Кельцы

**Ке́льцы** () — горад на правах павета ў паўднёвай Польшчы, з’яўляецца адміністрацыйным цэнтрам Свентакшыскага ваяводства.

Горад размешчаны ў Свентакшыскіх гарах і з’яўляецца эканамічным, культурным і турыстычным цэнтрам рэгіёна. Колькасць насельніцтва складае каля 199,6 тыс. чалавек (2014). Праз горад цячэ невялікая рака Сільніца, якая з’яўляецца правым прытокам Бобжы. Гістарычна горад адносіцца да Малой Польшчы, *Сандамірскай зямлі* і з’яўляўся сталіцай *свентакрышчыны*. У наваколлі горада да нашых дзён захаваўся келецкі дыялект польскай мовы (*gwara kielecka*).

Плошча горада мае ўзвышаны характар, перапад вышынь складае ад 260 да 408 метраў над узроўнем мора. Самай высокай кропкай Кельцаў з’яўляецца гара *Тэлеграф*.

## Гісторыя 
Існуе паданне, што сваім з’яўленнем горад абавязаны князю Мешку Баляслававічу, сыну Баляслава Храбрага. 900 гадоў таму, у наваколлі Кельцаў знаходзіліся лясы, якія прываблівалі добрым паляваннем. Таксама, тут быў на паляванні і князь Мешка. Пад час пагоні за зверам, ён адарваўся ад іншых паляўнічых і выехаў на незнаёмую паляну. Тут ён вырашыў адпачыць і заснуў у высокай траве. Яму прыснілася, што на яго напалі забойцы, якія спрабавалі ўліць яму ў рот атруту. Калі князь ужо пачаў траціць сілы, з’явіўся *святы Войцех*, які ўзняў яго над зямлёй і намаляваў на зямлі знак, які быў змыты вадой. Мешка абудзіўся і ўбачыў недалёка ад сябе крыніцу. Вада з ім была смачная, празрыстая, такая як у сне. Мешка адчуў прыліў сіл і пачуў крыкі сваіх падначаленых. Ад’язджаючы з паляны ён знайшоў белыя іклы невядомай жывёлы, верагодна дзіка. Князь пакляўся што пабудуе на гэтым месцы горад з вялікім касцёлам. Праз некаторы час, тут было пабудавана паселішча, на самой паляне быў пабудаваны касцёл *св. Войцеха*, а крыніца, з якой напіўся князь, атрымала назву *Сільніца*. Паселішча атрымала назву Кельцы ў памяць аб знойдзеных іклах жывёлы ().

У 1364 годзе Кельцы атрымалі Магдэбургскае права, а ў 1496 годзе, кардынал *Фрыдрык Ягелончык* надаў гораду герб. У 1661 годзе Кельцы наведаў польскі кароль і вялікі князь літоўскі Ян Казімір. У 1655 годзе горад быў зруйнаваны шведскімі войскамі. 7—9 чэрвеня 1794 года горад наведаў Тадэвуш Касцюшка, які адпачываў тут са сваімі войскамі пасля бітвы пад Шчэкацінамі. Пасля пажару, які адбыўся 24 мая 1800 года, былі знішчаны практычна ўсе жылыя пабудовы і ратуша. З 1809 года Кельцы уваходзілі ў склад Царства Польскага. У 1815 годзе горад быў акупіраваны расійскімі войскамі. З 1818 да 1845 года ў Кельцы была перанесена сталіца *Кракаўскай губерні*. У 1885 годзе праз Кельцы прайшла лінія чыгункі Дэмблін — Дамброва-Гурніча. 5 верасня 1914 года ў Кельцах быў утвораны першы полк Польскага легіёна пад кіраўніцтвам Юзэфа Пілсудскага. 2 жніўня 1919 года горад стаў сталіцай *Келецкага ваяводства*. 15 студзеня 1945 года горад быў заняты савецкімі войскамі 1-га Украінскага фронту. 4 ліпеня 1946 года адбыўся келецкі яўрэйскі пагром. 1 студзеня 1999 года Кельцы сталі сталіцай Свентакшыскага ваяводства.

## Эканоміка 
Асновай эканомікі горада з XV стагоддзя была здабыча карысных выкапняў: жалезнай руды, медзі і волава, а так сама мармуру і пясчаніку. У наш час атрымала развіццё будаўнічая, машынабудаўнічая прамысловасць, а так сама сфера апрацоўкі і паслуг. Так сама важнае значэнне маюць келецкія кірмашы. У апошнія гады ў Кельцах пачаў хутка развівацца аптовы гандаль, былі пабудаваны некалькі гіпермаркетаў.

## Насельніцтва 
Станам на 31 снежня 2020 года ў Кельцах жылі .

Станам на канец чэрвеня 2021 года ўзровень беспрацоўя складаў 5,5%.

Станам на канец чэрвеня 2021 года сярэдні даход на душу насельніцтва складаў 4798,67 злотых брута.

;Дынаміка насельніцтва

ImageSize = width:630 height:300
PlotArea = left:50 right:20 top:25 bottom:30
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = late
Colors =
  id:linegrey2 value:gray(0.9)
  id:linegrey value:gray(0.7)
  id:cobar value:rgb(0.2,0.7,0.8)
  id:cobar2 value:rgb(0.6,0.9,0.6)
DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:220000
ScaleMajor = unit:year increment:25000 start:0 gridcolor:linegrey
ScaleMinor = unit:year increment:5000 start:0 gridcolor:linegrey2
PlotData =
  color:cobar width:19 align:left
  bar:1645 from:0 till:1250
  bar:1663 from:0 till:295
  bar:1761 from:0 till:4000
  bar:1789 from:0 till:1700
  bar:1808 from:0 till:2324
  bar:1827 from:0 till:4135
  bar:1869 from:0 till:7689
  bar:1883 from:0 till:10051
  bar:1905 from:0 till:29306
  bar:1921 from:0 till:41346
  bar:1940 from:0 till:80576
  bar:1946 from:0 till:49960
  bar:1960 from:0 till:89500
  bar:1975 from:0 till:151185
  bar:1991 color:cobar2 from:0 till:215005
  bar:2008 from:0 till:205094
PlotData=
  textcolor:black fontsize:S
  bar:1645 at: 1250 text: 1.250 shift:(-11,5) 
  bar:1663 at: 295 text: 295 shift:(-8,5)
  bar:1761 at: 4000 text: 4.000 shift:(-11,5)
  bar:1789 at: 1700 text: 1.700 shift:(-11,5)
  bar:1808 at: 2324 text: 2.324 shift:(-11,5)
  bar:1827 at: 4135 text: 4.135 shift:(-11,5)
  bar:1869 at: 7689 text: 7.689 shift:(-11,5)
  bar:1883 at: 10051 text: 10.051 shift:(-14,5)
  bar:1905 at: 29306 text: 29.306 shift:(-14,5)
  bar:1921 at: 41346 text: 41.346 shift:(-14,5)
  bar:1940 at: 80576 text: 80.576 shift:(-14,5)
  bar:1946 at: 49960 text: 49.960 shift:(-14,5)
  bar:1960 at: 89500 text: 89.500 shift:(-14,5)
  bar:1975 at: 151185 text: 151.185 shift:(-17,5)
  bar:1991 at: 215005 text: 215.005 shift:(-17,5)
  bar:2008 at: 205094 text: 205.094 shift:(-17,5)

## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя асобы 
* Стэфан Жаромскі, польскі пісьменнік

## Крыніцы 
## Літаратура 
*  — С. 224—225.