Т-80

**Т-80** — асноўны баявы танк (АБТ), які вырабляўся ў СССР. Першы ў свеце серыйны танк з адзінай газатурбіннай сілавой устаноўкай. Першы ў свеце АБТ з убудаванай супрацьснараднай дынамічнай абаронай. На ўзбраенні арміі СССР з 1976 года.

Першыя серыйныя ўзоры, распрацаваныя СКБ-2 на базе Т-64, выпускалі на Кіраўскім заводзе ў Ленінградзе. Танк Т-80У выпускаўся на заводзе «Омсктрансмаш» у Омску, а танк Т-80УД з дызельным рухавіком — на заводзе імя Малышава ў Харкаве.

Мадыфікацыяй харкаўскага Т-80УД з'яўляюцца асноўныя баявыя танкі Украіны: Т-84, «Апора» і БМ «Аплот».

## Гісторыя 
Першы «кіраўскі» газатурбінны танк новага пакалення, «Аб'ект 219 сп 1», выраблены ў 1969 годзе, вонкава быў падобны да вопытнага харкаўскага газатурбінавага Т-64Т. На машыне быў усталяваны рухавік ГТД-1000Т магутнасцю 1000 к. с., распрацаваны НВА імя В. Я. Клімава.

Наступны «Аб'ект 219 сп 2» — ужо значна адрозніваўся ад зыходнага Т-64.

Выпрабаванні першага прататыпа паказалі, што ўстаноўка новага, больш магутнага рухавіка, павялічаная маса і змяніўшыяся дынамічныя характарыстыкі танка патрабуюць унясення істотных зменаў у хадавую частку.

Спатрэбілася распрацоўка новых вядучых і накіроўваючых колаў, апорных і падтрымліваючых каткоў, гусеніц з абгумавымі бегавымі дарожкамі, гідраўлічных амартызатараў і тарсіённых валаў з палепшанымі характарыстыкамі.

Была зменена і форма вежы. Ад Т-64А захаваліся гармата, боепрыпасы, механізм зараджання (адрозны ад аўтамата зараджання, які стаяў на Т-72 і яго мадыфікацыях), асобныя вузлы і сістэмы, а таксама элементы бронеаховы.

## Характарыстыкі 
## Мадыфікацыі 
* '''Аб'ект 219 сп 1** — мадыфікацыя Т-64А з устаноўкай газатурбіннага рухавіка ГТД-1000Т. У ходзе выпрабаванняў была выяўленая ненадзейнасць хадавой часткі Т-64 і немагчымасць рэалізацыі ўзрослых дынамічных характарыстык танка з газатурбінным рухавіком. Усяго выраблены 31 танк гэтай мадыфікацыі.

## На ўзбраенні 
*  Ангола — некаторая колькасць Т-80, па стану на 2013 год.
*  Рэспубліка Карэя — 80 Т-80У на захоўванні, па стану на 2017 год
*  Кіпр — 82 Т-80У, па стану на 2017 год
*  Расія — 450 Т-80БВ і Т-80У, (3000 Т-80Б, Т-80БВ, Т-80У на захоўванні), па стану на 2017 год
*  Узбекістан — каля 80 Т-80БВ, па стану на 2016 год
*  — 22 T-80БВ і (143 Т-80Б, Т-80БВ, Т-80УД на захоўванні), па стану на 2017 год
*  — у 1997 годзе заключаны кантракт на пастаўку 34 танкаў Т-80У, аднак, паводле інфармацыі Стакгольмскага інстытута даследавання праблем міру пастаўка танкаў Т-80 у Егіпет не ажыццяўлялася, акрамя таго, па стану на 2014 год танкі Т-80 адсутнічаюць у наменклатуры ўзбраення Арміі Егіпта.
*  Емен — 66 Т-80, па стану 2013 год.
*  Пакістан — 320 Т-80УД, па стану на 2013 год.

### Былыя аператары 
*  Азербайджан — 60 Т-80У, па стану на 2009 год
*  Беларусь — У Беларусі танкі Т-80 БВ апынуліся пасля вываду войскаў з Германіі. Усяго рэспубліцы было перададзена 92 машыны, з якіх 66 машын прададзеныя ў Емен, а астатнія ўтылізаваныя.
*  СССР — перайшлі да ўтварыўшыхся пасля распаду дзяржавам.

### Іншае 
*  Вялікабрытанія — некалькі Т-80У набыта праз падстаўныя арганізацыі для стратэгічных даследаванняў ў 1992 годзе.
*   ЗША — адзін Т-80У перададзены Вялікабрытаніяй. Чатыры адзінкі Т-80УД атрыманы ў 2003 годзе ад Украіны.
Першай краінай, якая паспрабавала купіць танкі Т-80 па ўсёй бачнасці быў Ірак. У 1986 годзе было замоўлена некалькі танкаў пад пазначэннем «Т-74» у СССР, але аб пастаўках нічога невядома.

## Баявое прымяненне 
* Расстрэл Белага дома ў 1993 годзе. 4 кастрычніка 1993 года шэсць танкаў Т-80УД 12-га гвардзейскага танкавага палка 4-й гвардзейскай Кантэміраўскай танкавай дывізіі з Калінінскага моста каля 12 гадзін дня адкрылі агонь па будынку Вярхоўнага Савета Расійскай Федэрацыі. Усяго было выпушчана 12 снарадаў, у тым ліку 2 бранябойна-падкаліберных і 10 асколачна-фугасных.
* Першая чачэнская вайна (1994—1996). Ужываліся ў тым ліку ў ходзе штурму Грознага, панеслі страты. У ходзе другой чачэнскай вайны не ўжываліся.
* У студзені 2015 года танкі Т-80БВ выкарыстоўваліся падчас узброенага канфлікту паміж шыіцкімі паўстанцамі і ўрадавымі войскамі ў Емене. Пры гэтым як мінімум адзін танк быў знішчаны, яшчэ адзін захоплены паўстанцамі.

## Выявы 
**Т-80У** на міжнародным форуме «Тэхналогіі ў машынабудаванні» 2012:
File:T-80U MBT photo002.jpg|
File:T-80U MBT photo003.jpg|
File:T-80U MBT photo004.jpg|
File:T-80U MBT photo005.jpg|
**Т-80У** на занятках з ваеннаслужачымі 4-й асобнай гвардзейскай Кантэміраўскай танкавай ордэна Леніна Чырванасцяжнай брыгады:
File:T-80U (1).jpg|
File:T-80U (3).jpg|
File:T-80U (4).jpg|
File:T-80U (5).jpg|
**Т-80БВ'* ў Лужніках 9 мая 2010.
File:T-80BV - military vehicles static displays in Luzhniki 2010-01.jpg|
File:T-80BV - military vehicles static displays in Luzhniki 2010-02.jpg|
File:T-80BV - military vehicles static displays in Luzhniki 2010-03.jpg|

## Крыніцы 
## Літаратура 
* *В. Борзенко* Танк Т-80. — М.: Бронеколлекция, № 5(104), 2012. — 32 с.
* 
* *О. Желтоножко'' Т-80: история, проблемы, перспективы (рус.) // Мир оружия : журнал. — 2005. — Апрель (т. 07, № 04). — С. 6-15. — ISSN 1607-2009.

## Спасылкі 
* 
* Канструкцыя танка Т-80 на t-80b.ru
* Т-80 — асноўны баявы танк 
* 
* Спіс мадыфікацый танка Т-80
* Асноўны танк Т-80 (СССР)
* Мінабароны вяртае ў строй «рэактыўныя» танкі // «Известия», 14 лістапада 2016
; Фота
* Т-80БВ  (фотагалерэя)
* Падрабязныя фатаграфіі Т-80БВ 
; Відэа
* 
* Віртуальная экскурсія па танку Т-80БВ 

Катэгорыя:Зброя паводле алфавіта
Катэгорыя:Асноўныя баявыя танкі
Катэгорыя:Танкі СССР
Катэгорыя:Танкі паводле алфавіта