Жалудок

**Жалудок**.

У канцы XIV ст. згаданая «Сцегевілава вёска Жалудка» (*Stegewillen-dorff Szoludka)*.

У гэтым панёманскім рэгіёне фіксавалася ваўкавыскае прозвішча Жалудка, воранаўскае Жалудкоўскі, лідскія Жалуд і Жалудзевіч.

У сваю чаргу, прозвішчы *Жолуд, Жалудоў, Жалудовіч, Жалудко, Жалудкоў, Жолудзь, Жолудзеў* беларускі савецкі антрапаніміст М. Бірыла таксама выводзіў ад слова *жолуд*.

На захадзе Літвы ёсць, аднак, літоўскае прозвішча *Žaluda*.

## Гісторыя 
З другой паловы XV стагоддзя Жалудок вядомы як ўладанне вялікага князя.

З 1486 года мястэчка, да 1567 года цэнтр павета Віленскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага.

Належаў Лацкім, Сапегам, Францкевічам-Радзімінскім.

У лютым 1706 года галоўная кватэра шведскага караля Карла XII.

У XVIII — 1-й чвэрці XIX стагоддзяў уласнасць Тызенгаўзаў. З 1795 года ў складзе Расійскай імперыі, цэнтр воласці Лідскага павета Віленскай губерніі. З 1921 года ў складзе Польшчы, цэнтр гміны Лідскага павета. З 1939 года ў БССР, з 1940 года гарадскі пасёлак, цэнтр раёна. З 1962 у Шчучынскім р-не.

## Насельніцтва 

* **XIX стагоддзе**: 1829 год — 311 чал., у тым ліку 146 хрысціян і 165 іўдзеяў; 1861 год — 581 чал.; 1863 год — 581 чал.; 1895 год — 674 чал.; 1897 год — 1860 чал., у тым ліку 1372 юдэі
* **XX стагоддзе**: 1905 год — 1969 чал.; 1909 год — 1969 чал.; 1919 год — 1557 чал.; 1921 год — 1552 чал. у *мястэчку Жалудку* і 242 чал. у *фальварку Жалудку*; 1940 год — 2436 чал.; 1971 год — 2,1 тыс. чал.; 1993 год — 1,8 тыс. чал.; 1995 год — 1,5 тыс. чал.; 1997 год — 1,4 тыс. чал.
* **XXI стагоддзе**: 2001 год — 1630 чал.; 2006 год — 1,5 тыс. чал.; 2007 год — 1,4 тыс. чал.; 2008 год — 1,4 тыс. чал.; 2009 год — 1290 чал. (перапіс); 2016 год — 1017 чал.; 2017 год — 1002 чал.; 2018 год — 972 чал.; 2019 год — 1089 чал.; 2020 год — 1097 чал.; 2021 год — 1060 чал.; 2023 год — 1002 чал.; 2025 год — 947 чал.

## Эканоміка 
Прадпрыемствы сацыяльна-бытавога абслугоўвання.

## Славутасці 
* Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Панны Марыі
* Маёнтак князёў Святаполк-Чацвярцінскіх (пач. 20 ст.)
* Царква ў імя святога вялебнага Марціна Тураўскага

## Вядомыя асобы 
* Бен-Авігдор (1866—1921) — пісьменнік, выдавец, адзін з першых папулярызатараў літаратуры на іўрыце.
* Вольга Галіна (Александроўская) (1899—1980), беларуская актрыса
* Андрэй Леанідавіч Гурын (нар. 1972) — беларускі ўрач-акушэр-гінеколаг. Кандыдат медыцынскіх навук (2004), дацэнт (2007).
* Пінхус Крэмень (1890—1981), мастак, прадстаўнік Парыжскай школы
* Канстанцін Тызенгаўз (1786—1853), арнітолаг
* Валерый Урублеўскі (1836—1908), удзельнік рэвалюцыйнага руху
* Сафія з Тызенгаўзаў Шуазёль-Гуф’е (1790—1878) — пісьменніца, аўтарка мемуараў і гістарычных раманаў.

У Жалудку пахаваны Пётр Барташэвіч (1914—1991), беларускі каталіцкі царкоўны дзеяч.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Гісторыя Жалудка на pawet.net
* Жалудок на globustut.by
* Жалудок на Radzima.org
* Жалудок  на jewishgen.org
* Лаўрэш Леанід. Палац у Жалудку // Наша Слова № 28 (1543), 15 ліпеня 2021 г.; № 29 (1544), 22 ліпеня 2021. // на pawet.net
* Шымялевіч Міхал. Нататкі да манаграфіі Жалудка // Збор твораў / укл. Л. Лаўрэш. — Гродна, 2019. С. 57-72. // на pawet.net


Катэгорыя:Мястэчкі Віленскага ваяводства