open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Біярыц

**Біярыц** () — горад на паўднёвым захадзе Францыі, у дэпартаменце Атлантычныя Пірэнеі, рэгіён Новая Аквітанія. Размешчаны ўздоўж Берагу Баскаў (фр. côte Basque) на мысе святога Мартэна (Saint-Martin) і практычна ўшчыльную прымыкае да гарадоў Англет і Баёна. Насельніцтва 33600 жыхароў (2006). Раскошны прыморскі кліматычны і бальнеялагічны курорт. Фешэнэбельны курорт, месца адпачынку і лячэння каралеўскіх асоб, прэзідэнтаў і іншых высокапастаўленых асоб.

У чатырох кіламетрах ад горада аэрапорт, які злучае горад з многімі гарадамі Францыі і Еўропы. У трох кіламетрах ад цэнтра горада чыгуначны вакзал, час у дарозе да Парыжа на хуткасным цягніку TGV складае 5 гадзін.

Гістарычна Біярыц — горад баскаў, ён размешчаны на баскскіх землях (фр. Pays basque), яго назва мае басконскае паходжанне.

## Гісторыя 
У 840 годзе на землях Гасконі з’явіліся вікінгі. Яны рассяліліся на даволі шырокай тэрыторыі, у тым ліку і на тым месцы, дзе зараз размешчаны Біярыц. Іх прыцягнулі выдатныя магчымасці палявання на кітоў. Пасля ваеннага паражэння ў 982 годзе іх нашчадкі яшчэ доўга заставаліся на гэтых землях. Яны працягвалі кітовы промысел. Жылі вельмі адасоблена, ім катэгарычна забаранялася ўступаць у змешаныя шлюбы. Такога роду абшчыны мелі месца ў Гасконі і Навары. Канчаткова асіміляваліся яны толькі да пачатку XX стагоддзя. Біярыц заўсёды жыў акіянам. Спачатку гэта быў промысел рыбы і кітоў, але пазней, пачынаючы з XVIII стагоддзя, дзякуючы карыснасці для здароўя мясцовага паветра і вады, па рэкамэндацыі лекараў тут з’явіліся першыя адпачывальнікі і курортнікі.

Сапраўдную папулярнасць Біярыцу ў XIX стагоддзі прынес імператар Напалеон III, які адпачываў тут са сваім дваром. Каралева Вікторыя была ў Біярыцы ў 1889 годзе, а з 1906 года горад стаў любімым месцам адпачынку Эдуарда VII. Любіў бываць тут і кароль Іспаніі Альфонса XIII.

## Славутасці 
З архітэктурных славутасцяў горада варта адзначыць царкву Святой Яўгеніі (). Яна была пабудаваная ў візантыйскім стылі ў 1864 годзе па распараджэнні імператрыцы Яўгеніі. Прыцягвае турыстаў імператарская капэла і царква Сен-Мартэн, пабудаваная ў XII стагоддзі і адноўленая ў XVI стагоддзі. Раскошны Атэль-дзю-Пале таксама ўзведзены дзякуючы распараджэнню імператрыцы ў 1854 годзе.

## Гарады-пабрацімы 
## Спасылкі 
* http://www.ville-biarritz.fr  
* http://biarritzforever.com 
* http://www.biarritz.fr 

Катэгорыя:Гарады Новай Аквітаніі
Катэгорыя:Камуны дэпартамента Атлантычныя Пірэнеі
Катэгорыя:Курорты Францыі
Напалеон III

**Напалео́н III Банапа́рт** (поўнае імя фр.: *Charles-Louis-Napoléon Bonaparte*) (20 красавіка 1808 — 9 студзеня 1873) — прэзідэнт Французскай рэспублікі, імператар французаў; сын Людовіка Банапарта, караля Галандыі (1806—1810) і пляменнік Напалеона I.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Прэзідэнты Францыі
Катэгорыя:Імператары французскія
Яўгенія (імператрыца Францыі)

**Імператрыца Яўгенія** (Яўгенія / Эўхенія / Эжэн Марыя Ігнас Аўгустына Палафокс дэ Гусман Портакарэра і Кіркпатрык дэ Платанаса дэ Манціхо дэ Тэба, ; ,  — ) — імператрыца Францыі, жонка Напалеона III.

Нарадзілася ў 1826 годзе ў Гранадзе (Іспанія) у дваранскай сям’і іспанскага, французскага і шатландскага паходжання. З яе бацькамі быў блізка знаёмы Праспер Мерымэ. У 1853 выйшла замуж за Напалеона III. Славілася прыгажосцю; была заканадаўцай мод для Еўропы.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Манархія скасавана

Катэгорыя:Імператрыцы Францыі
Катэгорыя:Каралевы і імператрыцы Францыі
Катэгорыя:Другая Французская імперыя
Катэгорыя:Іспанская арыстакратыя
Катэгорыя:Банапарты
Катэгорыя:Дамы Вялікага Крыжа ордэна Брытанскай імперыі
Катэгорыя:Узнагароджаныя Залатой ружай
Абілейкс

**Абілейкс** (, ) — пасёлак у Ірландыі, знаходзіцца ў графстве Лііш (правінцыя Ленстэр).

Катэгорыя:Населеныя пункты графства Лііш
Катэгорыя:Населеныя пункты Ірландыі
Сэмпопаль

**Сэмпопаль** (, ) — горад у Польшчы, уваходзіць у склад Барташыцкага павета Вармінска-Мазурскага ваяводства. Утварае гарадскую гміну, таксама з’яўляецца сядзібай вясковай гміны Сэмпопаль. Займае плошчу 4,63 км². Насельніцтва 2025 чалавек (на 2004 год).

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка горада
Ляжачы паліцэйскі

333px|thumb|Ляжачы паліцэйскі
**Ляжа́чы паліцэйскі** або **ляжачы паліцыянт** (ад ) — паняцце з Англіі, спачатку звалася **спячы паліцэнскій** -- штучная няроўнасць, звычайна ўзвышэнне на праезнай частцы для абмежавання хуткасці руху транспартных сродкаў. Афіцыйнае паняцце -- **штучная (дарожная) няроўнасць** або **элемент прымусовага зніжэння хуткасці**. 

Найчасцей усталёўваецца ў жылых зонах або каля пешаходных пераходаў і падобных месцаў.

Катэгорыя:Дарогі
Катэгорыя:Арганізацыя дарожнага руху
Крысцін Роўз

**Крысцін Сью Роўз** (), нарадзілася 31 студзеня 1951 года ў Лінвудзе, штат Каліфорнія, ЗША) - амерыканская актрыса. Скончыла Стэнфардскі ўніверсітэт. Самыя вядомыя яе ролі — Анджэла Петрэлі і Клэр у фантастычных серыялах «Героі» і «Зачараваныя». На рахунку Крысцін больш за 100 роляў у кіно і на тэлебачанні.

## Спасылкі 
* Interview with Cristine Rose  at CBR.com 
* Interview with Cristine Rose at SFX Collection 
* Interview with Cristine Rose at TVGuide.com 
* Audio interview with Cristine Rose at MrMedia.com 

Катэгорыя:Актрысы ЗША
Лінвуд (Вашынгтон)

**Лінвуд** () — горад у акрузе Снахоміш, штат Вашынгтон, ЗША. Насельніцтва — 33847 чалавек (2000); Лінвуд быў у тройцы найбуйнейшых гарадоў акругі і займаў 24 пазіцыю ў рэйтынгу найбуйнейшых гарадоў штата Вашынгтон. Ён спалучае ў сабе рысы паселішча гарадскога тыпу, прыгарада, невялікага гарадка, прыдарожных і спальных раёнаў для спецыялістаў, якія працуюць у Сіэтле. Лінвуд таксама вядомы як «цэнтральны горад» на поўдні акругі Снахоміш, бо з’яўляецца цэнтрам рознічнага гандлю.

## Гарады-пабрацімы 
Катэгорыя:Гарады Вашынгтона
Штыль (надвор’е)

[thumb|250px|Зацішнае надвор'е.Бухта Канеохе, [Гаваі]]
**Штыль** (ад  — цішыня) — зацішша, бязветранае або ціхае надвор'е са слабым ветрам, хуткасць якога па шкале Бафорта не большая за 0,5 м/с.

Звычайна штылі назіраюцца ў экватарыяльнай зоне зацішша, у вобласці Азіяцкага антыцыклона ўзімку, часцей ў катлавінах, чым на адкрытай мясцовасці.

Штылем таксама называюць стан мора, пры якім на яго паверхні адсутнічае хваляванне.

## Гл. таксама 
* Конскія шыроты

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Штиль // Вялікая савецкая энцыклапедыя

Катэгорыя:Вятры
Renault 16

**Renault 16** — легкавы аўтамабіль кампаніі Renault. З 1965 па 1980 год выпушчана .

Лічыцца першым у свеце аўтамабілем сярэдняга класа з кузавам хэтчбек. Мадэль стала этапнай для еўрапейскага аўтабудавання, паклала пачатак папулярызацыі гэтага тыпу кузава, а таксама пярэдняга прывада.

## Гісторыя 
 (злева), генеральнаму дырэктару Renault, прыза «Еўрапейскі аўтамабіль года». 3 лютага 1966 года.]]

Распрацоўка праекта «115» пачалася ў 1961 годзе пад кіраўніцтвам Іва Жоржа (дырэктар канструктарскага бюро) і Гастона Жушэ (кіраўнік аддзела стылю). На пачатковым этапе аўтамабіль меў назву *«Renault 1500»*. Выпрабаванні першых прататыпаў пачаліся ў Італіі восенню 1963 года. Тэрміны праектавання і распрацоўкі таксама былі абумоўлены будаўніцтвам з ліпеня 1963 па снежань 1964 новай фабрыкі ў Сандувілі, у прыгарадзе Гаўра. 2 снежня 1964 года былі зроблены першыя аўтамабілі «нулявой серыі». У студзені 1965 года пачалася серыйная вытворчасць. Прэм’ера адбылася на Жэнеўскім аўтасалоне 1965 года. Renault 16 выпускаўся толькі з кузавам хэтчбек, седан і купэ так і засталіся на стадыі прататыпаў.

У 1966 годзе Renault 16 атрымаў тытул «Еўрапейскі аўтамабіль года».

Аўтамабіль вырабляўся ў Францыі, Партугаліі, Югаславіі і Аўстраліі. У студзені 1980 года вытворчасць Renault 16 была завершана. Агульная колькасць выпушчаных аўтамабіляў — 1 846 459.

Запасное кола, дамкрат і балонны ключ размешчаны пад капотам.

У 1970 годзе пярэднія сядзенні ўсіх варыянтаў атрымалі трохкропкавыя рамяні бяспекі. У 1979 годзе ў стандартную камплектацыю ўключаюцца рамяні бяспекі на задніх сядзеннях.

### Рухавік 
Рухавік размешчаны падоўжна за пярэдняй воссю ўнутры колавай базы. Маторны шэраг уключаў розныя версіі чатырохцыліндравага раднага рухавіка з карбюратарам і 2 клапанамі на цыліндр. Гэта быў першы рухавік Renault цалкам выраблены з алюмінію. Першапачаткова матор развіваў магутнасць 55 к.с. пры працоўным аб’ёме 1470 см³ (76х81).

У сакавіку 1968 года дэбютавала мадыфікацыя *«16TS»*. Рухавік быў расточаны да 1565 см³, атрымаў новую галоўку блока цыліндраў з нахільнымі клапанамі і паўсферычнай камерай згарання, а таксама двухкамерны карбюратар *Weber 32DAR2*.

З павелічэннем аб’ёма да 1647 см³ магутнасць вырасла да 93 к.с.

### Хадавая частка 
Падвеска, як пярэдняя, ​​так і задняя, была незалежнай, з тарсіёнамі ў якасці пругкага элемента. Характэрнай асаблівасцю аўтамабіля была розная колавая база: 2650 мм справа і даўжэйшая на 7 сантыметраў злева (2720 мм), што было звязана з канструкцыяй падвескі.

Да іншых асаблівасцей хадавой часткі варта аднесці стабілізатар папярочнай устойлівасці (на абедзвюх восях) і двухконтурныя тармазы (пярэднія — дыскавыя), прычым у заднім контуры стаяў рэгулятар, які размяркоўваў тармазныя высілкі ў залежнасці ад нагрузкі на вось.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 
* 

16
Катэгорыя:Аўтамабілі паводле алфавіта
Катэгорыя:Еўрапейскі аўтамабіль года
NGC 3653

**NGC 3653** (іншыя абазначэнні — **MCG 4-27-29**, **ZWG 126.44**, **HCG 51C**, **NPM1G +24.0240**, **PGC 34905**) — галактыка ў сузор’і Леў.

Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.

## Гл. таксама 
* Спіс аб’ектаў Месье
* Новы агульны каталог

3653
Катэгорыя:Леў (сузор’е)
Старгард

**Ста́ргард** (, ), раней **Старгард Шчацінскі** — горад у Польшчы, адміністрацыйны цэнтр Старгардскага павета Заходнепаморскага ваяводства. Утварае гарадскую гміну, таксама з’яўляецца сядзібай вясковай гміны Старгард.

Старгард стаіць на рацэ Іна. Адлегласць па прамой паміж гарадамі Старгард — Мінск 821 км, да Варшавы — 424 км. Трэці горад ваяводства па колькасці насельніцтва. Разам з гарадамі Шчэцін, Свінауйсце, Галенеў і Грыфіна ўтварае Шчацінскую агламерацыю.

Гэта адзін з найстарэйшых гарадоў у Польшчы — першыя дамы з’явіліся ў VI стагоддзі, і адзін з найстарэйшых гарадоў, нароўні са Шчэцінам, на Памор’і. Горад вядомы з 1140 года, у 1243 г. нададзены магдэбургскім правам, у 1363 г. уступіў у Ганзу, пасля чаго быў значна ўмацаваны. Развіццю горада спрыяла выгоднае размяшчэнне на гандлёвых шляхах, якія вялі з Сантака ў Волін і са Шчэціна ў Калабжэг. У XV стагоддзі ў Старгардзе кіравала адна з ліній герцагаў Памеранскіх. Падчас Трыццацігадовай вайны горад быў спалены і перададзены па Вестфальскаму міру 1648 года ў рукі шведаў. У 1701 г. аддзелены ад Шведскай Памераніі і стаў уладаннем прускіх Гогенцолернаў.

Рашэннем Патсдамскай канферэнцыі (1945) разбураны на тры чвэрці бамбардзіроўкамі горад уключаны ў склад Польшчы. Нямецкае насельніцтва было пасля гэтага гвалтоўна дэпартавана. Адноўлены пасля разбурэнняў Другой сусветнай войны, вядомы шматлікімі архітэктурнымі помнікамі ў гатычным стылі. Месца нямецкага насельніцтва занялі выхадцы з Усходніх Крэсаў.

## Славутасці 
Стары горад акружаны сярэднявечнымі сценамі з вежамі і трыма варотамі; на рыначнай плошчы познагатычная ратуша, каменныя дамы ў стылі барока. Самы каштоўны помнік — кафедральны сабор Найсвяцейшай Дзевы Марыі Царыцы Нябеснай (XIII ст.), пазней перабудаваны ў стылі ганзейскага гарадскога сабора — базілікальны храм з дзвюма вежамі без хораў.

## Гарады-пабрацімы 
## Спасылкі
Білгорай

**Білгорай** () — горад у Польшчы, адміністрацыйны цэнтр Білгарайскага павета Люблінскага ваяводства. Утварае гарадскую гміну, таксама з'яўляецца сядзібай вясковай гміны Білгорай. Размешчаны на Білгарайскай раўніне, на рацэ Ладзе, за 90 км ад Любліна. Плошча горада займае 21,10 км², насельніцтва — 27 255 жыхароў (2006).

## Гісторыя 
Горад быў заснаваны Адамам Гарайскім у 1578 годзе.

Апошнім уладальнікам горада быў дзяржсакратар Царства Польскага Валяр'ян Платонаў, які прадаў яго ў 1864 годзе царскаму ўраду Расійскай імперыі.

У 1920-х у горадзе жыў Ісаак Башэвіс Зінгер, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па літаратуры 1978 года.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Спасылкі 
* Інфармацыйны Сэрвіс у Інтэрнэце Гарадскога Кіравання ў Білгорае
* Афіцыйны сайт горада 

## Крыніцы
Конскія шыроты

**Ко́нскія шыро́ты** — раёны Сусветнага акіяна паміж 30° і 35° пн. ш. і пд. ш., для якіх характэрны субтрапічныя акіянічныя антыцыклоны са слабымі вятрамі і частымі штылямі. У XVI—XIX стст. у часы паруснага мараплаўства штылі выклікалі працяглыя затрымкі судоў у дарозе, і з-за недахопу прэснай вады прыпадала выкідваць за борт коней, якіх везлі з Еўропы ў Новы Свет. Адсюль і назва — *конскія шыроты*.

## У культуры 
* Кампазіцыя The Doors Horse Latitudes з альбома Strange Days

## Гл. таксама 
* Цыркуляцыя атмасферы

## Спасылкі 
* Мора, у якога няма берагоў  

Катэгорыя:Вятры
Катэгорыя:Клімат
Фленсбург

**Фле́нсбург** (; ,  і ; ) — самы паўночны ў Германіі горад зямельнага падпарадкавання, размешчаны ў зямлі Шлезвіг-Гольштэйн.

## Геаграфія 
### Агульныя звесткі 
Фленсбург знаходзіцца на поўначы федэральнай зямлі Шлезвіг-Гольштэйн на ўзбярэжжы Фленсбургскага фіёрда, які ўпадае ў Балтыйскае мора, так званай гавані. Гарадскія раёны знаходзяцца як на заходнім боку фіёрда, які бярэ свой пачатак ад Фленсбурга, так і на ўсходнім, які адносіцца да паўвострава Ангельн. Цэнтр горада размешчаны ў даліне фіёрда, больш сучасная забудова знаходзіцца на схілах і вяршынях узгоркаў, якія атачаюць гавань. На паўночным захадзе і паўночным усходзе горад акружаны лясамі, на поўдні, захадзе і ўсходзе — палямі. На адлегласці прыкладна 500 м ад самага паўночнага пункта фленсбургскай гарадской мяжы знаходзіцца мяжа каралеўства Данія.

У сярэднім вышыня над узроўнем мора ў Фленсбургу складае каля 20 м, у цэнтры — 12 м. Самы высокі пункт над узроўнем мора знаходзіцца на вышыні 63,7 м. Фленсбург займае плошчу ў 56,38 км². Самая доўгая працягласць з поўначы на поўдзень раўняецца 7,6 км, з захаду на ўсход — 9,6 км. Даўжыня гарадской мяжы складае 32,0 км.

## Галерэя 

File:Flensburg Nordertor.jpg|Nordertor
File:Das Rote Schloss am Meer (Flensburg-Mürwik Juli 2014), Bild 07.JPG|Marineschule Mürwik
File:Flensburg Wasserturm Mürwik.jpg|Mürwiker Wasserturm
File:Der Dampfer Alexandra fährt im Flensburger Hafen.JPG|Alexandra
File:Kraftfahrt-Bundesamt (Fenster mit Rollos bilden an dem Tag Abkürzung KBA), Flensburg-Mürwik Mai 2014, Bild 06.JPG|KBA

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка
* Федэральнае ведамства дарожнага руху
* Фленсбургскае турыстычнае агенцтва
* EastTalk.de — Інфармацыйны партал на рускай і нямецкай (+ кароткая гісторыя горада) 
* Фленсбургскі інфармацыйны партал
* Фленсбургска-хандэвіцкае спартыўнае таварыства 
* Фленсбургскі ўніверсітэт 
* Раздзел пра Фленсбург на сайце «Мой горад»
* Фленсбургскі інстытут
* Фленсбургская ЦЭЦ 

Катэгорыя:Гарады Шлезвіг-Гольштэйна
Адміністрацыйны падзел Венгрыі

Тэрыторыя Венгрыі падзяляецца на 7 рэгіёнаў, (), якія падпадзяляюцца на медзье (вобласці), якія, у сваю чаргу, падзяляюцца на раёны ці кіштэршэгі (kistérség). У наш час Венгрыя падзелена на 7 рэгіёнаў, якія падзелены на 19 медзье, а медзье— увогуле на 173 раёна. Акрамя таго, буйныя гарады Венгрыі (Будапешт, Дэбрэцэн, Мішкальц, Сегед, Печ і Дзьёр) знаходзяцца ў рэспубліканскім падпарадкаванні. Мясцовыя органы самакіравання ўяўляюць мэры і муніцыпальныя зборы, якія фармуюцца шляхам выбараў. Тэрмін паўнамоцтваў — 4 года.

## Медзье 
Венгрыя падзелена на 19 медзье (абласцей) і горад, прыроўнены да медзье — Будапешт. Сучасны адміністрацыйны падзел быў уведзены ў 1950 годзе.

|}

## Гл. таксама 
* Рэгіёны Венгрыі
* Камітат, адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка

## Спасылкі 
* Адміністрацыйны падзел Венгрыі
Выміранне

**Выміранне** — з'ява ў біялогіі і экалогіі, якая заключаецца ў знікненні (смерці) усіх прадстаўнікоў вызначанага біялагічнага віду або таксона. Выміранне можа мець натуральныя або антрапагенныя прычыны. Пры асоба частых выпадках вымірання біялагічных відаў за кароткі прамежак часу звычайна гавораць пра масавае выміранне.

## Найбуйнейшыя выміранні ў гісторыі Землі 
* 440 млн гадоў назад — **Ардовікска-сілурыйскае выміранне** — знікла больш за 60 % марскіх беспазваночных;
* 364 млн гадоў назад — **Дэвонскае выміранне** — колькасць марскіх арганізмаў скарацілася на 50 %;
* 251,4 млн гадоў назад — **«Вялікае» пермскае выміранне**, самае масавае выміранне з усіх, якае прывяло да знікнення больш 95 % усіх жывых істот;
* 199,6 млн гадоў назад — **Трыясавае выміранне** — у выніку якога вымерла, сама меней, палова вядомых цяпер відаў, якія жылі на Зямлі ў той час;
* 65,5 млн гадоў назад  — **Мел-палеагенавае выміранне** —  апошняе масавае выміранне, якое знішчыла шостую частку ўсіх відаў, у тым ліку і дыназаўраў.

## Прычыны вымірання 
Віды выміраюць, калі іх нараджальнасць на працягу перыяду не здольна кампенсаваць іх смяротнасць. Прычыны вымірання:

* колькасць папуляцыі (у жывёл, якія размножваюцца толькі ў групах, напрыклад вандроўны голуб)
* генетычная разнастайнасць
* працягласць жыцця (смерць перад дасягненнем палавой спеласці)
* драпежнікі
* канкурэнцыя з іншымі відамі жывёл на адной і той жа жыццёвай прасторы
* напады паразітаў (новыя хваробы)
* катастрофы
* змены навакольнага асяроддзя

## Гл. таксама 
* Выміранне дыназаўраў
* Выміранне людзей
* Масавае пермскае выміранне
* Глабальныя катастрофы
* Зямля-снежка 
* Кіслародная катастрофа 

Катэгорыя:Эвалюцыя груп жывых арганізмаў
Катэгорыя:Эвалюцыйная біялогія
*
International Plant Names Index

***International Plant Names Index*** ( — *Міжнародны паказальнік навуковых назваў раслін*) — сайт у сетцы Інтэрнэт, які забяспечвае доступ да базы даных навуковых (лацінскіх) назваў раслін. Рэсурс створаны з мэтай стандартызацыі інфармацыі, якая ўваходзіць у батанічную наменклатуру. База змяшчае назвы насенных раслін і папараці, якія выкарыстоўваюцца біялагічнай сістэматыкай. Найбольш шырока прадстаўлены назвы таксонаў рангу віду і роду. Запісы базы даных уключаюць асноўныя бібліяграфічныя звесткі пра першасныя крыніцы, якія выкарыстоўвалі гэтыя назвы. Стандартныя скарачэнні (абрэвіятуры) імёнаў аўтараў назваў даюцца ў адпаведнасці з рэкамендацыямі Міжнароднага кодэкса батанічнай наменклатуры і на аснове даных кнігі «*Authors of Plant Names*», якія абнаўляюцца і дапаўняюцца.

Сайт і база даных створаны сумесна трыма арганізацыямі: Каралеўскімі батанічнымі садамі К'ю (*Index Kewensis*),  (Gray Herbarium Index) і  (*APNI*), якія падалі батанічныя звесткі для гэтага рэсурсу.

Сайт пачаў сваю працу ў 1999 годзе. Доступ да інфармацыі, размешчанай у базе сайта, падаецца бясплатна. Рэсурс паведамляе назвы раслін, якія сустракаліся ў навуковых публікацыях, але не рэгламентуе іх выкарыстанне ў батанічнай наменклатуры.

Падобны праект *Index Fungorum* змяшчае звесткі пра назвы грыбоў.

## Спасылкі 
* Towards a working list of all known plant species

Катэгорыя:Базы даных у Інтэрнэце
Катэгорыя:Сістэматыка раслін
Кемі

**Ке́мі** (, , ) — гарадская камуна ў Фінляндыі, у правінцыі і губерні Лапландыя. Размешчана на ўзбярэжжа Батнічнага заліва, каля вусця ракі Кеміёкі, недалёка ад горада Торніё.

Камуна Кемі займае плошчу 747,44 км² з якіх толькі 102,59 км² плошча зямлі, астатняе прыпадае на прыбярэжныя воды заліва і вадаёмы.

Насельніцтва камуны складае 22 581 чалавек.

## Геаграфія 
## Гісторыя 
[thumb|left|[Лютэранства|Лютэранская царква, пабудавана ў 1902 годзе]]
Кемі быў заснаваны ў 1869 годзе па ўказу імператара Аляксандра II, каб забяспечыць выхад у заліў. У 1883 годзе быў заснаваны цэлюлозны завод, а вытворчасць цэлюлозы пачалася з 1927 года.

## Камуна 
### Раёны 
left|thumb|Валтакату — галоўная вуліца Кемі
У Кемі вылучаюцца такія буйныя раёны, як Саўвасаары, Койвухар'ю, Ківіка, Сювякангас і Хепала. Цэнтр Кемі размешчаны ў Саўвасаары.

## Эканоміка 
Аснову эканомікі горада складае вытворчасць паперы і кардону.

## Транспарт 
thumb|200px|Чыгуначная станцыя Кемі
thumb|150px|Камуна Кемі на карце Фінляндыі
Чыгуначная станцыя Кемі — прамежкавая на галінцы ад Оўлу — Рованіемі і Оўлу — Торніё. Кіруецца дзяржаўнай чыгуначнай кампаніяй VR.

Праз Кемі праходзіць аўтамагістраль 4 () і еўрапейскія маршруты E8 і E75.

## Славутасці 
thumb|Паруснік Jähti
* Царква Кемі, пабудавана ў 1902 годзе ў новакласічным стылі
* Снежны замак — LumiLinna
* Галерэя каштоўных камянёў
* Ледакол Сампа
* Паруснае судна Jähti, пабудаваны па ўзорах судоў XIX стагоддзя

## Гарады-пабрацімы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Кемі , 
* Kemi SnowCastle  - самы вялікі ў свеце Снежны замак
* Sampo Tours  - турыстычны арктычны ледакол «Сампа»
* Kemi Travel Guide — Кемі на праекце Віківандраванне 
* The Arctic Comics Festival  - the World's Northernmost Comics Festival , , 
* Пра горад Кемі 

Катэгорыя:Гарады Фінляндыі
Катэгорыя:Лапландыя
Мост дэла Ліберта

**Мост дэла Ліберта** () — мост у Венецыі, злучалы мацярык і востраў Рыяльта.

Быў пабудаваны ў 1846 годзе з цэглы. Даўжыня моста складае 3 кіламетры, складаецца з 222 арак. Па мосце праходзяць аўтамабільная дарога і чыгунка. У 1931—1933 была праведзена комплексная рэканструкцыя моста.

## Гл. таксама 
* Спіс мастоў Венецыі

Л
Катэгорыя:З’явіліся ў 1846 годзе
Сан-Мікеле

[thumb|250px|Размяшчэнне Сан-Мікеле ў [Венецыянская лагуна|Венецыянскай лагуне]]
thumb|250px|Царква

**Сан-Мікеле** () — востраў імя Святога Міхаіла Архангела ў Венецыі (Італія). Доўгі час у крэпасці на востраве знаходзіўся манастыр, затым турма, але па загаду Напалеона I востраў быў у 1807 ператвораны ў выключнае месца для пахавання венецыянцаў. На могілках тры аддзела: каталіцкі, праваслаўны і пратэстанцкі. 

На востраве пахаваны шматлікія выбітныя людзі свету, у іх ліку:
* Ігар Стравінскі (з жонкай Верай)
* Сяргей Дзягілеў
* Крысціян Доплер
* Іосіф Бродскі
* Барон Карво (Фрэдэрык Уільям Рольф)
* Зоран Музіч
* Луіджы Нона
* Эзра Паўнд
* Эленіа Эрэра
* Эміліа Ведова
* Франка Базалья
* Пётр Вайль

## Спасылкі 
* Сан-Микеле — фотарэпартаж і панарама
* Сан-Мікеле ў Google Maps

Катэгорыя:Могілкі Італіі
Катэгорыя:Астравы Венецыі
Хельская каса

**Хельская каса** (; ; ;  або *Putziger Nehrung*) — пясчаная каса ўзбярэжжа Балтыйскага мора. Даўжыня касы — 35 км, шырыня вагаецца ад трохсот метраў да трох кіламетраў. Хельская каса аддзяляе Пуцкі заліў (заходняя частка Гданьскай бухты) ад Балтыйскага мора.

## Адміністрацыйны статус і паселішчы 
Адміністрацыйна каса ў складзе Пуцкага павета Паморскага ваяводства Польшчы.

На крайнім пункце касы размешчаны горад Хель, папулярны курорт. Таксама на Хельскай касе размешчаны гарады Ястарня, Уладыславова, некалькі невялікіх пасёлкаў і вёсак.

## Гісторыя 
Пасля Першай сусветнай вайны Хельская каса ўвайшла ў склад Польшчы. Усведамляючы важнае стратэгічнае значэнне касы, палякі ператварылі яе ва ўмацаваны раён. 1 верасня 1939 года войскі нацысцкай Германіі атакавалі польскія ўмацаванні на касе. Абарона Хельскай касы была адной з першых бітваў Другой сусветнай вайны.

## Спасылкі 
* Інфармацыя для турыстаў 

Катэгорыя:Геаграфія Польшчы
Катэгорыя:Косы Балтыйскага мора
Гданьская бухта

thumb|250px|Карта Гданьскага заліва
thumb|250px|Пляж Гданьскай бухты
**Гданьская бухта** (**Гданьскі заліў**, **Данцыгская бухта**, ; ; ) — заліў у паўднёва-заходняга часткі Балтыйскага мора. Размешчаны паміж Земландскім паўвостравам (на ўсходзе) і паўвостравам Хель (на захадзе). Адкрыты на поўнач, удаецца ў мацярык на 74 км. Шырыня ля ўваходу 107 км. Глыбіня да 115 м у цэнтральнай частцы.

Названы па размешчаным на яе берагах горада Гданьску.

У заліў упадае рака Вісла і мноства іншых меней буйных рэк. Воды Прэголі праз Калінінградскі заліў (які аддзяляецца Балтыйскай касой) і Балтыйскі праліў таксама паступаюць у Гданьскую бухту. Межы бухты адзначаюцца мысамі Таран (на ўсходзе) і Разеве (на захадзе). На паўночным захадзе заліва Пуцкі заліў, які аддзелены Хельскай касой.

Прылівы велічынёй ад меней 0,1 м, змяшаныя. Салёнасць меней 8 ‰.). Заліў цалкам замерз да паўвострава Хель.

На беразе Гданьскага заліва размешчаны буйныя гарады-порты Гдыня, Гданьск, Балтыйск.

Адміністрацыйна берагі заліва адносяцца да Расіі (Калінінградская вобласць) і Польшчы.

Катэгорыя:Залівы Калінінградскай вобласці
Катэгорыя:Залівы Польшчы
Катэгорыя:Залівы Балтыйскага мора
Тамара Фёдараўна Мушынская

**Тамара Фёдараўна Мушынская** (, Мінск, Беларусь — , Мінск) — беларускі педагог, літаратуразнаўца, метадыст.

## Біяграфія 
Скончыла філалагічны факультэт БДУ (1957). У 1957—1991 гадах працавала настаўніцай у школах горада Мінска. У 1981—1983 гадах адначасова з’яўлялася загадчыцай кабінетам рускай мовы і літаратуры Мінскага гарадскога інстытута ўдасканальвання настаўнікаў.

У 1986 годзе абараніла кандыдацкую дысертацыю па педагогіцы па тэме «Формирование личностного отношения старшеклассников к художественному произведению как средство обогащения их идейно-нравственного опыта».

У 1991—1992 гадах — старшы навуковы супрацоўнік Навукова-даследчага інстытута педагагічнай адукацыі Акадэміі педагагічны навук СССР. У 1992—2007 гадах — у Нацыянальным інстытуце адукацыі: навуковы супрацоўнік, старшы навуковы супрацоўнік, вядучы навуковы супрацоўнік. Загадчыца лабараторыяй тэорыі і методыкі навучання мовам і літаратуры (2004—2007).

## Сям’я 
Жонка літаратуразнаўцы Міхася Мушынскага, маці крытыка і паэтэсы Таццяны Мушынскай.

## Творчасць 
Аўтар шасці кніг і звыш за 60 артыкулаў па методыцы выкладання літаратуры. Суаўтар Канцэпцыі літаратурнай адукацыі. Суаўтар 11 праграм па рускай літаратуры, 16 падручнікаў для V—XI класаў сярэдняй школы, 10 метадычных дапаможнікаў для настаўнікаў літаратуры, 4 хрэстаматый.

## Прызнанне 
* Адзначана прэміямі на Рэспубліканскім конкурсе на найлепшы падручнік для сярэдняй школы разам з суаўтарамі падручнікаў па рускай літаратуры для V, VI і VIII класаў (1999).

## Бібліяграфія 
* Художественная литература и самореализация личности. — Мн.: Университетское, 1991. — 180 с.
* Беларуская літаратура 20 — 30 гг. XX ст.: (Дапаможнік для настаўніка беларускай літаратуры). — Мн.: Народная асвета, 1994.
* Беларуская літаратура 20 — 40 гг. XX ст.: (Дапаможнік для настаўніка беларускай літаратуры). — Мн.: Народная асвета, 2000.
* Русская литература в вопросах и ответах: 11 класс (серия «Экзамены»): Учебное пособие для выпускников. — Мн.: АВЕРСЭВ, 2001. — 224 с. (2-е выд. Мн., 2002. — 271 с.).
* Русская литература ХХ века: Учебное пособие для абитуриентов. — Мн.: ООО «Юнипресс», 2003. — 496 с.
* Художественная литература и самореализация личности. — 2-е выд., перапр. і дапоўн. — Мн.: ИВЦ Минфина, 2008. — 224 с.

Катэгорыя:Літаратуразнаўцы Беларусі
Каралеўская брама

**Каралеўская брама** () — адна з сямі гарадскіх брам Калінінграда, якія захаваліся да нашых часоў. Размешчана на скрыжаванні вуліцы Фрунзэ і Літоўскага вала. У 2005 годзе Каралеўская брама была сімвалам святкавання 750-годдзя Калінінграда. З таго ж года ў варотах размяшчаецца Гісторыка-культурны цэнтр «Вялікае пасольства», які з’яўляецца філіялам Музея Сусветнага акіяна. У браме размешчаны экспазіцыі, прысвечаныя ўзнікненню і развіццю горада-крэпасці Кёнігсберг, наведванню Кёнігсберга выбітнымі людзьмі і дыпламатычнай гісторыі Кёнігсберга-Калінінграда (у прыватнасці, наведванню Кёнігсберга Вялікім пасольствам Пятра I.

Брама выбудавана ў псеўдагатычным стылі і вонкава нагадваюць маленькі замак.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 
* *Балдур Кёстэр*. Кёнігсберг. Сённяшні Калінінград. Архітэктура нямецкага часу . Пераклад з нямецкага. Baldur Köster , Husum Druck; 2000, ISBN 3-88042-923-5 

Катэгорыя:Брамы Расіі
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Калінінграда
Катэгорыя:Музеі Калінінграда
Луіс Альфонса (герцаг Анжуйскі)

**Прынц Луі́с Альфо́нса дэ Бурбо́н, ге́рцаг Анжу́йскі** (; ; род. 25 красавіка 1974, Мадрыд) — прэтэндэнт на французскі трон, прызнаецца главой Французскага Каралеўскага Дому легітымістамі, якія лічаць адрачэнне Філіпа V Іспанскага несапраўдным. Як кароль дэ-юрэ, ён носіць троннае імя **Людовік XX**.

Луіс Альфонса з'яўляецца праўнукам караля Іспаніі Альфонса XIII і стрыечным пляменнікам караля Хуана Карласа I, таксама праўнукам Франсіска Франка.

## Гістарычная даведка 
Яго прыхільнікі завуць сябе легітымістамі (*фран. légitimistes*) і з'яўляюцца адной з трох партый, што прэтэндуюць на трон Францыі. Першапачаткова, тэрмін адносіўся да тых, хто падтрымаў караля Францыі Карла X, якога 9 жніўня 1830 змяніў на троне яго далёкі сваяк Луі-Філіп. Карл X і яго старэйшы сын, дафін Луі-Антуан, герцаг Ангулемскі, адракліся ад прастола, але прыхільнікі Карла захавалі яму вернасць і працягвалі лічыць «легітымным» каралём. Луі-Філіп быў герцагам Арлеанскім, таму яго прыхільнікі сталі звацца арлеаністамі. Пасля адрачэння Карла X некаторыя легітымісты перанеслі сваю лаяльнасць на яго ўнука Генрыха, графа Шамбора. Калі Луі-Антуан памёр 3 чэрвеня 1844, астатнія яго прыхільнікі прызналі графа Шамбора законным спадчыннікам.

Калі граф Шамбор памёр 24 жніўня 1883, некаторыя легітымісты прызналі ўнука Луі-Філіпа, графа Парыжскага Філіпа, у якасці законнага спадчынніка. Іншыя падтрымалі членаў іспанскай каралеўскай сям'і, якія былі нашчадкамі караля Філіпа V Іспанскага, дзядзькі Людовіка XV Французскага. Кароль Філіп (і Людовік XIV, яго дзед) адмовіўся ад сваіх прэтэнзій на французскі трон у рамках Утрэхцкага дагавора, які прызнаў яго каралём Іспаніі. Легітымісты лічылі гэта несапраўдным, паколькі, у адпаведнасці з асноўнымі законамі французскай манархіі, ні кароль, ні яго спадчыннікі не маглі адмовіцца ад сваіх правоў на прастол, якімі яны валодалі, але не распараджаліся. Луіс Альфонса з'яўляецца цяперашнім прэтэндэнтам, паводле меркавання гэтай групы.

## Бібліяграфія 
* Thierry Ardisson. *Louis XX. Contre-enquête sur la monarchie.*, Olivier Orban, 1986, ISBN 2-85565-334-7
* Apezarena, José. *Luis Alfonso de Borbón: Un príncipe a la espera*. Forthcoming.
* Cassani Pironti, Fabio. ''Bref crayon généalogique de S.A.R. la Princesse Marie-Marguerite, Duchesse d'Anjou, née Vargas Santaella'', Le Lien Légitimiste, n. 16, 2007.
* Opfell, Olga S. 'H.R.H. Louis-Alphonse, Prince of Bourbon, Duke of Anjou: Royal House of France (House of Bourbon, *Royalty Who Wait: The 21 Heads of Formerly Regnant Houses of Europe*. Jefferson: McFarland & Company, Inc., Publishers, 2001. 11-32.

Катэгорыя:Прэтэндэнты на трон Францыі
Катэгорыя:Герцагі Анжуйскія
Катэгорыя:Герцагі дэ Бурбон
Катэгорыя:Члены каралеўскага дому Іспаніі
Катэгорыя:Іспанскія Бурбоны
Катэгорыя:Мальтыйскія рыцары
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мадрыдзе
Катэгорыя:Бурбоны
Катэгорыя:Герцагі Турэньскія
Вільконт

**Вільконт** () — камуна ў Францыі, знаходзіцца ў рэгіёне Бургундыя — Франш-Кантэ. Дэпартамент камуны — Кот-д’Ор. Уваходзіць у склад кантона І-сюр-Цій. Акруга камуны — Дыжон.

Код INSEE камуны 21692. Насельніцтва камуны на 2006 год складала 240 чалавек.

## Спасылкі 
* Нацыянальны інстытут статыстыкі — Вільконт 

Катэгорыя:Камуны дэпартамента Кот-д’Ор
Мёльн

**Мёльн** () — горад у Германіі, у зямлі Шлезвіг-Гольштэйн.

Уваходзіць у склад раёна Герцагства Лаўэнбург.  Насельніцтва складае 18 642 чалавека (на 31 снежня 2006 года). Займае плошчу 25,05 км². Афіцыйны код — *01 0 53 090*.

## Галерэя 

Выява:Mölln 16.jpg|  
Выява:Mölln brunnen 13.jpg|  
Выява:Mölln Eulenspiegel 11.jpg|  
Выява:St. Nicolai und Till Eulenspiegel-Gedenkstein (Eulenspiegel-Grave) (Mölln).JPG| 

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка

Катэгорыя:Гарады Шлезвіг-Гольштэйна
Сад Джусці

**Сад Джусці** () — палацава-паркавы комплекс, пабудаваны ў канцы XVI ст. на схіле ўзгорка ва ўсходніх ваколіцах Вероны (Італія).

Будынак мае класічную П-падобную форму, традыцыйную для загарадных віл гэтага перыяду. У 1580 годзе побач з вілай быў разбіты сад са шматлікімі тэрасамі і бельведэрамі. Участкі саду маюць правільную геаметрычную форму і падзелены кіпарысамі. З аздаблення саду вылучаецца фантан з фігурамі дэльфінаў, а таксама некалькі антычных статуй, фантан з чырвонага веронскага мармуру і каменны маскерон-бельведэр на вяршыні ўзгорка, спраектаваны для вывяржэння агню.

1993-1994-Giardino Giusti (Verona)-testo e photo Paolo Villa-nA2-tesi Accademia Belle Arti Bologna-portone di Palazzo Giusti.jpg|Замковы камень галоўнага ўваходу палаца.
1993-1994-Giardino Giusti (Verona)-testo e photo Paolo Villa-nA04 (light and perspective corrections) -tesi Accademia Belle Arti Bologna-cortile e portico di Palazzo Giusti-Kodak EKTACHROME ELITE 200 5056.jpg|Портык
1993-1994-Giardino Giusti (Verona)-testo e photo Paolo Villa-nB08 Cortile-Statua di Apollo - scultura Arte Manierista - parete di rampicanti - Kodak EktachromeElite 100 5045 EB 100.jpg|Маньерыстычная скульптура Апалона ў двары Палацо Джусці ў Вероне, у тыповым хіязме
Verona-giardinogiusti01.jpg|Від саду і вілы на ўзгорку

## Літаратура 
* 

* 

Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Вероны
Катэгорыя:Палацы Італіі
Палацца Карыньяна

**Палацца Карыньяна** () — турынская рэзідэнцыя карыньянскай галіны Савойскага дому. Палац, вядомы сваім пышным увагнута-выпуклым фасадам у духу Бараміні, быў пабудаваны ў 1679 годзе па праекце святара Гварына Гварыні. Мудрагеліста выгнутая парадная лесвіца і падвойны купал над галоўнай залай належаць да ліку найбольш адважных канструктыўных рашэнняў італьянскага барока. У 1820 годзе ў палацы нарадзіўся першы кароль Італіі — Віктар Эмануіл II; у памяць пра гэту падзею ў палацы з 1938 г. размяшчаецца музей Рысарджымента.

У ліку іншых рэзідэнцый Савойскага дому палацца Карыньяна знаходзіцца пад аховай ЮНЕСКА як помнік Сусветнай спадчыны.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Збудаванні Італіі ў стылі барока
Карыньяна
Катэгорыя:Сусветная спадчына ў Італіі
Катэгорыя:Турын
Палацца Мадама

: *Пра аднайменны палац у Рыме гл. Палацца Мадама, Рым.*
**Палацца Мадама** (*Palazzo Madama*) — палацавы комплекс у Турыне, пабудаваны на месцы старажытнарымскага лагера з выкарыстаннем умацаванняў таго часу. Фасад палацца, завершаны ў 1721 годзе, — сухаваты ўзор паўночнаітальянскага барока ў трактоўцы Філіпа Ювара. Тыльны бок будынка захоўвае аблічча змрочнага сярэднявечнага замка, з круглымі вежамі па вуглах, які ён набыў у XV стагоддзі.

У розны час палацца служыла рэзідэнцыяй малодшай галіне Савойскага дому, рэгентш-удоў (адсюль назва), для размяшчэння гасцей кіруючага манарха, як месца знаходжання каралеўскай мастацкай галерэі, п’емонцкага парламента і вярхоўнага суда. З 1934 года ў будынку размяшчаецца музей старажытнага мастацтва, асабліва багаты экспанатамі з Гандхары.

У ліку іншых рэзідэнцый Савойскай дынастыі палацца Мадама знаходзіцца пад аховай ЮНЕСКА як помнік Сусветнай спадчыны.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт музея ў палацца Мадама
* 

Катэгорыя:Збудаванні Італіі ў стылі барока
Мадама
Катэгорыя:Сусветная спадчына ў Італіі
Катэгорыя:Турын
Епіскапскі палац (Верона)

**Біскупскі палац** () — рэзідэнцыя епіскапа Вероны (Італія). Размешчаны побач з кафедральным саборам і царквой Сан-Джавані ін Фонтэ.

Палац пабудаваны вакол зубчастай вежы, збудаванай у 1172 годзе пры біскупе Аньібене (ад імя епіскапа вежа атрымала сваю назву). Сваё сучаснае аблічча будынак набыў у XVI стагоддзі. Уваход упрыгожаны рэнесансным парталам (1502 год) са статуямі Дзевы Марыі, апосталаў Пятра і Паўла і архангела Міхаіла, створаных Джавані да Верона. Унутраныя памяшканні палаца ўпрыгожаны фрэскамі Брузасорчы.

Памяшканне палаца ў наш час працягвае выкарыстоўвацца як рэзідэнцыя кіруючага біскупа горада.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Вероны
Катэгорыя:Палацы Італіі
Сан-Джавані ін Фонтэ

**Сан Джавані ін Фонтэ** ( — царква Яна Хрысціцеля ў купелі) — царква ў горадзе Верона (Італія). Пабудавана ў 1123 годзе ў якасці баптыстэрыя пры кафедральным саборы горада.

thumb|left|Хрышчальная купель
Царква мае тры нефы, цэнтральны завяршаецца апсідай, якая выходзіць у двор Біскупскага палаца. Нефы падзелены калонамі, увянчанымі капітэлямі ад больш ранняй пабудовы. Сцены царквы ўпрыгожваюць фрэскі і маляўнічыя палотны XIII—XV стагоддзяў працы Паола Фарынаці, Джавані Карота і Фальканета.

У цэнтральным нефе ўстаноўлена купель канца XII стагоддзя, выразаная з суцэльнага кавалка веронскага мармуру. Купель мае васьмігранную форму, кожная грань упрыгожана рэльефам на евангельскія сюжэты: ад Дабравешчання да Хрышчэння. Стварэнне рэльефаў прыпісваюць Брылота, аўтару акна-ружы «*Кола фартуны*» у базіліцы Сан Зено.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Баптыстэрыі
Д
Катэгорыя:Збудаванні Італіі ў раманскім стылі
Катэгорыя:Каталіцкія храмы Італіі
Калі ў іх няма хлеба, няхай ядуць пірожныя!

[thumb|250px|[Жан Батыст Шардэн|Шардэнаўскі нацюрморт з брыёшам]]
**«Калі ў іх няма хлеба, хай ядуць пірожныя!»** — беларускі пераклад легендарнай французскай фразы: «Qu’ils mangent de la brioche», літар. «Няхай яны ядуць брыёшы», якая стала сімвалам крайняй далёкасці вярхоўнай абсалютысцкай улады ад рэальных праблем простага народа. Мае заблытанае паходжанне. Паводле найбольш ходкай версіі належыць Марыі Антуанеце, хоць храналагічнае супастаўленне біяграфічных звестак каралевы не адпавядае ні даце з’яўлення фразы, ні яе зместу.

## Сучаснае ўжыванне 
Фразу часта выкарыстоўваьць СМІ. Напрыклад, амерыканскія радыёстанцыі ў перыяд эканамічнага крызісу 2008—2009 гадоў круцілі запісы, у якіх апавядалі пра парады грамадзянам па ашчаджэнні грошай, напрыклад — паездка на Гаваі адзін раз у год на 7 дзён замест двух разоў па тры-чатыры дні; запраўляцца бензінам уначы, калі ён больш шчыльны і інш. У адказ радыёслухачы пачалі дасылаць гнеўныя водгукі, што шматлікія амерыканцы ўжо даўно не могуць дазволіць сабе адпачынак у прынцыпе або ў іх адабралі машыну і нават жыллё за даўгі, называючы парады радыёстанцыі сучасным эквівалентам фразы пра «пірожныя».

Таксама фраза пра пірожныя некалькі разоў выкарыстоўвалася для апісання сумнеўнай актуальнасці лацінаамерыканскіх серыялаў, у якіх жыццё раскошных фазэнд запоўнена розным любоўным запалам, пры тым што асноўная маса насельніцтва лацінаамерыканскіх краін не маюць дома нават каналізацыі.

## Гл. таксама 
* Пасля нас хоць патоп

Катэгорыя:Французскія фразы
Катэгорыя:Гісторыя Францыі
Катэгорыя:Марыя Антуанета
NSU Spider

**NSU Spider** — легкавы аўтамабіль, які выпускаўся NSU Motorenwerke з 1964 па 1967 год. Першы аўтамабіль з ротарна-поршневым рухавіком.

## Гісторыя 
Цягам 50-х гадоў кампанія NSU займалася распрацоўкай ротарна-поршневага рухавіка. Агрэгат увесь час дапрацоўваўся, удасканальваўся тэхнічна і нарэшце быў усталяваны на NSU Prinz. Улетку 1959 гады прататып з новым рухавіком выправіўся на выпрабаванні. Пазней рухавік усталявалі на купэ NSU Sport Prinz.

Кабрыялет створаны на базе *Sport Prinz* і стаў першай серыйнай машынай з ротарна-поршневым рухавіком. Аўтамабіль быў прадстаўлены на аўтасалоне ў Франкфурце ў верасні 1963 года. Выпускаўся з верасня 1964 па ліпень 1967 года, аднак яшчэ год пасля фактычнага заканчэння вытворчасці, да 31 ліпеня 1968 года, мадэль заставалася ў завадскім прайс-лісце. Было выраблена 2375 аўтамабіляў.

## Канструкцыя 
thumb|Выгляд ззаду.
thumb|Інтэр’ер.
thumb|Рухавік.
NSU Spider выпускаўся выключна з двухдзверным кузавам кабрыялет, створаным на базе NSU Sport Prinz. Акрамя складнога даху, знешне аўтамабіль адрозніваўся ад купэ наяўнасцю радыятарнай рашоткі спераду. Кузаў фарбавалі ў адзін з двух колераў: чырвоны або белы.

Рухавік размешчаны ззаду над задняй воссю. Для таго, каб збалансаваць размеркаванне вагі, радыятар і бензабак усталяваны ў пярэдняй частцы кузава. Акумулятар размешчаны пад сядзеннем.

Рухавік быў лёгкім і кампактным. Разам з каробкай перадач, генератарам і стартарам, агульная вага сілавога агрэгата складала ўсяго 125 кілаграмаў. Дзякуючы малым памерам матора машына мае багажнікі і спераду, і ззаду.

Каробка перадач усталявана перад задняй воссю. Рычаг пераключэння перадач знаходзіцца ў сярэдзіне салона на падлозе. Счапленне — сухое, аднадыскавае. Прывад — на заднія колы.

## У спорце 
У 1966 годзе Карл-Хайнц Пановіц стаў чэмпіёнам Германіі па ралі. У сезонах 1967 і 1968 гадоў Зігфрыд Шпіс станавіўся чэмпіёнам Германіі па ўз’ездзе на пагорак.

## Літаратура 
*  

## Спасылкі 
* 
* 

Spider
Катэгорыя:Аўтамабілі паводле алфавіта
Галенне

[thumb|Класічнае вільготнае галенне [брытвай перад люстрам]]
**Галенне** (або **брыццё**) — адзін са спосабаў выдалення валасоў або дэпіляцыі, пры якім выдаляецца не ўвесь волас, а толькі бачная надскурная частка. 

## Мэты галення 
* касметычныя; 
* медыцынскія (падрыхтоўка да хірургічнай аперацыі або родаў, лячэнне скурных паразітарных захворванняў (педыкулёз) і г. д.); 
* рэлігійныя (выкананне рытуалу); 
* класавага падзелу (у старажытнай Грэцыі доўгія валасы на галаве былі сімвалам багацця і ўлады, а голеная галава - знакам нявольніцтва); 
* спартыўныя (плыўцы часам голяць галаву і грудзі для памяншэння трэння пры плаванні); 
* статутныя (галенне барады ў салдатаў і афіцэраў, галенне галоў салдатам-навабранцам, зняволеным і пацыентам псіхіятрычных бальніц); 
* пакарання і прыніжэння (напрыклад, у Францыі і ў Нідэрландах публічна галілі галовы жанчынам, якія ўступалі ў сексуальныя сувязі з нацысцкімі акупантамі падчас Другой сусветнай вайны); 
* спагады (многія людзі ў розных краінах, у асноўным у ЗША, голяць галаву ў знак падтрымкі хворых на рак, якім робяць хіміятэрапію); 
культурныя (напрыклад, галенне галавы ў нефармальным маладзёжным асяроддзі).

Катэгорыя:Касметалогія
Катэгорыя:Валасы
Плацэнта

thumb|250px|Схематычная выява плацэнты ў матцы цяжарнай жанчыны
**Плацэнта** (, «аладка») — 1) эмбрыянальных орган ва ўсіх самак плацэнтарных млекакормячых, некаторых сумчатых, рыбы-молат і іншых жывародзячыя храстковых рыб, а таксама жывародзячыя аніхафор і шэрагу іншых груп жывёл, які дазваляе ажыццяўляць перанос матэрыялу паміж цыркуляцыйнымі сістэмамі плода і маці;

2) у батаніцы плацэнта - участак плодалісцінкі, да якой прымацоўваецца семязавязь.

## Спасылкі
Катэгорыя:Акушэрства
Катэгорыя:Эмбрыялогія
Аляксандр Грын

**Аляксандр Грын** (, сапр. імя **Аляксандр Сцяпанавіч Грыне́ўскі**; 23 жніўня 1880 — 8 ліпеня 1932) — рускі і савецкі пісьменнік, празаік, прадстаўнік рамантычнага рэалізму. Сам сябе адносіў да сімвалістаў.

## Паходжанне 
Бацька — Стэфан Яўсеевіч Грынеўскі (1843—1914), удзельнік паўстання Кастуся Каліноўскага 1863—64 гадоў, паходзіў са шляхты Дзісенскага павета Віцебскай губерні. Пасля адбыцця высылкі пасяліўся ў Вяцкай губерні, дзе пабраўся шлюбам Маці — Ганна Сцяпанаўна Ляпкова.

## Біяграфічныя звесткі 
Аляксандр Грын шмат вандраваў па Расіі; неаднойчы арыштоўваўся, быў у ссылцы. У 1919 годзе знаходзіўся ў Віцебску.

Першае апавяданне «Заслуга радавога Панцялеева» (1906) было канфіскавана і знішчана. Напісаў больш за 350 апавяданняў, аповесцей, вершаў, паэм, сатырычных мініяцюр.

## Творчасць 
Апублікаваў зборнік «Славутая кніга» і «Здарэнне на вуліцы Пса» (1915), «Шукальнік прыгод» і «Трагедыя пласкагор’я Суан» (1916). Прозвішча «Грынеўскі» змяніў на псеўданім «Грын» у 1907 годзе.

А. Грын стварыў свой непаўторны свет, авеяны рамантыкай прыгод, і засяліў яго мужнымі, высакароднымі і свабоднымі людзьмі. У яго творах арганічна пераплецены рэальнасць і невычэрпная фантазія, якая адлюстравала вечную мару пра чалавечае шчасце. Да найбольш папулярных належаць аповесць «Пунсовыя ветразі» (1923, экранізавана ў 1961), раманы «Бліскучы свет» (1924, экранізаваны ў 1984), «Залаты ланцуг» (1925), «Бягучая па хвалях» (1928, экранізаваны ў 1967), «Дарога нікуды» (1930) і інш.

Яго творчасць доўгі час замоўчвалася і набыла новае прызнанне ў 1960-я гады.

## Выбраная бібліяграфія 
* Собр. соч. Т. 1—6. М., 1980.
* Собр. соч. (Кн. 1—5). СПб., 1993—94.

## Экранізацыі і інсцэнізацыі 
Асобныя творы экранізаваны.

У 2013 годзе Беларускі дзяржаўны акадэмічны музычны тэатр паставіў на сваёй сцэне балет «Асоль» як творчую інтэрпрэтацыю «Пунсовых ветразей».

## Беларускія пераклады 
* Пунсовыя ветразі: [аповесць-феерыя] / Аляксандр Грын. — Мінск : Зміцер Колас, 2015. — 110, [1] с.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Пісьменнікі Расіі
Катэгорыя:Пісьменнікі СССР
Катэгорыя:Рускамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Памерлі ад раку страўніка
Гарады свету паводле колькасці насельніцтва

У спісе змешчаны даныя пра колькасць насельніцтва найбуйнейшых гарадоў свету. У большасці выпадкаў, калі не пазначана іншае, даецца насельніцтва ўласна гарадоў, без уліку прыгарадаў.

## Гл. таксама 
* Спіс краін па ліку гарадоў-мільянераў
* Найбуйнейшыя гарадскія агламерацыі
* Найбуйнейшыя гарады свету ў гісторыі

## Спасылкі 
* World Gazetteer (апошняе абнаўленне — 2010-01-01)

*
Урбаністыка

[thumb|500px|[Шанхай — адзін з самых населеных гарадоў свету. З сярэдзіны 1990-х гадоў Шанхай перажыў бурны эканамічны рост, які выклікаў шэраг праблем, такіх як пагаршэнне экалогіі, недаразвітасць транспартнай інфраструктуры, беспрацоўе.]]
**Урбані́стыка** (або **геаўрбаністыка**) — раздзел эканамічнай геаграфіі, які займаецца комплексным аналізам і вывучэннем праблем, звязаных з функцыянаваннем і развіццём гарадскіх цэнтраў. За няпоўныя сто гадоў свайго адасобленага развіцця як вобласць прыкладных ведаў мела некалькі змен свайго набору парадыгмаў.

Першая парадыгма — пасылка, якая прывяла ўласна да ўзнікнення ўрбаністыкі, адбылася з традыцыі разгляду горада як «вялікага заводу», у якім можна падлічыць асноўныя параметры жыццядзейнасці, і як следства — спрагназаваць развіццё і рэакцыю на сістэмныя праблемы.

Аднак, практыка ўжывання такой парадыгмы ў буйных заходніх гарадах прывяла да таго, што ўрбаністыка ў 1960—1970 гады перажыла дзве хвалі крытыкі і змены метадалагічных асноў, звязаных з уводзінамі антыпазітівісцкага прынцыпу «няпоўнай пасціжнасці аб’екта», і прынцыпу пераводу часткі элементаў складанага аб’екта ў разрад аўтаномных суб’ектаў.

## Гл. таксама 
* Горад
* Урбанізм
* Урбанізацыя
* Гарадское планаванне
* Горадабудаўніцтва

*
Анжэ

**Анжэ** або **Анжэр** () — галоўны горад гістарычнай вобласці Анжу і дэпартамента Мен і Луара на захадзе Францыі. Размешчаны за 300 км на паўднёвы захад ад Парыжа, на берагах ракі Мен, у некалькіх кіламетрах вышэй месца яе ўпадзення ў Луару.

## Славутасці 
thumb|left|250px|Замак у Анжэ
[thumb|left|250px|Анжэ. [Анжэрскі апакаліпсіс|Габелены Апакаліпсіса ў замку.]]
Горад багаты на сярэднявечныя помнікі, сярод якіх першае месца належыць замку пачатку XIII стагоддзя з 17 вежамі вышынёй ад 40 да 58 метраў. У замку можна бачыць знакамітыя габелены Нікаля Батая на апакаліптычныя тэмы. Пры герцагу Рэнэ яны былі перададзеныя на захоўванне ў Анжэрскі сабор, але ў 1848 годзе былі выкупленыя дзяржавай і адрэстаўраваны.

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Жан Бадэн
* Жазеф Луі Пруст
* Мішэль Эжэн Шэўроль
* Бернар Зерфюс
* Нікаля Маю

## Гарады-пабрацімы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады рэгіёна Пеі-дэ-ла-Луар
Катэгорыя:Камуны дэпартамента Мен і Луара
Анжэрскі сабор

**Анжэрскі сабор** () — кафедральны каталіцкі сабор у горадзе Анжэры, Францыя.

Храм пабудаваны ў 1032 па загадзе біскупаў Нормана дэ Дуа і Гіёма дэ Бамона, на месцы згарэлага будынка старой царквы. Акрамя гістарычнай каштоўнасці, Анжэрскі сабор вядомы і сваімі архітэктурнымі асаблівасцямі. У прыватнасці, вітраж будынка лічыцца адным з шэдэўраў французскага шклянога рамяства XIII стагоддзя.

Сёння, сабор з'яўляецца цэнтрам епархіі Анжэр і адным з нацыянальных помнікаў Францыі.

## Цікавыя факты 
У сярэднія стагоддзі Анжэрскі сабор нараўне з Амьенскім саборам прэтэндаваў, каб займець адну з самых шанаваных хрысціянскіх рэліквій — галаву Іаана Хрысціцеля.

## Галерэя 

Выява:Angers-Cathédrale rosace nord.jpg|Акно на паўночным баку
Выява:Cathedrale d angers 1.jpg|Адна з выяў сабора
Выява:France Angers Cathedral c.JPG|Агульная выява сабора
Выява:Cathedrale d'Angers baldaquin.jpg|Інтэр'ер сабора

## Спасылкі 
* Monum.fr's page on this cathedral 
* Stained Glass and Sculpture of Angers Cathedral St-Maurice 
* Location

Катэгорыя:Саборы Францыі
Катэгорыя:Каталіцкія храмы Францыі
Катэгорыя:Анжэ
Пеі-дэ-ла-Луар

**Пеі-дэ-ла-Луар** (, літаральна **Землі Луары**) — рэгіён на захадзе Францыі. Галоўны горад Нант. Насельніцтва 3,553 млн чалавек (5-е месца сярод рэгіёнаў).

## Геаграфія 
Плошча тэрыторыі 32 082 км². Рэгіён уключае дэпартаменты Маен, Атлантычная Луара, Мэн і Луара, Сарта і Вандэя. Праз яго працякаюць рэкі Луара, Луар, Сарта і Маен.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Рэгіянальны савет рэгіёна Зямлі Луары
Мен (рака)

**Мен** (фр. Maine) — рака ў цэнтры Францыі.

Мен з'яўляецца адным з асноўных прытокаў Луары. Утвараецца ад зліцця Маен і Сарта. Самы нізкі ўзровень вады ў рацэ летам, у перыяд з ліпеня па верасень уключна.

Даўжыня 12 км, сярэдні расход вады 132 м³/с. Плошча басейна 21194 км².

Катэгорыя:Рэкі Францыі
Сарта (рака)

**Сарта** (часам — Сарт, фр. Sarthe) — рака ў Францыі.

Даўжыня — 313 км, плошча басейна — 16374 км ². Вытокі ракі знаходзяцца ў дэпартаменце Орн на ўзвышшы ў Першэ. Далей рака працякае пераважна ў паўднёва-заходнім кірунку па дэпартаменце Орн, Сарта і Мен і Луара, дзе зліваючыся з ракой Маен, утварае прыток Луары Мен.
Найбуйнейшыя гарады на рацэ — Алансон, Ле-Ман, Анжэр. Найбуйнейшыя прытокі — Луар (311 км) і Юіна (161 км).

Катэгорыя:Рэкі Францыі