Агнешка Асецка

**Агне́шка Асе́цка** (, нарадзілася 9 кастрычніка 1936 у Варшаве, памерла 7 сакавіка 1997 там жа) – польская паэтэса, празаік, аўтар тэкстаў песень, тэатральны і тэлевізійны рэжысёр, журналістка.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў сям'і піаніста Віктара Асецкага і Марыі Штэхман.
Вывучала журналістыку ў Варшаўскім універсітэце (1952—1956), затым рэжысуру ў Вышэйшай кінематаграфічнай і тэатральнай школе ў Лодзі (1957—1961). З 1954 г. супрацоўнічала са Студэнцкім тэатрам сатырыкаў (СТС), з’яўлялася членам тэатральнага савета да 1972 г. Менавіта ў СТС Асецка дэбютавала як аўтар тэкстаў песень; для гэтага тэатра яна напісала іх 166.

У 1954—1957 гг. Асецка публікавала свае тэксты, эсэ і рэпартажы ў *"Голасе Узбярэжжа"* (*"Głos Wybrzeża"*), *"Новай Культуры"* (*"Nowa Kultura"*), *"Штандары Маладых"* (*"Sztandar Młodych"*) і *"Папросту"* (*"Po prostu"*). Пазней пісала таксама ў *"Літаратуры"* (*"Litaratura"*), *"Культуры"* (*"Kultura"*) і *"Польшчы"* (*"Polska"*). Была сябрам Таварыства Польскіх Пісьменнікаў.
На працягу 7 год была вядучай праграмы “Радыёстудыя песні” на Польскім Радыё, якое выдала звыш 500 песень і дазволіла папулярызаваць мноства будучых вялікіх зорак польскай эстрады.
Ад 1994 г. Агнешка Асецка цесна супрацоўнічала з Тэатрам Атэлье (*Teatr Atelier*) у Сопаце, для якога напісала свае апошнія творы і песні, якія былі прызнаны крытыкамі вяршыняй яе творчасці. Сёння гэты сопацкі тэатр носіць імя Асецкай. Штогод там адбываюцца паўфінальныя канцэрты конкурса інтэрпрэтацыі песень Агнешкі Асецкай, які мае назва “Памятайма аб Асецкай” (*"Pamiętajmy o Osieckiej"*). Акрамя таго, яе імем названая студыя III каналу Польскага Радыё (*Program III Polskiego Radia*), дзе адбываюцца прэстыжныя канцэрты польскіх і замежных зорак.

Памерла Асецка 7 сакавіка 1997 г. у выніку рака тоўстай кішкі. Яна была пахавана ў Варшаве на Паванзковых могілках – месца 284b. Творчай спадчынай Агнешкі Асецкай займаецца Фонд Акулярнікі (*Fundacja Okularnicy*), арганізаваны дачкой паэтэсы Агатай Пасент. Цяпер фонд займаецца выданнем Вялікага спеўніка Агнешкі Асецкай у 14 тамах (*Wielki śpiewnik Agnieszki Osieckiej*). У 1997 г. на Фестывалі Польскай Песні ў Аполі Магда Умер (*Magda Umer*) паказала публіцы свой канцэрт-спектакль *Зялёна мне* (*Zielono mi*), які складаўся з песень Агнешкі Асецкай; удзел у канцэрце прыняла плеяда зорак польскай музычнай эстрады.

## Асецка і Гласка 
“Панна Чачкес” – так пяшчотна называў яе Марак Гласка. Іх раман пачаў развівацца на пераломе 1956 і 1957 гг. Асецка была тады 21-гадовай студэнткай, якая актыўна ўдзельнічала ў жыцці СТС, а Гласка быў добра вядомы ва ўсёй краіне, дзякуючы паспяховай публікацыі свайго апавядання *Першы крок у хмарах* (*Pierwszy krok w chmurach*). Гэтае знаёмства праходзіла даволі бурна, пазней таксама па прычыне таго, што Гласка не мог вярнуцца ў Польшчу пасля ад'езду за мяжу. Асецка настойліва, але безвынікова дамагалася ў тагачасных уладаў дазволу на вяртанне Гласкі ў краіну. Агнешка з Маракам спаткалася толькі – апошні раз – у красавіку 1968 года ў Лос-Анджэлесе. Асецка ў той час падарожнічала па Амерыцы, будучы на стыпендыі. Ад Марака ёй засталася друкавальная машынка, якая стаяла на стале Агнешкі да канца яе жыцця, а таксама яго карэспандэнцыя. Марак ужо не жыў, не жыў яе бацька, калі Асецка напісала верш, які назвала *Неабходны* (*Konieczny*).

## Узнагароды 
Пасмяротна была адзначана Прэзідэнтам РП Камандорскім Крыжом (*Krzyż Komandorski*) Ордэна Адраджэння Польшчы (*Order Odrodzenia Polski*).

## Творчасць 
Агнешка Асецка напісала каля 2000 песень, выданых між іншым у тамах:
* Колеры (*Kolory*) (1963)
* Я выйшла і не вярнулася (*Wyszłam i nie wróciłam*) (1969)
* Лісты, якія спяваюць (*Listy śpiewające*) (1971)
* Штучны мёд (*Sztuczny miód*) (1977)
* Жывая рэклама (*Żywa reklama*) (1985)
* Пяскі, што спяваюць (*Śpiewające piaski*) (1989)
* Апісанне батлейкі (*Opisanie szopki*) (1991)
* Сентыменты (*Sentymenty*) (1996, 2001)
* Праз момант (*Za chwilę*) (2001)

У 2004 годзе Польскае Музычнае Выдавецтва распачало выданне Вялікага спеўніка Агнешкі Асецкай, у каторым змешчана каля 500 песень, сабраных у 13 тамах (том 10 з’явіўся ў 2009 г.)
Агнешка Асецка з’яўляецца аўтарам сцэнарыя музычнага відовішча *Хай толькі заквітнеюць яблыні* (*Niech no tylko zakwitną jabłonie*) (1964, прапрэм'ера ў тэатры Ateneum у Варшаве (рэж. Ян Бічыцкі), які здабыў галоўную ўзнагароду на Фестывалі Сучаснай Польскай Драматургіі ў 1964 г. і стаў найвялікшым тэатральным хітом 60 гг. ХХ ст. у Польшчы.
Некаторыя знакамітыя песні Агнешкі Асецкай:
* А я аддаю перавагу маёй маці (*A ja wolę moją mamę*)
* Балада пра танкістаў (*Ballada o pancernych*)
* Вагонная балада (*Ballada wagonowa*)
* Босанова да падушкі (*Bossanova do poduszki*)
* Быць дамай (*Damą być*)
* Д’ябал і рай (*Diabeł i raj*)
* Дзікунка (*Dzikuska*)
* Закаханыя з Каменнай вуліцы (*Kochankowie z ulicy Kamiennej*)
* Казала жартам (*Mówiłam żartem*)
* Мой першы баль (*Mój pierwszy bal*)
* Пакуль не ўзыйдзе дзень (*Nim wstanie dzień*)
* Уцякай, маё сэрца (*Uciekaj moje serce*)
і інш.

Пісала таксама апавяданні (*Белая блузка*), мастацкія кнігі (у т.л. *Чорная вавёрка*, *Салон гульняў*) і кнігі ўспамінаў (*Брыдкія саракагадовыя*, *Напачатку быў негатыў*, *Размовы ў танцы*), кнігі для наймалодшых чытачоў (*Дзень добры, Яўгене*, ''Узор д'ябальскага хваста*, *Асабліва малыя сны*), а таксама тэатральныя творы (адаптацыя Зінгера: *Ілюзіяніст з Любліна*, *Ваўкі*, *Раздзіранне пер'я*).

З’яўляецца аўтарам вядомага рэкламнага слогана *Coca cola – гэта тое!*

25 чэрвеня 2004 г. быў адкрыты ў Лодзі фантан-барэльеф *Закаханыя з Каменнай вуліцы'' (аўтар Войцех Грыневіч)

## Спасылкі 
* Okularnicy
* Сайт, прысвечаны Асецкай 

Катэгорыя:Журналісты
Катэгорыя:Паэты Польшчы
Катэгорыя:Пісьменніцы Польшчы
Катэгорыя:Польскамоўныя паэты
Катэгорыя:Польскамоўныя пісьменнікі