open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
2 красавіка

__NOTOC__

**2 красавіка** — дзевяноста другі (дзевяноста трэці ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.

## Падзеі 
thumb|left|140px|Бітва ў гавані Капенгагена (1801)
*999: Герберт Арыльякскі становіцца Папам Рымскім пад імем Сільвестр II.
*1453: Першыя злучэнні асманскага войска Мехмеда Заваёўніка дасягнулі Канстанцінопаля. Пачатак рабаўніцтва горада, якое доўжылася да 29 мая.
* 1513: Фларыда дзякуючы Хуану Понсэ дэ Леону перайшла ў валоданне Іспанскай кароны.
* 1801: Бітва паміж англійскім і дацкім флатамі ў гавані Капенгагена.
* 1810: Шлюб Напалеона I з эрц-герцагіней Марыяй Луізай.
* 1836: Шлюб Чарльза Дыкенса і Катрын Хогарт. У шлюбе нарадзілася 10 дзяцей, але ў 1857 шлюб распаўся.
* 1946: Выйшаў першы нумар газеты «Die Welt»
* 1996: Падпісанне Дагавора аб Супольнасці Рэспублікі Беларусь і Расійскай Федэрацыі.
* 1997: Падпісанне Дагавора аб стварэнні Саюзу Беларусі і Расіі.

## Нарадзіліся 
thumb|right|100px|Марыя Сібіла Мерыян
* 742: Карл Вялікі, кароль франкаў, заснавальнік Франкскай імперыі (пам. 28.1.814)
* 1647: Марыя Сібіла Мерыян, нямецкі мастак
* 1725: Джакама Казанова, авантурыст (пам. 1798)
* 1805: Ганс Хрысціян Андэрсан, дацкі казачнік (пам. 1875)
* 1832: Павел Баброўскі, беларускі гісторык і этнограф (пам. 16.2.1905)
* 1840: Эміль Заля, французскі пісьменнік (пам. 1902)
* 1875: Уолтэр Персі Крайслер, амерыканскі прадпрымальнік
* 1880: Патрык Генры Брус, амерыканскі мастак
* 1884: Ёста Адрыян-Нільсан, шведскі жывапісец
* 1888: Ражэ Дзюкрэ, французскі фехтавальшчык
* 1891: Макс Эрнст, нямецкі і французскі мастак
* 1926: Джэк Брэбем, аўстралійскі аўтагоншчык
* 1933: Віктар Шымук, беларускі пісьменнік, перакладчык (пам. 1998)
* 1934: Пол Джозеф Коэн, амерыканскі матэматык
* 1939: Марвін Гэй, амерыканскі музыкант
* 1949: Алесь Рашчынскі, беларускі кампазітар, фалькларыст, дырыжор, педагог (пам. 10.8.2016)
* 1966: Андрэй Кавалёў, беларускі хакеіст і трэнер
* 1984: Алесіа Фігалі, італьянскі і швейцарскі матэматык
* 1988: Джэсі Племанс, амерыканскі акцёр

## Памерлі 
thumb|left|100px|Ян Павел II
* 1272: Рычард, кароль Германіі.
* 1621: Крыстафана Алоры, італьянскі мастак
* 1872: Сэмюэл Морзэ, амерыканскі мастак, вынаходнік тэлеграфнага апарата і кода (азбукі Морзэ) (нар. 1791).
* 1914: Паўль Хейзэ, нямецкі пісьменнік Нобелеўскай прэміі па літаратуры
* 1928: Тэадор Уільям Рычардс, амерыканскі хімік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па хіміі (1914).
* 1939: Ялмары Віртанен, карэльскі паэт
* 1959: Мікалай Чарнецкі, каталіцкі святамучанік
* 1983: Чжан Дацянь, кітайскі мастак
* 1988: Жак Андрэ, французскі лётчык, Герой Савецкага Саюза
* 1995: Пімен Панчанка, беларускі паэт (нар. 23.8.1917).
* 1995: Ханес Альфвен, шведскі астрафізік
* 2005: Ян Павел II, Папа Рымскі (нар. 18.5.1920).
* 2014: Урс Відмер, швейцарскі пісьменнік, перакладчык

## Святкуюць 
*  Міжнародны дзень дзіцячай кнігі
*  Сусветны дзень распаўсюджання інфармацыі па праблемах аўтызму
* : Дзень ветэранаў і загінуўшых на Мальвінскай вайне
* , : Дзень яднання народаў Беларусі і Расіі
* : Дзень прыроды (Сізда-Бедар)
* : Дзень захавання тайскай спадчыны

402
2 кастрычніка

__NOTOC__

**2 кастрычніка** — дзвесце семдзесят пяты (дзвесце семдзесят шосты ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.

## Падзеі 
* 1263: Бітва пры Ларгсе паміж каралём Нарвегіі Хоканам IV і шатландскімі войскамі. 
* 1323: Князь Гедзімін заключыў мір з рыжскім архібіскупам і магістратам Рыгі: межы ВКЛ і Лівонскага ордэна абвяшчаліся адкрытымі для гандлю і перамяшчэння людзей.
* 1413: Заключаная Гарадзельская унія паміж Польшчай і ВКЛ.
* 1836: Чарлз Дарвін вярнуўся з кругасветнага падарожжа на караблі «Бігль».
* 1870: Рым зрабіўся сталіцай аб’яднанай Італіі.
* 1915: У ходзе Першай сусветнай вайны германская армія заняла Вільню.
* 1930: У Гродна выйшаў з друку першы нумар грамадска-культурнага часопісу «Беларуская думка» (выдаваўся да 1932).
* 1939: Капітуляцыя польскай ваенна-марской базы Хэль падчас Польскай абарончай вайны (змагалася з першага дня вайны).
* 1968: Створаны Нацыянальны парк Рэдвуд (ЗША).
* 2008: Прайшлі парламенцкія выбары ў Беларусі.

## Нарадзіліся 
* 971: Махмуд Газневі, эмір і падзішах дзяржавы Газневідаў
* 1847: Паўль фон Гіндэнбург, нямецкі ваенны і дзяржаўны дзеяч
* 1852: Уільям Рамзай, англійскі хімік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па хіміі
* 1869: Махатма Гандзі, ідэолаг і адзін з кіраўнікоў нацыянальна-вызваленчага руху Індыі (пам. 30.1.1948)
* 1828: Міхаіл Каяловіч, расійскі гісторык і грамадскі дзеяч беларускага паходжання (пам. 23.8(4.9).1891)
* 1935: Амар Сівары, аргенцінскі і італьянскі футбаліст
* 1948: Эверы Брукс, амерыканскі акцёр
* 1948: Сямён Дамарад, беларускі мастак-манументаліст
* 1961: Сяргей Шупа, беларускі перакладчык, журналіст
* 1965: Зміцер Сідаровіч, беларускі музыкант
* 1987: Андрэй Чухлей, беларускі футбаліст

## Памерлі 
* 534: Аталарых, кароль остготаў
* 1264: Урбан IV, Папа Рымскі
* 1892: Жазеф Эрнест Рэнан, французскі пісьменнік, гісторык
* 1927: Свантэ Аўгуст Арэніус, шведскі хімік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па хіміі
* 1937: Лукаш Калюга, беларускі пісьменнік (нар. 27.9.1909)
* 1946: Ігнацы Масціцкі, польскі палітычны і дзяржаўны дзеяч, вучоны-хімік (нар. 1.12.1867)
* 1952: Уладзімір Агіевіч, беларускі літаратурны крытык (нар. 26.10.1910)
* 1968: Марсель Дзюшан, французскі і амерыканскі мастак
* 1998: Ежы Бінчыцкі, польскі акцёр
* 2004: Ражэ-Эдгар Жыле, французскі мастак

## Святкуюць 
* : Міжнародны дзень нягвалту
* 25px: Сусветны дзень аховы месцаў пасялення

* : Дзень архівіста
* : Дзень памяці ахвяр Арада
* : Дзень незалежнасці.
* : Дзень Узброеных сіл (Дзень арміі)
* : Нямецка-амерыканскі дзень
* : Фестываль Гандзі Яханці (Гандзі Джаянці).
* : Дзень ахвяраў дзяржаўнага тэрарызму
* : Дзень прафтэхадукацыі.
* : Дзень расійскага страхоўшчыка
* : Дзень Кастрычніцкай вайны (Вайны Суднага дня)
* : Дзень ахвяраў Дукельскага перавала
* : Нацыянальны дзень ушанавання
* : Свята селядца.
* : Дзень настаўніка

## Крыніцы 
К02
29 снежня

__NOTOC__
**29 снежня** — трыста шэсцьдзесят трэці (трыста шэсцьдзесят чацвёрты ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.

## Падзеі 
* 418: Баніфацый I абраны Папам Рымскім.
* 1845: Тэхас стаў 28-м штатам ЗША.
* 1911: Сунь Ятсен быў абраны часовым прэзідэнтам Кітайскай рэспублікі.
* 1947: Абвешчана пра аднаўленне дзейнасці Рады БНР на чале з Міколам Абрамчыкам. 
* 1967: Джон Арчыбальд Уілер упершыню ўжыў у публічнай лекцыі тэрмін «чорная дзірка».
* 1989: Вацлаў Гавел стаў Прэзідэнтам Чэхаславакіі.

## Нарадзіліся 
* 1692: Франц Георг Херман, нямецкі мастак
* 1709: Лізавета Пятроўна, імператрыца расійская (пам. 5.1.1762)
* 1809: Уільям Гладстан, прэм’ер-міністр Вялікабрытаніі (пам. 19.5.1898)
* 1842: Восіп Лунц, беларускі ўрач і навуковец 
* 1863: Міхал Дзявочка, беларускі спартсмен-веласіпедыст
* 1883: Яўген Барычэўскі, беларускі літаратуразнавец і перакладчык (пам. 12.9.1934)
* 1896: Хасэ Давід Альфара Сікейрас, мексіканскі мастак, палітычны актывіст (пам. 6.1.1974)
* 1921: Добрыца Чосіч, сербскі пісьменнік, грамадскі дзеяч
* 1923: Лілі Эберт, брытанская пісьменніца
* 1953: Дэн Лідзюнь, кітайская спявачка (пам. 8.5.1995)
* 1956: Мікалай Андрэеў, рэжысёр Беларускага дзяржаўнага тэатра лялек
* 1957: Олівер Хіршбігель, нямецкі кінарэжысёр
* 1982: Элісан Бры, амерыканская актрыса

## Памерлі 
* 1825: Жак-Луі Давід, французскі мастак (нар. 30.8.1748)
* 1884: Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч, беларускі паэт і драматург (нар. 4.2.1808)
* 1924: Карл Шпітэлер, швейцарскі паэт, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па літаратуры (нар. 24.4.1845)
* 1929: Вільгельм Майбах, нямецкі аўтаканструктар і прадпрымальнік (нар. 9.2.1846)
* 1941: Луіс Майкл Эйлшэміус, амерыканскі мастак
* 1986: Андрэй Таркоўскі, расійскі кінарэжысер, сцэнарыст (нар. 4.4.1932)
* 2024: Джымі Картэр, 39-ы прэзідэнт ЗША

## Святкуюць 
*  Ірландыя: Дзень Канстытуцыі
*  Манголія: Дзень Незалежнасці

С29
29 чэрвеня

__NOTOC__

**29 чэрвеня** — сто васьмідзясяты (сто восемдзесят першы ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.

## Падзеі 
* 922: Роберт I стаў каралём заходніх Франкаў.
* 1298: Адбылася бітва пад Ноймюлем, у якой войска Лівонскага ордэна цалкам разграміла саюзнае рыжска-літоўскае войска.
* 1424: Жыгімонт Карыбутавіч прыбыў у Прагу, дзе ён быў абраны каралём, і прыняў прычасце па гусіцкаму абраду.
* 1440: Вялікім князем літоўскім, рускім і жамойцкім абраны Казімір Ягелончык.
* 1880: Францыя далучыла Таіці.
* 1916: Першы палёт самалёта кампаніі «Боінг».
* 1920: Кароль Іспаніі прысвоіў мадрыдскаму футбольнаму клубу тытул *Каралеўскі* (па-іспанску: *Real*), з таго часу існуе клуб «Рэал Мадрыд».
* 1940: Дэпартацыя з Беларусі асоб, што ўцяклі з нямецкай акупацыйнай зоны; 23 тысячы чалавек выпраўлена ў Сібір і Казахстан.
* 1941: Савет Народных Камісараў СССР і ЦК ВКП(б) выдалі дырэктыву, у якой заклікалі распачаць падпольную і партызанскую барацьбу ў раёнах, пакінутых Чырвонай арміяй пры адступленні.
* 1958: У Швецыі скончыўся VI чэмпіянат свету па футболу. У фінальнай гульні паміж зборнымі Бразіліі і Швецыі перамогу атрымала каманда Бразіліі з лікам 5:2.
* 1984: Уведзена ў эксплуатацыю 1-я лінія Мінскага метрапалітэна.

## Нарадзіліся 
]]
* 1136: Петраніла Арагонская, каралева Арагона (пам. 1173)
* 1318: Юсуф I Мудры, эмір Гранады (пам. 19.9.1354)
* 1397: Хуан II Бязверны, кароль Арагона і Навары (пам. 20.1.1479)
* 1482: Марыя Арагонская, каралева Партугаліі (пам. 7.3.1517)
* 1798: Аляксандр Іванавіч Казарскі, рускі ваенны дзеяч, герой руска-турэцкай вайны 1828—1829 гадоў (пам. 28.6.1833)
* 1896: Уладзіслаў Казлоўскі, беларускі грамадска-палітычны дзеяч, паэт, публіцыст (пам. 13.11.1943)
* 1899: Вальдэмар Вага, эстонскі гісторык мастацтва
* 1900: Антуан дэ Сент-Экзюперы, французскі пісьменнік і лётчык (пам. 31.7.1944)
* 1912: Ральф Абіб, французскі кінарэжысёр, сцэнарыст
* 1913: Часлаў Будзька, беларускі грамадскі дзеяч, гісторык, настаўнік (пам. 15.8.1985)
* 1930: Славамір Мрожак, польскі празаік, драматург, мастак-карыкатурыст
* 1947: Клод Мантана, французскі мадэльер
* 1979: Артур Авіла, бразільскі матэматык
* 2003: Джуд Белінгем, англійскі футбаліст

## Памерлі 
* 64/67: Пётр, апостал, першы біскуп рымскі
* 1252: Абель, кароль Даніі
* 1834: Аляксандр Эцьен Шарон, французскі музыказнавец.
* 1871: Ксенафонт Гаворскі, беларускі гісторык, археолаг, выдавец (нар. 1821)
* 1895: Томас Генры Хакслі, брытанскі заолаг
* 1934: Эдвард Пякарскі, беларускі этнограф, географ, фалькларыст (нар. 25.10.1858)
* 1958: Фабіян Ярэміч, беларускі грамадска-палітычны дзеяч (нар. 20.1.1891)
* 1981: Расел Драйсдэйл, аўстралійскі мастак
* 1982: П’ер Бальмен, французскі мадэльер
* 1995: Лана Цёрнер, амерыканская актрыса
* 2002: Розмары Клуні, амерыканская эстрадная спявачка і актрыса (нар. 1928)
* 2003: Кэтрын Хепбёрн, кінаактрыса
* 2015: Ёзэф Масапуст, чэхаславацкі футбаліст
* 2018: Ірэна Шэвінская, польская лёгкаатлетка
* 2023: Алан Аркін, амерыканскі акцёр, рэжысёр і сцэнарыст

## Святкуюць 
*  Нідэрланды: Дзень ветэранаў
*  Сейшэльскія Астравы: Дзень незалежнасці

629
2 сакавіка

__NOTOC__

**2 сакавіка** — шэсцьдзесят першы (шэсцьдзесят другі ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.

## Падзеі 
* 986: Людовік V стаў адзіным каралём Заходне-Франкскага каралеўства. Ён быў апошнім прадстаўніком дынастыі Каралінгаў.
* 1606: Адкрыты востраў Суэйнс у Ціхім акіяне.
* 1807: Забарона Кангрэсам ЗША ўвозу нявольнікаў.
* 1836: Абвяшчэнне незалежнасці Тэхаса ад Мексікі.
* 1855: Аляксандр II становіцца імператарам Расіі.
* 1939: Пачатак пантыфікату Папы Рымскага Пія XII.
* 1975: Здарэнне з цісканінай на пешаходным мосце ў Гомелі.
* 1982: Пачалася вайна паміж Вялікабрытаніяй і Аргенцінай з-за Фалклендскіх астравоў.
* 1992: Беларусь устанавіла дыпламатычныя адносіны з Польшчай.
* 1994: Вярхоўны Савет Беларусі пpагаласаваў за пpэзідэнцкyю фоpмy кipавання.

## Нарадзіліся 
* 1459: Адрыян VI, Папа Рымскі (пам. 14.9.1523)
* 1562: Крыштаф Дарагастайскі, вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч, доктар медыцыны (пам. 3.8.1615)
* 1642: Клаўдзіа Каэльё, іспанскі мастак
* 1707: Луі-Мішэль ван Лоа, французскі жывапісец
* 1793: Сэм Х’юстан, амерыканскі дзяржаўны дзеяч
* 1800: Яўген Баратынскі, рускі паэт
* 1824: Бедржых Сметана, чэшскі кампазітар, піяніст і дырыжор (пам. 12.5.1884)
* 1824: Канстанцін Ушынскі, рускі педагог
* 1829: Альфрэд Брэм, нямецкі заолаг
* 1859: Шолам-Алейхем, яўрэйскi пiсьменнiк (пам. 13.5.1916)
* 1896: Станіслаў Глякоўскі, каталіцкі святар, беларускі рэлігійна-грамадскі дзеяч, выдавец (пам. 1941)
* 1918: Алесь Бачыла, беларускі паэт (пам. 1983)
* 1924: Міхаэль Села, ізраільскі вучоны ў галіне хімічнай імуналогіі
* 1926: Валеры Жыскар д’Эстэн, прэзідэнт Францыі ў 1974—1981 гг.
* 1931: Абдэль Азіз Бутэфліка, прэзідэнт Алжыра
* 1931: Міхаіл Гарбачоў, прэзідэнт СССР
* 1931: Леніна Міронава, беларускі архітэктар, педагог, мастацтвазнаўца
* 1938: Вячаслаў Зайцаў, расійскi мадэльер
* 1938: Рыкарда Лагас, 33-і прэзідэнт Чылі
* 1942: Лу Рыд, амерыканскі музыкант
* 1963: Энтані Албаніз, прэм'ер-міністр Аўстраліі
* 1968: Дэніел Крэйг, англійскі акцёр
* 1973: Дзеян Бодзірага, сербскі баскетбаліст

## Памерлі 
* 1603: Канстанцін Астрожскі, вялікі гетман літоўскі
* 1758: Іаган Баптыст Цымерман, нямецкі мастак
* 1840: Генрых Вільгельм Матэўс Ольберс, нямецкі астраном
* 1855: Мікалай I, расійскі імператар
* 1895: Берта Марызо, французская мастачка
* 2009: Жуан Бернарду Віейра, прэзідэнт Гвінеі-Бісау
* 2014: Рыгор Барадулін, беларускі паэт, эсэіст, перакладчык
* 2018: Георгій Васілевіч Штыхаў, беларускі археолаг, гісторык

## Святкуюць 
* , — Дзень сялян.
* , Тэхас, — Дзень незалежнасці.
* , — Дзень перамогі ў бітве пры Адуа (1896 год).

302
2 чэрвеня

__NOTOC__

**2 чэрвеня** — сто пяцьдзясят трэці (сто пяцьдзясят чацвёрты ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.

## Падзеі 
]]
* 1098: Крыжакі ўзялі Антыёхію.
* 1734: Расійскае войска ўзяло Гданьск.
* 1771: Перамога расійскага войска на чале з Аляксандрам Суворавым над войскамі польскіх канфедэратаў пры Замосце.
* 1792: Браславу нададзены герб.
* 1807: Бітва пад Фрыландам між войскамі Напалеона і расійска-аўстрыйскай арміяй.
* 1864: Узяцце расійскім войскам апошняга незалежнага каўказскага аула Кбаабу (канец Каўказскай вайны).
* 1946: Італія па выніках рэферэндума абвешчана рэспублікай, жанчынам дадзена права голосу.
* 1962: У Новачаркаску (Растоўская вобласць РСФСР) расстраляна дэманстрацыя супраць павышэння цэн.
* 1979: Папа Рымскі Ян Павел II распачаў першы візіт у Польшчу.
* 2014: Нанесены авіяўдар па будынку Луганскай абласной дзяржаўнай адміністрацыі (Украіна).

## Нарадзіліся 
* 1535: Леў XI, Папа Рымскі
* 1719: Мішэль-Жан Седэн, французскі драматург
* 1740: Маркіз дэ Сад, французскі пісьменнік, філосаф (пам. 2.12.1814)
* 1857: Карл Адольф Г'елеруп, дацкі паэт і пісьменнік (пам. 13.10.1919)
* 1904: Джоні Вайсмюлер, амерыканскі плывец, алімпійскі чэмпіён
* 1905: Юрка Віцьбіч, беларускі пісьменнік, дзеяч беларускай эміграцыі (пам. 6.1.1975)
* 1941: Стэйсі Кіч, амерыканскі акцёр
* 1942: Эдуард Малафееў, футбаліст, беларускі і расійскі трэнер па футболу
* 1961: Ліям Канінгем, ірландскі акцёр
* 1964: Караліна Лінк, нямецкі кінарэжысёр
* 1966: Петра ван Ставерэн, галандская плыўчыха, алімпійская чэмпіёнка
* 1968: Анн Брыян, французская біятланістка
* 1970: Віталь Шкраба, беларускі баксёр
* 1972: Кацярына Карстэн, беларуская вяслярка
* 1984: Мікалай Раманюк, беларускі футбаліст
* 2004: Дзмітрый Паўлавіч Емяльянаў, беларускі футбаліст

## Памерлі 
* 657: Яўген I, Папа Рымскі
* 1209: Генрых фон Туна, вялікі магістр Тэўтонскага ордэна
* 1701: Мадлен дэ Скюдэры, французская пісьменніца
* 1716: Агата Карын, японскі мастак
* 1881: Эміль Літрэ, французскі лексікограф, філосаф
* 1882: Джузэпэ Гарыбальдзі, герой Рысарджымента
* 1888: Марсэліна Санз дэ Саўтуола, іспанскі археолаг-аматар, першаадкрывальнік пячорнага жывапісу
* 1951: Эміль Шарцье, французскі філосаф
* 1988: Радж Капур, індыйскі рэжысёр і акцёр
* 2000: Святаслаў Фёдараў, расійскі ўрач
* 2006: Вячаслаў Клыкаў, рускі скульптар і грамадскі дзеяч (нар. 1939)
* 2008: Бо Дзідлі, амерыканскі музыкант і спявак (нар. 30.12.1928)
* 2008: Ферэнц Фейту, венгерскі і французскі журналіст, гісторык і палітолаг (нар. 31.8.1909)

## Святкуюць 
*  Італія: Дзень Рэспублікі.

602
3

## Падзеі 
* Чацвёртае падаўжэнне тэрміну вяршэнства (*imperium proconsulare*) Актавіяна Аўгста на 10 гадоў

## Нарадзіліся 
* Бань Бяа, кітайскі гісторык (пам. 54)

## Памерлі
30

## Падзеі
__NOTOC__
### Заходняя Еўропа 
* У Вероне пабудаваны вялікі амфітэатр, які захаваўся да сёняшняга часу

*
### Блізкі Усход 
*
### Паўднёвая Азія 
*
### Далёкі Усход 
*

## Нарадзіліся
* 8 лістапада: Нерва, рымскі імператар

## Памерлі
300

**300** — высакосны год, пачаўся ў панядзелак. 300 год нашай эры, 300 год 1 тысячагоддзя, 100 год III стагоддзя, 10 год 10-га дзесяцігоддзя III стагоддзя, 1 год 300-х гадоў.

## Падзеі 
* Стварэнне Герметычных кніг (прыблізна)
*Пётр Александрыйскі становіцца патрыярхам Александрыйскім замест Феона.

## Нарадзіліся 
* Макарый Вялікі, хрысціянскі святы, пустэльнік

## Памерлі
301

**301** — невысакосны год, пачаўся ў сераду. 301 год нашай эры, 301 год 1 тысячагоддзя, 1 год IV стагоддзя, 1 год 1-га дзесяцігоддзя IV стагоддзя, 2 год 300-х гадоў.

## Падзеі 
* У Вялікай Арменіі, афіцыйнай рэлігіяй стала Хрысціянства
* Утварылася першая рэспубліка ў свеце — Сан-Марына
* Дыяклетыян выдае эдыкт аб максімальных цэнах. У ім былі усталяваны цэны на тавары і паслугі, якія нельга было пераступаць. Парушэнне каралася смерцю.

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* 5 чэрвеня: Сыма Лунь, цзіньскі палкаводзец, узурпатар трона імперыі Цзінь
302

**302** — невысакосны год, пачаўся ў чацвер. 302 год нашай эры, 302 год 1 тысячагоддзя, 2 год IV стагоддзя, 2 год 1-га дзесяцігоддзя IV стагоддзя, 3 год 300-х гадоў.

## Падзеі 
* Рымскі імператар Дыяклетыян пачаў ганенні на хрысціян.
* Армізд II становіцца кіраўніком Дзяржавы Сасанідаў.

## Нарадзіліся 
## Памерлі
304

**304** — высакосны год, пачаўся ў суботу. Гэта 304 год нашай эры, 304 год 1 тысячагоддзя, 4 год IV стагоддзя, 4 год 1-га дзесяцігоддзя IV стагоддзя, 5 год 300-х гадоў.

## Падзеі 
* У Кітаі пачаўся перыяд шаснаццаці дзяржаў.

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* 12 снежня: Хрысціянская мучаніца Святая Люцыя
* Анастасія Фармакалітрыя, хрысціянская святая
* Анісія Салунская, хрысціянская святая
303

**303** — невысакосны год, пачаўся ў пятніцу. 303 год нашай эры, 303 год 1 тысячагоддзя, 3 год IV стагоддзя, 3 год 1-га дзесяцігоддзя IV стагоддзя, 4 год 300-х гадоў.

## Падзеі 
* 23 красавіка — Святы Георгій пакараны смерцю за хрысціянскую веру.
* Паўсталае царства Чэн захапляе правінцыю Чэнду

## Нарадзіліся 
* Магн Магненцый, рымскі імператар у 350—353 гадах

## Памерлі 
* Аляксандра Рымская, хрысціянская святая
305

**305** — невысакосны год, пачаўся ў панядзелак. 305 год нашай эры, 305 год 1 тысячагоддзя, 5 год IV стагоддзя, 5 год 1-га дзесяцігоддзя IV стагоддзя, 6 год 300-х гадоў.

## Падзеі 
* 

* 1 мая: Дыяклетыян і Максіміян адракліся ад сваіх пасад. Замест іх аўгустамі сталі Кастанцый і Галерый, а цэзарамі былі прызначаны Флавій Север і Максімін Даза.

## Нарадзіліся 
* каля 305: Дамасій I (Папа Рымскі)

## Памерлі 
* Альбан Брытанскі
* Кацярына Александрыйская
* Велікамучанік Панцеляймон
* Ван Жун — палітычны дзеяч імперыі Цзінь
307

**307** — невысакосны год, пачаўся ў сераду. 307 год нашай эры, 307 год 1 тысячагоддзя, 7 год IV стагоддзя, 7 год 1-га дзесяцігоддзя IV стагоддзя, 8 год 300-х гадоў.

## Падзеі 
* Север з’явіўся ў Італіі, але яго салдаты перайшлі да Максіміяна. Север адступіў у Равену. Максіміян аблажыў Равену, захапіў Севера ў палон і прымусіў да самагубства.
* Канстанцін ажаніўся з Фаустай, дачкой былога імператара Максіміяна.

## Нарадзіліся 
## Памерлі
306

**306** — невысакосны год, пачаўся ў аўторак. 306 год нашай эры, 306 год 1 тысячагоддзя, 6 год IV стагоддзя, 6 год 1-га дзесяцігоддзя IV стагоддзя, 7 год 300-х гадоў.

## Падзеі 
* Канстанцый адправіў ліст Галерыю з просьбай адправіць яго да ягонага сына Канстанціна. Канстанцін бег з Нікамедыі і дабраўся да Гезорыака (Булонь). Канстанцый і Канстанцін адплылі ў Італію. Канстанцый разбіў піктаў і шатландцаў. 25 ліпеня — Смерць Канстанцыя у Эбараку. Армія абвясціла Канстанціна аўгустам.
* Беспарадкі ў Рыме
*28 кастрычніка: Максенцый абвешчаны рымскім імператарам.

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* 25 ліпеня: Канстанцый I Хлор, рымскі імператар
* Феадор Тыран, хрысціянскі святы
308

**308** — высакосны год, пачаўся ў чацвер. 308 год нашай эры, 308 год 1 тысячагоддзя, 8 год IV стагоддзя, 8 год 1-га дзесяцігоддзя IV стагоддзя, 9 год 300-х гадоў.

## Падзеі 
* Папай Рымскім становіцца Марцэл I.
*Былы імператар Максіміян вяртаецца ў Рым, і спрабуе звергнуць свайго сына Максенцыя. Але мясцовыя салдаты падтрымалі Максенцыя, таму Максіміян быў вымушаны пакінуць Італію.

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* Еўвул, адзін з рымскіх хрысціян, які быў побач з апосталам Паўлам падчас яго апошняга турэмнага зняволення ў Рыме
309

**309** — невысакосны год, пачаўся ў суботу. 309 год нашай эры, 309 год 1 тысячагоддзя, 9 год IV стагоддзя, 9 год 1-га дзесяцігоддзя IV стагоддзя, 10 год 300-х гадоў.

## Падзеі 
* Паўстанне ў Кітаі супраць чыноўнікаў.
* Пасля сямігадовага кіравання Дзяржавай Сасанідаў памёр шах Армізд II. Пасля гэтага пачалася сур’ёзная барацьба за сталец, у выніку якой шахам стаў яшчэ не народжаны Шапур II.

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* Марцэл I (Папа Рымскі)
2 ліпеня

__NOTOC__

**2 ліпеня** — сто восемдзесят трэці (сто восемдзесят чацвёрты ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.

## Падзеі 
* 936: Атон I Вялікі быў каранаваны ў Ахене як кароль Германіі.
* 1266: Заключаны Перцкі дагавор, які спыніў нарвежска-шатландскае суперніцтва за ўладу над Гебрыдскімі астравамі.
* 1500: Імператар Максіміліян I Габсбург для лепшага кіравання імперыяй падзяліў яе на акругі.
* 1556: Астрахань капітулявала перад войскамі Івана IV, Астраханскае ханства далучана да Маскоўскай дзяржавы
* 1588: У Будславе, паводле легенды, адбылося яўленне вернікам Дзевы Марыі. 
* 1776: У Філадэльфіі Другі Кантынентальны Кангрэс прыняў рэзалюцыю аб абвяшчэнні незалежнасці паўночнаамерыканскіх калоній ад Вялікабрытаніі
* 1798: Падчас Егіпецкага паходу Напалеона Банапарта быў узяты партовы горад Александрыя.
* 1900: Першы палёт дырыжабля мадэлі LZ-1 канструкцыі графа Фердынанда фон Цэпеліна
* 1927: У Вільні адбыўся ўрачысты акт каранацыі іконы Маці Божай Вастрабрамскай
* 1998: Будслаўскі абраз Маці Божай каранаваны папскімі каронамі.

## Нарадзіліся 
* 419: Валентыніян III, рымскі імператар
* 1486: Якапа Сансавіна, італьянскі архітэктар
* 1714: Крыстаф Вілібальд Глюк, аўстрыйскі кампазітар
* 1842: Альберт Ладэнбург, нямецкі хімік-арганік
* 1862: Уільям Генры Брэг, англійскі фізік
* 1869: Яльмар Сёдэрберг, шведскі пісьменнік (пам. 14.10.1941)
* 1877: Герман Гесэ, швейцарска-нямецкі пісьменнік і мастак, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па літаратуры (пам. 9.8.1962)
* 1903: Улаф V, кароль Нарвегіі
* 1922: Генрых Вагнер, беларускі кампазітар
* 1922: П’ер Кардэн, французскі мадэльер
* 1923: Віслава Шымборска, польская паэтэса
* 1930: Карлас Менем, прэзідэнт Аргенціны
* 1937: Марцін Шэрвін, амерыканскі гісторык
* 1975: Аляксандр Генрыхавіч Турчын, беларускі дзяржаўны дзеяч
* 1985: Эшлі Тысдэйл, амерыканская актрыса і спявачка
* 1986: Ліндсей Лохан, амерыканская кінаактрыса
* 1990: Марго Робі, аўстралійская актрыса

## Памерлі 
* 1504: Стэфан III Вялікі, гаспадар малдаўскі (нар. 1435)
* 1519: Франчэска Бонсіньёры, італьянскі мастак
* 1566: Мішэль Настрадамус, вядомы ўрач і гісторык (нар. 14.12.1503)
* 1589: Генрык Валезы, кароль польскі і вялікі князь літоўскі
* 1660: Франчэска Мафеі, італьянскі мастак
* 1778: Жан-Жак Русо, французскі філосаф-асветнік (нар. 28.6.1712)
* 1961: Эрнест Хемінгуэй, амерыканскі пісьменнік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па літаратуры 1954 года (нар. 21.7.1899)
* 1977: Уладзімір Набокаў, пісьменнік (нар. 22.4.1899)
* 1988: Часлаў Ханяўка, беларускі грамадскі дзеяч (нар. 26.5.1909)
* 1989: Андрэй Грамыка, савецкі дзяржаўны дзеяч і дыпламат
* 2016: Элі Візель, яўрэйскі, французскі пісьменнік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі міру
* 2016: Майкл Чыміна, амерыканскі кінарэжысёр

## Святкуюць 
*  Міжнародны дзень спартыўнага журналіста
*  Азербайджан: Дзень паліцыі
*  Кюрасаа, Нідэрланды: Дзень сцяга
*  Нарвегія: Дзень караля

702
30 жніўня

__NOTOC__

**30 жніўня** — дзвесце сорак другі (дзвесце сорак трэці ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.

## Падзеі 
*526: Тэадорых Вялікі памірае. Каралём остготаў становіцца яго 10-гадовы ўнук Аталарых.
*1481: У Вільні за змову супраць вял.кн. Казіміра пакараныя смерцю кн. І. Ю. Гальшанскі і М. Алелькавіч.
* 1579: Пасля амаль месячнай аблогі маскоўскі гарнізон Полацка капітуляваў перад войскамі Рэчы Паспалітай на чале з Стэфанам Баторыям.
* 1704: У Нарве заключана пагадненне паміж Расіяй і Рэччу Паспалітай пра ўдзел апошняй у Паўночнай вайне (1700—1721).
* 1751: Адліты Дзісенскі звон.
* 1919: Утворана Мінская беларуская школьная рада.
* 1991: Абвешчана незалежнасць Азербайджана.

## Нарадзіліся 
]]
* 1748: Жак-Луі Давід, французскі мастак
* 1805: Мікаэль Сарс, нарвежскі заолаг
* 1852: Якаб Хендрык вант Гоф, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па хіміі
* 1852: Джуліян Олдэн Уір, амерыканскі мастак
* 1861: Ісак Левітан, рускі мастак
* 1866: Канстанцін Скірмунт, польскі дыпламат (пам. 24.7.1949)
* 1871: Эрнэст Рэзерфорд, брытанскі фізік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па хіміі (1908)
* 1883: Тэа ван Дусбург, нідэрландскі мастак
* 1888: Вальтэр Пенк, нямецкі геолаг і геамарфолаг (пам. 29.9.1923)
* 1912: Эдвард Мілс Пёрсел, амерыканскі фізік
* 1934: Анатоль Аляксеевіч Саланіцын, савецкі акцёр
* 1954: Аляксандр Лукашэнка, 1-ы Прэзідэнт Беларусі
* 1974: Каміла Лэкберг, шведская пісьменніца
* 1975: Наталля Цылінская, беларуская веласіпедыстка, васьміразовая чэмпіёнка свету

## Памерлі 
* 526: Тэадорых Вялікі, кароль остготаў
* 1329: Хашыла, кітайскі імператар
* 1481: Міхаіл Алелькавіч, князь слуцкі і капыльскі, вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч (нар. 1425)
* 1483: Людовік XI, кароль Францыі (нар. 3.7.1423)
* 1885: Юльян Корсак, беларускі паэт і перакладчык (нар. 13.2.1806)
* 1928: Вільгельм Він, нямецкі фізік, (пам. 13.1.1864)
* 1929: Паўлюк Трус, беларускі паэт (пам. 6.5.1904)
* 1940: Джозеф Джон Томсан, англійскі фізік (нар. 18.12.1856)
* 1967: Жан Дэйроль, французскі мастак
* 1991: Жан Тэнглі, швейцарскі скульптар (нар. 22.5.1925)
* 2003: Чарлз Бронсан, амерыканскі кінаакцёр
* 2006: Глен Форд, амерыканскі кінаакцёр (нар. 1.5.1916)
* 2012: Ігар Кваша, савецкі і расійскі акцёр і рэжысёр, тэлевядучы (нар. 4.2.1933)
* 2013: Шэймас Хіні, ірландскі пісьменнік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па літаратуры
* 2017: Марджары Бултан, эсперантамоўная паэтэса, празаік і драматург, эсперантолаг (нар. 7.5 1924)

## Святкуюць 
* : Міжнародны дзень ахвяр гвалтоўных знікненняў
*  Казахстан: Дзень Канстытуцыі
*  Татарстан, Расія: Дзень Рэспублікі
*  Турцыя: Дзень перамогі

830
2 мая

__NOTOC__

**2 мая** (**2 траўня**) — сто дваццаць другі (сто дваццаць трэці ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.

## Падзеі 
* 1335: Атон Вясёлы з дынастыі Габсбургаў атрымлівае ад імператара Людвіга IV Карынтыю і паўднёвую частку Ціроля ў якасці лена.
* 1447: Вялікі князь Казімір Ягелончык выдаў прывілей, які пашыраў правы баяраў і даў пачатак запрыгоньванню сялян у ВКЛ.
* 1808: У Мадрыдзе пачалося паўстанне супраць войска Напалеона.
* 1879: У Мадрыдзе створана Іспанская сацыялістычная працоўная партыя.
* 1889: Імператар Эфіопіі Менелік II падпісаў пагадненне аб дружбе з Італіяй і перадаў Эрытрэю пад італьянскі кантроль.
* 1945: Капітуляцыя берлінскага гарнізона перад савецкімі войскамі.
* 1975: Пачаўся выпуск аўтамабіля BMW E21.
* 1977: Трагедыя ў Крыжоўцы, сутыкненне пасажырскага цягніка «Гродна — Орша» з прыгарадным электрацягніком, у выніку якога загінулі 22 чалавекі.
* 2014: У выніку супрацьстаяння ў Адэсе знішчаны лагер прыхільнікаў федэралізаці Украіны, згарэў Дом прафсаюзаў, загінулі паводле афіцыйных звестак 42 чалавекі.

## Нарадзіліся 
* 1360: Юнлэ, кітайскі імператар
* 1458: Леанора Авіская, каралева Партугаліі
* 1660: Алесандра Скарлаці, італьянскі кампазітар (пам. 24.10.1725)
* 1729: Кацярына II, расійская імператрыца
* 1802: Генрых Густаў Магнус, нямецкі фізік і хімік
* 1806: Шарль Глейр, швейцарскі мастак
* 1903: Бінг Кросбі, амерыканскі спявак і акцёр
* 1903: Бенджамін Спок, амерыканскі педыятр, педагог і грамадскі дзеяч (пам. 15.3.1998)
* 1904: Марыс Эстэў, французскі мастак
* 1911: Мірзо Турсун-задэ, таджыкскі паэт
* 1929: Джыгме Дорджы Вангчук, трэці кароль Бутана
* 1935: Луіс Суарэс Мірамонтэс, іспанскі футбаліст
* 1936: Норма Алеандра, аргенцінская актрыса
* 1939: Леанід Канеўскі, украінскі, расійскі і яўрэйскі акцёр
* 1942: Войцех Пшоняк, польскі акцёр
* 1946: Дэвід Сушэ, брытанскі акцёр
* 1949: Бары Купер, брытанскі музыказнавец
* 1961: Стывен Долдры, англійскі рэжысёр
* 1975: Дэвід Бекхэм, англійскі футбаліст

## Памерлі 
* 907: Барыс I, кіраўнік Балгарыі
* 1519: Леанарда да Вінчы, выдатны мастак, архітэктар, навуковец (нар. 15.4.1452)
* 1857: Альфрэд дэ Мюсэ, французскі паэт
* 1900: Іван Айвазоўскі, расійскі мастак-марыніст (нар. 29.7.1817)
* 1922: Ганна Місуна, беларускі, польскі, літоўскі, расійскі археолаг (нар. 12.11.1868)
* 1947: Адольф Эрсблё, нямецкі мастак
* 1997: Валерый Шаблюк, беларускі гісторык (нар. 3.8.1953)
* 2011: Усама бін Ладэн, лідар ісламскай тэрарыстычнай арганізацыі «Аль-Каіда» (нар. 1957)
* 2012:  Брам Богарт, бельгійскі мастак
* 2015: Мая Плісецкая, савецкая і расійская артыстка балета, харэограф (нар. 20.11.1925)
* 2015: Рут Рэндэл, брытанская пісьменніца

## Святкуюць 
*  Інданезія: Дзень адукацыі
*  Іран: Дзень настаўніка
*  Літва: Дзень маці
*  М'янма: Дзень сялян
*  Польшча: Дзень сцяга

502
2 лістапада

__NOTOC__

**2 лістапада** — трыста шосты (трыста сёмы ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.

## Падзеі 
* 1585: Кароль польскі і вялікі князь літоўскі Стэфан Баторый прыбыў у Горадзен.
* 1914: Расія абвясціла вайну Асманскай імперыі
* 1918: Прынята часовая канстытуцыя Літвы
* 1930: Хайле Селасіе I каранаваны як імператар Эфіопіі
* 1939: Вярхоўны Савет СССР прыняў закон пра далучэнне Заходняй Беларусі да СССР і ўключэнне яе ў склад БССР
* 1946: Адбылося Чаткальскае землетрасенне — адно з самых магутных у Цэнтральнай Азіі.
* 2020: Здзейснены тэрарыстычны напад на сінагогу ў Вене.
* 2022: Федэральны ўрад Эфіопіі і тыграйскія паўстанцы заключылі ў Прэторыі (ПАР) пагадненне аб завяршэнні Тыграйскага канфлікту.

## Нарадзіліся 
* 1699: Жан Батыст Шардэн, французскі жывапісец
* 1755: Марыя Антуанета, каралева Францыі
* 1790: Георг Людвіг фон Маўрэр, нямецкі дзяржаўны дзеяч, гісторык
* 1836: Міхал Андрыёлі, беларускі і польскі ілюстратар і мастак, удзельнік паўстання 1863—1864 (пам. 23.8.1895)
* 1857: Жазеф Бабінскі, французскі ўрач
* 1869: Язэп Стаброўскі, вучоны-археолаг, краязнавец, філосаф і вынаходнік.
* 1892: Эліс Брэйдзі, амерыканская актрыса
* 1906: Лукіна Вісконці, італьянскі кінарэжысёр
* 1906: Дзмітрый Бяляцкі, беларускі медык і навуковец, дзяржаўны дзеяч
* 1909: Максім Лужанін, беларускі пісьменнік, кінадраматург, перакладчык.
* 1913: Берт Ланкастэр, амерыканскі акцёр
* 1925: Мадэст Кушарт, каталонскі мастак
* 1930: Аляксандр Баршчэўскі, беларускі літаратуразнаўца, перакладчык і фалькларыст
* 1932: Мелвін Шварц, амерыканскі фізік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіцы (1988)
* 1974: Руслан Салей, беларускі хакеіст
* 1974: Сафія Полгар, венгерская шахматыстка, гросмайстар
* 2006: Маніла Эспазіта, італьянская гімнастка

## Памерлі 
* 1083: Мацільда Фландрская, каралева Англіі
* 1716: Энгельберт Кемпфер, нямецкі падарожнік і натураліст
* 1887: Ені Лінд, шведская оперная спявачка
* 1903: Адам Плуг, беларускі пісьменнік і журналіст (нар. 23.10.1823)
* 1959: Аляксандр Орса, беларускі педагог і грамадска-культурны дзеяч
* 1966: Петэр Іозеф Вільгельм Дэбай, фізік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па хіміі (1936)
* 1975: П'ер Паала Пазаліні, італьянскі паэт, пісьменнік, кінарэжысёр (нар. 5.3.1922)

## Святкуюць 
* Каталікі: Дзень Задушны.
* Славяне і балты: Дзяды — дзень памінання памерлых.

Л02
30 ліпеня

__NOTOC__

**30 ліпеня** — дзвесце адзінаццаты (дзвесце дванаццаты ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.

## Падзеі 
* 101 да н.э.: Кімбры разгромлены рымскай арміяй пад камандаваннем Гая Марыя каля Верцэлаў (цяпер Верчэлі, Італія).
* 762: Заснавана новая сталіца Арабскага халіфата — Багдад.
* 1502: Хрыстафор Калумб адкрыў узбярэжжа сучаснага Гандураса.
* 1840: Расійскі імператар Мікалай I загадаў перайменаваць «губерні Паўночна-Заходняга края».
* 1930: Ва Уругваі скончыўся І чэмпіянат свету па футболе.
* 1941: Польскі эмігранцкі ўрад аднавіў дыпламатычныя адносіны з СССР.
* 1980: Астравы Новыя Гебрыды атрымалі незалежнасць пад назвай Рэспубліка Вануату. 
* 1980: Іерусалім абвешчаны *«вечнай і непадзельнай»* сталіцай Ізраіля.
* 1981: Адбыўся масавы марш пратэсту ў Лодзі падчас грамадзянскіх хваляванняў у ПНР.  
* 2006: Кампанія «Microsoft Windows» афіцыйна спыніла падтрымку «Windows 98».
* 2016: Адкрыты Нацыянальны музей Амана.

## Нарадзіліся 
thumb|120px|Ліза Кудроў
* 1511: Джорджа Вазары, італьянскі мастак і ахітэктар (пам. 1574)
* 1871: Віктар Чавусаў, беларускі грамадскі дзеяч, журналіст (пам. 1920)
* 1889: Франс Мазерэль, бельгійскі мастак
* 1898: Генры Спенсер Мур, брытанскі скульптар (пам. 31.8.1986)
* 1911: Чэслаў Мілаш, польскі паэт, пісьменнік, эсэіст, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па літаратуры (пам. 14.8.2004)
* 1947: Арнольд Шварцэнэгер, амерыканскі культурыст, акцёр, палітык
* 1948: Захар Шыбека, беларускі гісторык, прафесар
* 1954: Іван Паўлоўскі, беларускі вучоны ў галіне педагогікі
* 1958: Сяргей Рассадзін, беларускі гісторык
* 1958: Кейт Буш, англійская спявачка
* 1963: Ліза Кудроў, амерыканская актрыса
* 1971: Том Грын, канадскі акцёр

## Памерлі 
thumb|right|150px|Інгмар Бергман
* 579: Бенедыкт I, Папа Рымскі
* 1683: Марыя Тэрэзія Аўстрыйская, інфанта Іспаніі, жонка караля Францыі Людовіка XIV (нар. 10.9.1638)
* 1898: Ота фон Бісмарк, германскі палітык, дзяржаўны дзеяч (нар. 1.4.1815)
* 1916: Альберт Нейсер, нямецкі ўрач (нар. 22.1.1855)
* 1936: Понтус Арці, фінскі дыпламат
* 1978: Умберта Нобіле, італьянскі даследчык Арктыкі
* 1995: Мірдза Бэндрупэ, латышская паэтэса
* 2003: Эва Кшыжэўская, польская актрыса
* 2007: Мікеланджэла Антаніоні, італьянскі кінарэжысёр (нар. 29.9.1912)
* 2007: Інгмар Бергман, шведскі кінарэжысёр, сцэнарыст, пісьменнік (нар. 14.7.1918)
* 2009: Юрый Курненін, беларускі футбаліст і трэнер (нар. 14.6.1954)
* 2015: Эндэль Ліпмаа, эстонскі хімік

## Святкуюць 
*  Вануату: Дзень незалежнасці
*  Куба: Дзень мучанікаў рэвалюцыі

730
30 сакавіка

__NOTOC__

**30 сакавіка** — восемдзесят дзевяты (дзевяносты ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.

## Падзеі 
* 987: Бадуэн IV Барадаты становіцца графам Фландрыі
* 1330: Канфлікт паміж магістратам Рыгі і Лівонскім ордэнам скончыўся паражэннем гараджан і заключэннем міру
* 1814: Саюзныя войскі антынапалеонаўскай кааліцыі ўвайшлі ў Парыж
* 1856: Падпісаны мірны дагавор, які завяршыў Крымскую вайну
* 1867: У Вашынгтоне падпісаны договор, згодна з якім ЗША набылі ў Расіі Аляску за 7,2 млн долараў
* 1885: Рускія войскі разбілі афганцаў ля ракі Кушка, у выніку чаго Туркменія была далучана да Расіі
* 1945: Савецкія войскі вызвалілі Гданьск. Савецкія войскі ўвайшлі на тэрыторыю Аўстрыі
* 1954: У Таронта адкрыта першая ў Канадзе лінія метро
* 1999: Арыштаваны былы прэм’ер-міністр Беларусі Міхаіл Чыгір
* 2016: Беларусь устанавіла дыпламатычныя адносіны з Манака

## Нарадзіліся 
* 1326: Іван II Красны, вялікі князь уладзімірскі і маскоўскі
* 1746: Франсіска Гойя, іспанскі мастак (пам. 1828)
* 1754: Пілатр дэ Разье, французскі хімік, піянер авіяцыі
* 1828: Франсуа Басьён, швейцарскі мастак
* 1833: Чарльз Хортан Пек, амерыканскі міколаг, батанік
* 1844: Поль Верлен, французскі паэт (8.1.1896)
* 1853: Вінцэнт ван Гог, галандскі мастак (пам. 1890)
* 1892: Стэфан Банах, польскі матэматык
* 1893: Ілья Гітгарц, дырыжор і педагог, заслужаны дзеяч мастацтваў Беларусі (пам. 1966)
* 1907: Надзея Абрамава, беларуская пісьменніца, журналістка (пам. 18.2.1978)
* 1928: Рабер Бадэнтэр, французскі юрыст
* 1956: Хрысціна Лялько, беларуская пісьменніца
* 1968: Селін Дыён, канадская спявачка

## Памерлі 
* 1689: Казімір Лышчынскі, філосаф
* 1707: Себасцьен Ле Прэтр дэ Вабан, французскі маршал
* 1879: Тама Куцюр, французскі мастак
* 1890: Іасафат Агрызка, беларускі выдавец, журналіст, грамадска-палітычны дзеяч (нар. 1826)
* 1914: Эміль Жантыль, французскі ваенны дзеяч, даследчык Афрыкі
* 1952: Джыгме Вангчук, другі кароль Бутана
* 1980: Леон Зак, французскі мастак
* 1987: Андрэ Марфен, французскі мастак
* 2011: Людміла Гурчанка, расійская актрыса тэатра і кіно
* 2017: Мікола Рыжы, вядомы беларускі ілюстратар і мастак філатэлістычнай прадукцыі
* 2024: Даніэль Піксіядас, сербскі паэт

## Святкуюць 
* Барселона: Дзень кветак.
* Малайзія: Дзень султана Келатана.
* Палестына: Дзень зямлі.

330
30 кастрычніка

__NOTOC__

**30 кастрычніка** — трыста трэці (трыста чацвёрты ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары

## Падзеі 
* 942: Марын II становіцца Папам Рымскім.
* 1919: У газеце «Беларусь» апублікаваны верш Макара Краўцова «Мы выйдзем шчыльнымі радамі», які стаў гімнам БНР пад назвай «Ваяцкі гімн».
* 1921: Афіцыйна адкрыўся Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт.
* 1938: Пачала сталае вяшчанне радыёстанцыя ў Баранавічах.
* 1939: У Беластоку скончыўся Народны сход Заходняй Беларусі, які прыняў рашэнне пра далучэнне заходнебеларускіх зямель да БССР (пачаўся 28.10.1939).
* 1941: Пачатак абароны Севастопаля падчас Вялікай Айчыннай вайны.
* 1988: Мітынг-рэквіем «Дзяды» ў Мінску быў разагнаны міліцыяй.
* 2019: Завяршыўся перапіс насельніцтва Беларусі.
* 2025: Базіліка Саграда Фамілія ў Барселоне стала самым высокім храмам у свеце.

## Нарадзіліся 
.]]
* 1513: Жак Аміё, французскі пісьменнік, перакладчык і педагог (пам. 6.2.1593)
* 1631: П’ер Башан, французскі балетмайстар
* 1705: Клімент XIV, Папа Рымскі
* 1728: Марцін Пачобут-Адляніцкі, астраном і асветнік, з 1764 прафесар Віленскай акадэміі (пам. 20.2.1810)
* 1737: Ніклас Лафрэнсен, шведскі мастак
* 1741: Ангеліка Каўфман, швейцарская мастачка
* 1751: Рычард Брынслі Шэрыдан, англа-ірландскі пісьменнік
* 1768: Андрэй Снядэцкі, хімік, урач і філосаф (пам. 11.5.1838)
* 1871: Поль Валеры, французскі паэт, філосаф
* 1883: Янка Быліна, беларускі паэт, каталіцкі святар (пам. 18.2.1956)
* 1885: Альбрэхт Антоні Радзівіл, палітычны дзеяч, шаснаццаты нясвіжскі ардынат (пам. 18.12.1935)
* 1896: Рут Гордан, амерыканская актрыса
* 1905: Андрэй Бембель, беларускі скульптар, народны мастак Беларусі (пам. 13.10.1986)
* 1909: Жан Лемааль, французскі жывапісец
* 1917: Марыс Трэнціньян, французскі аўтагоншчык
* 1930: Нестар Альмендрас, іспанскі кінааператар
* 1936: Генадзь Цыхун, беларускі мовазнавец
* 1937: Клод Лелуш, французскі кінарэжысёр
* 1960: Дыега Марадона, аргенцінскі футбаліст
* 1989: Насця Люкін, амерыканская гімнастка, алімпійская чэмпіёнка

## Памерлі 
.]]
* 1876: Аляксандр Чаканоўскі, даследчык Сібіры (нар. 1833)
* 1910: Жан Анры Дзюнан, швейцарскі прадпрымальнік і грамадскі дзеяч (нар. 8.5.1828)
* 1922: Геза Гардані, венгерскі пісьменнік і журналіст (нар. 3.8.1863)
* 1936: Фердынанд Рушчыц, беларускі мастак (нар. 10.12.1870)
* 1937: Тодар Кляшторны, беларускі паэт (нар. 26.2(11.3).1903)
* 1937: Аляксандр Крыніцкі, савецкі партыйны і дзяржаўны дзеяч (нар. 28.8(9.9).1894)
* 1937: Янка Нёманскі, беларускі пісьменнік, грамадскі дзеяч (нар. 12.4.1890)
* 1937: Юлій Таўбін, беларускі паэт (нар. 2(15).9.1911)
* 1953: Імрэ Кальман, венгерскі кампазітар (нар. 24.10.1882)
* 1975; Густаў Людвіг Герц, нямецкі фізік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіцы (нар. 22.7.1887)
* 1993: Мікалай Цішачкін, беларускі акцёр (нар. 14.3.1938)
* 2002: Хуан Антоніа Бардэм, іспанскі рэжысёр

## Святкуюць 
* Дзень памяці ахвяр палітычных рэпрэсій

К30
30 чэрвеня

__NOTOC__
**30 чэрвеня** — сто восемдзесят першы (сто восемдзесят другі ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.

## Падзеі 
* 763: Візантыйцы перамаглі балгараў у бітве пры Анхіяла (сённяшняе Паморые).
* 833: Людовік I быў вымушаны перадаць уладу сваім сынам і пакінуць сталец падчас сустрэчы каля Кальмара.
* 1792: Завяршыўся Чатырохгадовы сойм, які правёў шэраг радыкальных рэформ у Рэчы Паспалітай.
* 1792: У Парыж з «Баявой песняй Рэйнскай арміі» ўвайшоў марсельскі добраахвотніцкі батальён, пасля чаго песня стала звацца «Марсельезай».
* 1810: Нідэрланды далучаны да складу Францыі.
* 1894: Карэя абвясціла незалежнасць ад Кітая.
* 1898: Адбыўся пуск трамвая ў Віцебску.
* 1913: Пачатак Другой балканскай вайны.
* 1950: Кангрэсам ЗША ухвалены т.зв. закон Лоджа, які дазваляў на запіс у войска ЗША асоб з іншаземным грамадзянствам.
* 1960: Конга атрымала незалежнасць ад Бельгіі.
* 1964: Атрыманы першыя фотаздымкі Месяца з блізкай адлегласці.
* 1974: Ва Ушачах адкрыты мемарыяльны комплекс «Прарыў» у гонар подзвігу партызан Полацка-Лепельскай партызанскай зоны.
* 1984: Распачаўся рэгулярны рух цягнікоў на першай лініі Мінскага метрапалітэна.
* 2003: У Кіншасе Прэзідэнт ДР Конга Жазеф Кабіла і паўстанцы падпісалі пагадненне аб падзеле ўлады, завяршылася Другая кангалезская вайна.
* 2022: Расійскія войскі пакінулі Змяіны востраў у Чорным моры.

## Нарадзіліся 
* 1470: Карл VIII Валуа, кароль Францыі
* 1881: Павел Растаргуеў, беларускі мовазнаўца
* 1907: Раман Шухевіч, украінскі палітычны і дзяржаўны дзеяч
* 1911: Чэслаў Мілаш, польскі паэт, празаік, эсэіст, лаўрэат Нобелеўскай прэміі (1980)
* 1926: Вікторыя Багінская, савецкая і расійская пісьменніца, педагог, збіральнік песень і фальклору крымчакоў
* 1941: Ота Зандэр, нямецкі акцёр
* 1956: Лявон Юрэвіч, беларускі літаратуразнавец, крытык, бібліёграф, грамадскі дзеяч
* 1963: Валера Песін, беларускі мастак-нонканфарміст
* 1963: Вольга Аркадзеўна Брызгіна, лёгкаатлетка
* 1963: Роз Крысцьян Рапонда, прэм'ер-міністр Габона
* 1966: Майк Тайсан, амерыканскі баксёр-прафесіянал
* 1981: Ваіна Джакантэ, французская актрыса
* 1996: Аляксей Уладзімір Мжачык, беларускі цяжкаатлет

## Памерлі 
* 1109: Альфонса VI Храбры, кароль Кастыліі і Леона
* 1649: Сімон Вуэ, французскі мастак
* 1660: Уільям Оўтрэд, англійскі матэматык
* 1916: Гастон Масперо, французскі егіптолаг
* 1919: Джон Уільям Стрэт, брытанскі фізік
* 1950: Эліэль Саарынен, фінскі архітэктар
* 1952: Маўна Пекала, фінскі дзяржаўны і палітычны дзеяч (нар. 27.1.1890)
* 1961: Лі дэ Форэст, амерыканскі вынаходнік
* 1969: Эрнст фон Пардубіц, чэшскі рэлігійны і палітычны дзеяч, архібіскуп пражскі
* 1968: Ён Лейфс, ісландскі кампазітар (нар. 1.5.1899)
* 1969: Міхайла Грамыка, беларускі пісьменнік і навуковец (нар. 31.10.1885)
* 2014: Сяргей Краўчанка, беларускі акцёр

## Святкуюць 
*  Дзень астэроіда
*  Дэмакратычная Рэспубліка Конга: Дзень незалежнасці
*  Беларусь: Дзень эканаміста
*  Гватэмала: Дзень арміі.
*  Данія: Дзень нараджэння прынцэсы Аляксандры
*  Судан: Дзень рэвалюцыі
*  Азербайджан: Дзень закаханых

630
31

**31** — невысакосны год па юліянскім календары. 31 год нашай эры, 31 год 1 тысячагоддзя, 31 год I стагоддзя, Пачаўся ў панядзелак.

## Падзеі 
__NOTOC__

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* 18 кастрычніка: Луцый Элій Сеян — ваенны і палітычны дзеяч Рымскай імперыі
310

**310** — невысакосны год, пачаўся ў нядзелю. 310 год нашай эры, 310 год 1 тысячагоддзя, 10 год IV стагоддзя, 10 год 1-га дзесяцігоддзя IV стагоддзя, 1 год 310-х гадоў.

## Падзеі 
* Максімін Даза становіцца аўгустам на Усходзе. Пераследваў хрысціян
*Канстанцін адправіўся ў сёняшні Кёльн і загадаў пабудаваць мост праз Рэйн.

## Нарадзіліся 
* каля 310: Максім Эфескі, антычны філосаф-неаплатонік

## Памерлі 
* Імператар Одзін, 15-ы імператар Японіі
311

**311** — невысакосны год, пачаўся ў панядзелак. 311 год нашай эры, 311 год 1 тысячагоддзя, 11 год IV стагоддзя, 1 год 2-га дзесяцігоддзя IV стагоддзя, 2 год 310-х гадоў.

## Падзеі 
* 30 красавіка: Цяжка хворы Галерый выдае эдыкт, які спыняе пераследаванне хрысціян. Хрысціянская рэлігія становіцца дазволенай.

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* Галерый, рымскі імператар
* Пётр Александрыйскі, епіскап Александрыйскі, хрысціянскі багаслоў
312

**312** — высакосны год, пачаўся ў аўторак. 312 год нашай эры, 312 год 1 тысячагоддзя, 12 год IV стагоддзя, 2 год 2-га дзесяцігоддзя IV стагоддзя, 3 год 310-х гадоў.

## Падзеі 
* 28 кастрычніка: Адблася бітва ля Мульвійскага моста, дзе сустрэліся арміі Канстанціна і Максенцыя. Канстанцін разбіў войска Максенцыя, які сам затануў у рацэ Тыбр.

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* Мяфодзій Алімпійскі, хрысціянскі багаслоў
* Лукіян Антыяхійскі, хрысціянскі багаслоў
* Максенцый, рымскі імператар (нар. 279)
* Рурыцый Пампеян, рымскі афіцэр
313

**313 (трыста трынаццаты) год** па юліянскім календары — невысакосны год. Гэта 13 год 4 стагоддзя, 313 год 1 тысячагоддзя.

## Падзеі 
* Міланскі эдыкт Канстанціна і Ліцынія аб свабодзе веравызнання. Хрысціянства становіцца адной з прызнаных рэлігій, разам з панаваўшымі на ўсім абшары язычніцкімі культамі, у Рымскай імперыі. Вяртанне хрысціянам канфіскаваных цэркваў і маёмасці.
*Максімін Даза, які падтрымліваў загінуўшага летась Максенцыя, адкрыта выступіў супраць Ліцынія.

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* Хуай-дзі (Заходняя Цзінь), трэці імператар імперыі Цзінь
314

**314** — невысакосны год, пачаўся ў пятніцу. 314 год нашай эры, 314 год 1 тысячагоддзя, 14 год IV стагоддзя, 4 год 2-га дзесяцігоддзя IV стагоддзя, 5 год 310-х гадоў.

## Падзеі 
* Епіскапскі з’езд у Арэлаце, на захадзе імперыі. Канстанцін старшынствуе на ім. Забаронена дэзерціраваць з арміі пад страхам адлучэння.
* Памесны Анкірскі сабор.
* Шы Ле захапіў Ючжоў.
* 31 студзеня: Сільвестр I становіцца новым Папам Рымскім.

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* Мільтыяд (Папа Рымскі)
315

**315** — невысакосны год, пачаўся ў суботу. 315 год нашай эры, 315 год 1 тысячагоддзя, 15 год IV стагоддзя, 5 год 2-га дзесяцігоддзя IV стагоддзя, 6 год 310-х гадоў.

## Падзеі 
* У Рыме пабудавана Трыўмфальная арка Канстанціна ў гонар перамогі ў бітве каля Мульвійскага моста.

## Нарадзіліся 
* каля 310/315, Гімерый, грэчаскі аратар

## Памерлі 
* Валерый Сарагоскі, біскуп, святы Каталіцкай царквы, заступнік Сарагосы
316

**316** — высакосны год, пачаўся ў нядзелю. 316 год нашай эры, 316 год 1 тысячагоддзя, 16 год IV стагоддзя, 6 год 2-га дзесяцігоддзя IV стагоддзя, 7 год 310-х гадоў.

## Падзеі 
* Канстанцін паспрабаваў прымірыць данатыстаў з царквою.
*Хуну зруйнавалі кітайскую сталіцу Лаян і захапілі паўночную частку Кітая.

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* Басіян (сенатар)
* Уласій Севастыйскі, хрысціянскі святы
317

**317** — невысакосны год, пачынаўся ў аўторак. 317 год нашай эры, 317 год 1 тысячагоддзя, 17 год IV стагоддзя, 7 год 2-га дзесяцігоддзя IV стагоддзя, 8 год 310-х гадоў.

## Падзеі 
*

## Нарадзіліся 
* Канстанцый II, рымскі імператар

## Памерлі