Вітальд Вэнслаўскі

**Вітальд Ян Нарцыз Вэнслаўскі** (; ) — польскі ўрач, доктар медыцынскіх навук, грамадскі, палітычны і культурны дзеяч, заснавальнік і шматгадовы кіраўнік Польскага адукацыйнага таварыства ўсходніх зямель.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Гегранах Цельшаўскага павета ў сям’і Антонія Вэнслаўскага (1814—1880), маршалка шляхты Цельшаўскага павета Ковенскай губерні, удзельніка паўстанняў 1830—1831 і 1863—1864 гг., і Казіміры (у дзявоцтве Зенфельд-Гадон).

Скончыў гімназію ў Лібаве. У 1883 г. скончыў медыцынскі факультэт Варшаўскага ўніверсітэта. Падчас вучобы ўдзельнічаў у Коле нацыянальнай моладзі. Потым паглыбіў свае медыцынскія веды ў Вене.

Пасля заканчэння вучобы працаваў урачом у Даўгінаве, але хутка пераехаў у Вільню. Разам з жонкай кіраваў літаратурна-музычным салонам. Быў членам Таварыства шубраўцаў. У 1888 г. заснаваў у Вільні тайнае Таварыства нацыянальнай асветы. Быў адным з заснавальнікаў і кіраўнікоў Нацыянальна-дэмакратычнай партыі (арганізацыйнае афармленне адбылося ў 1897 г.) у Вільні і ваколіцах. Быў адным з заснавальнікаў Віленскага аддзялення Польскага гімнастычнага таварыства «Сокал». Быў адным з сузаснавальнікаў часопіса «Zorza Wileńska». Належаў да Віленскага дабрачыннага таварыства, а таксама быў членам праўлення Таварыства догляду за дзецьмі і адным з заснавальнікаў Таварыства хуткай медыцынскай дапамогі ў Вільні.

У 1915 г., падчас нямецкай акупацыі, увайшоў у склад Віленска-Ковенскага Грамадзянскага камітэта. У тым жа годзе ўзначаліў Адукацыйны камітэт у Вільні. Быў загадчыкам аддзялення дзіцячых сняданкаў у школах Польскага таварыства дапамогі ахвярам вайны. Падчас нямецка-савецкіх мірных перамоў у Брэсце падпісаў шэраг дакументаў у снежні 1917 — лютым 1918 гг. ад імя Аб’яднаных польскіх палітычных партый на Літве, адрасаваных германскім уладам, у якіх сцвярджалася права нацый на самавызначэнне і адстойвалася ідэя федэрацыі Польшчы і Літвы.

У 1918 г. ён быў абраны дэпутатам Віленскай гарадской рады. У 1919 г. заснаваў і стаў першым кіраўніком Польскага школьнага таварыства ўсходніх зямель, пасаду, якую займаў да канца свайго жыцця. У тым жа годзе стаў членам Камітэта па аб'яднанні ўсходніх памежных зямель з Польскай Рэспублікай. Быў ганаровым хросным бацькам віленскага аддзялення Нацыянальнай арганізацыі жанчын, заснаванай яго жонкай Эміліяй Вэнслаўскай. Удзельнічаў у арганізацыі будаўніцтва помніка Адаму Міцкевічу ў Вільні, стаўшы членам будаўнічага камітэта. Падчас выбараў у Сойм Сярэдняй Літвы далучыўся да Польскага цэнтральнага выбарчага камітэта.

У 1925 г. быў абраны ганаровым суддзём горада Вільні. У тым жа годзе стаў старшынёй Гарадской культурна-тэатральнай камісіі. Падчас парламенцкіх выбараў 1928 г. далучыўся да прэзідыума Каталіцка-Нацыянальнага выбарчага камітэта. У 1929 г. ён далучыўся да Нацыянальнага камітэта па святкаванні дзясятай гадавіны Версальскага мірнага дагавора. З нагоды 350-годдзя Віленскага ўніверсітэта Стэфана Баторыя яму была прысуджана ганаровая ступень доктара гэтага ўніверсітэта. Быў віцэ-прэзідэнтам Саюза польскіх адукацыйных таварыстваў, Віленска-Навагрудскай медыцынскай палаты, ганаровым членам Віленскага медыцынскага таварыства і ганаровым прэзідэнтам Асацыяцыі лекараў Віленскага гарадскога фонду аховы здароўя. 29 мая пахаваны на могілках Росы ў Вільні. Яго пахаванне ператварылася на вялікую дэманстрацыю нацыяналістычных колаў.

Дзеці:

* дачка Яніна (у шлюбе Бурхардт) (1887 — пасля 1939) — польская грамадская і палітычная дзеячка нацыянальна-дэмакратычнага кірунку, публіцыстка, з 1925 г. узначальвала Віленскае аддзяленне Нацыянальнай арганізацыі жанчын;
* сын Станіслаў (1896—1942) — адвакат, культурны дзеяч у Вільні міжваеннага перыяду. З 1939 г. удзельнічаў у падпольным руху на Віленшчыне, быў акруговым дэлегатам Польскай падпольнай дзяржавы ў Вільні; у ліпені 1942 г. арыштаваны нямецкімі акупантамі і расстраляны падчас 2 снежня 1942 г. масавых забойстваў у Панарах.

Унучка — Галіна Мікулоўская (1917—1998) — дачка Яніны і Аляксандра Бурхардтаў, польская этнограф і музейшчык.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* *Cмалянчук А. Ф.* Паміж краёвасцю і нацыянальнай ідэяй. Польскі рух на беларускіх і літоўскіх землях. 1864—1917 г. — Гродна: ГрДУ, 2001.
* Piekarski M. Muzycy i muzyka w kręgu rodziny Węsławskich w Wilnie, «Muzyka», 2002, 2, s. 63-90.
* *Pukszto A.* Między stołecznością a partykularyzmem. Wielonarodowościowe społeczeństwo Wilna w latach 1915—1920. — Toruń: Adam Marszałek, 2006.
* Sejm Wileński 1922: przebieg posiedzeń według sprawozdań stenograficznych w opracowaniu kancelarji sejmowej. — Wilno: Wyd-wo Księgarni Józefa Zawadzkiego, 1922.

Катэгорыя:Зняволеныя Лукішскай турмы
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1855 годзе
Катэгорыя:Медыкі Польшчы
Катэгорыя:Постаці Вільні
Катэгорыя:Вікіпедыя:Запыты на пераклад