Жодзіна

**Жо́дзіна**. На думку У. Тапарова, назва ракі Паджодзінка няясная, зрэшты вылучаецца корань *жод-/жад-*, які ўтварае шэраг гідронімаў на старой балцкай тэрыторыі Верхняга Падняпроўя.

На думку А. Ванагаса, літоўскія рачныя назвы *Žadalis, Žadikė, Žad-upys* могуць быць звязаныя з літ. *žãdinti* «будзіць, падымаць».

У. Тапароў згадвае як стараіндыйскае *nadī* «рака, водная плынь» пайшло ад **nad*- «гучаць, шумець, раўсці, цурчэць».

## Геаграфія 
Знаходзіцца за 44 км ад Мінска; чыгуначная станцыя на лініі Мінск—Орша, на аўтадарозе Мінск—Масква. Горад размешчаны на Цэнтральнабярэзінскай раўніне Верхнебярэзінскай нізіны. Каля 70 % усёй тэрыторыі знаходзіцца на вышыні 180—220 м над узроўнем мора, на р. Плісе.

Плошча тэрыторыі горада: больш за 23 км²

## Гісторыя 
### Вялікае Княства Літоўскае 
Упершыню згадваецца каля 1688 г. як в. Жодзіна Слабада ў Менскім ваяводстве на рацэ Паджодзінцы, належала Радзівілам.

### Пад уладай Расійскай імперыі 
З 1793 г. — у складзе Расійскай імперыі, Мінскай губерні. З завяршэннем будаўніцтва чыгункі Масква — Брэст (1871) — чыгуначная станцыя.

### Найноўшы час 
У Першую сусветную вайну ў лютым — снежні 1918 года была пад акупацыяй войскаў кайзераўскай Германіі.

25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. З 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі вёска ўвайшла ў склад БССР.

У жніўні 1919 — ліпені 1920 вёска знаходзілася пад польскай уладай.

Падчас Другой сусветнай вайны з чэрвеня 1941 г. да ліпеня 1944 г. акупіравана нямецкімі войскамі.

З 1924 г. стала цэнтрам сельсавета Смалявіцкага раёна. 21 студзеня 1958 года вёска Жодзіна пераўтворана ў пасёлак гарадскога тыпу з уключэннем у яго склад пасёлкаў Смалявіцкай ДРЭС (з 1979 года Жодзінская ЦЭЦ), завода дарожных і меліярацыйных машын і вёсак Зарэчча і Крушынкі. У 1958 г. быў пабудаваны Беларускі аўтамабільны завод (БелАЗ).

З 1963 года — горад абласнога падпарадкавання.

У 1964 годзе да Жодзіна былі далучаны вёскі Судабоўка і Дымкаўка.

## Насельніцтва 

ImageSize = width:auto height:180 barincrement:40
PlotArea = left:50 bottom:20 top:15 right:15
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = late
Colors =
  id:linegrey2 value:gray(0.9)
  id:linegrey value:gray(0.7)
  id:cobar value:rgb(0.0,0.7,0.8)
  id:cobar2 value:rgb(0.6,0.9,0.6)
DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:80000
ScaleMajor = unit:year increment:20000 start:0 gridcolor:linegrey
ScaleMinor = unit:year increment:5000 start:0 gridcolor:linegrey2
PlotData =
  color:cobar width:15
  bar:1781 from:0 till:230
  bar:1796 from:0 till:374
  bar:1897 from:0 till:697
  bar:1970 from:0 till:22000
  bar:1991 from:0 till:56000
  bar:1995 from:0 till:59100
  bar:2005 from:0 till:61200
  bar:2010 from:0 till:61822
  bar:2015 from:0 till:62560
  bar:2017 from:0 till:64303
  bar:2023 from:0 till:64000
TextData=
  fontsize:10px pos:(10,195)
  text:

* **XVIII стагоддзе**: 1781 год — 230 чал.; 1796 год — 374 чал.,
* 7 школ,
* 2 гімназіі, з якіх адна жаночая,
* Прафесійны ліцэй,
* Жодзінскі дзяржаўны політэхнічны каледж.

Жодзіна. Дзіцячы сад.jpg|Дзіцячы сад
Жодзіна. Сярэдняя школа № 4.jpg|Сярэдняя школа № 4
Жодзіна. Сярэдняя школа № 5.jpg|Сярэдняя школа № 5
Жодзіна. Сярэдняя школа № 6.jpg| Сярэдняя школа № 6
Жодзіна. Жодзінскі дзяржаўны політэхнічны каледж.jpg|Жодзінскі дзяржаўны політэхнічны каледж
Жодзіна. Паліклініка.jpg|Паліклініка
Жодзіна. Лазня.jpg|Лазня
Жодзіна. Асілак.jpg|Асілак

## Культура і грамадства 
Цэнтральная гарадская бібліятэка — інфармацыйны і грамадска-культурны цэнтр горада Жодзіна.

### Сродкі масавай інфармацыі 
Мясцовая прэса прадстаўлена гарадскою грамадска-палітычнай газетай «». Выдаецца са студзеня 1991 г.

Жодзіна. Жодзінскія навіны 1.jpg|
Жодзіна. Жодзінскія навіны 2.jpg|

### Славутасці 
* Манумент у гонар савецкай маці-патрыёткі
* Жодзінскі дом-музей А. Ф. Купрыянавай, у экспазіцыі музея прадстаўленыя асабістыя рэчы сям’і Купрыянавых, прадметы побыту даваеннага і ваеннага часу
* Касцёл Маці Божай Фацімскай (1990-я)
* Цэрквы Багародзіцкая і Міхайлаўская (1990-я)
* Памятны знак у гонар вызвалення горада Жодзіна 2 ліпеня 1944 года сіламі 3-яй танкавай брыгады 5-га танкавага войска. Быў усталяваны Ў 2010 годзе ў гарадскім скверы
* Помнік Пятру Іванавічу Купрыянаву
* Фігура Божай Маці (2021)

### Страчаная спадчына 
* Царква Св. Міхала Архангела (1864).

### Спорт 
* Футбольны клуб «Тарпеда-БелАЗ»
* Стадыён «Тарпеда»

Жодзіна, фігура Божай Маці (05-11-2021).jpg|Фігура Божай Маці
Жодзіна, помнік маці Купрыянава і пяці яе загінуўшым сынам.jpg|Помнік маці Купрыянава і пяці яе загінуўшым сынам
Жодзіна, помнік маці Купрыянава і пяці яе загінуўшым сынам (валун).jpg|Помнік маці Купрыянава і пяці яе загінуўшым сынам (валун)
Жодзіна, помнік Купрыянаву.jpg|помнік Купрыянаву
Жодзіна, помнік Купрыянаву (2).jpg|помнік Купрыянаву
Жодзіна. Памятная таблічка.jpg|
Жодзіна. Памятная таблічка 1.jpg|
Жодзіна. Помнік 1.jpg|
Жодзіна. Помнік.jpg|Памятны знак у гонар вызвалення горада Жодзіна
Жодзіна. Помнік 2.jpg|
Станцыя Жодзіна. Памятная таблічка.jpg|Станцыя Жодзіна. Памятная таблічка
Жодзіна. Дом культуры.jpg|Дом культуры
Жодзіна. Кінатэатр «ЮНАЦТВА».jpg|Кінатэатр «ЮНАЦТВА»
Жодзіна. Дом-музей А.Ф. Купрыянавай.jpg|Дом-музей А.Ф. Купрыянавай
Жодзіна. Помнік ушанавання памяці загінуўшых уражэнцаў у Другой сусветнай вайне 1.jpg|Помнік ушанавання памяці загінулых ураджэнцаў у Другой сусветнай вайне
Жодзіна. Помнік ушанавання памяці загінуўшых уражэнцаў у Другой сусветнай вайне 2.jpg| 

## Вядомыя асобы 
* Алесь Аркуш (нар. 1960) — беларускі паэт, эсэіст, выдавец.
* Мікалай Астапковіч (нар. 1954) — шматразовы чэмпіён свету па веславанню на байдарках і каноэ.
* Раман Аляксандравіч Галоўчанка (нар. 1973) — беларускі дыпламат і дзяржаўны дзеяч, прэм’ер-міністр Беларусі.
* Сяргей Канстанцінавіч Дзік (нар. 1956) — беларускі вучоны.
* Мікіта Крыўцоў (1992—2020) — беларускі футбольны фанат, загінулы ўдзельнік пратэсту пасля прэзідэнцкіх выбараў 2020 года.
* Пётр Іванавіч Купрыянаў (1926—1944), удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза

## Галерэя 

Жодзіна. ЗАГС.jpg|ЗАГС

## Гл. таксама 
* Гарады Мінскай вобласці
* Гарады Беларусі

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Жодзінскі гарадскі выканаўчы камітэт  
* Інфармацыйны партал ZHODZINA.BY
* Канал СТВ: Жодзіна. Падарожжы дылетанта
* Верш А.Хадановіча «З чаго пачынаецца Жодзіна?»
* Надвор’е ў горадзе Жодзіна


Катэгорыя:Гарады абласнога падпарадкавання Беларусі
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1643 годзе