open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Васіль Юравец

**Васіль Юравец** (1904, Грыбаўцы — 1980, Беласток) — заходнебеларускі паэт і грамадскі дзеяч.

## Біяграфія 
Васіль Юравец нарадзіўся ў вёсцы Грыбаўцы каля Гарадка ў беларускай сям’і. Скончыў пачатковую школу, але далей вучыцца не змог, бо сям’я не мела на гэта сродкаў. Працаваў на тэкстыльнай фабрыцы ў Гарадку.

Калі на Беласточчыне ствараліся гурткі Таварыства беларускай школы, то Васіль Юравец адзін з першых запісаўся ў гэтую арганізацыю. Ён быў не толькі сябрам Гарадоцкага ТБШ, але і сакратаром управы.

У вольны час юнак выступаў з прамовамі перад сваімі землякамі, заклікаў іх уступаць у ТБШ і бараніць беларускую мову. 

Пісаў шмат вершаў, якія дасылаў у віленскія беларускія выданні, дзе некаторыя з іх друкаваліся.

Асабліва актыўным Васіль Юравец быў у 1933 годзе. Часопіс «Летапіс Таварыства Беларускай Школы» апублікаваў некалькі яго паэтычных твораў.

Пахаваны на праваслаўных могілках парафіі Усіх Святых у Беластоку.

## Спасылкі 
* Летапіс т-ва беларускае школы : культурна-грамадзкі і літэратурны месячнік 1933, Nr. 3-4
* Адзін з пачынальнікаў ТБШ на Беласточчыне 
* Cmentarz w Białymstoku. Bazyli Jurowiec

Катэгорыя:Члены Таварыства беларускай школы
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Беластоцкім павеце
Катэгорыя:Паэты Польшчы
Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты
Кэтрын Кёрцін

**Кэтрын Кёрцін** (;  14 ліпеня 1970, Нью-Ёрк, ЗША) — амерыканская актрыса тэатра, кіно і тэлебачання, уладальніца прэміі Гільдыі кінаакцёраў ЗША  (2014, 2015).

## Выбраная фільмаграфія 
## Узнагароды і намінацыі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Актрысы ЗША
Катэгорыя:Актрысы тэлебачання ЗША
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Гільдыі кінаакцёраў ЗША
Баляслаў Віславух

**Баляслаў Віславух** (; , с. Саха, Кобрынскі павет, Расійская імперыя, цяпер Залужжа, Драгічынскі раён, Брэсцкая вобласць, Беларусь — 13 верасня 1937, Львоў, Львоўскае ваяводства, Польская Рэспубліка) — польскі грамадскі і палітычны дзеяч, публіцыст, выдавец, суарганізатар народнага руху Галічыны, сенатар 1-га склікання ў Польскай Рэспубліцы, сацыяліст, масон у Львове ў час Аўстрыйскай Польшчы.

## Біяграфія 
Родам са шляхетнай сям’і Віславухаў з Палесся. Сваяк Севярына Віславуха. Скончыў Тэхналагічны інстытут у Санкт-Пецярбургу, атрымаў дыплом інжынера-хіміка. Быў сябрам студэнцкіх гурткоў, з 1881 года быў звязаны з «Сацыялістычнай асацыяцыяй Польскага Народа» Баляслава Ліманоўскага. Быў пасаджаны на тры гады (1881—1884) у Варшаўскую цытадэль, пасля свайго вызвалення жыў у Львове.

Быў выдаўцом і рэдактарам шэрагу часопісаў: «Przegląd Społeczny», «Kurier Lwowski» (галоўны рэдактар у 1887—1919 гадах), «Przyjaciel Ludu» (1889—1902). У 1886 годзе ён распрацаваў праграму для Польскай сялянскай партыі.

У 1894 годзе ён быў ініцыятарам стварэння Польскай дэмакратычнай грамады, а ў 1895 годзе Народнай партыі ў Галічыне, у якой ён быў сябрам Вярхоўнай Рады (з 1903 года партыя дзейнічала пад назвай «Польская народная партыя»). У 1912—1913 гадах — прэзідэнт партыі «Аб’яднанне незалежных людзей» (), у 1913—1923 гадах — сябра ПСЛ «Пяст» (), у перыяд 1923—1925 гадоў — сябра ПСЛ «Вызваленне» (), у 1925 годзе — сябра Працоўнага клубу (). У 1922—1927 гадах быў сенатарам у Польшчы. У 1928 годзе перастаў займацца палітычнай дзейнасцю.

## Асабістае жыццё 
Першая жонка — Марыя, сацыяльны актывіст, арганізатар народнага руху ў Галічыне. Пасля яе смерці ажаніўся з Браніславай — інспектарам Службы дапамогі жанчынам.

## Літаратура 
* Шкраб’юк П. В. ВИСЛОУХ Болеслав // Енциклопедія історії України : у 10 т. : [укр.] / редкол.: В. А. Смолій (голова) та ін. ; Інститут історії України НАН України. — К. : Наукова думка, 2003. — Т. 1 : А — В. — 688 с. : іл. — .
* І. З. Павлюк. ВИСЛО́УХ Болеслав // Енциклопедія сучасної України : [укр.] : у 30 т. / НАН України, Наукове товариство ім. Шевченка, Інститут енциклопедичних досліджень НАН України[uk]. — К., 2001—…. — .
* Ля період модернізації виступив за залучення сялян да чыннаї участі у політичному житті
* Słownik pracowników książki polskiej. Warszawa, 1972.
* Brock, Boleslaw Wyslouch: Founder of the Polish Peasant Party. Slavonic and East European Review, xxx (74), 1951.
* Mazurek, *Kraj a emigracja*. Instytut Studiów Iberyjskich i Iberoamerykańskich, Warsaw, 2006.
* Kudłaszyk, Wysłouch, Myśl społeczno-polityczna Bolesława Wysłoucha: 1855—1937. Wrocław, 1978.
* Dwór Socha, Wysłouchowie
* J. Kulczycka-Saloni, I. Maciejewska, A. Z. Makowiecki, R. Taborski. Mіoda Polska. Warszawa, 1992.

Катэгорыя:Вязні Варшаўскай Аляксандраўскай цытадэлі
Катэгорыя:Сацыялісты Польшчы
Катэгорыя:Сенатары Польшчы
Катэгорыя:Рэдактары Польшчы
Катэгорыя:Выпускнікі Санкт-Пецярбургскага тэхналагічнага інстытута
Катэгорыя:Пахаваныя на Лычакаўскіх могілках
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Драгічынскім раёне
Катэгорыя:Масоны
Баляслаў
LCC Міжнародны ўніверсітэт

**LCC Міжнародны ўніверсітэт** () — літоўская прыватная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая знаходзіцца ў Клайпедзе.

## Агульная характарыстыка 
Установа заснаваная ў 1993 годзе сумеснымі намаганнямі літоўскіх, канадскіх і амерыканскіх фондаў. Студэнты ўніверсітэта навучаюцца па шасці праграмах бакалаўрыяту: міжнароднае дзелавое адміністраванне, англійская мова і літаратура, псіхалогія, тэалогія, сучасныя камунікацыі і міжнародныя адносіны і развіццё. Установа таксама прапануе дзве праграмы на суісканне ступеня магістра мастацтваў (M.A.): выкладанне англійскай мовы носьбітам іншых моў і міжнародную праграму менеджменту ў партнёрстве з універсітэтам Тэйлара (штат Індыяна, ЗША).

У цяперашні час колькасць студэнтаў складае каля 650 чалавек (з якіх 33 % — з Літвы, 67 % — з іншых краін), якія прыязджаюць у Клайпеду з больш чым 50 краін свету. Кожны семестр каля 35 студэнтаў, якія навучаюцца за мяжой, прыязджаюць у Клайпеду з паўночнаамерыканскіх універсітэтаў. Адна траціна выкладчыкаў — літоўцы, а дзве траціны — выхадцы з Заходняй Еўропы, Канады і ЗША.

## Спасылкі 
* Сайт універсітэта

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з літоўскай мовай навучання
Катэгорыя:Адукацыя ў Клайпедзе
Катэгорыя:Універсітэты Літвы
Катэгорыя:1991 год у Літве
Барунг

**Барунг** () — востраў архіпелага Вялікія Зондскія астравы. Уваходзіць у склад Інданезіі. Плошча — 61 км². З 1920 года з’яўляецца запаведнікам. У наш час незаселены.

## Геаграфія 
Востраў Барунг месціцца на поўдні інданезійскай правінцыі Усходняя Ява за 140 км на паўднёвы ўсход ад Сурабаі. Мае вулканічнае паходжанне. Паверхня прадстаўлена абрывістымі скаламі, узвышшамі, прыбярэжнымі нізінамі.

Клімат трапічны, знаходзіцца пад уздзеяннем мусонаў.

## Прырода 
Паверхня вострава Барунг пакрыта мангравымі і раўніннымі трапічнымі лясамі, на ўзвышшах — лугамі і зараснікамі хмызнякоў. Сустракаюцца гібіскус, тэрміналія, плакуновыя і мальпігіякветныя расліны.

Фаўна надзвычай разнастайная. Востраў насяляюць малпы, алені, пітоны, розныя птушкі, у тым ліку чаплі, арланы, птушкі-насарогі, ластаўкі. На берагах размножваюцца марскія чарапахі.

## Гісторыя 
Барунг быў населены да XVIII ст. паляўнічымі на ластавак. У 1777 г. галандцы заваявалі востраў і выдалілі мясцовых жыхароў на Яву. У 1920 г. Барунг быў абвешчаны запаведнікам. У нашы дні сезонна наведваецца турыстамі.

## Спасылкі 
* Турыстычная старонка
* Інфармацыя для наведвальнікаў

Катэгорыя:Астравы Індыйскага акіяна
Катэгорыя:Астравы Інданезіі
Катэгорыя:Вялікія Зондскія астравы
Катэгорыя:Незаселеныя астравы
Катэгорыя:Біясферныя рэзерваты Інданезіі
ISM Універсітэт кіравання і эканомікі

**ISM Універсітэт кіравання і эканомікі** () — літоўская прыватная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта.

## Агульная характарыстыка 
Установа прапануе адукацыйныя праграмы бакалаўрыяту, магістратуры і паслядыпломнай адукацыі ў галіне бізнесу, менеджменту і эканомікі. Была заснавана ў Каўнасе ў 1999 годзе як першая прыватная навучальная ўстанова менеджарскай адукацыі ў Літве.

Асноўнымі заснавальнікамі з’яўляюцца Нарвежская бізнес-школа і Нарвежскі фонд прамысловага і рэгіянальнага развіцця. Папярэднікам універсітэта быў цэнтр адукацыі і трэнінгаў для літоўскіх бізнесменаў і менеджэраў.

Сёння ўніверсітэт знаходзіцца ў Старым горадзе Вільнюса. Сядзіба ўстановы размешчана ў гістарычным будынку былога Базыльянскага манастыра XIV стагоддзя. Комплекс будынкаў быў адрамантаваны з улікам іх гістарычнай каштоўнасці.

## Спасылкі 
* Сайт універсітэта

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з літоўскай мовай навучання
Катэгорыя:Вышэйшыя навучальныя ўстановы Вільнюса
Катэгорыя:Універсітэты Літвы
Катэгорыя:Бізнес-школы
Катэгорыя:Эканамічныя ўніверсітэты
Катэгорыя:1999 год у Літве
Літоўскі спартыўны ўніверсітэт

**Літоўскі спартыўны ўніверсітэт** () — літоўская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова спартыўна-педагагічнага профілю са статусам універсітэта, якая знаходзіцца ў Каўнасе.

## Агульная характарыстыка 
Установа вядзе сваё паходжанне з 1934 года, калі прэзідэнт Антанас Смятона заснаваў Вышэйшыя курсы фізічнага выхавання, якія надавалі вышэйшую адукацыю. Курсы былі заснаваныя з ідэяй аб’яднання фізічных практыкаванняў і ваеннай падрыхтоўкі, каб выпускнікі маглі выкладаць гэтыя прадметы ў гімназіях. У 1938 годзе курсы былі закрытыя, і іх функцыі былі перададзены кафедры фізічнага выхавання, створанай у Літоўскім універсітэце.

У 1945 годзе Літоўскі дзяржаўны інстытут фізічнага выхавання быў заснаваны як самастойная навучальная ўстанова. Ён размяшчаўся ў былым палацы фізкультуры і абзавёўся стадыёнам з парай футбольных палёў, спартыўнай залай, тэніснай і баскетбольнай пляцоўкамі. У першы год навучання ў інстытуце навучалася 100 студэнтаў. У 1999 годзе інстытут быў перайменаваны ў Літоўскую акадэмію фізічнага выхавання. У 2012 годзе Сейм Літвы аднагалосна ўхваліў змену назвы Літоўскай акадэміі фізічнага выхавання на Літоўскі спартыўны ўніверсітэт.

З моманту свайго заснавання ўніверсітэт падрыхтаваў каля 16 000 настаўнікаў фізічнай культуры, спартыўных трэнераў, спецыялістаў па фізіятэрапіі, менеджараў па турызме і спорце і інш. Універсітэт скончылі многія вядомыя навукоўцы, трэнеры і вядомыя грамадскія дзеячы. Вялікая колькасць выпускнікоў сталі чэмпіёнамі і прызёрамі Алімпійскіх гульняў, чэмпіянатаў свету і Еўропы, сярод іх двухразовы чэмпіён Еўропы па боксе Альгірдас Шоцыкас, уладальнік залатога алімпійскага медаля і чэмпіён свету па баскетболе Мадэстас Паўлаўскас, уладальнікі залатых алімпійскіх медалёў Вальдэмарас Хомічус, Рымантас Курцінайціс, Віргіліюс Алекна і інш.

## Спасылкі 
* Сайт універсітэта

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з літоўскай мовай навучання
Катэгорыя:Вышэйшыя навучальныя ўстановы Каўнаса
Катэгорыя:Універсітэты Літвы
Катэгорыя:Спорт у Каўнасе
Катэгорыя:Вышэйшыя навучальныя ўстановы фізічнай культуры і спорту
Катэгорыя:1945 год у Літве
Цельшыўская духоўная семінарыя біскупа Вінцэнтаса Барысявічуса

**Цельшыйская духоўная семінарыя біскупа Вінцэнтаса Барысявічуса** () — літоўская каталіцкая вышэйшая навучальная ўстанова.

## Гісторыя 
4 красавіка 1926 года былая Жамойцкая каталіцкая дыяцэзія была падзелена на тры — архідыяцэзію Коўні, дыяцэзію Панявежы і дыяцэзію Цяльшаў. Адразу пасля стварэння Цельшыўская дыяцэзія сутыкнулася з праблемай недахопу святароў, што прывяло да стварэння 4 кастрычніка 1927 года епархіяльнай семінарыі. Урад міжваеннай Літвы не падтрымліваў семінарыю фінансава, наадварот, некалькі разоў былі спробы закрыць яе.

Выпускнікі семінарыі мелі магчымасць працягнуць вучобу ў Рыме. У 1932 годзе семінарыя ўжо мела багатую бібліятэку ў 10 тысяч асобнікаў. У 1932 годзе былі пасвечаныя і першыя 9 выпускнікоў. У 1930-я гады семінарыя была рэарганізавана, а адукацыйная праграма пашырана за кошт паглыбленага вывучэння філасофіі.

У 1940 годзе семінарыя была закрыта савецкай уладай. За 13 гадоў працы (1927—1940) семінарыя паспела падрыхтаваць 150 святароў. З 1941 года, пасля захопу краін Балтыі нямецкай арміяй, семінарыя функцыянавала, але пасля вайны ў 1946 годзе была паўторна закрыта. У пасляваенны час у Літоўскай ССР дзейнічала толькі адна каталіцкая семінарыя ў Коўне, і тое ў вельмі абмежаваных умовах — колькасць семінарыстаў была абмежавана, а колькасць новых святароў не перавышала пяці чалавек у год.

У 1989 годзе семінарыя была адноўлена, першы навучальны год яна пачала з 22 студэнтамі. Адноўленая семінарыя атрымала імя біскупа Вінцэнтаса Барысявічуса, які быў яе першым рэктарам. У першыя гады пасля аднаўлення быў адрамантаваны будынак семінарыі, пабудавана семінарская капліца. У 1993 годзе адкрыта перадсемінарыя. 15 сакавіка 2000 года семінарыя атрымала ліцэнзію ад урада Літвы і статус недзяржаўнай ВНУ.

## Спасылкі 
* Сайт установы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з літоўскай мовай навучання
Катэгорыя:Цяльшэй
Катэгорыя:Вышэйшыя навучальныя ўстановы Літвы
Катэгорыя:Каталіцтва ў Літве
Катэгорыя:Каталіцкія семінарыі
Катэгорыя:1927 год у Літве
Каранёўскі сельсавет (значэнні)

Назву **Каранё́ўскі сельсавет** маюць:

* Каранёўскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Смаргонскага раёна Гродзенскай вобласці
* Каранёўскі сельсавет — назва Мартынавіцкага сельсавета Даманавіцкага раёна Гомельскай вобласці ў 1924—1926 гадах
Аперацыя «Фантомны гром»

**Аперацыя «Фантомны гром»** () — ваенная аперацыя, якая пачалася 16 чэрвеня 2007 года, калі шматнацыянальныя сілы Ірака разгарнулі буйныя наступальныя аперацыі супраць «Аль-Каіды», «Арміі Махдзі» і іншых груповак іракскіх паўстанцаў. Гэтая кампанія ўключала аперацыі «Пранізлівы наканечнік» у правінцыі Дыяла, «Факел Марны» і «Арол камандас» у правінцыі Бабіль, «Навязванне закона» ў Багдадзе, «Алджа» ў правінцыі Анбар. Гэтая аперацыя стала адной з найбуйнейшых ваенных аперацый у Іраку з моманту ўварвання ЗША ў 2003 годзе. 14 жніўня было абвешчана, што аперацыя завершана. Кааліцыйныя і іракскія сілы ўварваліся ў раёны, якія раней не знаходзіліся пад іх кантролем, а таксама выціснулі паўстанцкія групоўкі з іх апорных пунктаў у правінцыях Бабіль, Анбар і Дыяла і на паўднёвых ускраінах Багдаду. У ходзе аперацыі іракскія і кааліцыйныя сілы праводзілі рэйды супраць «Аль-Каіды» ў Іраку і падтрымоўваных Іранам ячэек па ўсёй краіне, надаючы асаблівую ўвагу асобным атрадам у Багдадзе і Дыяле.

Катэгорыя:Бітвы і аперацыі Іракскай вайны
Катэгорыя:Жнівень 2007 года
Катэгорыя:Бітвы ЗША
Катэгорыя:Бітвы паводле алфавіта
Катэгорыя:Канфлікты 2007 года
Катэгорыя:Ліпень 2007 года
Катэгорыя:Чэрвень 2007 года
Людзвінаўскі сельсавет

**Людзві́наўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Даманавіцкага раёна Палескай вобласці. Цэнтр — вёска Людзвінаўка.

Утвораны 20 жніўня 1924 года як **Яўтушкавіцкі сельсавет** у складзе Азарыцкага раёна Мазырскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Яўтушкавічы. 5 кастрычніка 1926 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Людзвінаўка, сельсавет перайменаваны ў Людзвінаўскі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Азарыцкім раёне БССР. З 8 ліпеня 1931 года ў Парыцкім раёне БССР, з 12 лютага 1935 года ў Даманавіцкім раёне БССР, з 21 чэрвеня 1935 года — Мазырскай акругі, з 20 лютага 1938 года — Палескай вобласці. У 1939 годзе скасаваны.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А.И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн., «Беларусь», 1985. — 390 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Даманавіцкага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Азарыцкага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Парыцкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1939 годзе
Ізалятар часовага ўтрымання

**Ізалятар часовага ўтрымання (ІЧУ)** — установа, у якой зняволеныя ўтрымліваюцца перад накіраваннем у турмы ў Беларусі. У Беларусі існуюць турмы, дзе зняволеныя ўтрымліваюцца ў дасудовым парадку альбо ў адзіночным зняволенні.

Беларускія «ізаляцыйныя центры» сталі міжнародна вядомымі ў кантэксце пратэстаў у Беларусі 2020 года пасля прэзідэнцкіх выбараў і сталі інструментам рэпрэсій рэжыму Лукашэнкі: шматлікая колькасць дэманстрантаў арыштоўвалася і змяшчалася ў цэнтры ізаляцыі. Меліся паведамленні пра жорсткае абыходжанне і катаванні ў цэнтрах ізаляцыі. Самы вядомы цэнтр ізаляцыі — Акрэсціна.

## Гл. таксама 
* Праваабарончыя праблемы, звязаныя з падаўленнем беларускіх пратэстаў 2020 года

Катэгорыя:Правы чалавека ў Беларусі
Катэгорыя:Крымінальна-працэсуальнае права
Катэгорыя:Адміністрацыйнае права
Катэгорыя:Турмы
Негрытосы

г.]]
**Негрыто́сы** (ад  «малыя негры») — агульная назва нізкарослых прадстаўнікоў аўстралоіднай расы ў краінах Паўднёвай і Паўднёва-Усходняй Азіі.

## Этымалогія 
Слова **негрытос** () у дачыненні да маларослых цемнаскурых тубыльцаў Філіпінскіх астравоў пачалі ўжываць у XVI ст. іспанскія місіянеры. Пазней яно было перанесена на ўсе маларослыя цемнаскурыя народы. У XIX — першай трэці XX ст. у навуковай літаратуры так часам пазначалі не толькі абарыгенаў Азіі, але таксама Афрыкі, Аўстраліі і Акіяніі. Нават у наш час тэрмін не заўсёды мае канкрэтную геаграфічную прывязку. Найчасцей так называюць аўстралоідныя групы з Андаманскіх астравоў, Малайзіі і Філіпін, але могуць далучаць нізкарослых насельнікаў з тыповымі аўстралоіднымі рысамі з паўднёвай Індыі, Шры-Ланкі, Тайланда, Акіяніі.

## Паходжанне 
Большасць даследчыкаў мяркуе, што негрытосы — прамыя нашчадкі першых людзей сучаснага тыпу, якія насялілі землі Паўднёвай і Паўднёва-Усходняй Азіі ў каменным веку. Пазней яны былі пацяснёныя мангалоідамі і еўрапеоідамі, якія мігрыравалі з поўначы, мелі навыкі земляробства і жывёлагадоўлі. На поўдні Кітая яны канчаткова зніклі меней за 1000 гадоў таму, а на востраве Тайвань маглі сустракацца да 1900 г.

У другой палове XX ст. вяліся дыскусіі аб паходжанні негрытосаў ад адной ці некалькіх чалавечых папуляцый. Прыхільнікі першага пункту гледжання лічылі, што продкі негрытосаў былі блізкімі да пігмеяў Афрыкі, паколькі мелі вельмі падобныя антрапалагічныя рысы. Тэарэтычна яны абапіраліся на канцэпцыю існавання адзінай экватарыяльнай расы, да якой прылічвалі негроідаў і аўстралоідаў. Да канца XX ст. канцэпцыя экватарыяльнай расы састарэла, але заставалася гіпотэза аб адзінай групе мігрантаў або адзіным месцы фарміравання негрытосаў.

Прыхільнікі другога пункту гледжання абапіраліся на думку, што антрапалагічныя рысы негрытосаў маглі фарміравацца ў розных месцах як адаптацыя да жыцця ў трапічных лясах. Генетычныя даследаванні пачатку XXI ст. пацвердзілі іх думку. Яны не выявілі адзіныя генетычныя карані андаманцаў, негрытосаў Малайзіі і Філіпінскіх астравоў. Андаманцы ўжо ў глыбокай старажытнасці апынуліся ў ізаляцыі. У адрозненне ад аўстралоідаў Паўднёва-Усходняй Азіі, Акіяніі і Аўстраліі, яны не маюць слядоў геному дзянісаўскага чалавека.

## Антрапалагічныя рысы 
Для негрытосаў характэрны наступныя антрапалагічныя рысы:
* Нізкі рост
* Цёмная скура
* Рэдкі валасяны покрыў цела
* Кудлатыя валасы на галаве
* Моцна пігментаваныя вочы
* Часам сустракаецца стэатапігія

## Групы 
* Філіпінскія негрытосы (Паўднёва-Усходняя Азія)
* Малакскія негрытосы (Паўднёва-Усходняя Азія)
* Андаманцы (Паўднёвая Азія)
:: Сентынельцы
* Ведоіды (Паўднёвая Азія)
:: Веды
:: Паліян
:: Чэнчу

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* Unique origin of Andaman Islanders: insight from autosomal loci
* NEGRITOS AND TASADAY
* David P. Barrows, The Negrito and Allied Types in the Philippines
* Robert Blust, Terror from the Sky: Unconventional Linguistic Clues to the Negrito Past
* Asian Negritos are not one population
* Discerning the Origins of the Negritos, First Sundaland People: Deep Divergence and Archaic Admixture

Катэгорыя:Народы Азіі
IV Усебеларуская мастацкая выстаўка

**IV Усебеларуская мастацкая выстаўка** — чацвёртая выстаўка малярства, скульптуры, графікі, масавага самадзейнага мастацтва і тэатру, якая праходзіла ў 1931 годзе ў Менску. Выстаўка была прысвечана трэцяму году пяцігодкі.

Гэта выстаўка была першая ў Беларусі, на якой у выстаўленых працах у пераважнай большасці распрацоўвалася тэматыка сацыялістычнай будучыні.

На выстаўке былі прадстаўлены ў асноўных мастакі Менскага, Маскоўскага і Віцебскага філіялаў аб’яднання РОМБ

## Члены выстаўкому 
* Гурскі
* Канакоцін
* Клімковіч
* Гаўрыленка
* Шамшур
* Ахрэмчык
* Грубэ
* Гарбуз

## Карціны і скульптура 
### Рэвалюцыйная арганізацыя мастакоў Беларусі 
### Мастакі, якія не ўваходзяць у аб’яднанні 
## Масавае афармленне 
Эскізы і макеты калектыўных брыгад клубна-інструктарскага і педагагічнага аддзелаў да афармлення г. Віцебску да 14-й гадавіны Кастрычніцкай рэвалюцыі.

Макеты падрыхтаваныя Беларускім дзяржаўным мастацкім тэхнікумам:
* За ўсеагульнае навучэнне
* За суцэльную пісменнасць
* Нашы тэмпы
* Мопр — удар па фашызму
* Індустрыялізацыя
* Калектывізацыя
* 14 год СССР
* За тэмпы і якасць
* 3-ці рашаючы выканаем
* Рост калектывізацыі Віцебшчыны
* Выкананне калектывізацыі па БССР і паасобных с\с
* Вынікі 2-га рашаючага ў прамысловасці па гор. Віцебску
* Рост партыі і абароназдольнасць краіны
* Гаспразлік і абязлічка на чыгунцы

## Самадзейнае мастацтва 
## Тэатр 
Катэгорыя:1931 год у культуры і мастацтве
Катэгорыя:1931 год у Мінску
Катэгорыя:Выстаўкі Беларусі
Катэгорыя:Мастацкія выстаўкі
Катэгорыя:Культура Мінска
Elonet

**«Elonet»** (**Эланэт**) — інтэрнэт анлайн база даных, якая ўтрымлівае інфармацыю аб прыкладна 150 000 фільмаў, створаных або паказаных у Фінляндыі. Сайт ёсць часткай «Finna» (база даных музеяў, бібліятэк і архіваў Фінляндыі) і падтрымліваецца . Ён быў запушчаны ў 2006 годзе.

## Гл. таксама 
* Internet Broadway Database (*IBDb*)
* Internet Movie Database (*IMDb*)
* Danish Film Database (*DFDb*)
* Korean Movie Database (*KMDb*)
* Lortel Archives
* Box Office Mojo
* Rotten Tomatoes

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка    

Катэгорыя:Кінасайты
Катэгорыя:Базы даных фільмаў у Інтэрнэце
Катэгорыя:Сайты, якія з’явіліся ў 2006 годзе
Катэгорыя:Кінематограф Фінляндыі
Хлопчыкі (фільм, 1962)

**«Хлопчыкі»** () — фінскі ваенны драматычны фільм 1962 рэжысёра . Ён заснаваны на аднайменным рамане . Прэм’ера адбылася 30 лістапада 1962 года.

## Сінопсіс 
У фільме размова ідзе пра жыццё школьнікаў, у горадзе Оўлу на поўначы Фінляндыі, у бурны перыяд Другой сусветнай вайны. Юнакі, пры адсутнасці бацькоў, якія пайшлі ваяваць, зачараваныя вайной і мараць пра ваенныя подзвігі.

## У ролях 
## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Экранізацыі раманаў
Катэгорыя:Фільмы Фінляндыі
Катэгорыя:Фільмы на фінскай мове
Катэгорыя:Фільмы пра Другую сусветную вайну
Крыштаф Тэабальд Завіша

**Кры́штаф Тэаба́льд Заві́ша** (?—1763) — дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага, староста старадубскі.

## Біяграфія 
З шляхецкага роду Завішаў герба «Лебедзь». Сын харужага менскага Яна Ежы Завішы і Тэадоры Канстанцыі з Валовічаў, пляменнік ваяводы мінскага Крыштафа Станіслава Завішы.

Ад першага шлюбу меў сына Яна Караля, ад другога — з Кацярынай Грабоўскай — Казіміра.

Прыведзены ў картцы партрэт прызначаўся для мінскага касцёла Св. Язэпа пры кляштары бернардзінцаў, а ў наш час захоўваецца ў Гістарычным музеі.

Крыштаф Тэабальд
Катэгорыя:Старосты старадубскія
Катэгорыя:Памерлі ў 1763 годзе
Палац Крулікарня

**Палац Круліка́рня** () — паладыянская віла ў варшаўскім раёне Макотаў, вядомым таксама як Крулікарня. З 1965 года ў палацы размешчаны музей, прысвечаны польскаму скульптару і мастаку Ксаверыю Дунікоўскаму.

## Гісторыя 
[thumb|left|Партрэт каралеўскай палюбоўніцы [Кацярына Тамаціс|Кацярыны Гатаі Тамаціс, адной з самых вядомых насельніц палаца.]]
Сваю назву палац атрымаў з прычыны размешчаных тут раней трусагадоўчай фермы і паляўнічых угоддзяў, якія належалі ў 1700-я гады каралю Аўгусту II Моцнаму.

Палац Крулікарня быў пабудаваны для Караля дэ Валеры Тамаціса, дырэктара каралеўскіх тэатраў Станіслава Аўгуста Панятоўскага, каралеўскім архітэктарам Даменіка Мерліні ў парку на маляўнічым схіле даліны ракі Віслы. Ён быў пабудаваны паміж 1782 і 1786 гадамі..

У 1794 годзе ў час паўстання ў палацы жыў яго лідар Тадэвуш Касцюшка. У 1816 годзе сядзіба была набыта Міхалам Геранімам Радзівілам, і ў 1849 годзе Ксаверыем Пуслоўскім, заўзятым калекцыянерам прадметаў мастацтва. А ў 1879 годзе частка будынка была разбурана пажарам, і неўзабаве адноўлена архітэктарам Юзафам Хасам для сям’і Пуслоўскіх.

Крулікарня была цалкам разбурана ў час нямецкіх бамбардзіровак у 1939 і 1944 гадах. Палац быў адноўлены ў 1964 годзе для музея, прысвечанага скульптару Ксаверыю Дунікоўскаму.

## Спасылкі 
* Палац Крулікарня

Катэгорыя:Мастацкія музеі Польшчы
Катэгорыя:1786 год у Еўропе
Катэгорыя:З’явіліся ў 1964 годзе
Катэгорыя:Збудаванні ў стылі неакласіцызм
Катэгорыя:Палацы Варшавы
Катэгорыя:Адноўленыя будынкі і збудаванні
Катэгорыя:XVIII стагоддзе ў Варшаве
Катэгорыя:Музеі Варшавы
Дняпроўска-Бугская аперацыя

**Дняпроўска-Бугская аперацыя** — была праведзена партызанскай брыгадай імя В. М. Молатава Пінскай вобласці з мэтай вывесці са строю шлюзы, плаціны і водаспускі Дняпроўска-Бугскага канала і сарваць перавозкі праціўніка. Аперацыя была распрацавана БШПР у канцы 1942 года.

## Перадумовы 
У лютым — сакавіку 1943 года дыверсійныя групы атрадаў імя Лазо, імя Кутузава, імя Суворава, вывелі са строю Оўзіцкі, Ляхавіцкі, Радагашчанскі, у маі — шлюзы Пераруб і Радастаўскі на Белаазёрскім канале. У пачатку лета 1943 года праціўнік спрабаваў аднавіць Дняпроўска-Бугскі канал і пусціць яго ў эксплуатацыю. Дзеля гэтай мэты прыбыла аднаўленчая каманда ў складзе батальёна, якую прыкрывалі 6 ваенных катэраў рачной флатыліі. Пачаліся рамонтныя работы.

## Ход аперацыі 
Даведаўшыся аб намерах праціўніка, камандаванне брыгады ў ноч на 16 чэрвеня 1943 года сіламі трох атрадаў (каля 400 чалавек) правяло аперацыю па вываду са строю Гарадзенскага, Ляхавіцкага, Оўзіцкага, Перарубскага, Селішчанскага, Старога і Новага Радагашчанскага гідравузлоў. Каб адцягнуць увагу ворага, атрады імя Сталіна і імя У. Р. Нямытава завязалі бой у раёне вёскі Патапавічы, дзе знаходзіліся асноўныя сілы праціўніка і ваенныя катэры. Астатнія сілы брыгады атакавалі пералічаныя вышэй аб'екты і знішчылі іх.

## Вынікі 
У аперацыі праціўнік страціў 12 чалавек забітымі і 36 параненымі, партызаны — 4 чалавека параненымі. Узровень вады панізіўся да 30—60 см, 120 км канала на ўчастку Пінск — Кобрын сталі непрыгоднымі для эксплуатацыі. 120 судоў праціўніка, якія былі перакінуты з Дняпра, засталіся ў Пінскім порце і ў ліпені 1944 года былі захоплены Дняпроўскай ваеннай флатыліяй.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Бітвы Другой сусветнай вайны з удзелам савецкіх партызан у Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя Брэсцкай вобласці
Катэгорыя:Канфлікты 1943 года
Катэгорыя:Чэрвень 1943 года
Катэгорыя:Падзеі 19 чэрвеня
Андрэй Млоцкі

**Андрэй Млоцкі** (каля 1570 — пасля 1636) — вялікалітоўскі дзяржаўны і ваенны дзеяч.

## Біяграфія 
З шляхецкага роду Млоцкіх герба «Праўдзіц», сын Мацея, дзядзька Яна Караля Млоцкага. У 1580-х гадах удзельнічаў у Інфлянцкай вайне 1558—1583 гадоў. Пасля ваяваў у Інфлянтах у час вайны Рэчы Паспалітай са Швецыяй 1600—1629 гадоў, удзельнічаў у 1605 годзе ў пераможнай Кірхгольмскай бітве як паручнік гусарскай роты. У 1606 годзе далучыўся да вайсковай канфедэрацыі, якая патрабавала ад караля выплаты жолду.

У 1608—1610 ваяваў у Расіі на баку Лжэдзмітрыя ІІ на чале гусарскай і казацкай рот (300 чал.). 25 чэрвеня 1609 года войска Млоцкага разбіла пад Каломнай атрады Пракопа Ляпунова. У пачатку 1610 года перайшоў на бок караля Жыгімонта ІІІ, які вёў аблогу Смаленска, у чэрвені 1610 перайшоў пад камандаванне гетмана Станіслава Жулкеўскага. Удзельнічаў у 1610 годзе ў пераможнай Клушынскай бітве, пасля  ўстанавіў кантроль над Белым Горадам. У Маскве вёў шматлікія баі. Знаходзіўся там да жніўня 1612 года, пасля адышоў з войскамі Яна Караля Хадкевіча. У лістападзе 1612 года ўдзельнічаў у паходзе на Маскву Жыгімонта ІІІ. У пачатку 1613 года Млоцкі, відаць, удзельнічаў у стварэнні канфедэрацыі ў войску Хадкевіча, якая патрабавала выплаты жолду.

З 1607 года атрымліваў штогод 8 тысяч злотых з Гельмецкага староства ў Інфлянтах, пасля яго заняцця шведамі атрымаў у трыманнеАршанскае староства, дзе актыўна займаўся гаспадаркай. Быў ветэранам, жанатым на ліцвінцы і валодаў маёмасцю, таму быў абраны паслом ад Аршанскага павета на сойм 1629 года. У 1636 годзе заснаваў Аршанскі кляштар бернардзінцаў.

## Спасылкі 
* 

Андрэй
Катэгорыя:Удзельнікі Лівонскай вайны
Катэгорыя:Ваенныя Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Дэпутаты Сойма Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Старосты хельмецкія
Катэгорыя:Старосты аршанскія
Вількавішкаўская духоўная семінарыя благаславёнага Юргіса Матулайціса

**Вількавішкаўская духоўная семінарыя благаславёнага Юргіса Матулайціса** () — каталіцкая вышэйшая навучальная ўстанова ў Літве.

## Гісторыя 
Сваімі каранямі семінарыя ўзыходзіць да царкоўнай навучальнай установы, заснаванай у 1826 годзе ў горадзе Сейны. Нягледзячы на знаходжанне ў Польшчы семінарысты літоўскай нацыянальнасці складалі ў ёй большасць, і з 1904 года выкладанне ішло на літоўскай мове.

Па палітычных прычынах у пачатку 1920-х гадоў семінарыя пераехала ў Гіжай на тэрыторыю Літвы. У 1926 годзе была заснавана дыяцэзія Вілкавішкіса, у 1930 годзе семінарыя пераехала ў Вількавішкі і пачала рыхтаваць святароў для патрэб новай дыяцэзіі.

У 1940 годзе семінарыя была закрыта савецкай уладай. З 1941 года, пад нямецкай акупацыяй, семінарыя функцыянавала, але ў 1944 годзе ў сувязі з цяжкімі ўмовамі была закрыта, студэнтаў перавялі ў Каўнаскую семінарыю.

Навучальная ўстанова адноўленая 18 мая 1997 года. Семінарыя атрымала імя благаславёнага Юргіс Матулайціса і размясцілася ў Мар’ямполі. 24 сакавіка 1999 года атрымала статус дэпартамента тэалагічнага факультэта Універсітэта Вітаўта Вялікага. Выпускнікі семінарыі атрымліваюць ступень бакалаўра багаслоўя.

## Спасылкі 
* Сайт установы  

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з літоўскай мовай навучання
Катэгорыя:Мар’ямполь
Катэгорыя:Каталіцкія семінарыі
Катэгорыя:1997 год у Літве
Катэгорыя:Вышэйшыя навучальныя ўстановы Літвы
Пётр Фірлей (ваявода рускі)

**Пётр Фірлей** герба «Леўарт» (? — 1 верасня 1553) — польскі магнат, каралеўскі прыдворны, кашталян хэлмскі (1527), староста: люблінскі, радамскі, казімежскі. Сын Мікалая Фірлея і Ганны Мялецкай.

У час вайны з Масковіяй браў удзел у бітве пад Оршай 8 верасня 1514 года. Быў саветнікам каралевы Боны, а потым Жыгімонта Аўгуста. У кастрычніку 1535 года быў прызначаны кашталянам бецкім, а праз месяц ужо стаў кашталянам вісліцкім. У 1537 годзе стаў ваяводам люблінскім і быў на гэтай пасадзе да 1545 года, калі пасля смерці Станіслава Адрованжа стаў ваяводам рускім. У 1551—1552 гадах удзельнічаў у барацьбе з паўстаннямі супраць Кароны ў Прусіі.

У 1532 годзе арандаваў радамскае староства і захоўваў яго да самай смерці. Таксама арандаваў староствы казімежскае і люблінскае.

Фундаваў Янавец на землях вёскі Серакомля і Любартаў, дзе пабудаваў замкі.

## Сям’я 
Быў жанаты з Кацярынай Тэнчынскай герба «Тапор». У іх нарадзілася 6 дзяцей:
* Ян Фірлей
* Мікалай Фірлей
* Андрэй Фірлей
* Ганна Фірлей
* Ядвіга Фірлей
* Барбара Фірлей

Пётр
Катэгорыя:Удзельнікі вайны Маскоўскай дзяржавы з Вялікім Княствам Літоўскім 1512—1522 гадоў
Катэгорыя:Старосты радамскія
Катэгорыя:Нарадзіліся ў XV стагоддзі
Катэгорыя:Ваяводы рускія
Катэгорыя:Памерлі ў 1553 годзе
Катэгорыя:Ваяводы люблінскія
Катэгорыя:Кашталяны хэлмскія
Катэгорыя:Кашталяны вісліцкія
Катэгорыя:Кашталяны бецкія
Катэгорыя:Старосты люблінскія
Катэгорыя:Старосты казімежскія
Залатушскі сельсавет

**Залату́шскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Васілевіцкага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — вёска Залатуха.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года **Залатушскі (Залатухскі) сельсавет** у складзе Васілевіцкага раёна Рэчыцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Рэчыцкага раёна. 30 снежня 1927 года сельсавет узбуйнены, у яго склад увайшла тэрыторыя скасаванага Заходскага сельсавета. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Рэчыцкім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Васілевіцкага раёна Палескай вобласці. 29 кастрычніка 1950 года ў склад сельсавета ўвайшла вёска Навінкі скасаванага Васілевіцкага сельсавета. З 8 студзеня 1954 года ў складзе Гомельскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя далучана да Чкалаўскага сельсавета.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Васілевіцкага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Рэчыцкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1926 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1954 годзе
Пенці Таркіайнен

**Пенці Таркіайнен** (;  27 ліпеня 1943) — фінскі акцёр, які за сваю кароткую кінакар’еру згуляў толькі ў адным фільме рэжысёра .

## Фільмаграфія 
## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Акцёры Фінляндыі
Азарыцкі сельсавет

**Аза́рыцкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Калінкавіцкага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — гарадскі пасёлак Азарычы.

Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Азарыцкага раёна Мазырскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Азарычы. 24 верасня 1926 года перайменаваны ў **Азарыцкі нацыянальны яўрэйскі сельсавет**. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Азарыцкім раёне БССР. З 8 ліпеня 1931 года ў Мазырскім раёне БССР. У 1935 годзе рэарганізаваны ў беларускі сельсавет. З 12 лютага 1935 года ў складзе Даманавіцкага раёна, з 21 чэрвеня 1935 года — Мазырскай акругі. 15 ліпеня 1935 года Азарычы атрымалі статус мястэчка. З 20 лютага 1938 года сельсавет у складзе Палескай вобласці. 27 верасня 1938 года статус Азарыч паніжаны да вёскі. З 8 студзеня 1954 года сельсавет у складзе Гомельскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Халмянскага сельсавета. 17 лістапада 1959 года Азарычы набылі статус гарадскога пасёлка, Азарыцкі сельсавет скасаваны, населеныя пункты перададзены ў адміністрацыйнае падпарадкаванне Азарыцкага пассавета.

З 20 студзеня 1960 года пассавет у складе Калінкавіцкага раёна. 21 кастрычніка 1968 года да пассавета далучана тэрыторыя скасаванага Хаміцкага сельсавета (5 населеных пунктаў: Замашчаны, Кавалькі, Ніканава, Хамічы і Чырвоная Слабодка).

12 лістапада 2013 года Азарыцкі пассавет рэарганізаваны ў сельсавет, да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Крукавіцкага сельсавета (7 населеных пунктаў: аграгарадок Крукавічы, вёскі Беразнякі, Віша, Вуглы, Гара, Сышчыцы, Чыстая Лужа).

Насельніцтва паводле перапісу 2009 года (10 населеных пунктаў, без Азарыч) — 712 чалавек, з іх 93,8 % — беларусы, 3,9 % — рускія, 2,1 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года (18 населеных пунктаў) — 2190 чалавек.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Азарыцкага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Даманавіцкага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Мазырскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1959 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 2013 годзе
Катэгорыя:Нацыянальныя яўрэйскія сельсаветы БССР
Літоўская вышэйшая марская школа

**Літоўская вышэйшая марская школа** () — літоўская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова, якая знаходзіцца ў Клайпедзе.

## Гісторыя 
Школа была створана 25 лютага 1948 года пастановай Савета Міністраў СССР, загадам Міністэрства рыбнай прамысловасці СССР і Міністэрства вышэйшай адукацыі СССР. Гэта была ваенізаваная навучальная ўстанова закрытага тыпу. Навучэнцы павінны былі жыць у казарме, выконваць строгі рэжым і насіць форму як унутры установы, так і за яе межамі.

Навучальная ўстанова неаднаразова мяняла сваю назву і статус:
* 1948 — Клайпедская марская школа
* 1991 — Клайпедская вышэйшая марская школа
* 1998 — каледж Марскога інстытута Клайпедскага ўніверсітэта
* 2001 — Літоўскі марскі каледж
* 2008 — Літоўская вышэйшая марская школа

Сімвалам Клайпеды з’яўляецца парусны карабель «Мерыдыян», які да 1968 года быў месцам стажыроўкі для курсантаў школы.

## Спасылкі 
* Сайт акадэміі 

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з літоўскай мовай навучання
Катэгорыя:Адукацыя ў Клайпедзе
Катэгорыя:Вышэйшыя навучальныя ўстановы Літвы
Катэгорыя:Марскія вышэйшыя навучальныя ўстановы
Катэгорыя:1948 год у Літве
Яланскі сельсавет

**Яла́нскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Азарыцкага раёна Мазырскай акругі. Цэнтр — вёска Ялань.

Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Азарыцкага раёна Мазырскай акругі БССР. 8 кастрычніка 1924 года скасаваны, тэрыторыя размеркавана паміж Шацілкаўскім і Якімава-Слабадскім сельсаветамі Парыцкага раёна Бабруйскай акругі.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А.И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн., «Беларусь», 1985. — 390 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Азарыцкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1924 годзе
Бітва ў Мёрах

**Бітва ў Мёрах** — умоўная назва, якую ў СМІ далі інцыдэнту, што адбыўся ў кастрычніку 1957 года ў Мёрскім раёне, калі воўк, хворы на шаленства, пакусаў не менш за 25 мясцовых жыхароў.

## Абставіны трагедыі 
З 5 па 7 кастрычніка 1957 года ў тагачаснай Маладзечанскай вобласці, у асноўным у Мёрскім раёне, шалёны воўк прабег больш за 150 км, нападаючы на людзей і свойскіх жывёл. Па яго маршруце пацярпелі 25 чалавек, у тым ліку 19 — вельмі цяжка, каля 50 свойскіх жывёл, а таксама невядомая колькасць дзікіх жывёл. Агмень заражэння склаў некалькі соцен квадратных кіламетраў.

## Уплыў на культуру 
У 1964 годзе кінарэжысёрам Віктарам Архангельскім быў зняты дакументальны фільм «Бітва ў Мёрах».

У 1962 годзе Аляксандр Лін напісаў кнігу «Бітва ў Мёрах», якая прысвечана абставінам здарэння. У кнізе шмат геаграфічных недакладнасцей: вёска Лявонпаль завецца «Лемпаль», забойцам ваўка называецца выдуманы Фёдар Тычына, заміж Дзвіны згаданы Нёман, а абставіны гібелі ваўка і далейшых падзей не супадаюць з расказамі мясцовых жыхароў.

Катэгорыя:Кастрычнік 1957 года
Катэгорыя:1957 год у Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя Мёрскага раёна
Катэгорыя:Эпідэміялогія
Катэгорыя:Катастрофы ў Беларусі
Катэгорыя:Ахова здароўя ў Беларусі
Катэгорыя:Катастрофы 1957 года
Ялань (Валгаградская вобласць)

**Яла́нь** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Валгаградскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Яланскага раёна і Яланскага гарадскога паселішча.

Насельніцтва —  чал. (2021). Пасёлак размешчаны на месцы зліцця рэк Цярсы і Ялані (басейн Дона), за 310 км ад Валгаграда, недалёка ад мяжы з Саратаўскай вобласцю.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Валгаградскай вобласці
Віленскі каледж

**Вільнюскі каледж** () — літоўская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова, якая ажыццяўляе рэалізацыю прафесійных навучальных праграм неўніверсітэцкага ўзроўню. Сядзіба ўстановы знаходзіцца ў Вільні.

## Спасылкі 
* Сайт установы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з літоўскай мовай навучання
Катэгорыя:Вышэйшыя навучальныя ўстановы Вільнюса
Катэгорыя:2000 год у Літве
Каўнаскі каледж лясной і экалагічнай інжынерыі

**Каўнаскі каледж лясной і экалагічнай інжынерыі** () — літоўская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова інжынерна-экалагічнага профілю, якая ажыццяўляе рэалізацыю прафесійных навучальных праграм неўніверсітэцкага ўзроўню па такіх напрамках, як: лясная гаспадарка, прыродны турызм, садаводства, ландшафтны дызайн, гідратэхнічнае будаўніцтва, землеўпарадкаванне і інш. Сядзіба ўстановы знаходзіцца ў Каўнаскім раёне ў мястэчку Гірыёніс.

## Спасылкі 
* Сайт установы 

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з літоўскай мовай навучання
Катэгорыя:Вышэйшыя тэхнічныя навучальныя ўстановы
Катэгорыя:Вышэйшыя навучальныя ўстановы Літвы
Катэгорыя:Каўнаскі раён
Катэгорыя:1927 год у Літве
Людміла Іванаўна Сторажава

**Людміла Іванаўна Сто́ражава** (; , г. Кіраў, РСФСР — , Масква) — беларуская і расійская актрыса. Заслужаны артыст Беларускай ССР (1966), Заслужаная артыстка Чачэнскай Рэспублікі (2005).

## Біяграфія 
Нарадзілася ў сям’і актрысы Ганны Аляксандраўны Бачкаровай (1906—1981) і тэатральнага мастака Івана Іванавіча Сторажава (1901—1976).

Скончыла ў 1945 годзе студыю пры . Працавала ў Грозненскім рускім тэатры (1943—1944),  (1944—1949),  (1949—1950), Чаркескім рускім тэатры (1950—1956), Клайпедскім драматычным тэатры (1956—1957), Грозненскім рускім тэатры (1957—1959). З 1959 года ў Брэсцкім, з 1962 года ў Гродзенскім, у 1968—1974 гадах у Гомельскім абласным драматычным тэатрах. У 1974—1980 гадах у Арлоўскім драматычным тэатры імя І. С. Тургенева.

Член Беларускага саюза тэатральных дзеячаў з 1961 года.

## Творчасць 
Выканаўца драматычных і характарных роляў, творчасці ўласціва адчуванне часу і стылю драматургічнага твора, рамантычная прыўзнятасць. Сярод роляў у Брэсцкім тэатры: Ганна Карэніна (аднайменная п’еса паводле Л. Талстога), Ірына («Тры сястры» А. Чэхава), Джудзіт («» Б. Шоу), Катрын («» А. Мілера); у Гродзенскім тэатры: Манахава («Варвары» М. Горкага), Клеапатра («» У. Шэкспіра), Гарэцкая («Першы ўрок» К. Губарэвіча); у Гомельскім тэатры: Параска («Рудабельская рэспубліка» паводле С. Грахоўскага), Хрысціна («Грэшнае каханне» А. Дзялендзіка), Кукушкіна, Агудалава («», «» А. Астроўскага).

## Сям’я 
Муж — заслужаны артыст Беларускай ССР Пётр Паўлавіч Філіпаў.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Сторожева Людмила Ивановна // КИНО-ТЕАТР.Ру 

Катэгорыя:Актрысы тэатра СССР
Катэгорыя:Актрысы тэатра Беларусі
Калерыя Іосіфаўна Сцепанцэвіч

**Калерыя Іосіфаўна Сцепанцэ́віч** (, Ніжні Ноўгарад, РСФСР — ) — беларускі музыказнавец, педагог. Заслужаны работнік вышэйшай школы Беларускай ССР (1977). Кандыдат мастацтвазнаўства (1982), прафесар (1982). Ганаровы прафесар Беларускай дзяржаўнай акадэміі музыкі (2016).

## Біяграфія 
Скончыла ў 1953 годзе Маскоўскі музычна-педагічны інстытут імя Гнесіных. З 1945 года — выкладчык музычных навучальных устаноў у Горкім і Маскве, з 1957 года — у Беларускай дзяржаўнай акадэміі музыкі (у 1963—1986 гадах — прарэктар, загадчык кафедры, з 1987 года — прафесар).

Член Беларускага саюза кампазітараў з 1959 года, член Беларускага саюза тэатральных дзеячаў з 1978 года. Член Усесаюзнага таварыства «Веды» (1980—1985), мастацкага савета Міністэрства культуры БССР (1980—1985). Дэпутат Мінскага гарсавета 3-х скліканняў (1965—1971).

## Навуковая дзейнасць 
Даследавала праблемы музычнага выхавання і адукацыі, выканальніцтва, творчасць рускіх і беларускіх кампазітараў.

Аўтар прац: «Варыяцыйнасць у опернай творчасці М. І. Глінкі» (1966), «Новыя тэндэнцыі ў развіцці беларускага музычнага мастацтва: (Канец 50-х — першая палова 70-х гг.)» (1981). Сааўтар «Гісторыі беларускай савецкай музыкі» (1971), «Гісторыі беларускай музыкі» (М., 1976) і інш. Складальнік кніг «З гісторыі музыказнаўства ў Беларусі: Беларуская дзяржаўная акадэмія музыкі, 1932—1992» (2002), складальнік і рэдактар навукова-даследчы зборнікаў «Пытанні музыказнаўства» (1981), «Даследаванні пра музыку» (1985), метадычных дапаможнікаў, праграм для дзіцячых музычных школ, ВНУ.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Сцепанцэвіч Калерыя Іосіфаўна  // Сайт БДАМ
* «Чуўся яму Скрыпічны канцэрт…» // Газета «Культура», № 19 (990) 07.05.2011 — 13.05.2011 г.
* Указ прэзідэнта Рэспублдікі Беларусь 11 кастрычніка 2001 г. № 574 Аб узнагароджаннi К. І. Сцепанцэвiч медалём Францыска Скарыны

Катэгорыя:Музыказнаўцы СССР
Катэгорыя:Музычныя педагогі СССР
Катэгорыя:Музыказнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Музычныя педагогі Беларусі
Катэгорыя:Аўтары падручнікаў
Катэгорыя:Дэпутаты Мінскага гарадскога Савета дэпутатаў
Катэгорыя:Ганаровыя прафесары
Юрый Фёдаравіч Ступакоў

**Юрый Фёдаравіч Ступако́ў** (, с. Рубцава, Мыцішчынскі раён, Маскоўская вобласць — ) — савецкі і беларускі акцёр. Заслужаны артыст Беларускай ССР (1973), Народны артыст Беларускай ССР (1980).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сяле Рубцава Мыцішчанскага раёна Маскоўскай вобласці. У 1948 годзе паступіў у рамеснае вучылішча, дзе браў удзел у пастаноўках гуртка мастацкай самадзейнасці. Адначасова наведваў гурток мастацкага слова пры Цэнтральным палацы культуры чыгуначнікаў Масквы. З 1953 года праходзіў службу ў Савецкай Арміі.
З 1957 года працаваў у Ліпецкім абласным драматычным тэатры, Севастопальскі драматычным тэатры, з 1968 года ў Дзяржаўным рускім драматычным тэатры Беларусі.

Член Украінскага тэатральнага таварыства (1967). Член Беларускага саюза тэатральных дзеячаў з 1969 года.

## Творчасць 
Выканаўца драматычных і характарных роляў. Мастацтва Ступакова вызначаецца глыбінёй пранікнення ў сутнасць вобраза, спалучэннем драматычнага і камедыйнага пачатку, прастаты знешняга малюнка і псіхалагічнай пераканальнасцю. Сярод роляў у рускім тэатры: Немец («Вяртанне ў Хатынь» паводле А. Адамовіча), Навіцкі, Хазяінаў («Трывога», «Соль» А. Петрашкевіча), Карніла («Знак бяды» паводле В. Быкава), Іван Ільіч («Ноч анёла» А. Разанава), Іван Каламійцаў, Сацін («Апошнія», «» М. Горкага), Пабеданосікаў («Лазня» У. Маякоўскага), маркіз дэ Шарон («» М. Булгакава), Васкоў («» паводле Б. Васільева), Макдуф («» У. Шэкспіра), Шрусберы («Марыя Сцюарт» Ф. Шылера), Рычард («» Э. Олбі) і інш.

Здымаўся ў мастацкіх фільмах і серыялах. Дэбют у кіно адбыўся ў ролі Гуркова ў міні-серыяле «Руіны страляюць…» («Беларусьфільм», 1970—1972). Сярод значных роляў: Камандзір («Зімародак», «Беларусьфільм», 1972), Генерал-маёр Віхраў (серыял «Дзяржаўная граніца», «Беларусьфільм», 1982—1986), А. М. Ціхаміраў (галоўная роля, «Культпаход у тэатр», «Беларусьфільм», 1982), Д. С. Рокатаў (міні-серыял «Мяжа магчымага», «Экран», 1984), Дырэктар завода (міні-серыял «Пуць», «Экран», 1986), Дзееў (галоўная роля, «Закон», «Масфільм», 1989), «Чорны бусел» (рэжысёр Віктар Тураў, «Беларусьфільм», 1993), Повар Сцяпан («Пракляты ўтульны дом», «Беларусьфільм», рэжысёр Уладзімір Арлоў, 1998), «Чорны замак Альшанскі» («Беларусьфільм», рэжысёр Міхаіл Пташук, 1983) і інш.

## Узнагароды і званні 
* Заслужаны артыст Беларускай ССР (1973)
* Народны артыст Беларускай ССР (1980)
* Граматы Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР і Прэзідыума Вярхоўнага Савета ЛітССР за ўдзел у Днях літаратуры і мастацтва БССР у Літве і Украіне (1975).

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Ступакоў Юрый Фёдаравіч  // Беларускі дзяржаўны архіў-музей літаратуры і мастацтва. Фонд № 384, вопіс № 1. — Мінск, 2020.
* 
* Ступаков Юрий Фёдорович  // Нацыянальны акадэмічны драматычны тэатр імя Максіма Горкага
* Фільмаграфія на сайце Анлайн-кінатэатра «Масфільма»

Катэгорыя:Акцёры тэатра СССР
Катэгорыя:Акцёры тэатра Беларусі
Катэгорыя:Кінаакцёры СССР
Катэгорыя:Кінаакцёры Беларусі
Брагінскі сельсавет

**Бра́гінскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Брагінскага раёна Гомельскай акругі. Цэнтр — мястэчка Брагін.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Брагінскага раёна Рэчыцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. 30 снежня 1927 года сельсавет скасаваны ў сувязі з утварэннем Брагінскага местачковага Савета.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А.И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн., «Беларусь», 1985. — 390 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Брагінскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1926 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1927 годзе
Ізідар Герасімавіч Нісневіч

**Ізідар Герасімавіч Нісневіч** (, Мінск — ) — беларускі музыказнавец, музычны крытык. Брат С. Г. Нісневіч.

## Біяграфія 
Скончыў у 1938 годзе ў Беларускую кансерваторыю, выкладаў у 1938—1940 гадах у ёй. З 1946 года намеснік мастацкага кіраўніка Беларускай філармоніі, выкладчык Беларускага тэатральна-мастацкага інстытута, у 1963—1977 гадах лектар Саюза кампазітараў Беларусі.

Член Беларускага саюза кампазітараў з 1946 года, член Беларускага саюза тэатральных дзеячаў з 1947 года.

## Навуковая дзейнасць 
Асноўныя працы па пытаннях нацыянальнай кампазітарскай творчасці, выканальніцтва, суадносін беларускай паэзіі і музыкі. Аўтар сцэнарыяў навукова-папулярных і хранікальна-дакументальных фільмаў, у т.л. «Партытура жыцця» (1968, пра Я. Цікоцкага), «Мой сябар Ака Джураеў» (1969), «Песня нашай памяці» (1975, з Б. Бур’янам).

## Творы 
* Белорусская ССР. 2 изд. М., 1958 (разам з Г. І. Цітовічам);
* Творчасць Купалы і музыка беларускіх кампазітараў // Янка Купала ў беларускім мастацтве. Мн., 1958;
* Невычэрпная крыніца натхнення // У сэрцы народным: (Жыццё і творчасць Якуба Коласа). Мн., 1967;
* Очерки по истории советской белорусской музыкальной культуры. 2 изд. Л., 1969 (разам з С. Г. Нісневіч);
* Г. Р. Ширма: Очерк жизни и творчества. 2 изд. Л., 1971;
* Музыкально-критические статьи. Л., 1984.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Музыказнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Музычныя крытыкі Беларусі
Катэгорыя:Музычныя крытыкі СССР