open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Патсдамскі эдыкт

**Патсдамскі эдыкт** () — эдыкт аб верацярпімасці, выдадзены Фрыдрыхам Вільгельмам, курфюрстам Брандэнбурга, у Патсдаме 29 кастрычніка 1685 г., як адказ на скасаванне Нанцкага эдыкту эдыктам Фантэнбло. Эдыкт заклікаў пратэстантаў пераехаць у Брандэнбург.

## Перадумова 
Кароль Людовік XIV 22 кастрычніка 1685 г. выдаў эдыкт Фантэнбло, які з’яўляўся праграмай прыгнёту гугенотаў, такім чынам закрываліся іх школы і цэрквы.

Па ацэнкам, Свяшчэнная Рымская імперыя страціла трэць свайго насельніцтва, як рэзультат забойстваў, голаду і чумы падчас Трыццацігадовай вайны. Брандэнбург-Прусія вельмі абязлюдзела і сутыкнулася з вялікім недахопам працоўнай сілы.

## Эдыкт 
Вялікая колькасць рэлігійных бежанцаў прыбыла на караблі ў Кадзанд і іншыя порты Нідэрландаў. Указ з практычным падыходам прадугледжваў, што прускія дыпламаты ў Амстэрдаме арганізуюць судна для транспарціроўкі іх морам у вольны горад Гамбург, дзе прускія прадстаўнікі будуць побач, каб дапамагчы з транспарціроўкай уверх па Эльбе ў абраныя імі пункты ў цэнтры Бранденбург-Прусіі. Для людзей, якія ўцякалі з усходняй і паўднёвай Францыі быў прадугледжаны сухапутны шлях праз Седан і герцагства Клеўскае. Была выказана чарга прапанаваных месц, дзе мігранты, магчыма, захочуць жыць, і далей было напісана «свабодны выбар месца свайго пасялення… там, дзе ім будзе найбольш зручна займацца сваімі прафесіямі».

Указ выключаў любыя пошліны або іншыя падаткі на актывы, якія мігранты маглі прывесці з сабой. Мігранты будуць размешчаны ў занядбаных і старых дамах, ва ўласнікаў якіх не хапіла грошай, каб зрабіць іх прыдатнымі для жыхарства.

## Вынік 
, Парыж.]]
Па ацэнках, прыкладна 20 000 бежанцаў-гугенотаў пераехалі ў Брандэнбург-Прусію ў адказ на Патсдамскі эдыкт. Кантраст паміж шчодрасцю Патсдамскага эдыкта прускага правіцеля і эдыкта помслівага «караля-сонца» Фантэнбло быў шырока адзначаны. Дзяржава стала цэнтрам еўрапейскай эміграцыі, яе рэлігійная свабода прываблівала не толькі французскіх пратэстантаў, але і прыгнечаных Расіяй, Нідэрландамі і Багеміяй. Такім чынам, іміграцыя стабілізавала і значна палепшыла эканоміку пасля разбуральных войн у Еўропе ў XVII стагоддзі.

Пастдамскі эдыкт не быў проста альтруізмам альбо рэкламай амбіцый нямецкай улады. Ён умацаваў пазіцыі правіцеля ў стаўленні да зямельнага дваранства. У дзяржаве з абмежаваным доступам да прыродных рэсурсаў таксама былі значнымі эканамічныя аргументы на карысць вяртання зямлі да прадуктыўнага выкарыстоўвання, якая была занядбана з часу Трыццацігадовай вайны.

## Крыніцы 
Катэгорыя:1685 год у Еўропе
Катэгорыя:Падзеі 29 кастрычніка
Марыя Крыжаноўская

**Марыя Юр’еўна Крыжаноўская** (нар. , Рэчыца, Гомельская вобласць, Беларусь) — прафесійная беларуская баскетбалістка. Цяжкі форвард. Выступала за моладзевую зборную Беларусі.

## Біяграфія 
Выхаванка рэчыцкай СДзЮШАР № 1. Першы трэнер — Аляксандр Мікалаевіч Верхатураў.

Некалькі гадоў адыграла ў гродзенскай «Вікторыі», потым у «Алімпіі». У 2020 годзе пачала гуляць у Расіі, дзе выступала за «Платаў» з Новачаркаска, «Юнасць» з Пензы і «Надзежду-2» з Арэнбурга. У ліпені 2023 года падпісала кантракт з арэнбургскай «Надзеждай».

Выступала за зборную U-16 (2015), U-18 (2016—2017) і U-20 (2019).

## Кар’ера 
* 2014—2017 — Вікторыя (Гродна)
* 2017—2020 — Алімпія (Гродна)
* 2020—2021 — Платаў (Новачаркаск, Расія)
* 2021—2022 — Юнасць (Пензенская вобласць, Расія)
* з 2022 — Надзежда-2 (Арэнбург, Расія)
* з 2023 — Надзежда (Арэнбург, Расія)

## Дасягненні 
*  Сярэбраны прызёр чэмпіянату Беларусі (1): 2018/2019.
*  Сярэбраны прызёр чэмпіянату Расіі (1): 2024/2025.
*  Бронзавы прызёр чэмпіянату Беларусі (2): 2017/2018, 2019/2020.
*  Бронзавы прызёр Балтыйскай лігі (1): 2017/2018.

## Спасылкі 
* Профіль на сайце РФБ
* Профіль на сайце eurobasket.com
* Профіль на сайце orenbasket.ru
* Баскетбольные традиции Речицы. Мария Крыжановская 
* Мария Крыжановская-игрок БК «Надежда»
* Мария Крыжановская: «Тренер сказала: «Я сгною тебя, ты никогда не будешь играть в России!»

 

Катэгорыя:Баскетбалісткі Беларусі
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Беларусі па баскетболе
Катэгорыя:Ігракі ЖБК «Платаў» Новачаркаск
Барбі (фільм)

«**Барбі**» () — амерыканскі фэнтэзійна-камедыйны фільм 2023 года, пастаўлены рэжысёркай Грэтай Гервіг. Аўтарамі сцэнарыя выступілі Грэта Гервіг і . Галоўныя ролі выканалі Марго Робі і Раян Гослінг.

Фільм апавядае гісторыю моднай лялькі  вытворчасці кампаніі . Кінастужка стала першым ігравым фільмам пра гэтую ляльку пасля шэрагу анімацыйных і тэлевізійных праектаў.

## Акцёрскі склад 
* Марго Робі — *Барбі*
* Раян Гослінг — *Кен*

## Вытворчасць і прэм’ера 
Пра стварэньне фільма было абвешчана яшчэ ў верасні 2009 года кампаніяй Universal Pictures. Яго распрацоўка пачалася ў красавіку 2014 года, калі правы на фільм набыла кампанія . У далейшым было некалькі змен рэжысёра і сцэнарыстаў, таксама змяняліся і склады імаверных акцёраў. Так, на ролю Барбі планавалася запрасіць Эн Хэтэўэй. У кастрычніку 2018 года правы былі перададзены Warner Bros. У 2019 годзе стала вядома, што да акцёрскага ансамбля далучыцца Марго Робі. У 2021 годзе паведамлялася, што працаваць над фільмам будуць Грэта Гервіг і . На пачатку 2022 года быў зацверджаны акцёрскі склад, а здымкі прайшлі з сакавіка па ліпень таго ж года ў Вялікабрытаніі і Лос-Анджэлесе.

Прэм’ера фільма адбылася ў Лос-Анджэлесе 9 ліпеня 2023 года, але ў шырокі пракат «Барбі» трапіла 21 ліпеня — у адзін дзень з фільмам «Опенгеймер» кампаніі Universal Pictures. Адначасовы выпуск абодвух твораў спарадзіў эфект «» у сацыяльных сетках. Фільм атрымаў станоўчыя водгукі ад крытыкаў і сабраў больш за мільярд долараў у сусветным пракаце.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Фільмы ЗША 2023 года
Катэгорыя:Фільмы Вялікабрытаніі 2023 года
Катэгорыя:Кінакамедыі 2023 года
Катэгорыя:Фэнтэзійныя фільмы 2023 года
Катэгорыя:Фільмы-меладрамы 2023 года
Катэгорыя:Прыгодніцкія фільмы ЗША
Катэгорыя:Прыгодніцкія фільмы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Кінакамедыі ЗША
Катэгорыя:Кінакамедыі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Фэнтэзійныя фільмы ЗША
Катэгорыя:Фэнтэзійныя фільмы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Фільмы-меладрамы ЗША
Катэгорыя:Фільмы-меладрамы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Фільмы на іспанскай мове
Катэгорыя:Фільмы пра цацкі
Катэгорыя:Фільмы Грэты Гервіг
Катэгорыя:Фільмы кампаніі Warner Bros.
Катэгорыя:Фільмы пра Лос-Анджэлес
Катэгорыя:Фільмы, знятыя ў Вялікабрытаніі
Лідзія Панасюк

**Лідзія Панасюк** (нар. , Бабруйск, Магілёўская вобласць, БССР, СССР) — прафесійная беларуская баскетбалістка. Цяжкі форвард. Выступала за юніёрскую і моладзевую зборную Беларусі (2001—2002).

## Біяграфія 
У жаночым чэмпіянаце Беларусі па баскетболе выступала за гродненскую «Алімпію» (2000—2004), гомельскі БелДУТ / «Сож-ГДУ» (2009/10) і мінскі «Гарызонт» (2010/11).

У студзені 2010 года брала ўдзел у «Матчы зорак» баскетбольнага чэмпіянату Беларусі ў камандзе «Захад».

## Дасягненні 
*  Чэмпіёнка Беларусі (4): 2000/2001, 2002/2003, 2003/2004, 2010/2011.
*  Бронзавы прызёр чэмпіянату Беларусі (1): 2001/2002.
*  Уладальнік Кубка Беларусі (1): 2000.
*  Бронзавы прызёр Балтыйскай лігі (1): 2010/2011.

## Спасылкі 
* Lidia Panasiuk

Катэгорыя:Баскетбалісткі Беларусі
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Беларусі па баскетболе
Панасюк

**Панасюк** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Васіль Васільевіч Панасюк (нар. 1966) — беларускі палітык.
* Лідзія Панасюк (нар. 1985) — беларуская баскетбалістка. Выступала за зборную Беларусі.
* Паліна Сяргееўна Шарэнда-Панасюк (нар. 1975) — беларуская актывістка.
Кардай

**Кардай** (, да 1995 года **Георгіеўка**) — прыгранічнае сяло ў Казахстане. Адміністрацыйны цэнтр Кардайскага раёна Жамбылскай вобласці, таксама адміністрацыйны, эканамічны, культурны цэнтр і адзіны населены пункт Кардайскай сельскай акругі.

Сяло размешчана на правым беразе ракі Чу (Шу), па якой у сярэднім цячэнні праходзіць казахска-кыргызская мяжа. На ўездзе ў сяло размешчаны памежны кантрольна-прапускны пункт ля шашэйнага моста на аўтадарозе А-2 праз раку Чу, на дарозе з Бішкеку (каля 20 км) у Алмату, а таксама і з Бішкека ў горад Шу (Чу) (каля 100 км ад вёскі Кардай).

## Насельніцтва 
У апошнія 7 гадоў назіраецца адток моладзі ў буйныя гарады, такія, як Алматы. У першую чаргу гэта звязана з недахопам працоўных месцаў. У 2011 годзе насельніцтва вёскі складала 29 644 чалавекі (18 199 казахаў, 8 692 рускіх, 2 773 іншых нацыянальнасцяў).

На пачатак 2019 года, насельніцтва вёскі склала 25507 чалавек (12280 мужчын і 13227 жанчын).

## Эканоміка 
Эканоміка сяла ў савецкія часы адрознівалася бурным ростам прамысловасці. Былі пабудаваныя некалькі перапрацоўчых цэхаў скуры, заводаў па вырабе будаўнічых матэрыялаў. Да 1990 года ў вёсцы функцыянаваў кінатэатр. Цяпер у вёсцы актыўна займаюцца сельскай гаспадаркай, харчовай прамысловасцю, гандлем і транспартнымі паслугамі. Маюцца некалькі птушкагадоўчых ферм, такіх як HasanHalal, Кардай корм і г.д. У 2014 гадах былі адкрыты мноства карысных структур у выглядзе бізнэсаў, бо ў Кордзе развіта сельскагаспадарчыя структуры і гандаль. У цэнтры вёскі ёсць базар, назвы ў гонар вядомага бізнесмена Баўржана. Так у 2015 годзе адкрыўся супермаркет «Flagman», затым у 2016 годзе адкрыўся другі супермаркет, якому далі назву Шуғыла. Калі ўлічваць на дадзены момант жыхароў Кардая і іх працу, то большасць працуюць на дзяржаву, бо Кардай — гэта адміністрацыйны цэнтр раёна і з за таго, што жыхары Кардая працуюць на дзяржаву, то колькасць супрацоўнікаў у малых і сярэдніх прадпрыемстве вельмі малая. Ёсць тры прыватныя школы.

## СМІ 
У сяле маюцца некалькі інтэрнэт і друкаваных навінавых газет, сайтаў: «Қордай Шамшырағы», «KordayNewsWeek» і «Веснік прадпрымальніка і спажыўца».

## Гісторыя 
Сяло Георгіеўка заснавалі ў 1892 годзе расійскія перасяленцы. Да рэвалюцыі ў сяле была адзіная вуліца, якая называлася Трактавая. Населены пункт перайменаваны ў Кардай у 1995 годзе па гістарычнай назве мясцовасці , якая ў сваю чаргу атрымала назву ад імя вялікага казахскага батыра.

У 2016 годзе быў пабудаваны ваенны гарадок ва ўсходняй частцы сяла.

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Іван Панцялеевіч Беражноў (1928—2004) — урач прамянёвай дыягностыкі, вучоны ў галіне рэнтгеналогіі і радыялогіі. Доктар медыцынскіх навук (1972).
* Аляксандр Іванавіч Раманюцін (1924—2006) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1944).

## Зноскі 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Населеныя пункты Жамбылскай вобласці
Ла-Хоя (Каліфорнія)

**Ла-Хоя** ( — *Ла Хоя*, вымаўляецца на іспанскі манер) — паўночна-заходні раён горада Сан-Дыега, штат Каліфорнія. Ла-Хоя не мае фармальнага адміністрацыйнага статуса, але тым не менш яго жыхары часта называюць яго горадам. Паводле адміністрацыі Сан-Дыега, межы Ла-Хоі вызначаюцца Ціхім акіянам на захадзе, універсітэтам і вуліцай Гілмэн-Драйв () на поўначы і ўсходзе, і раёнам Пасіфік-Біч на поўдні.

У Ла-Хоі знаходзіцца шмат навучальных устаноў, рэстаранаў, розных прадпрыемстваў у галіне гандлю, праграмнага забеспячэння, фінансаў, нерухомасці, біяінжынерыі, медыцынскай практыкі і навуковых даследаванняў. Тут знаходзіцца Каліфарнійскі ўніверсітэт у Сан-Дыега, ,  (частка Каліфарнійскага ўніверсітэта),  і штаб-кватэра  (хоць яго акадэмічныя гарадкі знаходзяцца ў іншых месцах).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Каліфорніі
Суднавы рухач

— рухачы барка «Крузенштэрн»]]
 з эксцэнтрыкавым прыводам на суднабудаўнічай верфі Roßlauer Schiffswerft, Германія]]

]]
нае судна «Барбара». Макет-экспанат Нямецкага музея ў Мюнхене]]
**Су́днавы руха́ч** — прыстасаванне (рухач) для пераўтварэння работы суднавай энергетычнай устаноўкі (суднавага рухавіка) ці вонкавай крыніцы энергіі ў карысную цягу, якая забяспечвае паступальны рух судна.

Цяга суднавага рухача, які выкарыстоўвае энергію вонкавай крыніцы (ветру), ствараецца за кошт аэрадынамічных сіл, якія ўзнікаюць на яго элементах (напрыклад, ветразях). Па прынцыпу дзеяння падзяляюцца на актыўныя, якія непасрэдна пераўтвараюць энергію ветру ў паступальны рух судна, і рэактыўныя, якія ствараюць упорны ціск за кошт рэакцыі масы вады, якая адкідваецца ў бок, процілеглы руху судна. Цяга суднавага рухача, які выкарыстоўвае магутнасць суднавай энергетычнай устаноўкі, ствараецца за кошт рэактыўных сіл, абумоўленых адкідваннем рабочага асяроддзя (вады) у бок, процілеглы кірунку руху судна. Па характару рабочага асяроддзя суднавыя рухачы падзяляюцца на паветраныя, гідраўлічныя і газавадамётныя.
У сваю чаргу, гідраўлічныя суднавыя рухачы падзяляюцца на лопасцевыя, якія ствараюць упор дзякуючы лопасцям, умацаваным на апорнай канструкцыі, і нялопасцевыя, у якіх рэакцыя масы вады (воднапаветранай сумесі) ўспрымаецца нерухомымі дэталямі.

* Паветраны рухачы: парус, паветраны вінт, турбапарус (ротарны парус).
* Лопасцевыя гідраўлічныя рухачы: вясло, грабное кола, грабны вінт, крыльчаты рухач.
* Нялопасцевыя гідраўлічныя рухачы: вадамётны рухач, газавадамётны рухач.

Мерай эфектыўнасці суднавага рухача служыць прапульсіўны каэфіцыент — стаўленне буксіровачнай магутнасці, якая выдаткоўваецца на рух судна з дадзенай скорасцю ходу, да магутнасці механізмаў, прызначаных для той жа мэты. Ён вагаецца ў межах 0,45—0,55.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* *Антоненко С. В.* Судовые движители: учебное пособие / С. В. Антоненко; Дальневосточный государственный технический университет. — Владивосток: Изд-во ДВГТУ, 2007. — 126 с. — ISBN 978-5-7596-0745-8.
* 
* 

## Спасылкі 
* *Чайников К. Н.* § 13. Судовые движители // Общее устройство судов: [Учебник для судостроит. техникумов]. — Л.: Судостроение, 1971. — 208 с.: ил.; 22 см.
* *Анатолий Черкашин* Основные направления повышения надежности движителя транспортного средства, оригинальные движители (часть 1) // Информационное агентство «ОРУЖИЕ РОССИИ» 
* *Сидоренко Ю. З.* Теория и устройство судна. Раздел 2. Тнеория судна: Конспект лекций для курсантов специальностей: 26.05.06 Эксплуатация судовых энергетических установок; 26.05.07 Эксплуатация судового электрооборудования и средств автоматики; и направления подготовки 13.03.02 Электроэнергетика и электротехника — Керчь: КНМТУ, 2020. — С. 65.
* Судовой крыльчатый движитель // Балтийский завод
* *Новосельцев М. Н.* Пути модернизации крыльчатого движителя // Вестник ВГАВТ, выпуск 45, 2015.


Катэгорыя:Дэталі караблёў
Мара (балет)

**Мара** — балет Яўгена Глебава ў 3 дзеях, 9 карцінах, з пралогам. Лібрэта Яўгена Рамановіча. Пастаўлены ў Дзяржаўным тэатры оперы і балета Беларусі ў 1961 годзе. Балет вылучаўся навізной стылю, яркасцю вобразаў, нацыянальна-жанравай спецыфікай танца. Першы беларускі балет на сучасную тэматыку.

## Сюжэт 
Асновай сюжэту балета «Мара» стала тэма рэпатрыяцыі беларусаў з Лацінскай Амерыкі, якія некалі ўцякалі і цяпер вярталіся на радзіму. Галоўная гераіня, балерына, вяртаецца на радзіму, уладкоўваецца ў тэатр, дзе і разгортваюцца асноўныя падзеі.

## Харэаграфія і пастаноўка 
Лібрэта — Я. Рамановіч.

Дырыжор — Л. Любімаў.

Балетмайстры-пастаноўшчыкі — А. Андрэеў, Н. Стукалкіна.

Мастак — Я. Чамадураў.

## Выканаўцы 
* *Марыя* — А. Карзянкова, І. Савельева
* *Мікалай* — М. Красоўскі, В. Давыдаў
* *Хуан* — А. Чахоўскі, Я. Казакоў
* *Карлас* — М. Шэхаў
* *Мадэрнісцкая танцоўшчыца* — Р. Красоўская, І. Дзідзічэнка

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Балет у Беларусі
Катэгорыя:Балеты паводле алфавіта
Вольга Канстанцінаўна Капылова

**Вольга Канстанцінаўна Капылова**, па нараджэнні **Кузьмянкова** (нар. , Гомель, БССР, СССР) — прафесійная беларуская баскетбалістка. Гуляла на пазіцыях цяжкага форварда і цэнтравой. Выступала за моладзевую зборную Беларусі (2000—2001). Маці баскетбалісткі Сафіі Капыловай.

## Біяграфія 
Выхаванка гомельскага баскетбола. Першы трэнер — Віктар Паўлавіч Арлоў.

У 2000—2003 гадах выступала за гродзенскія клубы «Алімпія» і «Вікторыя». Пачатак сезону 2003/04 правяла ў польскай «Шлёнзе» (каманда была расфарміравана ў снежні 2003 года). У студзені 2004 года вярнулася ў «Алімпію», дзе выступала да 2009 года.

У 2009—2011 і 2012—2014 гадах выступала ў гомельскім клубе, а сезон 2011/12 правяла за літоўскі клуб «Рута» (Шаўляй). У студзені 2010 года брала ўдзел у «Матчы зорак» баскетбольнага чэмпіянату Беларусі ў камандзе «Захад».

У студзені 2015 года зноў перайшла ў «Алімпію», дзе выступала да 2021 года. У 2021 годзе вярнулася ў Гомель, выступала за «Гомельскія рысі».

## Кар’ера 
* 1997—1999 — БелДУТ (Гомель)
* 1999—2000 — БелДУТ-Ведрыца (Гомель)
* 2000—2002 — Алімпія (Гродна)
* 2002—2003 — Вікторыя-ВАР-ГДАУ (Гродна)
* 2003 — Шлёнза (Уроцлаў, Польшча)
* 2004—2009 — Алімпія (Гродна)
* 2009—2010 — БелДУТ (Гомель)
* 2010—2011 — Сож-ГДУ (Гомель)
* 2011—2012 — Рута (Шаўляй, Літва)
* 2012—2014 — Сож-ГДУ (Гомель)
* 2014 — ГАЦАР-Сож-ГДУ (Гомель)
* 2015—2021 — Алімпія (Гродна)
* 2021—2024 — Гомельскія рысі

## Дасягненні 
*  Чэмпіёнка Беларусі (6): 2000/2001, 2003/2004, 2004/2005, 2005/2006, 2006/2007, 2008/2009.
*  Сярэбраны прызёр чэмпіянату Беларусі (2): 2007/2008, 2018/2019.
*  Бронзавы прызёр чэмпіянату Беларусі (8): 2001/2002, 2002/2003, 2014/2015, 2015/2016, 2016/2017, 2017/2018, 2019/2020, 2020/2021.
*  Уладальнік Кубка Беларусі (5): 2002, 2004, 2005, 2006, 2007.
*  Бронзавы прызёр Балтыйскай лігі (2): 2014/2015, 2017/2018.

## Спасылкі 
* Профіль на сайце БФБ
* Ольга Копылова: «Есть прогресс как у клуба, так и у молодёжи»
* Olga Kopylova

Катэгорыя:Баскетбалісткі Беларусі
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Беларусі па баскетболе
Гігабайт

**Гігаба́йт** (скар. **Гбайт**, **Гб**; міжнароднае скар.: **Gbyte**, **GB**) — адзінка вымярэння колькасці інфармацыі; можа абазначаць 109 () або 230 () байт.

## У міжнароднай сістэме адзінак 
Міжнародная сістэма адзінак адказвае за метрычную сістэму мер, да якой гігабайт не адносіцца. Тым не менш у дакуменце «Брашура СІ» паказана, што **не рэкамендуецца** выкарыстоўваць прыстаўку «гіга-» для абазначэння двайковых велічынь (230), а ў выпадку неабходнасці рэкамендуецца выкарыстоўваць найменне гібібайт.

Міжнародная камісія электрасувязі вызначыла паняцце гігабайт у 1998 годзе, пазначыўшы яго як 109. Пры гэтым у выпадку неабходнасці абазначэння 230 байт МКЭ зацвердзіла, што трэба выкарыстоўваць гібібайт за выключэннем выпадкаў, калі двайковая памернасць паказана відавочна.

## Гісторыя і іншыя стандарты 
Гістарычна, а ў шэрагу сфер і дагэтуль (пераважна для ўказання аб’ёму памяці з двайковым адрасаваннем, такіх як аператыўная памяць і флэш-памяць); у аперацыйных сістэмах сямейства Windows; у стандарце  ужываецца ў значэнні 230 () байт. Такое ж пагадненне раней дзейнічала ў расійскім «Палажэнні аб адзінках велічынь» 2009 года, ідэнтычны міжнароднаму стандарту IEС 60027-2:2005. Згодна з ім, для байт варта выкарыстоўваць найменне не «гігабайт», а «гібібайт» (ГіБ).

Катэгорыя:Адзінкі вымярэння інфармацыі
Тэрабайт

**Тэраба́йт** (скар. **Тбайт**, **Тб**; міжнароднае скар.: **Tbyte**, **TB**) — адзінка вымярэння колькасці інфармацыі; можа абазначаць 10(трыльён) або 2 байт.

## У міжнароднай сістэме адзінак 
Асноўны дакумент Міжнароднай сістэмы адзінак «Брашура СІ» рэкамендуе выкарыстоўваць прыстаўку «тэра-» толькі для абазначэння 10, а для 2 ужываць найменне тэбібайт, уведзенае Міжнароднай камісіяй электрасувязі. Вытворцы запамінальных прылад не з двайковым адрасаваннем (напрыклад, цвёрдых дыскаў), таксама завуць тэрабайтам трыльён байт.

Гістарычна, а ў шэрагу сфер і дагэтуль (пераважна для ўказання аб’ёму памяці з двайковым адрасаваннем, такі, як аператыўная памяць і флэш-памяць); у аперацыйных сістэмах сямейства Windows; у стандарце  выкарыстоўваецца ў значэнні 2 () байт. Згодна з *ДАСТ IEC 60027-2-2015*, для 240 байт варта выкарыстоўваць найменне не "тэрабайт" а "тэбібайт" (ТіБ).

Катэгорыя:Адзінкі вымярэння інфармацыі
Рухач

— рухачы барка «Крузенштэрн»]]
а]]
 трактара Caterpillar]]
 — рухач судна]]
 — рухачы самалёта C-130 «Hercules»]]
**Руха́ч**, **рухальнік** — прыстасаванне для пераўтварэння энергіі прыроднай крыніцы або рухавіка ў карысную работу, якая забяспечвае рух транспартных сродкаў і механізмаў.

Функцыі рухача пры перамяшчэнні выконваюць
* на сушы — кола, гусенічны рухач, шагальны механізм, шнэк, паветраны вінт (аэрасані, судна на паветранай падушцы);
* па вадзе — парус, вясло, грабное кола, грабны вінт, вадамётны рухач, паветраны вінт (судна на паветранай падушцы, глісеры), крыльчаты рухач, турбапарус (ротарны парус);
* у паветры — паветраны вінт, рэактыўнае сопла, нясучы вінт верталёта;
* у космасе — рэактыўнае сопла, сонечны парус.

## Літаратура 
* 
* 
* Движитель // Авиация: Энциклопедия / Гл. ред. Г. П. Свищев. — М.: Большая рос. энцикл.: Центр. аэрогидродинам. ин-т, 1994. — С. 200. — 735, [1] с.: ил.; 27 см. — ISBN 5-85270-086-X (В пер.)
* 
* 
* 
* Крыльчатый движитель // Юный моделист-конструктор, 1963, № 4.

## Спасылкі 
* *Чайников К. Н.* § 13. Судовые движители // Общее устройство судов: [Учебник для судостроит. техникумов]. — Л.: Судостроение, 1971. — 208 с.: ил.; 22 см.
* *Анатолий Черкашин* Основные направления повышения надежности движителя транспортного средства, оригинальные движители (часть 1) // Информационное агентство «ОРУЖИЕ РОССИИ» 
* Дви́житель // «Мегаэнциклопедия Кирилла и Мефодия» megabook.ru
* Судовой крыльчатый движитель // Балтийский завод
* *Новосельцев М. Н.* Пути модернизации крыльчатого движителя // Вестник ВГАВТ, выпуск 45, 2015.
Сезон 2016/2017 «Алімпіі» Гродна

У сезоне 2016/2017 жаночы баскетбольны клуб «Алімпія» з Гродна прымаў удзел:
* Чэмпіянат Беларусі 2016/2017 ( **3 месца**),
* Кубак Беларусі 2016 ( **3 месца**).

## Склад каманды 
*  Наталля Баклага
*  Алёна Голубева
*  Наталля Дашкевіч
*  Паліна Зялінская
*  Вольга Капылова
*  Святлана Кудрашова
*  Вікторыя Ляднік
*  Арына Масько
*  Таццяна Міхневіч
*  Валянціна Мышапуд
*  Марыя Мяснікова
*  Марыя Рашчэня
*  Юлія Рукша

## Трэнеры каманды 
*  Аляксандр Шымкавяк (галоўны трэнер)
*  Вікторыя Дацун

## Гл. таксама 
* Сезон 2015/2016 «Алімпія Гродна»
* Сезон 2017/2018 «Алімпія Гродна»

## Спасылкі 
* 2016-2017
2016/2017
Алімпіі Гродна
Катэгорыя:2016 год у Гродне
Катэгорыя:2017 год у Гродне
Валянціна Пятроўна Навойчык

**Валянціна Пятроўна Навойчык** (нар. , Столін, Брэсцкая вобласць, БССР, СССР) — беларуская баскетбалістка, пазней трэнер. Маці баскетбалістаў Андрэя Навойчыка і Аляксея Навойчыка.

## Біяграфія 
У 1975 годзе пачала займацца баскетболам у ДзЮСШ г. Столін. Першым трэнерам быў Аркадзь Матусевіч. Тры сезоны правяла ў дублі сталічнага «Гарызонта», пяць — у складзе брэсцкага «Педінстытута», дзесяць гадоў аддала «Алімпіі».
 
Тройчы была срэбным прызёрам чэмпіянату, шмат разоў — бронзавым, два разы трымала ў руках Кубак Беларусі.

## Дасягненні 
### У якасці баскетбалісткі 
*  Сярэбраны прызёр чэмпіянату Беларусі (3): 1993/1994, 1998/1999, 1999/2000.
*  Бронзавы прызёр чэмпіянату Беларусі (2): 1992/1993, 1996/1997.
*  Уладальнік Кубка Беларусі (2): 1997, 1999.
### У якасці трэнера 
*  Чэмпіёнка Беларусі (1): 2002/2003.

## Спасылкі 
* Валентина Навойчик 
* ВАЛЕНТИНА НАВОЙЧИК: "МЫ РАСТЕРЯЛИ СОСТАВ, Я НАЗЫВАЛА КОМАНДУ «ПОКАТИ ГОРОШЕК»

Катэгорыя:Баскетбольныя трэнеры Беларусі
Катэгорыя:Баскетбалісткі Беларусі
Катэгорыя:Трэнеры «Алімпіі» Гродна
Катэгорыя:Трэнеры «Вікторыі» Гродна
Bethesda Game Studios

**Bethesda Game Studios** — амерыканская кампанія, якая спецыялізуецца на распрацоўцы камп’ютарных гульняў. Заснавана ў 2001 годзе, у амерыканскім горадзе Роквіл, штат Мэрыленд. Раней кампанія была адным цэлым з Bethesda Softworks, але пасля выхаду гульні The Elder Scrolls III: Morrowind у 2002 годзе, у яе з’явілася ўласная назва і лагатып. Студыяй кіруюць Эшлі Чэнг і Тод Говард. Офісы Bethesda Game Studios, Bethesda Softworks і ZeniMax Media размешчаны ў адным будынку.

## Гісторыя 
Студыя была заснавана ў 2001 годзе. У тым жа годзе ўсе распрацоўшчыкі з Bethesda Softworks пераехалі ў Bethesda Game Studios. У гэты ж год Bethesda Softworks і Bethesda Game Studios падзяліліся на выдаўца і распрацоўніка адпаведна.

У сакавіку 2018 года стала вядома аб рэбрэндынгу BattleCry Studios у Bethesda Game Studios Austin. Студыя грунтуецца ў горадзе Остын, штат Тэхас.

10 жніўня 2018 года было абвешчана аб рэбрэндынгу Escalation Studios у Bethesda Game Studios Dallas.

## Гульні 
### Дадаткі 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Кампаніі, заснаваныя ў 2001 годзе
Катэгорыя:Вытворцы камп’ютарных гульняў ЗША
Катэгорыя:Кампаніі ЗША
Катэгорыя:Выдаўцы камп’ютарных гульняў
Андрэй Васілевіч Мірскі

**Андрэй Васілевіч Мірскі** (24 лютага 1957, Мінск — 22 лютага 2012) — беларускі мастак-жывапісец, вучань Віталя Цвіркі. Працаваў у жанрах пейзажу і нацюрморта.

## Біяграфія 
У 1982 годзе паступіў у Беларускі дзяржаўны тэатральна-мастацкі інстытут на аддзяленне дызайну, праз год пераведзены на аддзяленне станковага жывапісу. Выкладчыкамі былі: прафесар Віктар Грамыка, прафесар Пётр Крохалёў, народны мастак, прафесар Май Данцыг. Вялікі ўплыў на развіццё мастака аказаў Народны мастак Беларусі Віталь Цвірка — шмат часу правялі разам, працуючы ў майстэрні і выязджалі на пленэры. Лепшы беларускі мастак свайго часу, які працаваў у жанрах пейзажу і нацюрморту.

У 1997 годзе прыняты ў Беларускі саюз мастакоў.

У 1985—2012 гадах працуе ў Мінску, актыўна ўдзельнічае ў розных выставах, у тым ліку праходзяць персанальныя выставы ў ЗША, Польшчы, Германіі і іншых краінах.

Большасць твораў А. Мірскага знаходзяцца ў прыватных калекцыях Беларусі, ЗША, Францыі, Кітая, Германіі, Польшчы, Латвіі, Вялікабрытаніі і Арабскіх Эміратаў.

## Творы знаходзяцца ў зборах 
* Нацыянальны мастацкі музей Рэспублікі Беларусь
* фондах Беларускага саюза мастакоў
* Літаратурным музеі Я. Коласа
* Нацыянальны цэнтр сучаснага мастацтва Рэспублікі Беларусь
* Берлінская галерэя (Berlinische Galerie)
* Галерэя «Прадмесце» (Мінск, Беларусь)
* Музей сучаснага рускага мастацтва ў Джэрсі-Сіці, ЗША

## Галерэя 

Файл:Мирский Андрей лесное озеро.jpg|«Лясное возера» А. Мірскі
Файл:Андрей Мирский дорога.jpg|«Дарога» А. Мірскі
Файл:Андрей Мирский болото.jpg|«Балота» А. Мірскі
Файл:Андрей Мирский зима.jpg|«Зіма» А. Мірскі
Файл:Андрей Мирский .jpg|Нацюрморт А. Мірскі
Файл:Андрей Мирский избушка.jpg|«Хатка» А. Мірскі

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Андрэй Мірскі
* Андрэй Мірскі вучань Віталя Цвіркі
* Андрэй Мірскі калекцыя карцін
* Карціны Андрэя Васілевіча Мірскага
* [продаж твораў мастака А. В. Мірскага](https://antikminsk.by/painting/belorusskie-xudozhniki/mirskij-av/mirskij-av-lyubimyij-uchenik-czvirko-vk-(1913-1993)-№1589/)
Кароткі працоўны дзень

**«Кароткі працоўны дзень»** () — палітычны тэлефільм, зняты ў 1981 годзе польскім кінарэжысёрам Кшыштафам Кеслёўскім.

Фільм апавядае пра  ў Радаме з пункту гледжання першага сакратара ваяводскага камітэту Польскай аб’яднанай рабочай партыі. Сітуацыя, адлюстраваная ў фільме, рэальная, але ўсе героі выдуманыя.

Фільм быў зняты ў 1981 годзе, але афіцыйная тэлевізійная прэм’ера адбылася толькі ў 1996 годзе. Тым не менш за гэтыя 15 гадоў ён шматразова дэманстраваўся на сеансах у кінаклубах і на спецыяльных паказах.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
*  
* «Кароткі працоўны дзень» на сайце «*FilmPolski.pl*»

Катэгорыя:Фільмы-драмы 1981 года
Катэгорыя:Фільмы Польшчы 1981 года
Катэгорыя:Тэлевізійныя фільмы Польшчы
Катэгорыя:Фільмы-драмы Польшчы
Катэгорыя:Палітычныя фільмы
Катэгорыя:Фільмы, знятыя ў Польшчы
Катэгорыя:Фільмы, знятыя ў Лодзі
Катэгорыя:Фільмы на польскай мове
Катэгорыя:Фільмы Кшыштафа Кеслёўскага
Катэгорыя:Фільмы па сцэнарыях Кшыштафа Кеслёўскага
Марцінес (Каліфорнія)

**Марцінес** () — горад у штаце Каліфорнія, размешчаны на паўднёвым баку праліва Каркінес, на поўнач ад горада Конкард.

Злучаны з горадам Беніша двума аўтамабільнымі і адным чыгуначным мастамі. Горад раскінуўся на ўзгорыстай маляўнічай раўніне і адметны тым, што вакол яго знаходзяцца тры нафтаперапрацоўчыя заводы, а на фарватары ракі Сакрамента базуюцца ваенныя караблі ЗША.

Па дадзеных Бюро перапісу насельніцтва ЗША, горад мае агульную плошчу 34 км². Насельніцтва - 35824 чалавек (2010).

Катэгорыя:Гарады Каліфорніі
Марыета (Каліфорнія)

**Марыета** () — горад у акрузе Рыверсайд, штат Каліфорнія, ЗША. Горад размешчаны ў паўднёва-заходняй частцы акругі, з'яўляецца часткай так званай Унутранай Імперыі. З паўднёвага ўсходу Марыета ўшчыльную мяжуе з горадам Тэмек'юла, з паўночнага захаду — з горадам Уілдамар, з поўначы — з горадам Мэніфі, з захаду — з плато Санта-Роза. Насельніцтва - 110 949 чалавек (2020).

Катэгорыя:Гарады Каліфорніі
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1991 годзе
Марыета

**Марыета** — тапонім.
* Марыета (Джорджыя)
* Марыета (Каліфорнія)
Марын-Сіці

**Марын-Сіці** () — няўключаная тэрыторыя ў акрузе Марын, штат Каліфорнія, ЗША. Марын-Сіці размешчаны за 2,4 км на паўночны захад ад цэнтра горада Саўсаліта, на вышыні 7 метраў. Плошча горада — 2,3 км². Марын-Сіці пачалі будаваць у 1942 годзе, каб размясціць ваенных працоўных верфі і іншых імігрантаў у Каліфорніі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Каліфорніі
Марыкопа (Каліфорнія)

**Марыкопа** () — горад у акрузе Керн, штат Каліфорнія, ЗША. Першае паштовае аддзяленне адчынена тут у 1901 годзе. Горад існуе з 1911 года. Насельніцтва - 1154 жыхары (перапіс 2010 года).

Катэгорыя:Гарады Каліфорніі
Керн (акруга)

**Керн** () — акруга ў паўднёвай частцы Каліфарнійскай даліны, штат Каліфорнія. Утворана ў 1866 годзе, акруга распасціраецца на ўсход за межы паўднёвага схілу хрыбта Сьера-Невада ў пустыні Махавэ, і ўключае ў сябе даліну Індыян-Уэлс і даліну антылопы\. Па плошчы Керн амаль памерам са штат Нью-Джэрсі. Ад Сьера-Невады акруга распасціраецца па даліне Сан-Хаакін на ўсходнім краі хрыбта Тэмблар. На поўдні тэрыторыя Керна распаўсюджваецца па грэбні гары Тэхачапі.

Па перапісу 2000 года насельніцтва акругі Керн — 839631 чалавек. Акруговы цэнтр — горад Бейкерсфілд.

Акруга мае вялікую сельскагаспадарчую базу і з’яўляецца буйным вытворцам нафты, прыроднага газу, гідра-электраэнергіі, энергіі ад ветравых турбін і геатэрмальнай энергіі. У 2009 годзе ў Керне налічвалася 52,144 актыўныя нафтавыя радовішчы. Акруга ўваходзіць у дзясятку найбуйнейшых нафтаздабыўных раёнаў ЗША і з’яўляецца трэцім з пяці па велічыні радовішчаў у ЗША.

Акруга Керн таксама багаты мінеральнымі пакладамі, уключаючы золата, бараты і керніт (гэта мясцовы мінерал класа баратаў, які атрымаў імя ў гонар Керна). Самы вялікі кар’ер Каліфорніі па здабычы буры размешчаны ў акрузе Керн.

З ваенных аб’ектаў у акрузе размешчаны авіябазы «Эдвардс» ВПС ЗША і «Чайна-Лэйк» ВМС ЗША.

Катэгорыя:Акругі Каліфорніі
Бейкерсфілд

**Бейкерсфілд** () — горад у акрузе Керн, штат Каліфорнія, ЗША. Цэнтр горада з'яўляецца цэнтральным дзелавым раёнам Бэйкерсфілд. Ён змяшчае некалькі буйных тэатраў горада, спартовыя комплексы, музеі і гістарычныя славутасці. Муніцыпальны аэрапорт Бэйкерсфілд. Насельніцтва - 384 145 чалавек (2019).
## Насельніцтва 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Келі Гарнер, амерыканская актрыса

Катэгорыя:Гарады Каліфорніі
Г’юрме Намг’ял

**Г’юрме Намг’ял** (; ?&nbsp;— 11 лістапада 1750) — 3-ці старэйшы калон і міванг (палітычны і ваенны кіраўнік) Тыбету ў 1747—1750 гадах. Вядомы таксама як Далай-Батур, Джурмэ-Намгэ, Чжурмед-Намчжал.

## Біяграфія 
Паходзіў са знатнага тыбецкага роду з Цанга. Другі сын , міванга Тыбета. З малых гадоў браў удзел у ваенных паходах бацькі. Пасля ўзначальваў конніцу. З-за пагаршэння здароўя яго старэйшага брата Г’юрме Ешэ Цэтэн, намесніка Нгары, выбар спадчынніка упаў на Г’юрме Намг’яла. Такое рашэнне Паланэ Санам Топгэ было зацверджана цынскім урадам у 1746 годзе.

У 1747 годзе пасля смерці бацькі атрымаў у спадчыну ўладу старэйшага калона і тытулы сіцзан-вана другога рангу і цзюньвана. Працягнуў палітыку, абмежаваўшы да мінімуму ўплыў  на любыя справы ў Тыбеце. У 1748 годзе вырашыў арыштаваць брата Г’юрмэ Ешэ Цэтэн, баючыся яго цесных адносін з будыйскім духавенствам. Але натыкнуўся на супраціў астатніх калонаў. Зрэшты минванг стаў інтрыгаваць супраць старэйшага брата перад цынскім урадам, але ў студзені 1750 года Г’юрме Ешэ Цэтэн памёр ад хваробы.

Гэта развязала рукі Г’юрме Намг’ялу, які з самага пачатку планаваў аднавіць незалежнасць Тыбету ад імперыі Цын. Яшчэ ў 1748 годзе дамогся скарачэння цынскага закладу ў Лхасе да 100 воінаў, а затым дазволу на прыбыццё ў Лхасу пасольства джунгарскага хана .

У 1750 годзе, імкнучыся вызваліцца ад маньчжурскага кантролю, ён задумаў ўзброенае выступленне, стаў збіраць войскі нібыта для барацьбы з айратамі. 19 ліпеня 1750 года  Фуцын і Лабдонь атрымалі вестку аб падрыхтоўцы Г’юрме Намг’ялам: 1500 тыбецкіх войскаў павінны былі прыбыць у Лхасу з 49 грузамі боепрыпасаў. Неўзабаве пасля гэтага міванг сабраў пад сваім камандаваннем 2 тысяч рэгулярных войскаў. У лістападзе 1750 года ён загадаў забараніць кітайцам выкарыстоўваць тыбецкую паштовую сістэму, каб амбаны не маглі мець зносіны з урадам Цын.

Замест гэтага амбаны запрасілі Г’юрме Намг’яла ў рэзідэнцыю Цын ў Лхасе пад падставай уручэння імператарскіх падарункаў. Тут раптам Фуцын і Лабдонь напалі і забілі міванга. Адзіным чалавекам, які выратаваўся, быў галоўны конюх Лабсан Ташы. Ён пачаў паўстанне супраць Цын, але яно было хутка падаўлена.

## Наступствы 
У 1751 годзе ў Тыбет зноў былі ўведзеныя цінскія войскі. Імператар Хунлі перадаў кіраванне 4 калонам, падпарадкаваўшы іх . Ханскія і княжацкія тытулы адмяняліся. Па ўсіх важных справах калоны павінны былі раіцца з амбанамі, правы якіх пашырыліся, а цынскі заклад у Лхасе быў павялічаны, адносіны з Джунгарскім ханствам забараняліся. Такім чынам, Тыбет страціў значную частку самастойнасці, ператварыўшыся з паўнезалежнай дзяржавы ў пэўную аўтаномію імперыі Цын.

## Літаратура 
* Tsepon W.D. Shakabpa, Tibet: A political history. New York: Yale, 1967.
* Luciano Petech, Aristocracy and Government in Tibet. 1728—1959. Rome: Istituto Italiano per il Medio ed Estremo Oriente, 1973 (Serie Orientale Roma 45).
* Sam Van Schaik, Tibet. A history. New Haven & London: Yale University Press, 2011.

Катэгорыя:Імперыя Цын
Бурханудзін Харахап

**Бурханудзін Харахап** () — нацыянальны герой Інданезіі, дзявяты прэм’ер-міністр Інданезіі, таксама займаў пасаду міністра абароны. Уваходзіў у партыю Машумі.

## Узнагароды 
* Нацыянальны герой Інданезіі;
* Ордэн «Зорка Рэспублікі Інданезіі» 2-й ступені (1998)

Катэгорыя:Міністры абароны Інданезіі
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Інданезіі
Іпархан

**Іпархан** ( або **Сянфэй** (, «духмяная наложніца») — уйгурская наложніца кітайскага імператара Цяньлуна. Яе дзедам быў кашгарскі муфтый .

## Біяграфія 
Іпархан была жонкай вядомага кашгарскага Хаджы з галіны белагорцаў — Хан-хаджы, які разам са сваім братам быў на чале уйгурскіх апалчэнняў, што аказвалі супраціў цынскім войскам. Іпархан асабіста ўдзельнічала ў некаторых бітвах, а пасля смерці мужа была паланёная і адпраўлена ў Пекін, да цынскага імператара Цяньлуна.

Паданні пра Сянфэй, якія захаваліся ў Кітаі і Сіньцзяне, моцна адрозніваюцца. Як правіла, гаворка вядзецца пра тое, што стары Цяньлун быў узяты ў палон яе прыроднай прыгажосцю, але яшчэ ў большай ступені — водарам яе цела. Каля 1760 года яна паступіла ў імператарскі гарэм, але заўсёды марыла вярнуцца на радзіму і нават зусім не ўсміхалася датуль, пакуль імператару не ўдалося ўзнавіць перад яе вокнамі ў мініяцюры аблічча роднага паселішча, уключаючы мячэць.

## Смерць 
Скончыла жыццё самагубствам у 1788 годзе, і 120 слуг па загадзе імператара даставілі яе цела ў Кашгарыю, дзе пахавалі ў радавой пахавальні (захавалася да сённяшніх дзён).

## У культуры 
У памяці уйгурскага народа Іпархан засталася не толькі змагаром за свабоду, але і вернай жонкай, бо скончыла жыццё самагубствам, не пажадаўшы стаць жонкай кітайскага імператара.

Сучасныя уйгурскія інтэрпрэтацыі легенды значна менш рамантычныя. Яны абвяшчаюць, што Іпархан была дачкой кіраўніка , і клікалі яе Нур Эла Нурхан. Вывезеная імператарам Цяньлунам у імператарскі палац у Пекіне, Іпархан узброілася кінжаламі ў рукавах, абараняючыся ад ненавісных ёй замахаў імператара, пакуль, нарэшце, не была атручаная.

Пра яе складаюць легенды, пішуць кнігі, здымаюць фільмы. У прыватнасці, у 2007 годзе спектакль па ўласнай п’есе «Іпархан-Сянь-Фэй» паставіў . Сянфэй была выведзена  у сваім дэбютным рамане «».

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Постаці Імперыі Цын
Катэгорыя:Наложніцы імператараў Кітая
Мара (значэнні)

**Мара**:

## Культура 
* Мара (таксама Мроя) — запаветнае жаданне, ідэалізаваная мэта, якая абяцае шчасце.
* Мара — балет Яўгена Глебава ў 3 дзеях, 9 карцінах, з пралогам.
* Мара (хор)

## Міфалогія 
* Мара — у славянскіх міфалогіях прывід, дух, варожы людзям.
* Мара — язычніцкае боства, якому пакланяліся продкі сучасных беларусаў.

## Тапонім 
* Мара — рака ў Кеніі і Танзаніі.
* Мара — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Сардзінія.

## Прозвішча 
* Руні Мара (нар. 1985) — амерыканская актрыса.

## Іншае 
* MARA — 78-мм аргенцінскі ручны гранатамёт, спраектаваны і выраблены кампаніяй Fabricaciones Militares (DGFM).
Юрый Станіслававіч Тэртэль

**Юрый Станіслававіч Тэртэль** (нар. , в. Прывалкі, Гродзенскі раён, Гродзенская вобласць, БССР) — беларускі ваенны, начальнік Дзяржаўнай інспекцыі аховы жывёльнага і расліннага свету пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь (з 2018).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 18 лістапада 1967 года ў в. Прывалкі Гродзенскага раёна ў каталіцкай сям’і Станіслава Янавіча, які працаваў кінамеханікам, і Анастазіі Казіміраўны, якая працавала загадчыцай клуба. Старэйшы брат — Іван Станіслававіч Тэртэль (нар. 1966). Вучыўся ў сярэдняй школе ў Прывалках, потым — у Друскеніках.

Пасля тэрміновай службы ва Узброеных Сілах СССР стаў курсантам Бранскай спецыяльнай сярэдняй школы міліцыі Міністэрства ўнутраных спраў СССР і да 2002 года праходзіў службу ў органах унутраных спраў.

У 1996 годзе завочна скончыў Акадэмію Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь з’яўляўся камандзірам Асобнай службы актыўных мерапрыемстваў.

7 чэрвеня 2018 года прызначаны начальнікам Дзяржаўнай інспекцыі аховы жывёльнага і расліннага свету пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь.

## Узнагароды 
* Ордэн «За службу Радзіме» III-й ступені,
* медаль «За адзнаку ў ахове дзяржаўнай граніцы» (2010),
* медаль «За бездакорную службу» III ступені,
* медаль «За бездакорную службу» II ступені.

Катэгорыя:Пагранічнікі Беларусі
Менла-Парк (Каліфорнія)

**Менла-Парк** () — горад у акрузе Сан-Матэа штата Каліфорнія, ЗША. Мяжуе з залівам Сан-Францыска на поўначы і ўсходзе; Усходнім Апала-Альта, Апала-Альта і Стэнфардам на поўдні; Атэртанам, Паўночным Фэйр-Оксам і Рэдвудам на захадзе. Менла-Парк размяшчаецца ва ўсходняй частцы акругі Сан-Матэа. Насельніцтва - 32 026 чалавек (2010).

Катэгорыя:Гарады Каліфорніі
Чуан Хэ

**Чуан Хэ** () — кітайска-амерыканскі біёлаг-хімік. Заслужаны прафесар імя Джона Т. Уілсана ў Чыкагскім універсітэце і даследчык .
* 2017 — 
* 2019 — ACS Chemical Biology Lectureship 
* 2018 — прэмія Рэя Ву ад 
* 2023 — прэмія Вольфа па хіміі

## Крыніцы
Суга

**Суга**:
* Дайкі Суга — японскі футбаліст
* Ёсіхідэ Суга — прэм’ер-міністр Японіі
* Хіраакі Суга — японскі біяхімік
Лакотка

**Лакотка** - прозвішча.

## Вядомыя асобы 
* Аляксандр Іванавіч Лакотка — беларускі архітэктар, этнолаг, мастацтвазнавец, гісторык
* Аляксей Аляксандравіч Лакотка — беларускі архітэктар
* Святлана Аляксандраўна Лакотка — беларускі архітэктар
* Яўген Аляксандравіч Лакотка — беларускі архітэктар
Мікалай Валер’евіч Арлоў

**Мікалай Валер’евіч Арлоў** (нар. , , БССР) — беларускі дзяржаўны дзеяч, старшыня Віцебскага гарадскога выканаўчага камітэта (чэрвень 2021 — 24.09.2023).

## Біяграфія 
Пасля заканчэння сярэдняй школы паступіў у Віцебскі педагагічны інстытут імя С. М. Кірава, які скончыў у 1993 годзе па спецыяльнасці «Фізіка і матэматыка». Працаваў у сярэдняй школе № 6 настаўнікам, затым быў прызваны на службу ва Узброеныя Сілы. Пасля заканчэння тэрміновай службы вярнуўся ў сярэднюю школу № 6, працаваў настаўнікам фізікі, намеснікам дырэктара па вучэбна-выхаваўчай рабоце. У 1998 годзе ў гарадскім камітэце Беларускага патрыятычнага саюза моладзі спачатку быў першым сакратаром ГК БПСМ, з 2002 года загадчыкам сектара па справах моладзі Віцебскага гарвыканкама.

У 2003 годзе скончыў Віцебскі дзяржаўны тэхналагічны ўніверсітэт па спецыяльнасці «Эканоміка і кіраванне на прадпрыемстве». У 2005 годзе прыняты на работу спецыялістам аддзела па рабоце органаў мясцовага кіравання і самакіравання ўпраўлення арганізацыйна-кадравай работы аблвыканкама.

У 2005 годзе Мікалай Арлоў назначаны начальнікам аддзела адукацыі адміністрацыі Кастрычніцкага раёна горада Віцебска. Пасля перайшоў на працу памочнікам старшыні аблвыканкама, праз год быў абраны старшынёй гарадскога Савета дэпутатаў, а ў чэрвені 2009 года прызначаны кіраўніком адміністрацыі Першамайскага раёна горада Віцебска, дзе і працаваў да прызначэння на пасаду старшыні Віцебскага гарвыканкама.

У 2011 годзе скончыў Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь па спецыяльнасці «Дзяржаўнае і мясцовае кіраванне».

Катэгорыя:Выпускнікі Віцебскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя П. М. Машэрава
Катэгорыя:Выпускнікі Віцебскага дзяржаўнага тэхналагічнага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выпускнікі Акадэміі кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Старшыні Віцебскага гарадскога выканаўчага камітэта
Катэгорыя:Дэпутаты Віцебскага гарадскога Савета дэпутатаў
Катэгорыя:Старшыні мясцовых саветаў Беларусі
Катэгорыя:Кіраўнікі адміністрацый гарадскіх раёнаў Беларусі
Герой Чачэнскай Рэспублікі

**Герой Чачэнскай Рэспублікі** — вышэйшае званне Чачэнскай Рэспублікі (другая па значнасці Узнагарода Рэспублікі), якую прысвойванае Кіраўнік Чачэнскай Рэспублікі за выдатныя заслугі перад Чачэнскай Рэспублікай і яе народам, звязаныя са здзяйсненнем геройскага подзвігу.

## Гісторыя 
Узнагарода была заснавана Кіраўніком Чачэнскай Рэспублікі Рамзанам Кадыравым 31 кастрычніка 2022 года з мэтай узнагароджання выхадцаў з Чачні ў расійска-ўкраінскай вайне.

## Апісанне 
Медаль «Герой Чачэнскай Рэспублікі» уяўляе сабой васьміканцовую залатую зорку з выпуклымі гранёнымі прамянямі і рэльефнай выявай чачэнскага арнаменту. Зорка абрамлена выпуклым буртам шырынёй 0,5 мм адлегласць паміж канцамі прамянёў зоркі 35 мм. Вуглы васьміканцовай зоркі інкруставаны ізумрудамі дыяметрам 1,25 мм. На адным баку васьміканцовай зоркі размешчаны круглы медальён дыяметрам 25 мм, у цэнтры якога намаляваны рэльефны паўмесяц і пяціканцовая зорка. Памер паўмесяца 15 мм, памер зоркі 4,4 мм. Медальён акружаны аблямоўкай зялёнага колеру шырынёй 2,7 мм і абмежаваны выпуклым борцікам з двух бакоў. На аблямоўцы размешчаны выпуклы надпіс залацістага колеру: па верхняй частцы «КЪОНАХ», па ніжняй частцы — «АЛЛАХ 1У АКБАР АХМАТ-СИЛА».

На адваротным баку падвойная аблямоўка, вонкавая шырынёй 0,8 мм, унутраная шырынёй 0,5 мм, адлегласць паміж імі 0,6 мм. У цэнтры па гарызанталі ў тры радкі размешчана выпуклы надпіс «ГЕРОЙ ЧЕЧЕНСКОЙ РЕСПУБЛИКИ». У ніжняй частцы гравіруецца парадкавы нумар медаля і проба золата.

Медаль пры дапамозе вушка і кальца злучаецца з прамавугольнай калодкай вышынёй 27 мм і шырынёй 30 мм. Калодка абцягнутая муаравай стужкай кветак Дзяржаўнага сцяга Чачэнскай Рэспублікі. Шырыня стужкі 24 мм. На адваротным баку калодкі размешчана бяспечная шпілька для мацавання медаля да адзення.

Вага медаля 65-70 грам.

Медаль «Герой Чачэнскай Рэспублікі» вырабляецца з золата 750-й пробы.

## Узнагароджанне 
Згодна з палажэннем аб званні Героя Чачэнскай Рэспублікі ўзнагароджанаму ўручаецца:

* знак асаблівага адрознення — медаль «Герой Чачэнскай Рэспублікі»;
* грамата аб прысваенні звання Героя Чачэнскай Рэспублікі.

Героі Чачэнскай Рэспублікі карыстаюцца льготамі, усталяванымі заканадаўствам Чачэнскай Рэспублікі.

Медаль «Герой Чачэнскай Рэспублікі» носіцца на левым баку грудзей, і размяшчаецца вышэй за ўсіх узнагарод, але ніжэй за медаль «Залатая Зорка» Героя Расійскай Федэрацыі.
Хіраакі Суга

**Хіраакі Суга** (; нар. ) — японскі біяхімік і бізнесмэн. Вядомы сваёй працай над штучнымі  (флексізімамі) і іх ужываннем для адлюстравання мРНК (RaPID, выпадковае нестандартнае інтэграванае адкрыццё пептыдаў).

Лаўрэат прэміі Вольфа па хіміі (2023) разам з Чуан Хэ і Джэфры Келі «за наватарскія адкрыцці, якія асвятляюць функцыі і паталагічныя дысфункцыі РНК і бялкоў, а таксама за стварэнне стратэгій, якія дазваляюць па-новаму выкарыстоўваць магчымасці гэтых біяпалімераў, каб аблегчыць ход хвароб».

## Біяграфія 
Хіраакі Суга нарадзіўся 21 лютага 1963 года ў горадзе Акаяма, Японія. Скончыў  (бакалаўр, магістр навук) па інжынерыі, вучыўся ў Лазанскім універсітэце, дзе працаваў з .

Хіраакі Суга абараніў доктарскую дысертацыю па хіміі ў Масачусецкім тэхналагічным інстытуце ў 1994 годзе разам з , працуючы над каталітычнымі антыцеламі.

Пасля заканчэння Масачусецкага тэхналагічнага інстытута са ступенню доктара філасофіі Хіраакі Суга працаваў навуковым супрацоўнікам у лабараторыі Джэка Шостака ў , а затым распачаў сваю незалежную кар’еру ў Буфалаўскім універсітэце. З 2003 года з’яўляецца выкладчыкам Такійскага ўніверсітэта.

Хіраакі Суга з’яўляецца заснавальнікам *PeptiDream Inc. Tokyo*, публічнай біяфармацэўтычнай стартап-кампаніі, адказнай за адкрыццё і распрацоўку нестандартных пептыдных тэрапеўтычных сродкаў, а таксама за задавальненне нездаволеных медыцынскіх запатрабаванняў, даследаванне кан’югатаў пептыдных лекавых сродкаў, пептыдаў, і прэпаратаў на аснове малых малекул.

Хіраакі Суга таксама з’яўляецца старшынёй рэдакцыйнай рады RSC Chemical Biology і намеснікам рэдактара .

## Навуковыя публікацыі 
Хіраакі Суга апублікаваў больш за 250 навуковых артыкулаў, сярод якіх:
* 
* 
* 

## Узнагароды 
* 2014 — *Akabori Memorial Award* ад Японскага таварыства пептыдаў
* 2016 — Залаты медаль Макса Бергмана ад Нямецкага таварыства пептыдаў
* 2016 — *Nippon Venture Award* ад 
* 2017 — Сярэбраны медаль Нагоі па арганічнай хіміі ад Фонда навукі аб жыцці MSD
* 2019 — Прэмія Вінцэнта дзю Вінё ад Амерыканскага таварыства пептыдаў
* 2020 — Прэмія Гумбальта ад Фонда Гумбальта
* 2020 — Сусветны прадпрымальнік года, Японія ад 
* 2022 —  ад Швейцарскай вышэйшай тэхнічнай школы Цюрыха
* 2023 — Прэмія Вольфа па хіміі ад Фонда Вольфа

## Крыніцы
Тэхналагічнае прадпрымальніцтва

**Тэхналагічнае прадпрымальніцтва** — стварэнне новага бізнесу, у аснову ўстойлівай канкурэнтнай перавагі якога пакладзена інавацыйная высокатэхналагічная (навукаёмістая) ідэя . Ад іншых формаў прадпрымальніцтва (сацыяльнага або індывідуальнага) тэхналагічнае прадпрымальніцтва адрозніваецца тым, што стварэнне новых прадуктаў або паслуг у гэтым выпадку напрамую звязана з выкарыстаннем найноўшых навуковых ведаў і/або тэхналогій, правамі на якія валодае кампанія-распрацоўшчык.

З — за спецыфікі вырабленых прадуктаў і паслуг — высокаспецыялізаваных ведаў у рознай форме, — а таксама выкарыстоўваюцца навукаёмістымі фірмамі рэсурсаў — інтэлектуальнага капіталу — «вытворчыя працэсы» у іх сур’ёзна адрозніваюцца ад працэсаў вытворчасці матэрыяльных прадуктаў і будуюцца па прынцыпах стартапа.

## Гісторыя з’явы 
Вылучэнне тэхналагічнага прадпрымальніцтва ў асобную групу" заснаваных на новых тэхналогіях фірмаў " адбылося параўнальна нядаўна, у сярэдзіне 1990-х, калі сталі знакамітымі Крамянёвая Даліна Стэнфардскага універсітэта і дарога 128 MIT, Бостан, у ЗША, дзе хутка рос лік высокатэхналагічных стартапов.

## Вызначэнне 
Да тэхналагічнага прадпрымальніцтва можна аднесці стварэнне новага бізнесу ў высокатэхналагічных галінах эканомікі .Тэхналагічнае прадпрымальніцтва распаўсюджана, галоўным чынам, у сферы інфармацыйных тэхналогій, дзе новыя распрацоўкі можна асабліва хутка камерцыялізаваць.
Для паспяховага развіцця тэхналагічнага прадпрымальніцтва неабходна пабудова эфектыўнай прадпрымальніцкай экасістэмы, у прыватнасці захаванне трох умоў:магчымасць трансферу навуковых дасягненняў у бізнес;
наяўнасць механізмаў венчурнага фінансавання;
развіты рынак тэхналогій.

Катэгорыя:Бізнес