Web3

**Web3** (таксама вядомы як **Web 3.0**) — гэта ідэя новай ітэрацыі Сусветнага павуціння, якая ўключае ў сябе такія канцэпцыі, як дэцэнтралізацыя, тэхналогіі блокчэйн і эканоміка на аснове токенаў. Некаторыя тэхнолагі і журналісты супрацьпастаўляюць яго Web 2.0, у якім, па іх меркаванні, даныя і кантэнт цэнтралізаваны ў невялікай групе кампаній, часам званых «Big Tech». Тэрмін «Web3» быў прапанаваны ў 2014 годзе сузаснавальнікам Ethereum Гэвінам Вудам, а ў 2021 годзе гэта ідэя зацікавіла крыптавалютных энтузіястаў, буйныя тэхналагічныя кампаніі і венчурныя фірмы. Упершыню канцэпцыя Web3 была прадстаўлена ў 2013 годзе.

Крытыкі выказваюць асцярогі з нагоды цэнтралізацыі капіталу ў руках невялікай групы інвестараў і прыватных асоб, а таксама страты прыватнасці ў выніку шырэйшага збору даных. Такія мільярдэры, як Ілан Маск і Джэк Дорсі, сцвярджаюць, што Web3 — гэта ўсяго толькі «гучнае» слова або маркетынгавы тэрмін.

## Перадгісторыя 
Web 1.0 і Web 2.0 — гэта эпохі ў гісторыі Сусветнага павуціння, калі яна развівалася з дапамогай розных тэхналогій і фарматаў. Web 1.0 адносіцца да перыяду з 1989 па 2004 год, калі большасць сайтаў складалася са статычных старонак, а пераважная большасць карыстальнікаў былі спажыўцамі, а не вытворцамі кантэнту . Web 2.0 заснаваны на ідэі «вэб як платформа» і арыентаваны на карыстальніцкі кантэнт, які загружаецца на форумы, у сацыяльныя медыя, блогі, вікі і іншыя сэрвісы. Прынята лічыць, што Вэб 2.0 пачаўся прыкладна ў 2004 годзе і працягваецца да гэтага часу.

## Тэрміналогія 
Web3 адрозніваецца ад канцэпцыі Семантычнага вэба, распрацаванай Цімам Бернерсам-Лі ў 1999 годзе. У 2006 году Бернерс-Лі апісаў Семантычны вэб як кампанент Web 3.0, што адрозніваецца ад значэння Web3 у кантэксце блокчэйна.

Тэрмін «Web3» быў уведзены заснавальнікам кампаніі Polkadot і сузаснавальнікам Ethereum Гэвінам Вудам у 2014 годзе для абазначэння «дэцэнтралізаванай анлайн-экасістэмы, заснаванай на блокчэйне». Асаблівы ўсплёск цікавасці да яе адбыўся ў канцы 2021 года, шмат у чым дзякуючы зацікаўленасці з боку крыптавалютных энтузіястаў і інвестыцыях з боку высокапастаўленых тэхнолагаў і кампаній.

## Канцэпцыя 
Канкрэтныя бачанні Web3 адрозніваюцца, і Вольга Харыф назвала гэты тэрмін «туманным», але яны круцяцца вакол ідэі дэцэнтралізацыі і часта ўключаюць у сябе тэхналогіі блокчэйн, такія як розныя крыптавалюты і безнаяўныя токены (NFT). У аналітычнай запісцы, апублікаванай Інстытутам дзяржаўнай палітыкі Бенета пры Кембрыджскім універсітэце, Web3 вызначаецца як «меркаванае наступнае пакаленне тэхнічнай, юрыдычнай і аплатнай інфраструктуры Інтэрнэту, уключаючы блокчэйн, смарт-кантракты і крыптавалюты». Па меркаванні Лю Жуатаа і інш. (2021 г.), тры фундаментальных архітэктурных фактары Web3 — гэта спалучэнне дэцэнтралізаваных або аб’яднаных платформаў, абароненай сумяшчальнасці і верыфікаваных вылічэнняў з дапамогай размеркаваных тэхналогій.

У аснове Web3 ляжыць канцэпцыя дэцэнтралізаваных аўтаномных арганізацый (). Іншай ключавой канцэпцыяй з’яўляюцца дэцэнтралізаваныя фінансы (), пры якіх карыстальнікі абменьваюцца валютай без удзелу банкаў або дзяржавы. Адмыслоўцы ў вобласці тэхналогій сцвярджаюць, што Web3, хутчэй за ўсё, будзе працаваць у тандэме з сайтамі Web 2.0, прычым сайты Web 2.0, верагодна, будуць выкарыстоўваць тэхналогіі Web3 для падтрымкі актуальнасці сваіх сэрвісаў.

## Меркаванні 
Томэр Чафер і Джасцін Голдстан апісваюць Web3 як магчымае вырашэнне праблемы празмернай цэнтралізацыі Інтэрнэту ў некалькіх «Big Tech» кампаніях. Некаторыя мяркуюць, што Web3 можа падвысіць бяспеку, якая маштабуецца і канфідэнцыйнасць даных у параўнанні з платформамі Web 2.0. Bloomberg сцвярджае, што, на думку скептыкаў, гэтая ідэя «яшчэ далёкая ад таго, каб даказаць яе выкарыстанне за межамі нішавых праграм, многія з якіх з’яўляюцца інструментамі, прызначанымі для крыптатрэйдзінга».

Некаторыя кампаніі, якія працуюць у галіне Web 2.0, у тым ліку Reddit і Discord, разглядаюць магчымасць укаранення тэхналогій Web3 у свае платформы. 8 лістапада 2021 года генеральны дырэктар Discord Джэйсан Сітрон апублікаваў у Твітэры скрыншот, які сведчыць аб тым, што кампанія, магчыма, разглядае магчымасць інтэграцыі крыптавалютных кашалькоў у сваю платформу. Праз два дні, пасля рэзкай рэакцыі карыстальнікаў, кампанія Discord заявіла, што не плануе ўкараняць падобныя тэхналогіі і што гэта толькі ўнутраная канцэпцыя, якая была распрацавана падчас хакатона, які праводзіўся ў рамках усёй кампаніі. Аднак на сайце навін таксама гаворыцца, што «[дэцэнтралізаваная сетка] уяўляе сабой увасабленне кіберлібертарыянскіх поглядаў і надзей мінулага на тое, што інтэрнэт можа пашырыць магчымасці звычайных людзей, разбурыўшы існуючыя структуры ўлады». Некаторыя іншыя крытыкі Web3 разглядаюць канцэпцыю як частку крыптавалютнай бурбалкі ці як працяг тэндэнцый, заснаваных на блокчэйне, якія, па іх меркаванні, занадта перабольшаныя ці шкодныя, у прыватнасці, NFT. Іншыя выказваюць меркаванне, што Web3 і злучаныя з ёй тэхналогіі ўяўляюць сабой фінансавую піраміду. На думку Дорсі, Web3 не прывядзе да дэмакратызацыі Інтэрнэту, але прывядзе да пераходу ўлады ад такіх гульцоў, як Facebook, да такіх венчурных фондаў, як Andreessen Horowitz.

У 2021 годзе генеральны дырэктар кампаній SpaceX і Tesla Ілан Маск у сваім твітары выказаў скептычнае стаўленне да Web3, заявіўшы, што «цяпер Web3 здаецца больш маркетынгавай шуміхай, чым рэальнасцю».

### Не дэцэнтралізаваны 
Кевін Вербах, аўтар кнігі «Блакчэйн і новая архітэктура даверу», зазначыў, што «многія так званыя рашэнні „Web 3.0“ не настолькі дэцэнтралізаваны, як здаецца, а іншыя яшчэ не паказалі, што яны дастаткова маштабуюцца, бяспечныя і даступныя для масавага рынку», дадаўшы, што гэта «можа змяніцца, але не факт, што ўсе гэтыя абмежаванні будуць пераадолены».

У пачатку 2022 года Моксі Марлінспайк, стваральнік Signal, заявіў, што Web3 не так дэцэнтралізаваны, як здаецца, у асноўным з-за кансалідацыі ў крыптавалютной сферы, у тым ліку ў галіне інтэрфейсаў праграмавання праграмаў для блокчэйна, якія ў цяперашні час кантралююцца кампаніямі Alchemy і Infura, криптовалютных біржаў, дзе дамінуюць Binance, Coinbase, MetaMask і OpenSea, і рынку стэйблкоінаў, дзе ў цяперашні час дамінуе Tether. Марлінспайк таксама адзначыў, што новы вэб падобны на стары.

У артыкуле Ad Age, апублікаваным у 2022 годзе, гаворыцца, што «распрацоўшчыкі хочуць стварыць новы Інтэрнэт, які пазбегне праблем старога», але пры гэтым адзначаецца, што калі кампаніі паставяць у прыярытэт тых жа людзей, што і ў папярэдняй версіі, і ў ніх будзе такое ж стаўленне да справы, то ўзнікнуць тыя ж праблемы. У іншым артыкуле таго ж нумара часопіса прыводзіцца меркаванне Алекса Сміла, сузаснавальніка кампаніі Non-Fungible Labs, які сказаў, што кампаніям, жадаючым удзельнічаць у Web3, «фактычна давядзецца перагледзець усю сваю бізнэс-мадэль».

Ана Канстанціна, заснавальнік платформы для сустрэч Nowhere, кажа, што метасусвет на самай справе прымае не ўсіх, паколькі ўладальнікі нерухомасці NFT на такіх сайтах, як Decentraland, могуць не пускаць людзей, у якіх няма актываў.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Дэцэнтралізацыя
Катэгорыя:Блокчэйны
Катэгорыя:Web3