Ларыса Давыдаўна Фінкельштэйн

**Ларыса Давыдаўна Фінкельштэйн** (, Іашкар-Ала, Марыйская АССР, РСФСР — , Мінск, Беларусь) — беларускі і расійскі мастацтвазнаўца, арт-крытык, галерыст, куратар выставак сучаснага мастацтва, экспадызайнер, педагог, калекцыянер.

Аўтар і вядучая рубрык на радыё і ў друкаваных выданнях, заснавальнік першай беларускай галерэі — аўтарскай некамерцыйнай канцэптуальнай галерэі «Брама». Аўтар канцэпцыі і арт-дырэктар галерэі «Брама». Член Беларускага саюза мастакоў, Беларускага саюза дызайнераў, Беларускага саюза літаратурна-мастацкіх крытыкаў, член Міжнароднай асацыяцыі мастацтвазнаўцаў АІС (Масква).

## Біяграфія 
Нарадзілася 13 жніўня 1950 года ў Іашкар-Але ў сям’і адэскіх інжынераў, эвакуіраваўшых у час Вялікай Айчыннай вайны завод «КІНАП» з Адэсы ў Іашкар-Алу. Сям’я пераязджала па месцы прызначэння бацькі: Іашкар-Ала — Адэса — Загорск — Ізюм — Мінск — Алма-Ата — Мінск.

У 1968 годзе паступіла на нямецкае аддзяленне гістарычнага факультэта КазДУ ў Алма-Аце. У 1969 годзе перавялася ў Мінск, у Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт, які скончыла ў 1973 годзе па спецыяльнасці «Гісторыя. Гісторыя мастацтва». Выкладчыкамі яе былі Л. С. Абецэдарскі і І. Б. Элентух.

З’яўлялася спецыялістам у галіне сучаснага беларускага мастацтва:
* Дэкаратыўнае мастацтва ХХ—ХХI стагоддзяў
* Беларускі авангард 1970—90 гадоў ХХ стагоддзя
* Беларускае мастацтва на стыку станковага і дэкаратыўнага ХХ—ХХI стагоддзяў
* Тэорыя мастацтва
* Мастацкая крытыка
* Яўрэі — мастакі і персанажы ў беларускім мастацтве (упершыню ў Беларусі пачала цыкл выстаў, прысвечаных мастакам-яўрэям у мастацтве Беларусі і яўрэйскай тэматыцы ў творчасці беларускіх аўтараў).

Пачатак прафесійнай дзейнасці (1973 год) супаў з адкрыццём першай выставачнай залы сучаснага мастацтва ў рэспубліцы — «Палаца мастацтваў» — Дырэкцыі выстаў Саюза мастакоў БССР. Працавала там да ліквідацыі Дырэкцыі выстаў у 1991 годзе. У гэтым жа годзе стварыла сваю аўтарскую некамерцыйную канцэптуальную галерэю «Брама».

У 1992—2002 гадах — выкладчык аўтарскага спецкурса па мастацтвазнаўству ў Ліцэі БДУ.

У 1999—2001 гадах — дацэнт кафедры мастацтвазнаўства Інстытута сучасных ведаў імя А. М. Шырокава.

У 2003—2006 гадах — вядучы мастацтвазнаўца праекта «Інтэрнэт-Інтранэт тэхналогій» Беларускага дзяржаўнага універсітэта інфарматыкі і радыёэлектронікі.

З 2006 года — дацэнт кафедры культуралогіі факультэта міжнародных адносін Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта.

З’яўлялася старшынёй беларускага журы сусветнага конкурсу «Дзеці свету малююць Іерусалім» (Мінск, 2000), журы Рэспубліканскага конкурсу дыпломных работ мастацкіх ВНУ Беларусі «Арт-сесія» (Віцебск, 1999), членам пастаяннай Рэспубліканскай камісіі па прысуджэнні і пацвярджэнні звання «Народны калектыў». Пастаянны рэцэнзент дыпломных работ выпускнікоў мастацкіх факультэтаў і ВНУ (Беларускай Дзяржаўнай Акадэміі Мастацтваў, Беларускага Дзяржаўнага Універсітэта Культуры і Мастацтва, Беларускага дзяржаўнага педагагічнага універсітэта імя М. Танка, Інстытута сучасных ведаў імя А. М. Шырокава). Упершыню ўвяла ў лексікон мастацтвазнаўства паняцце «філасофская кераміка». Аўтар ідэі I Беларускага рэспубліканскага пленэра «аб’ёмнага тэкстылю» (2012), Рэспубліканскай мастацкай выставы «Разумны метал» (2014).

Жыла ў Мінску.

Памерла 21 лістапада 2023 года ў Мінску.

## Арт-праекты 
* У «Браме» толькі жанчыны… (1993, у рамках II Міжнароднага фестывалю жаночага кіно ў Мінску, кінатэатр «Масква»)
* «Чатыры боку колеру» (1995, у рамках III Міжнароднага фестывалю жаночага кіно ў Мінску, кінатэатр «Масква»)
* «Ад Марка Шагала — у Мінулае і Сучаснасць. XIX—XX стагоддзе» (1993, Палац мастацтва, Мінск)
* «Гутаркі з Шагалам… Перад зачыненымі дзвярыма на I Міжнародны Шагалаўскі пленэр». Міжнародная выстаўка 1994. Галерэя «Брама» ў галерэі «Alter ego».
* «25-ы кадр» — на фестывалях постсавецкага кіно «Лістапад-94» і «Лістапад-98» (кінатэатр «Кастрычнік», Мінск)
* «Лікі пустыні». Перформанс да 3000-годдзя Іерусаліма (1996, Нацыянальны акадэмічны рускі драматычны тэатр імя М. Горкага)
* «Брама… з канца тысячагоддзя». Сумесны праект з Еўрапейскім гуманітарным універсітэтам «Terra Inkognita Belarus» (1999, Нацыянальная бібліятэка Беларусі)
* Пленэр штогадовай «Летняй акадэміі для студэнтаў Еўропы» (Carpe dremе, 1999)
* «Фактура» — Рэспубліканская выстаўка (2005, Нацыянальная бібліятэка РБ)
* I Рэспубліканскі пленэр аб’ёмнага тэкстылю «Метафары і метамарфозы» — Мінск, Палац мастацтваў (2012)
* II Рэспубліканскі пленэр тэкстыльнай скульптуры «Гульні з дажджом» — Мінск, Палац мастацтва (2013)
* «Гульні з дажджом» — выстаўка па выніках II Рэспубліканскага пленэра тэкстыльнай скульптуры ў рамках праекта Беларускага Саюза мастакоў да Чэмпіянату свету па хакеі ў Мінску «АренаБелАрт»
* «Разумны метал» — Рэспубліканская мастацкая выстаўка (2014, Мінск, Нацыянальная бібліятэка Беларусі, галерэя «Лабірынт»)

Файл:Smart Metal - Art project of Larisa Finkelshtein in National Library of Belarus on October 22, 2014 - 01.JPG|
Файл:Smart Metal - Art project of Larisa Finkelshtein in National Library of Belarus on October 22, 2014 - 02.JPG|
Файл:Smart Metal - Art project of Larisa Finkelshtein in National Library of Belarus on October 22, 2014 - 08.JPG|Народны артыст Беларусі Барыс Луцэнка
Файл:Smart Metal - Art project of Larisa Finkelshtein in National Library of Belarus on October 22, 2014 - 11.JPG|Беларускі мастак-канцэптуаліст і спявак Сяргей Шыла
Файл:Smart Metal - Art project of Larisa Finkelshtein in National Library of Belarus on October 22, 2014 - 13.JPG|Леанід Дзягілеў, загадчык кафедры дызайна Інстытута сучасных ведаў імя А. М. Шырокава.

## Удзел у міжнародных выставах (галерэя «Брама») 
* «Арт-Міф — 2» — Маскоўская міжнародная выстаўка-кірмаш (галерэй), 1991, Масква, Манеж, Цэнтральная выставачная зала
* «Дыяспара» (СНД), 1992. Масква, Цэнтральны Дом Мастака
* Праект «Интэрдызайн» — 1996, 1997, 2001, 2004, Мінск, НВЦ
* Выстаўка аб’ёмнага тэкстылю «Кінематограф… Сярэднявечча» — 19-й мінскі Міжнародны кінафестываль «Лістапад». Мінск, Палац мастацтва (2013)

## Аўтарскія радыёрубрыкі 
* «Вігвам мастацтваў» — аўтарская штотыднёвая рубрыка на I канале Нацыянальнага беларускага радыё і ў часопісе «Рыа». 1993—2003 гады
* «Квартал мастакоў» — аўтарская штотыднёвая паўгадзінная рубрыка ў прамым эфіры на канале «Культура» Нацыянальнага радыё
* «Ларыса Фінкельштэйн і яе госць» — аўтарская штотыднёвая паўгадзінная рубрыка ў прамым эфіры на канале «Культура» Нацыянальнага радыё (2003—2007)

## Публікацыі 
* «Мастацтва вакол нас» — аўтарская рубрыка ў часопісе «Адукацыя і выхаванне» (1992—1993)
* «З мінулага і сучаснасці айчыннага мастацтва» — аўтарская рубрыка ў часопісе «Асновы мастацтва» (1995—2000)
* «У мастацтве няма правінцыі» — уступны артыкул да альбома «500 узнагарод у 20 краінах» (Юныя мастакі Дзяржынска)
* «Le Gobelin de Bielorussie» — Deuxieme triennale internationale de tournai // 1993, Tournai en Belgidue. s. 15—16
* «Кантынент без межаў» // Альбом-манаграфія. Мн., «Алфавіт». 1996. с. 2—47
* «Ізраіль Басаў» Альбом-манаграфія. Мн., 2001
* «Вы маглі б жыць у Луўры?» // Зборнік артыкулаў «Паклон табе, Іерусалім» Мн., 1996. Стр.69—75
* "Кераміка. Людміла і Валерый Кавальчук ". Альбом-манаграфія. Мінск. 1997

## Галерэя 

Выява:Larisa Finkelshtein Leanid Shchamialiou.jpg|З народным мастаком Беларусі Леанідам Шчамялёвым
Выява:Larisa Finkelshtein Gabriel Vashchenko.jpg|З народным мастаком Беларусі Гаўрылам Вашчанкам
Выява:Anniversary 85 Gabriel Vashchenko in National Belarusian Art Museum.jpg|У Нацыянальным мастацкім музеі Беларусі 
Выява:Interview of Belarusian Art critic Larisa Finkelshtein to Belsat TV 01.JPG|Інтэрв'ю каналу БелСат
Выява:Interview of Belarusian Art critic Larisa Finkelshtein to Belsat TV 02.JPG|Інтэрв'ю каналу БелСат
Выява:Interview of Belarusian Art critic Larisa Finkelshtein to Belsat TV 03.JPG|Інтэрв'ю каналу Белсат на выстаўцы Канстанціна Селіханава

## Спасылкі 
* Ларыса Фінкельштэйн. Контур у прасторы. Ізраіль Басаў. *ARCHE. Habrejski numar* № 3 (8) — 2000 
* Лариса Финкельштейн. Художник и время. Журнал Мишпоха. № 14 — 2004 
* Лариса Финкельштейн. Парадоксы судьбы Израиля Басова 
* Лариса Финкельштейн. Брутальность как точка соприкосновения  
* *Сайт ArtDigest-Belarus*. Открытие выставки «Умный металл»  
* БелГазета. Презентация художественного альбома «Белорусский авангард 80-х»  

Катэгорыя:Мастацтвазнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Культуролагі Беларусі
Катэгорыя:Педагогі Беларусі
Катэгорыя:Галерысты Беларусі
Катэгорыя:Калекцыянеры Беларусі