open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Азаску

**Азаску** () — горад і муніцыпалітэт у Бразіліі, уваходзіць у штат Сан-Паўлу. Знаходзіцца ў складзе буйной гарадской агламерацыі Сан-Паўлу. Уваходзіць у эканоміка-статыстычны мікрарэгіён Азаску. Плошча — 64,935 км². Шчыльнасць насельніцтва — 10.795,6 чал./км².

## Насельніцтва 
## Спасылкі 
* http://www.osasco.sp.gov.br

Катэгорыя:Гарады Бразіліі
Катэгорыя:Муніцыпалітэты штата Сан-Паўлу
Ая Кіто

**Ая Кіто** (;  — , Японія) — дзяўчына, якая захварэла на спінацэрэберальную атаксію і вяла дзённік пад названай «1 літр слёз» (1リットルの涙 — Іці рытору но наміда), які пазней, за некалькі год да яе смерці, быў надрукаваны. Дыягназ быў пастаўлены ёй ва ўзросце 15 гадоў. Дзённік апісвае яе барацьбу з невылечным захворваннем. Па матывах дзённіка быў зняты серыял і фільм.

Катэгорыя:Постаці Японіі
Канвергенцыя

**Канвергенцыя** — ( — набліжаю) — працэс сыходжання, набліжэння падабенства між рознымі грамадствамі, якія знаходзяцца на адной стадыі гісторыі, адхілення знешняй пазаэканамічнай няроўнасці, логіка згладжвання сацыяльных канфліктаў, ліберальна-дэмакратычных пераўтварэнняў.

У грамадска-палітычных навуках тэрмін пачаў выкарыстоўвацца заходнімі філосафамі і сацыёлагамі ў 1950-х гадах. Абапіраючыся на дасягненні навукова-тэхнічнага прагрэсу, яны выказалі думку аб паступовым згладжванні адрозненняў паміж капіталістычнымі і сацыялістычнымі грамадствамі. Асноўнай рухаючай сілай, якая, па меркаванню амерыканца У. Растоу, галандца Я. Тынбергена, стымулявала канвергенцыю ідэалагічна процілеглых грамадскіх фармацый, стала навукова-тэхнічная рэвалюцыя. Дадзеная пазіцыя стала сур'ёзнай падставай для папрокаў прыхільнікаў тэорыі канвергенцыі ў тэхналагічным дэтэрмінізме. Аднак пры гэтым новы погляд на працэс канвергенцыі хутка заваяваў папулярнасць сярод сацыёлагаў. У 1962 г. кніга амерыканскага даследніка Д. Бэла «Канец ідэалогіі» стала адной з кульмінацыйных кропак развіцця тэорыі грамадска-палітычнай канвергенцыі.

Неабходнасць выкарыстання магчымасцяў канвергенцыі для патрэбаў грамадства была зафіксаваная ў «Законе аб тэлекамунікацыях» у ЗША (1996) і так званай «Зялёнай кнізе аб канвергенцыі», прынятай у ЕС (1997).

## Спасылкі 
* *Е. Л. Вартанава* К чему ведет конвергенция СМИ? 
* Выдержки из Доклада Комитета о конвергенции 

Катэгорыя:Ідэалогіі
Абалонь (станцыя метро)

**«Абало́нь»** (, ) — 21-я станцыя Кіеўскага метрапалітэна. Размешчана на Абалонска-Тэрэмкоўскай лініі, паміж станцыямі «Пачайна» і «Мінская». Адкрыта 19 снежня 1980 года.  Пасажырапаток — 38,9 тыс. чал./суткі (2009 год).

## Назва 
Цяперашняя назва ад жылога масіву, у якім размешчана станцыя, — з 1993 года. Раней станцыя мела назву «Праспект Карнейчука».

## Канструкцыя 
Станцыя мелкага залажэння. Мае падземную залу з астраўной пасадачнай платформай. Скляпенні залы абапіраюцца на два рады калон. Мае два выхады ў падземныя пераходы з павільёнамі з лёгкіх канструкцый на скрыжаванні Абалонскага праспекта і вуліцы Герояў палка «Азоў». Выхад падземнага пераходу, размешчанага на паўднёвым баку станцыі, злучаны з уваходам у гандлёвы комплекс.

## Абсталяванне 
У пошуках аб’ёмна-прасторавага рашэння станцыі архітэктары імкнуліся стварыць гармонію паміж метро і навакольным асяроддзем: у пошуках сродкаў арганізацыі прасторы яны як бы працягнулі наземную магістраль сучаснага горада ў падземную. Шэрагі шасцігранных калон залы ствараюць агульнае ўражанне шырокага светлага праспекта.

Над калонамі знаходзяцца апорныя бэлькі, на якіх размешчана закарнізнае і адкрытае асвятленне і дэкаратыўныя арнаментальныя пластыкавыя краты. Шляхавыя сцены станцыі аформленыя фрызамі на тэмы тэатра, літаратуры і мастацтва (паколькі станцыя была першапачаткова названа ў гонар пісьменніка і драматурга Аляксандра Карнейчука). Дапаўняюць мастацкае афармленне шэрагі шасцігранных калон з шэра-блакітнага і ружовага мармуру. Падлога абліцавана паліраванымі светла-шэрымі і чорнымі плітамі.

## Галерэя 

File:Obolon metro station Kiev 01.jpg|Інтэр'ер станцыі
File:Obolon metro station Kiev 02.jpg|Назва станцыі на шляхавай сцяне
File:Obolon metro station Kiev 03.jpg|Коўка на шляхавай сцяне
File:Obolon metro station Kiev 04.jpg|Коўка на шляхавай сцяне

## Рэжым працы 
Адкрыццё — 5:35, закрыццё — 0:06.

Адпраўленне першага цягніка ў напрамку:
* ст. «Герояў Дняпра» — 5:59
* ст. «Тэрэмкы» — 5:39

Адпраўленне апошняга цягніка ў напрамку:
* ст. «Герояў Дняпра» — 0:23
* ст. «Тэрэмкы» — 0:09

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Звесткі на афіцыйным сайце Кіеўскага метрапалітэна
* Старонка станцыі на неафіцыйным сайце Кіеўскага метрапалітэна 
* [Веб-энциклопедия Киева](http://wek.kiev.ua/wiki/index.php/Оболонь_(станція_метро))  

Катэгорыя:Станцыі Кіеўскага метрапалітэна
Герояў Дняпра (станцыя метро, Кіеў)

**«Геро́яў Дняпра́»** (, ) — 25-я станцыя Кіеўскага метрапалітэна, канцавая на Абалонска-Тэрэмкоўскай лініі, наступная пасля станцыі «Мінская». Адкрыта 6 лістапада 1982 года. Пасажырапаток — 38,6 тыс. чал./суткі (2009 год). Названа так па вуліцы Гэроіў Дніпра.

## Канструкцыя 
Станцыя мелкага залажэння, калоннага тыпу, мае падземную залу з астраўной пасадачнай платформай. Скляпенні залы абапіраюцца на два рады калон. Платформа станцыі з двух бакоў злучаная лесвіцай з падземнымі касавымі вестыбюлямі. Выхады і ўваходы ў вестыбюлі выкананы ў адзіным комплексе з транспартнай развязкай на скрыжаванні Абалонскага праспекта і вуліцы Герояў Дняпра — на ніжнім узроўні знаходзяцца платформа станцыі і вестыбюлі, на сярэднім узроўні знаходзіцца вялікая плошча і чатыры выхады ў бок бліжэйшых вуліц, на верхнім узроўні — аўтамабільная дарога. Наземныя вестыбюлі адсутнічаюць.

## Абсталяванне 
Абсталяванне станцыі звязана з адной з гераічных старонак гісторыі Вялікай Айчыннай вайны — фарсіраваннем Дняпра і вызваленнем Кіева восенню 1943 года.

Як і многія іншыя калонныя станцыі ў Кіеве, «Герояў Дняпра» уяўляе сабой незвычайны выхад з праблемы аднастайнасці архітэктуры тыпавой калоннай станцыі — калоны, абліцаваныя цёмным мармурам карычневага колеру, маюць капітэлі ў выглядзе стылізаваных паходняў жаўтлява-белага колеру, якія ствараюць раўнамерна асветлены фон столі. На шляхавай сцяне, абліцаванай ракушачнікам у ніжняй частцы і мармурам «Коелга» ў верхняй, — паласа з розных відаў паліраванага каменю, сімвалізуючага гвардзейскія стужкі ордэна Славы.

## Рэжым працы 
Адкрыццё — 5:30, закрыццё — 0:00.

Адпраўленне першага цягніка ў напрамку:
* ст. «Тэрэмкы» — 5:35

Адпраўленне апошняга цягніка ў напрамку:
* ст. «Тэрэмкы» — 0:05

## Спасылкі 
* Звесткі на афіцыйным сайце Кіеўскага метрапалітэна
* Старонка станцыі на неафіцыйным сайце Кіеўскага метрапалітэна 
* Веб-энциклопедия Киева 

Катэгорыя:Станцыі Кіеўскага метрапалітэна
Вісячыя сады Семіраміды

**Вісячыя сады Семіраміды** — адно з Сямі цудаў свету. Правільная назва гэтага будынка - **Вісячыя сады Амітыс**: менавіта так клікалі жонку вавілонскага цара Навухаданосара, дзеля якой сады былі створаныя.

## Гісторыя з'яўлення 
Вавілонскі цар Навухаданосар II (605—562 да н. э.) для барацьбы супраць галоўнага ворага — Асірыі, чые войскі двойчы руйнавалі сталіцу дзяржавы Вавілон, заключыў ваенны саюз з Кіаксара, царом Мідыі.

## Убранне 
У архітэктурным плане вісячыя сады ўяўлялі сабой піраміду, якая складаецца з чатырох ярусаў-платформаў. Іх падтрымлівалі калоны вышынёй да 25 метраў. Ніжні ярус меў форму няправільнага чатырохвугольніка, найбольшы бок якога складаў 42 м, найменшы - 34 м.
2011 год у гісторыі метрапалітэна

## Падзеі 
* 29 чэрвеня: Адкрыццё станцыі «Дарнагюль» у складзе другой лініі Бакінскага метрапалітэна.
* 29 лістапада: Адкрыццё станцый «Батанічная» Екацерынбургскага метрапалітэна
* 1 снежня: Адкрыццё Алма-ацінскага метрапалітэна з 7-ю станцыямі:
* «Райымбек батыр» ()
* «Жыбек Жолы» ()
* «Алмалы» ()
* «Абай» ()
* «Байканур» ()
* «Тулпар» ()
* «Алатау» ()
* 2 снежня: Адкрыццё станцый Маскоўскага метрапалітэна — «Барысава», «Шыпілаўская» і «Зяблікава».
* 28 снежня: Адкрыта станцыя пецярбургскага метро Адміралцейская

Катэгорыя:2011
Катэгорыя:Гады ў гісторыі метрапалітэна
Катэгорыя:Транспарт у 2010-я
Александрыйскі кодэкс

thumb|Першае Пасланне Яна

**Александрыйскі кодэкс** (*Codex Alexandrinus*), **A** або **02** (Gregory-Aland) — адзін з найстарэйшых і самых галоўных рукапісаў Новага Запавету і Старога Запавету, напісаны на старажытнагрэчаскай мове (дыялект Койне), датуецца пачаткам 5 ст..

Кодэкс был падораны Каралю Якаву I.

Александрыйскі кодэкс змяшчае тэкст егіпецкага паходжання. Ён захоўваецца ў Брытанскай бібліятэцы (MS Royal 1. D. V-VIII) ў Лондане.

## Гл. таксама 
* Ватыканскі кодэкс
* Сінайскі кодэкс

## Крыніцы 
## Літаратура 
* B. H. Cowper, *Codex Alexandrinus. Η ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ. Novum Testamentum Graece. Ex Antiquissimo Codice Alexandrino a C. G. Woide* (London 1860)
* 
* 
* 
* Metzger, Bruce M. (1991). *Manuscripts of the Greek Bible: An Introduction to Palaeography*. Oxford: Oxford University Press, pp.&nbsp;86–87. ISBN 978-0-19-502924-6.

## Спасылкі 
* Center for the Study of NT Manuscripts. Codex Alexandrinus — Выявы кодэкса 
* Facsimile of Codex Alexandrinus 
* Codex Alexandrinus: information, zoomable image  British Library website
* Codex Alexandrinus at the Encyclopedia of New Testament Textual Criticism

Катэгорыя:Біблейскія рукапісы
Абрагам бен Ёшыягу

**Абрагам бен Ёшыягу** (, г. Трокі — ) — караімскі рэлігійны дзеяч, паэт, лекар. Яго бацька Ёшыяху-га-Шофет быў лекарам і старастам караімскай абшчыны ў Троках. Абрагам бен Ёшыягу грунтоўна ведаў усходнія і лацінскую мовы, цікавіўся натуральнымі навукамі. Аўтар кніг «Бейт Абрагам» (па містыцы), «Бейт Оцар», «Сефер га Рэфна» (абедзве па медыцыне), 3 літургічных паэтычных твораў (з іх адзін апублікаваны ў Вільні ў караімскім малітоўніку). Ад караля Польшчы і вялікага князя ВКЛ Яна III Сабескага атрымаў тытул прыдворнага лекара.

## Літаратура 
* Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. Том 3. Дадатак. А — Я / Беларускі навукова-даследчы інстытут дакументазнаўства і архіўнай справы, Выдавецтва «Беларуская энцыклапедыя імя Петруся Броўкі»; Рэдкалегія: Т. У. Бялова (галоўны рэдактар) [і іншыя]; Складальнік В. С. Пазднякоў; Мастак З. Э. Герасімовіч. — Мн.: Беларуская энцыклапедыя імя Петруся Броўкі, 2010. — С. 10.

Катэгорыя:Караімы
Абрусныя

**Абрусныя** — службоўцы пры двары вялікага князя літоўскага і вялікай княгіні ў XVI—XVII стст., якія выконвалі дробныя гаспадарчыя даручэнні. За службу атрымлівалі зямельны надзел. Некаторым абрусным за добпую службу надавалася шляхецтва.

## Літаратура 
* *Доўнар, А. В.* Сяляне-слугі другой паловы XVI — сярэдзіны XVIII стст. / А. В. Доўнар; Нацыянальная акадэмія навук Беларусі, Інстытут гісторыі. — Мн.: Беларуская навука, 2007. — С. 63—66.

Катэгорыя:Вялікае Княства Літоўскае
Лешчанская шкляная мануфактура

**Ле́шчанская шкляна́я мануфакту́ра** — колішняя мануфактура, якая дзейнічала ў 1832—1864 гадах у вёсцы Лешчанка (зараз Краснапольскі раён Магілёўскай вобласці). Вырабляла аконнае шкло. У 1864 годзе мела 2 драўляныя карпусы, 3 свірны, 5 іншых памяшканняў, 3 печы для выплаўкі шкла; працавала 87 чалавек, вырабоена 1500 скрынак шкла.

## Літаратура 
* Лешчанская шкляная мануфактура //  — С. 227.

Катэгорыя:Мануфактуры Беларусі
Катэгорыя:Лешчанка (Краснапольскі раён)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1832 годзе
Катэгорыя:1832 год у Беларусі
Катэгорыя:Зніклі ў 1864 годзе
Катэгорыя:Гуты Беларусі
Абалонска-Тэрэмкоўская лінія

**Абалонска-Тэрэмкоўская лінія** (, *з 2014 года на афіцыйных схемах адзначаецца як **Сіняя лінія** метро ці лінія **М2**)* — гістарычна другая лінія Кіеўскага метрапалітэна. Колькасць станцый — 18, працягласць лініі — 20,9 км, час праезда — 34 хвіл.

Нумарацыя шляхоў: «Тэрэмкы» — «Герояў Дняпра» — I, «Герояў Дняпра» — «Тэрэмкы» — II.

Да 9 лютага 2018 года лінія называлася «Курэнёўска-Чырвонаармейскай». Перайменаванне было звязана з тым, што лінія не праходзіць праз раён Кіева Курэнёўка, хоць першапачатковыя планы будаўніцтва прадугледжванне падаўжэнне лініі не ў бок Абалоні, а ў бок Курэнёўкі і Прыёркі са станцыямі *«Завадская»* на месцы цяперашняй «Тараса Шаўчэнкі», *«Петрапаўлаўская»* ў раёне скрыжавання плошчы Фрунзэ і *«Плошча Шаўчэнкі»* на аднайменнай плошчы.

## Гісторыя будаўніцтва 
Да 1993 года станцыя «Васількоўская» у праэкце адсутнічала. Пасля станцыі «Гарэхавацкая плошча» (цяпер «Галасееўская») планавалася станцыя «Галасеяўскі парк».

## Перайменаванні 
## Перспектыва развіцця 
## Дэпо і рухомы склад 
Курэніўска-Чэрванаармійская лінія ў 1976—1988 гадах абслугоўвалася электрадэпо «Дарныця». З 1988 года абслугоўваецца электрадэпо «Абалонь».

На лініі эксплуатуюцца вагоны серый 81-717/714,  81-553.1/554.1/555.1, 81-540.2/541.2 і 81-540.3к/81-541.3к. Да 1978 года на лініі эксплуатаваліся вагоны тыпу Еж.

Летам 2006 года на лініі праходзіў выпрабаванні пяцівагонныя склад з вагонаў серыі 81-7021/7022 вытворчасці Крукаўскага вагонабудаўнічага завода (Крэмэнчуг), перададзены затым у электрадэпо «Харкаўская» для пастаяннай эксплуатацыі на Сырэцка-Пячэрскай лініі.

Катэгорыя:Лініі Кіеўскага метрапалітэна
Спіс станцый Мінскага метрапалітэна

right|thumb|350px|Схема Мінскага метрапалітэна
**Спіс станцый Мінскага метрапалітэна** — сістэмы ліній метрапалітэна ў Мінску. Першая лінія была адкрыта 30 чэрвеня 1984 года і складалася з васьмі станцый. У наш час метрапалітэн складаецца з трох ліній з 33 дзеючымі станцыямі.

Дадзены спіс станцый выкананы з прывязкай да ліній і раздзелены на дзеючыя станцыі і тыя, якія знаходзяцца ў працэсе будаўніцтва.

## Лініі і станцыі 
## Станцыі, якія будуюцца, і запланаваныя станцыі 
## Перасадачныя вузлы 
* «Кастрычніцкая» ↔ «Купалаўская»
* «Плошча Леніна» ↔ «Вакзальная»
* «Фрунзенская» ↔ «Юбілейная плошча»

## Спасылкі 
* КУП «Мінсктранс»: Філіял «Мінскі метрапалітэн» 


Мінск
Катэгорыя:Спісы:Мінск
Ватыканскі кодэкс

thumb

**Ватыканскі кодэкс** (*Codex Vaticanus*), **B** або **03** (Gregory-Aland) — адзін з найстарэйшых і самых галоўных рукапісаў Новага Запавету і Старога Запавету, напісаны на старажытнагрэчаскай мове (дыялект Койне), датуецца пачаткам 4 ст..

Не захаваўся поўны тэкст Новага Запавету, адсутнічаюць пастырскія паслання, частка паслання да Яўрэяў і кніга Адкрыцця.

Ватыканскі кодэкс мае тэкст егіпецкага паходжання.

Ватыканскі кодэкс мае тэкст александрыйскага паходжання. Ён захоўваецца ў Ватыкане (Vat. Gr. 1209).

## Гл. таксама 
* Александрыйскі кодэкс
* Сінайскі кодэкс

## Літаратура 
# Constantin von Tischendorf, *Novum Testamentum Vaticanum*. Lipsiae 1867. 
# Metzger, Bruce M. (1991). *Manuscripts of the Greek Bible: An Introduction to Palaeography*. Oxford: Oxford University Press, pp.&nbsp;75–75. ISBN 978-0-19-502924-6.
# Ph. B. Payne – P. Canart, *The Originality of Text-Critical Symbols in Codex Vaticanus*, Novum Testamentum, Vol. 42, Fasc. 2 (Apr., 2000), ss. 105-113.
# T. C. Skeat, *The Codex Vaticanus in the 15th Century*, JTS 35 (1984), 454-465.

## Спасылкі 
* Biblioteca Apostolica Vaticana. Codex Vaticanus
* Выявы кодэкса – CSNTM 
* Codex Vaticanus B/03  
* Ватиканський кодекс Encyclopedia of Textual Criticism 
* Ватыканскі кодэкс Bible Research

Катэгорыя:Біблейскія рукапісы
Калос Радоскі

**Калос Родаскі** (, ) — гіганцкая статуя старажытнагрэчаскага бога Сонца Геліяса, якая стаяла ў партовым горадзе Родасе, размешчаным на аднайменным востраве ў Эгейскім моры, Грэцыя. Адно з «Сямі цудаў свету».

## Перадгісторыя 
Пасля распаду дзяржавы Аляксандра Македонскага на Родасе замацаваўся Пталамей I Сотэра. Пасля яго зацвярджэння ў Егіпце ён заключыў з Родасам саюз, які кантралюе гандаль ва ўсходнім Міжземнамор’е. У 305 г. да н.э. сын іншага дыядохаў Антыгон I аднавокага Деметры I Македонскай высадзіўся на Родасе з 40 000-ным войскам. Пратрымаўшы галоўны горад вострава ў аблозе цэлы год, нягледзячы на збудаванне мноства аблогавых гармат, ён быў вымушаны адступіць з-за набліжаючагася да Родаса флоту Пталамея.
Вышыня статуі — 36 м.
Камісія па правах чалавека ААН

**Камісія па правах чалавека ААН** (UNCHR) — орган Арганізацыі Аб'яднаных Нацый, які з 1946 г. па 2006 г. ажыццяўляў палітыку, накіраваную на забяспячэнне і абарону правоў чалавека. Была створана па ініцыятыве Эканамічнага і сацыяльнага савета ААН у адпаведнасці з артыкулам 68 Статута ААН.

У 1993 годзе ў мэтах каардынацыі і ўзамацнення ролі ААН у дзейнасці па забяспячэнні правоў чалавека была ўтворана пасада Вярхоўнага камісара ААН па правах чалавека.

У 2006 годзе камісія была пераўтворана ў Савет па правах чалавека ААН.

## Гл. таксама 
* Усеагульная дэкларацыя правоў чалавека
* Савет па правах чалавека ААН
* Упраўленне Вярхоўнага камісара ААН па правах чалавека

## Спасылкі 
* Архіў сайта Камісіі

Катэгорыя:Зніклі ў 2006 годзе
Катэгорыя:Міждзяржаўныя праваабарончыя арганізацыі
Катэгорыя:Арганізацыя Аб’яднаных Нацый
Катэгорыя:Правы чалавека
Аранская мова

**Ара́нская мо́ва** — дыялект гасконскай (варыянт аксітанскай мовы, якая належыць да групы раманскіх моў; распаўсюджаны на поўдні Францыі), на якім гавораць у даліне Валь-д'Аран у Іспаніі. Мае афіцыйны статус у раёне Валь-д'Аран і з 1984 вывучаецца ў школах. Каля 90 % жыхароў даліны разумеюць яго і 65 % могуць гаварыць на ім. Большасць аранцаў могуць таксама свабодна гаварыць на каталонскай, іспанскай, французскай.

## Гл. таксама 
* Мовы Іспаніі

Катэгорыя:Раманскія мовы
Катэгорыя:Мовы Іспаніі
Рух за адвольнае выміранне чалавецтва

**Рух за адвольнае выміранне чалавецтва** — больш вядомае як VHEMT () — грамадскі экалагічны рух, які ўзнік ў 1991 годзе ў ЗША ў горадзе Портланде. Мэтай руху з’яўляецца адвольнае выміранне чалавецтва шляхам адмовы ад размнажэння. Мэтай руху з’яўляецца рашэнне існуючых экалагічных праблем шляхам добраахвотнага адмовы ад размнажэння. Канчатковая мэта — поўнае знікненне віду Homo sapiens. Лозунгам руху з’яўляецца *«Дай нам божа жыць доўга і ўсім памерці»*.

Рух не прапагандуе забойствы, самагубства, масавую стэрылізацыю і іншыя гвалтоўныя метады, замест гэтага прапануецца адмовіцца ад далейшага прайгравання чалавечага роду.

## Гл. таксама 
* Чайлдфры

## Спасылкі 
* VHEMT — Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Арганізацыі ЗША
Катэгорыя:Грамадскія аб’яднанні і рухі
Катэгорыя:Экалагічныя арганізацыі
Савет па правах чалавека ААН

**Савет па правах чалавека ААН** (UNHRC) — міжурадавы орган у сістэме Арганізацыі Аб’яднаных Нацый, галоўнай мэтай якога з’яўляецца разгляд выпадкаў парушэння правоў чалавека і вынясенне адпаведных рэкамендацый.

Савет быў утвораны 15 сакавіка 2006 г. Генеральнай Асамблеяй ААН і з’яўляецца пераемнікам Камісіі па правах чалавека ААН (UNCHR). Савет цесна супрацоўнічае з Упраўленнем Вярхоўнага камісара ААН па правах чалавека (OHCHR). Таксама мае непасрэднае дачыненне да працы са *спецыяльнымі працэдурамі* — пасадамі дакладчыкаў, экспертаў ці працоўных груп па асобным пытанням правоў чалавека, у тым ліку правоў чалавека на вызначанай тэрыторыі.

Савет складаецца з 47 дзяржаў-членаў ААН, выбіраемых Генеральнай Асамблеяй. Тэрмін паўнамоцтваў кожнага члена ў Савеце — 3 года. Дапускаецца членства на працягу двух тэрмінаў запар, але не больш. Месцы паміж рэгіянальнымі групамі ААН у Савеце размяркоўваюцца наступным чынам:
* Афрыка — 13;
* Азія — 13;
* краіны Усходняй Еўропы — 6;
* краіны Лацінская Амерыка і Карыбскага басейна — 8;
* Група заходнееўрапейскіх і іншых краін — 7.

7 красавіка 2022 года Генеральная Асамблея ААН прыняла рэзалюцыю аб прыпыненні членства Расіі ў Савеце па правах чалавека ў сувязі з грубымі парушэннямі правоў чалавека ў час уварвання Расіі ва Украіну. 10 мая ў Савет па правах чалавека замест Расіі ўключылі Чэхію.

Рэзалюцыя па ўтварэнні Савета правах чалавека ААН абвяшчае, што «члены Савета павінны падтрымліваць самыя высокія стандарты ў сферы заахвочвання і абароны правоў чалавека». Генеральная Асамблея мае паўнамоцтвы прытрымліваць правы і прывілеі ў Савеце дзяржавы-члена, калі ён настойліва рабіў грубыя і сістэматычныя парушэнні правоў чалавека.

З 19 чэрвеня 2010 г. пасаду Старшыні Савета па правах чалавека займае Сіхасак Пхыангкеткхіэо (Тайланд).

## Гл. таксама 
* Усеагульная дэкларацыя правоў чалавека
* Камісія па правах чалавека ААН
* Упраўленне Вярхоўнага камісара ААН па правах чалавека

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Савета па правах чалавека ААН 
* Механізмы ААН па абароне правоў чалавека на сайце Прадстаўніцтва ААН у Беларусі  

Катэгорыя:Арганізацыя Аб’яднаных Нацый
Катэгорыя:Правы чалавека
Міхаіл Міхайлавіч Хвастоў

**Міхаі́л Міха́йлавіч Хвастоў** (нар. , Казлоўшчына, Віцебская вобласць, БССР) — беларускі дзяржаўны дзеяч і дыпламат. Міністр замежных спраў Беларусі з 27 лістапада 2000 года па 21 сакавіка 2003 года.

## Ранняе жыццё 
Нарадзіўся 27 чэрвеня 1949 года ў вёсцы Казлоўшчына Глыбоцкага (цяпер Пастаўскага) раёна Віцебскай вобласці. Скончыў Мінскі дзяржаўны педагагічны інстытут замежных моў (1975), Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (1989) — перакладчык-рэферэнт французскай і англійскай моў, юрыст.

Працоўную дзейнасць пачынаў рабочым саўгаса «Гарадоцкі» Віцебскай вобласці. Служыў у Савецкай арміі. У 1975—1982 гг. — кансультант, старшы кансультант Гандлёва-прамысловай палаты БССР. З 1982 года перайшоў на працу ў Міністэрства замежных спраў БССР.

## Кар’ера ў МЗС Беларусі 
* 1982—1991 — трэці, другі сакратар, намеснік начальніка аддзела МЗС БССР.
* 1991—1992 — першы сакратар Пастаяннага прадстаўніцтва Беларусі пры ААН.
* 1992—1993 — першы сакратар пасольства Беларусі ў ЗША.
* 1993—1994 — начальнік аддзела, начальнік упраўлення МЗС Беларусі.
* 1994—1997 — намеснік міністра замежных спраў Беларусі.
* 1997—2000 — надзвычайны і паўнамоцны пасол Беларусі ў Канадзе, пастаянны прадстаўнік Беларусі пры Міжнароднай арганізацыі грамадзянскай авіяцыі.
* 11 жніўня па 27 лістапада 2000 — памочнік прэзідэнта Беларусі.
* 27 лістапада 2000 года прызначаны намеснікам прэм’ер-міністра Беларусі — міністрам замежных спраў Беларусі.
* 24 верасня 2001 года прызначаны міністрам замежных спраў Беларусі.
* 2003—2009 — надзвычайны і паўнамоцны пасол Беларусі ў Злучаных Штатах Амерыкі, у Мексіканскіх Злучаных Штатах па сумяшчальніцтве.
* з 4 чэрвеня 2009 па 22 жніўня 2015 — пастаянны прадстаўнік Беларусі пры аддзяленні Арганізацыі Аб’яднаных Нацый і іншых міжнародных арганізацыях у Жэневе.

## Асабістае 
Жанаты, мае дваіх дзяцей.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Паслы Беларусі ў ЗША
Катэгорыя:Паслы Беларусі ў Мексіцы
Катэгорыя:Паслы Беларусі ў Канадзе
Катэгорыя:Намеснікі прэм’ер-міністраў Беларусі
Катэгорыя:Міністры замежных спраў Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Узнагароджаныя Ганаровай граматай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Памочнікі Прэзідэнта Беларусі
Катэгорыя:Намеснікі міністра замежных спраў Рэспублікі Беларусь
Кантрактова Плошча (станцыя метро, Кіеў)

**«Кантракто́ва пло́шча»** (, ) — 17-я станцыя Кіеўскага метрапалітэна. Размешчана на Абалонска-Тэрэмкоўскай лініі, паміж станцыямі «Паштова плошча» і «Тараса Шаўчэнкі». Адкрыта 17 снежня 1976 года пад назвай «Чырвоная плошча» ў складзе першай чаргі будаўніцтва Курэнёўска-Чырвонаармейскай лініі. Цяперашняя назва — з 19 кастрычніка 1990 года. Пасажырапаток — 42,1 тыс. чал./суткі (2009 год).

## Канструкцыя 
Станцыя плыткага залягання. Мае падземную залу з астраўной пасадачнай платформай. Скляпенні залы абапіраюцца на два рады калон. У канструкцыі выкарыстаны звыштонкія калоны з металу, якія нават пры абліцоўванні мармурам выглядаюць незвычайна вузкімі. Зала з двух бакоў злучана з падземнымі вестыбюлямі, якія выходзяць у падземныя пераходы. Паўднёвы выхад абсталяваны эскалатарам, падземны пераход выходзіць на Кантрактовую плошчу і вуліцу Спаскую. Паўночны выхад мае лесвіцу, падземны пераход выходзіць на вуліцы Канстанцінаўскую, Верхні вал і Ніжні вал.

Наземныя вестыбюлі адсутнічаюць.

## Абсталяванне 
У архітэктурна-мастацкім вырашэнні станцыі знайшла адлюстраванне гісторыя раёна. У вестыбюлі ўсталявана тэматычнае чаканнае пано, прысвечанае Кіеўскай акадэміі. На сценах, аздобленых ружовым мармурам, усталяваны чаканныя кампазіцыі на геральдычную тэматыку.

## Галерэя 

File:Kontraktova Ploscha Metro Station Kiev 02.jpg|Платформа, від на паўднёвы бок
File:Kontraktova Ploscha metro station Kiev 2010 11.jpg|Пасадачная платформа
File:Kontraktova Ploscha metro station Kiev 2010 12.jpg|Назва станцыі на шляхавай сцяне
File:Kontraktova Ploscha metro station Kiev 2010 13.jpg|Падземны вестыбюль — касавая зала
File:Kontraktova Ploscha Metro Station Kiev 04.jpg|Дзверцы на шляхавай сцяне, першы пуць
File:Kontraktova Ploscha Metro Station Kiev 05.jpg|Дзверцы на шляхавай сцяне, другі пуць
File:Kontraktova-Ploshcha-2008b.jpg|Чаканнае пано ў паўднёвым вестыбюлі
File:KPNew.JPG|Новы выхад са станцыі

## Рэжым працы 
Адкрыццё — 5:42, закрыццё — 0:10.

Адпраўленне першага цягніка ў напрамку:
* ст. «Герояў Дняпра» — 5:51
* ст. «Церамкі» — 5:47

Адпраўленне апошняга цягніка ў напрамку:
* ст. «Герояў Дняпра» — 0:15
* ст. «Церамкі» — 0:16

## Спасылкі 
* Звесткі на афіцыйным сайце Кіеўскага метрапалітэна 
* Старонка станцыі на неафіцыйным сайце Кіеўскага метрапалітэна  
* [Веб-энциклопедия Киева](http://wek.kiev.ua/wiki/index.php/Контрактова_площа_(станція_метро)) 
*  

Катэгорыя:Станцыі Кіеўскага метрапалітэна
Літоўская губерня

**Літоўская губерня** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка рэгіянальнага ўзроўню ў Расійскай імперыі ў 1797—1801 гг. Цэнтр — горад Вільня.

Утворана паводле імяннога ўказа ад 23 снежня 1796 г. шляхам аб’яднання Віленскай і Слонімскай губерняў.

## Адміністрацыйны падзел 
У склад Літоўскай губерні ўваходзіла 19 паветаў:

## Насельніцтва 
У 1797 г. насельніцтва складала каля 1 568,2 тыс. чалавек, у т.л. 1 млн сялян, 120 тыс. шляхты. Губерня мела 19 гарадоў, 268 мястэчак, 23 632 вёскі, засценкі, ваколіцы, 166 манастыроў, 634 царквы і касцёлы. Найбуйнейшае дзяржаўнае ўладанне — Слонімская эканомія (1724 двары, 3321 рэвізская душа), з 1798 г. у пажыццёвым трыманні маршалка Міхала Ежы Мнішкі. Цэнтральная адміністрацыя — вярхоўнае літоўскае праўленне на чале з літоўскім генерал-губернатарам (намеснікам).

Указам Аляксандра I ад 21 верасня 1801 г. губерня зноў была падзелена на Літоўска-Віленскую губерню і Літоўска-Гродзенскую губерню.

## Гл. таксама 
* Літоўскае ваеннае губернатарства
* Жамойць
* Беларуская губерня
* Мінская губерня

## Літаратура 
* *Арсеньев, К.* Статистические очерки России / К. Арсеньев. — Санкт-Петербург : Тип. Импер. академии наук, 1848. — 503 с.
* Живописная Россия: Отечество наше в его земельном, историческом, племенном, экономическом и бытовом значении: Литовское и Белоруское Полесье / под общ. ред. П. П. Семенова. — репринт. воспр. изд. 1882 г. — Минск : БелЭн, 1993. — 550 с.
* Западные окраины Российской империи / Л. А. Бережная [и др.]; науч. ред. М. Долбилов, А. Миллер. — М. : Новое литературное обозрение, 2006. — 608 с.
* История Литовской ССР / А. Таутавичюс, Ю. Юргинис, М. Ючас и др.; Ред. колл. Б. Вайткявичюс (отв. ред.) [и др.]. — Вильнюс : Мокслас, 1978. — 676 с.
* История Литвы / А. Эйдинтас, А. Бумблаускас, А. Кулакаускас, М. Тамошайтис. — Вильнюс : Eugrimas, 2013. — 318 с.
* *Корнилов, И.* Русское дело в Северо-Западном крае. Материалы для истории Виленского учебного округа преимущественно в муравьевскую эпоху / И. Корнилов. — Санкт-Петербург : Тип. А. Лопухина, 1901. — 420 с.
* Материалы для географии и статистики России, собранные офицерами Генерального штаба. Виленская губерния / сост. А. Корева. — Санкт-Петербург : Тип. И. Огризко, 1861. — 804 с.
* Материалы для географии и статистики России, собранные офицерами Генерального штаба. Ковенская губерния / сост. Д. Афанасьев. — Санкт-Петербург : Общественная польза, 1861. — 745 с.
* *Rodkiewicz, W.* Russian Nationality Policy in the Western Provinces of the Empire (1863—1905) / W. Rodkiewicz. — Lublin: Scientific Society of Lublin, 1998. — 257 s.
* Żmudź / Encyklopedia Powszechna. — Warszawa : S. Orgelbrand, 1868. — T. 28 (Wybrzeże-Żyżmory). — S. 973—997.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Губерні Расійскай імперыі
Аўеда

**Аўе́да** (, астур.: *Uviéu*) — горад на поўначы Іспаніі, сталіца Астурыйскага княства і правінцыі Астурыя. У горадзе захоўваецца хрысціянская рэліквія , якая шануецца ў Аўеда з IX стагоддзя. Выхадцы з Астурыі далі гэткае ж імя яшчэ тром гарадам у Парагваі, у Дамініканскай Рэспубліцы і ў ЗША.

## Гісторыя 
Аўеда заснаваны ў 761 годзе двума манахамі, Янам і Ноланам, якія заклалі на гары Аветум манастыр св. Вінцэнта, што размяшчаецца на ўзвышшы пасярод раўніны, у асяроддзі садавінавых садоў. Тым не менш, археалагічныя звесткі паказваюць на тое, што месца было заселена ў яшчэ ў I стагоддзі.

У 794 годзе Аўеда было разрабавана халіфам Хішамам I падчас аднаго з яго паходаў супраць хрысціянскіх каралеўстваў.

Кароль Фруэла I, чацвёрты з астурыйскіх манархаў, быў першым, хто вырашыў пашырыць горад, пабудаваўшы ў ім палац і царкву. Пасля заваявання Іспаніі маўрамі Альфонса II перавёў у Аўеда свой двор, адначасова горад ператварыўся ў сталіцу хрысціянскай Іспаніі і буйны цэнтр паломніцтва. Быў сталіцай Астурыйскага каралеўства і цэнтрам Рэканкісты. У гэты перыяд Аўеда стаў цэнтрам арыгінальнай і ўнікальнай архітэктуры, якая была спадкавана вестготамі, з улікам рымскай і паўночных традыцый. Сваёй найвышэйшай кропкі горад дасягнуў у час кіравання Раміра I.

У 1600 годзе ў Аўеда адкрыўся ўніверсітэт. Баявое мінулае Аўеда пацвердзіў і ў XX стагоддзі: у 1934 годзе тут, на мяжы раёна здабычы каменнага вугалю і жалезнай руды, праходзілі страйкі шахцёраў, а пасля паспяховага працяглага супраціву Франка горад лічыцца апорай антыфашысцкага і прафсаюзнага руху.

## Клімат 
## Эканоміка 
Эканоміка горада моцна залежыць ад сектара паслуг. У цэнтры Аўеда маюцца шмат офісных будынкаў. Статус горада як адміністрацыйнага цэнтра рэгіёна падтрымлівае вялікую колькасць рабочых месцаў у дзяржаўным кіраванні.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Адукацыя 
* Аўедскі ўніверсітэт

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Аўеда

Катэгорыя:Гарады Астурыі
Катэгорыя:Муніцыпалітэты Астурыі
Катэгорыя:Універсітэцкія гарады
Катэгорыя:Былыя сталіцы
Хіхон

**Хіхон** ( ,  ) — прыбярэжны прамысловы горад і муніцыпалітэт у Астурыі, Іспанія. Порт, адзін з найбуйнейшых на поўначы Іспаніі. Насельніцтва Хіхона складае каля 280000 жыхароў.

## Гісторыя 
Людзі сяліліся ў раёне Хіхона з самых старажытных часоў. Раннесярэдневечныя тэксты згадваюць горад пад назвай Хіхія (Gigia). Гэта быў важны правінцыйны рымскі горад. Назва першапачаткова ўжывалася да невялікага паўвостраву.

Перыяд канцу панавання рымлян і прыходу мусульман згадваецца даволі сціпла. Хоць варварскія нашэсці фактычны не пакінулі слядоў, мяркуецца, што тэрыторыя была кантралявана ўладзе караля вестготаў Сісебута ў VII стагоддзі. У гэтыя часы ў рэгіён маглі прыйсці першыя праявы хрысціянскага набажэнства.

Хіхон быў сталіцай бербергскага даменіёну пад камандаваннем Мунмуса, які ўсталяваў сваю рэзідэнцыю тут, а таксама трымаў войска. Мусульманскае дамінаванне доўжыўся прыкладна з 713 па 718 або 722 гады. Пасля перамогі ў бітве пры Кавадонзе астурыйскага войска, на чале з Пелаё, які потым у неўзабаве стане каралём каралеўства Астурыя, мусульмане з гэтых земляў былі адрынуты.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Славутасці 
* Музей дуды (The Museo de la Gaita)
* Гандлёвая пешаходная вуліца Карыда (Corrida)
* Палац Ревільяхіхеда (Revillagigedo) — Цэнтр міжнароднага мастацтва.
* Музей Хавэльянас (de Jovellanos) — Астурыйскага гуманіста і палітыка
* Музей сучаснага мастацтва Бархола (Barjola)

## Літаратура 
* 

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Сайт муніцыпальных уладаў
* Афіцыйны турыстычны сайт 

Катэгорыя:Гарады Астурыі
Катэгорыя:Муніцыпалітэты Астурыі
Курсус

**Курсус** ( — бегчы) — сярэднявечны тэрмін для азначэння рытмічнай сістэмы, якая выкарыстоўваецца для ўпрыгожвання літаратурнай прозы, афіцыйных дакументаў, прамоў і г.д.

Існуюць тры асноўных тыпы курсусу:

* *Курсус велакс* ( — хуткі бег): рытмічнае заканчэнне фразаў, у якіх заключнае слова чатырохскладовае і мае націск на перадапошнім складзе, а папярэдняе слова мае націск на трэцім ад канца складзе.
* *Курсус планус* ( — роўны бег): рытмічнае заканчэнне фразаў, у якіх два заключныя словы маюць націск на перадапошнім складзе, прычым апошняе слова павінна быць трохскладовым.
* *Курсус тардус* ( — павольны бег):
З гэтых трох найбольш распаўсюджаным з’яўляецца *курсус велакс*.

Акрамя таго, ёсць яшчэ адзін тып, які рэдка выкарыстоўваецца і, хутчэй за ўсё прыдуманы толькі ў дванаццатым стагоддзі:

* Курсус (тры)спандыакус ()

Катэгорыя:Рыторыка
Новыя сем цудаў свету

**Новыя сем цудаў свету** — праект, мэтай якога стаў пошук сучасных сямі цудаў свету. Арганізаваны некамерцыйнай арганізацыяй *New Open World Corporation* (NOWC) па ініцыятыве швейцарца Бернара Вербера. Выбары новых сямі «цудаў свету» з вядомых архітэктурных збудаванняў свету адбываліся праз SMS, тэлефон або інтэрнэт. Вынік быў абвешчаны 7 ліпеня 2007 года.

## Новыя сем цудаў свету 
7 ліпеня 2007 года, у дзень «трох сямёрак», у сталіцы Партугаліі Лісабоне былі названыя новыя сем цудаў свету. Імі сталі:

## Прэтэндэнты на званне новых сямі цудаў свету 
## Спіс паводле краін 
* Сем цудаў Беларусі
* Сем цудаў Бельгіі
* Сем цудаў Казахстана
* Сем цудаў Канады
* Сем цудаў Польшчы
* Сем цудаў Партугаліі
* Сем цудаў Расіі
* Сем цудаў Украіны
* Сем прыродных цудаў Украіны

## Гл. таксама 
* Сем цудаў свету

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
Мачу-Пікчу

**Мачу-Пікчу** (кечуа: Machu Pikchu, у перакладзе — «старая вяршыня») — горад старажытнай Амерыкі, які знаходзіцца на тэрыторыі сучаснага Перу. Таксама Мачу-Пікчу часта называюць «горад у нябёсах» ці «горад сярод аблокаў», часам называюць «страчаным горадам інкаў». Некаторыя археолагі мяркуюць, што гэты горад быў створаны як святы горны прытулак вялікім кіраўніком інкаў Пачакутекам за стагоддзе да заваявання яго імперыі, гэта значыць прыблізна ў 1440 годзе, і функцыянаваў да 1532 года, калі іспанцы уварваліся на тэрыторыю імперыі інкаў. У 1532 годзе ўсе яго жыхары таямніча зніклі. Падобны да Мачу-Пікчу высакагорны горад Чакекіраа праіснаваў значна даўжэй, да 1570-х гг.

Горад размешчаны на тэрыторыі сучаснага Перу на вяршыні горнага хрыбта на вышыні 2450 метраў над узроўнем мора, пануючы над далінай ракі Урубамбы.

У 2007 годзе ўганараваны звання Новага цуду свету.

Катэгорыя:Гарады інкаў
Катэгорыя:Сусветная спадчына ў Перу
Катэгорыя:Новыя сем цудаў свету
Петра

**Пе́тра** ( — *Аль-Батра*,  — *скала*) — старажытны горад у паўднёвай Іарданіі, у мухафазе Маан. Вядомы сваёй  і вадаправоднай сістэмай. Часам Петру яшчэ называюць Ружовым горадам з-за колеру камянёў, з якіх выразаныя яго пабудовы.

Атаясамліваецца са сталіцай Ідумеі (Эдома); праўдападобней жа заснавана ў 4 стагоддзі да н.э. як сталіца Набатэйскага царства. Размешчаны на вышыні больш за 900 метраў над узроўнем мора і 660 метраў над навакольнай мясцовасцю, далінай Аравы, у натуральна ўмацаванай даліне Вадзі Муса («Даліна Майсея»). Праход у даліну толькі праз цясніны, размешчаныя на поўначы і на поўдні, тады як з усходу і захаду скалы стромка абрываюцца, утвараючы натуральныя сцены да 60 метраў у вышыню. Іншым буйным цэнтрам набатэйскай цывілізацыі была Хегра.

6 снежня 1985 уключаная ў спіс сусветнай спадчыны ЮНЕСКА, у 2007 годзе выбрана адным з новых цудаў свету. З'яўляецца сімвалам Іарданіі і яе найбольш наведваным турыстычным аб'ектам.

Karta Petra.PNG|Схема размяшчэння помнікаў Петры
Siq, Petra (2007-06-072).jpg
Ad Deir (The Monastery), El Deir, Top, Petra, Jordan.jpg
Petra (Raqmu) ruins, Petra, Jordan.jpg
Petra-Wadi al-Farasa-02-Obelisk-2010-gje.jpg
Petra-Wadi al-Farasa-46-Treppe-Touristinnen-2010-gje.jpg
Petra-El Deir-Klostergrab-18-2010-gje.jpg
Road to Mount Hor, Petra, Jordan.jpg

## Гарады-пабрацімы 
## Спасылкі 
* Петра ў 3D
* ВікіВандроўка 

Катэгорыя:Пярэдняя Азія
Катэгорыя:Гарады Іарданіі
Катэгорыя:Біблейскія месцы
Катэгорыя:Сусветная спадчына ў Іарданіі
Катэгорыя:Ідумеі
Катэгорыя:Колішнія гарады Азіі
Катэгорыя:Новыя сем цудаў свету
Сіднейскі оперны тэатр

**Сіднейскі оперны тэатр** () — адзін з найбольш вядомых і лёгка пазнавальных будынкаў свету, які з'яўляецца сімвалам найбуйнейшага горада Аўстраліі, Сіднея, і адной з галоўных славутасцяў Аўстраліі - ветразепадобныя абалонкі, якія ўтвараюць дах, робяць будынак непадобным да іншых у свеце. Оперны тэатр прызнаны адным з выбітных збудаванняў сучаснай архітэктуры ў свеце і з 1973 года з'яўляецца нараўне з мостам Харбар-Брыдж візітнай карткай Сіднея.

Сіднейскі Оперны Тэатр быў адкрыты 20 кастрычніка 1973 каралевай Англіі Лізаветай II. Будынак займае плошчу ў 2,2 гектара.

## Спасылкі 
* 
* Ключавая ідэя абалонкі Сіднейскага Дому оперы 
* Афіцыйны сайт Сіднейскага опернага тэатра

Катэгорыя:Архітэктура Аўстраліі
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Сіднея
Катэгорыя:Культура Сіднея
Катэгорыя:Славутасці Сіднея
Катэгорыя:Оперныя тэатры Аўстраліі
Катэгорыя:Сусветная спадчына ў Аўстраліі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1973 годзе
Катэгорыя:Культурны канон Даніі
Катэгорыя:1973 год у Аўстраліі
Луіза Арбур

**Луіза Арбур** (; , , Канада) — Вярхоўны камісар ААН па правах чалавека з 2004 года па 2008 год.

## Біяграфія 
Бацькі Луізы Арбур былі ўладальнікамі сеткі гатэляў. Яна вырасла ў Квебеку. Яна абараніла дысертацыю па спецыяльнасці грамадзянскае права ва ўніверсітэце Манрэаля. З 1974 па 1987 год яна была прафесарам крымінальнага права ва ўніверсітэце Ёрк у Таронта. У 1987 годзе яна была прызначана суддзёй, а ў 1990 годзе стала суддзёй у Вярхоўным судзе самай вялікай канадскай правінцыі Антарыа. Апублікавала шэраг артыкулаў на тэму правоў чалавека.

У 1995 годзе Луіза Абдур кіравала камісіяй па расследаванні ўмоў утрымання ў канадскіх турмах. З 1996 года яна была галоўным абвінаваўцам у працэсе над ваеннымі злачынствамі ў былой Югаславіі і генацыду ў Руандзе. 15 верасня 1999 года яна працавала суддзёй у Вярхоўным судзе Канады. З 2004 па 2008 год яна з’яўлялася Вярхоўным камісарам ААН па правах чалавека.

Луіза Арбур — маці траіх дзяцей.

Катэгорыя:Дыпламаты Канады
Катэгорыя:Службовыя асобы ААН
Акратыры і Дэкелія

**Акратыры і Дэкелія** () — дзве брытанскія ваенныя базы на тэрыторыі вострава Кіпр. Вялікабрытанія ў аднабаковым парадку абвясціла над тэрыторыямі баз свой суверэнітэт і аб’явіла іх сваімі заморскімі тэрыторыямі. Такім чынам, Вялікабрытанія прысутнічае ва ўсходняй частцы Міжземнага мора. Галоўнае паселішча — Епіскопі.

База **Акратыры** (грэч. Ακρωτήρι, тур. Agrotur; уключаючы гарнізон Епіскопі) размешчана на поўдні Кіпра, а **Дэкелія** (грэч. Δεκέλεια, тур. Dikelya) — на паўднёвым усходзе вострава.

Катэгорыя:Кіпр
Катэгорыя:Заморскія тэрыторыі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Англамоўныя краіны і тэрыторыі
Катэгорыя:Ваенныя базы
Катэгорыя:Узброеныя сілы Вялікабрытаніі
Піткэрн

*Астравы Піткэрн — заморская тэрыторыя Вялікабрытаніі ў Ціхім акіяне.

*Востраў Піткэрн — востраў на поўдні Ціхага акіяна. Уваходзіць у склад брытанскай заморскай тэрыторыі астравы Піткэрн.
Брытанская тэрыторыя ў Індыйскім акіяне

**Брытанская тэрыторыя ў Індыйскім акіяне** () — заморская тэрыторыя Вялікабрытаніі, размешчаная ў Індыйскім акіяне на поўдзень ад Мальдываў.

Брытанская тэрыторыя ў Індыйскім акіяне складаецца з архіпелага Чагас, у які ўваходзяць 55 астравоў. Самы буйны — востраў Дыега-Гарсія (27,19 км²). Агульная плошча тэрыторыі — 63,2 км².

Заснавана ў 1965 г. у выніку вылучэння з былой брытанскай калоніі Маўрыкій.

З 1966 г. Дыега-Гарсія выкарыстоўваецца як ваенная база Вялікабрытаніі і ЗША. Астатнія астравы ненаселены.

## Спасылкі 

Катэгорыя:Заморскія тэрыторыі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Англамоўныя краіны і тэрыторыі
Заратуштра

)]]
**Заратуштра** (авест. Zaraθuštra, **Заратустра** (у еўрапейскай традыцыі); на фарсі «زرتشت» — *Zartošt*, **Зартошт**; старажытнагрэч. «Ζωροάστρης», **Зараастрэс**) — прарок і рэфарматар старажытнаіранскай рэлігіі. Згодна з паданнем, заснавальнік зараастрызму.

Час жыцця Заратуштры застаецца прадметам спрэчак. Паводле іранскай традыцыі, ён жыў за 258 гадоў да Аляксандра Македонскага, які ў 333—330 да н.э. заваяваў Персідскую імперыю, перамогшы яе ўладара Дарыя III. Аднак, на думку некаторых вучоных, гэтая дата 590 да н.э. запозненая, а словы «да Аляксандра» былі скажэннем пачатковага «да Дарыя», дзе пад Дарыем разумеўся цар Дарый I Вялікі (522—486 да н.э.), а не Дарый III Кодаман (336—330 да н.э.), якога перамог Аляксандр. Сыходзячы з гэтага меркавання, даследчыкі атрымоўваюць для Заратуштры дату каля 750 да н.э., якая суадносіцца з тым, што для грэкаў IV і V стагоддзяў да н.э. Заратуштра быў фігурай настолькі старажытнай, што яны маглі адносіць час яго жыцця за 6000 гадоў да Платона, — магчыма, блытаючы час яго сапраўднага нараджэння і час з'яўлення яго духавага папярэдніка-двайніка, які паводле зараастрызму, ёсць у кожнага чалавека.

Святая кніга Зараастрызму — Авеста, аднак, паводле шэрагу азнакаў, толькі пэўную частку яе можна прыпісваць Заратуштры. Гэтую частку складаюць Гаты, малітвы ў складзе Авесты. Гаты — адзіная аўтэнтычная крыніца звестак пра Заратуштру. Галоўнай вонкавай падзеяй яго жыцця было зварочанне да веры нейкага «князя Віштаспы» (грэчаск. Гістаспа), якога па шэрагу прычын немагчыма атаясаміць з яго цёзкам, бацькам Дарыя. У Гатах усё ўказвае на паўночны ўсход Ірану як на радзіму Заратуштры, далёкую ад кантактаў з цывілізацыямі Вавілона і Заходняга Ірану, населенага персамі і мідыйцамі. Відаць, Заратуштра жыў і прапаведваў у Харэзме (тэрыторыя сучасных Таджыкістана і Узбекістана), у ніжнім цячэнні Окса (Аму-Дар'і).

Легенда пра Заратуштру натхніла на еўрапейскай глебе нямецкага пісьменніка-філосафа Фрыдрыха Ніцшэ на стварэнне твора «Так казаў Заратустра».

## Літаратура 
* Заратуштра. 
* Бойс М. «Зороастрийцы. Верования и обычаи». Перевод с английского и примечания И. М. Стеблин-Каменского. Послесл. Э. А. Грантовского. М., Главная редакция восточной литературы издательства «Наука», 1988, 303 с. С. 69-70.

## Спасылкі 
* Часопіс «Грани эпохи»  

Катэгорыя:Зараастрызм
Катэгорыя:Заснавальнікі рэлігій
Катэгорыя:Прарокі
Катэгорыя:Абагаўлёныя людзі
Катэгорыя:Асобы
Астурыя

**Астурыя**, або **Астурыйскае княства** (ісп. Asturias, Principado de Asturias, астур. Principáu d’Asturies) — аўтаномная супольнасць і правінцыя на поўначы Іспаніі. Размешчана на ўзбярэжжы Біскайскага заліва. Мяжуе на захадзе з Галісіяй, на ўсходзе з Кантабрыяй, на поўдні з Леонам. Мянуецца княствам па прычыне магчымасці атрымання ў спадчыну прастола Іспаніі прынцам Астурыйскім. Адміністрацыйны цэнтр — Аўеда. Найбуйнейшы горад — Хіхон. У правінцыі выкарыстоўваецца ўласная мова — астурыйская, але афіцыйнага статусу яна не мае.

## Насельніцтва 
Насельніцтва — 1 085 289 (13-е месца; даныя 2009 г.).

Колькасць гарадскога насельніцтва Астурыі практычна спыніла свой рост з 1991 года. З тых часоў былі ўзлёты і падзенні, але ў цэлым насельніцтва заставалася стабільным. Гэты факт можна растлумачыць наступнымі дэмаграфічнымі фактарамі:
* Астурыя мае самы высокі ўзровень смяротнасці ў Іспаніі (11,77 смерцяў на 1000 чалавек) і нізкі ўзровень нараджальнасці (6,91 нараджэнняў на 1000 чалавек)
* Гарадское насельніцтва мігрыруе ў іншыя рэгіёны, галоўным чынам у Мадрыд, Кастылію і Леон.

### Буйнейшыя гарады 
З 20 найбуйнейшых гарадоў 17 з’яўляюцца сталіцамі сваіх муніцыпалітэтаў. У Lugones і Las Vegas насельніцтва больш, чым у сталіцах іх муніцыпалітэтаў, а La Corredoria — другі па колькасці пасля Аўеда горад муніцыпалітэта.

## Адміністрацыйны падзел 
thumb|left|300px|Камаркі Астурыі

right|300px|thumb|Судовыя акругі Астурыі
left|thumb|300px|Выбарчыя падраздзяленні Астурыі
Княства Астурыя падзелена на 78 камун, юрыдычны статус якіх эквівалентны статусу муніцыпалітэтаў. Таксама існуе падзел на камаркі, які яшчэ не зацверджаны заканадаўча.

З юрыдычнага пункта гледжання Астурыя падзелена на 18 судовых акруг, з судамі першай інстанцыі ў сталіцы кожнай з іх.

Для выбараў Астурыя падзелена на тры выбарчыя падраздзяленні: заходняе, цэнтральнае і ўсходняе. Больш за ўсё людзей адносіцца да цэнтральнага падраздзялення.

## Вядомыя асобы 
* Анхель Фернандэс Артымэ (нар. 1960) — ксёндз, генеральны настаяцель салезіянаў.


Катэгорыя:Правінцыі Іспаніі
Мікашэвіцкая жалезаапрацоўчая мануфактура

**Мікашэ́віцкая жалезаапрацо́ўчая мануфакту́ра** — колішняя мануфактура, якая дзейнічала ў 1796 годзе ў мястэчку Мікашэвічы Мазырскага павета (цяпер горад у Лунінецкім раёне Брэсцкай вобласці). Працавала каля 50 чалавек, выпусціла 500 пар жалезных сашнікоў для сох.

## Літаратура 
* Мікашэвіцкая жалезаапрацоўчая мануфактура //  — С. 353.

Катэгорыя:Колішнія прадпрыемствы Брэсцкай вобласці
Катэгорыя:Мануфактуры Беларусі
Катэгорыя:Мікашэвічы
Катэгорыя:З’явіліся ў 1796 годзе
Катэгорыя:1796 год у Беларусі
Катэгорыя:Зніклі ў 1796 годзе
Ясмін Гаўры

**Ясмін Гаўры** (, урду: *یاسمین غوری*) — канадcкая топ-мадэль.

## Біяграфія
Ясмін нарадзілася 23 сакавіка  1971 года ў горадзе Манрэаль (Канада) ў сям'і пакістанца і немкі. Яе бацька быў імамам.

Мадэльную кар'еру пачала з 17 гадоў. Вучачыся ў школе, працавала ў Макдональдсе, дзе Ясмін заўважыў скаўт мадэльнага агенцтва.
Бацькі Ясмін былі супраць кар'еры мадэлі.

У 1998 годзе была адным з анёлаў Victoria’s Secret.

Ясмін была тварам такіх марак, як Christian Dior, Chanel, Emmanuel Ungaro, Escada, Gianfranco Ferré, Versace, Hermès, Lanvin, Оscar de la Renta, Ralph Lauren, Revlon, Sonia Rykiel и Valentino.

З'яўлялася на вокладках такіх часопісаў, як "Cleo",  "Marie Claire" (Аўстралія, Францыя, Італія, Іспанія, Вялікабрытанія),  "Shape", "Photo Life", "Flare",  "ELLE" (Францыя, Германія, Італія, Мексіка, Сінгапур, Вялікабрытанія, ЗША),  "Vogue" (Германія, Іспанія і Італія) і "Cosmopolitan" (ЗША).

## Спасылкі 
*Профіль на fashionmodeldirectory.com

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Манрэалі
Катэгорыя:Фотамадэлі паводле алфавіта
Катэгорыя:Постаці Канады
На багамерзкую, на паганую лаціну…

**«На багамерзкую, на паганую лаціну…»** (*«На богомерзкую, на поганую латину, которые папежи хто что в них вымислили в их поганой вере, сказание о том»*) — беларускі ананімны палемічны твор XVI ст.

Напісаны на старабеларускай мове ў Супрасльскім манастыры (цяпер Польшча). Захаваўся ў некалькіх спісах. Два з іх змешчаны ў зборніках Кіеўскага Міхайлаўскага Залатаверхага манастыра. Упамінанне пра ўвядзенне Папам Рыгорам XIII у 1582 г. новага календара сведчыць пра тое, што твор напісаны пасля гэтай падзеі. Аўтар палемізуе з кнігай П. Скаргі «Пра еднасць касцёла божага» (1566). Ён пералічвае новаўвядзенні 25 рымскіх Пап (якіх часам блытае), пры гэтым за эталон бярэ стан сучаснай яму праваслаўнай царквы ў Рэчы Паспалітай, адзначае, што толькі ўсходняя царква засталася нязменнай на працягу многіх стагоддзяў. Выступаючы супраць «паганай лаціны», аўтар абараняе культуру і мову праваслаўнага насельніцтва Рэчы Паспалітай. У якасці крыніц выкарыстаны творы рымскіх аўтараў Плаціна і Грацыяна.

## Літаратура 
* Карский, Е. Ф. Белорусы / Е. Ф. Карский. Том 3. Выпуск 2. Старая западнорусская письменность. — Пг., 1921. — С. 183.
* Попов, А. Н. Историко-литературный обзор древнерусских полемических сочинений против латинян. — М., 1875.

Катэгорыя:Беларуская літаратура XVI стагоддзя
Катэгорыя:Ананімныя творы
Катэгорыя:Супрасльскі Дабравешчанскі манастыр
Катэгорыя:Палемічная літаратура Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Літаратурныя творы на старабеларускай мове
Лучын

**Лучы́н** — горад Смаленскай зямлі.

Упершыню згаданы пад 1138 годам у Статуце смаленскага князя Расціслава Мсціславіча.

У 1173 годзе ў Іпацьеўскім летапісе згаданы як месца нараджэння ў князя Рурыка Расціславіча сына Расціслава, у памяць гэтага Рурык пабудаваў у Лучыне царкву ў імя Святога Міхаіла, святога-заступніка свайго сына.

У грамаце «Пра пагароддзе і пачэсце» пад 1211—1218 гадамі Лучын згаданы ў ліку гарадоў, што плацілі даніну смаленскаму епіскапу.

Навукоўцы спрабавалі лакалізаваць летапісны Лучын. Валянцін Сядоў прапаноўваў атаясняць горад з Лучыным у Рагачоўскім раёне, дзе ёсць археалагічныя помнікі (гарадзішча і селішчы) адпаведнага часу. Аднак, на думку Леаніда Аляксеева, Лучын у Рагачоўскім раёне далёка на поўдзень ад апісанага летапісам маршруту князя Рурыка Расціславіча і наогул наўрад ці хоць калі ўваходзіў у склад Смаленскага княства. Таксама на думку Аляксеева, нельга атаясняць горад з Лучыным-Гарадком на Угры паблізу Дарагабужа, бо ён таксама блага адпавядае маршруту. Аляксееў прапаноўваў атаясненне з Лучынам каля Лучанскага возера, дзе раней вядомы пагост Лучане і побач выяўлены шматлікія курганныя групы. На думку Уладзіміра Курманоўскага, версія Аляксеева найболей пераканаўчая сярод прапанаваных.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Рагачоўскі раён
Катэгорыя:Гісторыя Гомельскай вобласці
Катэгорыя:Колішнія гарады Беларусі