open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1939 год у гісторыі музыкі

**1939** год быў адзначаны шэрагам музычных падзей.

## Падзеі 
## Альбомы 
## Узнагароды 
## Гурты 
### Створаны 
### Распаліся 
## Нарадзіліся 
* 24 красавіка — Аркадзь Эскін, беларускі джазавы піяніст, кампазітар, аранжыроўшчык, педагог

## Памерлі 
* 21 сакавіка ― Эвальд Ааў, эстонскі кампазітар і харавы дырыжор (нар. 1900).

*
Катэгорыя:Гады ў музыцы
Ацюр’еўскі раён

**Ацю́р’еўскі раён** (, , ) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на захадзе Мардовіі ў Расіі. Адміністрацыйным цэнтрам з’яўляецца сяло Ацюр’ева.

## Геаграфія 
Ацюр’еўскі раён мяжуе з Цемнікаўскім, Краснаслабодскім, Кавылкінскі і Тарбееўскім раёнамі. Плошча раёна складае 825,54 км². Усходняя частка раёна размешчаная ў лесастэпе другаснай марэннай раўніны, заходняя размяшчаецца на ландшафтах змяшаных лясоў водналедавіковай нізіны. Лясы займаюць плошчу ў 9475 га і знаходзяцца ў асноўным у паўночна-заходняй частцы раёна.

## Гісторыя 
Ацюр’еўскі раён быў утвораны 10 мая 1937 года ў адпаведнасці з пастановай УЦВК у складзе Мардоўскай АССР.

## Дэмаграфія 
На 2017 год насельніцтва раёна налічвала 8336 чалавек. У раёне пражываюць макшане, рускія і татары.

## Спасылкі 
* Сайт раённай адміністрацыі  

Катэгорыя:Раёны Мардовіі
Тарбееўскі раён

**Тарбееўскі раён** (, , ) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на захадзе Мардовіі ў Расіі. Адміністрацыйным цэнтрам з’яўляецца рабочы пасёлак Тарбеева.

## Геаграфія 
Тарбееўскіраён геаграфічна размешчаны на паўднёвым-захадзе Рэспублікі Мардовія і мяжуе на ўсходзе з Кавылкінскім, на поўначы з Ацюр’еўскім, на захадзе з Зубава-Палянскім раёнамі Мардовіі. На поўдні — са Спаскім раёнам Пензенскай вобласці.

## Гісторыя 
Утвораны 16 ліпеня 1928 года.

## Спасылкі 
* Старонка раёна на афіцыйным сайце Мардовіі
* Сайт Адміністрацыі раёна

Катэгорыя:Раёны Мардовіі
Зубава-Палянскі раён

**Зубава-Паля́нскі раён** (, , ) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на захадзе Мардовіі ў Расіі. Адміністрацыйным цэнтрам з’яўляецца пасёлак гарадскога тыпу Зубава Паляна.

## Геаграфія 
Зубава-Палянскі раён мяжуе з Цяньгушаўскім, Цемнікаўскім і Тарбееўскім раёнамі, а таксама з Разанскай і Пензенскай абласцямі. Плошча раёна складае 2710,93 км², такім чынам раён з’яўляецца самым вялікім у рэспубліцы.

## Гісторыя 
Зубава-Палянскі раён быў утвораны 16 ліпеня 1928 года ў адпаведнасці з пастановай УЦВК. Пры гэтым першая згадка пра Зубаву Паляну адносіцца да 1679 года. Да 1923 года раён уваходзіў у склад Тамбоўскай губерні.

## Спасылкі 
* Сайт раённай адміністрацыі  

Катэгорыя:Раёны Мардовіі
Камень Паморскі

**Камень Паморскі** (,  — **Камін ін Померн**) — горад на паўночным захадзе Польшчы на ўзбярэжжы Балтыйскага мора. Размешчаны за 560 км на паўночны захад ад Варшавы, за 80 км на поўнач ад Шчэціна і за 50 км ад мяжы з Германіяй. Адміністрацыйны цэнтр Каменьскага павета Заходнепаморскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Камень Паморскі. Марскі порт і курорт. Займае плошчу 10,74 км². Насельніцтва 8,9 тыс. чалавек.

## Гарады-пабрацімы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Курорты Польшчы
Каменьскі павет

**Каменьскі павет** () — павет у Польшчы, уваходзіць у склад Заходнепаморскага ваяводства. Цэнтр павета — горад Камень Паморскі. Павет утвораны ў выніку адміністрацыйнай рэформы ў 1999 годзе. У складзе павета пяць гарадоў, пяць вяскова-гарадскіх гмін і адна вясковая гміна. Займае плошчу 1006,65 км². Насельніцтва павета складае 47,4 тыс. чалавек.

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка павета
1956 год у гісторыі музыкі

**1956** год быў адзначаны шэрагам музычных падзей.

## Падзеі 
## Альбомы 
## Узнагароды 
## Гурты 
### Створаны 
### Распаліся 
## Нарадзіліся 
* 30 студзеня — Андрэй Давідзян, савецкі і расійскі музыкант, удзельнік шоў «Голас»

## Памерлі 
*
Катэгорыя:Гады ў музыцы
Бальшаігнатаўскі раён

**Бальшаігна́таўскі раён** (, , ) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на паўночным усходзе Мардовіі ў Расіі. Адміністрацыйным цэнтрам з’яўляецца сяло Бальшое Ігнатава.

## Геаграфія 
Бальшаігнатаўскі раён мяжуе з Ардатаўскім і Ічалкаўскім раёнамі, а таксама з Ніжагародскай вобласцю на поўначы. Плошча раёна складае 834,24 км².

## Гісторыя 
Бальшаігнатаўскі раён быў утвораны 10 студзеня 1930 года ў адпаведнасці з пастановай УЦВК у складзе Мардоўскай АССР.

## Дэмаграфія 
Эрзя складаюць 83,47 % агульнага насельніцтва раёна, другой нацыянальнай групай з’яўляюцца рускія, якія складаюць 15,94 %.

## Спасылкі 
* Сайт раённай адміністрацыі  

Катэгорыя:Раёны Мардовіі
Цяньгушаўскі раён

**Цяньгушаўскі раён** (, , ) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на захадзе Мардовіі ў Расіі. Адміністрацыйным цэнтрам з’яўляецца сяло Цяньгушава.

## Геаграфія 
Цяньгушаўскі раён геаграфічна размешчаны на паўночным захадзе Рэспублікі Мардовія і мяжуе з Разанскай і Ніжагародскай абласцямі. Па тэрыторыі раёна працякае самая буйная рака Мардовіі Мокша (на тэрыторыі раёна працягласць яе 58 км). Немалую плошчу займаюць азёры: Вялікае Такушэўскае, Мардоўскае, Піяўскае, Вялікае Кураеўскае і іншыя.

## Гісторыя 
Утвораны 16 ліпеня 1928 года.

## Спасылкі 
* Старонка раёна на афіцыйным сайце Мардовіі
* Сайт адміністрацыі раёна

Катэгорыя:Раёны Мардовіі
Уладзімір Піліпавіч Падзігун

**Уладзімір Піліпавіч Падзігун** (, в. Бярозаўка (цяпер Манькіўскі раён Чаркаскай вобласці Украіны) — , Белая Царква) — падпалкоўнік Савецкай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай войнаў, Герой Савецкага Саюза (1944).

## Біяграфія 
Скончыў сярэднюю школу. У чэрвені 1941 года быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную армію. З сакавіка 1942 года на франтах Вялікай Айчыннай вайны. Да лістапада 1943 года старшы сяржант Уладзімір Падзігун камандаваў аддзяленнем разведкі 472-га артылерыйскага палка 42-й стралковай дывізіі 33-й арміі Заходняга фронту. Вызначыўся падчас вызвалення Віцебскай вобласці. 14 лістапада 1943 года у баі каля населенага пункта Хутар Казьянскія Дубровенскага раёна падарваў адзін дзот праціўніка і прымусіў здацца гарнізон другога дзота. У крытычны момант бою Падзігун замяніў сабой выбыўшага са строю камандзіра стралковага батальёна і паспяхова кіраваў этым падраздзяленнем. 23 снежня 1943 года аддзяленне Падзігуна прайшло ў нямецкі тыл і блакіравала бліндаж праціўніка.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага савета СССР ад 22 жніўня 1944 года за «ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з нямецкімі захопнікамі і праяўленыя пры гэтым мужнасць і гераізм» старшы сяржант Уладзімір Падзігун быў узнагароджаны высокім званнем Героя Савецкага Саюза з уручэннем ордэна Леніна і медаля «Залатая зорка».

Пасля заканчэння вайны працягнуў службу ў Савецкай Арміі. У 1945 годзе скончыў Вышэйшую афіцэрскую артылерыйскую школу, у 1948 годзе — курсы ўдасканалення афіцэрскага складу, у 1954 годзе — Сумскае артылерыйскае вучылішча. У сакавіку 1961 года ў званні падпалкоўніка быў звольнены ў запас.

Пражываў і працаваў у горадзе Белая Царква Кіеўскай вобласці.

У гонар Падзігуна названа школа ў вёсцы Жуляны Гродзенскай вобласці Беларусі.

## Узнагароды 
* Герой Савецкага Саюза
* Ордэн Чырвонага Сцяга
* Ордэн Айчыннай вайны 1-й ступені
* Ордэн Чырвонай Зоркі

## Літаратура 
* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1988. — Т. 2 /Любов — Ящук/. — 863 с. — 100 000 экз. — ISBN 5-203-00536-2.

Катэгорыя:Удзельнікі вызвалення Магілёва
Катэгорыя:Удзельнікі бітвы за Дняпро
Катэгорыя:Камандзіры батальёнаў у Вялікай Айчыннай вайне
Катэгорыя:Разведчыкі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Падпалкоўнікі СССР
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Чаркаскай вобласці
(52768) 1998 OR2

**(52768) ** — астэроід, класіфікаваны як калязямны аб’ект і патэнцыйна небяспечны астранамічны аб'ект з , мае дыяметр каля 2 км.

Быў адкрыты 24 ліпеня 1998 астраномамі праекта NEAT з абсерваторыі  на Гаваях, хоць назіраўся яшчэ ў 1987 і 1996 гадах. Гэта адзін з самых яркіх і, такім чынам, найбуйнейшых патэнцыйна небяспечных астэроідаў.

29 красавіка 2020 года астэроід набліжаецца на адлегласць 0,042 а.а. (6,3 млн км) ад Зямлі. У 2079 годзе астэроід будзе пралятаць побач з Зямлёй на адлегласці ў 3,5 разы бліжэй.

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1998 годзе
Катэгорыя:Астэроіды, якія збліжаюцца з Зямлёй
Тэафіля Багуміла з Глінскіх

**Тэафіля Багуміла з Глінскіх**, у шлюбе **Буката** (; нар. 1762/1763, в. Косічы, цяпер Навагрудскі раён — 23 кастрычніка 1799) — беларуская польскамоўная паэтка эпохі Асветніцтва.

## Біяграфія 
Бацька паэткі — палкоўнік войск Вялікага Княства Літоўскага  (пам. 22 мая 1807), маці — Тэафіля з Галухоўскіх (пам. 23 сакавіка 1785). Мела братоў Феліцыяна (нар. 1761), Людвіка (нар. 1764), Тэафіля Казіміра (нар. 1767) і сястру Дароту (нар. 1771). Кальвіністка. Некаторы час жыла ў Шчорсах апісвае вызваленне сялян ад прыгону ў маёнтку Шчорсы. У рукапісах Ягелонскай бібліятэкі ў Кракаве знойдзены верш «Na obraz J. O. Xiężney Massalskiej». Аўтар віншавальных вершаў, перакладаў. Працавала ў кірунку класіцыстычнай літаратуры з беларускімі асаблівасцямі.

## Сям’я 
29 верасня 1790 года выйшла замуж за Алаізія Букатага, сына Ігнацыя (ці Яна) і Асяндоўскай. У шлюбе мела дзвюх дачок:
* Крысціна Антаніна (нар. 1792);
* Францішка Яанна (нар. 1796), у шлюбе з Аляксандрам Алендскім.

## Выбраныя творы 
* Szczorse, powst. w sierpniu 1784, wyd. J. Chreptowicz, «Magazyn Warszawski» 1785, t. 1, cz. 1, s. 91-93; wyd. następne oprac. T. Mikulski, «Pamiętnik Literacki», rocznik 41 (1950), zeszyt 3/4, przedr. w: Ze studiów nad Oświeceniem, Warszawa 1956.
* Hymn Peruanów o śmierci. Z prozy Inkasów pana Marmontela wyjęty i na wiersz przełożony, wyd. J. Chreptowicz, «Magazyn Warszawski» 1785, t. 1, cz. 1, s. 99-103; wyd. następne oprac. T. Mikulski, «Pamiętnik Literacki», rocznik 41 (1950), zeszyt 3/4, przedr. w: Ze studiów nad Oświeceniem, Warszawa 1956.
* Bukiet od córki dla matki w dzień imienin tejże, powst. przed rokiem 1790, z rękopisu: Życie Ignacego Bykowskiego, porucznika wojsk rosyjskich, przez niego samego napisane w roku 1808, wyd. i przedr. T. Mikulski, «Pamiętnik Literacki», rocznik 41 (1950), zeszyt 3/4, przedr. w: Ze studiów nad Oświeceniem, Warszawa 1956.
* Od tejże, w wilią rocznicy ojca, powst. przed rokiem 1790, z rękopisu wyd. i przedr. T. Mikulski, «Pamiętnik Literacki», rocznik 41 (1950), zeszyt 3/4, przedr. w: Ze studiów nad Oświeceniem, Warszawa 1956.
* Wiersze imć panny Glińskiej na obraz j. o. księżny Massalskiej, hetmanowy W. Ks. Lit., przez imci p. Szmuglewicza malowany… w Wilnie. Myśli na ustroniu, odpisy rękopiśmienne z XVIII wieku w Bibliotece Jagiellońskiej, sygn. 6214/III.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* T. 4: Oświecenie. W: Bibliografia Literatury Polskiej — Nowy Korbut. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1966, s. 469—470.
* 
* 

Катэгорыя:Паэтэсы Беларусі
Катэгорыя:Польскамоўныя паэты
Катэгорыя:Паэты Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Паэты XVIII стагоддзя
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Навагрудскім раёне
Сундуткалі Іскаліеў

**Сундуткалі Іскаліеў** () — удзельнік Другой сусветнай вайны, Герой Савецкага Саюза (1945).

## Біяграфія 
На фронце з ліпеня 1942 года. Аўтаматчык стралковай роты радавы Іскаліеў вызначыўся пры вызваленні Быхаўскага раёна Магілёўскай вобласці. У ноч на 24 чэрвеня 1944 года ў баі каля в. Лудчыцы адзін з першых уварваўся ў траншэі праціўніка. У крытычны момант бою сваім целам закрыў амбразуру варожага дзота.

## Памяць 
Увекавечаны ў Мемарыяле воінскай славы на Лудчыцкай вышыні. У Заводскім раёне Мінска ў 1976 годзе яго імем названа вуліца.

## Літаратура 
* Іскаліеў Сундуткалі // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. — Т. 7. — Мн., 1998. — С. 330.
* Іскаліеў Сундуткалі // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. — Т. 3. — Мн., 1996. — С. 505.
* Искалиев Сундуткали // Их именами названы…: Энцикл. справ. — Мн., 1987. — С. 246.
* Искалиев Сундуткали // Минск: Энцикл. справ. — Мн., 1983. — С. 180—181.

Катэгорыя:Загінулі ў баях Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Пехацінцы Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Воіны, якія закрылі целам амбразуру
Днюка

**«Дню́ка»** — беларускі дакументальны кароткаметражны фільм рэжысёраў Андрэя Куцілы і Аляксандра Налівайкі, зняты на тэлеканале «Белсат» у 2009 годзе. 
## Сюжэт
Звычайная палеская вёска. У малой хаце, аздобленай тканінамі ўласнай працы, сядзяць побач бабуля з дзядком: Антаніна Астапава і дзед Віктар. Ён п’е і пытаецца, навошта чалавек жыве на свеце. Узімку сумна, але калі прыходзіць вясна, прырода адраджаецца, а разам з ёй — людзі ды жывёла. Жыццё працягваецца. Але чаму так цяжка ўздыхае бабуля? Вельмі маляўнічы і натуралістычны вобраз мікракосмасу пары людзей старога веку. Часам смешны, часам журботны…
## У фільме здымаліся
## Здымачная група
*аўтары сцэнарыя і рэжысёры — Андрэй Куціла і Аляксандр Налівайка
*аператар, мантаж — Андрэй Куціла
*гукарэжысёр — Яраслаў Шпак
*карэкцыя колеру — Дзяніс Волкаў
## Узнагароды
*першая ўзнагарода — IV міжнародны фестываль дакументальных фільмаў «Транзіт» (Познань, Польшча, 2011)
*узнагарода за найлепшы дакументальны фільм — V міжнародны фестываль незалежнага кіно (Львоў, Украіна, 2010)
*галоўная ўзнагарода «Залаты жабрак» для найлепшага рэгіянальнага тэлеканалу «за спосаб рэпрэзентацыі часам жудаснай рэчаіснасці штодзённага жыцця ў Беларусі і за выдатны выбар герояў і здымкі» — XVI міжнародны фестываль рэгіянальных тэлевізіяў (Кошыцэ, Славакія, 2010)

## Спасылкі
*

Катэгорыя:Дакументальныя фільмы Беларусі
Катэгорыя:Кароткаметражныя фільмы Беларусі
Катэгорыя:Фільмы Андрэя Куцілы
Спіс захворванняў бульбы

Гэта **пералік захворванняў,** выяўленых на **бульбе**.

## Бактэрыяльныя захворванні 
## Грыбковыя хваробы 
## Вірусныя і віроідныя захворванні 
## Нематодныя інвазіі 
## Фітаплазматычныя захворванні 
## Захворванні і засмучэнні рознага генезу 
## Літаратура 
* Дорожкин Н. А., Бельская С. И. Болезни картофеля. — М., 1979
* ''* Закономерности развития вирусных эпифитотий. — М., 1974
* *Амбросов А. Л.'' Вирусные болезни картофеля и меры борьбы с ними. — Мн., 1975
* Физиология картофеля. - М., 1979

## Спасылкі 
* Агульныя назвы захворванняў. Амерыканскае фітапаталагічнае таварыства
* Хваробы бульбы (інфармацыйныя матэрыялы і інфармацыйныя бюлетэні), The Cornell Plant Pathology Vegetable Disease Web Page
* 

Катэгорыя:Бульбаводства
Бульба
Катэгорыя:Захворванні бульбы
Госці (фільм)

**«Го́сці»** — беларускі дакументальны фільм рэжысёра Андрэя Куцілы, зняты на тэлеканале «Белсат» у 2015 годзе. Фільм перамог у намінацыі «Найлепшы дакументальны фільм» у Нацыянальным конкурсе міжнароднага фестывалю «Лістапад-2015» і быў у праграме анлайн-кінафестывалю BelarusDocs.

## Сюжэт 
Галоўны герой фільма Аляксей Шчадроў калісьці працаваў фельчарам у «Хуткай дапамозе». Па выкліках часта даводзілася забіраць на вуліцах бяздомных людзей, але праз некалькі кіламетраў брыгада зноў выкідала іх на вуліцу. Трапіўшы за краты, Аляксей сам аказаўся нікому не патрэбны. Турма перавярнула светапогляд былога фельчара. Яго ідэалам стала маці Тэрэза — увасабленне хрысціянскага ўзору трываласці, міласэрнасці ды любові да адрынутых. Па вызваленні Аляксей некалькі гадоў бадзяўся і жыў пры касцёлах.

## У фільме здымаліся 
## Здымачная група 
* аўтар сцэнарыя — Раіса Грыбянюк, Андрэй Куціла
* рэжысёр, аператар, мантажыст — Андрэй Куціла
* гукарэжысёр — Яраслаў Шпак
* асістэнт рэжысёра — Вікторыя Куціла
* перакладчык з італьянскай мовы — Глеб Маліноўскі
* прадзюсар — Ярослаў Каменьскі

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Дакументальныя фільмы Беларусі
Катэгорыя:Фільмы Андрэя Куцілы
Аляксандр Паўлавіч Чакалін

**Аляксандр Паўлавіч Чакалін** (, сяло Пескавацкае, Тульская вобласць, РСФСР — , Ліхвін, Тульская вобласць, РСФСР) — Герой Савецкага Саюза (1942).

## Біяграфія 
З 1938 года жыў у горадзе Ліхвін (зараз Чакалін). Скончыў 9 класаў. З набліжэннем лініі фронту ўступіў у знішчальны батальён, а пасля акупацыі горада ў партызанскі атрад «Перадавы». Удзельнічаў у баях, хадзіў у разведку, быў радістам. У пачатку лістапада 1941 года быў захоплены нямецкімі войскамі і пасля катаванняў павешаны.

Званне Героя Савецкага Саюза прысвоена 4 лютага 1942 года пасмяротна.

## Памяць 
У 1942 годзе былі выпушчаны две паштовыя маркі СССР (наміналам 30 кап. і 1 руб.) памяці Героя Савецкага Саюза А. П. Чакаліна.

У 1944 годзе горад Ліхвін (Тульская вобласць) перайменаваны ў Чакалін па прозвішчы А. П. Чакаліна, пакаранага нямецкімі акупантамі ў гэтым горадзе. У г. Чакаліне ўсталяваны помнік А. П. Чакаліну.

У Мінску імем А. П. Чакаліна названы вуліца і завулак Заводскага раёна (1961), усталявана мемарыяльная дошка.

## Літаратура 
* Чекалин Александр Павлович // Великая Отечественная война 1941—1945: Энцикл. — М., 1985. — С. 778.
* Чекалин Александр Павлович // Их именами названы: Энцикл. справ. — Мн., 1987. — С. 660.
* Чекалин Александр Павлович // Минск: Энцикл. справ. — Мн., 1980. — С. 396.
* Чекалин Александр Павлович // Герои Советского Союза: Краткий биогр. слов.: В 2 т. — Т. 2. — М., 1988. — С. 712.
* Вставай на смертный бой! [А. Чекалин] // Петраченко Д. Н. Именами героев. — Мн., 1978. — С. 197—199.

Катэгорыя:Перапахаваныя
Катэгорыя:Павешаныя
Катэгорыя:Ваеннапалонныя СССР
Катэгорыя:Піянеры-героі
Катэгорыя:Разведчыкі СССР
Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Тульскай вобласці
Газарос Аветысавіч Авакян

**Газарос Аветысавіч Авакян** (, с. Чайкенд, Азербайджан — , Астралэнка, Польшча) — Герой Савецкага Саюза (1945).

## Біяграфія 
Скончыў Азербайджанскі сельскагаспадарчы інстытут (1939), пяхотнае вучылішча (1941).

У гады Вялікай Айчыннай вайны ўдзельнік баёў пад Ельняй, абароны Беларусі. Вызначыўся 6 ліпеня 1944 года пры ліквідацыі варожай групоўкі ў Чэрвеньскім раёне Мінскай вобласці. Загінуў у баях за вызваленне  Польшчы.

## Памяць 
У 1976 годзе вуліца ў Кастрычніцкім раёне Мінска атрымала імя Г. А. Авакяна і ў 1977 годзе была ўстаноўлена мемарыяльная дошка.

## Літаратура 
* Авакян Газарос Аветисович // Их именами названы…: Энцикл. справ. — Мн.,1987. — С. 237.
* Авакян Газарос Аветисович // Минск: Энцикл. Справочник. — Мн., 1983. — С.70.
* Авакян Газарос Аветисович // Навечно в сердце народном. — Мн., 1984. — С.6-7.

Катэгорыя:Удзельнікі вызвалення Магілёва
Катэгорыя:Загінулі ў баях Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі бітвы за Дняпро
Катэгорыя:Удзельнікі Курскай бітвы
Катэгорыя:Камандзіры ўзводаў у Вялікай Айчыннай вайне
Катэгорыя:Пехацінцы Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Памерлі ў Мазавецкім ваяводстве
Катэгорыя:Пахаваныя ў Мазавецкім ваяводстве
Казімір Феліксавіч Міран

**Казімір Феліксавіч Мі́ран** ( — ) — вучоны ў галіне лесаводства, доктар біялагічных навук (1962), прафесар (1968), Заслужаны лесавод Беларускай ССР (1968).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў вёсцы Дзенісы Мінскай губерні (у сучасным  Мінскай вобласці Беларусі). У 1925 годзе скончыў Маскоўскі лясны інстытут. У 1927—1930 гадах працаваў у Цэнтральнай лясной доследнай станцыі БССР асістэнтам. У 1930—1941 гадах — старэйшы навуковы супрацоўнік, загадчык сектарам лясных культур Беларускага навукова-даследчага інстытута лясной гаспадаркі, у 1942—1946 гг. — старэйшы навуковы супрацоўнік, кіраўнік сектара лесаразвядзення Усесаюзнага навукова-даследчага інстытута лясной гаспадаркі ў горадзе Пушкіна (Маскоўская вобласць). У 1946—1970 гадах на пасадзе загадчыка сектарам лясных культур Беларускага тэхналагічнага інстытута імя С. М. Кірава і адначасова загадчык лабараторыяй лесаразвядзення Інстытута лесу Акадэміі навук БССР.

## Навуковая і грамадская дзейнасць 
Аўтар навуковых прац па штучнаму лесаразвядзенню, інтрадукцыі дрэвавых парод.

Сярод апублікаванага:
* Тэхніка культур сасны, елкі і дуба: (па даследаваннях Беларускага навукова-даследчага інстытута лясной гаспадаркі) — Мінск, 1935.
* Мероприятия по реконструкции малоценных молодняков в лесах БССР. — Мн., 1952.
* Развитие лесокультурного дела в Белоруссии за 1917—1967 гг. // Лесоведение и лесное хозяйство. Вып. 2. — Мн., 1969.
Быў членам Беларускага вольна-эканамічнага таварыства.

## Літаратура 
*  — С. 389.
* 

## Спасылкі 
* Мірон, Казімір Феліксавіч (доктар сельскагаспадарчых навук; 1895—1972) // Нацыянальная бібліятэка Беларусі
* *Лившиц С. Ю.* Русские ботаники (ботаники России—СССР): Биографо-библиографический словарь. Т. 5. Лаасимер—Мяздриков. — М., 1952. — С. 462.

Катэгорыя:Лесаводы СССР
Катэгорыя:Лесаводы Беларусі
Катэгорыя:Супрацоўнікі Інстытута лесу НАН Беларусі
Катэгорыя:Выкладчыкі БДТУ
Катэгорыя:Заслужаныя лесаводы Беларускай ССР
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Стаўбцоўскім раёне
Іван Мікалаевіч Зубачоў

**Іван Мікалаевіч Зубачоў** () — адзін з кіраўнікоў абароны Брэсцкай крэпасці ў Вялікую айчынную вайну.

## Біяграфія 
У Чырвонай Арміі з 1918 года. Удзельнік грамадзянскай, савецка-фінляндскай войнаў.

Намеснік камандзіра 44 стралковага палка капітан І. М. Зубачоў 24 чэрвеня 1941 года ўзначаліў зводную групу абаронцаў цэнтральнай часткі Брэсцкай крэпасці — Цытадэлі. Цяжка паранены і кантужаны трапіў у палон, загінуў у лагеры для ваеннапалонных.

У 1958 годзе Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР капітан І. М. Зубачоў узнагароджаны ордэнам Айчыннай вайны І ступені пасмяротна.

## Памяць 
* Імем І. М. Зубачова названы вуліцы ў Мінску, Брэсце, Жабінцы, Луховiцах Маскоўскай вобласці.
* У 1962 годзе ў Брэсце ўстаноўлена мемарыяльная дошка І. М. Зубачову (вул. Зубачова, 17).
* 3 мая 1985 года на будынку Зарайскага гаркама КПСС была адкрыта мемарыяльная дошка.
* На малой радзіме ў Падлеснай Слабадзе ўстаноўлены помнік.
* У 2016 годзе ў Беларусі выпушчана паштовая марка з партрэтам І. М. Зубачова.
* 28 лютага 2018 годзе у Лухавiцкай міжпасяленчаскай бібліятэцы імя І. Марозава Маскоўскай вобласці праведзены гісторыка-патрыятычныя чытанні, прысвечаныя 120-годдзю з дня нараджэння І. М. Зубачова.

## Літаратура 
* Зубачоў Iван Мiкалаевiч // Беларусь у Вялікай Айчыннай вайне, 1941—1945: Энцыкл. — Мн., 1990. — С. 223.
* Зубачёв Иван Николаевич // Их именами названы…: Энцикл. справ. — Мн., 1987. — С. 237.
* Зубачёв Иван Николаевич // Минск: Энцикл. справ. — Мн., 1983. — С. 178.

Катэгорыя:Удзельнікі Грамадзянскай вайны ў Расіі
Катэгорыя:Удзельнікі савецка-фінскай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі абароны Брэсцкай крэпасці
Катэгорыя:Вязні канцэнтрацыйных лагераў
Катэгорыя:Памерлі ад туберкулёзу
Катэгорыя:Асобы на марках
Ісай Паўлавіч Казінец

**Ісай Паўлавіч Казінец** (сапраўднае імя: **Іегуда Пінхусавіч Казінец**; , Гэнічэск, Расійская імперыя — , Мінск) — адзін з арганізатараў і кіраўнікоў савецкага падполля ў Мінску ў часе Другой сусветнай вайны, пасмяротна атрымаў званне Героя Савецкага Саюза (1965).

## Біяграфія 
]]
Нарадзіўся ў сям’і рабочага. Яўрэй. Напярэдадні вайны працаваў у Беластоку. У пачатку нямецкай акупацыі Мінска арганізаваў і ўзначаліў падпольную групу ў Кастрычніцкім раёне горада. Уваходзіў у Мінскі падпольны гаркам КП(б)Б, адказваў за сувязь з падпольшчыкамі гета, кіраваў адпраўкай папаўнення, зброі, медыкаментаў савецкім партызанам. Адзін з арганізатараў падпольнай друкарні, дзе выдаваў лістоўкі, падпольны лісток «Вестник Родины». 27 сакавіка 1942 года арыштаваны нямецкімі акупацыйнымі органамі і пасля катаванняў павешаны. На месцы пакарання смерцю ў Цэнтральным скверы у пасляваенны час усталяваны мемарыяльны знак.

## Памяць 
У Кастрычніцкім раёне Мінска яго імем названы плошча, вуліца (1964) і 2 завулкі. На доме па вул. Казінца, 1 знаходзіцца мемарыяльная дошка (1967).

## Літаратура 
*  — С. 426.
*  — С.10.
* 
* 

Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Павешаныя на акупаванай тэрыторыі СССР
Катэгорыя:Павешаныя
Гулям Якубаў

**Гулям Якубаў** (, кішлак Мірзабад, Ферганская вобласць, Расійская імперыя — , Быхаўскі раён) — Герой Савецкага Саюза (1945).

## Біяграфія 
Удзельнік баёў на Беларусі ў Айчынную вайну. На фронце з 1942 года. Капітан, камандзір роты. Вызначыўся пры вызваленні Магілёўскай вобласці. Рота Якубава за 20 гадзін адбіла 40 контратак, знішчыла 425 салдат праціўніка. Якубаў загінуў у баі.

## Памяць 
У 1976 годзе вуліца ў Ленінскім раёне Мінска атрымала імя Г. Якубава, устаноўлена мемарыяльная дошка.

## Літаратура 
* Якубаў Гулям // Беларуская Савецкая Энцыклапедыя: У 12 т. — Т. 11. — Мн., 1974. — С. 534—535.
* Якубов Гулям // Их именами названы…: Энцикл. справ. — Мн., 1987. — С. 410.
* Якубов Гулям // Минск: Энцикл. справ. — Мн., 1983. — С. 410.

Катэгорыя:Загінулі ў баях Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Камандзіры рот у Вялікай Айчыннай вайне
Павел Аляксеевіч Ротмістраў

**Павел Аляксеевіч Ротмістраў** (, в. Скаварова , Цвярская вобласць, Расія — , Масква, Расія) — галоўны маршал бранятанкавых войск (1944), Герой Савецкага Саюза (1965). Доктар ваенных навук (1956), прафесар (1958).

## Біяграфія 
У Чырвонай Арміі з 1919 года, удзельнік грамадзянскай вайны (1918—1920), савецка-фінскай (1939—1940) войнаў. Скончыў Ваеннаю Акадэмію імя Фрунзе ў 1931 годзе, акадэмію Генштаба ў 1953 годзе.

У Вялікую Айчынную вайну знаходзіўся на Заходнем, Паўночна-Заходнем, Калінінскім, Сталінградскім, Варонежскім, Сцяпным, 2-м Украінскім, 3-м Беларускім франтах. Пад час Беларускай аперацыі (1944) 5-я танкавая армія на чале з П. А. Ротмістравым удзельнічала ў вызваленні Барысава, Мінска.

Пасля вайны на камандных пасадах у арміі, на выкладчыцкай рабоце.

Аўтар кніг «Час і танкі», «Танкі на вайне».

## Памяць 
У мікрараёне Шабаны (Заводскі раён) яго імем названа вуліца.

## Літаратура 
* Ротмістраў Павел Аляксеевіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. — Т. 13. — Мн., 2001. — С. 411—412.
* Ротмістраў Павел Аляксеевіч // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. — Т. 6. — Кн. 1. — Мн., 2001. — С. 122.
* Ротмистров Павел Алексеевич // Великая Отечественная война. 1941—1945: Энцикл. — М., 1985. — С. 622.
* 
* Ротмистров Павел Алексеевич // Герои Советского Союза: Краткий биогр. слов.: В 2 т. — Т. 2. — М., 1988. — С.374.

Катэгорыя:Дактары ваенных навук
Катэгорыя:Удзельнікі Курскай бітвы
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Цверы
Катэгорыя:Камандзіры карпусоў у Вялікай Айчыннай вайне
Катэгорыя:Маршалы бранятанкавых войскаў
Катэгорыя:Удзельнікі Грамадзянскай вайны ў Расіі
Катэгорыя:Удзельнікі савецка-фінскай вайны
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Крапыўныцкага
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Цвярской вобласці
X-вірус бульбы

**Вірус бульбы X** () — хваробатворны  сямейства  і з парадку . Гэта тыпавы від роду .

## Эпідэміялогія 
PVX сустракаецца ў асноўным у бульбе і перадаецца толькі механічна. Для гэтага віруса няма пераносчыкаў насякомых і грыбоў. У большасці сартоў бульбы гэты вірус выклікае лёгкую сімптаматыку або бессімптомны, але калі прысутнічае , сінэргія паміж гэтымі двума вірусамі выклікае сур’ёзныя сімптомы ў бульбе. Вірыён валодае спіральнай сіметрыяй і глыбока рыфленай, моцна ўвільготненай паверхняй.

Індэксацыя віруснай інфекцыі і намаганні вырошчваць бульбу з чыстага ад вірусу насеннага матэрыялу, практычна элімінавалі гэты вірус з паставак бульбы ў многіх краінах.

## Спасылкі 
* ICTVdB — Універсальная база вірусаў: Вірус бульбы X
* Сямейныя групы — Балтымарскі метад 
* Двухбаковы вірус X: ад узбуджальніка раслін да разумных наначастак

Катэгорыя:Вірусныя раслінныя патагены і захворванні
Катэгорыя:Вірусы
Фёдар Аляксандравіч Сцебянёў

**Фёдар Аляксандравіч Сцебянёў** (, в. Падсосенне, Валагодская вобласць — , Масква) — Герой Савецкага Саюза (1945).

## Біяграфія 
Удзельнік Грамадзянскай вайны. У Чырвонай Арміі з 1919 года. У 1919 годзе ваяваў на Заходнім фронце супраць войскаў генералаў Булак-Булаховіча і Юдзеніча, удзельнік абароны Петраграда, быў паранены. У 1920 годзе ваяваў на Паўднёвым фронце супраць Урангеля. У 1921 годзе скончыў Сімферопальскія камандныя пяхотныя курсы, затым ваенна-палітычныя курсы ў Кіеве. Служыў палітруком палкавой школы.

Удзельнік вызваленчага пахода Чырвонай Арміі у Заходнюю Беларусь 1939 года.

Сустрэў Вялікую Айчынную вайну на пасадзе намесніка начальніка палітаддзела ваеннага вучылішча ў Беларускай ССР. На фронце з 1941 года — палкоўнік, камандзір палка. Вызначыўся ў Беларускай аперацыі. У 1943 годзе скончыў курсы «Выстрал». 27 чэрвеня 1944 года полк на чале з Ф. А. Сцебеневым захапіў чыгуначную станцыю Орша. Удзельнічаў у вызваленні Барысава і Мінска, фарсіраваў Нёман каля Гродна, захапіў і ўтрымліваў плацдарм да падыходу падмацавання.

У 1946 годзе звольнены ў запас. Жыў і працаваў у Маскве.

Памёр 8 лютага 1971 года ў Маскве. Пахаваны ў Маскве на Увядзенскіх могілках.

## Памяць 
У 1973 годзе яго імем названы вуліца і завулак у Кастрычніцкім раёне Мінска.

## Літаратура 
* Сцебенеў Фёдар Аляксандравiч // Беларуская Савецкая Энцыклапедыя: У 12 т. — Т.10. — Мн., 1976. — С. 144.
* Стебенев Фёдор Александрович // Их именами названы…: Энцикл. справ. — Мн., 1987. — С. 574.
* Стебенев Фёдор Александрович // Минск: Энцикл. справ. — Мн., 1983. — С. 383.

Катэгорыя:Удзельнікі савецка-японскай вайны
Катэгорыя:Камандзіры палкоў у Вялікай Айчыннай вайне
Катэгорыя:Пехацінцы Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі Грамадзянскай вайны ў Расіі
Катэгорыя:Палкоўнікі СССР
Катэгорыя:Выпускнікі курсаў «Выстрал»
Кукроўскі сельсавет

**Кукро́ўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Пліскага раёна Маладзечанскай вобласці. Цэнтр — вёска Кукры.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Пліскага раёна Вілейскай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Полацкай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Маладзечанскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Драбаўшчынскага сельсавета.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Пліскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1954 годзе
Куколь (значэнні)

**Куколь**:

* Куколь — верхняе аблачэнне праваслаўнага і ўніяцкага манаха.
* Куколь (*Agrostemma*) — род кветкавых раслін сямейства .
Зязюлін лён (значэнні)

**Зязюлін лён**:

* Зязюлін лён, лугавы́ лён, палітрыхум (*Polytrichum*) — род брыевых імхоў сямейства палітрыхавых.
*  — расліна роду  сямейства .
Наджафкулі Рафіеў

**Наджафкулі Рафіеў** (, Ардубад, Эрыванская губерня, Расійская імперыя — , Баку) — Герой Савецкага Саюза (1945).

## Біяграфія 
Скончыў 9 класаў, працаваў шафёрам. У Чырвонай Арміі з 1935 года. З 1941 года на Паўднева-Заходнім і 1-м Беларускім франтах. Камандзір танкавага ўзвода малодшы лейтэнант Н.
Рафіеў асабліва вызначыўся ў Беларускай аперацыі 1944 года: танкісты завалодалі пераправай праз раку Птіч, перарэзаў шляхі адыходу праціўніка ў напрамку Бабруйск — Глуск. 27 чэрвеня 1944 года танкавы ўзвод варваўся ў населены пункт Леніна Магілёўскай вобласці.

Пасля вайны скончыў Вышэйшую афіцэрскую школу самаходнай артылерыі (1951). З 1956 года маёр запаса Н. Рафіеў жыў і працаваў у Баку.

## Памяць 
Рашэннем Мінгарвыканкама № 208 ад 24 чэрвеня 1976 года імем Н. Рафіева названа вуліца ў Маскоўскім раёне Мінска. На доме № 1 па вул. Рафіева ўстаноўлена мемарыальная дошка.

## Літаратура 
* Рафиев Наджаф-Кули // Их именами названы…: Энцикл. справ. — Мн., 1987. — С. 512.
* Улица Рафиева // Виногоров Н. А. Улицы Московского района г. Минска. — Мн., 1999. — С. 49.

Катэгорыя:Танкісты Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Камандзіры ўзводаў у Вялікай Айчыннай вайне
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Азербайджане
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Глуска
Куколь звычайны

**Куко́ль звычайны**, **куко́ль пасяўны**, **зязюлін лён**. Натуралізавалася на тэрыторыі Аўстраліі, Паўднёвай і Паўночнай Амерыкі, Паўднёвай Афрыкі, на Канарскіх астравах. Расце на лугах, аблогах, пашах і агародах, у парках і садах, каля дарог.

## Гаспадарчае значэнне 
Лекавая і дэкаратыўная расліна. Засмечвае пасевы.

## Літаратура 
*  — С. 100.

## Спасылкі 
* *Agrostemma githago* L. // ИАС «ООПТ России» 
* 

Катэгорыя:Гваздзіковыя
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Флора Паўночнай Афрыкі
Катэгорыя:Ядавітыя расліны
Катэгорыя:Лекавыя расліны
Катэгорыя:Дэкаратыўныя садовыя расліны
Катэгорыя:Пустазелле
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Вольга Іванаўна Мержаеўская

**Вольга Іванаўна Мержае́ўская** ( — ) — вучоны ў галіне энтамалогіі, доктар біялагічных навук (1974).

## Біяграфія 
Нарадзілася ў вёсцы Бязуеў (зараз у  Гомельскай вобласці Беларусі). У 1931 годзе скончыла Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт. З 1949 года працавала ў Інстытуце біялогіі, Аддзеле заалогіі і паразіталогіі Акадэміі навук БССР.

## Навуковая дзейнасць 
Навуковая дзейнасць В. І. Мержаеўскай звязаная з вывучэннем фаўны, экалогіі, марфалогіі лускакрылых (совак) і нематод — шкоднікаў сельскагаспадарчых культур.

Сярод апублікаваных прац:
* Нематоды главнейших полевых культур БССР. — Мн., 1953.;
* Гусеницы совок (Noctuidae), их биология и морфология : (Определитель) / АН БССР ; Отд. зоологии и паразитологии. — Минск: Наука и техника, 1967. — 452 с.: рис.;
* Совки (Noctuidae) Белоруссии: монография / О. И. Мержеевская ; Ред. М. С. Гиляров ; Академия наук БССР, Отдел зоологии и паразитологии. — Минск: Наука и техника, 1971. — 448 с.:
* Чешуекрылые (Lepidoptera) Белоруссии: каталог / АН БССР, Отд. зоологии и паразитологии. — Минск: Наука и техника, 1976. — 131 с. (разам з А. М. Літвінавай).

## Літаратура 
* 
*  — С. 338.

## Спасылкі 
* Мержеевская, Ольга Ивановна (доктор биологических наук; 1904—1981) // Нацыянальная бібліятэка Беларусі
* История кафедры зоологии  // Віцебская дзяржаўная акадэмія ветэрынарнай медыцыны
* 

Катэгорыя:Энтамолагі Беларусі
Катэгорыя:Энтамолагі СССР
Катэгорыя:Супрацоўнікі Інстытута біялогіі АН БССР
Вірус скручвання лісця бульбы

**Вірус скручвання лісця бульбы** () — хваробатворны  роду  і сямейства .

Заражае бульбу і іншых прадстаўнікоў сямейства . PLRV быў упершыню апісаны ў 1916 годзе.

## Сімптомы 
Сімптомы ўключаюць ,  і скручванне лісця. Лісце хворых раслін бледна-жоўтае, у некаторых сартоў светла-фіялетавае або чырванаватае.

## Літаратура 
* Амбросов А. Л., Давидчик Л. Я. Вредоносность L-вируса картофеля в Белоруссии. / Ботаника. Вып. 17. Ред. Юркевич И. Д. Минск: Наука и Техника, 1975. С. 176—180.
* Бубенцов С. Т. Скручивание листьев. / Болезни картофеля. Алма-Ата: Кайнар, 1967. С. 19-24.
* , Ларина Э. И. Сельскохозяйственная вирусология. М.: Колос. 1982. 237 с.
* Гончаров В. С., Морозова Н. П. Скручивание листьев картофеля в Центрально-Черноземной зоне. / Научн. тр. НИИ сельского хоз-ва Центрально-Черноземной полосы. Т. 15. Вып. 1. Технология возделывания зерновых, технических и кормовых культур. Ред. Кузнин Н. А. Каменная Степь: НИИ сельского хоз-ва Центрально-Черноземной полосы, 1978. С. 120—127.
* Жукова И. М. О скручивании листьев картофеля в Белоруссии. / Пути дальнейшего совершенствования защиты растений в республиках Прибалтики и Белоруссии. Ч. 2. Ред. М. Я. Мигене. Рига: Упр. НТИ МСХ Латв. ССР, 1983. С. 111—113.
* Жукова И. М. О распространении вируса скручивания листьев картофеля. / Защита растений. Вып. 14. Ред. Самерсов В. Ф. Минск: Ураджай, 1989. С. 35-38.
* Зыкин А. Г. Распространение вирусных болезней и микоплазмозов и их возбудителей. / Вирусные болезни картофеля. Л.: Колос, 1976. С. 38.
* Ившин Е. И., Красавин В. Ф. Распространенность и вредоносность вирусного скручивания листьев картофеля в условиях Юго-Востока Казахстана. / Научное обеспечение производства картофеля в Казахстане. Ред. Бобров Л. Г. Алма-Ата: Восточное отд. ВАСХНИЛ, 1988. С. 18-27.
* Марюхина З. Д., Байдин В. А. Скручивание листьев картофеля в условиях Юго-Востока Казахстана./ Вестник с.-х. науки Казахстана. 1986. № 1. С. 44-46.
* Рандалу И., Касс Х. О скручивании листьев картофеля в Эстонской ССР. / Пути внедрения прогрессивных методов защиты растений в сельскохозяйственное производство. Тез. докл. научно-практич. конф. Рига: МСХ Латв. ССР, 1976. С. 97-98.
* , Проценко А. Е. Атлас вирусных болезней растений. М.: Наука, 1968. 136 с.
* Черепанова Р. В., Синицин В. В. К вопросу о диагностике вируса скручивания листьев картофеля. / Селекция и семеноводство картофеля. 1980. Вып. 36. С. 92-97.

## Спасылкі 
* Раслінныя вірусы ў Інтэрнэце — www.wsu.edu
* POTATO LEAF ROLL
* ICTVdB — Універсальная база дадзеных пра вірусы: Вірус скручвання бульбы
* Сямейныя групы — Балтымарскі метад 

Катэгорыя:Вірусныя раслінныя патагены і захворванні
Катэгорыя:Вірусы
Tobacco rattle virus

**Tobacco rattle virus (TRV)**, які раней згадваўся пад назвамі **Вірус стракатасцябловасці бульбы** () і **Вірус кальцавой плямістасці півоні** ()  — хваробатворны  роду  і сямейства . Больш за 400 відаў раслін з 50 сямействаў успрымальныя да заражэння.

Вірус выклікае захворванне многіх раслін, уключаючы шмат дэкаратыўных кветак, у тым ліку .

## Эпідэміялогія 
Нематоды сямейства , з’яўляюцца пераносчыкамі віруса. Напрыклад, нематода віду  пераносіць вірус, калі сілкуецца каранямі раслін. Вірус таксама можа распаўсюджвацца садовым інструментам. Прысутнічае і шлях перадачы механічна і праз насенне.

## Сімптомы 
На хворым лісці з’яўляецца фігурная кантрастная мазаічнасць, некратычныя плямы, на чаранках і лісці — некратычныя палосы, на клубнях — унутраны некроз.

## Захворванні 
### На бульбе 
Выклікае кальцавы і дугападобны некроз мякаці клубня. Хвароба выяўляецца рознымі спосабамі, яе прыкметы могуць уключаць карычневыя кольцы і дугі на паверхні бульбы, а таксама абясколераныя плямы на ўнутранай частцы.

### На півоні 
Выклікае кальцавую плямістасць півоні.

## Літаратура 
* Александрова Н. Д. Изоляция и идентификация возбудителя некроза клубней картофеля. / Селекция и семеноводство картофеля. Научн. тр. НИИ картофельного хоз-ва (ред. Трофимец Л. Н.). Вып. 36. М: НИИКХ, 1980. С. 69-73.
* Александрова Н. Д., Трофимец Л. Н. Изучение изолятов вируса погремковости табака на картофеле в Московской области. / Штаммы вирусов растений и их практическое использование (ред. Власов Ю. И.). Елгава, 1981. С. 3-6.
* Амбросов А. Л., Соколова Л. А., Давидчик Л. Я., Иванова Б. П. Почвенный вирус пестростебельности картофеля в условиях БССР. / Докл. АН БССР (ред. Амбросов А. Л.). Т. 23, № 3. 1979. Минск: АН БССР. С. 269—272.
* Антонова В. В., Ларина Э. И., Лещева О. М. Методы выявления очагов вируса (Rattle virus) и нематод — его переносчиков. / Биологические основы борьбы с нематодами. Тр. ВИЗР (ред. Новожилов К. В.). Л.: ВИЗР, 1982. С. 82.
* Власов Ю. И., Ларина Э. И. Сельскохозяйственная вирусология. М.: Колос, 1970. С. 237.
* Гуськова Л. А., Антонова В. В. Нематоды — переносчики вируса раттл в Ленинградской области. / Защита растений, № 4, 1981. С. 15.
* Заманиева Ф. Ф. Почвенные вирусы на картофеле в Республике Татарстан. / Тез. докл. Всероссийского съезда по защите растений. СПб., 1995. С. 570.
* Ларина Э. И., Теплоухова Т. Н. Вирус погремковости табака. / Защита растений, № 3, 1975. С. 51.
* Ларина Э. И., Осипова Е. А., Блинцева И. В. Природные очаги погремковости табака. / Вирусные болезни сельскохозяйственных культур (ред. Власов Ю. И..) М.: Колос, 1980. С. 39-42.
* Самсонова Л. Н., Цыпленков А. Е., Якуткина Т. А. Диагностика вирусных и микоплазменных болезней овощных культур и картофеля. СПб.: ВИЗР, 2001. С. 50.
* Цыпленков А. Е., Ларина Э. И. Природные резерваторы вирусов картофеля. / Картофель и овощи, № 8, 1975. С. 34-35.

## Спасылкі 
* ICTVdB — Універсальная база дадзеных пра вірусы: вірус тытунёвых бразготакВірус стракатасцябловасці бульбы 
* Сямейныя групы — Балтымарскі метад 

Катэгорыя:Вірусныя раслінныя патагены і захворванні
Катэгорыя:Вірусы
Тэрмапілы

**«Тэрмапілы»** — літаратурна-мастацкі і беларусазнаўчы штогадовы часопіс. Выдавец — Беларускае літаратурнае аб’яднанне «Белавежа». Выходзіць з 1998 года ў Беластоку, Польшча. Галоўны рэдактар — Ян Чыквін. Мова выдання — беларуская, польская.

## Гісторыя 
Часопіс «Тэрмапілы» выходзіць з 1998 г., юбілейнага саракагоддзя аб’яднання «Белавежа». Да гэтага творы белавежцаў друкаваліся на Літаратурнай старонцы штотыднёвіка «Ніва», у альманахах ды аўтарскіх выданнях. Часопіс стаў першым беларускім выключна літаратурным часопісам на тэрыторыі Польшчы.

Ва ўступным слове да першага нумара рэдактар «Тэрмапілаў» Я. Чыквін акрэсліў канцэпцыю часопіса: 

«*Хочацца спадзявацца, што ад самага пачатку часопісу будзе ўласціва формула адкрытасці ў тым сэнсе, што ён стане месцам сустрэчы для ўсіх, хто хоча творча займацца беларускім прыгожым пісьменствам, беларускаю культураю і іх даследаваннем, як у  нас, так і па-за межамі Польшчы*».

## Спасылкі 
* Падборка выданняў час. «Тэрмапілы» на Kamunikat.org

Катэгорыя:Часопісы на польскай мове
Катэгорыя:Часопісы Польшчы на беларускай мове
Катэгорыя:Часопісы паводле алфавіта
Катэгорыя:Культура Беластока
Рабінзоны Манцінсаары

**«Рабінзо́ны Манцінсаары»** — беларускі дакументальны фільм рэжысёра Віктара Аслюка, зняты на тэлеканале «Белсат» сумесна з / ў 2008 годзе.

## Сюжэт 
Востраў у цэнтры вялікага возера, дзе сярод кінутых вайскоўцамі ўмацаванняў, забытых могілак, пустых школ і хат жывуць два апошніх жыхара некалі люднага паселішча — Клюня і Маці. Яны ўжо не маладыя, але замест таго каб трымацца разам, жывуць ва ўзаемнай варожасці, хоць яны грамадзяне краін былога Савецкага Саюза, адзін з іх беларус, а другі — фін. Да Другой сусветнай вайны востраў  на Ладажскім возеры належаў Фінляндыі. Фіны жылі тут заўсёды, любілі сваю прыроду, лясы. Гэтая любоў збліжае двух людзей. Адзін з іх, былы ляснік, трапіў у пастку, нібыта пастаўленую суседам. З гэтага і пайшла няпрыязь. Маці не лічыць сябе браканьерам. У яго тыпова фінскі характар: ён ціхі і спакойны, людзей да сабе не дапускае. Беларус Клюня зусім іншы: вясёлы, артыстычны, з адкрытай душой. На востраве ён стварыў свой уласны свет, уласную краіну. Ён і распавядае гісторыю двух народаў і гэтага вострава…

## У фільме здымаліся 
## Здымачная група 
* сцэнарый — Віктар Кіпель, Алена Савіч
* ідэя — Вольга Мікалайчык
* рэжысёр — Віктар Кіпель
* аператары — Ян Ганчар, Анатоль Заяў
* гукатэхнік — Вальдэмар Кучынскі
* гукарэжысёр — Анне Толкінен
* карэкцыя колеру — Уфук Генц
* выканаўчыя прадзюсары — Ціна Бёрнэр, Себаціан Гаснэр
* рэдактары — Сабіна Рольбэрг, Сары Валанен
* прадзюсары — Хайна Дэкерт, Каарле Аха
## Узнагароды
*Cinéma du Réel — 2009, пераможца «SCAM Award» Віктар Аслюк
*Prix Europa — 2009, пераможца «Special Commendation» у катэгорыі «TV Documentary» рэжысёр Віктар Аслюк
*Festival International du Film Insulaire de Groix (FIFIG) — 2009, пераможца Mention spéciale «Île d'Or» du Jury рэжысёр Віктар Аслюк
*Festival International du Cinéma des Peuples Ânûû-rû Âboro — 2009, пераможца Best Documentary у міжнароднай катэгорыі рэжысёр Віктар Аслюк

## Спасылкі 
* 
* Рэтраспектыва беларускага кінадакументаліста Віктара Аслюка ў Музеі гісторыі беларускага кіно  на сайце «Беларуская асацыяцыя журналістаў»
* Рэтраспектыва беларускага кінадакументаліста Віктара Аслюка ў Музеі гісторыі беларускага кіно на сайце «Новы Час»
* Рэтраспектыва Віктара Аслюка на Facebook

Катэгорыя:Дакументальныя фільмы Беларусі
Катэгорыя:Фільмы Віктара Аслюка
Дзмітрый Георгіевіч Фролікаў

**Дзмітрый Георгіевіч Фролікаў** (, с. Краснае, Разанская губерня, Расійская імперыя — ) — Герой Савецкага Саюза (1945).

## Біяграфія 
Удзельнік савецка-фінляндскай вайны. У баях Вялікай Айчыннай вайны з 1941 года. Камандзір танкавага ўзвода. Вызначыўся ў Беларускай аперацыі 26 чэрвеня 1944 года. Узвод захапіў скрыжаванне дарог Масква — Мінск і Орша — Смаляны, разбіў аўтакалону з 150 машын, падбіў 2 варожых танка. 3 ліпеня 1944 года яго ўзвод адзін з першых увайшоў у Мінск.

## Памяць 
У 1964 годзе вуліца Партызанскага раёна атрымала імя Дз. Фролікава, на адным з дамоў вуліцы ўстаноўлена мемарыяльная дошка.

## Літаратура 
* Фроликов Дмитрий Георгиевич // Их именами названы…: Энцикл. справ. — Мн., 1987. — С. 638.
* Фроликов Дмитрий Георгиевич // Герои Советского Союза: Краткий биограф. слов.: В 2 т. — Т. 2. — Мн., 1988. — С. 420.
* Чернушевч А. Улицы имени… // Минский курьер. — 2004. — 2 июля. — С. 27.

Катэгорыя:Загінулі ў баях Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Танкісты Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Разанскай вобласці
Катэгорыя:Удзельнікі савецка-фінскай вайны
Педагагічная паэма

**«Педагагічная паэма»** — беларускі дакументальны фільм рэжысёра Віктара Аслюка, зняты па заказу Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь на кінастудыі «Беларусьфільм» (студыя «Летапіс») у 2015 годзе.

## Сюжэт 
Героі фільма — маладыя настаўнікі, якія дзеля эксперыменту выпраўляюцца выкладаць у звычайную сельскую школу. Дакументальная стужка, знятая па матывах праекта «EDU.topia», апавядае аб працы людзей, якія сталі сябрамі, настаўнікамі і натхняючымі аднадумцамі.

## У фільме здымаліся 
## Здымачная група 
* аўтар сцэнарыя — Вольга Дашук
* рэжысёр — Віктар Аслюк
* аператар — Анатоль Казазаеў
* гукааператар — Уладзімір Мірашнічэнка
* асістэнт рэжысёра — Вольга Дашук
* рэдактар — Уладзімір Мароз
* дырэктар — Уладзімір Заічанка

## Крытыка 
Журналіст газеты «Культура» Антон Сідарэнка адзначыў, што ў сучаснай «Педагагічнай паэме» ёсць сапраўдная вобразная паэзія, якая выдатна рыфмуецца з сённяшнім днём: «паэзія будняў і святаў несталічнай, але такой блізкай усёй нашай кінематаграфічнай і літаратурнай традыцыі рэчаіснасці». Кінакрытык адзначае, што гледзячы на герояў фільма Віктара Аслюка, у галаву прыходзіць параўнанне з героямі хрэстаматыйнай трылогіі Якуба Коласа «На ростанях»: як і ў творы класіка беларускай літаратуры, маладыя беларускія настаўнікі знаходзяцца адначасова і ў прыпаднята-захопленым, і ў трывожным стане; так і мае аказацца на світанні жыцця і кар’еры.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Дакументальныя фільмы Беларусі
Катэгорыя:Фільмы на беларускай мове
Катэгорыя:Фільмы Віктара Аслюка
Катэгорыя:Фільмы Вольгі Дашук
Іон Сідаравіч Солтыс

**Іон Сідаравіч Солтыс** (, с. Кузьмін, Каменскі раён, Малдавія — , Польшча) — Герой Савецкага Саюза (1945).

## Біяграфія 
Працаваў у калгасе. З мая 1944 года ў дзеючай арміі. Куляметчык 548 стралковага палка (1-шы Украінскі фронт). У баі пад горадам Лузіенталь на тэрыторыі Польшчы пры прарыве абароны ворага адзін з першых фарсіраваў раку Бабер. Агнём прыкрываў пераправу роты. Паўтарыў подзвіг А. Матросава, засланіўшы сабою амбразуру дзота, дзе вёў агонь кулямет.

## Памяць 
У 1976 годзе ў Мінску вуліца атрымала імя І. Солтыса (знаходзіцца ў Партызанскім і Заводскім раёнах).

## Літаратура 
* Солтыс Ион Сидорович // Их именами названы…: Энцикл. справ. — Мн., 1987. — С. 568.
* Солтыс Ион Сидорович // Минск: Энцикл. справ. — Мн., 1983. — С. 373.
* Солтыс Ион Сидорович // Герои Советского Союза: Краткий биограф. слов.: В 2 т. — Т. 2. — М., 1988. — С. 503.
* Чернушевич А. Солтыс Ион Сидорович // Минский курьер. — 2004. — 2 июля. — С. 27.

Катэгорыя:Загінулі ў баях Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Чырвонаармейцы
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Малдове
Катэгорыя:Воіны, якія закрылі целам амбразуру
A-вірус бульбы

**A-вірус бульбы** () — хваробатворны  сямейства .

## Хваробы і сімптомы 
У бульбы вызывае кучаравасць лісця. На лісці з’яўляюцца буйныя мазаічныя плямы, краі доляў становяцца хвалістымі з-за ўздуцця лісцевай пласцінкі паміж жылкамі. Пры адначасовай інфекцыі A-, X-, M-, Y-вірусамі кучаравасць суправаджаецца складкаватасцю, расліны дрэнна растуць.

## Спасылкі 
* ICTVdB — Універсальная база дадзеных пра вірусы: A-вірус бульбы
* Сямейныя групы — Балтымарскі метад 

Катэгорыя:Вірусныя раслінныя патагены і захворванні
Катэгорыя:Вірусы
Узыходзячы на пік неверагоднага

**Узыходзячы на пік неверагоднага** () — навукова-папулярная кніга Рычарда Докінза, выдадзеная ў 1996 годзе. Тэма кнігі — імавернасць і адносіны да тэорыі эвалюцыі. Прызначэнне кнігі — абвергнуць прэтэнзіі крэацыяністаў аб імавернасці натуралістычных механізмаў, такіх як натуральны адбор.

Асноўны метафарычны вобраз кнігі — гэта геаграфічны ландшафт, па якім эвалюцыя можа ўзнімацца толькі паступова, і не можа ўзняцца па ўцёсу (гэта вядома як адаптыўны ландшафт). У кнізе Докінз дае ідэі аб, здавалася б, складаным механізме, які вынікае з мноства паступовых крокаў, якія раней былі нябачнымі.

Кніга вырасла са штогадовых Калядных лекцый Каралеўскага інстытута, якія Докінз прачытаў у 1991 годзе (гл. Вырастаючы ў Сусвеце. Кніга была ілюстраваная жонкай Докінза, якой у той час была Лала Уорд і прысвечана Роберту Уінстану — «добраму ўрачу і добраму чалавеку».

Катэгорыя:Кнігі па біялогіі
Катэгорыя:Рычард Докінз
Катэгорыя:Эвалюцыйная біялогія
Катэгорыя:Кнігі 1996 года