open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Здароўе

**Здароўе**, адсутнасць хвароб і фізічных дэфектаў, стан поўнага фізічнага, духоўнага і сацыяльнага дабрабыту. Адрозніваюць здароўе індывідуума і здароўе насельніцтва. Здароўе чалавека аб'ектыўна можна вызначыць пры даследаванні сукупнасці многіх параметраў. Здароўе насельніцтва вызначаецца комплексам дэмаграфічных паказчыкаў: нараджальнасцю, смяротнасцю, дзіцячай смяротнасцю, узроўнем фізічнага развіцця, хваробамі, працягласцю жыцця. 

Паляпшэнню здароўя садзейнічаюць: паляпшэнне якасці жыцця, скарачэнне пашырэння хранічных, інфекцыйных, сардэчна-сасудзістых хвароб, псіхічных растройстваў, самагубстваў, належны стан навакольнага асяроддзя, лад жыцця і г. д. 

## Спасылкі 
Здароўе ў Міры. Карта 


*
Катэгорыя:Вікіпедыя:Істотныя артыкулы
Залаты век беларускай гісторыі

**«Залаты век»** у беларускай гісторыі — метафарычны тэрмін, які датычыць пэўнага паслаблення і, нават, частковага і часовага адступлення (1500-1570-я, асабліва 3-я чвэрць XVI ст.) польскай і каталіцкай культурна-рэлігійнай экспансіі, якая ажыццяўлялася на працягу канца XIV — XVII ст. на беларускіх і ўкраінскіх (тады — усходнеславянскіх і праваслаўных) землях ВКЛ. У практыцы, якая прыжылася ў XX ст., тэрмінам часам карыстаюцца ў дачыненні да ўсяго XVI ст., што не цалкам правільна.

Аўтарства тэрміну належыць, як мяркуецца, тагачаснаму пісьменніку і публіцысту Фёдару Еўлашоўскаму. У прапагандысцкай літаратуры савецкіх часоў аўтарства тэрміну часам няслушна прыпісвалі «беларускім буржуазным нацыяналістам», асабліва В. Ластоўскаму.

З канца XX ст. у беларускай гістарыяграфіі тэрмін часта ўжываецца пашырана, з агульнай прывязкай да перыяду XV—XVI ст.

## Літаратура 
* *Падокшын, С. А.* Беларуская думка ў кантэксце гісторыі і культуры. — Мн., 2002. — 146 с.

Катэгорыя:Гісторыя Беларусі
Эфект Зеемана

**Эфект Зе́емана** — з'ява расшчаплення энергетычных узроўняў атамаў, малекул і крышталёў у знешнім магнітным полі, якая выклікае расшчапленне спектральных ліній у спектрах выпраменьвання і паглынання рэчываў, змешчаных у магнітнае поле. Адкрыты П. Зееманам у 1896 годзе.

Калі атам знаходзіцца ў аднародным магнітным полі напружанасцю *H*, то спектральная лінія з даўжынёй хвалі λ, якую ён выпраменьвае, расшчапляецца на некалькі кампанент, у найпрасцейшым выпадку — на лініі λ - Δλ, λ, λ + Δλ.

Адлегласць паміж крайнімі палярызаванымі кампанентамі:

2Δλ = 9,4×10−13 *g *λ2 *H*

Тут λ — даўжыня хвалі ў ангстрэмах, *H* — напружанасць магнітнага поля ў эрстэдах, *g* — каэфіцыент (фактар Ландэ), які разлічваецца асобна для кожнай спектральнай лініі.

З назіранняў эфекту Зеемана ўдалося вымераць магнітныя полі Сонца і многіх зорак. Таксама эфект Зеемана выкарыстоўваецца для вывучэння структуры рэчываў.

**Тэорыя складанага эфекта Зе́емана**

Усе атамы, якія маюць адзін выпраменьвальны электрон, а таксама нейтральныя атамы першай групы перыядычнай сістэмы ў слабым магнітным полі даюць складаны эфект Зеемана. У выпадку простага эфекту, як вядома, атрымліваецца тры лініі пры назіранні ў кірунку, перпендыкулярным да поля, і дзве - пры назіранні ўздоўж поля. Велічыня зрушэння пры гэтым выяўляецца формулай  Лорэнца .

\bigtriangleup\nu=\frac{e\hbar}{2\mu c^2}\mathbb{H}  

Вопыт паказаў, што такое расшчапленне даюць толькі лініі, якія не маюць тонкай структуры (так званыя синглеты); для дублетаў і ліній з больш складаным расшчапленнем (трыплет і г.д.) атрымліваецца, як правіла, складаны эфект: агульная колькасць кампанентаў аказваецца вялікай і прытым цотнай, а велічыні расшчаплення не супадаюць з нармальным лорэнцавым расшчапленнем.

Мае месца выдатны закон: *велічыня зрушэння ў складаным эфекце заўсёды складае рацыянальную дроб нармальнага лорэнцава зрушэння*; напрыклад, калі пазначыць нармальнае зрушэнне праз \nu_ L, то кампаненты расшчаплення галоўнай серыі такія:

^2S_{1/2} - ^2P_{1/2} : \pm^2/_3\nu_L,  \pm^4/_3\nu_L ;

^2S_{1/2} - ^2P_{1/2} : \pm^2/_3\nu_L, \pm^3/_3\nu_L, \pm^5/_3\nu_L;

Як бачна, ва ўсіх выпадках назоўнік дробу адзін і той жа, менавіта 3.

## Гл. таксама 
* Эфект Штарка
* Атамная арбіталь
* Эфект Пашэна-Бака

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Квантавая механіка
Катэгорыя:Магнетызм
Катэгорыя:Фізічныя эфекты і з’явы
Зорная астраномія

**Зорная астраномія** — раздзел астраноміі, які займаецца даследаваннем руху і размеркавання ў прасторы зорак, газа-пылавых туманнасцяў і зорных сістэм, іх структурай і эвалюцыяй, праблемай іх устойлівасці. У гэтых даследаваннях выкарыстоўваюцца як вынікі назіранняў, так і тэарэтычныя законы і высновы астраметрыі, нябеснай механікі і астрафізікі.

Асноўныя раздзелы зорнай астраноміі:
* Галактычная астраномія


Катэгорыя:Раздзелы астраноміі
Зінью

**Крыза́м Се́зар Аліве́йра Фі́лью** (; нар. , ), больш вядомы пад імем **Зі́нью** () — бразільскі футбаліст, паўабаронца. Чэмпіён свету 1994 у складзе нацыянальнай зборнай Бразіліі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* *Руднік В.* Чэмпіёны свету па футболе 1930—2006. — Беласток: «Set-Print», 2006.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Футбалісты Бразіліі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Бразіліі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Форт Лодэрдэйл Страйкерс
Катэгорыя:Ігракі ФК Нова-Ігуасу
Катэгорыя:Ігракі ФК Фламенгу
Катэгорыя:Ігракі ФК Крузейру
Катэгорыя:Ігракі ФК Палмейрас
Катэгорыя:Ігракі ФК Грэміу
Катэгорыя:Ігракі ФК Якагама Флюгелс
Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Бразіліі
Катэгорыя:Трэнеры ФК Форт Лодэрдэйл Страйкерс
Катэгорыя:Трэнеры ФК Нова-Ігуасу
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па футболе
Зіту

**Жазэ́ Э́лі ды Міра́нда** (; , Разейра, штат Сан-Паўлу — , Сантус, больш вядомы як **Зі́ту** або **Зіта** () — бразільскі футбаліст, паўабаронца. Чэмпіён свету 1958 і 1962 у складзе нацыянальнай зборнай Бразіліі.

Правёў за «Сантус» 733 матчы і забіў у іх 57 мячоў. Пасля завяршэння гульнявой кар’еры працаваў адміністратарам у «Сантусе».

## Крыніцы 
## Літаратура 
* *Руднік В.* Чэмпіёны свету па футболе 1930—2006. — Беласток: «Set-Print», 2006.

Катэгорыя:Футбалісты Бразіліі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Бразіліі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Сантус
Катэгорыя:Ігракі ФК Таўбатэ
Катэгорыя:Футбольныя функцыянеры Бразіліі
Катэгорыя:Двухразовыя чэмпіёны свету па футболе
КБ Якаўлева

**ААТ «ВКБ імя А. С. Якаўлева»** () — авіяцыйнае прадпрыемства ў Расіі. Штаб-кватэра знаходзіцца ў Маскве.

Асноўныя напрамкі дзейнасці: распрацоўка і мадэрнізацыя канструкцый лятальных апаратаў. У 1927—2004 гадах было распрацавана больш за 200 тыпаў і мадыфікацый лятальных апаратаў, з іх больш за 100 — серыйных, выпушчана больш за 70 тысяч адзінак лятальных апаратаў, што з’яўляецца найбольшай колькасцю сярод вытворцаў у СССР/Расіі. З гэтага ліку каля 40 тысяч лятальных апаратаў былі выпушчаны ў час Вялікай Айчыннай вайны. Вядомыя прадукты: АІР-6, АІР-7, Як-3, Як-9, Як-40, Як-130 і іншыя.

## Гісторыя 
Датай заснавання прадпрыемства лічыцца 12 мая 1927 года, дата першага палёту самалёту АІР-1, створанага групай (35 чалавек) у складзе Асавіяхіму пад кіраўніцтвам А. С. Якаўлева. У 1927—1931 групай былі распрацаваны 8 мадэляў самалётаў, у т.л. буйнасерыйны АІР-6. Поспехі групы сталі падставай для выдзялення яе (15.1.1934) у асобнае вытворча-канструктарскае бюро, ператворанае ў хуткім часе ў завод #115. Першым начальнікам (1934—1978) быў прызначаны Аляксандр Якаўлеў.

Першы серыйны прадукт: АІР-2 (1928), першы буйнасерыйны: АІР-6 (1932).

Калектыў бюро быў узнагароджаны ордэнамі Леніна (1942), Чырвонага Сцяга (1944), Кастрычніцкай Рэвалюцыі (1981).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Авіябудаўнічыя кампаніі СССР
Катэгорыя:Авіябудаўнічыя кампаніі Расіі
Зінедзін Зідан

{{Футбаліст
|імя                         = Зінедзін Зідан
|поўнае імя                  = Зінедзін Язід Зідан
|выява                       = 
|дата нараджэння             = 
|мянушкі                     = 
|месца нараджэння            = 
|грамадзянства               = 
|рост                        = 
|вага                        = 
|пазіцыя                     = паўабаронца
|цяперашні клуб              = 
|пасада                      = 
|моладзевыя клубы            = 
|клубы                       = 
|нацыянальная зборная        = 
|трэнерскія клубы            = 
|медалі                      = 
 
  
  
 
  
  
 
{
   
}
}}
**Зінедзін Зідан** (; нар. , , Францыя) — французскі футбаліст, паўабаронца. Чэмпіён свету 1998 у складзе нацыянальнай зборнай Францыі, таксама чэмпіён Еўропы 2000, віцэ-чэмпіён свету 2006. Пасля завяршэння кар’еры стаў трэнерам, у якасці галоўнага трэнера іспанскага клуба «Рэал Мадрыд» тройчы выйграў Лігу чэмпіёнаў.

З 1994 па 2006 год выступаў за зборную Францыі, тройчы прызнаваўся найлепшым іграком свету (у 1998, 2000 і 2003 гадах). Зідан завяршыў кар’еру футбаліста пасля чэмпіянату свету 2006 года, а ў 2009 годзе стаў памочнікам прэзідэнта «Рэала» Фларэнтына Перэса. Праз тры гады ён вырашыў поўнасцю прысвяціць сябе трэнерскай рабоце. У 2014 годзе Зідан узначаліў маладзёжную каманду «Рэала», а ў 2016 годзе стаў галоўным трэнерам асноўнага клуба. Пад кіраўніцтвам Зідана «Рэал» тры разы запар выйграў Лігу чэмпіёнаў, у выніку чаго француз стаў адным з самых тытулаваных трэнераў у гісторыі турніру. 31 мая 2018 года Зінедзін Зідан пакінуў пасаду галоўнага трэнера «Рэала».

11 сакавіка 2019 года Зідан зноў узначаліў «Рэал». У сезоне 2019/20 разам з клубам стаў чэмпіёнам Іспаніі. 27 мая 2021 года было афіцыйна абвешчана аб сыходзе Зідана з клуба.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Руднік В. Чэмпіёны свету па футболе 1930—2006. — Беласток: «Set-Print», 2006.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Футбалісты Францыі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Францыі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Рэал Мадрыд
Катэгорыя:Ігракі ФК Ювентус
Катэгорыя:Ігракі ФК Бардо
Катэгорыя:Ігракі ФК Каны
Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Францыі
Катэгорыя:Трэнеры ФК Рэал Мадрыд
Катэгорыя:Трэнеры ФК Рэал Мадрыд Кастылья
Катэгорыя:Чэмпіёны Еўропы па футболе
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па футболе
Катэгорыя:Чэмпіянат свету па футболе 1998
Катэгорыя:Уладальнікі «Залатога мяча»
Катэгорыя:ФІФА 100
Антоніа Кабрыні

**Антоніа Кабрыні** (; нар. ) — італьянскі футбаліст, абаронца. Чэмпіён свету 1982 у складзе нацыянальнай зборнай Італіі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Руднік В. Чэмпіёны свету па футболе 1930—2006. — Беласток:"Set-Print", 2006.

Катэгорыя:Футбалісты Італіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Італіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Балоння
Катэгорыя:Ігракі ФК Ювентус
Катэгорыя:Ігракі ФК Аталанта
Катэгорыя:Ігракі ФК Крэманезэ
Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Італіі
Катэгорыя:Трэнеры жаночай зборнай Італіі па футболе
Катэгорыя:Трэнеры зборнай Сірыі па футболе
Катэгорыя:Трэнеры ФК Навара
Катэгорыя:Трэнеры ФК Піза
Катэгорыя:Трэнеры ФК Кратонэ
Катэгорыя:Трэнеры ФК Арэца
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па футболе
Катэгорыя:Чэмпіянат свету па футболе 1982
Кагнітыўныя навукі

**Кагнітыўная навука** — сінтэтычная, міждысцыплінарная навука аб мысленні і пазнанні. Часам лічыцца комплексам навук.

Ахоплівае наступныя навуковыя дысцыпліны:
* Штучны інтэлект
* Антрапалогія: культура, пазнанне і эвалюцыя
* Лінгвістыка і мова, у тым ліку Вылічальная лінгвістыка
* Нейралогія
* Філасофія
* Псіхалогія

## Гл. таксама 
* Класіфікацыя навук

## Спасылкі 
* The MIT Encyclopedia of the Cognitive Sciences (MITECS). Edited by Robert A. Wilson and Frank C. Keil
* Cognitive Science // Stanford Encyclopedia of Philosophy
Кагорта

**Каго́рта** () — тактычнае падраздзяленне пяхоты ў рымскім легіёне. Колькасны склад 360—600 чалавек. Дзялілася на 3 маніпулы. 10 кагорт складалі легіён. Існавалі кагорты колькасцю да 1000 чалавек, якія дзейнічалі самастойна. У пераносным сэнсе — згуртаваная група аднадумцаў.

Уведзена ў 107 годзе да н. э.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Войска Старажытнага Рыма
Кадуцэй

**Кадуцэ́й** (), бел. **крывула** — магічнае жазло, абвітае дзвюма змеямі, якое належала Гермесу-Меркурыю, які валодаў здольнасцю прыміраць. Падобныя сімвалы былі распаўсюджаны і ў іншых старажытных народаў (гл. урэй Уаджыт). Падобна да сучаснага парламенцёрскага сцяга, быў неабходным атрыбутам вяшчальнікаў, якія пасылаліся ў непрыяцельскі лагер, і зарукай іх недатыкальнасці.

У хрысціянстве кадуцэй становіцца атрыбутам Сафіі (Прамудрасці Божай), з ім Яе можна бачыць у праваслаўнай іканаграфіі. Вядомы, напрыклад, абраз Сафіі Наўгародскай. На старажытных абразах яна ў правай руцэ заўсёды трымае скіпетр (кадуцэй), г. зн. доўгае белае дрэўка з завостраным канцом.

У акультызме лічыцца сімвалам ключа, які адчыняе мяжу паміж цемрай і святлом, добрым і злым, жыццём і смерцю (менавіта з гэтым значэннем, верагодна, звязана выкарыстанне ў якасці сімвала медыцыны).

## Гістарычныя факты 
* З XIX стагоддзя выява часта памылкова выкарыстоўваецца ў шэрагу краін (напрыклад, у ЗША) як сімвал медыцыны па прычыне яго падабенства з кіем Асклепія.
* У наш час з’яўляецца адным з геральдычных сімвалаў Федэральнай Падатковай Службы РФ.

## Падрабязнасці пра сімвал 
Пачынаючы з версіі 1.1 стандарту Юнікод, у катэгорыю «Сімвалы, іншыя» ўваходзіць сімвал ☤ (U+2624 CADUCEUS).

Іншыя карысныя прадстаўленні:
* UTF-8: `0xE2 0x98 0xA4`
* UTF-16: `0x2624`
* Васьмярычнае прадстаўленне UTF-8 у мове C: `\342\230\244`
* Дзесятковае прадстаўленне XML: `&amp;#9764;`

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Прадметы ў старажытнагрэчаскай міфалогіі
Катэгорыя:Гермес
Катэгорыя:Негеральдычныя фігуры
Катэгорыя:Медыцынскія сімвалы
Катэгорыя:Магічныя прадметы
Казанская танкавая школа

**Казанская танкавая школа**, '''аб'ект «Кама»''' (вытворнае ад назвы горада Казань і прозвішча Мальбрант) — нямецкая танкавая школа, створаная на тэрыторыі СССР, пад Казанню, для абыходу умоў Версальскага дагавора 1919 года. На падставе заключанага 16 красавіка 1922 г. падчас Генуэзскай канферэнцыі Рапальскага дагавора.

Дагавор аб арганізацыі танкавай школы быў заключаны 3 кастрычніка 1926 года ў Маскве. З нямецкага боку яго падпісаў кіраўнік «Цэнтра Масква» і ВІКА палкоўнік Х. фон дэр Літ-Томзен, з савецкай — начальнік IV разведвальнага ўпраўлення Штаба РСЧА Я. К. Берзін.

## Гл. таксама 
* Ліпецкая авіяцыйная школа
* Савецка-германскае супрацоўніцтва ў перыяд да Другой сусветнай вайны
* Панцэрвафэ
* Рапальскі дагавор, 1922

## Спасылкі 
* Ваенныя школы райхсвера ў СССР 
* Танкавая школа ў Казані 
* ТАНКАВАЯ ШКОЛА Ў КАЗАНІ. АБ'ЕКТ «КАМА»
* Гутарка Варашылава з генералам Гамерштэйнам 1929
* Колькі міліметраў фашысцкага мяча выкавалі ў СССР

Катэгорыя:Ваенныя школы рэйхсвера ў СССР
Катэгорыя:Ваенна-навучальныя ўстановы Казані
Катэгорыя:Гісторыя Казані
Катэгорыя:Ваенная гісторыя
Катэгорыя:З’явіліся ў 1926 годзе
Катэгорыя:1926 год у Казані
Казбек

**Казбе́к** (; ; ) — гара ў горнай сістэме Вялікага Каўказа на мяжы Расіі і Грузіі.

Вышыня 5033,8 м. Патухлы вулкан. Складзены з андэзітавых і трахіта-ліпарытавых лаў на масіве парод юрскага перыяду. На схілах субальпійскія лугі, з вышыні 3000 м — вечныя снягі. Далінныя ледавікі агульнай плошчай 70,6 (133) км².

 СССР]]

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Горныя вяршыні паводле алфавіта
Катэгорыя:Горныя вяршыні Расіі
Катэгорыя:Горы Грузіі
Катэгорыя:Каўказскія горы
Катэгорыя:Аб’екты на марках
Кака

**Кака́** (), поўнае імя **Рыка́рду Ізексо́н дус Са́нтус Ле́йты** (; нар. , федэральная акруга Бразілія) — бразільскі футбаліст, паўабаронца. Чэмпіён свету 2002 у складзе нацыянальнай зборнай Бразіліі.

Гуляў за «Сан-Паўлу» (2001—2003), «Мілан» (2003—2009, 2013—2014), «Рэал Мадрыд» (2009—2013). З 2014 па 2017 год гуляў у амерыканскім клубе «Арланда Сіці». У снежні 2017 года абвясціў аб завяршэнні кар’еры.

Уладальнік «Залатога мяча» 2007, найлепшы футбаліст свету па версіі ФІФА 2007.

## Дасягненні 
;  «Сан-Паўлу»
* Чэмпіён штата Сан-Паўлу: 2001

;  «Мілан»
* Чэмпіён Італіі: 2003/04
* Уладальнік Суперкубка Італіі: 2004
* Пераможца Лігі чэмпіёнаў УЕФА: 2007 (15 гульняў, 10 галоў)
* Уладальнік Суперкубка УЕФА: 2007
* Чэмпіён свету сярод клубных каманд: 2007 (2 гульні, 1 гол)

;  «Рэал Мадрыд»
* Чэмпіён Іспаніі: 2011/12
* Уладальнік Кубка Іспаніі: 2010/11

;  Зборная Бразіліі
* Чэмпіён свету 2002 (1 гульня, наймалодшы ў камандзе)
* Удзельнік чэмпіянату свету 2006 (5 гульняў, 1 гол)
* Удзельнік чэмпіянату свету 2010 (4 гульні, 0 галоў)
* Уладальнік Кубка канфедэрацый 2005 (5 гульняў, 1 гол)
* Уладальнік Кубка канфедэрацый 2009 (5 гульняў, 2 галы)

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Руднік В. Чэмпіёны свету па футболе 1930—2006. — Беласток:"Set-Print", 2006.

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Футбалісты Бразіліі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Бразіліі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Арланда Сіці
Катэгорыя:Ігракі ФК Сан-Паўлу
Катэгорыя:Ігракі ФК Мілан
Катэгорыя:Ігракі ФК Рэал Мадрыд
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па футболе
Катэгорыя:Чэмпіянат свету па футболе 2002
Катэгорыя:Уладальнікі «Залатога мяча»
Фульвіа Калаваці

**Фульвіа Калаваці** (; нар. ) — італьянскі футбаліст, абаронца. Чэмпіён свету 1982 у складзе нацыянальнай зборнай Італіі.

Прафесійную кар’еру пачаў у 1976 годзе ў футбольным клубе «Мілан». Гуляў у клубе да 1982 года, потым перайшоў да мясцовага канкурэнтнага клуба «Інтэрнацыянале».

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Руднік В. Чэмпіёны свету па футболе 1930—2006. — Беласток:"Set-Print", 2006.

Катэгорыя:Футбалісты Італіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Італіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Джэноа
Катэгорыя:Ігракі ФК Рома
Катэгорыя:Ігракі ФК Удзінезэ
Катэгорыя:Ігракі ФК Інтэрнацыянале Мілан
Катэгорыя:Ігракі ФК Мілан
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па футболе
Катэгорыя:Чэмпіянат свету па футболе 1982
Гімалайскі кот

**Гімалайская котка** ці **Персідскі калар-пойнт** — найбліжэйшыя сваякі персідскіх катоў. Атрыманыя ў 1950-х гадах у ЗША шляхам скрыжавання персідскіх катоў і сіямскіх котак.

## Вонкавы выгляд 
Выглядаюць яны як і персідскія коткі, аднак на поўсці паўсюдна па целе знаходзяцца плямы ў каляровым дыяпазоне ад шэрых і рудых да чорных. Распаўсюд плямаў супадае з аналагічным у сіямскіх котак.

## Нораў 
Не мае сутных адрозненняў проці персідскай коткі.

Катэгорыя:Пароды катоў
Елаўстонская кальдэра

**Елаўстонская кальдэра** — вулканічная сістэма, звязаная з гарачай плямай літасферы, змешчанай пад плато Елаўстон (Паўночная Амерыка).

Гарачая пляма існуе каля 16 млн гадоў, залягае на глыбіні ~3 км, яе магматычны басейн мае плошчу 48×19 км, таўшчыню ~10 км. На паверхні — кальдэра з часоў апошняга вывяржэння (Лава-Крык), памеры 72×48 км, ідэнтыфікаваны 3 заляганні тэфры, якія звязаны з 3 апошнімі вывяржэннямі. Адна з праяў вулканічнай актыўнасці — моцная геатэрмальная актыўнасць.

Елаўстон — так званы «звыш-вулкан», вулканічная сістэма, здольная на вывяржэнні найбольшай магчымай на Зямлі магнітуды VEI-8.

## Вядомыя вывяржэнні вулкану Елаўстон 
Вядомыя вывяржэнні вулканічнай сістэмы Елаўстон, паводле геалагічных даных, мелі або маглі мець найбольшую тэарэтычна магчымую на Зямлі магнітуду VEI-8. Іх умоўныя назвы паходзяць ад назваў мясцін заляганняў тэфры на тэрыторыі плато Елаўстон.

### Лава-Крык 
Каля 650 тыс. гадоў таму. Утворана сучасная кальдэра Елаўстон. Аб’ём выкінутай пароды ~280 км³.

### Меса-Фолз 
Каля 1,3 млн гадоў таму. Аб’ём выкінутай пароды ~1000 км³.

### Хаклберы-Рыдж 
Каля 2,1 млн гадоў таму. Аб’ём выкінутай пароды ~2500 км³. Параўнай з вывяржэннем Тамбары 1815 года або вывяржэннем Кракатаў 1883 года.

## Гл. таксама 
* Елаўстонскі нацыянальны парк
* Спіс вулканаў ЗША

## Крыніцы 
## Літаратура 
* David Anderson. The Yellowstone Hot Spot // Geography Review, January 2003.
* The Snake River Plain and the Yellowstone Hot Spot // Volcano World. — у сеціве .

Катэгорыя:Актыўныя вулканы
Катэгорыя:Вулканы Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Вулканы паводле алфавіта
Катэгорыя:Вулканы ЗША
Джына Калаусі

**Луіджы Калаусі** (;  — ), больш вядомы як **Джына Калаусі** () — італьянскі футбаліст, нападнік. Чэмпіён свету 1938 у складзе нацыянальнай зборнай Італіі.

## Літаратура 
* Руднік В. Чэмпіёны свету па футболе 1930—2006. — Беласток:"Set-Print", 2006.

Катэгорыя:Футбалісты Італіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Італіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Ольбія
Катэгорыя:Ігракі ФК Тарас
Катэгорыя:Ігракі ФК Тэрнана
Катэгорыя:Ігракі ФК Падова
Катэгорыя:Ігракі ФК Трыесціна
Катэгорыя:Ігракі ФК Вічэнца
Катэгорыя:Ігракі ФК Ювентус
Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Італіі
Катэгорыя:Трэнеры ФК Лаціна
Катэгорыя:Трэнеры ФК Алькама
Катэгорыя:Трэнеры ФК Канікаці
Катэгорыя:Трэнеры ФК Віторыя
Катэгорыя:Трэнеры ФК Кампабаса
Катэгорыя:Трэнеры ФК Трыесціна
Катэгорыя:Трэнеры ФК Ольбія
Катэгорыя:Трэнеры ФК Тарас
Катэгорыя:Трэнеры ФК Тэрнана
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па футболе
Катэгорыя:Чэмпіянат свету па футболе 1938
Калаўрот

thumb|250px
**Калаўрот**, **самапрадка** — прылада для механізаванага прадзення лёну і воўны ў хатніх умовах. Складаецца з наступных рабочых частак:
* *кола*;
* прыводная *педаль* (*шатун*, *ківач*);
* уласна *прадзільны апарат*, які складаецца, у сваю чаргу, са стрыжня з насаджанай *шпулькай* і малых *колцаў*, злучаных *шнурамі* з галоўным колам.

У Беларусі вядомыя два асноўныя тыпы калаўротаў: **стаяк**, характэрны для заходніх зямель, і **ляжак**, характэрны для паўночных і паўночна-ўсходніх зямель. Калаўроты з’явіліся ў Беларусі ў 16 ст. на мануфактурных прадпрыемствах, у сялянскім побыце з сярэдзіны 19 ст., асабліва ў раёнах інтэнсіўнага льнаводства — поўнач і ўсход Беларусі, на паўднёвай Беларусі пераважала прадзенне з дапамогаю верацяна.
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Абсталяванне і прылады для працы з тэкстылем
Катэгорыя:Прадзенне
Калумбія

**Калумбія** (), афіцыйная назва **Рэспу́бліка Калу́мбія** ( ) — дзяржава на паўночным захадзе Паўднёвай Амерыкі. Сталіца — горад Багата. Мяжуе з Бразіліяй і Венесуэлай на ўсходзе, на поўдні — з Эквадорам і Перу, на захадзе — з Панамай. Абмываецца Карыбскім морам на поўначы і Ціхім акіянам на захадзе.

## Гісторыя 
* Новая Гранада (калонія Іспаніі)
* Вялікая Калумбія — 1819—1831 (распалася на будучыя Калумбію, Венесуэлу, Эквадор)
* Рэспубліка Новая Гранада — 1831—1858
* Канфедэрацыя Гранадына — 1858—1863
* Злучаныя Штаты Калумбіі — 1863—1886
## Геаграфія 
На поўначы вулканічны масіў Сьера-Невада-дэ-Санта-Марта з найвышэйшай вяршыняй краіны г.Крыстобаль-Калон (5775 м). На марскіх узбярэжжах нізіны. Усходняя частка занята нізінамі рэк Арынока і Амазонка. Карысныя выкапні: нафта, прыродны газ, каменны вугаль, жалезная, нікелевая і медная руды, золата, плаціна, серабро, ізумруды, уранавыя руды, фасфарыты, баксіты і інш. Найбуйнейшы нацыянальны парк Чырыбікетэ.
* Рака Магдалена
* Вулкан Пурасэ
* Амазонскі прыродна-тэрытарыяльны комплекс (Калумбія)

## Эканоміка 
### Знешні гандаль 
Экспарт — 38,5 млрд долараў ЗША (у 2008 годзе) — нафтапрадукты, кава, вугаль, нікель, ізмумруды, адзенне, бананы, кветкі. Асноўныя пакупнікі — ЗША 38 %, Венесуэла 16,2 %, Эквадор 4 %.

Імпарт — 37,6 млрд долараў ЗША (у 2008 годзе) — прамысловае абсталяванне, транспартныя сродкі, спажывецкія тавары, хімікаты, паліва. Асноўныя пастаўшчыкі — ЗША 29,2 %, Кітай 11,5 %, Мексіка 7,9 %, Бразілія 5,9 %.

## Вядомыя асобы 
* Хасэ дэ Хесус Пімьента Радрыгес

## Гл. таксама 
* Горад Кукута
* Горад Ібагэ
## Літаратура 
* 
## Крыніцы
Калумбія (рака)

[thumb|290px|Рака Калумбія каля горада [Рэвельсток]]
**Калу́мбія** — рака ў Паўночнай Амерыцы. Даўжыня 2250 км. Вадазбор 670 тыс. км². Сярэднегадавы расход вады ў вусці 8,47 тыс. м³/сек.

Першая поўная картаграфія ракі была здзейснена ў 1814 годзе Дэвідам Томпсанам.

## Прытокі 
* Рака Віламет
* Рака Снейк
* Рака Якіма

## Спасылкі 
* 


Катэгорыя:Рэкі Вашынгтона
Катэгорыя:Рэкі Арэгона
Катэгорыя:Рэкі Брытанскай Калумбіі
Кальмарская унія

**Кальмарская унія** — палітычнае ўтварэнне, саюз скандынаўскіх каралеўстваў, у склад якога з 1397 па 1523 гады ўваходзілі Данія, Нарвегія і Швецыя. З сённяшняга пункту гледжання ў Кальмарскую унію ўваходзілі таксама Фінляндыя і Ісландыя, таму што Ісландыя пачынаючы з 1262 года ўваходзіла ў склад Нарвегіі, а Фінляндыя была захоплена Швецыяй у 1154 годзе. Да тэрыторыі Кальмарскай уніі таксама належалі Фарэрскія астравы, якія з 1035 года належалі Нарвегіі.

Кальмарская унія была падрыхтавана дацка-нарвежскай (1380) і дацка-шведскай (1389) асабістымі уніямі. Ініцыіравана каралевай Маргарытай Дацкай, якая дамаглася абвяшчэння ў 1397 у Кальмары каралём трох дзяржаў яе траюраднага пляменніка герцага Эрыка Памеранскага. Праект акта уніі (ніколі не быў зацверджаны, па-рознаму інтэрпрэтуецца ў гістарыяграфіі) прадугледжваў выбары адзінага манарха, правядзенне агульнай знешняй палітыкі, абаронны саюз пры захаванні ўнутранай самастойнасці кожнай з трох дзяржаў. Спроба дацкіх каралёў выкарыстаць унію для ўстанаўлення свайго панавання над Швецыяй прывяла да народнага паўстання і фактычнай ліквідацыі уніі ў 1448. Кальмарская унія тройчы аднаўлялася (1457—67, 1497—1501, 1520—21) у ходзе дацка-шведскіх войнаў XV — пач. XVI ст. Канчаткова ліквідавана ў 1523, калі каралём Швецыі стаў Густаў I Ваза. Нарвегія заставалася пад уладай Даніі да 1814.

Катэгорыя:Скандынавія
Катэгорыя:Гісторыя Даніі
Катэгорыя:Гісторыя Нарвегіі
Катэгорыя:Гісторыя Швецыі
Катэгорыя:Гісторыя Ісландыі
Катэгорыя:Гісторыя Фарэрскіх астравоў
Катэгорыя:Гісторыя Еўропы
Калыма

**Калыма́** (, ) — рака на паўночным усходзе Азіі (Расія, Магаданская вобласць і Рэспубліка Саха). Даўжыня 2129 км. Уліваецца ва Усходне-Сібірскае мора.

## Гідраграфія 
Вадазбор 643 тыс. км². Утвараецца ад зліцця рэк Кулу і Аян-Юрах. Упадае ў Калымскі заліў Усходне-Сібірскага мора, утварае дэльту. У вярхоўі праразае хрыбет Чэрскага (Паўночна-Усходняя Сібір), утварае парогі і вадаспады. У сярэднім цячэнні даліна шырокая. У нізоўі цячэ па Калымскай нізіне. Сярэднегадавы расход вады ў вусці 3,8 тыс. м³/сек.

Асноўныя прытокі: Каркадон, Амалон, Вялікі Анюй (справа), Ясачная, Ажогіна, Седэдэма (злева).

Жыўленне пераважна снегава-дажджавое. Ледастаў з пачатку кастрычніка да канца мая — пачатку чэрвеня. Зімой утвараюцца наледзі.

## Гаспадарчае асваенне 
Прамысловыя рыбы: рапушка, муксун, сіг, нельма, омуль. Суднаходная на 2000 км ад вусця. На Калыме знаходзіцца г. Сярэднекалымск.

Калымой называюць таксама залатаносную тэрыторыю ў басейне ракі (сучасная Магаданская вобласць і суседнія раёны). У перыяд масавых рэпрэсій (1930—50-я гады) там былі засяроджаны лагеры прымусовай працы (ГУЛАГ), дзе ў выніку цяжкіх умоў існавання загінула больш як 4 млн чал.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Рэкі Магаданскай вобласці
Катэгорыя:Рэкі Якуціі
Катэгорыя:Басейн Усходне-Сібірскага мора
Кама

**Ка́ма** — рака ў Расіі. Даўжыня 1805 км. Вадазбор 507 тыс. км². Сярэднегадавы расход вады ў вусці 3,5 тыс. м³/с.
У басейне рака Язьва з прытокам Глухая Вільва. Левы прыток: Паўднёвая Кельтма. Іншыя прытокі: Буй, Тойма.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Рэкі еўрапейскай часткі Расіі

Катэгорыя:Рэкі Удмурціі
Катэгорыя:Рэкі Кіраўскай вобласці
Катэгорыя:Рэкі Пермскага края
Катэгорыя:Рэкі Башкартастана
Катэгорыя:Рэкі Татарстана
Маўра Камаранезі

{{Футбаліст
|імя                          = Маўра Камаранезі
|выява                        = Camoranesi 2016.jpg
|апісанне выявы               = 
|мянушка                      = 
|дата нараджэння              = 
|месца нараджэння             = 
|грамадзянства                = 
|рост                         = 
|вага                         = 
|пазіцыя                      = паўабаронца
|цяперашні клуб               =  Фларыяна
|нумар                        = 
|пасада                       = галоўны трэнер
|моладзевыя клубы             = 
| клубы                   = 
|нацыянальная зборная        = 
|трэнерскія клубы            = 
|медалі                      =
 
  
 
{ style="background:transparent"

}
}}

**Маўра Герман Камаранезі** (; нар. ) — італьянскі футбаліст аргенцінскага паходжання, паўабаронца. Чэмпіён свету 2006 у складзе нацыянальнай зборнай Італіі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Руднік В. Чэмпіёны свету па футболе 1930—2006. — Беласток:"Set-Print", 2006.

Катэгорыя:Футбалісты Італіі
Катэгорыя:Футбалісты Аргенціны
Катэгорыя:Ігракі зборнай Італіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Альдасіві
Катэгорыя:Ігракі ФК Сантас Лагуна
Катэгорыя:Ігракі ФК Мантэвідэа Уондэрэрс
Катэгорыя:Ігракі ФК Банфілд
Катэгорыя:Ігракі ФК Крус Асуль
Катэгорыя:Ігракі ФК Элас Верона
Катэгорыя:Ігракі ФК Ювентус
Катэгорыя:Ігракі ФК Штутгарт
Катэгорыя:Ігракі ФК Ланус
Катэгорыя:Ігракі ФК Расінг Авельянеда
Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Аргенціны
Катэгорыя:Трэнеры ФК Тыгрэ
Катэгорыя:Футбольныя трэнеры паводле клубаў Мексікі
Катэгорыя:Футбольныя трэнеры паводле клубаў Славеніі
Катэгорыя:Трэнеры ФК Марыбар
Катэгорыя:Трэнеры ФК Фларыяна
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па футболе
Катэгорыя:Чэмпіянат свету па футболе 2006
Каларада (рака)

**Каларада** (, ) — рака ў ЗША і Мексіцы. Даўжыня 2330 км (з прытокам Грын-Рывер 3200 км). Плошча дэльты 100 тыс. км². Вадазбор 635 тыс. км². Сярэднегадавы расход вады ў вусці 0,508 тыс. м³/сек. Пачынаецца ў Перадавым хрыбце Скалістых гор, цячэ пераважна па пустынных і паўпустынных раёнах. Пры перасячэнні плато Каларада ўтварае глыбокія каньёны агульнай даўжынёй каля 800 км (у тым ліку Гранд-Каньён). Упадае ў Каліфарнійскі заліў Ціхага акіяна. Прытокі: Грын-Рывер (справа), Сан-Хуан, Літл-Каларада, Хіла (злева). Жыўленне снегавое, разводдзе з красавіка па ліпень. На Каларада пабудаваны плаціны Глен-Каньён-Дам і Гувер (Боўлдэр-Дам), буйныя вадасховішчы — азёры Паўэл і Мід. Суднаходная на 228 км ад вусця.

## Галерэя 

Выява:Colorado_River_from_Desert_View-1000px.jpeg|Рака Каларада ў Гранд-Каньёне.
Выява:Colorado River edit.jpg|Рака Каларада ў Арызоне, ЗША.
Выява:Colorado River at Needles 5.jpg|Рака Каларада ў Нідлс.
Выява:USA 10187 Horseshoe Bend Luca Galuzzi 2007.jpg|Выгіб ракі Каларада.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 


Катэгорыя:Рэкі Мексікі
Катэгорыя:Рэкі Арызоны
Катэгорыя:Рэкі Каліфорніі
Катэгорыя:Рэкі Каларада
Катэгорыя:Рэкі Невады
Катэгорыя:Рэкі Юты
Кампілятар

**Кампілятар** — камп'ютарная праграма (ці комплекс праграм), якая перакладае зыходны код, напісаны на мове праграмавання высокага ўзроўню, на іншую камп'ютарную мову (мэтавую, звычайна машынную) нізкага ўзроўню. Звычайна вынікам кампіляцыі з'яўляецца аб'ектны машынны код, які загружаецца аперацыйнай сістэмай, але таксама можна атрымаць пасля кампіляцыі і чытальны код.

Кампіляцыя: працэс машыннага перакладу зыходнага кода, напісанага на праблемна-скіраванай мове, у машынна-скіраваную камп'ютарную мову.

Першаснай функцыяй кампіляцыі ёсць атрыманне выканальнага файла праграмы. Кампілятарамі называюць праграмы, якія пераўтвараюць код вышэйшага ўзроўню ў код ніжэйшага ўзроўню. Праграмы, якія, наадварот, пераўтвараюць код ніжэйшага ўзроўню ў вышэйшы, называюць дэкампілятарамі.

Кампілятар звычайна выконвае наступныя аперацыі: падзяляе код на лексемы, апрацоўвае тэкст, разбірае яго, аналізуе сінтаксіс і правільнасць, аптымізуе код, і, нарэшце, стварае выканальны код.

## Літаратура 
* Савіцкі М. Тлумачальны слоўнік па інфарматыцы: / Мікола Савіцкі. Мн.: Энцыклапедыкс. 2009. ISBN 978-985-6742-83-8

Катэгорыя:Кампілятары
Пік Ісмаіла Самані

**Пік Ісмаіла Самані** (), да 1998 года **Пік Камунізму** — гара ў горнай сістэме Памір. Вышыня 7495 м. Названы ў гонар Ісмаіла Самані.

Катэгорыя:Горныя вяршыні паводле алфавіта
Катэгорыя:Памір
Катэгорыя:Горы Таджыкістана
Каменная Горка (жылы раён, Мінск)

**Каменная Горка** — жылы раён на захадзе Мінска. Размешчаны на тэрыторыі плошчай 450 га ў межах МКАД — вуліцы Прытыцкага — Кунцаўшчына — Калеснікава (4-е гарадское кальцо), абмежавана з поўначы катэджным пасёлкам Масюкоўшчына. Разлічаны на 65 тысяч чалавек.

Мяркуецца пабудаваць пяць мікрараёнаў з квартальным тыпам забудовы, канцэнтрацыяй грамадскіх і камунальных функцый у прымагістральнай зоне МКАД і размяшчэннем высокашчыльнага жылля ў непасрэднай блізкасці да лініі метро. Школы і дашкольныя ўстановы выдзяляюцца ў асобную зону, адасобленую ад жылой забудовы паласой зялёных насаджэнняў. Аснову забудовы складаюць дамы вышынёй у 9 і 16 паверхаў.

Пры гэтым дамы ўзводзяць групамі, тым самым ствараецца адзіная дваровая прастора, на якой арганізаваны дзіцячыя пляцоўкі, месцы адпачынку. У раёне прадумана схема размяшчэння асабістага аўтатранспарту. Паркоўкі размешчаны па перыметры кожнага квартала, а не ў дварах.

## Асноўныя вуліцы 
.]]

* Прытыцкага
* Кунцаўшчына
* Нёманская
* Казіміраўская
* Каменнагорская
* Лідская
* Налібоцкая
* Люцынская
* Калеснікава

## Інфраструктура 
### Грамадская інфраструктура 
У жылым раёне вядзецца актыўнае будаўніцтва гарадской інфраструктуры. У цэнтры жылога раёна запраектаваны мясцовы рынак, прадпрыемствы бытавога абслугоўвання, ФАК з басейнам, запланаваны кінатэатр, музычная школа, рэстаран і кафэ, бібліятэка, маладзёжна‑забаўляльны цэнтр і іншыя аб'екты. У жылым раёне будзе створана сетка гандлёвых кропак, аптэк, а таксама аддзяленняў паштовай сувязі РУП «Белпошта» і ААБ «Беларусбанк». Мэдыцынскія ўстановы прадстаўленыя паліклінікай № 26 і гарадской падстанцыяй хуткай медыцынскай дапамогі. Галоўныя гандлёвыя кропкі раёна — ГЦ «ProStore», ГБЦ «Мацярык» і ГЦ «Green City».

Prytyckaha street (Minsk, July 2020) p04.jpg|Каменная Горка-1 (з боку вул. Прытыцкага)
Kamiennaja Horka-2 (Minsk).jpg|thumb|Каменная Горка-2
Kamiennaja Horka-3 (Minsk) p04.jpg|thumb|Каменная Горка-3
Kamiennaja Horka-4 (Minsk) p07.jpg|thumb|Каменная Горка-4
Kamiennaja Horka-5 (Minsk) p2.jpg|thumb|Каменная Горка-5
Kazimiraŭskaja street (Minsk).jpg|Вуліца Казіміраўская
Hugo Chavez park — waste-ground (Minsk) 1.jpg|Вялікая пустка паміж мікрараёнамі

### Транспарт 
Праз раён праходзяць аўтобусныя і тралейбусныя маршруты. Раён абслугоўваюць дыспетчарская станцыя Кунцаўшчына і дыспетчарская станцыя Каменная горка-5. Побач з мікрараёнам знаходзіцца станцыя метрапалітэна Каменная Горка. Мінгарвыканкам агучваў планы пабудаваць яшчэ адну станцыю — Красны Бор.

** Транспартная інфраструктура мікрараёна**

## Славутасці 
Паміж мікрараёнамі Каменная Горка-1 і Каменная Горка-2 створана агульнараённая зона адпачынку, якая атрымала імя былога прэзідэнта Венесуэлы Уга Чавеса. Урачыстае адкрыццё новай зоны адпачынку адбылося 18 кастрычніка 2014 года. Плануецца, што тут будзе працаваць некалькі гульнявых пляцовак, у тым ліку для дзяцей-інвалідаў.
 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Жылыя раёны Мінска
Катэгорыя:Фрунзенскі раён (Мінск)
Фабіа Канавара

{{Футбаліст
|імя                          = Фабіа Канавара
|выява                        = 
|апісанне выявы               = 
|мянушка                      = 
|дата нараджэння              = 
|месца нараджэння             = 
|дата смерці                  = 
|месца смерці                 = 
|грамадзянства                = 
|рост                         = 
|вага                         = 
|пазіцыя                      = абаронца
|цяперашні клуб               = 
|нумар                        = 
|пасада                       = галоўны трэнер
|моладзевыя клубы             = 
|клубы                        = 
|нацыянальная зборная         = 
|трэнерскія клубы             = 
|медалі                       =
 
  
 
  

{ style="background:transparent"
  
}
}}
**Фабіа Канавара** (; нар. ) — італьянскі футбаліст (абаронца) і трэнер. Чэмпіён свету 2006 у складзе зборнай Італіі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Руднік В. Чэмпіёны свету па футболе 1930—2006. — Беласток: "Set-Print", 2006.

Катэгорыя:Футбалісты Італіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Італіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Напалі
Катэгорыя:Ігракі ФК Парма
Катэгорыя:Ігракі ФК Інтэрнацыянале Мілан
Катэгорыя:Ігракі ФК Ювентус
Катэгорыя:Ігракі ФК Рэал Мадрыд
Катэгорыя:Ігракі ФК Шабаб Аль-Ахлі
Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Італіі
Катэгорыя:Трэнеры ФК Гуанчжоу Эвергранд
Катэгорыя:Трэнеры ФК Аль-Наср Эр-Рыяд
Катэгорыя:Трэнеры ФК Цяньцзінь Цюаньцзянь
Катэгорыя:Трэнеры зборнай Кітая па футболе
Катэгорыя:Трэнеры ФК Беневента
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па футболе
Катэгорыя:Чэмпіянат свету па футболе 2006
Катэгорыя:Уладальнікі «Залатога мяча»
Канкарданс

**Канкарданс** ( — «згода») — кніга, у якой сабраны з аднаго або некалькіх твораў месцы, якія складаюцца з адных і тых жа слоў (так званы канкарданс слоў) або тыя, якія змяшчаюць адзін і той жа сэнс (так званы рэальны канкарданс). Прыклады некаторых канкардансаў, складзеных у XIX стагоддзі: Флюгель — да Карана (выдадзены ў Лейпцыгу, 1842), Коўдэн-Клерк — да Шэкспіра (Лондан, 1881), Ломлер — да твораў Лютэра (Дармштат, 1827-29).

## Біблейскія канкардансы 
Біблейскія канкардансы — гэта збор у алфавітным парадку усіх слоў, выразаў і фраз, якія сустракаюцца ў Святым Пісанні, з указаннем месца, дзе яны знаходзяцца. Паралельныя месцы святых кніг старанна адшукваліся і збіраліся яшчэ айцамі царквы. Цытаты падобнага роду ёсць у шматлікіх іх творах, якія з'яўляюцца па некаторых (прыватных, вядома) дагматычных і павучальных пытаннях свайго роду прадметнымі канкардансамі— зводкай месцаў з усіх святых кніг, якія каментуюць вядомае становішча.

Першая, уласна канкарданцыя, аднак, з'явілася ў пачатку XIII стагоддзя на лацінскай мове. Пачынальнікам у гэтай справе з'явіўся Антоній Падуанскі (1195—1231), з імем якога вядома сачыненне пад назвай «Concordantiae morales sacrae scripturae» («Маральная канкарданцыя Святога Пісання»). Гэта была свайго роду прадметная канкарданцыя. У ёй аўтар, згодна з агульным кірункам свайго светапогляду, выбраў з Бібліі тэксты (з паралельнымі цытатамі да іх) толькі па маральных пытаннях.

## Літаратура 
* Еврейско-русский и греческо-русский словарь-указатель на канонические книги Священного Писания. «Библия для всех» СПб 2005.

## Спасылкі 
* Біблія на англійскай з нумарацыяй Стронга
* Поўная сімфонія на Сінадальны пераклад Бібліі (кананічныя і некананічныя кнігі) 
* 

Катэгорыя:Біблія
Катэгорыя:Лексікаграфія
Канчэнджанга

**Канчэнджанга** — горны масіў і вяршыня ў Гімалаях, на мяжы Непала і Індыі (штат Сікім). Вышыня 8586 м.

Вострыя вяршыні, стромкія схілы. Складзена з гнейсаў, гранітаў, крышталічных сланцаў. Буйныя далінныя ледавікі Зему (даўж. каля 30 км), Канчэнджанга і інш.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Горныя вяршыні паводле алфавіта
Катэгорыя:Горы Індыі
Катэгорыя:Горы Непала
Катэгорыя:Гімалаі
Канюшына лугавая

**Канюшына лугавая** (*Trifolium praténse*) — расліна з роду , сямейства , падсямейства .

## Назва 
Канюшына лугавая, валашок, дзенцяліна, канічына, красная дзятліна, чырвоная дзяццеліна, канюшына, красная курыга, курыжка, тройца, цацкі
* 

## Значэнне і прымяненне 
З лісця атрымліваюць вітамінныя канцэнтраты. Эфірны алей ўжываюць у араматычных кампазіцыях.

З лісця рыхтуюць салаты, імі запраўляюць зялёныя супы, бацвінню. Сухое расцёртае лісце ў мінулым дадавалі да мукі пры выпечцы жытняга хлеба, а таксама выкарыстоўвалі для падрыхтоўкі соусаў і пры вытворчасці сыроў. На Каўказе маладыя кветкавыя галоўкі, якія яшчэ не распускіліся, квасяць, як капусту і дадаюць у зялёныя салаты.

З’яўляецца адной з найбольш каштоўных кармавых траў. Па пажыўнасці сена яна амаль не саступае люцэрне. Расліна шырока выкарыстоўваецца на зялёны корм, для нарыхтоўкі сена, сенажу і сіласу. Пасля ўборкі насення салома ідзе на корм. Назапашаны ў каранях азот застаецца ў глебе пасля заворвання, што спрыяе павышэнню ўрадлівасці палёў. Шырока культывуецца як кармавая расліна. З каранёў выдзелена антыгрыбковае рэчыва — трыфалірызін.

Каштоўны меданос, але нектар даступны толькі пчолам з доўгім хабатком, таму Мёдапрадуктыўнасць складае ўсяго 6 кг мёду з гектара пасеваў. Мёд ставіцца да лепшых гатункаў, доўга не зацукрываецца.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
*  
* Дудченко Л. Г., Козьяков А. С., Кривенко В. В. Пряно-ароматические и пряно-вкусовые растения: Справочник / Отв. ред. К. М. Сытник. — К.: Наукова думка, 1989. — 304 с. — 100 000 экз. — ISBN 5-12-000483-0
* 
*  — УДК 58

## Спасылкі 
*  
*  
* Клевер луговой
* Описание клевера лугового
* Ареал клевера лугового
* Ареал клевера лугового в России

Катэгорыя:Пустазелле
Катэгорыя:Меданосныя расліны
Катэгорыя:Кармавыя расліны
Катэгорыя:Расліны лугоў
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Канюшына
Катэгорыя:Травы
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Каніфоль

**Каніфоль**, **каліфоня** ( — калафанійская смала) **гарпіус** — цвёрдая фракцыя, якая астаецца ад смол хвойных дрэваў пасля адгонкі лятучых рэчываў.

Шклопадобнае крохкае рэчыва ад светла-жоўтага да цёмна-чырвонага колеру. Хімічна — сплаў смаляных кіслот. Не раствараецца ў вадзе. Раствараецца ў ацэтоне, спірце, шкіпінары, бензіне. З асновамі ўтварае солі.

Ужываецца для праклейкі паперы, у электратэхнічнай прамысловасці, у вытворчасці лакаў, лінолеуму, сургучу, замазак.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* Артыкул на сайце ХиМиК.ру
* 

Катэгорыя:Смолы
Капа (лікавая адзінка)

**Капа́** (; ) — лікавая адзінка ў Вялікім Княстве Літоўскім з XIV ст., роўная 60 асобнікам аднародных аб'ектаў.

Паняцце чэшскага паходжання ( — куча), з’явілася ў Вялікім Княстве Літоўскім разам з распаўсюджваннем чэшскай манеты — пражскіх грошаў, бо 60 пражскіх грошаў былі роўныя 1 пражскай грыўні срэбра (253,17 грама). Таксама ўжывалася паняцце **паўкапа** — 30 асобнікаў. Пражскі грош тым часам быў вельмі распаўсюджанай манетай у Еўропе, таму пражская грыўня стала міжнароднай грашовай і вагавай уліковай адзінкай.

Спачатку капа была толькі грашова-вагавай лікавай адзінкай, тоеснай рублю, а паўкапа — палціне, бо па змяшчэнні срэбра 1 пражская грыўня была блізкая да ноўгарадскай грыўні-рубля, якая была тым часам распаўсюджанай уліковай адзінкай у ВКЛ. Пасля на копы пачалі лічыць розныя рэчы, напрыклад «капа снапоў» — 60 снапоў.

У сувязі з паступовым памяншэннем, з канца 1-й паловы XIV стагоддзя, змяшчэння срэбра ў пражскіх грошах ішло і паступовае павелічэнне іх колькасці ў рублі. У канцы XIV стагоддзя ў рублі лічылі 96 грошаў, а ў 1432 годзе — 100 грошаў. Тым часам канчаткова склаўся лічбавы змест уліковага рубля — 100 грошаў. Лічбавы змест капы заставаўся нязменным — 60 грошаў, таму, імаверна, капа і стала ўніверсальнай лікавай адзінкай. Выкарыстоўвалася да XIX ст.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Грошы Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Нумізматыка
Каракарум

**Каракарум** (цюрк. чорныя каменныя горы; , ) — горная сістэма ў Цэнтральнай Азіі: Індыі (штат Джаму і Кашмір) і Кітаі. Адна з самых высокіх у свеце; найвышэйшы пункт — гара Чагары (8611 м).

## Геалогія і рэльеф 
Каракарум размешчаны паміж Памірам і Куньлунем на поўначы, Гімалаямі і Гандысышанем на поўдні. Даўжыня каля 800 км. Шырыня ад 150 да 250 км. Сярэдняя вышыня каля 6000 м. Складаецца з некалькіх паралельных хрыбтоў. Сфарміраваны альпійскай складкавасцю. Рэльеф высакагорны, альпійскі, са скалістымі грабянямі, стромкімі схіламі, шматлікімі асыпкамі. Восевая зона складзена з гнейсаў, крышталічных сланцаў, мармуру, гранітаў і інш., паўднёва-ўсходняя частка — з гліністых і вапняковых парод палеазою і мезазою, прарваных інтрузіямі, паўднёва-заходняя частка — з метамарфізаваных вулканагенна-асадкавых утварэнняў. Радовішчы серы, праяўленні берылію, малібдэну, золата і інш. Плошча зледзянення 16,3 тыс. км²; буйныя дэндрытавыя ледавікі — Сіячэн (даўж. 75 км), Балтара, Рымо. Каракарум — водападзел паміж басейнамі рэк Інд і Тарым.

## Клімат і расліннасць 
Клімат рэзка кантынентальны, суровы. Ападкаў ад 100 да 500 мм за год. На паўночных схілах халодныя пустыні і сухія стэпы, на паўднёвых (пад уздзеяннем мусонаў) — стэпы, лугі. На вышынях 3000 — 3500 м лясы з хвоі, гімалайскага кедра; па далінах рэк — галерэйныя лясы з вярбы і таполі. Найбольш спецыфічныя жывёлы: дзікі, як, антылопа-аронга, антылопа-ада, дзікія аслы, снежны барс і інш.

Да вышыні 4000 м вырошчваюць ячмень, гарох, люцэрну, у ніжняй частцы — вінаграднікі, сады.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Горныя сістэмы Азіі
Катэгорыя:Горныя сістэмы паводле алфавіта
Катэгорыя:Горы Кітая
Катэгорыя:Горы Пакістана
Каралеўства Вялікабрытанія

**Каралеўства Вялікабрытанія** было ўтворана ў 1707 годзе шляхам уз'яднання каралеўстваў Англія і Шатландыя (гл. Акт аб уніі 1707 года). Кіраўніцтва створанай краінай перадавалася ў рукі сумеснага парламенту і сумеснага ўраду ў горадзе Вэстмінстэр. Шатландыя і Англія былі звязаны паміж сабой персанальнай уніяй, пачынаючы ўжо з 1603 года.

У 1707 годзе на змену англійскай і шатландскай манархіям прыйшла "брытанская манархія". Парламент Англіі быў пашыраны да парламенту Вялікабрытаніі, а шатландскі парламент быў распушчаны і перастаў існаваць. Абедзве краіны атрымалі месцы ў Палаце обшчын і ў Палаце лордаў. Але Шатландыя не мела магчымасці дэлегаваць такую колькасць дэпутатаў, якая прапарцыянальна адпавядала б колькасці насельніцтва краін, адсылаючы крыху меншую колькасць парламентарыяў. Шатландыя мела права адпраўляць у Лондан усяго толькі 45 дэпутатаў парламента і 16 пэраў.

Шатландскі парламент быў узноўлены 1 ліпеня 1999 года, пасля таго як насельніцтва Шатландыі падтрымала закон аб дэцэнтралізацыі на рэферэндуме 11 верасня 1999 года.

На змену Каралеўству Вялікабрытанія у 1801 годзе прыйшло Аб'яднанае Каралеўства Вялікабрытаніі і Ірландыі.

Катэгорыя:Гісторыя Вялікабрытаніі
Катэгорыя:1707 год у Еўропе
Катэгорыя:XVIII стагоддзе ў Вялікабрытаніі
Карапуна

**Карапуна** () — вулкан у горнай сістэме Цэнтральных Андаў, Перу. Размешчаны за 150 км на паўночны захад ад горада Арэкіпа і за 110 км ад узбярэжжа Ціхага акіяна.

Паводле новых крыніц вышыня Карапуна складае ўсяго толькі 6377 м. Тым самым ён застаецца найвышэйшым вулканам Перу, але толькі яго пятай па вышыні вяршыняй.

## Геалогія 
Карапуна — гэта стратавулкан, які ўзнік прыкладна ад 1 да 3 млн гадоў назад у пліяцэне. Геолагі ідэнтыфікавалі галацэнавыя патокі лавы, якія цяклі на адлегласць да 8,5 км. Таксама ёсць адклады попелу і лапілі ў радыусе 7 км вакол гары. Карапуна прылічаецца да патухлых вулканаў. Часовая актыўнасць абмяжоўваецца нешматлікімі тэрмальнымі крыніцамі ў наваколлі вулкана, тэмпература вады якіх складае ад 20&nbsp;°C да 51&nbsp;°C. Па словах геолагаў, верагоднасць новага вывяржэння на працягу бліжэйшых год амаль роўная нулю.

Аснаванне вялізнага вулкана мае дыяметр прыкладна 20 км і знаходзіцца на вышыні 4200 м.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Горныя вяршыні паводле алфавіта
Катэгорыя:Вулканы Перу
Катэгорыя:Анды
Кардыльеры

**Кардыльеры** — найвялікшая па працягласці горная сістэма зямнога шара, якая распасціраецца ўздоўж заходніх ускраін Паўночнай і Паўднёвай Амерыкі, ад 66° з. ш. (Аляска) да 56° пд. ш. (Вогненная Зямля).

Уся сістэма Кардыльер падзяляецца на 2 часткі — Кардыльеры Паўночнай Амерыкі і Кардыльеры Паўднёвай Амерыкі, або Анды.

Даўжыня — больш за 18 тыс. км, шырыня — да 1600 км у Паўночнай Амерыцы і да 900 км у Паўднёвай. Размешчана на тэрыторыі Канады, ЗША, Мексікі, дзяржаў Цэнтральнай Амерыкі, Венесуэлы, Калумбіі, Эквадора, Перу, Балівіі, Аргенціны і Чылі.

Найбольш высокія вяршыні Кардыльераў: у Паўночнай Амерыцы — гара Мак-Кінлі (6193 м), у Паўднёвай Амерыцы — гара Аканкагуа (6960 м).


Катэгорыя:Горы Канады
Катэгорыя:Горы ЗША
Катэгорыя:Горы Мексікі
Катэгорыя:Горы Венесуэлы
Катэгорыя:Горы Калумбіі
Катэгорыя:Горы Эквадора
Катэгорыя:Горы Перу
Катэгорыя:Горы Балівіі
Катэгорыя:Горы Аргенціны
Катэгорыя:Горы Чылі
Катэгорыя:Горныя сістэмы Паўночнай Амерыкі
Венсан Кандэла

**Венсан Кандэла** (; нар. , Бедар’е, Францыя) — французскі футбаліст, абаронца. Чэмпіён свету 1998 у складзе нацыянальнай зборнай Францыі. Выступаў за клубы «Тулуза», «Рома», «Болтан Уондэрэрс», «Удзінезэ», «Месіна».

## Дасягненні 
* Чэмпіён свету па футболе: 1998
* Чэмпіён Еўропы па футболе: 2000
* Чэмпіён Італіі па футболе: 2001
* Уладальнік Суперкубка Італіі: 2001

## Літаратура 
* Руднік В. Чэмпіёны свету па футболе 1930—2006. — Беласток:"Set-Print", 2006.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Футбалісты Францыі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Францыі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Месіна
Катэгорыя:Ігракі ФК Сіена
Катэгорыя:Ігракі ФК Удзінезэ
Катэгорыя:Ігракі ФК Болтан Уондэрэрс
Катэгорыя:Ігракі ФК Рома
Катэгорыя:Ігракі ФК Генгам
Катэгорыя:Ігракі ФК Тулуза
Катэгорыя:Чэмпіёны Еўропы па футболе
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па футболе
Катэгорыя:Чэмпіянат свету па футболе 1998
Карлус Алберту Торыс

**Ка́рлус Албе́рту То́рыс**, або проста **Карлус Алберту** (; , ) — бразільскі футбаліст, цэнтральны абаронца. Чэмпіён свету 1970 у складзе нацыянальнай зборнай Бразіліі, быў капітанам зборнай на пераможным чэмпіянаце ў Мексіцы. Уваходзіць у сімвалічную зборную свету XX стагоддзя. Карлус Алберту забіў у фінальным матчы чэмпіянату свету 1970 года найлепшы гол у гісторыі футбола.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* *Руднік В.* Чэмпіёны свету па футболе 1930—2000 — Беласток: «Set-Print», 2006.

## Спасылкі 
* Статыстыка на сайце ФІФА 
* www.sambafoot.com.br 
* 
* Статыстыка ў NASL

Катэгорыя:Футбалісты Бразіліі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Бразіліі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Нью-Ёрк Космас
Катэгорыя:Ігракі ФК Каліфорнія Сёрф
Катэгорыя:Ігракі ФК Фламенгу
Катэгорыя:Ігракі ФК Флуміненсі
Катэгорыя:Ігракі ФК Сантус
Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Бразіліі
Катэгорыя:Трэнеры зборнай Амана па футболе
Катэгорыя:Трэнеры зборнай Азербайджана па футболе
Катэгорыя:Трэнеры ФК Фламенгу
Катэгорыя:Трэнеры ФК Флуміненсі
Катэгорыя:Трэнеры ФК Карынтыянс
Катэгорыя:Трэнеры ФК Наўтыку Рэсіфі
Катэгорыя:Трэнеры ФК Маямі Фрыдам
Катэгорыя:Трэнеры ФК Онсэ Кальдас
Катэгорыя:Трэнеры ФК Мантэрэй
Катэгорыя:Трэнеры ФК Тыхуана
Катэгорыя:Трэнеры ФК Батафогу
Катэгорыя:Трэнеры ФК Атлетыку Мінейру
Катэгорыя:Трэнеры ФК Керэтара
Катэгорыя:Трэнеры ФК Уніян Магдалена
Катэгорыя:Трэнеры ФК Пайсанду Белен
Катэгорыя:ФІФА 100
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па футболе
Катэгорыя:Палітыкі Бразіліі
Катэгорыя:Сацыялісты Бразіліі