open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Людвік Казімір Вайніловіч

**Людвік Казімір Вайніловіч** (пам. каля 1670 г.) — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Належаў да каталіцкага сярэднезаможнага шляхецкага роду Вайніловічаў герба «Сыракомля». Нарадзіўся ў сям’і Мельхіёра Вайніловіча.

Быў падчашым мсціслаўскім (1655), стольнікам мазырскім (1659). Быў звязаны з нясвіжскай лініяй князёў Радзівілаў, бо ў 1669 г. князь Міхал Казімір Радзівіл, падканцлер вялікі літоўскі, высылаў яго з даручэннем прыняць кіраванне Слуцкім княствам пасля смерці князя Багуслава Радзівіла.

2 сакавіка 1666 падпісаў з братам Адамам дзельчы ліст, паводле якога выракся правоў на Гейшэвічы на карысць брата, але захаваў правы на Клюкавічы. Ад Ганны атрымаў у пасаг маёнткі Савічы і Пузаў, таму і з’яўляецца пачынальнікам ўласна савіцкай лініі. За заслугі атрымаў ад караля Яна Казіміра прывілей на дазвол браць маставое ў дзедзічным маёнтку Пузаў (19.07.1668 г.).

## Сям’я 
З 1647 года ў шлюбе з Ганнай з Тэльшаўскіх, дачкой Крыштафа Тэльшаўскага, стольніка наваградскага, і Зоф’і Касакоўскай. Пасля
смерці мужа Зоф’я Касакоўская завяшчала Савічы і Пузава (відавочна, частку належную маці) дачцэ, бо астатні маёнтак Пузаў адыйшоў Ганне трохі пазней — па тэстаменту яе брата Яна Касакоўскага, які быў складзены 30.04.1681 г.
Дзеці:
* Крыштаф Пётр, хрышчаны 08.04.1649 г. (памёр пасля 1688 года). Падчашы мазырскі, стольнік мазырскі. Спадчыннік маёнткаў Савічы, Пузаў, Клюкавічы. Жонка Людвіка Расудоўская.
* Казімір, падчашы мсціслаўскі (1680). Пра яго нашчадкаў нічога не вядома.

Сыны, відавочна, валодалі спадчыннай часткай маёнтка Гейшэвічы.

У другім шлюбе Ганна была за Стэфанам Трыпольскім, у трэцім — за Марцыянам Рэйтанам. Ганна з Тэльшаўскіх пакінула тэстамент датаваны 1694 г., згодна з якім падзяліла спадчыну паміж унукамі Францішкам Казімірам і Антоніем.

## Спасылкі 
* Рыбчонак С. 10/6. Людвік Казімер // Радавод Вайніловічаў гербу «Сыракомля» змененая // Герольд Litherland. Горадня-Менск. 2011. — № 18. — С.116-123
Ірун

**Ірун** (, ) — горад на поўначы Іспаніі, у Краіне Баскаў, у правінцыі Гіпускаа. Муніцыпалітэт знаходзіцца ў складзе раёна (камаркі) Баха-Бідасоа. Насельніцтва — 60 261 (2006). Размешчаны каля мяжы з Францыяй, на левым беразе ракі Бідасоа, праз якую злучаны мостам з французскім горадам Андай.

## Гісторыя 
Гістарычна горад быў цесна звязаны з Наварай. У 1200 годзе быў далучаны да Кастыліі. Першае пісьмовае згадванне пра Ірун адносіцца да 1203 годзе. З-за свайго стратэгічнага становішча на мяжы трох каралеўстваў (Кастылія, Навара і Францыя) пастаянна падвяргаўся нападам непрыяцельскіх войскаў. Да 1766 года залежаў ад бліжэйшага горада Андарыбія, 27 лютага 1766 года кароль Карл III дараваў Іруну незалежнасць.

У 1913 годзе Ірун атрымаў статус горада. Падчас грамадзянскай вайны ў Іспаніі горад быў асаджаным нацыяналістамі і пасля зацятага супраціву капітуляваў у верасні 1936 года. Пры гэтым значная частка горада была знішчана адыходзячымі рэспубліканцамі.

Катэгорыя:Гарады Краіны Баскаў
Катэгорыя:Муніцыпалітэты Гіпускаа
Баракальда

**Баракальда** (, ) — населены пункт і муніцыпалітэт у Іспаніі, уваходзіць у правінцыю Біская ў складзе аўтаномнай супольнасці Краіна Баскаў. Муніцыпалітэт знаходзіцца ў складзе раёна (камаркі) Гран-Більбаа. Плошча — 29,39 км². Насельніцтва — 99 321 чалавек (на 2010 год). Адлегласць да адміністрацыйнага цэнтра правінцыі — 8 км.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
Катэгорыя:Гарады Краіны Баскаў
Катэгорыя:Муніцыпалітэты Біскаі
Мікалай Мікалаевіч Караткоў

**Мікалай Мікалаевіч Караткоў** (10 кастрычніка 1948, в. Івашня, цяпер каля Дзевіна, Аршанскі раён, Віцебская вобласць — 8 красавіка 2021) — беларускі літаратуразнавец. Кандыдат філалагічных навук, дацэнт.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 10 кастрычніка 1948 года ў вёсцы Івашня Аршанскага раёна Віцебскай вобласці ў сям’і настаўнікаў. Пасля навучання ў мясцовай пачатковай школе паступіў у Полацкую школу-інтэрнат, пасля — у Полацкі лясны тэхнікум, які паспяхова скончыў у 1967 годзе. З 1967 па 1969 гг. ён служыў у Савецкай Арміі, быў сувязістам спачатку ў Пячах, а потым у Гродне. Пасля дэмабілізацыі некаторы час прапрацаваў памочнікам ляснічага ў Аршанскім лясгасе.

У 1972 годзе Мікалай Караткоў паступіў на беларускае аддзяленне філалагічнага факультэта Магілёўскага педінстытута. У 1976 годзе атрымаў дыплом і пачаў працаваць у вясковай школе Аршанскага раёна. У 1977 годзе пераехаў у Магілёў, дзе стаў выкладчыкам кафедры беларускай літаратуры. Ва ўспамінах пра гэты перыяд ён напіша:

У 1989 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю на тэму «Ранняя проза Максіма Гарэцкага: праблема стылю».

У 1990—2001 гг. ён працаваў загадчыкам кафедры беларускай літаратуры. У 2003—2007 гг. кіраваў работай секцыі журналістыкі кафедры беларускай літаратуры, а ў 2007—2013 гг. быў загадчыкам кафедры журналістыкі. Пасля рэарганізацыі кафедры Мікалай Мікалаевіч займаў пасаду дацэнта кафедры літаратуры і міжкультурных камунікацый. Два гады выкладаў беларускую мову на пасадзе прафесара кафедры сацыяльна-гуманітарных дысцыплін Магілёўскага інстытута МУС.

Памёр 8 красавіка 2021 года.

## Спасылкі 
* Пайшоў з жыцця Мікалай Мікалаевіч Караткоў 

Катэгорыя:Літаратуразнаўцы СССР
Катэгорыя:Літаратуразнаўцы Беларусі
Рымантас Грыгас

**Рымантас Грыгас** (; нар. , г. Клайпеда, Літва) — літоўскі баскетбаліст, трэнер.

## Кар’ера 
Трэнерскую кар’еру пачаў у 1995 годзе.

18 сакавіка 2011 года ў Екацерынбургу Беларуская федэрацыя баскетбола падпісала з ім кантракт і ўзначаліў нацыянальную жаночую зборную.

## Дасягненні 
Двухразовага чэмпіёна Літвы (2006—2007, 2007—2008), трыўмфатара Балтыйскай лігі (2007—2008), уладальніка Кубка Літвы (2008) і Кубка Гомельскага (2009).

 

Катэгорыя:Баскетбалісты Літвы
Катэгорыя:Баскетбольныя трэнеры Літвы
Катэгорыя:Трэнеры жаночай зборнай Беларусі па баскетболе
Катэгорыя:Трэнеры «Жальгірыса» Каўнас
Катэгорыя:Трэнеры «Будзівельніка» Кіеў (баскетбол)
Сямён Львовіч Халіпскі

**Сямён Львовіч Халіпскі** (, Шклоў, Магілёўская вобласць, БССР — ) — беларускі баскетбольны трэнер, заслужаны трэнер СССР. Быў прызнаны найлепшым трэнерам за 80-гадовую гісторыю айчыннага баскетбола.

## Кар’ера 
Кіраваў маладзёжнай і другой зборнай СССР, а ў перыяд суверэннага баскетбола — нацыянальнай зборнай Беларусі (1993—1995).

Узначалены ім мінскі «Гарызонт» заваёўваў сярэбраныя медалі чэмпіянату краіны. Працаваў асістэнтам у клубе «Бярэзіна»-РЦАР.

Сярод яго гадаванак — алімпійскія чэмпіёнкі Таццяна Белашапка, Ірына Сумнікава, Алена Швайбовіч, чэмпіёнка свету і Еўропы Галіна Савіцкая.

 

Катэгорыя:Баскетбольныя трэнеры Беларусі
Катэгорыя:Трэнеры жаночай зборнай Беларусі па баскетболе
Катэгорыя:Трэнеры «Гарызонта» Мінск
Катэгорыя:Трэнеры «Бярэзіны» Барысаў
Катэгорыя:Трэнеры жаночай зборнай Беларусі па баскетболе U-20
Далорэс Ібаруры

**Далорэс Ібаруры Гомес** (, , вядомая таксама як *Пасіянарыя*, «Pasionaria»; () — дзяячка іспанскага і міжнароднага камуністычнага руху, актыўная ўдзельніца рэспубліканскага руху ў гады Грамадзянскай вайны 1936—1939 гадоў, затым дзяячка эмігранцкай апазіцыі дыктатуры Франка.

На працягу доўгага часу жыла ў СССР (у пачатку 1960-х гадоў атрымала савецкае грамадзянства), а яе адзіны сын, Рубен, уступіў у Чырвоную Армію і загінуў у бітве пад Сталінградам у 1942 годзе. У 1942—1960 гады — генеральны сакратар, а з 1960 года да канца жыцця — старшыня Камуністычнай партыі Іспаніі. Пасля смерці Франка і легалізацыі партый пры Хуане Карласе I вярнулася ў Іспанію і ў 1977 годзе абраная дэпутатам картэсаў.
Юкталі

**Юкталі** () — пасёлак у Тындзінскім раёне Амурскай вобласці Расіі. Праз пасёлак праходзіць Байкала-Амурская магістраль. Утварае сельскае паселішча Юкталінскі сельсавет.

Юкталі, як і Тындзінскі раён, прыраўнаны да раёнаў Крайняй Поўначы. Пасёлак Юкталі размешчаны за 322 км на захад ад раённага цэнтра, горада Тында, на правым беразе ракі Нюкжа, прыкладна за 5 км да ўпадзення яе ў Алёкму.

Катэгорыя:Населеныя пункты Амурскай вобласці
Выбары ў Вярхоўны Савет Беларускай ССР (1940)

Дадатковыя **выбары ў Вярхоўны Савет Беларускай ССР першага склікання** адбыліся 24 сакавіка 1940 года на тэрыторыі заходняй частцы БССР адначасова з выбарамі дэпутатаў Вярхоўнага Савета СССР. Праходзілі па аднамандатных акругах па мажарытарнай выбарчай сістэме. Усяго на 3658 выбарчых участках былі абраныя 202 дэпутаты.

## Перадгісторыя 
Пасля ўз’яднання Заходняй Беларусі з БССР 24 сакавіка 1940 года адбыліся дадатковыя выбары ў Вярхоўны Савет БССР. Яны былі праведзены згодна з Палажэннем аб выбарах, якія дзейнічалі ва ўсходніх абласцях Беларусі. 

## Вынікі 
У выбарах прынялі ўдзел 2&nbsp;909&nbsp;450 выбаршчыкаў, ці 99,27 % ад агульнай колькасці. За кандыдатаў блока камуністаў і беспартыйных галасавала 97,97 % выбаршчыкаў. Сярод новых дэпутатаў былі 90 сялян (45 %), 61  рабочы (30 %), 51 прадстаўнік інтэлігенцыі (25 %). Членамі УКП (б) былі 84 дэпутаты (41,6%), УЛКСМ — 9 (4,4 %), беспартыйнымі — 109 дэпутатаў (54 %). Сярод дэпутатаў было 38 жанчын (18,8 %). Па нацыянальнаму складу дэпутаты ад заходніх абласцей Беларусі былі 136 беларусаў (67,3 %), 33 рускіх (16,3 %), 15 палякаў (7,4 %), 12 яўрэяў (6 %), чатыры ўкраінцы (2 %), адзін грузін і адзін літовец.

## Зноскі
Катэгорыя:Выбары ў СССР
Катэгорыя:Парламенцкія выбары ў Беларусі
Катэгорыя:Сакавік 1940 года
Катэгорыя:1940 год у Беларусі
Катэгорыя:Выбары 1940 года
Катэгорыя:Падзеі 24 сакавіка
Асецішча

**Асецішча** — тапонім.

## Беларусь 
* Асецішча (Докшыцкі раён)

## Расія 
* Асецішча (Шумяцкі раён)
Васіль Пятровіч Вінаградаў (бальшавік)

**Васіль Пятровіч Вінаградаў** () — удзельнік рэвалюцыйнага руху, партыйны і дзяржаўны дзеяч, двойчы Герой Сацыялістычнай Працы (1975, 1985).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 7 студзеня 1895 года ў вёсцы Гусакі Кашынскага павета Цвярской губерні (цяпер — Кашынскі раён Цвярскай вобласці Расіі) у сялянскай сям’і.

У 1908—1916 гадах — рабочы на заводах Пецярбурга і Рэвеля. Член РСДРП — РКП (б) — УКП (б) — КПСС з 1915 года. У 1915—1916 гадах — член Выбаргскага РК РСДРП у Петраградзе. У 1916 годзе быў арыштаваны, адпраўлены салдатам у Фінляндыю.

Пасля Лютаўскай рэвалюцыі — член палкавога камітэта, дэпутат Петрасавета, сакратар партыйнай арганізацыі Металічнага завода ў Петраградзе. У кастрычніку 1917 года накіраваны ЦК РСДРП (б) агітатарам ў Калужскую губерню. З лістапада 1917 года — сакратар партыйнай арганізацыі Металічнага завода. У 1918—1920 гадах — на палітрабоце ў Чырвонай Арміі, затым — член Петраградскага рэўтрыбунала, камісар Петраградскай акругі пагранвойскаў.

Затым знаходзіўся на адказнай савецкай, партыйнай і гаспадарчай рабоце. У 1922—1923 гадах — старшыня Бранскага губвыканкама. У 1929—1930 гадах — адказны сакратар Ладзейнапольскага акружкама ВКП (б). Па заканчэнні Прамакадэміі ў 1933 годзе — на адміністрацыйна-гаспадарчай рабоце ў Ленінградзе. Быў дырэктарам Металічнага завода імя Камінтэрна, дырэктарам Інстытута радыё і акустыкі ў Ленінградзе.

Падчас абароны Ленінграда 1941—1944 гадоў — палітработнік у Чырвонай Арміі. З 1959 года на пенсіі. Неаднаразова абіраўся членам Ленінградскага абкама КПСС. Старшыня Савета ветэранаў пры абкаме, дэпутат Ленгарвыканкама.

Памёр 19 студзеня 1985 года ў Ленінградзе. Пахаваны на Багаслоўскіх могілках.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Цвярской вобласці
Рональд Джордж Норыш

**Рональд Джордж Рэйфард Норыш** (; , Кембрыдж, Вялікабрытанія — , Кембрыдж, Вялікабрытанія) — брытанскі хімік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па хіміі ў 1967 годзе.

## Адукацыя і маладыя гады 
Норыш нарадзіўся ў Кембрыджы і атрымаў адукацыю ў школе Перс і каледжы Эмануэль у Кембрыджы. Ён быў вучнем Эрыка Райдэла.

## Кар’ера і даследаванні 
Норыш быў у палоне пад час Першай сусветнай вайны, а пазней з сумам пракаментаваў, што шмат яго сучаснікаў і патэнцыйных канкурэнтаў у Кембрыджы не выжылі ў вайну. Ваенныя звесткі паказваюць, што другі лейтэнант Каралеўскай артылерыі Норыш прапаў без вестак (трапіў у палон) 21 сакавіка 1918 года. Норыш вярнуўся ў каледж Эмануэль у якасці навуковага супрацоўніка ў 1925 годзе і пазней стаў загадчыкам кафедры фізічнай хіміі ў Кембрыджскім універсітэце. На працягу многіх гадоў кафедра фізічнай хіміі займала левы бок будынка Lensfield Road, а да іншай кафедры «хіміі» (якая ўключала арганічную, тэарэтычную і неарганічную хімію), пад кіраўніцтвам лорда Аляксандра Рабертуса Тода, можна было дабрацца, павярнуўшы направа ля галоўнага ўваходу. Абедзве кафедры мелі асобны адміністрацыйны, тэхнічны і акадэмічны персанал, пакуль яны не аб’ядналіся ў адзін хімічны факультэт пад кіраўніцтвам Джона Мэрыга Томаса ў пачатку 1980-х гадоў. Норыш даследаваў фотахімію, выкарыстоўваючы бесперапынныя крыніцы святла (у тым ліку пасля вайны — пражэктары).

## Узнагароды 
Норыш быў абраны членам Каралеўскага таварыства ў 1936 годзе. У выніку распрацоўкі флэш-фоталізу Норыш быў ганараваны Нобелеўскай прэміяй па хіміі ў 1967 годзе разам з Манфрэдам Эйгенам і Джорджам Портэрам за даследаванне надзвычай хуткіх хімічных рэакцый.

## Спасылкі 
* Інфармацыя з сайта Нобелеўскага камітэта 

Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі з Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Постаці Кембрыджа
Усевалад Віталевіч Вішнеўскі

**Усевалад Віталевіч Вішнеўскі** (8 [21] снежня 1900, , Расійская імперыя — , , СССР) — савецкі пісьменнік, кінасцэнарыст і драматург, журналіст, ваенны карэспандэнт. Лаўрэат Сталінскай прэміі (1949).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 8 (21) снежня 1900 года ў Санкт-Пецярбургу ў сям’і патомных дваран, прыватнага каморніка Віталя Пятровіча Вішнеўскага і Ганны Аляксандраўны, народжанай Галавачаўскай. Выпускнік Першай Санкт-Пецярбургскай гімназіі. Падчас Першай сусветнай вайны збег на фронт, служыў у Пятроўскім палку, дзе быў разведчыкам, быў паранены, узнагароджаны Георгіеўскім крыжам і двума медалямі. Удзельнічаў ва ўзброеным паўстанні ў Петраградзе ў 1917 годзе, ваяваў на франтах грамадзянскай вайны.

Удзельнік 2-га Папанінскогоага дэсанту 9 лістапада 1920 года ў Крыме пад Капсіхорай ў дапамогу Крымскай паўстанцкай арміі А. В. Макравусава. Сябар і паплечнік І. Д. Папанава.

Затым працаваў палітпрацаўніком на Чарнаморскім і Балтыйскім флатах. Працаваў рэдактарам часопіса «Краснофлотец».

У 1920-я гады працаваў у Ваенна-марской акадэміі, займаўся рэферыраваннем і экспертнай ацэнкай замежнай тэхнічнай літаратуры па флоту і сумежных галінах. Пачаў публікавацца з 1920 года.

Удзельнік антыфашысцкага кангрэса пісьменнікаў у Іспаніі ў ліпені 1937 года. Браў актыўны ўдзел у разгроме групоўкі Авербаха — Кіршона. Член ВКП (б) з 1937 года. Капітан 1-га рангу. Удзельнік савецка-фінляндскай вайны 1939—1940 гадоў і Вялікай Айчыннай вайны, карэспандэнт газеты «Правда».

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1

Катэгорыя:Выпускнікі Першай Санкт-Пецярбургскай класічнай гімназіі
Парыжскі ўніверсітэт асветнікаў

**Парыжскі ўніверсітэт асветнікаў** () — французская асацыяцыя вышэйшых навучальных, даследчых і культурных устаноў Парыжа і сталічнага рэгіёна Іль-дэ-Франс; так званы «калектыўны ўніверсітэт», удзельнікі якога захоўваюць сваю юрыдычную, фінансавую і іншую самастойнасць.

## Агульная характарыстыка 
Парыжскі ўніверсітэт асветнікаў быў створаны ў 2012 годзе, калі ў Францыі былі створаны даследчыя і вышэйшыя навучальныя цэнтры. Універсітэт Парыж VIII спачатку ўвайшоў ва Універсітэт HESAM, затым далучыўся да Сержы-Парыжскага ўніверсітэта. Далейшыя дыскусіі аб будучыні ўніверсітэта былі беспаспяховымі, у прыватнасці з-за палітычных рознагалоссяў паміж установамі. Затым Універсітэт Парыж VIII аб’яднаў намаганні з іншым універсітэтам, якія не ўвайшлі ў іншыя аб’яднанні і асацыяцыі, у прыватнасці з Універсітэтам Парыж X, каб стварыць уласную асацыяцыю. 1 кастрычніка 2012 года Парыжскі ўніверсітэт асветнікаў быў створаны ў выглядзе грамадскай установы для навуковага супрацоўніцтва. Установа змяняе статус пасля прыняцця ў 2013 годзе закона аб вышэйшай адукацыі і навуковых даследаваннях і адмены даследчых і вышэйшых навучальных цэнтраў. 29 снежня 2014 года ён стаў супольнасцю ўніверсітэтаў і ўстаноў у юрыдычнай форме дзяржаўнай установы навуковага, культурнага і прафесійнага характару.

## Структура 
### Удзельнікі-заснавальнікі 
* Парыж-Нантэрскі ўніверсітэт
* Універсітэт Парыж VIII Венсен — Сэн-Дэні
* Французскі нацыянальны цэнтр навуковых даследаванняў

### Асацыяваныя ўдзельнікі 
* Французскі нацыянальны архіў
* Французская нацыянальная бібліятэка
* Сацыяльны музей
* Цэнтр Пампіду
* Міжнародны філасофскі каледж
* Парыжскі муніцыпальны крэдыт
* Нацыянальная вышэйшая школа імя Луі Люм’ера
* Нацыянальны аўдыёвізуальны інстытут
* Вышэйшы нацыянальны вучэбна-навуковы інстытут выхавання моладзі з абмежаванымі магчымасцямі і адаптаванага навучання
* Дом сусветных культур
* Музей іміграцыі
* Музей на набярэжнай Бранлі імя Жака Шырака
* Цэнтр вышэйшай мастацкай адукацыі

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт установы 

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з французскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Парыжа
Катэгорыя:Асацыяцыі ВНУ
Шлях беларускага студэнта

**«Шлях беларускага студэнта»** (май 1938 — чэрвень 1939) — дадатак да маладзёжнага грамадска-палітычнага і літаратурна-мастацкага часопіса нацыянал-дэмакратычнага кірунку «Шлях Моладзі». Выдаваўся ў Вільні на беларускай мове (лацінкай і кірыліцай). Рэдакцыйная калегія: Я. Ярошка, В. Ермалковіч, Чэслаў Найдзюк, У. Панко.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* «Шлях Моладзі» (1929—1939) // Бібліятэка Акадэміі навук Літвы імя Урублеўскіх () 

Катэгорыя:Часопісы Беларусі
Катэгорыя:Часопісы на беларускай мове
Катэгорыя:Выданні на беларускай мове лацінкай
Катэгорыя:Газеты Заходняй Беларусі
Катэгорыя:Беларусы ў Вільні
Катэгорыя:З’явіліся ў 1938 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1939 годзе
Наталля Уладзіміраўна Трафімава

**Наталля Уладзіміраўна Трафімава** (нар. ) — беларуская баскетбалістка, трэнер.

## Кар’ера 
Выступала як прафесійная баскетбалістка выступала ў Беларусі і за мяжой, была капітанам баскетбольнай зборнай Беларусі.

З 2015 года гуляючы галоўны трэнер клуба «Гарызонт» (Мінск).

У 2016 годзе стала галоўным трэнерам баскетбольнай зборнай Беларусі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Баскетбольныя трэнеры Беларусі
Катэгорыя:Баскетбалісткі Беларусі
Катэгорыя:Ігракі «Гарызонта» Мінск
Катэгорыя:Ігракі ЖБК «Палькавіцы»
Катэгорыя:Ігракі ЖБК «Вісла» Кракаў
Катэгорыя:Ігракі ЖБК ЛКС Лодзь
Катэгорыя:Ігракі ЖБК АЗС Познань
Катэгорыя:Ігракі «Лідара» Прушкаў
Катэгорыя:Ігракі «Энергіі» Іванава
Катэгорыя:Ігракі ЖБК РОВ Рыбнік
Катэгорыя:Баскетбалісты на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 года
Катэгорыя:Баскетбалісты на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 года
Катэгорыя:Трэнеры «Гарызонта» Мінск
Катэгорыя:Трэнеры жаночай зборнай Беларусі па баскетболе
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Беларусі па баскетболе
Усходне-Парыжскі ўніверсітэт

**Усходне-Парыжскі ўніверсітэт** () — французская асацыяцыя вышэйшых навучальных, даследчых і культурных устаноў Парыжа і сталічнага рэгіёна Іль-дэ-Франс; так званы «калектыўны ўніверсітэт», удзельнікі якога захоўваюць сваю юрыдычную, фінансавую і іншую самастойнасць.

## Агульная характарыстыка 
Цэнтр даследаванняў і вышэйшай адукацыі «Усходне-Парыжскі ўніверсітэт» быў афіцыйна створаны 22 сакавіка 2007 года як дзяржаўная ўстанова навуковага супрацоўніцтва. Яго заснавальнікамі тады былі Усходне-Парыжскі ўніверсітэт Марн-ла-Вале і Нацыянальная школа мастоў і дарог. Статут быў зменены ў красавіку 2012 года з даданнем новых удзельнікаў-заснавальнікаў, сярод якіх Універсітэт Парыж-Усход — Крэтэй — Валь-дэ-Марн, Французскі інстытут транспартных, планавых і сеткавых навук і тэхналогій, Альфортаўская нацыянальная ветэрынарная школа і інш. У адпаведнасці з законам аб вышэйшай адукацыі і навуковых даследаваннях, Усходне-Парыжскі ўніверсітэт з 1 сакавіка 2015 года ператвараецца ў супольнасць універсітэтаў і ўстаноў. 1 снежня 2020 года Усходне-Парыжскі ўніверсітэт ператвараецца ў эксперыментальны калектыўны ўніверсітэт. Зліццё двух універсітэтаў планавалася ў 2017 годзе, але было прыпынена ў 2016 годзе.

## Структура 
### Удзельнікі-заснавальнікі 
* Універсітэт Парыж-Усход — Крэтэй — Валь-дэ-Марн
* Універсітэт імя Густава Эйфеля
* Нацыянальная школа мастоў і дарог
* Альфортаўская нацыянальная ветэрынарная школа

### Асацыяваныя ўдзельнікі 
* Парыжская школа інжынераў
* Усходне-Парыжская школа гарадской і тэрытарыяльнай архітэктуры
* Парыжска-Бельвільская нацыянальная школа архітэктуры
* Спецыялізаваная школа грамадскіх работ, будаўніцтва і прамысловасці

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт установы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з французскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Парыжа
Катэгорыя:Асацыяцыі ВНУ
Уладзімір Сяргеевіч Семяніхін

**Уладзімір Сяргеевіч Семяні́хін** ( — ) — савецкі вучоны ў галіне аўтаматыкі і тэлемеханікі, доктар тэхнічных навук (1964), прафесар (1968), акадэмік Акадэміі навук СССР (1972), Герой Сацыялістычнай Працы (1981).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 9 лютага 1918 года ў горадзе Сумы. Скончыў сярэднюю школу ў Данецку. У 1941 годзе скончыў Маскоўскі энергетычны інстытут па спецыяльнасці аўтаматыка і тэлемеханіка і быў накіраваны на завод № 217 Народнага камісарыята ўзбраення СССР у Свярдлоўску. Займаў пасады інжынера, старшага майстра, начальніка цэха. У 1946—1948 гадах У. С. Семяніхі на пасадзе старшага інжынера Тэхнічнага ўпраўлення Міністэрства ўзбраення СССР у Маскве. З 1948 года працаваў на Электрамеханічным заводзе «Зорка» (завод № 569) у Загорску начальнікам цэха, а з 1950 года начальнікам АКБ — галоўным канструктарам завода. У 1963—1971 гадах У. С. Семяніхін на пасадзе дырэктара НДІ-101 (з 1966 года — Навукова-даследчы інстытут аўтаматычнай апаратуры) Міністэрства радыёпрамысловасці СССР у Маскве, а з 1971 года — намеснік Міністра радыёпрамысловасці, член калегіі міністэрства, навуковы кіраўнік Навукова-даследчага інстытута аўтаматычнай апаратуры (НДІАА) і Навукова-даследчага інстытута «Усход». У 1974 годзе вярнуўся працаваць у НДІАА. У лістападзе 1974 годзе стаў генеральным канструктарам інстытута, а ў 1976 годдзе прызначаны яго дырэктарам.

Памёр У. С. Семяніхін 27 лістапада 1990 года. Пахаваны на Вастракоўскіх могілках у Маскве.

## Навуковая і грамадская дзейнасць 
Аўтар больш за 200. З 1966 года кіраваў базавай кафедрай «Аўтаматызаваныя сістэмы кіравання» Маскоўскага інстытута радыётэхнікі, электронікі і аўтаматыкі.

У 1979—1989 гадах У. С. Семяніхін абіраўся дэпутатам Вярхоўнага Савета СССР, з’яўляўся членам Прэзідыума Вышэйшай атэстацыйнай камісіі пры Савеце Міністраў СССР.

## Узнагароды і прэміі 
* Медаль «Залатая Зорка» (1981),
* 3 ордэны Леніна (1971, 1981, 1988),
* Ордэн Кастрычніцкай Рэвалюцыі (1975),
* 2 ордэны Працоўнага Чырвонага Сцяга (1962, 1962),
* Ордэн «Знак Пашаны» (1945),
* 2 Дзяржаўныя прэміі СССР (1970, 1976),
* Ленінская прэмія (1984),
* медалі.

## Памяць 
Імя акадэміка У. С. Семяніхіна прысвоена Навукова-даследчаму інстытуту аўтаматычнай апаратуры (у 1991 годзе) і караблю Балтыйскага флота. На будынку НДІАА ўстаноўлена мемарыяльная дошка.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Семенихин Владимир Сергеввич // Центр военно-политических исследований МГИМО 
* Академик Владимир Сергеевич Семенихин // Виртуальный компьютерный музей 
* Легендарному директору НИИ автоматической аппаратуры Владимиру Сергеевичу Семенихину — 100 лет!   // Афіцыйны сайт АТ «Ордэна Працоўнага Чырвонага Сцяга Навукова-даследчы інстытут аўтаматычнай апаратуры імя акадэміка У. С. Семяніхіна»
* СЕМЕНИХИН Владимир Сергеевич  // Сайт Міністэрства абароны Расійскай Федэрацыі

Катэгорыя:Дэлегаты XXV з’езда КПСС
Катэгорыя:Дэлегаты XXVI з’езда КПСС
Катэгорыя:Дэлегаты XXVII з’езда КПСС
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 11-га склікання
Універсітэт HESAM

**Універсітэт HESAM** () — французская асацыяцыя вышэйшых навучальных, даследчых і культурных устаноў Парыжа і сталічнага рэгіёна Іль-дэ-Франс; так званы «калектыўны ўніверсітэт», удзельнікі якога захоўваюць сваю юрыдычную, фінансавую і іншую самастойнасць.

## Агульная характарыстыка 
Некалькі парыжскіх універсітэтаў і школ пачалі аб’ядноўвацца ў сярэдзіне 2000-х гадоў. Першае аб’яднанне было створана ў 2005 годзе са стварэннем новых парыжскіх універсітэтаў, членамі якіх з’яўляюцца, у прыватнасці, Вышэйшая школа сацыяльных навук і Практычная школа перадавых даследаванняў і інш.

## Структура 
### Удзельнікі-заснавальнікі 
* Нацыянальная школа дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва
* Цэнтр вышэйшых прамысловых даследаванняў
* Нацыянальная кансерваторыя мастацтваў і рамёстваў
* Школа Буль
* Школа прыкладных мастацтваў Дзюперэ
* Вышэйшая школа мастацтваў і графікі
* Нацыянальная школа прыкладнога мастацтва і рамёстваў
* Парыжска-Лавілецкая нацыянальная школа архітэктуры
* Нацыянальная школа стварэння прамысловасці
* Французскі інстытут моды
* Парыжская школа бізнесу

### Асацыяваныя ўдзельнікі 
* Цэнтр падрыхтоўкі журналістаў
* Нацыянальны фонд прадпрымальніцтва і прадукцыйнасці
* «Compagnons du devoir»
* «France Clusters»

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт установы 

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з французскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Парыжа
Катэгорыя:Асацыяцыі ВНУ
Аляксей Аляксеевіч Шукшын

**Аляксей Аляксеевіч Шукшын** (, Мінск — , Беларусь) — беларускі баскетбаліст, трэнер. Першым сярод беларусаў стаў майстрам спорту міжнароднага класу (1973) і выйграў юніёрскае першынство Еўропы ў складзе зборнай СССР (1968). Заслужаны трэнер БССР (1985).

## Кар’ера баскетбаліста 
Нарадзіўся і вырас у Мінску ў раёне трактарнага завода. Выхаванец мінскага СК «Трактар». Першы трэнер — Яўген Барысавіч Кацман. 

Быў асноўным цэнтравым гульцом у мінскім РТІ (1967—1981, з перапынкамі). Таксама выступаў за маскоўскі ЦСКА (1973), гомельскі «Сож» (1978/79), ташкенцкі «Універсітэт» (1979/80).

У 1965—1968 гадах прыцягваўся ў юніёрскую (U-18) зборную СССР, стаў чэмпіёнам Еўропы сярод юніёраў (1968). У 1973 годзе стаў уладальнікам Кубка СССР у складзе ЦСКА і пераможцам Сусветнага фестываля баскетбола ў Перу ў складзе мужчынскай зборнай СССР.

## Кар’ера трэнера 
Быў галоўным трэнерам мінскага РТІ (1981—1987). Пад яго кіраўніцтвам каманда займала пятае (1982/83) і шостае (1984/85) месца ў чэмпіянаце СССР.

З 1985 па 1986 год працаваў другім трэнерам мужчынскай зборнай СССР — чэмпіёна Еўропы-1985, пераможца Сусветнай Універсіяды-1985 і сярэбранага прызёра чэмпіянату свету-1986. 

У 1988—1990 гадах быў галоўным трэнерам балгарскага клуба «Славія» (Сафія), дзе пад яго кіраўніцтвам выступалі беларускія баскетбалісты Аляксандр Папкоў і Аляксандр Сатыраў.

У 1993 годзе стаў першым настаўнікам нацыянальнай каманды суверэннай Беларусі. У апошнія гады жыцця працаваў у заснаванай ім зборнай ветэранаў беларускага баскетбола.

## Літаратура 
* Бондарь А.И. Летопись белорусского баскетбола. — Мн.: ОО «Белорусская федерация баскетбола», 2005. — С. 26-28, 37-39, 67-68. — 127 с.

## Спасылкі 
* Загінуў Аляксей Шукшын

Катэгорыя:Баскетбольныя трэнеры СССР
Катэгорыя:Баскетбольныя трэнеры Беларусі
Катэгорыя:Баскетбалісты СССР
Катэгорыя:Ігракі РТІ
Катэгорыя:Ігракі ЦСКА Масква (баскетбол)
Катэгорыя:Ігракі «Сожа» Гомель
Катэгорыя:Трэнеры РТІ
Катэгорыя:Трэнеры мужчынскай зборнай Беларусі па баскетболе
Катэгорыя:Майстры спорту СССР міжнароднага класа
Катэгорыя:Заслужаныя трэнеры БССР
Вядомыя асобы Шклова

[thumb|200px|[Герб Шклова]]
Вядомыя ўраджэнцы Шклова:

__NOTOC__
[thumb|175px|[Аляксандр Рыгоравіч Агееў|Аляксандр Агееў]]
[thumb|175px|[Міхаіл Іосіфавіч Гузікаў|Міхаіл Гузікаў]]
[thumb|175px|[Віктар Аляксандравіч Лукашэнка|Віктар Лукашэнка]]

## А 
* Аляксандр Рыгоравіч Агееў (нар. 1960) — беларускі гісторык. Кандыдат гістарычных навук (1992), дацэнт (1997), прафесар.
* Святлана Георгіеўна Алейнікава (нар. 1942) — беларускі архітэктар.
* Мойша Алекс
* Аўром-Меер Амстэрдам
* Марат Сцяпанавіч Афанасьеў (1946—2016) — беларускі дзяржаўны дзеяч.
 

## Б 
* Алена Уладзіміраўна Баброва (нар. 1967) — беларускі эканаміст, дзяржаўны дзеяч у галіне культуры.
* Леанід Анатольевіч Барысенка (нар. 1940) — беларускі спецыяліст у галіне тэорыі механізмаў і машын, робататэхнікі.
* Аркадзь Мітрафанавіч Бейлін (1890—1945) — савецкі трубач, дырыжор, педагог.
## В
* Саламон Вермель
## Г 
* Міхаіл Іосіфавіч Гузікаў (1806—1837) — беларускі музыкант-клезмер, вынаходнік ксілафона.
## К
* Эльхонан Калмансон
## Л 
* Захар Барысавіч Лазінскі (1898—1936) — савецкі гісторык. Спецыяліст па гісторыі 1917-га году. Доктар гістарычных навук, прафесар.
* Еўдакія Сцяпанаўна Лепля (1927—1976) — вучоны ў галіне мікрабіялогіі, доктар медыцынскіх навук (1974), прафесар (1975).
* Віктар Аляксандравіч Лукашэнка (нар. 1975) — старэйшы сын Аляксандра Рыгоравіча Лукашэнкі, прэзідэнт Нацыянальнага алімпійскага камітэта Рэспублікі Беларусь.

## М 
* Дзмітрый Магілёўцаў
* Якаў Самойлавіч Міндлін
* Клім Міхайлаў

## П 
* Іцхак-Мордка Пейсахзон
*Лейзер Пінес (1886-1984) - пісьменнік
* Майсей Ісакавіч Пэўзнер
*Гершан Пястун

## Р 
* Усевалад Пятровіч Радзько
* Філіп Раскін
*Фроім Раскін
* Хаім Аронавіч Ратнер (1861 — пасля 1887) — кіраўнік беларускай народніцкай групы.
* Леанід Іванавіч Рахцеенка
* Максім Андрэевіч Рыбакоў

## С 
* Эдуард Максімавіч Сарока
* Святлана Віктараўна Сярова

## Х 
* Сямён Львовіч Халіпскі (1938—2011) — беларускі баскетбольны трэнер.

## Ц 
* Кірыл Міхайлавіч Цапянкоў

## Ч 
* Дар’я Дзмітрыеўна Чульцова
* Яфрэм Сямёнавіч Чуцікаў

## Ш 
*Гершан Шапіра
*Залман Шнеур - яўрэйскі пісьменнік, аўтар цыкла "Шклоўцы"
* Уладзімір Мікалаевіч Шыцік - беларускі пісьменнік, фантаст.

## Э 
* Навум Ісакавіч Эйцінгон (1899—1981) — ваенны дзеяч, разведчык, генерал-маёр.
Катэгорыя:Постаці Шклова
Універсітэт Анжэ — Ле-Ман

**Універсітэт Анжэ — Ле-Ман** (), поўная афіцыйная назва **Супольнасць універсітэтаў і ўстаноў Анжэ — Ле-Ман** () — французская асацыяцыя вышэйшых навучальных, даследчых і культурных устаноў рэгіёна Пеі-дэ-ла-Луар; так званы «калектыўны ўніверсітэт», удзельнікі якога захоўваюць сваю юрыдычную, фінансавую і іншую самастойнасць.

## Гісторыя 
* 2006 — закон аб праграме даследаванняў заахвочвае «супрацоўніцтва паміж суб’ектамі даследаванняў»
* 2008 — афіцыйнае стварэнне асацыяцыі «Універсітэт Нант — Анжэ — Ле-Ман» у выглядзе навукова-даследчага і вышэйшага адукацыйнага цэнтра са статусам грамадскай установы навуковага супрацоўніцтва
* 2009 — афіцыйны запуск асацыяцыі ўніверсітэтаў. Да першых чатырох заснавальнікаў (універсітэты Нанта, Анжэ і Ле-Мана, а таксама Нанцкая цэнтральная школа) далучаюцца 7 новых удзельнікаў і 18 асацыяваных членаў
* 2013 — закон аб вышэйшай адукацыі і навуковых даследаваннях скасоўвае папярэдні статус аб’яднання і стварае супольнасць універсітэтаў і ўстаноў. Універсітэт Нант — Анжэ — Ле-Ман аб’яднаўся з Брэтанскім еўрапейскім універсітэтам
* 2016 — паўстаў Універсітэт Брэтань — Луара
* 2020 — роспуск Універсітэта Брэтань — Луара
* 2021 — стварэнне Універсітэта Анжэ — Ле-Ман. Гэта грамадская навуковая, культурная і прафесійная ўстанова, створаная ў выглядзе супольнасці ўніверсітэтаў і ўстаноў

## Структура 
* Анжэрскі ўніверсітэт
* Ле-Манскі ўніверсітэт

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з французскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Францыі
Катэгорыя:Асацыяцыі ВНУ
Катэгорыя:Пеі-дэ-ла-Луар
Міхаіл Андрэевіч Біцан

**Міхаіл Андрэевіч Біцан** ( — ) — беларуская баскетбольны трэнер. Заслужаны трэнер Беларусі.

## Кар’ера 
Увайшоў у гісторыю суверэннага баскетбола як першы галоўны трэнер жаночай нацыянальнай каманды Беларусі, якая ўдзельнічала ў кваліфікацыйным турніры чэмпіянату Еўропы-1993 годзе, а ўзначалены ім «Гарызонт» здабываў золата ў трох стартавых чэмпіянатах краіны.

Памёр ад шырокага інфаркту.

 

Катэгорыя:Баскетбольныя трэнеры Беларусі
Катэгорыя:Трэнеры «Гарызонта» Мінск
Карзюк

**Карзюк** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Віктар Іванавіч Карзюк (нар. 1945) — беларускі матэматык.
* Дзмітрый Міхайлавіч Карзюк (нар. 1971) — беларускі дзяржаўны дзеяч.

## Гл. таксама 
* Карзюкі
Заходні каталіцкі ўніверсітэт

**Заходні каталіцкі ўніверсітэт** () — французская прыватная вышэйшая навучальная ўстанова з сядзібай у горадзе Анжэ.

## Гісторыя 
* 1875 — стварэнне ўніверсітэта мансеньёрам Фрэпелем, біскупам Анжэ
* 1879 — Папа Пій IX дазволіў універсітэту называцца каталіцкім
* 1880 — закон ад 18 сакавіка забараняе прыватным ВНУ называцца ўніверсітэтам
* 1898 — кюрэ Вэтыяр стварае Вышэйшую школу земляробства і вінаградарства
* 1947 — стварэнне Цэнтра французскай мовы і цывілізацыі для іншаземцаў
* 1950 — стварэнне Вышэйшай тэхнічнай школы хіміі
* 1956 — стварэнне Заходняй школы электронікі
* 1990 — стварэнне Школы камерцыйных навук
* 1993 — пачатак будаўніцтва новых будынкаў
* 2007 — паўторнае патрабаванне французскіх улад спыніць выкарыстанне наймення «ўніверсітэт» у поўнай афіцыйнай назве ВНУ

## Структура 
### Факультэты 
* Факультэт тэалогіі і рэлігійных навук
* Факультэт гуманітарных навук
* Факультэт сацыяльна-гуманітарных навук
* Факультэт педагогікі
* Факультэт навук

### Інстытуты 
* Інстытут мастацтва, літаратуры і гісторыі
* Інстытут сучасных моў
* Інстытут падрыхтоўкі педагагічных прафесій
* Міжнародны цэнтр французскіх студый
* Інстытут камунікацыі і адукацыйных навук
* Інстытут прыкладной псіхалогіі і сацыялогіі
* Інстытут прыкладной матэматыкі
* Інстытут біялогіі і прыкладной экалогіі
* Інстытут фізкультуры і спорту
* Інстытут развіцця кансалтынгу і бізнесу

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Францыі
Катэгорыя:Каталіцкія ўніверсітэты
Катэгорыя:Анжэ
Беларусы ў Брысбене

**Беларусы ў Брысбене** арганізавана з’яўляюцца ў 1949 годзе. Такім чынам, Брысбен стаў адным з першых асяродкаў беларускага грамадскага жыцця ў Аўстраліі. Ён гэтакім стаў яшчэ падчас працы беларусаў паводле кантрактаў на цукровых плантацыях і прадпрыемствах Квінсленда. Але тутэйшае беларускае жыццё заняпала ўжо ў другой палове 1950-х гадоў.

## Дзейнасць 
29 лістапада 1949 года ў лагеры Батгурсце была агучаная ідэя стварэння Задзіночання Беларускіх Ветэранаў. У лютым 1950 года ў Брысбене быў створаны першы аддзел Задзіночання, які 25 сакавіка легалізавала Міністэрства іміграцыі.

З 1950 года ў Брысбене пачалося актыўнае грамадска-культурнае жыццё беларусаў. Тут знаходзілася Галоўнае Кіраўніцтва ветэранаў. Рэгулярна святкаваліся 25 Сакавіка і Слуцкі збройны чын. Таксама рэгулярна збіраліся ахвяраванні на «Дар Сакавіка», у гонар чаго быў выпушчаны значок з такой назвай.

28 кастрычніка 1950 года інжынер Анатоль Шкутка заснаваў тутэйшы аддзел Беларускага Аб’еднання ў Аўстраліі, але пра дзейнасць гэтага аддзела звестак няма.

12—17 сакавіка 1951 года у горадзе праходзіла міжнацыянальная выстава, на якой Задзіночанне Беларускіх Ветэранаў арганізавала беларускі павільён.

З 1952 года ў Брысбене выдаваўся часопіс «Łučnik». Таксама ў горадзе была арганізаваная газета «Бацькаўшчына» і часопіс «Божым Шляхам».

23 лістапада 1952 года ў Брысбене было заснаванае Праваслаўнае Брацтва Святога Юрыя (БАПЦ) пад уладай архіяпіскапа Сяргея (Ахатэнкі), які тады жыў у Сіднеі. Ва ўправу брацтва былі абраныя Юрый Яцкевіч і Анатоль Галіда, якія меркавалі развіваць царкоўнае жыццё ў Брысбене.

У 1953 годзе ў Задзіночання з’явілася друкарня, у якой пабачыў свет насценны каляндар на 1954 год і серыі віншавальных паштовак з выявамі беларускіх гістарычных асоб і святых. У тым жа годзе Задзіночанне наладзіла трансляцыю на мясцовым радыё беларускай музыкі і звестак пра Беларусь.

У 1954 годзе ў быў арганізаваны беларускі драматычны гурток і ансамбль беларускай песні.

У 1957 годзе Брацтва выдала на Каляды першы нумар місіянерскага лістка «Вернік», выдаўцом якога пазначаны Мадэст Яцкевіч. Ужо ў 1958 годзе лісток змяніў адрас на Мельбурн і далейшы ягоны шлях невядомы.

У 1956—1957 гадах беларускае жыццё ў Брысбене спыняецца. Даследчык Наталля Гардзіенка звязвае гэта з пераездам Даната Яцкевіча ў Мельбурн у 1956 годзе і пераездам Янкі Гавенчыка ў Сідней ў 1955 годзе. Таксама менш актыўныя беларусы маглі трапіць пад уплыў тутэйшых расейцаў або абруселых імігрантаў.

## Літаратура 
*
Сезар (прэмія, 2021)

**46-я цырымонія прысуджэння прэміі «Сезар»** адбылася 12 сакавіка 2021 года ў Парыжы. Найлепшым фільмам і пераможцай яшчэ ў пяці намінацыях прызнана карціна «».

## Пераможцы 
## Зноскі 
## Спасылкі 
* 46-я прэмія «Сезар»  на сайце Акадэміі мастацтваў і тэхналогій кінематографа
* 46-я прэмія «Сезар»  на сайце «*AlloCiné*»
* 46-я прэмія «Сезар»  на сайце «*Internet Movie Database*»

Катэгорыя:Кінапрэмія «Сезар»
Катэгорыя:Кінапрэміі 2021 года
Катэгорыя:2021 год у Францыі
Катэгорыя:Сакавік 2021 года
Катэгорыя:Падзеі 12 сакавіка
Катэгорыя:Падзеі ў Парыжы
Уладзімір Паўлавіч Вялічка

**Уладзі́мір Па́ўлавіч Вялі́чка** (нар. 30 кастрычніка 1943, вёска Масявічы, цяпер у Пружанскім раёне Брэсцкай вобласці — 11 жніўня 2018) — беларускі філосаф, журналіст, публіцыст. Кандыдат філасофскіх навук. Першы рэдактар часопіса «Беларуская думка».

Заслужаны дзеяч культуры Беларусі, лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Беларусі (1998), лаўрэат літаратурнай прэміі «Залаты Купідон» (2007).

Член праўлення ГА «Беларускі саюз журналістаў».

Памёр 11 жніўня 2018 года.

## Бібліяграфія 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Літаратура 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Журналісты СССР
Катэгорыя:Журналісты Беларусі
Катэгорыя:Члены Беларускага саюза журналістаў
Катэгорыя:Філосафы Беларусі
Катэгорыя:Філосафы СССР
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты Купідон»
Беларускі голас (1951)

**Беларускі голас** (25 сакавіка 1951, Таронта, Канада — ?) — часопіс беларускай эміграцыі Канады. Выдаваўся Сяргеем Хмарам. Асвятляў палітычнае і культурнае жыццё Беларусі.

З 1957 па 1966 год выдаваліся дадаткі газеты «Сігналы» і «Маланка», у 1967 — «Беларусы ў Канадзе», у 1970 — дадатак з нагоды 20-годдзя беларускай прэсы ў Канадзе.

Катэгорыя:Часопісы Канады
Катэгорыя:З’явіліся ў 1951 годзе
Катэгорыя:Гісторыя Беларусі (1945—1990)
Катэгорыя:Часопісы на беларускай мове
Беларускі асяродак (часопіс)

**«Беларускі Асяродак»** () — часопіс культуры і грамадскага жыцця. Выдаваўся са снежня 1933 года ў Коўне на беларускай мове. 
Рэдактар-выдавец: Клаўдзій Дуж-Душэўскі.

## Спасылкі 
* «Беларускі Асяродак» (1933) // Бібліятэка Акадэміі навук Літвы імя Урублеўскіх () 

Катэгорыя:Часопісы Каўнаса на беларускай мове
Грунвальд (бюлетэнь)

**«Грунвальд»** — інфармацыйны бюлетэнь Беларускага Культурнага Таварыства «Грунвальд» у Эстоніі, запачаткаваны як газета ў 1990 годзе.

Выйшла ўсяго два нумары выдання. З 1991 газета трансфармуецца ў незалежны беларускі часопіс. Галоўны рэдактар — Валерый Чыжык. Друкаваліся матэрыялы гістарычнага, палітычнага кірунку, праграмныя дакументы.

## Літаратура 
* Дэмакратычная апазіцыя Беларусі (1956—1991). Даведнік, slounik.org

Катэгорыя:Друкаваныя выданні, якія ўзніклі ў 1990 годзе
Катэгорыя:Перыядычныя выданні беларускай дыяспары
Катэгорыя:Беларусы ў Эстоніі
Катэгорыя:Газеты на беларускай мове
Катэгорыя:Часопісы на беларускай мове
Катэгорыя:Часопісы Эстоніі
Катэгорыя:Газеты Эстоніі
Зважай (часопіс, 1974)

**«Зважай»** — беларускі штоквартальны часопіс, заснаваны ў 1974 годзе ў Таронта Аб’яднаннем Беларускіх Ветэранаў, існаваў да 1998 года.

Рэдактар — Кастусь Акула. Друкаваў матэрыялы па беларускай гісторыі і пытаннях ваеннай гісторыі Беларусі, мемуары, літаратурныя творы. Асвятляў падзеі ў Беларусі і эмігранцкае жыццё.

## Спасылкі 
* «Зважай» на Камунікаце

Катэгорыя:З’явіліся ў 1974 годзе
Катэгорыя:Часопісы Канады
Катэгорыя:Беларусы ў Канадзе
Катэгорыя:Часопісы на беларускай мове
Катэгорыя:Зніклі ў 1998 годзе
Зважай

**Зважай** можа значыць:

* «Зважай» — скаўцкі беларускі часопіс (1946), што выдаваўся ў Рэгенсбургу (Германія).
* «Зважай» — ваенна-гістарычны часопіс (1974—1998), які выдаваўся ў эміграцыі.
Дзмітрый Міхайлавіч Карзюк

**Дзмітрый Міхайлавіч Карзюк** (, Мінск) — беларускі дзяржаўны дзеяч. Намеснік Міністра ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь (з 2021). Генерал-маёр міліцыі (2023).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 6 лістапада 1971 года ў Мінску.

У 1989—1991 гадах служыў ва Узброеных Сілах Рэспублікі Беларусь.

У органах унутраных спраў з 1993 года. У верасні 1993 года быў прыняты на службу інспектарам дарожна-патрульнай службы 3-га матарызаванага ўзвода асобнага батальёна ДПС ДАІ Упраўлення ўнутраных спраў Мінгарвыканкама. Затым служыў камандзірам узвода, з 1996 па 2002 гады — камандзірам асобнай роты ДПС УДАІ ГУУС Мінгарвыканкама. У 2001 годзе скончыў Акадэмію МУС Рэспублікі Беларусь.

Па лістапад 2006 года ўзначальваў аддзел ДПС і прафілактыкі УДАІ ГУУС Мінгарвыканкама.

25 кастрычніка 2021 года прызначаны намеснікам міністра ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь.

2 снежня 2021 года Міністэрства фінансаў ЗША ўключыла Карзюка ў амерыканскі санкцыйны спіс. Таксама ён трапіў пад санкцыі Канады.

## Хобі 
Гуляе ў аматарскай хакейнай камандзе.

## Узнагароды 
* медаль «За адзнаку ў ахове грамадскага парадку» (2013),
* ордэн «За службу Радзіме» ІІІ ступені (2020),
* медаль «За бездакорную службу» ІІІ ступені,
* медаль «За бездакорную службу» ІІ ступені,
* медаль «За бездакорную службу» І ступені.

Катэгорыя:Намеснікі міністра ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Міліцыянеры Беларусі
Катэгорыя:Беларускія асобы ў спісе спецыяльна прызначаных грамадзян і заблакіраваных асоб ЗША
Катэгорыя:Генерал-маёры міліцыі (Беларусь)
Золак (часопіс)

**«Зо́лак»** (1933—1936, Вільня) — заходнебеларускі сацыялістычны часопіс; орган Маладой Беларускай сацыялістычнай думкі.

Убачылі свет 7 нумароў. Рэдактарамі і выдаўцамі былі: Яўген Аніська (выпускнік Віленскага ўніверсітэта) і Мікола Чарнецкі (выпускнік універсітэта ў Празе).

## Спасылкі 
* Золак (1933—1936) // Бібліятэка Акадэміі навук Літвы імя Урублеўскіх ()

Катэгорыя:Часопісы Заходняй Беларусі
Катэгорыя:Беларусы ў Вільні
Катэгорыя:Часопісы на беларускай мове
Вясёлы Пасёлак

**Вясёлы Пасёлак** — гістарычны раён Санкт-Пецярбурга. Размешчаны на правым беразе ракі Нявы. Уваходзіць у склад Неўскага раёна. З’яўляецца часткай гістарычнага раёна Правы бераг Нявы.

Знаходзіцца паміж Нявой, вуліцай Дыбенкі, праспектам Бальшавікоў і вуліцай Навасёлаў. Жыхары часцяком адносяць да Вясёлага Пасёлка раён на поўнач ад вуліцы Дыбенкі да вуліцы Калантай.

Праз Вясёлы Пасёлак працякае рака Акервіль.

На тэрыторыі раёна знаходзяцца муніцыпальныя акругі «Неўскі» і «Акервіль».

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1

Катэгорыя:Гістарычныя раёны Санкт-Пецярбурга
Джуліа Ната

**Джуліа Ната** (; 26 лютага 1903, Імперыя, Італія — 2 мая 1979, Бергама, Італія) — італьянскі хімік-арганік.

Замежны член Французскай акадэміі навук (1964), Акадэміі навук СССР (1966). Узнагароджаны Вялікім залатым медалём імя М. В. Ламаносава Акадэміі навук СССР (1969). Лаўрэат Нобелеўскай прэміі па хіміі 1963 года «за адкрыцці ў галіне хіміі і тэхналогіі высокамалекулярных палімераў» разам з Карлам Цыглерам.

## Біяграфія 
У 1924 годзе скончыў Міланскі тэхнічны ўніверсітэт; з 1925 года працаваў там жа асістэнтам. З 1927 года — прафесар агульнай хіміі. У 1933—1935 гадах — дырэктар Інстытута агульнай хіміі пры Універсітэце Павіі. У 1935—1937 гадах — дэкан фізіка-хімічнага факультэта Рымскага ўніверсітэта. З 1938 года — дырэктар інстытута прамысловай хіміі пры Міланскім тэхнічным універсітэце.

## Асноўныя працы 
Першыя навуковыя працы Наты былі прысвечаны вывучэнню структур цвёрдых целаў, у тым ліку структур каталізатараў і некаторых арганічных палімераў. У 1938 годзе пачаў даследаванні, звязаныя з вытворчасцю сінтэтычнага каўчука і ўпершыню ажыццявіў падзел бутадыена і бутэна-1. У 1954 годзе адкрыў метад стэрэаспецыфічнай полімерызацыі з дапамогай каталізатараў Цыглера. У 1957 годзе дзякуючы даследаванням Наты на прамысловай ўстаноўцы атрыманы ізатактычны поліпрапілен (які выкарыстоўваецца ў вытворчасці тканіны «балоння»). Вынікам іншых яго работ з’явілася стварэнне новых тыпаў эластамераў. Унёсак Наты і яго школы ў хімію палімераў складаецца ў адкрыцці новага класа палімераў з упарадкаванай структурай — стэрэарэгулярных палімераў.

## Узнагароды 
* Нобелеўская прэмія па хіміі (1963)
* Медаль Джона Скота (1963)
* Вялікі залаты медаль імя М. В. Ламаносава (1969)

## Спасылкі 
* 
* Інфармацыя з сайта Нобелеўскага камітэта 

Катэгорыя:Выкладчыкі Павійскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Замежныя члены АН СССР
Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі па хіміі
Катэгорыя:Кавалеры ордэна «За заслугі перад Італьянскай Рэспублікай»
Катэгорыя:Узнагароджаныя Вялікім залатым медалём імя М. В. Ламаносава
Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі паводле алфавіта
Верхні Лебядзіны мост

**Верхні Лебядзіны мост** () — аўтадарожны арачны мост цераз Лебядзіную канаўку ў Цэнтральным раёне Санкт-Пецярбурга, злучае востраў 1-ы Адміралцейскі і Летні Сад. Вонкавае афармленне маста захавалася да цяперашняга часу ў сваім першапачатковым выглядзе. Аб’ект культурнай спадчыны Расіі федэральнага значэння.

Размешчаны па восі Дварцовай набярэжнай, ля вытоку Лебядзінай канаўкі. Мост знаходзіцца сярод гістарычных мясцін: непасрэдна паміж Летнім садам і Марсавым полем. Ніжэй па цячэнні Лебядзінай канаўкі знаходзіцца Ніжні Лебядзіны мост. Бліжэйшая станцыя метрапалітэна (900 м) — «Горкаўская» (размешчана на іншым беразе Нявы).

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1

Катэгорыя:Арачныя масты
Катэгорыя:Масты Санкт-Пецярбурга
Катэгорыя:Аб’екты культурнай спадчыны Расіі
Сямён Апанасавіч Венгераў

**Сямён Апанасавіч Венгераў** (5(17).4.1855,  — , ) — расійскі гісторык літаратуры, бібліёграф. Скончыў юрыдычны факультэт Пецярбургскага ўніверсітэта (1879) і экстэрнат гісторыка-філалагічнага факультэта Юр’еўскага ўніверсітэта (1880). Прадстаўнік культурна-гістарычнай школы.

## Творчасць 
Апублікаваў манаграфіі пра , , В. Р. Бялінскага, А. Ф. Пісемскага, І. А. Ганчарова, М. В. Гогаля і іншых навукоўцаў. «Ад пачатку рускай адукаванасці да нашых дзён» (т. 1-6, 1886—1904), «Крыніцы слоўніка рускіх пісьменнікаў» (т. 1-4, 1900-17), «Рускія кнігі» (т. 1-3, 1897—99), падрыхтаваў першы поўны збор твораў В. Р. Бялінскага (скончана , тт. 12 і 13). З 1891 годзе рэдагаваў літаратурны аддзел Энцыклапедычнага слоўніка Бракгаўза і Ефрона. Венгераў — арганізатар (1917) і першы дырэктар Расійскай кніжнай палаты.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1

Катэгорыя:Гісторыкі літаратуры
Катэгорыя:Бібліёграфы
Катэгорыя:Літаратуразнаўцы Расіі
Катэгорыя:Крытыкі Расіі
Георгій Сямёнавіч Вярэйскі

**Георгій Сымонавіч Вярэйскі** (; 18 [30] ліпеня 1886, Праскураў, Падольская губерня, Расійская імперыя — 18 снежня (або 19 снежня) 1962, , СССР) — савецкі графік і жывапісец. Народны мастак РСФСР (1962). Лаўрэат Сталінскай прэміі другой ступені (1946). Адзін з мастакоў ленінградскай пейзажнай школы.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Праскураве ў сям’і Сямёна Пятровіча Вярэйскага. Не пазней за 1897 год сям’я пераехала ў Харкаў. Сістэматычнай мастацкай адукацыі не атрымаў. Вучыўся на юрыдычным факультэце Харкаўскага і Санкт-Пецярбургскага ўніверсітэтаў, удзельнічаў у падзеях першай рускай рэвалюцыі 1905 года, нават знаходзіўся некаторы час пад арыштам і быў вымушаны эміграваць (1905—1907).

Першапачатковую мастацкую адукацыю атрымаў у Харкаве ў прыватнай школе Я. Я. Шрэйдэр.

Пераехаўшы ў Пецярбург (1911), займаўся ў Новай мастацкай майстэрні, дзе быў высокі ўзровень выкладання. У 1913—1916 гадах вучыўся ў Санкт-Пецярбургу ў М. В. Дабужынскага, Б. М. Кустодзіева, Г. П. Астравумавай-Лебедзевай, Я. Я. Лансерэ.

Майстар графічнага партрэта і пейзажа (літаграфія, афорт, малюнак), вылучаецца дакладнасцю характарыстыкі мадэлі, падкрэсленай цвёрдасцю малюнка; стварыў шэраг пейзажных і жанравых твораў. Удзельнічаў у працы аб’яднання «Баявы аловак». У 1920 годзе зрабіў шэраг партрэтных замалёвак У. І. Леніна на Кангрэсе III Інтэрнацыяналу. Сапраўдны член АМ СССР (1949).

Г. С. Вярэйскі памёр 18 снежня 1962 года. Пахаваны ў Санкт-Пецярбургу на Багаслоўскіх могілках.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1

Катэгорыя:Графікі СССР