open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Адама Бэрау

**Адама Бэрау** (; нар. 18 лютага 1965, Манкаманг Кунда, Верхняя Рака, Гамбія) — гамбійскі палітычны дзеяч. Трэці прэзідэнт Гамбіі са студзеня 2017 года. Член Аб’яднанай дэмакратычнай партыі (АДП).

## Біяграфія 
У пачатку 2000-х гадоў пражываў у Лондане, дзе працаваў ахоўнікам у гандлёвым цэнтры. Да пачатку сваёй прэзідэнцкай кампаніі, быў скарбнікам АДП і ўладальнікам агенцтва нерухомасці (*Majum Real Estate*), якое ён стварыў, у 2006 годзе, пасля вяртання з вучобы ў Лондане, Англія.

Быў кандыдатам ад Аб’яднанай дэмакратычнай партыі Гамбіі на Прэзідэнцкіх выбарах 2016 года, якія прайшлі ў краіне 1 снежня. Пасля таго, як кіраўнік партыі Усэйн Дарбі летам 2016 года быў асуджаны на тры гады за ўдзел у несанкцыянаваных мітынгах і акцыях пратэсту, выбар дэмакратаў паў на Бэрау. Быў асноўным апазіцыйным канкурэнтам дзеючага прэзідэнта краіны Яя Джамэ, які займаў сваю пасаду з 1996 года. У выніку нечаканай перамогі на выбарах быў абраны прэзідэнтам Гамбіі.

На прэзідэнцкіх выбарах 1 снежня 2016 года атрымаў перамогу з 43,3 % галасоў, перамогшы дзеючага прэзідэнта Джамэ (39,6 %) і Мама Кандзі (17,1 %). На наступны дзень пасля абвяшчэння вынікаў прэзідэнт Джамэ прызнаў сваё паражэнне і абвясціў пра перадачу ўлады пераможцу і жаданне дапамагчы абранаму прэзідэнту спакойна заняць пасаду. Аднак, 9 снежня 2016 года, Джамэ ў тэлезвароце абвясціў аб тым, што за парушэнні не прызнае вынікі выбараў і загадаў іх паўторна правесці.

Адама Бэрау быў прыведзены да прысягі ў якасці прэзідэнта Гамбіі ў пасольстве Гамбіі ў Дакары 19 студзеня 2017 года. Праз некалькі гадзін войскі Сенегала і Нігерыі ўварваліся на тэрыторыю Гамбіі, але пазней кантынгент ЭКАВАС прыпыніў ваенную аперацыю ў Гамбіі, каб даць Джамэ шанец на мірную перадачу ўлады абранаму прэзідэнту Адаме Бэрау. Аднак Джамэ зноў адмовіўся сысці ў адстаўку. Тэрмін быў падоўжаны яшчэ на чатыры гадзіны, аднак ён праігнараваў і яго. Прэзідэнт Маўрытаніі Махамед Абдэль-Азіз, прэзідэнт Гвінеі Альфа Кандэ і спецыяльны прадстаўнік ад ААН Махамед Ібн Чамбас спрабавалі ўгаварыць яго сысці ў адстаўку. Міністр абароны краіны Усман Баджые заявіў, што армія Гамбіі не будзе ваяваць з ЭКАВАС. Паводле звестак Бэрау і сенегальскага афіцыйнага прадстаўніка, Джамэ 20 студзеня пагадзіўся сысці з пасады прэзідэнта і пакінуць краіну.

У лістападзе 2021 года Адама Бэрау абвясціў аб выстаўленні сваёй кандыдатуры на прэзідэнцкія выбары 2024 года.

## Асабістае жыццё 
Па веравызнанні — мусульманін-суніт. Дзве жонкі, пяцёра дзяцей. Раней яго сына загрыз сабака.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Дзеючыя кіраўнікі дзяржаў
Катэгорыя:Прэзідэнты Гамбіі
Герб Узды

**Герб Узды** — геральдычны знак горада Узды Уздзенскага раёна Мінскай вобласці Беларусі.

## Апісанне 
У срэбным полі іспанскага шчыта Святы Пётр у залатых і блакітных адзеннях і Святы Павел — у чырвона-блакітных.

Герб зарэгістраваны ў Гербавым матрыкуле Рэспублікі Беларусь 6 снежня 2000 года № 44.

## Спасылкі 
* Герб города Узда // «Геральдика Беларуси» 

Узда
Катэгорыя:Узда
Герб Стоўбцаў

**Герб Стоўбцаў** — геральдычны знак горада Стоўбцы Стаўбцоўскага раёна Мінскай вобласці Беларусі.

## Апісанне 
У залатым полі блакітны слуп (які сімвалізуе раку Нёман), на якім віціна, што плыве на хвалі. Герб зарэгістраваны ў Гербавым матрыкуле Рэспублікі Беларусь 20 лістапада 2006 года № 691. У XVII—XIX стагоддзях Стоўбцы былі адным з галоўных цэнтраў будаўніцтва віцінаў, адсюль пачыналася суднаходства па Нёмане.

## Гл. таксама 
* Сцяг Стоўбцаў

## Спасылкі 
* Герб города Столбцы // «Геральдика Беларуси» 
* г. Стоўбцы і Стаўбцоўскі раён (Афіцыйныя геральдычныя сімвалы Рэспублікі Беларусь) https://gs.archives.gov.by/?page_id=5416&lang=be

Стоўбцы
Катэгорыя:Стоўбцы
Мурэнавыя

**Мурэнавыя**, мурэны (*Muraenidae*) — сямейства рыб атрада вугрападобных.

## Апісанне 
Даўжыня ад 10 см да 3 м. Цела змеепадобнае, скура голая. Афарбоўка яркая, разнастайная, з плямамі і палосамі. Грудныя плаўнікі адсутнічаюць. Зубы шматлікія, доўгія, вострыя.

## Пашырэнне 
Выдзяляецца каля 18 родаў, больш за 120 відаў. Пашыраны ў трапічных і субтрапічных морах. Жывуць каля берагоў у расколінах камянёў, падводных гротах і пячорах. Найбольш вядомыя прадстащники родаў гімнаторакс, лікадонтыс, мурэна.

## Асаблівасці біялогіі 
Драпежнікі, кормяцца рыбамі, галаваногімі малюскамі, ракападобнымі.

У развіцці праходзяць стадыю лептацэфала (кароткае тупое рыла, закруглены хваставы плаўнік, слабая пігментацыя.

## Промысел 
Аб'ект промыслу. У некаторых відаў мяса ядавітае.

## Літаратура 
* Мурэнавыя // 

Катэгорыя:Вугрападобныя
Любоў Лаўраўна Сямашка

**Любоў Лаўраўна Сямашка**, нар. **Васюковіч** (,  — ) — беларуская оперная  і .

## Біяграфія 
Нарадзілася ў Мінску ў сям'і праваслаўнага святара Лаўра Пятровіча Васюкевіча і яго жонкі Кацярыны Паўлаўны. Бацьку Любові растралялі ў 1926 годзе, што адбілася і на лёсе яго дачкі. Рэабілітавалі Лаўра Васюковіча толькі 24 ліпеня 1992 года, ужо пасля смерці яго дачкі.

## Біяграфія 
У 1930-я гады Л. Сямашка паспяхова пачынала сваю сольную кар’еру спявачкі на
сцэне Дзяржаўнага тэатра оперы і балета ў Мінску; валодала адметным лірыка-каларатурным сапрана, выконваючы вядучыя партыі ў спектаклях тады яшчэ зусім маладога опернага калектыву, разам з ўзыходзячай «зоркай» таго часу Ларысай Александроўскай. Партыя Мікаэлы ў оперы «Кармэн» Жоржа Бізэ, Марфы — у «» і «» М. Рымскага-Корсакава. Сярод яе вучняў была будучая беларуская кампазітарка Валянціна Сярых.

## Сям'я 
Муж Міхаіл Мар'янавіч Сямашка, дачка Ірына, унук Міхаіл.

## Літаратура 
* Тэатральная Беларусь: Энцыкл. Т.2. С.396.
* БД «Беларусь у падзеях i асобах»

## Спасылкі 
* Главный учитель моей жизни 

Катэгорыя:Постаці Вялікага тэатра оперы і балета Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Сапрана
Пажарніца наземная

**Пажа́рніца наземная** (*Calamagrostis epigejos*) — від кветкавых раслін роду  сямейства .

## Назвы 
Пажарніца наземная, перапалявіца, пажарнік, мятла лясная. Натуралізавалася на тэрыторыі Аўстраліі і Паўночнай Амерыкі. Мезафіт, мезатроф, эўтроф. Грубая кармавая трава лугоў.

## Літаратура 
*  — С. 71—72.
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* Дикие родичи культурных растений — *Calamagrostis epigeios* (L.) Roth. — Вейник наземный // Агроэкологический атлас России и сопредельных стран: экономически значимые растения, их болезни, вредители и сорные растения

Катэгорыя:Метлюжковыя
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Флора Паўночнай Афрыкі
Катэгорыя:Кармавыя расліны
Катэгорыя:Тэхнічныя культуры
Катэгорыя:Пустазелле
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Хэтчардз

**Хэтчардз** () — найстарэйшы кніжны магазін у Злучаным Каралеўстве.

## Гісторыя 
Кніжная крама «Хэтчардз» была заснавана на Пікадзілі 173, Джонам Хэтчардам у 1797 годзе. Яна перамясцілася на Пікадзілі 189—190 ў 1801 годзе. Прычынай перамяшчэння крамы стала пабудова Егіпетскай залы. Далей, другім адрасам крамы стаў Пікадзілі 187 у 1820 годзе. Яна і сёння працуе па гэтым адрасе.

У самой краме, на лесвіцы вісіць партрэт Джона Хэтчарда.

Крама была заснавана з калекцыяй ад Саймана Вандэнберга, у асноўным гэта кнігі 18-га стагоддзя.

Кампанія Хэтчардз была набыта паліграфічнай кампаніяй «William Collins, Sons» ў 1956 годзе. Далей была прададзена кампаніі Pentos ў 1990 годзе, і Pentos, быў набыты пазней Waterstone's.
 
Новая крама была акдрыта ў чыгуначным вакзале Сэнт-Панкраса ў 2014 годзе.

## Значнасць 
Крама мае адну з найлепшых рэпутацый: была добра ацэнена высакакласнымі аўтарамі і трымае тры каралеўскія прадпісанні прызначэння.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Лондан
Катэгорыя:Культура Лондана
Герб Фаніпаля

**Герб Фаніпаля** — геральдычны знак горада Фаніпаля, Дзяржынскага раёна Мінскай вобласці Беларусь.

## Апісанне 
У срэбным полі перакулены зялёны клін, абцяжараны залатым яблыкам.
Герб зацверджаны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 20 лістапада 2006 года № 691.

## Спасылкі 
* Герб города Фаниполь // «Геральдика Беларуси» 

Фаніпаль
Катэгорыя:Фаніпаль
Ян Тысоўскі

**Ян Юзаф Тысоўскі** (; ,  — , ) — польскі палітычны дзеяч, лідар Кракаўскага паўстання.

## Біяграфія 
Тысоўскі нарадзіўся ў Тарнаве 8 сакавіка 1811 года. У маладосці прымаў удзел у лістападаўскім паўстанні, затым удзельнічаў у падпольных арганізацыях, змагароў за незалежнасць у Галіцыі. 21 лютага 1846 года, пасля пачатку паўстання ў Кракаве, увайшоў. У рэшце рэшт пайшоў з 1500 жаўнерамі да Прусіі і быў інтэрнаваны разам з паўстанцамі ў раёне Новай Беруні на год, пасля чаго атрымаў дазвол на выезд у ЗША. У ЗША арганізаваў Польскае Дэмакратычнае Таварыства ў Амерыцы. Памёр 5 красавіка 1857 года ў Вашынгтоне, акруга Калумбія.

Катэгорыя:Палітыкі Польшчы
Клімавічы (значэнні)

Назву **Клі́мавічы** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Клімавічы — вёска ў Сенненскім раёне
* Гродзенская вобласць:
** Клімавічы — вёска ў Зэльвенскім раёне
** Клімавічы — былая вёска ў Лідскім раёне
* Магілёўская вобласць:
** Клімавічы — горад, цэнтр Клімавіцкага раёна
** Клімавічы — вёска ў Шклоўскім раёне
* Мінская вобласць:
** Клімавічы — вёска ў Мінскім раёне
Артура Алесандры

**Артура Фартуната Алесандры Пальма** (, , Лангаві, Чылі — , , Чылі) — чылійскі дзяржаўны і палітычны дзеяч, адзін з лідараў Ліберальнай партыі, 18-ы і 22-ы прэзідэнт Чылі з 23 снежня 1920 па 1 кастрычніка 1925 (з перапынкам 1924) і з 24 снежня 1932 па 24 снежня 1937 года.

У 1893 годзе скончыў юрыдычны факультэт сталічнага ўніверсітэта. З 1897 па 1915 год быў дэпутатам Нацыянальнага Кангрэсу, у 1915—1931 — сенатарам. Займаў шэраг дзяржаўных пасадаў: у 1908 — міністр прамысловасці і грамадскіх работ, у 1913 — міністр фінансаў, у 1918 — прэм'ер-міністр і міністр унутраных спраў.

У 1920 годзе Алесандра перамог на прэзідэнцкіх выбарах як кандыдат ад ліберальнай кааліцыі, якая прадстаўляла інтарэсы сярэдняга класа і рабочых. Пры ім у краіне былі праведзены некаторыя дэмакратычныя рэформы, у тым ліку 8-гадзінны працоўны дзень і абавязковае сацыяльнае страхаванне; была прынята новая канстытуцыя, якая абвясціла асноўныя дэмакратычныя свабоды, царква была аддзеленая ад дзяржавы.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Латинская Америка: Энциклопедический справочник. Т. 1. А—К / Гл. ред. В. В. Вольский. — М.: Советская энциклопедия, 1980. — С. 230. — 576 с. с илл.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Міністры ўнутраных спраў Чылі
Катэгорыя:Міністры фінансаў Чылі
Катэгорыя:Прэзідэнты Чылі
Катэгорыя:Юрысты Чылі
Мануэл Антоніу ды Алмейда

**Мануэл Антоніу ды Алмейда** (; ,  — ) — бразільскі пісьменнік, журналіст, калумніст, літаратурны крытык, рэдактар, педагог. Прэзідэнт Бразільскай акадэміі літаратуры.

Прадстаўнік рэалізму ў бразільскай літаратуры. Нарадзіўся ў сям'і афіцэра. Атрымаў універсітэцкую медыцынскую адукацыю (1849—1855). Складанае фінансавае становішча прывяло яго да заняткаў журналістыкай і літаратурай. Рэдагаваў часопіс «Correio Mercantil», у якім у 1854—1855 гадах апублікаваў свой самы вядомы раман «Успаміны сяржанта міліцыі» («Memórias de um sargento de milícias»).

У 1858 быў адным з заснавальнікаў і дырэктарам Нацыянальнага кніжнага выдавецтва — Tipografia Nacional, дзе пазнаёміўся і пасябраваў з Ж. Машаду ды Асісам. Быў прафесарам Школы мастацтваў і рамёстваў Рыа-дэ-Жанэйра. Загінуў пры караблекрушэнні ў раёне Макаэ.

## Літаратура 
* Латинская Америка: Энциклопедический справочник. Т. 1. А—К / Гл. ред. В. В. Вольский. — М.: Советская энциклопедия, 1980. — С. 231. — 576 с. с илл.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Пісьменнікі XIX стагоддзя
Катэгорыя:Пісьменнікі Бразіліі
Катэгорыя:Журналісты Бразіліі
Катэгорыя:Рэдактары Бразіліі
Катэгорыя:Літаратурныя крытыкі XIX стагоддзя
Катэгорыя:Літаратурныя крытыкі Бразіліі
Катэгорыя:Ахвяры караблекрушэння
Катэгорыя:Партугаламоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Постаці бразільскай педагогікі
Алмейда

**Алмейда** () — прозвішча, тапонім.

## Прозвішча 
* Лаўрэнсу ды Алмейда — партугальскі падарожнік
* Мануэл Антоніу ды Алмейда — бразільскі паэт, журналіст
* Угу Алмейда — партугальскі футбаліст
* Франсішку ды Алмейда — першы партугальскі віцэ-кароль Індыі

## Тапонім 
* Раён Алмейда — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Партугаліі
Партызаны (значэнні)

Партызаны — удзельнікі партызанскай вайны з боку акупаванага насельніцтва

Назву **Партыза́ны** маюць наступныя населеныя пункты:
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Партызаны — вёска ў Сенненскім раёне
* Гомельская вобласць:
** Партызаны — вёска ў Рагачоўскім раёне
Буракі (значэнні)

Буракі  — род кветкавых раслін сямейства лебядовых

Назву **Буракі́** маюць наступныя населеныя пункты:
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Буракі — вёска ў Веляшковіцкім сельсавеце Лёзненскага раёна
** Буракі — вёска ў Крынкаўскім сельсавеце Лёзненскага раёна
Бук (значэнні)

Назву **Бук** маюць:

* Бук — род кветкавых раслін сямейства букавых
* Бук (ЗРК)
## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Бук — вёска ў Талачынскім раёне
* Гомельская вобласць:
** Бук — пасёлак у Гомельскім раёне
** Бук — былая вёска ў Нараўлянскім раёне
Леанід Лагун

**Леанід Лагун**:
* Леанід Дзямідавіч Лагун (1935—2020) — беларускі савецкі лётчык, Заслужаны штурман СССР.
* Леанід Леанідавіч Лагун (нар. 1978) — беларускі футбаліст і трэнер.
Міжмалекулярнае ўзаемадзеянне

**Міжмалекуля́рнае ўзаемадзе́янне** — узаемадзеянне паміж малекуламі з насычанымі хімічнымі сувязямі.

Існаванне міжмалекулярнага ўзаемадзеяння ўпершыню ўлічыў Я. Д. Ван дэр Ваальс пры тлумачэнні ўласцівасцей рэальных газаў і вадкасцей (гл. ўраўненне Ван-дэр-Ваальса). Асобны выпадак міжмалекулярнага ўзаемадзеяння — вадародная сувязь.

thumb|Схематычная крывая залежнасці патэнцыяльнай энергіі  міжмалекулярнага ўзаемадзеяння ад адлегласці  паміж малекуламі;  — найменшая магчымая адлегласць паміж нерухомымі малекуламі;  — глыбіня патэнцыяльнай ямы (вызначае энергію сувязі малекул).

Характар міжалекулярнага ўзаемадзеяння залежыць ад адлегласці  паміж малекуламі. Пры вялікіх  (r\gg l, дзе  — лінейныя памеры малекул, што ўзаемадзейнічаюць) электронныя абалонкі малекул не перакрываюцца, паміж малекуламі пераважаюць сілы прыцягнення (далёкадзейныя сілы), якія маюць электрычную прыроду. Далёкадзейныя сілы падзяляюць на арыентацыйныя (сілы ўзаемадзеяння паміж палярнымі малекуламі), індукцыйныя (паміж палярнымі і непалярнымі малекуламі), дысперсійныя (паміж любымі малекуламі). Пры малых  (r \sim 1), калі электронныя абалонкі малекул перакрываюцца, пераважаюць сілы адштурхоўвання, якія з'яўляюцца кароткадзейнымі сіламі. Энергія адштурхоўвання залежыць ад  так, як у выпадку абменнага ўзаемадзеяння, што прыводзіць да ўтварэння хімічнай сувязі.

Міжмалекулярнае ўзаемадзеянне звычайна апісваецца патэнцыяльнай энергіяй узаемадзеяння  (патэнцыялам міжмалекулярнага ўзаемадзеяння), а сіла ўзаемадзеяння  — функцыяй
: f = - \frac{dU}{dr}.

Тэарэтычнае вызначэнне залежнасці  ці эксперыментальнае вымярэнне  практычна немагчымыя з-за вельмі вялікай колькасці малекул, што ўзаемадзейнічаюць, і малых значэнняў . Звычайна залежнасць  падбіраюць эмпірычна так, каб праведзеныя з яе дапамогай разлікі розных характарыстык рэчыва адпавядалі эксперыментальным даным.

Міжмалекулярнае ўзаемадзеянне вывучаюць рознымі фізічнымі метадамі, асноўныя з іх: метад малекулярных пучкоў і дыфракцыйныя метады. Пры даследаванні міжмалекулярнага ўзаемадзеяння ўсё часцей выкарыстоўваюць разліковыя метады квантавай хіміі.

## Літаратура 
* 
* Межмолекулярные взаимодействия: От двухатомных молекул до биополимеров: Пер. с англ. — М., 1981.

Катэгорыя:Фізічная хімія
Мануэль Бланка Энкалада

**Мануэль Хасэ Бланка-і-Кальва дэ Энкалада** (; , , Рыа-дэ-ла-Плата — , Сант’яга, Чылі) — чылійскі палітычны дзеяч, першы прэзідэнт Чылі (Часовы прэзідэнт з 9 ліпеня па 9 верасня 1826 года).

Навучаўся марской справе ў Іспаніі. Падчас чылійскай вайны за незалежнасць уступіў у войска Чылі і даслужыўся да рангу віцэ-адмірала. У 1826 годзе быў абраны на заснаваны пост прэзідэнта Чылі. На гэтай пасадзе прабыў усяго два месяцы з-за рознагалоссяў з Кангрэсам з нагоды федэральнага ладу краіны.

Пасля прымаў удзел у вайне супраць Балівійска-Перуанскай канфедэрацыі і ў вайне супраць Іспаніі.

Катэгорыя:Прэзідэнты Чылі
Катэгорыя:Памерлі ў Сант’яга
Эдуарда Фрэй Руіс-Тагле

**Эдуáрда Альфрэда Хуáн Бернáрда Фрэй Руіс-Тáгле** (; нар. , Сант’яга, Чылі) — чылійскі дзяржаўны дзеяч, 32-ы прэзідэнт Чылі з 11 сакавіка 1994 па 11 сакавіка 2000 года. Старэйшы сын прэзідэнта Чылі Эдуарда Фрэя Мантальва.

Атрымаў інжынернае адукацыю ва Універсітэце Чылі.

У 1988 годзе заснаваў «Камітэт за свабодныя выбары». На першых пасля ваеннай дыктатуры свабодных выбарах абраны ў Сенат. З 1992 года старшыня Хрысціянска-дэмакратычнай партыі.

На прэзідэнцкіх выбарах 1993 года быў вылучаны кандыдатам у прэзідэнты ад Кааліцыі партый за дэмакратыю (ККД), перамог, набраўшы 58 % галасоў.

Пасля заканчэння прэзідэнцкага тэрміну стаў як экс-прэзідэнт пажыццёвым сенатарам. У 2005 годзе ў выніку канстытуцыйнай рэформы пажыццёвае сяброўства ў Сенаце было адменена. На парламенцкіх выбарах 2005 года балатаваўся ў Сенат і быў абраны. У 2006—2014 гадах сенатар. У 2006—2008 гадах старшыня Сената (як і яго бацька, абраны пасля прэзідэнцтва ў Сенат і які стаў яго старшынёй).

Кандыдат у прэзідэнты ад ККД на выбарах 2010 года. У першым туры заняў другое месца, набраўшы 29,6 % галасоў. У другім туры набраў 48 % і саступіў Себасцьяну Піньера.

Катэгорыя:Прэзідэнты Чылі
XIX з’езд КП(б)Б

**Дзевятнаццаты з’езд Камуністычнай партыі (бальшавікоў) Беларусі**. Адбыўся 15 — 18 лютага 1949 у Мінску. Прысутнічала 787 дэлегатаў з рашаючым і 129 з дарадчым голасам ад 110 206 членаў і кандыдатаў у члены партыі.

## Парадак дня 
* Справаздача ЦК КП(б)Б (М. I. Гусараў);
* справаздача Рэвізійнай камісіі КП(б)Б (В. Я. Сядых);
* выбары кіруючых органаў КП(б)Б.

## Праца з’езда 
З’езд ухваліў палітычную лінію і практычную даейнасць ЦК, падвёў вынікі арганізатарскай і палітычнай работы партыі ў Вялікую Айчынную вайну, прааналізаваў ход аднаўлення і развіцця народнай гаспадаркі рэспублікі. Шмат увагі на з’ездзе аддавалася пытанням ідэалагічнай работы, «барацьбе» супраць усіх праяўленняў «буржуазнай» ідэалогіі, т.зв. нізкапаклонства перад заграніцай. Дзеячы навукі і культуры абвінавачваліся на з’ездзе ў нацыяналізме, т.зв. «рабалепстве» перад капіталізмам і яго «разбэшчанай» культурай, ім навешваўся ярлык «бязроднага касмапаліта». 3’езд падкрэсліў, што найвялікшая задача КП(б)Б і ўсіх працоўных рэспублікі — датэрміновае выкананне 4-й пяцігодкі, намеціў мерапрыемствы па паляпшэнні партыйнага кіраўніцтва аднаўленнем і развіццём народнай гаспадаркі.

## Вынікі з’езда 
З’езд выбраў ЦК КП(б)Б у складзе 83 членаў і 48 кандыдатаў у члены, Рэвізійную камісію КП(б)Б з 29 членаў.

## Літаратура 
* Гусараў, Н. Справаздачны даклад Цэнтральнага Камітэта Камуністычнай Партыі (бальшавікоў) Беларусі на XIX з’езда КП(б)Б / Н. Гусараў. — Мн.: Дзяржаўнае выдавецтва БССР, 1949. — 113, [2] с.
* Коммунистическая партия Белоруссии в резолюциях и решениях съездов и пленумов ЦК / Институт истории партии при ЦК КПБ — филиал Института марксизма-ленинизма при ЦК КПСС. Т. 4: 1945—1955. — Мн.: Беларусь, 1986. — 615, [1] с.
* Яфімчык, А. Дзевятнаццаты з’езд КП(б)Б / Аляксандр Яфімчык // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. / Беларуская Энцыклапедыя; Рэдкал.: М. В. Біч і інш.; Прадм. М. Ткачова; Маст. Э. Э. Жакевіч. Т. 3: Гімназіі — Кадэнцыя / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелЭн, 1996. — 523 с. — С. 223. — ISBN 985-11-0041-2.

Катэгорыя:З’езды КПБ
Катэгорыя:Падзеі ў Мінску
Катэгорыя:1949 год у Мінску
Катэгорыя:Люты 1949 года
Герб Мядзела

**Герб Мядзела** — геральдычны знак горада Мядзела, Мядзельскага раёна Мінскай вобласці Рэспублікі Беларусь.

## Апісанне 
У блакітным полі іспанскага шчыта на зялёным ускрайку срэбраны замак з трыма вежамі, на якіх, вымпелы з крыжамі Святога Георгія.
Герб зарэгістраваны ў Гербавым матрыкуле Рэспублікі Беларусь 12 красавіка 2001 года № 60.

## Гл. таксама 
* Сцяг Мядзела

## Спасылкі 
* Герб города Мядель // «Геральдика Беларуси» 

Мядзел
Катэгорыя:Мядзел
Герб Любані

**Герб Любані** — геральдычны знак горада Любані, Любанскага раёна Мінскай вобласці Беларусь.

## Апісанне 
Варажскі шчыт перасечаны зніжаным залатым поясам і мае ўскраек чырвонага колеру. У верхнім блакітным полі залатая стылізаваная кветка, на лісці якой дзве птушкі з паднятымі крыламі таго ж металу.
Герб зарэгістраваны ў Гербавым матрыкуле Рэспублікі Беларусь 5 траўня 1996 г. № 7.

## Гл. таксама 
* Сцяг Любані

## Спасылкі 
* Герб города Любань // «Геральдика Беларуси» 

Любань
Катэгорыя:Любань
Герб Салігорска

**Герб Салігорска** — геральдычны знак горада Салігорска, Салігорскага раёна Мінскай вобласці Беларусь.

## Апісанне 
Варажскі шчыт рассечаны «ў слуп»: у правым блакітным полі палова залатога коласа, у левым чырвоным — шэсць пар срэбных і чырвоных усекаў.
Герб зарэгістраваны ў Гербавым матрыкуле Рэспублікі Беларусь 28 траўня 1998 года № 12.

## Гл. таксама 
* Сцяг Салігорска

## Спасылкі 
* Герб города Солигорск // «Геральдика Беларуси» 

Салігорск
Катэгорыя:Салігорск
Герб Смалявічаў

**Герб Смалявічаў** — геральдычны знак горада Смалявічаў, Смалявіцкага раёна Мінскай вобласці Беларусь.

## Апісанне 
Варажскі шчыт рассечаны «ў слуп»: у правым чырвоным полі срэбны знак Судзімонта Доргевіча, у левым блакітным — залатая бочка з чорнай смалой.
Герб зарэгістраваны ў Гербавым матрыкуле Рэспублікі Беларусь 28 траўня 1998 года № 14.

## Гл. таксама 
* Сцяг Смалявічаў

## Спасылкі 
* Герб города Смолевичи // «Геральдика Беларуси» 

Смалявічы
Катэгорыя:Смалявічы
Чылійскі ўніверсітэт

**Чылійскі ўніверсітэт** () — дзяржаўны ўніверсітэт, размешчаны ў Сант’яга, Чылі.

Найбуйнейшая і найстарэйшая вышэйшая навучальная ўстанова ў Чылі і адна з найстарэйшых ВНУ ў Лацінскай Амерыцы. Заснаваны Нацыянальным Кангрэсам Чылі законам ад 19 лістапада 1842 года і ўрачыста адкрыты 17 верасня 1843 года на базе каланіяльнага Каралеўскага ўніверсітэта Сан-Фэліпэ, заснаванага ў 1747 годзе. З 1867 па 1883 гг., яго рэктарам быў Ігнат Дамейка. Сярод выпускнікоў Чылійскага ўніверсітэта дваццаць прэзідэнтаў Чылі і два лаўрэаты Нобелеўскай прэміі па літаратуры (Габрыела Містраль і Пабла Нэруда).

## Літаратура 
* «La Privatización de las Universidades», María Olivia Mönckeberg, Ed. Copa Rota, ISBN 956-8523-00-6.

Катэгорыя:Універсітэты паводле алфавіта
Катэгорыя:Універсітэты Чылі
Катэгорыя:Сант’яга
Жузэ Мартыніяну ды Аленкар

**Жузэ́ Мартынія́ну ды Аленка́р** (; , Месежана, Сеара — , ) — бразільскі пісьменнік і палітык.

Жузэ Мартыніяну ды Аленкар нарадзіўся 1 мая 1829 года ў мястэчку Месежана у штаце Сеара, у крэольскай сям'і. Жузэ Мартыніяну ды Аленкар пасля атрымання юрыдычнай адукацыі выкладаў права, а затым быў абраны дэпутатам, а пазней прызначаны міністрам юстыцыі.

З яго твораў карыстаюцца папулярнасцю раманы: «Ірасема», «Minas de Prata», «Tronco de Ipé», «Гуарані». У пазнейшых творах: «Pata de gazela», «Luciole», «Diva» Aленкар наследуе французскіх раманістаў. Пісаў таксама для сцэны, як драматург.

Памёр 12 снежня 1877 у Рыа-дэ-Жанэйра.

## Літаратура 
* Латинская Америка: Энциклопедический справочник. Т. 1. А—К / Гл. ред. В. В. Вольский. — М.: Советская энциклопедия, 1980. — С. 230. — 576 с. с илл.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Пісьменнікі Бразіліі
Катэгорыя:Палітыкі Бразіліі
Катэгорыя:Драматургі Бразіліі
Катэгорыя:Постаці бразільскай педагогікі
Катэгорыя:Пахаваныя на могілках Сан-Жуан-Батыста
Катэгорыя:Пісьменнікі XIX стагоддзя
Мігель Алеман Вальдэс

**Міге́ль Алема́н Вальдэ́с** (; , Саюла-дэ-Алеман, Веракрус —, ) — мексіканскі палітычны дзеяч, прэзідэнт Мексікі (1 снежня 1946 — 30 лістапада 1951 года), губернатар штата Веракрус (1 снежня 1936 — 6 красавіка 1939).

У 1946 годзе Мігель Вальдэс быў абраны прэзідэнтам краіны, стаўшы першым з часоў Франсіска Мадэра цывільнай асобай на гэтай пасадзе. Падчас яго кіравання былі дасягнуты поспехі ў сельскай гаспадарцы, у сферы транспарту, у апрацоўчай прамысловасці, у электраэнергетыцы, у нафтавай прамысловасці. Па заканчэнні прэзідэнцкага тэрміну Вальдэса змяніў на пасадзе Адольфа Руіс Картынес, кандыдат ад урадавай партыі.

У 1960 годзе Вальдэс атрымаў дыпламатычны ранг паўнамоцнага пасла і прэзідэнта Мексіканскага нацыянальнага савета па турызме. Памёр у Мехіка 14 мая 1983 года ад сардэчнага прыступу.

## Літаратура 
* Латинская Америка: Энциклопедический справочник. Т. 1. А—К / Гл. ред. В. В. Вольский. — М.: Советская энциклопедия, 1980. — С. 230. — 576 с. с илл.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Юрысты Мексікі
Катэгорыя:Члены Інстытуцыйна-рэвалюцыйнай партыі
Катэгорыя:Міністры ўнутраных спраў Мексікі
Катэгорыя:Постаці мексіканскай дыпламатыі
Эдуарда Фрэй Мантальва

**Эдуарда Ніканор Фрэй Мантальва** (,  — ) — чылійскі палітычны дзеяч, 28-ы прэзідэнт Чылі з 1964 па 1970 год.

Эдуарда Фрэй Мантальва нарадзіўся ў 1911 годзе ў Сант’яга. Яго бацька — немец, эмігрант з Швейцарыі. Эдуарда Фрэй Мантальва атрымаў юрыдычную адукацыю ў Каталіцкім універсітэце ў 1933 годзе. Палітычную дзейнасць пачаў у Кансерватыўнай партыі, у 1938 годзе стаў лідарам Нацыянальнага руху кансерватыўнай моладзі, ператворанага ў гэтым жа годзе ў партыю Нацыянальная фаланга. Выкладаў у Каталіцкім універсітэце. У 1937—1945 гадах член палаты дэпутатаў. У 1945—1946 гадах міністр грамадскіх работ і дарожнага будаўніцтва. У 1949—1964 гадах сенатар.

Пасля стварэння ў 1957 годзе Хрысціянска-дэмакратычнай партыі на базе Нацыянальнай фалангі і Сацыял-хрысціянскай кансерватыўнай партыі стаў яе лідарам. У 1958 годзе кандыдат у прэзідэнты, набраў 20,7 % галасоў і заняў трэцяе месца.

Яго старэйшы сын Эдуарда Фрэй Руіс-Тагле таксама быў прэзідэнтам Чылі ў 1994—2000 гг.

Катэгорыя:Прэзідэнты Чылі
Рыкарда Лагас

**Рыка́рда Фрайла́н Ла́гас Эскаба́р** (, нар. , ) — 33-ы прэзідэнт Чылі з 11 сакавіка 2000 па 11 сакавіка 2006.

Вывучаў юрыспрудэнцыю ў Чылі і ЗША, працаваў у ААН і, пасля свайго вяртання ў Чылі ў 1978 годзе, у Міжнародным валютным фондзе.

У 1961 годзе ўступіў у Радыкальную партыю, выйшаў з яе ў 70-я, абвясціўшы сябе «незалежным левым».

У сярэдзіне 1980-х гадоў Лагас стаў бясспрэчным лідарам дэмакратычнай апазіцыі — Кааліцыі партый за дэмакратыю (ККД, Concertación), але ў 1990 годзе ўсё ж адмовіўся ад свайго лідарства, у 1990-х гадах працаваў у розных міністэрствах, быў міністрам адукацыі з 11 сакавіка 1990 да 1992 і міністрам грамадскіх работ з 11 сакавіка 1994 па 1998, у 1999 стаў кандыдатам ад ККД на прэзідэнцкіх выбарах і атрымаў на іх перамогу.

Яго пераемніцай на пасадзе прэзідэнта ў 2006 годзе стала Мішэль Бачэлет.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Прэзідэнты Чылі
Катэгорыя:Сацыялісты Чылі
Катэгорыя:Супрацоўнікі МВФ
Катэгорыя:Міністры адукацыі Чылі
IX з’езд КП(б)Б

**Дзевяты з’езд Камуністычнай партыі (бальшавікоў) Беларусі**. Адбыўся 8 — 12 снежня 1925 года ў Мінску. Прысутнічала 247 дэлегатаў з рашаючым і 161 з дарадчым голасам ад 15.075 членаў і кандыдатаў у члены партыі.

## Парадак дня 
* Справаздача ЦК КП(б)Б (А. I. Крыніцкі)
* справаздача Рэвізійнай камісіі КП(б)Б (А. А. Чарнушэвіч);
* справаздача ЦКК КП(б)Б (В. П. Грузель);
* даклад ЦК РКП(б) (I. I. Скварцоў-Сцяпанаў);
* даклад ЦКК РКП(б) (А. А. Сольц);
* даклад аб гаспадарчым будаўніцтве (I. А. Адамовіч);
* даклад аб рабоце прафсаюзаў (М. Е. Ендакоў);
* даклад аб рабоце сярод моладаі (М. М. Галадзед);
* даклад аб Чырвонай Арміі (С. М. Кажэўнікаў);
* партыйна-арганізацыйнае пытанне;
* выбары.

## Праца з’езда 
3’езд ухваліў дзейнасць ЦК, ЦКК і рашэнні XIV канферэнцыі РКП(б), палітычную лінію і арганізацыйную работу ЦК КП(б)Б, тэзісы Палітбюро ЦК РКП(б) па гаспадарчым будаўніцтве. У рашэннях з’езда па пытаннях сацыялістычнай індустрыялізацыі прасочвалася паступовае наступленне на НЭП. З’езд адобрыў тэзісы ЦК РКП(б) да XIV з’езда УКП(б) і намеціў меры па іх выкананні. Абмеркаваў праект Статута РКП(б) і прапанаваў унесці ў яго асобныя змены і дадаткі. Ухваліў новы адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел рэспублікі. Усе канферэнцыі, пачынаючы з VI Паўночна-Заходняй абласной канферэнцыі РКП(б), якая аб’явіла сябе I-м з’ездам КП(б)Б, рашыў лічыць з’ездамі КП(б)Б.

## Вынікі з’езда 
З’езд выбраў ЦК КП(б)Б у складзе 43 членаў і 20 кандыдатаў у члены, Рэвізійную камісію КП(б)Б з 5 членаў і 2 кандыдатаў у члены, ЦКК КП(б)Б з 18 членаў і 7 кандыдатаў у члены, дэлегатаў на XIV з’езд УКП(б).

## Літаратура 
* Коммунистическая партия Белоруссии в резолюциях и решениях съездов и пленумов ЦК / Институт истории партии при ЦК КПБ — филиал Института марксизма-ленинизма при ЦК КПСС. Т. 1: 1918—1927. — Мн.: Беларусь, 1983. — 526, [1] с.
* Яфімчык, А. Дзевяты з’езд КП(б)Б / Аляксандр Яфімчык // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. / Беларуская Энцыклапедыя; Рэдкал.: М. В. Біч і інш.; Прадм. М. Ткачова; Маст. Э. Э. Жакевіч. Т. 3: Гімназіі — Кадэнцыя / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелЭн, 1996. — 523 с. — С. 223. — ISBN 985-11-0041-2.

Катэгорыя:З’езды КПБ
Катэгорыя:Падзеі ў Мінску
Катэгорыя:1925 год у Мінску
Катэгорыя:Снежань 1925 года
Гуадалупэ Вікторыя

**Хасэ Мігель Рамон Адаукта Фернандэс-і-Фелікс** (, больш вядомы як **Гуадалупэ Вікторыя** — ; , Тамасула-дэ-Вікторыя, штат Дуранга — , Тэнансінга, штат Мехіка) — мексіканскі палітычны дзеяч, удзельнік вайны за незалежнасць ад Іспаніі, які пасля стаў першым прэзідэнтам мексіканскай рэспублікі (10 кастрычніка 1824 года — 1 красавіка 1829 года). Нацыянальны герой Мексікі.

Гуадалупэ Вікторыя ўзяў імя ў гонар апякункі Мексікі Дзевы Марыі Гвадэлупскай і перамогі (victoria).
Патрысіа Эйлвін

**Патрысіа Эйлвін Асакар** (,  Вінья-дэль-Мар, Чылі — , , Чылі) — чылійскі дзяржаўны і палітычны дзеяч, 33-і прэзідэнт Чылі з 11 сакавіка 1990 па 11 сакавіка 1994 г.

Нарадзіўся ў прыгарадзе буйнога горада Вальпараіса, быў старэйшым дзіцём сярод пяці дзяцей сваіх бацькоў.

У 1943 годзе ён скончыў Чылійскі ўніверсітэт па спецыяльнасці юрыст. Займаўся выкладчыцкай дзейнасцю ў Папскім Каталіцкім універсітэце Чылі ў Сант’яга. У гэты час ён стаў адным з заснавальнікаў найбуйнейшай у Чылі Хрысціянска-дэмакратычнай партыі. У 1950 — 1970-я гады неаднаразова абіраўся старшынёй Хрысціянска-дэмакратычнай партыі.

З 1965 года сенатар, у 1971—1973 гг. старшыня сената. У гэтую эпоху і адбыўся захоп улады ў Чылі генералам Аўгуста Піначэтам. Нацыянальны Кангрэс Чылі быў распушчаны, усе партыі ў краіне забароненыя. З 1980 года Патрысіа Эйлвін ўзначаліў барацьбу апазіцыі за дэмакратычныя выбары ў краіне.

У 1988 годзе ХДП стварыла сумесна з Сацыялістычнай партыяй Чылі і іншымі партыямі Кааліцыю партый за дэмакратыю (ККД), якая на выбарах 1989 года вылучыла Эйлвіна кандыдатам у прэзідэнты. Эйлвін перамог, набраўшы 55 % галасоў і стаў першым дэмакратычна абраным прэзідэнтам Чылі пасля дыктатуры Піначэта.

На наступных выбарах у 1993 годзе ККД вылучыла кандыдатам у прэзідэнты Эдуарда Фрэя.

Катэгорыя:Прэзідэнты Чылі
Герб Заслаўя

**Герб Заслаўя** — геральдычны знак горада Заслаўя, Мінскага раёна Мінскай вобласці Беларусь.

## Апісанне 
У чырвоным полі іспанскага шчыта залаты Трызуб з пячаткі, якую прыпісвалі полацкаму князю Ізяславу Уладзіміравічу.

Герб зарэгістраваны ў Гербавым матрыкуле Рэспублікі Беларусь 6 жніўня 1999 года № 36.

## Спасылкі 
* Герб города Заславль // «Геральдика Беларуси» 

Заслаўе
Катэгорыя:Заслаўе
Прэзідэнт Мексікі

**Прэзідэнт Мексіканскіх Злучаных Штатаў** — кіраўнік выканаўчай улады Мексікі.

## Выбары і кампетэнцыя 
Прэзідэнт выбіраецца на шасцігадовы тэрмін без права перавыбрання. Выбары праходзяць у адзін тур і пераможца вызначаецца простай большасцю галасоў. У 2017 годзе прэзідэнтам Мексікі быў абраны Андрэс Мануэль Лопес Абрадор (заняў пасаду 1 снежня 2018 года).

У якасці кіраўніка выканаўчай улады Прэзідэнт кіруе ўсім дзяржаўным апаратам, прызначае і звальняе вышэйшых службовых асоб Федэрацыі і Федэральнай акругі, узначальвае ўзброеныя сілы. Яму пададзена права заканадаўчай ініцыятывы, і практычна большасць законапраектаў, якія абмяркоўваюцца і зацвярджаюцца Кангрэсам, зыходзіць ад выканаўчай улады. Прэзідэнт мае права вета, аднак з прычыны таго, што ён мае магчымасць цалкам кантраляваць заканадаўчы працэс, яно не атрымала ў Мексіцы распаўсюджання. Прэзідэнт мае права ўводзіць надзвычайнае становішча, прыпыняць дзеянне канстытуцыйных гарантый, рэалізоўваць магчымасць федэральнай інтэрвенцыі ва ўнутраныя справы штатаў. Ён выдае дэкрэты, якія маюць сілу закона. Усе пастановы, дэкрэты, рашэнні і загады Прэзідэнта павінны быць змацаваны подпісам дзяржаўнага сакратара, да якога адносіцца адпаведны акт.

Нароўні з шырокімі паўнамоцтвамі прэзідэнт у сваіх дзеяннях звязаны са мноствам пісаных і няпісаных умоўнасцей і абмежаванняў. Перш за ўсё, ён абавязаны выконваць канстытуцыю, па-другое, яго тэрмін кіравання абмежаваны 6 гадамі. Ставіць пытанне аб другім тэрміне азначае парушыць адзін з асноўных ідэалаў Мексіканскай рэвалюцыі — «неперавыбранне». Таксама прэзідэнт не можа адкрыта паквапіцца на асноўныя дэмакратычныя заваяванні рэвалюцыі, на закон аб аграрнай рэформе, аб нацыяналізацыі нафтаздабычы і яе першаснай перапрацоўцы, на незалежны замежнапалітычны курс краіны, які стаў ужо традыцыйным, і інш. Гэта прадвызначае пераемнасць палітыкі кожнай адміністрацыі па шэрагу кардынальных кірункаў, а таксама забяспечвае ёй шырокую падтрымку насельніцтва.

## Гл. таксама 
* Палітычная сістэма Мексікі
* Кангрэс Мексікі
* Спіс прэзідэнтаў Мексікі

## Спасылкі 
Катэгорыя:Дзяржаўны лад Мексікі
*
Габрыэль Гансалес Відэла

**Габрыэль Гансалес Відэла** (: , Ла-Серэна — , Сант’яга) —чылійскі палітычны дзеяч, займаў пасаду прэзідэнта Чылі ў 1946—1952 гадах.

Да абрання на пост прэзідэнта займаў пасады сенатара, дэпутата, пасла Чылі ў Францыі (1939—1941), Партугаліі (1941—1942) і Бразіліі (1943—1944), пастаяннага прадстаўніка Чылі ў ААН.

Катэгорыя:Прэзідэнты Чылі
Катэгорыя:Паслы
Катэгорыя:Пастаянныя прадстаўнікі пры ААН
Катэгорыя:Асобы на марках
Энрыке Пенья Ньета

**Энрыке Пенья Ньета** (; нар. , Атлакамулька) — мексіканскі палітык, былы прэзідэнт Мексікі (1 снежня 2012 года — 1 снежня 2018 года). У 2005—2011 гадах быў губернатарам штата Мехіка. Прадстаўнік Інстытуцыйна-рэвалюцыйнай партыі.

З пачатку 90-х гадоў займаў розныя пасады ў складзе ўрада штата Мехіка, у 1993-98 гадах кіраваў апаратам Сакратарыята эканамічнага развіцця штата. У 1999—2000 гадах быў намеснікам сакратара ўрада, у 2000-02 гадах узначальваў Інстытут сацыяльнай бяспекі штата Мехіка і муніцыпалітэтаў, быў віцэ-прэзідэнтам савета па комплексным развіцці сям’і. У 2003-04 гадах быў дэпутатам мясцовага парламента. У 2005 годзе стаў адзіным кандыдатам ад Інстытуцыйна-рэвалюцыйнай партыі і Партыі зялёных на выбарах у губернатары штата Мехіка і перамог на іх, набраўшы 49 % галасоў. На пасадзе губернатара надаваў асаблівую ўвагу будаўніцтву хуткасных аўтадарог і развіццю грамадскага транспарту для паляпшэння сувязі штата з федэральнай акругай Мехіка, а таксама развіццю аховы здароўя.

У канцы 2011 года сышоў з пасады губернатара і зарэгістраваўся кандыдатам у прэзідэнты. Іншыя магчымыя кандыдаты ад ІРП знялі свае кандыдатуры, і Пенья стаў адзіным кандыдатам ад партыі. Перамог на выбарах, набраўшы 38,21 % галасоў (у Мексіцы не праводзіцца другі тур).

## Спасылкі 
Катэгорыя:Палітыкі Мексікі
Катэгорыя:Кандыдаты ў прэзідэнты Мексікі
Катэгорыя:Прэзідэнты Мексікі
Катэгорыя:Члены Інстытуцыйна-рэвалюцыйнай партыі
Герб Крупак

**Герб Крупак** — геральдычны знак горада Крупак (Мінская вобласць, Беларусь).

## Апісанне 
Блакітнае поле іспанскага шчыта перасякае сярэбраны хвалісты пояс, які сімвалізуе раку і падзяляе шчыт на дзве часткі. У верхняй частцы сярэбранае кола вадзянога млына, у ніжняй—сярэбраная сцябло травы Крупкі дуброўнай з залатымі кветкамі. Герб зарэгістраваны ў Гербавым матрыкуле Рэспублікі Беларусь 22 чэрвеня 1999 года пад № 35.

## Рака 
Выказвалася думка пра паходжанне назвы горада ад рэчкі Крупкі (Крупенiцы, Курнееўкі), якая цяпер працякае праз горад і ўпадае ў Бобр, быццам гідронім *Крупка* ў старабеларускай мове меў значэнне '''кароткі, незамярзалы рачны прыток'*, а Крупка была менавіта такой да маштабнай меліярацыі. Аўтары засноўваюць сцвярджэнне на аналогіі, на іх думку, назвы многіх паселішчаў у рэгіёне паходзіць ад гідронімаў, прыкладамі яны даюць вёскі Начу на рацэ Начы, Еленку на Еленцы, Мажаны на Можы, Свiрыдаўку на Свiрыдаўцы, Плісу на Плісе, пасёлак Бобр на Бабры. Аднак, Гістарычны слоўнік беларускай мовы ведае слова *крупка* ў адзіным значэнні *'дробназярністая соль'''. Паходжанне ж тапонімаў трэба разглядаць паасобку і ў гістарычным кантэксце, бо зваротная з'ява—названне ракі ад паселішча на ёй, была настолькі ж распаўсюджаная.

## Вадзяны млын 
На думку аўтараў вадзяны млын быў візітнай карткай мястэчка Крупкі на працягу XVII—XIX стагоддзяў. Упершыню ён згадваецца ў тарыфе падымнага падатку Аршанскага павета за 1667 год, згадваецца і пазней—у 1765, 1812, 1859 гадах. Слоўнік геаграфічны Каралеўства Польскага і іных краёў славянскіх 1880 года выдання паведамляе: *«У мястэчку Крупцы губерні Магілёўскай на Бабры ёсць млыны, на якіх вырабляецца найдалікатнейшая мука пшанічная і пад назвай Крупецкай альбо Крупчаткі развозіцца да найгалоўнейшых гарадоў»*.

## Трава-кветка 
Травяністая расліна Крупка дуброўная расце па берагах Бабра і Крупеніцы і ў ваколіцах горада. Найменне расліны супадае з імем ракі і горада, што падалося складальнікам герба вартым змяшчэння як "галінкі" на гербе горада.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Герб города Крупки // «Геральдика Беларуси» 
* ГЕРБ ГОРАДА КРУПКІ  // http://www.krupki.gov.by/ 

Крупкі
Катэгорыя:Крупкі
Хуан Антоніа Рыяс

**Хуан Антоніа Рыяс Маралес** (; , Каньетэ — , ) — чылійскі палітык, прэзідэнт Чылі з 1942 па 1946 год. Член Радыкальнай партыі. Быў вылучаны кандыдатам ад Дэмакратычнага альянсу на прэзідэнцкіх выбарах 1942 года, праведзеных пасля смерці прэзідэнта Педра Агірэ Серда, перамог на іх Карласа Ібаньеса дэль Кампа.

Яго ўрад першапачаткова спрабаваў захоўваць нейтралітэт падчас Другой сусветнай вайны, але эканамічны і дыпламатычны ціск у канчатковым выніку прывялі да разрыву адносін з дзяржавамі восі. Гэта спрыяла таму, што Чылі атрымала права на пастаўкі па ленд-лізу, якія ажыццяўляліся ЗША, і на атрыманне крэдытаў, якія якія спрыялі аднаўленню эканомікі.

На эканамічным фронце яму давялося мець справу з ростам беспрацоўя і падзеннем заработнай платы, якія былі выкліканыя падзеннем сусветных коштаў на медзь. З-за пагаршэння стану здароўя яму давялося сысці з пасады прэзідэнта ў студзені 1946 года, перадаўшы гэтую пасаду свайму міністру ўнутраных спраў Альфрэда Дуальдэ Васкесу.

Катэгорыя:Прэзідэнты Чылі
Катэгорыя:Міністры ўнутраных спраў Чылі
Альфрэда Дуальдэ

**Альфрэда Дуальдэ Васкес** (, , , Чылі — ) — чылійскі палітык.

Пасля смерці прэзідэнта Хуана Антоніа Рыяса Маралеса быў непрацяглы час віцэ-прэзідэнтам Чылі з 27 чэрвеня па 17 кастрычніка 1946 года, з кароткім інтэрвалам з 3 па 13 жніўня.

Займаючы пасаду міністра ўнутраных спраў пры прэзідэнце Хуане Антоніа Рыясе, Дуальдэ 17 студзеня 1946 года дэ-факта ўзначаліў урад, у сувязі з сур’ёзнымі праблемамі са здароўем прэзідэнта. Рыяс памёр 27 чэрвеня, Дуальдэ як віцэ-прэзідэнт кіраваў Чылі да новых прэзідэнцкіх выбараў. Дуальдэ сышоў у адстаўку 17 кастрычніка 1946 года.

Катэгорыя:Прэзідэнты Чылі
Франсіска Антоніа Пінта

**Франсіска Антоніа Пінта і Дыяс дэ ла Пуэнтэ** (;  — ) — чылійскі палітычны дзеяч, трэці прэзідэнт Чылі ў 1827—1829 гадах.

Катэгорыя:Прэзідэнты Чылі
Dzieje dobroczynności krajowej i zagranicznej z wiadomościami ku wydoskonaleniu jej służącemi (1820)

**«Dzieje dobroczynności krajowej i zagranicznej z wiadomościami ku wydoskonaleniu jej służącemi»** (*«Хроніка айчыннай і замежнай філантрапічнай дзейнасці са звесткамі па яе ўдасканаленні»*) — клерыкальна-філантрапічны часопіс. 

Выдаваўся ў 1820 — 1824 гг. у Вільні на польскай мове. Распаўсюджваўся па ўсей Расійскай імперыі. Змяшчаў матэрыялы пра рэлігійна-духоўнае жыццё, гісторыю і становішча царквы (пераважна каталіцкай) і філантропіі ў Расіі і за яе межамі. Асвятляў пытанні педагогікі, мастацтва, друкаваў мастацкія творы. Меў бібліяграфічны аддзел. У публікацыях часопіса ёсць звесткі пра гісторыю і тагачасны стан касцёла і уніяцкай царквы на беларуска-літоўскіх губернях, дзейнасць дабрачынных суполак у Вільні, Слуцку і інш.

## Літаратура 
* Касмылёў, В. «Дзее доброчынносьці краёвэй і загранічнэй...» / Валерый Касмылёў // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. / Беларуская Энцыклапедыя; Рэдкал.: М. В. Біч і інш.; Прадм. М. Ткачова; Маст. Э. Э. Жакевіч. Т. 3: Гімназіі — Кадэнцыя / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелЭн, 1996. — 523 с. — С. 223. — ISBN 985-11-0041-2.

Катэгорыя:Часопісы паводле алфавіта
Катэгорыя:Часопісы Расійскай імперыі
Катэгорыя:Часопісы на польскай мове
Катэгорыя:З’явіліся ў 1820 годзе
IX Усебеларускі з’езд Саветаў

'''Дзевяты Усебеларускі з'езд Саветаў рабочых, сялянскіх і чырвонаармейскіх дэпутатаў'''. Адбыўся 8 — 15 мая 1929 у Мінску. Прысутнічала 559 дэлегатаў з правам рашаючага голасу і 168 з дарадчым. 

## Парадак дня 
* Справаздача ўрада БССР (М. М. Галадзед);
* 5-гадовы план развіцця народнай гаспадаркі і культуры БССР: агульны даклад (М. М. Карклін);
* 5-гадовы план развіцця прамысловасці (дзяржаўнай, мясцовай, саматужнай; С. В. Карп);
* 5-гадовы план развіцця сельскай гаспадаркі (вытворчае каапераванне, уздым ураджайнасці; П. М. Рачыцкі);
* 5-гадовы план развіцця культуры (А. В. Баліцкі);
* даклад камандуючага БВА аб становішчы Чырвонай Арміі (А. І. Ягораў);
* выбары ЦВК БССР;
* выбары ад БССР членаў Савета нацыянальнасцей ЦВК СССР.

## Праца з'езда 
3'езд адзначыў дасягненні БССР у ажыццяўленні індустрыялізацыі, пашырэнні прамысловага будаўніцтва, павелічэнні ўдзельнай вагі прамысловай прадукцыі ўсёй гаспадаркі. Канстатавана было павышэнне культурнага ўзроўню насельніцтва, ухвалены мерапрыемствы па рацыяналізацыі і скарачэнні дзяржапарату. У адносінах перспектыў развіцця сельскай гаспадаркі з'езд, выконваючы ўказанні з Масквы, паставіў задачу яе сацыялістычнай рэканструкцыі, калектывізацыі сялянскіх гаспадарак, вытворчасць іх кааперавання, узмацнення і пашырэння буйных саўгасаў пры адначасовым усямерным стымуляванні ўздыму індывідуальнага бядняцка-серадняцкага сектара. 3'езд ухваліў распрацаваны Дзяржкампланам і зацверджаны Саўнаркомам БССР план развіцця народнай гаспадаркі і культурнага будаўніцтва рэспублікі на 1928 — 1932 гг., адзначыў неабходнасць рашучага сацыялістычнага наступу на капіталістычныя элементы горада і вескі. Пэўная ўвага была звернута на працяг палітыкі беларусізацыі, з'езд даручыў ураду больш хуткімі тэмпамі праводаіць беларусізацыю ўсіх дзяржаўных, культурных і грамадскіх устаноў і арганізацый, рэўваенсавету Беларускай ваеннай акругі закончыць беларусізацыю нацыянальных фарміраванняў, а ўраду БССР і акруговым выканкомам усямерна дапамагаць яму ў гэтай рабоце.

## Вынікі з'езда 
Абраны ЦВК БССР з 254 членаў і 88 кандыдатаў. У ЦВК СССР ад рэспублікі было абрана 5 членаў і 2 кандыдаты. Старшыней ЦВК БССР пераабраны А. Р. Чарвякоў, старшынёй СНК БССР — М. М. Галадзед.

## Літаратура 
* IX Усебеларускi з'езд Саветаў рабочых, сялянскiх i чырвонаармейскiх дэпутатаў: Стэнаграфічная справаздача. — Мн.: Выдавецтва ЦВК БССР, 1929. — 576, [1] с.
* Касцюк, М. Дзевяты Усебеларускі з'езд Саветаў / Міхась Касцюк // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. / Беларуская Энцыклапедыя; Рэдкал.: М. В. Біч і інш.; Прадм. М. Ткачова; Маст. Э. Э. Жакевіч. Т. 3: Гімназіі — Кадэнцыя / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелЭн, 1996. — 523 с. — С. 223. — ISBN 985-11-0041-2.

Катэгорыя:Усебеларускія з’езды Саветаў
Катэгорыя:Падзеі ў Мінску
Катэгорыя:1929 год у Мінску
XXII з’езд КПБ

'''Дваццать другі з'езд Камуністычнай партыі Беларусі'''. Адбыўся 24 — 27 студзеня 1956 г. у Мінску. Прысутнічала 809 дэлегатаў з рашаючым і 76 з дарадчым голасам ад 145 069 членаў і кандыдатаў у члены партыі. 

## Парадак дня 
* Справаздача ЦК КПБ (М. С. Патолічаў);
* справаздача Рэвізійнай камісіі КПБ (В. Я. Сядых)
* абмеркаванне праекта ЦК КПСС «Дырэктывы XX з'езда КПСС па шостаму пяцігадоваму плану развіцця народнай гаспадаркі СССР на 1956 — 1960 гады» (К. Т. Мазураў);
* выбары ЦК КПБ;
* выбары Рэвізійнай камісіі КПБ;
* выбары дэлегатаў на XX з'езд КПСС. 

## Праца з'езда 
3'езд адзначыў поспехі ў выкананні 5-га пяцігадовага плана развіцця народнай гаспадаркі БССР, ухваліў праект ЦК КПСС «Дырэктывы XX з'езда КПСС па шостаму пяцігадоваму плану развіцця народкай гаспадаркі СССР на 1956 — 1960 гады» і абавязаў ЦК КПБ і Савет Міністраў БССР на аснове дырэктыў ЦК КПСС распрацаваць 6-ы пяцігадовы план развіцця народнай гаспадаркі БССР.

## Вынікі з'езда 
Выбраў ЦК КПБ у складзе 127 членаў і 76 кандыдатаў у члены, Рэвізійную камісію КПБ з 37 членаў, дэлегатаў на XX з'езд КПСС.

## Літаратура 
* Двадцать другі з'езд КПБ // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. / Беларуская Энцыклапедыя; Рэдкал.: М. В. Біч і інш.; Прадм. М. Ткачова; Маст. Э. Э. Жакевіч. Т. 3: Гімназіі — Кадэнцыя / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелЭн, 1996. — 523 с. — С. 218. — ISBN 985-11-0041-2.
* Патолічаў, Н. С. Справаздачны даклад Цэнтральнага Камітэта Кампартыі Беларусі XXII з'езду КПБ / Н.С.Патолічаў. — Мн.: Дзяржаўнае выдавецтва БССР, 1956. — 79, [2] c.

Катэгорыя:З’езды КПБ
Катэгорыя:Падзеі ў Мінску
Катэгорыя:1956 год у Мінску
Катэгорыя:Студзень 1956 года
XXI з’езд КПБ

**Двадцать першы з’езд Камуністычнай партыі Беларусі**. Адбыўся 10 — 13 лютага 1954 г. у Мінску. Прысутнічала 745 дэлегатаў з рашаючым і 68 з дарадчым голасам ад 130 026 членаў і кандыдатаў у члены партыі.

## Парадак дня 
* Справаздача ЦК КПБ (М. С. Патолічаў);
* справаздача Рэвізійнай камісіі КПБ (В. Я. Сядых);
* выбары кіруючых органаў КПБ.

## Праца з’езда 
3’езд падвёў вынікі выканання планаў эканамічнага і культурнага развіцця БССР за 3 гады пяцігодкі, адзначыў поспехі і прааналізаваў недахопы. Абавязаў партыйныя органы накіраваць усе сілы на датэрміновае выкананне плана 5-й пяцігодкі, ажыццявіць рашэнні вераснёўскага (1953 г.) пленума ЦК КПСС па пытаннях сельскай гаспадаркі.

## Вынікі з’езда 
Выбраў ЦК КПБ у складзе 125 членаў і 74 кандыдата у члены, Рэвізійную камісію КПБ з 35 членаў.

## Літаратура 
* Коммунистическая партия Белоруссии в резолюциях и решениях съездов и пленумов ЦК / Институт истории партии при ЦК КПБ — филиал Института марксизма-ленинизма при ЦК КПСС. Т. 4: 1945—1955. — Мн.: Беларусь, 1986. — 615, [1] с.
* Патолічаў, Н. С. Справаздачны даклад Цэнтральнага Камітэта Камуністычнай партыі Беларусі XXI з’езда КПБ / Н. С. Патолічаў. — Мн.: Дзяржаўнае выдавецтва БССР, 1954. — 86, [2] с.
* Яфімчык, А. Двадцать першы з’езд КПБ / Аляксандр Яфімчык // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. / Беларуская Энцыклапедыя; Рэдкал.: М. В. Біч і інш.; Прадм. М. Ткачова; Маст. Э. Э. Жакевіч. Т. 3: Гімназіі — Кадэнцыя / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелЭн, 1996. — 523 с. — С. 218—219. — ISBN 985-11-0041-2.

Катэгорыя:З’езды КПБ
Катэгорыя:Падзеі ў Мінску
Катэгорыя:1954 год у Мінску
Катэгорыя:Люты 1954 года
Ашгабадская манарэйка

**Ашгабадская манарэйка** — манарэйкавая сістэма ў Ашгабадзе, у «Алімпійскай вёсцы». Будаўніцтва пачата ў 2012 годзе турэцкай кампаніяй Полімекс. Працягласць трасы — 5180 метраў, вышыня — ад 6 да 20 метраў, на ўсім участку ўзведзена 8 станцый. Па манарэйцы курсіруюць 25-метровыя рухомыя саставы Intamin.

## Гісторыя 
Манарэйка пачала функцыянаваць у красавіку 2016 года. Афіцыйна адкрыты 5 мая 2016 года пры ўдзеле Прэзідэнта Туркменістана Гурбангулы Бердымухамедава і прэзідэнта Алімпійскага Савета Азіі шэйха Ахмада Аль-Фахад Аль-Сабаха.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Відэа Ашгабадскай манарэйкі

Катэгорыя:Манарэйка
Катэгорыя:З’явіліся ў 2016 годзе
Катэгорыя:Ашгабат
Катэгорыя:Транспарт у Туркменістане