open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Камо Аганесян

**Камо Аганесян** (, нар. , ) — армянскі футбаліст, паўабаронца клуба «Арарат-Арменія» з Ерэвана і нацыянальнай зборнай Арменіі.

## Клубная кар’ера 
Нарадзіўся ў Ерэване, але потым сям’я пераехала ў Беларусь, дзе жыла спачатку ў Магілёве, а потым у Жодзіне. У 2000 годзе Камо вярнуўся ў Ерэван, дзе пачаў займацца футболам у школе «Шэнгавіт», але неўзабаве перайшоў у «Пюнік». У 2008 годзе выступаў за клуб «Патані», які быў складзены з ігракоў юнацкай зборнай Арменіі, на наступны сезон вярнуўся ў «Пюнік», дзе спачатку выступаў за другую каманду, а ўжо з сезона 2010 замацаваўся ў асноўным складзе. Разам з «Пюнікам» выйграў тры тытулы чэмпіёна Арменіі і пяць кубкаў краіны.

У студзені 2017 года прыбыў на прагляд у беларускі клуб «Тарпеда-БелАЗ» і неўзабаве падпісаў кантракт. Стаў асноўным іграком жодзінцаў, у схеме з пяццю абаронцамі звычайна выступаў у якасці правага крайняга абаронцы. Быў прызнаны аматарамі найлепшым іграком каманды ў сезоне 2017. Па заканчэнні сезона ў лістападзе 2017 года пакінуў «Тарпеда-БелАЗ».

У студзені 2018 года вярнуўся ў Арменію, падпісаўшы кантракт з «Алашкертам». Аднак, неўзабаве адправіўся на прагляд у талдыкарганскі «Жэтысу» і ў выніку пачаў у яго складзе сезон 2018. Пакінуў «Жэтысу» па заканчэнні сезона 2019, а ў студзені 2020 года падпісаў двухгадовы кантракт з алмацінскім «Кайратам», разам з якім стаў чэмпіёнам і ўладальнікам Кубка Казахстана.

У студзені 2022 года перайшоў у «Астану». У студзені 2024 года стаў іграком клуба «Арарат-Арменія».

## Міжнародная кар’ера 
Выступаў за юнацкія і моладзевыя зборныя Арменіі розных узростаў. 28 лютага 2012 года дэбютаваў у нацыянальнай зборнай Арменіі ў таварыскім матчы супраць Сербіі.

## Дасягненні 
*   Чэмпіён Арменіі (3): 2009, 2010, 2015
*   Срэбраны прызёр чэмпіянату Арменіі: 2011
*   Бронзавы прызёр чэмпіянату Арменіі: 2016
*  Уладальнік Кубка Арменіі (5): 2009, 2010, 2013, 2014, 2015
*  Уладальнік Суперкубка Арменіі: 2010
*   Чэмпіён Казахстана (2): 2020, 2022
*   Срэбраны прызёр чэмпіянату Казахстана: 2023
*   Бронзавы прызёр чэмпіянату Казахстана: 2021
*  Уладальнік Кубка Казахстана: 2021
*  Уладальнік Суперкубка Казахстана: 2023

## Заўвагі 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Арменіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Арменіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Патані
Катэгорыя:Ігракі ФК Пюнік-2
Катэгорыя:Ігракі ФК Пюнік
Катэгорыя:Ігракі ФК Тарпеда-БелАЗ
Катэгорыя:Ігракі ФК Жэтысу Талдыкарган
Катэгорыя:Ігракі ФК Кайрат Алматы
Катэгорыя:Ігракі ФК Астана
Катэгорыя:Ігракі ФК Арарат-Арменія
ДП (дызель-цягнік, трохвагонны)

**ДП** (русск. Дизель-поезд) -- серыя дызель-цягнікоў, пабудованых у 1940, 1944-1946 гады венгерскім заводам Ганц, Будапешт для Дзяржаўных чыгунак Аргенціны.

З-за ваенных дзеянняў Аргенціна заказ скасавала, і дызель-цягнікі адправілі ў СССР

Катэгорыя:Дызель-цягнікі СССР
Царква Іаана Міласцівага на Мячыне

**Царква Іаана Міласцівага на Мячыне** — каменны храм 15 ст. на возеры  ў Вялікім Ноўгарадзе. На сёння не дзейнічае.

## Гісторыя 
Існуючая царква Іаана Міласцівага ўзведзена на месцы надбрамнай драўлянай царквы, пабудаванай у 1193 годзе. У 1421—1422 гг. яе змяняе каменная царква. Аўтар, будаўнік, заказчык — невядомыя. Царква ўваходзіла ў склад Васкрасенскага жаночага манастыра. У 1763 годзе храм зроблены прыходскім.

Царква Іаана Міласцівага невялікая, аднаапсідная, бясстоўпная, квадратная ў плане пабудова з двухпралётнай званіцай на заходняй сцяне. У старажытнасці з поўначы прымыкала прыбудова, якая была вырашана як аднастоўпная палата. Цэнтральнае памяшканне царквы перакрыты высокім самкнутым скляпеннем з распалубкамі, апсіда — паўкупалам. У старажытнасці з захаду царква мела мураваныя хоры. Паўночна-заходняе і паўднёва-заходняе памяшканні ўяўлялі сабой замкнёныя каморкі. Пад паўночна-заходнім памяшканнем на хоры вяла лесвіца. Уваход у царкву — праз заходні партал.

У XVIII стагоддзі васьміскатнае пакрыццё перароблена на вальмавае. З прыладай прыбудовы закладваецца паўночны партал, а замест паўднёвага партала зроблена прамавугольнае акно.

У 1848 годзе помнік быў уключаны ў лік цэркваў, якія падлягаюць разборцы. Перабудовы другой паловы XIX стагоддзя насілі рамонтны характар. Дашчаны дах замяняецца на жалезны.

У Вялікую Айчынную вайну царква вельмі моцна пацярпела. У паўднёва-заходнім і паўднёва-ўсходнім вуглах з’яўляюцца вялікія вертыкальныя расколіны, разбурана паўднёвая частка апсіды.

Аднаўленча-рестраўрацыйныя работы пачаты ў лютым 1962 года і закончаны ў 1963 годзе. Помніку вернута аблічча XVII стагоддзя, захаваны асобныя дэталі позняга часу і, магчыма, цалкам раскрыты і выяўлены формы 1422 года. Аўтар даследавання і рэстаўрацыі — Л. Е. Краснарэч’еў.

## Гл. таксама 
* Царква Уверавання Фамы ў Васкрэсенне Хрыстова — яшчэ адна царква таго ж манастыра.

## Літаратура 
* Архив отдела государственной охраны культурного наследия Комитета культуры и туризма Новгородской области (Белевич М. С. Церковь Иоанна Милостивого на Мячино, 1779. — Н.: Исторический паспорт НСНРПМ, 1979).
* Каргер М. К. Новгород Великий. — Л-М.: ГИ «Искусство», 1961. — стр. 150.
* Красноречьева Н. М. Историческая справка по памятнику архитектуры церковь Воскресения и церковь Иоанна Милостивого на Мячино (Архив Новг. НСНРПМ, инв.№ р-421, 1960).

## Спасылкі 
* Церковь Иоанна Милостивого на Мячине  // Культура Новгородской области. Информационный портал.

Катэгорыя:Аб’екты культурнай спадчыны Расіі
Катэгорыя:Храмы Вялікага Ноўгарада
Гістарычныя помнікі Ноўгарада і ваколіц

**Гістарычныя помнікі Ноўгарада і ваколіц** (, ) — зборная назва, пад якою ЮНЕСКА ў 1992 годзе ўнесла ў спіс аб'ектаў Сусветнай спадчыны сярэдневяковую архітэктурную спадчыну Ноўгарада (з 1999 года — Вялікі Ноўгарад):

## Памятныя манеты Цэнтрабанка Расіі 
1 красавіка 2009 года Цэнтральны банк Расіі выпусціў памятныя манеты з каштоўных металаў калекцыйнага і інвестыцыйнага значэння з выявамі гістарычных помнікаў Ноўгарада і прыгарадаў. Манеты выйшлі ў серыі «Расія ў Сусветнай культурнай спадчыне ЮНЕСКА» () і прымеркаваныя да 1150-годдзя Вялікага Ноўгарада.

## Спасылкі 
* Размяшчэнне помнікаў ЮНЕСКА 
* Дакументы для абгрунтавання ўнясення ў спіс ЮНЕСКА 
* Пообъектный перечень памятников истории и культуры Великого Новгорода и его окрестностей, включенных в Список Всемирного наследия  // Культура Новгородской области. Информационный портал. 
* Статистические данные по памятникам истории и культуры г. Великий Новгород и его окрестностей, включенных в Список Всемирного наследия  

Катэгорыя:Архітэктура Вялікага Ноўгарада
Катэгорыя:Сусветная спадчына ў Расіі
Армяна-турэцкая вайна

**Армяна-турэцкая вайна** — ваенны канфлікт паміж Рэспублікай Арменія, з аднаго боку, і Турцыяй і РСФСР — з іншай, які доўжыўся з 24 верасня па 2 снежня 1920 года.

Вайна скончылася паразай узброеных сіл Рэспублікі Арменія ад саюзных войскаў кемалістаў і Чырвонай арміі і падпісаннем Александропальскага міру, па якім Заходняя Арменія адыходзіла Турцыі. Астатняя частка Арменіі была занята 11-ай арміяй РСФСР пад канец лістапада — пачатку снежня 1920 года.

5 снежня 1920 года ў Ерэване ўлада перайшла Рэўкаму, які складаўся галоўным чынам з этнічных армян з Азербайджана, што дэ-факта спыніла незалежнасць Рэспублікі Арменіі

## Спасылкі 
* Эдуард Оганесян. *Век борьбы*. Т. 1, М.-Мюнхен, 1991, стр. 322—332.
* Армяно-турецкая война 1920 г.
* Dr. Andrew Andersen, Ph.D. Atlas of Conflicts: Turkish-Armenian War
* Густерин П. Роль советской дипломатии в урегулировании армяно-турецкого конфликта в 1920 г.

Катэгорыя:Войны Арменіі
Катэгорыя:Войны Турцыі
Катэгорыя:Канфлікты 1920 года
Фердынанд I (цар Балгарыі)

**Фердынанд I Кобург** (; ; 26 лютага 1861, Вена, Аўстра-Венгрыя — 8 верасня 1948, Кобург, акупаваная саюзнікамі Германія) — князь і цар Балгарыі (1887—1918) нямецкага паходжання. Афіцэр каралеўскай вугорскага войска.

## Біяграфія 
Сын прынца Аўгуста Саксен-Кобург-Гота.  Князь (1887—1908), цар (1908—18) Балгарыі, дзе стаў заснавальнікам дынастыі Саксен-Кобург-Гота. 

Садзейнічаў узмацненню германскага ўплыву ў Балгарыі развязванню 2-й балканскай вайны (1912—13), уцягванню краіны ў 1-ю сусветную вайну на баку аўстра-германскага блока (з кастрычніка 1915). Ваенныя паражэнні і Уладайскае паўстанне каля 30 тыс. салдат (задушана германскімі войскамі) прымусілі яго 3 кастрычніка 1918 года перадаць прастол сыну Барысу III і эмігрыраваць у Германію.

Вядомы таксама як батанік, энтамолаг і філатэліст.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Цары балгарскія
Катэгорыя:Саксен-Кобург-Гоцкая дынастыя
Катэгорыя:Военачальнікі Першай сусветнай вайны (Балгарыя)
Царква Уверавання Фамы ў Васкрэсенне Хрыстова на Мячыне

**Царква Уверавання Фамы ў светлае свята Васкрэсення Хрыстовага на Мячыне** — каменны храм 12 ст. на возеры  ў Ноўгарадзе. Некалі належаў Васкрасенскаму жаночаму манастыру, цяпер не дзейнічае.

## Гісторыя 
Каменная царква была закладзена восенню 1195 года, ужо ў 1196 годзе будаўніцтва было завершана. Пасля спалення манастыра ў 1386 годзе ў царкве вяліся аднаўленчыя работы. К сярэдзіне XV ст. царква прыйшла ў трухлявы стан і ў 1463 годзе пабудавана зноў (летапіс Аўрамкі пад 6971 і 6972 гадамі).

Аўтар, будаўнікі і заказчык невядомыя. У час шведскага спусташэння манастыр быў зруйнаваны і пуставаў 15 гадоў. У 1626 годзе царква была адрамантавана і асвечана. У 1752 годзе манастыр быў скасаваны, у 1763 годзе царква Уверавання Фамы пераведзена ў прыхадскую.

У гады Вялікай Айчыннай вайны помнік выкарыстоўваўся нямецка-фашысцкімі захопнікамі як агнявая кропка. Да правядзення кансервацыйна-аднаўленчых работ ён знаходзіўся ў аварыйным стане.

Царква чатырохстоўпная, трохапсідная, квадратная ў плане, аднакупальная з падцаркоўем. Фасады раздзеленыя лапаткамі на тры няроўныя часткі. Заходні фасад мае па тры акны. Яны ўяўляюць сабой нішу з арачнай перамычкай. У другім і трэцім ярусах аконных праёмаў няма. У другім ярусе цэнтральнай трэці дзвярны праём XV стагоддзя з паўкруглым завяршэннем. Да партала ў старажытнасці прымыкаў ганак. Ні ганак, ні яго падмурак не захаваліся, бо ў час вайны пры будаванні бліндажа грунт быў перакапаны. Справа ад дзвярнога праёма маецца ўкладны крыж з дугападобнымі парасткамі, якія ідуць ад яго асновы да канцоў бакавых галін («расквітнелая галіна»). Другі ўкладны крыж, які знаходзіўся на сярэдняй паўднёвай лапатцы, быў страчаны ў час вайны.

У старажытнасці царква не мела хораў. Была распісана. Фрагменты фрэсак выяўлены на сценах і слупах на ўзроўні падлогі XIV стагоддзя.

У 1959 годзе ад удару маланкі абвалілася абліцоўка паўднёва-заходняга кута. А вясной 1960 года, з-за дрэннага даху, абвалілася цэнтральнае скляпенне царквы разам з барабанам і галоўкай. Праваліўся дах, а па сценах пайшлі вялікія вертыкальныя трэшчыны. Магло адбыцца поўнае абвальванне будынка. Кансервацыя прыпыніла далейшае разбурэнне.

## Літаратура 
* Архив отдела государственной охраны культурного наследия Комитета культуры и туризма Новгородской области (Белевич М. С. Церковь Уверения Фомы в светлый праздник Воскресенья Христова на Мячино, XII—XV вв. — Н.: Исторический паспорт НСНРПМ, 1979).
* Каргер М. К. Новгородское зодчество (в «истории русского искусства». т. П. М., 1954). — стр. 36—37.
* Красноречьев Л. Е. Техническое состояние памятника архитектуры церкви Воскресения на Мячино на 03.10.1960. Архив Новг. СНРПМ. инв.№ р-426.

## Спасылкі 
* Церковь Уверения Фомы в светлый праздник Воскресенья Христова на Мячине  // Культура Новгородской области. Информационный портал.

Катэгорыя:Аб’екты культурнай спадчыны Расіі
Катэгорыя:Храмы Вялікага Ноўгарада
Рэйтынг Сусветнага Гран-пры ў сезоне 2016/2017

**Рэйтынг Сусветнага Гран-пры ў сезоне 2016/2017** прадстаўляе сабой суму ачкоў, якія снукерысты набралі на рэйтынгавых турнірах з пачатку сезона 2016/2017 да German Masters 2017 года. 32 лідары гэтага рэйтынгу атрымлівалі права на ўдзел у Сусветным Гран-пры 2016 года. Уключаючы аматараў, якія ўдзельнічалі на асобных спаборніцтвах, усяго на рэйтынгавых турнірах на гэтым адрэзку прынялі ўдзел больш за 250 снукерыстаў, але ачкі набралі 140 з іх. Ніжэй прадстаўлены спіс гэтых снукерыстаў і ачкі, якія яны набралі на кожным турніры.

Катэгорыя:Сусветнае гран-пры (снукер)
Катэгорыя:Сусветныя рэйтынгі снукерыстаў
Катэгорыя:Снукерны сезон 2016/2017
Суперкубак Беларусі па футболе 2017

**Суперкубак Беларусі па футболе 2017** — восьмы розыгрыш Суперкубка Беларусі, штогадовага футбольнага матча, у якім сустракаюцца чэмпіёны Вышэйшай лігі Чэмпіянату Беларусі і пераможцы Кубка Беларусі мінулага сезону.

Матч адбыўся 11 сакавіка 2017 года. У ім прынялі ўдзел БАТЭ з Барысава, чэмпіён Беларусі 2016, і «Тарпеда-БелАЗ» з Жодзіна, уладальнік Кубка Беларусі 2015/2016. Атрымаўшы перамогу з лікам 3:1, БАТЭ ў сёмы раз стаў уладальнікам трафея.

## Справаздача аб матчы 
## Склады 
|valign="top" width="50%"|

|valign="top" width="20%"|
|}

## Статыстыка матчу 
## Гл. таксама 
* Чэмпіянат Беларусі 2016
* Кубак Беларусі 2015/2016

## Спасылкі 
* Пратакол матча на сайце football.by

2017
Катэгорыя:2017 год у Мінску
Катэгорыя:Падзеі 11 сакавіка
Катэгорыя:Сакавік 2017 года
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2017 годзе
Катэгорыя:2017 год у футболе
Пасхал

.]]

**Пасхал** — вялікая свечка, якая ўжываецца ў Каталіцкім Касцёле і ў некаторых іншых хрыціянскіх цэрквах у час пасхальных святкаванняў.

Пасхал запальваецца ад агню, які святар благаслаўляе ў час Літургіі святла ў пачатку святой Імшы Пасхальнай вігіліі. На гэтай свечцы змяшчаецца выява крыжа, грэчаскія літары альфа і амега (пар. Ап 1, 8), лічбы бягучага года, а таксама пяць зерняў ладану (пяць сімвалічных цвікоў) на ўспамін пяці ран Хрыста. Пасхал з’яўляецца сімвалам Хрыста і запальваецца на ўрачыстых святкаваннях на працягу Велікоднага перыяду. У іншы час пасхал захоўваецца ў баптыстэрыі і запальваецца ў час правядзення таінства хрышчэння, а ад яго запальваюцца свечкі новаахрышчаных.

## Заўвагі 
## Спасылкі 
* Вялікдзень — «свята святаў»

Катэгорыя:Святы
Катэгорыя:Беларускія народныя святы
Катэгорыя:Хрысціянскае набажэнства
Катэгорыя:Каталіцкае набажэнства
Катэгорыя:Вялікдзень
Аператар Лапласа

**Апера́тар Лапла́са**, ці **лапласія́н** — лінейны дыферэнцыяльны аператар , які зададзенай функцыі  ставіць у адпаведнасць функцыю . У прамавугольных дэкартавых каардынатах мае выгляд
: \Delta u = \frac{\partial^2 u}{\partial x^2} + \frac{\partial^2 u}{\partial y^2} + \frac{\partial^2 u}{\partial z^2}.
Для функцыі адной пераменнай супадае з аператарам 2-й вытворнай.

Ураўненне  называецца ўраўненнем Лапласа (адсюль назва «аператар Лапласа»).

Абазначэнне  увёў англійскі фізік і матэматык Р. Мёрфі (1833).

## Літаратура 
*  С. 134.
*  

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Вектарны аналіз
Катэгорыя:Дыферэнцыяльныя ўраўненні ў частковых вытворных
Катэгорыя:Дыферэнцыяльныя аператары
Катэгорыя:Гарманічныя функцыі
Масул

**Масу́л** (, ) — горад на поўначы Ірака. Размешчаны на рацэ Тыгр, за 396 км на паўночны захад ад Багдада.

## Гісторыя 
Першапачаткова горад узнік на заходнім беразе ракі Тыгр, насупраць старажытнага асірыйскага горада Ніневіі на ўсходнім беразе. На сённяшні дзень горад ужо займае значныя плошчы на абодвух берагах — «левым» (усходняя бок) і «правым» (заходні бок).

Масул, другі па насельніцтве горад Ірака, быў узяты ІДІЛ у чэрвені 2014 года. Горад, у асноўным населены сунітамі, быў хутка захоплены баевікамі дзякуючы недаверу насельніцтва новым шыіцкім уладам Ірака. Менавіта ў Саборнай мячэці Масула (узарвана ІДІЛ 21 чэрвеня 2017 года) лідар ІДІЛ Абу Бакр аль-Багдадзі абвясціў стварэньне халіфата, які ахоплівае Ірак і Сірыю. З кастрычніка 2016 года за горад змагаліся вайсковыя часткі, спецназ і Федэральная паліцыя Ірака, а таксама ўрадавая авіяцыя. 9 ліпеня 2017 афіцыйна было абвешчана пра вызваленне Масула ад баевікоў «Ісламскай дзяржавы».

## Славутасці 
* Манастыр Святога Іллі

## Насельніцтва 
У 1987 годзе насельніцтва горада складала 664 тыс. чалавек. Насельніцтва ў 2002 годзе — 1740 тыс. чалавек. Масул — адзін з трох гарадоў-мільённікаў Ірака.

## Гл. таксама 
* Бітва за Масул (2016—2017)

## Спасылкі 

Катэгорыя:Гарады Ірака
Чыгуначная платформа

**Чыгуначная платформа** — гэта пляцоўка з цвёрдым пакрыццём, прыўзнятая над узроўнем зямлі на 50—80 см, прызначаная для пасадкі і высадкі пасажыраў у цягнікі. Адным бокам можа прылучацца да вакзалу, пры гэтым яго дзверы знаходзяцца на адным узроўні з платформай. На платформе могуць знаходзіцца лаўкі.

Катэгорыя:Чыгуначная інфраструктура
Ураўненне Лапласа

**Ураўне́нне Лапла́са** — дыферэнцыяльнае ўраўненне з частковымі вытворнымі
: \Delta u = 0,
дзе  — аператар Лапласа,  — шуканая функцыя, вызначаная на некаторай вобласці .

У трохмерных прамавугольных дэкартавых каардынатах яно мае выгляд
: \frac{\partial^2 u}{\partial x^2} + \frac{\partial^2 u}{\partial y^2} + \frac{\partial^2 u}{\partial z^2} = 0,
дзе , ,  — незалежныя пераменныя.

Уведзена П. Лапласам (1782) у працах па нябеснай механіцы і тэорыі гравітацыйнага патэнцыялу.

Да ўраўнення Лапласа зводзіцца шэраг задач фізікі і тэхнікі, напрыклад, яго задавальняе тэмпература пры стацыянарных працэсах, патэнцыял электрастатычнага поля па-за межамі зарадаў, гравітацыйны патэнцыял па-за межамі прыцягальных мас.

Рашэнні ўраўнення Лапласа, якія маюць неперарыўныя частковыя вытворныя да 2-га парадку ўключна, называюцца гарманічнымі функцыямі.

## Гл. таксама 
* Ураўненне Пуасона

## Літаратура 
*  С. 134.
*  

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Дыферэнцыяльныя ўраўненні
Катэгорыя:Дыферэнцыяльныя ўраўненні ў частковых вытворных
Катэгорыя:Гарманічныя функцыі
Катэгорыя:Аналіз Фур'е
Катэгорыя:Электрастатыка
Махдэр Асефа

**Махдэр Асефа** (; нар. ) — эфіопская актрыса.

## Фільмаграфія 
* Шэф (2012)
* Трохкутнік (2013)
Закон Лапласа

**Зако́н Лапла́са** — залежнасць капілярнага ціску ад міжфазнага паверхневага нацяжэння і сярэдняй крывізны паверхні ў дадзеным пункце; адзін з асноўных законаў капілярных з'яў.

Устаноўлены П. С. Лапласам у 1806.

Паводле закона Лапласа, перапад гідрастатычнага ціску  (капілярны ціск) на паверхні падзелу дзвюх фаз (вадкасць — вадкасць, вадкасць — пара ці газ)
: \Delta p = \sigma \left(\frac{1}{R_1} + \frac{1}{R_2}\right),
дзе  — каэфіцыент паверхневага нацяжэння;  і  — радыусы крывізны двух узаемна перпендыкулярных нармальных сячэнняў паверхні ў дадзеным пункце (, калі меніск выпуклы, , калі меніск увагнуты).

## Літаратура 
*  С. 134.

Катэгорыя:Гідрадынаміка
Катэгорыя:Малекулярная фізіка
Мяцельнік

е]]
**Пуцеачышчальнік**, *мяцельнік* (састарэлая назва: скатаадкідальнік, скатаскідвальнік, *скатаадбойнік *ад cowcatcher, таксама існуе жарганізм *намяцельнік*) — падобнае з бульдозерным адвалам прыстасаванне, зманціраванае на пярэдняй часткі лакаматыва або галаўным вагоне МВРС, для скіду з чыгуначнага пуці любых старонніх прадметаў: жывёлы, снегу, бярвення, аўтамабіляў і т. п., не дапушчаючы траплення іх пад рухомы састаў, што можа выклікаць пашкоджанне абсталявання, якое знаходзіцца пад дном (асабліва тармазнога) або сход з рэек.

У залежнасці ад выгляду рухомага саставу і мясцовых умоў пуцеачышчальнік можа выконвацца ў форме рашоткі, шчыта. На дарогах, дзе частыя снежныя заносы на пуцях, прымяняюцца пуцеачышчальнікі ў выглядзе плугавога адвалу. На хуткасным ПС мяцельнік таксама выконвае ролю абцякальніка.

Архаічная назва, што прымянялася некаторы час пасля вынаходкі гэтай прылады — скатаадкідальнік, літаральны пераклад з cowcatcher — «скатаўлоўнік». Хоць гэта назва і выкарыстоўваецца да гэтага часу ў некаторых афіцыйных дакументах (пратаколы ДТЗ на чыгуначных пераездах) і неадмыслоўцаў, шырока яна не ўжываецца.

## Гл. таксама 
* Снегаачышчальнік
* Снегаўборачная машына
* Снегаўборачны цягнік
* Ротарны снегаачышчальнік (en)
* Кенгуратнік
* Супрацьпадкатны брус

Катэгорыя:Будова лакаматыва
IC 1

**IC 1** — аб’ект з арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога. Паводле сучасных дадзеных на яго месцы ў сузор’і Пегаса размешчана падвойная зорка.

## Спасылкі 
* DSS Images for IC 1 through IC 99 
* IC 1 у базе NASA Extragalactic  Database

0001
IC 1
Катэгорыя:Падвойныя зоркі
IC 3

**IC 3** — галактыка тыпу E-S0 (еліптична спіральна галактыка) у сузор’і Рыбы.

Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.

## Спасылкі 
* IC 3 у арыгінальным новым агульным каталогу 
* IC 3 у арыгінальным новым агульным каталогу 
* Правераная інфармацыя аб IC 3 
* IC 3 у базе SIMBAD
* IC 3 у базе Vizier
* IC 3 у базе NASA Extragalactic  Database
* Базы дадзеных аб аб’ектах NGC/IC 

3
IC 3
IC 3
Асфальтаўкладчык

**Асфальтаўкладчык** — складаная лінейная дарожна-будаўнічая машына, прызначаная для ўкладкі слаёў асфальта. Асфальтаўкладчыкі працуюць ў пары з самазваламі, якія падаюць да іх асфальтную сумесь.

## Аўтаматыка нівелявання для асфальтаўкладчыкаў 
Канструкцыяй ўсіх сучасных асфальтаўкладчыкаў прадугледжаная магчымасць аўтаматычнага кіравання працэсамі падачы, размеркавання і кладкі матэрыялу дарожнага пакрыцця. Якаснае будаўніцтва пакрыцця немагчыма выканаць без выкарыстання для кіравання рабочым органам укладчыка аўтаматыкі нівелявання, хіба што невялікіх па плошчы, разрозненых участкаў. Пры будаўніцтве не складаных аб'ектаў на укладчыку ўсталёўваюць, як мінімум, датчыкі кантролю падачы матэрыялу на размеркавальны шнек, датчык ухілу, які кантралюе вугал нахілу пліты да гарызонту, адзін ці два датчыка вышыні, кантралюючых таўшчыню ўкладвальнага пласта. На адказных аб'ектах, асабліва на кладцы шырокай паласы дарожнага пакрыцця, пры раздвинутой пліце, выкарыстоўваюць больш складаныя сістэмы аўтаматыкі нівелявання. АСК для асфальтаўкладчыкаў і іншых СДМ па спосабе перадачы і апрацоўкі кіраўніка сігналу дзеляцца на лічбавыя і аналагавыя. Лічбавыя прыборы ствараюцца з улікам максімальнага выкарыстання апошніх дасягненняў у галіне камп'ютэрных тэхналогій. Сістэмы аўтаматыкі нівелявання, камплектуемыя на іх аснове, універсальныя, шматфункцыянальныя, прадастаўляюць магчымасць прымянення розных спалучэнняў датчыкаў, напрыклад, у адзін камплект АСК можа ўваходзіць бескантактавы ультрагукавы датчык вышыні і датчык-прыёмнік лазерных плоскасцяў.

Катэгорыя:Дарожная тэхніка
Каралінгскае Адраджэнне

**Каралінгскае Адраджэнне** (renaissance carolingienne) — перыяд развіцця асветы, навукі і мастацтваў у Сярэднявечнай Еўропе ў канцы VIII — пачатку IX стст., звязаны з праўленнем Карла Вялікага і яго нашчадкаў.

Карл Вялікі падпарадкаваў сабе шырокія тэрыторыі ў Еўропе. У 800 г. ён быў абвешчаны імператарам Свяшчэннай Рымскай імперыі. Для кіравання вялікімі ўладаннямі Карлу патрэбны былі адукаваныя людзі. Часткова іх запрашалі з іншых краін, але імператар прыклаў намаганні для вырошчвання сваіх кадраў. Ён заснаваў школу пры сваім палацы ў Аахене, якую ўзначаліў запрошаны з Англіі Алкуін, падтрымліваў манастыры як цэнтры асветы, зрабіў латынь афіцыйнай у імперыі.

Справу Карла Вялікага працягнулі яго нашчадкі Людовік I Набожны і Карл II Лысы.

Тэрмін *Каролінгскае Адраджэнне* ўвёў у 1830-х гадах французскі гісторык Жан-Жак Ампер.

## Найважнейшыя крыніцы 
* *Monumenta Germaniae Historica* :
** *Scriptores rerum germanicarum*, *Новая series*, *XII*, éd. Hans F. Haefele, Berlin, 1959, DMGH
** *Leges*, II, *Capitularia regum Francorum*, I—II, éd. Alfred Boretius & Viktor Krause, Hanovre, 1883—1897, DMGH ou слова для абазначэння: I et II
** *Capitularia Episcoporum*, I, éd. Peter Brommer, Hanovre, 1984 DMGH
** *Concilia*, II, *Concilia aevi Karolini*, I—II (742—842), éd. Albert Werminghoff, Hanovre, 1906—1908, DMGH ou слова для абазначэння: I et II
** *Epistolae*, t.IV, *Epistolae Karoli Aevi II*, éd. Ernst Duemmler, Berlin, 1895 DMGH
** *Poetae*, I—IV, éd. Societas aperiendis fontibus, Berlin, 1881—1890, DMGH ou слова для абазначэння: I, II, III, IV
* Eginhard, *Vita Karoli*, Gallica
* Alcuin, *Patrologie Latine*, 101, Documenta Catholica Omnia
* Notker le Bègue, *Gesta Karoli Magni*, éd. Hans F. Haefele in *MGH*, *Scriptores*, voir supra, DMGH
* Paul Diacre: extraits
* Raban Maur : *De Universo* et autres, *Patrologie Latine*, 110, Documenta Catholica Omnia

## Літаратура 
* John J. Contreni: Carolingian Learning. Masters and Manuscripts (Variorum collected Studies Series 363). Aldershot 1992.
* Jean Hubert u. a. (Hrsg.): Die Kunst der Karolinger. Karl Von dem Großen bis zum Ausgang des 9. Jahrhunderts. Beck, Мюнхен, 1969.
* Rosamond McKitterick: The Carolingians and the Written Word. Cambridge 1989.
* Rosamond McKitterick: The Uses of Literacy in Early Medieval Europe. Cambridge 1990.
* Rosamund Mckitterick: Carolingian Culture. Emulation and Innovation. Cambridge 1994.
* Willem Lourdaux, D. Verhelst (Hrsg.): Benedictine Culture 750—1050 (Medievalia Lovaniensia, Series 1, Studia 11). Löwen 1983.
* Erna Patzelt: Die karolingische Renaissance. Паведамленні zur Geschichte der Kultur des frühen Mittelalters. Österreichischer Schulbuchverlag, Бургенланд, 1924, 2. Aufl. Graz 1965.

Катэгорыя:Гісторыя Еўропы
Катэгорыя:Гісторыя мастацтва
Катэгорыя:Культура Сярэдневякоўя
Катэгорыя:Сярэдневяковая літаратура
Катэгорыя:Сярэдневякоўе
Катэгорыя:Франкі
Arp 230

**Arp 230** (таксама **IC 51**, ці **PGC 2710**) — лінзападобная галактыка ў сузор’і Кіта на поўдзень ад экліптыкі, аддаленая ад Сонечнай сістэмы прыкладна на 80 мільёнаў светлавых гадоў.

Адкрыта 30 жніўня 1892 года Стэфанам Жавелам у  з дапамогай на той час самага вялікага ў свеце рэфрактара, а пазней унесена ў Індэксны каталог.

Пазней галактыка была ўключана  у яго  з прычыны яе незвычайнай кальцавой структуры, якую можна разглядзець цераз касмічны тэлескоп Хабл.
Яе больш дакладная класіфікацыя, як «добрага кандыдата ў », была апублікавана ў пачатку 1990-х гадоў.

## Структура 
Мяркуецца, што галактыка мае  і ўтварылася ў выніку , якія зараз праходзяць апошнюю фазу зліцця ў адну галактыку. Знешняе кальцо вакол IC 51 складаецца з зорак і пылу і круціцца над полюсамі галактыкі. Астраномы лічаць, што арбіта меншай з галактык, якія ўтварылі IC 51, праходзіла перпендыкулярна дыску большай галактыкі. У ходзе зліцця меншая галактыка была разарвана і ўтварыла палярнае кальцо.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* IC 51 у базе SIMBAD 
* IC 51 у базе SEDS.ORG 
* Arp 230 (IC 51) у базе VizieR 
* IC 51 у базе NASA Extragalactic Database 

Arp 230
Arp 230
51
IC 648

**IC 648** — галактыка тыпу S (спіральная галактыка) у сузор'і Леў.

Гэты аб'ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.

## Спасылкі 
* IC 648-1 у арыгінальным новым агульным каталогу 
* IC 648-1 у арыгінальным новым агульным каталогу 
* Правераная інфармацыя аб IC 648-1 
* IC 648-1 у базе SIMBAD
* IC 648-1 у базе Vizier
* IC 648-1 у базе NASA Extragalactic  Database
* Базы дадзеных аб аб'ектах NGC/IC 

648
IC 648
IC 648
Міхаіл Паўлавіч Мебш

**Міхаіл Паўлавіч Мебш** (25 мая 1921 — 27 сакавіка 1944) — чырванафлоцец Рабоча-сялянскай Чырвонай арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1945).

## Біяграфія 
Міхаіл Мебш нарадзіўся 25 мая 1921 года ў горадзе Бабруйск. Да вайны працаваў у калгасе. У 1941 годзе Мебш быў прызваны на службу ў Ваенна-марскі флот СССР. З мая 1943 года — на франтах Вялікай Айчыннай вайны. Да сакавіка 1944 года чырванафлоцец Міхаіл Мебш быў разведчыкам разведвальнага ўзвода 384-га асобнага батальёна марской пяхоты Адэскай ваенна-марской базы Чарнаморскага флоту. Вызначыўся падчас вызвалення Мікалаева.

У складзе дэсантнай групы  Мебш у сакавіку 1944 года высадзіўся ў Мікалаеўскім рачным порце і на працягу двух сутак прыняў актыўны ўдзел у адбіванні васемнаццаці варожых контратак. 7 сакавіка 1944 года Мебш загінуў у баі практычна з усімі сваімі таварышамі, аднак альшанцы паспяхова выканалі баявую задачу, знішчыўшы каля 700 нямецкіх салдат і афіцэраў і вялікую колькасць баявой тэхнікі. Пахаваны ў Скверы 68-мі дэсантнікаў у Мікалаеве.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 20 красавіка 1945 года за «ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з нямецкімі захопнікамі і праяўленыя пры гэтым адвагу і геройства» чырванафлоцец Міхаіл Мебш пасмяротна быў удастоены высокага звання Героя Савецкага Саюза. Таксама пасмяротна быў узнагароджаны ордэнам Леніна і медалём «За адвагу».

## Літаратура 
* 
* *Медведев Н. Я.* Нас было 68. — М., 1966.
* Белорусская ССР: Краткая энциклопедия. В 5-и т. Т. 5. Биографический справочник /Редкол.: И. П. Шамякин (гл. ред.) [и др.]. — Мн.: Изд-во «Бел. Сов. энциклопедия» им. П. Бровки, 1981. — 760 с., ил.

Катэгорыя:Загінулі ў баях Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Маракі Вялікай Айчыннай вайны
Чэмпіянат свету па біятлоне 2017

**52-і чэмпіянат свету па біятлоне** прайшоў у аўстрыйскім Гохфільцэне з 8 па 19 лютага 2017 года. Папярэдні чэмпіянат у гэтым горадзе быў праведзены ў 2005 годзе.

## Праграма 
Было разгуляна 11 камплектаў медалёў, па 5 у мужчын і жанчын у спрынце, праследаванні, мас-старце, індывідуальнай гонцы, эстафеце і адзін камплект медалёў у змешанай эстафеце.

## Расклад спаборніцтваў 
Час пачатку спаборніцтваў паказаны CET

## Медальная табліца 
### Спартсмены 
## Прызёры 
### Мужчыны 
### Жанчыны 
### Змешаная эстафета 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 
* Сайт IBU 
* Пратаколы і расклад ЧС-2017 GMT+2

Катэгорыя:Чэмпіянаты свету па біятлоне
Катэгорыя:2017 год у спорце
Катэгорыя:Міжнародныя спартыўныя спаборніцтвы ў Аўстрыі
Катэгорыя:2017 год у Аўстрыі
Катэгорыя:Люты 2017 года
Atelocynus microtis

**Atelocynus microtis** — драпежнае млекакормячае сямейства сабачых, адзіны прадстаўнік роду *Atelocynus*.

## Знешні выгляд 
Драпежная жывёла сярэдніх памераў (97-130 см у даўжыню, 35 у вышыню), з кароткімі лапамі і шчыльна складзеным целам. Морда доўгая і тонкая, з невялікімі вушамі (34-52 мм), размешчанымі па баках галавы. Спіна лісіцы часта афарбаваная ў рудавата-шэры або чорны колер, у той час як ніз — светла-рыжы. Жывот — рудавата-карычневы. Хвост пухнаты, цёмны (часта чорны) да 35 см у даўжыню і дапамагае жывёле хутка мяняць кірунак бегу. Паміж пальцамі лап размешчаны часткова рэдукаваныя перапонкі, якія сведчаць аб паўводным спосабе жыцця гэтага драпежніка. У жывёлы 42 зуба, як і ва ўсіх драпежнікаў. Кончыкі зубоў, якія тырчаць з рота, відаць нават калі рот шчыльна зачынены.

## Размнажэнне 
Вядзе адзіночны спосаб жыцця, але ў шлюбны перыяд ўтвараюцца пары. Сам перыяд прыпадае на сезон засухі. Нашчадства невялікае, на свет з’яўляецца ўсяго каля 2-4 асобін, што кажа аб нізкай рэпрадуктыўнай здольнасці віду.

## Распаўсюджанне, асяроддзе пражывання 
Жыве ў трапічных лясах у басейне Амазонкі на тэрыторыі Бразіліі, Перу, Эквадора і Калумбіі. Сустракалі яго таксама ў вярхоўях Арынока (Калумбія) і ў вярхоўях Параны (Бразілія).
Звычайным дзікім асяроддзем пасялення для віду з’яўляецца вільготны трапічны лес. З усіх сабак толькі гэты від прыстасаваўся да пражывання ва ўмовах трапічнага лесу на вышыні ад 1 200 да 2 000 м над узроўнем мора. Селяцца па магчымасці далей ад чалавека і блізка да крыніцы вады і ежы. Прадстаўнікоў віду вельмі рэдка сустракалі непадалёк ад паселішчаў і гарадоў.

## Паводзіны ў няволі і на волі 
Тыя абарыгены, якія бачылі жывёл, сцвярджалі, што яны не збіваюцца ў зграі і паводзяць сябе па адносінах да чалавеку не агрэсіўна.
Злоўленыя прадстаўнікі віду паводзілі сябе ў нязвыклых умовах дакладна наадварот: агрэсіўна і палахліва, спрабавалі ўкусіць надыходзячага чалавека, рыкалі. Пазней паводзіны змянялася, рабіліся мяккімі, што сведчыць аб магчымасці прыручэння гэтых жывёл.

## Папуляцыя, захаванне віду 
Аб папуляцыі вядома тое, што нягледзячы на шырокі арэал, прадстаўнікоў віду засталося вельмі мала. Гэты від занесены ў Чырвоныя кнігі Бразіліі і Калумбіі, але не ўваходзіць у Прыкладанні канвенцыі СІТЕС (CITES). Аднак, ён уключаны ў бразільскі спіс відаў, якія знаходзяцца пад пагрозай вымірання і таму юрыдычна абаронены ў Бразіліі, а таксама уключаны ў папярэдні спіс Калумбійскіх відаў, якія знаходзяцца пад пагрозай знішчэння.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Сабачыя
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1883 годзе
Дыянісій Сільвестравіч Наруцкі

{{Ваенны дзеяч
|імя              = Дыянісій Сільвестравіч Наруцкі
|дата нараджэння  = 18.10.1904
|месца нараджэння = вёска Пагост, , Мінская вобласць
|дата смерці      = 04.10.1960
|месца смерці     = 
|выява            = 
|подпіс           = 
|мянушка          = 
|прыналежнасць    = 
|гады службы      = 1926—1946
|званне           = 
|род войскаў      = артылерыя
|пасада           = 
|часць            = 
|бітвы            = Польскі паход,савецка-фінская вайна,Вялікая Айчынная вайна
|узнагароды       = {
 
}
{

-
 
}
|сувязі           = 
|у адстаўцы       = 
}}
**Дыянісій Сільвестравіч Наруцкі** (1904—1960) — палкоўнік Савецкай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1945).

## Біяграфія 
Дыянісій Наруцкі нарадзіўся 18 кастрычніка 1904года ў вёсцы Пагост (цяпер — Салігорскі раён Мінскай вобласці Беларусі). Вучыўся на рабфаку, працаваў токарам на заводзе. У 1926 годзе Наруцкі быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію. У 1932 годзе ён скончыў Арлоўскую бранятанкавую школу. Удзельнічаў у польскім паходзе і савецка-фінскай вайне. З першага дня Вялікай Айчыннай вайны — на яе франтах. У 1943 годзе скончыў курсы ўдасканалення каманднага складу.

Да студзеня 1945 года гвардыі падпалкоўнік Дыянісій Наруцкі камандаваў 396-м гвардзейскім самаходным артылерыйскім палком  1-га Беларускага фронту. Вызначыўся ў час вызвалення Польшчы. 14 студзеня 1945 года полк Наруцкого вёў баі ў раёне пасёлка Грабуў-Паліцыён ў 5 кіламетрах на поўдзень ад горада Варка. Усяго ж ён прасунуўся на 80 кіламетраў, знішчыўшы 2 танка, 31 артылерыйскае гармат, 21 мінамет, 93 кулямёта, некалькі сотняў варожых салдат і афіцэраў, што спрыяла паспяховаму акружэнню нямецкай групоўкі ў Варшаве.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 24 сакавіка 1945 года за «ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з нямецкімі захопнікамі і праяўленыя пры гэтым адвагу і геройства» гвардыі падпалкоўнік Дыянісій Наруцкі быў удастоены высокага звання Героя Савецкага Саюза з уручэннем ордэна Леніна і медалі «Залатая Зорка» за нумарам 5663.

У 1946 годзе ў званні палкоўніка Наруцкий быў звольнены ў запас. Пражываў і працаваў у Маскве. Памёр 4 кастрычніка 1960 года, пахаваны на Праабражэнскіх могілках Масквы.

Быў таксама узнагароджаны двума ордэнамі Чырвонага Сцяга, ордэнамі  2-й ступені, Суворава 3-й ступені, Айчыннай вайны 2-й ступені і Чырвонай Зоркі, шэрагам медалёў.

У гонар Наруцкага названы вуліцы ў Салігорску і пасёлку Мірны Салігорскага раёна Мінскай вобласці Беларусі.

## Літаратура 
* 
* Герои огненных лет. Книга 7. М.: Московский рабочий, 1984.
* 

Катэгорыя:Артылерысты Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі польскага паходу РСЧА
Катэгорыя:Удзельнікі савецка-фінскай вайны
Катэгорыя:Пахаваныя ў Маскве
Навум Нім

**Навум Нім**, уласнае імя *Навум Аронавіч Яфрэмаў* (нар. 16 лютага 1951, Багушэўск, Віцебская вобласць) — расійскі пісьменнік, журналіст і праваабаронца.

## Біяграфія 
У васьмігадовым узросце страціў бацьку, інваліда вайны. Маці — настаўніца. Вучыўся на мехмаце Маскоўскага дзяржаўнага ўніверсітэта, на матэматычным факультэце Растоўскага дзяржаўнага ўніверсітэта. Скончыў вячэрняе аддзяленне факультэта матэматыкі Віцебскага педагагічнага інстытута (1979).

Займаўся тыражаваннем і распаўсюдам самвыдаву. Быў вымушаны з’ехаць з Віцебскай вобласці з-за занадта пільнай увагі і пагроз з боку Віцебскага КДБ. Быў арыштаваны ў студзені 1985 года ў Растове-на-Доне. У чэрвені таго ж года асуджаны Растоўскім абласным судом на два з паловай гады калоніі агульнага рэжыму па абвінавачанні ў «распаўсюдзе заведама хлуслівых выдумак, якія знеслаўляюць савецкі дзяржаўны і грамадскі лад». Большую частку тэрміна правёў у калоніі агульнага рэжыма ў Цюмені. Вызвалены ў сакавіку 1987 года.

Працаваў выхавацелем і выкладчыкам у інтэрнаце для разумова непаўнавартасных дзяцей у Новачаркаску, настаўнікам матэматыкі ў школе, праграмістам, цесляром, сталяром, піларамнікам, качагарам, будаўніком.

Пісаць пачаў у 1980-я гады, але ўсур’ёз заняўся літаратурай ужо пасля лагера.

## Літаратурная і журналісцкая дзейнасць 
Галоўны рэдактар часопісаў *Индекс/Досье на цензуру* (з 1996 па 2011) і *Неволя*  (з 2004). Аўтар некалькіх аповесцяў, рамана, праваабарончай публіцыстыкі. Творы Н. Німа перакладзены на нямецкцю мову. Чалец Саюза расійскіх пісьменнікаў, Рускага ПЭН-Цэнтра.

У 2012 годзе атрымаў Міжнародную літаратурную прэмію імя А. і Б. Стругацкіх за раман «Господи, сделай так…».

## Публікацыі 
* Звезда светлая и утренняя // Континент. 1990. № 65. С. 23—113; № 66. С. 111—207.
* До петушиного крика // Знамя. 1992. № 10. С. 59—95.
* Не знать, не слышать, не понимать: хроника — позиции — мнения. М.: Фонд защиты гласности, 1994 (в соавторстве).
* Пятилетка гласности: хроника 1991—1996 гг. М.: Права человека, 1996.
* Оставь надежду… или душу : [повести]. М.: Совершенно секретно, 1997
* Дело № 10. Григорий Пасько против ФСБ. М.: Галерия, 2000
* Пассажиры: Хроники новейшего времени. СПб.: Лимбус-Пресс, 2006
* Господи, сделай так… : [роман]. М.: Астрель, 2011

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* На сайце Биография.ру
* Н.Нім у *Русском журнале*
* [Навум Нім на *Радио Свобода*, 2008(https://be.wikipedia.org/wiki/2008)]
* [Відэагутарка з Навумам Німам, 2010(https://be.wikipedia.org/wiki/2010)]
* [На *Радио Свобода*, 2014(https://be.wikipedia.org/wiki/2014)]
* Інтэрв’ю з Навумам Німам у межах праекта *Дысідэнцкі рух у расповедах удзельнікаў*

Катэгорыя:Праваабаронцы Расіі
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Катэгорыя:Пісьменнікі Расіі
Катэгорыя:Савецкія дысідэнты
Кіркук

**Кіркук** (, ) — горад на поўначы Ірака. Размешчаны ў 236 км на поўнач ад Багдада і 83 км на поўдзень ад Эрбіля.

Горад размешчаны на месцы старажытнай хурыцкай паўднёвай сталіцы Арапха. Горад дасягнуў свайго росквіту пазней, пры нядоўгім панаванні асірыйцаў (XI—X стагоддзі да н.э.). З-за стратэгічнага геаграфічнага размяшчэння Кіркук быў полем бітваў паміж трыма імперыямі — Новаасірыйскага царства, Вавілоніі і Мідыі, — якія кантралявалі горад у розны час.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Ірака
Альжбета Радзівіл з Астрожскіх

**Альжбета Сафія Пелагея Астрожская**, у першым шлюбе **Кішка**, у другім **Радзівіл** (каля 1560 — ) — дачка Канстанціна-Васіля Астрожскага.

## Біяграфія 
### Паходжанне 
Дачка дзяржаўнага і ваеннага дзеяча Рэчы Паспалітай, украінскага праваслаўнага магната Канстанціна-Васіля Астрожскага (1526—1608) і яго жонкі  з Тарноўскіх (1534—1571). Мела трох братоў (Януша,  і Аляксандра) і сястру .

### Сям’я 
Да 1575 года пабраліся шлюбам з Янам Станіслававічам Кішкам. Шлюб быў бяздзетным. 26 ліпеня 1592 Ян памёр.

Пасля смерці мужа стала чацвёртай жонкай Крыштафа Радзівіла Пяруна. Другі шлюб таксама быў бяздзетным. Хрышчоная паводле праваслаўнага абраду, Альжбета завяшчала пахаваць сябе ў касцёле Святога Станіслава ў Вільні, чаму процідзейнічалі каталіцкія духоўнікі. Пасля шлюбу не пагадзілася перадаць права кіравання маёнткамі мужу, з-за чаго яны ў 1596—1597 гадах часта канфліктавалі. Праўдападобна, была пахавана ў 1600 годзе ў праваслаўнай царкве Слуцка.

Альжбета
Альжбета
Катэгорыя:Жанчыны Вялікага Княства Літоўскага
Іван Стэфанавіч Нікалаеў

{{ваенны дзеяч
|імя              = Іван Стэфанавіч Нікалаеў
|дата нараджэння  = 
|месца нараджэння = 
|дата смерці      = 
|месца смерці     = 
|выява            = 
|шырыня           = 
|мянушка          = 
|прыналежнасць    = 
|гады службы      = 1934—1945
|званне           = 
|род войскаў      = авіяцыя
|камандаваў       = 
|часць            = 
|бітвы            = Вялікая Айчынная вайна
|узнагароды       = {
 
}
{
 
-
 
}
|сувязі           = 
|у адстаўцы       = 
|
}}
**Іван Стэфановіч Нікалаеў** (28 мая 1916,  — 11 красавіка 1945, пас. Ланжгат, цяпер Бржэцлаў, , Чэхія) — савецкі вайсковец, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Герой Савецкага Саюза (15 мая 1946 года) (пасмяротна).

## Біяграфія 
Нікалаеў І. С., беларус па нацыянальнасці, нарадзіўся ў Клімавічах у сям'і служачага і скончыў сем класаў. У Чырвоную Армію ўступіў у 1934 годзе, скончыўшы ў 1939 годзе Барысаглебскую ваенную авіяцыйную школу.

Апынуўшыся на фронце Вялікай Айчыннай вайны ў лістападзе 1942 года, Нікалаеў з'яўляўся камандзірам эскадрыллі 90-га гвардзейскага штурмавога авіяцыйнага палка (4-я гвардзейская штурмавая авіяцыйная дывізія, , 2-й Украінскі фронт). Усяго на рахунку лётчыка, які меў ужо званне гвардыі маёра, было 135 баявых вылетаў, прычым у 109 з іх ён быў вядучым груп. Падчас гэтых вылетаў Нікалаеў здолеў нанесці значны ўрон як баявой тэхніцы, так і жывой сіле праціўніка. Пры выкананні чарговага баявога задання ў раёне пасёлка Ланжгот (Чэхаславакія) 11 красавіка 1945 года лётчык загінуў.

15 мая 1946 года Нікалаеву І. С. было прысвоена званне Героя Савецкага Саюза (пасмяротна).

## Узнагароды 
* Герой Савецкага Саюза (15 мая 1946 года);
* ордэн Леніна;
* два ордэна Чырвонага Сцяга;
* ордэн Багдана Хмяльніцкага 3 ступені;
* ордэн Аляксандра Неўскага;
* ордэн Айчыннай вайны 1 ступені;
* медалі.

## Памяць 
Імем І. С. Нікалаева былі названы вуліца і школа № 2 у горадзе Клімавічы.

## Літаратура 
* 
* Навечно в сердце народном. — Мн., 1984. — С. 380.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ваенныя лётчыкі СССР
Катэгорыя:Лётчыкі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Загінулі ў баях Вялікай Айчыннай вайны
Надняпроўскі пасад

, , 3 — Зааршынне, , 5 — Мікольская царква, 6 — Задняпроўе, 7 — Ільінская царква, 8 — Куцеінскі манастыр.]]
**Надняпроўскі пасад**, або **Надняпроўе** — пасад у Оршы, які існаваў у XIV—XVIII стст. Знаходзіўся на тэрыторыі паміж штучным замкавым ровам на захадзе, сучаснай вул. Камсамольскай на ўсходзе, левым берагам р. Аршыцай на поўначы і правым берагам р. Дняпро на поўдні.

На гэтым пасадзе гандаль адбываўся каля сцен замка, куды сыходзілася лучавая сістэма вуліц. Ніжнія напластаванні ўчастка, набліжанага да замка, адносяцца да XII—XV стст. Інтэнсіўнасць жыцця ў гэты час тут невялікая, магутнасць культурнага слоя 0,6-1 м. У паўднёвай частцы выяўлены культурны пласт магутнасцю ад 0,4 да 1,5 м, які ўтрымліваў рэчавыя крыніцы XIV—XVIII стст. — бытавая кераміка, кафля, шкло, вырабы з жалеза. Дадзены ўчастак указвае на месца знаходжання сярэдневяковых сядзіб. На паўночна-заходнім участку пасада, за межамі езуіцкага калегіума, выяўлены рэшткі могілак, якія датуюцца XVIII—XIX стст.; на паўночна-ўсходняй знойдзены рэшткі сутарэнняў пабудоў былога комплексу калегіума. Культурны слой магутнасцю да 0,4-0,8 м з разнастайнымі матэрыяламі XVII—XVIII стст. Быў прасочаны гарадскі роў, выкапаны ў XVII ст.

## Літаратура 
* *Аршанскія пасады і слабоды* // Археалогія Беларусі: энцыклапедыя. У 2 т. / [склад. Ю. У. Каласоўскі; рэдкалегія: Т. У. Бялова (гал. рэд.) і інш.]. Мінск: Беларуская Энцыклапедыя імя П. Броўкі, 2009. Т. 1: А―К. — 496 с. — С. 61-62. — ISBN 978-985-11-0354-1.

Катэгорыя:Гісторыя Оршы
Катэгорыя:З’явіліся ў XIV стагоддзі
Сінантропныя арганізмы

**Сінантропныя арганізмы**, **сінантропы**, **сінантропныя віды** (ад інш.-грэч. σύν — разам і ἄνθρωπος — чалавек) — жывёлы (не прыручаныя), расліны і мікраарганізмы, лад жыцця якіх звязаны з чалавекам і яго жыллём, напрыклад, прусакі, пакаёвыя мухі, дамавыя мышы, пасцельныя блашчыцы.

Унутраныя і вонкавыя паразіты чалавека, напрыклад, гельмінты, кляшчы, блохі, камары, мухі могуць быць поўнымі сінантропнымі арганізмамі (калі жывуць у жыллі чалавека) ці частковымі (вандроўныя сабакі) сінантропнымі арганізмамі (калі жывуць па-за жыллём чалавека, але ў населеным пункце).

Адны сінантропныя арганізмы — многія бесхрыбетныя і пазваночныя — знаходзяць у дамах не толькі прытулак і спрыяльны мікраклімат, але і ежу. Іншыя, напрыклад, ластаўкі і стрыжы, карыстаюцца пабудовамі толькі як прытулкамі.

Некаторыя расліны з’яўляюцца сталымі спадарожнікамі чалавека. Яны пасяляюцца на пасаджаных чалавекам палях, альбо паблізу чалавечага жылля. Сюды адносяцца, напрыклад, крапіва, , блёкат (*Hyoscyamus niger*),  і іншыя. Сінантропная расліннасць палёў заключае ў сабе іншыя віды, такія, як, напрыклад, розныя лябёды (*Chenopodium*), васілёк (*Centaurea cyanus*), куколь (*Agrostemma grithago*), ясноткавыя (Stachys*, Galeopsis*) і іншыя.

Сінантропныя арганізмы можна падзяліць на дзве групы:
* Аблігатныя ці абавязковыя, якія моцна залежаць ад чалавека і за яго межамі паселішчаў не жывуць. Яны перамяшчаліся разам з людзьмі ў час асваення новых зямель і, такім чынам, сур’ёзна пашырылі арэал, асабліва гэтаму спрыяла развіццё марскога, наземнага і паветранага транспарту. Да аблігатных арганізмаў адносяць дамавую мыш, шэрых і чорных варон, шызых галубоў, дамавых вераб’ёў, блашчыц, фараонавых мурашак, рудых і чорных тараканаў.
* Факультатыўныя ці магчымыя (напрыклад, звычайная палёўка, некаторыя дробныя драпежнікі, птушкі), якія слабей залежаць ад чалавека, імкнуцца пазбягаць населеных пунктаў, жывуць на пасевах і пасадках.

## Гл. таксама 
* Рудэральныя расліны
* Гемерафілы

## Літаратура 
* 
* 

*
Dyseriocrania

**Dyseriocrania** — род матылькоў з сямейства .

## Апісанне 
На пярэдніх крылах *R*3 адыходзіць ад агульнага сцябла *R*4+5

## Сістэматыка 
У складзе роду:
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Матылі
Пасцельныя клапы

**Пасцельныя клапы** (*Cimicidae*) або **блашчыцы** — невялікае сямейства паўцвердакрылых з падатраду клапоў, якое ўключае ў сябе каля ста відаў. Члены сямейства сілкуюцца выключна крывёю чалавека і іншых цеплакроўных жывёл і з’яўляюцца касмапалітамі. Пасцельныя блашчыцы не з’яўляюцца строга начнымі насякомымі, аднак больш актыўныя ноччу, калі могуць непрыкметна карміцца на гаспадары. Дзень насякомыя праводзяць у зацішных месцах, напрыклад, у шчылінах мэблі, за карцінамі, шпалерамі, у свідравінах электраправодкі і гэтак далей, а ўначы выходзяць на паляванне. Самы вядомы член сямейства — .

## Апісанне 
Клапы маленькіх памераў, чые памеры не перавышаюць 9 мм. Цела клапоў плоскае, авальнае, афарбоўка вар’іруецца ад жаўтлява-белага да цёмна-бурага. Таксама маюць вельмі кароткія не функцыянальныя крылы.

## Распаўсюджанне 
Распаўсюджаныя па ўсім свеце. У Паўночнай Амерыцы распаўсюджаныя 15 відаў з 8 родаў, з якіх 7 відаў распаўсюджаныя ў Канадзе.

## Экалогія 
Клапы — паразіты; німфы і імага харчуюцца крывёй цеплакроўных жывёл, у асноўным млекакормячых і птушак.

## Класіфікацыя 
* падсямейства: *Afrociminae*
** род: *Afrocimex*
* падсямейства: *Cimicinae*
** род: *Bertilia*
** род: *Cimex*
** род: *Oeciacus*
** род: *Paracimex*
** род: *Propicimex*
* падсямейства: *Cacodminae*
** род: *Aphrania*
** род: *Cacodomus*
** род: *Crassicimex*
** род: *Leptocimex*
** род: *Loxaspis*
** род: *Stricticimex*
* падсямейства: *Haematosiphoninae*
** род: *Caminicimex*
** род: *Cimexopsis*
** род: *Haematosiphon*
** род: *Hesperocimex*
** род: *Ornithocoris*
** род: *Psitticimex*
** род: *Synxenoderus*
* падсямейства: *Latrocimicinae*
** род: *Latrocimex*
* падсямейства: *Primicimicinae*
** род: *Bucimex*
** род: *Primicimex*

Катэгорыя:Сямействы насякомых
Катэгорыя:Клаповыя
Палац спорту (Растоў-на-Доне)

**ЗСК «Спорт-Дон»** — спартыўны комплекс, знаходзіцца ў горадзе Растоў-на-Доне, быў адкрыты 20 кастрычніка 1967 года.

Адно з самых буйных спартыўных збудаванняў Поўдня Расіі. Пабудаваны ў 1967 годзе па тыпавым праекце 1956 года, быў пабудаваны ў рэкордныя тэрміны — усяго за год. На той момант пабудаваны Палац спорту уваходзіў у пяцёрку лепшых спартыўных збудаванняў СССР.

Адрас: Расія, г. Растоў-на-Доне, пёр. Халтурынскі, 103

## Апісанне 
Галоўная спартовая арэна, плошчай 2800 кв. м., мае магчымасць без шкоды для якасці лёду, цягам некалькіх гадзін, ператварыць лёдавую арэну ў канцэртную залу. Ёмістасць відовішчна-спартовага комплексу складае 4000 гледачоў — варыянт з лёдам і 5000 гледачоў — спартыўны і канцэртны варыянты.

За час існавання Палаца спорту на спаборніцтвах пабывала каля 50 млн гледачоў.

Палац спорту з'яўляецца хатняй арэнай хакейнага клуба «Растоў» і жаночага гандбольнага клуба «Растоў-Дон»

Хуткім часам плануецца зачыненне для рэканструкцыі.

## Гісторыя 
Узвядзенне будынка Палаца спорту ў Растове-на-Доне мае трохі змрочную гісторыю. Вядома, што да пабудовы Палаца на яго месцы знаходзіліся Новапасяленскія гарадскія могілкі, на якім былі пахаваны многія вядомыя жыхары горада і частка з іх дагэтуль ляжыць там. Першае згадванне пра могілкі ставіцца яшчэ да 1785 года. Восенню 1868 года на месцы могілкаў была збудавана новая каменная царква Усіх Святых. Пры савецкай уладзе ў 1930-х гадах могілкі былі знесены як «спадчына буржуазнага мінулага», а ў 1966 годзе зачынілі і храм, які потым быў падарваны.

У 1960-х гадах пачалася пабудова Палаца спорту, прытым месца пабудовы было загароджана плотам ад мясцовых жыхароў.

У снежні 2003 года ў Палацы спорту таксама была адкрыта лёдавая коўзанка.

Катэгорыя:Спартыўныя збудаванні Расіі
Катэгорыя:Растоў-на-Доне