open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
The Journal of Belarusian Studies

**The Journal of Belarusian Studies** («Джорнал ов беларусіан стадыз», «Часопіс беларускіх даследаванняў», раней вядомы як **The Journal of Byelorussian Studies**) — часопіс, які выдаецца Brill у супрацы з Цэнтрам Астрагорскага. Выдаваўся ў 1965-88 у Лондане на англійскай мове 1 раз у год. Адноўлены ў 2013.

Рэдактары Арнольд Мак-Мілін (1965—71), Джым Дынглі (1972—79), Пітэр Джон Мэё (1980—88), Яраслаў Крывой (з 2013).

Распаўсюджваўся ва ўніверсітэцкія і грамадскія бібліятэкі, навуковыя ўстановы, суполкі, таварыствы ў Англіі, ЗША, Канадзе, Ізраілі, Германіі, Польшчы і іншых краінах Усходняй Еўропы, а таксама на Беларусі (да пач. 1990-х г. знаходзіўся ў спецсховах). Дасылаўся індывідуальным падпісчыкам.

Друкаваў працы беларускіх даследчыкаў на эміграцыі і замежных вучоных па гісторыі Беларусі, беларусазнаўстве, беларускай культуры, літаратуразнаўстве, мовазнаўстве і інш. Публікацыі часопіса вызначаюцца грунтоўнай крыніцазнаўчай базай, выкарыстаннем шматлікіх дакументаў па гісторыі Беларусі з архіваў і бібліятэк на Захадзе, даследаванняў, зробленых на Беларусі. У 1972—79 друкаваў «выбраную беларускую бібліяграфію» (складальнік Аляксандр Надсан) публікацый пра Беларусь замежных аўтараў і даследчыкаў на Беларусі, навуковыя працы інстытутаў гісторыі, літаратуры і мовазнаўства АН Беларусі. У раздзеле «Беларуская хроніка» (да 1980) асвятляў міжнародную дзейнасць Беларусі ў ААН, ЮНЕСКА, Міжнароднай арганізацыі працы, эканамічнае, рэлігійнае і грамадска-палітычнае жыццё беларускай дыяспары.

Да 1988 выйшаў 21 нумар у 6 тамах, у т.л. 2 здвоеныя. З 2013 выдаецца штогадова.

Часопіс індэксуецца вядучымі навуковымі базамі дадзеных, улючаючы SCOPUS, EBSCO, ERIH PLUS, Elsevier, Google Scholar.

## Літаратура 
* Гардзіенка Н. Беларусы ў Вялікабрытаніі / Наталля Гардзіенка; пад рэд. А. Гардзіенкі. — Мн., 2010.
* Языковіч Л. «Джорнал ов беларашн стадыз» // БЭ у 18 т. Т. 6. — Мн., 1998.

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка  
* Старонка выдаўца
* The Journal Of Belarusian Studies: Between Belarus And The West 

Катэгорыя:Англа-беларускае таварыства
Катэгорыя:Часопісы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Часопісы на англійскай мове
Катэгорыя:Перыядычныя выданні беларускай дыяспары
Нью-Ёркская фондавая біржа

**Нью-Ёркская фондавая біржа** () — галоўная фондавая біржа ЗША, найбуйнейшая ў свеце. Сімвал фінансавай магутнасці ЗША і фінансавай індустрыі наогул. На біржы вызначаецца сусветна вядомы індэкс Доу-Джонса для акцый прамысловых кампаній (), а таксама індэксы NYSE Composite і NYSE ARCA Tech 100 Index.

## Гісторыя 
Біржа заснавана 17 мая 1792 года, калі 24 нью-ёркскіх брокера, якія работалі з фінансавымі інструментамі і складалі пагадненні, як і іх лонданскія калегі, у кавярнях (самая вядомая кавярня «Тонцін»), падпісалі «Пагадненне пад платанам» (Buttonwood Agreement) пра стварэнне Нью-Ёркскай фондавай біржы.

З 1975 года стала некамерцыйнай карпарацыяй, якая належыць сваім 1366 індывідуальным членам (гэты лік нязменны з 1953 года). Месцы членаў могуць прадавацца, кошт аднаго месца цяпер даходзіць да 3 мільёнаў долараў ЗША.

Напачатку сакавіка 2006 года NYSE завяршыла зліццё з электроннай біржай Archipelago Holdings і ўпершыню за сваю гісторыю прапанавала акцыі фундатарам, стаўшы, такім чынам, камерцыйнай арганізацыяй. Гандаль акцый NYSE Group вядзецца на самой біржы; капіталізацыя па стане на 5 снежня 2007 года склала $22,6 млрд.

Напачатку чэрвеня 2006 года было абвешчана пра будучае зліццё Нью-Ёркскай фондавай біржы з еўрапейскай фондавай біржай Euronext. Гэта зліццё адбылося 4 красавіка 2007 года 

## Дзейнасць 
[thumb|«[Трэйдары на падлозе» ў Нью-Ёркскай фондавай біржы. Для кожнай з тысяч гандлюемых каштоўных папер ёсць свой асобны гандлёвы цэнтр, свая «яма».]]
На біржы здзяйсняюцца аперацыі з акцыямі і іншымі каштоўнымі паперамі. На біржы катыруюцца каштоўныя паперы больш за 3 тысяч (2008) кампаній. Агульная капіталізацыя кампаній, якія здзяйсняюць гандаль на NYSE, да канца 2006 г. склала $26,5 трлн.

Савет дырэктараў NYSE уключае старшыню, прэзідэнта, дзесяць членаў біржы і дзесяць прадстаўнікоў дзелавых колаў.

Будынак біржы размешчана на знакамітай вуліцы Уол-стрыт па адрасе Wall Street, 11.

## Гл. таксама 
* Кампаніі, якія маюць лістынг акцый на Нью-Ёркскай біржы
* NYSE Group (кіруе NYSE і NYSE Arca)
* Фондавы рынак
* Біржавая ўгода
* NASDAQ
* Fortune 1000
* Хуаніта Крэпс

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт NYSE 
* Кароткая гісторыя і статыстыка NYSE 

Катэгорыя:Манхэтэн
Катэгорыя:Фінансы ў ЗША
Катэгорыя:Фондавыя біржы
Катэгорыя:Эканоміка Нью-Ёрка
Старшыні КДБ Рэспублікі Беларусь

## Старшыні КДБ Рэспублікі Беларусь 
## Гл. таксама 
* Кіраўнікі органаў дзяржбяспекі Савецкай Беларусі
* Камітэт дзяржаўнай бяспекі Рэспублікі Беларусь

## Спасылкі 
* Інфармацыя на афіцыйным сайце КДБ Беларусі 

Катэгорыя:Спісы:Беларусь
Катэгорыя:Камітэт дзяржаўнай бяспекі Рэспублікі Беларусь
Уладзімір Мацкевіч

**Уладзімір Мацкевіч**:
* Уладзімір Аляксандравіч Мацкевіч (нар. 1947) — старшыня Камітэта дзяржаўнай бяспекі Беларусі (1995—2000)
* Уладзімір Міхайлавіч Мацкевіч (нар. 1924) — савецкі і беларускі футбаліст
* Уладзімір Уладзіміравіч Мацкевіч (нар. 1956) — беларускі палітолаг, палітык
United Technologies

**United Technologies Corporation (UTC)** () — адна з найбуйнейшых фінансава-прамысловых груп ЗША. Штаб-кватэра — у Хартфардзе, штат Канектыкут.

## Гісторыя 
Заснавана ў 1929 годзе, калі кампаніі Boeing Airplane Company, Boeing Air Transport, Chance Vought, Hamilton Standard, Pratt & Whitney, Sikorsky Aircraft аб’ядналіся, стварыўшы кампанію United Aircraft and Transport Corporation. У 1934 годзе, у адпаведнасці з Air Mail Act, кампанія была падзелена на тры часткі — Boeing, United Aircraft і United Airlines. У 1975 годзе United Aircraft была пераназвана ў United Technologies (гэта імя кампанія носіць і дагэтуль).

## Уласнікі і кіраўніцтва 
Галоўны кіраўнік і прэзідэнт — Луі Шэнеўе (*Louis R. Chenevert*), старшыня савета дырэктараў — Джордж Дэвід (*George David*).

## Дзейнасць 
У UTC уваходзяць наступныя кампаніі:
* Carrier Corporation — адна з вядучых у свеце кампаній па вытворчасці сістэм абагравання, вентыляцыі, кандыцыянавання, астуджэння.
* Hamilton Sundstrand — кампанія абароннага комплексу, якая распрацоўвае і выпускае авіяцыйнае і іншае ваеннае абсталяванне.
* Otis — найбуйнейшы ў свеце вытворца ліфтаў, эскалатараў і г. д..
* Pratt & Whitney — кампанія-вытворца авіярухавікоў, газавых турбін і інш.
* Sikorsky Aircraft Corporation — сусветны лідар у распрацоўцы і выпуску верталётаў для камерцыйных, прамысловых і ваенных патрэб.
* і г. д.

Агульная колькасць персанала кампаній холдынгу на 2008 год — 223,1 тыс. чалавек. Сукупная выручка прадпрыемстваў United Technologies за 2008 год — $58,7 млрд (за 2007 год — $54,8 млрд), чысты прыбытак — $4,7 млрд ($4,2 млрд). Актывы на канец 2008 года — $56,5 млрд.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт кампаніі

Катэгорыя:Кампаніі ЗША
Катэгорыя:Холдынгі
Fortune 1000

**Fortune 1000** — спіс самых буйных кампаній ЗША па версіі амерыканскага часопіса «Fortune». У спіс уваходзяць 1000 самых вялікіх кампаній ЗША, ранжыраваных паводле ўзроўню прыбытку. Спіс паказвае найбольш буйных ігракоў, дазваляе ацаніць тэндэнцыі рынка. Спісы *Fortune 500* і *Fortune 100* выконваюць тую ж ролю і ўключаюць адпаведна першыя 500 і 100 найбуйнейшых амерыканскіх кампаній паводле прыбытку.

Wal-Mart Stores быў нумарам 1 у спісе на працягу 2007—2011 гадоў, з перарывам у 2009 годзе, калі гэтую пазіцыю заняў ExxonMobil.

## Гл. таксама 
* Fortune Global 500 — спіс найбуйнейшых глабальных карпарацый
* FT Global 500 — спіс найбуйнейшых кампаній свету па іх рыначнай капіталізацыі
* S&P 500 — біржавы індэкс, які адлюстроўвае капіталізацыю найбуйнейшых амерыканскіх кампаній
* Forbes Global 2000
* Business Week 1000
* Forbes 2000 — спіс найбуйнейшых кампаній па версіі часопіса Forbes

## Спасылкі 
* Fortune.com
* Fortune 500, 1000, and other statistics

Катэгорыя:Кампаніі ЗША
Катэгорыя:Рэйтынгі
CEO

**CEO** (, даслоўна — *галоўны выканаўчы дырэктар*) — вышэйшая службовая асоба кампаніі (генеральны дырэктар, старшыня кіравання, прэзідэнт, кіраўнік). Вызначае агульную стратэгію прадпрыемства, прымае рашэнні на вышэйшым узроўні, выконвае прадстаўніцкія абавязкі.

Шматлікія дыскусіі ў перакладніцкай супольнасці маюць адзін вынік: перакладаць гэты тэрмін на беларускую мову трэба як *«генеральны дырэктар»*, бо па сваіх функцыях CEO найбольш блізкі да гэтага беларускага паняцця.

На справе гэта пасада шмат у чым залежыць ад структуры пэўнай кампаніі. Таму яна можа пазначаць як першага чалавека кампаніі, так і толькі аднаго з яе дырэктараў, які выконвае некаторыя вызначаныя абавязкі.

## Гл. таксама 
* Генеральны дырэктар

## Спасылкі 
* Расійская версія часопіса CEO 
* Вызначэнне тэрміна ў энцыклапедыі фундатара 

Катэгорыя:Пасады кіраванцаў
Ланькаўскі сельсавет

**Ла́нькаўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Бялыніцкага раёна Магілёўскай вобласці Беларусі. Цэнтр — аграгарадок (да 2010 года вёска) Ланькаў.

## Гісторыя 
Утвораны 20 жніўня 1924 года як **Рагацкі сельсавет** у складзе Бялыніцкага раёна Магілёўскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Рагач. 21 кастрычніка 1924 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Ланькава, сельсавет перайменаваны ў Ланькаўскі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Бялыніцкім раёне БССР, з 20 лютага 1938 года — Магілёўскай вобласці. 28 лютага 1974 года скасаваны пасёлкі Глінішча і Малінаўка, 21 лютага 1978 года — вёскі Васілеўшчына (злілася з вёскай Рагач), Новае Жыццё (злілася з вёскай Бор) і Каменка (злілася з вёскай Ількавічы), 24 студзеня 2017 года — пасёлак Заліп’е, 30 жніўня 2017 года — пасёлкі Краснагор’е і Леніна.

## Насельніцтва 
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1042 чалавекі, з іх 93,1 % — беларусы, 3,5 % — рускія, 3,1 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года — 776 чалавек.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Святы Себасцьян

**Святы Себасцьян** (); нар. у Нарбоне — , Рым) — рымскі легіянер, хрысціянскі святы, ушанаваны як мучанік.
[thumb|left|[Антанела да Месіна. Св. Себасцьян. 1476. Галерэя старых майстроў. Дрэздэн]]
[thumb|left|[Джавані Бальтрафіё. Св. Себасцьян. Каля 1500. Музей выяўленчых мастацтваў ім. А. С. Пушкіна]]
Дзень памяці святога Себасцьяна ў Каталіцкай царкве — 20 студзеня; ў Праваслаўнай шануецца пад імем Севасціян Медыёланскі, памяць 18 снежня (па юліянскім календары).

## Спасылкі 
* афіцыйны жыццяпіс, прынятае каталіцкай царквой 
* іканаграфія Святога Себасцьяна 
* супольнасць на Flickr прысвечаная выявам Святога Себасцьяна

Катэгорыя:Святыя паводле алфавіта
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Нарбоне
Катэгорыя:Мучанікі
Катэгорыя:Каталіцкія і праваслаўныя святыя
Катэгорыя:Памерлі ў Рыме
Мікалаеўскі сельсавет (Буда-Кашалёўскі раён)

**Мікала́еўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Буда-Кашалёўскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — аграгарадок (да 2011 года вёска) Мікалаеўка.

## Гісторыя 
Утвораны 20 жніўня 1924 года як **Прыбарскі сельсавет** у складзе Гарадзецкага раёна Бабруйскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Прыбар. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Рагачоўскага раёна. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Рагачоўскім раёне БССР. З 5 красавіка 1936 года ў складзе Буда-Кашалёўскага раёна, з 20 лютага 1938 года — Гомельскай вобласці. У 1939 годзе цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Царкоўе. 28 ліпеня 1964 года ў склад сельсавета з Меркулавіцкага сельсавета перададзены 4 населеныя пункты (Выдрыца, Зялёны Краж, Новафундамінка і Фундамінка). 30 ліпеня 1964 года вёска Царкоўе атрымала назву Саўгасная. 26 чэрвеня 1969 года скасаваны пасёлак Зялёны Краж (зліўся з вёскай Фундамінка). 28 чэрвеня 1973 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Мікалаеўка, сельсавет перайменаваны ў Мікалаеўскі. На 1 студзеня 1974 года ў складзе Мікалаеўскага сельсавета 13 населеных пунктаў. 26 сакавіка 1987 года ў склад Рагінскага сельсавета перададзена вёска Аляксандраўка. 20 ліпеня 2010 года вёсцы Саўгасная вернута ранейшая назва — Царкоўе.

## Склад 
У склад Мікалаеўскага сельсавета ўваходзілі населеныя пункты, якія зараз не існуюць: да 1928 года — пасёлак Азэтаўка, да 1929 года — пасёлак Зборны, да 1930 года — пасёлак Міхееў, да 1969 года — пасёлак Зялёны Краж, да 1996 года — вёска Анастасеўка.

## Насельніцтва 
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1048 чалавек, з іх 94,1 % — беларусы, 4,4 % — рускія, 1,2 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года — 801 чалавек.

## Вядомыя выхадцы 
* Сяргей Аляксеевіч Панамароў (1908—1968) — Герой Савецкага Саюза.
* Рыгор Якаўлевіч Кісялёў (18.5.1913 — 10.4.1970) — дзяржаўны дзеяч Беларускай ССР. З 1953 года міністр культуры, з 1964 года міністр асветы БССР, у 1968—1970 гадах намеснік старшыні Савета Міністраў БССР. Дэпутат Вярхоўнага Савета БССР (1951—1970). Заслужаны дзеяч культуры БССР (1963). Яго імя носіць вясковая сярэдняя школа.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

## Спасылкі 
* 


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Гарадзецкага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Рагачоўскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Нарбона

**Нарбона** (, ) — старажытны горад у французскім дэпартаменце Од, знаходзіцца за 12 км ад Ліёнскага заліва, на адгалінаванні Паўднёвага канала, які злучае Міжземнае мора з Атлантычным акіянам. Насельніцтва горада складае 46510 жыхароў (1999).

## Гісторыя 
Нарбона вырасла з паселішча Нарбо () — першай рымскай калоніі ў Галіі, заснаванай яшчэ ў 118 годзе да н.э. У той час горад стаяў на беразе Міжземнага мора і служыў важным марскім портам. У часы імперыі гэта быў таксама ваенны пункт і сталіца Паўднёвай, або Нарбонской Галіі. Пасля бітвы пры Нарбоне ў 436 годзе тут запанавалі вестготы. Адзін час Нарбона мела значэнне іх сталічнага граду. У 719—759 гадах Нарбона і навакольная вобласць (Септыманія) валодалі сарацыны.

У Сярэднявеччы паўднёвая частка Нарбоны кіравалася графамі Тулузы, а паўночная — мясцовымі епіскапамі. Затым да XVI стагоддзя Нарбона складала самастойнае графства.

## Славутасці 
Сабор Святога Жуста, закладзены ў 1272 годзе, так і не быў дабудаваны. Ён знакаміты незвычайна высокімі хорамі і ў цэлым варты ўзоры гатычных храмаў поўначы Францыі. Базіліка святых Паўла і Сергія — адзін з першых на поўдні Францыі прыкладаў готыкі. Палац архіепіскапаў быў перабудаваны ў XIX стагоддзі; ад яго сярэднявечнага папярэдніка захавалася некалькі магутных вежаў. У цяперашні час у палацы размешчаны краязнаўчы музей.

## Выхадцы 
* Святы Тэадард (пам. 893) — архібіскуп Нарбоны
* Гіраўт Рык’е (каля 1230 — каля 1295) — апошні трубадур
* Шарль Трэнэ (1913—2001) — папулярны спявак і кампазітар

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт горада
* Нарбона ў Брытанскай энцыклапедыі

Катэгорыя:Гарады Аксітаніі
Катэгорыя:Камуны дэпартамента Од
Хаэн

**Хаэн** () — горад у Іспаніі, адміністрацыйны цэнтр аднайменнай правінцыі Хаэн, у складзе аўтаномнай супольнасці Андалусіі. Муніцыпалітэт знаходзіцца ў складзе раёна (камаркі) Вялікі Хаэн. Займае плошчу 424,30 км². Насельніцтва  чалавек (на 2010 год).

Заступнікамі горада лічацца святы Эўфрасіё і святая дзева дэ ла Капілья.

## Фатаграфіі 

Выява:Hannibal Slodtz Louvre MR2093.jpg|Музей
Выява:Batalla de las Navas de Tolosa, por Francisco van Halen.jpg| 
Выява:Catedral de Jaén - afloresm.jpg|Кафедральны сабор
Выява:Gran Eje Jaen.JPG| 
Выява:Nuevo Estadio de la Victoria.jpg| 
Выява:Portal San Lucas 2005.jpg| 

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка
* Ayuntamiento de Jaén
* La guerra civil en Jaen
* Revista de información turística 

Катэгорыя:Гарады Андалусіі
Катэгорыя:Муніцыпалітэты правінцыі Хаэн
Ахмед Зевейл

**Ахмед Хасан Зевейл** (араб. أحمد حسن زويل;  — ) — егіпецка-амерыканскі хімік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па хіміі (1999) з фармулёўкай «За даследаванне пераходных станаў, якія ўзнікаюць падчас хімічных рэакцый, з выкарыстаннем фемтасекунднай тэхнікі». Лаўрэат прэміі Вольфа па хіміі (1993).

## Спасылкі 
* Інфармацыя з сайта Нобелеўскага камітэта
* Нобелеўская лекцыя Ахмеда Зевейла 
* 

Катэгорыя:Хімікі ЗША
Катэгорыя:Хімікі XX стагоддзя
Катэгорыя:Хімікі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі з Егіпта
Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі з ЗША
Катэгорыя:Замежныя члены РАН
Катэгорыя:Замежныя члены Лонданскага каралеўскага таварыства
Катэгорыя:Замежныя члены Кітайскай акадэміі навук
Вілі Штоф

**Вілі Штоф** (, 9 ліпеня 1914, Берлін — 13 красавіка 1999, там жа) — нямецкі палітык, буйны камуністычны, дзяржаўны і ваенны дзеяч Германскай Дэмакратычнай Рэспублікі, генерал арміі ГДР (1959).

## Спасылкі 
* Біяграфія на сайце Нямецкага гістарычнага музея 

Катэгорыя:Члены Камуністычнай партыі Германіі
Катэгорыя:Кіраўнікі ўрада ГДР
Катэгорыя:Міністры ўнутраных спраў ГДР
Катэгорыя:Міністры абароны Германіі
Катэгорыя:Члены Сацыялістычнай адзінай партыі Германіі
Катэгорыя:Члены Народнай палаты ГДР
Уэска

**Уэска** (, , ) — горад у Іспаніі, аўтаномная супольнасць Арагон, цэнтр аднайменнай правінцыі. Існавала яшчэ ў дарымскую эпоху. Статус горада (з назвай Оска) надаў у 30 г. н. э. імператар Аўгуст. У канцы XI стагоддзя адваяваная ў мусульман. Гарадское свята — дзень святога Лаўрэнція (паводле падання, які нарадзіўся ва Уэсцы каля 220 года). Свята працягваюцца з 9 па 15 жніўня. Вядомы ураджэнец горада — кінарэжысёр Карлас Саура.

Катэгорыя:Гарады Арагона
Катэгорыя:Муніцыпалітэты правінцыі Уэска
Панк-рок

**Панк-рок** — жанр рок-музыкі, які ўзнік у сярэдзіне 1970-х гадоў у ЗША і Вялікабрытаніі, у якім спалучаліся сацыяльны пратэст і музычнае непрыйманне тагачасных форм рока: спецыяльна прымітыўная гульня і весялосць ранняга рок-н-ролу. Да 1977 года панк-рок, дзякуючы сваёй скандальнасці, быў адной з самых прыкметных з'яваў у рок-музыцы Вялікабрытаніі. Цягам часу жанр парадзіў мноства разнавіднасцяў і дагэтуль працягвае прывабліваць мноства маладых выканаўцаў.

## Гурты 
* FliT

## Гл. таксама 
* Хардкор (панк-рок)

Катэгорыя:Жанры рок-музыкі
Карлас Саура

**Карлас Саура Атарэс** (, нар. 4 студзеня 1932, Уэска, Іспанія — 10 лютага 2023) — іспанскі кінарэжысёр. Малодшы брат мастака Антоніа Саура.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі BAFTA
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Сярэбраны мядзведзь»
Катэгорыя:Фламенка
Уэска (правінцыя)

**Уэ́ска** (, ) — правінцыя на паўночным усходзе Іспаніі, у складзе аўтаномнай супольнасці Арагон. Адміністрацыйны цэнтр — Уэска.

## Геаграфія 
Тэрыторыя 15 626 км² (6-е месца сярод правінцый краіны).

## Гісторыя 
## Дэмаграфія 
Насельніцтва — 228 566 тыс. (42-е месца; даныя 2010 г.).

## Палітыка 
## Эканоміка 
## Культура 
## Славутасці 
## Спасылкі 
* Савет правінцыі 


Катэгорыя:Правінцыі Іспаніі
Уэльва

**Уэльва** () — горад і муніцыпалітэт у Іспаніі, цэнтр правінцыі Уэльва, у складзе аўтаномнай супольнасці Андалусіі. Муніцыпалітэт знаходзіцца ў складзе раёна (камаркі) Вялікая Уэльва. Займае плошчу 149 км². Насельніцтва  чалавек (на 2010 год).

Заступнікам горада лічыцца святы Себасцьян.

З Уэльвы Хрыстафор Калумб адправіўся ў Амерыку.

## Гісторыя 
Горад быў уключаны ў склад рымскай правінцыі Бетыка. Арабы панавалі ў гэтым месцы з 712 па 1250 гады. У 1755 годзе горад зведаў моцныя разбурэнні ад Лісабонскага землетрасення. 4 лютага 1888 года іспанская армія адкрылі агонь па дэманстрантах на плошчы Рыа Тынта. Падчас Другой сусветнай вайны, горад быў цэнтрам шпіёнскай дзейнасці ў сувязі з размяшчэннем у горадзе вялікай брытанскай і нямецкай абшчын.

## Спорт 
Мясцовы футбольны клуб «Рэкрэатыва» з’яўляецца найстарэйшым у Іспаніі. Ён быў заснаваны ў 1889 годзе працаўнікамі Rio Tinto Group, брытанскай горназдабыўчай кампаніі.

## Гарады-пабрацімы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Гарады Андалусіі
Катэгорыя:Муніцыпалітэты правінцыі Уэльва
Гвадалахара (Іспанія)

**Гвадалахара** () — горад у цэнтральнай частцы Іспаніі, сталіца аднайменнай правінцыі ў аўтаномнай супольнасці Кастылія — Ла-Манча. Насельніцтва 83,6 тыс. чалавек (2009).

## Фатаграфіі 

Выява:Calle Mayor, Guadalajara.jpg| 
Выява:RuinasAlcazarGuadalajara2006.jpg| 
Выява:ParquedelaConcordia2006.jpg|Парк
Выява:EstacionAVEGuadalajara2006.jpg|Вакзал

 
## Гарады-пабрацімы 
*  Нітра (Славакія)
*  Ліворна (Італія)
*   (Калумбія)
*  Гвадалахара (Мексіка)
*  Парма (Італія)
*  Раан (Францыя)
*   (Вялікабрытанія)

## Спасылкі 
* Муніцыпальны савет  
* Апісанне Гвадалахары з фота 

Катэгорыя:Гарады аўтаномнай супольнасці Кастылія — Ла-Манча
Катэгорыя:Муніцыпалітэты правінцыі Гвадалахара
Авіла

**А́віла** () — горад у Іспаніі, адміністрацыйны цэнтр аднайменнай правінцыі. Знаходзіцца на правым беразе ракі Адаха, прытоку ракі Дуэра. Горад размешчаны за 110 км на паўночны захад ад Мадрыда і на вышыні 1128 м над узроўнем мора і тым самым з'яўляецца самай высока размешчанай сярод сталіц іспанскіх правінцый. Разам з Таледа і Сеговіяй з'яўляецца вядомым гістарычным цэнтрам у наваколлях іспанскай сталіцы.

## Гарады-пабрацімы 
## Спасылкі 
* Мэрыя
* Турыстычная інфармацыя

570px|thumb|left|Від на крапасную сцяну Авілы

Катэгорыя:Гарады Кастыліі і Леона
Катэгорыя:Муніцыпалітэты правінцыі Авіла
Сеговія

**Сеговія** () — горад у Іспаніі з насельніцтвам каля 55 тысяч жыхароў. З’яўляецца адміністрацыйным цэнтрам аднайменнай правінцыі Сеговія ў Кастыліі і Леоне. Сеговія знаходзіцца за 90 км на паўночны захад ад Мадрыда на скалістым узвышша паміж рэкамі Эрэсма і Кламорэс. Нараўне з Таледа і Авілай гэта адзін з трох гарадоў-музеяў, размешчаных паблізу іспанскай сталіцы. З 1985 года Сеговія ўключана ў спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.

## Гісторыя 
Першапачаткова на тэрыторыі сучаснаый Сеговіі жылі кельцкія плямёны, з цягам часу мясцовасць апынулася пад уладай рымлян. У 80 да н.э. годзе быў заснаваны горад. Падчас рымскага перыяду паселішча належала аднаму са шматлікіх сучасных лацінскіх манастыроў. Лічыцца, што горад быў закінуты пасля ўварвання маўраў у Іспанію. Пасля заваёвы Таледа Альфонса VI Сеговія пачала засяляцца хрысціянамі з паўночнай часткі паўвострава і з-за Пірэнеяў.

Сеговія ляжала на гандлёвых шляхах, што зрабіла яе важным цэнтрам гандлю тэкстылем. У канцы Сярэднявечча горад перажываў свой залаты век, у горадзе павялічылася колькасць яўрэйскага насельніцтва. Характэрна, што Ізабела I была абвешчана каралевай Кастыліі ў царкве Сан-Мігель-дэ-Сеговія 13 снежня 1474 года.

## Насельніцтва 
## Славутасці 
* познегатычны сабор, закладзены ў 1525 годзе па загаду Карла V;
* знакаміты рымскі акведук даўжынёй у 728 м і вышынёй у 28 м, які ўзвышаецца над горадам і яго наваколлямі;
* Алькасар у Сеговіі — адна з самых грандыёзных рэзідэнцый іспанскіх кіраўнікоў.
* Царква Ла Вера Крус была адной з рэзідэнцый ордэна тампліераў з 1208 года да яго ліквідацыі.
* манастыр Санта-Крус ла Рэал
* манастыр Эль-Параль
* Музей Сеговіі
* Музей Сучаснага Мастацтва Эстэбана Вісентэ
* Музей Салаага
* Дом Музей Антоніа Мачада

## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны партал горада 

Катэгорыя:Гарады Кастыліі і Леона
Катэгорыя:Муніцыпалітэты правінцыі Сеговія
Катэгорыя:Сусветная спадчына ў Іспаніі
Танкер «Prestige»

**«Prestige»** () — ліберыйскі танкер.

## Згуба судна 
19 лістапада 2002 года, пасля таго, як карабель затануў поруч берагоў Галісіі, у мора вылілася больш за 20 мільёнаў галонаў нафты. Нафтавая пляма расцягнулася на тысячы кіламетраў уздоўж берагавой лініі, тым самым наносячы велізарную шкоду мясцовай рыбнай прамысловасці. Разліў нафты стаў адным з самых маштабных экалагічных бедстваў за ўсю гісторыі Іспаніі.

Катэгорыя:Танкеры
Катэгорыя:Караблекрушэнні
Катэгорыя:Падзеі 19 лістапада
Катэгорыя:Лістапад 2002 года
Ачакіў

**Ача́каў** ці **Ача́кіў** () — горад у Мікалаеўскай вобласці, на ўзбярэжжы Чорнага мора, побач з утокай Дняпра. Адміністрацыйны цэнтр Ачакіўскага раёна.

Знаходзіцца за 69 км на паўднёвы захад ад Мікалаева і найбліжэйшай чыгуначнай станцыі. Марскі порт.

## Гісторыя 
### Дашаў 
У 1396 годзе вялікі князь літоўскі Вітаўт заснаваў на месцы сучаснага Ачакава новы горад-крэпасць.

Места Дашаў упершыню згадваецца ў дамове, складзенай паміж вялікім князем літоўскім Свідрыгайлам і каралём польскім Ягайлам у 1431 годзе. У 1480-я гады Дашаў захапілі крымскія татары.

У 1795 годзе Ачакаў увайшоў у склад Вазнясенскага намесніцтва, а ў наступным годзе — у Наварасійскую, з 1802 года — Мікалаеўскую губерню (у 1803 годзе пераназваная ў Херсонскую). З 1803 года Ачакаў — пазаштатны горад, з 1825 года — цэнтр Ачакаўскага павета. У 1855 годзе падчас Крымскай вайны Ачакаў захоплены англа-французскімі войскамі, але затым горад вярнулі Расіі.

У савецкі час у горадзе знаходзіліся ваенна-марская і ваенная верталётная база.

З 1991 года ў складзе незалежнай Украіны, курорт і ваенна-марская база.

## Насельніцтва 
* 2-я пал. XIX ст. — 5347 чал.
* 1974 год — 14,2 тыс. чал.
* 1991 год — 19,7 тыс. чал.
* 2008 год — 15 047 чал.
* 2024 год — 7 000 чал.

## Турыстычная інфармацыя 
У Ачакаве знаходзіцца музей марыністычнага жывапісу імя мастака Р. Судкоўскага (філіял Мікалаеўскай мастацкай галерэі).

У наш час на Ачакаўскім узбярэжжы размяшчаецца больш за чатыры дзясяткі санаторый, дзе штогод адпачывае каля 100 тысяч чалавек.

## Вядомыя асобы 
* Леў Мікалаевіч Пагарэлаў (1929—2010) — беларускі архітэктар.
* Генадзь Фёдаравіч Пацёмкін (1923—1943) — Герой Савецкага Саюза.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Мікалаеўскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты на Дняпры
Мікалаеўка

Назву **Мікала́еўка** маюць:
## Беларусь 
* Мікалаеўка — вёска ў Губіцкім сельсавеце Буда-Кашалёўскага раёна Гомельскай вобласці
* Мікалаеўка — аграгарадок у Мікалаеўскім сельсавеце Буда-Кашалёўскага раёна Гомельскай вобласці
* Мікалаеўка — вёска ў Добрушскім раёне Гомельскай вобласці
* Мікалаеўка — вёска ў Ельскім раёне Гомельскай вобласці
* Мікалаеўка — вёска ў Лоеўскім раёне Гомельскай вобласці
* Мікалаеўка — вёска ў Светлагорскім раёне Гомельскай вобласці
* Мікалаеўка — вёска ў Вішоўскім сельсавеце Бялыніцкага раёна Магілёўскай вобласці
* Мікалаеўка — пасёлак у Галоўчынскім сельсавеце Бялыніцкага раёна Магілёўскай вобласці
* Мікалаеўка — пасёлак у Ланькаўскім сельсавеце Бялыніцкага раёна Магілёўскай вобласці
* Мікалаеўка — вёска ў Клімавіцкім раёне Магілёўскай вобласці
* Мікалаеўка — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці
* Мікалаеўка 1 — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці
* Мікалаеўка 2 — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці
* Мікалаеўка 3 — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці
* Мікалаеўка — вёска ў Шклоўскім раёне Магілёўскай вобласці
* Мікалаеўка 1 — вёска ў Шклоўскім раёне Магілёўскай вобласці
## Казахстан 
* Мікалаеўка (Аршалынскі раён)
## Расія 
* Мікалаеўка (Хіславіцкі раён)
## Гл. таксама 
* Мыкалаіўка
* Нікалаеўка
Свіцязь-возера

«**Свіцязь-возера**» — балада Тамаша Зана, напісаная ў 1820 годзе па матывах народнага падання.

## Сюжэт 
Балада пачынаецца з апісання начнога горада Свіцязь, жыхары якога адпачываюць пасля дзённага клопату. Прыгожай свіцязянцы Праксе сняцца кашмары і мучаюць трывожныя прадчуванні. Яна бачыць у сне, як жаніх Войцех забівае на скрыжаванні дарог купца дзеля таго, каб выканаць яе ўмову: яна згодзіцца пайсці з ім пад вянец толькі тады, як ён стане багатым. Па абуджэнні служанка супакойвае Праксу. Тым не менш, праз дзень да яе заходзіць Войцех і кажа, што знайшоў скарб і можа цяпер з ёю ажаніцца. Дзяўчына здагадваецца, што хлопец учыніў злачынства, але заплюшчвае на гэта вочы, хоць голас з неба папярэджвае маладых аб пакаранні. Многія гады праходзяць у шчасці і раскошы, аднак у прызначаны час на горад налятае бура, ён правальваецца пад зямлю з усімі свіцязянамі, а на яго месцы ўтвараецца аднайменнае возера.

## Літаратура 
* 
* 
 

Катэгорыя:Творы Тамаша Зана
Пуцін павінен сысці

**«Пуцін павінен сысці»** — інтэрнэт-сайт і аднайменная грамадская кампанія па зборы подпісаў пад адкрытым лістом з патрабаваннем адстаўкі старшыні ўрада Расіі Уладзіміра Пуціна. Кампанія была пачата ў Інтэрнэце 10 сакавіка 2010 года актывістамі шэрагу апазіцыйных грамадскіх арганізацый, а таксама некалькімі вядомымі дзеячамі культуры Расіі.

Ініцыятарам і асноўным аўтарам звароту «Пуцін павінен сысці» быў Андрэй Піянткоўскі.

Тэкст паслання, адрасаваны «*да грамадзян Расіі*», вытрыманы ў рэзка крытычным тоне і ўтрымоўвае вельмі негатыўныя ацэнкі дзейнасці Уладзіміра Пуціна.

У звароце пералічваюцца няўдалыя, на думку аўтараў паслання, рэформы пуцінскай эпохі («*правалена ўсё, што толькі было можна праваліць»*) і згадваюцца такія падзеі, як другая чачэнская вайна і выбухі дамоў у расійскіх гарадах.

На думку аўтараў звароту, «*аб неразуменні Пуціным будучыні*» сведчаць «*яго маніякальны запал да пракладкі нафтагазавых труб ва ўсіх мажлівых і неймаверных кірунках, ініцыяванне амбіцыйна-затратных праектаў (накшталт сочынскай алімпіяды або моста на востраў Рускі), якія абсалютна проціпаказаныя краіне, дзе значная частка насельніцтва пражывае за рысай беднасці*».

У звароце крытыкуюцца таксама нябожчык прэзідэнт Барыс Ельцын і яго асяроддзе («Сям’я»), на думку аўтараў паслання, якія вылучылі Уладзіміра Пуціна на прэзідэнцкую пасаду ў імкненні гарантаваць уласную бяспеку. Прэзідэнт Расiі на той момант Дзмітрый Мядзведзеў названы ў звароце «*паслухмяным месцаахоўнікам*», «*сучасным Сымонам Бекбулатавічам*».

Аўтары заклікаюць супрацоўнікаў сілавых ведамстваў не ісці супраць «*свайго народа*» і не выконваць «*злачынныя загады карупцыянераў*».

## Спасылкі 
* Інтэрнэт-сайт кампаніі «Пуцін павінен сысці»
* Сетка прамой электроннай дэмакратыі «Пуцін павінен сысці» 
* Інтэрнэт-сайт «Камітэта пяці патрабаванняў»

Катэгорыя:Акцыі пратэсту ў Расіі
Катэгорыя:Уладзімір Уладзіміравіч Пуцін
Катэгорыя:Палітычныя лозунгі
Катэгорыя:Руская мова ў інтэрнэце
Катэгорыя:Сайты Расіі
Катэгорыя:Кампаніі
Тарагона

**Тарагона** () — горад і муніцыпалітэт у Іспаніі, уваходзіць у правінцыю Тарагона ў складзе аўтаномнай вобласці Каталонія. Муніцыпалітэт знаходзіцца ў складзе раёна (камаркі) Тарагонес. Займае плошчу 61,91 км². Насельніцтва  чалавекі (на 2010 год). На тэрыторыі горада знаходзіцца адзін з буйных марскіх партоў, якія граюць важную ролю ў эканоміцы Іспаніі. Нягледзячы на гэта, пляжы, размешчаныя як у самім горадзе, так і прыгарадах, з’яўляюцца эталонамі чысціні. Знаходзіцца за 98 км на паўднёвы захад ад Барселоны.

## Гарады-пабрацімы 
## Галерэя 

Выява:Roman aqueduct Tarragona.jpg|Рымскі акведук 
Выява:Tarragona.Pretorio.jpg|Вежа
Выява:PANAmfiteatre.jpg|Рымскі амфітэатр
Выява:Spain.Tarragona.Catedral.Conques.02.JPG|Кафедральны сабор
File:Tarragona. Amphitheatre.jpg|Рымскі амфітэатр 

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка
* UNESCO: Археалагічны комплекс Тарака (горад Тарагона) 
* Página web del Ayuntamiento de Tarragona
* Videos de Tarragona 
* Información de la *Generalitat de Catalunya* 
* Información del *Institut d’Estadística de Catalunya*
* Web de la Universitat Rovira i Virgili, Universidad de Tarragona
* Imágenes de Tarragona
* Estado de los Embalses de Tarragona
* Tarragona.tv Información de de la ciudad con contenido gráfico.
* Tarragona y Comarcas

Катэгорыя:Гарады Каталоніі
Катэгорыя:Муніцыпалітэты правінцыі Тарагона
Эган Крэнц

**Эган Крэнц** (, нар. 19 сакавіка 1937 года, Кольберг, Памеранія) — нямецкі палітык, генеральны сакратар Сацыялістычнай Адзінай Партыі Германіі (1989), Старшыня Дзяржаўнага савета ГДР (1989). Падчас праўлення Крэнца была адкрыта для вольнага праходу Берлінская сцяна (9 лістапада 1989).

Катэгорыя:Палітыкі ГДР
Катэгорыя:Генеральныя сакратары ЦК САПГ
Катэгорыя:Члены Народнай палаты ГДР
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Заходнепаморскім ваяводстве
Табакерка (паэма)

«**Табакерка**», першапачатковая назва — «**Смерць табакеркі**» () — няскончаная паэма Тамаша Зана, напісаная ў 1818 годзе.

## Сюжэт 
Герой паэмы, стары барскі канфедэрат, выколвае іголкай на табакерцы сцэнкі з вобразамі народнай творчасці і побыту. У паэме апісваюцца:
* язычніцкі абрад, паводле якога адбывалася пахаванне легендарнага князя Свінтарога
* сялянскае вяселле
* сцэнка з русалкамі, што гайдаюць на голлях дрэў зачараванага імі хлопца
* карціны сялянскай працы (ворыва, жніво, касьба, хатнія работы)
* святкаванне Купалля і народныя павер'і, звязаныя са святам (угадванне надвор'я па палёце ластавак і крыку варон)

Таксама у тэкст паэмы Тамаш Зан уключыў цэлую баладу, заснаваную на народным паданні пра Бекешаву гару ў Вільні. Да гэтага матыву звяртаўся і Ян Чачот (гл. Бекеш)

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Творы Тамаша Зана
Катэгорыя:Паэмы на польскай мове
Святы Лаўрэнцій

[right|thumb|200px|Святы Лаўрэнцій на фрэсцы [фра Анджэліка.]]
**Святы Лаўрэнцій Рымскі** ( — «увянчаны лаўрам»; каля 225 — 10 жніўня 258) — архідыякан рымскай хрысціянскай абшчыны, пакараны падчас ганенняў, учыненых імператарам Валерыянам.

Святы Лаўрэнцій лічыцца заступнікам горада Альба, камуны Сельва-дзі-Кадорэ.

## Спасылкі 
* Жыццё святога

Лаўрэнцій
Лаўрэнцій
Лаўрэнцій
Катэгорыя:Хрысціянскія святыя III стагоддзя
Лаўрэнцій
Катэгорыя:Памерлі ў Рыме
Паленсія

thumb|left|Паленсійскі сабор
**Паленсія** () — горад у Іспаніі, адміністрацыйны цэнтр аднайменнай правінцыі. Паленсія была заснавана як Паланція на беразе ракі Карыён у I стагоддзі да н. э., затым заваяваная вестготамі, ад якіх захавалася найстаражытная ў Іспаніі хрысціянская царква — базіліка Сан-Хуан-Баўтыста (у 12 км ад горада каля вёскі Вента-дэ-Баньёс). У Сярэднія стагоддзі Паленсія была каралеўскай рэзідэнцыяй. У 1212 годзе Альфонса VIII Кастыльскі заснаваў у горадзе першы ў Іспаніі ўніверсітэт, які пазней быў пераведзены ў Саламанку. Галоўны будынак горада — сабор Ла-Белья-Дэскансіда, фактычна скапіяваны з Бургаскага сабора. Паводле перапісу насельніцтва на 2009 год у Паленсіі пражываюць 82651 чалавек.

## Гарады пабрацімы 
*  Бурж
*  Токіа

## Спасылкі 
* Мэрыя
* Савет па турызме
* Паленсійскі сайт

Катэгорыя:Гарады Кастыліі і Леона
Катэгорыя:Муніцыпалітэты правінцыі Паленсія
Альфонса VIII Кастыльскі

**Альфонса VIII Кастыльскі** () ці **Альфонса VIII Высакародны** (, нар. 11 лістапада 1155, Сорыя — 6 кастрычніка 1214, Гут'ерэ-Муньяс) — кароль Кастыліі з 1158 года, адзіны сын Санча III Кастыльскага і Бланкі Наварскай.

Вялікую частку свайго валадарання правёў у барацьбе з рознымі іспанскімі дзяржавамі. Імкнуўся прыцягнуць на свой бок Англію, Францыю і Германію, але супраць яго склалі саюз усе гаспадары Пірэнейскага паўвострава, і яго выратаваў ад поўнай паразы толькі інтэрдыкт, накладзены Папай на Леон і Партугалію. У канцы валадарання яму атрымалася заключыць саюз з іншымі васпанамі Іспаніі і нанесці мусульманам параза пры Талосе, якая канчаткова зламала іх магутнасць 1212.

Яго кіраванне (больш 56 гадоў) з’яўляецца самым працяглым у гісторыі Кастыліі, а пазней і Іспанскага каралеўства.

## Шлюбы і дзеці 
У 1176 годзе Альфонса VIII жаніўся на Элеаноры Англійскай, дачцэ Генрыха II Плантагенета і Элеаноры Аквітанскай. У іх было 12 дзяцей:
* Берэнгарыя Вялікая (1180—1246), каралева Кастыліі
* Санча (1181—?)
* Санча (1182—1184)
* Урака (1186—1220) Жонка Альфонса II Партугальскага.
* Бланка Кастыльская (1188—1252), жонка Людовіка VIII, караля Францыі.
* Фердынанд (1189—1211)
* Мафальда (1191—1204)
* Энрыке (1192 — канец 1190-х)
* Канстанса (1196 — канец 1190-х)
* Элеанора (1202—1244) Жонка Хаймэ I Арагонскага.
* Энрыке I (1204—1217), пераемнік Альфонса VIII на каралеўскім прастоле Кастыліі.
* Канстанса (?—1243)

## У літаратуры 
* Альфонса VIII — герой рамана Ліёна Фейхтвангера «Іспанская балада».

## Спасылкі 
* Гістарычныя дакументы на Vostlit.info Ліст караля Кастыліі Альфонса VIII Папе Інакенцію III пра вынікі перамогі аб’яднаных сіл хрысціянскай Іспаніі над войскамі Альмахадаў пры Лас Навас дэ Талоса 16 ліпеня 1212 года.
* 

Катэгорыя:Кіраўнікі Кастыліі
Катэгорыя:Бургундская дынастыя (Кастылія)
X (сацыяльная сетка)

**X**, раней **Твітэр** ( — «цвыркаць», «ціўкаць», «балбатаць») — сацыяльная сетка і платформа мікраблогінгу, якая прапаноўвае сваім карыстальнікам магчымасць пасылкі і атрымання паведамленняў, вядомых як *твіты* (). Твіты — тэкставыя паведамленні да 140 сімвалаў, якія адлюстроўваюцца на старонцы аўтара твіта і старонках падпісаных на абнаўленні чытачоў (, літ. *паслядоўнікаў*). Кожны аўтар можа абмежаваць кола карыстальнікаў, якія могуць бачыць яго паведамленні, але па змоўчванні абнаўленні можа бачыць кожны. З канца 2009 года карыстальнікі могуць сачыць не толькі за іншымі аўтарамі паасобку, але і падпісвацца на адмысловыя спісы карыстальнікаў.

Літаратурны сегмент Твітэру спарадзіў такую разнавіднасьць кароткатэкставай літаратуры, як твітэратура ().

25 красавіка 2022 пагадненне аб пакупцы Twitter Inc за 44 мільярды даляраў заключыў найбагацейшы чалавек свету Ілан Маск .

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
Кадыс

**Кадыс**  (, ) — горад на паўднёвым захадзе Іспаніі, у Андалусіі. Муніцыпалітэт знаходзіцца ў складзе раёна (камаркі) Баія-дэ-Кадыс. Насельніцтва — 133 000 чал. (2004) (з прыгарадамі — 629 000).

## Гісторыя 
Кадыс быў заснаваны фінікійцамі каля 1100 года да н.э. і прэтэндуе на званне найстарэйшага горада Еўропы. У фінікіянаў Гадэс быў адабраны карфагенянамі. Пасля Другой Пунічнай вайны, гэта значыць у 206 годзе да н.э., Гадэс перайшоў да рымлян. Цэзар даў гораду муніцыпальнае права. Пазней Кадыс падпаў пад уладу вандалаў, вестготаў і арабаў. У грэкаў і візантыйцаў Кадыс лічыўся «краем Свету», была нават прымаўка «далей Кадыса і шляху няма». Яе ўжываў, напрыклад, Рыгор Багаслоў у «пахвальным слове» Васілю Вялікаму.

У 1262 годзе горад быў заваяваны Кастыліяй. У першай іспанскай хроніцы «Estoria de Espanna» 1282 ці 1284 года, падрыхтаванай каралём Альфонса X, гаворыцца пра тое, што ў горадзе знаходзіліся памежныя слупы самога Геркулеса, і засяленне мясцовасці ўзводзілася да гэтага старажытнагрэчаскага героя. У эпоху Вялікіх геаграфічных адкрыццяў Кадыс стаў галоўным портам для адпраўкі іспанскіх экспедыцый у Амерыку. З суседняга з Кадысам порту Палас-дэ-ла-Франтэра адпраўляліся на захад караблі Калумба.

У 1766 годзе кароль Карлас III сваім указам вырашыў даць аўтаномныя правы востраву Леон, такім чынам пазбавіўшы кіраўнікоў Кадыса ўлады над гэтым востравам. Аблога Кадыса французамі ў 1810—1812 гады беспаспяхова працягвалася два гады. Падчас гэтай аблогі Кадыскія картэсы склалі канстытуцыю 1812 года. У 1823 годзе ў Кадысе знайшлі прытулак картэсы, разам з паланёным імі каралём Фердынандам VII. Кадыс быў абложаны французамі і ўзяты ў 1824 годзе.

У 1868 годзе ў Кадысе ўспыхнула паўстанне, якое пацягнула за сабой адрачэнне ад пасады Ізабелы II, адстаўку Гансалеса Брава і фарміраванне новага ўрада на чале з Хасэ Кончам.

## Насельніцтва 
## Славутасці 
* Уваход у стары горад Кадыса абараняе Земляная брама ().
* Кадыскі Новы сабор быў пабудаваны ў стылі барока па праекце іспанскага архітэктара Вісентэ Асера.
* Стары сабор Кадыса, цяпер царква Санта-Крус, быў пабудаваны ў XIII стагоддзі і моцна пацярпеў падчас наступу на Кадыс англічанін у 1596 годзе.
* У назіральнай вежы Тавірэ працуе камера-абскура.

## Гарады-пабрацімы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Муніцыпалітэты правінцыі Кадыс
Катэгорыя:Гарады Андалусіі
Катэгорыя:Фінікія
Кайл Мак-Лахлен

**Кайл Мерыт Маклахлен** (; нар. , г. Якіма, штат Вашынгтон, ЗША) — амерыканскі , які праславіўся як спецыяльны агент ФБР Дэйл Купер з тэлесерыяла Дэвіда Лінча «Твін Пікс». Акрамя таго, вядомы па фільмах «Дзюна» і «Сіні аксаміт», таксама знятых Лінчам, і серыялаў «Секс у вялікім горадзе», «Як я сустрэў вашу маму» і «Адчайныя хатнія гаспадыні».

## Біяграфія 
### Дзяцінства і юнацтва 
Нарадзіўся 22 лютага 1959 г. у горадзе Якіма (штат Вашынгтон, ЗША), дзе і атрымаў першапачатковую адукацыю. Бацька быў біржавым маклерам і адвакатам, а маці — PR-дырэктарам. У сям’і было яшчэ два сыны — Крэйг і Кент. Па словах самога Кайла Мак-Лахлена, па матчынай лініі ён нашчадак І. С. Баха. Вучыўся ігры на аргане, па радзе маці абраў прафесію акцёра. З 1977 г. атрымліваў адукацыю ва Універсітэце Вашынгтона ў Сіэтле. Наведваў курсы акцёрскага майстэрства і іграў у тэатры ценяў.

### Кар’ера ў кіно 
У 1982 годзе ўдзельнічае ў Арэгонскім шэкспіраўскім фестывалі, дзе, на думку самога Мак-Лахлена, яго ніхто не заўважыў. На самой справе ён прыкмечаны рэжысёрам Дэвідам Лінчам, у чыёй стужцы «Дзюна» і дэбютаваў праз 2 гады. Далей ролі ў фільме Лінча «Сіні аксаміт» і серыяле «Твін Пікс» фактычна зрабіла Мак-Лахлена зоркай катэгорыі А, але і замацавалі за ім клішэ акцёра, які іграе «людзей з дзівосамі», ад якога К. Мак-Лахлен доўгі час імкнуўся пазбавіцца. Удзел у фільме «Працэс» паводле навелы Франца Кафкі замацаваў яго папулярнасць.

Але наступныя ролі («Флінстоўны» Браяна Леванта, «Шоўгёлз» Пола Верхувена) аказаліся няўдалымі, і за апошнюю з іх Мак-Лахлен нават атрымаў «Залатую маліну» у намінацыі «горшы акцёр». Удзел у серыяле «Секс у вялікім горадзе» паляпшае становішча, а невялічкая роля ў «Амаль натурал» (2004) раскрывае майстэрскую акцёрскую ігру Мак-Лахлена. З 2006 па 2012 год удзельнічае ў серыяле «Адчайныя хатнія гаспадыні». У 2008 годзе агучыў Супермэна ў анімацыйным серыяле «Ліга справядлівасці: новы бар'ер».

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
* 
* Кайл МАК-ЛАХЛЕН: Дэвід Лінч. погляд сведкі

Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты глобус»
Колін Фарэл

**Колін Джэймс Фарэл** (, нар. 31 мая 1976, , Ірландыя) — ірландскі кінаакцёр. Атрымаў вядомасць дзякуючы ролям у фільмах «Аляксандр», «Тэлефонная будка», «Адмысловае меркаванне», «Рэкрут», «Паліцыя Маямі: Аддзел нораваў» і многіх іншых. Часопіс People назваў яго ў 2003 годзе адным з пяцідзесяці найпрыгажэйшых людзей Зямлі; па рэйтынгу часопіса Company ён з'яўляецца шостым па сэксуальнасці мужчынам таго ж года.

## Выбраная фільмаграфія 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Colinfarrell.org  Афіцыйны сайт 
* Біяграфія акцёра на Tiscali.co.uk 
* 
* Colinfarrellfansite.com Неафіцыйны сайт 

Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты глобус»
Фрэнк Герберт

**Фрэнк Герберт** (; 8 кастрычніка 1920, Такома, Вашынгтон, ЗША — 11 лютага 1986, Мэдысан, Вісконсін, ЗША) — амерыканскі пісьменнік-фантаст, вядомы, перш за ўсё, як аўтар цыклу «Хронікі Дзюны», асабліва першага рамана з гэтага цыклу — «Дзюна». Сага аб Дзюне, дзеянне якой адбываецца ў аддаленай будучыні і працягваецца на працягу пяці тысячагоддзяў, падымае такія пытанні, як выжыванне чалавецтва ў працэсе эвалюцыі, праблемы экалогіі, узаемадзеяння рэлігіі, палітыкі і ўлады. Многія лічаць гэты цыкл класікай навуковай фантастыкі.

## Біяграфія 
Фрэнклін Патрык Герберт-малодшы нарадзіўся 8 кастрычніка 1920 года ў Такоме (штат Вашынгтон) у сям’і Фрэнкліна Патрыка Герберта-старэйшага і Эйлін Герберт. З дзяцінства захапляўся кнігамі. У юныя гады працаваў у газетах, у тым ліку фатографам.

Пасля таго як ЗША ўступілі ў Другую сусветную вайну, ён шэсць месяцаў служыў фатографам у Ваенна-марскім флоце ЗША, атрымаў чэрапную траўму і быў дэмабілізаваны.

Пасля вайны Герберт вучыўся ў Вашынгтонскім універсітэце, які не скончыў.

Вярнуўся да працы ў медыя і дзесяць гадоў быў аўтарам і рэдактарам часопіса *California Living*.

Быў тройчы жанаты. Ад двух шлюбаў меў адну дачку і двух сыноў.

Памёр 11 лютага 1986 года ў Мэдысане (штат Вісконсін) ва ўзросце 65 гадоў.

**Ключавыя тэмы ягоных твораў****:**

* Праблема лідара – чаму людзі схільныя безумоўна падпарадкоўвацца харызматычным кіраўнікам, як павязаны паміж сабою рэлігія, палітыка і ўлада.
* Экалогія – быў адным з першых аўтараў-фантастаў, хто высунуў экалагічную тэматыку на першы план.
* Выжыванне і адаптацыя чалавека, ягоныя магчымасці і патэнцыял.
* Сутнасць разумнасці, вар'яцтва і ўздзеяння на чалавека рэчываў, якія змяняюць ягоныя паводзіны і якасці (напрыклад, *прыправа*, або *меланж —*  у «Дзюне»).
* Роля навучанне, выкладання і сістэмнага мыслення ў фармаванні цывілізацыі.

## Узнагароды 
Фрэнк Герберт быў адзначаны літаратурнымі прэміямі Х’юга і Неб’юла.
## Уплыў 
«Дзюна» Фрэнка Герберта — найбольш прадаваны навукова-фантастычны раман усіх часоў, а ўвесь цыкл лічыцца класікай жанру навуковай фантастыкі.

Серыя неаднаразова адаптавалася, у тым ліку ў выглядзе:

* мастацкага фільма «Дзюна» Дэвіда Лінча (1984),
* міні-серыялаў «Дзюна Фрэнка Герберта» (2000) і «Дзеці Дзюны» (2003),
* трылогіі Дэні Вільнёва «Дзюна» (2021), «Дзюна: Частка другая» (2024), трэцяя частка якой рыхтуецца да снежня 2026 года,
* серыяла HBO «Дзюна: Прароцтва».

## Пераклад на беларускую мову 
У 2025 годзе раман «Дзюна» быў выданы на беларускай мове выдавецтвам «Янушкевіч». Пераклад выканаў Ігар Кулікоў.

## Крыніцы 

Катэгорыя:Пісьменнікі ЗША
Катэгорыя:Англамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Пісьменнікі-фантасты ЗША
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Х’юга
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Неб’юла»
Катэгорыя:Памерлі ад тромбаэмбаліі лёгачнай артэрыі
Анджэліна Джалі

**Анджэлі́на Джалі́ Войт** (, больш вядомая як **Анджэліна Джалі**; нар. 4 чэрвеня 1975, , ЗША) — амерыканская , ,  і , фотамадэль, уладальніца прэміі «Оскар», а таксама трох прэмій «Залаты глобус» і двух прэмій Гільдыі кінаакцёраў ЗША, пасол добрай волі ААН.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* UNHCR Goodwill Ambassador Angelina Jolie, official homepage at UNHCR.org
* Angelina Jolie’s Refugee Journals, Jolie’s journals (2002—2005) at UNHCR.org
* Journey Through Eastern Congo , multimedia journal, narrated by Jolie
* Interviews of Angelina Jolie by Charlie Rose 
* Бранджэліна 

Катэгорыя:Акцёры агучвання ЗША
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты глобус»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Сатурн»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Гільдыі кінаакцёраў ЗША
Катэгорыя:Паслы добрай волі ЮНІСЕФ
Олівер Стоўн

**Уільям Олівер Стоўн** (; нар. 15 верасня 1946, , ЗША) — амерыканскі кінарэжысёр, сцэнарыст і прадзюсар, уладальнік мноства кінапрэмій (у тым ліку трох «Оскараў»).

## Фільмаграфія 
* (2004) «*Аляксандр*»

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты глобус»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты глобус» за найлепшую рэжысёрскую працу
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі BAFTA
Катэгорыя:Сацыялісты
Катэгорыя:Удзельнікі вайны ў В’етнаме
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Сярэбраны мядзведзь»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар» за найлепшую рэжысуру
Паола Контэ

**Паола Контэ** (; , ) — італьянскі спявак, піяніст і кампазітар, вядомы дзякуючы свайму незвычайнаму голасу, маляўнічым і рамантычным кампазіцыям (што выклікаюць асацыяцыі як з італьянскай і міжземнаморскай музыкай, так і з паўднёваамерыканскімі рытмамі і франкамоўнымі выканаўцамі, такімі як Жак Брэль і Жорж Брасенс) і яго задуменнай, часам меланхалічнай, лірыцы.

## Кар’ера 
Паола Контэ нарадзіўся ў горадзе Асці ў П’емонце.

Пачынаў сваю кар’еру як вібрафаніст у мясцовых і гастралюючых гуртах («Saint Vincent Jazz Festival»). Першыя песні напісаў разам з братам Джорджа Контэ. Атрымаў вядомасць у канцы 1960-х — пачатку 1970-х гадоў як аўтар хітоў Адрыяна Чэлентана і Паці Права. Сольная кар’ера Контэ пачалася з альбома 1974 года, названага яго імем, і працягнулася альбомамі *«Aguaplano»* у 1980-я гады і *«D’Amore Scritte Macchina»* у 1990-я, якія карыстаюцца вялікім поспехам па ўсёй Еўропе. Калекцыя хітоў 1998 года стала яго першым рэлізам у ЗША. Кампіляцыйны зборнік Паола Контэ завецца *«The Best of Paolo Conte»*.

Некаторыя з яго хітоў былі выкарыстаны ў шматлікіх фільмах, напрыклад *«Come di»* у «Mickey Blue Eyes» (1999), *«Vieni via con me»* у «Французскім пацалунку» (1995).
Адзін з самых вядомых хітоў Контэ, *«Azzurro»* (, выкананы Адрыяна Чэлентана і іншымі артыстамі), быў «запазычаны» фанатамі Зборнай Італіі па футболу, якіх завуць «gli azzurri» () у якасці неафіцыйнага гімна падчас чэмпіянату свету па футболу 2006.

## Дыскаграфія 
* *Paolo Conte* (1974)
* *Paolo Conte* (1975)
* *Un gelato al limon* (1979)
* *Paris milonga* (1981)
* *Appunti di viaggio* (1982)
* * Paolo Conte* (1984)
* *Concerti* (1985, live)
* *Aguaplano* (1987, падвойны альбом, выдадзены як два асобныя дыскі, другі — пад назвай *«Jimmy Ballando»*)
* *Paolo Conte Live* (1988, live)
* *Parole d’amore scritte a macchina* (1990)
* *Wanda, stai seria con la faccia ma però* (1992, зборнік)
* *900* (1992)
* *Tournée* (1993 live)
* *Una faccia in prestito* (1995)
* *The best of Paolo Conte* (1996, зборнік)
* *Tournée 2* (1998 live)
* *Razmataz* (2000)
* *Reveries* (2003, зборнік)
* *Elegia* (2004)
* *Paolo Conte Live Arena di Verona* (2005, live)
* *Wonderful* (2006, зборнік)
* *Psiche* (2008)

## Спасылкі 
* Афіцыйны вэб-сайт
* 
* Біяграфія на сайце lamusicaitaliana.ru 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Кампазітары Італіі
Катэгорыя:Музыканты Італіі
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Італіі
Катэгорыя:Паэты Італіі
Катэгорыя:Аўтары-выканаўцы Італіі