Роджэр Корнберг

**Роджэр Дэвід Корнберг** (; ) — амерыканскі біяхімік і прафесар структурнай біялогіі ў школе медыцыны Стэнфардскага ўніверсітэта. Корнберг быў ганараваны Нобелеўскай прэміі па хіміі ў 2006 годзе за даследаванні працэсу, з дапамогай якога генетычная інфармацыя з ДНК капіруецца ў РНК, «малекулярную аснову транскрыпцыі эўкарыётаў».

## Адукацыя і ранняе жыццё 
Корнберг нарадзіўся ў Сент-Луісе, штат Місуры, быў старэйшым сынам біяхіміка Артура Корнберга, які атрымаў Нобелеўскую прэмію, і Сільві Рут (Леві), якая таксама была біяхімікам. Ён атрымаў ступень бакалаўра па хіміі ў Гарвардскім універсітэце ў 1967 годзе і атрымаў ступень доктара філасофіі ў хімічнай фізіцы ў Стэнфардзе ў 1972 годзе пад кіраўніцтвам Хардэн М. Макконел.

## Кар’ера 
Корнберг стаў доктарам даследчыкам лабараторыі малекулярнай біялогіі ў Кембрыджы, Англія, а затым асістэнтам прафесара біялагічнай хіміі ў Гарвардскай медыцынскай школе ў 1976 годзе, перш чым перайсці да яго цяперашняй пасады, як прафесар структурнай біялогіі Стэнфардскай медыцынскай школы ў 1978 годзе. З 2004 года Корнберг з’яўляецца рэдактарам часопісу *Annual Review of Biochemistry*.

## Даследаванне 
, Джордж Смут, Дык Чэйні, Крэйг Мело і Джон Мазер]]
Усе арганізмы маюць гены, якія кадуюцца ДНК, якая капіюецца ў РНК, якая стварае бялкі, якія ўяўляюць сабой паслядоўнасці амінакіслот. ДНК знаходзіцца ў ядры. Калі клетка выражае ген, яна капіруе (транскрыбуе) паслядоўнасць ДНК гэтага гена ў паслядоўнасць матрычных РНК (мРНК). мРНК транспартуецца з ядра ў рыбасомы. Рыбасомы счытваюць мРНК і пераводзяць код у патрэбную паслядоўнасць амінакіслот, каб зрабіць бялок гэтага гена.

ДНК транскрыбуецца ў мРНК з дапамогай фермента РНК-палімеразы II з дапамогай многіх іншых бялкоў. Выкарыстоўваючы дрожджы, Корнберг вызначыў ролю РНК-палімеразы II і іншых бялкоў у транскрыпцыі ДНК і стварыў трохмерныя выявы бялковага кластара з дапамогай рэнтгенаўскай крышталяграфіі. Палімераза II выкарыстоўваецца ўсімі арганізмамі з ядрамі, уключаючы чалавека, для транскрыпцыі ДНК.

Корнберг і яго даследчая група зрабілі некалькі фундаментальных адкрыццяў, якія тычацца механізмаў і рэгулявання транскрыпцыі эўкарыётаў. Будучы аспірантам, які працаваў з Хардэнам Макконэлам у Стэнфардзе ў канцы 1960-х гадоў, ён адкрыў «трыгер» і латэральную дыфузію фасфаліпідаў у двухслаёвых мембранах. У той час як аспірант, які працаваў з Ааронам Клугам і Фрэнсісам Крыкам у Медыцынскім навукова-даследчы савеце у 1970-х гадах, Корнберг выявіў нуклеасому ў якасці асноўнага бялковага комплексу, які пакуе храмасомную ДНК у ядры эукарыятычных клетак (храмасомную ДНК, якую часта называюць «хромацін», калі яна звязана з бялкамі такім чынам, што адлюстроўвае адкрыццё Вальтэра Флемінга аб тым, што некаторыя структуры ў ядры клеткі паглынаюць фарбавальнікі і становяцца бачныя пад мікраскопам). Унутры нуклеасомы Корнберг выявіў, што прыкладна 200 пар ДНК абгорнуты вакол октамера гістонавых бялкоў. З дапамогай Яхлі Лорх Корнберг паказаў, што нуклеасома на прамотары прадухіляе ініцыяцыю транскрыпцыі, што прыводзіць да прызнання функцыянальнай ролі нуклеасомы, якая служыць агульным рэпрэсарам генаў.

Даследчай групе Корнберга ў Стэнфардзе пазней удалося распрацаваць верную сістэму транскрыпцыі з хлебапякарскіх дрожджаў, простага аднаклетачнага эўкарыёта, які яны затым выкарысталі, каб вылучыць у вычышчаным выглядзе ўсе некалькі дзясяткаў бялкоў, неабходных для працэсу транскрыпцыі. Дзякуючы працы Корнберга і іншых, стала ясна, што гэтыя бялковыя кампаненты надзвычай захаваліся ва ўсім спектры эукарыётаў, ад дрожджаў да клетак чалавека.

Выкарыстоўваючы гэтую сістэму, Корнберг зрабіў галоўнае адкрыццё, што перадача рэгулятарных сігналаў генаў да механізму РНК-палімеразы ажыццяўляецца з дапамогай дадатковага бялковага комплексу, які яны назвалі «пасярэднікам». Як адзначылі ў камітэце Нобелеўскай прэміі, «вялікая складанасць эукарыятычных арганізмаў на самай справе абумоўлена тонкім узаемадзеяннем паміж тканка-спецыфічнымі рэчывамі, узмацняльнікамі ў ДНК і медыятарам. Такім чынам, адкрыццё Медыятара з’яўляецца сапраўднай вяхой у разуменні працэсу транскрыпцыі».

У той жа час, калі Корнберг праводзіў гэтыя біяхімічныя даследаванні працэсу транскрыпцыі, ён прысвяціў два дзесяцігоддзі распрацоўцы метадаў візуалізацыі атамнай структуры РНК-палімеразы і звязаных з ёй бялковых кампанентаў. Першапачаткова Корнберг скарыстаўся вопытам у галіне ліпідных мембран, атрыманых у аспірантуры, каб распрацаваць методыку фарміравання двухмерных бялковых крышталяў на ліпідных біслоях. Гэтыя 2D крышталі можна было б затым прааналізаваць з дапамогай электроннай мікраскапіі для атрымання малюнкаў структуры бялку ў нізкім раздзяленні. У рэшце рэшт, Корнберг змог выкарыстаць рэнтгенаўскую крышталаграфію для вырашэння 3-мернай структуры РНК-палімеразы пры атамным раздзяленні. Нядаўна ён пашырыў гэтыя даследаванні, каб атрымаць структурныя выявы РНК-палімеразы, звязаныя з дадатковымі бялкамі. Дзякуючы гэтым даследаванням Корнберг стварыў рэальную карціну таго, як працуе транскрыпцыя на малекулярным узроўні. На думку Нобелеўскага камітэта, «сапраўды рэвалюцыйны аспект карціны, якую стварыў Корнберг, у тым, што яна адлюстроўвае працэс транскрыпцыі ў поўным аб’ёме. Тое, што мы бачым, гэта канструяваны ланцуг РНК, а значыць, і дакладныя пазіцыі ДНК, палімеразы і РНК падчас гэтага працэсу».

### Ліпідная мембрана 
Будучы аспірантам Стэнфардскага ўніверсітэта, Корнберг вывучаў кручэнне фасфаліпідаў і ўпершыню вызначыў дынаміку ліпідаў у мембране. Корнберг назваў перамяшчэнне ліпідаў ад аднаго лістка да іншага трыгерам, таму што ён вывучаў усяго за некалькі гадоў да таго электронныя схемы, якія называліся трыгерамі. Гэты тэрмін даў падставу для назвы бялкоў, названых фліппазамі і флопасамі (ад  — трыгер).

### Прамысловыя кааперацыі 
Корнберг быў членам навукова-кансультатыўных саветаў наступных кампаній: Cocrystal Discovery, Inc (старшыня), ChromaDex Corporation (старшыня), StemRad, Ltd, Oplon Ltd (старшыня) і Pacific Biosciences. Корнберг таксама быў дырэктарам наступных кампаній: OphthaliX Inc., Protalix BioTherapeutics, Can-Fite BioPharma, Ltd, Simploud і Teva Pharmaceutical Industries, Ltd.

## Узнагароды 
Корнберг атрымаў наступныя ўзнагароды:

*  (1981)
*  (1982)
* Прэмія Харві (1997)
* Міжнародная прэмія Гайрднера (2000)
*  (2001)
*  (2002)
*  (2002)
* Прэмія Мэсры (2003)
*  (2005)
* Нобелеўская прэмія па хіміі (2006)
* Прэмія Дыксана (2006)
* Прэмія Луізы Грос-Хорвіц (2006)
* Шродынгераўская лекцыя (Імперскі коледж Лондана) (2008)

Ганаровы доктар універсітэта Умеа.

## Дачыненні з Беларуссю 
19 жніўня 2025 года падпісаў зварот дваццаці двух нобелеўскіх лаўрэатаў да прэзідэнта ЗША Дональда Трампа з просьбай дамагчыся вызвалення каля 1300 беларускіх палітвязняў.

## Спасылкі 
* Roger Kornberg Laboratory
* Спіс публікацый Роджэра Корнберга
* Інфармацыя з сайта Нобелеўскага камітэта
* Press release from The Royal Swedish Academy of Sciences 
* A brief biography of his life
* Further biographical details
* BBC News report of his Nobel Prize win
* Stanford University School of Medicine

Катэгорыя:Замежныя члены РАН
Катэгорыя:Замежныя члены Лонданскага каралеўскага таварыства
Катэгорыя:Біяхімікі ЗША
Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі з ЗША