Івянец

**Івяне́ц**; 1931 — 3&nbsp;084 чал., з іх 1&nbsp;521 хрысціянін і 563 іўдзеі; 1940 — 3&nbsp;303 чал.; 1971 — 3,7 тыс. чал.; 2009 — 4&nbsp;320; 2016 — 4&nbsp;178 чал.; 2017 — 4&nbsp;206 чал.

## Эканоміка 
У Івянцы працуюць прадпрыемствы харчовай, дрэваапрацоўчай, хімічнай прамысловасці, у тым ліку фабрыка мастацкай керамікі і гафту, племянны птушказавод, дрэваапрацоўчы камбінат, дзяржаўнае прадпрыемства «Крыніца», кандытарская фабрыка «Іўкон». Гасцініца «Івянец».

Івянец — адзін з ганчарных цэнтраў Беларусі (гл. івянецкая кераміка). У даўнія часы мясцовая прадукцыя вывозілася не толькі ў навакольныя сёлы і мястэчкі, але і на рынкі Вільні і Мінску. Ганчарнае рамяство існуе тут і ў наш час.

Выява:2024.11.03 Pottery from Ivenets Ivianeč Minsk Region 1960s Museum of Belarusian Folk Art.jpg|Бытавыя рэчы (гляк, бачонак, збан), 1960-я гг.
Выява:2024.11.03 Pottery from Ivianeč Ivenets Minsk Region in Museum of Belarusian Folk Art.jpg|Бытавыя рэчы (вазы, спарыш, падсвечнік)
Выява:2024.11.03 Pottery from Ivianieč Ivenets Minsk Region Wysocki in Museum of Belarusian Folk Art.jpg|Бытавыя рэчы (трайнік, кубак, гарлач) 
Выява:2024.11.03 Ceramic Wisents from Ivianiec Valožyn District Minsk Region 1970s Museum Belarusian Folk Art.jpg|Керамічныя зубры для напояў, 1970-я гады. Гліна, глазура. 
Выява:2024.11.03 Ceramics of Ivianiec Valožyn District Minsk Region Wisents Potters 1970s Museum of Belarusian Folk Art.jpg|Серыя «Зубры» і «Ганчары», 1970-я гг.
Выява:2024.11.03 Ceramics of Ivianiec Valožyn District Minsk Region Household Utensils 1970s Clay Ceramic Glaze Painting.jpg|Бытавыя рэчы. 1970-я годы. Гліна, паліва, роспіс.

## Культура 
Дзейнічаюць музей традыцыйнай культуры (краязнаўчы музей), дзіцячая школа мастацтваў, Цэнтр творчасці дзяцей і моладзі, дом культуры, 2 бібліятэкі, кінатэатр.

Пачынаючы з 2003 года ў Івянцы адбываецца штогадовая «Музычная майстэрня» — найбуйнейшы ў Беларусі майстар-клас для хрысціянскіх музыкантаў і спевакоў.

## Інфраструктура 
У Івянцы працуюць сярэдняя і музычная школы, дашкольная ўстанова. Медыцынскае абслугоўванне насельніцтва ажыццяўляе пасялковая бальніца.

## Забудова 
### Планіроўка 
Планіроўка Івянца гістарычна склалася па традыцыйнай схеме: вуліцы пачынаюцца ад гандлёвай плошчы, размешчанай у сярэдзіне паселішча. Ад плошчы праменямі разыходзяцца шэсць вуліц. З іх тры пераходзяць у дарогі на Ракаў (зараз вул. 17 Верасня), Стоўбцы (вул. Камсамольская), Дзяржынава (вул. 1 Мая).

### Вуліцы і плошчы 
## Славутасці 
* Касцёл Святога Аляксея (чырвоны касцёл; 1905—1907) — 
* Комплекс кляштара францысканцаў: касцёл Святога Міхаіла Арханёла, кляштарны корпус, агароджа з брамай (белы касцёл; 1702—1705), на перакрыжаванні вуліц 1-га Мая і Пушкіна — 
* Курганны могільнік (XI—XIII стагоддзi), на паўночнай ускраіне пасёлка, за 0,4 км на поўнач ад касцёла, за 50 м на захад ад птушкафабрыкі — 
* Сядзіба Плявака (пач. XX ст.)
* Сінагога (1912)
* Царква Св. Ефрасінні (пасля 1990)
* Прыдарожныя капліца
* Капліца на каталіцкіх могілках
* Брацкая магiла (1941—1944), пл. Свабоды — 
* Адміністрацыйны будынак (1930-я)
* Дом-музей Апалінарыя Пупко (XIX ст.)
* Яўрэйскія могілкі
* Каталіцкія могілкі
* Помнік Ф. Дзяржынскаму

### Страчаная спадчына 
* Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (1745)
* Царква, пабудаваная на месцы касцёла Св. Тройцы

Івянец. Касцёл Св. Міхала Арханёла (07).jpg|Касцёл Святога Міхаіла Арханёла («Белы касцёл»)
Файл:Franciszkanie Iwieniec fc15.jpg|Кляштар францысканцаў
Файл:Івянец. Касцёл Святога Аляксея.jpg|Касцёл Святога Аляксея («Чырвоны касцёл»)
Івянец. Могілкі. Капліца каталіцкая.jpg|Могілкі. Капліца каталіцкая
Івянец. Царква Св. Ефрасінні.jpg |Царква Св. Ефрасінні
Файл:Synagogues in Ivyanets 1a.jpg|Сінагога
Файл:Iwieniec muzeum-A fc31.jpg|Краязнаўчы музей
Івянец. Брама каталіцкіх могілак (01).jpg|Брама каталіцкіх могілак

## Гарады-пабрацімы 
*  Стэрдынь, Польшча

## Вядомыя асобы 
* Уладзімір Яўгенавіч Ануфрыеў (нар. 1957) — беларускі мастак дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва, кераміст.
* Міхалка Петрукоў (Лотыш) — нашанівец
* Апалінарый Пупко (1893—1984) — самабытны майстар-разьбяр
* Вацлаў Пупка — грамадскі і палітычны дзеяч
* Адам Пучкар-Хмялеўскі (1891—1938) — беларускі рымска-каталіцкі святар, грамадскі і культурны дзеяч
* Лявон Лявонавіч Більдзюкевіч (1895—1942) — беларускі педагог, матэматык, грамадскі дзеяч.
* Васіль Паўлавіч Гур’янаў (нар. 1955) — беларускі палітык.
* Іосіф Валяр’янавіч Ляшчынскі (нар. 1924) — беларускі дзеяч аматарскага мастацтва, Заслужаны дзеяч культуры Беларусі.
* Таццяна Мікалаеўна Буйко (нар. 1959) — беларускі філосаф.

## Гл. таксама 
* Пасёлкі гарадскога тыпу Мінскай вобласці
* Пасёлкі гарадскога тыпу Беларусі

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 
* Kuźmiński J.J. Z Iwieńca i Stołpców do Białegostoku. — Białystok, 1993. ISBN 83-901635-0-0.
* 

## Спасылкі 
* 
* 
* Івянец ONLYNE — старонка г.п. Івянец


Катэгорыя:Мястэчкі Менскага ваяводства