open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Лявонпальскі сельсавет

**Ляво́нпальскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Мёрскага раёна Віцебскай вобласці. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Лявонпаль.

Паўночная мяжа сельсавета праходзіла па Заходняй Дзвіне, на ўсходзе сельсавет межаваў з Валькоўскім сельсаветам (да 1954 года), на поўдні — з Барсукоўскім сельсаветам (у 1954 годзе перайменаваны ва Узменскі сельсавет), на захадзе — з Аляксандраўскім сельсаветам (да 1960 года). Па тэрыторыі сельсавета працякалі рэчкі Волта і Камёнка.

## Гісторыя 
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Мёрскага раёна Вілейскай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Полацкай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Маладзечанскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Валькоўскага сельсавета. 12 чэрвеня 1958 года ў склад Узменскага сельсавета пералічаны населеныя пункты Ліпава і Ясева. З 20 студзеня 1960 года ў складзе Віцебскай вобласці. 16 верасня 1960 года да сельсавета далучана частка скасаванага Аляксандраўскага сельсавета (24 населеныя пункты: Александрына, Аніські, Багданава, Бакшы, Белева, Бліжняе, Букава, Вята, Грузды, Дарожкі, Дземскія, Навіна, Навінкі, Надмірэчча, Надрэчча, Паташня-I, Паташня-II, Рыбакі, Тараракі, Чамяры, Чурылава, Чурылава Дальняе, Янопаль і Ясцьянава). 14 красавіка 1962 года да сельсавета далучана частка скасаванага Мальцаўскага сельсавета (17 населеных пунктаў: Амбросенкі, Гараўцы, Даўгінава, Дубавое, Зайцава, Званкі, Ільмовікі, Кавалькі, Костачына, Кульвока, Мальцы, Міхасенкі, Палякі, Погары, Пятрэлева, Рабечына і Ясева). 9 ліпеня 1965 года адміністрацыйны цэнтр сельсавета быў перанесены з Лявонпаля ў вёску Даўгінава, сельсавет быў перайменаваны ў Даўгінаўскі.

## Населеныя пункты 
На 1 студзеня 1947 года ў склад сельсавета уваходзілі 24 населеныя пункты.

На момант перайменавання ў склад сельсавета ўваходзілі наступныя населеныя пункты:
* Брыжалюбкі, хутар
* Брэдзева, вёска
* Гвардзейская, вёска
* Даўгінава, вёска
* Дварчаны, вёска
* Зайцава, вёска
* Званкі хутар
* Ільмовікі, вёска
* Кавалькі, хутар
* Кіслякі, вёска
* Латышы, вёска
* Лысагорка, хутар
* Лявонпаль, вёска
* Мальцы, вёска
* Пуцінава, вёска
* Скакуны, вёска
* Слабада, вёска
* Старое Грудзінава, вёска

На працягу 1944—1965 гадоў быў ліквідаваны цэлы шэраг населеных пунктаў Лявонпальскага сельсавета, напрыклад, Барсукі 1-ыя, Баўтрукі, Валькі, Грудзінава Новае, Замошша, Каменцы, Коськаўцы, Кукішы, Місьнічкі, Парышнікі, Прудзінкі, Сардыкі, Стаўпы, Страчкі, Урубле, а таксама фальваркі Казлы, Сардыкі, Шчабёры, Янчына.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Мёрскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1965 годзе
Антоніа Фарнезэ (герцаг Пармскі)

**Антоніа Фарнезэ** (; 29 лістапада 1679 — 20 студзеня 1731) — восьмы і апошні герцаг Пармы і П’ячэнцы (з 1727 года) з дому Фарнезэ.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Парме, Антоніа быў трэцім сынам Рануча II Фарнезэ, герцага Пармскага і яго жонкі Марыі д’Эстэ.

Ажаніўся ў 1727 годзе з Генрыетай д’Эстэ з Модэны з намерам нарадзіць спадчынніка. Шлюб, аднак, быў бяздзетным.

Катэгорыя:Герцагі Пармскія
Катэгорыя:Фарнезэ
Іван Пятровіч Дэйніс

**Іван Пятровіч Дэйніс** (1900, г. Невель, Віцебская губерня, цяпер Пскоўская вобласць, Расія — 1985) — беларускі педагог і краязнавец.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Невелі Віцебскай губерні. У 1905 годзе сям’я пераехала ў Полацк. У 1910—1917 гадах вучыўся ў Віцебскай мужчынскай гімназіі. Пасля заканчэння педкурсаў працаваў настаўнікам у Полацку. У 1925 годзе — сакратар Полацкага краязнаўчага таварыства.

Скончыў у 1929 годзе педагагічны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. У 1930—1941 гадах выкладаў у Полацкім лясным тэхнікуме. У гады Вялікай Айчыннай вайны ў эвакуацыі, дырэктар Белаярскага дзіцячага дома на Урале. У 1944—1960 гадах выкладаў у Полацкім лястэхнікуме. У 1960 годзе выйшаў на пенсію.

Вёў актыўную краязнаўчую работу. Шматразова абіраўся дэпутатам Полацкага гарсавета дэпутатаў працоўных.

Аўтар успамінаў.

Памёр у 1985 годзе. Пахаваны на Ксавер’еўскіх могілках у Полацку.

## Узнагароды 
Ганаровы грамадзянін г. Полацка (1967). Узнагароджаны медалямі, граматамі Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР.

## Спасылкі 
* Іван Пятровіч Дэйніс (1900—1985) 

Катэгорыя:Дэпутаты Полацкага гарадскога Савета дэпутатаў
Катэгорыя:Краязнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Выкладчыкі навучальных устаноў Полацка
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Полацка
Ларыса Лявонцьеўна Кароткая

**Ларыса Лявонцьеўна Кароткая** (нар. 17 сакавіка 1919, в. Астрашыцкі Гарадок Мінскага раёна — 2012, Мінск) — беларускі літаратуразнавец, педагог, кандыдат філалагічных навук, дацэнт. Маці Варлена Бечыка.

## Біяграфія 
Бацька — Лявонцій Кандратавіч працаваў фельчарам, а маці — медсястрой. Пасля заканчэння Мінскага педінстытута (1938) і да Другой сусветнай вайны выкладала рускую і беларускую мовы ў Астрашыцкім Гарадку. У час вайны ўдзельніца антыфашысцкага падполля ў акупаваным Астрашыцкім Гарадку, партызанка брыгады «Штурмавая». Пасля вайны працавала выкладчыцай і завучам у сярэдніх класах школах Астрашыцкага Гарадка (1938—1941 і з 1944), Талькаўскай і Прылуцкай школах Мінскай вобласці.

У 1955—1957 гадах аспірантка філалагічнага факультэта БДУ. У 1963 г. абараніла кандыдацкую дысертацыю «Антыцаркоўная традыцыя ў старажытнарускай літаратуры». Пасля заканчэня працавала выкладчыкам у БДУ (1936 — рабочы факультэт, выкладчык, 1960—1995 — філалагічны факультэт, дацэнт кафедры тэорыі і гісторыі літаратуры, кафедры гісторыі беларускай літаратуры).

## Навуковая дзейнасць 
Аўтар 9 манаграфій і больш як 100 навуковых артыкулаў. Сферай яе навуковых інтарэсаў была старажытная беларуская і руская літаратура. Першыя артыкулы прысвечаны праблемам школы «Любіце працу» (1946 г.), «За родную школу» (1947 г.), «Абмен вопытам работы» (1948 г.).

Выступала з артыкуламі пра сучасную беларускую літаратуру.

## Узнагароды 
Узнагароджана ордэнам Вялікай Айчыннай вайны І ступені, медалямі «За адвагу», «За перамогу над Германіяй у Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.», «Партызану Вялікай Айчыннай вайны І ступені». Заслужаны работнік БДУ (2011).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Ларыса Кароткая 
* ПРА ЛАРЫСУ ЛЯВОНЦЬЕЎНУ КАРОТКУЮ

Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Літаратуразнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Літаратуразнаўцы СССР
Андрэй Яфрэмавіч Пісарэнка

{{Ваенны дзеяч
|імя = Андрэй Яфрэмавіч Пісарэнка
|арыгінал імя = 
|дата нараджэння  = 3.6.1908
|месца нараджэння = 
|дата смерці = 24.2.1966
|месца смерці = 
|выява = 
|подпіс =
|мянушка =
|прыналежнасць = 
|гады службы = 1932—1943 (з перапынкам)
|званне = 
|род войскаў = пяхота
|пасада =
|частка =
|бітвы = Савецка-фінская вайна,Вялікая Айчынная вайна
|узнагароды = { style="background: transparent"
 
}
{ style="background: transparent"
 
}
|сувязі = 
|у адстаўцы =
}}
**Андрэй Яфрэмавіч Пісарэнка** (1908—1966) — лейтэнант Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1943).

## Біяграфія 
Андрэй Пісарэнкі нарадзіўся 3 чэрвеня 1908 года ў Санкт-Пецярбургу. Пасля заканчэння сельскагаспадарчага інстытута пражываў у Полацку, працаваў прарабам. У 1932—1935 гадах праходзіў службу ў войсках НКУС СССР. У 1939 годзе Пісарэнка быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію. У тым жа годзе ён скончыў курсы ўдасканалення каманднага саставу. Удзельнічаў у баях савецка-фінскай вайны. З пачатку Вялікай Айчыннай вайны — на яе франтах.

Да верасня 1943 года лейтэнант Андрэй Пісарэнка камандаваў ротай 1035-га стралковага палка 280-й стралковай дывізіі 60-й арміі Цэнтральнага фронту. Вылучыўся ў бітве за Дняпро. 29-30 верасня 1943 года рота Пісарэнкі ўдзельнічаў у баях за сяло Ротычы Чарнобыльскага раёна Кіеўскай вобласці Украінскай ССР. У баі Пісарэнка атрымаў раненне, але застаўся ў страі. Яму ўдалося паспяхова арганізаваць адбіццё нямецкай контратакі.

Быў таксама ўзнагароджаны ордэнам Аляксандра Неўскага і шэрагам медалёў.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Удзельнікі савецка-фінскай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі бітвы за Дняпро
Катэгорыя:Камандзіры рот у Вялікай Айчыннай вайне
Катэгорыя:Лейтэнанты СССР
Барсукоўскі сельсавет (Мёрскі раён)

**Барсуко́ўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Мёрскага раёна Вілейскай і Полацкай абласцей БССР. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Барсукі.

Усходняя мяжа сельсавета праходзіла па Заходняй Дзвіне, на поўначы сельсавет межаваў з Валькоўскім сельсаветам, які быў скасаваны ў 1954 годзе.

## Гісторыя 
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Мёрскага раёна Вілейскай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Полацкай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Маладзечанскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Узмёны, сельсавет перайменаваны ва Узменскі.

## Населеныя пункты 
На 1 студзеня 1947 года ў склад сельсавета уваходзіла 19 населеных пунктаў.

На момант перайменавання ў склад сельсавета ўваходзілі наступныя паселішчы:
* Барсукі, вёска
* Барсукі 2, хутар
* Брыжынкі, вёска
* Буралом 1, вёска
* Вінагроды, вёска
* Казелькі, хутар
* Калачова, хутар — ліквідаваны ў 2008 г.
* Карандашы, вёска
* Клёміна, вёска
* Ліпава 1, хутар
* Ліпава 2, хутар
* Пераслова, вёска
* Пераслоўка, вёска
* Палшчына, хутар
* Труды, вёска
* Узмёны, вёска

На працягу 1944—1954 гадоў былі ліквідаваныя некаторыя паселішчы Барсукоўскага сельсавета, напрыклад, фальварак Брыгідава, хутар Божа Ласка, хутар (гаспадарчы двор) Марынкі, вёска Міршчызна, фальварак Ліпава, хутрары Святапольшчызны і інш.

## Архіў 
Архіўныя дакументы Барсукоўскага сельсавета захоўваюцца ў Занальным дзяржаўным архіве горада Глыбокае.
Архіў, які ахоплівае 1940—1954 гг., складаецца з пратаколаў сельвыканкамаў, пратаколаў агульных сходаў грамадзян, планаў працы, бюджэтаў, гаспадарчых кніг, дакументаў па асабістаму складу і інш.
Шыфр архіва — BY ЗГАГлб ф. 1612.
Архіў Барсукоўскага сельсавета знаходзіцца ў аб’яднаным стане з архівам існуючага Узмёнскага сельсавета.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Мёрскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1954 годзе
Ваўцэльна

**Ваўцэ́льна** — возера ў Беларусі, у Лунінецкім раёне Брэсцкай вобласці, на пойме ракі Прыпяць, за 4,1 км у напрамку на паўднёвы ўсход ад вёскі Запроссе, на поўдзень ад вёскі Вільча.

Плошча паверхні возера 0,17 (0,144) км². Даўжыня 1,65 (2) км, найбольшая шырыня 0,12 (0,14) км, даўжыня берагавой лініі 3,6 (4,2) км. Катлавіна старычнага тыпу, моцна выцягнутая, серпападобнай формы. Схілы катлавіны маюць вышыню да 2 м. Берагі пераважна высокія, пясчаныя. Берагавая лінія слабазвілістая.

У час разводдзя возера злучаецца з Прыпяццю.

## Літаратура 
*  — С. 425.
* Ліст карты N-35-140. Выданне 1991 г. Стан мясцовасці на 1987 г.

## Спасылкі 
* *Иванов-Смоленский В. Г.* Все озёра Беларуси. Популярная иллюстрированная энциклопедия. Т. 2.

Катэгорыя:Азёры Лунінецкага раёна
Катэгорыя:Басейн Прыпяці
Восава (рака)

**Во́сава, Восаўка** — рака ў Беларусі, у Воранаўскім раёне Гродзенскай вобласці, левы прыток ракі Дзітва (басейн Нёмана).

Даўжыня ракі 14 км. Плошча вадазбору 40 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 3,4 м/км. Выток ракі знаходзіцца каля вёскі Рачкуны. Упадае ў Дзітву за 0,5 км у напрамку на паўночны ўсход ад вёскі Ажэлішкі. Вадазбор у межах Лідскай раўніны. Рэчышча каналізаванае.  На рацэ створаны сажалкі (каля вёсак Біланцы, Падваранцы).

## Літаратура 
*  — С. 489.

## Спасылкі 
* Общая характеристика речной сети Гродненской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 

Катэгорыя:Рэкі Воранаўскага раёна
Катэгорыя:Прытокі Дзітвы
Смалёўка ляскаўка

**Смалёўка ляскаўка** (*Siléne vulgáris*) — шматгадовая травяністая расліна, від роду  сямейства .

## Назва 
Першапачаткова расліна была апісана Конрадам Мёнхам, у працы *Methodus plantas horti botanici et agri Marburgensis: a staminum situ describendi* (1794) пад назвай . Назва, якую цяпер прызнаюць сапраўднай, была апублікавана ў 1869 годзе ў дзевятым выданні працы . Вядома вялікая колькасць сінонімаў, некаторыя з іх:

* ,
* ,
* ,
* 

Беларускія назвы: ляскаўка, ласкавіца, ласкаўка, лускавіца, лускаўка, калетнік, ландыш белы, луснец, звончык, заячча капуста, заеччы мак, скрыпушка.

## Распаўсюджанне 
Расліна распаўсюджана ў Еўропе, Малой і Сярэдняй Азіі, на Каўказе, у Гімалаях, Манголіі, Японіі, Паўночнай Амерыцы і Паўночнай Афрыцы. Шырока распаўсюджаная на ўсёй тэрыторыі Расіі, акрамя арктычных і паўднёвых пустынных раёнаў.

Расце па лугах, узлесках, палянах, у светлых лясах, на высечках, пустках, абочынах дарог, па канавах; часцей сустракаецца на прырэчных лугах, пераважна ў паўднёвых абласцях засмечвае пасевы хлебных злакаў.

## Біялагічнае апісанне 
Шматгадовая травяністая расліна вышынёй 40-100 см, голая, з прамым сцяблом. Лісце ланцэтнае або яйкападобна-ланцэтнае, даўжынёй да 10 см і шырынёй да 30 мм; шызае; ніжнія звужаныя ў кароткі хвосцік.

Кветкі на кароткіх кветаножках. Чашачка ўздутая, голая, даўжынёй 13-18 мм і шырынёй 7-10 мм, з 20 жылкамі. Пялёсткі ў 1,5—2 разы даўжэй чашалісцікаў, белыя, з рассечаным адгінам. Плод — шарападобная каробачка. Цвіце ў чэрвені—верасні, плоданасіць з ліпеня. Карані кароткія, не галінастыя. Лёгка вырываюцца з зямлі.

## Выкарыстанне 
Парасткі смалёўкі выкарыстоўваюцца ў міжземнаморскай кухні: на паўночна-усходзе Італіі — у рызота, у  — для запраўкі т. зв. «удовага » (*gazpacho viudo*).

## Літаратура 
* Silene inflata // Ботанический словарь / сост. Н. И. Анненков. — СПб.: Тип. Имп. АН, 1878. — XXI + 645 с.
* 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Гародніна
Катэгорыя:Пустазелле
Катэгорыя:Флора Афрыкі
Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Смалёўка
Смалёўка вільчатая

**Смалёўка вільчатая**, **Ласкаўка** (*Siléne dichótoma*) — від травяністых раслін, які адносіцца да роду  сямейства .

Распаўсюджаная пераважна ў Нечарназёмнай і Чарназёмнай зонах пустазельная расліна (антрапахор).

## Батанічнае апісанне 
Аднагадовая або двухгадовая расліна з патоўшчаным стрыжнёвым коранем, з 1-4 простымі да моцна разгалінаваных сцебламі 30—80 см вышынёй, з 6—8 вузламі.

Прыкаранёвае лісце часам сабранае ў аформленую разетку, хутка вяне. Сцябловае лісце супраціўнае, ніжняе — звужаныя ў кароткія хвосцікі, вузкаэліптычнае да яйкападобных, з вострай верхавінай, 3,5—9 см даўжынёй і 0,5—3 см шырынёй.

Кветкі адкрываюцца ноччу, духмяныя. Суквецце — дыхазій да 3,5 см даўжынёй, двойчы — тройчы разгалінаваны, з 15—50 сядзячых кветак. Ніжнія прыкветкі аблісцвеныя, лінейна-ланцэтныя, верхнія — плёнкавыя, вузкатрохвугольныя. Кветкі, як правіла, двухполыя. Чашачка бочкападобная або званочкавая, з 10 выступаючымі зялёнымі жылкамі, з багатымі жарсткаватымі адтапыранымі валасінкамі, 11—14 мм даўжынёй, з трохкутнымі зубцамі 1,5—3,5 мм даўжынёй. Вяночак белы 17—22 мм даўжынёй, пялёсткі з глыбока двураздзельным адгінам, з невялікімі лускавінкамі-прыдаткамі. Тычынкі высунутыя з трубкі, слупкоў тры.

Каробачка яйкападобнай формы, скурыстая, 12 × 6 мм, жоўта-карычневая, з карычнева-чырвоным да шэра-чорнага пупышкападобным насеннем 1,4—1,9 × 1—1,2 мм.

## Распаўсюджанне 
Шырока распаўсюджаная ва Усходняй і Паўднёва-Усходняй Еўропе расліна, якая часам заносіцца ў іншыя рэгіёны, у тым ліку ў Паўночную Амерыку. Пустазельная расліна па пашах і ў пасевах шматгадовых траў, травы і бабовых.

## Таксанамія 
, Naturk.  7: 144 (1792).

### Сінонімы 
* 
* 
* 
* 

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* *Silene dichotoma* Ehrh. (Смолевка вильчатая) 

Катэгорыя:Пустазелле
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Смалёўка
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1792 годзе
Белая Русь (заказнік)

**Белая Русь** — рэспубліканскі ландшафтны заказнік у Лагойскім раёне Мінскай вобласці. Створаны ў 2015 годзе для захавання ў натуральным стане рэдкіх прыродных ландшафтаў, каштоўных лесараслінных згуртаванняў, рэдкіх відаў раслін і жывел.

## Гісторыя 
29 верасня 2004 года ў Лагойску адбылося грамадскае абмеркаванне пытання аб стварэнні нацыянальнага парка «Белая Русь» з мэтай захавання і аднаўлення каштоўных прыродных ландшафтаў і развіцця экалагічнага турызму. Аднак прапанова не была падтрымана мясцовымі жыхарамі і ўладамі.

Створаны 4 лютага 2015 года пастановай №71 Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь. Новаствораны заказнік пашырыў межы біялагічнана мікразаказніка мясцовага значэння «Козырскі», афіцыйна створанага ў 1980-х гадах.

## Геаграфія 
Плошча заказніка складае 4460 га. Тэрытарыяльна ён размешчаны на Плешчаніцкім узвышшы і адносіцца да зямель ляснога фонду Казырскага і Юркавіцкага лясніцтваў Лагойскага лесхоза. З'яўляецца часткай Хатынскага лесу. 

Заказнік вылучаецца рэдкімі прыроднымі ландшафтамі з дамінаваннем дробна- і сярэднеўзгорыстых камава-марэнных ландшафтаў з хвойнымі і дробналіставымі лясамі на дзярнова-падзолістых глебах. 

389,9 га тэрыторыі займаюць каштоўныя біятопы і экалагічныя сістэмы (8,7% ад агульнай плошчы заказніка), якія валодаюць высокай біялагічнай разнастайнасцю, служаць рэзерватам для дзікарослых раслін і дзікіх жывёл, змешчаных у Чырвонай кнізе Рэспублікі Беларусь.

## Фаўна 
На тэрыторыі заказніка выяўлены 11 відаў раслін, занесеных у Чырвоную кнігу Беларусі: баранец звычайны, чына гарохападобная, прастрэл шыракалісты, неатыянта клабучковая, лілея кучаравая, ядранец беспрыкветнічкавы, змеегалоўнік Руйша, гайнік іржавы і інш.

Файл:Huperzia selago.jpg|Баранец звычайны
Файл:Lathyrus_pisiformis_in_Estonia.jpg|Чына гарохападобная
Файл:Pulsatilla patens in Belarus.jpg|Прастрэл шыракалісты
Файл:Neottianthe calcicola.jpg|Неатыянта клабучковая
Файл:Lilium_martagon_a.jpg|Лілея кучаравая
Файл:Püst-linalehik (Thesium ebracteatum) Keila1.jpg|Ядранец беспрыкветнічкавы
Файл:Dracocephalum ruyschiana - Sile tondipea Keila.jpg|Змеегалоўнік Руйша
Файл:Epipactis atrorubens flowers.jpg|Гайнік іржавы

## Ахова 
У асобных выдзелах уведзены забароны на суцэльныя і палосна-паступовыя высечкі галоўнага карыстання. Забаронены прамысловы збор ягад і грыбоў, дзейнічаюць і некаторыя іншыя абмежаванні.

Катэгорыя:Ландшафтныя заказнікі рэспубліканскага значэння Беларусі
Катэгорыя:Катэгорыя МСАП IV
Катэгорыя:Геаграфія Лагойскага раёна
Катэгорыя:З’явіліся ў 2015 годзе
Смолка дробнакветкавая

**Смалёўка дробнакветкавая** (*Silene borysthenica*) &nbsp;— від раслін сямейства , распаўсюджаны ў Еўразіі.

## Апісанне 
Двухгадовая травяністая расліна 30-60&nbsp;см вышынёй. Карані моцныя. Сцёблы адзінкавыя, выпрастаныя, простыя або маларазгалінаваныя. Расліна знізу даверху жарсткавата-пухнатая. Лісце лінейна-лапаткавае або ланцэтнае, з круглявай верхавінай і кароткім лязом. Асновы базальнага лісця паслабленыя ў доўгі хвосцік; сцябловае лісце сядзячае, дробнае. Кветкі аднаполыя (расліны двухдомныя), у шматкветкавых суквеццях. Чашачка апушаная, з вострымі зубцамі; пялёсткі белыя, у 1.5-2 разы даўжэй чашалісцікаў. Каробачкі яйкападобна-шарападобныя, ≈ 3 мм у дыяметры. Насенне пупышкападобнае, ≈ 0.6 мм. 2n = 24.

## Распаўсюджанне 
Від распаўсюджаны ў Сярэдняй і Усходняй Еўропе і ў Азіі — на Каўказе, у Казахстане, Сібіры, Манголіі, паўночным Сіньцзяне.

Ва Украіне від расце на стэпавых схілах, узлесках&nbsp;амаль на ўсёй тэрыторыі, акрамя Карпат, спарадычна.

Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Смалёўка
Смалёўка татарская

**Смалёўка татарская**, **Смолка** (*Silene tatarica*)&nbsp;— від кветкавых раслін роду  сямейства .

## Апісанне 
Шматгадовая травяністая расліна, 40—70&nbsp;см вышынёй. Апушэнне рассеянае, унізе з павойных валасінак. У пазухах ніжняга сцябловага лісця маюцца кароткія вегетатыўныя парасткі. Чашачкі голыя, 7—10&nbsp;мм даўжынёй. Пялёсткі зелянява-белыя, з глыбока-2-раздзельнымі пласцінкамі. Суквецце — доўгая, вузкая, шматкветкавая, вадкая, часта аднабаковая гронка. Кветкі: вяночак прыкладна 2 см шырынёй, 5 пялёсткаў; чашачка 5-лісточкавая; тычынак 10. Плод — цыліндрычная каробачка даўжынёй 8—10&nbsp;мм.

## Распаўсюджанне 
Від распаўсюджаны ў Паўночнай, Цэнтральнай і Усходняй Еўропе і ў Заходняй Сібіры.

Ва Украіне від расце ля берагоў рэк, сярод хмызнякоў, на ўзлесках лесу — на ўсёй тэрыторыі, спарадычна; акрамя паўднёвага стэпу і горных раёнаў.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Смалёўка
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1805 годзе
Смалёўка волжская

**Смалёўка волжская** (*Silene wolgensis*)&nbsp;— від кветкавых раслін роду  сямейства .

## Апісанне 
Шматгадовая або двухгадовая трава. Суквецці разгалістыя, мяцёлкавыя, з незразумела выяўленымі кальчакамі. Пялёсткі белыя. Чашачка з выразна выяўленымі зялёнымі жылкамі. Карані трывалыя, ушчыльненыя. Каробачка эліпсаідальная, 4—6&nbsp;мм, трохі даўжэй чашачкі. Насенне цёмна-карычневае, ≈ 1&nbsp;мм. 2n = 24.

## Распаўсюджанне 
Распаўсюджаны ў Паўднёвай Еўропе, Заходняй і Сярэдняй Азіі.

Ва Украіне від расце ў стэпах, камяністых агаленнях, на саланцах — у левабярэжным лесастэпе, стэпе, звычайна; у паўночнай частцы правабярэжнага стэпу, рэдкі.

## Спасылкі 
* 
* *Silene wolgensis* (Hornem.) Otth // ИАС «ООПТ России» 

Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Смалёўка
Гуляўнік высокі

**Гуляўнік высокі** (*Sisymbrium altissimum*)&nbsp;— від раслін сямейства , радзімай з’яўляецца Сярэдняя і Усходняя Еўропа і Сярэдняя Азія.

## Апісанне 
Аднагадовая або двухгадовая травяністая расліна, 20—80&nbsp;см вышынёй. Сцябло ўнізе шурпата валасістае, раскідзіста-галінастае. Верхняе лісце амаль з аднолькавымі лінейнымі дзелькамі. Чашалісцікі адхіленыя. Струкі доўгія і тонкія, 6—10 см даўжынёй, коса ўверх накіраваныя.

## Распаўсюджанне 
Радзімай з’яўляецца Сярэдняя і Усходняя Еўропа і Сярэдняя Азія. Натуралізаваны: астатняя Еўропа, Паўночная Амерыка (Грэнландыя, Канада, ЗША, Аргенціна, Чылі).

Ва Украіне від расце на палях, каля дарог, паблізу жылля — на ўсёй тэрыторыі, акрамя Карпат, але расце ў Закарпацці.

Харчовая, кармавая, вітамінавая, алейная расліна.

## Галерэя 

Sisymbrium altissimum (5006628634).jpg|Разетка
Sisymbrium altissimum sl18.jpg|Суквецці
Sisymbrium altissimum sl22.jpg|Кветка
Sisymbrium altissimum sl25.jpg|Адкрыты струк
Sisymbrium pannonicum — Flora Batava — Volume v17.jpg|

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Гуляўнік
Катэгорыя:Пустазелле
Пухавіцкі доследна-эксперыментальны завод

**Пухавіцкі доследна-эксперыментальны завод** — беларускае прадпрыемства ў г. Мар’іна Горка Пухавіцкага раёна Мінскай вобласці. Прадпрыемства ажыццяўляе вытворчасць вырабаў з чыгуну і металаапрацоўку.

## Гісторыя 
У 1929 годзе на панскай сядзібе Падблонь адкрыўся прамкамбінат, які малоў зерне, выпускаў сталярныя вырабы, займаўся кавальскімі работамі. Пазней тут абсталявалі сталярную майстэрню, бляхарны і слясарна-такарны цэхі, кузню. На камбінаце працавалі 50 чалавек.

У гады Другой сусветнай вайны немцы вывезлі абсталяванне, а ў яго памяшканнях размясцілі лагер ваеннапалонных. У ліпені 1944 года камбінат аднавіў работу млына і ўсіх майстэрняў.

У 1948 годзе стаў працаваць ліцейны цэх, які выпускаў саломарэзкі, алюміневыя гаршкі і скавароды, паілкі і інш. У 1969 годзе на базе прамкамбіната створаны ліцейна-механічны завод.

У 1970 гадах была праведзена рэканструкцыя прадпрыемства, здадзены ў эксплуатацыю механічны цэх, кацельня. З 1989 года завод стаў доследна-эксперыментальным. У гэты час была засвоена новая прадукцыя — цюбінгі металічныя.

З 2001 года прадпрыемства перайменавана ў ААТ «Пухавіцкі доследна-эксперыментальны завод». У цяперашні час асноўны від прадукцыі — цюбінгі чугунныя — галоўны будаўнічы элемент пры пракладцы і будаўніцтве метро. Пачынаючы з 1989 года гэты від прадукцыі займае ў аб’ёме вытворчасці больш за 80 %.

## Вытворчасць 
Асноўнымі відамі вытворчасці з’яўляюцца вытворчасць вырабаў з чыгуну, металаапрацоўка, выраб люкаў каналізацыйных і тэлефонных, рашотак ліўневых дрэнажных, цюбінгаў чыгунных для КУП «Мінскметрабуд», кармушак для парасятаў, пячное ліццё, замкі навясныя, адліўкі любой складанасці па заяўцы спажыўца, мастацкае ліццё, выраб металаканструкцый.

Са жніўня 2011 года выпускаецца латковая пліта для метрабуда. Чыгуначная пліта, якая выліваецца мятровым квадратам таўшчынёй да 35 міліметраў і рабром жорсткасці 45 міліметраў, вытрымлівае ціск шпал і рэек, якія манціруюць на іх, а таксама электравоза і вагонаў з пасажырамі.

## Дырэктары 
* Аляксандр Кончанка

## Літаратура 
* Беларускі каляндар, 2019 год; складальнік-рэдактар Н. І. Барсукова // Новыя кнігі : па старонках беларускага друку : бібліяграфічны бюлетэнь. — 2018. — № 8, 9. — Дадатак.
* Гонар і слава Мар’інай Горкі: біябібліяграфічны дайджэст / Пухавіцкая цэнтральная раённая бібліятэка; аддзел бібліятэчнага маркетынгу; укладальнік: І. А. Якаўлева. — Мар’іна гока, 2007.
* Памяць : Пухавіцкі раён: гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / [укладальнік А. А. Прановіч; рэдкалегія: А. М. Карлюкевіч і інш.]. — Мінск : Беларусь, 2003. — 748 с. — 3000 экз. ISBN 985-01-0251-9

## Спасылкі 
Катэгорыя:Прадпрыемствы Пухавіцкага раёна
Катэгорыя:Мар’іна Горка
Катэгорыя:1929 год у Беларусі
Смалёўка панікаючая

**Смалёўка панікаючая** (*Silēne nūtans*) — від раслін роду  сямейства .

## Арэал і асяроддзе пражывання 
Барэальны еўрасібірскі від. Расце ў Заходняй і Усходняй Еўропе. У Расіі адзначана — у Еўрапейскай частцы, на Каўказе, у Заходняй і Усходняй Сібіры. Як правіла расце на лясных палянах, у светлых лясах.

## Батанічнае апісанне 
Шматгадовая кароткакарэнішчавая расліна вышынёй ад 30 да 70 см.

Сцёблы прамыя, адзінкавыя або ў ліку некалькіх, у вузлах уздутыя, апушаныя простымі валасінкамі, у верхняй частцы з прымешкай залозістых.

Лісце сцябла ланцэтападобнае, доўгазавостранае, коратка апушанае, сядзячае. Ля аснавання генератыўных парасткаў развіваюцца вегетатыўныя парасткі з ланцэтападобным і лапатападобным каротказавостраным лісцем, паступова звужаным у хвосцік.

Суквецце — друзлая аднабокая мяцёлка з панікаючымі кветкамі і залозіста-апушанымі галінамі. Чашачка трубчастая, пры плодзе ўздутая, з яснымі жылкамі, коратка апушаная або голая, з лінейна-ланцэтнымі зубцамі. Пялёсткі белыя або зелянява-белыя, у 1,5 разы даўжэй чашачкі. Адгін пялёстка з доўгімі, вузкалінейнымі прыдаткамі, глыбока рассечаны. Цвіценне ў ліпені — жніўні.

Каробачка яйкападобна-канічная, даўжынёй 8-11 мм.

## Гаспадарчае значэнне і прымяненне 
Выкарыстоўваецца ў народнай медыцыне.

## Ахова 
Уключаны ў Чырвоныя кнігі наступных суб’ектаў Расійскай Федэрацыі: Валагодская вобласць, Калмыкія, Карэлія, Рэспубліка Комі, Стаўрапольскі край.

## Сінаніміка 
Паводле дадзеных The Plant List

* Cucubalus nutans Lam.
* Cucubalus quadrifidus Pollini
* Cucubalus rubens Roth
* Oncerum nutans Dulac
* Otites nutans Opiz
* Silene brachypoda Rouy
* Silene nutans var. brachypoda (Rouy) Molero
* Silene nutans subsp. smithiana (Moss) Jeanm. & Bocquet
* Silene nutans var. smithiana Moss
* Viscago nutans Fourr.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Апісанне віду ў Чырвонай кнізе Валагодскай вобласці
* 

Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Смалёўка
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Катэгорыя:Лекавыя расліны
Растаропша плямістая

**Растаропша плямістая**, **Калючкі** (*Silybum marianum*) — від травяністых раслін з роду  сямейства .

## Распаўсюджанне і асяроддзе пражывання 
Распаўсюджаная ў цэнтральнай і паўднёвай паласе еўрапейскай часткі СНД, на Каўказе, у паўднёвай частцы Заходняй Сібіры, у Сярэдняй Азіі, у Заходняй Еўропе, Малой Азіі, Паўночнай Афрыцы і паўднёвай частцы Аўстраліі. Ва Украіне расце як пустазелле на палях, уздоўж дарог, на пустках, сметніках і сухіх месцах.

## Хімічны склад 
Асноўныя біялагічна актыўныя злучэнні растаропшы плямістай — флавалігнаны. Гэта прыродныя фенолы, якія складаюцца з флаваноіднай часткі і астатку лігнану. Экстрагаваныя з расліны флавалігнаны маюць назву сілімарын. Акрамя флавалігнанаў у ім прысутнічаюць 20-35 % тлустых кіслот (60 % ліналенавай, 30 % алеінавай, 9 % пальміцінавай кіслаты) і флаваноід таксіфалін. У складзе сілімарына прысутнічае мноства блізкароднасных флавалігнанаў — сілібін A, сілібін B, ізасілібін A, ізасілібін B, сілікрысцін, ізасілікрысцін, сілідзіянін, сіландрын, сілігермін, сілімон і інш. Калі гэтую сумесь яшчэ далей раздзяляць, то атрымоўваецца амаль чысты сілібін або сілібінін. За асноўную антыаксідантную актыўнасць растаропшы адказвае не першы па долі ў агульным аб’ёме флавалігнан, а другі — сілікрысцін. Ён ёсць у сілімарыне, але адсутнічае ў ачышчаных экстрактах, дзе толькі сілібін і сілібінін.

## Практычнае выкарыстанне 
Часта культывуецца на гародах як дэкаратыўная і лекавая расліна.

Даследаванні паказваюць яе пазітыўны ўплыў на людзей з гепатытам і цырозам печані. Абараняе клеткі печані ад пашкоджанняў і пранікнення таксічных рэчываў, выводзіць ўжо наяўныя таксіны, стымулюе выпрацоўку пратэіна і актывізуе працу ДНК і РНК. Парашок растаропшы дадаюць да ежы, або ўжываюць у выглядзе гарбаты З растаропшы вырабляюць папулярны лекавы сродак «карсіл».

З растаропшы робяць алей.

## Фатаграфіі 

Файл:Silybum marianum g1.jpg|
Файл:Silybum marianum 1 beentree.jpg|
Файл:Silybum marianum01.jpg|
Файл:Frombork - Milk thistle flowerhead.JPG|
Олія розторопші.jpg|Алей з растаропшы

## Спасылкі 
* Фармацэўтычная энцыклапедыя. Растаропша плямістая.

Катэгорыя:Харчовыя расліны
Катэгорыя:Флора Еўропы
Катэгорыя:Меданосныя расліны
Катэгорыя:Астравыя
Катэгорыя:Ядавітыя расліны
Катэгорыя:Лекавыя расліны
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1791 годзе
Гуляўнік Лёзеля

**Гуля́ўнік Лёзеля**, **Гуляўнік Лёзеліеў** (*Sisymbrium loeselii*)&nbsp;— від кветкавых раслін роду  сямейства .

## Назва 
Гуляўнік Лёзеліеў, крывавец, кудзер, палявая рута.

## Апісанне 
Аднагадовая або двухгадовая травяністая расліна, 30—80&nbsp;см вышынёй. Сцябло ўнізе разам з ніжнім лісцем звычайна жорстка-валасістае, галінастае. Лісце паасобнае і зубчастае, з даўгаватымі або ланцэтнымі бакавымі і дзідападобнымі або трохвугольна-ланцэтнымі канчатковымі дзелькамі. Струкі 2—4&nbsp;см даўжынёй, у 2—3 разы даўжэй пладаножкі, коса стаяць.

## Распаўсюджанне 
Радзімай з’яўляецца Сярэдняя і Усходняя Еўропа і Сярэдняя Азія; натуралізаваны: астатняя Еўропа, Паўночная Амерыка (Канада, ЗША).

Ва Украіне від расце на ўсёй тэрыторыі; пустазелле.

## Галерэя 

Sisymbrium loeselii sl3.jpg|Лісток
20150829Sisymbrium loeselii2.jpg|Струкі
Sisymbrium loeselii, spiesraket Flora Batava.jpg|

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Гуляўнік
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1755 годзе
Катэгорыя:Таксоны раслін, названыя ў гонар людзей
Гуляўнік волжскі

**Гуляўнік волжскі** (*Sisymbrium volgense*)&nbsp;— від кветкавых раслін роду  сямейства .

## Апісанне 
Шматгадовая травяністая расліна, 40—60&nbsp;см вышынёй. Расліна з паўзучымі падземнымі парасткамі. Сцябловае лісце адлеглае ад сцябла, таўставатае, шызае, ніжняе — буйное, верхняе — ланцэтна-лінейнае, суцэльнае. Струкі на патоўшчаных уверсе пладаножках, уверх стаячыя, 3—6 см даўжынёй.

## Распаўсюджанне 
Радзімай з’яўляюцца стэпавыя раёны паўднёва-ўсходняй Расіі. Натуралізаваны: Беларусь, Эстонія, Латвія, Літва, Украіна, Чэхія, Германія, Польшча, Славакія, паўднёвая Фінляндыя, паўднёвая Швецыя.

Ва Украіне від расце на палях, ля абочын, на насыпах чыгунак — у лесастэпе і стэпе, зрэдку; у Данецкім лесастэпе, часты.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Гуляўнік
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Гуляўнік ірыо

**Гуляўнік ірыо** (*Sisymbrium irio*)&nbsp;— від раслін сямейства . Этымалогія: &nbsp;— старая спасылка на капуставыя.

## Батанічнае апісанне 
Аднагадовая травяністая расліна 10-50 (75) см, часта разгалінаваная ў ніжняй палове, голая або з простымі валасінкамі. Суквецці ўтрымліваюць шмат гермафрадытных кветак. Бледна-жоўтыя пялёсткі (якіх чатыры) даўжынёй ад 2 да 4 мм; тычынкі маюць даўжыню 0,7 мм. Маладыя струкі ад 3 да 5 сантыметраў даўжынёй, прамыя або злёгку дугападобныя, голыя. Насенне 0,9 х 0,4 мм, трохі сціснутае, жоўтае.

## Распаўсюджанне 
**Радзіма**. Афрыка: Эрытрэя; Алжыр; Егіпет, Лівія; Марока; Туніс. Каўказ: Арменія, Азербайджан; Грузія; Расія — Дагестан; Перадкаўказзе. Азія: Кувейт; Аман; Катар; Саудаўская Аравія; Аб’яднаныя Арабскія Эміраты; Грэцыя; Кітай; Таджыкістан; Туркменістан; Афганістан; Кіпр; Іран; Ірак; Ізраіль; Іарданія; Ліван; Сірыя; Турцыя; Індыя; Непал; Пакістан. Еўропа: Боснія і Герцагавіна; Балгарыя; Харватыя; Грэцыя; Італія; Паўночная Македонія; Славенія; Францыя; Партугалія; Іспанія; Іспанія. **Натуралізаваны**. ПАР; Японія; Тайвань; Аўстралія; Еўропа: Беларусь, Украіна, Аўстрыя, Чэхія, Германія, Славакія, Швейцарыя, Ірландыя, Англія, Румынія. ЗША [у тым ліку Гаваі]; Аргенціна; Чылі; Уругвай. Лепш расце ў друзлым пяску або на сугліністай глебе.

## Выкарыстанне 
Насенне выкарыстоўваюць у Іране і Азербайджане, каб рабіць салодкі напой, які ачышчае печань. Таксама шырока выкарыстоўваецца як птушыны корм.

## Галерэя 

Sisymbriumirio.jpg|
Sisymbrium irio.jpg|
Sisymbrium irio — Flora Batava — Volume v20.jpg|

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Vascular Flora 
* Germplasm Resources Information Network (GRIN) 
* Euro+Med Plantbase 

Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Флора Афрыкі
Катэгорыя:Флора Каўказа
Катэгорыя:Гуляўнік
Вузлавэ (Кіроўскы раён)

**Вузлавэ** (, ) — пасёлак у Кіраўскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.

## Заўвагі 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Кіраўскага раёна (Крым)
Глеб Віталевіч Гурбан

**Глеб Гурбан** (нар. , ) — беларускі футбаліст, абаронца расійскага клуба «СКА-Хабараўск».

## Клубная кар’ера 
Выхаванец клуба «Мінск», з 2018 года пачаў выступаць за дубль, у кастрычніку і лістападзе 2018 года гуляў таксама ў Юніёрскай лізе УЕФА. У 2019 годзе пачаў зрэдку прыцягвацца і да асноўнай каманды. 14 верасня 2019 года дэбютаваў у Вышэйшай лізе, выйшаўшы на замену ў канцы матча супраць брэсцкага «Дынама» (0:3). У далейшым працягваў выступаць за дубль, часам з’яўляючыся ў аснове.

У ліпені 2020 года на правах арэнды далучыўся да «Смалявічаў». Стаў гуляць у стартавым складзе, аднак у жніўні атрымаў траўму, вярнуўся на поле ў лістападзе. У снежні 2020 года пакінуў «Смалявічы».

У сакавіку 2021 года стаў іграком брэсцкага «Руха», аднак гуляў толькі за дубль. У ліпені 2021 года на правах арэнды далучыўся да «Оршы», дзе замацаваўся ў стартавым складзе. У снежні 2021 года вярнуўся з арэнды ў «Рух».

У сакавіку 2022 года, пасля таго як «Рух» зняўся з Вышэйшай лігі, зноў стаў іграком «Мінска». Спачатку не меў трывалага месца ў аснове, а з лета стаў рэгулярна з’яўляцца ў стартавым складзе. У снежні 2022 года па заканчэнні кантракта пакінуў «Мінск», аднак у студзені 2023 года падпісаў новае пагадненне з клубам. Паводле вынікаў галасавання аматараў быў прызнаны найлепшым іграком каманды ў 2023 годзе. У снежні 2023 года пакінуў клуб, але ў студзені 2024 года падпісаў чарговае пагадненне з «Мінскам».

У жніўні 2024 года перайшоў у расійскі клуб «СКА-Хабараўск».

## Міжнародная кар’ера 
У кастрычніку 2019 года выступаў за юніёрскую зборную Беларусі (да 19 гадоў) у кваліфікацыйным раўндзе чэмпіянату Еўропы.

## Статыстыка выступленняў 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Смалявічы
Катэгорыя:Ігракі ФК Рух Брэст
Катэгорыя:Ігракі ФК Орша
Катэгорыя:Ігракі ФК СКА-Хабараўск
Васкакветнік малы

**Васкакве́тнік малы** (*Cerinthe minor*) — від кветкавых раслін з роду  сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Двухгадовая або шматгадовая травяністая расліна вышынёй 15—60 см з прамым коранем. Сцябло прамастойнае ці ўздымаецца, гладкае, галінастае ў верхняй частцы. Лісце простае, суцэльнае, чаргаванае па даўжыні сцябла, сядзячае (прыкаранёвае — на чаранках), укрытае дробнымі бародаўкамі. У маладых раслін лісце ў разетцы. Кветкі ў завітках, жоўтага колеру, часам з пурпуровымі плямамі ў зеве. Плод — чатыры круглаватыя завостраныя арэшкі.

## Распаўсюджанне і экалогія 
Расліна распаўсюджана на тэрыторыі Еўропы і ўмераных зонах Азіі. Святлолюбівая расліна. Расце на камяністых участках, у хмызняках, на палях, ускрайках дарог. Цвіце ў маі—верасні.

## Гаспадарчае значэнне 
Лекавая, фарбавальная, дэкаратыўная і меданосная расліна.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* 
* *Cerinthe minor* L. // Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy)

Катэгорыя:Бурачнікавыя
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Лекавыя расліны
Катэгорыя:Дэкаратыўныя расліны
Катэгорыя:Меданосныя расліны
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Паручайнік (род раслін)

**Паруча́йнік** (*Sium*) — род кветкавых раслін сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Шматгадовыя травяністыя, звычайна прыбярэжныя расліны.

Лісце перыстае; сегменты шырокія, зубчастыя; пагружанае лісце рассечана на ніткападобныя долі.

Кветкі сабраны ў складаныя парасонікі. Лісточкі абгорткі і абгортачкі вузкалінейныя. Пялёсткаў — 5. Пялёсткі белыя, шыроказваротнаяйкападобныя, наверсе выемчатыя.

Плод — віслаплоднік. Плады эліпсаідальныя, злёгку сціснутыя з бакоў; паўплодзікі круглявыя, з тонкімі рэбрамі.

## Распаўсюджанне і экалогія 
Расліны роду распаўсюджаны на тэрыторыі Еўразіі, Паўночнай Афрыкі і Паўночнай Амерыкі:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Літаратура 
*  — С. 124.
* 
* *Виноградова В. М.* Род Поручейник — *Sium* L. // Флора Восточной Европы / Отв. ред. и ред. тома Н. Н. Цвелёв. — М.; СПб.: Т-во науч. изд. КМК, 2004. — Т. XI. — С. 363—366. — 536 с. — 1000 экз. — ISBN 5-87317-160-2.
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* Sium // ИАС «ООПТ России»

Катэгорыя:Парасонавыя
Мікалай Іванавіч Вальвачоў

**Мікалай Іванавіч Вальвачо́ў** ( — ) — вучоны ў галіне эпідэміялогіі, доктар медыцынскіх навук (1965), прафесар (1966).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 15 мая 1922 года ў вёсцы Загор’е (цяпер —  Віцебскай вобласці).

Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, сувязіст 4-й марской брыгады.

У 1945 годзе скончыў Ваенна-медыцынскую акадэмію імя С. М. Кірава ў Ленінградзе і працаваў у ёй з 1949 года на кафедры эпідэміялогіі. Палкоўнік медыцынскай службы. З 1965 года працаваў у Горкаўскім медыцынскім інстытуце. У 1969—1986 гадах займаў пасаду загадчыка кафедрай эпідэміялогіі і мікрабіялогіі Беларускага інстытута ўдасканалення ўрачоў.

## Навуковая дзейнасць 
Займаўся даследаваннямі эпідэміялагічнага працэсу, распрацоўкай мерапрыемстваў папярэджання інфекцыйных і гнойна-запаленчых хвароб.

Сярод апублікаванага:
* Применение простейших методов математической статистики в эпидемиологическом анализе инфекционных заболеваний: метод. рекомендации / Вальвачев Николай Иванович; М-во здравоохр. БССР; Гл. сан.-эпидем. упр. — Минск: [б. и.], 1979. — 42 с.;
* Применение математических методов с использование микро-ЭВМ в эпидемиологическом анализе: учеб.-метод. пособие для специалистов сан.-эпидемиол. профиля / Н. И. Вальвачев, В. Н. Бурьяк; Белорус. гос. ин-т усовершенствования врачей. — Минск : [б. и.], 1987. — 84 с.;
* Статистический метод в медицинской практике с применением микроЭВМ и персональных компьютеров / Н. И. Вальвачев, М. И. Римжа — Минск: Беларусь, 1989. — 111 с.: ил. — ISBN 5-338-00240-X

## Узнагароды 
Узнагроджаны ордэнам Чырвонай Зоркі і 8 медалямі.

## Літаратура 
*  — С. 409.

## Спасылкі 
* Вальвачев Николай Иванович   // Сайт БелМАПА
* Вальвачев, Николай Иванович (доктор медицинских наук ; 1922—1990)  // Нацыянальная бібліятэка Беларусі

Катэгорыя:Эпідэміёлагі СССР
Катэгорыя:Эпідэміёлагі Беларусі
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Палкоўнікі СССР
Блошкі (значэнні)

**Блошкі**

*  — падсямейства насякомых
* народная назва віду
Малочнік

**Малочнік** — шматзначны тэрмін.

* народная назва віду 
* народная назва віду
Асот балотны

**Асот балотны** (*Sonchus palustris*)&nbsp;— від травяністых раслін сямейства , распаўсюджаны ў Еўропе і Азіі. Этымалогія: &nbsp;— «балотны».

## Апісанне 
Шматгадовая травяністая расліна вышынёй 100—175 (350) см. Карані кароткія. Лісце пры аснаванні з вострымі вушкамі, што стрэлападобна разыходзяцца. Сямянкі жаўтлявыя, з моцна выпуклым сярэднім рабром на кожным баку. Чубок з белых або часам жоўта-белых мяккіх валасінак, якія лёгка ападаюць. Абгорткі і галінкі суквеццяў густа пакрыты кароткімі чарнаватымі залозістымі валасінкамі. Кветкі жоўтыя. Кошыа з 75 кветак. Суквецці шчыткападобныя або шчыткападобна-мяцёлкавыя. 2n = 18.

## Распаўсюджанне 
Азія: Сіньцзян, Казахстан, Кыргызстан, Расія, Таджыкістан, Туркменістан, Узбекістан, Арменія, Грузія, Азербайджан, Турцыя; Еўропа: Андора, Аўстрыя, Беларусь, Бельгія, Балгарыя, Харватыя, Чэхія, Данія, Фарэрскія астравы, Фінляндыя, Францыя, Гібралтар, Ватыкан, Венгрыя, Ісландыя, Італія, Латвія, Ліхтэнштэйн, Літва, Люксембург, Малдова, Манака, Нідэрланды, Нарвегія, Польшча, Партугалія, Румынія, Расійская Федэрацыя, Сан-Марына, Сербія, Славакія, Іспанія, Швецыя, Швейцарыя, Украіна, Вялікабрытанія. Натуралізавана: Канада (Антарыа). Расце каля рэк, на вільготных, тарфяных або глейкіх глебах, багатых азотам, у канавах, на вільготных палях; таксама расліна умерана ўстойлівая да салёных умоў.

Ва Украіне расце на балотах і забалочаных месцах, амаль па ўсёй тэрыторыі; у Крыме (гара Чатырдаг) — вельмі рэдка.

## Галерэя 

SonchusPalustris1.jpg|
SonchusPalustris2.jpg|
Sonchus palustris fruit kz.jpg|
Sonchus palustris Sturm51.jpg|

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Flora of North America 
* Flora of China 
* Euro+Med Plantbase 

Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Катэгорыя:Флора Азіі
Катэгорыя:Флора Еўропы
Катэгорыя:Асот
Катэгорыя:Травы
Руслан Салтанавіч Аушаў

**Руслан Салтанавіч Аушаў** (, ; нар. , Валадарскае, Какчатаўская вобласць, Казахская ССР) — расійскі палітычны і грамадскі дзеяч; першы прэзідэнт (1993—2002) Рэспублікі Інгушэція, з 1991 па 2014 год быў старшынёй Камітэта па справах воінаў-інтэрнацыяналістаў пры Савеце кіраўнікоў урадаў СНД. Герой Савецкага Саюза (1982).

Катэгорыя:Члены Савета Федэрацыі Расіі (1996—2000)
Катэгорыя:Члены Савета Федэрацыі Расіі (з 2000)
Катэгорыя:Дэпутаты Савета Федэрацыі Расіі (1993—1995)
Катэгорыя:Удзельнікі Афганскай вайны (1979—1989)
Катэгорыя:Кіраўнікі Інгушэціі
Катэгорыя:Народныя дэпутаты СССР ад акруг РСФСР
Катэгорыя:Ваенныя СССР
Катэгорыя:Военачальнікі Расіі
Паслён касматы

**Паслён касматы** (*Solanum villosum*)&nbsp;— від раслін сямейства . Назва паходзіць ад  — «касматы».

## Апісанне 
Гэта аднагадовая травяністая расліна, дасягае ў вышыню 70 см, злёгку валасатая. Лісце яйкападобнае, даўжынёй да 8 см, шырынёй 3,6 см, суцэльнае або неглыбока лопасцевае, з хвосцікамі даўжынёй 4,5 см. Суквецці — 3—8 кветак, сабраныя ў кластар. Вяночак белы. Бледныя шарападобныя памяранцава-чырвоныя ягады, 5—9 мм у дыяметры. Насенне ад 1,7 да 2,3 мм, бледна-жоўтае. 2n=48.

## Распаўсюджанне 
Від натуралізаваны ва ўсіх умераных рэгіёнах. Паходжанне: Паўднёвая Еўропа. Засяляе моцна дэградаваныя ўчасткі; 0—400 м.

## Галерэя 

Solanum villosum unripe fruits.jpg|

## Спасылкі 
* 
* Vascular Flora
* United States Department of Agriculture 
* Flora of NW Europe 

Катэгорыя:Флора Еўропы
Катэгорыя:Паслён
Паслён чорны

**Паслён чорны** (*Solánum nígrum*) — расліна сямейства Паслёнавых, від роду , якое паходзіць з Еўразіі і інтрадукавана ў Амерыку і Аўстралію.

## Назва 
Паслён чорны, гузічнік, залоцнік, ліснік, лістнік, плісклён, гліснік.

## Батанічнае апісанне 
Куст з прамым сцяблом вышынёй 10—120 см. Лісце простае, без прылісткаў, чарговае, чарашковае, яйкападобнае або падоўжана-яйкападобнае завостранае, з суцэльным краем або выемкава-зубчастае, 11—13 см даўжынёй і 6—8,5 см шырынёй.

Кветкі белыя зоркападобныя, сабраны па тры — восем у бакавыя паўпарасонікі. Тычынак пяць, песцік адзін, пялёсткаў пяць (зрослых), калякветнік двайны. Вяночак 6—7 мм у папярочніку, колападобны, з яйкападобна-ланцэтнымі долямі. Цвіце з другой паловы лета да глыбокай восені.
Плод — шарападобная чорная ягада памерам 8—10 мм, якая спее ў жніўні — кастрычніку.

Манакарпік.

## Распаўсюджанне і асяроддзе пражывання 
У Расіі распаўсюджаны ў еўрапейскай часткі (акрамя тайговай і тундравай зон), на Каўказе, на поўдні Сібіры.

Расце на сметніках, каля жылля і дарог, па берагах вадаёмаў, у поймавых і прыбярэжных хмызняках, на ўзлесках і палянах. Святлолюбівая ценевынослівая расліна, мезафіт, мезатроф, эўтроф.

## Хімічны склад 
Трава і няспелыя плады паслёну чорнага ўтрымліваюць атрутны алкалоід саланін, які прысутнічае ў форме глікаалкалоіду саланіну.

Парасткі і плады ўтрымліваюць сапаніны, дубільныя рэчывы. Асабліва шмат дубільных рэчываў у каранях (да 6 %).

## Гаспадарчае значэнне і выкарыстанне 
У некаторых краінах, асабліва ў Індыі і Эфіопіі, а таксама ў Расіі спелыя ягады паслёну чорнага ўжываюцца ў ежу.

Саспелыя плады ядуць сырымі, робяць начынкі для пірагоў, вараць варэнне, павідла і кісялі.

У маладым лісці ўтрыманне алкалоідаў нязначнае, на Каўказе іх ужываюць замест шпінату.

У народнай медыцыне ўжываецца як адхарквальны, мачагонны сродак і як сродак ад рэўматызму.

Ягадамі па розных пратравах афарбоўваюць тканіны ў карычневы, шэры, блакітны і сіні колеры.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* (Purdue University)
* 

Катэгорыя:Паслён
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Пустазелле
Катэгорыя:Ядавітыя расліны
Катэгорыя:Лекавыя расліны
Катэгорыя:Фарбавальныя расліны
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Рабіннік рабіналісты

**Рабіннік рабіналісты** (*Sorbaria sorbifolia*)&nbsp;— від раслін сямейства , распаўсюджаны ў Японіі, Карэі, Кітаі, азіяцкай Расіі.

## Апісанне 
Куст вышынёй 2-3&nbsp;м. Уся расліна, асабліва ў пачатку вегетацыі, густа апушана. Лісце непарнапёрыстая, з даўгавата-эліптычных сегментаў, 2.5-7&nbsp;см даўжынёй. Суквецці — складаныя мяцёлкі, верхавінкавыя. Зубцы чашалісцікаў трохкутныя, ≈ 1&nbsp;мм даўжынёй, пялёсткі шырока-яйкападобныя, жаўтлява-белыя, 3-4&nbsp;мм даўжынёй. Тычынкі нашмат даўжэй пялёсткаў. Галіны выпрастаныя; галінкі голыя або злёгку апушаны; пупышкі чырванавата-бурыя, яйкападобныя. Лісцянкі цыліндрычныя, ≈ 3&nbsp;мм, голыя.

## Распаўсюджанне 
Распаўсюджаны ў Японіі, Карэі, Кітаі, азіяцкай Расіі; шырока культывуецца і натуралізаваны ў Канадзе, ЗША, некаторых краінах Еўропы.

Ва Украіне від разводзяць у садах і парках як дэкаратыўную расліну.

## Галерэя 

Sorbaria sorbifolia C.jpg|Расліна
Sorbalia sorbifolia IMG 0947.JPG|Лісце
Sorbaria sorbifolia D.jpg|Ягады
Bombus lucorum 02.JPG| на рабінніку рабіналістым
Afbeeldingen der fraaiste, meest uitheemsche boomen en heesters (Plate 78) (7899808118).jpg|Батанічная ілюстрацыя

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Ружавыя
Катэгорыя:Флора Азіі
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1860 годзе
Плюшчай Фрыса

**Плюшча́й Фрыса**, **плюшчай злакападобны** (*Sparganium gramineum*)&nbsp;— від кветкавых раслін роду  сямейства .

## Апісанне 
Шматгадовая плывучая трава з доўгім і тонкім сцяблом, прыкметна патоўшчаным і моцна сагнутым пад суквеццем. Лісце вельмі доўгае і вузкае, ля асновы трохі больш вузкае, чым у сярэдняй частцы, у верхняй частцы пляскатапукатае, на верхавіне коратка завостранае. Суквецце галінастае або простае. Жаночыя галоўкі ў ліку 1—3, рассунутыя, сядзячыя або на ножцы. Мужчынскіх галовак 2—3. Пылавікі эліптычныя. Плады на доўгіх ножках, даўгаватыя, з тупаватымі канцамі. Слупок пры плодзе крукападобна адагнутыя ўбок

## Распаўсюджанне 
Займае паўночныя вобласці Еўразіі&nbsp;— ад усходняй Нарвегіі ў Цэнтральнай Японіі.

Расце ў азёрах, рэках, у сінаніміку віду ўваходзяць:
* 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Рагозавыя
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Водныя расліны
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1775 годзе
Рабіна арыя

**Рабіна арыя** (*Sórbus ária*) — від дрэў з роду Рабіна сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Шматгадовае дрэва вышынёй 10-15 метраў або невысокі куст. Святлалюбнае, звычайна расце адзінкава, на добра асветленых участках, аддае перавагу вапнавым глебам.

Лісце рабіны арыя, у адрозненне ад рабіны звычайнай, суцэльнае, круглява-эліптычнае, скурыстае, па афарбоўцы зялёнае зверху і знізу белалямцавае.

Кветкі белыя, буйныя, сабраныя ў шчыткападобныя суквецці.

Плады чырванавата-аранжавыя, з сопкай мякаццю, ядомыя.

## Арэал 
Расліна горна-ляснога пояса Еўропы, а таксама Паўночнай Афрыкі і Малой Азіі. Расце на вышыні ад 500 да 1700 м над узроўнем мора.

## Сістэматыка і сінанімія 
Сінонімы: *Crataegus aria* L., *Hahnia aria* var. *majestica* Dippel, *Pyrus aria* (L.) Ehrh., *Pyrus aria* subsp. *rupicola* Syme, *Sorbus aria* f. *aurea* (Hesse ex Rehder) Rehder, *Sorbus aria* var. *decaisneana* (Lavallée) Rehder, *Sorbus aria* var. *majestica* (Dippel) C. K. Schneid., *Sorbus aria* var. *salicifolia* Myrin, *Sorbus rupicola* (Syme) Hedl.

## Прымяненне 
Выкарыстоўваецца як дэкаратыўная расліна ў азеляненні і садаводстве. Плады служаць кормам для птушак, людзьмі ў ежу практычна не выкарыстоўваюцца з-за сухога сопкага смаку. Драўніна выкарыстоўваецца ў сталярнай справе.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Флора Афрыкі
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Рабіна
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1763 годзе