open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Свінакропнік палявы

**Свінакропнік палявы** (*Spergularia rubra*)&nbsp;— від раслін сямейства , распаўсюджаны ў Еўразіі і Паўночнай Афрыцы.

## Назва 
Свінакропнік палявы, свінакроп чырвоны, чырвоны свінакроп.

## Апісанне 
Аднагадовая або двухгадовая травяністая расліна 5-25&nbsp;см вышынёй. Лісце лінейна-шчацінападобнае, завостранае. Чашалісцікі тупыя, па краі бела-плёнкавыя, 3-4.5&nbsp;мм даўжынёй, пялёсткі чырвоныя. Каробачкі і чашачкі роўныя па даўжыні. Насенне бяскрылае. Сцёблы ад аслабелых да ўзыходзячых, разгалінаваны ад аснавання, верхняя частка часта з залозістымі валасінкамі. Лісце супрацьлеглае, без хвосціка. Ліставыя пласціны лінейныя, шаравата-зялёныя. Кветкі адзінкавыя ў пазухах. Вяночак радыяльна-сіметрычны, бледны (фіялетавы) чырвоны, шырынёй 5-8&nbsp;мм; пялёсткаў пяць, даўжынёй 3-4&nbsp;мм, прыкладна такой жа даўжыні, што і чашалісцікі. Чашалісцікаў 5, яйкападобныя. Тычынак звычайна 10. Плод: яйкападобная, зеленаватая, 3-клапанная каробачка даўжынёй 4-5&nbsp;мм.

## Распаўсюджанне 
Распаўсюджаны ў Еўропе, Паўночнай Афрыцы, Сярэдняй Азіі, Пакістане, , Сіньцзяне; натуралізаваны ў ПАР, Канадзе, ЗША.

Ва Украіне від расце на адкрытых пясчаных месцах, пустазелле -&nbsp;амаль на ўсёй тэрыторыі звычайны; на поўдні, рэдкі.

## Галерэя 

Spergularia rubra sl5.jpg|Расліна
Spergularia rubra, Rode schijnspurrie bloem.jpg|Кветка
Spergularia rubra sl14.jpg|Насенне
Arenaria rubra — Flora Batava — Volume v7.jpg|Батанічная ілюстрацыя

Катэгорыя:Флора Азіі
Катэгорыя:Флора Паўночнай Афрыкі
Катэгорыя:Флора Еўропы
Катэгорыя:Гваздзіковыя
Алег Уладзіміравіч Гладкоўскі

**Алег Уладзіміравіч Гладкоўскі** (прозвішча да 2014 года — **Свінарчук**; нар. 5 лютага 1970, Чудніў, Жытомірская вобласць) — украінскі менеджар, прадпрымальнік, палітычны дзеяч, заснавальнік і прэзідэнт (2012—2015) аўтамабілебудаўнічай карпарацыі «Багдан», старшыня Міжведамаснай камісіі па палітыцы вайскова-тэхнічнай супрацы і экспартнага кантролю (2014—2018), Першы намеснік Сакратара Савета нацыянальнай бяспекі і абароны Украіны (2015—2019).

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Прадпрымальнікі Украіны
Катэгорыя:Выпускнікі Нацыянальнага транспартнага ўніверсітэта
Катэгорыя:Члены СНБА Украіны
Свінакропнік

**Свінакропнік** (*Spergulária*) — род аднагадовых або шматгадовых травяністых раслін сямейства , якія растуць большай часткай па саланцаватых месцах і па берагах мораў.

## Батанічнае апісанне 
Па вонкавым выглядзе расліны нагадваюць , лісце такое ж лінейнае супраціўнае, з перапончатымі, парамі-зрослымі прылісткамі; ад недаразвітых скарочаных галін лісце здаецца кальчаковым. Белыя або ружовыя кветкі сабраны ў вілаватыясуквецці (дыхазіі). Кветка правільная, двухполая, чашалісцікаў і пялёсткаў 5, тычынак 10, 3 слупкі, плод — трохстворкавая каробачка; насенне трохкутна-пупышкападобнае, часам з аблямоўкай у выглядзе крыла. Сцёблы могуць быць ляжачымі або прыўздымацца.

## Спіс відаў 
Род *Свінакропнік* уключае 42 віды:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Гваздзіковыя
Юрава-Завальная вуліца

**Ю́рава-Зава́льная вуліца** () — вуліца ў гістарычным цэнтры Мінска, у Ракаўскім прадмесці.

## Гісторыя 
Вуліца праходзіла ўздоўж гарадскога валу з боку горада. Злучала Ракаўскую-Юраўскую вуліцу з Раманаўскай слабадой.

Калі ў 1927 годзе на рагу з Ракаўскай быў адкрыты першы ў Мінску хлебазавод, вуліцу перайменавана на **Хлебную**. У 1970-я гады большую частку забудовы знеслі, а захаваныя будынкі прылічылі да суседняй вуліцы Астроўскага (былой Ракаўскай). Да 2010-х гадоў захавалася толькі палова былой вуліцы як безыменны пад’езд да хлебазавода на Ракаўскай. Месца, дзе калісьці праходзіў гарадскі вал, пазначана на тратуары пліткай чорнага колеру.

16 кастрычніка 2015 года рашэннем Мінскага гарадскога Савета дэпутатаў праезду была вернутая гістарычная назва *Юрава-Завальная*.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вуліцы Мінска
Катэгорыя:Ракаўскае прадмесце
Пяненжна

**Пяненжна** (, ) — горад у Польшчы, у Бранеўскім павеце Вармінска-Мазурскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Пяненжна. Займае плошчу 3,81 км². Насельніцтва 2700 чалавек (на 2018).

## Гісторыя 
Горад уззнік як умацаванае паселішча прусаў. У сярэдзіне ХІІІ ст. яны ваявалі з тэўтонцамі, але пацярпелі паразу. У выніку, у адпаведнасці з пагадненнем паміж Крыжакамі і Рымскім Папам Інакенціем IV, Вармію атрымаў біскуп, а гэтае паселішчаa было перададзена капітуле. Першыя запісы ў хроніках Тэўтонскага ордэна падаюць дату 1282 г.

У 1414 г. гараджане добраахвотна ўпусцілі ў горад польскія войскі на чале з Ягайлам. Пасля пачатку Трынаццацігадовай вайны ў 1454 г. гараджане сталі на бок крыжакоў. Праз год горад захапілі палякі, якія руйнуюць замак, рабуюць і спальваюць увесь горад. З 1466 г. горад разам з Варміяй уваходзіў у склад Польскага Каралеўства. У 1518 і 1519 гг. тут у замку жыў Мікалай Капернік. У 1520 г. захапілі горад і часткова знішчылі яго войскі Альбрэхта Гогенцолерна. У 1626 г. горад абрабавалі і разрабавалі шведскія войскі, праз год значная частка будынкаў была спалена, аднак палякі пад кіраўніцтвам Станіслава Рэверы Патоцкага адбілі горад. У часы Рэчы Паспалітай адным з мэраў горада быў мастак Пётр Кольбэрг.

З-за разбурэння горада больш чым на 90% зімой 1945 г. паселішча не ўвайшло ў лік польскіх гарадоў, бо ягонае насельніцтва тады складала ўсяго 640 чалавек. Паселішча ў 1959 г. атрымала статус пасёлка гарадскога тыпу, а гарадскія правы атрымала толькі ў 1973 г.

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка горада
Ахім Бранкачк

**Ахім Бранкачк** (, 21 жніўня 1926, вёска Мерка, каля Радзібора, Германія — 18 лютага 2013, Каменц, Германія) — лужыцкі , ,  і хормайстар, пісьменнік.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 21 жніўня 1926 года ў лужыцкай вёсцы Мерка ў ваколіцах Радзібора. Пасля атрымання сярэдняй адукацыі вывучаў гісторыю і англійскую мову ва Уроцлаве. Потым выкладаў у пашыранай сярэдняй сербскай школе (пазней — Сербская гімназія) у Баўтцэне. Быў шматгадовым дырэктарам 1-й лужыцкай культурнай брыгады. На працягу 47 гадоў узначальваў радзіборскі хор «Meja».

Пахаваны на могілках святога Мікалая ў Будзішыне.

## Сачыненні 
Напісаў некалькі кніг на музычную тэматыку, а таксама музычныя творы для лужыцкай арганісткі Любіны Голанец-Раўпавай і выканаўцы Бярната Краўца.

* Achim Brankačk: Wuměłča na pišćelach. Wobraz žiwjenja njewšědneje Serbowki a hudźbnicy, Rjad Wobrazki ze Serbow. Bautzen: Domowina-Verlag, 2005. ISBN 3-7420-1990-2.
* Spěwy Korle Awgusta Kocora, Bautzen : Domowina-Verlag, 1998 c, Partitur, 1. nakł.
* Naš towaršny spěwnik, Bautzen : Domowina-Verlag, c 1996, 1. nakł.
* Cantus choralis jubilatio, Bautzen : Domowina-Verlag, [1995]
* Cyrkwinske spěwy, Bautzen : Domowina-Verlag, c 1993, [Partitur], 1. nakł.
* Hodowne spěwy, Bautzen : Domowina-Verlag, c 1992, [Partitur], 1. nakł.

## Узнагароды 
* Лаўрэат прэміі імя Якуба Чышынскага (1972).

## Спасылкі 
* Біяграфія
* Бібліяграфія

Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі імя Якуба Чышынскага
Катэгорыя:Хормайстары Германіі
Катэгорыя:Пісьменнікі паводле алфавіта
Катэгорыя:Пісьменнікі Германіі
Войкавэ (Пэрвамайскі раён)

**Войкавэ** (, ) — вёска ў Пэрвамайскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.

## Заўвагі 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Пэрвамайскага раёна (Крым)
Пётр Малінк

**Пётр Ма́лінк** (, 27 ліпеня 1931, Лоза, Лужыца, Германія — 28 жніўня 1984, Будзішын, Германская Дэмакратычная Рэспубліка) — лужыцкі пісьменнік, літаратурны крытык, педагог, перакладчык і драматург. Пісаў на верхнялужыцкай мове.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 27 ліпеня 1931 года ў сербалужыцкай вёсцы Лоза у сям’і лютэранскага святара. З 1941 па 1948 год пражываў у Бескаве, куды ў 1941 годзе нацысцкімі ўладамі быў высланы яго бацька. У 1951 годзе скончыў Сербалужыцкую вышэйшую школу ў Будзішыне, пасля чаго стаў выкладаць нямецкую і лужыцкія мовы. У 1955 годзе па палітычных прычынах пераехаў у вёску Мінакал, дзе займаўся педагагічнай дзейнасцю ў Сербалужыцкай моўнай школе. З 1960 года па 1976 год працаваў лектарам у выдавецтве «Домавіна». З 1963 года па 1968 год вывучаў культуралогію ва Ўніверсітэце імя Карла Маркса ў Лейпцыгу. З 1976 года працаваў навуковым супрацоўнікам у Інстытуце сербалужыцкага народазнаўства (сёння — Сербалужыцкі інстытут).

За сваю літаратурную дзейнасць быў двойчы ўдастоены Літаратурнай прэміі Домавіны (1962, 1967) і прэміі імя Якуба Чышынскага (1970).

Пахаваны на Тухорскіх могілках у Будзішыне.

## Сачыненні 
* *Rebel Jan Cuška*, п’еса, 1957;
* *Wotprošenje*, драма ў чатырох дзеях, 1961;
* *Dwě horšći pěska*, раман, 1964;
* *Nócny pacient*, п’еса, 1966;
* *Wotmołwa*, драма ў пяці дзеях, 1973;
* *Wuj Šmitka ze Sibirskeje*, драма ў пяці дзеях, 1976;

## Літаратура 
* Malink, Pětr. W: Helmut Kaltšmit: Leksikon awtorow serbskich knihow. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1979, str. 74sl.
* Malink Pětr, Encyklopedia PWN

Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі імя Якуба Чышынскага
Катэгорыя:Верхнялужыцкія пісьменнікі
Катэгорыя:Драматургі Германіі
Катэгорыя:Перакладчыкі Германіі
Катэгорыя:Педагогі Германіі
Катэгорыя:Пісьменнікі Германіі XX стагоддзя
Катэгорыя:Літаратурныя крытыкі XX стагоддзя
Катэгорыя:Літаратурныя крытыкі Германіі
Ян Мешканк

**Ян Мешканк** (), нямецкі варыянт — **Ёган Мешганг** (; 23 ліпеня 1905, вёска Броне, Лужыца, Германія — 4 кастрычніка 1972, вёска Канецы, Лужыца, Германская Дэмакратычная Рэспубліка) — лужыцкі пісьменнік, педагог і грамадскі дзеяч.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 23 ліпеня 1905 года ў сялянскай сям'і ў сербалужыцкай вёсцы Броне. У 1919 годзе скончыў народную школу. З 1919 па 1921 год навучаўся ў Каталіцкім педагагічным вучылішчы ў Будзишыне. У 1921 годзе ўступіў у спартыўную арганізацыю Сербскі сокал. Скончыўшы ў 1921 годзе педагагічнае вучылішча, займаўся да 1928 года самаадукацыяй. З 1928 года быў настаўнікам у вёсцы Люпой і Радварэ. З 1930 года выкладаў у вёсцы Комараве і з 1931 года — у вёсках Клюкш і Вотраве. У 1933 годзе пасля прыходу да ўлады нацыстаў быў высланы з Лужыцы. Выкладаў у Брэтніге-Хаўсвальдзе. У 1934 годзе яму дазволілі вярнуцца ў Лужыцу, пасля чаго да 1937 года быў настаўнікам у вёсцы Зджэр і з 1937 года па 1944 год выкладаў у вёсцы Клюкш. З 1935 па 1941 год быў дырэктарам Сербскага музея ў Будзішыне. Летам 1944 года быў арыштаваны Гестапа і утрымліваўся ў зняволенні ў Дрэздэне. У лютым 1945 года падчас бамбардзіроўкі Дрэздэна збег разам з Янам Цыжам з турмы.

Пасля вайны працягнуў займацца выкладчыцкай дзейнасцю. Быў настаўнікам, займаўся актыўнай грамадскай дзейнасцю. 10 мая 1945 года ў Будзішыне адбыўся сход лужыцкіх грамадскіх дзеячаў, у якім удзельнічалі таксама Ян Мешканк і Ян Цыж. Падчас гэтага сходу яны вырашылі ўзнавіць дзейнасць забароненага нацыстамі сербалужыцкага культурна-асветніцкага таварыства «Домавіна». Да 30 лістапада 1946 года быў выконваючым абавязкі старшыні «Домавіны» і да 1957 года — членам савета «Домавіны». Як адзін з заснавальнікаў Сербалужыцкага нацыянальнага камітэта ўступіў у палітычны канфлікт са старшынёй «Домавіны» Павалам Неда. У 1951 годзе быў адным з заснавальнікаў Інстытута сербскага народазнаўства (сёння — Сербалужыцкі інстытут).

У 1970 годзе выйшаў на пенсію. У 1972 годзе за сваю актыўную грамадскую дзейнасць быў удастоены прэміі імя Якуба Чышынскага.

Памёр 4 кастрычніка 1972 года ў вёсцы Канецы.

## Творы 
* *Serbske narodne drasty. 2. Drasta Katolskich Serbow*. Budyšin 1957
* *Serbske ludowe bajki*. Berlin 1955
* *Wotrow a wokolina. Přinošk k wjesnej chronice.* Budyšin 1958
* *Die Ortsnamen der Oberlausitz*. Bautzen 1973

## Літаратура 
* Měrko Šołta: Meškank, Jan. W: Jan Šołta, Pětr Kunze, Franc Šěn (wud.): Nowy biografiski słownik k stawiznam a kulturje Serbow. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1984, str. 367f.
* Jan Meškank (1905-1972) — Sorbisches Institut 

## Спасылкі 
* Біяграфія на сайце Серболужицкого інстытута 
* Біяграфія

Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі імя Якуба Чышынскага
Катэгорыя:Лужыцкія грамадскія дзеячы
Катэгорыя:Верхнялужыцкія пісьменнікі
Катэгорыя:Педагогі Германіі
Віктар Паўлавіч Іўлічаў

**Віктар Паўлавіч Іўлічаў** (нар. , Баку) — беларускі архітэктар. Член-карэспандэнт Беларускай акадэміі архітэктуры і Украінскай акадэміі архітэктуры, станцыя метрапалітэна «Інстытут культуры» (1980—1984), рэканструкцыя плошчы Перамогі ў Мінску (1983—1984), Міжнародны маладзёжны лагер «Юнацтва» на Заслаўскім вадасховішчы (1978—1980), эскіз-ідэя цэнтра Гаваны, Куба (1981—1983), гасцініца «Лас-Пальмас», Куба (1982), міжнародны памежны пераход «Варшаўскі мост» у Брэсце (2004), помнік князю Давыду ў Давыд-Гарадку Брэсцкай вобласці (2000), будынак Генеральнага консульства Польшчы (1988) у Мінску, генпланы Магілёва, Віцебска, Гродна, Гомеля, Брэста і інш.

## Узнагароды 
Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Рэспублікі Беларусь у галіне літаратуры, мастацтва і архітэктуры (2002, у аўтарскім калектыве) — *за архітэктурна-манументальны ансамбль забудовы цэнтра г. Давыд-Гарадка з памятным знакам князю Давыду, створаны ў 1998—2000 гадах*, Ганаровы будаўнік (2008).

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Горадабудаўнікі Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XXI стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Гаваны
Катэгорыя:Члены КПСС
Ёзэф Новак

**Ёзэф Новак**, псеўданімы — **Во́траўскі**, **Но́вак-Ра́дварскі** (, 5 студзеня 1895, Вотраў, Саксонія, Германія — 1 студзеня 1978, Будзішын, ГДР) — каталіцкі святар, лужыцкі паэт, драматург, грамадскі дзеяч і журналіст.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 5 студзеня 1895 года ў лужыцкай вёсцы Вотраў. З 1908 па 1910 год навучаўся ў гімназіях у Будзішыне, Ліберэцы і Дупаве. З 1910 года жыў у Празе, дзе да 1919 года вывучаў тэалогію ў Лужыцкай семінарыі, да 1915 года навучаўся ў маластранскай гімназіі. Падчас вучобы ў лужыцкай семінарыі узначальваў лужыцкае студэнцкае таварыства «Сербаўка». У 1920 годзе працягнуў вывучэнне тэалогіі ў Падэборне. У 1920 годзе быў пасвечаны ў святара, пасля чаго да 1923 г. служыў у парафіі ў Кроствіцы. У 1916 годзе арганізаваў 42-і (у Кроствіцы) і ў 1919 годзе (у Будзішыне) — 45-ы моладзевы летнік-фестываль для лужыцкіх гімназістаў пад назвай «Схадзаванка». Удзельнічаў у працы лужыцкага культурна-грамадскага таварыства «Домавіна». У 1921 годзе ўступіў у арганізацыю «Маціца сербская». З 1923 па 1927 год служыў у вёсцы Жытава, з 1927 па 1930 год — у Будзішыне. У 1922-1923 гадах быў галоўным рэдактарам лужыцкага літаратурнага часопіса «Łužica». У 1931 годзе быў прызначаны настаяцелем прыхода ў Радзіборы, дзе праслужыў да 1940 года. У 1941 годзе па патрабаванню нацысцкіх уладаў быў адхілены ад пасады настаяцеля і пераведзены на служэнне ў дрэздэнскі сабор святога Пятра. У 1945 годзе быў прызначаны настаяцелем у Радзіборы, дзе праслужыў да 1967 года. У 1968 годзе выйшаў на пенсію.

З 1927 года па 1931 год і з 1959 года па 1960 год быў галоўным рэдактарам каталіцкага часопіса «Katolski Posoł».

## Сачыненні 
* *Posledni kral*, драма, 1916;
* *Z duchom swobody*, зборнік вершаў, 1919;
* *Lubin a Sprjewja*, паэма, 1928;
* *Na cuzej zemi*, паэма, 1956;

## Узнагароды 
* Лаўрэат прэміі імя Якуба Чышынскага (1970).

## Літаратура 
* *Гугнин А. А.* Введение в историю серболужицкой словесности и литературы от истоков до наших дней / Российская академия наук, Институт славяноведения и балканистики, научный центр славяно-германских отношений. — М., 1997. — С. 139—140, 160, 177—178. — ISBN 5-7576-0063-2
* Nowy biografiski słownik k stawiznam a kulturje Serbow, wud. wot: Jan Šołta, Pětr Kunze a Franc Šěn, Budyšin: Ludowe nakładnistwo Domowina, 1984
* M. Kubašec, Naš serbski basnik Józef Nowak — Rozhlad 6 (1956). 12, str. 369—375;
* B. Dyrlich, Budźićel wědomja — Rozhlad 25 (1975), 1. str. 36-38;
* H. Žur, Komuž muza pjero wodźi, Budyšin 1977, str. 236—241.
* Serbscy katolscy duchowni we wuhnanstwje" 1940—1945 — Nowa doba 19, 189, 14. 8. 1965
* «Z domizny wuhnaty» — Z jastwa a wuhnanstwa, Budyšin 1970, str. 51-66.

## Спасылкі 
* Біяграфія  

Катэгорыя:Пісьменнікі-святары
Катэгорыя:Лужыцкія грамадскія дзеячы
Катэгорыя:Каталіцкія святары
Катэгорыя:Лужыцкамоўныя паэты
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі імя Якуба Чышынскага
Катэгорыя:Члены Маціцы серба-лужыцкай
Сцяпан Гугель

**Сцяпан Гугель** (? — 1981) — беларускі грамадскі і вайсковы дзеяч. Сябра Беларускай незалежніцкай партыі.

## Біяграфія 
Напярэдадні Другой сусветнай вайны працаваў у Францыі. Вучыўся ў Берлінскім універсітэце.

Падчас навучання навязаў сувязі з нямецкай вайсковай разведкай. Прайшоў падрыхтоўку ў спецыяльнай школе Абвера. Быў дэсантаваны на беларускім Палессі каля Кобрына перад нападам Германіі на Польшчу ў 1939 годзе, меў заданне навязаць сувязь з мясцовымі беларускімі антыпольскімі паўстанцамі. 3 верасня 1939 года далучыўся да атраду галоўнага камандзіра беларускіх паўстанцаў Тарасюка. Штодзённа перадаваў па радыё звесткі для Абвера.

Пасля 17 верасня адыйшоў на захад за Буг. Знаходзіўся ў Бяле Падляскай, працягнуў працаваць у спецыяльнай школе Абвера. Далучыўся да нелегальнай Беларускай незалежнай партыі. Эвакуяваўся ў Аўстрыю, дзе ў 1944 годзе ствараў беларускую брыгаду, якая была ліквідавана нямецкім кіраўніцтвам.

У 1949 годзе выязджае на эміграцыю ў Бразілію. Супрацоўнічае з Саюзам былых удзельнікаў збройнай барацьбы за вызваленне Беларусі.

Памёр у 1981 годзе на Віленшчыне.

Катэгорыя:Члены Беларускай незалежніцкай партыі
Катэгорыя:Постаці беларускай эміграцыі
Спірэя белая

**Спірэя белая** (*Spiraea alba*)&nbsp;— від кветкавых раслін сямейства .

## Назва 
У англійскай мове мае назву «лугавы ласунак» ().

## Батанічнае апісанне 
Куст са многімі разгалінаванымі сцябламі. Кветкі белыя або светла-ружовыя 6 мм у дыяметры, сабраны ў густыя групы 10—15 см даўжынёй. Квітнее доўга, з сярэдзіны лета да сярэдзіны восені. Лісце вузкае, цёмнае зверху і светлае знізу. Кара шэрая або чырвоная, гладкая, лушчыцца са ствала роўнымі палосамі.

## Распаўсюджанне і асяроддзе пражывання 
Расце на вільготных лугах у ЗША.

## Практычнае выкарыстанне 
Вырошчваецца як дэкаратыўная расліна.

## Галерэя 

Spiraea.alba2.-.lindsey.jpg|Знешні выгляд
Spiraea.alba4.-.lindsey.jpg|Лісток
Spiraea alba 1-jgreenlee (5097388131).jpg| Кветкі

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Спірэя
Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Дэкаратыўныя расліны
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1772 годзе
Даніла Дзяменцьевіч Буцьянаў

**Даніла Дзяменцьевіч Буцьянаў** (—) — вучоны ў галіне эпізааталогіі, доктар ветэрынарных навук (1974), прафесар (1975).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў вёсцы Хаменкі Сенненскага павета (зараз у  Віцебскай вобласці Беларусі). У 1939 годзе скончыў Віцебскі ветэрынарны інстытут. Працаваў галоўным ветэрынарным ўрачом, намеснікам начальніка ўпраўлення сельскай гаспадаркі ў Клімавіцкім раёне Магілёўскай вобласці. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. У 1947—1954 гг. і з 1964 года ў Віцебскім ветэрынарным інстытуце (з 1964 года асістэнт кафедры эпізааталогіі, з 1967 г. — дацэнт). У 1972 годзе абараніў доктарскую дысертацыю на тэму «Ассоциированная вакцинация свиней против чумы и рожи».

## Літаратура 
* 
* Буцьянаў Даніла Дзяменцьевіч // Памяць: гісторыка-дакументальная хроніка Сенненскага раёна / уклад. С. В. Шайко; мастак Э. Э. Жакевіч. — Мн., 2003. — С. 538.

## Спасылкі 
* История кафедры эпизоотологии  / Сайт ДУА «Віцебская дзяржаўная акадэмія ветэрынарнай медыцыны»
* Бутьянов, Даниил Дементьевич (доктор ветеринарных наук; род. 1918) // Нацыянальная бібліятэка Беларусі
* 
* **Память народа** — электронный банк документов периода Великой Отечественной войны  

Катэгорыя:Выпускнікі Віцебскай дзяржаўнай акадэміі ветэрынарнай медыцыны
Катэгорыя:Выкладчыкі Віцебскай дзяржаўнай акадэміі ветэрынарнай медыцыны
Катэгорыя:Эпідэміёлагі Беларусі
Катэгорыя:Эпідэміёлагі СССР
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Сенненскім павеце
Катэгорыя:Дэканы ВДАВМ
Інжынерна-педагагічны факультэт БНТУ

**Інжынерна-педагагічны факультэт БНТУ (ІПФ БНТУ)** — адзін з факультэтаў Беларускага Нацыянальнага Тэхнічнага Універсітэта.

## Гісторыя 
Факультэт быў створаны ў 1964 годзе. У звязку з узбуйненнем факультэтаў у 1986 г. факультэт быў ліквідаваны.

1 лютага 1999, у звязку з зменай падыходу да структуры падрыхтоўкі інжынерна-педагагічных кадраў быў наноў утвораны інжынерна-педагагічны факультэт.

## Дэканы 
* Барыс Арсеньевіч Бялькевіч (1964—1981)
* Башкевіч (1981—1986)
* Сяргей Анатолевіч Івашчанка (з 1999)

## Склад факультэта 
Сёння ў склад факультэта ўваходзіць 4 кафедры:
* Вакуумная і кампрэсарная тэхніка
* Тэхналогія і методыка выкладання
* Псіхалогія
* Прафесійнае навучанне і педагогіка

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Механіка-тэхналагічны факультэт БНТУ на сайце БНТУ

Катэгорыя:1964 год у Мінску
Катэгорыя:З’явіліся ў 1964 годзе

БНТУ
Такацукі

**Такацукі** — цэнтральны горад Японіі ў прэфектуры Осака. Размешчаны на паўднёвым захадзе вострава Хонсю, на поўнач ад горада Осака і паўднёвы захад ад Кіёта. Адміністрацыйна ўваходзіць у прэфектуру Осака рэгіёна Кінкі.

Мяжуе з гарадамі Сетцу, Хіраката, Ібаракі, Сімамота (усе — прэфектура Осака), а таксама з Кіёта, Камеока (прэфектура Кіёта).

Статус горада з 1 студзеня 1943 года.

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Сю Курата — японскі футбаліст

Катэгорыя:Гарады прэфектуры Осака
Катэгорыя:Цэнтральныя гарады Японіі
Ізумруднэ

**Ізумруднэ** (, ) — вёска ў Джанкойскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.

## Заўвагі 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Джанкойскага раёна
Фукуяма (горад)

**Фукуяма** — цэнтральны горад у Японіі, знаходзіцца ў прэфектуры Хірасіма. Плошча горада — 518,14 км², насельніцтва — 461 417 чалавек (1 ліпеня 2014), шчыльнасць насельніцтва — 890,53 чал./км².

Размешчаны на востраве Хонсю, у рэгіёне Цюгоку. З ім мяжуюць гарады Онаміты, Фуцю, Касаока, Ібара, Мітоё, Кан’ондзі і пасёлкі Дзінсекікаген, Камідзіма.

Катэгорыя:Гарады прэфектуры Хірасіма
Катэгорыя:Цэнтральныя гарады Японіі
Фукуяма

**Фукуяма**:
* Фукуяма (горад)
* Фукуяма (княства)

## Прозвішча 
* Масахару Фукуяма — японскі спявак
* Фрэнсіс Фукуяма — палітолаг
Курасікі

**Курасікі** — цэнтральны горад у Японіі, знаходзіцца ў прэфектуры Акаяма. Плошча горада — 354,72 км², насельніцтва — 478 591 чалавек (1 жніўня 2014), шчыльнасць насельніцтва — 1349,21 чал./км². Размешчаны на востраве Хонсю, у рэгіёне Цюгоку. З ім мяжуюць гарады Акаяма, Тамана, Содзя, Асакуты, Сакаідэ, Маругамэ і пасёлкі Якагэ, Хаясіма.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады прэфектуры Акаяма
Катэгорыя:Цэнтральныя гарады Японіі
Курумэ

**Курумэ** — цэнтральны горад Японіі, размешчаны ў прэфектуры Фукуока, на востраве Кюсю. Плошча горада — 229,84 км², насельніцтва — 302 644 чалавекі (1 жніўня 2014), шчыльнасць насельніцтва — 1316,76 чал./км². Заснаваны 1 красавіка 1889 года, а статус цэнтральнага горада атрымаў 1 красавіка 2008 года.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады прэфектуры Фукуока
Катэгорыя:Цэнтральныя гарады Японіі
Пірна

**Пірна** () — горад у Германіі, раённы цэнтр, размешчаны ў зямлі Саксонія. Падпарадкаваны зямельнай дырэкцыі Дрэздэн. Уваходзіць у склад раёна Саксонская Швейцарыя. Падпарадкоўваецца ўпраўленню Пірна. Насельніцтва — 38705 чалавек (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 53,01 км². Афіцыйны код — 14 2 87 290. Горад падпадзяляецца на 16 гарадскіх раёнаў.

## Гарады-пабрацімы 
Катэгорыя:Гарады Саксоніі
Брава

**Брава**:
* Брава (востраў)

## Прозвішча 
* Алена Валер’еўна Брава — беларуская пісьменніца
* Амар Брава — мексіканскі футбаліст
* Клаўдзіа Брава — чылійскі футбаліст
Спірэя сярэдняя

**Спірэя сярэдняя** (*Spiraea media*) — від кветквых раслін роду  сямейства .

Натуральны арэал знаходзіцца ва ўмераным поясе Еўразіі. Выкарыстоўваецца як дэкаратыўная расліна.

## Апісанне 
Марозаўстойлівы, засухаўстойлівы, газаўстойлівы куст, з круглявай кронай, утворанай круглявымі ў перасеку галінамі, якія растуць уверх. Можа дасягаць 2—3 м у вышыню. У лесастэпавай зоне цвіце з пятага года жыцця ў маі — чэрвені.

; Лісце

Лісце апушанае, часам амаль гладкае. Пласцінка ад авальнай да даўгаватай, каля асновы клінавата звужаная, бліжэй да верхавіны з 2-4 буйнымі зубцамі, на верхавіне завостраныя.

; Кветкі

Суквецці — шматкветкавыя парасонападобныя гронкі з белых кветак.

Файл:Spiraea media sl6.jpg|Зараснікі
Файл:Spiraea media sl18.jpg|Галіна з лісцем
Файл:Spiraea media sl17.jpg|Квітнеючая галіна
Файл:Spiraea media.2011.04.25.A.JPG|Суквецце

## Сінонімы 
Навуковая назва мае наступныя сінонімы:

* *Spiraea oblongifolia* Waldst. & Kit.
* *Spiraea banatica* Janka
* *Spiraea chamaedryfolia* L. pro parte (да вылучэння ў самастойны від)

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Спірэя
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Дэкаратыўныя кусты
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1792 годзе
Валькоўскі сельсавет

**Валько́ўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Мёрскага раёна Маладзечанскай вобласці. Цэнтр — вёска Валькі.

## Геаграфія 
Паўночная і ўсходняя межы сельсавета праходзілі па Заходняй Дзвіне, на поўдні сельсавет межаваў з Барсукоўскім сельсаветам, а на захадзе — з Лявонпальскім сельсаветам.

## Гісторыя 
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Мёрскага раёна Вілейскай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Полацкай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Маладзечанскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Лявонпальскага сельсавета.

## Населеныя пункты 
На 1 студзеня 1947 года ў склад сельсавета уваходзіла 22 населеныя пункты.

На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі наступныя паселішчы:
* Валькі, вёска
* Дварчаны, вёска
* Казлы, фальварак
* Каменцы, калонія
* Поплава
* Пруды
* Скрынішча
* Цясноўка, калонія
* Шчабёры, фальварак
* і іншыя.

На працягу 1944—1954 гадоў былі ліквідаваныя некаторыя хутары Валькоўскага сельсавета.

## Архіў 
Архіўныя дакументы Валькоўскага сельсавета захоўваюцца ў Занальным дзяржаўным архіве горада Глыбокае.
Архіў, які ахоплівае 1944—1954 гады, складаецца з пратаколаў сельвыканкамаў, пратаколаў агульных сходаў грамадзян, бюджэтаў, гаспадарчых кніг, вопісей і інш.
Памер архіва — 28 старонак.
Шыфр архіва — BY ЗГАГлб ф. 1613.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* 

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Мёрскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1954 годзе
Лабанавэ

**Лабанавэ** (, ) — вёска ў Джанкойскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.

## Заўвагі 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Джанкойскага раёна
Гайдэнгайм-ан-дэр-Брэнц

**Гайдэнгайм** (, ) — горад у Германіі, раённы цэнтр, размешчаны ў зямлі Бадэн-Вюртэмберг. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Штутгарт. Уваходзіць у склад раёна Гайдэнгайм. Насельніцтва — 48 164 чалавекі (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 107,10 км². Афіцыйны код — 08 1 35 019.

Горад падзяляецца на чатыры гарадскія раёны (Шнайтгайм, Мергельштэтэн, Огенгаўзен і Гроскухен).

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Вальтэр Каспер (нар. 1933) — каталіцкі кардынал.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Бадэн-Вюртэмберга
Чысцік аднагадовы

**Чысцік аднагадовы** (*Stáchys ánnua*) — від аднагадовых травяністых раслін роду  сямейства .

Насенне ўтрымлівае да 37 % эфірнага алею.

## Распаўсюджанне і экалогія 
Распаўсюджаны на ўсёй тэрыторыі Еўропы, у Малой Азіі, Заходняй Сібіры. Натуралізаваўся паўсюдна.

Расце на пакладах, як пустазельнае на палях, агародах.

## Батанічнае апісанне 
Сцёблы простыя ці галінастыя, вышынёй 15-35 см, унізе часта голыя, уверсе коратка апушаныя, пад суквеццем густа апушаныя.

Ніжняе лісце даўгавата-яйкападобнае, у аснаванні клінаватыя, гародчатыя; верхняе — ланцэтнае, вострае, пілаватае, сядзячае.

Суквецце доўгае, каласападобнае, дзве—тры ніжнія калатоўкі расстаўленыя, верхнія збліжаныя; чашачка трохі валасістая, зубцы трохкутна-ланцэтныя, сагнутыя; вяночак бялёса-жоўты, у два разы даўжэй чашачкі, верхняя губа круглявая.

Плод — арэшак шырока-яйкападобны, тупатрохгранны, дробна-ячэісты.

## Гаспадарчае значэнне і прымяненне 
З канца чэрвеня па жнівень меданосныя пчолы бяруць з кветак чысціка аднагадовага бескаляровы нектар. Кожная расліна падчас цвіцення пры спрыяльных пагодных умовах можа даць да 0,5 г нектара.

## Класіфікацыя 
Від **Чысцік аднагадовы** ўваходзіць у род  падсямейства  сямейства  парадку .

### Сінонімы 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  — Чысцік непрыкметны
* 

## Літаратура 
*  — С. 357.
* 
* 

Катэгорыя:Пустазелле
Катэгорыя:Флора Паўночнай Афрыкі
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Чысцік
Чысцік германскі

**Чысцік германскі** (*Stáchys germanica*) — від шматгадовых травяністых раслін роду  сямейства .

## Распаўсюджанне і экалогія 
Распаўсюджаны на ўсёй тэрыторыі Еўропы, на Канарскіх астравах, Каўказе, у Марока і Турцыі.

Расце па ўзлесках, сярод рознатраўных лугоў, на пустазельных месцах і ля дарог.

## Батанічнае апісанне 
Сцёблы прамыя, простыя ці ўверсе галінастыя, вышынёй 60-120 см, лямцава-белапоўсцевыя.

Прыкаранёвае і ніжняе лісце даўгавата-яйкападобнае, пры аснаванні сэрцападобнае, на хвосціках; верхняе — даўгаватае, сядзячае; усё гародкавае, зверху шаравата-зялёнае, знізу ячэістае, шэрае.

Суквецце з шматкветкавымі несапраўднымі калатоўкамі, унізе адлеглымі, уверсе збліжанымі ў густы колас; прыкветак лінейна-ланцэтны; кветкі амаль сядзячыя; чашачка трубкава-званочкавая, поўсцева-лямцавая, з трохкутна-ланцэтнымі зубцамі; вяночак светла-пурпурны.

## Класіфікацыя 
Від **Чысцік германскі** ўваходзіць у род  падсямейства  сямейства  парадку .

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Флора Паўночнай Афрыкі
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Чысцік
Таёхасі

**Таёхасі** — цэнтральны горад Японіі, размешчаны ў паўднёва-ўсходняй частцы прэфектуры Айты, на паўвостраве Ацумі, на беразе ніжняга цячэння ракі Таё. Заснаваны 1 жніўня 1906 года шляхам надання пасёлку статусу горада. Плошча — 261,35 км², насельніцтва — 373 296 чалавек (1 чэрвеня 2014), шчыльнасць насельніцтва — 1428,34 чал./км².

Горад з’яўляецца цэнтрам машынабудавання і харчовай прамысловасці.

## Насельніцтва 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Масатосі Косіба (1926—2020) — японскі фізік

## Гарады-пабрацімы 
## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* Тоёхаси // Словарь географических названий зарубежных стран / отв. ред. А. М. Комков. — 3-е изд., перераб. и доп. — М. : Недра, 1986. — С. 368. — 459 с. — 70 000 экз.

Катэгорыя:Гарады прэфектуры Айты
Катэгорыя:Цэнтральныя гарады Японіі
Чысцік прамы

**Чысцік прамы** (*Stáchys récta*) — від шматгадовых травяністых раслін роду  сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Шматгадовая расліна з шурпата валасістымі сцебламі 30-100 см вышынёй.

Лісце да аснавання звужанае. Прыкветкі яйкападобныя, цэльнакрайнія.

Зубцы чашачкі трохкутныя, удвая карацей яе трубкі.

Вяночак 13-15 мм даўжынёй, светла-жоўты, у зеве аранжавы, з чырвонымі плямкамі на ніжняй губе.

Цвіце летам.

## Распаўсюджанне і экалогія 
## Значэнне і прымяненне 
З канца чэрвеня да восені (нават у гарачае сухое надвор’е) чысцік прамы дае меданосным пчолам багаты ўзятак нектару, з-за чаго яго нярэдка разводзяць паблізу пчальнікоў.

## Класіфікацыя 
Від Чысцік прамы ўваходзіць у род  падсямейства  сямейства  парадку .

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Чысцік
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Меданосныя расліны
Катэгорыя:Пустазелле
Амагасакі

**Амагасакі** — цэнтральны горад Японіі, размешчаны ў прэфектуры Хіёга. Плошча горада — 49,97 км², насельніцтва — 447 512 чалавек (1 жніўня 2014), шчыльнасць насельніцтва — 8955,61 чал./км². Заснаваны 1 красавіка 1916 года, а статус цэнтральнага нададзены 1 красавіка 2009 года.
## Гарады-пабрацімы 
Катэгорыя:Гарады прэфектуры Хіёга
Катэгорыя:Цэнтральныя гарады Японіі
Гіём Дзюпюітрэн

**Гіём Дзюпюітрэн** (; , вёска П’ер-Бюф’е, каля Ліможа, дэпартамент Верхняя В’ена, Францыя — , , Францыя) — французскі ўрач, ваенны хірург, анатам, навуковец, педагог, лейб-хірург французскага караля Людовіка XVIII (1823), барон, мецэнат. Член Парыжскай Акадэміі навук (1825) і Медыцынскай акадэміі (1820).

Катэгорыя:Медыкі Францыі
Катэгорыя:Хірургі Францыі
Катэгорыя:Анатамы Францыі
Тахара

**Тахара** — горад у Японіі, размешчаны ў цэнтральнай частцы прэфектуры Айты, на паўвостраве Ацумі. Заснаваны 20 жніўня 2003 года шляхам зліцця пасёлкаў Харада і Акабанэ павета Ацумі. 1 кастрычніка 2005 гады горад паглынуў пасёлак Ацумі. Тахара — цэнтр харчовай і цэментнай прамысловасці. Тут знаходзіцца асноўны завод Lexus.

Катэгорыя:Гарады прэфектуры Айты
Зоркаўка злакавая

**Зоркаўка злакавая** (*Stellāria gramīnea*) — від раслін роду  сямейства .

## Назва 
Зоркаўка злакавая, зорачка, зоркаўка травяністая, цапняк.

## Батанічнае апісанне 
Шматгадовая травяністая расліна.

Сцябло чатырохграннае, голае, сцелецца, галінастае, вышынёй ад 10 да 45 см. Лісце лінейна-ланцэтнае або ланцэтнае, сядзячае, па краі раснічастае, даўжынёй да 4 см, шырынёй каля 4 мм, размешчана супратыўна. Лісце і сцябло могуць мець шызае адценне.

Кветкі белыя, дробныя, у выглядзе зорачак, з двураздзельнымі пялёсткамі на доўгіх кветаножках. Цвіце з мая па верасень.

Плод — прадаўгаватая каробачка. Плоданасіць з чэрвеня па кастрычнік.

## Арэал 
Распаўсюджаная ў Еўропе, еўрапейскай частцы Расіі, Перадкаўказзі, Сібіры. Звычайная расліна сярэдняй паласы Расіі.

## Месцы вырастання 
Расце на лугах, пустках, у рознатраўных стэпах, у светлых лясах, на палянах, узлесках, высечках, па берагах вадаёмаў, абочынах дарог, ускраінах палёў, пакладах.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* 
* Звездчатка на сайце «Энцыклапедыя дэкаратыўных садовых раслін»
* Звездчатка  на сайце «Архіў прыроды Расіі» (прырода.рф)
* Stellaria graminea (Звездчатка зёлкавая) на сайце USDA NRCS

Катэгорыя:Пустазелле
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Зоркаўка
Джозеф Лістэр

**Джозеф Лістэр** (,  — ) — англійскі хірург і навуковец, стваральнік хірургічнай антысептыкі.

Улічваючы, што аналагічныя ідэі І. Ф. Земельвайса, выказаныя на 20 гадоў раней, не сустрэлі разумення, менавіта ад Лістэра фактычна пачынаецца сучасная антысептыка. У гонар Джозефа Лістэра быў названы род бактэрый *Listeria*, які ўключае патагенны для чалавека від *Listeria monocytogenes*.

Катэгорыя:Прэзідэнты Каралеўскага таварыства
Катэгорыя:Медыкі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Хірургі
Сяргей Уладзіміравіч Равіна

**Сяргей Равіна** (нар. ) — беларускі футбаліст, паўабаронца.

## Клубная кар’ера 
З шасці гадоў наведваў футбольную школу мінскага «Дынама». Потым тры гады іграў у дзіцяча-юнацкай камандзе сталічнага «Тарпеда», пасля чаго быў запрошаны ў мінскі «Лакаматыў», які выступаў у Першай лізе чэмпіянату Беларусі.

Пасля вяртання ў «Тарпеда» і ўпершыню згуляў у Вышэйшай лізе. З 2004 года да 2006 года бараніў колеры ціраспальскага «Шэрыфа». У 2006 годзе выступаў за брэсцкае «Дынама», у 2007 годзе за «Белшыну» і з 2008 года да 2010 года за «Верас».

У 2015 годзе выступаў у «Вікторыі» з Мар’інай Горкі, пасля чаго завяршыў кар’еру.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Тарпеда Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК СКВІЧ
Катэгорыя:Ігракі ФК Шэрыф Ціраспаль
Катэгорыя:Ігракі ФК Шэрыф-2 Ціраспаль
Катэгорыя:Ігракі ФК Ціраспаль
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Брэст
Катэгорыя:Ігракі ФК Белшына
Катэгорыя:Ігракі ФК Верас Нясвіж
Катэгорыя:Ігракі ФК Імпульс Дыліжан
Катэгорыя:Ігракі ФК Слуцк
Катэгорыя:Ігракі ФК Смаргонь
Катэгорыя:Ігракі ФК Вікторыя Мар’іна Горка
Слав’янка (Джанкойскі раён)

**Слав’янка** (, ) — вёска ў Джанкойскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.

## Заўвагі 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Джанкойскага раёна
Злачынствы супраць чалавецтва

.]]
**Злачынствы супраць чалавецтва** і **Злачынствы супраць чалавечнасці** () — група злачынстваў супраць жыцця, якія носяць масавы характар і вылучаюцца ў сучасным міжнародным праве.

Вызначэнне злачынстваў супраць чалавечнасці дадзена ў Рымскім статуце Міжнароднага крымінальнага суда.

## Узнікненне тэрміна 
Часам з’яўлення тэрміна «*злачынствы супраць чалавечнасці*» прынята лічыць 24 мая 1915 года — дзень выдання сумеснай дэкларацыі краін Антанты, прысвечанай генацыду армянаў. У ёй дзеянні Асманскай імперыі характарызаваліся як «*злачынствы супраць чалавечнасці і цывілізацыі*».

## Вызначэнне ў Статуце Міжнароднага ваеннага трыбунала 
Статут Міжнароднага ваеннага трыбунала быў складзены прадстаўнікамі краін антыгітлераўскай кааліцыі 8 жніўня 1945 года ў Лондане. Артыкул 6 Статута вызначаў злачынствы, якія траплялі пад юрысдыкцыю трыбунала. Да іх адносіліся: злачынствы супраць міру (a), ваенныя злачынствы (b) і злачынствы супраць чалавецтва (c), а менавіта: забойствы, знішчэнне, занявольванне, ссылка і іншыя жорсткасці, якія здзейснілі ў дачыненні да грамадзянскага насельніцтва перад або падчас вайны, або ганенні па палітычных, расавых ці рэлігійных матывах у мэтах ажыццяўлення або ў сувязі з любым злачынствам, якое падлягае юрысдыкцыі Трыбунала, незалежна ад таго, ці з’яўляліся гэтыя дзеянні парушэннем унутранага права краіны, дзе яны былі здзейсненыя, або не.

Катэгорыя:Злачынствы супраць чалавечнасці
Катэгорыя:Парушэнні правоў чалавека
Катэгорыя:Міжнароднае крымінальнае права
Катэгорыя:Ваенныя злачынствы
Зоркаўка балотная

**Зоркаўка балотная** (*Stellaria palustris*)&nbsp;— від кветкавых раслін роду  сямейства .

## Апісанне 
Шматгадовая травяністая расліна, 15—35&nbsp;см вышынёй. Сцябло ад прамога да ўзыходзячага, мала разгалінаванае, 4-кутнае, гладкае, бліскучае або часам ніжняя частка трохі шурпатая. Лісце супраціўнае, без тронка, ад вузкаланцэтнага да эліптычнага, гладкае, 1-жыльнае, з суцэльнымі краямі, часта блакітна-зялёнае. Суквецце 2—12-кветкавае, звычайна няшчыльнае, 2-разгалінаванае. Вяночак радыяльна-сіметрычны, белы, ≈ 12—20&nbsp;мм шырынёй; пялёсткаў 5, глыбока 2-лопасцевыя (выглядае як 10 пялёсткаў), даўжынёй 6—13&nbsp;мм, даўжэй, чым чашалісцікі. Чашалісцікаў 5, голых, шырока перапончатых, відавочна, 3-жыльных. Тычынак 10. Плод — яйкападобная, жаўтлява-карычневая, 6-клапанная, каробачка даўжынёй 7—9&nbsp;мм.

## Распаўсюджанне 
Від распаўсюджаны ў Еўропе і ўмераных абласцях Азіі; інтрадукаваны ў правінцыі Квебек.

Святлолюбівая расліна, гіграфіт, мезатроф. Расце па берагах вадаёмаў, у прыбярэжных і пойменных хмызняках, на вільготных і забалочаных лугах і балотах.

Ва Украіне від расце на вільготных тарфяных лугах, тарфяных балотах на Палессі, звычайна ў лесастэпе, спарадычна; у стэпе, вельмі рэдка.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Звездчатка // Архив природы России 
* Stellaria palustris Retz. 1795, Fl. Scand. Prodr. ed. 2:106 — Звездчатка болотная // Биоразнообразие Алтае-Саянского экорегиона
* *Stellaria palustris* Ehrh. ex Retz. (Звездчатка болотная, C*aryophyllaceae* // Информационная система идентификации растительных объектов на основе карпологических, палинологических и анатомических данных)
* 24. Stellaria palustris Ehrhart ex Hoffmann, Deutschl. Fl. 1: 152. 1791. // Flora of North America

Катэгорыя:Зоркаўка
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1791 годзе
Танкалучнік аднагадовы

**Танкалучнік аднагадовы**, **купалка аднагадовая** (*Erigeron annuus*)&nbsp;— від раслін сямейства , распаўсюджаны ў ЗША і Канадзе; натуралізаваны ў Еўропе і некаторых частках Азіі.

## Апісанне 
Аднагадовая або двухгадовая трава, 20—90 (150)&nbsp;см вышынёй. Лісце суцэльнае. Кошыкі 15—20&nbsp;мм у дыяметры, шматкветкавыя, сабраны ў шчыткападобныя суквецці. Абгортка 2—3-радная. Краявыя кветкі ў кошыку песцікавыя, лінейна-язычковыя, белыя, 2-радныя; сярэднія — двухполыя, трубчастыя, жоўтыя. Сямянкі больш-менш пляскатыя, голыя, чубок 1-радны, з кароткіх ломкіх шчацінак. 2n = 27.

## Распаўсюджанне 
Радзіма — ЗША і Канада. Натуралізаваны ў Еўропе і некаторых частках Азіі.

Ва Украіне від расце ў лясах, на ўзлесках, берагах рэк і лугах, пустазельных месцах. Адвентыўная расліна — рассеяна (Закарпацкая, Львоўская, Валынская і Харкаўская вобласці). Пустазелле.

### Сінонімы 
;
* 
* , nom. illeg.
* , nom. illeg.
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
;
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  auct., e.g.
*  auct., e.g.
*  auct., e.g.
*  auct., e.g.
*  auct., e.g.

## Літаратура 
*  — С. 106—107.

## Спасылкі 
* 
* *Erigeron annuus* (L.) Desf. // ИАС «ООПТ России»

Катэгорыя:Купалка
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Інвазіўныя віды раслін
Сівец (значэнні)

**Сівец**
* Таццяна Мікалаеўна Сівец — беларуская журналістка, паэтэса, сцэнарыст-драматург, перакладчыца
* Сяргей Міхайлавіч Сівец (нар. 1973) — беларускі юрыст і дзяржаўны дзеяч.
* народная назва віду
Помнік Адаму Багдановічу

**Помнік Адаму Багдановічу** — помнік у Халопенічах Крупскага раёна Мінскай вобласці. Устаноўлены ў скверы ў гонар бацькі беларускага паэта Максіма Багдановіча, вядомага беларускага этнографа і гісторыка Адама Багдановіча, які нарадзіўся, жыў і настаўнічаў у Халопенічах.

Аўтары помніка скульптар У. Лятун, архітэктары С. Малюк, Ю. Казакоў. Адкрыты ў 1998 годзе па ініцыятыве Анатоля Белага, на адкрыцці прысутнічалі дырэктар мінскага музея Максіма Багдановіча Алесь Бяляцкі, Паліна Сцепаненка, Эдуард Акулін, а таксама Анатоль Белы, Уладзімір Лятун, Вольга Іпатава, якія выступілі з прамовамі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Халопенічы
Катэгорыя:З’явіліся ў 1998 годзе
Катэгорыя:1998 год у Беларусі
Катэгорыя:Помнікі Мінскай вобласці
Катэгорыя:Адам Багдановіч
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Юрыя Казакова
Катэгорыя:Творы Уладзіміра Летуна
Катэгорыя:Славутасці Крупскага раёна
Шаўрон старога змагара

з «шаўронам старога змагара» на правам рукаве.]]
**Шаўрон старога змагара**, **Ганаровы шаўрон старога змагара** () — асаблівы знак адрознення ў выглядзе шаўрона, які вылучаў найстарэйшых членаў СС.

## Гісторыя стварэння 
У лютым 1934 года для «старых змагароў» СС () увялі нашэнне ганаровага сярэбранага шаўрона на правым рукаве.

## Дызайн 
«Шаўрон (рог) старога змагара», ці «Шаўрон старога барацьбіта» вельмі нагадваў «ударны» шаўрон расейскіх белых «частак смерці» часоў Грамадзянскай вайны 1917—1922 гадоў. Для нашэння на правым рукаве партыйнай кашулі выкарыстоўваўся чорны шаўрон у форме літары «V», які быў прашыты дзвюма сярэбранымі (алюмініевымі) ніцямі. Версія шаўрона «старога змагара», якая выкарыстоўвалася ў частках СС для нашэння на чорным (пазней — на зямліста-шэрым, а пасля — на шэра-зялёным, колеру «фельдграу», мундзіры «зялёных СС»), уяўляла з сябе «рог» з дзвюх сярэбраных галунных стужак у выглядзе літары «V». Існавалі таксама варыянты, якія ўяўлялі сабою апісаны вышэй рог, які нашыты на чорны, зямліста-шэры ці шэра-зялёны (у залежнасці ад колеру эсэсаўскай уніформы) суконны трохкутнік рогам уніз. Іншая версія, з выявай сярэбранай зоркі з васьмю промнямі, размешчанымі на чорным (а пасля — зямліста-шэрым ці шэра-зялёным, у залежнасці ад колеру ўніформы) полі ўнутры шаўрона, уведзеная ў 1935 годзе, была прызначаная для нашэння на рукаве ветэранамі германскай паліцыі і германскіх узброеных сіл.

## Права на нашэнне 
Шаўрон маглі насіць на правым рукаве кіцеля ці шынелі вышэй лакцявога згібу толькі тыя члены СС, якія ўступілі ў шэрагі НСДАП у «перыяд барацьбы», гэта значыць яшчэ да таго, як рэйхспрэзідэнт і генерал-фельдмаршал Паўль фон Гіндэнбург назначыў Адольфа Гітлера германскім рэйхсканцлерам 30 студзеня 1933 года. Права на нашэнне шаўрона «старога змагара» лічылася высокім гонарам, паколькі з’яўлялася відавочным сведчаннем вернасці ідэям нацыянал-сацыялізму яшчэ ў часы барацьбы і да прыходу да улады, калі членства ў НСДАП не прыносіла ніякіх выгад, а, наадварот, было звязана з нямалай рызыкай. Пазней права на нашэнне шаўрона атрымалі таксама аўстрыйскія эсэсаўцы, якія ўступілі ў СС да аншлюсу 1938 года, у перыяд, калі яны цярпелі прыгнёт, праследаванні і нават заключэнні ў лагеры для інтэрнаваных з боку ўлады.

## Гл. таксама 
* Стары змагар

## Літаратура 
* *Вольфганг Акунов.* Дывізія СС «Вікінг». Гісторыя Пятой танкавай дывізіі войск СС. 1941—1945 гг. — Масква: Выдавец Быстров, 2006 г.

## Спасылкі 
* Вольфганг Акуноў Аб ШАЎРОНЕ «СТАРОГА ЗМАГАРА» CC 
* Нарукаўныя нашыўкі
* УНІФОРМА І ЗНАКІ АДРОЗНЕННЯ

Катэгорыя:СС
Катэгорыя:Нацыянал-сацыялістычная нямецкая рабочая партыя
Катэгорыя:Узнагароды паводле алфавіта
Катэгорыя:Узнагароды Трэцяга Рэйха
Помнік Васілю Каржу (Хорастава)

**Помнік Васілю Захаравічу Каржу** — помнік у в. Хорастава Салігорскага раёна Мінскай вобласці. Прысвечаны Герою Савецкага Саюза Васілю Захаравічу Каржу, які нарадзіўся ў вёсцы. Устаноўлены ў скверы ў 1975 годзе (арх. Юрый Казакоў), уяўляе сабой скульптурны партрэт героя.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Хорастава
Катэгорыя:З’явіліся ў 1975 годзе
Катэгорыя:1975 год у Беларусі
Катэгорыя:Помнікі Мінскай вобласці
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Юрыя Казакова
Катэгорыя:Славутасці Салігорскага раёна
Стары змагар

, які быў адным са «старых змагароў»]]
**«Стары змагар»** () — званне найстарэйшых сяброў НСДАП, якія ўступілі ў партыю да выбараў у рэйхстаг у верасні 1930 года. Тыя, хто ўступіў у партыю пасля верасня 1930 года, атрымалі мянушку «вераснят» (), а тыя, хто далучыўся пасля прыходу партыі да улады ў студзені 1933 года, іранічна атрымалі імя «сакавіцкія палеглыя» (, палеглыя на барыкадах Сакавіцкай рэвалюцыі). У лютым-красавіку 1933 года пачаўся актыўны прыток новых сяброў, у сувязі з чым ажно ў маі 1933 года прыём у партыю быў прыпынены.

Для вылучэння «старой гвардыі», якая даказала вернасць руху ў «перыяд барацьбы» (, 1919—1933), сярод мноства тых, хто ўступіў у партыю пазней, у тым ліку па апартунісцкім матывам, быў уведзены шэраг знакаў адрознення:

* тыя, хто ўступілі ў партыю ці роднасныя арганізацыі да 30 студзеня 1933 года атрымалі шаўрон старога змагара;
* 100 000 першых сяброў партыі атрымалі залаты партыйны знак НСДАП;
* для найстарэйшых сяброў, якія прымалі ўдзел ў няўдачным Піўным путчы 1923 года, быў уведзены медаль «Ордэн крыві».

Пасля прыходу нацыстаў да улады «старыя змагары» атрымалі перавагі ў працаўладкаванні і прасоўванні па службе.

## Гл. таксама 
* Залаты партыйны знак НСДАП
* Ордэн крыві
* Шаўрон старога змагара
* Старыя бальшавікі

## Літаратура 
*  (.): *Die bevorzugte Arbeitsvermittlung für die alten Kämpfer der nationalsozialistischen Revolution*, in: Arbeitseinsatz und Arbeitslosenhilfe, Nr. 1 (1934), S. 6-8.
* Hilde Kammer, Elisabeth Bartsch: *Jugendlexikon Nationalsozialismus*. *Begriffe aus der Zeit der Gewaltherrschaft 1933—1945*. Rowohlt Taschenbuch Verlag, Reinbek bei Hamburg 1982, ISBN 3-499-16288-1 (*Rororo* 6288 *rororo-Handbuch*).
*  (.),  (.) (Hrsg.): *Das Große Lexikon des Dritten Reiches*. Südwest Verlag, München 1985, ISBN 3-517-00834-6.
* Martin Moll: *Der Sturz alter Kämpfer*. *Ein neuer Zugang zur Herrschaftsanalyse des NS-Regimes*, in: Historische Mitteilungen der Ranke-Gesellschaft 5. Jg. (1992), S. 1-51.

Катэгорыя:Нацысцкая прапаганда
Катэгорыя:Нацыянал-сацыялістычная нямецкая рабочая партыя
Юрый Іванавіч Казакоў

**Юрый Іванавіч Казакоў** (нар. , г. Шуя, Іванаўская вобласць, РСФСР) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыў у 1964 годзе Беларускі політэхнічны інстытут, вучыўся ў А. Воінава, В. Гусева, Г. Заборскага. З 1964 года выкладаў у Беларускай політэхнічнай акадэміі, аспірант, асістэнт, старшы выкладчык, дацэнт. Удзельнік мастацкіх выставак з 1966 года. Дацэнт (1980).

Мемарыяльныя комплексы «Брэсцкая крэпасць-герой» (1971), «Дзяржынава» (1977), воінам Савецкай Арміі і партызанам у Маладзечне (1982), «Драмлёва» (1982), шмат помнікаў-бюстаў і мемарыяльных дошак у гарадах Беларусі і Расіі (усё ў суаўтарстве), Ганаровай граматай Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР (1972).

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Шуі
Навы Мыр (Савецкі раён)

**Навы Мыр** (, ) — вёска ў Савецкім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.

## Заўвагі 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Савецкага раёна (Крым)
Воінка

**Во́інка** — тапонім.

## Населеныя пункты 
* Воінка — вёска ў Ферзікаўскім раёне Калужскай вобласці.
* Воінка — вёска ў Краснапэрэкопскім раёне Крыма.
* Воінка — станцыя Крымскай чыгункі на лініі Джанкой — Армянск.

## Рэкі 
* Воінка — рака ў Маскоўскай вобласці.
* Воінка — рака ў Арлоўскай вобласці.
Воінка (Калужская вобласць)

**Воінка** () — вёска ў Ферзікаўскім раёне Калужскай вобласці Расіі.  

## Насельніцтва 
Катэгорыя:Населеныя пункты Калужскай вобласці