open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Beiersdorf

thumb

**Beiersdorf AG** — нямецкая кампанія на рынку сродкаў па сыходзе за скурай. Штаб-кватэра — у Гамбургу.

## Гісторыя 
Кампанія была заснавана ў 1882 годзе Карлам Паўлем Баерсдорфам, які стварыў лейкапластыр і атрымаў патэнт на яго вытворчасць. У 1890 годзе кампанія была набыта фармацэўтам доктарам Оскарам Троплавіцам. Дзякуючы яго даследчаму розуму і мысленню, арыентаванаму на спажыўца пачалася гісторыя кампаніі. 

## Сучаснасць 
Па ўсім свеце працуе 144 філіяла кампаніі Beiersdorf, якія налічваюць больш 21 тысячы супрацоўнікаў.

Расійскае аддзяленне Beiersdorf адкрылася ў 1998 годзе і адказвае за продажы, маркетынг і дыстрыбуцыю гандлёвай маркі NIVEA у Расіі і краінах СНД. Гандлёвая марка NIVEA вырабляе сродкі для догляду скуры і з’яўляецца адным з лідараў у гэтай катэгорыі.

## Брэнды 
Гандлёвыя маркі, якія належаць кампаніі **Beiersdorf AG**:
* NIVEA website
* 8x4 website
* atrix
* Elastoplast website
* Eucerin website, makers of Aquaphor
* Florena website
* Hansaplast website
* Labello website
* la prairie website
* tesa website

## Спасылкі 
* Beiersdorf

Катэгорыя:Кампаніі Германіі
Катэгорыя:Вытворцы касметыкі і парфумерыі
Commerzbank

**Камерцбанк** () () — банкаўскі канцэрн Германіі.
[thumb|left|[Камерцбанк-Таўэр у Франкфурце]]

Заснаваны 26 лютага 1870. Кіраванне — у Франкфурце-на-Майне. Актывы Камерцбанка складаюць каля 400 мільярдаў еўра. 36 000 працаўнікоў абслугоўваюць каля 8 мільёнаў кліентаў у больш за 40 краінах свету. «Камерцбанк» з’яўляецца другім у Германіі па велічыні актываў.

## Уласнікі і кіраўніцтва 
Найбуйнейшы акцыянер — італьянская страхавая група Generali (8,6 %). Агульная колькасць акцыянераў — каля 290 000.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт **Commerzbank AG**

Катэгорыя:Банкі Германіі
Deutsche Bank

[thumb|left|200px|Будынак [Штаб-кватэра|штаб-кватэры «Дойчэ банк» у Франкфурце-на-Майне]]
**«Дойчэ банк»** (; , ), найбуйнейшы банкаўскі канцэрн Германіі. Заснаваны ў 1870. Уключае камерцыйныя, іпатэчныя, інвестыцыйныя банкі, лізінгавыя кампаніі і г. д. Кіраванне — у Франкфурце-на-Майне. 13 мільёнаў кліентаў, больш за 1500 аддзяленняў у краіне, шматлікія ўдзелы, філіялы, прадстаўніцтвы за мяжой (у 76 краінах свету).

* Сума балансу: 180,4 млрд дол. ЗША.
* Уласны капітал: 10,98 (6,46).
* Прыбытак: 3,06 (1,8) (кон. 1980-х гг.).

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт **Deutsche Bank AG**

Катэгорыя:Банкі Германіі
Deutsche Börse

**Deutsche Börse AG** — нямецкая кампанія, адна з найбуйнейшых біржаў Еўропы. Цэнтральны офіс размешчаны ў Франкфурце-на-Майне.

thumb|250px|left
Кампанія кіруе Франкфурцкай фондавай біржай, валодае разліковай кампаній Clearstream.

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка Deutsche Börse (на англійскай)
* Афіцыйная старонка Deutsche Börse (на нямецкай)

Катэгорыя:Фондавыя біржы
Катэгорыя:Фінансавыя кампаніі Германіі
Deutsche Borse
Lufthansa

**Deutsche Lufthansa AG** (, ) — нацыянальны авіяперавознік Германіі, найбуйнейшая авіякампанія Еўропы і пятая ў свеце па колькасці перавезеных пасажыраў.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Mobile Lufthansa 

Катэгорыя:Авіякампаніі Германіі
Катэгорыя:Star Alliance
Катэгорыя:Lufthansa
Deutsche Post

[thumb|left|[Штаб-кватэра *Deutsche Post AG*]]

**Deutsche Post AG** () — нямецкая паштовая кампанія. Штаб-кватэра размешчана ў Боне, Германія.

*Deutsche Post* — адно з падраздзяленняў (нароўні з *DHL* і *Postbank*) германскага холдынга *Deutsche Post DHL* (у мінулым *Deutsche Post World Net* — *DPWN*).

Напачатку 90-х гадоў XX стагоддзя *Deutsche Post* была прыватызавана. За мінулыя гады паказчыкі працы кампаніі значна палепшыліся; з лакальнага паштовага аператара яна ператварылася ў найбуйнейшую ў свеце лагістычную кампанію.

## Дзейнасць 
*Deutsche Post* з’яўляецца адной з найбольш аператыўна працуючых паштовых службаў у свеце: па ўласных даных кампаніі, 95 % карэспандэнцыі ў Германіі дастаўляецца на наступную раніцу пасля адпраўлення.

*Deutsche Post* — адзін з найбуйнейшых працадаўцаў Германіі.

## Гл. таксама 
* Гісторыя пошты і паштовых марак Германіі
* Паштовыя індэксы ў Германіі
* Deutsche Post DHL

## Спасылкі 
* 


Катэгорыя:Паштовыя арганізацыі і кампаніі
Катэгорыя:Кампаніі Германіі
Deutsche Telekom

**Deutsche Telekom AG** (, , ) — германская тэлекамунікацыйная кампанія, найбуйнейшая ў Еўропе і трэцяя па велічыні ў свеце. Штаб-кватэра — у Боне.

## Гісторыя 
Да 1 студзеня 1995 года канцэрн *Deutsche Telekom* ператвораны ў акцыянернае таварыства. У лістападзе 1996 года яго акцыі сталі катыравацца на біржы.

У сакавіку 2011 года кампанія падала заяўку на продаж амерыканскага падраздзялення T-Mobile USA амерыканскай тэлекамунікацыйнай кампаніі AT&T за $39 млрд, у выпадку паспяховага пагаднення DT атрымае таксама 8 % акцый пакупніка, а таксама адно месца ў савеце дырэктараў амерыканскага аператара.

У верасні 2022 года Deutsche Telekom пашыраў сваю дзейнасць у галіне тэхналогіі блокчэйн. Яе даччыная кампанія T-Systems MMS дае сетцы Ethereum інфраструктуру валідацыі вузлоў сеткі.

## Уласнікі і кіраўніцтва 
15 % акцый кампаніі належаць ураду Германіі, 17 % — дзяржаўнаму банку развіцця KfW, 68 % — у свабодным абароце. Капіталізацыя на NYSE на 9 жніўня 2007 года — $79 млрд.

Старшыня савета дырэктараў і галоўны кіраўнік — Рэнэ Оберман (*René Obermann*).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Deutsche Telekom

Катэгорыя:Тэлекамунікацыйныя кампаніі Германіі
Альберт Чарлз Сміт

**Альберт Чарлз Сміт** (, 5 красавіка 1906 - 23 мая 1999) - амерыканскі батанік.

## Біяграфія 
Альберт Чарлз Сміт нарадзіўся 5 красавіка 1906 года.

Ён быў дырэктарам Нацыянальнага музея натуральнай гісторыі .

У 1963 годзе Альберт Чарлз Сміт быў абраны членам Нацыянальнай акадэміі навук ЗША .

Ён працаваў у Злучаных Штатах Амерыкі і ў Фіджы .

Альберт Чарлз Сміт ўнёс значны ўклад у батаніку, апісаўшы мноства відаў раслін .

Альберт Чарлз Сміт памёр 23 мая 1999 года.

## Навуковая дзейнасць 
Альберт Чарлз Сміт спецыялізаваўся на Pteridophyta і на  Spermatóphyta .

## Літаратура 
* Wagner, W. L. and D. H. Lorence. (2001) «Albert Charles Smith (1906—1999): a monumental botanist». *Allertonia* 8: 329—339.

## Спасылкі 
* «Notes and News»
* Albert Charles Smith

Катэгорыя:Батанікі ЗША
Выразуб

**Выразуб** (мясцовая назва **віразуб**, *Rutilus frisii*) — прахадная рыба сямейства Карпавых.

## Апісанне 
Даўжыня да 70 см, вага да 6 кг і болей. Знешне нагадвае плотку, але мае большыя памеры, дробную луску (у бакавой лініі 53-68 лускавінак), адрозніваецца таксама хваставым плаўніком. Глоткавыя косці з магутнымі зубамі. Плавальны пузыр на канцы ўтварае спіраль.

## Арэал 
Распаўсюджаны ў басейне Чорнага і Азоўскага мора, часта з'яўляецца каля вусцяў рэк. У перыяд размнажэння падымаецца па рэках на нераставанне. Да 1940-ых гг., сустракаўся як прахадная рыба на Беларусі ў басейне Дняпра і яго прытокаў. У літаратуры сустракаюцца апісанні вылава выразубаў і ў пасляваенны перыяд, але лічацца вучонымі памылковымі. Мяркуецца, што пабудаваныя на Дняпры плаціны сталі для гэтай рыбы непераадольнай перашкодай. У цяперашні час нерастуецца ў нізоўях Дняпра і Паўднёвага Бугу.

## Асаблівасці біялогіі 
Спажывае ў ежу насякомых, чарвякоў і, галоўным чынам, малюскаў.

Палавой спеласці дасягае ва ўросце 4 — 5 гадоў.

## Ахова 
Ахоўваецца МСАП.

Катэгорыя:Рыбы Еўропы
Катэгорыя:Карпавыя
Паляўнічыя на снезе

**«Паляўнічыя на снезе»** () — карціна Пітэра Брэйгеля Старэйшага. Напісана маслам па дрэве ў 1565 годзе. Карціна з'яўляецца часткай цыклу з шасці карцін, якія адлюстроўвалі поры года (пяць з іх, уключаючы, «Паляўнічых на снезе», захаваліся). Карціна знаходзіцца ў зборы Музея гісторыі мастацтваў у Вене.

## Адсылкі ў культуры 
* Карціна паказана ў адным з эпізодаў фільма Андрэя Таркоўскага «Салярыс», стала візуальнай асновай аднаго з эпізодаў яго ж фільма «Люстра» (60-я хвіліны фільма).
* Карціна паказана ў адным з эпізодаў фільма Ларса фон Трыеры «Меланхолія».

## Цыкл «Дванаццаць месяцаў» 

Выява:Pieter Bruegel d. Ä. 096.jpg|«Пахмурны дзень», 1565, Музей гісторыі мастацтваў, Вена
Выява:Pieter Bruegel d. Ä. 100.jpg|«Уборка збожжа», 1565, музей Метраполітэн, Нью-Ёрк
Выява:Pieter Bruegel d. Ä. 103b.jpg|«Вяртанне статка», 1565, Музей гісторыі мастацтваў, Вена
Выява:Harvesting-brueghel.jpg|«Сенажаць», 1565, Нацыянальная галерэя, Прага

Катэгорыя:Карціны Пітэра Брэйгеля Старэйшага
Катэгорыя:Карціны 1565 года
Катэгорыя:Карціны са збораў Музея гісторыі мастацтваў у Вене
Партрэт Войцеха Пуслоўскага

**Партрэт маршалка дваранства Слонімскага павета Войцеха Пуслоўскага** — карціна Валянціна Ваньковіча, напісаная ім да 1833 года.

## Апісанне 
Захавалася арыгінальная аўтэнтычная рама карціны.

Войцех Пуслоўскі на партрэце Ваньковіча паўстае асобай выдатнай — заможным, прадпрымальным і кемлівым ў справах, франтам і моднікам і пры ўсім гэтым — чалавекам вельмі набожным. На партрэце ён ужо немалады чалавек у традыцыйным шляхецкім сармацкім строі з чырвонай муаравай стужкай, з ордэнам Святой Ганны 1 ступені і са слуцкім поясам. Багаты тканы слуцкі пояс у папярочную чорна-чырвоную палоску, павязаны па апошняй шляхецкай модзе, з выпушчанымі вонкі пэндзлямі колеру старога золата арганічна дапаўняе старапольскі кунтуш шляхціца. Твар шляхціца, добра змадэляваны мастаком, прыцягвае ўнутранай энергіяй, аптымізмам, упэўненасцю ў сабе.

## У Беларусі 
З 17 лютага да 17 чэрвеня 2012 карціна ўпершыню ў Беларусі выстаўлялася ў Нацыянальным мастацкім музеі.

## Гл. таксама 
* Міцкевіч на скале Аю-Даг

Катэгорыя:Карціны Валянціна Ваньковіча
Катэгорыя:Карціны 1833 года
Катэгорыя:Пуслоўскія
Шэвіна (возера, Себежскі раён)

**Шэвіна** — возера ў Себежскім раёне Пскоўскай вобласці Расіі ў басейне ракі Няведранка (прыток ракі Вялікая)

Плошча воднай паверхні возера 3,6 км², найбольшая глыбіня 10 м, сярэдняя — 4 м.

Мелкаводдзе Шэвіна складзена з пяскоў і гліны. Глыбакаводная частка дна выслана глеем. Возера праточнае.

У возеры водзяцца шчупак звычайны, акунь, лінь, плотка, карась, язь і іншыя віды рыб.

На беразе возера вёска Шэвіна.

## Спасылкі 
* Озёра Себежского района 

Катэгорыя:Азёры Пскоўскай вобласці
Катэгорыя:Басейн Чудскага возера
Міцкевіч на скале Аю-Даг

**Міцкевіч на скале Аю-Даг** — карціна Валянціна Ваньковіча, напісаная і ўпершыню выстаўленая ў 1828 годзе на выставе ў Імператарскай Акадэміі мастацтваў у Санкт-Пецярбургу. Гэтая карціна прынесла Ваньковічу вядомасць. Дзякуючы міцкевіцкай тэме Ваньковіч заслужыў ганаровае месца класіка ў польскім, літоўскім і беларускім мастацтве, паколькі апынуўся першым мастаком, які захаваў для нашчадкаў натхнёны вобраз стваральніка «Гражыны», «Свіцязі», «Пана Тадэвуша». Партрэт атрымаў такую папулярнасць, што Ваньковічу давялося выканаць некалькі маляўнічых копій, у тым ліку копію яму замовіў і сам герой карціны. Ваньковіч стварыў і ўдалы вобраз паэта для літаграфіі. Калі ў 1829 г. Ваньковіч вярнуўся ў Мінск, ён лічыўся ўжо вядомым мастаком, аўтарам «Партрэта А. Міцкевіча».

Нагодай для стварэння карціны паслужыў вершаваны цыкл Адама Міцкевіча «Крымскія санеты» (1826) і асабліва васямнаццаты санет «Аюдаг», які пачынаецца радкамі:

Партрэт набыў значэнне маніфесту рамантызму ў беларускім жывапісе. Ваньковіч дасягнуў у ім прафесійнай смеласці і прадэманстраваў непаўторную адоранасць.

## Апісанне 
Карціна намаляваная свабодным і лёгкім мазком, у адзінай плыні формы. Колеры някідкія і злучаюцца ў далікатныя гамы шматслойнага пісьма. Мяккі выгіб шыі пераходзіць у форму жывога падбародка. Вусны шчыльна сцятыя.

Адзенне паэта складае элегантная светлая кашуля, пад каўняром якой і на грудзях павязаны шырокі шаўковы шаль, на плечы накінута каўказская бурка.

На выступе скалы за плячыма паэта паказваецца ліра, што, на думку Яўгена Шунейка, пераўтварае скалу Аю-Даг у міфалагічны Алімп і сімвалізуе талент Адама Міцкевіча.

## Цікавыя факты 
Некаторый час карціна захоўвалася ў карціннай галерэі Палацава-паркавага комплексу Манюшкаў у Смілавічах.

Катэгорыя:Карціны Валянціна Ваньковіча
Катэгорыя:Адам Міцкевіч
Катэгорыя:З’явіліся ў 1828 годзе
Катэгорыя:Карціны са збораў Нацыянальнага музея ў Варшаве
Міжнародны дзень прадухілення эксплуатацыі навакольнага асяроддзя падчас вайны і ўзброеных канфліктаў

**Міжнародны дзень прадухілення эксплуатацыі навакольнага асяроддзя падчас вайны і ўзброеных канфліктаў** () - па рашэнні 56. сесіі Генеральнай Асамблеі ААН (рэзалюцыя № A/RES/56/4) штогод, з 2001 года, адзначаецца 6-га лістапада.

Як сказана ў рэзалюцыі, пры прыняцці гэтага рашэння было ўлічана, што пагаршэнне стану экасістэмы, якое назіраецца доўгі час пасля спынення канфліктаў, закранае не адно пакаленне.

Рэзалюцыя заклікае дзяржавы і міжнародныя арганізацыі адзначаць гэты дзень, просіць Генеральнага сакратара забяспечыць выкананне гэтай рэзалюцыі і спрыяць распаўсюджванню інфармацыі пра яе.

У сваім пасланні ў 2005 годзе Генеральны сакратар ААН адзначае, што ліквідацыя экалагічнага ўрону, нанесенага вайной, з'яўляецца важнай задачай ААН.

Пасля вайны ў Югаславіі персанал Праграмы Арганізацыі Аб'яднаных Нацый па навакольным асяроддзі ачысціў 4 забруджаных хімічнымі рэчывамі аб'екта ў Сербіі і Чарнагорыі.

У пасланні сказана, што Месапатамскія балоты Ірака і Ірана да 2002 года апынуліся амаль цалкам знішчанымі і сотні тысяч людзей пакінулі свае дамы. Да 2005 года ў супрацоўніцтве з мясцовымі суполкамі зроблена заводнение 40 адсоткаў балотных угоддзяў, дзякуючы чаму 80000 жыхароў вярнуліся ў родныя мясціны.

У сваім пасланні ў 2006 годзе Генеральны сакратар ААН адзначае, што нягледзячы на наяўнасць пэўных міжнародных пагадненняў,
*ў цэлым экалагічныя наступствы вайны ігнаруюцца сучаснымі законамі*.

## Спасылкі 
* Бібліятэка Д. Хаммаршеэльда
* Рэзалюцыя № A/RES/56/4
* Зварот Генеральнага сакратара ААН у 2005 годзе
* Зварот Генеральнага сакратара ААН у 2006 годзе

Катэгорыя:Міжнародныя дні ААН
Philips

**Koninklijke Philips Electronics N.V.** (**Філіпс**, ) — буйны міжнародны канцэрн, які працуе ў вобласці электронікі, медыцынскага абсталявання і святлатэхнікі.
Air France-KLM

Boeing 737-300.]]
 Airbus A320-200]]
**Air France-KLM** — еўрапейская холдынгавая авіякампанія. Штаб-кватэра знаходзіцца ў аэрапорце імя Шарля дэ Голя, недалёка ад Парыжа.

Авіякампанія з’яўляецца найбуйнейшай у свеце паводле аб’ёму выручкі і трэцяй у свеце паводле колькасці пасажыра-кіламетраў і памеру пасажырскага флота.

Дырэктарам кампаніі з’яўляецца Жан-Кірыл Спінета.

Air France-KLM — член аб’яднання SkyTeam. Кампанія з’яўляецца родапачынальнікам бонуснай праграмы FlyingBlue.
У наш час вядзецца планавая купля акцый Alitalia. У хуткай будучыні яна можа далучыцца да альянсу.

## Склад кампаніі 
Кампанія Air France-KLM з’яўляецца ўласнікам такіх кампаній, як:

* Air France (уключаючы Régional і Brit Air)
* KLM (разам з KLM Cityhopper)
* Transavia.com
* CityJet
* VLM Airlines

Таксама кампанія валодае пэўнымі пакетамі акцый кампаній Martinair, Kenya Airways (26 %) і Alitalia (2 %).

## Гісторыя 
Air France-KLM была заснавана спосабам зліцця кампаній Air France і KLM 5 мая 2004 года.

У выніку пагаднення ўрад рэспублікі Францыя атрымаў 54,4 % акцый кампаніі.

## Спасылкі 
* Air France-KLM 

Катэгорыя:Авіякампаніі Францыі
Катэгорыя:Авіяцыйныя холдынгі
Aero Charter DARTA

**Aero Charter DARTA** — французская авіякампанія, якая прадстаўляе паслугі аэратаксі. Заснавана ў 1971 годзе. Порт прыпіскі — аэрапорт Ле Буржэ. На гэты момант уяўляе сабою аб’яднанне кампаній *DartaTransports Aériens*, *AeroJets Darta*, *Escadrille Mercure* и *AA Aviation*.

Сертыфікат кампаніі: F-N080; ліцэнзія на ажыццяўленне міжнародных перавозак без геаграфічных абмежаванняў.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт кампаніі
* Англамоўная версія сайта 
* Фота самалётаў кампаніі на *planespotters.net*

Катэгорыя:Авіякампаніі Францыі
ArcelorMittal

**ArcelorMittal** (па-беларуску вымаўляецца *АрселорМітал*) — найбуйнейшая металургічная кампанія свету, якая на канец 2008 года кантралявала 10 % сусветнага рынку сталі. Зарэгістравана ў Люксембургу.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт кампаніі

Катэгорыя:Сталеліцейныя кампаніі Люксембурга
Міжнародны дзень дзеянняў супраць плацін

**Міжнародны дзень дзеянняў супраць плацін** (інакш: «Дзень дзеянняў у абарону рэк, вады і жыцця») — інтэрнацыянальная дата, якая адзначаецца ў дзесятках краін свету, штогод, 14 сакавіка. Упершыню «Дзень дзеянняў у абарону рэк, вады і жыцця» адзначаўся ў 1998 годзе. Не з'яўляецца непрацоўным днём.

## Гісторыя і святкаванне 
Ініцыятыва правядзення «Міжнароднага дня дзеянняў супраць плацін» належыць экалагічнай арганізацыі з Злучаных Штатаў Амерыкі, назва якой перакладаецца на беларускую мову як «Міжнародная сетка рэк». Амерыканцы прапанавалі адзначаць «дзень дзеянняў супраць плацін» пад дэвізам : «* За рэкі, ваду і жыццё!*».

У сакавіку 1997 года ў бразільскім горадзе Курыціба, адбылася Першая міжнародная канферэнцыя супраць будаўніцтва буйных плацін, якая падтрымала прапанову амерыканскай экалагічнай арганізацыі «Міжнародная сетка рэк» і пастанавіла «* адзначаць дзень барацьбы з плаціны ў абарону Рэк, Воды і Жыцця штогод 14 Сакавіка*».

Першая міжнародная канферэнцыя супраць будаўніцтва буйных плацін заклікала праводзіць усе дзеянні пад адзіным лозунгам: «* Хай вада нясе жыццё, а не смерць!*». Сваіх дэлегатаў на канферэнцыю даслалі 20 краін планеты, сярод якіх: Германія, Іспанія, Нарвегія, Расія, Францыя, Швейцарыя, Швецыя, ЗША, Аргенціна, Бразілія, Балівія, Чылі, Уругвай , Парагвай, Мексіка, Індыя, Лесота, Непал, Тайланд і Кітайская Рэспубліка. Удзельнікі канферэнцыі заклікалі ўрады ўсіх краін, будаўнічыя трэсты і банкі ўсталяваць мараторый на будаўніцтва буйных плацін да таго часу, пакуль не будзе праведзена поўная і незалежная экспертыза праект аў і іх экалагічных наступстваў. Акрамя таго, дэлегаты звярнулі ўвагу на лёсы людзей, якія былі вымушаныя змяніць месца жыхарства і жыццёвы ўклад з-за ўзвядзення гэтых гіганцкіх прамысловых аб'ектаў. Канферэнцыя супраць будаўніцтва буйных плацін паставіла важную задачу: выпрацаваць дэмакратычныя метады кіравання басейнамі рэк . У сваім звароце дэлегаты прывялі такія лічбы: за апошнія 50 гадоў да шасцідзесяці мільёнаў чалавек (гэта амаль усё насельніцтва Францыі) былі вымушаныя пакінуць родныя мясціны з-за будаўніцтва плацін, і амаль паўмільёна квадратных кіламетраў ўрадлівых зямель і лясоў былі затопленыя. Удзельнікі канферэнцыі таксама заклікалі ацаніць рызыку і магчымыя наступствы прарыву буйных плацін і тое, да якіх магчымых ахвяр і разбурэнняў гэта можа прывесці.

Актывістам руху супраць плацін ужо ўдалося дамагчыся рэальных вынікаў: у Злучаных Штатах былі дэмантаваныя 2 шасцідзесяцімятровыя плаціны, а ў Швецыі прыняты закон, які забараняе будаваць плаціны больш за пятнаццаць метраў у высату.

Катэгорыя:Міжнародныя дні
Dexia

**Dexia** — бельгійска-французскі фінансавы інстытут

Група Dexia была ўтворана ў 1996 годзе ў выніку зліцця двух еўрапейскіх банкаў: Credit Communal de Belgique, заснаванага ў 1860, і Credit Local de France, заснаванага ў 1987 годзе.

Dexia адна з найбуйнейшых фінансавых груп свету, якая мае прадстаўніцтвы ў 37 краінах. Рыначная капіталізацыя Групы на 31 снежня 2007 склала 20,3 мільярда еўра.

## Гл. таксама 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт банка  

Катэгорыя:Банкі Бельгіі
Катэгорыя:Банкі Францыі
Люксембургская фондавая біржа

**Люксембургская фондавая біржа** — адзіная гандлёвая пляцоўка ў дзяржаве. Заснавана ў 1927 годзе. З 1928 года з’яўляецца акцыянернай кампаніяй. У 1961 годзе разам з Нью-Ёркскай біржай і шэрагам іншых пляцовак заснавала Сусветную федэрацыю біржаў, якая да 2001 года насіла назву «Міжнародная федэрацыя фондавых біржаў».

Аб’ём гандлю: $ млрд (2005).

Лістынг: 259 кампаній (2006).

Капіталізацыя: $ млрд (2006).

## Біржавыя індэксы 
Асноўныя індэксы: 
* LUX General Price Index — адлюстроўвае стан каля 50 найбуйнейшых кампаній на біржы.
* LuxX Index — адлюстроўвае стан 10 найбуйнейшых кампаній на біржы.

## Гл. таксама 
* Кампаніі, якія маюць лістынг акцый на Люксембургскай біржы

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт біржы 

Катэгорыя:Фондавыя біржы
Катэгорыя:Еўрапейскія фондавыя біржы
Катэгорыя:Заходнееўрапейскія фондавыя біржы
Катэгорыя:Эканоміка Люксембурга
Крушэнне лайнера «Costa Concordia»

thumb|right|Судна пасля караблекрушэння|250px
**Катастрофа круізнага судна «Costa Concordia»** (*Costa Concordia*) адбылося каля вострава Джыліа ў Міжземным моры 13 студзеня 2012 года і запатрабавала эвакуацыі больш 4 200 чалавек, якія знаходзіліся на борце лайнера. На 1 лютага 2012 года выяўлены 17 загінулых, з іх адзін не апазнаны, 15 чалавек згінулі без весткі. Такім чынам, па папярэдніх даных загінулі 32 чалавека. Пошук у затопленай частцы карабля спынены ў сувязі з непрымальнай рызыкай для аквалангістаў. Пошук на марскім дне, на плошчы ў 18 квадратных кіламетраў, і ў незатопленых памяшканнях карабля працягваецца па стане на 1 лютага.

«Costa Concordia» стала самым буйным пасажырскім суднам у гісторыі, якое пацярпела крушэнне.

## Фатаграфіі з месца крушэння 

Collision of Costa Concordia 13.jpg
Collision of Costa Concordia 11.jpg
Collision of Costa Concordia DSC4191.jpg
Collision of Costa Concordia 26.jpg

## Спасылкі 
* Фатаграфіі патанулага лайнера 

Катэгорыя:2012 год у Італіі
Катэгорыя:Караблекрушэнні
Катэгорыя:Катастрофы 2012 года
KBC Group

**KBC Group** падае банкаўскія і страхавыя паслугі пераважна ў краінах Еўрапейскага рэгіёна. Кліентамі кампаній Групы з'яўляюцца галоўным чынам прыватныя асобы і кампаніі малога і сярэдняга бізнесу. Група таксама добра прадстаўлена ў сектары карпаратыўнага абслугоўвання і на рынках капіталу.

KBC займае высокія пазіцыі на рынках Бельгіі, Цэнтральнай і Усходняй Еўропы, а таксама мае шырокую сетку абслугоўвання ў рамках Еўрапейскай канцэпцыі «Private Banker». Група выбарачна прадстаўлена ў шэрагу іншых краін і рэгіёнаў па ўсім свеце.

## Спасылкі 
* Глабальны сайт кампаніі 

Катэгорыя:Кампаніі Бельгіі
Катэгорыя:Банкі Бельгіі
BIP Investment Partners

**BIP Investment Partners S.A.** () — інвестыцыйная кампанія, размешчаная ў горадзе Люксембург. Кампанія займаецца прыватнымі капіталаўкладаннямі, асабліва інвестыцыямі венчурнага капіталу ў стартапы і інвестыцыямі ў буйныя стабільныя кампаніі ў Люксембурзе.

Кампанія была заснавана ў 2000 годзе як сумеснае прадпрыемства паміж Banque Générale du Luxembourg (BGL) і некалькімі драбнейшымі партнёрамі. Пасля рэбрэндынгу ў 2006 годзе кампанія стала звацца BIP Investment Partners, да гэтага BGL Investment Partners. BIP мае лістынг на Люксембургскай фондавай біржы.

## Спасылкі 
* BIP Investment Partners official website
* BIP Bloomberg Quote
Дыфузная туманнасць

[right|200px|thumb|[Туманнасць Арыёна, вядомая адбівальная туманнасць.]]

**Дыфузная (светлая) туманнасць** — у астраноміі, агульны тэрмін, які выкарыстоўваецца для абазначэння туманнасцяў, якія выпраменьваюць святло. Тры тыпы дыфузных туманнасцяў — гэта адбівальная туманнасць, эмісійная туманнасць і рэшткі звышновай. Дыфузным туманнасцям супрацьпастаўляюць недыфузныя цёмныя туманнасці, гэта значыць туманнасці, малекулы якіх моцна разгрупаваны.

## Гл. таксама 
* Спіс дыфузных туманнасцей


Катэгорыя:Туманнасці
Рэферэндум у Латвіі (2012)

**Рэферэндум па законапраекце «Папраўкі да Канстытуцыі Латвійскай Рэспублікі»** () — рэферэндум, які прайшоў  у Латвіі па праекце паправак у артыкулах 4, 18, 21, 101 і 104 Канстытуцыі, якія зрабілі бы рускую мову другой дзяржаўнай.

Папраўкі не былі прыняты, паколькі больш 75 % тых, хто прыняў удзел у рэферэндуме прагаласавалі супраць. Папраўкі маглі быць прыняты, калі б за іх прагаласавала як мінімум 771 893 грамадзяніна Латвіі — палова ўсіх грамадзян, якія маюць права голаса (падчас выбараў у 11-ы Сойм — 1 543 786).

Па даных перапісу 2000 года, для 37,5 % жыхароў руская мова з'яўляецца роднай і 81,2 % жыхароў свабодна валодаюць ёю. З 2000 года руская мова ў Латвіі, паводле Закона аб дзяржаўнай мове, мае статус замежнай.

## Спасылкі 
* Тэкст паправак 
* Інфармацыя пра збор подпісаў на партале ЦВК Латвіі 
* Вынікі лістападаўскага збору подпісаў на партале ЦВК Латвіі 
* Сайт акцыі па зборы подпісаў 
* Сайт акцыі па зборы подпісаў 

Катэгорыя:Канстытуцыйныя папраўкі
Катэгорыя:Рэферэндумы 2012 года
Катэгорыя:Рэферэндумы ў Латвіі
Катэгорыя:Моўная палітыка
Катэгорыя:Гісторыя рускай мовы
Катэгорыя:Гісторыя латышскай мовы
Катэгорыя:2012 год у Латвіі
Катэгорыя:Падзеі 18 лютага
Катэгорыя:Люты 2012 года
Рэліктавае выпраменьванне

**Рэлі́ктавае выпраме́ньванне** (ці **касмічнае мікрахвалевае фонавае выпраменьванне** ад ) — касмічнае электрамагнітнае выпраменьванне з высокай ступенню ізатропнасці і са спектрам, характэрным для абсалютна чорнага цела з тэмпературай 2,725&nbsp;К.

Існаванне рэліктавага выпраменьвання было прадказана тэарэтычна ў рамках тэорыі Вялікага выбуху. Хоць у наш час шматлікія аспекты першапачатковай тэорыі Вялікага выбуху перагледжаны, асновы, якія дазволілі прадказаць тэмпературу рэліктавага выпраменьвання, засталіся нязменныя. Лічыцца, што рэліктавае выпраменьванне захавалася з пачатковых этапаў існавання Сусвету і раўнамерна яго запаўняе. Эксперыментальна яго існаванне было пацверджана ў 1965 годзе. Нароўні з касмалагічным чырвоным зрушэннем, рэліктавае выпраменьванне разглядаецца як адно з галоўных пацверджанняў тэорыі Вялікага выбуху.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* The Cosmic Microwave Background Radiation.
* The Physics of Microwave Background Anisotropies.
* LAMBDA — Legacy Archive for Microwave Background Data Analysis. NASA
* First Year WMAP Technical Papers. 
* Сайт пра сучасную касмалогію.

Катэгорыя:Астранамічныя радыёкрыніцы
Катэгорыя:Астрафізіка
Катэгорыя:Касмалогія
Катэгорыя:Электрамагнітнае выпраменьванне
Агульная экалогія

**Агульная экалогія** — вучэнне аб дзейна-тэхнапрыродных сістэмах, якія, акрамя навакольнага асяроддзя ўключаюць у сябе прыродныя працэсы (або прыродную дзейнасць) і дзейнасць чалавека. Актыўна-тэхнапрыродная сістэма — з’яўленне, калі на (у) прыродным асяроддзі размяшчаецца мноства тэхнікі розных галін народнай гаспадаркі і працякае 2 дзейнасці чалавека і прыроды, якія, трэба ўзгадніць ў часе і прасторы для пазбягання (прадухілення) або мінімізацыі негатыўных уздзеянняў на прыроднае асяроддзе.

Да 30-х гадоў ХХ стагоддзя экалогія складалася з прыватных экалагічных навук: экалогіі раслін, экалогіі жывёл, экалогіі грыбоў і г.д. Гэтыя навукі фармаваліся ў рамках адпаведных таксанамічных раздзелаў біялогіі — батанікі, заалогіі, мікалогіі і інш, як падраздзелы гэтых навук. Але па меры назапашвання ведаў сфарміравалася агульная экалогія як самастойная навука. 

Катэгорыя:Экалогія
Альшаны

Назву **Альша́ны** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Брэсцкая вобласць
** Альшаны — вёска ў Пружанскім раёне
** Альшаны — аграгарадок у Столінскім раёне
* Віцебская вобласць
** Альшаны — вёска ва Ушацкім раёне
* Гродзенская вобласць
** Альшаны — вёска ў Карэліцкім раёне
Бігамія

**Бігамія** — тэрмін, якім звычайна характарызуюць шлюб аднаго мужчыны з дзвумя жанчынамі. З’яўляецца адной з форм палігаміі. Бігамія мела пэўнае распаўсюджанне ў перыяд старажытных цывілізацый. Сустракаецца сярод мусульман Азіі і Афрыкі. Есць гістарычны запіс аб бігамным шлюбе нямецкага крыжаносца графа Глейхена, якому Рымскі Папа дазволіў заключыць шлюб з другой жонкай пры жыцці першай. Аднак, праверыць праўдзівасць гэтага паведамлення даволі цяжка.

## Гл. таксама 
* Паліандрыя
* Паліандрыя ў насякомых
* Манагамія
* Палігамія
* Агамія
* Палігінія

Катэгорыя:Дэмаграфічная тэорыя
Катэгорыя:Этналогія
Катэгорыя:Сям’я
Катэгорыя:Шлюб
Эдвард Матэй Ромер

**Эдвард Матэй Ян Ромер** (; , Волагда, Расійская імперыя — 22 лістапада 1900 ці , в. Лунна, Расійская імперыя) — мастак. З шляхецкага роду Ромераў. Брат Альфрэда Ізідора Ромера.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Волагдзе, дзе бацька Эдвард Ян Ромер разам з маці Эдварда Матэя Зоф’яй з Белазораў адбываў 13-гадовую ссылку за супрацоўніцтва з эмісарам Маладой Польшчы Шыманам Канарскім.

У 1852 годзе сям’я вярнулася на Радзіму, дзе жылі ў радавым маёнтку ці ў Вільні. Здольны Эдвард Матэй Ромер вучыўся малюнку спачатку ў бацькі мастака-аматара, а потым у Канута Русецкага, свайго бацькі — Эдварда Яна (вучня Міхала Падалінскага і Рустэма) і Яна Зянкевіча. Карціны Ромера захоўваюцца ў Нацыянальным музеі ў Варшаве («Амазонка»), Кракава («На выпасе-2»), у  ў Вільнюсе (7 работ) і ў музеі Каўнаса.

## Сям’я 
, уверсе памятная пліта ў гонар Эдварда Матэя Ромера.]]
У шлюбе з Юзэфай Чахоўскай меў дзяцей:
* Эдвард Валерыян Аляксандр (1881—1901).
* Рэгіна Рахеля Казіміра (нар. 1882), у шлюбе з Міхалам Піусам Ромерам.
* Юзаф Марыя Ежы (нар. 1883).
* Ежы Себасцьян (1896—1919).

## Спасылкі 
* Ромеры 
* 

Катэгорыя:Мастакі Польшчы
Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Мастакі Літвы
Эдвард Матэй
Катэгорыя:Памерлі ў Мастоўскім раёне
Anastacia

**Анастэйша Лін Ньюкірк**, вядомая таксама пад псеўданімам **Anastacia** (нар. , Чыкага) — амерыканская , , аўтар песень, , мадэльер, парфумер.

## Дыскаграфія 
**Студыйныя альбомы**
* *Not That Kind* (2000)
* *Freak of Nature* (2001)
* *Anastacia* (2004)
* *Heavy Rotation* (2008)
* ''It's a Man's World* (2012)
* *Resurrection* (2014)
* *Evolution* (2017)
* *Our Songs'' (2023)

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
* 
* 
* 
* Старонка на google+

Катэгорыя:Поп-музыканты ЗША
Катэгорыя:Выканаўцы рытм-н-блюза
Лучнікі

**Лучнікі́** (, ) — аграгарадок у Слуцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Сяражскага сельсавета.

У 1925—1954 гадах цэнтр Лучнікоўскага сельсавета.

## Насельніцтва 
## Інфраструктура 
У Лучніках 23 вуліцы. Працуе Лучнікоўская сельская бібліятэка-філіял № 7 сеткі публічных бібліятэк Слуцкага раёна.

## Славутасці 
* Калядная зорка Случчыны, традыцыі вырабу і выкарыстання.
* Свята-Мікалаеўская царква (2003)
* На вясковых могілках захавалася капліца XIX стагоддзя.
*  (упершыню згадваецца ў 1868)

File:Łučniki, Kulina Krot, Kacia Barysievič. Лучнікі, Куліна Крот, Каця Барысевіч (I. Sierbaŭ, 1912) (2).jpg|Жыхары вёскі, апранутыя ў касцюмы слуцкага строю на фатаграфіі Ісака Сербава
File:Belarusian peasant girls in traditional clothing - Luchniki village - Minsk region - ca 1910 AD.jpg|Дзяўчынкі-сялянкі з вёскі Лучнікі (Слуцкі павет) у шалях, завязаных «карунай». Фатограф Самір Юхнін, 1908 г.

## Вядомыя асобы 
* Лявон Случанін (1914—1995) — беларускі паэт.
* Янка Золак (1912—2000) — беларускі паэт.
* Віктар Фёдаравіч Кулеш (нар. 1952) — беларускі гідрабіёлаг.
* Павел Рыгоравіч Пятровіч (1909—2002) — вучоны ў галіне гідрабіялогіі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Агрогородок «Лучники» 

Катэгорыя:Сяражскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слуцкага раёна
Alstom

**Alstom** (раней **GEC-Alsthom**) () — буйная французская машынабудаўнічая кампанія, адзін з сусветных лідараў (нароўні з Siemens і Bombardier) у вытворчасці энергетычнага абсталявання і чыгуначнага транспарту. Штаб-кватэра — у Левалуа-Перэ (Францыя).

## Уласнікі і кіраўніцтва 
31 % акцый Alstom належыць французскаму будаўнічаму гіганту Bouygues, 60 % — інстытуцыянальным фундатарам, 7,5 % — прыватным акцыянерам, 1,5 % — супрацоўнікам.

Галоўны кіраўнік і старшыня савета дырэктараў — Патрык Крон.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт кампаніі

Катэгорыя:Кампаніі Францыі
Катэгорыя:Вытворцы лакаматываў Францыі
Катэгорыя:Кампаніі, якія раней мелі лістынг акцый на Лонданскай біржы
Глабальныя праблемы

**Глабальныя праблемы сучаснасці** - гэта сукупнасць сацыяпрыродных праблем, ад вырашэння якіх залежыць сацыяльны прагрэс чалавецтва і захаванне цывілізацыі. Гэтыя праблемы характарызуюцца дынамізмам, ўзнікаюць як аб'ектыўны фактар развіцця грамадства і для свайго рашэння патрабуюць аб'яднаных намаганняў усяго чалавецтва. Глабальныя праблемы ўзаемазлучаныя, ахопліваюць усе бакі жыцця людзей і датычацца ўсіх краін свету.
## Спіс глабальных праблем 
* Нявырашанасць праблемы адмены старэння ў людзей і слабая інфармаванасць грамадскасці аб занядбана старэнні.
* праблема «Поўнач-Поўдзень» - пераадоленне разрыву ў развіцці паміж багатымі і беднымі краінамі, ліквідацыя галечы, голада і непісьменнасці ;
* Прадухіленне тэрмаядзернай вайны і забеспячэнне свету для ўсіх народаў, недапушчэнне сусветнай супольнасцю несанкцыянаванага распаўсюджвання ядзерных тэхналогій, радыеактыўнага забруджвання навакольнага асяроддзя;
* Прадухіленне катастрафічнага забруджвання навакольнага асяроддзя і зніжэння біяразнастайнасці;
* Забеспячэнне чалавецтва рэсурсамі;
* Глабальнае пацяпленне;
* Азонавыя дзюры;
* Праблема сардэчна-сасудзістых, анкалагічных захворванняў і СНІДа.
* Дэмаграфічнае развіццё (дэмаграфічны выбух у якія развіваюцца краінах і дэмаграфічны крызіс у развітых).
* Тэрарызм.
* Тэхналагічная сінгулярнасць.
* Невылечныя хваробы.
* Барацьба са старэннем.

Глабальныя праблемы з'яўляюцца следствам супрацьстаяння прыроды і чалавечай культуры, а таксама неадпаведнасці або несумяшчальнасці разнонаправленных тэндэнцый у ходзе развіцця самой чалавечай культуры. Натуральная прырода існуе па прынцыпе адмоўнай зваротнай сувязі, у той час як чалавечая культура - па прынцыпе станоўчай зваротнай сувязі.

## Спробы рашэння 
* Дэмаграфічны пераход - натуральны канец дэмаграфічнага выбуху 1960-х
* Ядзернае раззбраенне
* Энергазберажэнне
* Манрэальскі пратакол (1989) - барацьба з азонавы дзіркамі
* Кіёцкі пратакол (1997) - барацьба з глабальным пацяпленнем.
* Навуковыя прызы за паспяховае радыкальнае падаўжэнне жыцця сысунам (мышам) і іх амаладжэнне.
* Рымскі клуб (1968)
Потавыя залозы

thumb|300px|Потавая залоза пазначана лічбай 11
**Потавыя залозы** () — простыя скурныя трубчастыя залозы ў млекакормячых жывёл і чалавека.

Выпрацоўваюць і выдзяляюць пот, выконваюць выдзяляльную, тэрмарэгулятарную, сігнальную і іншыя функцыі. Таксама ён адыгрывае значную ролю ў сацыяльна-біялагічных працэсах перадачы інфармацыі паміж сысунамі.

Па характары развіцця, будове, тыпу сакрэцыі адрозніваюць апакрынныя залозы і экрынныя залозы. У арганізме потавых залоз значна менш, чым тлушчавых, у многіх млекакормячых жывёл яны адсутнічаюць на абваласелай скуры і сканцэнтраваны на невялікіх участках. Часам уваходзяць у склад спецыфічных скурных залозістых комплексаў — пахучых залоз.

## Літаратура 
* Леанцюк А. Потавыя залозы // БЭ ў 18 т. Т. 12. Мн., 2001.

## Гл. таксама 
* Сальныя залозы

Катэгорыя:Залозы
Катэгорыя:Выдзяляльная сістэма
Катэгорыя:Тэрмарэгуляцыя
Катэгорыя:Скура
Слёзная залоза

**Слёзная залоза** — буйная залоза вока наземных жывёл і чалавека.

Размешчана пад верхнім павекам вонкавага вугла вачніцы. У слізістай абалонцы вока ёсць і дабавачныя слёзныя залозы (напр., у чалавека 1—22). Яны выпрацоўваюць слёзы — празрыстую вадкасць, у якой да 99&nbsp;% вады, 0,9&nbsp;% неарганічных рэчываў, пераважна хлорыстага натрыю, эпітэліяльныя клеткі, слізь, тлушч, лізацым — фермент, што мае бактэрыцыдныя ўласцівасці. Па слёзным канале слёзы сцякаюць да ўнутранага вугла вока ў слёзны мяшок і далей — у насаслёзны канал. Увільгатняюць пярэднюю паверхню вока, вымываюць іншародныя целы, удзельнічаюць у жыўленні рагавіцы. Слёзавыдзяленне — бесперапынны рэфлекторны працэс, спыняецца ў час сну. У чалавека за суткі выдзяляецца 0,5—1 мл слёзнай вадкасці, пры плачы — да 30 мл. Сакрэцыя павялічваецца пры некаторых псіхічных станах (боль, гнеў, радасць, смутак), памяншаецца пры захворваннях (напр., трахаматозны ксероз). У водных млекакормячых слёзная залоза выпрацоўвае тлушчавы сакрэт, які ахоўвае рагавіцу ад уздзеяння вады. Запаленне слёзнай залозы называецца дакрыяадэніт.

## Літаратура 
* Леанцюк А. Слёзная залоза // БЭ ў 18 т. Т. 15. Мн., 2002.

Катэгорыя:Залозы
Катэгорыя:Афтальмалогія
Окленд (значэнні)

Назву **Окленд** маюць:
* Горад Окленд, Каліфорнія
* Горад Окленд, Новая Зеландыя
Наднырачнікі

**Наднырачнікі**, **наднырачныя залозы** — парныя залозы вышэйшых пазваночных жывёл і чалавека, якія размяшчаюцца каля верхніх полюсаў нырак.

Наднырачнікі чалавека масай каля 5 г. У наднырачніках вылучаюць вонкавы коркавы слой (90 % залозы) і ўнутраны — мазгавы. Гармоны коркавага слоя наднырачнікаў (картызон, альдастэрон і інш.) рэгулююць водна-салявы абмен, падтрымліваюць на высокім узроўні працаздольнасць, забяспечваюць хуткае ўзнаўленне сіл пасля фізічных нагрузак, валодаюць процізапаленчым дзеяннем. У коркавым слоі наднырачнікаў, акрамя таго, у нязначнай колькасці ўтвараюцца мужчынскія і жаночыя палавыя гармоны.

У людзей з недастатковай прадукцыяй гармонаў кары наднырачнікаў развіваецца бронзавая хвароба (упершыню апісаная Т. Адысанам). Хворыя адчуваюць слабасць, хутка худнеюць; пры гэтым захворванні адбываецца пацямненне скуры да бронзавага адцення. Выпадкі росту вусоў і барады ў некаторых жанчын з’яўляецца вынікам залішняга выдзялення карой наднырачнікаў мужчынскіх палавых гармонаў.

Гармоны мазгавой часткі наднырачнікаў — адрэналін і норадрэналін называюцца «гармонамі страху і гневу». Яны паскараюць рух крыві, пачашчаюць скарачэнні сэрца, пашыраюць бронхі, сасуды сэрца і мозга. Акрамя таго, гэтыя гармоны звужаюць сасуды скуры і кішэчніка, павялічваюць распад глікагену ў печані і выкід глюкозы ў кроў, узмацняюць скарачэнне мышцаў, зніжаюць ступень стомленасці. Усе гэтыя рэакцыі накіраваны на мабілізацыю рэсурсаў арганізма пры цяжкай фізічнай нагрузцы або псіхаэмацыянальным напружанні.

## Літаратура 
* Машчанка М. Біялогія: вучэб. дапам. для 9-га кл. устаноў агульн. сярэдн. адукацыі з бел. мовай навучання / М. В. Машчанка, А. Л. Барысаў; пер. з рус. мовы В. У. Клімко. — 3-е выд. — Мн.: Нар. асвета, 2011. ISBN 978-985-03-1531-1.

## Спасылкі 
* Уступны курс пра наднырачнікі (англ.) 
* Медыцынская энцыклапедыя MedlinePlus: наднырачнікі
* Global Dialysis

Катэгорыя:Залозы
Катэгорыя:Эндакрынная сістэма
Гія Канчэлі

**Георгій (Гія) Аляксандравіч Канчэ́лі** (груз. გია ყანჩელი; , , Грузінская ССР, СССР — ) — грузінскі , , . Заслужаны дзеяч мастацтваў Грузіі (1972). Народны артыст СССР (1988).

## Біяграфія 
Скончыў Тбіліскую кансерваторыю (1963), з 1970 года выкладаў у ёй. Працаваў пераважна ў сімфанічнай і опернай музыцы. Сярод твораў: опера «Музыка для жывых» (паст. 1984); музычная камедыя «Хітрыкі Ханумы» (паст. 1973); кантата «Светлы смутак» (1985); 7 сімфоній (1967—86); літургія «Аплаканыя ветрам» для вялікага сімфанічнага аркестра і альта сола (1988); музыка для эстраднага аркестра, да драматычных спектакляў і кінафільмаў, у т.л. «Не бядуй», «Міміно».

Дзяржаўная прэмія СССР 1976. Дзяржаўная прэмія Грузіі 1981.

## Спасылкі 
* 
* Асоба 
* Інтэрв’ю з Г. Канчэлі

Катэгорыя:Акадэмічныя музыканты СССР
Катэгорыя:Акадэмічныя музыканты Грузіі
Катэгорыя:Кінакампазітары Грузіі
Катэгорыя:Заслужаныя дзеячы мастацтваў Грузінскай ССР
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Ніка»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Трыумф»
Катэгорыя:Музыка Грузіі
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Тбілісі
La Mariée

**«La Mariée»** () — карціна Марка Шагала, напісаная ў 1950 годзе, якая захоўваецца ў прыватнай калекцыі ў Японіі.

## Апісанне 
На карцінах Шагала часта з'яўляюцца маладыя жанчыны ці пары, у гэтай карціне акцэнт робіцца на маладую жанчыну ў квазівясельным ўборы з букетам кветак. Яна прадстаўлена гледачу адважным і прыкметным чынам, як быццам глядач з'яўляецца тым, хто хоча ажаніцца з ёю.

### Колеры 
Другой асаблівасцю «La Mariée» у параўнанні з большасцю іншых карцін Шагала з'яўляецца выбар колеру. Маладая жанчына апранутая ў чырвоную сукенку з цнатліва белым пакрывалам, накінутым на галаву, у той час як фон ўяўляе сабой сумесь са свежых і пяшчотных блакітнага і шэрага. Гэты эфект дазваляе вобразу жанчыны выдзеліцца з палатна і сапраўды прыцягвае ўвагу.

### Вяселле 
Тэма вяселля з'яўляецца яшчэ адной важнай тэмай карціны, і гэта таксама ўключае ў сябе адзін з любімых элементаў еўрапейскіх мастакоў ХХ стагоддзя, жывёлы граюць на музычных інструментах, асаблівасць, якая таксама сустракаецца ў іншых карцінах Шагала. Існуе чалавек, які вісіць над галавой нявесты, які, мабыць, з'яўляецца гарантам, што покрыва ідэальна падыходзіць для яе. Царква стаіць на заднім плане, амаль як спозненая думка.

Катэгорыя:Карціны Марка Шагала
Катэгорыя:З’явіліся ў 1950 годзе
Зялёныя — Еўрапейскі свабодны альянс

**Зялёныя — Еўрапейскі свабодны альянс** (, Greens — EFA) — фракцыя Еўрапейскага парламента. Гэтая група складаецца з двух асобных еўрапейскіх палітычных партый — Еўрапейскай партыі зялёных (EGP) і Еўрапейскага свабоднага альянсу (EFA).

## Гісторыя 
25 ліпеня 1989 года была створана зялёная група ў Еўрапейскім парламенце. 20 ліпеня 1999 года група была пашырана і стала называцца Зялёныя — Еўрапейскі свабодны альянс.

## Склад 
Дэпутаты Еўрапарламента, якія складаюць групу:

## Заўвагі 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт  
* Група Зялёныя — Еўрапейскі свабодны альянс у Еўрапейскім парламенце (EFA-V) 

Катэгорыя:Еўрапейскі парламент
Шчытападобная залоза

**Шчытападобная залоза** () — эндакрынная залоза пазваночных жывёл і чалавека, якая выпрацоўвае тры гармоны: тыраксін, трыёдтыранін і кальцытанін (рэгулюе фосфарна-кальцыевы абмен).

Няпарны орган (радзей парны — у земнаводных і птушак), размешчаны ў сярэдняй вобласці шыі ў вобласці гартанных храсткоў і складаецца з дзвюх долей, якія аб’ядноўваюцца мосцікам. Асноўная марфалагічная і функцыянальная адзінка шчытападобнай залозы — фалікул. Мае форму шчыта (адсюль назва) або падковы. Яе гармоны ўплываюць на працэсы абмену рэчываў: павялічваюць выкарыстанне бялкоў, тлушчаў і вугляводаў, павышаюць расход энергіі, узмацняюць кровазварот і дыханне.

У чалавека шчытападобная залоза размешчана ў пярэдняй вобласці шыі, спераду і па баках ад трахеі, складаецца з 2 доляў (правай і левай), злучаных перашыйкам. Маса шчытападобнай залозы дарослага чалавека 20—60 г, нованароджанага — 1—2 г.

Недахоп гармонаў шчытападобнай залозы тыраксіну і трыёдтыраніну ў раннім дзіцячым узросце прыводзіць да крэтынізму. У дарослых пры гіпафункцыі ўзнікае захворванне мікседэма, або слізісты ацёк: сэрца працуе недастаткова інтэнсіўна, хворы адчувае слабасць і санлівасць, набірае масу, у яго зніжаецца ўзбудлівасць нервовай сістэмы. Гіперфункцыя шчытападобнай залозы вядзе да павелічэння яе памераў і ўзмоцненага ўтварэння гармонаў. Лішак гармонаў выклікае павышэнне ўзбудлівасці нервовых клетак, развіццё лупатасці, пачашчэнне сэрцабіцця, празмернае схудненне — базедаву хваробу.

Шчытападобная залоза ўтрымлівае ёд, які жыццёва неабходны для яе дзейнасці. Таму парушэнні функцый шчытападобнай залозы ўзнікаюць, як правіла, у выніку недахопу ў пітной вадзе ёду, які патрэбен для сінтэзу гармонаў. Характэрная прымета расстройства — павелічэнне шчытападобнай залозы ў выглядзе валляка. Было высветлена, што, чым больш аддалена мясцовасць ад мора, тым часцей у яе жыхароў сустракаецца валляк. Таму ў праблемных раёнах у прафілактычных мэтах да кухоннай солі дадаюць ёдыд калію з разліку 1 г на 100 г солі. Акрамя таго, рэкамендуецца часцей ужываць у ежу разнастайныя морапрадукты, багатыя на ёд.

## Літаратура 
* Біялогія: вучэб. дапам. для 9-га кл. устаноў агульн. сярэдн. адукацыі з бел. мовай навучання / М. В. Машчанка, А. Л. Барысаў; пер. з рус. мовы В. У. Клімко. — 3-е выд. — Мн.: Нар. асвета, 2011. ISBN 978-985-03-1531-1.
* 

Катэгорыя:Анатомія чалавека
Катэгорыя:Шчытападобная залоза
Катэгорыя:Эндакрыналогія
Катэгорыя:Залозы
Міжнародны дзень Маці-Зямлі

thumb|250 px
**Міжнародны дзень Маці-Зямлі** () - адзначаецца, пачынаючы з 2010 года, штогод 22 красавіка. Усталяваны Генеральнай Асамблеяй ААН ў 2009-м годзе (рэзалюцыя № A/RES/63/278).

У рэзалюцыі адзначаецца, што тэрмін «Маці-Зямля» агульнапрыняты ў многіх краінах, што ён адлюстроўвае залежнасць паміж планетай, яе экасістэмамі і чалавекам.

Прапаноўваючы ўсім дзяржавам-сябрам ААН, міжнародным і няўрадавым арганізацыям адзначаць «Міжнародны дзень Маці-Зямлі», Генеральная Асамблея звяртае ўвагу на тое, што свята Дзень Зямлі ужо штогод адзначаецца ў многіх краінах.

Па некаторых дадзеных гэты Міжнародны дзень узнік на аснове адзначаемага раней у ЗША Дня дрэў.

## Спасылкі 
* Рэзалюцыя Генеральнай Асамблеі № A/RES/63/278

Катэгорыя:Міжнародныя дні ААН
Сусветны дзень барацьбы з апустыньваннем і засухай

, 2003]]
**Сусветны дзень барацьбы з апустыньваннем і засухай** () — адзначаецца 17 чэрвеня пачынаючы з 1995 года. Усталяваны на 49-й сесіі Генеральнай Асамблеі ААН (Рэзалюцыя № № A/RES/49/115 ад 30 студзеня 1995 года). Дата гэтага Сусветнага дня была абраная ў знак гадавіны прыняцця канвенцыі па барацьбе з апустыньваннем.

Генеральны сакратар ААН ў 2006 годзе ў прысвечаным гэтаму Сусветнаму дню пасланні адзначае, што  Апустыньванне — страта біялагічнай прадукцыйнасці зямель у засушлівых, полузасушливых і засушлівых напаўвільготных раёнах — гэта адна з найбольш сур’ёзных пагроз, з якімі сутыкаецца чалавецтва. Гэта — глабальная праблема, якая закранае адну пятую частку насельніцтва свету ў больш чым 100 краінах. 

Ён перасцерагае, што з прычыны апустыньвання існуе пагроза міграцыі 60 млн чалавек з раёнаў Афрыкі ў Еўропу і Паўночную Афрыку.

У сувязі з тэмай Сусветнага дня 2007 года «Прыгажосць пустыняў — праблема апустыньвання» ў пасланні адзначаецца, што неабходна абараняць і самі пустыні як важныя экасістэмы, як асяроддзе пражывання старажытных цывілізацый.

## Статыстыка 
* Апустыньванне пагражае здароўю і крыніцам сродкаў існавання больш за 1 млрд чалавек
* Па даных на 2005 год штогод з-за апустыньвання і засухі губляецца сельскагаспадарчай прадукцыі на суму звыш 40 млрд долараў ЗША.

## Штогадовыя тэмы Сусветнага дня 
* 2010 год — «Паляпшэнне якасці жыцця праз павышэнне ўрадлівасці глебы»
* 2009 год — «Захаванне зямельных і водных рэсурсаў = Абарона нашага агульнага будучага»
* 2008 год — «Барацьба з дэградацыяй земляў для забеспячэння ўстойлівага развіцця сельскай гаспадаркі»
* 2007 год — «Апустыньванне і змяненне клімату — адзіная глабальная праблема»
* 2006 год — «Прыгажосць пустыняў — праблема апустыньвання»
* 2005 год — «Жанчыны і апустыньванне»

## Спасылкі 
* Рэзалюцыя № A/RES/49/115
* Міжнародная Канвенцыя па барацьбе з апустыньваннем
* Пасланне Генеральнага сакратара ААН у 2006 годзе
* Сусветны дзень барацьбы з апустыньваннем і засухай

Катэгорыя:Міжнародныя дні ААН
Сцяпан Пятровіч Крашаніннікаў

**Сцяпан Пятровіч Крашаніннікаў** (; , Масква — ) — рускі вучоны, даследчык Камчаткі. Акадэмік Пецярбургскай АН (1750).

3 1724 вучыўся ў маскоўскай Славяна-грэка-лацінскай акадэміі, з 1732 ва ўніверсітэце ў Пецярбургу. Удзельнік 2-й Камчацкай экспедыцыі (1733—43). У 1733—36 падарожнічаў па Сібіры. У 1737—41 даследаваў паўвостраў Камчатка. На аснове сабраных матэрыялаў напісаў навуковую працу па геаграфіі, гісторыі, мовах і быце народаў Камчаткі («Апісанне зямлі Камчаткі»).

Яго імем названы востраў каля Камчаткі, мыс (на ваостраве Карагінскім) і гара на Камчатцы.

## Літаратура 
* Крашаніннікаў // БЭ ў 18 т. Т. 8. Мн., 1999.

Катэгорыя:Даследчыкі Азіі
Катэгорыя:Падарожнікі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Акадэмікі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Выпускнікі Акадэмічнай гімназіі
Міжнародны дзень аховы азонавага слоя

[thumb|right|250px|Найбуйнейшая [азонавая дзірка над Антарктыкай ў верасні 2006 года.]]
—2001]]

**Міжнародны дзень аховы азонавага слоя** — () — 16 верасня. Штогадовы Міжнародны дзень аховы азонавага слоя абвешчаны Генеральнай асамблеяй ААН ў 1994 годзе ў спецыяльнай рэзалюцыі (№ A/RES/49/114).

Дата Міжнароднага дня абраная ў памяць аб дні падпісання Манрэальскага пратаколу па рэчывах, якія разбураюць азонавы слой.

Дзяржавам, членам ААН, было прапанавана прысвяціць гэты Міжнародны дзень прапагандзе канкрэтнай дзейнасці ў адпаведнасці з задачамі і мэтамі Манрэальскага пратаколу.

Генеральны сакратар ААН Кофі Анан у сваім пасланні ў 2006 годзе адзначыў велізарны прагрэс у намаганнях па захаванні азонавага слоя і паведаміў пра аптымістычныя прагнозы, якія прадказваюць аднаўленне азонавага слоя.

## Тэмы Міжнароднага дня 
* 2004 год — «Захаваць нашае неба: нашая мэта — спрыяе азону планета»
* 2006 год — «Захавай азонавы пласт: выратуй жыццё на Зямлі»
* 2007
* 2008
* 2009
* 2010
* 2011 год — «Паэтапны адмова ад ГХФУ: унікальная магчымасць».

## Спасылкі 
* Рэзалюцыя № A/RES/49/114
* Манрэальскі пратакол
* Пасланне Генеральнага сакратара

Катэгорыя:Міжнародныя дні ААН
Катэгорыя:Святы 16 верасня
Спіс гарадоў Беларусі, праз якія не праходзіць чыгунка

У табліцы змешчаныя населеныя пункты Беларусі са статусам горада, якія размешчаныя на адлегласці болей 5 км ад чыгункі.

Катэгорыя:Беларуская чыгунка
Катэгорыя:Гарады Беларусі
Новая зямля

Назву **Новая зямля** маюць:
* Новая Зямля — архіпелаг у Паўночным Ледавітам акіяне
* «Новая зямля» — паэма Якуба Коласа
* «Новая зямля» — тэлевізійны фільм 1982 года паводле аднайменнай паэмы Якуба Коласа