open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Універсальныя суадносіны Сцяпанава

**Універса́льныя суадно́сіны Сцяпа́нава** — суадносіны паміж спектрамі паглынання і люмінесцэнцыі складаных малекул. Сфармуляваны ў 1957 годзе Б. І. Сцяпанавым.

Паводле ўніверсальных суадносін Сцяпанава адносіны магутнасці люмінесцэнцыі складаных малекул да каэфіцыента паглынання імі святла той жа частаты з’яўляюцца функцыяй частаты і тэмпературы. Выконваюцца пры раўнаважным размеркаванні малекул па вагальных узроўнях узбужанага і асноўнага электронных станаў. Справядліва для ўсіх сістэм, у якіх размеркаванне вагальных падузроўняў узбуджанага электроннага ўзроўню не залежыць ад спосабу ўзбуджэння (у тым ліку і ад частаты ўзбуджальнага святла).. У сістэме, акрамя таго, павінны адсутнічаць дамешкі, якія паглынаюць энергію ўзбуджэння, але не выпраменьваюць.

Універсальныя суадносіны Сцяпанава з’яўляюцца аналагам закона выпраменьвання Кірхгофа пры адсутнасці раўнаважнага размеркавання малекул па электронных станах і адлюстроўваюць ўласцівасці, агульныя для цеплавога выпраменьвання і люмінесцэнцыі.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 
* *Степанов Б. И., Грибковский В. П.* Введение в теорию люминесценции. — Мн.: Изд-во АН БССР, 1963. — С. 286—290.
* *Степанов Б. И.* Универсальное соотношение между спектрами поглощения и люминесценции сложных молекул // Доклады академии наук СССР, 1957 г., Т. 112, С. 839—841.

## Спасылкі 
* *В. П. Грибковский, Б. И. Степанов* Универсальное соотношение между спектрами поглощения и люминесценции в полупроводниках при больших интенсивностях накачки // Доклады АН СССР, 183:1 (1968), 67—70.
* *И. Кечмети, Л. П. Ежова, Л. Козма, А. Н. Рубинов* Расчёт спектральных характеристик генерации при нарушении универсального соотношения Степанова между спектрами поглощения и люминесценции сложных молекул
* 110 лет со дня рождения Степанова Бориса Ивановича (1913—1987) // Российскийгосударственный архив в г. Самаре

Катэгорыя:Люмінесцэнцыя
Катэгорыя:Фізічныя законы
Паўночна-Дакоцкі ўніверсітэт

**Паўночна-Дакоцкі ўніверсітэт** () — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам даследчага ўніверсітэта, якая месціцца ў горадзе Гранд-Форкс у штаце Паўночная Дакота, ЗША.

## Агульная характарыстыка 
Ён быў заснаваны сходам тэрыторыі Дакота ў 1883 годзе, за шэсць гадоў да ўтварэння штата Паўночная Дакота. Ва ўніверсітэце ёсць адзіныя ў штаце школы права і медыцыны. Школа аэракасмічных навук была першай у ЗША, якая прапанавала вышэйшую адукацыю ў галіне кіравання беспілотнымі лятальнымі сістэмамі. Некалькі нацыянальных навукова-даследчых інстытутаў знаходзяцца на тэрыторыі кампуса універсітэта, уключаючы Даследчы цэнтр энергетыкі і навакольнага асяроддзя, Школу медыцыны і навук пра здароўе і Даследчы цэнтр харчавання чалавека Міністэрства сельскай гаспадаркі ЗША.

## Структура 
* Школа аэракасмічных навук
* Каледж мастацтваў і навук
* Каледж бізнесу і дзяржаўнага кіравання
* Каледж адукацыі і развіцця чалавека
* Каледж інжынерыі і горнай прамысловасці
* Школа права
* Школа медыцыны і навук пра здароўе
* Каледж медсястрынства і прафесійных дысцыплін
* Школа аспірантуры

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Паўночная Дакота

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Паўночнай Дакоты
Ян Шымкавіч

**Ян Шымкавіч** (? — 1569) — маршалак гаспадарскі, вялікі пісар літоўскі. Дзяржаўца каняўскі, староста тыкоцінскі.

Сын віленскага цівуна і гараднічага Шымкі Мацкавіча. З дзіцячых гадоў служыў пры двары Жыгімонта Аўгуста, што спрыяла кар’ернаму росту. Удзельнік палітычных падзей, сярод іншага, сустракаў маскоўскія пасольствы ў 1555 і 1567 гадах, быў сярод паслоў у Маскву ў 1556, 1561 гадах.

Па канчатковым падзеле бацькоўскай спадчыны ў 1556 годзе, Ян атрымаў Мажэйкава. Таксама ён у 1558 годзе купіў у Міхайлы Кузьміча Лецкага дворац Абрамоўскі Грынішкі (Васілішскі павет), раней маёнтак быў застаўлены Лецкім яшчэ Шымку Мацкавічу, таму Ян толькі даплаціў 70 коп грошаў, Грынішкі знаходзіўся каля Забалоцця, аднаго з родавых маёнткаў Шымкавічаў, то гэта было ўдалы набытак. Атрымаў Вялікае Мажэйкава ад Марыны Львоўны, спадчынніцы князя Васіля Палубінскага.

Узяў шлюб з княжной Аляксандрай Іванаўнай Вішнявецкай. Пасля шлюбу яна падарыла мужу пасаг і вена (1555). Ён запісаў жонцы 1&nbsp;500 коп літоўскіх грошаў пажыццёва на маёнтках Гарадное і Казакоўшчына (Лідскі павет) у 1567 годзе.

Пасля смерці Яна Шымкавіча Аляксандра выйшла замуж за Мікалая Радзівіла і запісала яму грошы ад першага мужа. Сваім тастаментам яна прызначыла другому мужу маёмасць, якую атрымала ад Яна ў пажыццёвае карыстанне (1573). Філіп Шымкавіч выкупіў маёмасць за 2&nbsp;000 коп. Дзяцей не было ў Аляксандры ў абодвух шлюбах. Спадчына па Яне была падзелена паміж братамі. Пляменнік -- Фёдар Іванавіч Скленскі, адмовіўся ад правоў на Забалоцце і Мажэйкава на карысць дзядзькаў Філіпа і Калістрата пасля выплаты яму 1&nbsp;060 коп літоўскіх грошаў у 1570 годзе. Акрамя таго, яму было запісана Філіпам 1&nbsp;200 коп на палове маёнткаў Гарадное і Казакоўшчына. Пасля кампенсацыі Фёдар адмовіўся ад прэтэнзій на спадчыну па дзядзьках (1580).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Маршалкі гаспадарскія
Катэгорыя:Пісары вялікія літоўскія
Катэгорыя:Старосты каняўскія
Катэгорыя:Старосты тыкоцінскія
Катэгорыя:Шымкавічы
Дзікінсанскі дзяржаўны ўніверсітэт

**Дзікінсанскі дзяржаўны ўніверсітэт** () — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў горадзе Дзікінсан у штаце Паўночная Дакота, ЗША.

## Агульная характарыстыка 
Вучэльня была заснавана 24 чэрвеня 1918 года як дзяржаўная нармальная школа па падрыхтоўцы настаўнікаў для сельскай мясцовасці і атрымала статус універсітэта ў 1987 годзе. Пры заснаванні вучэльня была бясплатнай і працавала на базе гарадской сярэдняй школы. Першы спецыялізаваны будынак кампуса быў пабудаваны ў 1924 годзе.

## Структура 
* Школа адукацы
* Школа сацыяльных навук
* Школа медсястрынства
* Дэпартамент прыродазнаўчых навук
* Школа матэматыкі і камп'ютарных навук
* Школа кінезіялогіі
* Школа бізнесу і прадпрымальніцтва
* Дэпаратмент мастацтваў і літаратуры
* Дэпартамент сельскай гаспадаркі і тэхнічных навук
* Школа аспірантуры

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Паўночная Дакота

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Паўночнай Дакоты
Дзікінсан (Паўночная Дакота)

**Дзікінсан** () — горад у ЗША, у штаце Паўночная Дакота, адміністрацыйны цэнтр акругі Старк.

Горад быў заснаваны ў 1881—1882 гадах і названы ў гонар свайго заснавальніка, Уэлса Стоўтана Дзікінсана (1828—1892).

Гэта сёмы па колькасці насельніцтва горад у штаце Паўночная Дакота. Пасля нафтавага буму горад стаў адным з самых хуткарослых гарадоў у Злучаных Штатах. Але хуткі рост горада таксама прывёў да росту злачыннасці і бяздомнасці.

Значная колькасць мясцовых жыхароў мае ўкраінскае паходжанне. Горад з’яўляецца сядзібай для Украінскага культурнага інстытута, які мае тут музей і круглы год ладзіць мерапрыемствы для мясцовай украінскай грамады.

## Адукацыя і навука 
* Дзікінсанскі дзяржаўны ўніверсітэт

Катэгорыя:Гарады Паўночнай Дакоты
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1882 годзе
Кубак Беларусі па хакеі з шайбай 2023

**Кубак Руслана Салея** — 23-і розыгрыш Кубка Беларусі па хакеі з шайбай. Фінал кубка прайшоў 27 жніўня 2023 года. Пераможцам у другі раз стаў «Віцебск», які ў фінале перамаг салігорскі «Шахцёр» з лікам 1:2.
 

## Групавы этап 
На гэтай стадыі 12 каманд Экстралігі быі падзелены на дзве групы па 6 каманд і згулялі аднакругавы міні-турнір па прынцыпе кожны з кожным. Пераможцы кожнай з груп выходзяць у фінал чатырох, а каманды, якія занялі другія і трэція месцы праз кваліфікацыйныя фіналы разыграюць яшчэ дзве пуцёўкі.

### **Група A** 
### **Група B** 
#### Вынікі матчаў 
##### Група А 
##### Група В 
## Плэй-оф: кваліфікацыйныя фіналы 
На гэтай стадыі пераможца вызначаецца па выніку аднаго матча.

## Фінал чатырох 
### Сетка 
### Фіналы 
### Матч за 3-е месца 
### Фінал 
2023
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2023 годзе
Катэгорыя:2023 год у хакеі
Анры Конан Бед’е

**Эме Анры Конан Бед’е** (; 5 мая 1934 — 1 жніўня 2023) — другі прэзідэнт Кот-д’Івуара з 7 снежня 1993 па 24 снежня 1999 года.

## Біяграфія 
Вышэйшую адукацыю атрымаў у Францыі.

Стаў першым паслом Кот-д’Івуара ў ЗША і ​​Канадзе. З 1966 па 1977 год займаў пасаду міністра эканомікі і фінансаў. У 1980, 1985 і 1990 годзе абіраўся старшынёй Нацыянальнага сходу.

На прэзідэнцкіх выбарах 2010 года заняў трэцяе месца з вынікам каля 25 % галасоў, хоць першапачаткова ён лідзіраваў з вынікам каля 42 %. Пазней падтрымаў лідара апазіцыі Аласана Уатара, які ў 1990-х гадах быў яго палітычным канкурэнтам.

У чэрвені 2020 года абвясціў, што будзе балатавацца на кастрычніцкіх прэзідэнцкіх выбарах ад імя Дэмакратычнай партыі. Заняў трэцяе месца, набраўшы 1,68 % галасоў.

Памёр 1 жніўня 2023 года ў прыватнай бальніцы ў Абіджане на 89-м годзе жыцця.

## Заўвагі 
Катэгорыя:Прэзідэнты Кот-д’Івуара
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Добрай Надзеі спецыяльнага класа
Катэгорыя:Вікіпедыя:Асобы, якія памерлі менш за год таму
Сусветная прэмія саўндтрэкаў 2023

**23-я цырымо́нія прысуджэ́ння Сусве́тнай прэ́міі саўндтрэ́каў** адбылася 21 кастрычніка 2023 года ў Генце, Бельгія. Цырымонія стала завяршаючай падзеяй 50-га Генцкага кінафестывалю.

## Пераможцы і намінанты 
Ніжэй прыведзены спісы пераможцаў і намінантаў. У межах адной катэгорыі намінанты ўпарадкаваны паводле беларускага алфавіта. Пераможца адзначаны жоўтым колерам фона &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; і прыводзіцца першым.

### Кінакампазітар года 
### Тэлекампазітар года 
### Прэмія за прыжыццёвыя дасягненні 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Спіс пераможцаў прэміі за ўсе гады  на сайце Сусветнай прэміі саўндтрэкаў
* 23-я Сусветная прэмія саўндтрэкаў  на сайце «Internet Movie Database»

Катэгорыя:Сусветная прэмія саўндтрэкаў
Катэгорыя:Кінапрэміі 2023 года
Катэгорыя:Музычныя прэміі 2023 года
Катэгорыя:2023 год у кіно
Катэгорыя:2023 год у музыцы
Катэгорыя:2023 год у Бельгіі
Катэгорыя:Падзеі 21 кастрычніка
Катэгорыя:Кастрычнік 2023 года
Мэйвілскі дзяржаўны ўніверсітэт

**Мэйвілскі дзяржаўны ўніверсітэт** () — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў горадзе Мэйвіл у штаце Паўночная Дакота, ЗША.

## Агульная характарыстыка 
Заснаваны як нармальная школа ў адпаведнасці з Канстытуцыяй Паўночнай Дакоты ў 1889 годзе, вучэльня атрымала 12 000 га і была утворана ў адпаведнасці з рашэннем заканадаўчага сходу штата першага склікання. Заняткі пачаліся ў тым жа 1889 годзе. У 1926 годзе Дзяржаўны савет па вышэйшай адукацыі дазволіў вучэльне надаваць ступені бакалаўра ў галіне адукацыі. Такім чынам нармальная школа стала дзяржаўным педагагічным каледжам, прапануючы чатырохгадовыя праграмы навучання. У 1961 годзе каледжам была адкрыта першая непедагагічная ступень бакалаўра.  1973 і 1982 гадах каледж заснаваў праграмы па бізнес-адміністраванню і камп'ютарным навукам. Цяперашняя назва вучэльні была зацверджана заканадаўчым сходам штата ў 1987 годзе.

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Паўночная Дакота

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Паўночнай Дакоты
Паўднёва-Дакоцкі дзяржаўны ўніверсітэт

**Паўднёва-Дакоцкі дзяржаўны ўніверсітэт** () — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам даследчага ўніверсітэта, якая месціцца ў горадзе Брукінгс у штаце Паўднёвая Дакота, ЗША.

## Агульная характарыстыка 
Гэта буйнейшы ўніверсітэт штата і самы стары пастаянна дзеючы ўніверсітэт у Паўднёвай Дакоце. Універсітэт быў заснаваны на тэрыторыі Дакота 21 лютага 1881 года як Дакоцкі сельскагаспадарчы каледж. Першы будынак кампуса пры фінансаванні заканадаўчага сходу тэрыторыі быў пабудаваны ў 1883 годзе, за шэсць гадоў да ўтварэння штата Паўднёвая Дакота. У канцы ХІХ і пачатку ХХ стагоддзяў былі прафінансаваны шматлікія пашырэнні кампуса. Назва была зменена ў 1904 годзе на Паўднёва-Дакоцкі дзяржаўны каледж сельскай гаспадаркі і механічных мастацтваў. У 1964 годзе назва была зменена на Паўднёва-Дакоцкі дзяржаўны ўніверсітэт. Змене назвы ў значнай ступені спрыяла асацыяцыя выпускнікоў вучэльні. 

## Структура 
* Каледж сельскай гаспадаркі, харчавання і экалогіі
* Каледж прыродазнаўчых навук
* Каледж медсястрынства
* Каледж мастацтваў, гуманітарных і сацыяльных навук
* Каледж фармацыі і сумежных прафесій аховы здароўя
* Каледж інжынерыі
* Каледж адукацыі і гуманітарных навук
* Ганаровы каледж

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Паўднёвая Дакота

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Паўднёвай Дакоты
План рэпатрыяцыі нелегальных замежнікаў

**План рэпатрыяцыі нелегальных замежнікаў** — план урада Пакістана па рэпатрыяцыі замежных грамадзян, якія альбо не маюць сапраўднай пакістанскай візы, альбо пратэрмінавалі візу больш чым на адзін год. Рэалізацыя пачалася 1 лістапада 2023 года. 

Кампанія па дэпартацыі нелегалаў накіравана галоўным чынам супраць афганцаў.

## Перадгісторыя 
Афганская міграцыя ў Пакістан пачалася ў 1979 годзе. Хаця многія вярнуліся дадому, значная колькасць бежанцаў, як з дакументамі, так і без, засталіся. Апошні прыток бежанцаў (не менш за 600 000 чалавек) адбыўся пасля захопу Кабула талібамі ў жніўні 2021 года.

План быў распрацаваны ў адказ на рост колькасці тэрактаў у Пакістане. Пакістанскія афіцыйныя асобы заявілі, што са студзеня адбылося 24 выбухі тэрарыстаў-смяротнікаў, 14 з якіх учынілі грамадзяне Афганістана. На той момант у краіне пражывала каля 4,4 мільёна афганцаў, з іх 1,4 мільёна зарэгістраваны як бежанцы, 1,3 мільёна як імігранты, больш чым 1,7 мільёна знаходзіліся нелегальна.

## Дэпартацыя 
3 кастрычніка 2023 года на пасяджэнні камітэта Нацыянальнага плана дзеянняў (НПД) пад старшынствам часовага прэм’ер-міністра Анварула Хака Какара было абвешчана, што ўсе замежныя грамадзяне, якія нелегальна пражываюць у краіне, павінны добраахвотна пакінуць краіну да 31 кастрычніка. За месяц больш за 100 тысяч афганцаў вярнуліся на радзіму.

Наступныя дзеянні ўладаў прадугледжвалі ідэнтыфікацыю і дэпартацыю незарэгістраваных замежнікаў, якія яшчэ заставаліся ў краіне. Для ўтрымання парушальнікаў і наступнага вяртання на радзіму Міністэрства ўнутраных спраў стварыла па ўсёй краіне 49 спецпунктаў.

1 лістапада ўрад пачаў агульнанацыянальную аперацыю па дэпартацыі нелегалаў. Для ажыццяўлення кампаніі праведзена мабілізацыя сілавых структур.

Мішэнню сілавікоў сталі не толькі афганцы без дакументаў, але і афганцы з пакістанскім грамадзянствам. У рамках аперацыі ўрад Пакістана канфіскаваў маёмасць і іншыя актывы на 4 млрд долараў.

У мэтах рэгулявання нелегальнай іміграцыі Пакістан увёў так званы «рэжым аднаго дакумента», які прадугледжвае, што кожны замежнік павінен мець сапраўдную візу.

## Рэакцыя 
Масавая дэпартацыя была асуджана ААН, Human Rights Watch і Amnesty International.

Урад талібаў выказаў рашучае непрыняцце дзеянняў Пакістана па дэпартацыі афганцаў і заклікаў краіну перагледзець сваё рашэнне.

## Заўвагі 
Катэгорыя:Дэпартацыя
Катэгорыя:Лістапад 2023 года
Катэгорыя:2023 год у палітыцы
Катэгорыя:Палітыка Пакістана
Рубанка

**Рубанка**:
* Рубанка (Бахмацкі раён)
* Рубанка (Казятынскі раён)
* Рубанка (Малынскі раён)
* Рубанка (Нэдрыгайліўскі раён)
Хелманд

**Хелманд** () — горад і абшчына ў правінцыі Паўночны Брабант, Нідэрланды. Насельніцтва абшчыны — 88598 чалавек (на 31 снежня 2010 года). Хелманд — пяты па насельніцтве горад у Паўночным Брабанце, пасля Эйндхавена, Тылбурга, Брэды і Хертагенбаса.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Нідэрландаў
Катэгорыя:Абшчыны правінцыі Паўночны Брабант
Навабранец

«**Навабра́нец**» () — амерыканскі дэтэктыўны тэлесерыял, створаны Алексі Хоўлі для тэлеканала ABC. Заснаваны на рэальных падзеях. Першапачаткова планавалася 13 серый, але ў пачатку лістапада 2018 года ABC замовіў сем дадатковых эпізодаў. У маі 2019 года серыял быў прадоўжаны на другі сезон, які стартаваў 29 верасня і таксама складаўся з 20 серый. 21 мая 2020 года тэлеканал ABC падоўжыў тэлесерыял на трэці сезон, яго прэм’ера адбылася 3 студзеня 2021 года. 14 мая 2021 года стала вядома аб падаўжэнні серыяла на чацвёрты сезон. Прэм’ера чацвёртага сезона адбылася 26 верасня 2021 года. 30 сакавіка 2022 года тэлесерыял быў працягнуты на пяты сезон. Яго прэм’ера адбылася 25 верасня 2022 года. У красавіку 2023 года серыял быў працягнуты на шосты сезон.

## Сюжэт 
Серыял расказвае пра 45-гадовага Джона Нолана, разведзенага мужчыну з Пенсільваніі, які праз дзевяць месяцаў пасля таго, як дапамог паліцыянтам падчас рабавання банка ў сваім родным горадзе Фоксбург, пераязджае ў Лос-Анджэлес, каб працягнуць новую кар’еру паліцэйскага ў дэпартаменце паліцыі Лос-Анджэлеса. Пасля заканчэння Паліцэйскай акадэміі як старэйшы навабранец у паліцыі, Нолан павінен справіцца з небяспечным, непрадказальным характарам сваёй працы. І ён поўны рашучасці зрабіць гэта ў сваёй новай кар’еры, нягледзячы на ​​​​цяжкасці. Натан Філіён, выканаўца галоўнай ролі, заявіў падчас інтэрв’ю, што драма была натхнёная рэальнай гісторыяй, паколькі паліцыя Лос-Анджэлеса — адно з двух агенцтваў, якія прымаюць новых афіцэраў ва ўзросце старэйшым за 37 гадоў. Пазней высветлілася, што чалавекам, чыя гісторыя натхніла на стварэнне серыяла, быў Вільям Наркрас, сябар выканаўчага прадзюсара Джона Стэйнберга па каледжу, які заснаваў шоў на аснове яго гісторыі. Наркрас працягвае служыць у паліцыі Лос-Анджэлеса, а таксама ў якасці выканаўчага прадзюсара серыяла «Навабранец».

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Тэлесерыялы на англійскай мове
Катэгорыя:Тэлесерыялы пра паліцэйскіх
Катэгорыя:Драматычныя тэлесерыялы ЗША
Катэгорыя:Тэлесерыялы, заснаваныя на рэальных падзеях
Катэгорыя:Тэлесерыялы 2018 года
Агайскі ўніверсітэт

**Агайскі ўніверсітэт** () — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам даследчага ўніверсітэта, якая месціцца ў горадзе Атэнс у штаце Агая, ЗША.

## Агульная характарыстыка 
Гэта старэйшы ўніверсітэт штата і адзін з найстарэйшых дзяржаўных універсітэтаў ЗША. Універсітэт складаецца з дзевяці кампусаў і прапануе больш за 250 напрамкаў бакалаўрыяту, а таксама ступені магістра і доктара. Ён класіфікуецца як доктарскі ўніверсітэт з вельмі высокай даследчай актыўнасцю.

## Структура 
* Каледж мастацтваў і навук
* Каледж бізнесу
* Каледж прыгожых мастацтваў
* Каледж навук і прафесій аховы здароўя
* Каледж астэапатычнай медыцыны
* Каледж адукацыі
* Каледж інжынерыі і тэхналогій
* Каледж камунікацый
* Універсітэцкі каледж
* Каледж магістратуры
* Ганаровы каледж цьютарства
* Школа лідэрства і дзяржаўнай службы

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Агая

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Агая
Агайскі паўночна-ўсходні медыцынскі ўніверсітэт

**Агайскі паўночна-ўсходні медыцынскі ўніверсітэт** () — амерыканская дзяржаўная спецыялізаваная вышэйшая навучальная ўстанова, якая месціцца ў мястэчку Рутстаўн у штаце Агая, ЗША.

## Агульная характарыстыка 
Універсітэт спецыялізуецца на паслядыпломнай адукацыі ў галіне медыцыны і фармацыі, але таксама мае праграмы вышэйшай адукацыі другой ступені (магістратуры).

Галоўны кампус размешчаны прыкладна за 72 км на паўднёвы ўсход ад Кліўленда. У арыгінальных будынках ХХ стагоддзя на тэрыторыі кампуса размяшчаюцца кнігарня, біямедыцынская бібліятэка, даследчыя лабараторыі і добраўпарадкаваны двор. На паўночнай ускраіне кампуса ўніверсітэт прапануе арэнднае жыллё для студэнтаў, выкладчыкаў і супрацоўнікаў.

Вучэльня была заснавана як Медыцынскі каледж паўночна-ўсходніх універсітэтаў Агая заканадаўчым сходам штата Агая ў 1973 годзе, а месца для кампуса ў Рутстаўне ўздоўж аўтастрады № 44 і шашы № 76 было абрана ў 1974 годзе. Першы набор быў здзейснены ў верасні 1977 года і ўключаў 42 студэнты.

## Структура 
* Каледж медыцыны
* Каледж фармацыі
* Каледж стаматалогіі
* Каледж магістратуры

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Агая

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Агая
Катэгорыя:Медыцынскія вышэйшыя навучальныя ўстановы
Паўночна-Аяўскі ўніверсітэт

**Паўночна-Аяўскі ўніверсітэт** () — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў горадзе Сідар-Фолс у штаце Аява, ЗША.

## Агульная характарыстыка 
Вучэльня была першапачаткова заснавана ў 1876 годзе як Аяўская дзяржаўная нармальная школа з мэтай падрыхтоўкі школьных настаўнікаў і іншых педагогаў. Паўночна-Аяўскі ўніверсітэт — гэта адзін з трох дзяржаўных універсітэтаў Аявы.

## Структура 
* Каледж бізнесу
* Каледж адукацыі
* Каледж гуманітарных навук, мастацтваў і навук
* Каледж сацыяльных і паводніцкіх навук
* Каледж магістратуры

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Аява

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Аявы
Аб’яднанне рэспубліканцаў

**Аб’яднанне рэспубліканцаў** () — ліберальная партыя ў Кот-д'Івуары, член Ліберальнага інтэрнацыяналу. Друкаваны орган — *Le Patriote et la Matinale*.

## Гісторыя 
«Аб’яднанне рэспубліканцаў» заснавана Джэні Кабінай 27 верасня 1994 года з ліку былых членаў Дэмакратычнай партыі.

У 1999 годзе партыю ўзначаліў Аласан Уатара.

У 2007 годзе група партыйцаў пакінула арганізацыю і заснавала «Альянс за Новы Кот-д’Івуар».

Пасля прэзідэнцкіх выбараў 2010 года, перамогу на якіх атрымаў Уатара, у краіне адбыўся палітычны крызіс, па выніку якога «Аб’яднанне рэспубліканцаў» стала кіруючай партыяй.

У 2017 годзе новым кіраўніком «Аб’яднання рэспубліканцаў» стаў Анрыэту Дыябатэ.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Ваенна-палітычны крызіс у Кот-д’Івуары
Катэгорыя:Палітычныя партыі, заснаваныя ў 1994 годзе
Катэгорыя:Палітычныя партыі Кот-д’Івуара
Катэгорыя:Ліберальныя партыі
Гарчычная бомба

**Гарчычная бомба** () або **глюказіналатна-міразінатны комплекс** — хімічная сістэма аховы ад траваедных жывёл і насякомых-шкоднікаў у раслін сямейства . Упершыню выраз «*гарчычная бомба*» быў выкарыстаны нямецкім навукоўцам , бо «*гэта хімічная сістэма, як сапраўдная бомба, чакае моманту, каб падарвацца пры пашкоджанні тканак расліны*».

## Хімічныя асаблівасці 
Гарчычная бомба прадстаўляе сабой т. зв. бінарную сістэму, калі ў розных тканках расліны захоўваюцца малекулы розных хімічных рэчываў (другасны метабаліт глюказіналат сінегрын і фермент міразіназа), якія звычайна не кантактуюць паміж сабой. Калі расліна пашкоджваецца траваеднай жывёлай і тканкі разбураюцца, то гэтыя рэчывы змешваюцца паміж сабой і пачынаецца хімічная рэакцыя, у выніку якой утвараецца лятучы і едкі гарчычны алей.

## Адаптацыя 
Некаторыя насякомыя ў выніку эвалюцыі выпрацавалі біяхімічныя механізмы барацьбы з гарчычнай бомбай — напрыклад, рамбавідная моль , якая харчуецца выключна раслінамі, прадстаўнікамі сямейства Brassicaceae. Арганізм молі выпрацоўвае адмысловы фермент сульфатазу, які разбурае сінегрын яшчэ да таго, як ен пачне ўзаемадзейнічаць з міразіназай. Нягледзячы на тое, што сінегрын — не адзіны прадстаўнік глюказіналатаў у капуставых, сульфатаза рамбавіднай молі можа разбураць і іншыя падобныя рэчывы, магчыма, нават усе.

## Гл. таксама 
* Цыянідная бомба

Катэгорыя:Капуставыя
Катэгорыя:Фізіялогія раслін
Катэгорыя:Траваедныя
Тэхналагічны інстытут ваенна-паветраных сіл ЗША

**Тэхналагічны інстытут ваенна-паветраных сіл ЗША** () — амерыканская дзяржаўная спецыялізаваная вышэйшая навучальная ўстанова, якая месціцца на авіябазе Райт-Патэрсан недалёка ад Дэйтана ў штаце Агая, ЗША.

Уваходзіць у структуру ВПС ЗША і з’яўляецца падраздзяленнем Універсітэта ваенна-паветраных сіл ЗША.

## Структура 
* Вышэйшая школа інжынерыі і менеджменту
# Дэпартамент аэранаўтыкі і касманаўтыкі
# Дэпартамент электратэхнікі і вылічальнай тэхнікі
# Дэпартамент інжынернай фізікі
# Дэпартамент матэматыкі і статыстыкі
# Дэпартамент аператыўных навук
# Дэпартамент сістэмнай інжынерыі і кіравання
* Школа сістэм і лагістыкі
* Школа інжынераў-будаўнікоў
* Школа вывучэння стратэгічных сіл

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Агая

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы 

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Агая
Катэгорыя:Ваенныя вышэйшыя навучальныя ўстановы
Катэгорыя:Авіяцыйныя навучальныя ўстановы
Аляксандр Віктаравіч Зураеў

**Аляксандр Віктаравіч Зураеў** (нар. , Мінск, Беларусь) — беларускі хімік, спецыяліст у галіне фізічнай хіміі, дэкан хімічнага факультэта Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта (з 2023). Кандыдат хімічных навук (2019), дацэнт (2021).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (спецыяльнасць «Хімія (фармацэўтычная дзейнасць)», 2015; аспірантура, 2019).
    
Працаваў у Беларускім дзяржаўным універсітэце (з 2017, Навукова-даследчы інстытут фізіка-хімічных праблем, лабараторыя хіміі кандэнсаваных асяроддзяў, малодшы, з 2019 — навуковы, з 2020 — старшы навуковы супрацоўнік, з 2020 — хімічны факультэт, кафедра неарганічнай хіміі, дацэнт, з 2022 — кафедра агульнай хіміі і методыкі выкладання хіміі, загадчык кафедры).
 
Навуковыя інтарэсы: металапалімерныя кампазітныя матэрыялы; гетэрагенны каталіз; супрамалекулярная хімія.

## Літаратура 
* Синтез и физико-химические свойства поли-5-винилтетразолатов Cu, Ni, Pd и продуктов их термолиза : диссертация … кандидата химических наук : 02.00.04 : защищена 21.05.2019 : утверждена 23.10.2019 / Зураев Александр Викторович. — Минск, 2019.
* Copper-polymer nanocomposite: an efficient catalyst for green Huisgen click synthesis / Zuraev A.V. [et al.] // Tetrahedron Letters. — 2018. — T. 59, iss. 16. — P. 1583—1586.
* Water Soluble Palladium(II) and Platinum(II) Acyclic Diaminocarbene Complexes : Solution Behavior, DNA Binding, and Antiproliferative Activity / Tatiyana V. Serebryanskaya [et al.] // New Journal of Chemistry. — 2020. — T. 44, iss. 15. — P. 5762—5773.

## Спасылкі 
* Аляксандр Зураеў: Каб рухаць навуку наперад, вучоны проста абавязаны быць практыкам

Катэгорыя:Хімікі Беларусі
Катэгорыя:Дэканы хімічнага факультэта БДУ
Зураеў

**Зураеў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Віктаравіч Зураеў (нар. 1993) — беларускі хімік.
* Віктар Барнафавіч Зураеў (нар. 1963) — палкоўнік.
Францішак Печка

**Францішак Максіміліян Печка** (; , Годаў, Вадзіслаўскі павет — , ) — польскі акцёр тэатра і кіно. Шырокую папулярнасць яму прынесла роля Густліка ў серыяле «Чатыры танкісты і сабака».

## Біяграфія 
Нарадзіўся 18 студзеня 1928 года ў сялянскай сям’і.

Адвучыўшыся год у тэхнікуме на электратэхнічным факультэце, пакінуў родны край і з’ехаў у Варшаву, дзе паступіў у тэатральнае вучылішча.

У 1954 годзе скончыў Вышэйшае дзяржаўнае тэатральнае вучылішча. У тым жа годзе сыграў сваю першую ролю (немец-патрульны ў першай карціне Анджэя Вайды «Пакаленне»). Пачаў сваю тэатральную кар’еру з тэатра ў горадзе Еленя-Гура. Выступаў у кракаўскім Народным тэатры, у 1970 годзе перабраўся ў Варшаву. У 1974—2015 гадах — акцёр варшаўскага Тэатра Паўшэхны.

Памёр 29 верасня 2022 года ў Варшаве.

## Фільмаграфія 
* Пакаленне (1954).
* Чатыры танкісты і сабака (шматсерыйны фільм, 1966).
* Шнар (1976).

## Крыніцы 
## Спасылкі
Цыянідная бомба

**Цыянідная бомба** () — хімічная сістэма аховы ад траваедных жывел і насякомых-шкоднікаў у раслін.

## Хімічныя асаблівасці 
Цыянідная бомба прадстаўляе сабой т.зв. бінарную сістэму, калі ў розных тканках расліны захоўваюцца малекулы розных хімічных рэчываў (цыянагенныя гліказіды і ферменты — гліказідазы і α-гідроксінітрылазы), якія у звычайных умовах не кантактуюць паміж сабой. Калі расліна пашкоджваецца траваеднай жывелай і тканкі разбураюцца, то гэтыя рэчывы змешваюцца паміж сабой і пачынаецца хімічная рэакцыя ў выніку якой, праз біясінтэз цыянгідрынаў, амаль імгненна утвараецца цыяністы вадарод (HCN). Гэта рэчыва з’яўляецца моцным інгібітарам фермента цытахром-С-аксідазы, які адказвае за механізм дыхання ўсіх аэробных жывых арганізмаў.

Цыянагенныя гліказіды, папярэднікі цыянгідрынаў, утрымліваюцца ў многіх відах раслін, у тым ліку ў такіх важных культурах, як , , , . Найбольш распаўсюджанымі з’яўляюцца пруназiн і амігдалін. У большасці культур цыянагенныя гліказіды прысутнічаюць у неядомых частках расліны, напрыклад у насенні і лісці. У міндалі, аднак, менавіта насенне выкарыстоўваецца ў кулінарыі, што ў некаторых выпадках можа выклікаць атручванне.

## Гл. таксама 
* Гарчычная бомба

## Крыніцы 
Катэгорыя:Фізіялогія раслін
Катэгорыя:Траваедныя
Майнацкі дзяржаўны ўніверсітэт

**Майнацкі дзяржаўны ўніверсітэт** () — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў горадзе Майнат у штаце Паўночная Дакота, ЗША.

## Агульная характарыстыка 
Вучэльня была заснавана ў 1913 годзе як Майнацкая нармальная школа, двухгадовая школа, прызначаная для падрыхтоўкі настаўнікаў для работы ў паўночна-заходняй частцы штата. У 1924 годзе Майнацкая нармальная школа пачала выдаваць дыпломы бакалаўра, што запатрабавала змены назвы на Майнацкі дзяржаўны педагагічны каледж. З часам спектр акадэмічных прапаноў пашырыўся. У 1964 годзе назва вучэльні была скарочаная да Майнацкі дзяржаўны каледж, а ў 1980-я гады каледж стаў універсітэтам.

## Структура 
* Каледж мастацтваў і навук
* Каледж бізнесу
* Каледж адукацыі і навук пра здароўе

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Паўночная Дакота

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Паўночнай Дакоты
Беларуская Экстраліга 2023/2024

**Беларуская Экстраліга 2023/2024** — 32-і Чэмпіянат Беларусі па хакеі з шайбай сярод беларускіх каманд 2023—2024 гадоў.

## Рэгламент 
Рэгламент турніру ў цэлым не змяніўся ў параўнанні з папярэднім сезонам.

У турніры прымаюць удзел 12 хакейных каманд, якія гуляюць у пяць кругоў — 55 матчаў. На першым этапе усе каманды згуляюць паміж сабой у чатыры кругі, пасля чаго адбудзецца іх дзяленне на дзве групы ў залежнасці ад занятых месцаў (1—6, 7—12). Пры гэтым набраныя камандамі ачкі будуць захаваны. На другім этапе ўдзельнікі правядуць яшчэ па 10 матчаў, але ўжо ў межах сваіх груп, па выніках якіх вызначаць пасеў у плей-оф, месцы ўнізе табліцы і чацвёрку каманд, якія згуляюць у кваліфікацыйным раундзе (раўнд плэй-ін), дзе 7-я дружына сустрэнецца з 10-й, а 8-я — з 9-й.

У экстралізе дзейнічае двухачковая сістэма налічэння балаў. Пры ёй за перамогу ў асноўны час, авертайме або па булітах камандзе налічваецца два ачкі, за паражэнне ў дадатковай пяціхвілінцы або серыі булітаў — адно.

## Клубы-ўдзельнікі 
### Трэнеры і капітаны 
### Прадстаўніцтва па рэгіёнах 
## Турнірная табліца 
### 1 этап 
### Плэй-ін 
## Плэй-оф 
### Чвэрцьфінал 
### Паўфінал 
## Фінал 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
2023/2024
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2023 годзе
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2024 годзе
Катэгорыя:2023 год у хакеі
Катэгорыя:2024 год у хакеі
Акранскі ўніверсітэт

**Акранскі ўніверсітэт** () — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам даследчага ўніверсітэта, якая месціцца ў горадзе Акран у штаце Агая, ЗША.

## Агульная характарыстыка 
Будучы ўстановай, якая арыентавана на навуку і дследаванні, універсітэт факусуецца на такіх галінах, як палімеры, сучасныя матэрыялы і інжынерыя. Універсітэцкая школа палімернай навукі і палімернай інжынерыі размешчана ў 12-павярховым будынку са святлоадбівальным шклом недалёка ад цэнтра горада Акран на заходняй ускраіне галоўнага кампуса. Універсітэт мае тры філіялы: Уэйнскі каледж у Орвіле, універсітэцкі цэнтр у горадзе Лафайет і кампус у прыгарадзе Кліўленда Лейквудзе. Акрамя таго, універсітэт праводзіць праграмы ў галіне медсястрынства ў супрацоўніцтве з грамадскім каледжам акругі Ларэйн.

## Структура 
* Каледж мастацтваў і навук
* Каледж бізнесу
* Каледж інжынерыі і палімерных навук
* Каледж здароўя і навук аб чалавеку
* Школа права
* Ганаровы каледж
* Каледж магістратуры
* Уэйнскі каледж

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Агая

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Агая
Маямскі ўніверсітэт (Агая)

**Маямскі ўніверсітэт** () — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам даследчага ўніверсітэта, якая месціцца ў горадзе Оксфард у штаце Агая, ЗША.

## Агульная характарыстыка 
Універсітэт быў заснаваны ў 1809 годзе, што робіць яго другім найстарэйшым універсітэтам штата Агая (пасля Агайскага ўніверсітэта, заснаванага ў 1804 годзе) і 10-м найстарэйшым дзяржаўным універсітэтам у ЗША ці 32-м сярод усіх універсітэтаў краіны. Структура вучэльні ўключае галоўны кампус у Оксфардзе, а таксама рэгіянальныя кампусы ў суседніх Гамільтане, Мідлтауне і Уэст-Чэстары.

Універсітэт забяспечвае пераважна гуманітарную адукацыю, ён прапануе больш за 120 праграм для атрымання ступені бакалаўра і больш за 70 праграм для атрымання ступені магістра ў рамках сваіх 7 школ і каледжаў у галіне архітэктуры, бізнесу, інжынерыі, гуманітарных і прыродазнаўчых навук і інш. Універсітэт быў адной з першапачатковых васьмі вучэлен так званай "дзяржаўнай лігі плюшчу" — групы універсітэтаў, якія фінансуюцца дзяржавай і якія, як лічыцца, забяспечваюць якасць адукацыі, параўнальную з універсітэтамі Лігі плюшча.

Асновы для ўніверсітэта былі ўпершыню закладзены актам Кангрэса ЗША, падпісаным прэзідэнтам Джорджам Вашынгтонам, аб тым, што вучэльня павінна знаходзіцца на паўночным захадзе ад ракі Агая ў даліне ракі Маямі (назва паходзіць ад мясцовага племені індзейцаў), якая і дала назву вучэльне.

## Структура 
* Каледж мастацтваў і навук
* Школа бізнесу
* Каледж творчых мастацтваў
* Каледж адукацыі, здароўя і грамадства
* Каледж інжынерыі і інфарматыкі
* Школа магістратуры
* Каледж свабодных мастацтваў і прыкладных навук

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Агая

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Агая
Оксфард (Агая)

**Оксфард** () — горад у ЗША, на паўднёвым захадзе штат Агая.

## Дэмаграфія 
Паводле перапісу 2010 года ў горадзе пражываў 21 371 чалавек у 5 799 хатніх гаспадарках, якія складаліся з 1 909 сем’яў. Шчыльнасць насельніцтва складала 1236 чал./км². Налічвалася 6622 жылых дамоў.

Расавы склад насельніцтва: 87,6 % «белыя», 5,4 % «азіяты», 4,0 % афраамерыканцы, 0,2 % карэнныя амерыканцы, 2,2 % належалі да дзвюх і больш рас. Доля іспанамоўных склала 2,3 %.

## Адукацыя і навука 
* Маямскі ўніверсітэт

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Агая
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1809 годзе
Дэмакратычная прагрэсіўная партыя

**Дэмакратычная прагрэсіўная партыя (ДПП)** — левацэнтрысцкая палітычная партыя Кітайскай Рэспублікі (Тайвань), якая ўзначальвае Вялікую Зялёную Кааліцыю. Сваёй асноўнай мэтай партыя ставіць афіцыйнае абвяшчэнне незалежнасці вострава Тайвань ад Кітая (тайваньскі нацыяналізм) і змену канстытуцыйнай назвы дзяржавы з «Кітайская Рэспубліка» на «Тайваньская Рэспубліка». На дадзены момант з’яўляецца кіруючай партыяй у краіне, займае большасць месцаў у Заканадаўчым Юані (парламенце) і кантралюе прэзідэнцкую пасаду.

Катэгорыя:Ліберальныя партыі
Катэгорыя:Палітычныя партыі Кітайскай Рэспублікі
Годаў (Сілезскае ваяводства)

**Годаў** () — вёска ў Польшчы, у гміне Годаў Вадзіслаўскага павета Сілезскага ваяводства. Насельніцтва — 1937 чалавек (2011). У 1975—1998 гадах вёска адносілася да Катавіцкага ваяводства.

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Францішак Печка, польскі акцёр

## Крыніцы
Франка Фабрыцы

**Франка Фабрыцы** (іт. Franco Fabrizi; , Картэмаджорэ, П'ячэнца, Італія — , там жа) — італьянскі акцёр тэатра і кіно.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і цырульніка і касіра. У 1947 годзе дэбютаваў на тэатральнай сцэне, а ўжо ў 1950 годзе — у кіно («Хроніка кахання»). Прызнанне акцёру прынесла ролю ў карціне «Мамчыны сынкі». Здымаўся ў фільмах Федэрыка Феліні, Мікеланджэла Антаніёні, Лукіна Вісконці, Дзіна Рызі, Луіса Гарсіі Берлангі, Марка Ферэры, П’етра Джэрмі, Луіджы Дзампы і іншых. Граў рознахарактарныя ролі, часта эпізадычныя. Здымаўся на тэлебачанні.
## Фільмаграфія 
* (1953) «Мамчыны сынкі» — Фаўста Марэці
* (1955) «Махляры» — Раберта
* (1986) «Джынджэр і Фрэд» — вядучы шоу
Аб’яднаны рэвалюцыйны фронт

**Аб’яднаны рэвалюцыйны фронт** (АРФ, RUF — ) — паўстанцкая групоўка, якая брала ўдзел у грамадзянскай вайне ў Сьера-Леонэ.

## Гісторыя 
У 1990 годзе прыхільнікам Чарльза Тэйлара ўдалося зрынуць урад Ліберыі. Натхнёныя яго поспехам, група сьералеонцаў, якія гулялі раней важныя ролі ў Нацыянальным патрыятычным фронце Ліберыі, пад кіраўніцтвам Фадзея Санка, Абу Кану і Рашыда Мансарэя пры значнай дапамозе самога Чарльза Тэйлара стварылі Аб’яднаны рэвалюцыйны фронт. Спачатку групоўка карысталася папулярнасцю. Людзі былі абураныя карумпаванасцю ўлады і спадзяваліся на абяцаны справядлівы падзел прыбытку ад здабычы алмазаў.

Фадзей Санка не выканаў свае абяцанні аб справядлівасці ў размеркаванні даходаў ад здабычы алмазаў і выкарыстаў гэтыя грашовыя сродкі для ўзбраення сваёй арміі. У 1997 годзе Рэвалюцыйны савет узброеных сіл здзейсніў дзяржпераварот і разам з АРФ стварыў хунту. Але хутка мяцежнікі былі выгнаны са сталіцы арміяй Нігерыі. У 2002 годзе групоўка прыпыніла антыўрадавую дзейнасць і стала палітычнай партыяй, праіснаваўшы да 2007 года.

## Заўвагі 
## Спасылкі
* Гражданская война в Сьерра-Леоне

Катэгорыя:Ваенізаваныя арганізацыі
Катэгорыя:Гісторыя Сьера-Леонэ
Паўночная Букавіна

**Паўночная Букавіна** (, ) — частка Букавіны, якая ўключае Чарнавіцкую вобласць Украіны без Хатынскага, Кельмэнецкага, Сакыранскага, Навасэлыцкага і Гэрцаеўскага раёнаў. Паўднёвая Букавіна утварае жудзец Сучава Румыніі.

## Гісторыя 
З даўніх часоў Паўночную Букавіну засялялі розныя плямёны, першапачаткова дакі, у IV стагоддзі — анты, тыверцы і ўлічы. У X—XI стагоддзі яна ўвайшла ў склад Кіеўскай Русі; у XII — першай палове XIV стагоддзя — уваходзіла ў склад Галіцкага і Галіцка-Валынскага княства. У складзе апошняга на тэрыторыі Паўночнай Букавіны вылучалася і так званая Шыпінская зямля, якая ў 1349 годзе трапіла ў залежнасць ад Польскага каралеўства. Пасля гэтыя землі ўвайшлі ў склад Малдаўскага княства.

Па заканчэнні Руска-турэцкай вайны 1768—1774 гадоў Аўстрыйская Імперыя, якая не прымала ўдзелу ў ваенных дзеяннях, уварвалася ў паўночную частку Малдовы, апавясціўшы пра гэта рускае камандаванне. Расія аддала перавагу не ўмешвацца ў канфлікт, што дазволіла аўстрыйскай дыпламатыі заявіць правы Габсбургаў на тэрыторыю Букавіны. Туркам, не зацікаўленым у пагаршэнні адносін з Аўстрыяй, прыйшлося прызнаць гэты факт. 7 мая 1775 года ў Канстанцінопалі па гэтым пытанні была падпісана Канвенцыя.

Пасля далучэння да Аўстра-Венгрыі Букавіна стала Чарнавіцкай акругі Галічыны, але ў 1849 годзе стала асобнай вобласцю.

У 1867—1918 гадах Букавіна была герцагствам у складзе цыслейтанскай часткі Аўстра-Венгерскай манархіі, якія мяжавала на поўначы з Галіцыяй, на захадзе — з Венгрыяй і Трансільваніяй, а на поўдні і ўсходзе — з Бесарабіяй.

З лютага 1918 года Букавінскі народны сход у Чарнаўцах падтрымаў рашэнне аб уваходжанні Паўночнай Букавіны ў склад Украінскай Народнай Рэспублікі. З 11 верасня 1918 года да 28 чэрвеня 1940 года дадзеная тэрыторыя ўваходзіла ў склад Румыніі, але пасля ультыматуму ў 1940 годзе была далучана да СССР і перададзена УССР. Румынская ўлада міжваеннага перыяду праводзіла ў дачыненні да мясцовага славянскага насельніцтва палітыку сістэматычнай і даволі жорсткай румынізацыі, чым выклікала масавую незадаволенасць мясцовага славянскага насельніцтва. Рашэнне Вярхоўнага Савета СССР 7 ліпеня 1940 года Паўночная Букавіна і Хоціншчына (поўнач Бесарабіі) былі аб’яднаны ў Чарнавіцкаю вобласць УССР, да якой таксама была далучана вобласць Герца, якая першапачаткова не ўваходзіла ў спіс прэтэнзій Савецкага Саюза (была занята савецкімі войскамі па памылцы), з пераважна румынскім (90 %) насельніцтвам.

Падчас Другой сусветнай вайны у 1941—1944 гадах, Паўночная Букавіна зноў увайшла ў склад Румыніі. Было створана губернатарства Букавіна. У 1944 годзе яна была ачышчана савецкімі войскамі ад румынскіх войскаў і ў выніку перададзена ў склад УССР.

Катэгорыя:Чарнавіцкая вобласць
Катэгорыя:Букавіна
Дзіна Рызі

**Дзіна Рызі** (іт. Dino Risi; ,  — , ) — італьянскі кінарэжысёр, адзін з вядучых камедыёграфаў Італіі.

## Біяграфія 
Дыпламаваны ўрач, Рызі патрапіў на здымачную пляцоўку дзякуючы Марыё Сальдаці, які запрасіў яго ў якасці асістэнта на свой дэбютны фільм «Джакама-ідэаліст».

У 1946 годзе кароткаметражны дакументальны фільм "Пудзелі" (Barboni) удастоены спецыяльнага згадвання міжнароднага журы крытыкаў на Венецыянскім кінафестывалі.

У 1952 годзе Рызі зняў свой першы поўнаметражны мастацкі фільм.

Нягледзячы на тое, што Рызі здымаў у асноўным камедыі, самым вядомым яго фільмам стаў некамедыйны фільм "Водар жанчыны" (1974). За гэты фільм Рызі быў намінаваны на прэмію "Оскар" у дзвюх намінацыях.

У 2002 годзе атрымаў прэмію "Залаты леў" за ўклад у кінематограф.

Памёр 7 чэрвеня 2008 года, на 92-м годзе жыцця, у сваім доме ў Рыме.

Катэгорыя:Кінарэжысёры Італіі
Катэгорыя:Кінарэжысёры XX стагоддзя
Бардэм

**Бардэм** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Пілар Бардэм — іспанская актрыса
* Хаўер Бардэм — іспанскі акцёр
* Хуан Антоніа Бардэм — іспанскі рэжысёр
Хуан Антоніа Бардэм

**Хуан Антоніа Бардэм** (; 2 чэрвеня 1922 або 12 чэрвеня 1922,  — , ) — іспанскі кінарэжысёр і сцэнарыст. Найбольш вядомы дзякуючы свайму фільму «Смерць веласіпедыста», які атрымаў прыз ФІПРЭСІ на Канскім кінафестывалі 1955 года.

Сын акцёраў Рафаэля Бардэма і Мацільды Муньас Сампедра. Брат Пілар Бардэм і дзядзька Карласа і Хаўера Бардэмаў.
Мікалай Пятровіч Бурляеў

**Мікалай Пятровіч Бурляеў** (; нар. , , РСФСР, СССР) — савецкі і расійскі акцёр тэатра і кіно, кінарэжысёр, пісьменнік, грамадскі дзеяч; народны артыст РФ (1996). Лаўрэат прэміі Ленінскага камсамола (1976). Член Саюза пісьменнікаў Расіі, член Патрыяршага Савета па культуры. Дэпутат Дзяржаўнай Думы VIII склікання (з 2021 года), член фракцыі «Справядлівая Расія — За праўду».

З-за ўварвання Расіі ва Украіну, знаходзіцца пад міжнароднымі санкцыямі ЕС, ЗША, Вялікабрытаніі і шэрагу іншых краін.

## Фільмаграфія 
* «Іванава дзяцінства» (1962) — Іван
* «Без страху і папроку» (1962)

Катэгорыя:Кінарэжысёры паводле алфавіта
Катэгорыя:Кінарэжысёры Расіі
Катэгорыя:Акцёры СССР
Катэгорыя:Акцёры Расіі
Катэгорыя:Актывісты антыгомасексуальнага руху
Піяніст (значэнні)

**Піяніст**, **піяністка** — музыкант, які іграе на фартэпіяна.

## Фільмы 
* «Піяністка» () — фільм Міхаэля Ханэке (2001).
* «Піяніст» () — фільм Рамана Паланскага (2002).

## Саўндтрэкі 
* «Піяніст» () — саўндтрэк Войцеха Кіляра да аднайменнага фільма Рамана Паланскага.
Збігнеў Замахоўскі

**Збігнеў Замахоўскі** (; нар. , Бжэзіны) — польскі акцёр.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 17 ліпеня 1961 года ў Бжэзінах каля Лодзі. Скончыў акцёрскі факультэт Нацыянальнай кінашколы ў Лодзі. Пачаў сваю акцёрскую кар’еру ў 1981 годзе, а ў 1989 годзе сыграў галоўную ролю ў дзясятай частцы серыі фільмаў рэжысёра Кшыштафа Кеслёўскага «Дэкалог». Праз чатыры гады Кеслёўскі ўзяў яго на ролю галоўнага героя Караля Караля ў фільме «Тры колеры: Белы», другой часткі яго знакамітай трылогіі.

Замахоўскі двойчы быў лаўрэатам Польскай кінапрэміі за ролі ў фільме  «» (2001) і кінадраме  «» (2004). Іншыя яго вядомыя ролі — у фільме Казімежа Куца «» (1996), гістарычным фільме Ежы Гофмана «Агнём і мячом» (1999) і біяграфічным фільме Анджэя Вайды «» (2013).

У 1985—1997 гадах выступаў у  ў Варшаве, а з 1997 года — у  Варшавы.

## Фільмаграфія 
* 1989 — Дэкалог, дзесяць — *Артур Яніцкі*
* 1993 — Тры колеры: Сіні — *Караль Караль*
* 1994 — Тры колеры: Белы — *Караль Караль*
* 1994 — Тры колеры: Чырвоны — *Караль Караль*
* 1996 —  — *Дудэк*
* 1998 — 13 аддзяленне (сезон 1, серыя 32) — *абходчык*
* 1999 — Агнём і мячом — *Міхал Валадыёўскі*
* 2001 —  — *Едэк*
* 2002 —  — *Казялец*
* 2002 — Піяніст — *кліент, які правярае манеты*
* 2003 —  — *Ясек*
* 2013 —  — *Навішчляк*
* 2019 — Праз паўстагоддзя паэзіі — *Казялец*
* 2020 — У поце твару — *Фрыдэрык*

## Крыніцы 
Катэгорыя:Акцёры Польшчы
Катэгорыя:Выпускнікі Кінашколы ў Лодзі
Катэгорыя:Заслужаныя дзеячы культуры Польшчы
Катэгорыя:Узнагароджаныя Залатым Крыжам Заслугі
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Адраджэння Польшчы
Эмануэль Рыва

**Эмануэль Рыва** (;  — ) — французская актрыса, найбольш вядомая па фільмах «Хірасіма, любоў мая» (1959) і «Каханне» (2012).

Рыва была намінавана на прэмію BAFTA за ролю ў фільме «Хірасіма, любоў мая» і выйграла Прыз за найлепшую жаночую ролю на Венецыянскім кінафестывалі за фільм «» (1962). За галоўную ролю ў фільме Міхаэля Ханэке «Каханне» яна атрымала прэміі BAFTA і «Сезар», а таксама была намінавана на прэмію «Оскар».

## Фільмаграфія 
* 1959 — «Хірасіма, любоў мая» — *яна*
* 1962 — «» — *Тэрэза Дэскейру*
* 1993 — «Тры колеры: Сіні» — *мадам Віньён, маці Жулі*
* 2013 — «Каханне» — *Ан Ларан*

## Крыніцы 
Катэгорыя:Актрысы Францыі
Катэгорыя:Фатографы Францыі
Катэгорыя:Актрысы XX стагоддзя
Катэгорыя:Актрысы XXI стагоддзя
Катэгорыя:Камандоры французскага Ордэна мастацтваў і літаратуры
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Кубак Вальпі»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Сезар» найлепшай актрысе
Катэгорыя:Лаўрэаты Еўрапейскай кінапрэміі
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі BAFTA
Іпамея пурпуровая

**Іпаме́я пурпуровая** (*Ipomoea purpurea*) — кветкавая расліна роду  сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Аднагадовая ліяна з павойным апушаным сцяблом даўжынёй да 3 метраў і болей. Лісце простае, шырокае, авальнай або сэрцападобнай формы з вострай верхавінкай, на доўгіх чаранках, чаргаванае па даўжыні сцябла. Кветкі звычайна адзіночныя, буйныя, да 5 і болей. На тэрыторыі Беларусі цвіце з чэрвеня па верасень.

## Літаратура 
* 
* 
* *Маевский П. Ф.* Ipomoea L. — Ипомея // Флора средней полосы европейской части России. — 11-е исправл. и дополн. изд. — М. : Тов-во научных изданий КМК, 2014. — С. 387—388. — 635 с. — 2000 экз. — ISBN 978-5-87317-958-9.

## Спасылкі 
* 
* Ипомея пурпурная  // Цэнтральны батанічны сад НАН Беларусі
* Ipomoea purpurea (L.) Roth // Flora of Zimbabwe

Катэгорыя:Бярозкавыя
Катэгорыя:Флора Амерыкі
Катэгорыя:Дэкаратыўныя расліны
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1787 годзе
Заканадаўчы Юань

**Заканадаўчы Юань** — аднапалатны заканадаўчы орган Кітайскай Рэспублікі (Тайвань), знаходзіцца ў горадзе Тайбэй. Ён складаецца са 113 членаў, якія выбіраюцца прамым народным галасаваннем на пяцігадовы тэрмін па паралельнай систэме. Заканадаўчы Юань з’яўляецца адным з пяці органаў улады (院 *yuàn*, «установы») у адпаведнасці с Канстытуцыяй Кітайскай Рэспублікі і трыма народнымі прынцыпамі Сунь Ятсена.

Да канстытуцыйных рэформаў у 1990-х Заканадаўчы Юань з’яўляўся ніжняй палатай, і разам з Нацыянальнай Асамблеяй (сярэдняй палатай) і Кантрольным Юанем (верхняй палатай) складалі трохпалатны парламент. Цяпер дзеянне Нацыянальнай Асамблеі прыпынена, а Кантрольны Юань быў выведзены з заканадаўчай сістэмы.

## Склад 
Пачынаючы з парламенцкіх выбараў 2008 года, у сілу ўступілі змены ў канстытуцыю 2005 года. Заканадаўчы Юань стаў складацца са 113 членаў, раней — 225, якія выбіраюцца раз у чатыры гады, пры гэтым:

* 74 члены выбіраюцца сістэмай адноснай большасці;
* 34 члены выбіраюцца па партыйных спісах;
* 6 месцаў зарэзерваваныя за прадстаўнікамі карэнных народаў Тайваня.

## Функцыі 
### Паўнамоцтвы 
Як і парламенты іншых краін, Заканадаўчы Юань, у адпаведнасці з дзеючымі папраўкамі ў канстытуцыю, валодае наступнымі паўнамоцтвамі:

* прымае законы і зацвярджае рэспубліканскі бюджэт, дагаворы і надзвычайныя ўказы прэзідэнта;
* інтэрпеляцыя дзяржаўных чыноўнікаў;
* ініцыяваць вотум недаверу выканаўчаму юаню;
* зацвярджае прызначэнні ў Экзаменацыйны Юань, Кантрольны Юань і Судовы Юань, Нацыянальную камісію па сувязі, Камісію па сумленным гандлі, Цэнтральную выбарчую камісію і прызначае Генеральнага пракурора;
* ініцыюе імпічмент прэзідэнта або віцэ-прэзідэнта;
* ініцыюе змены ў канстытуцыі, якія павінны быць вынесены на рэферэндум.

Іншыя дзяржаўныя органы ўпаўнаважаны прапаноўваць законапраекты ў Заканадаўчы юань. Законапраекты, прапанаваныя ў Заканадаўчы юань, павінны быць падпісаны пэўнай колькасцю заканадаўцаў. Пасля гэтага, ён праходзіць працэс трох чытанняў.

### Камітэты пры Заканадаўчым Юані 
; Пастаянныя камітэты
* Камітэт унутранага кіравання
* Камітэт сацыяльнага забеспячэння і абароны навакольнага асяроддзя
* Камітэт судовых і арганічных законаў і статутаў
* Транспартны камітэт
* Камітэт адукацыі і культуры
* Фінансавы камітэт
* Камітэт эканомікі
* Камітэт замежнай і нацыянальнай абароны
; Спецыяльныя камітэты
* Працэдурны камітэт
* Камітэт па праверцы выдаткаў
* Камітэт па папраўках да Канстытуцыі
* Дысцыплінарны камітэт

Тайвань
Катэгорыя:Палітыка Кітайскай Рэспублікі