open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Іаан VII Палеалог

**Іаан VII Палеалог** (; каля 1370 — ) — візантыйскі імператар у 1390 годзе.

## Біяграфія 
Іаан быў сынам Андроніка IV. Пасля таго як у 1373 годзе бацька Іаана Андронік спрабаваў падняць мяцеж супраць свайго бацькі Іаана V, імператар загадаў асляпіць злачынца разам са сваім унукам. Але гэта зрабілі не цалкам, і Іаан, як і яго бацька, захаваў зрок, хоць бачыў дрэнна, касіў і часта маргаў.

У 1381 годзе Іаан атрымаў у валоданне Селімврыю. У красавіку 1390 года Іаан пры падтрымцы турэцкага султана Баязіда захапіў сталіцу Канстанцінопаль, зрынуў дзеда і прыняў царскую ўладу над краінай. Яго кіраванне, праўда, доўжылася ўсяго некалькі месяцаў. Малодшы брат Андроніка IV, Мануіл, рушыў на дапамогу бацьку і вымусіў узурпатара бегчы са сталіцы. Аднак усё ж Іаан VII фармальна захаваў тытул імператара-суправіцеля Візантыі.

У 1398 годзе Іаан ізноў падняў паўстанне супраць Мануіла II. Але, мабыць, прызнаўшы пагрозу турэцкага нашэсця, Палеалогі аб’ядналіся. Мануіл з’ехаў у Еўропу шукаць дапамогу супраць туркаў, а сам Іаан, застаўшыся ў Канстанцінопалі, у 1402 годзе быў вымушаны адбіваць турэцкую аблогу. Аднак туркі знялі аблогу і сышлі ў Азію, дзе на іх раптам напаў эмір Цімур, які ўзяў султана Баязіда ў палон. Асманская імперыя распалася на дзве часткі: у еўрапейскай частцы кіраваў , а ў Малой Азіі Мехмед.

Візантыйскі імператар Мануіл II вярнуўся з Еўропы ў 1403 годзе і заключыў з Сулейманам выгодны дагавор, паводле якога імперыі вяртаюцца Фесалонікі, частка тэрыторый у Македоніі і некалькі астравоў Эгейскага мора. Больш за тое, Візантыя была вызвалена ад васалітэту. У тым жа годзе Мануіл дараваў Іаану губернатарства на востраве Лемнас і таксама прызначыў яго кіраўніком Фесалонікі. У Фесалоніках Іаан кіраваў як аўтаномны кіраўнік і карыстаўся тытулам «Імператар усёй Фесаліі».

Іаан памёр у 1408 годзе, захоўваючы таксама тытул суправіцеля імператара Візантыі, але толькі як ганаровы. У шлюбе з Ірынай , дачкой генуэзскага кіраўніка Лесбаса, іх адзіны сын Андронік (часам званы Андронікам V) памёр у дзяцінстве.

## Літаратура 
* *Дашков С. Б.* Императоры Византии. — , 1997. 
* *Рыжов К. В.* Все монархи мира. Древняя Греция. Древний Рим. Византия. — , 2001. 
* 
* *Кузенков П. В.* Мануил II Палеолог // Большая Российская энциклопедия: В 30 т. 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Памерлі 22 верасня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў XIV стагоддзі
Катэгорыя:Візантыйскія імператары XIV стагоддзя
Катэгорыя:Палеалогі
Андронік V Палеалог

**Андронік V Палеалог** (; 1400—1407) — імператар-суправіцель Візантыйскай імперыі са сваім бацькам Іаанам VII Палеалогам, які ў сваю чаргу таксама з’яўляўся намінальным суправіцелем Мануіла II.

Андронік V Палеалог быў адзіным вядомым сынам Іаана VII Палеалога і Ірэны (Ірыны) , дачкі архонта в. Лесбас Франчэска Гатылузіа.

У час знаходжання бацькі ў Фесалоніках у 1403/1404 быў абвешчаны суправіцелем пад імем Андроніка V Палеалога. Андронік памёр раней за свайго бацьку, у 1407 годзе ва ўзросце 7 гадоў.

Варта адзначыць, што яго імператарскі статус, як і яго бацькі, быў чыста ганаровага характару.

## Літаратура 
* *Oxford Dictionary of Byzantium*. — Oxford University Press, 1991.
* *N. Oikonomides*. John VII Palaeologus and the Ivory Pyxis at Dumbarton Oaks. — *DOP* 31 (1977).

Катэгорыя:Візантыйскія імператары XV стагоддзя
Катэгорыя:Палеалогі
Жаўталоз

**Жаўталоз**, **Вярба пурпуровая**, **Жоўтая лаза** (*Salix purpurea*) — куст з роду вярба сямейства вярбовых.

## Апісанне 
Куст вышынёй 2—5 м, э тонкімі гнуткімі голымі галінкамі. Кара жоўтая, чырванавата-жоўтая або пурпуровая, бліскучая, нярэдка з шызым налётам, унутры лімонна-жоўтая. Лісце на кароткіх чаранках, вузкае, адваротналанцэтнае, голае, шызаватае, суцэльнакрайняе, на канцы з шыпападобным вастрыём, часта размешчана супраціўна (прыкмета, не характэрная для іншых відаў роду), амаль без прылісткаў. Кветкавыя каташкі сядзячыя, тычынкавыя з пурпуровымі пыльнікамі, цвітуць раней або адначасова з распусканнем лісця. Плады — каробачкі з шаўкавістым лямцавым апушэннем.

## Пашырэнне 
Пашыраны ў Еўропе, Паўднёвай Сібіры, на Каўказе, у Сярэдняй Азіі. На Беларусі ў заходніх і паўночных раёнах праходзіць мяжа суцэльнага арэала. Расце па берагах рэк, азёр, ручаёў, на забалочаных лугах. Інтрадукаваны ў Паўночнай Амерыцы.

## Асаблівасці біялогіі 
Цвіце ў красавіку-маі, плоданасіць у чэрвені.

## Таксанамія 
Від **Жаўталоз** уваходзіць у род  семейства  парадку .

## Выкарыстанне 
Выкарыстоўваецца для ахоўыых пасадак, жывых агароджаў, замацавання берагоў, адхонаў. Прут ідзе па тонкае пляценне, кара (у ёй да 8 % танідаў) — на дубленне і атрыманне саліцыну. Дэкаратыўная расліна (ёсць разнавіднасці, цікавыя для азелянення). Добры меданос.

## Літаратура 
* *Мазан І.* Жаўталоз // 

Катэгорыя:Вярба
Катэгорыя:Дэкаратыўныя расліны
Катэгорыя:Кусты
Катэгорыя:Меданосныя расліны
Гінекалагічнае крэсла

**Гінекалагічнае крэсла** — спецыяльнае  для правядзення абследаванняў, маніпуляцый або малых аператыўных умяшанняў ва ўмовах малой аперацыйнай на мочапалавых органах.

Крэсла з'яўляецца больш эрганамічнай альтэрнатывай аглядальнай кушэтцы. Пацыенты знаходзяцца ў ім у паўсядзячам становішчы, абапіраючыся ягадзіцамі на край крэсла. Такое становішча дазваляе дасягнуць максімальнага камфорту. Так, жанчыны, якіх аглядаюць, маюць магчымасць назіраць за працэсам агляду; для яшчэ большай зручнасці пад галаву можа падкладвацца падушка. Таксама канструкцыя крэсла дазваляе знізіць патрэбу ў анестэзіі.

Крэсла можа прымаць розныя палажэнні з дапамогай рэгулявальных механізмаў, абсталёўвацца рэгуляваннямі з электрапрывадам, камплектавацца аксэсуарамі для мацавання інструментаў, у прыватнасці . Крэсла выкарыстоўваецца пры правядзенні кальпамікраскапічных і ўрагенітальных даследаванняў.

Маюцца сведчанні таго, што розныя аперацыі з выкарыстаннем гінекалагічных крэслаў (*diphros paredros*) праводзіліся яшчэ ў антычнасці.

## Літаратура 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Гінекалогія
Катэгорыя:Медыцынскае абсталяванне
Катэгорыя:Уралогія
Андронік IV Палеалог

**Андронік IV Палеалог** (;  — ) — візантыйскі імператар з 1376 па 1379 гг. Старэйшы сын імператара Іаана V Палеалога ад яго жонкі Алены Кантакузіны, дачкі Іаана VI Кантакузіна, брат Мануіла II.

## Біяграфія 
Нягледзячы на тытул са-імператара з пачатку 1350-х, ён паўстаў у 1373 годзе, калі султан Мурад I вымусіў Іаана V стаць васалам. Андронік IV аб’яднаўся з сынам Мурада, які паўстаў супраць свайго ўласнага бацькі, але паўстанні не мелі поспеху. Мурад асляпіў сына і запатрабаваў, каб Іаан V асляпіў Андроніка IV, але той асляпіў Андроніка толькі на адно вока.

У 1376 годзе генуэзцы дапамаглі Андроніку бегчы з турмы і ўзяць пад свой кантроль Канстанцінопаль, на які ў хуткім часе, аднак, здзейснілі напад ворагі Генуі — венецыянцы, якія зрынулі Андроніка ў 1379 годзе і аднавілі ўладу Іаана V. Андроніку пакінулі званне са-імператара і далі ў асабістую ўласнасць горад Селімбрыю (Сіліўры), дзе ён памёр у 1385 годзе.

З жонкай Марыяй (Кера Марыя, манашка Макарыя), дачкой цара Балгарыі Іаана-Аляксандра і Феадоры Валашскай, у Андроніка IV было некалькі дзяцей, сярод Іаан VII Палеалог, імператар у 1390 годзе.

## Літаратура 
* *Дашков С. Б.* Императоры Византии. — , 1997.
* *Рыжов К. В.* Все монархи мира. Древняя Греция. Древний Рим. Византия. — , 2001.

Катэгорыя:Візантыйскія імператары XIV стагоддзя
Катэгорыя:Палеалогі
Іаан V Палеалог

**Іаан V Палеалог** (; , Дыдымотыка — , Канстанцінопаль) — візантыйскі імператар з 1341 па 1376 і з 1379 па 1391 годы.

## Біяграфія 
Сын імператара Андроніка III Палеалога і Ганны Савойскай. У юнацтве кіраваў пад апекай імператрыцы-ўдавы Ганны, патрыярха Іаана XIV Калекі і мегадукі Аляксея Апакаўка. У выніку перамогі ў грамадзянскай вайне (1341—1347) імператарам-суправіцелем быў прызнаны Іаан VI Кантакузін, які стаў сваяком Іаана V, выдаўшы за яго сваю дачку Алену. C 1347 па 1354 год кіраваў разам з Іаанам VI.

Адзінаўладным кіраўніком Іаан Палеалог стаў у 1355 годзе, хоць і вымушаны быў змагацца каля трох гадоў з сынам Іаана VI Матфеем, які быў абвешчаны суправіцелем бацькі і каранаваны яшчэ ў 1354 годзе. Туркі тым часам накіравалі ўсе свае высілкі на заваяванне Балканскага паўвострава. У 1357 годзе яны авалодалі Галіпалі, у 1361 годзе — Адрыянопалем, які стаў цэнтрам турэцкіх уладанняў на паўвостраве; у 1368 годзе султану Мураду I падпарадкавалася Ніса (загараднае рэзідэнцыя імператараў), і туркі апынуліся ўжо пад сценамі Канстанцінопаля. Пад ціскам акалічнасцей Іаан Палеалог паехаў у Рым, дзе ўрачыста вызнаваў веру па лацінскім абрадзе; тым не менш дапамогі з Захаду не прыйшло. На шляху назад Іаан быў затрыманы ў Венецыі за даўгі да таго часу, пакуль не былі высланы грошы з Канстанцінопаля. З прычыны няўдач на Захадзе Іаан Палеалог пагадзіўся ў 1373 годзе стаць даннікам і васалам султана. Гэта не перашкодзіла, аднак, туркам авалодаць Фесалонікамі (Салунню) і дапамагчы ў 1376 годзе Андроніку IV адняць у бацькі прастол: Іаан Палеалог разам з астатнімі яго сынамі быў кінуты ў турму.

Праз тры гады Іаан Палеалог вызваліўся з няволі, абавязаўшыся павялічыць штогадовую даніну туркам і ўтрымліваць іх дапаможны атрад у 12 тысяч чалавек. Новы асманскі султан Баязет I запатрабаваў ад Іаана знішчэння зноў адбудаваных умацаванняў Канстанцінопаля. Праз некалькі дзён пасля выканання гэтага патрабавання Іаан Палеалог памёр.

## Шлюб і дзеці 
Іаан V ажаніўся з Аленай Кантакузін, дачкой свайго суправіцеля Іаана VI. У шлюбе нарадзіліся:
* Андронік IV — візантыйскі імператар 1376—1379
* Мануіл II Палеалог — візантыйскі імператар 1391—1425
* Міхаіл
* Феадор I Палеалог — дэспат Марэі
* Ірына — жонка свайго кузена Халіля, сына султана Архана і Феадоры Кантакузін.

## Літаратура 
* 
* 
* Большая Российская энциклопедия: В 30 т. / Председатель Науч.-ред. совета Ю. С. Осипов. Отв. ред. С. Л. Кравец. — Т. 11 (Излучение плазмы — Исламский фронт спасения). — : Большая Российская энциклопедия, 2008. — С. 509. — ISBN 978-5-85270-342-2 (Т. 11).

* 

Катэгорыя:Візантыйскія імператары XIV стагоддзя
Катэгорыя:Палеалогі
Прыкмета Белаглазава

**Прыкмета Белаглазава** — адна з прыкмет  смерці, якая можа быць выяўлена ўжо праз 10-15 хвілін пасля яе наступу. Заключаецца ў набыцці чалавечай вочнай  характэрнай авальнай або шчылінападобнай формы пры сцісканні вочнага яблыка. Атрымала сваю назву ў гонар расійскага медыка і земскага лекара М. М. Белаглазава; вядомы таксама як **сімптом**, **проба**, **сімптом** або **феномен «кацінага вока»** і г. д.

Сутнасць феномену зводзіцца да таго, што пры сцісканні вочнага яблыка мёртвага чалавека, яго зрэнка набывае авальную форму, a ў здаровага жывога чалавека такой рэакцыі не назіраецца. Гэту з’яву звязваюць з непазбежным падзеннем артэрыяльнага ціску пасля смерці і адсутнасцю актыўнасці цэнтральнай нервовай сістэмы, якая праяўляецца ў адсутнасці тонусу вочнай мускулатуры (дылататараў і сфінктараў зрэнак, якія адказваюць за іх форму).

Гэтая спроба атрымала шырокае распаўсюджанне пры канстатацыі факту смяротнага зыходу падчас першаснага агляду чалавечага трупа, аднак яе выкарыстанне пры даследаванні чалавечых парэшткаў у моргу праз хаця б 1,5 — 2 гадзіны пасля смерці можа не адбыцца з-за трупнага адубення, якое ахоплівае і вочныя цягліцы, прыводзячы да страты іх эластычнасці.

Тым не менш адзначаецца, што прыкмета Белаглазава можа быць зафіксавана ў выпадках уяўнай смерці, падчас аганальнага перыяду і пры каматозных станах рознай прыроды і паходжання.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Трупныя з’явы
Тыверый III

**Тыве́рый III** (; памёр у ) — візантыйскі імператар, які кіраваў у 698—705 гадах.

Сапраўднае імя Тыверыя — Апсімар. Ён быў архонтам Курыкіёцкай арміі, якая знаходзілася ў вобласці ківерыётаў. Разам з войскам патрыкія Іаана ён удзельнічаў у 698 годзе ў няўдалым для візантыйцаў паходзе на Карфаген. Калі візантыйскі флот пасля паражэння накіроўваўся назад, на востраве Крыт архонты разам з масай салдатаў паднялі паўстанне. Яны сталі ганьбаваць імператара Лявонція, адступіліся ад яго, і пад імем Тыверыя абвясцілі Апсімара новым імператарам.

Тым часам сталіца імперыі, Канстанцінопаль, была абхоплена заразнай хваробай. Тыверый з флотам адправіўся да горада і прыстаў у Сікі. Праз некаторы час ён падкупіў вартаўнікоў на сцяне Влахернаў і іх архонтаў і праз іх захапіў горад. Зрынутаму Лявонцію ён загадаў адрэзаць нос і кінуў таго ў Дэлмацкі манастыр (Нікіфар: 698).

У 705 годзе ўлада над імперыяй вярнуў сабе Юстыніян II. У дзень свайго трыумфу ён загадаў з ганьбай правесці Тыверыя і Лявонція па вуліцах Канстанцінопаля, а затым, у час конскіх рысталішчаў, седзячы, таптаў іх шыі нагамі. Нарэшце, удосталь паздзекаваўшыся, Юстыніян загадаў абодвух абезгаловіць на Сабачым рынку (Феафан: 698).

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Візантыйскія імператары VII стагоддзя
Катэгорыя:Візантыйскія імператары VIII стагоддзя
Катэгорыя:Зрынутыя манархі
Катэгорыя:Пакараныя смерцю манархі
Катэгорыя:Пакараныя смерцю ў VIII стагоддзі
Y-базон

У фізіцы элементарных часціц **Y базон**, як і X базон, — вельмі масіўная гіпатэтычная элементарная часціца, аналагічная W і Z базонам у Стандартнай мадэлі.

Розныя тэорыі вялікага аб’яднання прадказваюць розныя ўласцівасці Y базона. Ён пераносіць узаемадзеянне паміж кваркамі і лептонамі і мае дробавы электрычны зарад +(1/3)e і тры колеры, як і кваркі. Пад яго дзеяннем кваркі ператвараюцца ў лептоны, маючы перадумовай парушэнне законаў захавання барыённага і лептонных лікаў і, такім чынам, распад пратона.

## Прыклад 
Прыклад рэакцыі з удзелам Y базона:
:  u + d  \rightarrow Y \rightarrow \bar{\nu}_e + \bar d
У гэтым працэсе два кваркі (u-кварк і d-кварк) ператвараюцца ў d-антыкварк і лептон — электроннае антынейтрына.

## Спасылкі 
* http://bsu.edu.ru:8801/resource/nphys/spargalka/040.htm 
* http://fiziki.uniyar.ac.ru/educate/lectures/yaderka/l_win13.html 

Катэгорыя:Базоны
Катэгорыя:Гіпатэтычныя элементарныя часціцы
Катэгорыя:Зараджаныя часціцы
Катэгорыя:Фундаментальныя часціцы
Катэгорыя:Гіпотэзы электрадынамікі
Катэгорыя:Зараджаныя элементарныя часціцы
Катэгорыя:Элементарныя базоны
Мемарыяльна-літаратурны музей Бондзіна

**Мемарыяльна-літаратурны музей Бондзіна** — музей, прысвечаны жыццю і творчасці пісьменніка і драматурга А. П. Бондзіна, размешчаны ў Ніжнім Тагіле ў Ленінскім раёне горада, у Цэнтры горада на паўночным берагу Тагільскай сажалкі, у ЦПКіА імя Бондзіна, па вуліцы Чырвонаармейскай, 8. Музей з'яўляецца часткай Ніжнетагільскага музея-запаведніка «Горназаводскі Урал». Размешчаны ў доме, дзе жыў пісьменнік.

## Гісторыя 
Музей быў адкрыты 23 лістапада 1953 г. Ён размясціўся ў невялікай драўлянай доме на беразе сажалкі — у ім пісьменнік пражыў апошнія гады свайму жыццю (1935—1939 гг.). Музей быў створаны дзякуючы высілкам жонкі пісьменніка Бондзінай А. З., якая здолела захаваць становішча дома, асабістыя рэчы Аляксея Пятровіча, фатаграфіі і дакументы.

У 1982 г. музей быў рэканструяваны: у ім быў адноўлены інтэр'ер гасцінай і кабінета А. П. Бондзіна, дададзены новыя экспазіцыі. У 1993 г. музей прайшоў касметычны рамонт, яго экспазіцыя папоўнілася новымі матэрыяламі, адкрылася экспазіцыя «Літаратурнае жыццё Ніжняга Тагіла».

Музей расказвае пра жыццё і дзейнасць А. П. Бондзіна. Тут праводзяцца тэматычныя і аглядныя экскурсіі і лекцыі, выстаўкі новых кніг, творчыя сустрэчы з паэтамі і пісьменнікамі.

## Ссылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Музеі Ніжняга Тагіла
Катэгорыя:Літаратурна-мемарыяльныя музеі Расіі
Густаў фон Кёнігсвальд

**Густаў Генрых Ральф фон Кёнігсвальд** (; 13 лістапада 1902 — 10 ліпеня 1982 г.) — нямецкі і галандскі палеантолаг, геолаг і антраполаг.

У 1931 годзе прыбыў на востраў Ява ў складзе навуковай экспедыцыі, у выніку якой у 1937—1939 гадах былі выяўленыя добра захаваўшыяся косткі пітэкантрапа і сляды каменных прыладаў, што пераканала навуковую супольнасць у сапраўдным існаванні гэтага віду. Па выніках гэтай экспедыцыі былі адкрыты і апісаны парэшткі мегантрапа і гігантапітэка. У 1939 годзе Кёнігсвальд прывёз у Пекін косткі пітэкантрапа, параўнаў іх у лабараторыі Вейдэнрэйха з парэшткамі сінантрапа і прыйшоў да высновы, што яны належаць аднаму віду выкапнёвых людзей.

Падчас Другой сусветнай вайны быў захоплены японцамі і некаторы час правёў у палоне. Пасля вайны працаваў у Амерыканскім музеі натуральнай гісторыі, затым узначаліў кафедру палеанталогіі ва Утрэхтскім універсітэце, адкуль рабіў экспедыцыі ў Паўднёвую Афрыку (1951-52), Пакістан (1966-67) і Тайланд (1957). Выказаў здагадку, што радзімай чалавекападобных малпаў была Індыя. Выйшаўшы на пенсію, перасяліўся ў наваколлі Франкфурта.

Катэгорыя:Выпускнікі Берлінскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выпускнікі Кёльнскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выпускнікі Мюнхенскага ўніверсітэта Людвіга-Максіміліяна
Катэгорыя:Выпускнікі Цюбінгенскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Палеантолагі
Катэгорыя:Палеантолагі Нідэрландаў
Катэгорыя:Палеантолагі Германіі
Катэгорыя:Антраполагі Германіі
Катэгорыя:Геолагі Германіі
Катэгорыя:Выкладчыкі Утрэхцкага ўніверсітэта
Гімн Луганскай Народнай Рэспублікі

**Дзяржаўны гімн Луганскай Народнай Рэспублікі** з’яўляецца адным з трох дзяржаўных сімвалаў самаабвешчанай Луганскай Народнай Рэспублікі, разам са сцягам і гербам. Музыку злажыў кампазітар Георгій Галін, а словы песні напісаў паэт Уладзімір Міхайлаў. Гімн зацверджаны 29 красавіка 2016 г. тадышнім кіраўніком ЛНР Ігарам Платніцкім.

## Афіцыйны тэкст 
Над тобою победы знамёна
Развеваются тысячи лет
Наша Родина непобеждённых,
Кто оставил в истории след!
Пусть гремят ещё грозы над краем,
Мы стояли на том и стоим:
Славу предков своих оправдаем —
Дело правое! Мы — победим!

: Луганская Народная
: Республика свободная!
: Свет солнца восходящего,
: И сотни нелёгких дорог.
: Луганская Народная
: Республика свободная!
: С нами сила земли,
: С нами воля людей,
: С нами Бог!

Мы трудом своим землю прославим,
Мы потомков достойных взрастим.
Наша Родина, наша Держава.
Твоё имя в сердцах сохраним.
И освятится сила народа
В наш единый и крепкий союз.
Будет братство в нём, честь и свобода,
И Соборная, славная Русь!

: Луганская Народная
: Республика свободная!
: Свет солнца восходящего,
: И сотни нелёгких дорог.
: Луганская Народная
: Республика свободная!
: С нами сила земли,
: С нами воля людей,
: С нами Бог!

### Неафіцыйны пераклад 
 Над табою перамогі сцягі
Развяваюцца тысячы гадоў
Наша Радзіма непераможных,
Хто пакінуў у гісторыі след!
Хай грымяць яшчэ навальніцы над краем,
Мы стаялі на тым і стаім:
Славу продкаў сваіх апраўдаем —
Справа справядлівая! Мы — пераможам!
 
: Луганская Народная
: Рэспубліка свабодная!
: Святло сонца узыходзячага,
: І сотні нялёгкіх дарог.
: Луганская Народная
: Рэспубліка свабодная!
: З намі сіла зямлі,
: З намі воля людзей,
: З намі Бог!
 
Мы працай сваёй зямлю праславім,
Мы нашчадкаў дастойных выгадуем.
Наша Радзіма, наша Дзяржава.
Тваё імя ў сэрцах захаваем.
І асвеціцца сіла народа
У наш адзіны і моцны саюз.
Будзе братэрства ў ім, гонар і свабода,
І Саборная, слаўная Русь!
 
: Луганская Народная
: Рэспубліка свабодная!
: Святло сонца узыходзячага,
: І сотні нялёгкіх дарог.
: Луганская Народная
: Рэспубліка свабодная!
: З намі сіла зямлі,
: З намі воля людзей,
: З намі Бог!

## Гісторыя стварэння 
На цырымоніі інаўгурацыі Главы ЛНР Ігара Платніцкага 4 лістапада 2014 г. прагучаў праект дзяржаўнага гімна непрызнанай Рэспублікі:

Праца па выбары гімна ЛНР пачалася ў ліпені 2015 г. Для гэтага Міністэрства культуры і Народны Савет правялі творчы конкурс. На разгляд журы аўтары дасылалі як цэласныя працы — са словамі і мелодыяй, так і асобныя кампаненты. Конкурс праходзіў у тры этапы. Працы ацэньвалі культурныя дзеячы, а таксама дэпутаты Народнага Савета ЛНР Дзяніс Мірашнічэнка, Дзмітрый Сідараў і Максім Дэрскі. Дзмітрый Сідараў распавёў, што ўсяго на разгляд журы паступіла 64 працы. Па словах начальніка аддзела арганізацыйнай работы Міністэрства культуры ЛНР Наталлі Ліпкі аўтарам слоў гімна з’яўляецца Уладзімір Міхайлаў, а музыка была створана Георгіем Галіным. На пленарным пасяджэнні Народнага Савета ЛНР 29 красавіка 2016 года Глава Луганскай Народнай Рэспублікі Ігар Платніцкі зацвердзіў афіцыйны гімн ЛНР.

Катэгорыя:Луганская Народная Рэспубліка
Луганская Народная Рэспубліка
Вялікі Салым

**Вялі́кі Салы́м** () — рака ў Расіі, у Ханты-Мансійскай аўтаномнай акрузе — Югра, левы прыток ракі Об (басейн Карскага мора).

Даўжыня ракі 583 км. Плошча вадазбору 120 (80).

Прытокі: Тапат’яха (правы), Тарсап, Малы Салым, Тукан, Вандрас (левыя) і інш.

## Літаратура 
* 
* Большой Салым // 

## Спасылкі 
* *Сурков В. В.* Большой Салым // Научно-популярная энциклопедия «Вода России»
* Река Б.САЛЫМ // Государственный водный реестр РФ

Катэгорыя:Басейн Обі
Катэгорыя:Рэкі Ханты-Мансійскай аўтаномнай акругі — Югра
Жазеф-Франсуа Ларшэ

**Жазеф-Франсуа Ларшэ** () — французскі (бельгійскі) анатам.

## Біяграфія 
Прафесар факультэта ўнутранай медыцыны і хірургіі бальніцы Парыжа. Член Французскай акадэміі навук. Рыцар Ганаровага легіёна. Вядомы сваім навуковым укладам у нармальную анатомію, паталогію і судовую медыцыну.

## Памяць 
Імя Ларшэ носіць адна з  — «Плямы Ларшэ», якія з’яўляюцца ў кутках вачэй у выніку трупнага высыхання.

## Спасылкі 
* Публікацыі Ж.-Ф. Ларшэ ў праекце Гугл.Кнігі

Катэгорыя:Анатамы Францыі
Катэгорыя:Анатамы
Літаратурна-мемарыяльны музей Д. Н. Маміна-Сібірака

**Літаратурна-мемарыяльны музей Д. Н. Маміна-Сібірака** — музей рускага пісьменніка-класіка Дзмітрыя Наркісавіча Маміна-Сібірака, адкрыты ў 1979 годзе ў доме бацькі пісьменніка Наркіса Мацвеевіча Маміна ў пасёлку Вісім у Свярдлоўскай вобласці ў прыгарадзе Ніжняга Тагіла. Знаходзіцца на вуліцы Маміна-Сібірака, 9. Музей з'яўляецца часткай ніжнетагільскага музейнага аб'яднання Музей-запаведнік «Горназаводскі Урал».

## Гісторыя 
Музей адкрыты ў доме Наркіса Мацвеевіча Маміна — бацькі рускага пісьменніка Дзмітрыя Наркісавіча Маміна-Сібірака ў пасёлку Вісім у 1979 годзе. Тут пісьменнік нарадзіўся і правёў сваё дзяцінства і юныя гады (1852—1868 гг.). Па тэстаменце дачкі пісьменніка Алены Дзмітрыеўны Мамінай у 1946 годзе ў доме, дзе жыў Д. Н. Мамін-Сібірак у Екацярынбургу быў адкрыты Літаратурна-мемарыяльны дом-музей Д. Н. Маміна-Сібірака, а ў 1959 годзе ў родным доме пісьменніка ў п. Вісіме адкрылі яго памятны пакой. У 1979 годзе памятны пакой быў ператвораны ў дом-музей Д. Н. Мамчына-Сібірака ў гонар вялікага рускага пісьменніка. У 2002 годзе пасля маштабнай рэканструкцыі вісімскага дома-музея пісьменніка была адкрыта новая экспазіцыя.

## Экспазіцыя 
Музей складаецца з памяшканняў кухні, спальні і кабінета бацькі пісьменніка Н. М. Маміна. Усе інтэр'еры былі ўзноўлены па ўспамінах самога пісьменніка і яго сям'і. У мемарыяльных пакоях вісяць партрэты бацькоў пісьменніка Ганны Сямёнаўны і Наркіса Міхайлавіча Маміных, а таксама яго брата і сяброў. У экспазіцыі сабраны шмат лістоў пісьменніка. У літаратурнай частцы музея сабраны самыя вядомыя творы Д. Н. Маміна-Сібірака.

Апроч гэтага ў музеі пададзена экспазіцыя побыту і гісторыі Вісіма-Шайтанскага завадскога пасёлка, з якім былі злучаны жыццё і творчасць пісьменніка. У экспазіцыі захоўваюцца сапраўдныя прадметы побыту жыхароў пасёлка, даўнейшыя прылады, адзенне XIX стагоддзя, карціны і скульптуры ўральскіх мастакоў. У дыяраме ёсць Вісіма-Шайтанскі завод з пасёлкам.

## Спасылкі 
* http://historyntagil.ru/people/6_222.htm
* http://nashural.ru/Goroda_i_sela/visim.htm
* http://gotoural.com/posts/336 
* http://katalognt.ru/enterprises/literaturno-memorialnyij-muzej-d.n.mamina-sibiryaka-v-poselke-visim 
* http://historyntagil.ru/people/6_223.htm
* http://www.rusgo.ru/view_text/id/846.htm 
* http://turismnt.ru/museum/382/

Катэгорыя:Музеі Свярдлоўскай вобласці
Маміна
Трупнае высыханне

**Трупнае высыханне** з’яўляецца адной з асноўных прыкмет канчатковай біялагічнай смерці ў арганізме. Адбываецца з-за страты вільгаці з тканак трупа з прычыны выпарэння. Высыханне трупа пачынаецца ў першыя некалькі хвілін пасля наступлення смерці і працягваецца доўгі час, дасягаючы рознай ступені, у залежнасці ад тэмпературы і вільготнасці навакольнага асяроддзя.

Трупнае высыханне з’яўляецца найбольш выразным у месцах, якія пры жыцці былі натуральна ўвільготненыя, як  і склеры на вачах. Яны паслядоўна страчваюць бляск, цямнеюць і прыкладна праз 2-3 гадзіны пасля смерці, у кутках вачэй з’яўляюцца трохкутныя (пры адкрытых вачах) або ніткападобныя (пры заплюшчаных вачах) плямы, якія вядомыя пад назвай «плямы Ларшэ».

Наступнымі высыхаюць эпітэліяльныя пакровы з тонкім эпідэрмісам — у кутках губ, малых палавых губ, галоўка палавога члена і машонка. Пасмяротныя пашкоджанні скуры на трупе высыхаюць хутчэй, чым непашкоджаная скура, і фарміруюць так званыя «пергаментныя плямы». Яны могуць быць пераблытаныя з прыжыццёвымі пашкоджаннямі цела. Іх адрозніваюць дзве наступныя прыкметы:
* пляму багата паліваюць вадой або воцатна-спіртавым растворам і пакрываюць вільготнай марляй; Пергаментныя плямы знікаюць праз 2-3 гадзіны, а плямы ад прыжыццёвых пашкоджанняў застаюцца;
* робяць надрэз на мяжы паміж пашкоджанай і нязмененай скурай; тканка пад пергаментнай плямай і непашкоджанай скурай маюць аднолькавы колер, у той час як тканка пад плямай ад прыжыццёвага пашкоджання цямнейшая і прасякнута крывёй.

Ступень і час трупнага высыхання не могуць быць выкарыстаны ў якасці крытэрыю для вызначэння часу смерці.

## Спасылкі 
* Трупное высыхание 

Катэгорыя:Судова-медыцынская экспертыза
Праспект Леніна (Ніжні Тагіл)

**Праспект імя Леніна** — магістраль у Ленінскім раёне Ніжняга Тагіла, у цэнтры горада. Галоўная вуліца горада. Вядзе ад вуліцы Астроўскага (Краязнаўчага музея) до Садовай вуліцы (дом побыту «Эра»). На вуліцы знаходзяцца Музей-запаведнік «Горназаводскі Урал», Драматычны тэатр, Ніжнетагільскі тэатр лялек, КДК «Сучаснік» і адміністрацыйныя ўстановы горада, а таксама мноства крам і банкаў. Утвораны ў 1928 годзе шляхам зліцця дзвюх вуліц — Аляксандраўская (вул. Леніна з 1928 г.; ад Краязнаўчага музея да Тэатральнай плошчы) і Салдзінская (ад Тэатральнай плошчы да дома побыту «Эра»).

Праспект забудоўваўся ў 1948—1958 гадах па праектах ленінградскіх архітэктараў Я. Свірскага, Г. Ціме і Н. Когана. Гэты комплекс жылых дамоў па праспекце Леніна прызнаны помнікам архітэктуры. Апроч таго, на праспекце захаваўся шэраг гістарычных аб’ектаў (Правіянцкая крама, дом таварыства спажыўцоў, купецкія дамы — усяго 15 аб’ектаў), якія таксама прызнаны помнікамі гісторыі і архітэктуры.

Праспект з’яўляецца галоўнай вуліцай горада. На праспекце знаходзіцца Тэатральная плошча — галоўная плошча горада, асноўнае месца правядзення гарадскіх імпрэз і свят.

На скрыжаванні праспекта Леніна і вуліцы Астроўскага ўсталяваны помнік Леніну ў Ніжнім Тагіле, адзін з першых помнікаў правадыру на Урале і СССР.

Катэгорыя:Вуліцы Ніжняга Тагіла
Катэгорыя:Праспекты Расіі
Катэгорыя:Вуліцы, названыя ў гонар Уладзіміра Леніна
П’ер Юбер Ністэн

**П’ер Юбер Ністэн** (; 30 кастрычніка 1771, Льеж — 3 сакавіка 1818, Парыж) — французска-бельгійскі лекар.

## Біяграфія 
У 1802, адначасова з атрыманнем дыплома доктара медыцыны ў Парыжы, апублікаваў сваю першую працу «Новыя гальванічныя досведы, праведзеныя на мускулах чалавека і цеплакроўных жывёл…» (). Разам з  займаўся піянерскімі даследаваннямі ў галіне кардыялогіі. Разам з Жазефам Капюронам склаў медыцынскі слоўнік (, 1806, які да 1865 года вытрымаў 12 выданняў).

Імя Ністэна носіць аднайменны , які апісвае заканамернасці трупнага адубення.

Катэгорыя:Медыкі Францыі
Правіянцкія склады (Ніжні Тагіл)

**Дзямідаўскія правіянцкія склады** — комплекс будынкаў пабудовы сярэдзіны XVIII стагоддзя ў гістарычным цэнтры горада Ніжняга Тагіла (Свярдлоўская вобласць, Расія). Комплекс складаецца з двух звонку падобных будынкаў: Верхняга правіянцкага і Ніжняга правіянцкага складоў. Абодва будынкі пабудаваны ў папулярным тады архітэктурным стылі Пятроўскае барока. Будынак Верхняга правіянцкага склада знаходзяцца на праспекце Леніна, 1а; будынак Ніжняга правіянцкага склада знаходзіцца па вуліцы Уральскай, 2а. Абодва будынкі знаходзяцца паміж двума найбуйнейшымі музеямі горада — Гісторыка-краязнаўчым і Выяўленчых мастацтваў. Найстарэйшыя будынкі горада.

## Гісторыя 
Склады былі пабудаваны па ўказанні Акінфа Дзямідава для захоўвання запасаў правіянту для тагільскіх заводаў у пачатку XVIII стагоддзя. Будынак Верхняга склада быў закладзены ў 1726 годзе і скончаны ў 1730-м; Ніжні склад быў пабудаваны ў 1750 годзе. У наш час будынкі ў якасці музеяў Ніжнетагільскага музея-запаведніка «Горназаводскі Урал».

## Верхні правіянцкі склад 
Будынак Верхняга склада аднапавярховы, пабудаваны з цэглы, мае круглыя вокны-ілюмінатары, руставаныя «церамныя» калоны і куты, высокую чатырохсхільны (чатырохкантовы) дах «на галандскі манір» з вокнамі-мансардамі. Дах з двух бакоў пераходзіць у паветкі, якія абапіраюцца на два шэрагі цагляных калон па абодва бакі будынка. Сцены і калоны складзены з чырвонай цэглы з белымі палосамі на выступах. Усярэдзіне ў якасці перакрыццяў скарыстаны драўляныя бэлькі і драўляныя апорныя слупы. Дзверы і рашоткі на вокнах даўнейшыя каваныя. Пад будынкам Верхняга склада ёсць сутарэннае памяшканне. У 2005 годзе склад быў цалкам адрэстаўраваны, улучаючы і інтэр'ер. Цяпер у будынку размяшчаецца Музей прыроды і аховы навакольнага асяроддзя.

## Ніжні правіянцкі склад 
Ніжні правіянцкі склад размешчаны бліжэй да Тагільскай сажалцы, таму знаходзіцца значна ніжэй Верхняга. Будынак двухпавярховы, першы паверх размешчаны ніжэй узроўню ходніка, да ўваходу з паркоўкі ўніз вядуць старыя ўсходы. Ніжні склад па сваёй архітэктуры вельмі падобны на Верхні: ён таксама пабудаваны з цэглы, з галоўнага фасада мае шэраг руставаных цагляных калон, на абодвух паверхах вокны-ілюмінатары, дах, таксама, як і ў Верхняга, чатырохсхільны, з галоўнага фасада пераходзіць у паветку, якую падтрымліваюць калоны. Сцены і калоны маюць шаравата-бэжавы колер. З боку Гісторыка-краязнаўчага музея ў нізіне, каля склада размяшчаецца экспазіцыя горназаводскага абсталявання пад адкрытым небам. У будынку Ніжняга склада цяпер размешчаны музей «Фондасховішча».

## Спасылкі 
* http://historyntagil.ru/9_16.htm
* http://semantic.uraic.ru/post/postbrowse.aspx?o1=14634&q=true&f=p&project=1
* http://nashural.ru/Goroda_i_sela/muzei-gornozavodskoi-ural.htm 

Катэгорыя:Культура Ніжняга Тагіла
Катэгорыя:Славутасці Свярдлоўскай вобласці
Катэгорыя:Помнікі архітэктуры Ніжняга Тагіла
Катэгорыя:Гісторыя Урала
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Ніжняга Тагіла
Катэгорыя:1730 год у Еўропе
Катэгорыя:XVIII стагоддзе ў Расіі
Ніжнетагільскі музей выяўленчых мастацтваў

**Ніжнетагільскі музей выяўленчых мастацтваў** — музей малярства, адзін з двух самых вялікіх музеяў горада Ніжняга Тагіла і другі па велічыні і значнасці музей выяўленчых мастацтваў у Свярдлоўскай вобласці (пасля Екацярынбургскага музея малярства). Знаходзіцца ў Ніжнім Тагіле, у Ленінскім раёне горада, у гістарычным цэнтры гарады, на вуліцы Уральскай, 7, 4 і 5, у цэнтры горада.

## Апісанне 
Музей выяўленчых мастацтваў Ніжняга Тагіла размясціўся ў трох старых будынках гістарычнага цэнтра горада. Галоўны корпус музея — гэты будынак 1865 года ў Рускім Гарадскім Купецкім стылі, што некалі належаў тагільскаму купцу П. Т. Аксёнаву. Там знаходзіцца большасць выстаўных залаў. У гэтым жа будынку знаходзіцца і адміністрацыя музея. Каля будынка за плотам ёсць невялікі садок з некалькімі паркавымі скульптурамі. Будынак мае тры паверхі. На даху над галоўнай выстаўнай залай для дадатковага асвятлення абсталяваны шкляны прызмавісты купал з вокнамі.

Пасля вайны будынак быў перабудаваны. Плошча будынка была павялічана ў паўтара разы за кошт вялікай двухпавярховай прыбудовы. На даху прыбудовы музея гэтак жа, як і на асноўнай частцы будынка, знаходзіцца шкляны прызмавісты купал з вокнамі, але няшмат меншага памеру.

Перад уваходам у галоўны корпус музей каштуе скульптура «Гарадскі анёл» працы ніжнетагільскага скульптара Аляксандра Іванова. Скульптура ўяўляе сабою кампазіцыю, што складаецца з дзвюх фігур. Галоўная фігура — гэта сам анёл. Гэта мужчына прыкладна гадоў сарака пяці, апрануты ў паліто, касцюм з гальштукам і ў капялюш моды 30-50-х гадоў XX стагоддзя з крыламі на спіне. На яго вачах ачкі, у адной руцэ ён трымае партфель. Напамінае літаратурнага Доктара Жывага. У іншай яго руцэ мужчына трымае дзіду і глядзіць з нудой на вялікі швелер, які стаіць перад ім (праца маскоўскага мастака Уладзіміра Мікітавіча Наседкіна). Ля ног анёла сядзіць маленькі пёс.

Праз вуліцу Уральскую, насупраць асноўнага будынка знаходзіцца другі корпус Музея выяўленчых мастацтваў. Тут галоўным чынам месцяцца творчыя студыі тагільскіх мастакоў і скульптараў. Дадзены будынак таксама выкананы ў Рускім стылі, але ў адрозненне ад асноўнага будынка, яно больш напамінае будынак Рускага музея ў Маскве, чым Купецкі Гарадскі стыль. У будынку два паверхі, яно цалкам цаглянае. На даху ёсць дзве дэкаратыўныя вежкі. Будынак з'яўляецца помнікам гісторыі і культуры рэгіянальнага значэння.

Поруч з корпусам мастацкіх студый знаходзіцца невялікі стары двухпавярховы будынак з каменным першым і бярвеністым другім паверхамі. Гэта арганізацыя «Саюза мастакоў Ніжняга Тагіла» пры Музеі выяўленчых мастацтваў.

Каля асноўнага будынка музея знаходзіцца бібліятэка, размешчаная ў пераробленым былым прыватным аднапавярховым жылым доме.

## Спасылкі 
* http://www.artmnt.ru
* http://tagil09.ru/yellowpages/company/3oHQw8cGGMidWbfHAGyh81
* http://www.info-tag.ru/grup/glav.php?name=5/1//1/1&po1name=0 
* http://www.liveinternet.ru/users/2010239/post222074116/
* http://www.shr-nt.ru

Катэгорыя:Музеі Ніжняга Тагіла
Катэгорыя:Славутасці Свярдлоўскай вобласці
Катэгорыя:Мастацкія музеі Расіі
Катэгорыя:Гісторыя Урала
Жазеф Капюрон

**Жазеф Капюрон** (; 1767—1850) — французскі лекар-акушэр.

## Навуковая дзейнасць 
У 1823 Капюрон абраны членам Акадэміі медыцыны. З яго прац найбольш вядомы складзены разам з П’ерам Ністэнам медыцынскі слоўнік (, 1806, да 1865 года вытрымаў 12 выданняў). Напісаў таксама працы «Новая medicinae elementa, ad nosographiae philosophicae normam exarata tyronumque usui accomodata» (1804, 1812), «Aphrodisiographie etc.» (1807), «Cours théorique et pratique d’en accouhements» (1811 і сл.), «Traité des maladies des femmes» (1812 і 1817), «Traité des maladies des enfants» (1813 і 1820), «Médecine legale relative a l’home art des accouchements» (II. 1821) і інш.).

Катэгорыя:Постаці французскай гінекалогіі
Катэгорыя:Постаці французскага акушэрства
Катэгорыя:Медыкі Францыі
Алесандра Перціні

**Алесандра Перціні** (; 25 верасня 1896 — 24 лютага 1990) — італьянскі палітык-сацыяліст, прэзідэнт Італіі з 1978 па 1985 год.
Ніжнетагільскі дзяржаўны цырк

**Ніжнетагільскі дзяржаўны цырк** — цырк горада Ніжняга Тагіла, размешчаны на Першамайскай вуліцы на паўночным беразе Тагільскай сажалкі ў Ленінскім раёне горада, у цэнтры горада.

## Апісанне 
Цырк Ніжняга Тагіла, як і большасць цыркаў свету, уяўляе сабою вялікі будынак з купалам. Ніжнетагільскі цырк адрозніваецца вялікім шырокім купалам з дэкаратыўнай «каронай» на яго вяршыні. Будынак двухпавярховы, мае васьмікантовую форму з доўгай прыбудовай для службовага карыстання (утрымання жывёл, адпачынку людзей і працы адміністрацыі). Парадны ўваход знаходзіцца ў галоўнай частцы будынка і выходзіць да плошчы перад цыркам.

## Гісторыя 
Упершыню цырк у Ніжнім Тагіле з’явіўся ўлетку 1885 г., калі ў горадзе даваў прадстаўленні сямейны цырк-шапіто М. Труцы. Відаць, ён быў манапалістам, бо іншыя цыркавыя трупы пачынаюць згадвацца толькі ў пачатку XX ст., калі ў горадзе працавалі часовыя цыркі і цыркі-шапіто антрэпрэнёраў Ф. Ізако, М. Бароўскага, Э. Строкая, У. Камухіна.

Стацыянарны цырк з’явіўся толькі праз некалькі дзесяцігоддзяў, калі ў 1931 г. у Ніжнім Тагіле быў збудаваны каркасна-насыпны ўцеплены будынак цырка. Будаванне цырка вёў Б. Муратаў, які яшчэ шмат гадоў быў яго першым дырэктарам. Памяшканне цырка было цёплым, што дазваляла даваць прадстаўленні і ўзімку.

Насыпны цырк дзейнічаў аж да 6 красавіка 1975 г., калі быў пабудаваны новы капітальны будынак. Новы будынак быў спраектаваны архітэктарамі І. Шадрыным, Л. Сягалам, Д. Лявонцьевым і разлічаны на 2 тысячы гледачоў. У ім цырк працуе аж да цяперашняга часу. Дырэктарамі цырка працавалі Ф. Лейцынгер (1975—1978), Э. Эрыц-Пухаў (1978-1984), Н. Башкіраў (з 1984). У цырку дэманструюцца не толькі выступы цыркавых калектываў, але і шоу зорак эстрады. Пры цырку дзейнічае гасцініца для артыстаў.

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Культура Ніжняга Тагіла
Катэгорыя:Цыркі Расіі
Цэнтральны парк культуры і адпачынку імя Бондзіна

**Цэнтральны парк культуры і адпачынку імя А. П. Бондзіна (ЦПКіА імя А. П. Бондзіна)** — цэнтральны парк горада Ніжняга Тагіла, размешчаны ў гістарычным цэнтры на беразе Тагільскай сажалкі, у Ленінскім раёне горада, у цэнтры горада.

## Гісторыя 
Парк на беразе Тагільскай сажалкі быў закладзены ў пачатку XIX ст., прыкладна ў 1806 г., і спачатку зваўся Панскім садам. Ён быў уладкаваны так, каб разам з панскім домам Мікалая Мікіціча Дзямідава складаць адзін ансамбль. Панскі сад разам з аранжарэяй адлюстраваны на карціне мастака Васіля Раева «Тагіл узімку». У гэтай аранжарэі ўзімку гадаваліся агуркі і ананасы.

У 1920-я гады ў садзе працаваў летні тэатр. Тут выступалі на гастролях розныя тэатры, паказваліся кінастужкі. У 1930-я гады ў садзе пачалі праводзіцца масавыя гарадскія гулянні, тут працавалі чытальня, рэстаран, пракат лодак для катанняў на сажалцы, а таксама пакой для аматараў шашак і шахмат і дзіцячая тэхнічная станцыя. 23 чэрвеня 1935 года ў сад прыехаў Уральскі заапарк.

27 ліпеня 1946 г. у парку быў урачыста адкрыты помнік ніжнетагільскаму пісьменніку А. П. Бондзіну працы скульптара М. П. Крамскога. 1 красавіка наступнага года 1947 г. гарадскі парк быў пераназваны ў гонар пісьменніка. У парку захаваўся дом (Мемарыяльна-літаратурны музей Бондзіна), у якім пісьменнік пражыў апошнія гады свайго жыцця.

У 1960—1970-я гады ў парку былі летні кінатэатр, эстрада, спартыўнае мястэчка, дзіцячая пляцоўка, планетарый.

У 2000-я ў парку Бондзіна з’яўляюцца металічныя скульптуры тагільскага скульптара Аляксандра Іванова «Мурашка-працавік» (антрапаморфная мурашка з рыдлёўкай) і «Страказа» (на ліхтары ў выглядзе кветкі дзьмухаўца). Таксама адкрываецца вялікая колькасць новых атракцыёнаў. У 2012 годзе на тэрыторыі парка працаваў прыватны кантактны заапарк.

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Бондзіна
Катэгорыя:Гісторыя Урала
Катэгорыя:Паркі Расіі
Сіняўка (рака)

**Сіня́ўка** — рака ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці, правы прыток ракі Свіслач (басейн Дняпра). Даўжыня 7,5 км. Пачынаецца з балота Мурашова за 1 км на ўсход ад вёскі Угодзіна, вусце за 0,4 км на ўсход ад вёскі Берлеж. Рэчышча каналізаванае.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Прытокі Свіслачы (прыток Бярэзіны)
Катэгорыя:Рэкі Пухавіцкага раёна
Музей абароны Масквы

**Дзяржаўны музей абароны Масквы** — музей, прысвечаны Маскоўскай бітве, а таксама памяці абаронцаў сталіцы. Штат музея складаецца з 60 чалавек, з іх 22 — навуковыя супрацоўнікі.

## Гісторыя музея 
Музей абароны Масквы быў заснаваны 25 снежня 1979 года на гістарычным месцы: тут у 1941 годзе знаходзіліся абарончыя межы. Пачатак музею паклала выстаўка да 40-годдзя Маскоўскай бітвы, на якой былі пададзены дакументы і ўзбраенне 1941—1942 гадоў. З 1981 года музей адкрыты для наведнікаў. А ў 1994 годзе была праведзена рэканструкцыя экспазіцыйных залаў музея. Пастаянная экспазіцыя створана толькі ў 1995 годзе і прымеркавана да 50-годдзя Перамогі.

Музей займае два ніжнія паверхі ў пяціпавярховым будынку, пабудаваным для адміністрацыі Алімпійскіх гульняў у Маскве ў 1980 годзе. Ля ўваходу размешчана вайсковая тэхніка часоў ВАВ.

## Калекцыя 
Экспазіцыя музея ўлучае каля 4000 сапраўдных экспанатаў, сярод якіх дакументы, фатаграфіі, зброю, карціны, асабістыя рэчы ўдзельнікаў абароны Масквы. У шасці залах музея знаходзяцца сем тэматычных кампазіцый. Экспазіцыя кожнай залы прысвечана пэўнаму падзелу абароны горада:

# *Першыя месяцы вайны*. Экспазіцыя залы ахапляе падзеі 1941—1942 гадоў і сканцэнтравана на фармаванні дывізій народнага рушэння, эвакуацыі насельніцтва і прадпрыемстваў сталіцы, а таксама Смаленскай бітве.
# *Абарона Масквы ад варожай авіяцыі*. Вялікае месца адведзена экспазіцыі, якая расказвае пра вычыны салдатаў СПА, якія тры гады адбівалі атакі фашысцкай арміі. Самы значны экспанат — сапраўдны аэрастат загароды.
# *Гераічная абарона Масквы, Масква прыфрантавая*. Зала падзеленая на дзве выстаўкі: тут пададзена абмундзіроўка і рыштунак салдатаў Чырвонай Арміі, якія абаранялі сталіцу, і салдат нямецкіх дывізій, што атакавалі яе.
# *Контрнаступ*. Выстава прысвечана зваротнаму наступу савецкіх войскаў пасля бітвы пад Прохараўкай.
# *Перамога*. Экспазіцыя размешчана на двух узроўнях, дзе паказаны баявы шлях сфармаваных ваярскіх частак савецкай арміі ад Масквы да Берліна і Японіі.
# *Памяць пра вайну і загінулых святая*. На выставе пададзены асабістыя рэчы ўдзельнікаў ВАВ, якія расказваюць пра паваеннае жыццё выжылых і ўшаноўваюць памяць загінулых. Сярод сходаў музея вялікая калекцыя ўзнагарод, мастацкія выданні пра бітву за Маскву, а таксама скульптура Даніэля Мітлянскага. Асобны стэнд прысвечаны маршалу Жукаву, чатырохразоваму Гераю Савецкага Саюза, дзе вывешаны яго партрэт і знаходзяцца некалькі прадметаў, якія належалі яму.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Дзяржаўнага музея абароны Масквы

Катэгорыя:Бітва за Маскву
абароны Масквы
Катэгорыя:Музеі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Трапарова-Нікуліна
Другая Гёхштэцкая бітва

**Гёхштэцкая бітва** (), у англамоўных крыніцах называецца **Бітва пры Бленхейме** (; ад  — назвы камуны ў Баварыі) — бітва, якая адбылася 13 жніўня 1704 года, у час вайны за іспанскую спадчыну (1701—1714), у раёне вёскі Гёхштэт (сучасны горад Гёхштэт-на-Дунаі, Германія) на левым беразе Дуная.

Людовік XIV планаваў вывесці з вайны Леапольда I аблогай Вены, габсбургскай сталіцы, і атрымаць выгодны мірны дагавор. Пагроза для Вены была вельмі высокай: армія баварскага курфюрста і маршала Марсена ў Баварыі пагражалі з захаду, а вялікая армія маршала Вандома ў паўночнай Італіі стварала сур'ёзную небяспеку з наступам праз перавал Брэнер. Вена таксама знаходзілася пад ціскам венгерскага паўстання Ракацы і яго ўсходніх паходаў. Разумеючы небяспеку, герцаг Мальбара вырашыў зняць пагрозу аблогі з Вены, накіраваўшы свае сілы на поўдзень, аказваючы дапамогу імператару Леапольду I у рамках Вялікага саюза.

Войскі пад камандаваннем прынца Яўгенія Савойскага і герцага Дж. Чэрчыля Мальбара разграмілі франка-баварскую армію пад камандаваннем баварскага курфюрста Максіміліяна і французскіх маршалаў  і К. Талара.

## Перадгісторыя 
Да 1704 года вайна за іспанскую спадчыну ішла чацвёрты год. Мінулы год стаў вельмі паспяховым для Францыі і яе саюзнікаў, асабліва на Дунаі, дзе маршал дэ Вілар і курфюрст Баварыі стварылі сур'ёзную пагрозу для аўстрыйскай сталіцы — Вены. Аднак з прычыны рознагалоссяў паміж камандзірамі Вілара змяніў менш актыўны Талар. Але ў 1704 годзе пагроза заставалася рэальнай: паўстанне Ракацы ў Венгрыі пагражала Свяшчэннай Рымскай імперыі, а войскі маршала Вандома рыхтавалі наступ з паўночнай Італіі У палацах Версаля і Мадрыда падзенне Вены лічылі той падзеяй, якая пачне разбурэнне Вялікага альянсу..

Для прадухілення з'яўлення на Дунаі войскаў саюзнікаў 46-тысячная армія Вільруа стрымлівала 70 000 галандскіх і англійскіх салдат каля Маастрыхта, пакуль генерал дэ Кюні абараняў Эльзас ад варожага ўварвання. Мальбара вырашыў падмануць галандскіх саюзнікаў, сімуляваўшы перамяшчэнне войскаў у Мозель па ўхваленым Гаагай плане, але адтуль ён накіраваў іх на злучэнне з аўстрыйскімі сіламі ў паўднёвай Германіі.

## Ход бітвы 
Талар неразумна размясціў свае войскі, сканцэнтраваўшы значную частку іх каля вёсках Бліндгайм, Оберглау, Лутцынген.

## Памяць 
У памяць пра гэту перамогу герцаг Мальбара назваў Бленхеймскі палац (англ. Blenheim Palace), адзін з самых вялікіх і багатых у Англіі.

## Літаратура 
* 

 

Катэгорыя:Бітвы вайны за іспанскую спадчыну
Катэгорыя:Бітвы Англіі
Катэгорыя:Бітвы Баварыі
Катэгорыя:Бітвы Свяшчэннай Рымскай імперыі
Катэгорыя:Бітвы Францыі
Катэгорыя:Бітвы ў Германіі
Катэгорыя:Падзеі 13 жніўня
Катэгорыя:Канфлікты 1704 года
Катэгорыя:Жнівень 1704 года
Фазатрон

[thumb|Сінхрацыклатрон у [ЦЕРНе]]
**Фазатро́н** (ад *фаза* + (*элек*)*трон*), ці **сінхрацыклатро́н** — цыклічны рэзанансны паскаральнік зараджаных часціц з пастаянным (у часе) кіруючым магнітным полем і пераменнай частатой паскаральнага электрычнага поля.
Часціцы рухаюцца па спіралі, якая раскручваецца (як у цыклатроне).

Выкарыстоўваецца для паскарэння цяжкіх часціц (пратонаў, іонаў і іншых) да энергій парадку 1 ГэВ.

## Літаратура 
*  С. 304.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Паскаральнікі часціц
Сяргей Міхайлавіч Кавальчук

{{ДД
| імя                = Сяргей Міхайлавіч Кавальчук
| жанчына            = 
| выява              =
| памер              = 
| подпіс             =

| тытул              = Міністр спорту і турызму Рэспублікі Беларусь
| перыядпачатак      = 5 сакавіка 2018
| перыядканец        = 
| прэзідэнт          = Аляксандр Лукашэнка
| прэм'ер            = Андрэй КабякоўСяргей РумасРаман ГалоўчанкаАляксандр Турчын
| папярэднік         = Аляксандр Шамко
| пераемнік          =

| дата нараджэння   = 14.8.1968
| месца нараджэння  = 
| дата смерці       = 
| месца смерці      = 
| нацыянальнасць    = 
| назва_палітычнай_арганізацыі = 
| партыя             = 
| муж                = 
| жонка              = 
| сужэнец            = 
| дзеці              = 
| бацька             = 
| маці               = 
| род                = 
| адукацыя           = 
| рэлігія            = 
| аўтограф           = 
| узнагароды         = { style="background: transparent"
 
  
  
  
}
}}

**Сярге́й Міха́йлавіч Кавальчу́к** (нар. , в. Журавок, Іванаўскі раён, Брэсцкая вобласць) — беларускі дзяржаўны дзеяч. Міністр спорту і турызму (з 2018 года).

## Біяграфія 
Скончыў Адэскае вышэйшае артылерыйскае каманднае вучылішча (1989), Ваенную акадэмію Рэспублікі Беларусь (1999).

У 1989—2004 гадах служыў ва Узброеных Сілах.

З 2004 года — супрацоўнік Службы бяспекі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь.

З 5 сакавіка 2018 года — міністр спорту і турызму Рэспублікі Беларусь.

20 лістапада 2020 года ўнесены ў санкцыйныя спісы Літвы, Латвіі і Эстоніі.

У красавіку 2023 года Уладзімір Зяленскі ўвёў санкцыі супраць Кавальчука.

## Палітычныя погляды 
Падпісаў адкрыты ліст спартыўных дзеячаў краіны, якія выступаюць за дзеючую ўладу Беларусі пасля здушэння народных пратэстаў у 2020 годзе.

## Узнагароды 
Узнагароджаны ордэнам «За службе Радзіме» III ступені, медалямі «За бездакорную службу» I, II і III ступеняў.

## Спасылкі 
* Старонка на сайце Міністэрства спорту і турызму  

Катэгорыя:Міністры спорту і турызму Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Выпускнікі Ваеннай акадэміі Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Супрацоўнікі Службы бяспекі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь