open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Автобизнес

**Автобизнес** (раней *Автобизнес-weekly*, , літаральна *«Аўтабізнэс-тыднёвік»*) — былое беларускае аўтамабільнае выданне. Газета выдавалася з лютага 1993 года да снежня 2018 года. Да лістапада 2023 года працягвала дзейнасць у фармаце інтэрнэт-партала.

## Газета 
Першы нумар выйшаў 11 лютага 1993 года.

Асноўная тэматыка газеты — размяшчэнне рэкламы, як прыватнага характару (купля продаж аўто/запчастак/гаражоў і да т.п.), так і камерцыйнай рэкламы (выкананне розных работ і да т.п.). Таксама размяшчала на сваіх старонках тэсты і агляды аўта і мотатэхнікі (як новых, так і карыстаных), артыкулы прысвечаныя мота- і аўтаспорту, узаемадачыненням з ДАІ, мытняй і іншымі дзяржаўнымі органамі і ўстановамі адносна аўтамабільнай тэматыкі, рабіліся агляды працы розных аб’ектаў, якія часта выкарыстоўваюцца аўтааматарамі (напрыклад, АЗС), рэдакцыя адказвала на пытанні па лістах чытачоў.

* Заснавальнік:ЗАТ «Аварыйны сэрвіс для аўтааматараў»
* Выдавец: ЗАТ «Аварыйны сэрвіс для аўтааматараў»
* Тыраж газеты — 30 000 асобнікаў.
* Фармат аднаго нумара — 128 аркушаў.

Выдавалася ў Мінску штотыдзень па чацвяргах. Распаўсюджвалася праз шапікі «Белсаюздрук», па падпісцы, а таксама ў іншых месцах (супермаркеты, і г.д.). Мова — пераважна руская.

## У інтэрнэце 
У 2006 годзе на базе газеты «Аўтабізнес» з’явіўся інтэрнэт-партал abw.by. Калі існаваў паралельна з газетай, была магчымасць сцягваць свежыя нумары з сайта.

У лістападзе 2023 года на партале быў апублікаваны адкрыты ліст уласнікаў выдання, у якім паведамлялася аб спыненні працы. Апошнія матэрыялы былі апублікаваныя 19 лістапада. З 20 лістапада інфармацыя на сайце abw.by больш не абнаўляецца.

17 студзеня 2024 года партал ABW.BY певедаміў, што аднаўляе сваю працу са з'яўленнем новых заснавальнікаў.

## Спасылкі 
* www.abw.by

Катэгорыя:Газеты Беларусі
Катэгорыя:Газеты на рускай мове
Катэгорыя:Беларускія інтэрнэт-СМІ
Пітсбург

**Пітсбург** () — другі па велічыні горад у штаце Пенсільванія, ЗША. Гэта адміністрацыйны цэнтр акругі Алегейні, штат Пенсільванія, а таксама эканамічны, культурны, навуковы і транспартны цэнтр вобласці, званай Pittsburgh Tri-State. Пабудаваны на сутоцы рэк Алегейні, Агая і Манагахела і навакольных узгорках, Пітсбург лёгка пазнавальны па сваёй цэнтральнай частцы — так званаму «залатому трохвугольніку» з мноствам небаскробаў і мастоў.

Пітсбург вядомы як «Сталёвы горад» за сваю дамінуючую ролю ў гісторыі сталеліцейнай прамысловасці ЗША. Ён развіваўся як жыццёва важная сувязь паміж Атлантычным узбярэжжам і Сярэднім Захадам, паколькі багатыя на карысныя выкапні Алегенскія горы прывялі да таго, што рэгіён стаў прадметам аспрэчвання паміж Французскай і Брытанскай імперыямі, вірджынцамі, віскі-паўстанцамі і бакамі Грамадзянскай вайны. На працягу часткі XX стагоддзя Пітсбург саступаў толькі Нью-Ёрку і Чыкага па колькасці занятых у штаб-кватэрах карпарацый; у ім было найбольш акцыянераў ЗША на душу насельніцтва. Дэіндустрыялізацыя ў канцы XX стагоддзя прывяла да масавых звальненняў сярод рабочых, бо сталеліцейная і іншыя галіны цяжкай прамысловасці заняпалі, што супала з тым, што некалькі карпарацый з Пітсбурга пераехалі ў іншыя месцы.

У Пітсбургу знаходзяцца буйныя медыцынскія ўстановы, у тым ліку Медыцынскі цэнтр Пітсбургскага ўніверсітэта, а таксама 68 каледжаў і ўніверсітэтаў, у тым ліку Карнегі-Меланаўскі ўніверсітэт і Пітсбургскі ўніверсітэт. Гэты раён служыў штаб-кватэрай федэральнага агенцтва па кіберабароне, праграмнай інжынерыі, робататэхніцы, энергетычных даследаваннях і ядзерным флоце.

## Насельніцтва 
## Вядомыя асобы 
* Уільям Алфрэд Фаўлер
* Джордж Альберт Крол

## Гарады-пабрацімы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт  
* Турыстычны сайт 

Катэгорыя:Гарады Пенсільваніі
Федэральная служба бяспекі Расіі

**Федэральная служба бяспекі Расійскай Федэрацыі (ФСБ Расіі)** — адзіная цэнтралізаваная сістэма органаў федэральнай службы бяспекі, якая ажыццяўляе рашэнне ў межах сваіх паўнамоцтваў задач па забеспячэнні бяспекі Расійскай Федэрацыі. Кіраўніцтва дзейнасцю ФСБ Расіі ажыццяўляецца Прэзідэнтам Расійскай Федэрацыі. Створана ў чэрвені 1995 г. шляхам пераўтварэння (перайменавання) Федэральнай службы контрразведкі Расійскай Федэрацыі.

## Гісторыя 
21 снежня 1993 года Прэзідэнт Расіі Б. М. Ельцын падпісаў указ аб скасаванні Міністэрства бяспекі Расійскай Федэрацыі і аб стварэнні Федэральнай службы контрразведкі Расійскай Федэрацыі (ФСК Расіі). 3 красавіка 1995 г. Б. М. Ельцын падпісаў Федэральны закон «Аб органах федэральнай службы бяспекі ў Расійскай Федэрацыі», які ўступіў у сілу 12 красавіка 1995 года. У адпаведнасці з ім ФСК Расіі была пераназваная ў Федэральную службу бяспекі Расійскай Федэрацыі, пры гэтым не праводзілася арганізацыйна-штатных мерапрыемстваў, супрацоўнікі службы (уключаючы дырэктара і яго намеснікаў) заставаліся на сваіх пасадах без перапрызначэння і пераатэстацыі. 23 чэрвеня 1995 г. адпаведныя змены «заднім чыслом» былі ўнесены ў структуру федэральных органаў выканаўчай улады. Гэтым жа ўказам былі зацверджаны палажэнне аб службе і структуры яе цэнтральнага апарата, якая паўтарала структуру ФСК за некаторымі выключэннямі (адноўлена следчае ўпраўленне, з’явілася кіраванне спецыяльных аперацый, сакратарыят ператвораны ва ўпраўленне справамі).

14 жніўня 1996 года афіцыйнае найменне службы было зменена з «Федэральная служба бяспекі Расійскай Федэрацыі» на «Федэральная служба бяспекі Расіі». 9 верасня 1996 перайменаванне было адменена.

## Зноскі 
Катэгорыя:Спецслужбы
Катэгорыя:Федэральныя службы Расіі
Цэнтральнае разведвальнае ўпраўленне

**Цэнтральнае разведвальнае ўпраўленне ЗША, ЦРУ** () — агенцтва Федэральнага ўрада ЗША, асноўнай функцыяй якога з’яўляецца збор і аналіз інфармацыі аб дзейнасці замежных арганізацый і грамадзян. Асноўны орган замежнай разведкі і контрразведкі ЗША.

Штаб-кватэра ЦРУ знаходзіцца ў размешчаным паблізу Вашынгтона горадзе Лэнглі, штат Вірджынія.

ЦРУ ўваходзіць ў разведвальную супольнасць ЗША, якім кіруе Дырэктар нацыянальнай разведкі.

## Спасылкі 
* Вэб-сайт ЦРУ, у тым ліку https://www.cia.gov/cia/publications/factbook/index.html
Федэральнае бюро расследаванняў

**Федэральнае бюро расследаванняў** (анг. Federal Bureau of Investigation, FBI, ФБР) (традыцыйны варыянт чытання: [фэ-бэ-эр], (анг.: [эф-бі-ай]) — амерыканскае ведамства пры міністэрстве юстыцыі ЗША, падпарадкоўваецца Генеральнаму пракурору. Заснавана ў 1908 годзе.

Мае паўнамоцтвы расследаваць парушэнні федэральнага заканадаўства краіны і забяспечваць бяспеку дзяржавы, краіны, нацыі і прэзідэнта. Грамадзянам ЗША вядомая як структура, якая праводзіць агульную праверку тых, хто падаў заяву на прыём на дзяржаўную службу. Пад агульную юрысдыкцыю ФБР трапляюць не менш за 200 катэгорый федэральных злачынстваў. Штогод у ФБР паступае звыш за 36.000 запытаў аб расследаванні цяжкіх злачынстваў, уключаючы падазроныя смерці і забойствы.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
* Гісторыя ФБР. Барацьба з Мафіяй

*
Катэгорыя:Спецслужбы
Міністэрства дзяржаўнай бяспекі ГДР

**Міністэрства дзяржаўнай бяспекі Германскай Дэмакратычнай Рэспублікі** (), **Штазі** () — контрразведвальны і разведвальны (з 1952 года) дзяржаўны орган ГДР. Было ўтворана ў красавіку 1950 года на ўзор і пры ўдзеле МДБ СССР. Штаб-кватэра размяшчалася ў акрузе Ліхтэнберг Усходняга Берліна. Дэвіз міністэрства: «Шчыт і меч партыі» (), партыі САПГ.

Катэгорыя:Спецслужбы
Генрых Гімлер

**Генрых Гімлер** (; , , Баварыя, Германская імперыя — , Люнебург, Ніжняя Саксонія, Трэці рэйх) — адзін з галоўных палітычных і ваенных дзеячаў Трэцяга рэйха. Рэйхсфюрар СС (1929—1945), рэйхсміністр унутраных спраў Германіі (1943—1945), рэйхсляйтар (1934), начальнік РСХА (1942—1943). № у СС — 168.

Гімлер не прызнаў Беларусі і Украіны і лічыў, што "калі нейкі беларус ці ўкраінец стварае сваё войска, то, нягледзячы на гэта, ён жа застаецца рускім".

## Спасылкі 
Катэгорыя:Члены Фрайкора
Катэгорыя:Рэйхсляйтары
Катэгорыя:Афіцэры СС
Катэгорыя:Нацысцкія злачынцы
Катэгорыя:Злачынцы Халакоста
Катэгорыя:Рэйхсміністры
Катэгорыя:Удзельнікі Другой сусветнай вайны
Катэгорыя:Дзеячы Трэцяга рэйха, якія здзейснілі самагубства
Катэгорыя:Самазабойцы, якія прынялі яд
Катэгорыя:Асобы на марках
Артур Мілер

**Артур Эшэр Мілер** (анг. Arthur Asher Miller, 17 кастрычніка, 1915 — 10 лютага, 2005) — вядомы амерыканскі драматург 20-га стагоддзя. Нарадзіўся ў Нью-Ёрку. Найбольш вядомыя яго п’есы «Смерць каміваяджэра» (Death of a Salesman) і «Салемскія ведзьмы» (The Crucible). Артур Мілер лічыцца найбольш уплывовым драматургам 20-га стагоддзя ў Амерыцы. Таксама вядомы тым, што яго жонкай была Мэрылін Манро.

## Біяграфія 
Артур Мілер нарадзіўся і гадаваўся у Нью-Ёрку ў сям’і яўрэйскіх імігрантаў, якія паходзілі з Польшчы. Сям’я жыла ў дарагой кватэры на Манхэтане каля Цэнтральнага парку, пакуль бацька не страціў грошы падчас Вялікай амерыканскай дэпрэсіі.

Мілер скончыў Мічыганскі ўніверсітэт у спецыяльнасці журналістыка. Пачаў пісаць п’есы яшчэ ва ўніверсітэце. У 1949 годзе за п’есу «Смерць каміваяджэра» атрымаў прэмію Пуліцэра і іншыя прэстыжныя ўзнагароды. У 1953 годзе выдаў п’есу «Салемскія ведзьмы», якая таксама набыла вялікую папулярнасць, у тым ліку на Брадвеі.

У 1956 годзе пабраўся шлюбам з Мэрылін Манро (гэта быў яго другі шлюб). Развяліся яны ў 1961 годзе.

Таксама ў 1956 годзе Артур Мілер быў выкліканы на слуханні ў Кангрэс ЗША і абінавачваўся ў сувязях з камуністычнай партыяй. Ён падаў апеляцыю, і ў 1958 яна была задаволеная — з яго знялі падазрэнні.

Памёр ва ўзросце 89 гадоў ў мястэчку Роксбуры, штат Канектыкут, з прычыны спынення сэрца.

## П’есы 
* 1936 Honors at Dawn (Ушанаванне на золку)
* 1944 The Man Who Had All the Luck (Чалавек, які меў поўную ўдачу)
* 1947 All My Sons (Усе мае сыны)
* 1949 Death of a Salesman (Смерць каміваяджэра)
* 1953 The Crucible (Салемскія ведзьмы)
* 1955 A Memory of Two Mondays (Успамін пра два панядзелкі)
* 1955 A View from the Bridge (Від з моста)
* 1964 After the Fall (Пасля падзення)
* 1965 Incident at Vichy (Інцыдэнт у Вічы)
* 1968 The Price (Цана)
* 1972 The Creation of the World and Other Business (Стварэнне сьвету і іншыя справы)
* 1977 The Archbishop’s Ceiling (Столя ацыбіскупа)
* 1981 The American Clock (Амерыканскі гадзіннік)
* 1982 Elegy For a Lady (Элегія для лэдзі)
* 1982 Some Kind of Love Story (Нейкая любоўная гісторыя)
* 1986 Danger: Memory! (Небяспека: Памяць!)
* 1991 The Ride Down Mt. Morgan (Прагулка ўніз з гары Моргана)
* 1993 The Last Yankee (Апошні янкі)
* 1994 Broken Glass (Разбітае шкло)
* 1998 Mr. Peters' Connections (Сувязі містэра Пітэрса)
* 2004 Resurrection Blues (Журбота ўваскрасае)
* 2004 Finishing the Picture (Сканчваючы малюнак)

Катэгорыя:Драматургі ЗША
Катэгорыя:Памерлі ад сардэчнай недастатковасці
СС

**СС** (ням. **die SS**, *Schutzstaffeln* — «ахоўныя (абарончыя) атрады») — ваенна-палітычная арганізацыя ў Германіі 1930-1940-х гг.

Першапачаткова СС прызначаліся для асабістай аховы А. Гітлера і ўваходзілі ў склад штурмавых атрадаў. З 1934 СС былі выдзелены з штурмавых атрадаў як асобная структура НСДАП і падпарадкоўваліся асабіста Гітлеру і рэйхсфюрэру СС Г. Гімлеру. У снежні 1939 колькасць СС складала 243,6 тыс. чал (у тым ліку ў Агульных СС — 223,6 тыс. чалавек). З снежні 1934 пачалося стварэнне частак узмацнення СС, якія ў чэрвені 1940 атрымалі найменне Войскаў СС (да сакавіка 1945 колькасць асабістага складу Войскаў СС складала 830 тыс. чалавек).

У 1933—1945 у падпарадкаванні СС знаходзіліся канцэнтрацыйныя лагеры і лагеры смерці, у якіх загінулі мільёны людзей. СС былі асноўным арганізатарам тэрору і знішчэння людзей па расавых прыкметах, палітычных перакананнях і дзяржаўнай прыналежнасці як у Германіі, так і ў акупаваных ёю краінах.

СС датычныя да мноства ваенных злачынстваў і злачынстваў супраць чалавечнасці. Нюрнбергскі трыбунал прызнаў вялікую групу членаў СС злачынцамі.

## Штандарты СС 
* 1-ы штандарт СС ()
* 4-ы штандарт СС (Любек)
* 5-ы штандарт СС (Брандэнбург)
* 6-ы штандарт СС (Берлін)
* 10-ы штандарт СС (Кайзерслаўтэрн)
* 22-і штандарт СС (Шверын)
* 24-ы штандарт СС (Ольдэнбург)
* 27-ы штандарт СС (Франкфурт-на-Одэры)
* 30-ы штандарт СС (Гаген)
* 34-ы штандарт СС (Верхняя Баварыя)
* 37-ы штандарт СС (Лінц)
* 52-і штандарт СС (Ніжняя Аўстрыя)
* 53-і штандарт СС ()
* 58-ы штандарт СС (Кёльн)
* 74-ы штандарт СС (Остзее)
* 89-ы штандарт СС (Вена)
* 108-ы штандарт СС (Прага)

Катэгорыя:Трэці рэйх
Драматург

. Стваральніца нясвіжскага тэатра. Выбітны драматург Рэчы Паспалітай.]]
**Драмату́рг** — пісьменнік, які стварае драматычныя творы (драмы, трагедыі, камедыі, трагікамедыі, вадэвілі, містэрыі, інтэрмедыі і драматычныя паэмы), прызначаныя для пастановы на тэатральнай сцэне, у кіно альбо чытання. Аўтар п’ес.

## Глядзіце таксама 
* Тэатр
* Кіно

Катэгорыя:Драматургі
Катэгорыя:Прафесіі
Оскар Уайльд

**О́скар Фі́нгал О’Фла́эрці Уілс Уайльд** (; 16 кастрычніка 1854 — 30 лістапада 1900) — ірландскі пісьменнік, паэт і крытык, адзін з самых вядомых драматургаў позняга Віктарыянскага перыяду; прадстаўнік дэкадэнцтва.

## Біяграфічныя звесткі 
Нарадзіўся 16 кастрычніка 1854 года ў Дубліне, сталіцы Ірландыі. Бацькам яго быў афтальмолаг і аталарынголаг сэр Уільям Роберт Уайльд, які займаўся таксама археалогіяй і ірландскім фальклорам. Маці — Джэйн Франчэска Уайлд (у дзявоцтве Элджы), вядомая ірландская свецкая дама.

У 1864—1871 гадах навучаўся ў Каралеўскай школе Портэра (горад Эніскілен каля Дубліна). У 1874 годзе выйграў стыпендыю на навучанне ў Оксфардскім каледжы Магдаліны на класічным аддзяленні. Скончыў Оксфардскі ўніверсітэт у 1879 годзе.

Па заканчэнні ўніверсітэта перасяліўся ў Лондан, дзе хутка ўцягнуўся ў свецкае жыццё. Лонданскі дэндзі быў пазней асуджаны за «непрыстойныя паводзіны» (гомасексуальнасць) і пасля двух гадоў турмы і выпраўленчых работ з’ехаў у Францыю, дзе жыў у галечы пад змененым імем і прозвішчам.

## Творчасць 
Дэбютаваў у 1876 годзе. У зборніку «Вершы» (1881) блізкі да французскіх імпрэсіяністаў, імкнуўся да сінтэзу паэзіі, музыкі і жывапісу. Аднавіў жанр літаратурна-філасофскай казкі (зборнікі «Шчаслівы прынц», 1888; «Гранатавы домік», 1891), паставіўшы ў цэнтр праблемы стасункаў мастацтва і рэчаіснасці, ролі фантазіі, пакут і міласэрнасці. Аўтар паэмы «Равена» (1878), трагедый «Герцагіня Падуанская» (1883), «Саламея» (1893; на яе аснове напісана аднайменная опера Р. Штрауса, 1905). У камедыях «Веер лэдзі Уіндэрмір» (паст. 1892), «Ідэальны муж», «Як важна быць сур’ёзным» (абедзве паст,, 1895) праявіў сябе як майстар парадокса, знаўца псіхалогіі і свецкага жыцця. У кнізе эсэ «Задумы» (1891) выклаў канцэпцыю эстэтызму, дэкларуючы прымат мастацтва над рэчаіснасцю і непадуладнасць яго законам абмежаванай маралі. Мастацкай ілюстрацыяй тэорыі О. Уайльда і вяршыняй яго творчасці стаў сацыяльна-філасофскі раман «Партрэт Дарыяна Грэя» (1891), у якім сцвярджаў абсалютную перавагу мастацтва над жыццём і адначасова абвяргаў ідэю незалежнасці прыгажосці ад маралі. Стылістыка рамана адзначана спалучэннем рыс рэалізму, імпрэсіянізму, неарамантызму. Позняя творчасць Оскара Уайльда нясе адбітак перажытай ім асабістай трагедыі — турэмнага зняволення («Балада Рэдынгскай турмы», 1898, і інш.).

На беларускую мову паасобныя творы О. Уайльда пераклаў М. Дуброўскі.

## Беларускія пераклады 
* Балада Рэдынгскай турмы / Пер. М. Дуброўскага. Мн., 1926.

## Літаратура 
* 
* Эллман Р. Оскар Уайльд пер англ.

## Спасылкі 
* prajdzisvet.org

Катэгорыя:Англамоўныя паэты
Катэгорыя:Англамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Драматургі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Драматургі Ірландыі
Катэгорыя:Паэты Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Паэты Ірландыі
Катэгорыя:Пісьменнікі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Пісьменнікі Ірландыі
Катэгорыя:Памерлі ад менінгіту
Да злучэння

**«Да злучэння»** — беларуская рэлігійная газета грэка-католікаў у Заходняй Беларусі. Выдавалася ў 1932—1937 у Вільні на беларускай мове (рэдакцыя знаходзілася ў Слоніме, з 1934 г. — у Папскай духоўнай семінарыі ў г.Дубна Ровенскай вобласці). Рэдактар святар А. Неманцэвіч. Друкавала хроніку рэлігійнага жыцця, Евангелле, артыкулы пра неабходнасць адраджэння уніі на Беларусі. Змясціла працу М. Бярдзяева «Аб’яднанне хрысціян Усходу і Захаду». Мела куток для дзяцей. Сярод сталых аўтараў святары Б. Пачопка, Я. Урбан і інш.

Выйшла 60 нумароў.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Газеты Вільні на беларускай мове
Катэгорыя:З’явіліся ў 1932 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1937 годзе
Катэгорыя:1932 год у Вільні
Катэгорыя:Газеты Заходняй Беларусі
Катэгорыя:Грэка-каталіцкія СМІ Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя Слоніма
Масад

**Масад** (іўр. המוסד למודיעין ולתפקידים מיוחדים — «Ведамства разведкі і спецыяльных задач») — палітычная разведка Ізраіля, па свайму прызначэнню і функцыях параўнальная з амерыканскім ЦРУ. Лічыцца адной з найбольш эфектыўных і прафесійных спецслужбаў у свеце.

Галоўны офіс арганізацыі знаходзіцца ў Тэль-Авіве на бульвары цара Шаўля. Асноўныя аператыўныя падраздзяленні з 1989 года размяшчаюцца ў прыгарадах Тэль-Авіва. Колькасць занятых кадраў меркавана дасягае за 1200 чалавек. На 2021 год арганізацыяй кіруе Давід Барнеа.

Катэгорыя:Спецслужбы Ізраіля
Бялёўскае княства

**Бялёўскае княства** — феадальная дзяржава ва Усходняй Еўропе. Адно з Вярхоўскіх княстваў. Займала невялікую тэрыторыю ў вярхоўях ракі Акі. Вылучылася са складу Навасільскага княства ў пачатку 15 ст. Каля 1406—1408 было захоплена Вітаўтам; пры гэтым бялёўскія князі ад’ехалі ў Маскву разам з літоўскім князем Свідрыгайлам, але вярнуліся ў сваю вотчыну да 1425. Частка зямель Бялёўскага княства была падаравана Вітаўтам тарускім князям — заснавальнікам дынастыі князёў Мезецкіх. У 1437 Бялёў быў заняты выгнанымі з Арды татарамі хана Улуг-Мухамеда. Сумеснае літоўска-маскоўскае войска, якое рушыла на Бялёў, спустошыла яго наваколлі, але было ўшчэнт разбіта татарамі. Пасля таго, як у пачатку 1440-х г. арда Улуг-Мухамеда пакінула Бялёў, бялёўскія князі Фёдар і Васілій Міхайлавічы былі пераселены маскоўскім вялікім князем Васілём II на Волак Ламскі. Аднак неўзабаве яны былі вернуты ў свае ўладанні. 21.04.1459 г. князі Бялёўскія разам з князем навасільскім і адоеўскім Іванам Юр’евічам заключылі пагадненне аб сваім васалітэце з Казімірам IV. У канцы 1487 на бок Масквы перайшоў князь Іван Васільевіч Бялёўскі. У 1492 ён здзейсніў паход на ўладанні сваіх братоў Васілія і Андрэя. Апошнія вымушаны былі таксама перайсці на маскоўскую службу. Такім чынам, астатнія землі Бялёўскага княства былі далучаны да Маскоўскай дзяржавы. Па ўмовах мірнага дагавору 5.02.1494 Бялёў застаўся за Масквой. З маскоўскага боку бялёўская князі пачынаюць аказваць ціск на суседні Мцэнск, які заставаўся за ВКЛ. Невыпадкова пасля захопу Мцэнска ў пачатку 1500 ваяводай у ім стаў Іван Бялёўскі. Пры маскоўскім двары Бялёўскія князі не мелі вялікага значэння. Вотчынныя ўладанні захоўваліся за імі да сярэдзіны 15 ст., але статус удзельнага княства, яны, напэўна, не мелі.

## Літаратура 
* 
* Кром М. М. Меж Русью и Литвой. Западнорусские земли в системе русско-литовских отношений конца XV — первой трети XVI в. М., 1995;
* Любавский М. К. Областное деление и местное управление Литовско-Русского государства ко времени издания первого литовского статута. М., 1892;
* Шеков А. В. Верховские княжества (Краткий очерк политической истории. XIII — середина XVI вв.). Тула, 1993;
* Kuczyński S. M. Ziemie czernihowsko-siewierskie pod rządami Litwy. // Prace Ukraińskiego institutu naukowego. Warszawa, 1936. T. 33.

Катэгорыя:Вярхоўскія княствы
Герман Вільгельм Герынг

{{ДД
|званне =  Рэйхсмаршал
| партыя                    = Нацыянал-сацыялістычная нямецкая рабочая партыя (1922 – 1945)
| узнагароды =
**Нямецкія** (пазбаўлены ўсіх званняў і ўзнагарод 23 красавіка 1945 году):
{ Style = "background: transparent"
     
-
      
-
   
-
     
}
**Замежныя**:
{
     
-
     
-
   
}
{

}
| аўтограф                  = Hermann Göring Signature.svg
}}
**Ге́рман Вільге́льм Ге́рынг** (; , Розенгайм — , Нюрнберг) — палітычны, дзяржаўны і ваенны дзеяч нацысцкай Германіі.

Паплечнік Адольфа Гітлера, адна з самых уплывовых фігур у Нацыянал-сацыялістычнай нямецкай рабочай партыі.

Ветэран Першай сусветнай вайны, лётчык, галоўнакамандуючы Люфтвафэ.

Адзін з самых багатых людзей нацысцкай Германіі. 

## Біяграфія 
Пасля заканчэння кадэцкай вучэльні і ваеннай акадэміі паступіў на службу ў 112-ы пяхотны полк. З пачаткам Першай сусветнай вайны ваяваў на Заходнім фронце.

Дамогся пераводу ў ваенную авіяцыю і ўдзельнічаў у баявых дзеяннях як лётчык-знішчальнік. За час баёў асабіста збіў больш за дваццаць самалётаў праціўніка і быў узнагароджаны шматлікімі ўзнагародамі.

Калі Германія прайграла вайну і не магла мець па мірным дагаворы сваёй баявой авіяцыі, Герынг зарабляў тым, што выступаў з паказальнымі палётамі ў Даніі і Швецыі.

У 1922 годзе ён вярнуўся ў Германію, дзе стаў членам нацысцкай партыі і актыўным удзельнікам нацысцкага руху. Ужо ў студзені 1923 года Гітлер прызначыў яго вярхоўным кіраўніком нацысцкіх штурмавых атрадаў.

Падчас «Піўнога путчу» 1923 года Герынг атрымаў цяжкае раненне, але здолеў схавацца і потым выехаць у Аўстрыю, дзе знаходзіўся да 1927 года, пакуль путчыстаў не амніставалі.

У 1928 годзе ён, разам з яшчэ 11 дэпутатамі-нацыстамі, быў абраны ў Рэйхстаг. У 1932 годзе, калі НСДАП атрымала там 230 месцаў і ператварылася ў найбуйнейшую партыю Германіі, стаў старшынёй Рэйхстага і заставаўся ім да 1945 года.

У 1933 годзе, калі Гітлер стаў канцлерам Германіі, Герынг заняў пасаду прэм’ер-міністра Прусіі і рэйхскамісара авіяцыі. Быў адным з арганізатараў нацысцкага тэрору ў Германіі і на акупаваных фашыстамі тэрыторыях у гады Другой сусветнай вайны.

Напярэдадні краху Трэцяга рэйха, фюрэр даведаўся, што Герынг за яго спіной вёў таемныя перамовы з праціўнікам, загадаў арыштаваць рэйхсмаршала па абвінавачванні ў дзяржаўнай здрадзе, пазбавіць усіх званняў і ўзнагарод.

8 мая 1945 года Герман Герынг добраахвотна здаўся амерыканцам у Берхтэсгадэне. Прысудам Нюрнбергскага трыбунала аб’яўлены адным з галоўных ваенных злачынцаў. Скончыў жыццё самагубствам.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Постаці Германіі
Катэгорыя:Дзеячы Трэцяга рэйха, якія здзейснілі самагубства
Катэгорыя:Лётчыкі Першай сусветнай вайны (Германія)
Эсэ

**Эсэ** (ад французскага *essai* — «вопыт», «спроба») — літаратурны жанр, кароткі ці сярэдняга аб’ёму сінтэтычны празаічны твор, свабодная развага аўтара на навуковую, палітычную, філасофскую, літаратурную ці іншыя тэмы. Стыль эсэ звычайна ясны і нязмушаны, з шматлікімі спасылкамі.

Як літаратурны жанр эсэ ўзыходзіць да «Вопытаў» французскага філосафа Мішэля Мантэня, апублікаваных у 1580 годзе. У англійскую літаратуру гэты тэрмін прынёс Фрэнсіс Бэкан. Найбольш распаўсюджаным гэты жанр быў у 18 стагоддзі. Актыўна яго выкарыстоўвалі Дзідро, Вальтэр, Лесінг, Гердэр і інш. Эсэ было асноўнай формай палемікі рамантыкаў. У 20 стагоддзі эсэ заставалася папулярным жанрам, яго выкарыстоўваюць сучасныя пісьменнікі (напр. Умберта Эка, Джордж Оруэл і іншыя).

У беларускай літаратуры эсэ можна сустрэць у Брыля, Быкава, Арлова, Законнікава, Бабкова і інш.

## Спасылкі 
* Лекцыя Валянціна Акудовіча для Беларускага калегіума


Катэгорыя:Літаратурныя жанры
Леапольд фон Захер-Мазох

**Леапольд фон Захер-Мазох** (; , Львоў — , Франкфурт-на-Майне або Ліндхайм) — аўстрыйскі пісьменнік. У 1886 годзе псіхіятр і неўролаг Рыхард фон Крафт-Эбінгам увёў новае паняцце ў псіхіятрыі і сексапаталогіі, звязанае з творчасцю пісьменніка, — мазахізм.

## Бібліяграфія 
* 1858 — Адна галіцкая гісторыя. Год 1846
* 1867 — Апошні кароль мадзьяраў
* 1870—1877 — Спадчына Каіна
* 1870 — Венера ў футры
* 1870 — Разведзеная жанчына
* 1872 — Дон Жуан з Каламыі
* 1874 — Месалінкі
* 1876 — Галіцынскія апавяданні
* 1876 — Ідэалы нашага часу
* 1878 — Яўрэйскія гісторыі
* 1882 — Гайдамак
* 1882 — Рай на Днястры

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Мазахізм
Катэгорыя:Пісьменнікі Аўстрыі
Катэгорыя:Нямецкамоўныя пісьменнікі
Нерва

**Марк Кокцей Нерва** (); 8 лістапада 30 — 27 студзеня 98) — старажытнарымскі імператар з 18 верасня 96 па 27 студзеня 98, заснавальнік дынастыі Антанінаў і першы з «Пяці добрых імператараў».

## Прыход да ўлады 
Пасля ўдалай змовы супраць Даміцыяна, ужо пажылы сенатар Нерва быў абвешчаны імператарам. Дзякуючы выразна прадуманаму плану не ўзнікла ніякіх паўстанняў іншых прэтэндэнтаў на пасаду. Сенат абвясціў damnatio memoriae (праклён памяці) Даміцыяна, але Нерва быў занадта паблажлівы да даносчыкаў і людзей, якія атрымалі ўзнагароды (часта незаслужана) ад папярэдняга імператара. Падобная памяркоўнасць была сустрэтая вельмі негатыўна, асабліва прапанову імператара прызначыць прэфектам Прэторыя чалавека, які займаў гэты пост пры Даміцыяне. Акрамя таго, новы прэфект, узяўшы ў свае рукі ўладу над прэтарыянскай гвардыяй, запатрабаваў выдачы забойцаў папярэдняга імператара, якія былі затым разарваныя.
Аркадзь Андрэевіч Моркаўка

**Аркадзь Андрэевіч Моркаўка** (, в. Зазер'е, цяпер Пухавіцкі раён —  Мінск) — беларускі .

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям'і чыгуначніка Андрэя Кандратавіча і Марыі Максімаўны (пам. 1919). Пачатковую адукацыю атрымаў у Пярэжырскай сярэдняй школе. Скончыў курсы тэлеграфістаў у Мінску (1916), працаваў тэлеграфістам на станцыі Мінск (1916—1924). Вучыўся ў Віцебскім электрамеханічным тэхнікуме (1924—1927). У 1928—1930 уваходзіў у рэдкалегію часопіса «Маладняк», у 1930 — у рэдкалегію часопіса «Полымя». Скончыў энергетычны факультэт БПІ (1934), працаваў у Мінску інжынерам на заводзе «Беларусь», у Палаце мер і вагі. У гады Вялікай Айчыннай вайны ў мінскім падполлі. Пасля вайны працаваў у Палаце мер і вагі, выкладаў на энергетычным факультэце БПІ.

## Творчасць 
Дэбютаваў у друку вершамі ў 1922 г. Аўтар зборнікаў паэзіі «Дым жыцця» (1928) — адзіная прыжыццёвая кніга, пасмяротна выйшлі «Гады, як парусы» (1959), «Вершы» (1973).

Творчасць А. Моркаўкі высока ацанілі Я. Купала і Ц. Гартны. Найбольш плённы паэтычны перыяд А. Моркаўкі прыпадае на 1924—1927 гады. Друкаваўся ў многіх тагачасных перыядычных выданнях. На пачатку 1930-х гадоў адышоў ад літаратурнай дзейнасці, не публікаваўся ў перыёдыцы, пісаў «у стол».

## Літаратура 
* Гілевіч Н. З тых, хто быў надоўга замоўк  / «Пры крыніцах гаючае вады»: Старонкі кнігі пра творцаў // «Дзеяслоў», № 28. — Мінск. 2007, чэрв.;
* Карлюкевіч А. М. Аркадзь Моркаўка — праўдзівы паэт… // Сцежкамі Iгуменшчыны / А. М. Карлюкевіч. — Мінск: Беларусь, 2008. — 247 с. : іл. ISBN 978-985-01-0810-4. С. 37-39.
* 
* Падстаўленка В. «І зорка ў сэрцы начавала…»: паэзія Аркадзя Моркаўкі 1920-х гг. // Роднае слова. — 2009. — № 6. — С. 17—19
* Падстаўленка В. Аркадзь Моркаўка: віцебскі перыяд творчасці: (пра беларускага паэта) // Літаратурныя постаці Віцебшчыны: гісторыя і сучаснасць. — Віцебск: ВДУ, 2008. — 151 с. ISBN 978-985-425-999-4 — C. 92—98

Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты
Катэгорыя:Сябры літаратурнага аб’яднання «Маладняк»
Катэгорыя:Віцебская філія Маладняка
Нюрнбергскі працэс

thumb|200 px|Будынак суда прысяжных. Нюрнберг
**Нюрнбергскі працэс** — міжнародны судовы працэс над былымі кіраўнікамі гітлераўскай Германіі. Праходзіў з 10 гадзін раніцы 20 лістапада 1945 года да 1 кастрычніка 1946 года ў Міжнародным ваенным трыбунале ў Нюрнбергу (Германія).

Матэрыялы Нюрнбергскага працэсу (больш за сорак тамоў) выдадзеныя ў Расіі васьмітомнікам (1987—1999). Стэнаграма Нюрнбергскага працэсу, упершыню публікуемая на рускай мове, пакуль што ўключае 18 тамоў, і ахоплівае перыяд ад адкрыцця ў Берліне Міжнароднага ваеннага трыбунала 18 кастрычніка 1945 года, на якім трыбуналу было ўручана абвінаваўчае заключэнне, да 29 ліпеня 1946 года. Праца па перакладзе і складанню стэнаграмы доўжыцца.

Яшчэ ў 1950-х гадах былі прадпрынятыя спробы стварыць пастаянна дзеючы міжнародны крымінальны суд, які б разглядаў справы аб здзяйсненні ваенных злачынстваў і злачынстваў супраць чалавечнасці ў будучыні, але такі орган (Міжнародны крымінальны суд) пачаў сваю дзейнасць толькі ў 2002 годзе.

## Фатаграфіі 

Выява:Defendants in the dock at the Nuremberg Trials.jpg|Абвінавачаныя на лаве падсудных на Нюрнбергскім працэсе (у пярэднім радзе, злева направа): Герман Герынг, Рудольф Гес, Іахім фон Рыбентроп, Вільгельм Кейтэль (у другім радзе, злева направа): Карл Дзёніц, Эрых Рэдэр, Бальдур фон Шырах, Фрыц Заўкель
Выява:Interpreters section.jpg|Кабіна сінхроннага перакладу
Выява:Nuernberg jail.jpg|Унутраная зала турмы: кругласутачнае назіранне за падсуднымі ў камерах.

## Члены трыбунала 
* Фрэнсіс Бідл

## Гл. таксама 
* Мінскі працэс 1946 года

## Крыніцы 
* 
* Нюрнбергский процесс. Сборник материалов в 8-ми томах. — М.: Юридическая литература, 1987—1999. — ISBN 5-7260-0015-3

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
**На англійскай мове**
* The Library of Congress. Trial of the Major War Criminals
* The Avalon Project. The Nuremberg War Crimes Trials 
* Nuremberg фільм на IMDB
* Film Nuernberg: 40 Years Later. (1986)
* Judgment at Nuremberg (1961) фільм на IMDB

**На рускай мове**
* «Каким судом судите, таким судимы будете». Заслуживает ли СССР своего Нюрнберга? // 1863x.com

Катэгорыя:Ваеннае права
Катэгорыя:Міжнароднае крымінальнае права
Катэгорыя:Нюрнберг
Мэры Шэлі

**Мэры Уолстанкрафт Шэлі** (; , Лондан — ) — англійская паэтэса і пісьменніца рамантычнага жанру.

## Біяграфія 
Яе бацькі — Уільям Годвін (ліберальны філосаф, журналіст-анархіст і атэіст) і Мэры Уолстанкрафт (вядомая феміністка, настаўніца і пісьменніца). Маці памерла пад час родаў, і бацька гадаваў Мэры, разам з яе сястрой, самастойна. Сама Мэры стала надзвычайна інтэлігентнай, начытанай асобай, цікавілася апошнімі дасягненнямі навукі, асабліва хіміі і фізіялогіі.

У 1814 годзе, ва ўзросце 17 гадоў, яна пазнаёмілася з выбітным англійскім паэтам Персі Шэлі, які ў той час быў жанаты і меў дзвюх дачок. Хутка, пад ціскам грамадскага меркавання, яны вырашылі пераехаць у кантынентальную Еўропу. Там Мэры пазнаёмілася з іншым англійскім паэтам, лордам Байранам.

## Творчасць 
Першай аповесцю, якую напісала Мэры Шэлі, была аповесць «Франкенштэйн, або сучасны Праметэй» (1818), крыніцай натхнення для якой былі навуковыя даследаванні ў галіне рэгенерацыі мёртвай матэрыі.

Акрамя гэтага, Мэры Шэлі напісала і іншыя творы:

* «Пераўтварэнне» (*Transformation*, 1831)
* «Апошні чалавек» (*The Last Man*, 1826)
* «Вальпегра» (1823)

Памерла Мэры Шэлі ад раку мозга 1 лютага 1851 года.

## Беларускія пераклады 
«Франкенштэйна» на беларускую пераклала Марына Дзергачова (Мн.: «Кнігазбор», 2016).

## Спасылкі 
* «Франкенштэйн, альбо Сучасны Праметэй» (урывак) на prajdzisvet.org

Катэгорыя:Пісьменнікі-фантасты Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Пісьменнікі рамантызму
Катэгорыя:Англамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Памерлі ад раку мозгу
Катэгорыя:Пісьменніцы XIX стагоддзя
Катэгорыя:Пісьменніцы Вялікабрытаніі
Міхаіл Яўграфавіч Салтыкоў-Шчадрын

**Міхаіл Яўграфавіч Салтыкоў-Шчадрын** ( — ) (сапраўднае прозвішча **Салтыкоў**, псеўданім **Н. Шчадрын**) — рускі пісьменнік.

## Творы 
### Хронікі і раманы 
* Спадары Галаўлёвы
* Гісторыя аднаго горада
* Пашахонская даўніна
* Прытулак Манрэпо

### Казкі 
* Прапала сумленне (1869)
* Верны Трэзор (1885)
* Дзікі памешчык (1869)
* Карась-ідэаліст (1884)
* Мядзведзь на ваяводстве (1884)
* Арол-мецэнат (1884)
* Прамудры пячкур (1883)
* Аповесць пра тое, як адзін мужык двух генералаў пракарміў (1869)
* Самаадданы заяц (1883)
* Бедны воўк (1883)

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Пісьменнікі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Рускамоўныя пісьменнікі
Фрыдрых Вільгельм Іозеф фон Шэлінг

**Фрыдрых Вільгельм Іозеф фон Шэ́лінг** (;  — ) — нямецкі філосаф. Быў блізкі Енскім рамантыкам. Выбітны прадстаўнік ідэалізму ў новай філасофіі.

## Біяграфія 
3 1790 года вучыўся ў Цюбінгенскім тэалагічным інстытуце (з Г. В. Ф. Гегелем). Прафесар Енскага (з 1798), Вюрцбургскага (1803—06), Эрлангенскага (з 1820), Мюнхенскага (з 1827) і Берлінскага (1841—47) універсітэтаў.

## Светапогляд 
Развіў прынцыпы аб’ектыўна-ідэалістычнай дыялектыкі прыроды як жывога арганізма, несвядома-духоўнага творчага пачатку, узыходнай сістэмы прыступак («патэнцый»), якая характарызуецца палярнасцю, дынамічным адзінствам супрацьлегласцяў.

Свае першыя філасофскія працы напісаў пад уплывам суб’ектыўнага ідэалізму І. Г. Фіхтэ, пазней перайшоў на пазіцыі аб’ектыўнага ідэалізму. Распрацаваў тэарэтычныя асновы натурфіласофіі і прынцыпы дыялектыкі прыроды як жывога арганізма, узыходнай сістэмы ступеняў («патэнцый»), якая характарызуецца «палярнасцю» — дыялектычным адзінствам процілегласцей. Метадам пазнання такога адзінства лічыў «інтэлектуальную інтуіцыю». Паводле Ф. В. Шэлінга, у аснове развіцця прыроды ляжыць чыстая і аўтаномная воля — абсалют («Ідэі да філасофіі прыроды», 1797). Абсалют ён лічыў першаасновай усяго свету, духоўнай сутнасцю, незалежнай ад свядомасці, а прыроду — формай бессвядомага жыцця аб’ектыўнага роздуму. На яго думку, у чалавечым «Я» абсалют прыходзіць да самасвядомасці («Сістэма трансцэндэнтальнага ідэалізму», 1800). Рацыяналістычную філасофію называў «негатыўнай» і супрацьпастаўляў ёй філасофію «пазітыўную», якая зыходзіць з разумення першаснасці факта як ірацыянальнай свабоднай волі Бога; сродкам спасціжэння гэтай волі могуць быць міфалогія і рэлігія, у якіх гістарычна выяўляецца «адкрыццё» Бога («Філасофскія даследаванні аб сутнасці чалавечай свабоды», 1809). У сваёй канцэпцыі «адкрыцця» набліжаўся да тэасофіі і містыкі.

Пад уплывам Ф. В. Шэлінга фарміраваліся філасофскія погляды Ф. Шлеермахера, Ф. Баадэра, Э. Гартмана, В. Вунта, У. Салаўёва і іншых. Яго ірацыяналістычныя развіты ў філасофіі жыцця (А. Бергсон), экзістэнцыялізме і іншых філасофскіх кірунках.

## Беларускія пераклады 
* Філасофскія даследаванні аб сутнасці чалавечай свабоды. Пераклад Лявона Баршчэўскага. — Мн., 2023.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Філосафы нямецкай філасофскай школы
Катэгорыя:Філасофія мастацтва
Катэгорыя:Выкладчыкі Енскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Філосафы Германіі
Саша Грэй

**Саша Грэй** (анг. Sasha Grey, сапраўднае імя **Марына Эн Хэнціс**, англ. Marina Ann Hantzis; нарадзілася 14 сакавіка 1988 года ў Сакрамента, Каліфорнія) — амерыканская порнаактрыса, вядомая таксама сваёй творчасцю ў сферы кінематографа, моды і музыкі. Яна ўдзельніца групы aTelecine, якая грае электра-індастрыял.

У 18 гадоў Саша пераехала з Сакрамента ў Лос-Анджэлес і ў хуткім часе пачала здымацца ў парнаграфічных фільмах. У 2007, 2008 і 2010 гадах яна выйграла некалькі намінацый прэміі AVN Awards, а таксама была названа «Лепшай старлеткай» у 2007 годзе па версіі XRCO. Паралельна з працай у порнаіндустрыі Саша Грэй здымаецца як мадэль. У 2009 годзе ўбачыла свет стужка «Дзяўчына па выкліку» рэжысёра Стывена Содэрберга, дзе Грэй грала галоўную ролю.

## Уплыў 
У гонар Сашы Грэй паўднёвакаліфарнійскі гурт Antagonist назваў адну з песень альбома «World In Decline» (лэйбл Prosthetic Records), які выйшаў 17 жніўня 2010 г., «Sasha Grey». Сама песня была выкладзеная ў сеціва для бясплатнага азнаямлення 14 ліпеня 2010 г. У гонар Сашы напісалі песні метал-гурт Manic Depressive, французскі рок-гурт Noriega, гурт Frantic Clam, расійскі гурт Tango Cocain. На хвалі папулярнасці Сашы Грэй утварыўся расійскі эма-гурт Sasha Grey.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 
* 
* 
* 
* 
* Біяграфія на сайце AVN.com 

Катэгорыя:Порнаактрысы ЗША
Катэгорыя:Артыстычныя псеўданімы
Селін Дыён

**Селін Мары Кладэт Дыён** (, нар. 30 сакавіка 1968, Шарлемань, Канада) — франкаканадская спявачка. Уладальніца аднаго з найбольш вядомых галасоў поп-сцэны пачынаючы з 1981 года.

## Дыскаграфія 
### Альбомы на французкай мове 
* La Voix du bon Dieu (1981)
* Céline Dion chante Noël (1981)
* Tellement j'ai d'amour... (1982)
* Les chemins de ma maison (1983)
* Chants et contes de Noël (1983)
* Mélanie (1984)
* C'est pour toi (1985)
* Incognito (1987)
* Dion chante Plamondon (1991)
* D'eux (1995)
* S'il suffisait d'aimer (1998)
* 1 fille & 4 types (2003)
* D'elles (2007)
* Sans attendre (2012)
* Encore un soir (2016)
### Альбомы на англійскай мове 
* Unison (1990)
* Celine Dion (1992)
* The Colour of My Love (1993)
* Falling into You (1996)
* Let's Talk About Love (1997)
* These Are Special Times (1998)
* A New Day Has Come (2002)
* One Heart (2003)
* Miracle (2004)
* Taking Chances (2007)
* Loved Me Back to Life (2013)
* Courage (2019)

## Спасылкі 
Катэгорыя:Пераможцы конкурсу песні Еўрабачанне
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Канады
Умань

**Умань** — горад у Чаркаскай вобласці Украіны. Размешчаны на р. Уманка. Насельніцтва — каля 80 тыс. жыхароў (2024).

Вядомы з 1616, горад з 1795.

Чыгуначная станцыя. Прадпрыемствы машынабудавання, лёгкай прамысловасці, вытворчасць будаўнічых матэрыялаў.

2 ВНУ. 3 музеі; карцінная галерэя.

У горадзе знаходзіцца дэндрапарк «Сафіеўка», помнік ландшафтнага тыпу садова-паркавага мастацтва канца XVIII — першай паловы XIX стагоддзя,.

## Насельніцтва 
## Адукацыя і навука 
* Уманскі нацыянальны ўніверсітэт садаводства
* Уманскі дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт імя Паўла Тычыны
## Вядомыя асобы 
* Дзмітрый Паўлавіч Генеральніцкі (1911—1972) — беларускі мастак і педагог.
* Юлія Львоўна Дазорац (1912—1997) — урач-тэрапеўт. Доктар медыцынскіх навук (1968), прафесар (1969).
* Лідзія Аляксандраўна Кітаева (нар. 1928) — беларускі архітэктар.

## Гарады-пабрацімы 
## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* ; ISBN 5-88500-020-4 (т. 3).
* У́мань // Українська радянська енциклопедія : у 12 т. / гол. ред. М. П. Бажан; редкол.: О. К. Антонов та ін. — 2-ге вид. — К. : Головна редакція УРЕ, 1984. — Т. 11, кн. 1 : Стодола — Фітогеографія. — С. 484—485. — 606, [2] с., [22] арк. іл. : іл., портр., карти с.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Чаркаскай вобласці
Лагаш

thumb|Старажытная Месапатамія
**Лага́ш** — старажытная дзяржава ў Шумеры, на тэрыторыі сучаснага Ірака.

Паселішчы на месцы Лагаша існавалі з канца V тыс. да н.э., пісьмовыя ўпамінанні адносяцца да XXVI—II ст. да н.э. У XXVI—XXIV ст. да н.э. Лагашам кіравала дынастыя, заснаваная Ур-Наншэ, якая дасягнула найбольшай магутнасці пры царах Эанатуме і Энтэмене. Узмацненне ролі жрацоў, закабаленне імі свабодных абшчыннікаў прывяло да росту народнай незадаволенасці і захопу ўлады Уруінімгінай (XXIV ст. да н.э.), які абвясціў шэраг сацыяльных рэформ. У XXIV ст. да н.э. Лагаш заваяваны царом Акада Сарганам Старажытным. Новы ўздым Лагаша адбыўся пры цару Гудэа (XXII ст. да н.э.). 3 пач. II тыс. да н.э. страціў сваё значэнне.

3 1877 раскопкі Лагаша вялі французскія археолагі Э. дэ Сарзек, Г. Крос, А. дэ Жэнуяк і А. Паро. Імі знойдзены такія помнікі, як «Стэла каршуноў», надпісы Уруінімгіны, статуі і надпісы Гудэа, архіў храма багіні Бабы (Бау).

Лагаш знаходзіцца за 22 км ад сучаснага горада Аш-Шатра.

Катэгорыя:Археалагічныя аб’екты ў Іраку
Катэгорыя:Гарады Шумера
Катэгорыя:Былыя сталіцы
Зіновій Іосіфавіч Бабій

**Зіновій Іосіфавіч Бабій** (, Падсадкі, Львоўскі павет, Львоўскае ваяводства, Польшча — , Мінск) — беларускі оперны спявак (лірыка-драматычны тэнар), . Народны артыст БССР (1964), пры жыцці яго называлі «Беларускі Арфей» або «Наш Каруза».

## Біяграфія 
Нарадзіўся 27 студзеня 1935 года ў в. Підсадкы Львоўскага павета Львоўскага ваяводства Польскай Рэспублікі.

Вучыўся ў Кіеўскай(1957—1959) і Беларускай кансерваторыях, працаваў у ансамбле песні і танца Прыкарпацкай ваеннай акругі, оперных тэатрах Кіева і Львова. У 1963—1977 гадах — саліст Дзяржаўнага тэатра оперы і балета Беларусі.

Памёр 27 ліпеня 1984 года ў Мінску. Пахаваны ў Мінску на Усходніх могілках.

## Творчасць 
Характару голасу і артыстычнай індывідуальнасці спевака ў найбольшай ступені адпавядалі партыі драматычнага плана.

Талент і майстэрскае валоданне голасам дазволілі артысту ствараць непаўторныя вобразы на сцэне. У класічных операх гэта — Фаўст («» Ш. Гуно), Хазэ («Кармэн» Ж. Бізэ), Каварадосі і Рудольф («» і «» Д. Пучыні), Каніо («» Р. Леанкавала), Турыду («» П. Масканьі); у творах рускіх кампазітараў — Герман («Пікавая дама» П. Чайкоўскага), Арэст («» С. Танеева); у операх нацыянальнага рэпертуару — Сяргей («Алеся» Я. Цікоцкага).

У операх Д. Вердзі шэдэўрамі вакальнага мастацтва ў выкананні З. Бабія сталі партыі Манрыка («Трубадур»), Радамеса («Аіда»), Герцага («Рыгалета») і, адна з лепшых, партыя Атэла («»).

Апроч гэтага, артыст меў вялікі канцэртны рэпертуар, які ўключаў 18 сольных праграм з твораў розных эпох і стыляў.

Гастраляваў у Балгарыі, Венгрыі, ГДР, Польшчы, Францыі, Канадзе.

## Памяць 
23 студзеня 2010 года на сцэне Нацыянальнага акадэмічнага Вялікага тэатра оперы і балета Рэспублікі Беларусь адбыўся спектакль «Трубадур» Дж. Вердзі, прысвечаны 75-годдзю З. Бабія.

## Літаратура 
* Масляк Н. М. Бабій Зиновій Йосипович // Енциклопедія сучасної України. — Т. 2. — К., 2003. — С. 29.
* Мистецтво України: Біографічний довідник / За редакцією А. В. Кудрицького. — К., 1997. — С. 32.

## Спасылкі 
* Фатаграфіі З. Бабія

Катэгорыя:Народныя артысты Беларускай ССР
Катэгорыя:Оперныя спевакі і спявачкі Беларусі
Катэгорыя:Оперныя спевакі і спявачкі Украіны
Катэгорыя:Постаці Вялікага тэатра оперы і балета Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Львоўскай вобласці
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Львоўскім ваяводстве
Volkswagen

**Volkswagen Passenger Cars ** (, што даслоўна азначае «народны аўтамабіль») — нямецкі аўтамабілебудаўнічы канцэрн, які выпускае аўтамабілі маркі **Volkswagen**, адзін з найбуйнейшых у Еўропе па выпуску аўтамабіляў. Штаб-кватэра знаходзіцца ў горадзе Вольфсбург, Германія. Канцэрн складае ядро Volkswagen Group, якая ўваходзіць у чацвёрку найбуйнейшых сусветных вытворцаў аўтамабіляў, такіх як General Motors (*Джэнэрал Мотарс*), Toyota Motor Corporation (*Таёта*) і Ford Motor Company.

## Гл. таксама 
* Volkswagen Passat
* Volkswagen Touran

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
Дзікенс

**Дзікенс**

## Вядомыя асобы 
* Чарлз Дзікенс (1812—1870) — брытанскі пісьменнік

## Тапонім 
* Дзікенс (акруга) — акруга ў Тэхасе, ЗША
* Дзікенс (Тэхас) — горад у Тэхасе, ЗША
Шылін (Бярозаўскі раён)

**Шылі́н** (, ) — вёска ў Бярозаўскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Здзітаўскага сельсавета.

Да 8 сакавіка 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Міжлескага сельсавета.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Здзітаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Бярозаўскага раёна
Валянцін Мікалаевіч Бялькевіч

**Валянці́н Мікала́евіч Бяльке́віч** (,  — ) — беларускі футбаліст. Уваходзіць у Клуб Сяргея Алейнікава.

## Біяграфія 
У 1991—1996 выступаў за «Дынама (Мінск)». У 1995 быў прызнаны найлепшым футбалістам Беларусі.

У 1996 перайшоў у «Дынама (Кіеў)». У вышэйшай лізе Украіны ў складзе «Дынама» Кіеў дэбютаваў 20 ліпеня 1996 у матчы з камандай ЦСКА (Кіеў). Кар’ера Бялькевіча ў кіеўскім «Дынама» пачыналася цяжка — на працягу двух гадоў пасля пераезду ў сталіцу Украіны вельмі рэдка з’яўляўся ў асноўным складзе (у той час трэнерам кіяўлян быў Ёжэф Сабо). Сітуацыя змянілася з вяртаннем у клуб Валерыя Лабаноўскага.

Цудоўна ўзаемадзейнічаў з парай нападнікаў Шаўчэнка-Раброў, складаючы «ўдарны» трохвугольнік «Дынама». Для гульнявой мадэлі, якую ўвасабляў у жыццё Валерый Лабаноўскі, Бялькевіч стаў неабходным элементам сістэмы «Дынама» — менавіта ён быў сувязным звяном паміж надзейнай і насычанай абаронай кіяўлян і мабільным нападам у асобе Шаўчэнка і Раброва. Менавіта ён арганізоўваў ільвіную долю імклівых і паражальных контратак, якія сталі фірмовым стылем «Дынама» канца 90-х. У 2001 прызнаны найлепшым гульцом украінскага чэмпіянату.

Жыў у Кіеве. 1 красавіка 2008 года атрымаў украінскае грамадзянства.

## Выступы за зборную Беларусі 
За зборную ён згуляў 56 матчаў, забіў 10 галоў. Быў адным з лідараў беларускай зборнай у кваліфікацыі да чэмпіянату свету ФІФА 2002 года, калі каманда заняла трэцяе месца ў групе. У кастрычніку 2005 Валянцін Белькевіч завяршыў выступы за нацыянальную зборную Беларусі.

## Гульнявая характарыстыка 
«Мозг» каманды, прыроджаны плэймэйкер, «дырыжор» гульні, які здольны адной вострай перадачай вырашыць лёс матчу. Вельмі тэхнічны і элегантны футбаліст, ад гульні якога заўзятары атрымліваюць велічэзнае эстэтычнае задавальненне. Майстар звышдакладных перадач, футбаліст, які «гуляе» галавой і цудоўна «бачыць» поле. Штатны выканаўца стандартных становішчаў. Нямала галоў забівае са штрафных, хоць не адрозніваецца моцным ударам. Часцей за ўсё забівае абвадзячымі ўдарамі «на тэхніку». Рэдка гуляе галавой, не любіць уступаць у сілавую барацьбу. Атлетызм і цягавітасць — гэта не яго моцныя бакі, не заўсёды вытрымлівае 90 хвілін у высокім тэмпе (цікава, што нават у самых удалых для Валянціна сезонах часцяком выходзіў на замену, але і 30-35 хвілін яму хапала, каб кардынальна памяняць ход гульні). Хоць пры Лабаноўскім выконваў і шмат чарнавой працы (камандны прэсінг, перакрыцце зон, адбор мяча). У прынцыпе, не адрозніваецца асаблівай хуткасцю, але з лішкам кампенсуе гэта хуткасцю нестандартнасцю прыняцця рашэнняў у складаных сітуацыях.

Вылучаўся джэнтльменскімі паводзінамі на полі, вельмі рэдка парушаў правілы. Меў вялікі аўтарытэт у камандзе, абіраўся капітанам і віцэ-капітанам.

Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Футбалісты Украіны
Катэгорыя:Ігракі зборнай Беларусі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Інтэр Баку
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Кіеў
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Мінск
Меркель

**Меркель** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Ангела Меркель — нямецкі дзяржаўны дзеяч
* Гарліб Меркель — ліфляндскі публіцыст
* Макс Меркель — аўстрыйскі футбаліст
Машковічы

**Машко́вічы** (, ) — вёска ў Бярозаўскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Здзітаўскага сельсавета. Размешчана за 14 км ад Бярозы, за 20 км ад чыгуначнай станцыі Бяроза-Картузская.

## Гісторыя 
У 1864 годзе — вёска ў Сігневіцкай воласці Пружанскага павета Гродзенскай губерні. Паводле перапісу 1897 года вёска ў Равяціцкай воласці, дзейнічалі капліца, хлебазапасны магазін. Аднайменны фальварак паблізу вёскі знаходзіўся ва ўладанні Рамуальда Нейгоф-Лея.

З 1915 года акупіраваны германскімі войскамі, з 1919 года да ліпеня 1920 года і з жніўня 1920 года — войскамі Польшчы (у ліпені 1920 устаноўлена савецкая ўлада). З 1921 года — ў складзе Польшчы. У 1924 годзе ў Равяціцкай гміне Пружанскага павета Палескага ваяводства — вёска і фальварак. З 1926 года ў Міжлескай (былой Мацвеевіцкай), з 1932 года ў Сігневіцкай гміне.

З 1939 года ў БССР. З 1940 года вёска, цэнтр Машковіцкага сельсавета, і калонія. У сельсавеце ў той час дзейнічалі 2 пачатковыя школы, чырвоны вугал, хата-чытальня, магазін.

У 1941—1944 гг. акупіравана нямецка-фашысцкімі захопнікамі.

У 1949 годзе жыхары вёсак Дзягелец, Машковічы, Шылінок, Шылін былі аб'яднаны ў калгас імя Свярдлова, у 1959 годзе далучаны да саўгаса «Прамень», з 1963 года вёска ў племсаўгасе «Земляроб». 16 ліпеня 1954 года Машковіцкі сельсавет быў скасаваны, тэрыторыя і населеныя пункты далучаны да Міжлескага сельсавета. Паводле перапісу 1959 года (разам з навакольнымі хутарамі) — 90 будынкаў, 90 гаспадарак, 338 жыхароў. З 1960 года ў складзе Углянскага (з 18 студзеня 1988 Здзітаўскі) сельсавета. Паводле перапісу 1970 года дзейнічала комплексная брыгада племсаўгаса.

## Планіроўка 
Планіровачна складаецца з крыху дугападобнай, двухбакова шчыльна забудаванай вуліцы, арыентаванай з захаду на ўсход, да якой у цэнтры прымыкае другая, арыентаваная з поўначы на поўдзень, і з асобных участкаў забудовы (вакол вёскі).

## Насельніцтва 
* **XIX стагоддзе**:
** 1897 — 53 двары, 330 жыхароў, у фальварку — З двары, 46 жыхароў.
* **XX стагоддзе**:
** 1905 — 332 жыхары, у маёнтку — 53 жыхары.
** 1924 — 25 будынкаў, 157 жыхароў.
** 1940 — 71 двор, 305 жыхароў, у калоніі — 21 двор, 101 жыхар.
** 1970 — 411 жыхароў.
* **XXI стагоддзе**:
** 2005 — 61 двор, 108 жыхароў.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Здзітаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Бярозаўскага раёна