Гістарычны цэнтр Полацка

**Гістарычны цэнтр Полацка** — мясцовасць у Полацку, комплексны аб'ект гісторыка-культурнай спадчыны Беларусі, які мае статус нацыянальнай каштоўнасці. 

Уключае ў сябе элементы, якія адлюстроўваюць гісторыю горада з X па XX стагоддзе. Гэта месца з'яўляецца важным турыстычным і культурным цэнтрам краіны, дзе можна ўбачыць шматлікія помнікі архітэктуры і археалагічныя артэфакты, якія адлюстроўваюць багатую гісторыю Беларусі.

## Геаграфічныя межы 
Геаграфічна гістарычны цэнтр Полацка абмежаваны вуліцамі:
* з поўначы — вул. Кастрычніцкая;
* з поўдня — вул. Дзяржынскага;
* з усходу — вул. Юбілейная;
* з захаду — вул. М. Багдановіча.
Таксама ў склад гістарычнага цэнтра Полацка як адзінага гісторыка-культурнага комплекса ўключаюцца аб'екты, якія знаходзяцца па-за гэтымі межамі, у першую чаргу — Спаса-Ефрасіннеўскі манастыр.

## Гістарычнае значэнне 
Полацк — найстаражытнейшы горад Беларусі, упершыню згаданы ў летапісах у 862 годзе. Ён быў цэнтрам буйнога Полацкага княства, межы якога ў XI стагоддзі дасягалі Рыжскага заліва. Горад меў унікальную планіроўку, дзе галоўнымі аб'ектамі былі Верхні замак (дзядзінец), Ніжні замак і Вялікі пасад уздоўж ракі Дзвіна. Полацк стаў адным з першых цэнтраў хрысціянства на беларускіх землях. У XI стагоддзі тут быў узведзены знакаміты Сафійскі сабор, які стаў адным з першых каменных храмаў на тэрыторыі сучаснай Беларусі. Горад славіўся не толькі сваімі абарончымі збудаваннямі, але і высокім узроўнем рамёстваў, гандлю і адукацыі. З XII стагоддзя тут дзейнічае знакаміты Спаса-Ефрасіннеўскі манастыр, заснаваны святой Еўфрасінняй. У XVI стагоддзі быў заснаваны Полацкі езуіцкі калегіум, які пазней набыў правы акадэміі і тым самым стаў першай вышэйшай навучальнай установай на землях сучаснай Беларусі.

## Архітэктурны стыль 
Гістарычны цэнтр Полацка прадстаўлены разнастайнымі архітэктурнымі стылямі:
* Барока;
* Класіцызм;
* Неакласіцызм;
* Псеўдавізантыйскі стыль;
* Неаготыка;
* Мадэрн;
* Сталінскі ампір;
* Мясцовыя будаўнічыя традыцыі (Полацкая школа дойлідства).

## Асноўныя аб'екты гістарычнага цэнтра 
* Сафійскі сабор — адзін з найстаражытнейшых храмаў Усходняй Еўропы, які ўвасабляе сілу і незалежнасць Полацкага княства.
* Ансамбль Богаяўленскага манастыра — вядомы сваімі рэлігійнымі і музейнымі ўстановамі.
* Ансамбль плошчы Свабоды — гістарычнае месца, частка Вялікага пасада, дзе захаваліся шэраг каштоўных будынкаў і помнікаў.
* Верхні і Ніжні замкі — цэнтры сярэднявечнага Полацка, якія мелі важнае стратэгічнае значэнне.
* Комплекс езуіцкага калегіума — помнік архітэктуры XVIII стагоддзя, дзе зараз месціцца Полацкі ўніверсітэт.
* Спаса-Ефрасіннеўскі манастыр — буйны рэлігійны цэнтр, звязаны з дзейнасцю Еўфрасінні Полацкай.
* Барысаў камень — археалагічная знаходка з высечанымі надпісамі, якая з'яўляецца унікальным сведчаннем старажытных пісьмовых традыцый.
* Лютэранская кірха — прыклад рэлігійнай архітэктуры, які адлюстроўвае культурную разнастайнасць Полацка.
* Помнік Францыску Скарыну — ушанаванне знакамітага беларускага першадрукара і асветніка, які нарадзіўся ў Полацку.

## Сучасны стан і значэнне 
Сёння гістарычны цэнтр Полацка з'яўляецца адной з галоўных турыстычных дэстынацый Беларусі. Захаваная архітэктурная спадчына ўключае вялікую колькасць помнікаў XVIII і XIX стагоддзяў, а таксама будынкі, пабудаваныя ў 1930-1950-х гадах. Высотнасць гістарычнай забудовы пераважна складае ад 1 да 3-х паверхаў, радзей — 4 паверхі.

Горад з'яўляецца важным адукацыйным і навуковым цэнтрам, тут дзейнічаюць універсітэт, музеі, бібліятэкі і іншыя культурныя ўстановы. Дзякуючы намаганням па ахове спадчыны, многія гістарычныя помнікі ў апошнія гады былі адрэстаўраваныя і адноўлены (напрыклад, Полацкі дом афіцэраў), што дазваляе захаваць унікальную атмасферу горада.

Гістарычны цэнтр Полацка працягвае быць значным культурным і турыстычным месцам, якое прыцягвае даследчыкаў і турыстаў, зацікаўленых у багатай гісторыі горада. У будучыні плануюцца далейшыя рэстаўрацыйныя работы на аб'ектах спадчыны і мерапрыемствы па развіцці турыстычнай інфраструктуры, каб яшчэ больш людзей маглі дакрануцца да гісторыі гэтага выдатнага месца.

## Спасылкі 
* Бадк звестак аб гісторыка-культурнай спадчыне Беларусі 

Катэгорыя:Полацк