open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Войт новагародскі

**Войт новагародскі** — кіраўнік органа гарадскога самакіравання (лавы) у Новагародку, галоўная службовая асоба ў горадзе пасля надання яму Магдэбургскага права.

## Гісторыя пасады 
У Вялікім Княстве Літоўскім войт быў асобай, якая ўзначальвала магістрат і мясцовае кіраўніцтва. У гарадах, якія атрымалі магдэбургскае права, войт выконваў функцыі вышэйшай адміністрацыйнай улады і старшынстваваў у войтаўскім (лаўніцкім) судзе. Войта звычайна прызначаў вялікі князь з ліку заможных шляхціцаў, хоць у некаторых гарадах гэтая пасада магла быць выбарнай.

Новагародак атрымаў Магдэбургскае права  караля Жыгімонта Старога 26 ліпеня 1511 года, якое замяніла выкарыстоўваныя да таго «літоўскае і рускае права». Аднак, верагодна, існаваў больш ранні прывілей на нямецкае права з сярэдзіны XV стагоддзя, паколькі ўжо ў той час у крыніцах згадваюцца гарадскія войты.

### Забеспячэнне 
Акрамя судовых пошлін і долі ад гандлёвых збораў, войт меў зямельныя наданні. 8 сакавіка 1645 года пасада войта новагародскага была афіцыйна дадаткова забяспечана. Згодна з запісам у Метрыцы Вялікага Княства Літоўскага, у валоданне войта перадаваліся:
* Тры валокі зямлі ва ўрочышчах Кубара (*Kubara*) і Галкоўка (*Hałkówka*), а таксама на вуліцы Віленскай;
* Карчма на Рынку, вызваленая ад усіх прыватных гарадскіх павіннасцей;
* «Локаць» або ятка (мясная крама) на Новагародскім рынку разам з падатакамі, якія з яе паступалі;
* Дом Карманоўскіх;
* Агарод і сажалка;
* Пляцы, нядаўна інкарпараваныя да войтаўства:
** на вуліцах Дубатоўскай і Рафалоўскай (званыя Арцімоўскі і Аніскоўскі);
** на вуліцы Беліцкай;
** усе пустыя пляцы Ячнікоўскія;
** два пустыя пляцы на вуліцы Гуменскай, якія некалі трымаў Сложка;
** пляц Східзінскі на вуліцы Віленскай.
* Пусты засценак паміж гарадскімі грунтамі, названы Морхаў (*Morchów*), памерам у 15 валок.

## Спіс войтаў новагародскіх 
Спіс складзены на падставе працы «Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego. Spisy. Tom VI» (2024).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Пасады ў Вялікім Княстве Літоўскім
Край паданняў

***Край паданняў*** — дэбютны студыйны альбом гурта Адарвірог, быў выдадзены 2 ліпеня 2017 году.

## Пра лірычнага героя 
Адарвірог — гэта імя галоўнага лірычнага героя, які бярэ ўдзел амаль у кожным паданні. Але, зразумела, ён існуе не ў нейкі пэўны час, а праносіцца скрозь гісторыю. Ён ведае, што павінен удзельнічаць у бітвах, што выйдзе з іх пераможцам і будзе да апошняга змагацца за тое, што яму дорага. Разам з Тадэвушам Касцюшкам Адарвірог абараняе краіну і памірае пад царскай карцеччу ў імя свайго народа ў 1863 годзе. Ён згарае ад полымя кахання падчас эпідэміі Харэі. Мужны Адарвірог шукае каханую ў падпаленым Іванам Грозным Полацку і заўсёды ідзе насуперак развазе і смерці — ідзе «Скрозь Пекла». Ён заўсёды на крок наперадзе, ён здольны змагацца за тое, за што варта змагацца.

Адарвірог — алегарычны персанаж. Ён з’яўляецца прататыпам беларускага народа: моцнага, стойкага, нязломнага, гераічнага. Народа, які стагоддзе за стагоддзем змагаўся за свае ідэалы, за самавызначэнне, за тое, што мае найвялікшы кошт для кожнага чалавека. Адарвірог — архетып, які ёсць у кожнай гісторыі і бітве. Нарэшце, гэта той чалавек, якім музыкі жадаюць бачыць кожнага беларуса. Смелы ды адважны, але які не забывае і на весялосць ды гулянкі. Бо ідэальных народаў і людзей не існуе.

## Удзельнікі запіса 
**Адарвірог**

* Леанід Аўдзей-Жыгуноў — спевы
* Аляксей Быкоўскі — бас
* Валера Машэль — мандаліна, бузукі, ліра
* Віктар Лагацкі — дуда, баян, ліра
* Усевалад Гапоненка — гітара, вакал
* Караліна Наско — скрыпка
* Мікіта Лагавы — бубны 
**Іншыя удзельнікі**
* Nerv-Records (Вітаўт Кашкурэвіч) — запіс.
* Sickbay Sound (Кірыл Бяспалаў) — звядзенне, майстарынг.
* Уладзіслаў Мароз — графічнае аздабленьне, дызайн.

* Вячаслаў Варабей — бас-гітара (акрамя «Адарвірог»)
* Кацярына Філіповіч — скрыпка («Харэя»)
* Аляксей Рубчэня — сола-гітара («Пан Манэліг»)
* Артур Мацьвеенка — вісл (“Балада пра Паўстанца Ваўкалаку”, “1863”, “Зорны Шлях»)
* Мікалай Кісялёў — віялянчэль («Харэя»)
* Аляксей Дораш — віялянчэль («Зорны Шлях»)
* Натальля Рэпіч, Уладзіслаў Гавароўскі, Вера Даражэнкава — бэк-вакал («Забі Выратавальніка»)

## Спіс трэкаў 
## Дадатковае чытанне 
* Пра дэбютны альбом
* Рэцэнзія на альбом *Край паданьняў*
* Рэцэнзія

## Зноскі 
Катэгорыя:Альбомы 2017 года
Катэгорыя:Альбомы паводле алфавіта
Катэгорыя:Альбомы гурта «Адарвірог»
Катэгорыя:Дэбютныя альбомы
Катэгорыя:Альбомы на беларускай мове
Бурачок (значэнні)

**Бурачо́к** — шматзначны тэрмін.

* Бурачок — памяншальная форма да бурак.

## Значэнні 
* Бурачок (таксама *Алісум*, *Каменнік*) — род кветкавых раслін сямейства Капуставыя. Яго віды:
** Бурачок Гмеліна
** Бурачок пустэльны
** Бурачок серабрысты
** Бурачок чашачны
* Мацей Бурачок — адзін з псеўданімаў беларускага пісьменніка Францішка Багушэвіча.
* Бурачок — самвыдавецкі грамадска-палітычны часопіс (1986—1987).

## Крыніцы
Джэфры Эпштэйн

**Джэфры Эдвард Эпштэйн** (, ) — амерыканскі гандляр людзьмі, педафіл, серыйны гвалтаўнік і фінансіст. Сваю прафесійную кар’еру пачаў у якасці настаўніка (без вышэйшай адукацыі) у школе Далтан (ЗША). Пасля адлічэння са школы ў 1976 годзе ён паступіў на працу ў банкаўскі і фінансавы сектар, займаючы розныя пасады ў кампаніі «Bear Stearns», перш чым заснаваць уласную фірму. Эпштэйн стварыў сабе элітны круг зносін і завербаваў па меншай меры 1000 непаўналетніх дзяўчынак і жанчын, якія неаднаразова падвяргаліся згвалтаванням і сексуальнаму гвалту з яго боку і з боку яго саўдзельнікаў.

Па дадзеных газеты «The New York Times», Эпштэйн зарабіў большую частку грошай, падаючы падатковыя і спадчынныя паслугі мільярдэрам. Ён таксама быў вядомым спецыялістам па сацыяльных сетках, чыя шырокая сетка ўключала бізнесменаў, членаў еўрапейскіх каралеўскіх сем’яў, палітыкаў і вучоных. Ён сябраваў і адтрымліваў сувязі з Дональдам Трампам, Эндру Маўнтбэтэн-Віндзарам, і Білам Клінтанам, Пітэрам Цілем, Іланам Маскам, Білам Гейтсам, Лары Самэрсам, Стывам Бэнанам, Эхудам Баракам, Стывам Цішам, Говардам Лютнікам, Кэці Румлер і Мэтэ-Марыт, кронпрынцэсай Нарвегіі.

## Гл. таксама
* Смерць Джэфры Эпштэйна

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Джэфры Эпштэйн
Запаветны бераг

**«Запаветны бераг»** — музычны альбом ансамбля народнай музыкі «Бяседа», выдадзены ў 2016 годзе.

## Апісанне 
Альбом быў прымеркаваны да 25-годдзя калектыву. У яго ўвайшлі 23 кампазіцыі, запісаныя ў фондах Беларускага радыё. Большасць твораў уяўляюць сабой апрацоўкі беларускіх народных мелодый і аўтарскія песні мастацкага кіраўніка ансамбля Леаніда Захлеўнага і вядучага музыканта Мікалая Алешкі.

Аранжыроўкі песень выканалі Леанід Захлеўны (14 трэкаў), Мікалай Алешка (8 трэкаў) і Сяргей Бяльцоў (1 трэк).

## Спіс кампазіцый 
## Удзельнікі запісу 
**Вакал:**
* Валянцін Кірыленка
* Таццяна Лазоўская
* Наталля Раманская
* Юлія Саўчанка
* Святлана Суседчык

**Інструментальнае суправаджэнне:**
* Ганна Алешка — скрыпка
* Мікалай Алешка — баян, гармонік
* Сяргей Бяльцоў — скрыпка
* Вольга Калавур — цымбалы
* Ігар Міхалькоў — баян, гармонік, спеў
* Аляксандр Надточы — сінтэзатар, ударныя
* Юрый Чаркас — дудка, флейта
* Пётр Чырта — кантрабас

**Вытворчасць:**
* Мастацкі кіраўнік — Леанід Захлеўны
* Гукарэжысёр — Д. Каршакевіч
* Звядзенне — С. Лісоўскі

## Крыніцы 
Катэгорыя:Альбомы 2016 года
Катэгорыя:Фолк-альбомы Беларусі
Алфрэду Нобрэ да Кошта

**Алфрэду Жоржы Нобрэ да Кошта** (; 10 верасня 1923, Лісабон, Партугалія — ​​2 красавіка 1996, Лісабон, Партугалія) — партугальскі інжынер і палітык, прэм’ер-міністр Партугаліі ў 1978 годзе.
Іван Ілья Мялешка

**Іва́н Ільі́ч Мяле́шка** (каля 1552 — ) — дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага, публіцыст. Кашталян смаленскі (з 1615), кашталян берасцейскі (1610—1615) і кашталян мсціслаўскі (1605—1610).

## Біяграфія 
Са шляхецкага роду Мялешкаў герба «Корчак». Сын Івана Данілавіча, маршалка слонімскага.

Займаў шэраг дзяржаўных пасад: падкаморы мазырскі і падстараста слонімскі (з 1591), маршалак слонімскі (з 1602), кашталян мсціслаўскі (1605—1610), кашталян берасцейскі (1610—1615) і кашталян смаленскі (з 1615).

На сойме 1598 года быў прызначаны ў склад камісіі па размежаванні Мазырскага павета з Кіеўскім ваяводствам. Паўнамоцтвы працягваліся соймамі 1609 і 1611 гадоў. Быў паслом на сойм 1605 года. У 1613 годзе ўваходзіў у склад сенатарскай рады пры каралю Жыгімонце Вазе.

На Слонімшчыне валодаў Дзевяткавічамі і Бусяжам, трымаў Здзітаўскую дзяржаву. У 1606, 1609 і 1621 гадах набыў ад Эстэр (удавы Іцхака Міхелевіча), І.&nbsp;Солтана і Л.&nbsp;Сапегі часткі маёнтка Жыровічы. У 1613 годзе фундаваў уніяцкі Жыровіцкі Успенскі манастыр, ігуменам якога стаў Іасафат Кунцэвіч. У 1613 і 1618 гадах перадаў манастыру і сваю частку Жыровіч.

## Творчасць 
Аўтар сатырычнага твора «Прамова Мялешкі», скіраванага супраць замежнага, галоўным чынам польскага, уплыву ў Вялікім Княстве Літоўскім.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Кашталяны смаленскія
Катэгорыя:Кашталяны берасцейскія
Катэгорыя:Кашталяны мсціслаўскія
Катэгорыя:Публіцысты Вялікага Княства Літоўскага
Іван Ільіч
Катэгорыя:Постаці Жыровіцкага манастыра
Уладзімір Раманавіч Рыдзігер

**Уладзі́мір Рама́навіч Ры́дзігер** (, Руза, Маскоўская губерня, Расійская імперыя — ) — беларускі вучоны ў галіне меліярацыі. Доктар сельскагаспадарчых навук (1937).

## Біяграфія 
У 1903 годзе скончыў Варшаўскі ўніверсітэт, у 1906 годзе — Маскоўскі сельскагаспадарчы інстытут. У 1912—1915 гадах — адзін з арганізатараў першай доследнай балотнай станцыі на Палессі. З 1928 года — прафесар Беларускай сельскагаспадарчай акадэміі, у 1938—1949 гадах — у навукова-даследчых інстытутах Сярэдняй Азіі.

## Навуковая дзейнасць 
Рыдзігер — аўтар навуковых прац па пытаннях асушэння зямель, кратовага дрэнажу, дынамікі руху грунтавых вод, арашэння паводкавымі водамі.

### Навуковыя працы 
* О болотах Полесья и естественных методах их культуры. Самара, 1917;
* К вопросу об орошении болот. М., 1925;
* Подпочвенное орошение по кротовым дренам. М., 1965.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* РИДИГЕР Владимир Романович | Will-remember.ru

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Вучоныя Беларусі
Катэгорыя:Аграномы
Багуслаў Казімір Маскевіч

**Багусла́ў Казімі́р Маске́віч** (; 1625, в. Сэрвач, Карэліцкі раён — 1683) — беларускі грамадскі дзеяч, пісьменнік-мемуарыст.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1625 годзе ў вёсцы Сэрвач. Сын С. І. Маскевіча. Адукацыю атрымаў у Навагрудку.

У 1646—1648 гадах служыў у войску Іераміі Вішнявецкага, з якім у 1647 годзе пабываў у Запарожскай Сечы. У 1650 годзе пакінуў вайсковую службу. Быў ашмянскім маршалкам.

## Творчасць 
Багуслаў Казімір Маскевіч з’яўляецца аўтарам двух «Дыярыушаў» (дзённікаў) на польскай мове. Падзеі ў іх пададзены з феадальна-шляхецкіх пазіцый, хоць аўтар не заўсёды прыхільна ставіцца да магнатаў.

*   **Першы «Дыярыуш»** ахоплівае 1643—1649 гады і змяшчае замалёўкі ўкраінскіх стэпаў, апісанні ваенных дзеянняў войскаў І. Вішнявецкага, М. Патоцкага, М. Каліноўскага, Я. Радзівіла супраць Б. Хмяльніцкага на Украіне і Беларусі.
*   **Другі «Дыярыуш»** апісвае трыумфальнае шэсце рускага ваяводы І. Хаванскага па Беларусі ў пачатку 1660 года і разгром яго войскаў 28 чэрвеня 1660 года аб’яднанымі сіламі літоўскага гетмана П. Сапегі, польскага ваяводы С. Чарнецкага і іншых каля вёскі Палонка Баранавіцкага раёна.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1625 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў 1683 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Карэліцкім раёне
Катэгорыя:Удзельнікі вайны Рэчы Паспалітай са Швецыяй 1600—1629 гадоў
Катэгорыя:Удзельнікі вайны Расіі з Рэччу Паспалітай 1632—1634 гадоў
Катэгорыя:Удзельнікі вайны Расіі з Рэччу Паспалітай 1654—1667 гадоў
Катэгорыя:Мемуарысты Вялікага Княства Літоўскага
Крыс Ры

**Крыс Ры** (; ) — брытанскі вакаліст, гітарыст і кампазітар. Яго кампазіцыя «Driving Home for Christmas» (1988) з’яўляецца адной з найбольш вядомых у свеце калядных песень.
## Біяграфія 
У 1978 годзе выпусціў дэбютны альбом, «Whatever Happened to Benny Santini?», І першы сінгл «Fool (If You Think It’s Over)» атрымаў надзвычайную папулярнасць у ЗША, заняў 12 месца ў Billboard Hot 100 і дасягнуў найвышэйшага радка ў чарце Adul. Сінгл намінаваўся як «Песня года» на Грэмі, але саступіў Білі Джоэлу і яго «Just the Way You Are».

У 1987 годзе выйшаў альбом «Dancing with Strangers», а праз год — зборнік перазапісаных хітоў «New Light Through Old Windows», які дазволіў Крысу Ры вярнуцца ў амерыканскія хіт-парады. Рэліз утрымліваў адну новую кампазіцыю — «Driving Home For Christmas», якая першапачаткова была створана ў якасці эксперымента, а з цягам часу набыла статус культавай і кожныя Каляды вяртаецца ў чарты.

У 1989 годзе музыкант прыняў удзел у дзвюх дабрачынных акцыях: запіс сінгла ў абарону трапічных лясоў «Spirit of the Forest» (разам з Рынга Старам, Дэвідам Гілмарам, Кейт Буш, Ігі Попам і іншымі) і перазапіс сінгла «Do They Know It’s Christmas?» у рамках «Band Aid II» (куды таксама ўвайшлі Кайлі Міноўг, Кліф Рычардс, Ліза Стэнсфілд і іншыя).

Найбольш вядомы альбом «The Road to Hell» і аднайменная кампазіцыя, выпушчаныя ў 1989 годзе. Альбом упершыню дазволіў музыку заняць першыя месцы брытанскага хіт-параду альбомаў (але ў ЗША апынуўся крыху ніжэй першай сотні).

## Дыскаграфія 
**Студыйныя альбомы**

* *Whatever Happened to Benny Santini?* (1978)
* *Deltics* (1979)
* *Tennis* (1980)
* *Chris Rea* (1981)
* *Water Sign* (1983)
* *Wired to the Moon* (1984)
* *Shamrock Diaries* (1985)
* *On the Beach* (1986)
* *Dancing with Strangers* (1987)
* *The Road to Hell* (1989)
* *Auberge* (1991)
* ''God's Great Banana Skin* (1992)
* *Espresso Logic* (1993)
* *La Passione* (1996, саўндтрэк да аднайменнага фільма)
* *The Blue Cafe* (1998)
* *The Road to Hell: Part 2* (1999)
* *King of the Beach* (2000)
* *Dancing Down the Stony Road/Stony Road* (2002)
* *Blue Street (Five Guitars)* (2003)
* *Hofner Blue Notes* (2003)
* *The Blue Jukebox* (2004)
* *Blue Guitars* (2005)
* *The Return of the Fabulous Hofner Bluenotes* (2008)
* *Santo Spirito Blues* ( 2011)
* *Road Songs for Lovers* (2017)
* *One Fine Day'' (2019)

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гітарысты Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Кампазітары Вялікабрытаніі
Георгій Паўлавіч Менглет

**Георгій Паўлавіч Менглет** (; 4 (17) верасня 1912, , Расійская імперыя — , , Расія) — расійскі акцёр; народны артыст СССР (1974), народны артыст Таджыкскай ССР (1943), лаўрэат Дзяржаўнай прэміі РСФСР ім. К. С. Станіслаўскага (1977).

## Біяграфія 
У 1930 годзе скончыў 1-ю Варонежскую савецкую працоўную школу II ступені (мемарыяльная дошка на д. 60 па вуліцы Валадарскага). У Варонежы ўпершыню выйшаў на тэатральную сцэну.

У 1930—1933 гадах вучыўся ў Цэнтральным тэхнікуме тэатральнага мастацтва (ЦЭТЭЦІСе) у Маскве (цяпер — ГІТІС), у класе А. П. Пятроўскага.

У 1931 годзе паралельна з вучобай пачаў працаваць у Дзяржаўным гісторыка-рэвалюцыйным тэатры, дзе за два гады сыграў у спектаклях «Па ўказе яго вялікасці» К. Л. Мур, «Чарнышэўскі і Аляксандр II» М. М. Лернера, а таксама роля Каюса ў выпускным спектаклі.

У 1932—1933 гадах — акцёр Маскоўскага тэатра сатыры.

У 1943 годзе стварыў і стаў мастацкім кіраўніком Першага франтавога тэатра Таджыкскай ССР, які, скалясіўшы падчас Вялікай Айчыннай вайны (1941—1945) мноства франтавых дарог з тэатралізаваным канцэртам «Салам, сябры!», скончыў свой шлях у 1944 годзе ў Румыніі.

Некалькі месяцаў Георгій Менглет выступаў на сцэне Тэатра імя Я. Б. Вахтангава ў Маскве, але у лістападзе 1945 года перайшоў у Маскоўскі тэатр сатыры, у якім праслужыў да канца жыцця.

Менглет не любіў здымацца ў кіна- і тэлефільмах (не лічачы тэлеспектакляў), адмаўляючы ўсім рэжысёрам. Адно з рэдкіх і яркіх з’яўленняў Менглета на экране — тэлефільм «Удар у адказ» 1975 года з цыклу «Следства вядуць знаўцы», дзе ён выканаў ролю дырэктара звалкі і завадатара злачынцаў Яўгена Варанцова. Праца Менглета ў гэтым тэлефільме выклікала вельмі высокія адзнакі як крытыкаў, так і гледачоў.

У 1985 годзе выканаў ролю Уінстана Чэрчыля ў фільме Яўгена Мацвеева «Перамога».
Бурачок (часопіс)

**«Бурачо́к»** — самвыдавецкі грамадска-палітычны часопіс, які выдаваўся ў 1986—1987 гадах. За два гады выйшла тры нумары.

## Гісторыя 
Часопіс быў створаны ў 1986 годзе ўдзельнікамі моладзевага нацыянальнага руху з мэтай адкрытага абмеркавання пытанняў беларускай незалежнасці, дэмакратыі і свабоды. Назва часопіса з'яўляецца адсылкай да псеўданіма «Мацей Бурачок», якім карыстаўся класік беларускай літаратуры XIX стагоддзя Францішак Багушэвіч.

Ініцыятарамі выдання былі Алесь Бяляцкі, Вінцук Вячорка, Сяргей Дубавец і Віктар Івашкевіч.

Часопіс друкавалі на партатыўнай друкарскай машынцы на папяроснай паперы. Каб пазбегнуць выкрыцця з боку КДБ, пасля працы над кожным нумарам машынку закопвалі ў зямлю ў лесе пад Мінскам. Алесь Бяляцкі ўспамінаў пра небяспеку такой працы і пра тое, як старанна знішчаліся сляды пасля друку.

Рэдакцыя распаўсюджвала часопіс паводле загадзя складзенага спісу адрасатаў, раскладаючы асобнікі ў канверты і пакідаючы іх у паштовых скрынях у Мінску або дасылаючы па пошце ў іншыя гарады.

## Пераслед 
Пасля выхаду другога нумара КДБ пачаў адсочваць выдаўцоў і выклікаць іх на «прафілактычныя гутаркі». Падчас распаўсюджвання трэцяга нумара быў затрыманы рабочы Яўген Івашкевіч. Увесь астатні наклад часопіса, які захоўваўся ў Доме літаратара, быў канфіскаваны падчас ператрусу ў кабінеце літкансультанта Саюза пісьменнікаў Алеся Емяльянава.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Электронны скан 2-га нумара за 1987 год

Катэгорыя:Беларускі самвыдат
Катэгорыя:Часопісы Беларусі на беларускай мове
Катэгорыя:Літаратурныя часопісы Беларусі
Катэгорыя:1986 год у Мінску
Дыбук (значэнні)

* Дыбук — злы дух у яўрэйскім фальклоры, які ўсяляецца ў чалавека.
* «Дыбук» — п’еса С. Ан-скага.
Ры

**Ры**:

## Прозвішча 
* Крыс Ры, брытанскі гітарыст, вакаліст
* Марвел Ры, амерыканская актрыса

## Тапонім 
* Ры (Верхнія Пірэнеі)
* Ры (Кальвадос)
Рыдзігер

**Рыдзігер** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Пётр Васілевіч Рыдзігер — беларускі артыст аперэты
* Уладзімір Раманавіч Рыдзігер — беларускі вучоны ў галіне меліярацыі
Харунжы новагародскі

**Харунжы новагародскі** — ураднік у Новагародскім павеце Вялікага Княства Літоўскага.

## Гісторыя пасады 
Урад харунжага існаваў у зямлі новагародскай ужо 13 чэрвеня 1511 года. Харугва гэтага павета была пялістая (паласатая), у белым полі герб.

У ВКЛ харунжым называлася асоба, якая адказвала за збор павятовага рушэння. Гэты атрад называўся харугвай і быў асобнай баявой адзінкай арміі ВКЛ, меў свой сцяг — харугву. У часы Рэчы Паспалітай харунжы падпарадкоўваўся кашталяну. Урад харунжага ў ВКЛ быў дыгнітарскім (ганаровым).

## Спіс харунжых новагародскіх 
Спіс складзены на падставе працы «Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego. Spisy. Tom VI» (2024).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
*
Сусанінскі раён

**Сусанінскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і муніцыпальнае адукацыю (муніцыпальны раён) на захадзе Кастрамской вобласці Расіі.

Адміністрацыйны цэнтр — пасёлак гарадскога тыпу Сусаніна. Плошча раёна — 1050 км ². Асноўныя рэкі — Шача, Андаба.

Утвораны 8 кастрычніка 1928 года ў складзе Кастрамскай губерні. Першапачаткова называўся Малвіцінскі. 14 студзеня 1929 года ўвайшоў у склад Кастрамской акругі Іванаўскай Прамысловай вобласці. 11 сакавіка 1936 года перададзены ў склад зноў утворанай Яраслаўскай вобласці, 27 жніўня 1939 года перайменаваны ў Сусанінскі. З 13 жніўня 1944 года — у складзе Кастрамской вобласці.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Раёны_Кастрамской_вобласці
Шача (прыток Кастрамы)

**Шача** () — рака ў Кастрамской вобласці Расіі, левы прыток Кастрамы.

Даўжыня — 113 км, плошча вадазборнага басейна — 865 км². Выток — у раёне вёскі Манакава Галіцкага раёна, вусце — за 74 км ад упадзення ракі Кастрамы ў Горкаўскае вадасховішча на Волзе.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Басейн Волгі
Катэгорыя:Рэкі Кастрамской вобласці
Войскі новагародскі

**Войскі новагародскі** — ураднік у Новагародскім павеце Вялікага Княства Літоўскага.

## Гісторыя пасады 
Урад войскага з'явіўся ў ВКЛ у XVI стагоддзі. У час войнаў, калі шляхта з паспалітым рушэннем пакідала маёнткі, войскі наглядаў за парадкам у павеце і апекаваў тых, хто застаўся ў маёнтках (жанчын і дзяцей).

## Спіс войскіх новагародскіх 
Спіс складзены на падставе працы «Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego. Spisy. Tom VI» (2024).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Пасады ў Вялікім Княстве Літоўскім
Чухламскі раён

**Чухламскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) на поўначы Кастрамской вобласці Расіі.

Адміністрацыйны цэнтр — горад Чухлама. Плошча раёна — 3660 км ². Асноўныя рэкі — Кастрама, Віга, Воча.

Мяжуе з Салігаліцкім, Галіцкім, Буйскім, Парфеньеўскім, Антропаўскім, Калагораўскім раёнамі, а таксама з Бабушкінскім і Татэмскім раёнамі Валагодскай вобласці.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Раёны_Кастрамской_вобласці
Нёмда

**Нёмда** () — рака ў Кастрамской і Іванаўскай вобласці Расіі. Левы прыток Волгі. Даўжыня — 146 км, плошча басейна — 4750 км², сярэдні расход вады за 48 кіламетраў ад вусця — 28,9 м³/с.

Нёмда пачынаецца непадалёк ад вёскі Палкіна Антрапаўскага раёна Кастрамской вобласці на паўднёва-ўсходняй ускраіне Галіцкага ўзвышша.

Катэгорыя:Прытокі Волгі
Канстанцін Фёдаравіч Бычак

**Канстанцін Фёдаравіч Бычак** () — беларускі ваенны, Старшыня Следчага камітэта Рэспублікі Беларусь (з 2025). Генерал-маёр юстыцыі (2025).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 20 верасня 1985 года. Бацька — Фёдар Мікалаевіч Бычак, начальнік аддзела эканомікі, пазней — начальнік фінансавага аддзела Гарадоцкага раённага выканаўчага камітэта.

Скончыў Інстытут нацыянальнай бяспекі Рэспублікі Беларусь і Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь, пазней — намеснікам начальніка следчага ўпраўлення. Неаднаразова даваў каментары беларускаму тэлебачанню па гучных крымінальных справах. Напрыклад, у студзені 2024 года ён расказаў пра тое, што Служба бяспекі Украіны планавала забойствы беларускіх дзяржаўных дзеячаў і журналістаў на тэрыторыі Беларусі.

З 2 лютага 2024 года з прысваеннем спецыяльнага звання генерал-маёра юстыцыі.

## Санкцыі 
У сакавіку 2021 года быў уключаны ў спіс непажаданых для Латвіі асоб, трапіў пад міжнародныя санкцыі Эстоніі.

9 жніўня 2021 года ўнесены ў спіс спецыяльна прызначаных грамадзян і заблакіраваных асоб ЗША.

## Узнагароды 
* Медаль «За бездакорную службу» ІІІ ступені,
* медаль «За бездакорную службу» ІІ ступені,
* медаль «За бездакорную службу» І ступені,
* медаль «За адзнаку ў воінскай службе»,
* ордэн «За службу Радзіме» III ступені.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Супрацоўнікі Камітэта дзяржаўнай бяспекі Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Старшыні Следчага камітэта Рэспублікі Беларусь
Ліска

**Ліска** () — рака ў Расіі, працякае ў Клецкім і Суравікінскім раёнах Валгаградскай вобласці. Правы прыток Дона, упадае ў Чырскі заліў Цымлянскага вадасховішча, за 9,5 км ад рэчышча Дона.

Ліска пачынаецца ў бэльцы прыкладна за 20 км на паўднёвы ўсход ад раённага цэнтра Клецкая. Цячэ ў агульным накірунку на поўдзень. На рацэ размешчаны населеныя пункты Мукаўнін, Верхняя Бузінаўка, Ніжняя Бузінаўка, Суханоўскі. Ніжэй Ліска прымае левы прыток Росташ і правы — Хуткі Эрык. Ніжэй па цячэнні на рацэ знаходзяцца населеныя пункты Скворын, Качалін, Востраў, Папоў 1-й, Лысаў, Пагодзін, Бурацкі. Даўжыня ракі — 106 км. Плошча вадазборнага басейна — 1530 км².

Катэгорыя:Прытокі Дона
Сіверт Бакен

**Сіверт Бакен** (; ) — нарвежскі біятланіст.

Прымаў удзел у зімовых юнацкіх Алімпійскіх гульнях 2016 года, дзе выйграў два залатыя і адзін сярэбраны медалі. На ​​чэмпіянаце Еўропы-2020 у Раўбічах узяў дзве бронзы. Тройчы станавіўся чэмпіёнам Еўропы — у змешанай эстафеце ў 2021 годзе і ў спрынце і эстафеце ў 2025 годзе.

Па выніках трох этапаў Кубка свету 2025/26 займаў 13-е месца ў агульным заліку.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Біятланісты Нарвегіі
Кліч Палесся

**Міжнародны фестываль этнакультурных традыцый «Кліч Палесся»**&nbsp;— фестываль, прысвечаны самабытнай культуры і традыцыям палешукоў, які праводзіцца раз на два гады ў аграгарадку Ляскавічы Петрыкаўскага раёна на тэрыторыі Нацыянальнага парку «Прыпяцкі».

## Гісторыя 
Першы фестываль адбыўся ў 2010 годзе.

У 2012 годзе ІІ фестывалю быў нададзены статус рэспубліканскага; у мерапрыемстве прыняў удзел Прэзідэнт Рэспублікі Беларусь Аляксандр Рыгоравіч Лукашэнка. З 2014 года фестываль праводзіцца на міжнародным узроўні.

## Мэты 
Мэтамі фестывалю з’яўляюцца захаванне і папулярызацыя этнакультурных традыцый Палесся, вывучэнне і падтрымка яго гісторыка-культурнай спадчыны, умацаванне творчых сувязей паміж жыхарамі Палесся Беларусі і Расіі, а таксама стварэнне спрыяльных умоў для развіцця культурна-гістарычнага, этнаграфічнага і экалагічнага турызму.

## Арганізатары 
Арганізатарамі фестывалю выступаюць Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь, Міністэрства сельскай гаспадаркі і харчавання Рэспублікі Беларусь, Міністэрства прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Рэспублікі Беларусь, Міністэрства інфармацыі Рэспублікі Беларусь, Гомельскі і Брэсцкі аблвыканкамы, ДПУ «Нацыянальны парк «Прыпяцкі»», ААТ «Мазырскі нафтаперапрацоўчы завод» і ААТ «Белаграпрамбанк».

## Удзельнікі і геаграфія 
У фестывальных мерапрыемствах традыцыйна прымаюць удзел творчыя калектывы, майстры і рамеснікі з 8 раёнаў Гомельскай вобласці (Жыткавіцкага, Ельскага, Калінкавіцкага, Лельчыцкага, Мазырскага, Нараўлянскага, Петрыкаўскага, Хойніцкага) і 4 раёнаў Брэсцкай вобласці (Лунінецкага, Пінскага, Іванаўскага, Столінскага), а таксама калектыў Нацыянальнага парку «Прыпяцкі».

У розныя гады гасцямі фестывалю станавіліся прадстаўнікі Расіі, Арменіі, Азербайджана, Балгарыі, Ірана, Кітая, Літвы, Пакістана, Палесціны, Польшчы, Судана, Узбекістана і Украіны.

## Праграма 
Праграма фестывалю ўключае разнастайныя мерапрыемствы: навукова-практычныя канферэнцыі, пленэры, выставы, майстар-класы, конкурсы, канцэрты, шоу і палескія кірмашы, дзе прадстаўлены старадаўнія святы і абрады, песні і танцы, а таксама вырабы майстроў дэкаратыўна-прыкладной творчасці.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Фестывалі Беларусі
Катэгорыя:Культура Петрыкаўскага раёна
Катэгорыя:Ляскавічы (Петрыкаўскі раён)
Катэгорыя:З’явіліся ў 2010 годзе
Катэгорыя:2010 год у Беларусі
Бібліятэказнаўства

**Бібліятэказна́ўства** — галіна навукі, якая распрацоўвае тэарэтычныя асновы грамадскага карыстання творамі друку.

## Асноўныя задачы 
Асноўнымі задачамі бібліятэказнаўства з’яўляюцца развіццё тэорыі бібліятэчнай справы, аналіз заканамернасцей яе развіцця як сацыяльнай з’явы, стварэнне бібліятэк і іх аб’яднанне ў адзіную сетку, камплектаванне і арганізацыя бібліятэчных фондаў, іх каталагізацыя і класіфікацыя, інфармацыйная дзейнасць і бібліяграфічная дзейнасць, а таксама абслугоўванне чытачоў.

## Раздзелы бібліятэказнаўства 
Асноўнымі раздзеламі бібліятэказнаўства з’яўляюцца:
* **Агульнае бібліятэказнаўства** — даследуе агульныя прынцыпы і заканамернасці арганізацыі грамадскага выкарыстання кніжных багаццяў, метадалагічныя, агульныя і іншыя пытанні.
* **Бібліятэчныя каталогі і фонды** — вывучаюць тэорыю, гісторыю апрацоўкі твораў друку, тэорыю, гісторыю і методыку фарміравання і камплектавання фондаў, іх арганізацыі і кіравання.
* **Абслугоўванне чытачоў** — распрацоўвае тэорыю і методыку абслугоўвання чытачоў, уключаючы вывучэнне чытацкага попыту, методыку прапаганды літаратуры, арганізацыю работы на абанеменце, у чытальнай зале і інш.
* **Бібліятэчна-інфармацыйны маркетынг і менеджмент** — даследуе канцэпцыю паводзін стваральніка бібліятэчна-інфармацыйных твораў і паслуг ва ўмовах рыначнай эканомікі, распрацоўвае тэорыю і методыку арганізацыі, тэхналогіі працы ў бібліятэцы, эканоміку бібліятэчнай справы, а таксама структуру і прынцыпы арганізацыі адзінай сістэмы бібліятэк.
* **Гісторыя бібліятэчнай справы** — вывучае заканамернасці ўзнікнення і развіцця бібліятэк, бібліятэчных сістэм і сетак, эвалюцыю тэорыі і поглядаў грамадства на арганізацыю грамадскага карыстання кнігамі.
* **Тэхнічныя сродкі бібліятэчнай работы** — распрацоўваюць методыку выкарыстання вылічальнай, капіравальна-размнажальнай тэхнікі, аўдыёвізуальных і іншых тэхнічных сродкаў у розных працэсах у бібліятэцы.

## Сучасныя праблемы 
У цэнтры ўвагі сучаснага бібліятэказнаўства знаходзяцца такія праблемы, як:
* прырода, сутнасць, змест і сацыяльныя ўмовы фарміравання чытацкіх інтарэсаў;
* месца і роля бібліятэкі ў сістэме навукова-тэхнічнай інфармацыі;
* навукова-тэарэтычныя асновы адзінай сістэмы бібліятэчнага абслугоўвання.

## Бібліятэказнаўства ў Беларусі 
.]]
Вядучымі цэнтрамі навуковых даследаванняў у галіне бібліятэказнаўства ў Беларусі з’яўляюцца Нацыянальная бібліятэка Беларусі і кафедра бібліятэказнаўства Беларускага ўніверсітэта культуры. Падрыхтоўка бібліятэчных кадраў вядзецца на факультэце бібліятэчна-інфармацыйных сістэм таго ж універсітэта.

Пэўны ўклад у развіццё бібліятэказнаўства і бібліяграфіі ў Беларусі зрабілі Ю. В. Бібіла, Н. Б. Ватацы, А. А. Сакольчык, І. Б. Сіманоўскі і іншыя.

## Гл. таксама 
* Бібліятэчная справа
* Бібліяграфія

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Бібліятэчная справа
Аляксандр Іванавіч Дрозд

**Аляксандр Іванавіч Дрозд** (нар. 1951) — беларускі мастак, плакатыст, графік.

Скончыў Беларускую дзяржаўную акадэмію мастацтваў.

Сярод твораў плакаты «Союз Советских Социалистических Республик» (1984), «Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка : Дзяржаўны герб, Дзяржаўны сцяг, Дзяржаўны гімн» (1987), эстамп «Татарские огороды» (1993).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Выпускнікі Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў (1949—2004 гады) / А. А. Каляда. — Мінск, 2005.

Катэгорыя:Графікі Беларусі
Бібліяфільства

, 1850.]]

**Бібліяфільства** (ад &nbsp;— кніга + &nbsp;— любоў; літаральна «любоў да кнігі»)&nbsp;— збіранне і вывучэнне рэдкіх і каштоўных выданняў. Спрыяе стварэнню кнігазбору, зберажэнню рэдкіх выданняў, адметных якасцю друку, ілюстрацыямі, пераплётамі, аўтографамі іх уладальнікаў і інш..

## Гісторыя 
### У свеце 
Збіранне твораў пісьменства вядома са старажытных часоў на Усходзе, у Старажытнай Грэцыі і Рыме. У сярэднявеччы ў Заходняй Еўропе існавалі прыватныя зборы рукапісных кніг. Пасля вынаходства кнігадрукавання ў XV стагоддзі ў калекцыях бібліяфілаў галоўнае месца занялі друкаваныя выданні. Найбольшую каштоўнасць маюць зборы старажытных рукапісаў, кнігі XVI—XVII стагоддзяў, першыя выданні класікаў літаратуры, творы, забароненыя цэнзурай, а таксама калекцыі, прысвечаныя асобным галінам ведаў.

У Расіі бібліяфільства ўзнікла ў XVI стагоддзі. Вядомыя кнігазборы Сімяона Полацкага, Я.&nbsp;Бруса, А.&nbsp;І.&nbsp;Мусіна-Пушкіна, Дз.&nbsp;П.&nbsp;Бутурліна, М.&nbsp;П.&nbsp;Румянцава, М.&nbsp;П.&nbsp;Ліхачова і іншых. Выдаваліся спецыяльныя часопісы «Антиквар» (1902—1903) і «Русский библиофил» (1911—1916). Дзейнічалі «Рускае бібліялагічнае таварыства» (1899—1916), «Рускае таварыства сяброў кнігі» (1920—1929, Масква), «Таварыства бібліяфілаў» (1923—1931, Ленінград). У 1974 годзе было створана Усесаюзнае добраахвотнае таварыства аматараў кнігі. З 1992 года дзейнічае Міжнароднае таварыства кнігалюбаў.

### На Беларусі 
На Беларусі бібліяфільства вядома з XVI стагоддзя. Значныя прыватныя кнігазборы былі ў Радзівілаў у Нясвіжы і Слуцку, Сапегаў у Слоніме, Ружанах, Дзярэчыне, Храптовічаў у Шчорсах, Паскевічаў у Гомелі, Масальскіх у Белічанах, Оштарпаў у Дукоры, Юндзілаў у Івацэвічах, Тызенгаўзаў у Паставах. Каштоўныя кнігазборы мелі браты В. і К. Каліноўскія, А. К. Ельскі, Б. І. Эпімах-Шыпіла. У дзяржаўныя кнігасховішчы Беларусі паступілі прыватныя кнігазборы вучоных Я.&nbsp;Ф.&nbsp;Карскага, М.&nbsp;А.&nbsp;Янчука, П.&nbsp;Н.&nbsp;Беркава, А.&nbsp;Я.&nbsp;Багдановіча.

У 1926—1929 гадах дзейнічала Беларускае таварыства бібліяфілаў. У 1974 годзе было створана Добраахвотнае таварыства аматараў кнігі Беларусі, якое з 1991 года носіць назву Беларускае таварыства «Кніга». Таварыства выдае альманах бібліяфілаў Беларусі «Свіцязь».

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Кнігазнаўства
Катэгорыя:Хобі
Катэгорыя:Калекцыяніраванне
Верацярпімасць

**Верацярпі́масць**&nbsp;— прызнанне дзяржавай за грамадзянамі права на спавяданне любой рэлігіі (свабода веравызнання), паважлівых і роўных адносін да ўсіх рэлігій і цэркваў, якія дзейнічаюць у адпаведнасці з устаноўленым законам парадкам; цярпімасць і ўзаемапаважлівыя адносіны паміж рэлігіямі і цэрквамі, прадстаўнікамі розных рэлігійных перакананняў.

Барацьба за верацярпімасць узнікла ва ўмовах панавання пэўнага рэлігійнага кірунку, што праследаваў іншадумства, мае прагрэсіўны характар, садзейнічае гуманізацыі грамадства, яго талерантнасці.

## Гл. таксама 
* Свабода веравызнання
* Талерантнасць

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Рэлігія
Катэгорыя:Правы чалавека
Катэгорыя:Палітычныя тэрміны
Катэгорыя:Талерантнасць
Варажба

. Варажба на вянках». Сямён Кожын, 2008 г.]]

**Варажба́** — магічныя спосабы і дзеянні, што нібыта прадказвалі будучыню і расказвалі пра былое.

## Гісторыя і віды 
Варажба ўзнікла ў першабытным грамадстве разам з раннімі формамі рэлігіі — верай у звышнатуральнае, добрых і злых духаў, у лёс. Яшчэ старажытныя земляробы прадказвалі надвор'е па зорках і сонцы; вавіланяне, этрускі, рымляне варажылі па печані ахвярнай жывёлы. У многіх народаў вядома варажба на касцях, бобе, арэхах, кававай гушчы, а таксама па лініях далоні (хірамантыя), па картах і інш..

, 1869—1870 гг. НММРБ]]
Калі ў варажбе па прыкметах ёсць пэўнае рацыянальнае зерне (прыродныя назіранні), дык іншыя яе віды грунтуюцца на ўяўным знешнім падабенстве або процілегласці (напрыклад, бачыць у сне ягады — слёзы, чыстую ваду — радасць, мутную ваду — смутак).

## Варажба ў беларусаў 
, 1890 г.]]

Беларусы найчасцей варажылі на Каляды, на багатую куццю перад Новым годам. Варажба павінна была прадвызначыць надыходзячы год: з-пад каляднага абруса сена паказвала на даўжыню будучага лёну; перавага пэўнага віду збожжа ў трыбуху заколатага парсюка — якое збожжа найбольш уродзіць. Дзяўчаты варажылі пра замужжа (упоцемку ў хляве зловіць баранчыка — выйдзе замуж; з якога боку пачуе брэх сабакі — там яе нарачоны і інш.).

## Гл. таксама 
* Магія
* Забабоны

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Варажба
Катэгорыя:Беларускія народныя звычаі
Катэгорыя:Забабоны
Катэгорыя:Славянскія звычаі
Ельскі аўтобус

**Ельскі аўтобус** — адзіны від унутрыгарадскога грамадскага транспарту ў Ельску (Гомельская вобласць Беларусі).

Перавозкі ажыццяўляе ўчастак «Ельск» філіяла «Аўтобусны парк № 2» ААТ «Гомельаблаўтатранс».

## Маршруты 
Агульная працягласць маршрутаў на 2018 год — 30 км.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Аўтобусныя сістэмы Беларусі
Катэгорыя:Транспарт Мазыра
Нейскі раён

**Нейскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і скасаванае муніцыпальнае ўтварэнне муніцыпальны раён горад Нея і Нейскі раён у цэнтры Кастрамской вобласці Расіі.

Адміністрацыйны цэнтр — горад Нея (у рамках мясцовага самакіравання ўваходзіць у муніцыпальнае ўтварэнне, у рамках адміністрацыйна-тэрытарыяльнага ўладкавання валодае статусам горада абласнога значэння).

Законам Кастрамской вобласці ад 18 сакавіка 2021 № 65-7-ЗКО муніцыпальны раён горад Нея і Нейскі раён і ўваходзілі ў яго склад гарадское паселішча горад Нея і сельскія паселішчы да 29 сакавіка 2021 года былі пераўтвораны ў Нейскую муніцыпальную акругу.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Раёны_Кастрамской_вобласці
Ян Уладзіслаў Пачобут-Адляніцкі

**Ян Уладзісла́ў Пачо́бут-Адляні́цкі** (26 чэрвеня 1640&nbsp;— )&nbsp;— вайсковы дзеяч Вялікага Княства Літоўскага, пісьменнік-мемуарыст.

## Біяграфія 
Удзельнік вайны Расіі з Рэччу Паспалітай 1654—1667 гадоў. У 1658 годзе ваяваў у Троцкім павеце, у 1659 годзе&nbsp;— у Курляндыі. Удзельнічаў у бітве на рацэ Бася (8 кастрычніка 1660), каля Дынабурга (5 сакавіка 1661), на рацэ Дзісна (жнівень—лістапад 1661), у няўдалай выправе караля Яна II Казіміра за Дняпро зімой 1663—1664 гадоў. У 1666—1698 гадах выбіраўся дэпутатам Трыбунала ВКЛ. З 1684 года стольнік ашмянскі.

## Творчасць 
Пакінуў ўспаміны і дзённік *«Нататкі мае і дыярыуш маёй службы ваеннай»* (на польскай мове), у якіх адлюстраваны падзеі 1640—1684 гадоў.

## Бібліяграфія 
* Запіскі і дыярыуш Яна Уладзіслава Пачобута-Адланіцкага // Полымя. 1998. № 1—2.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся 26 чэрвеня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1640 годзе
Катэгорыя:Памерлі 23 мая
Катэгорыя:Памерлі ў 1703 годзе
Катэгорыя:Ваенныя дзеячы Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Мемуарысты Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Пісьменнікі Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Дэпутаты Трыбунала Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Стольнікі ашмянскія
Катэгорыя:Лоўчыя вількамірскія
Генрык Гейкінг

**Ге́нрык Ге́йкінг** (), або **Карл Генрых Герман Беньямін Ге́йкінг** (; 22 чэрвеня 1752&nbsp;— )&nbsp;— дзяржаўны дзеяч Рэчы Паспалітай і Расійскай імперыі, мемуарыст.

## Біяграфія 
Паходзіў з нямецкага баронскага роду Гейкінгаў, які асеў у Курляндыі. Вучыўся ў Мітаве і Варшаве. З 1767 года быў пры двары саксонскага герцага Карла ў Дрэздэне.

У 1771 годзе далучыўся да Барскай канфедэрацыі, быў ад’ютантам вялікага гетмана літоўскага М.&nbsp;К.&nbsp;Агінскага. Адзін з заснавальнікаў масонскай ложы «Рыцары святога Карла» з камандорыямі ў Варшаве і Вільні. У 1777—1784 гадах служыў у расійскай арміі. Пасля быў у Варшаве рэзідэнтам курляндскага герцага і шляхты, прадстаўніком Курляндыі на сойме 1784 года і на Чатырохгадовым сойме 1788—1792 гадоў. З 1792 года быў прыхільнікам Таргавіцкай канфедэрацыі, выступаў за далучэнне Курляндыі да Расійскай імперыі. З 1796 года сенатар Расійскай імперыі.

## Мемуары 
Аўтар ўспамінаў, частка якіх пад назвай *«З апошніх дзён Польшчы і Курляндыі»* была выдадзена ў Берліне ў 1897 годзе. Мемуары Гейкінга з’яўляюцца важнай гістарычнай крыніцай, якая асвятляе часы падзелаў Рэчы Паспалітай. У іх ёсць звесткі пра падзеі на тэрыторыі сучаснай Беларусі, пра Гародню, Слонімскі тэатр Агінскага і іншае.

## Творы 
* Aus Polens und Kurlands letzten Tagen: Memoiren des Barons K.H.H. (1752—1796). Berlin, 1897.
* Воспоминания сенатора барона Карла Гейкинга // Русская старина. 1897. № 8—12.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся 22 чэрвеня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1752 годзе
Катэгорыя:Памерлі 18 кастрычніка
Катэгорыя:Памерлі ў 1809 годзе
Катэгорыя:Дзяржаўныя дзеячы Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Дзяржаўныя дзеячы Расійскай імперыі
Катэгорыя:Барскія канфедэраты
Катэгорыя:Таргавіцкія канфедэраты
Катэгорыя:Мемуарысты Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Масоны Беларусі
Катэгорыя:Постаці Курляндскага і Земгальскага герцагства
Miscellanea Historico-Archivistica

**Miscellanea Historico-Archivistica** (з лац. «Гісторыка-архіўны альмана́х») — польскі навуковы штогоднік, які выдаецца з 1985 года Галоўным архівам старажытных актаў у Варшаве.

## Гісторыя 
Першапачаткова часопіс выдаваўся ў супрацоўніцтве з Генеральнай дырэкцыяй дзяржаўных архіваў і выдавецтвам PWN. З IV тома выдаецца сумесна з Выдавецтвам DiG.

## Тэматыка 
Часопіс публікуе рэцэнзаваныя артыкулы і разнастайныя тэксты з галіны гісторыі (да 1918 года), яе дапаможных навук і архівазнаўства ў шырокім разуменні. Тэматыка ахоплівае гісторыю Рэчы Паспалітай у яе гістарычным разуменні, а таксама супольную архіўную спадчыну народаў, якія ўваходзілі ў яе склад.

Асаблівае месца ў выданні займаюць публікацыі гістарычных крыніц і інфармацыя пра новыя набыткі Галоўнага архіва старажытных актаў. Да артыкулаў дадаюцца рэзюмэ на англійскай мове.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інфармацыя на сайце Галоўнага архіва старажытных актаў (архіўная копія)

Катэгорыя:Штогоднікі Польшчы
Катэгорыя:Архіўная справа ў Польшчы
Катэгорыя:Гістарычныя часопісы Польшчы
Нерахцкі раён

**Нерахцкі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і муніцыпальнае ўтварэнне муніцыпальны раён горад Нерахта і Нерахцкі раён на паўднёвым захадзе Кастрамской вобласці Расіі.

Адміністрацыйны цэнтр — горад Нерахта (у рамках мясцовага самакіравання ўваходзіць у муніцыпальнае ўтварэнне, у рамках адміністрацыйна-тэрытарыяльнага ўладкавання валодае статусам горада абласнога значэння).

Плошча раёна — 1140 км ². Асноўныя рэкі — Нерахта, Саланіца. Мяжуе на поўначы з Кастрамскім раёнам, на ўсходзе і поўдні — з Краснасельскім раёнам і Іванаўскай вобласцю, на захадзе — з Яраслаўскай вобласцю.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Раёны_Кастрамской_вобласці
Пётр Фёдаравіч Крапівін

**Пётр Фёдаравіч Крапі́він** (нар. , г.&nbsp;Пултуск, Польшча&nbsp;— )&nbsp;— беларускі філолаг, тэкстолаг, даследчык старабеларускай мовы. Кандыдат філалагічных навук (1959).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 6 лютага 1903 года ў горадзе Пултуску. Скончыў Цюменскі педагагічны інстытут у 1941 годзе. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Пасля вайны працаваў у Гродзенскім і Мінскім педагагічных інстытутах, Інстытуце філасофіі і права АН БССР. Удзельнічаў у перакладзе на сучасную рускую мову і рыхтаваў да друку тэкст Статута Вялікага Княства Літоўскага 1529 года.

## Навуковая дзейнасць 
Даследаваў пытанні паходжання і значэння «каляровых» назваў Русі. У працы *«Паходжанне назваў „Русь“, „Белая Русь“ і „Чырвоная Русь“»* (1956) зрабіў грунтоўны агляд літаратуры і выказаў меркаванне, што іх аснову варта шукаць у славянскай дагісторыі і старажытнай тапаніміі. Тэрмін *«Белая Русь»* выводзіў ад першапачатковай славянскай назвы водных крыніц *«белая вада»*.

Аўтар даследаванняў пра *«Адпіскі»* Філона Кміты-Чарнабыльскага (1954), *«Прамову Івана Мялешкі»* (1955), *«Ліст да Абуховіча»* (1958), а таксама пра рукапісы і выданні Першага Літоўскага Статута (1959, у суаўтарстве з Ю.&nbsp;І.&nbsp;Чарнецкай). Даследаваў дзеясловы маўлення ў беларускай мове XVI стагоддзя (1961) і іншыя пытанні гісторыі мовы.

## Бібліяграфія 
*   Слоўнікавы склад «Адпісак» Філона Кміты Чарнобыльскага (1954).
*   Да пытання аб часе з’яўлення «Прамовы Івана Мялешкі» і яе аўтарстве (1955).
*   Паходжанне назваў «Русь», «Белая Русь» і «Чырвоная Русь» (1956).
*   Аб кракаўскай копіі «Ліста да Абуховіча» — помніка беларускай пісьменнасці XVII ст. (1958).
*   Аб рукапісах і выданнях Першага Літоўскага Статута (1959, з Ю.&nbsp;І.&nbsp;Чарнецкай).
*   Дзеясловы «гаварэння» ў беларускай мове XVI ст. (1961).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся 6 лютага
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1903 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Пултуску
Катэгорыя:Памерлі 19 лістапада
Катэгорыя:Памерлі ў 1968 годзе
Катэгорыя:Філолагі Беларусі
Катэгорыя:Тэкстолагі Беларусі
Катэгорыя:Мовазнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Даследчыкі старабеларускай мовы
Катэгорыя:Выпускнікі Цюменскага дзяржаўнага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выкладчыкі Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Янкі Купалы
Катэгорыя:Выкладчыкі БДПУ імя Максіма Танка
Катэгорыя:Кандыдаты філалагічных навук
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Крапівін

**Крапі́він** () — рускае мужчынскае прозвішча. Жаночая форма — **Крапі́віна** ().

## Вядомыя носьбіты 
*  (нар. 1974) — расійскі хакеіст.
*  (1909—1992) — савецкі дзяржаўны дзеяч, Герой Савецкага Саюза.
*  (1938—2020) — савецкі і расійскі пісьменнік, паэт і журналіст.
*  (1936—2021) — савецкі і расійскі матэматык, кібернетык.
*  (1937—1985) — савецкі генерал-маёр авіяцыі.
*  (1928—1998) — савецкі токар, Герой Сацыялістычнай Працы.
*  (нар. 1949) — савецкі і расійскі артыст балета.
*  (нар. 1936) — поўны кавалер ордэна Працоўнай Славы.
*  (нар. 1961) — савецкі і расійскі гісторык.
*  (1927—1997) — савецкі мастак.
* Пётр Фёдаравіч Крапівін (1903—1968) — беларускі філолаг, тэкстолаг, даследчык старабеларускай мовы.
* Сяргей Сяргеевіч Крапівін (нар. 1956) — беларускі журналіст, краязнавец, даследчык лёсаў дзеячаў беларускага нацыянальнага руху.
*  (1863—1927) — рускі і савецкі хімік.
*  (1947—2015) — дзеяч савецкіх і расійскіх спецслужбаў, генерал-палкоўнік.
*  (1913—1993) — Герой Савецкага Саюза.

### Крапівіна 
*  (нар. 1950) — савецкая і расійская артыстка балета, педагог.
*  (1916—1990) — Герой Сацыялістычнай Працы.
*  (нар. 1971) — расійскі драматург, сцэнарыст.
*  (нар. 1994) — расійская плыўчыха.
*  (нар. 1982) — украінскі прадзюсар, кліпмейкер.

## Гл. таксама 
*
Мацвееўка (Мацвееўскі раён)

**Мацвееўка** () — сяло ў Арэнбургскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Мацвееўскага раёна і Мацвееўскага сельсавета. знаходзіцца за 280 км (па дарогах) на паўночны захад ад абласнога цэнтра, горада Арэнбурга, і размешчана каля вытоку ракі Садак (прыток Дзёмы) на левым беразе.

За 12 км ад сяла праходзіць дарога Р239. Найбліжэйшая чыгуначная станцыя знаходзіцца ў сяле Сарай-Гір.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Населеныя пункты Арэнбургскай вобласці
Прыіртышскае

**Прыіртышскае**:
* Прыіртышскае (Паўладарская вобласць)
* Прыіртышскае (Усходне-Казахстанская вобласць)
Асякеева

**Асякеева** () — сяло на паўночным захадзе Арэнбургскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Асякееўскага раёна і Асякееўскага сельсавета. Размешчана на паўночным захадзе Арэнбургскай вобласці, за 38 км на ўсход ад мяжы Самарскай вобласці, за 28 км на ўсход ад горада Бугуруслана, за 223 км на паўночны захад ад абласнога цэнтра горада Арэнбурга.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Населеныя пункты Арэнбургскай вобласці
Пляшанава (Арэнбургская вобласць)

**Пляшанава** () — сяло ў Арэнбургскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Краснагвардзейскага раёна і Пляшанаўскага сельсавета. Размешчана каля берага ракі Ток за 57 км ад чыгуначнай станцыі Сарочынская (на лініі Кінель — Арэнбург).
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Населеныя пункты Арэнбургскай вобласці
Renault 4 E-Tech

**Renault 4 E-Tech** — электрычны кампактны красовер, выпускаецца французскай кампаніяй Renault з 2025 года. Аўтамабіль зроблены на платформе AmpR Small platform, як і Renault 5 E-Tech, назва паходзіць ад арыгінальнага Renault 4, які выпускаўся ў 1961—1994 гадах.

## Актуальная мадэль 
Актуальная мадэль паказана на Міжнародным Парыжскім аўтасалоне ў 2024 годзе.

File:Renault 4 E-Tech 150 Comfort Range Techno – h 22062025.jpg|Від ззаду
File:Renault 4 E-Tech Electric - 06.jpg|Інтэр'ер

## Гісторыя 
Прэзентацыя першага канцэпту аўтамабіля адбылася 17 кастрычніка 2022 года і прымеркавана да 25-годдзя гуманітарнага раллі на Renault 4L Trophy.

File:Renault 4Ever Trophy 02.png
File:Renault 4Ever Trophy 01.png

## Крыніцы
Renault 5 E-Tech

**Renault 5 E-Tech** — электрамабіль B класа які выпускаецца французскай кампаніяй Renault з 2024 года. Стыль аўтамабіля базіруецца на арыгінальным Renault 5, першапачаткова аўтамабіль быў паказаны як канцэпт у студзені 2021 года, актуальная мадэль была паказана на Міжнародным Жэнеўскім Аўтасалоне ў лютым 2024 года.

## Канцэпт 
Электрычны Renault 5 быў паказаны ў 2021 гаду як частка стратэгічнага плана "Renaulution" па электрыфікацыі мадэльнага шэрагу Renault у перыяд з 2021 па 2024 год.

File:Renault 5 Prototype IAA 2021 1X7A0272.jpg|Канцэпт на Міжнародным Нямецкім Аўтасалоне (спераду)
File:Renault 5 Prototype IAA 2021 1X7A0254.jpg|Канцэпт на Міжнародным Нямецкім Аўтасалоне (ззаду)

## Крыніцы
Факультэт беларускай філалогіі і культуры БДПУ імя М. Танка

**Факультэт беларускай філалогіі і культуры** — колішні факультэт Беларускага дзяржаўнага педагагічнага ўніверсітэта імя Максіма Танка.

## Гісторыя 
Беларуская філолага-педагагічная адукацыя бярэ вытокі з 1920-х гг., калі на педагагічным факультэце Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта пачало функцыянаваць этнолага-лінгвістычнае аддзяленне. У 1931 годзе быў адкрыты Беларускі дзяржаўны вышэйшы педагагічны інстытут, ў склад якога ўвайшоў створаны з гэтай нагоды літаратурна-лінгвістычны факультэт з беларускім і рускім аддзяленнямі.

3 траўня 1991 на базе філалагічнага факультэта Мінскага дзяржаўнага педагагічнага інстытута імя М. Горкага былі створаны дзве самастойныя структурныя адзінкі — *факультэт беларускай філалогіі і культуры* і *факультэт рускай філалогіі*.

Шляхам аб’яднання факультэта беларускай філалогіі і культуры і факультэта рускай філалогіі ў 2010 годзе быў зноў утвораны філалагічны факультэт БДПУ імя М. Танка.

## Спецыяльнасці ў 2010 годзе 
* Беларуская мова і літаратура. Журналістыка
* Беларуская мова і літаратура
* Беларуская мова і літаратура. Літоўская мова
* Беларуская мова і літаратура. Польская мова
* Англійская мова. Беларуская мова і літаратура

## Кафедры 
* Тэорыі і гісторыі культуры
* Беларускай літаратуры
* Беларускага мовазнаўства

## Дэканы 
* Аляксандр Іванавіч Лугоўскі (1991—2008)
* Франц Станіслававіч Шумчык (2008—2010)

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт факультэта беларускай філалогіі і культуры БДПУ імя М. Танка (2011)
 

БДПУ імя М. Танка
Катэгорыя:Факультэты БДПУ імя М. Танка
Катэгорыя:З’явіліся ў 1991 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 2010 годзе