Наўэль (танк)

**DL-43 «Наўэль»** (, ад  — «ягуар») — аргентынскі сярэдні танк часоў Другой сусветнай вайны. З'яўляўся аналагам танкаў M4 «Шэрман» і M3 «Грант». Выпуск танка быў пачаты ў 1944 годзе, аднак паколькі з заканчэннем Другой сусветнай вайны на сусветны рынак узбраенняў у значных колькасцях паступілі параўнальна танныя і больш сучасныя «Шерманы», вытворчасць «Наўэля» была спынена пасля выпуску 16 адзінак.

## Гісторыя 
Аргенціна ў пачатку XX стагоддзя ўваходзіла ў першую дзясятку краін свету з самым высокім даходам на душу насельніцтва. Амбіцыі мясцовых палітыкаў, тэрытарыяльныя спрэчкі з суседзямі прывялі да ўзмоцненай мілітарызацыі, што выклікала затратную гонку марскіх узбраенняў. Першапачаткова аргентынскія ваенныя арыентаваліся на сваіх брытанскіх калегаў. Пазней пачалося супрацоўніцтва з Германіяй. Так, у 1939 годзе 17 з 34 аргентынскіх генералаў мелі вопыт службы ў нямецкай арміі. Сімпатыі Буэнас-Айрэса да Берліну раздражнялі паўночнаамерыканцаў. Нейтралітэт Аргентыны ў Другой сусветнай вайне выключыў краіну з спісу краін-атрымальнікаў ваеннай і эканамічнай дапамогі ЗША па ленд-лізу. На пачатак Другой сусветнай вайны ўзброеныя сілы Аргенціны па колькасці (66 тысяч чалавек) былі другімі ў Паўднёвай Амерыцы, флот — найбуйнейшым у Паўднёвай Амерыцы і восьмым ў свеце. Аднак стан ваеннай тэхнікі сухапутных войскаў пакідала жадаць лепшага, у адрозненне ад флоту і авіяцыі. Так, акрамя 12 англійскіх танкеток «Кардэн-Лойд» вытворчасці «Вікерс», у аргентынскай арміі не было іншай бранятанкавай тэхнікі, не лічачы браневікоў «Крослі». Перамовы аб куплі 160 лёгкіх танкаў TNHP былі перапыненыя акупацыяй Чэхаславакіі Германіяй. Краіны Восі, ва ўмовах вайны адчуваючыя дэфіцыт узбраення, не маглі прадаць Аргентыне бронетэхніку, нягледзячы на тое, што прэзідэнт Рамон Касцілья звяртаўся да Гітлеру з просьбай паставіць танкі і самалёты наўзамен уступлення Буэнас-Айрэса ў вайну супраць ЗША і Вялікабрытаніі. Ва ўмовах пагрозы магчымага амерыкана-бразільскага ўварвання ў краіне пачалася ўзмоцненая распрацоўка і вытворчасць ваеннай тэхнікі і рыштунку — рухавікі «Гаўчо», бамбавікі «Калькін», навучальныя самалёты DL і Tu-Sa, джып «Ньянду» і іншае.

## Распрацоўка 
Саюзнікі па антыгітлераўскай кааліцыі паставілі суседзям-бразільцам 230 танкаў, што паставіла нацыянальную бяспеку нейтральнай Аргентыны ў крытычнае становішча. У 1942 годзе пачалося праектаванне першага ў краіне і Паўднёвай Амерыцы танка. Распрацоўшчыкам быў падпалкоўнік Альфрэда Баісі (Alfredo Baisi), пасля член «Групы аб'яднаных афіцэраў» (ГАА). Машына атрымала назву *DL.43 Nahuel*, што ў перакладзе з мовы індзейцаў арауканов — абарыгенаў захаду Аргенціны, азначае «Ягуар». У аснову DL.43 былі закладзены канструктыўныя рашэнні, выкарыстаныя на сярэдніх танках ЗША. Спачатку быў выраблены макет, выкананы за 45 дзён у натуральную велічыню з дрэва. У 1943 годзе на сталічным заводзе *Arsenal Esteban de Luca* быў выраблены першы асобнік танка, які атрымаў нумар C 252. Яго прадэманстравалі ўдзельнікам нядаўняга ваеннага перавароту ў Аргентыне — Эдельміру Фарэлю, Альберту Тейсайре і Хуану Перону, сімпатызаваўшему нацысцкай Германіі.

## Канструкцыя 
### Узбраенне 
Танк быў узброены састарэлай (на момант выкарыстання) 75 мм гарматай L30 M1909 (поўным аналагам палявой гарматы  узору 1909 года, якая складалася на ўзбраенні ў аргентынскай арміі).

Узбраенне экіпажа — пісталеты-кулямёты *Thompson* і *Halcón M-1943*, пісталеты *Ballester-Molina*.

## Вытворчасць 
З-за слабасці аргентынскай прамысловасці ў вытворчасці выкарыстоўвалася шырокая кааперацыя. У выніку да працэсу падключылася 80 фірмаў. Так, кордаўскі завод FMA паставіў для танка авіяцыйныя рухавікі Lorraine-Dietrich 12Eb, якія засталіся ад ліцэнзійных самалётаў Dewoitine D. 21. На прадпрыемствах DGFM выплаўлялі сталь, каткі для машыны каваліся ў сталічным лакаматыўным дэпо, вежы адлілі на прадпрыемствах Talleres Metalúrgicos San Martín (TAMET). Верфі Міністэрства грамадскіх работ у Авельянеде былі адказныя за вытворчасць хадавой часткі, пяціступеневую скрынку перадач распрацавала аўтамайстэрня «Пэдра Мерліна» з Кабальіта (Буэнас-Айрэс), а армейскае ўпраўленне сувязі займалася камунікацыйным абсталяваннем. Да працы таксама прыцягнулі дзяржаўную нафтавую кампанію YPF. Танкі абсталявалі радыёстанцыямі і ТПП вытворчасці нямецкай фірмы Telefunken.

У выніку кампаніяй Arsenal Esteban de Luca было выраблена толькі 16 танкаў «Наўэль». Яны пастаўляліся ў узброеныя сілы Аргенціны. У канцы 1940-х гадоў серыйная вытворчасць уласных танкаў была згорнута з-за з'явіўшайся магчымасці купіць застаўшыяся пасля Другой сусветнай вайны больш якасныя і недарагія амерыканскія «Шерманы».

## Літаратура 
* 
* 
* 
* *P. Chamberlain, C. Ellis*. Tanks of the World 1915—1945. — London: Cassell & Co, 2002. — ISBN 0-30436-141-0.

Катэгорыя:З’явіліся ў 1944 годзе
Катэгорыя:Зброя паводле алфавіта
Катэгорыя:Сярэднія танкі
Катэгорыя:Танкі паводле алфавіта