open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Сяргей Аляксандравіч Троцкі

**Сяргей Аляксандравіч Троцкі** (нар. ) — беларускі валейбаліст і трэнер.

## Біяграфія 
Узначальваў жаночую каманду з Магілёва «Камунальнік-МДУ» (2019–2021), кіраваў казахстанскім «Паўладарам», дзе раней выступаў, у сезоне 2015/2016 быў трэнерам валейбольнай зборнай Казахстана U20, а ў сезоне 2019/2020 настаўнікам беларускай мужчынскай моладзевай каманды U20.

З 2021 года працуе ў штабе «Кузбаса» і трэнеруе моладзевы склад каманды. У лютым 2024 года замяніў Аляксея Бабешына на пасадзе галоўнага трэнера «Кузбаса».

З 1993 па 2005 гады ўваходзіў у склад зборнай Рэспублікі Беларусь.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Троцкий Сергей
* Сергей Троцкий
* ГЛАВНЫЙ ТРЕНЕР
* Сергей Троцкий — в тренерском штабе «Кузбасса»
* Сергей Троцкий заменил Алексея Бабешина на посту главного тренера «Кузбасса»
* Sergei TROTSKI

Катэгорыя:Валейбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Беларусі па валейболе
Катэгорыя:Валейбольныя трэнеры Беларусі
Катэгорыя:Трэнеры «Паўладара» (валейбол)
Катэгорыя:Трэнеры зборнай Казахстана па валейболе
Катэгорыя:Трэнеры «Камунальніка» Магілёў (жаночы валейбол) 
Катэгорыя:Трэнеры «Кузбаса» Кемерава (валейбол)
Катэгорыя:Ігракі «Рахата» Алматы (валейбол)
Катэгорыя:Трэнеры «Камунальніка» Магілёў
Патрык

**Патрык** — імя і прозвішча.

## Выбітныя носьбіты 
* Роберт Патрык (нар. 1958) — амерыканскі акцёр.
* Тэра Патрык (нар. 1976) — амерыканская порнаактрыса.
* Фрэйзер Патрык (нар. 1985) — шатландскі прафесійны гулец у снукер.
Шантану

**Шантану** () — цар Куру паводле эпаса «Махабхарата»

## Жыццёпіс 
У яго папярэднім нараджэнні ён быў магутны кароль з дынастыі Ікшваку па імені Махабхіша. Махабхіша быў каралём, які пасля смерці трапіў на нябёсы. Аднойчы, наведваючы двор Брахмы, ён не адвёў вачэй ад Гангі, калі вецер зрушыў яе вопратку. Брахма пракляў яго нарадзіцца смяротным, а Ганга была праклятая нарадзіцца чалавекам і вярнуцца толькі пасля разбіцця сэрца Махабхішы. Махабхіша папрасіў Брахму нарадзіцца сынам караля Куру Пратыпы, і Брахма выканаў яго жаданне.

Цар Куру Праціпа аднойчы медытаваў. У гэты час Ганга прыняла выгляд прыгожай жанчыны, падышла да караля і села на яго правае сцягно. Калі ён спытаў яе, чаго яна хоча, Ганга папрасіла яго стаць яе мужам. Праціпа адмовіўся стаць мужам Гангі і прапанаваў ёй выйсці за яго сына. У Праціпы і яго жонкі Сунанды нарадзіўся Шантану. Праціпа прызначыў Шантану каралём Хастынапуры. Шантану ўбачыў прыгожую жанчыну на беразе ракі Ганга і папрасіў яе выйсці за яго замуж. Яна пагадзілася, але з умовай, што Шантану ніколі не будзе задаваць пытанняў аб яе дзеяннях. Яны пажаніліся, і яна нарадзіла сына, якога ўтапіла. Шантану не мог спытаць у яе прычыну з-за свайго абяцання. Адзін за адным Ганга нарадзіла і патанула сем сыноў.

Шантану спыніў Гангу ад утаплення іх восьмага сына. Ганга растлумачыла, што іх дзеці былі праклятымі Васу, і яна вызваляла семярых, утапіўшы іх. Восьмы сын, Дэваврата, павінен быў жыць доўга. Ганга забрала яго, каб падрыхтаваць да каралеўскага трона. Пазней Шантану сустрэўся з Дэвавратай і каранаваў яго спадчыннікам прастола. Пасля смерці Шантану каралём стаў Чытрангада.
Файл:The scene from the Mahabharata of the presentation by Ganga of her son Devavrata (the future Bhisma) to his father, Santanu..jpg|Ганга прадстаўляе свайго сына Дэваврату (будучага Бхішму) яго бацьку Шантану.
Файл:Raja Ravi Varma, Ganga and Shantanu (1890).jpg|Шантану перашкаджае Ганзе ўтапіць іх восьмага дзіця, які пазней быў вядомы як Бхішма.

## Зноскі 
Катэгорыя:Кіраўнікі Індыі
Катэгорыя:Постаці Старажытнай Індыі
Катэгорыя:Асобы
Сацьяваці

**Сацьяваці** ()  — царыца Куру, другая жонка цара Шантану.

## Жыццёпіс 
Сацьяваці была прыёмнай дачкой рыбака Дасараджа. Яе звалі Мацьягандха («пахне рыбай»). Юнай яна сустрэла мудраца Парашару і нарадзіла ад яго сына Вясу. Парашар пазбавіў яе рыбнага паху і захаваў яе нявіннасць. Вяса нарадзіўся на востраве пасярод ракі Ямуна.

Цар Шантану, прыцягнуты водарам, сустрэў і закахаўся ў Сацьяваці. Яе прыёмны бацька Дасараджа пагадзіўся выдаць яе замуж за Шантану пры ўмове, што сын Сацьяваці атрымае трон. Бхішма, сын Шантану ад Гангі, адмовіўся ад прэтэнзій на трон на карысць дзяцей Сацьяваці і даў зарок пажыццёвага бясшлюбнасці.

У Шантану і Сацьяваці было двое сыноў: Чытрангада і Вічытравір’я. Пасля смерці Шантану Сацьяваці кіравала каралеўствам з дапамогай Бхішмы. Чытрангада загінуў у бітве, а Вічытравір’я памёр бяздзетным. В’яса, першынец Сацьяваці, зачыніў дзяцей у жонак Вічытравір’і — Амбікі і Амбалікі. Праз гады, калі пачалася варожасць паміж Пандавамі і Кауравамі, В’яса папярэдзіў каралеву пра крывавыя ўсобіцы. Сацьяваці з нявесткамі пайшла ў лес, дзе ўсе трое скончылі сваё зямное жыццё.

## Зноскі 
## Знешнія спасылкі 
* Persons and Stories from Mahabharata 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Постаці Старажытнай Індыі
Гіём Антуан Аліўе

**Гіём Антуан Аліўе** (, , Лез-Арк (Вар), Францыя  — , Ліён, Францыя) — французскі натураліст, энтамолаг і батанік.

## Навуковая дзейнасць 
Член Парыжскай акадэміі навук (з 1800 г.).

Працаваў прафесарам заалогіі ў ветэрынарным інстытуце ў Альфорвілі.

У гонар Г. А. Аліўе названа адкрытае і апісанае ім сеткакрылае насякомае *Аліўерына*.

Хаця Аліўе ў асноўным быў энтамолагам, ён таксама працаваў у навуковай галіне герпеталогіі: апісаў некалькі новых відаў азіяцкіх яшчарак. Апісаў таксама некалькі відаў раслін, у тым ліку *Prunus Arabica* і *Quercus libani*.

### Асноўныя работы 
Аўтар *«Entomologie ou histoire naturelle des insectes coléoptères»* (Парыж, 1789—1808, 6 тамоў), з вялікай колькасцю ўласных дэфініцый.
Файл:Olivier.jpg|Старонка з «Энтамалогіі» Гіёма Антуана Аліўе

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Вучоныя Францыі
Катэгорыя:Батанікі
Катэгорыя:Заолагі
Катэгорыя:Энтамолагі
Халакост у Ашмянскім раёне

За час акупацыі практычна ўсе яўрэі Ашмянскага раёна былі забітыя, а нешматлікія ацалелыя ў большасці ваявалі пасля ў партызанскіх атрадах.

Немцы, рэалізуючы нацысцкую праграму знішчэння яўрэяў, стварылі на тэрыторыі раёна 3 гета:
* У гета вёскі Гальшаны (верасень 1941 — кастрычнік 1942) утрымліваліся каля 800 чалавек, якія пасля былі перамешчаныя і забітыя ў іншых месцах.
* У гета вёскі Жупраны (канец 1941 — канец 1942) былі забітыя каля 150 чалавек.
* У гета горада Ашмяны (кастрычнік — снежань 1941) былі закатаваныя і забітыя каля 2000 чалавек.

У Ашмянскім раёне 2 чалавекі былі ўдастоены ганаровага звання «Праведнік народаў свету» ад ізраільскага мемарыяльнага інстытута «Яд ва-Шэм» «*у знак глыбокай удзячнасці за дапамогу, аказаную яўрэйскаму народу ў гады Другой сусветнай вайны*». Гэта Залінская (Паранская) Зофія і Тэшнер (Паранская) Данута, якія выратавалі ў Ашмянах Залкінда Уладзіміра.

У раёне Ашмян устаноўлены тры помнікі забітым яўрэям раёна: у вёсках Талмінава, Ягелаўшчына, урочышчы Ройста.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

Ашмянскі раён
Катэгорыя:Гісторыя Ашмянскага раёна
Кентэрберыйскі ўніверсітэт

**Кентэрберыйскі ўніверсітэт** () — новазеландская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам даследчага ўніверсітэта ў горадзе Крайстчэрч.

## Агульная характарыстыка 
Універсітэт быў заснаваны навукоўцамі з Оксфардскага ўніверсітэта ў 1873 годзе. Сёня гэта другі па велічыні ўніверсітэт Новай Зеландыі. 

## Структура 
* Школа бізнесу
* Факультэт мастацтваў
* Факультэт адукацыі
* Факультэт інжынерыі
* Факультэт здароўя
* Факультэт права
* Факультэт прыродазнаўчых навук

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

## Крыніцы 
Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Новай Зеландыі
Марка Рубіа

**Ма́рка Анто́ніа Ру́біа** (; нар. , ) — амерыканскі палітык.

Дзяржаўны сакратар ЗША (з 20 студзеня 2025 года).

## Біяграфія 
Марка нарадзіўся ў Фларыдзе ў сям’і кубінскіх імігрантаў (яго бацькі пераехалі ў ЗША у 1956 годзе і сталі амерыканскімі грамадзянамі ў 1975 годзе). Дзяцінства палітыка прайшло ў Лас-Вегасе, дзе яго бацька працаваў бармэнам. У 1985 годзе сям’я вярнулася ў Фларыду.

Марка Рубіа скончыў школу ў 1989 годзе. Ва Універсітэце Фларыды атрымаў ступень бакалаўра паліталогіі (1993 год). Праз тры гады (у 1996 годзе) скончыў юрыдычны факультэт Універсітэта Маямі.

Яшчэ студэнтам удзельнічаў у выбарчай кампаніі рэспубліканца Роберта «Боба» Доўла 1996 года, дзе атрымаў першы досвед у палітыцы (на гэтых выбарах Доўл прайграў дэмакрату Білу Клінтану, які балатаваўся на другі тэрмін).

Палітычная кар’ера самога Марка Рубіа пачалася ў 1998 годзе з абрання ў гарадское праўленне Заходняга Маямі. Ужо ў 1999 годзе ён быў абраны ў Палату прадстаўнікоў штата Фларыда, дзе заняў пасаду лідара большасці ў 2003 годзе, а затым спікера ў 2006 годзе.

У 2010 годзе выйграў выбары ў Сенат ЗША, а затым яшчэ двойчы пераабіраўся. Узначальваў камітэт па малым бізнесе, уваходзіў у склад камітэтаў па разведцы (віцэ-старшыня) і міжнародных адносінах. У 2016 годзе ён вырашыў удзельнічаць у прэзідэнцкіх выбарах, але прыпыніў кампанію пасля паражэння на праймерыз у сваім родным штаце.

Праз некалькі дзён пасля сваёй перамогі на прэзідэнцкіх выбарах 2024 года, Дональд Трамп вылучыў кандыдатуру Рубіа на пасаду дзяржсакратара ў сваёй адміністрацыі. 20 студзеня 2025 года Сенат ЗША зацвердзіў гэта рашэнне.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Члены Рэспубліканскай партыі ЗША
Ганна Шакель

**Ганна Шакель** (, ) — беларуская паэтка і перакладчыца.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў 1998 годзе ў Маладзечне. Атрымала адукацыю ў МДЛУ. Навучалася ў Беларускім Калегіюме і Школе маладога літаратара «W/Rights».

Публікавалася ў выданнях «Маладосць» і «Дзеяслоў». У 2022 годзе творы Ганны Шакель увайшлі ў «Анталогію паэтак. Выбранае Вальжынай Морт». У дэбютнай кнізе «Цела мігдалу» (2023) паэтка даследуе чалавечую душу і яе шлях праз род, карані і памяць, гаворыць пра мінулае, якое не дае спакою; творы ў кнізе ствараюць наратыў, у цэнтры якога — рэфлексія над сабой і светам.

У яе вершах спалучаюцца біблейскія вобразы і фальклорныя матывы. Акцэнт робіцца на фанетыку і ідыяматыку.

Асобныя творы перакладзеныя на англійскую, нямецкую, украінскую, нарвежскую мовы.

## Узнагароды 
Пераможца прэміі імя Наталлі Арсенневай за 2023 год.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты
Катэгорыя:Паэтэсы Беларусі
Катэгорыя:Лаўрэаты паэтычнай прэміі імя Наталлі Арсенневай
Жэнеўскі пратакол 1922

**Жэнеўскі пратакол** ці **Пратакол аб аднаўленні Аўстрыі** () — пагадненне, заключанае 4 кастрычніка 1922 года паміж урадам Аўстрыі (падпісалі Ігнац Зейпель і Альберт фон Менсдорф-Пулі-Дзітрыхштайн) і ўрадамі Вялікабрытаніі, Францыі, Італіі і Чэхаславакіі. Палажэнні пратакола дзейнічалі да аншлюсу Аўстрыі нацысцкай Германіяй у 1938 годзе.

Аўстрыя атрымала 20-гадовую пазыку Лігі Нацый у памеры 650 мільёнаў залатых крон, каб пакласці канец гіперінфляцыі пасля Першай сусветнай вайны шляхам увядзення шылінга. Жэнеўскі пратакол змяшчаў міжнародную гарантыю суверэнітэту Аўстрыі. Узамен краіна пагадзілася заставацца незалежнай, г.зн. не далучацца да Германіі (забарона на аншлюс).

П выплачваліся рэгулярна да аншлюсу ў 1938 годзе, былі прыпынены падчас Другой сусветнай вайны. Пасля яго заканчэння

Аўстрыя працягвала плацяжы па пагашэнні аблігацый Лігі Нацый і пасля Другой сусветнай вайны, пакуль яны не былі пагашаны ў 1980 годзе.

## Літаратура 
* 

## Крыніцы 
Катэгорыя:Наступствы Першай сусветнай вайны
Катэгорыя:Ліга Нацый
Катэгорыя:Міжнародныя дагаворы Аўстрыі
Катэгорыя:Дагаворы Францыі перыяду Трэцяй рэспублікі
Катэгорыя:Міжнародныя дагаворы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Міжнародныя дагаворы Італіі
Катэгорыя:Міжнародныя дагаворы Чэхаславакіі
Мэрдзэнэ

**Мэрдзэнэ** () — населены пункт у Карсаўскім краі Латвіі. Адміністрацыйны цэнтр Мэрдзэнскай воласці. Знаходзіцца на левым беразе ракі Страўя. Праз сяло праходзіць рэгіянальная аўтамабільная дарога P49 (Карсава — Лудза — Эзэрніекі). За 17 км ад горада Лудза.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Галун (значэнні)

Назву **галу́н** маюць:

* галун — падвойная сернакіслая соль алюмінію, марганцу і інш.
* галун — залатая, сярэбраная або мішурная тасьма, якая нашываецца на форменнае адзенне.
* галун — нашыўка з гэтай тасьмы.
Закаўраш

а 8-га кірасірскага палка французскай арміі, 1814—1815 гады]]
**Закаўра́ш**, або **абшла́г** (ад  — «адварот») — адварот на канцы рукава, а таксама наогул ніжняя прышыўная частка рукава. Прышыты ці прышпілены абшлаг рукава кашулі, блузкі і інш. называецца манжэтай.

Вылучаюцца закаўрашы наступных тыпаў:
# шведскі (без клапана);
# брандэнбургскі ці французскі, рускі (з клапанам і трыма абшлаговымі гузікамі, адзін з якіх традыцыйна не зашпільваўся);
# польскі з шаўронам.

Файл:Schwedische Aufschläge.GIF|Шведскі закаўраш
Файл:Brandenbg. Aufschläge Mannschaften.png|Брандэнбургскі і рускі закаўраш
Файл:Polnische Aufschläge Garde Mannsch..GIF|Польскі закаўраш

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Уніформа
Катэгорыя:Рукаў
Чытрангада

**Чытрангада** (, ) — цар Куру, герой старажытнаіндыйскага эпасу «Махабхарата», старэйшы сын Шантану і Сацьяваці. Яго старэйшым братам па бацьку быў Бхішма (сын Шантану і Гангі). Пасля смерці бацькі Чытрангада стаў кіраўніком Хастынапуры, але быў забіты ў бітве з паўбогам-гандхарвам, які насіў тое ж імя. Пасля яго смерці на пасад узышоў яго малодшы брат Вічытравір’я.

## Легенда 
Выконваючы жаданне каралевы Сацьяваці, Бхішма пасадзіў Чытрангаду на трон царства Куру пасля зыходу Шантану. Чытрангада быў вялікім ваяром і перамог мноства магутных ворагаў і асураў. Але неўзабаве ў яго развіўся гонар, і ён стаў не паважаць усіх. Бхішма, які спрабаваў выправіць кепскія паводзіны свайго маладога брата, быў праігнараваны і пазбаўлены сіл з-за яго клятвы вечна служыць цару Куру. Нарэшце, кароль Гандхарваў, які быў яго цёзкай, прыйшоў кінуць выклік яму, сказаўшы, што можа быць толькі адзін Чытрангада, якім з’яўляецца ён сам. Жорсткая бітва адбылася паміж двума ваярамі на беразе ракі Хіраняваці, якая доўжылася тры гады. Урэшце кароль Гандхарваў перамог цара Куру і забіў яго. Пасля выканання рытуалаў памерлых Бхішма неадкладна пасвяціў малодшага брата Чытрангады Вічытравір’ю ў царства.

## Зноскі 
Катэгорыя:Постаці Старажытнай Індыі
Катэгорыя:Асобы
Кроква (геральдыка)

**Кроква** ( — «кроква») — геральдычная фігура. На найбольш старажытных гербах спачатку служыла ўмоўным абазначэннем ранення'''.

Файл:Trans wappen.svg|Геральдычная кроква
Файл:POL heraldy - krokiew.svg|Нізкая кроква
Файл:Eppsteinwappen.gif|Патройная кроква
Файл:Official flag of the North American Vexillological Association.svg|Перавернутая кроква на сцягу Паўночнаамерыканскай вексілалагічнай асацыяцыі
Coat_of_Arms_of_Sasnovy_Bor.svg|Шыпападобная кроква на гербе Сасновага Бора Светлагорскага раёна
Coat_of_Arms_of_Liozna_District.svg|Залатая кроква на гербе Лёзна
Coat_of_Arms_of_Čačersk,_Belarus.svg|Шаўрон зубцамі на гербе Чачэрска

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Геральдычныя фігуры
Катэгорыя:Арнамент
Катэгорыя:Ваенная геральдыка
Катэгорыя:Знакі адрознення
Катэгорыя:Будаўнічыя элементы і канструкцыі
Сезон 2008/2009 «Камунальніка» Гродна

У сезоне 2008—2009 валейбольны клуб «Камунальнік» з Гродна.

## Склад каманды 
* Максім Акіменка (1988)
* Канстанцін Асіпчык (1978)
* Андрэй Бародзіч (1986)
* Дзмітрый Чарненка (1975, Казахстан)
* Сяргей Каплуноў (1977)
* Павел Куклінскі	(1989)
* Сяргей Сяўко (1985)
* Андрэй Шчаткоў (1982)
* Станіслаў Забароўскі (1988)
* Аляксей Кураш (1988)
* Яраслаў Прышмонт (1989)
* Аляксей Афінагенаў (1981, Казахстан)
* Андрэй Марголь (1983)
* Андрэй Міхневіч (1989)

## Гл. таксама 
* Сезон 2007/2008 «Камунальніка» Гродна
* Сезон 2009/2010 «Камунальніка» Гродна

## Спасылкі 
* 2008/2009 European Cups	Kommunalnik GRODNO
* Kommunalnik Grodno 
2008/2009
Камунальнік Гродна
Катэгорыя:2008 год у Гродне
Катэгорыя:2009 год у Гродне
Юлій Міхайлавіч Варанцоў

**Юлій Міхайлавіч Варанцоў** (7 кастрычніка 1929, Ленінград — 12 снежня 2007, Масква) — савецкі і расійскі дыпламат, пастаянны прадстаўнік Расіі пры ААН, надзвычайны і паўнамоцны пасол СССР і Расіі ў Індыі, Францыі, Афганістане і ЗША. 1990). Аўтар шматлікіх публікацый на дыпламатычныя тэмы, былы прэзідэнт Міжнароднага цэнтра Рэрыхаў.
## Крыніцы
Марына Міхайлаўна Елінская

**Марына Міхайлаўна Елінская** (нар. , г. Баранавічы, Брэсцкая вобласць) — беларускі гісторык, архівістка. Кандыдат гістарычных навук (2005), дацэнт.

## Біяграфія 
Нарадзілася  года ў Баранавічах Брэсцкай вобласці. Скончыла ў 1975 годзе сярэднюю школа № 41 у Мінску, у 1983 годзе гістарычны факультэт БДУ імя У. І. Леніна. З 1976 года працавала архіварыусам Цэнтральнага дзяржаўнага архіва Кастрычніцкай рэвалюцыі і сацыялістычнага будаўніцтва БССР, з 1980 года — лабаранткай Інстытута філасофіі і права АН БССР, з 1983 года — старшай лабаранткай, малодшай навуковай супрацоўніцай Інстытута гісторыі АН БССР. З 1992 — настаўніца гісторыі, грамадазнаўства і сусветнай мастацкай культуры ў СШ № 71 г. Мінска.

З 2000 года супрацоўніца аддзела геральдыкі і генеалогіі Дзяржаўнага камітэта па архівах і справаводстве пры Савеце Міністраў Рэспублікі Беларусь, аддзела навуковага выкарыстання дакументаў і інфармацыі Дэпартамента па архівах і справаводстве Міністэрства юстыцыі Рэспублікі Беларусь, з 2017 года — супрацоўніца аддзела арганізацыйнай работы, інфармацыі і выкарыстання дакументаў той жа ўстановы.

З 2002 года сакратар Геральдычнай рады пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь.

У 2005 г. абараніла кандыдацкую дысертацыю «Крыніцы пра шляхецкія роды заходнееўрапейскага паходжання ў беларускіх губернях з канца XVIII — пачатак XX стст.» (навуковы кіраўнік В. Н. Рабцэвіч).

З 2006 года працуе на кафедры археалогіі і спецыяльных гістарычных дысцыплін гістарычнага факультэта БДУ, дацэнт.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі
Катэгорыя:Гісторыкі XX стагоддзя
Катэгорыя:Гісторыкі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Архівісты Беларусі
Катэгорыя:Геральдысты Беларусі
Леўчык

**Ле́ўчык** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Андрэй Уладзіміравіч Леўчык — беларускі мастак-геральдыст.
* Гальяш Леўчык (1880—1944) — беларускі паэт, беларусазнавец, публіцыст, перакладчык, музыкант.
* Наталля Мікалаеўна Леўчык (нар. 1946) — беларускі гісторык, архівіст.
Пятля Маха

**Пятля Маха** (таксама вядомая як **пятля Мачынлета**, Welsh: Dolen Mach) — серыя далін у Вялікабрытаніі ў заходне-цэнтральным Уэльсе, характэрных тым, што яны выкарыстоўваюцца ў якасці трэніровачных пляцовак для палётаў на малых вышынях для хуткасных самалётаў. Сістэма далін ляжыць за 13 кіламетраў на ўсход ад Бармута паміж гарадамі Далгелау на поўначы і Мачынлет на поўдні, ад апошняга з якіх ён і атрымаў сваю назву. Вучэбны раён з’яўляецца часткай сістэмы нізкалятаючых самалётаў Злучанага Каралеўства і знаходзіцца ў зоне нізкалятаючых самалётаў 7 (LFA7), якая ахоплівае ўвесь Уэльс.

## Актыўнасць 
Сярод спатканых у гэтым раёне самалётаў Каралеўскіх ВПС Airbus A400M, Typhoon, Hawk, F-35A/B і Texan T1, а таксама F-15C Eagles і F-15E Strike Eagles , якія базуюцца ў RAF Lakenheath і MC-130 і V-22 Osprey ад RAF Mildenhall .  Самалёты іншых краін былі заўважаныя ў трэніроўках у «Петлі Маха», напрыклад, CT 114 Tutor Каралеўскіх ВПС Канады (у ліўрэі «Снежная птушка») і CF-18 Hornet, а таксама F-16 Fighting Falcons бельгійскага авіякампанента . 

У снежні 2018 года ў Міністэрстве абароны (МО) была распаўсюджана рэкамендацыя скараціць колькасць самалётаў, якія выкарыстоўваюць «Пятлю Маха». У дадатак да гэтага ўсім самалётам, якія не базуюцца ў Вялікабрытаніі, таксама забаронена выкарыстоўваць Пятлю, калі гэта не з’яўляецца часткай вучэнняў у Вялікабрытаніі. 

## Фатаграфія 
Петля Маха — адно з нешматлікіх месцаў у свеце, дзе фатографы могуць убачыць пралятаючыя пад імі баявыя самалёты.  Адной з папулярных аглядных пляцовак з’яўляецца аўтастаянка, размешчаная на месцы Ллін і Тры Грэенін .

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Расклады трэніровак на нізкіх палётах RAF
* MachLoop.co.uk
* Відэа некалькіх F35 і Hercules C-130

Катэгорыя:Ваенна-паветраныя сілы ЗША
Катэгорыя:Геаграфія Уэльса
Ганга

**Ганга** () — індуісцкая багіня, увасабленне свяшчэннай ракі Ганг. Рака і багіня гуляюць важную ролю ў індуісцкай рэлігіі і міфалогіі. Яна адначасова з’яўляецца сімвалам мацярынства (адсюль эпітэт *«Ганга-Ма» — «маці Ганга»*), сувязным звяном паміж светамі і сродкам ачышчэння. Індуісты вераць, што рака можа зняць грахі і дапамагчы выратаванню. Часта гэта дзеянне асацыюецца проста з купаннем у рацэ ў любы час, а таксама апусканнем у яе вады праху памерлых, дзеля чаго да ракі прыязджаюць нават з аддаленых мясцін. На берагах ракі ёсць некалькі святых месцаў для індуістаў, у тым ліку гарады Харыдвар, Алахабад і Варанасі. Падчас фестывалю Лой Кратонг у Тайландзе лодкі спускаюць на ваду з запаленымі свечкамі ў гонар багіні Гангі.

Рака і багіня згадваюцца ў найстарэйшых індыйскіх літаратурных творах, уключаючы Веды, Пураны, Рамаяну і Махабхарату. З ракой звязана мноства індуісцкіх легенд. Ганга, па розных версіях, была ўвасабленнем лодкі Брахмы, яе дачкі або дачкі Гімавана, уладара гор. У пачатку часоў Ганга была выключна нябеснай ракой, недаступнай на зямлі, але пазней яна была спушчана на Зямлю, цячэ цяпер ва ўсіх светах індуісцкай касмаграфіі.

## Зноскі 
Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Постаці Старажытнай Індыі
Вічытравір’я

**Вічытравір’я** () — цар Куру, згаданы у «Махабхараце», малодшы сын Шантану і Сацьяваці, брат Чытрангады. Старэйшым братам Вічытравір’і і Чытрангады па бацьку быў Бхішма (сын Шантану і Гангі).

## Жыццяпіс 
Шантану закахаўся ў Сацьяваці, дачку рыбака Дасараджа, які пагадзіўся выдаць яе замуж пры ўмове, што яе сын успадкуе прастол. Бхішма, сын Шантану, адмовіўся ад сваіх правоў на трон і паабяцаў пажыццёвы цэлібат, каб пераканаць Дасараджа. У Шантану і Сацьяваці нарадзіліся сыны Чытрангада і Вічытравір’я. Пасля смерці Шантану, Чытрангада стаў кіраўніком, але быў забіты Гандхарвай. Вічытравір’я стаў каралём, але памёр без спадчынніка. Сацьяваці папрасіла свайго старэйшага сына Васу зачаць сыноў у лонах Амбікі і Амбалікі, і нарадзіліся Дхрытараштра і Панду.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Махабхарата
Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Постаці Старажытнай Індыі
Бой за Тынзауатэн

**Бой за Тынзауатэн** — баявыя дзеянні на поўначы Малі ў раёне мяжы з Алжырам, якія прайшлі ў ліпені 2024 года. Падчас баёў калона малійскіх урадавых войск і расійскія байцы ПВК «Вагнер» трапілі ў засаду, уладкаваную туарэгскімі сепаратыстамі і джыхадысцкай групоўкай «Джамаат Нусрат аль-Іслам валь-Муслімін» (філіял Аль-Каіды ў Малі). У выніку былі забітыя дзясяткі байцоў праўрадавых сіл. Фарміраванні вагнераўцаў не неслі страт такога маштабу за рамкамі вайны з Украінай з 2018 года, калі трапілі пад удар амерыканскай авіяцыі пад Хашамам у Сірыі. 

Неўзабаве Малі і Нігер разарвалі свае дыпламатычныя адносіны з Украінай, абвінаваціўшы яе ў падтрымцы паўстанцаў і датычнасці да бою за Тынзауатэн.

## Перадгісторыя 
У 2012 годзе ў Малі адбыўся ваенны пераварот, а на поўначы краіны пачынаецца паўстанне туарэгаў з мэтай стварэння незалежнай дзяржавы Азавад. За два кіламетры ад малійска-алжырскай мяжы калона трапіла пад пясчаную буру і была вымушаная спыніць рух. Гэтым скарысталіся паўстанцы-туарэгі, якія зладзілі засаду на шляху руху калоны.

Таксама баевікі апублікавалі відэа допыту захопленага ў палон малійскага вайскоўца. На пытанне паўстанца аб тым, навошта вайскоўцы забіваюць мірных жыхароў, палонны адказаў, што такія забойствы здзяйсняюць толькі вагнераўцы. Паводле яго слоў у баях за Тынзауатэн прымала ўдзел толькі каля тузіна малійцаў, астатнія з’яўляліся членамі ПВК «Вагнер». Пры гэтым паводле інфармацыі паўстанцаў, у шэрагах наймітаў, акрамя расіян, былі прадстаўнікі іншых краін. Таксама з іх слоў, з 25 ліпеня ПВК «Вагнер» абстрэльваў грамадзянскія паселішчы на мяжы з Алжырам. Паводле заявы гэтага канала, баі ішлі з 22 па 27 ліпеня і ў іх прынялі ўдзел вайскоўцы Малі і 13-ы штурмавы атрад ПВК «Вагнер» пад камандаваннем Сяргея Шаўчэнкі. Ім супрацьстаялі байцы Каардынацыйнага руху Азавада і Аль-Каіды ў краінах ісламскага Магрыба. Былы супрацоўнік місіі ААН у горадзе Кідаль паведаміў Agence France-Presse аб гібелі не менш за 15 вагнераўцаў.

Вагнераўцам і малійскім урадавым войскам былі нанесеныя наступныя страты ў тэхніцы: верталёт Мі-24 (пашкоджаны), верталёт Мі-8 (пашкоджаны, загінуў камандзір верталёта Аляксей Крайноў), не менш за 6—7 знішчаных і захопленых машын.

У ліку загінуўшых Сяргей Шаўчэнка, камандзір групы.

## Магчымая роля Украіны 
У СМІ з’яўлялася інфармацыя пра магчымую ролю Украіны ў разгроме атрада ПВК у Малі. Так, прадстаўнік ГУР МА Украіны Андрэй Юсаў заявіў: «Паўстанцы атрымалі неабходную інфармацыю і не толькі інфармацыю, якая дазволіла правесці паспяховую ваенную аперацыю супраць расійскіх ваенных злачынцаў. Пра дэталі мы безумоўна не будзем казаць, працяг будзе».

На гэтым фоне 5 жніўня ўлады Малі заявілі пра разрыў дыпадносін з Украінай. Улады Малі абвінавацілі дзяржаву ў парушэнні суверэнітэту, зневажанні нормаў міжнароднага права і  падтрымцы міжнароднага тэрарызму. 6 жніўня аналагічны крок здзейсніў Нігер. Улады Сенегала выступілі з асуджэннем дзеянняў Украіны.

## Гл. таксама 
* Дзейнасць ПВК «Вагнер» у Афрыцы

## Крыніцы 
Катэгорыя:Ліпень 2024 года
Катэгорыя:ПВК «Вагнер»
Катэгорыя:Гісторыя Малі
Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі
Шаўрон

.]]

**Шаўрон** ( — «кроква») — нашыўкі рознай формы з галуну, тасьмы або шнура на розных частках вайсковага абмундзіравання (часцей на левым рукаве); адзін са знакаў адрознення ў многіх арміях свету. Выкарыстоўваецца таксама для абазначэння колькасці гадоў службы, навучання курсантаў у ваенных навучальных установах, раненняў і інш.

## Гісторыя 
Кроква, як адна з асноўных геральдычных фігур, выкарыстоўваецца ў шляхецкай і гарадской геральдыцы. Ужо з сярэднявечча кроква (шаўрон) была лёгка пазнавальным ганаровым сімвалам. Магчыма, менавіта таму ў 1777 годзе французскія салдаты пачалі насіць шаўроны з тканіны на рукавах сваёй формы для пазначэння працягласці службы салдат і падафіцэраў. Шаўроны нашываліся на левы рукаў вышэй локця, адзін над адным: адзін шаўрон — для тых, хто праслужыў дзесяць і больш гадоў, два шаўроны — пятнаццаць і больш гадоў, тры шаўроны — дваццаць і больш гадоў.

У палках французскай арміі, мундзіры якіх мелі завостраныя абшлагі, шаўронамі таксама пазначаліся падафіцэрскія званні капралаў і сяржантаў. У палках, дзе выкарыстоўвалася гусарская форма, шаўроны таксама пазначалі афіцэрскія званні.

Падчас напалеонаўскіх войнаў шаўроны былі ўведзены як у арміях краін, залежных ад Францыі, так і ў краінах антыфранцузскай кааліцыі і іх калоніях.

У 1803 годзе ў брытанскай арміі пачалі выкарыстоўваць шаўроны наканечнікамі ўніз як знакі адрознення ніжніх чыноў.

У 1817 годзе Сільванус Тэер, начальнік Вайсковай акадэміі ЗША ў Вэст-Пойнце, упершыню выкарыстаў шаўроны для пазначэння звання курсантаў. Адтуль яны распаўсюдзіліся на астатнюю армію і марскую пяхоту.

У арміях шаўроны носяць на рукавах або пагонах форменнага адзення салдат, курсантаў, сяржантаў, унтэрафіцэраў — для абазначэння вайсковых званняў і колькасці гадоў службы для вайскоўцаў, якія праходзяць службу па кантракце.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Знакі адрознення
Катэгорыя:Ганаровыя геральдычныя фігуры
Катэгорыя:Геральдычныя фігуры
Праціпа

**Праціпа** () — легендарны цар Куру ў індуізме. Бацька Шантану і дзед Бхішмы, Чытрангады і Вічытравір’і. Цар згадваецца ў эпасе «Махабхарата».

## Легенда 
Паводле Пуранаў, Праціпа быў праўнукам Бхімасены і сынам Дыліпы, але паводле Махабхараты, ён быў сынам караля Бхімасены і прынцэсы Сукумары з Кайкея. 

Аднойчы, калі Праціпа медытаваў на беразе ракі Ганг, багіня Ганга з’явілася і села справа на яго калені, перапыніўшы яго медытацыю. Яна папрасіла яго ажаніцца на ёй, але Праціпа прапанаваў ёй выйсці замуж за яго сына, бо месца справа прызначалася для дачкі або нявесткі. Пасля актаў аскезы ў Праціпы і яго жонкі нарадзіліся тры сыны: Дэвапі, Бахліка і Шантану. Малодшы сын Шантану атрымаў у спадчыну Каралеўства Хасцінапура і пазней ажаніўся з Гангай, стаўшы бацькам Дэвавраты, вядомага як Бхішма.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Постаці Старажытнай Індыі
Месяцовая дынастыя

**Чандравамша**, або **Месяцовая дынастыя** *(*, ) — напаўміфічная старажытнаіндыйская царская дынастыя, разам з Сонечнай дынастыяй (Сур’явамша).

Першым царом Месяцовай дынастыі лічыцца Пуруравас, матранімічнае імя якога Айла, з-за чаго гэтая дынастыя таксама вядомая як дынастыя Айла. Ад гэтага цара і яго нашчадкаў утварыліся многія іншыя дынастыі Старажытнай Індыі, але яны ўсё працягваюць адносіцца да Месяцовай дынастыі, уваходзячы ў спісы яе кіраўнікоў. Па імені месяцовага Чандры цары дынастыі насілі тытул або «Чандравамшын», або «Чандравамшараджа».

Да Месяцовай дынастыі належалі княскія роды Куру, і Панду, міжусобная вайна якіх складае асноўную фабулу «Махабхараты». Ад яе ж лічаць сваё паходжанне і многія раджпутскія прозвішчы. У старажытнасці некаторыя адгалінаванні Месяцовай дынастыі (як і Сонечнай) давалі пачатак і брахманскім родам.

## Гл. таксама 
* Махабхарата

## Крыніцы 
Катэгорыя:Дынастыі
Катэгорыя:Кіраўнікі Індыі
Халакост у Слонімскім раёне

Практычна ўсе яўрэі Слонімскага раёна былі забітыя (больш  чалавек толькі ў першыя 1,5 гады акупацыі), а нешматлікія ацалелыя ў большасці ваявалі пасля ў партызанскіх атрадах.

Немцы, рэалізуючы нацысцкую праграму знішчэння яўрэяў, стварылі на тэрыторыі раёна 2 гета:
* У гета вёскі Жыровічы (да лета альбо 1942 года / верасня / кастрычніка 1941 года) загінулі больш за 1200 чалавек.
* У гета Слоніма (жнівень 1941 — снежань 1942) былі закатаваныя і забітыя больш за  чалавек.

У Слонімскім раёне 3 чалавекі былі ўдастоены ганаровага звання «Праведнік народаў свету» ад ізраільскага мемарыяльнага інстытута «Яд ва-Шэм» «*у знак глыбокай удзячнасці за дапамогу, аказаную яўрэйскаму народу ў гады Другой сусветнай вайны*». Гэта Грыпіч Сямён, Грыпіч Соф’я і Антонік Анастасія — за выратаванне сям’і Бранд у вёсках Тушэвічы і Скоўдзічы Дзеравянчыцкага сельсавета.

У 2022 годзе на ўсход ад вёскі Пятралевічы (Паўлаўскі сельсавет) быў усталяваны помнік у памяць аб  вязнях Слонімскага гета, расстраляных нацыстамі ў чэрвені—ліпені 1942 года.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

Слонімскі раён
Катэгорыя:Гісторыя Слонімскага раёна
Наталля Мікалаеўна Леўчык

**Наталля Мікалаеўна Леўчык** (нар. , г. Цяньцзінь, Кітай) — беларускі гісторык, архівіст. 

## Біяграфія 
У 1972 г. скончыла МДГАІ. З мая 1972 – малодшы навуковы супрацоўнік, са студзеня 1978 – старшы навуковы супрацоўнік ЦДГА БССР у г. Мінску; у 1982–1991 – загадчык аддзела інфармацыйна-пошукавых сістэм, з 1992 – галоўны архівіст, вядучы навуковы супрацоўнік АІПС; з 2007 – на пенсіі. 

## Навуковая дзейнасць 
Займалася пытаннямі стварэння і ўдасканалення навукова-даведачнага апарата архіва. Прымала ўдзел ва ўдасканаленні фондаў намесніцкіх і губернскіх упраў, Мінскай казённай палаты, губернскай чарцёжнай і інш. Узначальвала работу па перапрацоўцы і ўдасканаленню фондаў судовых устаноў перыядаў Рэчы Паспалітай, Расійскай імперыі (вышэйшай інстанцыі Мінскай губерні), фондаў князёў Радзівілаў, праваслаўных кансісторый, духоўных упраў, благачынняў, цэркваў, манастыроў. 

Каардынавала працу па каталагізацыі многіх фондаў архіва, інфармацыйнаму напаўненню сістэматычнага каталога і каталога імёнаў. Удзельніца распрацовак шэрагу навукова-метадычных дапаможнікаў па навукова-даведачнам апараце архіва. 

Адна са складальніц даведніка «Фонды Нацыянальнага гістарычнага архіва Беларусі», аўтар яго шматлікіх артыкулаў па гісторыі дзяржаўных устаноў Віцебскай і Магілёўскай губерняў. Веды архівіста і вялікі практычны вопыт перадавала маладым супрацоўнікам, падрыхтавала шэраг спецыялістаў аддзела ІПС. 

## Узнагароды 
Узнагароджана медалём «Ветэран працы», Ганаровай граматай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь, Ганаровымі граматамі архіва, Белкамархіва. 

## Творы 
* Усовершенствование описей в ЦГИА БССР в г. Минске // Советские архивы 1987. № 4; 
* Усовершенствование и переработка описей церковных фондов в НИАБ // Архіварыус. Зб. навук. паведамл. і арт. Вып. 1. Мн., 2001; 
* Обновленческая церковь в Беларуси (по документам фонда Белорусский православный священный синод. 1922– 1935 гг.) // Архівы і справаводства. 2002. № 4. С. 97–106 (перадрук у: БАШ. Вып. 3. Мн., 2002. С. 113–122) і інш. 

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Архівісты Беларусі: Біябібліягр давед. Мн.: БелНДІДАС, 2006. С. 143144. 
* 

Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі
Катэгорыя:Архівісты Беларусі
Pax Britannica

**Pax Britannica** (даслоўна *Брытанскі свет*) — перыяд дамінавання Брытанскай імперыі на моры і ў міжнародных адносінах.

Пачынаецца з бітвы пры Ватэрлоа ў 1815 годзе і заканчваецца Першай сусветнай вайной (1914—1918). Вяршыня брытанскай магутнасці прыйшлася на віктарыянскую эпоху (1837—1901).

Гэты перыяд характарызаваўся абвяшчэннем курсу на свабоду гандлю і адмену рабства, кантролем брытанскага флоту над стратэгічнымі марскімі шляхамі і «двухдзяржаўным стандартам». Англійская мова, парламентарызм, тэхналогіі, заканадаўчыя нормы і брытанская сістэма мер і вагі распаўсюджваліся па ўсім свеце.

Пасля аб’яднання Германіі ў 1871 годзе выклік брытанскай гегемоніі кінула Германская імперыя, што дазваляе асобным аўтарам гаварыць аб пераходзе да Pax Germanica. Брытанская гегемонія канчаткова сышла ў мінулае з пачаткам сусветных войн і пераходам статуту вядучай сусветнай прамысловай, гандлёвай і ваеннай дзяржавы ад Вялікабрытаніі да ЗША.

Пікам брытанскай магутнасці стала праўленне каралевы Вікторыі.

## Літаратура 
* *Pugh, Martin.* Britain since 1789: a concise history  — Macmillan (2004 ed.), 1999. — ISBN 0-312-22359-5.
* *Thackeray, Frank.* Events that changed Great Britain since 1689 (англ.). — Greenwood Publishing Group, 2002. — ISBN 0-313-31686-4.
* The Federal Union Harper's Magazine Volume 70 (неопр.). — University of Michigan, 1885.

Катэгорыя:Гісторыя Вялікабрытаніі
Тэракт у Новым Арлеане (2025)

1 студзеня 2025 года каля 3:15 па цэнтральным часе ЗША на скрыжаванні вуліц Бурбон (папулярнае месца для вечарынак ЛГБТК) і Канал у Новым Арлеане (штат Луізіяна) пікап заехаў у натоўп людзей. Кіроўца выйшаў з аўтамабіля і адкрыў стральбу з вінтоўкі, пасля чаго быў застрэлены супрацоўнікамі паліцыі. Інцыдэнт адбыўся падчас святкавання Новага года. У выніку трагедыі загінулі 15 чалавек, уключаючы самога нападніка, а каля 45 чалавек, у тым ліку двое паліцэйскіх, атрымалі раненні.

Нападнікам аказаўся 42-гадовы Шамсуд-Дзін Бахар Джабар. На месца здарэння ён прыбыў на арандаваным белым Ford F-150 Lightning. У машыне Джабар вёз сцяг Ісламскай дзяржавы.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Тэрарыстычныя акты, здзейсненыя ў ЗША
Катэгорыя:Масавыя забойствы ў ЗША
Катэгорыя:Падзеі 1 студзеня
Катэгорыя:2025 год у ЗША
Катэгорыя:Студзень 2025 года
Катэгорыя:Тэрарыстычныя акты 2025 года
Аварыя грузавіка на мосце Гелана

29 снежня 2024 года на мосце Гелана (г. Бона-Зурыя) ва ўсходняй частцы рэгіёна Сідама, прыкладна за 300 кіламетраў на поўдзень ад сталіцы Эфіопіі Адыс-Абебы, здарылася буйное ДТЗ.

Па папярэдніх даных рэгіянальнага бюро аховы здароўя Сідама і адміністратара зоны Матэ Менгешы, грузавік з дзесяткамі пасажыраў страціў кіраванне і зваліўся ў раку Ганале-Дорыя. Рэгіянальнае бюро аховы здароўя Сідамы і мясцовы адміністратар усходняй частцы рэгіёну Сідама паведамілі пра 71 загінулага (68 мужчын, тры жанчыны). Менгеша дадаў, што некалькі пацярпелых вярталіся з кававага завода і з вяселля. Чацвёра тых, хто выжыў, атрымалі сур’ёзныя траўмы і былі шпіталізаваны ў бальніцу *Bona General Hospital*, аднаму з параненых спатрэбілася дадатковае лячэнне і перавод у бальніцу *Hawassa Referral Hospital*.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* В Эфиопии в результате дорожной аварии погиб 71 человек

Катэгорыя:Снежань 2024 года
Катэгорыя:Падзеі 29 снежня
Катэгорыя:Транспартныя здарэнні 2024 года
Катэгорыя:Транспарт у Афрыцы
Рэлігійная асіміляцыя

**Рэлігійная асіміляцыя** — прыняцце рэлігійных практык і вераванняў грамадскай большасці або дамінуючай культуры грамадскай меншасцю або падпарадкаванай культурай. Гэта важная складовая культурнай асіміляцыі.

Рэлігійная асіміляцыя ўключае ў сябе навяртанне, то-бок пераход асобных прадстаўнікоў рэлігійнай меншасці да дамінуючай рэлігіі. Яна таксама можа ўключаць індактрынацыю (укараненне, навязванне) дзяцей у дамінуючую рэлігію іхнімі звернутымі бацькамі. Аднак рэлігійная асіміляцыя не абавязкова прадугледжвае поўнае прыняцце дамінуючай рэлігійнай сістэмы асіміляванай меншасцю; гэтае паняцце досыць шырокае і можа разумець, напрыклад, змены ў частаце рэлігійнага ўдзелу меншасцю, каб адпавядаць такой у дамінуючай культуры. Нярэдка рэлігійная асіміляцыя сярод груп імігрантаў праяўляецца праз нязначныя «вонкавыя» змены, а не глыбокія перамены ў асабістым веравызнанні.

## Віды рэлігійнай асіміляцыі 
### Плыўны пераход 
У адрозненне ад іншых аспектаў культурнай асіміляцыі, такіх як мова і нацыянальная самасвядомасць, дамінуючыя культуры, як правіла, не чакаюць ад імігрантаў прыняцця дамінуючай рэлігіі. Некаторыя даследчыкі, такія як , вылучылі тэзу пра пастаянны рэлігійны плюралізм, паводле якога імігранты захоўваюць сваю рэлігійную прыналежнасць нават пасля поўнай асіміляцыі ў іншых аспектах культуры. Тым не менш, нават тыя сем’і, хто захоўвае сваю рэлігію, верагодна, стануць менш рэлігійнымі з часам у выніку асіміляцыі, сцвярджае Херберг. Праз адно-два пакаленні некалі набожныя сем’і могуць убачыць, як іх першапачатковая рэлігійная прыналежнасць ператвараецца ў нешта больш павярхоўнае ці сімвалічнае.

### Прымусовае прыпадабненне 
Некаторыя дамінуючыя культуры могуць аказваць настолькі моцны ціск у асіміляцыі, што, на думку пэўных даследчыкаў, раўнасільна рэлігійнаму пераследу. Падобны ціск на рэлігійныя меншасці можа быць як «мяккім» — праз стварэнне ўмоў, дзе свецкія клопаты, забавы і мерапрыемствы адцягваюць ад рэлігійнага жыцця, — так і «жорсткім» — шляхам прамога абмежавання і прыгнечання публічнага вызнання веры.

Некаторыя прыклады гэтай формы рэлігійнай асіміляцыі можна прасачыць на працягу ўсёй гісторыі яўрэйскага народа. Напрыканцы 1300-х гадоў антысеміцкі гвалт прымусіў многіх іспанскіх яўрэяў звярнуцца ў іншую веру або пакінуць краіну. Затым, у 1492 годзе, Іспанія афіцыйна прымусіла яўрэйскае насельніцтва звярнуцца ў каталіцтва або пакінуць краіну. У той час як некаторыя іспанскія яўрэі з’ехалі, больш вядомыя як сефарды, іншыя засталіся. З апошніх не ўсе па-сапраўднаму прынялі каталіцтва, працягваючы таемна вызнаваць іўдаізм, так званыя «крыптаіўдзеі». Іншыя звярнуліся ў хрысціянства і на працягу наступных пакаленняў цалкам зліліся з каталіцкім насельніцтвам Іспаніі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Рэлігійны зварот
Катэгорыя:Сацыялогія рэлігіі
Медаль «За плённую працу на карысць Беларусі»

**Медаль «За плённую працу на карысць Беларусі»** — узнагарода Аб’яднанага пераходнага кабінета Беларусі.

Медаль «За плённую працу на карысць Беларусі» ўручаецца беларускім і замежным грамадзянам і асобам без грамадзянства за выбітныя дасягненні ў прафесійнай і грамадскай дзейнасці на карысць беларускага народа і беларускай дзяржавы ў сацыяльнай, эканамічнай, культурнай, палітычнай сферах.

## Спіс узнагароджаных 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Медалі Аб’яднанага пераходнага кабінета Беларусі
Халакост у Смаргонскім раёне

Перад Другой сусветнай вайной пераважная большасць яўрэяў Смаргонскага раёна пражывала ў Смаргоні, Крэве і Солах. Па даных перапісу ў Смаргоні налічвалася 2017 яўрэяў (з 5138 жыхароў горада), у Жодзішкаўскім сельсавеце — 19, у Войстамскім — 29, Данюшаўскім — 27, Залескім — 12, Крэўскім — 219, Панізоўскім — 13, Сольскім — 789 чалавек.

Амаль усе прадстаўнікі народа, якія паспрабавалі сысці на ўсход перад прыходам немцаў, паспелі дайсці толькі да пасёлка Лебедзева ў Маладзечанскім раёне, дзе іх абагналі нямецкія войскі і прымусілі вярнуцца назад. Тыя, які вырашылі застацца ў Лебедзеве, пасля спалілі жыўцом у лебедзеўскай сінагозе разам з мясцовымі яўрэямі.

За час акупацыі практычна ўсе яўрэі раёна былі забітыя. Частка яўрэяў са Смаргоні і іншых месцаў забілі каля вёскі Залессе ў рове каля чыгункі, недалёка ад брацкай магілы рускіх салдат, якія загінулі ў Першую сусветную вайну. Нешматлікія ацалелыя ў большасці ваявалі пасля ў партызанскіх атрадах.

Немцы, рэалізуючы нацысцкую праграму знішчэння яўрэяў, стварылі на тэрыторыі раёна 4 гета:
* У двух гета горада Смаргонь (жнівень 1941 — люты 1943) былі закатаваныя і забітыя больш за 3000 чалавек.
* З Крэўскага гета (да 22 кастрычніка 1941) яўрэі былі перанакіраваны ў Смаргонь.
* У Сольскім гета (да 4 красавіка 1943 года) загінула невядомая колькасць чалавек.

У Смаргонскім раёне 2 чалавекі былі ўдастоены ганаровага звання «Праведнік народаў свету» ад ізраільскага мемарыяльнага інстытута «Яд ва-Шэм» «*у знак глыбокай удзячнасці за дапамогу, аказаную яўрэйскаму народу ў гады Другой сусветнай вайны*». Гэта Кандратовіч Антон і Станіслава — за выратаванне сям’і Дзяліён.

Помнікі забітым яўрэям раёна ўстаноўлены ў Смаргоні і ў вёсцы Залессе.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

Смаргонскі раён
Катэгорыя:Гісторыя Смаргонскага раёна
Сезон 2005/2006 «Камунальніка» Гродна

У сезоне 2005—2006 валейбольны клуб «Камунальнік» з Гродна.

## Склад каманды 
* Назарый Гарбацюк (1988)
* Андрэй Пратасеня (1983)
* Дзмітрый Ліхарад (1977)
* Андрэй Абухоўскі (1974)
* Максім Акіменка (1988)
* Андрэй Бародзіч (1986)
* Кірыл Краснеўскі (1987)
* Аляксей Кураш (1988)
* Яўгеній Русак (1985)
* Станіслаў Салікаў (1974)
* Сяргей Сяўко (1985)
* Андрэй Шчаткоў (1982)
* Аляксей Еўтуховіч (1981)
* Станіслаў Забароўскі (1988)

## Гл. таксама 
* Сезон 2004/2005 «Камунальніка» Гродна
* Сезон 2006/2007 «Камунальніка» Гродна

## Спасылкі 
* 2005/2006 European Cups Kommunalnik GRODNO
* Kommunalnik Grodno 
2005/2006
Камунальнік Гродна
Катэгорыя:2005 год у Гродне
Катэгорыя:2006 год у Гродне
Цела чалавека

на ілюстрацыі Андрэаса Везалія.]]
**Цела чалавека** — фізічная структура арганізма чалавека, якая складаецца з клетак, тканак, органаў і сістэм, што ўзаемадзейнічаюць для забеспячэння жыццядзейнасці, падтрымання гамеастазу і выканання фізічных і псіхічных функцый.

Асноўныя часткі цела чалавека — галава, шыя, тулава, верхнія і ніжнія канцавіны (рукі і ногі).

Будову чалавечага цела вывучае анатомія чалавека.

## Узроўні арганізацыі 
Выдзяляюць наступныя ўзроўні арганізацыі чалавечага цела:
* Хімічны ўзровень. На хімічным узроўні цела складаецца з субатамных часціц, атамаў і малекул. Структуры цела чалавека маюць у сабе малекулы вады, бялкі, вугляводы і г.д.
* Клеткавы ўзровень. Усе структуры цела складаюцца з клетак — найменшых незалежных функцыянальных адзінак жывых арганізмаў.
* Тканкавы ўзровень. Групы падобных клетак аб’ядноўваюцца ў тканкі.
* Узровень органаў. На гэтым узроўні органы ўтвараюцца з некалькіх відаў тканак.
* Узровень сістэм органаў. Групы органаў працуюць разам для выканання разнастайных функцый і забеспячэння патрэб цела. Адны і тыя ж органы могуць выконваць функцыі ў розных сістэмах.
* Арганізменны ўзровень. Найвышэйшы ўзровень, на якім усе сістэмы органаў утвараюць асобны арганізм.

## Хімічны склад 
Найбольш распаўсюджаныя паводле масы хімічныя элементы ў целе чалавека — кісларод (65 %), вуглярод (18 %) і вадарод (10 %). Усе іншыя элементы складаюць 7 % масы цела.

## Гл. таксама 
* Анатомія чалавека
* Спіс абсягаў цела чалавека

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Анатомія чалавека
Сезон 2004/2005 «Камунальніка» Гродна

У сезоне 2004—2005 валейбольны клуб «Камунальнік» з Гродна прымаў удзел у наступных турнірах:
* Чэмпіянат Беларусі 2004/2005 (**Чэмпіён**),
* Кубак Беларусі 2004 (**Уладальнік**).

## Склад каманды 
* Дзмітрый Кот	(1975)
* Сяргей Сяўко (1985)
* Назарый Гарбацюк (1988)
* Аляксей Еўтуховіч (1981)
* Яўгеній Русак (1985)
* Алег Ахрэм (1983)
* Кірыл Краснеўскі (1987)
* Андрэй Пратасеня (1983)
* Дзмітрый Ліхарад (1977)
* Андрэй Шчаткоў (1982)
* Андрэй Абухоўскі (1974)
* Станіслаў Салікаў (1974)
* Віктар Бекша (1974)

## Гл. таксама 
* Сезон 2003/2004 «Камунальніка» Гродна
* Сезон 2005/2006 «Камунальніка» Гродна

## Спасылкі 
* 2004/2005 European Cups Kommunalnik GRODNO
* Kommunalnik Grodno 
2004/2005
Камунальнік Гродна
Катэгорыя:2004 год у Гродне
Катэгорыя:2005 год у Гродне
Сезон 2002/2003 «Камунальніка» Гродна

У сезоне 2002—2003 валейбольны клуб «Камунальнік» з Гродна прымаў удзел у наступных турнірах:
* Чэмпіянат Беларусі 2002/2003 (**Чэмпіён**).

## Склад каманды 
* Арцём Буцько (1982)
* Алег Мікановіч (1975)
* Аляксандр Каваленка (1978)
* Святаслаў Міклашэвіч (1978)
* Андрэй Абухоўскі (1974)
* Алег Ахрэм (1983)
* Віктар Бекша (1974)
* Аляксандр Буцько (1986)
* Дзмітрый Кот (1975)
* Максім Лішчук (1985)
* Дзмітрый Панцэвіч (1983)
* Артур Папай (1969)
* Дзмітрый Раманюк (1985)
* Сяргей Сяўко (1985)
* Дзмітрый Шапавал (1983)
* Андрэй Шчаткоў (1982)
* Андрэй Тупік (1984)

## Гл. таксама 
* Сезон 2001/2002 «Камунальніка» Гродна
* Сезон 2003/2004 «Камунальніка» Гродна

## Спасылкі 
* 2002/2003 European Cups	Kommunalnik GRODNO
* Kommunalnik Grodno 
2002/2003
Камунальнік Гродна
Катэгорыя:2002 год у Гродне
Катэгорыя:2003 год у Гродне
Віктарыянскі ўніверсітэт ва Уэлінгтане

**Віктарыянскі ўніверсітэт ва Уэлінгтане** () — новазеландская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам даследчага ўніверсітэта і сядзібай у горадзе Уэлінгтан.

## Гісторыя 
У 1897 годзе быў заснаваны Віктарыянскі каледж ва Уэлінгтане ў структуры адзінага на ўсю краіну Новазеландскага ўніверсітэта. Выкладанне пачалося ў 1899 годзе. У 1961 годзе сістэма адзінага дзяржаўнага ўніверсітэта ў краіне была скасавана. Ва ўсіх буйных гарадах Новай Зеландыі з'явіліся незалежныя ўніверсітэты. У 1962 годзе Віктарыянскі каледж быў аб'яднаны з педагагічным каледжам у рамках універсітэцкай рэформы і з тых часоў установа з'яўляецца ўніверсітэтам і носіць цяперашнюю назву.

## Структура 
* Факультэт інавацый у архітэктуры і дызайне
* Факультэт бізнесу і кіравання
* Факультэт адукацыі
* Факультэт інжынерыі
* Факультэт здароўя
* Факультэт сацыяльна-гуманітарных навук
* Факультэт права
* Факультэт прыродазнаўчых навук
* Факультэт магістратуры і аспірантуры

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

## Крыніцы 
Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Новай Зеландыі
Сезон 2001/2002 «Камунальніка» Гродна

У сезоне 2001—2002 валейбольны клуб «Камунальнік» з Гродна прымаў удзел у наступных турнірах:
* Чэмпіянат Беларусі 2001/2002 (**Чэмпіён**).

## Склад каманды 
* Вадзім Азімка (1974)
* Уладзімір Дуброўшчык (1975)
* Антон Касцоў (1982)
* Аляксандр Мякіш (1976)
* Артур Папай (1969)
* Мікалай Пасеяў (1974)
* Аляксандр Пазняк (1975)
* Эдуард Венскі (1977)
* Аляксандр Буцько (1986)
* Алег Мікановіч (1975)
* Алег Ахрэм (1983)
* Святаслаў Міклашэвіч (1978)
* Андрэй Шчаткоў (1982)
* Дзмітрый Кот (1975)
* Віктар Бекша (1974)

## Гл. таксама 
* Сезон 2000/2001 «Камунальніка» Гродна
* Сезон 2002/2003 «Камунальніка» Гродна

## Спасылкі 
* 2001/2002 European Cups	Kommunalnik GRODNO
* Kommunalnik Grodno 
2001/2002
Камунальнік Гродна
Катэгорыя:2001 год у Гродне
Катэгорыя:2002 год у Гродне
Медаль Францыска Скарыны (Аб’яднаны пераходны кабінет Беларусі)

**Медаль Францыска Скарыны** — узнагарода Аб’яднанага пераходнага кабінета Беларусі.

Медаль Францыска Скарыны ўручаецца беларускім і замежным грамадзянам, якія працуюць у галіне навукі, адукацыі і культуры, за выдатныя заслугі ў прафесійнай дзейнасці, значны асабісты ўклад у развіццё і павелічэнне духоўнага і інтэлектуальнага патэнцыялу беларускага народа.

Разглядаецца як новы ўзор аднайменнай дзяржаўнай узнагароды. Паводле слоў стваральнікаў медаля, арыгінальныя медаль і ордэн Францыска Скарыны ў час прэзідэнцтва Аляксандра Лукашэнкі былі значна дыскрэдытаваныя. У парушэнне статутных дакументаў імі былі ўзнагароджаныя людзі, якія адкрыта варожа ставяцца да Беларусі і беларускай культуры, а таксама «некаторыя вульгарныя расійскія эстрадныя спевакі, што выглядае як абраза і здзек з Беларусі». Тыя асобы, якія былі ўзнагароджаны да лістапада 1996 года, калі Лукашэнка праз рэферэндум значна пашырыў свае прэзідэнцкія паўнамоцтвы, мусяць захаваць сілу сваіх узнагарод, а астатнія пасля верыфікацыі павінны будуць або страціць гэтыя ўзнагароды, або атрымаць узнагароды новага ўзору.

## Спіс узнагароджаных 
; 21 люты 2024

* Вінцук Вячорка, мовазнаўца.
* Уладзімір Някляеў, грамадска-палітычны дзеяч, паэт, празаік.
* Эльжбета Смулкова, беларусістка, першая амбасадарка Польшчы ў Беларусі,
* Івонка Сурвіла, старшыня Рады Беларускай Народнай Рэспублікі.
* Сяргей Шупа, перакладчык, журналіст.
* чатыры асобы ўзнагароджаны непублічна з меркаванняў бяспекі.

; 24 снежня 2024

* Наталля Гардзіенка, аўтарка шматлікіх прац па гісторыі беларускай дыяспары.
* Лявон Юрэвіч, грамадскі дзеяч, даследчык беларускай эміграцыі.
* Наталля Каляда, сузаснавальніца і выканаўчая дырэктарка «Беларускага свабоднага тэатра»
* Мікалай Халезін, беларускі журналіст і сцэнарыст, мастацкі кіраўнік «Беларускага свабоднага тэатра»
* адна асоба ўзнагароджана непублічна з меркаванняў бяспекі.

; 22 студзеня 2025
* Ніна Баршчэўская, заснавальніца беларускай службы Польскага радыё, доктарка філалогіі, прафесарка Варшаўскага ўніверсітэта (узнагарода ўручана 23 сакавіка 2025 года на Замкавай плошчы ў Варшаве).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Медалі Аб’яднанага пераходнага кабінета Беларусі