open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Восіп Міхайлавіч Кавалеўскі

**Восіп (Юзаф) Міхайлавіч Кавалеўскі** (, , Гродзенскі павет — , Варшава) — польскі філолаг, гісторык, арыенталіст.

## Біяграфія 
, XIX ст.]]
Паходзіў з сям'і ўніяцкага святара. У 1808—1817 вучыўся ў Свіслацкай гімназіі, удзельнічаў у тайнай арганізацыі «Таварыства аматараў навукі і айчыннай славеснасці». У 1821 скончыў факультэт літаратуры і вольных мастацтваў Віленскага ўніверсітэта. Выкладаў польскую, лацінскую і грэчаскую мовы ў Віленскай гімназіі. Удзельнічаў у тайных таварыствах філаматаў і філарэтаў, за што быў арыштаваны царскімі ўладамі ў 1823. У 1825 высланы ў Казань, дзе ва ўніверсітэце вывучаў усходнія мовы. У 1827 выехаў у Іркуцк, дзе ўдасканальваў веданне мангольскай мовы. У 1829 накіраваўся ў падарожжа па Манголіі і Кітаі. У 1833 вярнуўся ў Казанскі ўніверсітэт, дзе быў прызначаны спачатку ад'юнктам, а потым прафесарам. Прывёз вельмі багатую калекцыю матэрыялаў і рукапісаў на мангольскай, тыбецкай, кітайскай, маньчжурскай мовах. У 1835 выдаў «Кароткую граматыку мангольскай кніжнай мовы»; у 1836—1837 «Мангольскую хрэстаматыю» (т. 1—2); у 1844—1849 «Мангольска-руска-французскі слоўнік» (т. 1—3), за які атрымаў ад Пецярбургскай АН Дзямідаўскую прэмію. У 1847 абраны акадэмікам Пецярбургскай АН. Выступаў у друку з артыкуламі на філалагічныя тэмы, перакладаў на польскую мову антычную класіку. У 1855—1860 рэктар Казанскага ўніверсітэта. З 1862 прафесар і дэкан гісторыка-філалагічнага факультэта Варшаўскага ўніверсітэта.

## Літаратура 
* Kotwicz W. Józef Kowalewski — orientalista (1801—1878). Wrocław, 1948;
* Фролов Е. Вильнюсский период жизни и деятельности О. М. Ковалевского // Учёные записки Вильнюсского университета. Серия историко-филологическая. 1958, т. 4;
* Шамов Г. Ф. Профессор О. М. Ковалевский: Очерк жизни и научной деятельности. Казань, 1983;
* Міхнюк У. М., Шалькевіч В. Ф. Усходазнаўца Восіп Кавалеўскі // Весці АН БССР. Серыя грамадскіх навук. 1985, № 5;
* ЭГБ, т. 3;
* АЗБ.
* 

Катэгорыя:Філосафы Беларусі
Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі
Катэгорыя:Філолагі Беларусі
Катэгорыя:Філаматы
Катэгорыя:Рэктары Імператарскага Казанскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Манголазнаўцы
Кацельніч

**Кацельніч** () — горад (з 1780 года) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Кацельніцкага раёна Кіраўскай вобласці. Насельніцтва 27,6 тыс. чалавек (2007). Заснаваны ў 1143 годзе.

Размешчаны на правым беразе ракі Вяткі, за 87 км на паўднёвы захад ад Кірава. З'яўляецца водным і чыгуначным вузлом, якія злучае Паўночную і Горкаўскую чыгункі.

Развіта дрэваперапрацоўка, лёгкая і харчовая прамысловасць.

## Вядомыя асобы 
* Валянцін Мікалаевіч Аўдзееў (1915—1972) — савецкі вучоны, спецыяліст у галіне электронікі.
* Іраіда Паўлаўна Сітнікава (нар. 1935) — беларускі архітэктар.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Кіраўскай вобласці
Белая Халуніца

**Белая Халуніца** () — горад (з 1965 года) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Белахалуніцкага раёна Кіраўскай вобласці. Насельніцтва 11,7 тыс. чалавек (2005). Заснаваны ў 1764 годзе.

Размешчаны на рацэ Белая Халуніца (прыток Вяткі), за 87 км ад Кірава.

Катэгорыя:Гарады Кіраўскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1764 годзе
Вяцкія Паляны

**Вяцкія Паляны** () — горад (з 1942 года) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Вяцка-Палянскага раёна Кіраўскай вобласці. Насельніцтва 29,7 тыс. чалавек (2021). Заснаваны ў 1596 годзе.

Размешчаны на правым беразе ракі Вяткі.

Машынабудаўнічы завод «Молат».

Катэгорыя:Гарады Кіраўскай вобласці
Арлоў (горад)

**Арлоў** () — горад (з 1780 года) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Арлоўскага раёна Кіраўскай вобласці. Насельніцтва 8,4 тыс. чалавек (2007). Заснаваны ў 1459 годзе. З 1923 па 1992 называўся **Халтурын**.

Размешчаны на правым беразе ракі Вяткі, за 77 км на паўднёвы захад ад Кірава.

Хлебазавод, масласыраробчы завод, фабрыка культавараў, мэблевая фабрыка.

## Вядомыя асобы 
* Канстанцін (Булычоў) — праваслаўны дзеяч, епіскап.
* Аляксандр Ісакавіч Бараховіч (1918—2004) — спецыяліст у галіне горнай электрамеханікі.

Катэгорыя:Гарады Кіраўскай вобласці
Зуеўка

**Зуеўка** () — горад (з 1944 года) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Зуеўскага раёна Кіраўскай вобласці. Насельніцтва 12,4 тыс. чалавек (2005). Заснаваны ў 1898 годзе.

Горад размешчаны ў Прыўраллі, за 121 км на ўсход ад Кірава.

Рамонтна-механічны завод, механічны завод нестандартызаванага абсталявання, масларобчы завод, харчакамбінат, хлебазавод, птушкафабрыка, вагоннае дэпо.

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Фаіна Міхайлаўна Кірылава

Катэгорыя:Гарады Кіраўскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1898 годзе
Італьянскія паходы германскіх феадалаў

**Італьянскія паходы германскіх феадалаў** (10 — 15 ст.) — заваявальныя паходы, якія чыніліся германскімі каралямі і князямі дзеля пакарэння Італіі і атрымання імператарскага тытула.

Першы такі паход у 961 — 962 быў здзейнены Атонам I, які быў упершыню каранаваны як імператар Свяшчэннай Рымскай імперыі. У далейшым такія паходы атрымалі форму проціборства імперыі і італьянскіх гарадоў. Апошні такі паход адбыўся ў 1401 — 1402.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гісторыя Германіі
Катэгорыя:Гісторыя Італіі
Катэгорыя:Войны ў Еўропе
Кірс

**Кірс** () — горад (з 1965 года) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Верхнякамскага раёна Кіраўскай вобласці. Насельніцтва 8,5 тыс. чалавек (2021). Заснаваны ў 1729 годзе.

Горад размешчаны на рацэ Кірсінка пры ўпадзенні яе ў Вятку, за 281 км ад Кірава.

Завод «Кірскабель» (уваходзіць у склад ААТ «СУАЛ») завод жалезабетонных вырабаў, прадпрыемствы харчовай прамысловасці, леспрамгас.

Катэгорыя:Гарады Кіраўскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1729 годзе
Кірава-Чапецк

**Кірава-Чапецк** () — горад (з 1955 года) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Кірава-Чапецкага раёна Кіраўскай вобласці. Насельніцтва 88,3 тыс. чалавек (2005). Заснаваны ў 1935 годзе.

Горад размешчаны пры ўпадзенні ракі Чапца ў Вятку, за 22 км на паўднёвы ўсход ад Кірава.

Кірава-Чапецкі хімічны камбінат, мателаапрацоўчы і жалезабетонны заводы, электрамашынабудаўнічы завод, прадпрыемствы лёгкай і харчовай прамысловасці.

Катэгорыя:Гарады Кіраўскай вобласці
Луза

**Луза** () — горад (з 1944 года) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Лузскага раёна Кіраўскай вобласці. Насельніцтва 9 тыс. чалавек (2024). Заснаваны ў 1899 годзе.

Горад размешчаны на рацэ Луза, прыток ракі Юг, за 302 км ад Кірава.

Катэгорыя:Гарады Кіраўскай вобласці
Малмыж

**Малмыж** () — горад (з 1780 года) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Малмыжскага раёна Кіраўскай вобласці. Насельніцтва 9,1 тыс. чалавек (2005). Заснаваны ў XV стагоддзі. Горад размешчаны на рацэ Шошма, недалёка аў упадзення яе ў Вятку, за 294 км ад Кірава.

## Эканоміка 
Рамонтна-механічны завод, кансервавы завод, піваварны завод, завод жалезабетонных вырабаў, прамкамбінат.

## Насельніцтва 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Аляксандр Аляксандравіч Калягін (нар. 1942) — савецкі і расійскі акцёр і рэжысёр.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Кіраўскай вобласці
Італьянскі паход Банапарта (1796—1797)

**Італьянскі паход Банапарта** (1796—1797) — кампанія французскіх войскаў пад камандаваннем Напалеона Банапарта супраць аўстра-сардзінскіх войскаў у Паўночнай Італіі ў час вайны 1-й кааліцыі з Францыяй (1792—1797).

Паход скончыўся поўнай перамогай французскіх войскаў і выхадам з вайны Сардзініі, а потым і Аўстрыі. Пачаты пад лозунгам абароны рэспублікі, гэты паход неўзабаве ператварыўся ў заваявальны; пад кантроль Францыі трапіла амаль уся Італія.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Войны рэвалюцыйнай Францыі
Катэгорыя:1796 год у Еўропе
Катэгорыя:1797 год у Еўропе
Катэгорыя:Канфлікты 1796 года
Катэгорыя:Канфлікты 1797 года
Катэгорыя:XVIII стагоддзе ў Італіі
Друйка

Назву **Дру́йка** маюць:

## Азёры 
* Друйка — возера ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці, у басейне ракі Друйка

## Населеныя пункты 
* Друйка — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці

## Рэкі 
* Друйка — рака ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці, левы прыток Заходняй Дзвіны
Уладзімір Мікалаевіч Крыловіч

**Уладзімір Мікалаевіч Крыловіч** () — беларускі акцёр, адзін з заснавальнікаў беларускага тэатра. Заслужаны артыст БССР (1931).

## Біяграфія 
. 1927. Грым Крыловіча]]

Нарадзіўся 20 кастрычніка (1 лістапада) 1895 года ў в. Крыловічы (цяпер — Дзяржынскі раён Мінскай вобласці).

З 1915 года ўдзельнічаў у аматарскіх спектаклях. З 1921 года працаваў у БДТ-1. Іграў ролі ў творах беларускай і рускай савецкай драматургіі. Лепшыя ролі: Крыніцкі («Паўлінка» Я. Купалы), Машэка, Кастусь Каліноўскі («Машэка», «Кастусь Каліноўскі» Е. Міровіча), Вяршынін («Бронецягнік 14-69» Іванова), Чужакоў («Мост» Рамановіча), Бераст («Платон Крэчат» Карнейчука) і інш. Здымаўся ў кіно, у тым ліку ў фільме «Двойчы народжаны» рэжысёра Э. Аршанскага (1934).

Памёр 23 кастрычніка 1937 года ў Мінску. Пахаваны ў Мінску на Вайсковых могілках.
 

## Літаратура 
* 
* *Есакоў А.* Уладзімір Крыловіч. — Mн., 1956.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Акцёры СССР
Катэгорыя:Акцёры Беларусі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Дзяржынскім раёне
Катэгорыя:Пахаваныя на Вайсковых могілках (Мінск)
Браслаўскія азёры

* Браслаўская група азёр
* Нацыянальны парк Браслаўскія азёры
* Турбаза на беразе возера Дрывяты
Браслаўскія азёры (нацыянальны парк)

**Браслаўскія азёры** — нацыянальны парк на паўночным захадзе Беларусі, у Віцебскай вобласці.

Нацыянальны парк служыць абароне ўнікальных прыродных комплексаў ад гаспадарчай дзейнасці чалавека, зберажэнню іх для будучых пакаленняў. Ён быў створаны ў жніўні 1995 г. Ядром стала Браслаўская група азёр. У склад парка ўвайшла паўднёвая частка Браслаўскага раёна са значнымі балотнымі і ляснымі масівамі. Агульная плошча нацыянальнага парку складае 71,5 тыс. га. З поўначы на поўдзень ён цягнецца на 56 км, пры шырыні ад 7 да 29 км. Каля 17 % яго тэрыторыі займаюць азёры, лясы складаюць 46 % паверхні.

У межах Нацыяльнага парку знаходзіцца шэраг цікавых помнікаў прыроды. Гэта асобныя ярка выражаныя ледніковыя формы рэльефу, вялікія валуны, астравы на азёрах, біягрупы рэдкіх дрэў. Маляўнічасць мясцовых ландшафтаў абумоўлена прысутнасцю Браслаўскай грады.

Нацыянальны парк змяшчае шматлікія помнікі гісторыі і культуры: гарадзішчы розных эпох, курганныя захаванні, культавыя пабудовы.

Батанікі налічылі на тэрыторыі парку каля 500 відаў флоры, 20 відаў з'яўляюцца рэдкімі для Беларусі.

У Нацыянальным парку «Браслаўскія азёры» вядзецца навуковая дзейнасць, а таксама праца па ахове прыроды. Цэнтр Нацыянальнага парку — г. Браслаў, дзе размешчана кіраўніцтва і навуковая база. Працоўны калектыў Нацпарку налічвае амаль 600 чал.

Уваходзіць у структуру Кіраўніцтва справамі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь.

## Жывёльны свет 
Нацыянальны парк мае багаты і шматлікі жывёльны свет: тут сустракаецца 189 відаў птушак, з іх 45 відаў адносіцца да рэдкіх і знікаючых.

Сярод жывел, занесеных у Чырвоную кнігу Беларусі, вылучаюцца: , , , , , , , .

Іншыя жыхары браслаўскіх лясоў: , , , , , ,  і г.д.

## Галерэя 

Выява:Braslav5.JPG|Дрывяты
Выява:Belarus - Snudy Lake.jpg|Снуды
Выява:Strusta - Majak - Brasłauski rajon - 6.jpg|Струста
Выява:Vojsa Lake 2.jpg|Войса
Выява: Niespish Lake 2.jpg|Неспіш

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
* Нацыянальны парк "Браслаўскія азёры" 

Катэгорыя:Нацыянальныя паркі Беларусі
Катэгорыя:Геаграфія Браслаўскага раёна
Катэгорыя:Славутасці Браслаўскага раёна
Катэгорыя:Аб’екты на марках
Іван Міхайлавіч Баранкевіч

**Іван Міхайлавіч Баранкевіч** (, в. Трасцівец Быхаўскага пав. Магілёўскай губерні, цяпер Быхаўскі раён Магілёўскай вобласці — , Караганда, Казахстан; Псеўданімы і крыптанімы: *Белорус*; *Быховец*; *И.Быховский*; *Гвоздь*; *Иван Лапоть*; *И. Б.*; *Б.*; *Ив. Б-ич*) — празаік, журналіст, перакладчык.

## Біяграфія 
Удзельнік рэвалюцыі 1905—1907 гг. За правядзенне прапагандысцкай работы сярод сялян Быхаўскага павета затрымліваўся паліцыяй. Друкаваўся з 1913 г. З 1914 працаваў у часопісе «Вестник Могилевского земства»; у 1918—1919 гг. супрацоўнічаў з газетай «Чырвоны шлях», быў рэдактарам часопіса «Белорусская криница»; у 1923—1925 гг. — вядучы аўтар газеты «Соха и молот» (з 1924 — «Магілёўскі селянін»). У 1927—1929 гг. выступаў як празаік у ленінградскім часопісе «Резец» (цыкл нарысаў «Новые люди деревни»). Літаратурная студыя «Резец» у 1929 выдала «Альманах белорусской литературы», усю прозу для якога пераклаў І. Баранкевіч. Вядомы таксама як перакладчык на рускую мову твораў Я. Коласа. Арыштоўваўся ў 1924, 1931 і 1939 гадах. Загінуў у ГУЛАГу. Рэабілітаваны ў 1982 г.

## Літаратура 
* 
* *Скалабан В.* Под псевдонимом «Белорус»: История одного поиска // Нёман. 1983, № 12;
* *Скалабан В.* Сцежкі вяртання // Братэрства-83. — Мн., 1983.

Катэгорыя:Перакладчыкі на рускую мову
Катэгорыя:Перакладчыкі з беларускай мовы
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Быхаўскім раёне
Катэгорыя:Пісьменнікі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Рускамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Перакладчыкі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Перакладчыкі СССР
Катэгорыя:Пісьменнікі СССР
Катэгорыя:Журналісты СССР
Катэгорыя:Журналісты Расійскай імперыі
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў БССР
Міхал Ігнатавіч Балінскі

**Міхал Вінцэнт Балінскі**, у расійскай традыцыі **Міхаіл Ігнатавіч Балі́нскі** (псеўданімы: *Auszławis, Usztaritois, Mokitinis, Аушлавис*; ) — гісторык, краязнавец, публіцыст, рэдактар. Магістр філасофіі (1818).

## Біяграфія 
З роду Балінскіх герба «Ястрабец». Сын Ігнацыя Балінскага і Ганны з Корсакаў. Брат Станіслава Балінскага.

Скончыў Віленскі ўніверсітэт (1818). Вывучаў літаратуру і гісторыю ў Іаахіма Лялевеля і права ў Ігната Даніловіча. У 1816—1822 і 1829—1830 гадах супрацоўнік часопіса «Dziennik Wileński». З 1818 года разам з Лялевелем рэдагаваў часопіс «Tygodnik Wileński». Належаў да Таварыства шубраўцаў, адзін з рэдактараў яго газеты «Wiadomości brukowe». У 1818—1822 гадах сакратар Віленскага друкарскага таварыства. У 1831 гадах арыштаваны за ўдзел у падрыхтоўцы паўстання 1830—1831 гадоў. З 1836 года жыў у Варшаве, працаваў ва ўстановах асветы, займаўся навукай. У 1841 годзе ініцыятар стварэння і адзін з рэдактараў навукова-літаратурнага часопіса «Biblioteka Warszawska». З 1847 года канчаткова пасяліўся ў сваім маёнтку Яшуны каля Вільні, займаўся даследаваннем мясцовых археалагічных помнікаў. Друкаваўся ў газеце «Kurier Wileński». У 1855—1862 гадах віцэ-старшыня Віленскай археалагічнай камісіі, з 1856 года член Рускага геаграфічнага таварыства.

## Навуковая дзейнасць 
Аўтар прац па гісторыі ВКЛ, Вільні і Віленскага ўніверсітэта. Супольна з Тыматэўшам Ліпінскім выдаў працу «Starożytna Polska pod względem historycznym, geograficznym i statystycznym…» (t. 1-3, 1843-46; 2-е выданне: t. 1-4, 1885-86), трэці том якой, падрыхтаваны Балінскім, прысвечаны населеным пунктам Беларусі. Упершыню даў апісанне старажытнасцей Лоска (Валожынскі раён), Ружан (Пружанскі раён), Смаргоні, Быхава, Пінска, Слуцка, Гродна і іншых, рэшткаў замка на возеры Мястра, датаваў час закладкі Ніжняга замка ў Полацку.

## Сям’я 
З 1820 года ў шлюбе з Зоф’яй, дачкой Анджэя Снядэцкага. Мелі сына Яна.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* *Каханоўскі Г. А.* Археалогія і гістарычнае краязнаўства Беларусі ў XVI—XIX стст. — Мн., 1984. — С. 42—43.
* 

Катэгорыя:Выпускнікі Віленскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Балінскія герба «Ястрабец»
Палеская нізіна

**Палеская нізіна** (Палессе) знаходзіцца на захадзе Усходне-Еўрапейскай раўніны. 

Беларускае Палессе ахоплівае паўднёвыя вобласці Беларусі, Украінскае Палессе — паўночныя вобласці Украіны, Бранскае Палессе (Бранска-Жыздрынскае Палессе) — Бранскую, часткова Смаленскую і Калужскую вобласці Расіі.

Агульная плошча складае каля 270 тыс. км². На поўначы складзена магутнымі пластамі водна-ледавіковых пяскоў, супескаў і марэнных суглінкаў. На захадзе неглыбока залягаюць карбанатныя пароды, што карстуюцца (крэйда, мергель), на ўсходзе — старажытныя крысталічныя пароды (гнейсы, граніты, кварцыты) Украінскага шчыта платформы, перакрытыя чыхлом суглінку. Здабываюцца нафта, торф, калійныя солі і інш.

На поўначы плоская пясчаная раўніна з абсалютнымі адзнакамі 150—200 м, на поўдні і ўсходзе характэрна расчляненне і ўзвышшы да 316 м. Умерана кантынентальны клімат, выпадае да 650 мм гадавых ападкаў. Галоўныя рэкі тэрыторыі: Дняпро і яго прытокі Прыпяць і Дзясна. Шмат балотаў і невялікіх азёраў.

Пераважаюць лясы, у асноўным сасновыя, таксама мяшаныя, шыракалістыя і дробналістыя.

 Палессе

Катэгорыя:Нізіны Беларусі
Катэгорыя:Раўніны Польшчы
Катэгорыя:Нізіны Расіі
Катэгорыя:Нізіны Украіны
Катэгорыя:Палессе
Катэгорыя:Усходне-Еўрапейская раўніна
Гаспітальеры

]]
**Гаспітальеры**, **Іааніты, Мальтыйскі ордэн** (поўная назва — Суверэнны ваенны ордэн гаспітальераў Св. Яна Ерусалімскага, Родаса і Мальты) — духоўна ваенны ордэн, створаны ў Іерусаліме ў пачатку XII ст. пасля першага крыжовага паходу.

Ордэн меў шэраг крэпасцяў у Сірыі і Палесціне і іграў вялікую ролю ў абароне ад мусульман. Валодаў значнымі землямі на Усходзе і ў Заходняй Еўропе, дзе ўсталёўваў ваенна-прыгонны рэжым для мясцовага насельніцтва.

У 1291 ордэн быў выцеснены туркамі з Іерусаліма, але захапіў астравы Кіпр і Родас, дзе і замацаваўся. У 1530 атрымаў у падарунак ад рымскага імператара востраў Мальту (адтуль і сённяшняя назва), яго рыцары-крыжакі абаранялі Міжземнае мора ад турак.

У час Вялікай Французскай рэвалюцыі мальтыйцы страцілі свой асяродак — Мальту. Спачатку востраў захапіў Напалеон, потым англічане. Гэтым скарыстаўся расійскі імператар Павел І. Ён запрасіў рыцараў у Расію і заключыў з імі саюз супраць турак і французаў.

На сённяшні час ордэн месціца ў Рыме.

Мальтыйскі Ордэн устанавіў дыпламатычныя дачыненні з больш як 100 краінамі свету і мае сваіх прадстаўнікоў у Сусветнай арганізацыі аховы здароўя і Савеце Еўропы. З 1994 года мае статус сталага наглядальніка ў Арганізацыі Аб’яднаных Нацыяў.

4 красавіка 2008 года князем і вялікім магістрам Ордэна абралі Мэцью Фестынга, а пазнаёміўся з ордэнам пад час падарожжа ў Італію. У 1639 для ордэна быў пабудаваны касцёл, а потым кляштар. Тут згодна са статутам гаспітальераў, дзейнічаў шпіталь для бедных. Сталовіцкае камандорства існавала да 1868. Сёння Мальтыйскі ордэн неаднаразова прывозіў на Беларусь гуманітарную дапамогу ў асноўным лекі, паспрыяў у будаўніцтве новай бальніцы ў Жалудку, а таксама пасябраваў з мінскім Домам сяброўства.

10 красавіка 2008 года паслом Беларусі пры Ордэне па сумяшчальніцтве прызначаны Сяргей Алейнік.

## Гл. таксама 
* Аблога Мальты, 1565
* Аблога Родаса, 1522
* Аблога Родаса, 1480

## Літаратура 
* Беларусь-Бельгія: Грамадска-культурнае ўзаемадзеянне: Матэрыялы міжнар. «круглага стала», Мінск, 2001 / Рэдкал.: А. Мальдзіс і інш. - Мн.:"Беларускі кнігазбор", 2002.- С. 240. ISBN 985-6638-68-2.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Ордэна

Катэгорыя:Каталіцкія ордэны і кангрэгацыі
Доўгае (Крупскі раён)

**До́ўгае** (, ) — вёска ў Крупскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Бобрскага сельсавета.

## Гісторыя 
З 20.08.19245 г. ў складзе Бобрскага сельсавета Крупскага раёна Барысаўскай акругі, з 09.06.1927 Крупскага раёна Мінскай, з 18.06.1927 г. Аршанскай акруг, з 20.02.1938 г. Мінскай вобласці. У Вялікую Айчынную вайну загінулі 9 чалавек. З 1967 г. вёска ў складзе саўгаса «Колас», потым — калгаса «Колас». На 01.01.1998 г. 8 гаспадарак, 16 жыхароў.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Бобрскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Крупскага раёна
Янка Быліна

**Янка Быліна**, сапр. **Ян Семашкевіч** (, в. Лакцяны, Свянцянскі павет Віленскай губ., цяпер Астравецкі р-н Гродзенскай вобл.  — , в. Бомбля, Падляскае ваяводства, Польшча; паводле інш. звестак мяст. Мар'янава, Польшча; Псеўданімы: *Ядловец*; "Я. Дамарослы"; Крыптанімы: *Я. Б.*; *J.B.*) — беларускі рымска-каталіцкі святар, паэт і драматург.

## Біяграфія 
Скончыў Віленскую духоўную семінарыю (1907), у тым жа годзе пасвечаны ў святары. Служыў у касцёлах на Слонімшчыне, Вілейшчыне, Ашмяншчыне, Віленшчыне. З 1933 года служыў на Беласточчыне — у Янаве-Падляскім (1933—1937), Ялоўцы (1937—1939), Міхалове (1939—1946), Бомблі (1946—1956). За ўжыванне беларускай мовы ў казаннях праследаваўся польскімі ўладамі. Арыштоўваўся НКУС у канцы верасня 1939 года. Апошнія гады жыцця правёў на Беласточчыне. Пахаваны побач касцёла ў Бомблі.

## Творчасць 
Друкаваўся з 1917 года ў газеце «Гоман», у перыядычных выданнях Заходняй Беларусі, у т.л. у рэлігійных («Krynica», «Chryścijanskaja Dumka»), сатырычных (часопісы «Авадзень» і «Маланка»), дзіцячым (часопіс «Пралескі», пад псеўд. *Ядловец*).

Аўтар зборнікаў паэзіі «На прызьбе» (*Na pryzbie*, Вільня, 1918; 2-е выд. 1924), «На покуці» (*Na pokuci: Bajki i roznyja wieršy*, Вільня, 1934), камедыі «Выбар старшыні» (*Wybar staršyni: Wiaskowaja trahikamedyja u 3-ch dziejach z časou carskich*, Вільня, 1926; 2-е выданне: Выбар старшыні. Вільня, 1938), рэлігійных твораў «Ружанец да Найсвяцейшае Дзевы Марыі» (Вільня, 1928), «Песні жальбы або набожныя разважанні аб муках і смерці Збаўцы Езуса Хрыста» (Вільня, 1929), «Дарога крыжа» (*Daroha kryža*, Вільня, 1930).

Патрыятычныя і гумарыстычныя творы Я. Быліны выкарыстоўваліся аматарскімі калектывамі ў Заходняй Беларусі.

## Памяць 
Грамадскае аб'яднанне «Вільняр» арганізавала ў Лакцянах, на бацькаўшчыне паэта, мастацкі пленэр і краязнаўча-літаратурныя чытанні (9-10.8.2003).

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш — Мн.: БелЭн, 1996. — Т. 3. — 511 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0068-4 (т. 3);
*  — Т. 1;
* 
* *Гарэцкі М.* Быліна Янка // Гісторыя беларускай літаратуры. — Мн., 1992;
* Календарыюм // «Czasopis» № 10/2003;
* ;

## Спасылкі 
* *Чакур Г.* У Клюшчанах успаміналі паэта-святара Яна Семашкевіча // Астравецкая Праўда. 2.11.2013.

Катэгорыя:Паэты Беларусі
Катэгорыя:Паэты паводле алфавіта
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Свянцянскім павеце
Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты
Катэгорыя:Постаці беларускага каталіцтва
Апсар

**Апсар** — грашовая адзінка Рэспублікі Абхазія. У цяперашні час выпусаюцца толькі памятныя манеты, намінаваныя ў апсарах, таму апсар мае толькі сімвалічнае і калекцыйнае значэнне. На тэрыторыі Абхазіі ў якасці плацёжнага сродка выкарыстоўваецца расійскі рубель. Фармальны курс апсара, усталяваны Банкам Абхазіі складае 1 апсар = 10 расійскіх рублёў.

## Галерэя 

Image:Abkhazia 10 apsar Ag 2008 Ardzinba a.jpg
Image:Abkhazia 10 apsar Ag 2008 Ardzinba b.jpg
Image:Abkhazia 50 apsar Au 2008 Ardzinba a.jpg
Image:Abkhazia 50 apsar Au 2008 Ardzinba b.jpg
Image:Abkhazia 10 apsar Ag 2008 Aiaaira a.jpg
Image:Abkhazia 10 apsar Ag 2008 Aiaaira b.jpg
Image:Abkhazia 50 apsar Au 2008 Aiaaira a.jpg
Image:Abkhazia 50 apsar Au 2008 Aiaaira b.jpg

Катэгорыя:Абхазія
Катэгорыя:Валюты
Мурашы (горад)

**Мурашы** () — горад (з 1944 года) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Мурашынскага раёна Кіраўскай вобласці. Насельніцтва 7,3 тыс. чалавек (2005). Заснаваны ў 1895 годзе. За 112 км ад Кірава.

Прадпрыемствы чыгуначнага транспарту, лясная прамысловасць.

Катэгорыя:Гарады Кіраўскай вобласці
Налінск

**Налі́нск** () — горад (з 1780 года) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Налінскага раёна Кіраўскай вобласці. Насельніцтва 10,7 тыс. чалавек (2005). Заснаваны ў 1668 годзе. Размешчаны на правым беразе ракі Воя (прыток Вяткі), за 137 км ад Кірава.

Рамонтна-механічны завод, прамкамбінат, філіял швейнай фабрыкі «Світанак», прадпрыемства «Вяцкі сувенір», харчакамбінат, масларобны завод, мясакамбінат.
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Мікалай Сямёнавіч Курнакоў, рускі фізікахімік

Катэгорыя:Гарады Кіраўскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1668 годзе
Доўгае

Назву **До́ўгае** маюць:

## Азёры 
* Доўгае — возера ў Бешанковіцкім раёне Віцебскай вобласці
* Доўгае — возера ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці
* Доўгае — возера ў Верхнядзвінскім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Росіца
* Доўгае — возера ў Віцебскім раёне ў басейне Лучосы
* Доўгае — возера ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці ў басейне Аўсянка, за 0,5 км на ўсход ад вёскі Церахі
* Доўгае — возера ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці ў басейне Обаль, за 3,5 км у напрамку на паўднёвы захад ад вёскі Халамер’е
* Доўгае — возера ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Чарнуйка, за 1,7 км на паўночны ўсход ад вёскі Ключ
* Доўгае — возера ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці, самае глыбокае ў Беларусі.
* Доўгае — возера ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Эсы
* Доўгае — возера ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Зехі
* Доўгае — возера ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласці
* Доўгае — возера ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці, у басейне ракі Галбіца
* Доўгае — возера ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці, у басейне ракі Лаўрыха (Смычыца)
* Доўгае — возера ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Заходняя Дзвіна
* Доўгае — возера ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Крашанка
* Доўгае — возера ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Нача
* Доўгае — возера ў Расонскім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Нешчарда
* Доўгае — возера ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці
* Доўгае — возера ў Шумілінскім раёне Віцебскай вобласці
* Доўгае — возера ў Рэчыцкім раёне Гомельскай вобласці
* Доўгае — возера ў Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці
* Доўгае — возера ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Брэсцкая вобласць:
** Доўгае — вёска ў Івацэвіцкім раёне
** Доўгае — вёска ў Шарашэўскім сельсавеце Пружанскага раёна
** Доўгае — вёска ў Лінаўскім сельсавеце Пружанскага раёна
* Віцебская вобласць:
** Доўгае — вёска ў Астровенскім сельсавеце Бешанковіцкага раёна
** Доўгае — вёска ў Бешанковіцкім сельсавеце Бешанковіцкага раёна
** Доўгае — вёска ў Верхнядзвінскім раёне
** Доўгае — вёска ў Глыбоцкім раёне
** Доўгае — вёска ў Лепельскім раёне
* Магілёўская вобласць:
** Доўгае — вёска ў Быхаўскім раёне
** Доўгае — аграгарадок у Клічаўскім раёне
** Доўгае — вёска ў Чэрыкаўскім раёне
* Мінская вобласць:
** Доўгае — вёска ў Вілейскім раёне
** Доўгае — вёска ў Капыльскім раёне
** Доўгае — вёска ў Крупскім раёне
** Доўгае — пасёлак у Акцябрскім сельсавеце Салігорскага раёна
** Доўгае — аграгарадок у Салігорскім раёне
### Казахстан 
* Доўгае (Паўладарская вобласць)
### Расія 
* Доўгае — пасёлак гарадскога тыпу ў Арлоўскай вобласці
* Доўгае (Суражскі раён)
#### Смаленская вобласць 
* Доўгае (Акатаўскае сельскае паселішча)
* Доўгае (Гагарынскае сельскае паселішча)

## Гл. таксама 
* Доўгая
* Доўгі Лог
* Доўжа
Карл Карлавіч Грыгаровіч

**Карл Карлавіч Грыгаровіч** (; , Пецярбург — , Віцебск) — беларускі скрыпач і педагог. Інтэрпрэтатар скрыпічнай і квартэтнай класікі.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям'і выхадцаў з Беларусі. Ад 1883 штогод прыязджаў з канцэртамі ў Віцебск, куды ў 1918 пераехаў жыць.

Апошні вучань Генрыка Вяняўскага, займаўся таксама ў Маскве ў Васіля Безякірскага і ў Вене ў Якаба Донта затым ўдасканальваў сваё майстэрства ў Берліне ў Ёзэфа Іаахіма. Гастраляваў па свеце з 1883 года, у 1896-97 гг. здзейсніў канцэртнае турнэ па ЗША, атрымаўшы вельмі спачувальныя водгукі крытыкі, якая вітала яго «бліскучы запал і націск» у варыяцыях Иаахіма і «цудоўную тэхніку і цеплыню спасціжэння» у Першым канцэрце Макса Бруха, у 1899—1901 гг. распачаў (разам з фінскім піяністам Эдвардам Фацарам) сусветнае турнэ па трох кантынентах (Амерыка, Азія, Афрыка). З 1903 — прафесар Маскоўскага філарманічнага вучылішча. З 1910 — першая скрыпка ў квартэце герцага Мекленбургскага. Па сведчанні Генры Лахі, «па шыраце і плыўнасці тону яго параўноўвалі з Сарэ і Сарасаце».

Пасля рэвалюцыйных падзей 1917 года жыў і працаваў у Віцебску. Працаваў прафесарам народнай кансерваторыі. Выступаў у суправаджэнні віцебскага сімфанічнага аркестра, удзельнічаў у штотыднёвых вечарынах камернай музыкі, знаёмячы віцебскую публіку з навінамі заходняй музычнай культуры.

У 1921 годзе арыштаваны за тое, што «па прыездзе польскай дэлегацыі ў Віцебск пазнаёміўся з польдэлегатамі… і зарэкамендаваў сябе ў вачах прадстаўнікоў дэлегацыі з самага лепшага боку, у выніку чаго дэлегацыя выдала Грыгаровічу дакумент аб яго поўнай лаяльнасці ў адносінах да Польшчы, на прадмет ўезду ў такую», і прысуджаны да трох гадоў прымусовых работ. Да гэтага часу незразумела, памёр ён ад голаду ў заключэнні або быў расстраляны пры спробе бегчы з Расіі.

Вучнем Грыгаровіча быў Браніслаў Губерман, які гаварыў, што Грыгаровіч «навучыў яго ўсяму, чаму можа навучыць настаўнік».

Катэгорыя:Скрыпачы Расійскай імперыі
Катэгорыя:Ахвяры Чырвонага тэрору
Катэгорыя:Музыканты Расійскай імперыі
Вятка (рака)

**Вя́тка** () — рака ў Расіі, самы буйны правы прыток ракі Кама.

Даўжыня ракі 1314 км, плошча вадазборнага басейна 129 тыс. км².

Пачынаецца на Верхнякамскім узвышшы на поўначы Удмурціі, упадае ў Каму ў 17 км ніжэй горада Мамадыш. Для Вяткі характэрныя рэзкія змены кірунку цячэння (з поўначы на паўднёвы захад, а затым на паўднёвы ўсход) і вялікая звілістасць на ўсім працягу. Вятка — тыпова раўнінная рака, якая цячэ большай часткай у шырокай даліне са спадзістымі схіламі. У нізоўях пашыраныя і звужаныя ўчасткі даліны чаргуюцца праз 1—5 км. Шмат перакатаў.

Жыўленне галоўным чынам снегавое. Сярэдні гадавы расход вады 890 м³/сек. Замярзае ў першай палове лістапада, ускрываецца ў другой палове красавіка. Буйныя прытокі: справа — Кобра, Летка, Вялікая, Малома, Піжма; злева — Чапца, Быстрыца, Воя, Кільмезь.

Сплаўная рака. Рэгулярнае суднаходства да горада Кіраў (700 км ад вусця). Галоўныя прыстані — Кіраў, Кацельніч, Савецк, Вяцкія Паляны.

## Спасылкі 
* Река Вятка // Государственный водный реестр РФ 

Катэгорыя:Рэкі Кіраўскай вобласці
Катэгорыя:Рэкі Удмурціі
Катэгорыя:Рэкі Татарстана
Катэгорыя:Прытокі Камы
Уладзімір Ігнатавіч Анісковіч

**Уладзімір Ігнатавіч Анісковіч** (нар. , в. Гасцілавічы Лагойскага раёна — ) — беларускі літаратурны крытык, перакладчык.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і ў 1932 годзе. Скончыў у 1950 годзе рамеснае вучылішча ў Мінску. У 1950—1958 працаваў токарам і наладчыкам на Мінскім трактарным заводзе. У 1952—1956 гадах служыў на Балтыйскім флоце, пасля ў 1958—1969 гадах працаваў вадзіцелем тралейбуса ў Мінску.

Скончыў у 1971 годзе завочна факультэт журналістыкі БДУ. У 1969—1971 гадах працаваў рэдактарам на Беларускім радыё. У 1971—1975 — літсупрацоўнік аддзела мастацтва і крытыкі часопіса «Нёман», у 1975—1982 гадах — загадчык аддзела крытыкі і бібліяграфіі газеты «Літаратура і мастацтва», у 1982—1984 — супрацоўнік часопіса «Родная прырода». З 1985 года — рэдактар выдавецтва «Юнацтва».

Член Саюза пісьменнікаў СССР і Беларусі з 1979 года.

Памёр у 2016 годзе ў Мінску, дзе і пахаваны (паводле інфармацыі В. Шніпа).

## Творчасць 
Дэбютаваў нарысам у 1965. Пераклаў з балгарскай мовы на беларускую раманы І. Давыдкава «Белы конь за акном» (1981) і А. Гуляшкі «Вандроўнік блукае па свеце» (1988), аповесці С. Страціева «Кароткае сонца» («Далягляды», 1979), Г. Мішава «Зроблена ў правінцыі» («Далягляды», 1981), П. Вежынава «Вышэй за ўсё» і «Бар’ер» (1983), П. Незнакомава «Таямнічы карабель» (зборнік «Такая любоў», 1987), паасобныя творы іншых аўтараў. Выйшлі таксама ў перакладзе з балгарскай мовы творы для дзяцей «Жыў-быў хлопчык» А. Стаянава (1970), «Незвычайныя прыгоды Ліска» Б. Апрылава (1977), «Цмок» Н. Хайтава (1978), «Неверагодныя прыгоды Жыўкі» М. Лакатніка (1981), «Маленькі вадалаз» Д. Цончава (1982), «Мы, верабейкі» І. Радзічкава (1983), «Пан Трымай Мой Парасон» І. Мілева (1986). Таксама пераклаў «Легенды і міфы Старажытнай Грэцыі» (1996).

## Узнагароды і прэміі 
* Дзяржаўная прэмія Рэспублікі Беларусь у галіне літаратуры, мастацтва і архітэктуры (1996, у аўтарскім калектыве) — *за «Бiблiятэку дзіцячай літаратуры народаў СССР» у 15 тамах*.
* Узнагароджаны медалём.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Крытыкі СССР
Катэгорыя:Перакладчыкі СССР
Катэгорыя:Публіцысты СССР
Катэгорыя:Крытыкі Беларусі
Катэгорыя:Перакладчыкі Беларусі
Катэгорыя:Публіцысты Беларусі
Катэгорыя:Перакладчыкі з балгарскай мовы
Катэгорыя:Перакладчыкі на беларускую мову
Катэгорыя:Літаратурныя крытыкі паводле алфавіта
Катэгорыя:Члены КПСС
Амутнінск

**Амутні́нск** () — горад (з 1921 года) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Амутнінскага раёна Кіраўскай вобласці. Насельніцтва 25,4 тыс. чалавек (2005). Заснаваны ў 1773 годзе.

Размешчаны ў Прыўраллі, на схілах Верхнякамскага ўзвышша, у паўночна-усходняй частцы Кіраўскай вобласці, у месцы скрыжавання ракі Амутнай (прыток Вяткі) з чыгункай Яр — Верхнякамская (станцыя Сталёвая), за 232 км па чыгунцы ад Кірава.

Металургічны завод, прадпрыемствы дрэваапрацоўчай і харчовай прамысловасці, цагельня, 3 леспрамгасы.

## Вядомыя асобы 
* Іван Антонавіч Басманаў (1917—1974) — беларускі эканаміст, спецыяліст у галіне бухгалтарскага ўліку і эканамічнага аналізу.

Катэгорыя:Гарады Кіраўскай вобласці
Савецк (Кіраўская вобласць)

**Савецк** () — горад (з 1937 года) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Савецкага раёна Кіраўскай вобласці. Насельніцтва 14,3 тыс. чалавек (2024). Заснаваны ў 1594 годзе.

Горад размешчаны на высокім правым беразе ракі Піжма, пры ўпадзенні яе ў Вятку, за 137 км на поўдзень ад Кірава.

Катэгорыя:Гарады Кіраўскай вобласці
Савецк

* Савецк — горад в Калінінградскай вобласці
* Савецк — горад в Кіраўскай вобласці
* Савецк — горад в Тульскай вобласці
Слабадской

**Слабадской** () — горад (з 1780 года) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Слабадскога раёна Кіраўскай вобласці. Насельніцтва 32,4 тыс. чалавек (2005). Вядомы з 1505 года.

Горад размешчаны на правым беразе ракі Вятка, за 35 км ад Кірава.

## Эканоміка 
Мэблевы камбінат, футравая фабрыка, фанерны камбінат, запалкавая фабрыка, машынабудаўнічы завод, завод жалезабетонных канструкцый, спіртагарэлкавы завод, макаронна-кандытарскі камбінат, мясакамбінат, чыгуначная станцыя.

## Вядомыя асобы 
* Мікалай Адольфавіч Буш (1869—1941) — батанік, член-карэспандэнт Акадэміі навук СССР.
* Аляксандр Грын (1880—1932) — рускі і савецкі пісьменнік, празаік.
* Ціхан Васілевіч Кібардзін (1863—1933) — гарадскі архітэктар Віцебска ў 1890—1924 гадах.

## Зоскі 
## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Гарады Кіраўскай вобласці
Яранск

**Яранск** () — горад (з 1780 года) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Яранскага раёна Кіраўскай вобласці.

## Геаграфія 
Горад размешчаны на рацэ Ярань (басейн Вяткі), за 180 км на паўднёвы захад ад Кірава.

## Клімат 
## Гісторыя 
Заснаваны ў 1584 годзе.

## Насельніцтва 
## Эканоміка 
Рамонтна-механічны завод. Прадпрыемствы мукамольнай (камбінаты хлеба- і малакапрадуктаў), харчасмакавай (лікёрагарэлачны і спіртавы заводы і інш.), дрэваапрацоўчай і лёгкай (філіял швейнай фабрыкі «Світанак») прамысловасці.

## Вядомыя асобы 
* Дзмітрый Цімафеевіч Гуляеў (1915—1943) — Герой Савецкага Саюза.
* Галіна Міхайлаўна Ізергіна (1909—1954) — беларуская мастачка.
* Аляксандр Андрэевіч Спіцын (1858—1931) — рускі і савецкі гісторык і археолаг, член-карэспандэнт Акадэміі навук СССР.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* Яранск // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907. 
* Яранск // Города России: энциклопедия. — М.: Большая Российская энциклопедия, 1994. — С. 32. — 559 с. — ISBN 5-85270-026-6

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка 
* Яранск «GeoNames» 
* Яранск // Народная энциклопедия городов и регионов России 
* Яранск // Народная энциклопедия «Мой Город» 

Катэгорыя:Гарады Кіраўскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1584 годзе
Карлас Шэрман

**Карлас Шэрман** (, , Уругвай — ) — беларуска-іспанскі перакладчык, літаратар і праваабаронца.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і рабочага — выхадца з Заходняй Беларусі. Вучыўся ў Нацыянальным інстытуце імя М. Марэна (Буэнас-Айрэс, Аргенціна, 1951—1956) па спецыяльнасці філалогія. Працаваў у аргенцінскіх газетах. У 1956 годзе прыехаў на Беларусь. У 1964—1980 гг. — загадчык рэдакцыйна-выдавецкага сектара Фундаментальнай бібліятэкі імя Якуба Коласа АН БССР. З 1989 года — віцэ-прэзідэнт Беларускага ПЭН-цэнтра. Член СП СССР і Беларусі з 1979.

## Творчасць 
Дэбютаваў у аргенцінскім перыядычным друку ў 1952 годзе, у рускай перыёдыцы Беларусі — з 1964 года, на беларускай мове — з 1975. З іспанскай мовы на рускую пераклаў раман  «Чорны загон» (часопіс «Неман», 1967), раман Г. Гарсія Маркеса «Восень патрыярха» (з В. Тарасам, Масква, 1978), на беларускую мову пераклаў паасобныя творы , Г. Гарсія Маркеса, , О. Фернандэса, У. Дзітаранта, С. Ібаргоена, К. Кастэльотэ, Э. Кардэналя,  і інш., а таксама выбраную лірыку  (1987). У перакладзе з беларускай на іспанскую выйшлі «Мая Бесядзь» А. Куляшова, «Конь і леў» М. Танка, «Чырвоны мак» В. Хомчанкі, народныя казкі ў апрацоўцы А. Якімовіча (усе ў 1976), «Шлюбная ноч» І. Шамякіна (1980), «Дажыць да світання» (1980), «Абеліск» (1984) і «У тумане» (1989) В. Быкава, выбранае Я. Купалы і Я. Коласа «Папараць-кветка» (1982), выбранае Р. Барадуліна «Чорны вол маёй трывогі» (1985), «Плач перапёлкі» І. Чыгрынава (1988), «Загад № 1» М. Чаргінца (1990).

Аўтар кніг паэзіі «Дождж у Каралішчавічах» (на іспанскай мове, у перакладзе на беларускую Р. Барадуліна, 1984) і «Сны» (у перакладзе з іспанскай Р. Барадуліна і В. Сёмухі, 1989).

Склаў зборнікі выбранай лірыкі Федэрыка Гарсія-Лоркі (1975), П. Неруды (1976), Н. Гільена (1977), Габрыелы Містраль (1984), а таксама анталогію сучаснай кубінскай паэзіі «Тытунёвая кветка» (1986).

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Перакладчыкі Беларусі
Катэгорыя:Перакладчыкі паводле алфавіта
Катэгорыя:Пісьменнікі Уругвая
Катэгорыя:Перакладчыкі Уругвая
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Перакладчыкі прозы і драматургіі на беларускую мову
Катэгорыя:Перакладчыкі паэзіі на беларускую мову
Катэгорыя:Перакладчыкі з беларускай мовы
Катэгорыя:Перакладчыкі з іспанскай мовы
Катэгорыя:Перакладчыкі на іспанскую мову
Кіраў (Кіраўская вобласць)

**Кіраў** (), горад (з 1374 года) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Кіраўскай вобласці. Насельніцтва 464,6 тыс. чалавек (2005). Заснаваны ў 1181 годзе. Ранейшыя назвы — Вятка, Хлынаў. Горад размешчаны на рацэ Вятка, за 896 км ад Масквы. Цэнтр вытворчасці Дымкаўскай цацкі. 

## Гісторыя 
Пад назвай Хлынаў упершыню згадваецца ў летапісе пад 1457 годам, але як заснаванае наўгародцамі паселішча і ваеннае ўмацаванне існаваў значна раней (1374). Да Маскоўскай дзяржавы канчаткова далучаны ў 1489 годзе. З 1708 года ў складзе Сібірскай губерні, з 1727 года — Казанскай губерні. У 1781 года Хлынаў перайменаваны ў Вятку, якая з утварэннем Вяцкай губерні (1796) становіцца яе адміністрацыйным цэнтрам. У 1929 годзе горад увайшоў у Ніжагародскі край; з 1934 года (з перайменаваннем Вяткі ў Кіраў) — цэнтр Кіраўскага краю; з 1936 года — абласны цэнтр.

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Наталля Васільеўна Гуйвік (нар. 1962) — беларускі юрыст і палітык.
* Мацвей Мацвееевіч Гусеў (1826—1866) — рускі астраном, адзін з пачынальнікаў астрафізічных даследаванняў.
* Валерый Аляксандравіч Еравенка (нар. 1950) — беларускі матэматык.
* Георгій Аляксеевіч Зорын (1947—2019) — юрыст-крыміналіст. Доктар юрыдычных навук (1991), прафесар (1990).
* Віталь Вітальевіч Катаеў (1925—1999) — рускі і беларускі дырыжор, педагог.
* Ніна Цімафееўна Лебедзева — беларускі вучоны ў галіне педыятрыі.
* Людміла Іванаўна Сторажава (1925—2012) — беларуская і расійская актрыса.
* Яўген Іванавіч Чарушын — савецкі мастак
* Валянцін Лаўрэнцьевіч Янін — расійскі археолаг

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Кіраўскай вобласці
Катэгорыя:Аб’екты, названыя ў гонар Сяргея Кірава
Бялінскі (горад)

**Бялінскі** () — горад (з 1784 года) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Бялінскага раёна Пензенскай вобласці. Заснаваны ў 1713 годзе. Горад размешчаны на паўднёвым захадзе вобласці, у месцы зліцця рэк Вялікі Чамбар і Малы Чамбар (басейн Дона), за 129 км ад Пензы.
## Насельніцтва 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Аляксандр Мацвеевіч Жырмунскі (1887—1970) — вучоны-геолаг, член-карэспандэнт НАН Беларусі

Катэгорыя:Гарады Пензенскай вобласці
Сасноўка (Кіраўская вобласць)

**Сасноўка** () — горад (з 1962 года) у Расіі, у Вяцкапалянскім раёне Кіраўскай вобласці. Насельніцтва 12,6 тыс. чалавек (2005). Заснаваны ў 1699 годзе.

Горад размешчаны на левым беразе ракі Вяткі, за 362 км ад Кірава.

Дрэваапрацоўчы камбінат, лесаперавалачная база (буйнейшая ў вобласці), суднабудаўнічы завод (выпускае катэры, шлюпкі, суды на паветранай падушцы).

Катэгорыя:Гарады Кіраўскай вобласці
Міхась Міхайлавіч Міцкевіч

**Міхась (Міхаіл) Міхайлавіч Міцкевіч** (, леснічоўка Альбуць, цяпер у Стаўбцоўскім раёне Мінскай вобласці — , Нью-Ёрк; Псеўданімы: *Антось Галіна*, *Міхась Мяцёлка*; Крыптанімы: *М*, *М-ч*) — беларускі пісьменнік, публіцыст, перакладчык, педагог, грамадска-культурны і рэлігійны дзеяч беларускага замежжа (Германія, ЗША). Малодшы брат Якуба Коласа.

## Біяграфія 
Вучыўся ў Нясвіжскай настаўніцкай семінарыі, у 1917 годзе яе закончыў.
У 1910-х гадах удзельнік нацыянальнага руху, дэлегат 1-га Усебеларускага кангрэсу. У 1919—1920 гадах выкладаў беларускую мову ў Мінскай беларускай гімназіі. У 1920—1930-х гадах настаўнічаў.
 
Пасля далучэння Заходняй Беларусі да БССР працаваў настаўнікам і дырэктарам школы ў Мікалаеўшчыне (1939—1941). Падчас нямецкай акупацыі працаваў інспектарам беларускіх школаў на Стаўбцоўшчыне. З лета 1944 года ў эміграцыі — спачатку ў Чэхіі, потым у Заходняй Германіі. Вёў настаўніцкую і асветніцкую дзейнасць сярод беларусаў, што апынуліся ў лагерах для перамешчаных асоб. Працаваў інспектарам пачатковых беларускіх школак, якія дзейнічалі ў лагерах. Стварыў для гэтых школак 10 чытанак, большасць якіх надрукавана ў 1947—1949 гадах. З 1950 года ў Нью-Ёрку (ЗША), уладкаваўся настаўнікам у беларускую школу, пазней быў вартаўніком цвінтара.

Актыўны дзеяч Беларускай аўтакефальнай праваслаўнай царквы, браў удзел у яе стварэнні (1948), абраны сакратаром яе вышэйшага праўлення (1949). Уваходзіў у склад рэдакцыі часопіса «Беларус», быў рэдактарам часопіса «Голас Царквы». Займаўся перакладам літургічных тэкстаў з царкоўнаславянскай на беларускую мову.

Уласнай сям’і не меў.

Памёр  года ў Нью-Ёрку. Пахаваны на беларускіх могілках у Іст-Брансуіку ў штаце Нью-Джэрсі (ЗША).

## Творчасць 
З 1917 года займаўся літаратурнай і перакладчыцкай справай. Друкаваўся ў газетах «Вольная Беларусь», «Беларусь», «Звон» і іншых. Быў заўважаны М. Багдановічам і М. Гарэцкім. У 1917 г. у суаўтарстве з Я. Лёсікам выйшла кніга-апавяданне «Як Мікіта бараніў сваіх».

На эміграцыі стаў аўтарам чатырох чытанак для дзяцей, а таксама п’есаў «Калядны вечар» (Нью-Ёрк, 1966), «Цудоўная ноч» (Нью-Ёрк, 1967) і інш. Напісаў артыкулы пра Я. Коласа, Я. Купалу, М. Багдановіча і іншых пісьменнікаў. Перакладаў на беларускую мову кананічныя і службоўныя тэксты, у тым ліку «Святое Евангелле», перавыдадзенае ў Мінску з рукапісаў у 2021 г.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* *Гардзіенка А.* Біяграмы // *Юрэвіч Л.* Літаратурны рух на эміграцыі. — Мн.: Бібліятэчка «Беларускага гістарычнага агляду», 2002.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Стаўбцоўскім раёне
Катэгорыя:Постаці беларускай эміграцыі
Катэгорыя:Постаці БАПЦ
Катэгорыя:Грамадскія дзеячы Беларусі
Катэгорыя:Беларусы ў ЗША
Катэгорыя:Члены Беларуска-амерыканскага задзіночання
Уржум

**Уржум** () — горад (з 1796 года) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Уржумскага раёна Кіраўскай вобласці. Насельніцтва 11,5 тыс. чалавек (2005). Заснаваны ў 1584 годзе.

Горад размешчаны на левым беразе ракі Уржумкі, якая 10 км ніжэй па цячэнні ўпадае ў Вятку, у паўднёва-усходняй частцы вобласці.

Катэгорыя:Гарады Кіраўскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1584 годзе
Сасноўка

Назву **Сасно́ўка** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Брэсцкая вобласць
** Сасноўка — пасёлак у Брэсцкім раёне
** Сасноўка — вёска ў Бярозаўскім раёне
** Сасноўка — вёска ў Лунінецкім раёне
** Сасноўка — вёска ў Пружанскім раёне
* Віцебская вобласць:
** Сасноўка — вёска ў Аршанскім раёне
** Сасноўка — вёска ў Віцебскім раёне
** Сасноўка — вёска ў Глыбоцкім раёне
** Сасноўка — вёска ў Полацкім раёне
* Гомельская вобласць:
** Сасноўка — вёска ў Акцябрскім раёне
** Сасноўка — вёска ў Гомельскім раёне
** Сасноўка — вёска ў Светлагорскім раёне
* Гродзенская вобласць:
** Сасноўка — хутар у Астравецкім раёне
** Сасноўка — былы хутар у Ашмянскім раёне
** Сасноўка — аграгарадок у Слонімскім раёне
** Сасноўка — вёска ў Смаргонскім раёне
* Магілёўская вобласць:
** Сасноўка 1 — вёска ў Шклоўскім раёне
** Сасноўка 2 — вёска ў Шклоўскім раёне
* Мінская вобласць:
** Сасноўка — вёска ў Дзяржынскім раёне
** Сасноўка — хутар у Пухавіцкім раёне

### Казахстан 
* Сасноўка — сяло ў Акмолінскай вобласці

### Расія 
* Сасноўка — горад у Кіраўскай вобласці
* Сасноўка — пасёлак гарадскога тыпу ў Тамбоўскай вобласці

### Украіна 
* Сасноўка — горад у Львоўскай вобласці

## Рэкі 
* Сасноўка — рака ў Клімавіцкім раёне, прыток ракі Асцёр
Аблога Дамаска (1148)

**Аблога Дамаска, 1148** — аблога якую праводзілі крыжаносцы падчас Другога крыжовага пахода, длілася чатыры дні, і сканчылася паражэннем крыжаносцаў. Фактычна з'яўлялася вырашальнай бітвай, паклаўшай раскол у паходзе.

Катэгорыя:Другі крыжовы паход
Яўген III

**Яўген III** (; ?, Піза — ) — 166-ы Папа Рымскі.

Пад час абрання Папам быў настаяцелем аднаго з манастыроў цыстэрцыянцаў, размешчанага паза межамі Рыму.

Даведаўшыся пра падзенне Эдэсы пасля аблогі турак (1145), звярнуўся да Людовіка VII Французскага, заклікаў яго выступіць з крыжовым паходам супраць масульман, а пасля далучыў і нямецкага караля Конрада III.

Пахаваны ў Ватыкане.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Папы Рымскія
Каралеўства Партугалія

**Партугальскае каралеўства** — манархічны перыяд у гісторыі Партугаліі, які доўжыўся 771 год — з 26 ліпеня 1139 па 5 кастрычніка 1910 года, калі краіна афіцыйна мела статус каралеўства. Партугальскае царазабойства 1908 года прывяло да народных смут, якія завяршыліся рэвалюцыяй 1910, пасля якой узнікла Першая Партугальская рэспубліка. Паралельна існаванню еўрапейскага каралеўства, партугальцы таксама стварылі вялізарную каланіяльную імперыю ў Азіі, Афрыцы і Амерыцы. За перыяд паміж 1139—1910 гадамі ў краіне змянілася пяць дынастый.

## Гісторыя 
Працэс ўсталявання манархіі ў Партугаліі заняў не адно стагоддзе, а ліквідавана яна была ўсяго за два гады (1908—1910). Падчас Рэканкісты на Іберыйскім паўвостраве партугала-галісійскія этнічныя супольнасці раманскага паходжання змаглі кансалідавацца і стварыць Першае графства Партугалія (868—1071). Падчас складаных дзяржаваўтваральных працэсаў яго паступова паглынае Другое графства Партугалія (1093—1139). Дзякуючы паспяховаму наступу, тэрыторыя графства ўвесь час пашыраецца на поўдзень за кошт маўрытанскіх уладанняў. У выніку 26 ліпеня 1139 года Партугалія абвяшчае сябе каралеўствам, а першым каралём становіцца Афонсу I Вялікі. Сталіцай каралеўства доўгі час быў горад Порту, з 1255 года — Лісабон.

## Гл. таксама 
* Гісторыя Партугаліі
* Партугальская імперыя

## Спасылкі 
*
Катэгорыя:Дзяржавы ў гісторыі Партугаліі
Катэгорыя:Былыя краіны
Гарадзішча (Пензенская вобласць)

**Гарадзі́шча** () — горад (з 1780 года) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Гарадзішчанскага раёна Пензенскай вобласці. Насельніцтва — 8,2 тыс. чалавек (2005). Заснаваны ў 1681 годзе.

Горад размешчаны на рацэ Юлоўка (прыток Суры, басейн Волгі), за 48 км ад горада Пенза, за 21 км ад чыгуначнай станцыі Чаадаеўка. Праз горад праходзіць федэральная аўтамабільная траса М5 «Урал».

Дрэваапрацоўчы завод, цагельня.

## Насельніцтва 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Гарады Пензенскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1681 годзе
Каменка (Пензенская вобласць)

**Каменка** () — горад (з 1951 года) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Каменскага раёна Пензенскай вобласці. Заснаваны ў 18 стагоддзі. Горад размешчаны на рацэ Атміс, за 75 км ад Пензы.

## Насельніцтва 
Катэгорыя:Гарады Пензенскай вобласці