open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ніна Іосіфаўна Ламановіч

**Ніна Іосіфаўна Ламановіч** (нар. , Лапічы, Асіповіцкі раён, Беларусь) — беларускі харавы дырыжор, педагог. Заслужаны дзеяч мастацтваў Рэспублікі Беларусь (1999). Народная артыстка Беларусі (2010).

Скончыла Гомельскае музычнае вучылішча (харавое дырыжыраванне, клас Пятра Кірэйцава), Беларускую дзяржаўную кансерваторыю (1977, харавое дырыжыраванне, клас Аляксея Кагадзеева). З 1976 года хормайстар, з 1993 года — галоўны хормайстар Нацыянальнага акадэмічнага Вялікага тэатра оперы і балета Рэспублікі Беларусь.

Катэгорыя:Хормайстары Беларусі
Катэгорыя:Харавыя дырыжоры Беларусі
Міністэрства папяровай і дрэваапрацоўчай прамысловасці БССР

**Міністэ́рства папяро́вай і дрэваапрацо́ўчай прамысло́васці Белару́скай ССР** было ўтворана 27 чэрвеня 1956 года Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР. 

## Гісторыя 
У адпаведнасці з Пастановай Савета Міністраў БССР ад 20 лістапада 1956 года № 712 Міністэрства мясцовай і паліўнай прамысловасці БССР і Міністэрства лясной прамысловасці БССР перадалі Міністэрству папяровай і дрэваапрацоўчай прамысловасці БССР мэблевыя, абозна-колавыя, дрэваапрацоўчыя і лесапільныя прадпрыемствы. Таксама Міністэрствам мясцовай і паліўнай прамысловасці Міністэрству папяровай і дрэваапрацоўчай прамысловасці перададзены «Белмэблятрэст» са штатам у 28 адзінак.

Было скасавана ў 1957 годзе, яго функцыі былі перададзеныя Упраўленню папяровай і дрэваапрацоўчай прамысловасцю СНГ БССР. 

## Міністры 
* Андрэй Куцак (1956 — 1957)

## Літаратура 
* Концерн Беллесбумпром. История 

Катэгорыя:Скасаваныя органы выканаўчай улады Беларусі
Катэгорыя:Міністэрствы БССР
Катэгорыя:З’явіліся ў 1956 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1957 годзе
Чаткальскі хрыбет

**Чаткальскі хрыбет** — горны хрыбет у Заходнім Цянь-Шане, які абмяжоўвае з паўночнага захаду Ферганскай даліны, мае даўжыню каля 200 км, вышынёй больш за 3000 метраў, напрыклад гару Вялікі Чымган вышынёй 3309 м, гару Кызылнура вышынёй 3267 м і пік Паляўнічы (Аўкашка), вышынёй 3099 м, іглічна-шырокалісцевыя лясы, рэдкалессі, альпійскія лугі. Знаходзіцца на тэрыторыі Ташкенцкай вобласці Узбекістана і Джалал-Абадскай вобласці Кыргызстана. У 1946 годзе ў гарах знаходзіўся эпіцэнтр Чаткальскага землетрасення.
## Спасылкі 
Катэгорыя:Горныя хрыбты Узбекістана
Катэгорыя:Горныя хрыбты Кыргызстана
Катэгорыя:Цянь-Шань
Катэгорыя:Горныя хрыбты паводле алфавіта
Катэгорыя:Джалал-Абадская вобласць
Муксу

**Муксу** () — рака на паўночным захадзе Паміра, у Таджыкістане, левы прыток ракі Вахш (утварае раку, зліваючыся з правым складнікам — ракой Кызылсу).

Даўжыня ракі — 88 км. Плошча вадазбору — 7070 км².

Працякае ў Лахшскім раёне Таджыкістана. Утвараецца зліццём рэк Сельдара і Саўксай, якія бяруць свой пачатак у ледавіках Федчанкі і Вялікі Саўкдара. Сярэдні расход вады каля 100 м³/с. Даліна мае стромкія, скалістыя схілы.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Прытокі Вахша
Катэгорыя:Рэкі Таджыкістана
Чырчык (рака)

**Чырчык** () — рака ў Ташкенцкім вілаеце Узбекістана, правы (і самы паўнаводны) прыток ракі Сырдар'я. Даўжыня — 155 км, плошча басейна — 14,9 тыс. км². Утвараецца пры зліцці рэк Чаткал і Пскем. На верхнім участку (каля 30 км) Чырчык цячэ ў каньёне, ніжэй даліна пашыраецца і губляе характэрныя асаблівасці рэльефу. Жыўленне змяшанае, пераважна снегавое. Сярэдні расход вады ў вытоку — 221 м³/сек. Лядовыя з'явы з лістапада па сакавік.

Катэгорыя:Рэкі Узбекістана
Катэгорыя:Прытокі Сырдар’і
Чарвакскае вадасховішча

**Чарва́кскае вадасховішча** () — вадасховішча, размешчанае на поўначы Бастанлыкскага раёна Ташкенцкай вобласці Узбекістана. Знаходзіцца на рацэ Чырчык ніжэй па цячэнні зліцця рэк Пскем і Чаткал паміж адгор’ямі Угамскага і Чаткальскага хрыбтоў заходняга Цянь-Шаня.

Вадасховішчы створана ў 1970—1975 гг. каменна-насыпной плацінай вышынёй 168 метраў Чарвакскай ГЭС. Аб’ём вадасховішча складае прыблізна 2 км³, яго даўжыня — 25 км. Плошча воднай паверхні больш за 37 км² (84 км²), працягласць берагавой лініі каля ста кіламетраў.

Вадасховішча выкарыстоўваецца ў мэтах сезоннага рэгулявання сцёку, арашэння і рэкрэацыі.

## Літаратура 
*  — С. 223.

## Спасылкі 
* Водохранилишча Узбекистана // CAWater-Info: Портал знаний о водных ресурсах и экологии Центральной Азии

Катэгорыя:Вадасховішчы Узбекістана
Катэгорыя:Басейн Сырдар’і
Тыгровая балка

**Тыгровая балка** () — запаведнік у Таджыкістане, размешчаны на зліцці рэк Вахш і Пяндж.

Тэрыторыя запаведніка плошчай каля 50 тысяч га прасціраецца ад ракі Пяндж на поўдні і пустыняў Кашкакум да хрыбта Хаджа-Казіян. Атрымаў статус запаведніка ў 1938 годзе. Тугайныя лясы Тыгровай балкі займаюць значную тэрыторыю параўнальна мала закранутую антрапагенным уздзеяннем. У запаведніку захоўваюцца рэдкія і асабліва каштоўныя віды жывёл, у тым ліку бухарскі алень. Сустракаўся туранскі тыгр, які вымер у сярэдзіне XX стагоддзя.

## Спасылкі 
* Дзяржаўны прыродны запаведнік «Тыгровая балка» 

Катэгорыя:Запаведнікі Таджыкістана
Катэгорыя:Ахоўныя прыродныя тэрыторыі Таджыкістана
Катэгорыя:Славутасці Таджыкістана
Катэгорыя:З’явіліся ў 1938 годзе
Іскандэркуль

**Іскандэрку́ль** () — горнае возера ў Таджыкістане на паўночных схілах Гісарскага хрыбта ў Фанскіх гарах.

Возера размешчана на вышыні 2195 метраў над узроўнем мора, у адгор’ях горнага вузла Кухістан, паміж заходнімі ўскрайкамі Гісарскага і Зераўшанскага хрыбтоў. Агульная плошча воднай паверхні возера — 3,4 км², глыбіня возера дасягае 72 метраў. У возера ўпадаюць рэкі Сарытаг, Хазармеч, а таксама дробныя горныя ручаі. З возера выцякае рака Іскандэрдар’я.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Басейн Амудар’і
Катэгорыя:Славутасці Таджыкістана
Катэгорыя:Азёры Таджыкістана
Сарэзскае возера

**Сарэзскае возера** () — горнае возера на Паміры, у Мургабскім раёне Горна-Бадахшанскай аўтаномнай вобласці Таджыкістана. Даўжыня каля 55,8 км, глыбіня каля 500 м, зрэз вады — каля 3263 м над узроўнем мора, аб'ём вады — больш за 16 км³. Навакольныя горы ўзвышаюцца над возерам больш чым на 2416 м.
## Спасылкі 
Катэгорыя:Басейн Амудар’і
Катэгорыя:Завальныя азёры
Катэгорыя:Славутасці Таджыкістана
Катэгорыя:З’явіліся ў 1911 годзе
Катэгорыя:Азёры Таджыкістана
Аляксандр Вучыч

**Аляксандр Вучыч** (; нар. , Бялград) — сербскі палітык. Прэм’ер-міністр Сербіі (2014—2017). Прэзідэнт Сербіі (з 2017).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 5 га сакавіка 1970 года ў Бялградзе, у сям’і Ангеліны і Анджэлка Вучыч. Скончыў юрыдычны факультэт Бялградскага ўніверсітэта. У 1993 годзе Аляксандр Вучыч уступіў у Сербскую радыкальную партыю. Пасля перамогі радыкалаў на мясцовых выбарах у Земуне 1996 годзе, Аляксандр заняў пост дырэктара спартыўнага бізнес-цэнтра «Пінк».

На працягу чатырнаццаці гадоў з’яўляўся генеральным сакратаром Сербскай радыкальнай партыі, пасля яе расколу — у Сербскай прагрэсіўнай партыі. Быў міністрам абароны Сербіі. Пасля парламенцкіх выбараў у 2017 годзе Прагрэсіўная партыя атрымала большасць у парламенце і сфармавала кіруючую кааліцыю з Сацыялістычнай партыяй Сербіі, Аляксандр Вучыч быў абраны прэм’ер-міністрам Сербіі.

Прэзідэнт Сербіі з 1 чэрвеня 2017 года. Атрымаў перамогу на наступных прэзідэнцкіх выбарах у Сербіі, якія адбыліся 3 красавіка 2022 года, у першым туры.

Жанаты, мае дваіх дзяцей.

## Спасылкі 
* Прэзідэнт Сербіі 

Катэгорыя:Выпускнікі Бялградскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Міністры абароны Сербіі
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Сербіі
Катэгорыя:Дзеючыя кіраўнікі дзяржаў
Пскемскі хрыбет

**Пскемскі хрыбет** — горны хрыбет у Заходнім Цянь-Шане на тэрыторыі Узбекістана (Ташкенцкі вілаят) і Кыргызстана. Складзены вапнякамі, сланцамі і гранітамі. Мае даўжыню каля 160 км, найбольшая вышыня — 4299 метраў (гара Бештор), сярэдняя вышыня — 3200 метраў.

На схілах хрыбта растуць іглічна-шырокалісцевыя лясы, рэдкалессі і альпійскія лугі. Уздоўж ракі Пскем — зараснікі таполяў і хмызнякоў.

Абмяжоўвае з паўднёва-усходу даліну ракі Пскем і з’яўляецца водападзелам паміж ракой Пскем і рэкамі Коксу, Сандалаш і Чаткал.

Катэгорыя:Горныя хрыбты Узбекістана
Катэгорыя:Горныя хрыбты Кыргызстана
Катэгорыя:Цянь-Шань
Катэгорыя:Горныя хрыбты паводле алфавіта
Міністэрства мясцовай паліўнай прамысловасці БССР

**Міністэ́рства мясцо́вай па́ліўнай прамысло́васці Белару́скай ССР** было ўтворана ў 1946 годзе на базе Наркамата мясцовай паліўнай прамысловасці БССР. 

Было скасавана ў 1953 годзе, яго функцыі былі перададзеныя Міністэрству мясцовай і паліўнай прамысловасці БССР 

## Міністры 
* Іван Хацько (1946 — 1946) 
* Васіль Уласаў (1946 — 1953)

## Літаратура 
* Фонды Нацыянальнага архіва Рэспублікі Беларусь

Катэгорыя:Скасаваныя органы выканаўчай улады Беларусі
Катэгорыя:Міністэрствы БССР
Катэгорыя:З’явіліся ў 1946 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1953 годзе
Ферганскі вілает

**Ферга́нскі вілает** () — адміністрацыйная адзінка тэрытарыяльнага падзелу Узбекістана. Размешчана ў паўднёвай частцы Ферганскай даліны. Плошча — каля 6 800 км². Колькасць насельніцтва складае прыкладна 3 317 000 чалавек.

## Геаграфія 
Вілает знаходзіцца на ўсходзе краіны. На паўночным усходзе вілает мяжуе з Андыжанскім вілаетам, на паўночным захадзе — з Наманганскім вілаетам, на поўдні — з Таджыкістанам і Кыргызстанам. Плошча адзінкі складае 6 800 км².

## Адміністрацыйны падзел 
thumb|350px|right|Адміністрацыйны падзел Ферганскага вілаета

Вілает падзелены на 15 туманаў
* Алтыярыкскі (1) — цэнтр Алтыарык
* Багдадскі (2) — цэнтр Багдад
* Бешарыкскі (3) — цэнтр г. Бешарык
* Бувайдзінскі (4) — цэнтр Ібрат
* Дангарынскі (5) — цэнтр Дангара
* Кувінскі (9) — цэнтр г. Кува
* Куштэпінскі (8) — цэнтр Лангар
* Рыштанскі (10) — цэнтр г. Рыштан
* Сохскі (11) — цэнтр Раван
* Ташлакскі (12) — цэнтр Ташлак
* Узбекістанскі (14) — цэнтр г. Яйпан
* Учкупрыкскі (13) — цэнтр Учкупрык
* Ферганскі (6) — цэнтр Вуадзіль
* Фуркацкі (7) — цэнтр Наўбахор
* Яз'яванскі (15) — цэнтр Яз'яван

і 4 гарады вілаецкага падпарадкавання:
* Фергана
* Каканд
* Маргілан
* Кувасай

Буйныя гарады — Фергана, Каканд, Маргілан, Кувасай, Кува, Рыштан, Яйпан, Бешарык.

## Транспарт 
Праз вілает праходзіць чыгунка, якая злучае гарады вілаета з іншымі гарадамі Узбекістана, а таксама з Кыргызстанам і Таджыкістанам; аўтамабільныя магістралі злучаюць населеныя пункты вілаета паміж сабой населенымі пунктамі іншых вілаетаў Узбекістана, таксама маюцца аўтамагістралі, што злучаюць населеныя пункты вілаета з Кыргызстанам і Таджыкістанам. Існуюць аэрапорты.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вілаеты Узбекістана
Рованіемі

**Рованіемі** () — горад і муніцыпалітэт у Фінляндыі, адміністрацыйны цэнтр правінцыі Лапі.

Пасля аб'яднання ў 2006 годзе з Рованіемінскім сельскім муніцыпалітэтам Рованіемі стаў дванаццатым па велічыні горадам Фінляндыі і найбуйнейшым па плошчы горадам Еўропы.

## Геаграфія 
Горад Рованіемі размешчаны за 8 км на поўдзень ад палярнага круга, у месцы зліцця дзвюх буйных паўночных рэк — Оўнас'ёкі і Кеміёкі. Адлегласць да Хельсінкі — 800 км, да Санкт-Пецярбурга — 1025 км. Рованіемі — самы вялікі горад у Еўропе па плошчы, 8016 квадратных кіламетраў, з-за ўключэння ў горад навакольных тэрыторый.

Клімат умераны. Снежнае покрыва ляжыць у сярэднім 180 сутак у год (лістапад-красавік). Сярэдняя тэмпература студзеня — -11,8 °C (абсалютны мінімум — -45,3&nbsp;°C), ліпеня — +15,2&nbsp;°C (абсалютны максімум — + 30,6&nbsp;°C). Сярэднегадавая тэмпература — +0,6&nbsp;°C.

З верасня па сакавік у наваколлях горада можна назіраць палярнае ззянне.

## Гісторыя 
[left|180px|thumb|Герб Рованіемі ў [1930—2005 гадах]]
Найстаражытнае паселішча на месцы сучаснага горада датуецца XI стагоддзем. Першы пісьмовы ўспамін пра Рованіемі датуецца 1453 годам. Назва паселішча паходзіць ад саамскага «roavve», што азначае залесены ўзгорак.

З моманту заснавання Рованіемі хутка развіваўся і стаў гандлёвым і адукацыйным цэнтрам рэгіёна. У пачатку XIX стагоддзя горад атрымаў дадатковы імпульс да развіцця ў сувязі з павелічэннем цікавасці да лапландскіх прыродных багаццяў. Новых перасяленцаў прыцягвалі буйныя лесараспрацоўкі і лесасплавы. «Залатая ліхаманка» стала прычынай яшчэ большай цікавасці да горада. У выніку Рованіемі стаў буйным эканамічным цэнтрам губерні.

У 1944годзе падчас Лапландскай вайны горад быў амаль дашчэнту разбураны нямецкімі войскамі пад камандаваннем Л. Рэндуліча, аднак пасля заканчэння вайны быў адноўлены. У 1960 годзе Рованіемі атрымаў статус горада. У 1970 годзе горад стаў месцам правядзення VI Зімовай Універсіяды.

## Адукацыя 
* Лапландскі ўніверсітэт
## Гарады-пабрацімы 
*  Мурманск, Расія (1962)
*  Нарвік, Нарвегія
*  Кіруна, Швецыя
*  Харбін, Кітай

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Рованіемі 

Катэгорыя:Лапландыя
Катэгорыя:Гарады Фінляндыі

Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1960 годзе
Івіца Дачыч

**І́віца Да́чыч** (; нар. , Прызран) — сербскі палітык, першы віцэ-прэм’ер-міністр і міністр замежных спраў Сербіі з 27 красавіка 2014, старшыня АБСЕ, старшыня Сацыялістычнай партыі Сербіі.

## Біяграфія 
Дзяцінства правёў у вёсцы Жытараджа ў Топліцкай акрузе на поўдні краіны. Скончыў гімназію ў горадзе Ніш. Вышэйшую адукацыю атрымаў на факультэце палітычных навук Бялградскага ўніверсітэта. Палітычную кар’еру пачаў у 1990 годзе, узначаліўшы моладзевы сацыялістычны рух у Бялградзе.

З 1992 па 2000 з’яўляўся прэс-сакратаром Сацыялістычнай партыі Сербіі. З 2000 па 2003 год займаў пасаду намесніка старшыні СПС і ўзначальваў яе бялградскае аддзяленне. У так званым пераходным ўрадзе Сербіі з кастрычніка 2000 г. па студзень 2001 г. займаў пасаду міністра інфармацыі. Браў удзел у прэзідэнцкіх выбарах 2004 года і заняў па іх выніках чацвёртае месца, набраўшы 4,04 % галасоў.

У снежні 2006 быў абраны старшынёй Сацыялістычнай партыі Сербіі.

Пасля пазачарговых парламенцкіх выбараў у ліпені 2008 года ўвайшоў у склад новага ўрада Цветкавіча, атрымаўшы пасаду Першага віцэ-прэм’ера і міністра ўнутраных спраў.

Пасля выбараў 2012 года ўзначаліў Урад Рэспублікі Сербіі.

У ходзе парламенцкіх выбараў 2014 года ў складзе кааліцыі заняў другое месца ў парламенце і адпаведна — ва ўрадзе.

## Спасылкі 
* Старонка на афіцыйным сайце СПС 
* Урад Сербіі

Катэгорыя:Выпускнікі Бялградскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Кандыдаты ў прэзідэнты Сербіі
Катэгорыя:Міністры ўнутраных спраў Сербіі
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Сербіі
Катэгорыя:Члены Сацыялістычнай партыі Сербіі
Катэгорыя:Старшыні АБСЕ
Катэгорыя:Міністры замежных спраў Сербіі
Куапіа

**Куапіа** () — партовы горад у Фінляндыі, на возеры Калавесі ў сістэме азёр Сайма. Адміністрацыйны цэнтр правінцыі Паўночнае Сава. Цэнтр і найбуйнейшы горад Усходняй Фінляндыі. Восьмы паводле колькасці насельніцтва горад Фінляндыі — 111,3 тысяч жыхароў (2015).

Суседнія муніцыпалітэты — Лапінлахці, Ісалмі, Лепявірта, Раўтаваара, Сійлінярві, Суанёньёкі, Тэрва, П’елавесі, Кааві, Джуўка і Туўсніемі. Да 1997 года Куапіа быў сталіцай акругі Куапіа, якая разам з акругамі Паўночная Карэлія і Мікелі была аб’яднана ў правінцыю Усходняя Фінляндыя, сталіцай якой стаў Мікелі.

Куапіа вядомы ў Фінляндыі як адзін з найважнейшых даследчых гарадоў, цэнтраў прыцягнення і росту. З іншага боку, гісторыя Куапіа з канца 1960-х гадоў адзначана некалькімі муніцыпальнымі аб’яднаннямі, дзякуючы якім Куапіа ўключае шмат сельскіх раёнаў. Калі Маанінка далучылася да Куапіа на пачатку 2015 года, Куапіа стаў найбуйнейшай у Фінляндыі супольнасцю па вытворчасці малака і другім паводле велічыні ў Фінляндыі. Акрамя таго, у канцы 2010-х гадоў Куапіа адзначаны шматлікімі буйнымі праектамі, па гэтым паказчыку горад саступае толькі сталічнай вобласці Хельсінкі.

З вялікім турыстычным цэнтрам у Таха Куапіа таксама ператварыўся ў буйны турыстычны горад. Цэнтр дрэваапрацоўчай прамысловасці: развіта хімічная, машынабудаўнічая, харчовая прамысловасць.

## Насельніцтва 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Яака Халама, фінскі дыпламат
## Гарады-пабрацімы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Фінляндыі
Ташкенцкі вілает

**Ташкенцкі вілает** () — адміністрацыйная адзінка ў складзе Узбекістана. Адміністрацыйны цэнтр — горад Ташкент. На 2011 год насельніцтва складала 2 644 400 чалавек. Вілает утвораны 15 студзеня 1938 года ў складзе Узбекскай ССР.

## Геаграфія 
Плошча вілаета — 15 300 км². Ташкенцкі вілает размешчаны ў паўночна-ўсходняй частцы Узбекістана паміж заходняй часткай гор Цянь-Шаня і ракой Сырдар’я. Вілает мяжуе на поўначы і паўночным захадзе з Казахстанам, на паўночным усходзе з Кыргызстанам, на ўсходзе з Наманганскім вілаетам Узбекістана, на поўдні — з Таджыкістанам, на паўднёвым захадзе — з Сырдар'інскім вілаетам.

## Адміністрацыйны падзел 
thumb|450px|right|Адміністрацыйны падзел Ташкенцкага вілаета
Вілает падзелены на 14 туманаў, паказана колькасць насельніцтва станам на 1 красавіка 2016 года:
* Акурганскі туман (7) 98,4 тыс. чал., адміністрацыйны цэнтр г. Акурган
* Ахангаранскі туман (6) 125,8 тыс. чал., адміністрацыйны цэнтр г. Ахангаран
* Бекабадскі туман (1) 146,5 тыс. чал., адміністрацыйны цэнтр г. пас. Зафар
* Бастанлыкскі туман (2) 162,1 тыс. чал., адміністрацыйны цэнтр г. Газалкент
* Букінскі туман (3) 117,4 тыс. чал., адміністрацыйны цэнтр г. Бука

* Кібрайскі туман (5) 188,8 тыс. чал., адміністрацыйны цэнтр г. пас. Кібрай
* Куічырчыкскі туман (10) 101,7 тыс. чал., адміністрацыйны цэнтр г. Дустабад
* Паркенцкі туман (8) 143,0 тыс. чал., адміністрацыйны цэнтр г. Паркент
* Пскенцкі туман (9) 95,4 тыс. чал., адміністрацыйны цэнтр г. Пскент
* Зангіяцінскі туман (11) 358,0 тыс. чал., адміністрацыйны цэнтр г. Келес
* Уртачырчыкскі туман (12) 182,7 тыс. чал., адміністрацыйны цэнтр г. Тайтэпа
* Чыназскі туман (4) 124,5 тыс. чал., адміністрацыйны цэнтр г. Чыназ
* Юкарычырчыкскі туман (14) 125,2 тыс. чал., адміністрацыйны цэнтр г. пас. Янгібазар
* Янгіюльскі туман (13) 253,7 тыс. чал., адміністрацыйны цэнтр г. Янгіюль
 
і 6 гарадоў вілаецкага значэння:
* Алмалык
* Ангрэн
* Ахангаран
* Бекабад 90,4 тыс. чал. 
* Чырчык
* Янгіюль

## Спасылкі 
* Хакіміят Ташкенцкага вілаета
Дом-музей В. М. Васняцова

**Дом-музей В. М. Васняцова** — музей у Мяшчанскай акрузе Масквы. Размешчаны па адрасе: зав. Васняцова, дом 13.

Дом пабудаваны ў 1893—1894 гадах па малюнках В. М. Васняцова. Музей прысвечаны творчасці мастака В. М. Васняцова, які пражываў у ім да смерці (з 1894 па 1926 год). Помнік архітэктуры, адзін з нешматлікіх астраўкоў старой Масквы. Пасля смерці мастака ў 1926 годзе ў доме працягвала жыць яго сям'я.

Музей адкрыты ў 1953 годзе, згодна з воляй спадчыннікаў В. М. Васняцова, якія перадалі фамільны дом дзяржаве.

У 1986 годзе музей увайшоў у музейнае аб'яднанне «Дзяржаўная Траццякоўская галерэя». У музеі захоўваецца каля 25 тысяч экспанатаў, якія прадстаўляюць прадметы побыту, творчасці; а таксама калекцыі Васняцова.

## Літаратура 
* Лобанов В. Дом-музей художника В. М. Васнецова / Художник В. Иванов; Обложка художника П. Зубченкова. — М.: Московский рабочий, 1957. — 136 с. — (По музеям и выставкам Москвы и Подмосковья). — 20 000 экз. (обл.)

Катэгорыя:Музеі Масквы
Юха Сіпіля

**Ю́ха Пе́тры Сі́піля** (; нар. , Ветэлі, Фінляндыя) — фінскі палітык, старшыня партыі Фінляндскі цэнтр, бізнесмен; прэм’ер-міністр Фінляндыі (2015—2019).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 25 красавіка 1961 года ў Ветэлі ў Фінляндыі. З 1980 па 1986 годзе навучаўся ва Універсітэце Оўлу, дзе атрымаў дыплом інжынера.

У 1998 годзе пачаў свой уласны бізнэс у *Fortel Invest Oy*, але пазней прадаў яго.

У 2011 годзе па выбарчай акрузе Оўлу быў абраны ў Парламент Фінляндыі (атрымаў 5543 галасы).

У красавіку 2012 года заявіў аб сваім намеры балатавацца на пасаду старшыні партыі Фінляндскі цэнтр на з’ездзе ў Раваніемі. На партыйным форуме, які прайшоў з 8 па 9 чэрвеня 2012 год, атрымаў у другім туры галасавання 1251 голас і, апярэдзіўшы Туома Пуумала (які набраў 872 галасы), быў абраны новым лідарам партыі. Яго партыя перамагла на парламенцкіх выбарах 2015 года.

Катэгорыя:Палітыкі Фінляндыі
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Фінляндыі
Міністэрства смакавай прамысловасці БССР

**Міністэ́рства сма́кавай прамысло́васці Белару́скай ССР** было ўтворана ў 1947 годзе, у яго паўнамоцтвы ўваходзіла кіраванне лікёра-гарэлачнай галіной рэспублікі. 

Міністэрства было скасавана ў 1949 годзе, яго функцыі былі перададзеныя Міністэрству харчовай прамысловасці БССР. 

## Міністры 
Увесь час існавання Міністэрства яго ўзначальваў Антон Арэстовіч.

## Літаратура 
* Фонды Нацыянальнага архіва Рэспублікі Беларусь 

Катэгорыя:Скасаваныя органы выканаўчай улады Беларусі
Катэгорыя:Міністэрствы БССР
Катэгорыя:З’явіліся ў 1947 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1949 годзе
Міністэрства тэкстыльнай прамысловасці БССР

**Міністэ́рства тэксты́льнай прамысло́васці Белару́скай ССР** было ўтворана ў 1946 годзе на базе Народнага камісарыята тэкстыльнай прамысловасці БССР. У 1949 годзе яно было скасавана, яго паўнамоцтвы і прадпрыемствы адышлі да Міністэрства лёгкай прамысловасці. У 1955 годзе дзейнасць міністэрства была адноўлена, але неўзабаве ў 1956 годзе Міністэрства тэкстыльнай прамысловасці БССР было ліквідавана шляхам аб’яднання з Міністэрствам лёгкай прамысловасці БССР.  

## Міністры 
* Аляксандр Гарачкін (1946 — 1949)
* Уладзімір Столбаў (1955 — 1956)

## Літаратура 
* Фонды Нацыянальнага архіва Рэспублікі Беларусь

Катэгорыя:Скасаваныя органы выканаўчай улады Беларусі
Катэгорыя:Міністэрствы БССР
Катэгорыя:З’явіліся ў 1946 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1949 годзе
Катэгорыя:З’явіліся ў 1955 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1956 годзе
Пікачу

— істота з серыі гульняў, мангі і анімэ «Пакемон», якая належыцб кампаніям Nintendo і Game Freak. **Пікачу**, што з'яўляецца адным з асаблівых істот выдуманым сусветам — пакемонам, быў створаны японскім гульнявым дызайнерам Хэнам Сугіморы разам з камандай распрацоўнікаў Game Freak і ўпершыню з'явіўся ў камп'ютарных гульнях *Pokémon Red* і *Blue*, а потым і ў наступных сіквелах. Пікачу лічыцца адным з самых вядомых і папулярных пакемонаў, бо з'яўляецца афіцыйным талісманам франшызы, і ў апошнія гады ён стаў абразом японскай поп-культуры.

Пікачу эвалюцыянуе з іншага пакемона, Пічу, а сам Пікачу пасля можа эвалюцыянаваць у Райчу. У выдуманым свеце пакемонаў Пікачу часта жывуць у хатах, лясах, на раўнінах, часам у горах і на астравах, а таксама на закінутых электрастанцыях па ўсім свеце. Быўшы пакемонам электрычнага тыпу, Пікачу можа запасіць у сваіх шчочках электрычнасць і пры патрэбе атакаваць з яго дапамогай.

Унутрыгульнявы Покедэкс сцвярджае, што Пікчу з'яўляецца пакемонам-мышшу.

## Канцэпцыя і дызайн 
Распрацаваная кампаніяй Game Freak і выпушчаная Nintendo серыя гульняў *Pokémon* пачала шырыцца ў Японіі з 1996 года. Яе персанажамі з'яўляюцца асаблівыя істоты — пакемоны, якіх гульцы, якія завуцца трэнерамі пакемонаў, могуць лавіць, навучаць, падарожнічаць разам з імі па гульнявым свеце і ваяваць супраць іншых трэнераў. Канцэпт Пікачу быў створаны камандай распрацоўнікаў персанажаў з Game Freak і пазней дапрацаваны мастаком Хэнам Сугіморы для гульняў *Pocket Monsters Red* і *Green*, лакалізаваных за межамі Японіі пад назвай *Pokémon Red* і *Blue*. Паводле слоў Сатосі Тадзіры, стваральніка серыі, імя пакемона з'яўляецца камбінацыяй дзвюх японскіх гукаперайманняў: *піка* — гуку электрычнай іскры — і *чу* — піску мышы. Адзін з распрацоўнікаў гульні, Дзюн'іці Масуда, адзначыў, што імя для Пікачу было стварыць складаней усяго, бо распрацоўнікі хацелі, каб імя было мілагучным як у японскай, так і ў англійскай мовах. Ва ўсіх частках анімэ «Пакемон» яго агучвае сэю Ікуэ Отані.

Узростам усяго 40 см, маленькі Пікачу быў першым з пакемонаў электрычнага тыпу, дызайн якіх засноўваецца на канцэпцыі электрычнасці. Ён з'яўляецца пакемонам-мышшу, яго цела пакрыта кароткім жоўтым мехам, а на спіне ў Пікачу дзве доўгія палоскі, афарбаваныя ў карычневы колер, як і частка маланкавістага хваста. У Пікачу доўгія, завостраныя вушы з чорным кончыкам, а на шчоках Пікачу два чырвоныя кружочкі, якія здольныя запасіць і вылучаць электрычнасць. Хоць Тадзіры разумеў, што хлопчыкам і дзяўчынкам падабаецца Пікачу, ідэя зрабіць гэтага пакемона талісманам прыналежала не яму, і пазней ён заяўляў, што дзеці аддавалі перавагу канцэнтраваць сваю ўвагу толькі на Пікачу і з-за гэтага не так моцна сачылі за адносінамі паміж іншымі галоўнымі персанажамі анімэ.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Персанажы паводле алфавіта
Сусветны дзень водна-балотных угоддзяў

**Сусветны дзень водна-балотных угоддзяў** () — міжнародны дзень, які адзначаецца па ўсёй планеце штогод, 2 лютага.

## Гісторыя 
«Сусветны дзень водна-балотных угоддзяў» адзначаецца ў свеце з 1997 года.

Дата для святкавання гэтага дня была абраная не выпадкова: менавіта ў гэты дзень, 2 лютага 1971 года, у іранскім горадзе Рамсар (правінцыя Мазендэран) была падпісана «Канвенцыя аб водна-балотных угоддзях» (). Гэты дакумент больш вядомы пад назвай «Рамсарская канвенцыя». «Канвенцыя аб водна-балотных угоддзях» была падпісана з мэтай абараніць водна-балотныя ўгоддзі, якія маюць міжнароднае значэнне (галоўным чынам у якасці месцапражыванняў вадаплаўных птушак).

Па стане на 18 студзеня 2006 года ўдзельнікамі гэтай канвенцыі з'яўляліся ўжо 150 дзяржаў. Адной з умоў далучэння да Рамсарскай канвенцыі з'яўляецца стварэнне хаця б аднаго «Рамсарскага ўгоддзя» на тэрыторыі той краіны, якая пажадала далучыцца да яе. Так, у Расійскай Федэрацыі да «Рамсарскіх угоддзяў» адносяцца 35 водна-балотных угоддзяў на тэрыторыі 21 суб'екта федэрацыі, агульная плошча якіх складае больш за дзесяць мільёнаў гектараў.

Арганізатары гэтага міжнароднага дня праводзяць розныя мерапрыемствы, якія ставяць сваёй мэтай звярнуць увагу грамадскасці і кіраўніцтва розных краін на неабходнасць беражлівага стаўлення да асяроддзя пражывання вадаплаўных птушак і на важнасць водна-балотных угоддзяў у экасістэме планеты Зямля.

## Гл. таксама 
* Сусветны дзень водных рэсурсаў
* Сусветны дзень акіянаў
* Сусветны дзень мора
* Сусветны дзень навакольнага асяроддзя

## Спасылкі 
* «Сусветны дзень водна-балотных угоддзяў» у «Календары святаў»
Катэгорыя:Балоты
Катэгорыя:Водныя рэсурсы
Катэгорыя:Міжнародныя дні
Катэгорыя:Падзеі 2 лютага
Катэгорыя:Экалагічныя святы
Клаус Яханіс

**Клаус Вернер Яханіс** (, , ) — румынскі палітык, Прэзідэнт Румыніі (2014—2025).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 13 чэрвеня 1959 года ў г. Сібіу ў сям’і трансільванскіх саксаў Сусанны і Густава Хайнца Яханісаў. У 1992 годзе яго бацькі перабраліся ў нямецкі Вюрцбург і атрымалі нямецкае грамадзянства, скарыстаўшыся правам на вяртанне.

У 1979 годзе паступіў на факультэт фізікі ва Універсітэце Бабеш-Бояі ў г. Клуж-Напока, пасля здачы ўступных экзаменаў быў накіраваны на 9 месяцаў у г. Тымішаара для праходжання вайсковай службы. Пасля заканчэння ўніверсітэта ў 1983 годзе працаваў настаўнікам фізікі ў розных школах і каледжах Сібіу, у тым ліку у 1989—1997 гадах — у гімназіі імя Самуэля фон Брукенталя, найстарэйшай нямецкамоўнай школе Румыніі.

З 1997 па 1999 год ён быў намеснікам галоўнага школьнага інспектара жудзеца Сібіу, а з 1999 года да свайго абрання на пасаду мэра ў 2000 годзе ён быў галоўным школьным інспектарам жудзеца.

Прэзідэнт Румыніі з 21 снежня 2014 года па 12 лютага 2025 года.

Валодае румынскай, нямецкай і англійскай мовамі. З 1989 года ён жанаты з Кармен Яханіс (у дзявоцтве — Лэзуркэ), выкладчыкам англійскай мовы ў нацыянальным каледжы імя Георгія Лазара ў Сібіу.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 
* Клаус Ёханіс, прэзідэнт Румыніі // Перадача радыёстанцыі «Рэха Масквы»

Катэгорыя:Прэзідэнты Румыніі
Катэгорыя:Кіраўнікі Еўропы XXI стагоддзя
Катэгорыя:Палітыкі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Кіраўнікі гарадоў
Катэгорыя:Палітыкі Румыніі
Бухарскае ханства

**Бухарскае ханства** — дзяржава ў Сярэдняй Азіі ў 16-18 стагоддзях. Заснавана ўзбекскім ханам Мухамедам Шэйбані на месцы былой дзяржавы Цімурыдаў. Названа Бухарскім ханствам у канцы 16 стагоддзя, калі сталіцу з Самарканда перанеслі ў Бухару. Значна ўзмацнілася пры Абдуле-хане II, заваявала Ташкент, Фергану, Харэзм, Герат. У час дынастыі Аштарханідаў (1599—1753) прыйшло ў заняпад, выкліканы войнамі з Іранам і Хівінскім ханствам. У 1740 годзе Бухарскае ханства заваяваў іранскі шах Надзір. Пасля яго смерці да ўлады прыйшлі прадстаўнікі дынастыі Мангыт.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Дзяржавы ў гісторыі Узбекістана
Міністэрства мясцовай і паліўнай прамысловасці БССР

**Міністэ́рства мясцо́вай і па́ліўнай прамысло́васці Белару́скай ССР** было ўтворана ў 1953 годзе шляхам аб’яднання Міністэрстваў мясцовай прамысловасці і мясцовай паліўнай прамысловасці.

Было скасавана ў 1957 годзе. 

## Міністры 
* Георгій Семяніхін (1953 — 1956)

## Літаратура 
* Фонды Нацыянальнага архіва Рэспублікі Беларусь

Катэгорыя:Скасаваныя органы выканаўчай улады Беларусі
Катэгорыя:Міністэрствы БССР
Катэгорыя:З’явіліся ў 1953 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1957 годзе
Бухарская Народная Савецкая Рэспубліка

**Бухарская Народная Савецкая Рэспубліка** (БНСР; , , ) — дзяржава ў Сярэдняй Азіі ў 1920-24 гадах. Утворана на тэрыторыі Бухарскага эмірата ў выніку паўстання 2 верасня 1920 года, падтрыманага Чырвонай Арміяй. 14 верасня сфарміраваны вышэйшыя органы ўлады — Усебухарскі рэўкам і Савет народных назіраў (камісараў). 8 кастрычніка на 1-м Усебухарскім курултаі народных прадстаўнікоў абвешчана БНСР. 4 сакавіка 1921 года паміж РСФСР і БНСР падпісаны саюзны дагавор і эканамічнае пагадненне. Канстытуцыя БНСР ад 1921 года заканадаўча замацавала пераход улады ў рукі Саветаў народных дэпутатаў; яе адметная рыса — прызнанне права прыватнай уласнасці на зямлю і асноўныя прылады працы. У 1920-23 гадоў на тэрыторыі БНСР разгарнуўся антысавецкі супраціў, пад кантролем басмацтва знаходзілася значная частка тэрыторыі рэспублікі. 19 верасня 1924 года БНСР пераўтворана ў Бухарскую ССР, ліквідаваную 24 кастрычніка 1924 года. Яе тэрыторыя ўвайшла ў склад Узбекскай ССР, Туркменскай ССР і Таджыкскай ССР.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Савецкія дзяржаўныя ўтварэнні часоў Грамадзянскай вайны ў Расіі
*
Катэгорыя:Гісторыя Бухары
Катэгорыя:Бухарскае ханства
Катэгорыя:Дзяржавы ў гісторыі Узбекістана
Катэгорыя:Гісторыя Таджыкістана
Катэгорыя:Гісторыя Туркменістана
Катэгорыя:Савецкія рэспублікі
Сэмюэль Дэкстэр

**Сэмюэль Дэкстэр** () — амерыканскі дзяржаўны дзеяч.

## Біяграфія 
Сэмюэл Дэкстэр нарадзіўся ў Бостане (штат Масачусэтс). У 1781 годзе ён скончыў Гарвардскі універсітэт, а затым вывучаў права ў Вустере. Дэкстер быў абраны ў Масачусецы ў Палату прадстаўнікоў, дзе і служыў з 1788 да 1790 года. Пасля гэтага ён стаў членам трэцяга Кангрэса, а затым Сената ЗША. У снежні 1799 года Дэкстер напісаў панегірык Джорджу Вашынгтону пасля смерці апошняга. У 1800 годзе быў прызначаны Генеральным сакратаром прэзідэнтам Джонам Адамсам. Пасля адстаўкі міністра фінансаў Олівера Уолката ў снежні 1800 года Адамс выбраў Дэкстера ў якасці часовага сакратара. Пазней ён адмовіўся быць амбасадарам у Іспаніі.

Дэкстер вярнуўся ў Бостан ў 1805 годзе і аднавіў юрыдычную практыку. Ён выйшаў з партыі федэралістаў, каб падтрымаць рэспубліканскія ўяўленні аб вайне 1812 года і ён быў няўдалым кандыдатам на пасаду губернатара штата Масачусэтс ў 1814 годзе і 1815 годзе. Дэкстер памёр 4 мая 1816 года, незадоўга да свайго 55-годдзя і быў пахаваны на могілках Маунт абгарні ў Кембрыджы (штат Масачусэтс).

Катэгорыя:Міністры фінансаў ЗША
Катэгорыя:Ваенныя міністры ЗША
Сёе-тое задарма (фільм)

**«Сёе-тое задарма»** () — расійскі мастацкі фільм.

## Сюжэт 
Сюжэт карціны будуецца вакол фінансіста Макса — яму ў рукі трапляе прылада, якая можа матэрыялізаваць жаданні, у тым ліку грошы. «Падарунак» лёсу застае Макса ў цяжкі перыяд яго жыцця. Яго наўмысна падстаўляюць і звальняюць з працы, а адзіны блізкі і дарагі яму чалавек — малодшая сястра, змагаецца за жыццё з цяжкай хваробай, на лячэнне якой патрабуецца вялікая сума грошай. Здавалася б, падобная прылада можа толькі дапамагчы Максу. Але за ім пачынае паляваць нейкі Агент, пагражаючы яго жыццю.

## У ролях 
* Валерый Кухарэшын
* Ігар Ліфанаў
* Ігар Грыгор'еў
* Максім Панамароў
* Аляксандр Удалаў

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
* Змрочны Лос-Анджэлес на Абводным канале 
* 
* Ігар Ліфанаў згуляе ў кіно амерыканскага дэтэктыва
* Сёе-тое задарма
Valvatida

**Valvatida** — атрад беспазваночных класа  тыпу , у якім змяшчаецца 695 відаў у 165 родах у 14 сямействах. Атрад ахоплівае як малюсенькія віды з дыяметрам у некалькі сантыметраў з роду , так і віды, якія могуць дасягаць 75 см з роду . Амаль усе віды гэтага роду маюць 5 прамянёў. 

Забяспечаныя прысоскамі на амбулакральных ножках некалькімі шырокімі краявымі пласцінкамі; некаторыя віды маюць паксілы, педыцэлярыі не на сцяблінках (сядзячыя), з двума створкамі. Цела часта жорсткае, пяцівугольнае. Сілкуюцца экстрааральна (здольныя выварочваць страўнік).

## Сістэматыка 
У атрадзе 17 сямействаў: 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
** 
**  
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Фота 

File:Reef0208.jpg|
File:Red-knobbed.starfish.arp.jpg|

## Зноскі 
Катэгорыя:Марскія зоркі
Катэгорыя:Атрады ігласкурых
Ота Баўэр

**Ота Баўэр** (; 5 верасня 1881, Вена — 5 ліпеня 1938, Парыж) — аўстрыйскі палітычны дзеяч, тэарэтык аўстрамарксізма, генеральны сакратар Сацыял-дэмакратычнай партыі Аўстрыі.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Вене ў сям'і яўрэйскіх выхадцаў з Багеміі, уладальнікаў мануфактуры. Скончыў народную школу і гімназію ў Вене, там жа, ва ўніверсітэце навучаўся па спецыяльнасці «права». Прадметам яго вывучэння ў Венскім універсітэце былі эканамічныя і палітычныя законы. У 1906 годзе ён абараніў дысертацыю па правазнаўстве.

У 1907 годзе, стаў сакратаром клуба дэпутатаў сацыял-дэмакратычнай партыі ў рэйхстагу. У тым жа годзе стаў працаваць у рэдакцыі газеты «Барацьба», і «Працоўнай газеце».

Падчас Першай сусветнай вайны быў прызваны ў армію і накіраваны на Усходні фронт. Удзельнічаў у чыне лейтэнанта у баях у Галіцыі, у лістападзе 1914 года трапіў у палон, тры гады правёў у Расіі і вярнуўся ў Аўстрыю ў верасні 1917 г.

Пасля смерці Віктара Адлера ў 1918 становіцца старшынёй сацыял-дэмакратычнай партыі Аўстрыі. Атрымаў пасаду міністра замежных спраў у кааліцыі ўрадзе сацыял-дэмакратаў і Хрысціянска-сацыяльнай партыі.

У 1921 — адзін з арганізатараў «Двухсполовинного» або «Венскага» інтэрнацыяналу. Пасля яго аб'яднання з II (Сацыялістычная) Інтэрнацыяналам ў 1923 году — член бюро выканкама Сацінтэрна.

Як рэдактар ​​палітычных рабочых газет Ота Бауэр выступаў з ідэямі сацыяльнай дэмакратыі. За падобны падыход да прылады грамадства, якая выяўлялася ў спробе «рэвалюцыі з выбарчым бюлетэнем», падвяргаўся крытыцы з боку Льва Троцкага. Асноўны патэнцыял палітычных пераўтварэнняў бачыў у прагрэсіўных эканамічных зменах і злучэнні савецкай і сацыяльнай дэмакратый, што павінна было забяспечыць пабудову «інтэгральнай сацыялізму».

Выдадзена 9 тамоў яго твораў, і ўсе яны прысвечаны праблемам сацыяльнай справядлівасці ў грамадстве. Найбольш значнымі працамі з'яўляюцца: Zwischen zwei Weltkriegen ?, 1936. (Паміж двума войнамі?) І Die illegale Partei, 1939. (Нелегальная партыя).

Намаляваны на аўстрыйскай паштовай марцы 1981 года.
 

Катэгорыя:Ваеннапалонныя Першай сусветнай вайны (Аўстра-Венгрыя)
Віктар Эдмундавіч Бухвал

**Віктар Эдмундавіч Бухвал** (нар. , Мінск) — беларускі спартсмен (барацьба самба). Майстар спорту міжнароднага класа (1981). Член презідыўма Беларускай федэрацыі дзюдо.
Скончыў Беларускі інстытут фізічнай культуры ў 1981 годзе. Чэмпіён свету (1985) і пераможца Кубка свету (1981, 1987) па самба.

## Палітычныя погляды 
Падпісаў адкрыты ліст спартыўных дзеячаў краіны, якія выступаюць за дзеючую ўладу Беларусі пасля здушэння народных пратэстаў у 2020 годзе.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Самбісты СССР
Катэгорыя:Майстры спорту СССР міжнароднага класа
Маўрэр

**Маўрэр** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Іон Георгэ Маўрэр, румынскі дзяржаўны дзеяч
* Райнер Маўрэр, нямецкі футбаліст, трэнер
* Улі Маўрэр, швейцарскі дзяржаўны дзеяч
Іон Георгэ Маўрэр

**Іон Георгэ Іосіф Маўрэр** (, , Бухарэст, Румынія — , Бухарэст, Румынія) — румынскі дзяржаўны дзеяч, прэм’ер-міністр Румыніі ў 1961—1974.

## Узнагароды і званні 
Герой Румыніі (1974), двойчы Герой Сацыялістычнай Працы Румыніі (1962, 1974).

Быў узнагароджаны ордэнамі Кароны Румыніі (1945), Зоркі Румыніі (1947), «23 жніўня» 1-й ступені (1959), Тудора Уладзімірэску 1-й ступені (1966), ордэнам «Перамога сацыялізму» (1971) і ордэнам Зоркі Сацыялістычнай Рэспублікі Румынія 1-й ступені (1982).

## Крыніцы
Dendrochirotida

***Dendrochirotida*** — атрад ігласкурых з класа .

## Біялагічнае апісанне
Гэты вялікі і шырока распаўсюджаны атрад аб’ядноўвае найбольш прымітыўных прадстаўнікоў дадзенага класа, якія валодаюць лепш выяўленай пяціпрамянёвай сіметрыяй, дрэвападобнымі шчупальцамі і амбулакральнымі ножкамі, якія маюць прысоскі і служаць для руху. Асноўная маса відаў гэтага атрада жыве галоўным чынам у прыбярэжных водах і на глыбінях да 500-1000 м, і толькі адзінкавыя віды апускаюцца на больш значную глыбіню. У рамках гэтага атрада можна назіраць галатурый з вельмі разнастайнай формай цела, надзвычай прыстасаваных для пражывання ў розных умовах. Самым буйным відам атрада з’яўляецца *Cucumaria frondosa* з даўжынёй цела да 60 см.

## Сістэматыка 
Атрад змяшчае 555 відаў у 90 родах з васьмі сямействаў:
* *Cucumariidae* Ludwig, 1894
* *Cucumellidae* Thandar & Arumugam, 2011
* *Heterothyonidae* Pawson, 1970
* *Paracucumidae* Pawson & Fell, 1965
* *Phyllophoridae* Östergren, 1907
* *Placothuriidae* Pawson & Fell, 1965
* *Psolidae* Burmeister, 1837
* *Sclerodactylidae* Panning, 1949

Катэгорыя:Атрады ігласкурых
Катэгорыя:Ігласкурыя
Чортава Барада (біялагічны заказнік)

**Чортава Барада** — батанічны заказнік мясцовага значэння, які знаходзіцца за 2 км на захад ад Віцебска, на беразе р. Заходняя Дзвіна, насупраць в. Хоцінічы

## Апісанне 
Створаны плошчай 50 га ў 1980 г. для аховы каштоўных насаджэнняў і рэдкіх раслін. Рашэннем Віцебскага райвыканкама № 97 ад 29.01.2011 г. пераўтвораны. Плошча 58,3 га.

## Флора 
Рэльеф тэрыторыі заказніка ўзгорысты. Тут растуць векавыя дрэвы , , , ,  і інш. З раслін, занесеных у Чырвоную кнігу Беларусі, адзначаны , , . Тэрыторыя заказніка перспектыўныя для стварэння ландшафтнага парку.

## Літаратура 
* Заказнікі на тэрыторыі Віцебскага раёна // Памяць: Гісторыка-дакументальная хроніка Віцебскага раёна / Рэдкал.: А. П. Красоўскі і інш.; Уклад. У. І. Мезенцаў; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: Маст. літ., 2004. — 772 с.: іл. — С. 725. — ISBN 985-02-0647-0.

Катэгорыя:Біялагічныя заказнікі мясцовага значэння Беларусі
Катэгорыя:Віцебскі раён
Нікалае Вэкэрою

**Нікалае Вэкэрою** (, нар. ) — румынскі палітык, прэм’ер-міністр Румыніі з 4 лістапада 1992 па 12 снежня 1996 года.

У 1969—1990 гадах працаваў у Дзяржаўным камітэце па планаванні разам з Тэадорам Сталажанам, дзе займаўся эканамічнымі пытаннямі. Удзельнічаў у распрацоўцы плана «Стратэгія рэформаў у Румыніі» па пераходзе да дэмакратыі і рыначнай эканомікі. У 1990 годзе стаў намеснікам міністра нацыянальнай эканомікі, у 1990—1992 гадах быў кіраўніком камітэта па цэнах і дэпартамента па падатках і зборах міністэрства фінансаў. Кіраваў працэсам падрыхтоўкі ўвядзення падатку на даданую вартасць і пачаў падрыхтоўку да ўвядзення іншых новых падаткаў.

У 1992 годзе стаў прэм’ер-міністрам Румыніі і займаў гэтую пасаду да 1996 года. У 1996—1997 гадах быў віцэ-прэзідэнтам Румынскага камерцыйнага банка, у 1996—2008 гадах быў сенатарам ад Арджаша, у 2000—2008 гадах узначальваў Сенат Румыніі. У красавіку-маі 2007 года выконваў абавязкі прэзідэнта.

З 14 кастрычніка 2008 года ўзначальвае Лічыльную палату Румыніі. Для заняцця пасады выйшаў з Сацыял-дэмакратычнай партыі.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Румыніі
Paxillosida

**Paxillosida** — атрад марскіх зорак, сястрынская група адносна Asterina.

## Біялагічнае апісанне 
Насельнікі глейкіх і пясчаных грунтоў. Дарослыя асобіны пазбаўленыя анусу, прамяні нясуць краявыя пласцінкі і паксілы. Амбулакральныя ножкі без прысосак, педыцэлярыі сядзячыя. У ходзе развіцця біпінарыя развіваецца ў маладую асобіну, абыходзячы стадыю брахіялярыі.

## Ілюстрацыі 

File:Astropecten aranciacus Sardegna09 28cm 5520.jpg|Astropecten aranciacus
File:Purple and Orange Starfish on the Beach (2884079538).jpg|Astropecten articulatus
File:Astropecten bispinosus Sardegna06 3284.jpg|Astropecten bispinosus
File:Astropecten irregularis pentacanthus Sardegna09 17cm 5962.jpg|Astropecten irregularis
File:Astropecten jonstoni Naxos08 1832 640x480 dpi90.jpg|Astropecten jonstoni
File:Astropecten platyacanthus Sardegna09 e cm09 5503.jpg|Astropecten platyacanthus
File:Starfish.Egypt.JPG|Luidia ciliaris
File:Luidia australiae.jpg|Luidia australiae

Катэгорыя:Атрады ігласкурых
Катэгорыя:Марскія зоркі
Бухарскі эмірат

**Бухарскі эмірат** — дзяржава ў Сярэдняй Азіі ў 1785—1920 гадах. Сталіца — горад Бухара. Заснавальнікам Бухарскага эмірата быў Мухамед Рахімбій (1756—1758) з узбекскага роду Мангыт. Пасля смерці кіраваў яго дзядзька Даніялбій (1758—1785). У 1784 годзе ў Бухары незадаволеныя слабасцю Даніялбія гараджане паднялі паўстанне, і Даніялбій саступіў уладу сыну Шахмураду (1785—1800).

Новаўвядзенні Шахмурад пачаў з таго, што ліквідаваў двух карумпаваных уплывовых саноўнікаў — Даўлата-кушбегі і Нізамуддзіна-казікалона, забіўшы іх у арцы на вачах прыдворных. Затым Шахмурад урачыста ўручыў жыхарам Бухары грамату, якая вызваляла іх ад шэрагу падаткаў. Тэкст граматы быў выразаны на камені, прымацаваным да айвану вялікі саборнай мячэці. Узамен ён заснаваў новы падатак «джул» на ўтрыманне войска ў выпадку вайны. Засяродзіўшы ў сваіх руках уладу, ён адмовіўся ад ханскага тытулу і заставаўся эмірам.

Паводле дагавораў 1868 і 1873 гадоў трапіў у васальную залежнасць ад Расійскай імперыі і атрымаў статус яе пратэктарата. У верасні 1920 года ў Бухары ў выніку народнага паўстання, падтрыманага Чырвонай Арміяй, быў скінуты эмір. 8 кастрычніка 1920 года на тэрыторыі эмірата абвешчана стварэнне Бухарскай Народнай Савецкай Рэспублікі.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Дзяржавы ў гісторыі Узбекістана
Катэгорыя:Дзяржавы ў гісторыі Цэнтральнай Азіі
Катэгорыя:Былыя пратэктараты Расійскай імперыі
Катэгорыя:1785 год у Азіі
Катэгорыя:Гістарычныя эміраты
Ігар Львовіч Райнін

**Ігар Львовіч Райнін** (, нар. 6 жніўня 1973 года, Харкаў) — украінскі прадпрымальнік і палітычны дзеяч.

З красавіка па лістапада 2014 года — першы намеснік кіраўніка Харкаўскай абласной дзяржаўнай адміністрацыі. З 17 лістапада 2014 па 3 лютага 2015 гады — намеснік Кіраўнікі Адміністрацыі Прэзідэнта Украіны.З 3 лютага 2015 па 29 жніўня 2016 гады — старшыня Харкаўскай абласной дзяржаўнай адміністрацыі (ХАДА) . З 29 жніўня 2016 года — кіраўнік Адміністрацыі Прэзідэнта Украіны (АПУ).

## Спасылкі 
* Райнин Игорь Львович, информация на сайте Харьковской областной государственной администрации
* **Игорь Райнин: досье, обещания, рейтинг " Слово и Дело**
* Игорь Райнин: Кто будет подкупать избирателей в Харькове — сядет в тюрьму
* Не отдадим ни сантиметра. Интервью с главой Харьковской ОГА
* Губернатор Харьковской области Райнин: «Мир региона дорого стоит»
* Губернатор Харьковщины: во время выборов будет очень много провокаций
* Игорь Райнин: Кернес без нас не обойдется — только объединившись с «Оппоблоком»
* Райнин: Лучше всего весь бытовой сепаратизм и недоверие к власти преодолевается путем успеха в экономике
* Райнин — Садовому: времена политических «крыш» прошли
* **Игорь Райнин и Джон Хербст провели круглый стол в Атлантическом совете США**
* Губернатор Игорь Райнин: Курченко — обиженный мальчик, который специально делает назло харьковчанам
* Райнин поддержал решение Харьковского горсовета по исключению Лесика
* Райнин завершил декоммунизацию Харьковской области
* Эксклюзив. Райнин: в 2015 мы «разморозили» все долгострои в Харьковской области (видео от 30.05.16)
* **Кабмин назвал Харьковщину наиболее успешным регионом страны**
* В Харьковской обл. на месте стихийной свалки появился экологический комплекс по управлению ТБО 
* Эхо Украины: Новые тарифы — старые проблемы (видео выпуск от 09.06)
* **Бег по вертикали: кому Порошенко доверил руководить регионами**
* Игорь Райнин одобрил инициативу о признании на законодательном уровне правового статуса добровольцев
* Игорь Райнин в «Большом интервью» со Светланой Орловской (видео выпуск от 30.06)
* Губернатор Харьковщины Игорь Райнин: «Пример Александровской показывает: мы будем наказывать всех, кто дестабилизирует ситуацию и сознательно сотрудничает с ФСБ»

Катэгорыя:Кіраўнікі Адміністрацыі прэзідэнта Украіны
Patiria

***Patiria*** — род марскіх зорак з сямейства  атрада .

## Біялагічнае апісанне 
Жывуць у Ціхім акіяне. Маюць шырокі дыск і вельмі кароткія прамяні. Прамянёў звычайна пяць, але зрэдку сустракаюцца асобіны з чатырма і нават дзевяццю прамянямі. У водах Расіі сустракаецца Patiria pectinifera (Японскае мора, воды ля паўднёвых Курыл і заліў Аніва).

## Віды 
У сапраўдны момант род уключае 3 віды:
* *Patiria chilensis* Verrill, 1870
* *Patiria miniata* Verrill, 1913
* *Patiria pectinifera* (Muller & Troschel, 1842)

Starfish reference image.jpg|Patiria miniata
Asterina pectinifera ja01.jpg|Patiria pectinifera

Катэгорыя:Марскія зоркі
Аніва (заліў)

**Ані́ва** () — заліў Ахоцкага мора, каля паўднёвага берага вострава Сахалін, паміж паўвостравам Крыльёнскі і Таніна-Аніўскі. З поўдня шырока адкрыты ў праліў Лаперуза.

Шырыня заліва 104 км, даўжыня 90 км, найбольшая глыбіня 93 метра. Звужаная частка заліва вядомая пад назвай бухты Ласосяў. Цёплае цячэнне Соя аказвае ўплыў на тэмпературны рэжым і дынаміку цячэнняў унутры заліва, якая носіць зменлівы характар. Заліў багаты рыбай.

Каля берагоў заліва знаходзяцца гарады Карсакаў і Аніва.

## Літаратура 
* 
*  — С. 367.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Залівы Ахоцкага мора
Катэгорыя:Сахалін
Катэгорыя:Залівы Сахалінскай вобласці
Тэшык-Таш

**Тэшык-Таш**( — дзіравы камень) — пячора-грот у гарах Байсунтау (Сурхандар’інскі вілает, Узбекістан). У пячоры ў 1938—1939 гадах археолаг Аляксей Паўлавіч Акладнікаў адкрыў пахаванне з мусцьерскай культуры неандэртальскай дзяўчынкі..

У 1938—1939 гадах археолаг А. П. Акладнікаў выявіў стаянку мусцьерскай культуры і пахаванне з рэшткамі шкілета (чэрап і некаторыя косткі) дзіцяці-неандэртальца 8-9 гадоў. Пахаванне было акружана рагамі горных казлоў, укапанымі ў зямлю, што, магчыма, сведчыць пра існаванне рэлігійна-рытуальных культаў у неандэртальцаў. Чэрап з Тэшык-Таша даволі вялікі (1490 см³), характэрны для неандэртальцаў надвочны валік не надта развіты, значна выступае нос, а падбародак, як звычайна ў неандэртальцаў, адсутнічае. Згодна з больш познімі даследаваннямі, шкілет належыць дзяўчынцы.

У 2007 годзе Свантэ Пааба з групай даследчыкаў з Інстытута эвалюцыйнай антрапалогіі імя Макса Планка ў Лейпцыгу вывучылі мітахандрыяльную ДНК з левай сцегнавой косткі неандэртальца з Тэшык-Таш, а таксама костак з пячоры Акладнікава. Было праведзена параўнанне з раней расшыфраванымі геномамі 13 еўрапейскіх неандэртальцаў, якое паказала падабенства мітахандрыяльнай ДНК сібірскіх і еўрапейскіх неандэртальцаў. Радыёвуглеродны аналіз костак з Тешик-Таш правесці не ўдалося з-за занадта малой колькасці калагена, неабходнага для такога аналізу.

## Прылады 
У культурных пластах пячоры (да 1,5 м) знойдзеныя косткі дзікага каня, горнага казла, аленя, мядзведзя і іншых жывёл, на якіх палявалі насельнікі стаянкі. Каштоўнымі знаходкамі сталі шматлікія каменныя вырабы (напрыклад, дыскападобныя нуклеусы, скрабкі).

Катэгорыя:Пячоры Узбекістана
Катэгорыя:Знаходкі неандэртальцаў
Катэгорыя:Археалагічныя аб’екты ва Узбекістане
Крын Антанеску

**Крын Антанеску** (; нар. ) — румынскі дзяржаўны і палітычны дзеяч, старшыня Нацыянальнай ліберальнай партыі Румыніі, старшыня Сената Румыніі.

## Біяграфія 
Скончыў гістарычны факультэт Бухарэсцкага ўніверсітэта ў 1985 годзе, пасля чаго працаваў настаўнікам гісторыі. З 1989 па 1990 год быў куратарам Тулчынскага музея гісторыі і археалогіі.

З 1996 па 2008 год з'яўляўся членам Палаты дэпутатаў Румыніі. На парламенцкіх выбарах 2008 года Крын Антанеску быў абраны сенатарам Румыніі ад Бухарэста. 16 снежня 2008 года стаў віцэ-старшынёй Сената Румыніі, сышоў з пасады 30 жніўня 2009 года. Крын Антанеску ўдзельнічаў у прэзідэнцкіх выбарах 2009 года, заняў трэцяе месца з вынікам у 20,02 %. У другім туры падтрымаў кандыдата ад Сацыял-дэмакратычнай партыі Мірчу Джаанэ.

5 лютага 2011 года, Нацыянал-ліберальная партыя Румыніі ўтварыла кааліцыю з сацыял-дэмакратамі і кансерватарамі, у маі 2012 года лідар сацыял-дэмакратаў Віктар Понта быў абраны прэм'ер-міністрам Румыніі.

3 ліпеня 2012 года Крын Антанеску быў абраны старшынёй Сената Румыніі. 6 ліпеня 2012 года парламент Румыніі вынес прэзідэнту Румыніі Траяну Бэсеску імпічмент. Тады ж Крын Антанеску стаў выконваючым абавязкі Прэзідэнта Румыніі. 21 жніўня Канстытуцыйны суд Румыніі прызнаў несапраўдным рэферэндум пра імпічмент Бэсеску, у сувязі з чым ён атрымаў права вярнуцца да выканання сваіх абавязкаў.
Абвара

**Абва́ра**, **паджога**, **пажога**.

У XIX — пачатку XX ст. выкарыстоўвалася галоўным чынам вясковымі ганчарамі Паўночнай і Цэнтральнай Беларусі.

## Літаратура 
* Абвара //  — С. 12.
* Здановіч, Н. І. Абвара / Н. І. Здановіч // Археалогія Беларусі : энцыклапедыя: у 2 т. / [склад. Ю. У. Каласоўскі; рэдкалегія: Т. У. Бялова (гал. рэд.) і інш.]. Т. 1: А ― К. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя імя П. Броўкі, 2009. — 492, [1] c. — С. 12 — 13. — ISBN 978-985-11-0353-5.
* 

Катэгорыя:Кераміка
Катэгорыя:Народныя промыслы