Габсбургі

**Габсбургі** — адна з найбольш магутных манархічных дынастый Еўропы на працягу Сярэднявечча і Новага часу. Прадстаўнікі дынастыі вядомыя як кіраўнікі Аўстрыі (з 1282), якая трансфармавалася пазней у шматнацыянальную Аўстрыйскую імперыю (да 1918 г.), якая з’яўлялася адной з вядучых еўрапейскіх дзяржаў, а таксама як імператары Свяшчэннай Рымскай імперыі, чый сталец Габсбургі займалі ў 1438--1806 гадах (з кароткім перапынкам у 1742—1745 гадах).

## Гісторыя 
Імаверным продкам Габсбургаў быў Гунтрам Багаты, граф Брэйсгаў, які жыў у сярэдзіне 10 стагоддзя. Унукам Гунтрама лічыцца Ра́дбат, які збудаваў замак Габсбург і даў пачатак роду гэтага імя.

У 1273 г. Рудольфа Габсбурга абралі імператарам Свяшчэннай Рымскай імперыі, гэты тытул успадкавалі і яго нашчадкі. Ён набыў у сваё ўладанне герцагства Аўстрыю і Штырыю. У XVI ст. Габсбургі падзяліліся на дзве галіны: іспанскую і аўстрыйскую. Імператарская карона захоўвалася аўстрыйскай галіной. Іспанская правячая дынастыя абарвалася ў 1700 годзе, саступіўшы дынастыі Бурбонаў. Аўстрыйская — згасла ў 1780 г., разам са смерцю імператрыцы Марыі Тэрэзіі. Але нашчадкі яе і яе мужа Франца I (вялікага герцага Тасканскага і былога герцага Латарынгіі) перанялі імя Габсбургаў (дакладней — Габсбург-Латарангіў). Унук Марыі Тэрэзіі, апошні імператар Свяшчэннай Рымскай імперыі Франц II у 1804 г. абвясціў сябе першым імператарам новаўтворанай Аўстрыйскай імперыі пад імем Франца I (з 1867 г. — Аўстра-Венгрыя). Апошнім манархам з дынастыі Габсбургаў быў імператар Аўстра-Венгрыі Карл I, які зрокся ўлады ў 1918 г. Яго сын Ота Габсбург пасля быў дэпутатам Еўрапарламента.

### Герцагі Аўстрыйскія 
* Фрыдрых I (1296—1330)
* Леапольд I (1290—1326)
* Альбрэхт II (1298—1358)
* Рудольф IV (1339—1365)
* Фрыдрых III (1347—1362)
* Альбрэхт III (1348—1395)
* Альбрэхт IV (1377—1404)
* Леапольд III (1351—1386)
* Вільгельм (1370—1406)
* Леапольд IV (1371—1411)
* Эрнэст I (1377—1424)

### Імператары Свяшчэннай рымскай імперыі 
#### Дом Габсбургаў 
* Рудольф I, правіў у 1273—1291.
* Альберт I, правіў у 1298—1308.
* Альберт II, правіў у 1438—1439.
* Фрыдрых III, правіў у 1440—1493.
* Максіміліян I, правіў у 1493—1519.
* Карл V, правіў у 1519—1556.
* Фердынанд I, правіў у 1556—1564.
* Максіміліян II, правіў у 1564—1576.
* Рудольф II, правіў у 1576—1612.
* Матэус, правіў у 1612—1619.
* Фердынанд II, правіў у 1619—1637.
* Фердынанд III, правіў у 1637—1657.
* Леапольд I, правіў у 1658—1705.
* Іосіф I, правіў у 1705—1711.
* Карл VI, правіў у 1711—1740.

#### Дом Габсбургаў-Латарангіў 
* Франц I Стефан правіў у 1745—1765.
* Іосіф II правіў у 1765—1790.
* Леапольд II правіў у 1790—1792.
* Франц II правіў у 1792—1806.

### Аўстрыйскія імператары 
* Франц I, аўстрыйскі імператар 1804—1835.
* Фердынанд I аўстрыйскі імператар 1835—1848.
* Франц Іосіф I, аўстрыйскі імператар 1848—1916.
* Карл I, аўстрыйскі імператар 1916—1918. Памёр у выгнанні 1922.

### Каралі Венгрыі 
* Альберт I, венгерскі кароль 1437—1439.
* Уладыслаў Постум, венгерскі кароль 1444—1457.
* Фердынанд I, венгерскі кароль 1540—1564.
* Максіміліян I, венгерскі кароль 1564—1576.
* Рудольф I, венгерскі кароль 1576—1608.
* Матвей II, венгерскі кароль 1608—1619.
* Фердынанд II, венгерскі кароль 1619—1637.
* Фердынанд III, венгерскі кароль 1637—1657.
* Леапольд I, венгерскі кароль 1657—1705.
* Іосіф I, венгерскі кароль 1705—1711.
* Карл III, венгерскі кароль 1711—1740.
* Марыя Тэрэзія I, венгерская каралева 1740—1780.
* Іосіф II, венгерскі кароль 1780—1790.
* Леапольд II, венгерскі кароль 1790—1792.
* Франц I, венгерскі кароль 1792—1835.
* Фердынанд IV, венгерскі кароль 1835—1848.
* Франц Іосіф I, венгерскі кароль 1848—1916.
* Карл IV, венгерскі кароль 1916—1918.

### Каралі Іспаніі 
* Філіп I, 1506. (кароль Кастыліі)
* Карл I, 1516—1556.
* Філіп II, 1556—1598.
* Філіп III, 1598—1621.
* Філіп IV, 1621—1665.
* Карл II, 1665—1700.

### Каралі Партугаліі 
* Філіп I, 1580—1598.
* Філіп II, 1598—1621.
* Філіп III, 1621—1640.

### Вялікія герцагі Тасканы 
* Франц Стэфан, 1737—1765.
* Леапольд I, 1765—1790.
* Фердынанд III, 1790—1800, 1814—1824.
* Леапольд II, 1824—1849, 1849—1859.
* Фердынанд IV, 1859.

### Герцагі Мадэны 
* Франц IV, 1814—1831, 1831—1846.
* Франц V, 1846—1848, 1849—1859.

### Герцагі Пармы 
* Марыя Луіза, 1814—1847

## Гл. таксама 
* Альбрэхт I Габсбург
* Сігізмунд Тасканскі


Катэгорыя:Гісторыя Германіі
Катэгорыя:Гісторыя Аўстрыі
Катэгорыя:Гісторыя Швейцарыі