open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Барыс Эмануілавіч Гелер

**Барыс Эмануілавіч Ге́лер** (, Мінск — жнівень ) — беларускі інжынер-хімік-тэхнолаг. Доктар тэхнічных навук (1966), прафесар (1967).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 10 кастрычніка 1926 года ў Мінску. Сын беларускага біёлага Эмануіла Гелера (1903—1984).

Скончыў у 1948 годзе Іванаўскі хіміка-тэхналагічны інстытут па спецыяльнасці «Хімічная тэхналогія штучных валокнаў».

Прафесійную дзейнасць пачынаў ва Усесаюзным навукова-даследчым інстытуце штучнага валакна, дзе спачатку працаваў навуковым супрацоўнікам, а пазней — начальнікам лабараторыі поліакрылнітрыльных валокнаў.

З 1959 да 1984 года займаў пасаду загадчыка кафедры хімічнай тэхналогіі высокамалекулярных злучэнняў у Ташкенцкім інстытуце тэкстыльнай і лёгкай прамысловасці.

З 1985 года працаваў у Магілёўскім дзяржаўным універсітэце харчавання: спачатку як загадчык кафедры «Хімічная тэхналогія высокамалекулярных злучэнняў», а з 2000 года — прафесар гэтай жа кафедры.

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя інтарэсы: фізікахімія плёнка- і валокнаўтвараючых палімераў; тэарэтычныя асновы тэхналогіі хімічных валокнаў; фізічная і фізіка-хімічная мадыфікацыя валокнаў. Пазапрафесійная дзейнасць: літаратурная творчасць (паэт).

## Узнагароды 
Падзяка Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь (2007) і інш.

## Бібліяграфія 
* О некоторых закономерностях формования карбоцепных волокон по мокрому способу : автореферат диссертации … доктора технических наук / Геллер Б. Э. — Ташкент, 1964.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* Геллер Борис Эммануилович // 40 лет Могилевскому государственному университету продовольствия. — Минск, 2013. — С. 94 : фото.
* Геллер Борис Эммануилович // Кто есть кто в Республике Беларусь. — Минск, 2004. — С. 66.

## Спасылкі 
* *Жмыхин И.* Памяти Б. Э. Геллера 

Катэгорыя:Выпускнікі Іванаўскага дзяржаўнага хіміка-тэхналагічнага ўніверсітэта
Катэгорыя:Хімікі СССР
Катэгорыя:Хімікі Беларусі
Партызанская брыгада імя С. М. Кірава

**Партызанская брыгада імя С. М. Кірава** — назва партызанскіх брыгад, якія ў гады Вялікай Айчыннай вайны дзейнічалі на тэрыторыі БССР.

## Значэнні 
* Партызанская брыгада імя С. М. Кірава (М. І. Карашкоў)
* Партызанская брыгада імя С. М. Кірава (Ф. М. Сінічкін, С. П. Васільеў)
* Партызанская брыгада імя С. М. Кірава (А. П. Савіцкі, Ф. І. Лісовіч)
* Партызанская брыгада імя С. М. Кірава (Ф. Ц. Пуставіт)
Роганаў

**Роганаў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Генадзь Мікалаевіч Роганаў (нар. 1945) — беларускі фізікахімік
* Сяргей Сяргеевіч Роганаў (нар. 1986) — беларускі лёгкаатлет. Спецыялізуецца ў штурханні ядра, кіданні дыска. Майстар спорту Беларусі міжнароднага класа.
Врындаван

**Врындаван** (, ) — горад у акрузе Матхура штата Утар-Прадэш, Індыя. З’яўляецца святым месцам паломніцтва для паслядоўнікаў вайшнавізму. На месцы сучаснага Врындавана ў старажытнасці знаходзіўся лес, у якім паводле вераванняў індуістаў Крышна падчас свайго зямнога ўвасаблення 5000 гадоў таму праводзіў свае боскія гульні. Врындаван знаходзіцца за 15 км ад горада Матхуры, які прынята лічыць месцам нараджэння Крышны. Каля горада пралягае аўтастрада Агра — Дэлі.

Врындаван таксама называюць «горадам 5000 храмаў» — па некаторых падліках, гэта колькасць храмаў, якія існуюць у горадзе, большасць з якіх прысвечаны пакланенню Радха-Крышне.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Утар-Прадэш
Катэгорыя:Святыя гарады індуізму
Катэгорыя:Вайшнавізм
Байран Ховард

**Байран П. Ховард** (; нар. ) — амерыканскі аніматар японскага паходжання, дызайнер персанажаў, мастак па сюжэце, кінарэжысёр, кінапрадзюсер і сцэнарыст. Ён найбольш вядомы як рэжысёр мультфільмаў Walt Disney Animation Studios: «Вольт» (2008), «Рапунцэль: Заблытаная гісторыя» (2010), «Звераполіс» (2016) і «Энканта» (2021).
Партызанская брыгада імя М. А. Шчорса

**Партызанская брыгада імя М. А. Шчорса** — назва партызанскіх брыгад, якія ў гады Вялікай Айчыннай вайны дзейнічалі на тэрыторыі БССР.

## Зноскі 
* Партызанская брыгада імя М. А. Шчорса (М. Л. Дзербан, В. К. Дзяруга)
* Партызанская брыгада імя М. А. Шчорса (С. С. Ключнік)
* Партызанская брыгада імя М. А. Шчорса (А. П. Байкоў)
Kotlin

**Kotlin** (*котлін*) — кросплатформавая мова праграмавання агульнага прызначэння са статычнай тыпізацыяй і вывадам тыпаў. Kotlin выкарыстоўвае JVM для кампіляцыі і з’яўляецца цалкам сумяшчальнай з кодам Java. Таксама Kotlin можна скампіляваць у JavaScript для фронтэнд праграм або ў машынны код іншых платформ з выкарыстаннем LLVM.

Назва мовы паходзіць ад вострава Котлін у Фінскім заліве. Каманда распрацоўшчыкаў вырашыла назваць яго ў гонар вострава, гэтак жа як Java была названа ў гонар інданезійскага вострава Ява (аднак Java была названа ў гонар кавы, а не ў гонар вострава).

Распрацоўка Kotlin пачалася ў 2010 годзе. Кампанія JetBrains прадставіла Kotlin у ліпені 2011 года. Аўтары мовы ставілі сваёй мэтай стварыць мову, якая была б больш лаканічнай і тыпабяспечнай, чым Java, і прасцейшай, чым Scala. Кіраўнік JetBrains Дзмітрый Жэмераў паведамляў, што большасць моў не мела тых функцый, якія яны шукалі, за выключэннем Scala, аднак павольны час кампіляцыі Scala таксама быў недахопам.

У лютым 2012 года JetBrains зрабіла Kotlin свабоднай пад ліцэнзіяй Apache 2.0.

Версія Kotlin 1.0 была выпушчана 15 лютага 2016 года. Яна лічыцца першым афіцыйна стабільным выпускам, і JetBrains абавязаўся забяспечыць доўгатэрміновую зваротную сумяшчальнасць, пачынаючы з гэтай версіі.

На канферэнцыі Google I/O 2017 Google анансавала падтрымку Kotlin на Android. 7 мая 2019 года Google абвясціў, што мова праграмавання Kotlin цяпер з’яўляецца пажаданай мовай для распрацоўкі дадаткаў для Android.

Многія вядомыя кампаніі выкарыстоўваюць Kotlin, сярод іх Google, Amazon, Shazam, Pinterest, Netflix, Uber, Coursera, Pivotal, Allegro, OLX.

## Прыклад 
Прыклад напісання праграмы Hello world:

```kotlin
fun main() {
  val scope = "world"
  println("Hello, $scope!")
}
```

## Гл. таксама 
* Праграмная платформа Java
* Scala

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Свабоднае праграмнае забеспячэнне
Катэгорыя:Мовы праграмавання высокага ўзроўню
Джоні Грынвуд

**Джонатан Рычард Гай Грынвуд** (, нар. , Оксфард, Англія) — брытанскі музыкант, сола-гітарыст гурта Radiohead, бас-гітарыстам якога з’яўляецца яго брат Колін. Грынвуд — мультыінструменталіст, акрамя гітары ён іграе на скрыпцы, аргане, фартэпіяна, хвалях Мартэна, банджа, губным гармоніку і некаторых іншых інструментах. За напісанне музыкі да карціны Пола Томаса Андэрсана «Прывідная нітка» быў намінаваны на прэміі «Оскар», BAFTA і «Залаты глобус» у катэгорыі «Лепшая арыгінальная музыка». Часопіс Rolling Stone змясціў Грынвуда на 59-е месца ў спісе «100 найвялікшых гітарыстаў усіх часоў».

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гітарысты Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Кампазітары Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Альтэрнатыўны рок
Мэт Рыўз

**Мэцью Джордж Рыўз** (, нар. ) — амерыканскі рэжысёр, сцэнарыст і прадзюсар.

Яго дэбют у якасці рэжысёра і сцэнарыста адбыўся ў 1994 годзе ў эпізодзе фільма «Сутыкненне з будучыняй». Праз год ён напісаў сцэнар для баевіка «У аблозе 2: Цёмная тэрыторыя», у 1996 годзе ён зняў фільм «Чужыя пахаванні».

У 1998 годзе, сумесна з Абрамсам, Рыўз стварыў тэлесерыял «Фелісіці», дзе выступаў у якасці шоўранера, сцэнарыста і рэжысёра.

У 1999 годзе Рыўз піша сцэнар да фільма «Ярды». У 2008 годзе ён зняў фільм «Монстра». У 2010 годзе ідзе рэмейк шведскага фільма жахаў «Упусці мяне» з Кодзі Сміт-Мак-Фі і Хлояй Морэц у галоўных ролях.

## Зноскі
Хлоя Грэйс Морэц

**Хлоя Грэйс Морэц** (; нар. , , Джорджыя, ЗША) — амерыканская актрыса і мадэль.

Першай роляй Морац стала роля Віялеты ў двух эпізодах серыяла «Абаронца», а першая кінароля — роля Молі ў 2005 годзе ў фільме «Сэрца сведкі» — гісторыі пра сям’ю, якая адкрыла ў 1980 годзе першы пункт відэапракату. Затым знялася ў тэлекамедыі «Сямейны план» у ролі Чарлі ў маладосці. Першы буйны поспех Морэц прыйшоў пасля здымак у рэмейку класічнага хорару 1979 года «Жах Аміцівіля» (2005), у якой яна згуляла Чэлсі. Роля прынесла ёй намінацыю на прэмію Young Artist Award. Потым Морэц з’явілася ў экшне Стывена Сігала «Сёння ты памрэш».

Роля Міндэн, маленькай забойцы-мсціўкі, у фільме 2010 года «Піпец» (2010) прынесла ёй вялікі поспех. Нягледзячы на спрэчкі наконт яе ролі ў фільме, Морэц атрымала шырокае прызнанне кінакрытыкаў. Роджэр Эберт паставіў фільму адну зорку з чатырох, але тым не менш ён пісаў: «Што ні кажыце пра персанажа Хлоі Грэйс Морэц, але ў яе ёсць абаянне і прывабнасць». appeal). Акрамя таго, за тры месяцы да пачатку вытворчасці фільма Марэц вучылася выконваць трукі да фільма і большую частку трукаў падчас здымак выконвала сама.

У тым жа годзе Морэц згуляла 12-гадовую вампірку Эбі ў амерыканскім рэмейку шведскага хіта «Упусці мяне», і Эн Слайгер у псіхалагічным трылеры «Палі».

У 2011 годзе знялася ў фільме Марціна Скарсэзэ «Захавальнік часу». За ім рушылі ўслед містычная трагікамедыя Ціма Бёртана «Змрочныя цені», дзе яна згуляла мяцежнага падлетка Кэралін, і трагікамедыя «Правінцыялка».

У сакавіку 2012 года Марэц падпісала кантракт на ролю ў біяграфічным фільме «Барабаншчык», які апавядае пра апошнія шэсць гадоў жыцця Дэніса Уілсана, барабаншчыка рок-гурта The Beach Boys.

## Зноскі
Дан Лаўстсен

**Дан Лаўстсен** (дацк. Dan Laustsen; нар. , , Данія) — дацкі кінааператар. Намінаваўся на прэміі «Оскар» і BAFTA за аператарскую працу ў фільме «Форма вады».

## Біяграфія 
Нарадзіўся 15 чэрвеня 1954 года ў горадзе Ольбарг, Данія. Вучыўся ў нацыянальнай кінашколе Даніі з 1975 па 1979 год. Вядомы працай у фільмах «Ліга выбітных джэнтльменаў», «Сайлент Хіл», «Баргравы пік» і «Джон Уік 2». Пяціразовы ўладальнік Дацкай кінапрэміі «Роберт» за лепшую аператарскую працу ў фільмах «Ледзяныя птушкі» (1983), «Цень Эмы» (1988), «Цуд у Вальбю» (1989), «Я — Дзіна» (2002) і «Гісторыя чужога кахання» (2007).

Член Дацкага таварыства кінааператараў з 1979 года.
Грэг Фрэйзер

**Грэг Фрэйзер** (; нар. , ) — аўстралійскі кінааператар. Лаўрэат прэміі «Оскар» за лепшую аператарскую працу за фільм «Дзюна».

## Біяграфія 
Нарадзіўся 3 кастрычніка 1975 года ў горадзе Мельбурн, Аўстралія. Адукацыю атрымліваў у Мельбурнскім каралеўскім тэхналагічным універсітэце. Яго найбольш вядомымі працамі з’яўляюцца фільмы «Мэта нумар адзін» рэжысёра Кэтрын Бігелоу, «Паляўнічы на ліс» Бенета Мілера, «Ізгой-адзін. Зорныя войны: Гісторыі» Гарэта Эдвардса, «Дзюна» Дэні Вільнёва і «Бэтмен» Мэта Рыўза. Член Аўстралійскага і Амерыканскага таварыства кінааператараў.

Катэгорыя:Кінааператары Аўстраліі
Бруно Дэльбанель

**Бруно Дэльбанель** (фр. Bruno Delbonnel; нар. , , Францыя) — французскі кінааператар і рэжысёр. Лаўрэат прэміі «Сезар» за аператарскую працу ў фільме «Доўгія заручыны», шматразовы намінант на прэмію «Оскар».

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1957 годзе ў горадзе Нансі, Францыя. У дзесяцігадовым узросце пераехаў з бацькамі ў Парыж. Захапіўся фатаграфіяй. Вучыўся ў прыватнай кінашколе. У 1975 годзе пачаў здымаць кароткаметражныя і анімацыйныя стужкі, атрымаў падтрымку вядомага аператара старэйшага пакалення Анры Алекана. Скончыў філасофскі факультэт Сарбоны і Вышэйшую школу кінематаграфічных даследаванняў (ESEC, 1978). У 1980 годзе пабываў у ЗША, пазнаёміўся з Нестарам Альмендрасам. З 1979 года ўвесь час працуе з Жанам-П’ерам Жэнэ.

З’яўляецца членам Французскага і Амерыканскага таварыства кінааператараў.
Нестар Альмендрас

**Нестар Альмендрас** (; ,  — , ) — іспанскі кінааператар і дакументаліст, які працаваў на Кубе, у Францыі і ЗША. Майстар працы са святлом, празваны «архітэктарам святла». Аўтар кнігі «Чалавек з кінакамерай». Член журы 38-га Канскага і 46-га Венецыянскага кінафестываляў.
Брун

**Брун** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Юльян Брун, публіцыст
* Юхан Нурдаль Брун, нарвежскі паэт, драматург
Адам Драйвер

**Адам Дуглас Драйвер** (, нар. , ) — амерыканскі акцёр. Двухразовы намінант на прэміі «Оскар» і «Залаты глобус», а таксама намінант на прэміі «Эмі» і «Тоні».

Драйвер — ветэран Корпуса марской пяхоты ЗША. Ён таксама з’яўляецца заснавальнікам Arts in the Armed Forces, некамерцыйнай арганізацыі, якая дае бясплатныя мастацкія праграмы амерыканскім вайскоўцам, ветэранам, дапаможнаму персаналу і іх сем’ям па ўсім свеце.

## Фільмаграфія 
* 2015 — «Зорныя войны: Абуджэнне Сілы»
* 2016 — «Патэрсан»
* 2017 — «Зорныя войны: Апошні джэдай»
* 2019 — «Зорныя войны: Узыходжанне Скайуокера»
* 2025 — «Бацька маці сястра брат»

## Крыніцы 
Катэгорыя:Акцёры ЗША
Марк (Грынчэўскі)

**Епіскап Грынчэўскі** (свецкае імя *Васіль Восіпавіч Грынчэўскі*; нар. , Дэм’янкіўці, Дунаявецкі раён, Украіна) — украінскі архірэй Праваслаўнай Царквы Украіны (да 2018 года Украінскай праваслаўнай царквы Кіеўскага патрыярхата), епіскап Дунаявецкі.

## Біяграфія 
У 1996 годзе паступіў на навучанне ў Валынскую духоўную семінарыю, якую скончыў у 2000 годзе.

У 2007 годзе паступіў на навучанне ў магістратуру Львоўскай праваслаўнай багаслоўскай акадэміі, якую скончыў у 2008 годзе.

13 снежня 2009 года Святым Сінодам УПЦ Кіеўскага патрыярхату выбраны ў епіскапа Чарнавіцкага і Кіцманскага.

8 сакавіка 2013 года Святым Сінодам УПЦ Кіеўскага Патрыярхату прызначаны епіскапам Адэскім і Балцкім.

## Спасылкі 
* Марк (Гринчевський)

Катэгорыя:Епіскапы Украінскай праваслаўнай царквы Кіеўскага патрыярхата
Катэгорыя:Епіскапы Адэскай епархіі
Катэгорыя:Епіскапы Праваслаўнай царквы Украіны
Катастрофа ATR 72 у Покхары

**Катастрофа ATR 72 у Покхары** — авіяцыйная катастрофа, якая адбылася побач з  ў Непале 15 студзеня 2023 года. Самалёт  авіякампаніі , на борце якога былі 68 пасажыраў і 4 члены экіпажа, разбіўся пры заходзе на пасадку.

Гэта самая смяротная авіякатастрофа ў Непале за апошнія 30 гадоў (з часоў ).

## Самалёт 
Самалёт ATR 72-500 (серыйны нумар — 754) належаў авіякампаніі Yeti Airlines. Першы палёт борт здзейсніў у 2007 годзе. Самалёт быў абсталяваны рухавікамі Pratt & Whitney Canada PW127F.

15 студзеня 2023 года борт выконваў унутраны рэйс з Катманду ў Покхару.

## Члены экіпажа і пасажыры 
На борце знаходзіліся 68 пасажыраў і 4 члены экіпажа. Сярод пасажыраў былі 15 замежнікаў: 4 расіяніна, 1 ірландзец, 5 індусаў, 2 грамадзяніна Паўднёвай Карэі, 1 француз, 1 аргенцінец і 1 аўстраліец.

## Катастрофа 
Рэйс вылецеў з Катманду ў 10:33 раніцы па мясцовым часе. Пры заходзе на пасадку ў Міжнародны аэрапорт Покхара самалёт нахіліўся і паваліўся на бераг ракі, якая была побач. Момант катастрофы трапіў на відэа. Пасля крушэння самалёт загарэўся.

Адны крыніцы паведамлялі пра гібель прынамсі 44 чалавек, іншыя — усіх 72 на борце. Па звестках некаторых СМІ, выжылі 2 чалавекі, яны ў цяжкім стане.

Пазней стала вядома, што загінулі ўсе. Аднак сярод 72 цел, было знойдзена толькі 68

## Наступствы 
Пасля катастрофы аэрапорт быў зачынены, а ўрад Непала склікаў экстраннае пасяджэнне Кабінета міністраў.

16 студзеня ў Непале абвешчана нацыянальная жалоба.

Створана камісія для расследавання прычын катастрофы. У яе ўвайшлі пяць прадстаўнікоў ваеннай і авіяцыйнай сфер Непала.

Катэгорыя:Авіяцыйныя здарэнні 2023 года
Катэгорыя:Падзеі 15 студзеня
Катэгорыя:Студзень 2023 года
Талгат Саліхавіч Хасаншын

**Талгат Саліхавіч Хасаншын** (, Яраслаўль, Расія — ) — беларускі спецыяліст у галіне цеплафізікі і тэарэтычнай цеплатэхнікі. Доктар тэхнічных навук (1992), дацэнт (1977), прафесар (1993). Акадэмік Міжнароднай акадэміі холаду (1998), Беларускай інжынернай акадэміі (1999).

## Біяграфія 
Скончыў Маскоўскі энергетычны інстытут (спецыяльнасць «Цеплафізіка», 1966; аспірантура, 1972).
    
Працаваў у Інстытуце ядзернай энергетыкі АН БССР (1966—1970), Магілёўскім дзяржаўным універсітэце харчавання (з 1974, у 1974—1985 — загадчык кафедры цеплатэхнікі і гідраўлікі, 1985—2006 — прарэктар па навуковай рабоце, з 2006 — прафесар кафедры цеплахладатэхнікі механічнага факультэта).

Навуковыя інтарэсы: цеплафізічныя ўласцівасці рэчываў; электронныя базы цеплафізічных даных і інфармацыі.

Памёр 13.10.2018, пахаваны ў Маскве на Данскіх могілках.

## Узнагароды 
Званне «Заслужаны работнік адукацыі Рэспублікі Беларусь» (2009), медаль «За працоўныя заслугі» (2003).

## Бібліяграфія 
* Исследование теплофизических свойств и создание фонда достоверных справочных данных жидких алканов : диссертация … доктора технических наук в форме научного доклада : 01.04.14 : защищена 16.10.1992 : утверждена 00.00.1992 / Хасаншин Талгат Салихович. — Москва, 1992.
* Теплофизические свойства предельных одноатомных спиртов при атмосферном давлении / Т. С. Хасаншин. — Минск, 1992.
* The Thermodynamic Properties of Liquid Binary Mixtures of n-Alkanes: n-Decane + n-Hexadecane / T. S. Khasanshin, V. S. Samuilov, and A. P. Shchemelev // High Temperature. — 2010. — Vol. 48, № 5. — P. 665—672.
  

## Літаратура 
* Хасаншын Талгат Саліхавіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 2003. — Т. 16. — С. 559.
* Хасаншин Талгат Салихович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2008. — Т. 7. — С. 407.
* Хасаншин Талгат Салихович // Кто есть кто в Республике Беларусь, 2005. — Минск, 2005. — Т. 2. — С. 358.
Джонатан Прайс

Сэр **Джонатан Прайс** (вал. Jonathan Pryce, нар., Халівел, Уэльс, Вялікабрытанія) — брытанскі акцёр тэатра і кіно, рэжысёр. Згуляў больш чым у сямідзесяці фільмах, у тым ліку галоўную ролю ў фільме-антыўтопіі «Бразілія» і Папу Рымскага Францыска ў фільме «Два Папы».

## Біяграфія 
Джонатан Прайс нарадзіўся ў мястэчку Халівел на поўначы Уэльса, у сям’і сябра мясцовай гарадской рады. У 20 гадоў паступіў у адну з самых прэстыжных у Вялікабрытаніі драматычных навучальных устаноў — лонданскую Каралеўскую акадэмію драматычнага мастацтва (RADA).

Прапрацаваўшы некалькі гадоў у Ліверпулі ў якасці акцёра і рэжысёра, Прайс далучыўся да Нотынгемскага драматычнага тэатра, у якім іграў у спектаклях «Утаймаванне наравістай» (1973 год), «Тры сястры» (1973), «Каўказскі крэйдавы круг» (1974). .

У 1976 годзе адбыўся яго брадвейскі дэбют у спектаклі «Камедыянты», які прынёс яму першую прэмію «Тоні» ў катэгорыі «Лепшы акцёр другога плана ў п’есе».

З 1979 года Джонатан Прайс пачынае працаваць у «Каралеўскай шэкспіраўскай трупе» (RSC), якой у той час кіраваў Трэвар Нан. У складзе RSC Прайс выканаў ролі Петручыа («Утаймаванне наравістай»), Актавія («Антоній і Клеапатра»), Анжэла («Мера за меру»). У 1980 годзе акцёр атрымаў прэмію Лорэнса Аліўе за выкананне ролі Гамлета — яго нават абвясцілі адным з лепшых Гамлетаў яго пакалення, а ў 1986 ён адыграў загалоўную ролю ў трагедыі «Макбет». Акрамя Шэкспіра, быў яшчэ і Чэхаў — Астраў («Дзядзька Ваня») і Трыгорын («Чайка»).

Пасля гуляў з такімі акцёрамі, як Аль Пачына, Роберт Дэ Ніра.

У 1972 годзе Прайс пазнаёміўся з актрысай Кейт Фахі, з якой доўгі час пражыў у грамадзянскім шлюбе, у якім у іх нарадзілася трое дзяцей: Патрык (нар. у 1983), Гэбрыэл (нар. у 1986) і Фібі (нар. у 1990). У 2015 годзе пара афіцыйна ажанілася.

У 2021 годзе Прайс быў прысвечаны ў рыцары за заслугі ў галіне драматургіі.

## Зноскі
Марго Робі

**Марго Эліс Робі** (; нар. , Дэлбі, Квінсленд, Аўстралія) — аўстралійская актрыса і кінапрадзюсар. Двухразовая намінантка на прэмію «Оскар», пяціразовая намінантка на прэмію BAFTA, пяціразовая намінантка на прэмію Гільдыі кінаакцёраў ЗША, трохразовая намінантка на прэмію «Залаты глобус» і сяміразовая намінантка на прэмію «Critics' Choice Movie Award».

Пачала кар’еру ў 2007 годзе ў Аўстраліі. Вядомасць на радзіме ёй прынесла роля Доны Фрыдмен у тэлесерыяле «Суседзі» (2008—2011). Пераехаўшы ў ЗША ў 2011 годзе, яна сыграла Лору Кэмеран у тэлесерыяле «Пан Амерыкан», пасля чаго рушыла ўслед мноства прапаноў буйных роляў у мастацкіх фільмах. Найбольш характэрныя з іх — Шарлота ў «Бойфрэнд з будучыні» (2013), Наомі Лапалья ў «Воўк з Уол-стрыт» (2013), за якую Робі атрымала прэмію «Імперыя», Джэйн Портэр у «Тарзан. Легенда» (2016), Харлі Квін у «Атрадзе самагубцаў» (2016), за якую яна атрымала прэмію «Critics’ Choice Movie Awards».

Роля Тоні Хардынг у фільме «Тоня супраць усіх» (2017) прынесла Марго прэміі «AACTA Awards», «Critics' Choice Movie Awards», намінацыі на прэміі «Оскар», «Залаты глобус», BAFTA і ўзнагароду Амерыканскай Гільдыі кінаакцёраў у катэгорыі «Лепшая актрыса». Роля Кайлы Паспісіл у фільме «Скандал» (2019) прынесла Марго прэмію «AACTA Awards», намінацыі на прэміі «Оскар», «Залаты глобус», BAFTA, Гільдыі кінаакцёраў ЗША і «Critics' Choice Movie Awards» у катэгорыі «Лепшая актрыса другога плана».

## Зноскі 
Катэгорыя:Актрысы Аўстраліі
Кававарка

**Кававарка** — прылада для прыгатавання кавы.

## Віды 
### Кававарка па-турэцку 
Аўтаматызуе працэс прыгатавання кавы ў джэзве (турцы). У кубак з антыпрыгарным пакрыццём засыпаюцца кава, цукар і спецыі. Дадаецца вада. Кававарка ажыццяўляе нагрэў туркі знізу. Зверху над туркай знаходзяцца датчыкі тэмпературы і аб’ёму. У адпаведнасці з правіламі прыгатавання кавы па-турэцку неабходна давесці каву амаль да кіпення і зняць з пяску, датчык аб’ёму не дазваляе каве «ўцячы».

### Кропельная 
Аўтаматызуе працэс прыгатавання фільтр-кавы. Вада ў такой кававарцы праходзіць па кіпяцільнай трубцы, дзе частка яе пераўтвараецца ў пару. Далей гэтая пара па законе Архімеда накіроўваецца ўверх па кіпяцільнай трубе (яна сыходзіць вертыкальна ўверх), пры гэтым захапляючы з сабой невялікія порцыі вады, якая затым зліваецца ў ёмістасць з молатай кавай, насычаецца ёй і сцякае ў ёмістасць для збору зваранага такім чынам кававага напою.

### Гейзерная 
Кававарка складаецца з ніжняй ёмістасці для вады, кававага фільтра і верхняй часткі для збору гатовага напою. Халодная вада наліваецца ў ніжнюю ёмістасць, зверху ўсталёўваецца фільтр з молатай кавай і, нарэшце, замацоўваецца верхняя ёмістасць. Як правіла, верх і ніз кававаркі замацоўваюцца разьбовым мацаваннем. Вада ў ніжняй ёмістасці награваецца да кіпення і паднімаецца ў верхнюю ёмістасць, праходзячы скрозь фільтр з кавы.

### Капсульная 
Капсульная кававарка выкарыстоўвае для прыгатавання кавы кававыя капсулы, якія загружаюцца ў корпус кававаркі. Для падрыхтоўкі кавы капсула праколваецца і скрозь насыпаную ў яе каву праходзіць гарачая вада пад ціскам (ад 15 да 19 бар). Перавага капсульных машын — хуткасць і зручнасць прыгатавання кавы.

### Эспрэса кавамашына (Ражковая) 
Эспрэса-кавамашыны вараць каву пры дапамозе гарачай вады, якая праходзіць пад ціскам праз молатую каву.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Кухонная тэхніка
Катэгорыя:Кава
Катэгорыя:Варка
Свята-Мікалаеўская царква (Нью-Ёрк)

**Свята-Мікалаеўская царква** — праваслаўны храм у Манхэтэне. Царква пабудаваная на месцы разбураных падчас тэракта будынкаў, адпавядае форме, але не духу візантыйскіх купальных цэркваў.

## Гісторыя 
Грэцкая праваслаўная царква Святога Мікалая, якая адкрылася ў Нью-Ёрку ў снежні 2022 года, была пабудавана на месцы ранейшай аднайменнай царквы ХІХ стагоддзя, разбуранай падчас тэрактаў 11 верасня 2001 года.

## Архітэктура 
Цэркаўка з белага і шэрага мармуру, які чаргуецца палосамі, тварэнне знакамітага іспанскага архітэктара Сант’яга Калатрава. Будынак новай царквы па задуме заказчыкаў павінен «паважаць традыцыі і літургічныя патрэбы Грэцкай праваслаўнай царквы, але ў той жа час адлюстроўваць той факт, што мы жывём у ХХІ стагоддзі».

Царква па форме адпавядае самай старажытнай з візантыйскіх мадэляў: яна ўяўляе крыжова-купальны храм, чатыры куты якога адгароджаны для літургічных мэт ці захавання рыз і іншых царкоўных рэчаў. Звонку гэтыя кутнія памяшканні ў вобразе чатырох прысадзістых веж нібы сціскаюць купал, як бы стрымліваючы ціск яго кантаваных рэбраў.

Рыфленая і рэльефная маса без вокнаў бачыцца як абстрактная скульптура, нібы высечаная з адзінага мармуровага блоку.

Двухпавярховае крыло перад царквой вядзе наведвальніка праз старажытную паслядоўнасць порціка, экзана́ртэкса і прытвора да круглага нефа.

## Спасылкі 
* Глядзіце, якую праваслаўную царкву збудавалі на месцы тэракта 11 верасня ў Нью-Ëрку ФОТЫ

Катэгорыя:Манхэтэн
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы ЗША
Катэгорыя:Канстанцінопальскі Патрыярхат
Генадзь Мікалаевіч Роганаў

**Генадзь Мікалаевіч Роганаў** (нар. , с. Грачоўка, Арэнбургская вобласць, Расія) — беларускі фізікахімік. Доктар хімічных навук (1990), прафесар (1991).

## Біяграфія 
Скончыў Куйбышаўскі політэхнічны інстытут (спецыяльнасць «Тэхналогія асноўнага арганічнага і нафтахімічнага сінтэзу», 1968), Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (аспірантура, 1972).

Працаваў у Беларускім дзяржаўным універсітэце (1969—1973), Магілёўскім дзяржаўным універсітэце харчавання (з 1973, у 1973—1977 — загадчык кафедры арганічнай хіміі, 1977—1979 — прарэктар па навуковай рабоце, з 1979 — на кафедры хімічнай тэхналогіі высокамалекулярных злучэнняў хіміка-тэхналагічнага факультэта, прафесар, у 2000—2010 — загадчык кафедры).

Навуковыя інтарэсы: эксперыментальнае даследаванне раўнаваг ў рэакцыях арганічных злучэнняў; распрацоўка адытыўных метадаў прагназавання і ўзгаднення велічынь тэрмадынамічных уласцівасцей рэчываў, вызначэння тэрмадынамічных функцый рэчываў метадамі статыстычнай тэрмадынамікі; фарміраванне камп’ютарных баз даных па тэрмадынамічных уласцівасцях арганічных злучэнняў; тэрмадынамічны аналіз хіміка-тэхналагічных працэсаў.

## Узнагароды 
Ганаровыя граматы Вярхоўнага Савета БССР (1979), Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь (1993, 2006), Магілёўскага ВА «Хімвалакно» (1998), канцэрна «Белнафтахім» (2007), Падзяка Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь (2003) і інш.

## Бібліяграфія 
* Равновесия и термодинамика изомеризации алифатических и алициклических углеводородов : диссертация … доктора химических наук : 02.00.04 : защищена 09.01.1990 : утверждена 15.05.1990 / Роганов Геннадий Николаевич. — Минск, 1990.
* Термодинамика и равновесия изомеров / Г. Я. Кабо, Г. H. Роганов, М. Л. Френкель. — Минск, 1986.
* Термодинамические характеристики реакций изомеризации : справочное пособие / М. Л. Френкель, Г. Я. Кабо, Г. Н. Роганов. — Минск, 1988.
* Thermodynamic properties of isomerization reactions / M. L. Frenkel, G.Ya. Kabo, G. N. Roganov; translated by P. Rappoport. — Washington ; Bristol, PA, 1993.
* Оценка термодинамических свойств полимеров при разной температуре аддитивными методами / Е. Н. Степурко, Ю. А. Маренич, Г. Н. Роганов // Высокомолекулярные соединения. — 2012. — Т. 54, № 4. — С. 589—596.
* Thermodynamic analysis of the polymerization of methyl-substituted lactones / E. N. Stepurko, G. N. Roganov // Fibre chemistry. — 2014. — Vol. 46, № 2. — P. 80—89.

## Літаратура 
* Роганаў Генадзь Мікалаевіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 2001. — Т. 13. — С. 392.
* Роганов Геннадий Николаевич // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2008. — Т. 6. — С. 472—473.
* Роганов Геннадий Николаевич // Кто есть Кто в Республике Беларусь, 2004. — Минск, 2004. — С. 234.
* Роганов Геннадий Николаевич // 35 лет Могилевскому государственному университету продовольствия. — Минск, 2009. — С. 62.
Фен

**Фен** — прылада, якая выдае накіраваны паток навакольнага ці нагрэтага паветра. Найважнейшай асаблівасцю фена з’яўляецца магчымасць падачы струменя паветра ў зададзеную вобласць. Паходжанне слова «фен» звязана з нямецкай маркай Fön, зарэгістраванай у 1908 годзе вытворцам электраабсталявання кампаніяй AEG, якая спасылалася на цёплы альпійскі вецер фён.

Вентылятар уцягвае паветра праз адзін са зрэзаў трубы, струмень паветра праходзіць каля электранагравальніка, награваецца і пакідае трубу праз процілеглы зрэз. На выходны зрэз трубы фена могуць быць усталяваныя розныя насадкі, якія змяняюць канфігурацыю паветранага струменя. Уваходны зрэз звычайна закрыты рашоткай для таго, каб прадухіліць трапленне ўнутр корпуса фена буйных прадметаў, напрыклад пальцаў.

Шэраг мадэляў фенаў дазваляе рэгуляваць тэмпературу і хуткасць струменя паветра на выхадзе. Рэгуляванне тэмпературы дасягаецца альбо ўключэннем раўналежна рознай колькасці награвальнікаў, альбо з дапамогай рэгуляванага тэрмастата, альбо зменай хуткасці струменя.

Існуюць дзве асноўныя разнавіднасці фенаў — фен для сушкі і кладкі валасоў і тэхнічны фен. Прынцып іх дзеяння аднолькавы, адрозненне толькі ў тэмпературы і хуткасці патоку паветра на выхадзе з прылады.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Бытавая тэхніка
Катэгорыя:Валасы
Саша Барон Коэн

**Саша Ноэм Барон Коэн** (; нар. , Хамерсміт, Лондан, Вялікабрытанія) — брытанскі акцёр, комік, прадзюсар і кінасцэнарыст. У першую чаргу вядомы як стваральнік сатырычных персанажаў: Алі Джы (англійскага джангліста), Бората Сагдзіева (казахскага рэпарцёра), Бруна Гехарда (аўстрыйскага гомасексуала — вядучага праграмы мод) і генерал-адмірала Аладзіна (дыктатара афрыканскай краіны Вадзіі). Як і яго кумір Пітэр Селерс, Барон Коэн выкарыстоўвае розныя акцэнты і абліччы сваіх персанажаў.

Найбольшую вядомасць Сашы Барону Коэну прынеслі камедыйныя ролі ў такіх карцінах, як «Алі Джы ў парламенце», «Борат» і яго працяг, «Бруна», «Дыктатар», Іншыя працы Барона Коэна ўключаюць агучванне караля Джуліяна XIII у серыі мультфільмаў «Мадагаскар» (2005—2012) і з’яўленне ў такіх фільмах, як «Рыкі Бобі: Кароль дарогі» (2006), «Суіні Тод, дэман-цырульнік з Фліт-стрыт» (2007), «Захавальнік часу» (2011), «Адрынутыя» (2012) і «Суд над чыкагскай сямёркай». Ён зняўся ў эпізадычнай ролі вядучага навін Бі-бі-сі ў фільме «Тэлевядучы 2: І зноў добры дзень» (2013). У 2016 годзе Барон Коэн зняўся ў камедыйным фільме «Браты з Грымсбі», а таксама ў фільме «Аліса ў Залюстроўі». У 2018 годзе ён выступіў аўтарам міні-серыяла «Хто ёсць Амерыка?», дзе таксама выканаў некалькі галоўных роляў, за што быў намінаваны на прэміі «Залаты глобус» у катэгорыі «Найлепшы акцёр у тэлевізійным серыяле — камедыя ці мюзікл» і тры « Эмі». У 2019 годзе Барон Коэн сыграў Элі Коэна ў міні-серыяле ад Netflix «Шпіён» і быў намінаваны на «Залаты глобус» у намінацыі «Найлепшы акцёр — міні-серыял або тэлевізійны фільм».

Саша Барон Коэн быў названы Найлепшым навічком на British Comedy Awards у 1999 годзе, за шоў The 11 O’Clock Show, а таксама атрымаў тых часоў дзве прэміі BAFTA TV за «Шоу Алі Джы». Праца над дылогіяй «Борат» прынесла Барону Коэну дзве намінацыі на прэмію «Оскар» у катэгорыі «Найлепшы адаптаваны сцэнарый» і дзве прэміі «Залаты глобус» у катэгорыі «Найлепшы акцёр — камедыя або мюзікл». Пасля выхаду «Барата» Барон Коэн заявіў, што Борат і Алі Джы сыходзяць у адстаўку, бо публіка занадта добра знаёмая з гэтымі персанажамі. Пасля выхаду фільма «Бруна» ён сказаў, што і гэты персанаж таксама сыдзе ў адстаўку. На цырымоніі ўручэння прэміі British Comedy Awards 2012 года ён атрымаў узнагароду За выдатныя дасягненні, прыняўшы яе ў вобразе Алі Джы. У 2013 годзе на цырымоніі ўручэння прэміі «Брытанія» ён атрымаў узнагароду Чарлі Чапліна за выдатныя дасягненні ў галіне камедыі. У пачатку 2021 года за выкананне ролі Бората Сагдзіева Саша Барон Коэн атрымаў другі «Залаты глобус» у катэгорыі «Найлепшы акцёр — камедыя або мюзікл», а таксама быў удастоены ўзнагароды за «Найлепшы фільм — мюзікл або камедыя». У тым жа годзе роля Эбі Хофмана ў «Судзе над чыкагскай сямёркай» прынесла Сашы намінацыі ўзнагароду «Оскар», а таксама на прэміі «Залаты глобус» і Амерыканскай Гільдыі кінаакцёраў у катэгорыі «Найлепшы акцёр другога плана».

## Зноскі
Антаніна Рыгораўна Яфіменка

**Антаніна Рыгораўна Яфіменка** (нар. , в. Рухча 1, Столінскі раён, Брэсцкая вобласць) — беларускі эканаміст. Доктар эканамічных навук (2012), дацэнт (2001), прафесар (2019).

## Біяграфія 
Скончыла Беларуская сельскагаспадарчая акадэмія (спецыяльнасць «Бухгалтарскі ўлік», 1986; аспірантура, спецыяльнасць «Эканоміка і кіраванне народнай гаспадаркай», 1997), Беларускі дзяржаўны эканамічны ўніверсітэт (дактарантура, 2012).
    
Працавала ў Беларускай дзяржаўнай сельскагаспадарчай акадэміі (1987—2002, дацэнт кафедры статыстыкі і эканамічнага аналізу), Беларускім дзяржаўным універсітэце харчовых і хімічных тэхналогій (з 2002, загадчык кафедры эканомікі і арганізацыі вытворчасці).

Навуковыя інтарэсы: аўтатранспартнае абслугоўванне галін АПК ва ўмовах рыначных адносін.

## Узнагароды 
Грамата Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь (2013).

## Бібліяграфія 
* Формирование рынка автотранспортных услуг в сельском хозяйстве Беларуси: теория, методология, практика : диссертация … доктора экономических наук : 08.00.05 : защищена 20.04.2012 : утверждена 12.12.2012 / Ефименко Антонина Григорьевна. — Минск, 2011.
* Формирование рыночной системы автотранспортного обслуживания АПК : монография / А. Г. Ефименко. — Москва, 2012.

## Літаратура 
* Библиографический указатель трудов и научных публикаций доктора экономических наук, доцента, заведующего кафедрой экономики и организации производства Ефименко Антонины Григорьевны / Могилевский государственный университет продовольствия. — Могилев, 2016.
* Ефименко Антонина Григорьевна // Аграрно-экономическая мысль Беларуси начала XXI века: персональный состав, направления исследований и научные результаты. — Минск, 2006. — С. 96.
* Ефименко Антонина Григорьевна // 35 лет Могилевскому государственному университету продовольствия. — Минск, 2009. — С. 117.
Umbilicariales

**Umbilicariales**  парадак ліхенізаваных грыбоў у класе *Lecanoromycetes*. Быў прапанаваны ў якасці новага парадку ў 2007 годзе.

## Сямействы 
Паводле базы даных Catalogue of Life на сакавік 2022 года парадак уключае наступныя сямействы:

* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Аскаміцэты
Катэгорыя:Лішайнікі
Оберг

**Оберг** () — шведскае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Нільс Оберг (1888—1957) — шведскі археолаг.
* Понтус Оберг (нар. 1993) — шведскі хакеіст.
Асман

**Асман** — шматзначны тэрмін.

## Вядомыя асобы (імя) 
* Асман I
* Асман II

## Вядомыя асобы (прозвішча) 
* Жорж Эжэн Асман
* Ян Асман — нямецкі егіптолаг

## Тапонімы 
* Бульвар Асман
* Асман-Касаева
Уайлд

**Уайлд** (, , ) — англійскае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Алівія Уайлд (нар. 1984) — амерыканская актрыса.
* Майкл Уайлд (нар. 1981) — англійскі прафесійны гулец у снукер.
* Оскар Уайлд (1854—1900) — ірландскі пісьменнік, паэт і крытык.

## Іншае 
* Мінесота Уайлд — амерыканскі прафесійны хакейны клуб.
Ватсан

**Ватсан** — прозвішча.

## Вядомыя асобы 
* Серэна Ватсан
* Доктар Ватсан

## Гл. таксама 
* Уотсан
Грым (значэнні)

**Грым** — шматзначны тэрмін.

* Грым — мастацтва змяняць вонкавы выгляд акцёра, пераважна яго твар, з дапамогай грыміравальных фарбаў

## Вядомыя асобы 
* Браты Грым
* Фрыдрых Мельхіёр Грым
Эканамічны факультэт БДУТ

**Эканамічны факультэт** — адзін з факультэтаў Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта харчовых і хімічных тэхналогій.

## Гісторыя 
Заснаваны ў 1996 годзе. Першы выпуск студэнтаў факультэта адбыўся ў 2000 годзе.

## Кафедры 
* таваразнаўства і арганізацыі гандлю
* гуманітарных дысцыплін
* эканомікі і арганізацыі вытворчасці
* бухгалтарскага ўліку, аналізу і аўдыту

## Спецыяльнасці 
* Бухгалтарскі ўлік, аналіз і аўдыт у прамысловасці
* Таваразнаўства і экспертыза харчовых тавараў
* Эканоміка і арганізацыя вытворчасці (харчовая прамысловасць)
* Упраўленне інавацыйнымі праектамі прамысловых прадпрыемстваў

## Дэканы 
* Ларыса Варагаўна Даніелян (1996—2002)
* Надзея Віктараўна Абрамовіч (2001—?)
* Алена Аляксееўна Казлова (з 2015)
 

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт факультэта 

Катэгорыя:1996 год у Магілёве
Катэгорыя:З’явіліся ў 1996 годзе
Катэгорыя:Факультэты БДУТ
БДУТ
Выбухі ў Махасе

4 студзеня 2023 года ў самалійскай акрузе , правінцыя , адбыўся двайны тэракт.

Баевікамі групоўкамі «», якія ўзялі на сябе адказнасць за напад, былі падарваны два аўтамабілі: адзін выбухнуў ля дамоў мясцовых палітыкаў, другі — ля рынку.

Загінулі 35 чалавек.

## Спасылкі 
* Somalia car bombs: Family of nine killed in Hiraan attack

Катэгорыя:Студзень 2023 года
Катэгорыя:Падзеі 4 студзеня
Катэгорыя:Тэрарыстычныя акты ісламістаў
Катэгорыя:Забойствы, здзейсненыя ў 2023 годзе
Катэгорыя:Гісторыя Самалі
Катэгорыя:Тэрарыстычныя акты 2023 года
Гекель

**Гекель** — шматзначны тэрмін.

## Вядомыя асобы 
* Эрнст Генрых Гекель
* Іаган Якаб Гекель
Якаў (Макарчук)

**Архіепіскап Макарчук** (свецкае імя *Яраслаў Іванавіч Макарчук*; нар. , Бэрэзіўка, Радэхіўскі раён, Украіна) — украінскі архірэй Праваслаўнай Царквы Украіны (да 2018 года Украінскай праваслаўнай царквы Кіеўскага патрыярхата), архіепіскап Драгобыцка-Самбірскі.

## Біяграфія 
У 1987 годзе паступіў у Ленінградскую духоўную семінарыю. У 1990 годзе скончыў Ленінградскую духоўную семінарыю і паступіў у Ленінградскую духоўную акадэмію.

8 лістапада 1998 года пасвечаны ў сан епіскапа Чаркаскага (УАПЦ) . 16 ліпеня 2004 года Святы Сінод УПЦ Кіеўскага Патрыярхату прыняў яго ў сваю юрысдыкцыю і прызначыў епіскапам Адэскім і Балцкім

8 сакавіка 2013 года пастановай Сінода УПЦ КП прызначаны епіскапам Драгобыцкім і Самбарскім

## Спасылкі 
* Яків (Макарчук)

Катэгорыя:Епіскапы Украінскай праваслаўнай царквы Кіеўскага патрыярхата
Катэгорыя:Епіскапы Адэскай епархіі
Катэгорыя:Епіскапы Праваслаўнай царквы Украіны
Катэгорыя:Драгобыцка-Самбірская епархія ПЦУ
Беларускі прафсаюз банкаўскіх і фінансавых работнікаў

**Беларускі прафсаюз банкаўскіх і фінансавых работнікаў** — беларускі прафесійны саюз, член Федэрацыі прафсаюзаў Беларусі, аб’ядноўвае работнікаў банкаўскага сектара.

Першыя весткі аб стварэнні на тэрыторыі Беларусі прафсаюза банкаўскіх работнікаў адносяцца да 1919 года, калі на беларускай тэрыторыі пачаў дзейнічаць *Саюз работнікаў фінансава-кантрольнай справы «Фінкапраца»*. Таксама важным этапам у станаўленні прафсаюзнага руху банкаўскіх работнікаў з’яўляецца праведзены ў 1931 годзе *І Усебеларускі з’езд прафсаюза фінансава-банкаўскіх работнікаў*, які аб’яднаў прафсаюзныя арганізацыі банкаўскай сістэмы БССР у адзіную арганізацыю.

Сучасны Беларускі прафсаюз банкаўскіх і фінансавых работнікаў быў зарэгістраваны Міністэрствам юстыцыі РБ 7 чэрвеня 1995 года.

Катэгорыя:Федэрацыя прафсаюзаў Беларусі
Катэгорыя:1995 год у Беларусі
Алсунга

**Алсунга** (, ) — сяло на захадзе Латвіі, адміністрацыйны цэнтр Алсунгскага края. Размешчана ў рэгіёне Курзэмэ, за 30 км на захад ад Кулдыгі. Да 1 ліпеня 2009 года ўваходзіла ў склад Кулдыгскага раёна. Цэнтр суйтаў — этнаграфічнай групы латышоў. Насельніцтва — 684 чалавекі (2021).

Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Джон Баега

**Джон Баега** (; нар. , ) — брытанскі акцёр. Найбольш вядомы па ролі Фіна ў фільмах «Зорныя войны: Абуджэнне сілы» (2015), «Зорныя войны: Апошнія джэдаі» (2017) і «Зорныя войны: Скайуокер. Узыход» (2019), якія ўтвараюць трылогію-сіквел сагі «Зорныя войны». Таксама выконваў ролю Джэйка Пентэкоста, галоўнага героя фантастычнага фільма «Ціхаакіянская мяжа 2» (2018).

## Зноскі
Энтані Дэніелс

**Энтані Дэніелс** (; нар. ) — брытанскі акцёр, найбольш вядомы па ролі C-3PO у франшызе «Зорныя войны». Ён адзіны акцёр, які ўдзельнічаў ва ўсіх тэатральных фільмах франшызы, ва ўсіх кананічных анімацыйных тэлешоў, а таксама ў многіх іх спін-офах, уключаючы відэагульні, радыёсерыю.
Марк Хэміл

**Марк Рычард Хэміл** (, нар. ) — амерыканскі акцёр і сцэнарыст. Найбольш вядомы па ролі Люка Скайуокера ў кінасазе «Зорныя войны», а таксама з’яўляецца кананічным голасам Джокера.
Блонці

**Блонці** () — населены пункт у Латвіі. Адміністрацыйны цэнтр Цыблскага края (да 2021 года) і Блонцінскай воласці. Па даных на 2021 год, у населеным пункце пражывалі 210 чалавек. Валасная адміністрацыя, дзіцячы сад, бібліятэка, народны дом.

Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Напад Эрытрэі на Эфіопію

**Напад Эрытрэі на Эфіопію** — пачатковыя падзеі эфіопа-эрытрэйскай пагранічнай вайны 1998—2000 гадоў, калі Узброеныя сілы Эрытрэі, спракаваныя забойствам свайго чыноўніка альбо сілавіка ў памежным паселішчы Бадмэ, уварваліся на тэрыторыю суседняй дзяржавы. Міжнародная камісія ў Гаазе пазней паказала, што кампанія эрытрэйцаў не была законна абгрунтавана Статутам ААН, паколькі прамой ваеннай агрэсіі супраць краіны не было.

## Інцыдэнт у Бадмэ 
У 1990-я гады паміж краінамі паўстала праблема дэмаркацыі агульнай граніцы і размеркавання спрэчных участкаў. Адным з такіх раёнаў быў пасёлак Бадмэ. 6 мая 1998 года там адбыўся інцыдэнт, які ў выніку прывёў да вайны. Дакладна невядома, што там адбылося. У літаратуры сустракаюцца некалькі падобных варыянтаў падзеі:
# Атрад эрытрэйскіх вайскоўцаў колькасцю ў 12 чалавек. Прычынай гэтага рознымі крыніцамі называлася забойства эрытрэйскага чыноўніка альбо высяленне эфіопскай міліцыяй групы эрытрэйскіх сялян.
# Эрытрэйскі афіцэр, знаходзячыся ў суправаджэнні сваіх падначаленых, уступіў у канфлікт з мясцовымі ўладамі і загінуў ад рук эфіопскага тэрытарыяльнага апалчэння.
# Атрад эрытрэйскай паліцыі для ўрэгулявання чарговай спрэчнай сітуацыі з эфіопскімі калегамі прыбыў у населены пункт, дзе ўспыхнула сварка, якая перайшла ў перастрэлку, падчас чаго эфіопы забілі сем эрытрэйцаў, у тым ліку камандзіра падраздзялення праваахоўнікаў.

## Ход кампаніі 
12 мая злучэнні рэгулярнай эрытрэйскай арміі (тры пяхотныя брыгады пры падтрымцы 13 танкаў) занялі пасёлак Бадмэ. Спробы супрацьстаяць уварванню апынуліся марнымі, таму эфіопскія паліцыянты і апалчэнцы былі вымушаны адступіць, страціўшы ад 16 да 20 чалавек забітымі, два дзясяткі параненымі і 24 палоннымі. У ходзе ўзброеных сутыкненняў былі разбураны сем будынкаў — некалькі школ, бальніца і іншыя грамадскія ўстановы.

У першую дэкаду чэрвеня рэзка ўзрос паток бежанцаў з прыфрантавых раёнаў, асабліва з гарадоў, якія сталі галоўнымі мэтамі авіяцыі супрацьлеглых бакоў. У гэты перыяд праціўнікі засяродзіліся на пераўзбраенні, узмацненні і падрыхтоўцы сваіх баявых часцей.

## Ацэнка арбітражу 
У 2000 годзе канфлікт паміж краінамі скончыўся. Эфіопія і Эрытрэя дамовіліся адкласці вырашэнне спрэчкі на нявызначаны тэрмін для разгляду справы ў міжнародным арбітражы.

У 2005 годзе камісія па прэтэнзіях, створаная ў рамках мірнага пагаднення, заявіла, што ўрэгуляванне такіх спрэчак з ужываннем сілы не можа лічыцца самаабаронай. Паколькі ўзброенага нападу на Эрытрэю не было, яе напад на Эфіопію нельга было апраўдаць як законную самаабарону ў адпаведнасці са Статутам Арганізацыі Аб’яднаных Нацый. Паводле заявы камісіі, афіцыйная Асмэра абавязана пакрыць суседняй краіне прычыненую шкоду.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Бітвы Эфіопіі
Катэгорыя:Бітвы Эрытрэі
Катэгорыя:Канфлікты 1998 года
Катэгорыя:Май 1998 года
Катэгорыя:Чэрвень 1998 года
Катэгорыя:Эфіопа-эрытрэйскі пагранічны канфлікт
Катэгорыя:Бітвы XX стагоддзя
Балцінава

**Балцінава** () — сяло на ўсходзе Латвіі, адміністрацыйны цэнтр Балцінаўскай воласці. Першая згадка каля 1760 года. З 1772 года да пачатку 1920-х гадоў у складзе Люцынскага павета. У 1924—1944 гадах у складзе Абрэнскага павета. У 1925 годзе населены пункт атрымаў статус пасёлка. У савецкі час населены пункт быў цэнтрам Балцінаўскага сельсавета. У пасёлку размяшчаўся саўгас «Балцінава». Да 2009 года ўваходзіў у Балвскі раён. Сярэдняя школа, музей, аптэка, каталіцкі касцёл (1931), праваслаўная царква.

Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Донал Глісан

**Донал Глісан** (, часам сустракаецца варыянт — Доўнел Глісан па вымаўленні свайго імя самім акцёрам, памылкова — Дамнал Глісан; нар. , , Ірландыя) — ірландскі акцёр, рэжысёр і пісьменнік. У 2006 годзе быў намінаваны ў прэміі «Тоні» за лепшую мужчынскую ролю ў спектаклі «Лейтэнант з вострава Інішмар». Вядомы роляй Біла Уізлі ў серыі фільмаў пра Гары Потэра, а таксама роляй генерала Армітажа Хакса ў франшызе «Зорныя войны».

Катэгорыя:Акцёры Ірландыі
Катэгорыя:Акцёры XXI стагоддзя
Катэгорыя:Кінарэжысёры XXI стагоддзя
Катэгорыя:Пісьменнікі Ірландыі
Катэгорыя:Пісьменнікі XXI стагоддзя
Керы Расел

**Керы Лін Расел** (; нар. , Фаўнцін-Валі, Каліфорнія, ЗША) — амерыканская актрыса. Вядомасць ёй прынесла ролю Фелісіці Портэр у тэлесерыяле «Фелісіці» (1998—2002), за якую яна атрымала прэмію «Залаты глобус».

Расел таксама вядомая працай у такіх фільмах, як «Дыпламат» (2023), «Мы былі салдатамі» (2002), «Місія невыканальная 3» (2006), «Афіцыянтка» (2007), «Аўгуст Раш» (2008), «Планета малпаў: Рэвалюцыя». 2014) і «Свабодны штат Джонса» (2016). З 2013 па 2018 год яна выконвала ролю агента КДБ Элізабет Джэнінгс у тэлесерыяле «Амерыканцы», якая прынесла ёй намінацыі на прайм-тайм прэмію «Эмі» і «Залаты глобус». Уладальніца імянной зоркі на Галівудскай «Алеі славы».

## Зноскі
Рыдлі

**Рыдлі** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Джон Рыдлі — амерыканскі сцэнарыст
* Дэйзі Рыдлі — англійская актрыса
Рычард Грант

**Рычард Э. Грант** (, пры нараджэнні **Рычард Грант Эстэрхёйсен** (); нар. ) — брытанскі акцёр свазілендскага паходжання, атрымаў вядомасць у Вялікабрытаніі пасля дэбюту ў камедыі «Уітн» і роляў у такіх фільмах, як «Чарнакніжнік», «Генры і Джун», «Дракула Брэма Стокера» і «Зорныя войны: Скайуокер. Узыходжанне».

Рычард Грант быў членам трупы кейптаўнскага Касмічнага тэатра, у 1982 годзе канчаткова перабраўся ў Лондан. У 2005 годзе зняў аўтабіяграфічны фільм пра сваё дзяцінства і бацькоў па ўласным сцэнары — "Вау-Вау", у галоўных ролях выступілі Гэбрыэл Бірн, Міранда Рычардсан, Эмілі Уотсан і Джулі Уолтэрс.

22 студзеня 2019 года Грант быў намінаваны на «Оскар» у катэгорыі «Лепшая мужчынская роля другога плана» за ролю ў фільме «Ці зможаце вы мне дараваць?».
Амбарцумян

**Амбарцумян** — прозвішча.

## Вядомыя асобы 
* Афелія Карапетаўна Амбарцумян — савецкая і армянская спявачка
* Віктар Амазаспавіч Амбарцумян — армянскі астраном і фізік, заснавальнік савецкай тэарэтычнай астрафізікі
* Рубен Віктаравіч Амбарцумян — савецкі і армянскі матэматык
Джулі Уолтэрс

Дама **Джулія Мэры «Джулі» Уолтэрс** (; нар. ) — брытанская актрыса і раманістка, сяміразовы лаўрэат прэміі BAFTA (дзве з іх за ролі ў кінафільмах, чатыры — за ролі на тэлебачанні узнагарода BAFTA Academy Fellowship Award за дасягненні ў акцёрскай прафесіі) і ўладальніца ўзнагарод «Залаты глобус» і «Сярэбраны Святы Георгій» Маскоўскага кінафестывалю за лепшую жаночую ролю. Двухразовая намінантка на прэмію «Оскар». Уладальніца тэатральнай прэміі Лорэнса Аліўе. Дама-Камандор ордэна Брытанскай імперыі.

## Зноскі
Эмілі Уотсан

**Эмілі Маргарэт Уотсан** (; нар. , ) — англійская актрыса тэатра і кіно. Афіцэр ордэна Брытанскай імперыі (OBE).

У 1996 годзе Эмілі дэбютавала ў кіно, дзе яна сыграла ролю Бэс у культавай карціне Ларса фон Трыера «Рассякаючы хвалі». За гэтую ролю яна атрымала прыз «Фелікс» як лепшая актрыса 1996 года, узнагароды New York Film Critics Circle Award і London Film Critics Circle Award, а таксама была намінаваная на «Оскар» і «Залаты глобус». Затым яна знялася ў фільмах «Баксёр» (1996), «Хілары і Джэкі» (1998), «Калыска будзе гушкацца» (1999), «Прах Анджэлы» (1999). За ролю віяланчэлісткі Жаклін Дзю Прэ ў драме рэжысёра Ананда Такера «Хілары і Джэкі» яна ў чарговы раз была намінаваная на «Оскар» і «Залаты глобус».

У 2002 годзе сыграла ролю Рэбы Мак-Клейн у трылеры «Чырвоны цмок» (прыквеле знакамітага фільма «Маўчанне ягнят»). За гэтую ролю была намінаваная на прэмію «Сатурн». У тым жа годзе Эмілі знялася ў навукова-фантастычным баявіку Курта Уімера «Эквілібрыум» з Крысціянам Бейлам.

У 2005 годзе актрыса прыняла ўдзел у агучванні анімацыйнага фільма Ціма Бёртана «Труп нявесты», намінаванага на «Оскар». У тым жа годзе на экраны выйшаў трылер «У кожнага свая хлусня» з Томам Уілкінсанам і Рупертам Эверэтам, а за ролю ў карціне «Жыццё і смерць Піцера Селерса» Уотсан атрымала намінацыю на прэмію «Залаты глобус».
Гэбрыэл Бірн

**Гэбрыэл Джэймс Бірн** (; нар.  года, , Ірландыя) — ірландскі акцёр тэатра, кіно і тэлебачання. Лаўрэат прэміі «Залаты глобус».

У дзяцінстве ён рыхтаваўся быць свяшчэннікам, але стаў настаўнікам і пайсці ў прафесійныя акцёры вырашыў толькі ў 29 гадоў. Найбольш папулярныя працы ў кіно — «Абарона дзяржавы», «Скрыжаванне Мілера», «Звычайныя падазроныя». На тэлебачанні — роля псіхатэрапеўта ў серыяле HBO «Пацыенты». Аддае перавагу здымацца ў артхаўсных праектах.

## Зноскі
Тэй Дыгз

**Скот Ле́а «Тэй» Дыгз** (, нар. , Ньюарк, Нью-Джэрсі, ЗША) — амерыканскі  і . Вядомы па ролях у Брадвейскіх мюзіклах «Багема» і «Хэдвіг і нашчасны дзюйм», а таксама па ролях у серыялах «Прыватная практыка» (2007—2013) і «Забойства першай ступені» (2014—2016).

## Жыццё і кар’ера 
Тэй Дыгз нарадзіўся ў Ньюарку, штат Нью-Джэрсі, але вырас у Рочэстэры, Нью-Ёрк. У 1993 годзе ён скончыў Сірак’юскі ўніверсітэт са ступенню бакалаўра мастацтваў і неўзабаве пачаў сваю кар’еру на тэатральнай сцэне. У 1994 годзе ён дэбютаваў у брадвейскім мюзікле «Карусель», а ў 1996 годзе адыграў галоўную ролю ў мюзікле «Арэнда».

На вялікім экране Дыгз дэбютаваў адразу з галоўнай мужчынскай ролі ў меладраме 1998 года «Захапленне Стэлы», дзе згуляў маладога палюбоўніка Анджэлы Басет. З тых часоў ён зняўся ў больш за дваццаць розных кінафільмах, уключаючы «Шафёр», «Дом начных зданяў», «Цёмны цукар», «Эквілібрыум», «Чыкага», «База „Клейтан“» і «Багема». Тым часам ён не спыняў кар’еру на брадзвеі і выступаў у мюзіклах «Чыкага» і «Злая», у апошнім з якіх галоўную ролю выконвала яго жонка Ідзіна Мензел.

На тэлебачанні Дыгз пачаў кар’еру з ролі ў мыльнай оперы ў 1997 годзе. У 2001 годзе ён з’явіўся ў серыяле «Элі Мак-Біл», а ў 2004 годзе адыграў галоўную ролю ў серыяле «Кевін Хіл», які быў зачынены пасля аднаго сезона, нягледзячы на пахвалу ад крытыкаў. Пасля ён адыграў галоўную ролю ў яшчэ адным нядоўга праіснаваўшым шоў ABC «Новы дзень», а пасля быў запрошаны ў серыял Шонды Раймс «Прыватная практыка», спін-оф медыцынскай драмы «Анатомія жарсці». Серыял завяршыўся ў пачатку 2013 года, пасля шасці сезонаў. Пасля ён разам з Кэтлін Робертсан пачаў гуляць вядучую ролю ў серыяле TNT «Забойства першай ступені».