Вока свету

***«Вока свету»*** — фэнтэзійны раман амерыканскага пісьменніка Роберта Джордана, першая кніга серыі *«Кола часу»* . Ён быў апублікаваны Tor Books і выпушчаны 15 студзеня 1990 года. Пасля першай публікацыі *«Вока свету»* складалася з аднаго пралогу і 53 раздзелаў, з дадатковым пралогам, які дадаў аўтар пасля перавыданне. Кніга мела як і камерцыйны поспех так і сярод крытыкаў. Крытыкі высока ацанілі тон, тэмы і падабенства з *«Уладаром пярсцёнкаў»* (хаця некаторыя і крытыкавалі за гэта).

2 студзеня 2002 года *«Вока свету»* было перавыдадзена ў выглядзе дзвюх асобных кніг, прызначаных для моладзі, з большым тэкстам і некалькімі ілюстрацыямі. Гэта былі *From the Two Rivers* і *To Blight* . Першы ўключаў дадатковы пралог пад назвай «Крумкачы», прысвечаны Эгуін аль’Вэрэ . Амерыканская бібліятэчная асацыяцыя ўнесла *«Вока свету»* ў спіс папулярных кніг у мяккай вокладцы для маладых людзей у 2003 годзе. 

Пасля выхаду тэлесерыяла *«Кола часу»* *«Вока свету»* ў студзені 2022 года трапіла ў спіс бестселераў «The New York Times» у катэгорыі масавага рынку  і заняла першае месца ў спісе аўдыяфантастыкі. 

## Сюжэт 
*Вока свету* круціцца вакол галоўных герояў Ранда аль’Тора, Мэтрым (Мэта) Котана, Пэрына Айбары, Эгуін аль’Вэры і Найніў аль’Меары, пасля таго як іх роднае мястэчка Поле Эмонда нечакана атакавалі тролакі (салдаты антаганіста) і Мірдраал/Фэйд (падобны да нежыці афіцэр, які камандуе тролакамі), які мае намер захапіць Ранда, Мэта і Пэрына. Каб выратаваць сваю вёску ад далейшых нападаў, Рэнд, Мэт, Пэрын і Эгуін бягуць з яе ў суправаджэнні Айз Седай Мойрэйн Дамадрэд, яе вартаўніка Аль’Лана Мандрагорана і барда Тома Мерыліна, а пазней да іх далучылася «Мудрая» Найніў аль’Меара. Пераследуючыся ўсё большай колькасцю тролакаў і мірдраала, падарожнікі знаходзяць прытулак у закінутым горадзе Шадар Лагот, дзе Мэт выкрадае пракляты кінжал, заражаючыся такім чынам ад злоснага Машадара . Падчас уцёкаў з горада падарожнікі разлучаюцца; Рэнд, Мэт і Том едуць на лодцы да Беламосця, дзе Том застаецца, дазваляючы Рэнду і Мэту збегчы ад Мірдраала. У Кэмліне Рэнд сябруе з Агірам па імені Лоял . Спрабуючы зірнуць на нядаўна захопленага Ілжывага Цмока, Ранд сябруе з Элейн Траканд, спадкаемцай прастола Андора, і яе братамі Гаўінам Тракандам і Галадам Дамадрэдам . Затым Рэнд паўстае перад каралевай Моргазай, яе дарадцай Айз Седай, Элайдай і генерал-капітанам гвардыі Каралевы Гарэтам Брын, пасля чаго быў вызвалены без прад’яўлення абвінавачанняў, нягледзячы на сур’ёзныя выказванні Элайды адносна Ранда.

Асобна ад Ранда і Мэта, Пэрын і Эгуін трапляюць у Кэмлін, з дапамогай Эліаса Мачэра, чалавека, які можа тэлепатычна размаўляць з ваўкамі і які сцвярджае, што Пэрын можа рабіць тое ж самае. Трое сутыкаюцца з Дзяцьмі Святла, на працягу невялікай бойкі Пэрын забівае дваіх жаўнераў за смерць ваўка, які імкнуўся абараніць Пэрына і Эгуін, з-за гэтага быў прысуджаны да смерці Дзяцьмі Святла. Мойрэйн, Лан і Найніў ратуюць Эгуін і Пэрына, пасля чаго, яны ўз’ядналіся з Рандам і Мэтам. Пасля гэтага Мойрэйн вырашае, што Мэт павінен адправіцца ў Тар Валон, цэнтр улады Айз Седай, каб пераадолець уплыў Шадара Лагота.

Лоял папярэджвае Мойрэйн аб пагрозе Воку Свету, крыніцы Сайдзіна, некранутага ўплывам Цёмнага, што пацвярджаецца яркімі і трывожнымі снамі Мэта, Рэнда і Пэрына. Вока Свету абаронена Сомештай (Зялёным чалавекам) і змяшчае адну з сямі пячатак на турме Цёмнага, сцяг Цмока Льюса Тэрына Тэламона і Рог Валера . На мяжы цывілізаванага свету група ўваходзіць у Землі Заняпаду (забруджаная вобласць пад кантролем Цёмнага), каб абараніць Вока. Пасля пагоні яны сустракаюць Зялёнага Чалавека, і той паказвае Вока. Затым групе супрацьстаяць Адрачоныя Агінор і Бальтамель. Калі пачынаецца бітва, Бальтамель і Зялёны чалавек забіваюць адзін аднаго. Неўзабаве пасля гэтага Ранд перамагае Агінора і выкарыстоўвае Вока, каб знішчыць армію тролакаў і перамагчы Ба’альзамона. У выніку Мойрэйн робіць выснову, што Ранд — гэта адроджаны цмок, але яе меркаванне і ўсе іншыя падрабязнасці фінальнай бітвы хаваюцца ад усіх членаў групы мужчынскага полу, акрамя Лана.

## Галоўныя героі 
* **Ранд аль’Тор:** пастух з *Двурэчча*, сам таго не ведаючы, Адроджаны Цмок. Ён быў адным з трох хлопцаў, якія, па здагадцы Мойрэйн, маглі быць адроджаным цмокам. Ён, Мэт і Пэрын лічацца *та’верэнамі*. Ён можа накіроўваць саідзін і прадэманстраваў гэта, несвядома вылечыўшы Белу (свайго каня), калі яны ўцякалі ад Мурдраала і Троллокаў. Ён таксама выратаваў сілы Фал Дара з дапамогай сваіх сноў. Ён (прыёмны) сын Тома і Кары ал’Тор. Падчас дзянняў кнігі яны з Мэтам былі аддзеленыя ад астатняй групы. Яго апісваюць як чалавека з шэрымі вачыма і" рудаватымі « валасамі і надзвычай упартага.
* **Мэтрым „Мэт“ Котан**: пастух з *Двурэчча*, гарэза, якога большасць лічыць ненадзейным, за выключэннем яго сяброў. Ён быў адным з трох хлопцаў, якія, на думку Мойрэйн, маглі быць адроджаным цмокам. Ён, Ранд і Пэрын лічацца *та’верэнамі*. Яго та’верен функцыянуе такім чынам, каб прыносіць яму поспех.
* **Пэрын Айбара**: Каваль з *Двурэчча*. Ён быў адным з трох хлопцаў, якія, па здагадцы Мойрэйн, маглі быць адроджаным цмокам. Ён „Брат-Воўк“, той, хто можа мець зносіны з ваўкамі, а таксама набываць некаторыя з іх здольнасцяў. Ён, Ранд і Мэт лічацца *та’верэнамі*. Ён і Эгуін былі аддзеленыя ад астатняй групы падчас дзянняў кнігі, але пазней сустрэліся з імі зноў. З-за таго, што ён брат-воўк, у яго» бліскучыя залацістыя "вочы, якія свецяцца ў цемры, а таксама ён «марудлівы», бо не хоча прычыняць шкоды іншым.
* **Эгуін аль’Вэрэ**: жанчына з *Двурэчча*, вучаніца Найніў аль’Меара, «Мудрай», і якая мае блізкія адносіны з Рандам аль’Торам, Мэтрымам Коутонам і Пэрынам Айбарай. Мойрэйн абрала яе для навучання ў Тар Валон, таму што ў яе ёсць «іскра», якая дазваляе ёй накіроўваць сілу. Яна і Пэрын былі аддзеленыя ад астатняй групы падчас кнігі, але пазней сустрэліся з імі зноў. Яе апісваюць як уладальніцу «велізарных карых вачэй» і цёмных валасоў.
* **Найніў аль’Меара**: жанчына з *Двурэчча*,"Мудрая" Поля Эмонда, самая маладая з калі-небудзь абраных Мудрых. Яна сыходзіць, каб вярнуць Ранда, Пэрына, Мэта і Эгуін у вёску, але адпраўляецца з імі, як толькі разумее, што не можа пераканаць іх, як і тое, што яна можа накіроўваць сілу. Яна, Мойрэйн і Лан аддзеленыя ад астатняй групы. За гэты час у яе пачынаюць развівацца пачуцці да Лану. Яе апісваюць як жанчыну з запальчывым характарам і асабліва упартую.

## Тэмы і алюзіі 
Роберт Джордан заявіў, што ён свядома збіраўся ўспомніць Шыр Міжзем’я ў першых раздзелах *«Вока свету»* ва *«Уладары пярсцёнкаў»* Дж. Р. Р. Толкіна .  Нягледзячы на падабенства, гэтыя два творы адрозніваюцца і тэматыкай. Напрыклад, і Джордан, і Толкін стваралі апавяданні, якія даследавалі моц. Аднак *Вока Свету* абмяркоўваў, як яго можна разгарнуць, у той час як *Уладар пярсцёнкаў* быў больш засяроджаны на яго адмове.  Ранду трэба было валодаць сваёй сілай, каб ён мог паспяхова весці вайну з Цёмным. Гэтая тэма супрацьлеглая імкненню Фрода знішчыць пярсцёнак Саўрана, крыніцу велізарнай сілы, якая таксама разбэшчвала свайго ўладальніка.

## Прыняцце 
The Great American Read PBS назвала *Вока Свету* «адным з самых любімых раманаў Амерыкі», заняўшы 62-е месца ў іх спісе 100 лепшых. 

## Крыніцы 
Катэгорыя:Раманы 1990 года
Катэгорыя:Фэнтэзійныя раманы
Катэгорыя:Раманы ЗША
Катэгорыя:Раманы Роберта Джордана