Генры Філдынг

**Генры Філдынг** (,  — ) — англійскі пісьменнік, найбуйнейшы прадстаўнік англійскага і еўрапейскага Асветніцтва.

## Біяграфія 
У 1726 Філдынг атрымаў адукацыю ў арыстакратычным Ітанскім каледжы, дзе напаткаў свайго будучага пажыццёвага сябра Уільяма Піта. Яго сястра, Сара Філдынг, таксама стала паспяховай пісьменніцай. Пасля недарэчнага здарэння з маладой кабетай, з-за якога яму пагражалі праблемы з законам, ён пераезджае ў Лондан, дзе і пачынаецца яго літаратурная кар’ера.

У 1728 ён піша сваю камедыю «Каханне ў розных масках» (*Love in Several Masques*), якую ставяць у адным з двух найлепшых тэатраў горада. Праз некаторы час Філдынг едзе ў Лейдэнскі ўніверсітэт, каб вучыць класічныя мовы і юрыспрудэнцыю, аднак з-за недахопу грошай мусіў вярнуцца ізноў у Лондан і пачаць працаваць пісьменнікам у тэатры.

Пасля вяртання ў Англію Філдынгу здаецца, што ён знайшоў сябе ў драматургіі. Яго наступнай камедыяй стала п’еса «Франт з Тэмпла» (1730), дзе распавядаецца аб студэнце-прайдзісвеце, які пасылае дадому вялізарныя рахункі на свечы, чарнілы, пёры, чым выклікае жах у сваіх бацькоў. Яны пачынаюць пужацца, каб ён не звар’яцеў ад упартых заняткаў. У тым жа годзе выходзіць камедыя «Палітык з кавярні, альбо суддзя ў пастцы» — прыклад даволі смелай сацыяльнай сатыры.

Жанравы пераход Філдынга ад камедыі гумараў да фарса сімвалізуе камедыя «Аўтарскі фарс» (1730), якая паставіла пісьменніка ў шэраг вядучых драматургаў Англіі.

Па-сапраўднаму вялікай падзеяй у творчасці Філдынга стала яго другая камедыя — «Трагедыя трагедый, альбо Жыццё і смерць Хлопчыка-з-пальчык Вялікага» (1731), да якой Уільям Хогарт зрабіў франтыспіс. Дзеянне адбываецца пры двары караля Артура, дзе вялікі герой Хлопчык-з-пальчык перамагае ворагаў, дабіваецца кахання волатак і прынцэс, але ў канцы гіне, з’едзены рудой каровай. П’еса карысталася вялікім поспехам сярод гледачоў і нават атрымала слова ўхвалы ад Джонатана Свіфта.

У сваіх наступных п’есах Філдынг ставіць за мэту адлюстраваць тую галечу і карупцыю, якая прыйшла на змену тыраніі. У сваім творы «Дон Кіхот у Англіі» (*Don Qvixote in England*, 1734) ён дае магчымасць чытачу павандраваць разам з Рыцарам Маркотнага Вобразу, ацэньваючым поглядам паназіраць за тагачаснымі англійскімі парадкамі і жахнуцца ад шматлікіх сацыяльных пачвараў — сквайраў, мэраў і шынкароў. У п’есе «Жыццё і смерць Цвярозага Сэнсу» распавядаецца пра барацьбу каралевы Цвярозы Сэнс з Папамі і Законам, якія дабіваюцца яе смерці. Гэты твор уваходзіць у склад камедыі «Паскін, драматычная сатыра на сучаснасць» (*Pasquin, a Dramatick Satire on the Times*, 1736), дзе ён наведвае выбары, а дакладней, рэпетыцыю камедыі пад назвай «Выбары». У сваім «Гістарычным календары за 1736 год» (*The Historical Register for the Year 1736*) праз па-майстэрску прыхаваную сатыру ён выкрывае брытанскі ўрад і робіць агляд сацыяльных і маральных «каштоўнасцей» тагачаснага грамадства. Некаторыя з гэтых прац Філдынга былі бязлітасна раскрытыкаваныя тагачасным урадам на чале з сэрам Робертам Уолпалам.

Закон аб тэатральнай цэнзуры 1737 года быў вынікам працы Філдынга гэтага перыяду. Апошняй кропляй цярпення Уолпала была поўная сатырычнай з’едлівасці п’еса «Прысвячэнне публіцы» (*The Vision of the Golden Rump*), пасля якой ён унёс у абедзве палаты парламента законапраект аб тэатральнай цэнзуры. Неўзабаве закон быў прыняты. Відавочна, што пасля прыняцця такога закона ставіць п’есы ў жанры палітычнай сатыры было ўжо фактычна немагчыма. У такіх варунках Філдынгу нічога не заставалася, як пакінуць тэатр і пачаць ізноў працаваць у сферы юрыспрудэнцыі. Каб пракарміць сваю жонку і дваіх дзяцей, Філдынг пачынае займацца адвакацкай дзейнасцю. У гэты час ён піша свае апавядальныя творы, звярнуўся да жанру рамана.

У сацыяльна-палітычным рамане-памфлеце з рысамі пікарэскі «Гісторыя жыцця нябожчыка Джонатана Уайльда Вялікага» (напісаны каля 1739) працягваюцца традыцыі сатыры Дж. Свіфта. Раман «Гісторыя прыгод Джозефа Эндруса і яго сябра Абраама Адамса» (1742) задуманы як пародыя на раман «Памела» С. Рычардсана. Наватарскай стала яго «камічная эпапея ў прозе» (т. зв. раман вялікай дарогі) «Гісторыя Тома Джонса, знайдыша» (1749), у якой чалавечы лёс паказаны на шырокім сацыяльным фоне шляхам спалучэння шырокай эпічнасці з камернасцю і лірычнасцю, сур’ёзнасці з мяккім інтэлектуальным гумарам і вострай сатырай.
Яго мастацкай манеры ўласціва «змяшаная паэтыка», перапляценне тэндэнцый асветніцкага класіцызму, барока, ракако і сентыменталізму (рысы апошняга ў рамане «Амелія», 1752).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Выпускнікі Ітана
Катэгорыя:Пісьменнікі паводле алфавіта
Катэгорыя:Англамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Эсэісты Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Пісьменнікі Вялікабрытаніі XVIII стагоддзя
Катэгорыя:Эсэісты паводле алфавіта