open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Навінкі (Мінскі раён)

**Наві́нкі** (, ) — былы пасёлак, з 2004 года ў межах Мінска.

## Назва 
Назва Навінкі абазначае новае паселішча.

## Гісторыя 
У 1885 годзе Навінкі — лясная варта (старожка) і ўрочышча Сёмкава-Гарадзецкай воласці. У 1908 годзе Навінка, урочышча, двор, 59 жыхароў.

У 1898 годзе ў Навінках Таварыства дапамогі бедным хворым яўрэям адкрыла санаторый для хворых на сухоты, санаторый быў на 13 ложкаў, працаваў з траўня да жніўня. У 1920-х гадах на месцы сядзібы была адкрытая працоўная калонія для душэўнахворых на 36 месцаў. У часе Другой сусветнай вайны пацыенты псіхіятрычнай калоніі былі забітыя нацыстамі (каля 200 чалавек), целы закапаныя ў суседніх Драздах.

Пасёлак уваходзіў у склад Цнянскага сельсавета. У 2004 годзе быў уключаны ў межы горада Мінска. Вясковая вуліца Рабочая займела назву Навінкаўская вуліца. Таксама, сярод іншых, вясковыя вуліцы атрымалі назвы Скалінская, Марусінская, Ярашэвіцкая, у гонар колішніх фальваркаў Скалін, Марусіна і ўрочышча Ярашэвічы.

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Населеныя пункты, якія ўвайшлі ў склад Мінска
Гарадзішча (Шчомысліцкі сельсавет)

**Гарадзі́шча** (, ) — вёска ў Мінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Шчомысліцкага сельсавета. Стаіць над ракой Пціч.

## Гісторыя 
Упершыню згадваецца ў Метрыцы ВКЛ у 1547 годзе. У Попісу войска ВКЛ 1567 года ёсць звесткі, што з гарадзішчанскага маёнтка ставілі 2 «коні». У 1582 годзе мястэчка, панскі двор, стадола, праводзіліся таргі.

Вёскай валодалі Палубінскія, Статкевічы, пазней на працягу 250 гадоў Пішчалы.

У XVIII ст. у Гарадзішчы была карчма і млын. У 1756 годзе пабудавана драўляная ўніяцкая Мікалаеўская царква.

У 1839 годзе царква пераведзена ў праваслаўе. Да 1864 года Гарадзішча было цэнтрам Гарадзішчанскай воласці. У 1894 годзе каля храма пабудавана званіца.

Царква зачынена савецкай уладай і разбурана ў 2-ю сусветную вайну.

У 2017 годзе на плошчы у вёсцы ўстаноўлены памятны знак з нагоды 470-годдзя паселішча (адлічанага ад 1547 года).

## Вядомыя асобы 
* Рудольф Пішчала (1788—1868) — падрадчык будаўніцтва ў 1825 годзе гарадской турмы ў Мінску (цяпер СІЗА-1), пазней вядомай пад назвамі «Пішчалаўскі замак» і «Валадарка». Памёр і пахаваны ў Гарадзішчы.
* **Станіслаў Пішчала** (памёр 20 лістапада 1807) — харунжы коннай гвардыі войскаў ВКЛ. Памёр і пахаваны ў Гарадзішчы.
* **Дамінік Пішчала** (нар. 1710) — оберст-лейтэнант войскаў ВКЛ.

## Выдатныя мясціны 
* Гарадзішча на Менцы, мясцовая назва «Вал»
* **Рака Менка**, якая дала назву сталіцы Беларусі Мінску (Менску) — правы прыток ракі Пціч. Бярэ свой пачатак у Гарадзішчы. У раёне Гарадзішча на Менцы ў раку некалі ўпадаў ручай Дунай (цяпер перасох, засталося рэчышча).
* **Могілкі сярэдзіны XVI ст.** (археалагічны аб’ект). Даследаваныя археолагамі ў 2012 годзе, аднесеныя да самага ранняга перыяду існавання вёскі. Месцяцца з супрацьлеглага ад Менскі выхаду з вала, на цяперашні час ніяк не абазначаныя на мясцовасці.

## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя ў 15 тамах. Т. 8, кн. 3. Мінская вобласць / Рэдкалегія: Т. У. Бялова (дырэктар) і інш. — Мн.: БелЭн, 2012. — 624 с.: іл. ISBN 978-985-11-0636-9 — С. 377—378.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Шчомысліцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мінскага раёна
Лецкаўшчына

**Ле́цкаўшчына** (, ) — вёска ў Мінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Шчомысліцкага сельсавета.

У 1894 г. на ўскраіне вёскі, на тэрыторыі селішча, селянін знайшоў скарб з 502 дырхемаў — Абасідаў (у т.л. асобнікі чаканеныя Тахірыдамі), Саманідаў, Сафарыдаў, перайманне чаканкі Саманідаў. Старэйшая манета — Абасіды, ал-Мамун, Ісбахан, 201 г.х. (816/817), маладзейшая — Саманіды, Ахмад ібн Ісмаіл, аш-Шаш, 299 г.х. (911/912). 47 дырхемаў паступілі ў Імператарскі Эрмітаж, 383 — у Віленскі музей старажытнасцей, 72 на Санкт-Пецярбургскі манетны двор у пераплаўку.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Шчомысліцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мінскага раёна
Новы Двор (Шчомысліцкі сельсавет)

**Но́вы Двор** (, ) — вёска ў Мінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Шчомысліцкага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1723 годзе згадваецца як фальварак і вёска ў Мінскім ваяводстве ВКЛ.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Шчомысліцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мінскага раёна
Гатовіна

**Гато́віна** (, ) — вёска ў Мінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Юзуфоўскага сельсавета.

У 1924—1939 гадах цэнтр Гатовінскага сельсавета.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Юзуфоўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мінскага раёна
Мацкі (Юзуфоўскі сельсавет)

**Мацкі́** (, ) — вёска ў Мінскім раёне Мінскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Юзуфоўскага сельсавета.

## Гісторыя 
26 чэрвеня 1941 г. экіпаж самалёта пад камандаваннем капітана Мікалая Гастэлы разбіўся паміж вёскамі Мацкі і Шапялі.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Юзуфоўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мінскага раёна
Каранішацы

**Карані́шацы** (, ) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Крывіцкага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1866 годзе вёска ў Вілейскім павеце Мінскай губерні Расійскай імперыі.

У 1921—1945 гадах вёска ў складзе Польскай Рэспублікі, Віленскага ваяводства, Вілейскага павета, гміны Крывічы.

## Насельніцтва 
* 1921 год — 181 жыхар, 29 двароў.
* 1931 год — 206 жыхароў, 34 двары.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Крывіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёна
Жукаўка (Мінскі раён)

**Жу́каўка** (, ) — вёска ў паўночнай частцы Мінскага раёна на мяжы з Лагойскім раёнам Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Юзуфоўскага сельсавета.

## Геаграфія 
Жукаўка размешчана на паўночным схіле Мінскага ўзвышша на скрыжаванні аўтадарогі  Мінск — Калачы — Мядзел з аўтадарогай  Юзуфова — Лысая Гара — Жукаўка. Каля вёскі цячэ рака Лукавая.

## Гісторыя 
У Расійскай імперыі Жукаўка ўваходзіла ў склад Беларуцкай воласці Мінскага павета Мінскай губерні.

З лютага па снежань 1918 года акупаваная войскамі кайзераўскай Германіі, са жніўня 1919 года па ліпень 1920 года — войскамі Польшчы. З 1919 года ў складзе БССР.

Пасля Рыжскага мірнага дагавора 1921 года непадалёку ад вёскі праходзіла мяжа з Заходняй Беларуссю.

Рашэннем Народнага камісара па ваенных і марскіх справах СССР К. Я. Варашылава ад 11 красавіка 1932 года была зацверджана паласа Мінскага раёна абароны ў наступным выглядзе: абвод умацаванага раёна па лініі Акалова — Плешчаніцы — Жукаўка — Заслаўе — Койданава — Станькава. У 1934—38 гадах у ваколіцах Жукаўкі пабудаваны шэраг доўгатэрміновых агнявых кропак батальённага раёна абароны «IV» Мінскага ўмацаванага раёна, які ўваходзіў у Лінію Сталіна. Сярод гэтых доўгатэрміновых агнявых кропак каля Жукаўкі размешчаны адзіны кулямётны капанір у Мінскім умацаваным раёне.

Падчас Вялікай Айчыннай вайны з пачатку ліпеня 1941 года па пачатак ліпеня 1944 года вёска была акупаваная.

## Славутасці 
]]
У вёсцы знаходзіцца драўляная Свята-Петра-Паўлаўская царква пабудаваная ў 1994 годзе. Каля царквы — драўляная брама-званіца. Крыху воддаль на рацэ знаходзіцца капліца-купель.

На паўднева-усходняй ускраіне вёскі знаходзяцца могілкі з капліцай свяціцеля Мікалая Цудатворца. На могілках пахаваны жыхары вёскі Жукаўка і навакольных вёсак, у тым ліку загінулыя падчас Вялікай Айчыннай вайны. Самыя старыя пахаванні, якія захаваліся, адносяцца да канца XIX стагоддзя.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Юзуфоўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мінскага раёна
Алешкі (Свірскі сельсавет)

**Але́шкі** (, ) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Свірскага сельсавета.

На поўдзень ад вёскі ўпадае ў Страчу рака Тушчанка. За 0,5 км ад вёскі знаходзіцца курганны могільнік.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Свірскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёна
Куркулі

**Куркулі́** (, ) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Свірскага сельсавета.

## Назва 
Літоўскае прозвішча *Kurkulis* звязваецца з *kurkuliuoti* "памалу бурчэць; сморкаць носа"*.*

## Спасылкі 
Катэгорыя:Свірскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёна
Лукашэвічы

**Лукашэ́вічы** (, ) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Свірскага сельсавета.

15 лістапада 1957 года вёска перададзена з Канстанцінаўскага сельсавета ў склад Шэметаўскага сельсавета.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Свірскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёна
Альшэва (Мядзельскі раён)

**Альшэ́ва** (, ) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Свірскага сельсавета. Размешчана а за 58 км у напрамку на паўночны захад ад горада Мядзел, за 198 км ад Мінска, за 15 км ад чыгуначнай станцыі Лынтупы, каля левага берага ракі Страча.

## Насельніцтва 
* 1995 год — 55 жыхароў, 29 двароў.

## Славутасці 
* Фрагменты былога сядзібна-паркавага ансамбля Хамінскіх (канец ХVІІІ — пачатак ХХ стагоддзя) на левым беразе ракі Страча — 
:: рэшткі сядзібнага дома
:: фрагменты парку
:: дзве гаспадарчыя пабудовы
:: лядоўня (1887)
:: стайня (канец ХІХ — пачатак ХХ стагоддзя)

## Вядомыя асобы 
* Станіслаў Хамінскі (1807—1886) — вайсковец і дзяржаўны дзеяч Расійскай імперыі.
* Аляксандр Хамінскі (1859—1936) — палітык, публіцыст і грамадскі дзеяч.
* Людвік Хамінскі (1890—1958) — палітык, кнігавыдавец. 

## Літаратура 
*  — С. 289.
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Свірскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёна
Катэгорыя:Хамінскія
Нецькі

**Не́цькі** (, ) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Свірскага сельсавета.

## Вядомыя асобы 
* Францішак Рамейка (1885—1931) — беларускі каталіцкі святар-адраджэнец, грамадскі дзеяч.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Свірскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёна
Нарэйшы (Мядзельскі раён)

**Нарэ́йшы** (, ) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Свірскага сельсавета.

## Назва 
Паблізу, у Кабыльніку засведчанае прозвішча Нарэйша (*Norejsza*), было яно і на літоўскай Жамойці. Ёсць сучасныя літоўскія прозвішчы *Norys, Noraitis*. Антрапанімічны суфікс -*eiš*- асабліва папулярны ва ўсходняй, аўкштайцкай частцы Літвы.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Свірскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёна
Сёмкі (Мядзельскі раён)

**Сёмкі** (, ) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Свірскага сельсавета.

## Гісторыя 
* 1864 год — вёска была ўладаннем Бышэўскіх, 71 жыхар мужчынскага полу.
* 1868 год — 18 двароў, 118 жыхароў.
* 1897 год — вёска Свянцянскага павету Віленскай губерні, 19 двароў і 127 жыхароў — 119 каталікоў і 8 праваслаўных.
* 1904 год — 235 жыхароў.
* 1908 год — 24 двары, 292 жыхары.
* 1960 год — 138 жыхароў.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Свірскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёна
Алешкі (Будслаўскі сельсавет)

**Але́шкі** (, ) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Будслаўскага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе Будслаўскай гміны Дунілавіцкага, потым Вілейскага паветаў Віленскага ваяводства.

## Насельніцтва 
* 1921 год — 138 жыхароў, 24 двары.
* 1931 год — 120 жыхароў, 25 двароў.

## Славутасці 
* Капліца

## Спасылкі 
Катэгорыя:Будслаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёна
Матыкі

**Маты́кі** (, ) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Будслаўскага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1866 годзе засценак у Вілейскім павеце Мінскай губерні Расійскай імперыі.

У 1921—1945 гадах вёска ў складзе Польскай Рэспублікі, Віленскага ваяводства, Вілейскага павета, гміны Крывічы.

## Насельніцтва 
* 1866 год — 143 жыхары, 16 двароў
* 1921 год — 218 жыхароў, 41 двор.
* 1931 год — 264 жыхары, 48 двароў.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Будслаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёна
Палессе (Мядзельскі раён)

**Пале́ссе** (, ) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Будслаўскага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1663 г. згадваецца ў складзе Ашмянскага павету ВКЛ.

У 1921—1945 гадах у складзе гміны Будслаў Дунілавіцкага, пасля Вілейскага паветаў Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.

## Насельніцтва 
* 1921 год — 55 жыхароў, 5 двароў.
* 1931 год — 70 жыхароў, 6 двароў.

## Славутасці 
* Сядзіба Аскеркаў «Будслаў» (канец XVIII — пачатак XX стст.)

Палессе. Сядзіба Аскеркаў "Будслаў" (01).jpg|Сядзібны дом
Палессе. Сядзіба Аскеркаў "Будслаў" (02).jpg|Балюстрада старога сядзібнага дома
Палессе. Сядзіба Аскеркаў "Будслаў" (03).jpg|Балюстрада старога сядзібнага дома. Задні фасад

## Вядомыя асобы 
* Галіна Францаўна Бальчэўская (нар. 1945) — беларуская актрыса.
* Іван Ігнацьевіч Васілевіч (нар. 1941) — беларускі архітэктар.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Будслаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёна
Азярцо (Мінскі раён)

**Азярцо́** (, ) — аграгарадок у Мінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Шчомысліцкага сельсавета.

Нараўне з Заслаўем з’яўляецца чэмпіёнам па колькасці гісторыка-культурных каштоўнасцей Мінскага раёна.

У 1939—1960 гадах цэнтр Строчыцкага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1709 годзе згадваецца як вёска ў складзе фальварка Гарадзішча ў Мінскім ваяводстве ВКЛ.

## Адукацыя 
Азярцоўская сярэдняя школа — дзяржаўная сярэдняя агульная ўстанова адукацыі ў аг. Азярцо. Навучанне вядзецца на рускай мове.

Школа пачала сваю працу 1 верасня 2007 года ў новым двухпавярховым будынку: вул. Школьная, 1. Кіраўнік: Віктар Францішкавіч Савіцкі.

## Славутасці 
* Беларускі дзяржаўны музей народнай архітэктуры і побыту
* Брацкая магіла (1944) — 
* Курганны могільнік (X ст.)

## Спасылкі 
Катэгорыя:Шчомысліцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мінскага раёна
Рыдупля

**Рыду́пля** (, ) — хутар у Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Нарацкага сельсавета.

У 2004 годзе Рыдупля была перададзена са Свірскага сельсавета ў склад Нарацкага сельсавета.

## Назва 
Назва Рудупля (пазнейшае Рыдупля) ад назвы ракі, якая працякае праз паселішча і ўцякае справа ў Мядзелку. Больш ранняя форма назвы, адлюстраваная на шэрагу ранейшых картаў, — Рудупля.

Назва балцкага паходжання, адпачатная балцка-літоўская форма **Rud-upė*, ад літоўскага *rudas* «руды, цёмна-жоўты», *upė* «рака».

Гідранімічныя аналагі — літоўскія рачныя назвы тыпу *Rud-upė, Rudė, Rudesa, Rudija*.

На ўсходзе старабалцкай тэрыторыі — балцкія рачныя назвы тыпу Рудзея, таксама Рыдага, Рудамея (< *Raud-ag-a, *Raud-am-a*, ад аднакарэннага *raudas* «чырвоны, чырванаваты»).

У мікрарэгіёне паміж азёрамі Нарач, Свір і верхнім цячэннем ракі Страча на поўначы мяркуецца канцэнтрацыя рэчак з балцкай «рудой» назвай.

Перакладная (ад таго ж **Rud-upė*) назва «Чырвоны ручай» у прытока Страчы (цячэ праз паселішча Чырвоны Ручай), які выцякае адразу на поўначы ад вытокаў Рудуплі. Назва другой захавалася на поўдні ад Рудуплі ў назве паселішча Рудзікля (каля Шэметава) на рэчцы-прытоку ракі Вялікі Перакоп. Пашыральнік *-kl-* вядомы ў літоўскім назва- і словаўтварэнні, з ім утвораныя літоўскія гідронімы тыпу *Skarokla* (возера), *Kruteklis, Krokiklis* (рэкі).

Назва значыць «Рудая рака».

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Нарацкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёна
Будслаў (пасёлак)

**Бу́дслаў** (, ) — пасёлак у Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Будслаўскага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1921—1945 гадах пасёлак у складзе Будслаўскай гміны Дунілавіцкага, потым Вілейскага паветаў Віленскага ваяводства

## Насельніцтва 
* 1921 год — 152 жыхары, 24 двары.
* 1931 год — 302 жыхары, 62 двары.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Будслаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёна
Двор Крапіўна

**Двор Крапі́ўна** (, ) — былая вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіла ў склад Слабадскога сельсавета.

## Гісторыя 
У 1921—1939 гадах фальварак Крапіўна ў складзе гміны Мядзел Пастаўскага павета Віленскага ваяводства.

Да 29 верасня 2006 года вёска ўваходзіла ў склад Дзягільскага сельсавета.

Скасавана 4 сакавіка 2016 года (далучана да вёскі Крапіўна).

## Насельніцтва 
* 1921 год — 64 жыхары, 10 двароў.
* 1931 год — 74 жыхары, 11 двароў.

## Спасылкі
Крапіўна (Мядзельскі раён)

**Крапі́ўна** (, ) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Слабадскога сельсавета.

## Гісторыя 
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе гміны Мядзел Пастаўскага павета Віленскага ваяводства.

Да 29 верасня 2006 года вёска ўваходзіла ў склад Дзягільскага сельсавета. 4 сакавіка 2016 года да вёскі далучана вёска Двор Крапіўна.

## Насельніцтва 
* 1921 год — 129 жыхароў, 33 двары.
* 1931 год — 146 жыхароў, 34 двары.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Слабадскі сельсавет (Мядзельскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёна
Кухальскія

**Куха́льскія** (, ) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Слабадскога сельсавета.

## Гісторыя 
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Мядзел Пастаўскага павета Віленскага ваяводства.

У 1940—1954 гадах вёска ў складзе Некасецкага сельсавета, у 1954—1957 гадах у складзе Мядзельскага сельсавета, з 15 лістапада 1957 года па 29 верасня 2006 года ў складзе Дзягільскага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 1921 год — 52 жыхары, 9 двароў.
* 1931 год — 55 жыхароў, 9 двароў.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Слабадскі сельсавет (Мядзельскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёна
Мілты

**Мі́лты** (, ) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Слабадскога сельсавета.

## Назва 
Ёсць літоўскае прозвішча *Milta*.

## Гісторыя 
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Груздава Пастаўскага павета Віленскага ваяводства.

Да 29 верасня 2006 года вёска ўваходзіла ў склад Дзягільскага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 1921 год — 80 жыхароў, 18 двароў.
* 1931 год — 77 жыхароў, 14 двароў.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Слабадскі сельсавет (Мядзельскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёна
Рэпішча (Мядзельскі раён)

**Рэ́пішча** (, ) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Будслаўскага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе Будслаўскай гміны Дунілавіцкага, потым Вілейскага павета Віленскага ваяводства.

Да 27 сакавіка 1959 года вёска ўваходзіла ў склад Вераб’ёўскага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 1921 год — 63 жыхары, 17 двароў.
* 1931 год — 83 жыхары, 14 двароў.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Будслаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёна
Дзятлаўшчына (Мядзельскі раён)

**Дзя́тлаўшчына** (, ) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Княгінінскага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1868 г. засценак Княгінінскай воласці Вілейскага павета Віленскай губерні, 2 двары, 17 жыхароў. У 1904 г. засценак налічваў 47 жыхароў. З 12.10.1940 г. у Княгінінскім сельсавеце Крывіцкага раёна Вілейскай, з 20.09.1944 г. Маладзечанскай, з 20.01.1960 г. Мінскай абласцей, з 25.12.1962 г. ў Мядзельскім раёне. У 1950 г. арганізаваны калгас «Герой працы». З 1957 вёска ў складзе саўгаса «Крывічы» (цэнтр — вёска Княгінін).

## Насельніцтва 
* 96 жыхароў (1960)
* 1 двор, 1 жыхар (1997)

## Спасылкі 
Катэгорыя:Княгінінскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёна
Круглава

**Кру́глава** (, ) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Княгінінскага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе Польскай Рэспублікі, Віленскага ваяводства, Вілейскага павета, гміны Касцяневічы.

## Насельніцтва 
* 1931 год — 91 жыхар, 15 двароў.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Княгінінскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёна
Маргі (Мядзельскі раён)

**Маргі́** (, ) — былая вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіла ў склад Княгінінскага сельсавета.

Ліквідавана ў 2018 годзе.

## Гісторыя 
У 1866 годзе засценак у Вілейскім павеце Мінскай губерні Расійскай імперыі.

У 1921—1945 гадах вёска ў складзе Польскай Рэспублікі, Віленскага ваяводства, Вілейскага павета, гміны Крывічы.

## Насельніцтва 
* 1931 год — 121 жыхар, 24 двары.

## Крыніцы 
## Спасылкі
Воргі

**Во́ргі** (, ) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Мядзельскага сельсавета.

Да 29 верасня 2006 года вёска ўваходзіла ў склад Лацвянскага сельсавета.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Мядзельскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёна
Садоўшчына (Мядзельскі раён)

**Садо́ўшчына** (, ) — былая вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіла ў склад Мядзельскага сельсавета.

Да 29 верасня 2006 года вёска ўваходзіла ў склад Лацвянскага сельсавета.

Ліквідавана ў 2016 годзе.

## Спасылкі
Лук’янавічы

**Лук’я́навічы** (, ) — аграгарадок у Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Мядзельскага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Мядзел Пастаўскага павета Віленскага ваяводства.

У 1940—1954 гадах цэнтр Лук’янавіцкага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 1921 год — 388 жыхароў, 74 двары.
* 1931 год — 410 жыхароў, 77 двароў.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Мядзельскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёна
Мікольцы (вёска)

**Міко́льцы** (, ) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Мядзельскага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1921—1945 гадах вёска i маёнтак у складзе гміны Мядзел Пастаўскага павета Віленскага ваяводства.

## Насельніцтва 
* 1921 год — 205 жыхароў, 33 двары.
* 1931 год — 295 жыхароў, 46 двароў.

## Вядомыя асобы 
* Адольф Усцінавіч Варановіч (нар. 1940) — беларускі пісьменнік.
* Тадэвуш Валянцінавіч Варановіч (нар. 1956) — суддзя Канстытуцыйнага Суда Рэспублікі Беларусь.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Мядзельскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёна
Круці

**Кру́ці** (, ) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Мядзельскага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе гміны Мядзел Пастаўскага павета Віленскага ваяводства.

## Насельніцтва 
* 1921 год — 313 жыхароў, 55 двароў.
* 1931 год — 291 жыхар, 55 двароў.

## Вядомыя асобы 
* Міхась Чарняўскі (1938—2013) — археолаг, пісьменнік.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Мядзельскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёна
Стомы

**Сто́мы** (, ) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Мядзельскага сельсавета.

## Назва 
Сярод наваградскага баярства ў Перапісе войска ВКЛ 1528 г. - "Стома Барысавіч". Ёсць літоўскія прозвішчы *Stoma, Stomaitis*, латышскае *Stoma.*

З іншага боку - блр. *стома.*

## Гісторыя 
У 1921—1939 гадах засценак у складзе гміны Мядзел Пастаўскага павета Віленскага ваяводства.

## Насельніцтва 
* 1921 год — 19 жыхароў, 3 двары.
* 1931 год — 25 жыхароў, 4 двары.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Мядзельскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёна
Кузьмічы (Нарацкі сельсавет)

**Кузьмічы́** (, ) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Нарацкага сельсавета.

## Геаграфія 
Вёска размешчана каля ўсходняга берага возера Кузьмічы.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Нарацкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёна
Кусеўшчына

**Ку́сеўшчына** (, ) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Нарацкага сельсавета.

За 0,4 км на паўночны захад ад вёскі знаходзіцца стаянка позняга мезаліту.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Нарацкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёна
Наносы

**Нано́сы** (, ) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Нарацкага сельсавета.

Вёска знаходзіцца на беразе возера Нарач, на паўвостраве Наносы, побач з вёскай Баравыя. Злучана дарогай з курортным пасёлкам Нарач.

У вёсцы размяшчаецца этнакультурны комплекс "Наносы-Наваселле". На поўдзень ад вёскі дзейнічае Рэспубліканскі дзіцячы цэнтр медыцынскай рэабілітацыі.
## Галерэя 

Nanosy, Narač. Наносы, Нарач (A. Visłocki, 1920-29).jpg|А. Віслоцкі, 1920-я
Nanosy, Narač. Наносы, Нарач (J. Bułhak, 1935) (2).jpg|Я. Булгак, 1935
Nanosy, Narač. Наносы, Нарач (J. Bułhak, 1935) (4).jpg|Я. Булгак, 1935
Nanosy, Narač. Наносы, Нарач (J. Bułhak, 1935).jpg|Я. Булгак, 1935

## Спасылкі 
* Артыкул на TUT.BY пра вёску Насосы 

Катэгорыя:Нарацкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёна
Пасынкі (Мядзельскі раён)

**Па́сынкі** (, ) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Нарацкага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Мядзел Пастаўскага павета Віленскага ваяводства.

## Насельніцтва 
* 1921 год — 130 жыхароў, 25 двароў.
* 1931 год — 222 жыхары, 42 двары.

## Спасылкі 
* Артыкул пра нямецкія ўмацаванні каля вёскі Пасынкі 
* 

Катэгорыя:Нарацкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёна
Рудашаны

**Рудаша́ны** (, ) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Нарацкага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1664 г. згадваецца ў складзе Ашмянскага павету ВКЛ.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Нарацкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёна
Шалкоўшчына

**Шалко́ўшчына** (, ) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Мядзельскага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Груздава Пастаўскага павета Віленскага ваяводства.

Да 29 верасня 2006 года вёска ўваходзіла ў склад Лацвянскага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 1921 год — 43 жыхары, 8 двароў.
* 1931 год — 151 жыхар, 21 двор.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Мядзельскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёна
Шыкавічы

**Шы́кавічы** (, ) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Мядзельскага сельсавета.

## Назва 
Фіксавалася прозвішча Шыкоўскі (Лебедзева). Было жалудоцкае Шык, астравецкае Шыкевіч, гервяцкае Шыкель. Ёсць літоўскае *Šikas*, латышскае *Šīks*.

## Гісторыя 
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Мядзел Пастаўскага павета Віленскага ваяводства.

## Насельніцтва 
* 1921 год — 206 жыхароў, 35 двароў.
* 1931 год — 252 жыхары, 46 двароў.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Мядзельскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёна
Кулікова (Мядзельскі раён)

**Куліко́ва** (, ) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Крывіцкага сельсавета.

Да 27 сакавіка 1959 года вёска ўваходзіла ў склад Вераб’ёўскага сельсавета, да 30 кастрычніка 2009 года — у склад Пузыроўскага сельсавета.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Крывіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёна
Нагаўкі (Мядзельскі раён)

**Нага́ўкі** (, ) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Слабадскога сельсавета.

## Гісторыя 
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе гміны Мядзел Пастаўскага павета Віленскага ваяводства.

У 1940—1954 гадах цэнтр Нагаўкаўскага сельсавета. Да 29 верасня 2006 года вёска ўваходзіла ў склад Дзягільскага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 1921 год — 424 жыхары, 73 двары.
* 1931 год — 408 жыхароў, 72 двары.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Слабадскі сельсавет (Мядзельскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёна
Альсевічы (Мядзельскі раён)

**Альсе́вічы** (, ) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Сваткаўскага сельсавета.

## Назва 
Паводле беларускага савецкага географа В. Жучкевіча "альсевічы" значыла "жыхары ля альховага лесу".

З іншага боку, было дзісенскае прозвішча Альсевіч, быстрыцкае Алскевіч. Ёсць літоўскія *Alsys, Alseikis*, латышскае *Alsis*. Было прускае двухасноўнае імя *Alse-but*.

## Гісторыя 
У 1921—1939 гадах вёска і засценак у складзе гміны Мядзел Пастаўскага павета Віленскага ваяводства.

Да 23 сакавіка 1987 года вёска ўваходзіла ў склад Узленскага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 1921 год — 255 жыхароў, 45 двароў.
* 1931 год — 242 жыхары, 49 двароў i засценак — 39 жыхароў, 9 двароў.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Сваткаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёна
Пузыры (Мядзельскі раён)

**Пузыры́** (, ) — аграгарадок у Беларусі, у Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Крывіцкага сельсавета.

Да 30 кастрычніка 2009 года вёска ўваходзіла ў склад Пузыроўскага сельсавета.

## Геаграфія 
Знаходзіцца за 43 км у напрамку на паўднёвы ўсход ад горада Мядзел, за 150 км ад Мінска, за 7 км ад чыгуначнага прыпыначнага пункта Крывічы.

## Гісторыя 
У 1866 годзе вёска ў Вілейскім павеце Мінскай губерні Расійскай імперыі.

У 1921—1945 гадах вёска ў складзе Польскай Рэспублікі, Віленскага ваяводства, Вілейскага павета, гміны Крывічы.

## Насельніцтва 
* 1866 год — 151 жыхар, 15 двароў
* 1921 год — 260 жыхароў, 50 двароў.
* 1931 год — 277 жыхароў, 56 двароў.
* 2000 год — 215 жыхароў, 92 двары.

## Памятныя мясціны 
Помнік землякам, загінуўшым у Вялікую Айчынную вайну.

## Літаратура 
* 
* 
* Ліст карты N-35-43. Выданне 1981 года.
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Крывіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёна
Новікі (Мядзельскі раён)

**Но́вікі** (, ) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Сваткаўскага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Мядзел Пастаўскага павета Віленскага ваяводства.

## Славутасці 
* Старыя могілкі
* Магіла Максіма Танка

## Насельніцтва 
* 1921 год — 235 жыхароў, 38 двароў.
* 1931 год — 271 жыхар, 48 двароў.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Сваткаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёна
Сіўцы (Мядзельскі раён)

**Сі́ўцы** (, ) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Будслаўскага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1866 годзе вёска ў Вілейскім павеце Мінскай губерні Расійскай імперыі.

У 1921—1945 гадах вёска ў складзе Польскай Рэспублікі, Віленскага ваяводства, Вілейскага павета, гміны Крывічы.

У 1940—1963 гадах цэнтр Сіўцаўскага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 1866 год — 115 жыхароў, 14 двароў
* 1921 год — 255 жыхароў, 43 двары.
* 1931 год — 282 жыхары, 55 двароў.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Будслаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёна
Узла

**У́зла** (, ) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Сваткаўскага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1662 г. згадваецца ў складзе Ашмянскага павету ВКЛ.

У 1965—1973 гадах цэнтр Брусоўскага сельсавета, у 1973—1987 гадах цэнтр Узленскага сельсавета.

## Славутасці 
* Руіны вадзянога млына.
* Рэшткі сядзібы.
* Хрысціянскія могілкі.

### Страчаная спадчына 
* Успенская царква.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Сваткаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёна
Старынкі 2

**Стары́нкі 2** (, ) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Сваткаўскага сельсавета. За 21 км на паўднёвы ўсход ад Мядзела, 16 км ад чыгуначнай станцыі Княгінін на лініі Полацк — Маладзечна.

## Гісторыя 
Вядома з XVII стагоддзя. У 1652 годзе — сяло. З 1793 года ў Расійскай імперыі. У 1846 годзе — 18 двароў, 179 жыхароў, у складзе маёнтка Вузла Вілейскага павета, уладанне графа Тызенгаўза. У 1875 годзе ў вёсцы адкрыта школа граматы. Паводле перапісу 1897 года — 34 двары, 247 жыхароў. У 1904 годзе — вёска, 279 жыхароў і засценак 44 жыхары.

У Першую сусветную вайну акупіравана германскімі войскамі. У 1921—1939 гадах у складзе Польшчы, у складзе гміны Мядзел Пастаўскага павета Віленскага ваяводства. У 1921 годзе ў вёсцы 55 двароў і 302 жыхары, у засценку 8 двароў і 59 жыхароў.

З верасня 1939 года ў складзе БССР. З 12 кастрычніка 1940 года ў Сваткаўскім сельсавеце Мядзельскага раёна Вілейскай вобласці. З 20 верасня 1944 года ў Маладзечанскай вобласці. У 1940 годзе 59 двароў, 309 жыхароў. Арганізаваны калгас імя Варашылава. У Вялікую Айчынную вайну акупіравана нямецка-фашысцкімі захопнікамі. Гітлераўцы спалілі 3 дамы і знішчылі 4 вяскоўцаў, яшчэ чатыры загінулі на партызанскім фронце. У 1949 годзе аднавілі калгас. У 1960 годзе — 276 жыхароў, у 1970 годзе — 191 жыхар. У 1997 годзе — 35 гаспадарак, 54 жыхары. У 2011 годзе — 13 жыхароў.

Да 23 сакавіка 1987 года вёска ўваходзіла ў склад Узленскага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 1921 год — 302 жыхары, 55 двароў.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Сваткаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёна
Красняны

**Красня́ны** (, ) — вёска ў Беларусі, у Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Слабадскога сельсавета.

## Славутасці 
* Сядзіба Янішэўскіх.

### Страчаная спадчына 
* Капліца.

## Вядомыя асобы 
* Антон Паўлавіч Садоўскі (1944—2025) — матэматык, доктар фізіка-матэматычных навук.

## Літаратура 
* 
* Ліст карты N-35-43. Выданне 1981 года.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Слабадскі сельсавет (Мядзельскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёна
Кузьмічы (Слабадскі сельсавет)

**Кузьмічы́** (, ) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Слабадскога сельсавета.

## Гісторыя 
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Жосна Дунілавіцкага (з 1926 года Пастаўскага) павета Віленскага ваяводства.

## Насельніцтва 
* 1921 год — 295 жыхароў, 64 двары.
* 1931 год — 317 жыхароў, 70 двароў.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Слабадскі сельсавет (Мядзельскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёна
Сівыя

**Сівы́я** (, ), да 1940-х гадоў засценак **Калінаўка** — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Сваткаўскага сельсавета.

## Гісторыя 
Вядома прынамсі з 1868 года як **засценак Калінаўка**, побач з аднайменнай вёскай Калінаўка Мядзельскай воласці Вілейскага павета Віленскай губерні. З 1921 года засценак у складзе гміны Мядзел Дунілавіцкага (з 1925 года Пастаўскага) павета Віленскага ваяводства. Пасля 1945 года вядома як вёска **Сівыя**.

## Насельніцтва 
* 1868 год — 26 жыхароў, 3 двары
* 1904 год — 67 жыхароў
* 1908 год — 64 жыхары, 12 двароў
* 1921 год — 58 жыхароў, 14 двароў.
* 1931 год — 72 жыхары, 12 двароў.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Сваткаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёна
Наўры

**На́ўры** (, ) — вёска ў Беларусі, у Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Сваткаўскага сельсавета.

Каля вёскі курганны могільнік XI—XII стагоддзяў .

## Назва 
Ёсць літоўскія прозвішчы *Naura, Nauronis*.

## Гісторыя 
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Мядзел Пастаўскага павета Віленскага ваяводства.

## Насельніцтва 
* 1921 год — 231 жыхар, 43 двары.
* 1931 год — 250 жыхароў, 38 двароў.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Сваткаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёна
Ляхавічы (Мядзельскі раён)

**Ля́хавічы** (, ) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Слабадскога сельсавета.

## Гісторыя 
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Мядзел Пастаўскага павета Віленскага ваяводства.

Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Старагабскага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 1921 год — 46 жыхароў, 8 двароў.
* 1931 год — 54 жыхары, 10 двароў.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Слабадскі сельсавет (Мядзельскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёна
Чарвячова

**Чарвячо́ва** (, ) — былая вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіла ў склад Старагабскага сельсавета.

Скасавана ў 2002 годзе.

## Спасылкі
Астраўляны (Мядзельскі раён)

**Астраўля́ны** (, ) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Занарацкага сельсавета.

Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Сырмежскага сельсавета.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Занарацкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёна
Зані

**За́ні** (, ) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Слабадскога сельсавета.

Знаходзіцца за 10 км у напрамку на ўсход ад горада Мядзел, за 173 км ад Мінска, за 25 км ад чыгуначнай станцыі Княгінін.

## Назва 
Беларускі савецкі географ В. Жучкевіч назвы тыпу Зані зусім па сугуччы звязваў з назвай жыхароў Заходняй Грузіі "зані".

З іншага бокуб фіксавалася горадзенскае прозвішча Заневіч. У тым жа панёманскім рэгіёне засведчаныя Зан, Зановіч. Ёсць літоўскія *Zanas, Zanaitis*, латышскія *Zāns, Zаns*.

## Гісторыя 
Падчас знаходжання беларускіх земляў у складзе Расійскай імперыі вёска ўваходзіла ў склад Вілейскага павета Віленскай губерні.

З 1 студзеня 1919 года — у складзе БССР. У гэты час лінія фронту праходзіла за 25 км на захад ад вёскі, каля паўночна-заходняга краю возера Нарач.

З 7 лістапада 1920 года вёска была ўключана ў склад гміны Мядзел новаўтворанага Дунілавіцкага павета пад Упраўленнем прыфрантавых і этапных тэрыторый. З 19 лютага 1921 года ў складзе гміны Мядзел Дунілавіцкага павета Навагрудскага ваяводства, з 13 красавіка 1922 года ў складзе польскай Віленскай зямлі, ператворанай 20 студзеня 1926 года ў Віленскае ваяводства Польскай Рэспублікі. З 1926 па 1939 гады — у складзе гміны Мядзел Пастаўскага павета Віленскага ваяводства.

У верасні 1939 года занята савецкімі войскамі ў выніку Пахода Чырвонай Арміі ў Заходнюю Беларусь і Заходнюю Украіну. З 12 лістапада 1939 года, пасля прыняцця на пазачарговай III сесіі Вярхоўнага Савета БССР Закона БССР «Аб уключэнні Заходняй Беларусі ў склад СССР і ўз’яднанні яе з БССР», у складзе БССР (з 4 снежня 1939 года ў Вілейскай вобласці). З 15 студзеня 1940 года ў сувязі са скасаваннем Пастаўскага павета — у складзе Мядзельскага раёна Вілейскай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Мядзельскага раёна Маладзечанскай вобласці, з 20 студзеня 1960 года — Мінскай вобласці.

З 28 мая 2013 года ў сувязі са скасаваннем Старагабскага сельсавета вёска ўвайшла ў склад Слабадскога сельсавета Мядзельскага раёна.

## Насельніцтва 
* 1921 год — 179 жыхароў, 38 двароў.
* 1931 год — 208 жыхароў, 42 двары.
* 1997 год — 175 жыхароў, 64 двары.

## Вядомыя асобы 
* Ігар Васільевіч Жук (1957—2017) — беларускі літаратуразнавец, літаратурны крытык і гісторык літаратуры.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* Ліст карты N-35-43. Выданне 1981 г. 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Слабадскі сельсавет (Мядзельскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёна
Макашы (Нясвіжскі раён)

**Макашы́** (, ) — вёска ў Нясвіжскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Гарадзейскага сельсавета.

Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Астроўскага сельсавета.

## Вядомыя асобы 
* Уладзімір Адамавіч Жылка (1900—1933) — беларускі паэт, перакладчык, крытык.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарадзейскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Нясвіжскага раёна
Вялікая Лысіца

**Вялі́кая Лы́сіца** (, ) — вёска ў Нясвіжскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Гарадзейскага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1940—1970 гадах цэнтр Лысіцкага сельсавета.

## Славутасці 
* Свята-Крыжаўзвіжанская царква (1915; пачатак ХХ стагоддзя), вул. 1 Мая, 11 (інв. 621/С-22090) — .

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарадзейскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Нясвіжскага раёна
Галаўцы

**Га́лаўцы** (, ) — вёска ў Нясвіжскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Гарадзейскага сельсавета.

## Гісторыя 
Да 12 жніўня 1970 года вёска ўваходзіла ў склад Лысіцкага сельсавета, да 26 верасня 1983 года — у склад Сноўскага сельсавета.

## Славутасці 
* Сядзіба
* Бровар

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарадзейскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Нясвіжскага раёна
Мацылёўшчына

**Мацылёўшчына** (, ) — вёска ў Нясвіжскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Сноўскага сельсавета.

Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Грыцкевіцкага сельсавета.

## Славутасці 
* Курганны могільнік (IX—XIII стагоддзі), за 0,6 км на захад ад вёскі, побач з могілкамі і дарогай у в. Грыцкавічы — 
* Царква Святога Мікалая (1861)

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Сноўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Нясвіжскага раёна
Нялепава

**Няле́пава** (, ) — вёска ў Нясвіжскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Сноўскага сельсавета.

Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Грыцкевіцкага сельсавета.

## Назва 
У гэтым жа рэгіёне, ля Клецку (ля дарогі на Бамбаевічы), у XVI ст. згадваецца зямля "пад Нялепавым гаем" ("*pod Nyelyepowym gayem"*).

Асабістае імя Нелеп засведчанае ў "Рэвізіі Кобрыньскай эканоміі" 1563 г. у Кобрыні: "*Нелепъ Соболевичъ",* а ля Кобрыні - прозвішча Неляповіч: "*Ленецъ Нелеповичъ*". У гэтым жа рэгіёне (ля Гнеўчыцаў) было дворышча Нялепавічы У ХІХ ст. ля Горадні фіксуецца прозвішча Нялепка.

## Вядомыя асобы 
* Віталь Мікула (1913—1944/1945) — беларускі ваенны дзеяч.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Сноўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Нясвіжскага раёна
Грыцкевічы

**Грыцке́вічы** (, ) — аграгарадок у Нясвіжскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Сноўскага сельсавета.

Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Грыцкевіцкага сельсавета.

## Геаграфія 
Аграгарадок знаходзіцца за 25 км у напрамку на паўднёвы захад ад горада Нясвіж, за 137 км ад Мінска, за 12 км ад чыгуначнай станцыі Пагарэльцы.

## Насельніцтва 
* 1997 год — 630 жыхароў, 254 двары.

## Славутасці 
* Свята-Мікалаеўская царква (XIX ст.)

## Вядомыя асобы 
* Валянціна Георгіеўна Гаховіч (1935—2019) — беларускі педагог, Заслужаны настаўнік БССР.

## Літаратура 
*  — С. 486.
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Сноўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Нясвіжскага раёна
Аношкі (Нясвіжскі раён)

**Ано́шкі** (, ) — аграгарадок у Нясвіжскім раёне Мінскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Казлоўскага сельсавета.

## Геаграфія 
Знаходзіцца за 15 км у напрамку на паўднёвы захад ад горада Нясвіж, за 140 км ад Мінска, за 11 км ад чыгуначнай станцыі Пагарэльцы, за 2 км на поўдзень ад аўтамабільнай дарогі .

## Назва 
У XVI ст. у гэтым рэгіёне, ля Клецку (у Бабаевічах) фіксуецца асабовае імя Аношка.

## Насельніцтва 
* 1908 год — 287 жыхароў, 49 двароў
* 1995 год — 968 жыхароў, 330 двароў.
* 1999 год — 953 жыхароў.
* 2009 год — 806 жыхароў.

## Славутасці 
* Гарадзішча перыяду ранняга жалезнага веку, 0,8 км на паўночны ўсход ад аграгарадка, урочышча Гарадзішча (інакш Перунова Гара).
* Фрагмент былой сядзібы Наруцавічы з паркам — .
* Царква Святой Ганны (2001).

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Казлоўскі сельсавет (Нясвіжскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Нясвіжскага раёна
Гусакі (Нясвіжскі раён)

**Гусакі́** (, ) — вёска ў Нясвіжскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Казлоўскага сельсавета.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Казлоўскі сельсавет (Нясвіжскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Нясвіжскага раёна
Альхоўка (Нясвіжскі раён)

**Альхо́ўка** (, ) — вёска ў Нясвіжскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Нясвіжскага сельсавета.

Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Карцэвіцкага сельсавета.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Нясвіжскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Нясвіжскага раёна
Надзея (Нясвіжскі раён)

**Надзе́я** (, ) — былая вёска ў Нясвіжскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіла ў склад Карцэвіцкага сельсавета.

Ліквідавана ў 2011 годзе.

## Спасылкі
Карцэвічы

**Карцэ́вічы** (, ) — аграгарадок у Нясвіжскім раёне Мінскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Нясвіжскага сельсавета.

Да 2013 года Карцэвічы былі цэнтрам Карцэвіцкага сельсавета.

## Геаграфія 
Аграгарадок знаходзіцца за 6 км у напрамку на паўднёвы захад ад горада Нясвіж, за 118 км ад Мінска, каля левага берага ракі Уша.

## Насельніцтва 
* 1998 год — 278 жыхароў, 129 двароў.

## Літаратура 
*  — С. 110.
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Нясвіжскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Нясвіжскага раёна
Асмолава (Нясвіжскі раён)

**Асмо́лава** (, ) — вёска ў Нясвіжскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Ланскага сельсавета.

## Вядомыя асобы 
* Сяргей Антонавіч Чыжык (нар. 1959) — акадэмік Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ланскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Нясвіжскага раёна
Качановічы (Нясвіжскі раён)

**Качано́вічы** (, ) — вёска ў Нясвіжскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Ланскага сельсавета.

У 1940—1954 гадах цэнтр Качановіцкага сельсавета. Да 9 жніўня 1960 года вёска ў складзе Дубейкаўскага сельсавета.

## Славутасці 
* Гарадзішча (IV—V, XI—XIII стагоддзі), за 1,4 км на паўночны ўсход ад цэнтру вёскі, урочышча Гарадзішча — 
*На вясковых могілках пахаваны 5 воінаў Савецкай Арміі, якія загінулі ў баі з гітлераўцамі пры вызваленні раёна. У 1970 годзе на магіле пастаўлены абеліск.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ланскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Нясвіжскага раёна
Лань (аграгарадок)

**Лань** (, ) — аграгарадок у Беларусі, у Нясвіжскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Ланскага сельсавета.

## Геаграфія 
Знаходзіцца за 10 км у напрамку на поўдзень ад горада Нясвіж, за 122 км ад Мінска, за 10 км ад чыгуначнай станцыі Клецк, на аўтамабільнай дарозе . У напрамку на поўдзень ад аграгарадка працякае рака Лань.

## Насельніцтва 
* 1998 год — 794 жыхары, 294 двары.

## Памятныя мясціны 
* Помнік землякам, загінуўшым у Вялікую Айчынную вайну.

## Славутасці 
* Свята-Пакроўская царква (канец ХІХ стагоддзя), вул. Лясная, 1а (інв.№ 621/ С-14103) — .

Лань. Свята-Пакроўская царква (03).jpg|Свята-Пакроўская царква
Лань. Свята-Пакроўская царква (01).jpg|Брама-званіца

## Вядомыя асобы 
* Тамара Генрыхаўна Пузіноўская — беларуская актрыса тэатра

## Літаратура 
*  — С. 127.
* 
* Ліст карты N-35-102. Выданне 1986 г. Стан мясцовасці на 1982 г.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ланскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Нясвіжскага раёна
Пукелеўшчына

**Пуке́леўшчына** (, ) — вёска ў Нясвіжскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Ланскага сельсавета.

## Назва 
У XVI ст. тут згадваецца "зямля Пукелева", "гай Пукелеў", "поле Пукелева", "Міхал Пукель".

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ланскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Нясвіжскага раёна
Чанавічы (Нясвіжскі раён)

**Чанаві́чы** (, ) — вёска ў Нясвіжскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Ланскага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1662 г. згадваецца ў складзе Наваградскага ваяводства ВКЛ.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ланскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Нясвіжскага раёна
Баяры (Нясвіжскі раён)

**Бая́ры** (, ) — вёска ў Нясвіжскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Ліпскага сельсавета.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ліпскі сельсавет (Нясвіжскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Нясвіжскага раёна
Завітая

**Завіта́я** (, ) — вёска ў Нясвіжскім раёне Мінскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Гарадзейскага сельсавета.

Да 9 жніўня 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Навасёлкаўскага сельсавета.

## Вядомыя асобы 
* Афанасій (Мартас) (1904—1983) — праваслаўны манах і святар, епіскап Віцебскі і Полацкі, рэлігійны і культурна-грамадскі дзеяч, гісторык.
* Дзмітрый Антонавіч Крывашэй (нар. 1972) — беларускі гісторык. Кандыдат гістарычных навук.
* Вячаслаў Міхайлавіч Шаўчэнка (нар. 1936) — беларускі архітэктар.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарадзейскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Нясвіжскага раёна
Клепачы (Нясвіжскі раён)

**Клепачы́** (, ) — вёска ў Беларусі, у Нясвіжскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Сноўскага сельсавета.

Да 2005 года ўваходзіла ў склад Ліпскага сельсавета.
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Мікалай Мікалаевіч Лабко (1948—2024) — беларускі партыйны і палітычны дзеяч.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Сноўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Нясвіжскага раёна
Дубейкі (Нясвіжскі раён)

**Дубе́йкі** (, ) — вёска ў Нясвіжскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Ланскага сельсавета.

У 1954—1971 гадах цэнтр Дубейкаўскага сельсавета. Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Лявонавіцкага сельсавета.

## Назва 
Ад імя *Dubeika* адпаведнае адыменнае літоўскае прозвішча.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ланскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Нясвіжскага раёна
Супрунавічы

**Супру́навічы** (, ) — вёска ў Нясвіжскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Сноўскага сельсавета.

Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Грыцкевіцкага сельсавета.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Сноўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Нясвіжскага раёна
Міціненты

**Мі́ціненты** (, ) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Занарацкага сельсавета.

Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Сырмежскага сельсавета.

## Назва 
Паблізу фіксавалася быстрыцкае прозвішча Міцевіч, было граўжышскае Мітовіч. Ёсць літоўскія *Mita, Mitas*, латышскае *Mits**.* Аснова *Mit-* у літоўскім двухасноўным прозвішчы *Mitigaila*.

З іншага боку, географ В. Жучкевіч тапонімы тыпу Міцькі, Міцькаўшчына звязваў з іменем Міцька.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Занарацкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёна
Новыя Навасёлкі (Нясвіжскі раён)

**Но́выя Навасёлкі** (, ) — вёска ў Нясвіжскім раёне Мінскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Сейлавіцкага сельсавета.

Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Навасёлкаўскага сельсавета.

## Геаграфія 
Вёска знаходзіцца за 11 км у напрамку на поўнач ад горада Нясвіж, за 101 км ад Мінска, за 10 км ад чыгуначнай станцыі Гарадзея.

## Насельніцтва 
* 2000 год — 176 жыхароў, 62 двары.

## Славутасць 
* Руіны касцёла — .

## Літаратура 
*  — С. 374.
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Сейлавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Нясвіжскага раёна