Чэрвень (горад)

**Чэ́рвень**, часам сустракаецца форма *Ігумень*. На думку географа Вадзіма Жучкевіча, гэты тапонім мае повязі з назвай манастырскай пасады. Этнограф Павал Шпілеўскі запісаў народнае паданне, паводле якога паселішча некалі належала праваслаўнаму жаночаму манастыру, заснаванаму грэцкай ігуменняй. Імаверна, назва горада першапачаткова гучала як *Ігумень* — у сэнсе «той, што належыць ігуменні».

У 1923 годзе савецкія ўлады перайменавалі Ігумен у «Чэрвень». Гэтая назва не ўнікальная: старажытны горад з такой назвай, сталіца ўдзельнага княства і гістарычнага рэгіёну, існаваў да канца XIII ст. на мяжы сучасных Польшчы і Украіны, таксама аднайменнае сяло знаходзіцца ў Цярнопальскай вобласці Украіны.

## Гісторыя 
### Вялікае Княства Літоўскае 
Упершыню Ігумен упамінаецца ў 1387 годзе У 1-й палове XV стагоддзя мястэчка было ў валоданні Кезгайлаў. 21 кастрычніка 1430 (паводле іншых звестак, у 1447 годзе) упамінаецца воласць *Гумен* (), якая належала біскупу віленскаму (царкоўнае мястэчка). Згодна з адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформай 1565—1566 гадоў мястэчка ўвайшло ў склад Менскага павета Менскага ваяводства.

У 1595 годзе ў Ігумене збіраліся харугвы Вялікага Княства Літоўскага дзеля барацьбы з казацкімі набегамі Налівайкі. У Трынаццацігадовую вайну (1654—1667) маскоўскія захопнікі разрабавалі і моцна разбурылі мястэчка. У час казацка-сялянскай вайны (1648—1651) сяляне і казакі каля Ігумена разбілі атрад літоўскага харунжага Яна Казіміра Паца.

Пад 1669 годам упершыню ўпамінаецца касцёл. У Вялікую Паўночную вайну (1700—1721) у мястэчку спыняўся кароль Швецыі Карл XII.

### У складзе Расійскай імперыі 
У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай 1793 года тэрыторыя апынулася ў складзе Расійскай імперыі. Расійскія ўлады канфіскавалі мястэчка ў Віленскага біскупства. У 1795 годзе паселішча атрымала статус горада і стала цэнтрам Ігуменскага павета Мінскай губерні. 22 студзеня 1796 года Ігумену дараваны герб: «*у блакітным полі срэбны кушч грачыхі, над якімі пяць залатых пчол*». 9 снежня 1918 года горад заняты Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі тэрыторыя ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны з жніўня 1919 да 9 ліпеня 1920 года пад акупацыяй Польшчы (Мінская акруга ГУУЗ). За польскай акупацыяй беларускія арганізацыі Ігуменскага павета былі аб’яднаныя ў Беларускі нацыянальны камітэт, таксама ў горадзе дзейнічала Беларуская школьная рада

## Эканоміка 
Прадпрыемствы харчовай, лясной і дрэваапрацоўчай прамысловасці. Гасцініца «Чэрвень».

## Культура 
Дзейнічаюць дом культуры, бібліятэкі, Чэрвеньскі раённы краязнаўчы музей.

## Адукацыя 
У Чэрвені працуюць 4 сярэднія школы, дашкольныя ўстановы.

## Забудова 
### Вуліцы і плошчы 
## Славутасці 
* Касцёл Узвышэння Святога Крыжа (1995 г., мураваны).
* Свята-Мікалаеўская царква (1993—2003 г., мураваная).
* Гістарычная забудова (канец ХІХ — пачатак ХХ ст., фрагменты)
* «Кацярыненская» вязніца (XVIII ст.) — цяпер пераробленая пад гандлёвы цэнтр
* Помнікі: помнік вызвалення; помнік землякам; помнік моладзі і камсамольцам і інш.
* Месца гібелі грамадзян Беларусі, Польшчы і Літвы (урочышча Цагельня) — ахвяр бальшавіцкага тэрору
* Месца знішчэння яўрэяў Чэрвеня
* Могілкі: яўрэйскія; старыя каталіцкія
* Магіла Афанасія Іванавіча Мякоты — дзеда Максіма Багдановіча (на мясцовых хрысціянскіх могілках)

### Страчаная спадчына 
* Дом Кудзіна (пачатак XX ст., мураваны) — знесены ў 2019 годзе.
* Касцёл Узвышэння Святога Крыжа (1799—1800)
* Сабор Раства Прасвятой Багародзіцы (1833)
* Сінагога
* Царква Святога Георгія (1975)

Чэрвень. Вуліца Луначарскага, 49 (02).jpg|Будынак гімназіі
Чэрвень. Плошча Свабоды, 40 (02).jpg|Забудова плошчы Свабоды
Чэрвень. Вуліца Карла Маркса, 11 (01).jpg|Забудова вуліцы Карла Маркса
Ihumien. Ігумен (07.2007).jpg|Забудова вуліцы Карла Маркса

## Вядомыя асобы 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 

Катэгорыя:Перайменаваныя населеныя пункты Беларусі
Катэгорыя:Мястэчкі Менскага ваяводства