Масарабскі абрад

**Масарабскі абрад** (іспанскі абрад, вестгоцкі абрад, ) — адзін з заходніх літургічных абрадаў, які практыкуецца ў некаторых гарадах Іспаніі, галоўным чынам у Таледа.

Назва абраду паходзіць ад слова масарабы (), якое абазначала хрысціян, што жылі на тэрыторыі мусульманскіх княстваў Іспаніі, але паколькі дадзены абрад паходзіць са старажытнага іспанскага ці вестгоцкага абраду, назвы «іспанскі» ці «вестгоцкі» ўжываюцца нароўні са словам «масарабскі». Асаблівы тып спеву, які практыкуецца ў масарабскім абрадзе, называецца масарабскім спевам.

## Гісторыя 
### Ранняя гісторыя 
Масарабскі абрад вельмі старажытны і ў асноўных сваіх рысах склаўся ў вестгоцкай Іспаніі яшчэ да арабскай заваёвы і з’яўлення саміх масарабаў. Доўгі час меркавалі, што асаблівы літургічны абрад быў прынесены ў Іспанію заваёўнікамі — вестготамі, таму масарабскую літургію каталіцкія літургісты Новага часу часта называлі «гоцкай». Меркавалася таксама, што карэнныя жыхары Іспаніі выкарыстоўвалі да V стагоддзя рымскую імшу і толькі пад ціскам вестготаў-арыян прынялі новы абрад. Аргументам на карысць гэтай тэорыі былі шматлікія ўсходнія рысы масарабскай літургіі, не ўласцівыя заходнім літургічным абрадам; гэтыя рысы і маглі быць прынесеныя ў Іспанію вестготамі. Слабым месцам гэтай тэорыі былі тэалагічныя непаразуменні католікаў і арыян у Іспаніі, что зводзіла да нуля магчымасць запазычвання католікамі літургіі іх заваёўнікаў-ерэтыкоў.

Усходнія рысы масарабскай літургіі сапраўды маглі пранікнуць у яе ў вестгоцкі перыяд, але яны з’яўляюцца вынікам бесперарыўных кантактаў іспанскіх каталіцкіх біскупаў, якія палемізавалі з арыянамі і кантактавалі з Візантыяй. У ліку гэтых біскупаў можна назваць Марціна Брагскага, які да абрання на пасаду жыў на Усходзе больш за 20 гадоў і пераклаў на лаціну ўсходнія саборныя правілы; Яна, біскупа Герундскага, гота паводле паходжання, які правёў у Канстанцінопалі 17 гадоў і вярнуўся адтуль супернікам арыян; Леандра Севільскага, сябра Папы Грыгорыя Вялікага і канстанцінопальскага патрыярха Яна IV. Гэты ж манарх, заняўшы наварскі пасад у 1076 годзе, распаўсюдзіў рымскі абрад і на гэтае каралеўства.

Зараз масарабскі абрад рэгулярна выкарыстоўваецца ў дыяцэзіі Таледа, перыядычна ў горадзе Саламанка і іншых гарадах Іспаніі.

## Асаблівасці 
У абрадзе прысутнічаюць шматлікія рысы сінагагальнага габрэйскага набажэнства, таксама відавочны ўплыў рымскага абраду, па шматлікіх аспектах масарабскі абрад пераклікаецца з галіканскім абрадам.
* Складаная структура знака супакою, якая мае паралелі толькі з галіканскім абрадам, у візантыйскім і іншых усходніх абрадах — ніводнай).
* Анафара мае наступную структуру: уступны дыялог, прэфацыя, *Sanctus* і Post Sanctus, першая эпіклеза, устаноўчыя словы і анамнеза, другая эпіклеза, даксалогія
* У складзе анафары няма інтэрцэсіі, якая выдзеленая ў асобную частку і здзяйсняецца ў пачатку Эўхарыстычнай літургіі пасля аферторыя перад знакам супакою.
* Літургічны тэкст утрымлівае шэраг неперакладзеных грэцкіх выразаў.
* Эўхарыстычны хлеб пераламляецца на дзевяць ці сем частак, якія выкладаюцца на патэне ў форме крыжа.

Існуюць таксама адрозненні ў структуры літургіі гадзін.

## Структура імшы масарабскага абраду 
### Пачатковыя абрады 
* Антыфона Лк 15:17-19 — парафраза прыпавесці пра блуднага сына: «Ойча, я зграшыў супраць неба і перад табою; прымі мяне як аднаго з наймітаў тваіх. Колькі наймітаў у доме айца майго маюць удосталь хлеба, а я гіну з голаду; устану і пайду да айца майго і скажу яму: прымі мяне як аднаго з наймітаў тваіх».
* Святар: «Міласэрнасцю Тваёй, Божа наш, благаслаўлёны, які жывеш і ўсім кіруеш на вякі вечныя». Народ: «Амэн» (спецыфічнае для масарабскага абраду благаслаўленне, якое паўтараецца некалькі разоў на працягу літургіі).

Асаблівасцю масарабскага абраду з’яўляецца дата свята Звеставання — 18 снежня (пэўнае падабенства да амбразіянскага абраду, які святкуе Звеставанне ў шостую нядзелю Адвенту). Гэтую дату ўстанавіў Дзесяты Таледскі сабор (656 год), бо традыцыйная для большасці абрадаў дата 25 сакавіка выпадала на Вялікі пост ці Велікодны перыяд.

Акрамя таго, масарабскі абрад існуе ў дзвюх традыцыях, якія ўмоўна называюцца кастыльская (традыцыя А) і таледская (традыцыя В). Адрозненні мала датычаць літургіі, а ў асноўным праяўляюцца ў паслядоўнасці афіцыя

## Літаратура 
* Католическая энциклопедия. Т. 3. М., 2007.
* 
* 

## Спасылкі 
* Рускамоўны сайт, прысвечаны масарабскаму абраду
* Масарабскі абрад на старонцы сабора Таледа 
* http://www.architoledo.org/Liturgia/mozarabe.htm 
* http://www.archimadrid.es/sanisidro/mozarabe.htm 

Катэгорыя:Заходнія літургічныя абрады