Гая Дзмітрыевіч Гай

{{Ваенны дзеяч
 |поўнае імя       = Гая Дзмітрыевіч Гай
 |арыгінал імя     = 
 |дата нараджэння  = 18.02.1887 (6)
 |месца нараджэння = 
 |дата смерці      = 11.12.1937
 |месца смерці     = 
 |партрэт          = Gayk Bzhishkyan.jpg
 |подпіс           = 
 |мянушка          = 
 |псеўданім        = 
 |прыналежнасць    = 
 |гады службы      =  — 1917 1918—1935
 |званне           = 
 |род войскаў      = 
 |камандаваў       = 
 |частка           = 
 |бітвы            = 
Першая сусветная вайна,  
* ,
* 
 |узнагароды       = 
{ style="background: transparent"

}
**Узнагароды Расійскай імперыі:**
{ style="background: transparent"
  Георгіеўскі  Георгіеўскі 
}
 |Commons        = 
 |Rodovid        =
 |сувязі         = 
 |у адстаўцы     = 
 |роспіс         = 
}}
**Гай Дзмітрыевіч Гай** (**Гайк Бжышкян(ц)**, )  —  — савецкі ваеначальнік, Камкор, герой Грамадзянскай вайны. 11 снежня 1937 расстраляны падчас кампаніі . Пасля смерці Сталіна рэабілітаваны.

## Біяграфія 
### Раннія гады 
Армянін, нарадзіўся ў Таўрызе (Персія), у сям'і народнага настаўніка.

У 1901 пераязджае ў Тыфліс, дзе вучыцца ў армянскай духоўнай семінарыі.

З 1903 года браў удзел у рэвалюцыйным руху ў Закаўказзі:  .

Вясной 1920 камандаваў 2-м каўказскім кавалерыйскім корпусам . Падчас савецка-польскай вайны — камандуючы . Жонка Гая, Наталля Якаўлеўна звярнулася па дапамогу да старога рэвалюцыянера , якому Сталін праз памочніка перадаў: «НКУС разбярэцца». 15 кастрычніка 1935 года быў прысуджаны Адмысловай нарадай пры НКУС СССР па абвінавачванні ў дачыненні да контррэвалюцыйнай групы да 5 гадоў лагераў. Пры перасылцы ў Яраслаўскую турму 22 кастрычніка 1935 года здзейсніў пабег, але ўжо праз некалькі дзён быў затрыманы супрацоўнікамі НКУС.

Два гады знаходзіўся ў зняволенні. У канцы 1937 (11 снежня) у ходзе кампаніі масавых «чыстак» у РСЧА быў расстраляны. Пасля смерці Сталіна рэабілітаваны і адноўлены ў партыі (пасмяротна).

## Узнагароды 
* За ўдзел у Першай сусветнай вайне узнагароджаны двума Георгіеўскімі крыжамі і адным медалём.
* Быў двойчы ўзнагароджаны Ордэнам Чырвонага Сцяга: у 1918 годзе за баявыя дзеянні ў раёне Волгі і ў 1920 годзе за польскую кампанію

## Памяць 
 СССР, 1967]]
* У 1959 годзе ў Арэнбургскай вобласці, як мяркуецца, імем Гая названы названы горад.
* У Ерэване яго імем названы праспект, а таксама пастаўлены помнік.
* У Чыгуначным раёне горада Ульянаўска ў 1967 годзе яго імем названа вуліца, якая стала праспектам, а таксама ўзведзены помнік.
* Маюцца таксама вуліцы Гая ў гарадах Гродна, Мінск, Самара, Арэнбург і Стары Аскол; і бульвар Гая ў горадзе Тальяці.
* У цэнтральнай частцы г. Арэнбурга ў гонар Г. Д. Гая названая вуліца, на якой усталяваны яго бюст.
* У 1963 годзе ў яго гонар быў названы рачной пасажырскі цеплаход  «Камдзіў Гай».
* У 1967 годзе была выпушчаная паштовая марка СССР, прысвечаная Гаю.
* Гайк Бжышкян некалькі разоў згадваецца ў рамане  «Кліч аратых», які апавядае аб партызанскай барацьбе армянскіх гайдукоў супраць асманскіх уладаў на рубяжы XIX—XX стагоддзяў.
* Г. Д. Гай — персанаж фільмаў «Пыл пад сонцам» (Літоўская кінастудыя, 1977) і «» (Свярдлоўская кінастудыя, 1987).
* Г. Д. Гай — персанаж рамана «Дыктатар» (Выдавецкі дом «Армада», 1998).

## Сачыненні 
* *Первый удар по Колчаку*. Ленинград, 1926.
* *На Варшаву! Действия 3 конного корпуса на Западном фронте*. Москва — Ленинград, 1928.
* *В боях за Симбирск*. Ульяновск, 1928.

## Заўвагі 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* Гай, Гая Дмитриевич // Гражданская война и военная интервенция в СССР: Энциклопедия. — М., 1983. — С. 138.
* Гай, Гая Дмитриевич (Канд. ист. наук; 1887—1937) // На Варшаву! Действия 3 конного корпуса на Западном фронте. Июль-август 1920 г.
* 
* ''* По следам Гая. — Свердловск: Средне-Уральское книжное издательство, 1975. — 272 с.
* *Лазарев С. Е.* Подрезанные крылья (Неизвестное из жизни спецслужб) // Военно-исторический журнал. 2012. № 5 (625). С. 66-70.
* *Лазарев С. Е.* Судьба комкора Г. Д. Гая в контексте трагических событий 1930-х гг. // История в подробностях. «Большой террор». Москва, 2012. № 6 (24). С. 22-27.
* *'' Социокультурный состав советской военной элиты 1931—1938 гг. и её оценки в прессе русского зарубежья. — Воронеж: Воронежский ЦНТИ — филиал ФГБУ «РЭА» Минэнерго России, 2012. — 312 с. — 100 экз. — ISBN 978-5-4218-0102-3
* 
* М. Шумейка. Камандзір жалезнай дывізіі // . С.40—43.

## Спасылкі 
* Гая Дмитриевич Гай, «Железный» комдив  

Катэгорыя:Рэвалюцыянеры Арменіі
Катэгорыя:Члены РСДРП
Катэгорыя:Удзельнікі Першай сусветнай вайны (Расійская імперыя)
Катэгорыя:Узнагароджаныя Георгіеўскім медалём
Катэгорыя:Царскія афіцэры на службе ў РСЧА
Катэгорыя:Удзельнікі Грамадзянскай вайны ў Расіі
Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Палітыкі Арменіі
Катэгорыя:Постаці Мінска
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя военачальнікі
Катэгорыя:Мемуарысты СССР
Катэгорыя:Пасмяротна рэабілітаваныя ў СССР
Катэгорыя:Военачальнікі СССР
Катэгорыя:Асобы на марках