open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Пажарышчанскі сельсавет

**Пажа́рышчанскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Бешанковіцкага раёна Віцебскай вобласці. Цэнтр — вёска Пажарышча.

Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Бешанковіцкага раёна Віцебскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Бешанковіцкім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Віцебскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя ўвайшла ў склад новаўтворанага Рубежскага сельсавета.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Бешанковіцкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1954 годзе
Уільям Лод

**Уільям Лод** (;  — ) — англійскі святар, біскуп Лонданскі (1628—1633), пасля архібіскуп Кентэрберыйскі (1633—1645), рэлігійны рэфарматар.

Лод быў прыхільнікам традыцыйных літургічных практык і пашыраў іх у Царкве Англіі пры падтрымцы караля Карла I, чым выклікаў варожасць пурытанаў. У выніку падчас англійскай грамадзянскай вайны Лод, абвінавачаны парламентам у здрадзе, быў пакараны смерцю. Новы архібіскуп Кентэрберыйскі, Уільям Джаксан, быў прызначаны толькі праз 15 гадоў, падчас рэстаўрацыі Сцюартаў.

Катэгорыя:Пакараныя смерцю рэлігійныя дзеячы
Катэгорыя:Абезгалоўленыя
Зборная Беларусі па хакеі з шайбай U-18

**Зборная Беларусі па хакеі з шайбай U-18** (таксама ** Моладзевая зборная Беларусі па хакеі з шайбай да 18 гадоў**, **юніёрская зборная Беларусі па хакеі з шайбай**) прадстаўляе Беларусь на чэмпіянаце Еўропы па хакеі U-18. Таксама зборная прымае ўдзел у Вышэйшай лізе.

## Вынікі 
* 1999: 11-е (1-е ў Дывізіёне I)
* 2000: 10-е
* 2001: 11-е (1-е ў Дывізіёне I)
* 2002: 5-е
* 2003: 8-е
* 2004: 9-е
* 2005: 11-е (1-е ў Дывізіёне I)
* 2006: 9-е
* 2007: 12-е (2-і ў Дывізіёне I)
* 2008: 9-е
* 2009: 11-е (1-е ў Дывізіёне I)
* 2010: 10-е
* 2011: 17-е (7-е ў Дывізіёне I)
* 2012: 17-е (1-е ў Дывізіёне IB)
* 2013: 14-е (4-е ў Дывізіёне IA)
* 2014: 14-е (4-е ў Дывізіёне IA)
* 2015: 12-е (2-е ў Дывізіёне IA)
* 2016: 11-е (1-е ў Дывізіёне IA)
* 2017: 9-е
* 2018: 8-е
* 2019: 5-е
* 2020: не праводзіўся з-за пандэміі COVID-19
* 2021: 6-е

## Галоўныя трэнеры 
* Уладзімір Сафонаў

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Федэрацыі хакея Беларусі 

Катэгорыя:Зборная Беларусі па хакеі
Каменданцкі праспект

**Каменданцкі праспект** — магістраль на паўночным захадзе Санкт-Пецярбурга (Прыморскі і Выбаргскі раёны).

Каменданцкі праспект пачынаецца ад Багатырскага праспекта, заканчваецца каля Кальцавой аўтадарогі. Назву носіць з 23 лютага 1987 года ад былой каменданцкай дачы каменданта Петрапаўлаўскай крэпасці.

Праспект пачаў забудоўвацца з 1980-х гадоў, адначасова з праектаваннем аднайменнай станцыі метро. Першыя дамы на праспекце былі здадзены ў 1986 годзе. Спачатку будаваліся пераважна панэльныя дзевяціпавярховыя дамы, афарбаваныя часткова ў зялёны колер. Першапачаткова станцыю метро планавалася адкрыць у 1991 годзе, аднак у сувязі з дэфіцытам фінансавання на будаўніцтва метро, адкрыццё было адкладзенае на доўгія гады, на працягу якіх жыхары былі вымушаныя карыстацца станцыяй «Піянерская», да якой пазней дадалася станцыя «Старая Дзярэўня».

Больш дынамічна забудова праспекта працягнулася пасля 2000 года, дамы пачалі будавацца па новых узорах. 2 красавіка 2005 года была адкрыта станцыя метро «Каменданцкі праспект», размешчаная на Каменданцкай плошчы.

Катэгорыя:Праспекты Санкт-Пецярбурга
Мост Чырвонага Курсанта

**Мост Чырвонага Курсанта** — аўтадарожны рамна-падвесны мост цераз раку Жданаўка ў Петраградскім раёне Санкт-Пецярбурга, злучае Петраградскі і Пятроўскі востраў. Злучае Пятроўскі праспект са Жданаўскай набярэжнай. Вышэй па цячэнні знаходзіцца Жданаўскі мост, ніжэй — 4-ы Жданаўскі мост. Бліжэйшая станцыя метрапалітэна — «Спартыўная».
Першапачаткова, з 1829 года, мост называўся Старым Пятроўскім, з 1876 да 1889 года — Сярэднім Пятроўскім. У 1889 годзе мост пачаў называцца Кадэцкім, па размешчаным побач будынкам Пецярбургскага 2-га Кадэцкага корпуса (у цяперашні час — Ваенна-касмічная акадэмія імя А. Ф. Мажайскага). Сучасную назву мост атрымаў 21 чэрвеня 1930 года, ад аднайменнай вуліцы.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1

Катэгорыя:Жалезабетонныя масты
Катэгорыя:Масты Санкт-Пецярбурга
Уладзімір Уладзіміравіч Васюк

**Уладзімір Уладзіміравіч Васю́к** (нар. , пас. Леніна, Хойніцкі раён, Гомельская вобласць) — беларускі графік.

## Біяграфія 
Нарадзіўся  года ў пасёлку Леніна Гомельскай вобласці. Скончыў Мінскае мастацкае вучылішча ў 1972 годзе і Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут у 1978 годзе. Вучыўся ў Л. Дубара, У. Угрыновіча, М. Раманюка.

Удзельнічае ў мастацкіх выставах з 1972 года. Выкладаў у 1978—1986 гадах у Мінскім мастацкім вучылішчы, а з 1987 года — у Беларускай акадэміі мастацтваў. Сярод асноўных твораў: плакаты «Трагедыя Хатыні не павінна паўтарыцца», «Тураў — 1000 год», серыя плакатаў «Асветнікі» (плакаты «250 год з дня нараджэння М. Пачобута-Адляніцкага», «Е. Полацкая», «М. Гусоўскі» (1980), «С. Полацкі», «Ф. Скарына»), плакатаў «М. Гусоўскі» (1980), «Песнярам зямлі беларускай» (1982), «Пётр Мсціславец — першы беларускі друкар» (1990), «Сымон Будны» (1992), а таксама графічныя серыі: «Прывіды маёй маленькай радзімы» (1995), «Нараджэнне лініі», «Здань», «Стоды», «Узнясенне», «Вымярэнне», «Сустрэча», «Восень — прадчуванне вясны». Аформіў кнігі «Праваслаўныя святы» і «Праваслаўнае дойлідства Беларусі» (1995). Аўтар афішаў да спектакляў і святаў.

Творы захоўваюцца ў Нацыянальным мастацкім музеі Беларусі, Магілёўскім абласным мастацкім музеі імя П. Масленікава і фондах БСМ.

## Узнагароды 
Узнагароджаны дыпломамі міжнародных, усесаюзных і рэспубліканскіх конкурсаў плаката.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Графікі Беларусі
Катэгорыя:Мастакі-плакатысты Беларусі
Катэгорыя:Мастакі-ілюстратары Беларусі
Красненькая (рака)

**Красненькая** () — рака ў паўднёва-заходняй частцы Санкт-Пецярбурга ў гістарычным раёне Аўтава. Бярэ пачатак за 0,5 км ад Лігаўскага канала.

Рака працякае па прамысловай зоне ўздоўж Краснапуцілаўскай вуліцы, па тэрыторыі Красненькіх могілак і затым паралельна дарозе ў Вугальную гавань. Вусце ракі размешчана ў паўднёва-ўсходняй частцы Неўскай губы каля Паўднёва-Лахцінскай водмелі.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1

Катэгорыя:Рэкі і каналы Санкт-Пецярбурга
Катэгорыя:Басейн Балтыйскага мора
Томаш Падгайскі

**Томаш Падгайскі** (19 снежня 1741 — пасля 1794) — вялікалітоўскі скульптар і разьбяр.

## Біяграфія 
У 1769 годзе ўступіў у езуіцкі ордэн, адбылося гэта ў Гродне, магчыма, Падгайскі быў адсюль паходжаннем, або з Гарадзенскага павета. На час ўступлення ўжо быў скульптарам (*sculptor statuarius*). У пачатку 1770-х гадоў паслушнік у манастыры пры віленскім касцёле Ігнацыя Лаёлы. Пазней знаходзіўся пры езуіцкай акадэміі. У 1760—1786 гадах перыядычна жыў у Шылуве, дзе працаваў над гіпсавымі скульптурамі для інтэр’ера касцёла.

Магчыма, займаўся скульптурнымі працамі да 1790-х гадоў.

## Творчасць 
Падгайскі аформіў інтэр’еры некалькіх вядомых касцёлаў. У 1770-я гады працаваў над галоўным алтаром найвелічэйшага храма Вялікага Княства Літоўскага, ковенскага сабора Пятра і Паўла, пазней афармляў іншыя алтары гэтага храма. У 1773 годзе стварыў алтар Маці Божай Снежнай у гродзенскім касцёле езуітаў. У 1770—1780-х гадах, магчыма, займаўся інтэр’ерам касцёла бернардынаў у Цітувенаі. У 1770—1780-я гады шмат часу прысвяціў інтэр’ерам храма нараджэння Панны Марыі ў Шылуве. Праца Падгайскага — галоўны алтар цяльшэйскага сабора, дэманструе ўнікальную для Літвы двухузроўневую кампазіцыю 

Творчасць Падгайскага спалучае элементы барока, ракако і класіцызму. Ляпныя кветкавыя гірлянды, антропныя арнаментальныя фігуркі, выразная пластыка фігур святых, ствараюць пазнавальны стыль скульптара.

Сярод храмаў, упрыгожаных Падгайскім, тры касцёлы пазней атрымалі тытул малых базілік. У двух створаных майстрам алтарах — у гродзенскім езуіцкім касцёле і ў шылуўскім саборы — змешчаны вядомыя ў рэгіёне цудатворныя іконы.

Файл:Kaunas Kathedrale St. Peter & Paul Innen Hochaltar 1.JPG|Галоўны алтар сабора ў Коўне
Файл:Siluvos baznycia2. 2007-04-21.jpg|Інтэр’ер сабора ў Шылуве
Файл:Telsiai Kathedrale St. Antonius Innen Hochaltar 2.JPG|Галоўны алтар сабора ў Цяльшэі
Файл:Xavier-francis cathedral fc12.jpg|Алтар Маці Божай Снежнай езуіцкага касцёла ў Гродне

## Літаратура 
* 
* *Matušakaitė M.* Działalność artystyczna Tomasza Podhayskiego na Litwie // Sztuka ziem wschodnich Rzeczypospolitej XVI—XVIII w. / red. J. Lileyko. — Lublin, 2000.
* 
* 

Катэгорыя:Скульптары паводле алфавіта
Катэгорыя:Скульптары Беларусі
Катэгорыя:Скульптары Літвы
Красненькія могілкі

**Красненькія могілкі** () — могілкі ў Кіраўскім раёне Санкт-Пецярбурга. Размяшчаюцца на поўдзень ад вуліцы Чырвонага казацтва і ўсход ад праспекта Стачак. Цераз могілкі працякае рэчка Красненькая, дзякуючы якой могілкі і атрымалі сваю назву. Займае плошчу каля 30 гектараў.

Могілкі былі заснаваны ў 1776 годзе (паводле іншых даных у 1757 годзе) па ініцыятыве вернікаў царквы св. Пятра Мітрапаліта.

У час Вялікай Айчыннай вайны раён апынуўся ў прыфрантавой зоне. У памяць аб гэтым засталіся ДОТ каля ўваходу на могілкі, а таксама помнік танку КХ-85, які размяшчаецца на праспекце Стачак. З 1961 года могілкі лічацца паўзакрытымі.

21 чэрвеня 2000 года быў закладзены будынак новай царквы. У канцы 2000 года царква — у імя Казанскай іконы — адкрылася для вернікаў (праспект Стачак, д. 98/2). Яна ўзведзена з пенабетону і асвечана ў лютым 2001 года. На могілках пахаваны Васіль Пятровіч Аляксееў, Герой Савецкага Саюза Віталь Фёдаравіч Белавусаў.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1

Катэгорыя:Могілкі Санкт-Пецярбурга
Monolith Films

**Monolith Films** — польская вытворча-дыстрыб’ютарская кампанія. Заснавана ў 1998 годзе. Станам на 2021 год, афіцыйны польскі дыстрыб’ютар фільмаў кампаній DreamWorks SKG, Lions Gate Entertainment, Summit Entertainment, STX і Ghibli, а ў мінулым, сярод іншых, 20th Century Fox, Sony Pictures, Metro-Goldwyn-Mayer, Warner Bros. і Buena Vista.

Кампанія мае падраздзяленні: Monolith Video (распаўсюджванне DVD/Blu-ray), Cineman (паслуга VOD) і Victonex, якое кіруе Kino Atlantic у Варшаве, а раней таксама Monolith Plus, якое спецыялізуецца на распаўсюдзе мастацкага кіно. З верасня 2013 года Monolith рэалізуе праграму «Kino Klasa», скіраваную на папулярызацыю кінакультуры сярод наймаладзейшых палякаў, у межах праекта арганізуе паказы фільмаў для настаўнікаў і стварае навучальныя матэрыялы, звязаныя з выбранымі фільмамі.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт кампаніі

Катэгорыя:Кінакампаніі Польшчы
Галерная вуліца (Санкт-Пецярбург)

**Галерная вуліца** — вуліца ў Адміралцейскім раёне Санкт-Пецярбурга. Праходзіць ад Сенацкай плошчы да набярэжнай Нова-Адміралцейскага канала. Узнікла адразу пасля з’яўлення горада ў першай палове XVIII стагоддзя ў Галерным двары, як тады называлі шэраг дамоў па беразе ракі Нявы ад сучаснай Сенацкай плошчы да Нова-Адміралцейскага канала, як дарога да Галернай верфі, якая знаходзілася за каналам.

## Гісторыя назвы 
У першай палове XVIII стагоддзя называлася 1-я Галерная вуліца, названая ад Галернага двара, які знаходзіўся ў гэтым раёне. 20 красавіка 1738 года прысвоена найменне Ісакіеўская вуліца, ад Ісакіеўскай царквы, якая тады знаходзілася ў пачатку вуліцы. Паралельна існавалі назвы Старая Ісакіеўская вуліца, Марская Ісакіеўская вуліца, Заходняя вуліца, Заходняя Галерная вуліца (ад плошчы Працы да Нова-Адміралцейскага канала), Лінная вуліца (ад Сенацкай плошчы, да вуліцы Працы, названая ад Адміралцейскай ліннай фабрыкі, якая знаходзілася паміж гэтай вуліцай і Коннагвардзейскім бульварам), Лінная лінія. Да 1810 года найменне Галерная вуліца выцесніла ўсе астатнія і зрабілася афіцыйным.

У кастрычніку 1918 года прысвоена назва Чырвоная вуліца, дадзена з мэтай «адлюстравання рэвалюцыйнага духу часу». 4 кастрычніка 1991 года вернута назва Галерная вуліца.

Катэгорыя:Вуліцы Санкт-Пецярбурга
Вінгіс

**Вінгіс** (, ) — найбуйнейшы парк Вільні (Літва). Знаходзіцца ў заходняй частцы горада (3 кіламетры на захад ад цэнтра), у закруце ракі Віліі (агульнай плошчай каля 160 га). Упадабанае месца мясцовых жыхароў для прагулак, паездак на ровары, вулічных канцэртаў, масавых супольных і палітычных мерапрыемстваў. Да парку вядуць два ўваходы — з вуліцы Чурлёніса і праз пешы мост ад вуліцы Біруцес.

## Спартыўныя аб’екты 
* Стадыён
* Стадыён для рэгбі
* Поле для стральбы з лука
* Тэнісны корт
* Баскетбольны корт

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Vingio Park
* 

Катэгорыя:Культура Вільні
Катэгорыя:Геаграфія Вільні
Катэгорыя:Паркі Літвы
Астап Вішня

**Астап Вішня** (сапраўднае імя **Павел Міхайлавіч Губенка**; ; , с. Грунь, цяпер Сумская вобласць, Украіна — , Кіеў) — украінскі пісьменнік.

## Біяграфія 
Вучыўся ў Кіеўскім універсітэце. Майстар кароткага памфлета, сатырычнага фельетона, гумарэскі. Аўтар кніг «Справы нябесныя» (1923), «Тварам да вёскі» (1926), «Усмешкі» (т. 1-4, 1930), «Зенітка» (1947), «Вішнёвыя ўсмешкі» (1950), «Мудрасць калгасная» (1952), «Нешчаслівае каханне» (1956) і інш. Сатыра Вішні — своеасаблівая мастацкая інтэрпрэтацыя сацыяльных, грамадска-палітычных з’яў і падзей, ёй уласцівы глыбіня адлюстравання і трактоўкі праблем, бачанне перспектыў.

## Творы 
* Демократичні реформи Денікіна (Фейлетон. Матеріалом для конституції бути не може, 1919)
* Чухраїнці (1926)
* Моя автобіографія (1927)
* Зенітка (1944)
* Вишня О. Зенітка ; Вишневі усмішки / Остап Вишня.&nbsp;— Київ: Радян. письменник, 1947.&nbsp;— 116 с.
* Бекас (1945)
* Як варити і їсти суп із дикої качки (1945)
* Вальдшнеп (1945)
* Ведмідь (1945)
* Лисиця (1945)
* Вовк (1945)
* Заєць (1945)
* Ленінград і ленінградці (1945)
* Дика гуска (1946)
* Дика коза (1946)
* Перепілка (1946)
* Лось (1946)
* Дикий кабан, або вепр (1946)
* Дрохва (1946)
* Екіпіровка мисливця (1947)
* Дилда (1948)
* З крякухою на озері (1948)
* У ніч під Новий Рік (1950)
* Короп (1951)
* Лебідь (1951)
* Фазани  (1952)
* Сом (1953)
* Отак і пишу (1954)
* Перший диктант (1955)
* Щука (1956)
* «Мисливські усмішки» (збірка, 1956)
* Вишня О. Як із Харкова зробити Берлін / Остап Вишня.&nbsp;— Харків: Книгоспілка, 1930.&nbsp;— 43 с.
* Вишня О. Головполітосвіта та інші оповідання / Остап Вишня: Держвидав України, 1929.&nbsp;— 23 с.
* Вишня О. Весна-красна ; Вишневі усмішки / Остап Вишня. — Київ : Вид-во ЦК КП (б)У «Рад. Україна», 1949. — 191 с.
* Вишня О. Вишневі усмішки кримські / Остап Вишня. — Харків : Держ. вид-во України, 1925. — 144 с.

### Беларускія пераклады 
* Усмешкі. Мн., 1930, 1969.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Сумскай вобласці
Катэгорыя:Асобы, вядомыя пад літаратурнымі псеўданімамі
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Катэгорыя:Рэабілітаваныя ў СССР
Катэгорыя:Расстралянае адраджэнне
Катэгорыя:Пісьменнікі СССР
Катэгорыя:Пісьменнікі Украіны
Катэгорыя:Украінамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Пісьменнікі XX стагоддзя
Катэгорыя:Гумарысты Украіны
Абдулразак Гурна

**Абдулразак Гурна** (, ; нар. , Занзібар) — англійскі пісьменнік танзанійскага паходжання. Жыве ў Вялікабрытаніі. Лаўрэат Нобелеўскай прэміі па літаратуры (2021).

Аўтар раманаў  (1994), уключанага ў шорт-ліст Букераўскай і Уітбрэдаўскай прэмій,  (2005) і «Ля мора» (2001), уключанага ў лонг-ліст Букераўскай прэміі і шорт-ліст кніжнай прэміі .

## Біяграфія 
Нарадзіўся на востраве Занзібар у сям’і мусульман арабскага паходжання. У 1968 годзе, праз антыарабскія настроі на Занзібары, пераехаў у Вялікабрытанію, дзе працягваў вучобу. У 1980—1982 гадах чытаў лекцыі ва Універсітэце Баера ў Нігерыі. У 1982 годзе абараніў доктарскую ступень у Кенцкім універсітэце. У 1985 годзе прыняты выкладчыкам у Кенцкі ўніверсітэт і прачытаў курс лекцый, прысвечаны посткаланіяльнай літаратуры і творчасці пісьменнікаў дыяспар, найперш выхадцаў з брытанскіх калоній на ўсходзе Афрыкі, Індыі і Карыбскіх астравах. Станам на 2021 год у званні прафесара ўзначальвае аспірантуру на кафедры англійскай мовы ў Кенцкім універсітэце.

Стаў адказным рэдактарам двухтомнага зборніка «Эсэ пра афрыканскае пісьменства». Рэдактар «Кампаньёна да Салмана Рушдзі» і часопіса «Уасафіры». Аўтар даследаванняў творчасці шэрагу сучасных посткаланіяльных пісьменнікаў, у тым ліку Відзьядхара Сураджпрасада Найпала, Салмана Рушдзі і .

У 2021 годзе атрымаў Нобелеўскую прэмію па літаратуры за «бескампраміснае і спачувальнае даследаванне наступстваў каланіялізму і лёсу бежанца ў прорве паміж культурамі і кантынентамі».

## Творы 
* «Памяць пра ад’езд» (, 1987)
* «Шлях пілігрымаў» (, 1988)
* «Доці» (, 1990)
* «Рай» (, 1994)
* «Захапленне цішынёй» (, 1996)
* «Ля мора» (, 2001)
* «Дэзерцірства» (, 2005)
* «Мая маці жыла на ферме ў Афрыцы» (, 2006) — зборнік апавяданняў
* «Апошні падарунак» (, 2011)
* «Гравійнае сэрца» (, 2017)

Катэгорыя:Пісьменнікі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Імігранты Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Пісьменнікі Танзаніі
Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі з Танзаніі
Мікалай Паўлавіч Краўкоў

**Мікалай Паўлавіч Краўкоў** (; 24 лютага [8 сакавіка] 1865,  — , ) — рускі фармаколаг, заснавальнік савецкай фармакалогіі, член-карэспандэнт Расійскай акадэміі навук (1920), акадэмік Ваенна-медыцынскай акадэміі (1914).

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1
Мікалай Паўлавіч Вырко

**Мікалай Паўлавіч Вырко** (нар. , в. Краснае, Карэліцкі раён, Гродзенская вобласць — ) — беларускі вучоны ў галіне будаўніцтва аўтамабільных дарог. Кандыдат тэхнічных навук (1970), прафесар (1986).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі тэхналагічны інстытут у 1962 годзе. У 1967–2016 у Беларускім тэхналагічным універсітэце, прафесар кафедры транспарту лесу, у 1984–2000 – загадчык кафедры.

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя працы па аптымізацыі канструкцый лесавозных дарог і па дарожна-будаўнічых матэрыялах. Аўтар падручнікаў «Дарожнае грунтазнаўства з асновамі механікі грунтоў» (1977, з І. І. Леановічам) і «Сухапутны транспарт лесу» (1987).

## Творы 
* Механика земляного полотна. Мн., 1975 (разам з І. І. Леановічам);
* Эксплуатация автомобильных дорог и организация дорожного движения. Мн., 1988 (у сааўтарстве).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Вучоныя Беларусі
Катэгорыя:Дарожнае будаўніцтва
Высачанская лёнапрадзільная фабрыка

**Высачанская лёнапрадзільная фабрыка** — прадпрыемства, якое дзейнічала на Беларусі ў 1902—1941 гадах у в. Высачаны Аршанскага павета (цяпер вёска ў Лёзненскім раёне Віцебскай вобласці).

Вырабляла часаны лён, пражу, пакулле, панчохі, шкарпэткі. Мела лакамабілі (2 у 1908), вадзяныя рухавікі (4 у 1910). У 1913 годзе працавалі 594 рабочыя, было 6 тыс. прадзільных верацён. У савецкі час рэканструявана. У Вялікую Айчынную вайну абсталяванне эвакуіравана ў г. Мелекес Ульянаўскай вобласці РСФСР, карпусы фабрыкі ўзарваны.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Высачаны (Лёзненскі раён)
Катэгорыя:Колішнія прадпрыемствы Віцебскай вобласці
Катэгорыя:1902 год у Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1902 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1941 годзе
Андрэй Аляксандравіч Краеўскі

**Андрэй Аляксандравіч Краеўскі** (-) — рускі выдавец, рэдактар, журналіст, педагог; вядомы як рэдактар-выдавец часопіса «Отечественные записки».

Пры садзейнічанні У. Ф. Адоеўскага ўвайшоў у пецярбургскія літаратурныя колы. Супрацоўнічаў з «Часопісам Міністэрства народнай асветы», дзе вёў раздзел «Агляд газет і часопісаў». У 1834 годзе апублікаваў «Агляд рускіх газет і часопісаў», у якім даводзіў, што руская журналістыка набывае, нарэшце, характар самабытнай з’явы, становіцца магутным рухавіком нацыянальнага культурнага развіцця. З 1835 года — памочнік рэдактара, у 1837 годзе — рэдактар часопіса. У 1835 годзе падрыхтаваў для чатырнаццатага тома «лексікону Плюшара» артыкул пра Барыса Гадунова, але артыкул не быў прыняты рэдакцыяй слоўніка, і Краеўскі апублікаваў яго асобнай брашурай — «Цар Барыс Феадоравіч Гадуноў» (1836). Быў прыцягнуты П. А. Плятнёвым да выдання часопіса «Сучаснік» у якасці тэхнічнага памочніка. Пасля смерці А. С. Пушкіна удзельнічаў у разборы папер паэта, стаў адным з пяці сувыдаўцоў «Сучасніка».

Пазнаёміўся ў 1836 годзе з М. Ю. Лермантавым, увёў яго ў пецярбургскія літаратурна-журналісцкія колы, прымаў удзел у яго прыжыццёвых публікацыях. У 1837—1839 гадах быў рэдактарам газеты «Літаратурныя прыбытку да „Рускага інваліда“» А. Ф. Ваейкава; пасля яго смерці стаў уласнікам газеты. Ператварыў яе ў самастойную «Літаратурную газету». Перадаў рэдагаванне газеты ў 1840 годзе Ф. А. Коні, у 1844—1849 гадах рэдагаваў яе сам, з 1849 года перадаў газету В. Р. Зотаву, які з 1847 года вёў у «Літаратурнай газеце» аддзел крытыкі.

Пераклаў з французскай мовы на рускую кнігу Антуана Кло-Бея «Егіпет ў ранейшым і цяперашнім сваім стане» (СПб.; 1843; частка I; частка II; у арыгінале — «Aperçu général sur l’Egypte»; 1840).

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. — ISBN 5-85270-037-1

Катэгорыя:Выдаўцы Расійскай імперыі
Катэгорыя:Журналісты Расійскай імперыі
Катэгорыя:Рэдактары Расійскай імперыі
Катэгорыя:Педагогі Расійскай імперыі
Костычаў

**Костычаў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Сцяпан Фёдаравіч Костычаў — Герой Савецкага Саюза
* Сяргей Паўлавіч Костычаў — расійскі біяхімік
Храм Лурдскай Божай Маці (Санкт-Пецярбург)

**Храм Лурдскай Божай Маці** — каталіцкі храм у Ліцейнай акрузе Санкт-Пецярбурга. Пабудаваны ў 1903—1909 гадах для патрэб французскай каталіцкай абшчыны па праекце архітэктараў Л. М. Бенуа і М. М. Перацятковіча. Асвечаны 5 снежня (22 лістапада па старым стылі) 1909 года біскупам Янам Цепляком. З 1938 года па 1992 год храм заставаўся адзінай дзеючай каталіцкай царквой у Ленінградзе.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1

Катэгорыя:Каталіцкія храмы Санкт-Пецярбурга
Катэгорыя:Збудаванні ў стылі мадэрн
Катэгорыя:Храмы Найсвяцейшай Дзевы Марыі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1909 годзе
Сямён Кірылавіч Косінаў

**Сямён Кірылавіч Косінаў** (; , Успенка, Курская губерня — , Чудава, Ленінградская вобласць) — стралок-бамбардзір 125-го бамбавальнага авіяцыйнага палка (2-я змешаная авіяцыйная дывізія, Ленінградскі фронт), лейтэнант. Герой Савецкага Саюза.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1
Сяргей Паўлавіч Костычаў

**Сяргей Паўлавіч Костычаў** (26 красавіка [8 траўня] 1877,  — , Алушта (Крым)) — расійскі і савецкі фізіёлаг, біяхімік і анатам раслін, мікрабіёлаг. Акадэмік Расійскай Акадэміі навук (1923).

У 1900 годзе скончыў фізіка-матэматычны факультэт Санкт-Пецярбургскага ўніверсітэта (аддзяленне прыродазнаўчых навук) і быў пакінуты для падрыхтоўкі да прафесарскага звання.

У 1901—1903 гадах стажыраваўся ў Цюрыху і Гейдэльбергу ў найбуйнейшых біяхімікаў тых гадоў — Э. Шульцэ і А. Кеселя. Пасля вяртання прызначаны асістэнтам пры кафедры батанікі Ваенна-медыцынскай акадэміі, але працягнуў навуковую працу на кафедры фізіялогіі і анатоміі раслін Пецярбургскага ўніверсітэта.

Тэмы дысертацый: магістарскай — «Даследаванні над анаэробным дыханнем раслін» (1907), доктарскай — «Фізіёлага-хімічныя даследаванні над дыханнем раслін» (1911). У іх вылучыў сваю тэорыю дыхання, давёўшы цесную сувязь паміж анаэробным і нармальным (кіслародным або аэробным) дыханнем у раслін. Паказаў, што спіртовае закісанне не з’яўляецца першай фазай дыхання (як лічылі да яго работ), але абодва гэтыя працэсы звязаны агульнымі прамежкавымі прадуктамі ператварэння вугляводаў.

Навуковыя даследаванні Костычаў спалучаў з педагагічнай працай. У 1907 годзе ён стаў прыват-дацэнтам Пецярбургскага ўніверсітэта (1907), а ў 1910 годзе абраны прафесарам батанікі і мікрабіялогіі ў Пецярбургскім тэхналагічным інстытуце і на Вышэйшых жаночых курсах. З 1916 года загадчык кафедры фізіялогіі і анатоміі раслін Пецярбургскага ўніверсітэта.

З 1918 годзе кансультант аддзела бактэрыялогіі Сельскагаспадарчага Вучонага камітэта. Пасля яго пераўтварэння ў Дзяржаўны інстытут доследнай аграноміі загадваў аддзелам мікрабіялогіі. Пасля рэарганізацыі аддзела ва Усесаюзны інстытут сельскагаспадарчай мікрабіялогіі УАСГНІЛ (1930) прызначаны яго дырэктарам.

2 снежня 1922 года быў абраны членам-карэспандэнтам Расійскай акадэміі навук па аддзяленні фізіка-матэматычных навук (разрад біялагічны).

Акадэмік па аддзяленні фізіка-матэматычных навук (батаніка) — з 6 кастрычніка 1923 года.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. — ISBN 5-85270-037-1.

Катэгорыя:Біяхімікі СССР
Катэгорыя:Члены Рускага батанічнага таварыства
Глеб Яўгенавіч Кацельнікаў

**Глеб Яўгенавіч Кацельнікаў** (; 18 студзеня (30 студзеня) 1872,  — , ) — афіцэр Рускай імператарскай арміі, акцызны чыноўнік, акцёр, рускі і савецкі вынаходнік, стваральнік у 1912 годзе першага авіяцыйнага ранцавага парашута.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. — ISBN 5-85270-037-1

Катэгорыя:Удзельнікі Першай сусветнай вайны (Расійская імперыя)
Катэгорыя:Калежскія асэсары
Катэгорыя:Вынаходнікі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Вынаходнікі СССР
Катэгорыя:Акцёры Расійскай імперыі
Катэгорыя:Акцёры СССР
Катэгорыя:Пісьменнікі СССР
Катэгорыя:Асобы на марках
Руслан Аляксеевіч Стэфанчук

**Руслан Аляксеевіч Стэфанчук** () (нар. 29 кастрычніка 1975 года, Цярнопаль, Украінская ССР, СССР) — украінскі правазнавец, дзяржаўны дзеяч, , прафесар. Старшыня Вярхоўнай Рады Украіны з 8 кастрычніка 2021 года. Дзейны член (акадэмік) Нацыянальнай акадэміі прававых навук Украіны, заслужаны дзеяч навукі і тэхнікі Украіны. Займаўся таксама адвакацкай дзейнасцю.

## Спасылкі 
* Профіль на афіцыйным сайце Нацыянальнай акадэміі прававых навук Украіны 
* Профіль на сайце file.liga.net
* Профіль на сайце declarations.com.ua 
* Спіс публікацый дадзенага аўтара на сайце elibrary.ru

Катэгорыя:Выпускнікі ВНУ Хмяльніцкага
Катэгорыя:Адвакаты Украіны
Катэгорыя:Правазнаўцы Украіны
Катэгорыя:Народныя дэпутаты Вярхоўнай Рады Украіны IX склікання
Катэгорыя:Першыя намеснікі старшыні Вярхоўнай Рады Украіны
Катэгорыя:Члены партыі «Слуга народа»
Катэгорыя:Члены СНБА Украіны
Корабаў

**Корабаў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Паўлавіч Корабаў — беларускі медык
* Іван Кузьміч Корабаў — рускі архітэктар
Аляксей Андрэевіч Кораткаў

**Аляксей Андрэевіч Кораткаў** (; 25 лютага 1910, Аса, Пермская губерня — , ) — савецкі хімік-арганік, член-карэспандэнт АН СССР (1958), Герой Сацыялістычнай Працы (1963), лаўрэат Ленінскай прэміі (1967).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 12 (25) лютага 1910 года ў горадзе Аса Пермскай губерні. Скончыў школу ў Пермі і Ленінградскі хіміка-тэхналагічны інстытут па спецыяльнасці «Сінтэз каўчуку» (1931, да гэтага ў 1927—1930 гады вучыўся на хімічным факультэце ЛДУ). У 1931—1945 гадах працаваў на заводах сінтэтычнага каучуку. Член ВКП (б) з 1942 г.

З 1945 г. навуковы супрацоўнік ВНДІ сінтэтычнага каўчуку (ВНИИСК) імя С. В. Лебедзева. З 1953 года адначасова загадчык лабараторыі ў Інстытуце высокамалекулярных злучэнняў Акадэміі навук СССР (Ленінград). У 1950 годзе ўпершыню ў свеце атрымаў стерэарэгулярны ізапрэнавы каўчук скі-1, па структуры і ўласцівасцям аналагічны натуральнаму.

Аўтар прац па каталітычнай полімерызацыі, атрыманню каўчук рэгулярнай будовы. Член-карэспандэнт АН СССР з 20 чэрвеня 1958 года ў Аддзяленню хімічных навук (хімія высокамалекулярных злучэнняў). Памёр 2 лютага 1967 года. Пахаваны на Серафімаўскіх могілках (участак № 27).

На будынку пермскай гімназіі № 17 устаноўлена мемарыяльная дошка А. А. Кораткава.

## Літаратура 
*  

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Пермскім краі
Катэгорыя:Хімікі СССР
Чырвоная страла

**«Чырвоная страла»** () — хуткі фірменны цягнік № 001А / 002А Паўночна-Заходняга філіяла ААТ «Федэральная пасажырская кампанія», які курсіруе па маршруце Санкт-Пецярбург — Масква — Санкт-Пецярбург. Гістарычна першы фірменны цягнік у СССР і Расіі.

Цягнік курсіраваў з 10 чэрвеня 1931 года, сярэдняя хуткасць першага рэйса склала 69,8 км/г, а час у дарозе — 9 гадзін 45 хвілін. На перыяд Вялікай Айчыннай вайны рэйсы былі спыненыя, 24 чэрвеня 1941 года цягнік быў пастаўлены на захоўванне ў дэпо. Першы рэйс пасля прарыву блакады Ленінграда, па афіцыйных дадзеных, быў адпраўлены 20 сакавіка 1944 года. У склад цягніка была ўключана платформа з зенітнай устаноўкай.

Спачатку вагоны былі выфарбаваныя ў сіні колер. Затым у 1962 годзе быў прыняты сучасны цёмна-чырвоны варыянт размалёўкі. У складзе «Чырвонай стралы» ўпершыню ў гісторыі савецкіх чыгунак быў запушчаны вагон СВ. У 1960-я гады цягнік быў паскораны да 8 гадзін 30 хвілін пасля адмены прыпынкаў у Малой Вішэры, Акулаўцы і Калініне. Адзіным прамежкавым прыпынкам, на якім спыняўся цягнік для змены лакаматыўнай брыгады была станцыя Балагое-Маскоўскае.

З 1965 года пры адпраўленні «Чырвонай стралы» з Маскоўскага вакзала Ленінграда па вакзальным радыё транслюецца «Гімн вялікаму гораду» Р. М. Гліэра. З Масквы з 1996 года цягнік адпраўляецца пад песню «Масква» Алега Газманава (з 2011 года гэтая ж песня гучыць перад адпраўленнем з Масквы асобных рэйсаў «Сапсана»).

У 1976 годзе быў уведзены другі рэйс «Чырвонай стралы» (штоночна адпраўленнем на 4 хвіліны пазней першага — 23:59). Зараз гэты цягнік носіць назву «Экспрэс». У залежнасці ад штогадовых графікаў, інтэрвал руху паміж імі складае ад 4 да 24 хвілін.

З мая 2002 года пасля адмены прыпынку ў Балагім цягнік ідзе без прыпынкаў — час у дарозе скарочаны да 8 гадзін.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1

Катэгорыя:Фірменныя цягнікі
Катэгорыя:Цягнікі Расіі
Муратаў

**Муратаў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Валянцін Іванавіч Муратаў (1928—2006) — савецкі гімнаст.
* Дзмітрый Андрэевіч Муратаў (нар. 1961) — расійскі журналіст, лаўрэат Нобелеўскай прэміі міру (2021).

## Гл. таксама 
* Муратава
Алег Сяргеевіч Мацкевіч

**Алег Сяргеевіч Мацкевіч** (нар. , Сянно, Віцебская вобласць) — беларускі дзяржаўны дзеяч.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 18 снежня 1968 года ў Сянно.

Скончыў сярэднюю школу № 1 г. Сянно. У 1997 годзе скончыў Беларускую сельскагаспадарчую акадэмію па спецыяльнасці «Бухгалтарскі ўлік, кантроль і аналіз фінансава-гаспадарчай дзейнасці», у 2008 годзе — Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь па спецыяльнасці «Антыкрызіснае кіраванне прадпрыемствам».

Працоўную дзейнасць пачаў у 1989 годзе слесарам па рамонце аўтамашын Віцебскага падраднага спецыялізаванага ўпраўлення механізаваных дарожна-будаўнічых рамонтных прац. Потым працаваў вадзіцелем, бухгалтарам, галоўным бухгалтарам гэтага ўпраўлення. З 2000 года працаваў у Камітэце дзяржаўнага кантролю Віцебскай вобласці — галоўным кантралёрам-рэвізорам, загадчыкам аддзела па кантролі за работай прамысловасці, паліўна-энергетычнага комплексу, будкомплексу, транспарту і сувязі, намеснікам начальніка эканамічнага ўпраўлення, намеснікам начальніка ўпраўлення кантролю галін гаспадаркі і грашова-крэдытнай сферы.

У чэрвені 2009 года прызначаны намеснікам старшыні Віцебскага аблвыканкама. 17 жніўня 2017 года прызначаны першым намеснікам старшыні Віцебскага аблвыканкама.

З 8 кастрычніка 2021 года па 28 ліпеня 2023 года працаваў старшынёй Праўлення Беларускага рэспубліканскага саюза спажывецкіх таварыстваў.

## Грамадская дзейнасць 
Быў дэпутатам Віцебскага абласнога Савета дэпутатаў 27 склікання.

З’яўляўся старшынёй праўлення Віцебскай абласной арганізацыі Беларускай федэрацыі аматарскага бокса.

## Узнагароды 
* медаль «За працоўныя заслугі» (2015).

Катэгорыя:Дэпутаты Віцебскага абласнога Савета дэпутатаў 27-га склікання
Катэгорыя:Намеснікі старшыні Віцебскага абласнога выканаўчага камітэта
Катэгорыя:Спартыўныя функцыянеры Беларусі
Дзмітрый Андрэевіч Муратаў

**Дзмітрый Андрэевіч Муратаў** () — расійскі журналіст, галоўны рэдактар «». Лаўрэат Нобелеўскай прэміі міру за 2021 год.

## Прафесійная дзейнасць 
У 1993 годзе Дзмітрый Муратаў стаў адным з заснавальнікам «Новай газеты» — незалежнага выдання ў Расіі. «НГ» рэгулярна праводзіць расследаванні па меркаваных выпадках карупцыі і іншых злоўжыванняў з боку чыноўнікаў, а таксама распавядае пра людзей, што пацярпелі праз парушэнні сваіх правоў з боку расійскіх уладаў. Згодна з Камітэтам па абароне журналістаў, шэсць рэпарцёраў «Новай газеты», у тым ліку і Ганна Паліткоўская, былі забітыя за сваю працу. Само выданне таксама падвяргаецца пагрозам і ціску, у тым ліку за расповед пра парушэнні правоў чалавека ў Чачні.

У сакавіку 2014 года падпісаў зварот супраць анексіі Крыма Расіяй. У верасні 2020 года падпісаў ліст у падтрымку пратэстаў у Беларусі.

## Дачыненні з Беларуссю 
19 жніўня 2025 года падпісаў зварот дваццаці двух нобелеўскіх лаўрэатаў да прэзідэнта ЗША Дональда Трампа з просьбай дамагчыся вызвалення каля 1300 беларускіх палітвязняў.

## Прэміі і ўзнагароды 
* Ордэн Ганаровага легіёна
* Ордэн Дружбы (Расія)
* Ордэн Крыжа Зямлі Марыі (Эстонія)
* Ордэн Пашаны (Расія)
*  ад Камітэта абароны журналістаў (2007)
* «» (2016)
* Нобелеўская прэмія міру (2021, разам з філіпінскай журналісткай Марыяй Рэса)

## Спасылкі 
Катэгорыя:Тэлевядучыя НТБ
Катэгорыя:Рэдактары Расіі
Катэгорыя:Тэлевядучыя Першага канала
Катэгорыя:Журналісты Расіі
Катэгорыя:Журналісты СССР
Катэгорыя:Ваенныя карэспандэнты
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залатое пяро свабоды»
Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі з Расіі
Выбаргскі раён (Санкт-Пецярбург)

**Выбаргскі раён** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Санкт-Пецярбурга. Размешчаны ў паўночнай частцы горада. На ўсходзе мяжуе з Калінінскім раёнам, а на захадзе, акрамя Прыморскага, таксама і Курортным.

У сакавіку-маі 1917 года ў Петраградзе сярод першых пятнаццаці быў утвораны Выбаргскі раён. Пасля рэвалюцыі кінутыя будынкі былі заселеныя простымі рабочымі. 12 ліпеня 1922 года да Выбаргскага раёна быў далучаны Парахаўскі раён. 9 красавіка 1936 года з Выбаргскага раёна выдзелены Краснагвардзейскі раён.

28 студзеня 1952 года Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета РСФСР Выбаргскі раён перайменаваны ў Сталінскі. 3 красавіка 1954 года пры ліквідацыі Паргалаўскага раёна Ленінградскай вобласці ў склад Сталінскага раёна былі перададзеныя рабочыя пасёлкі Левашова і Паргалава. У студзені 1958 года раён зноў перайменаваны ў Выбаргскі.

У 1960-я гады ў раёне пачалося масавае жыллёвае будаўніцтва, большасць гістарычных будынкаў паўночнай часткі раёна была знесена. Сучасныя межы раёна ўтварыліся ў 1988 годзе.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1
Вуліца Куйбышава (Санкт-Пецярбург)

**Вуліца Куйбышава** — вуліца паміж Троіцкай плошчай і Петраградскай набярэжнай, на Петраградскай старане ў Санкт-Пецярбургу. Да 1918 года яна насіла назву Вялікая Дваранская вуліца, а да 1935 года — 1-я вуліца Вясковай беднаты.

Працягласць вуліцы каля 830—850 метраў. Вуліца пачынаецца ад Троіцкай плошчы. Калі ехаць з Троіцкага моста на Каменнаастроўскі праспект, то вуліца Куйбышава будзе справа. Злева знаходзіцца Петрапаўлаўская крэпасць. Вуліца ўпіраецца ў Сампсоніеўскі мост.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1

Катэгорыя:Вуліцы Санкт-Пецярбурга
Катэгорыя:Вуліцы, названыя ў гонар Валерыяна Куйбышава
Цупрык

**Цупрык** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Леанід Аляксандравіч Цупрык — беларускі палітык
* Роберт Цупрык — беларускі грамадскі дзеяч
Фрэнсіс Арнольд

**Фрэнсіс Хэмілтан Арнольд** (; ) — амерыканская вучоная і інжынер ў галіне бялковай інжынерыі, зрабіла значны ўклад у развіццё накіраванай эвалюцыі ферментаў. Лаўрэат Нобелеўскай прэміі па хіміі 2018 года за работы па накіраванай эвалюцыі.

Член ўсіх трох Нацыянальных акадэмій ЗША: Акадэміі навук (2008), Інжынернай (2000) і Медыцынскай (2004), а таксама Амерыканскага філасофскага таварыства (2018), замежны член Лонданскага каралеўскага таварыства (2020), імянны прафесар Linus Pauling Professor of Chemical Engineering, Bioengineering and Biochemistry Калтэха. Нацыянальны медаль ЗША ў галіне тэхналогій і інавацый (2013) і ўведзена ў Нацыянальную залу славы вынаходнікаў (2014).

## Спасылкі
Эстэр Дзюфло

**Эстэр Дзюфло** (; ) — французская эканамістка, прафесар Масачусецкага тэхналагічнага інстытута (ЗША). Лаўрэатка прэміі па эканоміцы памяці Альфрэда Нобеля 2019 года «за эксперыментальны падыход да барацьбы з глабальнай беднасцю».

Член Нацыянальнай акадэміі навук ЗША (2017), член-карэспандэнт Брытанскай акадэміі (2016).

## Біяграфія 
Бацька — прафесар матэматыкі Мішэль Дзюфло. Яе маці Віялен Дзюфло — урач-педыятр.

У старэйшых класах школы вывучала рускую мову. У жніўні 1991 года 18-гадовая Дзюфло разам са сваімі сябрамі была сярод пратэстоўцаў на вуліцах Масквы супраць ГКЧП. У 1993 годзе правяла 10 месяцаў у Маскве, выкладала французскую мову і працавала над магістарскай працай. Адначасова працавала навуковым асістэнтам французскага эканаміста, звязанага з Банкам Расіі, і амерыканскага эканамічнага дарадцы Джэфры Сакса. У 1994 годзе атрымала ступень магістра ў Вышэйшай нармальнай школе ў галіне гісторыі і эканомікі з дысертацыяй па гісторыі першай пяцігодкі ў Савецкім Саюзе. У 1999 годзе атрымала ступень доктара ў Масачусецкім тэхналагічным інстытуце.

Муж — Абхіджыт Банерджы, узнагароджаны адначасова з Эстэр Дзюфло і Майклам Крэмерам Нобелеўскай прэміяй па эканоміцы. Дзюфло і Банерджы афіцыйна жанатыя з 2015 года, у іх двое дзяцей 5 і 7 гадоў (у 2019 годзе). Пасля нараджэння першага дзіцяці Дзюфло прыняла амерыканскае грамадзянства.

Катэгорыя:Члены Французскай акадэміі тэхналогій
Кідзекша

**Кідзекша** () — сяло ў Суздальскім раёне Уладзімірскай вобласці Расіі, у складзе Сялецкага сельскага паселішча. Размешчана пры ўпадзенні ракі Каменкі ў Нерль, за 4 км на ўсход ад Суздаля.

У Кідзекшы захаваўся архітэктурны ансамбль XII—XVIII стагоддзяў, які ўключае ранні помнік уладзіміра-суздальскага дойлідства, першую белакаменную пабудову Паўночна-Усходняй Русі — царкву Барыса і Глеба (1152 год, значна перабудавана ў XVII стагоддзі, фрэскі XII стагоддзя), кубічны аднаглавы трохапсідны храм, манументальнае аблічча якога яшчэ блізкае да збудаванняў Ноўгарада і Пскова. Пазней да яго дадаліся помнікі, характэрныя для суздальскага дойлідства: Святыя вароты (канец XVII — пачатак XVIII стагоддзяў), якія вялі да спуску на раку, цёплая царква Святога Стэфана (1780), шатровая званіца (XVIII стагоддзе).

Царква Барыса і Глеба з 1992 года складовая частка аб’екта Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА «Белакаменныя помнікі Уладзіміра і Суздаля».

Катэгорыя:Населеныя пункты Уладзімірскай вобласці
Катэгорыя:Залатое кальцо Расіі
Кандрацьеўскі праспект

**Кандрацьеўскі праспект** — адна з цэнтральных магістралей Калінінскага раёна Санкт-Пецярбурга. Праходзіць ад Арсенальнай вуліцы да праспекта Мечнікава. Нумарацыя дамоў — ад Арсенальнай вуліцы.

## Гісторыя назвы 
У XIX стагоддзі ад прозвішча ўладальніка сядзібы «Палюстрава» графа А. Р. Кушалева-Безбародкі праспект атрымаў назву Безбародкінскі або Безбародкіна. 26 снежня 1918 года праспект быў перайменаваны ў гонар камісара часоў грамадзянскай вайны Аляксандра Кандрацьева (1900—1918, пахаваны на Багаслоўскіх могілках). На доме № 1 усталяваная мемарыяльная дошка, а ў скверы каля дома ў 1958 годзе быў усталяваны помнік. Да 1925 года назва праспекта існавала ў форме праспект Кандрацьева.

## Гісторыя 
Праспект быў пракладзены ў другой палове XVIII стагоддзя, падчас добраўпарадкавання тэрыторыі сядзібы «Палюстрава».

У 1901—1902 гадах на рагу Безбародкінскага праспекта і Цімафееўскай вуліцы (цяпер вуліца Ватуціна) была пабудавана капліца св. Аляксандра Неўскага (архітэктар Ю. К. Рэйнер). Разбурана ў 1930-х гадах.

У 1928—1931 гадах на ўчастку, абмежаваным Кандрацьеўскім праспектам, вуліцай Жукава, Чычурынскім завулкам і Палюстраўскім праспектам, быў пабудаваны Кандрацьеўскі жыллёвы масіў.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1

Катэгорыя:Праспекты Санкт-Пецярбурга
Барыс Паўлавіч Канстанцінаў

**Барыс Паўлавіч Канстанцінаў** (23 чэрвеня (6 ліпеня) 1910,  — , ) — савецкі навуковец-фізік, акадэмік (з 1960; член-карэспандэнт з 1953), віцэ-прэзідэнт Акадэміі навук СССР (c 8 лютага 1966 па 9 ліпеня 1969). Герой Сацыялістычнай Працы, кавалер двух ордэнаў Леніна і ордэна Працоўнага Чырвонага Сцяга, лаўрэат Сталінскай (1953) і Ленінскай (1958) прэмій.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. — ISBN 5-85270-037-1

Катэгорыя:Фізікі СССР
Катэгорыя:Фізікі XX стагоддзя
Катэгорыя:Віцэ-прэзідэнты РАН
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета РСФСР 6-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета РСФСР 7-га склікання
Катэгорыя:Дэлегаты XXII з’езда КПСС
Катэгорыя:Дэлегаты XXIII з’езда КПСС
Іван Кузьміч Корабаў

**Іван Кузьміч Корабаў** (; 1700 ці 1701—1747, ) — рускі архітэктар і інжынер. У 1718-27 гадах як пенсіянер Пятра I вучыўся ў Бельгіі і Галандыі. У Пецярбургу перабудаваў ў духу ранняга рускага барока будынак Адміралцейства, будаваў партыкулярную верф на Фантанцы (пачатак у 1735 годзе, разабрана), магчыма царква Панцеляймона (1735-39). Удзельнічаў у складанні першага рускага архітэктурнага трактата-кодэкса. З 1741 года працаваў у Маскве, выхаваў шэраг вядомых архітэктараў (С. І. Чавакінскі, А. П. Какорынаў, Д. В. Ухтомскі).

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1
Шувайх

**Шувайх** () — востраў у Персідскім заліве, уваходзіць у склад аднайменнай свабоднай эканамічнай зоны ў межах горада Кувейт. У нашы дні аб’яднаны з мацерыковай сушай мастом. Плошча — 3,74 км².

У 1978—1996 гадах на востраве арганізоўваліся археалагічныя раскопкі, у выніку якіх на пагорку Тэль-Аказ былі знойдзены старажытнае паселішча, рэшткі зараастрыйскага храма эпохі Селеўкідаў і парфян, а таксама клад манет перыяду Абасідаў.

## Спасылкі 
* Majed Almutairi, The Archaeology of Kuwait
* Tell Akkaz in Kuwait

Катэгорыя:Астравы Персідскага заліва
Катэгорыя:Астравы Кувейта
Катэгорыя:Гісторыя Кувейта
Марыя Рэса

**Марыя Ангеліта Рэса** () — філіпінска-амерыканская журналістка і пісьменніца, сузаснавальнік і генеральны дырэктар навіновага сайта «». Лаўрэатка Нобелеўскай прэміі міру разам з расійскім журналістам Дзмітрыем Муратавым за 2021 год. Першы філіпінскі лаўрэат Нобелеўскай прэміі.

## Біяграфія 
Бацька Марыі Ангеліты памёр, калі ёй быў усяго год. Яе маці выйшла замуж за амерыканца, і Марыя Ангеліта з 1973 года па 1986 год жыла ў ЗША, дзе скончыла Прынстанскі ўніверсітэт.

Марыя Ангеліта вярнулася на радзіму ў 1986 годзе, пасля Жоўтай рэвалюцыі, і пачала працаваць на тэлебачанні. З 1987 па 1995 год яна ўзначальвала бюро CNN у Маніле, а з 1995 па 2005 год узначальвала бюро CNN у Джакарце. З 2005 года яна ўзначальвала службу навінаў філіпінскай тэлекампаніі ABS-CBN, а ў 2011 годзе стварыла і ўзначаліла навіновы сайт «».

У 2020 годзе яна была асуджана за паклёп у інтэрнэце на падставе спрэчнага філіпінскага закона аб барацьбе з кіберзлачыннасцю. Пераслед Марыі Рэсы быў асуджаны праваабарончымі групамі і журналістамі як замах на свабоду прэсы.

Была ўключана ў спіс Person of the Year 2018 часопіса Time як адзін з журналістаў, якія змагаюцца з фэйкавымі навінамі. 13 лютага 2019 года была арыштаваная па абвінавачванні ў тым, што Rappler апублікаваў нібыта ілжывую навіну пра бізнесмена Вільфрэда Кенга (Wilfredo Keng). 15 чэрвеня 2020 года суд Манілы прызнаў яе вінаватай у паклёпе. Рэса з’яўляецца пастаянным крытыкам прэзідэнта Філіпін Радрыга Дутэртэ, яе арышт і асуджэнне былі расцэненыя многімі ў апазіцыі і міжнароднай супольнасці як палітычна матываваны акт.

Рэса — адна з 25 вядучых фігур у Камісіі па інфармацыі і дэмакратыі, заснаванай арганізацыяй «Рэпарцёры без межаў».

Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залатое пяро свабоды»
Дзмітрый Аляксандравіч Разумкоў

**Дзмітрый Аляксандравіч Разумкоў** (; нар. , Бярдзічаў, Жытомірская вобласць, УССР, СССР) — украінскі дзяржаўны і палітычны дзеяч. Старшыня Вярхоўнай Рады Украіны з 29 жніўня 2019 года па 7 кастрычніка 2021 года. Народны дэпутат Украіны ІХ склікання. Член Савета нацыянальнай бяспекі і абароны Украіны. Старшыня палітычнай партыі «Слуга народа» з 27 мая па 10 лістапада 2019 года.

Падчас абрання спікерам парламента атрымаў найбольшую за ўвесь час існавання Вярхоўнай Рады Украіны падтрымку народных дэпутатаў: за яго кандыдатуру прагаласавалі 382 парламентарыя. Сышоў у адстаўку 7 кастрычніка 2021 года.

## Сям’я 
Жанаты. Двое дзяцей.

Бацька — Аляксандр Разумкоў, былы першы памочнік Прэзідэнта Украіны Леаніда Кучмы. З 1997 па 1999 год быў намеснікам Сакратара Савета нацыянальнай бяспекі і абароны Украіны.

Маці — Наталля Кудра, актрыса Нацыянальнага акадэмічнага тэатра рускай драмы імя Лесі Украінкі, Народная артыстка Украіны.

## Спасылкі 
* Довідка: Разумков Дмитро Олександрович
* Блог на Украинской правде
* Дмитрий Разумков: «Общество у нас не идеальное и Рада — также» ВЕСЦІ (10 снежня 2020).

Катэгорыя:Члены Партыі рэгіёнаў Украіны
Катэгорыя:Выпускнікі Кіеўскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Члены партыі «Слуга народа»
Катэгорыя:Палітолагі Украіны
Катэгорыя:Народныя дэпутаты Вярхоўнай Рады Украіны IX склікання
Катэгорыя:Старшыні Вярхоўнай Рады Украіны
Катэгорыя:Члены СНБА Украіны
Мецца-сапрана

**Мецца-сапрана** ( ад *mezzo* — сярэдні) — жаночы голас, сярэдні паміж сапрана і кантральта.

Адрозніваюць *высокае (лірычнае)* мецца-сапрана, блізкае да сапрана, і *нізкае*, якое набліжаецца да кантральта.

Для мецца-сапрана характэрныя паўната гучання ў сярэднім рэгістры, наяўнасць ніжняга груднога рэгістра, а таксама крыху больш рэзкае ў параўнанні з сапрана гучанне на верхніх нотах.

Дыяпазон мецца-сапрана — а (в) — а² (в²).

Сярод оперных партый, напісаных для мецца-сапрана:
* Марфа («Хаваншчына» М. Мусаргскага)
* Любаша («Царская нявеста» М. Рымскага-Корсакава)
* Вясна («Снягурачка» М. Рымскага-Корсакава)
* Азучэна («Трубадур» Дж. Вердзі)
* Амнерыс («Аіда» Дж. Вердзі)
* Кармэн («Кармэн» Ж. Бізэ)
* Надзея Дурава («Надзея Дурава» А. Багатырова)
* маці Марысі і Ганка («Міхась Падгорны» Я. Цікоцкага)
* Алеся («Алеся» Я. Цікоцкага)
* Вядзьмарка і Хрысцінка («Кветка шчасця» А. Туранкова)
* Марына («Яснае світанне» А. Туранкова)
* Квета («Князь Наваградскі» А. Бандарэнкі)
Сярод вядомых беларускіх оперных артыстак мецца-сапрана — С. Данілюк, Р. Асіпенка, Г. Цэпава, В. Валчанецкая, Л. Галушкіна, К. Кудрашова, П. Дружына, Н. Галеева, Н. Руднева і іншыя.

У хоры мецца-сапрана выконваюць партыі першых альтоў. Асаблівая разнавіднасць мецца-сапрана — каларатурнае мецца-сапрана (партыя Разіны ў «Севільскім цырульніку» Дж. Расіні)

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Галасы спевакоў