open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Жалуды (альбом)

«**Жалуды**» — складанка беларускамоўнай рэп-музыкі, выдадзеная ў 2013 годзе на лэйблах «MZ production» і «Вігма».

## Пра альбом 
Прэзентацыя дыска адбылася 26 лютага 2013 года. На CD сабраныя песні больш дзесятка рэпераў, сярод якіх Vinsent, Вожык, IQ48, Zeman (Чырвоным па Белым), SP Kava (PANaNieba), Міхась Дуброўка, Патрон, MikZa, Meehanik і інш.

23 кастрычніка 2013 года быў прадстаўлены інтэрнэт-дадатак да складанкі, у якім прынялі ўдзел беларускія рэперы Макс Корж і група ЛСП з беларускамоўнымі рэп-кампазіцыямі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Альбомы 2013 года
Катэгорыя:Хіп-хоп-альбомы Беларусі
Аляксееўка (Усвяцкі раён)

**Аляксееўка** () — вёска ва Усвяцкім раёне Пскоўскай вобласці Расіі.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Пскоўскай вобласці
Плантэйшэн (Фларыда)

**Плантэйшэн** (, з англ.  — «плантацыя») — горад у акрузе Браўард, штат Фларыда, ЗША. Горад некалькі разоў атрымліваў нацыянальныя ўзнагароды, звязаныя з прыгажосцю дрэў, якія ў ім растуць. У Плантэйшэне размешчана штаб-кватэра кампаніі DHL-Амерыка.
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Кэсідзі Кук, амерыканская скакуха ў ваду
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Фларыды
Хейлі Батэн

**Хейлі Батэн** (; нар.  г.) — амерыканская прафесійная велагоншчыца, спецыялізуецца на крос-кантры, сярэбраны прызёр Алімпійскіх гульняў. Яна прадстаўляе Злучаныя Штаты на элітным узроўні з 2021 года. У цяперашні час яна з’яўляецца членам каманды Specialized Factory Racing і ездзіць на горных веласіпедах серыі S-Works.
## Крыніцы
Кэці Граймс

**Кэтрын (Кэці) Граймс** (; нар. , Лас-Вегас) — амерыканская плыўчыха, якая выступае ў басейнах і на адкрытай вадзе. Сярэбраны прызёр Алімпійскіх гульняў 2024 года (400 м комплексным плаваннем), шматразовы прызёр чэмпіянатаў свету па водных відах спорту.
## Крыніцы
Лорэн Скрагс

**Лорэн Скрагс** (; нар. ) ― амерыканская фехтавальшчыца на рапірах, чэмпіёнка і сярэбраны прызёр летніх Алімпійскіх гульняў 2024 года, прызёр Панамерыканскага чэмпіянату ў 2024 годзе.

## Біяграфія 
Скрагс вырасла ў Квінсе, штат Нью-Ёрк. Фехтаваннем стала займацца ў 6-гадовым узросце, пасля таго як яе старэйшы брат далучыўся да фехтавальнага клуба ў Брукліне. Вучылася ў каледжы Пэкера, які скончыла ў 2021 годзе. Яе старэйшы брат Нолен вучыўся фехтаванню ў Калумбійскім універсітэце.

Студэнтка Гарвардскага ўніверсітэта і спецыялізуецца на філасофіі.
## Крыніцы
Рэган Сміт

**Рэган Сміт** (; нар.  г., Лейквіл, Мінесота) — амерыканская плыўчыха, якая спецыялізуецца ў плаванні на спіне і батэрфляем. Двухразовая чэмпіёнка і 6-разовы прызёр Алімпійскіх гульняў, трохразовая чэмпіёнка свету, дзейная рэкардсменка свету на дыстанцыях 100 і 200 метраў на спіне і ў камбінаванай эстафеце 4×100 метраў.
## Крыніцы
Батэн

**Батэн** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Джын Батэн — новазеландскі пілот. Камандор ордэна Брытанскай імперыі (1936),
* Хейлі Батэн — амерыканская прафесійная велагоншчыца
Лейквіл (Мінесота)

**Лейквіл** () — горад у акрузе Дакота, штат Мінесота, ЗША.Насельніцтва — 51722 чалавека (2005, перапіс). Шчыльнасць насельніцтва складае 460,4 чал./км².
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Рэган Сміт, амерыканская плыўчыха

Катэгорыя:Гарады Мінесоты
Інстытут біяхіміі імя А. У. Паладзіна НАН Украіны

**Інстытут біяхіміі імя А. У. Паладзіна НАН Украіны** — навукова-даследчая ўстанова ў складзе Аддзялення біяхіміі,  фізіялогіі і малекулярнай біялогіі Нацыянальнай акадэміі навук Украіны, займаецца навуковымі даследаваннямі ў галіне структуры, фізіка-хімічных уласцівасцей і біялагічных функцый складаных бялковых і надмалекулярных сістэм; вывучэння малекулярнай арганізацыі метабалічных працэсаў і механізмаў іх рэгулявання біялагічна актыўнымі рэчывамі; распрацоўкі біятэхналогій і нанабіятэхналогій для медыцыны, сельскай гаспадаркі, экалогіі і прамысловасці.

## Гісторыя
Быў заснаваны ў Харкаве ў 1925 годзе па ініцыятыве прафесара (пасля акадэміка) Аляксандра Уладзіміравіча Паладзіна як *Украінскі біяхімічны інстытут Народнага Камісарыята Асветы УССР* (пратакол № 44 пасяджэння Прэзідыума Укрнавукі ад 10 кастрычніка 1925 года).

У снежні 1931 года быў пераведзены ў Кіеў і ўключаны ў склад Акадэміі навук УССР пад назвай *Інстытут біяхіміі АН УССР*.

## Навуковыя школы 
* біяхіміі нервовай сістэмы
* біяхіміі цягліц
* біяхіміі вітамінаў і каферментаў
* рэгуляцыі метабалізму, біясінтэзу і біялагічных уласцівасцей бялкоў і ліпідаў
* структуры і функцый бялку
* біялогіі ферментаў
* біяхіміі імунітэту

## Структура 
* Аддзел нейрахіміі
* Аддзел біяхіміі цягліц
* Аддзел структуры і функцыі бялкоў
* Аддзел біяхіміі вітамінаў і каферментаў
* Аддзел хіміі і біяхіміі ферментаў
* Аддзел малекулярнай імуналогіі
* Аддзел рэгуляцыі абмену рэчываў
* Аддзел біяхіміі ліпідаў
* Аддзел малекулярнай біялогіі
* Аддзел клеткавых сігнальных механізмаў
* Аддзел навукова-тэхнічнай інфармацыі
## Спасылкі 
* Сайт інстытута

Катэгорыя:Нацыянальная акадэмія навук Украіны
Сейджэн Мэдэліна

**Сейджэн Мэдэліна** (; нар. ) — вайсковец і амерыканская спартсменка, спецыялізцецца ў спартовай стральбе. Прадстаўляла ЗША на летніх Алімпійскіх гульнях 2020 года ў Токіа і летніх Алімпійскіх гульнях 2024 года ў Парыжы. У цяперашні час яна жыве ў Гроўлендзе, штат Каліфорнія.

Сяржант арміі Злучаных Штатаў і служыць стралком/інструктарам у міжнароднай камандзе падраздзялення армейскай стральбы.
## Крыніцы
Інстытут фізіялогіі імя А. А. Багамольца НАН Украіны

**Інстытут фізіялогіі імя А. А. Багамольца НАН Украіны** — навукова-даследчая ўстанова ў складзе Аддзялення біяхіміі, фізіялогіі і малекулярнай біялогіі Нацыянальнай акадэміі навук Украіны, займаецца навуковымі даследаваннямі ў галіне малекулярнай фізіялогіі, біяфізікі, нейрафізіялогіі, паталагічнай фізіялогіі.

## Гісторыя 
Папярэднікамі Інстытута Багамольца з’яўляюцца *Інстытут клінічнай фізіялогіі АН УССР* (заснаваны 9 мая 1934) і *Інстытут эксперыментальнай біялогіі і паталогіі Міністэрства аховы здароўя УССР* (заснаваны ў 1930). Абодва інстытуты працяглы час узначальваліся украінскім савецкім фізіёлагам Аляксандрам Багамольцам, які быў таксама прэзідэнтам Акадэміі навук Украінскай ССР.

Інстытуты былі аб’яднаны ў 1953 годзе і названы ў гонар А. А. Багамольца.

## Структура 
* Аддзел фізіка-хімічнай біялогіі клетачных мембран
* Аддзел біяфізікі іонных каналаў
* Аддзел біяфізікі сэнсарнай сігналізацыі
* Аддзел цыталогіі
* Аддзел нервова-мышачнай фізіялогіі
* Аддзел фізіялогіі нейронавых сетак
** Лабараторыя сінаптычнай перадачы
* Аддзел фізіялогіі рухаў
* Лабараторыя біялогіі стваловых клетак
* Аддзел агульнай і малекулярнай патафізіялогіі
* Аддзел фізіялогіі кровазвароту
* Аддзел імунафізіялогіі
* Аддзел гіпаксіі
* Аддзел клінічнай фізіялогіі злучальнай тканкі

## Спасылкі 
* Сайт інстытута

Катэгорыя:Нацыянальная акадэмія навук Украіны
Рэнтэндорф

**Рэнтэндорф** () — абшчына ў Германіі, у зямлі Цюрынгія. Уваходзіць у склад раёна Заале-Хольцланд. Падпарадкоўваецца ўпраўленню Хюгеланд/Тэлер. Насельніцтва — 423 чалавекі (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 11,62 км².

Камуна падзяляецца на 2 сельскія акругі.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Камуны Цюрынгіі
Эквадорскае сентава

**Эквадорскае сентава** — пасля адмены нацыянальнай эквадорскай валюты сукрэ ў 2000 годзе і ўвядзення долара ЗША у якасці асноўнай грашовай адзінкі краіны ў Эквадоры працягваюць чаканіцца толькі манеты з наміналам у сентава. Намінал, дыяметр і вага эквадорскіх манет цалкам паўтараюць намінал, дыяметр і вагу цэнтаў ЗША.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Эканоміка Эквадора
Катэгорыя:Паўднёваамерыканскія валюты
Дзмітрый Ліхарад

**Дзмітрый Ліхарад** (нар. ) — беларускі валейбаліст і трэнер.

## Біяграфія 
Узначальваў БАТЭ-БДУФК, «Энергія», «Газавік», працаваў у трэнерскім штабе зборнай Беларусі па валейбол.

У ліпені 2023 года узначаліў маскоўскі ЦСКА.
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Dzmitry Likharad
* Дмитрий Лихорад о задачах и целях команды «Газовик-Гомель»
* Лихорад покинул пост главного тренера «Энергии»

Катэгорыя:Валейбольныя трэнеры Беларусі
Катэгорыя:Валейбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Беларусі па валейболе
Катэгорыя:Трэнеры ЦСКА Масква (валейбол)
Катэгорыя:Ігракі МДТУ Масква (валейбол)
Катэгорыя:Трэнеры «Барысаў-БДУФК»
Катэгорыя:Трэнеры «Энергіі» Гомель
Катэгорыя:Трэнеры зборнай Беларусі па валейболе
Катэгорыя:Трэнеры «Газавіка-Гомель»
Інстытут малекулярнай біялогіі і генетыкі НАН Украіны

**Інстытут малекулярнай біялогіі і генетыкі НАН Украіны** — навукова-даследчая ўстанова ў складзе Аддзялення біяхіміі, фізіялогіі і малекулярнай біялогіі Нацыянальнай акадэміі навук Украіны, займаецца навуковымі даследаваннямі ў галіне малекулярнай біялогіі, генетыкі і біятэхналогіі. Створаны ў 1973 годзе на базе заснаванага ў 1968 аддзела малекулярнай біялогіі і генетыкі Інстытут мікрабіялогіі і вірусалогіі імя Д. К. Забалотнага АН УССР.

## Структура 
* Аддзел рэгулятарных механізмаў клеткі
** Лабараторыя мікробнай экалогіі
* Аддзел клеткавых сігнальных сістэм
* Аддзел біямалекулярнай электронікі
* Аддзел структурна-функцыянальнай пратэёмікі
* Аддзел малекулярнай генетыкі
** Лабараторыя геномікі чалавека
* Аддзел генетыкі чалавека
* Аддзел малекулярнай анкагенетыкі
** Лабараторыя генетыкі спадчынных паталогій
* Аддзел генетыкі клеткавых папуляцый
* Аддзел энзімалогіі сінтэзу бялку
** Лабараторыя інавацыйных біятэхналогій
** Група сістэмнай біялогіі
** Лабараторыя «Цэнтр калектыўнага карыстання навуковым прыборам»
* Аддзел малекулярнай і квантавай біяфізікі
** Лабараторыя інструментальных метадаў даследавання
* Аддзел функцыянальнай геномікі
** Лабараторыя біясінтэзу нуклеінавых кіслот
* Аддзел сінтэтычных біярэгулятараў
* Аддзел бялковай інжынерыі і біяінфарматыкі
* Аддзел біямедыцынскай хіміі
* Аддзел навукова-тэхнічнай інфармацыі
** Лабараторыя менеджменту і інавацый

## Спасылкі 
* Сайт інстытута

Катэгорыя:Нацыянальная акадэмія навук Украіны
Карл Кук

**Карл Кук** (; нар.  года) — амерыканскі скакун. Удзельнічаў на летніх Алімпійскіх гульнях 2024 года ў якасці замены ў апошнюю хвіліну таварыша па камандзе Кента Фарынгтана.

Кук пачаў сустракацца з актрысай Кейлі Куока ў канцы 2016 года. Яны заручыліся 30 лістапада 2017 года, у 32-ы дзень нараджэння Куока, і ажаніліся 30 чэрвеня 2018 года. У верасні 2021 года пара абвясціла аб расставанні, а ў чэрвені 2022 года іх развод быў завершаны.
## Крыніцы
Сезон 1994/1995 БК «Гермес» Бабруйск

**Сезон 1994/1995 жаночага баскетбольнага клуба «Гермес»** быў другім сезонам у гісторыі існавання клуба.

## Склад 
## Спаборніцтвы 
### Чэмпіянат Беларусі 
#### Папярэдні этап 
##### Група A 
#### Матчы 
Крыніцы:

#### Першы фінальны тур 
#### Матчы 
Крыніца:

#### Другі фінальны тур 
#### Матчы 
Крыніца:

#### Трэці фінальны тур 
#### Матчы 
Крыніца:

#### Чацвёрты фінальны тур 
#### Матчы 
Крыніца:

## Статыстыка 
### Чэмпіянат Беларусі 
#### Ачкі 
#### Трохачковыя 
## Крыніцы 
1994/1995
Гермес Бабруйск
Катэгорыя:1994 год у Бабруйску
Катэгорыя:1995 год у Бабруйску
Сяргей Уладзіміравіч Бусел

**Сяргей Уладзіміравіч Бусел** (нар. , Мінск, Беларусь) — беларускі валейбаліст. Майстар спорту міжнароднага класа.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў горадзе Мінск. Пачаў займацца валейболам у ДЮСШАР № 6 г. Мінск. Першымі трэнерамі былі В. П. Балабешка і Ю. М. Васільеў.

За нацыянальную каманду выступае з 2011 года.

## Дасягненні 
*   Чэмпіён Беларусі (5): 2013/14, 2012/13, 2011/12, 2010/11, 2009/10
*   Срэбраны прызёр чэмпіянату Беларусі (1): 2021/22
*   Бронзавы прызёр чэмпіянату Беларусі (1): 2008/09
*   Уладальнік Кубка Беларусі (4): 22013/14, 2012/13, 2010/11, 2009/10
*   Сярэбраны прызёр Кубка Беларусі (1): 2011/12

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Siarhei Busel 
* Бусел Сергей
* 4 Сергей Бусел

Катэгорыя:Валейбалісты Беларусі
Катэгорыя:Майстры спорту Беларусі міжнароднага класа
Катэгорыя:Ігракі «Дынама» Масква (валейбол)
Катэгорыя:Ігракі «Енісея» Краснаярск (валейбол)
Катэгорыя:Ігракі зборнай Беларусі па валейболе
Інстытут праблем крыябіялогіі і крыямедыцыны НАН Украіны

**Інстытут праблем крыябіялогіі і крыямедыцыны НАН Украіны** — навукова-даследчая ўстанова ў складзе Аддзялення біяхіміі, фізіялогіі і малекулярнай біялогіі Нацыянальнай акадэміі навук Украіны, займаецца навуковымі даследаваннямі ў галіне устойлівасці біялагічных аб’ектаў да холаду, распрацоўкай тэхналогій крыякансервавання біялагічных аб’ектаў і тэхнічных сродкаў іх рэалізацыі. Заснавана ў 1972 годзе на базе дзвюх лабараторый Фізіка-тэхнічнага інстытута нізкіх тэмператур АН УССР і праблемнай навукова-даследчай лабараторыі нізкатэмпературнага кансервавання касцявога мозгу і крыві Харкаўскага інстытута ўдасканалення лекараў.

## Структура 
* Аддзел крыяпатафізіялогіі і імуналогіі
** Група біятэхналогій і прыкладных нанатэхналогій
* Аддзел крыяфізіялогіі
* Аддзел крыябіяфізікі
* Аддзел халадовай адаптацыі
** Лабараторыя фітакрыябіялогіі
* Аддзел крыяцыталогіі
* Аддзел эксперыментальнай крыямедыцыны
** Лабараторыя крыямарфалогіі
* Аддзел нізкатэмпературнага кансервавання
** Лабараторыя крыяпратэктараў
* Аддзел крыябіялогіі сістэмы рэпрадукцыі
** Лабараторыя крыякансервацыі гамет і эмбрыёнаў
* Аддзел крыябіяхіміі
* Аддзел крыямікрабіялогіі
** Лабараторыя мікрабіялогіі
* Аддзел крыяэндакрыналогіі, інавацынай дзейнасці і інтэлектуальнай уласнасці
* Аддзел навукова-тэхнічнай інфармацыі
* Цэнтр калектыўнага карыстання прыборам Праточны цытафлюарыметр FACS Calibur фірмы BD
* Цэнтр калектыўнага карыстання прыборам Лазерны сканавальны мікраскоп LSM 510 META
* Аддзяленне біятэхнічных праблем дыягностыкі

## Спасылкі 
* Сайт інстытута

Катэгорыя:Нацыянальная акадэмія навук Украіны
Інстытут батанікі імя М. Р. Халоднага НАН Украіны

**Інстытут батанікі імя М. Р. Халоднага НАН Украіны** — навукова-даследчая ўстанова ў складзе Аддзялення агульнай біялогіі Нацыянальнай акадэміі навук Украіны, займаецца навуковымі даследаваннямі ў галіне батанікі.

## Гісторыя 
У верасні 1921 года была заснавана першая ва Украіне батанічная ўстанова — *Батанічны кабінет і гербарый Усеўкраінскай акадэміі навук*, які ў 1927 г. ператварыўся ў *Навукова-даследчы інстытут батанікі Народнага камісарыята асветы УССР*. 1 красавіка 1931 года ён быў пераўтвораны ў *Інстытут батанікі Усеўкраінскай акадэміі наавук*. З 1971 г. Інстытут носіць імя выдатнага ўкраінскага батаніка М. Р. Халоднага.

## Навуковыя школы 
* фларыстыка
* брыялогія
* ліхеналогія
* цыталогія

## Структура 
* Аддзел сістэматыкі і фларыстыкі сасудзістых раслін
** Лабараторыя аховы фітаразнастайнасці і раслінных рэсурсаў
** Лабараторыя мікрамарфалогіі і палеапаліналогіі
* Аддзел геабатанікі і экалогіі
* Аддзел мікалогіі
* Аддзел фіхалогіі, ліхеналогіі і брыялогіі
** Лабараторыя ліхеналогіі і брыялогіі
* Аддзел фітагарманалогіі
* Аддзел клетачнай біялогіі і анатоміі
* Аддзел мембраналогіі і фітахіміі
* Гербарый
* Група практычнай інфарматыкі
* Аддзел навукова-тэхнічнай інфармацыі

## Спасылкі 
* Сайт інстытута

Катэгорыя:Нацыянальная акадэмія навук Украіны
Інстытут мікрабіялогіі і вірусалогіі імя Д. К. Забалотнага НАН Украіны

**Інстытут мікрабіялогіі і вірусалогіі імя Д. К. Забалотнага НАН Украіны** — навукова-даследчая ўстанова ў складзе Аддзялення біяхіміі, фізіялогіі і малекулярнай біялогіі Нацыянальнай акадэміі навук Украіны, займаецца навуковымі даследаваннямі ў галіне сістэматыкі, фізіялогіі, біяхіміі і генетыкі бактэрый, мікраскапічных грыбоў і вірусаў, мікробнай біятэхналогіі.

## Гісторыя 
Заснаваны 31 мая 1928 года сусветна вядомым акадэмікам Д. К. Забалотным, які ў той час узначальваў Усеўкраінскую акадэмію навук. Назва інстытута ў той час гучала як *Інстытут мікрабіялогіі і эпідэміялогіі Усеўкраінскай акадэміі навук*. У 1930 годзе Інстытуту мікрабіялогіі і эпідэміялогіі было прысвоена імя акадэміка Д. К. Забалотнага.

З 1944 — *Інстытут мікрабіялогіі імя Д. К. Забалотнага АН УССР*.

У 1960 г. у інстытуце быў створаны аддзел вірусалогіі, а ў 1963 г. у яго склад увайшлі лабараторыя генетыкі Інстытута заалогіі АН УССР і лабараторыя хіміі нуклеінавых кіслот і хіміі бялку Інстытута арганічнай хіміі АН УССР, Інстытут быў перайменаваны ў *Інстытут мікрабіялогіі і вірусалогіі імя Д. К. Забалотнага АН УССР*.

У 1968 г. на базе Інстытута мікрабіялогіі і вірусалогіі быў створаны аддзел малекулярнай біялогіі і генетыкі, які пазней (1973 г.) стаў самастойным Інстытутам малекулярнай біялогіі і генетыкі НАН Украіны.

## Структура 
* Аддзел антыбіётыкаў
* Аддзел біялогіі экстрэмафільных мікраарганізмаў
* Аддзел біяхіміі мікраарганізмаў
* Аддзел агульнай і глебавай мікрабіялогіі
* Аддзел мікрабіялагічных працэсаў на цвёрдых паверхнях
* Аддзел малекулярнай генетыкі бактэрыяфагаў
* Аддзел праблем інтэрферону і імунамадулятараў
* Аддзел рэпрадукцыі вірусаў
* Аддзел фізіялогіі і сістэматыкі мікраміцэтаў
* Аддзел фізіялогіі прамысловых мікраарганізмаў
* Аддзел фітапатагенных бактэрый
* Лабараторыя біялагічных палімерных злучэнняў
* Лабараторыя вірусаў раслін
* Лабараторыя генетыкі мікраарганізмаў
* Лабараторыя інавацый і перадачы тэхналогій
* Лабараторыя біятэхналогіі мікробнага сінтэзу

## Спасылкі 
* Сайт інстытута

Катэгорыя:Нацыянальная акадэмія навук Украіны
Жэрар Жун’ё

**Жэрар Жун’ё** (; нар. , ) — французскі комік, акцёр кіно і рэжысёр. Валодаючы вострахарактарнай знешнасцю, граў эпізадычныя ролі. З часам да яго прыйшлі і галоўныя ролі («Каралі жартаў», «Прывід з шафёрам», «Дзед Мароз — адмарозак»).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Парыжы, быў другім дзіцем у сям’і будаўнічага падрадчыка, неўзабаве сям’я пераехала ў Пюто, дзе ў ліцэі Пастэра ён пазнаёміўся са сваімі будучымі калегамі па камедыйнай трупе. Марыў стаць блазнам ці мімам з самага дзяцінства.

Жун’ё адзін з заснавальнікаў камедыйнай трупы «Le Splendid» (1970-я гады), разам з такімі акцёрамі, як Крысціян Клаўе, Цьеры Лерміт, Мішэль Блан. Шэраг сваіх мініяцюр гурт выкарыстоўваў у кіно, у прыватнасці, у камедыях «Загарэлыя», «Загарэлыя на лыжах» і «Дзед Мароз — адмарозак».

У 1988 годзе выступіў у якасці рэжысёра касцюмна-гістарычнай камедыі «Без страху і папроку», прысвечанай подзвігам і прыгодам знакамітага рыцара Баярда, сыграўшы ў ім ролю сябра апошняга — Белабра. Найбольшую вядомасць яму прынёс фільм «Харысты» (2004), у якім ён выканаў галоўную ролю. У 2008 годзе выйшаў фільм «Rose et Noir», рэжысёрская праца Жун’ё.

Разам з Сесіль Маньян, мастачкай па касцюмах, Жэрар з’яўляецца бацькам рэжысёра Артура Жун’ё (1980). З 2003 па 2014 сустракаўся з актрысай Саідай Джавад. З 2015 года жыве з Патрысіяй Кампі, адвакатам.
## Фільмаграфія 
* (1974) «Вальсоўшчыкі» — эпізод
* (1976) «Забаўка» — Пін’е
* (1987) «Тандэм» — Рыўто

## Зноскі 
Катэгорыя:Акцёры Францыі
Мішэль Блан

**Мішэль Блан** (; , Курбевуа, Францыя — 3 кастрычніка 2024) — французскі акцёр, рэжысёр і сцэнарыст, які доўгі час выступаў у ролі буркуноў і залётнікаў-няўклюдаў.

## Біяграфія 
Падчас вучобы ў ліцэі Луі Пастэра ў Нёі-сюр-Сен пазнаёміўся з Крысціянам Клаўе, Жэрарам Жун’ё і Цьеры Лермітам. Пасля сябры стварылі французскую тэатральную трупу «Le Splendid». У самым пачатку яны гралі ў раёне Манпарнас, у гаражы, пераўтвораным у кафэ-тэатр, перш чым пераехаць на вуліцу Ламбар. Потым пабудавалі свой уласны тэатр на вуліцы Фабур Сен-Мартэн.

## Фільмаграфія 
* (1976) «Жылец» — сусед Скопа
* (1986) «Уцекачы» — доктар Жыльбер

## Крыніцы 
Катэгорыя:Блан
Блан

**Блан** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Ларан Блан — французскі футбаліст
* Мішэль Блан — французскі акцёр, рэжысёр
Інстытут заалогіі імя І. І. Шмальгаўзена НАН Украіны

**Інстытут батанікі імя М. Р. Халоднага НАН Украіны** — навукова-даследчая ўстанова ў складзе Аддзялення агульнай біялогіі Нацыянальнай акадэміі навук Украіны, займаецца навуковымі даследаваннямі ў галіне сістэматыкі, распаўсюджвання, эвалюцыйнай біялогіі, марфалогіі, паводзін і экалогіі жывёл, тэрыялогіі, арніталогіі, герпеталогіі, іхтыялогіі, энтамалогіі, акаралогіі, арахналогіі, карцыналогіі, малакалогіі, гельмінталогіі, пратысталогіі.

## Гісторыя 
1 жніўня 1930 г. СНК УССР зацвердзіў пастанову Наркамасветы УССР аб стварэнні *Заалага-біялагічнага інстытута* ў Кіеве з філіяламі ў Харкаве і Адэсе на базе Заалагічнага музея, Біялагічнага інстытута імя Ф. Амельчанкі Усеўкраінскай акадэміі навук, Дняпроўскай біялагічнай станцыя Усеўкраінскай акадэміі навук (Кіеў), Прыморскай біялагічнай станцыі Усеўкраінскай акадэміі навук (Адэса), кафедр Кіеўскага, Харкаўскага і Адэскага ўніверсітэтаў. З 1939 года ўстанова атрымала назву *Інстытут заалогіі АН УССР*. У 1981 годзе імя першага дырэктара І. І. Шмальгаўзена было дададзена да назвы Інстытута заалогіі (паводле пастановы № 2 Савета Міністраў УССР ад 6 студзеня 1981 г.).

## Структура 
* Аддзел фаўны і сістэматыкі беспазваночных жывёл
* Аддзел энтамалогіі і навуковых фондаў
** Лабараторыя навуковых фондавых калекцый
* Аддзел акаралогіі
* Аддзел эвалюцыйна-генетычных асноў сістэматыкі
* Аддзел маніторынгу і аховы жывёльнага свету
** Лабараторыя маніторынгу балот Азова-Чарнаморскага рэгіёну
** Лабараторыя папуляцыйнай экалогіі
* Аддзел фаўны і сістэматыкі пазваночных жывёл
** Лабараторыя арніталогіі Паўднёвай Украіны
* Аддзел сістэматыкі энтамафагаў і экалагічных асноў біяметадаў
* Аддзел паразіталогіі
* Аддзел эвалюцыйнай марфалогіі

## Спасылкі 
* Сайт інстытута

Катэгорыя:Нацыянальная акадэмія навук Украіны
Эўноцыя

**Эўноцыя** (*Eunotia*) — род аднаклетачных дыятомавых водарасцей сямейства эўноцыевых.

## Пашырэнне 
Вядома звыш 300 выкапнёвых і сучасных відаў, пашыраных пераважна ў прэсных водах бедных вапнай (часцей у абрастаннях), сярод вільготных імхоў, на мокрых скалах. На Беларусі ў вадаёмах і глебе адзначаны , , , , , ,  і інш.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Дыятомавыя водарасці
Баброва (Усвяцкі раён)

**Баброва** () — вёска ва Усвяцкім раёне Пскоўскай вобласці Расіі.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Усвяцкага раёна
Сезон 1995/1996 БК «Гермес» Бабруйск

**Сезон 1995/1996 жаночага баскетбольнага клуба «Гермес»** быў трэцім сезонам у гісторыі існавання клуба.

## Склад 
## Спаборніцтвы 
### Чэмпіянат Беларусі 
#### Рэгулярны сезон 
#### Зводка вынікаў 
#### Матчы 
Крыніцы:

#### Плэй-оф 
Крыніцы:

## Статыстыка 
### Чэмпіянат Беларусі 
#### Трохачковыя 
## Крыніцы 
1995/1996
Гермес Бабруйск
Катэгорыя:1995 год у Бабруйску
Катэгорыя:1996 год у Бабруйску
Эндрэ Шык

**Эндрэ Шык** (; 2 красавіка 1891, Будапешт, Аўстра-Венгрыя — 10 красавіка 1978, Будапешт, Венгерская Народная Рэспубліка) — венгерскі дзяржаўны дзеяч, міністр замежных спраў Венгерскай Народнай Рэспублікі (1958—1961).

## Біяграфія 
Выпускнік Будапешцкага ўніверсітэта, адвакат. Падчас Першай сусветнай вайны быў афіцэрам Аўстра-Венгерскай арміі. З 1917 года — ваеннапалонны, да сакавіка 1918 года знаходзіўся ў Даурскім лагеры ў Забайкалле, затым пражываў на станцыі Хілок, даваў мясцовым жыхарам урокі англійскай, французскай, нямецкай моў. Ажаніўся з мясцовай жыхаркай Е. В.Тоцкай. У кастрычніку 1919 года з’ехаў у Верхняудзінск. Працаваў супрацоўнікам венгерскай газеты «Форрадалом» («Рэвалюцыя»), якая выходзіла ў Іркуцку, газеты «Савецкая Сібір». Восенню 1922 года быў накіраваны ў Чыту ў МЗС Далёкаўсходняй Рэспублікі (ДВР). З ліквідацыяй ДВР — член Чыцінскага рэвтрыбунала.

Скончыў Інстытут чырвонай прафесуры ў Маскве.

* 1927—1936 гады — прафесар Універсітэта народаў Усходу,
* 1938—1941 гады — навуковы супрацоўнік Інстытута гісторыі,
* 1943—1945 гады — навуковы супрацоўнік Інстытута этнаграфіі АН СССР.

З 1945 года ў Венгрыі.

* 1947—1948 гады — саветнік МЗС,
* 1948—1949 гады — пасол ВНР у ЗША,
* 1949—1953 гады — загадчык Галоўнага палітычнага аддзела Міністэрства замежных спраў, дырэктар Дыпламатычнай акадэміі,
* 1953—1958 гады — намеснік міністра,
* 1958—1961 гады — міністр замежных спраў ВНР.

З 1965 года — старшыня Усевенгерскага савета міру.

Аўтар навуковых прац па гісторыі каланіяльных краін, этнаграфіі, аўтабіяграфічнага рамана «гады выпрабаванняў», у якім даў падрабязную карціну жыцця забайкальцаў у 1918—1919 гадах. Наклад кнігі «Vihar a levelet…» з яго шматтомных мемуараў, якая выйшла ў 1970 годзе, быў канфіскаваны на наступны дзень пасля паступлення ў продаж — магчыма, з-за дэталёвага малюнка сталінскіх рэпрэсій, якія абрынуліся на абвінавачаных у трацкізме камуністаў, уключаючы венгерскую эміграцыю, пасля забойства Кірава.

Перакладаў творы А. П. Чэхава на венгерскую мову. За чатырохтомную «Гісторыю чорнай Афрыкі» ганараваны Дзяржаўнай прэміі ВНР у 1965 годзе.

## Узнагароды і званні 
* Ордэн Дружбы народаў (02.04.1976)
* Міжнародная Ленінская прэмія «За ўмацаванне міру паміж народамі» (1968)

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* http://mek.niif.hu/00300/00355/html/ABC13280/13798.htm 

Катэгорыя:Перакладчыкі на венгерскую мову
Катэгорыя:Ваеннапалонныя Першай сусветнай вайны (Аўстра-Венгрыя)
Катэгорыя:Супрацоўнікі Інстытута этналогіі і антрапалогіі РАН
Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Перакладчыкі Венгрыі
Катэгорыя:Гісторыкі Венгрыі
Катэгорыя:Міністры замежных спраў Венгрыі
Катэгорыя:Рэвалюцыянеры Венгрыі
Катэгорыя:Камуністы Венгрыі
Імператарскі дом Японіі

— афіцыйная назва найстарэйшай дынастыі свету і імператарскай сям’і Японіі. У склад імператарскага дому ўваходзяць чальцы дынастыі, якія выконваюць афіцыйныя імператарскія абавязкі. Згодна з дзеючай канстытуцыяй Японіі, імператар з’яўляецца «сімвалам дзяржавы і еднасці грамадзян». Іншыя чальцы імператарскай сям’і выконваюць цырыманіяльныя і сацыяльныя абавязкі, але не ўплываюць на дзяржаўныя справы. У адрозненне ад каралеўскіх дынастый Еўропы, якія шмат разоў змяняліся, у Японіі заўжды была адзіная дынастыя, якая раздзялялася на пабочныя галіны. Таму афіцыйныя чальцы японскай імператарскай сям’і не маюць прозвішча. Аднак, у дачыненні да імператарскага дому можа неафіцыйна выкарыстоўвацца тэрмін «Дынастыя Ямата».

Імператарская дынастыя налічвае 126 імператараў, пачынаючы з імператара Дзіму (лічыцца, што ён заснаваў японскую дзяржаву ў 660 годзе да н.э.). Але шмат гісторыкаў аспрэчваюць яго існаванне і лічаць Дзіму міфічнай асобай. Такім чынам, першым дакладна існаваўшым імператарам Японіі быў імператар Кімэй (гады кіравання: 539-571 гг. н.э.). Дзеючым імператарам Японіі з'яўляецца імператар Нарухіта, які кіруе пад імём эпохі Рэйва.

 разам з імператрыцай Масако і іншымі чальцамі імператарскай сям'і, 2021]]

## Зноскі 
Катэгорыя:Дзяржаўны лад Японіі
Сэм Кендрыкс

**Сэм Кендрыкс** (; нар.  г., Ошэнсайд, Каліфорнія) — амерыканскі скакун з шастом. Двухразовы чэмпіён свету (2017, 2019). Сярэбраны і бронзавы прызёр Алімпійскіх гульняў (2016, 2024). Двухразовы сярэбраны прызёр чэмпіянатаў свету ў памяшканні (2016, 2018). Шасціразовы чэмпіён ЗША (2014—2019). Чатырохразовы чэмпіён ЗША ў памяшканні (2015—2017, 2023). Рэкардсмен ЗША ў скачках з шастом на адкрытым паветры — 6,06 м (2019).
## Крыніцы
Конер Прынс

**Конер Прынс** (; нар.  г.) — амерыканскі спартовы стралок. Выйграў сярэбраны медаль у мужчынскім скіце на летніх Алімпійскіх гульнях 2024 года.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Форт-Уэрце, але жыў у Берлесана, штат Тэхас. Падчас летніх Алімпійскіх гульняў 2024 года ён быў старшым курсам Тарлтанскага дзяржаўнага ўніверсітэта.
## Крыніцы
Прынс

**Прынс**:
* Прынс (спявак)
* Конер Прынс — амерыканскі спартовы стралок
Лора Крот

**Лора Крот** (; нар. ) — амерыканская спартсменка па канкуры і алімпійская чэмпіёнка.

На летніх Алімпійскіх гульнях 2008 года ў Пекіне Крот заваявала залаты медаль у складзе зборнай ЗША са сваім канём Седрыкам у камандных скачках разам з Маклейнам Уордам, Уілам Сімпсанам і Бізі Мэдэн.

У 2010 годзе Крот была паказана ў тэлесерыяле «Гісторыя вершніка» разам з іншым алімпійцам Маклейнам Уордам.

## Спасылкі 
* Дасье на sport.references.com 

Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад ЗША
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па конным спорце
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2008 года
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2000 года
Катэгорыя:Коннікі на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 года
Катэгорыя:Коннікі на летніх Алімпійскіх гульнях 2000 года
Катэгорыя:Прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 2020 года
Братчына

**Бра́тчына** — грамадская трапеза членаў праваслаўных брацтваў (братчыкаў), якая наладжвалася ў асобныя святочныя дні і калектыўнае частаванне ў складчыну ў час святкавання сялянамі грамадскай свечкі, якую рабілі з воску, сабранага ўсімі абшчыннікамі. Таксама братчынай звалі жбан і напой у ім на братчыне.

Ёсць звесткі пра тое, што братчыны з’явіліся яшчэ ў дахрысціянскія часы (знаходкі «свечнай» братчыны каля Ноўгарада датуюцца Х стагоддзем). У беларускіх вёсках звычай братчыны існаваў да канца XIX стагоддзя.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Святочная талака. Братчына. Так звычайна называлі вясковую абшчыну, якая мела права рэгуляваць адносіны аднавяскоўцаў // СБ. Беларусь сегодня
* *Падаровска Г. П.* Структура и семантика праздничного застолья в братчине // Вестник Череповецкого государственного университета. 2013. № 4. Т. 1.

Катэгорыя:Беларуская народная культура
Катэгорыя:Руская народная культура
Катэгорыя:Праваслаўе
Маклейн Уорд

**Маклейн Уорд** (; нар.  г.) — амерыканскі канкурыст, пяціразовы прызёр Алімпійскіх гульняў.

На Алімпійскіх гульнях 2004 года ў Афінах Уорд выйграў залаты медаль у камандных скачках для ЗША разам з Пітэрам Уайлдам, Бізі Мэдэн і Крысам Каплерам. Зноў выйграў каманднае золата ў скачках на Алімпійскіх гульнях 2008 года, выступаючы на Сапфіры разам з таварышамі па камандзе Лорай Крот, Бізі Мэдэн і Уілам Сімпсанам. На летніх Алімпійскіх гульнях 2016 года Уорд выйграў сярэбраны медаль ЗША ў камандных скачках.
## Крыніцы
Інстытут фізіялогіі раслін і генетыкі НАН Украіны

**Інстытут фізіялогіі раслін і генетыкі НАН Украіны** — навукова-даследчая ўстанова ў складзе Аддзялення агульнай біялогіі Нацыянальнай акадэміі навук Украіны, займаецца навуковымі даследаваннямі ў галіне фізіялогіі раслін і генетыкі.

## Гісторыя 
У 1939 годзе быў арганізаваны аддзел фізіялогіі харчавання раслін і аграхіміі Інстытута батанікі АН УССР. 15 мая 1946 года на яго базе быў арганізаваны *Інстытут фізіялогіі раслін і аграхіміі АН УССР*, згодна з пастановай № 1692 ад 20 кастрычніка 1945 г. Савета народных камісараў УССР і ЦК КП(б)У, а таксама пратаколу Прэзідыума Акадэміі навук УССР № ад 24 жніўня 1945 г.

У 1956 годзе інстытут быў рэарганізаваны і падпарадкаваны міністэрству сельскай гаспадаркі СССР. Ён увайшоў у склад новаўтворанай Украінскай акадэміі сельскагаспадарчых навук і стаў называцца *Украінскім навукова-даследчым інстытутам фізіялогіі раслін*. Аддзел аграхіміі быў перададзены Украінскаму навукова-даследчаму інстытуту земляробства.

У 1958 г. у склад інстытута ўвайшоў аддзел прымянення палімераў у сельскай гаспадарцы. У 1964 г. гэты аддзел быў пераведзены ў Інстытут арганічнай хіміі АН УССР.

У маі 1962-га інстытут вярнулі ў сістэму Акадэміі навук УССР пад назвай *Інстытута фізіялогіі раслін*.

У 1986 годзе ў выніку аб’яднання Інстытута фізіялогіі раслін АН УССР з генетычнымі аддзеламі Інстытута малекулярнай біялогіі і генетыкі АН УССР быў утвораны **Інстытут фізіялогіі раслін і генетыкі НАН Украіны**.

## Навуковыя школы 
* па малекулярнай генетыцы
* па эксперыментальным мутагенезе раслін
* па фізіялогіі росту і развіцця раслін
* па фізіялагічнай ролі мікраэлементаў
* па фізіялогіі і экалогіі фотасінтэзу

## Структура 
* Аддзел генетычнага паляпшэння раслін
** Лабараторыя якасці збожжа
** Лабараторыя арыгінальнага насенніцтва
* Аддзел сімбіятычнай азотфіксацыі
* Аддзел генетычнай інжынерыі
* Аддзел фізіялогіі дзейнасці гербіцыдаў
* Аддзел фізіялогіі жыўлення раслін
* Аддзел фізіялогіі і экалогіі фотасінтэзу

## Спасылкі 
* Сайт інстытута

Катэгорыя:Нацыянальная акадэмія навук Украіны
Брэйдзі Элісан

**Брэйдзі Элісан** (; нар.  года, Глендэйл, штат Арызона, ЗША) — амерыканскі стралок з лука, 4-разовы прызёр Алімпійскіх гульняў, двухразовы чэмпіён свету, 4-разовы чэмпіён Панамерыканскіх гульняў, шматразовы пераможца фіналаў Кубка. свету. Завяршаў 2011 і 2012 гады на першым месцы ў сусветным рэйтынгу сярод стралкоў з алімпійскага лука, сумарна быў лідарам рэйтынгу больш за 650 дзён.

Брэйдзі Элісан выкарыстоўвае ружовы лук, дэманструючы падтрымку даследаванням рака грудзей.
## Крыніцы
Інстытут клетачнай біялогіі і генетычнай інжынерыі НАН Украіны

**Інстытут клетачнай біялогіі і генетычнай інжынерыі НАН Украіны** — навукова-даследчая ўстанова ў складзе Аддзялення агульнай біялогіі Нацыянальнай акадэміі навук Украіны, займаецца навуковымі даследаваннямі ў галіне біятэхналогія раслін, клетачнай і генетычнай інжынерыі.

## Гісторыя 
20 ліпеня 1988 г. у адпаведнасці з пастановай Прэзідыума АН УССР № 342 было арганізавана Аддзяленне клетачнай біялогіі і інжынерыі Інстытута батанікі АН УССР. Яно ўключала ў сябе наступныя аддзелы: цытафізіялогіі і клетачнай інжынерыі (з лабараторыямі), біяфізікі і радыебіялогіі (з лабараторыямі), эмбрыялогіі.

6 чэрвеня 1990 г. на базе Аддзялення быў створаны *Інстытут клетачнай біялогіі і геннай інжынерыі АН УССР* (распараджэнне Савета Міністраў УССР ад 11 мая 1990 г. № 736, распараджэнне Савета Міністраў УССР ад 31 мая 1990 г. № 224, пастанова Прэзідыума АН УССР ад 6 чэрвеня 1990 г. № 160).

У 1992 г. на базе ІКБГІ НАН Украіны створаны Міжнародны інстытут клетачнай біялогіі (Пастанова Прэзідыума АН Украіны ад 21 кастрычніка 1992 г. No 281).

## Структура 
* Аддзел біяфізікі і радыебіялогіі
** Лабараторыя імунітэту раслін
** Лабараторыя радыеэкалагічнай надзейнасці біясістэм
** Лабараторыя біяфізікі сігнальных сістэм
** Лабараторыя радыяцыйнай эпігеномікі
* Аддзел генетычнай інжынерыі
** Лабараторыя адаптыўнай біятэхналогіі
** Мукачаўскі гадавальнік раслін флоры Украіны і Карпат
* Аддзел малекулярнай генетыкі

## Спасылкі 
* Сайт інстытута

Катэгорыя:Нацыянальная акадэмія навук Украіны
Інстытут гідрабіялогіі НАН Украіны

**Інстытут гідрабіялогіі НАН Украіны** — навукова-даследчая ўстанова ў складзе Аддзялення агульнай біялогіі Нацыянальнай акадэміі навук Украіны, займаецца навуковымі даследаваннямі ў галіне гідрабіялогіі.

## Гісторыя 
У 1909 годзе біялагічная камісія Кіеўскага таварыства аматараў прыроды ініцыявала стварэнне адной з першых у Еўропе Дняпроўскай біялагічнай станцыі на Труханавым востраве пад Кіевам.

З 1921 года Дняпроўская біялагічная станцыя ўваходзіць у склад Усеўкраінскай акадэміі навук. З лютага 1934 г. станцыя рэарганізавана ў Гідрабіялагічную станцыя, з сакавіка 1939 г. — у *Гідрабіялагічны інстытут АН УССР*, а з 1940 г. — у *Інстытут гідрабіялогіі АН УССР*.

## Структура 
* Аддзел іхтыялогіі і гідрабіялогіі рачных сістэм
* Аддзел біялогіі размнажэння рыб
* Аддзел экалагічнай гідрабіялогіі і тэхнічнай гідрабіялогіі
* Аддзел санітарнай гідрабіялогіі і гідрапаразіталогіі
* Аддзел воднай радыеэкалогіі
* Аддзел экалогіі водных раслін і таксікалогіі
* Аддзел праснаводнай гідрахіміі
* Аддзел экалагічнай фізіялогіі гідрабіёнтаў і біятэхналогіі

## Спасылкі 
* Сайт інстытута

Катэгорыя:Нацыянальная акадэмія навук Украіны
Джэк Алексі

**Джэк Алексі** (; нар. , Марыстаўн, Нью-Джэрсі) — амерыканскі плывец, чэмпіён свету 2023 года, прызёр чэмпіянату свету. Спецыялізуецца на дыстанцыях вольнага стылю.

## Біяграфія 
На юніёрскім чэмпіянаце свету 2019 года ў Будапешце выступаў у складзе нацыянальнай зборнай ЗША. Выступаў як на індывідуальных дыстанцыях, так і ў эстафеце. У складзе амерыканскай каманды ў эстафеце 4 па 100 метраў вольным стылем заваяваў залаты медаль.

У Фукуоку, у 2023 годзе, на чэмпіянаце планеты па водных відах спорту, заваяваў пяць медалёў рознай вартасці ў індывідуальных і эстафетных стартах. Стаў чэмпіёнам на дыстанцыі 4 па 100 метраў комплексным плаваннем, сярэбраным прызёрам на 50 і 100 метрах, а таксама ў змешанай эстафеце 4 па 100 метраў вольным стылем, і бронзавым у эстафеце 4 па 100 метраў вольным стылем.
## Крыніцы
Інстытут марской біялогіі НАН Украіны

**Інстытут марской біялогіі НАН Украіны** — навукова-даследчая ўстанова ў складзе Аддзялення агульнай біялогіі Нацыянальнай акадэміі навук Украіны, займаецца навуковымі даследаваннямі ў галіне біялогіі і экалогіі водных экасістэм.

## Гісторыя 
21 снежня 1953 года спецыяльнай пастановай Савета Міністраў Украінскай ССР створана Адэская біялагічная станцыя Інстытута гідрабіялогіі АН УССР. Пасля стварэння ў 1963 годзе ў Севастопалі Інстытута біялогіі паўднёвых мораў біялагічная станцыя была рэарганізавана пастановай No 796 ад 11 чэрвеня 1963 года ў Адэскі філіял Інстытута біялогіі паўднёвых мораў.

Пастановай Прэзідыума Нацыянальнай акадэміі навук Украіны № 161 ад 2 ліпеня 2014 г. Адэскае аддзяленне Інстытута біялогіі паўднёвых мораў імя А. А. Кавалеўскага НАН Украіны рэарганізавана ў **Інстытут марской біялогіі НАН Украіны**. Пастанова ўступіла ў сілу 2 жніўня 2014 года.

## Структура 
* Аддзел экалагічнай інтэграцыі біяцыклаў
* Аддзел экалогіі раённых груп
* Аддзел якасці воднага асяроддзя
* Аддзел морфа-функцыянальнай экалогіі воднай расліннасці

## Спасылкі 
* Сайт інстытута

Катэгорыя:Нацыянальная акадэмія навук Украіны
Георгэ Аляксяну

**Георгэ Аляксяну** (,; 1 студзеня 1897, Панчу — 1 чэрвеня 1946, Жылава) — румынскі дзяржаўны дзеяч, ваенны злачынец. Губернатар Трансністрыіі. Пакараны смерцю па рашэнні ваеннага трыбунала.

## Біяграфія 
### Маладосць 
Быў старэйшым сынам пастуха, уцекача з Валахіі, які выратаваўся ад гвалтоўнай ісламізацыі, распачатай туркамі ў другой палове XIX стагоддзя. Аванес прыбыў са статкамі авечак у Малдавію, у раён Панчу, дзе і пасяліўся.

У 1915 годзе паступіў у Бухарэсцкі ўніверсітэт, аднак у 1916 годзе, пасля ўступлення Румыніі ў першую сусвеіную вайну добраахвотнікам пайшоў у войска.

Пасля вайны працягнуў вучобу, па завяршэнні якой выкладаў гісторыю і філасофію ў ліцэі. У 1925 годзе, пасля завяршэння курса дактарата ў Бухарэсцкім універсітэце, стаў доктарам права. У 1927—1938 гадах прафесар грамадскага права ў Чарнавіцкім універсітэце. У 1938 годзе прызначаны каралеўскім рэзідэнтам у цынуце Сучава, з рэзідэнцыяй у Чарнаўцах, а з 1 лютага 1939 года пераведзены на такую ​​ж пасаду ў сталічным цынуце Бучэдж.

### Губернатар Трансністрыіі 
У 1941, пасля пачатку Вялікай Айчыннай вайны, Румынскі Маршал Іон Антанеску прызначыў Аляксяну губернатарам Трансністрыі. Праводзіў рэпрэсіўную палітыку, нясе адказнасць за забойствы сотняў тысяч яўрэяў, як мясцовых, так і выселеных з Бесарабіі і Букавіны і за адпраўку 56 тысяч украінцаў на прымусовыя працы ў Нямеччыну і Румынію. Актыўна праводзіў палітыку румынізацыі, аддаўшы загады пра забарону публічнага выкарыстання ўкраінскай мовы і выкананні ўкраінскіх песень. Выступіў арганізатарам «навуковага інстытута Трансністрыі», які павінен быў стаць апорай румынізацыі захопленых тэрыторый.
Інстытут экалогіі Карпат НАН Украіны

**Інстытут экалогіі Карпат НАН Украіны** — навукова-даследчая ўстанова ў складзе Аддзялення агульнай біялогіі Нацыянальнай акадэміі навук Украіны, займаецца навуковымі даследаваннямі ў галіне экалогіі, экасістэмалогіі, геасацыясістэмалогіі, батанікі, заалогіі, аховы прыроды, экаморфагенезу раслін і папуляцыйнай экалогіі, садзейнічання навукова-тэхнічнаму прагрэсу і сацыяльна-эканамічнаму і духоўнаму развіццю грамадства.

## Гісторыя 
Інстытут экалогіі Карпат створаны ў адпаведнасці з пастановай Прэзідыума Нацыянальнай акадэміі навук Украіны ад 22 кастрычніка 1991 г. No 275 на базе Львоўскага аддзялення Інстытута батанікі імя М. Р. Халоднага АН УССР, якое ў сваю чаргу было утворана ў 1974 годзе з трох аддзелаў Дзяржаўнага прыродазнаўчага музея АН УССР і аддзела марфагенезу раслін гэтага інстытута.

## Навуковыя школы 
* экасістэмалогіі
* папуляцыйнай экалогіі
* тэрытарыяльнай сазалогіі
* эксперыментальнага марфагенезу археганіат

## Структура 
* Аддзел экасістэмалогіі
* Аддзел папуляцыйнай экалогіі
* Аддзел аховы прыродных экасістэм
* Аддзел экамарфагенезу раслін

## Спасылкі 
* Сайт інстытута

Катэгорыя:Нацыянальная акадэмія навук Украіны
Андрэй Радзюк

**Андрэй Анатолевіч Радзюк** (нар. ) — беларускі валейбаліст. Майстар спорту Беларусі.

## Біяграфія 
Выхаванец брэсцкай школы валейбола пачынаў прафесійную кар’еру ў «Заходнім Бугу», потым выступаў за сталічны «Будаўнік». У сезоне 2014/2015 гуляў у казахстанскім «Таразе». Потым быў перыяд выступу за швейцарскі «Лугана Драганс». На наступны сезон 2016/2017 вярнуўся ў Беларусь, дзе падпісаў пагадненне з мінскім «Будаўніком». Далей валейбаліст бараніў колеры салігорскага «Шахцёра» у сезоне чэмпіянату Беларусі 2017/2018, а пазней адправіўся ў італьянскі валейбольны клуб «Джоя-дэль-Колю», дзе правёў адзін год і па завяршэнні кантракта вярнуўся назад у стан салігорцаў.

## Дасягненні 
*   Чэмпіён Беларусі (10): 2023/24, 2022/23, 2021/22, 2020/21, 2020/21, 2019/20, 2019/20, 2018/19, 2018/19, 2017/18
*   Срэбраны прызёр чэмпіянату Беларусі (1): 2016/17
*   Уладальнік Кубка Беларусі (10): 2023/24, 2022/23, 2021/22, 2020/21, 2020/21, 2019/20, 2019/20, 2018/19, 2018/19, 2016/17
*   Сярэбраны прызёр Кубка Беларусі (1): 2017/18

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Радюк Андрей/ Radziuk Andrei
* Андрей Радюк вернулся в солигорский «Шахтер» э
* Andrei Radziuk 

Катэгорыя:Валейбалісты Беларусі
Катэгорыя:Майстры спорту Беларусі
Катэгорыя:Ігракі «Тараза» (валейбол)
Катэгорыя:Ігракі «Лугана» (валейбол)
Катэгорыя:Ігракі зборнай Беларусі па валейболе
Інстытут харчовай біятэхналогіі і геномікі НАН Украіны

**Інстытут харчовай біятэхналогіі і геномікі НАН Украіны** — навукова-даследчая ўстанова ў складзе Аддзялення агульнай біялогіі Нацыянальнай акадэміі навук Украіны, займаецца навуковымі даследаваннямі ў галіне вывучэння малекулярна-біялагічных і клетачна-біялагічных механізмаў жыццядзейнасці расліннай клеткі на аснове развіцця структурна-функцыянальнай геномікі і біяінфарматыкі раслін, структурнай біялогіі і малекулярнай генетыкі; распрацоўкі новых малекулярных біятэхналогій і нанабіятэхналогій раслін і пракарыятычных сістэм; распрацоўкі навуковых асноў рэсурсазберагальных тэхналогій перапрацоўкі сельскагаспадарчай сыравіны, атрымання новых відаў харчовай прадукцыі і атрымання біяпаліва з біямасы; распрацоўкі біятэхналогій вытворчасці харчовых прадуктаў, іх кампанентаў і біялагічна актыўных кампанентаў, малекулярна-генетычных і біяхімічных метадаў фітасанітарнага, медыка-біялагічнага кантролю харчовай сыравіны, харчовых дабавак, прадуктаў і кармоў, навуковых асноў біябяспекі. Створаны ў выніку перайменавання *Інстытута харчовай хіміі і тэхналогіі НАН Украіны* (Пастанова Прэзідыума НАН Украіны № 194 ад 2 ліпеня 2008 г.).

## Структура 
* Аддзел геномікі і малекулярнай біятэхналогіі
** Лабараторыя малекулярнай генетыкі раслін
** Лабараторыя біяінфарматыкі і структурнай біялогіі
** Лабараторыя біятэхналогіі біяпаліва і інавацыі ў зялёнай энергетыцы
** Лабараторыя прамысловых і харчовых біятэхналогій
* Аддзел клетачнай біялогіі і біятэхналогіі
** Лабараторыя праблем біябяспекі
* Аддзел харчовых прадуктаў расліннага паходжання і біяфартыфікацыі
* Аддзел папуляцыйнай генетыкі

## Спасылкі 
* Сайт інстытута

Катэгорыя:Нацыянальная акадэмія навук Украіны
Брайс Дэдман

**Брайс Дэдман** (, нар.  года) — амерыканскі лёгкаатлет, які спецыялізуецца ў бегу на кароткія дыстанцыі.

## Спартыўныя дасягненні 
Двухразовы алімпійскі чэмпіён у мужчынскай эстафеце 4х400 метраў (2021, 2024). Сярэбраны (2024) і бронзавы (2021) прызёр Алімпійскіх гульняў у змяшанай эстафеце 4×400 метраў.

Чэмпіён свету ў мужчынскай эстафеце 4×400 метраў (2022).

Чэмпіён Паўночнай і Цэнтральнай Амерыкі і Карыбскага басейна ў мужчынскай эстафеце 4x400 м (2022). Бронзавы прызёр чэмпіянату Паўночнай і Цэнтральнай Амерыкі і краін Карыбскага басейна ў бегу на 400 метраў (2022).

Чэмпіён ЗША на бегу на 400 м (2023). Рэкардсмен свету ў змешанай эстафеце 4×400 метраў (3.07.41; 2024).
## Крыніцы
Вернан Норвуд

**Вернан Ларнард Норвуд** (; нар.  г., Новы Арлеан, Луізіяна) — амерыканскі лёгкаатлет, які спецыялізуецца ў бегу на 400 метраў. Алімпійскі чэмпіён 2020 года і шматразовы чэмпіён свету ў эстафеце 4×400 метраў.

Заняў трэцяе месца на чэмпіянаце краіны ў бегу на круг, саступіўшы толькі Дэвіду Вербургу і Лашону Мерыту. Дзякуючы гэтаму поспеху паехаў на чэмпіянат свету 2015 года, дзе стаў паўфіналістам у асабістым выглядзе і чэмпіёнам у эстафеце 4×400 метраў. Нягледзячы на ​​тое, што Вернан дапамог зборнай толькі ў папярэдніх забегах, ён атрымаў золата як паўнавартасны ўдзельнік каманды.

Зімой 2016 года выйграў чэмпіянат ЗША на дыстанцыі 400 метраў. На чэмпіянаце свету ў памяшканні быў дыскваліфікаваны ў забегу за заступ за межы бегавой дарожкі, аднак затым у эстафеце прынёс камандзе першае месца. Вернан бег заключны этап, а амерыканцы паказалі трэці час у сусветнай гісторыі (3.02,45).
## Крыніцы
Норвуд

**Норвуд**:

## Прозвішча 
* Вернан Норвуд — амерыканскі лёгкаатлет

## Тапонім 
### Аўстралія 
* Норвуд (Аўстралія)

### ЗША 
* Норвуд (Паўночная Караліна)
Інстытут эвалюцыйнай экалогіі НАН Украіны

**Інстытут эвалюцыйнай экалогіі НАН Украіны** — навукова-даследчая ўстанова ў складзе Аддзялення агульнай біялогіі Нацыянальнай акадэміі навук Украіны, займаецца навуковымі даследаваннямі ў галіне ахова, захавання і аднаўлення біяразнастайнасці, у прыватнасці, разнастайнасці раслінных груповак і фаўністычных комплексаў мегаполіса на прыкладзе г. Кіева.

## Гісторыя 
Заснаваны ў 2004 годзе пастановай Прэзідыума Нацыянальнай акадэміі навук Украіны ад 8 верасня 2004 года № 214 «Аб стварэнні Навуковага цэнтра экаманіторынгу і біяразнастайнасці мегаполіса НАН Украіны» і ажыццяўляў сваю дзейнасць у рамках Аддзялення агульнай біялогіі НАН Украіны.

У 2007 годзе пастановай Прэзідыума Нацыянальнай акадэміі навук Украіны № 324 ад 21.11.2007 «Аб арганізацыйных пытаннях дзейнасці дзяржаўнай навуковай установы „Навуковы цэнтр экаманіторынгу і біяразнастайнасці мегаполіса НАН навук Украіны“», на НАН Украіны было ўскладзена навукова-метадычнае кіраўніцтва «Садова-паркавым комплексам НАН Украіны», які з 2011 г. уключаны ў склад НАН «НЦЭБМ» са спыненнем дзейнасці гэтага комплексу як юрыдычнай асобы згодна з пастановай Прэзідыума НАН Украіны ад 11.05.2011 г. № 148 «Аб арганізацыйных пытаннях забеспячэння развіцця даследаванняў у галіне маніторынгу біяразнастайнасці ва ўмовах мегаполіса». Гэтай жа пастановай ДНУ «НЦЭБМ» нададзены статус навукова-даследчага інстытута Нацыянальнай акадэміі навук Украіны.

Пастановай Прэзідыума Нацыянальнай акадэміі навук Украіны № 114 ад 4 верасня 2013 г. Дзяржаўная навуковая ўстанова «Навуковы цэнтр экаманіторынгу і біяразнастайнасці мегаполіса НАН Украіны» перайменавана ў дзяржаўную ўстанову «Інстытут эвалюцыйнай экалогіі НАН Украіны».

Пастановай Прэзідыума Нацыянальнай акадэміі навук Украіны № 173 ад 11.12.2013 «Аб перадачы навуковага падраздзялення» з Інстытута заалогіі імя І. І. Шмальгаўзена, аддзел эталогіі і сацыялогіі насякомых пераведзены ў Інстытут эвалюцыйнай экалогіі НАН Украіны.

Загадам Прэзідыума Нацыянальнай акадэміі навук Украіны № 712 ад 21 лістапада 2014 г. аддзел фітаэкалогіі пераведзены з Данецкага батанічнага саду НАН Украіны ў ДУ «Інстытут эвалюцыйнай экалогіі Нацыянальнай акадэміі навук Украіны».

## Структура 
* Аддзел фітэакалогіі
* Аддзел дэндралогіі і парказнаўства
* Аддзел эталогіі і сацыябіялогіі насякомых
* Аддзел экалагічнага маніторынгу
* Аддзел дынамікі папуляцый
* Лабараторыя аховы і аднаўлення біяразнастайнасці

## Спасылкі 
* Сайт інстытута

Катэгорыя:Нацыянальная акадэмія навук Украіны
Інстытут гісторыі Украіны НАН Украіны

**Інстытут гісторыі Украіны НАН Украіны** — навукова-даследчая ўстанова ў складзе Аддзялення гісторыі, філасофіі і права Нацыянальнай акадэміі навук Украіны, займаецца навуковымі даследаваннямі ў галіне гісторыі Украіны.

## Гісторыя 
Інстытут быў створаны ў 1936 годзе як *Інстытут гісторыі Украіны АН УССР*. З 1953 г. — *Інстытут гісторыі АН УССР*, з 1990 г. — *Інстытут гісторыі Украіны АН УССР* (з 1991 г. — АН Украіны; з 1994 г. — НАН Украіны).

## Структура 
* Аддзел гісторыі Украіны сярэдніх вякоў і ранняга Новага часу
** Сектар даследаванняў гісторыі Кіеўскай Русі
** Сектар сацыяльнай гісторыі
* Аддзел гісторыі Украіны ХІХ — пачатку ХХ ст.
* Аддзел гісторыі Украінскай рэвалюцыі (1917—1921)
* Аддзел гісторыі Украіны 20-30-х гадоў ХХ ст.
* Аддзел ваенна-гістарычных даследаванняў
** Сектар найноўшай гісторыі і палітыкі
* Аддзел гісторыі Украіны другой паловы ХХ ст.
** Цэнтр даследаванняў гісторыка-культурнай спадчыны Украіны
* Аддзел гісторыі міжнародных адносін і знешняй палітыкі Украіны
* Аддзел ўкраінскай гістарыяграфіі
* Аддзел спецыяльных галін гістарычнай навукі і электронных інфармацыйных рэсурсаў
** Сектар генеалагічных і геральдычных даследаванняў
* Аддзел гістарычнай рэгіяналістыкі
* Аддзел гісторыі дзяржаўнага тэрору савецкага часу
* Аддзел навукова-тэхнічнай інфармацыі

## Спасылкі 
* Сайт інстытута

Катэгорыя:Нацыянальная акадэмія навук Украіны
Хантэр Армстранг

**Джозеф Хантэр Армстранг** (; нар.  г.) — амерыканскі плывец. Рэкардсмен свету на доўгай дыстанцыі 50 метраў на спіне. На чэмпіянаце свету па водных відах спорту 2022 года заваяваў сярэбраны медаль на дыстанцыі 50 метраў на спіне, бронзавы медаль на дыстанцыі 100 метраў на спіне, залатыя медалі ў эстафеце 4×100 метраў вольным стылем і змяшанай эстафеце 4×100 метраў, а таксама сярэбраны медаль у комплекснай эстафеце 4×100 метраў. На летніх Алімпійскіх гульнях 2020 года выйграў залаты медаль у камбінаванай эстафеце 4×100 метраў, плаванні на спіне ў папярэднім заплыве і заняў дзявятае месца ў плаванні на 100 метраў на спіне.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Плыўцы ЗША
Катэгорыя:Плыўцы на летніх Алімпійскіх гульнях 2020 года
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па плаванні