Сьюзен Зонтаг

**Сью́зен Зо́нтаг** (; ) — амерыканская пісьменніца, літаратурны, мастацкі, тэатральны і кінакрытык, філосаф, сцэнарыстка лаўрэат нацыянальных і міжнародных прэмій.

## Біяграфія 
Нарадзілася 16 студзеня 1933 года ў Нью-Ёрку. Вучылася літаратуры і філасофіі ў Бёрклі і Чыкага, Гарвардскім універсітэце, Оксфардзе і Парыжы. Дэбютавала ў 1963 годзе раманам «Дабрадзей», за якім у 1966 годзе быў выдадзены нашумелы том эсэістыкі «Супраць інтэрпрэтацыі» (*Against interpretation*).

Сьюзен Зонтаг займалася крытыкай авангарднай культуры 1960—1970-х. Яе героямі быў Тэнесі Уільямс і Джэймс Болдуін, Артур Мілер і Лерой Джонс, сцэнічныя эксперыменты Ежы Гратоўскага і Пітэра Брука, «новы раман» і «тэатр абсурду», кемп, хэпенінгі, поп-арт і яго эмблема — Эндзі Уорхал, пэўная музыка Джона Кейджа, цыклапічныя «пакаванні» Хрысто і мініяцюрныя куфэркі Джозефа Корнела.

Яна, па хвосткіх загалоўках французскіх газет сярэдзіны 1960-х, «апостал авангарда», а па самаадчуванні — «пасрэдніца паміж Еўропай і Злучанымі Штатамі» (яе цікавілі ў першую чаргу постаці французскай і нямецкай культуры) адкрывала для чытачоў «Нью-Ёркера» і «Партызан рэвю» эсэістыку Вальтэра Беньяміна і Эміля Чорана, драмы Іанеско і Жонцы, прозу Эліяса Канеці і мемуары Чэзарэ Павезэ, кіно Інгмара Бергмана і Брэсона, Гадара і Рэнэ, Лені Рыфеншталь і Ганса-Юргена Зіберберга, уводзіла ў амерыканскі культурны ўжытак такія постаці, як Георг Лукач і Клод Леві-Строс, Жорж Батай і яго калега, пісьменнік-сюррэаліст, спецыяліст па афрыканскіх міфах Мішэль Лейрыс, рэфарматар тэатра Антанен Арто і хрысціянская сацыялістка, вечная ератычка Сімона Вайль.

## Творчасць 
Зонтаг атрымала вядомасць пасля публікацыі ў часопісе «Партызан рэвю» артыкула «Нататкі пра Кемпэ» (1964). Да таго моманту яна ўжо з'яўлялася аўтарам невялікага па аб’ёме і вытанчанаму па стылі рамана «Дабрадзей» (1963), а таксама шматлікіх артыкулаў, якія друкаваліся ў самых прэстыжных амерыканскіх часопісах і мелі чытацкі рэзананс. Ад артыкулаў, прысвечаных так званым адхіленым мастакам, Зонтаг перайшла да тэарэтычных прац пра прызначэнне сучаснага мастацтва і пра сувязі мастацтва і крытыкі.

Два зборнікі эсэ «Супраць інтэрпрэтацыі і іншыя эсэ» (1966) і «Узоры безагляднай волі» (1969) умацавалі рэпутацыю Зонтаг. Напачатку 1970-х гадоў цяжкае захворванне, якое ледзь не прывяло да смяротнага зыходу, надоўга перапыніла яе пісьменніцкую кар’еру. Паправіўшыся, Зонтаг напісала дзве свае найбольш вядомыя кнігі — «Пра фатаграфію» (1977) і «Хвароба як метафара» (1978). За першую кнігу Зонтаг была прысуджана Нацыянальная прэмія кружка літаратурных крытыкаў у вобласці крытыкі за 1978. У тым жа 1978 Зонтаг выпусціла зборнік аповедаў «Я і гэтак далей». У 1980 — яшчэ адзін, «Пад знакам Сатурна», у 1982 выйшаў том яе абраных твораў з прадмовай Элізабет Хардвік. У 1989 была апублікавана праца «СНІД і яго метафары».

У ліку яе прац — раманы «Прыхільнік вулканаў» (1992) і «У Амерыцы» (2000). П’еса «Аліса ў ложку», напісаная ў 1992, была ўпершыню пастаўлена ў 2000. Сумесна з фатографам Анні Лейбавіч ёю была выдадзена кніга «Жанчыны» (2000). Зонтаг аўтар сцэнараў фільмаў «Дуэт для канібалаў» (1969), «Брат Карл» (1971), «Абяцаныя краіны» (1974) і «Паездка без гіда» (1983). Зонтаг — лаўрэат шматлікіх прэмій, уладальнік ганаровых званняў. У 1993 яна была абрана ў Амерыканскую акадэмію мастацтваў і літаратуры.

## Творы 
### Белетрыстыка 
* 1963 «Дабрадзей» (*The Benefactor*)
* 1967 «Мёртвы кіт» (*Death Kit*)
* 1977 «Я, і так далей… (зборнік кароткіх гісторый)» (*I, etcetera (Collection of short stories)*)
* 1991 «Шлях цяперашняга жыцця (кароткіх гісторый)» (*The Way We Live Now (short story)*)
* 1992 «Прыхільнік вулканаў» (*The Volcano Lover*)
* 1999 «У Амерыцы» (*In America*)

### П’есы 
* 1991 «Парсіфаль» (*A Parsifal*)
* 1993 «Аліса ў ложку» (*Alice in Bed*)
* 1999 «Жанчына з мора» (*Lady from the Sea*)

### Эсэ 
* (1966) Against Interpretation
* (1969) Styles of Radical Will
* (1980) Under the Sign of Saturn
* (2001) Where the Stress Falls
* (2007) At the Same Time: Essays & Speeches

### Манаграфіі 
* (1977) On Photography
* (1978) Illness as Metaphor
* (1988) AIDS and Its Metaphors (a continuation of Illness as Metaphor)
* (2003) Regarding the Pain of Others

### Фільмы 
* (1969) Duett för kannibaler (Duet for Cannibals)
* (1971) Bröder Carl (Brother Carl)
* (1974) Promised Lands
* (1983) Unguided Tour AKA Letter from Venice

### Іншае 
* (2004) Contribution of phrases to Fischerspooner’s third album «Odyssey.»
* (2002) Liner notes for Patti Smith album Land.
* (2008) Reborn: Journals and Notebooks 1947—1963

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Пісьменніцы ЗША
Катэгорыя:Кінакрытыкі ЗША
Катэгорыя:Эсэісты ЗША
Катэгорыя:Раманісты ЗША
Катэгорыя:Літаратурныя крытыкі ЗША
Катэгорыя:Антыкамуністы ЗША
Катэгорыя:Памерлі ад міеладыспластычнага сіндрому
Катэгорыя:Яўрэйскія філосафы