Валерый Сядоў

**Валерый Сядоў** (, Грузія — , Варшава, Польшча) — апошні палітвязень у гісторыі БССР, сябра БНФ «Адраджэньне», адзін з заснавальнікаў «Венскага камітэта».

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Грузіі ў 1952 годзе ў расійскай сям’і, ягоны дзед паходзіў з казакоў, высланых на Каўказ імператрыцай Кацярынай II.

У 1970 скончыў Сувораўскае вучылішча. У вучылішчы вучыўся разам з вядомым грамадскім дзеячом, адным з заснавальнікаў Беларускага згуртавання вайскоўцаў палкоўнікам Уладзімірам Барадачом і журналістам і філосафам Канстанцінам Скуратовічам.

Валерый Сядоў быў супрацоўнікам газеты «Навіны БНФ „Адраджэньне“», працаваў у Інстытуце філасофіі Акадэміі навук, вучыўся ў аспірантуры. Калі ў 1988 годзе ўтварыўся Беларускі народны фронт, В. Сядоў стаў сябрам грамадска-палітычнага руху. Неўзабаве быў абраны сябрам Управы БНФ.

У 1989 годзе Управа БНФ накіравала В. Сядова ў Тбілісі, дзе 9 красавіка 1989 года савецкія войскі з ужываннем халоднай зброі і газу гвалтоўна разагналі апазіцыйны мітынг каля Дома ўрада Грузінскай ССР. У выніку загінула 19 удзельнікаў мітынгу, а некалькі сотняў з траўмамі звярнуліся ў лякарню. Управа БНФ адправіла В. Сядова з афіцыйнай місіяй — выразіць спачуванне грузінскім дэмакратычным сілам, наладзіць з імі кантакты і вызначыць, чым можна дапамагчы.

В. Сядоў выступаў падчас жалобнага мітынгу, прысвечанага ахвярам трагедыі 9 красавіка ў Тбілісі. Пасля вяртання ў Мінск ён актыўна каментаваў падзеі, якія адбыліся ў Грузіі, з асуджэннем імперскай палітыкі СССР. За гэта быў звольнены з інстытута і выключаны з аспірантуры, калі ўжо меўся выходзіць на абарону кандыдацкай у 1989 годзе.

У 1990 годзе Валерый Сядоў стаў адным з заснавальнікаў праваабарончай арганізацыі «Венскі камітэт». Сябры «Венскага камітэта» забяспечвалі юрыдычную дапамогу, выступалі з праваабарончымі ідэямі на мітынгах, у вольнай прэсе, удзельнічалі ў міжнародных праваабарончых канферэнцыях.

Жанаты. Жонка Ірына Логінава. Сын Міхаіл.

### Храналогія пераследу 
7 лістапада 1990 года Валерый Сядоў удзельнічаў у антыкамуністычным мітынгу ў Мінску перад Домам урада. Падчас мітынгу В. Сядоў узлез на пастамент помніка Леніну і прымацаваў да яго крыж, абматаны калючым дротам, і куфайку, як сімвал ГУЛАГу. Ён усклаў да помніка Леніну гэтыя сімвалы камуністычных рэпрэсій «ад імя дзясяткаў мільёнаў рэпрэсаваных, і беларусаў у тым ліку».

7 мая 1991 года пастановай Пракуратуры БССР В. Сядоў быў арыштаваны і пасаджаны у СІЗА №1 г. Мінска, на «Валадарку». Крымінальная справа была заведзеная ў выніку «парушэння грамадскага парадку». У СІЗА ён правёў 70 дзён, амаль палову з якіх, 32 дні, галадаў. В. Сядоў быў першым, хто абвясціў у Беларусі ў 1990-я гады палітычную галадоўку. Падчас зняволення В. Сядоў адмовіўся сведчыць супраць арганізатараў мітынгу.

У выніку пратэсту дэмакратычных дэпутатаў Вярхоўнага Савета БССР, асабліва старшыні БНФ «Адраджэнне» Зянона Пазняка, і шырокай грамадскасці В. Сядоў быў выпушчаны на волю пад падпіску. У 1991 годзе быў створаны добраахвотны фонд у падтрымку В. Сядова і іншых ахвяраў рэжыму за ўдзел у антыкамуністычным мітынгу, у які ўвайшлі мастакі Мікола Купава, Аляксей Марачкін, грамадскія актывісты Мая Кляшторная і Алесь Каралёў. Гэта была першая ў Беларусі падобнага кшталту праваабарончая ініцыятыва.

Крымінальная справа супраць В. Сядова была спыненая 5 лютага 1992 года.

В. Сядоў працаваў журналістам у розных выданнях.

Праз 20 гадоў В. Сядоў ізноў вярнуўся ў вулічную палітыку. 19 студзеня 2011 года В. Сядоў з іконай і партрэтам М. Статкевіча выйшаў да Чырвонага касцёла ў Мінску на пікет салідарнасці з палітвязнямі, якія з’явіліся пасля разгону Плошчы 19 снежня 2010 года.

За ўдзел у пікеце В. Сядоў быў асуджаны на 12 сутак арышту.

З 2011 года жыў у Варшаве. Займаўся ў дактарантуры Варшаўскага ўніверсітэта кардынала Вышынскага, удзельнічаў у пікетах i іншых мерапрыемствах беларусаў у Варшаве.

Памёр 10 сакавіка 2016 года ў Варшаве. Развітанне з Валерыем Сядовым адбылося 19 сакавіка 2016 года ў Мінску.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* *Алесь Бяляцкі*. Халоднае крыло радзімы. — Вільня, 2014. — С. 45—46, 292—293.
* Palitviazni.info. — 2013. — С. 237—238.

## Спасылкі 
* https://www.svaboda.org/a/9504708.html
* https://www.svaboda.org/a/9504708.html
* https://palitviazni.info/viazen/valier-sjadou 
* http://pazniak.info/page_slova_y_pamyats_pra_valeryiya_syadova
* https://vk.com/video-56765622_456241211
* http://vytoki.net/?docs=00006151
* http://salidarnasc.org/content/памёр-вядомы-беларускі-дысідэнт-валерый-сядоў
* http://belsat.eu/news/16320/
* https://www.nv-online.info/np/2016-vyalikih-lyudzej-stratsila-belarus/
* https://naviny.by/article/20170102/1483346033-2016-lyudi-kotoryh-poteryala-belarus 
* http://europeanbelarus.org/be/news/2011/2/12/2109/
* http://bchd.info/4401-saldarnasc-z-belaruskm-paltvyaznyam-skonchylasya-chargovym-zatrymannyam.html

Катэгорыя:Палітвязні Беларусі
Катэгорыя:Палітыкі Беларусі