open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Правдивые истории о том как у Карлсона угнали комбинезон

**«Правдивые истории о том как у Карлсона угнали комбинезон»** () — альбом беларускага гурта «Neuro Dubel». Кампакт-дыск з альбомам змяшчае дадатак у выглядзе дзвюх песень гурта «Сам Процесс»: «Новогодняя» і «Безумно жаль». Альбом запісаны і выдадзены *«без купюр»*, за што музыкі ў буклеце просяць прабачэння ў слухачоў і тлумачать такую колькасць вульгарных фрагментаў мастацкай неабходнасцю.

## Спіс кампазіцый 
## Выканаўцы 
* Аляксандр Кулінковіч
* Юрый Навумаў
* Максім Паравы
* Алег Громаў
* Стас Паплаўскі
* Максім Івашын
* Андрэй Сцепанюк

## Іншыя ўдзельнікі 
* Васіль Тульеў — гукааператар
* Дзяніс Кукоўскі — адміністратар

## Спасылкі 
Катэгорыя:Альбомы 2002 года
Катэгорыя:Альбомы Neuro Dubel
Дубільныя рэчывы

**Дубільныя рэчывы**, або **дубільнікі** — рэчывы, якія выкарыстоўваюць для дублення скуры і футра. Паводле хімічнай прыроды адрозніваюць мінеральныя і арганічныя.

Мінеральныя дубільныя рэчывы — солі хрому, алюмінію, цырконію, жалеза, тытану і інш. Выкарыстоўваюць пераважна злучэнні Cr(III) (хромавае дубленне), у аснове гідраксасолі, напрыклад, гідраксід-сульфат CrOHSO4, ці камбінацыі іх з інш. дубільнікамі. Злучэнні цырконію, напрыклад, сульфатацырканат натрыю Na4Zr(SO4)4, павышаюць вода- і зносаўстойлівасць скуры, робяць гладкім і шчыльным вонкавы бок.

Арганічныя дубільныя рэчывы падзяляюцца на простыя — альдэгіды, напрыклад, фармальдэгід, глутаравы альдэгід; тлушчы рыб і марскіх жывёл (ворвань), і складаныя — раслінныя рэчывы (таніны), сінтэтычныя дубільныя рэчывы і палімеры. Ворвані выкарыстоўваюць для вырабу натуральнай замшы (тлушчавае дубленне). Таніны атрымліваюць у выглядзе водных экстрактаў з кары, драўніны, лісця і пладоў некаторых раслін, напрыклад, дуба, вярбы, елкі, лістоўніцы, бадану і інш. Чыста танінавае дубленне выкарыстоўваюць рэдка з-за працягласці працэсу. Замяняюць таніны і паскараюць працэс дублення сінтэтычныя дубільныя рэчывы, напрыклад, прадукты полікандэнсацыі рэзарцыну з фармальдэгідам. Палімерныя дубільнікі, напрыклад, нізкамалекулярныя метылметакрылат і этылакрылат, , меламана-,  і інш.). У камбінацыі з іншымі дубільнымі рэчывамі дазваляюць вырабляць скуры з паніжанай водапранікальнасцю.

## Літаратура 
* Дубільныя рэчывы // 

Катэгорыя:Мінеральныя рэчывы
Катэгорыя:Арганічныя рэчывы
Катэгорыя:Гарбарная прамысловасць
Аквамарин

**«Аквамарин»** () — альбом беларускага гурта «J:морс», запісаны ў мінскай студыі «Селах» у 2009 годзе. Музычны гід «Experty.by» на спецыяльным цэтліку да CD рэкамендаваў альбом для праслухвання як адзін з лепшых на Беларусі у 2009 музычным годзе.
## Спіс кампазіцый 
## Крытыка
Музычны журналіст Дзмітрый Безкаравайны лічыць, што альбом *«атрымаўся моцным, шчыльным і гучным»*. Музычны крытык Сяргей Будкін адзначыў, што гэтым альбомам гурт пацвердзіў статус лідараў айчыннага поп-року. Музычны журналіст Зміцер Падбярэзскі даў характарыстыку альбому: *«з аднаго боку, у ім група дэманструе свае ранейшыя стылістыку, гарманічны арсэнал, манеру выкананьня; з другога – спробы парваць павуціньне ўласнага ранейшага вобразу»*. Музычны крытык Алег Клімаў пахваліў музычную частку альбома, а тэкставую назваў *«пудрай для мазгоў»*.
## Выканаўцы 
* Аляксей Зайцаў — бас
* Дзяніс Варанцоў — клавішнныя
* Уладзімір Пазняк — вакал, перкусія
* Аляксей Хайчук — барабаны
* Уладзімір Пугач — вакал, гітара
* Павел Трацяк — гітара
## Іншыя ўдзельнікі 
* Андрэй Баброўка — гукарэжысёр
* Зміцер Безкаравайны — прома-дырэктар
* Міхаіл Пенда — барабаны
* Александр Старажук — барабаны
* Зміцер Ціхановіч — труба
* Віталь Целезін — мастэрынг
* Юрый Федарэнка — фота
* Алена Бартлова — стыль
* Уладзіслаў Казаноўскі — дызайн

## Спасылкі 
Катэгорыя:Альбомы 2009 года
Катэгорыя:Альбомы J:морс
Апрель

**«Апрель»** () — альбом беларускага гурта «J:морс», запісаны на студыі «Меццо-Форте» у 2004—2005 гадах. Песня «Яна» (live in Pinsk) запісана з пульта падчас канцэрта 18 кастрычніка 2005 года.
## Спіс кампазіцый 
## Выканаўцы 
* У. Пугач — вакал, гітары
* Р. Арлоў — гітары
* Д. Варанцоў — клавішнныя
* К. Гарачы — клавішнныя
* С. Анцішын — гітары
* П. Трацяк — гітары
* Ю. Фядзюк — бас-гітара
* В. Сяргеенка — бас-гітара
* А. Зайцаў — бас-гітара
* С. Храмцоў — бас-гітара
* А. Арлоў — барабаны
* А. Старажук — барабаны
* М. Пенда — барабаны
* У. Пазняк — бэк-вакал
* М. Дудіч — пан-флейта
## Іншыя ўдзельнікі 
* Р. Старыкоўскі, Д. Безкаравайны — дырэктар
* Д. Варанцоў — саундпрадзюсар
* А. Зайцаў — мастэрынг
* В. Казаноўскі — афармленне
* А. Шчукін — фота

## Спасылкі 
Катэгорыя:Альбомы 2005 года
Катэгорыя:Альбомы J:морс
20 см.

**«20 см.»** () — альбом беларускага гурта «Дай дарогу!». Кампакт-дыск з альбомам змяшчае мультымедыя-дадатак у выглядзе відэакліпаў песень «20 см.», «Новый Год», «Температура» (live), «По синему» (live).
## Спіс кампазіцый 
## Выканаўцы 
* Юрый Стыльскі — гітара, вакал
* Кірыл Скам’ін — бас-гітара
* Алег Фядоткін — ударныя
## Іншыя ўдзельнікі 
* Уладзімір Ківачук — дырэктар
* Анатоль Харытонаў — гукарэжысёр
* Андрэй Багданаў — звядзенне, мастэрынг

## Спасылкі 
Катэгорыя:Альбомы 2004 года
Катэгорыя:Альбомы гурта «Дай дарогу!»
Дисциплина хаоса

**«Дисциплина хаоса»** () — альбом беларускага гурта «Куклы». Трэк «Тень» з альбома прысвячаецца гітарысту гурта «Pantera».
## Спіс кампазіцый 
## Крытыка
«Музыкальная газета» адзначыла, што менавіта ў гэтай працы стала відавочна, што дадзены малады беларускі хардкор-параснік слухаў і выхоўваўся не выключна на музыцы калегаў па зыходным кірунку.
## Выканаўцы 
* Санкі — вакал
* Сган (Алесь) — гітара
* Кэнтон — ударныя
* Піктэр — DJ
* Генрі — гітара

## Спасылкі 
Катэгорыя:Альбомы 2005 года
Катэгорыя:Альбомы гурта «Куклы»
Дзмітрый Георгіевіч Джангіраў

**Дзмітрый Георгіевіч Джангіраў** (, , УССР, СССР) — украінскі журналіст, палітычны эксперт, палітолаг.

## Адукацыя 
1989 — Кіеўскі політэхнічны інстытут, факультэт хіміка-тэхналагічны

## Журналісцкая дзейнасць 
1989—1992 — інжынер, НДІ калоіднай хіміі і хіміі вады

1992 — адзін з заснавальнікаў грамадска-палітычнага аб'яднання «Новая Украіна», працаваў у сакратарыяце

1994—1995 — палітычны аглядальнік штотыднёвага аналітычнага зборніка «УНІАН-Палітыка»

1995—1998 — рэдактар аддзела «Дзяржава і эканоміка» штотыднёвіка «Бізнес»

1998—1999 — галоўны рэдактар штодзённай газеты «Вячэрнія весткі»

2000—2001 — галоўны рэдактар газеты «Слова Бацькаўшчына»

Працаваў аналітыкам на канале «1+1»

Быў дырэктарам ТРК «Кіеў»

Джангиров з'яўляецца пастаянным аўтарам шматлікай колькасці публікацый палітычнага характару на «LB.UA» (галоўны редактор — Соня Кошкіна). Таксама яго артыкулы можна знайсці на сайце інтэрнэт-выдання «Обозреватель»

## Скандалы 
У красавіку 2015 года ў прыватнай перапісцы з карыстальнікам сацсеткі Facebook выказаў фразу, якая прывяла да пэўнага рэзанансу: «Ну, якая яны „Нябесная сотня“, калі амаль усім складам цяпер у пекле серу смокчуць?! І , дарэчы, смактаць будуць — наперадзе ў іх вечнасць!» Калі гэтая прыватная перапіска была апублікаваная, Джангіраў патлумачыў, што апанент прыніжаў яго годнасць і фраза была адрасаваная толькі апаненту. Перад усім грамадствам, а таксама сваякамі Нябеснай сотні, Джангіраў папрасіў прабачэння.

Катэгорыя:Журналісты Украіны
Катэгорыя:Інжынеры Украіны
Катэгорыя:Выпускнікі Кіеўскага політэхнічнага інстытута
Тэставанне Ad hoc

**Ad hoc тэставанне** — тэрмін для тэставання праграмнага забеспячэння, якое здзейсняецца без дакументацыі і планавання. Таксама ўжываецца да ранніх стадый правядзення навуковых эксперыментаў.
Гэтае тэставанне праводзіцца адзін раз, калі дэфект (баг) не будзе знойдзены. Ad hoc тэставанне найменей фармалізаваны від тэставання. Праз гэта ён часта крытыкуецца — дэфекты, знойдзеныя з дапамогай гэтага віда цяжка ўзнавіць праз адсутнасць тэставых выпадкаў. Станоўчы бок ad hoc тэставання — магчымасць хутка знайсці важныя дэфекты.
Ad hoc выконваецца праз імправізацыю: тэстар спрабуе знайсці памылкі з дапамогай любых сродкаў, якія прадстаўляюцца мэтазгоднымі. Ad hoc тэставанне можа разглядацца як палегчаная версія прадугадвання памылкі (), што само па сабе з’яўляецца палегчанай версіяй даследчага тэставання ().

## Спасылкі 
* Exploratory Testing Explained
* Context-Driven School of testing

Катэгорыя:Тэставанне праграмнага забеспячэння
Босиком по мостовой

**«Босиком по мостовой»** () — альбом беларускага гурта «J:морс», запісаны на студыі «Бегемот» у 2006 годзе.
## Спіс кампазіцый 
## Выканаўцы 
* У. Пугач — вакал, гітара
* У. Пазняк — бэк-вакал, перкусія
* Р. Арлоў — гітара
* Д. Варанцоў — клавішныя
* А. Зайцаў — бас-гітара
* М. Пенда — барабаны
## Крытыка
Аглядальнік выдання «Музыкальная газета» станоўча адзначыў камерцыйную накіраванасць альбома, яго паспяховую лірыку і пацяжэнне гуку ў асобных кампазіцыях (напрыклад, у «Не памірай»).

## Іншыя ўдзельнікі 
* Р. Старыкоўскі — дырэктар
* А. Зайцаў — мастэрынг
* Д. Безкаравайны — кампіляцыя
* Н. Батвіннік — фота
* Е. Бартлова — стыль
* В. Казаноўскі — дызайн

## Спасылкі 
Катэгорыя:Альбомы 2006 года
Катэгорыя:Альбомы J:морс
Хігінс

**Хігінс** — ірландскае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Алекс Хігінс, паўночнаірландскі снукерыст
* Джон Хігінс, шатландскі снукерыст
* Дон Хігінс, новазеландскі дыпламат
* Майкл Хігінс, прэзідэнт Ірландыі
Палікарп Фаміч Голуб

**Палікарп Фаміч Голуб** (люты , в. Саколкі,  — ) — удзельнік барацьбы за Савецкую ўладу.

## Біяграфія 
У 1910-12 гадах працаваў у , удзельнічаў у рэвалюцыйным руху. З 1913 у арміі. Член КПСС з 1917 года. У 1917 вёў рэвалюцыйную прапаганду сярод салдат Заходняга фронта і сялян Барысаўскага павета.

Адзін з арганізатараў Чырвонай гвардзіі ў Беларусі. Камандзір чырвонагвардзейскай дружыны, накіраванай у кастрычніку 1917 бальшавікамі Беларусі на дапамогу рэвалюцыйнаму Петраграду, удзельнік штурма Зімняга палаца. Устанаўліваў Савецкую ўладу на Барысаўшчыне. Удзельнік Грамадзянскай вайны.

З 1924 начальнік міліцыі Барысаўскага, Бярэзінскага раёнаў.

Удзельнік партызанскага руху ў гады Вялікай Айчыннай вайны.

Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Рэвалюцыянеры Беларусі
Катэгорыя:Міліцыянеры
Катэгорыя:Удзельнікі Першай сусветнай вайны (Расійская імперыя)
Архітэктурная разьба

**Архітэктурная разьба́** — арнаментальная ці сюжэтная кампазіцыя, нанесеная спосабам мастацкай апрацоўкі (на дрэва, камень, ганч) для дэкору будынкаў і збудаванняў, від дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва. Упрыгожвае фасады і інтэр’еры будынкаў, надае ім мастацкую каштоўнасць, узбагачае пластыку фасадаў вытанчанай святлоценявой мадэліроўкай, узмацняе іх рытмічную будову, кантрасна вылучае найбольш значныя элементы кампазіцыі, падкрэслівае архітэктоніку будынкаў і збудаванняў.

. Індыя. V—VII ст.]]
Вядома з даўніх часоў у Старажытным Егіпце і Грэцыі, Індыі. На Русі вядомая з XII ст. у Ноўгарадзе. Асабліва пашырана з XIX ст. на тэрыторыі сучасных Архангельскай, Кастрамской, Маскоўскай, Томскай, Уладзімірскай абласцей Расіі, а таксама ў такіх краінах Еўропы, як Венгрыя, Славакія, Фінляндыя, Польшча, Швецыя, Нарвегія, Данія і інш.

## Літаратура 
* 
* Беларуская народная архітэктурная разьба. Мн., 1958.
* Беларускае народнае жыллё. Мн., 1973.
* *Сахута, Я. М.* Народная разьба па дрэву. Мн., 1978.
* Якімовіч Ю. А. Драўлянае дойлідства Беларускага Палесся XVII—XIX стст. Мн., 1978.
* Xіцько І. П. Мастацтва разьбы па дрэве. Мн., 1998.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Дэкаратыўна-прыкладное мастацтва
Катэгорыя:Архітэктура
Іосіф Пятровіч Голубеў

**Іо́сіф Пятро́віч Го́лубеў** (, г. Кулябакі,  — ) — удзельнік трох рэвалюцый, Грамадзянскай вайны ў Беларусі, ветэран працы.

## Біяграфія 
Член КПСС з 1925 года. З 1900 сталяр дэпо Маскоўска-Брэсцкай чыгункі ў Мінске. За рэвалюцыйную дзейнасць у 1905 сасланы на Далёкі Усход. З 1906 у Мінску. У 1917 член Мінскага Савета.

У час Кастрычніцкай рэвалюцыі арганізаваў і ўзначаліў чырвонагвардзейскі атрад. З 1922 працаваў у Мінску на станкабудаўнічым заводзе «Энергія» (з 1961 імя Кастрычніцкай рэвалюцыі).

## Узнагароды 
Герой Працы (1933). Яго імем названа вуліца ў Мінску, усталявана мемарыяльная дошка.

Катэгорыя:Удзельнікі Кастрычніцкай рэвалюцыі
Катэгорыя:Героі Працы
Катэгорыя:Удзельнікі Грамадзянскай вайны ў Расіі
Ліхаманка Рыфт-Валі

**Ліхаманка Рыфт-Валі** (**ліхаманка долу Рыфт**) — вірусная хвароба, якая можа мець нязначныя ці сур’ёзныя сімптомы. Нязначныя сімптомы могуць уключаць: ліхаманку, боль у цягліцах і галаўны боль, што часта доўжыцца да тыдня. Сур’ёзныя сімптомы могуць уключаць: страту здольнасці бачыць праз тры тыдні пасля заражэння, інфекцыі мозгу выклікаюць моцны галаўны боль і разгубленасць, а таксама крывацёк разам з праблемамі з печанню, якія могуць мець месца ў першыя некалькі дзён хваробы. Верагоднасць смяротнасці асоб з крывацёкам складае 50%. а вірус быў упершыню вылучаны ў 1931 г.
Вяйнамеры

**Вя́йнамеры** (**Муху-Вяйн**, , *Маанзунд*, ) — праліў, які аддзяляе Маанзундскі архіпелаг ад мацерыковага ўзбярэжжа Эстоніі. Злучае Балтыйскае мора і Рыжскі заліў, уключае пралівы Суўрвяйн паміж мацерыком і востравам Муху (Маон) і  паміж астравамі Хіюмаа і Вормсі. Шырыня праліва ад 6 да 27 км, мінімальная глыбіня 1,8 м. Замярзае ўзімку.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Пралівы Эстоніі
Катэгорыя:Пралівы Балтыйскага мора
Катэгорыя:Маанзундскі архіпелаг
Нямцэвічы

]]
**Нямцэвічы (Урсын-Нямцэвічы)** — шляхецкі род герба «Равіч». Вядомы з XVI ст., валодалі маёнткамі ў Берасцейскім, Новагародскім, Віленскім ваяводствах. З XVII ст. карысталіся прыдомкам Урсын, які з'яўляеццая алюзіяй на выяву ў гербе мядзведзя ().

## Найбольш вядомыя прадстаўнікі 
* Аляксандр Урсын Нямцэвіч (нар. у 1681), мечнік берасцейскі (1750),
:* Францішак (1718, в. Клейнікі каля Берасця?—), чашнік берасцейскі ў 1750, суддзя каптуровы ў 1764 i земскі з 1770, староста равяціцкі з 1770-х г. Пасол на соймы 1750, 1764 (падпісаў элекцыю Станіслава Аўгуста Панятоўскага), 1773—75.
::* Станіслаў (1753, в. Клейнікі каля Берасця—), пасол на сойм 1782, дэпутат Трыбунала ВКЛ у 1781—82, староста равяціцкі. Гродзенскі маршалак (1801—1807), губернатар (1816—1817).
:* Марцэлі Станіслаў Костка Урсын Нямцэвіч, пасол на элекцыйны сойм 1764.
::* Юльян (, в. Скокі Берасцейскага павета—), польскі пісьменнік, палітычны дзеяч, гісторык.
::* Ян Урсын Нямцэвіч
:::* Караль Урсын Нямцэвіч (1797—1867)

## Літаратура 
* *Раюк, А.Р.* Нефармальныя сувязі паміж дваранствам Гродзенскай губерні ў 1801—1863 гг. / А.Р. Раюк // Пытанні мастацтвазнаўства, этналогіі і фалькларыстыкі / Цэнтр даследаванняў беларускай культуры, мовы і літаратуры НАН Беларусі ; навук. рэд. А.І. Лакотка. — Мінск : Права і эканоміка, 2016. — Вып. 21. — С. 240—246.
## Спасылкі 
*
Хвоя (Зэльвенскі раён)

**Хвоя** — батанічны помнік прыроды мясцовага значэння ў Зэльвенскім раёне Гродзенскай вобласці Беларусі. Размешчаны ва ўрочышчы Манькаўшчына за 2,5 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Чырвонае Сяло, у квартале 167 Зэльвенскага лясніцтва Слонімскага лясгаса.

Вышыня дрэва складае 22 м, дыяметр ствала на ўзроўні грудзей — 115 см, узрост — каля 110 гадоў.

## Гл. таксама 
* Дуб — батанічны помнік прыроды мясцовага значэння
* Дуб-трайнік — батанічны помнік прыроды мясцовага значэння

## Спасылкі 
* Ботанический памятник природы местного значения «Сосна» 

Катэгорыя:Помнікі прыроды мясцовага значэння Зэльвенскага раёна
Катэгорыя:Батанічныя помнікі прыроды мясцовага значэння Гродзенскай вобласці
Катэгорыя:Чырвонае Сяло (Зэльвенскі раён)
Катэгорыя:Знакамітыя дрэвы
Катэгорыя:Хвойныя
Дуб (Зэльвенскі раён)

**Дуб** — батанічны помнік прыроды мясцовага значэння ў Зэльвенскім раёне Гродзенскай вобласці. Размешчаны ва урочышчы Манькаўшчына за 2,5 км на паўднёвы ўсход ад в. Чырвонае Сяло, у кв. 167 Зэльвенскага лясніцтва Слонімскага лясгаса.

Вышыня дрэва складе 30 метраў, дыяметр ствала на ўзроўні грудзі — 204 см, узрост — каля 200 гадоў.

## Гл. таксама 
* Хвоя
* Дуб-трайнік
## Спасылкі 
* Ботанический памятник природы местного значения «Дуб» 

Катэгорыя:Помнікі прыроды мясцовага значэння Зэльвенскага раёна
Катэгорыя:Батанічныя помнікі прыроды мясцовага значэння Гродзенскай вобласці
Катэгорыя:Чырвонае Сяло (Зэльвенскі раён)
Катэгорыя:Дубы
Енахіанская мова

**Енахіанская мова** — мова, створаная Джонам Дзі, падобная з арабскай, латынню і старажытнаяўрэйскай. Енахіанская мова не з’яўляецца гутарковай, аднак мае сінтаксічную, граматычную і арфаграфічную аснову. На гэтай мове напісаны тэксты енахіанскіх ключоў (19 ключоў). Была упершыню апісана Джонам Дзі, пасля таксама з’явіліся пераклады Ла-Вея і Алістара Кроўлі .

Граматычную структуру мовы і слоўнік атрымалі Джон Дзі (доктар Дзі) і Эдуард Кэлі у ходзе спірытычных сеансаў у 1583—1584 г.г. Сваю назву Енахіанская мова атрымала ў гонар біблейскага патрыярха Энаха.

Дзі і Кэлі заяўлялі, што мове навучылі іх Анёлы, што яна больш старажытная за нават санскрыт і што яна валодае велізарнай магічнай сілай, здольнай вагацца прастор і час. Таму свае запісы Дзі і Кэлі вялі ў зашыфраваным выглядзе.

Нароўні са структурай мовы былі атрыманы так званыя Енахіанскія ключы. Лічыцца, што гарманічнае спалучэнне гукаў енахіанскай мовы складзена ў іх для атрымання найбольш моцнага эфекту. Колькасць ключоў — 19. Колькасць літар енахіанскага алфавіта — 21.

Эпохай росквіту енахіанскай мовы лічыцца XIX стагоддзе, калі магічны Ордэн Залатой Зары стаў выкарыстоўваць яе ў сваіх рытуалах. Затым, ужо ў XX стагоддзі, гэтая мова фактычна стала афіцыйнай мовай сатанінскіх абрадаў. Гэта адбылося дзякуючы таму, што Антон Шандар Ла-Вей, заснавальнік лавеізма, у сваёй асноўнай працы «Сатанінскія Біблія» прывёў енахіанскія ключы як аснову магічнай працы.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Штучныя мовы
Катэгорыя:Выдуманыя мовы
Катэгорыя:Магія
Катэгорыя:Енахіанская магія
Паўночныя пісьмёны

**Паўно́чныя пісьмёны** — умоўны тэрмін, прыняты ў гісторыі старажытна-рускага мастацтва для пазначэння стылістычна блізкіх твораў іканапісу, створаных жывапісцамі рускай Поўначы ў 15—18 ст.

Напачатку развіваліся як найбольш дэмакратычная галіна наўгародскай школы іканапісу. З 16 ст., побач з некаторым уплывам маскоўскай школы жывапісу, фарміраваліся мясцовыя мастацкія традыцыі, у т.л. абанежскія, карэльскія, усцюжскія і іншыя «пісьмёны». У 17 ст. дэмакратычныя асновы паўночных пісьмён умацоўваліся пад уздзеяннем народнай размалёўкі па дрэве. Для паўночных пісьмён характэрны наіўная нагляднасць вобразаў, дэкаратыўнасць і некаторая спрошчанасць жывапісных прыёмаў.

Мікола Цудатворац. Пачатак 15 ст. Руская Поўнач.jpg|Мікола Цудатворац. Канец 14 — пачатак 15 ст.
Ілья Прарок у пустыні. 1-я палавіна 15 ст. Руская Поўнач.jpg|Ілья Прарок у пустыні. 15 ст.
S.George (Russian North, end 15-early 16th c., GTG).jpg|Цуд Георгія аб змеі. Канец 15 — пачатак 16 ст.

## Літаратура 
* Паўночныя пісьмёны //  С. 230.
* Реформатская М. А. Северные письма. М., 1968.
* В. Н. Лазарев. Русская иконопись от истоков до начала XVI века. М.: Искусство, 2000. (VI.15 «Северные письма». С. 67—71.)

## Спасылкі 
Катэгорыя:Іканапісныя школы
Катэгорыя:Мастацтва Расіі
Паўночная Вэй

**Паўно́чная Вэй**, ці **Тоба Вэй**, **Юань Вэй** — адна з дынастый, якія кіравалі Паўночным Кітаем у час Паўднёвых і Паўночных дынастый (386—535).

Заснавана Тоба Гуем — правадыром племені тоба з племяннога саюза сяньбі, які заваяваў Поўнач Кітая ў канцы 4 ст.

Пры Паўночнай Вэй у Кітаі пашырыўся будызм.

У 534—535 гадах дзяржава Паўночная Вэй распалася на 2 царствы: Усходнюю Вэй (534—550) і Заходнюю Вэй (535—557).

## Літаратура 
* Паўночная Вэй //  С. 224.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гісторыя Кітая
Катэгорыя:Кітайскія дынастыі
Катэгорыя:Паўднёвыя і Паўночныя дынастыі
Катэгорыя:Мангольскія дзяржавы
Барыс Маркавіч Голубеў

{{Картка:Асоба
|імя               = Барыс Маркавіч Голубеў
|арыгінал_імя      = 
|партрэт           = 
|памер             = 
|подпіс            = 
|апісанне          = 
|імя пры нараджэнні= 
|род дзейнасці     = 
|дата нараджэння   = 15.5.1928
|месца нараджэння  = 
|грамадзянства     = 
|падданства        = 
|дата смерці       = 17.8.1978
|месца смерці      =  
|бацька            = 
|маці              = 
|муж               = 
|жонка             = 
|дзеці             = 
|узнагароды і прэміі= { style="background:transparent"
  
}
{ style="background:transparent"
    
}
|сайт =
|Commons =
|Rodovid =
}}

**Барыс Маркавіч Го́лубеў** (, в. Матылева,  — , Смалявічы) — Герой Сацыялістычнай Працы (1971).

## Біяграфія 
Б. М. Голубеў нарадзіўся ў вёсцы Матылёва (зараз у Расонскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі). 
З 1945 года працаваў на торфапрадпрыемстве імя Арджанікідзэ Смалявіцкага раёна Мінскай вобласці БССР, з 1964 г. машыніст па ўборцы фрэзернага торфу. У 1959 годзе ўступіў у КПСС. Выбіраўся дэпутатам і членам выканкама Смалявіцкага раённага Савета.

Званне Героя Сацыялістычнай Працы прысвоена за поспехі ў выкананні плана  па ўборцы фрэзернага торфу.

Жыў у горадзе Смалявічы.

## Узнагароды 
* Медаль «Серп і Молат»
* 2 ордэны Леніна
* медалі.

## Памяць 
* У гонар Б. М. Голубева названая адна з вуліц горада Смалявічы.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Члены КПСС
Веткаўская разьба

**Веткаўская разьба** — архітэктурны дэкор, пашыраны ў дэкаратыўных архітэктурных элементаў традыцыйнага жылля г. Ветка і навакольных вёсках. З’яўляецца часткай Ніжнепасожскай традыцыі архітэктурнай разьбы. Веткаўская разьба — своеасаблівае спалучэнне мясцовых беларускіх і рускіх традыцый народнага архітэктурнага дэкору.

## Літаратура 
* Нячаева Г. Р. Веткаўская дамавая разьба. / Памяць: Гіст.-дакум. хроніка Веткаўскага р-на. У 2-х кн. Кн. 2. Мн.: БЕЛТА, 1998. — 464 с.;
* *Сахута, Я. М.* Веткаўская разьба // Энцыклапедыя літаратуры і мастацтва Беларусі: у 5-ці т. Т. 1. В капэла — Габелен / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: Беларус. Сав. Энцыклапедыя, 1984. — 727 с., іл., 40 л. іл.;
* *Сахута, Я. М.* Веткаўская разьба. // Этнаграфія Беларусі: Энцыкл. (Беларус. Сав. Энцыкл.); Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1989. — 575 с.: іл.

Катэгорыя:Ветка
Катэгорыя:Стараверы ў Беларусі
Катэгорыя:Архітэктура Беларусі
Катэгорыя:Разьба
Лані

**Лані**, або **заходнія дані** () — папуаскі народ, насельнікі інданезійскай правінцыі Папуа. Агульная колькасць (2015 г.) - 249 000 чал. 

Лані — адзін з найбуйнейшых папуаскіх народаў Новай Гвінеі. Жывуць пераважна ў даліне Баліем і суседніх горных раёнах. Сучасная назва паходзіць з аднаго з мясцовых дыялектаў і значыць "ты ідзеш". Мяжуюць з дані і ялі. Сталыя кантакты з вонкавым светам пачаліся толькі з 1938 г. З 1955 г. сярод іх вядзецца місіянерская дзейнасць.

Лані займаюцца пераважна земляробствам. Вырошчваюць салодкуб бульбу, кукурузу, бананы, каву, тытунь. Трымаюць свінняў. Хаціны будуюць з дрэва і саломы. Асновай сацыяльнай арганізацыі з'яўляюцца вясковыя абшчыны, на чале якіх стаяць абраныя правадыры. Сем'і нуклеарныя. Адлік сваяцтва вядзецца па лініі бацькі.

## Спасылкі 
* Lani Tribe – West Papua – Baliem Valey
* The Dani and Lani Tribes West Papua (Irian Jaya)
* Papua Barat  

Катэгорыя:Папуасы
Катэгорыя:Народы Інданезіі
Вялікі камень мацкійскі

**Вялі́кі ка́мень мацкі́йскі** — геалагічны помнік прыроды Беларусі. Размешчаны за 400 м на паўночны захад ад в. Мацкі Мядзельскага раёна Мінскай вобласці. Валун складзены з граніту сярэднезярністага з кварцава-палевашпатавымі жылкамі таўшчынёй да З—5 см. Даўжыня 3,9 м, шырыня 3 м, вышыня 1,1 м, у абводзе 10,1 м, аб'ём бачнай часткі 12,8 м³, маса каля 34 т. Прынесены ледавіком каля 15—20 тысяч гадоў назад са Скандынавіі. Ахоўны статус нададзены ў 1997 годзе.

## Літаратура 
* Мацкійскі Вялікі камень. 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Валуны Беларусі
Катэгорыя:Геалагічныя помнікі прыроды рэспубліканскага значэння Мінскай вобласці
Катэгорыя:Славутасці Мядзельскага раёна
Катэгорыя:Мацкі (Мядзельскі раён)
Катэгорыя:Геалогія Мядзельскага раёна
Узброены канфлікт

**Узбро́ены канфлі́кт**, **вае́нны канфлі́кт** (ад &nbsp;— *сутыкнення*)&nbsp;— вельмі вострая форма рашэння супярэчнасцяў паміж дзяржавамі, якое характарызуецца двухбаковым прымяненнем ваеннай сілы.

У шырокім сэнсе слова пад канфліктам ваенным разумеецца любая ваенная акцыя з прымяненнем узброенай сілы. Канфлікт ваенны ў вузкім сэнсе слова ўяўляе сабой адкрытае ўзброенае сутыкненне, часцей за ўсё на дзяржаўнай мяжы, звязана з яе парушэннем, абмежаваннем суверэнітэту той ці іншай краіны.

У вайны і ваеннага канфлікта ёсць шмат агульнага. У першую чаргу падабенства заключаецца ў спосабе вырашэння супярэчнасцяў паміж дзяржавамі з дапамогай узброенай сілы. Аднак вайна, нават лакальная, азначае сабой асаблівы якасны стан грамадства. Яна звязаная з ужываннем усіх формаў барацьбы &nbsp;— эканамічнай, палітычнай, ідэалагічнай і патрабуе падпарадкавання іх інтарэсам баявых дзеянняў узброеных сілаў.

Вайне папярэднічае доўгая, своечасовая падрыхтоўка, пэўныя ваенна-мабілізацыйныя мерапрыемствы ў маштабе ўсёй краіны. Пры ўзброеным канфлікце гэтага, як правіла, не адбываецца.

Канфлікт ўзброены істотна адрозніваецца і ад узброенага інцыдэнту. Узброены інцыдэнт, да якога звычайна маюць дачыненне невялікія групы людзей, нярэдка адбываецца ў выніку непаразумення, выпадковага сутыкнення, у той час як узброены канфлікт ва ўсіх выпадках з’яўляецца следствам агрэсіўнай палітыкі па меншай меры адной з уцягнутых у канфлікт дзяржаў.

Узброены канфлікт пачынаецца, як правіла, раптам, без афіцыйнай аб’явы аб ваенных акцыях, што будуць прадпрымаюцца і вядзецца больш ці менш кароткачасова, невялікімі ваеннымі сіламі і сродкамі і з абмежаванымі палітычнымі мэтамі.

Урэгуляванне ўзброенага канфлікту адбываецца дыпламатычным шляхам на дзяржаўным узроўні, у той час як памежныя ўзброеныя інцыдэнты могуць быць урэгуляваны шляхам перамоваў спецыяльных упаўнаважаных (памежных камісараў) сумежных дзяржаў.

Пасля Другой сусветнай вайны была вырашана некалькі сотняў ваенных канфліктаў розных маштабаў на межах многіх дзяржаў Усходняй Еўропы, Азіі, Афрыкі, Лацінскай Амерыкі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Вайна і Узброены Канфлікт
* Узброены канфлікт з Кітаем на востраве Даманскі ў 1969 годзе
* Узброены Канфлікт

Катэгорыя:Ваеннае права
Катэгорыя:Ваенная навука
Катэгорыя:Войны
Мікулішкінскі валун

**Міку́лішкінскі валу́н** — геалагічны помнік прыроды на Беларусі. Размешчаны за 500 м на паўночны ўсход ад в. Мікулішкі Шчучынскага раёна Гродзенскай вобласці. Валун граніту парфірападобнага з асобнымі крышталямі палявога шпату ў выглядзе таблічак (1x3 см), біярыту і зернямі ружовага кварцу. Даўжыня валуна складае 2,2 м, шырыня 1,1 м, вышыня 2,7 м, у абводзе 6,2 м, аб'ём 6,5 м³, маса каля 17 т. Мае форму кліна. Прынесены ледавіком каля 20 тысяч гадоў назад з тэрыторыі Ленінградскай вобласці Расіі. Ахоўны статус нададзены ў 1993 годзе.

## Літаратура 
* Мікулішкінскі валун. 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Геалагічныя помнікі прыроды мясцовага значэння Гродзенскай вобласці
Катэгорыя:Геалогія Шчучынскага раёна
Катэгорыя:Валуны Беларусі
Катэгорыя:Мікулішкі (Першамайскі сельсавет)
Мосарскі камоід

**Мосарскі пагорак**, **Мосарскі камоід** — камоід, геалагічны помнік прыроды рэспубліканскага значэння Беларусі. Размешчаны на паўднёва-ўсходняй ускраіне в. Мосар Глыбоцкага раёна Віцебскай вобласці. Камоід купалападобны, плоскавяршынны, гляцыяін’екцыйны; Вышыня складае 25 м, дыяметр 750 м. Утварыўся каля 15—20 тысяч гадоў назад у выніку выціскання пяску, суглінку, гліны ў поласць нерухомага або слабарухомага лёду. Мосарскі пагорак — тыповая форма рэльефу для Беларускага Паазер’я. Ахоўны статус нададзены ў 1996 годзе.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Геалагічныя помнікі прыроды рэспубліканскага значэння  Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Геалогія Глыбоцкага раёна
Катэгорыя:Геаграфія Глыбоцкага раёна
Катэгорыя:Славутасці Глыбоцкага раёна
Катэгорыя:Мосар
Марцін-камень браслаўскі

**Ма́рцін-ка́мень бра́слаўскі** — геалагічны помнік прыроды Беларусі. За 1,5 км на паўночны захад ад в. Лайбуны Браслаўскага раёна Віцебскай вобласці. Валун граніту рапаківі са шматлікімі крышталямі палявых шпатаў у выглядзе авоідаў (ад 2 да 7 см у папярочніку) і таблічак (2x2 см). Даўжыня валуна складае 4,1 м, шырыня 3,3 м, вышыня 0,8 м, у абводзе 10,7 м, аб'ём 10,8 м³, маса каля 28 т. Прынесены ледавіком каля 14 тысяч гадоў назад з паўднёва-заходняй Фінляндыі. На паверхні каменя ёсць два паглыбленні (у папярочніку 10 см, глыбіня 5 см), высечаныя чалавекам 1,5—2 тысяч гадоў назад. Меў культавае значэнне.  Ахоўны статус нададзены ў 1992 годзе.

## Літаратура 
* Марцін-камень браслаўскі. 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Валуны Беларусі
Катэгорыя:Геалагічныя помнікі прыроды рэспубліканскага значэння  Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Геалогія Браслаўскага раёна
Катэгорыя:Славутасці Браслаўскага раёна
Катэгорыя:Лайбуны
Катэгорыя:Культавыя камяні
Асілак (валун)

**Асі́лак**, або **Вялі́кі камень** — геалагічны помнік прыроды рэспубліканскага значэння на Беларусі. За 200 м на ўсход ад в. Белая Смаргонскага раёна Гродзенскай вобласці. Ледавіковы валун ружовага граніту з авоідамі палявога шпату (выбаргіт). Даўжыня валуна складае 3,7 м, шырыня 3,5 м, вышыня 2,7 м, у абводзе 12,5 м, аб'ём 35 м, вага каля 90 т. Прынесены ледавіком з паўднёвай часткі Балтыйскага шчыта, ваколіц Выбарга (Ленінградская вобласць), каля 300 тысяч гадоў таму. У язычніцкія часы — культавы валун.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Валуны Беларусі
Катэгорыя:Геалагічныя помнікі прыроды рэспубліканскага значэння  Гродзенскай вобласці
Катэгорыя:Геалогія Смаргонскага раёна
Катэгорыя:Славутасці Смаргонскага раёна
Катэгорыя:Белая (Смаргонскі раён)
Катэгорыя:Культавыя камяні
Vir (альбом)

**«VIR»**  — другі музычны альбом беларускага выканаўцы Vinsent, які быў выдадзены ў 2015 годзе на лэйбле 34mag PIARSHAK.

Прэзентацыя альбома прайшла ў Мінску 16 снежня 2015 года ў клубе «**Пляцоўка хол**». Наступная прэзентацыя адбылася 19 снежня 2015 года ў клубе «**Theatre Delicatessen**» у Лондане.

## Пра альбом 
Тэксты да песень альбома напісаў сам Vinsent.

Таксама ў працы над альбомам прымалі ўдзел бітмэйкеры:
* BEATSCRAZE (1 песня)
* PS BEATS (2,3,6,7,9 песні)
* TONE JONES (4 песня)
* DIAMOND STYLE (5 песня)
* ELITE PRODUCERS (8 песня)
* SCARECROW BEATS (10 песня).
Гукапіс і звядзенне адбыліся ў KAVA RECORDS.

Майстраванне: IVANEY SOUND.

Музычны прадусар: Аляксей Драко.

Бэк-вакал: Вікторыя Расолька, Ірына Расолька, Арцём Сітнікаў.

Фота: Дзмітрый Кужалькоў.

Дызайн: Алесь Валянюк, Ілья Шыманскі.

Адміністраванне: Павал Белавус.

«Вір – гэта сымбаль няспыннага руху, падзеяў вакол нас. Мне падаецца, альбом атрымаўся як той няспынны вір – хваля энэргіі, якая ўсё падхопіць і панясе наперад. Што да гуку, то хацелася знайсьці залатую сярэдзіну паміж экспэрымэнтамі з электронікай і жывым традыцыйным гучаньнем. Калі казаць пра тэксты, так важныя для жанру, то на альбоме большую частку займаюць развагі пра вечныя пастуляты: сілу духу й супакой, любоў і каханьне, вайну й мір. Мне здаецца, што альбом мае адразу два настроі: нястрымны пазытыў і скрышальны смутак, настроі зьмешваюцца і ствараюць своеасаблівы вір»

## Спіс кампазіцый 
## Спасылкі 
* Музыка і ідэйны баец Vinsent прэзентуе на «Першаку» свой новы альбом Vir  http://34mag.net/
* Vinsent: «Галоўнае — верыць у свае сілы» (аўдыё/відэа)  http://tuzin.fm/ 
* Vinsent: “Я адразу схапіў, як уладкаваны заходні свет, а беларускі не зразумеў дагэтуль” http://budzma.by/
* «Ня трэба мяне параўноўваць з Каржом» — рэпэр Vinsent вярнуўся ў Беларусь з новым альбомамhttp://www.svaboda.org/

Катэгорыя:Музычныя альбомы Беларусі
Катэгорыя:Альбомы 2015 года
Катэгорыя:Альбомы на беларускай мове
Барыс Іванавіч Арлоўскі

**Барыс Іванавіч Арлоўскі** (сапр. прозвішча — *Смірноў*; , с. Сталбецкае,  (цяпер  Арлоўскай вобласці) — , ) — рускі  эпохі ампіру, вучань і паслядоўнік Б. Торвальдсена.

## Біяграфія 
250px|thumb|Бюст Аляксандра I
]]
Барыс Смірноў нарадзіўся прыгонным чалавекам памешчыцы Мацневай, якая прадала яго Тульскаму памешчыку Шацілаву, які пазней адпусціў яго на волю. Юныя гады Арлоўскі правёў, у якасці работніка, у майстэрні аднаго маскоўскага мармуршчыка, а затым у , у Санкт-Пецярбургу, выдатна засвоіўшы сабе прыёмы рубкі мармуру і старанна практыкуючыся, у гадзіны свабодныя ад гаспадарскіх прац, у маляванні і лепцы з гліны.

У 1822 годзе вылеплены ім бюст імператара Аляксандра I быў, пры пасродку скульптара І. П. Мартаса і прэзідэнта акадэміі мастацтваў , паднесены імператрыцы, і Арлоўскі быў прыняты ў вучні Акадэміі мастацтваў. Неўзабаве пасля таго рушыў услед загад адправіць яго ў Рым, у вучні да Б. Торвальдсена.

З 1823 года Арлоўскі на працягу шасці гадоў працаваў пад кіраўніцтвам знакамітага дацкага разьбяра і выканаў у гэты час, акрамя іншых, менш важных работ, каласальны бюст імператара Аляксандра I па мадэлі Торвальдсена, групу «Фаўн і вакханка», статуі Фаўна з жалейкаю ў руках і Парыса.

Вярнуўшыся ў Санкт-Пецярбург у 1829 годзе, Арлоўскі праз два гады, у знак прызнання сваіх рымскіх работ, быў названы акадэмікам і прызначаны выпраўляць пасаду прафесара ў скульптурным класе акадэміі, а ў 1836 годзе зацверджаны ў гэтым званні. Пад яго пачаткам спазнавалі асновы майстэрства П. К. Клот і .

Быў пахаваны на Смаленскіх праваслаўных могілках. У 1930-х гадах пахаванне было перанесенае на Ціхвінскія могілкі.

## Творчасць 
Галоўныя творы, створаныя ім у Санкт-Пецярбургу — статуя анёла, якая ўпрыгожвае сабой вяршыню Александраўскай калоны на Палацавай плошчы Зімняга палаца, адзін з барэльефаў гэтага помніка, манументы Барклаю-дэ-Толі і Кутузаву ля Казанскага сабора (адкрыты ў 1837) і сем фігур геніяў, вылепленых для Трыўмфальных варот за Маскоўскай заставай.

File:Казанский собор 022.jpg|Помнік Кутузаву
File:Angel on Alexander Column.jpg|Анёл на Аляксандраўскай калоне
File:Monument to Barclay de Tolly in SPB.jpg|Помнік Барклаю-дэ-Толі

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Выкладчыкі Імператарскай Акадэміі мастацтваў
Катэгорыя:Прыгонныя дзеячы мастацтва і навукі
Азіяцка-Ціхаакіянскі тэатр ваенных дзеянняў Першай сусветнай вайны

**Азія́цка-ціхаакія́нскі тэа́тр вае́нных дзе́янняў Пе́ршай сусве́тнай вайны́** — заваяванне Брытанскай і Японскай імперыямі нямецкіх каланіяльных уладанняў у тэрытарыяльным Кітаі і Ціхім акіяне. Калі не лічыць японскай атакі Цындаа пры падтрымцы брытанскага флоту, то большасць захопаў прайшлі адносна бяскроўна. Да лістапада 1914 года Вялікабрытанія, яе дамініёны і Японская імперыя захапілі ўсе ўладанні Германіі. Пасля гэтага ўсе ваенныя дзеянні ў гэтым рэгіёне звяліся да барацьбы з нямецкімі рэйдэрамі.

У той жа час, незадаволенасць Японіі сваімі тэрытарыяльнымі набыццямі па выніках Першай сусветнай вайны стала адной з падстаў уступлення яе ў Другую сусветную.

Катэгорыя:Кампаніі і тэатры ваенных дзеянняў Першай сусветнай вайны
Катэгорыя:Бітвы Германіі
Катэгорыя:Бітвы Аўстра-Венгрыі
Катэгорыя:Бітвы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Германія ў Першай сусветнай вайне
Катэгорыя:Вялікабрытанія ў Першай сусветнай вайне
Катэгорыя:Канфлікты 1914 года
Катэгорыя:Канфлікты 1915 года
Катэгорыя:Канфлікты 1916 года
Катэгорыя:Канфлікты 1917 года
Катэгорыя:Канфлікты 1918 года
Катэгорыя:Канфлікты 1919 года
Бялёва (урочышча)

**Бялёва** — урочышча ў Беларусі, каля в. Бялёў Жыткавіцкага раёна Гомельскай вобласці, помнік прыроды. Купалападобнае ўзвышша вышынёй да 184 м, плошча складае 30 км², стромка абрываецца да забалочаных паніжэнняў шырынёй 100—600 м. Вылучаецца надзвычай вялікім для нізіннага Прыпяцкага Палесся перападам вышыняў — да 45 м. На паверхні Бялёва субканцэнтрычныя пясчаныя грады вышынёй 5—10 м. Паходжанне канчаткова не высветлена: мяркуюць, што гэта кальцавы кам ці тэктанічная структура.

## Літаратура 
* Бялёва. 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Помнікі прыроды Гомельскай вобласці
Катэгорыя:Рэльеф Гомельскай вобласці
Катэгорыя:Геаграфія Жыткавіцкага раёна
Катэгорыя:Бялёў (Жыткавіцкі раён)
Быкі (валуны)

**Быкі́** — валуны, геалагічны помнік прыроды рэспубліканскага значэння на Беларусі. Два блокі чырвонага буйназярністага граніту за 4 км на поўнач ад в. Іканы Барысаўскага раёна Мінскай вобласці, на захад ад дарогі Зембін—Бягомль. Даўжыня паўночнага блока З м, шырыня 1,8 м, паўднёвага — адпаведна 2,5 м і 1,4 м, вышыня да 2,1 м, агульны абвод 14,3 м. Аб'ём 17 м³, маса каля 50 т. Прынесены са Скандынавіі каля 200 тысяч гадоў назад. На паверхні Быкоў расце 21 від лішайнікаў і 8 відаў імхоў, сярод якіх ёсць рэдкія. Назва «Быкі» звязана з легендай, паводле якой Бог ператварыў у камяні быкоў і аратага, што працаваў на Вялікдзень.

## Літаратура 
* «Быкі». 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Геалагічныя помнікі прыроды рэспубліканскага значэння  Мінскай вобласці
Катэгорыя:Геалогія Барысаўскага раёна
Катэгорыя:Валуны Беларусі
Катэгорыя:Іканы
Вейнка

**Вейнка, Падвейна, Вейніца** — рака ў Лагойскім раёне Мінскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Дзвінаса (басейн Нёмана).

## Назва 
На думку В. Жучкевіча, Вейнка — назва-характарыстыка: расчышчанае, «звеянае» месца, гладкае. Назва ракі вытворная ад імя паселішча.

На думку К. Бугі, назва Вейна балцкага паходжання. Назва параўноўваецца з літоўскім гідронімам *Vija*, латышскім *Vija*.

На думку Я. Развадоўскага назва Вейна паходзіць з фінскай, ад фінскіх апелятываў *väinä* і да т. п..

На думку А. Рогалева, гідронім Вейна роднасны старадаўняму слову *вея* — «галінка» і дзеяслову *віць*. У ім адлюстравана семантыка крывізны.

Так жа сама называецца прыток Дняпра рака Вейна, прыток дзвінскай Обшы рака Вейна.

## Водаапісанне 
Даўжыня ракі 20 км. Плошча вадазбору 98 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 2,3 м/км. Пачынаецца за 1 км у напрамку на поўдзень ад вёскі Раўнядзь, упадае ў Дзвінасу прыкладна за 0,9 км на захад ад вёскі Вейна. Вадазбор у паўночнай частцы Мінскага ўзвышша. Ад вытоку амаль да вёскі Пячное рака цячэ па лясістай мясцовасці, ніжэй на працягу 9,4 км да вусця рэчышча каналізаванае. Рака прымае сцёк з сеткі меліярацыйных каналаў.

Каля ракі вёскі Пячное, Чысты Бор, Вейна.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Рэкі Лагойскага раёна
Катэгорыя:Прытокі Дзвінасы
Вялічкавічы

Назву **Вялі́чкавічы** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Брэсцкая вобласць
** Вялічкавічы — вёска ў Камянецкім раёне
** Вялічкавічы — вёска ў Кобрынскім раёне
* Мінская вобласць
** Вялічкавічы — аграгарадок у Салігорскім раёне
Адуванчык лекавы

**Адуванчык лекавы**, **дзьмухавец лекавы** (*Taraxacum officinale*) — шматгадовая травяністая расліна сямейства складанакветных (астравых).

## Назва 
Родавая назва *Taraxácum* паходзіць ад лацінізацыі арабскай (tharakhchakon) або персідскай (talkh chakok) назвы іншай складанакветнай расліны.

Відавую назву *officinále* — лекавы — расліна атрымала ад  — майстэрня, аптэка — з-за ўжывання расліны ў якасці лекавага сродку.

Народныя назвы: адуванчык лекавы, малачай, адуванчык, багатка, коцікі, папок, дмухавец, дмухель, дзьмухавец, жоўтая цыкор’я, зубнік, ксёндз, ксяндзоў плеш, папкі, пупок.

## Батанічнае апісанне 
Расліна вышынёй 10—30 см. Корань тоўсты вертыкальны. Лісце стругападобна-перыстае, звужанае ў крылаты чаранок, часта з ружовай сярэдняй жылкаю, у разетцы. Кветкі двухполыя, язычковыя, залаціста-жоўтыя, у кошыках на верхавінках бязлістых, пустых усярэдзіне сцяблоў (стрэлак). Абгортка званочкавая, з некалькіх радкоў лісцікаў. Плод — сямянка з носікам і чубком. Усе часткі расліны з белым млечным сокам.

#### Пылок 

Файл:Taraxacum officinale zoom4 23-08-25 1.png|Zoom 4
Файл:Taraxacum officinale zoom10 23-08-25 1.png|Zoom 10
Файл:Taraxacum officinale zoom40 23-08-25 1.png|Zoom 40
Файл:Taraxacum officinale zoom60 23-08-25 1.png|Zoom 60

## Экалогія 
На Беларусі расце на лугах, палянах, газонах, уздоўж дарог, цвіце ў маі — жніўні.

## Значэнне і выкарыстанне 
Лекавая (жаўцягонны сродак і ўзбуджальнік апетыту), кармавая, харчовая расліна (маладое лісце спажываецца на салату), мае ў сабе трытэрпенавыя злучэнні, стэрыны, інулін і інш. 3 лекавымі мэтамі выкарыстоўваюцца карані (збіраюцца восенню і вясной).

## Літаратура 
* *Кудрашова М.* Адуванчык //  — С. 40-41.

Катэгорыя:Дзьмухавец
Катэгорыя:Лекавыя расліны
Катэгорыя:Травы
Аер злакавы

**Аер злакавы**, **Акорус** (*Acorus gramineus*) — шматгадовая травяністая расліна.

## Батанічнае апісанне 
Расліна вышынёй 30—50 см. Карэнішча доўгае, з бародаўчатай паверхняй. Лісце шырынёй да 1 см, сіметрычнае, ізумрудна-зялёнае, з завостранай верхавінкай, размешчана ў адной плоскасці. Кветкі над вадой, дробныя жаўтавата-светла-зялёныя. Расце марудна, пры слабым асвятленні. Размнажаецца пераважна дзяленнем карэнішча.

## Арэал 
Радзіма — Усходняя Азія. Асабліва пашыраны ў Японіі, дзе яго называюць японскім чаротам. Вядомы таксама як акварыумная расліна.

## Літаратура 
* *Калініна З. А.* Аер //  — С. 41.

Катэгорыя:Аерныя
Катэгорыя:Травы
Аміліна гара

**Аміліна гара** — геалагічны помнік прыроды мясцовага значэння ў Беларусі, размешчаны за 4 кіламетры на ўсход ад будынка сельсавета вёскі Гародзькі Валожынскага раёна Мінскай вобласці і 15,6 кіламетры на паўночны захад ад цэнтра горада Валожына. Ахоўны статус нададзены 19 студзеня 2009 года.

## Апісанне 
Плошча ахоўнай зоны помніка прыроды складае 0,2 км². Граніца праходзіць на поўначы ўздоўж дарогі Гародзькі-Гарадзілава, на ўсходзе па мяжы вёскі Ганькавічы, на поўдні ўздоўж чыгункі Ліда-Маладзечна, на захадзе ўздоўж мясцовай дарогі, якая злучае чыгунку з дарогай Гародзькі-Гарадзілава.

Аміліна гара ўяўляе сабой вузкую, выразна выяўленую ў рэльефе водна-ледавіковая граду, якая выгнулася на поўнач з канцамі, арыентаванымі на паўднёвы захад і паўднёвы ўсход. Яна мае даўжыню 0,6 км, шырыню — да 50 м. Форма складзена слаістымі водна-ледавіковымі пяскамі і пясчана-жвірова-галечнымі адкладамі. Слаі пяску і пясчана-жвіровых адкладаў маюць схіл на поўдзень да лагчыны з далінай ракі Заходняя Бярэзіна. Паверхня Амілінай гары няроўная і ўтворана са мноства ўзвышшаў. Самы высокі ўзгорак на поўначы помніка. Абсалютная вышыня вяршыні дасягае 204,9 м над узроўнем мора, адносная — 20 м. У бок Бярэзінскай лагчыны ўзгоркі памяншаюцца і робяцца больш дробнымі, але застаюцца з вельмі выразнымі схіламі (22 — 25) і вузкімі грэбнямі. На іх паверхні размешчана мноства валуноў крышталічных парод да 1,5 м па перыметры. На поўдні гара паступова пераходзіць у роўную пляцоўку, нахіленую да лагчыны. Аміліна гара — параўнальна рэдкая для вобласці беларускіх узгоркаў форма водна-ледавіковага рэльефу і сведка найбольш тыповых геалагічных працэсаў эпохі адступлення перадапошняга ледавіка. Яна ўтварылася 220—150 тыс. гадоў назад падчас сожскага зледзянення ў выніку накаплення пяску, жвіру, галькі, валуноў і марэнных супескаў каля краю актыўнай крыніцы ў перыяд яе часовага спынення.

Помнік Аміліна гара захаваўся ў прыродным стане, не быў закрануты актыўнай антрапагеннай дзейнасцю. Ён з'яўляецца эталонам марэнных град і ўзгоркаў канцова-марэнных узвышшаў цэнтральнай Беларусі.

## Спасылкі 
* Аб абвяшчэнні гідралагічных, геалагічных і батанічных помнікаў прыроды мясцовага значэння. Рашэнне Валожынскага раённага выканаўчага камітэта ад 16.10.2008 N 1287

Катэгорыя:Узгоркі Беларусі
Катэгорыя:Геалагічныя помнікі прыроды мясцовага значэння Мінскай вобласці
Катэгорыя:Геаграфія Валожынскага раёна
Катэгорыя:Геалогія Валожынскага раёна
Адыянтум венерын волас

**Адыянтум венерын волас** (*Adiantum capillus-veneris*) — папараць сямейства .

## Апісанне 
Карэнішча тонкае, паўзучае, укрытае лускамі. Лісце кволае, тонкае, перыстае, светла-зялёнае, на доўгіх цёмна-бурых бліскучых чаранках. Спараносіць летам.

Радзіма — Бразілія. На Беларусі вырошчваюць у аранжарэях і пакоях як дэкаратыўную расліну.

Вільгацялюбны, не пераносіць прамых сонечных прамянёў. Размнажаюцца дзяленнем куста, зрэдку спорамі. Перасаджваюць вясной у сумесь торфу, лісцевай і дзярновай зямлі (2:1:1) з дабаўленнем сфагнавага моху і драўлянага вугалю.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Папараці
Катэгорыя:Дэкаратыўныя расліны
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Ажыка

**Ажы́ка** (*Luzula*) — род шматгадовых траняністых раслін сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Травы з кароткімі ўзыходнымі або гарызантальнымі карэнішчамі, утвараюць невялікія дзярнінкі. Сцяблы баразнаватыя. Лісце з замкнёнымі похвамі і пляскатымі або жалабатымі раснічаста-валасістымі пласцінкамі. Кветкі двухполыя, сядзяць па адной ці пучкамі на галінках парасонападобнага або шчыльнага галоўчатага суквецця. Лісцікі калякветніка плеўкавыя. Плод аднагнездавая трохнасенная каробачка. Насенне звычайна з белым храсткаватым прыдаткам.

## Арэал 
Вядома больш за 100 відаў, пашыраных у нетрапічных абласцях зямнога шара і гарах тропікаў, тэрыторыі Беларусі 5 відаў.

## Некаторыя віды 
* 
* 
* 
* 
* 

## Значэнне і выкарыстанне 
Дэкаратыўныя і кармавыя расліны.

## Літаратура 
* *Вынаеў Г. У.* Ажыка //  — С. 41—42.

## Спасылкі 
*
Арапеш (мовы)

**Арапе́ш** (саманазва: *Arapesh*, літаральна "чалавек") — група папуаскіх моў сям'і Тарычэлі. Агульная колькасць носьбітаў (2015 г.) - 31 600 чал.

На мовах арапеш размаўляюць папуаскія народы арапеш, што жывуць уздоўж ракі Сепік і мора Бісмарка на поўначы дзяржавы Папуа — Новая Гвінея. Вылучаецца некалькі асноўных груп моў — *абу*, *урыта* і *каву*. На *каву* размаўляюць горныя арапеш. З-за ізаляванасці іх мова падзяляецца на некалькі дыялектаў, якія некаторыя лінгвісты прапануюць лічыць асобнымі мовамі. 

## Спасылкі 
* The Arapesh Grammar and Digital Language Archive

Катэгорыя:Папуаскія мовы
Катэгорыя:Мовы Папуа — Новай Гвінеі
Вежавіца

**Вежаві́ца** (*Turritis*) — род кветкавых раслін сямейства . Налічвае 3 віды, пашыраныя ў Еўропе і горных раёнах Афрыкі.

## Батанічнае апісанне 
Аднагадовыя травяністыя расліны з прамастойнымі сцёбламі вышынёй да 1,4 м. Прыкаранёвае лісце ланцэтнае, сцябловае авальна-ланцэтнае і ахоплівае сцябло. Кветкі дробныя, жаўтавата-белага колеру, сабраныя ў гронкападобныя суквецці. Плод — стручок.

Лекавыя і кармавыя расліны. Растуць на сухіх пустках, пустках, у ярах, на высечках і ўзлесках.

## Віды 
* 
* 
* 

## Літаратура 
*  — С. 59.
*  — С. 429.

## Спасылкі 
* Інфармацыя на сайце *The Plant List*

Катэгорыя:Капуставыя
Арапеш

**Арапе́ш** (саманазва: *Arapesh*, літаральна "чалавек") — група малых папуаскіх народаў, што насяляюць паўночны ўсход Новай Гвінеі. Агульная колькасць (2015 г.) - 31 600 чал.

## Рассяленне 
Арапеш жывуць уздоўж ракі Сепік і марскога ўзбярэжжа на тэрыторыі дзяржавы Папуа — Новая Гвінея. Вылучаюцца тры асноўныя моўныя групы — *абу*, *урыта* і горныя арапеш (*каву*). Найбольшай па колькасцю групай з'яўляюцца горныя арапеш. 

## Гісторыя 
Сталыя кантакты арапеш з вонкавым светам пачаліся толькі ў XIX ст., прычым яны тычыліся пераважна насельнікаў прыморскіх раёнаў. У 1885 г. землі, населеныя арапеш, увайшлі ў склад германскіх каланіяльных валоданняў, у 1921 г. — пад кіраванне Аўстраліі. З пачатку XX ст. тут актыўна працавалі хрысціянскія місіянеры. 

Арапеш сталі шырока вядомы дзякуючы атраполагам Маргарэт Мід і Рэа Фортуну, якія ў 1932 г. праводзілі сярод іх даследаванні. Хаця большасць апісанняў двух даследчыкаў супадалі, яны прыйшлі да розных высноў. Так, Маргарэт Мід апісвала горных арапеш як надзвычай мірных людзей, але Рэа Фортун апублікаваў працу, прысвечаную ваеннай справе гэтага народа. 

Падчас II Сусветнай вайны з-за баёў паміж японцамі і аўстралійцамі многія арапеш былі вымушаны пакінуць свае вёскі. У пасляваенныя дзесяцігоддзі назіралася сталая міграцыя жыхароў горных раёнаў на прыбярэжныя землі. Гэта прывяло да значных змен традыцыйнай культуры.

У 1975 г. тэрыторыі, населеныя арапеш, увайшлі ў склад незалежнай дзяржавы Папуа — Новая Гвінея.

Катэгорыя:Папуасы
Ітэрацыя (праграмаванне)

**Ітэрацыя ў праграмаванні** — арганізацыя апрацоўкі дадзеных, падчас каторай дзеянні паўтараюцца шматкроць, ня прыводзячы пры гэтым да выкліка саміх сябе (у адрозненне ад рэкурсіі) .
Калі дзеянне неабходна паўтараць вялікую колькасць раз, у праграмаванні выкарыстоўваюцца цыклы. Напрыклад, трэба вывесці 200 разоў на экран тэкст «Hello, World!". Замест двухсотразовага паўтарэння адной і той жа каманды вываду тэксту часта ствараецца цыкл, каторы паўтараецца 200 разоў і 200 разоў выконвае тое, што напісана ў змесце цыклу. Адзін крок цыкла і называецца ітэрацыяй.

## Крыніцы
Катэгорыя:Канцэпцыі моў праграмавання
Парафія Святога Мікіты Мучаніка (Кастамлоты)

{{Каталіцкая дыяцэзія
| беларуская назва      = Парафія Святога Мікіты Мучаніка
| арыгінальная назва = Parafia Unicka pw. św. Męczennika Nikity
| абрад                 = Візантыйска-славянскі
| выява                  = 
| подпіс               = Царква Святога мучаніка Мікіты
| галоўны горад         = Кастамлоты
| краіна = border|{{#if:{}|{}|25px}}|Сцяг Польшчы{{#if:{}|&nbsp;Польшча}}
| дата заснавання = XVII стагоддзе
| дата скасавання =
| кафедральны сабор = 
| мітраполія = 
| дыяцэзіі-суфраганты =
| прыходаў =
| іерарх = 
| плошча дыяцэзіі = 
| насельніцтва дыяцэзіі = 
| колькасць каталікоў = 
| доля каталікоў = 
| сайт =
}}
**Парафія Святога Мікіты Мучаніка** — адзіная ў свеце каталіцкая парафія візантыйска-славянскага абраду (неауніяцтва). Прыход налічвае каля 120 вернікаў. Прыхадскія могілкі знаходзіцца за 500 метраў ад царквы. З 2007 года пастырскі клопат і юрыдыкцыю над парафіяй ажыццяўляе біскуп Збігнеў Кернікоўскі.

## Спасылкі 
* аб парафіі
* Parafia unicka pw. św. Nikity w Kostomłotach

Катэгорыя:Усходнія каталіцкія цэрквы
Катэгорыя:Хрысціянства ў Польшчы
Катэгорыя:Бяльскі павет