Янка Ліманоўскі

**Янка (Іван Міхайлавіч) Ліманоўскі** (, каля Дзісны — , Рычтан-Парк, Ілінойс, ЗША) — беларускі пісьменнік, літаратурны крытык, публіцыст.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Скончыў рэальнае вучылішча. Вучыўся на агранамічных курсах. У час 1-й сусветнай вайны, у 1915 годзе мабілізаваны ў расійскую армію. У сакавіку 1918 года ўступіў у РСДРП(б). У 1919—1920 гадах служыў у Чырвонай Арміі, ваенны камісар дывізіі, удзельнік польска-савецкай вайны.

У 1920—1930 гадах на розных ваенных і савецкіх наменклатурных пасадах. Працаваў у Наркамаце земляробства БССР. Быў членам прэзідыума секцыі беларускай мовы і літаратуры Інбелкульта, Цэнтральнага бюро «Маладняка», адным з арганізатараў і кіраўнікоў (членам сакратарыята) БелАПП.

Актыўна ўдзельнічаў у літаратурна-грамадскім жыцці, выступаў з прамовай на I з’ездзе БелАПП («Маладняк» № 1, 1929), на Х з’ездзе Саветаў («Маладняк» № 3, 1931), уваходзіў у аргбюро літаб’яднання Чырвонай Арміі і Флоту і г. д.

Працаваў намеснікам дырэктара Інстытута літаратуры і мастацтва АН БССР, дырэктарам БДТ-2 у Віцебску.

Рэдагаваў газету «Камуніст» (Бабруйск), член рэдкалегіі часопісаў «Полымя», «Маладняк».

У час 2-й сусветнай вайны, на акупаванай тэрыторыі — загадчык літаратурнай часткі Менскага гарадскога тэатра. Летам 1944 года з адступленнем немцаў выехаў Германію. Затым эмігрыраваў у ЗША. У 1951—1955 гадах дырэктар управы БІНіМа. Некаторы час сябра Рады БНР, але затым выйшаў з яе.

У сярэдзіне 1950-х гадоў Ліманоўскі спрабаваў заняць пасаду кіраўніка беларускай рэдакцыі Радыё «Вызваленьне». Без узгоды з Радай БНР, ён пачаў самастойна дамаўляцца з заснавальнікамі радыёстанцыі і атрымаў дазвол. Гэта выклікала гучны водгук і кепскую рэакцыю ў асяроддзі беларускай эміграцыі, і таму яго прызначэнне не адбылося.

Некалькі разоў наведваў СССР, у т. л. Мінск у 1969 годзе. Падчас быцця ў Мінску жніўнем 1969 года яму наладзілі сустрэчу ў Саюзе пісьменнікаў, у кабінеце адсутнага М. Танка, у ёй бралі ўдзел П. Глебка, А. Бачыла, А. Бажко, А. Кулакоўскі, Л. Прокша, У. Карпаў, У. Гніламёдаў і іншыя. Паводле ўспамінаў У. Гніламёдава, удзельнікі пыталіся пра лёс даваенных пісьменнікаў, эмігрантаў Майсея Сяднёва, Казака, Алеся Салаўя, а сам Ліманоўскі адчувальна цярпеў настальгію, захапляўся Мінскам, казаў, што ён прыгажэйшы нават за Вашынгтон, хваліўся, што накупіў два чамаданы школьных падручнікаў беларускай мовы і літаратуры і павязе ў ЗША, агулам паводзінамі і рысамі быў падобны да «савецкага чалавека».

## Творчасць 
Дэбютаваў у друку ў 1920 годзе. У 1920—1930-я гады вядомы як празаік, публіцыст, крытык, перакладчык. Першае апавяданне «Адшуканы скарб» (часопіс «Полымя», 1925). Аўтар аповесцяў «Два шляхі» (часопіс «Полымя», 1926), «Вецер з усходу» (1929), зборніка апавяданняў «Над абрывам» (1929). Тэматыка твораў — станаўленне савецкай улады, першыя сацыялістычныя пераўтварэнні ў Беларусі. На думку Кузьмы Чорнага, у аповесці «Над абрывам» праявілася невысокая моўная культура тэкстаў Ліманоўскага, навязванне неўласцівай беларускай мове фразеалогіі, а таксама спрошчаны, схематычны паказ падзей. Творчасць, аднак, мела папулярнасць, станоўча ацэньвалася літаратурнымі крытыкамі БелАПП (аповесць «Вецер з усходу», 1929; зборнік апавяданняў «Над абрывам», 1929).

У 1933 годзе апублікаваў артыкулы «Аб творчасці Кузьмы Чорнага» («ЛіМ», 1933, 13 чэрвеня), «Аб творчасці М. Зарэцкага» («ЛіМ», 1933, 9 ліпеня), таксама напісаныя з пазіцый ваяўнічага вульгарнага сацыялагізму. Урэшце сам Я. Ліманоўскі стаў ахвярай такой крытыкі, у 1937 годзе выключаны з Саюза пісьменнікаў БССР (артыкул М. Клімковіча «Нацдэмаўскае і трацкісцкае ахвосце», «ЛіМ», 1937, 23 ліпеня).

## Ацэнкі сучаснікаў 
З ліста Уладзіміра Дубоўкі да Янкі Саламевіча ад 14 снежня 1975 года :

## Літаратура 
* 
*  — С. 368.
*  — Т. 4. — С. 41.
* 
* Гісторыя беларускага мовазнаўства, 1918—1941 : хрэстаматыя для студэнтаў філалагічнага факультэта. У 2 ч. Ч. 2 / аўтары-ўкладальнікі : С. М. Запрудскі, Г. І. Кулеш. — Мн.: БДУ, 2008. — ISBN 978-985-485-881-4
* *Гніламёдаў У. В.* Сем гадоў у ЦК: раман-дзённік // Полымя.— 2011. — № 5-11 (№ 11, С. 8-31).
* *Юрэвіч Л.* Літаратурны рух на эміграцыі. — Мн: БГА, 2002.
* *Юрэвіч Л.* На скрыжыванні вятроў: (Янка Ліманоўскі): [пра беларускага пісьменніка ў эміграцыі] // Запісы = Zapisy. — Нью-Ёрк-Мінск: БІНІМ, 2010. — Кн. 33. — С. 498—503.
*  — C. 611.

Катэгорыя:Літаратурныя крытыкі Беларусі
Катэгорыя:Сябры літаратурнага аб’яднання «Маладняк»
Катэгорыя:Члены Беларускай асацыяцыі пралетарскіх пісьменнікаў
Катэгорыя:Постаці беларускай эміграцыі
Катэгорыя:Члены Беларускага інстытута навукі і мастацтва
Катэгорыя:Імігравалі ў ЗША з Беларусі