Фрыда Кало

**Фры́да Ка́ло дэ Рыве́ра** ( ці **Магдале́на Ка́рмэн Фры́да Ка́ло Кальдэро́н)** (; Кояакан, Мехіка  — ), — мексіканская мастачка, найбольш вядомая аўтапартрэтамі, жонка мастака Дыега Рыверы, падтрымлівала камуністычную партыю.

Усё жыццё ў яе быў слабы стан здароўя — у дзяцінстве яна хварэла на поліяміэліт, а таксама ў падлеткавым узросце перанесла сур’ёзную аўтамабільную аварыю, пасля якой была вымушана прайсці шматлікія аперацыі, якія паўплывалі на ўсё яе жыццё.

Мексіканская культура і мастацтва народаў дакалумбавай Амерыкі моцна паўплывалі на яе творчасць. Мастацкі стыль Фрыды Кало зрэдку характэрызуюць як наіўнае мастацтва ці фолк-арт. Заснавальнік сюррэалізма Андрэ Брэтон прылічваў яе да сюррэалістаў.

## Біяграфія 
Фрыда Кало нарадзілася 6 ліпеня 1907 году ў горадзе Коякан, недалёка ад Мехіка (пазней яна змяніла год нараджэння на 1910 — год Мексіканскай рэвалюцыі). Яе бацька — Гільерма Кало, немец яўрэйскага паходжання быў мастаком і фатографам. Маці Фрыды, Мацільда Кальдэрон, з’яўлялася мексіканкай з індзейскімі каранямі, была хатняй гаспадыняй. Акрамя Фрыды ў сям’і было яшчэ пяць сясцёр. Фрыда развівалася дзякуючы амаль выключна бацьку, маці была вельмі рэлігійнай асобай і часта спрачалася з дачкой.

У дзяцінстве хварэла поліяміэлітам, з-за чаго ў яе на ўсё жыццё засталіся крыху дэфармаваныя ногі. Хаваючы гэта, да канца жыцця яна насіла доўгія спадніцы. Гэты ранні вопыт барацьбы за права паўнавартаснага жыцця ўмацаваў характар Фрыды.

Фрыда займалася боксам і іншымі відамі спорту. У 15 гадоў яна паступіла ў «Прэпараторыю» (Нацыянальную падрыхтоўчую школу), адну з найлепшых школ Мексікі, з мэтай вывучаць медыцыну. Пад балдахінам ложка прымацавалі вялікае люстэрка, каб яна магла бачыць сябе. Першай карцінай стаў аўтапратрэт, што назаўсёды вызначыла асноўны кірунак творчасці: *«Я малюю сябе, таму што шмат часу баўлю ў адзіноце і таму што з’яўляюся той тэмай, якую ведаю лепей за ўсё».*

У 1928 годзе яна стала сябрам Мексіканскай камуністычнай партыі, калекцыянавала старажытныя творы нацыянальнага мастацтва, нават у паўсядзённым жыцці насіла нацыянальныя касцюмы.

У 1937 годзе Фрыда Кало прымала ў сваім доме Льва Троцкага з жонкай, з якім ў Кало быў раман. Лічыцца, што з’ехаць Троцкага вымусіла занадта моцнае захапленне тэмпераментнай мексіканкай. У 1940 годзе Троцкі быў забіты. У 1938 годзе правяла сваю першую выстаўку ў Нью-Ёрку, якая прайшла вельмі паспяхова. У гэты час Фрыда мела блізкія адносіны з фатографам *Нікаласам Мюрэем*. Наступная выстаўка ў Парыжы прайшла таксама з вялікім поспехам, адну яе карціну нават набыў Луўр, што ўзмацніла яе патрыятычныя пачуцці. Некаторы час Кало цікавілася сюррэалізмам, але хутка расчаравалася.

Бацька Фрыды памёр ад сардэчнага прыступу ў 1941 годзе. У 1950 годзе Кало мела сем аперацый на пазваночніку, які яна пашкодзіла яшчэ ў маладосці. Агулам яна правяла ў шпіталі дзевяць месяцаў. Пасля гэтага Фрыда магла рухацца толькі з дапамогай інваліднага крэсла, яна прымала моцныя болеспатольныя сродкі, што паўплывала на яе творчасць.

У 1953 годзе адбылася яе першая асабістая выстаўка на радзіме. Да таго часу Фрыда ўжо была няздольнай самастойна рухацца, і на адкрыццё выставы яе прынеслі на бальнічным ложку. Неўзабаве з-за пачаўшайся гангрэны ёй ампутавалі правую нагу ніжэй за калена.

Памерла Фрыда Кало 13 ліпеня 1954 года ад запалення лёгкіх. Незадоўга да сваёй смерці яна пакінула апошні запіс у сваім дзённіку: *«Спадзяюся, што сыход будзе удалым, і я больш не вярнуся»*. Асобныя сябры Фрыды Кало меркавалі, што яна памерла з-за перадазіроўкі і яе смерць была невыпадковай.

## У мастацтве 
Яскравая і неардынарная асоба Фрыды Кало знайшла сваё адлюстраванне ў творах літаратуры і кінематографа.
* У 2005 годзе быў зняты неігравы арт-фільм «Фрыда на фоне Фрыды».
* У 1971 годзе выйшаў кароткамятражны фільм «Фрыда Кало», у 1982 годзе — дакументальны, у 2000 годзе — дакументальны фільм з серыі «Вялікія мастачкі», у 1976 годзе — «жыццё і смерць Фрыды Кало», у 2005 годзе — дакументальны «Жыццё і часы Фрыды Кало».
* У групы Alai Oli ёсць песня «Фрыда», прысвечаная Фрыдзе і Дыега.

## Спадчына 
30 жніўня 2010 года Банк Мексікі выпусціў новую банкноту ў 500 песа, на адваротным баку якой знаходзілася выява Фрыды і яе карціна 1949 года, *Love’s Embrace of the Universe, Earth, (Mexico), I, Diego, and Mr. Xólotl*, а на вонкавым баку быў выяўлены яе муж Дыега. 6 ліпеня 2010 года, у гадавіну з дня нараджэння Фрыды ў яе гонар быў выпушчаны дудл.

21 сакавіка 2001 года Фрыда Кало стала першай мексіканскай жанчынай, чыя выява была размешчана на марцы ЗША.

У 1994 годзе амерыканскі джаз-флейціст і кампазітар Джэймс Ньютан выпусціў альбом, натхнёны Кало, пад назвай *Suite for Frida Kahlo*, на AudioQuest Music.

## Гл. таксама 
* Сюррэалізм
* Дыега Рывера
* 27792 Фрыдакало — астэроід, названы ў гонар мастачкі.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Поўная біяграфія Фрыды Кало і яе картыны 
* Біяграфія і карціны Фрыды Кало
* ФРЫДЫ КАЛО
* Дзённік Фрыды Кало 
* Рэпрадукцыі карцін фрыды Кало 
* Жыццё і смерць Фрыды Кало
* Фатаграфіі фрыды Кало і Дыега Рыверы

Катэгорыя:Мастакі Мексікі
Катэгорыя:Жанчыны-мастакі
Катэгорыя:Сюррэалісты
Катэгорыя:Камуністы Мексікі
Катэгорыя:Постаці ЛГБТ
Катэгорыя:Памерлі ад тромбаэмбаліі лёгачнай артэрыі
Катэгорыя:Вікіпедыя:Істотныя артыкулы