open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Грабніца Філіпа II Македонскага

**Грабніца Філіпа II Македонскага** знаходзіцца ў , мястэчку каля Салонік, Грэцыя.

Яна ўваходзіць у комплекс іншых магіл, раскапаных унутры пагорка, які называецца *вялікім курганам* альбо *царскім курганам* .

## Гісторыя 
8 лістапада 1977 года грэчаскі археолаг  пры раскопках , мястэчка недалёка ад Салонікаў, знайшоў магілу Філіпа II.

Унутраная частка магілы, якая засталася некранутай, паказвае незвычайныя творы надзвычайнай вытанчанасці, якія супярэчаць таму, пра што паведамляюць некаторыя старажытныя аўтары, напрыклад, Дэмасфен, які характарызуе Філіпа як грубага, а македонцаў як варвараў. Лічыцца адным з найвялікшых археалагічных адкрыццяў XX стагоддзя: яна моцна змяніла ўяўленне пра старажытную Македонію.

У магіле былі знойдзеныя цудоўныя прадметы са слановай косці альбо на ложах з золата і слановай косці; на ложку самога Філіпа знаходзяцца некалькі рэалістычных партрэтаў, якія першымі ў гісторыі мастацтва паказваюць твар правіцеля: на яго твары відаць усе прыкметы ўзросту, усе шнары, зарэгістраваныя ў баі.

Насценныя карціны захоўваюць усю сваю асаблівую паліхромію, як на сцэне палявання на вышыні больш за 5 метраў, на якой намаляваны Аляксандр, і выкраданне Персефоны Аідам.

## Структура 
Магіла Філіпа II складаецца з дзвюх камер: пярэдняга пакоя і галоўнай камеры. Абодва маюць цыліндрычныя скляпенні вышынёй 5,30 метраў; у першым пакоі памерам 3,36 х 4,46 метра знаходзіўся попел жанчыны, магчыма,  ці , малодшых жонак македонскага кіраўніка. Другі пакой, той, які адведзены Філіпу, мае форму квадрату памерам 4,46 метра з кожнага боку. Калі дадаць гэтыя вымярэнні да таўшчыні трох сцен 0,56 метра, якія разам маюць памер 1,68 метра, атрымаецца даўжыня 9,5 метра. Знешняя частка скляпенняў не засталася незакрытай, як гэта было звычайна для падобных работ у македонскай вобласці, але цалкам была пакрыта пластом ляпніны таўшчынёй 10 сантыметраў.

Манументальны ўваход увянчаны так званым , дарыйскім фрызам, над якім у абрамленні рэльефнай рамы адлюстравана сцэна палявання, якая мае шырыню 5,56 метра і вышыню 1,16 метра.

Магіла, безумоўна, была пабудавана Аляксандрам каля 336 года, калі памёр яго бацька.

## Літаратура 
*  Царские гробницы в Вергине (из истории раскопок)  // «Вестник древней истории». 1990. № 1. С. 107—129

Катэгорыя:Грабніцы
Катэгорыя:Археалогія ў Грэцыі
Катэгорыя:Аляксандр Македонскі
Лепельскія гарадзішчы і селішчы

**Лепельскія гарадзішчы і селішчы** — археалагічныя помнікі ў ваколіцах г. Лепель Віцебскай вобласці

## Гарадзішчас1 
Знаходзіцца за 2,5 км на захад ад горада каля былой в. Гарадок. Пляцоўка амаль круглай формы, памерамі 40х38 м, умацавана валам вышынёй 1,2—1,5 м, шырынёй 7—10 м. У 1931 г. абследаваў А. М. Ляўданскі, у 1972 А. Р. Мітрафанаў. Культурны пласт да 1 м. Знойдзены абломкі ляппой гладкасценнай і са штрыхаванай паверхняй керамікі, кавалкі жужалю, абломкі печаў-домніц, косткі свойскіх і дзікіх жывёл. Датуецца III—IV стст.

## Гарадзішча—2 
Знаходзіцца на невялікім востраве воз. Лепельскае. Пляцоўка круглай формы, дыяметрам 60 м, вышынёй да 1,5 м. Абследавалі ў 1931 г. А. М. Ляўданскі, у 1969 г. Г. В. Штыхаў, у 1972 г. А. Р. Мітрафанаў, у 1981 г. Ю. А. Заяц. Знойдзена ляпная кераміка са штрыхаванай паверхняй.

## Гарадзішча—3 
Знаходзіцца на высокім (вышыня 10—15 м) пагорку ў паўднёвай частцы вострава воз. Лепельскае. Пляцоўка авальная, памерамі 37х44 м, пашкоджана сярэдневяковымі і сучаснымі могілкамі. У цэнтры пляцоўкі захаваліся 2 каменныя крыжы. 3 паўднёвага боку, каля падэшвы, прасочваюцца рэшткі вала вышынёй да 1 м, шырынёй да 3 м. У 2008 г. З. А. Харытановіч даследавала 48 м2. Культурны пласт 0,5 м. Выяўлены 7 пахаванняў сярэдневяковага часу. Знойдзены фрагменты ляпной гладкасценнай і штрыхаванай керамікі днепра-дзвінскай культуры, развал гаршка з глянцаванай паверхняй, фрагменты гліняных грузікаў (адзін з кропкавым арнаментам), прасліцы (з лінейным і кропкавым арнаментам), жалезны серп усходнялітоўскага тыпу, фрагмент наканечніка двухшыпнага дроціка, абломак каменнай сякеры-кліна, бронзавыя скроневыя кольцы. Датуецца мяжой нашай эры — 2-й чвэрці I-га тыс.

## Селішчы 
Селішча 3-й чвэрці I-га тыс., якое знаходзіцца на востраве воз. Лепельскае з паўднёвага боку каля падэшвы гарадзішча—3. У 2008 г. З. А. Харытановіч даследавана 24 м2. Культурны пласт 0,4—1,4 м. Знойдзены ляпная кераміка слоікавай ці слабапрафіляванай формы, кавалак донца глінянага тыгля, кавалкі шлакаў.

На паўвостраве таксама выяўлена селішча XIV—XVI стст. Знойдзены абломкі кругавой керамікі, медныя бранзалеты-змеегаловікі, пярсцёнкі, шкляныя пацеркі, жалезныя наканечнікі стрэл, шпоры, манеты.

## Літаратура 
* Харытановіч, З. А. Лепельскія гарадзішчы і селішчы / З. А. Харытановіч // Археалогія Беларусі: энцыклапедыя: у 2 т. / [склад. Ю. У. Каласоўскі; рэдкал.: Т. У. Бялова (гал. рэд.) і інш.]. Т. 2: Л — Я. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2009. — 492, [1] c. — С. 12. — ISBN 978-985-11-0354-2.

Катэгорыя:Гарадзішчы Лепельскага раёна
Катэгорыя:Селішчы Лепельскага раёна
Катэгорыя:Днепра-дзвінская культура
Не капітуляцыі!

**«Не капітуляцыі!»** () — пратэстныя акцыі ва Украіне супраць палітыкі прэзідэнта Уладзіміра Зяленскага па ўрэгуляванні ўзброенага канфлікту на паўднёвым усходзе Украіны. Удзельнікі акцый лічылі рэалізацыю Мінскіх пагадненняў па «формуле Штайнмаера» капітуляцыяй перад Расіяй.

## Перадумовы 
1 кастрычніка 2019 года расійскія СМІ абвясцілі, што ўкраінская дэлегацыя падпісала формулу Штайнмаера на чарговым пасяджэнні Трохбаковай кантактнай групы.

Праз некалькі гадзін офіс прэзідэнта Украіны анансаваў тэрміновы брыфінг. На брыфінгу Уладзімір Зяленскі паведаміў, што Украіна ўзгадніла так званую формулу Штайнмаера па выбарах у Данбасе, па якіх прадугледжваецца вывад любых войскаў з Данецкай і Луганскай абласцей і правядзення там выбараў.

СМІ ў самаабвешчаных рэспубліках Данбаса заявілі, што падпісанне дамоўленасцей — «гэта перамога ДНР і ЛНР над Украінай». У Расіі таксама станоўча ацанілі падпісанне формулы Штайнмаера.

## Храналогія падзей 
Ужо праз некалькі гадзін пасля заявы пад Офісам прэзідэнта Украіны і на Майдане Незалежнасці сабраліся спантанныя акцыі пратэсту супраць узгаднення «формулы Штайнмаера» і «капітуляцыі Украіны». У гэты дзень акцыі адбыліся таксама ў Дняпры, Львове і Харкаве .

У ноч на 2 кастрычніка акцыі пратэсту супраць падпісання «формулы Штайнмаера» адбыліся ў Запарожжы і Чаркасах. Раніцай — акцыя пад Вярхоўнай Радай Украіны ў Кіеве. Увечары — шматлюдны шматтысячны мітынг у Кіеве. Таксама на працягу дня пратэсты ахапілі шэраг іншых гарадоў. Львоўскі і Тэрнопальскі абласныя саветы прынялі рашэнні па асуджэнні «формулы Штайнмаера».

Тры фракцыі Вярхоўнай Рады («Голас», «Еўрапейская Салідарнасць» і «Бацькаўшчына») узгаднілі сумесную прапанову да прэзідэнта Украіны асабіста праясніць у парламенце сваю пазіцыю адносна рэінтэграцыі Украіну тэрыторый ДНР і ЛНР. Пра гэта ад імя трох фракцый заявіў народны дэпутат Сяргей Рахманінаў.

## Гл. таксама 
* Чырвоныя лініі (кампанія)
* Помста за раскол краіны

## Заўвагі 
## Спасылкі 
* Участники акции "Нет капитуляции" требуют отставки Богдана

Катэгорыя:Кастрычнік 2019 года
Катэгорыя:Пратэсты 2019 года
Катэгорыя:2019 год ва Украіне
Катэгорыя:Акцыі пратэсту ва Украіне
Аляксандр Юр’евіч Лобушкін

**Аляксандр Юр’евіч Лобушкін** (нар. , г. Хабараўск, РСФСР) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
У 1974—1975 гадах працаваў чарцёжнікам-канструктарам у «Маспраект-1».

Скончыў у 1980 годзе архітэктурны факультэт БПІ. У 1980—1990 гадах працаваў у інстытуце «Белкааппраект», архітэктар, старэйшы архітэктар, вядучы архітэктар, кіраўнік групы архітэктараў, в. а. галоўнага архітэктара праектаў інстытута. У 1990—1992 гадах кіраўнік групы архітэктараў ТАА «Эксінт», у 1992—1995 гадах — майстэрні Саюза архітэктараў Беларусі. У 1995—2005 гадах працаваў галоўным дызайнерам галерэі мэблі «Домус». З 2006 года займаецца праектаваннем у вобласці прыватнай архітэктуры і інтэр’ера. З 2012 года выкладае праектаванне на кафедры «Дызайн архітэктурнага асяроддзя» БНТУ.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1985 года.

## Творчасць 
Аўтар архітэктурных праектаў прамысловых, грамадзянскіх і культавых аб’ектаў, а таксама інтэр’ераў прыватных дамоў, кватэр, крам і офісаў: буцік «Калумбус», галерэя мэблі «Домус», крама «Метр Сорак» у Мінску; офісы галоўнага ўпраўлення Маскоўскага метрапалітэна на праспекце Міру у Маскве; офісы кампаній «Макі», «КЛМ», «Франдэса», «Аэрамаш», «Медын» у Мінску і шматлікіх іншых. Працы апублікаваліся ў часопісах: «Архітэктура і будаўніцтва Беларусі», «Архітэктура СССР», «Лепшыя інтэр’еры», «Мажардом».

Удзельнік і прызёр розных архітэктурных конкурсаў.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары XXI стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Мінска
Неба над Берлінам

«**Не́ба над Берлі́нам**» () — французска-нямецкі мастацкі фільм 1987 года, пастаўлены Вімам Вендэрсам. Адна з найбольш вядомых прац рэжысёра.

Прэм’ера карціны адбылася 17 мая 1987 года ў межах конкурснай праграмы 40-га Канскага кінафестывалю, дзе была ўдастоена .

У заключных тытрах фільма ўказана, што ён «*прысвячаецца ўсім былым анёлам, але асабліва Ясудзіро, Франсуа і Андрэю*». Гаворка ідзе пра кінарэжысёраў Ясудзіро Одзу, Франсуа Труфо і Андрэя Таркоўскага.

## Сюжэт 
Два анёлы — Даміэль і Касіэль, адны з многіх такіх жа, як яны — чытаюць патаемныя думкі людзей, атрымліваюць асалоду ад сваёй свабоды і адначасова трохі зайздросцяць смяротным, бо самі яны асуджаны на несмяротнасць. У свеце анёлаў няма часу і няма фізічных адчуванняў, а ёсць толькі дух і думка. Пакахаўшы цыркавую акрабатку Марыён, Даміэль выбірае нявечную зямную любоў і жыццё, з усімі слабасцямі і недасканаласцю.

## Акцёрскі склад 
## Крытыка 
Вядомы амерыканскі кінакрытык Роджэр Эберт адзначыў фільм чатырма зоркамі з чатырох магчымых і занёс ў свой спіс «Выдатных фільмаў». 

## Узнагароды 
Паводле інфармацыі сайта «Internet Movie Database» фільм быў адзначаны 19 кінаўзнагародамі і яшчэ 14 намінацыямі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Фільмы Францыі 1987 года
Катэгорыя:Фільмы Германіі 1987 года
Катэгорыя:Фэнтэзійныя фільмы 1987 года
Катэгорыя:Фільмы-драмы 1987 года
Катэгорыя:Фільмы-меладрамы 1987 года
Катэгорыя:Фэнтэзійныя фільмы Францыі
Катэгорыя:Фільмы-драмы Францыі
Катэгорыя:Фільмы-меладрамы Францыі
Катэгорыя:Фэнтэзійныя фільмы ФРГ
Катэгорыя:Фільмы-драмы ФРГ
Катэгорыя:Фільмы-меладрамы ФРГ
Катэгорыя:Фільмы Віма Вендэрса
Катэгорыя:Фільмы, музыку да якіх напісаў Юрген Кніпер
Катэгорыя:Фільмы на нямецкай мове
Катэгорыя:Фільмы на французскай мове
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Фільмы на іспанскай мове
Катэгорыя:Фільмы на іўрыце
Катэгорыя:Фільмы на турэцкай мове
Катэгорыя:Фільмы на японскай мове
Катэгорыя:Фільмы пра Берлін
Катэгорыя:Фільмы пра Берлінскую сцяну
Катэгорыя:Фільмы пра анёлаў
Катэгорыя:Фільмы — лаўрэаты прэміі «Незалежны дух» за найлепшы міжнародны фільм
Катэгорыя:Выдатныя фільмы (Роджэр Эберт)
Лепельскія курганныя могільнікі

**Лепельскія курганныя могільнікі** — археалагічныя помнікі — курганныя могільнікі ў наваколлі воз. Лепельскае Ленельскага р-на Віцсбскай вобл.

## Курганны могільнік—1 
Знаходзіцца каля в. Занькі. Мясцовая назва — **Валатоўкі**. Больш за 100 курганоў дыяметрам 5—20 м, вышынёй 0,7—4,5 м, вакол некаторых прасочваюцца раўкі. У 1853—1890 гг. М. Ф. Кусцінскі даследаваў 9 насыпаў. Пахавальны абрад — трупапалажэнне, суправаджальны інвентар адсутнічаў. У 1981 г. могільнік абследаваў Ю. А. Заяц.

## Курганны могільнік—2 
Знаходзіцца на на беразе канала паміж азёрамі Лепельскае і Проша. Было 3 курганы, цяпер не існуе. У 1887 г. М. Ф. Кусцінскі даследаваў 3 насыпы. Пахавальны абрад — трупапалажэнне. У жаночым пахаванні знойдзены 2 драцяныя бронзавыя бранзалеты з нанізанымі пацеркамі, сярод якіх 2 шкляныя з пазалотай і 8 паставых рознакаляровых, бронзавы спіральны пярсцёнак, 7 сярэбраных скроневых пярсцёнкападобных кольцаў з разамкнутымі канцамі, 80 зялёных дробных пацерак. Датуецца XI—XII стст.

## Курганны могільнік—3 
Знаходзіцца паміж воз. Бароўна і р. Ула, непадалёку ад месца ўпадзення ў воз. Лепельскае. Было 7 насыпаў. У 1860 М. Ф. Кусцінскі даследаваў самы вялікі. Выяўлены трупапалажэнні мужчыны, жанчыны і дзіцяці, якія размяшчаліся на розных узроўнях насыпу. Пахавальны інвентар: бронзавыя спражка і пярсцёнкі, каралі з бісеру.

## Літаратура 
* Вайцяховіч, А. В. Лепельскія могільнікі / А. В. Вайцяховіч // Археалогія Беларусі: энцыклапедыя: у 2 т. / [склад. Ю. У. Каласоўскі; рэдкал.: Т. У. Бялова (гал. рэд.) і інш.]. Т. 2: Л — Я. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2009. — 492, [1] c. — С. 12—13. — ISBN 978-985-11-0354-2.
* Кустинский, М. Ф. Из заметок о курганах Лепельского уезда // Полоцкие епархиальные ведомости. — 1903. — № 7. — С. 232 — 235.

Катэгорыя:Курганныя могільнікі Лепельскага раёна
Усходнія балты

**Лета-літоўскія плямёны** — плямёны, якія былі прамымі продкамі сучасных латышоў і літоўцаў. Тэрмін з’яўляецца ўмоўным і не быў саманазвай **усходніх балтаў**.

## Гісторыя 
Паводле даных гістарычнай дыялекталогіі, прабалцкая супольнасць гаворак існавала ўжо ў II-м тыс. да н.э., у канцы таго ж тысячагоддзя, як мяркуецца, яна падзялілася на 3 буйныя дыялектна-племянныя групоўкі: заходнюю, сярэдзінную (усходнюю), дняпроўскую.

У раннім сярэдневякоўі да заходніх балтаў належалі плямёны прусаў, яцвягаў, галіндаў, скальваў, куршаў; з дняпроўскіх балтаў у пісьмовых дакументах зафіксавана толькі племя голядзь, якое жыло ў цяперашнім Падмаскоўі, на р. Пратва. 3 племянных саюзаў сярэдзінных (усходніх) балтаў у «Кведлінбургскіх аналах» пад 1009 г. і ўсходнеславянскіх летапісах XI ст. ўпершыню згадваецца «літва», у раннім сярэдневякоўі вядомы земгалы, жэмайты, латгалы, аўкштайты і селы. Літва і латгалы часткова засялялі таксама ўскраінныя землі Беларусі, і таму ў далейшым мелі дачыненне да этнагенезу беларусаў. Падчас барацьбы ў XIII ст. з Лівонскім (Інфлянцкім) ордэнам адбывалася кансалідацыя латгалаў, селаў, земгалаў у латышскую народнасць, у склад якой увайшлі таксама асіміляваныя куршы (заходнія балты) і лівы (фіна-угры). 3 XIII ст. ішла інтэграцыя племянных саюзаў літвы, аўкштайтаў і жэмайтаў чаму спрыяла ўтварэнне Вялікага Княства Літоўскага, пры асіміляцыі ўскраінных земгалаў, куршаў, бежанцаў з прускіх і яцвяжскіх зямель адбывалася фарміраванне літоўскай народнасці.

Адначасова, пачынаючы з XI ст. і да XIX ст., на тэрыторыі летапіснай Літвы, у раннім сярэдневякоўі прадстаўленай у значнай меры культурай усходнелітоўскай курганоў пранікала ўсходнеславянскае насельніцтва (найперш крывічы), што вяло да славянізацыі (беларусізацыі) у моўнай сферы і да скарачэння этнічнай тэрыторыі літоўцаў. Часам у літаратуры лета-літоўцамі памылкова называюць усіх старажытных балтаў.

## Літаратура 
* Гимбутас, М. Цивилизация Великой Богини: мир Древней Европы: перевод / Мария Гимбутас. — М.: Росспэн, 2006. — 570, [2] с. — (Гендерная коллекция — зарубежная классика). — ISBN 5-8243-0600-1.
* Зайкоўскі, Э. М. Лета-літоўскія плямёны / Э. М. Зайкоўскі // Археалогія Беларусі: энцыклапедыя: у 2 т. / [склад. Ю. У. Каласоўскі; рэдкал.: Т. У. Бялова (гал. рэд.) і інш.]. Т. 2: Л — Я. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2009. — 492, [1] c. — С. 13—14. — ISBN 978-985-11-0354-2.
* Финно-угры и балты в эпоху средневековья / [Л. А. Голубева, В. А. Могильников, В. В. Седов, Р. Л. Розенфельдт]. — М.: Наука, 1987. — 509, [1] с., [4] л. ил. — (Археология СССР)

Катэгорыя:Балты
Катэгорыя:Гісторыя Латвіі
Катэгорыя:Гісторыя Літвы
Катэгорыя:Гісторыя Беларусі
Валянцін Андрэевіч Ліхапол

**Валянцін Андрэевіч Ліхапол** (нар. , с. Івашкіўка, Чарнігаўская вобласць, УССР) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыў у 1967 годзе Кіеўскі мастацкі інстытут (выкладчык ). З 1967 года працаваў у Чарнігаўскім філіяле інстытута «Дзіпраграмадзянпрамбуд»; з 1971 года архітэктар, пасля галоўны архітэктар праектаў у Гомельскім аддзеле «Белкааппраекта»; помнік загінулым воінам-інтэрнацыяналістам (1997—1998, будаўніцтва ў 1998—2002); царква Іверскага абраза Маці Божай (1997—1999, будаўніцтва ў 1999—2003); храм у гонар свяціцеляў Кірыла і Лаўрэнція ў Тураве (2008, саўтары М. В. Ліхапол, А. В. Ліхапол); храм у гонар Абраза Божай Маці «Скорапаслушніцы» ў Гомелі (2008, саўтары М. В. Ліхапол, А. В. Ліхапол).

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары XXI стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Гомеля
Катэгорыя:Архітэктары Турава
Лепельскія стаянкі

**Лепельскія стаянкі** — археалагічныя помнікі эпохі мезаліту каля г. Лепель Віцебскай вобласці.

## Стаянка—1 
Стаянка грэнскай культуры на заходнім беразе воз. Лепельскае, ва ўрочышчы Пясчаніца, на левым беразе ручая, што злучае Святое і Лепельскае. Выявіў у 1981 г., даследаваў 498 м2, у 1989—1990 гг. У. П. Ксяндзоў. Памеры 150х30 м. Культурны пласт 0,2 м. Знойдзены крамянёвыя разцы, скрабкі, наканечнікі стрэл, скоблі, выемчата-зубчастыя прылады, адбівальнік, рэтушоры, адшчэпы, пласціны, нуклеусы, фрагменты ляпной керамікі жалезнага веку. Датуецца VIII—VII тыс. да н.э., жалезным векам.

## Стаянка—2 
Знаходзіцца на заходнім беразе воз. Лепельскае, на правым беразе ручая, што злучае азёры Святое і Лепельскае. У літаратуры вядома над назвамі *Вусце Эсы*, *Жарцы*. Выявіў у 1966 г. І. М. Ціханенкаў. Культурны пласт разбураны ў выніку гаспадарчых работ. Знойдзены постсвідэрскія наканечнікі стрэл, вуглавы разец, мікраскрабок, прылады-ўкладышы, пласціны і адшчэпы з рэтушшу і без яе.

## Літаратура 
* Ксяндзоў, У. П. Лепельскія стаянкі / У. П. Ксяндзоў // Археалогія Беларусі: энцыклапедыя: у 2 т. / [склад. Ю. У. Каласоўскі; рэдкал.: Т. У. Бялова (гал. рэд.) і інш.]. Т. 2: Л — Я. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2009. — 492, [1] c. — С. 13. — ISBN 978-985-11-0354-2.
* Тихоненков, И. М. Новые данные по каменному веку Северной Белоруссии / И. М. Тихоненков // Археологические открытия 1969 года / АН СССР, Ин-т археологии; [отв. ред. Б.А. Рыбаков]. — М.: Наука, 1970. — 456 с.: ил.

Катэгорыя:Стаянкі Лепельскага раёна
Катэгорыя:Грэнская культура
Бывайце, дзеці

«**Быва́йце, дзе́ці**» () — аўтабіяграфічная драма Луі Маля, пастаўленая ў 1987 годзе.

Прэм’ера карціны адбылася 31 жніўня 1987 года ў межах конкурснай праграмы 44-га Венецыянскага кінафестывалю, дзе фільм быў удастоены галоўнай узнагароды — Залатога венецыянскага льва.

## Сюжэт 
Другая сусветная вайна, Францыя акупавана нацыстамі. Напярэдадні Божага нараджэння 1943 года падлетак Жульен Кантэн накіроўваецца з Парыжа ў каталіцкі каледж. Неўзабаве ў гэты каледж прыбываюць яшчэ тры хлопчыкі, адзін з якіх, Жан Банэ, становіцца сябрам Жульена. Аднаго разу Жульен даведваецца сакрэт Жана: той з’яўляецца габрэем і хаваецца ў каледжы пад чужым імем. Паступова Жульен пачынае разумець, што такое антысемітызм, і тое, што святары хаваюць дзяцей, якія знаходзяцца ў небяспецы. Калі гестапа па чыёйсьці наводцы выяўляе ўчынак настаяцеля і яго разам з габрэйскімі дзецьмі вязуць на смерць, гэта становіцца для Жульена страшным ударам на ўсё жыццё.

## Акцёрскі склад 
## Крытыка 
Вядомы амерыканскі кінакрытык Роджэр Эберт адзначыў фільм чатырма зоркамі з чатырох магчымых і занёс у свой спіс «Выдатных фільмаў». Карціна ўвайшла ў Ватыканскі спіс фільмаў.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Фільмы Францыі 1987 года
Катэгорыя:Фільмы-драмы Францыі
Катэгорыя:Ваенныя фільмы
Катэгорыя:Гістарычныя фільмы Францыі
Катэгорыя:Гістарычныя фільмы Германіі
Катэгорыя:Фільмы ФРГ
Катэгорыя:Фільмы Луі Маля
Катэгорыя:Фільмы на французскай мове
Катэгорыя:Фільмы на нямецкай мове
Катэгорыя:Фільмы пра Другую сусветную вайну
Катэгорыя:Фільмы пра Халакост
Катэгорыя:Фільмы пра хрысціянства
Катэгорыя:Фільмы — лаўрэаты прэміі «Залаты леў»
Катэгорыя:Фільмы — лаўрэаты прэміі «Сезар» за найлепшы фільм
Катэгорыя:Выдатныя фільмы (Роджэр Эберт)
Катэгорыя:Ватыканскі спіс фільмаў
Катэгорыя:Фільмы пра Францыю
Катэгорыя:Фільмы Германіі 1987 года
Катэгорыя:Фільмы Італіі 1987 года
Катэгорыя:Фільмы-драмы 1987 года
Касцёл Найсвяцейшага Сэрца Ісуса і Святога Іасафата (Занявічы)

**Касцёл Найсвяцейшага Сэрца Ісуса і Святога Іасафата** — мураваны каталіцкі храм у вёсцы Занявічы Гродзенскага раёна Гродзенскай вобласці. Размяшчаецца на могілках за 1 км на ўсход ад вёскі Занявічы (Літвінкі). Помнік архітэктуры неакласіцызму.

## Гісторыя 
Пабудаваны i асвечаны ў 1917 г. з цэглы паводле праекта, распрацаванага ў 1908 г.

Першым пробашчам заснаванай у 1917 г. занявіцкай парафіі стаў кс. Юзаф Бяляўскі. У 1918—1924 гг. пробашчам быў кс. Эдмунд Хлявінскі, затым кс. Антоній Аўдыцкі (1924—1932 гг.), а з 1932 па 1939 г. — кс. Нікадзім Пахалко, які на пачатку вайны выехаў у Літву. Праз два месяцы ў парафію прыехаў кс. Юзаф Мацяеўскі.

У савецкія часы святыня дзей­нічала, але ў перыяд з 1944 па 1954 г. у ёй не было святара. Кс. пробашч Юзаф Мацяеўскі быў вязнем савецкіх лагераў, але потым вярнуўся ў парафію і працягваў душпастырскую паслугу да сваёй смерці ў 1984 г.

Рэстаўрыраваны ў 1989 г. Грунтоўны рамонт святыні быў праведзены ў 1993 г. У 1990 і 1999 гадах айцы рэдэмптарысты ўсталявалі перад касцёлам місійныя крыжы.

## Архітэктура 
Квадратны ў плане аб’ём пад двухсхільным дахам на галоўным фасадзе аформлены магутным чатырохкалонным порцікам утрыраванага тасканскага ордэра з высокім і масіўным антаблементам і трохвугольным франтонам над ім. Бакавыя фасады і алтарная сцяна рытмічна расчлянёны высокімі арачнымі аконнымі праёмамі і блендамі, дэкарыраванымі ліштвамі, ніжнімі панэлямі, апяразаны цягамі і прафіляваным карнізам. У дэкоры выкарыстаны вуглавая рустоўка, простага профілю карніз і цягі. У апсідзе, перакрытай плоскай столлю залы, адасоблена сакрысція.

## Літаратура 
* Кулагін А. М. Каталіцкія храмы Беларусі: Энцыкл. даведнік / А. М. Кулагін.

## Спасылкі 
* Заневічы — парафія Найсвяцейшага Сэрца Пана Езуса i св. Язафата — http://catholic.by/
* 

Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў стылі неакласіцызм
Катэгорыя:Занявічы (Гродзенскі раён)
Катэгорыя:Касцёлы Гродзенскага раёна
Катэгорыя:Касцёлы Гродзенскай дыяцэзіі
Катэгорыя:1917 год у Беларусі
Parta.by

**PARTA.BY** — першая беларуская нацыянальная сацыяльная сетка, створаная ў 2008 годзе. Праект быў прысвечаны пошуку былых аднакласнікаў і
аднакурснікаў, якія калі-небудзь вучыліся на тэрыторыі Рэспублікі Беларусь. У базе даных праекта знаходзілася больш за  населеных пунктаў і звыш  навучальных устаноў Беларусі.

## Асаблівасці 
* Шматмоўнасць
* Магчымасць выбару карыстальнікам аднаго з некалькіх дызайнаў
* Наяўнасць унікальных напрамкаў працы — «Пераменка» (гісторыі, навіны, жарты), «Зоркі» (зарэгістраваныя на сайце зоркі беларускай эстрады)
* Найбольш поўны спіс навучальных устаноў Беларусі сярод сайтаў байнэта

## Гісторыя 
Створана 5 лютага 2008 года. Стваральнікам і ўладальнікам з’яўляўся індывідуальны прадпрымальнік Сарокін Е. А.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Наведвальнасць PARTA.BY  
* PARTA в BYNET  Deutsche Welle 
* Знакомимся по-белорусски  techlabs.by 
* Стартовала новая викторина на PARTA.BY  techlabs.by 
* PARTA.BY запустила дневники  techlabs.by 
* PARTA.BY объявила «Христофорину»  techlabs.by 
* Сябры, сваякі, суседзі… // Звязда № 35 (26148), 22 лютага 2008 года

Катэгорыя:Сацыяльныя сеткі
Катэгорыя:Байнэт
Касцёл Узвышэння Святога Крыжа (Макараўцы)

**Касцёл Узвышэння Святога Крыжа** — драўляны каталіцкі храм у аграгарадку Макараўцы Бераставіцкага раёна Гродзенскай вобласці. Размяшчаецца ў цэнтры паселішча, на могілках, побач з былой сядзібай Хрусціцкага. З 2011 года касцёл мае статус помніка архітэктуры 3 катэгорыі.

## Гісторыя 
У 1767 годзе, калі маёнтак Уснарж належаў Ганне Вашчынскай, тут была пабудавана капліца.

Парафія заснавана ў 1795 годзе. Дазвол на пабудову ва Уснаржы касцёла 28 мая 1793 года падпісаў віленскі біскуп Ігнацы Масальскі. Касцёл быў асвечаны 23 чэрвеня 1795 года кс. канонікам Юзафам Свяржынскім. Побач пастаўлена мураваная званіца.

У пачатаку ХХ стагоддзя Уснарж атрымаў статус самастойнай парафіі.

У 1950 годзе пробашч касцёла кс. Алаізій Тамковіч быў арыштаваны, а плябанію ўлады прыстасавалі пад ашчадную касу і жыллё для школьных настаўнікаў. Касцёл дзейнічаў увесь час, нават тады, калі тут не было свайго пробашча (прыязджаў ксёндз з Адэльска).

У 1989—1991 гадах касцёл быў адноўлены дзякуючы намаганням тагачаснага пробашча кс. Венантыя Вількаша, потым — кс. Яраслава Грынашкевіча.

Пад плябанію цяпер выкары­стоўваецца дом былой парафіянкі, якая пасля сваёй смерці завяшчала будынак для гэтай мэты. Ён стаіць насупраць плябаніі, якую ў 2001—2002 гадах вярнулі парафіі; сёння тут знаходзяцца класы для катэхетычных заняткаў.

У 2006—2008 гадах касцёл і парафіяльныя будынкі былі газіфікаваны. У 2009—2011 гадах адбыўся ўнутраны рамонт святыні з заменай дзвярэй і вокнаў. У 2010 годзе быў грунтоўна адрамантаваны арган.

## Архітэктура 
Архітэктура помніка вырашана ў традыцыях народнага дойлідства. Два рознавялікія ашаляваныя зрубы (асноўны аб’ём і апсіда) накрыты агульным дахам з трохвугольнымі застрэшкамі над стыкамі аб’ёмаў. Маленькія сакрысціі з самастойным пакрыццём. Фасады дэкарыраваны падкарнізнай і падваконнай разной аркатурай, фігурнай рамай і крыжом на фоне шалёўкі франтона «ў елку». Бакавыя фасады расчлянёны высока ўзнятымі прамавугольнымі аконнымі праёмамі і вертыкальнымі брусамі-сцяжкамі ў прасценках.

У інтэр’еры бэлькі з укосінамі пад плоскай столлю візуальна чляняць прастору храма на апсіду, галоўны і бакавыя нефы, нартэкс, галерэю хораў над ім. Пластыка-дэкаратыўным акцэнтам інтэр’ера з’яўляюцца тры драўляныя алтары, выкананыя ў стылі барока. У глыбіні апсіды на высокім подыуме пастаўлена барочная карынфская каланада, якая разам з вязкамі пілястраў нясе крапаваны антаблемент з пуцці. Па баках алтара стукавыя паліхромныя скульптуры святых Пятра і Паўла. Вынесеныя ў залу бакавыя меншыя алтары падобнай мастацка-стылёвай трактоўкі. За ажурнай балюстрадай хораў арган.

## Літаратура 
* Кулагін А. М. Каталіцкія храмы Беларусі: Энцыкл. даведнік / А. М. Кулагін.

## Спасылкі 
* Макараўцы — парафія Узвышэння Святога Крыжа — http://catholic.by/
* 

Катэгорыя:Макараўцы (Бераставіцкі раён)
Катэгорыя:Касцёлы Бераставіцкага раёна
Катэгорыя:Касцёлы Гродзенскай дыяцэзіі
Катэгорыя:1795 год у Беларусі
Катэгорыя:Драўляныя касцёлы Беларусі
Дрыжнік вялікі

**Дры́жнік вялікі** (*Briza maxima*) — від кветкавых раслін роду  сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Аднагадовая травяністая расліна вышынёй 20—60 см з валасістым каранямі і галінастымі ад асновы сцёбламі. Лісце простае, лінейна-ланцэтнай формы, з гладкім краем, шурпатае зверху, сядзячае, чаргаванае па даўжыні сцябла. Каласкі яйцападобнай формы, складзеныя з 5—20 кветак, пукатыя, з залаціста-ружовым потым бураватым адценнем, сабраныя у мяцёлку. Плод — зярняўка.

## Распаўсюджанне і экалогія 
Радзімай расліны лічыцца Міжземнамор’е. Як заносная, сустракаецца ў іншых рэгіёнах. На тэрыторыі Беларусі інтрадуктавана ў 1940-я гады ў Цэнтральным батанічным садзе Акадэміі навук БССР. Цвіце ў ліпені. Зімаўстойлівы від. Выкарыстоўваецца ў якасці дэкаратыўнай.

## Літаратура 
*  — С. 217.

## Спасылкі 
* 
* *Briza maxima* L. // ООПТ России 
* Herbarium of Vascular Plants of the Komarov Botanical Institute (LE)

Катэгорыя:Метлюжковыя
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Флора Міжземнамор’я
Катэгорыя:Дэкаратыўныя расліны
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Касцёл Святога Казіміра (Путрышкі)

**Касцёл Святога Казіміра** — драўляны каталіцкі храм у аграгарадку Путрышкі Гродзенскага раёна Гродзенскай вобласці. Размяшчаецца ў цэнтры вёскі.

## Гісторыя 
Вернікі з вёскі Путрышкі адносіліся да пабернардынскай парафіі г. Гродна. З восені 1997 г. сюды прыязджаў пробашч з Гожы кс. Антоні Саміла, які распачаў будаўніцтва касцёла. Да гэтага часу парафіяне збіраліся на супольную св. Імшу ў мясцовым клубе. Самастойная парафія пад тытулам св. Казіміра была заснавана 21 жніўня 2000 г., і з 2001 г. пачалося будаўніцтва новага драўлянага касцёла з рысамі неаготыкі. У 2002 г. удалося закласці фундамент і частку драўляных апор святыні. У выніку трагічных падзей адыходзіць да Пана кс. Антоні Саміла, і апекавацца касцёлам пачынае кс. Віктар Велівіс, які да гэтага часу з’яўляецца яго пробашчам. Вясной 2003 г. былі пабудаваны сцены і вежа святыні. З 2003 г. парафіяне збіраюцца на супольную малітву ў касцёле.

Восенню 2004 г. распачалося будаўніцтва парафіяльнага дома.

## Архітэктура 
Храм пабудаваны на ўзвышшы на ўсходняй ускраіне вёскі, пры выездзе на Аульс. Арыентавана алтаром на паўднёвы ўсход.

Прасторава развітая крыжовая ў плане аб’ёмная кампазіцыя храма складаецца з цэнтральнага прамавугольнага зруба, пяціграннай апсіды, нізкіх бакавых сакрысцій, прамавугольных крылаў трансепта. Перакрыжаванне стромкіх двухсхільных дахаў адзначана шатровай сігнатуркай. Да фасада далучана двух’ярусная (васьмярык на чацверыку) шатровая званіца. Гарызантальна ашаляваныя фасады парэзаны прамавугольнымі і стральчатымі аконнымі праёмамі, круглымі люкарнамі.

Над уваходам навісае балкон арганных хораў. Ваконныя праёмы касцёла аздоблены вітражамі: у прэсбітэрыі — св. Пётр (злева), Святы Дух (у цэнтры) і св. Павел (справа) — на ахвяраванні сям’і Эйсмант; у тарцах трансепта — Хрост Пана і Цуд у Кане Галілейскай; на левай сцяне — свв. Евангелісты Лука і Мацвей, на правай — свв. Ян і Марк; над нартэксам — св. Казімір (злева), Маці Божая Ружанцовая (у цэнтры) і св. Максімільян Кольбэ (справа).

У 2006 г. касцёльны ўчастак быў абнесены агароджай на цагляных слупах .

## Літаратура 
* Кулагін А. М. Каталіцкія храмы Беларусі: Энцыкл. даведнік / А. М. Кулагін.

## Спасылкі 
* Путрышкі — парафія Св. Казіміра — http://catholic.by/
* 

Катэгорыя:Путрышкі
Катэгорыя:Касцёлы Гродзенскага раёна
Катэгорыя:Касцёлы Гродзенскай дыяцэзіі
Катэгорыя:2006 год у Беларусі
Катэгорыя:Драўляныя касцёлы Беларусі
Хагібіс (тайфун)

**«Хагібіс»** — тайфун, які ўтварыўся ў Ціхім акіяне ў кастрычніку 2019 года і абрынуўся на Японскія астравы.

«Хагібіс» ударыў па асноўнай тэрыторыі Японіі 12-13 кастрычніка і прайшоў па ціхаакіянскім узбярэжжы галоўнага вострава краіны Хансю. Тайфун прынёс з сабой шквалісты вецер з парывамі да 40 метраў у секунду і ліўневыя дажджы, якія выклікалі апоўзні і паводкі. Найбольшая колькасць загінулых і пацярпелых прыпадае на прэфектуры Фукусіма і Міягі на паўночным усходзе Хансю, а таксама на прэфектуру Канагава, якая прымыкае да Токіа з паўднёвага захаду. Сталічныя аэрапорты 12 кастрычніка спанілі працу, чыгуначныя зносіны былі абмежаваныя. Па меншай меры 77 чалавек загінулі.

Катэгорыя:Тайфуны
Катэгорыя:Катастрофы 2019 года
Катэгорыя:2019 год у Японіі
Катэгорыя:Кастрычнік 2019 года
Крываўнік дабрародны

**Крываўнік дабрародны**, **Крываўнік шляхетны**, **Крываўнік Гербера** (*Achilléa nóbilis*) — від травяністых раслін роду  сямейства Астравыя.

## Біялагічнае апісанне 
Крываўнік шляхетны — шматгадовая расліна.

Вышыня расліны складае 20-50 сантыметраў.

Сцябло простае, шаравата-зялёнае.

Лісце шматкроць падзеленае на ніткападобныя долі, у абрысе даўгавата-эліптычнае. Ніжнія лісце на кароткіх хвосціках, да 4 см даўжынёй, верхняе — сядзячае, меншых памераў.

Кошыкі сабраны ў складаныя шчыткі. Кветкі бруднавата-жоўтыя, язычкі краявых кветак белыя, паўкруглыя.

## Экалогія і распаўсюджанне 
Распаўсюджаны ў чарназёмнай зоне еўрапейскай часткі Расіі, Перадкаўказзі, Заходняй Сібіры.

## Таксанамія 
## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Пустазелле
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Крываўнік
Лецкаўшчына (археалагічны помнік)

**Лецкаўшчына** — археалагічны помнік — селішча на паўднёва-заходняй ускраіне в. Лецкаўшчына (Мінскі раён), на захадзе і поўдні ад яе на левым беразе р. Пціч, асобнымі месцамі ў яе лукавінах на правым беразе. 

Культурны пласт у месцах шурфовак 0,25—0,4 м, у абрывах берага да 0,5—0,6 м. Плошча 1,6 га. Адкрылі ў 1991 г. Ю. А. Заяц і У. М. Мілюцін. Раскопкі не праводзіліся. Знойдзены фрагменты глінянага посуду другой паловы X — пачатку XIII стст. і XVI—XVIII стст. У 1894 г. на тэрыторыі селішча селянін знайшоў манетны скарб, які складаўся з 502 дырхемаў 816 і 911 гадоў, а таксама з 60 манет, прыналежнасць якіх не была вызначана па прычыне дрэннага іх стану.

## Літаратура 
* [Заяц, Ю. Археалагічныя помнікі в. Прылукі і наваколля / Юрый Заяц // Жыццё Айчыне, гонар нікому: матэрыялы Міжнар. навук. канф., прысвеч. 180-годдзю з дня нараджэння Эмерыка фон Гутэн-Чапскага, Мінск, 1618 сакавіка 2009 г. / рэдкал.: І. Кароль, І. Гатальскі. — Мінск, 2010. — С. 194—199.]
* Заяц, Ю. А. Лецкаўшчына / Ю. А. Заяц // Археалогія Беларусі: энцыклапедыя: у 2 т. / [склад. Ю. У. Каласоўскі; рэдкал.: Т. У. Бялова (гал. рэд.) і інш.]. Т. 2: Л — Я. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2009. — 492, [1] c. — С. 12—13. — ISBN 978-985-11-0354-2.
* Марков, А. Топография кладов восточных монет (сасанидских и куфических) / Сост. А. Марков. — СПб.: Тип. Имп. Акад. наук, 1910. — [4], IV, 149 с.

Катэгорыя:Селішчы Мінскага раёна
Катэгорыя:Скарбы Беларусі
Belqi

**«belqi»** (стылізацыя пад  — вавёркі) — беларуская сістэма , якая з’явілася ў 2013 годзе і была прызначаная для ажыццяўлення плацяжоў у Інтэрнэце. Мела магчымасць аплаты больш як 50 тысяч паслуг. Запушчана «Пріорбанк» ААТ у супрацоўніцтве з расійскай сістэмай «». У спіс паслуг уваходзілі камунальныя плацяжы, папаўненне тэлефоннага рахунку, аплата анлайн-гульняў і функцый у сацыяльных сетках. Існавалі прыкладанні для асноўных мабільных платформаў. Валюта электроннага кашалька — эквівалент беларускага рубля. Эмісія электронных грошаў была спыненая з 1 кастрычніка 2018 года.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Абменны пункт Belqi
* Электронные деньги Belqi 

Катэгорыя:З’явіліся ў 2013 годзе
Катэгорыя:Байнэт
Катэгорыя:Электронная камерцыя
Артэмія

**Артэмія** (*Artemia salina*) — від шчэлепаногіх ракападобных.

## Апісанне 
Цела паўпразрыстае, адносна шырокае, з 11 пар ног. Памеры могуць дасягаць 1,5 см. Лістападобныя канеч­насці вы­конваюць функ­цыі ды­ха­ння і пад­го­ну ежы. Ан­тэны ў сам­ца ператвораны ў хапальныя ор­га­ны і слу­жаць для ўтрымання сам­кі ў час спа­рва­ння.

## Пашырэнне 
Рачок жыве ў марскіх ліманах і плыткіх салёных азёрах стэпавай і паўпустыннай зон Еўразіі, дзе можа дасягаць даволі высокай колькасці. Раней *Artemia salina* лічылася касмапалітам, аднак храмасомны аналіз выявіў комплекс больш чым з шасці відаў.

## Асаблівасці біялогіі 
У залежнасці ад салёнасці вады рачкі, што жывуць у розных вадаёмах, адрозніваюцца знешнім выглядам. Чым вышэйшая канцэнтрацыя солей у вадзе, тым менш выражаны ў іх прыдаткі ў задняй частцы цела. Таксама ўзровень салёнасці ўплывае на суадносіны даўжынь груднога і брушнога аддзелаў цела і ступень развіцця антэн.

Кормяцца мікраскапічнымі водарасцямі. Пры недахопе водарасцей рачкі каламуцяць донны асадак і адфільтроўваюць з яго бактэрый.

Акрамя палавога размнажэння для іх характэрны таксама і партэнагенез.

## Выкарыстанне 
Лёгка разводзіцца ў акварыумах, выкарыстоўваецца як корм для дэкаратыўных і прамысловых відаў рыб.

## Літаратура 
* Жизнь животных. — 2-е изд. — М.: Просвещение, 1988. — Т.2. — 447 с.

## Спасылкі 
* Большая российская энциклопедия  

Катэгорыя:Шчэлепаногія
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1758 годзе
Рэшаль

**Рэшаль** (, ) — горад у Польшчы ў гістарычнай вобласці Вармія, уваходзіць у склад Кэнтшынскага павета Вармінска-Мазурскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Рэшаль. Займае плошчу 3,82 км². Насельніцтва 4 615 чалавек (на 2018).

## Славутасці 
* Касцёл Святых апосталаў Пятра і Паўла
* Замак у Рэшалі
Якаб (фільм, 1988)

«**Якаб**» () — румынскі фільм Мірчы Данелюка, які выйшаў на экраны ў 1988 годзе. Галоўную ролю выканаў Дорэл Візан.

Прэм’ера карціны адбылася 3 кастрычніка 1988 года ў Нью-Ёрку.

## Сюжэт 
Якаб жыве ў невялікай вёсцы ў Карпатах каля залатога рудніка і спрабуе выжыць.

## Узнагароды 
Паводле інфармацыі сайта «*Internet Movie Database*» фільм быў адзначаны 2 намінацыямі:

## Зноскі 
Катэгорыя:Фільмы-драмы Румыніі
Катэгорыя:Фільмы на румынскай мове
Касцёл Найсвяцейшага Сэрца Ісуса і Анёлаў Ахоўнікаў (Анжадава)

**Касцёл Найсвяцейшага Сэрца Ісуса і Анёлаў Ахоўнікаў** — мураваны каталіцкі храм у вёсцы Анжадава Ашмянскага раёна Гродзенскай вобласці.

## Гісторыя 
Сучасны касцёл з’явіўся на месцы касцёла Святога Казіміра, які быў пабудаваны ўладальнікам вёскі К. Манчынскім у 1736 годзе першапачаткова як капліца Тургельскай парафіі. З 1785 года касцёл (з 1807 года — у Табарышскай парафіі). Разбураны праціўнікамі каталіцтва ў 1865 годзе. У 1912 годзе пачалося будаўніцтва новага драўлянага храма, якое было спынена немцамі ў 1915 годзе. У маі 1917 года будаўніцтва працягнута і ў кастрычніку таго ж года скончана, адбыліся набажэнствы. Асвячоны 18 лістапада 1923 года.

У 1949 годзе савецкія ўлады закрылі касцёл, а ксяндза арыштавалі. У канцы ХХ стагоддзя святыню выкарыстоўвалі пад калгаснае сховішча, яна ўяўляла сабой жудасную руіну. Разбураны ў 1992 годзе.

Сённяшні касцёл пабудаваны ў 1995 годзе з цэглы. Асвечаны 17 верасня 1995 года.

## Архітэктура 
Твор архітэктуры постмадэрнізму. Вырашаны прамавугольным у плане аб’ёмам пад пакатым двухсхільным дахам. Да фасада далучана трохярусная чатырохгранная шатровая званіца, адзіны ярус якой адкрыты арачнымі прасветамі, другі прарэзаны паўкруглымі люкарнамі, трэці — высокімі арачнымі прасветамі. Бакавыя фасады рытмічна расчлянёны прамавугольнымі аконнымі праёмамі, аб’яднанымі высокай аркатурай.

## Літаратура 
* Кулагін А. М. Каталіцкія храмы Беларусі: Энцыкл. даведнік / А. М. Кулагін.

## Спасылкі 
* Анжадава — парафія Найсвяцейшага Сэрца Езуса i Анёлаў Ахоўнікаў — http://catholic.by/
* 

Катэгорыя:Анжадава
Катэгорыя:Касцёлы Ашмянскага раёна
Катэгорыя:Касцёлы Гродзенскай дыяцэзіі
Катэгорыя:1995 год у Беларусі
Касцёл Святога Казіміра (Першамайскі)

**Касцёл Святога Казіміра** — мураваны каталіцкі храм у пасёлку Першамайскі Лідскага раёна Гродзенскай вобласці.

## Гісторыя 
Мясцовая парафія заснавана 20 верасня 2001 года. Касцёл пачаў будавацца ў красавіку 2002 года. 4 сакавіка 2004 года касцёл быў асвечаны пад тытулам св. Казіміра. Праект святыні быў распрацаваны ў арцыбіскупскім праектна-будаўнічым бюро ў Баранавічах, а рэалізаваны з дапамогай нямецкага каталіцкага фонду «Рэнавабіс».

## Архітэктура 
Касцёл — гэта аднавежавы цагляны і атынкаваны храм, пабудаваны ў сучаснай трактоўцы неаготыкі. Святыня прамавугольная ў плане, безапсідная, прэсбітэрый фланкаваны дзвюма фігурнымі ў плане сакрыстыямі, злучанымі па-за алтаром праз катэхетычны клас. Аб’ём перакрыты адзіным двухсхільным металачарапічным дахам з вальмам над алтарнай часткай. Галоўны ўваход пазначаны чацверыковай вежай-званіцай пад двухсхільным дахам.
 
Залавы інтэр’ер перакрыты плоскай столлю, на алтарнай сцяне над табернаклем змешчаны тытульны абраз св. Казіміра ў атачэнні абразоў Найсвяцейшага Сэрца Марыі Панны (злева) і Божай Міласэрнасці (справа).

## Спасылкі 
* Першамайскі — Нецеч — парафія Св. Казіміра (с. Дуброўня) — http://catholic.by/

Катэгорыя:Першамайскі (Лідскі раён)
Катэгорыя:Касцёлы Лідскага раёна
Катэгорыя:Касцёлы Гродзенскай дыяцэзіі
Катэгорыя:2004 год у Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 2004 годзе
Лешня (археалагічныя помнікі)

**Лешня** — археалагічныя помнікі — курганныя могільнікі каля в. Лешня Мазырскага раёна Гомельскай вобласці.

## Курганны могільнік—1 
Знаходзіцца за 2 км ад вёскі, ва ўрочышчы Перахрэсце, на полі. 9 курганоў. У 1889 г. У. З. Завітневіч даследаваў 8 насыпаў вышынёй 0,4—1,6 м, дыяметрам 7—15 м. Пахавальны абрад — трупапалажэнне на гарызонце і ў ямах глыбінёй 0,9 м. У 4 курганах — рэшткі дамавін. Нябожчыкі арыентаваны галавой на захад. Суправаджальны інвентар — жалезны нож, сярэбраны медальён, бронзавыя і алавяныя кольцы, бронзавая спражка, 3 сердалікавыя пацеркі, адна — з горнага хрусталю, 2 трохкрамянёвыя скроневыя кольцы.

## Курганны могільнік—2 
Знаходзіцца ва ўрочышчы Буклеўка, за 2 км ад вёскі. 43 курганы. У 1889 г. У. З. Завітневіч даследаваў 13 насыпаў вышынёй 0,7—1,15 м, дыяметрам 7—9 м. Пахавальны абрад — трупапалажэнне на гарызонце (12) і ў яме глыбінёй 0,7 м (1). У 6 пахаваннях знойдзены рэшткі дамавін. Суправаджальны інвентар — жалезныя нажы, бронзавыя спражкі, кольцы, крэсіва з крэменем, сярэбранае кальцо.

## Літаратура 
* Завитневич, В. Из археологической экскурсии в Припятское Полесье // Чтения в Обществе истории и древностей российских. Кн. IV. — Киев, 1890.
* Лысенка, П. Ф. Лешня / П. Ф. Лысенка // Археалогія Беларусі: энцыклапедыя: у 2 т. / [склад. Ю. У. Каласоўскі; рэдкал.: Т. У. Бялова (гал. рэд.) і інш.]. Т. 2: Л — Я. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2009. — 492, [1] c. — С. 14. — ISBN 978-985-11-0354-2.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Могільнікі Мазырскага раёна
Драгічын (возера)

**Драгічын** — возера ў Беларусі, у Бабруйскім раёне Магілёўскай вобласці, у басейне ракі Вір. Знаходзіцца за 3 км у напрамку на паўднёвы ўсход ад горада Бабруйск, на тэрыторыі ландшафтнага заказніка мясцовага значэння «Дубоўскі каскад азёр».

Плошча воднай паверхні возера складае 0,16 км². Даўжыня 2,1 км, найбольшая шырыня 90.

## Літаратура 
*  — С. 207.
* 
* Ліст карты N-35-107. Выданне 1982 г.

## Спасылкі 
* Общая характеристика озёр Могилёвскойобласти // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 
* Морфометрические параметры озёр Могилёвскойобласти // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 

Катэгорыя:Азёры Бабруйскага раёна
Катэгорыя:Дубоўскі каскад азёр
Таццяна Фёдараўна Дзяругіна

**Таццяна Фёдараўна Дзяру́гіна** (, ) — вучоны ў галіне дэндралогіі, кандыдат біялагічных навук (1967). Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі БССР (1976).

## Біяграфія 
Нарадзілася 13 чэрвеня 1928 года ў Мінску. У 1952 годзе скончыла Беларускі тэхналагічны інстытут. З 1963 года ў Інстытуце эксперыментальнай батанікі Акадэміі навук БССР. У 1967 годзе абараніла кандыдацкую дысертацыю на тэму «Отношение древесных растений к влажности почвы». З 1970 года на пасадзе старэйшага навуковага супрацоўніка.

## Навуковая дзейнасць 
Т. Ф. Дзяругінай належаць навуковыя працы па біялогіі дрэвавых раслін, праблемах інтрадукцыі і акліматызацыі дрэў і хмызнякоў, вывучэнню іх анатоміі, марфалогіі і экалогіі, адносін да святла, вільгаці, якасці глебы, па тэорыі і практыцы ўвядзення ў лясную гаспадарку і зялёнае будаўніцтва і інш.

Сярод апублікаванага:
* Отношение древесных растений к влажности и кислотности почвы / Институт экспериментальной ботаники АН БССР; [ред. акад. АН БССР П. П. Роговой] — Минск: Наука и техника, 1966. (разам з А. Ф. Івановым і А. У. Панамаровай);
* Древесные растения и влажность почвы / Академия наук Белорусской ССР, Институт экспериментальной ботаники — Минск: Наука и техника, 1972. (разам з М. Д. Несцяровічам);
* *Иванов А. Ф., Кравченко Л. В., Дерюгина Т. Ф., Новикова А. А., Рахтеенко Л. И.* Биология древесных растений / Под ред. А. Ф. Иванова; Академия наук Белорусской ССР, Институт экспериментальной ботаники им. В. Ф. Купревича — Минск: Наука и техника, 1975. (у сааўтарстве);
* Сезонный рост лиственных древесных пород — Минск: Наука и техника, 1984. (манаграфія).

## Узнагароды 
* Дзяржаўная прэмія БССР 1976 года за цыкл прац па вывучэнню марфалагічных, фізіялагічных і біялагічных асаблівасцей дрэвавых.

## Літаратура 
*  

## Спасылкі 
* Дерюгина, Татьяна Федоровна (кандидат биологических наук) // Нацыянальная бібліятэка Беларусі
* Гісторыя лабараторыі прадукцыйнасці і ўстойлівасці раслінных супольнасцей // Інстытут эксперыментальнай батанікі імя В. Ф. Купрэвіча НАН Беларусі

Катэгорыя:Дэндролагі СССР
Катэгорыя:Дэндролагі Беларусі
Рын

**Рын** (, ) — горад у Польшчы ў рэгіёне Мазуры, уваходзіць у склад Гіжыцкага павета Вармінска-Мазурскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Рын. Займае плошчу 4,09 км². Насельніцтва 2 865 чалавек (на 2018).
Мікалай Кірылавіч Майструк

**Мікалай Кірылавіч Майструк** (нар. , в. Лепясы, Кобрынскі раён, Брэсцкая вобласць) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыў у 1980 годзе БПІ. Служыў у 1972—1974 гадах у Савецкай Арміі. У 1980—1984 гадах працаваў архітэктарам у «БелНДІдзіпрасельбудзе». У 1984—1993 гадах сакратар навуковага Савета, памочнік старшыні Дзяржбуда БССР. У 1993 годзе намеснік дырэктара МП «Жамчужына», у 1994—1997 гадах намеснік генеральнага дырэктара па праектаванні АТ «Стары Менск», у 1997—1999 гадах дырэктар прадпрыемства «Сен-Ко» ЗАТ «Белтэхэкспарт», у 1999—2005 гадах начальнік аддзела будаўніцтва, рэканструкцыі і развіцця СП ТАА «Мабільная лічбавая сувязь», у 2005—2008 гадах намеснік главы прадстаўніцтва, глава прадстаўніцтва ЗАТ «SKALA» Літоўскай Рэспублікі ў Рэспубліцы Беларусь, у 2008—2009 гадах намеснік генеральнага дырэктара ў ЗТАА «Лагістычны цэнтр Прылессе», з 2009 года начальнік аддзела праектна-каштарысных работ, намеснік дырэктара па праектна-каштарысных работах, першы намеснік дырэктара па перспектыўным развіцці і будаўніцтве, дырэктар ЗАТ «Інвест-Сістэм».

Член Саюза архітэктараў Беларусі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары XXI стагоддзя
Леанід Васілевіч Макарэвіч

**Леанід Васілевіч Макарэвіч** (нар. 5 красавіка 1939, в. Быцень, Слонімскі павет, Навагрудскае ваяводства, Польская Рэспубліка) — беларускі архітэктар. Заслужаны архітэктар Рэспублікі Беларусь (1999).

## Біяграфія 
Скончыў у 1969 годзе архітэктурнае аддзяленне будаўнічага факультэта БПІ. Працаваў у Баранавіцкім архітэктурна-канструктарскім аддзеле праектнага інстытута «Брэстграмадзянпраект».

## Творчасць 
Асноўныя працы: Дзіцячая паліклініка (у сааўтарстве з Р. Грынкевічам), кінатэатр «Кастрычнік» (1970, у сааўтарстве з Р. Грынкевічам, Спаса-Праабражэнскі сабор у Магілёве (2015), царква ў гонар Алексія Лельчыцкага ў аг. Сырод Калінкавіцкага раёна (2016) і інш.

## Узнагароды 
За вялікі асабісты ўклад у развіццё архітэктуры і горадабудаўніцтва Беларусі яму было прысвоена ганаровае званне «Заслужаны архітэктар Рэспублікі Беларусь» (1999). Лаўрэат прэміі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь «За духоўнае адраджэнне», якая была прысуджана за выдатную работу па аднаўленні храмаў і распрацоўцы новых праектаў. Узнагароджаны ордэнам Сергія Раданежскага, ордэнам Крыжа прападобнай Еўфрасінні Полацкай, медалём свяціцеля Кірылы Тураўскага і інш.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* Гребенчук, С. К. Макаревич Леонид Васильевич // Академики Брестчины / С. К. Гребенчук, А. А. Полонский. Брест : Брестская типография, 2003. С. 215.

## Спасылкі 
* Леанід Васілевіч Макарэвіч на сайце Праваслаўная архітэктура Беларусі 
* 5 красавіка 2019 г. — 80 гадоў з дня нараджэння Леаніда Васільевіча Макарэвіча (1939), заслужанага архітэктара Рэспублікі Беларусь (1999), лаўрэата прэміі «За духоўнае адраджэнне»

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары XXI стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Баранавічаў
Мазуры (рэгіён)

thumb|Тэрыторыя Мазур пазначана бледна-ружовым колерам
**Мазуры** (, ) — геаграфічны і гісторыка-культурны рэгіён у паўночна-ўсходняй частцы Польшчы. Ахоплівае тэрыторыю Мазурскага і Ілаўскага Паазер’я, адміністрацыйна ўваходзіць у склад Вармінска-Мазурскага ваяводства.

## Лакалізацыя 
Мазуры, у адрозненне ад Варміі, ніколі не складалі асобнай адміністрацыйнай адзінкі, ні царкоўнай, ні свецкай, збольшага, менавіта таму немагчыма вызначыць дакладныя гістарычныя межы рэгіёна. Выразныя межы рэгіён мае на паўднёвых участках (мяжуе з Мазовіяй), усходніх (мяжуе з Падляшшам і Сувальшчызнай) і ўздоўж большасці заходніх участкаў (мяжуе з Варміяй і Памераніяй). На астатніх участках рэгіён пераходзіць у Літву і Прусію. Сучаснае ўжыванне тэрміна Мазуры больш шырокае (турыстычнае) — Мазурамі называюць усю паўночна-ўсходнюю Польшчу, багатую на розныя водныя аб’екты — рэкі і азёры.

## Насельніцтва 
Мазуры — гэта тэрыторыя рассялення этнаграфічнай группы насельніцтва паўночна-ўсходняй часткі сучаснай Польшчы — мазураў, ад якіх і паходзіць назва краю. Жыхары Мазур, у адрозненне ад суседняй Варміі, у перыяд да Другой сусветнай вайны былі ў асноўным пратэстантамі, а дакладней — лютэранамі. Падчас Рэфармацыі і ўзнікла галоўнае адрозненне рэгіёну — вера, якая стала галоўнай адметнай рысай насельніцтва, якое пражывала ў Прусіі.

## Прырода 
Ландшафт рэгіёна сфарміраваўся каля 15-14 тыс. год таму падчас апошняга ледавіка. Самай высокай кропкай Мазур з’яўляецца Дылеўская гара — 312 метраў над узроўнем мора. Буйнейшымі азерамі краю з’яўляюцца Снярдвы — самае вялікае возера ў сучаснай Польшчы (113,8 м²).

## Турызм 
Турыстычнай славутасцю рэгіёна з’яўляецца поле Грунвальдскай бітвы, на якім у 1410 г. польска-літоўскія войскі разграміла крыжакоў.

Сетка рэк і суднаходных каналаў, якія злучаюць шматлікія азёры, з’яўляецца прывабным месцам для аматараў воднага спорту, яхтынга і актыўнага адпачынку. Многія азёры ідэальна падыходзяць для падводнага плавання.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гістарычныя вобласці Усходняй Прусіі
Катэгорыя:Гістарычныя вобласці Польшчы