open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Трокеніцкі сельсавет

**Тро́кеніцкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Астравецкага раёна Гродзенскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — аграгарадок (да 2009 г. вёска) Трокенікі 1. 

## Гісторыя 
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года як **Быстрыцкі сельсавет** у складзе Астравецкага раёна Вілейскай вобласці БССР. Цэнтр — вёска Быстрыца. З 20 верасня 1944 года ў складзе Маладзечанскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Валейкішкаўскага сельсавета. З 20 студзеня 1960 года ў складзе Гродзенскай вобласці. З 25 снежня 1962 года па 6 студзеня 1965 года ў складзе Ашмянскага раёна. 17 студзеня 1969 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Трокенікі, сельсавет перайменаваны ў Трокеніцкі. У 2005 годзе скасаваны хутары Алёкса, Крыжоўка, Медзялішкі.

26 лютага 2013 года сельсавет быў ліквідаваны, усе населеныя пункты — вёскі Быстрыца, Вайдацішкі, Жарнэлі, Ігнацова, Катлоўка, Кланішкі, Крыжоўка, Ліпкі, Навасады, Падварышкі, Петраполь, Повакша, Раголішкі, Ракішкі, Рудзішкі, Санаклі, Санова, Слабодка, Трокенікі 1, Трокенікі 2, хутары Асіноўка, Валэйкішкі, Даўнарышкі, Жвірблі, Лінамаргі, Люццянова, Міхайлова, Півені, Сымонішкі — перададзеныя ў склад Варнянскага сельсавета.

## Насельніцтва 
Насельніцтва сельсавета праводле перапісу 2009 года складала 997 чалавек, з іх 87,7 % — беларусы, 10,8 % — палякі, 0,8 % — рускія, 0,5 % — літоўцы.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Астравецкага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Ашмянскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 2013 годзе
Чарневіцкі сельсавет

**Чарне́віцкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Барысаўскага раёна Мінскай вобласці. Цэнтр — вёска Чарневічы.

## Гісторыя 
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Барысаўскага раёна Барысаўскай акругі БССР. Некаторы час цэнтр сельсавета размяшчаўся ў маёнтку Шабынькі, а пасля быў перанесены ў вёску Чарневічы. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Менскай акругі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Барысаўскім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Мінскай вобласці. У 1964 годзе ў склад сельсавета з Забашавіцкага сельсавета перададзены 4 населеныя пункты (Беліна, Малышкі, Палялюм і Сяменькавічы). 30 кастрычніка 2009 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Глівінскага сельсавета.

## Насельніцтва 
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года складала 673 чалавекі, з іх 97,5 % — беларусы, 2,2 % — рускія, 0,3 % — украінцы.

## Склад 
На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 12 населеных пунктаў: вёскі Беліна, Восава, Малышкі, Ніўкі, Пабярэжжа, Палялюм, Пескі, Сыч, Сяменькавічы, Цешкаўка, Чарневічы і Шабынькі.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Барысаўскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 2009 годзе
Вольта (значэнні)

**Вольта**:

## Тапонімы 
* Вольта — рака ў Заходняй Афрыцы (Гана і Буркіна-Фасо)
* Вольта — вадасховішча ў Гане, на рацэ Вольта
* Вольта —  адзін з дзесяці рэгіёнаў Ганы

## Іншае 
* Алесандра Вольта (1745—1827) —  італьянскі фізік, хімік і фізіёлаг, адзін з заснавальнікаў вучэння аб электрычнасці

## Гл. таксама 
* Белая Вольта
* Чорная Вольта
* Французская Верхняя Вольта
Галіна Віктараўна Бокун

**Галіна Віктараўна Бокун** (нар. , г. Вэнтспілс, ЛатССР) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыла ў 1969 годзе БПІ. У 1969—1981 гадах працавала ў праектным інстытуце «Белдзяржпраект», у 1981—1984 гадах ГалоўАПУ Мінгарвыканкама (вядучы архітэктар), у 1984—1993 гадах ізноў у «Белдзяржпраекце» (архітэктар, вядучы архітэктар). З 1993 года праце ў будаўнічым холдынгу «Сармат» (галоўны спецыяліст, намеснік дырэктара, тэхнічны дырэктар).

Член Саюза архітэктараў Рэспублікі Беларусь.

## Дзейнасць 
Укараніла ў масавае будаўніцтва Беларусі энергаэфектыўныя тэхналогій, перш за ўсё сістэмы вонкавага ўцяплення будынкаў «тэрмашуба».

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Члены Беларускага саюза архітэктараў
Катэгорыя:Архітэктары СССР
Вараксін

**Вара́ксін** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Уладзімір Мікалаевіч Вараксін (1901—1980) — беларускі савецкі архітэктар, педагог.
* Мікалай Уладзіміравіч Вараксін (нар. 1933) — беларускі педагог, гісторык, грамадазнавец.
Малецкі сельсавет

**Ма́лецкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Бярозаўскага раёна Брэсцкай вобласці Беларусі. Цэнтр — аграгарадок (да 2008 года вёска) Малеч.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Пружанскага раёна Брэсцкай вобласці БССР. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Лукамірскага сельсавета. З 14 красавіка 1960 года ў складзе Бярозаўскага раёна. 21 студзеня 1961 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Падкрайчаўскага сельсавета. На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета было 17 населеных пунктаў. 21 мая 1984 года скасавана вёска Равейкі.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 2920 чалавек, з іх 92,8 % — беларусы, 4,6 % — рускія, 1,4 % — украінцы, 0,7 % — палякі; паводле перапісу 2019 года — 2415 чалавек.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Пружанскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Інэса Васілеўна Байцова

**Інэса Васілеўна Байцова** (, Горкі, Магілёўская вобласць) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыла ў 1959 годзе архітэктурнае аддзяленне будаўнічага факультэта Беларускага політэхнічнага інстытута (ыыкладчыкі Г. У. Заборскі, Н. М. Макляцова, Ю. А. Ягораў).

У 1959—1964 гадах працавала ў інстытуце «Белдзяржпраект», у 1965—1968 гадах ў інстытуце «Белдзіпрагандаль», у 1968—1970 гадах у Беларускім філіяле УНДІТЭ, у 1971—1978 гадах ў «БелНДІДзіпрасельбудзе», у 1980—1985 гадах кіраўнік брыгады ў інстытуце «Мінскграмадзянпраект».

Член Саюза архітэктараў з 1963 года. Жыве ў Мінску.

## Творчасць 
Асноўныя працы: адміністрацыйны будынак у г.п. Краснае Маладзечанскага раёна (1978); у аўтарскім калектыве: інтэр’еры чыгуначнага паштамта каля Казанскага вакзала ў Маскве (1969, у сааўтарстве); малыя архітэктурныя формы для жылых пасёлкаў. Тыпавы праект 320-44 (1973); эксперыментальныя 2-павярховыя жылыя дамы і 14-кватэрны ў калгасе «Чырвоная Змена» Любанскага раёна Мінскай вобласці (1977, у сааўтарстве з Г. Заборскім); эксперыментальны 6-кватэрны жылы дом у пасёлку Мышкавічы Кіраўскага раёна Магілёўскай вобласці (1977, у сааўтарстве з Г. Заборскім); інтэрнат гасцінічнага тыпу ў г. Салігорску (1981, у сааўтарстве);  ВА «Беларуськалій» у г. Салігорску (1982, у сааўтарстве).

## Сям’я 
У шлюбе з архітэктарам Ігарам Байцовым.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Салігорска
Катэгорыя:Члены Беларускага саюза архітэктараў
Вера Мікалаеўна Батузава

**Вера Мікалаеўна Батузава** (нар. , г. Дымытраў, Чырвонаармейскі раён, Данецкая вобласць, УССР) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыла ў 1972 годзе Брэсцкі інжынерна-будаўнічы інстытут (выкладчыкі І. Д. Белагорцаў, У. М. Вараксін, А. Я. Міцянін). У 1972—2005 гадах працавала ў інстытуце «Мінскграмадзянпраект»: архітэктар, старэйшы архітэктар, вядучы архітэктар; у 2006—2009 гадах у ППУП «ТМ-7».

Член Саюза архітэктараў з 1979 года. Пражываеў у Мінску.

## Творчасць 
 ў Івянцы]]

 па пр. Дзяржынскага ў Мінску]]
Асноўныя працы: піянерлагер АН БССР у Ракаве (1979—1982), зала актыўнага адпачынку ў спартлагеры «Стайкі» (1982), навучальны корпус спецшколы-інтэрната ў г.п. Гарадзея (1983, з У. С. Дземідовічам),  у Салігорску (1981),  з залай на 950 месцаў у г. Маладзечна (праектаванне і будаўніцтва 1986—2002, у сааўтарстве з У. Ф. Даніленкам), праваслаўны комплекс Раства Хрыстова ў г. Салігорску (пр. 1998—2001, сааўтары У. Ф. Даніленка, І. Я. Кратовіч, М.  Міклашэвіч, Свірыдовіч, Ж. П. Саўчук, Ю. А. Камісараў, Г. Я. Перліна); Свята-Ефрасіннеўская царква ў г.п. Івянец (1995—1996, будаўніцтва 1996—2000, сааўтары У. Ф. Даніленка, М.  Міклашэвіч, І. Я. Кратовіч, Ж. П. Саўчук); Царква ў Жодзіне (1998—2000, сааўтары У. Ф. Даніленка, М.  Міклашэвіч, І. Я. Кратовіч, Ж. П. Саўчук); Пляжна-паркавая зона «Урлікі» на возеры Нарач, пост аховы (1996—1997, сааўтары Ю. А. Камісараў, Г. Я. Перліна, У. Ф. Даніленка, І. Я. Кратовіч, І.  Вішнеўская), Рэспубліканскі горналыжны комплекс «Сілічы» (2004—2005, у сааўтарстве); Бізнес-цэнтр з паркінгам па пр. Дзяржынскага ў г. Мінску (2006—2009, у сааўтарстве з А. З. Цэйтліным).

## Узнагароды 
Пераможца Рэспубліканскага агляду-конкурсу на лепшы архітэктурны твор года ў намінацыі «Культавыя будынкі» за праект «Праваслаўны комплекс у г. Старобіне» (1995), «Свята-Ефрасіннеўская царква ў г.п. Івянец» (1996), «Царква ў Жодзіне» (1998), «праваслаўны комплекс Раства Хрыстова у г. Салігорску»; у намінацыі «Грамадскія комплексы, будынкі і збудаванні»: «Рэспубліканскі гарналыжны цэнтр „Сілічы“» ў Лагойскам раёне Мінскай вобласці.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары XXI стагоддзя
Катэгорыя:Члены Беларускага саюза архітэктараў
Серыя Бальмера

**Се́рыя Ба́льмера** —  атама вадароду, лініі якой размешчаны ў бачнай і блізкай да ультрафіялетавай вобласці спектра. Гэтая серыя ўтвараецца пры пераходах паміж станамі, адзін з якіх мае галоўны квантавы лік, роўны двум.
Названа ў гонар швейцарскага матэматыка , які апісаў у 1885 годзе гэтую серыю формулай.

## Формула Бальмера 
Для апісання даўжынь хваль  чатырох бачных ліній спектра вадароду І. Бальмер прапанаваў формулу
:  {\lambda} = b \frac{n^2}{n^2-2^2},  
дзе ;  Å.

У цяперашні час для серыі Бальмера выкарыстоўваюць прыватны выпадак формулы Рыдберга:
:  \frac{1}{\lambda} = R \left( \frac{1}{2^2} - \frac{1}{n^2} \right),
дзе  — даўжыня хвалі,
:  ≈ 109737,3157 см−1 — пастаянная Рыдберга,
:  — галоўны квантавы лік зыходнага ўзроўню — натуральны лік, большы ці роўны 3.

Катэгорыя:Атамная фізіка
Катэгорыя:Спектраскапія
Катэгорыя:Вадарод
Прасцяк

**Прасцяк** — беларускі народны танец. Музычны памер 2/4. Тэмп умерана хуткі. 

## Харэаграфія 
У кампазіцыйнай аснове танца 2 рады выканаўцаў мяшанага складу адзін супраць аднаго сыходзяцца да сярэдзіны танцывальнай пляцоўкі, потым вяртаюцца на месца, выконваючы двайны прытул з падскокамі на абедзвюх нагах папераменна, у заключэнне фігуры — двайны прытуп без падскокаў. Выконваецца пад гармоннік ці іншы музычны інструмент і калектыўнае выкананне прыпевак удзельнікамі абодвух радоў папераменна. Часам выконваецца варыянт асноўнай фігуры: адзін рад танцуе на месцы, 2-і на яго наступае, потым вяртаецца на месца, і наадварот. Пашыраны на Брэстчыне, Гомельшчыне. Існуе сцэнічны варыянт танца.

## Літаратура 
* Савін, В. З. «Прасцяк» / В. З. Савін //  С. 22.

Катэгорыя:Беларускія народныя танцы
Прат

**Прат** — прозвішча

## Вядомыя носьбіты 
* Крыс Прат — амерыканскі акцёр.
* Генры Ларк Прат — англійскі мастак.
* Джэймс Бісет Прат — амерыканскі філосаф, гісторык рэлігіі
Вілеміт

**Вілемі́т** — мінерал падкласа астраўных сілікатаў, сілікат цынку ZnSiO. Названы ў 1829 годзе французскім мінералогам і крышталёграфам А. Леві ў гонар першага караля Нідэландаў Вілема (Вільгльма) I.

## Уласцівасці 
Крышталізуецца ў трыганальнай сінгоніі. Утварае прызматычныя і ігольчатыя крышталі, зярністыя і радыяльна-прамянёвыя агрэгаты, нацёкі. Колер белы да бясколернага, жоўты, зялёны, чырвоны, карычневы і інш. Колер рысы — белы. Бляск шкляны да смалістага. Цвёрдасць 5,5 па шкале Моаса. Шчыльнасць 3,89—4,19 г/см³. Крохкі. Прымесі жалеза, марганцу, магнію, кальцыю, свінцу, алюмінію.

## Паходжанне і радовішчы 
Мінерал мае кантактава-метасаматычнае, часта гіпергеннае паходжанне. Радовішчы ў ЗША, Замбіі, Германіі, Намібіі, Расіі, Таджыкістане.

## Выкарыстанне 
Вілеміт выкарыстоўваецца ў якасці руды на цынк. Празрысты вілеміт жоўтага колеру — каштоўны камень. Сінтэтычны выкарыстоўваецца ў якасці люмінафору.

## Літаратура 
*  — С. 161.

## Спасылкі 
* Виллемит // Каталог минералов
* Willemite // mindat.org and the Hudson Institute of Mineralogy
* Виллемит // Минералы и месторождения России и стран ближнего зарубежья
* Виллемит // «Мегаэнциклопедия Кирилла и Мефодия» megabook.ru
* Willemite // Encyclopaedia Britannica

Катэгорыя:Сілікаты (мінералы)
Катэгорыя:Мінералы цынку
Катэгорыя:Руды
Катэгорыя:Каштоўныя камяні
Андрай Бабіш

**А́ндрай Ба́біш** (; нар. 2 верасня 1954) — чэшскі прадпрымальнік і дзяржаўны дзеяч. Прэм’ер-міністр Чэхіі (2017—2021 і з 2025).

## Палітычная кар’ера 
Міністр фінансаў Чэхіі з 29 студзеня 2014 да 24 мая 2017 года.

Прэм’ер-міністр Чэхіі з 6 снежня 2017 па 28 лістапада 2021 года.

У канцы красавіка 2019 года чэшская паліцыя заявіла, што палітык павінен паўстаць перад судом па справе аб махлярстве. 4 чэрвеня дзясяткі тысяч чалавек выйшлі на акцыю пратэсту ў Празе з патрабаваннем адстаўкі прэм’ер-міністра Андрэя Бабіша, падазраючы яго ў канфлікце інтарэсаў.

Лідар найбуйнейшай апазіцыйнай партыі, на прэзідэнцкіх выбарах 27 студзеня 2023 года саступіў у другім туры Петру Павелу. Па выніках парламенцкіх выбараў, з 9 снежня 2025 года зноў заняў пасаду Прэм’ер-міністра Чэхіі. 

## Крыніцы 
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Чэхіі
Катэгорыя:Міністры фінансаў Чэхіі
Аляксандр Андрэевіч Вярыга

**Аляксандр Андрэевіч Вяры́га** ( — ) — рускі вучоны, хімік, прафесар (1871).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Віцебскай губерні, каля Віцебска. У 1860 годзе скончыў фізіка-матэматычны факультэт Пецярбургскага ўніверсітэта. З 1861 г. у Міхайлаўскай артылерыйскай акадэміі. З 1862 г. працаваў у Цюбінгенскім і Цюрыхскім універсітэтах. з 1866 года ў Наварасійскім універсітэце ў Адэсе, з 1871 года прафесар. У 1880 годзе арганізаваў у Адэсе першую ў Расіі лабараторыю па даследаванню харчовых прадуктаў і кіраваў ёй да 1896 года.

## Навуковая дзейнасць 
Вучонаму належаць працы па хіміі араматычных азазлучэнняў. Сінтэзаваў азаталуол, у 1864 годзе адкрыў бензідзін, у 1865 — азабензол і яго гамолагі. Таксама займаўся даследаваннямі артэзіянскіх і рачных вод поўдня Расіі, гаючых крыніц і гразей. Адным з вучняў А. А. Вярыгі быў Мікалай Дзмітрыевіч Зялінскі.

Сярод апублікаваных навуковых прац:
* Исследование над азобензидом и его гомологами. — Адэса, 1866.;
* О реакции прямого присоединения к группе азобензида — Адэса, 1871.;
* Исследование одесских соляных лиманов (Журн. Одесского бальнеологического общества);
* О прямых присоединениях к анилину (Протоколы Киевского съезда естествоиспытателей, 1871) і інш.

## Літаратура 
*  — С. 398.

## Спасылкі 
* Наш край. Сайт пра наваколлі Віцебска 
* Вериго Александр Андреевич // ХиМиК.ру

Катэгорыя:Выпускнікі фізіка-матэматычнага факультэта Санкт-Пецярбургскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Хімікі Расіі
Катэгорыя:Выкладчыкі Цюбінгенскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выкладчыкі Цюрыхскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выкладчыкі Адэскага ўніверсітэта
Халамерскі сельсавет

**Халаме́рскі сельсаве́т** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Гарадоцкага раёна Віцебскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Халамер’е.

Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Езярышчанскага раёна Віцебскай акругі БССР. З 12 кастрычніка 1929 года ў Гарадоцкім раёне Віцебскай акругі. Пасля скасавання акруговай сістэмы з 26 ліпеня 1930 года ў Гарадоцкім раёне БССР. З 12 лютага 1935 года ў складзе новаўтворанага Мехаўскага раёна, з 20 лютага 1938 года — Віцебскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Горацкага сельсавета. 8 красавіка 1957 года ў склад сельсавета з Віраўлянскага сельсавета перададзены 14 населеных пунктаў (Андрушкі, Валуі, Вусце, Вялікае Цешалава, Дударава, Дурнева, Малое Цешалава, Маркава, Мікалаенкі, Обаль, Паварніха, Плігаўкі, Пустэльнікі і Шашына). З 18 сакавіка 1958 года ў Езярышчанскім раёне. 16 верасня 1960 года ў склад Віраўлянскага сельсавета перададзены 6 населеных пунктаў (Асіпова, Варонкі (Вароніна), Воўкава, Кажамякі, Крыцкія і Пожанькі). З 25 снежня 1962 года ў Гарадоцкім раёне. 7 чэрвеня 1966 года ў склад сельсавета з Віраўлянскага сельсавета вернуты 4 населеныя пункты (Асіпова, Варонкі (Вароніна), Воўкава і Кажамякі). На 1 студзеня 1974 года ў складзе Халамерскага сельсавета 35 населеных пунктаў. 8 красавіка 2004 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Віраўлянскага сельсавета.

На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 28 вёсак: Антоненкі, Восмата, Воўкава, Вусце, Вязаўкі, Вялікае Цешалава, Дзеравушка, Дударава, Ерахі, Жалудова, Канавалава, Ключ, Ключагорская, Ламаносава, Лапцёўка, Маісеева, Малое Цешалава, Мішуціна, Обаль, Плігаўкі, Пляханава, Пруд, Прусаўкі, Пустэльнікі, Халамер’е, Чухіліна, Шарына, Ярыгіна.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Гарадоцкага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Езярышчанскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 2004 годзе
Лявонцій Леанідавіч Бражэўскі

**Лявонцій Леанідавіч Бражэўскі** (нар. , г. Луцк, Валынская вобласць, УССР) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыў у 1985 годзе архітэктурны факультэт Брэсцкага інжынерна-будаўнічага інстытута па спецыяльнасці «Архітэктура» (выкладчыкі А. Д. Кудзіненка, Чыжык, Я. М. Даўгайла). 

У 1985—2004 гадах працаваў праектным інстытуце «Брэстграмадзянпраект», з 1992 года загадчык групай архітэктараў; у 2004—2008 гадах галоўны архітэктар праектаў Брэсцкага філіяла РУП «Белбыттэхпраект»; з 2008 года галоўны архітэктар праектаў ТАА «Форвард».

Член Беларускага саюза архітэктараў з 2004 года.

## Творчасць 
Асноўныя працы ў Брэсце: анкалагічны дыспансер (1989—1990, у сааўтарстве з Ю. Л. Лаўроўскім); эскізны праект харчовага рынку па вул. Валгаградскай (1996—2000); 72-кватэрны жылы дом па вул. Кірава (2001); эскізны праект «Турэцкія лазні» на 100 месцаў па вул. Суворава (2003—2004); рэканструкцыя памяшканняў цэнтральнага ўнівермага з прыбудовай уваходных груп (2007—2009); рэканструкцыя абласнога гаспадарчага суда па вул. Веры Харужай (2008, з удзелам архітэктара Ткачук); харэаграфічны цэнтр па вул. Сікорскага (2008, з удзелам архітэктара П. Л. Амельянюк); шматузроўневы аўтамабільны паркінг з комплексам паслуг для насельніцтва (супермаркет і гасцініца) (2009); транспартна-лагістычны цэнтр «Брэст-Белмытсэрвіс» (2010). Аўтар інтэр’ера рэстарана ў в. Клятное Пружанскага раёна (Белавежская пушча).

## Узнагароды 
Дыпламант міжнароднага конкурсу «Playhouse in Amsterdam» у калектыве з архітэктарамі Пушковым , А.  Селюхам (1987).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары XXI стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Брэста
Катэгорыя:Члены Беларускага саюза архітэктараў
Джэймс Бісет Прат

**Джэймс Бісет Прат** (; , Элмайра, штат Нью-Ёрк, ЗША — ) — амерыканскі філосаф, гісторык рэлігіі і педагог. Адзін з заснавальнікаў крытычнага рэалізму.

## Біяграфія 
У 1898 г. скончыў Уільямс коледж. Пасля вучыўся ў Берлінскім і ў Гарвардскім універсітэтах. У 1905 г. атрымаў ступень доктара пад навуковым кіраўніцтвам Уільяма Джэймса. Пасля вярнуўся ва Уільямс, дзе выкладаў і займаўся навуковай працай.

## Навуковыя інтарэсы 
Канцэпцыі крытычнага рэалізму злучаў з ідэямі персаналізму і тэорыяй эмерджэнтнай эвалюцыі. Займаўся гісторыяй, псіхалогіяй і сацыялогіяй рэлігіі. Разглядаў рэлігійныя вераванні як гістарычныя ўтварэнні, але лічыў, што рэлігія, як неадольнае імкненне чалавека спасцігнуць «найвышэйшую рэальнасць» і выразіць сваю эмацыянальную ацэнку, не вечная.

## Працы 
* The psychology of religious belief. — New York: Macmillan, 1907. — XII, 327 p.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Філосафы ЗША
Катэгорыя:Выпускнікі Берлінскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выпускнікі Гарварда
Тадэа Цукары

**Тадэа Цукары** (;  — , ) — італьянскі мастак, адзін з яркіх прадстаўнікоў італьянскай школы маньерызму. Старэйшы брат Федэрыка Цукары.

## Біяграфія 
, караля Францыска I і кардынала .]]
Нарадзіўся ў 1529 годзе ў Сант’Анджэла-ін-Вада, у сям’і невядомага мастака Атавіяна Цукары. Ва ўзросце 14 гадоў, адправіўся ў Рым вывучаць жывапіс. Пачынаючы з 17 гадоў, пачынае працаваць чаляднікам у Карэджа ў Парме.

У 1548 годзе вяртаецца ў Рым і пачынае працаваць самастойна. Працаваў галоўным чынам у Італіі. Найбольш вядомыя яго фрэскі на  каля Вітэрба.

Памёр ва ўзросце 37 гадоў у Рыме, быў пахаваны ў Пантэоне, магіла размяшчаецца побач з магілай Рафаэля.

## Творы 
* Фрэскі ў віле Фарнезэ ў Капрароле
* Карціна «Хрыстос у труне»
* Карціна «Пакланенне пастухоў»

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Мастакі XVI стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі Венецыі
Катэгорыя:Мастакі Італіі
Катэгорыя:Мастакі маньерызму
Цукары

**Цукары** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Тадэа Цукары — італьянскі мастак
* Федэрыка Цукары — італьянскі мастак
Федэрыка Цукары

**Федэрыка Цукары** (, 1542 г. Сант’Анджэла-ін-Вада — 20 ліпеня 1609, Анкона) — італьянскі мастак эпохі маньерызму і тэарэтык мастацтва.

## Жыццё і творчасць 
Федэрыка быў малодшым братам і вучнем мастака Тадэа Цукары; ён дапамагаў Тадэа пры выкананні заказаў для Ватыкана, на  ў  і інш. Разам з братам працаваў над заказамі для сямей Арсіні, Фарнезэ, у тым ліку для Папы Паўла III Фарнезэ.

У 1561—1565 гадах жыў і працаваў у Венета і ў Фларэнцыі. Федэрыка быў запрошаны вялікім герцагам Тасканскім  ў Фларэнцыю з тым, каб скончыць пачаты Джорджа Вазары роспіс купала сабора Санта-Марыя-дэль-Ф’ёрэ. Пазней па замове Папы Грыгорыя XIII распісваў ватыканскую капэлу Пааліна. У 1574 годзе, асцерагаючыся за сваё жыццё з-за пагрозы помсты, Ф. Цукары бег з Італіі ў Лондан. Наступныя 6 гадоў мастак жыў у Англіі і служыў партрэтыстам пры каралеўскім двары. Найбольш вядомыя яго працы гэтага перыяду — партрэты каралеў Лізаветы I і Марыі Сцюарт.

У 1580 годзе Цукары прыехаў у Венецыю, дзе напісаў для Палаца дожаў палатно «Прыніжэнне Барбаросы». У той жа час Папа Грыгорый XIII настойваў на яго вяртанні ў Рым, дзе мастаку трэба было скончыць капэлу Пааліна, што Цукары і выканаў. У 1586 годзе Ф. Цукары атрымаў запрашэнне ад іспанскага караля Філіпа II і прыехаў у Мадрыд. Тут ён удзельнічаў ва ўпрыгожванні Эскарыяла (пісаў алтарныя карціны і фрэскі).

Вярнуўшыся ў Рым, Ф. Цукары заснаваў у 1598 годзе Акадэмію дзі Сан-Лука і стаў яе першым прэзідэнтам. Цукары быў галоўным праціўнікам прыёму Караваджа ў Акадэмію Святога Лукі нягледзячы на рэкамендацыі, дадзеныя Джентылескі, Граматыка, . Ён лічыў, што эфекты жывапісу Караваджа былі толькі следствам экстравагантнага характару, а поспехам яго карціны абавязаны толькі сваім «адценнем навізны» непрызнанага пры жыцці вялікага мастака, якую высока цанілі багатыя заступнікі. У 1605—1607 гадах мастак працаваў у Турыне для Карла Эмануіла I, кіраўніка Савоі. У Савой выйшла ў свет яго тэарэтычная праца аб мастацтве *Idea dei scultori, pittori ed architetti*, прасякнутая філасофіяй неаплатанізму. Згодна З Ф. Цукары, мастацкае натхненне і фантазія з’яўляюцца чароўным дарамі, якія дазваляюць майстру тварыць. Працэс жа такога творчасці падобны са стварэннем сіламі прыроды. І паколькі мастак здольны ствараць часам дзіўныя, цудоўныя творы, ён гэтым ўступае ў канфлікт з самой прыродай.

## Сачыненні 
* * L’home Idea de’scultori, pittori e architetti*. Turin 1607.

## Літаратура 
* Acidini Luchinat, Christina: Taddeo e Federico Zuccari, fratelli pittori del cinquecento. Mailand 1999.

Катэгорыя:Маньерызм
Катэгорыя:Мастакі Італіі
Джон Бэл (хірург)

**Джон Бэл** ( — ) — шатландскі анатам і хірург.

## Біяграфія 
Бэл нарадзіўся ў Эдынбургу, Шатландыя; быў старэйшым братам Чарлза Бэла. Пасля заканчэння прафесійнай адукацыі ў Эдынбургу, ён з 1790 года працягваў дзейнасць у анатамічным лекцыйным тэатры, дзе, нягледзячы на значную апазіцыю, якая часткова тлумачыцца некансерватыўным характарам яго вучэння, ён прыцягваў вялікую аўдыторыю на сваіх лекцыях, на якіх некаторы  час яго памочнікам быў малодшы брат Чарлз. З 1793 па 1795 г. ён апублікаваў «Развагі аб прыродзе і лячэнні ран» (). Разам з  і  ён лічыцца заснавальнікам сучаснай хірургіі сасудзістай сістэмы.

Чалавек спагады, Бэл нажыў шмат ворагаў, таму што адкрыта казаў аб непатрэбнасці болю і пакут з боку некампетэнтных хірургаў, якія практыкуюць у Шатландыі. У 1800 годзе ён уцягнуўся ў прыкрую спрэчку з  (1753—1821), прафесарам медыцыны ў Эдынбургу. Грэгары ў 1800 годзе выступіў супраць сістэмы, па якой стыпендыяты Каралеўскага каледжа хірургаў у Эдынбургу па чарзе дзейнічалі ў якасці хірургаў ў Каралеўскім лазарэце, у выніку чаго малодшыя хлопцы былі выключаныя. Бэл, які быў сярод першых, склаў адказ для малодшых членаў (1800), а праз дзесяць гадоў апублікаваў «Зборнік лістоў аб прафесійным характары і манерах», у якім  звярнуўся да Грэгары. Пасля яго выключэння з лазарэта, ён перастаў чытаць лекцыі і прысвяціў сябе вывучэнню і практыцы.

Бэл быў таксама таленавітым мастаком, і быў адным з нямногіх медыкаў, каб праілюстраваць сваю працу. У 1816 годзе ён быў паранены пры падзенні з каня і ў наступным годзе адправіўся ў Італію паправіць сваё здароўе. Ён памёр у Рыме 15 красавіка 1820 года і пахаваны на  ў Рыме, побач з магілай паэта Джона Кітса.

Яго працы ўключаюць «Прынцыпы хірургіі» (1801), «Анатомію чалавечага цела», якая вытрымала некалькі выданняў і была перакладзеная на нямецкую, і «Заўвагі пра Італію», апублікаваны яго ўдавой у 1825 годзе.

## Літаратура 
* Bettany, George Thomas (1885). «Bell, John (1763—1820)». In Stephen, Leslie. Dictionary of National Biography. 4. London: Smith, Elder & Co.
* Baston, K. Grudzien. «Bell, John (1763—1820)». Oxford Dictionary of National Biography (online ed.). Oxford University Press. doi:10.1093/ref:odnb/2013
* Chambers, Robert & Thomson, Thomas Napier (1857). Bell, John. A biographical dictionary of eminent Scotsmen. 1. Glasgow: Blackie and son. pp. 204–07.

## Спасылкі 
* John Bell engravings — *Anatomia 1522—1867* digital collection, Thomas Fisher Rare Book Library, University of Toronto

Катэгорыя:Постаці Эдынбурга
Катэгорыя:Медыкі Вялікабрытаніі
Вантробы

**Вантробы**, **унутраныя органы**, або **вісцаральныя органы** (, ) — органы жывёл (і чалавека), якія ляжаць у асноўным у грудной і брушной паласцях, а менавіта органы&#x20;дыхання, стрававання, мочапалавыя і сардэчна-сасудзістыя. Вантробы і органы ўнутранай сакрэцыі вывучаюцца . Галіна медыцыны, якая вывучае захворванні ўнутраных органаў чалавека, называецца ўнутранай медыцынай (тэрапіяй).

Катэгорыя:Анатомія жывёл
Катэгорыя:Грудная клетка
Катэгорыя:Брушная поласць
Чарлз Бэл (фізіёлаг)

Сэр **Чарлз Бэл** (; 12 лістапада 1774, Эдынбург, — 28 красавіка 1842, Вустэр) — шатландскі фізіёлаг і анатам, член Лонданскага каралеўскага таварыства.

## Біяграфія 
Быў малодшым братам анатама і хірурга Джона Бэла (1763—1820). З 1828 года працаваў прафесарам па анатоміі ў Лондане, з 1836 года — прафесар ў Эдынбургу. Сярод навуковых дасягненняў адно з найважнейшых — адкрыццё сувязі перыферыйнай нервовай сістэмы з пэўнымі абласцямі мозгу. У 1811 годзе вучоны фармулюе тэорыю аб тым, што заднія карэньчыкі спіннога мозгу адказваюць за сэнсарныя функцыі, у той час як пярэднія карэньчыкі адказваюць за маторыку. Тэорыя Бэла была ў 1822 годзе пацверджана французскім фізіёлагам  і функцыянальны падзел нервовых галін спіннога мозгу сёння вядомы як закон Бэла-Мажандзі.

У 1829 годзе за выбітны ўклад у развіццё фізіялогіі вучоны быў узнагароджаны медалём Каралеўскага навуковага таварыства Вялікабрытаніі.

## Выбраныя навуковыя працы 
* *Essays on the Anatomy of Expression in Paiting, (1806)*
* *New Idea of Anatomy of the Brain, (1811)*
* *The Nervous System of Human Body, (1830)*
* *The hand; its Mechanism and vital Endowments, as evincing Design, (1833)*.

## Гл. таксама 
* 

## Літаратура 
* Белль, Чарльз // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.).&nbsp;— СПб., 1890—1907.
* Enzyklopädie des Wissens. Bd. 2. Köln, 1990.

Катэгорыя:Медыкі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Члены Лонданскага каралеўскага таварыства
Катэгорыя:Члены Каралеўскага таварыства Эдынбурга
Аферэнтацыя

**Аферэнтацыя** (ад  — «які прыносіць») — пастаянны паток нервовых імпульсаў, якія паступаюць у цэнтральную нервовую сістэму ад органаў пачуццяў, якія ўспрымаюць інфармацыю як ад знешніх раздражняльнікаў (экстэрарэцэпцыя), так і ад унутраных органаў (інтэрарэцэпцыя). Знаходзіцца ў прамой залежнасці ад колькасці і сілы , якія ўздзейнічаюць, а таксама ад стану —  ці пасіўнасці — індывіда.

Катэгорыя:Псіхічныя працэсы
Катэгорыя:Фізіялогія
Бэл

**Бэл** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Артур Бэл — англійскі францысканец, пакутнік
* Джозеф Бэл — прафесар Эдынбургскага ўніверсітэта. Быў знаёмы з Артурам Конан Дойлам, для якога паслужыў прататыпам Шэрлака Холмса
* Джон Бэл (хірург)
* Крыстэн Бэл — амерыканская актрыса
* Цімаці Бэл — брытанскі паліттэхнолаг, лорд
* Чарлз Бэл (фізіёлаг)
* Эндру Бэл — шатландскі англіканскі святар і навуковец-педагог
Брожскі сельсавет

**Бро́жскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Бабруйскага раёна Магілёўскай вобласці. Цэнтр — пасёлак Брожа.

## Гісторыя 
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Бабруйскага 1-га раёна Бабруйскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Брожа. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Бабруйскага раёна Бабруйскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Бабруйскім раёне БССР. 20 лютага 1938 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Слабодка. З 20 лютага 1938 года ў складзе Магілёўскай вобласці, з 20 верасня 1944 года — Бабруйскай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Магілёўскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года цэнтр сельсавета вернуты ў вёску Брожа. У 1977 годзе скасавана вёска Падліпкі.

## Насельніцтва 
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1246 чалавек, з іх 91,9 % — беларусы, 5,2 % — рускія, 1,8 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года — 999 чалавек.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Бабруйскага 1-га раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Амелянецкі сельсавет

**Амеляне́цкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Высокаўскага раёна Брэсцкай вобласці. Цэнтр — вёска Амелянец.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Кляшчэльскага раёна Брэсцкай вобласці БССР. З 16 жніўня 1945 года ў складзе Высокаўскага раёна. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Бушміцкага сельсавета.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Высокаўскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Кляшчэльскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1954 годзе
Варшаўская рымска-каталіцкая духоўная акадэмія

**Варшаўская рымска-каталіцкая духоўная акадэмія** () — вышэйшая рымска-каталіцкая навучальная ўстанова, якая існавала ў Варшаве з 1836 па 1867 гг.

## Гісторыя 
Ужо ў 1816 годзе быў заснаваны багаслоўскі факультэт пры зноў створаным Варшаўскім універсітэце, рэктарам якога, на працягу ўсёй першай эпохі яго існавання, быў святар ; акрамя таго, існавала ў Варшаве семінарыя, у якой вучыліся маладыя людзі, якія жадалі прысвяціць сябе духоўнаму званню. У 1833 годзе, пасля Паўстання 1830—1831 гадоў універсітэт быў зачынены, а праз тры гады, па ўказе імператара Мікалая I ад 4 (15 кастрычніка) 1835 года, заснавана акадэмія, з выкладаннем на польскай мове. На яе ўтрыманне быў закладзены такі ж самы фонд, што і папярэдніцы (Галоўнай Варшаўскай семінарыі) у суме 103.800 злотых, з дадаткам у 62.800 злотых.

9 лютага 1837 года ў касцёле  адбыўся ўрачысты акт адкрыцця Варшаўскай рымска-каталіцкай духоўнай акадэміі. На чале акадэміі стаяў рэктар, які назначаўся імператарам з ліку двух кандыдатаў, прадстаўленых саветам акадэміі. Падпарадкоўвалася акадэмія Варшаўскаму архібіскупу. Па статуту ў складзе выкладчыкаў павінна было быць 7 прафесараў тэалагічных навук, 4 прафесара навук дапаможных, 2 лектары і адміністратар. Таксама ў акадэміі былі створаны кафедры:
* герменеўтыкі, археалогіі, біблейскай інтрадукцыі (вывучэнне Ветхага Запавету з габрэйскай мовай)
* герменеўтыкі, вывучэння Новага Запавету і грэцкай мовы
* выкладання Святога Пісьма
* тэалогіі дагматычнай
* тэалогіі маральнай і пастырскай
* царкоўнага права
* гісторыі Старога і Новага Запаветаў
* патралогіі, гамілетыкі з курсам польскай літаратуры і яе гісторыі
* філасофіі і яе гісторыі
* літаратуры лацінскай і грэцкай
* рускай мовы і літаратуры, французскай і нямецкай мовы атрымлівалі ступень кандыдата, магістра або доктара багаслоўя, з абавязкам прыняць месца, прапанаванае духоўным начальствам. Пасля Паўстання (1863—1864) гг. Варшаўская акадэмія была зачынена ў 1867 годзе, а слухачы яе былі пераведзеныя ў Пецярбургскую рымска-каталіцкую Акадэмію.

## Рэктары 
* 1836—? — Войцех Ассалінскі
* 1842—1861 — Бонавентура Буткевіч

## Гл. таксама 
* Імператарская Рымска-каталіцкая духоўная акадэмія

## Крыніцы 
## Літаратура 
* «Wiadamość o założeniu i otworzeniu Akademii duchownéj rzymsko-katolickiéj w Warszawie» — Warszawa, 1837
* «Rocznik religijny wyznań chrześcijańskich w Królestwie Polskiém: na rok 1847» — Warszawa, 1847

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы, заснаваныя ў 1836 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1867 годзе

Катэгорыя:Варшава
Агародніцкі сельсавет (Камянецкі раён)

**Агаро́дніцкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Камянецкага раёна Брэсцкай вобласці Беларусі Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — аграгарадок Агароднікі.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Высокаўскага раёна Брэсцкай вобласці БССР. 26 лютага 1958 года ў склад сельсавета з Баршчэўскага сельсавета перададзена вёска Пеначка. З 17 красавіка 1962 года ў складзе Камянецкага раёна. У 1962—1964 гадах меў назву **2-гі Агародніцкі сельсавет** у сувязі з далучэннем да Камянецкага раёна, дзе ўжо існаваў Агародніцкі сельсавет. 4 верасня 1972 года скасаваны вёскі Кусічы (злілася з вёскай Агароднікі), Малыя Камарнікі (злілася з вёскай Коладна) і хутар Свіцічы (зліўся з вёскай Пяскі). 17 верасня 1973 года ў склад горада Высокае ўключаны хутар Пеначка. Станам на 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета было 15 населеных пунктаў.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1403 чалавекі, з іх 80,0 % — беларусы, 11,1 % — украінцы, 6,5 % — рускія, 0,8 % — палякі, 0,6 % — азербайджанцы; паводле перапісу 2019 года — 1156 чалавек.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Высокаўскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Вярховіцкі сельсавет

**Вярхо́віцкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Камянецкага раёна Брэсцкай вобласці Беларусі. Цэнтр — вёска Вярховічы.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Высокаўскага раёна Брэсцкай вобласці БССР. 16 ліпеня 1954 года са складу сельсавета ў Агародніцкі сельсавет Камянецкага раёна перададзена вёска Гершоны. З 17 красавіка 1962 года ў складзе Камянецкага раёна. 6 чэрвеня 1960 года ў склад Бушміцкага сельсавета перададзены вёскі Каленкавічы, Падбур’е, Радзевічы, Юўсічы. На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета 18 населеных пунктаў. У 1977 годзе скасавана вёска Мартынюкі. 7 верасня 2006 года ў склад Белавежскага сельсавета перададзена вёска Манчакі. 23 чэрвеня 2011 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Каленкавіцкага сельсавета з населенымі пунктамі Амелянец, Бобінка, Ваўкаставец, Дубраўцы, Каленкавічы, Падбур’е, Радзевічы, Сіпурка і Юўсічы.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (15 населеных пунктаў) — 1959 чалавек, з іх 85,5 % — беларусы, 6,1 % — украінцы, 6,1 % — рускія, 0,6 % — палякі, 0,5 % — малдаване; паводле перапісу 2019 года (24 населеныя пункты) — 2404 чалавекі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Высокаўскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Агародніцкі сельсавет

Назву **Агаро́дніцкі сельсавет** маюць:

* Агародніцкі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Камянецкага раёна (у 1940—1962 гадах Высокаўскага раёна) Брэсцкай вобласці
* Агародніцкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Камянецкага раёна Брэсцкай вобласці ў 1940—1964 гадах
* Агародніцкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Гродзенскага раёна Гродзенскай вобласці
* Агародніцкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Свіслацкага раёна Гродзенскай вобласці
* Агародніцкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Шчучынскага раёна Гродзенскай вобласці
* Агародніцкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Юравіцкага раёна Мазырскай акругі
Маланка (значэнні)

* Маланка — вялізарны іскравы разрад у атмасферы
* Маланка (карная аперацыя)
* Маланка (часопіс) — заходнебеларускі ілюстраваны сатырычны часопіс (1926—1928)
Белавежскі сельсавет

**Белаве́жскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Камянецкага раёна Брэсцкай вобласці. Цэнтр — аграгарадок (да 2008 г. пасёлак) Белавежскі.

Утвораны 18 жніўня 1986 года ў складзе Камянецкага раёна Брэсцкай вобласці БССР. 7 верасня 2006 года ў склад сельсавета з Вярховіцкага сельсавета перададзена вёска Манчакі. 16 верасня 2008 года ў склад сельсавета з Войскага сельсавета перададзена вёска Кашчэнікі.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 2301 чалавек, з іх 67,5 % — беларусы, 17,2 % — украінцы, 13,1 % — рускія, 0,9 % — палякі; паводле перапісу 2019 года — 2080 чалавек.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1986 годзе
Перадача часткі Манастыршчынскага раёна са складу РСФСР у склад БССР

**Перадача часткі Манастыршчынскага раёна Смаленскай вобласці са складу РСФСР у склад БССР** была ажыццёўлена на падставе ўказа Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 17 лістапада 1964 года.

У 1963 годзе Хіславіцкі раён Смаленскай вобласці далучаны да Манастыршчынскага раёна. Жыхары прылеглых да БССР вёсак былога Хіславіцкага раёна, незадаволеныя тым, што новы райцэнтр размешчаны нашмат далей ад іх (каля 60 км замест былых 30 км), звярнуліся ў Маскву з просьбай далучыць іх Мсціслаўскага раёна, адміністрацыйны цэнтр якога, Мсціслаў, знаходзіўся ўсяго за 10 км.

8 кастрычніка 1964 года Прэзідыум Вярхоўнага Савета Беларускай ССР пастанавіў пагадзіцца з прапановай Прэзідыума Вярхоўнага Савета РСФСР аб перадачы часткі тэрыторыі Манастыршчынскага раёна Смаленскай вобласці агульнай зямельнай плошчай 2256 га разам з населенымі пунктамі Брагі, Каськова, Канюхова, Аслянка, Новая Шматаўка, Старая Шматаўка і Паўночнае Бялішчана ў склад Мсціслаўскага раёна Магілёўскай вобласці.

17 лістапада 1964 Прэзідыум Вярхоўнага Савета СССР выдаў Указ «Аб перадачы часткі тэрыторыі Мазыкінскага сельсавета са Смаленскай вобласці РСФСР у Магілёўскую вобласць Беларускай ССР і частковым змяненні ў сувязі з гэтым граніцы паміж РСФСР і Беларускай ССР», якім зацвердзіў сумеснае рашэнне прэзідыумаў Вярхоўных Саветаў РСФСР і Беларускай ССР аб перадачы тэрыторыі ў склад Беларускай ССР.

Хіславіцкі раён у сучасным выглядзе быў адноўлены ў наступным 1965 годзе.

## Спасылкі 
* Аб частковым змяненні граніцы паміж Беларускай ССР і РСФСР

Катэгорыя:Змяненне тэрыторыі Расіі
Катэгорыя:Змяненне тэрыторыі Беларусі
Катэгорыя:1964 год у Расіі
Катэгорыя:1964 год у Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя Мсціслаўскага раёна
Катэгорыя:Гісторыя Смаленскай вобласці
Катэгорыя:Падзеі 17 лістапада
Катэгорыя:Лістапад 1964 года
Здзітаўскі сельсавет

**Здзі́таўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Бярозаўскага раёна Брэсцкай вобласці Беларусі. Цэнтр — аграгарадок (да 2009 года вёска) Здзітава.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года як **Углянскі сельсавет** у складзе Бярозаўскага раёна Брэсцкай вобласці БССР. Цэнтр — вёска Угляны. 8 сакавіка 1960 года ў склад сельсавета з Міжлескага сельсавета перададзены вёскі Дзягелец, Машковічы, Шылін і Шылінок. У 1964 годзе ў склад Бярозаўскага сельсавета перададзены 4 населеныя пункты (Горач, Навасёлкі, Падоссе і Парослава). На 1 студзеня 1974 года ў складзе Углянскага сельсавета 7 населеных пунктаў. У 1978 годзе цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Здзітава. 18 студзеня 1988 года сельсавет перайменаваны ў Здзітаўскі.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1245 чалавек<, з іх 89,4 % — беларусы, 7,0 % — палякі, 2,4 % — рускія, 1,0 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года — 1057 чалавек.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Ніўкаўскі сельсавет

**Ні́ўкаўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Бярозаўскага раёна Брэсцкай вобласці. Цэнтр — вёска Ніўкі.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года як **Альшэўскі сельсавет** у складзе Бярозаўскага раёна Брэсцкай вобласці БССР. Цэнтр — вёска Альшэва. 16 ліпеня 1954 года перайменаваны ў Ніўкаўскі сельсавет, цэнтр перанесены ў вёску Ніўкі. 12 студзеня 1960 года сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя далучана да Бярозаўскага пассавета.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Бярозаўскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1960 годзе
Ліпінкаўскі сельсавет

**Лі́пінкаўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Брэсцкага раёна Брэсцкай вобласці. Цэнтр — вёска Ліпінкі.

Утвораны 16 ліпеня 1954 года ў складзе Дамачаўскага раёна Брэсцкай вобласці БССР шляхам аб’яднання скасаваных Падлужскага і Прыбараўскага сельсаветаў. З 17 снежня 1956 года ў складзе Брэсцкага раёна. 8 верасня 1959 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Тамашоўскага сельсавета.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Брэсцкага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Дамачаўскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1954 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1959 годзе
Гармала

**Га́рмала** (*Peganum*) — род кветкавых раслін сямейства ) відаў, распаўсюджаных на поўдні Еўропы, у Заходняй, Сярэдняй і Цэнтральнай Азіі і Цэнтральнай Амерыцы (Мексіка).

## Віды 
Згодна з The Plant List:
* 
* 
* 
* 

## Выкарыстанне 
Фарбавальныя і дэкаратыўныя расліны. Дзякуючы ўтрыманню алкалоідаў, выкарыстоўваюцца ў медыцыне і ветэрынарыі.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Peganum // The Plant List
* 
* Гармала // «Мегаэнциклопедия Кирилла и Мефодия» megabook.ru 

Катэгорыя:Сапіндакветныя
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Флора Цэнтральнай Амерыкі
Катэгорыя:Ядавітыя расліны
Анатоль Яфімавіч Кашапараў

**Анатоль Яфімавіч Кашапараў** () — беларускі спявак (тэнар), саліст ВІА «Песняры», Заслужаны артыст Беларускай ССР (1979).

## Біяграфія 
Дэбютаваў ў 1967 годзе як вакаліст гурта «Сінія гітары» Беларускага політэхнічнага інстытута (Мінск), студэнтам якога быў у той час. Выступы адбываліся ў рэстаране гасцініцы «Інтурыст». Падчас аднаго з выступаў быў заўважаны У. Мулявіным і ў 1971 годзе запрошаны ў склад ансамбля «Песняры», у якім выступаў да 1989 года. Праславіўся выкананнем песні «Волагда» ў ВІА «Песняры». Таксама выканаў песні ў мультфільме «Квака-задавака» (1975).

Пасля сыходу з «Песняроў», перад ад’ездам у ЗША (1991), выступаў у складзе гурта «Поп-сіндыкат».

Вучыўся ў музычным вучылішчы ў Маладзечне. Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут, Маскоўскі інстытут культуры, а таксама ГИТИС (1989) па спецыяльнасці «Эстрадная рэжысура».

## Літаратура 
* 
## Спасылкі
Катэгорыя:Выпускнікі Маладзечанскага дзяржаўнага музычнага каледжа імя М. К. Агінскага
Катэгорыя:Песняры
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Беларусі
Катэгорыя:Тэнары
Кім Дзмітрыевіч Цесакоў

**Кім Дзмітрыевіч Цесакоў** (20 лютага 1936, Чэрвень, Мінская вобласць — 19 снежня 2018) —  беларускі кампазітар, заслужаны дзеяч мастацтваў Рэспублікі Беларусь (1998).

## Біяграфія 
Пасля заканчэння Гомельскага музычнага вучылішча імя Н. Ф. Сакалоўскага і Навасібірскай дзяржаўнай кансерваторыі Кім Цесакоў выкладаў у Беларускай дзяржаўнай кансерваторыі, Мінскім музычным вучылішчы і сярэдняй спецыяльнай музычнай школе пры кансерваторыі, загадваў рэдакцыяй музычнай літаратуры выдавецтва «Беларусь».

## Творчасць 
Музыка Кіма Цесакова вылучаецца філасофскай глыбінёй і маштабнасцю вобразна-драматургічнага абагульнення, абапіраецца на беларускія народныя спеўныя традыцыі. Сярод музычнай спадчыны кампазітара сімфонія №4 «Курапаты», завершаная Кімам Цесаковым 8 лютага 1990 года. Гэты першы твор айчыннай музычнай класікі, прысвечаны Курапатам, з поспехам выконваўся ў Беларусі і шэрагу замежны краін. Музыкай сусветнага ўзроўню назваў сімфонію «Курапаты» вядомы дырыжор, народны артыст СССР Яўген Святланаў.

## Прэміі і ўзнагароды 
Кім Цесакоў — ганаровы грамадзянін Чэрвеня, лаўрэат нацыянальнай прэміі імя Васіля Віткі і ўсесаюзных конкурсаў. Лаўрэат прэміі прфсаюзаў Беларусі (1991). Узнагароджаны медалём Францыска Скарыны.

## Спасылкі 
* 
Катэгорыя:Кампазітары Беларусі
Катэгорыя:Заслужаныя дзеячы мастацтваў Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Чэрвеня
Кашгар (рака)

**Кашга́р** — рака на захадзе Кітая (вярхоўі ў Кыргызстане і Таджыкістане).

Даўжыня 765 км (685 км на тэрыторыі Кітая), плошча басейна (з ракой Гёздар’я) 90,8 тыс.км². Пачынаецца на схілах Алайскага і Заалайскага хрыбтоў, цячэ па Кашгарскай раўніне. Летняя паводка. Сярэдні расход вады ў нізоўях каля 80 м³/с. Раней упадала ў раку Яркенд, цяпер губляецца ў пясках. Вада разбіраецца для арашэння зямель Кашгарскага аазіса.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Басейны бяссцёкавых абласцей Еўразіі
Катэгорыя:Бяссцёкавыя рэкі
Катэгорыя:Рэкі Кыргызстана
Катэгорыя:Рэкі Таджыкістана
Катэгорыя:Рэкі Кітая
Шыфрын

**Шыфрын** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Кусіэль Саламонавіч Шыфрын (1918—2011) — геафізік.
* Мікаэла Шыфрын (нар. 1995) — амерыканская гарналыжніца, алімпійская чэмпіёнка.
* Якаў Абрамавіч Шыфрын — арганізатар савецкай вытворчасці.
* Якаў Саламонавіч Шыфрын (1920—2001) — вучоны ў галіне радыёфізікі і прыкладной электрадынамікі.
* Яфім Залманавіч Шыфрын — расійскі акцёр.