open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Новы Азербайджан

, праспект Бюль-Бюля 13.]]

Партыя **«Новы Азербайджан»** () — кіруючая прапрэзідэнцкая палітычная партыя Азербайджана, якая налічвае ў сваіх шэрагах па афіцыйных дадзеных на канец 2014 года больш за 641 тысяч членаў і якая іграе дамінуючую ролю ў палітычным жыцці краіны. Старшынёй партыі ў канцы сакавіка 2005 года стаў прэзідэнт краіны Ільхам Аліеў, які змяніў на гэтай пасадзе Гейдара Аліева, які ў свой час быў яе заснавальнікам.

На парламенцкіх выбарах 1995, 2000 і 2005 гадоў партыя атрымлівала пераважную большасць галасоў. У прыватнасці, у 2000 годзе партыя атрымала 62,3 % галасоў і 75 з 125 месцаў у парламенце. У 2003 годзе яе кандыдат Ільхам Аліеў перамог на прэзідэнцкіх выбарах, атрымаўшы, па афіцыйных дадзеных, 80 % галасоў.

На парламенцкіх выбарах 7 лістапада 2010 года партыя, паводле папярэдніх звестак, атрымала 71 месца ў Парламентце Азербайджана. Па больш позніх дадзеных, члены партыі атрымалі 72 месца.

Намеснікамі старшыні партыі з’яўляюцца Ахмедаў Алі Джавад аглы і Алескеров Муртуз Наджаф аглы.

## Гл. таксама 
* Мілі Меджліс Азербайджана

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт партыі  

Катэгорыя:Нацыяналістычныя партыі Азербайджана
Цэгла

**Цэ́гла** (с-в.-) — штучны будаўнічы матэрыял у форме блокаў, зробленых з гліны, вапны, пяску і цэменту.

Блокі могуць быць розных памераў, аднак звычайныя суадносіны вышыні, шырыні і даўжыні — адпаведна 1:2:4. Для надання цэгле неабходных уласцівасцей (трываласці, устойлівасці да марозу і вільгаці) выкарыстоўваюцца разнастайныя метады: сушка, абпальванне, апрацоўка парай.

## Гісторыя 
Цэгла з’яўляецца найбольш старажытным будаўнічым матэрыялам. Ужыванне абпаленай цэглы ў дойлідстве і будаўніцтве ўзыходзіць да часоў Старажытнага Егіпта, а таксама Вавілона і Рыма, дзе з яе выкладваліся складаныя канструкцыі, накшталт арак і скляпенняў. У Сярэднявеччы цэглу пачалі выкарыстоўваць і для дэкаратыўнага аздаблення будынкаў.

### Гісторыя вырабу цэглы на Беларусі 
Цагельні, адмысловыя прадпрыемствы па вырабу цэглы, на Беларусі ўтвараліся прынамсі ў тых мястэчках, дзе была гліна. У Мінску іх было каля 10. Амаль кожная цагліна пазначалася фірмовым кляймом гаспадара цагельні. Найбольш вядомымі былі цагельні Авербуха.

Станам на 1993 год у Беларусі дзейнічалі 116 цагельняў з аб’ёмам вытворчасці 2,3 млрд штук умоўнай цэглы ў год. Да 2000 года засталося ўсяго 53 заводы, а вытворчасць упала да 0,8 млрд штук у год. Станам на 2025 год у Беларусі крыху больш за 10 прадпрыемстваў вырабляюць цэглу.

## Гл. таксама 
* Плінфа
* Клінкерная цэгла

## Спасылкі
Луалаба (правінцыя)

**Луалаба** () — адна з дваццаці шасці правінцый Дэмакратычнай Рэспублікі Конга паводле канстытуцыі 2005 года, якая месціцца на поўдні краіны. Адміністрацыйны цэнтр — Кальвезі. Плошча — 121 308 км², насельніцтва складае 1 677 288 (на 2005 год).
Замак Амбрас

**Замак Амбрас** () — замак-музей у Інсбруку, Аўстрыя. З'яўляецца адной з асноўных славутасцяў горада. Яе культурна-гістарычнае значэнне цесна звязана з эрцгерцагам Фердынандам II.

## Гісторыя 
Пабудова замка ўзыходзіць да часоў Фердынанда II, другога сына імператара Фердынанда I. Калі эрцгерцаг у 1563 годзе стаў суверэнам правінцыі Ціроль, ён наняў італьянскіх архітэктараў для перабудовы сярэднявечнай крэпасці ў рэнесансны замак.

Фердынанд II быў адным з самых шчодрых заступнікаў мастацтваў у сямействе Габсбургаў. У замку Амбрас ён сабраў пышныя калекцыі карцін, скульптур, зброі, упрыгожванняў і т. п.

Сёння Амбрас — адно з найпапулярных месцаў сярод турыстаў, якія наведваюць Інсбрук.

## Галерэя 

Image:Schloss Ambras in Tirol.jpg|Краявід замка на гравюры Матэўса Мерыяна Старэйшага
Image:Innsbruck 2 281.jpg|Каралы
Image:Innsbruck 2 252.jpg|Рыцарскія даспехі
Image:Spanish Hall of Ambras Castle, Innsbruck (inside)-2024-02-06.jpg|Іспанская зала

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Музеі Аўстрыі
Катэгорыя:Замкі Аўстрыі
Катэгорыя:Інсбрук
Рух Палікота

**Рух Палікота**, **РП** () — ліберальна-антыклерыкальная палітычная партыя ў Польшчы.

Рух Палікота — фактычна персанальная партыя эксцэнтрычнага палітыка Януша Палікота.

Асноўныя пункты праграмы партыі перад парламенцкімі выбарамі 2011 года:
# спыненне фінансавання рэлігійных арганізацый (перш за ўсё, каталіцкай царквы)
# спыненне дзейнасці каталіцкай царквы ў школах
# легалізацыя «партнёрскіх саюзаў» для гетэра- і гомасэксуальных пар 
# легалізацыя абароту лёгкіх наркотыкаў 
# легалізацыя абортаў 
# раўнанне жаночых і мужчынскіх пенсій 
# бясплатныя прэзерватывы і іншыя сродкі кантрацэпцыі
# бясплатны доступ у Інтэрнэт 
# барацьба з бюракратыяй 
# скасаванне Сената і памяншэнне ліку дэпутатаў Сейма да 360 
# падтрымка малога прадпрымальніцтва 
# барацьба з бюджэтным дэфіцытам 
# скарачэнне выдаткаў на войска

Катэгорыя:Палітычныя партыі Польшчы
Лінь Юйтан

**Лінь Юйтан** (кіт. 林語堂; , Баньцзай, Пінхэ, Чжанчжоу, Фуцзянь, Дынастыя Цын — , Ганконг) — кітайскі пісьменнік, філосаф, навуковец.

Кніга пісьменніка «Мая краіна і мой народ» (1935), напісаная па-англійску, паводле версіі The New York Times зрабілася адным з найлепшых сусветных бестсэлераў. Пераклаў шмат класічных кітайскіх твораў на англійскую мову, дапамагаў у распрацоўцы друкаркі для кітайскай мовы. З 1969 прэзідэнт кітайскага ПЭН-клуба, пасля — віцэ-прэзідэнт міжнароднага ПЭН-клуба. У 1975 быў намінаваны на Нобелеўскую прэмію за раман «Імгненне ў Пекіне».

## Спасылкі 
* Даследчы і мемарыяльны цэнтр «Дом Лінь Юйтана».

Катэгорыя:Пісьменнікі Кітая
Катэгорыя:Пісьменнікі Тайваня
Катэгорыя:Пісьменнікі ЗША
Катэгорыя:Перакладчыкі Кітая
Катэгорыя:Перакладчыкі з кітайскай мовы
Катэгорыя:Перакладчыкі на англійскую мову
Катэгорыя:Філосафы Кітая
Катэгорыя:Крытыкі Кітая
Катэгорыя:Публіцысты Кітая
Катэгорыя:Кітайскамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Англамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Лексікографы
Катэгорыя:Выпускнікі Лейпцыгскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выпускнікі Гарварда
Катэгорыя:Дактары філасофіі
Катэгорыя:Выкладчыкі Пекінскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выкладчыкі ўніверсітэта Цынхуа
Катэгорыя:Ганаровыя дактары Рутгерскага ўніверсітэта
Мангала (правінцыя)

**Мангала** () — адна з дваццаці шасці правінцый Дэмакратычнай Рэспублікі Конга паводле канстытуцыі 2005 года,  знаходзіцца на поўначы краіны. Адміністрацыйны цэнтр — Лісала. Плошча — 58 141 км², насельніцтва складае 1 793 564 (на 2005 год).
Музей планаў і рэльефаў (Парыж)

**Музей планаў і рэльефаў** () — музей у Парыжы.

## Гісторыя 
Пачатак музею, які захоўвае старыя планы, архіўныя карты і мадэлі, паклаў Луі XVI. Тут сабраны планы і мадэлі некалькіх стагоддзяў. Найстарэйшая мадэль горада Перпіньян адносіцца да 1866 года. Людовік XIV заняўся стварэннем калекцыі планаў крэпасцяў і гарадскіх умацаванняў у XVII ст. Яшчэ напачатку XX стагоддзя яго зборы складалі ваенную таямніцу, але ў 50-х гадах яны былі выстаўлены на паказ. Сёння калекцыя музея складаецца з планаў і рэльефаў шматлікіх крэпасцяў, выкананых у вялікім маштабе.

## Спасылкі 
* http://www.parisinfo.ru/muzei-parizha/muzej-planov-i-relefov.html 

Катэгорыя:Музеі Парыжа
Паўднёвае Ківу (правінцыя)

**Паўднёвае Ківу** () — адна з дваццаці шасці правінцый Дэмакратычнай Рэспублікі Конга паводле канстытуцыі 2005 года, знаходзіцца на ўсходзе краіны. Адміністрацыйны цэнтр — Букаву. Плошча — 65 070 км², насельніцтва складае 2 837 779 (на 1998 год).
Танганьіка (правінцыя)

**Танганьіка** () — адна з дваццаці шасці правінцый Дэмакратычнай Рэспублікі Конга паводле канстытуцыі 2005 года, знаходзіцца на паўднёвым усходзе краіны. Адміністрацыйны цэнта — Калеміе. Плошча — 134 940 км².
Санкуру (правінцыя)

**Санкуру** () — адна з дваццаці шасці правінцый Дэмакратычнай Рэспублікі Конга паводле канстытуцыі 2005 года, знаходзіцца ў цэнтры краіны. Адміністрацыйны цэнтр — Лоджа. Плошча — 105 000 км², насельніцтва складае 1 374 239 (на 2005 год).
Чуапа (правінцыя)

**Чуапа** () — адна з дваццаці шасці правінцый Дэмакратычнай Рэспублікі Конга паводле канстытуцыі 2005 года, знаходзіцца на паўночным захадзе краіны. Адміністрацыйны цэнтр — Баэндэ. Плошча — 132 940 км², насельніцтва складае каля 1 316 855 (на 2005 год).
Бандунду (правінцыя)

**Бандунду** (фр. Bandundu) — былая правінцыя Дэмакратычнай Рэспублікі Конга, знаходзіцца на захадзе краіны.

## Гісторыя 
Правінцыя была ўтворана ў 1966 годзе ў выніку зліцця трох посткаланіяльных правінцый Квілу, Кванга і Маі-Ндомбэ. Пасля прыняцця Канстытуцыі 2005 гэтыя тры правінцыі былі адноўлены.

Насельніцтва правінцыі — 5.201.000 чалавек (1998). Адміністрацыйны цэнтр — горад Бандунду.

Насельніцтва правінцыі традыцыйна вырошчвае сорга.
Ніжняе Конга (правінцыя)

**Ніжняе Конга** () — правінцыя ў Дэмакратычнай Рэспубліцы Конга. 

## Агульныя звесткі 
Паводле новай канстытуцыі краіны ад 2005 года, правінцыя Ніжняе Конга ў ранейшых межах з 2009 года пераўтвараецца ў правінцыю Цэнтральнае Конга (Congo Central). 

Плошча правінцыі Ніжняе Конга складае 53 920 км². Колькасць насельніцтва — 3 734,6 тыс. чалавек (на 2006 год). Шчыльнасць насельніцтва — 69,3 чал./км ² (на 2006 год). Адміністрацыйны цэнтр — горад Матады. Насельніцтва правінцыі ў асноўным прадстаўлена народам баконга, размаўляе на мове кіконга. 

Правінцыя была ўтворана ў 1960 годзе пасля абвяшчэння незалежнасці Бельгійскага Конга і першапачаткова насіла назву Цэнтральнае Конга.
Заходняе Касаі (правінцыя)

**Заходняе Касаі** (фр. Kasaï-Occidental) — былая правінцыя Дэмакратычнай Рэспублікі Конга, знаходзіцца на паўднёвым-захадзе краіны.

Пасля прыняцця Канстытуцыі 2005 правінцыя была падзелена на дзве новыя правінцыі: Касаі і Лулуа.

Насельніцтва правінцыі - 3.337.000 чалавек (1998). Адміністрацыйны цэнтр - Кананга.
Катанга (правінцыя)

**Катанга** (фр. Katanga) — правінцыя Дэмакратычнай Рэспублікі Конга.

Размешчана на паўднёвым усходзе краіны. Сталіца - Лубумбашы. Плошча 496.871 км ² (раней, па некаторых крыніцах - 518.000 км ²). Насельніцтва - каля 4.125.000 жыхароў (1998, ацэнка). Распаўсюджаныя мовы - суахілі і чылуба.

## Гісторыя 
250 px|left|thumb|Лубумбашы
У ліпені 1960 Катанга абвясціла сябе незалежнай дзяржавай Катанга, што прывяло да ўзброенага канфлікту з цэнтральнымі ўладамі Конга. У студзени 1963 года правінцыя была вернутая ў склад краіны пры ўдзеле міратворчых сіл ААН. З 1971 па 1997 год афіцыйна называлася правінцыя Шаба.

У гады Вялікай афрыканскай вайны (снежань 1998) ў правінцыі праходзілі жорсткія баі паміж баевікамі РКД і зімбабвійска-намібійскими інтэрвентамі (Абарона Кабала).

Катэгорыя:Правінцыі Дэмакратычнай Рэспублікі Конга
Катэгорыя:Былыя калоніі Бельгіі
Катэгорыя:Гістарычныя дзяржавы Афрыкі
Катэгорыя:Катанга
Паўднёвае Убангі (правінцыя)

**Паўднёвае Убангі** () — адна з дваццаці шасці правінцый Дэмакратычнай Рэспублікі Конга паводле канстытуцыі 2005 года, знаходзіцца на поўначы краіны. Адміністрацыйны цэнтр — Гемена. Плошча — 51 648 км², насельніцтва складае 2 744 345 (на 2005 год).
Музей гісторыі мастацтваў

**Музей гісторыі мастацтваў** (, скарочана *KHM*) — найвядомы мастацкі музей у Вене. Ён быў адкрыты ў 1891 годзе разам з размешчаным насупраць і па вонкавым выглядзе амаль ідэнтычным Музеем прыродазнаўства. Загад пра будаўніцтва быў аддадзены імператарам Францам Іосіфам I у рамках пашырэння горада ў 1858 годзе. Абодва музеі пабудаваны ў стылі італьянскага Рэнесансу па праекце Готфрыда Земпера і барона Карла фон Хазенаўера.

## Інтэр’ер 

Image:IMG 0091 - Wien - Kunsthistorisches Museum.JPG|Уваход
Image:KHM-Wien Prunkstiege-002.jpg|Лесвіца
Image:IMG 0090 - Wien - Kunsthistorisches Museum.JPG|Лесвіца
Image:Kunsthistorisches Museum Interior.JPG|Хол
Image:Kunsthistorisches Museum Vienna Saal.jpg|Адна з галерэй

## Цікавыя факты 
Музей практычна цалкам узноўлены ў Mafia: The City of Lost Heaven, у апошняй місіі «Смерць Мастацтва» (The Death of Art). У гэтым гульнявым творы музей зваўся «Lost Heaven National Gallery» (Гарадскі Музей Лост-Хэвена).

У Музеі знаходзіцца ўнікальная калекцыя карцін Пітэра Брэйгеля (старэйшага) — прыкладна трэць з усіх вядомых цяпер палотнаў мастака.

## Вядомыя карціны са збораў музея 

Выява:Raffael 030.jpg|Рафаэль «Мадонна ў зеляніне»
Выява:Pieter Bruegel the Elder - The Tower of Babel (Vienna) - Google Art Project - edited.jpg|Брэйгель «Вавілонская вежа»
Выява:Jan Vermeer - The Art of Painting - Google Art Project.jpg|Вермеер «Майстэрня мастака»
Выява:Hieronymus Bosch 054.jpg|Босх «Нясенне крыжа»

## Спасылкі 
* http://www.wien.info/ru/sightseeing/museums-exhibitions/top/museum-fine-arts


Катэгорыя:Музеі Вены
Катэгорыя:Мастацкія музеі Аўстрыі
Спаская вежа

**Спаская вежа** (раней — Фралоўская вежа) — адна з 20 вежаў Маскоўскага Крамля, якая выходзіць на Чырвоную плошчу. У вежы размешчаны галоўныя вароты Крамля — Спаскія, у шатры вежы ўстаноўлены знакаміты гадзіннік — куранты Маскоўскага Крамля.

## Спасылкі 
* Спаская вежа на сайце музея «Маскоўскі Крэмль» 
* Спаская вежа на сайце Прэзідэнта Расіі 
* Спаская вежа на World-Art.ru
* Фасад Спаскай вежы на Rusarh.ru 
* Спаскія куранты
* Двухгаловага арла жадаюць вярнуць на Спаскую вежу крамля
* «Пяціканцовыя крамлёўскія лалавыя зоркі павінны заняць сваё месца ў Гістарычным музеі»
* Спаскія куранты. Відэаздымка механізму гадзіннікаў з відэабанка TVDATA

Катэгорыя:Красная плошча (Масква)
Катэгорыя:Аб’екты на банкнотах
Цэнтральнае Конга (правінцыя)

**Цэнтральнае Конга** () — адна з дваццаці шасці правінцый Дэмакратычнай Рэспублікі Конга паводле канстытуцыі 2005 года, знаходзіцца на захадзе краіны. Адміністрацыйны цэнтр — Матады. Плошча — 53 920 км², насельніцтва складае 4 522 942 (на 2010 год).
Браты Маркс

**Браты Маркс** (*Marx Brothers*) — папулярны ў ЗША камедыйны квінтэт, які спецыялізаваўся на «камедыі абсурду» — боек, аплявух, флірту і «кіданні тартоў».

Каманда складалася з 
* Чыка (Леанард, 1887—1961), 
* Харпа (Адольф/Артур, 1888—1964),
* Граўча (Юліус Генры, 1890—1977), 
* Гама (Мільтан, 1892—1977), 
* Зепа (Герберт, 1901—1979).

Яны гралі ў вадэвілях і тэатральных пастаноўках, але сусветную вядомасць здабылі дзякуючы кінкматографу.

Іх ставяць у адзін шэраг з такімі зоркамі нямых камедый як Чарлі Чаплін і Бастэр Кітан. Сыны яўрэйскіх уцекачоў.

* 

Катэгорыя:Акцёры ЗША
Катэгорыя:Постаці амерыканскай каінарэжысуры
Катэгорыя:Акцёры нямога кіно
Катэгорыя:Браты і сёстры
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Нью-Ёрку
Бет Дэвіс

**Бет Дэвіс** (, поўнае імя **Рут Элізабет Дэвіс**, (); 5 красавіка 1908 — 6 кастрычніка 1989) — амерыканская , якая нароўні з Кэтрын Хепбёрн была прызнана Амерыканскім інстытутам кіно найвялікшай у гісторыі Галівуда. Першы чалавек у гісторыі сусветнага кінематографа, намінаваны на 10 «Оскараў».

## Фільмаграфія 
* 1950 — Усё пра Еву

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Бет Дэвіс 
* 
* 

Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Кубак Вальпі»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Сезар»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Сатурн»
Катэгорыя:Прэзідэнты Амерыканскай Акадэміі кінематаграфічных мастацтваў і навук
Царская вежа

**Царская вежа** — самая маладая і самая маленькая вежа Маскоўскага Крамля збудаваная ў 1680 годзе.

Строга кажучы, гэта не вежа, а каменны церам, шацёр, пастаўлены на сцяне. Калісьці тут была невялікая драўляная вежачка, з якой, па легендзе, цар Іван IV (Грозны) любіў назіраць за падзеямі, якія адбываліся на Чырвонай плошчы, — адсюль і назва вежы.

Белакаменныя паяскі на слупах, высокія пірамідкі па вуглах з пазалочанымі сцяжкамі, шацёр, завяршаецца пазалочаным вытанчаным флюгерам, — усё гэта надае вежы выгляд казачнага церама.

## Спасылкі 
* Апісанне вежы на сайце Маскоўскага Крамля 

Катэгорыя:Вежы Маскоўскага Крамля
Набатная вежа

**Набатная вежа** — вежа сцяны Маскоўскага Крамля. Размешчана на схіле крамлёўскага пагорка насупраць храма Васіля Блажэннага. Назва паходзіць ад Спаскага набатнага званы, які калісьці вісеў на ёй і служыў для пажарнай сігналізацыі.

Вежа была пабудавана ў 1495 годзе. Асноўны чацьвярык завяршаецца машыкулямі з парапетам. Яго нутро складаецца з двух ярусаў: ніжняга з плоскім перакрыццем і шматлікімі памяшканнямі, з лесвіцамі і праёмамі, якія забяспечваюць выхад на сцены, і верхняга з самкнёным скляпеннем.

У 1680 годзе на вежы быў надбудаваны верхні арачны чацвярык і шацёр з назіральнай вышкай. Паўасьміна адкрыты ў паражніну шатра. Дэталі і аздабленне верхняга чацверыка і шатра  нагадваюць завяршэнне Арсенальнай вежы.

Катэгорыя:Маскоўскі Крэмль
Траецкая вежа

**Траецкая вежа** (раней — **Багаяўленская**, **Рызапалажэнская**, **Знаменская**, **Карэтная**) — самая высокая вежа Маскоўскага Крамля. Знаходзіцца пасярэдзіне паўночна-заходняй сцяны.

## Апісанне 
Вышыня вежы ў цяперашні час разам з зоркай — 80 м.

Да брамы Траецкай вежы вядзе Траецкі мост. Вароты вежы служаць галоўным уваходам для наведвальнікаў Крамля.

У Траецкай вежы размяшчаецца Прэзідэнцкі аркестр Расіі.

## Гісторыя 
Пабудавана ў 1495—1499 гг. італьянскім архітэктарам Алевізам Фразіным Міланцам ().

Першапачатковая назва вежы — Багаяўленская, затым Рызапалажэнская, Знаменская (у гонар размешчаных на тэрыторыі Крамля сабораў) і Карэтная (у гонар карэтнага двара). Сваю цяперашнюю назву атрымала У 1658 годзе ўказам цара Аляксея Міхайлавіча у гонар падворка Тройцы-Сергіева манастыра, які знаходзіўся не далёка.

У двухпавярховай аснове вежы ў XVI—XVII стагоддзях размяшчалася турма.

З 1585 па 1812 гады на вежы знаходзіўся гадзіннік. У 2015 годзе была праведзена чарговая рэканструкцыя вежы, тады з’явіўся новы гадзіннік.

* Троицкая башня Московского Кремля

Катэгорыя:Маскоўскі Крэмль
Мікі Руні

**Мікі Руні** (; ) — амерыканскі , які да Другой сусветнай вайны паспяхова распрацоўваў тыпаж бойкага, знаходлівага падлетка. Чатыры разы быў намінаваны на «Оскар» і двойчы (у 1939 і 1983 гадах) атрымліваў яго за асаблівы ўклад у развіццё кіно. Занесены ў кнігу рэкордаў Гінеса як рэкардсмен па працягласці акцёрскай кар’еры.

## Зноскі 
Катэгорыя:Рэкардсмены Кнігі рэкордаў Гінеса
Джудзі Гарленд

**Джудзі Гарленд** (, пры нараджэнні: **Франсес Этэль Гам** (), 10 чэрвеня 1922, , ЗША — 22 чэрвеня 1969, , Вялікабрытанія) — амерыканская  і , лаўрэат прэмій «Залаты глобус», «Грэмі», «Тоні» і Маладзёжнай ўзнагароды кінаакадэміі, а таксама двойчы намінантка на прэмію «Оскар». Маці актрыс Лайзы Мінелі і Лорны Лафт. У 1999 годзе Джудзі Гарленд была ўключана Амерыканскім інстытутам кінамастацтва ў спіс найвялікшых амерыканскіх кіназорак.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Артыстычныя псеўданімы
Катэгорыя:Лаўрэаты моладзевай прэміі «Оскар»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Тоні»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты глобус»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Грэмі»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Сесіля Б. Дэ Міля
Артур Філіп

**Артур Філіп** (; , , Англія — , , Англія) — адмірал Каралеўскага флоту Англіі, губернатар штата Новы Паўднёвы Уэльс — першай еўрапейскай калоніі на аўстралійскім кантыненце.

Катэгорыя:Заснавальнікі гарадоў
Катэгорыя:Адміралы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Удзельнікі Сямігадовай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі вайны за незалежнасць ЗША
Ёрг Хайдэр

**Ёрг Хайдэр** (, 26 студзеня 1950, Бад-Гойзерн, Верхняя Аўстрыя — 11 кастрычніка 2008, Ламбіхль, Кетманнсдорф, Аўстрыя) — праварадыкальны аўстрыйскі палітык, нацыяналіст, шматгадовы лідар Аўстрыйскай партыі свабоды, у 2005 заснавальнік палітычнай партыі Альянс за будучыню Аўстрыі, у 1989—1991 і з 1999 да смерці ў 2008 — абраны губернатар Карынтыі.

## Спасылкі 
* Лідар ультраправых Аўстрыі загінуў у аварыі
* Пераемнік Йорга Хайдэра пацвердзіў, што той быў п'яны падчас аўтакатастрофы

Катэгорыя:Палітыкі Аўстрыі
Катэгорыя:Дзеячы нацыяналізму
Катэгорыя:Загінулі ў аўтамабільных катастрофах
Катэгорыя:Члены Аўстрыйскай партыі свабоды
Катэгорыя:Члены Альянсу за будучыню Аўстрыі
Логан Лерман

**Логан Лерман** (; ) — амерыканскі акцёр, вядомы па сваіх ролях у фільмах «Эфект матыля», «Геймер», «Персі Джэксан і выкрадальнік маланак».

## Біяграфія 
Логан Лерман нарадзіўся 19 студзеня 1992 года ў Беверлі-Хілз, штат Каліфорнія, ЗША, у яўрэйскай сям’і. Маці Лермана, Ліса (народжаная Голдман), працуе яго менеджарам, а бацька, Лары Лерман — бізнесмен.

Логан гаворыць, што пачаў адчуваць цікавасць да акцёрскага мастацтва гадоў з пяці, і што ён вырас на фільмах. Большасць яго сваякоў працуюць у сферы медыцыны, таму ў інтэрв’ю жартам заве сябе «паршывай авечкай». Яму цікава ўсё, што звязана з кінаіндустрыяй. У далейшым Лерман жадае паспрабаваць сябе ва ўсіх іпастасях, звязаных з кінаіндустрыяй, а ў кіно дэбютаваў у 2000 годзе, зняўшыся ў ролі сына героя Мэла Гібсана ў фільме «Патрыёт». У тым жа годзе разам з Гібсанам зняўся ў фільме «Чаго хочуць жанчыны».

У 2001 годзе сыграў персанажа Адама Гарсіі ў дзяцінстве ў «Моцнай жанчыне», а ў фільме 2004 года «Эфект матыля» іграе персанажа Эштана Кутчэра ў дзяцінстве. У 2003 годзе Логан зняўся ў дзвюх тэлестужкаах, і адна з роляў прыносіць яму перамогу на кінапрэміі «Малады акцёр» у намінацыі *Найлепшы малады акцёр тэлестужкі*. Акцёрская праца ў тэлесерыяле «Джэк і Бобі» таксама прыносіць у 2005 годзе перамогу на кінапрэміі «Малады акцёр». У 2006 годзе галоўная роля ў фільме «Крык савы» прыносіць яшчэ адну перамогу на кінапрэміі «Малады акцёр», але ўжо ў намінацыі *Найлепшы малады акцёр кінастужкі*.

У 2007 годзе здымаецца разам з Джымам Кэры ў фільме Джоэла Шумахера «Фатальны лік 23», а таксама ў «Цягніку на Юму» з такімі акцёрамі, як Расел Кроу, Крысціян Бэйл і Бен Фостэр. У 2009 годзе іграе Джорджа Хэмілтана ў «Мой адзіны», у якім Рэнэ Зелвегер іграла яго маці. У 2010 сыграў Персі Джэксана, сына Пасейдона ў фільме Крыса Каламбуса «Персі Джэксан і выкрадальнік маланак», заснаваным на кнізе Рыка Рыярдана. За гэту ролю быў намінаваны разам з Джэйкам Абелем, які сыграў сына Гермеса, на «MTV Movie Awards» у катэгорыі *Найлепшая бойка*.

## Фільмаграфія 
## Цікавыя факты 
* Спрабаваўся на ролю галоўнага героя ў фільме «Чалавек-павук 3D».

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
* 
* Рускамоўны фан-сайт
* Англамоўны фан-сайт 

Катэгорыя:Акцёры ЗША
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Беверлі-Хілз
Штэфан Пецнер

**Штэфан Пецнер** (, нар. 17 студзеня 1981) — правы аўстрыйскі палітык нацыяналістычнага кірунку, які стаў лідарам Альянсу за будучыню Аўстрыі ў 2008 пасля смерці яго заснавальніка і кіраўніка Ёрга Хайдэра. Да гібелі Хайдэра Пецнер быў намеснікам лідара партыі.

## Спасылкі 
* Лідар ультраправых Аўстрыі загінуў у аварыі
* Ён быў палюбоўнікам Хайдэра — (ням.)
* Слёзы Штэфана Петцнера — (ням.)
* Petzner geht, weil Rot-Schwarz kommt 

Катэгорыя:Палітыкі Аўстрыі
Катэгорыя:Дзеячы нацыяналізму
Катэгорыя:Члены Альянсу за будучыню Аўстрыі
Усходняя правінцыя (Конга)

**Усходняя** (фр. Orientale) — былая правінцыя Дэмакратычнай Рэспублікі Конга, знаходзілася на паўночным-усходзе краіны.

Пасля прыняцця Канстытуцыі 2005 правінцыя была падзелена на 4 новыя правінцыі: Ітурэі, Верхняе Уэле, Чопа і Ніжняе Уэле.

Насельніцтва правінцыі - 5.566.000 чалавек (1998). Адміністрацыйны цэнтр - Кісангані.

Больш за 50% плошчы правінцыі пакрыта трапічнымі лясамі. Раён Ітурэі быў цэнтрам Ітурыйскага канфлікту.
Ава Гарднер

**Ава Гарднер** (, 24 снежня 1922 — 25 студзеня 1990) — амерыканская , адна з самых яскравых зорак Галівуда 1940-х і 1950-х гадоў. Намінантка прэміі «Оскар». Увайшла ў спіс найвялікшых кіназорак ў гісторыі Галівуда. Уладальніца «твару анёла і цела багіні», яе часта называюць адной з самых прыгожых актрыс XX стагоддзя. Тройчы была замужам, у тым ліку за Мікі Руні і Фрэнкам Сінатрай.

## Спасылкі 
* 
* Ава Гарднер на MovieTreasures.com 
* Музей Авы Гарднер
Нікалас Холт

**Нікалас Кэрэдак Холт** (; нар. 7 снежня 1989 года, Уокінгэм, Беркшыр, Англія) — англійскі акцёр.

Стаў вядомы, які сыграў ролю хлопчыка *Маркуса* ў фільме «Мой хлопчык» з Х'ю Грантам, а пазней, ролю*Тоні* у драме канала E4 «Малакасосы». Нікалас трэці з чатырох дзяцей Глен, выкладчыка фартэпіяна, і Роджэра Холса, пілота авіякампаніі British Airways. Ён наведваў школу *Ranelagh*, але кінуў вучобу ва ўзросце 12-ці гадоў, каб засяродзіцца на дзеючай акцёрскай кар'еры.

## Фільмаграфія 
## Спасылкі 
* 
* *About a Boy* interview with Hoult
* фан-сайт Нікаласа Холта
Скансен

**Скансен** () — этнаграфічны комплекс — музей пад адкрытым небам, музей-вёска, размешчаны на востраве Юргордэн у Стакгольме. Заснаваны Артурам Хазеліусам 11 кастрычніка 1891 года.

## Заснаванне 
У 1810 годзе на востраве Юргордэн, які раней з’яўляўся валоданнем шведскай кароны, гандляр Ён Бургман пабудаваў летні павільён з прыгожым відам на горад, там жа ім быў разбіты дзівосны сад. Маёнтак Бургмана атрымаў назву «Скансен», бо побач была невялікая крэпасць ( — умацаванне), дзе прынцы каралеўскай сям’і навучаліся ваеннаму майстэрству.

У 1891 годзе Артур Хазеліус, дырэктар і заснавальнік Музея Паўночных краін, набывае маёнтак «Скансен». Тады ён піша: «… туды была перанесена палатка, з мэтай закласці музей, які не мае аналагаў, а менавіта фальклорны культурна-гістарычны музей пад адкрытым небам».

У нядзелю 11 кастрычніка 1891 года «Скансен» упершыню адкрыўся для наведвальнікаў, а яго першым экспанатам была хатка з Муры.250px|thumb|Сядзіба Скугахольм.
250px|thumb|Бар «Губхюлан», Музей тытуню і запалак.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Музеі Стакгольма
Катэгорыя:Музеі пад адкрытым небам
Катэгорыя:Этнаграфічныя музеі
Катэгорыя:Гістарычная рэканструкцыя
Катэгорыя:Юргордэн
Катэгорыя:З’явіліся ў 1891 годзе
Катэгорыя:1891 год у Швецыі
Уэстан-он-Трэнт

**Вёска Уэстан-он-Трэнт** () — вёска і абшчына у раёне Паўднёвы Дэрбішыр графства Дэрбішыр, Англія, знаходзіцца на поўнач ад ракі Трэнт і канала Трэнт і Мерсі.

Назва вёскі — англа-саксонскага паходжання, суфікс «тан» мае значэнне «горад», а цалкам назва Уэстан азначае Заходні Горад (West Town). Па дадзеных перапісу 2004 года ў вёсцы пражывае каля 800 чалавек старэйшых за 16 гадоў.

## Гісторыя 
thumb|left|Уэстан-Хол, 2007 год

Першае згадванне Уэстана адносіцца да 1009 года, калі кароль Англіі Этэльрэд Неразумны ўсталяваў межы горада.

У 1086 маёнтак Уэстан быў падараваны каралём Вільгельмам I Заваёўнікам Гуга д'Аўраншу. У 1215 годзе кароль Ян Беззямельны падпісаў статут аб тым, што Уэстан не належыць да навакольных яго акруг.

У 1603 годзе кароль Якаў I завітаў у Уэстан-он-Трэнт у якасці маёнтка Чарльзу Пагету, змоўшчыку і шпіёну Рымска-Каталіцкай царквы, у 1633 годзе Якаў I зрабіў новым уладальнікам вёскі Энтані Роўпера. Лічыцца, што менавіта ў гэты перыяд было пачата будаўніцтва вядомага будынка Уэстан-Хола.

У 1642 годзе, у пачатку англійскай грамадзянскай вайны салдаты, раскватараваных ва Уэстан-Холе атакавалі раялістаў, што стаялі лагерам на паўднёвым беразе ракі.

У 1649 годзе сям'я Роўпераў прадала Уэстан-Хол, і ён так і не быў дабудаваны.

У верасні 1770 было пачата будаўніцтва рачнога канала, які пасля быў уключаны ў спісы культурнай спадчыны Англіі.

У 1851 годзе насельніцтва Уэстана складала каля 400 чалавек, прыкладна 70 двароў. У 1873 годзе ва Уэстане была адкрыта чыгунка, для яе будаўніцтва прыйшлося падарваць некалькі дамоў, і яна пралягла прама праз паселішча, падзяліўшы яго на паўночную і паўднёвую часткі, маладасягальныя адна для адной.

У 1937 годзе ва Уэстане быў працягнуты вадаправод, што дало магчымасць таксама ўладкаваць цэнтралізаваную каналізацыю. Працы абышліся ў 50 тысяч фунтаў стэрлінгаў.

Пасля Другой сусветнай вайны адзін з пабудаваных пад Уэстан-он-Трэнтам у ваенныя гады лагераў стаў домам для аддзялення Асацыяцыі Украінскай Моладзі ў Вялікабрытаніі. Паселішча носіць назву *Tarasivka*.

У 1980 годзе, у час падрыхтоўкі маскоўскай Алімпіяды савецкі бок заявіў, што Уэстан-он-Трэнт з'яўляецца апорай міжнароднага шпіянажу, гаворка ішла аб украінскім трэніровачным лагеры ЦРУ, які рыхтуе агентаў для сабатажу Алімпійскіх гульняў.

## Культура і адукацыя 
thumb|left|Вясковая ратуша

Адзіная навучальная ўстанова ва Уэста-он-Трэнце — пачатковая школа Царквы Англіі, заснаваная ў 1821 годзе. Школа знаходзіцца на захадзе вёскі, з 1830 года яна размяшчалася ў двух катэджах, набытых за два шылінгі ў сэра Роберта, другога баранета Уілмата. У 1842 годзе для школы быў пабудаваны ўласны будынак, які ўмяшчае да 60 вучняў. У 1890 годзе ў школе было 35 вучняў. Наступны пераезд школы ў новы будынак адбыўся ў 2007 годзе, урачыстае адкрыццё адбылося 21 красавіка.

У вёсцы дзейнічаюць некалькі грамадскіх арганізацый: «Дамавыя», Кававая раніца, Жаночая брыгада, «След пудзіла». Іх сходы праходзяць у вясковай ратушы.

## Спасылкі 
* www.visitderbyshire.co.uk — Турыстычны даведнік па вёсцы 

Катэгорыя:Населеныя пункты Англіі
Катэгорыя:Дэрбішыр
Еўрапейскія кансерватары і рэфармісты

**Еўрапейскія кансерватары і рэфармісты** (, ECR) — кансерватыўная фракцыя Еўрапейскага парламента. Група ў цяперашні час уключае 56 членаў Еўрапарламента, што робіць яе чацвёртай па велічыні групай у Еўрапейскім парламенце. Фракцыя ўзнікла пасля выбараў у Еўрапарламент 14 ліпеня 2009 года. Большасць партый-членаў далучыліся ад еўрапейскіх дэмакратаў пры падзеле EPP-ED і Саюза за Еўропу нацый

Фракцыя ўяўляе сабой еўраскептыкаў, нашмат больш ўмераных чым Еўропа за свабоду і дэмакратыю. Большасць членаў партыі складаюць прадстаўнікі з Цэнтральнай Еўропы і Вялікабрытаніі. Таксама у фракцыі ёсць невялікае лік удзельнікаў з Прыбалтыкі і Бенілюкса. Фракцыя мае слабую падтрымку ў пазднёваеўрапейскіх і паўночных краінах.

## Склад 
Дэпутаты Еўрапарламента, якія складаюць групу:

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 
* Еўрапейскія кансерватары і рэфармісты  

Катэгорыя:Еўрапейскі парламент
Ларс Альфорс

'''Ларс Валяр'ян Альфорс''' (,  — ) — фінскі і амерыканскі матэматык.

Нарадзіўся ў 1907 годзе ў Хельсінкі. З 1924 па 1928 навучаўся ў Хельсінкскім універсітэце, дзе з 1933 па 1936 год займаў пасаду ад'юнкт-прафесара. У 1936 разам з Джэсі Дугласам Альфорс стаў адным з першых двух матэматыкаў, узнагароджаных Філдсаўскай прэміяй.

## Літаратура 
* Lars Ahlfors. *Complex Analysis* (1979)
* Lars Ahlfors. *Contributions to the Theory of Riemann Surfaces: Annals of Mathematics Studies* (1953)

## Спасылкі 
* Біяграфія Ларса Альфорса 
* Frederick Gehring (2005).  

Катэгорыя:Матэматыкі XX стагоддзя
Катэгорыя:Гарвардскі ўніверсітэт
Катэгорыя:Матэматыкі Фінляндыі
Катэгорыя:Матэматыкі ЗША
Катэгорыя:Лаўрэаты Філдсаўскай прэміі
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Вольфа па матэматыцы
Францыск II

**Францыск (Франсуа) II** (; 19 студзеня 1544, Палац Фантэнбло, Францыя — 5 снежня 1560, Арлеан, Францыя) — кароль Францыі з 10 ліпеня 1559 года, кароль-кансорт Шатландыі з 24 красавіка 1558 года. З дынастыі Валуа.

## Літаратура 
* Henri Naef, *La Conjuration d’Amboise et Genève*, in *Mémoires et documents publiés par la Société d’histoire et d’archéologie de Genève*, 32 (2e sér., 2.2), 1922.
* Lucien Romier, *La Conjuration d’Amboise. L’aurore sanglante de la liberté de conscience, le règne et la mort de François II*, Paris, Librairie académique Perrin et Cie, 1923. 292 p.
* Louis-Raymond Lefèvre, *Les Français pendant les guerres de religion. Le Tumulte d’Amboise*, Paris, Gallimard, NRF, 1949. 256 p.
* Corrado Vivanti, «La congiura d’Amboise» in *Complots et conjurations dans l’Europe moderne*, Publications de l'École française de Rome, 1996, pp.&nbsp;439-450. ISBN 2-7283-0362-2
* Elizabeth A. R. Brown, «La Renaudie se venge : l’autre face de la conjuration d’Amboise» in *Complots et conjurations dans l’Europe moderne*, Publications de l'École française de Rome, 1996, pp.&nbsp;451-474. ISBN 2-7283-0362-2
* Arlette Jouanna, «Le thème polémique du complot contre la noblesse lors des prises d’armes nobiliaires sous les derniers Valois» in *Complots et conjurations dans l’Europe moderne*, Publications de l'École française de Rome, 1996, pp.&nbsp;475-490. ISBN 2-7283-0362-2

Катэгорыя:Каралі французскія
Катэгорыя:Кіраўнікі XVI стагоддзя
Катэгорыя:Валуа
Катэгорыя:Каранаваныя дзеці
Катэгорыя:Дафіны Францыі
Катэгорыя:Памерлі ад менінгіту
Ліўрусткамарэн

thumb|250px|Экспанат скарбніцы ў Каралеўскім палацы
**Ліўрусткамарэн**, (), ці **Каралеўская скарбніца** — музей у Каралеўскім палацы Стакгольма, Швецыя. Тут сабрана мноства экспанатаў, звязаных са шведскай ваеннай гісторыяй і манархіяй. Заснаваны каралём Густавам Адольфам I у 1628 годзе, Ліўрусткамарэн з’яўляецца адным з найстарэйшых музеяў у Швецыі.

Рэчы, якія захоўваюцца ў музеі па сённяшні дзень, выкарыстоўваюцца ў некаторых афіцыйных цырымоніях каралеўскай сям’і — на вяселлях, пахаваннях і каранацыі.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт скарбніцы 

Катэгорыя:Музеі паводле алфавіта
Катэгорыя:Музеі Стакгольма
Катэгорыя:Славутасці Стакгольма
Будынак Стакгольмскай фондавай біржы

**Будынак Стакгольмскай фондавай біржы** (, таксама **будынак Шведскай акадэміі**) — будынак у гістарычным цэнтры Стакгольма Гамластане, пабудаванае ў паўночнай частцы плошчы Стуртар'ет для Шведскай акадэміі. Аднак ён больш вядомы як будынак Стакгольмскай фондавай біржы, бо да 1990 года ў будынку праходзіў біржавы гандаль. У наш час будынак выкарыстоўваецца Шведскай акадэміяй для правядзення сваіх паседжанняў, у тым ліку для абрання лаўрэата Нобелеўскай прэміі па літаратуры. У будынку размяшчаюцца таксама Нобелеўская бібліятэка і Музей Нобеля.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Стакгольма
Катэгорыя:Нобелеўская прэмія
Катэгорыя:Славутасці Стакгольма
Дваранскі сход (Стакгольм)

: *Пра орган дваранскага самакіравання ў Расійскай імперыі гл. Дваранскі сход*
**Дваранскі сход** () — гістарычны будынак у стылі класіцызму, пабудаваны ў Стакгольме, у Гамластане ў 1641—1674 гадах для правядзення сходаў шведскай знаці. Элегантны будынак акружаны дагледжанымі садамі. Рэканструкцыя збудавання была праведзена ў 1870 годзе, у выніку яе ў будынка з'явіўся флігель, які стаіць асобна. У наш час будынак па-ранейшаму выкарыстоўваецца па сваім прызначэнні як месца правядзення розных мерапрыемстваў дваранскіх родаў Швецыі, чые гербы ўпрыгожваюць вялікую залу Дваранскага сходу.
thumb|злева|300пкс|Дваранскі сход з боку мора

## Літаратура 
* Роджерс Б. Р., Роджерс С. Стокгольм: Путеводитель / Барбара Рэдклиф Роджерс и Стилмен Роджерс. — Пер. с англ. К. Ткаченко. — М.: «Издательство ФАИР», 2010. — 160 с.: ил. — (Город в фокусе).

## Спасылкі 
* http://www.riddarhuset.se/jsp/index.jsp?id=2663 

Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Стакгольма
Катэгорыя:Славутасці Стакгольма
Катэгорыя:Збудаванні Швецыі ў стылі класіцызм
Стакгольмская канцэртная зала

**Стакгольмская канцэртная зала** (*Konserthuset*) — асноўная зала для аркестравай музыкі ў Стакгольме, адкрыты ў 1926 годзе.

Будынак у стылі неакласіцызму, архітэктар — Івар Тэнгбам. Менавіта тут размяшчаецца Каралеўскі Стакгольмскі філарманічны аркестр. Акрамя таго, тут паходзяць цырымонія ўзнагароджання Нобелеўскай прэміі і штогадовае ўручэнне музычных прэмій Polar Music Prize. На захад ад будынка ляжыць плошча *Hötorget*.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Стакгольма
Катэгорыя:Культура Швецыі
Стакгольмскі філарманічны аркестр

**Каралеўскі Стакгольмскі філарманічны аркестр** () — сімфанічны аркестр, які базіруецца ў Стакгольме. З 1926 асноўнай канцэртнай пляцоўкай аркестра з'яўляецца Стакгольмская канцэртная зала.

Быў заснаваны ў 1902 як аркестр Стакгольмскага канцэртнага таварыства, у 1914 пачаў функцыянаваць увесь час. У 1937 аркестр стаў асноўным аркестрам Шведскага радыё, у 1957 атрымаў сучасную назву, а ў 1992 — каралеўскі патранат. У першыя дзесяцігоддзі існавання аркестрам кіравалі такія вядомыя дырыжоры, як Георг Шнеевойгт, Вацлаў Таліх, Фрыц Буш, Ганс Шміт-Ісерштэт.

Сярод вядомых выступленняў аркестра — Стакгольмскі міжнародны фестываль кампазітараў, які праходзіць   штогод ў маі, і Кампазітарскі тыдзень, прысвечаныя творчасці аднаго адпаведна замежнага ці шведскага сучаснага кампазітара, музычнае суправаджэнне ўручэння Нобелеўскіх прэмій і Polar Music Prize.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Аркестры Швецыі
Катэгорыя:Культура Стакгольма
Катэгорыя:З’явіліся ў 1902 годзе
Шведская акадэмія

[thumb|right|[Будынак Шведскай акадэміі]]
**Шведская акадэмія** ()&nbsp;— адна з каралеўскіх Шведскіх акадэмій, заснавана Густавам III у 1786 годзе. Гэта нацыянальны аналаг Французскай акадэміі, створаны па яе ўзоры. Шведская акадэмія складаецца з абмежаванай колькасці месцаў (іх менш, чым у Францыі&nbsp;— не 40, а 18), якія займаюцца пажыццёва вядомымі шведскімі пісьменнікамі, навуковымі, грамадскімі дзеячамі, чые творы лічацца ўзорнымі; для літаратара членства ў Шведскай акадэміі&nbsp;— вышэйшы нацыянальны прэстыж. Асноўны занятак Акадэміі&nbsp;— нармаванне шведскай мовы, ці, як сфармулявана афіцыйна гэта мэта&nbsp;— захоўваць «чысціню, сілу і тонкасць шведскай мовы» ('**). Дэвіз акадэміі&nbsp;— «Талент і густ» (**').

Акадэмія выдае два нарматыўных слоўніка: «Шведскі акадэмічны словаспіс» ('** у адным томе, перавыдаваўся неаднаразова) і шматтомны «Шведскі Акадэмічны слоўнік» (**'). Праца над апошнім пачата ў 1898 годзе, а ў наш час (2005 год) праца ідзе над літарай «T».

З 1901 года штогод Шведская акадэмія па завяшчанні Альфрэда Нобеля прысуджае Нобелеўскую прэмію па літаратуры. Гэта адменная роля вось ужо больш стагоддзя робіць Шведскую акадэмію, якая да таго была прыкметнай установай толькі ў маштабе краіны, адной з найбольш уплывовых літаратурных сіл у свеце. Разам з тым на яе долю прыпадае і ўся тая крытыка, якую сустракае гэта прэмія.

## Гл. таксама 
* Будынак Шведскай акадэміі
* Скандынаўская прэмія Шведскай акадэміі

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
* Акадэмічны слоўнік 

Катэгорыя:Навука ў Швецыі
Катэгорыя:Шведская мова
Катэгорыя:Нобелеўская прэмія
Катэгорыя:З’явіліся ў 1786 годзе
Катэгорыя:Нацыянальныя акадэміі
Катэгорыя:1786 год у Еўропе
Катэгорыя:XVIII стагоддзе ў Швецыі
Крыстафер Сімс

**Крыстафер Сімс** (; ) — амерыканскі эканаміст, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па эканоміцы (2011) сумесна з Томасам Сарджэнтам «за эмпірычнае даследаванне прычынна-следчых сувязяў у макраэканоміцы».

Бакалаўр Гарвардскага каледжа (1963), доктар філасофіі Гарвардскага ўніверсітэта (1968). Працаваў у Гарвардзе (1967—1970), Мінесоцкім універсітэце (1970—1990, прафесар з 1974), Еле (1990—1999) і Прынстане (з 1999). Прэзідэнт Эканаметрычнага таварыства (1995).

## Асноўныя творы 
* «Аналіз палітыкі з эканаметрычнымі мадэлямі» (Policy Analysis with Econometric Models, 1982);
* «Простая мадэль для вызначэння ўзроўню цэн і ўзаемасувязі манетарнай і фіскальнай палітыкі» (A Simple Model for Study of the Determination of the Price Level and the Interaction of Monetary and Fiscal Policy, 1994);
* «Фіскальныя аспекты незалежнасці цэнтральнага банка» (Fiscal Aspects of Central Bank Independence, 2004).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Старонка К.Сімса на сайце Прынстанскага ўніверсітэта

Катэгорыя:Эканамісты ЗША
Polar Music Prize

**Polar Music Prize** — міжнародная музычная прэмія, якая ўручаецца асобным людзям, групам ці арганізацыям у якасці прызнання выключных дасягненняў у стварэнні ці прасоўванні музычных твораў (таксама часта завецца «Нобелеўскай прэміяй у вобласці музыкі»). Прэмія была заснавана ў 1989 годзе пры фінансавай падтрымцы выдаўца, аўтара песень і дырэктары шведскай поп-групы ABBA, Сціга Андэрсана, і была названа ў гонар яго лэйбла Polar Music.

Polar прысуджаецца Каралеўскай шведскай акадэміяй музыкі, штогадовая цырымонія праходзіць у Стакгольме ў маі, дзе кожны лаўрэат узнагароджваецца асабіста Каралём Швецыі Карлам XVI Густавам. Прызавы фонд складае 1 мільён шведскіх крон (ці 85 000 GBP; 169 000 USD).

## Гл. таксама 
* Нобелеўская прэмія

## Спасылкі 
* Polar Music Prize — Official site

Катэгорыя:Музычныя прэміі
Катэгорыя:Прэміі Швецыі
Пальма-дэ-Мальёрка

**Пальма-дэ-Мальёрка** (, ) — галоўны горад і порт аўтаномнай супольнасці (правінцыі) Балеарскіх астравоў у Іспаніі. У 2009 годзе насельніцтва горада складала 401 270 жыхароў, а разам з прыгарадамі — 474 035 жыхароў.

## Гісторыя 
Заснаванне горада адносіцца да рымскага заваявання Балеарскіх астравоў. У 123 годзе да н.э. Квінт Цэцылій Метэл, які пазней атрымаў мянушку Балеарскі, абвінаваціў жыхароў астравоў у дапамозе піратам і заваяваў архіпелаг. Ён жа заклаў Пальму. Горад быў перавалачным портам і ў адміністрацыйным дачыненні ўваходзіў у правінцыю Тараконская Іспанія.

З 902 года горад знаходзіўся пад уладай арабаў. 31 снежня 1229 года горад быў узяты войскамі арагонскага караля Хаймэ Заваёўніка. У 1231—1349 гадах Пальма ўваходзіла ў склад звязанага з Арагонам каралеўства Мальёрка, сталіцай быў размешчаны на кантыненце горад Перпіньян.

У XVI стагоддзі Пальма неаднаразова падвяргалася налётам міжземнаморскіх піратаў, што адмоўна адбілася на развіцці гандлю. Новы ўздым назіраўся пасля таго, як у XVIII стагоддзі былі зняты абмежаванні на гандаль з амерыканскімі калоніямі. У 1833 годзе Пальма стала цэнтрам правінцыі Балеарскія астравы.

## Насельніцтва 
## Славутасці 
Турыстычны бум 1960-х гадоў ператварыў Мальёрку ў адзін з самых развітых міжземнаморскіх цэнтраў турызму. Члены іспанскай каралеўскай сям'і праводзяць канікулы ў Марывенцкім палацы, які размяшчаецца недалёка ад Пальмы.

## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя асобы 
* Абрахам Крэскас
* Жаан Алькавер

## Гл. таксама 
* Метрапалітэн Пальма-дэ-Малёркі
* Антоніа Марыя Альковер і Сурэда

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Балеарскіх астравоў
Катэгорыя:Муніцыпалітэты Балеарскіх астравоў
Хай-Лайн

**Хай-Лайн** () — парк у Манхэтэне на вышыні парадку 10 метраў ад паверхні зямлі, які да 1980-х гадоў служыў веткай надземнай чыгункі. У 1980 годзе чыгуначная ветка была зачынена, а ў 1990-х гадах уласнікі вырашалі пытанне па разборы чыгункі. Але было вырашана трансфармаваць шляхі ў паркавую алею. У 2004 і 2005 годзе пасля доўгіх слуханняў было вырашана выдзеліць 50 мільёнаў долараў на стварэнне парку. Акрамя таго, чыгунка канчаткова страціла статус чыгункі і была выдалена з рэестру Федэральнай службы наземнага транспарту ЗША.

Будаўнічыя працы пачаліся ў 2006, адкрыццё паўднёвай паркавай секцыі ў раёне вуліцы Генсвурт адбылося 8 чэрвеня 2009. У гэты момант алея працягнулася аж да 20-ай вуліцы (уваходы на яе таксама на 14 і 16 вуліцах), і мае даўжыню ў 2,3 км.

У гэты момант працягваюцца будаўнічыя працы з мэтай правесці алею па ўсёй даўжыні шляху. Прынамсі, разліковай адзнакай з'яўляецца 30-ая вуліца, бо ўчастак шляху з 30-ай па 34-ую вуліцу дагэтуль належыць чыгуначнай кампаніі, але гарадскія ўлады разлічваюць выкупіць гэту тэрыторыю і працягнуць развіццё парку.

File:Highline_NYC_4546199798_2fb244ec8b.jpg
File:Highline NYC 4043997124 cbcac90545.jpg|Від на Гань-Лайн з дарогі.

## Спасылкі 
*Афіцыйны сайт
*Карта Хай-Лайна

Катэгорыя:Манхэтэн
Катэгорыя:Паркі Нью-Ёрка
Астэнасфера

**Астэнасфера** (ад  — слабы і ) — верхні пластычны слой верхняй мантыі Зямлі званы таксама пласт Гутэнберга. Астэнасфера выдзяляецца па паніжэнні хуткасцяў сейсмічных хваль. Вышэй астэнасферы залягае літасфера — цвёрдая абалонка Зямлі. Мяжа паміж літасферай і астэнасферай можа ляжаць на глыбіні ад 4 (пад рыфтамі) да 200 (пад кратонамі) км. Астэнасфера мае вязкасць ~3 Пуаз.

Катэгорыя:Будова Зямлі
Катэгорыя:Тэктоніка
Томас Сарджэнт

**Томас Сарджэнт** (; ) — амерыканскі эканаміст, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па эканоміцы (2011) сумесна з Крыстаферам Сімсам «за эмпірычнае даследаванне прычынна-следчых сувязяў у макраэканоміцы».

Бакалаўр (1964) Каліфарнійскага ўніверсітэта (Берклі); доктар філасофіі (1968) Гарвардскага ўніверсітэта. Выкладаў у Пенсільванскім (1970-71), Мінесоцкім (1971-87), Чыкагскім (1991-98), Стэнфардскім (1998—2002) і Нью-Ёркскім (з 2002) універсітэтах.

Лаўрэат прэміі Немерса (1996). Прэзідэнт Таварыства эканамічнай дынамікі (1989-92), Эканаметрычнага таварыства (2005) і Амерыканскай эканамічнай асацыяцыі (2007).

## Асноўныя працы 
* «Макраэканамічная тэорыя» (Macroeconomic Theory, 1979);
* «Дынамічная макраэканамічная тэорыя» (Dynamic Macroeconomic Theory, 1987).

## Спасылкі 
* Старонка Т. Сарджэнта на сайце Нью-Ёркскага ўніверсітэта  
* Старонка Т. Сарджэнта на сайце Нацыянальнага бюро эканамічных даследаванняў  

Катэгорыя:Выпускнікі Гарварда
Катэгорыя:Эканамісты ЗША
Генрых II Валуа

**Генрых II** (, 31 сакавіка 1519, Сен-Жэрменскі палац — 10 ліпеня 1559, Турнэльскі гатэль, Парыж, Францыя) — кароль Францыі з 31 сакавіка 1547 года, другі сын Францыска I ад шлюбу з Клод Французскай, дачкой Людовіка XII, з Ангулемской лініі дынастыі Валуа.

## Дзеці 
* **сыны:** Францыск II, Карл IX, Генрых III, Эркюль Франсуа дэ Валуа, Людовік III Арлеанскі
* **дочкі:** Елізавета Валуа, Клод Валуа, Маргарыта дэ Валуа, Вікторыя дэ Валуа, Жанна дэ Валуа
* *незаконнанароджаныя*:
** **сыны:** Генрых Ангулемскі, Генрых дэ Сен-Рэмі
** **дачка:** Дыяна Французская

## Літаратура 
* Arnold-Baker, Charles, *The companion to British history*, Routledge, 1996.
* Frumkin, M., *The Origin of Patents*, Journal of the Patent Office Society, March 1945, Vol. XXVII, No. 3, 143.
* Guy, John, *My Heart is my Own*, London, Fourth Estate, 2004, ISBN 0-00-71930-8.
* Nostradamus, César, *Histoire et Chronique de Provence*, Lyon, Simon Rigaud, 1614
* Patrick, David, and Francis Hindes Groome, *Chambers’s biographical dictionary: the great of all times and nations*, J.B. Lippincott Company, 1907.
* Tazón, Juan E., *The life and times of Thomas Stukeley (c.1525-78)*, Ashgate Publishing Ltd, 2003.

Катэгорыя:Каралі французскія
Катэгорыя:Валуа
Катэгорыя:Кіраўнікі XVI стагоддзя
Катэгорыя:Дафіны Францыі
Катэгорыя:Герцагі брэтанскія
Ота Юльевіч Шміт

. Партрэт акадэміка О. Ю. Шміта. 1937]]
250px|thumb|Паштовая марка Беларусі
**О́та Ю́льевіч Шміт** (, Магілёў — ) — савецкі матэматык, астраном, даследчык Поўначы, акадэмік Акадэміі навук СССР, з 1935 года (сябра Украінскай Акадэміі навук з 1934, член-карэспандэнт АН СССР з 1933), Герой Савецкага Саюза (1937). Заснавальнік і загадчык кафедры вышэйшай алгебры (1929—1949) фізіка-матэматычнага факультэта / механіка-матэматычнага факультэта МДУ. У 1930—1934 гадах кіраваў знакамітымі арктычнымі экспедыцыямі на ледакольных параходах «Георгий Седов», «Александр Сибиряков» і «Челюскин». Распрацоўваў касмаганічную гіпотэзу ўтварэння целаў Сонечнай сістэмы ў выніку кандэнсацыі каласонечнага газава-пылавага воблака.

Аўтар прац па вышэйшай алгебры (тэорыі групаў). Адзін з заснавальнікаў і галоўны рэдактар «Большой Советской Энциклопедии» (1924—1942).

З 28 лютага 1939 года па 24 сакавіка 1942 года быў віцэ-прэзідэнтам АН СССР.

Продкі Ота Шміта па бацькоўскай лініі паходзяць з немцаў-каланістаў, якія перабраліся ў Латвію ў ІІ пал. 18 стагоддзя, а па матчынай — латышы з суседняга хутара.

Ота Шміт з’яўляецца бацькам Сігурда Отавіча Шміта (нар. у 1922), савецкага і расійскага гісторыка.

## Ушанаванне імя 
left|200px|thumb|Паштовая марка СССР, прысвечаная О. Ю. Шміту
* Першы савецкі навуковы ледакол, спушчаны на ваду ў 1979 годзе, меў назву «Ота Шміт»
* У Ліпецку, Адэсе, Казані, Геленджыку, Днепрапятроўску, Ніжнім Ноўгарадзе, Вінніцы, Мурманску ёсць вуліцы, названыя ў гонар вучонага, у родным горадзе Шміта — Магілёве — праспект.
* У 1995 годзе Расійскай акадэміяй навук зацверджаная прэмія О. Ю. Шміта за выбітныя працы ў галіне даследавання і засваення Арктыкі.

## Спасылкі 
* Біяграфія  
* Лабараторыя імя О. Ю. Шміта 
* Раздзел кнігі *Лорэна Грэхема* «Естествознание, философия и науки о человеческом поведении в Советском Союзе», прысвечаны О. Ю. Шміту

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Магілёве
Катэгорыя:Асобы на марках
Hurts

**Hurts** (па-англійску вымаўляецца Хётс ) — англійскі музычны калектыў з Манчэстэра (Вялікабрытанія), які выконвае кампазіцыі ў жанры электрапоп 1980-х гадоў. Самі музыканты завуць свой стыль «Noir’n’b and doom pop». New Musical Express назваў іх «Officially the. next. big. thing». Іх дэбютнае відэа на сінгл Wonderful Life сабрала каля 20 мільёнаў праглядаў на YouTube (на 14.11.2010). Яны самі запісалі сваё першае відэа Wonderful Life і выдаткавалі на яго £20.

Было два варыянты назвы для групы, выбар прыпаў на Hurts, яно мае два сэнсы: першае гэта адзінка вымярэння частаты гуку *(сэрца ў спакойным стане б’ецца з частатой прыблізна 1 Гц, характэрна, што прозвішча Герц () у перакладзе азначае «сэрца»)*, а другое — эмоцыя *( — пакута; душэўны боль)*. Да таго ж Hurts добра выглядае і гучыць добра.

## Склад 
### Асноўны склад 
* Тэа Хатчкрафт (, нар. 30 жніўня 1986) — вакаліст (2009 — цяперашні час)
* Адам Андэрсан (, нар. 14 мая 1984) — музыкант (клавішныя, гітара)

## Рэйтынгі 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
* 
* 
* Тэксты песень Hurts на LyricWiki 

Катэгорыя:Электронныя музычныя калектывы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Музычныя калектывы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 2009 годзе
Катэгорыя:Музычныя калектывы на англійскім
Катэгорыя:Групы з мужчынскім вакалам