Іаана I Наварская

**Жанна (Хуанна) I Наварская** (, , Бар-сюр-Сен, Об, Шампань — , , Францыя), прынцэса з Шампаньскага дому, кіруючая каралева Навары з 1274 года, дачка і спадчынніца Генрыха I Наварскага і каралева Францыі з 1285 як жонка Філіпа IV Прыгожага.

## Біяграфія 
У 1274 годзе памёр бацька Жанны Генрых I (кароль Навары). Акрамя Жанны, у караля не засталося законных дзяцей, а паколькі дагэтуль у жывых ужо не было нікога з прамых нашчадкаў па мужчынскай лініі шампанскай дынастыі, якая кіравала Наварай з 1234, Жанна была абвешчана графіняй Шампані і каралевай Навары.
Рэгентам краіны пры малалетняй каралеве стала яе маці Бланка д'Артуа. Новай каралеве і яе маці прыйшлося абараняць сваю маёмасць ад замахаў розных замежных дзяржаў, якія маглі лёгка захапіць багатыя ўладанні ў Шампані і Навары. Гэта вымусіла Бланку звярнуцца за падтрымкай да французскага караля Філіпа III. 6 жніўня 1284 трынаццацігадовая Жанна выйшла замуж за спадчынніка французскай кароны Філіпа, які праз год стаў каралём Філіпам IV. Гэта шлюб даў магчымасць далучыць да каралеўскага дамена Шампань, а таксама прывёў да першага аб'яднання Францыі і Навары ў рамках асабістай уніі (да 1328 года). З 1285 года каралева Францыі. У 1304 годзе заснавала ў Парыжы Наварскую калегію. Яна накіравала армію супраць графа дэ Бар, які падняў паўстанне супраць яе, як графіні Шампані.

Жанна Наварская памерла пры загадкавых акалічнасцях на 35-м годзе жыцці 4 красавіка 1305 падчас родаў, і некаторыя летапісцы лічылі, вінаватым у яе смерці Філіпа IV. Трое выжылых сыноў паслядоўна займалі прастол Францыі, а адзіная выжылая дачка стала каралевай Англіі. Пасля яе смерці ў 1305 годзе ў Навары яе спадчыннікам стаў старэйшы сын Людовік, будучы Людовік X, кароль Францыі. А Шампань апынулася далучана да дамена караля Францыі.

## Сям'я і дзеці 
Была замужам з 16 жніўня 1284 за Філіпам IV (1268—29 лістапада 1314), каралём Францыі. Гэта шлюб даў магчымасць далучыць да каралеўскага дамену Шампань, а таксама прывёў да першага аб'яднання Францыі і Навары ў рамках асабістай уніі (да 1328 года).

У гэтым шлюбе нарадзіліся:

* **Маргарыта** (1288 — 6 снежня 1312)
* **Людовік X** (4 кастрычніка 1289 — 5 чэрвеня 1316), кароль Францыі (з 1314) і Навары (з 1307)
* **Бланка** (1290—1294)
* **Філіп V** (17 лістапада 1291 — 3 студзеня 1322), кароль Францыі і Навары (з 1316)
* **Ізабела** (1292 — 27 жніўня 1358), жонка з 25 студзеня 1308 г. англійскага караля Эдуарда II і маці Эдуарда III. Ад Ізабелы паходзяць прэтэнзіі Плантагенетаў на французскую карону, якія паслужылі прыназоўнікам да пачатку Стагадовай вайны.
* **Карл IV** (18 чэрвеня 1294 — 1 лютага 1328), кароль Францыі і Навары (з 1322)
* **Роберт** (1297 — жнівень 1308)

## Літаратура 
* Doherty, P.C. *Isabella and the Strange Death of Edward II*

{| class="standard" cellpadding="5" cellspacing="0" align="center" style="border: black solid 1px"
|-
| colspan=3 align="center" class="bright"| Дынастыя Дом дэ Блуа-Шампань
|-
| align="center" width="30%"| Папярэднік Генрых III Шампанскі
| align="center" class="highlight" width="40%"| каралева Навары сумесна з Філіпам I Графіня Шампані 1274—1305
| align="center" width="30%"| ПераемнікЛюдовік I
|-
| align="center" width="30%"| ПапярэднікМарыя Брабанцкая
| align="center" class="highlight" width="40%"| Каралева Францыі 1285—1305
| align="center" width="30%"| ПераемнікМаргарыта Бургундская

Катэгорыя:Графы Шампані
Катэгорыя:Каралевы і імператрыцы Францыі
Катэгорыя:Кіраўнікі Навары
Катэгорыя:Дом дэ Блуа-Шампань
Катэгорыя:Постаці французскай гісторыі
Катэгорыя:Памерлі пры родах