Леапольд Іозеф Даўн

Граф **Леапольд Іозеф фон Даўн**, князь Тыяна (; , Вена, Аўстрыя — , Вена) — аўстрыйскі военачальнік, фельдмаршал, прэзідэнт гофкрыгсрата (1762—1766). З 1758 па 1763гады — галоўнакамандуючы аўстрыйскімі войскамі ў Сямігадовай вайне. Цесць маркіза Памбала.

## Біяграфія 
Насуперак жаданню бацькі, графа Вірыха Філіпа фон Даўна, таксама аўстрыйскага фельдмаршала, зрабіць з сына святара, паступіў на ваенную службу. Атрымаў баявое хрышчэнне на вайне супраць іспанцаў у Сіцыліі ў 1718 годзе. Роднасныя сувязі палегчылі хуткую кар’еру: у 1734—1735 гадах у Італіі ён ужо палкоўнік пад кіраўніцтвам уласнага бацькі, у вайне супраць турак 1737—1739 — генерал-маёр.

У Вайне за аўстрыйскую спадчыну здолеў вылучыцца ў бітвах пры Хохенфрыдбергу і Соары, быў узведзены ў генерал-фельдцэйхмайстары.

Пасля вайны ўзначаліў рэарганізацыю аўстрыйскай арміі, падарыўшы ёй у 1749 годзе адзіны статут, а ў 1751 годзе — Ваенную акадэмію, стаўшы яе першым дырэктарам. У 1753 годзе ўзнагароджваецца Ордэнам Залатога руна, у 1754 годзе быў узведзены ў фельдмаршалы. Праз сваю жонку, удаву графа Носціца, меў моцныя сувязі пры двары, карыстаўся нязменнымі прыхільнасцю і даверам Марыі Тэрэзіі.

Сямігадовую вайну сустрэў у Маравіі. Прыйдучы на дапамогу аўстрыйцам, абложаным у Празе, разбіў 18 чэрвеня 1757 года прусакоў пры Коліне. Фрыдрыху прыйшлося, пасля прайгранай бітвы, пакінуць Багемію. Перамога пры Коліне разбурыла міф пра непераможнасць прускага караля. У адзначэнне яе Марыяй Тэрэзіяй быў заснаваны ордэн, які атрымаў яе імя. Першым з 20 военачальнікаў, якія атрымалі Вялікі крыж гэтага ордэна за ўсю гісторыю Аўстрыі, стаў фельдмаршал Даўн. Пасля таго, як, у выніку разгромнага паражэння пры Лейтэне 5 снежня 1757 года, прынц Латарынгскі склаў з сябе камандаванне аўстрыйскімі войскамі, становіцца галоўнакамандуючым.

З імем Даўна звязана перамога над прускімі войскамі пры Хохкірсе 14 кастрычніка 1758 года, не выкарыстаная ім самім з-за ўласцівай яму празмернай асцярожнасці, паланенне корпуса Фінка ў бітве пры Максене 20 лістапада 1759 года. Апошняй бітвай, якой Даўн кіраваў асабіста, быў паранены і пацярпеў паражэнне, была бітва пры Торгау 5 лістапада 1760 года . Адбыўшы для папраўкі ў Вену, адсутнічаў у дзеючай арміі да 1762 года.

Стаўшы яшчэ падчас вайны прэзідэнтам гофкрыгсрата, пасля вайны і да самай смерці ў 1766 годзе, працягваў распачатую ім у 40-я гады працу па рэарганізацыі аўстрыйскай арміі.

Быў майстрам тактыкі, манеўравання, меў славу выдатнага арганізатара, вайскавода, чые рашэнні былі заўсёды ўзважаны і да апошніх дэталяў прадуманы. Адваротным бокам гэтых якасцей з’яўляліся нерашучасць і марудлівасць, якія прыводзілі нярэдка да невыкарыстання, як гэта здарылася, напрыклад, пры Хохкірсе, спрыяльных магчымасцей для развіцця поспеху. Сучаснікамі быў празваны аўстрыйскім Фабіем Кунктатарам. У асобе «непрадказальнага» Фрыдрыха, які прадстаўляў новую школу вайскаводніцкага мастацтва, меў небяспечнага праціўніка, перад якім нярэдка пасаваў. Рускімі саюзнікамі небеспадстаўна вінаваціўся ў імкненні выйграць вайну рускай крывёй. Зайздросцячы Лаўдану, чыя папулярнасць у аўстрыйскіх войсках была вышэйшай за яго ўласную, у процівагу ўсяляк спрыяў кар’еры і ўзвышэнню Ласі, які і стаў яго пераемнікам на пасадзе прэзідэнта гофкрыгсрата.

## Літаратура 
* 
* Allgemeine Deutsche Biographie, Band 4, Leipzig 1876.
* Hirtenfeld, Joseph: Der Militär-Maria-Theresien-Orden und seine Mitglieder, Wien 1857.
* Thadden, Franz-Lorenz von: Feldmarschall Daun, Maria Theresias größter Feldherr, München, Wien 1967.

## Спасылкі 
* Біяграфія Фельдмаршала Даўна (1705—1766)

Катэгорыя:Удзельнікі вайны за аўстрыйскую спадчыну
Катэгорыя:Удзельнікі Сямігадовай вайны
Катэгорыя:Аўстрыйскія генерал-фельдмаршалы
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Залатога руна
Катэгорыя:Генералісімусы