open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
19-ы літоўскі ўланскі полк

**19-ы ўланскі полк** — полк лёгкай кавалерыі, створаны загадам Напалеона летам 1812 года з рэкрутаў і дабраахвотнікаў з земляў былога Вялікага Княства Літоўскага.

## Гісторыя 
17-ы і 19-ы ўланскія палкі складалі брыгаду і ваявалі побач. У баях на тэрыторыі былога ВКЛ 19-ы ўланскі полк не ўдзельнічаў.

## Строй 
Строй узору 1810 года, як у арміі Герцагства Варшаўскага. Курткі гранатавыя, канты кармазінавыя. Рабат кармазінавы на куртцы да строя параднага, на куртцы да строя штодзённага рабат гранатавы з кармазінавымі кантамі. Каўнеры ў брыгадзе кармазінавыя. На чорных рагатыўках над нумарной бляхай Арол з Пагоняй. У 1813 годзе Пагоня на паўсонцы легіянераў.

## Зброя 
Шабля, піка, 2 пісталеты ў ольстрах на сядле.

У фланкераў карабін, шабля, 2 пісталеты.

## Сцягі палкавыя 
Не захаваліся. У Варшаве захоўваюцца чырвона-блакітныя сцягі з Арлом без нумара палка з часоў 1812 года. Напэўна, сярод іх ёсць сцягі палкоў сфарміраваных на тэрыторыі былога ВКЛ.

## Артэфакты з музеяў і прыватных калекцый 
Захаваліся:
* Вільня: Куртка да мундзіра штодзённага гранатавая з кармазіновымі кантамі, рабат кармазінавы, каўнер кармазінавы. Гузікі пуклыя з лічбай 19 без лаўраў і кантаў, адлітыя ў Варшаве.

## Гл. таксама 
* 17-ы літоўскі ўланскі полк
* 18-ы літоўскі ўланскі полк
* 20-ы літоўскі ўланскі полк
* Эскадрон літоўскіх татар
* 21-ы літоўскі конна-стралецкі полк

## Літаратура 
* Andrzej Tomaszewicz. Wojsko Wielkiego Ksiestwa Litewskiego w roku 1812 // Nasz Czas.- 2006.-№ 18.
* Baginski W. Dawne guziki polskie.-Krakow: Naklad towarzystwa numizmatycznego, 1899.
* Bronislaw Gembarzewski. Wojsko Polskie, Ksiestwo Warszawskie 1807—1814. Warszawa, 1905, reprint wyd. Kurpisz, Poznan, 2003.
* Gaidis H.L. Napoleon’s Lithuanian Forces //LITUANUS.-1984.-Volume 30., № 1.
* Guziki. Polskie guziki wojskowe od XVI do konca XX wieku. Przewodnik dla kolekcjonerow.-Warszawa, 1999.
* Historia 17 pulku ulanow na tle wojsk litewskich 1812—1814 / Jozef Tyszkiewicz w opracowaniu Dariusza Nawrota i Andrzeja Nieuwaznego.- Gdynia: Wydawnictwo «Armagedon Books», 2004.
* John R. Elting. Napoleonic uniforms vol. I—IV, 1993.
* Les uniformes de l`Armee Francaise. / Lienhart, Humbert.-Leipzig, 1908.
* Nawrot D. Litwa I Napoleon w 1812 roky. Katowice, 2008.
* Акты Виленской археографической комиссии. Т. XXXVII. Вильна, 1912.
* Вильна в 1812 году. В память столетней годовщины Отечественной войны. Составил Ф. А. Кудринский. С факсимиле Императора Александра I, Наполеона и некоторых русских генералов. Вильна: Издание Управления Виленскаго Учебнаго Округа Типография А. Г. Сыркина, 1912.
* Вооруженные силы Литовского княжества 1812 года. Кудряшов И. Ю. Москва, 1991.
* Заходні рэгіён Беларусі ў часы напалеонаўскіх войнаў. 1805—1815 гады. / В. Швед, С. Данскіх.-Гр.: ГрДУ імя Янкі Купалы, 2006.
* Сборник Императорского Русского исторического общества. Т. 128. Петербург, 1909.
* Часовая мінская газета. 1812 год.-Мн.: Выд. В.Хурсік, 2008.

Катэгорыя:З’явіліся ў 1812 годзе
Катэгорыя:Літоўскае войска ў вайне 1812 года
Эры (горад)

**Эры** () — горад, які размяшчаецца ў паўночна-заходнім рэгіёне Пенсільваніі, ЗША. Назва горада паходзіць ад возера Эры, на паўднёвым беразе якога размешчаны горад. Па колькасці насельніцтва, 102 000 чалавек, горад займае чацвёртае месца пасля Філадэльфіі, Пітсбурга і Алентаўн у Пенсільваніі. Метраполія Эры налічвае прыкладна 280 000 жыхароў. Горад з’яўляецца акруговым цэнтрам акругі Эры.

## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Рычард Анушкевіч, амерыканскі мастак

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Пенсільваніі
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1795 годзе
Насферату: Прывід ночы

«**Насферату: Прывід ночы**» () — заходнегерманскі фільм жахаў 1979 года, зняты рэжысёрам Вернерам Херцагам па ўласным сцэнарыі.

## Сюжэт 
Дзевятнаццатае стагоддзе. Джонатан Харкер — малады агент па нерухомасці, якога начальства адпраўляе ў далёкую Трансільванію. Таямнічы румынскі граф Дракула вырашыў набыць асабняк у Германіі, і гэтая здзелка з’яўляецца вельмі прыбытковай для Харкера. Прыбыўшы на месца, Джонатан сутыкаецца з незвычайнымі паводзінамі мясцовых жыхароў, але больш за ўсё яго здзіўляе сам граф і яго змрочны замак. Дракула, які мае жахлівы выгляд і дзіўныя манеры, прапануе госцю застацца на начлег, пасля падпісання ўсіх неабходных папер. Джонатан дае сваю згоду, што становіцца самай вялікай памылкай у яго жыцці…

## Акцёрскі склад 
* Клаус Кінскі — *граф Дракула*
* Ізабель Аджані — *Люсі Харкер*
* Бруна Ганц — *Джонатан Харкер*
* Ралан Тапор — *Рэнфілд*
* Вальтэр Ладэнгаст — *доктар Ван Хельсінг*

## Крытыка 
Вядомы амерыканскі кінакрытык Роджэр Эберт адзначыў фільм чатырма зоркамі з чатырох магчымых і занёс у свой спіс «*Выдатных фільмаў*».

## Узнагароды 
Паводле інфармацыі сайта «*Internet Movie Database*» фільм быў адзначаны 5 кінаўзнагародамі і яшчэ 8 намінацыямі.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Фільмы Францыі 1979 года
Катэгорыя:Фільмы жахаў 1979 года
Катэгорыя:Фільмы жахаў ФРГ
Катэгорыя:Фільмы жахаў Францыі
Катэгорыя:Фільмы на нямецкай мове
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Фільмы на румынскай мове
Катэгорыя:Фільмы Вернера Херцага
Катэгорыя:Выдатныя фільмы (Роджэр Эберт)
Катэгорыя:Фільмы пра вампіраў
Акадэмія музычных мастацтваў Яначака

**Акадэмія музычных мастацтваў Яначака** () — чэшская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова з сядзібай у горадзе Брно.

## Характарыстыка 
Установа была заснавана 12 верасня 1947 года. Яе стварэнне было натхнёнае фігурай Леаша Яначака, які ўжо пры жыцці імкнуўся заснаваць музычную акадэмію ў Брно.

Сёння па дысцыплінах, арыентаваных на музыку і тэатр, установа рыхтуе каля 700 студэнтаў для мастацкай сферы. Складаецца з факультэта тэатра і факультэта музыкі. Тэатральны факультэт мае ў сваім распараджэнні драматычную студыю і музычна-драматычную лабараторыю.

## Напрамкі навучання 
* ігра на піяніна, аргане, клавесіне, скрыпцы, альце, віяланчэлі, кантрабасе, флейце, габоі, кларнеце, фагоце, ражку, трубе, трамбоне, ударных інструментах, гітары
* духоўная музыка
* дырыжыраванне аркестрам
* дырыжыраванне хорам
* кампазіцыя
* оперны спеў
* кіраванне музыкай
* джазавая інтэрпрэтацыя
* аўдыёвізуальная вытворчасць і тэатр
* адукацыйная драматургія для тэатра глухіх
* сцэнічная тэхналогія
* рэжысура драмы
* тэатральная драматургія
* драматычная адукацыя
* драматургія і сцэнарыстыка радыё і тэлебачання
* фізічны тэатр
* драматычная акцёрская гульня
* музычная акцёрская гульня
* сцэнаграфія
* танцавальная педагогіка

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Брно
Катэгорыя:Кансерваторыі Чэхіі
Ветэрынарны ўніверсітэт Брно

**Ветэрынарны ўніверсітэт Брно** () — чэшская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта і з сядзібай у горадзе Брно.

## Характарыстыка 
Заснаваны 12 снежня 1918 года як Вышэйшая ветэрынарная школа. Універсітэт рыхтуе спецыялістаў у галіне ветэрынарыі. У рэйтынгу ўніверсітэтаў у галіне ветэрынарных навук ён займае 151—200 месцы ў свеце. Гэта адзіны ўніверсітэт у Чэхіі, які прапануе праграмы навучання ветэрынарнай медыцыне. На тэрыторыі кампуса ўніверсітэта размешчаны спецыялізаваныя клінікі для дробных жывёл, птушак і экзатычных жывёл, коней, жуйных жывёл і свіней, бібліятэка і інш.

## Факультэты 
* Факультэт ветэрынарнай медыцыны
* Факультэт ветэрынарнай гігіены і экалогіі

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Чэхіі
Катэгорыя:Ветэрынарныя вышэйшыя навучальныя ўстановы
Катэгорыя:Брно
Куб (фільм, 2021)

«**Куб**» — японскі навукова-фантастычны хорар 2021 года, пастаўлены рэжысёрам Ясухіка Сімідзу па сцэнарыі . Фільм з’яўляецца рымейкам аднайменнага канадскага фільма 1997 года. Прэм’ера фільма ў Японіі адбылася 22 кастрычніка 2021 года.

## Акцёрскі склад 
* 
* 
* 
* Хікару Тасіра
* 
* 

## Вытворчасць 
Здымкі фільма праходзілі ў кастрычніку і лістападзе 2020 года.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Фільмы Японіі 2021 года
Катэгорыя:Навукова-фантастычныя фільмы Японіі
Катэгорыя:Фільмы жахаў Японіі
Катэгорыя:Фільмы на японскай мове
Катэгорыя:Куб (кінасерыя)
Катэгорыя:Фільмы жахаў 2021 года
Віктар Францавіч Янушэўскі

**Віктар Францавіч Янушэўскі** (, Мінск — , Берлін) — беларускі футбаліст, абаронца, майстар спорту СССР.

## Клубная кар’ера 
Ва ўзросце дзесяці гадоў трапіў пад кіраўніцтва Віктара Аўтушкі, у сталічны СДЮШАР. Футбольная кар’ера пачыналася ў атацы.

Вылучаўся сваім талентам ў дублі мінскага «Дынама», а ўжо ў 17 гадоў давялося дэбютаваць за асноўны склад галоўнай каманды краіны, якая тады яшчэ выступала ў першай Лізе. За Дынама гуляў на працягу 11-ці гадоў (316 матчаў і чатыры забітых гола).

З’яўляўся адным з лідараў легендарнай каманды Эдуарда Малафеева, якая ў 1982 годзе заваявала чэмпіёнскія медалі. У тым сезоне абаронца ўвайшоў у топ-5 гульцоў «Дынама» па колькасці згуляных матчаў.

У 1990-ы годы вырашае паспрабаваць свае сілы ў Еўропе, праўда ў вельмі сціплым клубе з Англіі — «Олдэршот», аўтсайдар чацвёртага дывізіёна. На туманным Альбіёне беларус згуляў усяго ў шасці матчах, пасля чаго вярнуўся ў ЦСКА, якому дапамог не толькі выйграць Кубак СССР (адзіны ў кар’еры), але і ў другі раз стаць чэмпіёнам Савецкага Саюза. Усяго ж за армейцаў абаронца згуляў у 42-х гульнях.

З распадам краіны Янушэўскі яшчэ раз адважыўся паспрабаваць сябе на легіянерскай збажыне, на гэты раз абаронца адправіўся ў Германію, у клуб пятага дывізіёна — «Тэніс Барусія», за які згуляў у 11-ці матчах.

## Дасягнення 
Па праву, можна лічыць самым тытулаваным беларускім футбалістам эпохі Савецкага Саюза. На яго рахунку залатыя медалі юнацкага чэмпіянату Еўропы (U-19) 1978 года, праз год маладзёжная зборная СССР заняла другое месца на мундыялі. Разам з мінскім «Дынама» ў 1982 годзе стаў чэмпіёнам краіны, а праз дзевяць гадоў яшчэ раз прымерыў залатыя медалі першынства Савецкага Саюза, але ўжо ў складзе маскоўскага ЦСКА. У складзе армейцаў у тым жа годзе падняў над галавой Кубак СССР.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Мінск
Катэгорыя:Ігракі зборнай СССР па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК ЦСКА Масква
Катэгорыя:Ігракі ФК Тэніс Барусія Берлін
Катэгорыя:Ігракі ФК Олдэршот
Масарыкаў універсітэт

**Масарыкаў універсітэт** () — чэшская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта і з сядзібай у горадзе Брно.

## Характарыстыка 
Ён быў заснаваны ў 1919 годзе і быў другім універсітэтам Чэхаславакіі па колькасці студэнтаў. Названы ў гонар Томаша Масарыка — навукоўца і першага прэзідэнта Чэхаславакіі. У 1960—1990 гадах установа называлася Універсітэтам Яна Евангеліста Пуркіне ў Брно.

Сёння гэта другі па велічыні ўніверсітэт Чэхіі. Ён мае дзесяць факультэтаў і кіруе, сярод іншага, музеем Мендэля, універсітэцкім кінатэатрам Скала, універсітэцкім цэнтрам у Тэльчы і палярнай станцыяй у Антарктыдзе. Універсітэт ужо даўно ўваходзіць у лік найлепшых універсітэтаў свету па розных версіях.

З 2015 года ўніверсітэт ўзяў на сябе абавязацельства ўдзельнічаць у распрацоўцы інтэрнэт-энцыклапедыі Вікіпедыя на чэшскай мове.

## Факультэты 
* Факультэт правазнаўства
* Факультэт медыцыны
* Факультэт прыродазнаўчых навук
* Факультэт філасофіі
* Факультэт педагогікі
* Факультэт фармацыі
* Факультэт эканомікі і кіравання
* Факультэт інфарматыкі
* Факультэт сацыяльных навук
* Факультэт спартыўных навук

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Чэхіі
Катэгорыя:Брно
Першы дапаможны краацкі полк

Першы дапаможны краацкі полк - часовы полк легкай пяхоты Вялікага Войска Напаляона, які ен стварыў з асобных батальёнаў Першага і Другога палкоў ілірыйскіх стральцоў, якія пазычыў у Аўстрыі.

= Вайсковая гісторыя =

Полк складаўся з славянамоўных народаў, якія знаходзіліся пад аўстрыйскім панаваннем. Полк у 1812 годзе папоўніў батальен з рэкрутаў з беларускага генерал-губернатарства. Вайсковымі справамі пры генерал-губернатары займаўся Юзаф Антоні Касакоўскі-брыгадны генерал Вялікага Войска. Па яго прозвішчу ў некаторых дакумантах літвінскіх стральцоў з усходняй Літвы менавалі стральцы Касакоўскага.

Полк прайшоў ад Літвы да Смаленска, потым да Масквы. Рэшткі вярнуліся назад.

= Строй =
Строй французскай легкай пяхоты з зяленымі кантамі.

= Сцягі палкавыя =

= Артыфакты з музеяў і прыватных калекцый =

У прыватных калекцыях есць гузікі з латуні плакіраваныя белым мяталам. На іх лічбы 1 і 2 у дудках. Кант падвойны, ножка свідраваная пляскатая. Адлітыя ў Варшаве. Знаходзяць іх у Расіі. Верагодна, гузікі батальенаў Першага і Другога палкоў ілірыйскіх стральцоў, якія складалі Першы дапаможны краацкі полк.

Катэгорыя:Напалеонаўскія войны
Катэгорыя:Узброеныя сілы Францыі
Канстанцін Міхайлавіч Багушэвіч

**Канстанцін Міхайлавіч Багушэвіч** (, Лібава, Ліфляндская губерня, Расійская імперыя — , Мінск, БССР) — рэвізор, упаўнаважаны камітэта загатовак пры Савеце Народных Камісараў БССР, дырэктар Беларускай дзяржаўнай кансерваторыі імя А. В. Луначарскага (1934—1936).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і беласкага служачага. Атрымаў няпоўную сярэднюю адукацыю. З 1934 па 1936 гады працаваў дырэктарам Беларускай дзяржаўнай кансерваторыі, з’яўляецца адзіным яе кіраўніком «немузыкантам». Адначасова з пасадай дырэктара ён быў начальнікам Дзяржаўнага Камітэта па назіранні за рэпертуарам відовішчных прадпрыемстваў рэспублікі (Рэперткама). Да арышту быў спецыяльным рэвізорам пры Савеце Народных Камісараў БССР. Арыштаваны 16 красавіка 1937 у Мінску. Асуджаны 29 чэрвеня 1938 «тройкай» НКУС як «удзельнік контррэвалюцыйнай трацкісцкай арганізацыі» да вышэйшай меры пакарання з канфіскацыяй маёмасці. Расстраляны 29 чэрвеня 1938 у турме НКУС. Рэабілітаваны 25 жніўня 1956 ваеннай калегіяй Вярхоўнага суда СССР. Асабовая справа Б. № 7022-с захоўваецца ў архіве КДБ Беларусі.

## Сям’я 
22 ліпеня 1938 у Мінску была арыштавана дырэктар Мінскага дзіцячага інтэрната, маці дваіх дзяцей, Багушэвіч Лідзія Дзміт­рыеўна (нарадзілася  года ў Рослаўлі Смаленскай губерні ў сям’і рабочага), верагодна была жон­кай Канстанціна Багушэвіча. 8 красавіка 1938 асобай нарадай пры НКУС СССР была асуджана як «член сям’і ворага на­рода, прыгаворанага да вышэйшай меры пакарання» да 5 гадоў папраўча-працоўнага лагера. Далейшы лёс невядомы. Рэабілітавана трыбуналам Беларускай ваеннай акругі 5 чэрвеня 1956. Аса­бовая справа Б. № 6658-с захоўваецца ў архіве КДБ Бе­ла­русі.

Катэгорыя:Рэктары Беларускай дзяржаўнай акадэміі музыкі
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў БССР
Наталля Мікалаеўна Наважылава

**Наталля Мікалаеўна Наважылава** (нар. 1955) — вядомая беларуская спартсменка, фітнес-трэнерка і тэлевядучая. Старшыня Міжнароднай федэрацыі фітнесу Беларусі.

## Біяграфія 
Спартыўнай гімнастыкай займаецца з дзяцінства. Выступала на чэмпіянатах Савецкага Саюза. У 13 год стала кандыдатам у майстры спорту, у 16 — майстрам спорту. Скончыла БДУФК.

У 1992 годзе адкрыла ў Мінску першы ў Беларусі фітнес-клуб. Праз два гады адкрыла фітнес-клуб «Багіра» на Плошчы Перамогі, які існуе дагэтуль. Сярод кліентаў клуба была нават нявестка Аляксандра Лукашэнкі Лілія. Таксама «Багіра» займаецца падрыхтоўкай фітнес-трэнераў.

У 1994—2001 гадах была вядучай тэлеперадачы «Урокі з Наталляй Наважылавай», якая выходзіла на беларускім тэлебачанні. Па словах Наталлі, яна не атрымоўвала грошай за гэтую працу, але перадача была добрай рэкламай для фітнес-клуба «Багіра».

## Спартыўныя дасягненні 
Майстар спорту па спартыўнай гімнастыцы, чэмпіёнка СССР.

Старшыня Міжнароднай федэрацыі фітнесу Беларусі.

Інструктар міжнароднага класа катэгорыі Elite

На выбарах у мясцовыя саветы дэпутатаў 2018 года была даверанай асобай Таццяны Караткевіч.

У 2019 годзе вылучалася кандыдатам у дэпутаты Палаты прадстаўнікоў па 104-й акрузе ў Мінску, аднак яе кандыдатура не была зарэгістравана.

На прэзідэнцкіх выбарах 2020 года была даверанай асобай Андрэя Дзмітрыева.

Пасля таго, як гандбольны клуб «Віцязь-Леон» пазбавілі памяшкання для трэніровак за грамадскую пазіцыю гульцоў, дазволіла праводзіць трэніроўкі ў памяшканні фітнес-клуба «Багіра»

Па словах Наталлі Наважылавай, яе 90-гадовыя бацькі прымалі ўдзел у Маршах пенсіянераў восенню 2020 года.

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1955 годзе
Катэгорыя:Спартыўная гімнастыка
Катэгорыя:Майстры спорту Беларусі
Катэгорыя:Грамадскія дзеячы Беларусі
Катэгорыя:Спартсмены Беларусі
Катэгорыя:Фітнес
Лямборска-Бытоўская зямля

**Лямборска-Бытоўская зямля** () — гістарычная тэрыторыя ў Памераніі, якая складаецца з двух акруг са сталіцамі ў Бытаве і Лембарку.

Землямі да ракі Лабы правіла дынастыя Грыфітаў, аднак, тэрыторыямі гарадоў Слаўна і Слупск правіла іх бакавая лінія пасля Рацібора I. У 1227 годзе пасля згасання першай бакавой лініі, тэрыторыя не вярнуліся да Грыфітаў, але перайшла пад уладу Сабеславічаў. У 1282 годзе паміж князем гданьскім Мсцівоем II і князем вялікапольскім Пшэмыслам II быў заключаны дагавор у Кэмпна. Дагавор абвяшчаў, што той з князёў, хто перажыве іншага, будзе успадкуе ад яго гэтую землю. Ад смерці Мсцівоя II у 1294 годзе зямлю атрымаў Пшэмысл II. Аднак прэтэнзіі на гэтыя землі выставілі таксама брандэнбургскія маркграфы. Гэта прывяло да нападаў войска маркграфаў брадэнбургскіх ў 1307 годзе. У 1309 годзе маркграф Вальдэмар па дамове ў Мыслібужы адмовіўся ад прэтэнзій на Гданьскую Памеранію на карысць Тэўтонскага ордэна ў абмен на 10 тысяч срэбных марак. З-за гэтага зямля была захоплена тэўтонцамі. У 1317 годзе тэўтонцы перадалі тэрыторыю Слаўна і Слупска князю Варціславу IV. Герцаг Памеранскі ў 1321 годзе падарыў Бытоўскую зямлю свайму маршалку. Яго сын у 1329 годзе прадаў яе Тэўтонскаму ордэну за 800 дынараў.

У 1455—1460 гадах і з 1466 года зямля ўваходзіла ў склад паморскіх княстаў. У 1460 годзе князь Эрык II перадаў бытоўскую зямлю тэўтонскім рыцарам, разарваўшы саюз з Польшчай, але ў 1466 годзе са згоды Казіміра Ягелончыка выкупіў яе ў тэўтонцаў на ўмовах леннай залежнасці ад Польшчы. З 1526 года Лямборска-бытоўская зямля была вотчынай Польскага каралеўства.

У 1637 годзе пасля смерці Багуслава XIV, апошняга князя Заходняй Памераніі, Бытоўска-лямборская зямля была ўключана ў склад Польшчы і ўвайшла ў склад Паморскага ваяводства, але з захаваннем некаторай адасобленасці. У 1637—1657 гадах гэтыя землі былі ўключаны ў склад Паморскага ваяводства канчаткова.

У 1657 па Велаўска-быдгаскім дагаворы зямля была перададзена Брандэнбургу (з 1701 года — Каралеўству Прусія). Фармальна як польская вотчына зямля лічылася да 1772 года. Затым — у прускай правінцыі Памеранія (да 1804 года яна, аднак, падпарадкоўвалася ўладам Заходняй Прусіі). Нягледзячы на германізацыю, на гэтых тэрыторыях захавалася кашубскае насельніцтва (у пачатку XX стагоддзя яно складала каля 50 тысяч чалавек). У 1945 годзе Лямборска-бытоўская зямля зноў апынулася ў межах Польшчы.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гістарычныя вобласці Польшчы
Катэгорыя:Гісторыя Памераніі
Катэгорыя:Гісторыя Паморскага ваяводства
Ларыса Ніканаўна Яшэнка

**Ларыса Ніканаўна Яшэнка** (, с. Качанаўка, Хмяльніцкі раён, Вінніцкая вобласць, УССР) — беларускі археограф, архівіст.

## Біяграфія 
У 1939 скончыла СШ і паступіла ў Феадасійскі дзяржаўны настаўніцкі інстытут на факультэт рускай мовы і літаратуры. Пасля яго заканчэння з 1941 па 1944 працавала ў Лянгарскай СШ Хатырчынскага раёна Самаркандскай вобласці. У 1944—1945 настаўнічала ў Ялцінскім раёне ў Крыму (с. Ушчэльнае).

У 1945 годзе выйшла замуж за вайскоўца і пераехала на месца службы мужа ў Гомель. У сакавіку—ліпені 1946 года працавала ў школе пры Доме афіцэраў Асіповіцкага гарнізона. 3 ліпеня 1948 года стала начальнікам аддзела дарэвалюцыйных фондаў Дзяржархіва Мінскай вобласці, з верасня 1953 — старшым навуковым супрацоўнікам архіўнага аддзела УМУС па Маладзечанскай вобласці. Праз два месяцы была прызначана выконваючай абавязкі начальніка Дзяржархіва Маладзечанскай вобласці. У 1954 годзе пераехала ў Мінск, дае працавала інспектарам кадраў АУ МУС БССР, а з красавіка 1955 стала навуковым супрацоўнікам выдавецкага аддзела, потым старшым навуковым супрацоўнікам-археографам, рэдактарам. Адказны складальнік зборнікаў дакументаў «Проведение сплошной коллективизации сельского хозяйства Белорусской ССР. Ноябрь 1929—1932» (1973), «Индустриализация Белорусской ССР. 1926—1941» (1975), «Подготовка сплошной коллективизации сельского хозяйства Белорусской ССР. Ноябрь 1927 г. — ноябрь 1929 г.» (1976) і інш. Прымала ўдзел у падрыхтоўцы зборнікаў дакументаў «Комитеты бедноты Белоруссии» (1958), «Борьба за Советскую власть в Белоруссии» (Т. 1. 1968; Т. 2.1971) і інш. Член рэдкалегіі «Научно-информационного бюллетеня АУ при Совете Министров БССР». 3 сакавіка 1976 на пенсіі.

## Узнагароды 
Узнагароджана Ганаровай граматай Галоўархіва СССР (1962).

## Творы 
* Новые книги // Научно-информационный бюллетень АУ при Совете Министров БССР. 1960 № 2(9)
* Некоторые вопросы публикации документов советского периода // Научно-информационный бюллетень АУ при Совете Министров БССР. 1962. № 12 (макет)
* К вопросу о подготовке публикаций документов в Белорусской ССР // Труды научной конференции по вопросам архивного дела в СССР: В2т. Т.2. М, 1965. C. 65—681

## Літаратура 
*
Мендэлеўскі ўніверсітэт у Брно

**Мендэлеўскі ўніверсітэт у Брно** () — чэшская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта і з сядзібай у горадзе Брно.

## Характарыстыка 
Гэта найстарэйшая вышэйшая сельскагаспадарчая і лясная ўстанова адукацыі на чэшскіх землях. Універсітэт названы ў гонар выдатнага навукоўца Іагана Мендэля. Першапачаткова ўстанова была заснавана ў Брно ў 1919 годзе як сельскагаспадарчы ўніверсітэт, які існаваў пад гэтай назвай да 1994 года. Затым установа насіла да 2009 года назву Універсітэт сельскай і лясной гаспадаркі імя Мендэля ў Брно. Яго стварэнне стала вынікам доўгатэрміновых намаганняў па стварэнні вышэйшай сельскагаспадарчай навучальнай установы ў Маравіі, якая доўгі час была адным з рэгіёнаў з найбольш развітай сельскай гаспадаркай у Цэнтральнай Еўропе. За час свайго існавання ўстанова зведала шэраг арганізацыйных і змястоўных змяненняў і падрыхтавала амаль 20 тысяч інжынераў-аграрыяў, больш за 6,5 тысяч інжынераў-лесаводаў і амаль 5,5 тысяч інжынераў-эканамістаў.

## Факультэты 
* Агранамічны факультэт
* Факультэт лясной гаспадаркі і дрэваапрацоўкі
* Факультэт эканомікі і бізнесу
* Факультэт садаводства
* Факультэт рэгіянальнага развіцця і міжнародных навук

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Чэхіі
Катэгорыя:Вышэйшыя навучальныя ўстановы сельскай гаспадаркі
Катэгорыя:Брно
Сакс

**Сакс** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Адольф Сакс (1814—1894) — бельгійскі вынаходнік музычных інструментаў.
* Ганс Сакс (1494—1576) — нямецкі паэт, кампазітар і драматург.
* Уладзімір Мікалаевіч Сакс (1911—1979) — савецкі геолаг, геамарфолаг і палеантолаг.
* Юліус Сакс (1832—1897) — нямецкі батанік.
Пензанс

**Пензанс** () — партовы горад у Корнуале, мае статус грамадзянскай парафіі. Размешчаны на крайнім паўднёвым захадзе паўвострава Корнуал, на заходнім беразе заліва Маўнтс, які адносіцца да праліву Ла-Манш. Пензанс упершыню згадваецца ў 1322 годзе ў мясцовых парафіяльных кнігах як вёска маёнтка Алвертан. У Сярэднявеччы Пензанс неаднаразова падвяргаўся нападу берберскіх піратаў, што знаходзіць адлюстраванне ў сучаснай тапаніміцы. Марскі курорт.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Гемфры Дэві (1778—1829) — англійскі хімік і фізік.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Англіі
Катэгорыя:Курорты Англіі
Катэгорыя:Корнуал
Пул (Англія)

**Пул** () — горад на англійскім узбярэжжы Ла-Манша, з якім суседнічае адзін з найбуйнейшых англійскіх курортаў — Борнмут. Пул займае паўночны бераг паўзамкнёнага заліва Пул, у якім размешчаны запаведны востраў Браўнс. Вядомы як цэнтр для яхтсменаў.

У адміністрацыйным дачыненні Пул разглядаецца як унітарная адзінка ў складзе цырыманіяльнага графства Дорсет, рэгіён Паўднёва-Заходняя Англія. Унітарная адзінка ўтворана 1 красавіка 1997 года з раёна Пул неметрапольнага графства Дорсет.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя асобы 
* Джон ле Карэ (1931—2020) — англійскі пісьменнік, аўтар шпіёнскіх раманаў.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Англіі
Катэгорыя:Унітарныя адзінкі Англіі
Катэгорыя:Курорты Англіі
Катэгорыя:Дорсет
Пул

**Пул**:
* Пул (Англія)
* Пул (більярд)

## Прозвішча 
* Леа Пул, канадскі кінарэжысёр
Нартгемптан

**Нартгемптан** () — горад у Вялікабрытаніі, адміністрацыйны цэнтр англійскага графства Нартгемптаншыр. Насельніцтва — 225 146 чалавек (2018). Горад размешчаны на рацэ Нен. Горад граў важную ролю ў Сярэднявеччы, тут знаходзілася рэзідэнцыя каралёў, а ў 1261—1265 гадах існаваў Нартгемптанскі ўніверсітэт, трэці ў Англіі, закрыты з-за канкурэнцыі з Оксфардам. Горад перажыў заняпад пачынаючы з XIV стагоддзя, і зноў пачаў адраджацца ў індустрыяльную эпоху. У XXI стагоддзі ў горадзе зноў адкрыты ўніверсітэт.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Фрэнсіс Гары Крык, англійскі біяфізік.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Англіі
Катэгорыя:Нартгемптаншыр
Харыдж

**Харыдж** () — горад і глыбакаводны порт у раёне Тэндрынг, графства Эсекс, Англія, размешчаны на беразе Паўночнага мора, у вусцях рэк Стур і Оруэл. Гэта самы паўночны прыбярэжны порт у Эсексе. На паўночны ўсход ад Харыджа, на другім беразе Харыджскай гавані, знаходзіцца яго бліжэйшы сусед, партовы горад Філікстоў.

Катэгорыя:Гарады Англіі
Катэгорыя:Эсекс
Пітэрбара (Англія)

**Пітэрбара**  () — прамысловы горад у цырыманіяльным графстве Кембрыджшыр Англіі, утварае ўнітарную адзінку са статусам сіці Сіці-оф-Пітэрбара. Горад размешчаны за 120 км на поўнач ад Лондана, на рацэ Нін. Насельніцтва — 180 тысяч чалавек. Футбольны клуб «Пітэрбара Юнайтэд», які выступае ў Першай футбольнай лізе.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
Катэгорыя:Гарады Англіі
Катэгорыя:Унітарныя адзінкі Англіі
Катэгорыя:Кембрыджшыр
Уільям Маміер

**Уільям Уолес Маміер** (; 23 верасня 1916 — 10 жніўня 2012) — генерал і лётчык Ваенна-паветраных сіл ЗША.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў г. Маскогі, штат Аклахома, у 1916 годзе, але вырас у Сіэтле, штат Вашынгтон.

У 1938 годзе пачаў службу ў Ваенна-паветраным корпусе арміі ЗША. У 1942 годзе ўступіў на пасаду камандзіра 33-й знішчальнай групай, якая брала ўдзел у аперацыі «Факел» у Паўночнай Афрыцы падчас Другой сусветнай вайны. У кастрычніку 1943 года адхілены ад кіраўніцтва падраздзяленнем з-за расавага канфлікту з лётчыкам з Таскігі.

З 1946 па 1949 служыў у тактычным паветраным камандаванні і ўзначальваў 8-е знішчальна-бамбардзіровачнае крыло, пасля чаго паступіў у Ваенна-паветраны каледж. З 1964 па 1966 займаў пасаду кіраўніка камандавання паветранай падрыхтоўкі. Пазней прызначаны намеснікам камандуючага па паветраных аперацыях MACV. Быў адказны за аперацыю «Грымоты», якая праведзена па загадзе прэзідэнта ЗША Ліндана Джонсана і міністра абароны Роберта Макнамары.

У верасні 1973 выйшаў на пенсію года. Памёр у 2012 годзе ва ўзросце 95 гадоў.

## Літаратура 
* 
* Bucholtz, Chris (2007). *332nd Fighter Group: Tuskegee Airmen*, Osprey Publishing. .
* Craven, Wesley Frank, and Cate, James Lea, editors (1949). *The Army Air Forces In World War II*, Air Force Historical Studies Office;*Volume Two — Europe: Torch to Pointblank: August 1942 — December 1943* 
* 
* Haulman, Dr. Daniel L. (2013). «Misconceptions About the Tuskegee Airmen», AFHRA. Retrieved 26 October 2013
: ---(2010). «Tuskegee Airmen Chronology», AFHRA. Retrieved 31 October 2013
* Mayock, Thomas H. (1946). *The Twelfth Air Force in the North African Winter Campaign, 11 November 1942 to the Reorganization of 18 February 1943* , USAF Historical Study No. 114, Air Force Historical Research Agency
* Momyer, General William W. (USAF ret.) (1978). *Airpower in Three Wars*, Department of Defense, Department of the Air Force.
* Mortenson, Daniel R. (1987). *A Pattern for Joint Operations: World War II Close Air Support, North Africa*. Washington, D.C.: Office of Air Force History/U.S. Army Center of Military History.
* 
* Tilford, Earl H. (2009). *CROSSWINDS: The Air Force’s Setup in Vietnam: Volume 30 of Williams-Ford Texas A&M University Military History Series*, Texas A&M University Press. .
* Yeager, Gen. Chuck, and Janos, Leo (1985). *Yeager: An Autobiography*, Bantam Books. 

Катэгорыя:Лётчыкі ЗША
Катэгорыя:Генералы ЗША
Катэгорыя:Удзельнікі Другой сусветнай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі вайны ў В’етнаме
Ландандэры

**Ландандэры**, **Дэры** (, , ) — горад у паўночна-заходняй частцы Ольстэра (Паўночная Ірландыя), адміністрацыйны цэнтр аднайменнага графства, буйны эканамічны цэнтр і марскі порт. Другі па насельніцтве горад у Паўночнай Ірландыі пасля Белфаста і 5-ы на ўсім востраве Ірландыя.

Катэгорыя:Гарады Паўночнай Ірландыі
Уолсал

**Уолсал** () — горад у Вялікабрытаніі (метрапалітэнскае графства Уэст-Мідлендс), размешчаны на паўночны ўсход ад Бірмінгема і на ўсход ад Вулверхэмптана. Гістарычна (да 1974 года) Уолсал быў часткай цырыманіяльнага графства Стафардшыр.

Старадаўні цэнтр шорнай вытворчасці і металаапрацоўкі; металургія, станкабудаванне, электратэхніка, вытворчасць аўтадэталяў, гарбарная прамысловасць. Уолсал — адміністрацыйны цэнтр метрапалітэнскага раёна Уолсал. Паводле перапісу 2001 года насельніцтва горада складала 170 994 чалавек. Насельніцтва акругі Уолсал — 253,5 тыс. чалавек.

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Джон Эдуард Грэй, брытанскі заолаг, філатэліст.
* Джэром Клапка Джэром, пісьменнік

Катэгорыя:Гарады Англіі
Катэгорыя:Уэст-Мідлендс
Катэгорыя:Стафардшыр
Карлайл

**Карлайл** — прозвішча, тапонім.

## Прозішча 
* Роберт Карлайл — шатландскі акцёр
* Томас Карлайл — брытанскі пісьменнік, гісторык

## Тапонім 
* Карлайл (Англія)
Карлайл (Англія)

**Карлайл** () — горад на крайнім паўночным захадзе Англіі, сталіца графства Камбрыя. Карлайл знаходзіцца за 16 км ад мяжы з Шатландыяй. Размешчаны пры зліцці 3 рэк: Ідэн, Колдзью і Петэр.

Карлайл мае гістарычны цэнтр, які ўключае замак, пабудаваны Вільгельмам (Вільямам) Рудым, музей, сабор і арыгінальна выкананыя гарадскія сцены. Побач з горадам размешчаны аэрапорт.

Катэгорыя:Гарады Англіі
Катэгорыя:Камбрыя
Уэркінгтан

**Уэркінгтан** () — прыбярэжны горад у вусці ракі Дэрвент на заходнім узбярэжжы Камбрыі, Англія. Паводле перапісу 2011 года, у ім пражывала 25 207 чалавек. Горад знаходзіцца за 51 км на паўднёвы захад ад Карлайла, за 13 км на поўнач ад Уайтхейвена, за 11 км на захад ад Какермута.

## Гарады-пабрацімы 
*  Зельм
*  Валь-дэ-Рёй

Катэгорыя:Гарады Англіі
Катэгорыя:Камбрыя
Айлей

**Айлей** — самы паўднёвы востраў у архіпелагу Унутраных Гебрыдскіх астравоў, на захадзе Шатландыі. Уваходзіць у склад акругі Аргайл-энд-Б’ют і размешчаны на захад ад вострава Джура і прыблізна за 40 км на поўнач ад ірландскага ўзбярэжжа, якое можна разглядзець у добрае надвор’е. На гэльскай мове гавораць прыкладна да адной траціны насельніцтва вострава. Адміністрацыйны цэнтр вострава — мястэчка Боўмар, вядомае круглай царквой Кілэроў (). Порт-Элен () ж з’яўляецца самым вялікім населеным пунктам.

Востраў звязаны паромам з астравамі Джура і Колансей і вялікай зямлёй (Обан). Таксама з аэрапорта Айлей выконваюцца рэйсы ў Глазга міжнародны, Колансей і Обан.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Астравы Шатландыі
Катэгорыя:Аргайл і Б’ют
Лукас ван Лейдэн

**Лукас ван Лейдэн**, *Лука Лейдэнскі*, **Лукас Хюйгенс** (нідэрл. Lucas van Leyden) ,  — ) — нідэрландскі жывапісец Паўночнага Рэнесансу і выбітны майстар разцовай гравюры, пры жыцці праславіўся за межамі роднай краіны, дзякуючы наватарскай і самабытнай творчасці.

## Біяграфія 
Вучыўся жывапісу спачатку ў свайго бацькі Хугэ Якабса (работы апошняга да цяперашняга часу не захаваліся), потым у Карнеліса Энгелбрэхтсена (адначасова з Артгенам ван Лейдэнам). Вельмі рана авалодаў мастацтвам гравюры і працаваў у Лейдэне і Мідэлбургу.

Карэл ван Мандэр паведамляе пра тое, што Лукас быў нястомным мастаком, які ў дзяцінстве раздражняў сваю маці, бо паліў шмат свечак, малюючы доўгія гадзіны пасля наступлення цемры. Таксама трывожыла яе, што, занадта шмат працуючы, сын падрываў сваё здароўе. Па словах ван Мандэра, яшчэ хлопчыкам ён меў зносіны з іншымі маладымі мастакамі, гравёрамі па шкле і ювелірамі. Як распавядае ван Мандер, за акварэль з выявай святога Хуберта Лукас атрымаў ад нейкага Ёхана ван Локхарста з Лейдэна (пам. у 1510 годзе) па 1 залатых флорынаў за кожныя са сваіх 12 гадоў. Пачаўшы працаваць прафесійна ў маладым узросце, ён, нягледзячы на раннюю смерць, пакінуў значнае творчую спадчыну.

Дзе Лукас вывучаў мастацтва гравіравання, невядома. Матывы для сваіх гравюр і карцін ён браў, перапрацоўваючы іх, у Маркантоніа Раймондзі. Ён вельмі хутка стаў першакласным гравёрам: самы ранні з вядомых твораў Лукаса («Магамет і манах Сергій») датуецца 1508 годам. Гэтым жа годам датуецца атрыбутыруемая Лукасу ван Лейдэне карціна «Гульня ў шахматы», якая з’яўляецца адным з першых жанравых твораў у нідэрландскай жывапісу і змяшчае адзінае малюнак партыі ў кур’ерскія шахматы.

У 1514 годзе Лукас увайшоў у гільдыю жывапісцаў Лейдэна. Ён пабываў у Антверпене ў 1521 годзе, у той час, калі па Нідэрландах падарожнічаў Альбрэхт Дзюрэр. У 1527 годзе Лукас пабываў у Мідэлбург, сустрэўшыся там з Мабюзам. Бесперапынны шэраг датаваных гравюр дазваляе прасачыць за развіццём Лукаса як майстра графікі на працягу ўсёй яго жыцця. Адным з тых, хто аказаў найбольшы ўплыў на Лукаса, быў Дзюрэр.

У 1522 годзе мастак ўступіў у гільдыю святога Лукі ў Антверпене, затым вярнуўся ў Лейдэн, дзе памёр у 1533 годзе.

Катэгорыя:Мастакі Нідэрландаў
Аляксандр Данілавіч Фадзееў

**Аляксандр Данілавіч Фадзееў** (1909 — ?) — беларускі медык.

Працаваў у Бабруйску з пачатку 1943 па сакавік 1948 года загадчыкам хірургічным аддзяленнем Бабруйскай гарадской бальніцы, а затым абласной бальніцай і галоўным хірургам вобласці. Яму прысвоена званне «Заслужаны ўрач БССР».

З пачаткам Вялікай Айчыннай вайны будынак бальніцы быў заняты немцамі пад ваенны шпіталь, а сама бальніца пераведзена ў будынак шпіталя, размешчанага на тэрыторыі Бабруйскай крэпасці. Хірургічная дапамога аказвалася па жыццёвых паказаннях. Хворыя паступалі ў бальніцу са сваімі пасцельнымі прыналежнасцямі, бялізнай і перавязачным матэрыялам. У гэтых цяжкіх умовах у шпіталі працаваў хірург Фадзееў Аляксандр Данілавіч, які меў сувязь з партызанамі і які дапамагаў ім.

Катэгорыя:Хірургі Беларусі
Катэгорыя:Хірургі СССР
Катэгорыя:Медыкі Беларусі
Катэгорыя:Медыкі СССР
Катэгорыя:Заслужаныя ўрачы Беларускай ССР
Сіндром хранічнай стомленасці

**Сіндром хранічнай стомленасці** (*СХС, сіндром стамляльнасці пасля перанесенай віруснай хваробы, сіндром поствіруснай астэніі, імуннай дысфункцыі, дабраякасны міялгічны энцэфаламіэліт*) — хвароба, характарызуецца працяглай стомленасцю, якая застаецца нават пасля працяглага адпачынку.

Узнікненне сіндрому хранічнай стомленасці звязана з развіццём неўрозу цэнтральных рэгуляторных цэнтраў вегетатыўнай нервовай сістэмы, абумоўленым прыгнётам дзейнасці зоны, якая адказвае за тармазныя працэсы.

Правакацыйныя фактары: незбалансаваная эмацыйна-інтэлектуальная нагрузка на шкоду фізічнай дзейнасці. У групе рызыкі знаходзяцца жыхары буйных гарадоў, прадпрымальнікі, людзі з павышанай адказнасцю пры выкананні працоўнай дзейнасці (медыцынскія работнікі, авіядыспетчэры, аператары чыгуначнага транспарту). Схіляльныя фактары: кепскае санітарна-экалагічнае становішча, хранічныя захворванні, у тым ліку і вірусныя інфекцыі. Асноўная сімптаматыка захворвання ў перыяды абвастрэння: узнікненне апатыі, дэпрэсіі, беспадстаўныя прыступы гневу, агрэсіі з частковай амнезіяй і інш.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Неўралагічныя сіндромы
Катэгорыя:Захворванні імуннай сістэмы
Катэгорыя:Захворванні нервовай сістэмы
.mf

**.mf** — нацыянальны дамен верхняга ўзроўню для французскай заморскай супольнасці Сен-Мартэн.

Дамен быў зарэгістраваны 7 лістапада 2007, аднак яшчэ не гатовы да выкарыстання. Карпарацыя ICANN чакае рашэння французскага ўрада аб дэлегаванні гэтай даменнай зоны. На сапраўдны момант афіцыйным даменам Сен-Мартэна застаецца дамен Гвадэлупы .gp.

mf
Кітайскія дамены верхняга ўзроўню

**.中国, .中國** (кіт. спрошч. 中国, трад. 中國 , «Кітай»), **.公司** («кампанія») і .**网络** («сець») — нацыянальныя дамены верхняга ўзроўню для КНР. Былі ўведзены на тэрыторыі Кітая ў 2002 годзе, аднак  не былі зарэгістраваныя ў ICANN, замест гэтага запісы пра іх былі ўнесены ў каранёвую зону кітайскіх DNS сервераў. Такім чынам, атрымаць доступ да сайтаў, якія выкарыстоўваюць кітайскія дамены верхняга ўзроўню, звонку КНР было магчыма толькі праз ручное ўвядзенне адпаведных DNS-сервераў.

25 чэрвеня 2010 года ICANN ухваліла выкарыстанне даменаў верхняга ўзроўню з кодам краіны *.中国* і *.中國  (піньінь Zhōngguó)*. Яны былі дададзены ў DNS у ліпені 2010 года.

Прыкладна ў гэты ж час CNNIC прапанавала кітайскія даменныя імёны *.公司* (адпавядае дамену ".com", піньінь gōngsī) і .网络 (".net", піньінь wǎngluò), але яны дагэтуль не прызнаныя ICANN.

Тэхнічная магчымасць для ўвядзення даменаў на мовах, у якіх не выкарыстоўваецца лацінка, з'явілася з увядзеннем Інжынерным саветам Інтэрнэту IETF адпаведных стандартаў. Такім чынам імёны даменаў другога ўзроўню ў Кітаі могуць мець як кітайскія іерогліфы, так і лацінку, лічбы і злучок.

## Гл. таксама 
* .cn

.中国 .中國 .公司 .网络
Чычэстэр

**Чычэстэр** () — горад у Паўднёва-Усходняй Англіі, адміністрацыйны цэнтр графства Заходні Сусекс і аднайменнага раёна. Чычэстэрскі ўніверсітэт.

У ваколіцца знаходзіцца шырокі Гудвуд-парк, з цудоўным замкам герцага Рычмандскага. У рымскі час тут знаходзіўся горад Навіямаг Рэгніеў (лац. Noviomagus Reginorum) — крэпасць, а затым сталіца рымска-брытанскага залежнага царства Цывітас Рэгінорум (лац. Civitas Reginorum). У канцы V стагоддзя крэпасць была разбурана царом Элай, затым зноў адбудавана яго сынам Цысай і атрымала з тых часоў імя Cissan ceaster (лац. Cissae castrum). Частка старажытных сцен ацалела.

У першай палове IX стагоддзя Чычэстэр быў значным пунктам. Пры Вільгельме Заваёўніку стаў рэзідэнцыяй біскупа; пазней быў галоўным горадам графства Сусекс. З 1114 па 1336 гады будаваўся пяцінефавы сабор у гатычным стылі, які называюць самым тыповым сярэднявечным саборам Англіі.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Кейт Мос (пісьменніца)

Катэгорыя:Гарады Англіі
Катэгорыя:Заходні Сусекс
Іван Іосіфавіч Дружалоўскі

**Іван Іосіфавіч Дружалоўскі** () — дзяржаўны дзеяч БССР, Міністр тарфяной прамысловасці БССР (1965—1970), рэктар Беларускага політэхнічнага інстытута (1934—1936).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 8 кастрычніка 1905 года у Вільні ў сям’і рабочага.

Працоўную біяграфію пачаў у 1919 годзе экспедытарам на чыгунцы ў Гомелі, працаваў слесарам, старшынёй прафкама, інспектарам па прафесійна-тэхнічнай адукацыі ў сістэме чыгункі. У 1931 годзе прызначаны дырэктарам Мінскага хіміка-тэхналагічнага тэхнікума, які быў створаны ў 1930 годзе. Пасля скасавання шэрагу невялікіх інстытутаў у 1934 годзе быў прызначаны рэктарам (ва ўзросце 29 гадоў) адроджанага Беларускага політэхнічнага інстытута. У 1936 годзе стаў дырэктарам кінафабрыкі «Беларусь» у Ленінградзе. З 1940 па 1953 гады займаў пасаду намесніка наркама мясцовай і паліўнай прамысловасці БССР, працаваў у тарфяной прамысловасці.

У гады Вялікай айчыннай вайны працаваў у штабе партызанскага руху.

У пасляваенны час працаваў намеснікам, першым намеснікам міністра мясцовай і паліўнай прамысловасці БССР (1953—1957), начальнікам упраўлення тарфяной прамысловасці (1957—1965) Саўнаргаса БССР, Міністрам тарфяной прамысловасці БССР (1965—1970). У 1970 годзе пайшоў на пенсію. Абіраўся членам рэвізійнай камісіі ЦК КПБ.

Памёр 2 мая 1990 года. Пахаваны ў Мінску на Усходніх могілках.

## Узнагароды 
Узнагароджаны ордэнамі Чырвонага сцяга, Знак Пашаны (1944), медалямі.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Гісторыя БНТУ

Катэгорыя:Рэктары БНТУ
Катэгорыя:Міністры паліўнай прамысловасці БССР
Катэгорыя:Члены Рэвізійнай камісіі КПБ
Катэгорыя:Намеснікі народных камісараў БССР
Катэгорыя:Намеснікі міністраў БССР
.укр

**.укр** —  нацыянальны дамен верхняга ўзроўню для Украіны, быў зарэгістраваны 28 лютага 2013 года. 

Першая заяўка ў ICANN  на домен «.укр» была пададзена 1 лістапада 2009 года. Пры гэтым у спіс патрэбных літар быў уключаны сімвал апострафа (U+02BC) не ў якасці раздзяляльнага знака, а менавіта ў якасці літары. Таксама былі патрэбны літары «Ґ-ґ», «Ї-ї», «І-і», «Є-є». Мэтазгоднасць прымянення апострафа (U+02BC) была разгледжана рабочай групай ICANN Cyrillic Case Study group.

21 жніўня 2013 года стаў даступны першы сайт у даменнай зоне *.укр*, - сайт Прэзідэнта Украіны: президент.укр.

## Гл. таксама 
* .ua

укр
امارات.

امارات. (транскрыпцыя: «імарат») — нацыянальны дамен верхняга ўзроўню для Аб’яднаных Арабскіх Эміратаў. Зарэгістраваны 5 мая 2010 года. Даменныя імёны ў امارات. запісваюцца знакамі арабскага пісьма, таксама можна выкарыстоўваць да двух злучкоў.

## Гл. таксама 
* .ae
.қаз

**.қаз** —  нацыянальны дамен верхняга ўзроўню для Казахстану, быў зарэгістраваны 3 сакавіка 2012 года. Першым сайтам дамену быў тест.қаз. Дамен стаў трэцім кірылічным даменам у свеце пасля .рф для Расіі і .срб для Сербіі.

Дамены другога ўзроўню ўключаюць:

* .мем.қаз – дзяржаўныя сайты;
* .бiл.қаз – сайты навучальных устаноў;
* .ком.қаз – камерцыйныя арганізацыі;
* .қау.қаз – некамерцыйныя арганізацыі;
* .қор.қаз – старонкі абарончых сіл краіны;
* .бай.қаз – прадпрыемствы сувязі.

## Гл. таксама 
* .kz
Пардубіцкі ўніверсітэт

**Пардубіцкі ўніверсітэт** () — чэшская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта і з сядзібай у горадзе Пардубіцы.

## Характарыстыка 
Ён быў заснаваны ў 1950 годзе як Вышэйшая хімічная школа з адным факультэтам, з 1953 года — Вышэйшая хіміка-тэхналагічная школа, цяперашнюю назву ён атрымаў у 1994 годзе. Маючы больш за 7 тысяч студэнтаў, аспірантаў і дактарантаў, універсітэт уваходзіць у лік сярэдніх па велічыні чэшскіх універсітэтаў.

## Факультэты 
* Факультэт хімічнай тэхналогіі
* Факультэт эканомікі і кіравання
* Факультэт транспарту
* Факультэт філасофіі
* Факультэт рэстаўрацыі
* Факультэт медыцынскіх навук
* Факультэт электратэхнікі і інфарматыкі

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Чэхіі
Катэгорыя:Пардубіцы
Рыса ў іерагліфіцы

**Рыса ў іерагліфіцы** — найменшая дазнакавая адзінка кітайскага пісьма, якая служыць для напісання іерогліфаў. 

Да найпрасцейшых рыс адносяцца:

Усё асноўныя рысы ўваходзяць у Восем прынцыпаў іерогліфа юн у каліграфіі.

Ад найпрасцейшых элементаў ствараюцца вытворныя рысы: гарызантальная з кручком 乛 (хэнгоў), двойчы зламаная гарызантальная ㇅ (хэнчжэчжэ), гарызантальная з адкідной налева ㇇(хэнпэ).

## Мэты 
Вывучэнне і класіфікацыя сімвалаў CJK выкарыстоўваецца для:

* разуменне каліграфіі кітайскіх іерогліфаў: правільны спосаб напісання, фарміраванне формы і парадак нанясення рыс, неабходны для разборлівасці знакаў;
* разуменне, як змяняюцца рысы ў залежнасці ад стылю ці шрыфту, якія прымяняюцца да іерогліфа;
* вызначэнне правілаў наймення і падліку штрыхоў для выкарыстання ў слоўніках;
* выкарыстанне ў камп'ютарнай графіцы.

## Унікод 
У рамках кадзіравання кітайскіх сімвалаў было некалькі прапаноў па выяўленню штрыхоў CJK, усяго каля 35 ~ 40 запісаў. Найбольш прыкметным з'яўляецца бягучы блок Unicode "Рысы CJK" (U + 31C0..U + 31EF) з 36 тыпамі рысаў:

Катэгорыя:Кітайскае пісьмо
Катэгорыя:Каліграфія
Шу Цзін

**Шу Цзін** («Кніга гісторыі» альбо «Кніга дакументаў», кіт. трад. 書經, упр. 书经, піньінь *shū jīng*) — адна з кітайскіх класічных кніг у складзе канфуцыянскага «Пяцікніжжа». Іншая назва — «**Шан шу**» 尚書 («Паважаныя пісанні»). Змяшчае дакументы са старажытнай гісторыі Кітая.

## Змест 
«Шу Цзін» з'яўляецца самым старажытным гістарычным зборнікам паданняў, пераказаў і міфаў аб гістарычных падзеях, урадах, зваротах, арганізацыйных прадпісаннях з 2357 па 627 год да н. э. у Кітаі.

Тэксты «Шу Цзін» адлюстроўваюць розныя эпохі. Рэдакцыя кнігі  прыпісваецца Канфуцыю (551-479 гады да н.э.), які прывёў у парадак дакументы той эпохі, якія дайшлі да яго. Кніга змяшчае разважанні аб ідэальнай сістэме кіравання дзяржавай і таму вельмі шануецца ў Кітаі.

Часткі «Шуцзін» арганізаваны па 4-м найбольш раннім гістарычным перыядзе: Юй, Ся, Шан, Чжоу. Пры гэтым апошні раздзел найбольш змяшчае матэрыялы даказальна блізкія традыцыйнай гістарычнай датыроўцы тых часоў, у той час як сярод «ранніх» глаў трапляюцца сведчанні відавочных анахранізмаў: напрыклад, тэхналогія арбалетнага спуску, якая распаўсюдзілася ў эпохі Ваюючых царстваў, размяшчаецца ў апісанні неалітычнага перыяду.

## Літаратура 
* Карапетьянц А. М. Формирование системы канонов в Китае // Этническая история народов Восточной и Юго-Восточной Азии в древности и средние века. М., 1981
* Чжао Нюлань. Историзация китайских мифов в «Шу цзине» // Научные труды. Вопросы языка и литературы. М., 1973;(рас.)
* Nikkilä P. Early Confucianism and Inherited Thought in the Light of Some Key Terms of the Confucian Analects. Vol. 1.: The Terms in Shu Ching and Shih Ching. Helsinki, 1982.(англ.)

Катэгорыя:Літаратура Кітая
Міндальная мука

**Міндальная мука**, таксама **молаты міндаль** — харчовы прадукт, які атрымліваецца шляхам якаснага драбнення салодкага міндаля. Кансістэнцыя больш падобная да кукурузнай мукі, чым да пшанічнай мукі. Міндальную муку яшчэ называюць міндальнай пудрай або міндальным парашком. Міндальная мука пераважна выкарыстоўваецца для прыгатавання розных кандытарскіх вырабаў і дэсертаў. Міндальная пудра захоўвае ўсе вітаміны і мінеральныя элементы, якія ўтрымліваюцца ў міндальных арэхах. Міндальныя парашок вельмі каларыйны і пажыўны.

Міндальная мука выкарыстоўваецца ў выпечцы і кандытарскіх вырабах — для прыгатавання міндальных пячэнняў макарон і макарун і іншай салодкай выпечкі, у начынках для пірожных і тортаў, напр. торт Захер, і з’яўляецца адным з двух асноўных інгрэдыентаў марцыпана і міндальнай пасты. У Францыі міндальная мука з’яўляецца важным інгрэдыентам франжыпана, а таксама начынкай для традыцыйнага «Пірага валхвоў».

Міндальная мука ў апошні час зрабілася важнай для выпечкі вырабаў для людзей, якія знаходзяцца на дыеце з нізкім утрыманнем вугляводаў. Яна дадае выпечцы вільготнасць і насычаны арэхавы смак.

У міндалі высокі ўзровень поліненасычаных тлушчаў. Як правіла, тлустыя кіслоты амега-6 у міндалі абаронены ад акіслення паверхневай лупінкай і вітамінам Е. Калі міндаль здрабняецца, гэтая ахоўная лупінка разбіваецца, а плошча адкрытай паверхні рэзка павялічваецца, што значна ўзмацняе схільнасць арэха да акіслення.

Катэгорыя:Харчовыя інгрэдыенты
Купрэеўскі сельсавет

**Купрэ́еўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Веткаўскага раёна Гомельскай акругі. Цэнтр — вёска Купрэеўка.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Веткаўскага раёна Гомельскай акругі БССР. 30 снежня 1927 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Тарасаўскага сельсавета.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А.И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн., «Беларусь», 1985. — 390 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Веткаўскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1926 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1927 годзе
Навукова-даследчы эканамічны інстытут Міністэрства эканомікі Рэспублікі Беларусь

**Навукова-даследчы эканамічны інстытут Міністэрства эканомікі Рэспублікі Беларусь** — дзяржаўная навуковая ўстанова, падпараткаваная Міністэрству эканомікі Рэспублікі Беларусь. 

З’яўляецца галоўнай навукова-даследчай установай па падрыхтоўцы дзяржаўных прагнозаў і праграм сацыяльна-эканамічнага развіцця краіны.

## Дзейнасць 
У сваёй дзейнасці інстытут ажыццяўляе наступныя асноўныя функцыі:
* макраэканамічны аналіз, прагноз і падрыхтоўка прапаноў па вырашэнні задач сацыяльна-эканамічнага развіцця дзяржавы;
* метадалагічнае і метадычнае кіраўніцтва распрацоўкай прагнозаў сацыяльна-эканамічнага развіцця па галінах эканомікі;
* Стварэнне і суправаджэнне інфармацыйна-аналітычнай сістэмы Міністэрства эканомікі Рэспублікі Беларусь;
* падрыхтоўка навуковых работнікаў вышэйшай кваліфікацыі.

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка Інстытута

Катэгорыя:Эканоміка Беларусі
Катэгорыя:Вуліца Славінскага (Мінск)
Катэгорыя:Міністэрства эканомікі  Беларусі