open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Генадзь Касцюк

**Генадзь Касцюк** ( — ?) — удзельнiк беларускага антысавецкага падполля, вайсковы падчас Другой сусветнай вайны, агент-разведчык у аперацыі амерыканскай разведкі па скідванню разведчыкаў на тэрыторыю БССР у жніўні 1952. Псеўданім «Бэн».

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1922 г. ў Навагрудскім павеце, які ў той час быў перададзены Польшчы паводле ўмоў Рыжскага міру. Дакладная дата нараджэння невядомая.

На пачатку Другой сусветнай вайны працаваў сакратаром, а затым рахункаводам валасной управы ў Ждановічах. У 1943 г. пачаў службу ў Беларускай Краёвай Абароне пад камандаваннем Барыса Рагулі. Магчыма, што менавіта ў складзе БКА ўдзельнічаў у баях супраць савецкіх партызан. У 1944 г. апынуўся ў Германіі і ў канцы таго ж года патрапіў у 30-ю грэнадзёрскую («1-ю беларускую») дывізію СС. Касцюк прабыў там нядоўга, бо ўжо ў снежні 1944 г. быў перадыслакаваны ў Польшчу, дзе служыў у чыне фельдфебеля ў 13-м батальёне Вафэн-СС. У студзені—сакавіку 1945 г. удзельнічаў у баях супраць Чырвонай Арміі. Таксама вядома, што ў канцы вайны працаваў на будаўніцтве абарончых аб’ектаў на Рэйне. Пасля капітуляцыі Германіі ў 1945 г. да 1948 г. знаходзіўся ў Даніі ў лагеры для перамешчаных асобаў, пасля чаго яму ўдалося выехаць у Францыю. У Францыі Касцюк працаваў сакратаром Парыжскага аддзела ў Беларускай Незалежнай Арганізацыі Моладзі, якую стварыў Янка Філістовіч.

У лютым 1952 г. пры дапамозе Барыса Рагулі Касцюк завязаў кантакт з амерыканскай разведкай і запісаўся ў выведшколу ў Каўфбейрэне, дзе атрымаў псеўданім «Бэн». Жыў у Міндэльсгайме разам з Міхалам Арцюшэўскім, а на заняткі ў выведшколу яны дастаўляліся на аўтамабілі. У ноч з 26 на 27 жніўня 1952 г. у складзе групы Вострыкава быў скінуты на парашуце над Налібоцкай пушчай каля в. Кляцішча амерыканскімі спецслужбамі. Касцюк павінен быў збіраць звесткі аб адносінах сялян да калектывізацыі і інфармацыю аб палітычнай сітуацыі ў БССР, а таксама мусіў наладзіць сувязь з антысавецкім падполлем у БССР, на што меў пісьмовыя паўнамоцтвы ад прэзідэнта Рады БНР Міколы Абрамчыка. Пасля высадкі разам з Цімохам Вострыкавым накіраваўся ў Навагрудак, затым — сам да бацькоў у родную вёску. Група Вострыкава была хутка раскрытая, прычынай чаго камандзір групы называў здраду. У выніку адзін з удзельнікаў групы быў застрэлены супрацоўнікамі Міністэрства дзяржаўнай бяспекі БССР, а Касцюк разам з іншымі арыштаваны 10 верасня 1952 г. у запланаваным месцы сустрэчы.

На судовым працэсе 10—14 лістапада 1955 г. разам з Цімохам Вострыкавым быў асуджаны на 25 гадоў пазбаўлення волі трыбуналам БВА. У 1997 г. пракуратура Рэспублікі Беларусь пераглядала справу Касцюка, але рашэнне камуністычных уладаў пакінула ў сіле і прызнала, што Генадзь Касцюк не падлягае рэабілітацыі.

## Літаратура 
* Маракоў Л. У. Рэпрэсаваныя літаратары, навукоўцы, работнікі асветы, грамадскія і культурныя дзеячы Беларусі, 1794—1991. Энц. даведнік. У 10 т. Т. 3 кн. 1. — Мн:, 2003. ISBN 985-6374-04-9.
* Антысавецкія рухі ў Беларусі. 1944—1956. Даведнік, — Мінск, 1999. ISBN 985-6374-07-3

## Спасылкі 
* Біяграфія Генадзя Касцюка 

Катэгорыя:Постаці беларускай эміграцыі
Катэгорыя:Удзельнікі Другой сусветнай вайны
HMS E44

**HMS E44** —  брытанская падводная лодка тыпу E. Пабудавана ў 1914-1916 гадах на верфі Swan Hunter у , дзе судна было спушчана 21 лютага 1916 года. Яна пачала службу ў Каралеўскім флоце 18 ліпеня 1917 года.

Падчас Першай сусветнай вайны была ўключана ў Дзесятую падводную флатылію, якая была размешчана на  рацэ  .

13 кастрычніка 1921 годзе лодка была прададзена на металалом.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Okręty podwodne typu E на старонке Battlecruisers.co.uk 
* HMS E44, Submarines Association, Barrow-in-Furness Branch
* E Class Coastal Submarine   

Катэгорыя:Падводныя лодкі Вялікабрытаніі тыпу E
Катэгорыя:Падводныя лодкі Вялікабрытаніі ў Першай сусветнай вайне
Юрый Аляксандравіч Газінскі

**Ю́рый Алякса́ндравіч Газі́нскі** (нар. 20 ліпеня 1989, Камсамольск-на-Амуры, Хабараўскі край, СССР) — расійскі футбаліст, паўабаронца екацярынбургскага «Урала». Ігрок нацыянальнай зборнай Расіі (2016—2020).

## Клубная кар’ера 
Нарадзіўся 20 ліпеня 1989 года ў горадзе Камсамольск-на-Амуры. Пачаў займацца футболам у шасцігадовым узросце ў родным горадзе Камсамольск-на-Амуры. У жніўні 2007 года дэбютаваў ускладзе мясцовага клуба «Змена» у другім дывізіёне. Улетку 2010 года перайшоў у «Прамень-Энергію». Пасля вылету каманды ў другі дывізіён, папоўніў склад маскоўскага «Тарпеда», за якое выступаў на працягу ўсяго сезона 2012/13 гадоў. 31 мая 2013 года «Краснадар» абвясціў аб падпісанні трохгадовага кантракту з гульцом. 31 жніўня 2016 дэбютаваў у зборнай Расіі, выйшаўшы на замену ў таварыскім матчы супраць зборнай Турцыі. Зараз правёў у форме галоўнай каманды краіны 5 матчаў.

У складзе зборнай быў удзельнікам розыгрышу Кубка канфедэрацый 2017 года ў Расіі, дзе, зрэшты, на поле не выходзіў.

У пачатку чэрвеня 2018 года быў уключаны ў заяўку зборнай Расіі на хатнім для яе чэмпіянат свету.

## Дасягненні 
;  **«Змена» (Камсамольск-на-Амуры)**
* Сярэбраны прызёр зоны «Усход» Другога дывізіёна: 2008
;  **«Краснадар»**
* Бронзавы прызёр чэмпіянату Расіі (3): 2014/15, 2018/19, 2019/20
* Фіналіст Кубка Расіі: 2013/14

## Асабістае жыццё 
У 2015 годзе Юрый Газінскі ажаніўся са стылістам праекта «Модны прысуд» Аляксандры Івановай. У 2016 годзе ў мужа і жонкі нарадзілася дачка.

## Адукацыя 
У 2011 годзе скончыў бакалаўрыят у далёкаўсходнім Федэральным універсітэце па спецыяльнасці «Фізічная культура», а затым у 2013 годзе — магістратуру па спецыяльнасці «адаптыўнае фізічнае выхаванне» .

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Расіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Расіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Змена Камсамольск-на-Амуры
Катэгорыя:Ігракі ФК Прамень-Энергія Уладзівасток
Катэгорыя:Ігракі ФК Тарпеда Масква
Катэгорыя:Ігракі ФК Краснадар
Катэгорыя:Ігракі ФК Урал Екацярынбург
Мурска-Собата

**Мурска-Собата** () — горад і абшчына на паўночным усходзе Славеніі, у рэгіёне Прэкмур’е. Размешчаны за 15 км ад мяжы з Аўстрыяй і Венгрыяй, за 40 км ад Марыбара. Знаходзіцца на рацэ Мура, якая з’яўляецца прытокам Дравы.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
Катэгорыя:Гарады Славеніі
Дамжале

**Дамжале** () — горад у цэнтральнай частцы Славеніі, на паўночны ўсход ад Любляны. Насельніцтва горада — 11 582 па дадзеных перапісу 2002 года, насельніцтва ўсёй абшчыны Дамжале — 29 902 чалавека.
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Бошцьян Лекан
## Спорт 
* ФК Дамжале
Катэгорыя:Гарады Славеніі
Шкоф’я-Лока

**Шкоф’я-Лока** () — горад у цэнтральнай частцы Славеніі. Паблізу горада зліваюцца рэкі Селешка Сора і Палянска Сора, утвараючы раку Сора. Насельніцтва горада — 12 289 чалавек па дадзеных перапісу 2002 года, насельніцтва ўсёй абшчыны — 22 093. Размешчана за 25 км на паўночны захад ад Любляны і за 15 км на паўночны ўсход ад Краня. Праз горад праходзіць аўтадарога Любляна — Толмін.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Славеніі
Гарыцыя

**Гарыцыя** (, , ) — горад і камуна ў італьянскім рэгіёне Фрыулі-Венецыя-Джулія на мяжы са Славеніяй, адміністрацыйны цэнтр аднайменнай правінцыі.

Горад размешчаны на левым беразе ракі Ізонца. Заступнікі святыя Эрмакора (Ermacora) і Фартуната (Fortunato). Свята горада 12 ліпеня.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Фрыулі — Венецыі-Джуліі
Катэгорыя:Камуны правінцыі Гарыцыя
Кочаўе

**Кочаўе** — горад і аднайменная абшчына на поўдні Славеніі. Абшчына Кочаўе размешчана паміж рэкамі Крка і Колпа. З сярэдзіны XIII стагоддзя да сярэдзіны XX стагоддзя гэты рэгіён з’яўляўся нямецкім анклавам на славенскіх землях.

Насельніцтва горада па дадзеных на 2012 год складае 8616 чалавек; насельніцтва абшчыны на 2008 год — 16 999 чалавек.

Катэгорыя:Гарады Славеніі
Межыца

**Межыца**:

## Беларусь 
* Межыца (Лепельскі раён)
* Межыца 2

## Славенія 
* Межыца (Славенія)
Межыца (Славенія)

**Межыца** () — паселішча і абшчына ў паўночнай частцы Славеніі, у гістарычнай вобласці Славенская Карынція, а з 2005 года ўваходзіць у склад статыстычнага рэгіёну Карошка. Па дадзеных перапісу 2002 года насельніцтва ўсёй абшчыны 3 966 чалавек.

Межыца размешчана ля ракі Драва паблізу мяжы з Аўстрыяй. Межыца развівалася дзякуючы здабычы свінцу і цынку. Здабыча пачалася ў 1665 годзе і скончылася ў 1994 годзе. Зараз шахта адкрыта толькі для турыстаў.

Катэгорыя:Населеныя пункты Славеніі
Постайна

**Постайна** () — горад у паўднёва-заходняй частцы Славеніі, у рэгіёне Унутраная Крайна. Па дадзеных перапісу 2002 года насельніцтва горада — 8548 чалавек; насельніцтва ўсёй абшчыны — 14 581 чалавек. Размешчана за 45 км на паўднёвы захад ад Любляны. Праз горад праходзіць аўтамагістраль і чыгунка Любляна — Копер.

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Борут Пахар (нар. 1963) — славенскі палітык

Катэгорыя:Гарады Славеніі
Есеніцы

**Есеніцы** () — горад у паўночна-заходняй частцы Славеніі, паблізу мяжы з Італіяй і Аўстрыяй. Размешчаны на рацэ Сава Далінска, якая зліваючыся ніжэй горада з Савай Бахіньскай утварае Саву. Насельніцтва горада — 13 429 чалавек па дадзеных перапісу 2002 года, насельніцтва ўсёй абшчыны Есеніцы — 21 620 чалавек. Размешчана за 70 км на паўночны захад ад Любляны і за 10 км на паўночны захад ад Бледа. Прыблізна за 5 км на поўнач ад горада праходзіць аўстрыйская мяжа, за 30 кіламетраў на захад — італьянская. Горад стаіць на чыгуначнай і аўтадарожнай магістралі Любляна — Філах.

Катэгорыя:Гарады Славеніі
Джон Форсайт

**Джон Форсайт** (, 22 кастрычніка 1780, Фрэдэрыксберг, Вірджынія — 21 кастрычніка 1841, Вашынгтон, круга Калумбія) — амерыканскі дзяржаўны дзеяч. Сенатар. У 1832—1833 гадах быў старшынёй сенацкага Камітэта па міжнародных адносінах. 13-ы дзяржаўны сакратар ЗША (1834—1841).

Катэгорыя:Дзяржаўныя сакратары ЗША
Ніжні Інгаш

**Ніжні Інгаш** () — пасёлак гарадскога тыпу, адміністрацыйны цэнтр Ніжнеінгашскага раёна Краснаярскага края Расіі. Чыгуначная станцыя Інгашская на Транссібірскай магістралі, участак Краснаярск — Тайшэт, аўтамабільная дарога  () Новасібірск — Краснаярск — Іркуцк. Траса праходзіць праз цэнтр пасёлка. Населены пункт заснаваны ў 1775 годзе. Статус пасёлка гарадскога тыпу — з 1961 года.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Краснаярскага края
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1775 годзе
Мікалай Іванавіч Бруноў

**Мікалай Іванавіч Бруноў** (; 13 (25) лістапада 1898, Масква — 25 лістапада 1971) — савецкі гісторык архітэктуры. Доктар мастацтвазнаўства (1943), член-карэспандэнт Акадэміі архітэктуры СССР (1941—1956), правадзейны член Акадэміі будаўніцтва і архітэктуры СССР (1957—1964).

## Біяграфія 
У 1920 годзе скончыў гісторыка-філалагічны факультэт Маскоўскага ўніверсітэта, з 1934 года — прафесар Маскоўскага архітэктурнага інстытута. Карыстаўся вялікім аўтарытэтам у навуковых колах, меў шматлікія дзяржаўныя ўзнагароды, у тым ліку ордэн Леніна (1953 г.). Асноўны круг навуковых інтарэсаў — антычная, візантыйская і старажытнаруская архітэктура.

Пахаваны на могілкі с. Ізварына Кунцаўскага раёна Маскоўскай вобласці (цяпер — Новамаскоўская адміністрацыйная акруга Масквы).

## Навуковая дзейнасць 
Аўтар прац па гісторыі архітэктуры еўрапейскіх краін, у т. л. Візантыі і Расіі. Адзін з даследчыкаў беларускай архітэктуры. У артыкуле «Беларуская архітэктура XI—XII ст.» (1928) выказаў меркаванне, што ў Полацку і Смаленску ў 12 ст. склалася арыгінальная творчая манера дойлідства, якая ўплывала на архітэктуру Смаленска і Ноўгарада.

## Асноўныя працы 
* «Очерки по истории архитектуры». Т. 1-2. М.: Academia, 1935—1937. Перавыданне: М: Центрполиграф, 2003
* «Рим. Архитектура эпохи барокко» (1937)
* «Альбом архитектурных стилей»
* «Дворцы Франции 17 и 18 веков» (1938)
* «Пропорции античной и средневековой архитектуры»
* «Эрехтейон»
* «Храм Василия Блаженного в Москве (Покровский собор)» (1988; пасм.)
* «Мастера древнерусского зодчества»
* «Московский Кремль»
* «Памятники афинского Акрополя. Парфенон и Эрехтейон» (1973; пасм.).

## Літаратура 
* 
* 
* *Комеч А. И.* Памяти Н. И. Брунова // Византийский временник. Т. 34. М., 1973
* *Любавин А. Н.* Н. И. Брунов: специалист в области истории архитектуры // Архитектура и строительство Москвы. 1999. № 1

## Спасылкі 
* Люди Богородского края. Брунов Николай Иванович. Штрихи к портрету

Катэгорыя:Члены Саюза архітэктараў СССР
Катэгорыя:Гісторыкі архітэктуры
Катэгорыя:Мастацтвазнаўцы СССР
Катэгорыя:Выкладчыкі МДТУ
Катэгорыя:Выкладчыкі МАРХІ
Катэгорыя:Выкладчыкі аддзялення гісторыі і тэорыі мастацтва гістарычнага факультэта МДУ
Катэгорыя:Правадзейныя члены Акадэміі будаўніцтва і архітэктуры СССР
Джумагалі Калдыкараеў

{{Ваенны дзеяч
|імя              = Джумагалі Калдыкараеў
|арыгінал імя     = 
|дата нараджэння  = 
|месца нараджэння = 
|дата смерці      = 
|месца смерці     = 
|выява            = 
|шырыня           = 
|мянушка          = 
|прыналежнасць    = 
|гады службы      = 1941—1944
|званне           = 
|род войскаў      = 
|камандаваў       = 
|часць            = 
|бітвы            = Вялікая Айчынная вайна
|узнагароды       = {
 
}
{
 
}
|сувязі           = 
|у адстаўцы       = 
}}
**Джумагалі Калдыкараеў** або **Жумангалі** (1922—1944) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, памочнік наводчыка супрацьтанкавага стрэльбы (ПТР) 7-га гвардзейскага знішчальна-супрацьтанкавага дывізіёна 7-га гвардзейскага кавалерыйскага корпуса 61-й арміі Цэнтральнага фронту, гвардыі чырвонаармеец.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 28 сакавіка 1922 года ў ауле Іван-Яб, цяпер Хаджэкалійскага раёна Каракалпакстану (Узбекістан), у сям’і селяніна. Казах.

Адукацыя няпоўная сярэдняя. З 1937 года жыў і працаваў у калгасе імя Кірава Калінінскага раён Ташаузкай вобласці Туркменскай ССР. Скончыў курсы, працаваў трактарыстам.

Вясной 1941 года быў прызваны ў Чырвоную Армію Калінінскім РВК Ташаузкай вобласці. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны з 1941 года.

Асабліва вызначыўся ў баях пры фарсіраванні ракі Дняпро і ўтрыманні плацдарма на правым беразе. У ноч на 27 верасня 1943 года чырвонаармеец Калдыкараеў у складзе трох разлікаў ПТР адным з першых пераправіўся на правы бераг Дняпра за 20&#x20;км на поўнач ад вёскі Камарын (цяпер пасёлак Брагінскага раёна Гомельскай вобласці). Захапіўшы ўчастак варожых траншэй, воіны ўтрымлівалі яго, забяспечваючы фарсіраванне ракі ротай.

За гэты бой у кастрычніку 1943 года быў прадстаўлены да прысваення звання Герой Савецкага Саюза. Але заслужаную ўзнагароду Калдыкараеў атрымаць не паспеў. 26 студзеня 1944 года ў баі ў раёне горада Мазыр (Гомельская вобласць Беларусі) чырвонаармеец Калдыкараеў загінуў. Пахаваны ў горадзе Мазыр.

## Узнагароды 
* Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 15 студзеня 1944 года за ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з нямецкімі захопнікамі і праяўленыя пры гэтым адвагу і геройства гвардыі чырвонаармейцу Калдыкараеву Жумагалі прысвоена званне Героя Савецкага Саюза.
* Узнагароджаны ордэнам Леніна і медалямі.

## Памяць 
* Імем Героя названыя школы ў горадзе Хаджейлі і ў калгасе імя Кірава.
* Імем Героя названа школа ў горадзе Бейнеу (Казахстан).
* Імем Героя названа вуліца ў горадзе Мазыр.
* На Кургане Славы ў Мазыры ў памяць пра Героя ўстаноўлена мемарыяльная пліта.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Калдыкораев, Джумагали. Сайт «Героі краіны». (Праверана 16&#x20;сакавіка&#x20;2012).
* Калдыкораев Джумагали.
* Спіс Герояў Савецкага Саюза з Узбекістана.

Катэгорыя:Удзельнікі бітвы за Дняпро
Катэгорыя:Загінулі ў баях Вялікай Айчыннай вайны
Алан Елізбаравіч Дзагоеў

**Ала́н Елізба́равіч Дзаго́еў** (; , Беслан, Паўночна-Асецінская АССР, РСФСР, СССР) — расійскі футбаліст, паўабаронца. Заслужаны майстар спорту Расійскай Федэрацыі (2018). Трохразовы чэмпіён Расіі, чатырохразовы ўладальнік Кубка Расіі, чатырохразовы ўладальнік Суперкубка Расіі. Дзевяць разоў уваходзіў у спіс 33 найлепшых футбалістаў чэмпіянату Расіі.

У 2008—2018 гадах гуляў за зборную Расіі. У яе складзе ўдзельнічаў у чэмпіянаце Еўропы 2012, чэмпіянатах свету 2014 года і 2018 года. Член Клуба Ігара Нета.

## Клубная ар’ера 
Алан Дзагоеў з дзяцінства цікавіўся футболам, ён «выходзіў на палянку каля дома і ганяў мяч».

### ЦСКА Масква 
У сярэдзіне лістапада 2007 года Дзагоеў перайшоў у маскоўскі ЦСКА. За ЦСКА дэбютаваў 27 студзеня 2008 года ў рамках розыгрышу Кубка Першага канала ў матчы супраць данецкага «Шахцёра», выйшаўшы на замену на 78 хвіліне гульні. 26 красавіка 2008 года дэбютаваў у складзе армейцаў у выязным матчы 7-га тура супраць клуба «Прамень-Энергія». 11 мая таго ж года ў сваім першым матчы ў асноўным складзе армейскага клуба ў хатнім паядынку 10-га тура з «Хімкамі» Алан забіў свой першы гол і аддаў 2 галявыя перадачы. Стаў адным з 16 футбалістаў, каму атрымалася забіць у 17 гадоў у вышэйшай лізе чэмпіянату Расіі. Яму было на той момант 17 гадоў 329 дзён.

У маі 2022 года ЦСКА абвясціў аб сыходзе паўабаронцы па заканчэнні сезона 2021/22.

### «Рубін» 
У верасні 2022 года стаў іграком казанскага «Рубіна». Па выніках сезона 2022/23 дапамог камандзе вярнуцца ў Прэм’ер-лігу. Пакінуў клуб у ліпені 2023 года.

### «Ламія» 
У верасні 2023 года падпісаў кантракт з грэчаскай «Ламіяй». Адгуляўшы за каманду толькі 14 хвілін у двух матчах, у лістападзе 2023 года абвясціў пра завяршэнне кар’еры.

## Міжннародная кар’ера 
29 верасня 2008 года Алан Дзагоеў атрымаў першы выклік у нацыянальную зборную.

## Дасягненні 
### Клубныя 
**ЦСКА**
* Чэмпіён Расіі: 2013, 2014, 2016
* Уладальнік Кубка Расіі: 2008, 2009, 2011, 2013
* Уладальнік Суперкубка Расіі: 2009, 2013

**«Рубін»**
* Пераможца Першай лігі Расіі: 2023

## Заўвагі 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Профіль на афіцыйным сайце ЦСКА

Катэгорыя:Футбалісты Расіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Расіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Акадэмія Тальяці
Катэгорыя:Ігракі ФК ЦСКА Масква
Катэгорыя:Ігракі ФК Рубін Казань
Катэгорыя:Ігракі ФК Ламія
Рыгор Рыгоравіч Будзько

**Рыгор Рыгоравіч Будзько** (нар. , в. Арэпічы, Жабінкаўскі раён, Брэсцкая вобласць) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыў у 1957 годзе Львоўскі політэхнічны інстытут. 3 1957 года працаваў у Гродзенскім аблпраекце, з 1961 у інстытуце «Брэстграмадзянпраект» (галоўны архітэктар праектаў), з 1979 галоўны архітэктар інстытута «Брэстсельбудпраект».

Член Саюза архітэктараў СССР з 1959 года. Пражывае ў г. Брэст.

## Творчасць 
]]
Асноўныя работы: будынкі праектнага інстытута «Меліявадгас» у Пінску (1968), забудова цэнтральнай сядзібы саўгаса «Мухавецкі» Брэсцкага раёна (1969), жылы дом па вул. Маскоўскай (1966), ансамбль жылых дамоў па бульвары Касманатаў (1979), праект мікрараёна Усход 3 (1978, усе ў сааўт.), галоўны корпус педагагічнага інстытута (1981) у Брэсце; Дом праектных інстытутаў (1969) і  (1974) у Пінску; праект і забудова пас. Астрамечава, цэнтральнай сядзібы калгасаў «Памяць Ільіча» Брэсцкага (1980/1981—1984) і «Белавежскі» Камянецкага раёнаў (1981, абодва ў сааўт.).

## Біяграфія 
Узнагароджаны Ганаровай граматай (1979) і Граматай (1985) Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Брэста
Катэгорыя:Архітэктары Пінска
Будзько

**Будзько** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Кася Вітальеўна Будзько (нар. 2001) — беларуская мастачка і актывістка
* Рыгор Рыгоравіч Будзько (нар. 1933) — беларускі архітэктар
* Уладзімір Дзмітрыевіч Будзько — беларускі археолаг
Кршко

**Кршко**  () — горад і абшчына на паўднёвым усходзе Славеніі. З’яўляецца часткай гістарычнай вобласці Ніжняя Крайна. Размешчаны на рацэ Сава (прыток Дуная). Насельніцтва абшчыны складае 27 586 чалавек; насельніцтва горада — 8270 чалавек.

Горад вядомы размешчанай у ім АЭС Кршко, адкрытай у верасні 1981 года, якая вырабляе электраэнергію са студзеня 1983 года.

Катэгорыя:Гарады Славеніі
Аляксандр Аляксандравіч Беразоўскі

**Аляксандр Аляксандравіч** (**Аляксеевіч**) **Беразоўскі** (нар. , с. Студзёнае, Капаткевіцкі раён — ) — беларускі архітэктар. Заслужаны архітэктар Беларусі (1990).

## Біяграфія 
Скончыў у 1964 годзе БПІ. У 1957—1959 гадах у інстытуце «Мінгарпраект», з 1959 у інстытуце «Мінскпраект» (з 1966 галоўны архітэктар праектаў, з 1976 кіраўнік майстэрні), з 1980 галоўны архітэктар інстытута «Белжылпраект».

Член Саюза архітэктараў СССР з 1965 года. Пражываў у Мінску.

## Творчасць 
.]]

 па вул. Казінца]]

Асноўныя работы (усе ў Мінску ў складзе аўтарскіх калетываў): комплекс будынкаў вылічальнага цэнтра Дзяржплана БССР і НДІ водных праблем па вул. Славінскага (1967), лабараторна-вытворчы корпус НДІ тэхнічнай кібернетыкі АН Беларусі па вул. Высокай (1967), інтэрнаты Белдзяржуніверсітэта па вул. Кастрычніцкай (1967), Інстытут электронікі (1968) АН БССР, інтэрнат МРТІ на скрыжаванні вуліц Я. Коласа і Б. Хмяльніцкага (1970), навучальны корпус Белсаўпрафа (1978), комплекс інстытута культуры і інстытута ўдасканалення кіруючых работнікаў у раёне вул. Маскоўскай (1980), навукова-медыцынская бібліятэка па вул. Фабрыцыуса (1976), лабараторны корпус НДІ глебазнаўства і аграхіміі Міністэрства сельскай гаспадаркі БССР (1980), рэканструкцыя стадыёна «Дынама» (1980), навучальны комплекс Белсаўпрофа (1981), праекты комплекснай рэканструкцыі кварталаў гістарычнай забудовы Траецкага прадмесця (1979—1984) і Верхняга горада і ў раёне вул. Філімонава.

## Узнагароды 
Узнагароджаны Ганаровай граматай Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР (1980).

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Мінска
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Петрыкаўскім раёне
Кушчоўская

**Кушчоўская** () — станіца на поўначы Краснадарскага края Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Кушчоўскага раёна і цэнтр Кушчоўскага сельскага паселішча. Размешчана на берагах ракі Ея, пры ўпадзенні ў яе прытоку Куга-Ея. Чыгуначная станцыя Кушчоўка на лініі Ціхарэцк — Батайск. Знаходзіцца за 195 км ад Краснадара, за 80 км ад Растова-на-Доне (траса М4).

## Спасылкі 
Катэгорыя:Населеныя пункты Краснадарскага края
Старамінская

**Старамінская** () — станіца, размешчаная на поўначы Краснадарскага края Расіі, «Паўночная брама Кубані», адміністрацыйны цэнтр і самы буйны населены пункт Старамінскага раёна. Цэнтр Старамінскага сельскага паселішча. Мяжуе з Растоўскай вобласцю, а таксама з Кушчоўскім, Канеўскім, Ленінградскім і Шчарбінаўскім раёнамі Краснадарскага края. Адна з найбуйнейшых станіц Краснадарскага края і сельскіх населеных пунктаў у Расіі. Насельніцтва — 29 809 чал. (2010).

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Барыс Георгіевіч Няўзораў, расійскі акцёр

Катэгорыя:Населеныя пункты Краснадарскага края
Паўлаўская

**Паўлаўская** () — станіца ў Краснадарскім краі Расіі. Адміністрацыйны цэнтр і найбуйнейшы населены пункт Паўлаўскага раёна. Цэнтр Паўлаўскага сельскага паселішча. Насельніцтва — 31 327 чал. (2010). Адзін з найбуйнейшых сельскіх населеных пунктаў у Расіі. Чыгуначная станцыя.

## Вядомыя асобы 
* Яўген Емяльянавіч Цыкалаў (1916—1988) — беларускі архітэктар.

Катэгорыя:Населеныя пункты Краснадарскага края
Псеашхо

**Псеашхо** — горны масіў на Заходнім Каўказе, за 20 км ад пасёлка Красная Паляна, у вярхоўях рэк Уруштэн, Малая Лаба, Пслух, на тэрыторыі Каўказскага прыроднага біясфернага запаведніка. Адносіцца да Галоўнага Каўказскага хрыбта.

Тапонім «Псеашхо» перакладаецца з адыгейскай як «шматводная гара», верагодна, з-за таго, што на схілах масіва бяруць пачатак некалькі рэк, што жывяць ледавікі.

Катэгорыя:Геаграфія Краснадарскага края
Катэгорыя:Горныя хрыбты Расіі
Катэгорыя:Горныя хрыбты Каўказа
Белая Гліна (Краснадарскі край)

**Белая Гліна** () — сяло, адміністрацыйны цэнтр Белаглінскага раёна і Белаглінскага сельскага паселішча Краснадарскага края Расіі. Размешчана на паўночным усходзе Краснадарскага края, на рацэ Рассыпная. Заснавана ў 1820 годзе. Насельніцтва — 16 870 (2018).

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Віктар Іванавіч Анпілаў (1945—2018) — расійскі журналіст і палітычны дзеяч.
* Анатоль Васілевіч Ляпідзеўскі (1908—1983) — савецкі лётчык
* Віктар Віктаравіч Нямцоў (нар. 1941) — беларускі мастак.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Населеныя пункты Краснадарскага края
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1820 годзе
Новапакроўская

**Новапакроўская** () — станіца ў Краснадарскім краі Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Новапакроўскага раёна і Новапакроўскага сельскага паселішча. Насельніцтва — 19,1 тыс. жыхароў (2002). Знаходзіцца ў вярхоўі ракі Ея, пры ўпадзенні ў яе ручая Корсун, у стэпавай зоне. Чыгуначная станцыя Ея на лініі Ціхарэцк — Сальск. За 47 км ад Ціхарэцка, за 205 км ад Краснадара.

Катэгорыя:Населеныя пункты Краснадарскага края
Красная Паляна

**Красная Паляна** () — пасёлак гарадскога тыпу (з 1950 года), падначалены Адлерскаму раёну горада Сочы (гарадской акругі горад-курорт Сочы) Краснадарскага края Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Краснапалянскай пасялковай акругі. Месца правядзення спаборніцтваў XXII Зімовых Алімпійскіх гульняў 2014 года.

## Гісторыя 
Заснаваны ў 1869 годзе як паселішча Раманаўскае (неафіцыйна называўся Царскай Палянай). Сучасную назву атрымаў не пазней 1938 года.

## Геаграфія 
Пасёлак размешчаны ў сярэднім цячэнні ракі Мзымта, за 38 км ад узбярэжжа Чорнага мора на вышыні больш за 500 метраў над узроўнем мора. Знаходзіцца за 64 км на паўднёвы ўсход ад Цэнтральнага Сочы.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Краснадарскага края
Катэгорыя:Курорты Расіі
Абраў-Дзюрсо

**Абраў-Дзюрсо** () — сяло (раней — пасёлак гарадскога тыпу) у Краснадарскім краі Расіі. Адміністрацыйны цэнтр сельскай акругі Абраў-Дзюрсо муніцыпальнага ўтварэння горад Новарасійск. Знаходзіцца за 14 км на захад ад Новарасійска (з якім злучана шашой) і за 5 км на поўнач ад узбярэжжа мора. Паселішча размешчана на беразе горнага возера Абраў, ля месца ўпадзення ў яго аднайменнай ракі. Завод шампанскіх вінаў «Абраў-Дзюрсо».

Катэгорыя:Населеныя пункты Краснадарскага края
Ея

**Ея** () — рака ў Краснадарскім краі Расіі, упадае ў Ейскі ліман Таганрогскага заліва Азоўскага мора. Даўжыня 311 км, плошча басейна 8650 км². Цячэ ў шырокай даліне па Кубана-Прыазоўскай (Прыкубанскай) нізіне. Сцёк пераважна ў перыяд раставання снягоў, летам Ея перасыхае; у нізоўях даліна забалочаная. Вада саланаватая. Сярэдні гадавы расход вады каля 2,5 м³/с (станіца Кушчоўская). Прытокі: Сасыка (левы) і Кугаея (правы).

Катэгорыя:Рэкі Краснадарскага края
Катэгорыя:Рэкі Растоўскай вобласці
Катэгорыя:Рэкі, якія ўпадаюць у Азоўскае мора
Ленінградская (станіца)

**Ленінградская**  (да 1934 года — **Уманская**) — станіца на поўначы Краснадарскага края Расіі, адміністрацыйны цэнтр Ленінградскага раёна, самы буйны яго населены пункт. Другі сельскі населены пункт у Расіі па колькасці насельніцтва.

Адміністрацыйны цэнтр Ленінградскага сельскага паселішча. Размешчана на рацэ Сасыка (прыток Еі) у межах Кубана-Прыазоўскай нізіны. За 176 км ад Краснадара, за 123 км ад Растова-на-Доне.

Катэгорыя:Населеныя пункты Краснадарскага края
Тэмрукскі заліў

**Тэмрукскі заліў** () — заліў каля паўднёва-ўсходняга берага Азоўскага мора. Адміністрацыйна ўваходзіць у Краснадарскі край Расіі.

Размешчаны паміж мысамі Каменны і Ачуеўскі. Адкрыты да поўначы, удаецца ў мацярык на 27 км. Шырыня каля ўваходу 60 км. Глыбіня да 11 м.

У заліў упадае асноўнае рэчышча ракі Кубань. Ля вусця Кубані размяшчаюцца плыткія Курчанскі і Ахтанізаўскі ліманы. Паблізу вусця Кубані знаходзіцца горад Тэмрук. Таксама на заліве размешчаны населеныя пункты Прыазоўскі, Кучугуры, Галубіцкая і інш. Бераг нізінны, парослы чаротам. У паўднёва-заходняй частцы заліва размешчаны востраў Пясчаны.

З сярэдзіны студзеня па сакавік замярзае. У заліве развіта рыбалоўства.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Залівы Азоўскага мора
Катэгорыя:Залівы Краснадарскага края
Бейсуг

**Бейсуг** () — рака ў Краснадарскім краі Расіі, упадае ў Азоўскае мора праз ліманы Лябяжы і Бейсугскі.

Даўжыня ракі 243 км, плошча басейна 5190 км². Працякае па Кубана-Прыазоўскай (Прыкубанскай) нізіне ў моцна зарослым рэчышчы. Мнагаводны перыяд — з лютага па красавік. Ледастаў з канца снежня да сярэдзіны сакавіка. Прытокі: Бейсужак-Левы і Бейсужак-Правы.

Катэгорыя:Рэкі Краснадарскага края
Катэгорыя:Рэкі, якія ўпадаюць у Азоўскае мора
Путарана

**Путарана** () — плато, найбольш прыўзняты ўчастак Сярэднесібірскага пласкагор’я, у вярхоўях рэк Пясіна, Хета і басейне правых прытокаў Ніжняй Тунгускі, на паўночным захадзе Краснаярскага края Расіі.

На захадзе і поўначы падымаецца стромкім уступам над суседнімі нізінамі. Вышыня да 1701 м. Рэльеф — спалучэнне выраўнаваных плато, астанцовых сталовых гор і глыбокіх (да 500—800 м) далін, дно якіх нярэдка занята азёрамі (Віві, Лама, Кета, Хантайскае і інш.). На паўночным захадзе да вышыні 300—350 м, на поўдні да 500 м — лістоўнічна-яловыя, на ўсходзе — лістоўнічныя лясы, якія змяняюцца вышэй лістоўнічным рэдкалессем. З вышыні 500—700 м — кустовая тундра, а на шырокіх водападзельных прасторах — камяністая, лішайнікавая тундра. Маецца больш за 20 ледавікоў.
]]

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Геаграфія Краснаярскага края
Катэгорыя:Пласкагор’і Азіі
Катэгорыя:Пласкагор’і Расіі
Катэгорыя:Плато
Ігар Алегавіч Шчогалеў

**Ігар Алегавіч Шчогалеў** (нар. , Вінніца) — расійскі дзяржаўны дзеяч. Паўнамоцны прадстаўнік Прэзідэнта Расійскай Федэрацыі ў Цэнтральнай федэральнай акрузе з 26 чэрвеня 2018 года, член Савета Бяспекі Расійскай Федэрацыі з 3 ліпеня 2018 года. Сапраўдны дзяржаўны саветнік Расійскай Федэрацыі 1 класа.

Катэгорыя:Прадстаўнікі прэзідэнта Расіі ў федэральных акругах
Катэгорыя:Члены Савета бяспекі Расіі
Катэгорыя:Супрацоўнікі адміністрацыі прэзідэнта Расіі
Катэгорыя:Міністры сувязі Расійскай Федэрацыі
Катэгорыя:Правадзейныя дзяржаўныя саветнікі Расійскай Федэрацыі 1-га класа
Эканоміка Трынідада і Табага

Трынідад і Табага — найбагацейшая краіна Карыбскага басейна. Узровень жыцця насельніцтва вельмі высокі, паводле ВУП на душу насельніцтва (37000 долараў у 2018) ў Амерыцы краіна саступае толькі ЗША і Канадзе. Аснову дабрабыту складаюць здабыча прыроднага газу і яго экспарт у звадкаваным стане, здабыча нафты і прыроднага асфальту, турызм, афшорная дзейнасць. Негатыўны бок заключаецца ў моцнай залежнасці эканомікі ад кошту нафты.

Грашовая адзінка — долар Трынідада.

Трынідад і Табага маюць развітую эканоміку з моцным прыватным і невялікім дзяржаўным сектарамі. Дзякуючы паспяховым эканамічным рэформам, праведзеным у 1995 г., дзяржава стала прывабным рэгіёнам для замежных інвестыцый. Адбылося ажыўленне знешняга гандлю. Інвестыцыі ў прамысловасць і пашырэнне будаўніцтва спрыялі значнаму эканамічнаму росту.

Да пачатку XX стагоддзя Трынідад стаў цэнтрам плантацыйнага гаспадаркі, асноўнымі культурамі былі какава і кава (у сярэдзіне (XX стагоддзя плантацыі загінулі ў выніку эпідэмій і ўраганаў, какававыя былі часткова адноўленыя). У другой палове (XIX стагоддзя ля возера Піч-Лейк пачалася здабыча нафты (адна з першых у свеце). Сёння экспарт нафты і звадкаванага газу (6 месца ў свеце, 17 млрд м³ у 2015) — найважнейшая крыніца даходу (40 % ВУП, 80 % экспарту пры ўсяго 5 % занятых). Негатыўны бок заключаецца ў моцнай залежнасці эканомікі ад цаны на нафту. У 2015 па 2017 год ва ўмовах нізкіх цэн на нафту ВУП краіны ўпаў на 8 %. Вырошчваюцца какава, перац, какосавыя арэхі. Найважнейшы знешнеэканамічны партнёр — ЗША (да 50 % экспарту і 27 % імпарту). Як і большасць Карыбскіх астравоў Трынідад з’яўляецца цэнтрам турызму і афшорнай зонай.
Кан (значэнні)

**Кан** — шматзначны тэрмін:

## Тапонімы 
* Кан — горад у Францыі
* Кан — рака ў Краснаярскім краі Расіі, прыток Енісея

## Прозвішча 
* Карл Рональд Кан — амерыканскі ўрач і вучоны
* Марсель Кан — французская мастачка
* Мікалай Кан — эстонскі дзяржаўны дзеяч
* Наота Кан — японскі дзяржаўны і палітычны дзеяч
* Салмэ Кан — эстонскі вакальны педагог, дырыжор

## Іншае 
* Кан — дваццаць другая літара грузінскага алфавіта
Людвікі

**Лю́двікі** (, ) — вёска ў Карэліцкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Малюшыцкага сельсавета.

Да 28 снежня 2007 года вёска знаходзілася ў раённым падпарадкаванні.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Малюшыцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Карэліцкага раёна
Станіслаў Пятровіч Барадаўка

**Станіслаў Пятровіч Барадаўка** (нар. , г. , Магілёўская вобласць) — беларускі дзяржаўны дзеяч.

## Біяграфія 
У 1978 годзе скончыў Беларускі політэхнічны інстытут, у 1999 годзе — Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь. 15 красавіка 2013 года сышоў у адстаўку.

## Спасылкі 
* Бородавко Станислав Петрович 

Катэгорыя:Старшыні Магілёўскага гарадскога выканаўчага камітэта
Уладзімір Міхайлавіч Цумараў

**Уладзімір Міхайлавіч Цу́мараў** (нар. , в. Ананьеўка, Бялыніцкі раён, Магілёўская вобласць, БССР, СССР) — беларускі палітычны дзеяч, старшыня Магілёўскага гарвыканкама (2013—2022).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1960 годзе ў вёсцы Ананьеўка Бялыніцкага раёна Магілёўскай вобласці. У 1980 годзе скончыў Магілёўскі політэхнічны тэхнікум, у 1985 годзе — Магілёўскі машынабудаўнічы інстытут, у 2002 — Расійскую акадэмію дзяржаўнай службы пры Прэзідэнце Расійскай Федэрацыі.

У 1980 годзе працаваў старэйшым тэхнікам канструктарска-тэхналагічнага бюро з вопытнай вытворчасцю Інстытута будаўніцтва і архітэктуры Дзяржбуда БССР у Мінску. У 1985—1990 гадах займаў розныя пасады ў Магілёўскіх абласным, а затым гарадскім камітэтах ЛКСМБ.

У 1990—1992 гадах быў кіраўніком аддзела па справах моладзі Магілёўскага гарвыканкама. У 1992—1995 гадах быў дырэктарам Магілёўскага абласнога цэнтра занятасці. З 1995 па 1999 гг. працаваў на пасадзе намесніка старшыні Магілёўскага гарвыканкама. У 1999 годзе стаў кіраўніком адміністрацыі Цэнтральнага раёна г. Магілёва. З 2003 г. па красавік 2013 г. працаваў на пасадзе кіраўніка адміністрацыі Ленінскага раёна Магілёва.

16 красавіка 2013 года прызначаны старшынёй Магілёўскага гарвыканкама. Пакінуў пасаду ў кастрычніку 2022 года.

## Узнагароды 
* медаль «За працоўныя заслугі»,
* ордэнам Пашаны (2020).

## Сям’я 
У шлюбе з Таісіяй (нар. ). Мае сына Максіма (нар. ), дачок Марыю (нар. ) і Маргарыту (нар. ).

Катэгорыя:Функцыянеры УЛКСМ
Катэгорыя:Старшыні Магілёўскага гарадскога выканаўчага камітэта
Катэгорыя:Кіраўнікі адміністрацый гарадскіх раёнаў Беларусі
Катэгорыя:Намеснікі старшыні Магілёўскага гарадскога выканаўчага камітэта
Геаграфія Трынідада і Табага

**Рэспу́бліка Трыніда́д і Таба́га** () — краіна на поўдні Карыбскага мора. Астраўная дзяржава складаецца з двух асноўных астравоў — Трынідада і Табага — і 21 меншага. Сталіца — горад Порт-оф-Спейн. Нягледзячы на прыналежнасць да Вест-Індыі, астравы болей нагадваюць суседнія краіны Паўднёвай Амерыкі: падобныя геалагічная будова, характар рэльефу, карысныя выкапні, субэкватарыяльны клімат, раслінны і жывёльны свет.

## Геаграфічнае становішча 
Астравы размешчаны ў Атлантычным акіяне: Трынідад аддзелены ад паўночнага ўзбярэжжа Венесуэлы дзесяцікіламетровым пралівам Калумба. Прыкладна на такую ж адлегласць з усходу да Трынідада не далятае, патанаючы ў праліве Бака-дэль-Драгон («пашча Цмока»), страла паўвострава Парыя. Паміж востравам і Паўднёвай Амерыкай размясціўся заліў Парыя. У 50 км на поўдзень — вусце Арынока. Востраў Табага ляжыць у 25 км на паўночны ўсход ад Трынідада. Бліжэйшая Антыльская дзяржава — Грэнада. На востраў Трынідад прыходзіцца 93 % плошчы Трынідада і Табага (4 800 км²).

## Геалогія, рэльеф, карысныя выкапні 
Трынідад і Табага, у адрозненне ад большасці Антыльскіх астравоў, знаходзяцца на кантынентальным шэльфе Паўднёвай Амерыкі, то бок, маюць мацерыковае паходжанне, Табага — з праявамі даўнейшай вулканічнай дзейнасці. Горы Трынідада (да 940 м, гара Арыпа) і Табага (да 640 м) з’яўляюцца працягам венесуэльскіх Андаў. Паўднёвая і цэнтральная частка Трынідада нізінная, чатка Табага ўяўляе сабою вапняковае плато. На востраве Трынідад маюцца радовішчы нафты (на сушы і на шэльфе), асфальту (возера Піч-Лейк), прыроднага газу. Піч-Лейк на паўднёва-заходнім беразе вострава Трынідад з’яўляецца найбуйнейшым прыродным рэзервуарам асфальту ў свеце.

## Клімат 
Клімат субэкватарыяльны, гарачы, вільготны. Сярэднемесячныя тэмпературы 25-27 °C. Ападкаў за год ад 1200 на захадзе да 3800 мм на ўсходзе (на наветраных схілах). Дажджлівы сезон цягнецца з чэрвеня па снежань. Астравы ляжаць на поўдзень ад зоны трапічных цыклонаў, і большасць ураганаў абыходзяць іх бокам. На Трынідадзе ёсць рэкі: Карані (40 км) і Артойрэ (50 км), на Табага — толькі ручаі.

## Расліннасць і жывёльны свет 
Трапічныя лясы (трынідадскі цік, карыбская хвоя, махагоні, чырвоны сандал, бальса) займаюць 46 % тэрыторыі. На Трынідадзе з падветранага боку распаўсюджаныя ўчасткі другасных саван. Фаўна мае падабенства з фаўнай Паўднёвай Амерыкі. Трапляюцца пекары, ацэлот, апосум, агуці, малпа-капуцын, кажаны, чарапахі. Багатая арнітафаўна: чырвоныя ібісы і чырванахвостая чачалака, якія з’яўляюцца сімваламі астравоў Трынідад і Табага адпаведна, трымаюць шчыт на гербе дзяржавы. Пырхаюць на гербе і калібры. На астравах сустракаецца 650 відаў матылькоў. Ёсць рэзерваты і марскі запаведнік.
Кума (значэнні)

**Кума** — шматзначны тэрмін:

* Кума — рака на Паўночным Каўказе ў Расіі
* Кума — рака ў Ханты-Мансійскай аўтаномнай акрузе Расіі, правы прыток ракі Конда
Кума (прыток Конды)

**Кума́** () — рака ў Азіяцкай частцы Расіі, у Ханты-Мансійскай аўтаномнай акрузе, правы прыток ракі Конда (басейн Іртыша).

Даўжыня ракі 530 км. Плошча вадазбору 7750 км². Бярэ пачатак і працякае па забалочанай мясцовасці. Упадае ў Іртыш за 394 км ад яго вусця.

Прытокі Кумы: Татарка, Салп’я, Маёраўка, Пуцік, Курухтал, Малая Кума, Ах’я, Ландзіна, Лаўт, Мортка і інш.

## Літаратура 
* Кума // 

## Спасылкі 
* Река Кума // Государственный водный реестр РФ
* Kuma At Kuminskiy // A Regional, Electronic, Hydrographic Data Network For the Arctic Region (R-ArcticNET)

Катэгорыя:Рэкі Ханты-Мансійскай аўтаномнай акругі — Югра
Катэгорыя:Басейн Іртыша
Міхаіл Максімавіч Катаеў

{{Ваенны дзеяч
|імя              = Міхаіл Максімавіч Катаеў
|арыгінал імя     = 
|дата нараджэння  = 
|месца нараджэння = 
|дата смерці      = 
|месца смерці     =
|выява            = 
|подпіс           = 
|прыналежнасць    = 
|гады службы      = 1925—1927, 1941—1944
|званне           = 
|род войскаў      = артылерыя
|пасада           = 
|часць            = 
|бітвы            = Вялікая Айчынная вайна
|узнагароды       = {
 
}
{
 
}
|сувязі           = 
|у адстаўцы       = 
}}
**Міхаіл Максімавіч Катаеў** (1903—1944) — старшыня Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1944).

## Біяграфія 
Міхаіл Катаеў нарадзіўся 20 лістапада (па новаму стылю — 3 снежня) 1903 года ў вёсцы Асьмерыжск (цяпер — Качырскі раён Паўладарскай вобласці Казахстана). Рускі  Атрымаў пачатковую адукацыю. У 1925—1927 гадах Катаеў праходзіў службу ў Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі. Дэмабілізаваўшыся, вярнуўся на радзіму, загадваў хатай-чытальней, затым быў бухгалтарам у Паўладарскім гарадскім здраўаддзеле, старшынёй сельсавета ў Асмерыжске. У верасні 1941 года Катаеў быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію і накіраваны на фронт Вялікай Айчыннай вайны. Да верасня 1943 года гвардыі старшыня Міхаіл Катаеў быў наводчыкам супрацьтанкавай стрэльбы 7-га гвардзейскага знішчальна-супрацьтанкавага дывізіёна 7-га гвардзейскага кавалерыйскага корпуса 61-й арміі Цэнтральнага фронту. Вызначыўся падчас бітвы за Дняпро.

У ноч з 26 на 27 верасня 1943 года Катаеў у складзе свайго разліку пераправіўся праз Дняпро у раёне вёскі Ніўкі Брагінскага раёна Гомельскай вобласці Беларускай ССР і прыняў удзел у баях на плацдарме на яго заходнім беразе. Падчас бою Катаеў закідаў гранатамі нямецкія траншэі, дзякуючы чаму праз раку змаглі пераправіцца астатнія часткі корпуса.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 15 студзеня 1944 года за «ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з нямецкімі захопнікамі і праяўленыя пры гэтым мужнасць і гераізм» гвардыі старшына Міхаіл Катаеў быў удастоены высокага звання Героя Савецкага Саюза. Ордэн Леніна і медаль «Залатая Зорка» ён атрымаць не паспеў, так як 26 студзеня 1944 года загінуў у баі ў Гомельскай вобласці. Пахаваны на Кургане Славы ў горадзе Мазыр.

## Літаратура 
* 
* Герои Советского Союза — казахстанцы. Книга 1. Алма-Ата, 1968.
* Навечно в сердце народном. 3-е изд., доп. и испр. Мінск, 1984.
* Победившие смерть. Павлодар, 1967.

Катэгорыя:Артылерысты Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Загінулі ў баях Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі бітвы за Дняпро
Алег Аляксандравіч Шатаў

{{Футбаліст
|імя                  = Алег Шатаў
|поўнае імя           = Алег Аляксандравіч Шатаў
|выява                =
|месца нараджэння     = 
|рост                 = 
|вага                 = 
|грамадзянства        = 
|пазіцыя              = паўабаронца
|цяперашні клуб       = 
|нумар                = 
|маладзёжныя клубы    = 
|клубы                = 
|міні-футбольныя клубы                = 
|нацыянальная зборная = 
|медалі               = 

{ style="background:transparent"
 
}
 |абнаўленне даных пра клуб   = 11 жніўня 2023
 |абнаўленне даных пра зборную = 
}}
**Але́г Алякса́ндравіч Ша́таў** (нар. , Ніжні Тагіл, Свярдлоўская вобласць, СССР) — расійскі футбаліст, паўабаронца. Ігрок нацыянальнай зборнай Расіі (2013—2016). Майстар спорту Расіі.

Трохразовы чэмпіён Расіі ў складзе «Зеніта» ў сезонах 2014/2015, 2018/19 і 2019/20, двухразовы ўладальнік Кубка Расіі (2015/16, 2019/20), двухразовы ўладальнік Суперкубка Расіі (2015, 2016).

## Клубная кар’ера 
Пачаў кар’еру ў міні-футбольным клубе «ВІЗ-Сінара», аднак у 2007 годзе далучыўся да футбольнага клуба «Урал», дзе з цягам часу стаў асноўным іграком каманды. 19 лістапада 2010 года быў абраны найлепшым іграком паводле вынікаў сезона сярод балельшчыкаў. У студзені 2012 года адправіўся на зборы з клубам ЦСКА, але праз некаторы час стаў іграком махачкалінскага «Анжы».

14 жніўня 2013 года перайшоў у лагер піцерскага «Зеніта», пасля таго як дагестанскі клуб змяніў стратэгію развіцця і значна скараціў выдаткі на каманду. У лютам 2018 года быў аддадзены ў арэнду «Краснадару» да канца сезона з правам выкупу, аднак клуб не скарыстаўся гэтай опцыяй.

У ліпені 2020 года падпісаў двухгадовы кантракт з казанскім «Рубінам». У лістападзе 2021 года па пагадненні бакоў пакінуў клуб і абвясціў аб прыпыненні кар’еры для рэабілітацыі ад траўм. У лютым 2022 года стаў іграком «Урала», падпісаўшы пагадненне да канца сезона 2021/22, якое ў чэрвені 2022 года было падоўжана на наступны сезон. У жніўні 2023 года разарваў кантракт з клубам, каб навучацца на трэнера.

## Міжнародная кар’ера 
Дэбютаваў у зборнай Расіі ў матчы супраць зборнай Ісландыі 6 лютага 2013 года, выйшаўшы на замену на 46-й хвіліне гульні. На 66-й хвіліне ён забіў гол пасля перадачы Рамана Шырокава.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Профіль іграка на афіцыйным сайце «Зеніта»

Катэгорыя:Футбалісты Расіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Расіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Урал Екацярынбург
Катэгорыя:Ігракі ФК Анжы
Катэгорыя:Ігракі ФК Зеніт Санкт-Пецярбург
Катэгорыя:Ігракі ФК Краснадар
Катэгорыя:Ігракі ФК Рубін Казань
Катэгорыя:Ігракі ў міні-футбол
Перавязка

**Перавязка**, **Перагузна** (*Vormela peregusna*) — млекакормячая жывёла сямейства куніцавых атрада драпежных. Пашырана ў паўднёва-усходняй Еўропе і Азіі. Жыве пераважна ў стэпах, паўпустынях і пустынях (акрамя Аравійскага паўвострава), у норах. Начная жывёла.

Даўжыня цела да 35 см, хваста да 20 см. Тулава тонкае, падоўжанае, ногі кароткія. Хвост пушысты. Афарбоўка яркая, стракатая — на жоўтым фоне рыжыя або бурыя плямы. Корміцца пераважна грызунамі. Нараджае да 8 дзіцянят.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Куніцавыя
Катэгорыя:Сысуны Еўразіі
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1770 годзе
Форын Офіс

**Форын Офіс** () — пашыраная назва брытанскага Міністэрства замежных спраў і па справах Садружнасці, размешчанага на вуліцы Даўнінг-стрыт ў Лондане. Утворана ў 1782 годзе яе пераемнік Паўночнага дэпартамента, што раней займаўся пытаннямі адносін з краінамі Паўночнай Еўропы.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Дзяржаўны лад Вялікабрытаніі
Вялікабрытанія
Пералом косці

**Пералом** — поўнае парушэнне цэласнасці косці. Адрозніваюць пераломы траўматычныя (ад уздзеяння механічнай сілы) і паталагічныя (пухліна, запаленне і інш.). Можа суправаджацца пашкоджаннем нервовых канцоў або ствалоў, буйных сасудаў, скурных покрываў, інфіцыраваннем раны. Пашкоджанне крывяносных сасудаў пры пераломе вядзе да крывацёку, часам да развіцця дэкампенсаванай ішэміі тканкі і інш. Пераломы бываюць адкрытыя, закрытыя (скура не пашкоджваецца), са зрушэннем і без зрушэння. Асноўная клінічная праява — паталагічная рухомасць косці. Іншыя праявы залежаць ад лакалізацыі пералому (на чэрапе, пазваночніку, канцавінах і інш.). Асноўныя метады дыягностыкі — рэнтгенаграфія. Лячэнне кансерватыўнае (гіпсавыя павязкі, лёгкія шыны, выцяжэнне), хірургічнае. Часам патрабуецца  з дапамогай шрубаў і металічных прутоў.

У дзяцей пераломы могуць адбывацца як на целе косці, так і на , дзе адбываецца рост косці ў даўжыню. Часта дзіцячыя пераломы косці няпоўныя — гэта значыць, што косць не пераломліваецца поўнасцю, а толькі надломваецца з аднаго боку.

## Гаенне 
У месцы пералому косці ўтвараецца згустак крыві, праз які прарастаюць новыя сасуды, адбываецца міграцыя .  вырабляюць нерастваральныя крышталікі гідроксіапатыту, утвараючы касцявы матрыкс. У ходзе стварэння касцявой тканкі на месцы пералому паўстае касцявы мазоль.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

*
Карл Фослер

**Карл Фослер** (, , Хоэнхайм, паблізу Штутгарта — , ) — нямецкі лінгвіст, літаратуразнаўца і філосаф. Заснавальнік уласнай лінгвістычнай школы — т. зв. «Школы Фослера», найбуйнейшым прадстаўніком якой, акрамя яго, быў Леа Шпіцэр. Адным з вучняў Фослера быў Віктар Клемперэр, знакаміты сваім даследаваннем мовы Трэцяга рэйха «LTI».

Па асноўнай спецыяльнасці Фослер (як і большасць яго вучняў) быў раманістам. Адзін з найбуйнейшых нямецкіх даваенных філолагаў у гэтай галіне, Фослер стварыў двухтомнае даследаванне «Боскай камедыі» Дантэ і поўны яе пераклад белым вершам, над якім працаваў усё жыццё; даследаваў творчасць французскіх і італьянскіх пісьменнікаў.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Мовазнаўцы Германіі
Катэгорыя:Філосафы Германіі
Катэгорыя:Літаратуразнаўцы Германіі
Пеламіды

**Пеламіды** (*Sarda*) — род рыб сямейства скумбрыевых атрада акунепадобных. 4 віды. Пашыраны ў трапічных водах усіх акіянаў; 2 віды, у тым ліку пеламіда атлантычная, або звычайная (*Sarda sarda*), заходзяць у воды ўмеранай зоны (трапляецца ў Чорным моры). Чародныя пелагічныя рыбы. Робяць сезонныя міграцыі.

Даўжыня да 100 (звычайна 60-65) см, маса да 7 (звычайна 3-4) кг. Знешне падобныя да тунцоў. Драпежнікі. Аб’ект промыслу.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Прамысловая рыба
Катэгорыя:Скумбрыевыя
Павел Раманавіч Бяляеў

**Павел Раманавіч Бяля́еў** (, в. Пачынак-Сямёнаў, Парфеньеўскі раён, Кастрамская вобласць — , Мінск) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыў у 1958 годзе інстытут імя I. Я. Рэпіна ў Ленінградзе. 3 1958 года працаваў у Мінску ў інстытуце «Белдзяржпраект», з 1974 года выкладаў у БПІ.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1960 года.

## Творчасць 
]]
]]
Асноўныя работы: комплексы будынкаў Мінскага радыётэхнічнага інстытута па вул. Падлеснай (1961—1972) і па вуліцах Гікалы—Платонава (1975—1981), інтэрнат БПІ па рагу вул. Я. Коласа і Б. Хмяльніцкага (1962—1965), паліклініка абласной бальніцы па вул. Падлеснай (1966) у Мінску; паліклініка ў Глуску (1977); комплекс жылых дамоў з будынкамі культурна-бытавога прызначэння па вул. Горкага і гасцініца «Юбілейная» на 262 месцы ў Бабруйску (1973—1978, у сааўтарстве), шматпрофільная бальніца на 600 коек у Пінску (1980); мемарыяльныя помнікі ў саўгасе «Натальеўск» Чэрвеньскага раёна (1966), вёсках Дубінка Магілёўскага і Валаськоўка Касцюковіцкага раёнаў (абодва 1975), в. Белічы Слуцкага раёна (1976, усе ў сааўтарстве); студэнцкі клуб Беларускай сельскагаспадарчай акадэміі ў Горках (1982) і інш.

Выканаў шэраг манументальных прац у тэхніцы жывапісу, мазаікі, мемарыяльных помнікаў і памятных знакаў у аўтарскім калектыве.

## Узнагароды 
Удзельнік шматлікіх рэспубліканскіх мастацкіх выставак. Узнагароджаны Ганаровай граматай Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР (1983).

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Мінска
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Кастрамской вобласці
Тура (Краснаярскі край)

**Тура** () — пасёлак у Краснаярскім краі Расіі. Адміністрацыйны цэнтр адміністрацыйна-тэрытарыяльнай адзінкі з асаблівым статусам Эвенкійскага раёна. Утварае сельскае паселішча пасёлак Тура як адзіны населены пункт у яго складзе. Размешчаны ў месцы ўпадзення ракі Кочачум у Ніжнюю Тунгуску.

Да 10 красавіка 2002 года была адміністрацыйным цэнтрам Ілімпійскага раёна, да 1 студзеня 2007 года была адміністрацыйным цэнтрам Эвенкійскай аўтаномнай акругі. Да 21 красавіка 2011 года мела статус пасёлка гарадскога тыпу.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Населеныя пункты Краснаярскага края
Байкіт

**Байкіт** () — сяло ў Эвенкійскім раёне Краснаярскага края Расіі. Утварае сельскае паселішча сяло Байкіт як адзіны населены пункт у яго складзе. Размешчана на правым беразе ракі Падкаменная Тунгуска, за 350 км на паўднёвы захад ад адміністрацыйнага цэнтра раёна — пасёлка Туры. Заснаваны ў 1927 годзе па распараджэнні Камітэта садзейнічання народам Поўначы. Насельніцтва — 3293 жых. (2017).

Катэгорыя:Населеныя пункты Краснаярскага края