open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Анастасія (балет)

**Анастасія** — балет у 2-х актах Вячаслава Кузняцова. Прэм’ера адбылася 30 кастрычніка 2018 года на сцэне Нацыянальнага акадэмічнага Вялікага тэатра оперы і балета. У дзень прэм’еры галоўныя партыі выканалі: заслужаныя артысты Рэспублікі Беларусь Ірына Яромкіна (*Анастасія*), Антон Краўчанка (*Сямён Слуцкі*), Юрый Кавалёў (*Міхаіл Глінскі*), уладальніца медаля Францыска Скарыны Аляксандра Чыжык (*Заіра*), Такатошы Мачыяма (*хан Ахмат*).

## Гісторыя 
«Анастасія» — другая сумесная праца кампазітара В. Кузняцова і харэографа-пастаноўшчыка Ю. Траяна (папярэдняй быў балет «Вітаўт», пастаўлены ў 2013 годзе). «Вітаўт» і «Анастасія» складаюць дылогію, прысвечаную часам Вялікага княства Літоўскага і беларускаму нацыянальнаму характару.

Аўтарам лібрэта выступіў вядомы беларускі драматург Анатоль Дзялендзік. Па яго сцэнарыі ў 2003 годзе на кінастудыі «Беларусьфільм» быў зняты фільм «Анастасія Слуцкая». Балетная версія аб’яднала два аўтарскія сцэнарыі: да Анастасіі дадалі гісторыю князя Галіцына — чалавека, які дамагаўся рукі слуцкай княгіні пасля смерці яе мужа Сямёна.

За сцэнаграфію балета адказваў лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Беларусі Аляксандр Касцючэнка. Акрамя звыклых дэкарацый на сцэне задзейнічаны тры праекцыйных апарата. Частка дэкарацый ўпрыгожваюць выявы святых з полацкага Спаса-Еўфрасіннеўскага манастыра.

Мастак-пастаноўшчык і аўтар касцюмаў Кацярына Булгакава падчас працы вывучала матэрыялы XV-XVI стагоддзя, каб касцюмы адпавядалі эпосе.

## Сюжэт 
Балет прысвечаны адной з самых яскравых жанчын старажытнай Беларусі — Анастасіі Слуцкай. Яна пасля смерці мужа кіравала княствам і выратавала горад ад татараў. Хаця ў анатацыі «Анастасія» значыцца як харэаграфічная легенда, у яе аснове — усё ж рэальныя падзеі нацыянальнай гісторыі перыяду ВКЛ пяцівекавой даўніны. Паказана Слуцкае княства на стыку 15-16 стагоддзяў. У цэнтры батальных перыпетый — лёс жанчыны — дочкі Мсціслаўскага князя Анастасіі Слуцкай.

## Харэаграфія і пастаноўка 
Харэограф, балетмайстар-пастаноўшчык — народны артыст Беларусі Юрый Траян.

Дырыжор-пастаноўшчык — заслужаны дзеяч мастацтваў Рэспублікі Беларусь Андрэй Галанаў.

Мастак-пастаноўшчык (сцэнаграфія) — уладальнік медаля Францыска Скарыны, лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Рэспублікі Беларусь Аляксандр Касцючэнка.

Мастак-пастаноўшчык (касцюмы) — Кацярына Булгакава.

Мастак па святле — Ірына Вторнікава.

Мастак відэакантэнту — Мікалай Ярунін.

Дырыжоры — уладальнік медаля Францыска Скарыны Іван Касцяхін, заслужаны дзеяч мастацтваў Рэспублікі Беларусь Мікалай Калядка.

## Выканаўцы 
* *Анастасія* — Ірына Яромкіна, Людміла Уланцава, Яна Штангей
* *Міхаіл Глінскі* — Юрый Кавалёў, Алег Яромкін, Ягор Азаркевіч
* *Сямён* — Антон Краўчанка, Ігар Аношка, Дзмітрый Шэмет
* *Ахмат* — Такатошы Мачыяма, Канстанцін Геронік, Мікіта Шуба
* *Заіра* — Аляксандра Чыжык, Вікторыя Трэнкіна
* *Іван* — Дзмітрый Шэмет, Арцём Банькоўскі, Эвен Капітэн

## Спасылкі 
* Сегодня в Большом театре премьера — балет «Анастасия»
* Сильная и независимая: Большой Театр поставил балет об Анастасии Слуцкой 

Катэгорыя:Балет у Беларусі
Глухаўскі сельсавет

**Глу́хаўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Веткаўскага раёна Гомельскай акругі. Цэнтр — вёска Глухаўка.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Свяцілавіцкага раёна Гомельскай акругі БССР. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Веткаўскага раёна. 30 снежня 1927 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Свяцілавіцкага сельсавета.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А.И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн., «Беларусь», 1985. — 390 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Веткаўскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Свяцілавіцкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1926 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1927 годзе
Жаночы Суперкубак Беларусі па футболе 2014

**Жаночы Суперкубак Беларусі па футболе 2014 года** прайшоў 14 красавіка на штучным поле ФК «Мінск». У матчы сустрэліся чэмпіён і ўладальнік кубка 2013 года мінскі клуб «Мінск» і фіналіст кубка 2013 года клуб «Бабруйчанка».

## Справаздача аб матчы 
## Спасылкі 
* СУПЕРКУБОК 2014

Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2014 годзе
2014
Катэгорыя:2014 год у жаночым футболе
Ратленд

**Ратленд** () — традыцыйнае і цырыманіяльнае графства Англіі і ўнітарная адзінка ў рэгіёне Усходні Мідлендс. Адміністрацыйны цэнтр і найбуйнейшы горад — Окем (Оўкем). Насельніцтва — 38 тысяч чалавек. Да 1974 і пасля 1997 года — самастойнае графства.

Ратленд займае тэрыторыю 382 км² і мяжуе на захадзе з раёнамі Харбара і Мелтан графства Лестэршыр, на паўночным усходзе з раёнам Паўднёвы Кестывен графства Лінкальншыр, на паўднёвым усходзе з раёнамі Корбі і Усходні Нартгемптаншыр графства Нартгемптаншыр.

У цэнтры графства на рацэ Гвош у басейне ракі Уэленд знаходзіцца вадасховішча Ратленд-Уотэр плошчай дзесяць квадратных кіламетраў і ёмістасцю больш за сто мільёнаў кубаметраў. Пабудавана ў 1976 годзе.

Катэгорыя:Графствы Англіі
Катэгорыя:Унітарныя адзінкі Англіі
Уэстморленд

**Уэстморленд** () — былое графства ў Вялікабрытаніі, у Англіі, пераважна ў Камберлендскіх гарах, на паўвостраве Камберленд.

Плошча — 2 тысячы км². Насельніцтва 72,7 тыс. чал. (1971). Галоўны горад Кендал. Пераважна сельскагаспадарчы раён. Авечкагадоўля (на натуральных пашах). Паводле новага адміністрацыйнага падзелу 1973—1975 гадоў тэрыторыя Уэстморленда ўвайшла ў склад графства Камбрыя.

Катэгорыя:Графствы Англіі
Катэгорыя:Камбрыя
Камбрыя

**Камбрыя** () — цырыманіяльнае неметрапольнае графства на паўночным захадзе Англіі. Уваходзіць у склад рэгіёна Паўночна-Заходняя Англія. Сталіца і найбуйнейшы горад — Карлайл. Насельніцтва 500 тыс. чалавек (26-е месца сярод неметрапольных графстваў на 2011 год).

## Геаграфія 
Агульная плошча — 6768 км² (3-е месца); тэрыторыя адміністрацыйнай вобласці — 6768 км² (2-е месца). На тэрыторыі графства знаходзяцца Камберлендскія горы з высокай гарой Англіі Скофел-Пайк і чатырма найбуйнейшымі азёрамі Англіі — Уіндэрмір, Алсуотэр, Басентуэйт, Дэруэнт-Уотэр.

На захадзе абмываецца Ірландскім морам, уключаючы залівы Солуэй-Ферт (на поўначы) і Моркам (на поўдні).

## Клімат 
Размяшчэнне Камбрыі на паўночна-заходнім узбярэжжы Англіі і горны рэльеф графства робяць Камбрыю самай вільготнай часткай Англіі. За год, у сярэднім, выпадае 2000-3000 мм ападкаў, прычым гадавая колькасць ападкаў у розных галінах Камбрыі моцна адрозніваецца. Таксама ў Камбрыі даволі ветрана. У закрытых гарамі далінах у сярэднім 5 дзён у годзе назіраецца вельмі моцны вецер. На ўзбярэжжа колькасць такіх дзён дасягае 20. Часам у год Камбрыі даводзіцца перажыць 100 вельмі ветраных дзён.

Сярэдняя тэмпература Камбрыі ў студзені роўная 3° C, а ў ліпені 15° C. Снег у Камбрыі — вельмі рэдкая з’ява.

Катэгорыя:Графствы Англіі
Трура

**Трура** () — адміністрацыйны цэнтр Корнуала, самы паўднёвы горад Вялікабрытаніі, які мае статус «сіці».
Насельніцтва горада, згодна з перапісам 2001 года, складае 20920 чалавек.

Паводле археалагічных раскопак горад быў заснаваны ў XII стагоддзі. Да пачатку XIV стагоддзя Tрура стаў важным портам; квітнела рыбная прамысловасць. Падчас прамысловай рэвалюцыі XVIII і XIX стагоддзяў у Трура пачаўся бурны рост прамысловай вытворчасці дзякуючы паляпшэнню метадаў здабычы і павышэння коштаў на волава.

У горадзе шмат старых пабудоў, галоўная славутасць — кафедральны сабор.

Катэгорыя:Гарады Англіі
Катэгорыя:Корнуал
Бангар (Уэльс)

**Бангар** () — горад у акрузе Гвінед у Паўночным Уэльсе, ля ўзбярэжжа Ірландскага мора. Адзін з самых маленькіх гарадоў Вялікабрытаніі. Па перапісу 2001 года, акрамя каля 8 тысяч студэнтаў Бангарскага ўніверсітэта, у ім пражывала 13 725 чалавек. Валійскай мовай валодаюць 76,7 % насельніцтва. Бангар вядзе сваё паходжанне ад Бангарскага сабора, заснаванага ў VI стагоддзі святым Даніілам Бангарскім. У 1884 годзе быў заснаваны Бангарскі ўніверсітэт.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
Катэгорыя:Гарады Уэльса
Катэгорыя:Універсітэцкія гарады
Катэгорыя:Гвінед
Лічфілд

**Лічфілд** () — старадаўні горад у англійскім графстве Стафардшыр са статусам сіці, паўночны прыгарад Бірмінгема. Насельніцтва — 32 219 чалавек (па дадзеных на 30 студзеня 2013 года).

За 3 мілі ад Лічфілда археолагі раскапалі кельцка-рымскае паселішча Летацэтум, праз якое ў антычнасці праходзіла Уотлінг-стрыт. Назва «Лічфілд» упершыню з’яўляецца ў Беды Вялебнага для абазначэння месца, дзе пражывалі мерсійскія біскупы.

## Памятныя мясціны 
* Лічфілдскі сабор

Катэгорыя:Гарады Англіі
Катэгорыя:Стафардшыр
Ньюры

**Нью́ры** (, ) — чацвёрты па велічыні горад у Паўночнай Ірландыі і восьмы на востраве Ірландыя. Знаходзіцца за 60 км ад Белфаста і за 108 км ад Дубліна. Праз горад працякае рака Кланрай. Горад быў заснаваны ў 1144 годзе побач з цыстэрцыянскім манастыром і з’яўляецца адным з найстарэйшых у Паўночнай Ірландыі. Па дадзеных на 2001 год у горадзе пражывае 27430 чалавек. Статус горада быў нададзены Ньюры ў 2002 годзе ў гонар святкавання залатога юбілею валадарання каралевы Лізаветы II.

Катэгорыя:Гарады Паўночнай Ірландыі
Стэрлінг (горад, Шатландыя)

**Стэрлінг** (, , ) — горад у цэнтральнай частцы Шатландыі. Адміністрацыйны цэнтр акругі Стэрлінг, а таксама адзін з найстарэйшых гарадоў і былая сталіца Шатландскага каралеўства. Насельніцтва — 37,4 тыс. жыхароў (2016). Стэрлінг з’яўляецца самым маленькім з сямі «сіці» (city) Шатландыі.

Катэгорыя:Гарады Шатландыі
Інвернес

**Інвернес** (, , ) — партовы горад, размешчаны на ўзбярэжжы Паўночнага мора на поўначы Шатландыі, адміністрацыйны цэнтр акругі Хайленд. Насельніцтва — 63 780 чалавек (2016).

Самы паўночны горад Вялікабрытаніі. Інвернес размешчаны на паўночным усходзе Шатландыі ля вусця ракі Нес, якая ўпадае ў заліў Моры-Ферт. З Інвернеса ў Тэрса і Уік вядзе дарога, якая перасякае раку Кайл-оф-Сазерленд; праз яе праходзіць віядук Шын.

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Карэн Гілан — шатландская актрыса

Катэгорыя:Гарады Шатландыі
Катэгорыя:Хайленд
Гілан

**Гілан** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Іэн Гілан — брытанскі рок-спявак
* Карэн Гілан — шатландская актрыса
Мдывані

**Мдывані** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Андрэй Юр’евіч Мдывані — беларускі кампазітар
* Георгій Давідавіч Мдывані — грузінскі драматург, сцэнарыст
* Таццяна Герасімаўна Мдывані — беларускі мастацтвазнавец
Жаночы Суперкубак Беларусі па футболе 2013

**Жаночы Суперкубак Беларусі па футболе 2013 года** прайшоў 12 сакавіка. У матчы сустрэліся чэмпіён 2012 года бабруйскі клуб «Бабруйчанка» і уладальнік кубка 2012 года клуб «Зорка-БДУ».

## Справаздача аб матчы 
## Спасылкі 
* СУПЕРКУБОК 2013

Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2013 годзе
2013
Катэгорыя:2013 год у жаночым футболе
Максімава

**Максімава** — прозвішча, тапонім.

## Прозвішча 
* Кацярына Сяргееўна Максімава — савецкая балерына
* Ларыса Паўлаўна Максімава (нар. 1939) — беларуская піяністка, канцэртмайстар
* Яна Эдуардаўна Максімава — беларуская лёгкаатлетка

## Тапонім 
### Беларусь 
* Максімава (возера)

### Расія 
* Максімава (вёска, Сафонаўскі раён)
* Максімава (Дзямідаўскі раён)
* Максімава (пасёлак станцыі, Сафонаўскі раён)
Кацярына Юр’еўна Фадзеева

**Кацярына Юр’еўна Фадзеева** (нар., , РСФСР) — артыстка балета. Народная артыстка Беларусі (1999).

## Біяграфія 
Скончыла Маскоўскае харэаграфічнае вучылішча ў 1986 годзе.

З 1986 года салістка Нацыянальнага акадэмічнага тэатра балета Беларусі. Валодае неардынарнымі сцэнічнымі дадзенымі, тэхнічным майстэрствам. Для яе танца ўласцівы выразная пластыка, шчырасць, лірычнасць, жаноцкасць.

Сярод партый: Рагнеда («Страсці», А. Мдывані), лэдзі Макбет («Макбет» В. Кузняцова), Адэта — Адылія, Аўрора і фея Безу, Маша («Лебядзінае возера», «Спячая прыгажуня», «Шчаўкунок» П. Чайкоўскага), Ева («Стварэнне свету» А. Пятрова), Нікія, Кітры і Мерседэс («Баядэрка», «Дон Кіхот» Л. Мінкуса), Мірта, Медора («Жызэль», «» А. Адана), Дзяўчына («» на музыку М. Равеля), Блудніца («Карміна Бурана» на музыку К. Орфа), Эсмеральда («» Ц. Пуні).

## Узнагароды 
* Лаўрэат 1-га Міжнароднага конкурсу артыстаў балета імя С. Дзягілева (прэмія імя І. Рубінштэйн; Масква, 1992)
* Дыпламант Усерасійскага конкурсу «Арабеск-1992» (Перм, прыз глядацкіх сімпатый)
* Прэмія Александроўскай (1996)

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Артысты балета XX стагоддзя
Жанна Віктараўна Лебедзева

**Жанна Віктараўна Лебедзева** (, ) — артыстка балета. Заслужаная артыстка Беларусі (2001).

## Біяграфія 
Скончыла Беларускае харэаграфічнае вучылішча ў 1983 годзе (клас К. Малышавай).

З 1983 года артыстка Нацыянальнага акадэмічнага тэатра балета Беларусі. Выконвала вядучыя партыі ў балетах сучаснага, у тым ліку нацыянальнага, а таксама класічнага рэпертуару. Яе мастацтва больш поўна выявілася ў спектаклях, пастаўленых В. Елізар’евым.

## Творчасць 
Найбольш блізкія індывідуальнасці Лебедзевай партыі лірычнага плана, аснову якіх складала сучасная харэаграфічная лексіка. Сярод іх: Рагнеда («Страсці» А. Мдывані), Раўнівая жонка («Кругаверць» А. Залётнева), Маша, Адэта, Блакітная птушка, Дзяўчына («Шчаўкунок», «Лебядзінае возера», «Спячая прыгажуня», «» на музыку П. Чайкоўскага), Джульета («Рамэа і Джульета» С. Пракоф’ева), Фрыгія («» А. Хачатурана), Дзева-выбранніца, Нявеста («», «Пацалунак феі» І. Стравінскага), Каханая («» на музыку К. Орфа), Кармэн («» Ж. Бізэ — Р. Шчадрына), Дзяўчына («» на музыку М. Равеля), Ева («Стварэнне свету» А. Пятрова), Медора і Гюльнара («» А. Адана), Марыя («» Б. Асаф’ева і «Прывал кавалерыі» ), Вакханка («Вальпургіева ноч» з оперы «Фаўст» Ш. Гуно), Іпаліта («Сон у летнюю ноч» на музыку Ф. Мендэльсона), мазурка («» на музыку Ф. Шапена), Радысачка («» К. Хачатурана).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Артысты балета XX стагоддзя
Анастасій (Архіепіскап Тыранскі)

**Архіепіскап Анастасій** (свецкае імя *Рыста Радавіч*; ) — прадстаўнік Албанскай праваслаўнай царквы з тытулам Архіепіскап Тыранскі і ўсёй Албаніі.

## Біяграфія 
Вывучаў багаслоўе ў Афінах, затым — гісторыю рэлігіі, місію, этналогію і афрыканістыку ў нямецкіх універсітэтах.

У 1963 годзе пачаў працу ў Сусветным савеце цэркваў, узначальваючы розныя місіянерскія структуры, у 2006 годзе стаў ганаровым прэзідэнтам Сусветнай канферэнцыі «Рэлігіі за мір». У Грэцыі заснаваў цэнтр місіянерскіх даследаванняў пры Афінскім універсітэце і кіраваў ім. Развіваў замежную місію, шмат разоў выязджаючы ва Усходнюю Афрыку, дзе арганізаваў Патрыяршую школу архіепіскапа Кіпрскага Макарыя III і ўзначальваў яе на працягу 10 гадоў. Рукапалажыў у сан 62 праваслаўных афрыканскіх свяшчэнніка, кіраваў падрыхтоўкай катэхізатараў, удзельнічаў у перакладзе Літургіі на чатыры афрыканскіх мовы, садзейнічаў умацаванню ста пяцідзесяці праваслаўных прыходаў і абшчын, кіраваў будаўніцтвам некалькіх дзесяткаў праваслаўных цэркваў, стварыў сем місіянерскіх цэнтраў, кіраваў працэсам стварэння школ і медыцынскіх цэнтраў.

З 1992 года ўладыка Анастасій з’яўляецца Прадстаяцелем Албанскай Праваслаўнай Царквы. Пасля многіх гадоў жорсткага камуністычнага праўлення ён заняўся аднаўленнем Царквы ў Албаніі. Пры архіепіскапе Анастасіі было адроджана больш за 400 прыходаў, створана Багаслоўская акадэмія, адкрыліся праваслаўныя яслі, дзіцячыя сады, школы і пяцьдзясят моладзевых цэнтраў. Пачата будаўніцтва пяцідзесяці новых храмаў, узнаўленне шасцідзесяці гістарычных будынкаў і аднаўленне ста шасцідзесяці разбураных. Створаны выдавецтвы, майстэрні і мастацкія атэлье.

Архіепіскап Анастасій падтрымлівае таксама будаўніцтва і рамонт дарог, мастоў, вадаправодаў, медыцынскіх устаноў, гасцініц і школ. Ён клапоціцца аб развіцці сельскай гаспадаркі, культуры, экалогіі, адукацыі, сацыяльнага забеспячэння.

У 2000 годзе яго кандыдатура была вылучана на суісканне Нобелеўскай прэміі міру.

Уладыка Анастасій атрымаў прызнанне ў міжнародных колах. Васемнаццаць універсітэтаў або ўніверсітэцкіх факультэтаў узнагародзілі яго ганаровай доктарскай ступенню.

Катэгорыя:Епіскапы Александрыйскай праваслаўнай царквкы
Катэгорыя:Епіскапы Эладскай праваслаўнай царквы
Катэгорыя:Епіскапы Албанскай праваслаўнай царквы
Гаўрыіл (Гіба)

**Архімандрыт Гаўрыіл** (, Сакулка — , Беласток) — архімандрыт, багаслоў. Заснавальнік і адзіны насельнік праваслаўнага скіта ў гонар святых прападобных Антонія і Феадосія Пячэрскіх.

## Біяграфія 
Скончыў Варшаўскую духоўную семінарыю і хрысціянскую багаслоўскую акадэмію ў Варшаве. Свой манаскі шлях пачаў у Благавешчанскім манастыры Супрасля, дзе 8 красавіка 1986 года быў пастрыжаны ў малую схіму з імем Гаўрыіл, у гонар архангела Гаўрыіла. 7 красавіка 1986 года тагачасным епіскапам Беластоцкім і Гданьскім Савам быў пасвечаны ў іерадыякана, а 30 лістапада 1986 года — у іераманаха. 21 мая 1998 года быў узведзены ў сан архімандрыта, а 1 мая 2000 года быў прызначаны намеснікам Супрасльскага манастыра і настаяцелем манастырскага храма.

17 лютага 2007 года абараніў доктарскую дысертацыю па тэме: «Заблудаў як рэлігійна-культурны цэнтр Праваслаўнай Царквы». 1 красавіка 2008 года сабор епіскапаў Польскай Праваслаўнай Царквы пастанавіў нарачы архімандрыта Гаўрыіла (Гібу) епіскапам Горліцкім, вікарыем Пшэмысльска-Новасончаўскай епархіі. Аднак Айцец Гаўрыіл не прыняў гэтай пастановы, палічыўшы сябе не годным епіскапскага сану. 16 студзеня 2009 года арганізаваў адзіны ў Польшчы праваслаўны скіт сярод лясоў і балот, непадалёк ад вёскі Адрынкі Нараўскага павета Падляшскага ваяводства. З таго часу і да самай смерці айца Гаўрыіла ў скіт сцякаліся шматлікія паломнікі з усёй Польшчы і з-за мяжы, каб атрымаць благаславенне, суцяшэнне і настаўленне.

Катэгорыя:Супрасльскі Дабравешчанскі манастыр
Катэгорыя:Польская аўтакефальная праваслаўная царква
Сава (Мітрапаліт Варшаўскі)

**Мітрапаліт Сава** (свецкае імя *Міхал Грыцуняк*; ) — кіраўнік Польскай Аўтакефальнай Праваслаўнай Царквы, мітрапаліт Варшаўскі і ўсёй Польшчы. Прафесар тэалогіі, генерал брыгады Войска Польскага (праваслаўны капелан войска да 1998 года),

## Біяграфія 
Па паходжанню ўкраінец, ён нарадзіўся на Холмшчыне.

25 лістапада 1979 года быў хіратанісаны, значыць атрымаў сан епіскапа. Кіраўніком Польскай Аўтакефальнай Праваслаўнай Царквы стаў 12 мая 1998 года.

## Узнагароды 
* Кавалер Камандорскага Крыжа Адраджэння Польшчы.
* Прэзідэнт Украіны Віктар Юшчанка ўзнагародзіў Саву ордэнам князя Яраслава Мудрага V ступені.

Катэгорыя:Епіскапы Беластоцка-Гданьскай епархіі
Катэгорыя:Епіскапы Лодзінска-Пазнаньскай епархіі
Катэгорыя:Епіскапы Варшаўска-Бельскай епархіі
Жаночы Суперкубак Беларусі па футболе 2011

**Жаночы Суперкубак Беларусі па футболе 2011 года** прайшоў 26 сакавіка на спорткомплексе Алімпійскі. У матчы сустрэліся пераможца Жаночая ліга чэмпіянату Беларусі 2010 бабруйскі клуб «Бабруйчанка» і ўладальнік Жаночы Кубак Беларусі 2010 мінскі клуб «Зорка-БДУ».

## Справаздача аб матчы 
## Спасылкі 
* СУПЕРКУБОК 2011

Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2011 годзе
2011
Катэгорыя:2011 год у жаночым футболе
Жаночы Суперкубак Беларусі па футболе 2010

**Жаночы Суперкубак Беларусі па футболе 2010 года** прайшоў 21 сакавіка на спорткомплексе Алімпійскі. У матчы сустрэліся пераможца уладальнік Жаночы Кубак Беларусі 2009 года віцебскі клуб «Універсітэт» і пераможца Жаночая ліга чэмпіянату Беларусі 2009 года мінскі клуб «Зорка-БДУ».

## Справаздача аб матчы 
## Спасылкі 
* СУПЕРКУБОК 2010

Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2010 годзе
2010
Катэгорыя:2010 год у жаночым футболе
Оскар Пітрас

**Оскар Франклін Пітрас** (; 2 сакавіка 1916 — 26 мая 1993) — генерал-маёр Корпуса марской пяхоты ЗША, удзельнік Другой сусветнай, Карэйскай і В’етнамскай войнаў.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 2 сакавіка 1916 года ў Ролі, Паўночная Караліна. У 1934-м скончыў сярэднюю школу, а ў 1939 — Дзяржаўны каледж Паўночнай Караліны са ступенню бакалаўра. 6 лістапада 1940 году, дзякуючы ўніверсітэцкай адукацыі, быў адабраны ў школу кандыдатаў у афіцэры на базе марской пяхоты. Пасля заканчэння вучобы ў 1941 годзе атрымаў званне малодшага лейтэнанта і накіраваны на службу ў 2-ю дывізію марской пяхоты.

У жніўні 1942-га прыняў удзел у рэйдзе на востраў Макін, а неўзабаве і ў бітве за Гуадалканал. У лістападзе—снежні 1943 года абараняў мыс Таракіна. У лютым 1945 года прыняў удзел у бітве за Івадзіму. Пасля капітуляцыі Японіі 2 верасня служыў там пры акупацыйных сілах.

Падчас Карэйскай вайны прызначаны камандзірам 2-га батальёна 5-га палка 1-й дывізіі марской пяхоты.

У сакавіку 1964 гады стаў камандзірам 7-га палка марской пяхоты. Са сваім падраздзяленнем у 1965 годзе адправіўся ў Паўднёвы В’етнам, дзе ўдзельнічаў у аперацыях «Зорнае святло», «Пірання», «Юта» і «Тэхас» супраць сіл В’етконга.

18 кастрычніка 1968 года прысвоена званне генерал-маёра, а праз месяц быў адпраўлены ў рэкруцкі пункт марской пяхоты ў Пэрыс-Айлэндзе, штат Паўднёвая Караліна, уступіўшы на пасаду кіраўніка цэнтра. Тут служыў да сваёй адстаўкі ў маі 1971 года.

Памёр 26 мая 1993 года пасля працяглай хваробы ў горадзе Бофарт, Паўднёвая Караліна, і быў пахаваны на Нацыянальным могілках ветэранаў.

## Літаратура 
* Peatross, Oscar F. Bless 'em All: The Raider Marines of World War II ; REVIEW PUBLISHING COMPANY (1995).

Катэгорыя:Генералы ЗША
Катэгорыя:Генерал-маёры
Катэгорыя:Удзельнікі Другой сусветнай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі вайны ў Карэі
Катэгорыя:Удзельнікі вайны ў В’етнаме
Ключ 50

**Ключ 50** 巾 (піньінь jīn) са значэннем «турбан» са Спісу 214 ключоў Кансі, якія выкарыстоўваюцца пры напісанні іерогліфаў. Адзін з 31 ключа, якія складаюцца з трох рыс.

У слоўніку Кансі налічваецца 295 іерогліфаў з 49,030 з гэтым ключом.

Старажытны знак адлюстроўваў тканіну на плячах чалавека. У сучаснай мове выкарыстоўваецца ў значэнні «ручнік», «турбан», «капялюшык».

## Варыянты формы 

Файл:巾-oracle.svg|Гадальныя косткі Цзягувэнь 
Файл:巾-bronze.svg|Бронзавыя надпісы Цзіньвэнь 
Файл:巾-seal.svg|Малая пячатка Чжуаншу

## Прыклады іерогліфаў 
У табліцы прыведзены прыкладны спіс іерогліфаў. 

## Літаратура 
* *Fazzioli, Edoardo.* Chinese calligraphy : from pictograph to ideogram : the history of 214 essential Chinese/Japanese characters (англ.). — New York: Abbeville Press (англ.), 1987. — .
* *Lunde, Ken.* Appendix J: Japanese Character Sets // CJKV Information Processing: Chinese, Japanese, Korean & Vietnamese Computing (англ.). — 2-е выд. — Sebastopol, Calif.: O’Reilly Media, 2009. — .

## Спасылкі 
* Слоўнік Кансі анлайн (кіт.)
* Слоўнік іерогліфаў з індэксам іерагліфічных ключоў (англ.)

Катэгорыя:Іерагліфічныя ключы
Цзягувэнь

**Цзягувэнь**, таксама **гадальныя косткі**, **надпісы на гадальных костках** (кіт. 甲骨文, піньінь jiǎgǔwén, англ. oracle bones, oracle bone script) — іерагліфічныя надпісы на костках чарапах і іншых жывёл часу дынастыі Шан XIV—XI ст. да н. э. Лічацца найбольш старажытнымі ўзорамі кітайскай пісьменнасці. Першыя гадальныя косткі знайшлі вучоныя Лю Тэюнь і Ван І-чжун каля горда Аньян правінцыі Хэнань у 1899 годзе. Пазней падобныя знаходкі адбываліся ў правінцыях Шаньдун, Шаньсі, Хубэй, Хэбей.

## Значэнне надпісаў 
Варта заўважыць, што для запісу паўсядзённых рэчаў выкарыстоўваліся менш даўгавечныя матэрыялы, якія не захаваліся. Таму, нягледзячы на каштоўнасць для вывучэння рэлігіі перыяду Шан, надпісы цзягувень не могуць лічыцца паўнавартасным адлюстраваннем пісьмовай культуры таго часу. Надпісы на костках звычайна ўключаюць дату, імя таго, хто гадае, пытанне, адказ духаў і адзнаку аб здзяйсненні.

Каб прыняць нейкае важнае рашэнне, ваны (уладары) дынастыі Шан зварочваліся да аракулу, каб спытаць савета ў звышнатуральных істот:

# На панцыры чарапахі альбо костцы аракул пісаў пытанне, таму шмат надпісаў пачынаюцца з іерогліфа 貞 zhēn «гадаць, пытацца». Пасля гэтага ўказвалі імя аракула, імя вана, дата гадання і месца.
# Панцыр альбо костку клалі ў полымя, і па расколінам адзначалі вынік варажбы. Пасля гэтага на костку нанасілі яшчэ адзін надпіс з тлумачэннем выніку.
# Калі жа здзяйснення таго, што прадказалі, адбываліся нейкія прыметныя з’явы (навальніца, лівень, моцны вецер), гэта адзначалі на костцы.
# Пасля некаторага часу на костцы адзначалі, ці здзейснілася гаданне.

Колькасць розных іерогліфаў на панцырах і касцях налічвае каля 5000 знакаў. З іх атаясамлены з сучаснымі іерогліфамі каля 1500. Астатнія (пераважна асабістыя імёны і геаграфічныя назвы) або ўнікальныя і характэрныя толькі для перыяду Шан, альбо не расшыфраваныя.

## Галерэя 

Файл:CMOC Treasures of Ancient China exhibit - oracle bone inscription.jpg|Гадальная костка з пытаннем, ці здарыцца з уладаром нейкае няшчасце ў наступныя дзесяць дзён
Файл:Shang dynasty inscribed tortoise plastron.jpg|Чарапахавы панцыр з расколінамі
Файл:OracleSun.jpg|Костка з пытаннем "Будзе лі сёння дождж?"
Файл:Obi-rain.png|Разбор іерогліфаў на костцы з пытаннем

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Tsuen-Hsuin Tsien. Written on bamboo & silk: the beginnings of Chinese books & inscriptions (англ.). — 2nd ed.. — Chicago: University of Chicago Press, 2004. — 323 p. — ISBN 978-0-2268-1418-6.
* Boltz, William G. (1994; revised 2003). The Origin and Early Development of the Chinese Writing System. American Oriental Series, vol. 78. American Oriental Society, New Haven, Connecticut, USA. ISBN 0-940490-18-8
* Roderick Campbell «Animal, Human, God: Pathways of Shang Animality and Divinity»

Катэгорыя:Кітайскае пісьмо
Парфірый (Патрыярх Сербскі)

**Патрыярх Парфірый** (свецкае імя * Прваслаў Перыч*; нар. , г. Бечай, Сербія) — Патрыярх Сербскі.

## Біяграфія 
Скончыў пачатковую школу ў Чаругу, а гімназію — у Нові-Садзе ў 1980 годзе.

Вывучаў археалогію на Філасофскім факультэце Бялградскага ўніверсітэта, у 1987 годзе скончыў Багаслоўскі факультэт Сербскай Праваслаўнай Царквы ў Бялградзе.

Пастрыжаны ў манаства 11 красавіка 1986 года сваім духоўным айцом іераманахам Ірынеем (Булавічам), пасля епіскапам Бачскім. 23 чэрвеня таго ж года епіскап Рашска-Прызрэнскі Павел (у 1990-2009 гады — Патрыярх Сербскі) рукапалажыў манаха Парфірыя ў сан іерадыякана ў манастыры Святой Троіцы ў Мушуціштэ.

Навучаўся ў аспірантуры Багаслоўскага факультэта Афінскага ўніверсітэта ў 1987-1990 гадах. Там жа ў 2004 годзе абараніў доктарскую дысертацыю.

21 лістапада 1990 года рукапаложаны ў сан іераманаха ў манастыры Святых Архангелаў у Кавілі (Бацкая епархія) і тады ж прызначаны ігуменам гэтага манастыра.

14 мая 1999 года рашэннем Архіерэйскага Сабора абраны епіскапам Эгарскім, вікарыем Бацкай епархіі. 13 чэрвеня 1999 года Патрыярх Сербскі Павел узначаліў яго архіерэйскую хіратонію.

26 мая 2014 года Архіерэйскім Саборам абраны мітрапалітам Заграбска-Люблянскім. Настолаванне, якое здзейсніў Патрыярх Сербскі Ірыней, адбылося 13 чэрвеня ў Кафедральным саборы Праабражэння Гасподняга ў Заграбе.

18 лютага 2021 года Архіерэйскім саборам Сербскай Праваслаўнай Царквы абраны Патрыярхам Сербскім.

Катэгорыя:Епіскапы Сербскай праваслаўнай царквы
Катэгорыя:Заграбска-Люблянская мітраполія
Хлусоўскі сельсавет

**Хлусо́ўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Веткаўскага раёна Гомельскай акругі. Цэнтр — вёска Хлусы.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Свяцілавіцкага раёна Гомельскай акругі БССР. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Веткаўскага раёна. 30 снежня 1927 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Жалезніцкага сельсавета.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А.И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн., «Беларусь», 1985. — 390 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Веткаўскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Свяцілавіцкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1926 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1927 годзе
Якуб Шчавінскі (ваявода брэсцка-куяўскі)

**Якуб Шчавінскі** з Азаркова герба «Праўдзіц» (каля 1577 — 5 лютага 1637) — польскі дзяржаўны дзяч. Староста блонскі і гюбінскі, маршалак двара прымаса Лаўрэнція Гембіцкага, падкаморы лэнчыцкі (1610—1612), староста лэнчыцкі (1612—1626), ваявода брэсцка-куяўскі (1620—1637). Маршалак ардынарных сеймаў (1616, 1620).

## Біяграфія 
Сын Шымана з Азаркова Шчавінскага (пам. 1590), кашталяна інаўлодзкага. Вучыўся ў Кракаўскай акадэміі ў 1593 годзе, а таксама за мяжой.

Пасол Лэнчыцкага ваяводства на сеймы 1611 і 1613 гадоў. Маршалак ардынарных сеймаў у 1616, 1620 гадах.

Быў электарам караля Уладзіслава IV Вазы ад Брэсцка-Куяўскага ваяводства ў 1632 годзе, падпісаў яго *pacta conventa*.

Пахаваны ў капліцы Шчавінскіх у касцёле св. Андрэя Апостала ў Лэнчыцы, дзе ёсць надгробак ваяводы з найвялікшым у Польшчы барочным трунным партрэтам.

Беларускія выданні, напрыклад «Асветнікі і мысліцелі Беларусі», адзначаюць красамоўства Шчавінскага і, апроч прамоў на сеймах, прыпісваюць яму аўтарства «Прамовы на пахаванне Андрэя Баболі» (Вільня, 1629). Гэтыя звесткі перанесены са слоўніка Бракгаўза і Ефрона ў 86 тамах, дзе годам смерці пададзены 1673, магчыма, проста паблытаны парадак лічбаў або складальнікі мелі на ўвазе месіянера Андрэя Баболю (1591—1657), у «Асветніках і мысліцелях Беларусі» пададзены 1671 год. Аднак, аўтарства «Прамовы» належыць Якубу Сабескаму і напісана яна на пахаванне вялікага падкаморага кароннага Андрэя Баболі (1540—1616).

## Сям’я 
Жанаты быў, паводле адных звестак, з Ганнай з Карнкоўскіх, паводле другіх — з Сафіяй з Сакалоўскіх. Магчыма, гэта два шлюбы. Меў сыноў:
* Якуба Ольбрахта (?—1688), старосту лэнчыцкага, кашталяна і ваяводу інаўроцлаўскага,
* Яна Шымана, старосту лэнчыцкага, кашталяна брэсцка-куяўскага, ваяводу брэсцка-куяўскага (1643-1655),
* Паўла Людвіка, старосту брэсцка-куяўскага і ваяводу інаўроцлаўскага,
* Самуэля Канстантыя (?—1693), кашталяна крушвіцкага.

## Літаратура 
* Polski Słownik Biograficzny. — Warszawa-Kraków: Instytut Historii PAN, 2010. — ISBN 978-83-88909-87-0. — S. 190—194.

## Спасылкі 
* Epitafium w kaplicy Szczawińskich w kościele św. Andrzeja Apostoła w Łęczycy на sejm-wielki.pl

Катэгорыя:Маршалкі Сойма Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Ваяводы брэсцка-куяўскія
Катэгорыя:Старосты лэнчыцкія
Катэгорыя:Падкаморыя лэнчыцкія
Жаночы Суперкубак Беларусі па футболе 2012

**Жаночы Суперкубак Беларусі па футболе 2012 года** прайшоў 11 красавіка. У матчы сустрэліся уладальнік Кубака 2011 года мінскі клуб «Мінск» і пераможца чэмпіянату 2011 года клуб «Бабруйчанка».

## Справаздача аб матчы 
## Спасылкі 
* СУПЕРКУБОК 2012

Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2012 годзе
2012
Катэгорыя:2012 год у жаночым футболе
Амфілохія (Радавіч)

**Мітраполіт Амфілохія** (свецкае імя *Рыста Радавіч*; , с. Бары Радавіча, Ніжняя Марачыя, Каралеўства Югаславія — , Чарнагорыя) — мітрапаліт Чарнагорскі і Прыморскі Амфілохій Сербскай Праваслаўнай Царквы. Членам Саюза пісьменнікаў Сербіі і Чарнагорыі.

## Біяграфія 
Скончыўшы ў роднай вёсцы сярэднюю школу, прыехаў у Бялград, дзе паступіў у духоўную акадэмію святога Савы. Атрымаўшы ў 1962 годзе дыплом, працягнуў навучанне на філасофскім факультэце Бялградскага ўніверсітэта па спецыяльнасці класічная філалогія.

Вялікі ўплыў на духоўнае жыццё будучага архіпастыра аказалі айцец Юсцін (Попавіч) і афонскі старац Паісій.

Пасля заканчэння вучобы ў Бялградзе будучы мітрапаліт працягвае навучанне ў Берне (Швейцарыя) і ў Рыме, адкуль адпраўляецца ў Грэцыю. Там праводзіць сем гадоў і прымае манаства. У Эладскай Праваслаўнай Царкве яго рукапалагаюць у свяшчэнніка. На працягу свайго знаходжання ў Грэцыі ён абараняе доктарскую дысертацыю, прысвечаную свяціцелю Грыгорыю Паламе. Год праводзіць на Святой Гары, адкуль яго накіроўваюць выкладаць у Парыж у Свята-Сергіеўскі інстытут, а з 1976 года становіцца выкладчыкам на кафедры праваслаўнай педагогікі ў Бялградскай духоўнай акадэміі святога Іаана Багаслова.

У маі 1985 года пасля абрання епіскапам Банацкай епархіі пераехаў у Цэтынэ. 30 снежня 1991 года ўзведзены ў сан мітрапаліта Чарнагорскага і Прыморскага, Зэцка-Брдаскага і Скендэрыйскага.

Валодаў рускай, грэчаскай, італьянскай, нямецкай і французскай мовамі. Аўтар шматлікіх перакладаў з сербскай на грэчаскую і з грэчаскай на сербскую, нарысаў і пропаведзяў.

Мітрапаліту Амфілохію ўдалося аднавіць у Чарнагорыі вялікую колькасць цэркваў і манастыроў, пабудаваць новыя. Павялічылася колькасць святароў і манахаў. З 1992 года ў Цэтынэ была адроджана духоўная акадэмія, закрытая ў 1945 годзе.

З прычыны шпіталізацыі Свяцейшага Патрыярха Сербскага Паўла з 13 лістапада 2007 года Архіерэйскі сабор Сербскай Праваслаўнай Царквы, які адкрыўся 15 мая 2008 года ў Бялградзе, пастанавіў часова перадаць функцыі Прадстаяцеля Свяшчэннаму Сіноду на чале з мітрапалітам Амфілохіем. З 15 лістапада 2009 па 22 студзеня 2010 года ўладыка Амфілохій быў Месцазахавальнікам Патрыяршага прастола.

У 2008 годзе адбыўся візіт мітрапаліта Амфілохія ў межы Беларускай Праваслаўнай Царквы. 11 студзеня ён быў абраны ганаровым доктарам Інстытута тэалогіі Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта.

## Узнагароды 
* Ордэн свяціцеля Кірыла Тураўскага.

Катэгорыя:Памерлі ад каранавіруснай інфекцыі COVID-19
Катэгорыя:Палітыкі Чарнагорыі
Катэгорыя:Банацкая епархія
Катэгорыя:Чарнагорска-Прыморская мітраполія
Катэгорыя:Епіскапы Сербскай праваслаўнай царквы
Ілья Ільіч Саламатаў

**Ілья Ільіч Салама́таў** (;  — ) — беларускі вучоны ў галіне хімічнага машынабудавання, доктар тэхнічных навук (1962), прафесар (1971), член-карэспандэнт Акадэміі навук БССР (1969).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў вёсцы Малая Бярсеніха (сучасная Саламатава, Уржумскі раён Кіраўскай вобласці Расіі). Быў выхаванцам дзіцячага дома ва Уржуме і эвакуіраваны ў Вятку. Вучыўся ў прыходскай, потым сярэдняй школах. Працаваў слесарам у 1-й Вяцкай дзяржтыпалітаграфіі. З 1927 года вучыўся на вячэрніх падрыхтоўчых курсах Маскоўскага хіміка-тэхналагтчнага інстытута імя Д. І. Мендзялеева і адначасова працаваў тэхнікам-чарцёжнікам, інжынерам-канструктарам у акцыянерным таварыстве «Хімбуд», пазней пераўтвораным у Дзяржаўны навукова-даследчы інстытут хімічнага машынабудавання.

Быў адным з ініцыятараў і арганізатараў Усесаюзнага навукова-тэхнічнага часопіса «Хімічнае машынабудаванне», у склад рэдакцыйнага савета якога ўваходзіў з пачатку яго арганізацыі, а з 1960 года быў галоўным рэдактарам. З моманту арганізацыі Камісіі па машынабудаванні Савета эканамічнай узаемадапамогі быў членам секцыі хімічнага машынабудавання ад СССР аж да ўтварэння Міністэрства хімічнага і нафтавага машынабудавання.

## Узнагароды 
* Медаль «За адвагу» (1942)
* Ордэн Чырвонай Зоркі (1943)
* Ордэн Айчыннай вайны II ступені (1944)
* Ордэн Айчыннай вайны I ступені (1945)
* Ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга (1949, 1954, 1962)
* Сталінская прэмія (1949)

## Літаратура 
* 
* *Тихонов С. Г.* Оборонные предприятия СССР и России: [в 2 т.] / С. Г. Тихонов. — М.: ТОМ, 2010.  — ISBN 978-5-903603-02-2.
* Салама́тов Илья Ильич // Часопіс «Изобретатель». № 4 (196) 2016. — С. 39—40.

## Спасылкі 
* Ілья Ільіч Саламатаў у базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі 
* Саламатов Илья Ильич  // Праект «Память народа»
* История института // Сайт АО «НИИхиммаш»  
* Банк патентов РФ на изобретения и промышленные образцы ФИПС Роспатента 
* 

Катэгорыя:Машынабудаўнікі СССР
Катэгорыя:Афіцэры СССР
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Супрацоўнікі АІЭЯД «Сосны»
Катэгорыя:Члены КПСС
Райнхард Генцэль

**Райнхард Генцэль** (; нар. , Бад-Гомбург, ФРГ) — нямецкі вучоны-астрафізік. Лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіцы (2020). Член Леапальдзіны (2002), замежны член Французскай акадэміі навук (1998), Нацыянальнай акадэміі навук ЗША (2000), Лонданскага каралеўскага таварыства (2012).

## Біяграфія 
Сын прафесара фізікі цвёрдага цела Людвіга Генцэля (1922—2003).

Вучыўся ў Фрайбургскім універсітэце і Бонскім універсітэце. У 1975 годзе скончыў Бонскі ўніверсітэт. У 1978 годзе абараніў дзве дысертацыі доктара філасофіі ў Бонскім універсітэце і ў Радыёастранамічным інстытуце Макса Планка. Затым працаваў у ЗША. У 1986 г. вярнуўся ў ФРГ, дзе стаў працаваць у Таварыстве Макса Планка, у 1988 годзе стаў прафесарам у Мюнхенскім універсітэце Людвіга-Максіміліяна. З 1999 года таксама выкладае ў Каліфарнійскім універсітэце ў Берклі. У 2010 годзе ўзначаліў Інстытут пазаземнай фізікі таварыства Макса Планка. Член Баварскай акадэміі навук (2003), сапраўдны член Амерыканскага фізічнага таварыства (1985).

Займаецца стварэннем прыбораў для інфрачырвонай і субміліметровай астраноміі. У тым ліку ўдзельнічаў у распрацоўцы Very Large Telescope, Infrared Space Observatory, касмічнай абсерваторыі Гершэль. Яго навуковая група ў сярэдзіне 1990-х гадоў выявіла вярчальны рух зорак у цэнтры Млечнага шляху вакол масіўнага аб’екта, магчыма чорнай дзіркі. Незалежна ад яго такія ж вынікі былі атрыманы групай Андрэа Геза ў Абсерваторыі Кека, за што абодва навукоўцаў атрымалі Нобелеўскую прэмію. Таксама вывучае эвалюцыю галактык і фарміраванне зорак.
Амерыканскае фізічнае таварыства

**Амерыканскае фізічнае таварыства** () — другая ў свеце па колькасці (пасля Нямецкага фізічнага таварыства) арганізацыя, якая аб’ядноўвае фізікаў. Была заснавана ў 1899 годзе. Публікуе больш за дзясятак навуковых часопісаў, уключаючы адзін з самых прэстыжных часопісаў па фізіцы Physical Review Letters, а таксама серыю часопісаў Physical Review. Пад эгідай таварыства штогод праводзіцца больш за дваццаць навуковых сустрэч і мерапрыемстваў. У склад Амерыканскага фізічнага таварыства ўваходзіць больш за 47000 членаў.

## Гісторыя 
20 мая 1899 года 36 фізікаў Калумбійскага ўніверсітэта заснавалі Амерыканскае фізічнае таварыства (APS), мэтай якога яны абвясцілі «развіццё і распаўсюджванне фізічных ведаў». Спачатку практычна адзіная актыўнасць таварыства заключалася ў арганізацыі навуковых сустрэч. У 1913 годзе таварыства пачало выпускаць уласны фізічны часопіс Physical Review, створаны ў 1893 годзе ў Карнельскім універсітэце. З тых часоў выданне часопісаў з’яўляецца другім асноўным напрамкам дзейнасці таварыства. У 1929 годзе пачынаецца выданне часопіса Reviews of Modern Physics, а ў 1958 годзе — Physical Review Letters. З часам у сувязі з ростам папулярнасці і павелічэннем колькасці артыкулаў, што накіроўваюцца ў часопіс, Physical Review быў падзелены на 5 частак (названых літарамі лацінскага алфавіту ад A да E), кожная з якіх прысвечана сваёй больш вузкай тэматыцы. C 2008 года таварвства выпускае бясплатны электронны часопіс Physics, у якім экспертамі коратка апісваюцца найбольш значныя працы, нядаўна апублікаваныя ў іншых часопісах таварыства.

У апошні час дзейнасць таварыства стала яшчэ шырэйшай. У сувязі з павелічэннем федэральнага фінансавання пасля Другой сусветнай вайны і ў 1960-я гады, Амерыканскае фізічнае таварыства стала адной з самых актыўных навуковых арганізацый у свеце, якая ажыццяўляе вялікую колькасць адукацыйных, даследчых і навукова-папулярных праграм.

Амерыканскае фізічнае таварыства мае ў сваім складзе 14 падраздзяленняў і 9 тэматычных груп, якія пакрываюць усе галіны фізікі.

## Зноскі 
Катэгорыя:Фізічныя арганізацыі
Катэгорыя:Навуковыя арганізацыі ЗША
Катэгорыя:Фізіка ў ЗША
Мануэль Мерына

**Мануэль Артура Мерына дэ Лама** (нар. ) — перуанскі палітык, з 10 па 15 лістапада 2020 года выконваў абавязкі прэзідэнта Перу.

Займаў пасаду прэзідэнта Кангрэса Перу з 16 сакавіка па 9 лістапада 2020 года. Да гэтага ён быў членам Кангрэсу, прадстаўляў Тумбес на перыяд 2020—2021 гадоў, у якасці члена партыі Народнае дзеянне. Раней ён працаваў у Кангрэсе ў 2001—2006 гадах і 2011—2016 гадах.

9 лістапада 2020 года Кангрэс Перу адхіліў ад пасады прэзідэнта Марціна Віскару па абвінавачванні ў хабарніцтве, абвясціўшы яго «маральна неплацежаздольным». На наступны дзень у якасці прэзідэнта перуанскага Кангрэса Мерына стаў новым прэзідэнтам Перу ў адпаведнасці з канстытуцыяй краіны.

У сувязі з прызначэннем непапулярнага Мерына па ўсёй краіне пачаліся найбуйнейшыя з пачатку 2000-х гадоў масавыя пратэсты ў Перу, у сутыкненнях з сілавікамі загінулі ўдзельнікі пратэстаў. 15 лістапада 2020 года падаў у адстаўку.

Катэгорыя:Прэзідэнты Перу
Катэгорыя:Старшыні Кангрэса Перу
Катэгорыя:Члены Кангрэса Перу
Сасары

**Сасары** (, ) — горад у італьянскім рэгіёне Сардзінія, адміністрацыйны цэнтр аднайменнай правінцыі, другі па велічыні і значэнню пасля сталіцы Кальяры. Заступнікам горада лічыцца свяціцель Мікалай Цудатворац, прастольнае свята якога адзначаецца 6 снежня. Сасары — галоўны горад паўночнай часткі Сардзініі, размешчаны за 12 км ад мора, на вапняковым плато, парэзаным далінамі і цяснінамі. Больш за 400 крыніц і артэзіянскіх свідравін спрыяе развіццю агародніцтва.

## Гарады-пабрацімы 
Катэгорыя:Гарады Сардзініі
Катэгорыя:Камуны правінцыі Сасары
Феафіл III (Патрыярх Іерусалімскі)

**Патрыярх Феафіл III** (свецкае імя *Ілія Янапулас*; , Грэцыя) — епіскап Іерусалімскай Праваслаўнай царквы і з 22 лістапада 2005 года яе Патрыярх.

## Біяграфія 
Па нацыянальнасці грэк. У дванаццацігадовым узросце, ён пераехаў у Ерусалім і пасяліўся як паслушнік ў братэрстве Святога Гроба. З 1964 па 1970 год вучыўся ў патрыяршай школе. Манаскі пострыг прыняў у чэрвені 1970 года ад патрыярха Іерусалімскага Венядзікта I.

У 1975 годзе ён быў пасланы на радзіму, у Грэцыю, каб паступіць на багаслоўскі факультэт Афінскага універсітэта. Пасля заканчэння вучобы ў 1978 годзе быў узведзены ў манаскі сан архімандрыта. У 1981 годзе ён паступае ва ўніверсітэт у Дарэме (Вялікабрытанія), вучобу ў якім завяршае ў 1986 годзе. Пасля вяртання ў Ерусалім два гады выконваў абавязкі старшыні па знешніх сувязях пры патрыярхаце.

22 лістапада 2005 года быў выбраны Патрыархам Іерусалімскім.

Катэгорыя:Епіскапы Іерусалімскай праваслаўнай царквы
Фрэдэрыксхаўн

**Фрэдэрыксхаўн** () — горад у вобласці Паўночная Ютландыя Даніі, адміністрацыйны цэнтр аднайменнай камуны.
Размешчаны на поўначы паўвострава Ютландыя на беразе праліва Катэгат.

Насельніцтва — 23 636 чалавек (1 студзеня 2006). Статус гандлёвага горада і сваю сучасную назву ў гонар Фрэдэрыка VI горад атрымаў у 1818 годзе. Паром злучае горад з Нарвегіяй (Осла) і Швецыяй (Гётэбарг), востравам Лесё. Важны рыбалоўны і грузавы порт.

Катэгорыя:Гарады Даніі
Катэгорыя:Паўночная Ютландыя (вобласць)
Грымсбі

**Грымсбі** () — горад і порт у цырыманіяльным графстве Лінкальншыр у Англіі, адміністрацыйны цэнтр унітарнай адзінкі Паўночна-Усходні Лінкальншыр. Горад размешчаны на паўночным усходзе Англіі, на ўзбярэжжы эстуарыя Хамбер Паўночнага мора, за 170 міль на поўнач ад Лондана. У горадзе базуецца прафесійны футбольны клуб «Грымсбі Таўн», які выступае ў сезоне 2010/2011 у Нацыянальнай Канферэнцыі. «Грымсбі Таўн» прымае супернікаў на стадыёне Блюндэл Парк (9 тыс. гледачоў).

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Артур Друры (1881—1961) — пяты прэзідэнт ФІФА.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Англіі
Катэгорыя:Лінкальншыр
Разня ў Салхане і Тадар’яце (2021)

4 і 5 чэрвеня 2021 года група ўзброеных асоб напала на вёскі Салхан і Тадар’ят у правінцыі Яга ў Буркіна-Фасо. У выніку масавых забойстваў загінулі прынамсі 174 чалавекі.

## Напад 
Увечары 4 чэрвеня 2021 года ў сяле Тадар'ят, размешчаным за 150 км на поўнач ад Салхана.

Некалькімі гадзінамі пазней, раніцай 5 чэрвеня паўстанцы напалі на вёску Салхан у Буркіна-Фасо, забіўшы па меншай меры 160 чалавек, у тым ліку 20 дзяцей, і паранілі 40 чалавек. Каля дзвюх гадзін ночы яны прыкладна на 20 матацыклах, спачатку атакавалі «Добраахвотнікаў абароны Айчыны» (ДАА), а потым спалілі жылыя дамы і рынак. Таксама была атакавана суседняя шахта, Сальхан — цэнтр здабычы золата. Зламыснікі схаваліся на досвітку, за 3 гадзіны да прыбыцця ў сяло паліцэйскіх. Выехаўшы з вёскі, паўстанцы пакінулі некалькі самаробных выбуховых прылад на дарогах да сяла. Яны былі абясшкоджаны інжынерамі з арміі Буркіна-Фасо на працягу наступных дзён.

Напады сталі самымі смяротнымі ў Буркіна-Фасо за апошнія пяць гадоў. Загінуўшых мясцовыя жыхары пахавалі ў трох брацкіх магілах. Прэзідэнт Буркіна-Фасо Рок Кабарэ выказаў шкадаванне з нагоды нападу.

Урад абвясціў трохдзённую жалобу. Некаторыя мясцовыя жанчыны апранулі белыя адзення 7 чэрвеня ў знак павагі да забітых.

Антоніу Гутэрыш, генеральны сакратар ААН, заявіў, што быў абураны нападамі.
## Зноскі 
Катэгорыя:Падзеі 4 чэрвеня
Катэгорыя:Падзеі 5 чэрвеня
Катэгорыя:Чэрвень 2021 года
Катэгорыя:Забойствы, здзейсненыя ў 2021 годзе
Катэгорыя:Гісторыя Буркіна-Фасо
Бостан (Лінкальншыр)

**Бостан** () — горад у цырыманіяльным графстве Лінкальншыр, адміністрацыйны цэнтр раёна Бостан. Перасяленцы з горада заснавалі горад у Новай Англіі і назвалі яго ў гонар свайго роднага горада — Бостан. Горад размешчаны ва ўсходняй частцы краіны, на беразе ракі Уітэм, якая цячэ праз адміністрацыйны цэнтр графства Лінкальншыр — горад Лінкальн за 9 км ад упадзення яе ў Паўночнае мора.

Катэгорыя:Гарады Англіі
Катэгорыя:Лінкальншыр
Сусветная харчовая праграма

**Сусветная харчовая праграма** (, скар. WFP) — найбуйнейшая ў свеце гуманітарная арганізацыя, якая забяспечвае штогод каля 4 млн тон прадуктаў харчавання. Лаўрэат Нобелеўскай прэміі міру (2020).

СХП заснавана ў 1961 годзе як орган па харчовай дапамозе ў сістэме ААН. Ёй даручана аказваць дапамогу немаёмным ў краінах, якія развіваюцца, змаганню з голадам і галечай. Яна выкарыстоўвае харчовую дапамогу ў мэтах садзейнічання эканамічнаму і сацыяльнаму развіццю.

## Місія 
Глабальная кампанія Праграмы па арганізацыі харчавання ў школах, закліканая забяспечыць харчаваннем і адукацыяй 300 млн дзяцей, якія маюць патрэбу, па ўсім свеце. У выпадку надзвычайных сітуацый СХП аказвае тэрміновую дапамогу па падтрыманні жыцця ахвярам ваенных дзеянняў, прыродных і тэхнагенных катастроф.

## Праца СХП 
Сусветная харчовая праграма прыкладае намаганні па ўмацаванню партнёрскіх адносін з установамі Арганізацыі Аб’яднаных Нацый, іншымі міжнароднымі арганізацыямі і групамі грамадзянскай супольнасці, дзейнічаючы ў трох асноўных кірунках:

* удзел у складзе розных груп, якія дзейнічаюць на агульнасусветным, рэгіянальным і краінавым узроўнях, у працы вядучых Міжустановачных каардынацыйных органаў па пытаннях гуманітарнай дапамогі і развіцця;
* супрацоўніцтва з партнёрамі з ліку арганізацый сістэмы ААН і няўрадавых арганізацый у аператыўнай і інфармацыйна-прапагандысцкай дзейнасці ў інтарэсах павелічэння агульнага ўнёску ў справу дасягнення мэтаў у галіне развіцця, сфармуляваных у Дэкларацыі тысячагоддзя, і як пяць стратэгічных мэтаў СХП; і
* абарона інтарэсаў людзей, якія пакутуюць ад голаду, і уразлівых груп насельніцтва на буйных міжнародных канферэнцыях і сустрэчах.
У сваёй аператыўнай і інфармацыйна-прапагандысцкай дзейнасці, што ажыццяўляецца на партнёрскіх пачатках з установамі ААН і няўрадавымі арганізацыямі, СХП надае асноўную ўвагу задавальненню патрэбаў бежанцаў і іншых, хто мае патрэбу ў харчаванні, надзвычайнай дапамогі, паляпшэнні харчавання, лячэнні ВІЧ / СНІДу і адукацыі.

Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі міру
Універсітэт Палацкага ў Оламаўцы

**Універсітэт Палацкага ў Оламаўцы** () — чэшская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта і з сядзібай у горадзе Оламаўц.

## Характарыстыка 
Універсітэт з’яўляецца найстарэйшым універсітэтам Маравіі і другім па ўзросце ў Чэхіі. Ён быў першапачаткова заснаваны ў 1573 годзе езуітамі ў Оламаўцы, які ў той час быў сталіцай Маравіі і рэзідэнцыяй біскупаў. Спачатку ў ім выкладалася толькі тэалогія, але неўзабаве былі дададзеныя філасофія, права і медыцына.

Падчас рэвалюцыі 1848 года студэнты і прафесары ўніверсітэта актыўна выступалі за дэмакратызацыю. У адказ імператар Франц Іосіф I закрыў большасць факультэтаў установы на працягу 1850-х гадоў, але яны былі зноў адкрыты ў 1946 годзе. Таксама была змененая назва Оламаўцкага ўніверсітэта на Універсітэт Палацкага ў Оламаўцы ў гонар Францішка Палацкага, мараўскага гісторыка і палітыка XIX стагоддзя.

У 2019 годзе тут навучалася амаль 22 тысяч студэнтаў. У цяперашні час універсітэт складаецца з васьмі факультэтаў і дазваляе навучацца па больш чым 270 вучэбных праграмах. Акрамя таго, у рамках прыродазнаўчага і медыцынскага факультэтаў дзейнічаюць тры міжнародных навуковых цэнтра.

## Факультэты 
* Кірыла-Мяфодзіеўскі багаслоўскі факультэт
* Медыцынскі факультэт
* Філасофскі факультэт
* Факультэт прыродазнаўчых навук
* Педагагічны факультэт
* Факультэт фізічнай культуры
* Юрыдычны факультэт
* Факультэт навук аб здароўі

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Чэхіі
Рыгор Навумавіч Чухрай

**Рыгор Навумавіч Чухрай** (, Мелітопаль — ) — савецкі кінарэжысёр, народны артыст РСФСР (1969), народны артыст СССР (1981).

## Біяграфія 
У 1953 годзе скончыў рэжысёрскі факультэт УДІКа (майстэрня С. І. Юткевіча і М. І. Рома). Адзін з вядучых рэжысёраў пасляваеннага кіно, Чухрай стварыў шэраг значных фільмаў, якія атрымалі ўсесаюзную і сусветную вядомасць, прэміяваных на Міжнародных кінафестывалях. Найбуйнейшыя працы: «Сорак першы» паводле Б. А. Лаўранёва (1956), «Чыстае неба» (1961), «Памяць» (1970). Кінафільм «Балада пра салдата» (1959) удастоены Ленінскай прэміі (1961). Узнагароджаны 5 ордэнамі, а таксама медалямі.

У сакавіку 1966 года падпісаў ліст трынаццаці супраць рэабілітацыі Сталіна.
Чухрай

**Чухрай** — прозвішчва.

## Вядомыя носьбіты 
* Павел Рыгоравіч Чухрай — расійскі кінарэжысёр
* Рыгор Навумавіч Чухрай — савецкі кінарэжысёр