open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Апалачы (народ)

**Апалачы** () — індзейскі народ у ЗША. Жывуць у Фларыдзе. Агульная колькасць — каля 300 чал.

## Гісторыя 
Апалачы — сваякі маскогаў, якія пасяліліся ўздоўж сучаснай мяжы Фларыды і Джорджыі каля 1000 г. н. э. Назва ''a'palachi'' магла быць дадзена суседзямі-чакта і значыла людзей, што жылі на іншым беразе ракі.

Першы кантакт з іспанцамі адбыўся ў 1528 г. У 1539 г. у вёсцы Анхайка на зямлі апалачаў зімавала экспедыцыя канкістадораў на чале з Эрнанда дэ Сота. Вынікам кантактаў стала эпідэмія прынесеных еўрапейцамі захворванняў, супраць якіх у індзейцаў не было імунітэту. Яна прывяла да крызісу традыцыйнай улады, таму на мяжы XVI ст. і XVII ст. яны звярнуліся да іспанскіх францысканцаў з запытам адчыніць сярод іх місію і прынялі каталіцызм. У 1655 г. агульная колькасць апалачаў вагалася ад 6000 да 8000 чалавек.

У сутычках паміж іспанцамі і англійскімі каланістамі апалачы прымалі бок іспанцаў. У 1703—1704 гг. апалчэнцы з Паўднёвай Караліны і маскогі атакавалі іспанскія місіі на поўначы Фларыды. Апалачы выступілі на баку манахаў і былі разбіты. Каля 600 выжылых былі прымусова выселены на поўнач на раку Савана. Астатнія выратаваліся ў місіі Святога Аўгусціна ў Фларыдзе. Прымусовыя перасяленцы часткова далучыліся да маскогаў, часткова мігрыравалі ў 1763 г. у Місісіпі. Аднак да пачатку XIX ст. місісіпскія паселішчы былі закінуты. Сучасныя апалачы — нашчадкі той групы, што засталася пасля разгрому ў Фларыдзе.

У нашы дні апалачы Фларыды з’яўляюцца афіцыйна прызнанай аўтаномнай нацыяй, карыстаюцца самакіраваннем і правам на племянныя землі.

## Традыцыйная культура 
Асноўным заняткам апалачаў з’яўлялася земляробства. Мужчыны рыхтавалі палеткі, жанчыны клапаціліся пра ўраджай. Важную ролю таксама адыгрывалі рыбалоўства, збор ракавін малюскаў, паляванне. Паміж вёскамі арганізоўвалася спаборніцтва рытуальнай гульні ў мяч. У першай трэці XVI ст. апалачы складалі палітычную канфедэрацыю, якая мела стасункі з канфедэрацыямі Місісіпскай культуры.

Ранняя хрысціянізацыя, уплыў іспанцаў, а потым амерыканцаў прывялі да знікнення многіх рыс традыцыйнай культуры. Захаваліся некаторыя казкі, міфы, песні.

## Мова 
Родная мова апалачаў была блізкай да маскогі. Захавалася ў пісьмовым выглядзе ў іспанскіх дакументах. У нашы дні не выкарыстоўваецца ў паўсядзённым жыцці.

## Літаратура 
* Encyclopedia of Georgia Indians: Indians of Georgia and the Southeast — Somerset Publishers, 1999. ISBN 0-403-09883-1

## Спасылкі 
* Apalachee Culture and History
* The Apalachees of Northwest Florida
* The Spirit of the Apalachees
* Aucilla Institute invites Apalachee Tribe members to conference

Катэгорыя:Індзейцы Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Народы ЗША
Веславанне на байдарках і каноэ на Еўрапейскіх гульнях 2019

**Веславанне на байдарках і каноэ на Еўрапейскіх гульнях 2019** — спаборніцтвы па Веславанне на байдарках і каноэ на Еўрапейскіх гульнях 2019 будуць праходзіць у Беларусі, у Мінскай вобласці, у горадзе Заслаўе 25 і 27 чэрвеня на вяслярным канале ў Заслаўі. Разгуляныя будуць 16 камплектаў узнагарод. У спаборніцтвах прымуць удзел 350 спартсменаў.

## Каляндар 
## Медалі 
### Мужчыны 
### Жанчыны 
### Агульны залік 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Спаборніцтвы на Еўрапейскіх гульнях 2019
Катэгорыя:Веславанне на байдарках і каноэ
Катэгорыя:Спорт у Заслаўі
Дзюдо на Еўрапейскіх гульнях 2019

**Дзюдо на Еўрапейскіх гульнях 2019** — спаборніцтвы па дзюдо на Еўрапейскіх гульнях 2019 будуць сумешчаны з першынством кантынента. Адбудуцца ў сталіцы Беларусі, у горадзе Мінску з 22 па 25 чэрвеня на пляцоўках спартыўнага комплексу Чыжоўка-Арэна. Гэта будзе 68-ы кантынентальны чэмпіянат Еўропы па дзюдо сярод еўрапейскіх федэрацый. Будуць разгуляныя 15 камплектаў узнагарод. У спаборніцтвах прымуць удзел 400 спартсменаў.
 
## Каляндар 
## Медалі 
### Мужчыны 
### Жанчыны 
### Камандныя спаборніцтвы 
### Агульны залік 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Спаборніцтвы на Еўрапейскіх гульнях 2019
Катэгорыя:Чэмпіянаты Еўропы па дзюдо
Бостан Селтыкс у сезоне 2018/2019

Сезон 2018/2019 стаў 73-м сезонам у НБА ў гісторыі франшызы Бостан Селтыкс.

## Драфт 
## Склад 
## Рэгулярны сезон 
### Вынікі гульняў 
### Турнірная табліца дывізіёна 
### Турнірная табліца канферэнцыі 
### Статыстыка 
## Плэй-оф 
### Сетка 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт каманды
* Профіль каманды на сайце NBA.com
* Статыстыка каманды на сайце NBA.com
* Статыстыка каманды на сайце Basketball Reference 

Катэгорыя:Сезоны Бостан Селтыкс
Катэгорыя:Сезон НБА 2018/2019 паводле каманд
Катэгорыя:2018 год у Масачусетсе
Катэгорыя:2019 год у Масачусетсе
Школьная вуліца (Мінск, Сухарава)

**Школьная вуліца** — вуліца ў Фрунзенскім раёне Мінска, у колішняй вёсцы Сухарава.

Пачынаецца ад вуліцы Мачульскага і канчаецца тупіком каля МКАД. Траса Школьнай вуліцы практычна паралельная вуліцы Шаранговіча, пракладзена на поўдзень ад яе.

Катэгорыя:Вуліцы Мінска
Катэгорыя:Фрунзенскі раён (Мінск)
Самба на Еўрапейскіх гульнях 2019

**Самба на Еўрапейскіх гульнях 2019** — спаборніцтвы па самба на Еўрапейскіх гульнях 2019 будуць праходзіць з 22 па 23 чэрвеня 2019 года ў сталіцы Беларусі, у горадзе Мінску, у Палацы спорту. Будзе разгуляна 18 камплектаў медалёў. У спаборніцтвах прымуць удзел 144 спартсмены.

## Каляндар 
### Медалісты 
#### Мужчыны 
#### Жанчыны 
### Агульны залік 
## Спасылкі 
* Самба на афіцыйльным сайце II Еўрапейскіх гульняў 2019 года

Катэгорыя:Спаборніцтвы на Еўрапейскіх гульнях 2019
Катэгорыя:Самба
Кап

**Кап**:
* (КАП) Корпус аховы памежжа
## Прозвішча 
* Артур Кап — эстонскі кампазітар і педагог
* Эўген Кап — эстонскі кампазітар
Барацьба на Еўрапейскіх гульнях 2019

**Спаборніцтвы па барацьбе на Еўрапейскіх гульнях 2019** пройдуць ў Мінску з 25 па 30 чэрвеня 2019 года ў Палацы спорту.

Будзе разыграна 18 камплектаў медалёў. У спаборніцтвах будзе ўдзельнічаць 288 чалавек, у тым ліку грэка-рымская барацьба — 96 спартсменаў, вольная барацьба — 96 спартсменаў, жаночая барацьба — 96 спартсменаў.

## Каляндар 
## Вынікі 
### Вольная барацьба сярод жанчын 
## Спасылкі 
* Барацьба на афіцыйльным сайце II Еўрапейскіх гульняў 2019 года

Катэгорыя:Спаборніцтвы на Еўрапейскіх гульнях 2019
Катэгорыя:Барацьба
Школьная вуліца (Мінск)

**Школьныя вуліцы** ў Мінску:
* Школьная вуліца — знішчаная вуліца на мінскім Старым Горадзе.
* Школьная вуліца — вуліца колішняй вёскі Сухарава, цяпер у складзе Мінска.
Шынекок

**Шынекок** (саманазва: *Shinnuhkock*, літаральна «людзі камяністага берага») — індзейскі народ, карэнныя насельнікі ўсходняй часткі Лонг-Айленда (ЗША). Агульная колькасць (2010 г.) — 1292 чал.

У першай палове XVII ст., калі пачаліся кантакты паміж еўрапейцамі і карэннымі жыхарамі Лонг-Айленда, шынекок насялялі паўднёва-ўсходнюю ўскраіну вострава. Займаліся рыбалоўствам і земляробствам, аднак найбольш важным заняткам з’яўляўся выраб вампумаў з ракавін малюскаў. Падчас ваенных дзеянняў паміж кантынентальнымі плямёнамі пеквот і нарагансет падвяргаліся нападам з боку пеквот. Каля 1641 г. заключылі пагадненне з Плімуцкай калоніяй, згодна з якім на ўсходзе Лонг-Айленда было пабудавана англійскае ўмацаванне. Аказвалі пурытанам дапамогу ў перакладзе Бібліі на індзейскія мовы.

Шынекок моцна пацярпелі ад эпідэміі воспы ў 1658 г. Насельніцтва стала скарачалася, таму былі вымушаны падпісаць пагадненне 1703 г., якое пазбаўляла іх значнай часткі племянных тэрыторый. У 1741 г. шатландскія прэсвітарыяне адчынілі місію для шынекок і мантаўкет, пры якой дзейнічала бясплатная школа. У 1792 г. шынекок трапілі пад апеку штата Нью-Ёрк. Да 1859 г. была вылучана плошча для рэзервацыі (3,2 км²).

У 2010 г. шынекок сталі федэральна прызнанай індзейскай нацыяй. З гэтага часу дзейнічае сістэма аўтаномнага самакіравання. У рэзервацыі на Лонг-Айлендзе жыве каля траціны прадстаўнікоў гэтага народа. Яны займаюцца рамёствамі, вырошчваннем малюскаў, абслугоўваюць турыстаў.

## Спасылкі 
* Shinnecock Indian Nation
* Shinnecock Indian Facts
* Shinnecock Nation Cultural Center & Museum
* Shinnecock Indian Reservation 

Катэгорыя:Алганкіны
Катэгорыя:Народы ЗША
Іван Кушлейка

**Іван Кушлейка** — дзяк гаспадарскі за часам вялікага князя Казіміра Ягелончыка.

Пачаў служыць дзякам Канцылярыі ў 1440—1443 гады, бо ў запісах Кнігі данін Казіміра імя Кушлейкі сустракаецца побач Даўгерда, пісара які памёр у 1443 годзе. Згадваецца як службовец Канцылярыі да 1460 года. Колькасць запісаў пазначаных яго імем сведчыць пра падрыхтоўку ім асноўнай часткі велікакняжацкіх дакументаў таго часу. Кушлейка адзін з тых пісараў, хто прынёс у Канцылярыю адметныя традыцыі «рускага» фармуляру дакумента, іх элементы захаваліся ў пазнейшым лацінскім фармуляры.

Трымаў «сяльцо» ў Новым Месце, напэўна, у Менскім павеце. Ад вялікага князя Казіміра за службу атрымаў да свайго сяла пяць «чалавек», пазней нададзены «людзі» Пяцезкія і «зямля» Гаўрасоўшчы Украеўшчы, напэўна, усё ў Менскім павеце. Таксама меў «людзей» у Жамойці.

## Прозвішча 
Прозвішча Кушлейка сугучнае літоўскаму прозвішчу (колішняму імю мянушкавага тыпу) *Kušleika,* якое паходзіць ад антрапоніма *Kušlys* ад літоўскага *kušlys* «сляпец» (хто падслепаваты). Ад такой асновы таксама могуць паходзіць назвы Кушлян каля Смаргоні, Кушляў каля Пружан.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Дзякі гаспадарскія
Машынскі

**Машынскі** — прозвішча.

Вядомыя носьбіты:
* Анатоль Васілевіч Машынскі (1937—1996) — вучоны ў галіне радыёфізікі і электронікі
* Казімір Машынскі (1877—1959) — польскі этнограф, фалькларыст, мовазнаўца
* Фрыдэрык Юзаф Машынскі (1738—1817) — дзяржаўны дзеяч Рэчы Паспалітай
Мілуокі Бакс у сезоне 2018/2019

Сезон 2018/2019 стаў 51-м сезонам у НБА ў гісторыі франшызы Мілуокі Бакс.

## Драфт 
## Склад 
## Рэгулярны сезон 
### Вынікі гульняў 
### Турнірная табліца дывізіёна 
### Турнірная табліца канферэнцыі 
### Статыстыка 
## Плэй-оф 
### Сетка 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт каманды
* Профіль каманды на сайце NBA.com
* Статыстыка каманды на сайце NBA.com
* Статыстыка каманды на сайце Basketball Reference 

Катэгорыя:Сезоны Мілуокі Бакс
Катэгорыя:Сезон НБА 2018/2019 паводле каманд
Катэгорыя:2018 год у Вісконсіне
Катэгорыя:2019 год у Вісконсіне
Мерацкі павет

**Мерацкі павет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў Вялікім Княстве Літоўскім у 1791—1795 гадах. Цэнтр — г. Мерач. Вылучаны Чатырохгадовым соймам 1788—1792 гадоў са складу Троцкага павета.

У Мерацкі павет увайшлі Бартніцкая, Віжанская, Даўгоўская, Кальварыйская, Крэткапольская, Лаздзейская, , Марцінканская, Мяцельская, Мерацкая, Міраслаўская, Неманойская, Паявонская, Пунская, Святаязерская, Сімнаўская, Сярэйская і Урдамінская парафіі. У 1793 годзе павет увайшоў у склад новастворанага Мерацкага ваяводства ў крыху змененых межах (далучана Аліцкая, Вяйсейская,  і Лішкаўская парафіі, выключаны Бартніцкая, Кальварыйская, Крэткапольская, Марцінкаўская і Паявонская парафіі). Пасля 3-га падзелу Рэчы Паспалітай у 1795 годзе тэрыторыя Мерацкага павета на левабярэжжы Нёмана ў складзе Прусіі, на правабярэжжы Нёмана — у Расійскай імперыі.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:З’явіліся ў 1791 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1795 годзе
Катэгорыя:Паветы Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Мерацкае ваяводства
Катэгорыя:Мяркіне
Катэгорыя:1791 год у Еўропе
Меарым

**Меары́м** () — рака ў Паўднёвай Амерыцы, на паўночным усходзе Бразіліі, у штаце Мараньян.

Даўжыня ракі каля 800 км. Плошча вадазбору 84 000 км². Сярэдні расход вады каля 1200 м³/с. Пачынаецца ў паўночнай частцы Бразільскага пласкагор’я, працякае па Прыатлантычнай нізіне. Упадае ў бухту Сан-Маркус Атлантычнага акіяна, утвараючы агульны з ракой Піндарэ эстуарый. У верхнім і сярэднім цячэнні на рацэ маюцца парогі. Суднаходная ў ніжнім цячэнні.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Рэкі Бразіліі
Катэгорыя:Рэкі, якія ўпадаюць у Атлантычны акіян
Катэгорыя:Мараньян
Універсітэт Казіміра Вялікага ў Быдгашчы

**Універсітэт Казіміра Вялікага ў Быдгашчы** ( UKW скарач. ад Універсітэт Казіміра Вялікага) — вышэйшая навучальная ўстанова ў горадзе Быдгашч.

## Гісторыя
Заснаваны 28 чэрвеня 1969 г.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

 

Катэгорыя:Універсітэты Польшчы
Катэгорыя:1969 год у Польшчы
Катэгорыя:Адукацыя ў Быдгашчы
Мантаўкет

**Мантаўкет** (сучасная саманазва: *Montaukett*) — алганкінскі народ, карэнныя насельнікі усходняй часткі Лонг-Айленда (ЗША).

Мантаўкет па паходжанню звязаны з моэган і пеквот. У XVII ст., калі пачаліся іх кантакты з еўрапейцамі, яны насялялі ўсходнюю частку Лонг-Айленда, здабывалі ракавіны для вампумаў, займаліся рыбалоўствам і земляробствам. У 1638 г. заключылі гандлёвае пагадненне з Плімуцкай калоніяй. Каля 1640 г. англічане пабудавалі на землях мантаўкет паселішча, што выклікала канфлікт з галандцамі і іх тагачаснымі саюзнікамі ленапэ. Апошнія здзейснілі некалькі нападаў на вёскі мантаўкет, але спыніць англійскую каланізацыю ня здолелі. 

У далейшым мантаўкет былі ўцягнуты ў каланіяльную эканоміку, займаліся здабычай кітоў, наймаліся маракамі на судны, мелі сваіх рабоў, удзельнічалі ў ваенных канфліктах на баку англічан, а потым — амерыканцаў, займаліся місіянерскай справай сярод індзейцаў, практыкавалі змяшаныя шлюбы. Разам з гэтым, яны захавалі традыцыйную сістэму кіравання на чале спадчыннага правадыра-сахема. 

У канцы XIX ст. мантаўкет сутыкнуліся з ціскам з боку зямельных спекулянтаў. У 1897 г. сахем Ваянданк Фараон звярнуўся ў суд. Але пасля даўгатэрміновых разглядаў 17 лістапада 1910 г. суддзя абвясціў, што ў выніку асіміляцыі племя мантаўкет перастала існаваць, і сахем ня мае права выступаць у якасці яго прадстаўніка. Толькі ў 2013 г. было створана аб'яднанне «нацыя мантаўкет», што дамагаецца прызнання ад штата Нью-Ёрк.

## Спасылкі 
* Montaukett Indians
* The Matouwac Research Center
* There is no tribe of Montauk Indians
* Montaukett Indian Nation waiting on governor to sign recognition bill

Катэгорыя:Алганкіны
Катэгорыя:Народы ЗША
Прэнскі павет

**Прэнскі павет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў Вялікім Княстве Літоўскім у 1791—1795 гадах. Цэнтр — г. Прэны. Створаны Чатырохгадовым соймам 1788—1792 гадоў з паўднёвых парафій Ковенскага павета Троцкага ваяводства і суседніх парафій Жамойці. У 1793 годзе ў крыху змененых межах Прэнскі павет уключаны ў склад Мерацкага ваяводства. Пасля 3-га падзелу Рэчы Паспалітай у 1795 годзе асноўная частка Прэнскага павета на левабярэжжы Нёмана ўключана ў склад Прусіі, раёны на правабярэжжы Нёмана — у склад Расійскай імперыі.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:З’явіліся ў 1791 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1795 годзе
Катэгорыя:Паветы Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Мерацкае ваяводства
Катэгорыя:Прыенай
Катэгорыя:1791 год у Еўропе
Настольны тэніс на Еўрапейскіх гульнях 2019

**Спаборніцтвы па настольным тэнісе на Еўрапейскіх гульнях 2019** прайшлі ў Мінску з 22 па 29 чэрвеня 2019 года на базе Рэспубліканскага цэнтра алімпійскай падрыхтоўкі па тэнісе. Было разыграна пяць камплектаў медалёў: у камандным і адзіночным разрадах сярод мужчын і жанчын, а таксама ў змешаным парным разрадзе.

## Каляндар 
## Вынікі 
## Гл. таксама 
* Настольны тэніс на Еўрапейскіх гульнях 2015

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Спаборніцтвы на Еўрапейскіх гульнях 2019
Катэгорыя:Настольны тэніс
Сонечны сарас 157

**Сонечны сарас 157** — серыя з 70 сонечных зацьменняў, якая пачнецца 21 чэрвеня 2058 года і будзе працягвацца да 17 ліпеня 3302 года. Сонечныя зацьменні аднаго сараса паўтараюцца з перыядычнасцю раз у 18 гадоў 11 дзён і 8 гадзін.

## Спіс сонечных зацьменняў 157 сараса 
## Зноскі 
## Спасылкі 
* Cонечны сарас 157 на сайце eclipse.gsfc.nasa.gov
* Cонечны сарас 157 на сайце moonblink.info
* Cонечны сарас 157 на сайце secl.ru
* Cонечны сарас 157 на сайце solar-eclipse.info

Катэгорыя:Сонечны сарас
Варшаўскі політэхнічны ўніверсітэт

**Варшаўскі політэхнічны ўніверсітэт** () — вышэйшая тэхнічная навучальная ўстанова ў горадзе Варшава, Польшча. Універсітэт быў адкрыты Станіславам Сташыцам у 1826 годзе як **Падрыхтоўчая школа пры Політэхнічным інстытуце**. Школа была зачынена ў 1831 годзе пасля лістападаўскага паўстання. Універсітэт быў зноў адкрыты ў 1898 годзе як **Варшаўскі політэхнічны інстытут імя Мікалая II**. Сваю сучасную назву ўніверсітэт атрымаў ў 1915 годзе.

## Вядомыя выпускнікі і выкладчыкі 
* Міхал Апанасавіч Вітушка — беларускі актывіст у міжваеннай Польшчы, кіраўнік арганізацыі беларускага антысавецкага супраціву «Чорны кот»
* Міхась Рагуля (1914—2002) — беларускі грамадска-палітычны дзеяч
* Шыман Сыркус (1893—1964) — польскі архітэктар, тэарэтык архітэктуры, адзін са стваральнікаў польскай архітэктурнай школы XX стагоддзя. Скончыў архітэктурны факультэт у 1922 годзе. Выкладаў ва ўніверсітэце, з 1949 года — прафесар.

## Цікавыя факты 
* Першы польскі штучны спадарожнік Зямлі PW-Sat быў створаны ў Варшаўскім політэхнічным універсітэце. 

Катэгорыя:Універсітэты Варшавы
Катэгорыя:Вышэйшыя навучальныя ўстановы Расійскай імперыі
Катэгорыя:1826 год у Варшаве
Катэгорыя:Вышэйшыя тэхнічныя навучальныя ўстановы Польшчы
Вуліца Шаўчэнкі (Брэст)

**Вуліца Шаўчэнкі**  (гістарычная назва: *Шпановіцкая*) — вуліца ў паўднёва-усходняй частцы г.Брэста. Названа ў 1940 годзе ў гонар Т. Р. Шаўчэнкі. Працягласць 770 м — па правым беразе ракі Мухавец ад Набярэжнай вуліцы да Спакойнай. Сфарміравалася ў 1929 годзе. Забудавана пераважна дамамі сядзібнага тыпу. Заходні ўчастак вуліцы рэканструяваны ў 1970-я гады. На вуліцы знаходзіцца фізкультурна-аздараўленчы клуб для падлеткаў (д.№ 102).

## Літаратура 
* 

Шаўчэнкі
Вуліца Веры Харужай (Брэст)

**Вуліца Веры Харужай**  (гістарычная назва: *Прамысловая*) — вуліца ў паўднёва-заходняй частцы г.Брэста. Названа ў 1964 годзе ў гонар В. З. Харужай. Працягласць 370 м, ад вуліцы Камуністычнай у заходнім накірунку. На вуліцы знаходзіцца Брэсцкі райвыканкам (д.№ 2), спецтрэст Брэсцкага сельбуда (д.№ 8), дзяржаўны архіў вобласці. На доме № 3 мемарыяльная дошка ў гонар Веры Харужай.

## Літаратура 
* 

Веры Харужай
Катэгорыя:Вуліцы, названыя ў гонар беларускіх пісьменнікаў
Вуліца Фрунзэ (Брэст)

**Вуліца Фрунзэ**  (гістарычная назва: *Незалежная*) — вуліца ў паўночнай частцы г. Брэста. Названа ў 1940 годзе ў гонар М.В.Фрунзэ. Працягласць 390 м, ад вуліцы Фартэчнай да вуліцы Загароднева. Пачала фарміравацца ў 1930-я гады. Забудавана пераважна дамамі сядзібнага тыпу.

## Літаратура 
* 

Фрунзэ
Вуліца Халтурына (Брэст)

**Вуліца Халтурына**  (гістарычная назва: *Грудок*) — вуліца ў цэнтральнай частцы г.Брэста. Названа ў 1940 годзе ў гонар Сцяпана Мікалаевіча Халтурына. Працягласць 670 м, ад вуліцы Гогаля да праспекта Машэрава. Пачала фарміравацца ў 1920-я гады драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу. Сучаснае архітэктурнае аблічча фарміравалася ў 1970-я гады. Акрамя жылых дамоў на вуліцы знаходзяцца Брэсцкая дзіцячая абласная бальніца, паліклініка (д.№ 12), адзін з карпусоў радзільнага дома (д.№ 27), інтэрнаты, дашкольныя ўстановы.

## Літаратура 
* 

Халтурына
Вуліца Веры Харужай

**Вуліца Веры Харужай** — назва вуліц у розных населеных пунктах.

## Беларусь 
* вуліца Веры Харужай — вуліца ў Асіповічах.
* Вуліца Веры Харужай — вуліца ў Бабруйску.
* вуліца Веры Харужай — вуліца ў Браславе.
* вуліца Веры Харужай — вуліца ў Брэсце.
* вуліца Веры Харужай — вуліца ў Бярозе.
* вуліца Веры Харужай — вуліца ў Ваўкавыску.
* вуліца Веры Харужай — вуліца ў Віцебску.
* вуліца Веры Харужай — вуліца ў Гродне.
* вуліца Веры Харужай — вуліца ў Давыд-Гарадку.
* вуліца Веры Харужай — вуліца ў Драгічыне.
* вуліца Веры Харужай — вуліца ў Іванаве.
* вуліца Веры Харужай — вуліца ў Калінкавічах.
* вуліца Веры Харужай — вуліца ў Кобрыне.
* Вуліца Веры Харужай — вуліца ў Мазыры.
* вуліца Веры Харужай — вуліца ў Маладзечне.
* вуліца Веры Харужай — вуліца ў Мінску.
* вуліца Веры Харужай — вуліца ў Паставах.
* вуліца Веры Харужай — вуліца ў Пінску.
* вуліца Веры Харужай — вуліца ў Пружанах.
* вуліца Веры Харужай — вуліца ў Століне.

## Гл. таксама 
* Завулак Веры Харужай
Яўхім Майсеевіч Фамін

**Яўхім Майсеевіч Фамін** (, Калышкі, Лёзненскі раён — , ) — савецкі афіцэр, палкавы камісар, намеснік камандзіра 84-га стралковага палка 6-й Арлоўскай Чырванасцяжнай дывізіі. Адзін з кіраўнікоў абароны Брэсцкай крэпасці ў чэрвені 1941 года.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў беднай яўрэйскай сям’і (бацька — каваль, маці — швачка). Пасля смерці бацькоў выхоўваўся цёткай, потым дзядзькам. У 1921 годзе быў вучнем цырульніка, затым шаўца ў Віцебску. У 1922 годзе прыняты выхаванцам у Віцебскі дзіцячы дом. У 1924 годзе прыняты ў камсамол. У 1927—1929 гг. — Пскоўская акруговая камуністычная партыйна-савецкая школа II ступені. У 1929 г. — Каломенская савецкая партыйная школа. Па заканчэнні працаваў інструктарам Каломенскага райкама партыі. У 1930 годзе ўступіў у шэрагі УКП(б). У 1932 годзе па партыйнай мабілізацыі накіраваны на партыйна-палітычную працу ў РСЧА. Сакратар камсамольскай арганізацыі зенітнага палка, палітрук роты, інструктар палітаддзела стралковай дывізіі, ваенны камісар стралковага палка.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Удзельнікі польскага паходу РСЧА
Катэгорыя:Удзельнікі абароны Брэсцкай крэпасці
Лёгкая атлетыка на Еўрапейскіх гульнях 2019

**Спаборніцтвы па лёгкай атлетыцы на Еўрапейскіх гульнях 2019** пройдуць ў Мінску з 23 па 28 чэрвеня 2019 года на стадыёне «Дынама». У спаборніцтвах будзе ўдзельнічаць 690 чалавек.

Спаборніцтвы па лёгкай атлетыцы адбудуцца ў новым фармаце па праграме «Дынамічная новая лёгкая атлетыка». Выканаўчы савет Еўрапейскай лёгкаатлетычнай асацыяцыі прыняў рашэнне адабраць 30 каманд (у кожнай па 23 спартсмены) паводле рэйтынгу, сфармаванаму пасля каманднага чэмпіяната Еўропы 2017 года. Прадугледжаны 10 відаў праграмы (3 мужчынскія, 4 жаночыя, 3 змешаныя), у кожнай з якіх разыграюць медалі, і камандны турнір. Пераможца камандных спаборніцтваў вызначыцца ў заключным відзе — змяшанай эстафеце пераследу, што павысіць відовішчнасць спаборніцтваў. Турнір будзе праходзіць па сістэме плэй-оф. Шэсць лепшых зборных выйдуць у фінал. Сістэма падліку для камандных спаборніцтваў засталася ранейшай: першае месца ў кожнай дысцыпліне — 12 балаў, шостае — 2.

## Каляндар 
### Агульны залік 
## Спасылкі 
* Лёгкая атлетыка на афіцыйльным сайце II Еўрапейскіх гульняў 2019 года

Катэгорыя:Спаборніцтвы на Еўрапейскіх гульнях 2019
Катэгорыя:2019 год у лёгкай атлетыцы
Эйшышкскі павет

**Эйшышкскі павет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў Вялікім Княстве Літоўскім у 1791—1795 гадах. Цэнтр — мястэчка Эйшышкі. Створаны Чатырохгадовым соймам 1788—1792 гадоў у складзе Віленскага ваяводства з паўночных парафій Лідскага павета (Беняконскай, Эйшышкскай, Нацкай, Асоўскай, Радунскай, Заблоцкай, пасля далучана Воранаўская). На Гарадзенскім сойме 1793 года Эйшышкскі павет далучаны да Мерацкага ваяводства. Пасля 3-га падзелу Рэчы Паспалітай у 1795 годзе тэрыторыя Эйшышкскага павета ў складзе Расійскай імперыі.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:З’явіліся ў 1791 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1795 годзе
Катэгорыя:Паветы Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Мерацкае ваяводства
Катэгорыя:Эйшышкі
Катэгорыя:1791 год у Еўропе
Пільтэнская акруга

**Пільтэнская акруга** (, ) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў Рэчы Паспалітай у XVI—XVIII стст. Знаходзілася ў Інфлянтах (на захадзе сучаснай Латвіі), складалася з 3 адасобленых тэрытарыяльных масіваў. Галоўныя гарады — Пільтэн (Пільтэнэ), Газенпот (Айзпутэ). З XIII ст. гэта тэрыторыя Курляндскага біскупства, у 1559 годзе біскуп прадаў свае ўладанні Даніі. У 1583 годзе Рэч Паспалітая пачала вайну з Даніяй за гэтыя землі, якая скочылася падпісаннем 10 красавіка 1585 года Кроненборгскага дагавора. Данія за 30 тыс. талераў адмовілася ад акругі на карысць Рэчы Паспалітай. У 1611 годзе створана аўтаномная Пільтэнская акруга, падначаленая непасрэдна каралю польскаму і вялікаму князю літоўскаму. У 1656 курляндскаму герцагу ўдалося падначаліць акругу сабе, аднак у 1717 годзе прызначаная каралём камісія пазбавіла герцага правоў на яе. Вярхоўным органам улады ў Пільтэнскай акрузе была ландрацкая калегія (6 ландратаў і 1 пісар), якую выбіраў курляндскі ландтаг з ліку пільтэнскай шляхты і зацвярджаў кароль. Ландрацкая калегія была і вышэйшым судом у акрузе. З 1611 года дзейнічаў асобы свод права — Пільтэнскі статут. Чатырохгадовы сойм 1788—1792 гадоў пераўтварыў у 1791 годзе акругу ў **Пільтэнскі павет**. Пасля 3-га падзелу Рэчы Паспалітай у 1795 годзе ў складзе Расійскай імперыі.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Інфлянцкае ваяводства
Катэгорыя:Адміністрацыйны падзел Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:З’явіліся ў 1585 годзе
Катэгорыя:1585 год у Еўропе
Катэгорыя:Зніклі ў 1795 годзе
Пратэсты на плошчы Цяньаньмэнь (1989)

**Пратэсты на плошчы Цяньаньмэнь** — серыя акцый пратэсту на плошчы Цяньаньмэнь у Пекіне, якія працягваліся з 15 красавіка па 4 чэрвеня 1989 года, галоўнымі ўдзельнікамі былі студэнты. 4 чэрвеня пратэстоўцы былі разагнаны з прымяненнем танкаў, у выніку чаго загінула па розных дадзеных ад 200 да 1000 чалавек.

## Ход падзей 
Увесну 1989 года на плошчы Цяньаньмэнь, якая была звычайным месцам масавых пратэстаў, сабраліся разам людзі розных поглядаў, якіх яднала незадаволенасць рэформамі, што праводзіліся ўрадам Дэн Сяапіна. Студэнты, натхнёныя гарбачоўскай перабудовай у СССР, патрабавалі ад уладаў не толькі эканамічных пераўтварэнняў, але і галоснасці з дэмакратызацыяй. Бо Камуністычная партыя Кітая па-ранейшаму захоўвала манапольную ўладу. Рабочыя, па дабрабыце якіх ударылі эканамічныя пераўтварэнні, хацелі вярнуць парадак, які быў пры Мао Цзэдуне. Яшчэ частку людзей вывела на плошчу абурэнне маштабамі карупцыі ў галінах улады. «Далоў прадажных чыноўнікаў!» — такі быў адзін з галоўных лозунгаў плошчы Цяньаньмэнь.
    
Пратэсты пачаліся 15 красавіка і не спыняліся, нягледзячы на заклікі ўлады разыходзіцца. За 4 дні студэнтамі Акадэміі мастацтваў Пекіна з пенапласту, пап’е-машэ і металічнай арматуры была створана і ўсталяваная на плошчы дзесяцімятровая статуя «Багіня дэмакратыі».

Праз месяц пасля пачатку пратэстаў у Пекіне ўвялі надзвычайнае становішча. Падобныя плошчы ўзніклі ў Шанхаі, іншых буйных гарадах. Тады было вырашана разагнаць пратэстоўцаў сілай.

 (Польшча) да 10-й гадавіны падзей 4 чэрвеня]]
Аперацыя пачалася 3 чэрвеня. Але амаль цэлыя суткі войска не магло дайсці да плошчы: людзі спынялі танкі і бронетранспарцёры і нават спалілі больш за дзясятак баявых машын. Салдаты з брані пачалі страляць у натоўп. Параненых у шпіталь везлі веларыкшамі. Колькасць ахвяраў сярод пратэстоўцаў дагэтуль невядомая. Паводле афіцыйных звестак — 242 чалавекі, але называліся лічбы і ў 1000 і ў некалькі тысяч, бо бойня ішла не толькі на плошчы, але і на прылеглых вуліцах. Усіх удзельнікаў пратэстаў абвесцілі злачынцамі, арыштоўвалі і трымалі без суда. Сотні пратэстоўцаў уцяклі за мяжу.

Пасля падзей на плошчы Цяньаньмэнь Кітай цвёрда стаў на рэйкі эканамічных пераўтварэнняў без палітычнай лібералізацыі.

Катэгорыя:Гісторыя Пекіна
Катэгорыя:Канфлікты 1989 года
Катэгорыя:1980-я ў Кітаі
Катэгорыя:1989 год у Пекіне
Катэгорыя:Акцыі пратэсту
Катэгорыя:Расстрэлы дэманстрацый
Катэгорыя:Красавік 1989 года
Катэгорыя:Май 1989 года
Катэгорыя:Чэрвень 1989 года
Холмскі павет

**Холмскі павет** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў XVI—XVIII стст. ў Польскім каралеўстве. Цэнтр — г. Холм (цяпер Хэлм, Рэспубліка Польшча). Бярэ пачатак з Холмскай зямлі ў складзе Галіцка-Валынскага княства. Пасля абрання там у 1340 годзе на княжанне Любарта Холмская зямля ў складзе Вялікага Княства Літоўскага, у 1377—1387 гадах у Венгрыі, з 1387 у Польшчы. У 1430 годзе ў склад зямлі ўключаны тэрыторыі Верхняй Прыпяці. З пачатку XVI ст. Холмская зямля ў складзе Рускага ваяводства, падзялялася на Холмскі і Краснастаўскі паветы. У склад Холмскага паветы ўваходзілі землі Заходняга Палесся, у т.л. с. Радастава, Павіцце, Лелікава і інш. (паўднёвая частка сучасных Кобрынскага і Драгічынскага раёнаў Беларусі). З XIII ст. існавала праваслаўная Холмская епархія (з 1596 года ўніяцкая), з XIV ст. — каталіцкае Холмскае біскупства. Пасля 3-га падзелу Рэчы Паспалітай у 1795 годзе заходняя частка Холмскага павета далучана да Аўстрыйскай імперыі, усходняя частка з папрыпяцкімі землямі — да Расійскай імперыі.

## Літаратура 
* Козій А. М. Історико-географічна характеристика Холмської землі // Вісн. Львів. ун-ту. Сер. іст. 1992. Вип. 28;
* Czarnecki W. Osadnictwo ziemi chełmskiej XIV—XVI wieku w historiografii i źródłach // Kwartalnik Historii Kultury Materialnej. 1992. № 2.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:З’явіліся ў XVI стагоддзі
Катэгорыя:Зніклі ў 1795 годзе
Катэгорыя:Паветы Польшчы
Катэгорыя:Холмская зямля
Катэгорыя:Хэлм
Катэгорыя:XVI стагоддзе ў Польшчы
Вуліца Шаўчэнкі

**Вуліца Шаўчэнкі** — назва вуліц у розных населеных пунктах.

## Беларусь 
* Вуліца Шаўчэнкі — вуліца ў Асіповічах.
* Вуліца Шаўчэнкі — вуліца ў Бабруйску.
* Вуліца Шаўчэнкі — вуліца ў Баранавічах.
* Вуліца Шаўчэнкі — вуліца ў Браславе.
* Вуліца Шаўчэнкі — вуліца ў Брэсце.
* Вуліца Шаўчэнкі — вуліца ў Гомелі.
* Вуліца Шаўчэнкі — вуліца ў Гродне.
* Вуліца Шаўчэнкі — вуліца ў Давыд-Гарадку.
* Вуліца Шаўчэнкі — вуліца ў Драгічыне.
* Вуліца Шаўчэнкі — вуліца ў Жлобіне.
* Вуліца Шаўчэнкі — вуліца ў Іванаве.
* Вуліца Шаўчэнкі — вуліца ў Калінкавічах.
* Вуліца Шаўчэнкі — вуліца ў Круглым.
* Вуліца Шаўчэнкі — вуліца ў Крычаве.
* Вуліца Шаўчэнкі — вуліца ў Лідзе.
* Вуліца Шаўчэнкі — вуліца ў Магілёве.
* Вуліца Шаўчэнкі — вуліца ў Пінску.
* Вуліца Шаўчэнкі — вуліца ў Полацку.
* Вуліца Шаўчэнкі — вуліца ў Пружанах.
* Вуліца Шаўчэнкі — вуліца ў Століне.
* Вуліца Шаўчэнкі — вуліца ў Стоўбцах.
* Вуліца Шаўчэнкі — вуліца ў Чэрвені.

## Расія 
* Вуліца Шаўчэнкі — вуліца ў Таганрогу.

## Гл. таксама 
* Бульвар Шаўчэнкі
* Завулак Шаўчэнкі
Барталамеус Пітыскус

**Барталаме́ус Піты́скус** (, 1561 — 1613) — нямецкі матэматык, астраном, тэолаг-кальвініст. Унёс уклад у развіццё трыганаметрыі, у тым ліку прапанаваў сам тэрмін «трыганаметрыя» ў якасці назвы гэтай навукі.

Катэгорыя:Матэматыкі Германіі
Катэгорыя:Матэматыкі XVI стагоддзя
Катэгорыя:Матэматыкі XVII стагоддзя
Катэгорыя:Астраномы Германіі
Катэгорыя:Астраномы XVI стагоддзя
Катэгорыя:Астраномы XVII стагоддзя
1613 год у гісторыі астраноміі

**1613** год быў адзначаны шэрагам падзей у астраноміі.

## Падзеі 
* 19 мая — частковае сонечнае зацьменне паклала пачатак серыі зацьменняў 141 сараса.
* Галілеа Галілей апублікаваў «», першую вялікую працу, прысвечаную гэтай тэме.

## Астранамічныя з’явы 
## Адкрытыя астранамічныя аб’екты 
## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* 16 чэрвеня — '***, нямецкі матэматык, астраном, вучоны-усходазнавец, выкладчык (нар. 1554).
* 2 ліпеня — **Барталамеус Пітыскус**, нямецкі матэматык, астраном, тэолаг-кальвініст (нар. 1561).
* 25 жніўня — ***', яўрэйскі гісторык, астраном, географ і матэматык (нар. 1541)

## Зноскі 
Астраномія
Катэгорыя:Гады ў астраноміі
Мэльныця-Падзільска

**Мельніца-Падольская** ці **Мэльныця-Падзільска** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Чарткіўскім раёне Цярнопальскай вобласці Украіны на рацэ Днестр.

## Гісторыя 
Упершыню пад назвай Мельніца згадваецца ў пачатку ХІІ ст. Пад назвай Мельніца-над-Днястром вядомая з XVII ст. як валоданне магнатаў Лянцкаронскіх. Тут на схілах, недалёка ад Днястра, яшчэ ў даўнія часы былі ветраныя млыны. Яшчэ і цяпер месца, дзе яны стаялі, называюць Млыніўкаю. Адсюль паходзіць першая частка тапоніма.

Ад 1362 г. — уласнасць літоўскіх князёў Карыятавічаў, ад канца XVI ст. — Лянцкаронскіх, ад XVIІІ ст. — Дунін-Баркоўскіх. У 1615 і 1672 гг. мястэчка падвергнулася разбуральным нападам татараў. У 1648 г. замак узялі казакі пад кіраўніцтвам Максіма Крываноса. У 1744 г. атрад апрышкаў Алексы Доўбуша разграміў маёнтак Лянцкаронскага. 11 студзеня 1767 г. па просьбе тагачаснага ўладальніка Францішка Лянцкаронскага кароль Станіслаў Аўгуст Панятоўскі сваім прывілеям надаў мястэчку статус горада і магдэбургскае права з правам правядзення 24 кірмашоў на год. У канцы XVIІІ ст. Барбара Лянцкаронская ўнесла горад як пасаг Юрыю Дуніну-Баркоўскаму. Ад 1772 г. — гэта павятовы горад Залешчыцкай акругі, з 1867 г. — мястэчка Баршчыўскага павета Каралеўства Галіцыі і Ладамерыі ў складзе Аўстра-Венгрыі. У другой палове ХІХ ст. граф Мечыслаў Дунін-Баркоўскі пабудаваў вялікі палац, які існаваў да 1939 г. Таксама з канца XVIІІ ст. тут быў класічны шляхецкі двор Дунін-Баркоўскіх. З ліпеня 1920 г. — пад уладай міжваеннай Польшчы. Па тагачасным адміністрацыйным дзяленні было цэнтрам гміны Цярнопальскага ваяводства. 1 красавіка 1934 г. мястэчка атрымала статус горада. У валоданні Дунін-Баркоўскіх горад быў да 1939 г. Апошнім уладальнікам быў граф Генрык Дунін-Баркоўскі (у 1942 г. яго арыштавала Гестапа). 17 верасня 1939 г. у Мельніцу-Падольскую ўступіла Чырвоная Армія. 1960 г. паселішчу прысвоены статус пасёлка гарадскога тыпу.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Цярнопальскай вобласці
Сухарава (курганны могільнік)

**Су́харава** — курганныя могільнікі ў колішняй вёсцы Сухарава (цяпер мікрараён Мінска).

## Апісанне 
### Курганныя могільнік-1 
Месціцца за 0,5 км на поўнач ад колішняй вёскі Сухарава на высокім пагорку левага берага перасохлага ручая, на тэрыторыі вясковых могілак кан. XIX — пач. XX ст. за 0,15 км на поўдзень ад дамоў № 39 і 41 па вуліцы Шаранговіча.

Адкрыў у 1925 годзе Ісак Сербаў. Абследавалі ў 1979 годзе Валянцін Собаль, у 1994 годзе Ленід Калядзінскі.

12 курганоў дыяметраў 4—15 метраў, вышынёй 1,15—3 метры. Амаль усе насыпы пашкоджаныя познімі пахаваннямі. Вакол некаторых курганоў прасочваюцца раўкі. Мясцовая назва — *Шведскія магілы*.

### Курганны могільнік-2 
Месціўся за 0,4 км на паўднёвы ўсход ад першага могільніка, за 0,6 км на паўночны ўсход ад колішняй вёскі Сухарава.

4 насыпы дыяметрам 12—14 метраў, вышынёй 1,5—2 метры. У 1995 годзе Леанід Калядзінскі даследаваў курган дыяметрам 12,5—13 метраў, вышынёй 1,6 метра. Выяўленае жаночае пахаванне (узрост 17—20 гадоў) на гарызонце, галавой на захад. Знойдзеныя фрагменты кругавога гаршка з кляймом на днішчы (крыж упісаны ў круг), 2 металічныя спражкі круглай формы, дыяметрам 22—25 мм. Датуецца XI—XII стагоддзямі.

У 1997 годзе могільнік быў знішчаны ў часе будоўлі.

## Літаратура 
*

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Курганныя могільнікі Мінскага раёна
Катэгорыя:Сухарава (жылы раён)
Сацыялістычная адзіная партыя Германіі

**Сацыялістычная адзіная партыя Германіі** — кіруючая партыя ў Германскай Дэмакратычнай Рэспубліцы ў 1949—1990 гадах. Была створана ў красавіку 1946 года шляхам аб’яднання Сацыял-дэмакратычнай партыі Германіі і Камуністычнай партыі Германіі ў савецкай зоне акупацыі. У 1990 САПГ была ператворана ў Партыю дэмакратычнага сацыялізму.

## Кіраўніцтва
**Старшыні**
*Вільгельм Пік (1946—1954)
*Ота Гротэваль (1946—1954)
*Грэгар Гізі (1989—1990)

**Генеральныя (першыя) сакратары ЦК**

*Пост называўся «Першы сакратар» з 1953 да 1976 г.*
*Вальтэр Ульбрыхт (1950—1971).
*Эрых Хонекер (1971—1989).
*Эган Крэнц (1989).

Катэгорыя:Камуністычныя партыі Германіі
Катэгорыя:Германская Дэмакратычная Рэспубліка
Катэгорыя:Партыі аднапартыйных сістэм
Анатоль Васілевіч Машынскі

**Анатоль Васілевіч Машы́нскі** ( — ) — вучоны ў галіне радыёфізікі і электронікі, кандыдат фізіка-матэматычных навук (1970), прафесар (1993).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў горадзе Мэрэфа (Харкаўская вобласць Украіны). У 1963 годзе скончыў Харкаўскі дзяржаўны ўніверсітэт. З 1964 г. пачаў працу ў Мінскім радыётэхнічным інстытуце (сучасны Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт інфарматыкі і радыёэлектронікі) асістэнтам на кафедры электронных, іонных і паўправадніковых прылад. У 1985—1996 гг. займаў пасаду загадчыка кафедрай.

## Навуковая дзейнасць 
А. В. Машынскаму належаць навуковыя працы па тэорыі дыфракцыі, прыкладной электрадынаміцы, матэматычным мадэліраванні фізічных працэсах у прыладах звышвысокай частаты. Кіраваў выкананнем кандыдацкіх дысертацый.

Сярод апублікаванага:
* Дифракция электромагнитных волн на эллиптических цилиндрах, лентах и щелях : автореферат диссертации … кандидата физико-математических наук : 01.041 / А. В. Мошинский. — Минск, 1970.
* Математическое моделирование краевой электродинамической задачи о волноводном стержневом излучателе с локальными импедансными нагрузками (1982).
* Построение скалярной функции Грина для прямоугольного волновода с помощью функций Матье (1979).

## Узнагароды і званні 
* Знак «Выдатнік народнай адукацыі БССР»
* Знак «За выдатныя поспехі ў працы» (Вышэйшая школа СССР)

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Мошинский, Анатолий Васильевич (кандидат физико-математических наук ; 1937—1996)  // Нацыянальная бібліятэка Беларусі
* Гісторыя кафедры электронікі Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта інфарматыкі і радыёэлектронікі
* Мошинский Анатолий Васильевич // Математический институт им. В. А. Стеклова Российской академии наук

Катэгорыя:Радыёфізікі
Катэгорыя:Вучоныя СССР
Катэгорыя:Вучоныя Беларусі
Агінскі стэп

**Агі́нскі стэп** () — узвышаная стэпавая раўніна ў Забайкальскім краі Расіі, у міжрэччы рэк Анон і Ага.

Даўжыня раўніны складае каля 100 км. Вышыні 600—900 м. Складзена з алювіяльных і элювіяльных адкладаў антрапагеннага перыяду на кембрыйскіх сланцах. Расліннасць — кавыль, ціпчак, палын, піжма. Значная частка тэрыторыі пад ворывам.

У мэтах захавання і ўзнаўлення натуральных стэпавых экасістэм у 2004 годзе створаны заказнік «Агинская степь».

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Государственный комплексный заказник «Агинская степь»
* Агинская степь // ИАС «ООПТ России»

Катэгорыя:Геаграфія Забайкальскага края
Катэгорыя:Раўніны Расіі
Наўсет

**Наўсет** (саманазва: *Nauset*) — алганкінскі народ, карэнныя насельнікі ўсходу ЗША. У XVII ст. займалі мясцовасць каля Кейп-Код, таму ў дакументах таго часу часцяком завуцца «індзейцамі Кейп-Код». У нашы дні не вызначаюцца як асобны народ, хаця ў ЗША жыве ад 1000 да 4500 іх нашчадкаў. 

## Традыцыйнае грамадства 
[thumb|left|[Кошык наўсет у музеі Пібадзі Гарвардскага ўніверсітэта]]
Наўсет мелі агульнае паходжанне з масачусет і вампаноаг, размаўлялі на адзінай з імі мове. 

Першым еўрапейцам, які апісаў землі наўсет, быў французскі вандроўнік Самюэль дэ Шамплейн у 1605 г. У 1606 г. ён адзначыў іх агульную колькасць — 650 - 750 чалавек. Мяркуюць, што да кантактаў з еўрапейцамі іх агульная колькасць магла быць і большай — каля 1500 чалавек. Пасля трох эпідэмій 1614 — 1617 гг., выкліканых распаўсюджваннем захворванняў, да якіх у індзейцаў не было імунітэта, у 1621 г. колькасць скарацілася да 500. 

Асноўным заняткам з'яўлялася ручное земляробства. Наўсет вырошчвалі кукурузу, фасолю, кабачкі. Зямлю апрацоўвалі прыладамі з каменнымі навершамі. Акрамя таго, лавілі рыбу, займаліся паляваннем і збіральніцтвам. 

## Перыяд англійскай каланізацыі 
У 1620 г. англійскае судна «Мейфлаўэр» кінула якар каля Кейп-Код. Каланісты выйшлі на бераг і знайшлі катахі кукурузы на могілках наўсет, загінулых падчас эпідэміі. Англічане прынялі могілкі за ямы з харчамі і разрылі зямлю. Наўсет атакавалі англічан. Тыя былі вымушаны збегчы на «Мейфлаўэр» і шукаць новае месца для высадкі і заснавання Плімуцкай калоніі. У 1621 г. адносіны паміж каланістамі і наўсет палепшыліся пасля выплаты кампенсацыі індзейцам. Наўсет аказвалі дапамогу плімутцам падчас голаду ў 1622 г. 

У 1639 г. частка каланістаў перасялілася на традыцыйныя тэрыторыі наўсет і заснавала на іх паселішча Істхэм. Місіянер Джон Эліят пачаў распаўсюджванне сярод індзейцаў хрысціянства і стварэнне хрысціянізаваных вёсак. Да 1675 г. большасць наўсет стала пратэстантамі. Яны не прымалі ўдзел у вайне караля Філіпа, аднак з-за падазронаў былі часова пераселены на востраў у Бостанскам заліве, дзе пакутвалі ад нястач. Пасля вайны для наўсет была створана рэзервацыя плошчай 129,5 км² з цэнтрам ў Машпі.

## У складзе ЗША 
У канцы XVIII ст. наўсет значна пацярпелі ад воспы і сухотаў. На працягу XIX ст. іх колькасць заставалася прыкладна роўнай 300 чалавекам. Традыцыйная культура прыйшла ў заняпад, была згублена родная мова. У 1842 г. тэрыторыя рэзервацыі ў Машпі была скарочана і падзелена паміж сем'ямі на прыватныя ўчасткі, прыкладна роўныя 24 га. У выніку асіміляцыі нашчадкі наўсет страцілі племянную еднасць.

## Спасылкі 
* NAUSET HISTORY
* Nauset Language and the Nauset Indian Tribe
* The Nauset Archaeological District — Eastham

Катэгорыя:Алганкіны
Катэгорыя:Народы ЗША
Уладзімір Ільіч Дадзіёмаў

**Уладзімір Ільіч Дадзіёмаў** (, мяст. Навабеліца, цяпер у межах Гомеля — , Мінск) — беларускі пісьменнік.

## Біяграфічныя звесткі 
Нарадзіўся ў сям’і рабочага. Бацька — Іцка Лейба Вульфавіч — працаваў гарбаром, сартавальнікам, тэхнічным кіраўніком, дырэктарам гарбарных прадпрыемстваў; пасля 2-й сусветнай вайны ўзначальваў Дзяржаўную інспекцыю БССР па якасці сыравіны. Да вайны Уладзімір скончыў першы курс Камуністычнага інстытута журналістыкі ў Мінску. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны — радавы пяхоты, карэкціроўшчык батарэі, з 1943 года супрацоўнік вайсковай газеты «*Гвардейский натиск*». Прымаў удзел у баях на Доне, Курскай дузе, у фарсіраванні Дняпра, у вызваленні Польшчы, Румыніі, Венгрыі, Балгарыі, Аўстрыі, Югаславіі. Пад Балатонам у Венгрыі быў паранены. 

Пасля вайны завочна скончыў чатыры курсы Гродзенскага педагагічнага інстытута, а ў 1958 годзе — Вышэйшыя літаратурныя курсы ў Маскве.

Быў карэспандэнтам газеты «Чырвоная змена», Беларускага радыё, літсупрацоўнікам часопіса «Калгаснік Беларусі». У 1959—1964 гадах — уласны карэспандэнт «Литературной газеты».

Член Саюза пісьменнікаў Беларусі з 1955 года. 

Пахаваны на Паўночных могілках Мінска (П-1, 62/0/0)

Сын, Уладзімір Уладзіміравіч Станкевіч (нар. 1965) — артыст кіно, паэт, музычны прадзюсар.

## Літаратура 
* 
* 
* Беларускія пісьменнікі: 1917—1990. / Укладальнік: А. Гардзіцкі. — Мн.: Мастацкая літаратура, 1994. ISBN 5-340-00709-X

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Гомелі
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Пехацінцы Вялікай Айчыннай вайны
Яканавыя

**Яка́навыя**, **яканы** (*Jacanidae*) — сямейства (або падатрад) птушак з атрада сеўцападобных.

## Апісанне 
Даўжыня цела 16—53 см. Афарбоўка апярэння рыжая або бронзава-карычневая. Крылы шырокія, на згібе крыла рагавая шпора. Ногі з вельмі доўгімі кіпцюрамі і пальцамі, якія дазваляюць лёгка бегаць па лісці водных раслін. 

## Пашырэнне 
Адрозніваецца 6 родаў, 7-8 відаў. Пашыраны ў тропіках і субтропіках, жывуць на зарослых вадаёмах. Найбольш вядомыя , , .

## Асаблівасці біялогіі 
Кормяцца парасткамі, насеннем, насякомымі, малюскамі.

Нясуць 3—6 яец.

## Літаратура 
Яканы // 


Катэгорыя:Сямействы птушак
Помнік Кірылу Тураўскаму (Тураў)

**Помнік Кірылу Тураўскаму** — помнік у г. Тураве Гомельскай вобласці. Усталяваны 11 мая 1993 года на Замкавай гары на беразе ракі Прыпяць у гонар царкоўнага дзеяча і асветніка Кірылы Тураўскага. Аўтары — скульптар Міхаіл Інькоў, архітэктар М. І. Лук’янчык.

Ён выкананы ў тэхніцы выбівачкі (бетон, пакрыты меддзю).

## Спасылкі 
* Ад Скарыны да Касьцюшкі — svaboda.org
* 

Катэгорыя:Кірыла Тураўскі
Катэгорыя:Славутасці Турава
Катэгорыя:З’явіліся ў 1993 годзе
Катэгорыя:Помнікі Гомельскай вобласці
Катэгорыя:1993 год у Беларусі
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Мікалая Лук’янчыка
Катэгорыя:Творы Міхаіла Інькова
Дом па вуліцы Карла Маркса, 43 (Брэст)

**Дом па вуліцы Карла Маркса, 43** — будынак у Брэсце, размешчаны ў гістарычным цэнтры горада. Пабудаваны ў другой палове XIX — пачатку XX ст. з цэглы. Разам з дамамі № 53, 55, 57, 60, 66 і 70 утварае ансамбль. У доме і будынку, які прымыкае да яго з поўначы і мае той жа адрас, размяшчаюцца Брэсцкая транспартная пракуратура, Пракуратура горада Брэста, Пракуратура Брэсцкага раёна.

## Архітэктура 
Трохпавярховы, прамавугольны ў плане. Цэнтральная і бакавыя часткі галоўнага фасада акцэнтаваны рызалітамі, фланкіраваны лапаткамі. Паверхі аддзелены карнізнымі паясамі. Сцяна галоўнага фасада на 1-м паверсе пакрыта рустам і прарэзана прамавугольнымі аконнымі праёмамі, на 2-м — дэкарыравана балюстрадай у неглыбокіх нішах, над аконнымі праёмамі — сандрыкі і дэкаратыўныя ракавіны.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Славутасці Брэста
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Брэста
Катэгорыя:вуліца Карла Маркса (Брэст)
Дом па вуліцы Карла Маркса, 53 (Брэст)

**Дом па вуліцы Карла Маркса, 53** — будынак у Брэсце, размешчаны ў гістарычным цэнтры горада. Пабудаваны ў другой палове XIX — пачатку XX ст. з цэглы. Разам з дамамі № 43, 55, 57, 60, 66 і 70 утварае ансамбль.

## Архітэктура 
Трохпавярховы, складаны ў плане будынак. Пры агульнай несіметрычнай аб’ёмна-прасторавай кампазіцыі галоўны фасад мае сіметрычнае вырашэнне. У цэнтры яго праезная арка, над якой прамавугольны аконны праём, багата дэкарыраваны паўкалонамі карынфскага ордара, пілястрамі з ляпным картушам паміж імі. У аздабленні сцяны 2-га паверха дэкаратыўныя балюстрады ў неглыбокіх нішах, балконы на кранштэйнах і з чыгуннай літай агароджай.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Славутасці Брэста
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Брэста
Катэгорыя:вуліца Карла Маркса (Брэст)
Hyponectriaceae

**Hyponectriaceae** — сямейства грыбоў парадку .

## Роды 
* 
*  — становішча невыразнае
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  — становішча невыразнае

Катэгорыя:Аскаміцэты
Xylariales

**Xylariales** — парадак аскаміцэтавых грыбоў класа , адзіны ў падкласе . Грыбы маюць добра развітую строму.

## Сістэматыка 
Роды, якія не якія ўваходзяць у састаў якога-небудзь сямейства парадку *Xylariales* (*Incertae sedis*):

* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Літаратура 
* Samarakoon M.C., Hyde K.D., Promputtha I., Hongsanan S., Ariyawansa H.A., Maharachchikumbura S.S.N., Daranagama D.A., Stadler M., Mapook A. (2016). Evolution of Xylariomycetidae (Ascomycota: Sordariomycetes). Mycosphere 7 (11): 1746—1761 (2016). ISSN 2077-7019 DOI:10.5943/mycosphere/7/11/9
* Smith, Gavin James. (2003). A molecular systematic study of the xylariales (ascomycota) The University of Hong Kong

Катэгорыя:Аскаміцэты
Герань узгоркавая

**Герань узгоркавая** (*Geranium collinum*) — від кветкавых раслін сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Кветкі сіне-ружовыя.

## Таксанамія 
Від **Герань узгоркавая** ўваходзіць у род  сямейства  парадку .

## Значэнне і выкарыстанне 
Расліна змяшчае 23-54 % танінаў. Выкарыстоўваецца пры крывацёках і страўнікава-кішачных захворваннях. Таксама прымяняецца пры дублённі скур.

## Літаратура 
* 
* 
* . Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
* Род 227. *Geranium* L. — Ёронгул — Герань // *Тожибаев К. Ш.* Кадастр флоры Узбекистана Кашкадарьинская область. / Тожибаев К. Ш., Бешко Н. Ю., Шомуродов Х. Ф., Кодиров У. Х., Тургинов О. Т., Шарипова В. К. — Ташкент: Издательство «Фан» АН РУз., 2019. — С. 138—139. — 256 с.: (+ 96 c. вкл.). — ISBN 978-9943-19-468-7.

Катэгорыя:Герань
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1800 годзе
Erysiphe penicillata

**Erysiphe penicillata** — від патагенных грыбоў сямейства , які выклікае  на буяках.

## Спасылкі 
* Index Fungorum
* USDA ARS Fungal Database

Катэгорыя:Мучністарасяныя
Promo Disk 2005

«**Promo Disk 2005**» (*таксама вядомы як проста «Jitters 2005»*) — сінгл беларускага рок-гурта «Jitters», запісаны на студыі «X-NOISE Factory» і які выйшаў у 2005 годзе. Усе спевы напісаны Канстанцінам Карманам на англійскай мове.

## Прыём крытыкаў 
О**’**К, аглядальнік «Музыкальнай газеты», апісаў матэрыял CD, які пакідае адсылкі да прагрэсіўнага року, словамі «гітарны, багаты па думцы, эфектны», ацаніў як выдатны вакал, так і беднасць на аранжыровачныя эмоцыі. На яго думку, песні з самотніка вельмі падобны да песень з самотніка «Hover» таксама гурта брытанскага року «Hair Peace Salon», а найбольш прыкметны твор на дыску — спеў «Jaded».

## Спіс кампазіцый 
## Удзельнікі 
Jitters:
* Канстанцін Карман — вядучы вакал, бас-гітара.
* Алег Вяль — сола-гітара, бэк-вакал.
* Сяргей Кандраценка — гітара.
* Артур Лучкоў — ударныя.

**Вытворчасць**:
* Генадзь *“Gena Dee”* Сыракваш — прадзюсар.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Альбомы Jitters
Філактынія

**Філактынія** (*Phyllactinia*) — род грыбоў сямейства . Віды гэтага роду з’яўляюцца фітапатагенамі, якія выклікаюць мучністую расу.

## Віды 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Індэкс Fungorum

Катэгорыя:Мучністарасяныя
Physalospora

**Physalospora** — род грыбоў сямейства .

У родзе, паводле ацэнак, утрымліваецца каля 36 відаў, якія растуць на мёртвым лісці. Часта блытаюць з прадстаўнікамі роду .

## Віды 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Аскаміцэты
Трэбуксія

**Трэбу́ксія** (*Treboúxia*) — род непатрабавальных аднаклетачных зялёных водарасцей сямейства .

## Экалогія 
Самы вядомы, шырокараспаўсюджаны раслінны кампанент (фотабіёнт) у складзе лішайнікаў, які сустракаецца ў 7—10 тысяч відаў.

Адзінкавыя клеткі водарасці маюць цэнтральны, масіўны, злёгку лопасцевы храматафор.

Гэтыя водарасці здольныя развівацца пры мінімальным асвятленні і існаваць у поўнай цемры, пераходзячы да гетэратрофнага сілкавання. Некаторыя віды сустракаюцца ў вільготных месцах на кары дрэў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Большой словарь иноязычных слов

Катэгорыя:Зялёныя водарасці