Авіяспецыялісты былых савецкіх рэспублік у Афрыцы

У 1990-я і 2000-я гады ў краіны Афрыкі з былых савецкіх рэспублік адбыўся наплыў авіяспецыялістаў, што было выклікана цяжкім эканамічным становішчам пасля распаду СССР. Іх дзейнасць часцей за ўсё ажыццяўлялася па кантрактах з прыватнымі кампаніямі. Пілоты і тэхнікі працавалі як у грамадзянскай, так і ў ваеннай авіяцыі. Многія загінулі ў авіякатастрофах, узброеных канфліктах ці ж зусім прапалі без вестак.

## Перадгісторыя 
У пачатку 90-х значная частка высокакваліфікаваных спецыялістаў ваенна-абароннага комплексу і авіятараў былога СССР апынуліся ў цяжкім матэрыяльным становішчы. Абвальнае скарачэнне перавозак выкінула з грамадзянскай авіяцыі тысячы лётчыкаў і тэхнікаў. У аэрапортах засталіся тысячы непатрэбных самалётаў і верталётаў. Пазней да ўсяго гэтага дадалося яшчэ і скарачэнне старога парку савецкіх лятальных апаратаў з заменай на заходнія ўзоры. Кіраўніцтва, не жадаючы марнавацца на перанавучанне сталых спецыялістаў, больш ахвотна набірала маладых, якія ўжо ўмелі эксплуатаваць замежную авіятэхніку.

## Дзейнасць 
Па словах прэзідэнта асацыяцыі лётнага складу Расіі Анатоля Кочура, у 1990-я за мяжу з’ехалі каля 7 тыс. лётчыкаў і тэхнікаў былога СССР, з якіх 400 — у Афрыку. У 2007 годзе ва Украіне заявілі аб парадку 700 сваіх суайчыннікаў, што працуюць як авіяспецыялісты ў Афрыцы. На 2011 год прафсаюз лётнага складу Расіі меў звесткі аб 300 пілотах, а асацыяцыя лётнага складу — 500 і больш сваіх авіятараў на «чорным кантынгенце». У газеце «Наша версия» агульная колькасць авіятараў з усёй постсавецкай прасторы ацэньвалася ў больш за дзве тысячы чалавек.

У Анголе (па даных пасольства РФ на сярэдзіну 90-х і пачатак нулявых) дзейнічалі больш за 20 экіпажаў расійскіх, украінскіх, малдаўскіх і беларускіх лётчыкаў.

Таксама прысутнасць авіяспецыялістаў з былых савецкіх рэспублік заўважана ў Ліберыі, Малі, Чадзе, Сьера-Леоне, Лівіі, Кот-д’Івуары, Эрытрэі, Марока, ПАР, Мазамбіку, Гвінеі, Экватарыяльнай Гвінеі, Судане, Кеніі і Угандзе. Працавалі яны і на афіцыйныя органы і дэпартаменты афрыканскіх дзяржаў, займаючыся перавозкамі ў іх інтарэсах.

У пачатку 2000-х аператыўнікі ўпраўлення «Т» (контрразведніцкае забеспячэнне транспарту) Дэпартамента эканамічнай бяспекі расійскай ФСБ канстатавалі, і ўсе 22 пасажыры загінулі. Паветранае судна выконвала заказы Міністэрства абароны рэспублікі.
* **Чэрвень 2007**: упаў Су-25 ВПС ДРК, на якім загінуў украінскі найміт.
;
* **10 лютага 1999**: у Кейптаўне пацярпеў катастрофу верталёт Мі-8 мясцовай авіякампаніі. Даставіўшы халадзільнае абсталяванне на дах гасцініцы Cape Sun International, верталёт пры ўзлёце зачапіў лопасцю суседні будынак, пасля чаго паваліўся на зямлю з 50-метровай вышыні. Загінулі ўсе члены экіпажа, у тым ліку расійскі бортмеханік.
;
* **23 сакавіка 2007:** ваенна-транспартны самалёт Іл-76ТД беларускай авіякампаніі «Трансавіяэкспарт» быў збіты пры ўзлёце з аэрапорта горада Магадзіша. 11 членаў экіпажа загінулі. (гл. Катастрофа Іл-76 у Магадыша (23 сакавіка 2007))
;
*  **27 чэрвеня 2008:** паблізу горада Малакаль разбіўся самалёт Ан-12, які выконваў рэйс Хартум—Джуба. У катастрофе загінулі сем чалавек, з якіх чацвёра былі грамадзянамі Украіны, адзін армянін, астатнія — суданцы. Аднаму члену экіпажа, грамадзяніну Судана, удалося выжыць.
* **30 чэрвеня 2008**: у Хартуме пацярпеў крушэнне Іл-76. Загінулі трое грамадзян Расіі і адзін Беларусі.
;
* 8 студзеня 2005 года: транспартны самалёт Ан-12, які ляцеў у сталіцу Кіншасу з грузам фасолі і аўтамабілямі на борце ўпаў у лесе з-за адмовы рухавіка, перагружанасці і зрушэння цэнтра цяжару. Загінуўшы экіпаж складаўся з шасцярых расіянаў.
* **Лістапад 1997:** дыпламаты РФ вызвалілі з палону 11 расійскіх лётчыкаў, якія працавалі ў Конга па кантракце з бельгійскай фірмай, якая займалася перавозкамі харчавання. Яны былі абвінавачаны ў транспарціроўцы зброі для ўрада дзяржавы падчас грамадзянскай вайны.
* **Ліпень 2003:** у Судане на ваенным аэрадроме Эль-Фашэр арыштаваны верталёт Мі-26 з трынаццаццю расіянамі. Верталёт быў акружаны ўзброенымі аўтаматчыкамі, а затым лётчыкаў на працягу некалькіх дзён аж да вызвалення па лініі МЗС РФ трымалі пад дамашнім арыштам. Іх абвінавачвалі ў няправільным афармленні транзітных дакументаў і магчымых кантактах з мясцовай паўстанцкай групоўкай. (гл. Група расійскіх ваенных спецыялістаў у Эфіопіі і Удзел украінцаў у эфіопа-эрытрэйскай вайне)
* **Першая Івуарыйская вайна:** пры ўрадавых войсках на аэрадроме Ямусукра дзейнічала група лётчыкаў і тэхнікаў з Беларусі (іх статус да канца не ясны), якія дапамагалі афрыканскім авіятарам у засваенні Су-25, пастаўленых таксама беларусамі. Сярод лётчыкаў быў адстаўны палкоўнік ВПС РБ Юрый Сушкін, які атрымае шырокую вядомасць за інцыдэнт у Буаке, дзе ён у экіпажы з Анжам Гнандуетам памылкова атакуе базу французскіх войскаў, пераблытаўшы іх з баевікамі «Новых сіл». (гл. Беларускія найміты ў Кот-д’Івуары)
* **Грамадзянская вайна ў Лівіі (2011):** У пачатку баявых дзеянняў у заходніх СМІ з’явілася інфармацыя, што ў падаўленні вулічных беспарадкаў удзельнічаюць беларускія, а таксама сербскія, украінскія і румынскія найміты. Замежныя байцы пілатавалі баявую авіяцыю, абстрэльваючы апазіцыю, а таксама праводзілі патруляванне і зачыстку вуліц на аўтамабілях. Вайсковы аглядальнік Аляксандр Алесін выказаў здагадку, што сярод беларускіх авіятараў маглі быць адстаўныя вайскоўцы, бо афіцыйна дзяржава імкнецца не адпраўляць дзейныя вайсковыя кадры ў «гарачыя кропкі». (гл. Беларусы ў лівійскім канфлікце)

## Літаратура 
* *Ольга Томашевская.* Возвращение из африканского плена  // Белорусская деловая газета : газета. — 6 августа 1998.
* *Владимир Воронов, Павел Мороз.* Слуги смерти: Русские наёмники в Африке //  Собеседник : газета. —  28 мая 2001.
* Авторский коллектив: *Леонид Заварский, Кирилл Дранцов, Елена Миклашевская, Андрей Смирнов, Гульчачак Ханнанова, Роман Голубев.* Воздушные наемники // Коммерсантъ Деньги : журнал. — № 35(339). — 5 сентября 2001. — с. 20.
* *Сергей Франчук.* По следам наших птиц: Война в стране какао // История авиации : журнал — № 3. — 2005. — с. 63-68.
* *Дарья Пыльнова, Дмитрий Шкрылев.* Сотни «пилотов удачи» // Новая газета : газета. — №26 (36). — 12 июля 2007.
* *Дарья Пыльнова, Дмитрий Шкрылев.* Наши гастарбайтеры в Африке // Новая газета : газета. — 12 июля 2007.
* *Руслан Горевой*. Крылья без родины: На африканцев работают до тысячи российских пилотов // Наша версия : газета. — 12 апреля 2011.
* *Сяргей Расолька*. Афрыканская эпапея беларускіх верталётчыкаў  // Звязда : газета. — 28 жніўня 2017.
* *Мария Буинчик.* Открытая молдавскими летчиками Африка – и по сей день закрытая тема для общества  // Молдавские ведомости : газета. — 22 февраля 2021.

Катэгорыя:Транспарт у Афрыцы
Катэгорыя:Авіяцыя
Катэгорыя:Постсавецкая прастора