Дзяржаўны Сход Рэспублікі Саха

**Дзяржаўны Сход (Іл Тумэ́н) Рэспублікі Саха́ (Яку́ція)** () — аднапалатны парламент Рэспублікі Саха (Якуція), з’яўляецца прадстаўнічым, заканадаўчым і кантрольным органам дзяржаўнай ўлады Рэспублікі Саха (Якуція). 

Прававыя асновы дзейнасці і статус Іл Тумэна вызначаны ў Канстытуцыйным законе Рэспублікі Саха (Якуція) «Аб Дзяржаўным Сходзе (Іл Тумэн)» ад 10 ліпеня 2002 года 35-3 № 401-II і главой 5 Канстытуцыі (Асноўнага закона) Рэспублікі Саха (Якуція).

## Структура 
Працу Іл Тумэна ўзначальвае старшыня і яго намеснікі.

Праца дэпутатаў ажыццяўляецца ў рамках камітэтаў і камісій. У Іл Тумэне V склікання працуе 12 камітэтаў і 1 камісія:
* Кантрольны камітэт;
* Камітэт па дзяржаўнаму будаўніцтву і заканадаўству;
* Камітэт па пытаннях мясцовага самакіравання;
* Камітэт па бюджэце, фінансах, падатковай і цэнавай палітыцы, пытаннях уласнасці і прыватызацыі;
* Камітэт па будаўніцтве і жыллёва-камунальнай гаспадарцы;
* Камітэт па эканамічнай, інвестыцыйнай і прамысловай палітыцы, прадпрымальніцтву, турызме і развіццю інфраструктуры;
* Камітэт па ахове здароўя, сацыяльнай абароне, працы і занятасці;
* Камітэт па вёсцы і аграрнай палітыцы;
* Камітэт па зямельным адносінам, прыродным рэсурсам і экалогіі;
* Камітэт па навуцы, адукацыі, культуры, сродкаў масавай інфармацыі і справах грамадскіх арганізацый;
* Камітэт па справах сям’і, дзяцінства, моладзі, фізічнай культуры і спорце;
* Камітэт па пытаннях карэнных малалікіх народаў Поўначы і справах Арктыкі;
* Мандатная і рэгламентныя камісія.

На пастаяннай аснове працу вядзе Апарат Дзяржаўнага Сходу (Іл Тумэн).

## Паўнамоцтвы 
Згодна з арт. 56 Канстытуцыі Рэспублікі Саха (Якуція) Іл Тумэн мае наступныя паўнамоцтвы:
* Прыняцце Канстытуцыі Рэспублікі Саха (Якуція), яе змяненняў і дапаўненняў;
* Заканадаўчае рэгуляванне па прадметах вядзення Рэспублікі Саха (Якуція) і прадметах сумеснага вядзення Расійскай Федэрацыі і Рэспублікі Саха (Якуція) у межах паўнамоцтваў Рэспублікі Саха (Якуція);
* Заслухоўванне пасланняў Прэзідэнта Рэспублікі Саха (Якуція), Канстытуцыйнага суда Рэспублікі Саха (Якуція);
* Прыняцце рашэнняў па асноўных пытаннях унутранай, знешняй, эканамічнай, сацыяльнай і культурнай палітыкі Рэспублікі Саха (Якуція);
* Зацвярджэнне дзяржаўных праграм сацыяльна-эканамічнага развіцця Рэспублікі Саха (Якуція);
* Зацвярджэнне дзяржаўнага бюджэту Рэспублікі Саха (Якуція) і справаздачы аб яго выкананні;
* Усталяванне парадку кiравання i распараджэння ўласнасцю Рэспублікі Саха (Якуція);
* Ажыццяўленне кантролю за выкананнем і выкананнем законаў Рэспублікі Саха (Якуція);
* Усталяванне падаткаў і збораў, аднесены федэральным законам да вядзення Рэспублікі Саха (Якуція);
* Выраз недаверу Прэзідэнту Рэспублікі Саха (Якуція);
* Усталяванне сістэмы выканаўчых органаў дзяржаўнай улады Рэспублікі Саха (Якуція);
* Дача згоды Прэзідэнту Рэспублікі Саха (Якуція) на прызначэнне на пасаду Старшыні Урада Рэспублікі Саха (Якуція), яго намеснікаў і асобных міністраў Рэспублікі Саха (Якуція);
* Прызначэнне на пасаду суддзяў Канстытуцыйнага суда Рэспублікі Саха (Якуція), упаўнаважанага па правах чалавека ў Рэспубліцы Саха (Якуція);
* Заслухоўванне справаздачы Урада Рэспублікі Саха (Якуція);
* Выраз недаверу Ураду Рэспублікі Саха (Якуція);
* Усталяванне і змяненне адміністрацыйна-тэрытарыяльнага ўладкавання Рэспублікі Саха (Якуція);
* Усталяванне парадку правядзення выбараў Прэзідэнта Рэспублікі Саха (Якуція) і народных дэпутатаў Рэспублікі Саха (Якуція), прызначэнне даты выбараў Прэзідэнта Рэспублікі Саха (Якуція) і народных дэпутатаў Рэспублікі Саха (Якуція);
* Надзяленне грамадзяніна Расійскай Федэрацыі па прадстаўленні Прэзідэнта Расійскай Федэрацыі паўнамоцтвамі Прэзідэнта Рэспублікі Саха (Якуція);
* Усталяванне парадку прызначэння і правядзення рэспубліканскага рэферэндума, а таксама яго прызначэнне;
* Ажыццяўленне права заканадаўчай ініцыятывы ў Федэральны сход Расійскай Федэрацыі;
* абранне міравых суддзяў;
* Зацвярджэнне заключэння і скасавання дагавораў Рэспублікі Саха (Якуція);
* Зацвярджэнне пагаднення аб змяненні межаў Рэспублікі Саха (Якуція);
* Прыпыненне дзеяння законаў Рэспублікі Саха (Якуція);
* Зварот да Прэзідэнта Рэспублікі Саха (Якуція) з прапановай аб змене або адмене прававых актаў Прэзідэнта Рэспублікі Саха (Якуція) і іншых органаў выканаўчай улады Рэспублікі Саха (Якуція);
* Установа дзяржаўных узнагарод і ганаровых званняў Рэспублікі Саха (Якуція);
* Тлумачэнне законаў Рэспублікі Саха (Якуція);
* Усталяванне і змяненне парадку адукацыі, аб’яднання, пераўтварэння або скасавання муніцыпальных утварэнняў, усталяванне і змена іх межаў;
* Іншыя пытанні, аднесеныя заканадаўствам да вядзення парламента Рэспублікі Саха (Якуція).

## Этнічны склад  
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Дзяржаўнага Сходу (Іл Тумэн) Рэспублікі Саха (Якуція) 
* Афіцыйны web-сервер органаў дзяржаўнай улады Рэспублікі Саха (Якуція) 

Саха
Катэгорыя:Якуція