open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Цярэшкі

Назву **Цярэ́шкі** маюць:

* Цярэшкі — вёска ў Верхнядзвінскім раёне Віцебскай вобласці
* Цярэшкі — вёска ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласці
* Цярэшкі — вёска ў Шаркаўшчынскім раёне Віцебскай вобласці
* Цярэшкі — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці
* Цярэшкі — вёска ў Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці
* Цярэшкі — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці
Уладзімір Ігнатавіч Быкоўскі

**Уладзімір Ігнатавіч Быкоўскі** (, в. Аўласкава, Верхнядзвінскі раён —) — Герой Сацыялістычнай Працы (1971).

## Біяграфія 
Член КПСС з 1944 г. Скончыў Рэспубліканскую партыйную школу пры ЦК КПБ ў 1949 годзе, Мінскі педагагічны інстытут у 1951 годзе. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. З 1959 года 1-ы сакратар Маладзечанскага РК КПБ, з 1975 г. сакратар Беларускага рэспубліканскага савета прафсаюзаў. Званне Героя прысвоена за поспехі ў развіцці сельскагаспадарчай вытворчасці і выкананні заданняў 8-й пяцігодкі па продажы дзяржаве сельскагаспадарчай прадукцыі. Член ЦК КПБ ў 1961—1976 гг.

Дэпутат Вярхоўнага Савета СССР у 1970—1974 гг. Дэпутат Вярхоўнага Савета БССР у 1963—1967 гг.

## Бібліяграфія 
* *У. І. Быкоўскі*. Работа з кадрамі ў цэнтры ўвагі. 1961

Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 6-га склікання
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Верхнядзвінскім раёне
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 8-га склікання
Катэгорыя:Члены ЦК КПБ
Катэгорыя:Першыя сакратары райкамаў КПБ
Надзея Паўлаўна Быкава

**Надзея Паўлаўна Быкава** (, в. Цярэшкі, Верхнядзвінскі раён — ) — Герой Сацыялістычнай Працы (1966).

Удзельніца партызанскага руху ў Беларусі ў гады Вялікай Айчыннай вайны. З 1949 года звеннявая ільнаводчага звяна, з 1971 года палявод, у 1977—1979 гадах даярка калгаса імя Кірава Верхнядзвінскага раёна. Званне Героя прысвоена за поспехі ў павелічэнні вытворчасці і нарыхтовак лёну.

## Літаратура 
* Быкава Надзея Паўлаўна // Беларуская Савецкая Энцыклапедыя: у 12 т. / рэдкал.: П. У. Броўка [і інш.]. — Мн., 1970. — Т. 2. — С. 492.
* Быкава Надзея Паўлаўна // Памяць: гісторыка-дакументальная хроніка Верхнядзвінскага раёна: у 2 кн. / рэдкал.: У. С. Богаў [і інш.]. — Мн., 2000. — Кн. 2. — С. 233.
* Зубрыцкі, Э. Тая самая зямля: нарыс / Э. Зубрыцкі // Дзвінская праўда (Верхнядзвінск). — 1981. — 13 кастр. — С. 3.

## Спасылкі 
* Быкава Надзея Паўлаўна 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Верхнядзвінскім раёне
Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Acleris schalleriana

**Acleris schalleriana** — від матылькоў з сямейства .

## Апісанне 
Размах крылаў матылькоў 16-20 мм. Пярэднія крылы шаравата-белыя з бура-чорнай кастальнай плямай, якая дасягае вяршыні крыла.

Катэгорыя:Ліставёрткі
Катэгорыя:Насякомыя Еўропы
Катэгорыя:Насякомыя Азіі
Катэгорыя:Насякомыя Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1761 годзе
Мацвей Іванавіч Платаў

**Мацвей Іванавіч Платаў** (, станіца Старачаркаская, цяпер Аксайскага pаёна Растоўскай вобласці, Расія — ) — расійскі ваенны дзеяч. У 1801 годзе стаў вайсковым атаманам Данскога казацкага войска, з 1809 года генерал ад кавалерыі, граф з 1812.

## Біяграфія 
Бацька Платава быў вайсковым старшыной і належаў да стараабрадцаў-папоўцаў. Мацвей Іванавіч паступіў у службу на Доне ў вайсковую канцылярыю ў 1766, у 1769 годзе атрымаў чын есаула.

Удзельнічаў у руска-турэцкіх войнах 1768—74 і 1787—91 гадоў, задушэння сялянскай вайны пад кіраўніцтвам Е. І. Пугачова. Удэельнік руска-пруска-французскай 1806—07 і руска-турэцкай 1806—12 войнаў.

У пачатку вайны 1812 камавдаваў «лятучым» корпусам у складзе Першай Заходняй арміі, які быў размешчаны ў раёне Гродна. У выніку імклівага наступления Напалеона на Вільню быў адрэзаны ад сваёй арміі і вымушаны далучыцца да Другой Заходняй арміі. Знаходзячыся ў яе ар'ергардзе, корпус пад кіраўніцтвам Платава двойчы атрымаў перамогі над французскай кавалерыяй: у Мірскім баі 1812 і ў Раманаўскім баі 1812; прыкрываў адыход Другой арміі да Смаленска. Пасля Смаленской аперацыі 1812 узначальваў ар'ергард аб'яднанай арміі. У час Барадзінскай бітвы зрабіў паспяховы рэйд у тыл ворага. Пры адступленні французскай арміі накіраваны М. І. Кутузавым у тыл ворага ўздоўж Смаленскай дарогі; удзельнічаў у вызваленні Оршы, Талачына, Барысава; у снежні 1812 выбіў ар'ергард праціўніка за межы Расіі каля Коўна.

Удзельнічаў ў замежных паходах 1813—14. Набыў вялікую папулярнасць як герой вайны 1812. У 1814 разам з Аляксандрам I наведаў Англію, дзе атрымаў дыплом ганаровага доктара права Оксфардскага універсітэта.

У 1805 заснаваў Новачаркаск, куды перанёс сталіцу Данскога казацкага войска. У гэтым месцы Платаў і быў пахаваны ў 1818 годзе.

## Памяць 
Атаман Платаў стаў персанажам беларускай народнай казкі «Платон-казак».

## Літаратура 
* *Харкевич В.* Действия Платова в арьергарде Багратиона в 1812 г. — СПб., 1901;
* *Астапенко М. П.*, *Левченко В. Г.* Атаман Платов: Жизнеописание. — М., 1988.
*  *Савельев Е. П.* Атаман М. И. Платов и основание г. Новочеркасска в 1805 г.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Растоўскай вобласці
Патраскі заліў

thumb|300px|Спадарожнікавы здымак Патраскага заліва
**Патраскі заліў ** () — глыбокі заліў Іанічнага мора. Размешчаны паміж паўночна-заходнім узбярэжжам грэчаскага паўвострава Пелапанес і паўднёвым берагам нома Этолія і Акарнанія мацерыковай Грэцыі. На ўсходзе злучаны вузкім пралівам з  Карынфскім залівам недалёка ад моста Рыа-Антырыа. Даўжыня заліва 40-50 кіламетраў, шырыня — ад 10 да 20 кіламетраў, плошча акваторыі — каля 350 км². На паўднёва-ўсходнім беразе заліва размешчаны буйны горад і порт Патры, на паўночным беразе заліва — горад і порт Місалонгі. Круглы год свабодны ад лёду. У заліве развіта суднаходства.

У 1571 годзе ў заліве адбылася адна з найбуйнейшых марскіх бітваў у гісторыі — Бітва пры Лепанта. У 1772 годзе падчас Першай Архіпелагскай экспедыцыі рускага флоту ў заліве адбылася бітва паміж рускай і турэцкай эскадрамі, якая завяршылася перамогай рускіх маракоў. 

Катэгорыя:Залівы Грэцыі
Катэгорыя:Залівы Іанічнага мора
Карынфскі заліў

right|212px|thumb|Спадарожнікавы здымак паўвострава Пелапанес
**Карынфскі заліў** () — глыбокі вузкі заліў Іанічнага мора паміж паўвостравам Пелапанес і мацерыковай часткай Грэцыі. На ўсходзе абмежаваны Істмійскім перашыйкам, праз які пракапаны канал у Эгейскае мора, а на захадзе аддзелены ад Патраскага заліва мысамі Рыён і Антырыён, злучанымі мостам Рыа-Антырыа. Карынфскі заліў атачаюць номы Этолія і Акарнанія і Факіда на поўначы, Беотыя на паўночным усходзе, Атыка на ўсходзе, Карынфія на паўднёвым усходзе і поўдні і Ахея на паўднёвым захадзе. Заліў размешчаны ў адной з самых сейсмічна небяспечных абласцей Еўропы.

## Спасылкі 
* Карта Карынфскага заліва  

Катэгорыя:Залівы Грэцыі
Катэгорыя:Залівы Іанічнага мора
Цусімская бітва

**Цусімская марская бітва** (па-японску: 対馬海戦, *цусіма-кайсэн* або, часцей, 日本海海戦, *ніханкай-кайсэн* — марская бітва ў Японскім моры) — марская бітва  года —  года ў раёне вострава Цусіма (Цусімскі праліў), у якой расійская 2-я эскадра флоту Ціхага акіяна пад камандаваннем віцэ-адмірала Зіновія Пятровіча Ражэственскага пацярпела разгромнае паражэнне ад Імператарскага флоту Японіі пад камандаваннем адмірала Хэйхаціра Тога. Апошняя, вырашальная марская бітва Расійска-японскай вайны 1904—1905 гг., падчас якой расійская эскадра была цалкам разгромлена. Большая частка караблёў была патоплена ці затоплена экіпажамі сваіх караблёў, частка капітулявала, некаторыя інтэрнаваліся ў нейтральных портах і толькі чатыром атрымалася дайсці да рускіх портаў. Бітве папярэднічаў знясільваючы, бяспрыкладны ў гісторыі паравых флотаў 18 000-мільны (33 000-кіламетровы) пераход вялікай, рознатыповай па карабельным складзе, расійскай эскадры з Балтыйскага мора на Далёкі Усход. Да пачатку бітвы японскія караблі мелі перавагу: у магутнасці артылерыйскага агню (910 ствалоў супраць 228); хуткастрэльнасці гармат (360 выстралаў у хвіліну супраць 134, а таксама большае фугаснае дзеянне снарадаў); у хуткасці (16-18 вузлоў супраць 12-13); у браніраванні (у сярэднім 60 % супраць 40).

Гэта бітва — найвялікшая сусветная падзея, выключная па сваіх грандыёзных маштабах, драматычнай насычанасці і вынікам. У гісторыі марскіх войнаў яна параўнальна: з Саламінскай бітвай (480 год да нашай эры); бітвай пры Лепанта (1571 год), бітвай ля мыса Трафальгар.

Цусімская бітва — найбуйнейшая ў эпосе дадрэдноўтнага браняноснага флоту, з'явілася ключавой падзеяй, якая прадвызначала зыход расійска-японскай вайны на карысць Японіі. Падзеі і акалічнасці, звязаныя з баявым ужываннем у гэтай бітве караблёў розных класаў, паслужылі наступнаму якаснаму развіццю ваенна-марской тэхнікі ва ўсіх вядучых марскіх дзяржавах.

## Літаратура 
* *Золотарев В. А., Соколов Ю. Ф.* Трагедия на Дальнем Востоке: Русско-японская война 1904—1905 гг.: В 2 кн. — М., 2004.
* *Золотарев В. А., Козлов И. А.* Русско-японская война 1904—1905 гг. Борьба на море. — М.: Наука, 1990.
* История русско-японской войны 1904—1905 гг. / Под ред. И. И. Ростунова. — М., Наука, 1977.
* *Быков П. Д.* Русско-японская война 1904—1905 гг. Действия на море (М.: Военмориздат, 1942).

## Спасылкі 
Цусіма
Цусіма
Цусіма
Катэгорыя:Бітвы на Ціхім акіяне
Катэгорыя:Ваенна-марскі флот Расійскай імперыі
Катэгорыя:Падзеі 27 мая
Катэгорыя:Май 1905 года
Катэгорыя:Гісторыя Далёкага Усходу
Мангольскія ўварванні ў Японію

Спробы **ўварвання манголаў у Японію** (, *гэнко:*) былі прадпрынятыя мангола-карэйска-кітайскай імперыяй унука Чынгісхана Хубілая двойчы: у 1274 і 1281 гадах.

Абодва разы ў кароткія тэрміны ствараліся магутныя флоты ўварвання, другі з якіх быў самым вялікім у гісторыі чалавецтва да аперацыі «Аверлорд» Другой сусветнай вайны. Аднак армады кантынентальнай імперыі, якія не мелі аніякага досведу ў мараплаўстве, навігацыі і марскіх бітвах, а таксама недастаткова ведалі тэхналогію суднабудаўніцтва, абодва разы былі размецены як, у невялікай меры, больш манеўраным японскім флотам і абарончымі сіламі, так і, галоўным чынам, моцным ветрам. Уварванне правалілася.

Па легендзе, моцныя тайфуны, якія ўзніклі падчас высадкі захопнікаў на Японскія астравы і знішчылі большасць караблёў, былі названы японскімі гісторыкамі «камікадзэ», што значыць «боскі вецер», даючы зразумець, што гэта боская дапамога японскаму народу.

## Першае мангольскае ўварванне ў Японію 
Пры першым нападзе, які адбыўся ў 1274 годзе, дзейнічаў мангольска-карэйскі флот з колькасцю да 23—37 тысяч чалавек. Манголы з лёгкасцю разбілі японскія атрады на астравах Цусіма і Ікі і спустошылі іх. Пасля чаго падышлі да вострава Кюсю і пачалі напад, які ўключаў абстрэл з вогнемятальных прылад. Аднак пачаўся тайфун, да таго ж загінуў галоўнакамандуючы Лю, у выніку чаго манголы вымушаны былі адступіць.

## Другое мангольскае ўварванне ў Японію 
Хубілай стаў рыхтавацца да новага нападу. Японцы таксама не марнавалі часу — яны будавалі ўмацаванні і рыхтаваліся да абароны. У 1281 годзе два мангольска-карэйска-кітайскіх флоту — з Карэі і з Паўднёвага Кітая — накіраваліся да вострава Кюсю. Колькасць флоту дасягала 100 000 чалавек. Першым прыбыў малалікі ўсходні флот, які японцы здолелі адбіць. Затым з поўдня прыплыў асноўны флот, але паўтарылася гісторыя з тайфунам, які знішчыў большую частку флоту заваёўнікаў.

## Наступствы 
Мангольскія ўварванні, адзіны за стагоддзі значны знешні канфлікт, які закрануў тэрыторыю Японіі, адыграў важную ролю ў станаўленні нацыянальнай самасвядомасці японцаў. Менавіта да гэтых падзей адносіцца стварэнне сцяга Японіі, які, па легендзе, перадаў сёгунату будыйскі патрыярх Ніцірэн.

У Японіі існуе меркаванне, што два паражэнні без бою спынілі манголаў. З нацыяналістычнага пункта гледжання, такім чынам багі Японіі абаранілі яе ад ворага. Тэрмін *камікадзэ*, які ўзнік у сувязі з гэтым, пазней выкарыстоўваўся ў Другой сусветнай вайне.

Паводле савецкай гістарыяграфіі, не паражэнні спынілі манголаў. Хубілай планаваў трэці напад, але яму перашкодзілі праблемы ў Індакітаі і супраціўленне народаў Карэі, Паўднёвага Кітая і В’етнама.

## Гл. таксама 
* Мангольскія ўварванні ў В'етнам

## Спасылкі 
* Музей мангольскага ўварвання ў Японію 

*
Катэгорыя:Перыяд Камакура
Катэгорыя:Япона-кітайскія адносіны
Катэгорыя:Марскія бітвы Японіі
Ігнацій Быкоўскі

**Ігнацій Быкоўскі** (, в. Пяцеўшчына, Менскі павет — ) — асветнік, гуманіст, літаратар.

## Біяграфія 
Вучыўся ў езуіцкай калегіі ў Менску і ў піярскай школе ў Віцебску. Удзельнічаў у Расійска-турэцкай вайне 1768—1774 гг., выйшаў у адстаўку, жыў на радзіме.

## Творчая і літаратурная дзейнасць 
Маральна-этычныя і эстэтычныя погляды Быкоўскага выкладзены ў складанні «Праблема, якая падлягае даследаванню…» (на польскай мове, Менск, 1790). У ім выкладзеная асветніцкая, дэмакратычная канцэпцыя гуманізму, выказаны матэрыялістычныя і атэістычныя думкі, аўтар выступае прыхільнікам геданістычнай этыкі.

У рукапісе на польскай мове «Жыццё Ігната Быкоўскага, паручніка расійскіх войскаў, напісаная ім самім у 1806 годзе» ёсць гістарычныя і літаратурныя факты, якія тычацца Беларусі, а таксама названы нявыдадзеныя працы Быкоўскага.

Выкрываў маральныя заганы пануючых класаў, несправядлівасць і крывадушнасць духавенства. У літаратурнай творчасці і эстэтычных поглядах Быкоўскага — прыхільнік сентыменталізму.

Перакладаў творы Вальтэра, Гельвецыя, Сумарокава і іншых.

## Бібліяграфія 
* Kościół sławy [Text] : poema / Ignacy Bykowski. — Wilno : Druk. XX. Piarów, 1799. — 125 c. ; 8 gr
* Nanina czyli Uprzedzenie zwycięzone [Text] / Ignacy Bykowski. — Wilno : [s. n.], 1799. — [4], 78 c. ; 4 gr
* Nanina czyli Uprzedzenie zwycięzone [Text] / Ignacy Bykowski. — Wilno : [s. n.], 1799. — [4], 78 c. ; 4 gr
* Wiersze … [Text] / Ignacy Bykowski. — Wilno : [s. n.], 1798. — [24] с. ; 8 gr
* Życie I.B…. napisane w r. 1806, oprac, i wstęp T. Mikulski, w: Studia nad oświeceniem, W. 1956.

## Спасылкі 
* BYKOWSKI IGNACY  

Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Пісьменнікі Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Польскамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Перакладчыкі Беларусі
Катэгорыя:Удзельнікі руска-турэцкіх войн
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мінскім раёне
Авадзі (востраў)

— востраў у Японіі.

## Геаграфія 
Востраў Авадзі з’яўляецца найбуйнейшым востравам Унутранага Японскага мора і размешчаны паміж Осакскім залівам на ўсходзе і пралівам Кіі на поўдні. Плошча вострава складае 592 км². Адміністрацыйна ён уваходзіць у прэфектуру Хіёга і падзяляецца на 3 гарадскія акругі — Авадзі, Сумота і Мінаміявадзі. Самы буйны з іх — Сумота.

Авадзі злучаецца з востравам Хонсю на поўначы мостам Акасі-Кайкё, а з востравам Сікоку на поўдні — мостам Нарута. Чыгуначнае злучэнне як на востраве, так і з востравам, адсутнічае. Адзіны сродак руху — аўтатранспарт.

Асноўным заняткам жыхароў вострава з’яўляецца сельская гаспадарка.

## Гісторыя 
З VII і па XIX стагоддзі ўключна востраў утвараў у Японіі асобную правінцыю Авадзі. Сама назва *Авадзі* азначае ў перакладзе *Дарога да правінцыі Ава* — з прычыны таго, што ў мінулым праз Авадзі праходзіў найкарацейшы шлях з Хансю на Сікоку, у былую правінцыю Ава, цяпер прэфектура Такусіма. У перыяд Эда, пачынаючы з 1615 года, на Авадзі кіравалі даймё (князі) Такусімы.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Астравы Японіі
Катэгорыя:Астравы паводле алфавіта
Катэгорыя:Хіёга
Авадзі (правінцыя)

right|thumb|Карта гістарычных абласцей Японіі — вылучана вобласць Авадзі
 ці  — гістарычная вобласць Японіі на востраве Авадзі паміж астравамі Хонсю і Сікоку, якая адносілася да рэгіёну Нанкайда. Правінцыя знаходзілася на тэрыторыі сучаснай прэфектуры Хіёга.

## Гісторыя 
Летапіс «Кодзікі» (712) сцвярджае, што востраў Авадзі быў створаны першым з усіх астравоў Японскага архіпелага. Магчыма, гэта звязана з тым, што менавіта на Авадзі ўзнік культ Ідзанагі — бажаства, якое стварыла, паводле легенды, Японскія астравы.

Правінцыя была ўтворана ў VII ст. У старажытнасці назва вобласці запісвалася іерогліфамі . Назва азначае «шлях у Ава» (востраў служыў прамежкавым звяном пры пераправе ў правінцыю Ава на востраве Сікоку). Старажытная сталіца правінцыі меркавана знаходзілася недалёка ад горада Мінаміявадзі, аднак дакладныя археалагічныя доказы пакуль не знойдзены.

Востраў Авадзі часта служыў месцам палітычнай ссылкі. Так, напрыклад, імператар Дзюнін пасля адрачэння правёў астатак жыцця на Авадзі.

У эпоху Эда вобласцю кіраваў клан Хацісука з горада Такусіма ў вобласці Ава.

Калі ў Японіі былі ўведзены прэфектуры, з-за палітычных рознагалоссяў паміж Такусіма і Авадзі жыхары Авадзі аддалі перавагу адносіцца да прэфектуры Хіёга, а не да прэфектуры Такусіма.

## Паветы 
* Міхара (паўднёвая частка вострава)
* Цуна (паўночная частка вострава)

Катэгорыя:Гістарычныя вобласці Японіі
Осакскі заліў

— заліў на ўсходзе Унутранага Японскага мора.

## Геаграфія 
Осакскі заліў належыць да ўнутраных заліваў. На ўсходзе ён уразаецца паўколам у Осакскую раўніну, на поўначы акружаны горамі Рока, на поўдні — горамі Ідзумі, а на захадзе — востравам Авадзі. На паўночным усходзе ён злучаны пралівам Акасі з Харымскім морам, а на поўдні — з Ціхім акіянам праз праліў Кіі.

Форма Осакскага заліва эліптычная. Працягласць з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад складае 60 км, а з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход — 30 км. Плошча заліва складае каля 1500 км. кв. Заходняе дно глыбейшае за усходняе. Сярэдняя глыбіня — 27 м. Самае глыбокае месца знаходзіцца ў раёне праліва Кіі і дасягае 197 м. Найбольшая хуткасць цячэння — 12 км/г у раёне праліва Акасі. Сярэдняя розніца паміж прылівам і адлівам складае 69 см. Найвышэйшае ўзняцце вады было зафіксавана 21 верасня 1934 года падчас тайфуна — 4,6 м. Гэта вышыня з'яўляецца стандартам для ахоўных дамбаў у прыбярэжных раёнах.

## Гісторыя 
Осакскі заліў у мінулым зваўся «залівам Тыну», ад японскай назвы далёкаўсходніх марскіх карасёў *тыну*. Старажытныя японцы любаваліся яго беласнежнымі пляжамі і хваёвымі берагамі, якія былі апеты ў шматлікіх японскіх песнях. Самымі маляўнічымі лічыліся мясцовасці Сума (), Майко () і Хамадэра (). Аднак з XX стагоддзя большасць краявідаў была страчаны з-за рэкультывацыі прыбярэжных зон для развіцця прамысловасці.

Іншай назвай Осакскага заліва была «заліў Наніва», што ў перакладзе азначала «рыбны сад». У старажытнасці ў заліве лавілі ў вялікай колькасці паграў, камбалу, крэветкі, крабаў, скарпен, васьміногаў, судакоў і іншыя віды, колькасць якіх перавышала дзве сотні. З XIX стагоддзя колькасць улову рыбы і морапрадуктаў паменшылася, аднак ён застаецца параўнальна вялікім і складае 20 % ад усяго вылоўлівання ва Унутраным Японскім моры.

Яшчэ з часоў палеаліту Осакскі заліў быў важным транспартным вузлом на шляху з Заходняй Японіі ва Усходнюю. Дзякуючы гэтаму на яго берагах узнікла шмат портаў, такіх як Осака, Хіёга, Сакаі, Кобэ, Нісіномія, Амагасакі і іншыя. Самымі буйнымі з іх з'яўляюцца Осака і Кобэ. У партовых зонах гэтых гарадоў размешчаны прамысловыя прадпрыемствы і аэрапорты. Найбольшым з аэрапортаў з'яўляецца Міжнародны аэрапорт Кансай, пабудаваны на штучным востраве, насыпаным пасярод заліва каля горада Осака.

## Литература 
* 『角川日本地名大辞典』 全50巻 (Вялікі слоўнік тапонімаў Японіі: у 50 тт.) — 東京： 角川書店, 1987—1990.
* Рубель В. А. Японська цивілізація: традиційне суспільство і державність. — Київ: «Аквілон-Прес», 1997.
* Рубель В. А. Історія середньовічного Сходу: Курс лекцій: Навч. посібник. — Київ: Либідь, 1997.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Залівы Ціхага акіяна
Катэгорыя:Залівы Японіі
Зінаіда Міхайлаўна Бычкоўская

**Зінаіда Міхайлаўна Бычкоўская** (нар. , в. Калачы, Лагойскі раён) — беларускі дзяржаўны дзеяч, Герой Сацыялістычнай Працы (1973).

## Біяграфія 
Нарадзілася 15 студзеня 1941 года ў в. Калачы Лагойскага раёна.

У 1952 годзе паехала вучыцца ў Мінск. Пасля вучобы ў 1959 годзе пачала працаваць прадзільшчыцай на Мінскім камвольным камбінаце. Майстэрску авалодаўшы сваёй прафесіяй, дамаглася найвышэйшай прадукцыйнасці працы. Толькі пры выкананні працоўных прыёмаў змены сілкавальнай галоўкі і ліквідацыі абрыву ніткі яна эканоміла за змену 37 хвілін працоўнага часу. Пяцігадовае заданне выканала за чатыры гады.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 31 снежня 1973 года за выдатныя поспехі ў выкананні заданняў пяцігодкі і прынятых сацыялістычных абавязацельстваў на 1973 год, вялікі творчы ўклад у павелічэнне вытворчасці тавараў народнага спажывання і паляпшэнне іх якасці Бычкоўскай Зінаідзе Міхайлаўне прысвоена званне Героя Сацыялістычнай Працы з уручэннем ордэна Леніна і залатога медаля «Серп і Молат».

У 1975 годзе мастак Калінін П. В. стварыў плакат «Зінаіда Міхайлаўна Бычкоўская» у серыі «Героям працы — слава», у якім гаварылася, што Зінаіда Бычкоўская «у дзевятай пяцігодцы дала звыш задання дзесяткі тон пражы. Прадукцыя, якую яна вырабляе, вышэйшай якасці».

Абіралася дэпутатам Вярхоўнага Савета БССР (1975—1980), намеснікам Старшыні Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР. З 27 снежня 1976 года па 28 лютага 1977 года выконвала абавязкі Старшыні Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР.

Працягвала працаваць прадзільшчыцай да выхаду на пенсію. Жыве ў Мінску.

## Узнагароды 
* ордэн «Знак Пашаны» (05.04.1971),
* Герой Сацыялістычнай Працы (31.12.1973),
* ордэн Леніна (31.12.1973),
* медалі.

Катэгорыя:Старшыні Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР
Катэгорыя:Члены Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 9-га склікання
Ціт Бычкоўскі

**Ціт Бычкоўскі** (, г. Лагойск — ) — беларускі жывапісец.

## Біяграфія 
З прыгонных графа Тышкевіча. Вучыўся ў Віленскім універсітэце (да 1829, у Я. Рустэма), Дрэздэне, Мюнхенскай акадэміі мастацтваў (1836-42). У 1843 паехаў y Венецыю, дзе раптоўна скончыў жыццё самагубствам.

## Творчасць 
» працы Ц. Бычкоўскага]]
Аўтар бытавых карцін на тэмы жыцця прыгонных сялян («Касец точыць касу», «Дзяўчынка з разбітым збанам», «Музыкант настройвае віяланчэль», «Варажбітка прадказвае лёс», «Святая Вікторыя збірае сродкі для беднякоў»), партрэта Ю. Славацкага (1831), , генерала  (1836, ) і іншых.

## Літаратура 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Выпускнікі Віленскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выпускнікі Мюнхенскай акадэміі мастацтваў
Катэгорыя:Мастакі Расійскай імперыі
Бярнард Эмануілавіч Быхоўскі

**Бярнард Эмануілавіч Быхоўскі** (,  — ) — беларускі савецкі філосаф.

## Біяграфія 
7 гадоў вучыўся ў гімназіі. У 1917-20 акцёр Тэатра рускай драмы ў Бабруйску. У 1920-21 акцёр Другога Чырвонаармейскага паказальнага тэатра пры палітаддзеле 16-й арміі Заходняга фронту.

Доктар філасофскіх навук (1941), прафесар (1929). Член КПСС з 1920. Скончыў факультэт грамадскіх навук БДУ ў 1923. З 1929 прафесар гэтага ўніверсітэта. Працаваў пераважна на кафедрах філасофіі вышэйшых навучальных устаноў Мінска, Ташкента і Масквы.

У 1953—1973 прафесар Маскоўскага інстытута народнай гаспадаркі імя Г. В. Пляханава. Памёр пенсіянерам.

## Навуковая дзейнасць 
Асноўныя працы па праблемах дыялектычнага і , гісторыі заходне-еўрапейскай і сучаснай буржуазнай філасофіі.

Актыўны аўтар і рэдактар-арганізатар 3-томнай «Гісторыі філасофіі» (1940—1943), за якую ў ліку іншых быў узнагароджаны Сталінскай прэміяй. Аднак неўзабаве рушыла асуджэнне Цэнтральным Камітэтам ВКП(б) трэцяга тома ў 1944. Б. Быхоўскі быў названы адным з вінаватых (разам з  і Б. С. Чарнышовым) «няправільнага» асвятлення імі класічнай філасофіі 18-19 стст., зняты з пасады загадчыка сектара гісторыі філасофіі Інстытута філасофіі і адпраўлены рэдактарам па філасофіі ў «Вялікую савецкую энцыклапедыю».

### Бібліяграфія 
* Нарыс філасофіі дыялектычнага матэрыялізму / Б. Быхоўскі ; Пер. з рус. А. Раманоўскага. 1930
* Был ли Спиноза материалистом / Б.Быховский. 1928
* Фельдфебели в Вольтерах : (фашизм и философия) / Б. Быховский. 1943
* Людвиг Фейербах / Б. Быховский. 1967
* Метапсихология Фрейда / Б. Быховский. 1926
* О закономерности общественного развития : Стеногр. лекции / Б. Э. Быховский ; Воскрес. коммунист. ун-т. 1928
* Джордж Беркли / Б. Э. Быховский. 1970
* Сочинения : в 4 т. : [переводы] / Готфрид Вильгельм Лейбниц; [редколлегия: Б. Э. Быховский и др.]. 1982
* Шопенгауэр / Б. Э. Быховский. 1975
* Метапсихология Фрейда [Микроформа] / Б. Быховский. 1969
* Философия Декарта, М. — Л., 1940
* Метод и система Гегеля, М., 1941
* Основные течения современной идеалистической философии, М., 1957
* Неотомизм — современная философия католицизма, в кн.: Наука и религия, М., 1957
* Философия неопрагматизма, М., 1959; 
* Фейербах, М., 1967

## Узнагароды 
Дзяржаўная прэмія СССР 1944 за ўдзел у стварэнні «Гісторыі філасофіі» (1940-43).

## Спасылкі 
* Быховский Бернард Эммануилович 

Катэгорыя:Дактары філасофскіх навук
Катэгорыя:Філосафы Беларусі
Катэгорыя:Філосафы Расіі
Швабія (значэнні)

**Швабія**:
* Швабія — гістарычная вобласць Германіі.
* Адміністрацыйная акруга Швабія — адміністрацыйная акруга ў Баварыі.
Нанкайда

thumb|300px|Карта Японіі з вылучаным рэгіёнам Нанкайда
 — старая японская адміністрацыйная адзінка. Адзін з сямі старажытных «шляхоў» па сістэме Гакісіцідо (VII стагоддзе).

Рэгіён Нанкайда складаецца з наступныя правінцыі:
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гістарычныя вобласці Японіі
Верхняя Баварыя

**Верхняя Баварыя** (, ) — адна з сямі адміністрацыйных акруг Баварыі. Знаходзіцца на ўсходзе дзяржавы.

* Сталіца: Мюнхен

## Гл. таксама 
* Баварыя
* Ніжняя Баварыя

## Спасылкі 
* Агульны агляд — Рэгіён: Верхняя Баварыя


Верхняя Баварыя
Верхняя Баварыя
Ава (правінцыя, Сікоку)

міні|Карта гістарычных абласцей Японіі — вылучана вобласць Ава
 ці  — гістарычная вобласць Японіі, якая адпавядае сённяшняй прэфектуры Токусіма на в. Сікоку.
Адносілася да рэгіёна Нанкайда.
Межавала з абласцямі Тоса, Санукі і Іё.

Вобласць была ўтворана ў VII стагоддзі. У старажытнасці назва вобласці пісалася іерогліфам 粟, але ў 712 напісанне замянілі на два іерогліфы — 阿波. Старажытная сталіца вобласці знаходзілася меркавана недалёка ад таго месца, дзе сёння знаходзіцца горад Такусіма.

Назва захавалася ў імі фестывалю Ава-адоры (танец Авы).

## Паветы 
* Ітана
* Ава
* Міма
* Міёсі
* Оэ
* Мёдо
* Мёдзай
* Кацуура
* Нака

Катэгорыя:Гістарычныя вобласці Японіі
Бычкоў

**Бычкоў** — рускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
Браты Бычковы:

* Аляксандр Іванавіч Бычкоў, расійскі рэвалюцыянер
* Уладзімір Іванавіч Бычкоў, расійскі рэвалюцыянер
* Уладзімір Сяргеевіч Бычкоў, расійскі кінарэжысёр
* Яўген Восіпавіч Бычкоў, беларускі эканаміст, першы рэктар Магілёўскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя А. Куляшова
* Яўген Іванавіч Бычкоў, расійскі рэвалюцыянер

## Гл.таксама 
* Быкаў
* Бычкова

Катэгорыя:Рускія прозвішчы
Венгерская аўтаномная вобласць

thumb|right|ВАВ (у межах 1952—1960) на карце Румыніі
thumb|right|Жоўты колер — тэрыторыі, якія ўваходзілі ў вобласць увесь час яе існавання; чырвоны колер — аддзеленыя ў 1960, зялёны — дададзеныя ў 1960
**Венгерская аўтаномная вобласць** (, ), у 1960—1968 **Мурэш-Венгерская аўтаномная вобласць** (, ) — нацыянальная вобласць у Румыніі, аўтаномія венгерскай меншасці (субэтнічная група секеі) у паўднёвай Трансільваніі, якая існавала ў 1952—1968 гадах. Сталіца — Тыргу-Мурэш (Марашвашархей, ).

У снежні 1960 пераназвана ў Мурэш-Венгерскую вобласць (па рацэ Мурэш), яе тэрыторыя зменена (гл. карту): плошча вобласці ў гэты перыяд складала 12,25 тыс. км², насельніцтва 806 тыс. чал. (1960). Пасля гэтай змены межаў працэнт венгерскага насельніцтва ў вобласці зменшыўся з 77 % да 62 %.

У 1962 годзе бухарэсцкае выдавецтва «Мерыдыяны» выпусціла ў свет брашуру Дзьёрдзя Ковача, «Тыргу-Мурэш» (на некалькіх мовах) з вялікай колькасцю чорна-белых фотаздымкаў, якая стала своеасаблівым помнікам скасаванай пазней венгерскай аўтаноміі.

У 1968, праз тры гады пасля прыходу да ўлады Нікалае Чаўшэску, вобласць была скасавана падчас адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформы, якая адмяніла вобласці і вярнула традыцыйны падзел Румыніі на паветы (жудзецы). Пры гэтым была «ціха» ліквідавана і аўтаномія венграў, якую можна назваць апошнім асколкам старажытнай Трансільванскай дзяржаўнасці. Тэрыторыя Венгерскай АВ увайшла пераважна ў склад жудзецаў Мурэш, Харгіта, Кавасна. «Антывенгерскі курс доўгі час забяспечваў дыктатару Чаўшэску сімпатыі пэўных слаёў румынскага насельніцтва» — пісала ў 1990 г. «Ное Цюрхер Цайтунг».

У наш час на тэрыторыях былой Венгерскай АВ працягваюць кампактна пражываць венгры; у дзвюх з трох жудзецаў яны складаюць большасць насельніцтва. Па румынскіх законах аб меншасцях ва ўсіх адміністрацыйных адзінках, дзе венгры складаюць мінімум 20 % насельніцтва, венгерская мова з'яўляецца афіцыйнай на мясцовым узроўні.

Катэгорыя:Венгры
Катэгорыя:Адміністрацыйны падзел Румыніі
Жудзец

**Жудзе́ц** ( [] — павет) — традыцыйная адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Румыніі, якая выкарыстоўваецца да цяперашняга часу, а таксама ў Малдове ў 1993—2003 гадах, дзе на змену жудзецам зноў вярнуліся раёны, што выкарыстоўваліся ў Малдаўскай ССР.

## Гісторыя 
Назва жудзец (у літаральным сэнсе вобласць, размешчаная ў падначаленні суддзі) — вытворнае ад румынскага слова «жудэ» (лацінка: «jude», літаральна «суддзя»), якое ў сваю чаргу ўтворана ад лацінскага «iūdex» з тым жа значэннем. Жу́ды, якія выконвалі адміністрацыйныя і судовыя функцыі, кіравалі жудзецамі ў сярэднявечнай Валахіі. У Малдаўскім княстве слова «жудэ» (менавіта на кірыліцы) упершыню фіксуецца ў 1409 годзе. У Мунетыі слова выкарыстоўвалася для абазначэння свабодных сялян. У сучаснай Малдове жудзецы як назва выкарыстоўваліся пасля атрымання незалежнасці, аднак пасля адыходу ад палітыкі ўз'яднання з Румыніяй, былі зноў заменены на аналагічныя раёны.

## Гл. таксама 
* Жудзецы Румыніі
* Адміністрацыйны падзел Малдовы

## Спасылкі 
* http://dexonline.ro/search.php?cuv=jude
* 

Катэгорыя:Гісторыя Малдовы

Катэгорыя:Адміністрацыйныя адзінкі
Адміністрацыйны падзел Румыніі

У адміністрацыйным плане Румынія падзяляецца на 41 *жудзец*, якія падраздзяляюцца на 256 *муніцыпіяў* і 2686 камун. Жудзецы кіруюцца прэфектамі, якія прызначаюцца цэнтральным урадам, але з 2006 года абавязанымі быць беспартыйнымі. Выключэннем з'яўляецца муніцыпій Бухарэст.

У адпаведнасці з Рэгламентам Еўрапейскага саюза № 1059/2003, тэрыторыя Румыніі падзяляецца на 8 рэгіёнаў развіцця, якія з'яўляюцца не адміністрацыйна-тэрытарыяльнымі адзінкамі, а толькі статыстычнымі зонамі краіны.

Камуны падзяляюцца на сёлы, якія не маюць сваёй адміністрацыі. Усяго ў Румыніі 13092 сяла.

У Румыніі непрызнаная нацыянальна-тэрытарыяльная аўтаномія — Секуйскі край.

## Наменклатура тэрытарыяльных адзінак 
Адміністрацыйны падзел Румыніі адпавядае стандарту NUTS:
* Узровень NUTS 1: Румынія
* Узровень NUTS 2: 8 рэгіёнаў развіцця
* Узровень NUTS 3: 41 жудзец і 1 муніцыпій (Бухарэст)
* Узровень NUTS 4: не выкарыстоўваецца
* Узровень NUTS 5: 256 гарадоў і 2686 камун
Камітэт рэгіёнаў

**Камітэт рэгіёнаў** () — кансультатыўны орган Еўрапейскага саюза, які створаны ў 1994 годзе і служыць гарантам таго, што мясцовыя і рэгіянальныя ўлады прымаюць непасрэдны ўдзел у дзейнасці інстытутаў арганізацыі.

## Роля 
Камітэт рэгіёнаў быў створаны з мэтай наблізіць Еўропу да сваіх грамадзян, а таксама даць магчымасць выказаць сваё меркаванне на еўрапейскім узроўні прадстаўнікам мясцовых і рэгіянальных аб'яднанняў, з прычыны таго, што менавіта яны закліканы ўвасобіць у жыццё вялікую частку еўрапейскага заканадаўства.

Паводле Маастрыхцкага і Амстэрдамскага дагавораў, Еўрапейская камісія, а таксама Савет міністраў абавязаны кансультавацца з Камітэтам рэгіёнаў па пытаннях, якія будуць мець непасрэднае значэнне для мясцовага і рэгіянальнага ўзроўняў у наступных абласцях палітыкі: сацыяльная і эканамічная згуртаванасць, ахова здароўя, адукацыя і культура, прафесійная адукацыя, транспарт.

Па некаторых пытаннях Камітэт рэгіёнаў выступае з ініцыятыўнымі меркаваннямі, а таксама сочыць за выкананнем прынцыпу субсідыярнасці, запісаным у Маастрыхцкім дагаворы, паводле якога, рашэнні павінны прымацца на ўзроўні, найбольш блізкім да грамадзянам.

## Склад 
Камітэт складаецца з 344 членаў, прызначаных на 5-гадовы тэрмін (узнаўляльны) урадамі краін Еўрапейскага саюза, якія прымаюць рашэнні ва ўмовах поўнай палітычнай незалежнасці.

## Гл. таксама 
* Рэгіён
* Рэгіёны
* Рэгіяналізацыя
* Гісторыка-культурныя вобласці
* Гістарычная вобласць

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
* Прынцып вылучэння і сцвярджэнні кандыдатаў ад краін-членаў 
* Russian Baltics in European Union. Камітэт рэгіёнаў 

Катэгорыя:Органы Еўрапейскага саюза
Дзяржава — старшыня Савета Еўрапейскага саюза

**Дзяржава — старшыня Савета Еўрапейскага саюза** — дзяржава — член Еўрапейскага саюза, якая мае права прыняцця агульных рашэнняў у Савеце Еўрапейскага саюза. Гэтым правам надзелены ўрад краіны-старшыні, абранага на перыяд шасці месяцаў, па папярэдне прынятым спісе (па прынцыпе ратацыі). Прэм’ер-міністр дзяржавы-старшыні на шэсць месяцаў становіцца старшынёй Савета Еўрапейскага саюза.

## Трайное прэзідэнцтва 
Сістэма шасцімесячнай ратацыі ўжо даўно выклікала нараканні па прычыне занадта кароткага тэрміна. Пасля пашырэння ЕС да 25 краін узнікла неабходнасць змены інстытута прэзідэнцтва ЕС. З 2007 г. сістэма кіраўніцтва трансфармавана ў новую форму «калектыўнага трайнога прэзідэнцтва». Цяпер на паўтара года распрацоўваецца позва па пэўных бягучых пытаннях, вырашаць якія павінны тры краіны-старшыні па чарзе. У выніку адна краіна-старшыня проста працягвае распачатую працу папярэдніка.

**План старшынства ў Савеце****:**

Катэгорыя:Савет Еўрапейскага саюза
Заходні рэгіён развіцця Румыніі

**Заходні рэгіён развіцця Румыніі** — адзін з рэгіёнаў развіцця Румыніі. Не з'яўляецца адміністрацыйнай адзінкай, быў створаны ў 1998 годзе для лепшай каардынацыі мясцовага развіцця падчас уступы Румыніі ў Еўрапейскі саюз.

## Склад 
У склад ЗРР уваходзяць жудзецы:
* Арад
* Караш-Северын
* Тыміш
* Хунедаара

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Рэгіёны развіцця Румыніі
Рэгіёны развіцця Румыніі

thumb|Карта рэгіёнаў развіцця Румыніі

**Рэгіёны развіцця Румыніі** былі створаны ў 1998 годзе для лепшай каардынацыі мясцовага развіцця падчас уступлення Румыніі ў Еўрапейскі саюз. Рэгіёны развіцця Румыніі адпавядаюць узроўню NUTS 2 дзяржаў-членаў ЕС. Нягледзячы на тое, што рэгіёны развіцця набываюць усё большае значэнне, яны не маюць адміністрацыйнага статусу і ўласнай адміністрацыі. Яны служаць галоўным чынам для размеркавання фондаў PHARE, якія прадстаўляюцца Еўрапейскім саюзам для рэгіянальнага развіцця, і для збору статыстыкі. Рэгіёны развіцця ўвайшлі ў Камітэт рэгіёнаў (CoR), калі Румынія ўступіла ў Еўрапейскі саюз.

Румынія падзелена на 8 рэгіёнаў развіцця, названых па іх геаграфічным становішчы ў краіне:
Тыба (прэфектура)

— прэфектура, размешчаная ў рэгіёне Канто на востраве Хонсю, Японія.  Адміністрацыйны цэнтр прэфектуры — горад Тыба.

## Гісторыя 
Заснавана 15 чэрвеня 1837 годзе ў выніку аб'яднання прэфектур Кісарадзу і Імба.

Хоць афіцыйна кветка прэфектуры не зацвярджалася, ёй лічыцца кветка турнэпса. Яна была абрана жыхарамі прэфектуры ў 1954 годзе ў выніку апытання, праведзенага кампаніяй NHK. Дрэвам прэфектуры было абрана Podocarpus macrophyllus (29 верасня 1966), птушкай — Emberiza cioides (10 мая 1965), а рыбай — чырвоны марскі карась (23 лютага 1989).

Днём прэфектуры лічыцца 15 чэрвеня.

## Спасылкі 
* 
* Афіцыйны сайт
* 
* 

Катэгорыя:Прэфектуры Японіі
Катэгорыя:Канто (рэгіён)
Уладзімір Іванавіч Бычкоў

**Уладзімір Іванавіч Бычкоў** () — расійскі рэвалюцыянер, брат рэвалюцыянераў Аляксандра і Яўгена Бычковых.

## Біяграфія 
З дваран. Бацька — інжынер-тэхнолаг, дырэктар цукровага завода, затым акцызны чыноўнік. Нарадзіўся ў 1861 годзе ў Горках Магілёўскай губерні, дзе ў той час яго бацька служыў лабарантам Земляробчага Горыгорацкага інстытута. Планавалася шырокая тэрарыстычная дзейнасць, рыхтаваліся замахі на правакатара Забрамскага, жандарскага капітана Судзейкіна, кіеўскага віцэ-губернатара М. П. Гесэ, рыхтавалася выкраданне касы Кіеўскага ўніверсітэта. Гурток працаваў у асяроддзі настаўнікаў і гімназістаў у Нежыне і Казялецкім павеце. Актыўна ўзаемадзейнічаў з членамі  (П. Івановым, ,  і інш.). Наладжваў працу друкарні.

Цікавым эпізодам з’явілася спроба Бычкова ажаніцца ў турме, у выніку чаго ён мог парадніцца з маскоўскім губернатарам.

У канцы снежня 1881 года быў вернуты ў Кіеў для прыцягнення да дазнання па «справе 69-ці» (І. Лявінскага,  і інш.) З ліку абвінавачаных яму пагражала найбольш суровае пакаранне. 19 снежня 1882 года збег з Кіеўскай турмы.

Хаваўся ў Кіеве ў А. Баха і П. Дашкевіча, затым перабраўся з дапамогай Артынскага ў Жытомір, а адтуль праз Бярдзічаў у Харкаў. Пасля арышту  кіраваў мясцовымі рэвалюцыйнымі справамі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Бычков Владимир Иванович // Биографический справочник. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 96.

## Спасылкі 
* Бычков Владимир Иванович — Революционеры — Яндекс. Словари 
* *Уладзiмiр Лiўшыц* // Фантастычныя ўцёкі рэвалюцыянера з Горак 

Катэгорыя:Рэвалюцыянеры Расіі
Катэгорыя:Памерлі ў Томску
Ісэ (правінцыя)

thumb|right|Карта гістарычных абласцей Японіі — вылучана вобласць Ісэ
 ці  — гістарычная вобласць Японіі, якая адпавядае большай частцы сённяшняй прэфектуры Міэ. Ісэ межавала з абласцямі Іга, Кіі, Міна, Омі, Авары, Сіма і Ямата.

У старажытнасці сталіца вобласці знаходзілася ў г. Судзука.

Ісэ была адной з трох адмысловых, «застаўных» абласцей.

## Гл. таксама 
* Ісэ-дзінгу — сінтаісцкае свяцілішча,
* Ісэ (горад) — горад, утвораны побач з Ісэ-дзінгу
* Кумана-кода — сетка паломніцкіх сцежак да сінтаісцкіх святых месцаў

Катэгорыя:Гістарычныя вобласці Японіі
Міэ

— прэфектура, якая займае паўднёвую частку паўвострава Кіі ў рэгіёне Кінкі (часам яе адносяць да рэгіёна Цюбу) вострава Хонсю ў Японіі.  Адміністрацыйны цэнтр — горад Цу.

## Гісторыя 
Прэфектура Міэ займае тэрыторыю, якая адпавядае гістарычным абласцям Ісэ, Сіма і Іга, а таксама невялікую частку на ўсходзе правінцыі Кіі. Пераарганізацыя адбылася ў эпоху рэстаўрацыі Мэйдзі, тады (у 1871) прэфектура атрымала назву «Аноцу», але ўжо ў 1872 годзе прэфектура была пераназвана ў Міэ, а сталіца перанесена з Цу ў Ёкаіці, але на наступны год сталіца вярнулася назад у Цу, а ў 1876 годзе прэфектура аб'ядналася з паўднёвай прэфектурай Ватарай і прыняла сучасныя межы.

## Геаграфія 
Прэфектура Міэ знаходзіцца на паўднёвым усходзе паўвострава Кіі. Прэфектура размяшчаецца на беразе заліва Ісэ, узбярэжжа цягнецца 600 км. На паўночны ўсход ад Міэ знаходзіцца прэфектура Гіфу, на поўначы — прэфектура Сіга, на паўночным захадзе — прэфектура Кіёта, на захадзе — прэфектура Нара, на паўднёвым захадзе — прэфектура Вакаяма. Увесь паўвостраў зрэзаны горамі, вялікія гарады размешчаны пераважна на ўзбярэжжы.

## Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел 
У прэфектуры Міэ размешчана 14 гарадоў і 7 паветаў (15 пасёлкаў).

### Гарады 
Спіс гарадоў прэфектуры:

### Паветы 
Пасёлкі паводле паветаў:

## Культура 
На поўдні прэфектуры размешчаны свяцілішчы Кумана.

## Славутасці і турызм 

Выява:IseShrine.jpg|Кумірня ў Ісэ
Выява:Ama.jpg|Нырчыха за жэмчугам
Выява:Ago Bay and Takami Mountains.jpg|Бухта Аго

## Сімволіка 
Эмблема прэфектуры была прынята 20 красавіка 1964 года. Яна была ўтворана ад сімвала хіраганы , першага склада ў назве прэфектуры. Абрысы эмблемы сімвалізуюць прагрэс прэфектуры, а круг у цэнтры — знакамітыя жамчужыны Міэ. Сцяг афіцыйна не зацвярджаўся.

Кветкай прэфектуры 22 верасня 1969 годзе абралі касач мечападобны, дрэвам — крыптамерыю японскую (20 кастрычніка 1966), птушкай — марскога зуйка (20 чэрвеня 1972), а рыбай — Panulirus japonicus (2 лістапада 1990). Жывёлай прэфектуры лічыцца антылопа (24 лістапада 1964).

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт прэфектуры 
* 
* 

Катэгорыя:Прэфектуры Японіі
Катэгорыя:Кансай
Цюбу

— рэгіён цэнтральнай Японіі на востраве Хонсю. Складаецца з меншых рэгіёнаў , ,  і . Цэнтр рэгіёну Цюбу — прэфектура Айты (愛知県).

У рэгіёне знаходзіцца 9 прэфектур: Айты, Фукуі, Гіфу, Ісікава, Нагана, Ніігата, Сідзуока, Таяма і Яманасі.

## Спасылкі 
* Артыкул Japan на сайце Library of Congress Country Studies 
*
ISO 3166-2:JP

**ISO&nbsp;3166-2:JP** — стандарт Міжнароднай арганізацыі па стандартызацыі, які вызначае геакоды. З'яўляецца падмноствам стандарту ISO 3166-2, які адносіцца да Японіі.
Стандарт ахоплівае 47 прэфектур Японіі. Кожны геакод складаецца з дзвюх частак: кода Alpha2 па стандарце ISO 3166-1 для Японіі — **JP** і дадатковай лічбы, запісанай праз злучок. Дадатковы код утвораны двухзнакавай лічбай. Нумары для прэфектур набліжаны да парадку ў адпаведнасці з іх геаграфічным становішчам з поўначы на поўдзень. Геакоды прэфектур з'яўляюцца падмноствам кодаў дамена верхняга ўзроўню — **JP**, прысвоенага Японіі ў адпаведнасці са стандартамі **ISO 3166-1**.

## Геакоды Японіі 
thumb|right|400px|Геаграфічнае становішча прэфектур і нумары ў адпаведнасць са стандартам
Геакоды 47 прэфектур адміністрацыйна-тэрытарыяльнага падзелу Японіі.

## Гл. таксама 
* ISO 3166-1
* ISO 3166-2
* Адміністрацыйны падзел Японіі

## Спасылкі 
* Геакоды Японіі 
* Геакоды Японіі 

2:JP
Катэгорыя:Прэфектуры Японіі
Іакаіты

— адмысловы горад на паўднёвым усходзе Японіі. Адносіцца да прэфектуры Міэ. 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Маю Мукаіда, японская спартсменка

## Спасылкі 
* 
* Афіцыйны сайт горада 

Катэгорыя:Гарады прэфектуры Міэ
Катэгорыя:Адмысловыя гарады Японіі
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1897 годзе
Паўднёвы рэгіён развіцця Румыніі

**Паўднёвы рэгіён развіцця Румыніі** — адзін з рэгіёнаў развіцця Румыніі. Не з'яўляецца адміністрацыйнай адзінкай, быў створаны ў 1998 годзе для лепшай каардынацыі мясцовага развіцця падчас уступлення Румыніі ў Еўрапейскі саюз.

## Склад 
У склад ПдРР уваходзяць жудзецы:
* Арджэш
* Джурджу
* Дымбавіца
* Кэлэрашы
* Прахава
* Тэлеарман
* Яламіца

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Рэгіёны развіцця Румыніі
Харымскае мора

— усходні складнік Унутранага Японскага мора.

## Геаграфія 
Межы Харымскага мора вызначаюцца берагавымі лініямі астравоў Авадзі на ўсходзе, Хонсю на поўначы, Сёдо на захадзе і Сікоку на поўдні. Яно названа па імі правінцыі Харыма. Плошча мора складае каля 2500 км².

Харымскае мора злучаецца з астатнім Унутраным Японскім морам на захадзе пралівам Бісан, а на ўсходзе пралівамі Акасі і Нарута. Яно не мае астравоў, за выключэннем невялікай групы астравоў Іэсіма на поўначы.

Харымскае мора — плыткае. Найбольшая глыбіня — 42 м. Ад Іэсімы да Авадзі праходзяць два падводных хрыбта Сіка і Муроцу.

У паўночнай частцы Харымскага мора знаходзіцца Харымскі прамысловы раён. З-за прамысловых выкідаў прыбярэжныя воды мора моцна забруджаны. Улетку назіраецца з'ява цвіцення вады, якая прычыняе шкоду рыбалоўству.

## Літаратура 
* 『角川日本地名大辞典』 全50巻 (Большой словарь топонимов Японии: в 50 тт.) — 東京： 角川書店, 1987—1990.
* Рубель В. А. Японська цивілізація: традиційне суспільство і державність. — Київ: «Аквілон-Прес», 1997.
* Рубель В. А. Історія середньовічного Сходу: Курс лекцій: Навч. посібник. — Київ: Либідь, 1997.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Геаграфія Японіі
Харыма (правінцыя)

thumb|right|Карта гістарычных абласцей Японіі — вылучана вобласць Харыма
 ці  — гістарычная вобласць Японіі, якая адпавядае паўднёва-заходняй частцы сённяшняй прэфектуры Хіёга. Харыма межавала з абласцямі Тадзіма, Тамба, Сэтцу, Бідзэн і Мімасака. Сталіцай вобласці быў г. Хімедзі.

Менавіта тут у перыяд Эда пражываў клан Ако, да якога належалі сорак сем ронінаў.

Катэгорыя:Гістарычныя вобласці Японіі
Хімедзі

— цэнтральны горад Японіі, размешчаны на паўднёвым захадзе вострава Хонсю на ўзбярэжжы Унутранага мора ў прэфектуры Хіёга рэгіёна Кінкі. Атрымаў гарадскі статус 1 красавіка 1889 года. 

Размешчаны тут замак Хімедзі ўваходзіць у лік Нацыянальных скарбаў Японіі і з 1993 года ўключаны ў спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА. Парк вакол замка вядомы як адно з месцаў паломніцтва японцаў падчас свята цвіцення сакуры Ханамі.

## Прамысловасць 
Хімедзі — буйны прамысловы цэнтр (машынабудаванне, прадпрыемствы нафтаперапрацоўчай прамысловасці). Каля Хімедзі — буйны металургічны камбінат, пабудаваны па савецкай тэхналогіі бесперапыннага ліцця сталі.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Гарады прэфектуры Хіёга
Катэгорыя:Цэнтральныя гарады Японіі
Каваты (правінцыя)

thumb|right|300px|Правінцыя Каваты на карце Японіі са старым адміністрацыйным падзелам (вылучана чырвоным).
 — гістарычная правінцыя Японіі ў рэгіёне Кінкі на востраве Хансю. Адпавядае ўсходняй частцы прэфектуры Осака.

## Гісторыя 
Правінцыя Каваты была ўтворана ў VII стагоддзі. Яе адміністрацыйны цэнтр знаходзіўся ў сучасным горадзе Фудзіідэра. Правінцыя займала важнае становішча на шляху ад сталіцы да заходніх рэгіёнаў Японіі.

Спрадвеку землі Каваты належалі Мананобэ, японскаму ваеннаму роду, які загінуў у VII стагоддзі ў рэлігійнай вайне супраць будыстаў роду Сога, абараняючы сінтаізм.

У перыяд Хэян (794—1185) правінцыя па чарзе належала родам Мінамота і Тайра.

У часы рэстаўрацыі Кэму (1333—1338) Каваты стала месцам асноўных баёў паміж прыхільнікамі імператара і Асікагі Такаудзі. Перамога апошняга прывяла да з'яўлення сёгуната Мурамаці, адзін з галоўных саветнікаў якога, род Хатакэяма, атрымаў правінцыю Каваты за баявыя заслугі.

У XVI стагоддзі гаспадарамі гэтых земляў былі роды Міёсі, Ода і Таётомі. У перыяд Эда (1603—1867) правінцыя Каваты была падпарадкавана непасрэдна сёгунату.

У выніку адміністрацыйных рэформаў 1871—1876 гадоў правінцыя Каваты ўвайшла ў склад прэфектуры Осака.

## Паветы правінцыі Каваты 
* Вакаэ ()
* Ісікава ()
* Каваты ()
* Катана ()
* Манда ()
* Сарара ()
* Сібукава ()
* Сікі ()
* Тагата ()
* Такаясу ()
* Танпі ()
* Фуруіты ()
* Ясуяда ()

## Літаратура 
*  ()

Катэгорыя:Гістарычныя вобласці Японіі
Ацумі

— паўвостраў у Японіі ў прэфектуры Айты, размешчаны ва ўсходняй частцы вострава Хонсю. На паўвостраве размешчаны гарады Тахара і Таёхасі.

Ацумі
Ацумі
Суруга (заліў)

Утагавы Хіросігэ]]
 — заліў на ціхаакіянскім узбярэжжы галоўнага японскага вострава Хонсю.

Берагі заліва ўваходзяць у тэрыторыю прэфектуры Сідзуока. Аддзелены ад акіяна паўвостравам Ідзу і дзякуючы гэтаму, у значнай ступені абаронены ад акіянскіх хваль. Шырыня заліва ля ўваходу — 56 км, даўжыня — 59 км. Глыбіня больш 2500 метраў: па дне заліва праходзіць жолаб Суруга.

На заліве стаіць некалькі буйных гарадоў: Сідзуока, Сімідзу, Нумадзу, Яідзу. Развіта рыбалоўства і водныя віды спорту.

## Гл. таксама 
* Правінцыя Суруга
* Жолаб Суруга

## Крыніцы 
Катэгорыя:Залівы Ціхага акіяна
Катэгорыя:Залівы Японіі
Алена Дзмітрыеўна Квітніцкая

**Алена Дзмітрыеўна Квітніцкая** (; , Масква — ) — рускі савецкі гісторык архітэктуры. Кандыдат тэхнічных навук (1947).

## Біяграфія 
Скончыла Маскоўскі архітэктурны ўніверсітэт (1941), працавала ў Цэнтральным НДІ прамысловых збудаванняў (1941—1947) і Цэнтральным НДІ тэорыі і гісторыі архітэктуры (1948—1981).

Пахавана на Пятніцкіх могілках у Маскве.

Аўтар шматлікіх прац па гісторыі архітэктуры Беларусі, у якіх разглядала пытанні планіроўкі і забудовы гарадоў і мястэчак, а таксама крэпасцей. Упершыню даследавала вялікую колькасць помнікаў жылой, грамадскай і культавай архітэктуры. Была членам рэдкалегіі навуковых зборнікаў «Архітэктурная спадчына» () і «Праблемы гісторыі архітэктуры народаў СССР» (), адным з аўтараў энцыклапедыі «Мастацтва краін і народаў свету» (, т. 1, М., 1962), «Усеагульнай гісторыі архітэктуры» (, т. 6. — М., 1968)

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* *Квитницкая Е.* Брамы Белоруссии // Архитектурное наследство. № 29. 1981.
* *Квитницкая Е. Д.* Центры городов Белоруссии в XVI — первой половине XIX вв. // Архитектурное наследство. № 31. М., 1983. С. 28 — 50.
* *Квитницкая Е.* Монастыри XVIII в. с безбашенными храмами в Белоруссии // Архитектурное наследство, 1985. Вып. 33.
* *Квитницкая Е.* Коллегиумы Белоруссии XVII в. // Архитектурное наследство, 1969. Вып. 18;

Катэгорыя:Гісторыкі архітэктуры СССР
Катэгорыя:Члены Саюза архітэктараў СССР