Татарскі кавалерыйскі полк імя Мустафы Ахматовіча

**Татарскі кавалерыйскі полк імя Мустафы Ахматавіча** — кавалерыйскае падраздзяленне Сярэдняй Літвы і Войска Польскага 1919-1920 г. Пазней афіцэры і шэраговыя ў складзе 13 Віленскага палка ўланаў.

## Гісторыя 
У студзені 1919 года пачалося фарміраванне «Татарскай кавалерыі». Салдаты складаліся ў асноўным з беларускіх татар, якія прымкнулі да польскага нацыянальнага руху. Служылі таксама мусульмане іншых нацыянальнасцяў, у тым ліку азербайджанцы. 31 студзеня ў Варшаве быў выдадзены першы палкавы загад. 14 лютага падраздзяленне было перакінута да Вострава Мазавецка, а 23 лютага — у Беласток.

Нарэшце, у ліпені 1919 года былі сфарміраваны тры лінейныя эскадроны, кулямётны эскадрон і тэхнічны дывізіён. 16 верасня 1919 года адпаведна загада польскага галоўнакамандуючага Юзэфа Пілсудскага падраздзяленню было прысвоена назва Татарскі ўланскі полк, названы ў гонар палкоўніка Мустафы Ахматовіча  - героя войнаў за незалежнасць Рэчы Паспалітай і Напаліенаўскіх войнаў начале эскадрона літоўскіх татар, продка Канстанціна і Леона Сулькевічаў адных з заснавальнікаў палка. 10 чэрвеня 1919 года Татарская кавалерыя разгарнулася ў полк.

Спачатку полк змагаўся супраць нямецкіх войскаў у раёне Гродзенскай вобласці, затым быў перакінуты на Палессе . Пазней ён удзельнічаў у польскай Кіеўскай экспедыцыі, ўвайшоў у Кіеў. Потым прыкрываў адступаючыя польскія войскі ў раёне Горыні на рацэ Стыр. У выніку крывавых баёў полк панёс значныя страты, на кані засталося толькі 86 уланы. Полк быў адноўлены ў Плоцку і ў 1920 годзе прыняў удзел у далейшых баях у раёне Вышагруда і Добжыні. 10 верасня 1920 года пад Кросневіцамі маёр Уладзіслаў Тамашэвіч распусціў полк і ўключыў яго жаўнераў у рэзервовы швадрон 13-га Віленскага палка уланаў  .

Пасля расфарміравання палка многіх уланаў адправілі ў 13-ы Віленскі ўланскі полк, 1-ы швадрон якога з 1936 года насіў адметную назву «Татарскі».

## Жаўнеры Татарскага палка вершнікаў 
; Камандзіры палка

* Палкоўнік Раман Фалькоўскі (I - † II 1919 )
* Маёр кавалерыі Вільгельм Сьвятолдыч-Кісель (люты — 8 траўня 1919 )
* Палкоўнік Эўгеніюш Сьляскі (з 8 мая 1919)
* генерал падпаручнік Аляксандр Рамановіч (з 20 студзеня 1920 г.)
* Падпалкоўнік Зянон Крычынскі (пасля сакавіка 1920 г.)
* Маёр Уладзіслаў Тамашэвіч

; Штатны расклад у 1919-1920 гг.

* намеснік камандзіра палка – падпалкоўнік Зянон Крычынскі
* Камандзір эскадрыллі — ратм. Разнятоўскі
* палкавы ад'ютант – паручнік Густаў Гартынг
* камандзір 1 швадрону — ратм. Тадэвуш Дацкевіч
* камандзір 2 швадрону — пар. Казімеж Калашынскі
* камандзір 3 швадрону  – пар. Міхал Лісецкі
* камандзір 3 швадрона — пар. Іскандэр Ахматовіч
* камандзір 4 швадрона — пар. Зыгмунт Эльснер
* камандзір 5 швадрону — пар. Антaневіч
* афіцэр швадрону — падпаручнік Багдан Міклеўскі
* камандзір швадрона цяжкіх кулямётаў — капітан Юсуф Палтажыцкі
* камандзір тэхнічнай швадрона— паручн. Калаўр
* камандзір маршавага (пешага) швадрону — ратм. Рыхтэр
* камандзір асобнага швадрону — паручнік Вацлаў Гоздава-Заторскі

; камандзір рэзервовай швадрону

* Капітан Давід Яновіч-Чайнскі (з 16.05.1919)
* Маёр Грот-Немаеўскі
* Капітан Зыгмунт Эльснер
* Капітан Ражнятоўскі
* Маёр Уладзіслаў Тамашэвіч

; Шараговы

* Аляксандр Стэфановіч

## Палкавыя колеры і сімволіка 
З 1919 года лапка была пунсовага колеру, устаўка — светла-блакітнага. На лапцы намаляваны паўмесяц з упісанай у яго зоркай.

Сіні прапарэц спецыяльнага рысунку, неразрэзаны, авальнай формы, з залатой палкавой эмблемай

Селадонавы прапар з жоўтым паўмесяцам і зоркай . Уланы насілі аўчынныя «папахі» замест рагатывак. Замест штандара ў палку быў буньчук.

## Зноскі 
## Бібліяграфія 
* Sławomir Hordejuk. Tatarski poeta. „Przegląd Tatarski”. 3 (11), s. 15-16, 2011. Muzułmański Związek Religijny w Rzeczypospolitej Polskiej. ISSN 2080-0541.
* Veli Bek Jedigar: Zarys historji wojennej Tatarskiego Pułku Ułanów imienia pułkownika Mustafy Achmatowicza. Warszawa: Wojskowe Biuro Historyczne, 1933, seria: Zarys historii wojennej pułków polskich 1918–1920.
* *Księga jazdy polskiej*, pod protektoratem marsz. Edwarda Śmigłego–Rydza, Warszawa 1936, reprint, Bellona, Warszawa 1993.
* Jan Przemsza-Zieliński: Wrześniowa Księga Chwały Kawalerii Polskiej. Warszawa: Wydawnictwo Bellona, 1995. ISBN 83-11-08380-0.
* Henryk Smaczny: Księga Kawalerii Polskiej 1914 – 1947. Warszawa: TESCO, 1989, s. 148. ISBN 83-00-02555-3.