open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Задзвінне (Полацк)

**Задзвінне** — мясцовасць у паўднёвай частцы Полацка на левым беразе Заходняй Дзвіны. 

## Агульная характарыстыка 
Сама назва мясцовасці паказвае на тое, што яна знаходзіцца на процілеглым беразе Заходняй Дзвіны ад цэнтра Полацка, гэта значыць "за Дзвіной". Натуральнай мяжой мясцовасці з поўначы з'яўляецца рака Дзвіна. На паўночным захадзе да Задзвіння прымыкае мясцовасць Востраў і вёска Экімань-2, з захаду — мясцовасць Ксты, з поўдня — мясцовасць Марыненка, з усходу — чыгунка Полацк-Маладзечна.

Асноўнай транспартнай магістранню мясцовасці з'яўляецца вуліца Дзяржынскага, другараднымі — вуліцы 23-х Гвардзейцаў, Юбілейная, Кульнева. Вуліца Петруся Броўкі аддзяляе Задзвінне ад мясцовасцей Марыненка і Ксты, вуліца Багдановіча — ад вёскі Экімань-2.

Ад мясцовасці Востраў Задзвінне аддяляе Чорная рэчка — рукаў Дзвіны. Па тэрыторыі мясцовасці таксама працякаюць ручай Чорная рэчка, а таксама рэкі Бяльчанка і Малая Бяльчанка (усе тут упадаюць у Дзвіну).

Забудова мясцовасці змяшаная, пяці- і дзевяціпавярховыя шматкватэрыня панэльныя і цагляныя дамы 1960-1980-х гадоў (так званыя "хрушчоўкі" і "брэжнеўкі") чаргуюцца з сядзібнай малапавярховай забудовай.

## Аб'екты спадчыны 
* Касцёл Найсвяцейшай Дзевы Марыі і кляштар бернардзінцаў

## Сацыяльныя аб'екты 
* Касцёл Святога Андрэя Баболі
* Музей баявой славы
* Дом-музей Зінаіды Тусналобавай-Марчанка
* Полацкая абласная псіхіятрычная бальніца
* Фатынаўскія моглікі
* Экіманскія могілкі
* школа № 3
* школа № 11

Катэгорыя:Полацк
Шэры конік

**Конік шэры** (*Decticus verrucivorus*) — від конікаў з падсямейства *Tettigoniinae*, які жыве ў Еўразіі.

## Апісанне 
Цела каржакаватае, з адносна кароткімі пярэднімі і сярэднімі лапамі, і доўгімі заднімі. Афарбоўка бывае рознай: зялёнага, шэрага, бурага, аліўкавага, жоўтага, і нават ружовага і чырвонага колераў, часам з ўзорамі; надкрылы часта маюць 2 або больш шэрагаў цёмных плям, што дазваляе лепш маскіравацца. Даўжыня цела самца 24-38 мм, даўжыня крыла 25-35. Даўжыня цела самкі 30-44 мм, даўжыня крыла 23-30 мм. Ёсць таксама даўгакрылая форма.

Жыве ў траве ва ўсёй Еўропе, узыходзячы на Альпы да 2000 метраў над узроўнем мора. Відавая лацінская назва *verrucivorus*, гэта значыць той, што есць бародаўкі, адбылося дзякуючы павер’ю, быццам бы бурая вадкасць, якая выпускаецца ім з рота пры ўкусе, зводзіць бародаўкі.

## Экалогія і спосаб жыцця 
Сілкуецца ў асноўным насякомымі, а таксама раслінамі. Актыўныя днём. Сталыя самцы спяваюць толькі пры сонечным святле.

Часам від утварае невялікія ў параўнанні з саранчовымі зграі, у якіх звычайна і сустракаецца даўгакрылая форма; аднак варта адзначыць, што ў сувязі з рацыёнам ад такой зграі будзе больш карысці, чым шкоды.

Самкі адкладаюць яйкі ў глебу; яйцаклад доўгі і трохі загнуты ўверх. Німфы могуць пачаць з’яўляцца ў красавіку або нават сакавіку (у залежнасці ад рэгіёну), а імага з’яўляюцца ў чэрвені-ліпені і жывуць да жніўня, а часам — да верасня і кастрычніка, у залежнасці ад рэгіёна.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Насякомыя Еўразіі
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1758 годзе
Катэгорыя:Конікавыя
Канстанцін Канстанцінавіч Мілер

**Канстанцін Канстанцінавіч Мілер** (руск.: *Константинъ Константиновичъ Миллеръ*; 28 красавіка (10 мая) 1836 ― 2 (15) чэрвеня 1911, Санкт-Пецярбург) ― тайны саветнік, губернатар Плоцкай і Петракоўскай губерній Царства Польскага.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 28 красавіка 1836 года ў Санкт-Пецярбургскай губерні ў дваранскай сям’і праваслаўнага веравызнання. Бацька разам з братам і сёстрамі валодаў маёнткам у Вялікім Алешына Бельска-Сяберскай воласці Лужскага павету Санкт-Пецярбургскай губерні.

Выхоўваўся ў 2-м Санкт-Пецярбургскім кадэцкім корпусе. Службу пачаў 30 мая 1855 года ў Харкаўскім губернскім батальёне у чыне прапаршчыка. 19 чэрвеня быў прыкамандаваны да рэзервовай брыгады 1-й пехотнай дывізіі. Падчас Крымскай вайны служыў у тагачаснай Лівоніі. Атрымаў бронзавы медаль у памяць аб вайне 1853—1856 гг. на Андрэеўскай стужцы. 29 красавіка 1857 года быў пераведзены ў Пскоўскі батальён. За парушенне ўстава 21 кастрычніка 1861 года быў пазбаўлены чыну падпарудчыка і пераведзены ў радавыя Неўскага пяхотнага палка. Неўзабаве ад 22 студзеня да 10 снежня 1863 года прымаў удзел у падаўленні паўстання 1863—1864 гадоў, што ратуе яго далейшую кар’еру. За гэты ўдзел зноў атрымаў пасаду прапаршчыка і быў прызначаны ад’ютантам батальёна. Ад канца 1865 года прымаў удзел у дзяржаўнай камісіі па справах сялян. Далей займаў пасаду калежскага рэгістратара. Быў зацверджаны ў пасадзе камісара Астроўскага павету Ломіжінскай губерні. Ужо ў 1864 годзе атрымаў пасаду калежскага асэсара, а праз два гады тытулярнага саветніка. У 1874 годзе выслужыўся да пасады калежскага асэсара. У 1876 годзе, за выслугу гадоў, быў прызначаны калежскім саветнікам і ў 1882 годзе стацкім саветнікам. Прымаў удзел у каранацыі Аляксандра III як адзін з урадавых прадстаўнікоў Царства Польскага. 14 снежня 1885 года стаў Кельцкім віцэ-губернатарам.

Ад 17 ліпеня 1887 года займаў пасаду генерал-губернатара Плоцкай губерні. 9 лютага 1884 года пераводзіцца на пасаду губернатара Петракоўскай губерні.

## Асабістае жыццё 
Пабраўся шлюбам з дваранкай каталіцкага веравызнання Аляксандрай Дамінікаўнай Канцевіч. У шлюбе было трое дзяцей: Барыс, Канстанцін і Вольга. Жонка памерла ў 1893 годзе і пахавана ў Пётркаве Трыбунальскім.

У 1896 годзе пабраўся другім шлюбам з Аляксандрай Пятроўнай Масловай ў Варшаве.

Катэгорыя:Губернатары Расійскай імперыі
Катэгорыя:Постаці Царства Польскага
Людміла Уладзіміраўна Хмяльніцкая

**Людміла Уладзіміраўна Хмяльніцкая** (нар. 17 кастрычніка 1961, г. Віцебск) — беларускі гісторык, краязнавец.

## Біяграфія 
Нарадзілася 17 кастрычніка 1961 года ў Віцебску.

У 1976 годзе скончыла сярэднюю школу № 34 г. Віцебска, у 1988 годзе — гістарычны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта.

У 1980—1981 гг. працавала мантажніцай радыёапаратуры на Віцебскім тэлевізійным заводзе, у 1981—1984 гг. — майстрам вытворчага навучання ў ПТВ № 154 г. Віцебска, у 1984—1988 гг. — аператарам ЭВМ у Віцебскім праектна-канструктарскім бюро аўтаматызаваных сістэм кіравання, у 1988—1989 гг. — малодшым навуковым супрацоўнікам у Віцебскім абласным краязнаўчым музеі, у 1989—1993 гг. — мастацтвазнаўцам у НДІ «Белспецпраектрэстаўрацыя», у 1993—1998 гг. — старшым навуковым супрацоўнікам у Віцебскім абласным краязнаўчым музеі, у 1998—2014 гг. — дырэктарам Музея Марка Шагала. З’яўлялася галоўным рэдактарам «Бюлетэня Музея Марка Шагала».

## Навуковая дзейнасць 
Займаецца даследаваннямі гісторыі і культуры Віцебска і Віцебшчыны XVIII — пачатку XX стст. Прымала ўдзел у больш за 40 краязнаўчых і навуковых канферэнцыях, якія праходзілі ў Віцебску, Браславе, Полацку, Мінску, Маскве, Варшаве, Кракаве і інш.

Аўтар шматлікіх артыкулаў і кніг па гісторыі і культуры Віцебшчыны: «Гісторык з Віцебска» (прысвечана А. П. Сапунову), «На Белай Русі ў Сар’і…» (прысвечана роду Лапацінскіх на Віцебшчыне), «Прогулки со старой картой : очерк истории Витебска начала XX века», «Шагал и Витебск», «Витебск за один день», «Сигизмунд Юрковский — фотограф из Витебска», «Лёс інсургента: дакументальная аповесць аб Аляксандру Рыпінскім і ягоным часе» і інш.

Галоўны рэдактар навукова-папулярнага часопіса «Віцебскі сшытак».
## Узнагароды 
За ўклад у развіццё культурнага супрацоўніцтва паміж Рэспублікай Беларусь і Латвіяй Людміла Уладзіміраўна адзначана дзяржаўнай узнагародай Латвіі — Крыжам Прызнання IV ступені.

## Спасылкі 
* Выдатныя і знакамітыя людзі. Хмяльніцкая Людміла Уладзіміраўна

Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі
Катэгорыя:Краязнаўцы Беларусі
Фетышызм

**Фетышызм** (ад  «амулет») — пакланенне неадушаўлёным прадметам.

Вылучаюць:
* Рэлігійны фетышызм — рэлігійнае шанаванне неадушаўлёных прадметаў
* Сексуальны фетышызм — разнавіднасць сексуальных паводзін
* Таварны фетышызм — арэчаўленне вытворчых адносін ў марксізме
Еўрапейская кінапрэмія 2021

**34-я цырымо́нія прысуджэ́ння Еўрапе́йскай кінапрэ́міі** за дасягненні ў еўрапейскім кінематографе адбылася 11 снежня 2021 года ў Берліне.

## Пераможцы і намінанты 
Ніжэй прыведзены спісы пераможцаў і намінантаў. У межах адной катэгорыі намінанты ўпарадкаваны паводле беларускага алфавіта. Пераможца адзначаны блакітным колерам фона &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; і прыводзіцца першым.

### Узнагароды за фільм 
### Персанальныя ўзнагароды 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 34-я Еўрапейская кінапрэмія  на сайце Еўрапейскай кінапрэміі 
* 34-я Еўрапейская кінапрэмія на сайце «*Internet Movie Database*» 

2021
Катэгорыя:Кінапрэміі 2021 года
Катэгорыя:2021 год у кіно
Катэгорыя:2021 год у Берліне
Катэгорыя:Падзеі ў Берліне
Катэгорыя:Падзеі 11 снежня
Катэгорыя:Снежань 2021 года
Тарнада ў ЗША 10–11 снежня 2021

Дзясяткі тарнада ў ноч з 10 на 11 снежня 2021 года абрынуліся на ўсходнія штаты ЗША. Аб ахвярах і разбурэннях паведамляюць улады штатаў Кентукі, Арканзас, Тэнэсі, Місуры і Ілінойса; не менш за 70 ахвяр загінула. Гэтая прыродная катастрофа была адной з самых буйных у гісторыі ЗША.

Губернатар Кентукі заявіў, што толькі ў яго штаце ахвярамі тарнада сталі не менш як 50 чалавек. Найбольш ад стыхійнага бедства пацярпела акруга Грэйвс і яе адміністрацыйны цэнтр горад Мэйфілд у штаце Кентукі. Тарнада разбурыў дах фабрыкі, вежу палаца правасуддзя і суседні будынак турмы.

У штаце Ілінойс група працоўных, пасля абвальвання даху, апынулася часова заблакаваная на складзе кампаніі Amazon. У штаце Тэнэсі загінулі тры чалавекі, у Арканзасе загінуў жыхар дома састарэлых.

Катэгорыя:Тарнада
Катэгорыя:Снежань 2021 года
Катэгорыя:2021 год у ЗША
Партрэт Міхала VI Гераніма Радзівіла

**«Партрэт Міхала VI Гераніма Радзівіла»** — карціна са збораў Нясвіжскага замка, напісаная, верагодна, у XIХ стагоддзі. Месцазнаходжанне невядома.

Катэгорыя:Радзівілы
Катэгорыя:Нясвіжскі палацава-паркавы комплекс
Катэгорыя:Партрэты
Катэгорыя:Страчаныя творы
Катэгорыя:Карціны XIX стагоддзя
Форт-Уільям (Індыя)

thumb|275px|Від форта Уільям у 1807 годзе

**Форт-Уільям** () — брытанская крэпасць, якая дала пачатак гораду Калькута. Побач з ёй раскінуўся самы вялікі гарадскі парк — Майдан.

З будаўніцтва ўмацаванняў на Хуглі, адным з рукавоў дэльты Ганга, пачынаецца гісторыя Калькуты. Стары Форт-Уільям быў пабудаваны ў 1696—1706 гадах на сродкі Брытанскай Ост-Індскай кампаніі як першапачатковая апора брытанскага валадарства ў Індыі. Названы ў гонар караля Вільгельма III.

19 чэрвеня 1756 года бенгальскі наваб Сірадж уд-Даўла захапіў брытанскую крэпасць і пераназваў яе ў **Алінагар**. У тую ж ноч, з 19 на 20 чэрвеня, у «чорнай яме» было закатавана мноства англічан з ліку палонных, у тым ліку і параненыя.

Пасля бітвы пры Плесі форт быў адваяваны Робертам Клайвам і ў 1758—1781 гадах значна пашыраны на выпадак новага нападу. Гэты новы форт мае форму васьмівугольніка. У 1762—1764 гады працамі кіраваў малады швейцарскі інжынер Палье. Стары форт быў прыстасаваны пад мытню.

У 1772 годзе ў Форт-Уільяме было заснавана Бенгальскае прэзідэнцтва на чале з Уорэнам Гастынгсам.

У 1800 годзе генерал-губернатар Індыі лорд Рычард Уэлслі заснаваў у Форт-Уільяме навучальны і навуковы цэнтр усходазнаўства, які меў дваякую мэту: распаўсюджваць сярод тубыльцаў еўрапейскую адукаванасць і пазнаёміць агентаў Ост-Індскай кампаніі з мовамі, літаратурай, гісторыяй і правамі тых краін, якімі кампанія павінна была кіраваць. Першым яго дырэктарам стаў шатландскі святар, багаслоў, прапаведнік і місіянер Клаўдзій Б'юкенен. Да 1830 года Каледж Форт-Уільяма быў адным з найбольш уплывовых навуковых цэнтраў у Паўночнай Індыі.

Да 1833 года крэпасць заставалася рэзідэнцыяй генерал-губернатара Індыі. У наш час выкарыстоўваецца для патрэб індыйскай арміі.

Катэгорыя:Крэпасці Індыі
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні, пабудаваныя ў 1696 годзе
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Калькуты
Партрэт Альжбеты і Алены Радзівіл

**«Партрэт Альжбеты і Алены Радзівіл»** — карціна са збораў Нясвіжскага замка, напісаная ў пачатку 1880-х гг. Гансам Макартам (1840—1884). Месцазнаходжанне невядома. Памер карціны — .

Катэгорыя:Радзівілы
Катэгорыя:Нясвіжскі палацава-паркавы комплекс
Катэгорыя:Партрэты
Катэгорыя:Карціны 1880-х гадоў
Катэгорыя:Страчаныя творы
Партрэт Кацярыны Глябовіч з Радзівілаў

**«Партрэт Кацярыны Глябовіч з Радзівілаў»** — карціна са збораў Нясвіжскага замка, напісаная ў 1733—1737 гадах. Захоўваецца ў калекцыі Нацыянальным музеі ў Варшаве ( MP 4453. MNW). Памер карціны — .

Катэгорыя:Радзівілы
Катэгорыя:Нясвіжскі палацава-паркавы комплекс
Катэгорыя:Серыя партрэтаў у лаўровым вянку
Катэгорыя:Карціны са збораў Нацыянальнага музея ў Варшаве
Таўстадзюб звычайны

**Таўстадзюб звычайны**, **дубанос** (*Coccothraustes coccothraustes*) — птушка сямейства ўюрковых.

## Апісанне 
Даўжыня цела 16-18 см, размах крылаў 29-33 см. Масіўны, з вялікай галавой і моцнай, тоўстай, канічнай шэра-блакітнай дзюбай. Карычневы з белай паласой на чорна-гранатавых крылах і з белым канцом хваста. Самка больш светлая, чым самец. Маладыя палева-карычневыя з цёмнымі плямкамі і карычнева-аранжавай дзюбай. Голас: позыў — кароткае пранізлівае «цык… цык» або адрывістае «цыы-цы», у песню ўстаўляе двухскладовае, гарлавое «гуаўк».

## Пашырэнне 
Арэал разарваны; Еўропа (акрамя поўначы), Малая Азія, праз Цэнтральню Азію да Японіі ўключна, а таксама ў раёне верхняга Інда і Амудар’і, Паўночна-Заходняя Афрыка. Адзначаны ў Ісландыі, на Фарэрскіх астравах, Мадэйры.

Насяляе лісцевыя або мяшаныя дрэвастоі, паркі, могілкі, сады (часцей там, дзе ёсць дуб, бук ці граб). На поўдні Сібіры — лесастэп. У Татрах даходзіць да 1350 м над узроўнем мора.

Папуляцыі з паўднёвай і заходняй частак арэала аселыя, іншыя качуючыя або пералётныя. Месца зімовак: у паўднёвай і заходняй частках арэала, а таксама Малой Азіі, Блізкім Усходзе, Егіпце і Усходняй Азіі.

На Беларусі нешматлікі на гнездаванні пералётны від, найбольш пашыраны ў паўднёвай частцы; часам у невялікай колькасці зімуе.

## Асаблівасці біялогіі 
Корміцца насеннем дрэў, пладамі крушыны, рабіны, чаромхі, костачкамі вішні і інш.

Гняздо слаба замаскіраванае, звычайна на вышыні 4-7 м, «уціснутае» ў развілку ніжніх галін (не прымацаванае), далёка ад ствала. З няшчыльна ўкладзеных галінак лісцевых дрэў, унутры тонкія галінкі і лісце траў; высцілка з лішайнікаў і карэньчыкаў (часам з прымессю моху, валосся і шэрсці).

Яйкі (4-5, часам 2-7) даволі падоўжаныя, вузкі канец тупа заканчваецца, часам грушападобныя, светла-блакітныя або светла-зеленаватыя, светла-шэра-зялёныя; глыбокія крапінкі і рыскі шэра-аліўкавага або шэрага колеру, паверхневыя — шэра-аліўкавыя (цямнейшыя) ці чорна-карычневыя. Памеры: 24 х 17,5 мм.

## Падвіды 
* *C. c. coccothraustes* (сінонім *C. c. insularis-syrorium*) — большая частка Еўропы і на ўсходзе да р. Амур;
* *C. c. nigricans* — паўднёвы ўсход Еўропы, Крым, Каўказ, поўнач Ірана, Малая Азія;
* *C. c. buvryi* — Паўночна-Заходняя Афрыка;
* *C. c. humii* — Цэнтральная Азія (Цянь-Шань, Афганістан), Індыя;
* *C. c. japonicus* — Сахалін, Японія, паўднёвы ўсход Кітая.

## Літаратура 
* Птушкі Еўропы: Палявы вызначальнік. — Варшава: Навуковае выдавецтва ПНВ, 2000. — 540 с.: іл. ISBN 83-01-13187-X

Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1758 годзе
Катэгорыя:Уюрковыя
Сівуч

**Сіву́ч** (*Eumetopias jubatus*) — від млекакормячых жывёл, адзіны сучасны прадстаўнік роду  сямейства вушастых цюленяў.

## Апісанне 
Даўжыня цела сівучаў да 3,5 м. Важаць да 800 (1000) кг. Пыса, шыя і плечавы пояс масіўныя, ласты доўгія і шырокія. Дарослыя самцы маюць грыву. Афарбоўка рыжая летам і бурая зімой.

## Харчаванне 
Рацыён паўночнага марскога льва складаецца з рыбы, галаваногіх малюскаў і ракападобных. Паляванне на малюскаў адбываецца на дне, жывёла здольная ныраць на глыбіню 227 м. Палюе на рыбныя касякі. Акрамя таго, самцы могуць нападаць на дзіцянят звычайных цюленяў і марскіх коцікаў, якія знаходзяцца на лежні.

## Пашырэнне 
Пашыраны ў паўночнай частцы Ціхага акіяна ад поўначы Японіі да Каліфорніі, уключаючы Ахоцкае і Берынгава моры. Ахоўваецца ў Расіі, ЗША і Японіі. Занесены ў Чырвоную кнігу МСАП.

## Асаблівасці біялогіі 
Размнажаюцца звычайна на камяністых берагах астравоў вясной і летам. Самцы ўтвараюць гарэмы з 15—20 самак. Нараджаюць адно дзіцяня. Кормяцца рыбай, малюскамі і іншымі марскімі жывёламі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Сивуч (северный морской лев) Eumetopias jubatus Красная книга России 
* Северные морские львы // Проект «Элементы» 

Катэгорыя:Ластаногія
Катэгорыя:Манатыпныя роды жывёл
Катэгорыя:Марскія млекакормячыя
Катэгорыя:Сысуны Азіі
Катэгорыя:Сысуны Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1776 годзе
Худаяр-хан

**Худаяр-хан** — адзінаццаты кіраўнік з узбекскай дынастыі  у Какандскім ханстве.

## Біяграфія 
Яго праўленне характарызуецца смутамі, канфліктамі з Бухарскім эміратам і капітуляцыяй перад Расіяй у ходзе руска-какандскай вайны. У пачатку яго праўлення моцны ўплыў набылі кіпчакі на чале з . Аднак у 1852 годзе адбылася , многія кіпчакі былі перабітыя, а Мусульманкул пакараны.

За 30 гадоў свайго праўлення ён 3 разы пазбаўляўся ўлады ў барацьбе са сваякамі, і кожны раз зноў здабываў яе.

У 1858 годзе Худаяр-хан быў скінуты ў першы раз, і на пасад быў узведзены .

Худаяр-хан у 1871—1873 гг. выпускаў манеты з надпісамі "Хуканд-і-Латыф — " «Прыемны Каканд» і імем нябожчыка Мала-хана (кіраваў у 1858—1862 гг.).

Канчаткова зрынуты ў выніку Какандскага паўстання 1873—1876. Худаяр-хан звярнуўся па дапамогу да Туркестанскага генерал-губернатара і летам 1875 збег у Ташкент пад абарону рускіх войскаў.

У 1875 годзе Худаяр-хан быў сасланы ў Арэнбург, адкуль выехаў у 1876 годзе ў Мекку, прыбыўшы ў Афганістан ён захварэў і лячыўся ў Мадрасе (Індыя).

Ён памёр у 1886 годзе каля Герата. Яго магіла знаходзіцца ў вёсцы Карух.

У Какандзе як напамін пра Худаяр-Хана застаўся яго палац, пабудаваны ў 1871 годзе.

## Літаратура 
* История Средней Азии. Москва: Евролинц. Русская панорама, 2003
* История Узбекистана. Т.3. Ташкент, 1993.

## Спасылкі 
* Сеид Магомет Худояр-Хан Коканский. 1873

Катэгорыя:Какандскія ханы
Катэгорыя:Ханы
Мінскае вышэйшае ваенна-палітычнае агульнавайсковае вучылішча

**Мінскае вышэйшае ваеннае каманднае вучылішча** (МВВКВ) — былая вайсковая вышэйшая навучальная ўстанова Беларусі.

## Гісторыя 
Заснавана ў 1980 у Мінску на базе 11-х Цэнтральных курсаў удасканалення палітскладу (ЦКУПС).

8 снежня 1980 года ад імя Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР член Ваеннага савета — начальнік палітупраўлення Чырванасцяжнай Беларускай ваеннай акругі генерал-палкоўнік А. В. Дэбалю] уручыў вучылішчу баявы сцяг.

У ліпені 1984 года адбыўся першы выпуск афіцэраў-палітработнікаў. У 1985 годзе разам з чарговым выпускам савецкіх афіцэраў вучылішча ўпершыню выпусціла афіцэраў для армій дружалюбных краін, якія атрымалі дыпломы магістра педагагічных навук.

У канцы лістапада 1986 года на базе ВНУ былі праведзены зборы кіруючага складу ўсіх ваенна-палітычных вучылішчаў. Кіраўнікі ваенных ВНУ станоўча ацанілі якасць вучэбна-выхаваўчага працэсу і створаную за кароткі тэрмін існавання вучылішча навучальную і палявую базу.

26 красавіка 1990 года на базе Мінскага ВВПАВ прайшоў першы злёт выдатнікаў вучобы ваенна-палітычных вучылішчаў.

З 1980 па 1991 гады ў Мінскім ваенна-палітычным вучылішчы атрымалі адукацыю каля 900 чалавек з 21 замежных краін.

З 1992 г. — Мінскае вышэйшае ваеннае каманднае вучылішча (МВВКВ).

З 1994 года ад'юнктура.

У 1995 г. на базе двух вышэйшых ваенных вучылішчаў — інжынернага (МВВІВ) і каманднага (МВВКВ) створана Ваенная акадэмія  Рэспублікі Беларусь.

За час свайго існавання ажыццявіла 11 выпускаў і падрыхтавала больш за 1900 афіцэраў. Больш за 150 чалавек з іх прайшлі афганскую вайну. Выпускнікі МВВПАВ удзельнічалі ў ліквідацыі наступстваў аварыі на Чарнобыльскай АЭС, ва ўзброеных канфліктах на тэрыторыях былых саюзных рэспублік, контртэрарыстычнай аперацыі на Паўночным Каўказе і міратворчых аперацыях.

Зараз на тэрыторыі былога ваеннага гарадка вучылішча месцяцца Інстытут пагранічнай службы Рэспублікі Беларусь, Навукова-даследчы інстытут Узброеных Сіл Рэспублікі Беларусь і факультэт Генеральнага штаба Ваеннай акадэміі Рэспублікі Беларусь. На базе самога вучылішча быў створаны агульнавайсковы факультэт Ваеннай акадэміі Рэспублікі Беларусь.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Минское ВВПОУ
* Минское военно-политическое 

Катэгорыя:Мінскае вышэйшае ваенна-палітычнае агульнавайсковае вучылішча
Катэгорыя:З’явіліся ў 1980 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1995 годзе
Катэгорыя:Ваенныя навучальныя ўстановы Беларусі
Катэгорыя:Ваенныя навучальныя ўстановы СССР
Абрахам Белай

**Абрахам Белай** — эфіопскі палітычны і дзяржаўны дзеяч.

Займаў пасаду старшыні савета дырэктараў Эфіопскага агенцтва па камунікацыях, кампаніі Ethiopian Electric Power, металургічнай і інжынернай карпарацыі, Агенцтва навін Эфіопіі і Універсітэта Амбо. Затым узначаліў Пераходны ўрад Тыграя, змяніў на гэтай пасадзе Мулу Нега. 6 кастрычніка 2021 года па сумяшчальніцтве на замену Кенеа Ядэта прызначаны міністрам абароны.

Катэгорыя:Члены Народнага фронту вызвалення Тыграя
Катэгорыя:Міністры абароны Эфіопіі
Першы Беларускі полк Беларускай Народнай Рэспублікі

**Першы Беларускі полк Беларускай Народнай Рэспублікі** — першая спроба стварэння беларускай вайсковай адзінкі БНР. Створаная 11 лістапада 1918 года Народным сакратарыятам БНР у Менску. У тым жа месяцы ліквідаваная немцамі.

## Вайсковая гісторыя 
9 лістапада 1918 года Народны сакратарыят БНР у Менску выдаў пастанову аб фармаванні войска БНР. 11 лістапада генералу К. Кандратовічу, палкоўніку К. Езавітаву было даручана стварэнне штабу 1-га Беларускага Палка войска БНР.

Начальнікам Штаба войска БНР у лістападзе 1918 года быў прызначаны падпалкоўнік Павел Вент.

Нямецкія акупанты забаранілі стварэнне палка, Езавітаў патрапіў у нямецкую турму. Штаб палка перайшоў на нелегальнае становішча.

Кастусь Езавітаў у пачатку 1920 года пісаў: «Во все время пребывания немцев на белорусской территории они вели политику заигрывания с большевиками и, не смотря на неоднократно возбуждаемые Радой Белорусской Народной Республики ходатайства, не разрешили белоруссам приступить к созданию своей армии. Когда же белорусское офицерство, пользуясь наличием в белорусских деревнях громадного количества, отобранного в свое время от большевиков и тщательно спрятанного от немцев оружия, приступило к формированию белорусских отрядов без разрешения немецких властей, инициаторы этих формирований во главе с полковником Езовитовым, были арестованы, посажены в тюрьму и только неожиданная вспышка немецкой революции спасла их от расстрела».

Далейшае стварэнне беларускіх вайсковых адзінак Народным сакратарыятам БНР было прызнана мэтазгодным толькі ў складзе войска Літоўскай Рэспублікі. У канцы 1918 года віцэ-міністрам Краёвай Абароны Літоўскай Рэспублікі (Міністэрства абароны) быў прызначаны генерал К. А. Кандратовіч.

Стварэнне войска БНР прыпінілася да лістапада 1919 года.

## Строй 
Наплечнікаў, пятліц і іншых знакаў рознасці беларускія афіцэры штаба палка ў гэты час не насілі.

## Гл. таксама 
* Беларускае войска
* Войска Беларускай Народнай Рэспублікі
* 1-ы беларускі полк

## Літаратура 
* Жаўнеры БНР / Алег Латышонак. — 3-е выд., перапрацаванае. — Смаленск: Інбелкульт, 2014. — 373 с.

Катэгорыя:Беларуская Народная Рэспубліка
Карына Міхалак

**Кары́на Міха́лак** (; нар. , г. Быдгашч, Польшча) — польская баскетбалістка, лёгкі форвард. Выступала ў моладзевых зборных Польшчы — U-18 і U-20.

## Біяграфія 
7 чэрвеня 2019 года падпісала кантракт з быдгашчскім баскетбольным клубам «Баскет-25».

## Спасылкі 
Катэгорыя:Баскетбалісткі Польшчы
Катэгорыя:Ігракі «Баскет-25» Быдгашч
Катэгорыя:Ігракі ЖБК «Шлёнск» Уроцлаў
Партрэт Мацея І Радзівіла

**«Партрэт Мацея І Радзівіла»** — карціна са збораў Нясвіжскага замка, напісаная ў 1733—1737 гадах. Маецца рэпліка. Абедзве карціны захоўваюцца ў калекцыі Нацыянальнга музея ў Варшаве ( МР 4473 і MР 4472. MNW). Памер карцін — .

Катэгорыя:Нясвіжскі палацава-паркавы комплекс
Катэгорыя:Серыя партрэтаў у лаўровым вянку
Катэгорыя:Карціны са збораў Нацыянальнага музея ў Варшаве
Катэгорыя:Радзівілы
Прэмія Вольфа па матэматыцы

**Прэмія Вольфа па матэматыцы** прысуджаецца амаль штогод Фондам Вольфа () у Ізраілі. Гэта адна з шасці прэмій Вольфа, створаных Фондам, якая ўручаецца з 1978 года.

Паводле даследавання, праведзенага ў 2013 і 2014 гадах, прэмія Вольфа па матэматыцы лічыцца трэцяй самай прэстыжнай узнагародай па матэматыцы пасля Абелеўскай прэміі і прэміі Філдса.

## Лаўрэаты 
### 1970-я 
### 1980-я 
### 1990-я 
### 2000-я 
### 2010-я 
### 2020-я 
Катэгорыя:Прэмія Вольфа
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Вольфа па матэматыцы
Экран

**Экра́н** (, літар. «заслон, шырма») можа значыць:

* прылада, паверхня якой паглынае, пераўтварае або адбівае выпраменьванне розных відаў энергіі.
* паверхня, у т.л. розных апаратаў (напрыклад, тэлевізара), на якой перадаюць і дэманструюць выяву (*кінаэкран, тэлеэкран* і інш.).
* «Экран» — савецкая кінастудыя, заснаваная ў канцы 1960-х гадоў для стварэння тэлефільмаў.
* «Экран» — кінатэатр у Кіеве.

## Гл. таксама 
* Дысплей
* Манітор
Marina Towers

Праект **«Marina Towers»** ― жылы комплекс у цэнтральнай акрузе Бейрута, Ліван. Ён размешчаны недалёка ад прыстані для яхт Бейрута і складаецца з шматпавярховага жылога дома «Marina Tower» і двух жылых дамоў сярэдняй павярховасці, «Marina Court» і «Marina Garden». Праект «Marina Towers», распрацаваны вядомай фірмай архітэктараў «Kohn Pedersen Fox Associates», пабудаваны на зямлі плошчай больш за  м², а галоўная вежа дасягае вышыні 150 метраў, што робіць яе другім па вышыні будынкам у Ліване. Праект «Marina Towers» знаходзіцца на беразе Міжземнага мора. Праект складаецца з трох асобных элементаў: вежы Марына, марынскага саду і прыстані для яхт; ахоплівае больш за  м² зямлі.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Бейрута
Партрэт Мікалая VIII Крыштафа Радзівіла Сіроткі

**«Партрэт Мікалая VIII Крыштафа Радзівіла Сіроткі»** — карціна са збораў Нясвіжскага замка, напісаная ў 1733—1737 гадах. Захоўваецца ў калекцыі Нацыянальным музеі ў Варшаве ( MP 4488 MNW). Памер карціны — .

Катэгорыя:Мікалай Крыштаф Радзівіл Сіротка
Катэгорыя:Нясвіжскі палацава-паркавы комплекс
Катэгорыя:Карціны 1733 года
Катэгорыя:Серыя партрэтаў у лаўровым вянку
Катэгорыя:Карціны са збораў Нацыянальнага музея ў Варшаве
Апошні маскаль

**«Апо́шні маска́ль»** ()&nbsp;— украінскі камедыйны тэлесерыял, створаны Міколай Куцыкам і Аленай Васільевай. Прэм’ера адбылася на тэлеканале «1+1» 14 красавіка 2015 года; прэм’ера другога сезона «Апошні маскаль. Судны дзень» адбылася 18 красавіка 2016 года. Рэжысёр — Сямён Гораў, у галоўных ролях здымаліся Ігар Скрыпко, Юрый Гарбуноў, Уладзімір Гаранскі, Назар Задняпроўскі і Галіна Безрук.

Паводле сюжэту маскоўскі юнак Валера, бацька якога хаваецца ад расійскага следства і мафіі, шукае прытулку ў свайго дзядзькі, які жыве ў глухой гуцульскай вёсцы Вялікія Вуйкі ва Украіне.

## Сюжэт 
Расійскі мільянер Дзмітрый Пятрук вымушаны ўцякаць з Масквы, бо яго пераследуе мафія і ФСБ. З меркаванняў бяспекі ён адпраўляе сына ў глухую ўкраінскую вёску Вялікія Вуйкі да ягонага стрыя Івана Петрука. З даўніх часоў Іван канфліктуе з братам і зусім не рады прыезду пляменніка, але пад ціскам аднавяскоўцаў вымушаны дазволіць яму застацца. На бяду ўсіх аднавяскоўцаў, маскоўскі мажор Валера закахаўся ў мясцовую красуню Ксенію і нечакана трапляе ў розныя перыпетыі…

У другім сезоне — «Судны дзень» — з’яўляецца новы вобраз, бацька Валеры Дзмітрый Пятрук. Ён вяртаецца ў родныя Вялікія Вуйкі, каб збудаваць тут курорт «Вукавель»…

24 снежня 2018 года тэлеканал «1+1» паведаміў пра пачатак здымак трэцяга сезона серыяла «Апошні маскаль. Вялікія Вуйкі».

## У ролях 
* Ігар Скрыпко&nbsp;— *Валерый Іванавіч Пятрук*, расійскі мажор украінскага паходжання.
* Юрый Гарбуноў&nbsp;— *Іван Пятрук*, дзядзька Валеры
* Уладзімір Гаранскі&nbsp;— *Васіль Васілевіч Мікіцюк*, староста вёскі Вялікія Вуйкі.
* Назар Задняпроўскі&nbsp;— *Штэфка*, гуцульскі хлопец.
* Уладзімір Мікалаенка&nbsp;— *Бодзя*, Іванаў кум.
* Наталля Карэцкая&nbsp;— *Марычка*, жонка Бодзі.
* Галіна Безрук&nbsp;— *Ксенія*, вясковая настаўніца.
* Ірма Вітоўская — прадаўшчыца селькрамы.
* Іван Шаран&nbsp;— *Дзюнё*, хлопец з Барыслава.
* Таццяна Міхіна&nbsp;— *Галіна (Гала)*, цётка Ксені
* Вольга Сумская&nbsp;— *Ганна (Гануся),* мама Валеры
* Станіслаў Баклан&nbsp;— Дзмітрый Пятрук, бацька Валеры
* Лілія Нагорная&nbsp;— *сакратарка*

## Спасылкі 
* Офіційний веб-сайт
* 

Катэгорыя:Тэлесерыялы 2015 года
Катэгорыя:Камедыйныя тэлесерыялы Украіны
Катэгорыя:Тэлесерыялы пра Украіну
Катэгорыя:Тэлесерыялы на ўкраінскай мове
Касіў Ясь канюшыну

**«Касіў Ясь канюшыну»** ― беларуская народная песня, вядомая ў апрацоўцы Уладзіміра Мулявіна. Адно з першых выкананняў захавана ў музычным фільме Уладзіміра Арлова «Песняры» (1971). Выконвалася таксама ансамблем «Беларускія песняры» у аранжыроўцы Максіма Пугачова.

## Спасылкі
*

Катэгорыя:Музычныя творы 1971 года
Катэгорыя:Песні Беларусі
Катэгорыя:Песні ансамбля «Песняры»
Катэгорыя:Песні на беларускай мове
Джэфры Хол

**Джэфры Хол** (; ) — амерыканскі генетык, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне (2017) за адкрыцці малекулярных механізмаў, якія кіруюць цыркадным рытмам (сумесна з Майклам Расбашам і Майклам Янгом).

## Біяграфія 
З сям’і рэпарцёра агенцтва «Associated Press». Дзяцінства правёў у прыгарадзе Вашынгтона. У 1963 годзе паступіў у Амхерст каледж у Масачусецы, плануючы працягнуць адукацыю ў напрамку медыцыны. Пазней зацікавіўся генетыкай, праводзіў вопыты па рэкамбінацыі і транслакацыі дразафіл, чым прыцягнуў да сябе ўвагу прафесараў. Яго рэкамендавалі да паступлення ў аспірантуру ў аддзел генетыкі Універсітэта Вашынгтона.

Пасля абароны дысертацыі працаваў пастдокам у Каліфарнійскім тэхналагічным інстытуце ў лабараторыі Сеймура Бэнцера. З 1974 года працуе ў Брандейскім універсітэце. Некалькі разоў меў працяглыя камандзіроўкі ва Універсітэт Мэна.

## Навуковыя дасягненні 
Яшчэ з каледжа Хол зацікавіўся біялогіяй дразафілы. Яго першым настаўнікам быў Філіп Іўз, вучань генетыка Альфрэда Стэртэванта. Іўз навучыў Хола тонкасцям працы з гэтым мадэльным аб’ектам генетыкі. Кіраўнікамі Хола ва Універсітэце Вашынгтона былі іншыя спецыялісты па дразафіле Лорэнс Сэндлер і Гершэль Раман. З Сэндлерам Хол вывучаў гены, якія кантралююць паводзіны храмасом пры меёзе.

Пачаўшы з даследавання класічнай і малекулярнай генетыкі дразафілы, Хол паступова перайшоў да нейрагенетыкі, даследуючы генетычныя асновы палавых паводзінаў і біялагічных рытмаў гэтых насякомых, а таксама іх узаемадзеянне.

У 1984 Хол з супрацоўнікамі змаглі вылучыць так званы ген перыяду (period), мутацыі у якім парушалі цыркадныя рытмы ў дразафіл. Ген кадаваў невядомы на той час бялок. Вывучаючы яго ўзаемадзеянне з іншымі бялкамі, Джэфры Хол і Майкл Росбаш выявілі, што кадуецца гэтым геном бялок PER назапашваецца на працягу ночы і дэградуе на працягу дня. Такім чынам, узровень бялку PER вагаецца на працягу сутак сінхронна з цыркадным рытмам. Навукоўцы абгрунтавалі, што з дапамогай інгібіруе завесы зваротнай сувязі бялок можа перашкаджаць свайму ўласнаму сінтэзу і тым самым рэгуляваць уласны ўзровень у бесперапынным цыклічным рытме.

## Узнагароды 
* 2003 — Медаль Таварыства генетыкі Амерыкі
* 2003 — Член Нацыянальнай акадэміі навук ЗША
* 2009 — Прэмія Грубера
* 2011 — Прэмія Луізы Грос-Хорвіц
* 2012 — Прэмія Мэсры
* 2012 — Міжнародная прэмія Гайрднера
* 2013 — Прэмія Шаа
* 2013 — Прэмія Уайлі
* 2017 — Спіс лаўрэатаў Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне

## Спасылкі 
* The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2017. Jeffrey C. Hall, Michael Rosbash, Michael W. Young

Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Шаа
Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі па медыцыне
Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі з ЗША
Катэгорыя:Генетыкі ЗША
Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі паводле алфавіта
Васілева (Холм-Жыркоўскі раён)

**Васілева** () — вёска ў Холм-Жыркоўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Холм-Жыркоўскага гарадскога паселішча.

## Гісторыя 
Да 1917 года тэрыторыя ў складзе Бельскага павета Смаленскай губерні Расійскай імперыі. У 1918 годзе Смаленшчына абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі, а ў студзені 1919 года — Беларускай ССР, аднак у хуткім часе ўвайшла ў склад РСФСР.

У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Холм-Жыркоўскага раёна
Маклер

**Ма****клер** — гандлёвы пасярэднік. Як правіла, маклер прафесійна займаецца пасярэдніцтвам пры куплі і продажы тавараў, каштоўных папер, паслуг, страхаванні. Біржавыя маклеры вядуць таргі і рэгіструюць вусную згоду брокераў прадаўца і пакупніка на заключэнне здзелкі.

## Ліцэнзаванне біржавых маклераў 
### ЗША 
У ЗША ліцэнзаваннем біржавых брокераў займаюцца U.S. Securities and Exchange Commission і Financial Industry Regulatory Authority. Брокерскія фірмы таксама падпарадкоўваюцца правілам мясцовай юрысдыкцыі, якія могуць мяняцца ад штата да штата. Агульным для ўсіх штатаў ЗША з’яўляецца адмова ў ліцэнзіі брокерскай фірме, якая прадстаўляе гандаль з крэдытным плячом CFD. Такое адзінства тлумачыцца тым, што 76 % рахункаў раздробных інвестараў губляюць грошы пры гандлі CFD.

### Злучанае Каралеўства 
У Вялікабрытаніі біржавыя брокеры павінны прайсці навучанне, каб атрымаць статус, прызнаны Financial Conduct Authority. Ліцэнзію брокера можна праверыць у Financial Services Register.

### Францыя 
Пасля прыняцця закона 1996 года аб мадэрнізацыі фінансавай дзейнасці на змену біржавым брокерам прыйшлі інвестыцыйныя кампаніі.

Катэгорыя:Гандаль
Катэгорыя:Прафесіі
Васільеўскае (Цёмкінскі раён)

**Васільеўскае** () — вёска ў Цёмкінскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Бацюшкаўскага сельскага паселішча.

## Гісторыя 
Былое ўладальніцкае сяло Гжацкага павета.

У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.

У 2004—2019 гадах у складзе Васільеўскага сельскага паселішча.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Цёмкінскага раёна
Алесандра Лодзі

**Алесандра Лодзі** (; нар. , Італія)  — італьянскі валейбольны трэнер.

## Кар’ера 
У лістападзе 2021 года стаў галоўным трэнерам быдгашчскага клубам «Палац».

## Спасылкі 
* ALESSANDRO LODI TRENEREM POLSKICH PRZETWORÓW PAŁACU BYDGOSZCZ

Катэгорыя:Валейбольныя трэнеры Італіі
Катэгорыя:Трэнеры «Палаца» Быдгашч
Андрэй Казіміравіч Гецэвіч

**Андрэй Казіміравіч Гецэвіч** (нар. у  годзе ў Ліпнішках Іўеўскага р-на Гродзенскай вобл.) — беларускі навуковец, гісторык, педагог, кандыдат гістарычных навук, дацэнт.

## Біяграфічныя звесткі 
У 1998 годзе скончыў Ліпнішкаўскую сярэднюю школу. У 2003 годзе скончыў гістарычны факультэт Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Янкі Купалы па спецыяльнасці «Гісторыя». Паралельна скончыў Інстытут паслядыпломнай адукацыі ГрДУ, атрымаўшы кваіфікацыю эканаміста. У 2006 годзе скончыў аспірантуру гэтай жа ВНУ па спецыяльнасці «Айчынная гісторыя».

Дысертацыю на саісканне вучонай ступені кандыдата гістарычных навук па спецыяльнасці «Айчынная гісторыя» абараніў у 2007 годзе ў Беларускім дзяржаўным універсітэце. Тэма кандыдацкай дысертацыі: «Дзейнасць польскіх палітычных партый і арганізацый у Заходняй Беларусі (1918-1926 гг.)». Дысертацыя выканана пад навуковым кіраўніцтвам прафесара Івана Іванавіча Коўкеля. У 2012 годзе Прэзідыум Вышэйшай атэстацыйнай камісіі Рэспублікі Беларусь прысвоіў яму навуковае званне дацэнта па спецыяльнасці «Гісторыя».

У 2003 годзе працаваў у сярэдняй школе № 10 у Гродна. З 2005 года пачаў працаваць у аддзеле выхаваўчай працы з моладдзю і ідэалагічнай працы Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Янкі Купалы. З 2007 года стаў працаваць на кафедры гісторыі Беларусі (пазней — кафедры гісторыі Беларусі, археалогіі і спецыяльных гістарычных дысцыплін). У 2008 годзе заняў пасаду начальнік аддзела інфармацыйна-метадычнай работы і маладзёжных праектаў Упраўлення выхаваўчай працы з моладдзю. Таксама працаваў пэўны час намеснікам дырэктара па выхаваўчай рабоце тэхналагічнага каледжа ўніверсітэта. З 2021 года займае пасаду загадчыка кафедры турызма і культурнай спадчыны факультэта гісторыі, камунікацый і турызму.

## Навуковая дзейнасць 
Асноўныя навуковыя даследаванні прысвечаны пытанням грамадска-палітычнага жыцця Заходняй Беларусі ў міжваенны перыяд, дзейнасці польскіх палітычных партый і арганізацый у рэгіёне, гісторыі дзейнасці моладзевых арганізацый у 1920-1930-я гады, краязнаўчага вывучэння Гродзеншчыны і інш.

## Спасылкі 
* Біяграфія на сайце факультэта гісторыі, камунікацый і турызму ГрДУ
* Профіль у Google Scholar

Катэгорыя:Выпускнікі Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Янкі Купалы
Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі
Катэгорыя:Кандыдаты гістарычных навук
Таварны фетышызм

[thumb|Малюнак да працы [Карл Маркс|К. Маркса «Капітал» выдання 1875 г.]]

**Таварны фетышызм** () — марксісцкі тэрмін, які азначае арэчаўленне вытворчых адносін паміж людзьмі ва ўмовах таварнай вытворчасці. 

Карл Маркс выкарыстаў тэрмін **таварны фетышызм** у першым раздзеле першага тома сваёй знакамітай працы «Капітал» (1867 г., раздзел быў значна зменены ў другім выданні 1873 г.) для тлумачэння неадпаведнасці паміж вытворчымі выдаткамі і коштам тавара. Таварны фетышызм узнікае ў выніку таго, што людзі вераць, быццам бы кошт закладзены ў сам тавар, і ён разглядаецца самастойна ад вытворцы і сыравіны, з якой зроблены. Карл Маркс тлумачыць свой зварот да тэорыі фетышызму наступным чынам:

Каб знайсці аналогію гэтаму, нам прыйшлося б забрацца ў ахінутую туманам вобласць рэлігійнага свету. Тут прадукты чалавечага мозгу ўяўляюцца самастойнымі істотамі, адоранымі ўласным жыццём, якія стаяць у пэўных адносінах з людзьмі і адно з іншым. Тое ж самае адбываецца ў свеце тавараў з прадуктамі чалавечых рук. Гэта я называю фетышызмам, які ўласцівы прадуктам працы, калі яны вырабляюцца як тавары, і які, такім чынам, неаддзельны ад таварнай вытворчасці.

У XX ст. ідэя таварнага фетышызму развівалася ў неамарксізме. Дзьёрдзь Лукач лічыў арэчаўленне, выкліканае таварным фетышызмам, перашкодай для фармавання класавай свядомасці. Тэадор Адорна пісаў, што камерцыя ставіць чалавека ў ролю, не створаную ім самім, урываецца ў яго псіхіку. Жан Бадрыяр, які знаходзіўся пад уплывам неамарксізму, выкарыстаў таварны фетышызм для тлумачэння суб'ектыўных пачуццяў людзей да тавараў пад уплывам рэкламы. 

## Літаратура 
* Karl Marx. Capital Volume One. Part I: Commodities and Money. Chapter One: Commodities. SECTION 4. THE FETISHISM OF COMMODITIES
* *Matory, J.L.* The Fetish Revisited: Marx, Freud, and the Gods Black People Make — Durham: Duke University Press, 2018 ISBN 9781478000754

Катэгорыя:Марксісцкая філасофія
Катэгорыя:Палітычная эканомія
Лерэ Сіг

Лерэ Сіг — гэта раён, размешчаны на ўсход ад Хобравея/маршрута 180 насупраць Лерегора паміж Свенструпом і Ольбаргам.

Першапачаткова гэта была багністая забалочаная мясцовасць з лугамі плошчай каля 35 га. з дрэнажам праз Гульдбэкен.

У 1534 годзе гэтая мясцовасць была тарфянікам і была вельмі балоцістай і амаль непраходнай для цяжкаўзброеных дваранскіх вершнікаў падчас Бітвы пры Свенструпе падчас Графскай вайны.

У сувязі з дрэнажнымі працамі прыкладна ў 1910 годзе нізінная мясцовасць была ў значнай ступені засушана.

Катэгорыя:Графская вайна
Катэгорыя:Гісторыя Даніі
Катэгорыя:Геаграфія Даніі
Кур’янава

**Кур’янава** — тапонім.

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Кур’янава — вёска ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці.

### Расія 
* Кур’янава — вёска ў Гагарынскім раёне Смаленскай вобласці.
* Кур’янава — вёска ў Цёмкінскім раёне Смаленскай вобласці.
ММ-60 «Сапфір»

**ММ-60 «Сапфір»** — беларускі рэактыўны аднаразовы гранатамётны комплекс, распрацаваны кампаніяй «Белспецзнештэхніка».

## Гісторыя 
### Папярэднія распрацоўкі 
Распрацоўка айчыннага гранатамёта ў Беларусі пачалася ў 2014 годзе. Тады кампанія «Белспецзнештэхніка» на выставе «MILEX» прадставіла першы прататып. Зброя ўяўляла з сябе нязначна дапрацаваны 105-мм РПГ-32 з падвышанай баявой эфектыўнасцю. Так, напрыклад, узмоцнена граната з тэрмабарычнай і кумулятыўнай галаўной часткай на 15—20%, што прывяло да павелічэння на 50 мм прабіванне брані, падняўшы паказчык да 800 мм (700 мм за дынамічнай абаронай). Вырасла да 750 м і прыцэльная далёкасць гранатамёта, дзякуючы прыросту да 170 м/с пачатковай хуткасці гранаты. Акрамя 105-мм варыянту «Белспецзнештэхніка» разглядала распрацоўкі меншых калібраў — 72 і 60 мм.

Ва ўсіх трох праектах прымаў непасрэдны ўдзел дырэктар НВА «Базальт» Уладзімір Каранькоў, які раней займаўся стварэннем расійскіх РПГ-32 і РПГ-34. З-за недастатковай цікавасці з боку Мінабароны РФ яму прыйшлося звярнуцца да беларускіх кампаній. Менавіта гранатамёты 32 і 34 ляглі ў аснову першых беларускіх праектаў. Каранькоў актыўна займаўся навукова-даследчымі і вопытна-канструктарскімі работамі ў «Белспецзнештэхніцы».

9 мая 2020 года «Сапфір» прысутнічаў на ваенным парадзе ў Мінску.

У верасні 2021 года на 227-м агульнавайсковым палігоне пад Барысавам прайшлі выпрабаванні гранатамёта. На праверку баявых магчымасцяў прыехаў старшыня дзяржкамваенпрама Дзмітрый Пантус. Мэтай стала праверка зададзеных характарыстык ММ-60 перад пачаткам разгортвання яго серыйнай вытворчасці. Выпрабоўвалася ў першую чаргу знешняя балістыка корпуса гранаты. Для правядзення эксперыменту гранатамёт «Сапфір» усталёўваўся на спецыяльны станок. Навядзенне ажыццяўлялася механічным спосабам.

У снежні на тым жа палігоне прайшлі яшчэ адны выпрабаванні. Было прынята рашэнне пачаць серыйную вытворчасць «Сапфіра» і пастаўкі  для беларускай арміі.

У 2024 годзе «Сапфір» прыняты на ўзбраенне.

## Апісанне 
61-мм гранатамёт мае вагу 4 кг, пры даўжыні 750 мм. Эфектыўная далёкасць стральбы складае 500 м, а максімальная — 1000. Зброю можна выкарыстоўваць для стральбы з закрытых памяшканняў. Баявая частка шматмэтавая (кумулятыўная, фугасная, аскепкавая). Корпус гранаты вырабляецца з вугле- і шклопластыкавых матэрыялаў. Рухавік высокаэнергетычны з мінімальнай зменай цягі. Прадуглежаны магчымасць кампаноўкі вырабу ў кластар, прыбор кіравання агнём (гэта мінімалізуе чалавечаы фактар), адзіночны i залпавы рэжым вядзення агню, а таксама абарона ад несанкцыянаванага выкарыстання.

## Гл. таксама 
* MARA (гранатамёт)

Катэгорыя:Стралковая зброя Беларусі
Катэгорыя:Гранатамёты
Катэгорыя:З’явіліся ў 2017 годзе
Брэсцкі вакзал (Мінск)

**Брэсцкі (Аляксандраўскі) вакзал** — назва аднаго з двух вакзалаў у Мінску ў 1871—1928 гадах (: Віленскі (Лібава-Роменскі) вакзал).

## Гісторыя 
Драўляны будынак закладзены ў нядзелю 23.8(4.9).1870 і ўрачыста адкрыты 16(28).11.1871, пры вялікім сцячэнні народу асвечаны епіскапам Мінскім і Бабруйскім Аляксандрам.

У 1928 закрыты. Падчас Вялікай Айчыннай вайны будынак згарэў у чэрвені 1941, пасля вайны не аднаўляўся. Зараз на гэтым месцы — прыпыначны пункт Інстытут Культуры Мінскага аддзялення Беларускай чыгункі.

## Гл. таксама 
* Інстытут Культуры
* Добрыя Мыслі

## Спасылкі 
* Районы, кварталы. История минского железнодорожного вокзала

Катэгорыя:Вакзалы Мінска
Катэгорыя:Знішчаныя збудаванні Мінска
Катэгорыя:З’явіліся ў 1871 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1928 годзе
Фляўс і Кляйн

«Фляус і Кляйн» (таксама: «Фляус і Кляйнн») — беларуская музычная група з Наваполацка. Адна з найбольш прыкметных гуртоў на беларускай альтэрнатыўнай сцэне 2000-х гадоў.
  Іхны стыль спалучаў брыт-поп, інды-рок з эпатажнымі перформансамі. 
 Гурт станавіўся лаўрэатам міжнароднага фестывалю «Басовішча» ў Польшчы, і двойчы ўшаноўваўся ўзнагародамі на фестывалі «Рок-каранацыя», а таксама атрымаў прызнанне на шэрагу іншых значных фестываляў.  

## Гісторыя 
Гурт «Фляус і Кляйн» быў заснаваны вакалістам і аўтарам песень Сяргеем «Фляусам» (Володчанкам) і басістам Аляксандрам Верным (Качановым).. У гэты час робіцца праграма «Холодной айсберг человека с тёплым флагом». 
У 2003 і 2004 гадах каманда перамагае на фестывалі «Рок-кола». Выступае з канцэртамі ў клубах Беларусі, а таксама як удзельнікі і госці на шматлікіх фестывалях («АЯ-camp» 2003―2005, «Наша Музыка», «Нова Рок», «Двина-Дзвiна-Даугава», «Продвижение»). 

2005 год адзначыўся стварэннем новай акустычнай праграмы «Морские баллады Эммануила». А на «Рок-коле 2005» у намінацыі «Рок-рысталішча» гурт бярэ прыз глядацкіх сімпатыяў. 
На фестывалі «Ты признан быть первым 3» (Масква) ― гран-пры фэстывалю. Гурт дае канцэрты па краінах СНД. У 2005―2006 гадах як госці выступаюць на фестывалях «Ночь как день», «Пришествие» (Санкт-Пецярбург), «Белые ночи» (Крым). У 2006 годзе з’явілася новая праграма. У 2007 годзе гурт з’яўляецца пастаянным госцем на ўсіх фестывалях, якія ладзяцца прадзюсарскім цэнтрам «PPB Media» (Масква). 2007 год прынёс у праграму «Фляўс і Кляйн» беларускамоўнае выкананне песень і перамогу на фестывалі музыкі маладой Беларусі «Басовішча-2007».  

У 2011 годзе гурт пераязджае ў Маскву. У наступным гурт падпісвае кантракт з адной з самых уплывовых расійскіх лэйблаў — «Нікіцін».  

У перыяд з 2011 па 2012 год паступова пачынаецца заняпад гурта.
Пасля распаду калектыву быў выпушчаны постмортэм-альбом пад назвай «Тэставанне загробнага гідравеласіпеда...», які сабраў раней неапублікаваны матэрыял.

## Дыскаграфія 
### Сінглы 
* 2015 ― «Воздушный шар»
## Зноскі 
## Спасылкі 
* «Фляус И Кляйн» на Useraudio.net
* 

Катэгорыя:Рок-гурты Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 2003 годзе
Яўген Якаўчук

**Яўген Якаўчук** (нар. ) — беларускі бадмінтаніст.

## Біаграфія 
У 2005 годзе скончыў Рэспубліканскае дзяржаўнае вучылішча алімпійскага рэзерву, а ў 2010 годзе факультэт фізічнага выхавання БрДУ імя А. С. Пушкіна.

## Дасягненні 
**Чэмпіянат Беларусі па бадмінтоне**

**Адзіночны разрад**
*  **Чэмпіён (14)**: 2007, 2008, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015, 2017, 2018, 2019, 2020, 2021
*  **Сярэбраны прызёр (1)**: 2016

**Парны разрад**
*  **Чэмпіён (8)**: 2002, 2007, 2013, 2014, 2015, 2017, 2019, 2021
*  **Бронзавы прызёр (2)**: 2018, 2020

**Мікс**
*  **Чэмпіён (6)**: 2010, 2013, 2014, 2017, 2020, 2021
*  **Сярэбраны прызёр (1)**: 2018
*  **Бронзавы прызёр (1)**: 2019

Катэгорыя:Бадмінтаністы Беларусі
Катэгорыя:Чэмпіёны Беларусі па бадмінтоне
Прэмія Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса 1977

**3-я прэмія Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса** была абвешчана 19 снежня 1977 года, цырымонія ўручэння адбылася 10 студзеня 1978 года. Найлепшым фільмам абрана карціна «*Зорныя войны. Эпізод IV: Новая надзея*».

## Пераможцы 
## Зноскі 
## Спасылкі 
* 3-я прэмія Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса  на сайце Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса
* 3-я прэмія Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса  на сайце «*Internet Movie Database*»

Катэгорыя:Прэмія Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса
Катэгорыя:Кінапрэміі 1977 года
Катэгорыя:1977 год у ЗША
Анастасія Ігараўна Чарняўская

**Анастасія Чарняўская** (нар. , Мінск, Беларусь) — беларуская бадмінтаністка. Майстар спорту Рэспублікі Беларусь. Дачка бадмінтаністкі і трэнера Улады Чарняўскай.

## Біяграфія 
Скончыла Рэспубліканскае дзяржаўнае вучылішча алімпійскага рэзерву і Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт фізічнай культуры.

## Дасягненні 
**Чэмпіянат Беларусі па бадмінтоне**

**Адзіночны разрад**
*  **Сярэбраны прызёр (3)**: 2016, 2017, 2019
*  **Бронзавы прызёр (2)**: 2018, 2021

**Парны разрад**
*  **Чэмпіён (4)**: 2013, 2016, 2017, 2018
*  **Сярэбраны прызёр (3)**: 2019, 2020, 2021

**Мікс**
*  **Чэмпіён (5)**: 2015, 2016, 2017, 2020, 2021
*  **Сярэбраны прызёр (1)**: 2018
*  **Бронзавы прызёр (1)**: 2019

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Национальная команда (Женщины)

Катэгорыя:Бадмінтаністкі Беларусі
Катэгорыя:Выпускнікі Рэспубліканскага дзяржаўнага вучылішча алімпійскага рэзерву
Катэгорыя:Удзельнікі Еўрапейскіх гульняў 2019 года
Катэгорыя:Чэмпіёны Беларусі па бадмінтоне
Катэгорыя:Майстры спорту Беларусі
Аляксей Віктаравіч Конах

**Аляксей Конах** (нар. , Брэст, Беларусь) — беларускі бадмінтаніст. Сын заслужанага трэнера Беларусі Віктара Конаха.

## Дасягненні 
**Чэмпіянат Беларусі па бадмінтоне**

**Парны разрад**
*  **Чэмпіён (5)**: 2008, 2010, 2011, 2012, 2020
*  **Сярэбраны прызёр (4)**: 2016, 2017, 2018, 2019

**Мікс**
*  **Чэмпіён (8)**: 2009, 2010, 2011, 2012, 2015, 2016, 2018, 2019
*  **Сярэбраны прызёр (1)**: 2020
*  **Бронзавы прызёр (1)**: 2017

Катэгорыя:Бадмінтаністы Беларусі
Катэгорыя:Удзельнікі Еўрапейскіх гульняў 2019 года
Катэгорыя:Чэмпіёны Беларусі па бадмінтоне
Оскар (значэнні)

Назву **Оскар** маюць:

* Оскар — галоўная штогадовая нацыянальная кінапрэмія ЗША
* «Оскар» — французская камедыя 1967 года рэжысёра Эдуара Малінаро
* Оскар — другі з дому Бернадотаў кароль Швецыі і Нарвегіі
Паветраны шар (значэнні)

Назву **Паветраны шар** маюць:

* Паветраны шар — лятальны апарат (аэрастат)
* «Паветраны шар» — песня беларускага рок-гурта «N.R.M.»
Прэмія Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса 1978

**4-я прэмія Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса** была абвешчана 16 снежня 1978 года. Найлепшым фільмам абрана карціна «''*».

## Пераможцы 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 4-я прэмія Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса  на сайце Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса
* 4-я прэмія Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса  на сайце «*Internet Movie Database''»

Катэгорыя:Прэмія Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса
Катэгорыя:Кінапрэміі 1978 года
Катэгорыя:1978 год у ЗША