Нараджэнне Хрыстова

**Бо́жае Нараджэ́нне**, **Нараджэ́нне Хрысто́ва**, **Нараджэ́нне Па́на**, **Раство́**, **Каля́ды** — адно з галоўных хрысціянскіх свят, калі адзначаецца нараджэнне Ісуса Хрыста Дзевай Марыяй.

У праваслаўі адно з дванадзясятых свят, яму папярэднічае 40-дзённы Піліпаўскі пост.

* Руская (у тым ліку і Беларускі экзархат), Іерусалімская, Сербская, Грузінская, Польская, стараверы і старастыльныя цэрквы святкуюць  па Юліянскім календары Імаверна, было абумоўлена імкненнем хрысціянскай царквы выцесніць шырокараспаўсюджаны ў Рымскай імперыі культ Непераможнага Сонца, чыё нараджэнне адзначалі 25 снежня.

### Даты святкавання ў розных цэрквах 
Рымска-каталіцкая царква, большасць усходнекаталіцкіх і пратэстанцкіх цэркваў святкуюць 25 снежня па сучасным Грыгарыянскім календары.

Канстанцінопальская (акрамя Афона), Антыяхійская, Александрыйская, Кіпрская, Балгарская, Румынская, Грэцкая, Албанская, Украінская праваслаўныя цэрквы і Праваслаўная Царква Чэхіі і Славакіі святкуюць 25 снежня па Новаюліянскім календары, які супадае з сучасным Грыгарыянскім календаром (акрамя Вялікадня), гэта значыць адначасова з іншымі хрысціянскімі канфесіямі, якія адзначаюць Нараджэнне Хрыстова па «новым стылі».

Руская, Іерусалімская, Сербская, Грузінская, Польская і Македонская праваслаўныя цэрквы, а таксама старажытнаўсходнія, святкуюць 25 снежня па Юліянскім календары (т. зв. *«старым стылі»*), што адпавядае 7 студзеня сучаснага Грыгарыянскага календара ў XX і XXI стагоддзях (у XXII ст. будзе адпавядаць ужо 8 студзеня).

У Армянскай царкве Раство, як у старажытнай Царкве, святкуюць 6 студзеня ў адзін дзень з Хрышчэннем Гасподнім пад агульным імем Багаяўлення па сучасным Грыгарыянскім календары, і яе Іерусалімскі патрыярхат у Ізраілі —  па Юліянскім календары.

## Падзеі Раства Хрыстова 
. «Раство»]]

### Кананічныя тэксты 
Падрабязнае апавяданне пра нараджэнне Ісуса Хрыста прыводзіцца толькі ў евангелістаў Лукі і Матфея (Евангелле паводле Матфея, 1-я глава):

Марыя і Іосіф пайшлі ў Віфлеем з прычыны перапісу насельніцтва ў Рымскай імперыі, які праходзіў пры імператары Аўгусце. Тым часам Сірыяй кіраваў Квірыній (). Паводле ўказу імператара, для палягчэння вядзення перапісу кожны жыхар імперыі павінен быў прыйсці «ў свой горад». Іосіф з Марыяй былі нашчадкамі Давіда, таму яны накіраваліся ў Віфлеем.

Пасля нараджэння Ісуса першымі з людзей яму прыйшлі пакланіцца пастухі, якія даведаліся пра гэту падзею ад анёла. Паводле евангеліста Матфею, на небе была цудоўная зорка, якая прывяла да немаўля Ісуса вешчуноў. Яны паднеслі дары — золата, ладан і смірну; не як немаўляці, а як Цару (). Да таго часу Святая сям’я ўжо знайшла прытулак «у доме» ().

Даведаўшыся пра нараджэнні Месіі і жадаючы Яго знішчыць, цар Іўдзеі Ірад загадаў забіць усіх немаўлят ва ўзросце да 2 гадоў. Аднак Хрыстос быў цудоўна выратаваны ад смерці, таму што анёл загадаў Іосіфу бегчы ў Егіпет разам з сям’ёй, дзе яны і жылі да смерці Ірада ().

Відаць, спачатку, на 8-ы дзень пасля нараджэння Ісуса, адбылося Яго абразанне (), а на 40-ы дзень ахвярапрынашэнне ў Іерусалімскім храме (), а толькі потым ужо пакланенне вешчуноў, уцёкі ў Егіпет і забіццё немаўлят.

### Апакрыфічныя крыніцы 
, XII ст.)]]
Апавяданне пра падрабязнасці нараджэння Ісуса Хрыста прысутнічае ў дзвюх апакрыфічных крыніцах: «Протаевангеллі Якава» і «Евангеллі Псеўда-Матфея». Паводле гэтых крыніц, не было месца ў гасцініцы і Іосіф з Марыяй вымушаны былі начаваць у пячоры (гл. Пячора Раства), што звычайна служыла хлявом для скаціны.

Саламея-павітуха, якая згадваецца ў апокрыфах, засведчыла цуд захавання цноты Марыяй, і яе выява ўвайшла ў іканаграфію Раства Хрыстова і ў народныя звычаі, звязаныя з родамі.

## Іканаграфія 
Самыя раннія (IV ст.), з захаваных да цяперашняга часу, сцэны «Нараджэння» на саркафагах вельмі простыя — у яслях пад навесам ляжыць спавітае Дзіця, над якім схіліліся вол і асёл, тут жа — Марыя і Іосіф, зрэдку — пастухі. Часам паказана зорка і тры каралі. З VI—VII стагоддзяў вядомыя выявы нараджэння Хрыста ў пячоры, пашыраныя ў візантыйскім мастацтве.

## Дзяржавы, у якіх Раство Хрыстова — выхадны дзень 
### Адзіны выхадны дзень 
*  Арменія — 6 студзеня
*  Егіпет — 7 студзеня
*  Грузія — 7 студзеня
*  ЗША — 25 снежня
*  Казахстан — 7 студзеня
*  Кыргызстан — 7 студзеня
*  Партугалія — 25 снежня
*  Паўднёвая Карэя — 25 снежня
*  Расія — 7 студзеня (непрацоўны дзень з 1991 года)
*  Сербія — 7 студзеня
*  Украіна — 25 снежня
*  Францыя — 25 снежня

### Два выхадныя дні 
*  Аўстралія — 25 снежня, 26 снежня
*  Беларусь — 25 снежня, 7 студзеня
*  Вялікабрытанія — 25 снежня, 26 снежня (як Дзень падарункаў)
*  Венгрыя — 25 снежня, 26 снежня
*  Германія — 25 снежня, 26 снежня
*  Грэцыя — 25 снежня, 26 снежня
*  Ірландыя — 25 снежня, 26 снежня
*  Іспанія — 25 снежня, 26 снежня
*  Італія — 25 снежня, 26 снежня
*  Канада — 25 снежня, 26 снежня

*  Люксембург — 25 снежня, 26 снежня
*  Малдова — 25 снежня, 7 студзеня
*  Нідэрланды — 25 снежня, 26 снежня
*  Нарвегія —25 снежня, 26 снежня
*  Польшча — 25 снежня, 26 снежня
*  Румынія — 25 снежня, 26 снежня
*  Фінляндыя — 25 снежня, 26 снежня
*  Харватыя — 25 снежня, 26 снежня
*  Швецыя — 25 снежня, 26 снежня

### Тры выхадныя дні 
*  Балгарыя — 24 снежня, 25 снежня, 26 снежня
*  Данія — 24 снежня, 25 снежня, 26 снежня
*  Латвія — 24 снежня, 25 снежня, 26 снежня
*  Літва — 24 снежня, 25 снежня, 26 снежня
*  Славакія — 24 снежня, 25 снежня, 26 снежня
*  Чэхія — 24 снежня, 25 снежня, 26 снежня
*  Эстонія — 24 снежня, 25 снежня, 26 снежня

## Гл. таксама 
* Першая Каляда

## Літаратура 
* *Шаўчэнка, М. М.* Рэлігійная лексіка ў беларускай мове. — Мазыр, 2005.
* Рэлігія і царква на Беларусі : энцыкл. давед. — Мн., 2001. — С. 141.

## Спасылкі 

Катэгорыя:Хрысціянскія святы
Катэгорыя:Зімовыя святы
Катэгорыя:Святы 7 студзеня
Катэгорыя:Святы 25 снежня
Катэгорыя:Ісус Хрыстос
Катэгорыя:Жыціе Багародзіцы
Катэгорыя:Евангелле паводле Матфея
Катэгорыя:Евангелле паводле Лукі
Катэгорыя:Дванадзясятыя святы