14 верасня

__NOTOC__
**14 верасня** — дзвесце пяцьдзясят сёмы (дзвесце пяцьдзясят восьмы ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.

## Падзеі 
* 775: Леў IV становіцца імператарам Візантыі.
* 1066: Заваяванне Англіі нарманамі: у бітве пад Гасцінгсам нарманы на чале з Вільгельмам Заваёўнікам перамагаюць англасаксонскую армію Гаральда Годвінсана.
* 1408: Заключэнне «вечнага міру» паміж вялікім князём літоўскім Вітаўтам і вялікім князём маскоўскім Васілём I (стаянне на Угры 1408 — канец вайны 1406—1408 гадоў).
* 1557: Паміж ВКЛ і Інфлянтамі заключаны Пазвольскі дагавор.
* 1752: Брытанія і яе калоніі перайшлі на грыгарыянскі каляндар.
* 1791: Папская дзяржава і Авіньён уключаны ў склад Францыі.
* 1794: Корпус расійскіх ваойскаў А. Суворава нанес паразу польскай арміі пад Дзівінам.
* 1811: У Прусіі адменена феадальная сістэма.
* 1812: Войскі Напалеона увайшлі ў Маскву.
* 1853: Турцыя абвясціла вайну Расійскай імперыі, пачалася Крымская вайна.
* 1857: Англійскія войскі пачалі штурм Дэлі, які яны захапілі пад час паўстання сіпаеў.
* 1865: Увядзенне ў Расійскай імперыі закона аб адмене папярэдняй цэнзуры.
* 1867: Выйшаў у свет першы том «Капітала» Карла Маркса.
* 1906: У Вільні выйшаў першы нумар «Нашай долі».
* 1911: У Кіеве смяротна паранены Пётр Сталыпін.
* 1913 Першая краёвая выстаўка дробнага промыслу i народнага мастацтва Літвы i Беларусі адкрылася ў Вільні.
* 1917: Расія аб’яўлена Часовым урадам рэспублікай.
* 1920: Пачаў сваю дзейнасць Беларускі дзяржаўны акадэмічны тэатр імя Янкі Купалы ў Мінску.
* 1921: У Вільні выйшаў першы нумар штотыднёвіка «Беларускія ведамасці» (рэд. М. Гарэцкі).
* 1927: У Ніцы з-за таго, что шарф наматаўся на кола аўтамабілю, загінула амерыканская танцоўшчыца Айседора Дункан.
* 1936: На сакрэтнай нарадзе НКУС СССР приняў рашэнне аб масавай засылцы сваіх супрацоўнікаў у Іспанію для ўдзелу ў грамадзянскай вайне.
* 1939: У ЗША ў паветра ўзняўся першы верталёт І. І. Сікорскага — VS-300.
* 1954: На Тоцкім палігоне (Расія) праведзены вайсковыя вучэнні ва ўмовах рэальнага ядзернага выбуху з удзелам да 45 тысяч вайскоўцаў.
* 1957: ААН асудзіла ўвод савецкіх войскаў у Венгрыю.
* 1960: Заснавана Арганізацыя краін-экспарцёраў нафты (АПЕК). У яё ўвайшлі Ірак, Іран, Кувейт, Саудаўская Аравія і Венесуэла.
* 1972: Папа Рымскі Павел VI адмяніў пострыг валасоў на галаве каталіцкіх святароў (танзуру), што было абавязковым з V ст.
* 1973: Керчы і Наварасійску нададзена званне горад-герой.
* 1974: Адкрыўся метрапалітэн Сан-Паўлу.
* 1984: Першы ў свеце пералёт праз Атлантычны акіян на паветраным шары выкананы амерыканскім ваеным лётчыкам у адстаўцы Джо Кітынджэрам.
* 2003: Швецыя ў выніку рэферэндуму адмовілася ад переходу на агульнаеўрапейскую грашовую адзінку еўра.
* 2003: У выніку рэферэндуму Эстонія далучылася да Еўрапейскага Саюза.
* 2015: Навукоўцамі ўпершыню зарэгістравана гравітацыйная хваля, яна была выклікана зліццём дзвюх чорных дзірак на адлегласці 1,36 мільярдаў светлавых гадоў ад Зямлі.

## Нарадзіліся 
* 953: Го Цзунсюнь, апошні імператар Позняй Чжоу
* 1618: Пітэр Лелі, англійскі мастак
* 1737: Іаган Міхаэль Гайдн, аўстрыйскі кампазітар
* 1760: Луіджы Керубіні, італьянскі кампазітар
* 1769: Аляксандр Гумбальт, нямецкі натураліст (пам. 6.5.1859)
* 1864: Роберт Сесіл, брытанскі юрыст, парламенцкі, грамадскі і дзяржаўны дзеяч, ідэолаг Лігі Нацый (пам. 24.11.1958)
* 1876: Цэзар Клейн, нямецкі мастак
* 1884: Фабіян Абрантовіч, беларускі рэлігійны і грамадскі дзеяч, каталіцкі святар, прыхільнік беларусізацыі касцёла (пам. 1946)
* 1912: Эдгар Ваалгамаа, ліўскі пісьменнік і перакладчык
* 1920: Альберта Кальдэрон, аргенцінскі матэматык
* 1938: Леанід Левановіч, беларускі пісьменнік
* 1951: Уладзімір Мельнікаў, украінскі паэт, празаік, кампазітар
* 1960: Меліса Леа, амерыканская актрыса
* 1965: Лявон Вольскі, беларускі рок-музыкант
* 1967: Енс Ліен, нарвежкі кінарэжысёр

## Памерлі 
* 258: Кіпрыян Карфагенскі, айцец царквы
* 407: Іаан Златавуст
* 1164: Імператар Сутоку
* 1321: Дантэ Аліг'еры, італьянскі паэт эпохі Адраджэння
* 1523: Адрыян VI, Папа Рымскі (нар. 2.3.1459)
* 1712: Джавані Даменіка Касіні, італьянскі і французскі астраном
* 1743: Нікала Ланкрэ, французскі мастак
* 1820: Франсуа Жазеф Лефеўр, маршал Францыі
* 1891: Ёханес Босбам, нідэрландскі мастак
* 1905: П'ер Саварн'ян дэ Браза, італа-французскі падарожнік
* 1927: Айседора Дункан, амерыканская танцоўшчыца
* 1937: Сяргей Астрэйка, беларускі паэт (нар. 9.7.1912)
* 1942: Ёакім Пухк, эстонскі дзяржаўны дзеяч
* 1964: Язэп Пушча, беларускі паэт, настаўнік, адзін з заснавальнікаў літаб'яднання «Узвышша» (нар. 20.5.1902)
* 2000: Ежы Гедройц, польскі публіцыст, выдавец і рэдактар польскага часопісу «Kultura» у Парыжы

## Святкуюць 

914