open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Дзяніс Аркадзевіч Лявіцкі

**Дзяніс Лявіцкі** (нар. ) — беларускі футбаліст, паўабаронца жодзінскага «Тарпеда-БелАЗ».

## Клубная кар’ера 
З 2013 года пачаў выступаць за дубль магілёўскага «Дняпра» і на наступны год трывала замацаваўся ў складзе. Па выніках сезона 2014 «Дняпро» вылецеў у Першую лігу, і Дзяніс стаў прыцягвацца да асноўнага складу. У сезоне 2016 у якасці аднаго з асноўных ігракоў дапамог камандзе вярнуцца ў Вышэйшую лігу.

У снежні 2016 года падоўжыў кантракт з магіляўчанамі да канца сезона 2018. 8 красавіка 2017 года дэбютаваў у Вышэйшай лізе, выйшаўшы на замену ў канцы матча супраць «Віцебска» (4:0). Пазней стаў часам з’яўляцца ў стартавым складзе магіляўчан. 3 лістапада 2017 года адгуляў увесь матч з мазырскай «Славіяй» на пазіцыі нападніка і адзначыўся двума галамі (выніковы лік 5:3).

У ліпені 2018 года перайшоў у жодзінскае «Тарпеда-БелАЗ», падпісаўшы кантракт на тры гады. Да канца сезона 2018 чатыры разы згуляў за жодзінскую каманду ў Вышэйшай лізе і аднойчы ў Кубку Беларусі, выступаў таксама за дубль. У сезоне 2019 стаў часцей з’яўляцца ў стартавым складзе, а ў 2020 годзе толькі зрэдку выхадзіў на замену.

У ліпені 2020 года быў аддадзены ў арэнду бабруйскай «Белшыне». Стаў трывалым іграком асновы, але не выратаваў каманду ад вылету ў Першую лігу. У снежні 2020 года пакінуў «Белшыну».

У студзені 2021 года падпісаў кантракт з «Гомелем». Замацаваўся ў камандзе на пазіцыі левага абаронцы, дапамог «Гомелю» па выніках сезона 2021 заняць чацвёртае месца ў чэмпіянаце. У студзені 2022 года пакінуў гомельскі клуб і неўзабаве стаў іграком расійскага «СКА-Хабараўска». Пакінуў хабараўскі клуб па заканчэнні кантракта ў чэрвені 2023 года.

У ліпені 2023 года далучыўся да жодзінскага «Тарпеда-БелАЗ». Прапусціў першыя некалькі месяцаў з-за траўмы, а з кастрычніка замацаваўся ў стартавым складзе каманды. У снежні 2023 года падоўжыў кантракт з клубам да канца 2024 года.

## Міжнародная кар’ера 
26 сакавіка 2017 года дэбютаваў у моладзевай зборнай Беларусі, адгуляўшы ўсе 90 хвілін у таварыскім матчы супраць Латвіі (3:4).

## Дасягненні 
*   Бронзавы прызёр чэмпіянату Беларусі: 2023
*  Уладальнік Суперкубка Беларусі: 2024

## Статыстыка выступленняў 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Дняпро Магілёў
Катэгорыя:Ігракі ФК Тарпеда-БелАЗ
Катэгорыя:Ігракі ФК Белшына
Катэгорыя:Ігракі ФК Гомель
Катэгорыя:Ігракі ФК СКА-Хабараўск
Ядзерныя сілы

**Я́дзерныя сі́лы** — сілы, якія дзейнічаюць паміж нуклонамі. Абумоўлены пераважна моцнымі ўзаемадзеяннямі. Характэрныя асаблівасці ядзерных сіл: малы радыус дзеяння (менш за 10−14 м), самыя магутныя з усіх вядомых узаемадзеянняў.

За кошт ядзерных сіл нуклоны могуць утвараць устойлівыя сістэмы — атамныя ядры. Вывучэнне ядзерных сіл важнае для далейшага высвятлення структуры атамных ядзер, механізмаў ядзерных рэакцый і іншага.

## Літаратура 
*  С. 241—242.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Ядзерная фізіка
Катэгорыя:Квантавая хромадынаміка
Катэгорыя:Сіла
Гімназія №1 г. Віцебска імя Ж. І. Алфёрава

**Дзяржаўная ўстанова адукацыі «Гімназія №1 г. Віцебска імя Ж. І. Алфёрава»** — установа сярэдняй адукацыі, адкрыта ў 1991 годзе рашэннем Віцебскага гарадскога выканаўчага камітэта ад 15.08.1991 г. № 294 на базе сярэдняй школы № 15. Па рашэнню гарвыканкама імя Жарэса Алфёрава віцебская гімназія атрымала ў 2019 г.

## Вучні і настаўнікі 
У гімназіі навучаецца 1092 вучня. З іх 422 — у пачатковай школе, 670 — у 5-11-х класах. Адукацыйны працэс ажыццяўляе 93 педагога, для працы з адоранымі вучнямі прыцягнуты 12 выкладчыкаў вышэйшых навучальных устаноў г. Віцебска. Дырэктару гімназіі В. Т. Шырокавай рашэннем Віцебскага гарадскога выканаўчага камітэта прысуджана званне «Ганаровы грамадзянін горада Віцебска». 67 педагогаў маюць ўзнагароды: дырэктар гімназіі В. Т. Шырокава і настаўнік хіміі С. Г. Сухадолава маюць званне «Заслужаны настаўнік Рэспублікі Беларусь», дырэктар гімназіі В. Т. Шырокава, намеснік дырэктара Л. В. Мацвеева і настаўнік біялогіі А. А. Мараліна ўзнагароджаны медалём «За працоўныя заслугі», 9 педагогаў узнагароджаны знакам «Выдатнік адукацыі Рэспублікі Беларусь», 20 — узнагароджаны Ганаровай граматай Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь; 35 — узнагароджаны Ганаровай граматай упраўлення адукацыі Віцебскага аблвыканкама, 13 педагогаў гімназіі заахвочаны прэміяй спецыяльнага фонду Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь за асабісты ўклад у развіццё здольнасцяў таленавітай моладзі, 2 педагога атрымалі стыпендыі гэтага фонду. У 2015/2016 навучальным годзе педагог Р. В. Шклейнік атрымаў падзяку кіраўніка адміністрацыі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь, тры педагогі заахвочаны прэміяй спецыяльнага фонду Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь за асабісты ўклад у развіццё здольнасцяў адоранай моладзі.

## Алімпіяды 
У перыяд з 2011 па 2016 год 225 вучняў сталі пераможцамі трэцяга этапу, 63 вучні гімназіі сталі пераможцамі заключнага этапу рэспубліканскай алімпіяды па 11 вучэбных прадметах, 6 выпускнікоў гімназіі атрымалі перамогі на міжнародных алімпіядах па хіміі, біялогіі, астраноміі, інфарматыцы. У жніўні 2014 года навучэнка гімназіі атрымала бронзавы медаль на XXVI міжнароднай алімпіядзе па інфарматыцы (Тайвань), у 2015 годзе яна атрымала сярэбраны медаль на XXVII міжнароднай алімпіядзе па інфарматыцы. У 2015/2016 навучальным годзе 56 вучняў сталі пераможцамі заключнага і трэцяга этапаў рэспубліканскіх прадметных алімпіяд.

## Дасягненні 
З 2005 года гімназія занесена на раённую дошку Пашаны. У 2007, 2011, 2014 і 2015 гадах гімназія занесена на абласную дошку Пашаны, у 2009, 2012 і 2013 — на гарадскую дошку Пашаны.

## Вядомыя настаўнікі і выпускнікі 
* Уладзіслаў Алегавіч Ганчароў, алімпійскі чэмпіён
* Уладзімір Аляксандравіч Голубеў, настаўнік астраноміі

## Літаратура 
http://gymn-1.oct-vit-roo.by/?page=about-gymn 

Катэгорыя:Гімназія №1 (Віцебск)
Хасэ Фігероа Алькорта

**Хасэ Фігероа Алькорта** (; 20 лістапада , Кордава — , ) — аргенцінскі адвакат і палітык. Віцэ-прэзідэнт Аргенціны (1904—1906), Прэзідэнт Аргенціны з 12 сакавіка 1906 па 12 кастрычніка 1910 года.

Нарадзіўся ў Кордаве, Аргенціна. Займаўся адвакацкай практыкай. Пачаў палітычную кар’еру дэпутатам заканадаўчага сходу Кордавы, у 1895 годзе стаў губернатарам правінцыі Кордава. У 1898 годзе быў абраны ў Кангрэс Аргенціны, займаў пасаду сенатара да 1903 года. У 1904 годзе ён стаў віцэ-прэзідэнтам Аргенціны і змяніў прэзідэнта Мануэля Кинтану ў 1906 годзе, займаў пасаду да 1910 года.

Катэгорыя:Прэзідэнты Аргенціны
Катэгорыя:Юрысты Аргенціны
Ігар Ігаравіч Палівода

**Ігар Ігаравіч Палівода** (, , Башкірская АССР — , Мінск) — беларускі кампазітар, піяніст.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 16 мая 1950 года ў Стэрлітамаку ў сям’і музыканта. У тым жа годзе сям’я пераехала ў Мінск.

У 1957 годзе паступіў у музычную школу пры Беларускай дзяржаўнай кансерваторыі на фартэпіяннае аддзяленне ў клас прафесара Р. І. Шаршэўскага. У 1968—1974 гадах працягваў навучанне ў яго ж у кансерваторыі. У 1973 годзе студэнтам IV курса БДК стаў дыпламантам Усесаюзнага конкурсу піяністаў у г. Мінску. У 1974 годзе служыў у шэрагах Савецкай Арміі.

У 1975 годзе пачаў працаваць у Канцэртна-эстрадным бюро Беларускай дзяржаўнай філармоніі (супрацоўнічаў у брыгадзе канферансье В. Сінайскага і А. Рыжковай, а таксама ў эстрадным аркестры рэстарана г. Заслаўя ў якасці піяніста).

У 1978 годзе ў сувязі з раптоўнай хваробай піяніста А. Гілевіча і неабходнасцю тэрміновай замены быў запрошаны Уладзімірам Мулявіным у ансамбль «Песняры».

У 1983 годзе ў другі раз паступіў у Белдзяржкансерваторыю на кампазітарскае аддзяленне ў клас прафесара Дзмітрыя Смольскага; па заканчэнні навучання ў 1988 годзе на працягу года ізноў працаваў у ансамблі «Песняры».

З восені 1989 года сумяшчаў працу аранжыроўшчыка ў Дзяржаўным канцэртным аркестры Беларусі пад кіраўніцтвам Міхаіла Фінберга з удзелам у джазавым калектыве Ігара Сафонава «Пяты вугал».

Памёр 28 лютага 1996 года ў Мінску ад сардэчнага прыступу.

## Творчасць 
Ігар Палівода — аўтар песень на вершы беларускіх паэтаў Леаніда Пранчака, Рыгора Барадуліна, Генадзя Бураўкіна, Вольгі Іпатавай, Уладзіміра Някляева і інш.

Песня Ігара Паліводы на словы Леаніда Пранчака «Маладзечна», напісаная ў 1993 годзе, стала візітнай карткай Маладзечанскага фестывалю беларускай песні і паэзіі.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Кампазітары Беларусі
Катэгорыя:Піяністы Беларусі
Катэгорыя:Песняры
Мелання Трамп

**Мяла́ння Трамп** (), па нараджэнні **Кнаўс** (: нар. , Сеўніца, СРС, СФРЮ) — былая славенская і амерыканская фотамадэль.

Жонка (з 2005) 45-га і 47-га прэзідэнта ЗША Дональда Трампа і першая лэдзі ЗША (2017—2021, 2025—2029).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Першыя лэдзі ЗША
Уладзіслаў Аляксандравіч Фядосаў

**Уладзіслаў Фядосаў** (нар. ) — беларускі футбаліст, нападнік клуба «Маладзечна».

## Клубная кар’ера 
Выхаванец магілёўскай СДЮШАР-7, пачаў дарослую кар’еру ў мясцовым клубе «Дняпро». У 2015 годзе, пасля вылету каманды ў Першую лігу, пачаў выступаць за асноўную каманду, нярэдка з’яўляўся ў стартавым складзе. Сезон 2016 быў вымушаны поўнасцю прапусціць з-за траўмы, у студзені 2017 года вярнуўся да трэніровак. 22 красавіка 2017 года дэбютаваў у Вышэйшай лізе, выйшаўшы на замену ў канцы матча супраць наваполацкага «Нафтана» (4:0). У далейшым выступаў за дубль, у асноўнай камандзе зрэдку выхадзіў на замену.

З пачатку 2018 года стаў трывала прыцягвацца да асноўнай каманды. 17 сакавіка 2018 года ў адказным матчы чвэрцьфінала Кубка Беларусі супраць салігорскага «Шахцёра» адзначыўся дублем (выніковы лік 2:0), чым дапамог магілёўскай камандзе прайсці ў паўфінал. У сезоне 2018 звычайна з’яўляўся на полі ў стартавым складзе, але не здолеў выратаваць каманду ад вылету ў Першую лігу.

З лютага 2019 года праходзіў прагляд у «Віцебску» і ў сакавіку падпісаў кантракт. У віцебскім клубе часцей выхадзіў на замену, таксама шмат прапусціў з-за траўм.

У ліпені 2021 года пакінуў «Віцебск» і ў хуткім часе далучыўся да «Дняпра», дзе таксама звычайна выхадзіў на замену. У студзені 2022 года пакінуў магілёўскую каманду.

У сакавіку 2022 года трэніраваўся з наваполацкім «Нафтанам», а неўзабаве папоўніў склад кыргызскага «Нефтчы». Пакінуў клуб у ліпені 2022 года. У жніўні 2022 года пасля прагляду стаў іграком пінскай «Хвалі», дзе пераважна выхадзіў на замену. Пакінуў «Хвалю» ў снежні 2022 года.

У лютым 2023 года папоўніў склад «Оршы». З 15 галамі стаў найлепшым бамбардзірам каманды ў сезоне 2023. У студзені 2024 года перайшоў у «Маладзечна».

## Міжнародная кар’ера 
8 чэрвеня 2018 года дэбютаваў у моладзевай зборнай Беларусі, калі выйшаў у стартавым складзе ў таварыскім матчы супраць Албаніі (2:3) і на 30-й хвіліне адзначыўся голам. У 2018 і першай палове 2019 гадоў трывала прыцягваўся да моладзевай зборнай, пазней з-за траўм страціў месца ў складзе.

## Статыстыка выступленняў 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Дняпро Магілёў
Катэгорыя:Ігракі ФК Віцебск
Катэгорыя:Ігракі ФК Нефтчы Качкор-Ата
Катэгорыя:Ігракі ФК Хваля Пінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Орша
Катэгорыя:Ігракі ФК Маладзечна
Анатоль Сямёнавіч Паламарчук

**Анатоль Сямёнавіч Паламарчу́к** (, вёска Вэрхіўка, Барскі раён, Вінніцкая вобласць — ) — беларускі вучоны ў галіне батанікі. Доктар біялагічных навук (1965), прафесар (1966).

Скончыў Маскоўскую сельскагаспадарчую акадэмію ў 1942 годзе. З 1969 года загадчык кафедры Гомельскага дзяржаўнага ўніверсітэта.

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя працы па марфалогіі, генезісе і тэрагенезісе, біялогіі і экалагічнай радыебіялогіі караняплодаў, фізіялогіі росту раслін, насенняводстве і селекцыі сельскагаспадарчых культур. Кіраваў складаннем гербарыя Палесся (35 тысяч аркушаў).

## Працы 
* Генезис, тератология, радиация и условия формирования корнеплода : Автореферат дис. на соискание ученой степени доктора биологических наук / Всесоюз. акад. с.-х. наук им. В. И. Ленина. Всесоюз. науч.-исслед. ин-т растениеводства. — Ленинград : [б. и.], 1964. — 59, 9 л. ил.
* Заповедник на Припяти. Мн., 1976 (у сааўт.);
* Гербарий Белорусского Полесья кафедры ботаники Гомельского университета (разам з Г. Л. Паламарчук) // Ботанич.журн. 1978, Т.63, № 7

## Літаратура 
*  — С. 535.

## Спасылкі 
* Паламарчук, Анатоль Сямёнавіч (доктар біялагічных навук ; 1920—1979) // Нацыянальная бібліятэка Беларусі

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Барскім раёне
Катэгорыя:Выпускнікі РДАУ-МСГА імя К. А. Ціміразева
Катэгорыя:Батанікі СССР
Катэгорыя:Выкладчыкі Гомельскага дзяржаўнага ўніверсітэта
Falculea palliata

**Falculea palliata** — птушка сямейства Vangidae. Адзіны від манатыпнага роду.

## Апісанне 
Даўжыня цела складае 32 см, маса — ад 106 да 119 г. Галава і тулава белыя, крылы і хвост чорныя. Дзюба доўгая і серпападобная, як ва ўдода.

## Арэал 
Эндэмік Мадагаскара, дзе жыве на заходнім баку вострава на вышыні ад 0 да 900 метраў над узроўнем мора. Птушку часта можна ўбачыць у саваннах і паўпустынях вострава. Від не мігруе.

## Спосаб жыцця 
Харчуецца насякомымі, выкарыстоўваючы сваю выгнутую дзюбу, каб здабываць іх з адтулін у драўніне.

Гняздо з’яўляецца нетыповым для сямейства, бо складаецца з вялікай колькасці галінак. Яго дыяметр складае 30-40 см, размешчана на вышыні 9-16 метраў ад зямлі ў скрыжаванні дрэва. Унутры гняздо высцілаецца больш тонкім матэрыялам. Будуюць гняздо абедзве птушкі, але больш самка. У кладцы 3-4 яйкі крэмава-белага колеру з дробнымі плямкамі. Самец і самка наседжваюць кладку і ўдзельнічаюць у выкормліванні птушанят, але, як і пры будаўніцтве гнязда, самкі прымаюць большы ўдзел, чым самцы. Інкубацыйны перыяд доўжыцца ад 16 да 18 дзён, птушаняты аперваюцца праз 19-23 дня.

Катэгорыя:Вераб’інападобныя
Аляксандра Аляксандраўна Белінг

**Аляксандра Аляксандраўна Белінг**, сцэнічны псеўданім **Сандра Белінг** (1864 (1880?) — , , Ліванская Рэспубліка) — вядомая руская оперная і эстрадная спявачка (сапрана), майстар мастацкай лялькі.

## Біяграфія 
### У Расійскай імперыі і СССР 
Дакладнае месца і дата нараджэння невядомыя. Прафесійная оперная спявачка. Аўстрыйскі кампазітар Арнольд Шонберг, пазнаёміўшыся з А. А. Белінг у 1912 годзе ў Санкт-Пецярбургу, прапанаваў ёй выканаць галоўную партыю ў прэм'еры яго опуса «» («Чаканне», монадрама для сапрана і аркестра, 1909). Гэтым планам не наканавана было спраўдзіцца, аднак, перапіска А. А. Белінг і Шонберга працягвалася да 1931 года. У 1921 (1922?) сям'я вярнулася ў Петраград. Эраст Белінг зарабляў, дырыжыруючы аркестрам перад сеансамі ў кінатэатрах. У 1926 годзе Белінгі вырашыліся на ўцёкі з Савецкага Саюза. Праз Іран яны перабраліся ў Дамаск.

## Літаратура 
* Радзинский Э. С. Распутин: жизнь и смерть // Радзинский Э. С. Сочинения в 7 т. Т. 6. — Москва: Вагриус, 2001. С. 447—449.
* Русецкий А. В., Русецкий Ю. А.. Художественная культура Витебщины: Поозерье, Подвинье, Верхнее Поднепровье (1918—1941). Монография. Витебск, ВГУ имени П. М. Машерова, 2014.
* Opera Diva and Doll Maker. The Dolls and Tableaux of Baronne Sandra Belling. By Tasha Vorderstrasse & Alison Whyte // News & Notes Members' Magazine. Issue 226 / summer 2015. The Oriental Institute of the University of Chicago. P. 18-20.
* Lost and Found: Rediscovery of 3 Important Cloth Dollmakers — Ingeborg Nielsen,
* Baronne Sandra Belling, Margit Szerelemhegyi / By Susan Hedrick // DOLLS: The Collector's Magazine. Volume 16, Issue № 8. October 1997.

## Спасылкі 
* БЕЛЛИНГ (урожд. Невтонова) Александра Александровна  

Катэгорыя:Фалькларысты Расіі
Катэгорыя:Фалькларысты Беларусі
Катэгорыя:Оперныя спевакі і спявачкі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Сапрана
Prionopidae

**Prionopidae** — сямейства птушак з атрада вераб'інападобных. Раней у сямейства ўваходзілі род *Philentoma* і Tephrodornis, аднак у 2006 годзе на аснове малекулярна-філагенетычнага даследавання Мойля яны былі аб'яднаны з Hemipus.

## Структура сямейства 
* 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 

## Спасылкі 
* Семейство Лесные, или Шлемоносные, сорокопуты (Prionopidae) 

Катэгорыя:Вераб’інападобныя
Катэгорыя:Сямействы птушак
Vangidae

**Vangidae** — сямейства вераб'іных птушак. Знаходзяцца ў сваяцтве з сямействам Prionopidae, віды якога жывуць у Афрыцы.

## Апісанне 
Уключае дробных або сярэдніх птушак (даўжыня цела ад 12 да 30 см), у апярэнні якіх кантрасна спалучаюцца чорны, сіні, белы, буры або шэры колеры. Дзюба моцная, крукападобная. Крылы кароткія або доўгія, закругленыя, хвост доўгі. Засяляюць лясы і хмызнякі, сілкуюцца насякомымі і іншымі дробнымі жывёламі (аж да дробных яшчарак і жаб), якіх яны ловяць сярод галін. Гнёзды ўюць на дрэвах, адкладаюць 3-4 яйкі белага ці зялёнага колеру з бурымі плямкамі.

## Арэал 
Распаўсюджаныя на Мадагаскары.

## Таксанамія 
У сямействе 12 родаў (10 з якіх на дадзены момант манатыпныя), 15 відаў.

## Спіс родаў і відаў 
* 
** 
* 
** 
** 
* 
** 
* 
** 
* 
** 
* 
** 
** 
* 
** 
* 
** 
* 
** 
** 
** 
** 
* 
** 
* 
** 
* 
** 
* 
** 
* 
** 
* 
** 
** 
** 

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Сямействы птушак
Палівода

**Палівода** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Ігар Ігаравіч Палівода (1950—1996) — беларускі кампазітар, піяніст.
* Уладлен Андрэевіч Палівода (нар. 1939) — беларускі архітэктар.
Ван Аньшы

**Ван Аньшы**, ці **Ван Цзэфу** (1021—1086) — дзяржаўны дзеяч Кітая, вучоны, пісьменнік.

У 1069 саветнік пры двары, у 1070—74 і 1075—76 — 1-ы міністр. Увёў новы кадастр з мэтай упарадкавання падатковай сістэмы, дзяржаўнага крэдытавання сялян пад ураджай, рэкруцкі набор, спрабаваў рэгуляваць рыначныя цэны. Рэформы адпавядалі інтарэсам дробных і сярэдніх памешчыкаў, часткова сялян. У выніку супрацьстаяння буйных феадалаў большая частка рэформ Ван Аньшы ў 1085 была скасавана.

Аўтар прац па тэалогіі, гісторыі кітайскай літаратуры.

## Літаратура 
*  С. 500.

Катэгорыя:Вучоныя Кітая
Беластоцкі абласны камітэт КП(б)Б

**Беласто́цкі абласны́ камітэ́т Камуністы́чнай па́ртыі Белару́сі** — орган кіравання Беластоцкай абласной партыйнай арганізацыяй КП Беларусі (1939—1944 гады).

## Гісторыя 
Беластоцкая вобласць утворана 4 снежня 1939 года на тэрыторыі дзевяці паветаў былога Беластоцкага ваяводства Польшчы, далучанага да СССР у верасні 1939 года. Цэнтр — горад Беласток.

Пасля Вялікай Айчыннай вайны ў 1944 годзе вобласць была ліквідаваная, частка яе раёнаў ўвайшла ў склад Польшчы, а астатнія ў склад Гродзенскай вобласці.

## Першыя сакратары абкама 
* Сямён Сцяпанавіч Ігаеў (29 лістапада 1939 — кастрычнік 1940)
* Мікалай Васілевіч Кісялёў (кастрычнік 1940 — студзень 1941)
* Уладзімір Георгіевіч Кудраеў  (студзень 1941 — 20 ліпеня 1944)
* Андрэй Пятровіч Эльман (20 ліпеня 1944 — верасень 1944)

## Другія сакратары 
* Андрэй Пятровіч Эльман (29 лістапада 1939 — 1940)
* Самуіл Сямёнавіч Касцюк (1940 — сакавік 1941)
* Піліп Іосіфавіч Папоў (сакавік 1941 — ?)
* Мікалай Іванавіч Радзіцелеў (20 ліпеня 1944 — верасень 1944)

## Літаратура 
* Центральный комитет КПСС, ВКП(б), РКП(б), РСДРП(б): Историко-биографический справочник / Сост. Ю. В. Горячев. М., 2005.

Катэгорыя:Абласныя камітэты КПБ
Катэгорыя:Гісторыя Гродзенскай вобласці
Катэгорыя:Беластоцкая вобласць
Катэгорыя:З’явіліся ў 1939 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1944 годзе
Tephrodornithidae

**Tephrodornithidae** — сямейства вераб'іных птушак, якое ўключае ў сябе роды Hemipus, Tephrodornis і Philentoma. Сямейства было прапанавана ў 2006 годзе на аснове малекулярна-філагенетычнага даследавання Мойля, якое паказала, віды родаў Hemipus і Tephrodornis з'яўляюцца блізкімі сваякамі. Некаторыя навукоўцы выступаюць за падрабязнае даследаванне родаў у рамках сямейства Vangidae.

## Роды 
* 
** 
** 
* 
** 
** 
* 
** 
** 
** 
** 

Катэгорыя:Вераб’інападобныя
Катэгорыя:Сямействы птушак
Бабруйскі абласны камітэт КПБ

**Бабру́йскі абласны́ камітэ́т Камуністы́чнай па́ртыі Белару́сі** — орган кіравання Бабруйскай абласной партыйнай арганізацыяй КП Беларусі (1944—1954 гады).

## Гісторыя 
Бабруйская вобласць утворана 20 верасня 1944 года з раёнаў Магілёўскай, Мінскай і Палескай абласцей. Цэнтр — Бабруйск.

У 1954 годзе вобласць была ліквідаваная, яе раёны ўвайшлі ў склад Магілёўскай, Гомельскай і Мінскай абласцей.

## Першыя сакратары абкама 
* Фёдар Аляксеевіч Баранаў (верасень 1944 — верасень 1952)
* Леанід Ігнатавіч Лубеннікаў (5 верасня 1952 — 11 верасня 1953)
* Фёдар Пахомавіч Сіляеў (11 верасня 1953 — студзень 1954)

## Другія сакратары 
* Самуіл Маркавіч Гласаў (верасень 1944 года — 1948 года)

## Літаратура 
* Центральный комитет КПСС, ВКП(б), РКП(б), РСДРП(б): Историко-биографический справочник / Сост. Ю. В. Горячев. М., 2005.

Катэгорыя:Абласныя камітэты КПБ
Катэгорыя:Гісторыя Магілёўскай вобласці
Катэгорыя:Гісторыя Гомельскай вобласці
Катэгорыя:Гісторыя Мінскай вобласці
Катэгорыя:Гісторыя Бабруйска
Катэгорыя:З’явіліся ў 1944 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1954 годзе
Сілы Ван-дэр-Ваальса

**Сілы Ван-дэр-Ваальса** — сілы ўзаемадзеяння паміж электрычна нейтральнымі малекуламі ці атамамі.

Маюць электрычную прыроду. Складаюцца з сіл адштурхоўвання і прыцяжэння: на вельмі малых адлегласцях паміж малекуламі дзейнічаюць сілы адштурхоўвання, якія з павелічэннем адлегласці змяняюцца сіламі прыцяжэння.

Ван-дэр-ваальсавы сілы вызначаюць існаванне вадкасцей і малекулярных крышталёў, адрозненне рэальных газаў ад ідэальных; праяўляюцца ў розных фізічных з'явах.

## Гл. таксама 
* Міжмалекулярнае ўзаемадзеянне

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Малекулярная фізіка
Катэгорыя:Хімічная фізіка
Катэгорыя:Фізічная хімія
Пінскі абласны камітэт КПБ

**Пі́нскі абласны́ камітэ́т Камуністы́чнай па́ртыі Белару́сі** — орган кіравання Пінскай абласной партыйнай арганізацыяй КП Беларусі (1939—1954 гады).

## Гісторыя 
Пінская вобласць утворана 4 снежня 1939 года пасля ўз'яднання БССР і Заходняй Беларусі ў верасні 1939 года. Цэнтр — Пінск. 

У 1954 годзе вобласць была ліквідаваная, яе раёны ўвайшлі ў склад Брэсцкай вобласці.

## Першыя сакратары абкама 
* Іван Нічыпаравіч Карасёў (29 лістапада 1939 — кастрычнік 1940)
* Аўксенцій Малахавіч Мінчанка (кастрычнік 1940 — 20 ліпеня 1944)
* Аляксей Яўхімавіч Кляшчоў  (20 ліпеня 1944 — красавік 1946)
* Пётр Аляксеевіч Цецюшаў (красавік 1946 — 1950)
* Раман Навумавіч Мачульскі (1950 — студзень 1954)

## Другія сакратары 
* Пётр Галеевіч Шапавалаў (29 лістапада 1939 — 30 верасня 1941)
* Васіль Іванавіч Лузгін (1952 — 1953)

## Літаратура 
* Центральный комитет КПСС, ВКП(б), РКП(б), РСДРП(б): Историко-биографический справочник / Сост. Ю. В. Горячев. М., 2005.

Катэгорыя:Абласныя камітэты КПБ
Катэгорыя:Гісторыя Брэсцкай вобласці
Катэгорыя:Гісторыя Пінска
Катэгорыя:З’явіліся ў 1939 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1954 годзе
Гаўбальд Рэгенсбургскі

**Гаўбальд Рэгенсбургскі** (), таксама Беат (); каля 700-, ) — блажэнны, першы афіцыйны біскуп Рэгенсбургскай дыяцэзіі.

## Біяграфія 
Пасвечаны ў біскупам Рэгенсбургскім святым Баніфацыем у 739 годзе. Да яго ў Рэгенсбургу таксама былі біскупы, але яны называліся «вандроўнымі», бо не мелі канкрэтнай біскупскай кафедры. Адначасова Гаўбальд выконваў абавязкі настаяцеля-абата мясцовага манастыра Святога Эмерама. У 740 годзе святы Гаўбальд перанёс мошчы святога Эмерама у крыпту зноў пабудаванага сабора Святога Эмерама — аднайменнага абацтва ў Рэгенсбургу.

Гаўбальд памёр 23 снежня 761 года і яго мошчы спачываюць каля ўваходу ў крыпту святога Рамбальда ў саборы Святога Эмерама.

## Літаратура 
* Jakob Torsy: Der grosse Namenstagskalender. Verlag Herder, Freiburg, 2008, S. 440. ISBN 978-3-451-32043-9.
* Алексей Потупин: Гаубальд Регенсбургский: краткое житие. Курьер «Покров» постоянного Представительства РПЦ МП в Германии, Дюссельдорф, № 1(январь) 2012, стр. 35-36. ISSN 0949-1260. EAN 9-770949-1260

Катэгорыя:Святыя Германіі
Ван Вэй

**Ван Вэй**, ці **Моцзе** (王維; 699 або 701, г. Таюань, Кітай — 759 або 761) — кітайскі паэт, жывапісец, каліграф і музыкант.

## Біяграфічныя звесткі 
Ураджэнец павета Ці (на тэрыторыі аднайменнага павета сучаснай правінцыі Шаньсі). Атрымаў канфуцыянскую адукацыю. У 721 годзе паспяхова вытрымаў сталічныя экзамены на ступень цзінь-шы. Пасля гэтага атрымаў прыдворную пасаду музычнага распарадчага.

Служыў пры двары імператара Сюань-цзуна. За адхіленне ад прадпісанага рытуалу пры выкананні цырыманіяльнай музыкі ў прысутнасці імператара быў высланы ў глухую вобласць Цзічжоў (паўднёвы захад сучаснай правінцыі Шаньдун). Служыў армейскім інтэндантам. Памяняў на працягу 10 гадоў некалькі ня-значных пасад. Атрымаў дазвол вярнуцца ў сталіцу. Заняў месца сакратара прагрэсіўнага міністра Чжан Цзюліна. Затым зрабіў дастаткова ўдалую кар’еру, даслужыўшыся ў выніку да пасады шанчу ючэна (правы памочнік міністра). 

Быў пахаваны каля манастыра Чыстая Крыніца пад Чан’юанью.

## Творчасць 
Паэтычныя сведчаць пра велічыню талента Ван Вэя як прыхільніка пейзажнай лірыкі (цыкл «Рака Ванчуань», вершы «Лаянская дзяўчына», «Свята хрызантэм», «Сцяжынка сярод акацый», «Бераг у зарасніку кізілу» і іншыя), аўтар твораў на гістарычныя тэмы («Удава князя Сі», «Бань Цзе-юй»).  

Пачынальнік кітайскага манахромнага пейзажнага жывапісу, заснаванага на выкарыстанні танальных магчымасцей тушы. Выконваў размалёўкі на шоўку і насценныя. У лірычных пейзажах ствараў узвышаныя абагульненыя вобразы прыроды. Творы захаваліся ў копіях: «Рака пад снегам», «Горы пад снегам», «Пекін», «Пасля снегападу», «Партрэт Фу Шэна» і іншыя.

Ван Вэй праклаў новыя шляхі ў кітайскай паэзіі, узбагаціў яе як вытанчаны пясняр красы. Да Ван Вэя кітайская паэзія не ведала такой еднасці з прыродай. Філасофія дзэн-будызму і даоская філасофія вучылі паэта бачыць у прыродзе самае дасканалае выражэнне натуральнасці, праяву існасці рэчаў. Да літаратурнага таленту Ван Вэя далучаецца і талент мастакоўскі. У сваім трактаце «Тайны жывапісу» ён пісаў: «Сярод шляхоў жывапісца простая туш вышэй за ўсё. Яна раскрые прыроду прыроды, яна закончыць дзеянне Творцы». Вершы вялікага паэта таксама быццам бы напісаны простай тушшу, манахромна. Але ў гэтым, пэўна, і заключаецца сапраўдны талент — з дапамогай нескладаных сродкаў раскрыць «прыроду прыроды». 

У анталогіі «Поўны збор Танскай паэзіі» яго вершы складаюць чатыры цзюаня. Поруч з Лі Баем і Ду Фу лічыцца адным з «трох велізарнейшых геніяў кітайскай паэзіі ўсіх часоў.

На беларускую мову Ван Вэя пераклалі Рыгор Барадулін, Мікола Мятліцкі і Таццяна Сівец.

## Беларускія пераклады 
* Альтанка ля возера: зборнік паэзіі / Ван Вэй; уклад.: Алесь Карлюкевіч, Вольга Аляксеева — Мн.: Звязда, 2014, 64 с.

## Літаратура 
*  С. 501.
* *Алейчанка Ю.* Узрасціць каласы // Полымя. №4 (1026). 2015. С. 183-186.

Катэгорыя:Кітайскамоўныя паэты
Катэгорыя:Паэты эпохі Тан
Катэгорыя:Мастакі Кітая
Сеўніца

**Сеўніца** () — горад і абшчына на ўсходзе цэнтральнай частцы Славеніі, на рацэ Сава. Плошча абшчыны складае 272,2 км². Насельніцтва горада па дадзеных на 2012 год складае 4933 чалавека; насельніцтва абшчыны па дадзеных на 2002 год налічвала .

## Гісторыя 
Гістарычна горад знаходзіўся на мяжы двух гістарычных абласцей: Крайны і Штырыі. Упершыню згадваецца ў пісьмовых крыніцах ў 1275 годзе пад нямецкай назвай *Liehtenwalde*. Атрымлівае статус гандлёва-рамеснага паселішча з 1322 года. У XIV—XVII стагоддзях Сеўніца часта пакутавала ад набегаў турак-асманаў. У XVI стагоддзі горад быў важным цэнтрам Рэфармацыі ў славенскіх землях. У 1862 годзе праз Сеўніцу прайшла чыгунка, што спрыяла яе далейшаму эканамічнаму развіццю.

Катэгорыя:Гарады Славеніі
Полацкі абласны камітэт КПБ

**По́лацкі абласны́ камітэ́т Камуністы́чнай па́ртыі Белару́сі** — орган кіравання Полацкай абласной партыйнай арганізацыяй КП Беларусі (1944—1954 гады).

## Гісторыя 
Полацкая вобласць была ўтворана 20 верасня 1944 года на поўначы Беларусі. Цэнтр — Полацк. 

У 1954 годзе вобласць была ліквідаваная, яе раёны ўвайшлі ў склад Віцебскай і Мінскай абласцей.

## Першыя сакратары абкама 
* Якім Аляксандравіч Жылянін (верасень 1944 — май 1946)
* Аляксей Яўхімавіч Кляшчоў (май 1946 — сакавік 1948)
* Іван Пятровіч Ганенка  (сакавік 1948 — чэрвень 1950)
* Дзмітрый Васілевіч Цябут (1951 — студзень 1954)

## Другія сакратары 
* Шлёма Мардухавіч Узілеўскі (верасень 1944 — 1949)
* Дзмітрый Васілевіч Цябут (1950 — 1951)

## Літаратура 
* Центральный комитет КПСС, ВКП(б), РКП(б), РСДРП(б): Историко-биографический справочник / Сост. Ю. В. Горячев. М., 2005.

Катэгорыя:Абласныя камітэты КПБ
Катэгорыя:Гісторыя Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Гісторыя Полацка
Катэгорыя:З’явіліся ў 1944 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1954 годзе
Маладзечанскі абласны камітэт КПБ

**Віле́йскі абласны́ камітэ́т Камуністы́чнай па́ртыі Белару́сі** (з 1944 года — **Маладзечанскі**) — орган кіравання Вілейскай (з 1944 — Маладзечанскай) абласной партыйнай арганізацыяй КП Беларусі (1939—1960 гады).

## Гісторыя 
Вілейская вобласць утворана 4 снежня 1939 года на тэрыторыі былога Віленскага ваяводства Польшчы, далучанага да СССР у верасні 1939 года. Цэнтр — Вілейка. 20 верасня 1944 года вобласць была перайменаваная ў Маладзечанскую вобласць, адміністрацыйны цэнтр вобласці перанесены ў Маладзечна.

У 1960 годзе вобласць была ліквідаваная, яе раёны ўвайшлі ў склад Віцебскай, Гродзенскай і Мінскай абласцей.

## Першыя сакратары абкама 
* Пётр Захаравіч Калінін (29 лістапада 1939 — кастрычнік 1940)
* Іван Фролавіч Клімаў (кастрычнік 1940 — 1951)
* Васіль Рыгоравіч Доркін  (1951 — красавік 1954)
* Сяргей Восіпавіч Прытыцкі (красавік 1954 — студзень 1960)

## Другія сакратары 
* Барыс Ханонавіч Перачынскі (? — 2 ліпеня 1941)
* Фядот Паўлавіч Аксёнаў (ліпень 1944 — 1952)
* Вячаслаў Васілевіч Юдзін (1952 — студзень 1960)

## Літаратура 
* Центральный комитет КПСС, ВКП(б), РКП(б), РСДРП(б): Историко-биографический справочник / Сост. Ю. В. Горячев. М., 2005.

Катэгорыя:Абласныя камітэты КПБ
Катэгорыя:Гісторыя Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Гісторыя Гродзенскай вобласці
Катэгорыя:Гісторыя Мінскай вобласці
Катэгорыя:Гісторыя Вілейкі
Катэгорыя:Гісторыя Маладзечна
Катэгорыя:З’явіліся ў 1939 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1960 годзе
Палана

**Палана** — пасёлак гарадскога тыпу, адміністрацыйны цэнтр Каракскай акругі (адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка з асаблівым статусам у складзе Камчацкага края). Мае статус гарадской акругі, у склад Тыгільскага муніцыпальнага раёна не ўваходзіць.

Да 1 ліпеня 2007 года пасёлак быў адміністрацыйным цэнтрам самастойнага суб’екта Расійскай Федэрацыі Каракскай аўтаномнай акругі, які ўвайшоў у склад зноў створанага Камчацкага края ў якасці адміністрацыйна-тэрытарыяльнай адзінкі з асаблівым статусам.

Размешчаны на заходнім узбярэжжы Камчаткі, на правай тэрасе ракі Палана, за 7 км ад яе ўпадзення ў Ахоцкае мора.

За 940 км ад Петрапаўлаўска-Камчацкага (для наземнага транспарту), да вёскі Тыгіль — 200 км.
## Насельніцтва 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Камчацкага края
Палескі абласны камітэт КПБ

**Пале́скі абласны́ камітэ́т Камуністы́чнай па́ртыі Белару́сі** — орган кіравання Палескай абласной партыйнай арганізацыяй КП Беларусі (1938—1954 гады).

## Гісторыя 
Палеская вобласць была ўтворана 15 студзеня 1938 года, уключала тэрыторыю ўсходняга Палесся. Цэнтр — Мазыр. 

У 1954 годзе вобласць была ліквідаваная, яе раёны ўвайшлі ў склад Гомельскай вобласці.

## Першыя сакратары абкама 
* Дзмітрый Фёдаравіч Маркін (1938 — 1939)
* Уладзімір Георгіевіч Кудраеў (1940 — студзень 1941)
* Пётр Адамавіч Лявіцкі  (студзень 1941 — верасень 1944)
* Іван Сямёнавіч Былінскі (верасень 1944 — жнівень 1946)
* Іван Нічыпаравіч Карасёў (жнівень 1946 — снежань 1948)
* Уладзімір Елісеевіч Лабанок (снежань 1948 — студзень 1954)

## Другія сакратары 
* Георгій Сямёнавіч Казачонак (люты — жнівень 1938)
* Мікалай Васілевіч Кісялёў (люты — снежань 1939)
* Фёдар Міхайлавіч Языковіч (люты 1941 — 7 красавіка 1943)
* Уладзімір Елісеевіч Лабанок (1946 — снежань 1948)
* Аляксандр Андрэевіч Манахаў (снежань 1948 — 1953)

## Літаратура 
* Центральный комитет КПСС, ВКП(б), РКП(б), РСДРП(б): Историко-биографический справочник / Сост. Ю. В. Горячев. М., 2005.

Катэгорыя:Абласныя камітэты КПБ
Катэгорыя:Гісторыя Гомельскай вобласці
Катэгорыя:Гісторыя Мазыра
Катэгорыя:З’явіліся ў 1938 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1954 годзе
Матырына (возера, Лепельскі раён)

**Маты́рына** — возера ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласці, за 17 км на паўночны ўсход ад горада Лепель, каля вёскі Матырына, у басейне ракі Лукомка.

Плошча паверхні 0,39 км². Даўжыня 1,69 км, найбольшая шырыня 0,5 км. Найбольшая глыбіня 5,0 м, сярэдняя — 2,5 м. Даўжыня берагавой лініі 4 км. Аб'ём вады ў возеры 0,98 млн м³. Плошча вадазбору 2,26 км².

Схілы катлавіны вышынёй 5—7 м, разараныя. Берагі пясчаныя, пад хмызняком, часткова зліваюцца са схіламі. Пойма ўчасткамі на паўночным захадзе і паўднёвым захадзе шырынёй 50—100 м, забалочаная, парослая хмызняком. Мелкаводдзе пясчанае, глыбей дно выслана ілам і сапрапелем. Надводная расліннасць пашырана да глыбіні 2 м.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб'екты Рэспублікі Беларусь» 
* Морфаметрычныя параметры азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб'екты Рэспублікі Беларусь» 

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Лепельскага раёна
Расціславічы Смаленскія

**Расціславічы Смаленскія**  — род князёў Смаленскай зямлі, нашчадкаў Расціслава Мсціславіча, асобная галіна дынастыі Рурыкавічаў.

## Гісторыя 
Да 1127 года Смаленскім княствам валодалі паводле старшынства нашчадкі Уладзіміра Святаславіча. Падчас валадарства ў Кіеве Мсціслава Уладзіміравіча Смаленск атрымаў яго сын Расціслаў, які стаў родапачынальнікам мясцовай дынастыі.

## Прадстаўнікі дынастыі 
### Князі смаленскія 
* Расціслаў Мсціславіч
* Раман Расціславіч
* Яраполк Раманавіч
* Мсціслаў Расціславіч Храбры
* Давыд Расціславіч
* Мсціслаў Раманавіч Стары
* Уладзімір Рурыкавіч
* Мсціслаў Давыдавіч
* Расціслаў Мсціславіч
* Святаслаў Мсціславіч
* Усевалад Мсціславіч
* Глеб Расціславіч
* Міхаіл Расціславіч
* Фёдар Расціславіч Чорны
* Аляксандр Глебавіч
* Іван Аляксандравіч
* Святаслаў Іванавіч
* Юрый Святаславіч
* Глеб Святаславіч
* Раман Міхайлавіч Малады

## Літаратура 
* *Конявская Е.* Смоленские Ростиславичи и их владения по раннему летописанию // Российская история. 2018. № 5. -- С. 4-8.
* 
* 
*
Луконец

Назву **Луко́нец** маюць:

* Луконец — возера ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласці, у басейне ракі Сергуч
* Луконец — возера ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласці, у басейне ракі Эса
Луконец (возера, басейн Сергуча)

**Луко́нец** — возера ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласці, за 13 км на паўночны захад ад горада Лепель, за 2 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Пышна, у басейне ракі Сергуч.

Плошча паверхні 0,15 км². Даўжыня 0,62 км, найбольшая шырыня 0,28 км. Даўжыня берагавой лініі 1,75 км.

У паўднёвай частцы возера заліў. Злучана ручаём з возерам Тэкліц.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб'екты Рэспублікі Беларусь» 
* Морфаметрычныя параметры азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб'екты Рэспублікі Беларусь» 

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Лепельскага раёна
Луконіца (возера)

**Луко́ніца** — возера ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласці, за 21 км на паўночны ўсход ад горада Лепель, за 2,5 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Несіна, у басейне ракі Тураўлянка.

Плошча паверхні 0,12 км². Даўжыня 0,53 км, найбольшая шырыня 0,23 км. Даўжыня берагавой лініі км.

Меліярацыйнай канавай злучана з ракой Лукомка.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб'екты Рэспублікі Беларусь» 
* Морфаметрычныя параметры азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб'екты Рэспублікі Беларусь» 

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Лепельскага раёна
Loxops

**Loxops** — род вераб’іных птушак падсямейства Drepanidinae.

## Віды 
* 
* 

Катэгорыя:Роды птушак
Азярко (возера, Лепельскі раён)

**Азярко́** — возера ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласці, за 12 км на паўночны ўсход ад горада Лепель, каля вёскі Вялікае Жэжліна, у басейне ракі Ула.

Плошча паверхні 0,25 км². Даўжыня 0,91 км, найбольшая шырыня 0,39 км. Найбольшая глыбіня 8,0 м, сярэдняя — 4,4 м. Даўжыня берагавой лініі 2,21 км. Аб'ём вады ў возеры 1,11 млн м³. Плошча вадазбору 3 км².

Схілы катлавіны вышынёй да 10 м, разараныя. Зарастае слаба.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб'екты Рэспублікі Беларусь» 
* Морфаметрычныя параметры азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб'екты Рэспублікі Беларусь» 

Катэгорыя:Азёры Лепельскага раёна
Катэгорыя:Басейн Улы
Карасёва (возера, Расонскі раён)

**Карасёва** — возера ў Расонскім раёне Віцебскай вобласці, за 3 км на паўночны ўсход ад гарадскога пасёлка Расоны, за 0,7 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Асіннікі, у басейне ракі Межава.

Плошча паверхні 0,04 км². Даўжыня 0,27 км, найбольшая шырыня 0,2 км. Даўжыня берагавой лініі 0,75 км.

Размешчана сярод забалочанага лесу. Схілы катлавіны вышынй 12—15 м, на захадзе невыразныя.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб'екты Рэспублікі Беларусь» 
* Морфаметрычныя параметры азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб'екты Рэспублікі Беларусь» 

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Расонскага раёна
Расонка

**Расо́нка**, **Расо́на** — рака ў Расонскім раёне Віцебскай вобласці, правы прыток ракі Нешчарда (басейн Заходняй Дзвіны). Даўжыня 11 км. Плошча вадазбору 80 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,77‰. Выцякае з возера Расона за 1,8 км на паўднёвы захад ад гарадскога пасёлка Расоны, вусце за 0,6 км на паўднёвы захад ад вёскі Даўгабор'е. Рэчышча каналізаванае. У басейне ракі знаходзяцца азёры Свярынаўскае, Глухое і Вусце.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Басейн Нешчарды
Катэгорыя:Рэкі Расонскага раёна
Ціркушкавыя

**Ціркушкавыя** (*Glareolidae*) — сямейства птушак з атрада сеўцападобных (*Charadriiformes*).

## Апісанне 
Птушкі сярэдняй велічыні. Кароткая дзюба; разрэз рота глыбокі, даходзіць да пярэдняга краю вачэй. Распаўсюджаны ў пустынях, стэпах і паўпустынях Афрыкі, Азіі, Еўропы, Аўстраліі.

## Класіфікацыя 
У сямействе 2 падсямействы з 17 сучаснымі відамі, на тэрыторыі Расіі прадстаўлены 4 (адзначаныя *):


Катэгорыя:Сямействы птушак
Палеская акруга

**Палеская акруга** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Украінскай дзяржавы. Створана 14 жніўня 1918 года па пастанове Савета міністраў. Адміністрацыйны цэнтр размяшчаўся ў горадзе Мазыр. Узначальваў старостам. Іншая назва — **Палескае староства**.

## Кароткае апісанне 
У склад акругі ўвайшлі:
* Мазырскі павет Кіеўскай губерні
* Рэчыцкі павет Кіеўскай губерні
* Пінскі павет Валынскай губерні
* Паўднёвыя раёны Слуцкага павета
* Паўднёвыя раёны Бабруйскага павета
У часы Расійскай імперыі ўсе землі Палескай акругі ўваходзілі ў склад Мінскай губерні.

Уваходжанне Палесся ў склад Украіны было адобрана Германскай імперыяй, якая не прызнавала самастойнасці Беларускай народнай рэспублікі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:1918 год у Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя Мазыра
Ванда Крагельская-Філіповіч

**Ванда Крахгльская-Філіповіч**, псеўданім Аліна, Аліцыя (; ) — рэвалюцыйная дзяячка, мастачка, член жаночага аддзялення Баявой арганізацыі ППС, удзельніца няўдалага замаху на варшаўскага генерал-губернатара Георгія Скалона, заснавальніца Савета дапамогі яўрэям, сястра ваяводы Палескага ваяводства Яна Крагельскага, цётка Крысціны Крагельскай.

Катэгорыя:Рэдактары Польшчы
Катэгорыя:Рэвалюцыянеры Польшчы
Катэгорыя:Хрысціянскія сацыялісты
Staurophora celsia

**Staurophora celsia** — начны матылёк з сямейства совак.

## Апісанне 
Даўжыня пярэдняга крыла 17-21 мм Размах крылаў 36-46 мм. Асноўная афарбоўка пярэдніх крылаў матылька смарагдава-зялёная. Маецца маленькая бурая кропка ў вялікай зялёнай пляме, разарваная па сярэдзіне і вонкавым краі хвалістай светла-бурай паласой. Пярэднія крылы зубчастыя з шэра-карычневымі перавязямі праз цэнтр крыла, а таксама ля іх вонкавага краю. Заднія крылы шэра-карычневага або бура-карычневага колеру, са светлым прыкаранёвым полем. Махры задніх крылаў пярэстыя.

## Арэал 
На поўначы даходзіць да 64° паўночнай шыраты. Арэал уключае наступныя краіны — Аўстрыя, Чэхія, Данія, Эстонія, Фінляндыя, Германія, Венгрыя, Італія, Латвія, Літва, мацерыковая частка Нарвегіі, Польшча, Румынія, Расія (лясная зона еўрапейскай часткі Расіі і Сібір), Славакія, Швецыя, Швейцарыя.

На Украіне сустракаецца лакальна на Палессі, лесастэпавай і стэпавай зоне (Кіеўская, Жытомірская, Чарнігаўская, Сумская, Чаркаская, Луганская, Харкаўская вобласці) і ў Крыме.

Адсутнічае ў Паўночна-Заходняй Еўропе і ў Англіі.

## Біялогія 
Матылькі сустракаюцца лакальна, пераважна ў хваёвых борах, у іглічных і змешаных лясах. Па лясных лугах і ўзлесках, над пясчанымі і вапнавымі глебамі, па прасеках і палян, на балотах і верашчатніках, у садах.

Развіваецца ў адным пакаленні. Час лёту з сярэдзіны жніўня па сярэдзіну верасня. Лёт можа доўжыцца да пачатку кастрычніка. Матылі актыўныя ў вячэрні і начны час. Сілкуюцца на квітнеючых раслінах.

## Жыццёвы цыкл 
Пасля спарвання самкай яйкі адкладаюцца ў траву. Яйкі круглыя, нясуць падоўжныя рэбры. Іх афарбоўка светла-жоўтая. Зімуе яйка. Вусені шараватыя, шэра-белыя ці жаўтлявыя, з чырвонай галавой і груднымі нагамі. Стадыя вусеня з чэрвеня па жнівень. Яны жывуць утойліва ў дзёране і харчуюцца каранямі травы. Кармавыя расліны вусеняў: , , ,  і іншыя метлюжковыя.

Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1758 годзе
Катэгорыя:Насякомыя Еўразіі
Катэгорыя:Соўкі
Роберт Ловет

**Роберт Эберкромбі Ловет** (,  — ) — амерыканскі дзяржаўны дзеяч, міністр абароны ЗША.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Хантсвілі, штат Тэхас ў сям’і Роберта Скота Ловета, старшыні праўлення Union Pacific Railroad. Паступіў у Ельскі ўніверсітэт, дзе ўступіў у закрытае таварыства «Чэрап і косці». Падчас вучобы быў адным з арганізатараў авіяклуба ва ўніверсітэце. Пасля ўступлення ЗША ў першую сусветную вайну вялікая частка членаў клуба ўступіла ў войска. Ловет ваяваў у Францыі, выконваў адміністрацыйныя заданні ў прадстаўніцтве ВПС ЗША ў Парыжы, таксама лятаў ў экіпажы бамбавіка. Пасля вайны вярнуўся ў Ель, які скончыў у 1919 годзе. 19 красавіка 1919 ажаніўся з Адэль Квотэрлі Браўн, дачкой Нью-Ёркскага банкіра. Працягнуў адукацыю ў сферы права і адміністрацыі ў Гарвардскім універсітэце. Працаваў у банку National Bank of Commerce, а пасля ў банку Brown Brothers Harriman. Працуючы інвестыцыйным банкірам добра вывучыў амерыканскую і еўрапейскую прамысловасць, у прыватнасці, авіяцыйную.

У снежні 1940 года быў прызначаны адмысловым памочнікам па авіяцыі ваеннага міністра ЗША Генры Стымсана. Працаваў над павелічэннем амерыканскай авіяцыі падчас другой сусветнай вайны. У 1945 годзе быў узнагароджаны прэзідэнтам Трумэнам медалём за выдатную службу. У 1945 годзе пайшоў у адстаўку і вярнуўся да працы ў банку. Аднак калі Джордж Маршал у 1947 быў прызначаны дзяржаўным сакратаром ЗША, ён папрасіў Ловета стаць яго намеснікам. Працаваў на гэтай пасадзе да 1949 года. Калі ў 1950 годзе Маршал стаў міністрам абароны, Ловет зноў стаў яго намеснікам. Узначальваў спецыяльную камісію, адыграў важную ролю ў стварэнні ЦРУ. Распрацаваў праграму пераўзбраення неабходную для Карэйскай вайны. Лічыў вялікай памылкай рэзкае скарачэнне амерыканскай арміі і флоту пасля заканчэння другой сусветнай вайны, што прывяло да таго, што ЗША апынуліся дрэнна падрыхтаванымі да Карэйскай вайны. 17 верасня 1951 года змяніў Джорджа Маршала на пасадзе міністра абароны ЗША. У студзені 1953 года са сканчэннем прэзідэнцкага тэрміну Трумэна сышоў у адстаўку.

Працягваў працаваць у сваім банку Brown Brothers Harriman. Калі Кенэдзі стаў прэзідэнтам, ён па радзе бацькі Джозефа Кенэдзі прапанаваў Ловету любую пасаду на выбар у сваёй адміністрацыі, але Ловет адмовіўся, спаслаўшыся на ўзрост. У 1963 годзе быў узнагароджаны Прэзідэнцкай медалём свабоды. Памёр у 1986 годзе.

Імем Роберта Ловета названая кафедра ваеннай гісторыі ў Ельскім універсітэце.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Міністры абароны ЗША
Ураўненне Ван-дэр-Ваальса

**Ураўненне Ван-дэр-Ваальса** — адно з першых ураўненняў стану рэальнага газу.

Прапанавана Я. Д. ван дэр Ваальсам у 1873 годзе. Улічвае канечнасць аб'ёму малекул і сілы ўзаемадзеяння паміж імі.

**Газам Ван-дэр-Ваальса** называецца такая мадэль рэальнага газу, у якой малекулы разглядаюцца як абсалютна цвердыя шарыкі з дыяметрам d, паміж якімі дзейнічаюць сілы ўзаемнага прыцягнення.  Канчатковыя памеры шарыкаў азначаюць, што прымаюцца пад увагу і сілы адштурхвання паміж малекуламі рэальнага газу.

Для моля газу аб'ёмам  пры тэмпературы  і ціску  мае выгляд
: \left( p + \frac{a}{V_\mu^2}\right) (V_\mu-b) = RT,
дзе  — універсальная газавая пастаянная,  і  — эксперыментальныя канстанты для кожнага асобнага газу, абумоўленыя адхіленнем уласцівасцей рэальнага газу ад ідэальнага ( ўлічвае прыцяжэнне малекул у выніку міжмалекулярнага ўзаемадзеяння,  — адштурхоўванне малекул на блізкіх адлегласцях).

Пры вялікіх  (моцна разрэджаны газ) ураўненне Ван-дэр-Ваальса пераходзіць ва ўраўненне стану ідэальнага газу.

Ураўненне Ван-дэр-Ваальса для адвольнай масы рэальнага газу, які мае малярная масу \mu,

\Biggl(p+\frac{M^2}{\mu^2}\frac{a}{V^2}\Biggr)\Biggl(V-\frac{M}{\mu}b\Biggr)=\frac{M}{\mu}RT .

Гэта раўнанне справядліва для не вельмі моцна сціснутых газаў. Для моцна зрэджаных газаў V_\mu\gg b , p^*\ll p і ўраўнанне Ван-дэр-Ваальсане адрозніваецца ад ураўнення Мендзялеева - Клапейрона.

p^* -   папраўка Ван-дэр-Ваальса, абумоўленая дзеяннем сіл узаемнага прыцягнення і называецца унутраным ціскам. Унутраны ціск  p^*  зваротна прапарцыйна квадрату аб'ёму V_\mu  пасудзіны, у якім знаходзіцца моль газу,

p^*=\frac{a}{V_\mu^2} ,

дзе a  - каэфіцыент Ван дэр Ваальса, які залежыць ад хімічнай прыроды газу.

## Гл. таксама 
* Ураўненне Клапейрона—Мендзялеева
* Рэальны газ 

## Літаратура 
*  С. 502.
* **Яворский Б.М.** и **Детлаф А.А** **Справочник по физике**: 2-е изд., перераб. - М. Главная редакция физико-математической литературы. 1985, - 512 с.

Катэгорыя:Газавыя законы
Катэгорыя:Фізічныя законы і ўраўненні
Катэгорыя:Хімічныя законы і ўраўненні
Шыпск

**Шыпск** — возера ў Расонскім раёне Віцебскай вобласці, за 19 км на паўночны захад ад гарадскога пасёлка Расоны, за 5 км на поўнач ад вёскі Юхавічы, за 1 км на паўднёвы ўсход ад урочышча Беразнюгі, у басейне ракі Нішча.

Плошча паверхні 0,01 км². Даўжыня 0,1 км, найбольшая шырыня 0,07 км. Даўжыня берагавой лініі 0,27 км.

Размешчана сярод лесу. Схілы катлавіны невыразныя. Выцякае ручай у раку Нішча.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб'екты Рэспублікі Беларусь» 
* Морфаметрычныя параметры азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб'екты Рэспублікі Беларусь» 

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Расонскага раёна
Малое Мохавае

**Мало́е Мо́хавае** — возера ў Расонскім раёне Віцебскай вобласці, за 20 км на паўночны захад ад гарадскога пасёлка Расоны, за 6 км на паўночны захад ад вёскі Юхавічы, у басейне ракі Нішча.

Плошча паверхні 0,12 км². Даўжыня 0,45 км, найбольшая шырыня 0,3 км. Даўжыня берагавой лініі 1,2 км.

Схілы катлавіны вышынёй да 2 м (на ўсходзе да 7 м), параслі лесам. Берагі забалочаныя, пад лесам і хмызняком.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб'екты Рэспублікі Беларусь» 
* Морфаметрычныя параметры азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб'екты Рэспублікі Беларусь» 

Катэгорыя:Азёры Расонскага раёна
Катэгорыя:Басейн Нішчы
Класічны красовер

**Classical crossover** (к*ласічны красовер*) — музычны стыль, які ўяўляе сабой своеасаблівы сінтэз, гарманічнае спалучэнне элементаў класічнай музыкі і поп, рок, электроннай музыкі. Назва афіцыйна зацвердзілася не так даўно, увайшоўшы ў спіс намінацый музычнай прэміі Grammy, якая штогод прысуджаецца Нацыянальнай акадэміяй гуказапісу ЗША. Гэты стыль настолькі папулярны, што Billboard стварыў для яго асобны чарт сярод сваіх хіт-парадаў. Часам у дачыненні да вакальнай музыцы гэтага жанру выкарыстоўваюць назва **operatic pop** або **popera**.

Катэгорыя:Музычныя жанры