open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Дэмілітарызаваная зона (В’етнам)

**Дэмілітарызаваная зона В’етнама** (, скарочана DMZ) — зона, якая падзяляла В’етнам на дзве дзяржавы ў 1950—1970-х гадах. Падчас В’етнамскай вайны была месцам актыўных баявых дзеянняў.

Згодна з Жэнеўскім пагадненням 1954 года, якія завяршылі каланіяльную вайну Францыі ў Індакітаі, В’етнам часова падзяляўся на дзве часткі з розным дзяржаўным ладам. Аб’яднанне краіны меркавалася правесці пасля ўсеагульных свабодных выбараў у 1956 годзе. Паўночны і Паўднёвы В’етнам былі падзелены па 17-й паралелі дэмілітарызаванай зонай, у якой забаранялася размяшчаць ваенныя аб’екты або воінскія падраздзяленні. ДМЗ шырынёй некалькі кіламетраў пралягала паміж гарадамі Куанчы і Віньлінь, па абодвух берагах ракі Бенхай, якая стала сімвалам падзелу краіны.

У ходзе В’етнамскай вайны ваюючыя бакі актыўна парушалі дэмілітарызаваны статус зоны. Паўночнав’етнамская армія з 1966 года пастаянна выкарыстоўвала ДМЗ для перакідання сваіх воінскіх падраздзяленняў у Паўднёвы В’етнам. ДМЗ стала зыходным раёнам для наступленняў паўночнав’етнамскіх сіл у правінцыі Куан Чы падчас шырокамаштабных наступальных аперацый 1972 і 1975 гадоў. У сваю чаргу ЗША падвяргалі артылерыйскім абстрэлам і авіяцыйным бамбардзіроўкам ваенныя аб’екты ў ДМЗ. Паўднёвей дэмілітарызаванай зоны быў разгорнута ланцужок апорных баз амерыканскай марской пяхоты, прызначаных для стрымлівання варожых падраздзяленняў, якія ішлі праз ДМЗ; па плане міністра абароны ЗША Макнамары, тут меркавалася стварыць умацаваную лінію з шырокім выкарыстаннем электронных сродкаў выяўлення праціўніка. У 1966—1969 гадах у раёне ДМЗ адбываліся адны з найбольш буйных бітваў вайны гэтага перыяду. У маі 1967 года наземныя амерыканскія сілы ўпершыню ўварваліся ў ДМЗ, разбурыўшы там шматлікія пазіцыі паўночнав’етнамскай арміі. У далейшым такія рэйды праводзіліся яшчэ некалькі разоў. Інтэнсіўнасць баявых дзеянняў рэзка знізілася ў 1970—1971 гадах у сувязі з пачаткам вываду амерыканскіх войскаў з В’етнама і часовым спыненнем актыўных дзеянняў паўночнав’етнамскай арміяй.

Дэмілітарызаваная зона паміж Паўночным і Паўднёвым В’етнамам спыніла існаванне пасля ваеннай перамогі Поўначы ў 1975 і ўз’яднання краіны ў 1976. У цяперашні час раён былой ДМЗ наведваюць шматлікія турыстычныя экскурсіі.

## Гл. таксама 
* На берагах адной ракі
* Дэмілітарызаваная зона (Карэя)

## Літаратура 
* Дэвидсон Ф. Война во Вьетнаме (1946—1975) = Vietnam at War: The History 1946-1975. — М.: Изографус, Эксмо, 2002. — С. 816.

## Спасылкі 
* Краткая информация о ДМЗ на сайте U-S-History.com 
* Brush P. Big Guns of Camp Carroll 

Катэгорыя:Вайна ў В’етнаме
Катэгорыя:Дэмілітарызаваныя зоны
З’езд народных дэпутатаў СССР

**З’езд народных дэпутатаў СССР** — вышэйшы орган дзяржаўнай улады ў СССР у 1988—1991 гадах. Апошні раз збіраўся 5 верасня 1991 года, калі, па прапанове прэзідэнта СССР М. С. Гарбачова V з’езд народных дэпутатаў СССР прыняў рашэнне аб фактычным самароспуску.

## Паўнамоцтвы з’езда 
Да выключных паўнамоцтваў з’езда адносіліся:
* прыняцце Канстытуцыі СССР і ўнясенне ў яе зменаў;
* вызначэнне асноўных напрамкаў унутранай і знешняй палітыкі СССР;
* абранне Вярхоўнага Савета СССР і яго старшыні;
* зацвярджэнне старшыні Савета Міністраў СССР, старшыні Вярхоўнага суда СССР, Генеральнага пракурора СССР, старшыні Вышэйшага арбітражнага суда, абранне Камітэта канстытуцыйнага нагляду СССР.

З’езд прымаў законы СССР і пастановы большасцю галасоў ад агульнай колькасці народных дэпутатаў СССР.

## З’езды народных дэпутатаў СССР 
* I з’езд: 25 траўня — 9 чэрвеня 1989
* II з’езд: 12 снежня — 24 снежня 1989
* III з’езд: 12 сакавіка — 15 сакавіка 1990
* IV з’езд: 17 снежня — 26 снежня 1990
* V з’езд: 2 верасня — 5 верасня 1991

Катэгорыя:Перабудова
Катэгорыя:Дзяржаўныя інстытуты часоў перабудовы і распаду СССР
Прэзідэнт СССР

**Прэзідэнт СССР** — пасада кіраўніка дзяржавы ў СССР у 1990—1991 гадах.

Пасада Прэзідэнта Савецкага Саюза была ўведзена 15 сакавіка 1990 года З’ездам народных дэпутатаў СССР з унясеннем адпаведных паправак у Канстытуцыю СССР. Да гэтага вышэйшай службовай асобай у СССР быў Старшыня Вярхоўнага Савета СССР. Пры Прэзідэнце СССР дзейнічаў кабінет міністраў — Урад СССР і іншыя кансультатыўныя і кіраўнічыя органы.

Адзіным у гісторыі Прэзідэнтам Савецкага Саюза быў Міхаіл Гарбачоў, абраны на гэту пасаду 15 сакавіка 1990 года на З’ездзе народных дэпутатаў СССР. 

25 снежня 1991 года, пасля падпісання кіраўнікамі 11 саюзных рэспублік Белавежскага пагаднення аб спыненні існавання СССР і Алма-Атынскага пратаколу да яго (у абыход пярэчанняў Міхаіла Гарбачова), ён склаў з сябе паўнамоцтвы Прэзідэнта СССР.

Катэгорыя:Дзяржаўныя інстытуты часоў перабудовы і распаду СССР
Катэгорыя:З’явіліся ў 1990 годзе
Дом па праспекце Незалежнасці, 40

**Дом па праспекце Незалежнасці, 40** — жылы дом у Мінску, размешчаны на рагу праспекта Незалежнасці і вуліцы Захарава (дом № 17), на паўночным баку плошчы Перамогі. 
## Гісторыя
Будаўніцтва пачата ў 1939 годзе на праекце архітэктара Р. Столера, перапынена вайной і закончана ў 1947 годзе па праекце архітэктара М. Бакланава.

## Архітэктура 
Сіметрычна восі праспекта па дузе круглай часткі плошчы размешчаны дом № 37. Дамы 37 і 40 з’яўляюцца важнымі элементамі аб’ёмна-прасторавай кампазіцыі плошчы, прыкладам ансамблевай арганізацыі жылой забудовы.

Аднатыпны 5-павярховы дугападобны ў плане будынак з бакавымі крыламі, якія разыходзяцца ў напрамку праспекта і вуліцы Захарава. У доме 127 кватэр. На першым высокім паверсе размешчаны магазіны і кафэ. Фасадныя плоскасці падзелены на 2 ярусы шырокімі паясамі, якія праходзяць паміж 1-м і 2-м паверхамі. Ніжні ярус трактаваны больш масіўна, верхні (чатыры паверхі) падзелены раўнамернымі радамі прамавугольных акон і расчлянёны па вертыкалі двайнымі лоджыямі. Вертыкальны рытм чляненняў падкрэслены развітымі ліштвамі. Фасады вырашаны цэласна і адпавядаюць манументальнаму характару забудовы плошчы. Сцены будынка завершаны балюстрадай, над якой размешчаны аб’ёмныя літары апошняга слова фразы *«Подвиг народа бессмертен»* (). Аконныя праёмы і лоджыі ўпрыгожаны сандрыкамі і франтончыкамі. Пластыку фасадаў узбагачаюць калоны і паўкалоны ў лоджыях, пілястры. У аснову планіровачнай структуры дамоў пакладзена 4-кватэрная секцыя, распрацаваная ў Акадэміі архітэктуры архітэктарамі П. Блахіным і А. Зальцманам. Секцыя мае 3 двухпакаёвыя і адну трохпакаёвую кватэры. Для дамоў была распрацавана 3-кватэрная паваротная секцыя (на месцы выгінаў).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:1947 год у Мінску
Катэгорыя:Праспект Незалежнасці (Мінск)
Катэгорыя:вуліца Захарава (Мінск)
Катэгорыя:Жылыя будынкі Беларусі
Катэгорыя:Збудаванні Мінска ў стылі савецкага класіцызму
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Міхаіла Бакланава
Катэгорыя:Плошча Перамогі (Мінск)
Уладзімір Аляксандравіч Прахарэнка

**Уладзімір Аляксандравіч Прахарэ́нка** (;  — ) — вучоны ў галіне радыёэлектронікі, доктар тэхнічных навук (1979), прафесар (1980).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сяле Шадрына (Казульскі раён Краснаярскага края, Расія. У 1960 годзе скончыў Артылерыйскую радыётэхнічную акадэмію імя Маршала Говарава ў Харкаве. З 1963 года выкладаў у Мінскім вышэйшым інжынерным радыётэхнічным вучылішчы ПВА, дзе з 1976 года займаў пасаду начальніка кафедры.

## Навуковая дзейнасць 
Аўтар прац па тэарэтычных асновах кіравання надзейнасцю і якасцю складаных радыётэхнічных сістэм. Займаўся распрацоўкай фізіка-статыстычных мадэлей парушэнняў працаздольнасці элементаў электроннай тэхнікі.

Сярод апублікаванага:
* Прогнозирование качества систем / В. А. Прохоренко, А. Н. Смирнов. — Мн.: Наука и техника, 1976.
* Учёт априорной информации при оценке надёжности / Под ред. А. М. Широкова. — Мн.: Наука и техника, 1979.
* Учёт безотказности микроэлектронной аппаратуры на этапе производства. — Мн., 1989 (разам з І. Я. Ліцвінскім і А. М. Смірновым).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Выпускнікі ВНУ Харкава
Катэгорыя:Выпускнікі артылерыйскіх ВНУ
Катэгорыя:Выкладчыкі Мінскага вышэйшага інжынернага зенітнага ракетнага вучылішча
Катэгорыя:Афіцэры СССР
Чарнаморскі нацыянальны ўніверсітэт імя Пятра Магілы

**Чарнаморскі нацыянальны ўніверсітэт імя Пятра Магілы** — украінская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам нацыянальнага ўніверсітэта, якая знаходзіцца ў Мікалаеве. 

## Гісторыя 
Універсітэт - адна з самых маладых вышэйшых навучальных устаноў ва Украіне. Ён размешчаны на месцы, дзе ў 1862 годзе была ўтворана Мікалаеўская партовая рамесная школа. З тых часоў тут існавалі навучальныя ўстановы рознага тыпу. Ідэя стварэння Мікалаеўскага філіяла Кіева-Магілянскай акадэміі з'явілася летам 1995 года сярод выкладчыкаў Украінскага дзяржаўнага марскога тэхнічнага універсітэта, якія адчувалі, што толькі тэхнічнай адукацыі для рэгіёну ўжо мала, нягледзячы на тое, што тут дзейнічалі педагагічны інстытут і філіял Кіеўскага інстытута культуры. 3 ліпеня 1996 Кабінет Міністраў Украіны прыняў пастанову аб стварэнні Мікалаеўскага калегіума Кіева-Магілянскай акадэміі. 13 сакавіка 2002 года было выдадзена распараджэннем Кабінета Міністраў Украіны аб стварэнні Мікалаеўскага дзяржаўнага гуманітарнага ўніверсітэта імя Пятра Магілы. 10 снежня 2008 года у адпаведнасці з распараджэннем Кабінета Міністраў Украіны Мікалаеўскі дзяржаўны гуманітарны ўніверсітэт імя Пятра Магілы рэарганізаваны ў класічны Чарнаморскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Пятра Магілы. 4 чэрвеня 2016 года ўказам прэзідэнта Украіны Пятра Парашэнкі ўніверсітэт атрымлівае статус нацыянальнага.

## Структура 
* інстытут дзяржаўнага кіравання
* інстытут філалогіі
* медыцынскі інстытут
* факультэт эканамічных навук
* факультэт камп'ютарных навук
* факультэт палітычных навук
* факультэт фізічнага выхавання і спорту
* юрыдычны факультэт
* інстытут паслядыпломнай адукацыі

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт установы

Катэгорыя:1996 год ва Украіне
Катэгорыя:Універсітэты Украіны
Старакорнінскі сельсавет

**Старако́рнінскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Гайнаўскага раёна Брэсцкай вобласці. Цэнтр — вёска .

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Гайнаўскага раёна Брэсцкай вобласці БССР. 16 жніўня 1945 года перададзены ў склад Польскай Народнай Рэспублікі.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / С.Д. Гриневич и др. — Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 2: (1944―1980 гг.).

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Гайнаўскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1945 годзе
Архітэктурны ансамбль

]]

**Анса́мбль** (, літаральна — *сумесна, разам*) у архітэктуры і горадабудаўніцтве — гарманічнае адзінства прасторавай кампазіцыі будынкаў, інжынерных збудаванняў, адкрытых прастораў і зялёных насаджэнняў, твораў манументальнага жывапісу, скульптуры. Стварэнне ансамбля дасягаецца падпарадкаваннем асобных элементаў цэламу, адзінствам маштабу і рытму, улікам натуральнага наваколля (рэльеф, зялёныя насаджэнні, вадаёмы і інш.).

## Беларусь 
Найбольш мэтанакіравана ў Беларусі ансамблі пачалі фарміравацца з XVI ст., з пачаткам распрацоўкі праектнай дакументацыі (Нясвіжскі палацава-паркавы комплекс).

Ансамблі XVIII ст. (палацава-паркавы комплекс і архітэктурны ансамбль у Паставах, Гарадніца ў Гродне, архітэктурны ансамбль у Варнянах) цэласнасцю прасторавага вырашэння і элементаў былі арыентаваны на выяўленне ідэйна-мастацкага сэнсу горадабудаўнічага комплексу. Ансамблі сядзібна-паркавых комплексаў (в. Бачэйкава Бешанковіцкага раёна, Залессе, Шчорсы і інш.), манастырскіх (Жыровіцкі Успенскі манастыр, кляштар картэзіянцаў у г. Бяроза і інш.), комплексаў езуіцкіх калегіумаў (Брэст, Полацк, Мінск і інш.) звычайна характарызуюцца адзінствам стылявых вырашэнняў.

Рэалізацыя прынцыпаў ансамблевасці, характэрная для савецкай архітэктуры, закладвалася ў генеральных планах забудовы гарадоў, пасёлкаў і іх частак. Найболь вядомыя ансамлі 1950—1980-х гг. — ансамбль Ленінскага праспекта (цяпер праспект Незалежнасці), жылых раёнаў Усход і Зялёны Луг у Мінску, плошчы Леніна ў Магілёве, в. Верцялішкі Гродзенскага раёна.

3 пачатку 1990-х гг. у Беларусі праводзяцца работы па аднаўленні ансамбляў гістарычных цэнтраў гарадоў на аснове спалучэння метадаў рэстаўрацыі, рэканструкцыі, узнаўлення страчаных аб’ектаў і тэхналогій сучаснага будаўніцтва (Верхні горад у Мінску, Ратушная і Саборная плошчы ў Віцебску і інш.). Рэканструкцыя ансамбля гарадоў ажыццяўляецца метадамі другаснай забудовы (большая шчыльнасць, цеплавая мадэрнізацыя, узвышэнне мастацка-эстэтычнага ўзроўню), а таксама на аснове тэорыі «падпарадкаванай хаатычнасці», калі ансамбль дапаўняецца нечаканымі рашэннямі, аб’ектамі інш. стылёвай накіраванасці і г.д.

Фарміраванню ансамбляў сельскіх паселішчаў са стварэннем у іх выразных грамадскіх цэнтраў, новага жылога фонду і мадэрнізацыяй старых аб’ектаў масавай забудовы садзейнічалі працы па рэалізацыі праграмы эксперыментальна-паказальнага будаўніцтва ў 1969—1976 гадах (вёскі Сноў Нясвіжскага, Леніна Горацкага, Малеч Бярозаўскага раёнаў і інш.) і Дзяржаўнай праграме адраджэння і развіцця сяла ў 2005—2010 гадах (вёскі Кабылаўка Пружанскага, Нарач Вілейскага раёнаў і інш.).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Архітэктура
Таўрагіні

**Таўрагіні** або **Таўрогыні**, таксама **Таўра́гней** () — мястэчка ў Літве, на возеры Таўрагіні. Цэнтр староства Уцянскага раёна Уцянскага павета. Месціцца за 17 км на паўднёвы ўсход ад Уцяны.

## Гісторыя 
### Вялікае Княства Літоўскае 
Першы пісьмовы ўспамін пра Таўрагіні датуецца 1373 годам, калі тут існаваў драўляны замак. У 1387 годзе вялікі князь Ягайла перадаў іх Віленскаму біскупству, лацінскай мовай пісаўся як *Turogno*. Сустракаюцца таксама назвы *Таўрогіні*, *Таўрогы*, *Таўрыгіны*, *Таўрыгіні*, *Таўрагіны*. У 1433 годзе крыжакі спалілі замак. Пад 1498 годам упамінаецца першы касцёл.

Згодна з адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформай 1565—1566 гадоў Таўрагіні ўвайшлі ў склад Браслаўскага павета Віленскага ваяводства. На 1669 год тут было 40 двароў, на 1775 год — 28.

### Пад уладай Расійскай імперыі 
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай у 1795 годзе Таўрагіні апынуліся ў складзе Расійскай імперыі, у Новааляксандраўскім павеце Ковенскай губерні. На 1859 год у мястэчку было 25 будынкаў, дзейнічаў касцёл, працавалі вінакурня і бровар.

У часы Першай сусветнай вайны ў 1915 годзе Таўрагіні занялі войскі Германскай імперыі.

### Найноўшы час 
Пасля польска-літоўскіх баёў і падпісання пагаднення паміж міжваеннай Польшчай і Літвой у 1919 годзе Таўрагіні апынуліся ў складзе Літвы. З 1940 года ў складзе Літоўскай ССР. У часы Другой сусветнай вайны з чэрвеня 1941 да 1944 года мястэчка было пад акупацыяй Германіі.

З 1990 года ў складзе адноўленай незалежнай Літвы.

## Насельніцтва 
### Дэмаграфія 
* **XIX стагоддзе**: 1859 год — 263 чал.
* **XXI стагоддзе**: 2011 год — 473 чал.

## Славутасці 
* Капліца могілкавая (XIX ст.)

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі
Мікалаеўскі нацыянальны ўніверсітэт імя В. А. Сухамлінскага

**Мікалаеўскі нацыянальны ўніверсітэт імя В. А. Сухамлінскага** — украінская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам нацыянальнага ўніверсітэта, якая знаходзіцца ў Мікалаеве. 

## Агульная характарыстыка 
Мікалаеўскі нацыянальны універсітэт імя В. А. Сухамлінскага - вышэйшая навучальная ўстанова IV ўзроўню акрэдытацыі. Заснаваны ў 1913 годзе як настаўніцкі інстытут, далейшы шлях прайшоў ад педагагічнага інстытута да універсітэта, якому ў 2010 годзе нададзены статус нацыянальнага ўніверсітэта. 

У структуру ўніверсітэта ўваходзяць сем факультэтаў і каледж. Вучэбна-выхаваўчы працэс ажыццяўляюць 28 кафедраў. Універсітэт праводзіць падрыхтоўку малодшых спецыялістаў, бакалаўраў, магістраў, навуковых кадраў (аспірантаў і дактарантаў), а таксама перападрыхтоўку навукова-педагагічных кадраў.

На базе Мікалаеўскім нацыянальным універсітэтам імя В. А. Сухамлінскага створана пастаянна дзеючая археалагічная экспедыцыя. Таксама студэнты пад кіраўніцтвам вядучых археолагаў Украіны праводзяць даследаванні антычных помнікаў Паўночнага Прычарнамор'я. Ва ўніверсітэце адкрыты Цэнтр даследавання падводнай культурна-гістарычнай спадчыны Украіны пад эгідай ЮНЕСКА.

Матэрыяльна-тэхнічную базу установы складаюць 13 навучальных карпусоў, у тым ліку два лабараторных корпуса, тры інтэрнаты, 179 аўдыторый і лабараторый, 18 камп'ютарных лабараторый, 5 спартыўных залаў, спартыўныя пляцоўкі, ваенны палігон, цір. У цяперашні час у сувязі з правядзеннем капітальнага рамонту навучальны працэс у корпусе № 5 прыпынены. Ёсць уласны спартыўна-аздараўленчы лагер "Марана", размешчаны на беразе Чорнага мора (на 70 месцаў). 3 навучальных корпуса, якія знаходзяцца ў Першамайску, здадзены ў арэнду вайсковым.

Падрыхтоўка спецыялістаў ажыццяўляецца на базе 9 навучальных карпусоў і 3 навукова-даследчых лабараторый: экалагічная навукова-даследчая лабараторыя, навукова-даследчая фізіёлага-біяхімічная лабараторыя, навукова-даследчая лабараторыя марфалагічных даследаванняў. Акрамя ўласных спартыўных збудаванняў універсітэт арандуе навучальнае тактычнае поле-стрэльбішча, парашутна-дэсантны комплекс, спартыўны гарадок для забеспячэння навучальнага працэсу кафедры ваеннай падрыхтоўкі.

У навучальных карпусах функцыянуюць чытальная зала на 244 месцы, буфет на 16 месцаў. Да паслуг студэнтаў - тры інтэрнаты магутнасцю 1640 месцаў. У цяперашні час, у сувязі з правядзеннем капітальнага рамонту, інтэрнат № 1 закрыты.

Бібліятэка універсітэта налічвае 475 тысяч асобнікаў, складаецца з абанементаў: вучэбнай літаратуры, навуковай літаратуры, абанемента факультэта фізічнай культуры і спорту, абанемента кафедры ваеннай падрыхтоўкі, трох чытальных залаў: асноўнага, факультэта фізічнай культуры і спорту, кафедры ваеннай падрыхтоўкі; сектара абслугоўвання студэнтаў каледжа і кафедральных бібліятэчных пунктаў.

## Структура 
* Механіка-матэматычны факультэт
* Філалагічны факультэт
* Факультэт педагогікі і псіхалогіі
* Факультэт педагагічнага і сацыяльнага адукацыі
* Прафесійны каледж імя В. А. Сухамлінскага

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт установы 

Катэгорыя:1913 год ва Украіне
Катэгорыя:Універсітэты Украіны
Угар

**Угар**, **Угор’е**, **Вугор** — колішняе магдэбургскае мястэчка ў Браслаўскім павеце Віленскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага. Цяпер у межах вёскі Богіна.

## Гісторыя 
У 1787 годзе пад кіраўніцтвам архітэктара Адамовіча праз возера Богінскае была пабудавана штучная дамба, якая злучыла Богіна з мястэчкам Угар.

29 сакавіка 1792 года кароль і вялікі князь Станіслаў Аўгуст Панятоўскі надаў Угару Магдэбургскае права і герб: «*у срэбным полі Святы Юрай, які забівае дзідай цмока*». У гэты час тут было 48 дымоў.

У часы паўстання Т. Касцюшкі 3 чэрвеня 1794 года каля Угара канфедэраты напалі на абоз графа Мікалая Мануцы, які ахоўвалі расійскія войскі. Па здушэнні паўстання граф надумаў ліквідаваць прывілеі местачкоўцаў, якіх на той час налічвалася каля 350. Урэшце ён спаліў Угар, а жыхароў перасяліў на другі бок возера, каля маёнтка Богіна. Усе скаргі местачкоўцаў выявіліся марнымі ва ўмовах крызісу дзяржавы і безуладдзя.

## Літаратура 
* 
*
Косціна (значэнні)

**Касціна** — тапонім:
## Беларусь 
* Косціна — вёска ў Беларусі, у Дубровенскім раёне Віцебскай вобласці.
## Расія 
* Косціна — вёска ў Гагарынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі.
* Косціна (Холм-Жыркоўскі раён)
Смолвы

**Смолвы**, таксама **Сма́лвас** () — вёска ў Літве, каля возера Смолваў. Уваходзяць у склад Турмантаскай сянюніі Езяроскага раёна Уцянскага павета.

## Гісторыя 
### Вялікае Княства Літоўскае 
Першы пісьмовы ўспамін пра Смолвы датуецца 1580 годам, калі яны ўваходзілі ў склад Браслаўскага павета Віленскага ваяводства і знаходзіліся ў валоданні Клябоўскіх.

У 1600 годзе Смолвы перайшлі да Падбярэзскіх, пазней — да Гінтаўтаў і Барташэвічаў.

### Пад уладай Расійскай імперыі 
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай у 1795 годзе Смолвы апынуліся ў складзе Расійскай імперыі, у Новааляксандраўскім павеце Ковенскай губерні. У другой палове XIX стагоддзя ў Смолвах было 6 будынкаў, дзейнічалі касцёл і сінагога, штогод праводзіліся два кірмашы.

У часы Першай сусветнай вайны ў 1915 годзе Смолвы занялі войскі Германскай імперыі.

### Найноўшы час 
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Смолвы абвяшчаліся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яны ўвайшлі ў склад Беларускай ССР. У 1920 годзе Смолвы апынуліся ў складзе Сярэдняй Літвы, у 1922 годзе — у складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі.

З пачаткам Другой сусветнай вайны ў верасні 1939 года тэрыторыя занята савецкімі войскамі. Паводле савецка-літоўскага дагавора аб узаемадапамозе, падпісанага 10 кастрычніка 1939 года, Смолвы разам з часткай Віленскага краю былі перададзены Літве, з 1940 года — у Літоўскай ССР. У 1941—1944 гадах пад акупацыяй Германіі.

З 1990 года — у складзе незалежнай Літвы.

## Насельніцтва 
### Дэмаграфія 
* **XIX стагоддзе**: ~1889 год — 175 чал.
* **XXI стагоддзе**: 2011 год — 173 чал.

## Славутасці 
* Касцёл Маці Божай Ружанцовай (1857)

## Вядомыя асобы 
У вёсцы пахаваны Герой Савецкага Саюза Андрэй Піліпавіч Луцэвіч (1919—1944).

## Крыніцы 
## Спасылкі
Пётр Пятровіч Прахарэнка

**Пётр Пятровіч Прахарэ́нка** ( — ) — вучоны ў галіне фізікі неразбуральнага кантролю і тэхнічнай дыягностыкі, доктар тэхнічных навук (1988), прафесар (1989), акадэмік Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (2000, член-карэспандэнт з 1996).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў вёсцы Мяжэнец. Працоўную дзейнасць пачаў на Яраслаўскім лакаматыўным заводзе, дзе займаў пасаду начальніка цэха.

## Літаратура 
* 
* Академик Петр Прохоренко / сост. В. Е. Козляков, Г. Е. Коновалов, М. П. Прохоренко; под ред. М. С. Высоцкого. — Мн.: издательство «Четыре четверти», 2012. — 134 с. : [20] л. ил.  — ISBN 978-985-7026-56-2

## Спасылкі 
* Памяці вучонага: ПРАХАРЭНКА Пётр Пятровіч // Нацыянальная акадэмія навук Беларусі
* Пётр Пятровіч Прахарэнка ў базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі 
* Презентация книги и выставка, посвящённые академику Петру Прохоренко  // Цэнтральная навуковая бібліятэка імя Я. Коласа НАН Беларусі

Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта транспарту
Катэгорыя:Фізікі СССР
Катэгорыя:Фізікі Беларусі
Катэгорыя:Члены КПСС
Архітэктура Беларусі (энцыклапедычны даведнік)

**«Архітэктура Беларусі»** — галіновы энцыклапедычны даведнік. Падрыхтаваны і выдадзены выдавецтвам «Беларуская Энцыклапедыя» ў 1993 годзе. Упершыню ў 1-томным выданні было змешчана сістэмнае апісанне помнікаў старажытнага і сучаснага беларускага дойлідства, лепшых мемарыяльных збудаванняў, сапраўдных дасягненняў горадабудаўнічага мастацтва Беларусі.

Асноўныя часткі энцыклапедычнага даведніка разам змяшчаюць звыш 1200 разгорнутых артыкулаў, ілюстраваных каляровымі і чорна-белымі здымкамі, схемамі, чарцяжамі, малюнкамі і картамі.

## Структура 
У структуры даведніка:
* аглядны нарыс па гісторыі архітэктуры Беларусі ад старажытных часоў да нашых дзён;
* пададзены ў   пра архітэктуру жылых і грамадскіх будынкаў, прамысловую і сельскую, замкавае і абарончае будаўніцтва, палацавую і сядзібна-паркавую архітэктуру, культавае дойлідства, мемарыяльныя комплексы, горадабудаўнічныя ансамблі, гарады, гарадскія пасёлкі і вёскі Беларусі;
* асноўныя архітэктурныя паняцці і тэрміны;
* пададзены ў алфавітным парадку біяграфіі беларускіх архітэктараў і замежных, творчасць якіх звязана з Беларуссю; гісторыкаў і тэарэтыкаў архітэктуры, кароткія звесткі пра Саюз архітэктараў Беларусі з поўным пералікам яго членаў, імёны і прозвішчы якіх падаюцца ў храналагічным парадку — па гадах іх уступлення ў арганізацыю (1934—1991); асноўная літаратура пра архітэктуру Беларусі (усяго 106 назваў).

## Бібліяграфічныя звесткі 
* Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Мн.: БелЭн, 1993. — 620 с.: іл. — ISBN 5-85700-078-5.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Энцыклапедыі Беларусі
Катэгорыя:Кнігі 1993 года
Катэгорыя:Беларускія энцыклапедыі
Леанід Вікенцьевіч Лойка

**Леанід Вікенцьевіч Лойка** (, в. Сакаўка, Смалявіцкі раён, Мінская вобласць — ) — беларускі гісторык, выкладчык. Доктар гістарычных навук (2003), прафесар.

## Біяграфія 
У 1970 годзе скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт, а ў 1974 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю, працаваў выкладчыкам і дацэнтам, намеснікам дэкана гістарычнага факультэта.

У 1981 годзе быў накіраваны на працу ў Польшчу. Працаваў дырэктарам Дома савецкай навукі і культуры ў Варшаве, дарадцам пасольства СССР у Польскай Народнай Рэспубліцы.

Вярнуўшыся на радзіму, у якасці дацэнта, а потым прафесара выкладаў у Мінскай вышэйшай партыйнай школе (з 1990 года Інстытут паліталогіі і сацыяльнага кіравання). З 1991 працаваў у Беларускім дзяржаўным універсітэце на кафедры міжнародных адносін, а з 1996 года загадваў кафедрай дыпламатычнай і консульскай службы. З 1993 года ён быў галоўным рэдактарам закрытага ўладамі часопіса «Беларуская мінуўшчына».

Выкладчыцкую і актыўную грамадска-палітычную дзейнасць спалучаў з даследчыцкай і навукова-арганізацыйнай працай. Сферай яго навуковых зацікаўленняў былі грамадска-палітычныя працэсы ў Польшчы.

## Палітычная дзейнасць 
У гады перабудовы ўвайшоў у лік тых партыйных інтэлігентаў, якія спрабавалі давесці да кіраўніцтва КПБ думку аб неабходнасці рэфармавання партыі. Пасля жнівеньскага путчу 1991 года і яго аднадумцы заснавалі Партыю народнай згоды, устаноўчы з’езд якой адбыўся 14 красавіка 1992 года. Паступова левае крыло ПНЗ узяло курс на аб’яднанне з Беларускай сацыял-дэмакратычнай Грамадой (заснавана 2 сакавіка 1991 годзе). Быў адным з ініцыятараў стварэння ў Беларусі Сацыял-дэмакратычнага саюзу (1995), у які ўвайшлі БСДГ, ПНЗ і Партыя ўсебеларускага адзінства і згоды. Калі 29 чэрвеня 1996 года БСДГ і ПНЗ аб’ядналіся, увайшоў у Цэнтральны Камітэт і Выканаўчае Бюро Беларускай сацыял-дэмакратычнай партыі (Народнай Грамады), узначаліў Праграмную камісію БСДП.

## Памяць 
У Мінску на факультэце міжнародных адносін БДУ ў гонар прафесара і аднаго з тэарэтыкаў БСДП (НГ) Леаніда Лойкі названа аўдыторыя.

## Літаратура 
* 
* 
*  — С. 540.

Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі
Катэгорыя:Палітыкі Беларусі
Катэгорыя:Дыпламаты Беларусі
Катэгорыя:Рэдактары Беларусі
Крыштаповіч

**Крыштаповіч** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Міхаіл Васільевіч Крыштаповіч (нар. 1956) — беларускі дзяржаўны дзеяч.
* Леў Яўстаф’евіч Крыштаповіч (нар. 1949) — доктар філасофскіх навук, прафесар.
* Сяргей Яўгенавіч Крыштаповіч (нар. 1956) — беларускі мастак.
AllMovie

**«AllMovie»** () — амерыканская інтэрнэт-база даных і вэб-сайт пра кінематограф, тэлепраграмы, біяграфіі акцёраў, рэжысёраў, прадзюсараў і іншых спецыялістаў кінематографа.

## Гісторыя 
Сайт «All-Movie» Guide быў заснаваны  ў 1994 годзе як дадатак да праекта «All-Music Guide», прысвечанага музычным запісам. У новай базе даных былі сабраныя падрабязныя звесткі пра фільмы, уключаючы асноўныя выходныя даныя, акцёрскі склад, інфармацыю аб здымачных групах і вытворчых кампаніях. Ліцэнзію на выкарыстанне базы набыло больш за 10000 розных фірмаў, пачынаючы ад кінадыстрыб’ютараў і заканчваючы вэб-сайтамі і пунктамі рознічнага продажу.

У канцы 2007 года кампанію All Media Guide, уладальніка сайтаў «AllMusic», «AllMedia» і «AllGame», набыла «Macrovision» (пазней Rovi Corporation) за $ 102 млн ($ 72 млн выплачана адразу, астатнія 30 млн — на працягу наступнага года). З 2011 па 2013 гады доступ да баз ажыццяўляўся праз агульны сайт AllRovi.com.

У жніўні 2013 года «AllMovie» разам з «AllMusic» і «AllGame» былі набыты амерыканскай кампаніяй «All Media Network, LLC».

16 красавіка 2015 года «Blinkx Plc» набыла «All Media Network» і правяла рэбрэндынг вэб-сайта пад новым уніфікаваным банэрам .

Офісы «AllMovie» знаходзяцца ў Сан-Францыска, штат Каліфорнія, і ў Эн-Арбар, штат Мічыган, ЗША.

## Апісанне 
База даных «AllMovie» з’яўляецца ўсёабдымнай і ўключае асноўную інфармацыю пра аўдыёвізуальныя прадукты, выканальніцкія і вытворчыя даныя, сінопсісы, прафесійныя агляды, біяграфіі, спасылкі паміж данымі. Яна прапануе значную колькасць функцый і паслуг, даступных кожнаму карыстальніку, які наведвае вэб-сайт.

## Гл. таксама 
* Internet Broadway Database (*IBDb*)
* Internet Movie Database (*IMDb*)
* Korean Movie Database (*KMDb*)
* Danish Film Database (*DFDb*)
* Swedish Film Database (*SFDb*)
* Adult Film Database (*AFDb*)
* Elonet
* Lortel Archives
* Box Office Mojo
* Rotten Tomatoes

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка 

Катэгорыя:Базы даных фільмаў у Інтэрнэце
Катэгорыя:Кінематограф ЗША
Катэгорыя:Кінасайты
Леў Яўстаф’евіч Крыштаповіч

**Леў Яўстаф’евіч Крыштаповіч** () — беларускі вучоны, доктар філасофскіх навук, прафесар.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 25 ліпеня 1949 года ў в. Пекалін Смалявіцкага раёна Мінскай вобласці.

Скончыў гістарычны факультэт БДУ. У 2008—2014 гадах быў намеснікам кіраўніка Аператыўна-аналітычнага цэнтра пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь.

## Скандал 
7 верасня 2021 года ў нумары 68 газеты «Мінская праўда» надрукаваны артыкул Крыштаповіча «Што хвалюе ў Беларусі каталіцкіх дзеячаў і іх польскіх куратараў?», праілюстраваны на першай старонцы газеты карыкатурай на каталіцкіх святароў і беларускую нацыянальную сімволіку. На малюнку выяўляюцца каталіцкія святары у характэрным адзенні, свастыка, бел-чырвона-белы сцяг і словы беларускага хрысціянскага гімна «Магутны Божа» на фоне перакручанай рэплікі абраза росіцкіх пакутнікаў — святароў, якія падчас Другой сусветнай вайны разам са сваімі вернікамі мужна прынялі смерць ад рук нацысцкіх карнікаў. Малюнак мае подпіс: «Мутацыя веры. Крыжы бываюць розныя…». Пры гэтым іншы матэрыял на тытульнай старонцы мае назву, якая адсылае ў часы нацысцкай Германіі: «У чым меў рацыю Гебельс?». Беларускі каталіцкі касцёл даў афіцыйны адказ на гэтую публікацыю:

Раней прэс-сакратар Беларускага каталіцкага касцёла айцец Юрый Санько адзначыў, што згаданая карыкатура зневажае хрысціянскі крыж, што абражае ўсіх хрысціян прапагандай нацысцкай сімволікі.

## Санкцыі ЕС 
Пасля прэзідэнцкіх выбараў 2010 года, 2 лютага 2011 года быў унесены ў спіс беларускіх чыноўнікаў, якім забаронены ўезд на тэрыторыю ЕС. Крыштаповіч як намеснік кіраўніка Аператыўна-аналітычнага цэнтра ў рашэнні Еўрапейскага савета ад 15 кастрычніка 2012 года быў названы важным голасам прапаганды, які падтрымлівае і апраўдвае рэпрэсіі супраць дэмакратычнай апазіцыі і грамадзянскай супольнасці, якія сістэматычна асвятляюцца ў негатыўнай і зневажальнай форме з выкарыстаннем фальсіфікаванай інфармацыі.

## Творы 
* «Беларусь як руская святыня»,
* «Беларусь і Расія: гісторыясофскае і цывілізацыйнае адзінства».

## Крыніцы 
Катэгорыя:Філосафы XX стагоддзя
Катэгорыя:Філосафы XXI стагоддзя
Катэгорыя:Філосафы Беларусі
Катэгорыя:Прапагандысты Беларусі
Катэгорыя:Беларускія асобы ў Чорным спісе ЕС
Іван Дзянісавіч Прахарэнка

**Іван Дзянісавіч Прахарэ́нка** ( — ) — вучоны, доктар эканамічных навук (1971), прафесар (1971). Заслужаны работнік вышэйшай школы БССР (1972). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў вёсцы Вышамір (сучасны аграгарадок у Рэчыцкім раёне Гомельскай вобласці Беларусі). У 1934 годзе скончыў сямігадовую школу, на рабфаку. У 1939 годзе скончыў фізіка-матэматычны факультэт Гомельскага педагагічнага інстытута і ў 1939—1941 гадах працаваў настаўнікам у Гарадзецкай сярэдняй школе. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны на Бранскім, Цэнтральным, Заходнім і Паўднёва-Заходнім франтах СПА. У канцы вайны быў палітработнікам палітаддзела корпуса СПА. У 1948—1953 гадах чытаў лекцыі на ракетным палігоне Капусцін Яр і ў ЦКБ акадэміка С. П. Каралёва. У 1953—1956 гадах навучаўся ў ад’юнктуры кафедры палітычнай эканоміі Ваенна-палітычнай акадэміі імя У. І. Леніна і ў 1956 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю. З 1957 года выкладаў у Мінскім вышэйшым інжынерным зенітным ракетным вучылішчы супрацьпаветранай абароны. У жніўні 1973 года быў звольнены ў запас і пачаў працу ў Беларускім дзяржаўным універсітэце на пасадзе загадчыка кафедры палітычнай эканоміі. З 1993 года І. Д. Прахарэнка ў Акадэміі кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь і ў Інстытуце прадпрымальніцкай дзейнасці (загадчык кафедры эканомікі і фінансаў).

## Навуковая дзейнасць 
Аўтар больш за 250 прац па праблемах эканамічнай тэорыі, развіцця эканамічнай сістэмы грамадства, фарміравання структуры і функцыявання сусветнай гаспадаркі і методыцы выкладання.

Сярод апублікаванага:
* Развитие социалистических производственных отношений. — М.: Мысль, 1972;
* Социалистические производственные отношения и закон соответствия. — Мн., 1969;
* Духовное производство при социализме: Политико-экономический аспект / Иван Денисович Прохоренко, Самвел Вазгенович Курегян. — Мн.: Университетское, 1987;
* Практикум по курсу «Экономическая теория». — Мн.: Академия управления при Президенте РБ, 1996;
* Азиатский способ производства и Азиатский социализм. — М.: Изд. Дом, 1993 (разам з С. В. Курэганам).

## Узнагароды і званні 
* 2 ордэны Чырвонай Зоркі
* Ордэн Айчыннай вайны 2-й ступені
* Медаль «За баявыя заслугі»
* Медаль «За перамогу над Германіяй у Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.»
* Заслужаны работнік вышэйшай школы БССР (1972)

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Прохоренко Иван Денисович  // Партал ЭКОНОМИКА.BY
* Прохоренко Иван Денисович // Музейный комплекс «Дорога памяти»  

Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Эканамісты СССР
Катэгорыя:Эканамісты Беларусі
Катэгорыя:Афіцэры СССР
Катэгорыя:Палкоўнікі СССР
Катэгорыя:Заслужаныя работнікі вышэйшай школы БССР
Катэгорыя:Аўтары падручнікаў
Асобае партызанскае злучэнне «Трынаццаць»

**Асобае партызанскае злучэнне «Трынаццаць»** дзейнічала на акупіраванай тэрыторыі Бялыніцкага, Бярэзінскага, Шклоўскага, Крупскага раёнаў Магілёўскай вобласці Беларускай ССР.

## Дзейнасць 
Створана 1 чэрвеня 1944 года паводле ўказання Беларускага штаба партызанскага руху на базе партызанскага палка «Трынаццаць».

29—30 чэрвеня 1944 года злучэнне ў складзе 1-й, 3-й, 5-й партызанскіх брыгад, 11-га, 12-га, 13-га асобных партызанскіх атрадаў злучылася з Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміяй.

## Камандзіры 
* С. У. Грышын
* С. В. Пахомаў (в.а.)

## Камісары 
* І. А. Стралкоў

## Начальнікі штаба 
* С. П. Скварцоў.

## Памяць 
У 1976 годзе ў в. Эсьмоны ў гонар злучэння ўстаноўлена мемарыяльная дошка.

## Літаратура 
* «Трынаццаць» // Беларусь у Вялікай Айчыннай вайне, 1941—1945: Энцыклапедыя / Беларуская савецкая энцыклапедыя; Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мінск: БелСЭ, 1990. — 680 с., 4 л.карт.: іл. — С. 593.

Катэгорыя:Савецкія партызанскія злучэнні, брыгады і атрады на акупіраванай тэрыторыі Беларусі (1941—1944)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1944 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1944 годзе
Катэгорыя:Гісторыя Бялыніцкага раёна
Катэгорыя:Гісторыя Бярэзінскага раёна
Катэгорыя:Гісторыя Крупскага раёна
Катэгорыя:Гісторыя Шклоўскага раёна
Шаховіч

**Шаховіч** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Мечыслаў Зянонавіч Шаховіч (1933—2008) — беларускі паэт. Член Саюза беларускіх пісьменнікаў.
* Міхась Шаховіч (1953—2000) — беларускі паэт.
Дом па праспекце Незалежнасці, 37

**Дом па праспекце Незалежнасці, 37** — жылы дом у Мінску, размешчаны на рагу праспекта Незалежнасці і вуліцы Кісялёва (дом № 2), на паўночным баку плошчы Перамогі. Будаўніцтва пачата ў 1939 годзе на праекце архітэктара Р. Столера, перапынена вайной і закончана ў 1947 годзе па праекце архітэктара М. Бакланава.

## Архітэктура 
Сіметрычна восі праспекта па дузе круглай часткі плошчы размешчаны дом № 40. Дамы 37 і 40 з’яўляюцца важнымі элементамі аб’ёмна-прасторавай кампазіцыі плошчы, прыкладам ансамблевай арганізацыі жылой забудовы.

Аднатыпны 5-павярховы дугападобны ў плане будынак з бакавымі крыламі, якія разыходзяцца ў напрамку праспекта і вуліцы Кісялёва. У доме 115 кватэр. На першым высокім паверсе размешчаны магазіны і кафэ. Фасадныя плоскасці падзелены на 2 ярусы шырокімі паясамі, якія праходзяць паміж 1-м і 2-м паверхамі. Ніжні ярус трактаваны больш масіўна, верхні (чатыры паверхі) падзелены раўнамернымі радамі прамавугольных акон і расчлянёны па вертыкалі двайнымі лоджыямі. Вертыкальны рытм чляненняў падкрэслены выступамі эркераў. Фасады вырашаны цэласна і адпавядаюць манументальнаму характару забудовы плошчы. Завершаны глухім парапетам, над якім размешчаны аб’ёмныя літары першых двух словаў фразы *«Подвиг народа бессмертен»* (). Аконныя праёмы і лоджыі ўпрыгожаны сандрыкамі і франтончыкамі. Пластыку фасадаў узбагачаюць калоны і паўкалоны ў лоджыях, пілястры. У аснову планіровачнай структуры дамоў пакладзена 4-кватэрная секцыя, распрацаваная ў Акадэміі архітэктуры архітэктарамі П. Блахіным і А. Зальцманам. Секцыя мае 3 двухпакаёвыя і адну трохпакаёвую кватэры. Для дамоў была распрацавана 3-кватэрная паваротная секцыя (на месцы выгінаў).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:1947 год у Мінску
Катэгорыя:Праспект Незалежнасці (Мінск)
Катэгорыя:вуліца Кісялёва (Мінск)
Катэгорыя:Жылыя будынкі Беларусі
Катэгорыя:Збудаванні Мінска ў стылі савецкага класіцызму
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Міхаіла Бакланава
Катэгорыя:Плошча Перамогі (Мінск)
Нацыянальны ўніверсітэт караблебудавання імя адмірала Макарава

**Нацыянальны ўніверсітэт караблебудавання імя адмірала Макарава** — украінская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам нацыянальнага ўніверсітэта, якая знаходзіцца ў Мікалаеве. 

## Гісторыя 
* 1917 - Мікалаеўскае політэхнічнае вучылішча
* 1920 - Мікалаеўскі тэхнікум імя К. Ціміразева (на правах ВНУ)
* 1929 - Мікалаеўскі машынабудаўнічы інстытут
* 1930 - Мікалаеўскі караблебудаўнічы інстытут
* 1949 - Мікалаеўскі караблебудаўнічы інстытут імя адмірала С. І. Макарава
* 1994 - Украінскі дзяржаўны марскі тэхнічны універсітэт імя адмірала С. І. Макарава
* 2004 - Нацыянальны універсітэт караблебудавання імя адмірала С. І. Макарава

## Структура 
* Факультэт марской інфраструктуры
* Факультэт эканомікі мора
* Машынабудаўнічы інстытут
* Інстытут аўтаматыкі і электратэхнікі
* Факультэт экалагічнай і тэхнагеннай бяспекі
* Гуманітарны інстытут
* Караблебудаўнічы інстытут
* Факультэт марскога права
* Інстытут камп'ютарных навук і кіравання праектамі
* Першамайскі філіял
* Херсонскі філіял

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт установы 

Катэгорыя:1920 год ва Украіне
Катэгорыя:Універсітэты Украіны
Мечыслаў Зянонавіч Шаховіч

**Мечыслаў Зянонавіч Шаховіч** (, в. Крывічы, Мядзельскі раён, Мінская вобласць — ) — беларускі паэт. Член Саюза беларускіх пісьменнікаў.

## Біяграфія 
Скончыў аддзяленне журналістыкі БДУ (1962), а ў 1968 годзе Мінскую двухгадовую Вышэйшую партыйную школу. Працаваў у рэдакцыях Крывіцкай, Валожынскай, Пухавіцкай, «Мінскай праўды». У музеі Янкі Купалы, у школе.

Друкаваўся ў часопісах «Полымя», «Беларусь», «Маладосць», у калектыўным зборніку «Рунь».

З 1974 года па 1994 год працаваў у рэдакцыі смалявіцкай раённай газеты «Ленінскі заклік».

## Творчасць 
Аўтар зборнікаў вершаў «Па загаду сэрца» (1975), «Паклон зямлі» (1979), «Бераг дабрыні» (1990), а таксама кніжак для дзяцей «Падарунак», «Сунічная палянка».

## Літаратура 
* Сунічная палянка : вершы / Мечыслаў Шаховіч. ― Мінск, 1981.

Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты
Катэгорыя:Паэты Беларусі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Вілейскім павеце (1920—1940)
Мікалай Барысавіч Карніцкі

**Мікалай Барысавіч Карніцкі** (, в. Чарніцкі, Смалявіцкі раён, Мінская вобласць) — беларускі энергетык, спецыяліст у галіне цеплавых электрычных станцый, энергетычных сістэм і агрэгатаў. Доктар тэхнічных навук (2000), прафесар (2001).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут (спецыяльнасць «Цеплавыя электрычныя станцыі», 1971).

Працаваў загадчыкам кафедры Беларускага нацыянальнага тэхнічнага ўніверсітэта (энергетычны факультэт, кафедра «Цеплавыя электрычныя станцыі»).

Навуковыя інтарэсы: эканамічнасць і надзейнасць работы электрычных станцый і кацельных.

## Узнагароды 
Узнагароджаны ордэнам Айчыны III ступені (2020), Ганаровай граматай Міністэрства энергетыкі Рэспублікі Беларусь (1995), знакам «Выдатнік энергетыкі» (1996), Граматай Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь (2000), званнем «Ганаровы работнік Беларускай энергасістэмы» (2008).

## Літаратура 
* Синтез надежности и экономичности теплоэнергетического оборудования ТЭС : диссертация … доктора технических наук : 05.14.14 : защищена 29.06.2000 : утверждена 29.11.2000 / Карницкий Николай Борисович. — Минск, 2000.
* Карніцкі Мікалай Барысавіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 2004. — Т. 18, кн. 1. — С. 402.
* Карницкий Николай Борисович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2006. — Т. 3. — С. 888—889.
Ганна Львоўна Гарф

**Ганна Львоўна Гарф** (сап. прозв. Гарфункель , Смалявічы — ) — дзіцячая пісьменніца, збіральніца фальклору Алтая. Член Саюза пісьменнікаў СССР (1945), член Саюза пісьменнікаў Масквы.

## Біяграфія 
Нарадзілася 12 жніўня 1908 года ў Смалявічах.

Скончыла МДУ імя М. В. Ламаносава.

Пачынаючы з 1926 года літаратурная дзейнасць была звязана з Горным Алтаем. Дзякуючы творчай садружнасці двух пісьменнікаў — Г. Гарф і П. Кучыяк — алтайскія народныя казкі атрымалі шырокую вядомасць. Большасць з іх падвяргалася значнай перапрацоўцы і ўяўляе творы, напісаныя па матывах алтайскіх народных казак. Алтайскія казкі Г. Гарф і П. Кучыяк перакладзеныя на мовы народаў СССР, а некаторыя з іх апублікаваныя на замежных мовах у выданнях для замежных чытачоў.

 

Катэгорыя:Асобы, вядомыя пад літаратурнымі псеўданімамі
Катэгорыя:Дзіцячыя пісьменнікі СССР
Катэгорыя:Пісьменнікі СССР
Мікалаеўскі нацыянальны аграрны ўніверсітэт

**Мікалаеўскі нацыянальны аграрны ўніверсітэт** — украінская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам нацыянальнага ўніверсітэта, якая знаходзіцца ў Мікалаеве.

## Гісторыя 
* 1984 - Мікалаеўскі філіял Адэскага сельскагаспадарчага інстытута
* 1991 - Мікалаеўскі сельскагаспадарчы інстытут
* 1999 - Мікалаеўская сельскагаспадарчая акадэмія
* 2002 - Мікалаеўскі дзяржаўны аграны ўніверсітэт
* 2012 - Мікалаеўскі нацыянальны аграрны ўніверсітэт

## Структура 
* Інстытут эканомікі і кіравання
* Улікова-фінансава факультэт
* Факультэт менеджменту
* Інжынерна-энергетычны
* Факультэт агратэхналогій
* Факультэт тэхналогіі вытворчасці і перапрацоўкі прадукцыі жывёлагадоўлі, стандартызацыі і біятэхналогій
* Факультэт культуры і выхавання
* Факультэт даўніверсітэцкай падрыхтоўкі
* Факультэт перападрыхтоўкі і павышэння кваліфікацыі
* Інстытут паслядыпломнай адукацыі
* Навуковы інстытут інавацыйных тэхналогій
* Навукова-даследчы інстытут новых аграпрамысловых аб'ектаў і вучэбна-інфармацыйных тэхналогій
* Навукова-даследчы інстытут сучасных тэхналогій у АПК
* Вазнясенскі каледж
* Мыгійскі каледж (Першамайскі раён)
* Навабугскі каледж
* Мікалаеўскі тэхнолага-эканамічны каледж

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт установы

Катэгорыя:1991 год ва Украіне
Катэгорыя:Універсітэты Украіны
Апаровіч

**Апаровіч** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Андрэй Фёдаравіч Апаровіч (нар. 1922) — вучоны ў галіне радыёэлектронікі. Доктар тэхнічных навук (1965), прафесар (1966). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.
* Іосіф Іосіфавіч Апаровіч (1909—2002) — лейтэнант, беларускі пісьменнік.
Вядомыя асобы Смалявічаў

[thumb|200px|[Герб Смалявічаў]]
Вядомыя ўраджэнцы Смалявічаў:

__NOTOC__
[thumb|175px|[Генадзь Сцяпанавіч Грак|Генадзь Грак]]
[thumb|175px|[Пётр Кузьміч Краўчанка|Пётр Краўчанка]]
[thumb|175px|[Аляксандр Міхайлавіч Кулінковіч|Аляксандр Кулінковіч]]
## А 
* Тамара Мікалаеўна Абраменка — беларускі вучоны ў галіне цеплафізікі
## Г 
* Генадзь Сцяпанавіч Грак (нар. 1938) — беларускі мастак-графік, кніжны ілюстратар.
* Ганна Львоўна Гарф (1908—1997) — дзіцячая пісьменніца, збіральніца фальклору Алтая.

## Д 
* Уладзімір Пятровіч Данец (нар. 1945) — беларускі архітэктар.
* Сяргей Іванавіч Даніленка (нар. 1968) — беларускі літаратуразнавец.

## З 
* Віктар Канстанцінавіч Зайцаў (нар. 1955) — беларускі архітэктар.

## К 
* Аляксандр Іванавіч Ключнікаў (нар. 1969) — беларускі пісьменнік.
* Антаніна Уладзіміраўна Кошаль (нар. 1954) — беларуская гімнастка, алімпійская чэмпіёнка (Мюнхен, 1972), Заслужаны трэнер БССР.
* Пётр Кузьміч Краўчанка (нар. 1950) — беларускі дзяржаўны дзеяч, палітык, дыпламат і гісторык. Кандыдат гістарычных навук.
* Аляксандр Міхайлавіч Кулінковіч (1972—2018) — беларускі рок-музыкант, журналіст, паэт, заснавальнік і вакаліст гурта Neuro Dubel.

## Л 
* Аляксандр Эдуардавіч Леўданскі (нар. 1966) — беларускі спецыяліст у галіне працэсаў і машын хімічных тэхналогій, механікі матэрыялаў.
* Марына Вікенцьеўна Лобач

## М 
* Аляксандр Сяргеевіч Матусевіч

## С 
* Мікіта Юр’евіч Сцяпанаў
* Раман Юр’евіч Сцяпанаў

## Х 
* Леанід Сяргеевіч Ханкевіч

## Ц 
* Гаўрыла Адрыянавіч Ціхаў
* 

## Ч 
* Павел Іванавіч Чыкіда

## Ю 
* Міхась Юдэлевіч

## Я 
* Наталля Віктараўна Якубіцкая
* Сцяпан Вікенцевіч Яцкевіч

## M 
* Murovei

Катэгорыя:Постаці Смалявічаў
Беньямін Мацвеевіч Басаў

**Беньямін Мацвеевіч Басаў** ( — ) — беларускі і расійскі графік і жывапісец.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1913 годзе ў г. Мсціславе Магілёўскай губерні ў сям’і краўца Мацвея Мошавіча Басава і Марыі Рыгораўны (Шыфрыной). Акрамя Беньяміна, у сям’і быў яшчэ малодшы сын (1918) Ізраіль, у будучым — мастак-графік.

Вучыўся ў Маскоўскім дзяржаўным мастацкім інстытуце імя В. І. Сурыкава (1938-48) у С. Б. Герасімава, А. А. Асьмёркіна, Р. М. Шэгаля, дыпломная праца — «У карціннай галерэі».

## Творчасць 
Працаваў пераважна ў кніжнай графіцы. Аформіў і ілюстраваў для Белдзяржвыдата, Дзяржлітвыдата і іншых кнігі: «» (1949, арыгіналы ў ДТГ) і «» (1952) І. С. Тургенева, «») (1958) і «Дзяльба» (1963, арыгіналы ў музеі А. М. Горкага, г. Самара) А. М. Горкага, «Сялянскія дзеці» М. А. Некрасава (1955), «» Ф. М. Дастаеўскага (1958, арыгіналы ў  і ), «Апавяданні» А. П. Чэхава (1956, арыгіналы ў ДТГ), «» М. А. Шолахава (1961-62) і іншыя.

Працы Б. Басава экспанаваліся на Міжнароднай выстаўцы кнігі ў Лейпцыгу ў 1959 годзе. Выстаўка яго твораў адбылася ў 1961 годзе ў Маскве.

## Літаратура 
* Мария Чегодаева. *Бениамин Басов* [Изоматериал]: [альбом] - Москва : Советский художник, 1980. - 161, [14] с. - (Графика)

## Спасылкі 
* 
* БАСОВ БЕНИАМИН МОИСЕЕВИЧ (БАСОВ ВЕНИАМИН МАТВЕЕВИЧ) 
* Бениамин Басов (1913—2001)  

Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Мастакі Расіі
Катэгорыя:Мастакі СССР
Катэгорыя:Графікі СССР
Катэгорыя:Графікі Беларусі
Катэгорыя:Графікі Расіі
Катэгорыя:Мастакі-ілюстратары СССР
Катэгорыя:Яўрэйскія мастакі
Андрэй Фёдаравіч Апаровіч

**Андрэй Фёдаравіч Апаровіч** (, в. Пліса, Смалявіцкі раён, Мінская вобласць) — беларускі вучоны ў галіне радыёэлектронікі. Доктар тэхнічных навук (1965), прафесар (1966). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.

## Біяграфія 
Скончыў Ленінградскую ваенна-паветраную інжынерную акадэмію (спецыяльнасць «Авіяцыйныя радыётэхнічныя сродкі», 1952; ад’юнктура, 1955).
    
Працаваў у Харкаўскім вышэйшым авіяцыйна-інжынерным ваенным вучылішчы (1956—1973), Харкаўскім інстытуце радыёэлектронікі (1973—1975), Мінскім радыётэхнічным інстытуце (1975—2002, кафедра радыёперадаючых устройстваў і радыётэхнічных сістэм, прафесар, у 1975—1990 — загадчык кафедры).

Навуковыя інтарэсы: статыстычная тэорыя радыётэхнічнай разведкі; статыстычная тэорыя электрамагнітнай сумяшчальнасці радыёэлектронных сродкаў.

## Узнагароды 
Ордэны Чырвонай Зоркі (1944, 1956), Айчыннай вайны II ступені (1985), «Знак Пашаны» (1986), 15 медалёў Савецкага Саюза.

## Літаратура 
* Современные проблемы проектирования радиотехнических систем : учебное пособие для студентов специальности 0701 : [в 5 ч.] / А. Ф. Апорович. ― Минск, 1978―1982.
* Электромагнитная совместимость радиоэлектронных средств : учебное пособие для радиотехнических специальностей вузов / Апорович А. Ф. ― Минск, 2003.
* Апорович Андрей Федорович // Белорусский государственный университет информатики и радиоэлектроники: история в биографиях ректоров, ученых, удостоенных почетных званий, лауреатов премий, профессоров, докторов наук : 40 лет (1964—2004). ― Минск, 2004. — С. 230—232.
* Апорович Андрей Федорович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2006. — Т. 2. — С. 129.
* Апаровіч Андрэй Фёдаравіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 1996. — Т. 1. — С. 418.
Глябовіч

**Глябо́віч** — беларускае прозвішча.

### Вядомыя носьбіты 
* Антоній Баляслаў Глябовіч (1801—1847) — перакладчык, публіцыст і выдавец.
* Глеб Віктаравіч Глябовіч (1914—2011) — расійскі навуковец, спецыяліст у галіне нанасекунднай тэхнікі.
* Генрых Глябовіч (1904—1941) — блажэнны Рымска-Каталіцкай Царквы, святар, мучанік.
* Мікалай Янавіч Глябовіч (?—1632) — падстолі літоўскі, ваявода смаленскі, кашталян віленскі.
* Юрый Мікалаевіч Глябовіч (1605 (?) — 1669) — дзяржаўны дзеяч Рэчы Паспалітай.
*
Навоша

**Навоша**, або **Нявон** (? — паміж 1525 і 1552) — беларускі мастак. Працаваў у Давыд-Гарадку і Пінску. Прыдворны жывапісец пінскага князя Фёдара Іванавіча Яраславіча. Пісаў абразы, ствараў насценныя размалёўкі ў цэрквах. Мяркуюць, што Навоша размалёўваў княжацкі палац Пінскага замка.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Памерлі ў XVI стагоддзі
Катэгорыя:Іканапісцы Беларусі
Катэгорыя:Постаці Давыд-Гарадка
Катэгорыя:Постаці Пінска