open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ла-Пампа (правінцыя)

**Ла-Пампа** (ісп.: Provincia de La Pampa) — правінцыя Аргенціны, размешчана ў цэнтры краіны, у Пампасах. Суседнія правінцыі (па гадзіннікавай стрэлцы, пачынаючы з поўначы): Сан-Луіс, Кордава, Буэнас-Айрэс, Рыа-Негра, Неукен і Мендоса. 

## Эканоміка 
Эканоміка Ла-Пампа ацэньвалася у 3,2 мільярды долараў ЗША ў 2006 годзе, ці 10,500 долараў ЗША на душу насельніцтва (амаль на 20% вышэй за сярэдні паказчык па краіне).  

Сельская гаспадарка складае чвэрць ад эканомікі Ла-Пампа. Самай значнай, распаўсюджанай па ўсёй правінцыі, галіной з'яўляецца развядзенне буйной рагатай жывёлы з пагалоўем ў 3&nbsp;632&nbsp;684 галоў (2002). Пагалоўе ў іншых галінах жывёлагадоўлі налічвае 202&nbsp;428 авечак, 140&nbsp;498 коз і 64&nbsp;118 свіней. 
  
На паўночным усходзе, на больш урадлівых землях, таксама мае важнае значэнне вырошчванне пшаніцы (10 % ад нацыянальнага вытворчасці), сланечніку (13 % ад НП), кукурузы, люцэрны, ячменю і іншых збожжавых. 

Маецца таксама малочная прамысловасць (выпрацавана 300 цэнтнераў прадукцыі) і 25 заводаў па вытворчасці сыру, развіта пчалярства, здабыча солі з саляных басейнаў.

Катэгорыя:Правінцыі Аргенціны
Мендоса (правінцыя)

**Мендоса** — адна з 23-х правінцый Аргенціны, размешчаная на захадзе цэнтральнай частцы краіны ў рэгіёне Куё. Суседнія правінцыі (па гадзіннікавай стрэлцы, пачынаючы з поўначы): Сан-Хуан, Сан-Луіс, Ла-Пампа, і Неукен. На захадзе мяжуе з Чылі.

## Гл. таксама 
* Вулкан Мармалеха

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Правінцыі Аргенціны
Парана (штат)

**Парана́** (парт. Paraná) — штат на поўдні Бразіліі. Мяжуе са штатамі Мату-Гросу-ду-Сул і Сан-Паўлу на поўначы, штатам Санта-Катарына і Аргенцінай на поўдні, а таксама з Парагваем на захадзе; уўсход штата абмываецца Атлантычным акіянам. Адміністрацыйны цэнтр — горад Курытыба.

Парана — адзін з трох штатаў Бразіліі (нараўне з Санта-Катарынай і Рыу-Гранды-ду-Сул), тэрыторыя якіх размешчана ніжэй Паўднёвага Тропіка.

Катэгорыя:Штаты Бразіліі
Карыентэс (правінцыя)

**Карыентэс** (гуар. Taragui Tetãmini, ісп. Corrientes - «плыні» або «парогі») — адна з правінцый на паўночным усходзе Аргенціны, у Аргенцінскай Месапатаміі. Яна мяжуе з (пачынаючы з поўначы, па гадзіннікавай стрэлцы): Парагваем, правінцыяй Місьёнес, Бразіліяй, Уругваем, а таксама правінцыямі Энтрэ-Рыас, Санта-Фэ і Чака. 

## Эканоміка 
У Карыентэс, як і ў большай часткі поўначы Аргенціны, эканоміка была доўгі час адносна слабаразвітай. Яна ацэньвалася ў 4,2 мільярды долараў ЗША ў 2006 годзе, або 4,540 долараў ЗША на душу насельніцтва (прыкладна палова ад сярэдняга паказчыка па краіне).   

Сельская гаспадарка ўсё яшчэ з'яўляецца адным з асноўных напрамкаў дзейнасці ў правінцыі. Галоўным чынам гэта вырошчванне цытрусавых, тытуню, рысу, гарбаты, бавоўны і знакамітага па ўсім свеце матэ. Лясная прамысловасць выкарыстоўвае 1,400 км ² хваёвых і эўкаліптавых лясоў. 
  

Вядзенню жывёлагадоўлі спадарожнічаюць пастаянныя праблемы ў выглядзе спякоты і нізкай якасці падножнага корму, асабліва на поўначы правінцыі. Па гэтай прычыне парода Брангус найбольш распаўсюджаная ў паўночнай частцы. У паўднёвай жа частцы можна сустрэць прадстаўнікоў розных парод. 70,000 км ² тэрыторыі правінцыі адведзена пад пашы для больш чым 4 мільёнаў галоў буйной рагатай жывёлы. 

У вытворчай дзейнасці Карыентэс (без паслуг) тытунь і яго апрацоўка складае 45% рэгіянальнага валавога прадукту, харчовыя і спадарожныя ім тавары - 30%, тэкстыль - 15%.

Катэгорыя:Правінцыі Аргенціны
Эш-сюр-Сюр

**Эш-сюр-Сюр** (люксемб. Esch-Sauer, фр. Esch-sur-Sûre) — камуна ў Люксембургу, размяшчаецца ў акрузе Дзікірх. Камуна Эш-сюр-Сюр з'яўляецца часткай кантона Вільц. У камуне знаходзіцца аднайменны населены пункт.

Насельніцтва складае 281 чалавек (на 2008 год), у камуне размяшчаюцца 155 хатніх гаспадарак. Займае плошчу 6,76 км ² (па займаемай плошчы 115 месца з 116 камун). Найвышэйшая кропка камуны над узроўнем мора складае 495 м. (27 месца з 116 камун), найменшая 267 м. (78 месца з 116 камун).

Катэгорыя:Камуны Люксембурга
Ігуасу (вадаспады)

**Вадаспа́ды Ігуасу́** (, ) — гэта комплекс вадаспадаў на рацэ Ігуасу, размешчаны на мяжы Бразіліі (штат Парана) і Аргенціны (правінцыя Місьёнес). Гэты вадаспад пазначае мяжу паміж Бразіліяй і Аргенцінай, знаходзячыся на мяжы аргенцінскага і бразільскага нацыянальных паркаў «Ігуасу». Абодва паркі былі ўключаны ў Спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА (у 1984 і 1986 гадах адпаведна). Пры гэтым большая частка вадаспадаў прыходзіцца на аргенцінскі бок.

Назва Iguazu (Ігуасу) паходзіць ад слоў на мове гуарані **y** (вада) і **guasu** (вялікі). Легенда распавядае, што Бог хацеў ажаніцца на прыгожай тубыльчанцы Naipú, але яна збегла са сваім умілаваным на каноэ. У гневе Бог разрэзаў раку, стварыўшы вадаспады, выракаючы закаханых на вечнае падзенне.

Першым еўрапейцам, які ўбачыў вадаспад, лічыцца іспанскі канкістадор Альвар Нуньес Кабеса де Вака, адбылося знаёмства ў 1541 годзе. 

Комплекс мае шырыню 2,7 км і ўключае ў сябе прыкладна 270 асобных вадаспадаў. Вышыня падзення вады дасягае 82 метры, але на большасці вадаспадаў крыху больш за 60 метраў.  Найбуйнейшы вадаспад - ''Горла Д'ябла'' (ісп.: Garganta del Diablo) - U-падобны абрыў шырынёй 150 і даўжынёй 700 метраў. Мноства астравоў (у тым ліку даволі вялікіх) аддзяляюць вадаспады адзін ад аднаго. Прыкладна 900 метраў з агульнай шырыні ў 2,7 км не пакрытыя вадой. Вадаспады пазначаюць мяжу верхнаяга і ніжняга цячэнняў ракі Ігуасу.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Вадаспады Ігуасу на сайце Свет Вадаспадаў 
* 28 фатаграфій вадаспадаў Ігуасу
* Фатаграфіі Гарадоў Свету. Аргенціна. Вадаспады Ігуасу.    

Катэгорыя:Вадаспады Аргенціны
Катэгорыя:Вадаспады Бразіліі
Катэгорыя:Сусветная спадчына ў Аргенціне
Катэгорыя:Сусветная спадчына ў Бразіліі
Катэгорыя:Парана (рака)
Эсперанж

**Эсперанж** (люксемб. Hesper, фр. Hesperange) — камуна ў Люксембургу, размяшчаецца ў акрузе Люксембург. Камуна Эсперанж з’яўляецца часткай кантона Люксембург. У камуне знаходзіцца аднайменны населены пункт.

Насельніцтва складае 12200 чалавек (на 2008 год), у камуне размяшчаюцца 5360 хатніх гаспадарак. Займае плошчу 27,22 км² (па займаемай плошчы 27 месца з 116 камун). Найвышэйшы пункт камуны над узроўнем мора мае вышыню 334 м (102 месца з 116 камун), найніжэйшы — 255 м (65 месца з 116 камун).

Катэгорыя:Камуны Люксембурга
Лазаніца звычайная

**Лазані́ца звычайная** (*Lysimachia vulgaris*) — від Кветкавых раслін роду . Раней гэты род уваходзіў у сямейства , аднак у Сістэме класіфікацыі APG III (2009) гэта сямейства было скасавана, цяпер гэты род ставіцца да сямейства .

## Назва 
Беларускамоўныя назвы: лазаніца звычайная, лазаніца, вярбішнік, жаўточнік, жывотнік, кішок, чароп, мятнушка, ударнік

## Апісанне 
thumb|250px|left|
thumb|250px|left|Кветка

Шматгадовая травяністая расліна.
Карэнішча паўзучае, з доўгімі падземнымі парасткамі. Сцябло простае або разгалінаванае, 150—200 см вышынёй, прамастаячае. Лісце супраціўнае, на кароткіх чаранках, ланцэтнае або яйкападобна-ланцэтнае, з суцэльным краем, па 3—4 у кольцах. Кветкі абодваполыя, у густых пірамідальна-мяцёлкавых суквеццях. Плод — каробачка. Квітнее ў чэрвені — ліпені.

## Распаўсюджванне 
Расліна распаўсюджана на тэрыторыі Еўразіі і Паўночнай Афрыкі (Алжыр).
Расце на вільготных месцах, сярод хмызнякоў, на балотах, па берагах рэк і азёр.

## Нарыхтоўка і захоўванне 
Выкарыстоўваюць траву, сабраную падчас цвіцення расліны. Сушаць, разаслаў тонкім пластом на адкрытым паветры ў цені або на гарышчы. Захоўваюць у папяровых мяшках.

## Хімічны склад 
Лазанiца звычайная змяшчае дубільныя рэчывы, сапаніны, аскарбінавую кіслату (у лісці — да 1150 мг%, у кветках — да 880 мг%).

## Фармакалагічныя ўласцівасці і выкарыстанне 
Настой травы лазанiцы звычайнай мае бактэрыцыдныя, звязальныя і супрацьзапаленчыя ўласцівасці. Галенавыя прэпараты лазанiцу звычайную ўжываюць як звязальны сродак пры паносах, гастрыце, розных крывацёках, жаўтусе, сутаргах, агульнай слабасці і цынзе, таксама як сродак, якое паскарае гаенне ран.

Водныя выцяжкі з расліны, у залежнасці ад пратраў, даюць жоўтую, зялёную, карычневую і чорную фарбы. Меданос.

## Літаратура 
*  — С. 125.
* *В. И. Чопик, Л. Г. Дудченко, А. Н. Краснова.* Дикорастущие полезные растения Украины. Справочник. — Киев, Наукова думка, 1983.
* 

## Спасылкі 
* 
* *Lysimachia vulgaris* L. // ИАС «ООПТ России»

Катэгорыя:Першакветныя
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Флора Паўночнай Афрыкі
Катэгорыя:Лекавыя расліны
Катэгорыя:Меданосныя расліны
Катэгорыя:Фарбавальныя расліны
Катэгорыя:Дэкаратыўныя расліны
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Рарайма (штат)

**Рара́йма** () — штат на поўначы Бразіліі. Адміністрацыйны цэнтр — горад Боа-Віста. Мяжуе з Венесуэлай на поўначы, з Гаянай і штатам Пара на ўсходзе, са штатам Амазонас на поўдні.

Рарайма — самы паўночны штат Бразіліі.

Назва штата паходзіць ад імя гары Рарайма (па-пемонску: *roro imã*), што ў перакладзе з мовы мясцовых індзейцаў азначае «зялёная гара».

Катэгорыя:Штаты Бразіліі
Кракавяк

**Кракавяк** () — хуткі танец польскага паходжання ў 2/4; форма дзвюхкаленная, мелодыя ажыўленага характару, часта мае акцэнт на другой восьмай у такце, якая сінкапуецца з трэцяй. Рытм востры, з частымі сінкопамі. Выконваецца весела, тэмпераментна, з ганарлівай выправай.

Паўстаў сярод жыхароў Кракаўскага ваяводства (кракавякаў). У XIV ст. атрымаў распаўсюджанне сярод шляхты. Даўней *кракавяк* танчылі толькі мужчыны, пазней — мужчына ў пары з жанчынай. У XIX ст. быў папулярным бальным танцам.

Кракавяк, атрымаўшы мастацкую апрацоўку, ужываецца ў балетнай музыцы і опернай музыцы, напрыклад у оперы «Жыццё за цара» М. І. Глінкі і іншых творах. Музычная форма скарыстана Ф. Шапэн у «Ронда а ля кракавяк» для фартэпіяна з аркестрам.

## Літаратура 
* Кракавяк // БЭ ў 18 тамах. Т.8, Мн., 1999, С.444

## Спасылкі 
* Кракавяк — Польскі народны танец 

Катэгорыя:Польскія народныя танцы
Ігуасу (рака)

**Ігуасу** (, ) — рака ў Паўднёвай Амерыцы працягласцю ў 1320 км. Яе назва паходзіць з мовы гуарані і азначае «вялікая вада».

Ігуасу ўтвараецца ў выніку зліцця рэк Іраі і Атуба паблізу Курыціба. У ніжнім цячэнні да самага ўпадзення ў раку Парана ўяўляе сабой натуральную мяжу паміж Аргенцінай і Бразіліяй.

Ігуасу стала знакамітай дзякуючы унікальным вадаспадам, якія знаходзяцца ў некалькіх кіламетрах ад месца ўпадзення ў Парана. Большая частка вадаспадаў размешчана на аргенцінскім боку, дзе знаходзіцца таксама ўваход у відовішчнае, так званае «горла д’ябла». Агульная шырыня вадаспадаў складае 2,7 км, штосекундна падаюць на 75 метраў уніз 1700 м вады, пасля доўгіх ападкаў нават 7000.

Вадаспады Ігуасу былі адкрыты ў 1542 годзе і прызнаныя ў 1984 сусветнай спадчынай ЮНЕСКА.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Памежныя рэкі
Катэгорыя:Рэкі Аргенціны
Катэгорыя:Рэкі Параны
Катэгорыя:Сусветная спадчына ў Бразіліі
Катэгорыя:Сусветная спадчына ў Аргенціне
Катэгорыя:Басейн Параны
Місьёнес (правінцыя)

**Місьёнес** (ісп.: Misiones) — правінцыя ў паўночна-ўсходняй частцы Аргенціны, у Аргенцінскай Месапатаміі, на мяжы з Парагваем і Бразіліяй. На поўдні мяжуе з правінцыяй Карыентэс. 

Правінцыя была названая ў гонар місій езуітаў, якія знаходзіліся ў рэгіёне. З 15 місій у Аргенціне 11 размяшчаліся ў Місьёнес, чатыры з іх былі ўнесены ў спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА: Сан-Ігнасіа-Міні, Нуэстра-Сеньёра-дэ-Санта-Ана, Нуэстра-Сеньёра-дэ-Ларэта, Санта-Марыя-ла-Маёр. 

Галоўнай славутасцю правінцыі з'яўляюцца вадаспады Ігуасу на поўначы правінцыі, на мяжы з бразільскім штатам Парана. Вадаспады Ігуасу таксама ўнесены ў спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА з 1984 года. 

У Місьёнес знаходзяцца рэшткі аднаго з апошніх ўнутрыатлантычных дажджавых лясоў.

## Спасылкі 
* Турыстычная інфармацыя пра правінцыю  

Катэгорыя:Правінцыі Аргенціны
Рыа-Негра (Аргенціна)

**Рыа-Негра** — рака ў Аргенціне, у Патагоніі.

Даўжыня з вытокам — ракой Неўкен — каля 1300 км, плошча басейна 146 тыс. км². Упадае ў Атлантычны акіян. Сярэдні расход вады каля 950 м³/с. Суднаходная на асобных участках.

## Літаратура 
* 
* Colbert E. Cushing, Kenneth W. Cummins, G. Wayne Minshall: *River and Stream Ecosystems of the World: With a New Introduction*. University of California Press 2006, ISBN 0-520-24567-9, S. 280ff

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Рэкі Аргенціны
Катэгорыя:Рэкі, якія ўпадаюць у Атлантычны акіян
Рыа-Негра (правінцыя)

**Рыа-Негра** () — правінцыя ў цэнтральнай частцы Аргенціны, на паўночнай ўскраіне Патагоніі.

Рыа-Негра з’яўляецца правінцыяй толькі з 27 ліпеня 1955 года.

## Эканоміка 
Самай развітой галіной эканомікі з’яўляецца сельская гаспадарка ў далінах рэк Рыа-Негра і Рыа-Каларада. Правінцыя вырошчвае 70 % ўраджаю яблыкаў і груш краіны, большасць якіх пастаўляецца на экспарт (38 % у выглядзе садавіны і 40 % — у выглядзе канцэнтрату сокаў) праз порт Сан-Антоніа-Оэстэ. У Вале-Медыё, акрамя яблыкаў і груш, вырошчваюцца памідоры, цыбуля і іншая гародніна.

Прамысловасць прадстаўлена амаль выключна толькі ў высакагорнай даліне Рыа-Негра (Хенераль-Рока, Віла-Рэгіна, Чыпалеці). Вялікае значэнне мае авечкагадоўля. 13 % нацыянальных запасаў бараніны і воўны пастаўляецца з Рыа-Негра.

Вакол Эль-Бальсона выгадоўваюцца ягады і хмель (70 % нацыянальнай вытворчасці).

У водах Атлантычнага акіяна, у заліве Сан-Маціас штогод здабываецца 11&nbsp;000 тон рыбы і 8000 тон морапрадуктаў. Хек, кальмар і малюскі замарожваюцца і пастаўляюцца на экспарт.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт правінцыі Рыа-Негра 
* Аддзел турызму правінцыі 
* Вэб-гайд па Рыа-Негра 
* Інфармацыя пра Рыа-Негра  
* Фатаграфіі Рыа-Негра 
* Фатаграфіі Рыа-Негра 

Катэгорыя:Правінцыі Аргенціны
Лімай

**Лімай** — рака на поўдні Аргенціны, адна з найвялікшых рэк Патагоніі. Рака бярэ пачатак на поўдні тэрыторыі правінцыі Неўкен і ўпадае ў раку Рыа-Негра.

## Назва 
Назва ракі паходзіць з арауканскай мовы, слова *лімай* значыць *ясная рака*.

## Эканоміка 
Самыя важныя эканамічныя актыўнасці: рыбалоўства, кемпінг, і вытворчасць гідраэнергіі.

Гідраэлектрастанцыі: Плаціна Алікура, Плаціна П’едра-дэль-Агіла, Плаціна Пічы-Пікун-леуфу, Плаціна Эль-Чакон, Плаціна Аральіта.

Катэгорыя:Рэкі Аргенціны
Мазурка (танец)

**Мазурка** (ад ) — польскі народны танец.

Назва паходзіць ад жыхароў Мазовіі — мазураў, у якіх упершыню з’явіўся гэты танец. Музычны памер — 3/4 ці 3/8, тэмп хуткі. Частыя рэзкія акцэнты, якія ссоўваюцца на другую, а часам і на трэцюю дзель такту. У XVII стагоддзі мазурка ўвайшла ў цыкл польскіх сялянскіх танцаў. У XIX стагоддзі атрымала распаўсюд як бальны танец у краінах Еўропы.

Насамрэч за назвай «мазурка» хаваюцца адразу 3 нацыянальных польскіх танца. Першы з іх — **мазур** (гл. вышэй). **Абэрак** — адменнік мазура з больш пераборлівым рытмічным малюнкам і характэрным акцэнтам на трэцяй долі кожнага другога такту. **Куявяк** — лірычная, павольная мазурка, трёхдольность блізкая да вальсавай; танец-разважанне ці танец-успамін.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Польскія народныя танцы
Патагонія

thumb|Найбольш часта выкарыстоўваемая версія меж Патагоніі (выдзелена аранжавым).
[thumb|[Горад Ушуая.]]
**Патагонія** — частка Паўднёвай Амерыкі, размешчаная на поўдзень ад рэк Рыа-Каларада (па іншай версіі — Рыа-Негра і Лімай) у Аргенціне і Бія-Бія ў Чылі, хоць абсалютна дакладнага вызначэння не існуе. Часам да Патагоніі залічваюць і Вогненную Зямлю.

Размешчана ў Аргенціне і Чылі, уключае горы Анды на захадзе і поўдні, і плато і нізкія раўніны на ўсходзе. Назва «Патагонія» паходзіць ад слова *patagón*, якое выкарыстоўваецца Магеланам, каб апісаць людзей, народжаных тут, пра якіх яго экспедыцыя думала, што тыя былі гігантамі. Цяпер лічыцца, што сярэдні рост тэўэльчэ, якія жылі ў той час у Патагоніі, быў каля 1,80 м (~ 5 '11 «), што значна больш, чым сярэдні рост 1,55 м (~ 5 '1») іспанцаў таго часу .

File:Glaciar Perito Moreno (Argentina).jpg|
File:Base del Cerro Catedral en Bariloche. (Patagonia Argentina) 01.JPG
File:Ballenas en Península Valdès.jpg

## Гл. таксама 
* Возера Буэнас-Айрэс
* Рака Чубут

## Спасылкі 
Катэгорыя:Геаграфія Аргенціны
Катэгорыя:Геаграфія Чылі
Гапак

thumb|400px|
**Гапак** (ад  — усклік, які вымаўляецца падчас танца) — нацыянальны украінскі танец. Музычны памер гапака — 2/4.

Танчаць гапак у украінскіх нацыянальных касцюмах. Танец скачацца энергічна, асноўнымі рухамі танца з’яўляюцца скокі ўпрысядкі, прабежкі, шырокія, высокія скачкі з узмахамі нагамі. Часам у танцы выкарыстоўваюцца баявыя шаблі украінскіх казакоў.

Гапак упершыню з’явіўся ў казачым селішчы Запарожская Сеч і ўяўляў сабою комплекс вайсковых практыкаванняў. Ён аб’ядноўваў у сабе ўсе неабходныя элементы рукапашнага бою.

Шырока выкарыстоўваецца ў операх і балетах.

## Спасылкі 
* БСЭ. Гапак 
* Пра гапак 

Катэгорыя:Украінскія народныя танцы
Катэгорыя:Народныя танцы
Тукуман (правінцыя)

**Тукуман** () — правінцыя ў Аргенціне.

## Адміністрацыйны падзел 
Правінцыя падзелена на 17 дэпартаментаў.

Катэгорыя:Правінцыі Аргенціны
Іван Сяргеевіч Аксакаў

**Іван Сяргеевіч Аксакаў** (; , Арэнбургская губерня — , Масква) — рускі публіцыст, паэт, грамадскі дзеяч, адзін з лідараў славянафільскага руху. Сын С. Ц. Аксакава.

Скончыў Пецярбургскае вучылішча правазнаўства ў 1842 годзе. У 1840-60-я гады выступаў за адмену прыгоннага права і цялесных пакаранняў. Рэдагаваў славянафільскія часопісы і газеты «Русская беседа», «День», «Москва», «Русь». У 1858-78 гадах адзін з кіраўнікоў маскоўскага Славянскага камітэта. У Руска-турэцкую вайну 1877-78 гадоў арганізаваў кампанію ў падтрымку паўднёвых славян. Прытрымліваўся манархічных вялікадзяржаўных поглядаў, у тым ліку адмаўляў этнічную самастойнасць беларусаў, прапагандаваў ідэі панславізму.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Публіцысты Расіі
Катэгорыя:Паэты Расійскай імперыі
Катэгорыя:Заходнерусізм
Катэгорыя:Члены Таварыства аматараў расійскай славеснасці
Тукумскі край

**Тукумскі край** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў цэнтральнай частцы Латвіі ў вобласці Курземе. Край складаецца з дзесяці воласцяў і горада Тукумс, які з'яўляецца цэнтрам краю. 

Мяжуе з Талсінскім, Мерсрагскім, Энгурскім, Елгаўскім, Добэльскім, Яўнпілскім і Кандаўскім краямі. 

Насельніцтва на 1 студзеня 2010 года склала 33396 чалавек. Плошча краю займае 1199,7 км ².

Катэгорыя:Краі Латвіі
Энгурскі край

**Энгурскі край** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на паўночным захадзе Латвіі ў вобласці Курземе. Край складаецца з трох валасцей, цэнтрам краю з'яўляецца пасёлак Смардэ.

Насельніцтва на 1 студзеня 2011 года склала 7575 чалавек. Плошча краю займае 397,9 км ².

Катэгорыя:Краі Латвіі
Краслаўскі край

**Краслаўскі край** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на паўднёвым усходзе Латвіі, у культурна-гістарычных абласцях Латгалія і Селія. Край складаецца з 11 валасцей і горада Краслава, які з'яўляецца адміністрацыйным цэнтрам краю. Насельніцтва на 1 студзеня 2015 года склала 15 854 чалавек. Плошча краю займае 1078,4 км ².
Валійская Вікіпедыя

**Валійская Вікіпедыя** () — раздзел Вікіпедыі на валійскай мове. З’яўляецца адзінай анлайн-энцыклапедыяй на валійскай мове.

Валійская Вікіпедыя была адкрыта ў ліпені 2003 года. Развіваючыся з невялікай хуткасцю, 23 чэрвеня 2007 года яна стала 66-й Вікіпедыяй, дасягнула мяжы ў 10 000 артыкулаў. Затым адбыўся досыць хуткі для гэтага раздзела рост колькасці артыкулаў, калі з чэрвеня 2007 па лістапад 2008 года іх колькасць павялічылася ўдвая. Гэты факт знайшоў адлюстраванне ў публікацыі ў самым масавым часопісе Уэльса — *Golwg*, што выдаецца на валійскай мове, і газеце *Y Faner Newydd*. На 7 кастрычніка 2011 года колькасць артыкулаў складала крыху больш за 34 000.

Вікіпедыя
Валійскі
Ірландская Вікіпедыя

**Ірландская Вікіпедыя** () — раздзел Вікіпедыі на ірландскай мове.

Створаны ў кастрычніку 2003 года. Першы артыкул напісаны ў студзені 2004 года. Заснавальнікам падзелу быў Габрыэль Бічэм (Gabriel Beecham). У верасні 2005 года было напісана больш за 1600 артыкулаў, і налічвалася 173 ўдзельнікі (як сталых, так і непастаянных), якія маюць ўклад у напісанні артыкулаў. Да сакавіка 2007 года каля 20 актыўных удзельнікаў, а колькасць артыкулаў перавысіла 7000. Па стане на люты 2010 года ў ірландскім раздзеле было больш за 10 тысяч артыкулаў і па гэтым параметры ён знаходзіўся на 92-й пазіцыі сярод усіх раздзелаў.

Вікіпедыя
Ірландскі
Вікіпедыя на афрыкаанс

**Вікіпедыя на мове афрыкаанс** (афрыкаанс Afrikaanse Wikipedia) — раздзел Вікіпедыі на мове афрыкаанс.

Раздзел быў створаны 16 лістапада 2001 г, і храналагічна быў 11-м.

* 50 артыкулаў - жнівень 2002
* 100 артыкулаў - красавіку 2003
* 250 артыкулаў - жніўня 2003
* 500 артыкулаў - лістапада 2003
* 1000 артыкулаў - студзеня 2004
* 2500 артыкулаў - сакавік 2004
* 5000 артыкулаў - сакавік 2006
* 10000 артыкулаў - чэрвень 2008
* 15000 артыкулаў - май 2010
* 16000 артыкулаў - жнівень 2010 г.

## Спасылкі 
* Afrikaans Wikipedia a tiny giant 
* Afrikaans wikipedia hits 5000 articles

Афрыкаанс
Афрыкаанс
Прагрэсіўны альянс сацыялістаў і дэмакратаў

**Прагрэсіўны альянс сацыялістаў і дэмакратаў** (, S&D) — сацыял-дэмакратычная фракцыя Еўрапейскага парламента.

## Гісторыя 
Сацыялістычная група заснавана 23 чэрвеня 1953 года як палітычная фракцыя ва Усеагульнай Асамблеі Еўрапейскага аб’яднання вугалю і сталі (папярэднік сучаснага еўрапейскага парламента). З дня выбараў першага Еўрапейскага парламента ў 1979 годзе і да выбараў 1999 года гэта была сама шматлікая група ў парламенце. 21 красавіка 1993 года група была перайменавана ў Групу Партыі еўрапейскіх сацыялістаў, а 20 ліпеня 2004 у Групу сацыялістаў у Еўрапейскім парламенце. Гэта фракцыя займае другое месца па колькасці членаў Еўрапейскага парламента, пад цяперашняй назвай заснавана 23 чэрвеня 2009 года.

## Склад 
Дэпутаты Еўрапарламента, якія складаюць групу:

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 
* Група прагрэсіўнага альянсу сацыялістаў і дэмакратаў у Еўрапейскім парламенце (S&D)  

Катэгорыя:Еўрапейскі парламент
Фармоса (правінцыя)

**Фармоса** (ісп.: Formosa) — правінцыя на паўночным усходзе Аргенціны, частка рэгіёну Гран-Чака. На паўночным усходзе мяжуе з Парагваем, на поўдні з правінцыяй Чака, на захадзе з правінцыяй сальта. Адміністрацыйны цэнтр - Фармоса.

Катэгорыя:Правінцыі Аргенціны
Еўрапейская народная партыя (фракцыя Еўрапейскага парламента)

Група **Еўрапейскай народнай партыі (хрысціянскія дэмакраты)** (, EPP Group) — правацэнтрысцкая найбуйнейшая фракцыя ў Еўрапейскім Парламенце.

## Гісторыя 
Хрысціянска-дэмакратычная група заснавана 23 чэрвеня 1953 года як палітычная фракцыя ва Усеагульнай Асамблеі Еўрапейскага аб’яднання вугалю і сталі (папярэднік сучаснага еўрапейскага парламента). Група заўсёды грала вядучую ролю ў будаўніцтве Еўропы. Група змяніла сваю назву на групу Еўрапейскай народнай партыі (хрысціянска-дэмакратычная група) у ліпені 1979 года, адразу пасля першых прамых выбараў у Еўрапейскі парламент, а пазней на групу Еўрапейскай народнай партыі (хрысціянскія дэмакраты) і Еўрапейскія дэмакраты ў ліпені 1999 года. Яна зноў перайменавалася ў групу Еўрапейскай народнай партыі (хрысціянскія дэмакраты) у чэрвені 2009 года.

## Склад 
Дэпутаты Еўрапарламента, якія складаюць групу ЕНП:

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 
* Група Еўрапейскай народнай партыі (хрысціянскія дэмакраты)  

Катэгорыя:Еўрапейскі парламент
Латук

**Салата пасяўная**, **Латук-салата** (*Lactuca sativa*) — гэта расліна сямейства , якая сустракаецца ва ўмераных шыротах. Культывуецца ў асноўным для лісця. Выкарыстоўваецца для ежы.

## Ужыванне ў ежу 
Лісце салаты ўтрымоўвае вельмі малую колькасць калорый. Змяшчае вялікую колькасць вітаміна A і фоліевай кіслаты.

У многіх краінах халодную салату ядуць у волкім выглядзе.

Таксама лісце дадаюць у салаты, выкарыстоўваюць у якасці гарніру да бутэрбродаў і дадаюць ў многія іншыя стравы.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Астравыя
Бенгальская Вікіпедыя

**Бенгальская Вікіпедыя** — раздзел Вікіпедыі на бенгальскай мове.

Гэта быў 43-ы па велічыні раздзел Вікіпедыі ў свеце, змяшчае больш за 15 041 артыкулаў (на 8 лютага 2007 года).

## Спасылкі 
* Галоўная старонка бенгальскай Вікіпедыі

Бенгальскі
Катэгорыя:Бенгальская мова
Еўрастат

**Еўрастат** () — статыстычная служба Еўрапейскага саюза, якая займаецца зборам статыстычнай інфармацыі пра краіны-члены ЕС і гарманізацыяй статыстычных метадаў, выкарыстоўваемых гэтымі краінамі. Офіс Eurostat знаходзіцца ў Люксембургу.

## Гісторыя і функцыі 
Еўрастат быў заснаваны ў 1953 годзе як статыстычная служба Еўрапейскага аб’яднання вугалю і сталі. З часам спіс задач службы пашырыўся, і ў 1958 годзе на яе аснове быў сфарміраваны генеральны дырэктарат. Асноўнай задачай дырэктарата было забеспячэнне іншых генеральных дырэктаратаў Еўракамісіі, а таксама іншых еўрапейскіх інстытутаў статыстычнай інфармацыяй, неабходнай для фарміравання, рэалізацыі і аналізу праводжанай імі палітыкі.

З развіццём Еўрасаюза большае значэнне стала надавацца задачы гарманізацыі статыстычных метадаў, якія выкарыстоўваюцца краінамі-членамі ЕС, а таксама краінамі-кандыдатамі. Еўрастат не займаецца непасрэдным зборам статыстычных даных — гэта праца выконваецца статыстычнымі службамі краін. Сабраная нацыянальнымі службамі інфармацыя апрацоўваецца Еўрастатам, прыводзіцца да адзіных стандартаў і публікуецца. Еўрастат цесна супрацоўнічае з нацыянальнымі службамі статыстыкі краін ЕС у мэтах выпрацоўкі адзіных статыстычных стандартаў.

Станам на 2011 год генеральным дырэктарам службы з’яўляўся Гюнтэр Ханрайх (*Gunther Hanreich*). Яго папярэднік — Michel Vanden Abeele — выявіў у 2004 годзе, што статыстычная інфармацыя, пададзеная ўрадам Грэцыі, была зведала моцныя маніпуляцыі. На аснове гэтых няслушных даных Грэцыя была прынята ў 2000 годзе ў еўразону.

Генеральнаму дырэктару Еўрастата падпарадкоўваюцца сем дырэктараў, адказных за розныя вобласці дзейнасці:
* рэсурсы
* статыстычныя метады і прылады; публікацыі
* дзяржаўная і агульнаеўрапейская статыстыка
* эканоміка і рэгіянальная статыстыка
* сельская гаспадарка і экалогія; супрацоўніцтва
* сацыяльная статыстыка і інфармацыйная супольнасць
* бізнес-статыстыка

## Гл. таксама 
* Наменклатура тэрытарыяльных адзінак для мэт статыстыкі

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка Eurostat 

Катэгорыя:Статыстычныя арганізацыі
Катэгорыя:Агенцтвы Еўрапейскага саюза
Македонская Вікіпедыя

**Македонская Вікіпедыя** (макед. Македонската Википедија) — раздзел Вікіпедыі на македонскай мове.

Адкрыты ў верасні 2003, у 2007 пераадолеў бар'ер у 10000 артыкулаў. На 14 красавіка 2010 г утрымліваў 39767 артыкулаў, 19089 зарэгістраваных карыстальнікаў, 15 адміністратараў і 3 бюракраты.

Македонскі профіль Вікіпедыі шматкроць згадваўся ў мясцовых газетах, у прыватнасці ў газеце «Nova Makedonija»

## Гісторыя 
* 2 кастрычніка 2011 — 50 000 артыкулаў
* 19 жніўня 2012 года — 60 000 артыкулаў
* 28 сакавіка 2013 года — 70 000 артыкулаў
* 16 снежняя 2014 года — 80 000 артыкулаў

## Спасылкі 
* Википедија на македонски јазик со над 30.000 статии 
* Над 30.000 статии на македонски јазик досапни на Википедија  
* Википедија на македонски јазик надмина 30.000 статии 
* Википедија на македонски јазик надмина 30 илјади статии 
* Википедија на македонски јазик ја надмина бројката од 30.000 статии 
* Википедија на македонски јазик надмина 30.000 статии 
* Википедија на македонски јазик надмина 30.000 статии 
* Википедија на македонски јазик со над 30.000 статии 
* Википедија на македонски јазик ја надмина бројката од 20.000 статии  
* Википедија на македонски јазик со над 20.000 статии 
* Википедија на македонски јазик според бројот на статии на 59-то место во светот  
* Википедија на македонски јазик надмина 15.000 статии 
* На македонска Википедија 15.000 статии  
* Со тематски портали до факти за Македонија  
* Википедија на македонски јазик надмина 10.000 статии  
* Македонската Википедија надмина 10.000 статии 
* Консензуалната демократија на Википедија  

Катэгорыя:Раздзелы Вікіпедыі
Вікіпедыя
Вікіпедыя
Казахская Вікіпедыя

**Казахская Вікіпедыя** (каз. Қазақ Уикипедиясы ці Каз. Қазақша Уикипедия) — раздзел Вікіпедыі на казахскай мове. 

Моўны профіль адкрыўся 3 чэрвеня 2002 г. Асаблівасць гэтага раздзела Вікіпедыі ў тым, што ён пішацца на трох розных алфавітах: кірыліца (Казахстан, Расія і Узбекістан), лацінкай (Турцыя) і арабскім пісьмом (Кітай і Іран). Яе досвед выкарыстоўваюць іншыя Вікіпедыі, якія пішуцца з выкарыстаннем розных алфавітаў. На казахскі профіль найбольшы ўплыў аказвае руская і англійская Вікіпедыі - з іх перакладаюць артыкулы, пераносяць шаблоны. 

## Гісторыя 
* 2007 год — 1000 артыкулаў
* сакавіка 2008 г. — 2000 артыкулаў.
* сакавіка 2009 г. — 3000 артыкулаў.
* студзень 2010 г. — 6000 артыкулаў.
* 17 студзеня 2010 г. — 7000 артыкулаў.
* 10 сакавіка 2011 г. — 8000 артыкулаў.
* 5 красавіка 2011 г. — 9000 артыкулаў.
* 8 красавіка 2011 г. — 16 000 артыкулаў.
* 16 красавіка 2011 — 20 000 артыкулаў.
* 15 чэрвеня 2011 — 25 000 артыкулаў.
* 18 чэрвеня 2011 — 30 000 артыкулаў.
* 22 чэрвеня 2011 г. — 35 000 артыкулаў.
* 29 чэрвеня 2011 г. — 40 000 артыкулаў.
* 3 ліпеня 2011 г. — 45 000 артыкулаў.
* 9 ліпеня 2011 г. — 50 000 артыкулаў.
* 12 ліпеня 2011 г. — казахскі раздзел увайшоў у лік 50-ці самых буйных падзелаў Вікіпедыі, абышоўшы радзел на мове тагалог і заняўшы месца пад лацінскім раздзелам.
* 20 ліпеня 2011 г. — 60 000 артыкулаў.
* 23 жніўня 2011 г. — 75 000 артыкулаў.
* 26 кастрычніка 2011 г. — 100 000 артыкулаў.
* 29 лістапада 2012 г. — 200 000 артыкулаў.

## Спасылкі 
* http://www.aikyn.kz/index.php?option=com_content&task=view&id=1531
* Қазақша Уикипедияны бірігіп дамытайық

Катэгорыя:Раздзелы Вікіпедыі
Архіў

**Архіў** () — установа або структурнае падраздзяленне арганізацыі, якая ажыццяўляе захоўванне, камплектаванне, улік і выкарыстанне архіўных дакументаў.

## Гл.таксама 
* Беларускі загранічны архіў

Катэгорыя:Архівы
Катэгорыя:Архіўная справа
Катэгорыя:Дакументазнаўства
Цыкорыя

**Цыкорыя** (*Cichorium*) — род адна-, двух- і шматгадовых травяністых раслін сямейства астравых.

## Апісанне 
Расліны з расстаўлена-галінастымі сцябламі і чаргаваным лісцем. Прыкаранёвае лісце чаранковае ад стругападобна-перыстараздзельнага да суцэльнага, шчацінкава-валасістае, верхняе — ланцэтнае, сцяблоабдымнае. Кветкавыя кошыкі буйныя, шырока раскрытыя, з цыліндрычнымі двухрадковымі абгорткамі; кветкі двухполыя, язычковыя. Плод — сямянка з чубком.

## Пашырэнне 
Адрозніваецца каля 10 відаў, пашыраных пераважна ў Міжземнамор’і. На Беларусі сустракаецца дзікарослая  і інтрадукаваная , якую вырошчваюць як салатную расліну.

## Прымяненне ў народнай медыцыне 
Цыкорыя шырока выкарыстоўваецца ў народнай медыцыне. Маладое лісце ядомае, у ім утрымоўваюцца вітамін C, каратын, салата з іх асабліва карысная для хворых на дыябет (у расліне ёсць інулін). На пашах цыкорыю добра ядуць жывёлы. Цыкорыя — добры меданос, дае шмат нектару і пылка. Карані выкарыстоўваюць як сурагат кавы. З гэтай мэтай у культуры вырошчваюць .

На Беларусі ў дзікім стане расце адзін від цыкорыі — .

Цыкорыя з’яўляецца кармавой раслінай для лічынак некаторых матылькоў, напрыклад для такіх відаў, як ,  і .

## Літаратура 
* Лекарственные растения и и их применение. Изд. 5-5, перераб. и доп. «Наука и техника». Мн., 1974. 592 с. с ил. (АН БССР. Ин-т эксперим. ботаники им. В. Ф. Купревича)
* Енциклопедія українознавства. У 10-х т. / Гол. ред. Володимир Кубійович. — Париж; Нью-Йорк: Молоде Життя, 1954—1989.
* 

## Спасылкі 
* Common Chicory — Cichorium intybus

Катэгорыя:Астравыя
Катэгорыя:Расліны ў Бібліі
Флёкс Друмонда

**Флёкс Друмонда** (*Phlox drummondii*) — від кветкавых раслін сямейства сінюхавых.

Расліна паходзіць родам з тэрыторыі ЗША, шырока распаўсюджаны ў паўднёва-ўсходніх штатах, асабліва ўздоўж аўтамабільных дарог агульнага карыстання.

Часта выкарыстоўваецца як дэкаратыўная расліна. Згодна з J. P. Kelly «колер вар'іруецца ў шырокім дыяпазоне ад белага і крэмавага праз ружовы, бэз, пурпурны і чырвоны да амаль чорнага».

Катэгорыя:Сінюхавыя
Катэгорыя:Дэкаратыўныя расліны
Італа-грэчаская вайна

**Італа-грэчаская вайна** (), **Грэчаская вайна** () — вайна паміж Італіяй і Грэцыяй, якія цягнулася з 28 кастрычніка 1940 да 23 красавіка 1941 года. Лічыцца, што з гэтага канфлікту Другая сусветная вайна пачалася на Балканах. Пасля 6 красавіка 1941 года, калі ў канфлікт умяшалася нацысцкая Германія, ён завецца Грэчаскай аперацыяй.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* Ciano, Count Galeazzo (1947). *The Ciano Diaries 1939—1943*, Mudderidge Ed. London

## Гл. таксама 
* Грэцыя ў Другой сусветнай вайне
* Італьянскі вясновы наступ

Катэгорыя:Другая сусветная вайна
Катэгорыя:Грэцыя ў Другой сусветнай вайне
Катэгорыя:Войны Грэцыі
Катэгорыя:Войны Італіі
Катэгорыя:Кастрычнік 1940 года
Катэгорыя:Лістапад 1940 года
Катэгорыя:Снежань 1940 года
Катэгорыя:Студзень 1941 года
Катэгорыя:Люты 1941 года
Катэгорыя:Сакавік 1941 года
Катэгорыя:Красавік 1941 года
Катэгорыя:Канфлікты 1940 года
Катэгорыя:Канфлікты 1941 года
Спіс дзяржаў і залежных тэрыторый Еўропы

Еўропа геаграфічна абмежавана Арктыкай і Атлантычным акіянам, Міжземным і Чорным морамі, гарамі Каўказ і Урал. Па гістарычных і культурных прычынах геапалітычныя межы на кантыненце значна шырэйшыя і ахопліваюць вобласці Азіі (Расія, Турцыя, Кіпр, Каўказ), Афрыкі (іспанскія валоданні), Арктыкі (уладанні Расіі і Нарвегіі) і Паўночнай Амерыкі (уладанні Даніі).

Еўропа палітычна падзелена на каля 50 незалежных краін, 6 непрызнаных краін і шэраг тэрыторый з асаблівым статусам. Па форме дзяржаўнага ладу на кантыненце ёсць 5 федэрацый і адна канфедэрацыя, у адпаведнасці з формай праўлення — 38 рэспублік і 12 манархій.

Усе краіны на кантыненце з’яўляюцца членамі Арганізацыі па бяспецы і супрацоўніцтве ў Еўропе, Арганізацыі Аб’яднаных Нацый (за выключэннем Ватыкана), Савета Еўропы (за выключэннем Беларусі). 27 членаў Еўрапейскага Саюза, 8 краін з’яўляюцца афіцыйнымі кандыдатамі на членства ў ЕС.

## Незалежныя дзяржавы 
Краіны Еўропы, якія маюць арганізаваны ўрад і якія валодаюць унутраным і знешнім суверэнітэтам.

## Непрызнаныя ці часткова прызнаныя дзяржавы 
## Тэрыторыі з асаблівым статусам 
Спіс залежных тэрыторый (з самакіраваннем або без яго), рэспублік і рэгіёнаў, якія маюць статус аўтаномій, і іншых абласцей з асаблівым статусам у геапалітычных межах Еўропы. Спіс не ўключае акругі Расіі, якія цалкам знаходзяцца ў Азіі. Не ўваходзяць федэральныя землі Аўстрыі, федэральныя землі Германіі і кантоны Швейцарыі, таму што яны не маюць статусу аўтаномій. У спіс не ўключаны аўтаномныя супольнасці і гараі Іспаніі, бо зараз усе раёны і два спецыяльныя гарады ў Іспаніі маюць аўтаномію і роўныя адзін аднаму, а гэта значыць, што Іспанія з’яўляецца дэ-факта федэрацыяй.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Еўрапейскага саюза (даступны і на іншых мовах ЕС)
* Афіцыйны сайт Савета Еўропы
* Афіцыйны сайт АБСЕ

Катэгорыя:Спісы краін
Катэгорыя:Еўропа
Катэгорыя:Спісы:Еўропа
Гіём Дэпардзьё

**Гіём Жан Максім Антуан Дэпардзьё** (; 7 красавіка 1971, Парыж, Францыя - 13 кастрычніка 2008, Гарш, Францыя) — французскі акцёр, сын Жэрара Дэпардзьё і Элізабет Дэпардзьё (Гіньё) (вярнулася пасля разводу да дзявочага прозвішча Гіньё (фр. Guignot), старэйшы брат актрысы Жулі Дэпардзьё.

## Спасылкі 
* Гіём Дэпардзьё на imdb.com 
* Un an de prison avec sursis requis contre Guillaume Depardieu 
* Фота Гіёма Дэпардзьё 

Катэгорыя:Памерлі ад пнеўманіі
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Сезар»
Жэрар Дэпардзьё

{{Кінематаграфіст
| Імя              = Жэрар Дэпардзьё
| Арыгінал імя   = Gérard Depardieu
| Фота             = Gérard Depardieu 2001.jpg
| Шырыня           = 230px
| Подпіс          = 
| Імя пры нараджэнні = Gérard Xavier Marcel Depardieu
| Дата нараджэння    = 
| Месца нараджэння   = 
| Дата смерці =
| Месца смерці =
| Прафесія = акцёр
| Грамадзянства = 
| Гады актыўнасці = 1967 — цяпер. час
| Кірунак =
| Узнагароды = «Залаты глобус» (1991)«Сезар» (1981 і 1991)
{

}
{

}
| imdb_id = 0000367
| Сайт =
}}
**Жэрар Ксаўе Марсель Дэпардзьё** (; МФА ; ) — французскі акцёр, лаўрэат прэміі «Залаты глобус» у намінацыі «Найлепшы акцёр» у фільме «Від на жыхарства» (1990) і двухразовы лаўрэат прэміі «Сезар» у намінацыі «Найлепшы акцёр» у фільмах «Апошняе метро» (1980) і «Сірано дэ Бержэрак» (1990), намінант на прэмію «Оскар» у намінацыі «Найлепшы акцёр» у фільме «Сірано дэ Бержэрак» (1990), кавалер ордэна Ганаровага легіёна і ордэна «За заслугі», рэстаратар, вінароб. Лічыцца адным з «найпапулярных і найлюбімых акцёраў не толькі ў Францыі, але і далёка за яе межамі».

Жонка — Элізабет Дэпардзьё.

## Фільмаграфія 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Рэстаратары Францыі
Катэгорыя:Вінаробы Францыі
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты глобус»
Катэгорыя:Рыцары Нацыянальнага Ордэна Квебека
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Кубак Вальпі»
Катэгорыя:Акцёры паводле алфавіта
Катэгорыя:Акцёры XX стагоддзя
Катэгорыя:Акцёры XXI стагоддзя
Катэгорыя:Лаўрэаты Канскага кінафестывалю
Тахелес

**«Тахелес»** — самы вядомы берлінскі сквот, арт-цэнтр (артхаўс), размяшчаецца на рагу Араніенбургерштрасэ і Фрыдрыхштрасэ ў цэнтры Берліна.

Будынак — частка вялікага комплексу пабудаванага ў 1909 годзе. Пасля 2-й сусветнай вайны і пабудовы Берлінскай сцяны, паўразбураны будынак апынуўся ва Усходнім Берліне, адрэзаны ад астатняга комплексу. Некаторы час часткова выкарыстоўваўся ў розных мэтах, на пачатку 1980-х гадоў вырашылі знесці будынак. Пачаліся ўзрыўныя работы, у выніку захавалася толькі адно 6-павярховае крыло будынка, якое ў 1990 годзе заняла група мастакоў.

З 1990 года будынак называюць «Тахелес» (у перакладзе з ідыш — *адкрыта гаварыць, выказваць сваё меркаванне*), ужо ў першыя гады існавання пад дахам «Тахелеса» аб’ядналіся творчыя людзі з больш за 30 краін свету. Цяпер «Тахелес» — ацалелае крыло будынка з прылеглай да яго адкрытай тэрыторыяй, будынак звонку і ўсярэдзіне размалявана графіці, у некаторых вокнах няма шкла.

Агульная плошча 23600 м², у арт-цэнтры размяшчаецца 70 мастацкіх атэлье. «Тахелес» — месца правядзення адкрытых выстаў, інсталяцый і тэатральных пастановак, у тым ліку фестывалю «Дах» пад куратарствам беларускіх мастакоў. «Тахелес» — адна са славутых мясцін Берліна, штогод яго наведваюць каля 400 тысяч чалавек.

Уладальнік будынка — банк HSH Nordbank. Плануюць прадаць будынак, у такім выпадку лёс арт-цэнтра не вызначаны.

Berlin-Kunsthaus Tacheles-32-2016-gje.jpg
Berlin-Kunsthaus Tacheles-02-2006-gje.jpg
Berlin-Kunsthaus Tacheles-26-2016-gje.jpg
Berlin-Kunsthaus Tacheles-12-2006-gje.jpg
Berlin-Kunsthaus Tacheles-20-2006-gje.jpg
Berlin-Kunsthaus Tacheles-50-2017-gje.jpg

## Спасылкі 
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Берліна
Альянс лібералаў і дэмакратаў за Еўропу

**Альянс лібералаў і дэмакратаў за Еўропу** (, ALDE) — транснацыянальны альянс двух еўрапейскіх ліберальных партый, Еўрапейскай партыі ліберальных дэмакратаў і рэфарматараў і Еўрапейскай дэмакратычнай партыі.

## Гісторыя 
Група лібералаў і саюзнікаў заснавана 23 чэрвеня 1953 года як палітычная фракцыя ў Усеагульнай Асамблеі Еўрапейскага аб’яднання вугля і сталі (папярэднік сучаснага еўрапейскага парламента). Як Асамблея ператварылася ў парламент, французскія галісты аддзяліліся ад групы 21 студзеня 1965 года. У 1976 годзе група становіцца Ліберальнай і дэмакратычнай фракцыяй, 13 снежня 1985 года — Групай лібералаў, дэмакратаў і рэфармістаў, а 19 ліпеня 1994 — групай Еўрапейскіх ліберальных дэмакратаў і рэфарматараў (ЕЛДР). 20 ліпеня 2004 года пашыраецца і становіцца Групай Альянс лібералаў і дэмакратаў за Еўропу.

## Склад 
Дэпутаты Еўрапарламента, якія складаюць групу:

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 
* Група Альянс лібералів і демократів за Європу (ALDE) 

Катэгорыя:Еўрапейскі парламент
Жулі Дэпардзьё

**Жулі Дэпардзьё** (; ) — французская кінаактрыса, дачка знакамітага акцёра Жэрара Дэпардзьё.

## Біяграфія 
Жулі Дэпардзье нарадзілася ў сям’і акцёраў Жэрара і Элізабет Дэпардзьё 18 чэрвеня 1973 г. Перад тым як канчаткова выбраць для сябе акцёрскую сцяжыну, Жулі Дэпардзье спачатку вывучала філасофію. У 1994 годзе Жулі знялася ў маленькай ролі разам са сваім знакамітым бацькам у карціне «Палкоўнік Шабер» («Le colonel Chabert»), а затым у Жазе Даян у фільме «Машына» («La machine»). Сустрэча з рэжысёрам была для Жулі лёсавызначальнай, і актрыса знялася ў Даян яшчэ ў некалькіх тэлевізійных карцінах, сярод якіх — знакамітая тэлеверсія «Графа Монтэ-Крыста» («Comte de Monte-Christo») з Жэрарам Дэпардзьё.

У тым жа 1998 годзе адбыўся дэбют Жулі Дэпардзьё на вялікім экране ў фільме «Паўночны экзамен» («L’examen de minuit»). Гэта была складаная праца ў псіхалагічным матэрыяле, пасля якой на таленавітую актрысу пасыпаліся прапановы рэжысёраў. У 1998 годзе яна запісала музычны дыск «Adieu Camille» разам з папулярным французскім спеваком Маркам Лавуанам.

Пасля першага гучнага поспеху на вялікім экране Жулі знялася ў фільме «Кахай мяне» («Love me») з Джоні Халідэем і Сандрын Кімберлі. З 2000 па 2005 яна шмат працавала ў тэлепраектах, і зноў сустрэлася са сваёй хроснай маці ў кіно — Жазе Даян, якая зняла Дэпардзьё разам з братам Гіёмам у фільме «Заід, мелодыя помсты» ("Zaïde, un petit air de vengeance ") у 2001 годзе.

У 2002 Жулі знялася ў фільме «Малая Лілі» разам з Людзівін Санье (Ludivine Sagnier) і атрымала сваю першую галоўную французскую кінаўзнагароду — «Сезар» за лепшую жаночую ролю другога плана.

## Фільмаграфія 
* Жанчыны-агенты (2008)

## Спасылкі 
* 
* Жулі Дэпардзьё  на сайце «Французскія актрысы»
* Не гаварыць пра вайну, не бачыць зданяў.  Пра фільм «Сямейная таямніца».

Катэгорыя:Актрысы Францыі
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Сезар»
Элізабет Дэпардзьё

**Элізабет Дэпардзьё** (; пры нараджэнні **Элізабет Дамінік Люсі Гіньё**, ; ) — французская актрыса. Кавалер ордэна Ганаровага легіёна (2008).

Нарадзілася ў Парыжы, паходзіць са старажытнага арыстакратычнага роду. Вучылася ў Жана-Ларана Кашэ разам з Жэрарам Дэпардзьё. Выйшла замуж за Дэпардзьё 11 красавіка 1970. У гэтым шлюбе нарадзіла дваіх дзяцей - Гіём і Жулі. Знялася з мужам у такіх фільмах, як *Тарцюф* (1984), *Жан дэ Фларэт* (1986), *Хлапчук* (1995). У 1996 годзе развялася з Дэпардзьё.

## Фільмаграфія 
* Гэта маё цела / Ceci est mon corps (2001)
* Innocent (1999)
* Les Aveux de l'innocent (1996)
* Le Garçu (1995)
* Жан дэ Фларэт / Jean de Florette
* Манон з крыніцы / Manon des sources
* On ne meurt que deux fois
* Тарцюф / Le Tartuffe (1984)

## Спасылкі 
Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Актрысы Францыі
Катэгорыя:Актрысы паводле алфавіта
Джон Траволта

**Джон Джозеф Траволта** (; нар. 18 лютага 1954, Энглвуд, Нью-Джэрсі, ЗША) — амерыканскі , танцор  і , лаўрэат прэміі Залаты глобус, найбольш вядомы выкананнем галоўных роляў у такіх фільмах, як «Ліхаманка суботняга вечара» (намінаваны на Оскар за найлепшую мужчынскую ролю), «Брыялін» і «Крымінальнае чытво» (намінаваны на Оскар за лепшую мужчынскую ролю, саступіў Тому Хэнксу ў ролі Форэста Гампа).

## Выбраная фільмаграфія 
## Сінглы 
* «You Set My Dreams To Music» (1969)
* «Goodnight Mr. Moon» (1969)
* «Rainbows» (1969)
* «Settle Down» (1970)
* «Moonlight Lady» (1971)
* «Right Time Of The Night» (1972)
* «Big Trouble» (1972)
* «What Would They Say» (1973)
* «Back Doors Crying» (1973)
* «Dream Drummin'» (1974)
* «Easy Evil» (1975)
* «Can’t Let You Go» (1975)
* «Let Her In» (1976) — #10
* «Whenever I’m Away From You» (1976) — #38
* «Slow Dancin'» (1976)
* «It Had To Be You» (1976)
* «I Don’t Know What I Like About You Baby» (1976)
* «All Strung Out On You» (1977) — #34
* «Baby, I Could Be So Good At Lovin' You» (1977)
* «Razzamatazz» (1977)
* «» — #1 (1978) (з Алівіяй Ньютан-Джон)
* «Sandy» (1978)
* «Greased Lightnin» (1978) — #47
* «Never Gonna Fall in Love Again» (1980)
* «Hooker Madness» (1983)
* «I Thought I Lost You» (2008)

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
* 

Катэгорыя:Танцоры ЗША
Катэгорыя:Выканаўцы, якія ўзначальвалі Billboard Hot 100
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты глобус»
Ітайпу

**Ітайпу** — буйная ГЭС на рацэ Парана, за 20 км да г. Фос-ду-Ігуасу (Foz do Iguaçu) на мяжы Бразіліі і Парагвая.

## Агульныя звесткі 
Работы па праектаванні і падрыхтоўцы пачаты ў 1971 годзе, апошнія два з запланаваных 18 генератараў ўведзены ў строй у 1991 годзе, дадатковыя два генератары ўведзены ў 2007 годзе.

Збудаванні ГЭС:
* Камбінаваная плаціна агульнай даўжынёй 7235 м, шырынёй 400 м і вышынёй 196 м;
* Бетонны вадаскід з максімальным струменем ў 62 200 м ³/с.
Магутнасць станцыі — 14 ГВт. Сярэднегадавая выпрацоўка з 1984 года — 69,5 млрд кВт·гадз., пасля завяршэння будаўніцтва ў 2007 годзе — 85-95 млрд кВт·гадз. у год (КІУМ 73 %).

## Гісторыя будаўніцтва 
Да 1978 для ажыццяўлення будаўніцтва ў навакольных скалах быў прабіты 150-метровы канал. Будаўніцтва плаціны пачалося ў 1979 годзе пасля высыхання асноўнага рэчышча Параны. Запаўненне вадасховішча пачата 13 кастрычніка 1982, і ўжо 27 кастрычніка пасля моцных дажджоў вада дасягнула вадаскіда на ўзроўні 100 метраў, 5 мая 1984 года запушчаны першы гідрагенератар.

У ходзе будаўніцтва выдалі 63850000 м³ зямлі і скальных парод, заклалі 15000000 м³ грунту і 12.570.000 м³ бетону.

## Спасылкі 
* www.itaipu.gov.br Бразільскі сайт пра Ітайпу (Партугальская, Іспанская і Англійская мовы)
* www.itaipu.gov.py Парагвайский сайт пра Ітайпу (Іспанская, Партугальская і Англійская мовы)
* Турыстычны агляд Ітайпу
* Тэхнічныя гэтыя станцыі  

Катэгорыя:Энергетыка Бразіліі
Катэгорыя:Энергетыка Парагвая
Катэгорыя:Гідраэлектрастанцыі
Шатару

**Шатару** () — адміністрацыйны цэнтр дэпартамента Эндр у цэнтральнай Францыі (былое герцагства Берыйскае), на поўдзень ад Арлеана па дарозе, якая злучае Парыж з Тулузай. Паўстаў вакол замка, заснаванага ў X стагоддзі князем Раулем дэ Дэолем. Цяперашні замкавы будынак, які займае гарадская адміністрацыя, ўзведзены не пазней XV стагоддзя. Людовік XV даў тытул герцагіні Шатару сваёй фаварытцы, маркізе дэ Турнель. Сярод знакамітых ураджэнцаў Шатару — напалеонаўскі маршал Анры Бертран (у яго асабняку — музей) і акцёр Жэрар Дэпардзьё.

## Насельніцтва 
Насельніцтва — 47 127 чалавек (2007).

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.8)
  id:darkgrey  value:gray(0.6)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.8,0.75,0.6)

ImageSize = width:700 height:360
PlotArea = left:50 bottom:30 top:20 right:10
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:60000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:10000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:2000 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
 bar:1793 text:1793
 bar:1800 text:1800
 bar:1806 text:1806
 bar:1821 text:1821
 bar:1831 text:1831
 bar:1846 text:1846
 bar:1856 text:1856
 bar:1866 text:1866
 bar:1872 text:1872
 bar:1881 text:1881
 bar:1891 text:1891
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1926 text:1926
 bar:1936 text:1936
 bar:1946 text:1946
 bar:1954 text:1954
 bar:1962 text:1962
 bar:1968 text:1968
 bar:1975 text:1975
 bar:1982 text:1982
 bar:1990 text:1990
 bar:1999 text:1999
 bar:2007 text:2007

PlotData=
  color:barra width:16 align:left
 bar:1793 from:0 till: 7503
 bar:1800 from:0 till: 8049
 bar:1806 from:0 till: 8512
 bar:1821 from:0 till: 10429
 bar:1831 from:0 till: 11587
 bar:1846 from:0 till: 13847
 bar:1856 from:0 till: 18237
 bar:1866 from:0 till: 17161
 bar:1872 from:0 till: 18670
 bar:1881 from:0 till: 21179
 bar:1891 from:0 till: 23924
 bar:1901 from:0 till: 24957
 bar:1911 from:0 till: 26095
 bar:1921 from:0 till: 26566
 bar:1926 from:0 till: 25806
 bar:1936 from:0 till: 28578
 bar:1946 from:0 till: 34611
 bar:1954 from:0 till: 36420
 bar:1962 from:0 till: 45063
 bar:1968 from:0 till: 49138
 bar:1975 from:0 till: 53429
 bar:1982 from:0 till: 51942
 bar:1990 from:0 till: 50969
 bar:1999 from:0 till: 49632
 bar:2007 from:0 till: 47127

Катэгорыя:Гарады рэгіёна Цэнтр — Даліна Луары
Катэгорыя:Камуны дэпартамента Эндр
Х’ю Грант

**Х’ю Грант** (, поўнае імя **Х’ю Джон Мунга Грант** (); ) — брытанскі акцёр.

У асноўным здымаецца ў рамантычных камедыях і меладрамах. Акцёр вядомы сваім амплуа сэрцаеда — як у жыцці, так і на кінаэкране. Найбольш вядомыя фільмы з яго ўдзелам — «Чатыры вяселлі і пахаванні» (1994), «Розум і пачуцці» (1995), «Нотынгем Хіл» (1999), «Дзённік Брыджыт Джонс» (2001), «Любоў насамрэч» (2003).

## Выбраная фільмаграфія 
## Зноскі 
## Спасылкі 
* Біяграфіі акцёра на Tiscali.co.uk  і TCMDB.com  

Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты глобус»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі BAFTA
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Сезар»
Морган Фрымэн

**Морган Фрымэн** (; нар. ) — амерыканскі ,  і наратар, лаўрэат прэміі «Оскар». Адзін з самых папулярных і шаноўных акцёраў у Галівудзе.

## Фільмаграфія (частковая) 
* 1994 — «Уцёкі з Шаўшэнка» / *The Shawshank Redemption — Эліс Бойд «Рэд» Рэдынг*
* 1995 — «Сем» / *Se7en — дэтэктыў Уільям Сомерсет*
* 2010 — «РЭД» / *RED — Джо Мэцісан*
* 2013 — «Забыццё» / *Oblivion — Малкальм Біч*
* 2013 — «Апошні Вегас» / *Last Vegas* — *Арчыбальд «Арчы» Клэйтан*

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты глобус»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Сярэбраны мядзведзь»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Незалежны дух»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Гільдыі кінаакцёраў ЗША
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Сесіля Б. Дэ Міля