Вольнае слова

**Вольнае слова** — штогадовы конкурс прафесійнай журналістыкі, які праводзіцца Беларускай асацыяцыяй журналістаў (БАЖ) з 2007 года. Галоўная мэта конкурсу — адзначыць прафесійныя якасці і журналісцкі талент аўтараў, незалежна ад іх месца працы і стажу.

## Апісанне конкурсу 
Конкурс мае шэраг адметнасцей. Паводле задумы арганізатараў, ацэньваецца не асоба аўтара («журналіст-змагар»), а менавіта тэкст і яго прафесійнае выкананне. Удзельнічаць могуць як маладыя, так і вопытныя журналісты, прадстаўнікі сталічных і рэгіянальных выданняў.

Творы ацэньвае прафесійнае журы, у склад якога ў розныя гады ўваходзілі вядомыя беларускія медыяэксперты і журналісты: Юрась Карманаў (шматгадовы старшыня журы), Тацяна Мельнічук, Юлія Слуцкая, Андрэй Аляксандраў, Анатоль Гуляеў, Максім Жбанкоў, Аляксандр Старыкевіч, Андрэй Скурко. Сімвалам конкурсу з'яўляецца папяровы самалёцік.

### 2013 год (узнагароджанне ў 2014) 
*   **Інфармацыйныя жанры:**
**  1 месца: Ягор Марціновіч («Наша Ніва») за артыкул «Царскае сяло Дразды: хто ў ім жыве».
**  2 месца: Зміцер Лукашук («Еўрарадыё») за матэрыял «Памілаваны смяротнік: Смяротнае пакаранне нікога не палохае і не спыняе».
**  3 месца: Надзея Белахвосцік («Комсомольская правда в Белоруссии») за артыкул «Актер Эдуард Горячий о Минске 60-х...».
*   **Аналітычныя жанры:**
**  1 месца: Андрэй Дынько («Наша Ніва») за артыкул «Бяляцкі ці Алексіевіч?».
**  2 месца: Валярына Кустава («Новы Час») за рэцэнзію «Бомба жывой Беларусі».
**  3 месца: Зміцер Яненка («Товарищ.online») за артыкул «Беларусь религиозная: ни свободы, ни совести».
*   **Мастацка-публіцыстычныя жанры:**
**  1 месца: Сяргей Ваганаў («Наша Ніва») за эсэ «Па кім маўчыць звон».
**  2 месца: Ягор Марціновіч («Наша Ніва») за матэрыял «„Што було, то було“: бацьку Ірыны Абельскай пры Сталіну асудзілі на 25 гадоў...».
**  3 месца: Руслан Гарбачоў («Салідарнасць») за цыкл «Молодость Беларуси» і Зміцер Панкавец («Наша Ніва») за інтэрв'ю «Зміцер Дашкевіч: Калі б не вера, то ўскрыў бы сабе вены».
*   **Журналісцкае расследаванне:**
**  1 месца: Яўген Валошын («Еўрапейскае радыё для Беларусі») за расследаванне «За 11 хвілін мак з мінскага рынка пераўтвараецца ў наркотык».
**  2 месца: Таццяна Шахновіч («Комсомольская правда в Белоруссии») за матэрыял «Беловежское соглашение о распаде СССР исчезло?».
**  3 месца: Віталь Ругайн («Еўрапейскае радыё для Беларусі») за расследаванне «Арганізатары „Міс Мінск“ ведалі, што бяруць на конкурс танцорак go-go».
*   **Дэбют:**
**  1 месца: Раман Свечнікаў (34mag) за матэрыял «Рома ў Манголіі».
**  2 месца: Наталля Беніцэвіч (TUT.BY) за рэпартаж «Жизнь приграничья. Украинцы вывозят из Беларуси клюкву мешками...».
**  3 месца: Алена Запарожац (34mag) за матэрыял «Як я зрабілася дзяўчынкай».

### 2023 год 
Конкурс праходзіў пад эгідай Еўрапейскай федэрацыі журналістаў.

* **Інфармацыйныя жанры:**
** 1 месца: Зміцер Панкавец («Радыё Свабода») за матэрыял «„Ніхто не верыў, што мы застанёмся жывымі“. Беларускі добраахвотнік Дзяніс „Кіт“ расказаў пра пекла пад Бучай».
** 2 месца: Ягор Парфяненка («Новая газета. Европа») за матэрыял «Мариуполь. Город, которого нет».
** 3 месца: Віялета Саўчыц («Радыё Свабода») за праект «Шнары пратэсту» (шэсць фотагісторый пацярпелых на пратэстах у жніўні 2020-га).
* **Аналітычныя жанры:**
** 1 месца: Зміцер Косач («Салідарнасць») за цыкл «Рэферэндум».
** 2 месца: Віталь Цыганкоў («Радыё Свабода») за артыкул «Лукашэнка як гарант страты суверэнітэту».
** 3 месца: Аляксандр Класкоўскі («Pozirk») за артыкул «Прощать политических врагов Лукашенко не готов».
* **Мастацка-публіцыстычныя жанры:**
** 1 месца: Зміцер Казакевіч («Белсат») за інтэрв'ю «Ніколі не пытайся ў зняволенага: „Як ты?..“ Вялікая размова з Дар’яй Чульцовай — на 38-ы дзень пасля турмы».
** 2 месца: Настасся Зелянкова («Салідарнасць») за серыю «Жанчыны».
** 3 месца: Аляксандр Баразенка, Дзяніс Дудзінскі («Белсат») за цыкл рэпартажаў «Людзі вайны».
* **Журналісцкае расследаванне:**
** 1 месца: «Наша Ніва» за расследаванне «Укараняецца ў беларускія арганізацыі як юрыст, перасылае інфармацыю Лебедзевай. Дзіўная дзейнасць Мантаса Данелюса».
** 2 месца: Аляксей Карпека, Ксенія Вязнікоўцава, Вольга Альхіменка (Беларускі расследавальніцкі цэнтр) за матэрыял «Аляксандр Шакуцін зарабляе мільёны долараў у Еўропе ў абыход санкцый і пакрывае страты за кошт беларускага бюджэту».
** 3 месца: Сяргей Ляпін («Флагшток») за матэрыял «Флагшток установил имя администратора одиозного тг-канала — им оказался чиновник из Гомельского облисполкома».

### 2024 год 
Конкурс праходзіў пад эгідай Еўрапейскай федэрацыі журналістаў. Урачыстасць адбылася ў Вільні. У гэтым годзе журы асобна ацэньвала тэкставыя і відэаматэрыялы ва ўсіх намінацыях, акрамя «Журналісцкага расследавання».

* **Інфармацыйныя жанры:**
** 1 месца: Кацярына Кулакова («Салідарнасць») за інтэрв'ю «Ася Булыбенка: У камеру прыйшоў „Цэрбер“…».
** 2 месца: Кацярына Палякова («Люстэрка») за інтэрв'ю са штурмавіком палка імя Кастуся Каліноўскага.
** 3 месца: Вера Белацаркоўская («Наша Ніва») за артыкул «Як не даць сябе зламаць? Івулін — пра гатовых і не гатовых да зоны…».
** Найлепшае відэа: Настасся Роўда («Наша Ніва») за інтэрв'ю з Уладзімірам Цэслерам у праекце «ТОК».
* **Аналітычныя жанры:**
** 1 месца: Міхась Пахольчык («Салідарнасць») за артыкул «Беларусь спрабавала пазіцыянаваць сябе „касмічнай дзяржавай“…».
** 2 месца: Зміцер Якубаў («Люстэрка») за артыкул «Беларусы цяпер пераважна размаўляюць на рускай…».
** 3 месца: Макар Мыш («Белсат») за аналіз «Кітай штурхае Лукашэнку мірыцца з Польшчай?».
** Найлепшае відэа: Станіслаў Івашкевіч, Аляксей Марцінкевіч, Марына Волкава (Беларускі расследавальніцкі цэнтр) за расследаванне пра беларускі калій і санкцыі.
* **Мастацка-публіцыстычныя жанры:**
** 1 месца: Зміцер Бартосік («Ніва») за цыкл нарысаў «Зямля неабяцаная».
** 2 месца: Ірына Новік («Hrodna.life») за матэрыял «Уратаваць шэрагоўца Эрыка…».
** 3 месца: Ірына Хамрэнка-Ушакова («Медыязона. Беларусь») за рэпартаж пра жанчын з акупаванага берага Дняпра і Аксана Ленька («Салідарнасць») за цыкл нарысаў.
** Найлепшае відэа: Вольга Воранава («Белсат») за дакументальны фільм «Простыя словы пра Міхала Анемпадыстава».
* **Журналісцкае расследаванне:**
** 1 месца: Аляксандр Ярашэвіч, Ксенія Вязнікоўцава («Бюро») за матэрыял «Спонсары раскошы…».
** 2 месца: Аляксей Гуліцкі («Kyky.org») за цыкл «Харасмент у ЕГУ».
** 3 месца: Аляксей Карпека («Беларускі расследавальніцкі цэнтр») за расследаванне «Карумпаваны рыцар…».

### 2025 год 
Конкурс праходзіў пад эгідай Еўрапейскай федэрацыі журналістаў. Урачыстасць адбылася ў Вільні.

* **Інфармацыйныя жанры:**
** 1 месца: Таццяна Гусева («Салідарнасць») за цыкл публікацый пра гісторыі кахання беларускіх добраахвотнікаў, якія загінулі ва Украіне.
** 2 месца: Дзіяна Пінчук («Праваабарончы цэнтр «Вясна»») за матэрыял «„Станавіся да сцяны — мы цябе сфатаграфуем!“ Магшоты палітвязняў».
** 3 месца: Вера Белацаркоўская («Наша Ніва») за артыкул «„Антошкіна — гэта пекла“. Страшны маналог палітзняволенай».
** Найлепшае відэа: Эль Соль і Майк Н. («Настоящее время») за сюжэт «Мужчина в автобусе сказал, что таких отродий быть не должно. История „Злой“ Саши».
* **Аналітычныя жанры:**
** 1 месца: Ганэта Чарняўская («Reform.news») за артыкул «Вынікі года: „Тое, што наш тэатр працягвае гаварыць сваім голасам і на сваёй мове, — ключавы вынік 2024-га“».
** 2 месца: Анастасія Шпак («Hrodna.life») за матэрыял «„Железный занавес“ опустился под Гродно: что несет закрытие границ белорусской экономике и обществу».
** 3 месца: Таццяна Гендэль, Ганна Валынец («1BY.GREEN») за расследаванне «Особые условия. Как китайские инвесторы получают экологические поблажки в Беларуси?».
** Найлепшае відэа: Віталь Цыганкоў («Радыё Свабода») за праект «Непазбежны прэзідэнт», а таксама Аляксандр Баразенка («Вот так TV»/«Белсат») за цыкл «Грузія. Супрацьстаянне».
* **Мастацка-публіцыстычныя жанры:**
** 1 месца: «Еўрарадыё» за матэрыял «„Як ты?“ Добраахвотнік паказвае свае перапіскі з бацькамі».
** 2 месца: Ф. Раўбіч («Наша Ніва») за артыкул «Іван Жалтоўскі — беларускі шляхціц, які стварыў „сталінскі ампір“».
** 3 месца: Аляксандр Атрошчанкаў («Reform.news») за інтэрв'ю «Аляксей Дзікавіцкі: Калі на „Белсат“ давядзецца рэзаць кадры — гэта будзе без мяне».
** Найлепшае відэа: Ганна Соўсь, Зміцер Валошкін, Юлія Коцкая, Максім Лаўрэцкі («Радыё Свабода») за праект «Архіпелаг БЕЛАГ».
* **Журналісцкае расследаванне:**
** 1 месца: Марына Волкава (Беларускі расследавальніцкі цэнтр) з партнёрамі за матэрыял «Мы нашли фильтрационный лагерь российских военных на территории Беларуси» і Аліна Янчур (БРЦ) з партнёрамі за расследаванне «Пашпарт „Новай Беларусі“ і стары „гаманец“ Лукашэнкі…».
** 2 месца: Ксенія Вязнікоўцава («Бюро») за матэрыял «Святая бухгалтэрыя. Як Свята-Елісавецінскі жаночы манастыр ператварыўся ў сапраўдны бізнэс-холдынг».
** 3 месца: Аляксандр Ярашэвіч («Бюро») за расследаванне «Гульня на два фронты. Як беларускія ўладальнікі завода ў ЕС забяспечвалі чыпамі ваяўнічую Расію».

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Старонка конкурсу на сайце БАЖ

Катэгорыя:Прэміі Беларусі
Катэгорыя:Журналісцкія прэміі
Катэгорыя:Беларуская асацыяцыя журналістаў
Катэгорыя:З’явіліся ў 2007 годзе
Катэгорыя:2007 год у Беларусі