Быдгашч

**Быдгашч** (, ,  — **Бромберг**) — горад на правах павета ў Польшчы, адзін з двух адміністрацыйных цэнтраў Куяўска-Паморскага ваяводства (сядзіба ваяводы). Адміністрацыйны цэнтр Быдгашчскага павета.

## Геаграфія 
Адлегласць па прамой паміж гарадамі Быдгашчам і Мінскам 632 км, да Варшавы — 227 км.

Праз горад цячэ рака Брда, якая ўпадае ў Віслу ў Быдгашчы, таксама тут цячэ невялікая рака *Фліс*, якая перасякае *Грунвальдскую вуліцу*. З усіх бакоў горад абкружаны лясамі, большасць з якіх з’яўляецца сасновымі, але на паўночным усходзе сустракаюцца ліставыя лясы.

Быдгашч адносіцца да польскіх гарадоў з самай вялікай колькасцю паркаў у Польшчы (874 га, другі горад пасля Варшавы). Тут знаходзіцца самы вялікі гарадскі парк у Польшчы (*Мысляцінак*, 830 га).

## Гісторыя 
Пасля рэвалюцыі ў горадзе асела шмат выхадцаў з літоўска-беларускіх губерняў (Тышкевічы, Пуслоўскія, Святаполк-Чацвярцінскія, Красіцкія, Валадковічы, Яблонскія, Гельмерсены, Наркевічы-Ёдкі, Нітаслаўскія і інш.). У чэрвені 1946 разам з сям’ёй прыехаў Гасан Канапацкі, дзе 11 мая 1953 г. і памёр.

### Эдвард Адамавіч Вайніловіч 
З 12 снежня 1921 да сваёй смерці 16 чэрвеня 1928 у Быдгашчы жыў Эдвард Вайніловіч, буйны гаспадарчы і палітычны дзеяч Беларусі і Расійскай імперыі, разам з жонкай Алімпіяй і сястрой Ядвігай Кастравіцкай з Бзоўца, і пасяліліся ў каменным доме на вуліцы Замойскага 4/7 (зараз — № 23).

21 студзеня 1923 г. Эдвард Вайніловіч быў выбраны на пасаду старшыні (1923—1928) «Саюза палякаў усходніх ускраін» (Związek Polaków z Kresów Wschodnich), які лакалізаваўся ў Быдгашчы і займаўся падтрымкай эмігрантаў з Літвы, Беларусі і Украіны. Пасля ўласных ваганняў 22 снежня 1923 г. атрымаў з рук прэзідэнта Быдгашча Бернарда Слівінскага ордэн «Polonia Restituta».

## Эканоміка 
Быдгашч — адзін з самых дынамічна развівальных гарадоў краіны, буйны эканамічны цэнтр, вядомы сваім хуткім развіццём сектара паслуг, асабліва фінансавых. У Быдгашчы дзейнічае звыш дваццаці банкаў, таварныя біржы, страхавыя і лізінгавыя кампаніі, брокерскія дамы, адбываюцца шматлікія кірмашы, у тым ліку і міжнародныя.

## Прамысловасць 
Буйны прамысловы цэнтр; здаўна развітая харчовая («Ютчэнка»), металаапрацоўчая, дрэваапрацоўчая, гарбарная, керамічная прамысловасць; развіццё атрымалі машынабудаванне (электратэхнічнае, станкабудаўнічае, дакладная механіка, вытворчасць абсталявання для хімічнай, цэментнай і інш галін), хімічная прамысловасць (у тым ліку прамысловасць арганічнага сінтэзу), вытворчасць халадзільнікаў, веласіпедаў.

У горадзе Быдгашчы знаходзіцца штаб-кватэра і асноўная вытворчасць польскага канцэрна PESA (ПЭ́СA, ), які спецыялізуецца на вытворчасці цягнікоў, вагонаў, трамваяў і іх мадэрнізацыі.

## Насельніцтва 

ImageSize = width:720 height:350
PlotArea = left:50 right:20 top:30 bottom:30
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = late
Colors =
  id:linegrey2 value:gray(0.9)
  id:linegrey value:gray(0.7)
  id:cobar value:rgb(0.2,0.7,0.8)
  id:cobar2 value:rgb(0.6,0.9,0.6)
DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:400000
ScaleMajor = unit:year increment:50000 start:0 gridcolor:linegrey
ScaleMinor = unit:year increment:10000 start:0 gridcolor:linegrey2
PlotData =
  color:cobar width:20 align:center
  bar:XVII from:0 till:4900
  bar:1717 from:0 till:150
  bar:1800 from:0 till:4691
  bar:1849 from:0 till:10263
  bar:1875 from:0 till:31308
  bar:1910 from:0 till:57700
  bar:1921 from:0 till:90095
  bar:1930 from:0 till:117945
  bar:1939 from:0 till:143100
  bar:1945 from:0 till:135491
  bar:1955 from:0 till:202044
  bar:1965 from:0 till:256582
  bar:1975 from:0 till:322657
  bar:1985 from:0 till:366424
  bar:1998 color:cobar2 from:0 till:386855
  bar:2002 from:0 till:372104
  bar:2010 from:0 till:364443
  bar:2014 from:0 till:357652
  bar:2020 from:0 till:346739
PlotData=
  textcolor:black fontsize:S
  bar:XVII at: 9900 text: 4900 shift:(0)
  bar:1717 at: 5150 text: 150 shift:(0)
  bar:1800 at: 9691 text: 4691 shift:(0)
  bar:1849 at: 15263 text: 10263 shift:(0)
  bar:1875 at: 36308 text: 31308 shift:(0)
  bar:1910 at: 62700 text: 57700 shift:(0)
  bar:1921 at: 95095 text: 90095 shift:(0)
  bar:1930 at: 122945 text: 117945 shift:(0)
  bar:1939 at: 148100 text: 143100 shift:(0)
  bar:1945 at: 140491 text: 135491 shift:(0)
  bar:1955 at: 207044 text: 202044 shift:(0)
  bar:1965 at: 261582 text: 256582 shift:(0)
  bar:1975 at: 327657 text: 322657 shift:(0)
  bar:1985 at: 371424 text: 366424 shift:(0)
  bar:1998 at: 391855 text: 386855 shift:(0)
  bar:2002 at: 377104 text: 372104 shift:(0)
  bar:2010 at: 369443 text: 364443 shift:(0)
  bar:2014 at: 357652 text: 357652 shift:(0)
  bar:2020 at: 346739 text: 346739 shift:(0)

Станам на 31.03.2014 года, у Быдгашчы пражывала 358 922 чалавек.

## Культура 
У горадзе Быдгашчы арганізуюцца оперныя і музычныя фестывалі. У Быдгашчы знаходзіцца вядомая Канцэртная зала (Filharmonia Pomorska) і Оперны тэатр.

## Славутасці 
* Свята-Мікалаеўская царква
* Касцёл Святога Мікалая
* Касцёл Святога Яна Апостала і Евангеліста
* Exploseum
* Музей мыла і гісторыі бруду
* Вышгруд
* Паўлувэк
* Быдгашцкі канал
* Даліна Смерці
* Храм Збавіцеля
* Помнік змагання і пакутніцтва Быдгашцкай зямлі
* Метадысцкая царква

Bydgoszcz Cerkiew prawosławna.jpg|Свята-Мікалаеўская царква  
Фардон. Сінагога 5.jpg|Сінагога ў Фардоне 
Фардон. Касцёл Святога Мікалая.jpg|Касцёл Святога Мікалая
Фардон. Касцёл Святога Яна Апостала і Евангеліста 1.jpg|Касцёл Святога Яна Апостала і Евангеліста
Паўлувэк (гарадзішча) 2.jpg|Гарадзішча Паўлувэк 
Быдгашч. Метадыская царква.jpg|Метадысцкая царква

### Страчаная спадчына 
* Быдгашцкая ратуша
* Быдгашцкі замак (гарадскія муры, пазнаньская брама, куяўская брама, гданьская брама)
* Сінагога
* Старая сінагога
* Сінагога ў Фардоне
* Будынак гарадскога тэатра
* Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі і кляштар кармелітаў
* Старая пратэстанцкая кафедральная царква

 
Быдгашцкі замак (2022-06-29) 2.jpg|Быдгашцкі замак
Быдгашч. Сінагога.jpg|Месца, дзе раней стаяла сінагога 
Быдгашцкая ратуша 1.jpg|Месца, дзе раней стаяла ратуша 
Быдгашч. Старая пратэстанцкая кафедральная царква 5.jpg|Падмурак пратэстанцкай кафедральнай царквы

## Адукацыя 
* Музычная акадэмія ў Быдгашчы
* Універсітэт Казіміра Вялікага ў Быдгашчы
* Тэхналагічна-прыродазнаўчы ўніверсітэт імя Яна і Анджэя Снядэцкіх у Быдгашчы

## Спорт 
### Спартыўныя клубы 
* Жаночы футбольны клуб «Быдгашч»
* Футбольны клуб «Завіша»
* Футбольны клуб «Хэмік»
* Валейбольны клуб «Вісла»
* Жаночы валейбольны клуб «Палац»
* Баскетбольны клуб «Асторыя»
* Жаночы баскетбольны клуб «Баскет-25»
* Матацыклетны клуб «Палонія»
* Шматсекцыйны спартыўны клуб «Гвязда Быдгашч»
* Шматсекцыйны спартыўны клуб «Хэмік Быдгашч»
* Шматсекцыйны спартыўны клуб «Завіша Быдгашч»
* Шматсекцыйны спартыўны клуб «Асторыя Быдгашч»
* Каманда па амерыканскім футболе «Арчэрс»

### Спартыўныя аб’екты 
* Гарадскі стадыён імя Яўгена Паўтына
* Стадыён імя маршала Юзафа Пілсудскага
* Стадыён імя Здзіслава Кшышковяка
* Універсальнае спартыўнае збудаванне «Лучнічка»
* Універсальнае спартыўнае збудаванне «Артэга Арэна»
* Лядовы палац «Торбуд»

Палонія Быдгашч (спідвей) - ГКЖ Узбярэжжа 4.jpg|Палонія Быдгашч
Bdg Zawisza-Slask 2 03-2014.jpg|Стадыён імя Здзіслава Кшышковяка
Bdg halaLuczniczka 8 07-2013.jpg|Універсальнае спартыўнае збудаванне «Лучнічка»
Bdg Artego Arena 2 09-2014.jpg|Артэга Арэна

## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя асобы 
* Збігнеў Бонек
* Радослаў Сікорскі
* Макс фон Боэн
* Міхал Хілінскі (нар. 1986) — польскі баскетбаліст.
* Рафал Брускі (нар. 1962) — польскі палітык, прэзідэнт Быдгашчы.
* Карына Міхалэк (нар. 1993) — польская баскетбалістка.

## Гл. таксама 
* Крывавая нядзеля (1939)
* Camerimage
* DAG Fabrik Bromberg
* Быдгашч-Галоўны