open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Джон Трамбал

**Джон Тра́мбал** (; , Лебанан, штат Канектыкут — ) — амерыканскі мастак.

Вучыўся ў Лондане ў Бенджаміна Уэста. Удзельнік Вайны за незалежнасць ЗША (1775—1783), ад’ютант Джорджа Вашынгтона. У 1794—1804 і 1808—1815 гадах жыў у Лондане. У 1817—1836 гадах узначальваў Амерыканскую акадэмію прыгожых мастацтваў у Нью-Ёрку.

## Творчасць 
Аўтар невялікіх тонкіх рэалістычных партрэтаў удзельнікаў вызваленчай вайны, у тым ліку Р. Ізарда, і патрыятычных гістарычных карцін («Бітва пры Банкерс-Хіле», «Дэкларацыя незалежнасці», 1786-94).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Мастакі ЗША
Катэгорыя:Удзельнікі вайны за незалежнасць ЗША
Іван Кузьміч Хурс

**Іва́н Кузьмі́ч Хурс** (, в. Клятное,  — , ) — военачальнік, віцэ-адмірал.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 29 верасня 1922 года ў вёсцы Клетнае Дубраўскага сельсавета Пухавіцкага раёна Мінскай вобласці. Пасля школы (Амяльнянская сярэдняя) паступіў у педагагічнае вучылішча, скончыўшы два курсы. У 1939 годзе паступае і ў 1942 годзе заканчвае вышэйшае ваенна-марское вучылішча імя М.В. Фрунзэ.

Пасля выпуску накіроўваецца на Чарнаморскі флот, дзе выконвае абавязкі камандзіра катара, а затым — дывізіённага артылерыста.

Удзельнічаў у вайне з Японіяй. У прадстаўленні аб узнагароджанні старшага лейтэнанта Хурса ордэнам Айчыннай вайны І ступені, якое падпісаў камандзір 17-га асобнага дывізіёна тральшчыкаў, капітан-лейтэнант Іваноў, гаворыцца:

 «Камандзір 602-га тральшчыка старшы лейтэнант Хурс Іван Кузьміч за час знаходжання ў дывізіёне тральшчыкаў паказаў сябе выключна дысцыплінаваным і патрабавальным афіцэрам. Клапатлівы, ветлівы, камунікатыўны з таварышамі і карэктны з падначаленымі, у выніку чаго сярод асабовага складу карабля і дывізіёна карыстаецца заслужаным аўтарытэтам і павагай.
 Дзякуючы ўмеламу кіраўніцтву і арганізацыі службы на караблі Хурс у кароткі тэрмін (8 дзён) здолеў прыняць ад ВМФ ЗША тральшчык № 100, цяпер 602-і ў склад ВМФ СССР. У выключна складаных метэаралагічных умовах дзякуючы яго ўмеламу кіраўніцтву і ўмелай працы асабовага складу карабель быў прыведзены на асобную ваенна-марскую базу без аварый і паломак.
 З прыходам на базу судна было накіравана на баявое траленне праліва Лаперуза ад варожых мін. І тут дзякуючы ўмеламу кіраўніцтву камандзіра карабля экіпаж тральшчыка да 15 лістапада 1945 года вытраліў і расстраляў 43 міны праціўніка і правёў 32 караблі з найкаштоўнейшымі грузамі...».

У 1946 годзе Іван Кузьміч Хурс быў прызначаны начальнікам штаба дывізіёна, а затым камандзірам дывізіёна тральшчыкаў Ціхаакіянскага флоту. У 1951 годзе ён скончыў аддзяленне разведкі Вышэйшых акадэмічных курсаў, і з 1952 года Іван Кузьміч — афіцэр, старшы афіцэр, начальнік разведкі ВМФ СССР.

У 1959 годзе ён скончыў Ваенна-марскую акадэмію. У 1963—1971 гг. і ў 1973—1978 гг. — намеснік начальніка разведкі ВМФ, а ў 1971—1973 гг. — начальнік разведкі Чарнаморскага флоту. У 1978 — 1987 гадах — начальнік Разведупраўлення Галоўнага штаба ВМФ — намеснік начальніка Галоўнага штаба ВМФ па разведцы.

У 1987 годзе віцэ-адмірал Іван Кузьміч Хурс сышоў у адстаўку.

Віцэ-адмірал Іван Кузьміч Хурс памёр 28 снежня 2002 года ў Маскве.

## Узнагароды і прэміі 
Узнагароджаны Дзяржаўнай прэміяй, ордэнамі Чырвонага Сцяга, Айчыннай вайны І і ІІ ступені, чатырма ордэнамі Чырвонай Зоркі, ордэнам «За службу ва Узброеных сілах СССР» ІІІ ст., медалямі.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Ваенны расійскі карабель будзе насіць імя беларуса

Катэгорыя:Удзельнікі савецка-японскай вайны
Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Супрацоўнікі ГРУ
Vodka on Ice

**«Vodka on Ice»** (**Harelka on Ice**, **Гарэлка на лёдзе**) — альбом беларускага рок-гурта «Крама» запісаны ў 1993 годзе, перавыдадзены ў 2003 годзе.

## Змест 
*Заўвага*: альбом рыхтаваўся па-англійску (пераклады Аляксея Казлоўскага) паводле замовы англійскага музычнага рынку, у дужках падаецца не пераклад назвы твора, а арыгінальная назва ягонага беларускага адпаведніка (тэксты Змітра Лукашука і Сяргея Кныша).

## Удзельнікі 
* Ілля Шэўчык: гітара
* Ігар Варашкевіч: спеў
* Анатоль Горбач: ударная ўстаноўка
* Сяржук Трухановіч: гітара
* Алесь Белізяк: гукарэжысёр
* Руслан Праўда: бас-гітара
* Зміцер Лукашук: тэксты, менеджмент

## Выдаўцы 
* «БМАgroup» (Беларусь, 2003) паводле ліцэнзіі ад «RTXrecords» (Вялікабрытанія, 1993)
* Крыс Макрэй: прадзюсар
* Джон Спэнс: гукаінжынер
* Алесь Белізяк: гукаінжынер
* Уладзімір Панада: фота
* Віталь Супрановіч: прадзюсар беларускага перавыдання

Катэгорыя:Альбомы 1993 года
Катэгорыя:З’явіліся ў 1993 годзе
Катэгорыя:Альбомы 2003 года
Катэгорыя:З’явіліся ў 2003 годзе
Катэгорыя:Альбомы «Крамы»
Хворы на Rock-n-Roll

**Хворы на Rock-n-Roll** — першы альбом беларускага рок-гурта Крама. Запісаны ў 1991—1993 гадах. Альбом запісваўся ўпотай, у студыі Песняроў — штоноч гукааператар студыі і добры сябра «крамаўцаў» Аляксандр Папроцкі праводзіў туды музыкаў.

## Змест 
# «Бяжы, хлопец!»
# «Здраднік»
# «Хворы на рок-н-рол»
# «Выпі са мной да дна»
# «Чыкага найтс»
# «Каханьне а шостай гадзіне»
# «Стэфаніда»
# «Мне мой сябра сказаў»
# «Новая кроў»
# «Будзь разам з намі»

## Удзельнікі 
* Ілля Шэўчык: гітара
* Ігар Варашкевіч: спеў
* Анатоль Горбач: ударная ўстаноўка
* Сяржук Трухановіч: гітара
* Алесь Белізяк: гукарэжысёр
* Руслан Праўда: бас-гітара
* Зміцер Лукашук: тэксты, менеджмент

Катэгорыя:Альбомы 1993 года
Катэгорыя:Дэбютныя альбомы
Катэгорыя:Альбомы «Крамы»
Камэндант

**Камэндант** — жывы альбом беларускага рок-гурта Крама. Запісаны ў 1995 годзе.

## Змест 
# «Камэндант»
# «Малдаванка»
# «Навошта я цябе кахаю»
# «Мама»
# «Паходная»
# «Стой тут!»
# «We're Going Down»
# «Польскі бізнэс»
# «Там, дзе нас не будзе»

## Удзельнікі 
* Ілля Шэўчык: гітара
* Ігар Варашкевіч: спеў
* Анатоль Горбач: ударная ўстаноўка
* Сяржук Трухановіч: гітара
* Алесь Белізяк: гукарэжысёр
* Руслан Праўда: бас-гітара
* Зміцер Лукашук: тэксты, менеджмент

## Цікавыя факты 
Альбом запісаны ў бомбасховішчы піўзавода «Крыніца».

Катэгорыя:Альбомы «Крамы»
Катэгорыя:Альбомы 1995 года
Катэгорыя:З’явіліся ў 1995 годзе
Што дапаможа нам

**Што дапаможа нам** — альбом беларускага рок-гурта Крама. Запісаны ў 1998 годзе. Падчас працы над ім удзельнікі гурта спасылаліся на яго пад назваю «Лянівыя танцы».

## Змест 
## Удзельнікі 
* Ілля Шэўчык: гітара
* Ігар Варашкевіч: спеў
* Анатоль Горбач: ударная ўстаноўка
* Сяржук Трухановіч: гітара
* Алесь Белізяк: гукарэжысёр
* Руслан Праўда: бас-гітара
* Зміцер Лукашук: тэксты, менеджмент

Катэгорыя:Альбомы «Крамы»
Катэгорыя:Альбомы 1998 года
Катэгорыя:З’явіліся ў 1998 годзе
Вузкае (возера)

**Ву́зкае** — возера ў Гомельскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі ў басейне ракі Сож, прыкладна за 1,7 км у напрамку на паўднёвы захад ад пасёлка Чонкі.

Плошча паверхні возера 0,11 км². Катлавіна возера старычнага тыпу, моцна выцягнутая. У заходняй частцы злучаецца з ракой Сож.

У возеры водзяцца шчупак звычайны, лешч, акунь, плотка, карась, краснапёрка, язь і іншыя віды рыб.

## Літаратура 
*  — С. 495.
* 
* Ліст карты N-36-134. Выданне 1989 г. Стан мясцовасці на 1985 г.

## Спасылкі 
* Морфометрические параметры озёр Гомельской области 

Катэгорыя:Азёры Гомельскага раёна
Катэгорыя:Басейн Сажа
Усё жыцьцё — дзіўны сон

**«Усё жыцьцё — дзіўны сон»** — восьмы студыйны альбом беларускага рок-гурта Крама, выдадзены 31 жніўня 2007 года. Песня «Слухай мяне» у 2009 годзе трапіла і на складанку Budzma The Best Rock / Budzma The Best Rock/New. 

## Змест 
## Удзельнікі 
* Ігар Варашкевіч: спеў (1—10), губны гармонік (5, 7, 8, 10, 11), акустычная гітара (1, 4, 6), дадатковы спеў (2, 5, 6, 8, 11), бубен (11)
* Сяржук Трухановіч: электрычная гітара (1—11), акустычная гітара (3–10), дадатковы спеў (1, 3, 7, 10)
* Аляксандр Ванькевіч: бас-гітара (1—11), дадатковы спеў (6, 8, 9, 11)
* Аляксандр Сапега: ударная ўстаноўка (1—10)
* Андрэй Лявончык: клавішы (3—5, 7, 8, 10), дадатковы спеў (6, 8, 9)
* Леанід Вярэніч: электрычная гітара (3, 9), сола (6, 9)
* Мікалай Аруцюнаў: спеў (11)
* Руся: спеў (4)
* Аляксандр Газізаў: электрычная гітара (11), дадатковы спеў (11)
* Андрэй Філатаў: ударная ўстаноўка (11)

## Спасылкі 
* Крама "Усё жыцьцё - дзіўны сон" / Experty.by

Катэгорыя:Альбомы 2007 года
Катэгорыя:З’явіліся ў 2007 годзе
Катэгорыя:Альбомы «Крамы»
Яўген Міхайлавіч Целешаў

{{Ваенны дзеяч
|імя              = Яўген Міхайлавіч Целешаў
|дата нараджэння  = 19.04.1923
|месца нараджэння = пас. Забайкал, , Віцебская вобласць
|дата смерці      = 29.03.1997
|месца смерці     = 
|выява            = 
|апісанне выявы   = 
|мянушка          = 
|прыналежнасць    = 
|гады службы      = 1941—1960
|званне           = 
|род войскаў      = войскі сувязі
|камандаваў       = 
|часць            = 
|бітвы            = 
|узнагароды       = {
 
}
{
 
}
|сувязі           = 
|у адстаўцы       = 
}}
**Яўген Міхайлавіч Це́лешаў** ( — ) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, камандзір аддзялення сувязі 835-га стралковага палка 237-й стралковай дывізіі 40-й арміі Варонежскага фронту. Герой Савецкага Саюза (23.10.1943).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 19 красавіка 1923 года ў пасёлку Забайкал (цяпер — Талачынскага раёна Віцебскай вобласці). Пасля заканчэння пяці класаў працаваў у калгасе.

У Чырвонай Арміі з 1941 года. У гады Вялікай Айчыннай вайны з мая 1942 на Варонежскім і 1-м Украінскім франтах. Камандзір аддзялення сувязі 835-га стралковага палка сяржант Я. М. Целешаў вызначыўся ноч на 23 верасня 1943 года ў баях у на паўднёвым захадзе ад Кіева. Аддзяленне пад яго камандаваннем фарсіравала Дняпро, наладзіла сувязь з камандзірам палка, захапіла плацдарм і ўтрымлівала яго да падыходу падмацавання, адбіўшы 10 контратак праціўніка.

Пасля заканчэння вайны працягнуў службу ў арміі. У 1947 годзе скончыў Кіеўскае ваеннае вучылішча сувязі. З 1960 г. падпалкоўнік Я. М. Целешаў ў запасе.

Жыў у Мінску, працаваў у школе № 82.

Памёр 29 сакавіка 1997 года. Пахаваны у Мінску на Чыжоўскіх могілках.

## Узнагароды 
* Медаль «Залатая Зорка»
* Ордэн Леніна
* Ордэн Айчыннай вайны 1-й ступені
* медалі

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Целешаў Я. М. // ДУ «Віцебская абласная бібліятэка імя В. І. Леніна».

Катэгорыя:Пахаваныя на Чыжоўскіх могілках
Катэгорыя:Удзельнікі бітвы за Дняпро
Сэман Портленд Чэйз

**Сэман Портленд Чэйз** (; 1808—1873) — амерыканскі дзяржаўны дзеяч часоў грамадзянскай вайны ў ЗША. Губернатар Агая, пазней сенатар ад штата Агая, вярхоўны суддзя ЗША. Займаў пасаду міністра фінансаў ЗША пры прэзідэнце Аўрааме Лінкальне.

Перакананы праціўнік рабства. Актыўна змагаўся з празмерным палітычным уплывам багатых землеўладальнікаў з паўднёвых штатаў.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Корнішы, Нью-Гэмпшыр. У дзевяць гадоў пазбавіўся бацькі. Быў узяты на выхаванне дзядзькам, святаром Епіскапальнай царквы.

Змяніў некалькі школ. Вучыўся ў Віндзары (штат Вермонт), Уорцінгтане (Агая) і каледжы Цынцынаці. Паступіў у Дартмуцкі каледж. Быў членам некалькіх студэнцкіх брацтваў. Пасля заканчэння каледжа пераехаў у Вашынгтон, дзе вывучаў права пад кіраўніцтвам генеральнага пракурора ЗША Уільяма Вірта. З 1829 года атрымаў права займацца адвакацкай дзейнасцю.

## Цікавыя факты 
]]
Падчас яго працы ў якасці сакратара казначэйства ў 1862 годзе была выпушчана першая доларавая банкнота ЗША, на якой ён і быў намаляваны.
Менавіта Чэйз першым распарадзіўся змясціць на амерыканскія грошы надпіс «Мы верым у Бога» (). Гэта адбылося ў 1864 годзе на манетах наміналам 2 цэнты. На папяровых доларах надпіс з’явіўся ў 1957 годзе.

Катэгорыя:Міністры фінансаў ЗША
Катэгорыя:Сенатары ад штата Агая
Катэгорыя:Суддзі Вярхоўнага Суда ЗША
Сапраўдныя кракадзілы

**Сапраўдныя кракадзілы** (*Crocodylidae*) — сямейства паўзуноў. Ад іншых сямействаў адрозніваюцца больш складанай фізіялогіяй і падвышанай агрэсіўнасцю (адны з самых агрэсіўных буйных драпежнікаў).

## Назва 
Слова «кракадзіл» паходзіць ад  — «галечны (галька — круглявы камень) чарвяк», дадзенага з-за грудкаватай скуры гэтых жывёл.

## Класіфікацыя 
Сямейства ўключае 3 сучасных роды, у якіх налічваецца 15 відаў кракадзілаў:
* Род 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
* Род 
** 
* Род 
** 
* Род  **(?)**
** 

Апошнія даследаванні ДНК Mecistops cataphractus даюць падставы вылучаць гэты від у асобны род *Mecistops*. У родзе Osteolaemus часам вылучаюць другі від *Osteolaemus osborni*, які пакуль што прынята лічыць падвідам Osteolaemus tetraspis.

Роды Crocodylus, Mecistops і Osteolaemus аб’ядноўваюць у падсямейства Crocodylinae, Tomistoma schlegelii адносяць да асобнага падсямейства Tomistominae, сістэматычнае становішча якога не зусім адназначна. Большасць даследчыкаў лічаць, што яго варта адносіць да Gavialidae.

Шэраг выкапняў паўводных і сухапутных кракадзілаў, якія засялялі ў неагене Аўстралію і Акіянію, аб’ядноўваюць у асобнае вымерлае падсямейства *Mekosuchinae*.
Вушасты вожык

**Вушасты вожык** (*Hemiechinus auritus*) — від насякомаедных жывёл сямейства вожыкавых.

## Апісанне 
Даўжыня цела 12—27 см. Адрозніваецца вялікімі памерамі вушной ракавіны, даўжыня вуха больш за 3—5 см. Іголкі на спіне і баках, ніжняя частка бакоў і брушка ўкрыта мяккай поўсцю. Даўжыня іголак да 3 см.

## Пашырэнне 
Пашыраны ў паўднёвых стэпах, паўпустынях і пустынях Еўропы, Заходняй Сібіры, Казахстана, Каўказа, Сярэдняй і Цэнтральнай Азіі.

## Асаблівасці біялогіі 
Галоўную пажыву складаюць насякомыя, асабліва жукі (чарнацелкі, хрушчы і інш.) і мурашкі. На пошукі ежы (улетку) выходзіць звычайна познім вечарам.

Хутка бегае. Пры пагрозе падскоквае, імкнучыся нанесці ўколы іголкамі, або ўцякае; неахвотна згортваецца ў клубок, звычайна толькі падгінае ўніз галаву.

Устойлівы да ядаў і перагрэву.

## Літаратура 
Катэгорыя:Вожыкавыя
Катэгорыя:Жывёлы на марках
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1770 годзе
Катэгорыя:Сысуны Азіі
Катэгорыя:Сысуны Афрыкі
Сталовая (Мінск)

**Стало́вая** або **Стало́ва** — колішняя вёска на правым беразе ракі Свіслач, з 1959 года ў складзе Мінска.

## Гісторыя 
Назва паказвае, што сяльцо належала «сталу» менскага войта, што пэўна вядома з межавання Менска ў 1557 годзе, гэта значыць яго даходы прызначаліся на ўтрыманне гэтага ўрадніка.

Упершыню згадана пад 1500 годам, калі вялікі князь Аляксандр Ягелончык пацвердзіў дагавор, якім менскі мешчанін Фёдар Пронкавіч і яго жонка «змовили» за баярына Менскага павета Пашка Радзівонавіча Талаконскага і аддалі за яго замуж сваю ўнучку Ждану Аўрамаўну, далі за ёй отчынны двор у Менску, а да гэтага — сяльцо Сталова (старабеларускай мовай Столово), якое Фёдар Пронкавіч і яго жонка купілі ў бацькі Талаконскага Радзівона. Такім чынам, першым вядомым уладальнікам Сталова быў баярын Радзівон Талаконскі. Потым ім валодалі менскі мешчанін Фёдар Пронкавіч і сын Радзівона Талаконскага — Пашка (Павел). У 1557 годзе сяло Сталовая, дзяржаўная ўласнасць.

Уваходзіла ў склад Менскага павета Менскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага. У 1791 годзе вёска Сталове (Столове) маёнтка Грэбелька Мінскай парафіі, дзяржаўная ўласнасць.

У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай 1793 года тэрыторыя апынулася ў складзе Расійскай імперыі, у Мінскім павеце Мінскай губерні. У 1800 годзе дзяржаўная ўласнасць.

Пасля 1861 года ў Сеніцкай воласці Мінскага павета. Паводле перапісу 1897 года засценак. Паводле перапісу 1908 года ваколіца. Паводле перапісу 1917 года былі вёска і засценак, у вёсцы ўсе вызнавалі сябе беларусамі, у засценку палякамі.

З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў і ў кастрычніку 1920 года пад акупацыяй Польшчы (Мінская акруга ГУУЗ).

З 31 ліпеня 1920 года ў Беларускай ССР. 
З 1924 года вёска ў Самахвалавіцкім раёне Менскай акругі, з 1931 года ў адміністрацыйным падпарадкаванні Менскага гарадскога савета, з 1934 года ў Менскім раёне, Навадворскі сельсавет. У 1930-я гады былі рэпрэсаваны прынамсі 6 ураджэнцаў вёскі.

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад акупацыяй Германіі.

У 1959 годзе ўключаная ў межы горада Мінска, Ленінскі раён. Вясковыя дамы захаваліся, месцяцца на прырэчнай частцы вуліцы Сямёнава (№ 38—97).

## Насельніцтва 
* 1800 год — 4 двары, 21 жыхар
* 1897 год — 11 двароў, 82 жыхары
* 1908 год — 12 двароў, 85 жыхароў
* 1917 год — вёска, 2 двары, 13 жыхароў (усе беларусы); засценак, 9 двароў, 38 жыхароў (усе палякі)

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Населеныя пункты, якія ўвайшлі ў склад Мінска
Малое Мядзвежына

**Мало́е Мядзве́жына** — колішняя вёска, з 1959 года ў складзе Мінска.

## Гісторыя 
Месцілася каля невялікага возера. У 1959 годзе ўключаная ў межы горада Мінска, адразу знесеная.

У 2009 годзе скверу ў межах вуліцы Купрыянава — жылой забудовы — вуліцы Волаха нададзена назва Маламядзвежынскі сквер.

## Гл. таксама 
*Вялікае Мядзвежына
*Мядзвежына (прадмесце)
* Маламядзвежынскі сквер

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Формирование территории Минска (1800—2004), Бібліятэка Менчука

Катэгорыя:Населеныя пункты, якія ўвайшлі ў склад Мінска
Радыё Крамбамбуля 0,33 FM

**Радыё Крамбамбуля 0,33 FM** — трэці альбом беларускага гурта Крамбамбуля запісаны ў Мінску, студыя Селах, 2004 год.

## Змест 
# Радыё Крамбамбуля 0,33 ФМ...
# Турысты
# Суседзі
# Наргыз
# Ayriliğ (Растанне)
# Cücələrim (Кураняткі)
# 23 феўраля
# Дарагія жэншчыны
# Czterej pancerni
# Мама дарагая!
# Feryadim nafile (Марны крык душы)
# Турысты (версія Яўгена Алейніка)

## Удзельнікі 
* Лявон Вольскі: hammond, спеў (2, 3, 7-10, 12), гітара, клавішы
* Сяргей Міхалок: спеў (2, 12)
* Аляксандр Кулінковіч: спеў (7)
* Гюнэш Абасава: спеў (4-6, 11)
* Андрэй Кузьменка: спеў (3)
* Сяргей Канановіч: гітара, мандаліна
* Уладзіслаў Плюшчаў: бас-гітара
* Аляксандр Быкаў: ударная ўстаноўка
* Аляксандр Хаўкін: hammond, скрыпка, клавішы
* Павел Кузюковіч: валторна
* Іван Галушка: трамбон
* Зміцер Ціхановіч: труба
* Уладзімір Федарук: акардэон
* Аляксандр Старажук: перкусія
* Павел Кудрын: флейта
* Юлія Глушыцкая: віяланчэль
* Іншыя

## Дадатковыя звесткi 
* Песня «Мама дарагая!» прагучала ў кароткаметражным фільме «Колер кахання» Аляксандра Канановіча.

Катэгорыя:Альбомы 2004 года
Катэгорыя:З’явіліся ў 2004 годзе
Катэгорыя:Альбомы «Крамбамбулі»
Лютненскі сельсавет

**Лю́тненскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Мсціслаўскага раёна Магілёўскай вобласці. Цэнтр — вёска Лютня.

## Гісторыя 
Утвораны 20 жніўня 1924 года як **Старасельскі сельсавет** у складзе Мсціслаўскага раёна Калінінскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Старое Сяло. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Аршанскай акругі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Мсціслаўскім раёне БССР, з 20 лютага 1938 года — Магілёўскай вобласці. 18 лістапада 1966 года ў склад сельсавета з Падсолтаўскага сельсавета перададзена вёска Леснікі. 6 красавіка 1973 года скасавана вёска Фастава, у сакавіку 1977 года — вёска Бобрыкі. 29 мая 1978 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Лютня, сельсавет перайменаваны ў Лютненскі. 20 лістапада 2013 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Капачоўскага сельсавета.

## Насельніцтва 
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года складала 1125 чалавек, з іх 93,9 % — беларусы, 5,8 % — рускія.

## Склад 
На момант скасавання ў сельсавет уваходзіла 14 населеных пунктаў:
* Банькаўшчына — вёска
* Будагошч — вёска
* Гімбатаўка — вёска
* Дзеснакіта — вёска
* Дубасна — вёска
* Казлоўка — вёска
* Кандратаўск — вёска
* Красная Паляна — вёска
* Красны Бераг — вёска
* Лютня — вёска
* Рассвет — вёска
* Старое Сяло — вёска
* Чарнілава — вёска
* Шамаўшчына — вёска

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Мсціслаўскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 2013 годзе
Джэйкаб Бэн-Амі

**Джейкаб (Якаў) Бэн-Амі** (*Шчырын Якаў Лазаравіч*; 23 лістапада або 23 снежня 1890, Мінск, Расійская імперыя — , Нью-Ёрк, Нью-Ёрк, ЗША) — вядомы руска-яўрэйскі акцёр, які карыстаўся ў сваёй працы аднолькава добра ідышам і англійскай мовай.

## Біяграфія 
Ён нарадзіўся і вырас у Расійскай імперыі, выступаў у розных тэатральных трупах да эміграцыі ў ЗША ў 1912 годзе. Там ён меў доўгую і выдатную кар’еру, у тым ліку ў пастаноўцы цэлага шэрагу брадвейскіх п’ес. У 1918 годзе ён стаў заснавальнікам або сузаснавальнікам яўрэйскага мастацкага тэатра.

Першае англамоўнае выступленне Бэн-Амі адбылося ў 1920-я гады. Гэта была брадвейская п’еса «Самсон і Даліла». Па звестках біёграфа Алана Гансберга ў кнізе *Little Caesar: A Biography of Edward G. Robinson*, Бэн-Амі заслужыў пагарду Робінсана, нібыта спрабуючы зацямніць іншых акцёраў і персанажаў. Аднак і п’еса, і ігра Бэн-Амі ў ёй сталі хітамі. Ён быў таксама пазітыўна адзначаны Джонам Бэрымарам («натхняючы»), «New York Times» і Аляксандрам Вулкатам («кактэйльным пытаннем года было Бэн-Амі ці не Бэн-Амі»), сярод іншых.

Яго поспех быў значна меншым у пастаноўцы 1924 года п’есы Юджына О’Ніла «З’яднаныя». Сярод іншых праблем, стыль ігры не падыходзіў Бэн-Амі, і ў яго быў моцны акцэнт. «З’яднаных» закрылі праз тры тыдні і 24 выступы. Апошняй яго брадвейскай п’есай быў «Дзясяты чалавек», напісаны Пэдзі Чаефскі; з 623 паказамі ад 5 лістапада 1959 года да 13 мая 1961 яна стала адной з самых доўгачасовых пастановак на Брадвеі.

Як прызнаная зорка, Бэн-Амі дапамагаў невядомаму тады Джону Гарфілду паступіць у .

Ён таксама з’яўляўся рэжысёрам фільма 1937 года «Зялёныя палі» сумесна з Эдгарам Г. Ульмерам і некалькіх іншых кіна- і тэлефільмаў.

Яго пляменніца  стала актрысай і кінапрадзюсарам.

## Спасылкі 
* 1 студзеня 1922 года, фатаграфія 
* Пасавы шаржавы партрэт у бібліятэцы Кангрэсу

Катэгорыя:Тэатральныя рэжысёры ЗША
Катэгорыя:Акцёры Расійскай імперыі
Катэгорыя:Акцёры ЗША
Катэгорыя:Акцёры XX стагоддзя
Катэгорыя:Прадзюсары ЗША
The Best albo Belarusian Disco

**«The Best albo Belarusian Disco»** — зборнік лепшых песняў беларускага гурта «Крамбамбуля», выдадзены ў 2007 годзе. Дыск утрымлівае 15 лепшых песень за 5 гадоў, сярод якіх эксклюзіўны трэк «Край гарачых добрых сонцаў». Дыск мае мультымедыйную секцыю, якая змяшчае тры відэакліпы, чатыры дадатковыя песні ў mp3, фотаздымкі, а таксама тэксты і акорды ўсіх песень.

## Змест 
## Спасылкі 
* Альбом на SoundCloud

Катэгорыя:Альбомы 2007 года
Катэгорыя:З’явіліся ў 2007 годзе
Катэгорыя:Альбомы «Крамбамбулі»
Dolce Vita (сінгл)

**Dolce Vita** — інтэрнэт-сінгл беларускага гурта Крамбамбуля. Выпушчаны пры падтрымцы партала TUT.by 10 снежня 2007 года. Прэзентацыя адбылася 12 снежня ў мінскім клубе «Фартуна».

## Змест 
# «Дольчэ віта» (rock version)
# «Дольчэ віта» (pop version)
# «Дольчэ віта» (Городская тоска rap version)
# «Дольчэ віта» (extended pop version) 

## Спасылкі 
* Інтэрнэт-сінгл "Крамбамбулі" — пампуй TUT!  / Tut.by
* «Крамбамбуля» ў рэпе  / Тузін гітоў

Катэгорыя:З’явіліся ў 2007 годзе
Dolce Vita

**Dolce Vita:**
* Dolce Vita — альбом гурта Океан Эльзи
* Dolce Vita — сінгл гурта Крамбамбуля
Ракшынскі сельсавет

**Ракшы́нскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Мсціслаўскага раёна Магілёўскай вобласці. Цэнтр — аграгарадок Мішні.

## Гісторыя 
Утвораны 20 жніўня 1924 года як **Пячонкаўскі сельсавет** у складзе Расненскага раёна Калінінскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Пячонкі. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Аршанскай акругі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Расненскім раёне БССР, з 8 ліпеня 1931 года ў Мсціслаўскім раёне БССР, з 20 лютага 1938 года — Магілёўскай вобласці. 6 красавіка 1973 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Ракшыно, сельсавет перайменаваны ў Ракшынскі. 18 верасня 1979 года ў склад Капачоўскага сельсавета перададзены 4 населеныя пункты (вёскі Кош, Мішні, Рудодзіма і Цярэні), якія 20 красавіка 1993 года вернуты назад у склад Ракшынскага сельсавета. У 2002 годзе скасавана вёска Краснаручча. 28 лістапада 2017 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Доўгавіцкага сельсавета (4 населеныя пункты: аграгарадок Андраны, вёскі Доўгавічы, Малькаўка і Тышча). Да 2020 года цэнтр сельсавета перанесены ў аграгарадок Мішні.

## Насельніцтва 
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (13 населеных пунктаў) — 705 чалавек, з іх 91,1 % — беларусы, 5,0 % — рускія, 2,8 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года (17 населеных пунктаў) — 1067 чалавек.

## Населеныя пункты 
* Андраны — аграгарадок
* Башары — вёска
* Будзёнаўка — вёска
* Віскліна — вёска
* Доўгавічы — вёска
* Заполле — вёска
* Картыжы — вёска
* Кош — вёска
* Малькаўка — вёска
* Мішні — аграгарадок
* Пячонкі — вёска
* Ракшыно — вёска
* Рудодзіма — вёска
* Рэместава — вёска
* Тышча — вёска
* Цярэні — вёска
* Чарнавусы — вёска

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

## Спасылкі 
* Інфармацыя пра Ракшынскі сельсавет на сайце Мсціслаўскага райвыканкама 


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Расненскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Мот (рэпер)

**Мацвей Аляксандравіч Мельнікаў** (нар. , ), больш вядомы пад сцэнічным псеўданімам **Мот** — рэп-выканаўца, былы ўдзельнік музычнага праекта «KOKA beats», «Soul Kitchen», з 1 сакавіка 2013 года па 22 студзеня 2022 з'яўляўся артыстам лэйбла «Black Star Inc.»

## Біяграфія 
Мацвей Мельнікаў нарадзіўся ў Крымску. Ва ўзросце 5 гадоў разам з сям’ёй пераехаў у Краснадар. Пасля 9 класаў навучання ў школе, ва ўзросце пятнаццаці гадоў, пераехаў у Маскву. Тады ж пачалося яго захапленне хіп-хопам, паралельна ён займаўся спевамі і танцамі. У сярэдняй школе прымаў удзел у школьных тэатральных пастаноўках. Скончыўшы школу з залатым медалём, Мельнікаў паступіў у МДУ на спецыяльнасць эканаміст-менеджар. У 2012 годзе абараніў дыплом і паступіў у аспірантуру.

Дэбютны альбом Мота выйшаў у студзені 2011 года і атрымаў назву «Remote». У лютым 2012 года ўбачыў свет другі альбом Мота — «Ремонт». У яго ўвайшло 11 трэкаў, а ў запісе прынялі ўдзел запрошаныя выканаўцы. У сярэдзіне студзеня 2013 года Мот пакідае «Soul Kitchen» і становіцца артыстам лэйбла «Black Star Inc.». Далей Мот працаваў над сваім трэцім альбомам пад назвай «Чёрточка», які быў выпушчаны восенню 2013 года.

14 сакавіка 2016 года выйшаў чацвёрты студыйны альбом «Наизнанку».

## Дыскаграфія 
### Альбомы 
; Студыйныя альбомы
* 2011 — «Remote»
* 2012 — «Ремонт»
* 2014 — «Azbuka Morze»
* 2014 — «Наизнанку»
* 2016 — «92 дня»
*2017 — «Добрая музыка клавиш»
*2020 — «Парабола»

;Міні-альбомы
* 2013 — «Чёрточка»

* 2018 — «Какие люди в Голливуде (Или премия „Оскар“ с субтитрами)»

## Спасылкі 
* Интервью с МоТ и Джиганом для портала Like.od.ua 
* Интервью для ХипХопХит ч.1
* Интервью для ХипХопХит ч.2
* Вот что я люблю: Мот 

Катэгорыя:Хіп-хоп-выканаўцы Расіі
Катэгорыя:Выпускнікі МДУ
Катэгорыя:Выканаўцы Black Star Inc.
Вышэйшыя курсы сцэнарыстаў і рэжысёраў

**Вышэйшыя курсы сцэнарыстаў і рэжысёраў** (**ВКСР**) — адукацыйная ўстанова вышэйшай і пасляўніверсітэцкай прафесійнай адукацыі Расійскай Федэрацыі.

## Гісторыя 
Найстарэйшая ў Расіі навучальная ўстанова для людзей, якія маюць вышэйшую адукацыю, якае за два гады дае прафесійную кваліфікацыю па спецыяльнасцях: кінадраматург, рэжысёр гульнявога і рэжысёр негульнявога кіно, рэжысёр-аніматар, прадзюсар.

У чэрвені 1956 года на кінастудыі «Масфільм» загадам Міністэрства культуры СССР па ініцыятыве і пад кіраўніцтвам кінарэжысёра Івана Пыр'ева былі створаны «Вышэйшыя рэжысёрскія курсы».

25 мая 1960 года загадам Міністэрства культуры СССР былі ўтвораны «Вышэйшыя сцэнарныя курсы».

11 мая 1963 года «Вышэйшыя рэжысёрскія курсы» і «Вышэйшыя сцэнарныя курсы» былі аб'яднаны і ператвораны ў «Вышэйшыя двухгадовыя курсы сцэнарыстаў і рэжысёраў».

з 14 верасня 1995 года — «Вышэйшыя курсы сцэнарыстаў і рэжысёраў».

## Факультэты 
* Рэжысёрскі факультэт
* Сцэнарны факультэт
* Факультэт прадзюсарства

## Кіраўнікі 
* 1960—1972 — М. Б. Маклярскі.
* 1972—1990 — І. А. Кокарава
* 1990—2001 — Л. У. Галубкіна
* 2001—2010 — А. М. Герасімаў
* з 2010 года — В. І. Суменава

## Вядомыя выкладчыкі 
* Ралан Антонавіч Быкаў
* Георгій Мікалаевіч Данелія
* Андрэй Сяргеевіч Канчалоўскі
* Леў Аляксандравіч Куліджанаў
* Мікіта Сяргеевіч Міхалкоў
* Уладзімір Якаўлевіч Матыль
* Юрый Барысавіч Нарштэйн
* Міхаіл Ільіч Ром
* Эльдар Аляксандравіч Разанаў
* Андрэй Арсеньевіч Таркоўскі
* Пётр Яфімавіч Тадароўскі
* Фёдар Савельевіч Хітрук
* Мераб Мамардашвілі
* Леў Мікалаевіч Гумілёў
* Раман Рыгоравіч Вікцюк
* Алег Мікалаевіч Яфрэмаў
* Алег Паўлавіч Табакоў
* Сяргей Юр’евіч Юрскі

## Вядомыя выпускнікі 
* Алесь Адамовіч — беларускі пісьменнік і грамадскі дзеяч.
* Уладзімір Бутрамееў — беларускі пісьменнік, драматург.
* Георгій Мікалаевіч Данелія — савецкі і расійскі рэжысёр
* Іван Уладзіміравіч Дыхавічны — расійскі рэжысёр гульнявога кіно
* Рустам Ібрагімавіч Ібрагімбекаў — расійскі і азербайджанскі драматург і сцэнарыст
* Уладзімір Георгіевіч Колас — беларускі кінарэжысёр і педагог
* Васіль Барысавіч Ліванаў — расійскі акцёр і рэжысёр негульнявога кіно
* Павел Сямёнавіч Лунгін — расійскі рэжысёр гульнявога кіно
* Міхаіл Мікалаевіч Пташук — беларускі рэжысёр гульнявога кіно
* Яўген Барысавіч Рэйн — рускі паэт і празаік.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт


Катэгорыя:Кінематограф СССР
Катэгорыя:Кінашколы Расіі
Катэгорыя:Універсітэты Масквы
Катэгорыя:Кінашколы Масквы
Васіль Ягоравіч Фурсаў

{{Ваенны дзеяч
|імя              = Васіль Ягоравіч Фурсаў
|дата нараджэння  = 
|месца нараджэння = 
|дата смерці      = 
|месца смерці     = 
|выява            = 
|шырыня           = 
|апісанне выявы   = 
|прыналежнасць    = 
|гады службы      = 1940—1943
|званне           = 
|род войскаў      = 
|камандаваў       = 
|часць            = 
|бітвы            = Вялікая Айчынная вайна
|узнагароды       = {
 
}
{
 
}
|сувязі           = 
|у адстаўцы       = 
}}
**Васі́ль Яго́равіч Фу́рсаў** (, в. Малыя Хутары, , Магілёўская вобласць — ) — савецкі ваенны, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза, старшыня роты 1339-га горнастралковага палка, старшыня.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 10 сакавіка 1920 года ў вёсцы Малыя Хутары Краснапольскага раёна Магілёўскай вобласці. Член ВКП(б)/КПСС з 1943 года. Скончыў 7 класаў. Працаваў на шахце ў горадзе Лысычанск Луганскай вобласці.

У Чырвонай Арміі з 1940 года. На фронце ў Вялікую Айчынную вайну з 1941 года.

Старшына роты 1339-га горнастралковага палка 318-й горнастралковай дывізіі 18-й арміі Паўночна-Каўказскага фронту Васіль Фурсаў вызначыўся пры фарсіраванні Керчанскага праліва ў ноч на 1 лістапада 1943 года.

У складзе перадавой дэсантнай групы ў штармавое надвор’е высадзіўся ў раёне пасёлка Эльціген. Пры захопе плацдарма непрыкметна пад агнём праціўніка падкраўся да варожага доту і знішчыў яго разлік. Замацаваўшыся на плацдарме, удзельнічаў у адбіцці контратак праціўніка. Калі падчас асабліва моцнай атакі праціўнікі ўклініліся ў баявыя парадкі Чырвонай Арміі, старшыня Фурсаў узначаліў флангавы ўдар па праціўніку. Савецкія воіны выбілі ворага з акопа і адкінулі. Пры гэтым сам Фурсаў знішчыў 8 нацыстаў. Вораг працягваў люта націскаць. Пазіцыі савецкіх дэсантнікаў падвяргаліся артылерыйска-мінамётнаму абстрэлу, бамбаванням з паветра. У надзвычай напружаны момант, калі навісла пагроза таго, што праціўнікі могуць змяць перадавыя заслоны дэсантных войскаў, Фурсаў узначаліў і павёў байцоў у контратаку.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 17 лістапада 1943 года за мужнасць, адвагу і гераізм, праяўленыя ў баях, старшыне Фурсаву Васілю Ягоравічу прысвоена званне Героя Савецкага Саюза.

Загінуў у баі на Эльцігенскім плацдарме 17 лістапада 1943 года. Пахаваны на месцы баёў.

Узнагароджаны ордэнам Леніна.

## Літаратура 
* Герои боёв за Крым. Симферополь: Таврия, 1972.
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Загінулі ў баях Вялікай Айчыннай вайны
Владас Міранас

**Владас Міранас** (; 22 чэрвеня 1880, Куадышкяй — 18 лютага 1953, турма МГБ СССР, Уладзімір) — літоўскі палітык, грамадскі дзеяч, рымска-каталіцкі святар. Дэпутат Літоўскага Сейма, чатырнаццаты прэм’ер-міністр Літвы (1938—1939).

Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Літвы
Шчотаўка

**Шчо́таўка** — колішняя вёска на левым беразе Слепні, з 1959 года ў складзе Мінска.

## Гісторыя 
У 1897 годзе ваколіца Сеніцкай воласці Мінскага павета, 11 двароў, 75 жыхароў. У 1917 годзе засценак, 13 двароў, 60 жыхароў. У 1934 годзе ў Менскім раёне. У 1959 годзе ўключаная ў межы горада Мінска, Партызанскі раён. Большая частка вясковай забудовы захавалася на вуліцы Шчотаўка.

## Літаратура 
* * 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Населеныя пункты, якія ўвайшлі ў склад Мінска
Ян Багуслаў Рдултоўскі

**Ян Багуслаў Рдултоўскі** (—) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч. Кашталян віцебскі (1735—1739) і новагародскі (1739—1744).

## Біяграфія 
Паходзіў з незаможнага роду Рдултоўскіх герба «Драгослаў», прадстаўнікі якога займалі пасады ў асноўным у Менскім і Новагародскім паветах.

Займаў пасаду менскага скарбніка, з 1720 года быў новагародскім земскім суддзёй. У 1735 годзе першым з роду атрымаў сенатарскую годнасць, стаўшы кашталянам віцебскім. Памёр на пасадзе новагародскага кашталяна.

У 1735 годзе падпісаў ухвалу Генеральнай Рады варшаўскай канфедэрацыі.

## Сям’я 
Быў жанаты з Аленай, дачкой менскага падстаросты Тэадора Антонія Ваньковіча (?—1716) і яго жонкі Ганны Войшнар, дачкі лідскага земскага пісара.

У шлюбе нарадзіліся прынамсі двое дзяцей:
* Антоні Ежы (1700—1764) — ажаніўся з Юстынай з Хлусевічаў
* Элеанора — стала жонкай Аляксандра Пятра Савы-Корсака, суддзі навагародскага

**Продкі Алены з Ваньковічаў**

Ян Багуслаў
Катэгорыя:Сенатары Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Кашталяны новагародскія
Катэгорыя:Кашталяны віцебскія
Катэгорыя:Суддзі земскія новагародскія
Катэгорыя:Скарбнікі менскія
Дацкія пераклады Бібліі

**Гісторыя перакладаў Бібліі на дацкую мову** пачынаецца з Новага Запавету Крысціяна II 1524 года.

У 1535 годзе Ганс Таўсен надрукаваў Пяцікніжжа. У 1607 годзе  пераклаў Біблію Лютэра. Паколькі дацкая мова, як і ўсе паўночнагерманскія, зазнала значны ўплыў нямецкай мовы, гэтыя пераклады можна назваць хутчэй нямецкімі, чым дацкімі. Сяляне не маглі іх прачытаць, і неўзабаве пасля выхаду гэтай Бібліі пачаўся перагляд перакладу.

Аднак з-за перыяду войнаў у Еўропе агульнапрызнанага перакладу не з'явілася да выхаду Новага Запавету 1819 года ў часы кіравання Фрэдэрыка VI. У 1871, пры Крысціяне IX, выйшаў Стары Запавет у рэдакцыі Дацкага Біблейскага таварыства.

Дацкая
Катэгорыя:Дацкая мова
Альберт Іпель

**А́льберт І́пель** (; ) — нямецкі педагог, класічны археолаг. Першы даследчык беларускага народнага мастацтва.

## Біяграфія 
Альберт Іпель вывучаў класічную археалогію ў Фрайбургу, Берліне і Боне, і ў 1910 годзе скончыў дактарантуру ў Бонскім універсітэце.

Падчас Першай сусветнай вайны апынуўся ў складзе 10-й нямецкай арміі на Беларусі, Тут заняўся вывучэннем народнага мастацтва, у 1918 годзе зладзіў дзве выстаўкі — у Вільні і Менску, а таксама ўвёў тэрмін «беларускае мастацтва» (), у адрозненне ад польскага і расійскага, і выдаў на гэту тэму кнігу.

У 1923—1940 гадах выкладаў у Брэславе і Берліне. У 1940 атрымаў званне ганаровага прафесара археалогіі Берлінскага ўніверсітэта. З 1947 года — ганаровы прафесар універсітэта Гамбурга. У той жа час працаваў дыктарам Імперскай установы фільмаў і выяў у навуцы і навучанні ().

З 1954 года на пенсіі. У 1955 годзе ўзнагароджаны ордэнам «За заслугі перад Федэратыўнай Рэспублікай Германія».

## Сям’я 
Быў жанаты з Лётай Эрман (1886—1972), дачкой егіптолага Адольфа Эрмана.

## Бібліяграфія 
* Der dritte pompejanische Stil. Berlin: Schade, 1910.
* Die Ausstellung Wilna ― Minsk: Die Bänder // Zeitung der 10. Armee. Nr. 595 (13.06.1918)
* Die Ausstellung Wilna ― Minsk: Die Antiminsien // Zeitung der 10. Armee. Nr. 599 (18.06.1918); Nr. 600 (19.06.1918)
* 
* 
* 
* Das Mohilewer Kirchenmuseum // Zeitung der 10. Armee. Nr. 722 (5.11.1918); Nr. 724 (7.11.1918)
* 
* 
* 
* 
* Indische Kunst und Triumphalbild. Leipzig: Hirichs, 1929.
* Römische Porträts. Bielefeld: Velhagen & Klasing, 1930.
* 
* Wirkungen griechischer Kunst in Asien. Leipzig: Hinrichs, 1940.
* Winckelmanns Bedeutung für seine und unsere Zeit. Berlin: De Gruyter, 1942.

Катэгорыя:Выкладчыкі Берлінскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выкладчыкі Гамбургскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Археолагі Германіі
Катэгорыя:Беларусісты
Сьвяточная

**Сьвяточная** — чацвёрты студыйны альбом беларускага гурта Крамбамбуля, выдадзены ў 2007 годзе. Альбом запісаны без запрошаных артыстаў, усе трэкі прысвечаны розным святам

## Змест 
# «Сьвята, якое заўжды з табой»
# «З Новым Годам!»
# «Безь цябе»
# «Жыцьцё й выдатныя справы Сьвятога Патрыка»
# «Дзень дурня»
# «Вясна ў тваіх вачах»
# «Папараць-кветка»
# «Налівай, бо не ядуць»
# «Сустракайце ў госьці (Чарапы ды косьці)»
# «7 лістапада — Дзень Вялікай Кастрычніцкай Сацыялістычнай Рэвалюцыі»
# «Дзень Нараджэньня»
# «Калядная песьня»

## Удзельнікі 
* Лявон Вольскі: спеў (1-12), гітара (1, 3-12), клавішы (2, 3, 10, 12)
* Уладзіслаў Плюшчаў: бас-гітара (1-12)
* Аляксандр Хаўкін: скрыпка (1, 2, 4, 6, 7), клавішы (3, 5, 7, 8, 9, 11), губны гармонік (11)
* Сяргей Канановіч: гітара (1-12), дрыля-мандаліна (4)
* Мікола Белановіч: ударная ўстаноўка (1-12), перкусія (4-8, 10-12)
* Кастусь Карповіч: трамбон (1, 2, 4-7, 9-11)
* Юрась Жданаў: труба (1, 2, 4-7, 9-12)
* Улляна Найдзен: адмысловы спеў
* Ганна Казлова: адмысловы спеў

## Спасылкі 
* Рэцэнзія на Experty.by

Катэгорыя:Альбомы 2007 года
Катэгорыя:З’явіліся ў 2007 годзе
Катэгорыя:Альбомы «Крамбамбулі»
Месца пад сонцам (альбом)

«**Месца пад сонцам**» (выдаваўся пад назвай «**Легенды беларускага рок-н-ролу: Бонда**») — першы альбом рок-гурта Бонда, запісаны ў 1986 годзе і афіцыйна выдадзены толькі ў 1996 годзе на аўдыёкасетах. Песні «Слуцкая брама» і «Стэфка» пазней увойдуць у рэпертуар рок-гурта Крама.

Альбом запісваўся на працягу года ў самаробнай студыі ў Інстытуце культуры. Пад час запісу ўдарніка Сяргея Кныша забралі ў армію, таму яго замяняў Сяргей Брыкса. Вокладкай выбралі неафіцыйную эмблему гурта -- мыш, якая ўгрызаецца ў гітару -- створаную ў 1985 годзе Міхаілам Анемпадыставым.

Песні для запісу выбіраліся выпадкова, толькі было абгаворана не запісваць песні на рускай мове і на вершы іншых аўтараў (напрыклад, Кандрата Крапівы, на вершы якога гурт меў некалькі песняў).

Як зазначае Сяржук Сахараў, з гэтага альбома Бонда «запачаткавала беларускія музычныя традыцыі нонканфармізму і... здолела акумуляваць творчыя магчымасці таленавітых музыкаў».

## Змест 
# «Не сьпяшайся жыць»
# «Ліст дадому»
# «Слуцкая брама»
# «Кожны з нас»
# «Падарожжа»
# «Блюз»
# «Вынаходнікі»
# «Стэфка»
# «Соль жыцьця»
# «Раз-пораз»
# «…»

## Удзельнікі 
* Ігар Варашкевіч — вакал, губны гармонік
* Вячаслаў Корань — гітара
* Іван Маркаў — гітара
* Сяргей Кныш — ударная ўстаноўка
* Сяргей Брыкса — ударная ўстаноўка
* Сяргей Краўчанка — бас-гітара
* Міхаіл Анемпадыстаў — дызайн вокладкі

## Спасылкі 
* Будкін Сяргей, Сьвярдлоў Павал, Жбанкоў Максім. Залатыя дыскі беларускага рок-н-рола. Гурт Бонда

Катэгорыя:Альбомы 1996 года
Катэгорыя:З’явіліся ў 1996 годзе
Катэгорыя:Альбомы «Бонды»
Бонда (альбом)

**Бонда** — зборнік амаль усіх песень беларускага рок-гурта "Бонда", выдадзены ў 1999 годзе.

Аўтар слоў кампазіцый, апроч асобна адзначаных -- Сяргей Кныш.

## Змест 
### Дыск першы 
# Не сьпяшайся жыць
# Ліст дадому
# Слуцкая брама
# Кожны з нас
# Падарожжа
# Вынаходнікі
# Стэфка
# Соль жыцьця
# Раз-пораз
# Бяз назвы
# Тата мае рацыю
# Падарожжа
# Пра суседа
# Дзядзька Юзік
# Рубікон
# Пейце кефір (словы Ігара Варашкевіча)
# Сьметнік

### Дыск другі 
# Да неба (словы Міхаіла Анемпадыстава)
# Проста ў твар (словы Фелікса Аксёнцава)
# Праз тыдзень (словы Фелікса Аксёнцава)
# Хлопец дурны
# Ура
# На аўтастрадзе
# Шляхі ў ноч (словы Тодара Кашкурэвіча)
# На станцыі Койданава (словы Адама Глобуса)
# Атлянтыда
# Розум іншаверца
# Радыёактыўны блюз
# Бойка з манекенамі
# Курапаты
# Прыйдзе іх дзень

Катэгорыя:Альбомы «Бонды»
Катэгорыя:Альбомы 1999 года
Катэгорыя:З’явіліся ў 1999 годзе
Залінія (гістарычны раён Гомеля)

**Залінейны раён, Залінія** — мясцовая назва паўднёва-ўсходняй часткі Савецкага раёна г. Гомеля, які ўвайшоў у мяжу горада ў 1930-я гады. Яго ўмоўнымі межамі з’яўляюцца: лінія чыгункі (на паўночным усходзе; адсюль назва), правы бераг ракі Сож (на ўсходзе), мікрараён Любенскі (на паўднёвым захадзе), былая гарадская мяжа XIX — пачатку XX стст., якая праходзіла паблізу ад , прыблізна па вул. Беларускай (на поўначы). Асноўныя вуліцы: Быхаўская, Любенская, Леванеўскага, Новалюбенская, Чкалава. Раён узнік як рабочы пасёлак. Забудоўваўся пераважана 1—2 павярховымі дамамі сядзібнага тыпу. Шматлікія сады і гароды надаюць яму асаблівую маляўнічасць. На тэрыторыі Залінейнага раёна размешчаны былая вёска Любны і засценак Манастырок.

## Вядомыя жыхары 
* Язэп Сцяпанавіч Няцецкі (1883—?) — рэвалюцыянер, дзеяч беларускага нацыянальнага руху; станам на 1917 г. жыў ва ўласным доме на рагу вуліц Арлоўскай і Батарэйнай.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Гомель. Энциклопедический справочник. — Мн.: БелСэ, 1991. — 527 с.

## Спасылкі 
* Как создавался Залинейный район Гомеля 

Катэгорыя:Гістарычныя раёны Гомеля
Акт аб незалежнасці Літвы

Акта]]
**Акт аб незале́жнасці Літвы́** () альбо **Акт 16 лютага** — дакумент, складзены і падпісаны Радай Літвы 16 лютага 1918 года. Акт абвяшчаў аднаўленне незалежнай дэмакратычнай Літвы са сталіцай у горадзе Вільні. Дакумент быў падпісаны ўсімі 20 прадстаўнікамі Рады на чале з Ёнасам Басанавічусам. Акт 16 лютага стаў апошнім з серыі рэзалюцыяў, датычных праблемы самавызначэння Літвы, пасля падпісаных на Віленскай канферэнцыі і г. зв. Акта 8 студзеня. Шлях да незалежнасці быў даўгі і складаны з-за таго, што Германская імперыя аказвала ціск на Раду Літвы з мэтай утварэння саюза. Дэпутатам даводзілася манеўраваць між інтарэсамі Германіі, войскі якой размяшчаліся ў Літве, і патрабаваннямі літоўскага народа.

Рэакцыя на вестку пра аднаўленне незалежнай Літвы была даволі стрыманай. Публікацыя акта была забаронена ўладамі Германіі, тэкст рэзалюцыі друкаваўся і распаўсюджваўся падпольна. Працы Рады стала перашкаджалі, а немцы працягвалі кантраляваць усю тэрыторэю Літвы. Сітуацыя змянілася, калі ўвосені 1918 года Германія прайграла Першую сусветную вайну. У лістападзе 1918 года быў сфарміраваны першы літоўскі кабінет міністраў, а Рада Літвы атрымала кантроль над усёй тэрыторыяй краіны. Незалежнасць нарэшце стала рэальнасцю, хоць дзеля яе канчатковага здабыцця Літва вымушаная была ўдзельнічаць у некалькіх войнах.

Акт з'яўляецца законным абгрунтаваннем існавання незалежнай Літвы як у міжваенны перыяд, так і пасля 1990 года. У дакуменце сфармуляваныя асноўныя прынцыпы дзяржаўнага ўладкавання, якія ў тым ліку адлюстраваныя ва ўсіх канстытуцыях Літвы. Акт таксама стаў ключавым дакументам у 1990 годзе пасля абвяшчэння незалежнасці краіны ад СССР. Улады Літвы падкрэслівалі, што гэта проста аднаўленне незалежнай дзяржавы, якая існавала з 1918 да 1940 года, а Акт аб незалежнасці ніколі не траціў сваёй сілы.

Арыгінальны дакумент лічыўся згубленым. Пад канец сакавіка 2017 года яго адшукаў у дыпламатычным архіве Міністэрства замежных спраў у Берліне прафесар Людас Мажыліс.

## Тэкст акта 
## Гл. таксама 
* Акт аднаўлення Літоўскай дзяржавы 1990 года
* Каралеўства Літва
* Дзень аднаўлення Літоўскай дзяржавы

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Літва
Катэгорыя:Люты 1918 года
Катэгорыя:1918 год у Літве
Катэгорыя:Падзеі 16 лютага
Студыя БМ

**Студыя БМ** (скарочана ад «Беларуская Маладзёжная») — трэці альбом беларускага рок-гурта Мроя. Запісаны ўлетку 1988 года і выдадзены на кампакт-касетах у тым самым годзе. Увосень на Беларускім радыё было запісана яшчэ пяць песень пад агульнай назвай «Студыя БМ-2». Песня «Ён яшчэ вернецца» з альбома «Студыя БМ» перамагла ў хіт-парадзе радыё «Беларуская маладзёжная» пад канец 1988 года (праводзілася галасаванне слухачоў). Гэтая ж песня ўвайшла першай у зборнік «Лепшыя песьні з альбомаў 1988—1990». Таксама ў зборнік увайшлі песні «Зямля», «Зондэркаманда», «Вайна» і «Пераможцы». Песня «Зямля» таксама ўвайшла ў альбом «Акустычныя канцэрты канца XX стагодзьдзя» гурта N.R.M.

## Змест 
## Удзельнікі 
* Алег Дземідовіч: ударная ўстаноўка, дадатковы спеў
* Юрась Ляўкоў: бас-гітара, дадатковы спеў
* Лявон Вольскі: спеў, клавішнік
* Уладзімір Давыдоўскі: гітара, дадатковы спеў

Катэгорыя:Альбомы «Мроі»
Катэгорыя:Альбомы 1987 года
Катэгорыя:З’явіліся ў 1987 годзе
Дваццаць восьмая зорка

**Дваццаць восьмая зорка** — альбом беларускага рок-гурта Мроя, запісаны ў 1989 годзе, выдадзены ў 1990 і перавыдадзены ў 1997 ды 2009 гадах.

## Змест 
## Удзельнікі 
* Алег Дземідовіч: ударная ўстаноўка, дадатковы спеў
* Юрась Ляўкоў: бас-гітара, дадатковы спеў
* Лявон Вольскі: спеў, клавішы
* Венедыкт Конеў-Петушкевіч: гітара, дадатковы спеў

## Дадатковыя звесткі 
Улетку 1989 года беларускія музычныя журналісты Анатоль Мяльгуй і Вітаўт Мартыненка пішуць ліст на ўсесаюзную фірму грамзапіса «Мелодыя» з прапановай зрабіць запіс песень таленавітых музыкаў з гурта Мроя з наступным іх выданнем. Акрамя гэтага яны апублікавалі дзясяткі артыкулаў, каб прыцягнуць увагу да катастрафічнага стану беларускай музыкі. Кіраўнікі «Мелодыі» адрэагавалі даволі хутка і праз некалькі месяцаў даслалі ў Мінск вялікую перасоўную станцыю МСА дзеля запісу альбома гурта.

На пласцінку, якая выйшла масавым накладам у 1990 годзе, патрапіла 8 песень. Музыкі стварылі невытлумачальную і запатрабаваную «перабудовачным» слухачом атмасферу: цяжкі хардавы гук, надрыўны вакал і абавязковая сацыяльная заклапочанасць у тэкстах. Вокладку аформілі ў цьмяных традыцыях англійскага гурта Pink Floyd: Вольскі і Дземідовіч зрабілі з пластыліну твары ўдзельнікаў гурта, абгарнулі пап’е-машэ і сфатаграфавалі.

У 1997 годзе альбом быў перавыдадзены на касеце фірмай BMAgroup.

У 2006 песня «Шмат» з гэтага альбому была ўключаная ў зборнік «Чарнобыльскі вецер».

У 2009 годзе BMAgroup перавыдала альбом на CD у серыі «Беларускі Музычны Архіў». У перавыданне дадаткова ўвайшлі песні «Паляваньне на вядзьмарак» і «Ён яшчэ вернецца», а таксама кліп і відэа-запіс песні «Я — рок-музыкант» з канцэрта «Музыкі свету — дзецям Чарнобыля», які адбыўся ў 1993 годзе.

## Спасылкі 
* Будкін Сяргей, Сьвярдлоў Павал, Жбанкоў Максім. Залатыя дыскі беларускага рок-н-рола. Гурт Мроя

Катэгорыя:Альбомы 1990 года
Катэгорыя:З’явіліся ў 1990 годзе
Катэгорыя:Альбомы «Мроі»
Лепшыя песьні з альбомаў 1988—1990

**Лепшыя песьні з альбомаў 1988—1990** — альбом-кампіляцыя беларускага рок-гурта Мроя. Выдадзены ў 1992 годзе фірмай «Ковчег».

## Змест 
## Дадатковыя звесткі 
Альбом таксама вядомы пад назвай «Лепшае».

## Удзельнікі 
* Алег Дземідовіч: барабаны, дадатковы спеў
* Юрась Ляўкоў: бас-гітара, дадатковы спеў
* Лявон Вольскі: спеў, клавішы
* Уладзімір Давыдоўскі: (1, 3—5, 8—13) гітара, дадатковы спеў
* Венедыкт Конеў-Петушковіч: (2?, 6, 7) гітара, дадатковы спеў

Катэгорыя:Альбомы «Мроі»
Катэгорыя:Альбомы 1992 года
Катэгорыя:З’явіліся ў 1992 годзе
Пінскі Богаяўленскі манастыр

**Пінскі Богаяўленскі (брацкі) манастыр** — мужчынскі праваслаўны манастыр у горадзе Пінску (Брэсцкая вобласць) у пачатку 17 — пачатку 20 ст.

## Гісторыя 
Манастыр узнік у ранні перыяд праваслаўна-ўніяцкай канфрантацыі. У жніўні 1614 на сродкі Р. Гарабурдзінай і Пінскага праваслаўнага брацтва пабудавана Богаяўленская царква, пры ёй аселі манахі з Пінскага Лешчанскага манастыра. Праз месяц царква была разабрана ўніятамі, скаргі праваслаўных да караля і ў сейм былі безвыніковымі.

У 1633 кароль Уладзіслаў IV дазволіў брацтву пабудаваць на ўскраіне горада манастыр з вучылішчам, пачатковай школай і шпіталем.

У 1647 драўляны манастыр згарэў, у 1650 зноў адбудаваны.
Манастыр быў цэнтрам праваслаўя на Піншчыне.

У 18 ст. цярпеў прыцясненні з боку пінскага ўніяцкага епіскапа і фанатычнай шляхты. Аднак у 1757 за манастыр заступаўся канцлер Ф. М. Чартарыйскі, а ў 1775 кароль Станіслаў Аўгуст Панятоўскі вызваліў манастырскіх падданых ад усіх падаткаў.

У 1799 драўляныя будынкі згарэлі, у 1800 манастыр размешчаны ў комплексе былога Пінскага касцёла і калегіума езуітаў (тады ж сюды пераведзены манахі з Мінскага Петрапаўлаўскага манастыра, а ў 1848 — духоўнае вучылішча з Лядаў).

Манастыр спыніў існаванне ў час першай сусветнай вайны.

## Літаратура 
*  С. 369.

Катэгорыя:Праваслаўныя манастыры Беларусі
Катэгорыя:Колішнія манастыры Беларусі
Катэгорыя:Культавыя збудаванні Пінска