open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Нова-Цагляны мост

**Нова-Цагляны мост** — аўтадарожны бэлечны мост цераз Волкаўку ў Фрунзенскім раёне Санкт-Пецярбурга. Размешчаны па цотнай (паўднёвай) набярэжнай Абводнага канала, ля ўпадзення Волкаўкі ў Абводны канал. Вышэй па цячэнні знаходзіцца Лесапільны мост. Бліжэйшая станцыя метрапалітэна — «Абводны канал». Першапачаткова (з 1849 года) мост называўся Цагляным, бо яго асновы былі абліцаваныя цэглай. З 1908 года, пасля перанясення моста на новае месца, атрымаў назву Нова-Цагляны.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1

Катэгорыя:Масты цераз Волкаўку
Нова-Маскоўскі мост

**Нова-Маскоўскі мост** — аўтадарожны рамны мост цераз Абводны канал у Адміралцейскім раёне Санкт-Пецярбурга, злучае Безыменны востраў і левы бераг Абводнага канала. Размешчаны ў створы Маскоўскага праспекта. Побач з мостам размешчаны Фрунзенскі ўнівермаг, будынкі былога Скотапрыгоннага двара. Вышэй па цячэнні знаходзяцца Масляны мост, ніжэй — Варшаўскі мост. Бліжэйшая станцыя метрапалітэна — «Фрунзенская» (270 м). З 1829 па 1830-я гады мост называўся Чыгунным, з 1836 па 1846 года Маскоўскім, з 1849 па 1868 года ўжывалася назва Стара-Маскоўскі. Сучасную назву мост атрымаў у 1860 годзе.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1

Катэгорыя:Масты цераз Абводны канал
Нова-Арлоўскі лесапарк

**Нова-Арлоўскі лесапарк** — лесапарк на паўночным захадзе Санкт-Пецярбурга ў Прыморскім раёне. З 25 жніўня 2015 г. — дзяржаўны прыродны заказнік рэгіянальнага значэння.

У лясным масіве лесапарку пераважае сасна.

## Геаграфія 
Размешчаны ў гістарычных раёнах Шувалава і Каламягі, на захад ад Суздальскіх азёр і на ўсход ад Шувалаўскага і Арлоўскага кар’ераў.

У паўднёва-заходняй частцы лесапарку размешчаны садоўніцтва ГП «Дзяржрэзерву» і СНТ «Святлана», з поўдня да яго прымыкае асфальтабетонны завод № 1. Па паўночнай мяжы лесапарку працякае рака Каменка, а праз яго цэнтральную частку праходзяць Запаведная вуліца і прамысловая лінія чыгункі.

На ўсход ад лесапарку размешчаны станцыя Шувалава і платформа Азяркі Акцябрскай чыгункі.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1

Катэгорыя:Лесапаркі Санкт-Пецярбурга
Катэгорыя:Катэгорыя МСАП IV
Катэгорыя:Заказнікі
Катэгорыя:Ахоўныя прыродныя тэрыторыі Расіі
Нова-Пецяргофскі мост

**Нова-Пецяргофскі мост** — аўтадарожны рамны мост цераз Абводны канал у Адміралцейскім раёне Санкт-Пецярбурга, злучае Безыменны востраў і левы бераг Абводнага канала. Аб’ект культурнай спадчыны Расіі рэгіянальнага значэння.

Размешчаны ў створы Лермантаўскага праспекта, злучаючы яго з плошчай Балтыйскага вакзала. Побач з мостам размешчаны Балтыйскі вакзал, ансамбль будынкаў правіянцкіх складоў Ізмайлаўскага палка, Мікалаеўскага кавалерыйскага вучылішча. Вышэй па цячэнні знаходзіцца Балтыйскі мост, ніжэй — Краснаакцябрскі мост. Бліжэйшая станцыя метрапалітэна (230 м) — «Балтыйская».

З 1860 да 1914 года мост называўся Штыгліцкім, ад імя А. Л. Штыгліца, які пабудаваў Пецяргофскую чыгунку. Сучасная назва — з 1870-х гадоў і дадзена ад Нова-Пецяргофскага праспекта (сучасны Лермантаўскі праспект).

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1

Катэгорыя:Масты цераз Абводны канал
Мальча

Назву **Мальча** маюць:

## Населенныя пункты 
* Мальча — былая назва аграгарадка ў Бярозаўскім раёне Брэсцкай вобласці Беларусі.
* Мальча — вёска ў Гараднянскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны.
Цімафееў

**Цімафееў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Анатоль Сяргеевіч Цімафееў (нар. 1992) — украінскі футбаліст.
* Кірыл Аляксеевіч Цімафееў (1914—2004) — расійскі лінгвіст.
* Пётр Пятровіч Цімафееў (1918—2008) — савецкі геолаг.
Тойла

**Тойла** () — пасёлак на паўднёвым беразе Фінскага заліва Балтыйскага мора. Адміністрацыйны цэнтр воласці Тойла ў складзе павета Іда-Віру Эстоніі. Марскі курорт.

На 1 студзеня 2020 года ў пасёлку пражывалі 862 чалавекі, з іх 442 жанчыны і 420 мужчын; дзяцей ва ўзросце да 14 гадоў уключна — 127, асоб пенсіённага ўзросту (65 гадоў і старэй) — 171.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Катэгорыя:Курорты Эстоніі
Нова-Міхайлаўскі палац

**Нова-Міхайлаўскі палац** — помнік архітэктуры федэральнага значэння, вялікакняскі палац, размешчаны ў цэнтры Санкт-Пецярбурга па адрасе Дварцовая набярэжная, 18 і Мільённая вуліца, 19 (Шталмайстарскі корпус). Архітэктар — Андрэй Іванавіч Штакеншнейдэр, палац лічыцца трэцяй буйной вялікакняскай рэзідэнцыяй, збудаванай па праекце дойліда. Пабудаваны ў 1857—1862 гадах спецыяльна для вялікага князя Міхаіла Мікалаевіча — сына імператара Мікалая I. Будаўніцтва палаца звязана з жаніцьбай князя з Бадэнскай прынцэсай Цэцыліяй Аўгустай. У горадзе ўжо меўся адзін Міхайлаўскі палац, жыллё для Міхаіла было вырашана назваць Нова-Міхайлаўскім. У цяперашні час у палацы працуе шэраг устаноў РАН.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1

Катэгорыя:Палацы Санкт-Пецярбурга
Нова-Волкаўскія могілкі

**Нова-Волкаўскія могілкі** — некропаль у Фрунзенскім раёне Санкт-Пецярбурга. Размяшчаецца паабапал вуліцы Салова непадалёк ад лініі Віцебскай чыгункі (станцыя метро «Бухарэсцкая»). Плошча — 32,6 гектара. Могілкі атрымалі сваю сучасную назву ў 1946 годзе, у гэтым жа годзе канторы Нова-Волкаўскіх могілак была перададзена кіраванне магаметанскімі могілкамі.

Адрас: 192102, Санкт-Пецярбург, вуліца Салава, дом 80. З 1820-х гадоў на гэтай тэрыторыі існавалі Мусульманскія могілкі, якія складаліся з Татарскага і Персідскага ўчасткаў. Улетку 1831 года падчас эпідэмііі халеры ўзніклі «халерныя могілкі».

На Нова-Волкаўскіх могілках пахаваныя Героі Савецкага Саюза М. М. Кузьмін, В. Н. Малодчыкаў, І. П. Неўструеў, паэт Г. С. Сямёнаў, пісьменнік В. А. Лебедзеў, кампазітар А. А. Еўлахаў.

На тэрыторыі старых Мусульманскіх могілак пахаваныя арабіст М. А. Тантаві, генералы Т. Б. Дудараў і М. С. Энемук, урач С. М. Яновіч-Чайнскі.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1

Катэгорыя:Могілкі Санкт-Пецярбурга
Еўрапейскі ўніверсітэт «Viadrina»

**Еўрапейскі ўніверсітэт «Viadrina»** () або **Універсітэт Франкфурта-на-Одэры** () — нямецкая дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Франкфурт-на-Одэры.

## Агульная інфармацыя 
Універсітэт размешчаны ў Франкфурце-на-Одэры ў федэральнай зямле Брандэнбург. Горад размешчаны на рацэ Одэр, якая з’яўляецца мяжой паміж Германіяй і Польшчай. З 5 200 студэнтаў універсітэта каля 1 000 чалавек прыязджае сюды вучыцца з Польшчы. Установа з’яўляецца адным з самых маленькіх універсітэтаў Германіі (толькі ў Эрфурцкім і Брэменскім універсітэце Якабса менш студэнтаў, чым тут).

Лацінскае слова «Viadrina» азначае «той, што размешчаны на рацэ Одэр». На самой справе старажытная назва ракі не задакументавана, яна згадваецца як Oddera ў 991 годзе ў лацінамоўным дакуменце, які адносіцца да часоў панавання князя Мешка I. Лацінскі назоў, верагодна, быў уведзены мясцовым навукоўцам Ёдакам Віліхам (каля 1486—1552 гадоў) і з’явіўся ў «Касмаграфіі» Себасцьяна Мюнстэра ў 1544 годзе. Горад быў вядомы на латыні як «Francofortum ad Viadrum».

## Факультэты 
* Правазнаўства
* Сацыяльных навук і культуралогіі
* Бізнес-адміністравання і эканомікі

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Германіі
Магдэбургскі водны мост

**Магдэбургскі водны мост** (, водны шлях цалкам называецца Wasserstraßenkreuz Magdeburg) — водны мост у Германіі, які злучае два важныя каналы: Канал Эльба-Хафель і Сярэднегерманскі канал, праз яго ажыццяўляюцца зносіны з індустрыяльным раёнам — далінай Рура.

Мост знаходзіцца за 10 км на поўнач ад цэнтра Магдэбурга. На правым беразе Эльбы каля моста знаходзіцца населены пункт Хоэнвартэ.

Даўжыня моста — 918 метраў.

Упершыню ідэя будаўніцтва такога моста выказвалася яшчэ ў 1919 годзе, і да 1938 года суднапад’ёмнік Ротэнзэе і быкі моста былі гатовыя. Аднак будаўніцтва адкладалася падчас Першай і Другой сусветных войнаў. Пасля таго, як Германія была падзелена ў пачатку халоднай вайны, будаўніцтва было адкладзена на нявызначаны тэрмін урадам ГДР. З аб’яднаннем Германіі яго ўзвядзенне зноў зрабілася прыярытэтнай задачай.

Будаўніцтва пачалося ў 1997 годзе і было завершана праз шэсць гадоў (у кастрычніку 2003 года). На яго было затрачана каля паловы мільярда еўра, 68 000 м³ бетону і 24 000 т сталі.

Катэгорыя:Водны транспарт у Германіі
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Саксоніі-Ангальт
Катэгорыя:Водныя масты
Катэгорыя:Масты Германіі
Магдэбургскі сабор

**Магдэбургскі сабор** (, поўнае найменне *Dom zu Magdeburg St. Mauritius und Katharina*) — прысвечаны свв. Маўрыкію і Кацярыне Александрыйскай кафедральны сабор Евангелічнай царквы Сярэдняй Германіі ў нямецкім горадзе Магдэбург у федэральнай зямлі Саксонія-Ангальт.

Сабор з’яўляецца месцам пахавання першага імператара Свяшчэннай Рымскай імперыі Атона I, адзін з найстарэйшых гатычных храмаў на тэрыторыі сучаснай Германіі.

Катэгорыя:Саборы Германіі
Катэгорыя:Гатычныя саборы
Катэгорыя:Храмы Святой Кацярыны Александрыйскай
Катэгорыя:Збудаванні Германіі ў гатычным стылі
Катэгорыя:Лютэранскія храмы Германіі
Катэгорыя:Магдэбург
Катэгорыя:Славутасці Саксоніі-Ангальт
Ольдэнбургскі ўніверсітэт імя Карла фон Асецкі

**Ольдэнбургскі ўніверсітэт імя Карла фон Асецкі** () — нямецкая дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Ольдэнбург.

## Гісторыя 
Першая падрыхтоўка настаўнікаў была праведзена ў Ольдэнбургу яшчэ ў 1793 годзе па ініцыятыве герцага Петэра Фрыдрыха Людвіга. Семінарыя для падрыхтоўкі настаўнікаў быў створаны ў 1882 годзе. У часы Веймарскай рэспублікі стварэнне Педагагічнай акадэміі ў Ольдэнбургу ў 1929 годзе дазволіла забяспечыць прафесійную падрыхтоўку настаўнікаў. 1 кастрычніка 1945 года гэтая ўстанова зноў адкрылася ў пасляваеннай Германіі. У 1948 годзе яна была перайменавана ў Альдэнбургскую вышэйшую педагагічную школу.

Першы крок на шляху да ўніверсітэта быў зроблены 23 лютага 1959 года рашэннем гарадскога савета аб запуску ўніверсітэцкага праекта, за якім у 1970 годзе рушыў услед Мемарандум аб стварэнні ўніверсітэта ад міністра культуры Ніжняй Саксоніі. Універсітэт быў канчаткова заснаваны ў 1973 годзе. Залічэнне і выкладанне пачаліся ў летнім семестры 1974 года, з вучэбнай праграмай для 2 400 студэнтаў. У 1991 годзе ўніверсітэт быў афіцыйна названы ў гонар пацыфіста, пісьменніка і нобелеўскага лаўрэата Карла фон Асецкі.

## Факультэты 
* Педагогікі і адукацыі
* Камп'ютарных навук, права і эканомікі
* Льнгвістыкі і культуралогіі
* Сацыяльных навук
* Матэматыкі і прыродазнаўчых навук
* Медыцыны

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Германіі
VSK-100BP

**VSK-100BP** — беларускі аўтамат тыпу «Бул-пап» калібра 7,62x39 мм, распрацаваны кампаніяй «Белспецзнештэхніка» на базе АКМ. Вырабляецца ААТ «Кідма тэк».

У 2017 годзе у ДВТУП «Белспецзнештэхніка» з даччыным прадпрыемствам ТАА «БСЗТ — новыя тэхналогіі» пачалі работы па стварэнні ў Беларусі вытворчасцей стралковай зброі і боепрыпасаў. Адным з новых распрацовак стаў карабін (аўтамат) VSK-100BP. Запуск вытворчасці пачаўся ў студзені 2020 года. Камплектуючыя да зброі вырабляюць у Мінску, а сама зборка праходзіць у вёсцы Станькава пад Дзяржынскам. Патроны 7,62x39 мм, прызначаныя для аўтамата, таксама вырабляюцца ў Беларусі, а менавіта ў Оршы. 

У лістападзе 2020 года завяршыліся палявыя выпрабаванні стралковай зброі і боепрыпасаў. На працягу некалькіх тыдняў на базе 19-й асобнай механізаванай брыгады Паўночна-Заходняга аператыўна камандавання па спецыяльнай методыцы правяраліся аўтаматы VSK-100, VSK-100BP (булпап), патроны калібра 7,62х39, 9х19, а таксама пісталет ПВ-17.

VSP-100BP карацей, з ім зручней працаваць у памяшканнях і калідорах. Ствол менш падкідвае, таму паляпшаюцца дакладнасць і кучнасць — прыкладна ў 1,5 разы. Рычаг работы з зараджаннем зброі паменшыўся. Хутчэй змяняецца магазін, перакручваецца затвор амаль на дзве секунды менш, чым у звычайнага АК.

## Гл. таксама 
* SMAR-100BPM

## Спасылкі 
* Револьвер для ФСБ и необычный калашников: что посмотреть на выставке MILEX-2019 // TUT.BY, 16 мая 2019
* РЕПОРТАЖ: Карабины идут на экспорт: как в Беларуси производят стрелковое оружие // БЕЛТА, 18 января 2020
* В Беларуси прошли испытания нового стрелкового оружия // СБ. Беларусь сегодня, 26 ноября 2020

Катэгорыя:Стралковая зброя Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 2020 годзе
Катэгорыя:Аўтаматы
Вісамбур

**Вісамбур** — невялікі горад і камуна на паўночным усходзе Францыі ў рэгіёне Гранд-Эст (былы Эльзас — Шампань — Ардэны — Латарынгія), дэпартамент Ніжні Рэйн, акруга Агно-Вісамбур, кантон Вісамбур. Горад размешчаны на рацэ Віслаўтэр каля мяжы Францыі і Германіі, у рэгіёне Эльзас, за 40 км на захад ад горада Карлсруэ і за 60 км на поўнач ад Страсбурга. У перакладзе з нямецкай Weißenburg азначае «белы замак» (Weiß — Burg).

Плошча камуны — 48,18 км², насельніцтва — 8008 чалавек (2006), з тэндэнцыяй да стабілізацыі: 7757 чалавек (2013), шчыльнасць насельніцтва — 161,0 чал/км².

## Вядомыя асобы 
* Ёст Людвік Дэцый (каля 1485—1545) — польскі гісторык, эканаміст, дыпламат.

Катэгорыя:Гарады рэгіёна Гранд-Эст
Катэгорыя:Камуны дэпартамента Ніжні Рэйн
Ленінградская АЭС

**Ленінградская атамная электрастанцыя (ЛАЭС)** — найбуйнейшая ў Расіі па ўсталяванай магутнасці дзеючая атамная электрастанцыя (4187,6 МВт па даных на 2018 год), размешчана ў Ленінградскай вобласці, за 35 км на захад ад мяжы Санкт-Пецярбурга і за 70 км ад яго гістарычнага цэнтра, на ўзбярэжжы Фінскага заліва Балтыйскага мора ў горадзе Сасновы Бор (5 км ад АЭС). Сасновы Бор мае статус горада з абмежаваным наведваннем.

Будаўніцтва пачалося ў верасні 1967 года, першы энергаблок быў уведзены ў эксплуатацыю ў 1973 годзе, наступныя — у 1975, 1979 i 1981 гадах.

У 2015 годзе станцыі былі перададзеныя новыя энергаблокі будуемай станцыі ЛАЭС-2. Першы з іх быў уведзены ў эксплуатацыю ў 2018 годзе.

У 2018 годзе выпрацоўка электраэнергіі склала 28 815,4 млн кВт⋅гадз. План па выпрацоўцы ФАС на 2019 г. — 28 млрд 30 млн кВт⋅гадз.

Доля ЛАЭС у выпрацоўцы электраэнергіі ў канцэрна «Расэнергаатам» складае 14,1 % (даныя па выніках 2018 года).

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1

Катэгорыя:Атамныя электрастанцыі Расіі
Катэгорыя:Ленінградская вобласць
Магдэбургскі ўніверсітэт імя Ота фон Герыке

**Магдэбургскі ўніверсітэт імя Ота фон Герыке** () — нямецкая дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Магдэбург.

## Агульная інфармацыя 
Магдэбургскі ўніверсітэт імя Ота фон Герыке быў заснаваны ў 1993 годзе і з'яўляецца адным з самых маладых універсітэтаў Германіі. Былыя Магдэбургскі тэхнічны ўніверсітэт, педагагічны каледж і медыцынская школа былі ўключаныя ў склад універсітэта пры яго стварэнні. Ва ўніверсітэце ў Магдэбургу сёння навучаецца каля 14 000 студэнтаў на 9 факультэтах. У навуковых часопісах гэтага інстытута апублікавана больш за 12 000 артыкулаў. Ён названы ў гонар фізіка і бургамістра Магдэбурга Ота фон Герыке.

## Факультэты 
* Факультэт камп'ютарных навук
* Факультэт эканомікі і менеджменту
* Факультэт гуманітарных навук
* Матэматычны факультэт
* Медыцынскі факультэт
* Факультэт прыродазнаўчых навук
* Факультэт машынабудавання
* Факультэт праектавання тэхналагічных працэсаў і сістэм
* Факультэт электратэхнікі і інфармацыйных тэхналогій

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Германіі
Бюджэт Рэспублікі Беларусь

**Бюджэт Рэспублікі Беларусь** — форма здабыцця і выкарыстання грашовых сродкаў, прызначаных для фінансавага забеспячэння задач і функцый беларускай дзяржавы.

## Даходы 
Даходы дзяржавы складаюцца з:
#падаткаў на прыбытак, латарэі, электронныя гульні, дададзеную вартасць, продаж, траты і набыццё нерухомай уласнасці;
#мытаў на тавары, патэнты і грашовыя пераводы, за праезд замежных аўтамабіляў і выдачу пасведчанняў;
#пеняў за пратэрмінаванне выплаты падаткаў;
#высокіх адсоткаў за адтэрмінаванне падаткаў;
#страхавых выплат;
#прыбытку ад укладаў і ўласных прадпрыемстваў, продажу прадпрыемстваў, зямлі, тавараў і каштоўных папер, дазволаў на будаўніцтва аўтазаправак і карыстанне радыёчастотамі, крэдытных гарантый, вызначэння пробаў каштоўных металаў і збораў за праезд па дарогах;
#штрафаў за шкоду ўрадавай уласнасці, якасці зямель і лясоў;
#бязвыплатных паступленняў ад іншых дзяржаў і міжнародных арганізацый.

## Выдаткі 
Выдаткоўванне ажыццяўляецца на:
#дзейнасць урадавых устаноў;
#выплаты насельніцтву;
#падтрымку ўстаноў і фізічных асоб;
#выплаты за мяжу;
#міжурадавыя пераводы;
#павелічэнне сродкаў і запасаў;
#Крэдыты;
#выплату даўгоў.

Нястача грошай на выдаткі пакрываецца за кошт запазычанняў ці продажу ўласнасці.

## Складанне і ўхваленне 
Не пазней як за 10 месяцаў да новага года ўрад ухваляе парадак складання бюджэту Міністэрствам фінансаў. Пасля ўхвалення складзенага бюджэту ўрадам прэзідэнт (з 1995 г.) выносіць яго на разгляд парламента не пазней як 1 лістапада. Канчатковае ўхваленне бюджэту мае ажыццяўляцца не пазней як 1 снежня.

## Выкананне і нагляд 
Паводле Бюджэтнага кодэкса Рэспублікі Беларусь, урад забяспечвае выкананне бюджэту. Міністэрства фінансаў вызначае парадак яго ажыццяўлення і справаздачнасці аб яго выкананні. Паўнамоцтвамі ажыццяўляць нагляд за выкананнем бюджэту валодаюць Камітэт дзяржаўнага кантролю, Міністэрства па падатках і зборах, Міністэрства фінансаў і Дзяржаўны мытны камітэт.

## Гісторыя 
На кастрычнік 2013 года, паводле Нацыянальнага статыстычнага камітэта Беларусі, налічвалася 854 500 працаўнікоў бюджэтных устаноў, якія складалі 27,5 % працаўнікоў.

У бюджэце 2019 года падаткі склалі 77 % даходаў. На 9 снежня 2020 года налічвалася звыш 800 000 працаўнікоў бюджэтных устаноў Беларусі.

## Спасылкі 
* 
* Законы аб рэспубліканскім бюджэце на чарговы фінансавы год і пастановы Савета міністраў аб захадах іх рэалізацыі 

Катэгорыя:Макраэканоміка
Катэгорыя:Палітыка Беларусі
Катэгорыя:Фінансы ў Беларусі
Падатак на прыбытак

**Падатак на прыбытак** — адзін з асноўных відаў прамых падаткаў. Займае асноўнае месца па ўдзельнай вазе ў фарміраванні даходаў дзяржаўнага бюджэту. Аб’ектам абкладання з’яўляецца агульны прыбытак арганізацыі, паменшаны ці павялічаны ў адпаведным парадку. Плацельшчыкамі падатку з’яўляюцца ўсе камерцыйныя прадпрыемствы, а таксама некамерцыйныя арганізацыі, якія займаюцца прадпрымальніцтвам. Падатак узымаецца паводле падатковай дэкларацыі па прапарцыйных ці прагрэсіўных стаўках.

## Беларусь 
Паводле агульнай часткі Падатковага кодэкса Рэспублікі Беларусь 2002 года, падатак на прыбытак з’яўляецца рэспубліканскім (артыкул 8). Асаблівая частка Падатковага кодэксу Беларусі 2009 года змяшчала главу 14 «Падатак на прыбытак», якая ўключала артыкулы з 125-га па 144-ы. Паводле 125-га артыкула, «Плацежнікамі падатку на прыбытак прызнаюцца арганізацыі». Згодна са 126-м артыкулам «Аб’ектам падаткаабкладання падаткам на прыбытак прызнаюцца валавы прыбытак, а таксама дывідэнды і прыраўнаваныя да іх даходы..., налічаныя беларускімі арганізацыямі».

### Стаўкі 
Паводле 142-га артыкула асаблівай часткі Падатковага кодэкса Беларусі 2009 года, «Стаўка падатку на прыбытак усталёўваецца ў памеры:
* 18 % — ва ўсіх агульных выпадках;
* 12 % — «па дывідэндах…, а таксама па даходах заснавальнікаў (удзельнікаў, акцыянераў) у выглядзе курсавых розніц, што ўзнікаюць пры пераацэнцы дэбіторскай запазычанасці па разліках з замежнымі арганізацыямі па належных ад іх дывідэндах»;
* 10 % — «ад збыту тавараў уласнай вытворчасці, уключаных у пералік высокатэхналагічных тавараў», што таксама аб’ядноўваюць «навукова-тэхналагічныя паркі, цэнтры трансфармацыі тэхналогій, рэзідэнты навукова-тэхналагічных паркаў»;
* 25 % — «банкі і страхавыя арганізацыі».

Катэгорыя:Падаткі
Хвайніцкі сельсавет

**Хвайні́цкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Кіраўскага раёна Магілёўскай вобласці. Цэнтр — вёска Хвайніца.

Утвораны 20 жніўня 1924 года як **Бераснёўскі сельсавет** у складзе Бабруйскага 2-га раёна Бабруйскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Бераснёўка. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Бабруйскага раёна Бабруйскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Бабруйскім раёне БССР. З 12 лютага 1935 года ў складзе Кіраўскага раёна, з 20 лютага 1938 года — Магілёўскай вобласці, з 20 верасня 1944 года — Бабруйскай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Магілёўскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Хвайніца, сельсавет перайменаваны ў Хвайніцкі. 8 ліпеня 1960 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Баравіцкага сельсавета.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Кіраўскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Бабруйскага 2-га раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Бабруйскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1960 годзе
Юрый Георгіевіч Сядых

**Юрый Георгіевіч Сядых** (, Новачаркаск — ) — савецкі лёгкаатлет, кідальнік молата, двухразовы алімпійскі чэмпіён.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 11 чэрвеня 1955 года ў Новачаркаску.

Выхаванец кіеўскай школы кідання молата. На міжнародных спаборніцтвах выступаў за ЦСКА.

У 1976 годзе на алімпійскіх гульнях у Манрэалі заваяваў залаты медаль. У 1978 годзе стаў чэмпіёнам Еўропы. На Алімпіядзе ў Маскве ў 1980 годзе стаў чэмпіёнам. У 1982 годзе зноў стаў чэмпіёнам Еўропы.

Перамог на спаборніцтвах «Дружба-84» у Маскве. У 1988 годзе на алімпійскіх гульнях у Сеуле заваяваў срэбра.

30 жніўня 1986 года Сядых усталяваў пры кідку рэкорд 86,74 м на чэмпіянаце Еўропы ў Штутгарце (ФРГ), які не пабіты да гэтага часу. У тым жа годзе стаў пераможцам Гульняў добрай волі.

Памёр 14 верасня 2021 года.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Кідальнікі молата СССР
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1976 года
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1980 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 1988 года
Катэгорыя:Сусветныя рэкардсмены
Катэгорыя:Пераможцы спаборніцтваў «Дружба-84»
Берэнс Рэйнальд фон Міхельсан

**Берэнс Рэйнальд фон (Бернард Міхайлавіч) Міхельсан** (каля 1759 г. — ?) — лекар.

## Біяграфія 
Паходзіў з яўрэйскай купецкай сям’і. Па некаторых дадзеных, пачынаў вывучаць медыцыну ў Гарадзенскай лекарскай школе (медыцынскай акадэміі). У 1785 г. скончыў медыцынскі факультэт Віленскай акадэміі. У 1786 г. абараніў доктарскую працу ў Круляўцы (Кёнігсбергу). У 1786 г. — доктар Берасцейскага павеце, сябра віленскай медыцынскай управы. За выдатную вольную практыку Станіслаў Аўгуст надаў яму ў 1789 г. тытул надворнага дарадцы. У 1791 меў медыцынскую практыку ў Горадні. Ёсць у спісе жыхароў Горадні 1794 г., меў маёнтак (Vel Beer Michelowicz).

З 1799 г. у Мінску быў аператарам, затым урачэбным інспектарам. Прымаў удзел у кампаніі генерала Нунсена і М. І. Кутузава. У 1808 г. — заснавальнік вайсковых шпіталяў у Мінску і іншых гарадах. У 1811 г. пераведзены ў Гродна ўрачэбным інспектарам урачэбнай управы губернскага праўлення. У 1821 г. — сябра Віленскай акадэміі, старшы
інспектар Гродзенскай урачэбнай управы. За парушэнні па службе быў звольнены з пасады.

Сябра масонскай «Сябры чалавецтва» ў Гродне, масон 4-й ст. у 1819—1820; сябра ніжэйшага капітула «Святыні Спакою» ў Нясвіжы, масон 4-й ст. у 1820; ганаровы сябра ложы «Вузел еднасці» ў Навагрудку, масон 4-й ст. у 1820; ганаровы сябра ложы «Шчаслівага Вызвалення» ў Нясвіжы, непрысутны масон 4-й ст. у 1820.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Масоны Беларусі
Бакінскі славянскі ўніверсітэт

**Бакінскі славянскі ўніверсітэт** () — азербайджанская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта і з сядзібай у горадзе Баку.

## Агульная характарыстыка 
Універсітэт быў створаны па ініцыятыве прэзідэнта Азербайджана Гейдара Аліева ў 2000 годзе на базе былога педагагічнага інстытута рускай мовы і літаратуры, які быў створаны ў 1945 годзе. Ва ўніверсітэце, які спецыялізуецца на вывучэнні славянскіх і германскіх моў, літаратуры, культуры, геаграфіі, гісторыі, палітыкі, рыхтуюцца выкладчыкі па рускай, польскай, чэшскай, англійскай, нямецкай, балгарскай, украінскай, грэцкай, славацкай, беларускай, сербскай, харвацкай, баснійскай, французскай, турэцкай мовах і літаратурах, філолагі, перакладчыкі, дыпламаты, журналісты, а таксама спецыялісты па міжнародных адносінах, культуры, геаграфіі, гісторыі гэтых краін.

## Структура 
* Педагагічны факультэт
* Факультэт філалогіі і выкладання замежных моў
* Факультэт міжнародных адносін і рэгіёназнаўства
* Факультэт азербайджанскай філалогіі і журналістыкі
* Перакладчыцкі факультэт

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы 

Катэгорыя:Універсітэты Азербайджана
Сары Эсая

**Сары Мірыям Эсая** (, нар. , , Паўднёвае Сава, Фінляндыя) – фінская хадока, палітык, дэпутат Еўрапейскага парламента (2009–2014) і дэпутат Эдускунты (2003–2007, з 2015). З’яўляецца прэзідэнтам партыі .

Падчас спартыўнай кар’еры выступала з большага на дыстанцыях 5000 і 10000 метраў. У 10000 метрах выйграла чэмпіянат свету 1993 года і чэмпіянат Еўропы 1994 года. Усталявала сем нацыянальных рэкордаў, на 2021 год, усе яны былі не пабітыя.

У 2016 годзе Эсая стала членам Міжнароднага алімпійскага камітэта, да гэтага была членам Камітэта па этыцы Фінскай лёгкаатлетычнай асацыяцыі з 2014 года.

## Ранняе жыццё і адукацыя 
Яе бацька з Марока. Эсая мае ступень магістра ў галіне дзелавога адміністравання і бухгалтарскага ўліку .

## Палітычная кар’ера 
Пасля сыходу са спорту Эсая стала палітыкіняй і прадстаўляла  у парламенце Фінляндыі ў перыяд 2003—2007 гадоў. У 2007 годзе не была пераабрана на пасаду дэпутата. Займала пасаду сакратара  з 2007 па 2009 год. Эсая была абрана ў Еўрапейскі парламент у 2009 годзе, але не змагла пераабрацца ў 2014 годзе. Параза пакінула  без еўрадэпутатаў на выбарах 2014 года. У лістападзе 2011 года ўзяла шэфства над Мікалаем Дзядком, беларускім актывістам і палітвязнем.

Эсая была кандыдаткаю на , але заняла апошняе месца, атрымаў 2,47 % галасоў.

На парламенцкіх выбарах 2015 года Эсая была абрана прадстаўляць наваствораную выбарчую акругу Савонія і Карэлія. Пазней яна была абрана віцэ-спікерам парламенцкай групы . У жніўні 2015 год была абрана старшынёй сваёй партыі пасля таго, як яе папярэдніца  сышла з гэтай пасады. Эсая была пераабрана ў Эдускунту на выбарах 2019 года, таксама была пераабрана на трэці тэрмін старшынёй партыі на з’ездзе  у жніўні таго ж года.

## Іншыя віды дзейнасці 
* Член Кансультатыўнага савета  (з 2019 года)

## Дасягненні 
## Зноскі 
## Спасылкі 
* Сайт Сары Эсая
* Старонка Сары Эсая на сайце Міжнароднай асацыяцыі лёгкаатлетычных федэрацый
* Старонка Сары Эсая на сайце Sports Reference

Катэгорыя:Чэмпіёны свету па лёгкай атлетыцы
Катэгорыя:Члены МАК
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 1996 года
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 1992 года
Катэгорыя:Кандыдаты ў прэзідэнты Фінляндыі
Катэгорыя:Постаці Мікелі
Катэгорыя:Лёгкаатлеты Фінляндыі
Катэгорыя:Спартыўныя хадакі
Катэгорыя:Дэпутаты Эдускунты
Катэгорыя:Чэмпіёны Еўропы па лёгкай атлетыцы
Катэгорыя:Жанчыны-палітыкі Фінляндыі
Катэгорыя:Дэпутаты Еўрапарламента ад Фінляндыі
Катэгорыя:Вікіпедыя:Біяграфіі сучаснікаў
Стэфан Незабытоўскі (вайсковец)

**Стэфан Прэцлаў Незабытоўскі** (;  — , Парыж) — польскі і літоўскі ваенны дзеяч, удзельнік паўстання 1830—1831 гадоў.

## Біяграфія 
Са шляхецкага роду Незабытоўскіх герба «Любіч». Сын Яна Незабытоўскага, харунжага літоўскіх войск. Меў брата Якуба.

З 21 лютага 1812 года — падпаручнік 1-га швадрона 8-га ўланскага палка Княства Варшаўскага, што быў сфарміраваны коштам Дамініка Радзвіліла і ваяваў на баку Напалеона. Пасля паразы Французскай імперыі перайшоў на службу ў армію новаўтворанага Каралеўства Польскага. У 1819 годзе — падкаморы Навагрудскага павета. У 1820 годзе — паручнік войск польскіх. Пасля дэмабілізацыі жыў у маёнтку Свіслач, быў губернскім сакратаром. Падчас Лістападаўскага паўстання 1830—1831 гадоў стаў на чале паўстання ў Слонімскім павеце, прызначаны капітанам Навагрудскай кавалерыі і 13-га ўланскага палка, што быў утвораны з 3-га швадрона 13-га ўланскага палка Каралеўства Польскага. Адышоў разам з польскімі рэгулярнымі часцямі на чале з Генрыкам Дэмбінскім да Варшавы, атрымаў дыплом «Добра заслужаны Айчыне», а 15 верасня 1831 года — Залаты крыж пад № 2697.

Перайшоў прускую мяжу, дзе 5 кастрычніка 1831 года быў інтэрніраваны. З 1833 года жыў у Францыі, спачатку ў Мецы, са жніўня ў Трыезе, а пазней — у Парыжы, з красавіка 1834 года працаваў каміваяжорам.

З 1838 года — сябра Гісторыка-літаратурнага таварыства. 22 мая 1841 года стаў адным з арганізатараў Таварыства бацькоў польскіх сем’яў у эміграцыі.

Пахаваны на могілках Монмартра ў Парыжы.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Масоны Беларусі
Стэфан
Катэгорыя:Удзельнікі вайны 1812 года
Катэгорыя:Удзельнікі паўстання 1830—1831 гадоў
Вількішкес (Вільнюскі раён)

**Вількішкес** або **Вількішкі** () — вёска ў Бездоніскай сянюніі Вільнюскага раёна Вільнюскага павета Літвы. 

Насельніцтва ў 2011 годзе складала 172 чалавека. Размешчана за 4 км ад Бездоніса, цэнтра сянюніі. Вёска з усіх бакоў аточана Лаварышскім  лесам. Ёсць аўтобусны прыпынак. Першыя згадкі ў дакументах аб засценку з назвай **Вільнішкі** (, , ) адносяцца да ХІХ стагоддзя. У перыяд паміж 1954 і 1976 годам назва вёскі трансфармавалася ў форму **Вількішкі** ().

## Спасылкі
Мінтаі

**Мінта́і** (*Theragra*) — род рыб з сямейства трасковых.

## Апісанне 
Даўжыня да 75 см, маса да 1,5 кг. Верх цела са шматлікімі цёмнымі плямамі. Спінных плаўнікоў З, анальных 2, хваставы з невялікай выемкай. Вочы вялікія.

## Пашырэнне 
Адрозніваюцца 2 віды:  насяляе Нарвежскае мора,  пашыраны ў паўночнай частцы Ціхага акіяна.

Жывуць на глыбіні 500—700 м.

## Асаблівасці біялогіі 
Чародныя. Кормяцца ракападобнымі, дробнай рыбай. Ікра пелагічная, дробная; нераст на мелкаводдзі.

## Промысел 
Мінтай далёкаўсходні — аб’ект промыслу.

Тлушч з печані багацейшы на вітаміны за трасковы.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Трасковыя
Мінушкі

**Мінушкі** (*Chrysosplenium*) — род кветкавых раслін сямейства .

## Апісанне 
Шматгадовыя травы. Лісце чаргаванае ці супраціўнае, суцэльнае, чаранковае. Кветкі дробныя, зеленаватыя або жаўтаватыя ў шчьггкападобных суквеццях. Плод — каробачка.

## Пашырэнне 
Адрозніваецца каля 55 відаў. Пашыраны ў нетрапічных абласцях Паўночнага паўшар’я і ва ўмераным поясе Паўднёвай Амерыкі. На тэрыторыі Беларусі  трапляюцца ў вільготных і забалочаных месцах, па берагах рэк.

## Выкарыстанне 
Лекавыя і дэкаратыўныя расліны.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Каменяломнікавыя
Добрапіс

**«До́брапіс»** — шматфункцыянальны моўны сэрвіс з інтэрфейсам на беларускай мове ад тэлеканала Белсат, які ўключае ў сабе праверку арфаграфіі беларускай мовы, канвертар лацінкі і базу іншамоўных найменняў. Правярае арфаграфію ў афіцыйным правапісе і ў альтэрнатыўнай літаратурнай норме.

## Гісторыя 
Праект стварыў у 2015 годзе беларускі мовазнаўца Зміцер Саўка разам з моўнай службай тэлеканала Белсат і з чыннай дапамогай валанцёраў, у тым ліку праграміста Алеся Булойчыка. Пачатковая мэта — аўтаматычнае выпраўленне памылак у журналісцкіх тэкстах супрацоўнікаў тэлеканала. Першапачаткова моўны сэрвіс «Добрапіс» быў размешчаны на дамене dobrapis.info.

На 2018 год слоўнікавая база складалася з больш за 1,5 мільёна слоў і славаформ акадэмічным правапісам і 1,2 мільёны тарашкевіцай. Акрамя таго, сэрвіс змяшчаў базу з 38 тысяч іншамоўных уласных імён, адаптаваных на беларускую мову з дзясяткаў іншых моў. База папаўняецца натуральным чынам — тымі пазіцыямі, якіх патрабуе час. Разам з блакіроўкай сайта «Белсата» ў Беларусі са жніўня 2020 года сайт «Добрапісу» таксама застаўся заблакаваны.

Пасля часовага спынення працы сайта Белсата ў 2024 годзе сэрвіс быў недаступны на яго дамене і пазней перанесены на ўласны дамен dobrapis.net.

## Апісанне 
Дапамагае пазбавіцца памылак у тэксце, напісаным па-беларуску ці афіцыйным, ці альтэрнатыўным правапісам (у якасці стандартнага загружаецца раздзел «Афіцыйны правапіс»). Правярае правапіс толькі ў межах аднога слова.

Дазваляе пошук беларускага асваення іншамоўных найменняў (імёны, прозвішчы, тапонімы, назвы краін, арганізацый, фірм, спартыўных каманд і г.д.).

Канвертар лацінкі дапамагае карыстальнікам у правільным зваротным пераводзе кірылічных тэкстаў (у тым ліку беларускіх уласных імён) у лацінкавыя.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Вэб-сайт сэрвіса «Добрапіс» , Белсат

Катэгорыя:Сайты Беларусі
Катэгорыя:Белсат
Катэгорыя:З’явіліся ў 2015 годзе
Катэгорыя:Беларуская мова ў інтэрнэце
Катэгорыя:Правапісы беларускай мовы
Катэгорыя:Цэнзура ў Беларусі
Ян Незабытоўскі

**Ян Незабытоўскі** () — ураднік.

## Біяграфія 
З роду Незабытоўскіх герба «Любіч». Сын харунжага літоўскіх войскаў Стэфана Незабытоўскага і невядомай імем яго жонкі з Бялевічаў.

У 1820 годзе — былы капітан Войска Польскага. Падкаморы навагрудскі.

Фундатар фарнага касцёла ў Свіслачы (цяпер Гродзенская вобласць). Выкупіў маёнтак Алешавічы ў роду Барановічаў.

## Сям’я 
У шлюбе з Барбарай з Завішаў меў дзяцей:
* Крыштафа;
* Якуба;
* Стэфана;
* Эльжбету, у шлюбе з Ігнацыем Валовічам;
* Ганну, у шлюбе з Ю. Кашыцам;
* Тэадору.

Сыны валодалі спадчыннымі маёнткамі Сваротва, Заазер’е, Міратычы, Чомбраў і іншыя ў Навагрудскім і Слонімскім павеце.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Масоны Беларусі
Ян
Туркоўскі сельсавет (Бабруйскі раён)

**Турко́ўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Бабруйскага раёна Магілёўскай вобласці. Цэнтр — вёска Туркі.

Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Бабруйскага 1-га раёна Бабруйскай акругі БССР. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Бабруйскага раёна Бабруйскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Бабруйскім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Магілёўскай вобласці, з 20 верасня 1944 года — Бабруйскай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Магілёўскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Кавалёўскага сельсавета.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Бабруйскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Бабруйскага 1-га раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1954 годзе
Напалеон Навіцкі

**Напалеон Навіцкі** (; 1800 — 22 студзеня 1870, ) — філамат і філарэт, удзельнік паўстанняў 1831 года і 1863—1864 гадоў.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Навіцкіх. Нарадзіўся ў маёнтку ў . Сын Тыматэвуша Навіцкага, землямера Ігуменскага павета ў 1820 г., межавога суддзі Бабруйскага павета.

Філамат і філарэт, па просьбе бацькі быў вызвалены з-пад следства. Удзельнік паўстання 1831 года — сувязны паміж Літвой і Каралеўствам Польскім; у 1833 — эмісар Ю. Заліўскага на Жмудзі, затым — сябра тайнага таварыства ў Галіцыі, у 1835 стварыў базу Ш. Канарскага на Навагрудчыне; у 1838 г. арыштаваны і высланы ў Сібір на 20 гадоў.

## Сям’я 
Быў у шлюбе з Феліцыяй з Міцэвічаў (1805-10.07.1883), удавой па Вілямовічы. Гэта было вялікае рамантычнае каханне, якому Адам Міцкевіч прысвяціў месца ў «Песні філарэтаў». Феліцыя пахавана на могілках Роса ў Вільні.

Катэгорыя:Сасланыя ў Сібір
Катэгорыя:Памерлі ў Ёнаўскім раёне
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Малетайскім раёне
Катэгорыя:Удзельнікі паўстання 1830—1831 гадоў
Катэгорыя:Удзельнікі паўстання 1863—1864 гадоў
Запарожскі аўтамабілебудаўнічы завод

**Запарожскі аўтамабілебудаўнічы завод**, **ЗАЗ** — савецкі і, пазней, украінскі вытворца легкавых аўтамабіляў, аўтобусаў і іншай аўтамабільнай тэхнікі, які знаходзіцца ў горадзе Запарожжа.

## Гісторыя 
У 1863 годзе быў створаны завод сельскагаспадарчай тэхнікі, заснаваны немцам Абрахамам Купам.

У 1959 годзе на Запарожскім аўтазаводзе пачалася вытворчасць легкавых аўтамабіляў ЗАЗ-965. У 1967 годзе пачалася вытворчасць аўтамабіля ЗАЗ-966, а ў 1988 годзе — мадэлі ЗАЗ Таўрыя.

У 1994 годзе была створана кампанія «АўтаЗАЗ». У цяперашні час кампанія мае 60 падраздзяленняў ва ўсіх буйных гарадах Украіны. У 2009 годзе быў дасягнуты самы высокі ўзровень вытворчасці — каля 258 тысяч аўтамабіляў за год. З-за палітычнага і эканамічнага крызісу ва Украіне ЗАЗ значна скараціў колькасць выпускаемых аўтамабіляў у 2014-2015 гадах. У 2018 годзе завод выпусціў усяго 1 легкавы аўтамабіль, 85 фургонаў і 45 аўтобусаў. У лютым 2019 года была пачата зборка сельскагаспадарчых трактароў карэйскай маркі «LS».

## Прадукцыя 
### Легкавыя аўтамабілі 
* ЗАЗ-965
* ЗАЗ-966, ЗАЗ-968, ЗАЗ-968М
* ЗАЗ-1102, ЗАЗ-1103, ЗАЗ-1105, ЗАЗ-11055
* Daewoo Lanos, ЗАЗ Sens, ZAZ Chance
* ВАЗ-2109, ВАЗ-21099
* ZAZ Forza
* ZAZ Vida

### Аўтобусы 
* ЗАЗ-А07А
* ЗАЗ-А10

Катэгорыя:Машынабудаўнічыя прадпрыемствы
Катэгорыя:Аўтамабілебудаўнічыя кампаніі Украіны
Луцкі аўтамабільны завод

**Луцкі аўтамабільны завод**, **ЛуАЗ** — савецкі і, пазней, украінскі вытворца калёснай аўтамабільнай тэхнікі, які знаходзіцца ў горадзе Луцк.

## Гісторыя 
Асноўнай мадэллю, якая выпускалася заводам ЛуАЗ, быў ЛуАЗ 969М. Першая версія гэтага аўтамабіля, ЛуАЗ 969-А, выпускалася на заводах ЗАЗ. Аднак праз некалькі гадоў ЗАЗ перанёс вытворчасць гэтых маленькіх джыпаў менавіта ў Луцк. Рухавік мадэлі 969-А паходзіў з аўтамабіля ЗАЗ-965, меў 900 см3 і толькі 30 конскіх сілаў магутнасці, аднак у адрозненне ад ЗАЗ-965, рухавік размяшчаўся спераду, уздоўж восі аўтамабіля і ў пары быў з 4-ступнёвай механічнай каробкай перадач разам з рэдуктарам. На базе гэтай мадэлі было створана некалькі версій, прычым найбольш цікавай з іх з'яўляецца ЛуАЗ-967 – амфібія, прызначаная ў асноўным для вайскоўцаў.

У 1979 годзе была спыненая вытворчасць мадэлі 969-А і заменена мадэллю 969-М Валынь. Яна адрознівалася ад папярэдняй змененым пярэднім рамянём і рухавіком аб'ёмам 1200 см3 з максімальнай магутнасцю, павялічанай на 4 конскія сілы, да 34 конскіх сіл. Гэтая мадэль экспартавалася за мяжу ў 1980-я гады. У экспартнай версіі выкарыстоўваўся рухавік аб'ёмам 1100 см3 ад «Ford Fiesta».

У пачатку 1990-х гадоў рухавік быў заменены новым рухавіком вытворчасці ЗАЗ аб'ёмам 1100 см3 і магутнасцю 53 конскія сілы, які таксама выкарыстоўваўся на аўтамабілях «Таўрыя». Таксама была зменена назва мадэлі з 969М на 1302. На базе легкавой мадэлі 1302 быў створаны ў 1991 годзе таксама пікап ЛуАЗ-13021.

У 1989 годзе быў створаны прататып ЛуАЗ Прота з рухавіком мадэлі 1302 і пластыкавым кузавам. Ён быў створаны ў дызайн-студыі ў Ленінградзе. Ён так ніколі і не ўвайшоў у вытворчасць.

На базе мадэлі 1302 з'явіліся мадэлі 1302 Фарос, абсталяваныя рухавіком вытворчасці «Lombardini» магутнасцю 36 конскіх сіл і амфібія ЛуАЗ-1901 Геолаг, абсталяваная ў дызельным рухавіком вытворчасці «Lombardini», якая стымулявала б усе тры восі.

У 1994 годзе была прадстаўлена новая мадэль — ЛуАЗ-1301. Гэты аўтамабіль меў зусім новы кузаў, аднак тэхнічная база засталася ранейшай. У 2002 годзе быў прадстаўлены мадэрнізаваны прататып гэтай мадэлі, аднак з-за недахопу грошай, састарэлай канструкцыі і нізкага попыту на гэтую мадэль было вырашана не ўводзіць яе ў вытворчасць. Гэты прататып быў распрацаваны непасрэдна на заводзе ў Луцку і ў прынцыпе мала чым адрозніваўся ад ЛуАЗ Прота, распрацаванага ў 1989 годзе.

У цяперашні час на Луцкім заводзе выпускаюцца (або дакладней мантуюцца) аўтамабілі «Lada», «Kia» і «Hyundai». Ад вытворчасці аўтамабіляў сваёй распрацоўкі адмовіліся.

Катэгорыя:Машынабудаўнічыя прадпрыемствы
Катэгорыя:Аўтамабілебудаўнічыя кампаніі Украіны
Александрына (песня)

**«Александрына»** — песня беларускага ансамбля «Песняры» з іх дэбютнага альбома «Ты мне вясною прыснілася». Аўтарам музыкі з’яўляецца Уладзімір Мулявін, словы — верш Петруся Броўкі, які быў прысвечаны Зінаідзе Канапелька. У ансамбле песню выконваў Леанід Барткевіч. Паводле рэйтынга музычнага партала «Тузін Гітоў» з’яўляецца найвялікшай беларускай песняй усіх часоў.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Песні Беларусі
Катэгорыя:Музычныя творы 1971 года
Катэгорыя:Песні ансамбля «Песняры»
Катэгорыя:Песні на беларускай мове
Югаславія на конкурсе песні Еўрабачанне

**Югаславія** ўдзельнічала ў конкурсе песні Еўрабачанне з 1961 па 1992, прапусціўшы пры гэтым конкурсы з 1977 па 1980, а таксама ў 1985. За ўсю гісторыю свайго ўдзелу Югаславія змагла аднойчы здабыць перамогу, гэта адбылося ў 1989, калі краіну прадстаўляў гурт Riva, з песняй *Rock me*.

Першай удзельніцай у 1961 годзе стала Ліліана Пятровіч, яна заняла на конкурсе 8-е месца. У цэлым акрамя перамогі 1989 года, лепшыя вынікі на конкурсе ад Югаславіі паказалі Лола Навакавіч у 1962, Даніэль у 1983 і гурт Novi fosili ў 1987, усе яны ў гады свайго ўдзелу занялі чацвертыя месцы.

У 1991 годзе пачаўся працэс распада Югаславіі, аб сваёй незалежнасці аб'явілі Боснія і Герцагавіна, Македонія, Славенія і Харватыя. Што датычыцца Сербіі і Чарнагорыі, яны пагадзіліся захаваць цесны саюз, і такім чынам склалі скарочаную версію Югаславіі. Такім чынам Югаславія ў асобе Сербіі і Чарнагорыі ўдзельнічала ў конкурсе 1992 года. Гэта быў апошні югаслаўскі ўдзел.

З 1993 года Боснія і Герцагавіна, Славенія і Харватыя пачалі асобны ўдзел у конкурсе. Македонія прыядналася да конкурса ў 1998 годзе, а Сербія і Чарнагорыя (у складзе адной краіны) у 2004. Аднак потым краіна таксама распалася, і з 2007 года Сербія і Чарнагорыя прымаюць удзел у конкурсе асобна адна ад другой.

За 27 гадоў удзелу Югаславія атрымала 1013 балаў.

## Удзельнікі 

## Правядзенне Еўрабачання ў краіне 
## Гісторыя галасавання 
Станам на  год гісторыя галасавання Югаславіі выглядае наступным чынам:

|

|}

## Фотагалерэя 

Image:Eurovision Song Contest 1965 - Vice Vukov.jpg|Віцэ Вукаў у Неапале (1965)
Image:Eurovisie Song Festival in RAI Amsterdam, repetities. Eva Srsen (Joegoslavie) zingt; Bestanddeelnr 923-3592.jpg|Ева Сршэн у Амстэрдаме (1970)

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт конкурса песні Еўрабачанне

Катэгорыя:Краіны на конкурсе песні Еўрабачанне
Катэгорыя:Музыка Югаславіі
Помнік беларускім лётчыкам у Маленчыне

**Помнік беларускім лётчыкам у Маленчыне** — памятны камень, устаноўлены 11 красавіка 2010 года ў польскай вёсцы  ля Радаму беларускім лётчыкам Аляксандру Марфіцкаму і Аляксандру Жураўлевічу, што трагічна загінулі на міжнародным авіяшоу ў 2009 годзе .

## Гісторыя 
Ініцыятарамі ўшанавання памяці афіцэраў выступілі настаяцель мясцовага прыходу і жыхары Маленчына, іх ідэю падтрымалі камандаванне Ваенна-паветраных сіл Польшчы і мясцовыя ўлады. За часам цырымоніі войт гміны Гузд Адам Яблоньскі і шэф штабу, намеснік кіраўніка паветраных сіл Польшчы генерал дывізіі Кшыштаф Заленскі выказалі меркаванні, што лётчыкі адмыслова не катапультаваліся, каб адвесці самалёт ад населенага пункта.

У цырымоніі адкрыцця прыняла ўдзел таксама дэлегацыя войскаў Беларусі з Ігарам Азаронкам, прадстаўнікі дыпламатычнага корпусу, члены сем’яў загінулых. У цырымоніі ўдзельнічалі таксама: рэпрэзентацыйная кампанія Войска Польскага і вайсковы аркестр з Дэмбліна, а таксама польская акрабатычная авіягрупа. Помнік асвяціў каталіцкі біскуп радамскі Генрык Тамасік супольна з намеснікам праваслаўнага ардынарыуша Войска Польскага біскупам палкоўнікам Міхалам Дудзічам. У цырымоніі мелі ўдзельнічаць кіраўнік паветраных войскаў Польшчы Анджэй Бласік і праваслаўны ардынарыуш біскуп Мірон, але яны днём раней загінулі ў смаленскай авіякатастрофе.

Удзельнікі цырымоніі хвілінай цішыні ўшанавалі памяць загінулых у смаленскай авіякатастрофе.

## Агульныя звесткі 
Помнік, праекціроўшчыкам якога з’яўляецца радамянка Анна Рудніцкая, устаноўлены на месцы падзення самалёта. Гранітная аснова нагадвае контур Су-27 з двума крыжамі — праваслаўным і каталіцкім. Хрысціянскія сімвалы зробленыя з металу рухавіка пацярпелага крушэнне самалёта. Вышыня помніка — больш за 2 м, на п’едэстале — надпісы на беларускай і польскай мовах.

## Спасылкі 
* Здымкі з цырымоніі адкрыцця помніка 

## Гл. таксама 
* Помнік лётчыкам Пагранічнай варты Польшчы

Катэгорыя:Помнікі Польшчы
Катэгорыя:Мазавецкае ваяводства
Катэгорыя:Авіяцыя Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 2010 годзе
Катэгорыя:Беларуска-польскія адносіны
Помнік лётчыкам Пагранічнай варты Польшчы

**Помнік лётчыкам Пагранічнай варты Польшчы** — памятны знак, усталяваны ў гонар 3 польскіх лётчыкаў, якія загінулі 31 кастрычніка 2009 года, выконваючы патрульны палёт уздоўж беларуска-польскай дзяржаўнай мяжы.

Памятны знак быў збудаваны па ініцыятыве і на сродкі беларускіх пагранічнікаў. Паставілі яго на ўчастку пагранзаставы «Такары» Брэсцскай пагранічнай групы, за 25 метраў ад лініі мяжы. На гранітным пастаменце ўсталяваныя дзве стэлы, што сімвалізуюць разарваныя крылы верталёта. Прасвет паміж стэламі ўтварае каталіцкі крыж. На мемарыяльным знаку размешчаны памятны надпіс на польскай і беларускай мовах з імёнамі загінулых.

Цырымонія адкрыцця помніка адбылася 30 кастрычніка 2010 года. Удзельнічалі кіраўнікі і прадстаўнікі пагранічных ведамстваў і кіраўніцтва органаў улады дзвюх краін, а таксама сваякі загінулых і святары. Прысутныя ўсклалі вянкі і кветкі.

## Спасылкі 
* Здымкі з цырымоніі адкрыцця помніка: Pomnik ku czci tragicznie zmarłych lotników  // Komenda Główna Straży Granicznej, 30.10.2010 

## Гл. таксама 
* Помнік беларускім лётчыкам у Маленчыне

Катэгорыя:Помнікі Беларусі
Катэгорыя:Камянецкі раён
Катэгорыя:Авіяцыя Польшчы
Катэгорыя:З’явіліся ў 2010 годзе
Катэгорыя:Беларуска-польскія адносіны
Шлісельбургскі мост

**Шлісельбургскі мост** — аўтадарожны арачны мост цераз Абводны канал у Цэнтральным / Неўскім раёне Санкт-Пецярбурга, злучае Манастырскі востраў і левы бераг Абводнага канала. У 1992 годзе мост быў прызнаны помнікам горадабудаўніцтва і архітэктуры рэгіянальнага значэння, у 2011 годзе па выніках дзяржаўнай гісторыка-культурнай экспертызы мост пазбавілі статусу помніка архітэктуры.

Размешчаны па восі праспекта Абухаўскай Абароны, ля вытоку Абводнага канала. Побач з мостам размешчаны Аляксандра-Неўская Лаўра і Мікольскія могілкі. Ніжэй па цячэнні знаходзіцца Атаманскі мост. Бліжэйшыя станцыі метрапалітэна — «Плошча Аляксандра Неўскага-1», «Плошча Аляксандра Неўскага-2».

Катэгорыя:Масты цераз Абводны канал
Катэгорыя:З’явіліся ў 1828 годзе
Французскі мост

**Французскі мост** — аўтадарожны бэлечны мост цераз Абводны канал у Неўскім раёне Санкт-Пецярбурга. Размешчаны па цотнай (паўднёвай) набярэжнай Абводнага канала, ля ўпадзення басейна Абводнага канала непасрэдна ў асноўнае рэчышча канала. Бліжэйшая станцыя метрапалітэна — «Плошча Аляксандра Неўскага». Тапанімічная камісія рэкамендавала даць масту назву Французскі, каб увекавечыць старую народную назву басейна Абводнага канала — «Французскі коўш». 5 ліпеня 2017 года назва была афіцыйна зацверджана.

Катэгорыя:Масты цераз Абводны канал