Пункт матэрыяльна-тэхнічнага забеспячэння ВМФ Расіі ў Сірыі

**720-ы пункт матэрыяльна-тэхнічнага забеспячэння ВМФ Расіі** () — месца пастаяннай прысутнасці (збудаванне) расійскіх ваенна-марскіх судоў, раней ВМФ СССР, у Міжземным моры, якое знаходзілася ў горадзе Тартус (Сірыя), і фарміраванне забеспячэння ВМФ Расіі.

Складалася з некалькіх невялікіх збудаванняў (направа ад № 11 на плане) і вырабаў — двух плывучых пірсаў (гл. № 5 на плане) даўжынёй 100 метраў кожны (да 2013 года толькі адзін знаходзіўся ў спраўным стане). Знаходзілася на тэрыторыі базы 63-й брыгады ВМФ Сірыі.

Скарочанае найменне — *720 ПМТА*. 

## Гісторыя 
### 1971—2010 гады 
Пункт матэрыяльна-тэхнічнага забеспячэння ВМФ у Тартусе з’явіўся ў 1971 годзе, у адпаведнасці з двухбаковым пагадненнем паміж дзвюма краінамі. Першапачаткова пункт быў створаны для забеспячэння дзеянняў Савецкага флоту ў Міжземнамор’і, а менавіта для рамонту караблёў і судоў 5-й аператыўнай (міжземнаморскай) эскадры, іх забеспячэння палівам, вадой і расходнымі матэрыяламі.

На Тартусе базаваўся адзін з дывізіёнаў 9-й брыгады судоў забеспячэння Чарнаморскага флоту.

У 1998, 2001—2002, 2002—2003 гадах на баявых службах у порце Тартус знаходзілася магутнае кілектарнае судна КІЛ-158 9-й брыгады судоў забеспячэння ЧФ.

У 1991 годзе, пасля распаду СССР, 5-я міжземнаморская эскадра спыніла сваё існаванне, але пункт матэрыяльна-тэхнічнага забеспячэння ВМФ у Сірыі застаўся. У 1991—2007 гадах ажыццяўляліся эпізадычныя паходы караблёў ВМФ РФ у Міжземнае мора, караблі карысталіся пунктам у Тартусе для папаўнення запасаў паліва і харчавання.

Станам на 2009 год пункт матэрыяльна-тэхнічнага забеспячэння ВМФ складаўся з двух плывучых прычалаў, плывучай майстэрні — ПМ‑61М (адзін — з 1999 года), адміністрацыйнага будынка, казармы, двух невялікіх сховішчаў і розных гаспадарчых аб’ектаў на сушы. Толькі адзін з двух прычалаў быў прыдатны для эксплуатацыі. ПМТА ВМФ у Тартусе абслугоўваў штат з чатырох расійскіх вайсковых маракоў.

У 2010—2012 гадах меркавалася ажыццявіць мадэрнізацыю прычальнага фронту, пасля завяршэння якой ПМТА ВМФ стала б паўнавартаснай ваенна-марской базай з магчымасцю базавання цяжкіх караблёў, у тым ліку крэйсераў і авіяносцаў. База ў Тартусе змагла б забяспечваць усім неабходным караблі, якія будуць выконваць задачы абароны грамадзянскага суднаходства ў раёне Афрыканскага Рога ад самалійскіх піратаў, значна павялічваючы магчымасць аператыўнага выкарыстання сіл флоту з прычыны таго, што зусім блізка ад Тартуса знаходзіцца выхад у Чырвонае мора праз Суэцкі канал. Акрамя таго, ад Тартуса каля 6—7 дзён пераходу да Гібралтарскага праліва, праз які караблі выходзяць у Атлантычны акіян, які з’яўляецца аператыўнай зонай Паўночнага і Балтыйскага флатоў. У інтэрв’ю, у прыватнасці, сказана пра адсутнасць якой-небудзь мадэрнізацыі сціплага расійскага ўчастка. Штат супрацоўнікаў складаў 4 чалавекі, пры гэтым на пачатак 2002 года штат складаў каля 50 чалавек.

Яшчэ ў 2010 годзе ў Мінабароны Расіі не адмаўляліся ад планаў мець у будучыні пункты базавання не толькі ў Тартусе, але і на востраве Сакотра (Емен) і ў порце Трыпалі (Лівія). Аднак Арабская вясна, якая выклікала змену палітычнага становішча ў гэтым рэгіёне, паставіла гэтыя планы пад сумнеў.

Прадстаўнікі ўладаў Сірыі неаднаразова ўздымалі пытанне аб планах Расіі ў рэгіёне, у тым ліку і ў адносінах да ваеннага супрацоўніцтва з краінай, але ніякіх выразных адказаў па гэтым пытанні ім дадзена не было. Таксама Расія лічыла, што ў выпадку звяржэння Асада празаходні рэжым, які можа прыйсці яму на змену, закрые базу ў Тартусе.

8 студзеня 2012 года група расійскіх ваенных караблёў на чале з цяжкім авіяносным крэйсерам «Адмірал Кузняцоў» заходзіла ў порт Тартус. Афіцыйная версія — дзелавы заход і папаўненне запасаў; прадстаўнікі НАТА палічылі гэты крок актам падтрымкі сірыйскага кіраўніцтва.

У пачатку лета 2013 года было абвешчана, што Расія плануе аднавіць у 2014 годзе пастаянную вайскова-марскую прысутнасць у Міжземным моры, што магло паўплываць на ролю 720 ПМТА ВМФ у Тартусе. Аднак у чэрвені таго ж года шэраг СМІ апублікаваў заяву аб тым, што Расія вывела ўвесь вайсковы персанал з Тартуса для таго, каб пазбегнуць любых інцыдэнтаў з расійскімі вайскоўцамі, якія маглі б выклікаць непажаданы палітычны рэзананс. Паводле заявы МЗС Расіі, пункт у Тартусе не з’яўляецца стратэгічным для пастаяннага аператыўнага злучэння ВМФ Расіі ў Міжземным моры, так як расійскія караблі могуць папаўняць харчы ў кіпрскім порце Лімасол. Міністэрства абароны Расіі абвергла інфармацыю СМІ на наступны дзень, пацвердзіўшы аднак, што на тэрыторыі базы прысутнічае толькі грамадзянскі, а не ваенны персанал.

У верасні 2013 года Расія аднаўляе сваю прысутнасць у Міжземнамор’і. Ствараецца дзеючая на пастаяннай аснове Міжземнаморская эскадра, якая ўключае да 10 караблёў, у тым ліку баявыя суда і суда забеспячэння.

### 2015—2023 гады 
На 2015 год была запланавана рэканструкцыя 720 ПМТА. Паводле планаў, ён змог бы прымаць адначасова караблі першага і другога рангу са складу расійскай міжземнаморскай групоўкі, адзін з плывучых пірсаў збіраліся прыстасаваць прымаць карабель першага рангу (крэйсер або эсмінец), а другі — адразу два караблі другога рангу (фрэгат або вялікі дэсантны карабель).

Персанал аб'екта, які ў пачатку грамадзянскай вайны ў Сірыі складаў некалькі чалавек, на верасень 2015 года перавысіў 1700 спецыялістаў.

14 кастрычніка 2015 года ўрадавае інфармагенцтва Сірыі САНА апублікавала інфармацыю, што пасля завяршэння работ на фарватэры і ўмацавання пірсаў база зможа прымаць буйнатанажныя караблі. Вайсковая крыніца заявіла, што ў Тартусе поўным ходам вядуцца работы па расчыстцы і паглыбленні порта. Для гэтых мэтаў раней было, у прыватнасці, задзейнічана кілектарнае судна Чарнаморскага флоту КІЛ-158.

У кастрычніку 2016 года Мінабароны Расіі пачало падрыхтоўку дакументаў па стварэнні ў сірыйскім Тартусе пастаяннай ваенна-марской базы. Па ўмовах дагавора з сірыйскім бокам ПМТА перадаецца РФ у бязвыплатнае карыстанне, атрымліваючы поўны імунітэт ад грамадзянскай і адміністрацыйнай юрысдыкцыі Сірыі. Максімальная колькасць ваенных караблёў РФ, якім дазволена адначасовае знаходжанне ў пункце — 11 адзінак, уключаючы ваенныя караблі з ядзернай энергетычнай устаноўкай. Пагадненне разлічана на 49 гадоў і аўтаматычна прадаўжаецца яшчэ на 25.

У ліпені 2017 года на тэрыторыі пункта ўпершыню праведзены ваенна-марскі парад у гонар Дня Ваенна-Марскога Флоту.

### 2024—2025 гады 
У канцы 2024 года, пасля імклівага наступлення сіл сірыйскай апазіцыі, паўстанцы здолелі ўзяць пад кантроль Алепа, Хаму, Хомс. 8 снежня апазіцыйныя сілы ўзялі сталіцу дзяржавы — Дамаск, што прывяло да звяржэння Башара Асада. Узброеныя сілы Сірыі капітулявалі.

На фоне поспехаў апазіцыі сталі паступаць паведамленні аб эвакуацыі расійскіх войск з баз у Сірыі. На спадарожнікавых здымках усталявалі, што расійскія караблі пакінулі базу ў Тартусе. У той жа час кіраўнік МЗС РФ Сяргей Лаўроў адхіліў гэтыя заявы, назваўшы вывад ваеннымі вучэннямі.

Паводле звестак касмічнага назірання ўстаноўлена, што 9 снежня 2024 года расійскія караблі, што раней размешчаныя ў ПМТА ў Тартусе, знаходзіліся ў моры на адлегласці блізу 8 км ад берага, па прыбыцці ён пачаў вывозіць ваенную тэхніку.

У студзені 2025 года база была цалкам эвакуіравана
## Крыніцы
Катэгорыя:Ваенная аперацыя Расіі ў Сірыі
Катэгорыя:Ваенна-марскія сілы Расіі
Катэгорыя:Воінскія часці і фарміраванні РасііКатэгорыя:Расійская ваенная прысутнасць за мяжой