open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Супрацьрадыёлакацыйная ракета

[thumb|300px|Супрацьрадыёлакацыйная ракета [ALARM пад крылом знішчальніка-бамбардзіроўшчыка Tornado]]
**Супрацьрадыёлакацыйная ракета** (англ. ARM — anti-radiation missile) — ракета, прызначаная для выяўлення і паражэнні крыніц радыёвыпраменьвання. Як правіла, яны выкарыстоўваюцца супраць радараў (РЛС), хоць могуць наводзіцца і на іншыя крыніцы радыёвыпраменьвання.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ракетная зброя
Катэгорыя:Супрацьрадыёлакацыйныя ракеты
Украінскія навіны

**«Украінскія навіны»** () — інфармацыйнае агенцтва Украіны, заснаванае ў другой палове 1997 года. На 2014 г. выпускала 27 зводак паведамленняў, у тым ліку 11 штотыднёвых і 7 штомесячных аглядаў, на ўкраінскай, англійскай і рускай мовах. Агулам штодня пастаўляла каля 300 навін звыш 10 тыс. пакупнікам. Мела рэпартэраў ва ўсіх абласцях Украіны.

## Гісторыя 
У другой палове 1997 г. Міхаіл Каламіец заснаваў агенцтва на аснове эканамічнай рэдакцыі «Укрінфарм-бізнес-навін», якую стварыў у 1993 г. і дзе ад таго часу працаваў рэдактарам да сваёй гібелі ў 2002 годзе. У 2000 г. палову акцый набыла «Агенцтва гуманітарных тэхналогій», што належала дэпутату Вярхоўнай Рады Украіны ад  . У 2004 г. спадкаемцы заснавальніка прадалі «Агенцтву гуманітарных тэхналогій» другую палову акцый. У маі 2006 г. агенцтва займела прэс-цэнтр (плошча 95 кв.м. на 70 месцаў) для нарадаў, прэзентацыяў, круглых сталоў, семінараў і трэнінгаў. На пачатку 2009 г. — фотаслужбу «Украінскае фота». У лютым 2013 г. украінскі прадпрымальнік  набыў «У. А. Інтэр Медыя» разам з агенцтвам за $2,5 мільярды.

## Спасылкі 
* RSS-паток навін 
* Украінскае фота
* RSS-паток фотанавін 
* Украінскія навіны
Катэгорыя:Інфармацыйныя агенцтвы Украіны

Катэгорыя:З’явіліся ў 1997 годзе
Укрінфарм

**«УкрІнфарм»** () — украінскае нацыянальнае інфармацыйнае агенцтва, заснаванае ў 1918 годзе. Мае сетку карэспандэнцкіх пунктаў ва ўсіх абласцях Украіны і 11 іншых краінах (Аб’яднаныя Арабскія Эміраты, Балгарыя, Бельгія, Венгрыя, ЗША, Кітай, Малдова, Германія, Польшча, Расія і Францыя). Штодня распаўсюджвае праз сеціва звыш 300 навін на 5 мовах (украінская, англійская, іспанская, нямецкая і расійская). Фотаслужба агенцтва валодае зборам звыш 500 тыс. здымкаў.

## Паслугі 
Агенцтва штодня выпускае стужку па 200 фотаздымкаў. 5 дзён на тыдзень распаўсюджвае стужку па 100 тэкставых паведамленняў за суткі і 5 старонак анонсаў падзей двойчы на дзень. 6 дзён на тыдзень рассылае па падпісцы зводкі па 40 паведамленняў. Штоаўторак выпускае веснік «Панарама плюс» (20 матэрыялаў). Штосераду ажыццяўляе рассылку раскладу перадачаў 25 тэлеканалаў Украіны і Расіі.

## Гісторыя 
Пачало дзейнасць пад назвай Украінскае тэлеграфнае агенцтва (УкТА). Пры канцы 1918 г. стала называцца Бюро ўкраінскай прэсы (БУП). З красавіка 1921 г. Радыё-тэлеграфнае агенцтва Украіны (РаТАУ). З 1990 г. УкрІнфарм. У 1996—2000 гг. Дзяржаўнае інфармацыйнае агенцтва Украіны (ДІнАУ).

## Спасылкі 
* RSS-стужка навін 
* Дзелавая Украіна 
* RSS-стужка гаспадарчых навін 
* Фотаслужба 

Катэгорыя:Інфармацыйныя агенцтвы Украіны

Катэгорыя:З’явіліся ў 1918 годзе
Ł

**Ł**, **ł** — літара лацінскага алфавіта, што выкарыстоўваецца ў польскай, кашубскай, лужыцкіх мовах, у беларускай лацінцы, а з неславянскіх моў — у венецыянскай, вілямовіцкай мове, у мовах наваха, інупіяк, дэнэ сулінэ, догрыб.

У славянскіх мовах **Ł** пазначае гук, што ўзыходзіць да агульнаславянскага непалаталізаванага [l].

Упершыню пазначэнне цвёрдага і мяккага польскіх гукаў [l]/[l'] рознымі літарамі сустракаецца ў арфаграфічным трактаце Якуба Паркашовіца, напісаным каля 1440 года (захаваўся ў спісах 1460—1470-х): для мяккага гуку ён прапанаваў літару ў выглядзе рукапіснага \ \ell, а для цвёрдага — **l** з рыскай, што йдзе налева дагары (нешта падобнае да **Ч**); зрэшты, прыкладаў ужывання такое арфаграфіі не захавалася.

Пазначаць мяккі гук літарай **L**, а цвёрды — перакрэсленай **Ł** упершыню прапанаваў Станіслаў Забароўскі, які ў 1514—1515 надрукаваў у Кракаве кнігу «*Orthographia seu modus recte scribendi et legendi Polonicum idioma quam ultissimus*»; ён жа лічыцца «бацькам» польскае літары **Ż**, астатнія ж прапанаваныя ім напісанні не прыжыліся, хоць сама ідэя выкарыстання для польскага пісьменства дыякрытычных знакаў замест змены формы ўласна літар таксама належыць яму. Першапачаткова Ł абазначала велярызаваны (цвёрды) гук , і такое вымаўленне захавалася і ў цяперашні час на ўсходзе Польшчы і ў мове польскай меншасці ў Літве, Беларусі, Украіне. Вымаўленне гэтага гуку падобнае да вымаўлення беларускага цвёрдага **Л**. Да сярэдзіны XX ст. вымаўленне цвёрдага **Ł** з’яўлялася абавязковым для работнікаў радыё і тэлебачання, а таксама ў сцэнічнай мове, з-за чаго атрымала назву «ł aktorskie». У сучаснасці ж польскае **Ł** пераважна пазначае гук , блізкі да беларускага **Ў** або англійскага **W**. Гэтак *ładny* («прыгожы, ладны») вымаўляецца як /ˈўадны/, *słowo* («слова») — /ˈсўова/, і *ciało* («цела») — /ˈч’аўа/. Разам з тым, старое вымаўленне літары Ł (як беларускага [л]) у Польшчы з’яўляецца цалкам зразумелым, але ў большасці рэгіёнаў лічыцца штучным.

Пры пісьме ад рукі перакрэсліванне літары **Ł**/**ł** замяняецца тыльдай над літарай.

У беларускай лацінцы літара **Ł** замяняе звычайную кірылічную **Л**.

У мове наваха **Ł** выкарыстоўваецца для пазначэння безгалосага альвеалярнага латэральнага фрыкатыўнага гуку [ɬ], падобнага да гуку валійскай мовы, які пазначаецца **Ll**.

У венецыянскай **Ł** пазначае слабое (якое пераходзіць у [e] і нават цалкам выпадае ў вымаўленні) інтэрвакальнае [l]. Напрыклад, "la gondoła " можа вымаўляцца як «la gondola», «la gòndoa» ці «la gòndoea».

Літару **Ł** ужываюць таксама для запісу некаторых скандынаўскіх дыялектаў.

## Камп’ютарны ўжытак 
Паводле Юнікода, ł адпавядае U+0142, Ł — U+0141. У сістэме LaTeX уводзіцца камандай \l.

## Літаратура 
* Wiesław Wydra, Wojciech Ryszard Rzepka, *Chrestomatia staropolska: Teksty do roku 1543*. Wrocław — Warszawa — Kraków — Gdańsk — Łódź: Zakład narodowy im. Ossolińskich, 1984, стар. 298—300 і 315—317, здымак 38.
 

Катэгорыя:Літары лацінскага алфавіта
Катэгорыя:Беларуская лацінка
Катэгорыя:Польская мова
Генадзь Уладзіміравіч Грушавы

**Генадзь Уладзіміравіч Грушавы** (,  — ) — заснавальнік і старшыня дабрачыннага фонду «Дзецям Чарнобыля», доктар філасофскіх навук (1994), прафесар (1995), дэпутат Вярхоўнага Савета Беларусі 12-га склікання.

## Біяграфічныя звесткі 
Скончыў мінскую школу № 50, якая спецыялізавалася на фізіцы і матэматыцы. Аднак паступіў на філасофскае аддзяленне гістарычнага факультэта БДУ (з 1989 — філасофска-эканамічны факультэт БДУ, з 1999 — факультэт філасофіі і сацыяльных навук БДУ), дзе выкладаў з 1973 г. да сваёй смерці. З 1991 прарэктар Інстытута сучасных ведаў.

Памёр ад раку крыві. Пахаваны на Паўночных могілках у Мінску.

## Навукова-даследчыцкая дзейнасць 
У 1975 абараніў кандыдацкую, а ў 1994 — доктарскую дысертацыю па філасофіі. Даследаваў гісторыю філасофскай і грамадска-палітычнай думкі Заходняй Еўропы і Беларусі часоў Адраджэння і Асветніцтва, тэарэтыка-метадалагічныя праблемы пазнання, грамадскай філасофіі і паліталогіі. Аўтар працы «Аказіяналізм Нікаля Мальбранша» (1978).

## Грамадска-палітычная дзейнасць 
Адзін з арганізатараў Беларускага народнага фронту «Адраджэнне». У 1989 г. узначаліў Камітэт БНФ «Дзеці Чарнобыля», які 20 лістапада 1990 ператварыўся ў дабрачынны фонд «Дзецям Чарнобыля» і дапамог больш як 2 млн жыхароў Беларусі. У 1993 г. фонд налічваў 14 тыс. членаў. Фонд накіраваў 160 тыс. дзяцей на аздараўленне за мяжу і да 2000 года ўвёз у Беларусь лекаў на суму каля $500 млн.

У Вярхоўным Савеце ўваходзіў у фракцыю Апазіцыя БНФ. Пасля рэферэндуму 1996 года грамадскія аб’яднанні 15-ці раёнаў Беларусі сабралі 116 тыс. подпісаў супраць скасавання яго дэпутацкіх паўнамоцтваў. У 1997 быў адным з заснавальнікаў Асамблеі НДА. З сакавіка 1997 г. па сакавік 1998 знаходзіўся ў Германіі праз пагрозу арышту. У 1999 атрымаў нарвежскую праваабарончую узнагароду памяці прафесара Торалфа Рафто.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Дактары філасофскіх навук
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь 12-га склікання
Катэгорыя:Члены Беларускага народнага фронту
Катэгорыя:Гуманітарная дапамога
Катэгорыя:Чарнобыльская катастрофа
Дзень незалежнасці Украіны

**Дзень незалежнасці Украіны** () — галоўнае дзяржаўнае свята Украіны. Адзначаецца штогод 24 жніўня ў гонар прыняцця Вярхоўнай Радай УССР Акта абвяшчэння незалежнасці Украіны, што прынята лічыць датай утварэння дзяржавы Украіна ў яе сучасным выглядзе.

## Гісторыя 
20 лютага 1992 года Вярхоўная Рада Украіны прыняла пастанову «Аб Дні незалежнасці Украіны», згодна з якой указана лічыць дзень 24 жніўня Днём незалежнасці Украіны і штогод адзначаць яго як дзяржаўнае агульнанароднае свята Украіны.

## Святкаванне 
З 2005 года ўрачыстасці ў Кіеве з нагоды свята пачынаюцца малебнам у Сафійскім саборы з удзелам прадстаўнікоў розных рэлігійных канфесій і кіраўніцтва дзяржавы.

## Гл. таксама 
* Дзень памяці і перамогі над нацызмам у Другой сусветнай вайне 1939 – 1945
* Дзень Еўропы
* Дзень Канстытуцыі Украіны
* Дзень украінскай дзяржаўнасці
* Дзень абаронцаў Украіны

## Спасылкі 
* Украіна святкуе Дзень незалежнасці
* 

Катэгорыя:Святы паводле алфавіта
Катэгорыя:Святы Украіны
Катэгорыя:Святы 24 жніўня
Украіна
Мікалай Андрэевіч Маркевіч

**Мікалай Андрэевіч Маркевіч** (, Дунаець, Шосткаўскі раён — ) — гісторык, этнограф, паэт, лексікограф.

Аўтар фундаментальнай пяцітомнай працы «Гісторыя Маларосіі» (1842—1843), якая была крыніцай натхнення для Тараса Шаўчэнкі (у прыватнасці, для твораў «*Гайдамакі*», «*Трызна*», «*Гамалія*»). Сабраў больш як 6000 рукапісаў, актаў і дакументаў па гісторыі Украіны, склаў да іх паказальнік.

Сябраваў з М. Гогалем, І. Катлярэўскім, Т. Шаўчэнкам, А. Пушкіным, К. Рылеевым.

Катэгорыя:Паэты Украіны
Катэгорыя:Гісторыкі Украіны
Катэгорыя:Пісьменнікі Украіны
Катэгорыя:Рускамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Этнографы Украіны
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Сумскай вобласці
Катэгорыя:Памерлі ў Кіеўскай вобласці
Павел Міхайлавіч Базілеўскі

**Па́вел Міха́йлавіч Базіле́ўскі** (, , Зацішша, Херсонская губерня, Расійская імперыя — , Вялікабрытанія) — падпалкоўнік Арміі Украінскай Народнай Рэспублікі (ў эміграцыі — генерал-харунжы). З’яўляецца прадстаўніком знакамітага Роду Базілеўскіх.

Падчас украінска-савецкай вайны 1917—1921 — актыўны вайсковы дзеяч. Пасля заканчэння вайны эміграваў у Польшчу, дзе спыніўся ў Калішы ў лагеры для інтэрнаваных. У Другой сусветнай вайне ўдзельнічаў на баку саюзнікаў, ваювавшы ў Арміі Уладзіслава Андэрса. У 1950—1970 гг. узначальваў Саюз украінскіх эмігрантаў. У 1964 г. абраны главой Таварыства ўкраінскіх камбатантаў у Вялікабрытаніі.

## Літаратура 
* Ярослав Тінченко, Офіцерський корпус Армії Української Народної Республіки (1917-1921), 2007 

## Спасылкі 
* Біографія Павла Базілевського 

Катэгорыя:Ваенныя Украіны
Катэгорыя:Ваенныя Польшчы
Катэгорыя:Ваенныя Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Адэскай вобласці
Дзень Свабоды (Украіна)

**Дзень Свабоды** () — дзяржаўнае свята ва Украіне, якое афіцыйна існавала з 2005 па 2011 год. Свята адзначалася штогадова, 22 лістапада, у дзень пачатку аранжавай рэвалюцыі 2004 года.

30 снежня 2011 Прэзідэнт Украіны Віктар Януковіч указам № 1209/2011 адмяніў Дзень Свабоды, фактычна аб'яднаўшы яго з Днём саборнасці 22 студзеня. Аб'яднанае свята атрымала назву Дзень саборнасці і Свабоды Украіны .

## Спасылкі 
* Про День Свободи | від 19.11.2005 № 1619/2005
* Указ №&nbsp;1619/2005 Прэзідэнта Украіны «Про День Свободи»

Катэгорыя:Святы 22 лістапада
Свабода
Свабода
Катэгорыя:З’явіліся ў 2005 годзе
V Літоўскі корпус

thumb|120px|Харугва паўстанцаў.
**V літоўскі корпус** — запланаваны корпус паўстанцкіх сіл у перыяд нацыянальна-вызваленчага паўстання 1863—1864 гадоў, аднак з-за недахопу персаналу і абмежаваных фанансавых сродкаў інсургенты не здолелі сфарміраваць яго ў рэшце рэшт. Корпус павінен быў быць пазней пад камандаваннем палкоўніка Баляслава Ябланоўскага-Длускага.

## Фарміраванне 
Галоўнай мэтай па захопу ўлады паводле Рамуальда Траўгута было пераўтварэнне партызанскіх атрадаў у сапраўдныя ўзброеныя сілы. Дэкрэт ад 15 снежня 1863 года мусіў быў пачаць фарміраванне рэгулярных фарміраванняў аж да ўзроўню корпуса. Акрамя таго, дэкрэт абмяжоўваў самадзейнасць існуючых ужо фарміраванняў і забараняў іх самавольнае стварэнне і роспуск.

Катэгорыя:Паўстанне 1863—1864 гадоў
Дзеканне

**Дзе́канне** — фанетычная з’ява, звязаная са змяненнем цвёрдага гука [д] на мяккую афрыкату [z’] ([дз’]) пры яго палаталізацыі, а таксама вымаўленне гэтай афрыкаты.

## Распаўсюджанне 
У рознай ступені ўласціва беларускай, польскай, кашубскай, сербалужыцкай мовам, а таксама асобным дыялектам рускай і славацкай моў.

Цяпер з’яўляецца характэрнай асаблівасцю сучасных беларускай літаратурнай і дыялектнай моў (за выключэннем заходнепалескіх гаворак): *дні — дзень, малады — маладзейшы, два — дзве*.

## Гл. таксама 
* Аканне
* Цеканне

## Крыніцы 
Катэгорыя:Беларуская фанетыка
Катэгорыя:Польская фанетыка
Грабніца Хумаюна

**Грабніца Хумаюна** — маўзалей магольскага падышаха Хумаюна ў Дэлі, пабудаваны па заказе яго ўдавы Хаміды Бану Бегум. У архітэктурным плане ўяўляе сабой сувязное звяно паміж Гур Эмірам, дзе пахаваны Хумаюнаў продак Тамерлан, і маўзалеем Тадж-Махал, якія будаваліся па заказе яго праўнука Шах-Джахана.

Будаўніцтва маўзалея пачалося ў 1562 годзе і скончылася праз 8 гадоў. Дойлідамі лічацца Саід Мухамад і яго бацька Мірак Гіятхудзін, на праект якіх, відавочна, моцна паўплывалі самаркандскія пабудовы Цімурыдаў. Грабніца Хумаюна ўключана ў спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.

## Галерэя 

Image:Humayuns Tomb Delhi 31-05-2005 pic2.jpg|Сады вакол грабніцы Хумаюна
Image:Humayuns Tomb Delhi 31-05-2005 pic3.jpg|Фасад грабніцы Хумаюна
Image:Humayun's Tomb entrance.jpg|Уваход у грабніцу Хумаюна.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Сусветная спадчына паводле алфавіта
Катэгорыя:Архітэктура эпохі Цімурыдаў
Катэгорыя:Грабніцы Вялікіх Маголаў
Луканы

ў V стагоддзі да н.э. ]]
**Луканы** (луканцы, ) — адно са старажытнаіталійскіх самніцкіх плямёнаў. Да канца V стагоддзя да н.э. рассяліліся ў паўднёвай Італіі, даўшы назву гэтаму рэгіёну — Луканія. Размаўлялі на мове оскска-ўмбрскай групы.

У 343 г. да н.э. луканы вялі вайну супраць саюзнага спартанска-тарэнційскага войска пад начальствам Архідама III, які загінуў у бітве з імі, але ў 334 да н.э. былі разбіты іншым саюзнікам Тарэнта — эпіротамі. 200 луканаў дэзертыравалі да Аляксандра Малоскага і пад яго сцягамі разбілі сваіх супляменнікаў каля Песта. Трохі пазней войска новага спартанскага цара Клеоніма вымусіла луканаў заключыць мір з Тарэнтам і паставіць на чале свайго кіравання верных Самнію людзей, наўзамен луканы атрымалі Метапонт. У 298 да н.э. луканы вымушана перайшлі на бок рымлян, але пасля перамогі ў Трэцяй самніцкай вайне рымляне ў 285 да н.э. скасавалі саюзніцкі дагавор з імі з-за іх налётаў на шэраг грэчаскіх гарадоў, якія прасілі рымскага патранату. У адказ луканы, затрымаўшы рымскіх паслоў, выставілі моцнае войска і заключылі саюз з кельтамі, этрускамі і умбрамі. Пасля перамогі Піра пры Гераклеі луканы разам з самнітамі і бруціямі далучыліся да яго, але ў 272 да н.э. былі заваяваны рымлянамі і пасля гэтага часта паўставалі (на баку Ганібала ў 216-215 гг. (калі, паводле Палібія, яны маглі выставіць 30 тыс. пехацінцаў і 3 тыс. вершнікаў), у Саюзніцкай вайне 90/91-88 гг. да н.э.).

Большую частку арміі луканаў складала мабільная лёгкаўзброеная пяхота, якая звыклася дзейнічаць у горах і лясах, дзе звычайна арганізоўвалі засаду ці блакаду праціўніка ў вузкай даліне, як у вайне з эпіротамі. Па магчымасці армія акружала праціўніка, пазбягаючы прамога сутыкнення, і закідвала яго дроцікамі, разграміўшы такім чынам некалькі грэчаскіх армій. Баявым луканскім штандарам быў бронзавы бык на дрэўку.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Італійскія народы
Дрыгавіцкая зямля

**Дрыгавіцкая зямля** () — адміністрацыйная адзінка першага ўзроўню Украінскай Народнай Рэспублікі. Адміністрацыйным цэнтрам быў горад Мазыр (). На захадзе межавала з Падляшшам (), на поўначы была дзяржаўная мяжа з Беларускай Народнай Рэспублікай, на ўсходзе — з Севершчынай (), на поўдні — з Чарнігаўшчынай (), Драўлянскай зямлёй (), Пагарыннем () і Валынню (). Большая частка тэрыторыі Дрыгавіцкай зямлі цяпер уваходзіць з склад Беларусі, а менавіта Гомельскай і Брэсцкай абласцей. Паўднёва-заходняя частка — у склад Украіны, а менавіта часткі Ровенскай і Валынскай абласцей.

## Стварэнне 
Зямля была створана паводле Закона «пра адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел УНР», прыняты 2-4 сакавіка 1918 года. Замест губерняў створаны адміністрацыйныя адзінкі — «землі» (, адз. лік: з*емля́*). Агулам, паводле новага адміністрацыйна-тэрытарыяльнага падзелу УНР стваралася 32 зямлі.

## Скасаванне 
Арганізацыя ўлады не была скончана. Пасля дзяржаўнага перавароту 29 красавіка 1918 года і стварэння гетманату, Дрыгавіцкая зямля, як адміністрацыйная адзінка скасавана.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Карта Украінскай Народнай Рэспублікі (з падзелам на Землі)
* Проблема соборності українських земель у добу Центральної Ради

Катэгорыя:Гісторыя Беларусі (1918—1939)
Катэгорыя:Гісторыя Украіны
Катэгорыя:Украінская Народная Рэспубліка
Апанаж

**Апана́ж** ( «удзел», ад  «забяспечваю хлебам») — частка спадчынных зямельных уладанняў ці грашовае ўтрыманне, якія перадаваліся некаранаваным членам каралеўскай сям'і.

Там, дзе прастол мог быць атрыманы ў спадчыну (па салічнай сістэме) толькі асобамі мужчынскага пола, апанаж не падаваўся прынцэсам, хоць нерухомая маёмасць ім і давалася. Дзе існаваў для манарха так званы *цывільны ліст* (гэта значыць дакладна вызначаны памер утрымання), там апанаж узгадняўся з гэтым памерам і, як усе фінансавыя сродкі, ваціраваўся ў палаце народных прадстаўнікоў.

Пры прызначэнні апанажу трымаліся адной з наступных галоўных сістэм: 1) сістэма, пры якой кожнаму прынцу пры дасягненні ім паўналецця прызначаецца апанаж, вызначаецца нерухомая маёмасць, якая пераходзіць ў выпадку яго смерці зноў да дзяржавы; 2) спадчынная сістэма, пры якой прызначаны апанаж пераходзіць пасля смерці таго, хто яго атрымаў, да яго спадчыннікаў, дзеліцца паміж імі і вяртаецца дзяржаве, толькі калі яго лінія згасне.

У Расійскай імперыі ўтрыманне членаў імператарскай сям'і было вызначана імператарам Паўлам I (5 красавіка 1797) зусім на іншых пачатках — на падставе створаных тады ўдзельных маёнткаў.

## Гл. таксама 
* Удзельнае княства

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Феадалізм
Катэгорыя:Манархія
Катэгорыя:Гісторыя права
Катэгорыя:Сярэдневяковая Францыя
Бену

**Бе́ну** (**Бен-Бен**, ад егіп. «Бен» — «узнікаць») — у егіпецкай міфалогіі бог бессмяротнасці і адраджэння ў выглядзе чаплі.

## У егіпецкай міфалогіі 
Па адной версіі Бену ўзнік яшчэ да стварэння свету з воднага хаосу на камені-абеліску Бен-Бен, адкуль паходзіць і эпітэт птушкі — «той, хто ўзнік сам з сябе». Фетышамі Бену з'яўляліся валун Бен-Бен і дрэва Ішэд, на якім ён быццам жыў. Другі варыянт міфа сцвярджае, што Бену пралятаў над першародным акіянам і сеў на валун Бен-Бен, які вырас з-пад вады. Яго крык разарваў цішыню і сімвалізаваў пачатак стварэння свету. Яго крык адзначыў, што павінна быць у свеце, і чаго нельга дапусціць.

Па іншай версіі, нарадзіўся з сакральнага агню, што зіхацеў у храме бога Ра. па трэцяй версіі ўзнік з сэрца памерлага бога Асірыса, з-за чаго лічыўся яго душой (рэінкарнацыяй) і быў звязаны з культам памерлых. Амулеты з выявай Бену павінны былі дапамагчы памерламу ўваскрэснуць у замагільным свеце (Дуаце). Называўся таксама душой бога Ра. Сімвалічным знакам, які азначаў птушку, карысталіся пры напісанні імя бога сонца.

Па легендзе Бену кожную раніцу паказваецца ў выглядзе сонца. Гэтае параўнанне прывяло да таго, што Бену зрабіўся богам перыядычный смерці і адраджэння з попелу, богам вечных цыклаў. Некаторыя тэксты вылучаюць двух багоў-птушак: першую ў выглядзе чаплі, від другой цяжка ідэнтыфіцыраваць: самі ягіпцяне называлі яе Рэх («Чырвоная»). Чапля была сімвалам сонечнага году і адраджалася з попелу кожные 365 дзён, а Рэх — сімвалам «трапічнага году» — цыкла, які цягнуўся 26 000 гадоў. У абодвух выпадках гэтыя цыклы былі відамі вяртання света з цемры, гадавога і вялікага цыклічнага вяртання сонечнага бога да месца свайго нараджэння.

Цэнтрам ушаванання Бену быў Геліёпаль. Яго малявалі ў выглядзе чаплі ў галаўным уборы з пер'ем, радзей — у выглядзе чалавека з птушынай галавой.

## У антычнай традыцыі 
У антычных аўтараў Бену атрымаў імя Фенікс. Рэх-Бену апісаны Макробіем як бог-птушка, якая жыве 660 гадоў, а затым адраджаецца. Іншыя аўтары «падоўжылі» яго жыццё да 1460 гадоў. Пліній Натураліст апісвае Рэха як вялікую птушку з залатымі і пурпурнымі крыламі і доўгім, сінім хвастом. Па іх звестках, Фенікс, калі адчувае хуткі канец, будуе сабе ахвярны алтар, на якім спальвае сябе. У попеле народжваецца чарвяк, які расце і ператвараецца ў новага Фенікса.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Бену (рус)
* Егіпецкая птушка Бену (рус) 
* Міфалагічная энцыклапедыя. Бену (рус) 

Катэгорыя:Багі
Феадор II Палеалог

**Феадор II Палеалог** () (1396—21 чэрвеня 1448) — дэспат Марэі ў 1408—1443 гадах.

## Паходжанне 
Феадор II Палеалог быў сынам візантыйскага імператара Мануіла II Палеалога і яго жонкі Алены Драгаш. Яго дзедам па матчынай лініі быў сербскі цар Канстанцін Драгаш. Братамі Феадор былі імператары Іаан VIII Палеалог і Канстанцін XI Палеалог, дэспаты Марэі Дзімітрый і Тамаш Палеалогі, а таксама дэспат Фесаліі Андронік Палеалог.

## Біяграфія 
Феадору было ўсяго дванаццаць гадоў, калі бацька, абвясціў яго дэспатам Марэі ў 1407 годзе, замест памерлага Феадора I Палеалога. Да паўналецця Феадора адміністрацыйнымі і палітычнымі справамі Марэі кіраваў яго бацька Мануіл II Палеалог.

У пачатку кіравання Феадор II увесь час вёў войны з лацінскімі дзяржавамі Грэцыі, спрабуючы захапіць увесь Пелапанес. Таксама дэспат ваяваў з Венецыянскай рэспублікай, якая перашкодзіла яго спробе заваяваць Патры.

Палітыка Феадора рэзка змянілася пасля яго шлюбу з італьянскай дваранкай Клеофой Малатэстай. Гэты шлюб арганізаваў Папа Рымскі Марцін V, які стаў саюзнікам дэспата Марэі. У лісце, адрасаваным Феадору пасля смерці Мануіла II, Марцін V заве яго імператарам Канстанцінопаля, хоць насамрэч карона перайшла да яго старэйшага брата Феадора, Іаана VIII Палеалога.

Неўзабаве пачалася вайна з царом эпірскім Карлам I Тока. Феадор папрасіў дапамогі ў брата Іаана VIII. Імператар выслаў падмацаванне на чале са сваім братам Канстанцінам Палеалогам, які ў 1428 годзе стаў дэспатам Марэі сумесна з Феадорам II. Аб’яднанымі сіламі браты разграмілі эпірскі флот у 1427 і заваявалі Патры ў 1430 годзе.

Аднак, у 1438 годзе, на час падарожжа ў Фларэнцыю, Іаан VIII прызначыў кіраўніком Візантыі Канстанціна, што падкрэслівала тое, што Іаан абраў яго сваім спадчыннікам. Але Канстанцін быў малодшым братам Феадора II, і наступныя некалькі гадоў браты спрачаліся за права на трон бяздзетнага Іаана VIII. У выніку, у 1443 годзе Феадор пайшоў на кампраміс, і аддаў свае правы на прастол у абмен на частку Марэі, якая належала Канстанціну і прыгарад Канстанцінопаля — Сіліўры.

Феадор II Палеалог памёр у Сіліўры ў 1448 годзе ад чумы.

## Сям’я 
Ад сваёй жонкі, Клеофы Малатэсты, Феадор II меў прынамсі адну дачку:
* Алена Палеалог (1428—11 красавіка 1458) — жонка кіпрскага караля Іаана II .

Таксама вядома, што Феадор II меў сына ад карміцелькі:
* Томас Эмануіл П’етра Палеалог — міграваў на Кіпр разам з сястрой.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Палеалогі
Катэгорыя:Памерлі ад чумы
Катэгорыя:Дэспаты марэйскія
Канстанцін Палеалог

Канстанцін Палеалог — імя некалькіх прадстаўнікоў дынастыі Палеалогаў.

* Канстанцін XI Палеалог — апошні імператар Візантыі.
* Канстанцін Палеалог, брат Міхаіла VIII — візантыйскі военачальнік, брат імператара Міхаіла VIII Палеалога.
Марэйскі дэспатат

**Марэйскі дэспатат** (Містрскі дэспатат, ) быў правінцыяй Візантыйскай імперыі, якая існавала з сярэдзіны XIV да сярэдзіны XV стагоддзяў.

За больш чым 150 гадоў межы дэспатата змяняліся, і да канца яго існавання яго тэрыторыя займала практычна ўвесь паўвостраў Пелапанес, які ў той час называўся Марэяй. Звычайна дзяржавай кіраваў спадчыннік візантыйскага імператара, які насіў тытул дэспата. Сталіцай правінцыі быў добра ўмацаваны горад Містра, які знаходзіся каля старажытнай Спартай і з'яўляўся важным цэнтрам візантыйскай культуры і ўлады.

## Гісторыя 
Дэспатат утварыўся на тэрыторыі франкскага Ахейскага княства. Само княства было створана ў выніку падзелу Візантыйскай імперыі крыжакамі пасля Чацвёртага крыжовага паходу 1204 года. У 1259 годзе кіраўнік княства, Гіём II Вілардуэн, прайграў Пелаганейскую бітву будучаму візантыйскаму імператару Міхаілу VIII Палеалогу. У выніку Гіём вымушаны быў аддаць імператару большую частку ўсходняй Марэі і свае толькі пабудаваныя крэпасці. Гэта тэрыторыя і стала цэнтрам Марэйскага дэспатата.

## Развіццё 
Пазней, у сярэдзіне XIV стагоддзя, імператар Іаан VI Кантакузін рэарганізаваў тэрыторыю так, каб стварыць апанаж для свайго сына, Мануіла Кантакузіна. Дынастыя Палеалогаў захапіла ўладу ў Марэі пасля смерці Мануіла ў 1380 годзе, і новым дэспатам Марэі ў 1383 годзе стаў Феадор I Палеалог. Феадор кіраваў да 1407 года і зрабіў за гады сваёй улады шмат чаго: дазволіў канфлікт з Візантыяй, здолеў дамовіцца з больш магутнымі суседзямі — перш за ўсё, з Асманскай імперыяй, чыім васалам стаў дэспатат, і аднавіў мясцовую эканоміку, заахвоціўшы албанцаў сяліцца ў Марэі. Сталіца рэгіёна, Містра, стала своеасаблівым цэнтрам позневізантыйскага Адраджэння, якое, вядома, насіла адносны характар на фоне заняпаду Канстанцінопаля.

## Падзенне 
У XV стагоддзі з паслабленнем рэштак Лацінскай імперыі на паўвостраве Марэйскаму дэспатату ўдалося пашырыць сваю тэрыторыю да ўсяго Пелапанеса. Аднак у 1446 годзе асманскі султан Мурад II знішчыў візантыйскія ўмацаванні на Карынфскім перашыйку, адкрыўшы шлях у Марэю. У 1456 г. пала Афінскае герцагства, якое было свайго роду буферам паміж Марэяй і асманскімі ўладаннямі. Лёс грэчаскай Марэі быў прадвызначаны. Пераемнік Мурада, Мехмед II Заваёўнік, захапіў у 1453 годзе Канстанцінопаль, а праз сем гадоў, усяго за год да падзення Трапезунда, апошняга асколка Візантыйскай імперыі, заваяваў Марэйскі дэспатат.

## Дэспаты Марэі 
## Літаратура 
* Васильев А. А. Том 2 // История Византийской империи. — М.: Алетейя, 2000. — ISBN 978-5-403-01726-8
*Сказкин С. Д. Том 3 // История Византии в 3 томах. — М.: Наука, 1967. — ISBN 978-5-403-01726-8
*Успенский Ф. И. Отдел VI. Комнины. // История Византийской империи. В 5 т. — М.: АСТ, Астрель, 2005. — Т. 5. — 558 с. — ISBN 5-271-03856-4

Катэгорыя:Візантыя
Катэгорыя:Гісторыя Грэцыі
Катэгорыя:Дзяржавы-правапераемніцы Візантыйскай імперыі
Чэмпіянат свету па снукеры 1937

**Чэмпіянат свету 1937** — прафесійны нярэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 6 студзеня па 18 сакавіка 1937 у Thurstons Hall, у Лондане, Англія. Турнір стаў 11-м розыгрышам чэмпіянату свету, які быў заснаваны ў 1927 годзе.

Катэгорыя:Чэмпіянат свету па снукеры
Катэгорыя:1937 год у снукеры
Чэмпіянат свету па снукеры 1936

**Чэмпіянат свету 1936** — прафесійны нярэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 22 сакавіка па 30 красавіка 1936 года ў Thurstons Hall, у Лондане, Англія. Турнір стаў дзясятым розыгрышам чэмпіянату свету, які быў заснаваны ў 1927 годзе.

Катэгорыя:Чэмпіянат свету па снукеры
Катэгорыя:1936 год у снукеры
Іаан VIII Палеалог

[thumb|302px|Карціна [П'ера дэла Франчэска «Хвастанне Хрыста», якая адлюстроўвае Іаана VIII у якасці Понція Пілата (мужчына злева)]]
**Іаан VIII Палеалог** () (18 снежня 1392 — 31 кастрычніка 1448, Канстанцінопаль) — візантыйскі імператар у 1425—1448 гадах.
## Біяграфія 
Іаан быў старэйшым сынам Мануіла II і Алены Драгаш. З 1421 года суправіцель бацькі (у рангу аўтакратара).
Пры Іаане ў 1428—1432 г. практычна ўся Марэя вярнулася пад уладу рамеяў. Толькі чатыры гарады: Аргас, Наўплій, Карон і Мадон заставаліся пад уладай венецыянцаў. Але значна большую вядомасць Іаан набыў дзякуючы таму, што яго высілкамі і стараннямі быў даведзены працэс злучэння заходняй і ўсходніх цэркваў. Імператар разумеў, што без уніі з каталікамі Візантыйская імперыя не атрымае дапамогі з захаду і будзе немінуча заваявана асманскімі туркамі, чые ўладанні пасля дагавора 1424 гады разрасліся да самых прадмесцяў Канстанцінопаля.

У 1437 годзе разам з патрыярхам і прадстаўнічай дэлегацыяй праваслаўных архірэяў Іаан адправіўся ў Італію і правёў там больш за два гады бязвыезна, спачатку ў Ферары, а потым на Усяленскім саборы ў Фларэнцыі. Па ініцыятыве імператара дэлегацыю праваслаўных у спрэчках з каталікамі ўзначаліў Марк Эфескі, узведзены па ўказанні Мануіла незадоўга да ад'езду з Канстанцінопаля ў сан мітрапаліта. Не раз на гэтых пасяджэннях абодва бакі заходзілі ў тупік і гатовы былі раз'ехацца. Але імператар забараніў сваім епіскапам пакідаць сабор да прыняцця кампраміснага рашэння. Урэшце, праваслаўныя дэлегаты былі вымушаны саступіць каталікам амаль па ўсіх прынцыповых пытаннях.

[left|thumb|200px|Медаль з партрэтам Іаана, зроблены [Пізанела падчас знаходжання імператара ў Фларэнцыі]]
Падпісаная 5 ліпеня 1439 года унія, была калі не поўнай, то значнай перамогай каталікоў. Але чаканага палягчэння гэта саступка не прынесла. Іншыя праваслаўныя цэрквы, у першую чаргу руская, адмовіліся прыняць унію. А ў самой імперыі унія спарадзіла раскол і смуту.

Тым часам, армія заходніх крыжакоў, якая выступіла ў паход па закліку Рымскага Папы, пацярпела ў 1444 годзе пад Варнай разгромнае паражэнне ад турак. Праз чатыры гады пасля гэтага прыйшла вестка аб заваяванні туркамі Сербіі. Іаану стала зразумела, што наступная на чарзе — рамейская дзяржава. Але сам Іаан не дажыў да таго моманту — ён памёр 31 кастрычніка 1448 года.

## Шлюбы 
* У першым шлюбе быў з князёўнай Ганнай Васілеўнай (1393—1417), дачкой вялікага князя маскоўскага Васіля I.
* У другім шлюбе быў з Сафіяй Манферацкай (пам. 1431).
* У трэцім шлюбе быў з Марыяй Трапезундскай (пам. 1439).

Нягледзячы на тры шлюбы, Іаан застаўся бяздзетным. Трон атрымаў у спадчыну яго брат Канстанцін XI Палеалог.

## Літаратура 
* *Дашков С. Б., «Императоры Византии» М. 1997*
* *Рыжов К. В., «Все монархи мира. Древняя Греция. Древний Рим. Византия» М. 2001*
* *Большая Российская энциклопедия: В 30 т./ Председатель Науч.-ред. совета Ю. С. Осипов. Отв. ред. С. Л. Кравец. Т.11. Излучение плазмы — Исламский фронт спасения. — М.:Большая Российская энциклопедия,2008. — С.510.* — ISBN 978-5-85270-342-2 (Т.11)

Катэгорыя:Палеалогі
Катэгорыя:Візантыйскія імператары XV стагоддзя
Геаграфія Паўночнай Македоніі

Паўночная Македонія размешчана на Балканскім паўвостраве на паўднёвым усходзе Еўропы. Каардынаты: 41°50’ паўночнай шыраты, 22°00’ усходняй даўгаты.

Геаграфічная вобласць Македонія падзеленая цяпер паміж трыма краінамі: яе паўднёвая частка, амаль палова ўсёй тэрыторыі, Эгейская Македонія, уваходзіць у склад Грэцыі; усходнія землі — Пірынская Македонія — належаць Балгарыі, а Паўночная Македонія раскінулася на поўначы і захадзе, у даліне ракі Вардар.

Паўночная Македонія займае парадку 35,8 % плошчы гістарычнай Македоніі (52,4 % знаходзіцца на тэрыторыі сучаснай Грэцыі). Яе агульная плошча — 25&nbsp;333 км².

Агульная працягласць мяжы — 748 км, працягласць межаў з Албаніяй — 151 км, Балгарыяй — 148 км, Грэцыяй — 228 км, Сербіяй — 221 км.

## Рэльеф 
На большай частцы тэрыторыі размяшчаюцца хрыбты сярэдневысокіх горных сістэм Скопска Чорная Гара, Пінд (найвышэйшы пункт — г. Кораб, 2753 м) і Пірын, падзеленых шырокімі міжгорнымі катлавінамі. Адзін ад аднаго горныя хрыбты адлучаюць даліны рэк Вардар і Струміца, якія працякаюць праз усю краіну. На паўднёвым захадзе размешчаныя буйныя азёры Ахрыдскае і Прэспа, якія часткова належаць Македоніі, а на паўднёвым усходзе — буйное Дойранскае возера.

Рэгіён сейсмічна актыўны, землетрасенні даволі моцныя. У выніку апошняга, якое адбылося ў 1963, быў моцна разбураны горад Скоп’е.

## Гарады 
Сталіцай рэспублікі і самым буйным яе горадам з’яўляецца Скоп’е (насельніцтва 600 тыс.). Іншыя буйныя гарады — Бітала, Куманава, Прылеп і Цетава (насельніцтва 50 — 100 тыс.).

## Спасылкі
Беларуска-швейцарскія адносіны

Пратакол аб усталяванні **дыпламатычных адносін паміж Рэспублікай Беларусь і Швейцарскай Канфедэрацыяй** падпісаны 10 лютага 1992 года. 

З 1 ліпеня 2007 года ў Мінску функцыянуе аддзяленне Пасольства Швейцарскай Канфедэрацыі ў Рэспубліцы Беларусь. Яго афіцыйнае адкрыццё адбылося 11 лютага 2008 года. Пасольства Беларусі ў Швейцарыі адкрытае ў Берне. 17 сакавіка 2010 года адбылося адкрыццё ганаровага консульства Рэспублікі Беларусь у Цюрыху. 

У лютым 2010 года адбыўся рабочы візіт у Швейцарыю Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь А. Р. Лукашэнка, 25 лютага 2010 года ў Кіеве прайшла сустрэча беларускага лідара з Міністрам замежных спраў Швейцарыі.

Кантакты паміж Беларуссю і Швейцарыяй актывізаваліся пасля адмены санкцый Еўрасаюза ў дачыненні да афіцыйнага Мінска ў 2016 годзе. У 2017 годзе ў Федэральным сходзе Швейцарыі ўпершыню была створана парламенцкая група дружбы з Беларуссю. У 2018 годзе Швейцарыю з афіцыйным візітам наведаў старшыня Палаты прадстаўнікоў Уладзімір Андрэйчанка. 28 жніўня 2018 года адкрылася ганаровае консульства Рэспублікі Беларусь у Лазане.

У 2019 годзе Швейцарыю з афіцыйным візітам наведалі першы намеснік прэм’ер-міністра і старшыня праўлення Нацбанка. У маі 2019 года Федэральны савет Швейцарыі прыняў рашэнне аб павышэнні ўзроўню дыпламатычнага прадстаўніцтва ў Беларусі, а ў верасні пасол Швейцарыі ў Беларусі Клод Альтэрмат уручыў Лукашэнку даверчыя лісты.

Пасольства Швейцарыі ў Беларусі адкрылася 13 лютага 2020 года. З гэтай нагоды ў Мінск прыбыла дэлегацыя на чале з кіраўніком  Іньяцыа Касісам.

На 2020 год запланавана адкрыццё ганаровага консульства Беларусі ў Пратэльне.

Адным з ганаровых консулаў Беларусі ў Швейцарыі з’яўляецца швейцарскі бізнесмен .

## Эканамічнае супрацоўніцтва 
Створаны Беларуска-Швейцарскі сумесны камітэт па гандлі і эканамічным супрацоўніцтве. У рамках развіцця двухбаковых рэгіянальных сувязяў актыўна ўзаемадзейнічаюць абшчына Ітыген і горад Добруш Гомельскай вобласці. Горад Гларус з’яўляецца пабрацімам горада Кобрына.

У 2019 годзе таваразварот паміж краінамі павялічыўся на 44 %?.

Швейцарыя
Беларусь
Беларуска-мальтыйскія адносіны

**Дыпламатычныя адносіны паміж Рэспублікай Беларусь і Рэспублікай Мальта** ўсталяваныя 16 лютага 1993. 9 чэрвеня 2011 года Пасол Рэспублікі Беларусь у Італьянскай Рэспубліцы Беларусь Я. А. Шастакоў уручыў даверчыя граматы Прэзідэнту Мальты Дж. Абеле ў якасці Пасла Рэспублікі Беларусь у Рэспубліцы Мальта па сумяшчальніцтве. 

21 чэрвеня 2012 Ганаровым консулам Рэспублікі Беларусь у г. Валеце прызначаны грамадзянін Мальты П. Фенех. У 2012 годзе беларуска-мальтыйскі тавараабарот склаў 2,2 млн долараў ЗША. Абарот гандлю паслугамі пры гэтым склаў 4,1 млн долараў. У першым паўгоддзі 2013 з Мальты ў эканоміку Беларусі прыцягнута 0,6 млн долараў ЗША інвестыцый.

Мальта
Катэгорыя:Палітыка Мальты
Будынак пазямельна-сялянскага банка

* Будынак пазямельна-сялянскага банка, Віцебск — Віцебск
* Будынак пазямельна-сялянскага банка — Гродна
* Будынак пазямельна-сялянскага банка, Магілёў — Магілёў
Чэмпіянат свету па снукеры 1934

**Чэмпіянат свету 1934** — прафесійны нярэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў у Lounge Hall, у Нотынгеме, Англія. Турнір стаў восьмым розыгрышам чэмпіянату свету, які быў заснаваны ў 1927 годзе.

Катэгорыя:Чэмпіянат свету па снукеры
Катэгорыя:1934 год у снукеры
Чэмпіянат свету па снукеры 1933

**Чэмпіянат свету 1933** — прафесійны нярэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў у цэнтры Джо Дэвіса, у Чэстэрфілдзе, Англія. Турнір стаў сёмым розыгрышам чэмпіянату свету, які быў заснаваны ў 1927 годзе.

Катэгорыя:Чэмпіянат свету па снукеры
Катэгорыя:1933 год у снукеры
Аляксандр Васілевіч Друкер

**Аляксандр Васілевіч Друкер**, пры нараджэнні **Аляксандр Вільгельм Эміль Друкер** (; ,  — , Петраград) — вядомы рускі архітэктар.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Рызе, але ў 1868 выехаў разам з бацькамі ў Германію, дзе пасля заканчэння рэальнага вучылішча г. Гановера асвойваў асновы прафесіі ў розных будаўнікоў і архітэктараў (як практыкант і памочнік), а ў 1873—1876 гг. вучыўся ў Будаўнічым вучылішчы г. Ідштайна, затым працягнуў навучанне вольным слухачом ў палітэхнікумах Мюнхена і Гановера.

## У культуры 
Выява будынка пазямельна-сялянскага банка ў Магілёве змяшчаецца на беларускай банкноце вартасцю ў 200 000 рублёў.

## Літаратура 
* Асабістая справа АН А. В. Друкера (СПФ АРАН. Ф. 4. Оп. 4. Д. 182)

## Спасылкі 
* Архитектор Александр Вильгельм Эмиль Друкер  
* Будынкі А. Друкера ў Санкт-Пецярбургу і ваколіцах 

Катэгорыя:Архітэктары Расіі
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары Магілёва
Катэгорыя:Архітэктары Санкт-Пецярбурга
Чэмпіянат свету па снукеры 1930

**Чэмпіянат свету 1930** — прафесійны нярэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў у Thurston's Hall, у Лондане, Англія. Турнір стаў чацвёртым розыгрышам чэмпіянату свету, які быў заснаваны ў 1927 годзе.

Катэгорыя:Чэмпіянат свету па снукеры
Катэгорыя:1930 год у снукеры
Беларуска-ірландскія адносіны

Пагадненне аб усталяванні дыпламатычных адносін паміж Ірландыяй і Рэспублікай Беларусь падпісана  17 красавіка 1992 года.

15 красавіка 2010 года у Мінску адбыўся першы беларуска-ірландскі бізнес-форум.

26 сакавіка 2013 года у Дубліне Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Рэспублікі Беларусь у Злучаным Каралеўстве Вялікабрытаніі і Паўночнай Ірландыі, Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Рэспублікі Беларусь у Ірландыі па сумяшчальніцтве Сяргей Алейнік уручыў даверчыя граматы Прэзідэнту Ірландыі Майклу Хігінсу.

8 ліпеня 2013 года ў г. Дубліне адбыліся палітычныя кансультацыі паміж міністэрствамі замежных спраў Беларусі і Ірландыі. Беларускую дэлегацыю ўзначаліла намеснік міністра замежных спраў Рэспублікі Беларусь Алена Купчына, ірландскую — Дзяржаўны міністр па справах Еўропы МЗС Люсінда Крэйтан.

Ірландыя
Катэгорыя:Знешняя палітыка Ірландыі
Рунныя камяні ў Елінгу

**Рунныя камяні ў Елінгу** — рунныя камяні з дацкага горада Елінга, унесеныя ў спіс Сусветнай спадчыны. Рунічнымі надпісы на валунах датуюцца X стагоддзем.

## Малы камень 
На малым камені, усталяваным каля 955 года, першым дацкім каралём Гормам Старым высечаны надпіс:

 kurmr kunukr karthi kubl   thusi aft   thurui kunu sina tanmarkar but,

што азначае:

 Горм кароль зрабіў памятны камень у гонар Цюры, сваёй жонкі, Даніі ўладар/валадарка.

Гэты першы пісьмовы ўспамін назвы краіны *Danmark*, знойдзены ў межах самой Даніі. Сама назва была вядома прынамсі за 75 гадоў да ўзвядзення манумента: у геаграфічным апісанні Паўночнай Еўропы, зробленым уэсэкскім каралём Альфрэдам Вялікім дацкая тэрыторыя завецца «*dene mearc*».

## Вялікі камень 
thumb|злева|Вялікі камень у Елінгу
Вялікі камень у Елінгу з'яўляецца свайго роду «сведчаннем пра нараджэнне» Даніі. Камень вышынёй 2,43 метра, які важыць каля 10 тон, быў усталяваны каралём Харальдам I Сінязубым не раней за 965 год з надпісам, які абвяшчае, што:

 **Haraltr** kunukr bath kaurua kubl thausi aft kurm fathur sin auk aft thaurui muthur sina 
 sa haraltr ias sar uan **tanmaurk** ala auk **nuruiak** auk tani karthi kristna,

гэта значыць:

 **Харальд** кароль паставіў гэты камень у гонар Горма, бацькі свайго, і Цюры, маці сваёй. 
 Харальд, які заваяваў усю **Данію** і **Нарвегію**, хто хрысціў датчан.

Вычасаная на камені выява раней была каляровай. Каляровую копію каменя можна ўбачыць у нацыянальным музеі.
Рунныя камяні размешчаны ў двары Елінгскай царквы паміж двума вялікімі пахавальнымі курганамі. Яны з'яўляюцца сведчаннямі эпохі пераходу скандынаваў ад язычніцтва да хрысціянства. Камяні, разам з магільнікамі і царквой, занесены ў спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.

За сваю доўгую гісторыю камяні падвяргаліся ўздзеянню надвор'я, што прывяло да з'яўлення расколін. У 2008 годзе эксперты ЮНЕСКА, вывучыўшы іх стан, прапанавалі перанесці камяні ў памяшканне. Аднак Камітэт па культурнай спадчыне Даніі вырашыў пакінуць камяні на іх гістарычным месцы, надзейна ўкрыўшы шклянымі вітрынамі. У конкурсе, на які было прадстаўлена 157 праектаў, быў выбраны аптымальны дызайн ахоўных канструкцый. Праект быў рэалізаваны ў 2012 годзе.

## Гл. таксама 
* Музей валуноў
* Барысавы камяні
* Рунны камень з Рока

## Спасылкі 
Елінгскія рунічныя камяні
Катэгорыя:Сусветная спадчына ў Даніі
Катэгорыя:Гісторыя Даніі
Чэмпіянат свету па снукеры 1928

**Чэмпіянат свету 1928** — прафесійны нярэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў у Camkin's Hall, у Бірмінгеме, Англія. Турнір стаў другім розыгрышам чэмпіянату свету, які быў заснаваны ў 1927 годзе.

Катэгорыя:Чэмпіянат свету па снукеры
Катэгорыя:1928 год у снукеры
Керкіра (ном)

**Ке́ркіра** () — ном у Грэцыі, у групе Іанічных астравоў. Уключае востраў Керкіра і некалькіх дробных астравоў, размешчаных побач з галоўным востравам. Сталіца — Керкіра. Цэнтр турызму на Іанічным моры.

Катэгорыя:Керкіра
Лаконія (ном)

**Лако́нія** () — ном у Грэцыі, у паўднёвай частцы Пелапанеса. Абмываецца залівамі Месініякас і Лаканікас. У Лаконіі размешчаны два буйныя горныя хрыбты: Тайгет, з самай высокай гарой Пелапанеса (2407 м), і Парнон. Паміж імі працякае галоўная рака Лаконіі — Эўрот, і размешчана сталіца — Спарта. На поўначы мяжуе з номам Аркадзія, на захадзе — з Месеніяй. Ному належыць востраў Элафанісі.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Лаконія
Катэгорыя:Ном Лаконія
Будынак Апякунскага савета (Масква)

**Апякунскі савет** — будынак у Маскве (, 14-a), у якім да рэвалюцыі 1917 года размяшчаўся маскоўскі . Значная маскоўская пабудова ў стылі ампір, помнік архітэктуры. У цяперашні час у будынку размешчана Расійская акадэмія медыцынскіх навук.

Пабудавана па праекце Д. І. Жылярдзі і А. Р. Грыгор'ева ў 1823—1826 гадах побач з  на параўнальна невялікім участку (100 метраў па фронце вуліцы). Спачатку ансамбль уключаў:

* Цэнтральны корпус з іанічнай каланадай (у ім былі размешчаны канторскія і прыёмныя памяшканні)
* Два флігеля, злучаных з цэнтральным корпусам каменнай агароджай, у якіх жылі супрацоўнікі
* Гаспадарчыя пабудовы ў двары

Васьмікалонны порцік увенчаны фрызам работы скульптара І. П. Віталі і трохкутным франтонам. Каланада паднятая на высокі подыум з падставай, прарэзаным ўваходнымі аркамі. Да ўваходу вядзе шырокая лесвіца.

Будынак завершана купалам на масіўным барабане з паўкруглымі вокнамі.

Будынак быў перабудаваны ў 1847 годзе па праекце М. Д. Быкоўскага, цэнтральная частка пры гэтым была пакінутая без зменаў, як і інтэр'еры цэнтральных залаў для прыёму наведвальнікаў і канторскіх аперацый, аб'яднаныя ў адзіную прастору з выкарыстаннем арак замест сцен.

## Літаратура 
* Московская старина: Фотоальбом. — М.: Планета, 1995. — С. 106. ISBN 5-85250-139-5

## Спасылкі 
* Статья в энциклопедии «Москва» 
* Зодчие Москвы. Дементий Иванович (Доменико) Жилярди

Катэгорыя:1826 год у Маскве
Чэмпіянат свету па снукеры 1927

**Чэмпіянат свету 1927** — прафесійны нярэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў у Camkin's Hall, у Бірмінгеме, Англія. Турнір стаў першым розыгрышам чэмпіянату свету па снукеры. Прызавы фонд першынства склаў 6 фунтаў стэрлінгаў і 10 шылінгаў, якія атрымаў пераможца.

Катэгорыя:Чэмпіянат свету па снукеры
Катэгорыя:1927 год у снукеры
Малькавічы (Мастоўскі раён)

**Ма́лькавічы** (, ) — вёска ў Беларусі, у Мастоўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Мастоўскага сельсавета.

## Геаграфія 
Знаходзіцца за 20 км у напрамку на ўсход ад горада Масты, за 80 км ад Гродна, на аўтамабільнай дарозе  Слонім — Масты.

## Насельніцтва 
* 1999 год — 378 жыхароў, 142 двары.
*2010 год — 237 жыхароў

## Памятныя мясціны 
* Помнік землякам, загінуўшым у Вялікую Айчынную вайну.
* Брацкая магіла савецкіх воінаў.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Мастоўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мастоўскага раёна
Дом Лапухіна — Станіцкай

**Дом Лапухіна — Станіцкай** () — невялікая гарадская сядзіба ў Маскве, у якой цяпер знаходзіцца Дзяржаўны музей імя Л. М. Талстога. Помнік архітэктуры маскоўскага ампіру.

## Апісанне 
У комплекс сядзібы ўваходзяць галоўны дом па  вуліцы, флігель па лініі , службовыя пабудовы ў двары, белакаменная агароджа з пілонамі брам, якая афармляе праезд у двор, агароджа саду, якая абмяжоўвае тэрыторыю сядзібы з кута і з боку Лапухінскага завулка.

У 1895  перабудаваў корпус па Лапухінскаму завулку, у 1897 па праекце  выбудаваны невялікі корпус, які прымыкаў да дваровым службаў. З 1920 г. у доме размяшчаецца Музей Л. М. Талстога; у садзе ў 1972 ўсталяваны помнік пісьменніку (1926, скульптар С. Д. Мяркураў, граніт), які быў перанесены ў 1972 годзе са .

Да рэвалюцыі ў доме жыў прамысловец і маскоўскі гарадскі галава 

## Статус 
Галоўны дом і помнік Талстому ставяцца да катэгорыі аб'ектаў культурнай спадчыны федэральнага значэння.

## Літаратура 
* М.А. Ильин, Москва, «Искусство», М., 1970 г.

## Спасылкі 
* Дом Лопухина—Станицкой 
* Городская усадьба А.В. Лопухина-Е.И. Станицкой 

Катэгорыя:Сядзібы Масквы
Катэгорыя:Лапухіны
Катэгорыя:Славутасці Масквы
Свята-Антоніеўская царква (Косава)

**Свята-Антоніеўская царква** — царква ў імя прападобнага Антонія Вялікага ў горадзе Косава Івацэвіцкага раёна Брэсцкай вобласці Беларусі.

Знаходзіцца ў цэнтры горада. Пабудавана ў 1868 годзе з цэглы на месцы папярэдняга храма (адзначаны ў 1597 годзе).

## Архітэктура 
Помнік архітэктуры рэтраспектыўна-рускага стылю. Храм 4-часткавай падоўжана-восевай кампазіцыі, якая ўключае 2-ярусную чацвярыковую званіцу, прамавугольныя ў плане трапезную, папярочны асноўны аб'ём і апсіду. Званіца накрыта гранёным сферычным купалам з ліхтаром і макаўкай у завяршэнні. Асноўны аб'ём увянчаны цыбулепадобным купалам на 8-гранным барабане. Галоўны ўваход у выглядзе арачнага праёма аформлены 2-схільнай навіссю на 2 калонках. Фасады прарэзаны арачнымі аконнымі праёмамі, здвоенымі і аб'яднанымі арачным абрамленнем у асноўным аб'ёме. У дэкоры фасадаў выкарыстаны руставаныя ліштвы, зубчастыя фрызы, прамавугольныя панэлі. Унутры памяшканні царквы аб'яднаны прасветамі, маюць плоскую бэлечную столь, пазбаўлены архітэктурнага дэкору.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі / А. М. Кулагін, З. Э. Герасімовіч, У. П. Свентахоўскі. — Мн.: БелЭн, 2007. — С. 205.

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Славутасці Косава (Беларусь)
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Івацэвіцкага раёна
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў псеўдарускім стылі
Катэгорыя:Храмы Пінскай і Лунінецкай епархіі
Катэгорыя:1868 год у Беларусі
Іван Пятровіч Віталі

**Джавані Віталі**, больш вядомы як **Іван Пятровіч Віталі** (,  — , ) — рускі скульптар італьянскага паходжання, манументаліст, партрэтыст і педагог.

## Біяграфія 
Джавані Віталі нарадзіўся ў 1794 г. у Пецярбургу, у сям’і італьянскага скульптара-фармоўшчыка П’етра Віталі. Вучыўся выяўленчаму мастацтву ў бацькі. Затым з 1806 па 1818 г. займаўся ў якасці вольнапрыходнага вучня ў пецярбургскай Акадэміі мастацтваў. Італьянец паводле паходжання, ён выхаваннем, мовай, сюжэтам сваіх твораў належаў Расіі. Не атрымаўшы сістэматычнай адукацыі, ён вучыўся ў скульптара  і І. Ц. Цімафеева, вучня Мартаса.

З 1818 жыў у Маскве, працуючы ва ўласнай майстэрні. Поўнай сталасці сваёй здольнасці Віталі дасягнуў у 1830 гады, калі за бюст Карла Брулова атрымаў званне свабоднага мастака, а ў 1840 годзе — акадэміка.

thumb|left|250px|Жонка скульптара Адэлаіда Восіпаўна Віталі, акварэль , 1838
У канцы 1830 гадоў Віталі, падчас сваёй паездкі ў Італію, пазнаёміўся з маладой сялянскай дзяўчынай, якая стала яго жонкай.

У 1841 вярнуўся ў Санкт-Пецярбург, а з 1842 — прафесар пецярбургскай Акадэміі мастацтваў.

Віталі сканаў у Пецярбургу 5(17) ліпеня 1855 г. Пахаваны на  Аляксандра-Неўскай лаўры ў Санкт-Пецярбургу.

## Творы 
thumb|200px|Венера. 1852 г. Рускі Музей

* Калясніца Славы і рэльеф «Вызваленне Масквы» для Трыўмфальных варот у Маскве (чыгун, 1829—1834);
* фантан на Тэатральнай плошчы ў Маскве (бронза, 1835)
* фантан на Лубянскай плошчы ў Маскве (бронза, 1835)
* рэльефы «Пакланенне вешчуноў» і «Св. Ісаакій Далмацкі» на паўднёвым і заходнім франтонах Ісакіеўскага сабора ў Санкт-Пецярбургу (1841—1843)
* бронзавая статуя Паўла I (усталявана ў Гатчыне, копія — у Паўлаўску)
* бюст  (Рускі музей) (бронза, 1848)
* бюст К. Брулова (Эрмітаж)
* статуя Венеры (Рускі музей)
* «Геркулес, які забівае гідру»
* Алтарнае распяцце ў каталіцкім храме святой Кацярыны (Санкт-Пецярбург) — не захавалася, усталяваная копія па фотаздымках.

## Літаратура 
* 
* *Якирина Т. В., Одноралов Н. В.* Витали. — Л.-М., 1960.

Катэгорыя:Скульптары Расійскай імперыі
Катэгорыя:Абруселыя італьянцы
Катэгорыя:Скульптары паводле алфавіта
Катэгорыя:Пахаваныя на Ціхвінскіх могілках