open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Інгрыд Бекер

**Інгрыд Міклер-Бекер** (ням.: Ingrid Mickler-Becker; нар.  г., , Арнсберг) — нямецкая лёгкаатлетка, двухразовая алімпійская чэмпіёнка, двухразовая чэмпіёнка Еўропы 1971 года.

## Біяграфія 
Інгрыд Бекер нарадзілася ў 1942 годзе ў Гезеку. Яе бацька загінуў на Другой сусветнай вайне. Інгрыд выступала ў лёгкай атлетыцы за клубы LG Geseke і USC Mainz. У 1959 годзе яна перамагла на юнацкім чэмпіянаце Германіі ў бегу на 100 м.

Бекер удзельнічала ў летніх Алімпійскіх гульнях 1960 года ў Рыме, але не заняла прызавых месцаў. Яна была самым юным членам зборнай ФРГ. На летніх Алімпійскіх гульнях 1964 года яна заняла чацвёртае месца ў скачку ў даўжыню і восьмае ў пяцібор’і.

На летніх Алімпійскіх гульнях 1968 года ў Мехіка Бекер перамагла ў пяцібор’і. На Чэмпіянаце Еўропы па лёгкай атлетыцы 1971 года ў Хельсінкі яна перамагла ў скачку ў даўжыню і ў эстафеце 4х100 метраў у складзе зборнай ФРГ. Яна таксама заняла другое месца ў бегу на 100 м, уступіўшы прадстаўніцы ГДР Рэнатэ Штэхер.

На летніх Алімпійскіх гульнях 1972 года ў Мюнхене Бекер перамагла ў эстафеце 4×100 метраў у складзе зборнай ФРГ. Пры гэтым немкі ўстанавілі новы сусветны рэкорд 42,81 с.

У 1968 і 1971 гадах Бекер была ўдастоена тытула Спартсменкі года Германіі. У 1968 годзе яна была ўзнагароджана Сярэбраным лаўровым лістом. У 2006 годзе Міклер-Бекер была ўключана ў Залу славы нямецкага спорту.

З 1977 года Бекер была членам Нацыянальнага алімпійскага камітэта Германіі. Яна скончыла педагагічную адукацыю, працавала настаўнікам у Майнцы. Бекер выйшла замуж за Фрыдэля Міклера, у шлюбе нарадзіўся сын Філіп. Сям’я некаторы час жыла ў ЗША, дзе Інгрыд вучылася ў Мічыганскім універсітэце. З 1990 года Міклер-Бекер была статс-сакратаром у Міністэрстве сацыяльных спраў зямлі Рэйнланд-Пфальц ад ХДС на працягу паўтара года.

Катэгорыя:Лёгкаатлеты Германіі
Ірына Ігараўна Чукісава

**Ірына Ігараўна Чукісава** (нар. ) — беларуская футбалістка. Выступала за зборную Беларусі.

## Клубная кар’ера 
У 2003 годзе гуляла за каманду «Эдэль-Іма» (Дзяржынск). У 2004 годзе гуляла за ЖФК «Няміга» (Мінск).

З 2006 па 2015 гады выступала ў Расіі за каманды: «Спартак», «ЦСП Ізмайлава», «Надзея», «Зоркі» і « Расіянка».

У 2016 годзе склала кантракт з казахстанскім клубам «Астана».

У сезоне 2018 года была начальніцай жаночай каманды маскоўскага «Лакаматыва».

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Шарбур В. За возрождение былой надежды // Всё о футболе. — 2003. — 20 августа (№ 32 (227)). — С. 8.
* Михаленя А. Ирина Чукисова: в «Спартак»! // Всё о футболе. — 2005. — 25 октября (№ 42). — С. 10.

## Спасылкі 
* Информация об игроке: Чукисова Ирина Игоревна

Катэгорыя:Футбалісткі Беларусі
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Беларусі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Эдэль-Іма Дзяржынск
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Няміга Мінск
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Зоркі Краснагорск
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Расіянка
Катэгорыя:Ігракі ЖФК ЦСП Ізмайлава
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Надзея Нагінск
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Спартак Масква
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Універсітэт Віцебск
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Жас Сункар
Валерый Антонавіч Рагалевіч

**Валерый Антонавіч Рагалевіч** *(нар. 6 снежня 1954)* — беларускі графічны дызайнер. Член Беларускага саюза дызайнераў.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1954 годзе ў Мінску, Беларусь.

У 1977 годзе скончыў Беларускі дзяржаўны тэатральна-мастацкі інстытут. Быў студэнтам А. В. Чарнышова, П. А. Семчанка і Л. І. Талбузіна.

З 1996 года член Беларускага саюза дызайнераў.

Дызайнер серыі энцыклапедый «Я ведаю ўсё» і серыі кніг «Памяць» (145-томніка гістарычна-дакументальных хронік).

Жыве і працуе ў Мінску.

## Узнагароды 
* 2006 — памятны медаль да «100-годдзя М. А. Шолахава»

## Літаратура 
## Спасылкі 
* https://www.sb.by/articles/pobeda-valeriya-rogalevicha-i-drugikh.html
* https://tramvaiiskusstv.ru/plakat/spisok-khudozhnikov/item/5683-rogalevich-valerij-antonovich-1954-g.html

Катэгорыя:Графічныя дызайнеры
Катэгорыя:Дызайнеры Беларусі
Лыбедзь

**Лыбедзь** () — у усходнеславянскай міфалогіі генеалагічная гераіня, легендарная сястра трох братоў — заснавальнікаў Кіева і легендарных родапачынальнікаў племя палян Кія, Шчэка і Харыва.

## Этымалогія 
Шэраг навукоўцаў лічыць легенду аб заснаванні Кіева этымалагічным міфам, які тлумачыць назвы кіеўскіх мясцовасцяў. Імёны гэтых персанажаў вытворныя ад кіеўскіх тапонімаў, а не наадварот. У прыватнасці, Лыбедь з’яўляецца персанажам, які тлумачыць назву ракі Лыбідзь, прыток Дняпра. Дадзеныя персанажы разглядаюцца як генеалагічныя героі, героі міфалагічнага эпасу, звязаныя з пачаткам міфалагізаванай гістарычнай традыцыі.

Прыкладна, *Лыбедзь* звязана з праслав. **Lub*, , «верх» (ср. *лыбань*, «верхняя частка галавы жывёлы»), ср. назва ўзгорка — Дзевыч-гара над ракой Лыбідзь пад Кіевам.

## Крыніцы 
Самая ранняя вядомая крыніца аб гэтых персанажах — рускі летапіс пачатку XII стагоддзя «Аповесць мінулых гадоў», як мяркуецца адлюстраваў старажытнарускае паданне аб паходжанні палян.

Кіеўскі сінопсіс, складзены ў другой палове XVII стагоддзя, меркавана, Інакенціем Гізелем, архімандрытам Кіева-Пячэрскага манастыра, уключае спецыяльныя раздзелы «аб праслаўленым вярхоўным і ўсяго народа расійскага галоўным градзе Кіеве». Аўтар прывёў летапісную легенду аб паселішчы на гарах Кія, Шчэка, Харыва і сястры іх Лыбедзі, якія заснавалі там горад, і даў і дакладную дату заснавання Кіева — 431 год.

## Матыў 
Паданне ў «Аповесці мінулых гадоў» роднасна міфалагічнаму сюжэту пра трох братоў і сястру: у рускай казцы прысутнічае богатырша Белая Лебедзь, якая валодае жывой вадой і маладзільнымі яблыкамі, за якімі былі пасланыя браты. Імя багатыршы, магчыма, ўтворана ад першапачатковага *Лыбедзь* пад уплывам міфалагічнага матыву ператварэння багатыршы ў птушку.

## У тапаніміцы 
Імя Лыбедзі адлюстравана ў вялікай колькасці тапонімаў у Кіеве: рака Лыбідзь, станцыя метро «Лыбідская», вуліцы Лыбідская і Уладзіміра-Лыбідская. У старым Кіеве існавалі таксама вуліцы Набярэжна-Лыбідская (у цяперашні час частка вуліцы Антонавіча), Новалыбідская (цяпер вуліца Рамана Ратушнага на Саламянцы) і завулак Лыбідскі (цяпер Загарадная вуліца).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Ричка В. М. Либідь // Енциклопедія історії України : у 10 т. : [укр.] / редкол.: В. А. Смолій (голова) та ін. ; Інститут історії України НАН України. — К. : Наукова думка, 2009. — Т. 6 : Ла — Мі. — 784 с. : іл. — .
* 
* 
* 
* *Иванов В. В., Топоров В. Н.* Мифологические географические названия как источник для реконструкции этногенеза и древнейшей истории славян // в кн.: Вопросы этногенеза и этнической истории славян и восточных романцев. — М., 1976.
* 
* *Пономаренко Л. А., Різник О. О.* Київ. Короткий топонімічний довідник. Довідкове видання. — Київ: Видавництво «Павлім», 2003. — 124 с.: іл. — ISBN 966-686-050-3
* 

## Спасылкі 
* Помнік заснавальнікам Кіева

Катэгорыя:Кіраўнікі ўсходніх славян да Рурыкавічаў
Катэгорыя:Гісторыя Кіева
Звычайны ранак

**Звычайны ранак** () або **Звычайная раніца** — рускамоўная пазнавальная і грамадска-палітычная інтэрнэт-тэлеперадача ў фармаце ранішняга шоу, якая выходзіць а 8:00 раніцы (Варшава) па буднях на аднайменным YouTube-канале. Першы выпуск з’явіўся на відэахостынгу YouTube 6 верасня 2022 года. 

Вядучыя — Канстанцін Каверын і Марына Ментусава. З верасня 2022 па жнівень 2024 года праграму разам з Каверыным вяла Людміла Міласлаўская, у мінулым вядучая на беларускім радыё «Unistar».

Адметнай рысай перадачы з’яўляецца элемент ток-шоу, калі да абмеркавання гострых пытанняў далучаецца запрошаны госць. За час існавання перадачы ў эфіры пабывалі палітыкі (Валерый Сахашчык, Павел Латушка, Франак Вячорка, Аліна Коўшык), эканамісты (Дзмітрый Крук, Сяргей Чалы, Яраслаў Раманчук), бізнесмены і IT-спецыялісты (Яўген Чычваркін, Павел Лібер), журналісты (Дарья Чульцова, Аляксандр Класкоўскі, Дзмітрый Гардон, Арцемій Троіцкі), пісьменнікі (Саша Філіпенка), музыканты (Юрый Стыльскі, Маргарыта Ляўчук), палітолагі (Валерый Карбалевіч, Марк Фейгін, Арцём Шрайбман), навукоўцы (Сяргей Бесараб, Андрэй Белавешкін, Андрэй Ажароўскі) і многія іншыя.

## Дадаткова 
Станам на верасень 2023 года на ютуб-канале шоу было больш за 30 тысяч падпісчыкаў.

Паводле рашэння суда Ленінскага раёна Мінска ад 21 лютага 2023 года youtube-канал шоу і лагатып прызнаны экстрэмісцкімі матэрыяламі і ўнесены ў Рэспубліканскі спіс экстрэмісцкіх матэрыялаў, які выпускае Міністэрства інфармацыі Беларусі.

13 верасня 2023 года канал быў заблакаваны сэрвісам Youtube «па тэхнічных прычынах». Каманда праекта адрэагавала на гэта стварэннем альтэрнатыўнага канала.

У чэрвені 2024 года Камітэт дзяржаўнай бяспекі Рэспублікі Беларусь абвясціў «Звычайны ранак» экстрэмісцкім фарміраваннем.

## Крыніцы 
## Гл. таксама 
* Раніца з Белсатам

## Спасылкі 
* Канал «Звычайны ранак» на YouTube

Катэгорыя:Інтэрнэт-культура
Катэгорыя:Тэлеперадачы
Катэгорыя:Тэлеперадачы Беларусі
Катэгорыя:Цэнзура ў Беларусі
Катэгорыя:Ранішнія тэлешоу
Аляксандр Паўлавіч Гурскі

**Аляксандр Паўлавіч Гурскі** (1943 ці 1944.

Быў галоўным трэнерам жаночых футбольных клубаў «Электроніка» і «Няміга».

## Спасылкі 
* Как все начиналось. Александр Гурский: «Заоблачных средств женский футбол не требует»

Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Беларусі
Катэгорыя:Трэнеры ЖФК Электроніка Мінск
Катэгорыя:Трэнеры ЖФК Няміга Мінск
ЖФК Няміга Мінск

**«Няміга»** — былы беларускі жаночы футбольны клуб з горада Мінска. Выступаў ў жаночай лізе чэмпіянату Беларусі.

## Чэмпіянат і Кубак Беларусі 
## Склад каманды ў 2004 годзе 
* Марына Хамякова
* Вікторыя Якель
* Ганна Бандарэнка
* Алеся Слышкіна
* Кацярына Бакуновіч
* Вольга Слыш
* Кацярына Стрэльчык
* Дыяна Тропнікава
* Вераніка Чаркоўская
* Алена Кашына
* Таццяна Кенда
* Марыя Маскевіч
* Альховік
* Неруш
* Краўчук
* Сень
* Алена Хадаровіч
* Удодава
* С. Волкава
* К. Волкава
* Храпавіцкая

## Галоўныя трэнеры 
* Аляксандр Гурскі ()
Наталля Аляксандраўна Мацак

**Наталля Аляксандраўна Мацак** (;  17 сакавіка 1982, Кіеў, УССР) — украінская балерына, прыма Нацыянальнага акадэмічнага тэатра оперы і балета Украіны імя Тараса Шаўчэнкі. Заслужаная артыстка Украіны.

## Біяграфія 
Нарадзілась 17 сакавіка 1982 года ў Кіеве. Вучылася ў Кіеўскім дзяржаўным харэаграфічным вучылішчы. Пасля заканчэння вучобы ў 2000 годзе запрошаная ў трупу Нацыянальнага акадэмічнага тэатра оперы і балета Украіны імя Тараса Шаўчэнкі. З 2001 года з’яўляецца вядучай салісткай Тэатра. У 2008 годзе Наталлі Мацак прысвоена званне «Заслужаны артыст Украіны».

Танцавала ў пары з Мэцью Голдынгам (Лонданскі Каралеўскі балет), Вадзімам Мунтагіравым (Covent Garden), Андрэем Уваравым, Дзянісам Родзькіным (Вялікі тэатр), Ігарам Колбам, Кімін Кім (Марыінскі тэатр), Дзянісам Недакам, Янам Ваня, Сяргеем Сідорскім, Дзянісам Мацвіенка і г. д.

Гастралявала ў Францыі, Італіі, Грэцыі, Іспаніі, Вялікабрытаніі, Швейцарыі, ЗША, Кітаі, Карэі, Індыі, Германіі, Лацінскай Амерыцы, Японіі, Фінляндыі, Расіі, Партугаліі, Мексіцы і інш.

## Рэпертуар 
* «Баядэрка» — Нікія, Гамзаці
* «Спячая прыгажуня» — Ранішняя зара
* «Лебядзінае возера» — Адэта-Адылія
* «Шчаўкунок» — Маша (Клара)
* «Сільфіда» — Сільфіда
* «Жызэль» — Жызэль
* «Раймонда» — Раймонда
* «Дон Кіхот» — Кітры
* «Карсар» — Медора
* «Спартак» — Эгіна
* «Легенда пра каханне» — Мехмене Бану
* «Лаўрэнсія» — Лаўрэнсія
* «Шэхерэзада» — Зобеіда
* «Кармэн-сюіта» — Кармэн
* «Венскі вальс» — Карла
* «Даніэла» — Даніэла
* «Беласнежка» — Беласнежка
* «Чырвоная Жызэль» — дуэт
* «Гранд па-класік» — Обер
* «Тарантэла»
* «Класічнае па дэ дэ»
* «Эсмеральда» (па дэ дэ)
* «Дыяна і Актэон» (па дэ дэ)
* «Heute ist das Gestern von morgen»
* «Скажы цішэй калі зможаш»
* «Дрым данс»
* «Шлях»

## Перамогі ў конкурсах 
* Міжнародны конкурс артыстаў балета імя Сержа Ліфара. Срэбраны медаль. 2004 год.
* Міжнародны конкурс артыстаў балета ў Маскве. Бронзавы медаль. 2005 год.
* VI Міжнародны конкурс артыстаў балета імя Сержа Ліфара. Залаты медаль. 2006 год.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Наталлі Мацак 
* Профіль Наталлі Мацак  на сайце Нацыянальнай оперы Украіны.
* МАЦАК Наталля Аляксандраўна  артыкул у энцыклапедыі сучаснай Украіны
Аляксандр Гурскі

**Аляксандр Гурскі**:
* Аляксандр Леанідавіч Гурскі (1961—2024) — беларускі фізік, спецыяліст у галіне фізікі паўправаднікоў.
* Аляксандр Паўлавіч Гурскі (?—2021) — беларускі трэнер.
Беларускае грамадскае аб’яднанне фатографаў

**Беларускае грамадскае аб’яднанне фатографаў** — грамадскае аб’яднанне ў Беларусі. Размяшчаецца ў Мінску па вуліцы Янкі Лучыны д.7, к. 209.

Саюз фатографаў быў створаны рашэннем устаноўчага з’езду 20 снежня 2003 года. У працы з’езду прынялі ўдзел 179 чалавек з усіх рэгіёнаў Беларусі. 25 жніўня 2004 года Міністэрствам юстыцыі Рэспублікі Беларусь было зарэгістравана *Беларускае грамадскае аб’яднанне «Фотамастацтва»*. У лютым 2005 года аб’яднанне ўступіла ў Беларускую канфедэрацыю творчых саюзаў.

У жніўні 2016 года адбыўся з’езд, на якім было прынята рашэнне аб перайменаванні арганізацыі ў *Беларускае грамадскае аб’яднанне фатографаў*.

Беларускае грамадскае аб’яднанне фатографаў з’яўляецца членам .

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:2003 год у Беларусі
Катэгорыя:Грамадскія арганізацыі Беларусі
Катэгорыя:Фатографы Беларусі
Катэгорыя:Вуліца Янкі Лучыны (Мінск)
ЖФК Эдэль-Іма Дзяржынск

**«Эдэль-Іма»** — беларускі жаночы футбольны клуб з горада Дзяржынска. Выступаў ў жаночай лізе чэмпіянату Беларусі. У 2003 годзе каманда выступала на адкрытым Кубку Беларусі па футзале.

## Чэмпіянат і Кубак Беларусі 
У 2003 годзе жаночы футбольны клуб «Эдэль-Іма» прымаў удзел у двух афіцыйных турнірах на рэспубліканскім узроўні:
* Чэмпіянат Беларусі 2003 (7 месца),
* Кубак Беларусі 2003.

## Склад каманды 
* Шчэцька
* Ярашова
* Новікава
* Радчанка
* Сыцько (капітан)
* Чукісава
* Аўхімовіч
* Сень
* Стрэльчык
* Герасімовіч
* Суша
* Шэпалова
* Волкава
* Рэйт

## Літаратура 
* Плысов В. В борьбе за медали // Всё о футболе. — 2003. — 16 сентября (№ 36 (231)). — С. 13.

## Спасылкі 
* Как зазывают на женский футбол в Беларуси. Обзор 20-летия


Эдэль-Іма Дзяржынск
Катэгорыя:2003 год у Дзяржынску
Асіміляцыя талышоў

**Асіміляцыя талышоў** — сацыяльна-культурны працэс, падчас якога талышы перастаюць ідэнтыфікаваць сябе як частку талышскай этнічнай, культурнай супольнасці. Асіміляцыя працякае праз ідэнтыфікацыю з культурай, рэлігіяй, нацыянальнымі ці палітычнымі ідэаламі асімілюючага асяроддзя або праз змешаныя шлюбы.

## Асіміляцыя 
Уплыў этнічных працэсаў, перш за ўсё працэсу натуральнай асіміляцыі, на змену этнічнага складу насельніцтва было яшчэ больш значным, чым у папярэдні перыяд. Асіміляцыя азербайджанцамі народаў шахдагскай групы, татаў, талышоў і інш. садзейнічала павышэнню абсалютнай колькасці азербайджанцаў і іх долю ва ўсім насельніцтве рэспублікі. Так, талышы ў перапісе 1959 г. і па наступных перапісах назвалі роднай мовай азербайджанскую, а сябе азербайджанцамі. Аднак частка талышоў працягвала лічыць сваёй роднай мовай талышскую. Паводле перапісу 1897 года, у Расійскай імперыі пражывала 35219 талышоў, а па дадзеных перапісу 1926 года ў Азербайджанскай ССР налічвалася 77039 талышоў. З 1959 па 1989 год талышы не ўключаліся ў якія-небудзь перапісы ў якасці асобнай этнічнай групы, але лічыліся часткай азербайджанцаў, гэта значыць цюркамі, хоць талышы гавораць на іранскай мове. У 1999 годзе азербайджанскі ўрад заявіў, што ў Азербайджане налічваецца толькі 76 800 талышоў, але гэта лічыцца ніжэй за фактычную колькасць, улічваючы праблемы з рэгістрацыяй у якасці талышоў. Некаторыя сцвярджаюць, што колькасць талышаў, якія насяляюць паўднёвыя рэгіёны Азербайджана, — 500 000. Паводле Талышскага культурнага цэнтра ў Ленкарані, у Масале талышоў 60 %, у Ленкарані толькі 2 вёскі з'яўляюцца цюркскімі, Астара цалкам талышская, у Лерыцы гэтак жа цюркскімі з'яўляюцца толькі . Атрыманне дакладных статыстычных даных абцяжарана з-за адсутнасці дакладных крыніц, змешаных шлюбаў і падзення ведання талышскай мовы. Хаця талышы прыгнечаны галечай, беспрацоўем, адсутнасцю базавай інфраструктуры, такой як электрычнасць, у іх высокі ўзровень нараджальнасці, і, такім чынам, іх доля ў азербайджанскім насельніцтве будзе расці. Гэтыя праблемы, аб'яднаныя са страхам перад рэпрэсіямі і ўяўленнямі аб змове талышоў з Арменіяй, шмат у чым сцвярджаюць талышоў у іх этнічнай ідэнтычнасці і нацыяналізме.

## Зноскі 
Катэгорыя:Грамадства Азербайджана
Катэгорыя:Талышы
Ірына Натанаўна Прэс

**Ірына Натанаўна Прэс** (,  — , ) — савецкая лёгкаатлетка, двухразовая Алімпійская чэмпіёнка, рэкардсменка свету. Заслужаны майстар спорту СССР (1960), Заслужаны работнік фізічнай культуры Расійскай Федэрацыі (2001).

Неаднаразовая чэмпіёнка Еўропы (7 разоў у 1959—1965) і СССР (13 разоў у 1959—1967). Двойчы кавалер ордэна «Знак Пашаны» (1961, 1965) і ордэна Дружбы.

## Біяграфія 
Лёгкай атлетыкай Ірына, як і яе старэйшая сястра Тамара, пачала займацца ў Самаркандзе, куды яны з маці, Цыляй Уладзіміраўнай Шэрман (1916—?), касіркай, эвакуіраваліся з Харкава ў пачатку вайны. Бацька, Натан Ісакавіч Прэс (1911—1942), ураджэнец Луганска, быў прызваны радавым (кулямётчыкам) у армію і загінуў на фронце 3 жніўня 1942 года ў раёне вёскі Ханіна Калінінскай вобласці.

Прыклад старэйшай сястры, якая рабіла поспехі, адыграў вялікую ролю ў рашэнні стаць спартсменкай, акрамя таго, сям’я Прэс жыла побач са стадыёнам. Ірыне Натанаўне, як і старэйшай сястры, пашанцавала з трэнерам, яе першы настаўнік — Канстанцін Іосіфавіч Капусцянскі — пастараўся знайсці для яе ўласную дарогу ў свет вялікага спорту, вызначыўшы на бегавую дарожку.

У 16 гадоў Ірына ўпершыню прыняла ўдзел ва Усесаюзнай спартакіядзе навучэнцаў, выканала другі дарослы разрад у бегу на 400 метраў, а праз год, у 1956 годзе, паспрабавала сваё «кароннае» ў будучым пяцібор’і і дабілася права ўдзельнічаць разам з Тамарай у I-й Спартакіядзе народаў СССР.

У 1957 годзе Ірына, ізноў жа па прыкладзе старэйшай сястры, пераехала ў Ленінград, дзе паступіла ў Інстытут інжынераў чыгуначнага транспарту, пачала трэніравацца ў знакамітай школе Віктара Ільіча Аляксеева. І тут жа праславіла сваю ВНУ: перамагла на чарговай Усесаюзнай юнацкай спартакіядзе ў мнагаборстве і ў штурханні ядра.

Наступныя два гады прынеслі новыя радасці: Ірына стала майстрам спорту, спачатку ў бар’ерным бегу, а затым — у пяцібор’і. Сімвалічна, што першы свой сусветны рэкорд Ірына Прэс устанавіла на Усесаюзных спаборніцтвах «Дынама» у канцы сезона 1959/1960 года, набраўшы 4880 ачкоў. Менавіта ў гэтым спартыўным таварыстве яшчэ «юным дынамаўцам» яна пачынала заняткі лёгкай атлетыкай і ніколі не здраджвала яму. З таго часу, да 1966 года ўключна, ніводны пратакол найбуйнейшых спаборніцтваў без прозвішча Прэс у верхнім радку не абыходзіўся.

У жніўні 1960 года Ірына Прэс заваявала тытул Алімпійскай чэмпіёнкі. У Рыме яна ашаламіла і суддзяў, і саперніц, і гледачоў нябачанай моцай і імклівасцю свайго бегу. Ужо ў паўфінале Ірына паўтарыла сусветны і ўстанавіла Алімпійскі рэкорд у бегу на 80 м з бар’ерамі. А ў фінале, нават нягледзячы на няўдалы старт, толькі замацавала свой поспех.
Прэс

**Прэс**:

## Прозвішча 
* Ірына Натанаўна Прэс — савецкая лёгкаатлетка
* Тамара Натанаўна Прэс — савецкая лёгкаатлетка

## Тэхніка 
* Гідраўлічны прэс
Тыяна Барталета

**Тыяна Барталета** (, народжаная — **Мэдысан** (); нар. , Элірыя, штат Агая, ЗША) — амерыканская лёгкаатлетка, спецыялізуецца ў бегу на спрынтарскія дыстанцыі і ў скачках у даўжыню. Трохразовая алімпійская чэмпіёнка (2012 і 2016 гадоў у эстафеце 4×100 м і 2016 года ў скачку ў даўжыню), чэмпіёнка свету 2014 года ў эстафеце 4×100 м, трохразовая чэмпіёнка свету ў скачках у даўжыню.

На Алімпійскіх гульнях 2012 года Тыяна бегла на першым этапе фіналу эстафеты 4×100 м, у якім зборная ЗША ўстанавіла новы сусветны рэкорд (40,82). На дыстанцыі 100 метраў на Гульнях у Лондане Тыяна дайшла да фіналу, дзе стала чацвёртай з асабістым рэкордам 10,85 сек (ад трэцяга месца яе аддзялілі 0,04 сек).

У 2012 годзе выйшла замуж за інвест-мэнэджара Джона Барталета, пасля Алімпійскіх гульняў у Лондане стала выступаць пад прозвішчам Барталета.

У скачках у даўжыню на Алімпіядзе 2016 перамагла з асабістым рэкордам — 7,17 м.

Катэгорыя:Лёгкаатлеты ЗША
Мэры Пітэрс

Лэдзі **Мэры Элізабет Пітэрс** (; нар. , Хейлвуд, Мерсісайд) — ірландская і брытанская лёгкаатлетка, чэмпіёнка летніх Алімпійскіх гульняў 1972 года ў пяцібор’і на трохразовая чэмпіёнка Гульняў Брытанскай садружнасці нацый.

## Біяграфія 
Мэры нарадзілася ў 1939 годзе ў Хейлвудзе ў сям’і Артура і Хільды Пітэрс. Калі ёй было адзінаццаць гадоў, сям’я пераехала ў Паўночную Ірландыю. Спачатку яны жылі ў Баліміне, пазней у Белфасце. Калі Мэры было 16 гадоў, яе маці памерла ад раку.

Бекер удзельнічала ў летніх Алімпійскіх гульнях 1964 года ў Токіа, дзе заняла 4 месца ў пяцібор’і. На Гульнях Брытанскай імперыі і Садружнасці нацый 1966 года ў Кінгстане Пітэрс заваявала сярэбраны медаль у штурханні ядра як прадстаўніца Паўночнай Ірландыі. На Гульнях Брытанскай Садружнасці нацый 1970 года ў Эдынбургу Пітэрс перамагла ў пяцібор’і і штурханні ядра.

На летніх Алімпійскіх гульнях 1972 года ў Мюнхене Пітэрс перамагла ў пяцібор’і як прадстаўніца Вялікабрытаніі, пры гэтым усталяваўшы новы сусветны рэкорд. Пасля перамогі Пітэрс атрымала пагрозы забойствам ад членаў Ірландскай рэспубліканскай арміі.

У 1975 годзе Пітэрс заснавала дабрачынны фонд The Mary Peters Trust для падтрымкі таленавітых маладых спартсменаў, у тым ліку інвалідаў. Кіравала сваім аздараўленчым клубам. У 2009—2014 гадах яна была лордам-намеснікам Белфаста.

У 1972 годзе BBC назвала Пітэрс спартсменкай года. У 1973 годзе Пітэрс была ўдастоена тытула члена Ордэна Брытанскай імперыі, у 1990 годзе — Камандора, у 2000 годзе — Дамы-Камандора. У 2019 годзе была ўдастоена звання лэдзі-кампаньёна Ордэна Падвязкі.
Таццяна Раманаўна Лебедзева

**Таццяна Раманаўна Лебедзева** (; нар. , , Башкірская АССР, СССР) — расійская лёгкаатлетка, якая выступала ў скачках у даўжыню і трайным скачку, алімпійская чэмпіёнка 2004 года ў скачках у Расіі, шмат разоў. Заслужаны майстар спорту Расіі. З 2008 па 2016 віцэ-прэзідэнт Усерасійскай федэрацыі лёгкай атлетыкі. З 2011 па 2017 год — член жаночага камітэта IAAF. З мая 2014 па кастрычнік 2014 г. Міністр спорту Валгаградскай вобласці. Экс-рэкардсмен свету ў трайным скачку ў памяшканні - 15,36 м (2004, Будапешт). Палкоўнік ВС РФ.

## Біяграфія 
Мама Лебедзевай Ніна Сяргееўна вырасла ў дзіцячым доме. Свайго бацьку, які не вярнуўся з вайны, яна не памятае, выхоўвала дзяцей адна.

Калі Лебедзева вучылася ў першым класе, школы № 15 Сцерлітамака, брат Вячаслаў адвёў яе ў секцыю спартыўнай гімнастыкі, але Лебедзева не ўзялі з-за адсутнасці гнуткасці. У чацвёртым класе настаўнік фізкультуры парэкамендаваў ёй запісацца ў секцыю лёгкай атлетыкі ў ДЮСШ, што яна і зрабіла ў 1986 годзе. У пятым класе пачала трэніравацца два разы на дзень - з 6 да 8 раніцы і ўвечары. З 10 гадоў пачала займацца ў секцыі лёгкай атлетыкі, у 14 гадоў стала сярэбраным прызёрам першынства СССР сярод юнакоў і дзяўчат. Спачатку займалася бегам, выйгравала спаборніцтвы, затым перайшла ў скачкі ў вышыню, стала трэніравацца ў заслужанага трэнера Расіі Алены Міхайлаўны Кашалёвай.

У 1997 годзе Лебедзева пачала трэніравацца ў Вячаслава Дагонкіна, пад кіраўніцтвам якога ў далейшым заваявала ўсе свае галоўныя ўзнагароды. У зборнай Расіі з 1998 года. Пачынала кар'еру ў трайным скачку, упершыню стала бронзавым прызёрам Расіі ў 1998 годзе з вынікам 14,08 м. У 2000 годзе стала чэмпіёнкай Еўропы. У 2001, 2003 і 2004 гадах была найлепшай на чэмпіянатах свету. У 2006 годзе перамагла на чэмпіянаце свету ў Маскве.

Першага сур'ёзнага поспеху ў скачках у даўжыню дабілася ў 2004 годзе, выйграўшы чэмпіянат свету ў памяшканні. У 2007 годзе перамагла на чэмпіянаце свету ў Осацы з вынікам 7,03 м.

У 2004 годзе ўстанавіла асабістыя рэкорды ў скачку ў даўжыню і ў трайным як на адкрытым паветры, так і ў памяшканні, выйграла два золаты на зімовым чэмпіянаце свету ў Будапешце, а летам стала алімпійскай чэмпіёнкай Афін у скачку ў даўжыню.

Прымала ўдзел у 4 Алімпійскіх гульнях, і з трох Гульняў вярталася з узнагародамі: золата Гульняў XXVIII Алімпіяды Афінах 2004 у скачках у даўжыню. Срэбра Гульняў XXVII Алімпіяды ў Сіднеі 2000 і бронза Гульняў XXVIII Алімпіяды ў Афінах у трайным скачку. Два сярэбраныя медалі на летніх Алімпійскіх гульнях у Пекіне 2008 у трайным скачку і скачку ў даўжыню.

У 2012 годзе заявіла, што будзе адбірацца на Алімпійскія гульні 2012 года ў Лондане толькі ў трайным скачку. У пачатку ліпеня выйграла чэмпіянат Расіі з вынікам 14 м 68 см і атрымала права стартаваць на Алімпійскіх гульнях. У Лондане 3 жніўня здолела кваліфікавацца ў фінал з вынікам 14,30 м. У фінале 5 жніўня паказала вынік 14,11 м і стала дзясятай. Каб трапіць у медалі, неабходна было скакаць на 14,79 м.
Іст-Сент-Луіс

**Іст-Сент-Луіс** () — горад на поўначы ЗША, у акрузе Сент-Клер, штат Ілінойс. Размешчаны на беразе ракі Місісіпі. Паводле перапісу насельніцтва 2010 года ў горадзе пражывалі 27 006 чалавек (менш за трэць ад колькасці 1950 года — 82 366 чалавек). Горад быў чацвёртым па велічыні ў Ілінойсе, але яго эканоміка моцна пацярпела ў другой палове XX стагоддзя ад рэструктурызацыі чыгуначнай галіны і дэіндустрыялізацыі «ржавага пояса», у выніку чаго была страчана большасць працоўных месцаў.

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Джэкі Джойнер-Керсі, амерыканская лёгкаатлетка

Катэгорыя:Гарады Ілінойса
Нафісату Тыям

**Нафісату (Нафі) Тыям** (; нар. , ) — бельгійская лёгкаатлетка, спецыялізуецца ў мнагабор’і. Двухразовая алімпійская чэмпіёнка (2016 і 2020), двухразовая чэмпіёнка свету (2017 і 2022), двухразовая чэмпіёнка Еўропы (2018 і 2022), двухразовая чэмпіёнка Еўропы ў памяшканні ў пяцібор’і. Першая ў гісторыі Бельгіі чэмпіёнка свету па лёгкай атлетыцы. Спартсменка года ў Бельгіі (2014, 2016, 2017), лепшая лёгкаатлетка года ў свеце (2017). Першая ў гісторыі Бельгіі двухразовая алімпійская чэмпіёнка.

## Біяграфія 
Яе маці — бельгійка, а бацька — выхадзец з Сенегала. Бацькі Нафісату разышліся, калі яна была дзіцем і яе выхоўвала маці. Тыям сумяшчае заняткі спортам з вывучэннем геаграфіі ў Льежскім універсітэце.

Нафісату пачала займацца лёгкай атлетыкай ва ўзросце сямі гадоў у льежскім клубе RFC Liégeois. З пачатку спартыўнай кар’еры і да гэтага часу яе трэнерам з’яўляецца былы сямі-і дзесяціборац Ражэ Леспаньяр.

## Чэмпіёнскія тытулы 
* 2022 — Чэмпіёнка свету (сямібор’е).
* 2020 — Алімпійская чэмпіёнка (сямібор’е).
* 2018 — Чэмпіёнка Еўропы (сямібор’е).
* 2017 — Чэмпіёнка свету (сямібор’е).
* 2017 — Чэмпіёнка Еўропы ў памяшканні (пяцібор’е).
* 2016 — Алімпійская чэмпіёнка (сямібор’е).
* 2016 — Чэмпіёнка Бельгіі (скачок у даўжыню, у памяшканні).
* 2016 — Чэмпіёнка Бельгіі (пяцібор’е, у памяшканні).
* 2015 — Чэмпіёнка Бельгіі (скачок у даўжыню).
* 2015 — Чэмпіёнка Бельгіі (скачок у вышыню, у памяшканні).
* 2013 — Чэмпіёнка свету сярод юніёраў (сямібор’е).
Квяткоўскі

**Квяткоўскі** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Севярын Аляксандравіч Квяткоўскі, беларускі літаратар
* Хайнц Квяткоўскі, нямецкі футбаліст
Тамара Натанаўна Прэс

**Тамара Натанаўна Прэс** (, , УССР — , , Расія) — савецкая лёгкаатлетка, кідальніца дыска і штурхальніца ядра, трохразовая алімпійская чэмпіёнка, рэкардсменка свету. Заслужаны майстар спорту СССР (1960). Неаднаразовая чэмпіёнка Еўропы (3 разы ў 1958 і 1962) і СССР (16 разоў у 1958—1966).

Узнагароджана ордэнам Леніна, ордэнам «Знак Пашаны» і Ордэнам Дружбы, ордэнам Агенцтва бяспекі «Альфа» «За актыўны ўдзел у працы Асацыяцыі ветэранаў падраздзяленні „Антытэрор — Альфа“».

## Біяграфія 
Лёгкай атлетыкай Тамара, а потым і яе малодшая сястра Ірына, пачалі займацца ў Самаркандзе, куды яны эвакуіраваліся з бацькамі Цыляй Уладзіміраўнай Шэрман (1916—?), касіркай, і Натанам Ісакавічам Прэсам (1911—1942). Харкава ў пачатку вайны. Бацька па прыбыцці ва Узбекістан быў прызваны ў армію і загінуў на фронце 3 жніўня 1942 года ў раёне вёскі Ханіна Калінінскай вобласці.

Тамара была дзяўчынкай рослай з ярка выяўленымі атлетычнымі дадзенымі, што ў хуткім часе заўважыў вядомы трэнер па лёгкай атлетыцы Уладзімір Панцеляймонавіч Бесякерных, пад яго кіраўніцтвам Тамара Натанаўна стала чэмпіёнкай Узбекістана ў кіданні дыска. Аднак, разумеючы, што для далейшага ўдасканалення патрэбны будуць іншыя ўмовы, чым у іх у Самаркандзе, Бяссекерных напісаў ліст Аляксееву з просьбай узяць шэфства над маладой спартсменкай. Першыя сур’ёзныя поспехі прыйшлі да Тамары Натанаўны ў 1958 годзе, яна ўпершыню перамагла на чэмпіянаце СССР і ў дыску, і ў ядры, выйграла чэмпіянат Еўропы ў кіданні дыска з вынікам 53,32 м. Пазней яна 11 разоў абнаўляла сусветныя рэкорды, палепшыўшы за 10 гадоў. свае дасягненні: у кіданні дыска з 53,32 м да 59,70 м, а ў штурханні ядра з 17,25 м да 19,59 м.

У 1960 годзе на алімпійскіх гульнях у Рыме яна ўпершыню стала алімпійскай чэмпіёнкай у штурханні ядра, з вынікам 17,32 м. У Японію ў 1964 годзе Тамара Натанаўна ехала ў якасці фаварыта, з пятай спробы (з вынікам 57,27 м) здолела вырваць перамогу ў нямецкай дыскаболкі Інгрыд Лоц, апярэдзіўшы яе на 6 сантыметраў. Не менш упартая барацьба разгарнулася і ў бітве за золата ў штурханні ядра паміж Прэс і іншай прадстаўніцай ГДР — Рэнатэ Гарыш-Кульмбергер. І тым не менш Тамара здолела адолець суперніцу, усталяваўшы новы алімпійскі рэкорд — 18,14 м.

Скончыла Ленінградскі інжынерна-будаўнічы інстытут (1962) і Вышэйшую партыйную школу пры ЦК КПСС (1967). Член КПСС з 1962 года. Пасля заканчэння спартыўнай кар’еры Тамара Прэс займалася трэнерскай і навуковай работай.
Ганна Анатолеўна Касьянава

**Ганна Анатолеўна Касьянава** (дзявочае прозвішча — **Мельнічэнка**) (; ) — украінская спартсменка, якая спецыялізуецца ў лёгкаатлетычным мнагабор’і. Чэмпіёнка свету ў сямібор’і (2013). Заслужаны майстар спорту.

## Біяграфія 
Нарадзілася 24 красавіка 1983 года ў Тбілісі.

Скончыла Крэменчугскі нацыянальны ўніверсітэт імя Міхаіла Астраградскага. 

## Спартыўная кар’ера 
Першы трэнер — Вікторыя Казлова. Таксама трэніравалася ў Дзмітрыя Лепы.

У жніўні 2012 года ў Лондане на летніх Алімпійскіх гульнях у сямібор’і прыйшла да фінішу 10-й з вынікам 6392 ачкі. У сакавіку 2013 года ў Гётэбаргу на Чэмпіянаце Еўропы па лёгкай атлетыцы ў памяшканні выйграла бронзавы медаль у пяцібор’і з вынікам 4604 ачкоў. У 2013 годзе Ганна Мельнічэнка заваявала срэбра на Суперлізе Кубка Еўропы і ўзначальвала сусветны рэйтынг шматборак.

13 жніўня 2013 года ў Маскве на Чэмпіянаце свету па лёгкай атлетыцы выйграла залаты медаль у сямібор’і з вынікам 6586 ачкоў — стаўшы чэмпіёнам свету па лёгкай атлетыцы. Гэтая ўзнагарода стала першым золатам незалежнай Украіны ў жаночым мнагабор’і.

Названа лепшым спартсменам Запарожжа 2013 года. У Запарожжы Мельнічэнка прадстаўляла Школу вышэйшага спартыўнага майстэрства, спартыўны клуб «Металург», ФСТ «Украіна». У 2014 годзе выйшла замуж за Аляксея Касьянава і змяніла прозвішча. Згодна з міжнароднымі правіламі два гады пасля змены прозвішча Ганна выступала пад падвойным прозвішчам.

У 2017 годзе была дыскваліфікаваная на 9 месяцаў за прымяненне кламіфена.

## Узнагароды 
* Ордэн княгіні Вольгі III ступені (24 жніўня 2013) — *за значны асабісты ўклад у дзяржаўнае будаўніцтва, сацыяльна-эканамічнае, навукова-тэхнічнае, культурна-адукацыйнае развіццё Украіны, важкія працоўныя дасягненні і высокі прафесіяналізм*.
Джэкі Джойнер-Керсі

**Жаклін «Джэкі» Джойнер-Керсі** (; нар. , Іст-Сент-Луіс, штат Ілінойс) — амерыканская лёгкаатлетка, якая спецыялізавалася ў скачках у даўжыню, сямібор’е і спрынце. і 4-разовая чэмпіёнка свету.

## Спартыўная кар’ера 
З 1986 па 1992 год Джэкі практычна не ведала паражэнняў у сямібор’і і адначасова паспяхова выступала ў скачках у даўжыню. У 1986 годзе яна ўпершыню пераадолела мяжу ў 7000 ачкоў у жаночым сямібор’і. 7 ліпеня 1986 года ўстанавіўшы сусветны рэкорд 7148 ачкоў на Гульнях добрай волі ў Маскве.

У 1988 годзе яна першынствавала на Алімпійскіх гульнях у Сеуле з сусветным рэкордам 7291 ачко і праз пяць дзён заваявала алімпійскае золата ў скачках у даўжыню (7.40). Праз 4 гады яна паўтарыла поспех у сямібор’і на Алімпійскіх гульнях у Барселоне зноў перавысіўшы бар’ер 7000 — 7044 ачкоў.

У апошні раз Джэкі Джойнер удзельнічала ў Гульнях 1996 года ў Атланце. Яна заваявала там бронзавы медаль у скачках у даўжыню і не змагла скончыць праграму сямібор’я з-за абвастрэння траўмы. У 1996 годзе Джэкі пакінула дарожку стадыёна і паспрабавала сябе ў якасці гульца баскетбольнай каманды «Richmond Rage», але без асаблівага поспеху.

У 1998 годзе яна вярнулася назад у лёгкую атлетыку і нават выйграла Гульні добрай волі ў праграме сямібор’я (6502 ачкі) пасля чаго паведаміла што пакідае вялікі спорт. Але ў 2000 годзе ва ўзросце 38 гадоў яна не прайшла адбор на Алімпіяду ў Сіднеі ў склад каманды ЗША і на гэтым скончыла сваю кар’еру.

З 2001 года Джэкі займаецца дабрачыннай дзейнасцю, у родным горадзе Іст-Сент-Луісе яна заснавала фонд свайго імя падтрымлівае юных спартсменаў.

Катэгорыя:Лёгкаатлеты ЗША
Прыгажун і пачвара

**«Прыгажун і пачвара»** ― беларускі анімацыйны фільм, які быў зняты па матывах казкі пісьменніцы Алены Масла «Мяне завуць Лахнэска» на кінастудыі «Беларусьфільм» у 2019 годзе.

## Сюжэт 
Гісторыя аб незвычайным сяброўстве. Жабяня Апалон набыло прызнанне і павагу ў сваіх суродзічаў не толькі тым, што яно прыгожае, але і тым, што ў яго адважнае і высакароднае сэрца. Але ён сумуе, разумеючы, што ён ніколі не зможа быць вялікім, памылкова мяркуючы, што шчасце ў памеры. Нечакана ў гэтай мясцовасці аб’яўляецца Лох-Неская пачвара, якая якраз няшчасная менавіта з-за таго, што яе ніхто не любіць, таму што яна велізарная. Апалон і Лахнеска разумеюць, што яны ідэальна дапаўняюць адзін аднаго, яны становяцца сябрамі. Гэтае сяброўства зменьвае іх.

## Здымачная група 
* рэжысёр-пастаноўшчык ― Наталля Дарвіна
* аўтар сцэнарыя ― Наталля Дарвіна
* мастакі-пастаноўшчыкі ― Наталля Сушкевіч, Святлана Катлярова
* гукарэжысёр ― Уладзімір Ярмоленка
* мастакі-аніматары ― Наталля Дарвіна, Наталля Сушкевіч
* кампазітар ― Леанід Паўлёнак
* рэдактар ― Ксенія Вільчынская-Кржыжаноўская
* ролі агучвалі ― Юліяна Міхневіч, Міхаіл Дарвін, Вольга Анапрыенка, Аляксандр Ленкін, Максім Карасцялёў
* дырэктар ― Таццяна Голахава

## Удзел у фестывалях 
* Удзельнік нацыянальнага конкурса ў межах мінскага міжнароднага кінафестываля «Лістапад».
* Удзельнік міжнароднага фестываля казачнага жанру ў дзіцячым і сямейным кіно «Хрустальныя ключы», атрымаў спецыяльны прыз «За рамантыч­насць».
* Удзельнік конкурснай праграмы міжнароднага фестываля The Sanctuary International Film Festival (Аўстралія).

## Спасылкі 
Катэгорыя:Мультфільмы 2019 года
Катэгорыя:Мультфільмы на беларускай мове
Катарына Джонсан-Томпсан

**Катарына Мэры Джонсан-Томпсан** (; нар. , Ліверпул) — брытанская лёгкаатлетка, спецыялізуецца ў мнагабор’і і скачках у даўжыню. Двухразовая чэмпіёнка свету 2019 і 2023 гадоў.

21 лютага 2015 года на спаборніцтвах Aviva Indoor Grand Prix устанавіла новы рэкорд Вялікабрытаніі ў скачках у даўжыню ў памяшканні — 6,93 м. У 2016 годзе заняла шостае месца на [Летнія Алімпійскія гульні 2016[|Алімпіядзе]] ў Рыа-дэ-Жанейра ў сямібор’і. Пры гэтым у скачках у вышыню яна і бельгійка Нафісату Тыям паказалі вынік 1,98 м, што на 1 см вышэй, чым у пераможцы і прызёраў у спаборніцтвах па скачках у вышыню.

На перадалімпійскім чэмпіянаце свету, які адбыўся ў 2019 годзе ў Катары, Катарына ў сямібор’і заваявала залаты медаль з вынікам 6981 ачко.

У 2023 годзе на чэмпіянаце свету па лёгкай атлетыцы, у горадзе Будапешце, Катарына Джонсан-Томпсан, з вынікам 6740 ачкоў стала залатым прызёрам чэмпіянату свету ў сямібор’і..

Катэгорыя:Лёгкаатлеты Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Скакуны ў даўжыню
Катэгорыя:Мнагаборцы-лёгкаатлеты
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 года
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 года
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 2020 года
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па лёгкай атлетыцы
Катэгорыя:Чэмпіёны Еўропы па лёгкай атлетыцы
Адэліна Дзмітрыеўна Сотнікава

**Адэліна Дзмітрыеўна Сотнікава** (; нар. , , Расія) — расійская фігурыстка, якая выступала ў адзіночным катанні. Першая ў расійскай гісторыі алімпійская чэмпіёнка (2014) у жаночым адзіночным катанні ў індывідуальным заліку. Двухразовы сярэбраны прызёр чэмпіянатаў Еўропы (2013 і 2014 гадоў), чэмпіёнка свету сярод юніёраў 2011 года, чатырохразовая чэмпіёнка Расіі (2009, 2011, 2012 і 2014), сярэбраны медаліст першых юнацкіх Алімпійскіх гульняў. Заслужаны майстар спорту Расіі.

Сотнікаву называлі «вундэркіндам» у фігурным катанні ў сувязі з тым, што ў 13 гадоў яна выконвала два надзвычай складаныя каскады ў адной праграме: трайны луц — трайны рытбергер і трайны сальхаў — трайны рытбергер.

У 2022 годзе Украіна ўвяла персанальныя санкцыі супраць Сотнікавай за падтрымку расійскага ўварвання ва Украіну.
ЖФК Тэкстыльшчык Орша

**«Тэкстыльшчык»** — беларускі жаночы футбольны клуб з горада Оршы. Выступаў у жаночай лізе чэмпіянату Беларусі.

## Назвы 
* да 2003: «Працоўныя рэзервы-Тэкстыльшчык»
* з 2004: «Тэкстыльшчык»

## Чэмпіянат і Кубак Беларусі 
## Галоўныя трэнеры 
* Віктар Шамбоўскі (2003)
* Леанід Барэйша (2004—2005)
Ібоя Чак

**Ібоя Чак** (;  — ) — венгерская лёгкаатлетка, яўрэйка па нацыянальнасці, алімпійская чэмпіёнка.

Ібоя Чак нарадзілася ў 1915 годзе ў Будапешце. У 1936 годзе яна прыняла ўдзел у Алімпійскіх гульнях у Берліне, дзе заваявала залаты медаль у скачках у вышыню пры незвычайных абставінах: усе тры прэтэндэнткі на медаль узялі вышыню 160 см, але не змаглі з трох спроб пераадолець 162 см. Тады было вырашана дазволіць чацвёртую спробу, і Ібоя Чак стала адзінай, хто змог пераадолець 162 см.

У 1938 годзе быў упершыню праведзены чэмпіянат Еўропы па лёгкай атлетыцы сярод жанчын. Ібоя Чак заняла на ім другое месца ў скачках у вышыню, але неўзабаве высветлілася, што Дора Рацьен з Германіі, якая заняла першае месца, на самай справе была мужчынам. Пасля дыскваліфікацыі Рацьен Чак была прызнана чэмпіёнкай Еўропы.

## Зноскі 
Катэгорыя:Лёгкаатлеты Венгрыі
Катэгорыя:Скакуны ў вышыню
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 1936 года
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1936 года
Басейн Дняпра

**Басейн Дняпра** — вадазбор ракі Дняпро, размешчаны на тэрыторыі Беларусі, Расіі і Украіны. Агульная плошча — 531.817 км², з якіх на тэрыторыі Украіны размешчана 289.000 км², на тэрыторыі Беларусі — 118.000 км².

Вобласць вадазбору Дняпроўскага басейна мяжуе на паўночным захадзе з басейнамі беларускіх рэк Нёман і Заходняя Дзвіна; на паўночным усходзе — з басейнам расійскай ракі Волга; на ўсходзе — з басейнам ракі Северскі Данец; на паўднёвым усходзе — з некалькімі невялікімі вадасховішчамі, рэкі якіх упадаюць у Азоўскае мора; на захадзе — з басейнам польскай ракі Вісла; на паўднёвым захадзе — з басейнам Паўднёвага Буга. Паўднёвы край вадазборнай зоны мяжуе з невялікімі вадасховішчамі, рэкі якіх упадаюць у Чорнае мора. На поўдні водазборнай зоны, на захадзе ад Херсона рака праходзіць эстуарый Дняпроўска-Бугскага лімана па якім яна ўпадае ў Чорнае мора.

Самымі яркімі і найбуйнейшымі рэкамі басейна з’яўляюцца Дняпро агульнай даўжынёй 2.201 км, Дзясна даўжынёй 1.130 км і Прыпяць даўжынёй 761 км.

Значная частка тэрыторыі Беларусі ляжыць у межах Дняпроўскага басейна. Галоўны водападзел рачных басейнаў Беларусі аддзяляе басейны Дняпра, з аднаго боку, і Заходняй Дзвіны, Нёмана, Буга, з другога, і праходзіць па найбольш узвышанай частцы тэрыторыі з поўначы на поўдзень — па Аршанскім і Мінскім узвышшах, цераз Капыльскую граду і па паўднёва-заходняй ускраіне Палесся.

У басейне Дняпра працякае 15.380 малых рэк (каля 25 % ад іх агульнай колькасці ва Украіне) сумарнай даўжынёй 67.156 км, з іх 13.998 рэк даўжынёй 10 км і больш з сумарнай даўжынёй 35.041 км.

## Літаратура 
*
Міласлава Рэзкава

**Міласлава Хюбнерава-Рэзкава** (; , , Чэхаславакія — , , Чэхія) — чэхаславацкая скакуха ў вышыню, чэмпіёнка летніх Алімпійскіх гульняў у Мехіка (1968).

## Спартыўная кар’ера 
Разам са сваёй сястрой яна вырасла ў Халяшовіцах. З дзяцінства яны займаліся балетам і мастацкай гімнастыкай. У лёгкую атлетыку будучая чэмпіёнка прыйшла выпадкова, замяніла захварэўшую аднакласніцу на спаборніцтвах па скачках у вышыню і адразу атрымала перамогу. Пры гэтым яе рост на той момант складаў усяго 1,69 см, толькі да дваццаці гадоў ён стаў 1,73 см, што таксама вельмі мала для скакунняў у вышыню. Акрамя таго, спартсменка пакутавала ад блізарукасці (3 дыяптрыі), здымаючы акуляры перад скачком, яна бачыла размыты сілуэт планкі.

У 1968 годзе горадзе Ябланец-над-Нісай стала чэмпіёнкай ЧССР з вынікам 1,82 см, маючы на пачатак года вынік 1,68 см. Па парадзе свайго трэнера Рудольфа Хюбнера, каб не дазволіць сабе залішняга хвалявання падчас летняй Алімпіяды ў Мехіка (1968) спартсменка сумяшчала трэніроўкі з чытаннем кнігі Джэрома К. Джэрома «Трое ў лодцы, не лічачы сабакі». У выніку, узяўшы з трэцяй спробы планку на вышыні 1,82 м, стала алімпійскай чэмпіёнкай.

З’яўлялася чатырохразовай чэмпіёнкай Чэхаславацкай ССР (1968, 1969, 1972 і 1974). Чэмпіёнка Еўропы 1969 года з вынікам 1,83 м. На летніх Алімпійскіх гульнях у Мюнхене (1972) заняла 15-е месца. На чэмпіянатах Еўропы ў Хельсінкі (1971) і Рыме (1974) займала 5-е месца.

Спартсменка года ў Чэхаславакіі 1969 года.

Апошні раз выйшла ў скачковы сектар на спаборніцтвах у Таліне ў 1977 годзе.

Катэгорыя:Лёгкаатлеты Чэхаславакіі
Катэгорыя:Скакуны ў вышыню
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па лёгкай атлетыцы
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Чэхаславакіі
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 1968 года
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1968 года
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 1972 года
Катэгорыя:Чэмпіёны Еўропы па лёгкай атлетыцы
Маўрэн Хіга Магі

**Маўрэн Хіга Магі** (парт.-браз. Maurren Higa Maggi, нар. , Сан-Карлус, Бразілія) — бразільская лёгкаатлетка, спецыялізавалася ў скачку ў даўжыню. Алімпійская чэмпіёнка 2008 года, трохразовая пераможца Панамерыканскіх гульняў. Адзіная ў гісторыі алімпійская чэмпіёнка па скачках у даўжыню з Паўднёвай Амерыкі. Таксама выступала ў бар’ерным і гладкім бегу на спрынтарскія дыстанцыі.

## Кар’ера 
У 1999 годзе Маўрэн Хіга Магі стала чэмпіёнкай Панамерыканскіх гульняў у скачках у даўжыню і віцэ-чэмпіёнкай у бегу на 100 метраў з бар’ерамі. Ад удзелу ў Алімпійскіх гульнях 2000 года ёй прыйшлося адмовіцца з-за траўмы ў кваліфікацыі падчас скачковай часткі спаборніцтваў. У 2001 годзе на Універсіядзе ў Пекіне яна таксама заваявала залаты медаль у скачках у даўжыню і сярэбраны на 100 метрах з бар’ерамі.

На чэмпіянаце свету ў памяшканні 2003 года ў Бірмінгеме яна выйграла бронзу ў скачку ў даўжыню.

У чэрвені допінг-тэст спартсменкі выявіў наяўнасць забароненага стэроіда. Маурэн Маггі заявіла, што забаронены прэпарат утрымліваўся ў крэме для выдалення валасоў. Аднак яе апраўданням не паверылі і бразіліянка была дыскваліфікаваная на 2 гады. За вымушаны перапынак кар’еры яна выйшла замуж і нарадзіла дзіця.

У 2006 годзе Хіга Магі вярнулася ў спорт. У 2007 годзе яна зноў перамагла на Панамерыканскіх гульнях у Рыа-дэ-Жанейра ў скачках у даўжыню. На чэмпіянаце свету ў Осацы яна паказала шосты вынік.

На чэмпіянаце свету ў памяшканні 2008 года ў Валенсіі, яна заваявала сярэбраны медаль і ўстанавіла рэкорд Паўднёвай Амерыкі ў памяшканні, скокнуўшы на 6,89 метра ў скачку ў даўжыню.

На Летніх Алімпійскіх гульнях 2008 года ў Пекіне Маўрэн Хіга Магі заваявала залаты медаль у скачку ў даўжыню з вынікам 7,04 м, апярэдзіўшы расіянку Таццяну Лебедзеву ўсяго на адзін сантыметр.

Пасля поспеху на Алімпіядзе-2008 вынікі Магі ўпалі. Пробліскам надзеі паслужылі толькі Панамерыканскія гульні 2011 года, дзе спартсменка выйграла залаты медаль у скачку ў даўжыню.

Спартсменка брала ўдзел і ў Летніх Алімпійскіх гульнях 2012 года ў Лондане, аднак не змагла прайсці кваліфікацыйны раунд.

## Асабістае жыццё 
Маўрэн Хіга Магі замужам за былым бразільскім аўтагоншчыкам Антоніа Піцонія, які ў 2003—2005 гадах выступаў у Формуле-1 за каманду BMW WilliamsF1 Team. У сям’і падрастае дачка Сафія (нарадзілася ў снежні 2004 года).
Гайгерлох

**Гайгерлох** () — горад у Германіі, у зямлі Бадэн-Вюртэмберг. Размешчаны на паўночным захадзе Швабскага Альба, на вышыні 500 м над узроўнем мора.

Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Цюбінген. Уваходзіць у склад раёна Цолернальб. Насельніцтва —  (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 76,46 км². Афіцыйны код — 08 4 17 025. Падзяляецца на 9 гарадскіх раёнаў.

Гайгерлох, вядомы па дакументах з 1095 года, служыў рэзідэнцыяй графаў Гогенцолерн-Гайгерлохскіх з 1576 па 1634 гады, калі гэтыя землі атрымалі ў спадчыну Гогенцолерн-Зігмарынген.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Дэзідэрый Ленц (1832—1928) — нямецкі мастак і скульптар.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Бадэн-Вюртэмберга
Наталля Васільеўна Слабадзян

**Наталля Васільеўна Слабадзян** (;  , Кіеў, УССР — , Львоў, Украіна) — украінская балерына, балетны педагог. Народная артыстка Украінскай ССР (1960).

## Біяграфія 
Наталля Слабадзян нарадзілася ў Кіеве 27 лютага 1923 года ў сям’і опернай спявачкі і журналіста. Маці — Лідзія Нядзведзька-Бароўская, оперная спявачка, скончыла Маскоўскую кансерваторыю, полька, са шляхты (яе бацькі мелі землі на тэрыторыі цяперашняга Чарнобыля). Бацька — Васіль Слабадзян, журналіст Кіеўскай газеты «Українське слово». У іх доме збіралася ўкраінская інтэлігенцыя, заходзіла і выбітная паэтка, дзеяч культурнай рэферэнцыі Арганізацыі ўкраінскіх нацыяналістаў Алена Тэліга.

З дзяцінства Наталля Слабадзян марыла стаць балерынай. У 1937 годзе НКУС арыштавала яе бацьку, у турме ён адседзеў чатыры гады, перад пачаткам вайны яго адпусцілі. У верасні 1941 года немцы занялі Кіеў. Бацьку арыштавала гестапа. У лютым 1942 года дзвесце ўкраінскіх інтэлігентаў, у тым ліку Васіля Слабадзяна і Алену Тэлігу, гестапаўцы расстралялі ў Бабіным Яры. У Львове выйшла замуж, нарадзіла дачку.

З 1968 года Наталля Васільеўна Слабадзян працавала педагогам, навучала артыстаў Львоўскага Нацыянальнага акадэмічнага тэатра оперы і балета імя Саламіі Крушальніцкай

Пахавана на Лычакаўскіх могілках.

## Партыі 
* *Лілея* («Лілея» К. Данькевіча)
* *Мануся* («Сойчына крыло» Анатоля Кос-Анатольскага)
* *Марычка* («Цені забытых продкаў» Віталя Кірэйка)
* *Раймонда* (аднайменны балет Аляксандра Глазунова)
* *Ранішняя зара* («Спячая прыгажуня» Пятра Чайкоўскага)
* *Нікія* («Баядэрка» Людвіг Мінкус)
* *Адэта-Адылія* («Лебядзінае возера» Пятра Чайкоўскага)
* *Марыя* («Бахчысарайскі фантан» Барыса Асаф’ева)
* *Кітры* («Дон Кіхот» Людвіг Мінкус)
* *Маруся Багуслаўка* («Маруся Багуслаўка» Анатоля Свечнікава)
* *Званок* («Хустка Доўбуша» Анатоля Кос-Анатольскага)

## Літаратура 
* 
* 
* Слободян Наталя Василівна // Універсальний словник-енциклопедія. — 4-те вид. — К. : Тека, 2006.

## Спасылкі 
* У Львівській опері сьогодні вшанують балерину Наталію Слободян
* Зірка Українського балету Наталія Слободян

Катэгорыя:Балетмайстры Украіны
Катэгорыя:Пахаваныя на Лычакаўскіх могілках
Дзяржаўная мяжа Украіны

**Дзяржаўная мяжа Украіны** — лінія і праходзячая па гэтай лініі вертыкальная паверхня, якая вызначае межы тэрыторыі Украіны па сушы, водам, нетрам і паветранай прасторы.

Афіцыйны статус дзяржаўнай мяжы Украіны вызначаецца Законам Украіны «Аб дзяржаўнай мяжы Украіны».

## Асноўныя параметры 
Ахова Дзяржаўнай мяжы Украіны на сушы, моры, рэках, азёрах і іншых вадаёмах ажыццяўляецца Дзяржаўнай памежнай службай Украіны, у паветранай і падводнай прасторы — Узброенымі сіламі Украіны.

Украіна мяжуе з сямю краінамі: Беларуссю, Расіяй, Малдовай, Румыніяй, Венгрыяй, Славакіяй і Польшчай.
  
Агульная працягласць украінскай мяжы складае 6.992,982 км. Найбольшую працягласць мае мяжа з Расіяй (1.944 км), найменшую — з Славакіяй (97 км).

## Гл. таксама 
* Беларуска-ўкраінская граніца

## Спасылкі 
Катэгорыя:Граніцы Украіны
Сезон 2003 ЖФК Працоўныя рэзервы-Тэкстыльшчык Орша

У 2003 годзе жаночы футбольны клуб «Працоўныя рэзервы-Тэкстыльшчык» з Оршы прымаў удзел у двух афіцыйных турнірах на рэспубліканскім узроўні:
* Чэмпіянат Беларусі 2003 (6 месца),
* Кубак Беларусі 2003 (невядома).

## Склад каманды 
* Чаплянок
* Сторажава
* Карпушынская
* Юр’ева
* Новікава
* Драгілева
* Кароткіна
* Шаклеіна
* Горань
* Буцкевіч
* Пякарская
* Мачульская
* Дубіна

## Літаратура 
* Плысов В. Скучать не приходилось // Всё о футболе. — 2003. — 12 августа (№ 31 (226)). — С. 7.

2003
Тэкстыльшчык Орша
Катэгорыя:2003 год у Оршы