Ціт Пятровіч Пратасеня

{{Навуковец 
 |Імя                  = Ціт Пятровіч Пратасеня
 |Арыгінал імя         = 
 |Фота                 = 
 |Шырыня               = 
 |Подпіс               = 
 |Месца нараджэння     = вёска Пагост, , Мінская губерня
 |Месца смерці         =
 |Грамадзянства        = 
 |Навуковая сфера      = ветэрынарыя
 |Месца працы          = Ленінградскі ветэрынарны інстытут, Новачаркаскі зоаветэрынарны інстытут
 |Навуковая ступень    = 
 |Навуковае званне     = 
 |Альма-матэр          = Ленінградскі ветэрынарны інстытут
 |Навуковы кіраўнік    = , Н. І. Шахор
 |Знакамітыя вучні     = 
 |Вядомы як            = 
 |Вядомая як           = 
 |Узнагароды і прэміі  = { style="background:transparent"
 
}
{ style="background:transparent"
   
-
     
}
 |Роспіс               = 
 |Шырыня роспісу       = 
 |Сайт                 = 
 |Вікікрыніцы             = 
}}

**Ціт Пятровіч Пратасе́ня** ( — ) — савецкі вучоны ў галіне паталагічнай фізіялогіі, доктар ветэрынарных навук, прафесар. Заслужаны дзеяч навукі РСФСР (1965).

## Біяграфія 
Ц. П. Пратасеня нарадзіўся ў вёсцы Пагост Слуцкага павета Мінскай губерні (зараз у Салігорскім раёне Мінскай вобласці). Скончыў народнае вучылішча, у 1914 годзе паступіў на вучобу ў вышэйшае пачатковае вучылішча ў Слуцку, якое скончыў у 1919 г. У 1920 г. паступіў ў інжынерна-будаўнічы тэхнікум, пакінуў яго ў сувязі з эвакуацыяй і ў 1923 годзе паступіў у Ленінградскі ветэрынарны інстытут. Пасля заканчэння інстытута ў 1929 годзе Ц. П. Пратасеня быў накіраваны працаваць ветэрынарным урачом у Абаканскі раён Хакаскай аўтаномнай акругі. Праз некалькі месяцаў быў адазваны ў Ленінградскі ветэрынарны інстытут, дзе працаваў у якасці малодшага асістэнта, аспіранта, дацэнта кафедры паталагічнай фізіялогіі і намесніка па завочнаму навучанню. У 1934 годзе скончыў вячэрняе аддзяленне універсітэта марксізма-ленінізма пры Акадэміі навук у Ленінградзе. У сакавіку 1939 г. Ц. П. Пратасеня прызначаны на пасаду дырэктара Новачаркаскага зоаветэрынарнага інстытута імя 1-й Коннай арміі, на якой працаваў да лістапада 1948 г.

Падчас Вялікай Айчыннай вайны Ц. П. Пратасеня заставаўся ў Новачаркаску, арганізоўваў эвакуацыю інстытута ў горад Казалінск (Казахская ССР). Пасля вяртання у Новачаркаск добраахвотна ўступіў ў рады абаронцаў горада, у складзе знішчальнага атрада НКУС прымаў удзел у вызваленні Новачаркаска і Сальска. Быў цяжка паранены.

Пасля вызвалення Новачаркаска Ц. П. Пратасеня займаўся аднаўленнем работы ў ім зоаветэрынарнага інстытута, якім кіраваў да 1948 года. Пакінуўшы пасаду дырэктара ў сувязі з пагаршэннем стану здароўя, Ц. П. Пратасеня працягваў займацца навуковай дзейнасцю, займаючы да 1965 года пасаду загадчыка кафедры. 

Неаднаразова выбіраўся дэпутатам Новачаркаскага гарадскога савета, членам гарадскога камітэта КПСС.

## Навуковая дзейнасць 
Ц. П. Пратасені належаць навуковыя працы па страваванні, абмене рэчываў мерах барацьбы з лейкозамі буйной рагатай жывёлы і інш. Стварыў праблемную лабараторыю па вывучэнню лейкозаў, кіраўніком якой з'яўляўся. Па ініцыятыве Ц. П. Пратасені калектывам навуковых супрацоўнікаў упершыню ў «СССР» было распрацавана «Положение о мероприятиях по борьбе с лейкозом» (адобрана навукова-тэхнічным саветам Міністэрства сельскай гаспадаркі РСФСР 28 мая 1963 г. і прынятае ў якасці афіцыйнай Інструкцыі па барацьбе з лейкозам).

Навуковая дзейнасць Ц. П. Пратасені знайшла адлюстраванне ў каля 70 навуковых прац (у тым ліку 3 падручнікі і 1 вучэбны дапаможнік), апублікаваных у айчынных і замежных выданнях. Сярод апублікаваных
* «Влияние операции ангиостомии на организм собак и на каталазные свойства их крови» і «О связи каталазных свойств крови с процессами обмена веществ» (1928),
* «Об углеводном и солевом эндогенном обмене у животных» (1932),
* «Углеводный и солевой обмен в интермедиарной области при покое и движении животных» (1933),
* «Сахарный и солевой обмен в интермедиарной области животных. Сообщение 2-е» (1934),
* «Пищеварение и всасывание белков в кишечнике лошади при покое и в движении» (1934),
* падручнік для тэхнікумаў «Патологическая физиология и патологическая анатомия» (разам з П. В. Мараевым, 5 выд., М., 1956),
* брашура «Передовой опыт производства свинины в хозяйствах Ростовской области»,
* «Патологическая физиология и патологическая анатомия животных» (М., 1961)
* «Упрощённый, закрытый способ операции павловского желудочка у животных» (1961)
* «Фистульно-ангиостомический метод исследования пищеварения и обмена веществ у свиней» (1962)
і інш.

Ц. П. Пратасеня тройчы ўдзельнічаў ва Усесаюзнай сельскагаспадарчай выставе, выступаў з лекцыямі і дакладамі на з'ездах, канферэнцыях і семінарах у Маскве, Ленінградзе, Варонежы, Харкаве і іншых гарадах, у падшэфных калгасах і саўгасах. 

У 1965 годзе пад кіраўніцтвам Ц. П. Пратасені выканана кандыдацкая дысертацыя «Динамика аминокислот крови органов у крупного рогатого скота при лейкозе».

## Узнагароды 
* Ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга
* Ордэн «Знак Пашаны»
* Медаль «За абарону Каўказа»
* Медаль «За перамогу над Германіяй у Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.»
* Медаль «За доблесную працу ў Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.»

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Профессор Т. П. Протасеня — заслуженный деятель ветеринарной медицины России родом из Беларуси  
* ФГБОУ ВПО «Санкт-Петербургская государственная академия ветеринарной медицины» 

Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Выпускнікі Санкт-Пецярбургскай дзяржаўнай акадэміі ветэрынарнай медыцыны
Катэгорыя:Ветэрынары СССР
Катэгорыя:Фізіёлагі СССР