open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Дыспансерызацыя

**Дыспансерыза́цыя** (ад *дыспансер*) — метад дынамічнага назірання за станам здароўя насельніцтва, які ўключае комплекс прафілактычных, дыягнастычных і лячэбна-аздараўленчых мерапрыемстваў. Ажыццяўляецца дыспансерамі для ўмацавання здароўя і захавання працаздольнасці насельніцтва. Уключае пастаянны нагляд за станам здароўя асоб, якія знаходзяцца на дыспансерным уліку, вывучэнне і аздараўленне ўмоў іх працы і быту, выяўленне і лячэнне хворых на ранніх стадыях хвароб, правядзенне індывідуальнай і сацыяльнай прафілактыкі.

## Класіфікацыя 
Адрозніваюць дзве формы дыспансерызацыі:
* здаровых асоб (дзеці, падлеткі, цяжарныя, спартсмены)
* хворых асоб (хваробы сардэчна-сасудзістай сістэмы, язвавая хвароба, цукровы дыябет, новаўтварэнні і інш.).

## Дыспансерызацыя ў Беларусі 
На Беларусі ўведзена ў 1919—1921 гадах як спосаб работы ўстаноў аховы маці і дзіцяці, з 1925—1927 гадоў — прамысловых рабочых.

Згодна з Пастанаўленнем Міністэрства аховы здароўя Рэспублікі Беларусь № 125 ад 30 жніўня 2023 г., мэтамі дыспансерызацыі з’яўляюцца правядзенне медыцынскай прафілактыкі, прапаганда здаровага ладу жыцця, выхаванне адказнасці грамадзян за сваё здароўе, выяўленне хранічных неінфекцыйных захворванняў на ранніх стадыях.

Дыспансерызацыя праводзіцца сярод дарослых (з 18 гадоў да 39 гадоў і з 40 гадоў і старэй) і дзяцей (да 1 года і з 1 года да 17 гадоў). Асобы ва ўзросце ад 18 да 40 гадоў праходзяць дыспансерызацыю адзін раз у тры гады, асобы, якія дасягнулі ўзросту 40 гадоў — адзін раз у год).

Дыспансерызацыю дарослага насельніцтва праводзяць медработнікі ў амбулаторна-паліклінічных арганізацыях аховы здароўя па месцы жыхарства (месцы знаходжання), месцы працы (вучобы, службы) і (або) іншых арганізацыях, якія разам з асноўнай дзейнасцю таксама ажыццяўляюць медыцынскую дзейнасць ва ўстаноўленым заканадаўствам парадку.

Дыспансерызацыю дзіцячага насельніцтва праводзіць урач-педыятр участковы або ўрач агульнай практыкі, які абслугоўвае дзіцячае насельніцтва ў амбулаторна-паліклінічных арганізацыях і (або) іншых арганізацыях аховы здароўя.

Для правядзення дыспансерызацыі могуць выкарыстоўвацца выязныя формы работы, у тым ліку з прымяненнем перасовачных фельчарска-акушэрскіх пунктаў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Медыцынская дыягностыка
Катэгорыя:Медыцынская прафілактыка
Альвара Абрэгон

**Альвара Абрэгон** (; , Сікісіва, штат Санора — , Мехіка) — мексіканскі дзяржаўны і ваенны дзеяч Мексіканскай рэвалюцыі, генерал. У 1920-24 гадах — прэзідэнт Мексікі. Урад Абрэгона праводзіў палітыку, якая шмат у чым аб’ектыўна адпавядала нацыянальным інтарэсам (аграрная рэформа, спробы абмежавання замежнага капіталу, імкненне да незалежнага знешнепалітычнага курсу). У 1928 годзе Абрэгон быў ізноў абраны прэзідэнтам, але забіты да ўступлення на пасаду.

## Літаратура 
*
Блэр

**Блэр**:

## Прозвішча 
* Джанет Блэр — амерыканская актрыса, спявачка
* Дэніс Блэр — 3-і дырэктар Нацыянальнай разведкі ЗША
* Тоні Блэр — прэм’ер-міністр Вялікабрытаніі
Макветсі Масісі

**Макветсі Эрык Кібетсве Масісі** () (, Машупа, Бечуаналенд) —  дзяржаўны дзеяч Батсваны. Прэзідэнт Батсваны з 1 красавіка 2018 года.

З 2014 па 2018 гады займаў пасаду віцэ-прэзідэнта.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Прэзідэнты Батсваны
Катэгорыя:Віцэ-прэзідэнты Батсваны
Мар’ям Чабі Талята

**Мар’ям Чабі Талята Зімэ Ерыма** (; , , Рэспубліка Дагамея) — бенінскі дзяржаўны дзеяч. Віцэ-прэзідэнт Беніна з 24 мая 2021 года.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Віцэ-прэзідэнты Беніна
Кашары

**Кашары**:

## Беларусь 
* Кашары (гістарычная мясцовасць)

## Украіна 
* Кашары (Канатопскі раён)
* Кашары (Лыманскі раён)
* Кашары (Шацкі раён)

## Гл. таксама 
* Нові Кашары
* Стары Кашары (Ковэльскі раён)
Луі Уляваню

**Гбеуну Луі Уляваню** (; ) — бенінскі палітычны дзеяч. Прэзідэнт Нацыянаьнай асамблеі Беніна з 18 мая 2019 года.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Прэзідэнты Нацыянальнай асамблеі Беніна
Эшперанса да Кошта

**Эшперанса Марыя Эдуарду Франсішку да Кошта** () (, , Партугальская Заходняя Афрыка) — ангольскі дзяржаўны дзеяч і біёлаг. Віцэ-прэзідэнт Анголы з 15 верасня 2022 года.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Віцэ-прэзідэнты Анголы
Сезон 2019/2020 «Мінчанкі» Мінск

У сезоне 2019—2020 жаночы валейбольны клуб «Мінчанка» з Мінска прымаў удзел у наступных турнірах:
* Чэмпіянат Беларусі 2019/2020 ( **1 месца**),
* Кубак Беларусі 2019 ( **Уладальнік**).

## Склад каманды 
1. Вікторыя Ганіева (1996)
2. Наталля Думчова (1992)
3. Надзея Столяр (1996)
4. Анастасія Канановіч (1993)
7. Алена Федарынчык (1993)
8. Вольга Багданава (1994)
9. Надзея Владыка (1992)
10. Кацярына Сакольчык (1993)
12. Аксана Кавальчук (1979)
13. Дар’я Валадзько (1989)
15. Уладзіслава Прасолава (1999)
16. Анжаліка Барысевіч (1995)

## Трэнеры каманды 
*  Віктар Ганчароў (галоўны трэнер)
*  Сяргей Кузняцоў (трэнер)

## Гл. таксама 
* Сезон 2018/2019 «Мінчанкі» Мінск
* Сезон 2020/2021 «Мінчанкі» Мінск

## Спасылкі 
* МИНЧАНКА (МИНСК) 
* Minchanka Minsk — players 
2019/2020
Мінчанкі Мінск
Катэгорыя:2019 год у Мінску
Катэгорыя:2020 год у Мінску
Алібары

**Алібары** () — адзін з дванаццаці дэпартаментаў Беніна, які размяшчаецца на паўночным усходзе краіны, мяжуе з Буркіна-Фасо, Нігерам і Нігерыяй. Адміністрацыйны цэнтр — Кандзі. Плошча — 25 683 км², насельніцтва складае 595 196 (на 2006 год).

## Крыніцы 
## Спасылкі
Караліна Сэркейра

**Караліна Сэркейра** () (, , Паўночная Кванза, Партугальская Заходняя Афрыка) — ангольскі палітычны дзеяч і дыпламат. Прэзідэнт Нацыянальнай асамблеі з 16 верасня 2022 года.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Прэзідэнты Нацыянальнай асамблеі Анголы
Катэгорыя:Члены МПЛА
Атлантык

**Атлантык** () — адзін з дванаццаці дэпартаментаў Беніна, які размяшчаецца на поўдні краіны і мае выхад да Атлантычнага акіяна. Адміністрацыйны цэнтр — Уіда. Плошча — 1 248 км², насельніцтва складае 929 314 (на 2006 год).

## Крыніцы 
## Спасылкі
Баргу

**Баргу** () — адзін з дванаццаці дэпартаментаў Беніна, які размяшчаецца на ўсходзе краіны і мяжуе з Нігерыяй на ўсходзе. Адміністрацыйны цэнтр — Параку. Плошча — 9 772 км², насельніцтва складае 831 842 (на 2006 год).

## Крыніцы 
## Спасылкі
Данга

**Данга** () — адзін з дванаццаці дэпартаментаў Беніна, які размяшчаецца на захадзе краіны і мяжуе з Тога на захадзе. Адміністрацыйны цэнтр — Джугу. Плошча — 4 127 км², насельніцтва складае 395 416 (на 2006 год).

## Крыніцы 
## Спасылкі
Зу

**Зу** () — адзін з дванаццаці дэпартаментаў Беніна, які размяшчаецца на поўдні краіны. Адміністрацыйны цэнтр — Абамей. Плошча — 5 106 км², насельніцтва складае 639 296 (на 2006 год).

## Крыніцы 
## Спасылкі
Наталля Думчова

**Наталля Думчова** (нар. , Масква, Расія) — расійская валейбалістка.

## Біяграфія 
Першым трэнерам была Вольга Гебешт. У 2005 годзе пачала займалася валейболам і выступала за «СДЮСШАОР-65». З 2006 па 2009 год выступала ў складзе моладзевай зборнай Расіі. У 2008 годзе перайшла ў каманду «Луч» з г. Масква.

У 2009 годзе пераехала на Кіпр і працягнула кар’еру ў мясцовым « Анартосісе», у складзе якога ў 2010 годзе стала чэмпіёнам Кіпра, а ў 2011 годзе — срэбным прызёрам.

У 2019 годзе перайшла ў каманду «Мінчанка» і па сканчэнню сезона пакінула каманду ў 2020 годзе.

## Спасылкі 
* Думчева Наталья/ Dumcheva Natalia
* Natalia Dumcheva

Катэгорыя:Валейбалісткі Расіі
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Расіі па валейболе 
Катэгорыя:Ігракі «Анартосіса» Фамагуста
Катэгорыя:Ігракі «Луча» Масква (жаночы валейбол)
Вольга Багданава

**Вольга Багданава** (нар. , Масква, Расія) — расійская валейбалістка.

## Біяграфія 
Вучылася ў спартыўнай школе алімпійскага рэзерву № 23 «Алімп Цэнтр». З 2009 па 2013 год трэніравалася ў ШВСМ «Луч».

У 2013—2017 гадах выступала за клуб «Пратон», у 2017—2018 гадах — за «Зарэчча-Адзінцова», у 2018—2019 гадах — за «Сахалін», у 2019—2020 гадах — за «Мінчанку».

## Спасылкі 
* Olga Bogdanova 
* Расейская валейбалістка Вольга Багданава папоўніла склад «Мінчанкі»

Катэгорыя:Валейбалісткі Расіі
Катэгорыя:Ігракі «Апалона» Лімасол (жаночы валейбол)
Атакара (дэпартамент)

**Атакара** () — адзін з дванаццаці дэпартаментаў Беніна, які размяшчаецца на паўночным захадзе краіны, мяжуе з Буркіна-Фасо на поўначы і з Тога на захадзе. Адміністрацыйны цэнтр — Натытынгу. Плошча — 7 899 км², насельніцтва складае 601 537 (на 2006 год).

## Крыніцы 
## Спасылкі
Татэўскі манастыр

**Татэ́ўскі манасты́р** () — помнік сярэдневяковага дойлідства, манастырскі комплекс у Сюнікскай вобласці Арменіі, каля сяла Татэў. Рэзідэнцыя Сюнікскага мітрапаліта.

Заснаваны ў IX стагоддзі на месцы больш старых культавых збудаванняў. Знаходзіцца на ўзвышэнні на краю цясніны ракі Варатан.

Архітэктурны комплекс манастыра уключае цэрквы Грыгорыя (1836—1848), Пагоса і Петраса (895—906), надбрамную Аствацацын (XI стагоддзе), культавы манумент «Гавазан» — слуп, які гойдаецца (904), крапасны сцены, жылыя і гаспадарчыя пабудовы XVII—XVIII стагоддзяў. На тэрыторыі Татэўскага манастыра знаходзіцца культурны цэнтр (Татэўскі ўніверсітэт, скрыпторый, бібліятэка).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Татевский монастырь // Армянский музей Москвы и культуры наций Проект Armenian Geographic
* Татевский монастырь // Проект Armenian Geographic
* Монастырь Татев // Armenia Discovery
* Армянский монастырь Татев отмечает 1100-летие // Агенство религиозной информации «Благовест-Инфо»

Катэгорыя:Манастыры Арменіі
Катэгорыя:Сюнік
Катэгорыя:З’явіліся ў IX стагоддзі
Таўбатэ

**Таўбатэ́** () — горад (муніцыпалітэт) у паўднёва-ўсходняй частцы Бразіліі, у штаце Сан-Паўлу.

Горад заснаваны ў 1646 годзе. Знаходзіцца ў даліне ракі Параіба-ду-Сул. Чыгуначная станцыя. Вузел аўтамабільных дарог на шашы Рыа-дэ-Жанэйра—Сан-Паўлу. Дзейнічае аэрапорт.

Прадпрыемствы аўтамабільнай, ліцейнай, тэкстыльнай і харчовай прамысловасці. Дзейнічае ўніверсітэт.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Муніцыпалітэты штата Сан-Паўлу
Катэгорыя:Гарады Бразіліі
Таўбэ

**Таўбэ** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Аляксандравіч Таўбэ (1864—1919) — генерал-лейтэнант Рускай Імператарскай арміі, удзельнік Грамадзянскай вайны ў Расіі.
* Генры Таўбэ (1905—2005) — амерыканскі хімік.
Калін

**Калін** () — адзін з дванаццаці дэпартаментаў Беніна, які размяшчаецца ў цэнтры краіны. Мяжуе на ўсходзе з Нігерыяй і на захадзе з Тога. Адміністрацыйны цэнтр — Савалу. Плошча — 5235 км², насельніцтва складае 625 933 (на 2006 год).

## Крыніцы 
## Спасылкі
Куфо

**Куфо** () — адзін з дванаццаці дэпартаментаў Беніна, які размяшчаецца на паўднёвым захадзе краіны. Мяжуе на захадзе з Тога. Адміністрацыйны цэнтр — Аплауэ. Плошча — 928 км², насельніцтва складае 572 924 (на 2006 год).

## Крыніцы 
## Спасылкі
Парша бульбы

**Парша бульбы** — захворванне бульбы, якое шкодзіць у асноўным паверхню клубня. Парша псуе знешні выгляд клубняў бульбы, пагаршае лёжкасць, смакавыя і насенныя якасці бульбы, можа паражаць тканку клубня, павялічваючы адходы. Моцна пашкоджаныя паршой клубні бульбы непрыдатныя для ежы і пасеву. На заражаных паршой палях не рэкамендуецца вырошчваць бульбу на працягу 4-5 гадоў.

## Разнавіднасць 
Існуюць наступныя віды паршы бульбы:

* парша звычайная;
* парша чорная (рызактаніёз);
* парша парошыстая;
* парша серабрыстая;
* парша бугрыстая.

## Меры барацьбы 
У залежнасці ад разнавіднасці паршы адрозніваюць і метады барацьбы з ёю. Агульнымі ж, універсальнымі, мерамі з’яўляюцца выкарыстанне фунгіцыдаў, выкарыстанне якаснага матэрыялу для пасадкі і захаванне севазвароту.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Пересыпкин В. Ф. Сельскохозяйственная фитопатология. М.: Агропромиздат, 1989. — 480 с. ISBN 5-10-000292-1

## Спасылкі 
* *Л. Старцева.* Парша картофеля   // Журнал «Новый садовод и фермер».
* Обыкновенная парша картофеля  // Большая Агрономическая Энциклопедия.

Катэгорыя:Захворванні бульбы
Мано

**Мано** () — адзін з дванаццаці дэпартаментаў Беніна, які размяшчаецца на паўднёвым захадзе краіны, мае выхад да Атлантычнага акіяна, а таксама мяжуе з Тога. Адміністрацыйны цэнтр — Лакаса. Плошча — 1 396 км², насельніцтва складае 387 346 (на 2006 год).

## Крыніцы 
## Спасылкі
Уэмэ

**Уэмэ́** () — адзін з дванаццаці дэпартаментаў Беніна, які размяшчаецца на паўднёвым усходзе краіны і мае выхад да Атлантычнага акіяна. Адміністрацыйны цэнтр — Порта-Нова, які таксама з'яўляецца сталіцай краіны. Плошча — 1865 км², насельніцтва складае 788 508 (2006).

## Крыніцы 
## Спасылкі
Муінга (правінцыя)

**Муінга** () — адна з сямнаццаці правінцый Бурундзі, якая размяшчаецца на паўночным усходзе краіны. Адміністрацыйны цэнтр — Муінга. Плошча — 1836 км², насельніцтва складае 485 347 чалавек (на 1999 год).

## Крыніцы 
## Спасылкі
Плато (дэпартамент)

**Плато** () — адзін з дванаццаці дэпартаментаў Беніна, які размяшчаецца на паўднёвым усходзе краіны і мяжуе з Тога. Адміністрацыйны цэнтр — Пабэ. Плошча — 2835 км², насельніцтва складае 445 497 (на 2006 год).

## Крыніцы 
## Спасылкі
Бубанза (правінцыя)

**Бубанза** () — адна з сямнаццаці правінцый Бурундзі, якая размяшчаецца на паўночным-захадзе краіны, мяжуе на захадзе з Дэмакратычнай Рэспублікай Конга. Адміністрацыйны цэнтр — Бубанза. Плошча — 1 809 км², насельніцтва складае 372 000 (на 2007 год).

## Крыніцы 
## Спасылкі
Бужумбура-Рураль

**Бужумбура-Рураль** () — адна з сямнаццаці правінцый Бурундзі, якая размяшчаецца на захадзе краіны. Адміністрацыйны цэнтр — Бужумбура, які, аднак, знаходзіцца ў іншай правінцыі. Плошча — 1 089 км², насельніцтва складае 436 896 (на 1999 год).

## Крыніцы 
## Спасылкі
Гітэга (правінцыя)

**Гітэга** (, ) — адна з сямнаццаці правінцый Бурундзі, якая размяшчаецца ў цэнтры краіны. Адміністрацыйны цэнтр — Гітэга. Плошча — 1 979 км², насельніцтва складае 628 872 (на 1999 год).

## Крыніцы 
## Спасылкі
Канкузо (правінцыя)

**Канкузо** () — адна з сямнаццаці правінцый Бурундзі, якая размяшчаецца на ўсходзе краіны. Адміністрацыйны цэнтр — Канкузо. Плошча — 1 965 км², насельніцтва складае 210 000 (на 2011 год).

## Крыніцы 
## Спасылкі
Літараль (дэпартамент)

**Літараль** () — адзін з дванаццаці дэпартаментаў Беніна, які размяшчаецца на паўднёвым ускрайку краіны, мае выхад да Атлантычнага акіяна. У перакладзе з французскай мовы назва азначае «прыморскі». Адміністрацыйны цэнтр — Катану, які з'яўляецца самым буйным і развітым горадам краіны. Плошча — 79 км², насельніцтва складае 701 137 (на 2006 год).

## Крыніцы 
## Спасылкі
Бужумбура-Меры

**Бужумбура-Меры** () — адна з сямнаццаці правінцый Бурундзі, якая размяшчаецца на захадзе краіны. Адміністрацыйны цэнтр — Бужумбура, які таксама з'яўляецца сталіцай краіны. Плошча — 87 км², насельніцтва складае 319 098 (на 2007 год).

## Крыніцы 
## Спасылкі
Генадзь Яўгенавіч Хацько

**Генадзь Яўгенавіч Хацько** (нар. у 1957, в. Каўпакі, Гродзенскі раён) — беларускі генерал-маёр міліцыі (з 20 лютага 2008 года) , супрацоўнік сістэмы ўнутраных спраў.

## Біяграфія 
Скончыў Гродзенскі дзяржаўны ўніверсітэт па спецыяльнасці «правазнаўства». Быў таксама дэпутатам Гродзенскага абласнога савета.

4 лістапада 2009 года Хацько быў афіцыйна зняты пасады кіраўніка Гродзенскай абласной міліцыі ў сувязі са "здзяйсненнем учынкаў, якія дыскрэдытуюць званне супрацоўніка органаў унутраных спраў» (падпункт 15 пункта 154 Палажэння аб праходжанні службы ў органах УС РБ).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1957 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Гродзенскім раёне
Катэгорыя:генералы Беларусі
Катэгорыя:Узнагароджаныя Ганаровай граматай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Зніклыя без вестак
Катэгорыя:Дэпутаты Гродзенскага абласнога Савета дэпутатаў
Lako oklopno vozilo

**Lako oklopno vozilo** (**LOV**) — сямейства бронемашын харвацкай кампаніі Torpedo.

Распрацоўка пачалася падчас Харвацкай вайны ў 1992 годзе. Першыя асобнікі сышлі з канвеера ў 1993 годзе. 

## Апісанне 
Машына выкарыстоўвае шасі грузавіка Torpedo HV 4x4 TK-130 T-7 (поўны прывад). Бранявік аснашчаецца турбадызельным рухавіком Torpedo BT6L 912S (магутнасць 97 кВт), размешчаным у пярэдняй частцы аўтамабіля. У дэсантным аддзяленні месціцца  8 салдат у поўнай баявой экіпіроўцы (або 2 тоны грузу). Бранявая абарона прадстаўлена зварнымі сталёвымі лістамі, якія вытрымліваюць бранябойныя кулі калібра 7,62 мм, выпушчаныя з дыстанцыі 30 метраў, і аскепкаў. Узбраенне складаецца з аднаго кулямёта Browning M2HB (12,7 мм).

Browning M2HB знаходзіцца ў вежы на даху корпуса. У баявым камплекце 250 патронаў і восем 82-мм дымавых пускавых установак.

У стандартнае абсталяванне аўтамабіля ўваходзяць сістэма вентыляцыі і ацяплення, лябёдка магутнасцю 50 кН з тросам таўшчынёй 10 мм і даўжынёй 38 м, унутраная сістэма сувязі і радыёпрылада TRC-20H, а таксама дадатковая ўстаноўка сістэма кандыцыянавання паветра і дапаможны генератар для электразабеспячэння.

## Версіі 
* **LOV-IZV** — разведвальны варыянт з дадатковым узбраеннем (8-ствольнай 60-мм рэактыўнай сістэмай Obad і цяжкай снайперскай вінтоўкай РТ-20) і радыёстанцыяй. 
* **LOV-Z** — камандзірская машына з экіпажам у 6 чалавек, дадатковай радыёстанцыяй, тэлефонам, сістэмай кандыцыянавання, гукаізаляцыяй памяшкання экіпажа і дапаможнай сілавой устаноўкай 2,5 кВт. Не мае ўбудаванага ўзбраення.
* **LOV-ABK** — машына РХБА, абсталяваная сістэмай калектыўнай абароны экіпажа, прыборамі выяўлення радыяцыі і боепрыпасаў, метэаралагічнымі датчыкамі. Усталяваны дапаможны генератар магутнасцю 2,5 кВт, экіпаж складаецца з шасці чалавек. Не мае ўбудаванага ўзбраення.
* **LOV-RAK 24/128 mm** — самаходная шматствольная рэактыўная сістэма залпавага агню калібра 128 мм. На задняй частцы корпуса машыны ўстаноўлена 24-ствольная пускавая ўстаноўка. Максімальная далёкасць стральбы са стандартнай ракетай М91 — 8550 м, з ракетай М93 — 13500 м. У баявым камплекце знаходзіцца 48 ракет. 
* **LOV-UP1** — варыянт для артылерыйскай разведкі. Сістэма датчыкаў (камера LLLTV, цеплавізар, лазерны далямер і дадатковы радар) размешчана на платформе, якая падымаецца на вышыню 9 м над зямлёй. Аўтамабіль мае сістэму спадарожнікавай навігацыі (GPS), лічбавую карту і абсталяванне для апрацоўкі і перадачы даных. Версія не была запушчана ў серыйную вытворчасць. 
* **LOV-UP2** — артылерыйская камандзірская машына, абсталяваная прыборамі прыёму, апрацоўкі і адлюстравання інфармацыі. 
* **LOV-ED** — версія для радыёэлектроннай разведкі і барацьбы з радыёэлектроннай барацьбой.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Бронетранспарцёры
Клоп мурашкападобны

**Клоп мурашкападобны** (*Himacerus mirmicoides*) — від насякомых з сямейства . Відавая назва дадзена з-за вонкавага падабенства яго німф на ранніх этапах развіцця з мурашкамі.

## Распаўсюджанне 
У Еўропе сустракаюцца амаль паўсюдна. Гэтых клапоў знаходзяць на зямлі, у нізкай траве і на сухіх адкрытых месцах.

## Апісанне 
*Himacerus mirmicoides* дасягаюць 7-8 мм у даўжыню. Цела карычневае. Вонкава досыць падобны з , аднак паміж імі маюцца адрозненні.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Kerzhner I. M. 1996. Family Nabidae — Catalogue of the Heteroptera of the Palaearctic Region.

## Спасылкі 
* Picture story about the biology and behaviour of Ant Damsel Bug *Himacerus mirmicoides* .
* Biolib.

Катэгорыя:Насякомыя Еўропы
Катэгорыя:Клаповыя
URO VAMTAC

**URO VAMTAC** — паўнапрывадны ўсюдыход, прызначаны ў асноўным для арміі. Выраблены іспанскай кампаніяй UROVESA. Заснаваны на шасі амерыканскага Humvee.

Серыйная вытворчасць пачалася ў 1998 годзе. З тых часоў бранявік тройчы ўдасканальваўся: мадэлі Rebeco (1998—2003), S3 (2004—2010) і VAMTAC ST5 (з 2013).

Вырабляўся ў наступных версіях:
* **URO VAMTAC I3** 
* **URO VAMTAC S3** 
* **URO VAMTAC S3 BLINDADO**
* **URO VAMTAC ST5 BN1/BN2/BN3**
* **URO VAMTAC SK**

ТТХ:
* Маса: 3000 — 3500 кг (у залежнасці ад версій)
* Рухавік''''''
** Тып: дызельны
** Рабочы аб’ём: 3200 см³ (версія S3) / 2998 см³ (версія I3)
** Магутнасць: 188 к.с. (DIN) v. S3 / 166 к.с. (DIN) v. I3
** Максімальны крутоўны момант: 410 Нм v. S3 /  380 Нм v. i3
* Каробка перадач

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Sitio web de URO
* Military-today.com 

Катэгорыя:Аўтамабілі Іспаніі
Катэгорыя:Бронеаўтамабілі паводле алфавіта
Катэгорыя:Пазадарожнікі
Шчытнік-чарапашка маўрская

**Шчытнік-чарапашка маўрская** (*Eurygaster maura*) — клоп роду  сямейства .

## Распаўсюджанне 
Палеарктычны від, сустракаецца амаль ва ўсёй Еўропе і ў Цэнтральнай Расіі, а таксама ў Азіі і Паўночнай Амерыцы.

## Апісанне 
Маўрская чарапашка мае даўгаватае цела і трохкутную галаву з парай невялікіх складаных вачэй і 2 вочкамі на цемені. Даўжыня цела 8-11 мм.

## Значэнне 
З’яўляецца шкоднікам хлебных раслін: пшаніцы, жыта, ячменю, злакавых траў, часам аўсу, кукурузы, проса. Клапы і іх лічынкі вельмі шкодзяць пасевам. Найбольшую шкоду яны наносяць вясной слабаразвітым раслінам, праколваючы аснову сцябла. Пашкоджанае зерне становіцца шчуплым, мае нізкую ўсходжасць і дрэнныя хлебапякарныя ўласцівасці.

Трапляючы ў муку пры малацьбе, клоп надае ёй жоўты колер і непрыемны смак. Хлеб з такой мукі адмоўна адбіваецца на здароўе людзей.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* Черепашка
* Маврский клоп в Агроэкологическом атласе

Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1758 годзе
Катэгорыя:Насякомыя Еўразіі
Катэгорыя:Насякомыя-шкоднікі
Катэгорыя:Клаповыя
Таўканіца

**Таўкані́ца**, таксама **таўпеня** — беларуская традыцыйная страва, тоўчаная бульбяная каша.

Чышчаную бульбу вараць, адцэджваюць, таўкуць, заскварваюць салам з цыбуляй. Ядуць з малаком, агуркамі, капустай. З таўканіцы рабілі таўчонікі — галушкі, якія падсмажвалі ў сметанковым масле, тлушчы або абкочвалі ў канапляным семі і падсмажвалі ў печы. Часта з таўканіцы рабілі камы.

## Гл. таксама 
* Бульбяное пюрэ

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* *Навагродскі, Т. А.* Эвалюцыя традыцый харчавання беларусаў у XIX—XX стст. Т. А. Навагродскі. — Мінск : БДУ, 2015. — 243 с. — 100 экз. — ISBN 978-985-566-164-2.
* Таўкані́ца // Этымалагічны слоўнік беларускай мовы. Т. 13. С—Т / Уклад. М. Я. Абрагімовіч [і інш.]; гал. рэд. Г. А. Цыхун. — Мн.: Беларуская навука, 2010. — С. 258. — З51с. — ISBN 978-985-08-0739-3, ISBN 978-985-081185-1 (т. 13).

Катэгорыя:Беларуская кухня
Катэгорыя:Стравы з бульбы
Гарохавая пладажэрка

**Гарохавая пладажэрка** (*Cydia nigricana*, syn. *Laspeyresia nigricana*) — від матылькоў сямейства ліставёртак.

## Распаўсюджанне 
Распаўсюджаная ў Заходняй, Цэнтральнай і Паўднёвай Еўропе да Малой Азіі; у паўднёвай частцы Паўночнай Еўропы; у ЗША, Канадзе, у еўрапейскай частцы Расіі, Беларусі, краінах Балтыі.

## Значэнне 
Пашкоджвае гарох, сачавіцу, ядучы зерне.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Кузнецов В. И. Сем. Tortricidae (Olethreutidae, Cochylidae) — Листовертки. / Насекомые и клещи — вредители сельскохозяйственных культур. Т. 3. Ч. 1. Чешуекрылые. СПб.: Наука, 1994. С.51-234.

Катэгорыя:Насякомыя Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Насякомыя Еўразіі
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1794 годзе
Катэгорыя:Ліставёрткі
Cydia amplana

**Cydia amplana** — від молей сямейства .

## Апісанне 
Размах крылаў 16-20&nbsp;мм. На з’яўленне новага пакалення часта патрабуецца два гады.

## Распаўсюджанне 
Сустракаецца ад Паўночнай, Цэнтральнай і Паўднёвай Еўропы да Малой Азіі, паўднёвага захаду Расіі і Паўднёвага Каўказа.

Файл:2017_10_08_Cydia_amplana.jpg
Файл:2017_10_12_Edelkastanien.jpg|Адтуліна для выхаду лічынак у каштане
Файл:(1262)_Cydia_amplana_(14667322468).jpg

## Крыніцы 
## Спасылкі 
*Cydia amplana* ў UKmoths

Катэгорыя:Ліставёрткі
Катэгорыя:Насякомыя Азіі
Катэгорыя:Насякомыя Еўропы
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1799 годзе
Мігель Понтэ

**Луіс Мігель Лімія Понтэ-і-Манса дэ Суньіга** (; ) — іспанскі ваенны дзеяч, удзельнік грамадзянскай вайны 1936—1939 гадоў.

## Біяграфія 
Паходзіў з сям’і арыстакратаў і землеўладальнікаў. Служыў у кавалерыі. У 1931 годзе, калі была абвешчана Другая рэспубліка, пакінуў армію. У жніўні 1932 года прыняў удзел у спробе дзяржаўнага перавароту генерала Хасэ Санхурха (вядомай як Санхурхада). Пасля правалу ўцёк у Партугалію. 

У ходзе ліпеньскага путчу 1936 года выступіў на баку змоўшчыкаў, прымаў удзел у паўстанні ў Вальядалідзе. У наступным камандавай 5-й пяхотнай дывізіяй, I і V карпусамі паўстанцкай арміі.

У жніўні 1939 года прызначаны генерал-капітанам Балеарскіх астравоў, але займаў гэтую пасаду ўсяго 9 дзён. Працягваў служыць у якасці камандуючага ўзброенымі сіламі ў Марока. 

З 1943 па 1949 быў павераным у картэсах, а таксама кіраўніком Вышэйшага савета ваеннай юстыцыі. Выступаў за рэстаўрацыю манархіі. У 1949 годзе на некаторы час, у сувязі з адсутнасцю Франсіска Франка, быў рэгентам краіны.

## Абвінавачванні 
Быў адным з 35 высокапастаўленых чыноўнікаў рэжыму Франка, пасмяротна абвінавачаных у 2008 годзе Нацыянальным судому у здзяйсненні шматлікіх злачынств у часы грамадзянскай вайны і ў першыя гады рэжыму.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Juzgado Central de Instrucción n.º 5. Audiencia Nacional (Madrid) Auto contra los líderes del franquismo.

Катэгорыя:Рэгенты Іспаніі
Катэгорыя:Удзельнікі грамадзянскай вайны ў Іспаніі (франкісты)
Катэгорыя:Генералы Іспаніі
Cydia splendana

**Cydia splendana** (syn. *Laspeyresia splendana*) — від матылькоў сямейства ліставёртак.

## Апісанне 
Крылы ў размаху 12-22 мм. Генерацыя аднагадовая. Лёт у чэрвені — ліпені. Распаўсюджаная ў Еўразіі ў межах арэалаў дуба і бука. Кожны вусень пашкоджвае да 4 жалудоў

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Кузнецов В. И. Сем. Tortricidae (Olethreutidae, Cochylidae) — Листовёртки. / Насекомые и клещи — вредители сельскохозяйственных культур. Т. 3. Ч. 1. Чешуекрылые. СПб.: Наука, 1994. С.51-234.
* Лесная энциклопедия: В 2-х т./Гл.ред. Воробьёв Г. И.; Ред.кол.: Анучин Н. А., Атрохин В. Г., Виноградов В. Н. и др. — М.: Сов. энциклопедия, 1985.-563 с., ил.

Катэгорыя:Насякомыя Еўразіі
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1799 годзе
Катэгорыя:Ліставёрткі
Планарыя малочная

**Планарыя малочная** (*Dendrocoelum lacteum*) — від раснічных чарвей сямейства .

## Апісанне 
Вялікая (да 3 см) планарыя з цалкам белым целам, пакрытым раснічкамі, скрозь якое можна разглядзець цёмны кішэчнік і два вока на галаве.

## Распаўсюджанне 
Даволі распаўсюджаны прэснаводны від. Звычайна хаваюцца пад камянямі, у пазухах лісця або на ніжнім баку лісця водных раслін. Харчуюцца дробнымі вадзянымі жывёламі, поўзаюць па дне. Размнажаюцца бяспола, таксама магчыма палавое размнажэнне. Планарыя — драпежнік, які харчуецца найпростымі, арганічнымі часціцамі, маленькімі рачкамі, дробнымі маляўкамі рыб. Ротавая адтуліна размешчана на брушным баку, некалькі ззаду сярэдзіны цела. Яна вядзе да глотачнай кішэні, у якой размешчана глотка, што мае выгляд хабатка. Органы пачуццяў прадстаўлены двума вачыма, размешчанымі на пярэднім канцы цела. Акрамя таго, адчувальную функцыю выконваюць два шчупальцы. На іх знаходзяцца сенсілы — доўгія вейчыкі, да якіх падыходзяць нервовыя канчаткі. Акрамя шчупальцаў, сенсілы размешчаны па ўсёй паверхні цела. Белая планарыя — гермафрадыт. Апладненне ўнутранае, перакрыжаванае. Пасля апладнення яна адкладае коканы з яйцамі. Развіццё ў планарыі прамое.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Вервес Ю. Г., Балан П. Г., Серебряков В. В. (1998) Зоологія. 7 клас.

Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1774 годзе
Катэгорыя:Раснічныя чэрві
Бернабэ Лопес Кале

**Бернабэ Лопес Кале** (; ), таксама вядомы як **Камандантэ Абрыль** або **Фернанда Абрыль**  — іспанскі ваенны дзеяч, удзельнік Рыфскай вайны і грамадзянскай вайны ў Іспаніі, адзін з кіраўнікоў антыфранкісцкага партызанскага руху.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў невялікім мястэчку Мантэхаке.

У лютым 1921 года прызваны на тэрміновую ваенную службу і быў накіраваны на вайну ў Марока. Пасля вяртання з «гарачай кропкі» ажаніўся. У шлюбе нарадзілася трое дзяцей: Мігель, Антонія і Роза. У час дыктатуры Прыма дэ Рыверы далучыўся да грамадзянскай гвардыі.

З пачаткам грамадзянскай вайны яго рота засталася вернай ураду рэспублікі. Адначасна Бернабэ ўступіў у НКП. Змагаўся пад Малагай і пад Тэруэлем. Камандаваў 61-й змешанай брыгадай.

З чэрвені 1938 года знаходзіўся на Мадрыдскім фронце на пасадзе камандзіра 17-га палка, потым нядоўга камандаваў 98-й і 136-й змешанымі брыгадамі. Пасля сакавіцкага перавароту 1939 года ўзначаліў 70-ю змешаную брыгаду.

Пасля перамогі Франсіска Франка застаўся ў Іспаніі і трапіў у турму. На волі неўзабаве крымінальны пераслед аднавіўся. Бернабэ бяжыць да партызан-рэспубліканцаў у горны хрыбет Ронда. У 1946 годзе ён узначаліў Альянс дэмакратычных сіл, дзейнічаючы пад псеўданімам «Камандантэ Абрыль». 

30 снежня 1949 года адзін з байцоў перайшоў на бок франкістаў і выдаў месцазнаходжанне партызанскай базы. 30 снежня 1949 года лагер быў акружаны і атакаваны, у ходзе чаго Бернабэ загінуў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Pérez Regordán, Manuel (1987). *El maquis en la provincia de Cádiz*. Edición del autor.
* Pons Prades, Eduardo (1977). *Guerrillas españolas 1936-1960*. Editorial Planeta, ISBN 84-320-5634-0.

Катэгорыя:Удзельнікі грамадзянскай вайны ў Іспаніі (рэспубліканцы)
Катэгорыя:Ваенныя Іспаніі
Катэгорыя:Партызаны
Дзідзенка

**Дзідзенка** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Яўменавіч Дзідзенка (1923—2015) — урач-таксіколаг.
* Рыгор Васілевіч Дзідзенка (1917—1972) — беларускі артыст эстрады.
Электра (фільм, 1962)

**Электра** () — чорна-белы кінафільм грэчаскага рэжысёра Міхаліса Какаяніса, прадстаўлены ў траўні 1962 на Канскім кінафестывалі, экранізацыя аднайменнай трагедыі Эўрыпіда.

## Стылістыка фільма 
Першая з трох экранізацый твораў афінскага драматурга, ажыццёўленых Какаянісам. Імкнучыся па магчымасці наблізіць карціну да асаблівасцяў пастаноўкі на антычным тэатры, рэжысёр выкарыстаў мінімум выразных сродкаў, адмовіўшыся ад пышных дэкарацый і значнай масоўкі.

Апрача «класічнай прастаты» відэарада, што ўзрушвала гледача «літаральна да слёз», крытыкі адзначалі выдатную гульню Ірэн Папас, якая выконвала ролю Электры — скупую міміку ў спалучэнні з адточанымі жэстамі і майстэрскай зменай маўленчых інтанацый, што перадае ўнутраную напругу гераіні, якая пераконвае і сябе і брата ў неабходнасці ўчыніць мацізабойства і выканаць прадвызначанае рокам Атрыдаў.

Роджэр Эберт у рэцэнзіі на наступную пастаноўку Эўрыпіда Какаянісам пісаў, што «Электра», напружанасць якой падобная на скручаную змяю, з’яўляецца лепшай з усіх калі-небудзь зробленых экранізацый грэчаскай трагедыі.

На міжнародным кінафестывалі ў Салоніках у 1962 годзе стужка атрымала дзевяць прызоў, у тым ліку як лепшы фільм, за рэжысуру, галоўную ролю, ролі другога плана (Алека Кацэлі і Нотыс Перыяліс) і музыку
.

У 1963 годзе намінаваўся на «Оскар» за найлепшы фільм на замежнай мове.

Таксама атрымаў прэмію за лепшую экранізацыю на Берлінскім кінафестывалі 1963 года, і прэміі на міжнародных кінафестывалях у Акапулька (1962), Эдынбургу (1962), Бруселі (1963) і Антверпене (1964).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Фільмы 1962 года
Катэгорыя:Фільмы-драмы 1962 года
Катэгорыя:Фільмы-драмы Грэцыі
Катэгорыя:Фільмы Міхаліса Какаяніса
Катэгорыя:Экранізацыі сюжэтаў класічнай міфалогіі
Камы (значэнні)

**Камы** — шматзначны тэрмін.

* Камы — узгорыстая форма рэльефу.
* Камы — традыцыйная беларуская страва.
Дыспепсія

**Дыспепсі́я** (ад  — прыстаўка, якая адмаўляе станоўчы сэнс слова і  — *страваванне*) — парушэнні стрававання.

Тэрмін «дыспепсія» захаваўся пераважна для вызначэння сіндромаў парушэння функцыі кішэчніка — гніласная дыспепсія і брадзільная дыспепсія. У аснове *брадзільнай дыспепсіі* ляжыць павышаная маторыка тонкага кішэчніка. У выніку частка вугляводаў ежы не ператраўляецца і не засвойваецца. Праяўляецца ўздуццем і распіраннем жывата, бурчаннем і пераліваннем, колікападобнымі болямі, газамі, вадкім ці кашкападобным стулам. *Гніласная дыспепсія* — вынік гніення ў тоўстым і часткова тонкім кішэчніку. Праяўляецца паносамі (вадкія, цёмнага колеру, непрыемнага паху).

*Дзіцячая дыспепсія* — вострая хвароба страўнікава-кішачнага тракту з расстройствам стрававання ў дзяцей першага года жыцця (8-9 месяцаў). Найчасцей бывае пры штучным і мяшаным кармленні. Пры *простай дыспепсіі* стул вадкі, часты, зялёнага колеру з камячкамі (6-8 разоў за суткі), уздуцце жывата, колікападобныя болі. *Таксічная дыспепсія* — цяжкая форма захворвання з глыбокім парушэннем усіх відаў абмену рэчываў і функцый многіх органаў і сістэм. Праяўляецца рвотай і вадзяністым (да 15 разоў за суткі) стулам. Ад вялікай страты вады змяншаецца маса цела, развіваецца эксікоз (абязводжванне), назапашваюцца таксічныя прадукты абмену, што пашкоджвае цэнтральную нервовую, вегетатыўную, сардэчна-сасудзістую сістэмы, парушае кровазварот, дыханне, функцыі печані і нырак. Бывае ў аслабленых, хворых на дыятэз і дыстрафію дзяцей. Лячэнне: водна-чайная дыета, дазіраванае харчаванне, ферменты, вітаміны, антыбіётыкі, сімптаматычныя сродкі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Захворванні страўніка
Леанід Юр’евіч Марголін

**Леанід Юр’евіч Марго́лін** ( 5 верасня 1957, Жыткавічы, Гомельская вобласць, Беларусь) — расійскі музыкант-мультыінструменталіст, кампазітар, аранжыроўшчык.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Беларусі (бацька — будаўнік, маці — сакратар-машыністка), быў пятым дзіцем у бацькоў. З дзяцінства захапляўся музыкай, па ўласным жаданні быў запісаны ў музычную школу, якую скончыў па класе баяна. У 1972 годзе, пасля канчатка 8-га класу, працягнуў атрыманне спецыяльнай адукацыі ў музычнай вучылішча ў горадзе Мазыр (Гомельская вобласць). Раўналежна самастойна асвойваў гульню на гітары, клавішных і нават духавых музычных інструментах.

Вялікі ўплыў на яго творчасць аказалі гурты «Песняры» і «Deep Purple».

У 1978—1980 гадах праходзіў службу ва Узброеных сілах СССР, хібна патрапіўшы ў будаўнічы батальён. Па месцы мінання службы, у вёсцы Раманцава Маскоўскай вобласці, пры раманцаўскім Дому культуры стварыў вакальна-інструментальны ансамбль, якім застаўся кіраваць і пасля дэмабілізацыі.

Каля 10 гадоў спяваў і гуляў у маскоўскіх рэстаранах. У 1995—1998 гадах працаваў у гурце Міхаіла Таніча «Лесоповал». З 1998 года — нязменны аранжоўнік і акампаніятар Алега Міцяева.

Жанаты, мае двух дочак — Наталлю і Жану.

## Творчасць 
З 1998 года прымаў удзел у запісы ўсіх альбомаў Алега Міцяева ў якасці аранжыроўшчыка, акампаніятара і бэк-вакаліста. Напісаў музыку да альбома А. Міцяева «Ни страны, ни погоста…» («Ні краіны, ні пагоста…») (2002) на вершы Іосіфа Бродскага, да песні А. Міцяева «Благодать» («Мілата») з альбома «Запах снега» («Пах снегу») (2005).

У 2004 годзе выпусціў сольны альбом «Время, послушное ветру» («Час, паслухмянае ветру») на вершы М. Рубцова, А. Чуксінай, А. Міцяева, куды ўключыў песню «Крык птушкі» (словы Ю. Рыбчынскага, музыка У. Мулявіна), прысвечаную памяці свайго куміра Уладзіміра Мулявіна.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Леаніда Марголіна

Катэгорыя:Музыканты  Расіі
Катэгорыя:кампазітары Расіі
Лаціф Гандзілаў

**Лаціф Сейфадзін аглы Гандзілаў** (; нар. 31 жніўня 1957, Баку, Азербайджанская ССР) — азербайджанскі палітычны дзеяч.

## Біяграфія 
Скончыў Азербайджанскі інстытут народнай гаспадаркі (1974—1978), аспірантуру (1980—1983). Кандыдат эканамічных навук (1984).

Служыў у Савецкай арміі (1978—1980).

1983—1986 — старшы навуковы супрацоўнік Навукова-даследчай лабараторыі комплексных праблем (Баку). 1986—1995 — дацэнт кафедры эканамічнай тэорыі Азербайджанскага тэхнічнага ўніверсітэта.

З 1995 — у Міністэрстве замежных спраў; сакратар, першы сакратар. З 2001 — першы сакратар, дарадца пасольства Азербайджана ў Турцыі. У 2004—2010 — пасол Азербайджана ў Казахстане, дуаен (2008—2010).

У 2010—2011 — кіраўнік управы Агульнага сакратарыяту Міністэрства замежных спраў. 2011—2016 — пасол Азербайджана ў Кітаі, па сумяшчальніцтве ў КНДР, В’етнаме і Манголіі.

Са снежня 2016 да ліпеня 2021 года — Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Азербайджана ў Беларусі.

## Прэміі і ўзнагароды 
* Ганаровы доктар  (2009)
* Казахстанскі ордэн Дружбы (2010)
* Ганаровы доктар  (2016)

## Сям’я 
З жонкай Наіляй маюць чатырох дзяцей.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Профіль  на старонцы пасольства Азербайджана ў Беларусі

Катэгорыя:Кандыдаты эканамічных навук
Катэгорыя:Паслы Азербайджана ў Беларусі
Катэгорыя:Паслы Азербайджана ў В'етнаме
Катэгорыя:Кандыдаты эканамічных навук
Катэгорыя:Паслы Азербайджана ў Казахстане
Катэгорыя:Кандыдаты эканамічных навук
Катэгорыя:Паслы Азербайджана ў Кітаі
Катэгорыя:Кандыдаты эканамічных навук
Катэгорыя:Паслы Азербайджана ў Манголіі
Катэгорыя:Кандыдаты эканамічных навук
Катэгорыя:Паслы Азербайджана ў Паўночнай Карэі
Катэгорыя:Кандыдаты эканамічных навук
Катэгорыя:Дыпламаты Азербайджана
Уладзіслава Сяргееўна Рудзеня

**Уладзіслава Сяргееўна Рудзеня**, па нараджэнні **Прасолава** (нар. , Наваполацк, Беларусь) — беларуская валейбалістка. Майстар спорту Беларусь.

## Біяграфія 
## Прафесійная кар’ера 
* 2016—2018 — «Мінчанка-2» (Мінск)
* 2018—2021 — «Мінчанка» (Мінск)
* 2021—2023 — «Камунальнік-МДУ» (Магілёў)
* 2023—2024 — «Мурам» (Уладзімірская вобласць)
* з 2024 — «Дынама-Метар» (Чалябінск)

## Дасягненні 
* Срэбны прызёр Кубка CEV (2018);
* Пераможац Чэмпіянату Беларусь (2017, 2018, 2020);
* Уладальнік Кубка Рэспублікі Беларусь (2018, 2019);
* Бронзавы прызёр Чэмпіянату Беларусь (2023).

## Спасылкі 
* Владислав Руденя — новичок ЖВК «Динамо-Метар»
* Uladzislava Rudzenia 
* Просолова Владислава

Катэгорыя:Валейбалісткі Беларусі
Катэгорыя:Майстры спорту Беларусі
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Беларусі па валейболе U-19
Таўкачыкі (значэнні)

**Таўкачыкі** — шматзначны тэрмін.

* Таўкачыкі — сямейства .
* «Таўкачыкі» — беларускі народны танец.
* «Таўкачыкі» — свята фальклору ў Мінску.

## Гл. таксама 
* Таўкачык
Дар’я Валадзько

**Дар’я Валадзько**, па нараджэнні **Іёнава** (нар. ) — беларуская валейбалістка. Майстар спорту Беларусь. Выступала за зборныя Беларусі розных узроставых катэгорый.

## Біяграфія 
Выхаванка баранавіцкага «Атланта», прыводзіла да чэмпіёнскіх тытулаў родную каманду, а потым і «Жамчужыну Палесся».

У сезоне 2017 года бараніла колеры «Сахаліна», што выступае ў расійскай Суперлізе. У чэрвені 2018 года пераходзіць у «Мінчанку» і праводзіць у складзе сталічнай каманды два сезоны.

## Спасылкі 
* Darya Valadzko 
* Дарья Володько пополнит ряды «Жемчужины Полесья»
* Володько Дарья
* Блокирующая «Минчанки» Дарья Володько о волейбольном чемпионате России

Катэгорыя:Валейбалісткі Беларусі
Катэгорыя:Майстры спорту Беларусі
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Беларусі па валейболе
Паўднёва-Аўстралійскі ўніверсітэт

**Паўднёва-Аўстралійскі ўніверсітэт** () — аўстралійская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам даследчага ўніверсітэта, які месціцца ў горадзе Адэлаіда ў штаце Паўднёвая Аўстралія. 

## Агульная характарыстыка 
Універсітэт быў заснаваны ў сваім цяперашнім выглядзе ў 1991 годзе ў выніку зліцця Паўднёва-Аўстралійскага тэхналагічнага інстытута, заснаванага ў 1889 годзе як школа горнаруднай прамысловасці, і Паўднёва-Аўстралійскага каледжа вышэйшай адукацыі, заснаванага ў 1856 годзе.

У ліпені 2023 года ўніверсітэт пагадзіўся аб'яднацца да 2026 года з Адэлаідскім універсітэтам. Студэнты, якія распачнуць навучанне ў 2025 годзе і пазней, атрымаюць ужо дыплом аб'яднанага Адэлаідскага, а не Паўднёва-Аўстралійскага ўніверсітэта.

## Структура 
* Факультэт здароўя і працаздольнасці чалавека
* Факультэт клінічных навук і навук пра здароўе
* Факультэт бізнесу
* Факультэт творчасці
* Факультэт адукацыі
* Факультэт права і грамадскіх навук
* Факультэт прыродазнаўчых навук, тэхналогій, інжынерыі і матэматыкі

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Аўстраліі
Таўкачыкі (танец)

**«Таўка́чыкі»** — старадаўні беларускі народны танец (танец-гульня).

Танец імітуе працэс абівання і таўчэння зерня ў ступе. Музычны памер 2/4. Тэмп ад умеранага да жвавага. Вядомы ў двух харэаграфічных варыянтах: гульня-карагод, ілюстравана-выяўленчы гульнявы танец.

Найбольш старажытны варыянт уяўляў сабой сольны імправізаваны танец, у якім выканаўца з двума таўкачамі ці кіямі ў руках імітаваў працоўны працэс: пастукваў кіямі, прытупваў і прыпяваў. Часам выканаўца падскокваў як мага вышэй, станавіўся на рукі.

Шырокае распаўсюджанне атрымаў варыянт танца гульня-карагод, што выконваўся на крыжы, які ўтваралі дзве пакладзеныя на падлогу доўгія лучыны, вілы і чапяла або простыя кіі. Адзін, пapa ці група танцораў пад песню ці прыпеўку пераскоквалі ў рытме музыкі з квадрата ў квадрат рознымі спосабамі: па-дэ-баскам, на адной ці дзвюх нагах, з адной нагі на другую і іншымі, стараючыся не закрануць рэчаў, якія ўтвараюць крыж на падлозе. Танцавальны варыянт таўкачыкаў мае тую ж сэнсавую нагрузку, але можа выконвацца сола ці парамі ў суправаджэнні песні, прыпевак або пад акампанемент дудкі са скрыпкай.

Танец «Таўкачыкі» найбольш распаўсюджаны на тэрыторыі сучасных Брэсцкай, Віцебскай і Гродзенскай абласцей Беларусі. Танцы на крыжы, падобныя на «Таўкачыкі», бытавалі ў розных рэгіёнах Беларусі: «Лучыніца», «Заёнец», «Магера», а часам і «Мікіта». Падобныя танцы вядомы ў некаторых народаў Прыбалтыкі.

У 1913 годзе танец «Таўкачыкі» быў выкарыстаны ў спектаклі па п’есе Янкі Купалы «Прымакі», у 1920-я гады ў спектаклі БДТ па п’есе «Машэка» Е. Мірановіча (у пастаноўцы К. Алексютовіча) і ў 1984 годзе ў аднайменнай пастаноўцы на Беларускім тэлебачанні.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Танцы, отображающие трудовые процессы и бытовые явления // Портал Dancesport.by

Катэгорыя:Беларускія народныя танцы
Сяргей Пятровіч Шупляк

**Шупляк Сяргей Пятровіч** (нар. ) — беларускі гісторык, кандыдат гістарычных навук (2011). З 2022 года — дэкан гістарычнага факультэта БДПУ.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 24 красавіка 1979 года ў Мінску ў сям’і службоўцаў. Беларус. Бацька — Пётр Аляксеевіч Шупляк (нар. 1943) — беларускі гісторык, прафесар Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта, кандыдат гістарычных навук, дэкан гістарычнага факультэта БДУ (1991—1996).

У 2001 годзе скончыў гістарычны факультэт БДУ. У 2002 годзе — магістратуру БДУ па спецыяльнасці «Сусветная гісторыя».

У 2002—2005 гадах навучаўся ў аспірантуры на кафедры гісторыі старажытнага свету і сярэдневякоўя гістарычнага факультэта БДУ. Навуковы кіраўнік — загадчык кафедры, доктар гістарычных навук, прафесар В. А. Федосік. У 2011 годзе абараніў дысертацыю на тэму «Паломніцтва ў духоўным і сацыяльна-палітычным жыцці заходнееўрапейскага грамадства (IV-ХIII стст.)».

З 2005 года — выкладчык кафедры гісторыі старажытных цывілізацый і сярэдневякоўя гістарычнага факультэта БДПУ. З 2015 года — на кафедры ўсеагульнай гісторыі і методыкі выкладання гісторыі.

З 2015 да 2020 гг. — намеснік дэкана па навуковай рабоце. У 2015—2016 гадах працаваў настаўнікам гісторыі ў сярэдняй школе № 159 г. Мінска. У 2013—2016 гадах выконваў абавязкі намесніка адказнага сакратара прыёмнай камісіі БДПУ.

У 2009 годзе пад агульным кіраўніцтвам прафесара М. І. Мініцкага склаў і падрыхтаваў да друку хрэстаматыю па гісторыі Старажытнай Грэцыі і Рыма.

Са жніўня 2022 года — дэкан гістарычнага факультэта БДПУ.

## Навуковая дзейнасць 
Сфера навуковых інтарэсаў: гісторыя рэлігіі сярэдневяковай Заходняй Еўропы, выкарыстанне інфармацыйных тэхналогій у навучальным працэсе. Аўтар больш за 80 навуковых публікацый.

### Асноўныя публікацыі: 
* Статус паломников в средневековом социуме Западной Европы / С. П. Шупляк // Працы гістарычнага факультэта БДУ : навук. зб. / Беларус. дзярж. ун-т; рэдкал.: У. К. Коршук (адк. рэд.) [і інш.]. — Мінск, 2013. — Вып. 8. — С. 155—165.
* Западноевропейские средневековые паломничества / С. П. Шупляк // Крыніцазнаўства і спецыяльныя гістарычныя дысцыпліны : навук. зб. / Беларус. дзярж. ун-т; рэдкал.: С. М. Ходзін (адк. рэд.) [і інш.]. — Мінск, 2013. — Вып. 8. — С. 108—120.
* Западноевропейские средневековые религиозные паломничества / С. П. Шупляк // Весн. БДУ. Сер. 3, Гісторыя. Філасофія. Псіхалогія. Паліталогія. Сацыялогія. Эканоміка. Права. — 2005. — № 1. — С. 15—20.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Профіль у Google Акадэміі
* Асабісты профіль на сайце БДПУ
* Сяргей Шупляк: «У першую чаргу я педагог, а потым ужо гісторык, з дзяцінства ўлюбёны ў свой прадмет». — Настаўніцкая газета. — № 95, 13 снежня 2024 года

Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі
Катэгорыя:Выкладчыкі БДПУ імя Максіма Танка
Юшкаў Груд

**Юшкаў Груд**, часам **Юшковы Груд** () — вёска у Польшчы ў Беластоцкім павеце Падляскага ваяводства. Сядзіба салецтва Юшкаў Груд, у якое ўваходзяць Юшкаў Груд, Баршчэва і Юльянка.

Праз вёску праходзяць аўтамабільныя ваяводскія дарогі №  і .

## Гісторыя 
У канцы XVIII стагоддзя вёска была ў Ялоўскім старостве Ваўкавыскага павета Новагародскага ваяводства.

З канца 1918 года вёска ў складзе адноўленай Польшчы. З 2 лістапада 1939 года ў БССР, з 4 снежня 1939 года ўвайшла ў Беластоцкую вобласць. Было праведзена раянаванне, у выніку якога быў створаны Крынкаўскі раён. Паводле дагавора «Аб савецка-польскай дзяржаўнай граніцы» ад 16 жніўня 1945 года тэрыторыя павета перайшла да сацыялістычнай Польшчы. У 1940—1945 гадах цэнтр Юшкаўскага сельсавета Крынкаўскага раёна.

У 1954—1972 гадах вёска належала і была сядзібай грамады Юшкаў Груд. У 1975—1998 гадах вёска адміністрацыйна адносілася да Беластоцкага ваяводства.

## Рэлігія 
Юшкаў Груд — сядзіба праваслаўнай парафіі Нараджэння Найсвяцейшай Дзевы Марыі.

Вернікі рымска-каталіцкай царквы належаць да парафіі Божага Провіду ў Міхалове.

## Вядомыя асобы 
* Алексы Казбярук (1936—2012) — польскі паэт беларускага паходжання.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі
Таўлай

**Таўлай** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Валянцін Паўлавіч Таўлай (1914—1947) — паэт, літаратуразнавец, дзеяч нацыянальна-вызваленчага руху ў Заходняй Беларусі.
* Галіна Валянцінаўна Таўлай (нар. 1946) — беларускі музыказнавец, этнограф.
Nimr

**Nimr** (з  — «леапард») — сямейства ўсюдыходных ваенных бронеаўтамабіляў, якія распрацаваны Nimr LLC сумесна з Military Industrial Company. Браневікі прызначаны спецыяльна для дзеянняў у суровым клімаце пустыні на Блізкім Усходзе. 

Вытворчасць першага прататыпа аўтамабіляў Nimr вялася інжынерамі даччынай кампаніі ГАЗа, а першы прататып аўтамабіляў быў прадстаўлены ў 2000 годзе. Далейшыя распрацоўкі былі праведзены Bin Jabr Group, якая аб’ядналася з Rheinmetall і MBDA. Першы аўтамабіль Nimr быў прадстаўлены публіцы на IDEX 2007.

У лютым 2009 года група Bin Jabr і Tawazun Holdings стварылі сумеснае прадпрыемства па вытворчасці аўтамабіля пад назвай Nimr Automotive LLC, Ліванам, Іарданіяй, Саудаўскай Аравіяй, Сербіяй, Суданам, Туркменістанам, ААЭ.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пазадарожнікі
Катэгорыя:Бронеаўтамабілі паводле алфавіта
Ютрань

**Ютрань**, **утраня** (, ад  — рана прыходзіць) — адно з богаслужэнняў сутачнага кола — царкоўнае грамадскае богаслужэнне, якое здзяйсняецца, паводле Статута, раніцай.

Ютрань бывае *штодзённая* (будзённая) і *святочная* (варыянты — нядзельная, поліялейная, славаслоўная). Шэрагам асаблівасцяў валодаюць велікапосная і памінальная ютрань.

Чын **штодзённай ютрані** ўключае ў сябе дабраславенне, пачатак звычайны, псалмы 19 і 20, трапары, каджэнне храма, ектэнію, шасціпсалмоўе, вялікую ектэнію, трапары, кафізмы і седальныя, псалом 50, каноны, стыхіры на сціхоўны, вялікае славаслоўе, малітву «Ойча наш», трапар, водпуст.

**Святочная ютрань** дапаўняецца спевамі поліелея (пасля кафізмаў і седалаў), а ў нядзелю таксама спевамі блаславёных, іпакояў і антыфонаў, пракімнаў і чытаннем Евангелля, пасля якога спяваецца нядзельная песня «Уваскрэсенне Хрыстова».

Святочная ютрань, якая злучаецца з Вялікай вячэрняй і першай гадзінай, складае Усяночнае трыванне.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Утреня — православная энциклопедия «Азбука веры»
* Ютрань штодзённая

Катэгорыя:Хрысціянскае набажэнства
Аляксандр Грыгаровіч

**Аляксандр Грыгаровіч** (2 верасня 1923, Сарны — 3 чэрвеня 2023, Познань) — польскі архітэктар, планіроўшчык, урбаніст, навуковец, педагог, жывапісец і малявальшчык, прафесар, хабілітаваны доктар Познаньскага політэхнічнага ўніверсітэта, а потым Універсітэта мастацтваў у Познані.