open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Экспрэсіянізм

[thumb|[Франц Марк. Алені ў лесе. 1913—1914 гады]]
**Экспрэсіяні́зм** ( — «выражэнне») — плынь у еўрапейскім мастацтве.

Экспрэсіянізм аб'яднаў першым чынам творчыя групы мастакоў, якія працавалі ў Германіі і Аўстраліі перад Першай сусветнай вайной. З канца XIX стагоддзя ў нямецкай культуры склаўся адмысловы погляд на твор мастацтва. Лічылася, што ён павінен несці ў сабе толькі волю мастака, стварацца «па ўнутранай неабходнасці», якая ў каментарыях і апраўданнях не мае патрэбы. Адначасова адбывалася пераацэнка эстэтычных каштоўнасцей. З'явілася цікавасць да творчасці гатычных майстроў — Эль Грэка, Пітэра Брэйгеля Старэйшага. Зноўку адкрываліся мастацкія вартасці экзатычнага мастацтва Афрыкі, Далёкага Усходу, Акіяніі. Усё гэта адбілася на фармаванні новай плыні ў мастацтве.

## Выяўленчае мастацтва 
Экспрэсіянізм — гэта спроба паказаць унутраны свет чалавека, яго перажыванні, як правіла, у момант максімальнай духоўнай напружання. У экспрэсіянізме было шмат супярэчнасцей. З аднаго боку — крайні індывідуалізм; з іншага — культ індывідуалізму спалучаўся са сталым імкненнем аб'ядноўвацца. Экспрэсіяністы адмовіліся ад светлаценю, перадачы прасторы. Паверхня іх палотнаў здаецца апрацаванай грубым пэндзлем без усялякага клопату аб вытанчанасці. Мастакі шукалі новыя, агрэсіўныя выявы, імкнуліся выказаць сродкамі жывапісу трывогу, дыскамфорт. Колер, лічылі экспрэсіяністы, валодае ўласным сэнсам, ён здольны выклікаць пэўныя эмоцыі, яму прыпісвалі сімвалічнае значэнне.

## Экспрэсіянізм у архітэктуры 
У канцы 1910-х і пачатку 1920-х гг. архітэктары паўночнагерманскай цаглянай і Амстэрдамскай груп выкарыстоўвалі для самавыяўлення новыя тэхнічныя магчымасці, якія ім падавалі такія матэрыялы, як удасканаленая цэгла, сталь і шкло. Архітэктурныя формы прыпадабняліся аб'ектам нежывой прыроды; у асобных біяморфных канструкцыях той эпохі бачаць зародак архітэктурнай біёнікі.

З прычыны цяжкага фінансавага стану паваеннай Германіі самыя адважныя праекты экспрэсіянісцкіх збудаванняў, зрэшты, засталіся не здзейсненнымі. Замест будаўніцтва рэальных будынкаў архітэктарам прыпадала здавольвацца распрацоўкай часовых павільёнаў для выставак, а таксама дэкарацый тэатральных і кінематаграфічных пастановак.

Век экспрэсіянізму ў Германіі і сумежных краінах быў кароткі. Пасля 1925 г. вядучыя архітэктары, уключаючы В. Гропіуса і Э. Мендэльсона, пачынаюць адмаўляцца ад усякіх дэкаратыўных элементаў і рацыяналізаваць архітэктурную прастору ў рэчышчы «новай рэчыўнасці» (гл. Баўхаус).

Potsdam Telegrafenberg asv2023-09 img4.jpg|Вежа Эйнштэйна ў Патсдаме
Chilehaus.jpg|Чыліхаўс у Гамбургу
Pv jensen-klint 05 grundtvig memorial church 1913-1940.jpg|Царква Грундтвіга (Капенгаген)
Berlin Grosses Schauspielhaus Poelzig Foyer.jpg|Вялікі драматычны тэатр, Берлін
Goetheanum.jpg|Гётэанум Р. Штэйнера

Экспрэсіянісцкі кірунак у архітэктуры адраджаецца ў паваенны перыяд пад назвай структурнага экспрэсіянізму. Грандыёзныя аб'екты неаэкспрэсіянісцкай архітэктуры раскіданы па ўсім свеце — ад Нью-Ёрка (TWA Flight Center у аэрапорту імя Кенэдзі, арх. Эра Саарынен) да Аўстраліі (Сіднейскі оперны тэатр, арх. Ёрн Утзан).

## Літаратура 
## Кінематограф 
## Музыка 
## Спасылкі
Аляксей Анатолевіч Халецкі

**Аляксей Халецкі** (нар. , ) — беларускі футбаліст (абаронца) і трэнер.

## Клубная кар’ера 
Выхаванец мінскай футбольнай школы, доўгі час гуляў за БАТЭ, але не здолеў замацавацца ў аснове. Пазней выступаў за розныя беларускія клубы, гуляў ва Узбекістане.

У студзені 2011 года падпісаў кантракт з бабруйскай «Белшынай». Большую частку сезона 2012 прапусціў з-за траўмы.

У красавіку 2013 года перайшоў у «Віцебск», але ў жніўні 2013 года пакінуў віцебскі клуб і стаў іграком «Слуцка». Дапамог слуцкаму клубу атрымаць перамогу ў Першай лізе.

У сакавіку 2014 года падпісаў кантракт з мікашэвіцкім «Гранітам». У якасці асноўнага абаронцы прывёў мікашэвіцкі клуб да перамогі ў Першай лізе 2014. У лютым 2015 года перайшоў у «Гарадзею». У снежні 2015 года падоўжыў кантракт з «Гарадзеяй» на наступны сезон, але на полі ў сезоне 2016 з’яўляўся рэдка.

## Міжнародная кар’ера 
Згуляў адзін матч за моладзевую зборную Беларусі.

## Трэнерская кар’ера 
У студзені 2017 года перайшоў на трэнерскую працу ў «Гарадзеі». Заставаўся трэнерам «Гарадзеі» да студзеня 2021 года, калі разам з усім трэнерскім штабам пакінуў клуб, а неўзабаве «Гарадзея» спыніла існаванне. Пазней стаў працаваць з дзіцячымі камандамі ў Польшчы.
 
## Дасягненні 
*   Чэмпіён Беларусі: 2006
*  Уладальнік Кубка Беларусі: 2006
*  Пераможца Першай лігі чэмпіянату Беларусі (3): 2009, 2013, 2014

## Статыстыка выступленняў 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Гарадзея
Катэгорыя:Ігракі ФК Граніт Мікашэвічы
Катэгорыя:Ігракі ФК Слуцк
Катэгорыя:Ігракі ФК Віцебск
Катэгорыя:Ігракі ФК Белшына
Катэгорыя:Ігракі ФК Маш’ал
Катэгорыя:Ігракі ФК Тарпеда-БелАЗ
Катэгорыя:Ігракі ФК БАТЭ
Катэгорыя:Ігракі ФК Энергетык-БДУ
Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Беларусі
Рэалізм

**Рэалізм** (, ад  — «сапраўдны», ад  — «рэч») — стыль і метад у мастацтве і літаратуры, а таксама філасофская дактрына, паводле якой прадметы бачнага свету існуюць незалежна ад чалавечага ўспрымання і пазнання.

* Рэалізм, літаратура
* Рэалізм, жывапіс
* Рэалізм, філасофія

## Глядзіце таксама 
* Сімвалізм
* Сюррэалізм
Тарас Уладзіміравіч Кабанаў

**Тарас Кабанаў** (, ) — украінскі футбаліст, гуляе на пазіцыі нападніка.

## Кар’ера 
### Клубная 
Гуляў у розных украінскіх клубах. У лютым 2012 падпісаў кантракт з бабруйскай «Белшынай». У жніўні таго ж года пакінуў бабруйскі клуб і перайшоў у склад цярнопальскай «Нівы». 17 студзеня 2013 Кабанаў абвясціў аб заканчэнні прафесійнай кар’еры.
 
### У зборнай 
Гуляў за моладзевую зборную Украіны (да 21). У 2004 годзе згуляў адзін матч за нацыянальную зборную.

## Дасягненні 
*  Пераможца першай лігі Чэмпіянату Украіны: 2010/2011

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Украіны
Катэгорыя:Ігракі зборнай Украіны па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Ніва Цярнопаль
Катэгорыя:Ігракі ФК Белшына
Катэгорыя:Ігракі ФК Александрыя
Катэгорыя:Ігракі ФК Львоў
Катэгорыя:Ігракі ФК Валынь Луцк
Катэгорыя:Ігракі ФК Харкаў
Катэгорыя:Ігракі ФК Металург Запарожжа
Катэгорыя:Ігракі ФК Крыўбас Крывы Рог
Катэгорыя:Ігракі ФК Карпаты Львоў
Рытаўна

**Ры́таўна, Ры́тава** — возера ў Беларусі, у Сенненскім раёне Віцебскай вобласці за 26 км у напрамку на паўночны ўсход ад горада Сянно, за 2 км на паўночны ўсход ад вёскі Задарожжа. Возера знаходзіцца ў басейне ракі Чарнічанка.

Плошча паверхні возера 0,2 км, даўжыня 600, найбольшая шырыня 400 метраў. Даўжыня берагавой лініі 1,63 км. Катлавіна возера рэшткавага тыпу з невыразнымі схіламі. Берагі нізкія, у паўднёвай і заходняй частках возера забалочаныя.

Рытаўна злучана ручаём (каналам) з ракой Чарнічанкай.

## Літаратура 
* 
*  

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка азёр Віцебскай вобласці // Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 
* Морфаметрычныя параметры азёр Віцебскай вобласці // Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 

Катэгорыя:Басейн Лучосы
Катэгорыя:Азёры Сенненскага раёна
Дзяніс Уладзіміравіч Скепскі

**Дзяніс Скепскі** (нар. , ) — украінскі футбаліст, паўабаронца клуба «Кудрыўка».

## Клубная кар’ера 
Пачаў кар’еру ва Украіне, гуляючы за розныя каманды кіеўскага «Дынама». Пасля перабраўся ў маскоўскае «Дынама». Не здолеўшы утрымацца ў складзе, вярнуўся на радзіму.

У сакавіку 2012 года перайшоў у бабруйскую «Белшыну», але ўжо ў жніўні таго ж года пакінуў бабруйскі клуб і вярнуўся ва Украіну, падпісаўшы кантракт з клубам «Палтава». У студзені 2013 года перайшоў у маскоўскае «Тарпеда», пазней гуляў за «Сахалін». З 2015 года зноў пачаў выступаць ва ўкраінскіх клубах.

20 верасня 2018 года перайшоў у «Палессе» (Жытомір), падпісаўшы кантракт на адзін год. У лютым 2019 года перабраўся ў грузінскі клуб «Шэвардэні-1906», дзе гуляў да канца 2019 года.

З лета 2020 года выступаў ва Украіне на аматарскім узроўні. У 2022 годзе разам з «Нівой» з Бузавай пачаў гуляць у Другой лізе і дапамог камандзе выйграць турнір. У ліпені 2023 года перайшоў у «Кудрыўку».

## Міжнародная кар’ера 
Гуляў за моладзевыя зборныя Украіны.

## Дасягненні 
*  Пераможца Другой лігі Украіны: 2022/23

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Украіны
Катэгорыя:Ігракі ФК Дзясна Чарнігаў
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама-3 Кіеў
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама-2 Кіеў
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Масква
Катэгорыя:Ігракі ФК Валгар Астрахань
Катэгорыя:Ігракі ФК Металург Запарожжа
Катэгорыя:Ігракі ФК Белшына
Катэгорыя:Ігракі ФК Палтава
Катэгорыя:Ігракі ФК Тарпеда Масква
Катэгорыя:Ігракі ФК Сахалін
Катэгорыя:Ігракі ФК Чаркаскі Дняпро
Катэгорыя:Ігракі ФК Мікалаеў
Катэгорыя:Ігракі ФК Палессе Жытомір
Катэгорыя:Ігракі ФК Шэвардэні-1906
Катэгорыя:Ігракі ФК Вікторыя Мыкалаіўка
Катэгорыя:Ігракі ФК Ніва Бузава
Катэгорыя:Ігракі ФК Кудрыўка
Аляксандр Аляксандравіч Мрынскі

**Аляксандр Мрынскі** (нар. , Хвойнікі, Чэрвеньскі раён) — беларускі футбаліст, нападнік.

## Клубная кар’ера 
Выступаў за мінскі РДВАР, моладзевую каманду і дубль мінскага «Дынама», гуляў у арэндзе ў «Бярозе-2010». Улетку 2011 года перайшоў у бабруйскую «Белшыну», дзе ў асноўным выходзіў на замены. У сакавіку 2013 года стаў іграком «Віцебска», але ў жніўні 2013 года пакінуў клуб.

З лета 2014 года выступаў за клуб славацкай Другой лігі «Лакаматыва». У красавіку 2015 года вярнуўся ў Беларусь, папоўніўшы склад другалігавай «Беліты-Вітэкс» (пазней змяніла назву на «Узда»). У сезоне 2015 забіў за «Узду» 21 гол і дапамог клубу выйсці ў Першую лігу.

У лютым 2016 года падпісаў кантракт з пінскай «Хваляй». Дапамог пінскаму клубу перамагчы ў Другой лізе, а сам з 15 галамі стаў найлепшым бамбардзірам каманды. У сезоне 2017 гуляў за «Хвалю» ў Першай лізе, а ў сезоне 2018 вярнуўся ва «Узду».

У жніўні 2019 года стаў іграком «Асіповічаў», дзе да канца сезона 2019 згуляў у трох матчах, пасля чаго пакінуў каманду.

У пачатку 2021 года далучыўся да чэрвеньскага «Коласа» ў Другой лізе, дзе гуляў да канца 2022 года.

## Міжнародная кар’ера 
Гуляў за юніёрскую зборную Беларусі (да 19).

## Дасягненні 
*   Срэбраны прызёр чэмпіянату Беларусі: 2008
*  Пераможца Другой лігі чэмпіянату Беларусі: 2016

## Статыстыка выступленняў 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Бяроза-2010
Катэгорыя:Ігракі ФК Белшына
Катэгорыя:Ігракі ФК Віцебск
Катэгорыя:Ігракі ФК Лакаматыва Кошыцы
Катэгорыя:Ігракі ФК Узда
Катэгорыя:Ігракі ФК Хваля Пінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Асіповічы
Катэгорыя:Ігракі ФК Колас Чэрвень
Пэрыс Хілтан

**Пэрыс Уітні Хілтан** (; нар. 17 лютага 1981, Нью-Ёрк, ЗША) — амерыканская актрыса, спявачка, аўтар песень, фотамадэль і дызайнер. Пэрыс Хілтан - былая спадчынніца сямейнага бізнесу - найбуйнейшай у свеце сеткі гатэляў *Hilton Hotels*. Вядомасць ёй прынеслі тэлесерыял «Простае жыццё» (2003-2007) (у якім яна згуляла са сваёй сяброўкай Ніколь Рычы) і скандальнае свецкае жыццё, з-за якой у СМІ яна падаецца ў першую чаргу як «свецкая ільвіца».

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Пэрыс Хілтан
* 
* 

Катэгорыя:Дзеці-акцёры ЗША
Катэгорыя:Фотамадэлі ЗША
Катэгорыя:Дызайнеры ЗША
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залатая маліна»
Дзмітрый Віктаравіч Турлін

**Дзмітрый Турлін** (нар. , ) — беларускі футбаліст (паўабаронца) і трэнер.

## Клубная кар’ера 
Выхаванец бабруйскага футбола, з перапынкамі гуляў за «Белшыну». У 2009 годзе з магілёўскім «Дняпром» атрымаў бронзавы медаль чэмпіянату 2009, а на наступны год паспяхова гуляў у Лізе Еўропы. У студзені 2011 года вярнуўся у бабруйскі клуб.

У лютым 2013 года падпісаў кантракт з «Гарадзеяй». У жніўні 2013 года пакінуў «Гарадзею» і ў хуткім часе далучыўся да светлагорскага «Хіміка».

У складзе «Хіміка» трывала гуляў у аснове. У ліпені 2014 года ў чарговы раз стаў іграком «Белшыны» і неўзабаве замацаваўся на пазіцыі правага паўабаронцы. У сезоне 2015 стаў пераважна выхадзіць на замену, часам выкарыстоўваўся на пазіцыі нападніка.

У лютым 2016 года пасля прагляду падпісаў кантракт з мікашэвіцкім «Гранітам», але ўжо праз месяц разарваў кантракт з палешукамі і далучыўся да наваполацкага «Нафтана». Сезон 2016 распачаў у аснове «Нафтана», але хутка страціў месца ў старце і стаў выступаць пераважна за дубль. У ліпені 2016 года пакінуў «Нафтан» і неўзабаве вярнуўся ў «Белшыну», дзе замацаваўся ў аснове, але не здолеў выратаваць клуб ад вылету ў Першую лігу. У лютым 2017 года падоўжыў кантракт з бабруйчанамі. Пачатак сезона 2017 прапусціў з-за траўмы, але ў маі вярнуўся ў строй і замацаваўся ў асноўным складзе.

У студзені 2019 зноў падоўжыў кантракт з «Белшынай». У сезоне 2019 з’яўляўся на полі эпізадычна, па заканчэнні сезона завяршыў кар’еру.

## Трэнерская кар’ера 
У 2020 годзе ўвайшоў у трэнерскі штаб «Белшыны», дзе працаваў да канца 2023 года.

## Дасягненні 
*   Бронзавы прызёр чэмпіянату Беларусі: 2009
*  Пераможца Першай лігі чэмпіянату Беларусі (2): 2005, 2019

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Белшына
Катэгорыя:Ігракі ФК Дняпро Рагачоў
Катэгорыя:Ігракі ФК Камунальнік Слонім
Катэгорыя:Ігракі ФК Дняпро Магілёў
Катэгорыя:Ігракі ФК Гарадзея
Катэгорыя:Ігракі ФК Хімік Светлагорск
Катэгорыя:Ігракі ФК Нафтан
Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Беларусі
Дзмітрый Рамуальдавіч Клімовіч

**Дзмітрый Клімовіч** (нар. , ) — беларускі футбаліст (абаронца) і трэнер.

## Клубная кар’ера 
Пачаў кар’еру ў барысаўскім БАТЭ. У 2007 годзе трапіў у жодзінскае «Тарпеда», дзе стаў іграком асноўнага складу. У 2010 годзе перайшоў у «Мінск».

У лютым 2012 года падпісаў кантракт з «Гомелем», быў там асноўным левым абаронцам. У студзені 2013 года перайшоў у «Белшыну», дзе таксама замацаваўся на левым флангу абароны.

У лютым 2014 года падпісаў кантракт з малдаўскім «Зімбру» на адзін год. Разам з «Зімбру» выйграў Кубак і Суперкубак Малдовы. У снежні 2014 пакінуў малдаўскі клуб.

У лютым 2015 года падпісаў кантракт з мікашэвіцкім «Гранітам», які па выніках сезону 2014 вярнуўся ў Вышэйшую лігу. У складзе «Граніта» стаў асноўным левым абаронцам. У ліпені 2016 года перайшоў у склад «Крумкачоў», дзе стаў гуляць у цэнтры абароны. У студзені 2017 года на год падоўжыў кантракт з «Крумкачамі». У першай палове 2017 года заставаўся трывалым іграком асновы. У ліпені 2017 года па пагадненні бакоў разарваў кантракт са сталічным клубам.

У жніўні 2017 года стаў іграком жодзінскага «Тарпеда-БелАЗ». Хутка замацаваўся ў цэнтры абароны жодзінцаў, толькі ў кастрычніку 2017 года не гуляў з-за траўмы. У сезоне 2018 стаў капітанам каманды, заставаўся трывалым іграком стартавага складу. У студзені 2019 года па заканчэнні кантракта пакінуў жодзінскі клуб.

Неўзабаве пасля зыходу з жодзінскага клуба стаў трэніравацца з «Мінскам», з якім у лютым 2019 года падпісаў кантракт. У сезоне 2019 быў трывалым іграком стартавага складу, прапусціў пачатак сезона 2020, з верасня 2020 года зноў стаў трывала выхадзіць на поле. У студзені 2021 года па заканчэнні кантракта пакінуў «Мінск».

У лютым 2021 года далучыўся да дзяржынскага «Арсенала» і неўзабаве афіцыйна стаў іграком клуба. У ліпені 2021 года пакінуў дзяржынскую каманду.

## Міжнародная кар’ера 
Згуляў два матчы за моладзевую зборную Беларусі.

## Трэнерская кар’ера 
У чэрвені 2022 года ўвайшоў у трэнерскі штаб рагачоўскага «Макслайна», дзе працаваў да канца сезона 2022.

## Дасягненні 
*   Чэмпіён Беларусі: 2006
*   Срэбраны прызёр чэмпіянату Беларусі: 2003
*   Бронзавы прызёр чэмпіянату Беларусі: 2010
*  Уладальнік Кубка Беларусі: 2006
*  Уладальнік Суперкубка Беларусі: 2012
*  Уладальнік Кубка Малдовы: 2014
*  Уладальнік Суперкубка Малдовы: 2014

## Статыстыка выступленняў 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК БАТЭ
Катэгорыя:Ігракі ФК Тарпеда-БелАЗ
Катэгорыя:Ігракі ФК Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Гомель
Катэгорыя:Ігракі ФК Белшына
Катэгорыя:Ігракі ФК Зімбру Кішынёў
Катэгорыя:Ігракі ФК Граніт Мікашэвічы
Катэгорыя:Ігракі ФК Крумкачы Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Арсенал Дзяржынск
Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Беларусі
Іаган Якаб Бернхардзі

**Іаган Якаб Бернхардзі** (, 1 верасня 1774 — 13 мая 1850) — нямецкі.

У 1800 годзе была апублікавана яго праца *Systematisches Verzeichniß der Pflanzen, welche um Erfurt gefunden werden*.

## Навуковыя працы 
* *Catalogus plantarum horti Erfurtensis*, 1799.
* *Systematisches Verzeichniß der Pflanzen, welche um Erfurt gefunden werden*, 1800.
* *Anleitung zu Kenntnis der Pflanzen*, 1804.
* *Beobachtungen über Pflanzengefäße*, 1805.
* *Ueber den Begriff der Pflanzenart und seine Anwendung*, 1835.

## Спасылкі 
* DNB, Katalog der Deutschen Nationalbibliothek: Johann Jakob Bernhardi
* Allgemeine deutsche Biographie & Neue deutsche Biographie (Digitale Register): Johann Jakob Bernhardi
* Allgemeine deutsche Biographie & Neue deutsche Biographie (Digitale Register): Johann Jakob Bernhardi

Катэгорыя:Батанікі Германіі
Катэгорыя:Міколагі Германіі
Катэгорыя:Медыкі Германіі
Рассеянае зорнае скопішча

[thumb|right|250px|Рассеянае скопішча [Messier 45|Плеяды ]]
**Рассеянае зорнае скопішча** ()&nbsp;— зорнае скопішча, у якім, у адрозненне ад шаравога, утрымліваецца параўнальна не шмат зорак, і якое часта мае няправільную форму. У нашай і падобных ёй галактыках, рассеяныя скопішчы з'яўляюцца калектыўнымі членамі і ўваходзяць у плоскую падсістэму.

Найбольш буйныя скопішчы (як, напрыклад, Плеяды) былі вядомыя з найстаражытнейшых часоў. Іншыя былі вядомыя як невыразныя імглістыя плямы і толькі з вынаходствам тэлескопа атрымалася падзяліць іх на складальныя іх зоркі.

У маладых рассеяных скопішчаў, якія асацыююцца са спіральнымі рукавамі галактыкі, характэрны склад. У іх рэдка сустракаюцца чырвоныя і жоўтыя гіганты і зусім няма чырвоных і жоўтых звышгігантаў. У той жа час белыя і блакітныя гіганты, якія самі па сабе з'яўляюцца рэдкімі відамі зорак, у рассеяных скопішчах сустракаюцца значна часцей. Таксама, у рассеяных скопішчах часцей, чым у іншых месцах Галактыкі, можна сустрэць і яшчэ больш рэдкія зоркі&nbsp;— белыя і блакітныя звышгіганты, гэта значыць, зоркі надзвычай высокай свяцільнасці і тэмпературы, якія выпраменьваюць у сотні тысяч і нават мільёны разоў больш, чым наша Сонца.

## Гл. таксама 
* Кратная зорка
* Зорныя асацыяцыі
* Шаравое зорнае скопішча

Катэгорыя:Астрафізіка
Катэгорыя:Зорныя скопішчы
Шаравое зорнае скопішча

у сузор’і Геркулеса. Утрымлівае некалькі тысяч зорак.]]
**Шаравое зорнае скопішча** (**глабулярны кластар**, ад ) — зорнае скопішча, якое адрозніваецца ад рассеянага скопішча большай колькасцю зорак, выразна акрэсленай сіметрычнай формай, блізкай да сферычнай, і павелічэннем канцэнтрацыі зорак да цэнтра скопішча. Прасторавыя канцэнтрацыі зорак у цэнтральных абласцях шаравых скопішчаў складаюць ≈103—104 пк−3 (для параўнання — у наваколлях Сонца прасторавая канцэнтрацыя зорак складае ≈0,13 пк−3, гэта значыць, у наваколлях Сонца у 7—70 тысяч разоў меншая зорная шчыльнасць), колькасць зорак ≈104—106. Дыяметры шаравых скопішчаў складаюць 20—60 пк, масы — 104—106 сонечных.

## Гл. таксама 
* Галоўная паслядоўнасць
* Нуклеасінтэз
* Рассеянае зорнае скопішча

## Спасылкі 
* Шаравыя скопішчы 
* Globular Cluster Group of the Padova Astronomy Department 


Катэгорыя:Астрафізіка
Дыяметр

thumb|right|Круг з цэнтрам M,d&nbsp;— дыяметр,r&nbsp;— радыус
У геаметрыі **дыя́метр**&nbsp;— гэта хорда (адрэзак, якая злучае дзве кропкі) на крузе (сферы, паверхні шара), якая праходзіць праз яго цэнтр; такая хорда будзе самай доўгай. Таксама дыяметрам называюць даўжыню гэтага адрэзка. Па велічыні дыяметр роўны двум радыусам.

*Дыяметр крывой другога парадку* — адвольная хорда, якая праходзіць праз яе цэнтр. *Спалучаныя дыяметры* — пара дыяметраў, якія задавальняюць умове: сярэдзіны хорд паралельных першаму дыяметру, ляжаць на другім дыяметры.

*Дыяметр звязанага графа*&nbsp;— гэта адлегласць паміж двума найбольш аддаленымі вяршынямі. Адлегласць паміж вяршынямі *a* і *b*&nbsp;— гэта даўжыня найкарацейшага шляху, які злучае іх.

*Дыяметр мноства* M, які ляжыць у метрычнай прасторы з метрыкай d&nbsp;— велічыня \sup_{x,y \in M}d(x, y).

## Сімвал дыяметра 
Сімвал дыяметра «⌀» падобны па памеры і напісанні да «ø» (перакрэсленая маленькая літара «о»). У Юнікодзе ён знаходзіцца пад нумарам 8960, які можа быць закадзіраваны ў HTML старонках, як ⌀ або ⌀. Хоць, карэктнае адлюстраванне гэтага сімвала малаімаверна, таму, што сімвал дыяметра рэдка ўключаецца ў шрыфты (ваш браўзэр адлюстроўвае ⌀ і ⌀ у бягучым шрыфце). У многіх выпадках, сімвал «⌀» можна атрымаць у Microsoft Windows утрымліваючы клавішу Alt+0216 «Ø» або Alt+0248 «ø», абодва спосабы ў ангельскай раскладцы на лічбавай клавіятуры.

Важна таксама адрозніваць знак дыяметра «⌀» ад сімвала пустога мноства «\emptyset». Сімвал пустога мноства, у адрозненне ад знака дыяметра, падобны на Ø (перакрэсленая прапісная літара «О»).

## Гл. таксама 
* Радыус
* Пі

## Спасылкі 
Катэгорыя:Метрычная геаметрыя
Катэгорыя:Класічная геаметрыя
Сістэма нябесных каардынат

**Сістэма нябесных каардынат** — сістэма каардынат, якая выкарыстоўваецца ў астраноміі для вызначэння месцазнаходжання астранамічных аб’ектаў на небе, або пунктаў на ўяўнай нябеснай сферы. Каардынаты аб’ектаў вызначаюцца дзвюма велічынямі (або дугамі), што дае адназначнае месцазнаходжанне аб’ектаў на нябеснай сферы. Такім чынам, сістэма нябесных каардынат з’яўляецца сферычнай сістэмай каардынат, у якой трэцяя каардыната — адлегласць — часцей невядомая і не грае істотнай ролі.

Кожная з сістэм нябесных каардынат адрозніваецца выбарам асноўнай, **фундаментальнай**, плоскасці і пачаткам адліку. У залежнасці ад пастаўленай задачы, можа быць зручнейшым выкарыстанне пэўнай сістэмы каардынат. Найбольш часта выкарыстоўваюцца *гарызантальная* і *экватарыяльная* сістэмы каардынат. Радзей — *экліптычная*, *галактычная* і іншыя.

## Гл. таксама 
* Нябесная сфера
* Сферычная сістэма каардынат

## Спасылкі 
Катэгорыя:Назіральная астраномія
Катэгорыя:Астраметрыя
Катэгорыя:Сістэмы нябесных каардынат
Наталля Дзіль

**Наталля Дзіль** (; нарадзілася , Рыа-дэ-Жанэйра, Бразілія) — бразільская . Дэбютавала ў кіно ў 2006 годзе ў фільме «Mandrake».

## Спасылкі 
* 
*
Залатавочкі

**Залатавочкі**, **флёрніцы** (*Chrysopidae*) — сямейства насякомых атрада сеткакрылых.

## Апісанне 
Даўжыня 4,5-20 мм. Цела звычайна зялёнага, зеленавата-жоўтага або шэрага колеру. Крылы празрыстыя, светлыя, вясёлкава- або перламутрава-пералівістыя (размах 19—65 мм), з густой сеткай жылак; у спакоі складываюцца стрэшкападобна. Вусікі доўгія, ніткападобныя. Вочы выпуклыя, залацістыя (адсюль назва).

## Пашырэнне 
Адрозніваецца больш за 1900 відаў. Пашыраны ўсюды, акрамя Антарктыды і Новай Зеландыі. Трапляюцца на лісці дрэў і кустоў. Многія віды — пастаянныя насельнікі культурных ландшафтаў. На Беларусі найбольш адзначаны  і . У шэрагу краін златавочку *Chrysopa carnea* разводзяць для падаўлення колькасці шкоднікаў раслін, асабліва ў цяпліцах.

## Асаблівасці біялогіі 
Жывуць адкрыта на расліннасці. Лічынкі і дарослыя — драпежнікі, кормяцца тлямі, шчытоўкамі, вусенямі, кляшчамі, яйцамі насякомых, некаторыя — нектарам і пылком. Асобныя віды носяць на целе шчыток з скурак ахвяр, павуціны або кавалачкаў сухіх лісцяў. Дарослыя златавочкі лётаюць павольна і неахвотна, часцей сядзяць на лісцях дрэў і кустоў або на раслінах у квецені.

Самкі адкладваюць сцябліністыя яйцы кучкамі на лісце розных раслін. Развіццё з поўным ператварэннем. Лічынкі падоўжаныя, верацёнападобныя, жаўтавата-карычневыя ці светла-шэрыя, з шырокай галавой і доўгімі серпападобна загнутымі сківіцамі, зверху па баках пучкі валаскоў. Зімуюць дарослыя насякомыя.

## Літаратура 
* 
* 


Катэгорыя:Сямействы насякомых
Вакаліст

thumb|right|290px| Rockapella at their January 9, 2010 concert with new band member Steven Dorian.
**Вакаліст** ( — «голас» і *vocalis* — «які гучыць») — музычная прафесія, звязаная са спевам, гэта значыць выкананнем розных вакальных партый; удзельнік якога-небудзь вакальна-інструментальнага ансамбля, у якім гэты ўдзельнік выконвае вакальныя партыі.

Тэрмін *вакаліст* амаль супадае з тэрмінам спявак, але ў сучаснай эстраднай музыцы тлумачыцца некалькі шырэй, у прыватнасці маючы на ўвазе магчымасць дэкламавання, рэчытатыву і г. д.

**Лідар-вакаліст** — удзельнік музычнага калектыву, выканаўца пераважна вядучых вакальных партый.

**Бэк-вакаліст** — удзельнік музычнага калектыву, выканаўца дадатковых, гарманічных вакальных партый на заднім плане.

**Экс-вакаліст** — былы ўдзельнік музычнага калектыву, выканаўца галоўным чынам вядучых вакальных партый.

## Гл. таксама 
* Спеў
* Пеўчыя галасы
* Спіс оперных спевакоў і спявачак

## Спасылкі 
* Спеў - шэраг артыкулаў 
* Беларускі харавы партал

Катэгорыя:Музычныя прафесіі
Катэгорыя:Спевы
Камп’ютарная мыш

thumb|200px|Адна з першых камп'ютарных мышэй.

**Мыш** () — указальная прылада ўводу, якая ўжываецца падчас працы з графічным інтэрфейсам камп’ютара. Распрацавана Дугласам Энгельбартам у 1963 годзе. Мыш робіць магчымым кіраванне курсорам на экране камп’ютара праз яе перамяшчэнне па плоскай паверхні. Мыш вылічае змены свайго палажэння на паверхні, і пасля яго змянення на лічбавы выгляд камп’ютар адпаведна змяняе палажэнне курсора на экране.
mini|right|200px|Прынцып работы камп’ютарнай мышы з камп’ютарным інтэрфейсам.

## Гісторыя 
9 снежня 1968 года камп’ютарная мыш была прэзентавана на паказе інтэрактыўных прылад у Каліфорніі.

Першым камп’ютарам, у склад якога ўключалася мыш, быў мінікамп’ютар Xerox 8010 Star Information System, прэзентаваны ў 1981 годзе. Мыш фірмы Xerox мела тры кнопкі і каштавала 400 долараў ЗША, што адпавядае прыкладна $930 у коштах 2009 года з улікам інфляцыі . У 1983 годзе фірма Apple выпусціла сваю асабістую аднакнопкавую мыш для камп’ютара Lisa, кошт якой атрымалася паменшыць да $25. Шырокую вядомасць мыш набыла дзякуючы ўжыванню ў камп’ютарах Apple Macintosh і пазней у АС Windows для IBM PC сумяшчальных камп’ютараў.

## Механічная мыш 
thumb|200px|Сучасная механічная мыш.

Найстарэйшы тып мышы -- *«механічная мыш»*, у гэтым прыстасаванні выкарыстоўваецца металічны шарык, пакрыты гумай, і сістэма валікаў. Шарык пад уздзеяннем перамяшчэння па паверхні, па якой яе перамяшчае карыстальнік, круціцца. Ён выклікае абарачэнне дзвюх перпендыкулярна размешчаных валікаў, якое перадае камп’ютару вектар перамяшчэння. З-за таго, што рух шарыка мышы патрабуе роўную паверхню з адпаведным пакрыццём, пад мыш кладуць спецыяльны дыванок. Пад час ужывання мышы бруд з дыванка пераносіцца на шарык і валікі. Гэта выклікае праблемы ў працы мышы і патрабуе чысткі як мышы так і дыванка праз некаторы час.

## Аптычная мыш 
thumb|200px|Сучасная аптычная мыш.

Сучасным вынаходніцтвам з’яўляецца аптычная мыш. У аснове такой мышы ўсталявана адзін ці больш электралюменісцэнтных дыёдаў, якія асвятляюць паверхню пад мышшу, і сістэма аптычных сэнсараў, можа ўключаць і лічбавы сігнальны працэсар, які служыць для аналізу змен палажэння на паверхні. Найноўшым рашэннем можа быць усталяванне лазара замест дыёда, што яшчэ больш палепшыць працу мышы. Дзякуючы апошнім вынаходніцтвам, знікла механіка, схільная да забруджання, і сучасныя мышы функцыянуюць практычна на любой паверхні, не патрабуючы падкладкі.

## Клавішы 
Класічная мыш мае дзве клавішы, аднак, у апошні час іх колькасць паступова павялічваецца, з’явілася колца. Пры наяўнасці колца пракруткі, націск на яго азначае націск на сярэднюю клавішу.

## Вытворцы камп’ютарных мышэй 
## Гл. таксама 
* Графічны планшэт
* Джойсцік
* Тачпад

## Спасылкі 
Катэгорыя:Прылады ўводу
*
Паверхневая яркасць

**Паверхневая яркасць** або '''Бачная паверхневая яркасць аб'екта''' — паток святла ад аб'екта ў разліку на адзінку яго паверхні, які прыходзіць з адзінкі прасторавага вугла.

Не залежыць ад адлегласці да аб'екта.

## Гл. таксама 
* Парадокс Ольберса
* Яркасць
* Касмалогія

## Спасылкі 
* Увядзенне ў касмалогію 

Катэгорыя:Асвятленне
Катэгорыя:Назіральная астраномія
Гімн Нагорна-Карабахскай Рэспублікі

**Дзяржаўны гімн НКР** прыняты рашэннем Вярхоўнага Савета Рэспублікі 17 лістапада 1992 года. Аўтарам словаў гімна з'яўляецца Вардан Акапян, аўтарам мелодыі — Армен Насібян .

## Спасылкі 
* Мелодыя Гімна НКР 
* Гімн Арцаха ў выкананні Андрэ
* Дзяржаўны Гімн Нагорна-Карабахскай Рэспублікі ў выкананні аркестра
* Гімн Арцаха (вакал)

## Гл. таксама 
* Спіс дзяржаўных і нацыянальных гімнаў

Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Нагорнага Карабаха
Нагорна-Карабахская Рэспубліка
Гімн Паўднёвай Асеціі

**Уарзон Ирыстон!** (*Любімая Асеція*) — дзяржаўны гімн часткова прызнанай рэспублікі Паўднёвая Асеція. Аўтар музыкі — вядомы асецінскі кампазітар Фелікс Албораў. Аўтар слоў — паэт, драматург Тотраз Какаеў.

## Тэкст гімна 
: Уарзон Ирыстон! Дӕ номы кадӕн
: Лӕууӕм цырагъау мах уырдыг,
: Ды дӕ нӕ уарзты ӕнусон авдӕн,
: Ды — нӕ цин ӕмӕ хъыг!
: Фӕхӕрӕм мах дӕ зӕххӕй ард,
: Дӕ ном дын исӕм бӕрзонд,
: Удуӕлдай дын кӕнӕм лӕггад,
: Дӕуӕн у нӕ цард нывонд!

:: **Уӕ (Уӕдӕ уӕ), Стыр Хуыцау! Дӕ хорзӕх, Дӕ арфӕ -**
:: **Иры Уӕзӕгӕн Ды цардамонд ратт!**

: Уӕззау уыд дӕ ивгъуыд, Иры бӕстӕ,-
: Зылди дӕ фӕдыл сау фыдох,
: Фӕлӕ-иу уӕддӕр дӕ фарны рӕстӕй
: Кодтой дӕ зынтӕ рох.
: Царды рухсмӕ ӕдзух цыдтӕ,
: Фыдбонты нӕ саст дӕ ныфс,
: Сӕрбӕрзонд алкӕддӕр уыдтӕ,
: Ӕргомӕй размӕ цӕуыс!

:: **Уӕ (Уӕдӕ уӕ), Уастырджи! Дӕ хорзӕх, Дӕ арфӕ -**
:: **Иры дзыллӕйӕн фӕндагамонд ратт!**

: Фыдӕлты ӕрдхӕрӕн, Иры Уӕзӕг!
: Зӕрдӕйы тӕгтӕй дӕ нывӕзт,
: Ацы дунейы нын масты уӕзӕй
: Ма у дих ӕмӕ уӕрст,
: Дугӕй дугмӕ (Ӕнус бонтӕм) нӕрӕд дӕ ном,
: Бӕрзонддӕр кӕнӕд дӕ кад,
: Дӕ ныфсӕй мах цӕрӕм ӕнгом,
: Дӕ фӕрцы рухс у нӕ цард!

:: **Уӕ (Уӕдӕ уӕ), Бӕсты Фарн! Дӕ хорзӕх, Дӕ арфӕ -**
:: **Нӕ уарзон Ирӕн дӕ иу амонд ратт!**

: Ном ӕмӕ йын кад!

## Прыняцце гімна 
Гімн зацверджаны сесіяй Вярхоўнага Савета Рэспублікі Паўднёвая Асеція 5 мая 1995 года.

Паўднёвая Асеція
Катэгорыя:Паўднёвая Асеція
Катэгорыя:Песні 1995 года
Гімн Рэспублікі Косава

«Еўропа» — нацыянальны гімн Рэспублікі Косава. Ён быў напісаныМехдзі Менгікі (Mehdi Mengjiqi). Адсутнасць тэксту ў гімне заклікана аддаць належнае этнічнай разнастайнасці рэспублікі. Гімн быў прыняты 11 чэрвеня 2008 года, за яго прагаласавалі 72 парламентарыя, 15 выказаліся супраць і 5 устрымаліся.

## Выкарыстанне іншых гімнаў на тэрыторыі Косава 
* **«Ода да радасці»**. Гімн Еўрапейскага саюза, выконваецца на афіцыйных цырымоніях Косава. Урад Косава вырашыў выкарыстоўваць яго ў знак павагі да Еўрапейскага саюза за яго падтрымку ў здабыцці незалежнасці.
* **Нацыянальны гімн Албаніі** шырока выкарыстоўваўся ў Косава разам з іншымі албанскімі нацыянальнымі сімваламі. Таксама ён быў старым гімнам непрызнанага Косава, які існаваў з 1990 да 2000 гадоў, калі дзяржава была перададзена пад кіраванне ААН.
* **Нацыянальны гімн Сербіі** шырока выкарыстоўваецца ў паўночнай частцы Косава, а таксама ў сербскіх анклавах разам з іншымі сербскімі нацыянальнымі сімваламі.
* **Kur ka ra kushtrimi n’Kosovë**. Гэта песня, напісаная Раўфам Домі, была абрана былым прэзідэнтам Косава Ібрагімам Ругова як гімн у 2000 годзе. Песня была на албанскай мове.

## Спасылкі 
* Сайт «Who Recognized Kosovo?» утрымлівае MP3-версію гімна.
* артыкул пра прыняцце новага гімна

Косава
Катэгорыя:Песні 2008 года
Катэгорыя:Рэспубліка Косава
Аляксандр Юр’евіч Перапечка

**Аляксандр Перапечка** (нар. , ) — беларускі футбаліст, паўабаронца.

## Кар’ера 
### Клубная 
Пачаў кар’еру ў Мінску, а з 2008 па 2010 год выступаў у Латвіі. У сезоне 2011 выступаў за мінскае «Дынама», а ў красавіку 2012 года перайшоў у бабруйскую «Белшыну».

У сакавіку 2013 года стаў іграком брэсцкага «Дынама». Спачатку выступаў у аснове, потым стаў толькі выхадзіць на замену, а ў чэрвені галоўны трэнер Уладзімір Курнеў перавёў Перапечку ў дубль. У верасні, пасля зыходу Курнева з клуба, вярнуўся ў асноўны склад і хутка замацаваўся на пазіцыі правага паўабаронцы.

У сезоне 2014 стаў трывалым іграком асновы брэсцкага клуба. Звычайна выступаў на пазіцыі левага паўабаронцы. У студзені 2015 года пакінуў «Дынама-Брэст».

Пасля зыходу з «Дынама» стаў трэніравацца са «Слуцкам» і неўзабаве падпісаў кантракт з клубам. У чэрвені 2015 года, аднак, перастаў з’яўляцца на полі, і 24 чэрвеня кантракт са «Слуцкам» быў разарваны. Неўзабаве вярнуўся ў стан брэсцкага «Дынама», і ў жніўні зноў стаў іграком брэстчан. У другой палове сезона быў трывалым іграком асновы дынанамаўцаў, але па заканчэнні сезона пакінуў клуб.

Са студзеня 2016 года знаходзіўся на праглядзе ў «Слуцку», і ў лютым зноў стаў іграком «цукровых». У снежні 2016 года пакінуў слуцкі клуб. У лютым 2017 года знаходзіўся на праглядзе ў малдаўскім «Мілсамі», пазней падтрымліваў форму з «Гарадзеяй». У красавіку 2017 года падпісаў кантракт з «Іслаччу». У складзе «Іслачы» часцей выхадзіў на замену, правёў за каманду 7 матчаў. У ліпені 2017 года па заканчэнні кантракта пакінуў клуб.

У верасні 2018 года, правёўшы больш за год без каманды, папоўніў склад мінскага «Тарпеда». Згуляў за тарпедаўцаў у двух матчах і па заканчэнні сезона 2018 пакінуў каманду.

У чэрвені 2019 года атрымаў ліцэнзію футбольнага агента.

### Міжнародная 
Трапіў у моладзевую зборную Беларусі перад самым чэмпіянатам Еўропы 2011 у Даніі, замяніўшы Уладзіміра Юрчанку, які атрымаў траўму. Адразу стаў іграком асноўнага складу гэтай зборнай і выйграў з ёю бронзавы медаль. Гуляў за алімпійскую зборную Беларусі, але не трапіў на Алімпійскія гульні 2012.

## Дасягненні 
*   Чэмпіён Латвіі: 2010
*  Бронзавы прызёр моладзевага чэмпіянату Еўропы: 2011

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Тарпеда Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Іслач
Катэгорыя:Ігракі ФК Слуцк
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Брэст
Катэгорыя:Ігракі ФК Белшына
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Сконта
Катэгорыя:Ігракі ФК Алімп Рыга
Катэгорыя:Ігракі ФК Маладзечна
Сейм Рэспублікі Польшча

**Сейм Рэспублікі Польшча** () — ніжняя палата Нацыянальнай Асамблеі Рэспублікі Польшча, прадстаўляе заканадаўчую ўладу дзяржавы. Сучасны Сейм быў утвораны ў 1989 годзе пасля крушэння камуністычнага рэжыму ў Польшчы.

## Гісторыя 
## Цяперашні час 
Сейм уяўляе сабой ніжнюю палату польскага парламента; верхняя палата — Сенат. Складаецца з 460 дэпутатаў, якія абіраюцца тэрмінам на чатыры гады на ўсеагульных, роўных, прамых і прапарцыйных выбарах пры тайным галасаванні. Да 1989 года сеймам зваўся аднапалатны парламент дзяржавы.

## Спасылкі 
* Sejm Rzeczypospolitej Polskiej

Катэгорыя:Дзяржаўны лад Польшчы
Польшча
Мурашыныя львы

**Мурашыныя львы** (*Myrmeleontidae*) — сямейства насякомых атрада сеткакрылых.

## Апісанне 
Даўжыня цела да 8 см, размах крылаў да 17 см. У мурашынага льва звычайнага размах крылаў да 7 см, цела даўжынёю да 3 см, тонкае, чорнае, амаль голае. Дарослыя знешне нагадваюць стракоз. Вусікі булавападобныя. Крылы з завостранымі канцамі. Ротавы апарат у імага грызучага тыпу.

## Пашырэнне 
Адрозніваецца каля 2 тыс. відаў. Пашыраны пераважна ў тропіках і субтропіках. На Беларусі трапляецца мурашыны леў звычайны, жыве ў сухіх пясчаных месцах.

Актыўныя на змярканні і ноччу. Драпежнікі.

## Асаблівасці біялогіі 
[thumb|left|[Лічынка мурашынага льва]]
Развіццё з поўным ператварэннем.

thumb|Лоўчая варонка мурашынага льва
Лічынкі некаторых відаў проста жывуць у пяску, пераследючы там розных дробных жывёл, але ў іншых (M. formicarius і M. formicalynx) яны вырываюць у пяску канічную ямку, выкідваючы пясок галавой, а буйнейшыя каменьчыкі і пясчынкі выносяць на спіне. Вырыўшы варонку, якая ў 5 см глыбіні і 7—8 см у дыяметры; лічынка закопваецца ў цэнтры яе ў пясок, выстаўляючы вонкі толькі сківіцы, і чакае здабычу; розныя казуркі, часцей за ўсё мурашкі, а таксама павукі і інш., ступіўшы на край варонкі, скочваюцца з пяском унутр яе і схопліваюцца лічынкамі.

## Літаратура 
* 


Катэгорыя:Сямействы насякомых
Парламент Румыніі

**Парламент Румыніі** () — прадстаўнічы орган і носьбіт заканадаўчай улады (парламент) Румыніі. 
  
## Склад
Парламент складаецца з дзвюх палат:
*Палата Дэпутатаў
*Сенат

## Узаемадзеянне палат 
Да змен у канстытуцыі ў 2003 годзе, абедзве палаты мелі аднолькавыя паўнамоцтвы і сумесна зацвярджалі законы. Раней, калі меркаванне палат разыходзілася, то спецыяльная камісія (*comisie de mediere*) з дэпутатаў і сенатараў узгадняла канчатковы тэкст закона. Пасля рэферэндуму 2003 года Сенат быў абвешчаны вырашальнай палатай (*cameră decizională*), што паскорыла ўзгадненне законаў.

## Спасылкі
* Афіцыйны сайт Палаты дэпутатаў 
* Афіцыйны сайт парламента 

Румынія
Катэгорыя:Дзяржаўны лад Румыніі
Катэгорыя:Права Румыніі
Катэгорыя:Двухпалатныя органы заканадаўчай улады
Князь

[thumb|right|Літоўскі герб [герб Пагоня|Пагоня, выкарыстоўвальны як герб некаторых князёў Гедзімінавічаў]]
**Князь** — тытул правадыра ў славян у дадзяржаўны перыяд; уладар феадальнай манархічнай дзяржавы або яе складовай часткі (удзельны князь) у IX—XVI стагоддзях у славян і некаторых іншых народаў; прадстаўнік феадальнай арыстакратыі; пазней — вышэйшы арыстакратычны тытул, залежна ад важнасці прыраўноўваецца да прынца або да герцага ў Заходняй і Паўднёвай Еўропе, у Цэнтральнай Еўропе (былой Свяшчэннай Рымскай імперыі) гэты тытул называецца фюрст, а ў Паўночнай — конунг. Тытул «князь» выкарыстоўваецца для перадачы заходнееўрапейскіх тытулаў, які паходзяць да princeps і fürst, таксама часам dux (звычайна герцаг).

**Вялікі князь** — вышэйшы тытул, які належаў кіраўніку дзяржавы ў Вялікім Княстве Літоўскім, а таксама арыстакратычны тытул членаў царскай сям’і Расійскай імперыі. Тытул «вялікі князь» сустракаецца ў наратыўных усходнеславянскіх крыніцах пачынаючы з XI ст., аднак у гэты час мае ўсхваляльны персаніфікаваны характар і не мае прыкмет аформленага тытула. З’яўленне тытула «вялікі князь» адносіцца да другой паловы XII ст. і звязана з палітычнымі рэаліямі распаду Русі, ростам амбіцый асобных княжацкіх родаў і неабходнасцю афармлення шматступеньчатай тытулатуры.
 
**Княгіня** — жонка князя, а таксама ўласна тытул жаночай асобы дваранскага саслоўя, **княжыч** — сын князя (толькі ў славян), **князёўна** — дачка князя.

## Гл. таксама 
* Вялікі князь
* Конунг
* Прынц

## Літаратура 
* 
* *Горский Антон*. Средневековая Русь. О чем говорят источники. — Москва: Ломоносовъ, 2016.

*
Трылер

**Тры́лер** (от  — трапятанне, хваляванне) — жанр твораў літаратуры і кіно, накіраваны выклікаць у гледача ці чытача пачуцці трывожнага чакання, хвалявання, страху. Жанр не мае выразных межаў, элементы трылеру прысутнічаюць у шматлікіх творах розных жанраў. У кінематографе да трылераў часта адносяць дэтэктыўныя і шпіёнскія фільмы, фільмы жахаў, прыгодніцкія фільмы, а таксама гангстарскія фільмы і фільмы жанру нуар.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Найлепшыя трылеры па рэйтынгу IMDb

Катэгорыя:Жанры кіно
Катэгорыя:Літаратурныя жанры
Катэгорыя:Тэлевізійныя жанры
IGN

**IGN** — англамоўны навінавы і інфармацыйны вэб-сайт, які асвятляе тэматыку камп’ютарных гульняў. IGN, а таксама GameSpy, Rotten Tomatoes і GIGA, уваходзяць у карпарацыю IGN Entertainment.

Асноўны сайт уключае некалькі спецыялізаваных рэсурсаў пра камп’ютарныя гульні, гульні для гульнявых прыставак Nintendo GameCube, Wii, Nintendo DS, Game Boy, Xbox, Xbox 360, PlayStation 2, PlayStation 3, PSP, N-Gage, PlayStation, Nintendo 64, Dreamcast, PC і Macintosh. Прыводзяцца чыт-коды, разнастайныя FAQ і праходжанні гульняў.

На сайце функцыянуюць тэматычныя раздзелы, прысвечаныя фільмам, DVD-прадукцыі, музыцы, коміксам, спорту, анімэ, аўтамабілям і тэлебачанню.

## Спасылкі 
*  
* IGN Australia 
* IGN UK 
* IGN Channel on YouTube
* Гісторыя IGN

Катэгорыя:Сайты, прысвечаныя камп’ютарным гульням
Катэгорыя:Сайты, прысвечаныя анімэ і манзе
Катэгорыя:Сайты ЗША
Катэгорыя:IGN Entertainment
Аляксандр Віктаравіч Талканіца

**Аляксандр Талканіца** (нар. , ) — беларускі футбаліст, паўабаронца.

## Клубная кар’ера 
Доўгі час гуляў за мінскі МТЗ-РІПА (які з 2010 года пачаў назвывацца «Партызан»). У студзені 2012 года перайшоў у бабруйскую «Белшыну».

У сакавіку 2013 года стаў іграком брэсцкага «Дынама». Спачатку выхадзіў у аснове, звычайна выкарыстоўваўся на пазіцыі правага абаронцы. У маі страціў месца ў аснове і хутка быў пераведзены галоўным трэнерам Уладзімірам Курневым у дубль. Пасля зыходу Курнева з клуба ў верасні 2013 года вярнуўся ў асноўную каманду, але не здолеў атрымаць месца ў стартавым складзе. Па заканчэнні кантракта ў снежні 2013 года пакінуў брэсцкі клуб.

У сакавіку 2014 года падпісаў кантракт з мікашэвіцкім «Гранітам». Пачынаў сезон у асноўным складзе, але пазней стаў толькі выхадзіць на замену. У студзені 2015 года пакінуў мікашэвіцкі клуб і неўзабаве падпісаў кантракт з «Гарадзеяй». Аднак, не здолеў замацавацца ў складзе «цукровых» і ўжо ў сакавіку 2015 года стаў трэніравацца са «Смаргонню». У канцы сакавіка, разаваўшы кантракт з «Гарадзеяй», стаў іграком смаргонскага клуба.

Пакінуў «Смаргонь» у ліпені 2019 года.

## Міжнародная кар’ера 
Гуляў за моладзевую зборную Беларусі і алімпійскую зборную, але не трапіў на Алімпійскія гульні 2012.

## Дасягненні 
*   Бронзавы прызёр чэмпіянату Беларусі: 2008
*  Уладальнік Кубка Беларусі: 2008
*  Пераможца Першай лігі чэмпіянату Беларусі: 2014

## Статыстыка выступленняў 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК ПМЦ Паставы
Катэгорыя:Ігракі ФК Партызан Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Белшына
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Брэст
Катэгорыя:Ігракі ФК Граніт Мікашэвічы
Катэгорыя:Ігракі ФК Смаргонь
Вялікі Нацыянальны Сход Турцыі

**Вялікі Нацыянальны Сход Турцыі** ( — *TBMM*) — вышэйшы аднапалатны заканадаўчы орган (парламент) Турэцкай Рэспублікі. Часта называюць парламент проста **Меджліс** (). Арганізаваны ў Анкары 23 красавіка 1920 года падчас грэка-турэцкай вайны.

## Гісторыя 
Вялікі Нацыянальны Сход Турцыі скліканы ў красавіку 1920 года каб прыняць канстытуцыі Турцыі, што і было зроблена ў студзені 1921 года.

## Структура 
550 дэпутатаў парламента выбіраюцца на чатырохгадовы тэрмін на ўсеагульных выбарах прапарцыйна партыйным спісам, а таксама ў 85 выбарчых акругах.

Праз колькасць насельніцтва Стамбул уключае 3 выбарчых акругі, а Анкара і Ізмір — па 2 акругі.

У парламенце прадстаўлены толькі партыі, якія набралі звыш 10 % галасоў.

### Спікер 
Цяпер спікерам з’яўляецца Ісмаіл Кахраман, выбраны 4 ліпеня 2011 года.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Палітыка Турцыі
Катэгорыя:Парламенты паводле краін
Сімас Альгімантасавіч Скіндэрыс

**Сімас Скіндэрыс** (, нар. , , Літва) — літоўскі футбаліст, брамнік.

## Клубная кар’ера 
Гуляў у літоўскіх і казахскіх клубах. На працягу 2004—2006 гадоў гуляў у Беларусі за «Тарпеда-СКА» і «Нафтан». Пачынаючы з 2009 года выступаў за «Мінск», быў там асноўным брамнікам, гуляў з клубам у Лізе Еўропы.

У студзені 2012 года падпісаў двухгадовы кантракт з бабруйскай «Белшынай», дзе чаргаваўся на пазіцыі брамніка з Русланам Капанцовым.

У лютым 2013 года апынуўся ў мазырскай «Славіі». Быў другім брамнікам пасля Уладзіміра Гаева, але нярэдка з’яўляўся і ў стартавым складзе.

Па выніках сезону «Славія» вылецела ў Першую лігу, і Скіндэрыс у лютым 2014 года падпісаў кантракт з іншым клубам Першай лігі —
«Гарадзеяй». У сезоне 2014 быў асноўным брамнікам «цукровых». У студзені 2015 года падоўжыў кантракт з клубам. У сезоне 2015 саступіў месца асноўнага брамніка маладому Ігнату Дастанку. У снежні 2015 года падоўжыў кантракт з «Гарадзеяй» на наступны сезон. У сезоне 2016 быў другім брамнікам «Гарадзеі» пасля Паўла Часноўскага, але ніводнага разу не з’явіўся на полі, а канец сезону ўвогуле прапусціў з-за траўмы.

У студзені 2017 года па пагадненні бакоў пакінуў «Гарадзею». Меў прапанову перайсці на трэнерскую працу ў беларускім клубе, але вырашыў вярнуцца на радзіму, дзе стаў іграком першалігавага «Нявежыса», які ўзначаліў брат Сімаса Марус. Па заканчэнні сезону 2017 пакінуў каманду.

## Дасягненні 
*   Бронзавы прызёр чэмпіянату Беларусі: 2010

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Статыстыка на сайце *lietuvosfutbolas.lt* 

Катэгорыя:Футбольныя варатары
Катэгорыя:Футбалісты Літвы
Катэгорыя:Ігракі ФК Нявежыс Кедайней
Катэгорыя:Ігракі ФК Гарадзея
Катэгорыя:Ігракі ФК Славія Мазыр
Катэгорыя:Ігракі ФК Белшына
Катэгорыя:Ігракі ФК Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Таўрас Таўраге
Катэгорыя:Ігракі ФК Аліціс
Катэгорыя:Ігракі ФК Ардабасы Шымкент
Катэгорыя:Ігракі ФК Акжайык Уральск
Катэгорыя:Ігракі ФК Нафтан
Катэгорыя:Ігракі ФК Тарпеда Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Шылуце
Катэгорыя:Ігракі ФК Атлантас Клайпеда
Катэгорыя:Ігракі ФК Інкарас Каўнас
Катэгорыя:Ігракі ФК Дайнава Алітус
Катэгорыя:Ігракі ФК Экранас Панявежыс
Айшварыя Рай

**Айшварыя Рай Бачан** ( , , ; , , Карнатака, Індыя) — індыйская  і фотамадэль. Пераможца конкурсу «Міс свету» 1994 года.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў сям’і афіцэра гандлёвага флоту Крышнарая Рая і пісьменніцы Врынды Рай, ёсць старэйшы брат. Родная мова Айшварыі тулу, таксама валодае англійскай, хіндзі, маратхі і тамільскай мовамі. У дзяцінстве вучылася класічнай музыцы і танцам. У раннім узросце з сям’ёй пераехала ў Бамбей, дзе наведвала *Arya Vidya Mandir high school* ў прыгарадзе Сантакруз. Пасля заканчэння каледжа *Ruparel College* (да яго год правучылася ў *Jai Hind College*) паступіла ва ўніверсітэт, дзе пачала вывучаць архітэктуру, але затым стала мадэллю. У 1994 годзе перамагла на конкурсе «Міс Свету». Пасля ўдзельнічала ў рэкламнай кампаніі Pepsi, здымалася для часопіса *Vogue Magazine*.

На працягу некалькіх гадоў сустракалася з Салманам Ханам. Пасля яны рассталіся. Праз некаторы час сустракалася з акцёрам Вівекам Абероям. 14 студзеня 2007 абвясціла аб заручынах з акцёрам Абішэкам Бачанам, сынам Амітабха Бачана, і 20 красавіка таго ж года выйшла за яго замуж. 16 лістапада 2011 Айшварыя Рай у адной з клінік Мумбаі нарадзіла дачку. Пра гэта напісаў у сябе ў «Твітэры» Амітабх Бачан.

## Спасылкі 
* 
* Айшварыя Рай Бачан на WN
* Біяграфія Айшварыі Рай
* Айшварыя Рай — індыянка, якая заваявала Галівуд
* Айшварыя Рай — як стаць суперзоркай 
* aishwarya-spice.com/

Катэгорыя:Фотамадэлі Індыі
Катэгорыя:Фотамадэлі паводле алфавіта
Міхась Саўка

**Міхась Саўка** або **Міхал Саўка-Міхальскі** (, в. Загор’е Навагрудскага павета, цяпер , Гродзенская вобласць — , ) — беларускі мастак, рэстаўратар.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Пачатковую адукацыю атрымаў у мясцовай школе. Падчас нямецкай акупацыі ўдзельнічаў у маладзёжным руху, быў адным з кіраўнікоў Саюза беларускай моладзі. У 1944 годзе выехаў у Германію, а затым, у 1947 годзе пераехаў у Бельгію. Працаваў вуглякопам. Паступіў на вячэрнія курсы Мастацкай акадэміі. У гэты час пры Лювенскім універсітэце было арганізавана Згуртаванне беларускіх студэнтаў. Міхась Саўка ў 1951 годзе паступіў на факультэт археалогіі і мастацтва гэтага ўніверсітэта. Пасля заканчэння з дыпломам магістра, уладкаваўся на працу ў . Працаваў спачатку як часовы рэстаўратар абразоў і скульптур, спецыялізаваўся на рэстаўрацыі касцельных фрэсак. З 1963 года атрымаў бельгійскае грамадзянства, быў залічаны ў штат сталых супрацоўнікаў, займаў пасаду адміністрацыйнага сакратара, а з 1982 — кіраўніка работ. Як практык праводзіў з каралевай заняткі па маляванні.

У рэстаўрацыі Міхась Саўка дасягнуў распрацаваў спецыяльную тэхніку рэстаўравання, пра якую пісаў у прафесійных часопісах. Асобна выдаў працы «Фіксацыя насценнага жывапісу полівінілавым спіртам: вопыт рэстаўратара» (1978—1979), «Рэстаўрацыя насценнага пахавальнага жывапісу XIV ст. у склепе Варнятонскай царквы» (1972—1975) і інш. Бельгійскае Міністэрства французскай культуры надало Міхасю Саўку званне доктара навук і мастацтва.

У 1985 годзе Міхась Саўка ад паралічу страціў працаздольнасць. Праз пяць гадоў памёр.

Пахаваны па яго жаданні на Стрэтхемскіх могілках у Лондане побач з трагічна загінулым раней сынам Маркам. Па яго просьбе грошы, якія ў такіх выпадках збіраюць на кветкі, былі перададзены А. Надсану на дапамогу ахвярам Чарнобыля.

## Літаратура 
* Беларусь-Бельгія: Грамадска-культурнае ўзаемадзеянне: Матэрыялы Міжнар. «круглага стала». Мінск, 18-19 мая 2001 г. / Рэдкал.: А. Мальдзіс (гал. рэд.) і інш. — Мн.: «кБеларускі кнігазбор», 2002. — 240 с. — (Беларусіка = Albaruthenica; Кн. 23).
* Рагуля Б. Беларускае студэнцтва на чужыне. — Лондан (Канада) Нью-Ёрк,1996. Выд. 2-е — Мінск: «Беларускі кнігазбор», 2006.

Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Рэстаўратары
Катэгорыя:Мастакі Бельгіі
Пётр Андрэевіч Бягун

**Пётр Андрэевіч Бягун** (, в. Бардзілаўка, Мінскі раён — ) — адзін з кіраўнікоў партызанскага руху на тэрыторыі Баранавіцкай вобласці ў гады Вялікай Айчыннай вайны.

## Біяграфія 
З 1932 на партыйнай, савецкай і адміністрацыйна-гаспадарчай працы. З 1941 у тыле ворага. У лютым — ліпені 1944 камісар 18-й партызанскай брыгады імя М. В. Фрунзэ, адначасова сакратар Клецкага падпольнага РК КП(б)Б і Беларускага штаба партызанскага руху ў паўднёвых раёнах Баранавіцкай вобласці. У 1944-62 на партыйнай і адміністрацыйна-гаспадарчай працы.

Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мінскім раёне
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Бардзiлаўцы