Чорныя пантэры (партыя)

**Партыя самаабароны «Чорныя Пантэры»** (  ) — амерыканская леварадыкальная арганізацыя афраамерыканцаў, якая ставіла сваёй мэтай прасоўванне грамадзянскіх правоў чарнаскурага насельніцтва. Была актыўная ў ЗША з сярэдзіны 1960-х па 1970-я гады.

Заснаваная ў Оклендзе, Каліфорнія, Х'юі Ньютанам і Бобі Сілам у кастрычніку 1966 года, арганізацыя ў процівагу вучэнню Марціна Лютэра Кінга выступала за ўзброены супраціў сацыяльнай агрэсіі ў інтарэсах афраамерыканскай справядлівасці. З цягам часу яе мэты і філасофія радыкальна мяняліся. У той час, як лідэры арганізацыі былі перакананымі рэвалюцыйнымі сацыялістамі — мааістамі, паслядоўнікамі Чэ Гевары і Франца Фанона, рэпутацыя чорных радыкалаў прыцягвала прыхільнікаў мноства іншых плыняў. У сувязі з гэтым было складана дасягнуць ідэалагічнага кансэнсусу. Некаторыя з сяброў партыі адкрыта выказваліся супраць поглядаў, якіх прытрымліваліся яе лідэры.

Партыя дзейнічала ў ЗША з 1966 па 1982 год, маючы аддзяленні ў многіх буйных гарадах і міжнародныя аддзяленні ў Вялікабрытаніі і Алжыры.

Значны ўплыў на станаўленне партыі аказала кніга Роберта Ўільямса   і пропаведзяў Малькольма Ікса, дзе прасоўвалася праграма ўзброенай самаабароны і партызанская барацьба супраць урада Злучаных Штатаў.

Вядомымі ініцыятывамі «Чорных пантэр» былі бясплатныя сняданкі чарнаскурым дзецям з бедных сем'яў, патруляванне чорных кварталаў і ўзброеныя канфлікты з паліцыянтамі. "У вас ёсць зброя і ў нас ёсць зброя", – абвяшчаў іх знакаміты лозунг.

## Легенда 
Шасцёра маладых чарнаскурых, якія толькі што скончылі школы ці каледжы, стварылі «Чорныя пантэры», партыю ўзброенай абароны ад паліцыянтаў. Першым рэкрутам новай партыі стаў шаснаццацігадовы падлетак Бобі Хатан ().

Рэвалюцыйнасць «Чорных пантэр» выявілася ва ўсім, пачынаючы з філасофіі «абуджэння свядомасці» (фармулёўка Х'юі Ньютана ) і заканчваючы спецыфікай уніформы : чорнай скураной курткі ў спалучэнні з блакітнай кашуляй, чорнымі штанамі і чорным берэтам. У выбары сімвала сваёй новай арганізацыі, маладыя людзі спыніліся на выяве чорнай пантэры:

Члены арганізацыі распачалі безнадзейную спробу вытруціць з гета гандляроў какаінам, што ўцягнула іх у крывавы ланцуг мафіёзных разборак. Менавіта з падачы «Чорных пантэр» за амерыканскімі паліцыянтамі трывала замацавалася мянушка .

Лозунг  , пазней апеты Ленанам, — таксама прадукт творчасці Чорных пантэр. Іншай адметнай асаблівасцю партыі былі пасады, скапіяваныя з дзяржаўных: прэм'ер-міністр, капітан, міністр фінансаў і інш.

Партыя стварыла праграму 10 пунктаў, дакумент, які патрабуе «Зямлю, хлеб, жыллё, адукацыю, адзенне, справядлівасць і мір», а таксама вызваленне чарнаскурых ад ваеннай службы і стала іконай контркультуры 1960- х. Чорныя пантэры маральна падтрымлівалі ідэю «чорнага расізму». У 1969 годзе паліцыя правяла буйнамаштабныя акцыі па знішчэнні «Чорных пантэр» з прычыны пастаянных перастрэлак паміж імі, у выніку якой у 48 перастрэлках загінула 10 чорных і 12 паліцэйскіх. Паліцыя арыштавала 469 «пантэр». Кіраўнік ФБР заявіў, што «Чорныя пантэры» ўяўляюць сабой "самую сур'ёзную пагрозу ўнутранай бяспецы краіны". А лідэр Чорных пантэр, , загінуў 22 жніўня 1989 года ў міжсобіцы ад рук чарнаскурага члена «Чорнай сям'і», наркагандляра Тайрана Робінсана.  

«Пантэры» падарылі рэпу ключавыя словы палітычнай рыторыкі: яны ўзялі з растафары паняцце «Babylon» (Вавілон), абазваўшы гэтым свет белага істэблішменту.

Характэрна, што ў партыю амаль усё сваё жыццё ўваходзіла маці Тупака Шакура, . У юнацтве поглядаў «Чорных пантэр» прытрымліваўся і сам Тупак. Ён сам не раз згадваў пра гэта, і, акрамя таго, гэта пацвярджаецца татуіроўкай у выглядзе пантэры ў яго на целе. Іх дзейнасць гэтак жа падтрымлівалі такія сталыя легендамі людзі, як Джэніс Джоплін і Джон Ленан..

## Праграма 
. Кіраўнікі партыі «Чорных пантэр» Х'юі Ньютан,  і  распавядаюць аб сваёй 10-бальнай праграме, прапанаванай імі адміністрацыі ЗША і якая забяспечвае поўную занятасць, годнае жыллё і адукацыю, спыненне паліцэйскага самавольства і вызваленне неграў ад службы ў войску. «Чорныя пантэры» маршыруюць ва ўніформе. Студэнты спяваюць, апладзіруюць і нясуць транспаранты пратэстнага зместу. Паліцыянты забяспечваюць кантроль за парадкам на маршы.]]
Арганізацыя ў 1966 годзе сфармулявала асноўныя мэты, якія былі ўключаны ў 10 наступных пунктаў:

* Мы імкнемся да свабоды. Мы хочам атрымаць права самім вызначаць лёс цемнаскурай абшчыны.
* Мы імкнемся да поўнай занятасці для нашага народа.
* Мы імкнемся спыніць эксплуатацыю цемнаскурай абшчыны капіталістамі.
* Мы імкнемся забяспечыць нашаму народу дастойнае жыллё, прыдатнае для пражывання людзей.
* Мы хочам забяспечыць для нашага народа адукацыю, якая ў поўнай меры магла б раскрыць сапраўдную прыроду культурнага заняпаду белага амерыканскага грамадства. Мы хочам вучыцца нашай сапраўднай гісторыі, каб кожны чорны ведаў сваю сапраўдную ролю ў сучасным грамадстве.
* Мы выступаем за тое, каб усе цемнаскурыя мужчыны вызваляліся ад вайсковай службы.
* Мы імкнемся неадкладна пакласці канец жорсткасці паліцыі і несправядліваму забойству цемнаскурых грамадзян.
* Мы выступаем за вызваленне ўсіх цемнаскурых зняволеных у турмах горада, акругі, штата і федэральных установах.
* Мы патрабуем таго, каб лёс цемнаскурых абвінавачаных вырашалі грамадзяне, роўныя іх сацыяльнаму статусу і цемнаскурыя абшчыны, як гэта прадпісана ў канстытуцыі ЗША.
* Мы хочам зямлі, хлеба, жылля, адукацыі, адзення, справядлівасці і свету.

## Лідэры партыі 
* 
* 

## Глядзіце таксама 
* 
* 
* Black Lives Matter
* 
* Анджэла Дэвіс
* 
* Джордж Джэксан
* 

## Нататкі 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
* Чорныя пантэры 
* Марыя Заўялава Доктар прапісаў кровапусканне: рыторыка гвалту і афраамерыканская літаратура 1960-х гадоў
* Інтэрв'ю з Фрэдэрыкай Ньютан, удавой заснавальніка «Чорных пантэр» Х'юі П. Ньютана.
Катэгорыя:Гісторыя сацыялізму
Катэгорыя:Палітыка ЗША
Катэгорыя:Гісторыя ЗША
Катэгорыя:Афраамерыканцы
Катэгорыя:Антыфашысцкія рухі і арганізацыі
Катэгорыя:Антырасізм
Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі