open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Навіцыят

ў Вільні]]
**Навіцыя́т** (ад , *novitiatus* «новы, неспрактыкаваны», з *novus* «новы») — у Каталіцкай царкве перыяд паслушніцтва (г. зн. выпрабавання) *навіцыяў*, якія ўступілі ў манаскі ордэн.

Мінімальная працягласць навіцыяту ў лацінскім абрадзе складае 12 месяцаў, абавязкі заключаюцца ў выкананні агульных ордэнскіх правіл і спецыяльнай духоўнай працы над сабой у манастыры пад кіраўніцтвам спецыяльнага «настаўніка навіцыяў». Праходжанне навіцыяту — абавязковая ўмова для прынясення манаскіх зарокаў. Навіцый носіць асаблівае адзенне ордэна, якое адрозніваецца ад свецкага, выконвае статут ордэна і падпарадкоўваецца яго начальству, але ў любы момант можа пакінуць манастыр і вярнуцца да свецкага жыцця, хоць такі ўчынак можа стаць прычынай адмовы ў прыняцці ў навіцыят у будучыні.

Кананічнае права рэгулюе агульныя ўмовы прыняцця, праходжання і завяршэння навіцыяту, але больш дробныя асаблівасці жыцця навіцыяў спецыфічныя для кожнага манаскага інстытута. Навіцый павінен быць каталіком, не маладзейшым за 17 гадоў, свабодным ад сувязі шлюбу і якіх-небудзь зарокаў. Па заканчэнні ўсталяванага тэрміну праходжання навіцыяту настаяцель абшчыны прымае рашэнне пра далейшы лёс паслушніка — ён можа быць дапушчаны да прынясення зарокаў, выгнаны з абшчыны, або яму можа быць падоўжаны тэрмін навіцыяту.

У выпадку станоўчага рашэння ў адрас навіцыя ідзе *прафесія* — урачыстае прыняцце ў ордэн. Навіцый становіцца паўнапраўным манахам пасля пастрыжэння.

Ва ўсходнекаталіцкіх цэрквах тэрмін навіцыяту, як правіла, складае сама менш тры гады.

Навіцыятам называецца таксама памяшканне ў манастыры, прызначанае для навіцыяў.

## Літаратура 
* Новициат // Католическая энциклопедия. Т. 3. — М.: Изд. францисканцев, 2007. 

Катэгорыя:Каталіцтва
Катэгорыя:Манаства
Герб Баранавічаў

**Ге́рб Бара́навічаў** — адзін з сімвалаў Баранавічаў разам са сцягам.

Праект герба і сцяга Баранавічаў ухвалены пастановай Баранавіцкага гарадскога савета дэпутатаў ад 30 лістапада 2012 года № 144 і мае станоўчую выснову геральдычнай экспертызы.

## Афіцыйнае апісанне 
Герб горада Баранавічы ўяўляе сабой перасечаны французскі шчыт, у верхнім чырвонім полі якога знаходзіцца выява залатога паравоза, павернутага ўправа. Долу на зялёным полі — палова шасцярні з дзевяццю зуб’ямі такога самага метала.

## Легенда 
На афіцыйных геральдычных сімвалах – гербе і сцягу Баранавічаў знаходзіцца залаты паравоз, які з'яўляецца сімвалам узнікнення і развіцця гораду. Заснаванне горада Баранавічы звязана з будаўніцтвам Маскоўска-Брэсцкай чыгункі (Аляксандраўскай чыгункі), якая пачала працаваць у 1871 годзе. Каля станцыі і дэпо ўзнікла паселішча, якое налічвала ў 1880 годзе каля 1.5 тыс. жыхароў. Будаўніцтва і далейшае разьвіццё чыгункі стала штуршком да нараджэння і развіцця горада. Шэсцярня на зялёным тле сімвалізуе сучаснае развіццё прамысловасці ў горадзе ў сучаснасці.

Катэгорыя:Баранавічы
Баранавічы
Вялікае даручэнне

у саборы Эль Пасо, Тэхас]]
**Вялікае даручэнне** — даручэнне, якое даў уваскрослы Ісус Хрыстос Сваім вучням, каб яны распаўсюдзілі Яго вучэнне ўсім народам свету. Вялікае даручэнне стала важкім прынцыпам хрысціянскай тэалогіі натхняючы на служэнне, місіянерскую працу, евангелізацыю і хрышчэнне. Апосталам было сказана разыйсціся з Іерусаліма і заснаваць Апостальскія цэрквы. Адны групы даследчыкаў лічаць, што Вялікае даручэнне споўніліся ў першым стагоддзі, тады як другія даследчыкі перакананы, што біблейскае прароцтва будзе выканана толькі падчас другога прышэсця Хрыста.

Вялікае даручэнне вядома па ўрыўку з Евангелля ад Матфея , дзе на гары ў Галілеі Ісус заклікае Сваіх паслядоўнікаў, каб хрысціць ўсе народы ў імя Айца, і Сына, і Духа Святога. У Матф.  згадваецца *Меншае даручэнне* для Дванаццаці Апосталаў для сыноў Ізраілевых. Вялікае даручэнне размешчана і ў іншых сінаптычных Евангеллях. У Евангеллі ад Лукі Ісус кажа, што ўсе людзі будуць прызваныя да пакаяння, і кажа Сваім вучням чакаць у Іерусаліме, пакуль яны не будуць надзеленыя уладай, што, як лічыцца, адбылося ў дзень Пяцідзесятніцы. У Лукі ж таксама запісана, як Ісус дасылае вучняў, адпраўляючы іх да ўсім народаў і даючы ім уладу над дэманамі, у тым ліку і семідзесяці вучняў. У Евангеллі ад Яна, Ісус абяцае даслаць Суцяшальніка вучням, што, магчыма, ужо адбылося ў Яна 20:21-23. Вялікім Даручэннем заканчваецца Евангелле паводле Марка.

## Біблейскае апавяданне 
Найбольш вядомы варыянт Вялікага даручэння запісаны ў Евангеллі ад Матфея :

*Адзінаццаць жа вучняў пайшлі ў Галілею, на гару, куды загадаў ім Ісус; і, убачыўшы Яго, пакланіліся Яму; а другія засумняваліся. І, прыступіўшы, Ісус сказаў ім: дадзена Мне ўсякая ўлада на небе і на зямлі: дык ідзеце, навучайце ўсе народы, хрысцячы іх у імя Айца і Сына і Святога Духа, вучачы іх выконваць усё, што Я запаведаў вам; і вось, Я з вамі ва ўсе дні да сканчэння веку. Амін.*

Іншыя версіі Вялікага даручэння дадзены Марк. , Лук. ; Дз. 1:4-8 і Ян. . У Евангеллі ад Лукі Ісус кажа вучням прапаведаваць пакаянне і прабачэнне і абяцае, што яны будуць мець Боскую сілу. У Евангеллі ад Яна Ісус кажа, што вучні атрымаюць Святога Духа і ўладу дараваць грахі і ўтрымліваць прабачэнне. У Дзеях Ісус абяцае вучням, што Святы Дух будзе натхняць іх.

Усе гэтыя ўрыўкі з'яўляюцца словамі Хрыста, сказанымі пасля Яго ўваскрасення. На думку некаторых крытыкаў, у Евангеллі ад Марка Ісус ніколі не гаворыць з вучнямі пасля Свайго ўваскрасення, а арыгінальнае Евангелле ад Марка заканчваецца на вершы Марка 16:8 з жанчынамі, якія пакідаюць магілу.

Звароту ісці ў свет у Евангеллі ад Матфея 28 папярэднічае чатыры раздзела раней, калі Ісус сцвярджае, што пасланне Евангелле будзе пачутае прадстаўнікамі ўсіх народаў, і насля гэтага прыйдзе канец. Гэтае прароцтва паўтараецца ў Адкрыцці, калі апостал Ян бачыць прадстаўнікоў ўсіх народаў і нацыі, якія сабраліся вакол Божага трона.

Катэгорыя:Хрысціянства
Катэгорыя:Ісус Хрыстос
Чэлекен

**Чэлеке́н** () — паўвостраў на захадзе Туркменістана, амываецца водамі Каспійскага мора. Тэрыторыя - каля 677 км². Насельніцтва (2010 г.) - 29 131 чал.

## Геаграфія 
Паўвостраў Чэлекен месціцца на паўднёвым усходзе Каспійскага мора. Да 1925 г. з'яўляўся востравам. Ператварыўся ў паўвостраў у выніку паніжэння ўзроўню Каспія. Паверхня ўяўляе пагорыстую раўніну з паніжэннямі і пясчана-ракушачнікавымі косамі ўздоўж узбярэжжа. У цэнтральнай частцы ўзвышанасць Чакрак, якая абрываецца на захадзе высокім уступам (каля 20 м). Найвышэйшы пункт не перавышае 100 м. Маюцца саланчакі і неактыўныя гразевыя вулканы.

На Чэлекене ёсць некалькі салёных азёр з разнастайным колерам вады, што тлумачыцца розніцай у насычанасці бактэрыямі. Паверхневых вадацёкаў няма. Прэсная вада выходзіць на паверхню разам з нафтай, насычана ёда-бромнымі солямі і не прыдатная для піцця. Вада для спажывання транспартуецца па трубах з Туркменбашы.

Карысныя выкапні — нафта, азакерыт, бром, сульфаты, пірыт, галеніт, свінец і інш.

Клімат засушлівы субтрапічны. Надвор’е залежыць ад пануючых вятроў. Сярэдняя зімовая тэмпература — +3,1 °C. Сярэдняя летняя тэмпература — +26,2 °C. Сярэднегадавая колькасць ападкаў — 120 мм.

## Прырода 
Флора прадстаўлена некалькімі дзесяткамі відаў раслін, характэрных для пустыні, у тым ліку палынам, тамарыскам, акацыяй, саксаулам. Жывёльны свет блізкі да іншых пустынных рэгіёнаў Туркменістана. На ўзбярэжжы шмат птушак, у тым ліку фламінга, тут зімуюць каспійскія цюлені.

## Гісторыя 
У розных крыніцах Чэлекен узгадваўся пад назвай *Чаракан* (, літаральна "чатыры багацці") з XIV ст. як востраў. На рускіх картах XVII ст. быў вядомы як Нефтяной востраў. Быў населены туркменамі *агурджале* і *ёмутлар*, якія займаліся рыбалоўствам, здабычай нафты і азакерыту, жывёлагадоўляй. У канцы XVIII ст. на Чэлекене налічвалася каля 3 тысяч нафтавых калодзежаў.

У 1921 г. Чэлекен увайшоў у склад Туркменістана. У 1925 г. у выніку паніжэння ўзроўню Каспійскага мора стаў паўвостравам. З 1961 г. з'яўляецца асноўным цэнтрам нафтаздабычы ў Туркменістане.

## Літаратура 
* The Caspian Sea Encyclopedia. / Igor S. Zonn, Aleksey N Kosarev, Michael Glantz, Andrey G. Kostianoy. - Springer Science & Business Media, 2010

## Спасылкі 
* Cheleken Peninsula pollution sources  
* ЧЕЛЕКЕН \ Cheleken, Туркменистан
* Характеристака Полуострова Челекен

Катэгорыя:Геаграфія Туркменістана
Чэлекен
Чэлекен
Лепта ўдавы

]]
**Лепта ўдавы** — выраз з Новага Запавету, які стаў крылатым. Гісторыя з ахвяраваннем удавы запісана ў сінаптычных Евангеллях (Марк. 12:41-44, Лук. 21:1-4). Паводле Бібліі, калі Ісус вучыў у Іерусалімскім храме, то Ён звярнуў увагу Сваіх вучняў на вельмі сціплую ахвяру ў дзве лепты. Згодна з Евангеллем ад Марка, дзве лепты разам складалі , самую маленькую рымскую манету. Лепта была маленькай і найменш каштоўнай манетай у абарачэнні ў Іўдзеі і каштавала каля шасці хвілін сярэдняга дзённага заробку.

І хоць удава ахвяруе толькі дзве невялікія манеты, у той час як багатыя людзі ахвяруюць значна большыя сумы грошай, Ісус тлумачыць Сваім вучням, што малыя ахвяры бедных значаць для Бога значна больш, чым вялікія, але прапарцыйна меншыя ахвяраванні багатых.

Эпізод увайшоў у паўсядзённае жыццё. Выраз «*унесці сваю лепту*» азначае ахвяраваць штосьці, што хоць і здаецца маленькім, але вельмі значнае для ўсяго мерапрыемства.

## Біблейскае апавяданне 
]]
Выпадак здарыўся падчас наведвання Іерусалімскага храма. Згодна з Евангеллем ад Лукі:

З нагоды надыходзячых святаў у Іерусаліме было шмат пілігрымаў, многія рабілі шчодрыя ахвяраванні. Тым не менш, Ісус звярнуў увагу на ахвяру беднай удавы, якая паклала ў скарбонку толькі дзве лепты, што ў параўнанні з іншымі ахвярамі амаль нічога не значыла. Ісус падкрэсліў, што для Бога важны не памер сумы ахвяравання, а тыя матывы, якімі кіраваўся чалавек, калі рабіў ахвяраванне. Паколькі ўдава аддала ўсё, што ў яе было, усё сваё дзённае харчаванне, то яе ахвяраванне ў вачах Бога значна большае, чым ахвяры багатых, якія ў прапарцыйных адносінах амаль нічым і не ахвяравалі.

Катэгорыя:Ісус Хрыстос
Катэгорыя:Новы Запавет
Трахтэнберг

**Трахтэнберг** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Мішэль Трахтэнберг (1985—2025) — амерыканская актрыса.
* Навум Яфімавіч Трахтэнберг (1910—1977) — беларускі архітэктар.
* Раман Львовіч Трахтэнберг (1968—2009) — расійскі шоумен, тэле- і радыёвядучы, акцёр, пісьменнік.
* Юрый Навумавіч Трахтэнберг (1938—1991) — беларускі архітэктар.
Блэкпул

**Блэкпул** () — прыморскі горад і бора Ланкашыра ў Паўночна-Заходняй Англіі.

Насельніцтва — 142,100 жыхароў (2011).

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 


Катэгорыя:Гарады Англіі
Борнмут

**Борнмут** () — вялікі прыбярэжны курортны горад на паўднёвым узбярэжжы Англіі непасрэдна на ўсходзе ад 153-кіламетровага Юрскага ўзбярэжжа, якое ўваходзіць у спіс аб'ектаў сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.

Насельніцтва — 187,503 жыхароў (2011).

## Гарады-пабрацімы 
Катэгорыя:Гарады Англіі
Тэлфард

**Тэлфард** () — вялікі новы горад у цырыманіяльным графстве Шропшыр, Англія. З насельніцтвам усяго бора ў 170,300 і 155,000 у самім горадзе Тэлфард з'яўляецца самым буйным горадам у Шропшыры і адным з найбольш хутка растучых гарадоў у Злучаным Каралеўстве. Названы ў гонар вядомага інжынера XVIII-XIX стагоддзяў Томаса Тэлфарда.

Катэгорыя:Гарады Англіі
Катэгорыя:Шропшыр
Спаса-Праабражэнская царква (Верхняе)

**Спаса-Праабражэнская царква** — праваслаўны храм у в. Верхняе (Глыбоцкі раён). Размешчана ў заходняй частцы вёскі. Помнік народнага дойлідства. Пабудавана ў 1886 г. з дрэва.
]]

Храм 3-часткавай аб'ёмна-прасторавай кампазіцыі: прамавугольныя ў плане зрубы бабінца, малітоўнай залы, апсіды. Зрубы накрыты двухсхільнымі дахамі, над апсідай з вальмамі.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі / А. М. Кулагін, З. Э. Герасімовіч, У. П. Свентахоўскі. — Мн., БелЭн, 2007.

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Верхняе
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Глыбоцкага раёна
Катэгорыя:Помнікі беларускага народнага дойлідства
Катэгорыя:Драўляныя цэрквы Беларусі
Катэгорыя:Храмы Полацкай і Глыбоцкай епархіі
Царква ў імя святой прападобнай Марыі Егіпецкай (Вілейка)

**Царква прападобнай Марыі Егіпецкай** — храм у горадзе Вілейка, Мінскай вобласці. Месціцца ў цэнтры горада, ля Цэнтральнай плошчы. Афіцыйны адрас: вул.17 Верасня, 33 .

## Гісторыя 
Храм пабудаваны ў 1865 годзе з цэглы, па бласлаўленні мітрапаліта Віленскага і Літоўскага Іосіфа (Сямашкі), пры дзейсным удзеле Віленскага генерал-губернатара М. М. Мураўёва і Вілейскага маршалка, калежскага асэсара Канстанціна Міхайлавіча Снітко, па праекце інжынера Аляксея Уладзіміравіча Полазава.

Будаўніцтва храма ажыццяўлялася на ахвяраванні двараніна, камергера і сапраўднага стацкага саветніка Апалона Міхайлавіча Рэдкіна з Арлоўскай губерніі. Мецэнат ахвяраваў 11500 рублёў срэбрам, пры гэтым пажадаў назваць храм у гонар прападобнай Марыі Егіпецкай, найвялікшай падзвіжніцы Праваслаўнай Царквы.

Храм быў закладзены ў царкоўным квартале, побач са старой драўлянай Свята-Мікалаеўскай царквой. Каб вызваліць пляцоўку, давялося знесці сядзібу святара Іларыёна Выржыкоўскага. Каменны пяцікупальны храм са званіцай быў разлічаны на 450 чалавек.

Асвячоная царква 22 жніўня (4 верасня н.ст.) 1865 гады Праасвяшчэнным Аляксандрам, епіскапам Ковенскім. Першым настаяцелем храма быў прызначаны святар Іларыён Выржыкоўскі.

Абразы для іканастаса напісаў , прафесар гістарычнага жывапісу Санкт-Пецярбургскай акадэміі мастацтваў. Усе драўляныя работы належаць разьбяру Фэндэру.

За свой век царква ніколі не зачынялася. У 2015 г. падчас святкавання 150-годдзя царквы, пры храме адкрыўся Духоўна-асветніцкі цэнтр.

У 2017 годдзе ззаду па баках прыбудавалі рызніцы.

## Архітэктура 
Помнік архітэктуры рэтраспектыўна-рускага стылю. Невялікі храм вырашаны паводле кананічнай чатырохчасткавай кампазіцыі: прытвор-званіца, трапезная, малітоўная зала з бакавымі прыдзеламі, паўкруглая апсіда. Чатырохсхільны дах цэнтральнага кубападобнага аб'ёму завершаны невялікім 5-купаллем, узведзенным на чатырохграннай платформе. Цыбулепадобнай галоўкай завершаны гранёны шацёр чацверыкоавй званіцы над прытворам (на буйных гранях шатра ўладкаваны гадзіннікі). На вялікіх гранях шатра званіцы размяшчаюцца гадзіннікі, грошы на якія ахвяравала мясцовае насельніцтва. Лучковы праём галоўнага ўвахода аформлены высокім парталам з круглым акном-ружай і кілепадобнай аркай у завяршэнні. Арачныя фасады бакавых прыдзелаў накрыты кілепадобным дахам. Такую ж самую форму атрымалі ліштвы арачных адзінарных і здвоеных аконных праёмаў. Архітэктурная пластыка запазычана са старажытнарускага царкоўнай архітэктуры: аркатурныя паясы, кілепадобныя аркі, цыбулепадобныя галоўкі, прафіляваныя карнізы з сухарыкамі, лапаткі, філёнгі.

## Інтэр'ер 
У інтэр'еры плоская столь малітоўнай залы спалучаецца з конхавым пакрыццём апсіды. Над уваходам хоры з бакавой лесвіцай.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі / А.М. Кулагін, З.Э. Герасімовіч, У.П. Свентахоўскі. - Мн., БелЭн, 2007.

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Храмы Маладзечанскай епархіі
Катэгорыя:Храмы Вілейкі
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Вілейскага раёна
Катэгорыя:1865 год у Беларусі
Ветраная воспа

**Ветраная воспа** (вятранка), таксама **ахват** — запаленне дыхальных шляхоў і скуры праз заражэнне фільтроўным вірусам , што перадаецца ад хворага найчасцей праз кашаль. Інкубацыйны перыяд складае 13-17 дзён. Суправаджаецца ліхаманкай, пухірковым высыпам на скуры і з'яўленнем расколін (язвачак) у поласці рота і глоткі. У перахварэлых выпрацоўваецца стойкі імунітэт. Ад хваробы пераважна церпяць дзеці, асабліва ва ўзросце 2-6 год у сувязі з наведваннем дзіцячага садка. Прадухіляецца пры дапамозе адпаведнай вакцыны. Ускладненне ў выглядзе запалення лёгкіх і мозгу найчасцей выклікае ў дарослых, чым нясе смяротную пагрозу.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вірусныя захворванні
Катэгорыя:Інфекцыйныя захворванні
Катэгорыя:Дэрматалогія
Лямбліёз

**Лямбліёз** — пашкоджанне верхніх аддзелаў тонкай кішкі шляхам пранікнення  прасцейшых роду , што выклікае знясіленне разам з запаленнем тонкай (энтэрыт) і тоўстай кішак (энтэракаліт). Крыніцай заражэння служаць хворыя і лямбліяносьбіты, якія вылучаюць  лямбліяў у навакольнае асяроддзе з калам. Само заражэнне адбываецца праз рот пры парушэнні правілаў гігіены. Прыкметамі хваробы ёсць ныючы боль у верхняй вобласці жывата і вакол пупка, уздуцце і панос.

## Папярэджанне 
Заражэнне прадухіляюць піццё толькі гатаванай ачышчанай вады і стараннае мыццё рук, гародніны і садавіны. Кожныя паўгода варта праводзіць проціглісную апрацоўку хатніх жывёл, аблізвання якімі трэба пазбягаць. Таксама карысна адвучыцца ад шкодных звычак грызці алоўкі, асадкі, пазногці і цацкі.

## Прычыны 
Заражэнню спрыяюць ужыванне бруднай вады з водаправода і адкрытага вадаёма, карыстанне бруднымі бялізнай, посудам і цацкамі, звычка смактаць пальцы і ўжыванне ежы без тэрмічнай апрацоўкі.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Страўнікава-кішачныя інфекцыі
Катэгорыя:Пратазойныя інфекцыі
Катэгорыя:Інфекцыйныя захворванні
Катэгорыя:Забытыя хваробы
Спіс краін паводле ўзроўню нараджальнасці

thumb|350px|Краіны па ўзроўні нараджальнасці ў 2008 годзе

Гэты артыкул складаецца з двух версій спісаў краін, пабудаваных у залежнасці ад агульнага каэфіцыента нараджальнасці. Агульны каэфіцыент нараджальнасці — гэта колькасць тых, хто нарадзіўся за пэўны перыяд, падзеленая на агульную колькасць чалавека-гадоў, пражытых насельніцтвам за гэты перыяд. Каэфіцыент выражаецца як колькасць нараджэнняў на 1000 насельніцтва.

Першы спіс заснаваны на пяцігадовай ацэнцы і прагнозах Аддзела народанасельніцтва Арганізацыі Аб'яднаных Нацый. Лічбы адносяцца да перыяду 2005—2010 і разлічаны па сярэднім варыянце прагнозу. Сярэдні каэфіцыент нараджальнасці для ўсяго свету ацэньваецца ў 20,3 нараджэнняў на 1000 насельніцтва.

Другі спіс заснаваны на даных Сусветнай кнігі фактаў ЦРУ за 2009 год.

|

|}

## Гл. таксама 
* Нараджальнасць
* Дэмаграфія
* Дэмаграфічныя паказчыкі

Катэгорыя:Нараджальнасць
Вадаправод

**Вадаправод** — сістэма бесперапыннага водазабеспячэння спажыўцоў, прызначаная для правядзення вады для пітва і тэхнічных мэт з аднаго месца (звычайна водазаборных збудаванняў) у іншае — да водакарыстальніка (гарадскія і завадскія памяшканні) пераважна па падземных трубах ці каналах; у канчатковым пункце, часта вычышчаная ад механічных прымесяў у сістэме фільтраў, вада збіраецца на некаторай вышыні ў так званых водапад’ёмных вежах, адкуль ужо размяркоўваецца па гарадскіх вадаправодных трубах. Аб’ём водазабору вызначаецца вадамернымі прыборамі (т. зв. вадамерамі, водалічыльнікамі). Воданапорнай сілай вадаправода карыстаюцца і для гідраўлічных мэт.

## Гісторыя 
а, сярэдзіна I ст. н.э.]]
Вядомыя з I тыс. да н.э., згаданы ў Бібліі (4 Кніга Царстваў, Зых. VII, 3, II Пар. XXXII, 30). У Старажытным Рыме вадаправоды называлі акведукамі.

У XI ці пачатку XII стагоддзя першы вадаправод з драўляных труб з’явіўся на Яраслававым дворышчы ў Ноўгарадзе.

У якасці матэрыялу для вадаправода выкарыстоўвалі гліну, драўніну, медзь, свінец, жалеза, сталь, а з развіццём арганічнай хіміі сталі ўжываць і палімеры. Трубаправоды вялікіх дыяметраў таксама выраблялі з цэменту, жалезабетону, азбестацэменту, а ў апошнія гады і з розных відаў пластыку.

З-за павышанай механічнай трываласці і ўстойлівасці да павышаных тэмператур у гаспадарчым водазабеспячэнні найбольшае распаўсюджанне атрымалі металічныя вадаправоды — са сталі, нержавеючай сталі, чыгуну, чыгуну высокатрывалага з шарападобным графітам (ВЧШГ) і медзі. Таксама выкарыстоўваюцца трубы з сінтэтычных матэрыялаў, напрыклад, з поліэтылену рознай шчыльнасці.

У XX стагоддзі ў развітых краінах у водазабеспячэнні будынкаў вялікае распаўсюджанне атрымалі трубаправоды з медзі з-за камбінацыі фактараў, якія забяспечваюць павышаныя тэрміны безаварыйнай эксплуатацыі.

У наш час усё большае распаўсюджанне атрымліваюць палімерныя трубаправоды з-за прастаты іх мантажу і таннасці прадукцыі, якая паступае з краін у стадыі развіцця. З-за разнастайнасці відаў саміх палімерных трубаправодаў, спосабаў злучэння, іх эксплуатацыйныя характарыстыкі працягваюць заставацца прадметам спрэчак, а кошты вельмі адрозніваюцца. У выкарыстанні палімерных вадаправодаў ужо накоплены вялікі вопыт. Так, пасля серыі масавых аварый у Паўночнай Амерыцы цалкам спынена выкарыстанне трубаправодаў з полібутэну 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Водазабеспячэнне
Катэгорыя:Жыллёва-камунальная гаспадарка
Катэгорыя:Інжынерная інфраструктура
Катэгорыя:Трубаправодны транспарт
Рубец (медыцына)

[thumb|300px|Рубец у правай падуздышна-[пахвіна|пахвіннай вобласці.]]

**Рубе́ц** () — шчыльнае злучальнатканкавае ўтварэнне, якое ўзнікла з прычыны рэгенерацыі тканак пасля пашкоджання ці запалення (напрыклад, на скуры пасля гаення раны, у дванаццаціперснай кішцы пасля гаення язвы, ці ў міякардзе пасля інфаркту).

Рубцовая тканка складаецца пераважна з калагену і адрозніваецца ад тканак, якія яна замяшчае, паніжанымі функцыянальнымі ўласцівасцямі. Напрыклад, рубцы на скуры больш адчувальныя да ультрафіялетавага выпраменьвання, і ў іх не аднаўляюцца потавыя залозы і валасяныя фалікулы, а рубец у сардэчнай мышцы пасля інфаркту міякарда не ўдзельнічае ў скарачэнні сэрца і можа прыводзіць да сардэчнай недастатковасці. Некаторыя тканкі, напрыклад — касцявая, здольныя ў значнай меры аднаўляць сваю структуру і функцыю пасля пашкоджання.

Па колькасці новаўтворанай тканкі рубцы на скуры дзеляць на гіпертрафічныя і атрафічныя. Пры гіпертрафічных рубцах новай тканкі ўтворыцца больш, чым было разбурана, такім чынам рубец выступае над паверхняй скуры. Пры атрафічных рубцах тканкі ўтвараецца менш, чым было разбурана.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Злучальная тканка
Катэгорыя:Паталагічная анатомія
Катэгорыя:Патагісталогія
Валасяны фалікул

**Валасяны фалікул** (, таксама валасяная цыбуліна) — корань воласа разам з каранёвай похвай, якая атачае яго. Да фалікула прымацаваны тлушчавыя залозы, а таксама часам потавая залоза.
thumb|250px|Схематычная выява фалікула:1. Стрыжань воласа2. Паверхня скуры3. Скурны тлушч4. Валасяны фалікул5. Тлушчавая залоза
## Будова 
### Валасяны сасочак 
У ніжняй частцы фалікула знаходзіцца даволі вялікае ўтварэнне — валасяны сасочак, утвораны галоўным чынам са злучальныя тканкі і сеткі крывяносных сасудаў. Сасочак кантралюе стан і рост воласа — калі гіне сасочак, гіне і волас, калі ж сасочак ацалеў, на месцы страчанага воласа вырастае новы. Клеткі валасянога сасочка, успрымаючы ўплыў касцявога морфагенетычнага бялку 6, які выдзяляецца тканкавай «нішай» фалікула, набываюць здольнасць індуцыраваць утварэнне новага фалікула, запускаючы дыферэнцыяванне эпідэрмальных ствалавых клетак.

### Валасяная варонка 
Лейкападобнае паглыбленне скуры ў месцы, дзе корань воласа пераходзіць у стрыжань. У валасяную варонку адкрываюцца пратокі тлушчавых залоз.
thumb|250px|Усе слаі скуры ў разрэзе

### Валасяная мышца 
Трохі ніжэй тлушчавай залозы да фалікула прымацавана мышца, якая падымае волас (*musculus arrector pili*) і складаецца з гладкай мускулатуры. Пад уплывам некаторых псіхалагічных фактараў, такіх як лютасць ці ўзрушанасць, а таксама на холадзе, гэта мышца падымае валасы, з-за чаго і пайшоў выраз «валасы дуба сталі».
### Каранёвая похва 
Каранёвая похва складаецца з трох слаёў: вонкавага, сярэдняга і кутыкулы. Клеткі ўнутранай каранёвай похвы арагавеюць і ўдзельнічаюць ва ўтварэнні і росце воласа.
### Іншыя структуры 
Іншымі кампанентамі валасянога фалікула з'яўляюцца тлушчавыя (іх звычайна 2-3) і потавыя залозы, якія ўтвараюць на паверхні скуры ахоўную плёнку.

## Стадыі развіцця фалікула 
Адрозніваюць тры стадыі развіцця фалікула: анаген (перыяд росту), катаген (пераход ад адной стадыі да іншай) і тэлаген (перыяд спакою). Меркавана валасяны цыкл пачынаецца з катагену. У гэтай стадыі пачынаецца атрафія валасянога сасочка, як следства спыняецца дзяленне клетак валасяной цыбуліны і яны падвяргаюцца арагавенню. За катагенам ідзе кароткая фаза тэлагену. Большасць валасоў, якія выпадаюць, з'яўляюцца тэлагенавымі. Стадыя тэлагену пераходзіць у анагенавую стадыю, якая мае 6 перыядаў развіцця. Пасля завяршэння анагену пачынаецца новы валасяны цыкл.

У норме ў здаровага чалавека 80-90 % валасоў знаходзяцца ў стадыі анагену, 10-15 % у стадыі тэлагену і 1-2 % у катагенавай стадыі.

### Працягласць стадый развіцця 
* Валасяное покрыва галавы
** анаген — 2-3 гады (часам значна даўжэй)
** катаген — 2-3 тыдні
** тэлаген — каля 3 месяцаў

* Бровы, вейкі
** анаген — 4-5 тыдняў
** катаген — 1-2 тыдні
** тэлаген —2-3 месяцаў

## Гл. таксама 
;Хваробы валасянога фалікула
* Фурункул
* Карбункул
* Фалікуліт
* Сікоз
* Піядэрмія

## Спасылкі 
Катэгорыя:Валасы
Федэральны Сход

**Федэральны Сход** — назва дзеючых і гістарычных парламентаў у некаторых дзяржавах з федэратыўным ладам:
* Федэральны Сход Аўстрыі
* Федэральны Сход Расійскай Федэрацыі
* Федэральны Сход Швейцарыі
* Федэральны Сход Чэхаславакіі
* Федэральны Сход Югаславіі

Таксама назва органа, які выбірае прэзідэнта ў Германіі.
Пуп

thumb|right|Пуп
**Пуп**, або **пупок** () — рубец на пярэдняй брушной сценцы, які застаецца пасля выдалення пупавіны ў нованароджанага дзіцяці. Пупком валодаюць усё плацэнтарныя сысуны, у большасці з якіх ён выглядае як невялікая лінія без валасянога покрыва.

У часткі людзей пупок выглядае як паглыбленне ў скурным покрыве, у іншых, насупраць, як выпукласць. Апроч гэтага, пупкі адрозніваюцца па памерах, форме, глыбіні і г.д. У сувязі з тым, што пупкі па сваёй прыродзе з'яўляюцца набытымі рубцамі, не абумоўленымі генетычна, яны дапамагаюць адрозніваць моназіготных блізнят.

## Гл. таксама 
* Пуп Зямлі

## Спасылкі 
Катэгорыя:Тапаграфічная анатомія чалавека
Олівер Лайнс

**Олівер Лайнс** (; нар. , , Англія) — англійскі прафесійны гулец у снукер. Фіналіст нізкарэйтынгавага адкрытага чэмпіянату Хайніна 2014 года і ўдзельнік 1/8 фіналу адкрытага чэмпіянату Індыі 2016 года і чэмпіянату Вялікабрытаніі 2016 года.

## Спасылкі 
* Профіль на World Snooker 
* Статыстыка Олівера Лайнса на CueTracker.net 

Катэгорыя:Снукерысты Англіі
Венулы

[thumb|300px|Узбагачаная кіслародам [кроў (чырвоная; злева) пераходзіць у органы праз сетку капіляраў і вяртаецца ў вену (сіняя; справа) праз сетку дробных сасудаў — *венул*. ]]
**Венулы** — дробныя крывяносныя сасуды, якія забяспечваюць адток абедненай кіслародам крыві з капіляраў у вены. З’яўляюцца працягам капілярнай сеткі. Дыяметр венулы — ад 20 да 100 мкм. Сценкі венул складаюцца з трох слаёў. Першы ўнутраны слой — эндатэлій, які складаецца з плоскіх эпітэліяльных клетак, якія выконваюць ролю мембраны. Затым ідзе сярэдні слой гладкамышачных клетак і вонкавы слой, утвораны валакністай злучальнай тканкай. Сярэдні слой развіты слаба, таму сценкі венул танчэйшы за сценкі артэрыёл.

## Тыпы венул 
Існуюць тры тыпы венул:

* **Посткапілярныя**, дыяметрам 12-30 мкм, якія ўтвараюцца ў выніку зліцця некалькіх капіляраў. Эндатэліяльныя клеткі могуць быць фенестраванымі. У органах імуннай сістэмы могуць валодаць адмысловым высокім эндатэліем, які служыць для міграцыі лімфацытаў з сасудзістага рэчышча. Мышачныя клеткі адсутнічаюць, перыцыты сустракаюцца часцей, чым у капілярах. Эндатэлій посткапілярных венул з’яўляецца асноўнай мішэнню такіх вазаактыўных рэчываў, як гістамін і сератанін, забяспечваючы пад іх уздзеяннем залішняе прасочванне вонкі вадкасці і лейкацытаў пры запаленнях і алергічных рэакцыях.
* **Зборныя** венулы дыяметрам 30-50 мкм утвараюцца ў выніку зліцця посткапілярных венул. Калі яны дасягаюць дыяметра 50 мкм, у іх сценцы з’яўляюцца гладкамышачныя клеткі і больш выразна выяўлена вонкавая абалонка.
* **Мышачныя** венулы маюць дыяметр да 100 мкм. У іх добра развіта сярэдняя абалонка, у якую ўваходзіць адзін слой гладкамышачных клетак. Вонкавая абалонка таксама добра развіта.

## Спасылкі 
### Апісанні 
* Histology of the blood vessels   — Гісталогія крывяносных сасудаў.

### Выявы, фатаграфіі 
* Посткапілярныя і зборныя венулы (імпрэгнацыя азотнакіслым срэбрам) 
* Arteriole and venule   — Артэрыёла і венула (зрэз, мікрафатаграфія). Паказаны адрозненні ў структуры сценак гэтых сасудаў 

Катэгорыя:Ангіялогія
Катэгорыя:Сардэчна-сасудзістая сістэма
Крыс Мелінг

**Крыс Мелінг** (; нар. , Кітлі, Англія) — англійскі прафесійны гулец у пул і снукер. Былы сусветны лідар у пуле-васьмёрцы.

## Спасылкі 
* Профіль на World Snooker 
* Статыстыка Крыса Мелінга на CueTracker.net 

Катэгорыя:Снукерысты Англіі
Вагон метро тыпу Ечс

**Вагон метро тыпу Ечс** — мадыфікацыя тыпу «Еж3» для Пражскага метрапалітэна. Эксплуатаваліся ў Празе з 1974 па 1997 год.

## Падрабязнасці 
У снежні 1971 г. у Празе быў падпісаны кантракт на пастаўку Савецкім саюзам вагонаў для метрапалітэна, які будуецца ў сталіцы Чэхаславакіі. Заказ — 50 вагонаў — быў выкананы своечасова. 5 кастрычніка 1973 г. на Мыцішчанскім машынабудаўнічым заводзе адбыўся мітынг савецка-чэхаславацкага сяброўства і супрацоўніцтва, прысвечаны пачатку пастаўкі вагонаў для Пражскага метрапалітэна.

Вагоны выкананы па выніках новых распрацовак з улікам асаблівасцяў пражскай трасы. На вагонах былі ўсталяваны цягавыя рухавікі магутнасцю 72 квт замест 68 квт, як на вагонах тыпу «Е». Прынцыповым зменам падверглася электрасхема вагона — у рэжыме тармажэння ўведзена тырыстарнае рэгуляванне ўзрушанасці рухавіка.

Гэта дазволіла ажыццяўляць электрадынамічнае тармажэнне пры максімальнай хуткасці (на вагонах папярэдніх тыпаў пры хуткасці больш 70 км/г ужываўся пнеўматормаз). Вагоны былі абсталяваныя прыладай сістэмы аўтаматычнага рэгулявання хуткасці. На Пражскім метрапалітэне вагоны добра паказалі сябе ў эксплуатацыі, за што ў сакавіку 1976 г. урад ЧССР уручыў Мыцішчанскаму заводу ордэн Працы.

Менавіта дзякуючы плённаму супрацоўніцтву з чэхаславацкімі спецыялістамі ўпершыню ў практыку савецкага метравагонабудавання ў вагонах для Пражскага метро было ўкаранёна аўтакіраванне цягнікоў. Сістэма звалася СААМ.

Усе вагоны тыпу «Ечс» у Празе зняты з эксплуатацыі да 1997 году. Захавана 4 вагона гэтага тыпу з якіх адзін - музейны, а астатнія тры фармуюць спецыяльны музейны састаў.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Вагоны метро
Крывяносныя сасуды

thumb|250px|Крывяносныя сасуды цела чалавека (схема)
**Крывяносныя сасуды** — эластычныя трубчастыя ўтварэнні ў целе жывёл і чалавека, па якіх сілай рытмічнага скарачэння сэрца ці пульсуючага сасуда ажыццяўляецца перамяшчэнне крыві па арганізме: да органаў і тканак па артэрыях, артэрыёлах, артэрыяльных капілярах, і ад іх да сэрца — па вянозных капілярах, венулах і венах.

## Класіфікацыя крывяносных сасудаў 
Сярод сасудаў крывяноснай сістэмы адрозніваюць *артэрыі*, *артэрыёлы*, *капіляры*, *венулы*, *вены* і *артэрыёла-вянозныя анастамозы*; сасуды сістэмы мікрацыркулятарнага рэчышча ажыццяўляюць узаемасувязь паміж артэрыямі і венамі. Сасуды розных тыпаў адрозніваюцца не толькі па сваёй таўшчыні, але і па тканкавым складзе і функцыянальных асаблівасцях.

* Артэрыі — сасуды, па якіх кроў рухаецца ад сэрца. Артэрыі маюць тоўстыя сценкі, у якіх утрымліваюцца мышачныя валокны, а таксама калагенавыя і эластычныя валокны. Яны вельмі эластычныя і могуць звужацца ці пашырацца, у залежнасці ад колькасці крыві, якая перапампоўваецца сэрцам.
* Артэрыёлы — дробныя артэрыі па току крыві, якія непасрэдна папярэднічаюць капілярам. У іх сасудзістай сценцы пераважаюць гладкія мышачныя валокны, дзякуючы якім артэрыёлы могуць змяняць велічыню свайго прасвету і, такім чынам, супраціўленне.
* Капіляры — гэта найдрабнейшыя крывяносныя сасуды, настолькі тонкія, што рэчывы могуць свабодна пранікаць праз іх сценку. Праз сценку капіляраў ажыццяўляецца аддача пажыўных рэчываў і кіслароду з крыві ў клетцы і пераход вуглякіслага газу і іншых прадуктаў жыццядзейнасці з клетак у кроў.
* Венулы — дробныя крывяносныя сасуды, якія забяспечваюць у вялікім крузе адток абедненай кіслародам і насычанай прадуктамі жыццядзейнасці крыві з капіляраў у вены.
* Вены — гэта сасуды, па якіх кроў рухаецца да сэрца. Сценкі вен не такія тоўстыя, як сценкі артэрый і ўтрымліваюць адпаведна менш мышачных валокнаў і эластычных элементаў.

## Будова крывяносных сасудаў (на прыкладзе аорты) 
thumb|250px|Будова аорты: 1. эластычная мембрана (вонкавая абалонка ці Tunica externa, 2. мышачная абалонка (Tunica media), 3. унутраная абалонка (Tunica intima)
*Гэты прыклад апісвае будову артэрыяльнага сасуда. Будова іншых тыпаў сасудаў можа адрознівацца ад апісанага ніжэй. Падрабязней гл. адпаведныя артыкулы.*

Аорта выслана знутры эндатэліем, які разам з ніжэйшым слоем рыхлай злучальнай тканкі (субэндатэліем) утварае ўнутраную абалонку (). Сярэдняя (эластычная) абалонка () аддзелена ад унутранай вельмі тонкай унутранай эластычнай мембранай. Сярэдняя абалонка складаецца з вялікай колькасці эластычных вакончатых мембран. Па-над сярэдняй абалонкай ляжыць вонкавая эластычная мембрана, якая складаецца з пучкоў эластычных валокнаў ().

## Захворванні сасудаў 
* Атэрасклероз
* Хвароба Бюргера
* Варыкознае пашырэнне вен
* Раны
* Тромбафлебіт

## Гл. таксама 
* Вазаканстрыкцыя
* Гемадынаміка
* Рэалогія
* Формула Пуазейля

## Спасылкі 
Катэгорыя:Сардэчна-сасудзістая сістэма
*
Мядзведзь (рака)

**Мядзве́дзь** — рака ў Беларусі, у Калінкавіцкім раёне Гомельскай вобласці, левы прыток ракі Трэмля.

Даўжыня ракі 8 км. Плошча вадазбору 69 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1 ‰. Пачынаецца за 4 км на паўночны захад ад гарадскога пасёлка Азарычы, вусце за 1,6 км на паўднёвы захад ад вёскі Трамец. Рэчышча каналізаванае.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Басейн Трэмлі
Катэгорыя:Рэкі Калінкавіцкага раёна
Днепрык (рака)

**Днепрык** — рака ў Рэчыцкім раёне Гомельскай вобласці, левы прыток ракі Ведрыч. Даўжыня 19,6 км. Плошча вадазбору 118 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,7 ‰. Пачынаецца за 1,8 км на паўночны ўсход ад вёскі Валадарск, вусце на паўднёвай ускраіне вёскі Дземяхі. Рэчышча каналізаванае на ўсім працягу. Цячэ пераважна забалочаным лесам. Асноўныя прытокі — рака Шыбенка, канава Крапіўня (праваруч).

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Басейн Ведрыча
Катэгорыя:Рэкі Рэчыцкага раёна
Вісла (прыток Вішы)

**Ві́сла** — рака ў Светлагорскім раёне Гомельскай вобласці, правы прыток ракі Віша. Даўжыня 7,5 км. Пачынаецца за 2,5 км на паўночны ўсход ад вёскі Уюнішчы, вусце за 0,7 км на паўднёвы захад ад вёскі Віша. Рэчышча на ўсім працягу каналізаванае.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Басейн Прыпяці
Катэгорыя:Рэкі Светлагорскага раёна
Крапівінка

**Крапівінка** — рака ў Рэчыцкім раёне Гомельскай вобласці, правы прыток ракі Бярэзіны. Даўжыня 12,5 км. Пачынаецца за 1,5 км на поўдзень ад вёскі Балашаўка, вусце за 1,2 км на паўночны захад ад пасёлка Гагалі. Рэчышча каналізаванае на ўсім працягу.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Прытокі Бярэзіны
Катэгорыя:Рэкі Рэчыцкага раёна
Стоўпінка

**Стоўпінка** — рака ў Рэчыцкім раёне Гомельскай вобласці, правы прыток ракі Сведзь. Даўжыня 10 км. Пачынаецца каля вёскі Шоўкавічы, вусце за 2 км на поўнач ад вёскі Чарнейкі.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Басейн Дняпра
Катэгорыя:Рэкі Рэчыцкага раёна
Жэрам

**Жэрам** — рака ў Рэчыцкім раёне Гомельскай вобласці, левы прыток ракі Дняпро. Даўжыня 12 км. Пачынаецца за 5 км на захад ад вёскі Борхаў, вусце за 3 км на захад ад вёскі Дунай. Рэчышча каналізаванае на працягу 8,5 км (выток — 3 км на паўночны захад ад вёскі Дунай). У вярхоўі забалочанае лясное ўрочышча Жыгальская Рэчка.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Рэкі Рэчыцкага раёна
Катэгорыя:Прытокі Дняпра
Мічэл Ман

**Мічэл Ман** (; нар. , , Англія) — англійскі прафесійны гулец у снукер. Удзельнік 1/16 фіналу International Championship 2014 года і чэмпіянату свету 2016 года.

## Спасылкі 
* Профіль на World Snooker 
* Статыстыка Мічэла Мана на CueTracker.net 

Катэгорыя:Снукерысты Англіі
Віша (рака)

**Ві́ша**, **Ахоўка** — рака ў Светлагорскім і Калінкавіцкім раёнах Гомельскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Іпа (прыток Прыпяці, басейн Дняпра). На рацэ гарадскі пасёлак Азарычы.

## Гідраграфія 
Даўжыня ракі 39,3 км. Плошча вадазбору 233 км². Сярэднегадавы расход вады ў вусці 1 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,4 ‰. 

Пачынаецца за 2 км на паўночны захад ад вёскі Пружынішчы Акцябрскага раёна, вусце за 1,5 км на паўднёвы ўсход ад аграгарадка Каплічы Калінкавіцкага раёна. 

Вадазбор раўнінны са шматлікімі неглыбокімі ўпадзінамі і невысокімі марэннымі ўзгоркамі і выдмамі. Лясістасць тэрыторыі 34 %, растуць хваёвыя, месцамі мяшаныя лясы. 

Даліна пераважна трапецападобная, шырыня яе 1,5—2 км. Схілы спадзістыя, парослыя лесам, прарэзаныя сеткай меліярацыйных каналаў. Пойма двухбаковая, шырынёй 0,5—1 км. У пойме наліўныя сажалкі каля вёсак Вялікія Ліцвінавічы (плошча 15,8 га) і Беразнякі (плошча 19,5 га). 

Рэчышча ў 1970, 1978, 1980 гг. паглыблена і каналізавана на ўсім працягу, шырыня ракі ў межань 7–12 м. У 2004 і 2006 гг. праведзена паўторнае пашырэнне і паглыбленне рэчышча на ўчастку на працягу 9,2 км (на паўднёвы ўсход ад вёскі Віша Светлагорскага раёна ў напрамку вёскі Каплічы Калінкавіцкага раёна) і на працягу 1 км у ваколіцах вёскі Вуглы Калінкавіцкага раёна.

Асноўны прыток — Вісла (правы). Рака выкарыстоўваецца як водапрыёмнік меліярацыйных сістэм.

На перыяд вясновага разводдзя прыпадае 30 % гадавога сцёку.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Рэкі Светлагорскага раёна
Катэгорыя:Рэкі Калінкавіцкага раёна
Катэгорыя:Басейн Прыпяці
Чэчэнь

**Ч́эчэнь** () — востраў у паўночна-заходняй частцы Каспійскага мора. Уваходзіць у склад Дагестана (Расія). Плошча - 102,8 км². Насельніцтва (2002 г.) - 214 чал.

## Геаграфія 
Востраў Чэчэнь знаходзіцца за 104 км на паўночны ўсход ад Махачкалы, адміністрацыйна ўваходзіць у склад Кіраўскага раёна гэтага горада. Аддзелены Чэ́чэньскім пралівам (каля 6 км) ад Аграханскага паўвострава. Узнік у сярэднявеччы ў выніку ваганняў узроўню Каспійскага мора, запасання на плыткаводдзі наносаў ракі Церак і марскіх плыняў. Абрысы Чэчэня значна змяняюцца і ў нашы дні. Даўжыня складае каля 18,7 км, найбольшая шырыня — 6,3 км. На ўсход і на поўдзень цягнуцца шырокія водмелі, сярод якіх вылучаецца шэраг дробных астраўкоў.

Клімат умераны вільготны. Узімку сярэдняя тэмпература трымаецца каля +0,8 °C, улетку дасягае +24,8 °C.

## Прырода 
Большая частка паверхні вострава з’яўляецца пясчанай пустыняй, аднак сустракаюцца забалочаныя ўчасткі і лугі. Каля ўзбярэжжа — зараснікі трыснёга. Распаўсюджаныя прадстаўнікі флоры — жытняк, тамарыск, бярозка, люцэрна, палын, салянка і інш.

Фаўна  бедная. Чэчэнь насяляюць зайцы, лісы, розныя птушкі, паўзуны і амфібіі.

## Гісторыя 
Востраў Чэчэнь вядомы з XVII ст., калі стаў важным прамежкавым пунктам для гандлёвых суднаў, што плавалі паміж Астраханю і Дзербентам. На Чэчэні спыняліся церскія казакі, якія займаліся пірацтвам. Мяркуецца, што назва вострава ўзнікла ад  ("круглы плецены палукашак").

У 1863 г. на Чэчэні быў пабудаваны маяк. Сюды перасялялі рускіх сялян з цэнтральных губерній Расіі, а таксама карэнных жыхароў Каўказа. На паўднёвым захадзе ўзнікла сяло Востраў-Чэчэнь. У савецкі перыяд на востраве дзейнічала ваенная база.

У наш час асноўным заняткам жыхароў Чэчэня з’яўляецца рыбалоўства. Працуюць школа і метэаралагічная станцыя.

## Спасылкі 
*Эльдар Эльдаров, Остров Чечень
*Каспийские отшельники
*«Работы нет, да и рыба вся кончилась»

Катэгорыя:Астравы Каспійскага мора
Катэгорыя:Астравы Расіі
Катэгорыя:Дагестан
Аграханскі паўвостраў

**Аграха́нскі паўвостраў** () — паўвостраў на ўсходзе Дагестана (Расія). Абмываецца водамі Каспійскага мора. Тэрыторыя - каля 212 км².

## Геаграфія 
Аграханскі паўвостраў месціцца на паўночным захадзе Каспійскага мора. Злучаны з кантынентам на поўдзень ад 43° паўночнай шыраты. Адсюль высоўваецца прыкладна на 12 км на ўсход, а потым у паўночна-усходнім кірунку — прыкладна на 60 км. У навершы паўвострава знаходзяцца некалькі астравоў, самы вялікі з якіх — Чэчэнь.

Аграханскі паўвостраў сфарміраваўся ў выніку ваганняў узроўню Каспія і назапашванню на водмелях наносаў каўказскіх рэк і марскіх плыняў. Яго абрысы вельмі зменлівы. На працягу XVII - XXI стст., калі адбывалася картаграфічная і пісьмовая фіксацыя, паўвостраў то губляў, то нарошчваў сваю плошчу. У пачатку XIX ст. паўночная частка фактычна ўяўляла сабой асобны востраў. У наш час адбываецца пашырэнне плошчы з заходняга боку ў сувязі з абмяленнем Аграханскага заліва.

Аграханскі паўвостраў пераважна раўнінны. Уздоўж берага на адлегласці 200 - 300 м цягнецца паласа высокіх пясчаных выдмаў (да 10 - 15 м). Найвышэйшы пункт — -16 м, што ніжэй за ўзровень акіяна, але вышэй за ўзровень Каспія. Заходняя частка балоцістая, зарослая трыснягом. Пераважаюць светла-каштанавыя глебы, у многіх месцах засоленыя. Грунтавыя воды вельмі мінералізаваны.

Клімат сухі ўмераны, самы заслушлівы ў еўрапейскай частцы Расіі. Сярэдняя колькасць гадавых ападкаў — 180 - 200 мм. Лета спякотнае. У жніўні сярэдняя тэмпература дасягае +24 °C. Зіма — найбольш сухая і ветраная пара года. Маразы звычайна здараюцца ў студзені і лютым, але рэдка перавышаюць –0,7 °C — -0,8°С.

## Прырода 
Пустынны клімат і засоленыя глебы Аграханскага паўвострава вызначаюць асаблівасці мясцовай флоры. Сярод пяскоў сустракаюцца зараснікі палыну, хвойнікаў, пырніку, тамарыску, бярозкі, куравая, растуць васількі, дуброўнік, лох і інш. На поўначы паўвострава ёсць салянкавыя лугі і зараснікі эфемераў. Прыбярэжна-водная флора прадстаўлена трыснягом, урэчнікам, пухоўкай, раскай, балотнымі папарацямі і г. д.

Дзякуючы адносна слабаму ўплыву чалавека на Аграханскім паўвостраве захавалася разнастайная фаўна. Паўвостраў насяляюць дзікі, высакародныя алені, янотападобныя сабакі, чаротавыя каты, андатры, зайцы, тхары, вадзяныя пацукі, тушканчыкі, лісы, ваўкі, шакалы і інш. Многія наземныя жывёлы трымаюцца каля прыбярэжных зараснікаў, і іх затапленне выклікае міграцыі, у тым ліку за межы паўвострава. На Аграханскім паўвостраве спыняюцца пералётныя птушкі, у тым ліку фламінга, жураўлі, чаплі, качкі, бугаі. Некаторыя з іх застаюцца тут гнездавацца. На паўвостраве таксама сустракаюцца фазаны, курапаткі, дропы і бакасы.

## Ахова 
Гаспадарчае выкарыстанне Аграханскага паўвострава абмежавана сезонным выпасам авечак. Для аховы мясцовай прыроды створаны Аграханскі федэральны заказнік.

## Спасылкі 
* Аграханский полуостров 
* АГРАХАНСКИЙ федеральный заказник

Катэгорыя:Паўвостравы Еўропы
Катэгорыя:Паўвостравы Расіі
Катэгорыя:Дагестан
Майкл Джорджыу

**Майкл Джорджыу** (; нар. , , Англія) — прафесійны гулец у снукер з Англіі, які з 2016 года прадстаўляе Кіпр. Пераможца Shoot-Out 2018 года.

У 2007 годзе ва ўзросце 19 гадоў стаў чэмпіёнам свету сярод гульцоў ва ўзросце да 21 года, што дазволіла яму патрапіць у прафесійны тур у сезоне 2008/2009, але не выйграў ніводнага матча ў сваім стартавым сезоне сярод снукернай эліты. Наступныя два гады гуляў у Міжнароднай адкрытай серыі, пасля чаго на некаторы час адышоў ад снукера, вярнуўшыся да гульні на высокім узроўні толькі ў 2013 годзе, калі прыняў удзел у Q-School. У 2014 годзе стаў пераможцам аднаго з этапаў Q-School, дзякуючы чаму здолеў вярнуць сабе месца сярод прафесіяналаў на два сезоны. На першым жа рэйтынгавым турніры сезона 2014/2015, Усі Класік, дэбютаваў у асноўнай стадыі рэйтынгавага ўзроўню, дайшоўшы да 1/16 фіналу, а пазней дэбютаваў на чэмпіянаце Вялікабрытаніі і дайшоў да 1/8 фіналу адкрытага чэмпіянату Уэльса, што стала яго найлепшым рэйтынгавым вынікам. Паводле вынікаў двух сезонаў не здолеў патрапіць у топ-64 і пакінуць месца ў мэйн-туры, але ў 2016 годзе зноў стаў адным з пераможцаў Q-School, а таксама зрабіў заяву, што з сезона 2016/2017 будзе прадстаўляць Кіпр. У сезоне 2016/2017 дайшоў да 1/16 фіналу чэмпіянату Вялікабрытаніі, што з'яўляецца яго найлепшым вынікам на турнірах Трайной кароны, а таксама ў другі раз дайшоў да 1/8 фіналу рэйтынгавага ўзроўню на Shoot-Out, скончыўшы сезон на 74-м месцы ў рэйтынгу. У 2018 годзе, займаючы 73-ю пазіцыю ў рэйтынгу, перамог на рэйтынгавым аднафрэймавым турніры Shoot-Out, здабыўшы першы рэйтынгавы тытул і ўпершыню ўвайшоўшы ў топ-64 сусветнага рэйтынгу, а праз два тыдні ў чацвёрты раз дайшоў да 1/8 фіналу рэйтынгавага ўзроўню на Сусветным Гран-пры і падняўся на найвышэйшае для сябе 57-е месца ў рэйтынгу.

Займаў 57-е месца ў рэйтынгу на працягу аднаго тыдня. За прафесійную кар'еру аформіў 18 сэнчуры-брэйкаў і зарабіў больш за 100 тысяч фунтаў прызавых грошай, уваходзячы ў топ-175 снукерыстаў у гісторыі па гэтым паказчыку.

## Фіналы турніраў
### Рэйтынгавыя турніры: 1 (1 перамога)

### Прафесійныя снукерныя турніры: 1 (1 перамога) 

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Профіль на World Snooker 
* Статыстыка Майкла Джорджыу на CueTracker.net 

Катэгорыя:Снукерысты Англіі
Катэгорыя:Снукерысты Кіпра
Ян Гловер

**Ян Гловер** (; нар. , , Англія) — англійскі былы прафесійны гулец у снукер.

Пачаў прафесійную кар’еру ў 1995 годзе ва ўзросце 16 гадоў, але не дамогся задавальняльных вынікаў і спыніў выступы ў 2000 годзе, пасля чаго вярнуўся да снукера толькі ў 2009 годзе. У сезоне 2010/2011 актыўна выступаў на турнірах серыі PTC і ўпершыню прабіўся ў 1/16 фіналу прафесійнага спаборніцтва на адным з турніраў у Шэфілдзе, а таксама ўпершыню гуляў у 1/64 фіналу рэйтынгавага турніру на World Open. У 2014 годзе перамог у кваліфікацыйным туры EBSA і зноў атрымаў статус прафесіянала, пасля чаго яшчэ двойчы даходзіў да 1/16 фіналу нізкарэйтынгавых турніраў у Ісіне і Рызе. У 2015 годзе перамог у першым матчы рэйтынгавага ўзроўню з 1999 года, упершыню дайшоўшы да стадыі 1/48 фіналу рэйтынгавага турніру на адкрытым чэмпіянаце Аўстраліі. Тым не менш, больш не выйграў ніводнага рэйтынгавага матча да канца сезона і пакінуў мэйн-тур у 2016 годзе.

За сваю прафесійную кар’еру аформіў больш за 10 соценных брэйкаў, а таксама зарабіў больш за 5 тысяч фунтаў стэрлінгаў прызавых грошай.

## Спасылкі 
* Статыстыка Яна Гловера на CueTracker.net 

Катэгорыя:Снукерысты Англіі
Колінз

**Колінз** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Джаан Генрыета Колінз, OBE (нар. 1933) — англійская актрыса, уладальніца прэміі «Залаты глобус»
* Лілі Колінз — амерыканская актрыса
* Майкл Колінз (1890—1922) — ірландскі рэвалюцыянер і дзяржаўны дзеяч
* Майкл Колінз (1930—2021) — амерыканскі астранаўт і тэставы пілот
* Уільям Колінз (мастак)
* Філ Колінз (нар. 1951) — бубнач і вакаліст рок-гурта *Genesis*
Калода (рака)

**Кало́да** — рака ў Пружанскім раёне Брэсцкай вобласці, левы прыток ракі Ружанка. Даўжыня 4 км. Пачынаецца ў Ружанскай Пушчы за 3 км на паўднёвы захад, упадае ў Ружанку за 0,6 км на поўнач ад вёскі Ласасін. Ад вусця на працягу 1 км каналізаваная. Каля Ласасіна на рацэ створана сажалка.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Басейн Зэльвянкі
Катэгорыя:Рэкі Пружанскага раёна
Масакра (фільм)

**«Масакра»** — беларускі містычны трылер, зняты ў 2010 годзе рэжысёрам Андрэем Кудзіненкам на Нацыянальнай кінастудыі «Беларусьфільм».

Дзея «Масакры» адбываецца на беларускіх землях у 60-я гады XIX стагоддзя, пасля жорсткага задушэння паўстання Кастуся Каліноўскага 1863—1864 гадоў. За сцэнарную аснову ўзята навела «Локіс» Праспэра Мерымэ пра мядзведзя-пярэваратня і матывы старабеларускіх легенд.

Паводле словаў галоўнага рэжысёра аднайменнага фільму Андрэя Кудзіненка:

Масакра — гэта азначае «крывавая бойка», што было заўсёды на тэрыторыі Беларусі, ва ўсе часы. Заўсёды партызаншчына, акупацыя… Тэрыторыя крыві тут была заўсёды. І вось такая метафара — барацьбы і за зямлю, і за каханне. Заўсёды ўсе фільмы — пра любоў: любоў да жанчыны, любоў да зброі.

## Сюжэт 
У 60-я гады XIX стагоддзя на Беларусі (у Паўночна-Заходнім краі Расійскай імперыі) жорстка задушана нацыянальнае паўстанне. Усталёўваецца атмасфера страха і смутку, радавыя маёнткі пераходзяць да новых уладальнікаў.

Мастак і авантурыст з Санкт-Пецярбургу Мікалай Казанцаў з мэтай зарабіць грошай на адукацыю ў Італіі прыяжджае пад выглядам навукоўца ў таемны маёнтак старажытнага графскага роду Пазуркевічаў каталагізаваць рэдкую бібліятэку. Граф Уладзімір рыхтуецца да шлюбу. У маёнтку збіраюцца госці, прычым у кожнага ёсць свай прэтэнзіі да гаспадара. Пры гэтым Ганна, нявеста графа Уладзіміра Пазуркевіча, аказваецца каханкай Казанцава.

## Акцёрскі склад 
* Дзмітрый Мілер — *граф Уладзімір Пазуркевіч*
* Андрэй Назімаў — *Мікалай Казанцаў, мастак-авантурыст*
* Марыя Курдзяневіч — *Ганна, нявеста пярэваратня, каханая авантурыста*
* Аляксандр Кашпераў — *Ілья Фаміч Белазёрскі, генерал*
* Святлана Зелянкоўская — *памешчыца Астроўская*
* Аляксандр Колбышаў — *святы айцец*

## Гісторыя стварэння 
Першапачаткова здымкі фільму мусілі адбывацца сумесна з польскімі і расійскімі кінавытворцамі ў Польшчы, але з-за эканамічнага крызісу рэжысёр фільму Андрэй Кудзіненка быў вымушаны адмовіцца ад гэтай ідэі. Новай пляцоўкай для кіназдымкаў стала вёска Жалудок у Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Як адзначае мастак-пастаноўшчык Артур Клінаў, маёнтак Чацвярынскіх у Жалудку быў абраны пасля наведвання больш за дзясятак аб'ектаў па ўсёй краіне. Стваральнікам фільму нават прыйшлося часткова ўмацоўваць будынак. Большая частка стужкі здымалася ў лістападзе — снежні 2009 года.

Катэгорыя:Фільмы студыі «Беларусьфільм»
Катэгорыя:Фільмы Андрэя Кудзіненкі
Катэгорыя:Містычныя фільмы
Катэгорыя:Трылеры
Катэгорыя:Гістарычныя фільмы
Катэгорыя:Фільмы 2010 года