Лошыца

[thumb|справа|[Лошыцкі сядзібна-паркавы комплекс|Сядзіба Любанскіх у Лошыцкім парку.]]
[thumb|Стары [вадзяны млын у Лошыцы.]]

**Ло́шыца**, або **Лошыца 1-я** — былая вёска на правым беразе ракі Лошыцы, цяпер мясцовасць у паўднёвай частцы Мінска, у сутоках Лошыцы і Свіслачы.

## Гісторыя 
Назва ад ракі Лошыцы.

### Ранняя гісторыя 
Напэўна, у X—XIII стст. мясцовасць басейна ракі Лошыцы складала аднайменную воласць, пра засяленне таго часу сведчаць Лошыцкія селішчы (цяпер у парку) і Лошыцкія курганныя могільнікі (вышэй па цячэнні, каля Лошыцы 2-й).

### Вялікае Княства Літоўскае 
Магчыма, воласць цалкам («са ўсім, што да Лошыцы слухае») у 1440—1447 гадах вялікі князь Казімір надаў князю Аляксандру Сангушкавічу і загадаў «усім лашычанам» быць яму паслухмянымі. Больш пра наданне нічога не вядома, а князь Аляксандр Сангушкавіч дзейнічаў у іншым рэгіёне, таму атаясненне названай Лошыцы з менскай гіпатэтычнае.

З часам воласць раздрабілася на шэраг маёнткаў. Ва ўладарства вялікага князя Казіміра «іменейца» (маёнтачак) «на рацэ… на Лошыцы» ў Пятра Дзержкавіча, брата біскупа Мікалая, купіў пісар гаспадарскі Пятрашка Любіч (гл. Пятроўшчына), што ў 1493 годзе яму пацвердзіў вялікі князь Аляксандр, тым самым дакументам яму ж пацверджана і купля «зямлі» на рацэ Лошыцы ў Станкі Біцевіча, але гэтыя маёнтачак і зямля не тычыцца пазнейшых «двароў» Лошыцкіх. Таксама вядома *Лошыца Скіндзераўская*, якая да 1574 года ўжо належала Яну Курашу (гл. Курасоўшчына), яе сувязь з «дварамі» Лошыцкімі не прасочваецца.

Першыя пэўныя ўладальнікі Лошыцы — Хадкевічы, калі і як атрымалі ўладанне невядома, але з судовай справы 1511 года вынікае, што Лошыца была вотчынным маёнткам Аграфены, дачкі менскага намесніка Івана Хадкевіча і жонкі пазнейшага менскага намесніка князя Багдана Заслаўскага. Князь Багдан атрымаў на ўладанне пацвярджэнне вялікага князя Аляксандра, а ў 1511 годзе судзіўся за Лошыцу з вялікай княгіняй Аленай, да якой маёнтак або яго частка нейкім чынам трапіла.

Прынамсі дзве дачкі князя Багдана — князёўны Марыя і Фядора, атрымалі ў спадчыну па бацьку долі ў Лошыцкім уладанні. Доля Марыі ў 1557 годзе названа як **Лошыцкі двор** князя Талачынскага (князя Толочинского двора Лошицкого), яе першага мужа. Пазней ён называўся **Лошыцай Гарнастаеўскай**, па другім мужы Марыі — Іване Гарнастаі. Доля Фядоры, вышэй па рацэ Лошыцы, у 1557 годзе названа як «двор» *Сухая Лошыца* князя Адзінцэвіча, яе другога мужа (пазней вядомы як *Лошыца Адзінцоўская*, *Лошыца Немаршанская* і ўрэшце вёска *Лошыца 2-я*).

Пасля смерці маці і сясцёр Марыі, Ганны і Фядоры, які памерлі без нашчадкаў, Лошыцкі вотчынны маёнтак цалкам спадкавала князёўна Таміла Багданаўна, жонка князя Рыгора Друцкага-Горскага. Пазней маёнтак зноў быў падзелены, ужо паміж іх дзецьмі — 4 сынамі і 4 дочкамі. Першая згадка князёў Друцкіх-Горскіх у сувязі з Лошыцай датавана 1574 годам. Урэшце, у 1597 годзе, пасля раздзелу айчызны і мацярызны з братамі, **Лошыцу Гарнастаеўскую** як долю спадчыны атрымаў сын Тамілы — князь Фёдар Друцкі-Горскі, Лошыца была яго асноўным маёнткам. Затым ёй валодалі нашчадкі князя Фёдара — сын Рыгор, унук Тэадор Караль, праўнук Міхал Антоні князі Друцкія-Горскія.

З 1703 года князь Міхал Антоні аддаваў Лошыцу і часткі Лошыцкага маёнтка ў пасесію розным асобам, а ў 1719 годзе прадаў Ежы Антонію Прушынскаму. Потым Лошыца перайшла сыну Ежы Антонія і Тэрэзы з Ратомскіх — маршалку Галоўнага трыбунала Юзафу Прушынскаму (1709—1790), кавалеру ордэнаў Белага Арла і Св. Станіслава. З Юзафам звязана фарміраванне барочнай сядзібы 2-й паловы XVIII ст. У гэты час Лошыца вядома па інвентарах 1772, 1777, 1785 гадоў. У 1779 годзе ўладанні падзелены паміж сынамі Юзафа, Лошыцу з фальваркам Весялоўка пад Менскам атрымаў малодшы (шосты) сын Казімір; Новы Двор і Трасцянец — Антоні; Каралішчавічы — староста менскі Станіслаў (1753—1800).

### Расійская імперыя 
Ад Казіміра Прушынскага Лошыцу ўспадкаваў сын яго брата Антонія — Станіслаў-Ксаверый (пам. 1807), пасля яго смерці ўладальніцай стала жонка Ганна з Сямашкаў, потым іх сыны — Ірэні, які памёр маладым, і за ім Яўстах Прушынскі (1797—1877), мінскі губернскі маршалак (1863—1877). Гэтым часам у Лошыцы часта бываў Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч, які сябраваў з Яўстахам.

### Найноўшы час 
У 1920-я гады НКУС арганізаваў у Лошыцы школу падрыхтоўкі дыверсійных груп для закідвання ў Заходнюю Беларусь.

У 1925 годзе на базе саўгаса «Лошыца-1» адкрыта беларускае аддзяленне Усесаюзнага інстытута прыкладной батанікі і новых культур.

Лошыцкі яр (Чорны Яр) — месца ў Лошыцы, дзе расстрэльвалі ў Першую сусветную вайну, у 1918 годзе, у перыяд сталінскіх рэпрэсій. На думку Зянона Пазняка, у гэтым месцы знаходзяцца рэшткі 7—10 тысяч чалавек.

У гады 2-й сусветнай вайны ў чэрвені 1941 года каля Лошыцы праходзіла лінія абароны Мінска, адбыліся хуткацечныя баі. У ліпені-лістападзе 1944 года ў Лошыцы размяшчаўся Беларускі штаб партызанскага руху.

У 1985 годзе вёска Лошыца 1-я ўключана ў склад Мінска.

З 2000 года пачалося будаўніцтва жылога раёна «Лошыца» побач МКАД, ад якой аддзелены вуліцай Прушынскіх. Мікрараён разлічаны на 50 тысяч жыхароў. Таксама захаваны кварталы індывідуальнай забудовы.

## Рэлігія 
Паводле візітаў уніяцкіх цэркваў Менскага і Ашмянскага паветаў 1680—1682 гадоў, Лошыца () належала да парафіі Каралішчавічаў, што сведчыць пра пэўнай колькасці вернікаў уніяцкай царквы ў Лошыцы. Як частка парафіі ўваходзіла ў Менскую пратапопію Менскага сабора.

У Лошыцкім парку захаваліся руіны каталіцкай капліцы 1788 года, узарванай у 1935 годзе, дзе знаходзіўся фамільны склеп Прушынскіх.

З 1997 года ў Лошыцы дзейнічае рымска-каталіцкая парафія Маці Божай Ружанцовай, пабудавана капліца на вуліцы Гашкевіча 1, збіраюцца сродкі на будаўніцтва касцёла «Маці Божай Ружанцовай».

Дзейнічае Богаяўленскі прыход Беларускай праваслаўнай царквы, будуецца храм Яўлення Гасподняга.

## Вядомыя асобы 
* Леанід Мікалаевіч Асядоўскі (1934—1990) — беларускі жывапісец.
* Васіль Паўлавіч Шыманскі (1919—1986) — беларускі дзяржаўны дзеяч

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* МГА «Гісторыка» — «Лошыцкі парк. Гісторыя і сучаснасць»
* Шэраг артыкулаў аб гісторыі і сучаснасці Лошыцы
* Парафія Маці Божай Ружанцовай 
* Гісторыя Лошыцы 
* 

Катэгорыя:Населеныя пункты, якія ўвайшлі ў склад Мінска
Катэгорыя:Гістарычныя раёны Мінска