open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Балінезійскі кот

**Балінезійская котка** — парода напаўдаўгапоўсных котак, атрыманая ў ЗША ў выніку мутацыі сіямскае коткі.

## Вонкавы выгляд 
Практычна супадае з сіямскай коткай. Аднак вушы ў іх загнутыя наперад. Кажучы аб адрозненнях балінезійскай коткі і сіямскай коткі можна дадаць, што ў першай вельмі меладычны голас. Плямы знаходзяцца ў тых жа месцах, што і ў сіямскай коткі, аднак яны болей светлыя за плямы сіямскай коткі.

## Нораў 
Балінезійскія коткі вельмі любяць сваіх гаспадароў.

Катэгорыя:Пароды катоў
Бандарэнкавэ

**Бандарэнкавэ** () — сяло ў Лэнінскім раёне (Аўтаномная Рэспубліка Крым, Украіна). Падпарадкоўваецца Вайкоўскаму сельскаму савету.

Катэгорыя:Населеныя пункты Лэнінскага раёна (Крым)
Баніфацый II

**Баніфацый II** — Папа Рымскі (530—532).

Остгот па паходжанню, «першы германскі папа». Спрабаваў выступіць насуперак каралеўскай уладзе, але быў вымушаны публічна прызнаць сябе вінаватым у абразе каралеўскай вялікасці.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* [Loz 1934] Лозинский С. Г. История папства. — 3-е изд. — М., 1986.
* 

Катэгорыя:Папы Рымскія
Барабанавэ

**Барабанавэ** () — сяло ў Білагірскім раёне (Аўтаномная Рэспубліка Крым, Украіна). Падпарадкоўваецца Зуйскаму сельскаму савету.

Катэгорыя:Населеныя пункты Білагірскага раёна (Крым)
Баранавіцкая газета

**«Баранавіцкая газета»**, таксама **«Baranavickaja hazeta»** (1942), **«Пагоня»** (вясна-лета 1944) — беларуская газета, якая выдавалася пад нямецкай акупацыяй. Выходзіла з 22 ліпеня 1941 да 24 чэрвеня 1944 ў горадзе Баранавічы на беларускай мове лацініцай, з чэрвеня 1943 г. — кірыліцай. Падтрымлівала палітыку германскіх акупацыйных улад.

Выходзіла 2 разы на тыдзень. У 1941 г. выдавалася пад назвай «Baranowitscher Zeitung» («Баранавіцкая газета») і публікавала матэрыялы на нямецкай, польскай і беларускай мовах. З 8 студзеня 1944 г. называлася «Пагоня». Друкавала інфармацыю і каментарыі падзей на франтах, распараджэнні акупацыйныйх улад, антысавецкую публіцыстыку, нарысы па гісторыі Беларусі, прозу і паэзію беларускіх аўтараў, інфармацыю аб дзейнасці мясцовых аддзяленняў Беларускай народнай самапомачы і іншае. Выйшла 313 нумароў.

Змяшчала артыкулы пра нацыянальна-культурныя адносіны і педагагічныя мерапрыемствы ва ўмовах акупацыі, правінцыяльнае жыццё ў гарадах Баранавічы, Слонім, Стоўбцы і іх наваколлі. На старонках «Баранавіцкай газэты» былі надрукаваны ўрыўкі «З гісторыі Крыўі — Беларусі» Я. Станкевіча, нарысы пра Ф. Скарыну, М. Сматрыцкага, А. Гурыновіча, празаічныя і вершаваныя творы М. Лагады, Я. Пушчы, А. Жвіра і іншых, антысавецкая публіцыстыка. Большасць матэрыялаў газеты не была падпісана.

Рэдактары: К. Берэнд, А. Бурскі, Л. Гарошка, Б. Шышко.

## Літаратура 
* Баранавіцкая газета // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т.2. — Мн. : БелЭн, 1993.
* Библиография оккупационных периодических изданий, выходивших на территории Белоруссии в 1941—1944 гг. / Автор-составитель С. В. Жумарь; Белорусский научно-исследовательский центр документоведения, археографии и архивного дела. Мн.: БелНИЦДААД, 1995. — 48 с.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Выданні на беларускай мове лацінкай
Катэгорыя:Газеты Беларусі
Катэгорыя:Газеты на беларускай мове
Катэгорыя:Нямецкая акупацыя Беларусі (1941—1944)
Катэгорыя:Газеты Баранавічаў
Андрэа Бардзальі

{{Футбаліст
|імя                          = Андрэа Бардзальі
|выява                        = 
|апісанне выявы               = 
|мянушка                      = 
|дата нараджэння              = 
|месца нараджэння             = 
|грамадзянства                = 
|рост                         = 
|вага                         = 
|пазіцыя                      = абаронца
|цяперашні клуб               = 
|нумар                        = 
|моладзевыя клубы             = 
|клубы                        = 
|нацыянальная зборная        = 
|медалі                      =
 
  
 
  
 
  
 
  
 
{ style="background:transparent"
  
}
|абнаўленне даных пра клуб = 7 ліпеня 2019
|абнаўленне даных пра зборную = 7 ліпеня 2019
}}
**Андрэа Бардзальі**  (; нар. ) — італьянскі футбаліст, абаронца. Чэмпіён свету 2006 у складзе нацыянальнай зборнай Італіі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Руднік В. Чэмпіёны свету па футболе 1930—2006. — Беласток:"Set-Print", 2006.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Футбалісты Італіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Італіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Ювентус
Катэгорыя:Ігракі ФК Вольфсбург
Катэгорыя:Ігракі ФК Палерма
Катэгорыя:Ігракі ФК К’ева
Катэгорыя:Ігракі ФК Асколі
Катэгорыя:Ігракі ФК П’ячэнца
Катэгорыя:Ігракі ФК Рандзінела
Катэгорыя:Ігракі ФК Пістаезэ
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па футболе
Катэгорыя:Чэмпіянат свету па футболе 2006
Катэгорыя:Футбалісты на летніх Алімпійскіх гульнях 2004 года
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 2004 года
Барсавэ

**Барсавэ** () — былая вёска ў Савецкім раёне (Аўтаномная Рэспубліка Крым, Украіна). Была ў падпарадкованні Някрасаўскага сельскага савета.

Выключана з уліковых дадзеных рашэннем Вярхоўнай Рады Аўтаномнай Рэспублікі Крым ад 28 лістапада 2012 года.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Савецкага раёна (Крым)
Фаб’ен Бартэз

**Фаб’ен Бартэз** (; нар. , Лаўланэ, Францыя) — французскі футбаліст, брамнік. Чэмпіён свету 1998 у складзе нацыянальнай зборнай Францыі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Руднік В. Чэмпіёны свету па футболе 1930—2006. — Беласток:"Set-Print", 2006.

Катэгорыя:Футбольныя варатары
Катэгорыя:Футбалісты Францыі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Францыі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Нант
Катэгорыя:Ігракі ФК Алімпік Марсель
Катэгорыя:Ігракі ФК Манчэстэр Юнайтэд
Катэгорыя:Ігракі ФК Манака
Катэгорыя:Ігракі ФК Тулуза
Катэгорыя:Чэмпіёны Еўропы па футболе
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па футболе
Катэгорыя:Чэмпіянат свету па футболе 1998
Батаніка

**Батаніка** (ад  — трава, зеляніна) — комплекс навук пра расліны. Вывучае іх вонкавую і ўнутраную будову, рост і развіццё, размнажэнне, жыццядзейнасць, адносіны да навакольнага асяроддзя, пашырэнне, паходжанне, эвалюцыйнае развіццё, пытанні класіфікацыі.

## Гісторыя 
Развіццё батанікі як навукі ішло адначасова з ростам практычных патрэбнасцяў чалавека і непасрэдна звязана з агульнай гісторыяй чалавецтва. Шмат звестак пра расліны было вядома людзям з глыбокай старажытнасці. Бацькам батанікі лічаць старажытнагрэчаскага прыродазнаўца і філосафа Тэафраста.

Як стройная сістэма навуковых ведаў батаніка аформілася ў 18 стагоддзі дзякуючы ў асноўным працам шведскага прыродазнаўца К. Лінея. Французскія вучоныя А. Адансан, Ж. Б. Ламарк, А. Жульё і іншыя распрацавалі натуральную класіфікацыю раслін, паводле якой расліны аб'ядноўваліся па сукупнасці галоўных прыкмет (кветка, плод, семя) у парадкі, якія ўпершыню размешчаны ў адзіны рад — ад водарасцяў да кветкавых. У 19 — 20 стагоддзях батаніка, як і іншыя біялагічныя навукі, інтэнсіўна развівалася пад уплывам эвалюцыйнай тэорыі Ч. Дарвіна.

У Расіі першыя батанічныя даследаванні звязаны са стварэннем АН (1927) і арганізацыяй шэрагу экспедыцый для вывучэння расліннасці краіны (І. Г. Гмелін, П. С. Палас, С. П. Крашаніннікаў). У канцы 19 — пачатку 20 стагоддзя рускія батанікі І. Н. Гаражанкін, М. С. Варонін, У. І. Паладзін, С. Г. Навашын, К. А. Ціміразеў і іншыя зрабілі буйныя адкрыцці (двайное апладненне ў кветкавых раслін, раскрыцццё энергетычных заканамернасцяў фотасінтэзу і інш.), якія паўплывалі на развіццё батанічнай навукі ў свеце.

## Раздзелы батанікі 
Падзяляецца на многія самастойныя дысцыпліны:
* Марфалогія раслін
* Анатомія раслін
* Эмбрыялогія раслін
* Цыталогія раслін
* Генетыка раслін
* Сістэматыка раслін
* Палеабатаніка або Фітапалеанталогія
* Экалогія раслін
* Геаграфія раслін
* Геабатаніка
* Фізіялогія раслін
* Біяхімія раслін

Вывучэнне асобных груп раслін вядуць раздзелы:
* Мікрабіялогія
* Альгалогія
* Мікалогія
* Ліхеналогія
* Брыялогія
* Дэндралогія
* Паліналогія

На аснове батанікі развіліся фітапаталогія, фармакалогія, астрабатаніка, археабатаніка. З развіццём сумежных навук метады даследавання ўдасканальваюцца і часта перакрываюцца.

## Гл. таксама 
* Гербарый

## Літаратура 
* Батаніка. Сістэматыка вышэйшых раслін: вучэбны дапаможнік для студэнтаў устаноў вышэйшай адукацыі па біялагічных спецыяльнасцях / Л. М. Сапегін. — Гомель: ГДУ, 2012. — 337 с. ISBN 978-985-439-644-6
* 

## Спасылкі 
* Wild flowers of Israel 


Катэгорыя:Вікіпедыя:Істотныя артыкулы
Батанічнэ

**Батанічнэ** () — вёска ў Раздольнэнскім раёне (Аўтаномная Рэспубліка Крым, Украіна). Падпарадкоўваецца Батанічнаму сельскаму савету.

Катэгорыя:Населеныя пункты Раздольнэнскага раёна
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1784 годзе
Ханс Баўэр

**Ханс Баўэр** (; , , Веймарская рэспубліка — , , ФРГ) — нямецкі футбаліст, абаронца. Чэмпіён свету 1954 у складзе нацыянальнай зборнай ФРГ.

## Кар’ера 
### Клубная 
Асноўная частка кар’еры футбаліста звязана з клубам «Баварыя», у якім ён гуляў у якасці абаронцы. Валодаў найвышэйшай рэакцыяй і хуткасцю, ляўшун Ханс займаў, у асноўным, пазіцыю левага абаронцы. У складзе «Баварыі» заваяваў Кубак Германіі ў 1957 годзе, у фінальным матчы была абыграна «Фартуна» з Дзюсельдорфа.

### Міжнародная 
Бауэр прымаў удзел у пяці матчах нацыянальнай зборнай Германіі, у перыяд паміж 1951 і 1958 гадамі. Пік яго кар’еры прыйшоўся на момант яго ўдзелу ў чэмпіянаце свету 1954, які зборная ФРГ выйграла.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* *Руднік В.* Чэмпіёны свету па футболе 1930—2006. — Беласток: «Set-Print», 2006.

Катэгорыя:Футбалісты Германіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Германіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Баварыя Мюнхен
Катэгорыя:Ігракі ФК Вакер Мюнхен
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па футболе
Катэгорыя:Чэмпіянат свету па футболе 1954
Бацькаўшчына (газета, 1919)

**«Бацькаўшчына»** — штотыднёвік грамадска-літаратурнай тэматыкі (газета нацыянальна-дэмакратычнага кірунку), заснаваны Беларускім культурна-асветным таварыствам «Бацькаўшчына». Выдаваўся на беларускай мове ў Гродне (16.3.1919 — 28.3.1919). Закрыты ўвосень 1919 з прыходам польскага войска, рэдактары і супрацоўнікі арыштаваны.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Газеты Гродна на беларускай мове
Катэгорыя:Газеты на беларускай мове
Серхіа Даніэль Батыста

**Серхіа Даніэль Батыста** (; нар. ) — аргенцінскі футбаліст, паўабаронца. Чэмпіён свету 1986 у складзе нацыянальнай зборнай Аргенціны.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* *Руднік В.* Чэмпіёны свету па футболе 1930—2006. — Беласток: «Set-Print», 2006.

Катэгорыя:Футбалісты Аргенціны
Катэгорыя:Ігракі зборнай Аргенціны па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Аргенцінас Хуніярс
Катэгорыя:Ігракі ФК Рывер Плэйт
Катэгорыя:Ігракі ФК Нуэва Чыкага
Катэгорыя:Ігракі ФК Саган Тосу
Катэгорыя:Ігракі ФК Ол Бойз
Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Аргенціны
Катэгорыя:Трэнеры ФК Белья Віста
Катэгорыя:Трэнеры ФК Аргенцінас Хуніярс
Катэгорыя:Трэнеры ФК Тальерэс Кордава
Катэгорыя:Трэнеры ФК Нуэва Чыкага
Катэгорыя:Трэнеры ФК Гадой-Крус
Катэгорыя:Трэнеры маладзёжнай зборнай Аргенціны па футболе
Катэгорыя:Трэнеры зборнай Аргенціны па футболе
Катэгорыя:Трэнеры ФК Шанхай Шэньхуа
Катэгорыя:Трэнеры ФК Катар
Катэгорыя:Трэнеры зборнай Бахрэйна па футболе
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па футболе
Катэгорыя:Чэмпіянат свету па футболе 1986
Баштаніўка

**Баштаніўка** () — вёска ў Бахчысарайскім раёне (Аўтаномная Рэспубліка Крым, Украіна). Падпарадкоўваецца Верхнярэчанскаму сельскаму савету.

Катэгорыя:Населеныя пункты Бахчысарайскага раёна
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1652 годзе
Вінчэнца Беарзот

**Вінчэнца Беарзот** (;  — , ) — італьянскі футбольны трэнер, які прывёў нацыянальную зборную Італіі да перамогі ў чэмпіянаце свету 1982.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Руднік В. Чэмпіёны свету па футболе 1930—2006. — Беласток:"Set-Print", 2006.

Катэгорыя:Футбалісты Італіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Італіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Тарына
Катэгорыя:Ігракі ФК Інтэрнацыянале Мілан
Катэгорыя:Ігракі ФК Катанія
Катэгорыя:Ігракі ФК Про Гарыцыя
Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Італіі
Катэгорыя:Трэнеры зборнай Італіі па футболе
Катэгорыя:Трэнеры ФК Прата
Катэгорыя:Трэнеры-пераможцы чэмпіянатаў свету па футболе
Катэгорыя:Чэмпіянат свету па футболе 1982
Бебету

**Бебе́ту** (), поўнае імя **Жазэ́ Рабе́рту Га́ма ды Аліве́йра** (; нар. , , Бразілія) — бразільскі футбаліст, нападнік. Чэмпіён свету 1994 у складзе нацыянальнай зборнай Бразіліі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Руднік В. Чэмпіёны свету па футболе 1930—2006. — Беласток:"Set-Print", 2006.

## Спасылкі 
* 
* Біяграфія Бебету   
* Белае золата Бразіліі  

Катэгорыя:Футбалісты Бразіліі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Бразіліі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Аль-Ітыхад Джыда
Катэгорыя:Ігракі ФК Васка да Гама
Катэгорыя:Ігракі ФК Віторыя Салвадор
Катэгорыя:Ігракі ФК Касіма Антлерс
Катэгорыя:Ігракі ФК Торас Неса
Катэгорыя:Ігракі ФК Батафогу
Катэгорыя:Ігракі ФК Севілья
Катэгорыя:Ігракі ФК Фламенгу
Катэгорыя:Ігракі ФК Дэпартыва Ла-Карунья
Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Бразіліі
Катэгорыя:Трэнеры ФК Амерыка Рыа-дэ-Жанэйра
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 1988 года
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 1996 года
Катэгорыя:Футбалісты на летніх Алімпійскіх гульнях 1988 года
Катэгорыя:Футбалісты на летніх Алімпійскіх гульнях 1996 года
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па футболе
Катэгорыя:Чэмпіёны Паўднёвай Амерыкі па футболе
Катэгорыя:Уладальнікі трафея Пічычы
Катэгорыя:Палітыкі Бразіліі
Білаглынка

**Білаглынка** () — вёска ў Сімферопальскім раёне (Аўтаномная Рэспубліка Крым, Украіна). Падпарадкоўваецца Марніўскаму сельскаму савету.

Катэгорыя:Населеныя пункты Сімферопальскага раёна
Білакам’янэ

'''Білакам'янэ''' () — вёска ў Бахчысарайскім раёне (Аўтаномная Рэспубліка Крым, Украіна). Падпарадкоўваецца Залізнычненскаму сельскаму савету.

Катэгорыя:Населеныя пункты Бахчысарайскага раёна
Фелічэ Барэль

**Фелічэ Пласіда Барэль** (;  — ) — італьянскі футбаліст, нападнік. Чэмпіён свету 1934 у складзе нацыянальнай зборнай Італіі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* *Руднік В.* Чэмпіёны свету па футболе 1930—2006. — Беласток: «Set-Print», 2006.

Катэгорыя:Футбалісты Італіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Італіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Напалі
Катэгорыя:Ігракі ФК Алесандрыя
Катэгорыя:Ігракі ФК Ювентус
Катэгорыя:Ігракі ФК Тарына
Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Італіі
Катэгорыя:Трэнеры ФК Тэрнана
Катэгорыя:Трэнеры ФК Напалі
Катэгорыя:Трэнеры ФК Алесандрыя
Катэгорыя:Трэнеры ФК Ювентус
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па футболе
Катэгорыя:Чэмпіянат свету па футболе 1934
Беларускае тэлебачанне і радыё (газета)

**«Беларускае тэлебачанне і радыё»** — штотыднёвая газета на беларускай мове Дзяржаўнага камітэту БССР па тэлебачанні і радыёвяшчанні. Заснавана ў 1957 г. Да 1960 г. называлася «Гаворыць Мінск», у 1960—1970 гг. — «Беларускае радыё і тэлебачанне», з 1970 г. «Беларускае тэлебачанне і радыё». Друкуе тэле- і радыёпраграмы, якія трансліруюцца і рэтрансліруюцца на Беларусі па 19 каналах, анонсы тэле- і радыёперадач, інтэрв’ю з іх удзельнікамі і стваральнікамі, тэхнічныя кансультацыі і іншае.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Газеты Беларусі на беларускай мове
Беларуская борць

**«Белару́ская борць»** — часопіс Беларускага кааператыўнага таварыства «Пчала». Выдаваўся са жніўня 1934 да мая 1938 года ў Вільні на беларускай мове. Рэдактар-выдавец — Л. А. Войцік (Зоська Верас). Першыя 5 нумароў надрукаваны на шапірографе, астатнія — друкарскім спосабам. Асноўны кірунак часопіса — папулярызацыя і прапаганда рацыянальных прыёмаў пчалярства. Асвятляў пытанні садоўніцтва, агародніцтва, дробнай жывёлагадоўлі, ветэрынарыі, гігіены і медыцыны. Закранаў праблемы беларускай мовы і школьніцтва. На старонках часопіса змешчаны матэрыялы пра мядова-лекарскія зёлкі, вершы і апавяданні, тэматычна звязаныя з пчалярствам, карэспандэнцыі з чужога жыцця і прэсы, пытанні і адказы. Меў старонку для жанчын, куток наймалодшых, паштовую скрынку. Абменьваўся матэрыяламі з рускімі, польскімі, украінскімі, чэшскімі і нямецкімі пчалярскімі часопісамі. Рэдакцыя працавала на грамадскіх пачатках, сродкі на паперу і друкаванне ішлі ад падпіскі. Спыніў існаванне з-за фінансавых цяжкасцей. Выйшла 25 нумароў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* *Саламевіч, І. У.* «Беларуская борць» / І. У. Саламевіч //  — С. 368.

Катэгорыя:Часопісы на беларускай мове
Катэгорыя:Часопісы Заходняй Беларусі
Катэгорыя:1934 год у Заходняй Беларусі
Беларускае жыццё (часопіс)

**«Беларускае жыццё»** — грамадска-палітычны і літаратурны часопіс нацыянальна-дэмакратычнага кірунку. Выдаваўся з чэрвеня 1919 у Вільні, са снежня 1919 года да сакавіка 1920 года ў Мінску на беларускай мове лацінкай і з верасня 1919 кірыліцай як ілюстраваны штотыднёвік нерэгулярнай перыядычнасці.

Рэдактар-выдавец Ф. Аляхновіч, з 1920 года — літаратурны кіраўнік З. Бядуля.

Часопіс выступаў за стварэнне самастойнай беларускай дзяржавы буржуазна-дэмакратычнага тыпу або алтэрнатыўнай федэрацыі народаў былога ВКЛ, якая, на думку рэдакцыі, магла б процістаяць Польшчы, Расіі і Германіі. Ва ўмовах польскай акупацыі рэдакцыя іншла на кампраміс, спадзеючыся на шчырасць абяцанняў «начальніка Польскай Дзяржавы» Ю. Пілсудскага, змясціла "Мемарыял Віленскай беларускай рады да Пілсудскага з просьбай дапамагчы аб’яднаць усю Беларусь «у незлежную дзяржаву, суседнюю і дружную з Польшчай» (5 верасня 1919). Аднак відавочна несумяшчальнасць паміж праграмай часопіса, аб’яўленай у артыкуле «Нашы мэты» (5 верасня 1919), дзе выдаўцы абвясцілі сваёй мэтай «уласную дзяржаўнасць», з планамі Пілсудскага, які ў звароце да жыхароў былога ВКЛ меў на ўвазе толькі культурна-нацыянальную аўтаномію і права на «вольную, нічым не звязаную гутарку аб сваіх патрэбах». У шэрагу праграмных артыкулаў часопіс выступаў супраць палітыкі бальшавікоў і адначасова супраць белагвардзейскай і нямецкай палітыкі зняволення Беларусі. Крытыкавалася палітыка Польшчы за няўвагу да нацыянальнага самавызначэння народаў, зямельнай рэформы і дэмакратызацыі. Часопіс падтрымаў выбранне старшынёй Цэнтральнай беларускай рады Віленшчыны і Гродзеншчыны Б. Тарашкевіча і яго перагаворы з польскім урадам (30 ліпеня і 4 жніўня 1919). Для светапогляду большасці аўтараў характэрна традыцыйная канцэпцыя беларускага народніцтва, арыентацыя на вёску і ідэалы вольнай кааперацыі як спецыфічна беларускага гістарычнага шляху.

Літаратурна-мастацкі аддзел часопіса вызначаўся жанравай разнастайнасцю, шырокім ахопам гісторыі беларускай мастацкай культуры і яе прпаблем, асабліва літаратуры і нацыянальнага тэатра: артыкулы З. Бядулі «Чаму яшчэ няма беларускага раману?» і «Хараство ў беларускай народнай творчасці», ю нарысы пра творчасць Ф. Скарыны, С. Буднага, В. Цяпінскага, В. Дуніна-Марцінкевіча, К. Каганца, К. Каліноўскага, С. Манюшкі, У. Галубка, цыкл артыкулаў А. Навіны «Нашыя песняры», даследаванне І. Луцкевіча пра кітабы.

Часопіс друкаваў інфармацыю пра жыццёвы лёс і творчасць беларускіх пісьменнікаў, дзеячаў мастацтва, змяшчаў вершы Я. Купалы, Я. Коласа, вершы, апавяданні і нарысы З. Бядулі, Ц. Гартнага, А. Гаруна, М. Гарэцкага, А. Гурло, М. Кудзелькі (М. Чарота), М. Краўцова, Г. Леўчыка, А. Зязюлі, урыўкі з «Гісторыі беларускае літаратуры» М. Гарэцкага, п’есы Ф. Аляхновіча, хроніку літаратурна-мастацкага жыцця, у т.л. паведамлялася пра выданне на рускай мове твораў Я. Купалы «Выбраныя вершы ў перакладах рускіх паэтаў» (М., 1919).

## Літаратура 
* Конан, У. М. «Беларускае жыццё» / У. М. Конан //  — С. 353.

Катэгорыя:Часопісы на беларускай мове
Катэгорыя:Часопісы Беларусі
Катэгорыя:Часопісы Вільні на беларускай мове
Катэгорыя:Часопісы Мінска
Беларуская газета (1941)

**«Беларуская газэта»** (**«Менская газэта»** да 5 лютага 1942). Выдавалася з 27 ліпеня 1941 да 28 чэрвеня 1944 у Мінску на беларускай мове пад кантролем нямецкіх акупацыйных улад; самае буйное беларускае антысавецкае перыядычнае выданне ў перыяд Другой сусветнай вайны. Рэдактары А. Сянькевіч, У. Казлоўскі, А. Дземчанка, М. Шкялёнак. Мастаком да першай паловы 1942 года быў Уладзімір Леановіч, пасля Янка Кашкель.

Распаўсюджвалася на тэрыторыі Генеральнай акругі Беларусь. «Беларуская газэта» мела на мэце кансалідацыю беларускага народа на антысавецкай платформе, барацьбу з бальшавізмам, ідэалагічную падтрымку акупацыйнага рэжыму. Вызначалася нацыяналізмам і шавінізмам, нянавісцю да рускіх, палякаў і яўрэяў, імкненнем да стварэння беларускай нацыянальнай ідэалогіі «ўзвышэнства», пошукамі «арыйскіх каранёў» беларускага народа, спробай даказаць яго нібыта гістарычна абумоўленую цягу да Германіі, атаясамліваннем марксізму і сіянізму і інш.
і». 
Сядзяць (злева направа): Уладзіслаў Казлоўскі, Наталля Арсеннева, Аляксей Сянкевіч.
Стаяць (злева направа): Уладзімір Кушаль, Антон Адамовіч, Караленка. Мінск, снежань 1942 г.]]
Друкавала прамовы і артыкулы кіраўнікоў нацысцкай Германіі, распараджэнні, звароты і аб'явы акупацыйных улад, агляды нацысцкай прэсы, асвятляла і каменціравала падзеі на франтах Другой сусветнай вайны, міжнароднага становішча, прапагандавала эканамічныя і палітычныя мерапрыемствы акупацыйнай адміністрацыі, усхваляла Трэці Рэйх як ідэальную дзяржаву. Інфармавала пра дзейнасць Беларускай народнай самапомачы, Беларускай краёвай абароны, Беларускай цэнтральнай рады, Саюза беларускай моладзі, ролю і значэнне якіх значна перабольшвала, а любыя іх акцыі з захапленнем каменціравала. Шмат увагі аддавала праблемам моўнай палітыкі, выкладання ў пачатковай школе, падрыхтоўкі настаўніцкіх кадраў, выхавання нацыянальнай самасвядомасці, арганізацыі культурнага жыцця на месцах.

Друкавала папулярныя нарысы па гісторыі і культуры Беларусі, многія з якіх яўна палітызаваныя і блізкія да публіцыстыкі, матэрыялы па гісторыі беларускай эміграцыі, пра беларускія традыцыі і абрады, паходжанне беларускай сімволікі і інш. На старонках газеты змешчаны ўспаміны ўдзельнікаў грамадзянскай вайны, матэрыялы пра сталінскія злачынствы (артыкулы пра Катынскі расстрэл, лагеры НКУС, успаміны Ф. Аляхновіча «У кіпцюрах ГПУ», сведчанні былых вязняў і інш.), творы Н. Арсенневай, Л. Геніюш, М. Зарэцкага, М. Багдановіча, М. Загорскага, літаратурна-крытычныя артыкулы, рэцэнзіі і інш. Шэраг публікацый газеты канца 1943 — пачатку 1944 прасякнуты песімізмам, асуджанасцю, расчараваннем у выбраным шляху. Аднак гэтыя настроі не паўплывалі на антысавецкі кірунак выдання.

Выйшла 272 нумары.

## Крыніцы 
## Літаратура 
*  — С. 370.
* 

Катэгорыя:Газеты на беларускай мове
Катэгорыя:Газеты Беларусі
Катэгорыя:Акупацыйны друк Беларусі ў Вялікую Айчынную вайну
Беларуская доля (1927)

**«Беларуская доля»** — штодзённая незалежная газета. Выдавалася Беларускім таварыствам «Аб'яднанне» ў Гродне ў 1927 на беларускай мове. Рэдактар А. Брушок.

Выступала за дзяржаўную дапамогу бяздомным беларускім сем'ям у Заходняй Беларусі, адкрыццё школ на роднай мове, у якія маглі б уладкавацца беспрацоўныя настаўнікі-беларусы, за прыём беларускай інтэлігенцыі на дзяржаўныя пасады, аблягчэнне становішча беларускай вёскі, стварэнне культурных цэнтраў, эканамічных кааператываў і інш. Паведамляла пра 9-ыя ўгодкі з дня абвяшчэння Беларускай Народнай Рэспублікі і арганізацыю яе Рады, дзейнасць Беларускага сельскагаспадарчага таварыства і таварыства «Аб'яднанне», сход Беларускага дабрачыннага таварыства, закрыццё Гродзенскага павятовага сакратарыята Беларускай сялянска-работніцкай грамады, дазвол царкоўных улад весці пропаведзі на беларускай мове, выхад 2 нумароў газеты «Беларускі дзень», інфармавала пра падзеі ў свеце і Польшчы, дзейнасць польскіх сейма і сената, ўмовы эміграцыі ў ЗША, Канаду, Перу, грашовы курс і праекты падатковай сістэмы, вяла карэспандэнцыю з чытачамі пра жыццё сялян-беларусаў і інш.

## Літаратура 
* Дзяшко, В. І. «Беларуская доля» / В. І. Дзяшко //  — С. 372.

Катэгорыя:Газеты Заходняй Беларусі
Катэгорыя:Газеты Гродна на беларускай мове
Катэгорыя:1927 год у Гродне
Беларуская газета (1933)

**«Беларуская газета»** — неафіцыйны орган КПЗБ, які легальна выдаваўся ў Заходняй Беларусі на беларускай мове ў Вільні з 8 чэрвеня 1933 да 30 студзеня 1934, у час т. зв. «жэста ўзаемапавагі» польскіх улад да СССР пасля падпісання ў 1932 годзе пакта аб ненападзе, калі часова на землях Заходняй Беларусі крыху аслаб тэрор. Рэдактар-выдавец А. Карповіч, кіраўнікі — прадстаўнікі ЦК КПЗБ Я. Міско (падп. псеўданім «Лазар», да № 6), В. Таўлай («Васіль»), А. Зубовіч («Юрка»), В. Эпштэйн («Даніла»), С. Бергман.

Прапагандавала сацыялізм, уз'яднанне Заходняй Беларусі з БССР, выступала супраць фашызацыі грамадскага жыцця ў Польшчы, нацыянальнага ўціску, крытыкавала палітыку і дзейнасць беларускай санацыі, Беларускай хрысціянскай дэмакратыі і іншых партый і груповак. Актыўна абараняла інтарэсы працоўных Заходняй Беларусі, пісала пра бяспраўе ў Вільні, забастоўкі беластоцкіх тэкстыльшчыкаў, работу Таварыства беларускай школы і інш.

Вялікую ўвагу аддавала пытанням міжнароднага жыцця, выкрывала нацызм (арт. «У краіне свастыкі», «Гітлер — Еўропа — Мы»), шырока асвятляла судовы працэс над Г. Дзімітровым. У нумарах 8 і 10 мела літаратурныя старонкі. Друкавала творы М. Васілька, П. Граніта, Ф. Грышкевіча, А. Дубровіча, М. Засіма, А. Іверса, В. Канцавога, П. Пестрака, П. Радзюка, М. Танка, В. Таўлая, Я. Чабора, М. Явара і інш. Па ініцыятыве рэдакцыі газета 10 снежня 1932 у Вільні быў скліканы нелегальны з'езд заходнебеларускіх пісьменнікаў, на якім створаны Літаратурны фронт сялянска-рабочых пісьменнікаў Заходняй Беларусі. Разам з тым, у асобных матэрыялах (арт. «Адкрытымі вачыма», 19 студзеня 1934, і інш.), слепа верачы інструкцыям з-за савецкага кардону, апалагетычна ўслаўляючы «шчаслівае» жыццё беларусаў у БССР, «пільную» рэвалюцыйную дзейнасць камуністычнай партыі, «Беларуская газета» скочвалася на артадаксальна-бальшавіцкія пазіцыі, займалася па сутнасці паклёпам на грамадска-палітычных і культурных дзеячаў Заходняй Беларусі I. Дварчаніна, Р. Шырму, С. Рак-Міхайлоўскага, П. Мятлу, А. Гаўрылюка, П. Валошына, М. Бурсевіча, М. Кахановіча і інш., на некаторыя грамадскія арганізацыі, напрыклад, ТБШ, якое быццам бы пэўныя сілы спрабавалі «ўцягнуць... на шлях супрацоўніцтва з паланізатарскімі арганізацыямі».

Асобныя нумары і артыкулы газеты канфіскоўваліся ўладамі Польшчы. На 17-м нумары забаронена. Найбольш актыўныя супрацоўнікі газеты Дубровіч, Карповіч, Міско, Таўлай, Чабор арыштаваны і пасля 2-гадовага следства засуджаны.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* Судовы працэс 1936 г. па справе 'Беларускай газеты', 'Асвы', 'Літаратурнай старонкі'

Катэгорыя:Газеты Вільні на беларускай мове
Катэгорыя:Газеты Заходняй Беларусі
Катэгорыя:Камуністычная партыя Заходняй Беларусі
Катэгорыя:1933 год у Вільні
Беларуская думка (часопіс, Заходняя Беларусь)

**«Беларуская думка»** — штотыднёвы грамадскі, літаратурны і сельскагаспадарчы часопіс у Заходняй Беларусі. Выдаваўся з 2 кастрычніка 1930 да 1932 у Гродне на беларускай мове. Адказны рэдактар і выдавец А. Лукашык (№ 1), потым Л. Лукашык.

У праграме часопіса абвешчана пра яго незалежнасць, імкненне ўсебакова інфармаваць чытача, бараніць інтарэсы беларускага сялянства. Асвятляў беларускі грамадскі рух на Гродзеншчыне, жыццё вёскі, заклікаў беларускую інтэлігенцыю арганізоўваць культурна-асветную работу. Апублікаваў даклад Р. Астроўскага «Беларуская справа высоўваецца на парадак дзённы польскім грамадзянствам» (1931, № 9) пра змену адносін польскага ўрада да беларускага пытання. Пісаў пра падзеі ў Польшчы і за мяжой, пра жыццё ў СССР і БССР, у т. л. і пра сталінскія рэпрэсіі; друкаваў матэрыялы па рэлігіі,
праве, сельскай гаспадарцы. На старонках газеты змешчаны артыкулы да 10-годдзя з дня смерці А. Гаруна, Ядвігіна Ш., літаратурныя творы Ф. Аляхновіча, А. Бартуля, Г. Леўчыка, М. Журбы, М. Крапіўніцкага, Я. Коласа, Я. Купалы ды інш.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Часопісы на беларускай мове
Катэгорыя:Часопісы Заходняй Беларусі
Беларуская думка (газета)

**«Беларуская думка»** — газета дэмакратычнага кірунку. Выдавалася з 28 красавіка да 27 ліпеня 1919 у Вільні на беларускай мове. Выходзіла 3 разы на тыдзень. Рэдактары I. Вайцяховіч. У. Знамяроўскі, Э. Падгайскі.

У газеце супрацоўнічалі прадстаўнікі радыкальнай інтэлігенцыі пераважна сацыялістычнай арыентацыі. Мела рубрыкі «Беларусь» (з месцаў), «Апошнія навіны», «3 газет», «У Вільні» і інш. Паслядоўна выступала за цэласнасць і непадзельнасць Беларусі, выкрывала анексійныя планы правых сіл Польшчы, польскіх нацыянал-дэмакратаў, заклікала да аб'яднання ўсе дэмакратычныя элементы краю без розніцы веравызнання і нацыянальнасці, узнімала надзённыя пытанні жыцця розных пластоў і груп насельніцтва (інтэлігенцыі, служачых, бежанцаў і інш.).

Шырока асвятляла падзеі на Беларусі, у т. л. работу Беларускага з'езда Віленшчыны і Гродзеншчыны, канферэнцыі Беларускай партыі сацыялістаў-рэвалюцыянераў Гродзеншчыны, настаўніцкага з'езда, праблемы беларускай школы, пытанні арганізацыі войска для абароны рэспублікі, апублікавала мемарандум урада Беларускай Народнай Рэспублікі да старшыні мірнай канферэнцыі ў Парыжы. Друкавала матэрыялы па гісторыі Беларусі і яе грамадскай думкі (аўтары Я. Лёсік, Т. Грыб пад псеўд. Т. Глеба), актуальных праблемах палітыкі (арт. «Перад новай вайной», «Палітычныя перспектывы і Беларусь», «Што нам дасць мір з Нямеччынай?»); на канкрэтных фактах акупацыйнай рэчаіснасці аналізавала польска-беларускія адносіны (Р. Зямкевіч пад псеўд. Юры Алелькавіч, Раман Суніца), радыкальна ставілася да зямельнага пытання («Зямельная рэформа ў Польшчы», «У справе зямельнай рэформы»).

Газета змяшчала на сваіх старонках творы Я. Купалы, Я. Коласа, М. Гарэцкага, Старога Уласа, М. Арла, I. Нялепкі, 3. Вехаця, 3. Бядулі, нататкі А. Гурло, К. Лукашэвіча, пераклады на беларускую мову твораў Э. Ажэшкі, Пружанскага, публікацыі на навукова-папулярныя, агульнаасветныя, кааператыўныя тэмы. Шэраг матэрыялаў падпісаны псеўд. Саўка Баравой, Тройнат, Свой, Янучонак, крыптанімамі «Е. Б.», «К.», «Л. Б.», «А. С-ва» і інш., якія не расшыфраваны. Газета дае яскравае ўяўленне пра сацыяльнае, палітычнае і грамадскае становішча на Беларусі вясной—летам 1919.

Выйшла 56 нумароў. Закрыта польскай акупацыйнай адміністрацыяй.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Газеты на беларускай мове
Беларуская зарніца

**«Беларуская зарніца»** — царкоўна-грамадскі часопіс. Выдаваўся 1 верасня 1928—1 мая 1929 у Вільні на беларускай мове раз у 2 тыдні. Рэдактар-выдавец А. Коўш.

Ставіў сабе за мэту пераадолець пашыранае за 2 апошнія стагоддзі адчужэнне праваслаўнай царквы на Беларусі ад нацыянальна-вызваленчых імкненняў беларускага народа, яго адраджэння. Праблемы праваслаўнай царквы, хрысціянскага веравучэння асэнсоўваў у грамадскім, гістарычным і агульна-хрысціянскім аспектах (арт. «Беларусізацыя праваслаўнай царквы» Вукалы, «Нацыянальны элемент у хрысціянстве» Латоцкага, «Прычыны падзелу царквы і варункі магчымага злучэння» пад псеўд. Алі, «Царства божае і царства кесарава» М. Бярдзяева, «Сусветная ахвяра» пад крыптанімам «А. К.», «Палажэнне і абавязак вучыцеля веры», «Задачы царквы» і інш.).

Шмат увагі аддаваў тагачаснаму стану хрысціянства, адносінам паміж царквой і дзяржавай, духавенствам і прыхаджанамі (арт. «Царква і дзяржава» і «Думкі проціў нябеснага бязвер'я» пад псеўд, Алі, «Аб «крызісе» хрысціянства» Чарняўскага,
«Будучае змаганне хрысціянства з марксізмам» Г. Папандапулы), асвятляў бягучыя пытанні жыцця праваслаўнай царквы ў Польшчы (арт. «Мітрапалітальная рада» пад крыптанімам «А. С», «Віленскі епархіяльны склад» пад крыптанімам «А. К.», «Стан законавучыцельскае справы ў Віленскай епархіі ў 1928 г.», «Балючая справа»). Пісаў пра рэлігійнае выхаванне моладзі, заснаванне кафедры беларусазнаўства на багаслоўскім факультэце Варшаўскага ўніверсітэта, правы беларускай праваслаўнай абшчыны на Пятніцкую царкву ў Вільні і інш.

3 мэтай развіцця нацыянальнай самасвядомасці, пашырэння асветы сярод веруючых друкаваў матэрыялы пра пачатак хрысціянства на Беларусі, царкоўныя брацтвы, Статут ВКЛ 1588, Берасцейскую царкоўную унію 1596, змясціў артыкулы пра Маламажэйкаўскую і Пятніцкую цэрквы, ліст канцлера ВКЛ Л. Сапегі да полацкага архіепіскапа І. Кунцэвіча, прамову мітрапаліта Г. Каніскага пра стан веры на Беларусі. Асвятляў пытанні кааперацыі (арт. «Маральныя падставы кааперацыі» Вукалы, «Значэнне кааперацыі ў жыцці
фамадства»), беларускай асветы (публікацыі пра Віленскую беларускую гімназію, Таварыства беларускай школы), інфармаваў пра суд над беларускімі палітычнымі партыямі і арганізацыямі, у т. л. над Беларускай сялянска-работніцкай грамадой, і інш. На старонках часопіса змешчаны «Беларускі рэлігійны гімн», эцюд «3 гісторыі беларускай культуры», звесткі пра беларусаў і інш. народы-насельнікі Беларусі, творы Я. Купалы, Я. Коласа, М. Багдановіча, М. Гарэцкага, К. Буйло. Рабіў агляды прэсы, вёў палеміку з рускім эмігранцкім, польскім перыядычным і беларускім хадэцкім друкам. Меў пастаянныя рубрыкі «Хроніка», «Школьныя справы», «Гаспадарчыя парады».

Выйшла 13 нумароў.

## Літаратура 
* Ліс, А. С. «Беларуская зарніца» / А. С. Ліс //  — С. 372—373.

Катэгорыя:Часопісы на беларускай мове
Катэгорыя:Часопісы Заходняй Беларусі
Катэгорыя:1928 год у Заходняй Беларусі
Беларуская звязда

**«Беларуская звязда»** — газета, орган Палітупраўлення Беларускага фронту. Выдавалася на беларускай мове ў верасні—кастрычніку 1939. Рэдакцыя газеты знаходзілася ў Смаленску, потым у Мінску, Беластоку.

Друкавала аператыўныя зводкі, карэспандэнцыі, нататкі чырвонаармейцаў, нарысы, замалёўкі, мршы, матэрыялы пра цяжкія ўмовы жыцця пад прыгнётам Польшчы, пра ролю Чырвонай Арміі ў вызваленні працоўных Заходняй Беларусі. Усе публікацыі былі прасякнуты матывамі інтэрнацыянальнага братэрства працоўных. У газеце супрацоўнічалі і друкаваліся беларускія пісьменнікі П. Броўка, П. Глебка, I. Гурскі (адказны сакратар), М. Лынькоў (рэдактар), П. Панчанка і інш.

## Літаратура 
* Конанава, А. І. «Беларуская звязда» / А. І. Конанава //  — С. 373.

Катэгорыя:Газеты на беларускай мове
Катэгорыя:1939 год у Смаленску
Катэгорыя:Газеты Смаленска на беларускай мове
Беларуская доля (1925)

**«Беларуская доля»** — грамадска-палітычная газета прагрэсіўнага кірунку ў Заходняй Беларусі, орган Беларускага пасольскага клуба. Выдавалася на беларускай мове ў Вільні з 11 студзеня да 22 мая 1925. Рэдактар-выдавец А. Пракапеня.

Асвятляла палітычныя падзеі ў Польшчы і свеце. Вялікую ўвагу аддавала пытанням нацыянальна-вызваленчаму руху ў Заходняй Беларусі, садзейнічала яго росту і пашырэнню, развіццю палітычнай свядомасці народа. Узнімала актуальнае для Заходняй Беларусі аграрнае пытанне (арт. «Праект урада аб парцэляцыі і асадніцтве» і «Сельскі пралетарыят», «На што ідуць нашы падаткі», «Асадніцтва і абшарнікі» і інш.). Друкавала выступленні ў сейме беларускіх дэпутатаў П. Валошына, Б. Тарашкевіча, Ф. Ярэміча і інш., прысвечаныя надзённым палітычным і сацыяльным праблемам заходнебеларускага жыцця, іх інтэрпеляцыі (запыты) пра факты самаўпраўства мясцовай польскай адміністрацыі, арышты, праследаванне беларускай школы, друку, адлюстроўвала ідэйнае размежаванне дэпутатаў Беларускага пасольскага клуба. Крытычна ставілася да дзейнасці польскага сейма (арт. «Сонная сесія», «У сойме»), выкрывала дзейнасць на заходнебеларускіх землях дробнабуржуазнай згодніцкай партыі «Вызволене». У артыкуле «Свята працоўных» разгледжана гісторыя Перша-мая ў кантэксце грамадска-палітычных праблем Польшчы і Заходняй Беларусі. Асаблівую ўвагу аддавала барацьбе за школу на роднай мове. У пастаяннай рубрыцы «Змаганне за школу» надрукаваны «Зварот Цэнтральнай беларускай школьнай рады да грамадзянства», інструкцыя «Як дамагацца беларускай урадавай школы», выступленні дзеячаў асветы.

У газеце змяшчаліся творы Я. Купалы (перадрук з савецкай прэсы), У. Жылкі, Л. Родзевіча, У. Курбскага, артыкулы пра 15-годдзе беларускага тэатра ў Вільні, А. Навіны пра В. Дуніна-Марцінкевіча, навукова-папулярны нарыс А. Станкевіча «Доктар Ф. Скарына — першы друкар беларускі», інфармацыя пра падрыхтоўку
Беларускім навуковым таварыствам юбілею Ф. Скарыны і яго святкаванне 28 сакавіка 1925 у Вільні з удзелам прадстаўнікоў польскай, рускай, украінскай, яўрэйскай і літоўскай культурнай грамадскасці і інш. У матэрыялах пра міжнароднае становішча выкрывала італьянскі фашызм, разглядала контррэвалюцыйны пераварот у Балгарыі, эвалюцыю канцэпцыі вызваленчага руху ў Індыі, палітычныя праблемы Францыі і цяжкае жыццё эмігрантаў у гэтай краіне, апублікавала нарысы пра кітайскага рэвалюцыянера-дэмакрата Сунь Ятсена, пра першага прэзідэнта Чэхаславацкай рэспублікі Т. Масарыка, пісала пра грамадска-культурны рух беларусаў у Латвіі.

Выйшла 36 нумароў, з іх 3 канфіскаваны. Рэдактар-выдавец арыштаваны, пазней эмігрыраваў у СССР. Закрыта ўладамі Польшчы.

## Літаратура 
* Ліс, А. С. «Беларуская доля» / А. С. Ліс //  — С. 371—372.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Газеты на беларускай мове
Катэгорыя:Газеты Заходняй Беларусі
Катэгорыя:Беларускі пасольскі клуб
Беларуская культура (часопіс)

**«Беларуская культура»** — літаратурна-грамадскі часопіс. Выдаваўся з ліпеня да верасня 1927 у Вільні на беларускай мове. Рэдактар-выдавец Ф. Умястоўскі.

Ідэйныя пазіцыі часопіса былі абумоўлены памяркоўнымі поглядамі рэдактара, яго палітычнай арыентацыяй на тэрытарыяльную аўтаномію Заходняй Беларусі з паслядоўнай эвалюцыяй да незалежнасці. Асвятляў пытанні гісторыі Беларусі («Аб уніі на беларускіх землях» Я. Зенюка, «Шлях да незалежнасці Беларусі» пад псеўд. Незалежнік, «Кара» Саўліча), беларускай асветы на заходнебеларускіх землях («Школьная справа ў Польшчы» М. Краўцова), пісаў пра неабходнасць культурнай і краязнаўчай руплівасці ў Заходняй Беларусі, краязнаўчую работу ў БССР. Апублікаваў арт. «Трымаймася родных назваў» Краўцова (пад псеўд. Звончык), дае паказана, як польская адміністрацыя тэндэнцыйна скажае этнічную аснову беларускіх тапонімаў.

На старонках часопіса надрукаваны творы М. Багдановіча, А. Бартуля, М. Васілька, Я. Доліна, Б. Друцкага-Падбярэзскага (пад крыптанімам «Б.»), Я. Палешука і інш., пераклады на беларускую мову актуальных для заходнебеларускага жыцця філасофскіх твораў С. Белайца, М. Горкага, А. Міцкевіча, Р. Ралана, Ю. Славацкага, Р. Тагора, агляд творчасці Я. Коласа. У раздзеле «Бібліяграфія» пад крыптанімам «В.» змешчаны спіс выдадзеных на беларускай мове ў Вільні кніг і агляд беларускага друку за 1906—1927. Меў грунтоўны раздзел «Хроніка».

Выйшлі 3 нумары ў 2 кнігах.

## Літаратура 
* Ліс, А. С. «Беларуская культура» / А. С. Ліс //  — С. 376.
* Ад "Нашае Долі" да "Беларускае Культуры". Беларуская Культура. 1927. № 1. С. 38-41. // на pawet.net

Катэгорыя:Часопісы на беларускай мове
Беларуская марсельеза

«**Беларуская марсельеза**» — назва, якой азначалі *дзве* розныя беларускія патрыятычныя песні.

1. У пач. 20 ст. з’явілася «Адвеку мы спалі», аўтар словаў раней быў невядомым, і лічылася, што песня была пачута ў першы раз у 1906, «сярод рэвалюцыйнага сялянства Слуцкага ўезда Мінскай губерніі». Варыянт, датаваны 1917 годам, са словамі «*...што трэба зладзеяў пабіць*», прыпісваўся Уладзіславу Галубку што аўтарам словаў быў паэт А. А. Мікульчык. Песню шырока называлі «Беларускай марсельезай» за патрыятычны і рэвалюцыйны пафас словаў, але спявалі яе на іншую мелодыю, чым «La Marseillaise». У 1920-я і, верагодна, пазней, гэтая песня была фактычным гімнам БССР і беларускага нацыянальнага руху за мяжой.

2. У канцы 1980-х — пачатку 1990-х, у беларускім патрыятычным асяродку назвай «беларуская марсельеза» азначалі, час ад часу, верш Багдановіча «Пагоня», спяваны на мелодыю «La Marseillaise».

## Тэкст 
Вядомыя розныя варыяцыі тэксту «Адвеку мы спалі», у адным з іх першыя звароткі гучаць так:
:*Адвеку мы спалі і нас разбудзілі,
:*Пазналі, што трэба рабіць,
:*Што трэба свабоды, зямлі чалавеку,
:*Што трэ’ лепшай долі здабыць

:*Бо што ж то за марная доля такая
:*Для іншых карысці працуй
:*Па нашых абшарах чужынец гуляе
:*А ты ў родным краі гаруй

## Заўвагі 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Песні Беларусі
Катэгорыя:Песні на беларускай мове
Катэгорыя:Песні паводле алфавіта
Беларуская моладзь (часопіс)

**«Беларуская моладзь»** () — штоквартальны часопіс «беларускага маладога пакалення ў Амерыцы». Выдаваўся ў 1959—1967, 1972—1980 у Нью-Ёрку на беларускай і англійскай мовах. Выдаўцы: Згуртаванне беларускай моладзі ў Амерыцы, Саюз беларуска-амерыканскай моладзі (з № 16 за 1962). Меў прадстаўнікоў у 5 гарадах ЗША, у Лондане, Бельгіі, Францыі, Канадзе і Аўстраліі.

У 1972—1980 у склад рэдкалегіі ўваходзілі Ю. Азарка, Л. Вініцкая, В. Дунец, Н. Запруднік, Э. Пашкевіч, А. Пляскач, Р. Станкевіч, Г. Тумаш. На старонках часопіса друкаваліся гістарычныя і літаратурна-мастацкія матэрыялы, хроніка культурнага жыцця беларускай эміграцыі, у тым ліку моладзі і студэнцтва ў розных краінах свету, творы беларускіх эмігранцкіх пісьменнікаў і дзеячаў культуры А. Адамовіча, Н. Арсенневай, Хв. Ільяшэвіча, В. Селях-Качанскага, С. Станкевіча, Я. Станкевіча, М. Сяднёва, К. Юхневіча, а таксама Я. Купалы, Я. Коласа, Цёткі, Р. Барадуліна, С. Панізніка і інш. Некаторыя творы — у перакладзе на англійскую мову.

Змешчаны ўспаміны: А. Адамовіча «Лірнік краіны ветлай» пра М. Равенскага (1961. № 12; 1962. № 13, 16; 1963. № 17); Я. Кіпеля «Беларуская хатка» (1960. № 5), «Студэнцтва Беларускага дзяржаўнага універсітэта ў Менску (пачатак 20-х гадоў)» (1961. № 9), «Апошнія дні Уладзіміра Жылкі» (1962. № 13), «Сорак гадоў часопісу „Полымя“» (1963. № 17); Ф. Кушаля «Няздзейсненыя спадзяванні» (1964. № 21) і «Падрэзаныя крылы» (1964. № 22); Я. Станкевіча «Саматужныя школы» (1963. № 17); Селях-Качанскага «Трыумф беларускага тэатра» (1964. № 21); A. С. «На Лысай Гары» (1961. № II) пра Я. Купалу; О. Залізняк пра А. Пашкевіч (1962. № 15); А. Уласава «Якуб Колас і „Наша ніва“» (1963. № 17); В. Д. пра беларускую афіцэрскую школу ў Мінску (1964. № 20) і інш.

Сярод найбольш значных — публікацыі Юстыча «Смаленшчына — частка Беларусі» (1959. № 1, 3, 4), «Наша моладзь у Мантрэалі» (1961. № 11, без аўтара), М. Віленскага «Беларускія школы на эміграцыі» (1962. № 16). На англійскай мове змешчаны публікацыі Ліцвіна «Беларусь паміж дзвюма сусветнымі войнамі» (1961. № 10—12; 1962. № 13), «Беларусь падчас другой сусветнай вайны» (1962. № 14) і «Беларусь пасля 1945» (1962. № 15); Р. Станкевіч «Згуртаванню беларуска-амерыканскай моладзі — 30 гадоў» (1980. № 1, 2), творы В. Запруднік, П. Нэдуэл і інш.

3 1972 існавала англамоўная рубрыка «Амерыканцы гавораць пра Беларусь».

Выйшла 52 нумары.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Беларусы ў ЗША
Катэгорыя:Часопісы ЗША
Катэгорыя:Часопісы на англійскай мове
Катэгорыя:Часопісы на беларускай мове
Беларуская справа

**«Беларуская справа»** — газета рэвалюцыйна-дэмакрытычнага кірунку, орган Беларускай сялянска-работніцкай грамады. Выд. на бел. мове, у Вільні (9.4.1926 — 31.7.1926), 2 разы на тыдзень. Выйшла 29 нумароў, з іх 11 канфіскаваны (7
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Газеты Вільні на беларускай мове
Катэгорыя:Беларуская сялянска-работніцкая грамада
Катэгорыя:1926 год у Вільні
Беларуская хата (часопіс)

**«Беларуская хата»** — штотыднёвы часопіс Таварыства «Беларуская хатка» ў Вільні. Выдываўся на беларускай мове ў Вільні (1926). Рэдактары А. Кабычкін, М. Малейка.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Часопісы на беларускай мове
Беларуская царква (часопіс)

**«Беларуская царква»** — рэлігійна-гістарычны часопіс.

Выдаваўся ў 1956—1965 гг. у Чыкага (ЗША) ратапрынтным спосабам на беларускай мове з выкарыстаннем лацінкі і кірыліцы адначасова. Выйшла 29 нумароў. Тыраж 200—250 экз. Заснавальнік — Беларускі культурна-рэлігійны цэнтр, які ў сярэдзіне 1950-х гадоў аб'яднаў беларускую эміграцыю вакол царквы Хрыста Спаса (Збаўцы). Дэвіз — «Змагайся за еднасць народа!». Мэта дзейнасці — палітычная незалежнасць беларускай дзяржавы, стварэнне незалежнай грэка-каталіцкай царквы (уніяцкай), барацьбы супраць камуністычнай ідэалогіі. У часопісе пераважалі артыкулы гістарычнага і рэлігійнага зместу. Аўтарам большасці з іх быў вядомы на эміграцыі гісторык В. Пануцэвіч, якому належаць матэрыялы «Беларускай нацыянальная рэвалюцыя і БНР» (№ 8), «Аб нашым нацыянальным імені» (№ 11), «Літоўская метраполія пры Альгердзе і заўзятаяцаркоўная барацьба з Маскоўшчынай за тытулмітрапаліта» і «Хто займаў духоўнае становішча ў Літве…» (№ 16), «Калядкі як этнічны паказальнік усходняй мяжы Беларусі» (№ 6), «Пагоня і крыж Пагоні» (№ 18), «Жаніцьба Ягайлы» (№ 19), «Канстанцін Астрожскі» (№ 23), «Лірнік вясковы» (№ 25, пра У.Сыракомлю) і іншыя. Друкаваліся таксама артыкулы па мовазнаўстве: «Некаторыя заўвагі да мовы Пранцыся Скарыны» (№ 23) Пануцэвіча, «Гаворкі паўднёвага Палесся» М.Волаціча і іншыя; артыкулы гісторыкаў Беларусі, у тым ліку «Пранцысь Багушэвіч і Ян Карловіч» (№ 22 — 23), «Гімназіяльныя гады Пранцыся Багушэвіча» (№ 24), «Дунін-Марцінкевіч і паўстанне 1863 года» (№ 25) Г.Кісялёва. Надрукаваны абразок «Прыйдзі, Хрыстос!» Зоські Верас, казанні святароў царквы Хрыста Спаса «Аб Усяленскіх саборах», Аб арганізацыі царквы" А.Рэшаця, «Беларусы ў святле праўды Божай» Я. Тарасевіча і іншае.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Гарбінскі Ю. Беларускі рэлігійны друк на эміграцыі / Юры Гарбінскі // Запісы = Zapisy. — 2004. — Кніга 27. — С. 65—109.

Катэгорыя:Часопісы на беларускай мове
Катэгорыя:Часопісы ЗША
Беларуская школа (1942)

**«Беларуская школа»** — педагагічны часопіс Інспектарыята беларускіх школ пры генеральным камісары Беларусі.

Выдаваўся раз на 2 месяцы на беларускай мове кірыліцай і лацінкай у Мінску (студзень — снежань 1942, друкаваўся у Вільні) пад кантролем германскіх улад у перыяд акупацыі Беларусі ў часы Другой сусветнай вайны. Адказны за змест Ё. Сівіца. Часопіс складаўся з 2 частак — для настаўнікаў і вучняў. Друкаваў пераважна праблемныя артыкулы па пытаннях нацыянальнага выхавання, адукацыі, метадычныя матэрыялы, пачатковыя звесткі з розных галін ведаў, распараджэнні акупацыйных улад у галіне народнай асветы.

Выйшла 6 нумароў.

Замест яго з 1943 года выдаваўся часопіс «Школа і жыццё».

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* Беларуская школа, 1942, № 5.

Катэгорыя:Часопісы на беларускай мове
Катэгорыя:Часопісы Беларусі
Катэгорыя:Акупацыйны друк Беларусі ў Вялікую Айчынную вайну
Беларуская школа ў Латвіі (часопіс)

**«Беларуская школа ў Латвіі»** — штомесячны навукова-папулярны, педагагічны і літаратурна-грамадскі часопіс беларускай меншасці ў Латвіі, заснаваны як орган «Таварыства беларускіх вучыцялёў» і педагагічны дадатак да газеты «Голас беларуса». Выдаваўся на беларускай мове у Рызе (1926—1929, 1932—1933). З № 4 (1933) выходзіў раз у 2 месяцы. Адказны рэдактар К. Езавітаў.

Узнімаў актуальныя грамадска-палітычныя і асветніцкія пытанні жыцця беларускай меншасці, шырока асвятляў работу і становішча беларускіх гімназій і школ у Латвіі, арганізацыю ў іх навучальнага працэсу, пытанні асветы, дзейнасць «Таварыства беларускіх вучыцялёў у Латвіі» і «Беларускага навукова-краязнаўчага таварыства ў Латвіі», апублікаваў іх статуты, зварот-заклік і праграму па збіранню беларускага фальклору. Пісаў пра гістарычныя падзеі 1917—1919 на Беларусі, у т.л. пра Усебеларускі з’езд, узнікненне Беларускай Народнай Рэспублікі і дзейнасць яе лідараў, паведамляў пра нацыянальна-вызваленчы рух у Заходняй Беларусі.

Змясціў нарысы «Беларусь у мінулым м сучасным» Езавітава, «Літоўская метрыка і яе каштоўнасць для вывучэння мінуўшчыны Беларусі» З. Даўгялы, «Люцынскі замак у канцы XVI ст.» В. Ластоўскага (пад псеўд. Власт), «Ахова помнікаў старажытнасці на Віцебшчыне» Б. Брэжгі, «Як вучыць у новай школе» А. Луцкевіча, «да гісторыі збірання і германізацыі беларускай народнай песні» і інш. Значную ўвагу аддаваў культурнаму жыццю ў Савецкай Беларусі, пісаў пра пастаноўкі Беларускага дзяржаўнага тэатра, яго кіраўніка Е. Міровіча, Беларускі дзяржаўны музей, Акадэмічную канферэнцыю 1926, Усебеларускую нараду архівістаў. На старонках часопіса змешчаны артыкулы пра дырэктара Дзвінскай беларускай гімназіі С. П. Сахарава і іншых педагогаў, грамадскага дзеяча і мовазнаўца Б. А. Тарашкевіча, з нагоды 50-годдзю Я. Купалы, Я. Коласа, У. Галубка, матэрыялы ў сувязі са смерцю Я. Райніса і пра яго ролю ў грамадскім жыцці беларускай меншасці, творы В. Вальтара, П. Масальскага (пад псеўд. П. Сакол), В. Нікановіч-Сахаравай (пад псеўд. В. Лепельчанка), Я. Воркуля, С. Слядзеўскага, А. Наваміра, пераклады на беларускую мову твораў Райніса, А. Упіта, рэцэнзіі і анатацыі на выдадзеныя ў Латвіі зборнікі беларускіх пісьменнікаў, «Славенскі зборнік» (выд. ў Югаславіі) і інш. Інфармаваў пра дзейнасць беларускага народнага тэатра ў Рызе, Дні беларускай культуры ў Латвіі, рабіў агляды культурнага жыцця беларусаў у Літве, Заходняй Беларусі, Чэхаславакіі.

Выйшла 24 нумары. Закрыты пасля ўстанаўлення дыктатуры К. Ульманіса.

## Літаратура 
Ліс, А. С., Панізнік, С. С. «Беларуская школа ў Латвіі» / А. С. Ліс, С. С. Панізнік // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. / Беларуская Энцыклапедыя; Рэдкал.: М. В. Біч і інш.; Прадм. М. Ткачова; Маст. Э. Э. Жакевіч. Т. 1: А—Беліца. — Мн.: БелЭн, 1993. — 495 с. — С. 422—423. — ISBN 5-85700-074-2.

Катэгорыя:Часопісы на беларускай мове
Катэгорыя:Часопісы Латвіі на беларускай мове
Катэгорыя:Беларусы ў Латвіі