Выбух і пажар на заводзе «Пінскдрэў-ДСП»

**Выбух і пажар на ЗАТ «Холдынгавая кампанія «Пінскдрэў»** — надзвычайнае здарэнне, што адбылося 25 кастрычніка 2010 году ў горадзе Пінску (Брэсцкая вобласць, Беларусь). Магчымай яго прычынай, паводле інфармацыі МНС, стаў «выбух адкладанняў драўнянага пылу ў выніку парушэння рэжыму эксплуатацыі абсталявання па вытворчасці драўняна-паліўных гранул». Паводле інфармацыі самога кіраўніцтва холдынгавай кампаніі выбух адбыўся ў выніку «парушэння рэгламенту правядзення рамонтных работ». Пажаратушэннем займалася 19 адзінак пажарнай каманды. Паводле каментарыяў Міністэрства працы і сацыяльнай абароны Рэспублікі Беларусь, гэта была самая вялікая прамысловая аварыя ў Беларусі за некалькі дзесяцігоддзяў.

Выбух на заводзе па вытворчасці драўняна-стружкавых пліт адбыўся прыкладна ў 13:00 25 кастрычніка. У Міністэрстве па надзвычайных сітуацыях лічаць, што выбух адбыўся з-за *«адкладанняў драўнянага пылу ў выніку парушэння рэжыму эксплуатацыі абсталявання па вытворчасці драўняна-паліўных гранул»*. З-за выбуху пачаўся пажар; акрамя таго, адбылося абвальванне даху памяшкання, дзе знаходзілася 48 чалавек. Пажар быў ліквідаваны ў 15:14 дзякуючы дзеянням больш за 10 пажарных разлікаў.

Два чалавекі загінулі на месцы. Усяго ў Пінскую цэнтральную бальніцу прывезлі 18 чалавек (па іншым даным, 19. 3 і 4 лістапада былі абвешчаны днямі жалобы ў Брэсцкай вобласці.

## Храналогія падзей 
25 кастрычніка 2010 году каля 13:00 у цэху па вытворчасці драўняна-стружачных пліт СТАА «Пінскдрэў-ДСП» (даччынае прадпрыемства ЗАТ «Холдынгавая кампанія «Пінскдрэў») адбыўся выбух, які стаў прычынай моцнага пажару. З-за выбуху адбыўся абвал будыначнага даху (па інфармацыі з афіцыйнага сайту ЗАТ «Пінскдрэў-ДСП», калоны, бэлькі і пліты перакрыцця корпуса былі выкананыя са зборнага жалезабетону. Паведамленне пра выбух і пажар паступіла ў МНС у 13:06.

Усяго падчас выбуху ў корпусе знаходзіліся 29 чалавек); паводле інфармацыі з афіцыйнага сайту ЗАТ «Пінскдрэў», на ўчастку паліўна-драўняных гранул на змене працавала 5 чалавек. У Пінскі цэнтральны шпіталь брыгадамі хуткай дапамогі было дастаўлена 18 чалавек (па іншых даных 19. Два работнікі прадпрыемства загінулі на месцы здарэння — іх целы былі знойдзеныя пад заваламі, яшчэ адзін сканаў у ноч (па іншых даных раніцай) на 26 кастрычніка ў рэанімацыі Пінскага цэнтральнага шпіталю. Пра стан яшчэ трох чалавек, якія знаходзіліся ў Брэсцкім абласным шпіталі паведаміў намеснік галоўнага лекара Тадэвуш Гарасімчык, адзначыўшы, што «пакуль іх становішча застаецца цяжкім». Трое з іх, якія знаходзіліся ў Рэспубліканскім апёкавым цэнтры ў Мінску былі пераведзеныя з рэанімацыі ў саматычнае апёкавае аддзяленне. Намеснік галоўнага лекара Брэсцкага абласнога шпіталя Тадэвуш Гарасімчык паведаміў:

Пакуль стан стабільна цяжкі. Працягваецца штучная вентыляцыя лёгкіх, але ў дваіх ужо ў дапаможным рэжыме — яны самі дыхаюць і апарат... Гэта станоўчая дынаміка. Стан траіх пацярпелых, якія знаходзіліся ў Рэспубліканскім апёкавым цэнтры ў Мінску, паводле слоў галоўнага лекара Гарадскога клінічнага шпіталю хуткай медычнай дапамогі Віктара Сірэнкі, ацэньваўся як стабільны, сярэдняй ступені цяжкасці. Паводле слоў лекара, адзін з іх ужо дыхае самастойна і адключаны ад апарата штучнай вентыляцыі лёгкіх, а другі пацыент практыкуецца дыхаць самастойна і пераведзены на дапаможны рэжым штучнай вентыляцыі лёгкіх. Як паведаміў намеснік галоўнага лекара Ігар Грыгор’еў:

Адна асоба была ўжо выпісаная. Стан двух іншых чалавек паляпшаецца. Але ў іх такія апёкі, пры якіх патрабуецца плястыка скуры, касмэтычныя аперацыі. Таму ім патрэбна яшчэ лячэнне. Паводле слоў намесніка галоўнага лекара Брэсцкага абласнога шпіталю Юрыя Хваля па стане на 29 лістапада работнікі «Пінскдрэва» ўжо самастойна прымаюць ежу. 30 лістапада стан тых пацярпелых, якія знаходзіліся ў агульным апёкавым аддзяленні мінскага шпіталю хуткай дапамогі стаў «блізкім да задавальняючага», пра што паведаміў намеснік галоўнага лекара Мінскага шпіталю хуткай дапамогі Ігар Шыманскі.

## Прычыны 
### Перадумовы 
Паводле афіцыйнага сайту ЗАТ «Холдынгавая кампанія «Пінскдрэў» знос эксплуатаванага з 1965 году асноўнага абсталявання СТАА «Пінскдрэў-ДСП» складаў 100%. Генеральны дырэктар «Пінскдрэва» Лоран Арыніч пракаментаваў гэта наступным чынам:

Вытворчасць драўняна-стружкавай пліты працавала ў штатным рэжыме 45 гадоў, і за ўвесь гэты час, з улікам правядзення штогадовых капітальных рамонтаў тэхнікі і ўкаранення розных удасканаленняў, працавала стабільна і без НЗ. Вытворчасць драўняна-паліўных гранул праектавалася найвядомейшай у Еўропе і СНД нямецкай фірмай "Мюнч", яна ж пастаўляла ўсё абсталяванне і вырабляла яго шэф-мантаж. Запуск першых 2-х камплектаў абсталявання для атрымання драўняна-паліўных гранул (пелет) адбыўся 3 гады таму. А ў пачатку бягучага года дадалі, па нямецкім праекце, яшчэ 2-я камплекты.
.

Міністар па надзвычайных справах Беларусі Энвер Барыеў паведаміў, што, паводле папярэдніх даных, прычынай пажару стаў пылавы выбух. Паводле заявы прэс-службы МНС РБ, адкладанні пылу, якія сталі прычынай выбуху, з’явіліся ў выніку парушэння рэжыму эксплуатацыі абсталявання па вытворчасці драўняна-паліўных гранулаў. Кіраўнік прэс-службы Генпракуратуры Пётар Кісялёў паведаміў:

Вельмі вялікі маштаб гэтага здарэння, таму для нашай невялікай краіны гэта рэзанансная падзея. З гэтай прычыны расследаванне павінна праводзіць Генпракуратура, каб ніякіх недаказанасцяў не было.

На прэс-канферэнцыі 10 лістапада 2010 году першы намеснік начальніка Мінскага гарадскога ўпраўлення па надзвычайных сітуацыях Руслан Ліхаманаў паведаміў, што на сталічных прадпрыемствах будуць праведзеныя дадатковыя мерапрыемствы па праверцы стану бяспекі эксплуатацыі аб’ектаў у сувязі з выбухам і пажарам на заводзе «Пінскдрэў-ДСП».

На ўзроўні Савета бяспекі Беларусі была створаная камісія па расследаванні прычын НП, якая 15 лістапада павінна далажыць аб выніках праведзенага расследавання.

25 лістапада 2010 году генеральны пракурор Рыгор Васілевіч на прэс-канферэнцыі ў Пінскім райвыканкаме паведаміў, што маштабы трагедыі сведчаць пра грубыя парушэнні тэхналагічнай дысцыпліны, неналежным забеспячэнні тэхнічнай бяспекі, аховы працы.

Ужо цяпер мы бачым, што былі парушэнні пажарнай бяспекі: неаднаразова здараліся пажары, якія тушыліся ўласнымі сіламі. Гэта былі званкі, да якіх трэба было прыслухацца і прыняць меры.

### Вынікі расследавання 
9 лістапада 2010 году генеральная пракуратура праінфармавала Прэм’ер-міністра Беларусі Сяргея Сідорскага пра стан законнасці ў сферы забеспячэння грамадскай бяспекі. Паводле звестак інтэрнэт-газеты Naviny.by, большая частка гэтага дакумента тычыцца сітуацыі, якая папярэднічала трагедыі на СТАА «Пінскдрэў-ДСП». Створаная кіраўніцтвам холдынгу камісія па расследаванні прычын НЗ з тэхнічных і лінейных спецыялістаў зрабіла выснову, што ў гэтым выпадку прычынай стала «парушэнне рэгламенту правядзення рамонтных работаў». Афіцыйнае абгрунтаванне прычын выбуху на заводзе кіраўніцтва падае на афіцыйным сайце кампаніі:

Абсталяванне на вытворчасці пелетаў да абеду таго трагічнага дня знаходзілася на прафілактыцы, і не былі завершаны ўсе рэгламентаваныя працы. Штотыдзень, па панядзелках, у першай змене, на ўчастку ДТГ, згодна з распараджэннем па заводзе, з 07 гадзін да 11 гадзін праводзілася ўборка ўчастка ад стружкі і пылу, якая сабралася на абсталяванні і высока размешчаных канструкцыях, і прафілактыка абсталявання. Для гэтага на ўчастку адключаецца ўсё абсталяванне, робіцца яго чыстка, агляд, з наступнай вільготнай уборкай палка памяшкання. Пры неабходнасці ў гэты час праводзяцца працы на абсталяванні, якое патрабуе рамонту. Да завяршэння ўсіх работ абсталяванне ўчастка не павінна працаваць. Без захавання паслядоўнасці было ўключана абсталяванне, што прывяло да выкіду рэчыва, які складаецца з дробнаразмолатай драўнянай сыравіны, што пацягнула ўзгаранне і выбух. Хоць для гэтага неабходна крыніца агню. Прычыны здарэння ў цяперашні час устанаўліваюць следчыя органы.
. 

## Наступствы 
### Ліквідацыя наступстваў надзвычайнага здарэння 
Па стане на 10 снежня 2010 году работы па ліквідацыі наступстваў надзвычайнага здарэння былі скончаныя. Яны праводзіліся сіламі Пінскага дзяржаўнага пажарнага аварыйна-выратавальнага заснавання «Рэспубліканскі атрад адмысловага прызначэння», Брэсцкага абласнога ўпраўлення МНС, прыватнага будаўнічага ўнітарнага прадпрыемства «Пінскдрэў-Рамбудмантаж», прыватнага транспартнага ўнітарнага прадпрыемтсва «Пінскдрэў-Аўтапарк» і прыватнага рамонтнага ўнітарнага прадпрыемства «Пінскдрэў-Тэхэнэргасэрвіс». На аварыйным прадпрыемстве выкананы дэмантаж 252 пліт перакрыцця цэху і 1560 мэтраў аварыйных участкаў знадворных канструкцыяў, якія агароджвалі завод ДСП, а таксама металічных элементаў канструкцый дахоўкі цэху на плошчы 70 квадратных мэтраў.

### Грашовыя кампенсацыі 
Кампанія абяцала выплаціць грашовыя дапамогі сем’ям загінуўшых у памеры 10 мільёнаў рублёў, пацярпелым — па тры мільёны, а таксама заплаціць кошты псіхалагічнай дапамогі ды пахаванні. Паводле афіцыйнага сайту кампаніі 1 лістапада 2010 году кіраўніцтва «Пінскдрэва» прыняла рашэнне аб выплаце дадатковай грашовай дапамогі сем’ям загінуўшых і пацярпелых: сем’ям загінуўшых — па 30 млн рублёў, пацярпелым — па 20 млн. Акрамя таго, усім пацярпелым будуць выдаткаваныя страхавыя сумы ад 9,5 да 19 млн рублёў у залежнасці ад сярэднямесячнага заробку.

11 лістапада 2010 году галоўны бухгалтар «Пінскдрэву» Таццяна Бойка паведаміла, што сем’і пацярпелых будуць абавязаныя выплаціць падаходны падатак у 12% ад сумы ў Br50 млн (грошы для сем’яў загінуўшых падаткам абкладацца не будуць). Аднак у той жа дзень начальнік аддзела інфармацыйна-тлумачальнай работы Міністэрства па падатках і зборах Сяргей Шкут заявіў, што паводле ўказу прэзідэнта № 565 арт. 1.6  «матэрыяльная дапамога, якая аказваецца сем’ям загінуўшых і пацярпелых, не абкладаецца падаходным падаткам. Бухгалтэрыя не павінна збіраць падатак».

Таксама для тых, хто застаўся ў жывых і знаходзіцца ў шпіталях, паводле слоў генеральнага дырэктара «Пінскдрэва» Лорана Арыніч, прапануецца любая дапамога па набыццю ўсяго неабходнага: лекаў ды існага за мяжой медычнага абсталявання. Адразу пасля закупкі медычнага абсталявання ўстаноўкі пачалі выкарыстоўвацца для лячэння пацярпелых супрацоўнікаў СТАА «Пінскдрэў-ДСП». Па стане на 8 лістапада 2010 году жыхары Беларусі пералічылі на яго больш за 11 мільёнаў рублёў.

4 лістапада 2010 году Аляксандр Лукашэнка падпісаў указ №565 «Аб аказанні матэрыяльнай дапамогі сем’ям (блізкім сваякам) загінуўшых (памерлых) і асобам, якія пацярпелі ў выніку надзвычайнага здарэння ў сумесным таварыстве з агульнай адказнасцю «Пінскдрэў-ДСП», паводле якога прадугледжваецца выплаціць: 1500 базавых велічынь (Br52,5 млн.) — аднаму з членаў сям’і ці блізкіх сваякоў загінуўшага (памерлага); 600 базавых велічынь (Br21 млн.) — людзям, якія атрымалі цяжкія цялесныя пашкоджанні; 300 базавых велічынь (Br10,5 млн.) — людзям, якія атрымалі менш цяжкія цялесныя пашкоджанні.

### Спачуванні і грамадская падтрымка 
27 кастрычніка, у дзень пахаванняў траіх загінуўшых, у Пінску была абвешчаная жалоба. У сувязі з трагедыяй у Пінску Аляксандр Мілінкевіч заклікаў абвясціць нацыянальную жалобу. Гэтую прапанову падтрымалі прэтэндэнты на пасаду прэзідэнта Андрэй Саннікаў і Алесь Міхалевіч. Лідар кампаніі «Гавары праўду!» і кандыдат у прэзідэнты Уладзімір Някляеў пералічыў частку свайго ганарару за кнігу вершаваных перакладаў на рускую мову «Окно» на рахунак дапамогі пацярпелым ад аварыі на «Пінскдрэве». Палітык і паэт адзначыў:

Гэта кропля ў моры, але ўсё ж: я пералічваю на разліковы рахунак частку свайго ганарару за апошні зборнік вершаў. Я заклікаю ўсіх неабыякавых людзей дапамагчы па меры магчымасці пацярпелым у Пінску. Можа быць, наша грамадзянская салідарнасць стане прыкладам для тых, хто не палічыў патрэбным абвяшчаць нацыянальную жалобу. Прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка выказаў спачуванні родным і блізкім работнікаў на прадпрыемстве «Пінскдрэў-ДСП» 3 лістапада 2010 году. 4 лістапада 2010 году генеральны дырэктар кампаніі Лоран Арыніч звярнуўся да работнікаў і грамадскасці з заявай, у якой ад імя ўсіх 33-х калектываў холдынга, дзе працуюць болей за шэсць тысяч чалавек, і ад сябе асабіста выказаў шкадаванні сям’я загінуўшых і пацярпелых:

В этот скорбный час для родственников и близких людей погибших мы вместе с вами оплакиваем безвременно ушедших в иную жизнь наших товарищей, коллег и друзей. Для нас они были сильной опорой, надежными тылами и первоклассными специалистами, потеря которых невосполнима.

### Кадравыя змены на «Пінскдрэў-ДСП» 
#### Змена складу работнікаў 
3 снежня 2010 году на афіцыйным сайце кампаніі была змешчаная інфармацыя, якая паведамляе  пра прынятыя кіраўніцтвам меры па ліквідацыі наступстваў пажару і надзвычайнай сітуацыі на «Пінскдрэў-ДСП». З усіх існых работнікаў «Пінскдрэў-ДСП» на дату аварыі (колькасць якіх складала 182 чалавекі) адміністрацыя прадпрыемства размеркавала 130 чалавек у іншыя падраздзяленні холдынгавай кампаніі. Па стане на 3 снежня на адпачынку знаходзіліся 5 чалавек, пасля завяршэння якога былі таксама накіраваныя ў іншыя падраздзяленні кампаніі. Акрамя 5 пацярпелых ад аварыі, па стане на 3 снежня на бальнічным знаходзіліся яшчэ 5 чалавек (па прычынам не звязаным з тэхнагеннай аварыяй). Таксама, паводле выкладзенай інфармацыі на афіцыйным сайце «Пінскдрэва» пасля выбуху і пажару на прадпрыемстве былі праведзеныя некаторыя звальненні: 1 чалавек быў звольнены за з’яўленне на рабоце ў стане алкагольнага ап’янення, 2 чалавекі — у сувязі з адмовай ад працягу работы са змяненнем існых умоў працы, 20 чалавек — звольніліся па дамоўленасці бакоў.

#### Змена дырэктара 
27 лістапада 2010 году генеральны дырэктар ЗАТ «Холдынгавая кампанія «Пінскдрэў» Лоран Арыніч звярнуўся ў назіральны савет кампаніі з заявай аб скліканні сходу акцыянераў для разгляду пытання аб вызваленні з пасады, якую ён займае. Рашэнне аб адстаўцы меркавалася разгледзіць на пазачарговым пасяджэнні акцыянераў. Сваім загадам ад 9 снежня 2010 году № 367-к Арыніч прыняў рашэнне, паводле якога ў сувязі са склаўшыміся абставінамі ў выніку надзвычайнага здарэння на заводзе «Пінскдрэў-ДСП» і станам здароўя ён складвае свае паўнамоцтвы, прызначаючы з 10 снежня 2010 году генеральным дырэктарам Гінеля Яна Станіслававіча — дырэктара фабрыкі «Пінскдрэў-Адрыяна». Аднак на самім прадпрыемстве гэтая інфармацыя з’яўлялася пацверджанай. Пра гэта 10 снежня заявіў старшыня назіральнай рады прадпрыемства Міхаіл Галавешкін:

Даведаецеся ў свой час – падаў ці не падаў. Будзе абнародавана – значыць, будзеце ведаць. Не прыспешвайце падзеі і аб тым, што ён па ачуньванні адразу прыступае да выканання абавязкаў генеральнага дырэктара кампаніі.

Рашэнні кіруючай кампаніі прымаюцца органамі кіравання ўдзельнікаў гэтага холдынгу ў выглядзе асабістых рашэнняў в бясспрэчным парадку, то бок без права іх адхілення або скасавання, незалежна ад захавання ўмоў і парадку прыняцця такіх рашэнняў.

Позна ўвечары 5 студзеня дзяржаўны канцэрн «Беллеспаперапрам» вырашыў звольніць гендырэктара прыватнага прадпрыемства «Пінскдрэў» Ларана Арыніча на карысць Аляксандра Судніка, які мусіць уступіць на сваю пасаду 10 студзеня 2011 году. Інфармацыю пра тое, што Ларан Арыніч больш не з’яўляецца генеральным дырэктарам «Холдынгавай кампаніі «Пінскдрэў» у самім холдынгу назвалі не адпавядаючай рэчаіснасці. Пра гэта 6 студзеня 2011 году паведаміў кіраўнік дэпартаменту па абслугоўванні кліентаў і сувязям са СМІ Дзмітрый Яковіч:

Дэ-юрэ генеральны дырэктар — Ларан Сцяпанавіч Арыніч. Як ён быў ім і да гэтага. Выконваў яго абавязкі на момант, калі ён падаў заяву аб адстаўцы да моманту адклікання заявы аб адстаўцы (снежань 2010 года — ЕРБ) Гінэль Ян Станіслававіч — дырэктар Камбіната мягкай мэблі, які таксама ўваходзіць у «Холдынгавую кампанію «Пінскдрэў». З моманту рашэння Ларана Сцяпанавіча адклікаць сваю заяву і да сённяшняга дня ён з’яўляецца генеральным дырэктарам усяго холдынга. Ніхто яго не здымаў, Савет акцыянераў не збіраўся, не зацвярджалі і не падтрымлівалі яго адстаўку. Таму на сённяшні дзень юрыдычна ён з’яўляецца генеральным дырэктарам:

Ніякага пераразмеркавання ўласнасці не адбываецца, ніякая «залатая акцыя» там не ўведзена:

Фармулёўкі ва ўказе па «Пінскдрэве» практычна ідэнтычныя фармулёўкам са скасаванага ўказа аб «залатой акцыі». Па сутнасці, прынятае рашэнне сумежнае з інстытутам «залатой акцыі». Гэта прэцэдэнт.

Старшыня праўлення Бізнес-саюза прадпрымальнікаў і наймальнікаў імя Куняўскага (БСПН) Георгі Бадзей таксама бачыць у гэтым дзяржрашэнні вяртанне да механізму «залатой акцыі».

Паводле слоў кіраўніка прадстаўніцтва Еўрапейскага банку рэканструкцыі і развіцця ў Беларусі Валдаса Віткаўскаса, ЕБРР мае намер ацаніць уплыў на дзейнасць «Пінскдрэву» ўказа аб прызначэнні кіруючай кампаніяй канцэрна «Беллеспаперапрам». Ён дадаў:

Мы будзем ацэньваць гэтае рашэнне з двух пунктаў гледжання: мы з’яўляемся крэдыторам «Пінскдрэву», але не акцыянерамі, і другі аспэкт – гэта абарона правоў прыватных уладальнікаў прадпрыемства.

#### Меркаванні незалежных эканамістаў 
На думку эканаміста Сяргея Чалага рашэнне па «Пінскдрэве» супярэчыць асноўнай логіцы Дырэктывы №4 аб лібералізацыі эканомікі:

Фактычна, гэта нават не вяртанне да інстытута «залатой акцыі», а нават яшчэ горш: прыкрываючыся інтарэсамі выканання працоўнага заканадаўства, дэ-факта адбываецца нацыяналізацыя прадпрыемства. Альбо — прызначэнне адміністрацыі. А яна ўжо далей зможа рабіць што заўгодна, што несумненна супярэчыць асноўнай логіцы Дырэктывы №4 у пункце абароны правоў уласніка. Таксама мітынгоўцы даручылі кіраўніцтву кампаніі ўсталяваць памятны знак на месцы зруйнаванага цэху, а саму вытворчасць ДСП і паліўных гранулаў вынесці за межы гораду
* Мароз Аляксандр Міхайлавіч (1987 г.н.)
* Міхаевіч Аляксандр Міхайлавіч (1976 г.н.)
* Муга Ігар Афінагенавіч (1971 г.н.)
* Рапута Яўген Валер’евіч (1984 г.н.)
* Саковіч Кацярына Сяргееўна (1986 г.н.)
* Старадуб Міхаіл Іванавіч (1958 г.н.)
* Тарэлка Сяргей Мікалаевіч (1985 г.н.)
* Хамлюк Аляксандр Мікалаевіч (1959 г.н.)
* Шаўчук Мікалай Аляксандравіч (1950 г.н.)
* Шынкарук Аляксандр Анатолевіч (1974 г.н.)

Паводле слоў супрацоўнікаў прадпрыемства, калі яны прапанавалі кіраўніцтву холдынгу ўшанаваць памяць загінуўшых хвілінай маўчання, адказам сталі пагрозы, што, калі ў кагосьці спыніцца станок ці хтосьці проста спыніць працу, той ён будзе неадкладна звольнены.

## Спасылкі 
* Трагедыя ў Пінску: імёны і лёсы — цыкл рэпартэрскіх матэрыялаў з сем’яў ахвяраў пінскай трагедыі

Катэгорыя:Гісторыя Пінска
Катэгорыя:Падзеі 25 кастрычніка
Катэгорыя:Кастрычнік 2010 года
Катэгорыя:Тэхнагенныя катастрофы ў Беларусі
Катэгорыя:Катастрофы 2010 года
Катэгорыя:Пажары ў Беларусі
Катэгорыя:2010 год у Беларусі