Копцкая мова

[thumb|291px|Надпіс на копцкай і арабскай мовах у [Каіры]]
**Ко́пцкая мо́ва** — мова коптаў, апошняя прадстаўніца егіпецкай сям’і, якая ўваходзіць у афразійскую макрасям’ю. Уяўляе сабою апошнюю прыступку развіцця старажытнаегіпецкай мовы, якая ахоплівае прыкладна дзве тысячы гадоў. Выкарыстоўвае ўласны алфавіт на аснове грэчаскай сістэмы пісьма. Адну з першых граматык копцкай мовы склаў нямецкі вучоны-езуіт А. Кірхер («Prodromus copticus», 1636).

## Гісторыя 
Склалася на аснове дэматычнай егіпецкай у I—II стст. н. э., да 5 ст. суіснавала з апошняй. Запісвалася спачатку дэматычным і грэчаскім пісьмом, на іх аснове да пачатку IV ст. склалася копцкая пісьменнасць.

Як пісьмовая мова суіснавала спачатку з грэчаскай, а з VII ст. — з арабскай мовай да XIV ст. Час канчатковага знікнення ў якасці першай мовы невядомы, магчыма, у некаторых сем'ях захоўваецца і зараз.

Выкарыстоўваецца як культавая мова ў копцкім абрадзе. Акрамя таго, з канца XX стагоддзя назіраецца некаторая цікавасць у адраджэнні копцкай мовы як гутарковай сярод копцкіх актывістаў.

## Літаратура 
* БЭ ў 18 тамах. Т.8, Мн., 1999, С.414-415
* Emmel, Stephen. 1992. «Languages (Coptic)». In *The Anchor Bible Dictionary*, edited by David Noel Freedman. Vol. 4 of 6 vols. New York: Doubleday. 180—188.
* 
* Gignac, Francis Thomas. 1991. «Old Coptic». In *The Coptic Encyclopedia*, edited by Aziz Suryal Atiya. Vol. 8 of 8 vols. New York and Toronto: Macmillian Publishing Company and Collier Macmillian Canada. 169—188.
* Kasser, Radolphe. 1991. «Dialects». In *The Coptic Encyclopedia*, edited by Aziz Suryal Atiya. Vol. 8 of 8 vols. New York and Toronto: Macmillian Publishing Company and Collier Macmillian Canada. 87—96.
* Loprieno, Antonio. 1995. *Ancient Egyptian: A Linguistic Introduction*. Cambridge: Cambridge University Press.
* Polotsky, Hans Jakob. 1971. «Coptic». In *Afroasiatic: A Survey*, edited by Carleton Taylor Hodge. (Jana Linguarum: Series Practica; 163). 's Gravenhage and Paris: Mouton. 67—79.

### Граматыкі 
* Chaîne, Marius. 1933. *Éléments de grammaire dialectale copte: bohairique, sahidique, achmimique, fayoumique*. Paris: Paul Geuthner.
* Eberle, Andrea, & Regine Schulz. 2004. *Koptisch — Ein Leitfaden durch das Saïdische*. LINCOM Languages of the World/Materials 07. Munich: LINCOM Europa.
* Lambdin, Thomas Oden. 1983. *Introduction to Sahidic Coptic*. Macon: Mercer University Press.
* Layton, Bentley. 2000. *A Coptic Grammar (Sahidic Dialect): With a Chrestomathy and Glossary*. (Porta linguarum orientalium; N.S., 20). Wiesbaden: Harrassowitz.
* Mallon, Alexis. 1956. *Grammaire copte: bibliographie, chrestomathie et vocabulaire*. 4th edition. Beyrouth.
* Mattar, Nabil. 1990. *A Study in Bohairic Coptic*. Pasadena: Hope Publishing House.
* Polotsky, Hans Jakob. 1987. *Grundlagen des koptischen Satzbaus*. American Studies in Papyrology 28. Decatur, Ga.: Scholars Press.
* Plumley, J. Martin. 1948. *An Introductory Coptic Grammar (Sahidic Dialect) *. London: Home & van Thal.
* Shisha-Halevy, Ariel. 1988. *Coptic Grammatical Chrestomathy: a course for academic and private study*. Orientalia lovaniensia analecta 30. Leuven: Peeters.
* Shisha-Halevy, Ariel. 1986. *Coptic Grammatical Categories: Structural Studies in the Syntax of Shenoutean Sahidic*. Analecta Orientalia 53. Roma: Pontificium Institutum Biblicum. ISBN 88-7653-255-2.
* Shisha-Halevy, Ariel. 2007. *Topics in Coptic Syntax: Structural Studies in the Bohairic Dialect*. Orientalia Lovaniensia Analecta 160. Leuven — Paris — Dudley, MA: Peeters. ISBN 978-90-429-1875-7.
* Till, Walter C. 1994. *Koptische Dialektgrammatik*. Berlin: Walter De Gruyter.
* Vergote, Jozef. 1973—1983. *Grammaire copte*. Leuven: Peeters.
* Younan, Sameh. 2005. *So, you want to learn Coptic? A guide to Bohairic Grammar*. Sydney: St.Mary, St.Bakhomious and St.Shenouda Coptic Orthodox Church.
* Henry Tattam, *A compendious grammar of the Egyptian language as contained in the Coptic, Sahidic, and Bashmuric Dialects* (London 1863)

### Фаналогія 
* Depuydt, Leo. 1993. «On Coptic Sounds.» *Orientalia* 62 (new series): 338—375.
* Loprieno, Antonio. 1997. «Egyptian and Coptic Phonology». In *Phonologies of Asia and Africa (Including the Caucasus)*, edited by Alan S. Kaye. Vol. 1 of 2 vols. Winona Lake: Eisenbrauns. 431—460.
* Peust, Carsten. 1999. *Egyptian Phonology: An Introduction to the Phonology of a Dead Language*. (Monographien zur ägyptischen Sprache; 2). Göttingen: Peust & Gutschmidt.

### Слоўнікі 
* Černý, Jaroslav. 1976. *Coptic Etymological Dictionary*. Cambridge and New York: Cambridge University Press.
* Crum, Walter Ewing. 1939. **A Coptic Dictionary* *. Oxford: Clarendon Press.
* Wolfgang Kosack: *Lehrbuch des Koptischen.Teil I:Koptische Grammatik.Teil II:Koptische Lesestücke*, Graz 1974.
* Wolfgang Kosack: *Der koptische Heiligenkalender. Deutsch — Koptisch — Arabisch nach den besten Quellen neu bearbeitet und vollständig herausgegeben mit Index Sanctorum koptischer Heiliger, Index der Namen auf Koptisch, Koptische Patriarchenliste, Geografische Liste*. Christoph Brunner, Berlin 2012, ISBN 978-3-9524018-4-2.
* Wolfgang Kosack: *Schenute von Atripe De judicio finale.* Papyruskodex 63000.IV im Museo Egizio di Torino. Einleitung, Textbearbeitung und Übersetzung herausgegeben von Wolfgang Kosack. Christoph Brunner, Berlin 2013, ISBN 978-3-9524018-5-9.
* Wolfgang Kosack: *Koptisches Handlexikon des Bohairischen.* Koptisch — Deutsch — Arabisch. Verlag Christoph Brunner, Basel 2013, ISBN 978-3-9524018-9-7.
* Vycichl, Werner. 1983. *Dictionnaire étymologique de la langue copte*. Leuven: Éditions Peeters.
* Westendorf, Wolfhart. 1965/1977. *Koptisches Handwörterbuch*. Heidelberg: Carl Winter.

### Бібліяграфіі 
* Kammerer, Winifred (compiler), *A Coptic Bibliography*, Ann Arbor: University of Michigan Press, 1950. (Reprint New York: Kraus Reprint Co., 1969)

## Спасылкі 
* Копцкі слоўнік 

Катэгорыя:Егіпецкая моўная сям’я
Катэгорыя:Копты
Катэгорыя:Мовы набажэнстваў
Катэгорыя:Мовы Егіпта