open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Свята-Пакроўская царква

**Свята-Пакроўская царква** — назва шэрагу праваслаўных храмаў, асвячоных у гонар Пакрова Прасвятой Багародзіцы.

## Беларусь 
* Свята-Пакроўская царква (Акцябр)
* Свята-Пакроўская царква (Акцябрскі)
* Свята-Пакроўская царква (Алекшыцы)
* Свята-Пакроўская царква (Арэпічы)
* Свята-Пакроўская царква (Асінагарадок)
* Свята-Пакроўская царква (Асіпаўшчына)
* Свята-Пакроўская царква (Астроўскі)
* Свята-Пакроўская царква (Басценавічы)
* Свята-Пакроўская царква (Бершты)
* Свята-Пакроўская царква (Богіна)
* Свята-Пакроўская царква (Буховічы)
* Свята-Пакроўская царква (Бушыкі)
* Свята-Пакроўская царква (Бярозавічы)
* Свята-Пакроўская царква (Вейна)
* Свята-Пакроўская царква (Вялікія Лазіцы)
* Свята-Пакроўская царква (Вялікія Чучавічы)
* Свята-Пакроўская царква (Гарадзечна)
* Свята-Пакроўская царква (Дзедзіна)
* Свята-Пакроўская царква (Дзеткавічы)
* Свята-Пакроўская царква (Дудаковічы)
* Свята-Пакроўская царква (Ёдчыцы)
* Свята-Пакроўская царква (Жалезніца)
* Свята-Пакроўская царква (Збляны)
* Свята-Пакроўская царква (Збураж)
* Свята-Пакроўская царква (Іванава)
* Свята-Пакроўская царква (Карма)
* Свята-Пакроўская царква (Кішчыцы)
* Свята-Пакроўская царква (Крывошын)
* Свята-Пакроўская царква (Лазовіца)
* Свята-Пакроўская царква (Ласіца)
* Свята-Пакроўская царква з Логнавічаў
* Свята-Пакроўская царква (Магілёў)
* Свята-Пакроўская царква (Маладзечна)
* Свята-Пакроўская царква (Малыя Шчытнікі)
* Свята-Пакроўская царква (Мінкавічы)
* Свята-Пакроўская царква (Паручын)
* Свята-Пакроўская царква (Пачапава)
* Свята-Пакроўская царква (Петрыкаў)
* Свята-Пакроўская царква (Пінкавічы)
* Свята-Пакроўская царква (Плотніца)
* Свята-Пакроўская царква (Покры)
* Свята-Пакроўская царква (Талачын)
* Свята-Пакроўская царква (Турэц)
* Свята-Пакроўская царква (Тырвовічы)
* Свята-Пакроўская царква (Старая Вадва)
* Свята-Пакроўская царква (Стахава)
* Свята-Пакроўская царква (Стрэшын)
* Свята-Пакроўская царква (Сцяфанполле)
* Свята-Пакроўская царква (Хабовічы)
* Свята-Пакроўская царква (Хатляны)
* Свята-Пакроўская царква (Хоцімск)
* Свята-Пакроўская царква (Чыжэвічы)
* Свята-Пакроўская царква (Ятвеск)

## Польшча 
* Царква Пакрова Божай Маці (Дубічы)

## Гл. таксама 
* Свята-Пакроўская капліца (Сіціцк)

Катэгорыя:Храмы Пакрова Найсвяцейшай Багародзіцы
Чэмпіянат Еўропы па футболе 2004

**Чэмпіянат Еўропы па футболе 2004 года** (афіцыйная назва — **UEFA EURO 2004**; звычайна завуць **«Еўра-2004»**) — 12-ы чэмпіянат Еўропы, футбольны турнір сярод еўрапейскіх краін, які праводзіцца раз у чатыры гады пад эгідай УЕФА. Фінальную частку турніру прымала Партугалія, матчы пачаліся гульнёй адкрыцця 12 чэрвеня 2004 года ў Порту і завяршыліся 4 ліпеня 2004 года фінальнай гульнёй у Лісабоне.

2004
Катэгорыя:2004 год у Партугаліі
Катэгорыя:2004 год у футболе
Спіс краін паводле даўжыні берагавой лініі

Гэты артыкул утрымлівае спіс краін паводле даўжыні берагавой лініі ў кіламетрах. Берагавая лінія, роўная нулю, азначае, што краіна не мае выхаду да мора.

## Спіс 
## Заўвагі 
## Зноскі 
Катэгорыя:Спісы краін
Катэгорыя:Спісы:Геаграфія
Катэгорыя:Спісы паводле даўжыні
Катэгорыя:Узбярэжжы
Спорт у Грэцыі

на стадыёне Панатынаік у канцы марафону, Алімпійскія гульні 1896.]]
 забівае пераможны гол у фінале чэмпіянату Еўропы па футболе.]]
Грэцыя з'яўляецца радзімай старажытных Алімпійскіх гульняў, першыя дакладна вядомыя з якіх былі праведзены ў 776 да н.э. у Алімпіі, а таксама два разы прымала сучасныя Алімпійскія гульні — першыя Летнія Алімпійскія гульні 1896 года і Летнія Алімпійскія гульні 2004 года. Падчас параду нацый на Алімпійскіх гульнях Грэцыя заўсёды выходзіць першая ў якасці нацыі-заснавальніцы старажытнага папярэдніка сучасных Алімпійскіх гульняў. Грэцыя з'яўляецца адной з чатырох краін, якія спаборнічалі на ўсіх летніх Алімпійскіх гульнях з самога заснавання. У агульнай колькасці прадстаўнікі краіны выйгралі 110 алімпійскіх медалёў (30 залатых, 42 сярэбраных і 38 бронзавых), а ў 1896 годзе Грэцыя заняла другое месца паводле медальнага заліку сярод усіх зборных, выйграўшы 10 залатых медалёў. Нацыянальны алімпійскі камітэт Грэцыі быў створаны ў 1894 годзе і прызнаны Міжнародным алімпійскім камітэтам (МАК) ў 1895 годзе, а першым прэзідэнтам МАК стаў грэчаскі прадпрымальнік Дзяметрыас Вікелас.

Самымі папулярнымі відамі спорту ў Грэцыі з'яўляюцца футбол і баскетбол. Баскетбол набыў папулярнасць у Грэцыі пасля атрымання клубам АЕК Кубка ўладальнікаў кубкаў 1968 года. Другую хвалю ўздыму выклікалі перамогі нацыянальнай зборнай на чэмпіянаце Еўропы па баскетболе 1987 і асабліва 2005 года, а ў 2006 годзе Грэцыя дайшла да фіналу чэмпіянату свету. Грэчаскія баскетбольныя клубы з'яўляюцца самымі паспяховымі ў Еўропе за апошнія 25 гадоў, выйграўшы 9 тытулаў Еўралігі з 1988 года, калі быў створаны сучасны фармат турніру з фіналам чатырох. Самыя паспяховыя клубы грэчаскага чэмпіянату — Панатынаікос (34 перамогі), Арыс (10 перамог), Алімпіякас (10 перамог), АЕК (8 перамог) і Панялініас (6 перамог).

Падобным чынам адбыўся і ўздым футбола пасля перамогі зборнай Грэцыі на чэмпіянаце Еўропы па футболе ў 2004 годзе. Гэта падзея была названа адной з самых вялікіх нечаканасцяў у сучаснай гісторыі спорту. Самымі паспяховымі футбольнымі клубамі Грэчаскай суперлігі, галоўнай футбольнай лігі ў краіне, з'яўляюцца Алімпіякос (41 перамога), Панатынаікос (20 перамог) і АЕК (11 перамог).

У апошнія дзесяцігоддзі ў Грэцыі таксама набралі папулярнасць валейбол, воднае пола, па якім жаночая зборная Грэцыі выйграла чэмпіянат свету ў 2011 годзе і з'яўляецца адной з найлепшых у свеце, і лёгкая атлетыка. Нацыянальныя зборныя годна прадстаўляюць Грэцыю на міжнародных спаборніцтвах па цяжкай атлетыцы, гімнастыцы, парусным спорце, веславанні на байдарках і каноэ, скачках у ваду, плаванні, акадэмічным веславанні, барацьбе, веласпорце, боксе, стралковым спорце, тэнісе, стральбе з лука, трыятлоне. Пэўную папулярнасць маюць рэгбі, крыкет, гольф і конны спорт. У 1952 годзе было заснавана Ралі Грэцыі, якое ў 1973 стала этапам Чэмпіянату свету па ралі і сёння лічыцца адным з самых складаных, самых старых і прэстыжных спаборніцтваў па ралі ў свеце. З 1972 года штогод адбываецца Афінскі класічны марафон, ганараваны «залатым статусам» Міжнароднай асацыяцыі лёгкаатлетычных федэрацый.

## Зноскі
Радослаў Сікорскі

**Радо́слаў То́маш Сіко́рскі** (; , Быдгашч, Польшча) — польскі палітык.

У розныя гады займаў пасады міністра абароны і міністра замежных справаў Польшчы, быў спікерам Сейма, дэпутатам і сенатарам. З 2010 года намеснік старшыні кіруючай партыі «Грамадзянская платформа».

## Спасылкі 
Катэгорыя:Журналісты паводле алфавіта
Катэгорыя:Журналісты Польшчы
Катэгорыя:Міністры замежных спраў Польшчы
Катэгорыя:Міністры абароны Польшчы
Катэгорыя:Члены партыі «Права і справядлівасць»
Катэгорыя:Члены партыі «Грамадзянская платформа»
Катэгорыя:Выпускнікі Оксфардскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Удзельнікі Афганскай вайны (1979—1989)
Катэгорыя:Палітыкі Польшчы
Катэгорыя:Палітыкі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Члены прафсаюза «Салідарнасць»
Кінематограф Грэцыі

.]]

Нягледзячы на абцяжаранасць часамі вайны, палітычнай нестабільнасці і варожасці грэчаскага ўрада, **нацыянальная кінаіндустрыя Грэцыі** дамінуе на ўнутраным рынку і часам атрымлівае міжнародны поспех. Асноўнымі характарыстыкамі грэчаскага кіно з'яўляюцца дынамічны сюжэт, моцны характар развіцця і эратычныя тэмы. Два фільмы грэчаскіх рэжысёраў, «Зніклы» (, 1982) і «Вечнасць і дзень» (, 1998), атрымлівалі Залатыя пальмавыя галіны Канскага кінафестывалю. Пяць грэчаскіх фільмаў атрымлівалі намінацыі на Оскар у катэгорыі «Найлепшы фільм на замежнай мове».

Хоць грэчаскае кіно ўкаранілася ў пачатку 1900-х гадоў, першыя сталыя фільмы з'явіліся толькі ў 1920-х гадах пасля Грэка-турэцкай вайны. Фільмы гэтага перыяду, напрыклад «Марыя Пентагіятыса» (1929) Ахілеяса Мадраса, з'ўляліся эмацыйнымі меладрамамі з багаццем фальклорных элементаў. Лента «Дафніс і Хлоя» (1931) Арэстыса Ласкаса, была адной з першых грэчаскіх фільмаў, паказаных за мяжой, і першым еўрапейскім фільмам, які ўтрымліваў вуаерыстычную сцэну з аголенымі акцёрамі. Падчас рэжыму Метаксаса (1936–1941) і акупацыі краінамі Восі грэчаскі кінематограф быў вымушаны пераехаць за мяжу.

Пасля грамадзянскай вайны грэчаскае кіно перажыло адраджэнне. У гэты перыяд натхнёныя італьянскім неарэалізмам рэжысёры, такія як Грыгорыс Грыгорыу і Стэліяс Татасопулас, здымалі фільмы не на здымачнай пляцоўцы, а ў рэальнай абстаноўцы з удзелам непрафесійных акцёраў. У 1950-х і 1960-х гадах грэчаскі кінематограф перажываў залаты век, які пачаўся з фільма «Стэла» (, 1955) Міхаліса Какаяніса, які быў паказаны ў Канах. Лента «Ніколі ў нядзелю» (, 1960) была намінаваная на пяць прэмій Оскар, а актрыса Меліна Меркуры, якая згуляла галоўную ролю ў фільме, атрымала прыз Канскага кінафестывалю за найлепшую жаночую ролю. «Грэк Зорба» (, 1964) Какаяніса выйграў тры прэміі Оскар.

Палітыка цэнзуры рэжыма палкоўнікаў, які быў усталяваны ў 1967 годзе, а таксама рост замежнай канкурэнцыі прывялі да заняпаду ў грэчаскім кіно. Аднак пасля аднаўлення дэмакратыі ў сярэдзіне 1970-х гадоў кінаіндустрыя Грэцыі зноў расквітнела разам з самым вядомым кінарэжысёрам краіны Тэадорасам Ангелопуласам, чые фільмы атрымалі шмат міжнародных узнагарод. Тым не менш, у 1980-х гадах грэчаскі кінематограф змясціўся ў бок арт-хаўса, што прывяло да зніжэння аўдыторыі. У 1990-х гадах маладыя кінематаграфісты краіны пачалі эксперыментаваць з іканаграфічнымі матывамі. Нягледзячы на цяжкасці фінансавання, якія з'явіліся ў выніку фінансавага крызісу канца 2000-х гадоў, грэчаскія ленты «Клык» (, 2009) Ёргаса Лантымаса і «Атэнберг» (2010) Атыны Цангары атрымалі міжнароднае прызнанне.


Катэгорыя:Культура Грэцыі
Новаіванаўка

**Новаіва́наўка** (, ) — былая вёска ў Веткаўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіла ў склад Свяцілавіцкага сельсавета.

Да 1924 года вёска мела назву **Галодная**. Да 1966 года вёска ўваходзіла ў склад Беседскага сельсавета, пасля — у склад Хізоўскага сельсавета. Ліквідавана ў 2011 годзе.

## Вядомыя асобы 
* Васіль Міхайлавіч Гладкоў

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Перайменаваныя населеныя пункты Беларусі
Народны артыст Расійскай Федэрацыі

**Ганаровае званне «Заслужаны артыст Расійскай Федэрацыі»** (раней «Народны артыст РСФСР») — вышэйшае ганаровае званне Расійскай Федэрацыі, якое прысвойваецца за выдатныя заслугі ў галіне тэатральнага, музычнага, цыркавога, эстраднага і кінамастацтва. Уваходзіць у дзяржаўную ўзнагародную сістэму Расійскай Федэрацыі.

## Спасылкі 
* Дзяржаўныя ўзнагароды Расійскай Федэрацыі.

Катэгорыя:Званні
Ласі

Назву **Ласі́** маюць:
* Ласі (напой)
* **Лось** (*Alces alces*) — парнакапытны сысун з сямейства аленевых.

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Ласі — вёска ў Глыбоцкім раёне
** Ласі — вёска ў Талачынскім раёне
* Гродзенская вобласць:
** Ласі — вёска ў Астравецкім раёне
* Магілёўская вобласць:
** Ласі — вёска ў Бабруйскім раёне
* Мінская вобласць:
** Ласі — вёска ў Маладзечанскім раёне
### Эстонія 
* Ласі (Саарэмаа)
Старасцень прырэчны

**Старасцень прырэчны** (*Senecio nemorensis*), **старасцень рачны** — кветкавая расліна роду  сямейства .

## Апісанне 
Шматгадовая травяністая расліна з прамым, густа аблісцелым, у верхняй частцы крыху галінастым, рабрыстым сцяблом вышынёй 100—120 см і паўзучым або ўзыходным карэнішчам. Лісце сядзячае, цэльнае, вострае, да асновы клінападобна звужанае, па краях пільчата-зубчастае і каротка-раснічастае, даўжынёй 12—20 см і шырынёй 1,5—4 см. Абгортка двухрадная, кароткаваласістая, з 3—5 лінейнымі знешнімі і 6—12 ланцэтападобнымі, на верхавінцы раснічастымі, з чорнымі плямамі, унутранымі лісцікамі. Язычковыя кветкі (6—8) ярка-жоўтыя, сабраны ў шматлікія кошыкі, якія ўтвараюць шчыткападобнае суквецце. Плод — голая рабрыстая сямянка.

## Пашырэнне 
Еўразійскі нізінна-рачны рэліктавы від. У Беларусі знаходзіцца ў асобных лакалітэтах і астраўных участках росту на паўночна-ўсходняй мяжы арэала. Месцы росту: вербнякі і зараснікі іншых хмызнякоў па берагах рэк, поймавых лугоў і ўскрайках балот.

## Асаблівасці біялогіі 
Цвіце ў чэрвені—ліпені, пладаносіць у жніўні—верасні. Размнажэнне насеннае і вегетатыўнае.

## Выкарыстанне 
Дэкаратыўная і меданосная расліна.

## Літаратура 
* Чырвоная кніга Рэспублікі Беларусь: Рэдкія і тыя, што знаходзяцца пад пагрозай знікнення віды жывёл і раслін. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 1993. ISBN 5-85700-095-5.
* 
* 

Катэгорыя:Старасцень
Катэгорыя:Дэкаратыўныя расліны
Катэгорыя:Меданосныя расліны
Катэгорыя:Травы
Лютня (значэнні)

**Лютня** — старадаўні шчыпковы, струнны інструмент, таксама тапонім:

## Магілёўская вобласць 
* Вёска Лютня, Краснапольскі раён
* Вёска Лютня, Мсціслаўскі раён
Ліга чэмпіёнаў УЕФА 2015/2016. Кваліфікацыя

**Кваліфікацыйны этап і плэй-оф раўнд Ліга чэмпіёнаў УЕФА 2015/2016** пачаўся 30 чэрвеня і скончыцца 26 жніўня 2015 года. У агульнай складанасці 56 каманд спаборнічаюць у адборачным этапе і раўндзе плэй-оф за 10 з 32 месцаў у групавы этап Лігі чэмпіёнаў УЕФА 2015/16.
## Расклад кваліфікацыйнага этапа і плэй-оф раўнда
Усе цырымоніі лёсаванняў кваліфікацыйнага этапа і плэй-оф раўнда пройдуць у штаб-кватэры УЕФА ў Ньёне (Швейцарыя).

## Удзельнікі
|

|

|

|}

## Першы кваліфікацыйна раўнд
### Лёсаванне
Усяго ў першым кваліфікацыйным раўндзе згулялі восем каманд. Лёсаванне прайшло 22 чэрвеня 2015 года.

### Матчы
## Другі кваліфікацыйна раўнд
### Лёсаванне
У другім адборачным раўндзе згуляюць 34 каманды: 30 каманд, якія пачынаюць з гэтага этапа, і чатыры пераможцы першага адборачнага раўнда. Лёсаванне адбылося 22 чэрвеня 2015 года.

### Матчы
## Трэці кваліфікацыйны раўнд
### Лёсаванне
Трэці адборачны раўнд падзелены на два асобныя турніры: **чэмпіёнская кваліфікацыя** (для чэмпіёнаў ліг) і **нечэмпіёнская кваліфікацыя** (для прадстаўнікоў ліг). Каманды якія прайграюць ў абодвух турнірах перайдуць у раўнд плэй-оф Лігі Еўропы УЕФА 2015/2016.

Усяго ў трэцім кваліфікацыйным раўндзе згуляюць 30 каманд: 
* **чэмпіёнская кваліфікацыя**: тры каманды, якія ўвайшлі ў гэтым туры, і 17 пераможцаў другога кваліфікацыйнага раўнда.
* **нечэмпіёнская кваліфікацыя**: дзесяць каманд, якія ўступілі ў гэтым туры.

Лёсаванне было праведзена 17 ліпеня 2015 года.

### Матчы
## Раўнд плэй-оф
### Лёсаванне
Раўнд плэй-оф падзелены на два асобныя турніры: **чэмпіёнская кваліфікацыя** (для чэмпіёнаў ліг) і **нечэмпіёнская кваліфікацыя** (для прадстаўнікоў ліг). Каманды якія прайграюць ў абодвух турнірах перайдуць у групавы раўнд Лігі Еўропы УЕФА 2015/2016.

Усяго ў раўндзе плэй-оф згуляюць 20 каманд: 
* **чэмпіёнская кваліфікацыя**: 10 пераможцаў трэцяга кваліфікацыйнага раўнда.
* **нечэмпіёнская кваліфікацыя**: 5 каманд, якія пачнуць ў гэтым туры і 5 пераможцаў трэцяга кваліфікацыйнага раўнда.

Лёсаванне будзе праведзена 7 жніўня 2015 года.

### Матчы
## Бамбардзіры
## Спасылкі
* Афіцыйны сайт 

Кваліфікацыя
Пылкагалоўнік даўгалісты

**Пылкагалоўнік даўгалісты**, **Пылкагалоўнік буйнакветкавы**, **Пылкагалоўнік мнагалісты** (*Cephalanthera longifolia*) — кветкавая расліна сямейства ятрышнікавых (архідных).

## Апісанне 
Шматгадовая травяністая расліна з прамым або крыху сагнутым голым Сцяблом вышынёй 15-45 см і ўкарочаным гарызантальным карэнішчам з таўставатымі шнурападобнымі каранямі. Лісце лінейна-ланцэтнае, часта ўдоўжкі складзенае, завостранае, даўжынёй 7-16 см і шырынёй 1-3 см, па 6-9 на сцябле. Кветкі даволі буйныя, белыя, званочкавыя, з тонкім прыемным водарам, сабраны ў рыхлае Коласападобнае суквецце. Губа кароткая, акруглая, падзелена выемкай на 2 долі, з жоўтай плямай каля асновы, укрытая дробнымі сасочкамі. Завязь сядзячая, злёгку скручаная, голая. Плод  — сухая вераценападобная каробачка.

## Пашырэнне 
Трапляецца ў заходніх, цэнтральных і паўднёвых раёнах Еўропы, Малой Азіі. У Беларусі знаходзіцца ў асобных лакалітэтах і астраўных участках росту на паўночна-ўсходняй мяжы арэала. Месцы росту: шыракалістыя, хваёва-шыракалістыя, хваёва-драбналістыя, а таксама вытворныя (асінавыя, бярозавыя) лясы, хмызнякі.

## Асаблівасці біялогіі 
Цвіце ў траўні-чэрвені, пладаносіць у чэрвені. Размнажэнне пераважна насеннае, рэдка вегетатыўнае.

## Выкарыстанне 
Дэкаратыўная расліна.

## Літаратура 
* Чырвоная кніга Рэспублікі Беларусь: Рэдкія і тыя, што знаходзяцца пад пагрозай знікнення віды жывёл і раслін. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 1993. ISBN 5-85700-095-5
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Эпідэндравыя
Катэгорыя:Дэкаратыўныя расліны
Катэгорыя:Травы
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Горы (Краснапольскі раён)

**Го́ры** (, ) — аграгарадок у Краснапольскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Горскага сельсавета.

Знаходзіцца за 18 км у напрамку на паўднёвы ўсход ад гарадскога пасёлка Краснаполле, за 127 км ад Магілёва, каля левага берага ракі Палуж.

## Гісторыя 
У 1736 годзе згадваецца як вёска ў Рэчыцкім павеце ВКЛ.

## Насельніцтва 
* 1996—404 жыхары, 145 двароў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Горскі сельсавет (Краснапольскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Краснапольскага раёна
Катэгорыя:Аграгарадкі Магілёўскай вобласці
Слабодка (Бабруйскі раён)

**Слабо́дка** (, ) — вёска ў Бабруйскім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр Слабодкаўскага сельсавета.

## Геаграфія 
Знаходзіцца 10 км у напрамку на захад ад Бабруйска, за 120 км ад Магілёва, за 12 км ад чыгуначнай станцыі Бабруйск, на аўтамабільнай дарозе .

## Гісторыя 
У 1977 годзе да вёскі далучана суседняя вёска Зацішша.

## Насельніцтва 
* 2001 год — 1129 жыхароў, 180 двароў.

## Вядомыя асобы 
* Максім Фёдаравіч Болбас (1918—1997) — вучоны-эканаміст, доктар эканамічных навук

Радзіма Героя Савецкага Саюза Аляксандра Карпавіча Болбаса.

## Памятныя мясціны 
* Брацкая магіла савецкіх воінаў.
* Магіла ахвяр фашызму.
* Помнік землякам, якія загінулі ў Вялікую Айчынную вайну.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Слабодкаўскі сельсавет (Бабруйскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Бабруйскага раёна
Пабеднае

Назву **Пабе́днае** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Гомельская вобласць
** Пабеднае — вёска ў Лельчыцкім раёне
* Мінская вобласць
** Пабеднае — вёска ў Дзяржынскім раёне
Сом (значэнні)

**Сом ** — буйная прэснаводная бязлускавая рыба сямейства сомавыя *(Siluridae)* атраду сомападобныя, таксама прозвішча і тапонім.

## Прозвішча 
* Лера Сом, беларуская паэтэса, бард

## Тапонім 
### Гомельская вобласць 
* Сом — вёска ў Лельчыцкім раёне
Кіберпанк

**Кіберпанк** () — паджанр навуковай фантастыкі. Сам тэрмін з’яўляецца сумессю словаў *«cybernetics»* () і *«punk»* (, смецце), упершыню яго выкарыстаў Брус Бэтке ў якасці назвы для свайго апавядання 1983 года. Звычайна творы, якія адносяцца да жанру *«кіберпанк»*, апісваюць антыўтапічны свет недалёкай будучыні, у якім высокае тэхналагічнае развіццё, такое як інфармацыйныя тэхналогіі і кібернетыка, спалучаюцца з глыбокім упадкам альбо радыкальнымі пераменамі ў сацыяльным ладзе.

Паводле словаў Лорэнса Персана:

Класічныя кіберпанкавыя персанажы — маргіналізаваныя, адчужаныя самотнікі, якія жывуць на краі грамадства ў пераважна дыстапічнай будучыні, дзе ў паўсядзённае жыццё імкліва ўварваліся тэхналагічныя перамены, усюдыісная інфасфера камп’ютарызаванай інфармацыі і інвазіўныя мадыфікацыі чалавечага цела

Сюжэты кіберпанку часта пабудаваныя вакол канфлікту паміж хакерамі, штучным інтэлектам і мегакарпарацыямі, і імкнуцца да *«бліжэйшай будучыні»* Зямлі часцей, чым да сэтынгаў пра далёкую будучыню ці галактычныя перспектывы, якія можна знайсці ў такіх раманах, як «Заснаванне» Айзэка Азімава альбо «Дзюна» Фрэнка Герберта.

Сусвет кіберпанку, як правіла, з’яўляецца постіндустрыяльнай дыстопіяй, і апісвае грамадства, якое знаходзіцца на мяжы бурных сацыяльных і культурных пераўтварэнняў, дзе тэхналогіі выкарыстоўваюцца спосабамі, не прадугледжанымі іх стваральнікамі (*«вуліца знойдзе для рэчаў уласнае прымяненне»*). Частка атмасферы жанру пераклікаецца з стылем *«фільма-нуар»*, а літаратурныя работы жанру часта выкарыстоўваюць прыёмы дэтэктыву.

## Спасылкі 

Катэгорыя:Літаратурныя жанры
Катэгорыя:Антыўтопіі
Катэгорыя:Субкультуры
Катэгорыя:Футуралогія
Калінавая

Назву **Калі́навая** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Гомельская вобласць
** Калінавая — вёска ў Ельскім раёне
* Магілёўская вобласць
** Калінавая — вёска ў Магілёўскім раёне
Альберт Нейсер

**Альберт Нейсер** (, Швайдніц — , Брэслаў, цяпер Уроцлаў, Польшча) — нямецкі дэрматолаг-венеролаг.

## Біяграфія 
У 1877 годзе скончыў медыцынскі факультэт у Брэслаў. З 1882 года прафесар, дырэктар клінікі скурных і венерычных хвароб у Брэслаў. У 1879 годзе адкрыў узбуджальніка ганарэі — ганакок. Пацвердзіў існаванне ўзбуджальніка праказы, прапанаваўшы новы метад апрацоўкі і афарбоўкі прэпаратаў. Арганізаваў дзве навукова-даследчыя экспедыцыі (1905-06 і 1907) у Батавію (востраў Ява), дзе паставіў эксперыментальнае вывучэнне сіфіліса на малпах у лабараторных умовах. Разам з Аўгустам Васерманам распрацаваў сералагічную дыягностыку сіфіліса. Заснавальнік (1902) і першы старшыня Нямецкага таварыства барацьбы з венерычнымі хваробамі.

Катэгорыя:Медыкі Германіі
Катэгорыя:Постаці нямецкай дэрматалогіі
Катэгорыя:Постаці нямецкай венералогіі
Георг Эберс

**Георг Морыц Эберс** (, Берлін — , Тутцынг, Баварыя) — нямецкі вучоны-егіптолаг і пісьменнік; папіролаг, які адкрыў у Луксоры зімой 1873—1874 старажытнаегіпецкі медыцынскі папірус сярэдзіны 16 стагоддзя да н. э., які захоўваецца цяпер у бібліятэцы Лейпцыгскага ўніверсітэта, папірус Эберса з'яўляецца унікальнай крыніцай па медыцыне Старажытнага Егіпта.
Герхард Хансен

**Герхард Хансен** ;  — ) — нарвежскі ўрач, вядомы дзякуючы адкрыццю і ідэнтыфікацыі бактэрыі *Mycobacterium leprae* ў 1873 г. як агента, які выклікае лепру.

## Біяграфія 
Хансен нарадзіўся ў Бергене (Нарвегія) і вывучаў медыцыну ў Каралеўскім універсітэце Фрэдэрыка (у цяперашні час Універсітэт Осла). Ён прайшоў кароткую стажыроўку ў Нацыянальным шпіталі ў Хрысціяніі (Осла) і ў якасці ўрачы на Лафатэнскіх астравах.

У 1868 годзе Хансен вярнуўся ў Берген для вывучэння лепры і прыступіў да працы сумесна з экспертам у гэтай галіне Д. К. Даніэльсенам. На аснове эпідэміялагічных даследаванняў Хансен зрабіў выснову, што лепра з'яўляецца хваробай з канкрэтнай прычынай.

У 1870—1871 гг. Хансен наведаў Бон і Вену, каб атрымаць прафесійную падрыхтоўку, неабходную для доказу сваёй гіпотэзы. У 1873 годзе ён абвясціў аб выяўленні *Mycobacterium leprae* ў тканках ўсіх хворых, хоць ён не распазнаў іх як бактэрыі і атрымаў нязначную падтрымку. У 1879 годзе ён даў ўзоры тканак Альберту Нейсеру, які паспяхова афарбаваў бактэрыі і абвясціў пра свае высновы ў 1880 годзе, заявіўшы, што выявіў арганізм, які выклікае захворванне.

Катэгорыя:Медыкі Нарвегіі
Катэгорыя:Постаці нарвежскай мікрабіялогіі
Мікалай Львовіч Нагнібеда

**Мікалай Львовіч Нагні́беда** (; , Папоўка, Екацярынаслаўская губерня, Расійская імперыя&nbsp;— 16 верасня 1985, Кіеў, УССР, СССР)&nbsp;— украінскі савецкі , . Лаўрэат Сталінскай прэміі (1952), Заслужаны работнік культуры Беларусі (1974).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сяле Папоўка (цяпер Смірнавэ Запарожскай вобласці Украіны) у сям’і фельчара. Скончыў сямігодку і ФЗВ.

У 1929—1931 гадах працаваў слесарам Харкаўскага велазавода, пасля на новабудоўлях «Днепрагэса». Навучаўся ў Камуністычным інстытуце журналістыкі (Харкаў).

Служыў на Чарнаморскім флоце. Удзельнік Другой сусветнай вайны ў складзе Чырвонай Арміі. Журналіст газет «Ленінська зміна», «Харьковский паровозник», «Коммунист». У 1942—1947 гадах працаваў на радыёвяшчальнай станцыі імя Тараса Шаўчэнкі ў Саратаве, загадваў сектарам друкаванай прапаганды ЦК ЛКСМУ, быў сакратаром рэдакцыі «Молодь України», сакратаром рэдакцыі часопіса «Дніпро».

У 1946 годзе скончыў Кіеўскі педагагічны інстытут імя Горкага. Жыў у Кіеве. Памёр 16 верасня 1985 года. Пахаваны на Байкавых могілках.

У роднай вёсцы паэта дзейнічае яго музей.

## Творчасць 
Вершы пачаў пісаць на новабудоўлях «Днепрагэса». Друкавацца пачаў у 1930 годзе. Да пачатку Другой сусветнай вайны выйшлі зборнікі вершаў «Дняпроўская вясна» (1932), «Зерне» (1933), «Днепраград» (1937). Сярод твораў М. Нагнібеды вершы «Беларускімі лясамі», «Паэтам Беларусі», «Перад помнікам Кпалу», паэмы «Васілёка» (1958), «Званы Хатыні» (1973), «Матулям з Расон» (1979).

Пасля да 1984 года пабачыў свет яшчэ 21 зборнік вершаў, паэм, балад. На беларускай мове выдадзены зборнікі вершаў «Песня з Украіны» (1957), «Трэцяе спатканне» (1971), «Вятрылы, поўныя блакіту» (1981). Аднак у гісторыю літаратуры ўвайшоў не арыгінальнай, а перакладніцкай творчасцю. Нагнібеда&nbsp;— адзін з найвыбітнейшых і найпладавіцейшых перакладчыкаў беларускай паэзіі, уганараваны званнем Заслужанага дзеяча культуры Беларускай СССР (1974). Пераклаў на ўкраінскую мову творы Я. Купалы, Я. Коласа, П. Глебкі, М. Танка, П. Панчанкі, А. Куляшова, М. Лужаніна, А. Вялюгіна і інш.

Адзін з нешматлікіх перакладчыкаў славацкага паэта Людавіта Штура.

## Прэміі і ўзнагароды 
* Сталінская прэмія трэцяй ступені (1952)
* Дзяржаўная прэмія УССР імя Тараса Шаўчэнкі (1970)
* ордэн Леніна
* ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга
* медаль «За доблесную працу ў Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.»
* Заслужаны работнік культуры Беларускай ССР (1973)

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Паэты СССР
Катэгорыя:Паэты Украіны
Катэгорыя:Перакладчыкі СССР
Катэгорыя:Перакладчыкі Украіны
Катэгорыя:Украінамоўныя паэты
Катэгорыя:Пісьменнікі-сацрэалісты
Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Члены Саюза пісьменнікаў СССР
Катэгорыя:Пахаваныя на Байкавых могілках
Катэгорыя:Лаўрэаты Сталінскай прэміі
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Запарожжа
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Запарожскай вобласці
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Перакладчыкі паэзіі на ўкраінскую мову
Джон Прынгл

**Джон Прынгл** (; , графства Роксбургшыр, Шатландыя —, Лондан) — шатландскі ўрач і фізіёлаг, адзін з заснавальнікаў ваеннай медыцыны. Лаўрэат медаля Коплі (1752).

## Біяграфія 
Вучыўся ў Сент-Эндрускім і Лейдэнскім універсітэтах, дзе ў 1730 годзе атрымаў дыплом урача. Вучань Г. Бургавэ. Пазней працаваў адначасова ўрачом і прафесарам этыкі ва ўніверсітэце.

У 1744—1748 гадах працаваў галоўным урачом англійскага войска ў Нідэрландах, а да 1758 года — прыдворным каралеўскім урачом, у гэты час напісаў кнігу «Назіранні над хваробамі салдат у лагерах і гарнізонах», пазней яна выйшла на некалькіх мовах, а ў Вялікабрытаніі неаднаразова перавыдавалася.

У 1758 годзе стаў членам Лонданскага каралеўскага таварыства, Прэзідэнтам якога быў у 1772—1778 гады. Пасля смерці навукоўцу ў Вестмінстэрскім абацтве быў усталяваны помнік. У XIX стагоддзі ў гонар Прынглі названы род крыжакветных .

Катэгорыя:Прэзідэнты Каралеўскага таварыства
Катэгорыя:Узнагароджаныя медалём Коплі
Катэгорыя:Ваенныя ўрачы Вялікабрытаніі
Каменка (Слабодкаўскі сельсавет, Бабруйскі раён)

**Ка́менка** (, ) — вёска ў Бабруйскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Слабодкаўскага сельсавета.

## Вядомыя асобы 
* Міхаіл Іосіфавіч Глінскі (1901—1991) — савецкі военачальнік.
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Слабодкаўскі сельсавет (Бабруйскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Бабруйскага раёна
Уільям Хагінс

Сэр **Уільям Хагінс** (;  — ) — англійскі астраном-аматар.

Пабудаваў прыватную абсерваторыю і ажыццявіў назіранні за спектральнымі лініямі выпраменьвання і паглынання розных нябесных аб'ектаў. Першым ужыў спектраскоп для дэталёвага даследавання зорак, паказаў розніцу паміж туманнасцямі і галактыкамі. У 1866 годзе ўпершыню выканаў спектраскапічныя назіранні новай зоркі (Новай Паўночнай Кароны 1866) і выявіў наяўнасць вакол яе газавай абалонкі, якая свеціцца ў лініях вадароду. Першая планетарная туманнасць, якую спектральна даследаваў Хагінс. была Туманнасць Каціны Глаз. У яго гонар названы кратары на Месяцы і Марсе, астэроід 2635 Хагінс.

## Узнагароды 
* Залаты медаль Каралеўскага астранамічнага таварыства (1867 разам з Уільямам Аленам Мілерам, 1885);
* Медаль Коплі (1898);
* Медаль Генры Дрэйпера (1901);
* Медаль Кэтрын Брус (1904).

## Спасылкі 
Катэгорыя:Прэзідэнты Каралеўскага таварыства
Катэгорыя:Узнагароджаныя медалём Коплі
Хагінс

**Хагінс** () — англійскае прозвішча.

## Вядомыя нсьбіты 
* Уільям Хагінс, англійскі астраном-аматар
* Чарлз Брэнтан Хагінс, амерыканскі хірург-анколаг
Бушаўка (Чабатовіцкі сельсавет)

**Бу́шаўка** (, ) — пасёлак у Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Чабатовіцкага сельсавета.

## Геаграфія 
### Размяшчэнне 
За 24 км на паўднёвы захад ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская (на лініі Жлобін — Гомель), 51 км ад Гомеля.

## Транспартная сетка 
Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Жлобін — Гомель.

Забудова драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу, уздоўж кароткай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага ўсходу на паўночны захад.

## Гісторыя 
Заснаваны на пачатку 1920-х гадоў перасяленцамі з суседніх вёсак на былых памешчыцкіх землях. У 1926 годзе ў Уваравіцкім раёне Гомельскай акругі. У 1931 годзе жыхары пасёлка ўступілі ў калгас. У 1959 годзе ў складзе саўгаса «Чабатовічы» (цэнтр — вёска Чабатовічы).

## Насельніцтва 
* 1926 год — 9 двароў, 32 жыхары.
* 1959 год — 33 жыхары (паводле перапісу).
* 2004 год — 3 двары, 4 жыхары.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Чабатовіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Буда-Кашалёўскага раёна
Сутыкняльнае ўзбуджэнне

**Сутыкняльнае ўзбуджэнне** — адзін з працэсаў, у выніку якога ў спектры эмісійных туманнасцей — планетарных туманнасцей або абласцей H II — узнікаюць лініі выпускання.

У гэтых астранамічных аб'ектах большая частка атамаў іанізуецца фатонамі, якія выпраменьваюцца гарачымі зоркамі, размешчанымі ўнутры туманнасці. Ад атамаў пры гэтым аддзяляюцца электроны (званыя фотаэлектронамі), якія могуць сутыкацца з іншымі атамамі ці іонамі, прыводзячы іх ва ўзбуджаны стан. Калі ж узбуджаныя атамы вяртаюцца ў асноўны стан, яны выпраменьваюць фатон.

Такія лініі могуць назірацца толькі ў газах вельмі нізкай шчыльнасці (звычайна меншай за некалькіх тысяч часціц на кв. см). Пры больш высокіх шчыльнасцях адбываецца адваротны працэс сутыкняльнага дэўзбуджэння (тушэння), і атамы не паспяваюць выпраменьваць фатоны. Нават самы разрэджаны газ, атрыманы ў зямных умовах, занадта шчыльны, каб у яго спектры з'явіліся гэтыя лініі (таму пазней яны атрымалі назву забароненых ліній). Калі Уільям Хагінс упершыню вывучыў спектр туманнасці Кацінае Вока і выявіў лініі, якія не належалі ніводнаму вядомаму элементу, ён прыпісаў іх новаму элементу — небулію. Урэшце апынулася, што гэтыя лініі належаць двойчы іанізаванаму кіслароду, які знаходзіўся ў вельмі разрэджаным стане.

Лініі, выкліканыя сутыкняльным узбуджэннем, маюць важнае значэнне для даследаванняў газавых туманнасцей, таму што з іх дапамогай можна вымерыць шчыльнасць і тэмпературу газу.

Працэс сутыкняльнага ўзбуджэння падобны да катодалюмінесцэнцыі. І ў тым, і ў іншым працэсе атамы ўзбуджаюцца з-за сутыкнення з электронамі, аднак катодалюмінесцэнцыя выклікаецца штучна (прамым апрамяненнем электронамі, а не святлом), яна не з'яўляецца спантаным працэсам, можа назірацца ў (адносна) шчыльных газах.

Катэгорыя:Спектраскапія
Робінсан

**Робінсан** () — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Джэймс Робінсан, брытанскі эканаміст і даследчык у галіне палітыкі
* Мэры Робінсан, прэзідэнт Ірландыі
* Роберт Робінсан, англійскі хімік-арганік
* Смокі Робінсан, амерыканскі прадзюсар
* Фрэдэрык Джон Робінсан, 24-ы прэм'ер-міністр Вялікабрытаніі.
Кацукава Сюнсё

**Кацукава Сюнсё** ( — ) — японскі мастак XVIII стагоддзя, майстар укіё-э. Мастацкія псеўданімы: *Кёкурасэй*, *Юдзі*, *Рырын*, *Ракуракуан*, *Дзюгасэй*.

Сюнсё быў нашчадкам самураяў. Жыў і працаваў у Эда (сучасны Токіа). Заснавальнік рэалістычнай школы Кацукава. Пісаў партрэты акцёраў тэатра кабукі, куртызанак, барцоў сумо, воінаў і інш. Адным з яго вучняў быў Кацусіка Хокусай.

Катэгорыя:Мастакі Японіі
Бернхард фон Гудэн

**Бернхард Алоіз фон Гудэн** (; , Клевэ — ) — нямецкі псіхіятр, заснавальнік мюнхенскай псіхіятрычнай школы.

Прафесар псіхіятрыі ў Цюрыхскім, затым у Мюнхенскім універсітэце, сярод яго вучняў і асістэнтаў былі Эміль Крэпелін і Оскар Паніца. Спалучаў клінічныя даследаванні з вывучэннем анатоміі галаўнога мозгу. Выдаваў часопіс «Archiv für Psychiatrie» з 1868.

Вядомы як кіраўнік камісіі, якая дыягнаставала вар'яцтва баварскага караля Людвіга II, і быў знойдзены мёртвым разам з ім на беразе Штарнбергскага возера.

Катэгорыя:Псіхіятры Германіі
Анатоль Канстанцінавіч Сутурын

**Анато́ль Канстанці́навіч Суту́рын** (нар. , в. , Корсунь-Шэўчэнкіўскі раён, Чаркаская вобласць, УССР) — беларускі навуковец у галіне тэхнічнай кібернетыкі і інфарматыкі. Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі СССР 1985 года. Кандыдат тэхнічных навук (1987).

## Біяграфія 
Нарадзіўся  года ў вёсцы  Чаркаскай вобласці Украінскай ССР ў сям’і ваеннага будаўніка Канстанціна Мацвеевіча Сутурына (1914—2002), ураджэнца сяла Грамяча Забайкальскай вобласці, які пасля Вялікай Айчыннай вайны працаваў па ўсім Савецкім Саюзе. У 1959 годзе разам з бацькамі перабраўся ў Мінск, дзе яго сям’я і асела. У 1966 годзе скончыў сярэднюю школу, Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт у 1971 годзе. У 1971—1994 гадах працаваў у Інстытуце тэхнічнай кібернетыкі Нацыянальнай АН Беларусі. З 1996 года працуе ў Беларускім інстытуце сістэмнага аналізу і інфармацыйнага забеспячэння навукова-тэхнічнай сферы (БелІСА), дзе з 2000 года займае пасаду дырэктара.

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя працы па аўтаматызацыі праектавання аб’ектаў складанай геаметрычный формы, праграмным забеспячэнні .

сярод апублікаванага:
* Аксиоматическое определение одного класса списковых структур данных // Весцi АН БССР. Сер. фiз-тэхн. навук. 1980. № 2. С. 98-102;
* Анализ состояния подготовки научных работников высшей квалификации по приоритетным специальностям в сфере информационно-коммуникационных технологий в Республике Беларусь / Никоненко Н. А., Сутурин А. К. // Медэлектроника — 2018.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* Республика Беларусь : энциклопедия. [В 7 т.]. Т. 7. — Минск, 2008.
* Сутурин Анатолий Константинович *Баландин К. И.* Уроженцы Беларуси — лауреаты Нобелевской, Демидовской, Ленинской и Государственной премий СССР: пособие / К. И. Баландин. — Мн.: БНТУ, 2017. - С. 112. — 129 с. — ISBN 978-985-583-066-6.

## Спасылкі 
* Лауреаты государственных премий // Сайт БДУ
* Сутурин Анатолий Константинович // Музей АІПІ НАН Беларусі

Катэгорыя:Кібернетыкі СССР
Катэгорыя:Кібернетыкі Беларусі
Катэгорыя:Постаці савецкай інфарматыкі
Катэгорыя:Постаці беларускай інфарматыкі
Ораўскае вадасховішча

**О́раўскае вадасхо́вішча** () — вадасховішча на поўначы Славакіі, у аднайменным рэгіёне. Разам з вадасховішчам  складае гідрасістэму Орава, пабудаваную на сутоку рэк Белая і Чорная Орава. Гэта найбольшае вадасховішча ў Славакіі плошчай 35 км² і максімальнай глыбінёй 38 м.

## Гісторыя 
thumb|злева|Памятны камень
Працы на праекце стартавалі ў 1941 годзе, увод плаціны ў эксплуатацыю адбыўся ў 1954. Дзеля напаўнення вадой былі затоплены вёскі Сланіца, Осада, Гамры, Ляўкава, Усце над Оравай, дольная частка вёскі Бобраў і ²/3 Наместава з яго гістарычным цэнтрам. Па вёсцы Сланіца над паверхняй вады застаўся пагорак, які ўтварыў Сланіцкі і Птушыны астравы, якія пры нізкім узроўні вады злучаныя вузкім праходам.

Вадасховішча з яго берагамі і астравамі адносіцца да найістотнейшых месцаў пражывання вадаплаўных птушак у Славакіі, ляжыць на міграцыйнай трасе водных і прыводных птушак.

## Турыстычная інфармацыя 
Ораўскае вадасховішча з'яўляецца адным з курортных месцаў, якое штогод наведваюць тысячы турыстаў. Улетку найбольшай папулярнасцю карыстаецца паўднёвая і заходняя часткі вадасховішча, дзе з'яўляецца магчымасць пакатацца на яхтах, водных матацыклах, заняцца веславаннем ці віндсёрфінгам, іншымі воднымі відамі спорту і гульнямі. Узімку практыкуюцца зімовыя віды спорту і проста прагулянкі па прыбярэжным лёдзе.

На Сланіцкім востраве, які ўтварыўся пасля затаплення вёскі Сланіца, знаходзіцца рымска-каталіцкі касцёл Узвіжання Святога Крыжа (XVIII стагоддзе) і лапідарый. У касцёле ладзяцца выстаўкі і канцэрты.

З прэснаводных рыб, што насяляюць вадасховішча, — судак, карп, шчупак і , сустракаюцца таксама вугры і самы.

## Спасылкі 
* Інфармацыя пра вадасховішча  

Катэгорыя:Вадасховішчы Славакіі
Катэгорыя:Раён Наместава
Катэгорыя:Раён Тврдошын
Катэгорыя:Рака Орава
Жорнаўка (рака)

**Жо́рнаўка** (у верхнім цячэнні **Смаля́рня**) — рака ў Бярэзінскім раёне Мінскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Бярэзіна (басейн Дняпра).

Даўжыня ракі 29 км. Плошча вадазбору 125 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1 м/км. Вадазбор у межах Цэнтральнабярэзінскай раўніны. Рака бярэ пачатак каля вёскі Смалярня, упадае ў Бярэзіну на паўднёвы ўсход ад вёскі Жорнаўка. У верхнім цячэнні рэчышча каналізаванае. Рака прымае сцёк з ручаёў і меліярацыйных каналаў. Сярод прытокаў — Логавы канал (злева).

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Прытокі Бярэзіны
Катэгорыя:Рэкі Бярэзінскага раёна
Белавусы

Назву **Белаву́сы** маюць:

## Населеныя пункты 
* Белавусы — вёска ў Верхнядзвінскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі
* Белавусы — вёска ў Сакольскім павеце Падляшскага ваяводства Польшчы
Анаэробныя арганізмы

**Анаэро́бныя аргані́змы**, або **анаэро́бы** — арганізмы, здольныя існаваць і развівацца пры адсутнасці свабоднага кіслароду ў асяроддзі. Пашыраны ўсюды, дзе адбываецца распад арганічных рэчываў без доступу паветра (у глебе, вадзе, донных адкладах, кампоставых кучах, у ранах, у кішэчніку чалавека і жывёл і інш.)

Тэрмін «анаэробы» ўвёў Луі Пастэр, які адкрыў у 1861 годзе бактэрыі маслянакіслага браджэння.

Неабходную для жыццядзейнасці энергію анаэробныя арганізмы ў адрозненне ад аэробаў атрымліваюць за кошт акіслення арганічных, радзей мінеральных злучэнняў у бескіслародным асяроддзі.

Падзяляюцца на аблігатныя, або строгія, якія жывуць пры поўнай адсутнасці кіслароду, напрыклад, маслянакіслыя, хваробатворныя бактэрыі: палачкі слупняку, газавай гангрэны, некаторыя стрэптакокі), і факультатыўныя, або ўмоўныя, анаэробныя арганізмы, якія здольныя жыць і развівацца ў прысутнасці кіслароду і без яго, напрыклад, дражджавыя грыбкі, малочнакіслыя бактэрыі, палачкі брушного тыфу, інфузорыі, плоскія і круглыя чэрві.

Анаэробы ўяўляюць сабой вялікую групу арганізмаў, як мікра-, так і макраўзроўню:
* анаэробныя мікраарганізмы — вялікая група пракарыётаў і некаторыя прасцейшыя.
* макраарганізмы — грыбы, водарасці, расліны і некаторыя жывёлы (клас фарамініферы, большасць гельмінтаў (клас смактуны, стужачныя чэрві, круглыя чэрві (напрыклад, аскарыда)).

Некаторыя анаэробныя арганізмы выкарыстоўваюцца ў прамысловасці, сельскай гаспадарцы, побыце, напрыклад, бактэрыі спіртавога, малочнакіслага браджэння, дражджавыя грыбкі.

## Літаратура 
* Анаэробныя арганізмы. 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Мікраарганізмы
Катэгорыя:Анаэробнае дыханне
Велікянцы

Назву **Велікя́нцы** маюць:

* Велікянцы — вёска ў Браслаўскім раёне
* Велікянцы — возера ў Браслаўскім раёне
Вайнікішкі

Назву **Вайнікі́шкі** маюць:

## Азёры 
* Вайнікішкі — возера ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці, у басейне ракі Дрысвята

## Населеныя пункты 
* Вайнікішкі — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці
Пакахонтас

**Покахонтас** (каля , Вірджынія — , Грэйвсенд) — мянушка індзейскай прынцэсы **Матаака**, дадзеная ёй бацькам Паўхатанам — правадыром індзейскага племя паўхатанаў, якое жыло на тэрыторыі сучаснай Віргініі. Мянушка перакладаецца як «маленькая гарэза» ().

## Біяграфія 
У 1607 г. Пакахонтас выратавала англійскага капітана Джона Сміта ад смерці (ён быў захоплены індзейцамі ў час пошукаў крыніц пражытка для Джэймстаўна — калоніі ў Чэсапікскім заліве). Паводле легенды, калі індзейцы збіраліся раздрабніць Сміту чэрап, яна закрыла яго галаву сваёй, і тыя адступілі, не асмеліўшыся нашкодзіць дачцэ правадыра. Сярод сучасных гісторыкаў існуе кансэнсус, што гэта гісторыя, расказаная самім Джонам Смітам, не адпавядае рэчаіснасці.
thumb|left|300пкс|Хрышчэнне Пакахонтас

Пазней яна выйшла замуж за пасяленца Джона Рольфа, што гарантавала мірнае суіснаванне паміж індзейцамі і каланістамі. У 1616 г. Пакахонтас пераехала з мужам у Англію. У Англіі яна стала знакамітасцю, была нават прадстаўлена да двара. Неўзабаве заразілася воспай і сканала 21 сакавіка 1617 г. ва ўзросце 22 гадоў. Пакахонтас пахавалі ў капліцы прыхадской царквы гарадка Грэйвсенд, Англія.

Ад Томаса Рольфа, сына Джона Рольфа і Пакахонтас, паходзіць шэраг знатных сямействаў Вірджыніі.

## У кіно 
* «Пакахонтас» — амерыканскі мультфільм 1995 года.
* «Пакахонтас 2: Падарожжа ў Новы Свет» — амерыканскі мультфільм 1998 года.
* «Новы Свет» — фільм 2005 года.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Рэальная Пакахонтас 
* Chief Roy Crazy Horse. 'The Pocahontas Myth'. *Ranokus Indian Reservation.* 
* 'Pocahontas'. *Virginia Places*.
* Pocohantas *Encyclopaedia Britannica*
* Virginia Historical Society. 'Contact and Conflict'. *The Story of Virginia: An American Experience.* 
* Virginia Historical Society. 'The Anglo-Powhatan Wars'. *The Story of Virginia: An American Experience.*

Катэгорыя:Алганкіны
Катэгорыя:Прынцэсы
Катэгорыя:Памерлі ад воспы
Верхачэнне

Назву **Верхачэ́нне** маюць:

* Верхачэнне — вёска ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці
* Верхачэнне — возера ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці
Галбея

Назву **Галбе́я** маюць:

* Галбея — вёска ў Пастаўскім раёне
* Галбея — возера ў Пастаўскім раёне, у басейне ракі Галбіца
Ліпнякі

Назву **Ліпнякі́** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Гомельская вобласць
** Ліпнякі — вёска ў Лоеўскім раёне
* Магілёўская вобласць
** Ліпнякі — пасёлак у Бабруйскім раёне
Плімут

**Плі́мут** ( , ) — партовы горад у Англіі, вылучаны ва ўнітарную адзінку са статусам «сіці», на паўднёвым захадзе цырыманіяльнага графства Дэван. Насельніцтва паводле звестак перапісу 2011 г. складае 256 384 жыхароў, пры сярэдняй шчыльнасці насельніцтва 3 211 чал./км² . Плошча горада — 79 км². У горадзе размешчана ваенна-марская база.

Першыя паселішчы на тэрыторыі горада адносяцца да бронзаваму веку. Датай заснавання самога горада лічыцца XII стагоддзе. Назва горада азначае «Вусце Пліма» паводле яго размяшчэння.

## Геаграфія 
Размешчаны на паўвостраве Корнуал каля ўпадзення ракі Плім у Ла-Манш. Воды праліва абмываюць горад на поўдні і захадзе, на поўначы і ўсходзе мяжуе з неметрапольным графствам Дэван.

### Клімат 
## Эканоміка 
Рыбалавецкі цэнтр. У горадзе сканцэнтраваны суднабудаўнічыя і судна рамонтныя верфі, прадпрыемствы па перапрацоўцы рыбы.

## Славутасці 
[thumb|right|150px|[Плімуцкі сабор]]
* Плімуцкі сабор (1858) — кафедра каталіцкай дыяцэзіі Плімута.
* Цэрквы XV і XVII стагоддзяў.
* Цытадэль XVII ст.
* Марская біялагічная і акварыум
* Музей і мастацкая галерэя

## Гарады-пабрацімы 
*  Брэст, Францыя
*  Гдыня, Польшча
*  Новарасійск, Расія
*  Сан-Себасцьян, Іспанія
*  Плімут, ЗША

## Літаратура 
* Плімут. 

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт гарадскога савета
* Сайт горада Плімут
* Плімут у ВСЭ
* Перапіс насельніцтва Англіі і Уэльса 2011 года.

Катэгорыя:Унітарныя адзінкі Англіі
Дзянісенкі (значэнні)

**Дзянісенкі**:

* Дзяні́сенкі — вёска ў Верхнядзвінскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі
* Дзянісенкі — курганны могільнік у Верхнядзвінскім раёне, каля вёскі Дзянісенкі і возера Лісна
Данілава

**Данілава** — жаночая форма прозвішча Данілаў, тапонім.

## Прозвішча 
* Аляксандра Юр’еўна Данілава — беларуская архітэктар
* Ірына Мікалаеўна Данілава (нар. 1951) — беларуская мастачка дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва
* Ларыса Іванаўна Данілава (нар. 1956) — беларуская ўрач-эндакрынолаг

## Тапонім 
* Данілава — вёска ў Шумілінскім раёне Віцебскай вобласці
Зарубы

* Зарубы — аграгарадок у Дубровенскім раёне Беларусі, цэнтр Зарубскага сельсавета
* Зарубы — гара ў Славакіі, найвышэйшы пункт Малых Карпат
Задзвінне

**Задзвінне** — назва аб'ектаў, утвораная ад назвы ракі Дзвіна, якая абазначае літаральна *за Дзвіной*.

* Задзвінне — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці.
* Задзвінне — назва мясцовасці на левым беразе Заходняй Дзвіны ў Полацку.
* Задзвінне (або Пардаўгава) — агульнае найменне левабярэжжа Заходняй Дзвіны ў Рызе.
Заружанне

**Заружанне** — тапонім:

* Заружанне — вёска ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласці
* Заружанне, Ружына — возера ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Лукомка
Вялікі Енісей

**Вялікі Енісей** () — рака ў Рэспубліцы Тува, правы выток Енісея. Назва ракі *Бій-Хем* у перакладзе з тувінскай азначае «вялікая рака».

Даўжыня — 605 км, плошча басейна — 56800 км². Суднаходная на 285 км ад вусця. Бярэ пачатак з возера Кара-Балык. Мае шмат прытокаў, з якіх найбольш буйныя правыя Таара-Хем, Хамсара, Сыстыг-Хем. Басейн Вялікага Енісея — горная вобласць, межы якой на поўначы і ўсходзе з’яўляюцца адміністрацыйнымі межамі Тувы з Бураціяй, Іркуцкай вобласцю і Краснаярскім краем. У ніжнім цячэнні працякае па Тувінскай катлавіне. Ля горада Кызыла зліваецца з Каа-Хемам, утвараючы Улуг-Хем, які з’яўляецца фактычна пачаткам Верхняга Енісея.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Прытокі Енісея
Катэгорыя:Рэкі Тывы
Катэгорыя:Водны турызм ва Усходняй Сібіры
Кабак

**Каба́к** — прозвішча, тапонім.

## Прозвішча 
*  — беларускі вучоны ў галіне анатоміі і эмбрыялогіі

## Тапонім 
* Кабак — вёска ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласці
* Кабак — возера ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Ладасна
* Кабак — назва вёскі Заобаль Шумілінскага раёна Віцебскай вобласці да 1964 года
Калачова

**Калачова** — жаночая форма прозвішча Калачоў, таксама тапонім.

## Прозвішча 
* Ірына Іванаўна Калачова, беларускі гісторык, этнолаг

## Тапонім 
* Калачова, хутар у Мёрскім раёне Віцебскай вобласці
Корава

Назву **Ко́рава** маюць:

* Корава — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці
* Корава — возера ў Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці, у басейне ракі Котра
Грабніца

* Грабніца (пахаванне)
* Вёска Грабніца (Шумілінскі раён)
Стракач зялёны

**Стракач зялёны** (*Gnorimus nobilis*) — жук сямейства пласцініставусых.

## Апісанне 
Цела даўжынёй 14-20 мм, шырынёй 7-10 мм. Верх умерана пукаты, зялёны, з металічным бляскам, надкрылы з нешматлікімі белымі плямамі, ніз з медна-чырвоным адлівам. Часам увесь верх медна-чырвоны, або з зялёнымі надкрыламі, пярэдняспінка медна-чырвоная.

## Пашырэнне 
Пашыраны ў Еўропе. Знаходзіцца ў Беларусі на ўсходняй ускраіне арэала віду. Месцы пражывання: старыя шыракалістыя, асабліва дубовыя лясы. Жукі часцей трапляюцца на лясных палянах.

## Асаблівасці біялогіі 
Цыкл развіцця аднагадовы. Лічынкі развіваюцца ў спарахнелай драўніне старых дубоў, таполяў, вербаў, фруктовых дрэў. Зімуюць лічынкі, вясной акукліваюцца, у чэрвені выходзяць жукі. Імага выядаюць пыльнікі кветак бузіны.

## Літаратура 
* Чырвоная кніга Рэспублікі Беларусь: Рэдкія і тыя, што знаходзяцца пад пагрозай знікнення віды жывёл і раслін. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 1993. ISBN 5-85700-095-5

Катэгорыя:Пласцініставусыя
Лісна

Назву **Лісна** маюць:

* Лісна — возера ў Верхнядзвінскім раёне Віцебскай вобласці, басейн Заходняй Дзвіны
* Лісна — вёска ў Верхнядзвінскім раёне Віцебскай вобласці на беразе аднайменнага возера.
* Лісна — археалагічныя помнікі каля в. Лісна Верхнядзвінскага раёна Віцебскай вобласці
Лонніца

**Лонніца** — тапонім:
## Беларусь 
* Лонніца — былая вёска ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці
* Лонніца — рака ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці, правы прыток Дахнаркі
* Лонніца — рака ў Расонскім раёне Віцебскай вобласці, левы прыток Свольны

## Расія 
* Лонніца (Краснінскі раён)
Качанава

**Качанава** — жаночая форма прозвішча Качанаў, таксама тапонім.

## Прозвішча 
* Наталля Іванаўна Качанава (нар. 1960) — беларускі дзяржаўны дзеяч.

## Тапонім 
### Беларусь 
* Качанава — вёска ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці.
* Качанава — возера ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці.

### Расія 
* Качанава — вёска ў Навадугінскім раёне Смаленскай вобласці.
* Качанава (Палкінскі раён)
Луні (значэнні)

**Луні:**
* Луні — птушкі сямейства ястрабіных;
* Луні — этрускі горад у вусці Магры.
* Луні — буйная рака ў паўночна-заходняй частцы Індыі, у штаце Раджастхан.
* Луні — адна з назваў манеты канадскі долар.

## Асобы 
*  (нар. 1957) — амерыканскі футбаліст.
*  (1865—1947) — амерыканскі гангстар.
* Кеван Луні (нар. 1996) — амерыканскі прафесійны баскетбаліст.
*  (нар. 1963) — амерыканскі гейм-дызайнер.

## Тапонім 
**Луні** — назва населеных пунктаў:

### Беларусь 
* Луні — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці.
 
### Расія 
* Луні — вёска ў Шабалінскім раёне Кіраўскай вобласці.
* Луні — вёска ў Пскоўскім раёне Пскоўскай вобласці.
* Луні — вёска ў Пустошкінскім раёне Пскоўскай вобласці.
* Луні — вёска ў Аленінскім раёне Цвярской вобласці.
Межна

Назву **Ме́жна** маюць:

## Населеныя пункты 
* Межна — вёска ў Расонскім раёне Віцебскай вобласці

## Азёры 
* Межна — возера ў Расонскім раёне Віцебскай вобласці, у басейне ракі Дрыса
Муквяціца

**Муквя́ціца** — тапонім:

* Муквяціца — вёска ў Верхнядзвінскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі
* Муквяціца — ручай у Верхнядзвінскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Ужыца
Паляне

**Паляне**:
* Паляне — заходнеславянскае племя.
* Паляне — усходнеславянскае племя.
* Паляне — вёска ў Докшыцкім раёне Віцебскай вобласці.