Аляксандр Барушчак

**Аляксандр Барушчак** (; ) — прафесійны вайсковец. палкоўнік аўстра-венгерскай і польскай арміі. Удзельнік першай сусветнай і польска-савецкай вайны. Камандзір 3 і 2 Літоўска- Беларускай дывізіі Сярэдняй Літвы, брыгадны генералчасоў Другой Польскай Рэспублікі.

## Біяграфія 
Ён нарадзіўся 22 лютага 1868 года ў Карловацы (ням. Karlstadt), Харватыя. Ён быў старэйшым братам Тэадора (нар. 1874), палкоўніка ўзбраення Польскай арміі. Паляк. католік.

Скончыў пяцігадовую сярэднюю школу ў Пшэмыслі. 1 верасня 1883 года ён паступіў у пяхотную кадэцкую школу ў Лобзаве.18 жніўня 1886 года ён пачаў прафесійную ваенную службу ў аўстрыйскай Імператарскай і Каралеўскай арміі. Ён быў прызначаны ў Галіцкі пяхотны полк № 55 у Львове ў званні кадэта-намесніка са старшынствам з 1 верасня 1886 года. У 1897 годзе ён быў пераведзены ў Венгерскі пяхотны полк № 66 у Кошыцах. У 1899 годзе ён паўгады вучыўся ў корпуснай школе ў Сараева (Боснія і Герцагавіна). У 1904 годзе ён служыў у Мараўскім пяхотным палку № 3 у Мостары, а пазней у Цешыне. У 1913 годзе ён быў пераведзены ў Мараўскі пяхотны полк № 8 у Брно ў якасці камандзіра 2-га батальёна.

На пачатку Першай сусветнай вайны ён камандаваў батальёнам, а ў верасні прыняў камандаванне палком. Удзельнічаў у абароне Пшэмысльскай крэпасці ад рускіх. 17 верасня 1915 года быў захоплены ў палон расіянамі. Як палонны быў накіраваны і знаходзіўся на Каўказе, адкуль уцёк 24 красавіка 1918 года. Вярнуўся ў свой родны полк 19 мая 1918 года. Падчас службы ў Імператарскай і Каралеўскай арміі быў павышаны да наступных званняў:

* лейтэнант () — 1 мая 1890 г.,
* Старшы лейтэнант (ням. Oberleutnant) — 1 лістапада 1894 г.
* Капітан 2-га класа (ням.: Hauptmann 2-га класа) — 1 мая 1902 г.,
* Капітан 1-га класа (ням.: Hauptmann 1-га класа) — 1906 г., старшынства з 1 мая 1902 г.
* Маёр (ням.: Major) — 1 лістапада 1913 г.
* Падпалкоўнік (ням. Oberstleutnant) — 1 верасня 1915 г.
* Палкоўнік (ням.: Oberst) — 11 лістапада 1918 г., старшынства з 1 мая 1918 г.

1 лістапада 1918 года ў Кракаве ён быў прыняты ў Польскую армію ў званні палкоўніка . З 5 снежня 1918 года па 29 сакавіка 1919 года ён камандаваў 16-м пяхотным палком Тарнаўскай вобласці . 22 сакавіка 1919 года ён быў прызначаны камандзірам 3-й брыгады ў Літоўска-Беларускай дывізіі . 26 кастрычніка 1919 года ён прыняў камандаванне 2-й Літоўска-Беларускай дывізіяй. 1 мая 1920 г. ён быў зацверджаны, у званні генерал-лейтэнанта ў групе афіцэраў былой аўстра-венгерскай арміі. 7 ліпеня 1920 года яму была даручана абарона Вільні . 18 ліпеня, пасля капітуляцыі горада савецкім войскам, ён быў звольнены з пасады камандзіра дывізіі.

26 жніўня 1920 г. ён быў абвінавачаны Трыбуналам абароны дзяржавы ў баязлівасці перад ворагам і здачы Вільні без абароны. 11 кастрычніка 1921 года справа была перададзена ў Ваенны суд Варшаўскага акруговага камандавання. Праз некалькі месяцаў справа была спынена за адсутнасцю складу злачынства. Ен быў рэабілітаваны. Нягледзячы на гэта, 1 чэрвеня 1922 года ён быў адпраўлены ў адстаўку ў званні генерал-лейтэнанта з правам нашэння формы.  У чэрвені 1922 года ён быў узнагароджаны Крыжам Доблесці. 26 кастрычніка 1923 года Прэзідэнт Рэспублікі Польшча Станіслаў Вайцяхоўскі зацвердзіў яго ў званні брыгаднага генерала.

Ён пасяліўся ў Кекшы каля Познані, а пазней у Голі каля Яроціна . У вераснёўскай кампаніі 1939 года ён не ўдзельнічаў. Пасля ўварвання немцаў у Вялікую Польшчу ён падпісаў фольксліст (то бок прашэнне аб грамадзянства Рэйха па этнічнай прыкмеце) . Вясной 1945 года ён пакінуў Голу, спрабуючы дабрацца да Аўстрыі. Ён памёр ад грыпу 5 лютага 1948 года ў Бад-Бібры, Саксонія.

У яго было трое дзяцей ад першага шлюбу. Пасля смерці жонкі, 18 верасня 1919 года, ён ажаніўся з Мартай Альбертынай Сцікароўскай, народжанай Андэрсек.

## Ордэны і ўзнагароды 
* Крыж Адвагі № 38921 — 17 снежня 1921 г. «у абмен на дыплом Літоўска-Беларускага фронту „За адвагу“»  
* Ордэн Жалезнай Кароны 3-й ступені з баявымі ўзнагародамі і мячамі 
* Крыж «За ваенныя заслугі» 3-й ступені з баявымі ўзнагародамі і мячамі 
* Бронзавы медаль «За ваенныя заслугі» на чырвонай стужцы 
* Карлаў Ваенны крыж 
* Крыж за 25 гадоў вайсковай службы для афіцэраў 
* Залаты юбілейны памятны медаль Узброеных Сіл і Жандармерыі 
* Ваенны юбілейны крыж 
* Памятны крыж мабілізацыі 1912—1913 гг. 
* Медаль «За параненых» з двума палоскамі 

7 чэрвеня 1937 г. Камітэт Крыжа і Медалі Незалежнасці адхіліў просьбу генерала ўзнагародзіць яго гэтай узнагародай «з-за адсутнасці працы па забеспячэнні незалежнасці»  .

## Зноскі 
## Бібліяграфія 
* Schematismus für das k.u.k. Heer und für die k.u.k. Kriegsmarine für 1890. Wiedeń: Nadworna i Państwowa Drukarnia, grudzień 1889. (niem.).
* Schematismus für das k.u.k. Heer und für die k.u.k. Kriegsmarine für 1898. Wiedeń: Nadworna i Państwowa Drukarnia, grudzień 1897. (niem.).
* Ranglisten des kaiserlichen und königlichen Heeres 1918. Wiedeń: Nadworna i Państwowa Drukarnia, 1918. (niem.).
* 
* 
* Henryk Piotr Kosk: Generalicja polska. Popularny słownik biograficzny. T. 1 A-Ł. Pruszków: Oficyna Wydawnicza «Ajaks», 1998. ISBN 83-87103-55-1.
* Tadeusz Kryska-Karski, Stanisław Żurakowski: Generałowie Polski niepodległej. Warszawa: Editions Spotkania, 1991.
* Encyklopedia Wojskowa. Otton Laskowski (red.). T. I: A.a — Custoza. Warszawa: Towarzystwo Wiedzy Wojskowej i Wojskowy Instytut Naukowo-Oświatowy, 1931.
* Marszałek P. K., *Rada Obrony Państwa z 1920 roku. Studium prawnohistoryczne*, Wrocław 1995, s. 138 i n
* Piotr Stawecki: Słownik biograficzny generałów Wojska Polskiego 1918—1939. Warszawa: Wydawnictwo Bellona, 1994. ISBN 83-11-08262-6.