Трубчэўск

**Трубчэўск** () — горад (з 1778 года) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Трубчэўскага раёна Бранскай вобласці. Насельніцтва 16,1 тыс. чалавек (2005).

Горад на рацэ Дзясне (прытоку Дняпра), за 94 км на паўднёвы захад ад Бранска. 

## Гісторыя 
Горад узнік на аснове паселішча IX—XI стст. Першапачатковае паселішча размяшчалася за 10 км ніжэй па цячэнні Дзясны, побач сучаснай вёскі Кветунь. З XII ст. — на цяперашнім месцы, цэнтр удзельнага княства. У 1164—1500 цэнтр Трубчэўскага княства. У 2-й пал. XII ст. пашырыўся, да дзядзінца прымыкаў трохкутны ў плане вакольны горад, дзе быў узведзены каменны храм. Упершыню згадваецца ў «Аповесці мінулых гадоў» пад 1185 г. як *Трубецк*. У крыніцах называецца *Трубеч*, *Трубчэск* або *Трубежск*.

У 1240 годзе захоплены татарамі. У 1356 годзе захоплены вялікім князем літоўскім Альгердам і аддадзены ва ўдзел свайму сыну Дзмітрыю Альгердавічу, родапачынальніку князёў Трубяцкіх. Захоплены Вялікім княствам Маскоўскім падчас вайны 1500—1503 гадоў.

У час Лівонскай вайны (1558-83) спустошаны атрадам князем М. А. Вішнявецкага ў 1581 годзе. У 1580-х гадах узведзены новыя ўмацаванні. У Смутны час у 1609 годзе падараваны Лжэдзмітрыем II сандамірскаму ваяводзе Ю. Мнішэку. паводле Дэўлінскага перамір’я 1618 года адышоў да Рэчы Паспалітай. У снежні 1632 заняты рускімі войскамі ў ходзе руска-польскай вайны 1632-34 гадоў, паводле Палянаўскага міру (1634) застаўся ў складзе Рэчы Паспалітай. Падчас межавання мяжы, па дадатковым пратаколе ад 18(28) кастрычніка 1644 года, горад быў перададзены Рускай дзяржаве.

У 1659 г. пабудаваны новыя дрэва-земляныя ўмацаванні. З 1660 г. належаў князю А. М. Трубяцкому. З кан. 17 — пач. 18 стст. у Трубчэўску і павеце развівалася прамысловасць (жалезаробны, шкляныя заводы, у 2-й пал. 18 ст. — бровары і інш.). Паветовы горад Кіеўскай губерні (1708-19), Сеўскай правінцыі Кіеўскай (1719-27) і Белгародскай (1727-78) губерняў, Арлоўскай губерні (1778—1920; да 1796 — Арлоўскае намесніцтва). У вайну 1812 года з’яўляўся базай па нарыхтоўцы правіянту для расійскай арміі.

Савецкая ўлада ўстаноўлена 2(15) студзеня 1918 года. Паветовы горад (1920-24) і валасны цэнтр Почапскага павета (1924-29) Бранскай губерні. Раённы цэнтр Бранскай акругі Заходняй вобласці (1929-30), Заходняй вобласці (1930-37), Арлоўскай вобласці (1937-44). У Вялікую Айчынную вайну на захад ад Трубчэўска 29 жніўня — 5 верасня 1941 года адбылася адна з найбуйнейшых сустрэчных танкавых бітваў пачатковага этапу вайны. Акупіраваны германскімі войскамі 9.10.1941, быў моцна разбураны. Вызвалены савецкімі войскамі 18 верасня 1943 года падчас Бранскай наступальнай аперацыі. Раённы цэнтр Бранскай вобласці (1944-63, з 1964).

## Насельніцтва 
## Эканоміка 
Перапрацоўка сельскагаспадарчай сыравіны.
* АТ «Неруса»
* «Аграпрамвалакно»
* ДУ «Трубчэўскае лясніцтва»
* АТ «Трубчэўская мануфактура»
* АТ «Хлеб»
* АТ «Дзяснянскія сыры»
* ЗАТ «Дзяснянскі харчкамбінат»

## Адукацыя 
* Трубчэўскі політэхнічны тэхнікум.
* Трубчэўскі аграрны каледж.
* Трубчэўскі педагагічны каледж.
* Сярэднія школы № 1,2
* Гімназія № 1
* Прафесійны ліцэй № 1

## Славутасці 
* Троіцкі сабор (1784–92, на фун­да­мен­тах сабо­ра 12 ст.).
* Помнік 1000-годдзю Трубчэўска з фігу­рай Бая­на (1975).

## Вядомыя асобы 
* Іван Яфімавіч Пятроў (1896—1958) — ваенны дзеяч, генерал арміі, Герой Савецкага Саюза.
* Мікалай Паўлавіч Пятроў (1836—1920) — рускі вучоны ў галіне механікі і інжынер, генерал-інжынер.
* Яфрэм Майсеевіч Карпачоў (1914—1988) — беларускі гісторык, архівіст.

## Зноскі 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Бранскай вобласці