй станіцай Старадзеравянкаўская на процілеглым правым беразе Чалбаса ўтвараюць адзінае паселішча з амаль 60-тысячным насельніцтвам.

**Колькасць насельніцтва станіцы па гадах:**
* 1794 — 1,1 тыс. чал.
* 1849 — 3,5 тыс. чал.
* 1875 — 4,9 тыс. чал.
* 1897 — 9,4 тыс. чал.
* 1925 — 15,6 тыс. чал.
* 1989 — 36,1 тыс. чал.
* 2001 — 46,3 тыс. чал.
* 2010 — 44,3 тыс. чал.

## Транспарт 
Праз станіцу праходзіць чыгуначная магістраль Растоў-на-Доне — Краснадар (некалькі электрычак з Цімашоўска і Старамінскай, экспрэс Растоў — Краснадар). Ёсць чыгуначная станцыя Канеўская на адрэзку Цімашоўск— Старамінская. Штодзённыя цягнікі ідуць праз Канеўскую.

Праз станіцу праходзіць аўтамабільная траса Краснадар — Ейск.

Бліжэйшы аэрапорт знаходзіцца за 140 кіламетраў, каля Краснадара. Прыгарадныя аўтобусы: Канеўская — Ейск, Канеўская — Прыморска-Ахтарск, Канеўская — Сочы, Канеўская — Армавір. Унутры станіцы пасажырскія перавозкі ажыццяўляюцца сеткай маршрутных таксі.

## Славутасці 
* Свята-Пакроўскі храм
* Лядовы палац
* Палац спорту
* Стадыён «Алімп»
* Стадыён «Факел»
* Гісторыка-краязнаўчы музей
* Заапарк
* Парк імя 30-годдзя Перамогі
* Парк імя 300-годдзя Кубанскага казацкага войска
* Першая мастацкая галерэя І.Пагарэлава станіцы Канеўская

## Спасылкі 
* Інфармацыйны партал станіцы Канеўская  
* Канеўская тэлестудыя ТВК 

Катэгорыя:Населеныя пункты Краснадарскага края
147-ая зенітна-ракетная брыгада

**147-я зені́тная раке́тная брыга́да** — падраздзяленне ўзброеных сіл Беларусі. Месца дыслакацыі штаба — Бабруйск.

## Гісторыя 
У 1949 годзе з кадраў 5-й гвардзейскай механізаванай арміі і афіцэрскага складу Беларускай ваеннай акругi была створана 110-й армейская зенітная артылерыйская брыгада.

У 1956 годзе брыгада была перафарміравана ў 58-ю зенітную артылерыйскую дывізію. У 1960 годзе яна стала 160-м зенітным артылерыйскім палком сярэдняга калібра. У 1962 годзе полк быў абсталяваны найноўшай па тых часах зенітнай ракетнай тэхнікай — ЗРК С-75. У 1963 годзе воінская часць атрымала новую назву — 160-ы асобны зенітны ракетны полк.

З 8 чэрвеня 1972 года полк перайшоў на штаты 147-й зенітнай ракетнай брыгады, брыгада атрымала новае ўзбраенне — ЗРК «Круг-М». За поспехі ў баявой падрыхтоўцы і ўзорную воінскую дысцыпліну злучэнне было ўзнагароджана пераходным Чырвоным Сцягам ваеннага савета ЧБВА.

З 1988 па 1990 год падраздзяленні брыгады атрымалі новую баявую тэхніку — зенітныя ракетныя сістэмы С-300В.

31 студзеня 2011 года брыгада ўвайшла ў склад Паўночна-Заходняга аператыўна-тактычнага камандавання ВПС і войскаў СПА.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Брыгады Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1949 годзе
Катэгорыя:Бабруйск
Катэгорыя:1949 год у Бабруйску
Зборная Беларусі па футболе U-19

**Зборная Беларусі па футболе U-19** (таксама **Юніёрская зборная Беларусі па футболе**, **Зборная Беларусі па футболе да 19 гадоў**) прадстаўляе Беларусь на чэмпіянаце Еўропы па футболе U-19. Таксама зборная прымае ўдзел у таварыскіх матчах і турнірах, у тым ліку турніры памяці Валянціна Гранаткіна ў Санкт-Пецярбургу.

## Гісторыя 
Юніёрская зборная бярэ ўдзел у юніёрскім чэмпіянаце Еўропы (да 2001 года праводзіўся сярод юнакоў да 18 гадоў, з 2002 года — сярод юнакоў да 19 гадоў) з 1993 года. Аднойчы (у 1994 годзе) яна здолела выйсці ў фінальны турнір у Іспаніі, дзе выбыла з барацьбы на групавым этапе. 

## Статыстыка выступленняў 
## Цяперашні склад 
Наступныя ігракі былі выкліканыя на ўдзел у адборачным раўндзе юніёрскага чэмпіянату Еўропы 2024 (15—21 лістапада 2023).

|}

## Крыніцы 
Катэгорыя:Зборная Беларусі па футболе
Чырчык

Назву **Чырчык** маюць:
* Чырчык — горад абласнога падпарадкавання на поўначы Узбекістана, у Ташкенцкім вілаеце
* Чырчык — рака ў Ташкенцкім вілаеце Узбекістана, правы прыток Сырдар’і
Шахрысабз

**Шахрысабз** — горад у Кашкадар’інскім вілаеце Узбекістана, размешчаны паміж прытокамі ракі Кашкадар’яː Аксуў на поўначы і Танхаздар’я на поўдні.

Насельніцтва — 100,3 тыс. жыхароў (2014), 53 тыс. жыхароў (1991). Ёсць чыгуначная станцыя (Кітаб) і аэрапорт. Размешчаны на паўночным усходзе вобласці, за 80 км на поўдзень ад Самарканда. Вышыня над узроўнем мора 622 метра.

Катэгорыя:Гарады Узбекістана
Катэгорыя:Кашкадар’інскі вілает
Катэгорыя:Сусветная спадчына ва Узбекістане
Аслі Бадрыдзінавіч Бурханаў

**Аслі Бадрыдзінавіч Бурханаў** (; , Бухара — ) — таджыкскі акцёр тэатра і кіно, тэатральны рэжысёр. Народны артыст СССР (1965).

## Біяграфія 
З 13 гадоў выступаў у гуртках мастацкай самадзейнасці Бухары. У 1931 годзе скончыў сярэднюю школу. З 1932 года — акцёр бухарскага узбекскага тэатра музычнай драмы і камедыі (цяпер Бухарскі абласны узбекскі музычна-драматычны тэатр імя С. Айні). З 1933 года — акцёр Таджыкскага тэатра драмы ім. А. Лахуці (Душанбэ).

З 1946 гады займаўся рэжысёрскай дзейнасцю. З 1940 года здымаўся ў кіно. Як акцёр прыняў удзел у дубляванні на таджыкскую мову каля 500 мастацкіх фільмаў. Член КПСС з 1945 года. Член Саюза кінематаграфістаў СССР (1958).

Аслі Бурханаў памёр 29 снежня 1997 года (па іншых крыніцах — 26 снежня 1998 года і ў 1999 годзе) у Душанбэ. Пахаваны на могілках «Лучоб».

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Акцёры СССР
Катэгорыя:Акцёры Таджыкістана
Катэгорыя:Акцёры XX стагоддзя
Катэгорыя:Тэатральныя рэжысёры СССР
Катэгорыя:Тэатральныя рэжысёры Таджыкістана
Катэгорыя:Тэатральныя рэжысёры XX стагоддзя
Катэгорыя:Пахаваныя ў Таджыкістане
Катэгорыя:Члены Саюза кінематаграфістаў СССР
Вектарная прастора

**Вектарная** (ці **лінейная**) **прастора** — матэматычная структура, якая ўяўляе сабой набор элементаў, званых вектарамі, для якіх вызначаны аперацыі складання адзін з адным і множання на лік — скаляр. Гэтыя аперацыі падпарадкаваныя васьмі аксіёмам. Скаляры могуць быць элементамі рэчаіснага, камплекснага або любога іншага поля лікаў. Прыватным выпадкам падобнай прасторы з’яўляецца звычайная трохмерная эўклідавае прастора, вектары якой выкарыстоўваюцца, да прыкладу, для прадстаўлення фізічных сіл. Пры гэтым варта адзначыць, што вектар, як элемент вектарнай прасторы, не абавязкова павінен быць зададзены ў выглядзе накіраванага адрэзка. Абагульненне паняцця «вектар» да элемента вектарнай прасторы любой прыроды не толькі не выклікае змяшэння тэрмінаў, але і дазваляе ўразумець ці нават прадбачыць шэраг вынікаў, справядлівых для прастор адвольнай прыроды.

Вектарныя прасторы з’яўляюцца прадметам вывучэння лінейнай алгебры. Адна з галоўных характарыстык вектарнай прасторы — яе памернасць. Памернасць ўяўляе сабой максімальны лік лінейна незалежных элементаў прасторы, гэта значыць, звяртаючыся да грубага геаметрычнага апісання, лік напрамкаў, невыразным адзін праз другі з дапамогай толькі аперацый складання і множання на скаляр. Вектарную прастору можна надзяліць дадатковымі структурамі, напрыклад, нормай або скалярным здабыткам. Падобныя прасторы натуральным чынам з’яўляюцца ў матэматычным аналізе, пераважна ў выглядзе бясконцамерных функцыянальных прастор, дзе ў якасці вектараў выступаюць функцыі. Многія праблемы аналізу патрабуюць высветліць, ці сыходзіцца паслядоўнасць вектараў да дадзенага вектару. Разгляд такіх пытанняў магчыма ў вектарных прасторах з дадатковай структурай, у большасці выпадкаў — прыдатнай тапалогіяй, што дазваляе вызначыць паняцце блізкасці і бесперапыннасці. Такія тапалагічныя вектарныя прасторы, у прыватнасці, банаховае і гільбертовае, дапускаюць больш глыбокае вывучэнне.

Акрамя вектараў, лінейная алгебра вывучае таксама тэнзары больш высокага рангу (скаляр лічыцца тэнзарам рангу 0, вектар — тэнзарам рангу 1).

Першыя працы, якія апярэдзілі ўвядзенне паняцця вектарнай прасторы, адносяцца да 17 стагоддзя. Менавіта тады сваё развіццё атрымалі аналітычная геаметрыя, вучэнне аб матрыцах, сістэмах лінейных ураўненняў, эўклідавых вектарах.

## Гл. таксама 
* 

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Лінейная алгебра
Катэгорыя:Вектары
Мядзвежына

Назву **Мядзве́жына** маюць:
* Мядзвежына — возера ў Полацкім раёне
* Вялікае Мядзвежына — колішняя вёска, з 1978 года ў складзе Мінска
* Малое Мядзвежына — колішняя вёска, з 1959 года ў складзе Мінска
* Мядзвежына — лесапарк у Мінску
* Маламядзвежынскі сквер — сквер у Мінску
* Вуліца Мядзвежына — вуліца ў Мінску
465-я ракетная брыгада

**465-я раке́тная брыга́да** — падраздзяленне ўзброеных сіл Беларусі. Месца дыслакацыі штаба — в. Цэль.

## Гісторыя 
Сфарміравана 1 верасня 1988 года ў Баранавічах.

У красавіку 2005 года перадыслакавана ў вёску Цэль Асіповіцкага раёна. У склад увайшоў 383-ы асобны ракетны дывізіён з расфарміраванай у 2005 годзе 22-й ракетнай брыгады.

На ўзбраенні мае ракетны комплекс «Точка», прызначаны для паражэння цэляў у тактычнай (аператыўна-тактычнай) глыбіні.

У кастрычніку 2003 года злучэнне ўзнагароджана вымпелам Міністра абароны «За доблесць і мужнасць», праяўленыя асабовым складам брыгады пры правядзенні комплекснага аператыўнага вучэння «Чыстае неба-2003», у 2004 годзе па выніках удзелу ў вучэннях «Шчыт Айчыны-2004» — другім.

Станам на 2012 год планавалася пераўзбраенне брыгады на сучасныя расійскія ракеты «Іскандэр-Э».

У 2018 годзе брыгада перадыслакавана ў ваенны гарадок у Асіповічах.

У 2019 годзе 383-гі асобны ракетны дывізіён брыгады здзейсніў баявыя пускі на сумесных беларуска-казахстанскіх камандна-штабных вучэннях на палігоне Сары-Шаган (Казахстан).

1 лютага 2023 года Міністэрства абароны Рэспублікі Беларусь паведаміла, што брыгада атрымала для самастойнай эксплуатацыі аператыўна-тактычны ракетны комплекс «Іскандэр».

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Брыгады Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1988 годзе
Катэгорыя:Асіповічы
Вялікае Мядзвежына

**Вялі́кае Мядзве́жына**, часам **Нядзве́жына** — колішняя вёска, з 1978 года ў складзе Мінска.

## Гісторыя 
Упершыню вёска згадваецца ў канцы XVIII ст. У 1917 годзе ўрочышча ў Сеніцкай воласці Мінскага павета; 11 двароў, 50 жыхароў. У 1924 годзе ў Бараўскім сельсавеце Заслаўскага раёна, у 1926 годзе заснаваная цагельня. З 1931 года ў адміністрацыйным падпарадкаванні Менскага гарсавета, з 1934 года ў Менскім раёне (Бараўскі, потым Ждановіцкі сельсавет). 20 студзеня 1960 года вёска пералічана са складу скасаванага Мядзвежынскага сельсавета ў Ждановіцкі сельсавет. У 1978 годзе ўключаная ў межы горада Мінска.

Вёска часткова захавалася, месціцца па вуліцы і завулку Мядзвежына. Назву Мядзвежына носіць лесапарк на захад ад вёскі.

## Гл. таксама 
* Малое Мядзвежына
* Мядзвежына (прадмесце)
* Маламядзвежынскі сквер

## Літаратура 
*
* 
*
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Населеныя пункты, якія ўвайшлі ў склад Мінска
Таццяна Генадзеўна Алісевіч

**Таццяна Генадзеўна Алісе́віч** (нар. , в. Старая Дуброва, Акцябрскі раён, Гомельская вобласць) — беларуская спартсменка (лёгкая атлетыка, сямібор’е). Майстар спорту Беларусі міжнароднага класа (2000).

Скончыла ў 1993 годзе Акадэмію фізічнага выхавання і спорту. Уладальніца Кубка Еўропы (1995, 2000, 2005), сярэбраны прызёр у камандным заліку (1996, 2003), бронзавы прызёр у асабістым заліку (2000). З 1991 года спартсмен-інструктар Камендатуры забеспячэння Дзяржаўнага камітэта пагранічных войскаў Рэспублікі Беларусь, член нацыянальнай зборнай каманды Беларусі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Лёгкаатлеты Беларусі
Катэгорыя:Мнагаборцы Беларусі
Катэгорыя:Выпускнікі БДУФК
Катэгорыя:Майстры спорту Беларусі міжнароднага класа
Адвентызм у Беларусі

[thumb|300px|right|[Малітоўны дом Хрысціян Адвентыстаў Сёмага Дня (Мінск)|Адвентысцкі малітоўны дом у Мінску (вуліца Васняцова).]]
**Адвентысты** з’явіліся ў Беларусі ў канцы XIX — пачатку XX стагоддзяў у выніку дзейнасці замежных прапаведнікаў, першапачаткова імі былі этнічныя немцы з лютэран. Першая абшчына была зарэгістраваная ў Вільні ў 1910 годзе, у 1913 годзе — у Мінску.

Найбольш значнае развіццё адвентызм атрымаў у Заходняй Беларусі ў 1920-1930-я гады, асабліва ў Палескім ваяводстве Польскай Рэспублікі. Прапагандыстамі кірунку былі нямецкія і польскія місіянеры, напрыклад, А. Шэрберг у Брэсце, А. Чармановіч у Пінску і А. Лідке ў в. Фядоры Столінскага павета.

Абшчыны АСД разгарнулі актыўную дзейнасць у Беларусі пасля Вялікай Айчыннай вайны. Дзейнасцю адвентыстаў у Беларусі кіраваў Усесаюзны савет АСД з цэнтрам у Маскве, які праіснаваў да 1960 года. Большасць абшчын была сканцэнтраваная ў Брэсцкай вобласці.

Рэлігійнае аб’яднанне «Беларуская канферэнцыя адвентыстаў сёмага дня» рэарганізавана ў 1992 годзе, уваходзіць у еўразійскае аддзяленне Сусветнай царквы хрысціян-адвентыстаў сёмага дня, у якім таксама аб’яднаныя адвентысты сёмага дня Расіі, Малдовы, Украіны, рэспублік Сярэдняй Азіі і Закаўказзя (усяго налічваецца каля 50 тыс. членаў). Станам на 2011 год у Беларусі дзейнічалі 72 абшчыны АСД, у з іх 17 у Брэсцкай, 14 у Віцебскай, 12 у Гомельскай абласцях.

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Пратэстанцтва ў Беларусі
Катэгорыя:Адвентызм
Парадокс блізнят

**Парадокс блізнят** — уяўны эксперымент, пры дапамозе якога спрабуюць «даказаць» супярэчлівасць спецыяльнай тэорыі адноснасці. Згодна СТА, з пункту гледжання «нерухомых» назіральнікаў усе працэсы ў аб’ектаў, якія рухаюцца, запавольваюцца. З іншага боку, прынцып адноснасці Эйнштэйна дэкларуе раўнапраўе інерцыяльная сістэма адліку. На падставе гэтага будуецца разважанне, якое прыводзіць да ўяўнай супярэчнасці. Для нагляднасці разглядаецца гісторыя двух братоў-блізнят. Адзін з іх (далей падарожнік) адпраўляецца ў касмічны палёт, другі (далей дамасед) — застаецца на Зямлі. Пасля палёту, падарожнік здзяйсняе вяртанне на Зямлю. Часцей за ўсё «парадокс» фармулюецца наступным чынам:

**Фармулёўка I**.
З пункту гледжання дамаседа гадзіннік падарожніка, які рухаецца, мае запаволены ход часу, таму пры вяртанні ён павінен адстаць ад гадзінніка дамаседа. З іншага боку, адносна вандроўцы рухалася Зямля, таму адстаць павінен гадзіннік дамаседа. На самай справе браты раўнапраўныя, такім чынам, пасля вяртання іх гадзіннікі павінны паказваць адзін час.

Тым не менш, згодна з СТА, гадзіннік, які адстаў, апынецца ў падарожніка. У такім парушэнні бачнай сіметрычнасці братоў і ўгледжваецца супярэчнасць.

## Гл. таксама 
* Пераўтварэнні Лорэнца

## Зноскі 
## Літаратура 
* Twin Paradox overview in the Usenet Physics FAQ 
* Wolfgang Rindler, 
* FLASH Animations: *from John de Pillis.* (Scene 1): «View» from the Earth twin’s point of view. (Scene 2): «View» from the traveling twin’s point of view.
* Время в теории относительности / Сайт Релятивистский мир - лекции по теории относительности, гравитации и космологии, 2010

Катэгорыя:Альберт Эйнштэйн
Катэгорыя:Спецыяльная тэорыя адноснасці
Апачына

**Апачы́на** — рулявое вясло на першым звяне плыта на Нёмане і Сажы; бервяно даўжынёй каля 4 м. Апушчаны ў ваду канец апачыны абчэсвалі ў выглядзе лопасці, верхні замацоўвалі ва ўключыны (прыстасаванні для замацавання вясла на борце лодкі).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Дэталі караблёў
Катэгорыя:Суднаходства ў Беларусі
Фізарум

**Фіза́рум** (*Physarum*) — род слізевікоў сямейства фізаравых.

## Апісанне 
Вегетатыўнае цела (плазмодый) белае, шараватае, жоўтае або аранжавае. Пладовыя целы (спарангіі) акруглыя, сядзячыя або на ножцы, пакрыты крохкім перыдыем, які растрэскваецца пры іх паспяванні. Капіліцый утвораны тонкімі, разгалінаванымі, з шматлікімі расшырэннямі і ўздуццямі ніцямі, прымацаванымі да асновы спарангія. Споры гладкія, часам шыпаватыя, у масе ад фіялетавых да чорных.

## Пашырэнне 
Вядома больш за 80 відаў, пашыраных па ўсім зямным шары. У Беларусі найбольш вядомы  і . Сапратрофы. Развіваюцца на адмерлых галінках, ствалах, апалым лісці, подсціле, на шапкавых грыбах.

## Віды 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Літаратура 
* *Лемяза М.* Фізарум //
Альмерыйская культура

**Альмерыйская культура** (варыянты: **ібера-сахарская культура**, **культура Альмера**, **культура Эль-Гарсель**) паўстала на Міжземнаморскім узбярэжжы Іберыйскага паўвострава каля 3000 г. да н. э. пад уплывам франка-іберскіх нашчадкаў кардыяльнай культуры.

Пасля першай міграцыі з усходу каля 4000 г. да н. э., якая дала пачатак культуры пячор, другая хваля, як мяркуецца, сірыйскага паходжання, дала пачатак альмерийской культуры. Хоць гэтая хваля была не занадта шматлікай, культура праіснавала на працягу некалькіх стагоддзяў і аказала істотны ўплыў на мясцовыя культуру і насельніцтва. Пры гэтым буйныя канфлікты адсутнічалі, а носьбіты новай культуры падтрымлівалі пастаянныя сувязі з усходнім Міжземнамор’ем, адкуль яны прыйшлі ў Іспанію. З сабой мігранты прывезлі пліты-ідалы эгейскага тыпу, а таксама калектыўныя пахаванні тыпу толасаў, характэрныя таксама для неалітычнага Кіпра (3700 — 2300 гг. да н. э.).

Нашчадкам альмерыйскай культуры з’яўляецца культура Лос-Мільярэс.

## Літаратура 
* Монгайт А. Л. Археология Западной Европы. Каменный век. М. 1978.
* Р. Bosch-Gimpera. La Formacion de los Pueblos de Espana. Mexico, 1946.

## Спасылкі 
* Монгайт А. Л. Археология Западной Европы. Каменный век. М. 1978. С. 302 
* LES ALMERIENS (на французском языке, но есть большое количество иллюстраций)

Катэгорыя:Археалагічныя культуры Еўропы
Катэгорыя:Неаліт Еўропы
Катэгорыя:Археалогія ў Іспаніі
120-я зенітна-ракетная брыгада

**120-я Яро́слаўская о́рдэнаў Куту́зава III ступе́ні і Чырво́най Зо́ркі зені́тная раке́тная брыга́да** — падраздзяленне ўзброеных сіл Беларусі. Месца дыслакацыі штаба — Баранавічы.

## Гісторыя 
У 1942 годзе ў сяле Паўшына ў Падмаскоўі быў сфармаваны 994-ы асобны зенітны артылерыйскі полк.

У жніўні 1944 года за адрозненне ў баях пры авалоданні польскімі гарадамі Пшэмысль і Ярослаў і праяўленыя пры гэтым мужнасць і гераізм палку было прысвоена ганаровае найменне «Ярослаўскі». А ў лютым 1945-га пасля прарыву варожай абароны на Сандамірскім плацдарме воінская часць была ўзнагароджана ордэнам Кутузава III ступені. За ўзорныя баявыя дзеянні пры авалоданні гарадамі Грунберг, Зомер, Фельде, Зораў у красавіку 1945 года полк быў узнагароджан ордэнам Чырвонай Зоркі.

На баявым рахунку 994-га асобнага зенітнага артылерыйскага палка — 114 самалётаў, 5 танкаў, 9 бронетранспарцёраў, 2&nbsp;059 знішчаных салдат і афіцэраў праціўніка, было падаўлена 5 артылерыйскіх і мінамётных батарэй, узята ў палон 1&nbsp;648 чалавек.

За гады вайны былі ўзнагароджаны ордэнамі і медалямі 665 воінаў палка. Увесь асабісты склад быў узнагароджаны медалямі «За перамогу над Германіяй» і «За вызваленне Прагі».

У 1970 годзе часць была ператворана ў брыгаду, яна атрымала на ўзбраенне зенітны ракетны комплекс «Круг», пасля яго змяніў ЗРК «». У 2011 годзе на ўзбраенне брыгады паступілі зенітныя ракетныя комплексы «».

У студзені 2014 года з прыняццем у баявы склад трэцяй зенітнай ракетнай батарэі завяршылася фарміраванне паўнацэннага зенітнага ракетнага дывізіёна «Тор-М2». Праз месяц у ходзе тактычнага вучэння з падраздзяленнямі брыгады разлікі 3-й зенітнай ракетнай батарэі «Тор-М2» правялі баявыя стрэльбы на «выдатна».

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Брыгады Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1942 годзе
Катэгорыя:Баранавічы
Лізавета Баварская (імператрыца Аўстрыі)

Герцагіня **Амалія Яўгенія Лізавета Баварская**  (; 24 снежня 1837 года — 10 верасня 1898 года) — баварская прынцэса, жонка імператара Франца Іосіфа I. Імператрыца Аўстрыі з 24 красавіка 1854 года (дня заключэння шлюбу), каралева-кансорт Венгрыі з 8 чэрвеня 1867 года (дня ўтварэння двуадзінай манархіі Аўстра-Венгрыі). Вядомая пад памяншальна-ласкальным імем **Сісі** (), якім яе называлі родныя і сябры (у мастацкай літаратуры і кіно ўжываецца варыянт напісання *Сіссі*).

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Страницы истории. Императрица Елизавета
Фізарум паніклы

**Фізарум паніклы** (*Physarum nutans*) — від слізевікоў.

## Апісанне 
Адрозніваецца белым або жаўтавата-шэрым плазмодыем, паніклымі куле- ці лінзападобнымі, скучанымі спарангіямі, якія маюць шэрую, жаўтаватую, аліўкавую або чорную ножку. Споры светла-карычневыя ці фіялетавыя.

## Сінонімы 
У сінаніміку віду ўваходзяць наступныя назвы:
* 
* 

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* *Physarum nutans* Sacc. // ИАС «ООПТ России»  
* Physarum nutans

Катэгорыя:Фізарум
Анжэла Пятроўна Атрошчанка

**Анжэла Пятроўна Атрошчанка** (нар. , Рэчыца, Гомельская вобласць) — беларуская спартсменка (лёгкая атлетыка, сямібор'е). Майстар спорту Беларусі міжнароднага класа (1992).

Уладальніца Кубка Еўропы ў камандным (1993, 1994) і асабістым (1994) заліках, сярэбраны прызёр у камандным (1998) і асабістым (1993) заліках, бронзавы прызёр (1995) у асабістым заліку. Сярэбраны прызёр чэмпіяната СССР (1992) у асабістым заліку.

У 1997 годзе скончыла Акадэмію фізічнага выхавання і спорту.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Лёгкаатлеты Беларусі
Катэгорыя:Выпускнікі БДУФК
Катэгорыя:Майстры спорту Беларусі міжнароднага класа
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Рэчыцы
8-я радыётэхнічная брыгада

**8-я радыётэхні́чная брыга́да** — падраздзяленне ўзброеных сіл Беларусі. Месца дыслакацыі штаба — Баранавічы.

## Гісторыя 
У ліпені 1941 года ў горадзе Сталіна (цяпер — Данецк) пачаў фармавацца 71-ы асобны батальён паветранага назірання, абвяшчэння і сувязі (ПНАС). Па заканчэнні фарміравання (1 жніўня 1941 года) батальён увайшоў у падпарадкаванне зоне СПА Харкаўскай ваеннай акругі. Баявы шлях батальёна праходзіў праз Краснадон, Лісічанск, Старабельск, Варашылаўград, Уральск, Сталінград, Падмаскоўе.

3 ліпеня 1944 года часць перабазавалася ў Мінск, увайшоўшы ў склад 83-й дывізіі СПА, для прыкрыцця ваенна-прамысловых аб'ектаў гарадоў Мінска, Барысава, Маладзечна. За баявыя заслугі на франтах Вялікай Айчыннай вайны 597 ваеннаслужачых гэтай воінскай часці былі ўзнагароджаны ордэнамі і медалямі.

25 красавіка 1949 года батальён быў перафарміраваны ў 71-ы асобны ртб ПНАС. 7 мая 1952 года пачаў фармавацца 21-ы полк ПНАС — на базе 71-га асобнага радыётэхнічнага батальёна ПНАС, 3-й роты 78-га асобнага радыёбатальёна ПНАС, 10-га асобнага радыёбатальёна ПНАС, асобных радыётэхнічных узводаў 107-й і 175-й знішчальных авіяцыйных дывізій. Да канца верасня 1952 года полк завяршыў фармаванне і ўвайшоў у склад войскаў Беларускага пагранічнага раёна паветранай абароны.

1 жніўня 1954 года часць была перайменавана ў 21-ы радыётэхнічны полк СПА, які ўвайшоў у склад Мінскага корпуса СПА. Штаб палка перадыслакаваўся ў 1955 годзе ў Ваўкавыск, затым у Баранавічы. А ў кастрычніку — лістападзе 1962 года на базе 21-га РТП і 39-й артб была сфарміравана 8-я радыётэхнічная брыгада.

За выдатныя паказчыкі ў баявой падрыхтоўцы, засваенне новай баявой тэхнікі, высокую баявую гатоўнасць і ў гонар 100-годдзя з дня нараджэння Уладзіміра Ільіча Леніна брыгаду ўзнагародзілі Ленінскай юбілейнай ганаровай граматай ЦК КПСС, Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР і Савета Міністраў СССР.

У 1971, 1988, 1989 і 1990 гадах ёй ўручаўся пераходзячы Чырвоны сцяг ваеннага савета 2-й арміі СПА — як лепшай воінскай часці.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Брыгады Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1941 годзе
Катэгорыя:Баранавічы
Расцяробы (балота)

**Расцяробы** — нізіннае балота ў Петрыкаўскім і Акцябрскім раёнах, у вадазборы р. Пціч. Плошча 2 тысячы га, у межах прамысловага паклада 1,3 тысячы га. Глыбіня торфу да 4,7 м, сярэдняя 1,9 м, ступень распаду 41 %, попельнасць 17 %. Станам на 1984 год запасы торфу складалі 4,5 млн т. Вялася невялікая здабыча торфу на ўгнаенне. На балоце асушана дрэнажом 810 га і адкрытай сеткай 600 га, выкарыстоўваецца пераважна пад сенажаць. Неасушаныя плошчы пад трыснягом, чаротам, часткова асокамі.

У 2022 г. якая-небудзь інфармацыя аб балоце ці тарфяніку з такой назвай адсутнічае.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Нізінныя балоты Беларусі
Катэгорыя:Балоты Петрыкаўскага раёна
Катэгорыя:Балоты Акцябрскага раёна
Катэгорыя:Балоты паводле алфавіта
Паўночна-Дуброўскае падняцце

**Паўночна-Дуброўскае падняцце** — тэктанічная структура ў Лельчыцкім раёне, у заходняй частцы Ельскага грабена Прыпяцкага прагіну. Выяўлена сейсмаразведкай у падсалявых і міжсалявых дэвонскіх адкладах. Назва ад в. Дуброва ў Лельчыцкім раёне.

Мае форму трохвугольнага блока субшыротнага распасцірання памерам 13×4 км з паўднёвым падзеннем слаёў. На поўначы, поўдні і захадзе блок абмежаваны малаамплітуднымі (100—300 м) скідамі. Найбольш высокая паўночная частка блока прыўзнята адносна сумежнага блока на поўначы і апушчана адносна блока, які прымыкае з захаду. Сфарміравалася падняцце ў познафранскі і фаменскі час (позні дэвон) у выніку блокавых пасоўванняў.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Прыпяцкі прагін
Катэгорыя:Геалогія Лельчыцкага раёна
Палеск

Назву **Палеск** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Палеск — пасёлак у Ельскім раёне Гомельскай вобласці

### Расія 
* Палеск — горад у Калінінградскай вобласці
Неман (горад)

**Неман** (, , , ) — горад на левым беразе ракі Нёман у паўночна-ўсходняй частцы Калінінградскай вобласці Расійскай Федэрацыі, адміністрацыйны цэнтр Неманскага муніцыпальнага раёна і Неманскага гарадскога паселішча. Размешчаны за 12 км ад горада Савецк і за 120 км на паўночны ўсход ад Калінінграда на мяжы з Літвой.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Гарады Калінінградскай вобласці
Мамонава (горад)

**Мамонава** (заснаваны ў 1301 годзе, да 1947 — **Хайлігенба́йль**, ,  (Швянтапіле),  альбо *Świętomiejsce*) — прыгранічны з Польшчай горад раённага падпарадкавання ў Калінінградскай вобласці Расійскай Федэрацыі. З 2004 года з’яўляецца адміністрацыйным цэнтрам Мамонаўскай гарадской акругі.

Названы ў гонар Героя Савецкага Саюза М. В. Мамонава (1919—1944).

## Насельніцтва 
Катэгорыя:Гарады Калінінградскай вобласці
Зеленаградск

**Зеленаградск** (да 1946 года — **Кранц**, , , ) — горад-курорт у Калінінградскай вобласці Расійскай Федэрацыі, адміністрацыйны цэнтр Зеленаградскай гарадской акругі.

29 сакавіка 1999 года Зеленаградск прызнаны курортам федэральнага значэння, якія спецыялізуюцца на бальнеятэрапіі.

Горад размешчаны на ўзбярэжжы Балтыйскага мора, на Калінінградскім паўвостраве, за 24 км на паўночны захад ад Калінінграда.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Калінінградскай вобласці
Катэгорыя:Курорты Расіі
Красназнаменск

Назву **Красназнаменск** маюць:

## Населеныя пункты 
* Красназнаменск — горад у Калінінградскай вобласці Расіі
* Красназнаменск — горад у Маскоўскай вобласці Расіі

## Іншае 
* «Красназнаменск» — расійскі футбольны клуб з горада Красназнаменск (Маскоўская вобласць)