Званні і знакі адрознення войскаў СС

Табліца змяшчае званні і знакі адрознення войскаў СС, а таксама іх супастаўленне з іншымі ўзброенымі часцямі СС і з воінскімі званнямі вермахта часоў Другой сусветнай вайны. Пры супастаўленні неабходна ўлічваць гістарычнае паходжанне і спадкаёмства званняў у Германіі з пачатку лістапада 1939 года да канца Трэцяга Рэйху ў 1945 годзе, а таксама прыналежнасць:
* **СС** (),
* **Войскі СС,** інакш **вафен-СС** (, пры нацыстах звычайна *die Waffen-*). Спачатку называліся «рэзервовымі войскамі СС». Назва «вафен-СС» (войскі СС) была ўпершыню выкарыстана ўзімку 1939/40 года (Самым раннім з вядомых дакументаў, у якім ужыта паняцце «вафен СС», з’яўляецца загад ад 7 лістапада 1939 года, у якім «вафен СС» выступае ў якасці зборнай назвы для «узброеных падраздзяленняў СС і паліцыі»). На Нюрнбергскім працэсе войскі СС былі абвінавачаныя ў ваенных злачынствах.
* **Агульныя СС** () — адна з двух асноўных частак СС (разам з войскамі СС). У задачы «агульных СС» уваходзіла, галоўным чынам, ажыццяўленне адміністрацыйна-гаспадарчых функцый на тэрыторыі трэцяга Рэйха. Члены «агульных СС» не лічыліся знаходзячыміся на вайсковай службе ў нацысцкай партыі і не атрымлівалі забеспячэння і абмундзіравання, а выконвалі свае партыйныя абавязкі паралельна з асноўнай працай.
* **СА**, **штурмавыя атрады** (), **штурмавікі**; таксама вядомыя як «**карычневакашульнікі**» (па аналогіі з італьянскімі «чорнакашульнікамі»). З членаў СА фармаваліся часткі СС «Мёртвая галава» (займаліся аховай канцлагераў), а таксама дывізія СС «Хорст Весель» (на яе пятліцах быў намаляваны сімвал СА). Акрамя таго, грамадзянская адміністрацыя на акупаваных тэрыторыях фарміравалася ў асноўным з членаў СА. Атрады СА, моцна скарочаныя колькасна, праіснавалі да 1945 года, да гэтага часу штурмавікі ўжо не адыгрывалі ніякай ролі ў палітыцы. Магчыма, менавіта таму Нюрнбергскі працэс не прызнаў членаў СА (у адрозненне ад членаў СС) злачыннай групай.
* **СД** () — **служба бяспекі рэйхсфюрэра СС** (). Супрацоўнікі СД не насілі на пятліцах рун СС, а пагоны вырабляліся па паліцэйскаму ўзору, з зялёным кантам і асаблівым галуном для сяржанцкага складу.

У сакавіку 1938 года членам палкоў «Лейбштандарт», «Дойчланд» і «Германія» было дазволена замяніць пагоны СС на агульнавайсковыя; у выніку левая пятліца стала лішняй, так як званне сталі паказваць пагоны. З 10 мая 1940 года для войскаў СС было канчаткова вызначана, што салдаты Лейбштандарта і «рэзервовых дывізій» носяць на правай пятліцы знак з рунаў SS, а на левай выключна знакі званняў; выключэнне складала дывізія «Мёртвая галава», якой было дазволена па-ранейшаму насіць з абодвух бакоў эмблемы ў выглядзе чэрапа. Даваенныя пятліцы, якія адлюстроўвалі руніцкія знакі SS і чарапы з лічбамі, літарамі і сімваламі, былі забароненыя «па меркаваннях сакрэтнасці» загадам па СС ад 10 мая 1940 і замененыя стандартнымі значкамі, вядомымі сёння.

Званне рэйхсфюрара СС у Трэцім рэйху мелі два чалавекі — Генрых Гімлер і Карл Ганке (да 1934 «рэйхсфюрар СС» азначала пасаду, а не званне).

Асаблівыя правілы і выключэнні існавалі для кандыдатаў у афіцэры, унтэр-афіцэраў і юнкераў СС.

Так, напрыклад, у СС званне **гаўптшарфюрар** прысвойвалася звычайна выконваючаму абавязкі старшыні ў роце СС, камандзіра трэцяга (часам і другога) ўзвода ў роце, ці было званнем, якое выкарыстоўвалася для асабістага складу унтэр-афіцэрскага рангу, які служыў у штабах СС або службах бяспекі (такіх як гестапа і СД). Званне гаўптшарфюрар таксама часта выкарыстоўвалася для персаналу канцэнтрацыйных лагераў і асабістага складу айнзатцгруп. *Гаўптшарфюрар СС* быў вышэй, чым *обершарфюрар СС* і ніжэй, чым *штурмшарфюрар СС*, за выключэннем Агульных СС, дзе гаўптшарфюрар было малодшым званнем, якое ішло адразу пасля *унтэрштурмфюрар СС*.

Званне **штурмшарфюрар** было заснавана ў чэрвені 1934 года, пасля Ночы доўгіх нажоў. Пры рэарганізацыі СС званне штурмшарфюрар было створана як вышэйшае званне унтэр-афіцэраў у «Войсках у распараджэнні СС» замест звання гаўпттрупфюрар, ужыты ў СА. У 1941 годзе на аснове «Войскаў у распараджэнні СС» паўстала арганізацыя войскаў СС, якая атрымала ў спадчыну званне штурмшарфюрар ад свайго папярэдніка.

Званне **унтэрштурмфюрар** у СС адпавядала званню лейтэнанта ў вермахце, яно паўстала ў 1934 годзе з пасады кіраўніка падраздзялення СС — трупе (). Трупе ахопліваў гарадскі раён, сельскую акругу, па колькасці складаў каля армейскага ўзвода — ад 18 да 45 чалавек, складаўся з трох аддзяленняў — шароў (), узначальваўся трупфюрарам () або унтэрштурмфюрарам (), у залежнасці ад колькасці. У войсках СС унтэрштурмфюрар, як правіла, займаў пасаду камандзіра ўзвода.

## Знакі адрознення 
## Каляровае кадзіраванне роду войскаў 
Колеры родаў войскаў ( у нямецкіх узброеных сілах прытрымлівалісь гістарычнай традыцыі. У войсках СС гэтая традыцыя ў асноўным захоўвалася.

У табліцы паказаны колеры знакаў адрознення войскаў СС у 1935—1945 гадах.

## Пятліцы вышэйшага каманднага складу да 1942 года 

SS-Brigadefuehrer_collar_pre_1942.jpg|Брыгадэфюрар
Grufpre1942.png|Групенфюрар
SS-Obergruppenführer_collar_until1942.jpg|Обергрупенфюрар

## Шыфроўкі на пагонах 
На пагонах салдат і ўнтэр-афіцэраў была шыфроўка з алюмінія, на афіцэрскіх з пазалочанага. Шыфроўкі былі распаўсюджаныя да 1943 года, аднак аднавіліся з 1944 года. Шыфроўкі на пагонах дубліраваліся на нарукаўных нашыўках.

## Літаратура 
* *Adolf Schlicht, John R. Angolia.* Die deutsche Wehrmacht, Uniformierung und Ausrüstung 1933—1945
** Vol. 1: Das Heer (ISBN 3613013908), Motorbuch Verlag, Stuttgart 1992
** Vol. 3: Die Luftwaffe (ISBN 3-613-02001-7), Motorbuch Verlag, Stuttgart 1999
* Ю.Веремеев. Знаки различия званий Вермахта (Die Wehrmacht) 1935-1945гг. (неопр.). Дата обращения 7 июня 2016. Архивировано 7 июня 2016 года.
* Ю.Веремеев. Таблицы званий Германского Вермахта (Die Wehrmacht) 1935-45гг. (неопр.). Дата обращения 7 июня 2016. Архивировано 7 июня 2016 года.
* Cook, Stan and Bender, R. James. *Leibstandarte SS Adolf Hitler — Volume One: Uniforms, Organization, & History*. San Jose, CA: R. James Bender Publishing, 1994. ISBN 978-0-912138-55-8
* Hayes, A. *SS Uniforms, Insignia and Accoutrements*. Schiffer Publishing, Ltd. 2000. ISBN 978-0-7643-0046-2
* Lumsden, Robin. *A Collector’s Guide To: The Allgemeine — SS*, Ian Allan Publishing, Inc. 2002. ISBN 0-7110-2905-9
* Mollo, Andrew. *Uniforms of the SS, Collected Edition Vol. 1-6*. Motorbooks Intl. 1997. ISBN 978-1-85915-048-1
* Курылев О. П. *Вооруженные силы Германии 1933—1945*. M.: Астрель, АСТ, 2007