open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Сцяг Намібіі

**Дзяржаўны сцяг Рэспублікі Намібія** быў упершыню падняты ў дзень абвяшчэння незалежнасці краіны, 21 сакавіка 1990 года, і апісаны ў дадатку 6  Канстытуцыі Рэспублікі Намібія.

## Сімволіка 
Колеры сцяга Рэспублікі Намібія і іх размяшчэнне заснаваныя на колерах сцягу Народнай арганізацыі Паўднёва-Заходняй Афрыкі, СВАПО (анг. South West Africa People's Organization, SWAPO), які існуе з 1971 года і які складаецца з трох гарызантальных роўнавялікіх палос - сіняй, чырвонай і зялёнай, і на колерах і іх размяшчэнні на сцягу Дэмакратычнага Альянсу Турнхале, вядомага з 1989 года, які складаўся з белага палотнішча з шырокімі ўзыходзячымі сіняй і чырвонай дыяганальнымі палосамі.

Лічыцца, што сонца сімвалізуе жыццё і энергію, яго залаты колер - пустыню Наміб і мінеральныя багацці Намібіі, сіні - неба і Атлантычны акіян, а таксама значнасць вады ў засушлівых клімаце. Чырвоны колер увасабляе народ, яго гераізм і рашучасць пабудаваць будучыню з роўнымі магчымасцямі для ўсіх. Зялёны - сімвал прыродных рэсурсаў, белы - міру і адзінства.

Намібія
Сцяг
Такійская тэлевежа

**Тэлевізійная вежа Токіа** — тэле- і радыёкамунікацыйная вежа, размешчаная ў такійскім парку Сібал.

Вышыня вежы — 332,6 м, што на момант пабудовы зрабіла яе найвышэйшым сталёвым будынкам у свеце і да гэтага часу самым высокім архітэктурным будынкам Японіі. Мае рашэцістую структуру і ў адпаведнасці з нормамі авіяцыйнай бяспекі пафарбаваная ў інтэрнацыянальны аранжавы і белы колеры. Вежа ўваходзіць у спіс 29 самых высокіх аб'ектаў Сусветнай федэрацыі вышынных веж і займае сярод іх 13-е месца (аднак, займае толькі 22-е месца сярод найвышэйшых тэлевеж свету).

Пабудаваная ў 1958 годзе.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 
* Такійская тэлевежа на сайце World Art
* Тэлевізійная вежа Токіа у сэрвісе Карты Google
* Інтэрактыўная трохмерная мадэль вежы аўтарствы Uni&Kani
* Такійская тэлевежа на сайце Японскага клуба

Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Токіа
Катэгорыя:Тэлевежы
Катэгорыя:Маштабныя збудаванні Японіі
Катэгорыя:Звышвысокія будынкі
Катэгорыя:Помнікі архітэктуры
Усход (значэнні)

Назву **Усхо́д** маюць:

* усход — з’яўленне свяціла над гарызонтам, бок свету.

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Гомельская вобласць:
** Усход — былы пасёлак у Забалоцкім сельсавеце Буда-Кашалёўскага раёна
** Усход — былы пасёлак у Недайскім сельсавеце Буда-Кашалёўскага раёна
** Усход — былы пасёлак у Веткаўскім раёне
** Усход — былы пасёлак у Чачэрскім раёне
* Магілёўская вобласць:
** Усход — пасёлак у Бабруйскім раёне
** Усход — пасёлак у Краснапольскім раёне
* Мінская вобласць:
** Усход — вёска ў Бярэзінскім раёне
** Усход — пасёлак у Слуцкім раёне

## Урбанонімы 
* Усход — жылы раён у Брэсце
* Усход — жылы раён у Мінску

## Рэгіёны 
* Усход — макрарэгіён, які ўключае ў сябе Азію і Паўночную Афрыку.
* Блізкі Усход — рэгіён у Заходняй Азіі і Паўночнай Афрыцы.
* Сярэдні Усход — раён Заходняй Азіі паміж Еўропай і Пакістанам; часам замяняе тэрмін Блізкі Усход, але часцей разумеецца як сукупнасць краін Блізкага Усходу разам з Іранам, Пакістанам і Афганістанам.
* Далёкі Усход — рэгіён, які ўключае Паўночна-Усходнюю, Усходнюю і Паўднёва-Усходнюю Азію. Складовая частка геапалітычнага паняцця «Азіяцка-Ціхаакіянскі рэгіён».
* Прэтарыянская прэфектура Усходу (, ) — адна з самых вялікіх прэфектур Рымскай імперыі.

## Транспартная інфраструктура 
* Усход — прыпыначны пункт ў Слуцкім раёне Мінскай вобласці
* Усход — станцыя Мінскага метрапалітэна

## Іншае 
* Усход (антарктычная станцыя)
* Усход — макрарэгіён, які ўключае ў сябе Азію і Паўночную Афрыку
* Усход (камбінат) — прадпрыемства ў Гомельскім раёне
* Усход (касмічныя караблі)
Сцяг Нігера

**Сцяг Нігера** быў зацверджаны 23 лістапада 1959 года перад набыццём незалежнасці ад Французскай Заходняй Афрыкі. Як і сцягі многіх былых калоній Францыі, сцяг Нігера з’яўляецца трыкалорам. Верхняя аранжавая паласа сімвалізуе пяскі пустыні Сахара на поўначы краіны, цэнтральная белая паласа ўвасабляе чысціню і прастату, а ніжняя зялёная паласа — надзею і, у той жа час, урадлівыя землі поўдня Нігера. Аранжавае кола у цэнтры — сімвал сонца. Адметнай асаблівасцю сцяга з’яўляецца амаль квадратная форма (прапорцыі 6:7).

Падабенства сцяга са сцягам Індыі, па ўсёй верагоднасці, супадзенне. На сцягу Кот-д’Івуара выкарыстаныя тыя ж колеры.

Нігер
Катэгорыя:Нігер
Наміб

thumb|250px|Пустыня Наміб (від з космасу)

**Наміб** (, ) — прыбярэжная пустыня ў паўднёва-заходняй частцы Афрыкі. Назва пустыні паходзіць з мовы карэннай народнасці нама. Плошча Наміба складае звыш 100 000 км². Пустыня распасціраецца на 1900 км уздоўж узбярэжжа Атлантычнага акіяна ад горада Намібэ ў Анголе, праз усю Намібію (якая атрымала ад пустыні сваю назву) да вусця ракі Аліфантс у Капскай правінцыі ПАР. Ад акіяна яна сыходзіць углыб кантынента на адлегласць ад 50 да 160 км да падножжа ўнутрыкантынентальнага плато, на поўдні яна злучаецца з паўднёва-заходняй часткай Калахары.

Назва «Наміб» на мове народнасці нама азначае «месца, дзе нічога няма». Пустыня Наміб надзвычай сухая (толькі 10-13 мм ападкаў у год) і, за выключэннем некалькіх прыбярэжных гарадоў, практычна незаселеная.

## Гл. таксама 
* Бераг Шкілетаў
* Нацыянальны парк Наміб-Наўклуфт

## Спасылкі 
* Габабеб — даследчая станцыя, якая вывучае пустыннае асяроддзе і яе асаблівасці 
* Фотагалерэя пустынных краявідаў 
* Сэрца пустыні — У свеце навукі № 8, жнівень 2003
* Сайт пра краіну Намібія 

Наміб
Катэгорыя:Геаграфія Анголы
Катэгорыя:Геаграфія ПАР
Вярба чарнічная

**Вярба чарнічная** (*Salix myrtilloides*) — рэдкі від хмызнякоў сямейства Вярбовыя.

## Апісанне 
Вярба чарнічная ўяўляе сабой куст вышынёй 0,7-1 м з яйкападобным, знізу злёгку шызым лісцем і шэрай карой. Парасткі жоўта-бурыя або чырвона-бурыя, на верхавінцы пушыстыя. Лісце эліптычнае або падоўжнае, голае, зверху матава-зялёнае, знізу шызае, на вельмі кароткіх чаранках. Кветкі дробныя, без калякветніка, сабраны ў рыхлыя мяцёлкі. Плод — аднагнёздавая двухстворкавая каробачка.

## Распаўсюджанне 
Пашырана ў лесатундравай і таежный зонах Еўразіі, зрэдку ў Заходняй Еўропе, у паўночнай частцы Украіны, на Сярэдняй Волзе. У Беларусі сустракаецца ў водна-балотным заказніку Лебядзіны мох, на Украіне: у пойме ракі Дняпро, у Палескім прыродным запаведніку. У Расіі яе можна сустрэць па тарфяным балотам сярэдняй паласы і нават трохі паўночней.

Месцы росту: мезатрофныя асакова-сфагнавыя балоты. Утварае зараснікі і трапляецца асобнымі групамі.

## Таксанамія 
Від **Вярба чарнічная** ўваходзіць у род  семейства  парадку .

## Выкарыстанне 
Гэтая вярба можа падысці для верасовага саду.

## Падвіды 
* *Salix myrtilloides var. hypoglauca*, (Fern.) Ball
* *Salix myrtilloides var. pedicellaris*, (Pursh) Anderss.

## Ахова 
Уключаны ў Чырвоную кнігу Беларусі 2-га выдання (1993). Ахоўваецца ў Польшчы, Літве, Украіне і Латвіі.

## Спасылкі 
* Вярба чарнічная ў Чырвонай Кнізе Рэспублікі Беларусь

Катэгорыя:Вярба
Катэгорыя:Кусты
Пётр Фёдаравіч Лысенка

**Пётр Фёдаравіч Лысенка** (нар. 16 верасня 1931, в. Зарачаны, Полацкі раён, Віцебская вобласць — 23 сакавіка 2020) — беларускі археолаг, доктар гістарычных навук (1988), прафесар (1993), лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Рэспублікі Беларусь (2002).

## Біяграфія 
### Агульныя звесткі 
З бацькамі пераехаў з Зарачан у г. Пінск (Брэсцкая вобласць). Скончыў гістарычны факультэт Мінскага педагагічнага інстытута імя М. Горкага (1953).

З 1964 г. працаваў у Інстытуце гісторыі Нацыянальнай Акадэміі навук Беларусі — старшы навуковы супрацоўнік, загадчык сектара сярэдневяковай археалогіі, загадчык аддзела археалогіі Сярэдневякоўя, галоўны навуковы супрацоўнік аддзела археалогіі Сярэднявечча і Новага часу Цэнтра археалогіі і старажытнай гісторыі Беларусі.

## Навуковая дзейнасць 
Вывучаў курганы XI—XIII ст., старажытныя гарады: Тураў, Берасце, Пінск, Слуцк, Давыд-Гарадок, Клецк, Рагачоў, Мазыр, Менск. Пры раскопках у Брэсце, упершыню для драўлянай побытавай архітэктуры Русі, выявіў жылыя пабудовы на 12 — 13 вянцоў з аконнымі праёмамі і фрагментамі даху — т. зв. *курыцамі* і *самцамі*. Прыйшоў да высновы, што Брэст заснаваны дрыгавічамі. Вынікам даследаванняў было адкрыццё археалагічнага музея «Бярэсце».
 і Брэсце — на прэзентацыі факсімільнага выдання Тураўскага Евангелля ў ходзе  XXII Міжнароднай кніжнай выстаўкі, Мінск, 14.02.2015. ]]
На раскопках у Тураве выявіў рэшткі храма, верагодна, разбуранага землятрусам у XIII ст. Па выніках раскопак створаны Тураўскі археалагічны музей-павільён.

Аўтар шэрага манаграфій і звыш 150 навуковых артыкулаў; падрыхтаваў шэраг навукоўцаў. З 1994 г. — у складзе экспертнага савета Вышэйшага атэстацыйнага камітэта (ВАК) Рэспублікі Беларусь па гістарычных навуках, з 1999 г. — старшыня экспертнага савета ВАК па археалогіі, этнаграфіі і дапаможных гістарычных навуках. Працяглы час быў старшынёй палявога камітэта Інстытута гісторыі НАН Беларусі.

## Званні і прэміі 
* Дзяржаўная прэмія Рэспублікі Беларусь у галіне навукі і тэхнікі (2002, у аўтарскім калектыве) — *за цыкл прац «Паўднёвая Беларусь у IX—XIII ст.»*.
* Грамата Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР (1979).
* Ганаровы грамадзянін Турава.
* Ганаровы грамадзянін Пінска.

## Творы 
* Древнейшие города Белоруссии. — Мн., 1966. *(Сумесна з Г. В. Штыхавым)* 
* Города Туровской земли. — Мн., 1974. 
* Берестье. — Мн., 1985. 
* Открытие Берестья. — Мн., 1989; 2007, 2-е изд. 
* Дреговичи. — Мн., 1991. 
* Древний Пинск IX—XIII вв. — Мн., 1997; Пинск, 2007, 2-е изд. 
* Туровская земля IX—XIII вв. — Мн., 1999; 2001, 2-е изд. 
* Древний Туров. — Мн., 2004. 
* Сказание о Турове. — Мн., 2006; 2007, 2-е изд. 

## Літаратура 
* *Каваленя А., Ляўко В., Мядзведзеў А.* Даследчык Тураўскай зямлі: да 75-годдзя з дня нараджэння і 45-годдзя навуковай дзейнасці Пятра Фёдаравіча Лысенкі // Беларускі гістарычны часопіс. — 2006. — № 9. — С. 53—57.

Катэгорыя:Археолагі Беларусі
Катэгорыя:Дактары гістарычных навук
Катэгорыя:Супрацоўнікі Інстытута гісторыі НАНБ
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Турава
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Пінска
Скакунчыкавыя

**Скакунчыкі**, таксама **слановыя землярыйкі** (*Macroscelididae*) — сямейства афрыканскіх сысуноў. У цяперашні час выдзеленае ў самастойны атрад *Macroscelidea*.

Эвалюцыйная гісторыя скакунчыкаў застаецца не да канца высветленая. У розны час іх прылічвалі да насякомаедных, да далёкіх сваякоў капытных, аб'ядноўвалі з тупайямі і зайцападобнымі. Цяпер на падставе малекулярных даследаванняў іх адносяць да надатраду *Afrotheria*, аб'ядноўвае тэнрэкаў, златакратоў, трубказубаў, сланоў, сірэн і даманаў.

## Гл. таксама 
* Шэратвары хабатковы сабачка


Катэгорыя:Атрады сысуноў
Караткавухі слановы скакунчык

**Караткавухі слановы скакунчык** (*Macroscelides proboscideus*) — афрыканскае млекакормячае з сямейства скакунчыкавых.

## Знешні выгляд 
Памеры найменшыя ў сямействе скакунчыкаў: даўжыня цела дарослай асобіны — 9,5-12,4 см, хваста — 9,7-13 см, маса — 40-50 г. Знешняе аблічча караткавухага скакунчыка, у цэлым, тыповае для скакунчыкаў; адметнай рысай з'яўляецца тое, што яго вушы меншыя і больш закругленыя, чым у іншых відаў. Мыска тонкая, моцна выцягнутая. Валасяное покрыва доўгае і мяккае. Афарбоўка на верхнім боку цела — ад пясчана-бурага да аранжавай-жоўтага з рознымі адценнямі, на ніжнім боку — больш светлае, шаравата-белае. Адсутнічаюць характэрныя для скакунчыкаў светлыя кольцы вакол вачэй. Хвост добра апухнёны, з адрознай пахкай залозай на ніжнім боку. Першы палец на задніх канечнасцях паменшаны і забяспечаны кіпцюром. У самкі 3 пары смочак. Адметнай рысай чэрапа з'яўляюцца буйныя касцяныя слыхавыя барабаны. Зубоў 40.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Скакунчыкі
Шэратвары хабатковы сабачка

**Шэратвары хабатковы сабачка** (*Rhynchocyon udzungwensis*) — афрыканскае млекакормячае з сямейства скакунчыкі.

## Знешні выгляд 
Вага каля 700 грам (658—750), даўжыня 21 см.

## Распаўсюджанне 
Танзанія, Усходняя Афрыка. Выяўленыя ў гарах Udzungwa Mountains (Kilombero District, Morogoro Region and Kilolo District, Iringa Region) на вышынях каля 1000 м, дзе жывуць у двух лясных масівах: у Ndundulu-Luhomero forest (на паўночным захадзе Udzungwa) і ў Mwanihana forest (на паўночным усходзе Udzungwa).

## Лад жыцця 
Выяўленыя ў розных тыпах лясоў, але заўсёды ў межах волкіх і падгорыстых (з дрэвамі вышынёй 10-25 м) і горных вечназялёных участкаў (25-50 м), уключаючы бамбукавыя гушчары (Rovero et al. 2008).

Паводзіны шэратварай хабатковай сабачкі падобна да паводзінаў іншых прадстаўнікоў свайго роду (Rathbun 1979). Напрыклад, даследаваныя першаадкрывальнікамі (Rovero et al. 2008) пяць гнёздаў новага віду размяшчаліся ў глебе, былі пакрытыя лісцем і 4 з іх знаходзіліся ў аснове ствала дрэва.

## Статус папуляцыі 
У 2008 г. шэратвары хабатковы сабачка быў занесены ў спіс Міжнароднай Чырвонай кнігі са статусам «ўразлівы выгляд» (Vulnerable). Аўтары (Rovero et al. 2008) ацэньваюць колькасць папуляцыі віду на ўзроўні 15,000-24,000 асобін з шчыльнасцю каля 50-80 экз / км ² ў месцах выяўлення.

Катэгорыя:Скакунчыкі
Даліна Смерці

**Даліна Смерці** () — міжгорная ўпадзіна ў раёне пустыні Махавэ і Вялікага Басейна на захадзе ЗША ў штаце Каліфорнія, на паўднёвы ўсход ад горнага хрыбта Сіера-Невада. У даліне размешчана самы нізкі пункт Паўночнай Амерыкі (вышыня ніжэй узроўня мора — 86 метраў). Даліна таксама ўключае ў сябе вялікую частку Нацыянальнага парку Даліна Смерці. У даліне ў 1913 годзе зафіксавана самая высокая тэмпература ў заходнім паўшар'і + 56,7 °C, што толькі трохі саступае сусветнаму рэкорду тэмператур + 58 °C, зафіксаванага ў Лівійскай пустыні 13 верасня 1922.

## Геаграфія 
Даліна Смерці з'яўляецца часткай геалагічнай Правінцыі Далін і хрыбта (анг.: Basin and Range Province).

Вышыня самай высокай гары побач з Далінай Смерці — Тэлескоўп-пік — 3367 метраў. Глыбіня западзіны Бэдуотэр — 86 метраў ніжэй узроўня мора, што з'яўляецца самай нізкай кропкай зямной паверхні ў Паўночнай Амерыцы.

Сярэдняя тэмпература ў ліпені дасягае 46 °C, ноччу апускаецца да 31 °C. Самы прахалодны час — з канца лістапада па люты (5-20 °C), калі часта бываюць працяглыя моцныя ліўні. Штогадовы сярэдні ўзровень выпадзення ападкаў вагаецца ад 48 мм у месцах ніжэй узроўня мора да 380 мм у гарах, якія атачаюць даліну.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Пустыні Каліфорніі
Катэгорыя:Даліны Каліфорніі
Катэгорыя:Сухія вобласці ніжэй узроўня мора
Лівійская пустыня

**Лівійская пустыня** () — пустыня ў Афрыцы, паўночна-ўсходняя частка Сахары. Знаходзіцца на захад ад р. Ніл, у межах Лівіі, Егіпта і Судана. Плошча каля 2 млн. км².

## Этымалогія назвы 
Назва пустыні паходзіць ад імя племя старажытных лівійцаў - [Rbw] «Леву / лібу», якія прабывалі тут, назву ім далі егіпцяне каля 2700-2200 гг. да н.э.

## Прырода 
Паўночная частка нізінная, укрыта пяскамі, якія ўтвараюць дзюны вышынёй да 300 м; на паўночным усходзе — глыбокія тэктанічныя ўпадзіны (Катара, 133 м ніжэй узроўню мора, Сіва, Бахарыя, Фаюм і інш.). Паўднёвая частка — камяністае або пясчанікавае плато вышынёй 400-500 м з асобнымі астанцовымі масівамі да 1934 м (г. Эль-Увейнат).

Клімат трапічны, пустынны, на поўначы — субтрапічны міжземнаморскі, паўпустынны. Ападкаў месцамі менш за 25 мм за год (выпадаюць не штогод), на поўначы — 50-100 мм.

Расліннасць вельмі бедная — пустынная акацыя, тамарыск, палыны. Каля калодзежаў і выхадаў грунтавых вод рэдкія аазісы: Сіва, Фаюм, Джалу, Дахла, Куфра, Фарафра. Аазісы Фаюм і Харга звязаны чыгункай з далінай Ніла.

## Насельніцтва і гаспадарчая дзейнасць 
Насельніцтва ў пустыні - у большасці лівійцы і берберскія народнасці (мазабіты, туарэгі) — засяроджаныя ў асноўным у аазісах. Гаспадаранне - развядзенне фінікавай пальмы, персікавых і абрыкосавых дрэваў, вырошчванне збожжавых. Таксама сярод насельніцтва развіта жывёлагадоўля, разводзяць коз, авечак, вярблюдаў-драмадэраў. Пагалоўе жывёлы ў засухі можа моцна скарачацца. Аазісы Эль-Файюм і Харге звязаныя чыгункай з далінай Ніла. Маюцца буйныя запасы нафты. У аазісе Бахар - радовішча жалезнай руды. З глыбокай старажытнасці праз пустыню ішоў транзіт тавараў па караванных шляхах ад узбярэжжа Міжземнага мора да цэнтральных абласцей Афрыкі.

## Цікавыя факты 
* У міфалогіі старажытных егіпцян і лівійцаў існавала бажаство - увасабленне Лівійскай пустыні - Ха, а таксама архаічнае бажаство-кіраўнік Лівійскай пустыні - Аш. Пазней яны былі замешчаны і выцесненыя іншым богам пустыні - Сетам.
* 13 верасня 1922 года ў горадзе Эль-Азіза (раён паўночнага захаду Лівійскай пустыні) была зафіксавана самая высокая ў свеце тэмпература паветра ў цені, якая дажыла да 57.7&nbsp;°C (136&nbsp;°F).

Катэгорыя:Сахара
Катэгорыя:Геаграфія Егіпта
Катэгорыя:Геаграфія Лівіі
Катэгорыя:Геаграфія Судана
Сатанізм

**Сатанізм**, **д’яблапаклонства** — вера ў тое, што Д'ябал (Сатана) з’яўляецца бажаством, годным пакланення ў форме малітвы альбо ахвярапрынашэнняў. Нярэдка памылкова прыроўніваецца да сатанізму наогул і сатанізму Ла-Вея ў прыватнасці.

Формы пакланення ў традыцыйным сатанізме вельмі разнастайныя. Гэтыя вераванні і выкарыстоўваемы ў іх вобраз Д’ябла не звязаны з работамі Ла-Вея, аўтара «сатанінскай Бібліі». Сатанізм Лавея з’яўляецца не працягам тэістычнага сатанізму, а формай індывідуалізму. Вобраз Сатаны прымяняўся Ла-Веем толькі як сімвал прытрымлівання чалавекам сваёй прыродзе.

З пункту гледжання сучаснага Ла-Вееўскага сатанізму, д’яблапаклонства да сатанізму адносінаў не мае. Хоць у абедзвюх разнавіднасцях сатанізму (тэістычны і лавееўскі) можа прысутнічаць вера ў магію і рытуалы, традыцыйны тэістычны сатанізм прытрымліваецца думкі, што д’ябал з’яўляецца сутнасцю, да якой варта звяртаць малітвы, што чужа філасофіі Лавея.

## Спасылкі 
* TheisticSatanism.com  

Катэгорыя:Акультызм
Экзарцызм

[thumb|Святы [Франсіска Борджа|Францыск Борджыя выганяе дэманаў з паміраючага, карціна Францыска Гоя]]
**Экзарцызм** () — працэдура выгнання злых духаў і іншых звышнатуральных істот з апантанага імі чалавека з дапамогай малітваў, абрадаў. Уяўленні пра экзарцызм маюць старажытную гісторыю і з’яўляюцца складовай часткай сістэмы вераванняў у многіх рэлігіях і культаў.

Катэгорыя:Рэлігія
Катэгорыя:Магія
Катэгорыя:Абрады і рытуалы
Сцяг Нігерыі

**Дзяржаўны сцяг Нігерыі** — зялёна-бела-зялёны сцяг, прыняты 1 кастрычніка 1960 года. Зялёныя палосы ўвасабляюць лес і раскошу прыродных багаццяў Нігерыі, белая паласа ўвасабляе свет.

Афарміцелем сцягу быў студэнт з Ібадана, Майкл Тайва Акінкунмі. Нацыянальны сцяг — адаптацыя ўзору, які перамог на конкурсе 1959 года. На арыгінальным сцягу прысутнічала сонца, змешчанае на верх белай паласы. Яно было прыбрана рашэннем журы, і сцяг пасля гэтага не змяняўся. Як і ў Ганы, у Нігерыі ёсць адмысловыя грамадзянскія і ваенна-марскія сцягі, таксама раней сцягі меліся і ў штатаў дзяржавы.

Выява:Flag of Nigeria (1914–1952).svg|Каланіяльны сцяг Нігерыі  — 
Выява:Naval Ensign of Nigeria (1960–1998).svg| Ваенна-марскі сцяг 1960—1998

Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Нігерыі
Нігерыя
Бенін (заліў)

**Бені́н** () — заліў у Атлантычным акіяне на паўднёвым узбярэжжы Заходняй Афрыкі, складовая частка Гвінейскага заліва.

Распасціраецца на 640 км на ўсход ад мыса Сент-Пол (Гана) да вусця ракі Нігер. Даўжыня заліва 125 км, глыбіні больш за 3 км. Бераг нізінны, забалочаны, з лагунамі і пратокамі. Воды заліва Бенін абмываюць узбярэжжы Ганы, Тога, Беніна, Нігерыі. У вусцях рэк і па берагах лагун — мангравыя зараснікі, за імі другасныя саванны (на захадзе) і вечназялёныя лясы (на ўсходзе). Прылівы паўсутачныя, вышынёй да 1,7 м. У заліў упадаюць шмат рэк, у т.л. правы рукаў дэльты Нігера, буйныя рэкі Вольта і Мона. Буйныя парты — Ламэ, Катану, Лагас.

Узбярэжжа заліва вядома як адным з галоўных раёнаў гандлю рабамі ў Афрыцы ў XVI—XVIII стагоддзях.

## Літаратура 
* Африка: энциклопедический справочник. Т. 1. А—К / Гл. ред. А. Громыко. Ред. колл. В. М. Власов, Н. И. Гаврилов и др. — М.: Советская энциклопедия, 1986. — С. 324. — 672 с. с илл.

## Спасылкі 
* WorldStatesmen- Nigeria

Бенін
Катэгорыя:Гвінейскі заліў
Катэгорыя:Геаграфія Ганы
Катэгорыя:Геаграфія Беніна
Катэгорыя:Геаграфія Нігерыі
Катэгорыя:Геаграфія Тога
Фандзі

**Фандзі ** (, ) — заліў у паўночна-ўсходняй частцы заліва Мэн, абмывае ўзбярэжжа Канады і ЗША.

Фандзі, нараўне з залівам Унгава, вядомы сваімі рэкорднымі прылівамі (да 18 м). Даўжыня заліва каля 300 км, шырыня да 90 км, глыбіня да 214 м.

Акваторыя заліва — адзін з прыкладаў ватавага мора.

Найбуйнейшы порт на берагах заліва — Сент-Джон (Нью-Брансуік).

Заліў мае велізарны патэнцыял гідраэнергіі, плануецца пабудова некалькіх прыліўных электрастанцый. Акрамя таго ў заліве развіта рыбалоўства.

Рэкі, якія ўпадаюць у заліў: Сен-Круа, Сент-Джон.

Былая назва заліва Фандзі — Французскі заліў.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Залівы Атлантычнага акіяна
Катэгорыя:Залівы Нью-Брансуіка
Катэгорыя:Залівы Новай Шатландыі
Катэгорыя:Залівы Мэна
Тэрцыя

**Тэрцыя** ( — трэцяя) — музычны інтэрвал шырынёй у тры ступені, пазначаецца лічбай 3.

## Разнавіднасці тэрцыі 
**1. Вялікая тэрцыя** — інтэрвал у тры ступені і два тоны, пазначаецца *б. 3*. З’яўляецца ніжнім інтэрвалам вялікага (мажорнага) трохгучча і часам можа замяняць яго, вырабляючы прыкладна тое ж уражанне.

**2. Малая тэрцыя** — інтэрвал у тры ступені і паўтара тоны, пазначаецца *м. 3*. З’яўляецца ніжнім інтэрвалам малога (мінорнага) трохгучча, і, падобна вялікай тэрцыі, таксама можа часам яго замяняць.

**3. Павялічаная тэрцыя** — інтэрвал у тры ступені і два з паловай тоны, энгарманічна роўная чыстай кварце. Будуецца на II паніжанай ступені мажору і мінору (у абодвух выпадках з удзелам IV павышанай ступені) і пераходзіць у чыстую квінту на I ступені.

**4. Паменшаная тэрцыя** — інтэрвал у тры ступені і адзін тон, энгарманічна роўная вялікай секундзе. Будуецца вакол устойлівых ступеняў мажору і мінору, гэта значыць:

* На VII ступені ў мажоры і гарманічным міноры (у абодвух выпадках з удзелам II паніжанай ступені), пераходзіць у чыстую прыму на I ступені;
* На II павышанай ступені ў мажоры і на II (з удзелам IV паніжанай ступені) у міноры, пераходзіць у чыстую прыму на III ступені;
* На IV павышанай ступені ў гарманічным мажоры і ў міноры, пераходзіць ў чыстую прыму на V ступені.

## Акустыка тэрцыі 
Частоты гукаў могуць па-рознаму суадносіцца ў розных строях.
* Піфагарэйскі строй — вялікая тэрцыя 64:81, малая тэрцыя 27:32.
* Раўнамерна тэмпераваны строй — вялікая тэрцыю 1:\sqrt[3]{2}, малая тэрцыю 1:\sqrt[4]{2} (у пераважнай большасці сучасных музычных інструментаў).
* Натуральны лад — вялікая тэрцыю 4:5, малая тэрцыю 5:6.

## Гучанне 
* Малая тэрцыя:

* Вялікая тэрцыя:

Катэгорыя:Музычная тэрміналогія
Кельцкае мора

**Кельцкае мора** — мора басейна Атлантычнага акіяна. Абмывае частку Ірландыі, Вялікабрытаніі і Францыі, марскія межы абмяжоўваюцца пралівам святога Георга, Брыстальскім залівам, Ла-Маншам. Назву бярэ ад гістарычных тэрыторый, што належалі кельтам. Раней частка вод кельцкага мора звалася Праліў Святога Георга, але асноўная частка вод не мела ўласнай назвы і вызначалася як «паўднёва-заходнія падыходы» Вялікабрытаніі. З-за агульнай геалогіі і гідралогіі патрэба ў агульнай назве даўно наспела і ў 1921 годзе назва была прапанавана вядомым англійскім марскім даследчыкам Эрнэстам Уільямам Лайанс Хольтам.

Катэгорыя:Моры Атлантычнага акіяна
Мора Ірмінгера

**Мора Ірмінгера** — мора на паўночным захадзе Атлантычнага акіяна паміж паўднёвай часткай вострава Грэнландыя і падводным хрыбтом Рэйк'янес — часткай Сярэдзінна-Атлантычнага хрыбта, што адыходзіць ад паўднёвай канечнасці Ісландыі. З поўначы праз Дацкі праліў злучаецца з Грэнландскім морам.

Названа ў гонар гідрографа Карла Людвіга Хрысціяна Ірмінгера (1802-1888).

## Глядзі таксама 
* Цячэнне Ірмінгера

Катэгорыя:Моры Атлантычнага акіяна
Катэгорыя:Моры паводле алфавіта
Сяродкрыжжа

**Сяродкры́жжа** — у царкоўнай архітэктуры месца перасячэння галоўнага нефа і трансепта, якія ўтвараюць у плане крыж. Пры традыцыйнай арыентацыі царквы праз сяродкрыжжа можна трапіць у заходні неф, у паўднёвы і паўночны трансепты, і ў размешчаны ва ўсходняй частцы храма хор. Сяродкрыжжа часта ўвенчана вежай або купалам, прычым вежы характэрны для раманскіх і гатычных храмаў, а купалы — для сабораў эпохі Адраджэння.
 з купалам над сяродкрыжжам]]
 з вежай над сяродкрыжжам]]
Паколькі сяродкрыжжа адкрыта на ўсе чатыры бакі, нагрузка ад вежы або купала прыпадае на куты, таму стварэнне ўстойлівай канструкцыі патрабуе ад архітэктара і будаўнікоў ладнага майстэрства. У мінулыя стагоддзі празмерныя амбіцыі стваральнікаў часта прыводзілі да абвальвання такога роду канструкцый.

У залежнасці ад характару перасячэння вылучаюць два тыпы сяродкрыжжа. У першым неф і трансепт маюць роўную вышыню і падкупальны квадрат мае чатыры аднолькавыя аркі. Другі тып — сяродкрыжжа з паніжаным трансептам — можа быць вызначаны па больш нізкіх, вузкіх арках, якія выразна падзяляюць неф, трансепт і хор.

Купал або вежа могуць мець аконныя праёмы для асвятлення царквы, утвараючы ліхтар. У эпоху ранняга Сярэднявечча квадрат сяродкрыжжа часта выкарыстоўвалі пры планіроўцы сабора ў якасці адзінкі вымярэння: даўжыні нефа і трансепта былі кратныя боку квадрата сяродкрыжжа.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* *Франческа Прина, Елена Демартини* 1000 лет мировой архитектуры. — М. «Омега», 2008.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Архітэктурныя элементы
Катэгорыя:Храмавая архітэктура
Гебрыдскае мора

**Гебрыдскае мора** — мора на паўночным усходзе Атлантычнага акіяна. Абмежавана з усходу узбярэжжам Шатландыі, а з захаду — Гебрыдскімі астравамі. Гебрыдскае мора, а таксама пралівы Літл-Мінч і Норт-Мінч (на поўначы) падзяляюць астравы на дзве групы — Унутраныя і Знешнія Гебрыды.

Плошча: 47 000 км². Сярэдняя глыбіня: 64 м. Найбольшая глыбіня: 137 м.

Катэгорыя:Моры паводле алфавіта
Катэгорыя:Моры Атлантычнага акіяна
Актава

**Актава** (ад  — восьмая) — музычны інтэрвал, у якім суадносіны частот паміж гукамі складае 1 да 2 (гэта значыць частата высокага гуку ў 2 разы больш нізкага). Суб’ектыўна на слых актава ўспрымаецца як ўстойлівы, базісны музычны інтэрвал. Два паслядоўных гуку, адлеглыя на актаву, успрымаюцца вельмі падобнымі адзін да аднаго, хоць відавочна адрозніваюцца па вышыні.

Інтэрвал актавы ахоплівае восем ступеней дыятанічнага гукараду, напрыклад, ад «до» да наступнага «до» або ад «рэ» да наступнага «рэ» і г. д. Актава пазначаецца лічбай 8.

Актава існуе ў трох разнавіднасцях:

* **Чыстая актава** — інтэрвал у восем ступеней і шэсць тонаў, найпрасцейшыя суадносіны двух гукаў рознай вышыні, у якіх частата ваганняў ставіцца як два да аднаго, гэта значыць верхні гук мае ўдвая вялікую частату ваганняў, чым ніжні гук. Пазначаецца *ч. 8*.
* **Паменшаная актава** — інтэрвал у восем ступеней і пяць з паловай тонаў, пазначаецца *пам. 8*.
* **Павялічаная актава** — інтэрвал у восем ступеней і шэсць з паловай тонаў, пазначаецца *пав. 8*.

Тэрмінам «актава» называюцца таксама:
* Восьмая ступень дыятанічнага гукараду;
* Частка раўнамерна тэмпераванага гукараду, якая ўключае дванаццаць гукаў рознай вышыні ад ноты «до» да ноты «сі» ўключна. Уся прастора частот, якая выкарыстоўваецца ў музыцы, разбіта такім чынам на сем поўных і дзве няпоўныя актавы, якія завуцца: субконтрактава, контрактава, вялікая актава, малая актава, і актавы з першай па пятую.
* Разнавіднасць самага нізкага мужчынскага голасу — баса (баса-прафунда), дыяпазон якога пачынаецца ад гуку *A 1* («ля» контрактавы; у асобных спевакоў — яшчэ ніжэй) .

## Гучанне 
Катэгорыя:Тэорыя музыкі
Катэгорыя:Адзінкі вымярэння адносін велічынь
Катэгорыя:Адзінкі характарыстак гуку
OpenOffice.org

**OpenOffice.org**, шырока вядомы як **OOo** або **OpenOffice** — офісны пакет з адкрытым зыходным кодам, асноўныя складнікі якога прызначаны для апрацоўкі тэксту, табліц, прэзентацый, графікі і баз даных. Ён даступны для шэрагу розных камп’ютарных аперацыйных сістэм, распаўсюджваецца як свабоднае праграмнае забеспячэнне і напісаны з выкарыстаннем уласных інструментаў для стварэння графічнага інтэрфейсу карыстальніка. Падтрымлівае стандарт ISO/IEC *OpenDocument Format (ODF)* для абмену данымі і як прадвызначаны фармат файлаў, а таксама фарматы Microsoft Office, сярод іншых. На канец 2009 года OpenOffice падтрымлівае больш за 110 моў.

OpenOffice.org паходзіць ад StarOffice, офіснага пакета, распрацаванага нямецкай кампаніяй StarDivision і набытага Sun Microsystems у жніўні 1999 года. Зыходны код пакета быў выпушчаны ў ліпені 2000 года з мэтай зніжэння долі рынку Microsoft Office, шляхам забеспячэння свабоднай і адкрытай альтэрнатывы; апошнія версіі StarOffice заснаваны на OpenOffice.org з дадатковымі прыватнаўласніцкімі кампанентамі. Галоўны спонсар праекта OpenOffice.org — карпарацыя Oracle (першапачаткова Sun Microsystems). Сярод іншых буйных карпаратыўных ўдзельнікаў — Novell, Red Hat, IBM, Google.

Праект і праграмны пакет шырока вядомыя як *OpenOffice*, але гэты тэрмін з’яўляецца гандлёвай маркай кампаніі з Нідэрландаў, а таксама ў выкарыстанні Orange UK, з-за гэтага праект вымушаны быў прыняць *OpenOffice.org* у якасці афіцыйнай назвы.

Нягледзячы на назву OpenOffice.org, офісны пакет, уключаны ў большасць дыстрыбутываў Linux (у тым ліку Ubuntu, OpenSUSE і Mandriva Linux) — насамрэч адгалінаванне, альбо неафіцыйная галіна, якая называецца Go-oo.

Станам на жнівень 2011 года ва ўсіх найбольш папулярных Linux-дыстрыбутывах пакет OpenOffice.org заменены на яго адгалінаванне LibreOffice. Старонка праекта ў інтэрнэце — libreoffice.org

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Хатняя старонка праекта OpenOffice.org

Катэгорыя:Офісны пакет
Катэгорыя:Свабоднае кросплатформавае праграмнае забеспячэнне
Прыма (інтэрвал)

**Прыма** ( — першая) — музычны інтэрвал шырынёй у адну ступень, гэта значыць утвораны двума гукамі аднолькавай назвы (напрыклад, до — до , до — до-дыез, рэ-бемоль — рэ-дыез), пазначаецца лічбай 1.

## Разнавіднасці прымы 
**1. Чыстая прыма** — інтэрвал у адну ступень і нуль тонаў, гэта значыць дакладнае паўтарэнне аднаго і таго ж гуку, інакш называецца *ўнісонам*. Пазначаецца *ч. 1*

**2. Павялічаная прыма** — інтэрвал у адну ступень і ў адзін паўтон. Энгарманічна роўная малой секундзе, пазначаецца *пав. 1*

**3. Двойчы павялічаная прыма** — інтэрвал у адну ступень і ў адзін цэлы тон. Энгарманічна роўная вялікай секундзе, пазначаецца *дв. пав. 1*. Можа быць пабудаваная на тых ступенях, якія дапускаюць альтэрацыю як уверх, так і ўніз, гэта значыць на II паніжанай ў мажоры і на IV паніжанай ў міноры. У абодвух выпадках пераходзіць у вялікую тэрцыю (у мажоры - на I ступені, у міноры - на III).

**4. Паменшаная прыма** — тэарэтычна немагчымая, аднак у паліфаніі такое паняцце часам выкарыстоўваецца для абазначэння інтэрвалу велічынёй у паўтон, які ўтвараецца пры перасячэнні ліній двух суседніх галасоў.

## Іншыя значэння ў музыцы 
* Прымай часам называюць асноўны тон акорду.
* Назва сапранавай разнавіднасці некаторых інструментаў (напрыклад, балалайка-прыма)
* *A prima vista* або Р. v. пазначае выкананне п'есы без падрыхтоўкі, з ліста (а premiere vue).
* *Prima volta* — надпіс над паўтарае фраз пры першым яе выкананні.

Катэгорыя:Музычная тэрміналогія
1 ступень - Прыма
Геаграфія Эсваціні

Эсваціні ўяўляе сабой вялікую разнастайнасць прыродных ландшафтаў, ад горных тэрыторый уздоўж мяжы з Мазамбікам да саван на ўсходзе і вільготных лясоў на паўночным захадзе. Па тэрыторыі краіны працякаюць некалькі рэк, у тым ліку і рака Лусутфу.

Займае плошчу 17.363 км².

Агульная даўжыня дзяржаўнай мяжы складае 535 км, з Мазамбікам — 105 км, ПАР — 430 км.

Самая высокая кропка — г. Эмлембэ (Emlembe) 1.862 м.

Афіцыйная сталіца краіны — Мбабанэ (67,200 жыхароў 2004)

## Спасылкі 
* http://kruzo.com.ua/voksvet/svazilend.htm
Сцяг Эсваціні

**Дзяржаўны сцяг Эсваціні** быў прыняты 30 кастрычніка 1967 года. Уяўляе сабой палотнішча з пяццю гарызантальнымі палосамі; па парадку зверху, блакітнай, жоўтай, чырвонай, жоўтай і блакітнай. На цэнтральнай, чырвонай паласе намаляваныя дзве дзіды і посах, па-над імі афрыканскі шчыт. Кій і шчыт ўпрыгожаны injobo — дэкаратыўнымі пэндзлікамі; намаляваныя на сцягу injobo з птушыных пёраў абазначаюць караля.

Кожны з колераў сцягу мае вызначанае значэнне. Чырвоны сімвалізуе былыя бітвы і барацьбу, блакітны — мір і стабільнасць, жоўты — прыродныя рэсурсы краіны. Чорна-белая размалёўка шчыта сімвалізуе мірнае суіснаванне чорнай і белай расы.

## Іншыя сцягі 

Image:Flag of Swaziland (1894–1902).svg|1894 — 6 ліпеня 1902
Image:Royal standard of Swaziland.svg|Каралеўскі сцяг

## Спасылкі 
* Flags Of The World 

Эсваціні
Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Эсваціні
Тоніка

* **Тоніка** — першая і галоўная ступень ладу, да якой імкнуцца ўсе астатнія ступені.
* **Тоніка (або танічная трохгучнасць)** — трохгучнасць, пабудаваная на першай ступені ладу. Танічная трохгучнасць — самы ўстойлівы акорд ладу.

Катэгорыя:Музычная тэрміналогія
Сцяг Сенегала

**Дзяржаўны сцяг Сенегала** — прыняты 20 жніўня 1960 года. У каляровым афармленні выкарыстаны панафрыканскія колеры.

Чырвоны колер з’яўляецца знакам пралітай крыві ў барацьбе за незалежнасць часоў каланіяльнай эпохі і сімвалізуе афрыканскі сацыялізм. Жоўты — колер золата і багацце, азначае дабрабыт, які прынясе калектыўная праца. Зялёны выказвае надзею на добрую будучыню і прагрэс.

Катэгорыя:Сенегал
Сенегал
Сцяг Сейшэльскіх Астравоў

**Дзяржаўны Сцяг Сейшэл** - прыняты 18 чэрвеня 1996 года. Блакітны колер на сцягу адлюстроўвае неба і мора, якія атачаюць Сейшэльскія астравы, жоўты - сонца, якое надае лёгкасць быцця, чырвоны колер адлюстроўвае ў сімвалічнай форме адзінства людзей і іх імкненне працаваць дзеля міру, адзінства і любові, белы ўяўляе вяршэнства права, зялёны - зямлю і навакольную жывую прыроду.

## Колеры сцяга 
## Гісторыя 
Першапачатковы сцяг быў прыняты 29 чэрвеня 1976 года. Прыкладна праз год пасля гэтага адбыўся пераварот і быў прыняты сцяг Аб'яднанай народнай партыі Сейшэлаў, які праіснаваў да 1996 года.

Выява:Flag of the Seychelles 1976.svg|Сцяг Сейшэлаў — 
Выява:Flag of the Seychelles 1977.svg|Сцяг Сейшэлаў — 

Катэгорыя:Сцягі дзяржаў
Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Сейшэльскіх Астравоў
Сцяг Судана

**Дзяржаўны сцяг Рэспублікі Судан** (1969—1985 *Дэмакратычная рэспубліка Судан*) — прыняты 20 мая 1970 года. Сцяг складаецца з трох гарызантальных палос аднолькавай шырыні (чырвонага, белага і чорнага колеру), па-над імі злева накладзены зялёны трохкутнік. Усе чатыры колеры на сцягу — стандартныя панарабскія колеры. Чырвона-бела-чорны гарызантальны трыкалор таксама сустракаецца на сцягах шэрагу іншых дзяржаў арабскага свету (напрыклад Егіпта, Сірыі, Ірака і Емена).

## Спасылкі 
* Flags Of The World 
* World Flags 101  

Судан
Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Судана
Сцяг Самалі

**Дзяржаўны сцяг Самалійскай Рэспублікі** (у 1969—1991 — *Самалійскія Дэмакратычная Рэспубліка*) — прыняты 1 ліпеня 1960 г., ён паўтарае сцяг Італьянскага Самалі, прынятага 12 кастрычніка 1954 г. Блакітны колер сцяга узяты са сцяга ААН, у падзяку за дапамогу, якую аказала ААН Самалі ў атрыманні незалежнасці ад Італіі. Пяць вяршыняў зоркі сімвалізуюць пяць абласцей, дзе жывуць самалійцы — Джыбуці, Кенія, Эфіопія і былое Брытанскае Самалі і Італьянскае Самалі.

## Самаабвешчаныя дзяржавы на тэрыторыі Самалі 

Image:Flag of Somaliland.svg|Сцяг Самалілэнда
Image:Flag of Puntland.svg|Сцяг Пунтленда
Image:Flag of Somalia.svg|Сцяг Галмудуга
Image:Flag of Somalia.svg|Сцяг Нортленда
Image:Flag of Jubaland.svg|Сцяг Джубаленда
Image:Flag of South West State of Somalia.svg|Сцяг Паўднёва-Заходняга Самалі
|Сцяг Саюза ісламскіх суднаў
Image:Flag of Maakhir 2008.svg|Сцяг Маахіра

## Гл. таксама 
* Герб Самалі
* Сцяг Самаліленда

Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Самалі
Самалі
Сцяг Сьера-Леонэ

**Сцяг Сьера-Леонэ** афіцыйна прыняты 27 красавіка 1961 года. Сцяг складаецца з трох гарызантальных роўнавялікіх палос зялёнага, белага і сіняга колераў. Зялёны колер сімвалізуе сельскую гаспадарку, горы і прыродныя рэсурсы, сіні — сімвал надзеі, што наступяць мірныя часы. Белы колер увасабляе адзінства і законнасць.

## Спасылкі 
Сьера-Леонэ
Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Сьера-Леонэ
Сцяг Танзаніі

**Дзяржаўны сцяг Танзаніі** — прыняты 30 чэрвеня 1964 г.. Аб'ядноўвае ў сабе дызайн сцяга Танганьікі з сінім колерам са сцягу Занзібара.

## Апісанне і сімволіка 
Сцяг Танзаніі ўяўляе сабой прамавугольнае палотнішча з узыходзячай чорнай дыяганальнай паласой, верхні трохвугольнік ля тронка зялёнага колеру, ніжні трохвугольнік ля вольнага краю палотнішча — сіняга колеру. Чорная дыяганальная паласа і трохкутнікі аддзеленыя тонкімі жоўтымі палоскамі. Адносіны шырыні сцяга да яго даўжыні — 2:3. Шырыня чорнай паласы складае 13/48 шырыні сцяга, шырыня кожнай жоўтай палоскі роўная 1 / 16 шырыні сцяга.

Колеры маюць наступнае значэнне:
* Зялёны колер сімвалізуе расліннасць Танзаніі.
* Блакітны колер увасабляе шматлікія азёры і рэкі краіны, а таксама Індыйскі акіян.
* Чорны колер сімвалізуе карэннае афрыканскае насельніцтва.
* Жоўты колер сімвалізуе багацце Танзаніі карысныя выкапні.

Танзанія
Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Танзаніі
Сцяг Тога

**Дзяржаўны сцяг Тагалезскай Рэспублікі** быў прыняты 27 красавіка 1960 пры абвяшчэнні незалежнасці краіны.

Сцяг быў распрацаваны Полем Ахіем ().

Колеры маюць наступнае значэнне:
* Зялёны колер сімвалізуе надзею і сельскую гаспадарку краіны.
* Жоўты колер сімвалізуе каштоўнасць нацыянальнага адзінства і багацце нетраў краіны.
* Чырвоны колер увасабляе кроў, якая праліта жыхарамі Тога за незалежнасць і якая будзе праліта сынамі нацыі падчас абароны цэласнасці і суверэнітэту Тога супраць  агрэсара.
* Белы колер сімвалізуе свет, мудрасць, пачуццё годнасці.

Зорка ўвасабляе жыццё, бязгрэшнасць, а таксама падкрэслівае нацыянальнае адзінства краіны. Пяць гарызантальных палос сімвалізуюць пяць адміністрацыйных рэгіёнаў Тога.

## Спасылкі 
* FOTW Flags Of The World website. Togo

Катэгорыя:Сцягі дзяржаў
Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Тога
Геаграфія Тога

Дзяржава Тога знаходзіцца ў Заходняй Афрыцы. Абмываецца на поўдні водамі Атлантычнага акіяна (Гвінейскі заліў).
Плошча: агульная — 56.785 км.кв.
Працягласць межаў з Бенінам — 644 км, Буркіна-Фасо — 126 км, Ганай — 877 км.
Берагавая лінія: 56 км.
Самая высокая кропка — г. Агу (Mont Agou) 986 м.
Ворная зямля складае — 38 % ад тэрыторыі краіны.

Рэльеф: саванна ў цэнтры, плато — на поўдні, раўніны — на ўзбярэжжы, з частымі лагунамі і балотамі. Клімат трапічны.
Нешчарда

Назву **Не́шчарда** маюць:

* Нешчарда&nbsp;— адно з найбуйнейшых па плошчы азёр Беларусі, у Расонскім раёне Віцебскай вобласці
* Нешчарда&nbsp;— рака ў Расонскім раёне Віцебскай вобласці, выцякае з аднайменнага возера
* Нешчарда&nbsp;— фартыфікацыйнае збудаванне XVI ст. на возеры Нешчарда
Сцяг Туніса

**Сцяг Туніса** (араб. علم تونس) уяўляе сабой прамавугольнае палотнішча чырвонага колеру з суадносінамі бакоў 2:3. У цэнтры палотнішча ў белым крузе размяшчаецца чырвоны паўмесяц, атачае з трох бакоў чырвоную пяціканцовую зорку. Бей Туніса Аль-Хусайн II ібн Махмуд прыняў рашэнне аб стварэнні сцяга Туніса, блізкага да сучаснага, пасля бітвы пры Наварыне 20 кастрычніка 1827; у 1831-1835 гадах ён быў афіцыйна зацверджаны. У такім выглядзе сцяг існаваў у часы французскага пратэктарату, а 1 чэрвеня 1959 года быў абвешчаны дзяржаўным сцягам Рэспублікі Туніс (у адпаведнасці з канстытуцыяй краіны). 30 чэрвеня 1999 г. прапорцыі і дызайн сцягу былі ўдакладнены спецыяльным законам; агульны выгляд сцягу пры гэтым практычна не змяніўся.

Паўмесяц і зорка, намаляваныя на сцягу Туніса, з'яўляюцца традыцыйнымі сімваламі ісламу, а таксама лічацца сімваламі ўдачы. Паўмесяц і зорка былі намаляваныя на сцягу Асманскай імперыі, часткай якой з'яўляўся Туніс; цяперашнія сімвалы Туніса адлюстроўваюць гэтую гістарычную сувязь.

Туніс
Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Туніса
Сцяг Уганды

**Дзяржаўны сцяг Уганды** быў прыняты 9 кастрычніка 1962 г. — у дзень, калі Уганда набыла незалежнасць ад Вялікабрытаніі. На сцягу намаляваныя шэсць палос аднолькавай шырыні ў наступным парадку (зверху): чорны, жоўты, чырвоны, чорны, жоўты, чырвоны. У цэнтры сцяга размешчаны белы круг з выявай нацыянальнага сімвала — ўсходняга венцаноснага жураўля (Balearica regulorum), які глядзіць у бок тронка. Тры колеры сімвалізуюць афрыканскіх людзей (чорны), афрыканскае сонца (жоўты) і афрыканскае брацтва (чырвоны — колер крыві, якая аб'ядноўвае ўсіх людзей). Колеры сцяга супадаюць з колерамі Угандскага Народнага Кангрэсу.

Катэгорыя:Сцягі дзяржаў
Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Уганды
Геаграфія Уганды

На поўначы Уганда мяжуе з Суданам, на ўсходзе — з Кеніяй, на поўдні — з Танзаніяй і Руандай, на захадзе — з Дэмакратычнай Рэспублікай Конга, працягласць межаў з Дэмакратычнай Рэспублікай Конга — 765 км, Кеніяй — 933 км, Руандай — 169 км, Суданам — 435 км, Танзаніяй — 396 км.

На тэрыторыі Уганды знаходзяцца азёры Джордж і К’ёга, а таксама часткова азёры Вікторыя, Альберт і Эдвард. Галоўная рака краіны — Ніл — працякае ад возера Вікторыя да суданскай мяжы. Тэрыторыя краіны мае даволі разнастайны рэльеф: ад горных плато да засушлівых нізін, ад шырокіх лясоў да балотаў. На паўднёвым захадзе краіны размешчаны горны ланцуг Рувензоры, дзе знаходзіцца найвышэйшы пункт краіны — гара Маргарыта (5109 м). Вялікая частка паўднёвага рэгіёна пакрытая лясамі, на поўначы ж пераважае саванна.

Клімат краіны — трапічны.

Агульная плошча — 236 040 км².
Рувензоры

**Рувензо́ры** (), таксама **Рвензоры** (*Rwenzori*) — горны ланцуг ва Усходняй і Цэнтральнай Афрыцы, на мяжы Уганды і Дэмакратычнай Рэспублікі Конга. Адкрыты ў 1876 годзе экспедыцыяй Генры Стэнлі. Магчыма, гэты горны хрыбет і ёсць тыя самыя **Месяцавыя горы**, якія згадваюцца антычнымі географамі як выток Ніла.

Складзены са старажытных крышталічных парод. Вышыні да 5109 м.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Горныя хрыбты Афрыкі
Катэгорыя:Горы Уганды
Катэгорыя:Горы Дэмакратычнай Рэспублікі Конга
Сцяг Цэнтральна-Афрыканскай Рэспублікі

**Дзяржаўны сцяг Цэнтральна-Афрыканскай Рэспублікі** быў прыняты 1 снежня 1958 г. Яго праект быў распрацаваны Бартэлемі Баганда, выбітным дзеячам руху за незалежнасць ЦАР, які тым не менш лічыў, што «Францыя і Афрыка павінны ісці разам». Таму ён аб'яднаў чырвоны, белы і сіні колеры французскага трыкалора і панафрыканскія колеры: чырвоны, зялёны і жоўты. Чырвоны колер сімвалізуе кроў народа краіны, кроў, якая была праліта ў барацьбе за незалежнасць, і кроў, якую народ пралье ў выпадку неабходнасці краіну абараніць. Сіні колер сімвалізуе неба і свабоду. Белы — мір і годнасць. Зялёны — надзею і веру. Жоўты колер сімвалізуе памяркоўнасць. Залатая пяціканцовая зорка — сімвал незалежнасці і правадыр ў будучы прагрэс.

Судносіны шырыні сцяга да яго даўжыні 3:5.

Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Цэнтральна-Афрыканскай Рэспублікі
Цэнтральна-Афрыканская Рэспубліка
Сцяг Чада

**Дзяржаўны сцяг Чада** — прыняты 6 лістапада 1959 года. Амаль ідэнтычны сцягу Румыніі.

## Апісанне і сімволіка 
Сцяг Чада складаецца з трох вертыкальных палосаў: сіняй, жоўтай і чырвонай. Ён уяўляе сабой камбінацыю сцяга Францыі, былой метраполіі, і панафрыканскіх колераў (зялёнага, жоўтага, чырвонага).

Колеры маюць наступнае значэнне:
* Сіні колер сімвалізуе неба, надзею і ваду.
* Жоўты колер увасабляе сонца і пустыню ў паўночнай частцы краіны.
* Чырвоны колер сімвалізуе прагрэс, адзінства, а таксама кроў, пралітую за незалежнасць Чада.

Чад
Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Чада
Геаграфія Чада

**Чад** знаходзіцца ў цэнтральнай Афрыцы.

На тэрыторыі рэспублікі знаходзяцца Нацыянальныя паркі Закума і Манза. Большую частку тэрыторыі краіны займаюць раўніны і плато, якія чаргуюцца з плоскімі западзінамі, у адной з якіх знаходзіцца аднайменнае возера Чад. На поўначы размешчана масіўнае старажытнае нагор'е Цібесці з вулканам Эмі-Кусі (3415 м) — самай высокай кропкай краіны. На ўсходзе знаходзяцца плато Эрдзі, Энэдзі і Вадаі. На поўначы, якое ўваходзіць у межы пустыні Сахара, распаўсюджаны пясчаныя дзюны і астанцавыя пагоркі (кагас). Поўдзень займаюць паўпустыні і саваны, сустракаюцца балоты, якія займаюць даволі вялікія плошчы.

Плошча:

* агульная — 1.284.000 км ²,
* суша — 1.289.200 км ²,
* вадаёмы — 24 800 км ².

Працягласць межаў з Камерунам — 1.094 км, Цэнтральна-Афрыканскай Рэспублікай — 1.197 км, Лівіяй — 1.055 км, Нігерам — 1.175 км, Нігерыяй — 87 км, Суданам — 1.360 км.
Сцяг Экватарыяльнай Гвінеі

**Дзяржаўны сцяг Рэспублікі Экватарыяльная Гвінея** апісаны ў артыкуле 4 канстытуцыі краіны, прынятай на нацыянальным рэферэндуме 17 лістапада 1991:

*Нацыянальны сцяг мае зялёны, белы і чырвоны колеры ў трох гарызантальных палосах роўнай шырыні і блакітны трохкутнік ля тронкавага краю. У цэнтры сцяга адлюстроўваецца герб Рэспублікі.

Герб Рэспублікі ўсталёўваецца законам.*

У гербе Рэспублікі Экватарыяльная Гвінея ў срэбным шчыце намалявана зялёнае баваўнянае дрэва (бомбакс). Над шчытом размешчаны па дузе акружнасці 6 залатых шасціканцовых зорак, якія сімвалізуюць правінцыі дзяржавы. Пад шчытом — срэбная стужка з дзяржаўным дэвізам «UNIDAD PAZ Y JUSTICIA» («Адзінства, мір і справядлівасць») чорнымі літарамі.

Сцяг прыняты 12 кастрычніка 1968 г. пры абвяшчэнні незалежнасці Рэспублікі Экватарыяльная Гвінея.

Колеры маюць наступнае значэнне:
* Блакітны колер сімвалізуе мора (Атлантычны акіян).
* Зялёны колер сімвалізуе расліннасць, сельская гаспадарка.
* Белы колер сімвалізуе мір.
* Чырвоны колер увасабляе кроў, пралітую змагарамі за незалежнасць Экватарыяльнай Гвінеі.

Экватарыяльная Гвінея
Катэгорыя:Экватарыяльная Гвінея
Гвінейскі заліў

**Гвінейскі заліў** (, , , ) — заліў Атлантычнага акіяна ля берагоў Экватарыяльнай Афрыкі. Удаецца ў сушу паміж мысамі Пальмас на паўночным захадзе (Ліберыя) і Палмейрын’яш (Ангола) на паўднёвым усходзе. Плошча 1533 тыс. км². Дно акіяна ўтварае Гвінейскую катлавіну глыбінёй да 6363 м. Тэмпература вады 25-27 °C. Салёнасць 34-35 ‰, паблізу вусцяў рэк паніжаецца да 20-30 ‰. Прылівы паўсутачныя, іх велічыня да 2,7 м.

Складовымі часткамі Гвінейскага заліва з’яўляюцца залівы Бенін (на поўначы) і Біяфра (на ўсходзе). Найбуйнейшыя Біёка, Сан-Тамэ, Прынсіпі, Анабон. Праз заліў з захаду на ўсход праходзіць цёплае Гвінейскае цячэнне, а з поўначы на поўдзень Ангольскае цячэнне. У заліў упадаюць рэкі Вольта, Агавэ, Нігер і інш.


Катэгорыя:Залівы Атлантычнага акіяна
Катэгорыя:Залівы Афрыкі
Чарсцвяцкае

**Чарсцвя́цкае возера**, **Чарсцвяты** — возера ў Беларусі, ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Дзіва, за 15 км на ўсход ад гарадскога пасёлка Ушачы, каля вёскі Слабада. Уваходзіць ва Ушацкую групу азёр.

Плошча паверхні 9,35 км². Найбольшая глыбіня 4,3 м. Даўжыня 6,9 км, найбольшая шырыня 2,5 км. Плошча вадазбору 125 км².
Катлавіна возера тэрмакарставага тыпу. Схілы катлавіны вышынёй 5—10 м, на поўдні і захадзе 10—18 м. Берагі нізкія, паступова пераходзяць у вузкую забалочаную пойму. Дно да глыбіні 0,5—1 м, пясчанае, ніжэй выслана сапрапелем. Глыбіні да 2 м займаюць 49 % плошчы возера. Ёсць 8 астравоў агульнай плошчай 0,8 км² (буйнейшыя з іх — *Хутар, Вялежжа, Казлячы*).
Возера эўтрофнае, праточнае. Упадае рака Выдрыца і 3 ручаі, выцякае ручай Гарбаціца ў возера Павульскае. Шырыня паласы надводнай расліннасці да 200 м.

Уздоўж берагоў возера вёскі Слабада, Карачына, Наваселле, Славені.

## Літаратура 
* Чарсцвяцкае возера //  - С. 395.
* 
* 
* 
* Ліст карты N-35-34. Выданне 1987 года. Стан мясцовасці на 1984 год.

## Спасылкі 
* Чарсцвяцкае возера 

Катэгорыя:Азёры Ушацкага раёна
Катэгорыя:Басейн Дзівы
Катэгорыя:Ушацкая група азёр
Сцяг Эрытрэі

**Дзяржаўны сцяг Эрытрэі** — прыняты 5 снежня 1995 года.

Сцяг складаецца з трох трохвугольнікаў: чырвонага роўнабаковага трыкутніка з асновай, які супадае з левым бокам сцяга, і двух прамавугольных трохвугольнікаў зялёнага і сіняга колераў, гіпатэнузы якія адначасова з'яўляюцца бакамі чырвонага роўнабаковага трыкутніка. У чырвоным трохвугольніку знаходзіцца выява трох галінак аліўкавага дрэва.

Асноўныя колеры дзяржаўнага сцягу Эрытрэі: зялёны, чырвоны, сіні, жоўты. Колеры маюць наступнае значэнне:
* Зялёны колер сімвалізуе сельскую гаспадарку і жывёлагадоўлу.
* Чырвоны колер увасабляе кроў, пралітую змагарамі за незалежнасць Эрытрэі.
* Сіні колер сімвалізуе марскія багацці ў прыбярэжных водах краіны, а таксама Чырвонае мора.
* Жоўты колер сімвалізуе багацце мінеральнымі рэсурсамі, а таксама адраджэнне дзяржаўнасці.

Вянок з аліўкавых галінак жоўтага колеру (усяго 30 лісткоў) сімвалізуе гады грамадзянскай вайны, якая скончылася абвяшчэннем незалежнасці Эрытрэі.

Катэгорыя:Сцягі дзяржаў
Катэгорыя:Эрытрэя
Сцяг Эфіопіі

**Сцяг Эфіопіі** - яе афіцыйны дзяржаўны знак (нараўне з гербам і гімнам). Уяўляе сабой прамавугольнае палотнішча з трох роўнавялікіх гарызантальных палос: верхняй - зялёнага, сярэдняй - жоўтага і ніжняй - чырвонага колеру. У цэнтры сцяга размешчаны герб Эфіопіі, які ўяўляе сабой залатую пяціканцовую зорку з пяццю разбежнымі ад яе прамянямі у блакітным круглым шчыце. Суадносіны шырыні сцяга да яго даўжыні 1:2.

## Апісанне 
У сваім сучасным выглядзе прыняты 6 лютага 1996 года. Сіні колер сцяга Эфіопіі сімвалізуе свет, пентаграма — адзінства народаў Эфіопіі. Першапачатковы сімвалізм колераў адлюстроўваў хрысціянскія дабрадзеі. У афіцыйным знешнім сімвалізме зялёны ўвасабляе урадлівасць, працу і развіццё, жоўты — надзею, справядлівасць і роўнасць, чырвоны — ахвярнасць і гераізм у імя свабоды і роўнасці.

Эфіопія
Катэгорыя:Эфіопія