open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Вышэйшая школа інжынерыі гаспадаркі ў Слупску

**Вышэйшая школа інжынерыі гаспадаркі ў Слупску** () — польская прыватная вышэйшая навучальная ўстанова, якая знаходзіцца ў горадзе Слупск.

## Агульная характарыстыка 
Заснаваная ў 2003 годзе як Вышэйшая школа сельскага бізнесу, першапачаткова размешчаная ў вёсцы Варціна, а з 2006 года — у Слупску. З 2009 года яна працуе пад цяперашняй назвай. Унесена ў Рэестр вышэйшых прафесійных навучальных устаноў Польшчы пад нумарам 273. Дазвол на яе стварэнне, пасля станоўчага заключэння дзяржаўнай акрэдытацыйнай камісіі, быў дадзены міністрам адукацыі Польшчы.

Яна прапануе навучанне на завочнай форме, праграмы першай ступені вышэйшай адукацыі (бакалаўр) па прасторавым кіраванні і геадэзіі і картаграфіі, а таксама праграмы паслядыпломнай адукацыі.

Сярод заснавальнікаў універсітэта — група навукоўцаў, якія спецыялізуюцца на прасторавым кіраванні і шырокім разуменні развіцця сельскіх раёнаў, у тым ліку мадэлям шматфункцыянальнага кіравання рэсурсамі.

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўніверсітэта

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з польскай мовай навучання
Катэгорыя:2003 год у Польшчы
Рамі белае

**Ра́мі, рамі белае, кітайская крапіва** (*Boehmeria nivea*) — від кветкавых раслін роду  сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Шматгадовы паўкуст з добра развітай каранёвай сістэмай і 5—20 прамастойнымі негалінаванымі парасткамі цыліндрычнай формы вышынёй да 3 метраў. Парасткі штогод адміраюць. Лісце буйное (даўжынёй 7—15 і шырынёй 6—12 см), сэрцападобнай формы, апушанае знізу, зубчастае па краі. Кветкі дробныя, аднаполыя, зеленаватага або ружаватага колеру, у шматкветных мяцёлках у пазухах верхніх лісцяў. Плод — дробная, падоўжаная, апушаная сямянка.

## Распаўсюджанне і экалогія 
Расліна распаўсюджана ва ўмераных і трапічных абласцях Азіі (Кітай, Карэйскі паўвостраў, Японія, Тайвань, Індыя, Непал, Бутан, Індакітай, Інданезія).

## Гаспадарчае значэнне 
Доўгія (да 500 мм), трывалыя, амаль не гніючыя, шаўкавістыя валокны рамі белага выкарыстоўваюцца ў вытворчасці тканін, паперы, канатаў, рыбалоўных сетак і інш. У некаторых краінах (Калумбія, Куба) расліна вырошчваецца ў якасці кармавой культуры. У В’етнаме лісце рамі выкарыстоўваецца ў нацыянальнай кухні.

## Сінонімы 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* *Boehmeria nivea* (L.) Gaudich. // Tropicos 

Катэгорыя:Крапіўныя
Катэгорыя:Флора Азіі
Катэгорыя:Тэхнічныя культуры
Катэгорыя:Раслінная сыравіна
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1830 годзе
Дэлія (адзенне)

ў чырвонай дэліі і сінім жупане]]
**Дэлія**, **Дэльюра**, **Дзілія**, **Дэлея**, **Дылія** (ад ) — зімовы верхні варыянт адзення прамога крою.

## Апісанне 
Верхняя частка дэлій звычайна шылася шчыльна да стану, ад пояса расшыралася. На пашыў ішлі каштоўныя тканіны пунсовага, пурпурнага, блакітнага колераў, адзенне падшывалі футрам , куніцы, мядзведзя і іншых. Каўнер рабілі з футра рысі. Зашпільвалі на залатыя ці сярэбраныя гузікі.

Дэлія — абавязковае адзенне вершніка, яна апраналася паверх вайсковага рыштунку.

У XVIII стагоддзі дэлія падбівалася футрам, па крою нагадвала кірэю, была крыху прыталенай, з багатым аздабленнем. Лёгкія дэлійкі, не падбітыя футрам, служылі летняй адзежай, пераважна для аховы ад дажджу. З канца XVIII стагоддзя дэліі сталі адзеннем дваровых людзей.

На аснове дэліі, разам з іншымі відамі верхняга адзення, сфарміраваліся часткі кунтушовага строю.

## Літаратура 
* Лазука, Барыс Андрэевіч. Слуцкія паясы і еўрапейскі тэкстыль XVIII стагоддзя. Малы лексікон / Б. А. Лазука; [фота: Б. А. Лазука, М. П. Мельнікаў]. ― Мінск : Беларусь, 2015. — 170, [2] с. : каляр. іл., партр. ; 30 см. Фактычная дата выхаду ў свет ― 2014. ― Бібліяграфія: с. 170―171.
* Gloger Z. Delja // Encyklopedia staropolska. Ilustrowana, t. 1.&nbsp;— Warszawa, 1978. S. 312 

Катэгорыя:Украінскі касцюм
Катэгорыя:Беларускі касцюм
Катэгорыя:Верхняе адзенне
Вышэйшая школа турызму і замежных моў у Варшаве

**Вышэйшая школа турызму і замежных моў у Варшаве** — польская прыватная вышэйшая навучальная ўстанова з сядзібай у Варшаве.

## Агульная характарыстыка 
Заснавальнікам установы з’яўляецца Ядвіга Барбара Мароз. Школа месціцца ва ўласным будынку на Алеі Прымаса Тысячагоддзя, 38а ў Варшаве непадалёк ад вакзала «Варшава-Заходняя», дзе праводзяцца ўсе заняткі.

## Напрамкі навучання 
* Турызм і рэкрэацыя
* Англійская філалогія
* Іспанская філалогія

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з польскай мовай навучання
Катэгорыя:Вышэйшыя навучальныя ўстановы Варшавы
Дэлія

**Дэлія** — шматзначны тэрмін

* Дэлія (адзенне)
* Дэлія (Італія)
Харкаўская дзяржаўная акадэмія фізічнай культуры

**Харкаўская дзяржаўная акадэмія фізічнай культуры** () — украінская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова, размешчаная ў Харкаве.

## Гісторыя 
Гісторыя акадэміі пачынаецца з заснавання Дзяржаўнага інстытута фізічнай культуры Украіны ў 1930 годзе. У 1944 годзе ён быў пераведзены ў Кіеў, сёння гэта Нацыянальны ўніверсітэт фізічнага выхавання і спорту Украіны. Навучальная ўстанова была адроджана ў Харкаве ў 1979 годзе як яго падраздзяленне - факультэт. У 1989 годзе факультэт атрымаў статус самастойнага Харкаўскага дзяржаўнага інстытута фізічнай культуры, а з верасня 2001 года стаў Харкаўскай дзяржаўнай акадэміяй фізічнай культуры.

## Структура 
* Факультэт цыклічных відаў спорту
* Факультэт спартыўных гульняў і адзінаборстваў
* Факультэт кіравання сферай прафесійнага спорту і фізічнага выхавання
* Факультэт магістратуры, завочнага навучання і павышэння кваліфікацыі

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка ўстановы 

 


Катэгорыя:Вышэйшыя навучальныя ўстановы фізічнай культуры і спорту
Хведар Кажаневіч

**Хведар Кажаневіч** ( — ) — беларускі грамадскі і ваенны дзеяч.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 14 лютага 1926 г. у вёсцы Любель-Поль, гміна Пінкавічы, Пінскі павет, Палескае ваяводства ў Польскай Рэспубліцы.

Падчас Другой сусветнай вайны у 1940 г. разам з бацькамі быў дэпартаваны на катаргу ў раён Архангельску. У 1942 г. каб уратаваць сваё жыццё і сям’ю запісаўся да Арміі Андэрса. Прайшоў Іран, Палестыну, Італію. Удзельнік бітвы за Монтэ-Касіна, за што меў узнагароду.

У 1946 г. прыбыў у Вялікабрытанію. Ад 19 студзеня 1947 быў сябрам Згуртавання беларусаў у Вялікабрытаніі. Першыя гады жыў у Брадфардзе (Ёркшыр), потым перабраўся ў Манчэстэр, дзе працаваў інспектарам транспарту. Быў актывістам і доўгагадовым старшынём аддзелу ЗБВБ у Манчэстэры. Ад 1949 г. быў сябрам Згуртавання беларускіх камбатантаў. Адзін з арганізатараў беларускай суботняй школкі ў Манчэстэры, старшыня бацькоўскага камітэта. Адзін з ініцыятараў стварэння Беларускага клуба ў Манчэстэры, выконваў абавязкі яго скарбніка. Быў сябрам Рады БАПЦ у Вялікабрытаніі. На ягоных плячах трымалася беларускае жыццё ў графстве Ланкашыр.

Напісаў прадмову да кнігі «Беларусы ў бітве за Монтэ-Касіна».

Памёр 27 лютага 2007 г. у Манчэстэры.

## Літаратура 
* Беларусы ў бітве за Монтэ-Касіна: артыкулы, дакумэнты / [уклад. Ю. Грыбоўскі; прадм. Х. Кажаневіча]. — Мн.: Кнігазбор, 2006. — 121, [1] с., [4] л. іл. — С. 53 — 102. — (Бібліятэка Бацькаўшчыны; Кн. 2). — ISBN 985-6824-28-1.

## Спасылкі 
* Наша Ніва. Памёр Хведар Кажаневіч — адзін з апошніх жаўнераў, якія штурмавалі Монтэ-Касіна

Катэгорыя:Удзельнікі бітвы за Монтэ-Касіна
Катэгорыя:Беларусы ў Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Беларусы ў Польшчы
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Пінскім раёне
Катэгорыя:Памерлі ў Манчэстэры
Катэгорыя:Члены Згуртавання беларускіх камбатантаў
Каталіцкая акадэмія ў Варшаве

**Каталіцкая акадэмія ў Варшаве** — польская рэлігійная вышэйшая навучальная ўстанова з сядзібай у Варшаве.

## Агульная характарыстыка 
Гэта езуіцкая навучальная ўстанова. У яе статуце гаворыцца, што навучальная ўстанова мае гістарычныя сувязі з Полацкай езуіцкай акадэміяй, заснаванай ордэнам Таварыства Ісуса і ўладамі Расійскай імперыі ў 1812 годзе ў Полацку.

Сучасная ўстанова заснавана 3 мая 1988 года Канферэнцыяй каталіцкіх біскупаў Польшчы як Папскі тэалагічны факультэт у Варшаве. У 2020 годзе атрымала цяперашнюю назву і статус.

Установа ажыццяўляе навучанне на бакалаўрскіх праграмах па спецыяльнасці «Паліталогія» і магістарскіх праграмах па спецыяльнасці «Багаслоўе», а таксама паслядыпломныя праграмы навучання па тэалогіі і бяспецы. У рамках праграм па паліталогіі акадэмія прапануе спецыяльнасці: «Міжнародныя справы» і «Усходнія даследаванні», «Тэрытарыяльны маркетынг» і «Дзяржаўная бяспека». У рамках праграмы па багаслоўі прапануюцца спецыяльнасці: «Агульнае багаслоўе», «Катэхетычнае багаслоўе» і «Аўрамічныя рэлігіі».

## Структура 
* Секцыя Святога Яна Хрысціцеля «Collegium Joanneum»
* Секцыя Святога Андрэя Баболі «Collegium Bobolanum»

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з польскай мовай навучання
Катэгорыя:Вышэйшыя навучальныя ўстановы Варшавы
Катэгорыя:Каталіцкія навучальныя ўстановы
Катэгорыя:Езуіцкая адукацыя
Аляксандра Іванаўна Вішнявецкая

**Аляксандра Іванаўна Вішнявецкая** (паміж 1535 і 1538&nbsp; — 1575/1576), у першым шлюбе **Шымкавіч**, у другім шлюбе **Радзівіл** — арыстакратка з магнацкага княжацкага роду Вішнявецкіх.

## Біяграфія 
Дачка князя Івана Вішнявецкага і яго другой жонкі Магдалены Бранковіч. Пасля смерці бацькі ў 1543 годзе выхоўвалася пры двары айчыма . У 1555 годзе выйшла замуж за гаспадарскага маршалка і пісара Яна Шымкавіча, які памёр у 1569 годзе.

Пасля смерці першага мужа, узяла другі шлюб з Мікалаем Радзівілам, сынам вялікага канцлера літоўскага Мікалая Радзівіла Рудога. Памерла беспатомнай у 1575 годзе або ў пачатку 1576 года.

## У мастацтве 
Захаваўся не прыжыццёвы партрэт работы невядомага мастака.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* Радзівіл Мікалай // Вялікае Княства Літоўскае. Энцыклапедыя у 3 т. — Мн.: БелЭн, 2005. — Т. 2: Кадэцкі корпус — Яцкевіч. — С. 494. — 788 с. — ISBN 985-11-0378-0.
* *Mikalojus Radvila*. Lietuviškoji tarybinė enciklopedija, IX t. Vilnius: Mokslo ir enciklopedijų leidybos institutas, 1982. T.IX: Pintuvės-Samneris, 306 psl.

Аляксандра
Аляксандра
Катэгорыя:Жанчыны Вялікага Княства Літоўскага
Курэнне

**Курэнне** (**паленне**) — удыханне дыму рэчываў, пераважна расліннага паходжання, якія тлеюць у патоку ўдыхальнага паветра, з мэтай насычэння арганізма актыўнымі рэчывамі, якія змяшчаюцца ў іх, шляхам іх узгонкі і наступнага ўсмоктвання ў лёгкіх і дыхальных шляхах. Як правіла, выкарыстоўваецца для ўжывання курыльных сумесяў, якія валодаюць наркатычнымі ўласцівасцямі (тытунь, гашыш, марыхуана, опіум, крэк і да т.п.) дзякуючы хуткаму паступленню насычанай псіхаактыўнымі рэчывамі крыві ў галаўны мозг.

## Гл. таксама 
* Тытунекурэнне

## Спасылкі 
Катэгорыя:Звычкі
Альжбета з Радзівілаў

**Альжбета (Лізавета) Тэнчынская** (—)&nbsp;— прадстаўніца магнацкага і княжацкага роду Радзівілаў.

## Біяграфія 
З нясвіжскай лініі роду Радзівілаў герба «Трубы», дачка Мікалая Крыштафа «Сіроткі», ваяводы віленскага, і Альжбеты Яўхіміі з Вішнявецкіх. Мела братоў Жыгімонта Караля, Альбрэхта Уладзіслава, Яна Ежы і Аляксандра Людвіка.

Першы муж з 1603 года — ваявода люблінскі  (1572—1617). Мелі дачку Соф’ю.

Другім мужам гравюра з партрэтнай галерэі Радзівілаў называе ваяводу віцебскага Крыштафа Кішку, але гэты факт, хоць і шырока растыражаваны ў літаратуры, не знаходзіць пацверджання ні ў біяграфіі Крыштафа Кішкі, ні ў логіцы падзей. Габрыэль Тэнчынскі памёр у 1617 годзе, праз год памерла і сама Альжбета. Малаверагодна, што яна магла ажаніцца хоць з кім у такім хуткім часе. Да таго ж Рэгіна Галоўчынская, першая жонка Крыштафа Кішкі, памерла толькі ў 1640 годзе. Гэта гістарыяграфічная недарэчнасць прывяла да таго, што вядомы партрэт Альжбеты скрозь называецца партрэтам Альжбеты Кішкі.

## У мастацтве 
Захаваўся партрэт з серыі «партрэтаў у лаўровым вянку» невядомага мастака.

Альжбета
Альжбета
Катэгорыя:Жанчыны Вялікага Княства Літоўскага
Варшаўская медыцынская вучэльня імя Тадэвуша Казлюка

**Варшаўская медыцынская вучэльня імя Тадэвуша Казлюка** — польская прыватная вышэйшая навучальная ўстанова з сядзібай у Варшаве.

## Агульная характарыстыка 
Вучэльня заснавана ў 1991 годзе як Вышэйшая школа бізнесу і адміністрацыі ў Варшаве. Са студзеня 2007 года па снежань 2013 года працавала пад назвай Вышэйшай школы бізнесу, адміністравання і камп’ютарных тэхналогій. Яе заснавальнікам і рэктарам быў Тадэвуш Казлюк. У 2020 годзе ўжо Вышэйшая школа сацыяльных, камп’ютарных і медыцынскіх навук у Варшаве атрымала сучасную назву.

## Напрамкі навучання 
* Фізіятэрапія
* Дыеталогія
* Касметалогія
* Інфарматыка
* Адміністрацыя
* Медсястрынская справа

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з польскай мовай навучання
Катэгорыя:Вышэйшыя навучальныя ўстановы Варшавы
Катэгорыя:Медыцынскія вышэйшыя навучальныя ўстановы
Арастовіч

**Арастовіч** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя асобы 
* Іван Васілевіч Арастовіч (1909—1978) — адзін з кіраўнікоў партызанскага руху ў Беларусі ў гады Вялікай Айчыннай вайны.
* Аляксандр Іванавіч Арастовіч (1952—2021) — беларускі грамадскі дзеяч, вязень сумлення і палітзняволены.
* Аляксей Мікалаевіч Арастовіч (нар. 1975) — украінскі палітычны і ваенны аглядальнік, блогер і акцёр.
Партрэт Альжбеты Кішкі

**Партрэт Альжбеты з Радзівілаў** — карціна са збораў Нясвіжскага замка, напісаная ў 1733—1737 гадах невядомым мастаком. Захоўваецца ў калекцыі Нацыянальнага мастацкага музея Рэспублікі Беларусь ( ЗЖ 112. НММ РБ). Памер карціны — . З 1948 года ў Музеі гісторыі Вялікай Айчыннай вайны, у 1948—1968 гадах у Дзяржаўным музеі БССР.

## Назва 
Другім мужам Альжбеты з Радзівілаў гравюра з партрэтнай галерэі Радзівілаў называе ваяводу віцебскага Крыштафа Кішку, але гэты факт, хоць і шырока растыражаваны ў літаратуры, не знаходзіць пацверджання ні ў біяграфіі К. Кішкі, ні ў логіцы падзей. Габрыэль Тэнчынскі памёр у 1617 годзе, а праз год памерла і сама Альжбета. Малаверагодна, што яна магла ажаніцца хоць з кім у такім хуткім часе. Да таго ж Рэгіна Галоўчынская, першая жонка Крыштафа Кішкі, памерла толькі ў 1640 годзе. Аднак гэтая гістарыяграфічная недарэчнасць адлюстравалася ў назве партрэта і замацавалася ў такім выглядзе ў мастацтвазнаўчай літаратуры.

## Выстаўкі 
* Другое нараджэнне партрэтаў з Нясвіжа і Гродна. Мінск. 1982
* Партрэты з Нясвіжа і Гродна. Каўнас. Яраслаўль. 1983
* Рэстаўрацыя музейных каштоўнасцей у БССР. Мінск. 1985
* Старажытнае мастацтва Беларусі XVII—XVIII стст. Сарагоса. 1988
* Партрэты знакамітых постацяў даўняй Рэчы Паспалітай у мінскіх зборах. Кракаў. 1991
* Мастацтва барока ў Беларусі. Мінск. 1991

## Літаратура 
* Жывапіс Беларусі XII—XVIII стст. / Уступ. арт. Н. Ф. Высоцкай, склад. Н. Ф. Высоцкая, Т. А. Карповіч. Мн.: Беларусь, 1980.
* *Карпович Т. А.* Портреты из Несвижа и Гродно в собрании Государрственного Художественного Музея БССР // Музей. М., 1980. № 22
* *Карповіч Т. А.* Другое нараджэнне партрэтаў з Нясвіжа і Гродна. Каталог. Мн., 1981. С. 1-112. № 25
* Portrety osobistości dawnej Rzeczypospolitej w zbiorach mińskich = Портрэты знакамітых постацяў даўняй Рэчы Паспалітaй у мінскіх зборах : katalog wystawy / Państwowe Zbiory Sztuki na Wawelu [etc.]; [katalog wystawy opracowali] , Taisija A. Karpowicz; wstęp: Jerzy T. Petrus; redaktor katalogu: Joanna Winiewicz
* *Хадыка А. Ю., Хадыка Ю. В.* — Непаўторныя рысы. З гісторыі беларускага партрэта. Навукова-папулярнае выданне. Мн. 1992. С. 1-145.

Катэгорыя:Карціны са збораў Нацыянальнага мастацкага музея Рэспублікі Беларусь
Кішка Альжбета
Катэгорыя:Радзівілы
Катэгорыя:Нясвіжскі палацава-паркавы комплекс
Партрэт Аляксандры Радзівіл

**«Партрэт Аляксандры Радзівіл»** — не прыжыццёвы партрэт Аляксандры Іванаўны, княжны з роду Вішнявецкіх, у другім шлюбе Радзівіл — палатно работы невядомага мастака. Захоўваецца ў калекцыі Нацыянальнага мастацкага музея Рэспублікі Беларусь.

## Апісанне 
На партрэце Аляксандра выяўлена ў чорнай сукенцы са станікам-жакетам з двайнымі валікамі на плячах. Сукенкі такога тыпу — у верхняй частцы пашытыя па фасоне мужчынскага адзення, а ад пояса па жаночай модзе, — сатырыкі называлі «a la mode» (па модзе), ад гэтага неўзабаве ўтварылася новая назва для такога ўбрання — аламода.

Станік і наплечныя валікі ўпрыгожаны залацістым галуном, а край белага брыжовага каўняра аздоблены карункамі. Шырокія буфястыя каля плячэй рукавы завужаны ад локця да запясця і заканчваюцца белымі манжэтамі. Прычоска ўпрыгожана залатой дыядэмай з вялікай жамчужынай.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* *Бялявіна, В. М.* Беларускі касцюм / В. М. Бялявіна, Л. В. Ракава. — Мінск : Беларусь, 2017. — 463 с. : іл. С. 262. ISBN 978-985-01-1241-5

Катэгорыя:Карціны са збораў Нацыянальнага мастацкага музея Рэспублікі Беларусь
Радзівіл Аляксандра
Аляксандра Марыяна Весялоўская

**Аляксандра Марыяна Весялоўская** (; ? — 14 верасня 1645) — жонка Крыштафа Весялоўскага, дзяржаўнага дзеяча Вялікага княства Літоўскага, маршалка вялікага літоўскага (у 1635—1637).

## Біяграфія 
Прадстаўніца польскага дваранскага роду Сабескіх герба Яніна, узыходзячага да XVI стагоддзя, дачка польскага магната, ваяводы люблінскага Марака Сабескага (1549/1550—1605) ад першага шлюбу з Ядзвігай Снапкоўскай.

Выйшла замуж за тады крайчага вялікага літоўскага Крыштафа Весялоўскага.

Шлюб быў бяздзетны. Муж і жонка выхавалі пляменніцу Аляксандры прыёмную дачку Грызельду Вадынскую, будучую жонку Яна Станіслава Сапегі, маршалка вялікага літоўскага (з 1621).

У 1634 годзе Аляксандра Марыяна разам з мужам на свае сродкі заснавалі касцёл Звеставання Найсвяцейшай Панны Марыі і кляштар брыгітак у Гродне.

Пасля смерці мужа ў 1637, Аляксандра Марыяна ўступіла ў заснаваны ёю манастыр, у якім служыла ў якасці ігуменні.

У гродзенскім касцёле Дабравешчання Найсвяцейшай Панны Марыі знаходзіўся яе партрэт у адзенні манашкі, які цяпер разам з партрэтам мужа Крыштафа Весялоўскага і прыёмнай дачкі Грызельды Вадынскай (Сапегі) захоўваецца ў калекцыі Нацыянальнага мастацкага музея Рэспублікі Беларусь у Мінску.

## Літаратура 
* Borkowska M. OSB, Leksykon zakonnic polskich epoki przedrozbiorowej. Tom III. Polska Centralna i Południowa, Wydawnictwo DiG, Warszawa 2008, ISBN 83-7181-398-8.
* Kamieniecka E., Z zagadnień sztuki Grodna połowy XVII wieku, (w:) Lorentz S., Michałowski K., Rocznik Muzeum Narodowego w Warszawie, t. XVI, Warszawa 1972.
* Podhorodecki L., Sobiescy herbu Janina, Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, Warszawa 1981, ISBN 83-205-3234-5.

Аляксандра Марыяна
Аляксандра Марыяна
Катэгорыя:Постаці Гродна
Катэгорыя:Манашкі
Катэгорыя:Жанчыны Вялікага Княства Літоўскага
Лічбы (раман)

**«Лічбы»** () — пяты раман рускага пісьменніка Віктара Пялевіна, апублікаваны ў 2003 годзе.

## Змест 
Раман распавядае пра жыццё савецкага хлопчыка Сцёпы, які звяртаецца да дапамогай да магіі лічбаў. Спачатку ён абраў у якасці лічбы-апекуна сямёрку, але затым змяніў свой выбар на карысць лічбы 34. Па-першае, сямёрцы «пакланяліся» шматлікія вядомыя асобы, і Сцёпа ацэньваў свае шанцы «быць пачутым» лічбай 7 як мінімальныя. Па-другое, сума 3 і 4 дае тую ж сямёрку. Пасля, заўсёды кіруючыся сваёй лічбай і яе асаблівасцямі, Сцёпа стаў прадпрымальнікам, а ў постсавецкі перыяд і вельмі паспяховым банкірам. Лёс зводзіць яго і з праявамі варожай лічбы 43, якая з’яўляецца антыподам лічбы 34. І, што яшчэ горш, Сцёпа выявіў, што іншы расійскі банкір, які знаходзіцца ў той жа вагавой катэгорыі і верціцца ў падобных колах, выбраў лічбу 43 у якасці свайго асабістага заступніка. Сустрэчу з гэтым чалавекам прадказала яму задоўга да таго варажбітка. Калі Сцёпе спаўняецца 43 гады, гэта акалічнасць прыносіць яму шмат непрыемнасцяў, ставіць яго ў вельмі нязручныя сітуацыі, і падрывае баланс яго ўнутранага свету.

Твор, як і многія іншыя раманы Пялевіна, поўны паралеляў са з’явамі сучаснай культуры. Напрыклад, Мюс Джуліянаўна (жанчына Сцёпы) атаясамляе і сябе, і яго з пакемонамі, а супрацоўнік ФСБ атаясамляе сябе з джэдаем.

## Выданні 
Раман быў выдадзены ў 2003 годзе ў складзе зборніка «ДПП (NN)», пасля чаго неаднаразова перавыдаваўся. У 2014 годзе выйшаў пераклад на французскую мову.

; На рускай мове
* Пелевин, В. О. Числа. — М.: Эксмо, 2006. — 288 с. — ISBN 978-5-699-86972-5.
* Пелевин, В. О. Числа. — М.: Эксмо, 2012. — 320 с. — 4 100 экз. — ISBN 978-5-699-59527-3.
* Пелевин, В. О. Числа. — М.: Эксмо-Пресс, 2012. — 352 с. — 10 000 экз. — ISBN 978-5-699-59379-8.
* Пелевин, В. О. Числа. — М.: Эксмо-Пресс, 2016. — 288 с. — 4 100 экз. — ISBN 978-5-699-48385-3.

; На іншых мовах
* На французскай: Viktor Pelevine. Les Nombres. — Paris, Alma Éditeur, 2014. — 381 page — ISBN 978-2362791291.

Катэгорыя:Творы Віктара Пялевіна
Катэгорыя:Творы 2003 года
Ігар Кірылавіч Растоўцаў

**Ігар Кірылавіч Расто́ўцаў** (;  — ) — вучоны і канструктар ў галіне вылічальнай тэхнікі, кандыдат тэхнічных навук (1976).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Варонежы. У 1956 годзе скончыў Пензенскі індустрыяльны інстытут. Колькі часу працаваў у Ерэване. З 1960 года вядучы інжынер на Мінскім заводзе вылічальных машын, з 1964 года — галоўны інжынер завода. У 1974—1981 гадах І. К. Растоўцаў на пасадзе дырэктара завода і адначасова генеральны дырэктар Вытворчага аб’яднання вылічальнай тэхнікі. З 1986 года працаваў на доследна-вытворчым прадпрыемстве «Аптрон» у Мінску.

## Навуковая дзейнасць 
Асноўныя навуковыя працы І. К. Растоўцава ў галіне аўтаматызацыі праектавання і вытворчасці сродкаў вылічальнай тэхнікі. Прымаў непасрэдны ўдзел у стварэнні і арганізацыі вытворчасці сямейства ЭВМ «Мінск», сродкаў вылічальнай тэхнікі спецыяльнага прызначэння. Займаў пасаду галоўнага канструктара ЭВМ ЕС-1022.

## Узнагароды 
* Дзяржаўная прэмія СССР (1979)

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Ростовцев Игорь Кириллович // Сайт Пезенскага дзяржаўнага ўніверсітэта
* Беларусь у асобах і падзеях: Растоўцаў Ігар Кірылавіч // Нацыянальная бібліятэка Беларусі
* *Ю. В. Карпилович, В. В. Пржиялковский* Минское производственное объединение вычислительной техники (МПО ВТ) // Виртуальный компьютерный музей
* *Ю. В. Карпилович* МПО ВТ — кузница кадров // Виртуальный компьютерный музей
* Банк патентов РФ на изобретения и промышленные образцы ФИПС Роспатента

Катэгорыя:Выпускнікі Пензенскага дзяржаўнага ўніверсітэта
Катэгорыя:Інжынеры СССР
Катэгорыя:Канструктары СССР
Катэгорыя:Вынаходнікі СССР
Казановіч

**Казановіч** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя асобы 
* Барыс Ільіч Казановіч — генерал-лейтэнант, удзельнік Белага руху падчас грамадзянскай вайны.
* Павел Казановіч — украінскі іканапісец.
* Пётр Казановіч — адзін з кіраўнікоў Магілёўскага паўстання 1661 года, каралеўскі сакратар, войт месца Магілёўскага.
* Фёдар Казановіч — удзельнік Магілёўскага паўстання 1733 года, каралеўскі сакратар, войт месца Магілёўскага.
* Яўлалія Паўлаўна Казановіч (1885—1942) — расійская бібліёграф, фалькларыстка.
Шведскі тэатр (Хельсінкі)

**Шведскі тэатр** (швед. Svenska Teatern) — шведскамоўны тэатр у сталіцы Фінляндыі горадзе Хельсінкі. Размешчаны на плошчы Эраттая, у заходнім канцы парку Эспланада, першы нацыянальны тэатр Фінляндыі.

У Шведскім тэатры дзве сцэны: Stora scenen на 500 гледачоў і Miniscenen на 127. У тэатры працуе каля 80 чалавек.

Фасад тэатра які выходзіць на праспект Манергейма падсвятляецца рознымі колерамі ў залежнасці ад прадстаўлення, якое даюць у гэты вечар у тэатры.

## Гісторыя 
Першы тэатр у Хельсінкі адкрыўся ў 1827 годзе і знаходзіўся ў драўляным будынку. З-за росту цікавасці гараджан да тэатра стары будынак не мог змясціць жадаючых, у 1860 годзе адкрыты новы, мураваны будынак па праекце Георга Тэадора Шэвіца на месцы існуючага цяпер Шведскага тэатра. Першай п’есай паказанай у тэатры была «Прынцэса Кіпра» Сакарыяса Тапеліуса і Фрэдрыка Пацыуса.

У 1863 годзе каменны будынак быў разбураны пажарам, новы быў узведзены ў 1866 годзе архітэктарам Мікалаем Бенуа. Першапачаткова тэатр насіў імя Nya Theatre («Новы тэатр»), аднак пасля заснавання фінскага нацыянальнага тэатра быў перайменаваны ў Шведскі тэатр у 1887 годзе.

Ян Сібеліус упершыню прадставіў сваю сімфонію «Фінляндыя» ў гэтым тэатры ў 1899 годзе.

Будынак тэатра рамнтаваўся ў 1935 годзе архітэктарамі Эра Саарыненам і Яарлам Эклундам.
Цэлесцін

**Цэлесці́н** (, ад  — нябесны).

## Папы Рымскія 
* Цэлесцін I — 43-і Папа Рымскі (422—432), святы.
* Цэлесцін II — 165-ы Папа Рымскі (1143—1144).
* Цэлесцін III — 175-ы Папа Рымскі (1191—1198).
* Цэлесцін IV — 179-ы Папа Рымскі (1241).
* Цэлесцін V — 192-і Папа Рымскі (1294), святы.

## Уласнае імя 
* Цэлясцін Лявонавіч Бурстын — беларускі матэматык, доктар філасофіі, прафесар.

## Іншае 
* Цэлесцін — мінерал.
Факультэт прамысловага і грамадзянскага будаўніцтва БелДУТ

**Факультэт прамысловага і грамадзянскага будаўніцтва** — адзін з факультэтаў Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта транспарту.

## Гісторыя 
Факультэт забяспечвае гарманічнае развіццё жылых, грамадскіх і прамысловых тэрыторый гарадоў, а таксама розных відаў транспарту. Для выканання практычных задач гэтага комплексу неабходныя інжынерныя кадры, падрыхтоўка якіх з 1954 года стала ажыццяўляцца ў Беларускім інстытуце інжынераў чыгуначнага транспарту па спецыяльнасці «Прамысловае і грамадзянскае будаўніцтва», якая ўваходзіла першапачаткова ў склад будаўнічага факультэта. На яе базе ў 1957 годзе быў створаны факультэт «Прамысловае і грамадзянскае будаўніцтва» (ПГС), у які ўвайшлі кафедры: «Будынкі і будаўнічыя матэрыялы», «Будаўнічыя работы, машыны, тэхналогія будаўнічай вытворчасці», «Супраціўленне матэрыялаў і будаўнічая механіка», «Начартальная геаметрыя і графіка», «Замежныя мовы».

## Спецыяльнасці 
На факультэце ажыццяўляецца падрыхтоўка дыпламаваных інжынераў і архітэктараў па чатырох спецыяльнасцях:
* Прамысловае і грамадзянскае будаўніцтва
* Вытворчасць будаўнічых вырабаў і канструкцый
* Экспертыза і кіраванне нерухомасцю
* Архітэктура жылых і грамадскіх будынкаў

## Кафедры 
У склад факультэта ўваходзяць кафедры:
* Архітэктура і будаўніцтва
* Будаўнічая механіка
* Будаўнічыя тэхналогіі і канструкцыі

## Дэканы 
* Ніканор Ульянавіч Койда (1957—1958)
* Н. Е. Качарга (1958—1959)
* Герман Анатольевіч Ташкінаў (1959—1962)
* Мікалай Фёдаравіч Даўгачоў (1962—1964)
* Іван Фаміч Вацякоў (1964—1975)
* Ю. Д. Залатухін (1975—1986)
* Іван Мікалаевіч Чапурны (1986—1992)
* Анатоль Германавіч Ташкінаў (1992—1994)
* Ігар Аляксандравіч Кудраўцаў (1994—1997)
* Анатоль Германавіч Ташкінаў (з 1997)

Катэгорыя:З’явіліся ў 1957 годзе
Катэгорыя:1957 год у Гомелі
Індыяна Джонс і храм лёсу

**«Індыяна Джонс і храм лёсу»** () — амерыканскі прыгодніцкі фільм, з элементамі трылера, зняты ў 1984 годзе рэжысёрам Стывенам Спілбергам. Другі фільм серыі фільмаў пра прыгоды археолага і шукальніка прыгод Індыяны Джонса, у выкананні Харысана Форда. Прыквел першага фільма серыі «Індыяна Джонс: У пошуках страчанага каўчэга». Восьмы поўнаметражны фільм, выпушчаны кампаніяй «Lucasfilm». На сцэнар фільма аказаў уплыў класічны фільм «Ганга Дын» 1939 года.
## У ролях
## Здымачная група
*рэжысёр ― Стывен Спілберг
*сцэнарыст ― Джордж Лукас
*кампазітар ― Джон Уільямс

## Спасылкі
Катэгорыя:Фільмы ЗША 1984 года
Катэгорыя:Прыгодніцкія фільмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы-прыквелы
Катэгорыя:Фільмы пра Індыю
Катэгорыя:Фільмы Lucasfilm
Баі за Кантхіен

**Баі за Кантхіен** — эпізод В’етнамскай вайны, калі адбываліся сутыкненні вакол амерыканскай ваеннай базы «Кантхіен».

«Вышыня 158», якая мела в’етнамскую назву «Кантхіен» («Узгорак анёлаў»), была размешчана за 3 км на поўдзень ад дэмілітарызаванай зоны паміж Паўночным і Паўднёвым В’етнамам (). Увесну 1967 года на ёй была пабудавана база марской пяхоты ЗША. Пабудова базы вялася ў рамках праекта «Лінія Макнамары», які прадугледжваў стварэнне ўмацаванай лініі абароны на поўдзень ад дэмілітарызаванай зоны. На базе размяшчалася артылерыя, якая падтрымлівала дзеянні марской пяхоты ў дадзеным раёне.

У ліпені 1967 года паўночней Кантхіена адбылося буйнае сутыкненне ў ходзе правядзення марскімі пяхотнікамі аперацыі «Бафала». У верасні таго ж года база была фактычна абложана значнымі сіламі праціўніка. Яна штодня падвяргалася артылерыйскім абстрэлам з тэрыторыі Паўночнага В’етнама, у выніку чаго ў некаторых амерыканскіх салдат на базе развіўся сіндром «снараднага шоку». Да пачатку кастрычніка аблога была знята. У далейшым падзеі аблогі Кантхіена паўтарыліся падчас аблогі базы Кхешань.

У 1969 годзе база Кантхіен была перададзена паўднёвав’етнамскай арміі.

## Спасылкі 
* Ветеран Вьетнама о своей службе в Контхиен 

Катэгорыя:Бітвы і аперацыі В’етнамскай вайны
Катэгорыя:Бітвы паводле алфавіта
Катэгорыя:1967 год у В’етнаме
Катэгорыя:Канфлікты 1967 года
Цягліцы галавы чалавека

г. выдання).]]
Ніжэй прадстаўлены спіс **цягліц галавы** (, *mm. capitis*), якія з'яўляюцца часткай цягліцавай сістэмы чалавека. Цягліцы аб'яднаны ў спіс, паводле міжнароднага стандарту *Terminologia Anatomica (TA)*, які быў распрацаваны Федэратыўным камітэтам па анатамічнай тэрміналогіі (FCAT) і Міжнароднай федэрацыяй асацыяцыі анатамаў (IFAA). У сваю чаргу, цягліцы галавы падзяляюцца на **мімічныя** (*цягліцы твару*) і **жавальныя цягліцы**.

## Мімічныя цягліцы 
**Мімічныя цягліцы**, ці **цягліцы твару** () развіваюцца з другой жабравай дугі. Ад іншых шкілетных цягліц яны адрозніваюцца шэрагам асаблівасцей сваёй будовы. Мімічныя цягліцы не маюць падвойнага прымацавання да касцей — яны пачынаюцца ад касцей тваравага чэрапа і прымацоўваюцца двума ці адным канцом да скуры ці слізістых абалонак, дзякуючы чаму пры іх скарачэнні змяняецца міміка твару (рэльеф скуры). Мімічныя цягліцы з'яўляюцца параўнальна тонкімі, пазбаўлены фасцый і размяшчаюцца ў пласце тлушчавай клятчаткі непасрэдна пад скурай. Яшчэ адной асаблівасцю мімічных цягліц з'яўляецца тое, што прымацоўваючыся да скуравага покрыва, яны сваімі асобнымі пучкамі злучаюцца адна з адной. Адзінкавае скарачэнне мімічных цягліц назіраецца рэдка, звычайна адбываецца скарачэнне цэлай групы цягліц, але пры гэтым толькі адна з цягліц з'яўляецца вызначальнай. Ад камбінацый гэтых скарачэнняў залежыць разнастайнасць мімікі. Змяняючы форму адтулін і перасоўваючы скуру з утварэннем складак, мімічныя цягліцы надаюць твару пэўны выраз, які адпавядае таму ці іншаму перажыванню. Акрамя асноўнай функцыі — выражаць эмоцыі — мімічныя цягліцы таксама бяруць удзел у маўленні, жаванні. Для зручнасці апісання мімічныя цягліцы ў адпаведнасці з трыма аддзеламі твару часта дзеляць на тры групы: верхнюю (цягліцы, якія займаюць верхнюю частку твару і размяшчаюцца ў вобласці вачніцы і лба), сярэднюю (размешчаны паміж вачніцамі і ротам) і ніжнюю (цягліцы, якія групуюцца вакол рота і падбародка). У адпаведнасці з размяшчэннем вылучаюць наступныя групы цягліц:

# Цягліцы скляпення чэрапа;
# Цягліцы акружнасці вушной ракавіны;
# Цягліцы акружнасці вока;
# Цягліцы акружнасці рота і шчакі;
# Цягліцы акружнасці ноздраў.

## Жавальныя цягліцы 
**Жавальныя цягліцы** () развіваюцца з мезадэрмы першай жабравай дугі, звязаны адна з адной марфалагічна (прымацоўваюцца да ніжняй сківіцы) і функцыянальна (здзяйсняюць жавальныя рухі ніжняй сківіцы). Жавальныя цягліцы, у адрозненне ад мімічных, пакрыты шчыльнымі фасцыямі, маюць двухбаковае мацаванне да касцей і выконваюць наступныя функцыі: закрыванне рота, рух ніжняй сківіцы наперад, назад і ў бакі, артыкуляцыя. Некаторыя аўтары дзеляць жавальныя цягліцы на *асноўныя* (жавальная, скроневая, медыяльная і латаральная крылападобныя цягліцы) і *дапаможныя* (цягліцы шыі).

## Заўвагі 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Анатомія чалавека
Катэгорыя:Мышачная сістэма

Катэгорыя:Міялогія
Катэгорыя:Апорна-рухальны апарат
Індыяна Джонс і апошні крыжовы паход

**«Індыяна Джонс і апошні крыжовы паход»** () — амерыканскі прыгодніцкі фільм, зняты ў 1989 годзе рэжысёрам Стывенам Спілбергам. Трэці фільм серыі фільмаў пра прыгоды археолага і шукальніка прыгодаў Індыяны Джонса ў выкананні Харысана Форда. Шаснаццаты поўнаметражны фільм, выпушчаны кампаніяй «Lucasfilm».

Па сюжэце карціны, дзеянне якой адбываецца ў 1938 годзе, Індыяна Джонс адпраўляецца на пошукі свайго зніклага бацькі, прафесара Генры Джонса—старэйшага, выкрадзенага нацыстамі, якія жадаюць займець Святы Грааль. Пасля змешаных водгукаў крытыкі і гледачоў на змрочную атмасферу карціны «Індыяна Джонс і храм лёсу» Спілберг вырашыў зняць больш «*светлы*» фільм. За пяць гадоў, якія прайшлі з моманту выхаду папярэдняй карціны, Спілберг і аўтар сюжэту Лукас перагледзелі мноства сцэнарыяў і спынілі выбар на варыянце Джэфры Боэма. Здымкі праходзілі ў Іспаніі, Італіі, Англіі, Турцыі і Іарданіі.

Прэм’ера фільма ў ЗША адбылася 24 мая 1989 года i суправаджалася, у асноўным, станоўчымі водгукамі. Касавыя зборы склалі  долараў, дзякуючы чаму карціна стала паспяховай ў касавым плане. Фільм выйграў прэмію «Оскар» у намінацыі «Лепшы мантаж гуку», а таксама быў удастоены іншых прэмій і намінацый.
## У ролях
## Здымачная група
*рэжысёр ― Стывен Спілберг
*прадзюсар ― Джордж Лукас
*сцэнарысты ― Том Стопард, Джордж Лукас
*кампазітар ― Джон Уільямс

## Спасылкі
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Прыгодніцкія фільмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы пра Берлін
Катэгорыя:Фільмы Lucasfilm
Лямпа Мафусаіла, або Крайняя бітва чэкістаў з масонамі

**«Лямпа Мафусаіла, або Крайняя бітва чэкістаў з масонамі»** () — чатырнаццаты раман рускага пісьменніка Віктара Пялевіна, апублікаваны ў 2016 годзе.

У рамане аўтар разважае пра рэлігію, фемінізм, апазыцыйнасць. Аўтар звязвае складанае міжнароднае становішча Расіі з вострым канфліктам расійскага кіраўніцтва з сусветным масонствам, робіць спробу ўласнай трактоўкі галоўных краевугольных камянёў у сучаснай палітыцы і эканоміцы, культуры і антрапагенезе.

Галоўныя героі кнігі — тры пакаленні сям’і Мажайскіх, якія служылі Айчыне ў 19, 20 і 21 стагоддзях.

## Змест 
Кніга складаецца з чатырох частак:
# «Вытворчая аповесць» «Залаты жук».
# «Касмічная драма» «Самалёт Мажайскага».
# «Гістарычны нарыс» «Храмлаг».
# «Аператыўны эцюд» «Подзвіг Капусціна».

## Цікавыя факты 
* Рускі пісьменнік і філосаф Дзмітрый Галкоўскі паказаны ў трэцяй частцы кнігі пад назвай «Храмлаг», дзе пераказваецца нібыта навуковы артыкул прафесара Галгофскага пра ссыльных масонаў, якія будавалі на Новай Зямлі партал для кантакта з Богам, здабылі звышздольнасці і спарадзілі ўсю савецкую блатную культуру.

## Спасылкі 
* Виктор Пелевин. Empire «V». Повесть о настоящем сверхчеловеке 
* Ксения Дьякова. Читательские заметки на полях «Empire V»

Катэгорыя:Фантастычныя раманы
Катэгорыя:Творы Віктара Пялевіна
Катэгорыя:Творы 2016 года
Індыяна Джонс і Каралеўства крыштальнага чэрапа

«**Індыяна Джонс і Каралеўства крыштальнага чэрапа**» () — амерыканскі прыгодніцкі фільм з элементамі фантастыкі, зняты ў 2008 годзе рэжысёрам Стывенам Спілбергам. Чацвёрты фільм серыі фільмаў пра прыгоды археолага і шукальніка прыгодаў Індыяны Джонса ў выкананні Харысана Форда. Дваццаць першы поўнаметражны фільм, выпушчаны кампаніяй «Lucasfilm».

Здымкі фільма пачаліся 18 чэрвеня 2007 года і працягваліся 79 дзён. Прэм’ерны паказ фільма адбыўся 18 мая 2008 года на Канскім кінафестывалі, а сусветная прэм’ера карціны — 22 траўня.

За першы ўік-энд пракату ў ЗША дадзены сіквел сабраў больш за 100 млн дал.
## У ролях
## Здымачная група
*рэжысёр ― Стывен Спілберг
*прадзюсар ― Джордж Лукас
*кампазітар ― Джон Уільямс

## Спасылкі
Катэгорыя:Навукова-фантастычныя фільмы ЗША
Катэгорыя:Прыгодніцкія фільмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы пра іншапланецян
Катэгорыя:Фільмы Lucasfilm
Катэгорыя:Фільмы ЗША 2008 года
Усеагульныя выбары ў Нігеры (2020—2021)

**Усеагульныя выбары ў Нігеры** былі праведзены 27 снежня 2020 года, абіраліся прэзідэнт і Нацыянальны сход. Паколькі ні адзін з кандыдатаў у прэзідэнты не атрымаў большасці галасоў, другі тур адбыўся 21 лютага 2021 года.

На выбарах перамог Махамед Базум з Партыяй за дэмакратыю і сацыялізм Нігера, атрымаўшы 69,67 % галасоў.

## Перадгісторыя 
У 2021 годзе ў дзеючага прэзідэнта Махамаду Ісуфу заканчваўся другі прэзідэнцкі тэрмін і ён публічна заявіў аб сваім намеры сысці ў адстаўку, праклаўшы шлях да першай у гісторыі патэнцыйнай мірнай перадачы ўлады ў краіне пасля атрымання незалежнасці. Была зарэгістравана рэкордная колькасць кандыдатаў у прэзідэнты — 41, але былі дапушчаныя толькі 30. Сярод 11 адхіленых кандыдатаў быў Хама Амаду, кандыдат ад асноўнай апазіцыйнай партыі, заяўка якога была адхіленая Канстытуцыйным судом з-за папярэдняга гадавога турэмнага зняволення па справе аб гандлі дзецьмі. Хама Амаду, які заняў другое месца на выбарах 2016 года і трэцяе месца на выбарах 2011 года, адхіліў усе абвінавачванні і заявіў, што яны былі палітычна матываванымі.

## Выбарчая сістэма 
Прэзідэнт абіраецца па двухтуравой сістэме. Так як ні адзін з кандыдатаў не атрымаў большасці галасоў у першым туры, то другі тур быў прызначаны на 21 лютага 2021 года.

## Нацыянальны сход 
Усяго ў палаце 171 месца, для большасці неабходна 86 месцаў. Нацыянальны сход абіраецца кожныя 5 гадоў. Пераможцам выбараў у заканадаўчыя органы 2020 года стала Партыя за дэмакратыю і сацыялізм Нігера, якая атрымала 80 месцаў.

## Зноскі 
Катэгорыя:Выбары ў Нігеры
Катэгорыя:Выбары 2021 года
Катэгорыя:Выбары 2020 года
Катэгорыя:Снежань 2020 года
Катэгорыя:Люты 2021 года
Катэгорыя:Падзеі 27 снежня
Катэгорыя:Падзеі 21 лютага
Партыя за дэмакратыю і сацыялізм Нігера

**Партыя за дэмакратыю і сацыялізм** ў Рэспубліцы Нігер — левая партыя, прытрымліваецца ідэалогіі сацыял-дэмакратыі. Кіруючая палітычная сіла краіны з 2011 па 2023 год. З 1996 года член Сацыялістычнага інтэрнацыяналу; таксама складаецца ў заснаваным у 2012 годзе Прагрэсіўным альянсе.

Катэгорыя:Палітычныя партыі Нігера
Катэгорыя:Сацыял-дэмакратычныя партыі
Катэгорыя:Сацыялістычны інтэрнацыянал
Спі (апавяданне)

**«Спі»** () — апавяданне рускага пісьменніка Віктара Пялевіна, апублікаванае ў 1991 годзе. Асноўнай праблематыкай аповядання з’яўляецца праблема сну-рэальнасці.

Апавяданне ўпершыню апублікавана ў складзе першага аўтарскага зборніка Пялевіна «Сіні ліхтар» (1991) і ў тым жа годзе ў серыяльным зборніку НФ-35.

## Змест 
Дзеянне ў апавяданні адбываецца ў пачатку перабудовы, ужо згадваецца Ельцын. Галоўны герой, Мікіта, студэнт другога курса інстытута N., выяўляе ў сябе здольнасць нармальна функцыянаваць у сне. Мікіта нарадзіўся ў хрушчоўскую адлігу. Праз кароткі час ён пераконваецца, што так жывуць усе навакольныя людзі, якія насяляюць СССР.

Мікіта раптам разумее, што большую частку свайго жыцця не ўсведамляў сябе і навакольны свет цалкам («жыве ў дрымоце»), у якой няма месца складанасцяў і цяжкасцей, а ёсць толькі спакойнае існаванне. Ён не задумваецца пра мэты сваіх дзеянняў, матывы ўчынкаў, як і ўсе навокал: сябры, бацькі, мінакі — усе паглыбленыя ў сон.

## Асаблівасці 
Мікіта, які з’яўляецца ў апавяданні «на адной з лекцый па эм-эл філасофіі» і прадстаўлены менавіта як Мікіта Сонечкін, галоўны герой і навакольныя яго абставіны з першых радкоў падаюцца (і ўспрымаюцца) у іранічным ключы: назва курса марксісцка-ленінскай філасофіі зніжана і весела пазначаецца як «эм-эл…», а пачатковыя літары імя і прозвішча героя выклікаюць алюзіўную сувязь з ініцыяламі М. С. Хрушчова.

Асноўны ж час апавядання — час палітычнага і эканамічнага крызісу 1990-х гадоў, час Б. М. Ельцына. У апавяданні аўтар выкарыстоўвае постмадэрнісцкі хранатоп, які абапіраецца на «стыкі паміж рэальнасцю». Пялевін у апавяданні працуе над праблемай улады над чалавечай свядомасцю: бо людзі вакол, простыя абывацелі, спакойна спяць, пакуль улада робіць усё, што ёй уздумаецца.

Важны элемент апавядання — гэта сон. Герой апраўдвае сваё прозвішча «СОНечкін», але аўтар падкрэслівае, што «сон» героя не зададзены нараджэннем, але адольвае яго «з некаторых часоў».

Адметная асаблівасць апавядання — высокая частата ўжывання займеннікаў (у доследным тэксце апавядання «Спі» зафіксавана 344 займенікавых канструкцыі).

## Спасылкі 
* Виктор Пелевин. Спи
* Богданова О. В., Беневоленская Нонна Петровна. Социологизированный вариант субъективного идеализма в рассказе В. Пелевина «Спи» // Вестник Санкт-Петербургского университета. Язык и литература. — 2009. — № 2—2.

Катэгорыя:Творы Віктара Пялевіна
Катэгорыя:Творы 1991 года
Сіні ліхтар (зборнік)

**«Сіні ліхтар»** () — першы зборнік апавяданняў рускага пісьменніка Віктара Пялевіна, апублікаваны ў 1991 годзе.

Названы па апавяданні «Сіні ліхтар», якое ўвайшло у зборнік. У зборнік увайшла большасць твораў Пялевіна, якія выйшлі раней, а таксама некалькі неапублікаваных.

## Змест
**Частка 1: Прынц Дзяржплана**
* Жыццё і прыгоды шопы Нумар XII
* Затворнік і Шасціпалы
* Праблема ваўкалака ў сярэдняй паласе
* Прынц Дзяржплана

**Частка 2: Спі**
* Спі
* Весткі з Непала
* Дзевяты сон Веры Паўлаўны
* Сіні ліхтар
* СССР Тайшоу Чжуань
* Мардонгі

**Частка 3: Дзень бульдазерыста**
* Дзень бульдазерыста
* Анталогія дзяцінства
* Убудаваны напамінальнік
* Мітэльшпіль

**Частка 4: Ухраб**
* Ухраб

**Частка 5: Памяць вогненных гадоў**
* Музыка са слупа
* Лунаход (урывак з аповесці «Амон Ра»)
* Адкрыццё Крэгера (Камплект дакументаў)
* Зброя адплаты
* Рэканструктар
* Хрустальны свет

## Узнагароды 
* літаратурная прэмія «Малы Букер» (1993).

## Літаратура 
* Некрасов Е. Виктор Пелевин. Синий фонарь // Октябрь. 1993. № 5. С. 185.

Катэгорыя:Творы Віктара Пялевіна
Катэгорыя:Кнігі 1991 года
Катэгорыя:Літаратурныя творы на рускай мове
Механічны факультэт БелДУТ

**Механічны факультэт** — адзін з факультэтаў Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта транспарту.

## Гісторыя 
Механічны факультэт — адзін з найстарэйшых факультэтаў БелДУТа. З 1953 года выпускаючымi кафедрамі факультэта падрыхтавана больш за 8000 маладых спецыялістаў.

## Спецыяльнасці 
# Цягавы састаў чыгуначнага транспарту:
## (МТ) Цеплавозы (кваліфікацыя — інжынер-электрамеханік).
## (МЭ) Электрычны транспарт і метрапалітэн (кваліфікацыя — інжынер-электрамеханік).
# Рухомы састаў чыгуначнага транспарту:
## (MB) Вагоны (кваліфікацыя — інжынер-механік).
## (МД) Неразбуральны кантроль і тэхнічная дыягностыка на чыгуначным транспарце (кваліфікацыя — інжынер-механік).
# Абсталяванне і тэхналогіі высокаэфектыўных працэсаў апрацоўкі матэрыялаў:
## (МО) Абсталяванне і тэхналогіі павышэння зносаўстойлівасці і аднаўлення дэталяў машын і прыбораў (кваліфікацыі — інжынер-механік, інжынер).
# Тэхнічная эксплуатацыя пагрузачна-разгрузачных, пуцявых, дарожна-будаўнічых машын і абсталявання
## (МС) Тэхнічная эксплуатацыя пагрузачна-разгрузачных, пуцявых, дарожна-будаўнічых машын і абсталявання (кваліфікацыя — інжынер-механік).
# Электразабеспячэнне
## (МЭС) Электразабеспячэнне чыгунак (кваліфікацыя — інжынер-энергетык).

## Кафедры 
У склад факультэта ўваходзяць кафедры:
* Вагоны;
* Графіка;
* Транспартна-тэхналагічныя машыны і абсталяванне;
* Лакаматывы;
* Тэхнiчная фiзiка і тэарэтычная механіка.

## Дэканы 
* Уладзімір Аляксеевіч Белы (1954—1960)
* Аляксандр Іванавіч Філімонаў (1960—1961)
* Уладзімір Антонавіч Гуткоўскі (1961—1965)
* Е. І. Ільянкоў (1965—1965)
* Аляксандр Міхайлавіч Яргучоў (1965—1966)
* А. І. Філімонаў (1966—1973)
* В. В. Рафалоўскi (1973—1974)
* Рустам Карымавіч Гізатулін (1974—1979)
* Міхаіл Пятровіч Кучма (1979—1986)
* В. А. Голубеў (1986—1988)
* Веньямін Іванавіч Сянько (1988—2001)
* С. І. Сухапараў (2001—2004)
* Юрый Генадзьевіч Самадум (2004—2009)
* Яўген Пятровіч Гурскі (2009—2019)
* Артур Уладзіміравіч Пуцята (з 2019)


Катэгорыя:З’явіліся ў 1953 годзе
Катэгорыя:1953 год у Гомелі
БелДУТ
Артур Уладзіміравіч Пуцята

**Артур Уладзіміравіч Пуцята** (нар. , Асіповічы, Магілёўская вобласць) — беларускі спецыяліст у галіне рухомага саставу чыгункі, цягі паяздоў і электрыфікацыі. Доктар тэхнічных навук (2012), прафесар (2012). Рэктар Гомельскага дзяржаўнага тэхнічнага ўніверсітэта імя П. В. Сухога (з 2021 года).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт транспарту (спецыяльнасць «Вагоны», кваліфікацыя «Інжынер-механік», 2000; аспірантура, 2004; дактарантура, 2011).

Выкладаў у Беларускім дзяржаўным універсітэце транспарту (механічны факультэт, у 2000—2012 — дацэнт кафедры «Тэхнічная фізіка і тэарэтычная механіка», 2012—2014 — вядучы навуковы супрацоўнік ГНДЛ «Тэхнічныя і тэхналагічныя ацэнкі рэсурсу адзінак рухомага саставу», 2014—2017 — загадчык кафедры «Дынаміка, трываласць і зносастойкасць транспартных сродкаў», з 2017 — в. а. загадчыка кафедры «Лакаматывы»).

11 сакавіка 2021 года прызначаны рэктарам Гомельскага дзяржаўнага тэхнічнага ўніверсітэта імя П. В. Сухога. У красавіку 2024 года быў выбраны дэлегатам на Усебеларускі народны сход 7-га склікання ад мясцовых Саветаў дэпутатаў.

Навуковыя інтарэсы: чыгуначны рухомы састаў; камп’ютарнае мадэляванне дынамікі і трываласці механічных сістэм.

## Узнагароды 
Грамата Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь (2013), прэмія НАН Беларусі (2011), стыпендыя Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь (2007, 2014).

## Літаратура 
* За надежность подвижного состава : [Путято А. В.] / В. И. Сенько // Путь в науку : очерки о докторах и кандидатах наук Гомельщины. — Гомель, 2013. — Вып. 7. — С. 72—73.
* Путято Артур Владимирович // Гордость Беларуси. Молодые, талантливые, одаренные. — Минск, 2015. — С. 218—219.
* Путято Артур Владимирович // Путь в науку. — Гомель, 2007. — Вып. 4 : Кандидаты наук вузов и НИИ Гомельщины. — С. 43.

Катэгорыя:Дэканы механічнага факультэта БелДУТ
Катэгорыя:Рэктары ГДТУ імя П. В. Сухога
Катэгорыя:Дэлегаты Усебеларускага народнага сходу 7-га склікання
Пуцята

**Пуцята** — прозвішча.

## Пуцята 
* Пуцята Вышаціч — кіеўскі ваявода, тысяцкі, сын Вышаты, ваяводы вялікага князя Яраслава Мудрага, брат Яна Вышаціча.

## Вядомыя носьбіты 
* Артур Уладзіміравіч Пуцята (нар. 1978) — беларускі спецыяліст у галіне рухомага саставу чыгункі, цягі паяздоў і электрыфікацыі. Доктар тэхнічных навук (2012), прафесар (2012).
* Іван Сямёнавіч Пуцята (памёр пасля 1440) — прадстаўнік княжацкага роду Друцкіх, сын Сямёна Дзмітрыевіча.
* Уладзімір Захаравіч Пуцята (1906—?) — адзін з кіраўнікоў партызанскага руху.
Пампеі (раман)

«**Пампеі**» () — гістарычны раман Роберта Харыса, апублікаваны выдавецтвам «» у 2003 годзе.

## Сюжэт 
Сюжэт рамана разгортваецца напярэдадні вывяржэння вулкана Везувій, якое адбылося ў 79 годзе нашай эры.

Маладога інжынера Марка Атылія адпраўляюць рамантаваць вялізарны акведук, які забяспечвае вадой 250 тысяч чалавек вакол Неапалітанскага заліва. Атылій аказваецца ўцягнутым у палітыку і адначасова трапляе ў рамантычныя адносіны. Але неўзабаве яму даводзіцца змагацца не толькі з карумпіраванымі сіламі, якія кіруюць горадам Пампеі, але, у рэшце рэшт, і з неадольнай сілай самой прыроды.

Катэгорыя:Кнігі 2003 года
Катэгорыя:Гістарычныя раманы
Катэгорыя:Раманы на англійскай мове
Прэмія «Сярэбраны мядзведзь» за найлепшую рэжысуру

**Прэмія «Сярэбраны мядзведзь» за найлепшую рэжысуру** () — адна з узнагарод Берлінскага міжнароднага кінафестывалю, якая прысуджаецца найлепшаму рэжысёру за фільм, уключаны ў асноўную конкурсную праграму фестывалю. Прэмія прысуджаецца штогадова, пачынаючы з 1956 года (за выключэннем 1969—1971, 1973—1974 і 1981 гадоў).

## Лаўрэаты 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Берлінскі кінафестываль
Сярэбраны мядзведзь
Катэгорыя:З’явіліся ў 1956 годзе
Сярэбраны мядзведзь
Камера для крыятэрапіі

**Камера для крыятэрапіі** — гэта індывідуальны корпус у форме трубкі, які ахоплівае цела чалавека, з адкрытым верхам для падтрымання галавы пры пакаёвай тэмпературы. Яна выкарыстоўваецца для памяншэння запалення і балючых наступстваў.

## Гісторыя 
У канцы 1970-х гадоў у Японіі вядомы японскі рэўматолаг Тосіма Ямагучы паставіў камеру крыятэрапіі.

У 1980-х — уведзена ў Еўропу.

У 1990-х гадах — камеры для крыятэрапіі пачынаюць выкарыстоўвацца ў ЗША і Аўстраліі.

Апошні агляд пад назвай Global Liquid Nitrogen Freezing Chamber Rise of Market 2020—2025, падрыхтаваны MarketsandResearch.biz, ахоплівае найбуйнейшыя кампаніі, звязаныя з сусветным рынкам камер для замарожвання вадкага азоту: Physio Recup, Tasly, VACUACTIVUS, KRION, Armin Shegarf Co. Ltd.

## Механізм дзеяння 
Калі арганізм уразлівы да моцнага астуджэння, крывяносныя сасуды звужаюцца і робяць меншы прыток крыві да абласцей ацёку. Патрапіўшы па-за крыагенную камеру, сасуд пашыраецца, і ў крыві ўсталёўваецца падвышаная прысутнасць супрацьзапаленчых бялкоў (IL-10).

Камера для крыятэрапіі прадугледжвае ўздзеянне на людзей замарожвання сухога паветра (ніжэй за −100 ° C) на працягу 2-4 хвілін.

Для дасягнення мінусавых тэмператур, неабходных для лейкацытаў, звычайна выкарыстоўваюцца два метады: вадкі азот і халоднае паветра.

Падчас гэтых уздзеянняў людзі носяць мінімальную вопратку, якая звычайна складаецца з шортаў для мужчын і шортаў і падоўжанага топу для жанчын. У дадатак да сухога абутку і шкарпэтак звычайна апранаюць пальчаткі, ваўняную павязку, якая закрывае вушы, і маску для носа і рота, каб паменшыць рызыку траўмаў, звязаных з прастудай.

## Асноўнае выкарыстанне 
У сваіх водгуках прыхільнікі кажуць, што крыятэрапія можа паменшыць боль і запаленне, дапамагчы пры псіхічных расстройствах і палепшыць работу суставаў. Хоць камеры для крыятэрапіі належаць да групы абсталявання, звязанага са спартыўнай рэабілітацыяй і аздараўленнем, яны шырока выкарыстоўваюцца ў сістэме аховы здароўя і рэабілітацыі.

Катэгорыя:Альтэрнатыўная медыцына
Катэгорыя:Фізіятэрапія
Катэгорыя:Крыялогія