open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
4 тысячагоддзе да н.э.

**4 тысячагоддзе да н.э.** — прамежак часу ад 1 студзеня 4000 да н.э. да 31 снежня 3001 да н.э., які азнаменаваўся пачаткам Бронзавага веку і з’яўленнем пісьменнасці.

Узніклі і пачалі развівацца гарады-дзяржавы Шумера і Егіпецкае царства. На ўсходзе Пярэдняй Азіі ўзнікае ранняя гарадская Гільмендская культура. Па Еўразіі пачало распаўсюджвацца земляробства. На працягу тысячагоддзя колькасць насельніцтва падвоілася прыкладна з 7 да 14 млн чалавек.

----
Мікалай Мікалаевіч Радзівіл

Імя **Мікалай Мікалаевіч Радзівіл** насілі:

* Мікалай Радзівіл (1470–1521), ваявода віленскі, канцлер літоўскі.
* Мікалай Радзівіл (1543–1589), лоўчы літоўскі, ваявода новагародскі.
Бенеціцы

**Бенеціцы** () — колішняя вёска, цяпер у межах горада Светла-над-Сазавай края Высачына ў Чэхіі.

Згадваецца ў 1375 годзе як *Beneczicze*, у 1787 годзе — *Benetitz*. У вёсцы раней быў шкляны завод, які цяпер не працуе, і назвы некаторых месцаў вёскі паходзяць ад частак гэтага завода — *Na sušírnách* (на сушыльні), *Sklárenský rybník* (Шкляная сажалка). У Бенеціцах ёсць дом адпачынку (былы піянерскі лагер для піянераў Венгрыі, Польшчы і ГДР). Таксама з Бенеціцаў можна ўбачыць замак Ліпніцы-над-Сазавай.

## Галерэя 

Image:Benetice 1.jpg
Image:Benetice 2.jpg
Image:Benetice 3.jpg
Image:Benetice naves.jpg
Image:Benetice prijezd od Svetle nad Sazavou.jpg
Image:Benetice prijezd od Ledce nad Sazavou.jpg
Image:Benetice tabor.jpg
Image:Benetice pohled na druhy breh Sazavy.jpg

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* www.benetice.eu — Старонка вёскі Бенеціцы
* Старонка пра Бенеціцы 

Катэгорыя:Населеныя пункты Чэхіі
Пётр Сенька Гедыгольдавіч

**Пётр Сенька Гедыгольдавіч** (згадваецца з 1429 — красавік ) — літоўскі баярын, сын Юрыя Гедыгольда. Намеснік смаленскі (1450—1451), кашталян віленскі (1451).

Валодаў маёнткамі Вішнева, Волма, Дзераўная, Камень, Налібакі, Радашковічы ў Менскім павеце, Мір і Свержань у Новагародскім павеце.

Фундатар касцёлаў у Вішневе і Радашковічах. Яго пячатка з гербам «Ляліва» прывешана да акту Гарадзенскай уніі.

У 1430 годзе разам з Шадзіборам Валімонтавічам ездзіў у пасольства ў Рым па справе планаў каранацыі Вітаўта.

Быў жанаты з Мілохнай.

## Літаратура 
* 
* Semkowicz W. O litewskich rodach bojarskich zbratanych ze szlachtą polską w Horodle r.1413. Miesięcznik Heraldyczny. Organ Towarzystwa Heraldycznego we Lwowie. R.6 1913 nr 11-12.

Катэгорыя:Баяры літоўскія
Катэгорыя:Кашталяны віленскія
Катэгорыя:Намеснікі смаленскія
Фатаграфія

» — самая першая з фатаграфій, якія захаваліся да нашых дзён]]
**Фатагра́фія** ( ад  — свет і  — пішу; тэхніка малявання святлом) — тэхналогія атрымання і захавання статычнай выявы на святлоадчувальным матэрыяле (фотапласціне, фотаплёнцы, фотапаперы) або пры дапамозе фотаэлектронных прылад (фатаграфічнай матрыцы). Галіна навукі, тэхнікі і мастацтва, якая распрацоўвае і выкарыстоўвае тэорыю і метады атрымання фотаздымкаў.

Асноўнай прыладай для атрымання фатаграфічных выяў з'яўляецца фатаграфічны аппарат (фотааппарат, фотакамера). 

Таксама фатаграфіяй называюць канчатковую выяву (фотаздымак), атрыманую ў выніку фатаграфічнага працэсу — як кадр праяўленай фотаплёнкі, так і выяву ў электронным ці друкаваным выглядзе.

## Гісторыя фатаграфіі 
Яшчэ за доўга да адкрыцця фатаграфічных працэсаў была вядома камера-абскура ( — цёмны пакой). 

## Віды фотаздымкаў 
* партрэты — людзі ў групе, адзін чалавек ці частка цела і рэдка жывёлы.
* пейзаж — сфатаграфаваны ў прыродзе.
* нацюрморт — фатаграфіі нежывых прадметаў і асобных раслін, як правіла, па-за межамі іх асяроддзя.
* рэпартаж — падзея, якая мае асаблівае грамадска-палітычнае значэнне альбо індывідуальную цікавасць.
* сям’я — асаблівыя выпадкі рэпартажнай і партрэтнай фатаграфіі.

## Гл. таксама 
* Фотаграметрыя
* Аэракасмічны здымак
* Фотамантаж
* Мабілаграфія
* Стэрэаскоп
* Камера-абскура

## Літаратура 
* *Бажанкоў Г.М., Сацута У.М.* Фатаграфія // 


Катэгорыя:Вікіпедыя:Істотныя артыкулы
Канскі кінафестываль

[250px|right|thumb|«[Залатая пальмавая галіна» — галоўны прыз Канскага кінафестывалю.]]
**Міжнародны канскі кінафестываль** () — штогадовы кінематаграфічны фестываль, праводзіцца ў канцы мая ў курортным горадзе Каны (Францыя). Акрэдытаваны Міжнароднай федэрацыяй асацыяцый кінапрадзюсераў (FIAPF) у ліку дванаццаці конкурсных кінафестываляў ігравых фільмаў (так званых *«фестываляў катэгорыі А»*). Праводзіцца з 1939, з’яўляецца адным са старэйшых і прэстыжнейшых у свеце.

Узнагароды: «Залатая пальмавая галіна», гран-пры, прыз журы, «Залатая камера» (за найлепшы дэбют), прызы найлепшым акцёру, актрысе, рэжысёру і сцэнарысту.

## Спасылкі 
* 
* Відэаархіў Канскага кінафестывалю 
* 


Катэгорыя:Каны
Ваяводы берасцейскія

**Ваявода берасцейскі** — мясцовы ўраднік у Берасцейскім ваяводстве Вялікага Княства Літоўскага, намеснік караля і вялікага князя.

Паводле Люблінскай уніі 1569 года засядаў у Сенаце Рэчы Паспалітай, дзе паводле значнасці займаў месца пасля раўскага ваяводы.

Вядомыя берасцейскія намеснікі-старосты:
* Нац (Начка) (1440—1446)
* Алехна Давойнавіч (1452)):

## Гл. таксама 
* Кашталяны берасцейскія
* Берасцейскае ваяводства
Класічная музыка

[right|thumb|350px|Мантаж вялікіх кампазітараў класічнай музыкі. Злева направа:У верхнім шэрагу — [Антоніа Вівальдзі, Іаган Себасцьян Бах, Георг Гендэль, Вольфганг Амадэй Моцарт, Людвіг ван Бетховен; у другім радзе — Джаакіна Расіні, Фелікс Мендэльсон, Фрэдэрык Шапен, Рыхард Вагнер, Джузэпэ Вердзі; у трэцім радзе — Іаган Штраус, Іаганес Брамс, Жорж Бізэ, Пётр Ілліч Чайкоўскі, Антанін Дворжак; у ніжнім радзе — Эдвард Грыг, Эдуард Элгар, Сяргей Рахманінаў, Джордж Гершвін, Арам Хачатуран.]]
**Класічная музыка** — шырокі тэрмін для абазначэння асноўных накірункаў заходнееўрапейскай літургічнай і секулярнай музыкі ў перыяд ад IX стагоддзя да нашага часу. Ключавыя нормы гэтай традыцыі склаліся прыкладна паміж 1550 і 1900. Тэрмін з’явіўся ў пачатку XIX стагоддзя з мэтай «кананізаваць» перыяд ад Іагана Себасцьяна Баха да Людвіга ван Бетховена ў якасці своеасаблівага залатога веку музыкі.

У значэнні якаснай адзнакі, класічная музыка — гэта музыка мінулага, якая вытрымала выпрабаванне часам і мае аўдыторыю ў сучасным грамадстве. У якасці класічных успрымаюцца не толькі вяршыні музычнага мастацтва, але і найлепшыя ўзоры забаўляльных жанраў мінулага: удалыя творы французскай, венскай і венгерскай аперэты XIX — пачатку XX стагоддзя, вальсы Іагана Штрауса і інш.

## Спасылкі 

Катэгорыя:Вікіпедыя:Істотныя артыкулы
Хайле Селасіе I

{{Дзяржаўны дзеяч
|імя          = Хайле Селасіе I
|арыгінал імя     = 
|выява              = Haile Selassie (1969).jpg
|апісанне выявы              = Хайле Селасіе I у 1969  годзе
|шырыня = 280
|пасада             = Імператар Эфіопіі
|сцяг                = Ethiopian imperial standard of Haile Selassie I (obverse).svg
|перыядпачатак = 2 красавіка 1930
|перыядканец = 9 мая 1936
|папярэднік = Заўдыту
|пераемнік = Віктар Эмануіл III
|пасада_2             = Імператар Эфіопіі
|сцяг_2                = Ethiopian imperial standard of Haile Selassie I (obverse).svg
|перыядпачатак_2 = 5 мая 1941
|перыядканец_2 = 12 верасня 1974
|папярэднік_2 = Віктар Эмануіл III
|пераемнік_2 = тытул скасаваны
|пасада_3        = Рэгент Эфіопіі
|сцяг_3                = Flag of Ethiopia (1991-1996).svg
|перыядпачатак_3 = 27 верасня 1916
|перыядканец_3 = 2 красавіка 1930
|папярэднік_3 = 
|пераемнік_3 =
|манарх_3 = Заўдыту
|пасада_4        = Прэм'ер-міністр Эфіопіі
|сцяг_4                = Flag of Ethiopia (1991-1996).svg
|перыядпачатак_4 = 1927
|перыядканец_4 = 1 сакавіка 1936
|папярэднік_4 = Хабтэ Гіёргіс Дынагдэ
|пераемнік_4 = Волдэ Цадык
|манарх_4 = Заўдытуён сам
|пасада_5        = Старшыня Арганізацыі афрыканскага адзінства
|сцяг_5                = 
|перыядпачатак_5 = 25 мая 1963
|перыядканец_5 = 17 ліпеня 1964
|папярэднік_5 = пасада заснавана
|пераемнік_5 = Гамаль Абдэль Насер
|пасада_6        = Старшыня Арганізацыі афрыканскага адзінства
|сцяг_6                = 
|перыядпачатак_6 = 5 лістапада 1966
|перыядканец_6 = 11 верасня 1967
|папярэднік_6 = Джозеф Артур Анкра
|пераемнік_6 = Жазеф-Дэзірэ Мабуту
|дата нараджэння        = 
|месца нараджэння = 
|дата смерці = 
|месца смерці = 
|у шлюбе = 
|імя пры нараджэнні = 
|дзеці = 
|пахаваны = тайна пахаваны пад падлогай туалета ў імператарскім палацы, у 2000 годзе перапахаваны ў Саборы Святой Тройцы 
|род = 
|веравызнанне = 
|бацька = 
|маці = 
|узнагароды =
{ style="background: transparent" cellspacing="0"
 
-
    
-
    
-
  
-

-

-

-
 
-

}
{
  
-
  
-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

}
}}

**Хайле Селасіе I** (у перакладзе з амхарскай — моц Троіцы) (23 ліпеня 1892 — 27 жніўня 1975), да каранацыі — рас Тэфэры Мэканін, апошні імператар Эфіопіі (2 красавіка 1930 — 12 верасня 1974). Паходзіў з легендарнай дынастыі патомкаў цара Саламона. Узначальваў барацьбу супраць італьянскіх захопнікаў у час італа-эфіопскай вайны 1935-36. Адзін з ініцыятараў стварэння ў 1963 Арганізацыі афрыканскага адзінства. Лічыўся адным з багацейшых людзей свету. У верасні 1974 звергнуты рэвалюцыйнымі ваеннымі. У жніўні 1975 забіты (задушаны вайскоўцамі арміі Менгісту Хайле Марыяма).

## Дзеці 
* **сыны:** Асфа Уосэн, Мэсфін Мэканын, Сахле Сыласе
* **дочкі:** Раманэ Уорк, Тэнанье Уорк, Цэгае, Зенебэ Уорк

## Спасылкі 
Катэгорыя:Растафары
Катэгорыя:Зрынутыя манархі
Катэгорыя:Забітыя манархі
Катэгорыя:Абагаўлёныя манархі
Катэгорыя:Фельдмаршалы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Задушаныя
Катэгорыя:Імператары эфіопскія
Нацыянальны спартыўны комплекс «Алімпійскі»

**Нацыянальны спартыўны комплекс «Алімпійскі»** — універсальнае спартыўнае збудаванне ў горадзе Кіеве, Украіна. Стадыён з’яўляецца месцам правядзення хатніх футбольных матчаў нацыянальнай зборнай Украіны, а таксама ФК Дынама Кіеў.

## Размяшчэнне 
Размешчаны ў цэнтры горада, на схілах Чарапанавай горы. Адрас, г. Кіеў, вул. Вялікая Васількоўская (Чырвонаармейская), 55 (Пячэрскі р-н). Каардынаты: 56 ° 26'00 "з. ш. 30 ° 31'18 "у. в.

Стадыён комплексу з’яўляецца галоўнай спартыўнай арэнай Украіны і адным з найбуйнейшых стадыёнаў Еўропы. На 70 050 чел. Найбліжэйшыя станцыі метро — «Алімпійская» і «Палац Спорту».

## Спасылкі 
* Веснік рэканструкцыі НСК «Алімпійскі» — даступная відэатрансляцыя

Катэгорыя:Спорт у Кіеве
Катэгорыя:Футбольныя стадыёны Украіны
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Кіева
Катэгорыя:З’явіліся ў 1923 годзе
Катэгорыя:1923 год ва Украіне
Іван Гарнастай

**Іван Гарнаста́й** (канец XV ст. — 1558) — дзяк гаспадарскі (1508-1517), вялікі пісар літоўскі (з 1517), падскарбі земскі (з 1531), маршалак надворны літоўскі (з 1542). Адначасова выконваў абавязкі ваяводы троцкага (1538—1542) і віленскага (1549—1551), ваявода новагародскі (1551—1558). Тым жа часам дзяржаўца дарсунішскі (з 1525), староста слонімскі (з 1531), дзяржаўца мсцібогаўскі (з 1534), зэльвенскі (з 1535), біршцянскі (1539—1551), крэўскі (1556—1558).

## Біяграфія 
З роду Гарнастаяў. Каля 1509 года ездзіў на Валынь для правядзення попісу. Пасол у Маскву ў 1522 годзе. Адзін з кіраўнікоў складання Попісу 1528 года.

На Попіс 1528 года ставіў 10 «коней» з уласных маёнткаў і 12 «коней» з застаўных, т.б. валодаў агулам 80 службамі і трымаў у заставе 96 службаў сялян.

Набыў шэраг маёнткаў у Берасцейскім і Ваўкавыскім паветах, ад паноў Кезгайлаў атрымаў Астрошыцы ў Менскім павеце, у канцы жыцця — спадчыну сваёй апошняй жонкі князёўны Марыі Багданаўны Заслаўскай у Аршанскім павеце.

## Сям’я 
У шлюбе з князёўнай Ганнай Васіле­ўнай з Саламя­рэцкіх (пам. 1550) меў сыноў Гаўрылу, Івана, Гермагена, Астафія, дачок Настассю, Ганну, Алену, Яўгенію і невядомую імем (у шлюбе з князем Л. Палубінскім).

## Радавод 
## Літаратура 
* *Будзька Ч.* Кніжка аб Івашку Гарнастаю. — Чыкага, 1955.
* *Груша А. І., Спірыдонаў М. Ф., Вайтовіч М. А.* Перапіс войска Вялікага княства Літоўскага 1528 г. Метрыка Вялікага княства Літоўскага. Кніга 523. Кніга Публічных спраў 1 / рэдкал.: Г. Я. Галенчанка (адк. рэд.) і інш. — Мінск: Беларуская навука, 2003. — 444 с.

Іван
Катэгорыя:Ваяводы новагародскія
Катэгорыя:Маршалкі надворныя літоўскія
Катэгорыя:Падскарбіі вялікія літоўскія
Катэгорыя:Старосты слонімскія
Катэгорыя:Старосты дарсунішскія
Катэгорыя:Старосты мсцібаўскія
Катэгорыя:Дзяржаўцы зэльвенскія
Катэгорыя:Старосты бірштанскія
Катэгорыя:Старосты крэўскія
Катэгорыя:Пісары гаспадарскія
Гарнастаі

**Гарнастаі** — вялікалітоўскі шляхецкі род, прадстаўнікі якога трымалі высокія дзяржаўныя ўрады Княства, мелі вялікія землеўладанні на тэрыторыі Беларусі і Украіны.

Першапачаткова карысталіся ўласным гербам, які нагадваў герб «Вага» з адменай (шалі, над каромыслам якіх — лілея). З 1554 г. паводле прывілея Жыгімонта Аўгуста атрымалі герб «Гіпацэнтаўр».

## Найбольш вядомыя прадстаўнікі роду 
* Раман Івашкавіч (?-1487?), першы вядомы з роду Гарнастаяў, намеснік пуціўльскі (1476-82), оўруцкі (1486).
* Астафій Гарнастай (1460—1503), сын Рамана, ключнік кіеўскі (1486), намеснік оўруцкі (1487—1493), загінуў у бітве з татарамі.
* Іван Гарнастай (?-1558)
* Анікей Гарнастай (?-1565)
* Гермаген Гарнастай (?-1553), сын Івана
* Гаўрыла (Габрыэль) Гарнастай (1515?-1588), сын Івана
* Іван Іванавіч Гарнастай (1520?-1566), сын Івана
* Геранім Гарнастай (1540?-1600), сын Гаурылы
* Самуэль Гарнастай (?-1618), сын Гераніма
* Міхаіл Гарнастай (?-1637), сын Самуэля

## Радавод 
## Літаратура 
* Poczet rodów w Wielkiém Księstwie Litewskiém w XV i XVI wieku / ułożył i wyd. Adam Boniecki. — Warszawa, 1887.
Летнія Алімпійскія гульні 1936

**Летнія Алімпійскія гульні — 1936**, афіцыйна вядомыя як **Гульні XI Алімпіяды** (), праходзілі ў Берліне, з 1 жніўня па 16 жніўня 1936 года.
Гульні адкрываў Адольф Гітлер.

## Гл. таксама 
* Ганс Вёльке
Гаўрыла Іванавіч Гарнастай

**Гаўрыла Гарнастай** (, каля 1515? — каля ) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч. Намеснік камянецкі, ваявода і староста менскі, ваявода берасцейскі.

## Біяграфія 
З роду Гарнастаяў, сын Івана Гарнастая.

Валодаў Капыламі, Шчытнікамі, Балатковам у Берасцейскім, Поцешу ў Вількамірскім павеце, часткай Астрошыц, Талачына, Басеі.

Са сваіх маёнткаў, пад час Лівонскай вайны ў 1567 г., ставіў у войска 49 коней.

## Сям’я 
Гаўрыла пабраўся шлюбам з Барбарай Ласкай. Заручаны яны былі ўжо ў 1558 г. Яна была дачкой сярадзкага ваяводы Гераніма Ласкага, які на момант шлюбу ўжо памёр. Вяселле верагодна адбылося ў 1559 г. Прычына шлюбу палягала празаічна ў грошах. У адзін дзень 10 чэрвеня 1559 г. былі складзены тры дакументы: вяноўны запіс, пазыка ў жонкі і дараванне гэтай пазыкі Гаўрылу. Пасаг склаў 20 000 злотых ці 8 000 коп літоўскіх грошаў, якія былі запісаны ў гэтай суме, без прывенку на 1/3 маёнткаў. Маёмасць прызначалася ў пажыццёвае карыстанне. 8 000 Гаўрыла пазычыў пад заставу двух частак усіх маёнткаў. Іх Барбара падаравала мужу.

З Барбарай меў сына Гераніма (?—1600).

Барбара склала свой тастамент у 1590 г. У ім згадваўся судовы працэс з Б. Саламярэцкай. За добрае да сябе стаўленне Барбара падаравала 8 000 коп літоўскіх грошаў нявестцы, двор Балотнікава і прызначыла ёй апекуноў.

## Радавод 
## Літаратура 
* *Boniecki А.* Poczet rodów w Wielkim Księstwie Litewskim w XV i XVI wieku. — Warszawa, 1883.
* *Wolff J.* Senatorowie i dygnitarze Wielkiego Księstwa Litewskiego: 1385—1795. — Kraków, 1885.
* *Niesiecki K.* Herbarz Polski / wyd. J.N. Bobrowicz. — Lipsk? 1839—1845.
* *Markiewicz A.* Gabriel Hornostaj // Polski Słownik Biograficzny, 1960—1961, t. IX. S. 626—627;
* 

Гаўрыла
Катэгорыя:Ваяводы менскія
Катэгорыя:Ваяводы берасцейскія
Катэгорыя:Старосты менскія
Катэгорыя:Старосты камянецкія
Кашталяны віленскія

**Кашталян віленскі** — адна з найвышэйшых дзяржаўных пасад ВКЛ, кашталян сталічнага горада Вільні. Пасада створана на польскі ўзор у 1413.

## Спіс кашталянаў віленскіх 
* 1413 — Міхал Мінігайла
* 1418—1442 — Крысцін Осцік
* 1445—1448 — Кезгайла Валімонтавіч
* 1451 — Пётр Сенька Гедыгольдавіч
* 1451—1458 — Судзівой Валімонтавіч
* 1458 — Дабяслаў Кезгайлавіч
* 1461—1475 — Войцех Янавіч Манівід
* 1475—1477 — Радзівіл Осцікавіч
* 1478—1485 — Ян Кезгайлавіч
* 1492—1511 — Аляксандр Юр’евіч Гальшанскі
* 1512—1522 — Канстанцін Астрожскі
* 1522—1527 — Станіслаў Янавіч Кезгайла
* 1527—1541 — Юрый Радзівіл
* 1544—1557 — Рыгор Осцік
* 1559—1561 — Еранім Хадкевіч
* 1564—1572 — Рыгор Хадкевіч
* 1574—1579 — Ян Хадкевіч
* 1579—1587 — Астафій Валовіч
* 1588—1591 — Ян Кішка
* 1593—1595 — Павел Пац
* 1595—1617 — Еранім Хадкевіч
* 1619—1620 — Януш Радзівіл
* 1621—1632 — Мікалай Янавіч Глябовіч
* 1633 — Крыштаф Радзівіл
* 1633—1636 — Альбрыхт Уладзіслаў Радзівіл
* 1636—1642 — Крыштаф Хадкевіч
* 1642—1644 — Мікалай Сапега
* 1644—1646 — Андрэй Станіслаў Сапега
* 1646—1660 — Ян Казімір Хадкевіч
* 1660—1667 — Міхал Казімір Радзівіл
* 1667—1669 — Міхал Казімір Пац
* 1669—1670 — Крыштаф Завіша
* 1670—1671 — Мікалай Стэфан Пац
* 1672—1682 — Андрэй Францішак Катовіч
* 1683—1685 — Эрнэст Дэнгаф
* 1685—1701 — Юзаф Багуслаў Слушка
* 1702—1703 — Януш Антоній Вішнявецкі
* 1703—1706 — Міхал Сервацый Вішнявецкі
** Па Міхале Вішнявецкім на пасаду быў абраны Ян Мікалай Радзівіл, аднак ураду не прыняў.
* 1709—1722 — Людвік Канстанцін Пацей
* 1722—1724 — Фрэдэрык Міхал Чартарыйскі
* 1724—1741 — Казімір Чартарыйскі
* 1742—1744 — Міхал Казімір Радзівіл
* 1744—1768 — Міхал Юзаф Масальскі
* 1768—1775 — Ігнацы Агінскі
* 1775—1790 — Міхал Еранім Радзівіл
* 1790—1795 — Мацей Радзівіл
Пацы

**Пацы** () — магнацкі род, прадстаўнікі якога ў 16—18 стст. займалі дзяржаўныя пасады ў Вялікім княстве Літоўскім. Валодалі маёнткамі ў Лідскім і Гарадзенскім паветах, мястэчкамі Магільна, Астравец (у 16 ст.), Чартарыйск (у 17 ст.), Відзы і інш.

## Гісторыя 
Першым з роду Пацаў, які ўпамінаецца ў крыніцах з’яўляецца літоўскі баярын Даўкша, жыўшы ў 15 ст. Нічога значнага аб ім не вядома, але ўжо яго сын Юрый Пац быў адной з значных постацяў пры двары вялікага князя Казіміра Ягелончыка. З таго часу Пацы пачынаюць гуляць значную ролю ў палітычным і духоўным жыцці княства. У другой палове 17 ст. род дасягае піка сваёй магутнасці, прадстаўнікі роду займаюць высокія дзяржаўныя пасады, а менавіта:гетмана літоўскага, канцлера літоўскага, біскупаў віленскага і жмудскага. Але з цягам часу іх дамінацыя, у краіне знішчонай цяжкімі войнамі, пачала хіліцца, род быў адсунуты на другі план прадстаўнікамі Сапегаў. Апошні з вядомых Пацаў быў Людвіг Міхаіл Пац, удзельнік вайны напалеонаўскай і паўстання 1830—1831 гг. супраць расійскай улады, па заканчэнню паўстання быў вымушаны эміграваць дзе і памёр. Сямейны маёнтак Пацаў быў канфіскаваны расійскай уладай.

**Найбольш вядомыя з роду:**
* Юрый Пац (?-1505) — намеснік полацкі ў 1496—1501;
* Станіслаў Пац (?-1588) — ваявода віцебскі ў 1566;
* Павел Пац (?-1595) — кашталян віцебскі ў 1566, ваявода мсціслаўскі ў 1578, кашталян віленскі ў 1593;
* Ян Пац (?-1610) — ваявода менскі ў 1600;
* Стэфан Пац (1587—1640) — земскі падскарбі літоўскі з 1630, падканцлер літоўскі з 1635
* Крыштаф Жыгімонт Пац (1621—1684 — падканцлер літоўскі з 1656, канцлер вялікі літоўскі з 1658;
* Міхал Казімір Пац (?-1682) — ваявода смаленскі і гетман польны літоўскі з 1663, кашталян віленскі і гетман вялікі літоўскі з 1667, ваявода віленскі з 1669;
* Міхал Ян Пац (1728—1787) — маршалак Барскай канфедэрацыі;
* Міхал Людвіг Пац (1780—1835) — генерал польскага войску ў арміі Напалеона, часовы галоўнакамандуючы паўстанцкімі войскамі ў час паўстання 1830—1831, апошні прадстаўнік Пацаў.
Дзяржаўца

**Дзяржаўца** — часовы ўладальнік і кіраўнік дзяржаўнага маёнтка ў Вялікім княстве Літоўскім, да XVI ст. называўся *намеснікам* і *цівуном*.

Часта дзяржавы давалі як юргельт або за пазыку скарбу.

## Літаратура 
* Акты издаваемые Виленскою Археографическою Комиссиею для разбора Древних Актов. — Т. 26. — Вильна, 1899. — С. 566.

Катэгорыя:Пасады ў Вялікім Княстве Літоўскім
Пацы (значэнні)

* Пацы — вёска ў Брэсцкай вобласці
* Пацы — магнацкі род
Вадзім Уладзіміравіч Броўцаў

**Вадзім Уладзіміравіч Броўцаў** () — прэм’ер-міністр Рэспублікі Паўднёвая Асеція (2009—2012).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 26 ліпеня 1969 года ў Чалябінску-65.

Скончыў Свярдлоўскі інстытут народнай гаспадаркі па спецыяльнасці «эканоміка і планаванне матэрыяльна-тэхнічнага забеспячэння». У 1994—1996 — дырэктар транспартнай кампаніі «Урал-Аўта».

у 1996—2005 гадах — дэпутат Азёрскага гарадскога Савета дэпутатаў. З 2005 па 2009 гады — старшыня Савета дырэктараў будаўнічай кампаніі «Вермікуліт» (кампанія займаецца рэалізацыяй буйных будаўнічых праектаў у г. Сочы (камерцыйная і жылая нерухомасць).

З 5 жніўня 2009 года па 26 красавіка 2012 года — Прэм’ер-міністр Паўднёвай Асеціі.

З 11 снежня 2011 года па 19 красавіка 2012 года выконваў абавязкі Прэзідэнта Паўднёвай Асеціі.

Памёр 14 лістапада 2024 года.

Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Паўднёвай Асеціі
Катэгорыя:Прэзідэнты Паўднёвай Асеціі
Ваяводы віцебскія

## Старосты 
* Фёдар Вясна (1392—1393)
* Велька (узг. 1406)

## Ваяводы 
## Глядзі таксама 
* Кашталяны віцебскія
* Віцебскае ваяводства
Вуліца Багдана Хмяльніцкага (Мінск)

**Вуліца Багдана Хмяльніцкага** — вуліца ў Савецкім раёне Мінска. Названа ў гонар Багдана Хмяльніцкага (1595—1657), украінскага гетмана. Грамадскі транспарт па вуліцы не ходзіць.

## Размяшчэнне 
Вуліца ідзе ад праспекта Незалежнасці, перасякае вуліцы Якуба Коласа, Беламорская, Цнянская і заканчваецца скрыжаваннем з вуліцай Куйбышава.

Катэгорыя:Вуліцы Мінска
Катэгорыя:Аб’екты, названыя ў гонар Багдана Хмяльніцкага
Катэгорыя:Савецкі раён (Мінск)
Драган Джоканавіч

**Драган Джоканавіч ** (, Dragan Đokanović) (, Сараева) — сербскі палітык, прэзідэнт i заснавальнік Дэмакратычнай партыі федэралiстаў ( (1990).

Быў мiнiстрам Рэспублікі Сербскай (1993—1994).
Нарадзіўся ў 1958 годзе ў Сараева. Пачатковую і сярэднюю школу скончыў у Сараева. Вывучаў медыцыну у Сараеўскім універсітэце. Спецыяльнасць: Педыятр.
Жанаты, двое дзяцей.

Катэгорыя:Сербы
Катэгорыя:Палітыкі Сербіі
Войцех Янавіч Манівід

**Войцех Янавіч Манівід** (? — ) — літоўскі баярын, сын Івашкі Манівідавіча. У 1475 згадваецца як намеснік новагародскі, імаверна заняў гэты урад яшчэ ў 1471 г. Займаў таксама пасады кашталяна віленскага (з 1465) і падстолія (1475). На Войцеху Янавічу скончылася мужчынская лінія нашчадкаў Войцеха Манівіда.

## Літаратура 
* Wolff J. Senatorowie i dygnitarze Wielkiego Księstwa Litewskiego 1386—1795. — Kraków, 1885.

Катэгорыя:Кашталяны віленскія
Катэгорыя:Намеснікі новагародскія
Катэгорыя:Падстоліі вялікія літоўскія
Войцех Янавіч
Афрыканскі Саюз

**Афрыканскі Саюз** (, ) — міжнародная арганізацыя палітычнага, ваеннага і эканамічнага характару, куды ўваходзяць усе афрыканскія дзяржавы. Правапераемніца Арганізацыі Афрыканскага Адзінства, створаная 9 ліпеня 2002 на канферэнцыі ў Дурбане.
Марока пакінула арганізацыю ў 1984 у знак пратэсту супраць прыняцця ў саюз Заходняй Сахары), але ў 2017 годзе была прынята назад.

Мэты Афрыканскага Саюза:
* ахова і спрыянне развіццю дэмакратычных каштоўнасцей у Афрыцы,
* абарона правоў чалавека,
* узаемадапамога пры ўзнікненні ваенных канфліктаў,
* стварэнне агульнаафрыканскай эканамічнай прасторы,
* абмежаванне ўмяшання былых каланіяльных дзяржаў ва ўнутраныя справы краін Афрыкі,
* залучэнне замежнага капіталу.

Першым кіраўніком Афрыканскага Саюза стаў прэзідэнт ПАР Таба Мбекі. Штаб-кватэра размяшчаецца ў Адыс-Абебе (Эфіопія).

## Дзяржавы-члены 
## Гл. таксама 
* Злучаныя Штаты Афрыкі

Катэгорыя:Міжнародныя арганізацыі
Катэгорыя:Афрыканская палітыка
Катэгорыя:Вікіпедыя:Істотныя артыкулы
Лад

* Лад — дзяржаўная ці грамадская сістэма.
* Лад — уклад жыцця, спосаб жыцця.
* Лад — згода, парадак, зладжанасць.
* Лад дзеяслова — граматычная катэгорыя, выражае адносіны дзеяння да рэчаіснасці. 
* Лад (музыка) — адно з галоўных паняццяў тэорыі музыкі.
* Лад — дэталь музычнага інструмента.

## ЛАД 
* Ліга арабскіх дзяржаў — міжнародная арганізацыя, заснаваная 22 сакавіка 1945 г. у Каіры краінамі, звязанымі арабскай мовай, агульнай гісторыяй, культурай і рэлігіяй
* Беларусь 2 — беларускі забаўляльны тэлеканал
Рымскі метрапалітэн

**Рымскі метрапалітэн** — сістэма ліній хуткаснага транспарту Рыма.

## Гісторыя 
Адкрыты 9 лютага 1955 года, налічвае 68 станцый (3 лініі).

## Спасылкі 
* Рымскія метрапалітэн
* Аператар грамадскага транспарту Рыма 
* Станцыі Рымскага метро
* Рым на сайце Urban Rail
Method Man

**Кліфард Сміт** (), лепш вядомы як **Method Man**, — амерыканскі рэпер, акцёр і член хіп-хоп калектыву Wu-Tang Clan.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 1 красавіка 1971 года ў Хэмпстэдзе, штат Нью-Ёрк. Пасля разводу бацькоў яму прыйшлося пераехаць у Стэйтэн Айлэнд.

## Дыскаграфія 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 
* Біяграфія на рускім ад Rapgold.net.

Катэгорыя:Хіп-хоп выканаўцы ЗША
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Грэмі»
Ваяводы троцкія

**Ваявода троцкі** — вышэйшы ўраднік Троцкага ваяводства, адзін з найвышэйшых ураднікаў Вялікага Княства Літоўскага.

## Намеснікі і старосты 
* Пекштэ (зг. 1377)
* Гінвіл (1398)
* Яўнут Валімонтавіч (1412)

## Ваяводы 
У 1413 годзе ўрад стаў ваяводскім.

## Гл. таксама 
* Троцкае ваяводства
* Кашталяны троцкія

## Літаратура 
* 
* Wolff J. Senatorowie i dygnitarze Wielkiego Księstwa Litewskiego: 1385—1795. Kraków, 1885.
Андрэй Ястрабец

**Андрэй герба «Ястрабец»** (пачатак XIV ст. — 14 лістапада 1398) — францішканін, рэлігійны дзеяч, першы біскуп віленскі (1388—1398).

Вучыўся ў Гнезне, служыў у Кракаве, прапаведаваў у Мазовіі, потым місіянер у Літве.

Спаведнік Альжбеты Лакаткоўны. Удзельнічаў у місіі ў Малдову, у выніку якой утворана Серацкая дыяцэзія, 9 мая 1371 года пастаўлены першым біскупам серацкім. З 1372 года апекаваў Галіцкую архідыяцэзію. З 1374 года сакратар і скарбнік пры двары польскага караля. У 1376—1386 гадах дапаможны біскуп Гнезненскай архідыяцэзіі. Садзейнічаў шлюбу каралевы Ядвігі з вялікім князем літоўскім Ягайлам. Пасля заключэння шлюбу ў 1386 годзе кароль Уладзіслаў Ягайла даў згоду на ўтварэнне Віленскага біскупства. Удзельнічаў у хросце Літвы і ў 1388 годзе пастаўлены першым біскупам віленскім. Заснаваў францішканскія кляштары ў Лідзе і Ашмянах.

У літаратуры часам называны **Андрэям Васілам**, але гэта грунтуецца на познім фальсіфікаце граматы Вітаўта.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Біскупы віленскія
Катэгорыя:Біскупы галіцкія
Катэгорыя:Біскупы серацкія
Катэгорыя:Францысканцы
Ліга арабскіх дзяржаў

**Ліга арабскіх дзяржаў** (, Dżamea Al-Dul Al-Arabija), міжнародная арганізацыя, заснаваная 22 сакавіка 1945 на аснове Каірскага пратаколу ў Каіры краінамі, звязанымі арабскай мовай, агульнай гісторыяй, культурай і рэлігіяй, з мэтай паляпшэння супрацоўніцтва паміж арабскімі краінамі ў палітычнай, эканамічнай, адукацыйнай і культурнай сферах. Утварэнне Лігі было зацверджана падпісаннем 7 краінамі Александрыйскага пратакола. У наш час у гэту арганізацыю ўваходзяць 22 краіны і Палесцінская аўтаномія.

## Мэты 
Мэты Лігі вызначаны ў пагадненні, падпісаным у 1945 годзе, і прадугледжваюць «узмацненне сувязяў паміж дзяржавамі, якія прымаюць у ёй удзел, выпрацоўку адзінай палітычнай плыні для рэалізацыі супрацоўніцтва паміж імі, абароны іх незалежнасці і суверэнітэту, для разгляду спраў і інтарэсаў арабскіх краін».

Супрацоўніцтва не абмяжоўваецца палітычнымі справамі, таксама распаўсюджваецца на гаспадарчыя, фінансавыя, камунікацыйныя, культурныя, сацыяльныя і санітарныя справы. Акрамя таго, дзейнасць арганізацыі кранае пытанні падданства, пашпартоў, віз, выдавання злачынцаў.

## Органы арганізацыі 
Вышэйшыя органы:
* Савет Лігі
* Савет сумеснай абароны
* Эканамічны савет
* Генеральны сакратарыят
Створаны таксама розныя пастаянныя камітэты і спецыялізаваныя агенцтвы:
* Інстытут арабскай пісьменнасці (1946)
* Інстытут арабскіх навуковых даследаванняў (1953)
* Арабскі камітэт па выстаўках (1964)
* Арабскі рэгіянальны орган, скіраваны супраць непісьменнасці (1966)
* Арабскі цэнтр прамысловасці і развіцця (1968)
* Арабскі фонд эканамічнага і сацыяльнага развіцця (1968)
* Інстытут арабскіх лесанасаджэнняў (1969)
* Музычная арабская асацыяцыя (1970)
* Адміністрацыйны суд Лігі арабскіх дзяржаў (1964).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Міжнародныя арганізацыі
Катэгорыя:Арабы
Катэгорыя:Вікіпедыя:Істотныя артыкулы
Песня

[міні|250пкс|«[Au Clair de la Lune»&nbsp;— традыцыйная французская народная песня, публікацыя у «Vieilles Chansons pour les Petits Enfants: Avec Accompagnements»]]
**Песня** (), найбольш простая і распаўсюджаная форма вакальнай музыкі, якая аб'ядноўвае паэтычны тэкст з нескладанай мелодыяй. Песня ў шырокім сэнсе ўключае ў сябе ўсё, што спяваецца, пры ўмове адначасовага спалучэння слова і напева; у вузкім сэнсе — малы вершаваны лірычны жанр, які існуе ва ўсіх народаў і характарызуецца простай музыкальна-славеснай пабудовай. 

Песні адрозніваюцца па жанрах, складу, формах выканання і інш. прыкметах. Песня можа выконвацца як адным спеваком, так і хорам. Песні спяваюць як з інструментальным суправаджэннем, так і без яго. Мелодыя песні з'яўляецца абагульненым, выніковым выразам вобразнага зместу тэксту ў цэлым. Мелодыя і тэкст падобныя па структуры: яны складаюцца з роўных, а ў музыцы і аднолькавых, пабудоў — строф, часта з рэфрэнам — прыпевамі. У залежнасці ад крытэраў, песні могуць падзяляцца на шматлікія формы, напрыклад, паводле мэты, стылю або часу ўзнікнення.

Сёння адрозніваюць песню фальклорную, песню як жанр пісьмовай паэзіі, песню як самастойны вакальна-музычны твор. Па жанрах песні фальклорныя бываюць: працоўныя, абрадавыя, каляндарныя, калыханкі, вясельныя, пахавальныя, гістарычныя, баладныя і прыпеўкі.

## Спасылкі 
* Беларускія народныя песні . Нашыя дзеткі
* Народныя песні. Казкі беларускія
* Беларуская музыка 

*
Катэгорыя:Вікіпедыя:Істотныя артыкулы
Тадэвуш Францішак Агінскі

{{ДД
| беларускае імя = Тадэвуш Францішак Агінскі
| арыгінальнае імя = 
| партрэт = Tadevuš Francišak Aginski. Тадэвуш Францішак Агінскі (A. Lemoine, 1857-58) (2).jpg 
| шырыня партрэта = 250px
| подпіс =  
| герб = Herb Ogiński.png
| шырыня герба = 100px
| подпіс герба = Герб «Агінскі»

 | тытул =Ваявода троцкі
 | парадак = 
 | перыядпачатак =26 сакавіка 1770
 | перыядканец       = лістапад 1783
 | перыяд праўлення =
 | папярэднік =Аляксандр Пацей
 | пераемнік = Андрэй Агінскі

| дата нараджэння = 
| месца нараджэння = 
| дата смерці = 
| месца смерці =  
| род = 
| бацька = 
| маці = 
| жонка = 
| дзеці = 
| узнагароды = { style="background: transparent"
 
}
}}

**Тадэвуш Францішак Агінскі** ( — , Маладзечна) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч, пісар вялікі літоўскі (1737—1744), кашталян троцкі (1744—1770), ваявода троцкі (1770—1783).

Быў старостам ашмянскім (з 1739).

## Біяграфія 
Са старэйшай княжацкай лініі роду Агінскіх, сын Марцыяна Міхала і Тэрэзы з Бжастоўскіх. Меў братоў Ігнацыя і Станіслава Ежы.

У 1733 годзе падпісаў элекцыю Станіслава Ляшчынскага і выступіў у яго абарону. Пазней у 1736 года вызнаў уладу Аўгуста Саксонскага. Актыўны ўдзельнік соймаў, яго прамовы выйшлі ў друку. Маршалак Гарадзенскага сойма (5 кастрычніка — 19 лістапада 1744). Падпісаў элекцыю Станіслава Аўгуста, быў членам Пастаяннай Рады (1776—1778).

Збудаваў палац у Маладзечна, дзе ўладкаваў уласную рэзідэнцыю. Пры палацы была багатая бібліятэка і мастацкая галерэя.

У шлюбе з Ізабелай з Радзівілаў меў сыноў Андрэя і Францішка Ксаверыя. Другі шлюб (1763) з Ядвігай Тэрэзай з Залускіх быў бяздзетным.

## Галерэя 

Tadevuš Francišak Aginski. Тадэвуш Францішак Агінскі (XVIII).jpg|З Тадулінскага манастыра, XVIII ст.
Tadevuš Francišak Aginski. Тадэвуш Францішак Агінскі (A. Lemoine, 1857-58).jpg |A. Lemoine, 1857—58 гг.
Tadevuš Francišak Aginski. Тадэвуш Францішак Агінскі (A. Lemoine, 1857-58) (3).jpg|A. Lemoine, 1857—58 гг.
Tadevuš Francišak Aginski. Тадэвуш Францішак Агінскі (K. Minter, 1826) (2).jpg|К. Мінтэр, 1826 г. (відаць, партрэт М. К. Агінскага)

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Тадэвуш Францішак
Катэгорыя:Сенатары Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Ваяводы троцкія
Катэгорыя:Кашталяны троцкія
Катэгорыя:Пісары вялікія літоўскія
Катэгорыя:Старосты ашмянскія
Катэгорыя:Маршалкі Сойма Рэчы Паспалітай
Сямён Фёдаравіч Бельскі

**Сямён Фёдаравіч Бельскі** (?-?) — прадстаўнік роду Бельскіх-Гедзімінавічаў, сын Фёдара Іванавіча Бельскага, маскоўскі баярын з 1522 г.

У 1534 г. збег у Вялікае княства Літоўскае (разам з Іванам Ляцкім), атрымаў ад караля польскага і вялікага князя літоўскага Жыгімонта II Аўгуста Жыжморы, Стаклішкі і Кармілаў.

У 1535 г. удзельнічаў у паходзе гетмана Яна Тарноўскага на Северскія землі, пазней у іншых паходах супраць Рускай дзяржавы.

Адпрасіўся ў паломніцтва да Святых месцаў (у Палесціну). У 1537 апынуўся ў Крыме, наведаў Турцыю, падбіваў крымскіх татараў і туркаў на вайну супраць рускай дзяржавы. Да 1542 г. перапісваўся з Жыгімонтам II Аўгустам, далейшы лёс не вядомы, Нашчадкаў не пакінуў.

Сямён Фёдаравіч
Іван Фёдаравіч Бельскі

**Іван Фёдаравіч Бельскі** (? — май ) — маскоўскі дзяржаўны дзеяч, баярын з 1522 года, ваявода.

Паходзіў з роду Бельскіх, нашчадкаў Гедзіміна. Сын Фёдара Іванавіча Бельскага. Меў сына Івана Бельскага.

З лета 1540 года «першапраходзец» Івана IV. У пачатку 1542 года скінуты Шуйскімі, сасланы на Белавозера і там забіты.

Іван Фёдаравіч
Радыёгеасістэмы

**Ра́дыёге́асістэ́мы** — паводле В. Е. Некаса, гэта лакальная тэрытарыяльная геасістэма з ідэнтычнай па ўсёй сваёй працягласці радыёфарміруючай структурай. Любы элемент ландшафту з'яўляецца крыніцай радыёцеплавога выпраменьвання, у тым ліку ў ЗВЧ-дыяпазоне. Таму радыёгеасістэму трэба разумець як адну з мадэляў ПТК, якая будуецца на аснове радыёцеплавога выпраменьвання канкрэтных участкаў зямной паверхні.

## Літаратура 
* Некос В. Е. Основы радиофизической географии. — Харьков: Изд-во Харьк. ун-та, 1986
* Дьяконов К. Н., Касимов Н. С., Тикунов В. С. Современные методы географических исследований. — М.: МГУ, 1996.

Катэгорыя:Геафізіка
Фёдар Іванавіч Бельскі

**Фёдар Іванавіч** — сын бельскага князя Івана Уладзіміравіча, праўнук вялікага князя Альгерда.

Згадваецца з 1476 годзе як «князь Фёдар з Белай».

Быў у апазіцыі да караля Казіміра, у 1481 годзе ўдзельнічаў у змове супраць яго, на другі дзень шлюбу з Ганнай Сямёнаўнай з роду князёў Кобрынскіх вымушаны ратавацца ўцёкамі. З 1482 года ў Маскве. Кароль Казімір, а пазней і яго сын кароль Аляксандр не адпусцілі Ганну з Вялікага княства Літоўскага. Спробы князя Фёдара Іванавіча, які стаў баярынам у Маскоўскай дзяржаве, вызваліць жонку вынікаў не далі.

У 1493 годзе сам князь Фёдар спрабаваў вярнуцца ў Вялікае княства Літоўскае, за што быў сасланы ў Галіч. У 1497 годзе памілаваны, у 1498 годзе ажаніўся з разанскай вялікай князёўнай Ганнай Васілеўнай, пляменніцай вялікага князя маскоўскага Івана III.

У 1499 годзе быў ваяводам коннага войска, пасланага пад Казань. У час вайны маскоўска-вялікалітоўскай вайны 1500—1503 гадоў як 2-гі ваявода ў удзельнічаў у беспаспяховай аблозе Смаленска. У 1506 годзе зноў удзельнічаў у паходзе на Казань.

У шлюбе з вялікай князёўнай разанскай Ганнай меў сыноў Дзмітрыя, Івана і Сямёна.

Фёдар Іванавіч
Şalom (1947)

***Шалом*** (***Şalom***) (, ) — яўрэйскі штотыднёвік, які выдаецца ў Турцыі. Яго назва Şalom адлюстроўвае турэцкае напісанне яўрэскага слова *шалом*. Газета заснаваная 29 кастрычніка 1947 турэцкім яўрэем, журналістам Аўрамам Леёнам. Друкуецца ў Стамбуле. Акрамя старонкі на сефардскай мове, асноўная мова газеты — турэцкая. Галоўны рэдактар — Якуп Барокас. Тыраж — 5.000 асобнікаў.

## Спасылкі 
* Шалом (Şalom) Афіцыйны сайт 
* Шалом (Şalom) Афіцыйны сайт  (сеф.)

Катэгорыя:Газеты Турцыі
Катэгорыя:Газеты на турэцкай мове
Станіслаў Гаштольд

**Станіслаў Гаштольд** (каля 1507 — 18 снежня 1542) — ваявода новагародскі (1530—1542), ваявода троцкі (1542).

З роду Гаштольдаў. Самастойнай палітычнай ролі не адыгрываў і заставаўся памочнікам свайго бацькі Альбрэхта.

18 мая 1537 г. у Геранёнах ажаніўся з Барбарай Радзівіл, дачкой вялікага гетмана Юрыя Радзівіла (пазней жонка Жыгімонта II Аўгуста).

Са смерцю Станіслава род Гаштольдаў згас. Родавыя маёнткі Гаштольдаў перайшлі да вялікіх князёў літоўскіх, на іх аснове былі створаны Трабскае, Радашковіцкае, Валожынскае і Любчанскае староствы.

На думку М. М. Улашчыка, найбольш верагодны ініцыятар стварэння легендарнай гісторыі пра пачаткі ВКЛ, запісанай у беларуска-літоўскіх летапісах.

## Радавод 
## Літаратура 
* *Грыцкевіч А. П.* Гаштольды // 

Катэгорыя:Ваяводы новагародскія
Катэгорыя:Ваяводы троцкія
Станіслаў
Катэгорыя:Памерлі ў Геранёнах
ФК Рома

**«Рома»** () — італьянскі футбольны клуб з горада Рым. Клуб быў заснаваны ў выніку зліцця некалькіх футбольных клубаў горада ў 1927 годзе. «Рома» гуляе ў Серыі A з часоў свайго заснавання, але толькі адзін сезон у пачатку 1950-х клуб вымушаны быў прапусціць, бо вылецеў у Серыю B.

«Рома» перамагала ў італьянскім чэмпіянаце тройчы, у сезонах 1941/42, 1982/83 і 2000/01, а таксама дзевяць разоў станавілася ўладальнікам Кубка Італіі і двойчы Суперкубка краіны. На еўрапейскай арэне клуб у 2022 годзе стаў першым пераможцам Лігі канферэнцый, яшчэ двойчы «Рома» выхадзіла ў фіналы еўрапейскіх кубкаў: Кубка еўрапейскіх чэмпіёнаў у 1983/84, але там яна атрымала паражэнне ў серыі пенальці ад «Ліверпула», і Кубка УЕФА ў 1990/91, калі саступіла «Інтэру».

Хатнія гульні ў цяперашні час клуб праводзіць на «Стадыа Алімпіка», які яны падзяляюць са сваім асноўным супернікам клубам «Лацыа». Маючы ўмяшчальнасць большую за 72 тысячы гледачоў, стадыён з’яўляецца другім па велічыні ў Італіі, саступаючы толькі міланскаму «Сан-Сіра».

## Гісторыя 
### Раннія часы 
Футбольны клуб «Рома» быў утвораны 22 ліпеня 1927 года ў выніку аб’яднання трох рымскіх каманд: «Роман», «Альба-Аўдачэ» і «Фарцітуда-Про Рома» (першапачаткова каманд было пяць — «Роман», «Альба», «Аўдачэ», «Фарцітуда» і «Про Рома»). Гэта было зроблена па ініцыятыве аднаго з лідараў фашысцкай партыі Італа Фоскі з мэтай з’яўлення ў Вечным горадзе клуба, здольнага пазмагацца з гегемоніяй паўночнаітальянскіх каманд — «Джэноа», «Тарына», «Ювентусам», «Інтэрнацыянале» і «Балонняй». Толькі адна рымская каманда змагла пазбегнуць зліцця — «Лацыа», дзякуючы намаганням віцэ-прэзідэнта клуба генерала міліцыі Джорджа Вакаро.

«Рома» стала ўдзельнікам італьянскай Серыі А ў сезоне 1929/30. А ўжо ў наступным сезоне «джаларосі» фінішавалі на другім месцы, прапусціўшы наперад толькі «Ювентус». Найлепшымі ігракамі гэтага перыяду ў «Роме» былі капітан Аціліа Ферарыс, а таксама Гвіда Мазеці, Фульвіа Бернардзіні і Радольфа Воўк.

## Стадыёны 
* З 1927 г. на «Мотавеладрома Апія»
* З 1929 г. на «Кампа Тэстачыя»
* З 1941 г. на Стадыёне Нацыянальнай Фашысцкай Партыі (пазней «Стадыа Фламінья»)
* З 1953 г. на «Стадыа Алімпіка»
* У 1989 г. на «Стадыа Фламінья» (у сувязі з рамонтнымі работамі на «Стадыа Алімпіка» па прычыне чэмпіянату свету па футболе 1990)
* З 1990 г. на «Стадыа Алімпіка»

## Дасягненні 
**Серыя A**
* **Чэмпіён Італіі (3):** 1942, 1983, 2001
* Віцэ-чэмпіён (14): 1931, 1936, 1955, 1981, 1984, 1986, 2002, 2004, 2006, 2007, 2008, 2010, 2014, 2015, 2017
**Кубак Італіі**
* Уладальнік (9): 1964, 1969, 1980, 1981, 1984, 1986, 1991, 2007, 2008
* Фіналіст (8): 1937, 1941, 1993, 2003, 2005, 2006, 2010, 2013
**Суперкубак Італіі**
* Уладальнік (2): 2001, 2007
* Фіналіст (4): 1991, 2006, 2010, 2013
**Міжнародныя кубкі**
* Фіналіст Кубка чэмпіёнаў: 1984
* Фіналіст Кубка УЕФА / Лігі Еўропы (2): 1991, 2023
* Пераможца Лігі канферэнцый: 2022
* Пераможца Кубка кірмашоў: 1961

## Склад 
*Станам на люты 2024 года.*

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка
* Фан-сайт
* Польскі фан-сайт
* Расійскі фан-сайт

Рома
Грамадзянская вайна

**Грамадзянская вайна**, вайна паміж палітычнымі сіламі ў адной дзяржаве, якая ахоплівае значную частку насельніцтва з абодвух бакоў. Тэрмін ўзнік з таго факта, што варагуючыя бакі складаюцца з грамадзян адной дзяржавы. Прыкметамі грамадзянскай вайны з’яўляюцца наяўнасць элементаў ваенна-палітычнай машыны ў абодвух бакоў і агульнанацыянальны размах падзей.

### Грамадзянскія войны ХХ — ХХІ стагоддзяў 
1910—1920 — Грамадзянская вайна ў Мексіцы
1917—1923 — Грамадзянская вайна ў Расіі
1918 — Грамадзянская вайна ў Фінляндыі
1922—1923 — Грамадзянская вайна ў Ірландыі
1927—1950 — Грамадзянская вайна ў Кітаі
1934 — Грамадзянская вайна ў Аўстрыі
1936—1939 — Грамадзянская вайна ў Іспаніі
1946—1949 — Грамадзянская вайна ў Грэцыі
1957—1975 — Вайна ў В’етнаме
1962—1975 — Грамадзянская вайна ў Лаосе
1967—1975 — Грамадзянская вайна ў Камбоджы
1967—1970 — Грамадзянская вайна ў Нігерыі
1970—1992 — Грамадзянская вайна ў Мазамбіку
1974—2002 — Грамадзянская вайна ў Анголе
1980—1992 — Грамадзянская вайна ў Сальвадоры
1978 — па цяперашні час — Грамадзянская вайна ў Афганістане
1991—1995 — Грамадзянская вайна ў Югаславіі
1991—2002 — Грамадзянская вайна ў Алжыры
1992—1997 — Грамадзянская вайна ў Таджыкістане
1991—1993 — Грамадзянская вайна ў Грузіі
1996—2006 — Грамадзянская вайна ў Непале
1999 — па цяперашні час — Грамадзянская вайна ва Усходнім Тыморы
2011 — па цяперашні час — Грамадзянская вайна ў Лівіі
2011 — па цяперашні час — Грамадзянская вайна ў Сірыі


Катэгорыя:Вікіпедыя:Істотныя артыкулы
Прапаганда

**Прапаганда** ( — тое, што трэба распаўсюдзіць) — загадзя спланіраванае і мэтанакіраванае распаўсюджванне інфармацыі: фактаў, аргументаў, чутак і іншых звестак, у тым ліку заведама ілжывых, для аказання ўздзеяння на грамадскую думку ці іншую мэтавую аўдыторыю. Асноўнымі элементы працэса прапаганды з’яўляюцца суб’ект (сацыяльная група, інтарэсы якой выражае прапаганда), змест, форма і метады, сродкі ці каналы прапаганды (СМІ, сістэма лекцыйнай прапаганды і іншае), аб’ект (аўдыторыя, якой адрасаваная прапаганда). Прапаганда звычайна паўтараецца і распаўсюджваецца праз розныя сродкі масавай інфармацыі, каб сфарміраваць пэўную грамадскую думку.

У адрозненне ад аб’ектыўнай падачы інфармацыі, прапаганда дае інфармацыю перш за ўсё для ўздзеяння на аўдыторыю. Прапаганда часцяком дае інфармацыю выбарачна, хоць не да канца сказаная праўда з’яўляецца таксама хлуснёй, каб заахвоціць да пэўных абагульненняў, ці выкарыстоўвае эмацыйна зараджаныя паведамленне, каб справакаваць хутчэй за эмацыйную, чым рацыянальную рэакцыю на прадстаўленую інфармацыю. Жаданым вынікам з’яўляецца змяненне адносін да суб’екту ў мэтавай аўдыторыі, каб прасоўваць таемныя палітычныя планы. Прапаганда можа выкарыстоўвацца як форма палітычнага супрацьстаяння.

Хоць тэрмін «прапаганда» справядліва набыў ярка негатыўную афарбоўку з-за яе спалучэння маніпуляцыяй і шавінізмам. Прапаганда ў сваім першапачатковым значэнні мела нейтральную афарбоўку і магла быць звязана з ужываннем, якое было ў цэлым мяккім і нявінным, як, скажам, публічныя рэкамендацыі па ахове здароўя, заахвочванне грамадзян удзельнічаць у выбарах, заахвочванне людзей паведамляць у праваахоўныя органы аб злачынствах і гэтак далей.

## Гл. таксама 
* Прапаганда ў Беларусі

## Спасылкі 
* Энцыклапедыя метадаў прапаганды
* German Propaganda Archive 
* Вялікая вайна на словах . «Time»
* Амерыканская сацыяльная рэклама 1940-х гадоў 

Катэгорыя:Вікіпедыя:Істотныя артыкулы
Сталь

**Сталь** ( ад ) — дэфармуемы сплаў жалеза з вугляродам (і іншымі элементамі), утрыманне вугляроду ў якім ад 0,02 % да 2,14 %. Вуглярод з'яўляецца найбольш распаўсюджаным матэрыялам для легіравання жалеза, але шэраг іншых легіравальных элементаў выкарыстоўваюцца таксама, як марганец, хром, ванадый і вальфрам. Вуглярод і іншыя элементы выступаюць у якасці ацвярджальніка, прадухіляючы дыслакацыі ў крышталічнай рашоткі атама жалеза. Вар'іруючы колькасць легіруючых элементаў і формы іх прысутнасці ў сталі можна кантраляваць такія якасці, як цвёрдасць, пластычнасць і трываласць на разрыў сталі. Сталь з павышаным утрыманнем вугляроду можа зрабіцца мацнейшай за жалеза, але таксама менш пластычнай за яго.

Сплавы з утрыманнем вугляроду вышэй за 2,1 % вядомыя як чыгун за іх ніжэйшую тэмпературу плаўлення і добрыя ліцейныя якасці. Сталь таксама адрозніваецца ад кованага жалеза, якое можа ўтрымліваць невялікую колькасць вугляроду, але сталь уключае шлакавыя дамешкі. Гэтыя два адметныя фактары павялічваюць супраціўленне сталі да ржавення і павялічвае сварываемасць.

Хоць сталь была выраблена ў першыню рознымі неэфектыўнымі метадамі задоўга да эпохі Адраджэння, яе выкарыстанне стала больш распаўсюджаным пасля вынаходства больш эфектыўных метадаў вытворчасці, якія былі распрацаваны ў XVII стагоддзі. З вынаходствам Бесемераўскага працэсу ў сярэдзіне XIX стагоддзя, сталь стала матэрыялам таннай масавай вытворчасці. Далейшыя папраўкі ў працэс, як канвертарная вытворчасць, знізіла сабекошт прадукцыі пры адначасовым павышэнні якасці металу. Сёння сталь з'яўляецца адным з найбольш распаўсюджаных матэрыялаў у свеце, з вытворчасцю больш за 1,3 млрд тон штогод. Яна з'яўляецца асноўным кампанентам у будаўніцтве, элементах інфраструктуры, інструментаў, караблёў, машынабудаванні, прыбораў і зброі. Сучасная сталь мае некалькі розных марак, якія вызначаюцца арганізацыяй па стандартызацыі.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Сайт Сусветнай стальной арганізацыі
* SteelUniversity.org. Інтэрнэт-праект, распрацаваны International Iron and Steel Institute
* Марачнік металаў і сплаваў, звыш за 1 600 марак і сплаваў
* Табліца выкарстоўваемасці 
* Класіфікатар сталі
* Вялікі архіў дакументаў пра сталь. Кембрыджскі ўніверсітэт

Катэгорыя:Вікіпедыя:Істотныя артыкулы
Катэгорыя:Сплавы
Гіпакрат

**Гіпакрат** (, Hippokrates) (каля 460 да н.э., востраў Кос — каля 377 да н.э.) старажытнагрэчаскі доктар, «бацька медыцыны», якая ў тым ліку і яго высілкамі вылучылася з філасофіі ў асобную навуку.

У філасофскім плане, Гіпакрат, праўдападобна, прымыкаў да Геракліта. Ён разглядаў медыцыну як даследчую эксперыментальную навуку. Медыцынская школа Коса доўга карысталася вялікай павагай (свяцілішча Асклепіён на Косе). За працы Гіпакрата выдаваліся многія пазнейшыя псеўдагіпакратаўскія творы.

Пачатковую медыцынскую адукацыю Гіпакрат атрымаў ад бацькі — лекара Геракліда. Дзеля навуковага ўдасканалення ў маладосці Гіпакрат шмат вандраваў і вывучаў медыцыну ў розных краінах па практыцы мясцовых лекараў і па абетных табліцах, якія вывешваліся ў бажніцах Эскулапа.

Гісторыя яго жыцця малавядомая, нават дакладна невядома, колькі пражыў Гіпакрат — 83 ці 104 гады. Існуюць паданні і аповяды пра яго біяграфію, але яны маюць легендарны характар. Імя Гіпакрата стала зборным, калектыўным, і многія творы з 70 прыпісваных яму, належаць іншым аўтарам, пераважна яго сынам. Сапраўднымі даследчыкі прызнаюць ад 8 да 18 твораў. Гэта трактаты — «Аб вятрах», «Аб паветрах, водах і мясцовасцях», «Прагностыка», «Аб дыеце пры вострых хваробах», першая і трэцяя кнігі «Эпідэмій», «Афарызмы» (першыя чатыры раздзелы), хірургічныя трактаты «Пра суставы» і «Пра пераломы», што з'яўляюцца шэдэўрамі «Зборніка». Існуе некалькі твораў Гіпакрата этычнага напрамку: «Клятва», «Закон», «Пра лекара», «Пра добрапрыстойныя паводзіны», «Настаўленні».

Ён меркаваў, што хваробы людзям пасылаюць не багі, яны ўзнікаюць па розных, прычым цалкам натуральных, прычынах. Гіпакрат першым паставіў медыцыну на навуковы фундамент і пачаў ачышчаць ад філасофскіх тэорый, што часта супярэчылі рэчаіснасці і панавалі над даследчай эксперыментальнай навукай.

Гіпакрат таксама аўтар вучэння аб чатырох тыпах тэмперамента — халерык, меланхолік, сангвінік, флегматык — заснаванага на ўяўленні аб суадносінах у целе чалавека чатырох вадкасцей (крыві, слізі, жоўтай і чорнай жоўці). Даў заснаванае на гумаральным прынцыпе апісанне эмацыйных праяваў.

Па адной з версій Гіпакрат таксама далучыўся да стварэння Вермуту. Лічыцца, што ён упершыню склаў рэцэпт у 460 годзе да нашай эры.

Катэгорыя:Постаці Старажытнай Грэцыі
Катэгорыя:Медыкі Старажытнай Грэцыі
Катэгорыя:Медыцына Старажытнага свету
Катэгорыя:Гісторыя медыцыны
Катэгорыя:Медыцынская этыка
Катэгорыя:Персанажы «Боскай камедыі»
Катэгорыя:Нарадзіліся ў V стагоддзі да н.э.
Катэгорыя:Памерлі ў 4 стагоддзі да н.э.
Цысі

**Цысі** (кіт.: 慈禧皇太后) ( — , Пекін) — маньчжурская імператрыца, якая цягам 47 гадоў (з 1861 па 1908) дэ-факта кіравала Кітаем.

## Біяграфія 
Будучая імператрыца нарадзілася ў 1835 годзе ў сям’і, якая належала да слыннага маньчжурскага роду. Яе ўзыходжанне да вяршынь улады пачалося ў 1853 годзе, калі яна стала адной са шматлікіх жонак імператара Сяньфэна. Праз тры гады яна ўжо была адной з галоўных фігур пры двары, бо нарадзіла бяздзетнаму да таго часу манарху спадкаемца. Уплыў Цысі на слабога і хворага імператара набыў такую моц, што многія дзяржаўныя справы вырашаліся толькі праз яе. Яна прымала даклады чыноўнікаў, падпісвала паперы і нават выказвала свае меркаванні на афіцыйных прыёмах, што было нечуванай справай для тагачаснага Кітая. Калі ў 1861 годзе Сяньфэн памёр, спрактыкаваная ў вядзенні інтрыг Цысі здолела адсунуць на другі план сваіх супернікаў і стаць усемагутнай кіраўніцай Кітая пры малалетнім імператары. Імператрыца цягам амаль паўстагоддзя заставалася самым уплывовым чалавекам у краіне, тым часам як на троне паспелі змяніць адзін аднаго яе сын Тунчжы (1861—1873) і пляменнік Гуансюй (1875—1908), абодва прадстаўнікі дынастыі Цын.

## Зноскі 
Катэгорыя:Наложніцы імператараў Кітая