open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Міжнародная федэрацыя спартыўнага скалалажання

**Міжнародная федэрацыя спартыўнага скалалажання** (, *скр.* **IFSC**) — міжнародная арганізацыя, якая праводзіць міжнародныя спаборніцтвы па скалалажанні і праводзіць работу па развіццю скалалажання, пашырэнню геаграфіі, удасканаленню правіл спаборніцтваў.

## Гісторыя 
У канцы 80-х — пачатку 90-х французы на міжнародным узроўні спрабавалі пераканаць Міжнародны саюз асацыяцый альпінізму (UIAA) у неабходнасці зацвердзіць практыку спаборніцтваў па скалалажанні, якія прайшлі ў 1988 годзе ў выглядзе чэмпіянату свету, і ў 1989 годзе ў выглядзе першага Кубка свету па лажанні на скаладанасць і лажанні на хуткасць. Гэты рух узначальваў Пол Брэсэт, які стварыў новую арганізацыю ўнутры Міжнароднай арганізацыі асацыяцый альпінізму (UIAA), якая ўключала навучанне судзейскага персаналу і распрацоўку правілаў правядзення спаборніцтваў.

У 1997 годзе ўнутры Міжнароднага саюза асацыяцый альпінізму (UIAA) была сфарміравана новая структура — Міжнародны савет па скалалажанні (ICC), з мэтай прадастаўлення скалалажанні значнай аўтаноміі і забеспячэння яго неабходнымі інструментамі для далейшага развіцця.

У 1998 годзе Міжнародным саветам па скалалажанні (ICC) была афіцыйна ўведзена новая дысцыпліна скалалажання — боўлдэрынг. У выглядзе эксперыменту была праведзена серыя спаборніцтваў па боўлдэрынгу «Top Rock Challenge».

У 1999 годзе боўлдэрынг уключаны ў праграму чэмпіянату свету.

У 2006 годзе Міжнародны саюз асацыяцый альпінізму (UIAA) вырашыў спыніць кіраванне скалалажаннем і падтрымаць стварэнне незалежнай міжнароднай федэрацыі па кіраванні гэтым відам спорту.

27 студзеня 2007 года ў Франкфурце 68 федэрацый увайшлі ў заснаваную Міжнародную федэрацыю скалалажання (IFSC). Статуты і пастановы новай міжнароднай федэрацыі былі аднадушна прыняты, і федэрацыі пачала сваю працу.

28 красавіка 2007 года Міжнародную федэрацыю скалалажання ў якасці новага ўдзельніка прыняў агульны сход Генеральнай асацыяцыі міжнародных спартыўных федэрацый (AGFIS). Праз некалькі тыдняў, Міжнародная асацыяцыя Сусветных Гульняў (IWGA) зрабіла тое ж самае, пацвярджаючы наяўнасць скалалажанні ў праграме Сусветных Гульняў 2009 у г. Гаасюн.

10 снежня 2007 года Міжнародны алімпійскі камітэт прадаставіў умоўнае прызнанне Міжнароднай федэрацыі скалалажання, вітаючы скалалажанне ў Алімпійскім руху.

Цяпер у склад Міжнароднай федэрацыі скалалажання ўваходзіць 81 нацыянальная федэрацыя з пяці кантынентаў планеты.
Didymium squamulosum

**Didymium squamulosum** — від слізевікоў сямейства .

## Апісанне 
Утварае групамі або рассеяна шарападобныя, амаль шарападобныя, дыскападобныя або лейкападобныя ў ніжняй частцы спарангіі дыяметрам 0,3—1 мм і вышынёй да 1,5 мм. Перыдый перапончаты, злёгку бліскучы, празрысты, звычайна пакрыты тоўстай белай скарынкай з зоркападобных крышталяў карбанату кальцыю, якія могуць адрывацца ад сеткападобнай паверхні. Звычайна спарангіі размешчаны на ножцы, радзей сядзячыя. Ножка тоўстая, вапнавая, звычайна гафрыраваная, белая, часта заглыбленая ў паражніну спарангія, можа складаць да двух трацін агульнай вышыні пладовага цела. Ложа (*гіпаталус*) дыскападобнае, перапончатае, ад амаль бескаляровага да белага. Бясколерны, белы або жоўты плазмодый.

Калумелы белыя або бледныя, дыскападобныя або паўшарападобныя. Трыхінелы складаюцца з гіфаў рознай таўшчыні, прамых або разгалінаваных, бясколерных або светлых. Споры ў масе чорныя, цёмна-фіялетава-карычневыя ў праходзячым святле, тонкапапілярныя або калючыя, дыяметрам ад 8 да 11 мікраметраў.

## Падобныя віды 
 маюць даўжэйшую і чарнаватую ножку.

## Арэал і месцазнаходжанне 
Касмапалітычны від. Сустракаецца на шматлікіх астравах і на ўсіх кантынентах, акрамя Антарктыды. Таксама сустракаецца на апалым лісці дрэў і экскрыментах траваедных.

file:Didymium_squamulosum_12947597.jpg
file:Didymium_squamulosum_30679733.jpg
file:Didymium_squamulosum_30679762.jpg
file:Didymium_squamulosum124.jpg

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Clark J, Haskins EF 2018 — A taxonomic guide to the species of Didymium (Didymiaceae, Physarales, Myxomycetes) I. The stipitate species. Asian Journal of Mycology 1(1), 22-62, Doi 10.5943/ajom/1/1/4
* Didymium squamulosum // U.S. Fish and Wildlife Service
* Didymium squamulosum (Alb. & Schwein.) Fr. & Palmquist, 1818 // Macroid.ru — Классификатор-определить объектов природы

Катэгорыя:Фізаральныя
Шан Чжоу

**Дзі-сінь** () ці **Чжоу-сінь** (; 1105&nbsp;—1046 г. да н. э.)&nbsp;— апошні валадар (ван) дынастыі Шан у 1075—1046 гадах да н.&nbsp;э.

## Біяграфія 
Быў сынам вана  з дынастыі Шан. У 1075 годзе да н.&nbsp;э. пасля смерці бацькі атрымаў у спадчыну ўладу. Адносна першай часткі яго валадарства няма дакладных звестак: альбо ён правіў пад кіраўніцтвам рэгентаў, альбо прыслухоўваючыся да парад чыноўнікаў. Пра гэты перыяд нідзе не гаворыцца ў старажытных і сярэднявечных кітайскіх гісторыкаў з прычыны таго, што вобраз Чжоу-сіня, які страціў Мандат Неба павінен быць адмоўным, каб апраўдаць падзенне дынастыі Шан.

Імаверна за першыя гады ўлада і ўплыў дынастыі Шан на чале з Ванам Чжоу-сінем значна павялічылася. Гэта прывяло да самаўпэўненасці ўладара, ён стаў менш увагі надаваць дзяржаўным справам, больш займаўся забаўкамі, праводзіў час у гарэме, баляваў. Пры гэтым усё менш прыслухоўваўся да сваіх дарадцаў. Усё большы ўплыў на вана аказала яго наложніца Дацзі. Свайго дзядзьку Бі Ганя, які спрабаваў пераканаць вана змяніць лад жыцця, Чжоў-Сінь загадаў пакараць смерцю, вырваўшы сэрца.

Каб павысіць свой прэстыж сярод шляхты і народа Чжоу-сінь у 1052 і 1050 гадах да нашай эры здзейсніў некалькі ваенных паходаў супраць племені чжоу, аднак пацярпеў паразу. Гэта яшчэ больш наладзіла арыстакратаў супраць уладара. Імаверна ўсе гэтыя падзеі ў канчатковым выніку прывялі да невыканання часткай мясцовых кіраўнікоў абавязкаў васалаў. Гэтым скарыстаўся Вэнь-ван, правадыр племя чжоу, які атакаваў Шан. У 1046 годзе да н.&nbsp;э. у вырашальнай бітве пры Муе (тэрыторыя сучаснай правінцыі Хэнань) шанскае войска пацярпела разгромнае паражэнне ад войска Чжоу. Адступіўшы да сталіцы Інь Чжоу-сінь абараняўся ад ворагаў, загінуў у палаючым палацы. Іншы яго дзядзька Сюй-сюй перайшоў на бок пераможцы.

## Літаратура 
* Wu, K. C. (1982). The Chinese Heritage. New York: Crown Publishers. ISBN 0-517-54475-X.

Катэгорыя:Кіраўнікі Кітая
Lamproderma scintillans

**Lamproderma scintillans** — від слізевікоў сямейства .

## Апісанне 
Спарангіі агульнай вышынёй 1-1,5 мм, складаюцца з галоўкі і тонкай ножкі. Яны размешчаны разрознена або групамі. Галоўка 0,3-0,5 мм у дыяметры, шарападобная, звычайна бураватая, чырванаватая, часам сталёва-блакітная, бліскучая. Перыдый далікатны, плёнкавы, бясколерны, адвальваецца буйнымі фрагментамі. У спарангіі знаходзіцца цыліндрычная ўсечаная калумела, якая дасягае толькі паловы вышыні спарангія. Трыхінелы з жорсткімі ніткамі, якія адыходзяць ад кончыка сцябла, дыхатамічна разгалінаваныя і зрослыя, чорныя або пурпурна-бурыя, у аснове бледныя, на свабодных канцах афарбаваныя. Ніткі трыхінел часта злучаюць верхнюю частку слупка з даволі цвёрдай асновай сценкі спарангія і звычайна тонкія і бясколерныя. Сцябло чорнае, бліскучае, расце з лілова-карычневага круглага ложа (*гіпаталалуса*). Споры пурпурна-шэрыя, дробнапапілярные, дыяметрам 6,5 — 8 мкм. Вадзяніста-белы плазмодый.

## Арэал і месцапражыванне 
Распаўсюджаны па ўсім свеце; акрамя Антарктыды, сустракаецца на ўсіх кантынентах і на многіх астравах. Сустракаецца на апалым лісці.

Катэгорыя:Стэманітальныя
Чорназямельскі раён

**Чорназямельскі раён** (, ) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Рэспублікі Калмыкія Расійскай Федэрацыі, у межах якой утвораны муніцыпальны раён Чорназемельскае раённае муніцыпальнае ўтварэнне.

Адміністрацыйны цэнтр — пасёлак Камсамольскі.

## Геаграфія 
Агульная плошча тэрыторыі раёна — 1420013 га, або 18,7 % тэрыторыі рэспублікі, самы вялікі раён Калмыкіі. Адлегласць ад г. Эліста — 190 км. Раён амаль цалкам знаходзіцца ў зоне паўпустыняў. Раён мяжуе на поўначы з Яшкульскім раёнам, на захадзе — Ікі-Бурульскім раёнам, на поўдні са Стаўрапольскім краем і Рэспублікай Дагестан, на ўсходзе з Лаганскім раёнам і Астраханскай вобласцю.

### Клімат 
Назва раёна звязана з часткай Прыкаспійскай нізіны — рэгіёнам Чорныя землі. Гэтая частка Калмыкіі практычна не пакрываецца снегам і традыцыйна выкарыстоўваецца для пашавай жывёлагадоўлі. Клімат раёна рэзка кантынентальны: гарачае і сухое надвор’е летам і маласнежная зіма. За год тут налічваецца каля ста васьмідзесяці — ста дзевяноста сонечных дзён, што складае амаль 2300 гадзін. Летні максімум тэмператур складае сорак два — сорак тры градусы. Самая нізкая тэмпература, адзначаная ў Чорназямельскім раёне, роўная трыццаці пяці — трыццаці шасці градусам ніжэй за нуль.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Раёны Калмыкіі
Belcanto Airlines

**Belcanto Airlines** — прыватная беларуская грузавая авіякампанія, якая выкарыстоўвае самалёты Іл-76ТД.

ТАА «Авіякампанія БЕЛКАНТО» была зарэгістравана ў Адзіным дзяржаўным рэестры 4 жніўня 2020 года. Сертыфікацыю па тэхнічным абслугоўванні і рамонце авіяцыйнай тэхнікі кампанія атрымала ў лістападзе 2021 года, а сертыфікат эксплуатанта паветранага судна ІЛ-76ТД з бартавым нумарам EW-576TH, без якога нельга здзяйсняць камерцыйныя пералёты, быў атрыманы ў жніўні 2022 года.

17 красавіка 2023 года падчас канфлікту ў Судане ў аэрапорце Хартум было знішчана мінімум 14 самалётаў, адным з іх быў борт ІЛ-76ТД кампаніі Belcanto Airlines.

## Санкцыі 
9 жніўня 2024 года Міністэрства фінансаў ЗША ўключыла авіякампанію ў амерыканскі санкцыйны спіс.

## Спасылкі 
* Сайт Belcanto Airlines 

Катэгорыя:Авіякампаніі Беларусі
Катэгорыя:Беларускія юрыдычныя асобы ў спісе спецыяльна прызначаных грамадзян і заблакіраваных асоб ЗША
Спартыўнае скалалажанне на летніх Алімпійскіх гульнях

**Спартыўнае скалалажанне** дэбютавала на Алімпійскіх гульнях 2020 года ў Токіа, Японія. Першапачаткова Алімпіяда павінна была адбыцца ў 2020 годзе, але з-за пандэміі COVID-19 была перанесена на 2021 год . Кіраўнічы орган — Міжнародная федэрацыя спартыўнага скалалажання (IFSC).

## Заяўка на ўключэнне 
Уключыць у праграму Алімпійскіх гульняў прапанавала Міжнародная федэрацыя спартыўнага скалалажання (IFSC) у 2015 годзе. У верасні 2015 года спартыўнае скалалажанне было ўключана ў шорт-ліст разам з бейсболам, софтболам, скейтбордынгам, сёрфінгам і каратэ для ўключэння ў летнія Алімпійскія гульні 2020 года; а ў чэрвені 2016 года выканаўчы савет Міжнароднага алімпійскага камітэта (МАК) абвясціў, што падтрымае прапанову аб уключэнні ўсіх відаў спорту ў шорт-ліст Гульняў 2020 года. Нарэшце, 3 жніўня 2016 года ўсе пяць відаў спорту (улічваючы бейсбол і софтбол разам як адзін від спорту) былі зацверджаны для ўключэння ў праграму Алімпійскіх гульняў 2020 года.

## Фармат спаборніцтваў 
На летніх Алімпійскіх гульнях 2020 года розыгрыш медалёў адбыўся ў дзвюх дысцыплінах — мужчынскім і жаночым мнагаборстве. Фармат спаборніцтваў аб’яднаў тры дысцыпліны спартыўнага скалалажання: хуткаснае лажанне, боўлдэрынг і лажанне на складанасць. Гэта рашэнне выклікала шырокую крытыку ў свеце скалалажання.

Члены IFSC патлумачылі, што Алімпійскі камітэт прызначыў ім толькі адзін залаты медаль для кожнага полу, і яны не жадаюць выключаць хуткаснае скалалажанне. Мэта IFSC на Алімпійскіх гульнях 2020 года заключалася ў тым, каб прызнаць скалалажанне і тры яго дысцыпліны алімпійскімі відамі спорту; змены фармату могуць адбыцца пазней. Гэтая тактыка аказалася паспяховай, бо яны атрымалі другі камплект медалёў для летніх Алімпійскіх гульняў 2024 года, дзе лажанне на хуткасць будзе асобным відам, адрозным ад камбінаванага спаборніцтва па скалалажанні на складанасць і боўлдэрынгу.

## Спаборніцтвы 
## Гісторыя алімпійскіх рэкордаў 
## Медальны залік 
Па стане на Алімпійскія гульні 2020:

## Пераможцы 
### Асабістае мнагаборства (мужчыны) 
### Лажанне на хуткасць (мужчыны) 
### Асабістае мнагаборства (жанчыны) 
### Лажанне на хуткасць (жанчыны)
Спіс універсітэтаў штата Заходняя Вірджынія

У штаце Заходняя Вірджынія (ЗША) дзейнічаюць дзяржаўныя і прыватныя ўніверсітэты.

## Дзяржаўныя 
* Блуфілдскі дзяржаўны ўніверсітэт
* Заходне-Вірджынскі дзяржаўны ўніверсітэт
* Заходне-Вірджынскі ўніверсітэт
* Маршалаўскі ўніверсітэт
* Універсітэт Уэст-Ліберці
* Універсітэт Канкорд
* Фэрманцкі дзяржаўны ўніверсітэт
* Шэфердскі ўніверсітэт

## Прыватныя 
* Амерыканская сістэма публічных універсітэтаў
* Каталіцкі дыстанцыйны ўніверсітэт
* Салемскі ўніверсітэт
* Уілінгскі ўніверсітэт
* Універсітэт Горнага Штата
* Універсітэт Олдэрсана Броддуса
* Чарлстанскі ўніверсітэт

Заходняя Вірджынія
Вышыня 88,5

**«Вышыня 88,5»** — беларускі агітпрапфільм (іншая назва — «Як гэта будзе»). Выйшаў на экраны 1 мая 1932 года.

## Сюжэт 
Дзеянне фільма разгортваецца ў абстаноўцы магчымай вайны. Раніца ў памежным калгасе Падгай. Самалёт скідае ўлёткі з паведамленнем аб пачатку вайны, аб’яўляецца мабілізацыя. Старшыня калгаса Волкаў арганізуе збор мужчын на прызыўны пункт, здачу збожжа дзяржаве, распараджаецца схаваць жывёлу ў лесе. Членам сельскай ячэйкі  раздаюць зброю і процівагазы. Камсамольцы-асаавіяхімаўцы расклейваюць на сценах дамоў апусцелай вёскі заклікі да салдат-інтэрвентаў — падманутых пралетарыяў. Ноччу часці Чырвонай Арміі пераходзяць у наступ. Пераследуючы ворага, байцы Н-скай стралковай дывізіі губляюць сувязь з флангамі і тылам і аказваюцца ў акружэнні. Для аднаўлення сувязі штаб корпуса пасылае самалёт, на выручку акружанцам спяшаюцца матарызаваны і кавалерыйскі палкі. Самалёт збіты ворагам. Асаавіяхімаўцы, сведкі паветранага бою, выяўляюць у планшэце загінулага  данясенне камандзіра акружанай дывізіі і карту. Волкаў адпраўляе іх з пастухом Янкам насустрач Чырвонай Арміі. Шкоднікі-кулакі з хутара падпальваюць лес. Пакуль Волкаў дапамагае чырвонаармейцам знайсці абыходныя шляхі, калгаснікі арганізуюць абарону . У гэты час акружаныя часці вядуць цяжкія баі. Месца забітых байцоў займаюць асаавіяхімаўцы. Шкоднік-хутаранін ірве тэлефонны кабель. Янка ўступае з ім у сутычку. Здраднік забіты. Сувязь адноўленая. Кальцо акружэння прарвана. Асаавіяхімаўцы арганізуюць вываз параненых. У пошуках транспартных сродкаў яны выкрываюць другога кулака-шкодніка, які псаваў падводы, скраў і схаваў кулямёт з падбітага самалёта. Камкор дзякуе падгайскай ячэйцы Асаавіяхіма за аказаную дапамогу. Наступ Чырвонай Арміі працягваецца.

## У ролях 
## Здымачная група 
* аўтары сцэнарыя: Ю. Берман, Б. Вярхоўскі;
* рэжысёр: Юрый Тарыч;
* аператары: Г. Максімаў, Іван Ціхаміраў;
* мастак: Ісаак Махліс.

## Цікавыя факты 
* Адзін з першых савецкіх фільмаў на абаронную тэматыку.
* У здымках прынялі ўдзел сапраўдныя воінскія злучэнні.

## Тэхнічныя даныя 
* Чорна-белы, нямы
* 7 частак.

## Спасылкі 
* «Вышыня 88,5» на сайце «Энциклопедия отечественного кино»

Катэгорыя:Фільмы Юрыя Тарыча
Катэгорыя:Фільмы студыі «Беларусьфільм»
Катэгорыя:Прапаганда ў СССР
Катэгорыя:Фільмы СССР
Катэгорыя:Чорна-белыя фільмы
Катэгорыя:Нямыя фільмы
Нянавісць (фільм)

**«Нянавісць»** ― беларускі мастацкі фільм паводле цыкла раманаў  «Чорныя крылы».

## Сюжэт 
Канец 1920-х гадоў. Польскі сейм абмяркоўвае законапраект ваеннага міністэрства аб павелічэнні вытворчасці ўзбраенняў і здабычы нафты для патрэб арміі. Адбываюцца жорсткія сутыкненні паміж правымі сіламі і камуністычнай фракцыяй, якая выступае супраць вайны з СССР. Лідар сацыял-дэмакратаў Сташэўскі просіць перадаць праект, які цяжарам ляжа на бюджэт, для дапрацоўкі ў камісію. У гэты час на нафтапромысле ў Багуславе ўспыхвае забастоўка, выкліканая катаржнымі ўмовамі працы, жабрацкай зарплатай і антысавецкім курсам урада. Страйк выкарыстоўваюць у сваіх інтарэсах румынскія нафтавыя каралі — канкурэнты палякаў на сусветным рынку. Праз свайго агента Дзюваля яны падкупляюць Сташэўскага. Спрабуючы штучна зацягнуць страйк, той дасылае працоўным тэлеграму са словамі падтрымкі. Акцыі нафтапромыслаў падаюць, і Сташэўскі скупляе іх. Нафтапромыслы пераходзяць у вядзенне ваеннага міністэрства, і Сташэўскі дзейнічае ўжо ў яго інтарэсах. Ён прыязджае ў Багуслаў з рашэннем сейма аб неадкладным спыненні забастоўкі. Узамен працоўным абяцана мізэрнае падвышэнне заробку. Узброеныя забастоўшчыкі (сярод якіх і інжынер Тадэвуш, сын Сташэўскага, які даглядае дачку рабочага Вільчыка Стэфу) атачаюць найважнейшыя аб’екты промыслу калючым дротам і прапускаюць праз яе ток. Дырэктар Бямбніцкі выклікае войскі. Стэфу пасылаюць па дапамогу. Войскі выкарыстоўваюць газы. У вырашальны момант нападу Тадэвуш адключае ток, пазбаўляючы страйкоўцаў абароны. Ізноў галасуецца законапраект ваеннага міністэрства. На месцах сацыял-дэмакратычнай «*апазіцыі*» пуста. Прыходзіць паведамленне, што ў адказ на «*аднаўленне парадку*» ў Багуславе, дзе былі вялікія ахвяры, забаставалі працоўныя заводаў вайсковай амуніцыі і гарнякі-вугольнікі, арганізаваныя дэманстрацыі пратэсту. Натхнёныя дэпутаты-камуністы разгортваюць антыфашысцкі лозунг.

## У ролях 
## Рэліз 
* Прэм’ера: 4 верасня 1930 года.
* Ішоў таксама пад назвай «Чорная кроў»

## Тэхнічныя даныя 
* Чорна-белы, нямы
* 8 частак.

## Спасылкі 
* Фільм на сайце Кино-театр.ру

Катэгорыя:Фільмы на рускай мове
Катэгорыя:Фільмы Юрыя Тарыча
Катэгорыя:Фільмы студыі «Беларусьфільм»
Катэгорыя:Фільмы СССР
Катэгорыя:Чорна-белыя фільмы
Катэгорыя:Нямыя фільмы
Катэгорыя:Экранізацыі раманаў
П’ятыхаткы (Васыліўскі раён)

**П’ятыхаткы** () — вёска ва Украіне, ў Стэпагорскай пасялковай абшчыне Васільеўскага раёна Запарожскай вобласці. Насельніцтва складае 20 чалавек. Орган мясцовага самакіравання — П’ятыхацкі сельскі савет.

## Геаграфія 
Вёска П’ятыхаткы размешчана на левым беразе ракі Янчэкрак. За 19 км ад райцэнтра. Каля вёскі праходзіць аўтадарога тэрытарыяльнага значэння Т 0812. Самая блізкая чыгуначная станцыя — Таўрыйск (за 17 км).

## Гісторыя 
Вёска заснавана ў 1890 годзе.

12 чэрвеня 2020 года П’ятыхацкі сельскі савет, у ходзе дэцэнтралізацыі, аб’яднаны з Стэпагорскай пасялковай абшчынай.

### Расійскае ўварванне ва Украіну (2022) 
З пачатку шырокамаштабнага расійскага ўварвання ва Украіну, з лютага 2022 года, вёска апынулася ў расійскай акупацыі і падвяргалася абстрэлам з боку расійскіх акупантаў.

18 чэрвеня 2023 года, падчас украінскага контрнаступлення, вёска была вызвалена ад расійскай арміі.

## Вядомыя ўраджэнцы 
* Данчанка-Буткоўская Валянціна Пятроўна ( 1955) — Украінская артыстка музычнай камедыі, актрыса Кіеўскага тэатра аперэты, заслужаная артыстка Украіны (2005).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Надвор’е ў вёсцы П’ятыхаткы

Катэгорыя:Населеныя пункты Запарожскай вобласці
Спіс універсітэтаў штата Тэнесі

У штаце Тэнесі (ЗША) дзейнічаюць дзяржаўныя і прыватныя ўніверсітэты.

## Дзяржаўныя 
* Дзяржаўны ўніверсітэт імя Осціна Пі
* Мемфіскі ўніверсітэт
* Сярэдне-Тэнесійскі дзяржаўны ўніверсітэт
* Тэнесійскі дзяржаўны ўніверсітэт
* Тэнесійскі тэхналагічны ўніверсітэт
* Тэнесійскі ўніверсітэт
* Тэнесійскі ўніверсітэт у Марціне
* Тэнесійскі ўніверсітэт у Чатанузе
* Усходне-Тэнесійскі дзяржаўны ўніверсітэт

## Прыватныя 
* Баптысцкі ўніверсітэт навук пра здароўе
* Белмонтскі ўніверсітэт
* Вандэрбільтаўскі ўніверсітэт
* Джонсанаўскі ўніверсітэт
* Заходні губернатарскі ўніверсітэт
* Камберлендскі ўніверсітэт
* Каралеўскі ўніверсітэт
* Лінкальнаўскі мемарыяльны ўніверсітэт
* Паўднёвы адвентысцкі ўніверсітэт
* Саюзны ўніверсітэт
* Трэвекскі назаранскі універсітэт
* Тускулумскі ўніверсітэт
* Тэмплскі ўніверсітэт Тэнесі
* Універсітэт Бэтэль
* Універсітэт Карсан-Ньюман
* Універсітэт Ламбут
* Універсітэт Лі
* Універсітэт Ліпскомб
* Універсітэт Міліган
* Універсітэт Перамогі
* Універсітэт Поўдня «Севані»
* Універсітэт Фіск
* Універсітэт Фрыд-Хардэман
* Універсітэт хрысціянскіх братоў
* Уэсліянскі ўніверсітэт Тэнесі

Тэнесі
Варвара Васілеўна Стрэльская

**Варвара Васілеўна Стрэ́льская** (па мужу Стукалкіна; ;  — ) — руская драматычная актрыса. Заслужаная артыстка Імперскіх тэатраў (1905).

## Біяграфія 
Нарадзілася ў Маскве. Бацька — оперны спявак В. І. Стрэльскі, маці — драматычная актрыса С. І. Вінаградава. На сцэну Варвару Стрэльскую ў трохгадовым узросце вывеў М. С. Шчэпкін. З шасці гадоў яна вучылася ў Пецярбургскім тэатральным вучылішчы, спачатку балету, а затым драме. З 1857 года актрыса Александрынскага тэатра. Працавала ў тэатры да канца жыцця.

## Творчасць 
В. В. Стрэльнікава пачала выступаць на казённай сцэне ў драматычных спектаклях і балетах у час вучобы. Дэбютавала ў Александрынскім тэатры роляй Сашы ў вадэвілі С. Турбіна «Карцінка з натуры». Выконвала ролі дзяўчат у камедыях і вадэвілях. Росквіт камедыйнага даравання Варвары Стрэльскай звязаны з пераходам да выканання характарных роляў сталых жанчын і старых. Яе творчай манеры ўласцівы непасрэднасць, арганічнасць пераўвасаблення, абаяльнасць, багацце сцэнічнай мовы.

Сярод роляў В. В. Стрэльнікавай: Ліза («Гора ад розуму» А. Грыбаедава), Домна Панцялееўна, Кукушкіна, Мігачова, Сцеша, Круглова, Міхеўна, бабыліха («Таленты і паклоннікі», «Прыбытковае месца», «Не было ні гроша, ды раптам шастак», «Даходнае месца», «Не ўсе кату масленіца», «Апошняя ахвяра», «Снягурка» А. Астроўскага), Пашлёпкіна, Фёкла Іванаўна («Рэвізор», «Жаніцьба» М. Гогаля), Прастакова («Недаростак» Дз. Фанвізіна) і інш.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* Стре́льская, Варвара Васильевна // Театральная энциклопедия. В 5 томах. / Под редакцией С. С. Мокульского (том 1), П. А. Маркова (тома 2—5). — М., Советская энциклопедия, 1961—1967. — Т. 4: Нежин — Сярев. — М., 1965. — Стб. 1109. — 1152 стб. с илл., 6 л. илл. — 40 500 экз.

## Спасылкі 
* Варвара Стрельская // КИНО-ТЕАТР.Ру
* Стрельская Варвара Васильевна // Государственный мемориальный и природный музей-заповедник А. Н. Островского «Щелыково»

Катэгорыя:Памерлі ў Санкт-Пецярбургу
Катэгорыя:Актрысы Расійскай імперыі
Катэгорыя:Актрысы XIX стагоддзя
Катэгорыя:Актрысы XX стагоддзя
Катэгорыя:Заслужаныя артысты
Стрэльская

**Стрэльская** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Варвара Васілеўна Стрэльская (1838—1915) — руская драматычная актрыса.
* Вольга Якаўлеўна Стрэльская (нар. 1928) — міколаг, спецыяліст у галіне абароны раслін ад хвароб.
Напад на школу ў Мпондвэ (2023)

16 чэрвеня 2023 года джыхадзісты з групоўкі «Саюзныя дэмакратычныя сілы», якая мае сувязі з Ісламскай дзяржавай, напалі на школу ў Мпондвэ, горадзе ў заходняй Угандзе на мяжы з Дэмакратычнай Рэспублікай Конга. Загінулі 42 чалавекі, з іх 38 вучняў. Некалькі чалавек былі выкрадзены.

## Школа 
Сярэдняя школа Лхубірыха — прыватная школа-інтэрнат, пабудаваная канадскай няўрадавай арганізацыяй. На момант нападу ў чэрвені 2023 года там пражывалі 63 вучні. Права ўласнасці і кантроль над установай былі прадметам спрэчкі.

## Ход падзей 
Атака паўстанцаў на школу адбылася прыкладна а 23:30. Група з пяці нападнікаў падпаліла інтэрнат і разрабавала харчовую краму. Падчас акцыі баевікоў загінулі 42 чалавекі, у тым ліку 38 навучэнцаў, школьны ахоўнік і трое мясцовых жыхароў. Восем чалавек былі шпіталізаваны ў крытычным стане. Яшчэ шасцёра выкрадзены, у асноўным вучаніцы. З 38 забітых вучняў 20 былі дзяўчынкамі (былі засечаны да смерці), 18 — хлопчыкамі (загінулі падчас падпалу). Некаторыя целы атрымалі шырокія апёкі, што запатрабавала правядзення тэстаў ДНК для апазнання. Нападнікі падпалілі матрацы і, як паведамлялася, узарвалі бомбы.

## Адказнасць 
Паводле разведданых сілавікоў, баевікі з’явіліся ў раёне Мпондвэ як мінімум за два дні да атакі. Паліцыя ўстанавіла, што адказнасць за напад нясе групоўка «Саюзныя дэмакратычныя сілы». Яе фарміраванні актыўна ўдзельнічалі ў баявых дзеяннях у Ківу супраць урада суседняй ДРК.

## Наступствы 
Узброеныя сілы Уганды арганізавалі пагоню за нападнікамі. Баевікі беглі ў напрамку нацыянальнага парку Вірунга ў ДРК. Для аказання дапамогі ў выяўленні джыхадзістаў прыцягнута ваенная авіяцыя.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Чэрвень 2023 года
Катэгорыя:Падзеі 16 чэрвеня
Катэгорыя:Забойствы, здзейсненыя ў 2023 годзе
Катэгорыя:Тэрарыстычныя акты ісламістаў
Катэгорыя:Тэрарыстычныя акты 2023 года
Су Шуньцінь

**Су Шуньцінь** (苏舜钦, 1008&nbsp;—1048)&nbsp;— кітайскі паэт, дзяржаўны служачы часоў дынастыі Сун.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1008 годзе ў Зічжоў (сучасная правінцыя Сычуань). Паходзіў з сям’і чыноўнікаў. З 15 гадоў пачаў пісаць вершы. У 1035 годзе паспяхова здаў правінцыйныя экзамены і ў тым жа годзе дзякуючы пратэкцыі бацькі атрымаў пасаду ў прэфектуры са сталіцай у г. Далі. У 1038 годзе перабраўся ў Кайфэн. Тут зблізіўся з высокапастаўленым чыноўнікам Фан Чжуньенам. Таксама затаварышаваў з . У 1040—1041 гадах займаўся даследаваннем прычын і наступстваў землетрасення ў Хадоне. Аднак пасля падзення Фан Чжуньена ў 1044 годзе Су Шуньцінь быў адпраўлены ў адстаўку. У тым жа годзе ён пераехаў у Сучжоў. Тут ён купіў закінуты сад і пабудаваў павільён на ўзгорку на поўнач ад саду. Ён назваў яго павільён Чаньлань (цяпер вядомы як  і ўваходзіць у Спіс аб’ектаў Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА ў КНР&nbsp;у складзе аб’екта ) і напісаў верш пра яго. Па просьбе Су Шуньціня Ауян Сю таксама напісаў верш пра павільён. Су рэгулярна выкарыстоўваў павільён для сустрэч са сваімі сябрамі і напісання вершаў. Су Шуньцінь раптам сканаў у 1048 годзе.

## Творчасць 
Складаў вершы ў жанры . Надаваў вялікую ўвагу сацыяльнай тэматыцы. Так, Су Шуньцінь пісаў пра загінулых ад голаду сялянах, трупы якіх валяюцца на дарогах і становяцца здабычай сабак і сцярвятнікаў, у той час як у багацеяў поўна збожжа і мяса («Пішу Ауян Сю аб пачуццях, якія выпрабаваў на поўдзень ад горада»). У далейшым большасць яго вершаў была аб’яднана ў зборнік пад назвай «Працы майстра Су».

Су Шуньцінь вядомы як адзін з першых стваральнікаў патрыятычнай паэзіі. Найбольш вядомы яго верш, прысвечаны жорсткаму разгрому 1034 года сунскай арміі падчас набегу тангутаў з-за поўнай непадрыхтаванасці яе да баёў і нездаровых палкаводцаў («Пінчжоўскае паражэнне»).

## Літаратура 
* Yuan, Xuehan; Gong Jianyi (2004). The Classical Gardens of Suzhou. CIP. pp. 217. ISBN 7-214-03763-7.

Катэгорыя:Паэты Кітая
Катэгорыя:Паэты XI стагоддзя
Катэгорыя:Кітайскамоўныя паэты
Прынцып свабоднай энергіі

**Прынцып свабоднай энергіі** — матэматычны прынцып у біяфізіцы і кагнітыўнай навуцы (асабліва баесаўскія падыходы да функцый мозгу, а таксама некаторыя падыходы да штучнага інтэлекту). Прынцып вольнай энергіі мяркуе, што мозг зводзіць да мінімуму нявызначанасць (вольную энергію), генеруючы прагнозы на аснове ўнутраных мадэляў і абнаўляючы іх з дапамогай сэнсарнай інфармацыі. Гэта падкрэслівае мэту мозгу па ўзгадненні сваёй унутранай мадэлі з навакольным светам, каб максімізаваць дакладнасць.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Тэорыя сістэм
Катэгорыя:Біялагічныя сістэмы
Катэгорыя:Нейрабіялогія
Стрэмя (значэнні)

**Стрэмя** — шматзначны тэрмін:

* Стрэмя — прыстасаванне для падтрымкі і ўпору ног конніка.
* «Стрэмя» — шляхецкі герб.
Гарэм (значэнні)

* **Гарэм**
* Гарэм (біялогія)
* Гарэм (жанр)
* Гарэм (фільм, 1985)
Гуань Тун

**Гуань Тун** (, каля 870&nbsp;— каля 960)&nbsp;— адзін з вядучых кітайскіх мастакоў часоў дынастыі Тан.

## Біяграфія 
Гуань Тун вучыўся жывапісу ў  і яшчэ ў канцы эпохі Тан пачаў працаваць прафесійным мастаком, верагодна, у 895—907 гадах. Пасля краху імперыі, некаторы час жыў пустэльнікам.

Падчас праўлення дынастыі Позняя Тан стаў прыдворным жывапісцам. У знакамітым трактаце па гісторыі жывапісу «Туху цзянь вэнь чжы» («Запіскі пра жывапіс: што бачыў і чуў»" , Гуань Туна, нароўні з  і , уключаны ў кагорту сань цзя&nbsp;— «трох вялікіх майстроў», якіх прызнаюць заснавальнікамі асаблівага стылістычнага кірунку ў пейзажы. Яго іншая назва&nbsp;— «панарамна-манументальны стыль», што заняў бачнае месца ў афіцыйным (акадэмічным) жывапісу эпохі Паўночная Сун.

## Творчасць 
На дадзены момант вядома толькі 4 карціны-скруткі (і тыя толькі ў копіях). Быў майстрам пейзажнага жывапісу шань-шуй (山水, «жывапіс гор і вод»). Самым вядомым з’яўляецца скрутак «Гуань шань сін люй тую» («Падарожнікі, якія ідуць праз перавал», іншыя варыянты перакладу&nbsp;— «Падарожнікі на горнай дарозе», «Выява падарожнікаў, якія ідуць праз перавал», копія сер. XI&nbsp;ст., 144,4 х56, 8&nbsp;см, шоўк, туш, Нацыянальны палацавы музей, г. Тайбэй). Усю паверхню карціны займаюць горныя формы, размешчаныя вертыкальнымі планамі, якія сыходзяцца разам, каб утварыць падобную на вежу крэпасці вышынны масіў, рэзка абрэзаны ў верхняй частцы краем скрутка і нібы выступае за межы мастацкай прасторы. Формы гор, прарэзаныя цяжкімі тэктанічнымі складкамі, выкананы ў трох тэхніках: іх контуры акрэслены графічна і складаюцца з ліній, якія пераменна пашыраюцца і вытанчаюцца. Фактура горнай пароды, што характарызуецца паглыбленнямі і выступамі, а таксама тэкстура паверхні перададзеныя хуткімі слізгальнымі мазкамі. Аб’ём змадэляваны з дапамогай тушавай штрыхоўкі і размываў, што стварае аптычны эфект трохмернасці малюнкаў і прасторавай глыбіні. Разам з тым, контуры гор у гэтым скрутку аказваюцца больш згладжанымі, чым у папярэдніх пейзажах, адчуванне непрыступнасці пікаў зніжаецца.

У творчасці Гуань Туна зроблены чарговы крок у бок авалодання законамі перспектывы і кампазіцыйнымі прынцыпамі, якія дазволілі спадчыннікам майстра вырашыць задачу аб’яднання прасторавых планаў.

## Літаратура 
* Possessing the Past. Treasures from the National Palace Museum, Taipei. Taipei, 1996
* Sullivan M. Symbols of Eternity: Landscape Painting in China. Stanford, 1979

Катэгорыя:Мастакі Кітая
Юсцінскі раён

**Юсцінскі раён** (, ) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Рэспублікі Калмыкія Расійскай Федэрацыі, у межах якой утвораны муніцыпальны раён Юсцінскае раённае муніцыпальнае ўтварэнне.

Адміністрацыйны цэнтр — пасёлак Цаган Аман.

## Геаграфія 
Плошча тэрыторыі раёна — 7996 км², з іх 754,2 тыс. гектараў — сельскагаспадарчыя ўгоддзі.

Юсцінскі раён размешчаны ва ўсходняй зоне Рэспублікі Калмыкія, у межах пустыннай зоны, у падзоне эфемерава-белапалынных пустыняў на бурых глебах. Клімат раёна засушлівы, рэзка кантынентальны. З асноўнай тэрыторыяй раёна рэзка кантрастуе невялікі ўчастак, размешчаны на левым беразе ракі Волгі, у Волга-Ахтубінскай пойме, дзе ў 1995 годзе быў арганізаваны Прыродны парк Рэспублікі Калмыкія.

Адлегласць ад г. Эліста — 290 км. Раён знаходзіцца ў межах Прыкаспійскай нізіны.

Юсцінскі раён мяжуе на поўдні з Яшкульскім, на захадзе — з Кетчэнераўскім, на паўночным захадзе — з Акцябрскім раёнамі Калмыкіі, на ўсходзе — з Енатаеўскім, Харабалінскім і Нарыманаўскім раёнамі Астраханскай вобласці.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Раёны Калмыкіі
Спіс універсітэтаў штата Паўднёвая Караліна

У штаце Паўднёвая Караліна (ЗША) дзейнічаюць дзяржаўныя і прыватныя ўніверсітэты.

## Дзяржаўныя 
* Клемсанскі ўніверсітэт
* Ландэрскі ўніверсітэт
* Паўднёва-Каралінскі дзяржаўны ўніверсітэт
* Паўднёва-Каралінскі медыцынскі ўніверсітэт
* Паўднёва-Каралінскі ўніверсітэт
* Паўднёва-Каралінскі ўніверсітэт паўночнай часткі штата
* Паўднёва-Каралінскі ўніверсітэт у Эйкене
* Прыбярэжна-Каралінскі ўніверсітэт
* Уінтрапаўскі ўніверсітэт
* Універсітэт імя Фрэнсіса Мэрыёна

## Прыватныя 
* Аленскі ўніверсітэт
* Андэрсанскі ўніверсітэт
* Калумбійскі міжнародны ўніверсітэт
* Канверскі ўніверсітэт
* Клафлінскі ўніверсітэт
* Кокерскі ўніверсітэт
* Лаймстанскі ўніверсітэт
* Паўднёвы Уэсліянскі ўніверсітэт
* Паўночна-Грынвілскі ўніверсітэт
* Вурхіскі ўніверсітэт
* Універсітэт імя Боба Джонса
* Фурманаўскі ўніверсітэт
* Чарлстанскі паўднёвы ўніверсітэт

Паўднёвая Караліна
Сарпінскі раён

**Сарпінскі раён** (, ) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Рэспублікі Калмыкія Расійскай Федэрацыі, у межах якой утвораны муніцыпальны раён Сарпінскае раённае муніцыпальнае ўтварэнне. Адміністрацыйны цэнтр — сяло Садовае.

## Геаграфія 
Сарпінскі раён мяжуе на паўночным усходзе — з Маладэрбетаўскім раёнам Калмыкіі; на паўднёвым усходзе — з Кетчэнераўскім раёнам Калмыкіі; на паўднёвым захадзе — з Завецінскім раёнам Растоўскай вобласці; на захадзе і паўночным захадзе — з Кацельнікаўскім і Акцябрскім раёнамі Валгаградскай вобласці.
Плошча тэрыторыі — 3738 км². Адлегласць ад раённага цэнтра да г. Эліста — 177 км.

Тэрыторыя Сарпінскага раёна ўключае дзве геамарфалагічныя часткі: Ергенінскае ўзвышша (асноўная частка — 86,8 %) і Сарпінскую нізіну. Ергенінскае ўзвышша займае большую частку раёна і ўяўляе сабой хвалістую раўніну, парэзаную бэлькамі і ярамі. Ергені на ўсходзе рэзка абрываюцца да Прыкаспійскай нізіны, на захадзе плаўна зніжаюцца. Прыкаспійская нізіна займае ўсход раёна.

## Гідраграфія 
Гідраграфічная сетка развіта параўнальна слаба. Большасць рэк з’яўляюцца малымі, улетку перасыхаюць. Вытокі рэк раёна прымеркаваны да Ергенінскага ўзвышша. Рэкі заходняга схілу Ергеняў адносяцца да басейна ракі Дон: рака Кара-Сал (разам з ракой Хамхурка), яе прытокі Акшыбай і Кенкра, рэкі Аксай Курмаярскі і Росаш (прыток Аксая). Рэкі ўсходняга схілу ўпадаюць у Сарпінскія азёры альбо з’яўляюцца бяссцёкавымі: рэкі Зельмень, Аршань-Зельмень, Эліста і іншыя. Ва ўсходняй частцы раёна размешчаны азёры Ханата, Цаган-Нур, Батыр-Мала.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Раёны Калмыкіі
Цзі Чэн

**Цзі Чэн** (, 1582&nbsp;— каля 1642)&nbsp;— кітайскі садоўнік, пісьменнік і філосаф часоў дынастыі Мін.

## Жыццё і дзейнасць 
Нарадзіліся ў мястэчку Тунлі (правінцыя Цзянсу). У маладосці захапіўся стварэннем садоў, што стала ў далейшым асноўным відам яго дзейнасці. Працаваў над ландшафтамі і ўладкаваннем прыватных садоў у паўднёвых правінцыях Кітая&nbsp;— Хэбэй, Хубэй, Хунань. Пры гэтым натхняўся творчасцю мастакоў школы Паўночнай Сун&nbsp;— Гуань Тунам і . У сярэднім узросце вярнуўся ў Цзянсу і пасяліўся ў г. .

Найбольшую славу яму прынеслі сады: для У Юаня, губернатара Чанчжоў, у 6 га; У Юю, скарбніка горада Цзіньліна, (Сучасны Нанкін), сад па памеры крыху менш за 1 га, шпацыр па якім займаў ўсяго 400 крокаў ад уваходу да апошняй назіральнай кропкі, аднак для У Юю сад утрымліваў усе цуды правінцыі ў адным месцы; Ван Шыхэна ў Луаньцзяне; Чжэна Юаньхуна ў Янчжоў.

У 1631 напісаў кнігу Юанье (園冶, «Мастацтва садоў» ці «Уладкаванне садоў») у 3 , якая выйшла ў 1634 годзе.

## Асновы садаводства 
Цзі Чэну належыць фармулёўка *юаньлінь цяаюй іньцзэ*&nbsp;— «Мастацтва садоў заключаецца ў прытрымліванні ландшафту і ў прыёме запазычання (відаў)», якая стала пасля хрэстаматыйнай. Пры гэтым прыём  (запазычанне відаў) Цзі лічыў адным з галоўных пры стварэнні садоў. На думку Цзі Чэна, запазычанне відаў, хоць і будуецца на адрозніванні ўнутранай і вонкавай прасторы саду, але атрыманы выгляд не абмяжоўваецца аддаленым і блізкім. Сёння гэта з’яўляецца своеасаблівым аналагам «кадра ў кадры», пры якім кампазіцыя пярэдняга плана служыць рамачным апраўленнем для кампазіцый сярэдняга і далёкага планаў.

У сваім трактаце першым прывёў выкарыстоўваную да гэтага часу тыпалогію прыёмаў цзе-цзін: прыёмы запазычання далёкага выгляду, суседняга і прылеглага відаў, прыёмы запазычання верхняга выгляду і запазычання ніжняга выгляду, прыёмы запазычання ў адпаведнасці з перыядамі года.

## Літаратура 
* Keswick M. The Gardens of China: History, Art and Architecture. New York, 1978.
* Chen Congzhou. On Chinese Gardens. New York, 2009.

Катэгорыя:Садаводы
Катэгорыя:Пісьменнікі Кітая
Катэгорыя:Кітайскамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Філосафы Кітая
Маладэрбетаўскі раён

**Маладэрбетаўскі раён** (, ) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Рэспублікі Калмыкія Расійскай Федэрацыі, у межах якой утвораны муніцыпальны раён Маладэрбэтаўскае раённае муніцыпальнае ўтварэнне. Самы паўночны раён Калмыкіі.

Адміністрацыйны цэнтр — сяло Малыя Дэрбеты.

## Геаграфія 
Плошча тэрыторыі раёна — 3 666 км². Адлегласць ад раённага цэнтра да г. Эліста — 192 км. Раён знаходзіцца на поўначы Калмыкіі, мяжуе на поўначы і паўночным захадзе з Валгаградскай вобласцю, на паўночным усходзе з Астраханскай вобласцю, на паўднёвым усходзе з Акцябрскім раёнам, на паўднёвым захадзе з Сарпінскім раёнам, на поўдні з Кетчэнераўскім раёнам.

Маладэрбетаўскі раён размешчаны ў зоне рэзка кантынентальнага клімату, у гарачым і ўмерана-гарачым падраёнах сухога агракліматычнага раёна, у зоне паўночнай паўпустыні, якая характарызуецца распаўсюджваннем саланцоў і светла-каштанавых саланцаватых комплексаў.

Тэрыторыя Маладэрбетаўскага раёна ўключае дзве геамарфалагічныя часткі: Ергенінскае ўзвышша і Прыкаспійскую нізіну. Ергенінскае ўзвышша займае заходнюю частку раёна і ўяўляе сабой хвалістую раўніну, парэзаную бэлькамі і ярамі. Прыкаспійская нізіна з’яўляецца ў гэтай сваёй частцы Сарпінскай нізінай, што дае магчымасць выкарыстоўваць у раёне сенажаці ліманнага арашэння. Ля падножжа Ергеняў на Сарпінскай нізіне размясціліся азёры Барманцак, Алмацін, Унгун-Цярэчы, Ханата.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Раёны Калмыкіі
Пераварот (фільм)

**«Пераварот»** () ― беларускі дакументальны фільм рэжысёра Юрыя Тарыча, зняты ў 1930 годзе на кінастудыі «Белдзяржкіно». З’яўляецца першым беларускім , ужыванне гуку насіла тэхніка-эксперыментальны характар і з’яўлялася ілюстрацыйным. Прадстаўляе сабой альманах з пяці дакументальных сюжэтаў: гаворка старшыні СНК БССР, дэкламацыя паэмы, канцэрт, гукавая хроніка і палітычны шарж «Прыгоды Алёнкі на мяжы». Прэм’ера адбылася 24 снежня 1930 года ў Магілёве ў кінатэатры «Чырвоная Зорка», білеты на сеансы каштавалі ад 35 да 75 капеек.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Фільмы Юрыя Тарыча
Катэгорыя:Дакументальныя фільмы
Катэгорыя:Фільмы СССР
Стрэльскі (заказнік)

**Рэспубліканскі заказнік «Стрэ́льскі»** — заказнік у Беларусі, на тэрыторыі Калінкавіцкага і Мазырскага раёнаў Гомельскай вобласці.

Створаны 23 лютага 1999 года як рэспубліканскі ландшафтны заказнік у мэтах захавання ў натуральным стане ўнікальных прыродных комплексаў Беларускага Палесся і папуляцый дзікарослых раслін, дзікіх жывёл, якія адносяцца да відаў, уключаных у Чырвоную кнігу Рэспублікі Беларусь, а таксама месцаў іх росту і пражывання. 3 красавіка 2020 года пераўтвораны ў рэспубліканскі заказнік. Кіраванне Стрэльскім заказнікам ажыццяўляюць Калінкавіцкі і Мазырскі райвыканкамы.

Плошча заказніка складае 12 054,09 гектараў. Ландшафты ўзгорыстыя, марэнныя, эразійныя з покрывам супескаў, слаба дрэніраваных раўнін, поймы ракі Прыпяць і яе прытокаў. Перапады вышынь складаюць да 40 м. Прыроднае расліннае покрыва займае каля 80 % плошчы заказніка. Пераважаюць хваёвыя лясы, шмат дубоў. Таксама сустракаюцца чорнаальховыя лясы і крапіўныя ясеннікі. У флоры налічваюцца больш за 500 відаў сасудзістых раслін, 250 відаў ніжэйшых раслін, 27 відаў з іх занесены ў Чырвоную кнігу Беларусі. Сярод іх венерын чаравічак сапраўдны, кураслеп лясны, кадзіла сармацкае, касач сібірскі, сальвінія плывучая і інш. У фаўне пазваночных Стрэльскага заказніка 264 віды, 20 з іх у Чырвонай кнізе Беларусі. Сярод іх сцерлядзь, вусач, чарапаха балотная, паганка малая, арэшнікавая соня, вячэрніца малая і інш.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* Постановление Савета Министров Республики Беларусь 23 февраля 1999 г. № 282 Об образовании республиканского ландшафтного заказника «Стрельский»
* Ландшафтный заказник «Стрельский» как объект экологического туризма / Завалей В. Н. // Непрерывное географическое образование: новые технологии в системе высшей и средней школы : материалы III Международной научно-практической конференции (Гомель, 21―22 апреля 2011 г.) / [редколлегия: Г. Н. Каропа (ответственный редактор) и др.]. — Гомель, 2011. — С. 132―133.

## Спасылкі 
* Постановление Савета Министров Республики Беларусь 3 апреля 2020 г. № 199 О преобразовании республиканского заказника «Стрельский»  // Сайт Мазырскага вопытнага лясгаса
* Список особо охраняемых природных территорий Гомельской области  
* Заказник «СТРЕЛЬСКИЙ»  // Афіцыйны сайт Калінкавіцкага лясгаса
* *Гуминская Е. Ю., Букиневич Л. А., Дрожжа А. И.* Флора и растительность лиственных лесов ландшафтного заказника «Стрельский» // Весці МДПУ імя І. П. Шамякіна, № 2(56) 2020.
* Республиканский ландшафтный заказник «Стрельский»  // Праект WILDLIFE.BY («Дикая природа Беларуси»)

Катэгорыя:Заказнікі рэспубліканскага значэння Беларусі
Катэгорыя:Калінкавіцкі раён
Катэгорыя:Мазырскі раён
Катэгорыя:З’явіліся ў 1999 годзе
Леанід Аляксеевіч Мартынюк

**Леанід Аляксеевіч Мартынюк** (нар. 5 красавіка 1974, Брэст) — беларускі дзяржаўны дзеяч.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 5 жніўня 1974 года ў Брэсце.

З 1990 па 1994 гады вучыўся ў Брэсцкім дзяржаўным тэхнікуме чыгуначнага транспарту. У 1999 годзе скончыў Беларускі дзяржаўны аграрны тэхнічны ўніверсітэт, а ў 2002 годзе — Брэсцкі дзяржаўны тэхнічны ўніверсітэт.

У 1999—2003 гадах працаваў у Брэсцкім абласным міжгаспадарчым аб’яднанні па энергетыцы і электрыфікацыі сельскай гаспадаркі «Аблсельгасэнерга», у тым ліку з 2002 года — дырэктарам. З 2003 года працаваў памочнікам старшыні камітэта па сельскай гаспадарцы і харчаванні Брэсцкага аблвыканкама. У 2004—2008 гадах — намеснік старшыні Брэсцкага райвыканкама. У 2008—2013 гадах — першы намеснік старшыні камітэта эканомікі Брэсцкага аблвыканкама. У 2010 годзе скончыў магістратуру Брэсцкага дзяржаўнага тэхнічнага ўніверсітэта. З 2013 па 2016 гады працаваў старшынёй камітэта эканомікі Брэсцкага аблвыканкама. З’яўляўся дэпутатам Брэсцкага абласнога і Брэсцкага раённага саветаў дэпутатаў па 20 кастрычніка 2020 года працаваў старшынёй Бярозаўскага раённага выканаўчага камітэта.

20 кастрычніка 2020 года прызначаны памочнікам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь — інспектарам па Магілёўскай вобласці.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Памочнікі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь — інспектары па Магілёўскай вобласці
Катэгорыя:Старшыні Бярозаўскага раённага выканаўчага камітэта
Катэгорыя:Дэпутаты Брэсцкага абласнога Савета дэпутатаў
Катэгорыя:Дэпутаты Брэсцкага раённага Савета дэпутатаў
Самотны востраў

**«Самотны востраў»** () ― беларускі мастацкі фільм, зняты ў 2012 годзе на кінастудыі «Беларусьфільм» сумесна с кінематаграфістамі Эстоніі і Латвіі.
## Сюжэт 
Прыватнае жыццё людзей у вялікім горадзе тоіць у сабе мноства загадак. Прафесар-літаратуразнавец не можа знайсці агульнай мовы са сваім сынам, машыністам цеплавоза. Няпроста складваюцца адносіны маладой настаўніцы і старшакласніка ― сына эстонскага таксіста і сцюардэсы-беларускі. Двое сяброў, былых саслужыўцаў-маракоў, закаханы ў адну і тую ж жанчыну, і ўсе трое не ў сілах разарваць шматгадовы любоўны трыкутнік. Маленькая балерына, прыкаваная да інваліднага вазка, мучыць маці, лічачы яе вінаватай свайго няшчасця… Героям нялёгка разблытаць тонкія ніткі складаных адносін, і дапамагчы ім можа толькі шчырае жаданне зразумець і прабачыць саміх сябе, а таксама тых, хто знаходзіцца побач.

## Гісторыя здымак і пракат
Здымкі фільма адбываліся ў Эстоніі. Праца над фільмам завяршылася ў снежні 2011 года. 26 сакавіка 2012 года ў Бабруйску ў кінатэатры «Товарищ» адбылася мясцовая прэм’ера фільма, а таксама творчая сустрэча з заслужаным артыстам Беларусі Ігарам Сігавым.
## У галоўных ролях
## Здымачная група
*рэжысёр ― ;
*сцэнарысты ― Пеэтэр Сім, ;
*прадзюсары ― Іван Колб, Эрыка Лаансалу;
*аператар ― Вадзім Пацееў;
*мастакі ― Алена Ігруша, ;
*мантаж ― Вольга Рашэтнікава, .

## Узнагароды і намінацыі
*: намінацыя «».
*: намінацыя «Прыз за найлепшы фільм ― Залаты „Святы Георгій“».
*: намінацыя на Гран-пры.

## Спасылкі
*
*«Одинокий остров»  на сайце «КиноПоиск» 
*«Одинокий остров»  на сайце «» 
*«Одинокий остров»  на сайце «» 
*«Одинокий остров»  на сайце «» 
*«Одинокий остров»  на сайце «» 
*

Катэгорыя:Фільмы-драмы Беларусі
Маныч-Гудзіла

**Ма́ныч-Гудзіла** (Вялікі Маныч, Гудзіла) — буйное салёнае возера на поўдні Расіі ў Калмыкіі, Стаўрапольскім краі і Растоўскай вобласці, размешчанае ў цэнтры Кума-Маныцкай упадзіны. Пасля пабудовы ў 1930-я гады шэрагу гідразбудаванняў стала часткай Пралетарскага вадасховішча на рацэ Маныч. Плошча возера зменлівая, у сярэднім складае 344 км². Даўжыня — больш за 100 км, шырыня — да 10 км і больш, глыбіня — да 3,5—4 м, вада горка-салёная. Ваганні ўзроўню і салёнасці вады, якія маюць антрапагенна-натуральны характар.

Катэгорыя:Азёры Расіі
Катэгорыя:Салёныя азёры
Катэгорыя:Геаграфія Калмыкіі
Катэгорыя:Геаграфія Стаўрапольскага края
Катэгорыя:Геаграфія Растоўскай вобласці
Катэгорыя:Басейн Дона
Прыютненскі раён

**Прыютненскі раён** (, ) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Рэспублікі Калмыкія Расійскай Федэрацыі, у межах якой утвораны муніцыпальны раён Прыютненскае раённае муніцыпальнае ўтварэнне.

Адміністрацыйны цэнтр — сяло Прыютнае.

## Геаграфія 
Плошча тэрыторыі раёна — 3110 км². Адлегласць ад раённага цэнтра да г. Эліста — 70 км. Мяжуе на поўдні са Стаўрапольскім краем, на захадзе — з Яшалцінскім раёнам, на поўначы — з Растоўскай вобласцю, на ўсходзе і паўночным усходзе — з Цалінным раёнам і Элісцінскай гарадской акругай, на паўднёвым усходзе — з Ікі-Бурульскім раёнам.

Раён выцягнуўся на 138 кіламетраў з захаду на ўсход уздоўж возера Маныч-Гудзіла і ракі Маныч. Тэрыторыя Прыютненскага раёна ўключае дзве геамарфалагічныя часткі: Ергенінскае ўзвышша і Кума-Маныцкую ўпадзіну. Ергенінскае ўзвышша займае паўночную частку раёна і ўяўляе сабой хвалістую раўніну, якая рэзка абрываецца да Маныча. На тэрыторыі раёна ў межах Кума-Маныцкай упадзіны, акрамя возера Маныч-Гудзіла, знаходзяцца шматлікія салёныя азёры і ліманы. Найбольш буйныя — Цаган-Хаг, Круцянскае, Кушчаватае, Лысы ліман, Доўгае і Доўганькае. Рэкі раёна, як правіла, улетку перасыхаюць. Найбольш буйныя — Маныч, Наін-Шара.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Раёны Калмыкіі
Айсіньгёро Ісінь

**Айсіньгёро Ісінь, вялікі князь Гун** (, 11 студзеня 1833 — 29 мая 1898) — маньчжурскі арыстакрат, дзяржаўны дзеяч Цынскай імперыі.

## Біяграфія 
Ісінь быў шостым сынам імператара , які кіраваў пад дэвізам «Даагуан», яго маці была манголкай з роду Барджыгін; яна не мела тытула «імператрыцы», а была толькі «наложніцай».

Пасля смерці імператара ў 1850 годзе быў апублікаваны яго сакрэтны ўказ аб спадчыннасці прастолу. Спадчыннікам стаў Айсіньгёро Ічжу (старэйшы зводны брат Ісіня), які ўзяў дэвіз праўлення «Сяньфэн», а Ісінь атрымаў тытул «вялікі князь Гун»; маці Ісіня атрымала тытул «удава наложніца» (у 1855 годзе пасмяротна была ўдастоена тытула «імператрыцы»).

Падчас Другой Опіумнай вайны у 1860 годзе, калі англа-французскія войскі падышлі да Пекіна, імператар збег у Горны прытулак ад летняй спёкі, а Ісіня пакінуў весці перамовы. Брытанскі і французскі паслы запатрабавалі, каб вялікі князь Гун да 23 кастрычніка прыняў умовы міру, пагражаючы ў адваротным выпадку спаліць Імператарскі палац у Пекіне. Пад уплывам рускага Пасланца Ігнацьева ён пагадзіўся падпісаць трактаты з Вялікабрытаніяй (24 кастрычніка) і Францыяй (25 кастрычніка). Каб хутчэй выдаліць замежныя войскі са сталіцы, імператар даслаў свае ратыфікацыі загадзя. 14 лістапада, у падзяку за выратаванне графам Ігнацьевым Пекіна ад разрабавання англа-французскімі войскамі, Айсіньгёро Ісінь ад імя цынскай імперыі падпісаў з Расіяй .

22 жніўня 1861 года імператар памёр. Трон атрымаў у спадчыну яго пяцігадовы сын Цзайчунь, які кіраваў пад дэвізам «Тунчжы», які быў народжаны ад Каштоўнай наложніцы І. Нябожчык імператар перад смерцю прызначыў для кіравання дзяржавай у перыяд непаўналецця сына рэгенцкі савет з шасці прыдворных і двух князёў, старэйшым у якім быў князь Айсіньгёро Сушунь. У лістападзе 1861 вялікі князь Гун увайшоў у змову з каштоўнай наложніцай І, і ў выніку палацавага перавароту Сушунь быў пакараны, двум князям прыйшлося здзейсніць самагубства, а прыдворных з рэгенцкага савета пазбавілі ўлады. Новымі сарэгентамі сталі каштоўная наложніца І (якая змяніла тытул на «ўдава імператрыца Цысі») і ўдава імператрыца Цыань, а Ісінь быў прызначаны Князем-рэгентам.

Вялікі князь Гун стаў кіраваць найважнейшымі справамі дзяржавы, і вызначаў дзяржаўную палітыку на працягу наступных двух дзясяткаў гадоў. У прыватнасці, у 1861 годзе ён заснаваў і ўзначаліў , які стаў дэ-факта цынскім Міністэрствам замежных спраў, а ў 1862 годзе заснаваў , у якім кітайскія студэнты вывучалі замежныя мовы і заходнія навукі. Айсиньгёро Ісінь быў ініцыятарам і правадніком курсу рэформаў, вядомага як «».

Уплывовасць вялікага князя пахіснулася, калі ў 1869 годзе ён, пры падтрымцы ўдовай імператрыцы Цыань, пакараў смерцю , аднаго з любімых еўнухаў Цысі, баючыся ўзмацнення іх уплыву, які традыцыйна лічыўся прыкметай дынастычнага заняпаду. У 1884 годзе Айсіньгёро Ісінь быў абвінавачаны ў непачцівых паводзінах у прысутнасці ўдовай імператрыцы і зрушаны з пасады. Свой век ён дажываў у сваёй пекінскай рэзідэнцыі.

Катэгорыя:Палітыкі Кітая
Катэгорыя:Постаці Імперыі Цын