open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Юлія Анатольеўна Свірыдзенка

**Юлія Анатоліеўна Свірыдзенка** (нар. 25 снежня 1985, Чарнігаў) — украінскі дзяржаўны дзеяч, эканаміст, прэм'ер-міністр Украіны з 17 ліпеня 2025 года. Яна стала другой жанчынай у гісторыі Украіны, якая ўзначаліла ўрад.

Нарадзілася ў сям’і службоўцаў. У 2008 годзе яна з адзнакай скончыла Кіеўскі нацыянальны гандлёва-эканамічны ўніверсітэт па спецыяльнасці «Менеджмент антыманапольнай дзейнасці» і атрымала ступень магістра. Тады ж распачала навучанне ў аспірантуры ў той жа навучальнай установе па спецыяльнасці «Эканоміка і кіраванне нацыянальнай гаспадаркай».

Сваю кар’еру пачала ў прыватным сектары, а ў 2011 годзе стала кіраўніком пастаяннага прадстаўніцтва горада Чарнігава ў кітайскім горадзе Усі, што мела на мэце прыцягненне інвестыцый і развіццё двухбаковых эканамічных сувязяў. У наступныя гады яна займала шэраг пасад у органах мясцовага самакіравання і дзяржаўнай улады. У 2018 годзе была выконваючай абавязкі кіраўніка Чарнігаўскай абласной дзяржаўнай адміністрацыі.

На нацыянальным узроўні яна пачала актыўную дзейнасць у 2019 годзе як намеснік міністра эканомікі, гандлю і сельскай гаспадаркі. Пазней узначаліла фонд дзяржаўнага сацыяльнага страхавання на выпадак беспрацоўя і прадстаўляла Украіну ў Трыстаронняй кантактнай групе па Данбасе. У снежні 2020 года стала намеснікам кіраўніка Офіса Прэзідэнта Украіны.

4 лістапада 2021 года яе прызначылі першым віцэ-прэм’ерам і міністарм эканомікі. На гэтай пасадзе яна рэалізавала шэраг ініцыятыў у сферы падтрымкі бізнесу ва ўмовах вайны. Яе намаганнямі была створана праграма рэлакалізацыі прадпрыемстваў з акупаваных і прыфрантавых тэрыторый — да канца 2022 года было перамешчана больш за 770 кампаній, што дазволіла захаваць дзясяткі тысяч працоўных месцаў. Таксама дзейнічалі праграмы працаўладкавання для ўнутрана перамешчаных асоб і падтрымкі наймальнікаў.

З 2022 года ўзначальвала міжведамасную рабочую групу па санкцыйнай палітыцы. Яна выступала за ўзмацненне міжнароднага санкцыйнага ціску на Расію і праводзіла перамовы з прадстаўнікамі заходніх краін. Як лічыцца, менавіта яна стаяла за ініцыятывамі ўвядзення санкцый супраць шэрагу ўкраінскіх палітыкаў, уключаючы Пятра Парашэнку, што выклікала рознагалоссі ў палітычным асяроддзі.

У ліпені 2025 года Уладзімір Зяленскі вылучыў яе на пасаду прэм’ер-міністра. Асноўнымі мэтамі яе прызначэння называлі неабходнасць актывізацыі ўласнай абароннай вытворчасці, у тым ліку вытворчасці беспілотнікаў, эканамічнай дэрэгуляцыі, раскрыцця ўнутранага інвестыцыйнага патэнцыялу краіны і забеспячэння эфектыўнай сацыяльнай палітыкі. 17 ліпеня Вярхоўная Рада падтрымала яе кандыдатуру, і ў краіне быў сфармаваны новы ўрад.

Акрамя палітычнай кар’еры, вядомая сваёй адукаванасцю і ўдзелам у міжнародных праграмах. Яна навучалася ў Германіі і Швецыі, дзе асвойвала стратэгіі эканамічнага росту і практыкі добрага кіравання. Гэта дазволіла ёй адаптаваць перадавыя практыкі да ўкраінскіх рэалій.

У асабістым жыцці яна замужам, пара выхоўвае дачку. Паводле дэкларацый, сям’я валодае жыллём у Кіеве і Чарнігаве.
Ядвіга Іванаўна Рэкуць

**Ядвіга Іванаўна Рэкуць** (, в. Студзенікі, Свіслацкі раён, Гродзенская вобласць — , в. Студзенікі) — работнік сельскай гаспадаркі (свінарка), Герой Сацыялістычнай Працы (1966), узнагароджаная ордэнам Леніна, медалямі

## Біяграфія 
Нарадзілася ў сяле Студзенікі Свіслацкага раёна Гродзенскай вобласці ў шматдзетнай сялянскай сям’і. Скончыла 7 класаў школы.

Свой працоўны шлях пачала ў 1950 годзе. Займалася вырошчваннем табакі. З 1954 года была ў брыгадзе па вырошчванні лёну. З 1957 года працавала свінаркай саўгаса «Новы двор» (цяпер унітарнае прадпрыемства «Новы Двор-Агра») Свіслацкага раёна.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 22 сакавіка 1966 года за дасягнутыя поспехі ў развіцці жывёлагадоўлі, павелічэнні вытворчасці і нарыхтовак мяса, малака, яек, воўны і іншай прадукцыі Ядвізе Іванаўне Рэкуць прысвоена званне Героя Сацыялістычнай Працы з уручэннем ордэна Леніна і залатога медаля «Серп і Молат».

У 1968 годзе атрымала званне майстра жывёлагадоўлі І класа. Працягвала працаваць свінаркай да выхаду на заслужаны адпачынак у 2001 годзе. Прымала ўдзел у грамадскім і палітычным жыцці краіны, выбіралася дэпутатам Вярхоўнага Савета БССР. Узнагароджана ордэнам Леніна, медалямі ВДНГ СССР.
 

## Літаратура 
* Беларуская ССР : кароткая энцыклапедыя : у 5 т. — Мінск, 1981. — Т. 5. — С. 527.
* Белорусская ССР : краткая энциклопедия : в 5 т. — Минск, 1982. — Т. 5. — С. 528.
* Заслуженные аграрии Гродненщины / [Гродненский областной исполнительный комитет]. — Гродно, 2010. — С. 40.
* Книга героев Гродненской области / сост.: Ю. М. Алексей, О. М. Якубович. — Гродно, 2004. — С. 138.
* Памяць : Свіслацкі раён : гістарычна-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / уклад. І. І. Варанец; рэдкал.: І. І. Варанец і інш. ; маст. Э. Э. Жакевіч. — Мінск, 2004. — С. 433.
* Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. — Минск, 2015. — Т. 4, кн. 2 : Гродненская область. — С. 292.
* Свіслацкая газета. — 2015. — 14 студзеня (№ 3). — C. 2.

## Спасылкі 
* Рекуть Ядвига Ивановна (1936—2017) — свинарка совхоза «Новый двор» Свислочского района Гродненской области Белорусской ССР.

Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 7-га склікання
Валерый Пятровіч Дзяйкала

**Валерый Пятровіч Дзяйкала** () — беларускі ўрач-траўматолаг-артапед. Доктар медыцынскіх навук (2004), прафесар. Рэктар Віцебскага дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта (2005—2015).

## Біяграфія 
У 1983 годзе скончыў лячэбны факультэт Гродзенскага дзяржаўнага медыцынскага інстытута.

У 1983−1985 гадах — клінічны ардынатар кафедры траўматалогіі, артапедыі і ваенна-палявой хірургіі Віцебскага дзяржаўнага медыцынскага інстытута, затым — асістэнт, дацэнт, дактарант, а з 2001 года — загадчык кафедры. У 1999—2001 гадах па сумяшчальніцтве працаваў начальнікам клінічнага аддзела ўніверсітэта. З 2002 па 2005 гады — прарэктар па вучэбнай рабоце з замежнымі студэнтамі і міжнародным сувязям, з 2005 года — прарэктар па вучэбнай рабоце і міжнародных сувязях. Са снежня 2005 года па жнівень 2006 года выконваў абавязкі рэктара ўніверсітэта. У жніўні 2006 года прызначаны рэктарам Віцебскага дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта. З сакавіка 2015 года — прафесар кафедры траўматалогіі і артапедыі ВДМУ.

У 1990 годзе абараніў кандыдацкую, а ў 2003 годзе доктарскую дысертацыі на стыку двух спецыяльнасцяў «Траўматалогія і артапедыя», «Грамадскае здароўе і ахова здароўя».

Памёр 12 мая 2025 года.

## Навуковыя інтарэсы 
Распрацоўка і ўдасканаленне дыягностыкі, сучасныя метады аперацыйнага і кансерватыўнага лячэння, рэабілітацыя пацыентаў артапеда-траўматалагічнага профілю; хвароба Дзюпюітрэна; арганізацыя аховы здароўя; арганізацыя вучэбнага і выхаваўчага працэсу ў ВНУ; праблемы падрыхтоўкі навуковых кадраў; падрыхтоўка медыцынскіх кадраў для замежных краін.

## Узнагароды 
* Выдатнік аховы здароўя Рэспублікі Беларусь (2001);
* Выдатнік адукацыі Рэспублікі Беларусь (2008).

## Спасылкі 
* Дзяйкала, Валерый Пятровіч
* Дейкало Валерий Петрович

Катэгорыя:Рэктары Віцебскага дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Траўматолагі Беларусі
Катэгорыя:Артапеды Беларусі
Huawei AppGallery

**Huawei AppGallery** або **AppGallery** — гэта крама мабільных праграм, распрацаваная кампаніяй Huawei для аперацыйнай сістэмы Android. Станам на 2020 год мела 420 мільёнаў актыўных карыстальнікаў на 700 мільёнах прылад Huawei.

Huawei AppGallery была запушчана ў 2011 годзе ў Кітаі, з 2018 года прадусталявана на ўсіх новых мабільных прыладах Huawei ва ўсім свеце. У маі 2019 года новыя прылады Huawei страцілі доступ да мабільных праграм Google  з-за гандлёвых войнаў паміж ЗША і Кітаем.

У 2020 годзе Huawei паведаміла, што колькасць загрузак праграм праз AppGallery дасягнула 350 мільярдаў за ўвесь час, а колькасць карыстальнікаў дасягнула 490 мільёнаў у больш чым 170 краінах і рэгіёнах. Таксама паведамлялася, што праграмы для AppGallery на той момант стваралі амаль 1,6 мільёна распрацоўшчыкаў.

## GBox 
Сэрвісы Google (), неабходныя для працы карт Google і іншых праграм ад Google, магчыма эмуляваць пры дапамозе сінгапурскай праграмы *Gbox*. Некаторыя праграмы можна паставіць без уліковага запісу Google праз F-Droid і *Aurora store*.

## Гл. таксама 
* Google Play
* AppStore

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* HuaweiMobileServices.com/appgallery  — афіцыйны сайт
* AppGallery Connect — Афіцыйны партал сэрвісаў мабільных прыкладанняў Huawei ў «Huawei Developer» (на рускай мове)

Катэгорыя:Інтэрнэт-магазіны
Катэгорыя:Android
Уладзімір Іванавіч Хома

**Уладзімір Іванавіч Хома** () — беларускі педагог.

## Біяграфія 
Скончыў народнае вучылішча і Маладзечанскую настаўніцкую семінарыю у 1916 годзе.

У 1916—1918 гадах служыў у царскай арміі, затым працаваў настаўнікам. У 1920—1921 гадах служыў у Чырвонай Арміі, інструктар палітаддзела 16 арміі Заходняга фронта.

У 1921—1925 гадах — студэнт педфака і этнолага-лінгвістычнага факультэта БДУ, па заканчэнні якога яму была прысвоена кваліфікацыя «Выкладчык гісторыі».

З верасня 1923 года па кастрычнік 1928 года — выкладчык рабфака БДУ. У 1928—1932 гадах — дырэктар педтэхнікумаў спачатку ў
Магілёве, потым у Полацку, у 1932—1934 гады — рэдактар часопіса «Камуністычнае выхаванне» (горад Мінск) і інспектар Наркамасветы БССР. У 1934—1943 гадах — дырэктар педтэхнікума ў горадзе Маршанску Тамбоўскай вобласці РСФСР, дзе выкладаў асновы марксізму-ленінізму, Канстытуцыю і гісторыю СССР. У 1942—1944 гадах — загадчык
аддзела прапаганды Маршанскага гаркама УКП(б). Са жніўня 1944 па лістапад 1945 года — дырэктар Магілёўскага педагагічнага і настаўніцкага інстытутаў, па сумяшчальніцтве — выкладчык на кафедры марксізму-ленінізму. З лістапада 1945 года — выконваючы абавязкі дацэнта, пазней старшы выкладчык кафедры марксізму-ленінізму Магілёўскага
педінстытута і лектар абкама КП(б)Б.

## Узнагароды 
* Медаль «За доблесную працу ў Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.».

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Рэктары Магілёўскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Аркадзя Куляшова
Катэгорыя:Педагогі СССР
Уладзімір Цімафеевіч Ланавы

**Уладзімір Тымафіёвіч Ланавы** (нар. 17 чэрвеня 1952, Кіеў) — украінскі эканаміст, палітык, былы міністр эканомікі Украіны, старшыня назіральнага савета Украінскай дзяржаўнай інавацыйнай кампаніі, прэзідэнт Цэнтра рынкавых рэформаў.
Ланавы

**Ланавы** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Васіль Сямёнавіч Ланавы (1934—2021) — савецкі і расійскі акцёр кіно
* Уладзімір Цімафеевіч Ланавы (нар. 1952) — украінскі эканаміст, палітык
Аляксандр Іванавіч Лазіцкі

**Аляксандр Іванавіч Лазіцкі** (, Пінск — , Мінск) — жывапісец, графік, іканапісец, мастак па касцюмах, педагог, краязнаўца. Адзін з самых яркіх прадстаўнікоў Пінскай мастацкай школы.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і бухгалтара, служачага казначэйства. Вучыўся ў Пінскай, затым у Брэсцкай гімназіі. Пасля заканчэння гімназіі пільшчык на мясцовым фанерным заводзе (1930—1932). У 1932—1937 на грошы архіепіскапа Аляксандра, які меў намер арганізаваць у Пінску іканапісную школу, вучыўся ў Кракаўскай акадэміі мастацтваў. Адначасова скончыў двухгадовыя педагагічныя курсы, якія давалі права выкладаць графічныя дысцыпліны. У 1937—1939 праходзіў педагагічную практыку ў Пінскай дзяржаўнай гімназіі як настаўнік малявання. У гэты час захапіўся краязнаўствам, стварыў ілюстрацыі да альманахаў краязнаўчага гуртка гімназіі: «Dzieci Polesia», «W Poleskie kniei», «Kobieta na Polesiu» (1939), «Poleszuk» (1939). У 1936—1939 разам з Фёдарам Лаўровым, Сяргеем Муханавым і Яўгенам Пулхавым удзельнічаў у афармленні «Палескіх кірмашоў», якія праходзілі ў Пінску.

Працаваў у школе да пачатку Вялікай Айчыннай вайны, выкладаў чарчэнне, маляванне і матэматыку. Ілюстраваў краязнаўчыя альманахі «Dzieci Polesia», «W Poleskie kniei», «Kobieta na Polesiu» (1939), «Poleszuk» (1939). У перыяд нямецкай акупацыі сувязны партызанскай брыгады імя Куйбышава. Пасля вызвалення Пінска працаваў над аднаўленнем працы педагагічнага вучылішча, быў завучам. У 1945 перайшоў у Пінскі абласны краязнаўчы музей, дзе прапрацаваў амаль 15 гадоў намеснікам дырэктара па навуковай частцы. Аднавіў план Пінска XVI стагоддзя, выдаў кнігу «Пінск XVI стагоддзя». Працу сумяшчаў з кіраўніцтвам мастацкай студыяй у Доме піянераў. Удзельнічаў у афармленні розных гарадскіх і абласных мерапрыемстваў: фестываляў, сельскагаспадарчых выстаў, музейных тэматычных выстаў.

## Творчасць 
На сваіх малюнках адлюстроўваў Беларускае Палессе, яго насельнікаў — палешукоў, побыт палескага сяла. З вядомых твораў можна назваць: малюнкі: «У Пінск на кірмаш», «Плытагоны», «Палешук з астрогай» (1937—1939), «Давыд-Гарадок», «Дзеці ў лодцы», «Палешучка пры кудзелі», «Мыццё на рэчцы» (1939); жывапіс — «Штурм польскімі войскамі паўсталага Пінска 1648» (1940-я гады); серыя — «Палескія пейзажы» (1940-я гады). Малюнкі Аляксандра Лазіцкага захоўваюцца ў Музеі беларускага Палесся, іканапісныя работы знаходзяцца ў праваслаўных храмах Заходняй Еўропы.

Пераехаўшы ў 1958 годзе ў Мінск, працаваў мастаком па касцюмах на кінастудыі Беларусьфільм. Стварыў касцюмы для 16 мастацкіх фільмаў: «Першыя выпрабаванні» (1960), «Чалавек не здаецца» (1961), «Масква-Генуя» (1964), «Колькі гадоў, колькі зім» (1966), «Анюціна дарога» (1967), «Крокі па зямлі» (1969), «Чырвоны агітатар Трафім Глушкоў» (1969), «Паланэз Агінскага» (1971), «Крушэнне імперыі» (1971), «Бацька» (1971), «Заўтра будзе позна» (1972), «Быць чалавекам» (1973), «Вялікае супрацьстаянне» (1974), «Факт біяграфіі» (1975).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Мастакі Беларусі XX стагоддзя
Катэгорыя:Графікі Беларусі
Катэгорыя:Педагогі Беларусі
Катэгорыя:Краязнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Постаці Пінска
Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Бо Уіліман

**Пэк Борыгард «Бо» Уіліман** (; нар. 26 кастрычніка 1977) — амерыканскі драматург і сцэнарыст. Найбольш вядомы як шоуранер і сцэнарыст серыяла «Картачны домік». У 2018 годзе стварыў драматычны серыял «» пра першую місію на Марс. Напісаў сцэнарый для шасці серый тэлесерыяла «Андар» у сусвеце «Зорных войнаў».

## Крыніцы 
Катэгорыя:Драматургі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Драматургі ЗША
Катэгорыя:Сцэнарысты XXI стагоддзя
Катэгорыя:Сцэнарысты ЗША
Катэгорыя:Сцэнарысты тэлебачання ЗША
Катэгорыя:Прадзюсары XXI стагоддзя
Катэгорыя:Прадзюсары ЗША
Катэгорыя:Тэлепрадзюсары ЗША
Катэгорыя:Выпускнікі Калумбійскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выпускнікі Джульярдскай школы
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Гільдыі сцэнарыстаў ЗША
Ангарская вуліца (Мінск)

**Ангарская вуліца** — вуліца ў аднайменным жылым раёне Заводскага раёна Мінска. Названа ў гонар горада ў Сібіры. Пачынаецца ад скрыжавання з Партызанскім праспектам і цягнецца да завулка Балотнікава. Архітэктура складаецца з жылых шматкватэрных дамоў, пераважна ўзведзеных у 1960-х і часткова ў 1980-х гг. і інфраструктуры спальнага раёна.

## Славутасці 
* Храм Дабравешчання Прасвятой Багародзіцы
* Ваенны камісарыят (д. 8, з 2009 г.)
* Гандлёвы цэнтр «Байкальскі» (д. 36)
* СШ № 109
* Папраўчая калонія № 7 (знесена ў 2019 г.)
* 23-я дзіцячая паліклініка (д. 60А)
* Дзіцячая музычная школа мастацтваў № 2 імя Аладава (д. 88, з 1987 г.)
* Гарадскі аддзел міліцыі № 2 (д. 88, з 1981 г.)

## Здарэнні 
* 2 лістапада 1987 г. зняволеныя калоніі № 7 (вядомай як «Сямёрка») здзейснілі хваляванні, падчас якіх на тэрыторыі калоніі адбыўся пажар і ў сутычках з удзельнікамі хваляванняў пацярпелі салдаты аховы і пажарныя. Хваляванні былі задушаныя цягам сутак, пасля гэтага калонію паступова рассялілі, а будынкі знеслі ў 2019 г. На іх месцы з 2022 г. узводзяць жылы комплекс, большая частка якога ў 2024 г. ужо была ў эксплуатацыі.
* Падчас віхуры ў ліпені 2016 г. Ангарская апынулася сярод рэкардсменаў з вуліц Мінска, заваленых дрэвамі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Ангарская вуліца ў архітэктурнай базе Рhotobuildings
* Ангарская вуліца на ATO.BY
* Ангарская вуліца ў базе даных Геадзэн
* В год малой Родины не могу не рассказать о своей — об Ангарской. Место чудовищной красоты! // Денис Блищ. Частное мнение
* Путешествие в «прошлое» улицы Ангарской // Вlizko.by
* Районы, кварталы: история жилого района Ангарская // Onliner.by, 11.07.2013

Катэгорыя:Заводскі раён (Мінск)
Мядзведзішкі (Дукштаўская сянюнія)

**Мядзведзішкі** або **Нядзведзішкі**, таксама **Мядзвіедзі́шкес** () — вёска ў Віленскім раёне Віленскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Дукштаўскай сянюніі. Размешчана за 6 км на ўсход ад Дукштаў.

## Гісторыя 
У XIX стагоддзі былі 2 аднайменныя засценкі і вёска. Адзін з засценкаў адносіўся да маёнтка Гладкішкі Гедройцаў, другі да Ізабеліна Котвічаў.

У часы Першай сусветнай вайны ў 1915 годзе Мядзведзішкі занялі войскі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Мядзведзішкі абвяшчаліся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У пачатку 1919 года тэрыторыя занята Чырвонай Арміяй. З 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР, у канцы сакавіка занята польскімі войскамі.

З 1920 года ўваходзілі ў склад Сярэдняй Літвы, з 1922 да 1939 года — у складзе гміны Мейшагола Віленска-Троцкага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.

З пачаткам Другой сусветнай вайны ў верасні 1939 года заняты савецкімі войскамі. Паводле савецка-літоўскага дагавора аб узаемадапамозе, падпісанага 10 кастрычніка 1939 года, Мядзведзішкі разам з часткай Віленскага краю былі перададзены Літве, з 1940 года ў Літоўскай ССР. У 1941—1944 гадах пад акупацыяй Германіі.

З 1990 года — у складзе незалежнай Літвы.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Дукштаўская сянюнія
Катэгорыя:Населеныя пункты Віленскага раёна
Вуліца Пажарскага (Мінск)

**Вуліца Пажарскага** — вуліца ў Заводскім раёне Мінска. Названа ў гонар рускага вайсковага і палітычнага дзеяча пачатку XVII ст. Такую назву мае з 1962 г. Архітэктура вуліцы складаецца з трох будынкаў, пабудаваных у 1990—1991 гг.: жылога 9-павярховага дома, магазіна і пральні. Вуліца ідзе перпендыкулярна ад Іркуцкай вуліцы да вуліцы Герасіменкі, перасякаючы Ангарскую вуліцу і шэраг завулкаў.

## Цікавыя факты 
* Нягледзячы на тое, што да вуліцы адносяцца толькі тры будынкі, на яе тэрыторыі знаходзіцца гаражна-кааператыўны комплекс з аўтасэрвісам, які адрасна належыць суседняй Ангарскай вуліцы.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Вуліца Пажарскага ў архітэктурнай базе Рhotobuildings
* Вуліца Пажарскага на ATO.BY
* Вуліца Пажарскага ў базе даных Геадзэн
* Вуліца Пажарскага ў Оpenalfa
* Фатаграфіі вуліцы на сайце Адміністрацыі Заводскага раёна

Катэгорыя:Заводскі раён (Мінск)
Валаконніца земляная

**Валаконніца земляная** (*Inocybe geophylla*) — шапкавы базідыяльны грыб сямейства *Inocybaceae*. 

## Апісанне 
Шапка дыяметрам 2—4 см, канічная, белая, потым ледзь бураватая, асбліва ў цэнтры. Мякаць тонкая, шчыльная, белаватая, з мяккім смакам і земляным пахам. Пласцінкі частыя, слабапрырослыя, спачатку белаватыя, потым зямліста-бурыя, з ледзь апушаным краем. Ножка суцэльная, потым з вузкай поласцю, ломкая, падоўжана-валакністая, белая, уверсе з мучністым налётам. Споры авальна-эліпсоідныя, светла-глініста-бураватыя.

На Беларусі расце асобнымі экзэмплярамі і групамі ў розных лясах на ўзлесках, сярод травы. Пладаносіць у ліпені—кастрычніку.

Неядомая.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Павуціннікавыя
Аляксандр Восіпавіч Каляда

**Аляксандр Восіпавіч Каляда** () — рэктар Віцебскага педагагічнага інстытута ў 1936—1941 гадах.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў жніўні 1890 года ў горадзе Гродна. Бацька быў муляром, маці — прачкай. У 1898 годзе пайшоў у царкоўна-прыходскую школу, дзе правучыўся 2 гады.

Пасля заканчэння школы пачаў працаваць рознарабочым на будаўнічых работах. Праз некаторы час, працуючы ў печніка навучыўся пячной справе, пасля чаго працаваў па найму да 1911 года.

У 1911 годзе прызваны на ваенную службу, служыў у 4-м сапёрным батальёне, пазней — у конна-сапёрнай камандзе 2-й кавалерыйскай дывізіі ў якасці радавога сапёра. У царскай арміі праслужыў з 1911 па 1918 гады.

Пасля дэмабілізацыі паступіў на працу ў якасці печніка на цукерачную фабрыку ў Кіеве, дзе прапрацаваў да сакавіка 1919 года.

15 сакавіка 1919 года ўступіў у шэрагі Чырвонай Арміі — у I Украінскую Чырвоную Армію ў якасці малодшага вытворцы работ па ўмацаванні Чаркаскага і Кіеўскага раёнаў. У ліпені вайскова-палявы атрад, у якім ён служыў, быў перакінуты з горада Чаркас на чыгуначную станцыю Круты Чарнігаўскай вобласці, затым у Калугу, на станцыю Алтухава для вытворчасці ўмацаванняў супраць дзянікінскіх банд. У верасні 1919 года быў адкамандзіраваны ў 216 стралковы асобны батальён у якасці камандзіра ўзвода. Пасля вызвалення Украіны ад дзянікінскіх банд у снежні 1919 года быў накіраваны ў горад Кіеў, дзе знаходзіўся да лютага 1920 года. У сакавіку 1920 года быў прыняты ў кандыдаты ў члены КПСС.

У 1924 годзе быў камандзіраваны на вучобу ў Камуністычны ўніверсітэт імя Арцёма, які скончыў у 1927 годзе. Працаваў у партыйных органах, быў у складзе прапагандысцкай групы ЦК Кампартыі Украіны. Быў намеснікам дырэктара і дырэктарам акруговай партыйнай школы ў горадзе Жданаў. Пасля рашэння партз’ездаў аб адукацыі палітаддзела МТС на вёсцы, быў у ліку першых васьмі агітатараў, накіраваных на працу ў палітаддзелы МТС. З мая па верасень 1929 года працаваў інструктарам АПА Марыупальскага акружкама КП/б/У, З верасня 1929 па сакавік 1933 быў лектарам і дырэктарам Марыупальскай Саўпартшколы. У сакавіку 1933 года прызначаны намеснікам начальніка, а затым — начальнікам палітаддзела Белілаўскай МТС ва Украіне, адкуль быў пераведзены начальнікам Боркавіцкай МТС у Беларусі. Пасля ліквідацыі палітаддзелаў МТС пераведзены дырэктарам Віцебскай МТС.

У 1934 годзе абраны членам Віцебскага гарадскога савета рабочых, сялянскіх і чырвонаармейскіх дэпутатаў 1934 года склікання ад педінстытута.

З 1936 года па 1941 год быў рэктарам Віцебскага педагагічнага інстытута. Адмовіўшыся эвакуявацца з Інстытутам, ваенкаматам быў накіраваны камісарам франтавога шпіталя, адкуль у 1943 годзе быў спісаны па хваробе і накіраваны ў горад Канск рэдактарам газеты Краснаярскага краю «Власть Советов».

Памёр на працы 27 лістапада 1943 года.

## Спасылкі 
* Коляда Александр Осипович 

Катэгорыя:Рэктары Віцебскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя П. М. Машэрава
Гануш Трыльнер

**Гануш Трыльнер** (*Hanusz Trylner*; ? — 1652. Згадваецца ў 1614—1616 гг. у іску яго бацькі Яна Трыльнера, пробера віленскай мінцы, да віленскага цэха злотнікаў аб «неўпісанні» яго, Гануса, у цэхавы рэестр.

Пасля смерці Штыпля на яго пасаду пробера Віленскага манетнага двара быў прызначаны Трыльнера. У 1618—1639 гадах мінцмайстар і медальер Віленскага манетнага двара. На манетах і медалях Ганса Трыльнера выбіваліся ініцыялы *«НТ»*. З’яўляецца, відаць, апошнім у шэрагу віленскіх медальераў. Вядомыя зробленыя ім медалі Ганны Радзівіл з гербам па рэверсе, Януша і Альжбеты Радзівілаў (1617), Крыштофа Радзівіла (1626).

Трыльнерам таксама створаны і каралеўскія пячаткі, пазначаныя таксама літарамі НТ: вялікая каронная пячатка, заказаная Станіславам Жулкоўскім.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Мінцмайстры
Катэгорыя:Медальеры Беларусі
Катэгорыя:Медальеры Літвы
Катэгорыя:Постаці Вільні
Архіварыус (навуковы зборнік)

**«Архіварыус»** — зборнік навуковых паведамленняў і артыкулаў, які рыхтуецца Нацыянальным гістарычным архівам Беларусі. Выдаецца ў Мінску з 2001 года на беларускай і рускай мовай раз на год.

«Архіварыус» публікуе навуковыя даследаванні ў галіне гісторыі, архівазнаўства, тэарэтычнай і практычнай археаграфіі, крыніцазнаўства і сумежных спецыяльных гістарычных дысцыплін, а таксама інфармацыйныя матэрыялы, рэцэнзіі і водгукі на апублікаваныя працы.

У 2012 годзе Вышэйшая атэстацыйная камісія Беларусі ўключыла «Архіварыус» у Пералік навуковых выданняў Рэспублікі Беларусь для апублікавання вынікаў дысертацыйных даследаванняў па гістарычных навуках.

## Рубрыкі 
Матэрыялы зборніка структураваны паводле наступных рубрык:

* архівазнаўства;
* генеалогія і геральдыка;
* гісторыя;
* забеспячэнне захаванасці і ўлік дакументаў;
* крыніцазнаўства;
* мікрагісторыя і гісторыя штодзённасці;
* навукова-даведачны апарат;
* постаці архівістаў;
* публікацыя і археаграфічная апрацоўка архіўных дакументаў;
* рэцэнзіі.

## Галоўныя рэдактары 
* 2006—2016 — Юрый Мікалаевіч Бохан
* з 2017 — Валянцін Фёдаравіч Голубеў

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка на сайце НГАБ 

Катэгорыя:Гістарычныя часопісы Беларусі
Шчаслівы гандляр

**Шчаслівы гандляр** () — папулярная антысеміцкая карыкатура, інтэрнэт-мем. Малюнак часта з’яўляецца на такіх сайтах, як 4chan, Reddit і X, дзе нярэдка выкарыстоўваецца ў ненавісніцкіх або зневажальных кантэкстах.

Мем падтрымлівае ідэю, што яўрэі арганізавалі змову для заваёвы міру.

## Паходжанне 
Выява была створана карыкатурыстам Нікам Бугасам пад псеўданімам *A. Wyatt Mann* (гульня слоў — «A White Man», «Белы чалавек»). Выява была часткай карыкатуры, якая таксама ўключала расісцкі вобраз чарнаскурага чалавека і перадавала заклік: «Давайце паглядзім праўдзе ў вочы! Свет без яўрэяў і чарнаскурых быў бы падобны да свету без пацукоў і прусакоў» (). Карыкатура была ўпершыню выпушчана ў друкаваным выглядзе; у сетцы з’явілася ў лютым 2001 года.

У 2017 годзе «Аль-Джазіра» апублікавала ў сваім афіцыйным англамоўным акаўнце Twitter выяву са *Шчаслівым гандляром*. Твіт прасоўваў гісторыю аб змяненні клімату і намякаў, што за гэтай негатыўнай з’явай стаяць яўрэі. Кампанія пазней выдаліла гэты твіт, патлумачыўшы, што ён быў скарыстаны ў сегменце, прысвечаным тэорыям змовы аб змене клімату, антысеміцкім тэорыям альтэрнатыўных правых.

Прысвечанае анлайн-антысемітызму даследаванне 2018 года, апублікаванае Савасам Занетту, паказала, што *Шчаслівы гандляр* і яго варыяцыі былі «аднымі з самых папулярных мемаў на дзвюх асноўных пляцоўках альтэрнатыўных правых». Мем *Шчаслівы гандляр* быў уключаны ў іншыя інтэрнэт-мемы, у тым ліку ў мем , які першапачаткова не меў расісцкіх або антысеміцкіх канатацый.

## Крыніцы 
### Бібліяграфія 
*  

## Спасылкі 
* Happy Merchant на Know Your Meme 

Катэгорыя:Карыкатура
Катэгорыя:Інтэрнэт-мемы
Катэгорыя:Інтэрнэт у ЗША
Катэгорыя:Антысемітызм у ЗША
Катэгорыя:Творы 2001 года
Вадзім Элдаравіч Зіманскі

**Вадзім Элдаравіч Зіманскі** (нар. , Віцебск) — беларускі мовазнавец. Кандыдат філалагічных навук, дацэнт.

## Біяграфія 
Нарадзіўся  года ў Віцебску. У 1992 годзе скончыў Віцебскі дзяржаўны педагагічны інстытут імя С. М. Кірава па спецыяльнасці «Педагогіка і методыка пачатковага навучання». У 1997 годзе атрымаў адукацыю па спецыяльнасці «Беларуская мова і літаратура» ў ВДУ імя П. М. Машэрава.

У 2001 годзе скончыў аспірантуру ВДУ па спецыяльнасці «Мовазнаўства». У тым жа годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю, у 2002 годзе атрымаў ступень кандыдата філалагічных навук, а ў 2004 годзе яму было прысвоена вучонае званне дацэнта.

У 2001—2003 гадах працаваў на кафедры беларускай мовы ВДУ, затым у 2003—2015 гадах — дацэнтам кафедры беларускага мовазнаўства. У 2011 годзе скончыў Рэспубліканскі інстытут вышэйшай школы па спецыяльнасці «Педагагічныя вымярэнні». У 2015—2022 гадах — дацэнт кафедры беларускага мовазнаўства філалагічнага факультэта ВДУ. З 2022 года працуе дацэнтам кафедры беларускай і рускай філалогіі факультэта гуманітарных ведаў і камунікацый таго ж універсітэта.

## Навуковыя інтарэсы 
Займаецца даследаваннем гістарычнай граматыкі беларускай мовы, гісторыі беларускай літаратурнай мовы, царкоўнаславянскай мовы, беларускай палеаграфіі і сучаснай беларускай арфаграфіі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Мовазнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Выкладчыкі факультэта гуманітарных ведаў і камунікацый ВДУ імя П. М. Машэрава
Іван Мікалаевіч Хлюсцін

**Іван Мікалаевіч Хлюсцін** (; ) — расійскі артыст балета, балетмайстар, педагог.

## Біяграфія 
Скончыў Маскоўскае тэатральнае вучылішча (1878). У 1878—1903 у Вялікім тэатры ў Маскве (з 1886 вядучы танцоўшчык, з 1898 балетмайстар), адначасова з 1889 года выкладаў у Маскоўскім тэатральным вучылішчы. З 1903 года ў Парыжы, адкрыў балетную школу. З 1911 года балетмайстар і педагог Парыжскай оперы, у 1914—31 (з перапынкамі) балетмайстар-пастаноўшчык у трупе Ганны Паўлавай.

Сярод партый: Феб («Эсмеральда» Ц. Пуні), Альберт («Жызэль» А. Адана), Дэзірэ («Спячая прыгажуня» П.Чайкоўскага) і інш. Паставіў балеты «Зоркі» А. Сімона (1898), «Чароўны чаравічак» Ю. Гербера (1899), «Русалка» Л. Ламбера (1911), «Танцавальная сюіта» на музыку Ф. Шапэна (1913) і інш.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Артысты балета Расійскай імперыі
Пазначэнне музычных нот у розных мовах

Самыя пашыраныя **сістэмы пазначэння музычных нот**&nbsp;— лацінская і амерыканская (навуковая). Лацінская сістэма выкарыстоўвае першыя словы радкоў гімна Паўла Дыякана «», што спяваўся ў узыходнай актаве.
:: **UT** queant laxis
:: **RE**sonare fibris
:: **MI**ra gestorum
:: **FA**muli tuorum,
:: **SOL**ve polluti
:: **LA**bii reatum,
:: **S**ancte **I**oannes.

 сістэма выкарыстоўвае лацінскі алфавітны парадак, дзе ноце ля адпавядае літара A, ноце Сі&nbsp;— літара B і г.д. да G (соль).

## Параўнальная табліца 
## Заўвагі 
Катэгорыя:Танальнасці
Вуліца Арджанікідзэ (Мінск)

**Вуліца Арджанікідзэ** — вуліца ў Заводскім раёне Мінска. Названа ў гонар г. партыйнага і дзяржаўнага дзеяча СССР Серго Арджанікідзе. Назва ў гонар Арджанікідзе ў 1948 г. Ідзе паралельна Партызанскаму праспекту ад Цэнтральнай да Катоўскага, перарываецца стадыёнам Тарпеда, аднаўляецца скрыжаваннем звуліцай Лазо, пасля чаго ідзе да скрыжавання з Дняпроўскай вуліцай. Забудова складаецца пераважна з 3-павярховых жылых дамоў, узведзеных у 1956-58 гг., частка забудовы другой паловы 1940-х гг. была знесена з 2013 па 2020 гг.

## Славутасці 
* Дом 6. грэка-каталіцкі душпастырскі Цэнтр Праведнага Язэпа.
* Дом 10 Спартыўная база ФК Мінск, з 1950 г. па пачатак 1990-х гг. — яслі № 12, да 2013 г. — яслі-сад.

## Цікавыя факты 
* У 1987 г. на дом № 1 павесілі мемарыяльную дошку ў гонар Серго Арджанікідзе. У 2005 г. яе аднаўлялі.
* У Цэнтры Праведнага Язэпа праходзяць дабрачынныя акцыі і валанцёрскія мерапрыемствы.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Вуліца Арджанікідзе ў базе Геадзэн
* Вуліца Арджанікідзе на АТО.ВУ
* Вуліца Арджанікідзэ ў архітэктурнай базе Рhotobuildings
* Фотаздымкі вуліцы Арджанікідзэ на сайте Адміністрацыі Заводскага раёна Минска

Катэгорыя:Вуліцы Мінска
Катэгорыя:Заводскі раён (Мінск)
Уладзімір Іванавіч Раманаў (серыйны забойца)

**Уладзімір Іванавіч Раманаў** () — савецкі і расійскі серыйны забойца, гвалтаўнік і педафіл. Паміж 1991 і 2001—2005 гадамі ён здзейсніў як мінімум 12 забойстваў, звязаных са згвалтаваннямі.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 5 снежня 1950 года ў вёсцы Арэхаўка Гур’еўскага раёна Калінінградскай вобласці РСФСР.

Пражываў у горадзе Баграціёнаўск Калінінградскай вобласці. У 1991 годзе здзейсніў двайное забойства дзяўчынак-падлеткаў, целы якіх пахаваў. З-за адсутнасці целаў ахвяры былі абвешчаныя зніклымі без вестак і справа засталася нераскрытай. У 1991 годзе таксама згвалціў 12-гадовую дзяўчынку і спрабаваў яе задушыць. Ахвяра выжыла і дала апісанне злачынцы. Раманаў быў арыштаваны і асуджаны на 10 гадоў пазбаўлення волі. У турме яго «панізілі ў пасадзе». Вызваліўся ў 2001 годзе. Пачаў працаваць прыватным таксістам.

Каб пазбегнуць паўторнага зняволення, ён старанна планаваў свае злачынствы. Яго ахвярамі станавіліся дзяўчаты і маладыя жанчыны ва ўзросце ад 12 да 19 гадоў. Ён іх гвалтаваў, а потым забіваў. Целы ён закопваў у лесе, часам кідаючы ў вогнішчы.

У спробе высветліць асобу маньяка праваахоўныя органы расследавалі справы 3000 чалавек раней асуджаных за сексуальныя злачынствы. Раманаў шэсць разоў трапляў пад варту.

25 верасня 2006 года ён спрабаваў згвалціць 24-гадовую дзяўчыну. Ёй удалося ўцячы ад Раманава і яна запомніла нумар яго аўтамабіля. Праз два дні Раманава арыштавалі. Ён адразу ж пачаў распавядаць пра серыю забойстваў дзяўчат, якія ён здзейсніў паміж 2001 і 2005 гадамі. Усяго было выяўлена 10 эпізодаў. Ён таксама прызнаўся ў падвойным забойстве, учыненым у 1991 годзе.

Раманаў падрабязна распавёў пра свае забойствы. Вось некаторыя з апісанняў:

Яго змясцілі ў адзіночную камеру СІЗА № 1 у Калінінградзе. 11 кастрычніка 2006 года ён прызнаўся ў трынаццатым забойстве, плануючы пазней раскрыць абставіны якога. У ноч на 12 кастрычніка скончыў жыццё самагубствам, павесіўшыся на прасціне. Забойца пакінуў кароткі развітальны ліст, адрасаваны сыну, у якім папрасіў прабачэння ў сям’і.

Следства сведчыць аб тым, што Раманаў насамрэч адказны прыкладна за 20 забойстваў.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Памерлі ў турмах Расіі
Мінцмайстар

**Мінцмайстар**, **мюнцмайстар** ( ад *Münze* — манета, і *Meister* — майстар) — пасадавая асоба манетнага двара, якая адказвае за манетную вытворчасць. Назіраў за прыладамі працы і працоўнымі, дзейнасцю рэзчыкаў штэмпеляў. Кантраляваў разам з мінцпрабірэрам адпаведнасць пробы матэрыялу, што рыхтавалі для чаканкі манет, а таксама вагу гатовых манет. Вёў дакументацыю. У пэўныя часы мінцмайстры чаканілі свае ініцыялы ці манаграму на манетах, якія вырабляў манетны двор.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Нумізматыка
Ірына Навумаўна Колабава

**Ірына Навумаўна Колабава** (у дзявоцтве **Рабцэвіч**; нар. , Гомель) — беларускі гісторык, спецыялістка ў галіне нумізматыкі і гісторыі грашовага абарачэння на тэрыторыі Беларусі. Кандыдат гістарычных навук, дацэнт.  

## Біяграфія 
Нарадзілася  года ў Гомелі. У 1975 годзе скончыла гістарычны факультэт БДУ.

З 1998 года працуе на кафедры гісторыка-культурнай спадчыны факультэта інфармацыйна-дакументных камунікацый БДУКМ, дзе выкладае такія дысцыпліны як «Гісторыя Беларусі», «Спецыяльныя гістарычныя дысцыпліны (нумізматыка, геральдыка, фалерыстыка, сфрагістыка, анамастыка, метралогія і храналогія)» і інш.

З 2022 года — дацэнтка кафедры археалогіі і спецыяльных гістарычных дысцыплін гістарычнага факультэта БДУ. 

Член Геральдычнага савета пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь.

## Навуковыя інтарэсы 
Спецыялізуецца на гісторыі грашовага абарачэння на тэрыторыі Беларусі, фальшываманецтве ў XIX стагоддзі, манетных скарбах, а таксама развіцці нумізматыкі як навукі.

## Сям’я 
Яе брат — беларускі гісторык Валянцін Навумавіч Рабцэвіч (1934–2008).

## Крыніцы 
Катэгорыя:гісторыкі Беларусі
Катэгорыя:Нумізматы Беларусі
Максім Алегавіч Лепушэнка

**Максім Алегавіч Лепушэнка** () — беларускі вікіпедыст, адміністратар і бюракрат беларускамоўнага раздзела Вікіпедыі. Палітычны зняволены.

## Біяграфія 
У Вікіпедыі вядомы пад псеўданімам «Maksim L». Удзельнічаў у афлайн-сустрэчах, на якіх расказваў пра беларускую Вікіпедыю. Пісаў пераважна пра старажытную гісторыю Беларусі, таксама сачыў за парадкам у раздзеле і мадэраваў спрэчкі ўдзельнікаў. Аўтар артыкулаў пра культуру і літаратуру, а таксама біяграфій сучасных беларускіх літаратараў.

### Пераслед 
Быў затрыманы ў абед 15 мая 2025 года. Паводле СМІ, затрыманне Максіма стала часткай рэпрэсій, скіраваных супраць аўтараў і рэдактараў беларускай Вікіпедыі. 17 чэрвеня 2025 года беларускімі праваабарончымі арганізацыямі быў прызнаны палітычным зняволеным. 

## Гл. таксама 
* Спіс людзей, арыштаваных за рэдагаванне Вікіпедыі
* Рэпрэсіі супраць беларускіх вікіпедыстаў (з 2022)

## Крыніцы 
Катэгорыя:Асобы, прызнаныя палітычнымі зняволенымі праваабарончым цэнтрам «Вясна»
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя беларускія вікіпедысты
Катэгорыя:Вікіпедысты
Харвестар

]]
 501 HD]]

**Харвестар** — гэта лесанарыхтоўчая машына з пілавальнай прыладай, якая дазваляе адразу на месцы цягам адной аперацыі спілаваць дрэва, абрэзаць галіны і падзяліць ствол на сартыменты. Харвестар можа выкарыстоўвацца разам з тралёвачным трактарам або з форвардарам для вывазу бярвён.

Харвестары былі распрацаваныя ў Швецыі і Фінляндыі і сёння выконваюць практычна ўсю высечку леса ў гэтых краінах. Першы рухомы харвестар, мадэль PIKA 75, быў прадстаўлены ў 1973 годзе фінскім інжынерам Сакары Пінамякі і яго кампаніяй PIKA Forest Machines. Першая адназахопная пілавальная прылада (так званая «галоўка») харвестара была прадстаўлена ў пачатку 1980-х гадоў шведскай кампаніяй SP Maskiner. Яны атрымалі шырокае распаўсюджванне па ўсёй астатняй частцы Паўночнай Еўропы.

Харвестары эфектыўна выкарыстоўваюцца на роўнай і ўмерана стромкай мясцовасці. Для стромкіх узгоркаў або выдалення асобных дрэў перавага усё яшчэ аддаецца наземным брыгадам з бензапіламі. У Паўночнай Еўропе для прарэджвання выкарыстоўваюцца невялікія і манеўраныя харвестары, ручная высечка звычайна выкарыстоўваецца толькі ў экстрэмальных умовах, калі памер дрэў перавышае магутнасць пілавальнай прылады харвестара, або ўладальнікамі невялікіх лясных участкаў.

Асновай харвестара з’яўляецца пазадарожны транспартны сродак — колавы, гусенічны або на базе крокавага экскаватара. Дызельны рухавік прыводзіць у дзеянне як транспартны сродак, так і пілавальную прыладу («галоўку») праз гідраўлічны прывад. Доўгая страла, падобная да стралы экскаватара, нясе пілавальную прыладу харвестара. Некаторыя харвестары з’яўляюцца адаптацыямі экскаватараў, на якіх коўш заменены пілавальнай прыладай, аднак таксама распрацоўваюцца асобныя транспартныя сродкі. Кабіна машыны стварае бяспечнае і камфортнае працоўнае асяроддзе аператара для лесанарыхтоўкі ў прамысловых маштабах.

Вытворчасцю харвестараў займаюцца такія кампаніі як Caterpillar, John Deere, Komatsu, Ponsse, Rottne, Logset, Kesla. У Беларусі вытворчасцю харвестараў займаюцца Амкадор і Мазырскі машынабудаўнічы завод.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Лясная прамысловасць
Катэгорыя:Лесанарыхтоўчая тэхніка
Ангарскі завулак (Мінск)

**Ангарскі завулак** — завулак у Заводскім раёне Мінска. Названы ў гонар горада ў Сібіры. Пачынаецца ад скрыжавання з Магнітнай вуліцай і ідзе паралельна Ангарскай вуліцы да скрыжавання з вуліцай Чакаліна. Архітэктура складаецца з жылой забудовы сядзібнага тыпу.

## Цікавыя факты 
* Завулак перарываецца ў раёне скрыжавання з вуліцай Пажарскага і зноў пачынаецца ад скрыжавання з вуліцай Арцёма.
* У рэпартажы СТБ у 2014 г. узгадваўся гадзіннік на браме аднаго з прыватных дамоў Ангарскага завулка, які быў названы мясцовым Біг-Бенам і адной з адметнасцяў Паўночнага пасёлка.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Ангарскі завулак на StreetMaps
* Ангарскі завулак на АТО.ВУ
* Ангарский переулок на Геодзен
* В год малой Родины не могу не рассказать о своей — об Ангарской. Место чудовищной красоты! // Денис Блищ. Частное мнение
* Районы, кварталы: история жилого района Ангарская // Onliner.by, 11.07.2013
* Северный поселок в Минске: неизвестные речки, удивительная топонимика и уникальный памятник солдатам // Рэпартаж СТБ, 16.04.2014

Катэгорыя:Заводскі раён (Мінск)
Мяжанцы (Літва)

**Мяжанцы**, таксама **Міежо́ніс** () — вёска ў Віленскім раёне Віленскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Дукштаўскай сянюніі. Адміністрацыйны цэнтр сянюнайціі.

## Гісторыя 
У другой палове XIX стагоддзя вёска належала да маёнтка Еўропа Нарбутаў, уваходзіла ў склад Віленскага павета Віленскай губерні. Пасля 1861 года ў Майшагольскай воласці Віленскага павета.

У часы Першай сусветнай вайны ў 1915 годзе Мяжанцы занялі войскі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай абвяшчаліся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У пачатку 1919 года тэрыторыя занята Чырвонай Арміяй. З 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР, у канцы сакавіка занята польскімі войскамі.

З 1920 года ўваходзілі ў склад Сярэдняй Літвы, з 1922 да 1939 года — у складзе гміны Мейшагола Віленска-Троцкага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.

З пачаткам Другой сусветнай вайны ў верасні 1939 года занята савецкімі войскамі. Паводле савецка-літоўскага дагавора аб узаемадапамозе, падпісанага 10 кастрычніка 1939 года, Мяжанцы разам з часткай Віленскага краю былі перададзены Літве, з 1940 года — у Літоўскай ССР. У 1941—1944 гадах пад акупацыяй Германіі.

З 1990 года — у складзе незалежнай Літвы.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Дукштаўская сянюнія
Катэгорыя:Населеныя пункты Віленскага раёна
Медальернае мастацтва

[thumb|right|[Пізанела. Абарот медалю з партрэтам Чэчыліі Ганзага]]

**Медалье́рнае маста́цтва** — разнавіднасць дробнай пластыкі, мастацтва вырабу форм для адліўкі і штэмпеляў для чаканкі манет і медалёў. Дэкаратыўныя і выставачныя медалі могуць вырабляцца ў тэхніцы керамікі.

У 1910-я гг. медальернае мастацтва набыло асаблівае значэнне ў Германіі. Мастакі, такія як Ё. Гангль, К. К. Гёц, Л. Гіс і інш., стваралі творы, блізкія да экспрэсіянізму, адраджаючы традыцыйныя еўрапейскія вобразы «Скокаў смерці» і «Жахаў вайны», надаючы ім антываенны сэнс. У міжваенны перыяд у медальерным мастацтве пераважаў стыль ар-дэко, у якім працавалі П. Турэн у Францыі; Ж. Дзюпон у Бельгіі; Р. Джонсан, П. Меткаф у Англіі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Медальернае мастацтва
Іосіф Іосіфавіч Гашкевіч

**Іосіф Іосіфавіч Гашкевіч** () — дзяржаўны службовец, беларускі краязнавец.

## Біяграфія 
Іосіф Іосіфавіч Гашкевіч нарадзіўся 18 жніўня 1872 года ў сям’і Іосіфа Антонавіча Гашкевіча, усходазнаўца і першага консула Расійскай імперыі ў Японіі, які ў 1867 годзе пераехаў з Пецярбурга ў сваё маёнтка Малі, і Кацярыны Сямёнаўны Матчынай, дачкі адстаўнога палкоўніка. Менш чым праз тры гады пасля яго нараджэння, 3 мая 1875 г. бацька Іосіф Антонавіч памёр.

Атрымаўшы пачатковую адукацыю, Іосіф Гашкевіч паступіў у Імператарскі Аляксандраўскі ліцэй. Пасля яго заканчэння быў залічаны на службу ў Міністэрства земляробства і накіраваны ў Херсонскую губерню, а затым у Дзяржаўны дэпартамент у Пецярбургу. У 1899 годзе, ужо працуючы ў Вільні, ён выдаў апошнюю працу свайго бацькі — «Аб каранях японскай мовы». У 1900 годзе стаў членам Віленскага з’езда міравых суддзяў і Віленска-Троцкага аддзялення Літоўскага епархіяльнага школьнага савета, а ў 1903 годзе — членам губернскай па гарадскіх справах прысутнасці і ганаровым міравым суддзёй Віленскага судова-міравой акругі. У 1910 годзе стаў неадменным членам губернскай па гарадскіх справах прысутнасці і Літоўскага епархіяльнага школьнага савета, надворным саветнікам. Жылі Гашкевічы ў Вільні на Мураўёўскай плошчы ў доме Багдановіча, пахаваная на Свята-Еўфрасіннеўскіх могілках у Вільні, якая з’яўляецца важнай крыніцай для вывучэння статыстыкі, дэмаграфіі, землеўладання, структуры кіравання, народнай адукацыі, гістарычнага краязнаўства ў канцы XIX — пачатку XX стагоддзя.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Краязнаўцы Расійскай імперыі
Катэгорыя:Краязнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Краязнаўцы Літвы
Катэгорыя:Надворныя саветнікі
Вольга Генадзеўна Сітнік

**Вольга Генадзеўна Сітнік** () — беларуская вікіпедыстка. Адміністратарка беларускамоўнага раздзела Вікіпедыі. Аўтар тысяч артыкулаў і 200 тысяч правак. Некалькі разоў затрымлівалася з красавіка 2025 года. Разам з іншымі вікіпедыстамі праходзіць па невядомай крымінальнай справе. Праваабарончымі арганізацыямі прызнана палітычнай зняволенай.

## Біяграфія 
Нарадзілася і расла ў Слуцку. Вучылася ў школе № 10 імя С. Ф. Рубанава. У 2005 годзе скончыла факультэт інфармацыйных тэхналогій і робататэхнікі БНТУ па спецыяльнасці «робататэхніка».

Актыўна ўдзельнічае ў Вікіпедыі з 2009 года пад псеўданімам «Хомелка». У 2010 годзе атрымала статус адміністратара раздзела. У асноўным піша пра гісторыю і культуру Беларусі, вядомых асоб, помнікі архітэктуры, жывёльны і раслінны свет. Прадстаўляла беларускую Вікіпедыю на Вікіманіі-2014 у Лондане. Сутнасць абвінавачанняў застаецца невядомай. Сітнік праходзіць па крымінальнай справе з іншымі адміністратарамі беларускай Вікіпедыі, якія аказаліся за кратамі. У чэрвені 2025 года з захопленага сілавікамі акаўнта Вольгі ў Тэлеграме дасылаліся розныя паведамленні ў чатах беларускай дыяспары пра пошук фатографаў на пратэсныя акцыі.

У снежні 2025 года яна была асуджаная да хатняй хіміі.

## Асабістае жыццё 
Замужам.

## Гл. таксама 
* Спіс людзей, арыштаваных за рэдагаванне Вікіпедыі
* Рэпрэсіі супраць беларускіх вікіпедыстаў (з 2022)

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Старонка Вольгі Сітнік на сайце Праваабарончага цэнтра «Вясна»

Катэгорыя:Выпускнікі БНТУ
Катэгорыя:Асобы, прызнаныя палітычнымі зняволенымі праваабарончым цэнтрам «Вясна»
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя беларускія вікіпедысты
Катэгорыя:Вікіпедысты
Фёдар Філіпавіч Лаўроў

**Фёдар Філіпавіч Лаўроў** (1896, Самарканд — 1971, Хацькова) — скульптар, жывапісец, графік, педагог. Адзін з самых яркіх прадстаўнікоў Пінскай мастацкай школы.

## Біяграфія 
З сям’і ваеннага медыка Філіпа Лаўрова, які служыў у Самаркандзе і Агаф’і Паўлаўны Кугушевой з княжацкага роду. Удзельнічаў у Сусветнай вайне і Грамадзянскай вайне ў казачых часцях. З белай арміяй эміграваў у Польшчу. Са жніўня 1920 года харунжы ў 3-й рускай арміі генерал-лейтэнанта Б. С. Пермікіна. Пасля падпісання Рыжскага мірнага дагавора застаўся ў Польшчы.

Вучыўся ў Кракаўскай акадэміі мастацтваў, затым у Акадэміі мастацтваў у Заграбе (Харватыя). З верасня 1939, пасля далучэння Заходняй Беларусі да БССР, кіраўнік гуртка студыі выяўленчага мастацтва ў Пінскім Доме піянераў. У 1940 годзе ўдзельнічаў ва Усебеларускай выставе выяўленчых мастацтваў у Маскве.

## Творчасць 
Пераехаўшы ў беларускі Пінск, займаўся скульптурай, разьбой па дрэве. Маляваў карыкатуры і шаржы, якія публікаваліся ў мясцовай прэсе, а таксама выпускаліся як паштоўкі. Аўтар першых экспазіцый Музея Беларускага Палесся. У 1937 годзе кіраваў мастацкай майстэрняй, якая афармляла штогадовыя пінскія «Палескія кірмашы». Сімвалам кірмашоў стала яго скульптура «Палешук». Аўтар вітражоў Свята-Фёдараўскага сабора — галоўнай праваслаўнай святыні Пінска.

У чэрвені 1941 года арыштаваны па абвінавачванні ў контррэвалюцыйнай дзейнасці, асуджаны на пяць гадоў папраўча-працоўных работ. Тэрмін адбываў у Вятлагу.

Спачатку на агульных працах, потым мастак-пастаноўшчык культбрыгады і кіраўнік мастацка-прамысловых майстерняў лагера. Паставіў спектаклі: «Запарожац за Дунаем», «Русалка», «Вяселле ў Малінаўцы», «Сільва», «Марыца», «Цыганскі барон», «Баядэра», «Без віны вінаватыя», «На дне» і іншыя, стварыў некалькі скульптур, у тым ліку помнік Леніну ў пасёлку Лясны. Вызвалены ў чэрвені 1946 года і пакінуты па вольным найме да асобага распараджэння. У 1952 годзе пераведзены ў Таўду Свярдлоўскай вобласці, дзе прызначаны мастаком афіцэрскай школы Міністэрства ўнутраных спраў. Рэабілітаваны 19 лістапада 1966 года. Пасля вызвалення жыў у сына Дзмітрыя Фёдаравіча Лаўрова ў падмаскоўным сяле Архангельскае.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Мастакі XX стагоддзя
Катэгорыя:Графікі Беларусі
Катэгорыя:Краязнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Постаці Пінска
Ёган Генрых Шмельцэр

**Ёган Генрых Шмельцер** (; ) — аўстрыйскі кампазітар, скрыпач і дырыжор. Вядучы кампазітар аўстрыйскага барока да Бібера.

## Біяграфія 
Пра музычную адукацыю Шмельцэра дакладных звестак няма. Пераехаўшы ў Вену (дата пераезду невядомая), магчыма, вучыўся ў італьянскага скрыпача і кампазітара Антоніа Берталі. Упершыню ў дакументах Шмельцэр згадваецца ў 1643 годзе як карнетыст Сабора Св. Стэфана. У далейшым уся творчая кар’ера Шмельцэра звязана з імператарскай прыдворнай капэлай: ён пачаў афіцыйна служыць там скрыпачом у 1649 годзе, паступова пашыраючы кола сваіх абавязкаў. У 1658 годзе дырыжыраваў аркестрам падчас каранацыі Леапольда I у Франкфурце. У 1665 быў афіцыйна прызначаны «балетным кампазітарам», гэта значыць выдумшчыкам камернай інструментальнай музыкі ў жанры балета (інструментальныя сюіты, пераважна, танцавальнай музыкі). Некаторыя з сюітаў Шмельцэра выкарыстоўваліся як устаўныя балетныя нумары ў операх Антоніа Чэсці і Антоніа Драгі. У 1671 годзе Шмельцэр стаў віцэ-капельмайстрам, а ў 1679 годзе, нарэшце, капельмайстрам (першым у гісторыі аўстрыйцам, які заняў гэтую пасаду). З-за эпідэміі чумы двор і капэла перамясціліся ў 1679 у Прагу, аднак, чума нагнала Шмельцэра і ў Празе, дзе ён памёр у 1680 годзе.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Кампазітары Аўстрыі