open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Касцёл Узвышэння Святога Крыжа (Галынка)

**Касцёл Узвышэння Святога Крыжа** — рымска-каталіцкі храм у в. Галынка (Гродзенскі раён). Помнік архітэктуры неакласіцызму.

## Гісторыя 
Пабудаваны з цэглы ў 1714 годзе і першапачаткова дзейнічаў як уніяцкая царква. Быў перабудаваны у 1922 годзе.

## Архітэктура 
Помнік архітэктуры неакласіцызму. Падоўжана-восевую крыжова-цэнтральную кампазіцыю будынка складаюць шырокі нартэкс з 2-яруснай чацверыковай званіцай над ім, неф з бакавымі крыламі трансепта, апсіда. У сяродкрыжжы ўзвышаецца квадратны барабан пад 4-схільным дахам і шатровай вежачкай у завяршэнні. Над званіцай узведзена вытанчаная шатровая вежачка-ліхтар. З архітэктуры класікі пазычаны пілястры, архівольты арачных аконных праёмаў у прафіляваных ліштвах, трохвугольныя франтоны крылаў трансепта.

Унутры малітоўная зала перакрыта драўляным стральчатым скляпеннем, апсіда — самкнутым 4-гранным. Ітэр’ер упрыгожаны трыма алтарамі, сцены распісаны пад мармур. Храм абапіраецца на два 8-гранныя ў сячэнні слупы.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* slowo.grodnensis.by

Катэгорыя:Галынка (Гродзенскі раён)
Катэгорыя:Касцёлы Гродзенскага раёна
Катэгорыя:Касцёлы Гродзенскай дыяцэзіі
Катэгорыя:1714 год у Беларусі
Хлеўня

**Хле́ўня**, **Хле́ўная** — рака ў Беларусі, у Дзятлаўскім раёне Гродзенскай вобласці, левы прыток ракі Пад’яварка (басейн Нёмана).

Даўжыня ракі 16 км. Плошча вадазбору 52 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 2,6 Праміле‰. Пачынаецца каля вёскі Скіпоравічы, у нізоўі цячэ праз лясное ўрочышча Амшэр, упадае ў Пад’яварку на поўнач ад вёскі Вялікая Воля. Пойма ўчасткамі забалочаная. Рэчышча каналізаванае. Вадазбор у межах Верхнянёманскай нізіны.

## Літаратура 
* 
*  — С. 253.

Катэгорыя:Рэкі Дзятлаўскага раёна
Катэгорыя:Басейн Шчары
Трамвай (фільм, 1966)

**«Трамва́й»** () — чорна-белы нямы кінаэцюд, зняты ў 1966 годзе польскім кінарэжысёрам Кшыштафам Кеслёўскім. Рэжысёрскі дэбют Кшыштафа Кеслёўскага.

## Сюжэт 
Малады чалавек кепска сябе адчувае і пакідае вечарыну. Выйшаўшы на вуліцу, ён даганяе начны трамвай поўны людзей. Праз некаторы час у трамваі застаецца толькі ён і самотная дзяўчына. Маладыя людзі абменьваюцца шэрагам позіркаў, але не знаёмяцца. Хлопец выходзіць на сваім прыпынку, але працягвае глядзець на дзяўчыну праз акно трамвая. Тая спіць. Тым часам трамвай адбывае. Хлопец глядзіць услед трамваю і знянацку кінаецца за ім удагонку.

## Акцёрскі склад 
*  — хлопец
* Марыя Янец — дзяўчына ў трамваі

## Спасылкі 
* 
*  
* 
* Трамвай на сайце «*FilmWeb.pl*».
* Трамвай у інтэрнэт-базе польскага кіно «*FilmPolski.pl*»

Катэгорыя:Фільмы-драмы 1966 года
Катэгорыя:Фільмы Польшчы 1966 года
Катэгорыя:Кароткаметражныя фільмы Польшчы
Катэгорыя:Фільмы-драмы Польшчы
Катэгорыя:Нямыя фільмы
Катэгорыя:Чорна-белыя фільмы Польшчы
Катэгорыя:Фільмы, знятыя ў Польшчы
Катэгорыя:Фільмы Кшыштафа Кеслёўскага
Катэгорыя:Фільмы па сцэнарыях Кшыштафа Кеслёўскага
Аляксандр Аляксеевіч Галавачоў

{{Ваенны дзеяч
| гады службы = 1929—1945
|узнагароды       = { style="background:transparent"
   
}
{ style="background:transparent"
       
-
       
}
}}

**Алякса́ндр Аляксе́евіч Галавачо́́ў** (;  — ) — гвардыі палкоўнік, удзельнік Савецка-фінляндскай і Вялікай Айчыннай войнаў, двойчы Герой Савецкага Саюза (1944, 1945).

## Біяграфія 
А. А. Галавачоў нарадзіўся ў сяле Любахна Бранскага павета Арлоўскай губерні (зараз гарадскі пасёлак у Дзяцькаўскім раёне Бранскай вобласці Расіі). З 1929 года ў Чырвонай Арміі. У 1932 годзе скончыў Аб’яднаную ваенную школы імя УЦВК РСФСР. Удзельнік савецка-фінляндскай вайны 1939—1940 гг. З пачаткам Вялікай Айчыннай вайны А. А. Галавачоў на фронце — начальнік штаба, камандзір стралковага палка. Са жніўня 1942 года — камандзір 52-й мотастралковай брыгады (15-ы танкавы корпус, 3-я танкавая армія). Брыгада пад камандаваннем А. А. Галавачова вызначылася ў 1943 годзе ў ходзе Харкаўскай аперацыі Варонежскага фронту, удзельнічала ў баях пры фарсіраванні Дона, вызваленні Украіны, бітве за Дняпро. Асабліва брыгада вызначылася ў час Львоўска-Сандамірскай аперацыі, вызваліла горад Гарадок Львоўскай вобласці і горад Львоў, фарсіравала раку Вісла і захапіла плацдарм на яе левым беразе. У складзе 1-а Украінскага фронту брыгада А. А. Галавачова ўдзельнічала ў студзені — лютым 1945 г. у Сандамірска-Сілезскай і Ніжне-Сілезскай аперацыях, удзельнічала ў вызваленні шэрагу гарадоў на тэрыторыі Польшчы, фарсіраванні ракі Одэр.

Загінуў А. А. Галавачоў у Сілезіі, у раёне горада Глогаў (). Пахаваны ў горадзе Васылькіў (Украіна).

## Узнагароды 
* Медаль «Залатая Зорка» (1944)
* медаль «Залатая Зорка» (1945)
* ордэн Леніна
* 3 ордэны Чырвонага Сцяга
* 2 ордэны Суворава 2-й сткпені
* ордэн Чырвонай Зоркі
* медаль «За абарону Масквы»
* медалі

## Памяць 
* Імем А. А. Галавачова названа вуліцы ў Маскве, горадзе Буда-Кашалёва.
* У 1978 годзе Поштай СССР выпушчаны маркіраваны мастацкі канверт «Герой Советского Союза А. А. Головачев», прысвечаны Герою.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* Головачёв Александр Алексеевич // Москва. Энциклопедический справочник. — М.: Большая Российская Энциклопедия. 1992.
* Судьбы ветеранов: Головачёв Александр Алексеевич // Всероссийская эстафета «Равнение на Победу!»

Катэгорыя:Палкоўнікі СССР
Катэгорыя:Удзельнікі савецка-фінскай вайны
Катэгорыя:Танкісты Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Загінулі ў баях Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Дзяцькаўскім раёне
Георг Міхаэліс

**Гео́рг Міхаэ́ліс** (, , Хойнаў,  — , Бад-Зараў, ) — нямецкі юрыст, дзяржаўны і палітычны дзеяч, рэйхсканцлер, прэм’ер-міністр Германскай імперыі з 14 ліпеня 1917 па 1 лістапада 1917 года.

Катэгорыя:Рэйхсканцлеры Германіі
Урагава (археалагічны помнік)

**Урагава** — археалагічны помнік: гарадзішча днепра-дзвінскай культуры і банцараўскай культуры жалезнага веку і селішча. Знаходзіцца за 1 км на поўнач ад в. Урагава Верхнядзвінскага раёна, на заходнім беразе Асвейскага возера, на ўзгорку вышынёй 12—15 м сярод забалочанага поплаву.

## Гарадзішча 
Складаецца з 2 гарызонтаў: VII ст. да н.э.—IV ст. н.э. і V—VIII стст. н.э. Пляцоўка авальная, памер 70х40 м. 3 усходняга боку — вал і роў, з заходняй — 2 серпападобныя валы і 3 равы. Даследавалі ў 1949 г. А. Р. Мітрафанаў, 1965—1966 гг. К. П. Шут, 1979 г. — В. І. Шадыра.

Культурны пласт у цэнтры пляцоўкі 0,5—0,7 м, па краях 1—1,5 м, складаецца з 2 гарызонтаў. У верхнім гарызонце выяўлены рэшткі наземных жытлаў слупавой канструкцыі з каменнымі агнішчамі ў цэнтры, жалезаапрацоўчая майстэрня; у ніжнім — шмат касцей жывёл, розных вырабаў з каменю і косці. Знойдзены прылады працы з косці (праколкі, шпількі, шылы, долаты, іголкі і інш.), жалезныя нажы, сярпы, наканечнікі стрэл, бранзалеты, каменныя сякеры, гліняныя прасліцы, тыглі, льячкі. Кераміка ў асноўным танкасценная слоікападобная, у верхніх пластах — гладкасценная прафіляваная. 

На гарадзішчы Урагава была знойдзена адзіная ў рэгіёне льячка. Яна мае выгляд масіўнай лыжкі. Выраблена з жаўтаватай гліны і добра абпалена. Наяўнасць у культурным пласце кавалкаў шлаку — доказ існавання мясцовай здабычы жалеза. Аб кавальскай вытворчасці сведчаць выяўленыя майстэрня, кавадла са шчыльнай пароды камення і розныя жалезныя прадметы. Вельмі цікавай знаходкай з’яўляецца жалезны малаток для выканання розных кавальскіх аперацый. На гарадзішчы Урагава, як і на іншых гарадзішчах рэгіёна, сустракаюцца брускі для вастрэння металічных вырабаў, а таксама шліфавальныя каменні для апрацоўкі косткавых вырабаў. Іх форма і памеры разнастайныя.

Насельніцтва займалася жывёлагадоўляй (костак буйной рагатай жывёлы каля 44%, дробнай 14%, свіней каля 2,5%), паляваннем, рыбалоўствам і збіральніцтвам.

## Селішча 
Знаходзіцца на паўднёвым усходзе ад гарадзішча. Раскопкі не праводзіліся.

## Літаратура 
* Шадыра, В. Урагава / Вадзім Шадыра // Археалогія Беларусі: энцыклапедыя: У 2 т. / [складальнік Ю. У. Каласоўскі; рэдкал.: Т. У. Бялова (гал. рэд.) і інш.]. Т. 2: Л — Я. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2011. — 464 с.: іл. — С. 367—368. — ISBN 978-985-11-0549-2.
* Шадыра, В. Урагава / Вадзім Шадыра // Археалогія і нумізматыка Беларусі: Энцыклапедыя / Беларуская Энцыклапедыя; Рэдкал.: В. В. Гетаў і інш. — Мн.: «Беларуская Энцыклапедыя» імя П. Броўкі, 1993. — 702 с. — С. 627. — ISBN 5-85700-077-7.
* Шадыра, В. Урагава / Вадзім Шадыра // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. / БелЭн; Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. Т. 6. Кн. 1: Пузыны — Усая. — Мн.: БелЭн, 2001. — 591 с.: іл. — С. 587. — ISBN 985-11-0214-8.
* Шадыро, В. И. Ранний железный век северной Белоруссии / В. И. Шадыро; АН Белорусской ССР, Ин-т истории; Под ред. А. Г. Митрофанова. — Мн.: Наука и техника, 1985. — 123, [3] с. — С. 59, 62, 72—73, 78, 80, 83—84, 91—93

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Урагава
Катэгорыя:Гарадзішчы Верхнядзвінскага раёна
Катэгорыя:Селішчы Верхнядзвінскага раёна
Алена (каралева-маці Румыніі)

**Алена з Глюксбургаў** (, ; ) — каралева-маці Румыніі (1927—1930, 1940—1947), каралева Румыніі (1930—1940).

Дачка грэчаскага караля Канстанціна I з дынастыі Глюксбургаў і прускай прынцэсы Сафіі з Гогенцолернаў.

Жонка румынскага наследнага прынца Караля, маці румынскага караля Міхая I.

За намаганні ў выратаванні румынскіх яўрэяў ад нацыстаў у 1993 годзе ўзнагароджана званнем Праведнік народаў свету.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Глюксбургі
Водлвозера

**Водлвозера** () — возера-вадасховішча ў Еўрапейскай частцы Расіі, на паўднёвым усходзе Рэспублікі Карэлія, у Пудажскім раёне, на тэрыторыі Волдвозерскага нацыянальнага парка. У 1934 годзе было пераўтворана ў вадасховішча.

Плошча паверхні возера 332 (334, 322) км². Даўжыня 36,2 км, найбольшая шырыня 15,9 км. Даўжыня берагавой лініі 232 км. Найбольшая глыбіня 16,3 м, сярэдняя — 2,8 м. Аб’ём вады ў возеры 0,91 км³. Плошча вадазбору 5290 км². Мінералізацыя вады менш за 30 мг/л. Катлавіна возера выцягнутая ў напрамку з поўначы на поўдзень. Берагавая лінія звілістая, з доўгімі мысамі. На возеры 196 астравоў агульнай плошчай 32 км². Замярзае Водлвозера ў лістападзе, вызваляецца ад лёду ў канцы красавіка — пачатку мая. Асноўны прыток возера — рака Ілекса. Выцякаюць рэкі Вама і Сухая Водла.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Водохранилище Водлозеро (Водло, Вод, вдхр Водлозеро) // Государственный водный реестр РФ
* Водлозеро // Словарь «География России» / Главный редактор А. П. Горкин. — М.: Большая Российская энциклопедия, 1998.
* *Измайлова А. В.* Водлозеро // Научно-популярная энциклопедия «Вода России»
* Водлозерский национальный парк

Катэгорыя:Азёры Карэліі
Камаровіцкае падняцце

**Камаро́віцкае падняцце** (ад назвы вёскі Камаровічы ў Петрыкаўскім раёне) — тэктанічная структура ў Петрыкаўскім і Калінкавіцкім раёнах Гомельскай вобласці, на захадзе Зарэчанскай зоны падняццяў Прыпяцкага прагіну. Выяўлена эектраразведкай у 1959 годзе па паверхні верхнефаменскай саляноснай тоўшчы, у 1969 годзе сейсмаразведкай па падсалявых дэвонскіх адкладах.

Выдзяляецца па паверхні фундамента, падсалявых, міжсалявых і верхнесаляносных дэвонскіх адкладах. Па паверхні фундамента і падсалявых адкладах Камаровіцкае падняцце — паўантыкліналь субшыротнага распасцірання, ускладненая на поўдні і захадзе малаамплітуднымі (да 100 м) разрывамі. Памеры 5×1,5 км. Амплітуда 100 м. Па міжсалявых адкладах Камаровіцкае падняцце — брахіантыкліналь субшыротнага распасцірання, заходняя перыкліналь і паўднёвае крыло якой ускладнены малаамплітуднымі разрывамі. Памеры 5×2,5 км. Амплітуда каля 100 м. Па паверхні солі падняцце — брахіантыкліналь субмерыдыянальнага распасцірання. Памеры 4,5×3 км. Амплітуда 200 м. Па паверхні солі скляпенне Камаровіцкага падняцця ссунута на 0,5 км на захад. Па надсалявых адкладах невыразнае. Залажылася Камаровіцкае падняцце ў сярэднім дэвоне. Рост яго перарываўся ў сямілуцка-яўланаўскі час. Найбольш інтэнсіўна пачало развівацца з лівенскага часу. Сучасны структурны план сфарміраваны пераважна ў лебядзянскі час (позні дэвон) і каменнавугальны.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Прыпяцкі прагін
Катэгорыя:Геалогія Петрыкаўскага раёна
Катэгорыя:Геалогія Калінкавіцкага раёна
ХДС/ХСС

**ХДС/ХСС** (), таксама «Саюз» () — блок правацэнтрысцкіх палітычных партый у Германіі (і раней — ФРГ), які аб’ядноўвае «Хрысціянска-дэмакратычны саюз Германіі» (ХДС) і «Хрысціянска-сацыяльны саюз у Баварыі» (ХСС). Пры гэтым ХСС актыўная толькі ў Баварыі, а ХДС — ва ўсіх астатніх землях за выключэннем Баварыі. Нягледзячы на праграмныя адрозненні, абедзве партыі маюць адзіную маладзёжную арганізацыю — «Маладзёжны Саюз».

Згадванне ХДС/ХСС тычыцца звычайна аб'яднанай фракцыі гэтых партый у парламенце Германіі — Бундэстагу. На выбарах ХДС не выстаўляе сваіх кандыдатаў у аднамандатных акругах Баварыі, якая ёсць полем дзейнасці ХСС і, наадварот, ХСС не выстаўляе сваіх кандыдатаў па-за Баварыяй.

## Старшыні фракцыі 
* Генрых фон Брэнтана (1949—1955)
* Генрых Кронэ (1955—1961)
* Генрых фон Брэнтана (1961—1964)
* Райнер Барцэль (1964—1973)
* Карл Карстэнс (1973—1976)
* Гельмут Коль (1976—1982)
* Альфрэд Дрэгер (1982—1991)
* Вольфганг Шойбле (1991—2000)
* Фрыдрых Мерц (2000—2002)
* Ангела Меркель (2002—2005)
*  (з 2005 года)

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Фракцыі палітычных партый
Катэгорыя:Хрысціянска-дэмакратычны саюз Германіі
Катэгорыя:Хрысціянска-сацыяльны саюз у Баварыі
17 cm mittlerer Minenwerfer

**17 cm mittlerer Minenwerfer** (*17 cm mMW*) — 17-см мінамёт, стаяў на ўзбраенні Германскай імперыі, выкарыстоўваўся падчас Першай сусветнай вайны.

## Гісторыя 
Распрацоўка мінамёта пачалася пасля руска-японскай вайны: мінамёт аказаўся эфектыўным для разбурэння ўмацаванняў суперніка ў параўнанні са стандартнай артылерыяй. Для стральбы выкарыстоўваліся 50-кілаграмовыя снарады, што адрозніваліся вялікім запасам выбухоўкі і большай ударнай хваляй у параўнанні са стандартнымі артылерыйскімі снарадамі. Нізкая пачатковая хуткасць палёту дазваляла рабіць тонкія сценкі для снарадаў, пакідаючы больш месца для выбухоўкі. У гады вайны выраблялася новая версія мінамёта з даўжэйшым ствалом, якая атрымала пазначэнне 17 cm mMW n/A.

## Баявое прымяненне 
Для стральбы з лафета мінамёта здымалі колы, а саму гармату ўсталёўвалі ў прынамсі паўтарамятровую яму, якая бараніла экіпаж у выпадку разрыву снарада ў ствале. Нягледзячы на надзвычай кароткі радыус дзеяння, mMW апынуўся вельмі эфектыўным для знішчэння бункераў і іншых палявых умацаванняў. З пачатку вайны колькасць мінамётаў павялічылася са 116 асобнікаў да 2361 асобніка ў 1918 годзе.

## Літаратура 
* Jäger, Herbert. (2001). *German Artillery of World War One*. Ramsbury, Marlborough, Wiltshire: Crowood Press. .

## Спасылкі 
* 17 cm mittlerer Minenwerfer .

Катэгорыя:Артылерыя калібра 170 мм
Катэгорыя:Артылерыя Германіі ў Першай сусветнай вайне
Катэгорыя:Мінамёты
Машарня

**Маша́рня** — рака ў Шклоўскім раёне Магілёўскай вобласці, левы прыток ракі Ульянаўка (басейн Дняпра). Даўжыня 4,5 км. Пачынаецца за 1 км на паўночны ўсход ад вёскі Малое Замошша, вусце за 1,5 км на поўдзень ад вёскі Вялікае Замошша. Рэчышча каналізаванае.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Рэкі Магілёўскай вобласці
Катэгорыя:Рэкі Шклоўскага раёна
Ульянаўка (рака)

**Улья́наўка** — рака ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці і Шклоўскім раёне Магілёўскай вобласці, правы прыток ракі Дняпро. Даўжыня 19 км. Плошча вадазбору 106 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 3,2‰. Пачынаецца ў вёсцы Балотавічы Аршанскага раёна, вусце на ўсходняй ускраіне аграгарадка Александрыя Шклоўскага раёна. Асноўныя прытокі — рэкі Вілейка (справа) і Машарня (злева). Рака цячэ па паўднёвай ускраіне Аршанскага ўзвышша. У аграгарадку Зубрэвічы і вёсцы Хімы на рацэ створаны сажалкі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Прытокі Дняпра
Катэгорыя:Рэкі Аршанскага раёна
Катэгорыя:Рэкі Шклоўскага раёна
Любча Георгіеўскі

**Любча Георгіеўскі** (; нарадзіўся 17 студзеня 1966, Шціп, Югаславія) — македонскі палітык і паэт, прэм’ер-міністр Македоніі ў перыяд з 1998 па 2002.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ва ўсходнемакедонскім горадзе Шціп у 1966 годзе. Яго бацькі мелі балгарскае паходжанне. Вышэйшую адукацыю атрымаў ва
Універсітэце Святых Кірылы і Мяфодзія ў Скоп’е. У 1988 годзе выйшла яго яго кніга вершаў «Апакаліпсіс». У 1991 з’явіўся новы зборнік вершаў — «Гарады».

Георгіеўскі стаў першым лідарам партыі УМРА-ДПМНА, з моманту яе стварэння ў 1990 годзе да мая 2003 года. З восені 1991 года актыўна падтрымліваў барацьбу Славеніі і Харватыі за выхад са складу СФРЮ. У перыяд з 1998 па 2002 год быў прэм’ер-міністрам Рэспублікі Македоніі. У 1999 годзе Любча Георгіеўскі быў уключаны ў Кніга рекордаў Гінеса як самы малады прэм’ер-міністр. На момант уступлення на пасаду яму было 32 гады. У маі 2001 года кароткі час выконваў абавязкі міністра абароны.

14 ліпеня 2006 года Любча Георгіеўскі атрымаў балгарскае грамадзянства на падставе балгарскага паходжання яго бацькоў.

Любча Георгіеўскі выступіў з рэзкім асуджэннем дарагога манументальнага праекта «Скоп’е-2014», назваўшы гэта «Балканскім Дыснэйлэндам».

## Спасылкі 
* Біяграфія 
* Любчо Георгиевский — биография и семья

Катэгорыя:Паэты Паўночнай Македоніі
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Паўночнай Македоніі
Катэгорыя:Палітыкі Паўночнай Македоніі
Вяляціцкая лясная дача

**Вяля́ціцкая лясная дача** — лясны масіў у Барысаўскім і Крупскім раёнах у міжрэччы Начы і Бабра, на ўсход ад в. Вяляцічы. Плошча ад 5 тыс. га. Пераважаюць хваёвыя верасова-імшыстыя лясы.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Лясныя масівы Беларусі
Катэгорыя:Геаграфія Барысаўскага раёна
Катэгорыя:Геаграфія Крупскага раёна
Біяграфія (значэнні)

**Біягра́фія** — шматзначны тэрмін:
* Біяграфія — апісанне жыцця чалавека.
* «*Біяграфія*» — пастановачны дакументальны фільм 1975 года, зняты польскім кінарэжысёрам Кшыштафам Кеслёўскім.
Біяграфія (фільм, 1975)

**«Біягра́фія»** () — чорна-белы пастановачны дакументальны фільм, зняты ў 1975 годзе польскім кінарэжысёрам Кшыштафам Кеслёўскім.

## Апісанне фільма 
Камітэт Партыйнага Кантролю вядзе перакрыжаваны допыт сябра Партыі, якому пагражае выключэнне. Біяграфія абвінавачванага з’яўляецца выдуманай — хаця чалавек, які іграе гэтую ролю, перажыў нешта падобнае ў сваім уласным жыцці — у той жа час Камітэт Партыйнага Кантролю сапраўдны. Па меры таго, як ідзе пасяджэнне, Камітэт пачынае верыць у праўдзівасць справы і прымяняе да абвінавачванага свае прафесійныя следчыя меры.

## Узнагароды і намінацыі 
## Зноскі 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
*  
* 
* Біяграфія на сайце «*AllMovie.com*» 
* Біяграфія на сайце «*FilmWeb.pl*» 
* Біяграфія ў інтэрнэт-базе польскага кіно «*FilmPolski.pl*»

Катэгорыя:Фільмы Польшчы 1975 года
Катэгорыя:Дакументальныя фільмы Польшчы
Катэгорыя:Кароткаметражныя фільмы Польшчы
Катэгорыя:Чорна-белыя фільмы Польшчы
Катэгорыя:Фільмы, знятыя ў Польшчы
Катэгорыя:Фільмы на польскай мове
Катэгорыя:Фільмы Кшыштафа Кеслёўскага
Катэгорыя:Фільмы па сцэнарыях Кшыштафа Кеслёўскага
25 cm schwerer Minenwerfer

**25 cm schwerer Minenwerfer** (*25 cm sMW*) — 25-см цяжкі мінамёт, стаяў на ўзбраенні Германскай імперыі, выкарыстоўвалася падчас Першай сусветнай вайны. 

25 cm sMW быў, па сутнасці, зменшанай гаўбіцаю з наразным ствалом і гідрапнеўматычным механізмам аддачы.  Напачатку вайны было выпушчана прыкладна 44 адзінак гэтых цяжкіх мінамётаў. Яны сталі непрыемнай сюрпрызам для супернікаў нямецкаму войску, спачатку бельгійцаў, падчас нямецкай атакі ў Льежы і , потым французаў і англічан. Нягледзячы на невялікі радыус абстрэлу, мінамёт валодаў магутнай разбуральнай сілай і па гэтым паказніку мала саступаў легендарнай марціры «Вялікая Берта» калібрам 420-мм.
У 1916 годзе з'явілася новая версія (n.A) з даўжэйшым ствалом, аднак як старыя (a.A), гэтак і новыя версіі засталіся ў эксплуатацыі да канца вайны. Пад канец вайны яны былі перададзены хаўруснікам у адпаведнасці з Версальскай дамовай.

## Літаратура 
* Jäger, Herbert. (2001). *German Artillery of World War One*. Ramsbury, Marlborough, Wiltshire: Crowood Press. .

## Спасылкі 
* 25 cm sMW .

Катэгорыя:Артылерыя калібра 250 мм
Катэгорыя:Артылерыя Германіі ў Першай сусветнай вайне
Катэгорыя:Мінамёты
Вярэйцаўская лясная дача

**Вярэ́йцаўская лясная дача** — лясны масіў у Асіповіцкім раёне Магілёўскай вобласці, на паўночны ўсход ад чыгуначнай станцыі Вярэйцы да ракі Свіслач. Плошча 5 тыс. га. Пераважаюць хваёвыя верасова-імшыстыя лясы. У паўночна-заходняй частцы некалькі буйных верхавых балот.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Лясныя масівы Беларусі
Катэгорыя:Геаграфія Асіповіцкага раёна
Маханаўка

**Маха́наўка** — рака ў Дубровенскім раёне Віцебскай вобласці і Горацкім раёне Магілёўскай вобласці, левы прыток ракі Проня (басейн Дняпра). Даўжыня 8,4 км. Пачынаецца каля паўднёвай ускраіны вёскі Малая Лыскаўка Дубровенскага раёна, вусце за 1,5 км на паўднёвы захад ад вёскі Вялікія Шарыпы Горацкага раёна. Рэчышча каналізаванае на працягу 3,5 км (ад вытоку да вёскі Калацілы Горацкага раёна).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Прытокі Проні
Катэгорыя:Рэкі Дубровенскага раёна
Катэгорыя:Рэкі Магілёўскай вобласці
Катэгорыя:Рэкі Горацкага раёна
Мілаўка (ручай)

**Мі́лаўка** — ручай у Шклоўскім і Горацкім раёнах Магілёўскай вобласці, правы прыток ракі Лімна (басейн Дняпра). Даўжыня 8,2 км. Пачынаецца за 1,3 км на паўночны захад ад вёскі Вялікія Сліжы Шклоўскага раёна, вусце на паўночнай ускраіне вёскі Анікавічы Горацкага раёна. Рэчышча каналізаванае.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Рэкі Шклоўскага раёна
Катэгорыя:Рэкі Горацкага раёна
Катэгорыя:Басейн Басі
Катэгорыя:Ручаі
Славянская (гасцініца)

**«Славя́нская»** — гасцініца ў Мінску, размешчаная па адрасе вул. Нарачанская, 6. Гасцініца мае катэгорыю «3 зоркі». Адкрыта ў 2014 годзе з «Творчай майстэрні архітэктара Корбута А. І.» сумесна з літоўскімі архітэктарамі  і Румуальдасам Кірдулісам (). Праект гасцініцы атрымаў малы Гран-пры на Нацыянальным фестывалі архітэктуры «Мінск-2011».

## Апісанне 
Гасцініца мае 15 паверхаў, на якіх размешчаны 126 нумароў, якія могуць размясціць да 250 чалавек. Да паслуг гасцей двухмесныя нумары катэгорыі Твін, Дабл, Люкс і 2 нумары для людзей з абмежаванымі магчымасцямі. Таксама ў гасцініцы маюцца рэстаран еўрапейскай і нацыянальнай кухні на 100 пасадачных месцаў з магчымасцю абслугоўвання ў нумарах, канферэнц-зала на 60 чал. і дзве залы для перамоў на 30 і 15 чал., магазін, крама тавараў нацыянальнай тэматыкі, салон прыгажосці.

Каля гасцініцы размешчана адкрытая паркоўка на 102 машынамесцы, таксама маецца платная крытая двухпавярховая стаянка.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Гасцініцы Мінска
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні  Аляксандра Корбута
Катэгорыя:Нарачанская вуліца (Мінск)
Катэгорыя:З’явіліся ў  2014 годзе
Катэгорыя:2014 год у Мінску
XXI стагоддзе (бізнес-цэнтр)

**«XXI стагоддзе»** — бізнес-цэнтр у Мінску, размешчаны па адрасе пр. Незалежнасці, 169, каля з’езду з МКАД. Першы пабудаваны ў Беларусі бізнес-цэнтр.

Аўтары праекта архітэктары А. Корбут, В. Нікіцін, Зееў Натэс (Ізраіль), Даніэль Бран (Бельгія). Узведзены ў 1998 годзе як адміністрацыйны будынак са станцыяй тэхнічнага абслугоўвання і культурна-бытавымі аб’ектамі.

Катэгорыя:Праспект Незалежнасці (Мінск)
Катэгорыя:Усіхсвяцкая вуліца (Мінск)
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Аляксандра Корбута
Катэгорыя:1998 год у Мінску
Катэгорыя:З’явіліся ў 1998 годзе
Катэгорыя:Бізнес-цэнтры Мінска
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў стылі неамадэрнізм
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Віктара Нікіціна
Чынук (значэнні)

**Чынук** можа значыць:

* **Чынук** — група індзейскіх народаў 
* **Чынук** — від ласасёвых
* **Чынук** — сухі цёплы вецер, які рухаецца ўніз горнага хрыбта 
* **Чынук** — назва амерыканскіх він
* **Чынук** — парода сабак
* **Чынук вава** — крэольскі жаргон на заходнім узбярэжжы Паўночнай Амерыкі
Кушмурун

**Кушмуру́н, Убага́н** () — возера ў Кастанайскай вобласці Казахстана, у Тургайскай лагчыне, у басейне ракі Убаган (працякае праз возера), у напрамку на поўнач ад пасёлка Кушмурун.

Плошча паверхні возера 210 км², вагаецца ў залежнасці ад узроўню вады, у 1941 годзе дасягнула 463 км². Даўжыня возера 81 км, найбольшая шырыня 12,5 км. Глыбіні 1—3 м. Вада саланаватая, у малаводныя гады салёная. Праз возера працякае рака Убаган.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Кушмурун // Словарь современных географических названий / Под общей редакцией акад. В. М. Котлякова — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.

Катэгорыя:Азёры Казахстана
Малка (значэнні)

**Малка**:
## Беларусь 
* Малка — рака ў Лагойскім раёне Мінскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Дзвінаса
## Расія 
* Малка (Кабардзіна-Балкарыя)
* Малка — рака ў Расіі, у Кабардзіна-Балкарыі і на мяжы са Стаўрапольскім краем, прыток ракі Церак
7.58 cm Minenwerfer

**7.58 cm Minenwerfer** (*17 cm mMW*) — 7,58-см лёгкі мінамёт, стаяў на ўзбраенні Германскай імперыі, выкарыстоўвалася падчас Першай сусветнай вайны. Распрацоўка мінамёта пачалася пасля руска-японскай вайны. Ствол быў у выкананы ў форме дульназараднай стрэльбы з гідраўлічнымі супрацьадкатнымі цыліндрамі па баках; таксама быў спецыяльны прывод, што дазваляў хутка прыводзіць гармату ў баявую гатовасць. Платформа была прамавугольнай формы, абмяжоўвала вугал падымання і павароту. Колы дадаваліся для лепшага транспартавання гарматы. У 1916 годзе быў распрацаваны новы ўзор, які дазваляў круціць ствол на ўсе 360° па гарызанталі. Даўжыня ствала дасягала 410 мм і дазваляла весці агонь пад вуглом да 27°. Тым самым мінамёт стаў выкарыстоўвацца і як супрацьтанкавая гармата.

## Літаратура 
* Jäger, Herbert. (2001). *German Artillery of World War One*. Ramsbury, Marlborough, Wiltshire: Crowood Press. .

## Спасылкі 
* 7.58 cm Minenwerfer .

Катэгорыя:Артылерыя калібра 76 мм
Катэгорыя:Артылерыя Германіі ў Першай сусветнай вайне
Катэгорыя:Мінамёты
24 cm Kanone M. 16

**24 cm Kanone M. 16** (*24 cm гармата M 16*)— стаяла на ўзбраенні Аўстра-Венгрыі падчас Першай сусветнай вайны. Выраблялася з 1916 на заводах кампаніі Škoda ў горадзе Пльзень. Ужывалася войскамі Аўстра-Венгерыі падчас 1-й сусветнай вайны, Чэхаславакіі ў міжваенны перыяд, як трафейныя з сакавіка 1938 вермахтам падчас 2-й сусветнай вайны ў Французскай кампаніі, пасля як гарматы абароны ўзбярэжжа на Атлантычным вале.

Восем вырабленых гарматаў усталяваны на лафеце 30.5 cm Mörser M. 16. Ствол даўжынёй 9,6 м. вытрымваў 1000 выстралаў. Разабраную гармату перавозілі на аўтацягніку . 

## Гл. таксама 
* 30.5 cm Mörser M. 11
* 30.5 cm Mörser M. 16

## Літаратура 
* Ortner, M. Christian. The Austro-Hungarian Artillery From 1867 to 1918: Technology, Organization, and Tactics. Vienna, Verlag Militaria, 2007 ISBN 978-3-902526-13-7
* Prášil, Michal. Škoda Heavy Guns. Atglen, PA: Schiffer, 1997 ISBN 0-7643-0288-4 (чех.)

## Спасылкі 
* Army Independent Artillery Units on Panzerkeil.

Катэгорыя:Артылерыя калібра 240 мм
Катэгорыя:Артылерыя Аўстра-Венгрыі ў Першай сусветнай вайне
Катэгорыя:Аблогавая артылерыя
Кямеліна

**Кяме́ліна**, **Куме́ліна** — рака ў Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці, правы прыток ракі Вілія. Даўжыня 8 км. Пачынаецца на паўночны ўсход ад аграгарадка Кемелішкі, упадае ў Вілію на паўднёвы захад ад хутара Даўнарышкі. На працягу 5,2 км ад вытоку каналізаваная.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Прытокі Віліі
Катэгорыя:Рэкі Астравецкага раёна
Малка (прыток Церака)

**Ма́лка** (, , ) — рака ў Еўрапейскай частцы Расіі, у Кабардзіна-Балкарыі і на мяжы са Стаўрапольскім краем, левы прыток ракі Церак (басейн Каспійскага мора).

Даўжыня ракі 210 км. Плошча вадазбору 10 000 км². Сярэдні расход вады на адлегласці 28 км ад вусця складае 97,8

На рацэ знаходзіцца горад Прахладны.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Река Малка (Балык-Су) // Государственный водный реестр РФ
* *Фролова Н. Л.* Малка // Научно-популярная энциклопедия «Вода России»

Катэгорыя:Рэкі Кабардзіна-Балкарыі
Катэгорыя:Рэкі Стаўрапольскага края
Катэгорыя:Басейн Каспійскага мора
Аляксей Арсенцьевіч Князеў

{{Ваенны дзеяч
|імя              = Аляксей Арсенцьевіч Князеў
|арыгінал імя     = 
|дата нараджэння  = 
|месца нараджэння = 
|дата смерці      = 
|месца смерці     =
|выява            = 
|подпіс           = 
|прыналежнасць    = 
|гады службы      = 1941—1943
|званне           = 
|пасада           = 
|часць            = 
|бітвы            = Вялікая Айчынная вайна
|узнагароды       = {
 
}
{
 
}
|сувязі           = 
|у адстаўцы       = 
}}
**Аляксей Арсенцьевіч Князеў** (1923—1943) — старшы сяржант Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1944).

## Біяграфія 
Аляксей Князеў нарадзіўся 9 мая 1923 года ў сяле Броніца (у 1931—1963 гг. сяло Мста, цяпер у Наўгародскім раёне Наўгародскай вобласці). Да прызыву ў армію працаваў у пажарнай ахове пасёлка Пралетарый, размешчаным на процілеглым ад Броніцы беразе ракі Вялікая Ніша. У верасні 1941 года Князеў быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію. З лістапада таго ж года — на франтах Вялікай Айчыннай вайны. Прымаў удзел у баях на Рэзервовым, Заходнім, Сталінградскім, Данскім, Бранскім, Цэнтральным і Беларускім франтах.

Да снежня 1943 года гвардыі старшы сяржант Аляксей Князеў камандаваў аддзяленнем кулямётнай роты 215-га гвардзейскага стралковага палка 77-й гвардзейскай стралковай дывізіі 61-й арміі Беларускага фронту. Вызначыўся ў час баёў за вызваленне Гомельскай вобласці Беларускай ССР. 3 снежня 1943 года падчас бою за вёску Вялікія Аўцюкі Калінкавіцкага раёна Князеў агнём свайго кулямёта нанёс праціўніку вялікія страты. Калі яго кулямёт быў знішчаны гусеніцамі варожага танка, ён працягваў адбівацца гранатамі. У тым баі ён загінуў. Пахаваны ў Вялікіх Аўцюках.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 3 чэрвеня 1944 года за «адвагу і гераізм, праяўленыя пры вызваленні Беларусі» гвардыі старшы сяржант Аляксей Князеў пасмяротна быў удастоены высокага звання Героя Савецкага Саюза. Таксама быў узнагароджаны ордэнам Леніна і медалём «За адвагу».

## Памяць 
У гонар Князева названы вуліцы ў Пралетарыі і Калінкавічах, у Броніцы, на доме, дзе ён жыў, устаноўлена мемарыяльная дошка і заснаваны спартыўны прыз імя Аляксея Арсенцьевіча Князева.

## Літаратура 
* 
* *Тэммо А. М., Вязинин И. Н. * Золотые Звёзды новгородцев. — Л., 1987.

Катэгорыя:Загінулі ў баях Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Наўгародскай вобласці
Малы Заб

**Малы Заб** — рака ў Іране і Іраку, левы прыток ракі Тыгр.

Даўжыня ракі 456 км. Плошча вадазбору 19 400 км². Выток ракі знаходзіцца ў Курдыстанскіх гарах. Ніжняе цячэнне ракі на Месапатамскай нізіне. Сярэдні расход вады на нізінным участку 219 м³/с. У гарах на тэрыторыі Ірака гідравузел Дакан.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Рэкі Ірана
Катэгорыя:Рэкі Ірака
Катэгорыя:Басейн Шат-эль-Араба
Фёдар Мацвеевіч Хлуднеў

{{Ваенны дзеяч
|імя              = Фёдар Мацвеевіч Хлудаў
|арыгінал імя     = Фёдор Матвеевич Хлудов
|дата нараджэння  = 05.06.1917
|месца нараджэння =  
|дата смерці      = 05.01.1944
|месца смерці     = 
|выява            = 
|подпіс           = 
|мянушка          = 
|прыналежнасць    = 
|гады службы      = 1941—1944
|званне           = 
|род войскаў      = артылерыя
|пасада           = 
|часць            = 
|бітвы            = Вялікая Айчынная вайна
|узнагароды       = {
 
}
{
 
}
|сувязі           = 
|у адстаўцы       = 
}}
**Фёдар Мацвеевіч Хлуднеў** (1917—1944) — чырвонаармеец Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1943).

## Біяграфія 
Фёдар Хлуднеў нарадзіўся 5 чэрвеня 1917 года ў вёсцы Жында 2-е (цяпер — Красначыкойскі раён Забайкальскага края). Пасля заканчэння трох класаў школы пражываў і працаваў на станцыі Хілок ў Чыцінскай вобласці. У маі 1941 года Хлуднеў быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію. З 1943 года — на франтах Вялікай Айчыннай вайны.

Да лістапада 1943 года чырвонаармеец Фёдар Хлуднеў быў гарматным нумарам 89-й цяжкай гаўбічнай артылерыйскай брыгады разбурэння 12-й артылерыйскай дывізіі 4-га артылерыйскага корпуса прарыву 65-й арміі Беларускага фронту. Вызначыўся падчас бітвы за Дняпро. 18-19 лістапада 1943 года Хлуднеў, знаходзячыся на наглядальным пункце, кулямётным агнём адбіў тры нямецкія контратакі, сам два разы быў паранены, але працягваў змагацца.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 24 снежня 1943 года чырвонаармеец Фёдар Хлуднеў быў удастоены высокага звання Героя Савецкага Саюза. Ордэн Леніна і медаль «Залатая Зорка» ён атрымаць не паспеў, бо памёр ад атрыманых раненняў 5 студзеня 1944 года. Пахаваны на вайсковых могілках горада Добруш Гомельскай вобласці Беларусі.

У гонар Хлуднева названы вуліцы ў Добрушы, Лінёвым Возеры і Хілку, усталяваны бюст у пасёлку Лінёва Возера Хілокскага раёна.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Артылерысты Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Пахаваныя ў Добрушы
Катэгорыя:Памерлі ад ран
Катэгорыя:Удзельнікі бітвы за Дняпро
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Забайкальскім краі
Я быў жаўнерам

**«Я быў жаўне́рам»** () — чорна-белы дакументальны фільм, зняты ў 1970 годзе польскім кінарэжысёрам Кшыштафам Кеслёўскім.

## Апісанне фільма 
Кшыштаф Кеслёўскі, апісаў свой фільм наступным чынам: гэта дакументальны фільм, «прысвечаны людзям, якія былі жаўнерамі і згубілі зрок падчас Другой сусветнай вайны… Жаўнеры проста сядзяць перад камерай на працягу фільма і гавораць».

## Зноскі 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
*  
* Я быў жаўнерам на сайце «*AllMovie.com*»
* Я быў жаўнерам на сайце «*FilmWeb.pl*» 
* Я быў жаўнерам ў інтэрнэт-базе польскага кіно «*FilmPolski.pl*»

Катэгорыя:Фільмы Польшчы 1970 года
Катэгорыя:Дакументальныя фільмы Польшчы
Катэгорыя:Кароткаметражныя фільмы Польшчы
Катэгорыя:Чорна-белыя фільмы Польшчы
Катэгорыя:Фільмы, знятыя ў Польшчы
Катэгорыя:Фільмы на польскай мове
Катэгорыя:Фільмы Кшыштафа Кеслёўскага
Катэгорыя:Фільмы па сцэнарыях Кшыштафа Кеслёўскага
World Open 2018 (снукер)

**World Open 2018** (таксама вядомы як *Yushan World Open 2018* — ад назвы павета, у якім праходзіў турнір) — прафесійны рэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 6 па 12 жніўня 2018 года ў юйшаньскай сярэдняй школе №1, у павеце Юйшань, Кітай. Турнір стаў 35-м розыгрышам World Open, які быў заснаваны ў 1982 годзе пад назвай Professional Players Tournament, а таксама праходзіў пад назвамі Гран-пры (1984—2000, 2004—2009) і кубак LG (2001—2003). Прызавы фонд турніру склаў £700 000, з якіх £150 000 атрымаў пераможца.

## Спасылкі 
* World Open 2018 на Snooker.org 
* Статыстыка World Open 2018 на CueTracker.net 

Катэгорыя:World Open (снукер)
Катэгорыя:2018 год у снукеры
Катэгорыя:Спорт у Кітаі ў 2018 годзе
Катэгорыя:Снукерны сезон 2018/2019
Катэгорыя:Снукерныя турніры ў Кітаі
Катэгорыя:Жнівень 2018 года
38 cm Belagerungshaubitze M. 16

**38 cm Belagerungshaubitze M. 16** (*38 cm цяжкая гаўбіца M 16*)— стаяла на ўзбраенні Аўстра-Венгрыі падчас Першай сусветнай вайны.

## Гісторыя 
Праца над праектам гаўбіцы пачалася ў 1915 годзе. Новая гаўбіца павінна была мець характарыстыкі блізкія да 42-см гаўбіцы, палявую мадыфікацыю якой маглі перавозіць толькі па чыгунцы. Таму новая гаўбіца павінна была быць больш мабільнай, як 305 мм гаўбіца, з далёкасцю выстралу 15 км, мантаж гаўбіцы складаў 6-8 гадзін, а час бетанавання падмурка 2-15 дзён.
Распрацоўкай заняўся галоўны інжынер кампаніі Рычард Дырмозэр (Richard Dirmoser). Для транспартавання гаўбіцу планавалі разбіраць на чатыры часткі, масай 38 т., 33 т., 37,6 т., 36,6 т. Лафет гаўбіцы мантавалі на бетонным ці металічнай платформе. Пры паасобным зараджанні ўжывалі два выгляды артылерыйскіх снарадаў, 5 тыпаў парахавых зарадаў.

## Баявое прымяненне 
У студзені 1916 выпрабавалі два прататыпы гаўбіцы, а ўжо ў траўні гаўбіцы з мадэрнізаванымі лафетамі і назвамі «Gudrun», «Barbara» узялі ўдзел у наступе на Італьянскім фронце ў бітве пры Бітве пры Азьяга. Яны праславіліся пры абстрэле варожых падраздзяленняў ў форта Лузэрн. Гаўбіца «Barbara» абстрэльвала італьянскія фарты Punta Corbin, Casa Ratti, гаўбіца «Gudrun» фарты Valmorbia, Coni Zugna і Col Santo. У выніку было заказана яшчэ 14 гаўбіц, з якіх да канца вайны вырабілі 10 асобнікаў. У бітве пры рацэ Изонца брала ўдзел батарэя № 4 38-см гаўбіц. У чэрвені 1918 ў Monte Erio дзве батарэі гаўбіц паднялі на вышыню 1600 м. Для перавозкі разабранай гаўбіцы ўжывалі аўтацягнік .

## Гл. таксама 
* 42 cm Haubitze M. 14/16
* 30.5 cm Mörser M. 16

## Літаратура 
* Erwin Anton Grestenberger: K.u.k. Befestigungsanlagen in Tirol und Kärnten 1860—1918. Verlag Österreich u. a., Wien 2000, ISBN 3-7046-1558-7. (нім.)
* Christian Ortner: Die österreichisch-ungarische Artillerie von 1867 bis 1918. Technik, Organisation und Kampfverfahren. Verlag Militaria, Wien 2007, ISBN 978-3-902526-12-0. (нім.)
* Christian Ortner: Die 38&nbsp;cm Haubitze M.16 des Heeresgeschichtlichen Museums, in: Viribus Unitis. Jahresbericht 2007 des Heeresgeschichtlichen Museums, Wien 2008, ISBN 978-3-902551-06-1, S. 65-76. (нім.)
* Herbert Gantschacher: Viktor Ullmann&nbsp;— the Škoda 38cm Howitzer in «VIKTOR ULLMANN ZEUGE UND OPFER DER APOKALYPSE&nbsp;— WITNESS AND VICTIM OF THE APOCALYPSE&nbsp;— Testimone e vittima dell'Apocalisse&nbsp;— Prič in žrtev apokalipse&nbsp;— Svědek a oběť apokalypsy»&nbsp;— Complete original authorized edition in German and English language with summaries in Italian, Slovenian and Czech language, ARBOS-Edition ISBN 978-3-9503173-3-6, Arnoldstein-Klagenfurt-Salzburg-Vienna-Prora-Prague 2015.
## Спасылкі 
* 38cm Haubitze M.16.

Катэгорыя:Артылерыя калібра 380 мм
Катэгорыя:Артылерыя Аўстра-Венгрыі ў Першай сусветнай вайне
Катэгорыя:Аблогавая артылерыя
Філіп Шэйдэман

**Філі́п Шэ́йдэман** (, ,  — , ) — нямецкі палітык, сацыял-дэмакрат, які абвясціў Германію рэспублікай 9 лістапада 1918 года (у выніку лістападаўскай рэвалюцыі), першы прэм’ер-міністр Веймарскай рэспублікі (канцлер).

Катэгорыя:Рэйхсканцлеры Германіі
35 cm Marinekanone L/45 M. 16

**35 cm Marinekanone L/45 M. 16** (*35 см марская гармата L/45 M. 16*) — належала да цяжкай крапасной артылерыі Аўстра-Венгрыі. Гармата была распрацавана для ВМС Аўстра-Венгрыі для ўжывання ў лінейным крэйсеру . 

## Гісторыя 
Вытворчасць гармат пачала кампанія Škoda у Пльзень. Гарматы былі аналагічныя нямецкім 35 cm SK C 14 L / 45 кампаніі Krupp.

28 мая 1915 была выраблена гармата №1, якую адвезлі па чыгунцы для патрэб крапасной артылерыі. Гармата «Георг» узяла ўдзел у наступе мая 1916 на возера Гальдоназ, выпусціўшы 122 снарады ў бітве пры Бітве пры Азьяга. Пасля гэтага гармату вярнулі для рамонту.

Пры чэрвеньскім наступе 1918 года на Gorgo di Molina ўжывалі гармату №1. Гармату №2 ужылі пры Дзясятай бітве пры Ізонцы, калі паўстала пагроза базе ў Трыесце. 

Пад канец вайны італьянцы і французы захапілі гармату №4, якую падарвалі. Дзве гарматы апынуліся ў руках югаславаў, пасля чаго іх сляды згубіліся.

## Літаратура 
* Erwin Anton Grestenberger: K.u.k. Befestigungsanlagen in Tirol und Kärnten 1860 – 1918. Verlag Österreich u. a., Wien 2000, ISBN 3-7046-1558-7.
* Erwin F. Sieche: Die Schlachtschiffe der K.u.K. Marine, Marine-Arsenal Band 14, Woelfersheim-Berstadt: Podzun-Pallas-Verlag, 1991; ISBN 3790904112

## Спасылкі 
* 35 cm Marinekanone L/45 M. 16.

Катэгорыя:Артылерыя калібра 350 мм
Катэгорыя:Артылерыя Аўстра-Венгрыі ў Першай сусветнай вайне
Катэгорыя:Артылерыя ў Другой сусветнай вайне
Катэгорыя:Аблогавая артылерыя
Павел Маркелавіч Куманёў

{{Ваенны дзеяч
|імя              = Павел Маркелавіч Куманёў
|арыгінал імя     = Павел Маркелович Куманёв
|дата нараджэння  = 
|месца нараджэння = 
|дата смерці      = 
|месца смерці     = 
|выява            = 
|памер            = 
|подпіс           = 
|мянушка          = 
|прыналежнасць    = 
|гады службы      = 1939—1943
|званне           = 
|род войскаў      = пяхота
|пасада           = 
|часць            = 
|бітвы            = Савецка-фінская вайна, Вялікая Айчынная вайна
|узнагароды       = {
 
}
{
 
}
|сувязі           = 
|у адстаўцы       = 
}}
**Павел Маркелавіч Куманёў** (1917—1943) — лейтэнант Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1944).

## Біяграфія 
Павел Куманёў нарадзіўся 17 лютага 1917 года ў сяле Андрэеўка (цяпер — Бальшэігнатаўскі раён Мардовіі). Скончыў няпоўную сярэднюю школу. У 1939 годзе Куманёў быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію. Удзельнічаў у баях савецка-фінскай вайны. З верасня 1941 года — на франтах Вялікай Айчыннай вайны. У 1943 годзе ён скончыў Маскоўскае пяхотнае вучылішча.

Да верасня 1943 года гвардыі лейтэнант Павел Куманёў камандаваў стралковым узводам 237-га гвардзейскага стралковага палка 76-й гвардзейскай стралковай дывізіі 61-й арміі Цэнтральнага фронту. Вызначыўся падчас бітвы за Дняпро. 27 верасня 1943 года ўзвод Куманева пераправіўся праз Днепр у раёне сяла Мысы Рыпкінскага раёна Чарнігаўскай вобласці Украінскай ССР і прыняў актыўны ўдзел у баях за захоп і ўтрыманне плацдарма на яго заходнім беразе, што садзейнічала паспяховай пераправе асноўных сіл палка. 29 лістапада 1943 года Куманёў асабіста знішчыў варожы кулямётны разлік і адкрыў па ворагу агонь з захопленага кулямёта, знішчыўшы 28 салдат і афіцэраў, але і сам загінуў. Пахаваны ў вёсцы Аляксандраўка Калінкавіцкага раёна Гомельскай вобласці Беларусі.

## Літаратура 
* 
* Геройская быль. — Мордкиз: Саранск, 1985.
* Днепр — река героев. — Киев, 1983.
* Навечно в сердце народном. — 3-е изд., доп. и испр. — Минск, 1984.

Катэгорыя:Камандзіры ўзводаў у Вялікай Айчыннай вайне
Катэгорыя:Загінулі ў баях Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Пахаваныя ў Калінкавіцкім раёне
Катэгорыя:Удзельнікі бітвы за Дняпро
Катэгорыя:Удзельнікі савецка-фінскай вайны
Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мардовіі
21 cm Mörser M. 16/18

**21 cm Mörser M. 16/18** (*21 см цяжкая марціра М.16/18*) — цяжкая марціра, стаяла на ўзбраенні Аўстра-Венгрыі падчас Першай сусветнай вайны. Гармата выраблялась кампаніяй Škoda. Гэта зусім іншая гармата, чым нямецкая 21-сантыметровая Mörser 16. У 1915 годзе Škoda пачала распрацоўку праекта колавай гаўбіцы, якую можна было буксіраваць з дапамогай аўтатранспарту. Першы прататып быў незадавальняючым, бо гармата атрымалася занадта цяжкай. У сярэдзіне 1917 года была выпушчана другая гаўбіца, якая разбіралася на дзве часткі для транспартавання. Трэці прататып атрымаў пазначэнне M. 18 і быў ўсталяваны на лафеце  30,5 см Mörser M. 16. Для транспартавання гармата разбіралася на тры часткі. Пасля вайны Шкода пабудавала мадыфікаваныя версіі гарматы для новай незалежнай Рэспублікі Чэхаславакіі, дзе яны былі вядомыя як 21 cm mozdir vz. 18. Пасля акупацыі Чэхаславакіі ў 1939 годзе немцы прынялі іх пад пазначэннем 21 cm Mörser 18/19(t) ці kurze 21 cm Mörser(t). Як мінімум 15 гармат выкарыстоўваліся для берагавой абароны ў Нарвегіі.

## Гл. таксама 
* 30,5 см Mörser M. 16

## Літаратура 
* Gander, Terry and Chamberlain, Peter. *Weapons of the Third Reich: An Encyclopedic Survey of All Small Arms, Artillery and Special Weapons of the German Land Forces 1939-1945*. New York: Doubleday, 1979 
* Ortner, M. Christian. *The Austro-Hungarian Artillery From 1867 to 1918: Technology, Organization, and Tactics*. Vienna, Verlag Militaria, 2007 

Катэгорыя:Артылерыя калібра 210 мм
Катэгорыя:Артылерыя Аўстра-Венгрыі ў Першай сусветнай вайне
Катэгорыя:Аблогавая артылерыя
3.7 cm Infanteriegeschütz M.15

**3.7 cm Infanteriegeschütz M.15 **  —  пяхотная гармата. Стаяла на ўзбраенні Аўстра-Венгрыі падчас Першай сусветнай вайны. У самым пачатку Першай сусветнай вайны паўстала праблема змагання з супернікам, размешчаным у палявых умацаваннях, бо агонь палявой артылерыі апынуўся неэфектыўным. Прамы агонь быў эфектыўным, але палявыя гарматы былі занадта вялікімі і цяжкімі для выкарыстоўвання падчас атакі. Часовы развязак палягаў у тым, каб адпраўляць меншыя і лягчэйшыя горныя гарматы ў пяхотныя часткі, але яны таксама часта былі зацяжкімі. У Аўстра-Венгрыі было вырашана  адаптаваць горную гармату 3.7 cm Gebirgskanone M.13.  Выпрабаванні новай зброі прайшлі ў 1915 годзе на паўднёва-ўсходнім фронце.  Напачатку 1916 года было заказана 1000 гарматаў. Яны атрымалі вайсковае пазначэнне 3,7 гл. Infanteriegeschütz M.15.
M.15 мела сталёвы ствол калібру 37 мм з клінавай засаўкай.  У гарматы быў шчыт. Пры патрэбы да M.15 могуць быць прымацаваны невялікія колы.

## Літаратура 
* Stefan Pataj: Artyleria lądowa 1872-1970. Warszawa: Wydawnictwo MON, 1975.
* Filippo Cappellano , *La Vickers-Terni and the production of artillery in Italy in the First World War* , in *the Italian Society of Military History, Quaderno 1999* , Edizioni Scientifiche Italiane, 2003, pg.  82-91.http://www.societaitalianastoriamilitare.org/quaderni/quad%201999.pdf

## Спасылкі 
* 37mm Infanteriegeschütz M.15.

Катэгорыя:Артылерыя калібра 37 мм
Катэгорыя:Артылерыя Аўстра-Венгрыі ў Першай сусветнай вайне
Катэгорыя:Артылерыя ў Другой сусветнай вайне
Катэгорыя:Пяхотныя гарматы
8 cm Feldkanone M. 5

**8 cm Feldkanone M. 5** (*8-см палявая гармата М.5*)— стаяла на ўзбраенні Аўстра-Венгрыі падчас Першай сусветнай вайны. Гармата выраблялась кампаніяй Škoda. Паміж войнамі яна выкарыстоўвалася Аўстрыяй, Чэхаславакіяй і Югаславіяй. Пад час Другой сусветнай вайна захопленая зброя выкарыстоўвалася нацысцкай Германіяй  пад пазначэннямі 7.65 cm FK 5/8(ö), 7.65 cm FK 5/8(t), 7.65 cm FK 5/8(j) or 7.65 cm FK 300(j), 7.65 cm FK(i) and 7.65 cm Flak 268/1(i).

## Літаратура 
* Gander, Terry and Chamberlain, Peter. *Weapons of the Third Reich: An Encyclopedic Survey of All Small Arms, Artillery and Special Weapons of the German Land Forces 1939-1945*. New York: Doubleday, 1979 
* Ortner, M. Christian. *The Austro-Hungarian Artillery From 1867 to 1918: Technology, Organization, and Tactics*. Vienna, Verlag Militaria, 2007 

## Спасылкі 
* 8 cm Feldkanone M. 5.

Катэгорыя:Артылерыя калібра 80 мм
Катэгорыя:Артылерыя Аўстра-Венгрыі ў Першай сусветнай вайне
Катэгорыя:Артылерыя ў Другой сусветнай вайне
Катэгорыя:Палявыя гарматы
Месаяха

**Месаяха́** (, , ) — рака ў Азіяцкай частцы Расіі, у Ямала-Ненецкай аўтаномнай акрузе.

Даўжыня ракі 466 км. Плошча вадазбору 26 000 км². Сярэдні расход вады складае 230 м³/с, аб’ём сцёку 7,259 км³/год. Рака працякае па паўночна-ўсходняй частцы Заходне-Сібірскай раўніны. Упадае ў Тазаўскую губу Карскага мора ўтвараючы дэльту. Рэчышча звілістае. У зімовы перыяд рака перамярзае.

Прытокі Месаяхі: Нянгус-Яха, Вялікая Харвута-Яха, Малая Харвута-Яха, Няда-Яха, Хайлаха-Яха, Вялікая Варкута-Яха, Малая Варкута-Яха, Мудуйяха (Мудуй-Яха), Індзік-Яха, Варкута-Яха, Хасуй-Яха, Паюта-Яха і інш. У басейне ракі шмат азёр.

Месаяха з’яўляецца месцам нерасту рыб (чыр, сіг, рапушка). У басейне ракі радовішчы прыроднага газу, пабудаваны газаправод Месаяха—Нарыльск.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Река Мессо-Яха // Государственный водный реестр РФ
* *Кременецкая Е. Р.* Мессояха // Научно-популярная энциклопедия «Вода России»
* Постановление Правительства ЯНАО от 28.03.2013 № 186-П О государственном природном заказнике регионального значения «Мессо-Яхинский» // Информационный портал Ямало-Ненецкого автономнаого округа

Катэгорыя:Рэкі Ямала-Ненецкай аўтаномнай акругі
Катэгорыя:Басейн Карскага мора
Мерчысан

**Мерчысан**:

* Мерчысан — мыс на паўвостраве Бутыя, самы паўночны пункт мацерыковай Канады
* Мерчысан — рака ў Аўстраліі, у штаце Заходняя Аўстралія
* Мерчысан — вадаспад ва Угандзе
Мерчысан (рака)

**Ме́рчысан** () — рака ў заходняй частцы Аўстраліі, у штаце Заходняя Аўстралія.

Даўжыня ракі каля 700 км (710 км). Выток ракі знаходзіцца ў гарах Робінсан. Упадае ў Індыйскі акіян каля горада Калбары. Асноўны сцёк ракі прыпадае на зімовы перыяд. Улетку рака перасыхае і распадаецца на шэраг азёр.

## Гістарычныя звесткі 
Упершыню раку даследаваў у 1839 годзе падарожнік Джордж Грэй і назваў яе ў гонар шатландскага геолага Р. І. Мурчысана.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Murchison River // Encyclopaedia Britannica

Катэгорыя:Рэкі Заходняй Аўстраліі
Катэгорыя:Басейн Індыйскага акіяна ў Аўстраліі
Przegląd Wschodni

**«Przegląd Wschodni»** («Усходні агляд», вымаўляецца як *Пшэглёнд всходні*) — польскі гістарычны часопіс. Выходзіць у Варшаве з 1991 года, 4 разы на год (нерэгулярна). Галоўны рэдактар — Ян Маліцкі.

Ставіць на мэце асвятленне гісторыі і сённяшняга становішча польскай меншасці на «Усходзе» — землях на ўсход ад цяперашняй дзяржаўнай мяжы Польшчы і ўзаемаадносін палякаў з іншымі народамі рэгіёна, пачынаючы з XIV ст. Змяшчае артыкулы па гісторыі і культуры Беларусі. Часопіс змяшчае рэцэнзіі, хроніку навуковага жыцця.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Пшэглёнд всходні // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. / БелЭн; Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. Т. 6. Кн. 1: Пузыны — Усая. — Мн.: БелЭн, 2001. — 591 с.: іл. — С. 13. — ISBN 985-11-0214-8.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Часопісы Польшчы