Статыстыка Першай сусветнай вайны

**Статы́стыка страт у Пе́ршай сусве́тнай вайне́** — як беззваротныя, так і дэмаграфічныя страты ў выніку гэтага ваеннага канфлікту.

## Некаторыя агульныя даныя і ацэнкі наступстваў вайны 
### Аўстра-Венгерская Імперыя 
Гісторык С. У. Ваўкоў прывёў даныя, што доля мабілізаваных у Аўстра-Венгрыі да агульнай колькасці мужчын ва ўзросце 15—49 гадоў склала 74 %, пры гэтым на кожную тысячу мабілізаваных прыйшлося 122 забітых і памерлых, адпаведна на кожную тысячу мужчын ва ўзросце 15—49 гадоў Аўстрыя страціла 90 чалавек, а страты ў пераліку на кожную тысячу жыхароў Аўстра-Венгерскай імперыі склалі 18 чалавек.

### Злучанае Каралеўства 
На працягу 1915 года нямецкія падводныя лодкі патапілі 227 брытанскіх караблёў (885 721 валавая тона). Пояс брытанскіх могілак, які праходзіў ад Паўночнага мора да Сомы і далей, уяўляе сабой ідэалізаваны мемарыял усім тым, чыя смерць на палях бітваў Вялікай вайны нічым не адзначана. Цела звыш 500 тысяч брытанскіх салдат так ніколі і не былі выяўленыя, а калі і былі знойдзеныя, ідэнтыфікаваць іх было немагчыма. Англійская эканоміка панесла самыя вялікія страты ў першую сусветную вайну — 24,1 мільярдаў долараў або больш за 34 % да народнага багацця.

Гісторык Ваўкоў прывёў даныя, што доля мабілізаваных у Вялікабрытаніі да агульнага ліку мужчын ва ўзросце 15—49 гадоў склала 50 %, пры гэтым на кожную тысячу мабілізаваных прыйшлося 125 забітых і памерлых, адпаведна на кожную тысячу мужчын ва ўзросце 15—49 гадоў Вялікабрытанія страціла 61 чалавека, а страты ў пераліку на кожную тысячу жыхароў Вялікабрытаніі склалі 16 чалавек. Да 8 верасня фронт канчаткова стабілізаваўся, і гэта былі апошнія актыўныя баявыя дзеянні на Усходнім фронце ў 1917 годзе.

Пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі Расія выйшла з вайны, 24 красавіка (7 мая) 1918 года і Румынія апынулася абложаная з усіх бакоў войскамі Цэнтральных дзяржаў. Таму ў канцы года ўрад Румыніі пайшло на заключэнне перамір’я (падпісана ў Факшанах 26 лістапада/9 снежня 1917 года). А пасля Брэсцкага міру сітуацыя для Румыніі ўскладнілася настолькі, што яна вымушана пачаць перамовы аб сепаратным міры, які і быў заключаны 7 мая 1918 года (Бухарэсцкі мірны дагавор).

У самым канцы 1918 года Румынія пры развале Германскай імперыі і Аўстра-Венгрыі зноў ўступіла ў вайну, забяспечыўшы сабе такім чынам у Версальскім дагаворы вялікія тэрытарыяльныя выгады. Аднак самі ваенныя дзеянні былі для Румыніі катастрафічнымі.

### Расія 
Ніжэй прыводзяцца даныя страт Рускай арміі ў Першай сусветнай вайне паводле розных крыніц (даныя Галоўнага ўпраўлення Генеральнага штаба Рускай арміі ад 3 кастрычніка 1917 года; даныя ЦСУ СССР 1925 года; разлікі М. М. Галавіна, апублікаваныя ў 1939 годзе).

Па дадзеных заходніх крыніц, да моманту выхаду з вайны агульныя страты Рускай імператарскай арміі склалі 1,7 мільёна забітымі і памерлымі ад ран; 4,95 мільёна параненымі і 2,5 мільёна ваеннапалоннымі

Гісторык Ваўкоў прывёў даныя, што доля мабілізаваных у Расіі да агульнай колькасці мужчын ва ўзросце 15—49 гадоў склала 39 %, пры гэтым на кожную тысячу мабілізаваных прыйшлося 115 забітых і памерлых, адпаведна на кожную тысячу мужчын ва ўзросце 15—49 гадоў Расія страціла 45 чалавек, а страты ў пераліку на кожную тысячу жыхароў Расіі склалі 11 чалавек.

Хоць і адносныя страты, і эканамічныя і ўнутраныя праблемы іншых ваюючых краін былі цяжэй, чым у Расіі, Расія пасля 1917 года панесла велізарныя страты, якія не былі кампенсавныя ў канцы вайны (хоць чалавечыя страты, у любым выпадку, кампенсаваць было немагчыма), паколькі Расія, хоць і ваявала тры гады на баку выйграўшай ў выніку вайну Антанты, але ў пачатку 1918 года бальшавіцкі ўрад падпісаў сепаратны мір на ўмовах Цэнтральных дзяржаў. У прыватнасці, паводле мірнай дамовы, Расія павінна была выплачваць Германіі рэпарацыі. Пасля паразы Германіі ў вайне на адабраных ад Расіі тэрыторыях былі ўтвораны незалежныя дзяржавы пры падтрымцы Антанты.

### Сербія 
Найбольш катастрафічныя страты Першай сусветнай вайны былі для Сербіі. Сербская армія на працягу года, нягледзячы на востры дэфіцыт абмундзіравання і боепрыпасаў, стрымлівала праўзыходзячыя аўстрыйскія войскі, не даючы ім заняць тэрыторыю краіны. Пасля ўступлення ў вайну Балгарыі лёс Сербіі апынуўся вырашаным — яе тэрыторыя была акупаваная, а рэшткі сербскай арміі адступілі ў Грэцыю. У выніку масавага голаду, эпідэмій брушнога тыфа і грыпу, рэпрэсій з боку акупацыйных уладаў загінулі больш 467 тысяч сербаў (10 % усяго насельніцтва). Сербская армія страціла забітымі амаль чвэрць усіх мабілізаваных і скарацілася за чатыры гады вайны з 400 да 100 тысяч чалавек. Усяго Сербія за чатыры гады страціла шостую частку насельніцтва, вайна пакінула ў краіне больш за 100 тысяч інвалідаў і 500 тысяч дзяцей-сірот. Наступствы той дэмаграфічнай катастрофы адчуваюцца да гэтага часу.

### Францыя 
Страты Францыі склалі 306 000 забітых у 1914 годзе, 334 000 у 1915-м, 217 000 у 1916-м, 121 000 у 1917 годзе, у цэлым амаль 1 млн загінулых сярод 19 млн мужчынскага насельніцтва Францыі. Французская пяхота страціла 22 % свайго баявога складу. Найбольшыя страты — каля 30 % — панесла самая маладая ўзроставая група салдат 18—25 гадоў. Многія з загінулых не паспелі ажаніцца, і немалая колькасць маладых францужанак страціла шанец выйсці замуж. Не ў лепшым становішчы апынуліся і 630 000 удоў. У 1921 годзе ў Францыі на кожных 9 мужчын 20—39 гадоў даводзілася 11 жанчын. 2 800 000 французаў атрымалі раненні, з іх 800 000 цяжкія. Многія з тых, што атрымалі калецтвы, вярнуўшыся з фронту, аддалі перавагу пасяліцца ў дамах інвалідаў або ў спецыяльна пабудаваных пасёлках. Эканоміка Францыі панесла сур’ёзныя страты 11,2 млрд. даляраў (больш за 19 % да народнага багацця). Гісторык Ваўкоў прывёў даныя, што доля мабілізаваных Францыі да агульнай колькасці мужчын ва ўзросце 15—49 гадоў склала 79 %, пры гэтым на кожную тысячу мабілізаваных прыйшлося 168 забітых і памерлых, адпаведна на кожную тысячу мужчын ва ўзросце 15—49 гадоў Францыя страціла 133 чалавекі, а страты ў пераліку на кожную тысячу жыхароў Францыі склалі 34 чалавекі.

### Асманская Імперыя 
Грунтуючыся на аналізе дадзеных Асманскага архіва,  ацаніў страты Асманскай арміі ў даследаванні . Па яго падліках агульная колькасць загінулых склала 771 844 чалавек (з іх 243 598 забітых, 61 487 зніклых без вестак і 466 759 выпадкаў смерці з-за хвароб). Колькасць параненых склала 763 753 чалавека і ваеннапалонных — 145 104 чалавекі.

## Даныя пра насельніцтва, прызыў і страты 
## Заўвагі 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* Россия в мировой войне 1914—1918 (в цифрах). ЦСУ. Москва. 1925. 
* *Головин Н. Н.* «Военные усилия России в мировой войне» в 2-х томах. Париж, 1939.
* 
* Всемирная история войн/ Авт.-сост.: А.Г. Мерников, А.А. Спектор. – : ООО “Харвест”, 2005. -768 с: ил. ISBN 985-13-2607-0.
* *Урланис Б. Ц.* Войны и народонаселение Европы. — Москва, 1960.
* Эрлихман В. В. Потери народонаселения в XX веке. — : Русская панорама, 2004. — 176 с. — (Весь мир). — 1500 экз. — ISBN 5-93165-107-1.
* Мировая война в цифрах. — М.: Военгиз, 1934. — С. 22.
* *Уткин А. И.* Забытая трагедия. Россия в первой мировой войне. — Смоленск., 2000. — Стр. 27.
* Thomas Mitchell. Casualties and Medical Statistics of the Great War. — L.: Battery Press, 1997. — 382 p. — ISBN 0-898-39263-2.
* Erickson, Edward J. Ordered to Die: A History of the Ottoman Army in the First World War (англ.). — Santa Barbara, CA: Greenwood, 2001. — ISBN 978-0-313-31516-9.

## Спасылкі 
* Source List and Detailed Death Tolls for the Twentieth Century Hemoclysm
* Scott Manning World War I: Troop Statistics
* Robert Wilde Casualties of World War 1 
* First World War deaths
* WORLD WAR I. The War to end all Wars 1914-1918

Катэгорыя:Ваенныя страты
Катэгорыя:Першая сусветная вайна
Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі