Ніна Штэмэ

**Ніна Марыя Штэмэ** (; нар.11 мая 1963) — шведская оперная спявачка, драматычнае сапрана.

Сённяшнія оперныя прыхільнікі лічаць Штэмэ найвялікшым вагнераўскім сапрана нашай эпохі. У 2010 годзе Майкл Кімельман напісаў пра адну з роляў Штэмэ ў оперы Рыхарда Вагнера «Die Walküre»: Што ж тычыцца Брунгільды, то Ніна Штэмэ спявала пышна. Цяжка прыгадаць, каб хто-небудзь гучаў больш камандна альбо нязмушана ў гэтай ролі, у тым ліку і Кірстэн Флагстад.

## Дзяцінства і адукацыя 
Штэмэ нарадзілася ў Стакгольме і з ранняга дзяцінства гуляла на піяніна і альце. Яна наведвала музычную школу Адольфа Фрэдрыка (швед. Adolf Fredriks Musikklasser), вядомую як школа спеваў і хору ў Стакгольме. На працягу года, будучы студэнтам па абмене ў сярэдняй школе Лэнглі ў Макліне, штат Вірджынія, яна далучылася да школьнага хору, спявала сола і атрымлівала ўзнагароды.

Паралельна з вучобай у галіне дзелавога адміністравання і эканомікі ў Стакгольмскім універсітэце Штэмэ прайшла двухгадовы курс у Стакгольмскай оперы. Яе дэбют у ролі Керубіна ў Катроней (Італія) ў 1989 годзе прымусіў Штэмэ прыняць рашэнне прытрымлівацца прафесійнай кар’еры спявачкі. Яна скончыла вучобу ў Універсітэцкім каледжы оперы Стакгольма ў 1994 годзе. У дадатак да двух другасных ролях у Каралеўскай шведскай оперы Стакгольма яна таксама выканала Разалінду (*Die Fledermaus*), Мімі (*«Багема»*), *Эўрыдыку ў п’есе* Глюка «*Арфей і Эўрыдзіка»* і Дзіяну (*La fedeltà premiata* Гайдна).

Яна спявала на двух конкурсах оперных спевакоў: Сусветны оперны конкурс Опералія і Кардзіфская спявачка свету. Як пераможца конкурсу Операліі ў 1993 годзе, Штэмэ была запрошаная заснавальнікам Операліі Пласіда Дамінга выступіць з ім на канцэрце ў La Bastille (1993). Гэты ж канцэрт адбыўся 1 студзеня 1994 года ў Мюнхене.

## Кар’ера 
З моманту свайго опернага дэбюту ў 1989 годзе ў ролі Керубіна ў Картоней, Штэмэ з’явілася ў шматлікіх оперных кампаніях, уключаючы шведскую Каралеўскую оперу ў Стакгольме, Венскую дзяржаўную оперу, Ла Скала (Мілан), оперу Земпера (Дрэздэн), Вялікі тэатр Жэневы, Цюрыхскую оперу, Тэатр дзі Сан-Карла (Неапаль), Гран Тэатр дэль Лісе (Барселона), Опера Бастылія (Парыж), Баварыя Стаатсопер (Мюнхен), Ковент-Гардэн (Лондан), Тэатр Рэал (Мадрыд), Тэатр Калон (Буэнас-Айрэс), Метрапалітэн-опера (Нью-Ёрк), Опера Сан-Францыска, а таксама ў Байрайце (Зальцбург), на фестывалях ў Саванліне, Гліндборне і Брэгенцы.

Яе ролі ўключаюць Разалінду, Мімі ў *Багеме*, Чыо-Чыо Сан у *Мадам Батэрфляй*, *Турандот*, *Тугу*, *Манон Леска*, *Суор Анжаліку*, Эўрыдыку, Кацярыну ў *Ледзі Макбэт з Мцэнска*, графіню ў *Жаніцьбы Фігароe*, Маргарыту, Агата, Мары, Нісію (Кеніг Кандаулес), Дженуфа, Маршалін, Еву, Элізабэту, Эльзу, Сэнту, Зіглінду, Элізабэту ў *Тангейзэры* і Ізольду. Гэта прынесла ёй прызнанне крытыкаў на Фестывальнай оперы ў Глайндборне ў 2003 годзе, на дыску для EMI Classics з Пласіда Дамінга, Антоніа Папана і хорам і аркестрам Каралеўскай оперы, Ковент-Гарден, выпушчаным у 2005 годзе, і потым на фестывалі ў Байрайце ў 2005 годзе і яшчэ раз у 2006 годзе. У 2007 годзе Штэмэ вярнулася ў ролі Ізольды ў оперу Глайндборнскага фестывалю, дзе дэбютавала ў гэтай ролі.

24 сакавіка 2006 года Штэмэ спявала Марыю ў прэм’еры Свен-Дэвід Сандстрэм у Стакгольме. Яна таксама дэбютавала ў галоўнай ролі *Аіды* ў новым спектаклі ў Цюрыхскай оперы і запісала свой першы альбом Чатырох апошніх песень Рычарда Штрауса і фінальных сцэн. На канцэртнай пляцоўцы ў 2006—2007 гадах яна выступала з сольным канцэртам з Антоніа Папана (фартэпіяна) у Барселоне і Дрэздэне, з канцэртнымі выступамі  ў Страсбургу і Парыжы і з сольным канцэртам у Цюрыхскай оперы.

У 2008 годзе Штэмэ замяніла Дэбары Фойгт у яе дэбютнай ролі Брунхільды ў оперы *Зігфрыда*, якая з’яўляецца часткай новага цыклу Венскага дзяржаўнага опернага кальца, які праводзіўся Францам Вельзерам-Мостам. Штэмэ таксама спявала Брунхільду на адкрыцці сезона 2010 года ў La Scala і ў *цыкле Рынга* 2011 года ў Сан-Францыска.

У 2015 годзе Штэмэ планавала выступіць у GöteborgsOperan ў Гётэбаргу (Швецыя) у новай оперы кампазітара Ханса Гефорса з лібрэта Керстына Перскі і рэжысёра Кейта Уорнера. Опера заснавана на шпіёнскім трылеры Альфрэда Хічкака *Notorious* 1946 года. Склад акцёрскага калектыву ўключаюў Катарыну Карнэус, Джона Лундгрэна і Міхаіла Вейнія.

У верасні і кастрычніку 2016 года Штэмэ вярнулася да ролі Ізольды ў новай пастаноўцы Метрапалітэн-оперы «Трыстан і Ізольда».

У 2017 годзе Штэмэ была салістам сапрана на фестывалі Праменадныя канцэрты.

Штэмэ выступае ў сярэднім 40 раз у год у розных месцах па ўсім свеце.

## Асабістая жыццё 
Штэмэ жыве ў Стакгольме. Яна замужам за сцэнографам Бенгтам Гомерам і мае траіх дзяцей. Яна размаўляе на пяці мовах.

## Узнагароды 
* 1993: пераможца Оперы, Сусветнай Оперны Конкурс
* 2004: атрымала оперны прыз *Svenska Dagbladet*
* 2005: абраная нямецкім экспертам з 50 членаў журы з часопіса *Opernwelt* ў якасці вядучай опернай спявачкі свету
* 2006: прызначана членам Каралеўскай акадэміі музыкі Швецыі
* 2006: прызначана Hovsångare каралём Карлам XVI Густавам
* 2008: атрымала медаль «Litteris et Artibus» ад караля Карла XVI Густава
* 2010: атрымала прэмію Лоўренса Аліўе за выдатныя дасягненні ў оперы
* 2010: атрымала італьянскую прэмію Premio Abbiati
* 2012: зноў абраная Опернвельтам як «Спявачка года»
* 2012: прызначана аўстрыйскай Kammersängerin
* 2012: Gramophone Award была ўручана за лепшы оперны запіс *Fidelio* Бетховена лэйбла DECCA, дзе Штэмэ выканала ролю Леаноры з аркестрам Люцэрнскага фестывалю пад кіраўніцтвам Клаўдзіа Абада
* 2013: абрана вядучай опернай спявачкай свету па версіі International Opera Awards
* 2014: атрымала дзявятую штогадовую прэмію *Opera News* Award «аддаючы даніну павагі пяці цудоўным артыстам, якія ўнеслі неацэнны ўклад у творчасць: рэжысёр Патрыс Шэро, тэнар Хуан Дыега Флорэс, мецца-сапрана Крысці Людвіг, бас-барытон Джэймс Морыс і сапрана Ніна Штэмэ*»*
* 2014: ўзнагароджана Ганаровым прызам горада Стакгольма 2014
* 2016: дыплом ганаровага доктара, Лундскі ўніверсітэт, Швецыя
* 2016: Атрымала шведскую прэмію Юсі Б’ёрлінга
* 2018: Прэмія Біргіт Нільсан

## Дыскаграфія 
* Ізольда ў *Трыстан і Ізольда* Рычарда Вагнера. (3 CD + 1 DVD). EMI
* Vier letzte Lieder Рычарда Штрауса. Фінальная сцэна з Капрычыё. Фінальная сцэна ад Саламеі. EMI Classics
* Ізольда ў *Трыстан і Ізольда* Вагнера. Глайндборнскі фестываль. Дырыжор Іржы Белахлавек. Opus Arte DVD
* Леанора ў *Фідэліа* Бетховена. Дырыжор Клаўдзіа Абада. Зальцбургскі Фэстшпіле. Decca
* У галоўнай ролі ў *Януфе* Леаша Яначака. Дырыжор Пітэр Шнайдэр. Прамы эфір Гран Тэатр дэль Лісеу, Барселона, 2005. DVD. Naxos
* Сэнта ў Вагнераўскім *Лятучым галандцы*. Дырыжор Дэвід Пара. Chandos 3119 (2 CD). (Opera in English)
* Канцэрт арыя *Міньён (Kennst du das Land) *Людвіга Мортэлмана*. *Дырыжор Жольт Хамар; Flemish Radio Orchestra. In Flanders’ Fields, vol. 33. Phaedra
* Загалоўная роля ў *Аідзе* Джузэпэ Вердзі. Цюрыхскі оперны тэатр. Дырыжор Адам Фішэр. DVD. BelAir Classics
* *Першы міжнародны галасавой конкурс Пласіда Дамінга — Гала-канцэрт*. Дырыжор Яўген Кон. Sony classical
* Маршалін у *Кавалеры ружы* Штрауса. Хор Цюрыхскага опернага тэатра. Ніна Штэмэ, Малін Хартэліус, Цюрых. Дырыжор Франц Вельзэр-Мост . EMI. DVD
* Леанора ў *Сіле лёсу* Вердзі. Хор і аркестр Венскай оперы, дырыжор Зубін Мехта. Unitel classics. DVD.
* Вікторыя і сапрана ў *Ett drömspel (П’еса мары)* Інгвара Лідхольма, опера з прэлюдыяй і двума дзеяннямі. З Хоканам Хагегардам . Caprice CAP. (2 CD)
* Ізольда ў *Трыстан і Ізольда* Вагнера. Сімфанічны аркестр Берлінскага радыё, прамой эфір 2012-03-27. Дырыжор Марэк Яноўскі. PentatoneClassics.
* Элізабэт ў *Тангейзерв* Вагнера. Дырыжор Марэк Яноўскі. PentatoneClassics
* Міні ў *La Fanciulla Del West* Пучыні. Дырыжор П’ер Джорджыа Марандзі . Каралеўская опера Стакгольма . Euroarts Unitel Classica. DVD.
* Брунхільда ў *Валькірыі* Вагнера. Ёнас Каўфман, Аня Кампэ, Рэнэ Папэ. Марыінскі аркестр, дырыжор Валерый Гергіеў.
* Зіглінда ў *Валькірыі* Вагнера. Дырыжор Франц Вельзэр-Мост. Венская дзяржаўная опера 2 снежня 2007. Orfeo.
* *Песні Весэнданк* Вагнера. Шведскі камерны аркестр. Дырыжор Томас Даусгаард . BIS 2022
* *Песні Весэнданк* Вагнера; *Песні* Ністроя *з мора*; Сем французскіх песень дэ Бека. Юзаф Дэ Бинхауэр, фартэпіяна. In Flanders’ Fields, vol. 40. Phaedra.
* *Песні Весэнданк Вагнера*. Зальцбургскі фестываль, дырыжор Марыс Янсанс. DVD Euroarts.

## Зноскі 
## Літаратура 
* Лізэ, Кірстэн, *Вагнераўскія гераіні.* *Стагоддзе вялікіх Ізольды і Брунхільды*, пераклад на англійскую: Чарлз Скрыбнер, выданне Каро, Берлін, 2013.  OCLC   844683799

## Спасылкі 
* 
* Біяграфія на сайце Artistman
* Каралеўскі оперны тэатр Стакгольм
* Нью-Ёрк Таймс агляд Стемме ў Тристане ў Байрайце (2006)
* Ніна Stemme Operabase

Катэгорыя:Оперныя спевакі і спявачкі Швецыі
Катэгорыя:Выпускнікі Стакгольмскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Лоўрэнса Аліўе
Катэгорыя:Сапрана
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Стакгольме