open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Набярэжная Макарава

**Набярэжная Макарава** (былая Тучкова набярэжная) — левая (паўднёвая) набярэжная Малой Нявы ў Санкт-Пецярбургу.

Размешчана ў Васілеастраўскім раёне Санкт-Пецярбурга, утвараючы паўночную мяжу раёна, дзе пачынаецца на Васільеўскім востраве, пралягаючы па ім ад Біржавой плошчы да набярэжнай ракі Смаленкі, на поўнач ад якой на востраве Дзекабрыстаў атрымала працяг ад вуліцы Адоеўскага да Адміральскага праезда. За Адміральскім праездам набярэжная працягваецца перспектыўным праспектам Крузенштэрна, але фактычна даходзіць толькі да ЗХД. Названая ў гонар рускага флатаводца і вучонага-караблебудаўніка, адмірала С. В. Макарава.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1

Катэгорыя:Набярэжныя Санкт-Пецярбурга
Цітоўка

**Цітоўка** — тапонім.

## Казахстан 
* Цітоўка (Акмолінская вобласць)

## Расія 
### Бранская вобласць 
* Цітоўка (Бранскі раён)
### Смаленская вобласць 
* Цітоўка (Шумяцкі раён)
Чэрнікава

**Чэрнікава** — тапонім.
* Чэрнікава (Вяземскі раён)
* Чэрнікава (Кардымаўскі раён)
Фалькавічы

**Фалькавічы** — тапонім.

## Беларусь 
* Фалькавічы (Лідскі раён)

## Расія 
* Фалькавічы (Кардымаўскі раён)
Тапарова

**Тапарова** — тапонім.
* Тапарова (Ельнінскі раён)
* Тапарова (Кардымаўскі раён)
Рыжкова

**Рыжкова** — жаночая форма прозвішча Рыжкоў, тапонім.
## Прозвішча 
* Ганна Паўлаўна Рыжкова — беларуская артыстка эстрады

## Тапонім 
* Рыжкова (Кардымаўскі раён)
Сцяпан Восіпавіч Макараў

**Сцяпан Восіпавіч Макараў** (27 снежня 1848 [8 студзеня 1849], Мікалаеў — 31 сакавіка [13 красавіка] 1904, паблізу Порт-Артура) — рускі ваенна-марскі дзеяч, герой Руска-японскай вайны, акіянограф, палярны даследчык, караблебудаўнік, віцэ-адмірал (1896). Вынаходнік міннага транспарту, распрацоўшчык тэорыі непатапляльнасці, піянер выкарыстання ледаколаў. У 1895 годзе распрацаваў рускую семафорную азбуку. Загінуў падчас руска-японскай вайны.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1

Катэгорыя:Удзельнікі руска-турэцкай вайны 1877—1878
Катэгорыя:Акіянолагі
Катэгорыя:Гідрографы Расіі
Катэгорыя:Машынабудаўнікі
Катэгорыя:Удзельнікі Сярэднеазіяцкіх паходаў
Катэгорыя:Даследчыкі Арктыкі
Катэгорыя:Асобы на марках
Віктар Аляксандравіч Лягін

**Віктар Аляксандравіч Лягиін** (псеўданім — **Корнеў**, 31 снежня 1908, Сяльцо — , Мікалаеў) — савецкі разведчык, капітан, Герой Савецкага Саюза (пасмяротна).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і чыгуначніка на станцыі Сяльцо Гасамскай воласці Бранскага павета, Арлоўскай губерні (цяпер аднайменны горад у Бранскай вобласці), дзе пражываў да 1923 года. Пасля заканчэння ў 1934 годзе Ленінградскага політэхнічнага інстытута і атрымання спецыяльнасці інжынера-механіка працаваў інжынерам на Ленінградскай станкабудаўнічым заводзе.

У 1938 годзе быў накіраваны на працу ва Упраўленне НКУС па Ленінградскай вобласці, а затым пераведзены ў Маскву для праходжання службы ў цэнтральным апараце НКВД. З ліпеня 1939 года па чэрвень 1941 года знаходзіўся ў службовай камандзіроўцы ў ЗША.

Вярнуўшыся ў Маскву, Лягін з групай супрацоўнікаў разведкі накіроўваецца ў горад Мікалаеў для арганізацыі разведвальна-дыверсійнай працы супраць нямецкіх акупантаў, узначальвае там дзейнасць падпольнай антыфашысцкай групы «Мікалаеўскі падпольны цэнтр». Група Лягіна ажыццявіла шэраг буйных дыверсій, якія прычынілі нямецкім акупантам вялікую шкоду ў жывой сіле і тэхніцы (знішчыла аэрадром, нафтабазу, склады, абсталяванне заводаў, марскія судны), здабывала і перадавала ў Цэнтр каштоўную разведвальную інфармацыю пра суперніка.

У сакавіку 1943 года быў схоплены пры выкананні задання. На допытах пад катаваннямі не выдаў удзельнікаў групы. 17 ліпеня 1943 года Лягін быў расстраляны.

За ўзорнае выкананне спецыяльных заданняў у тыле праціўніка і праяўленыя пры гэтым адвагу і геройства Віктару Аляксандравічу Лягіну 5 лістапада 1944 года пасмяротна прысвоена званне Героя Савецкага Саюза.
## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1
Беларуская Экстраліга 2017/2018

**Эксталіга 2017/2018** — 26-і сезон мацнейшага дывізіёна чэмпіянату Беларусі па хакеі з шайбай. У турніры прынялі ўдзел 12 клубаў з Беларусі.

## Рэгулярны чэмпіянат 
### 1 этап 
### 2 этап 
#### Падгрупа «A» 
#### Падгрупа «Б» 
## Сетка Плэй-оф 
## Спасылкі 
* Экстраліга — Федэрацыя хакея Рэспублікі Беларусь 
* Беларуская Экстраліга на scoresway 

2017/18
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2017 годзе
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2018 годзе
Катэгорыя:2017 год у хакеі
Катэгорыя:2018 год у хакеі
Кастра

**Кастра́**, або **кастры́ца** — адраўнелыя часткі сцёблаў валакністых раслін (льна, канопель, кенафа і інш.), адкіданыя пры іх першаснай апрацоўцы (мякчэнні, трапанні або дэкартыкацыі).

На кастру прыпадае 65-70 % масы лубянага сцябла, складаецца яна ў асноўным з цэлюлозы (45-58 %), лігніна (21-29 %) і пентазанаў (23-26 %).

З кастры вырабляюць будаўнічыя і цеплаізаляцыйныя пліты (напр. кастрабетон), паперу, паліва (напр. кастрабрыкет), канапляную сечку і інш.

Таксама кастра добры субстрат для вырошчвання шампіньёнаў. А кампаставаную ўжываюць і для вырошчвання гародніны ў закрытым грунце. З кастры вылучаюць адсарбенты, якія эфектыўна выводзяць з арганізма таксічныя рэчывы.

Для вырабу кастрабетона па ўласцівасцях каноплі пераважаюць лён. Добрыя трываласныя паказчыкі кастрабетона на партландцэменце з канаплянай кастрой тлумачацца ўжываннем на пяньказаводах для здабывання лубяных валокнаў з канопляў працяглай гідратэрмальнай апрацоўкі (на працягу 20-30 сутак вымочваюць, потым сушаць), што значна зніжае змяшчэнне ў іх лёгкагідралізаваных рэчываў, якія тармозяць цвярдзенне партландцэмента.

Ад кастры паходзіць найменне месяца кастрычнік (сезона апрацоўкі прадзільных раслін) у беларускай, а таксама літоўскай (*spalis* — кастра) і польскай (*październik*, ад *paździerze* — кастра) мовах.

## Гл. таксама 
* Трапанне
* Кудзеля
* Здробненая драўніна

Катэгорыя:Лён
Ана Мена

**Ана Мена**, (; нар. , Естепона, Іспанія) — іспанская спявачка і актрыса. Пачала сваю кар’еру ў 2011 годзе здымкамі ў серыяле «Marisol, la película» (2011). У 2010 годзе перамагла ў музычным рэаліці-шоу Disney «My Camp Rock 2».

## Дыскаграфія 
* Index (2018)

Катэгорыя:Спевакі і спявачкі XXI стагоддзя
Каменкаўскі сельсавет (Чэрыкаўскі раён)

**Ка́менкаўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Чэрыкаўскага раёна Магілёўскай вобласці. Цэнтр — вёска Каменка.

Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Чэрыкаўскага раёна Магілёўскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Чэрыкаўскім раёне БССР, з 20 лютага 1938 года — Магілёўскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Верамейскага сельсавета.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Чэрыкаўскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1954 годзе
Падручны расійска-крыўскі (беларускі) слоўнік

**«Падручны расійска-крыўскі (беларускі) слоўнік»**, таксама вядомы як **слоўнік Ластоўскага**, — слоўнік Вацлава Ластоўскага, арыентаваны на беларусаў-інтэлігентаў, якія забылі родную мову, для практычных патрэб. Аўтар назваў слоўнік «крыўскім», бо прызнаваў этнонім «крывіч» за ўласнабеларускі, а астатнія назвы накінутымі.

Прадмова да слоўніка змяшчаецца на 12 старонках. Сам слоўнік налічвае 832 старонкі і блізу 20 тысяч слоўных адзінак і 17 тысяч слоўнікавых артыкулаў. Расейская частка аформленая паводле дарэвалюцыйнай арфаграфіі. Наклад слоўніка й крыніцы фінансавання невядомыя.

Хоць слоўнік у свой час ня змог значна паўплываць на моўную культуру, у 1990 годзе было выдадзенае факсімальнае выданне ў 10 тысяч асобнікаў. Сёння некаторыя наватворы Ластоўскага са слоўніка можна сустрэць у сучаснай беларускай літаратуры.

## Слоўнік 
Увесь слоўнік пранізвае тэндэнцыя паслядоўнага імкнення да максімальнай чысціні беларускіх слоў і тэрмінаў, узятых, паводле Ластоўскага, з народных гаворак. Напрыклад, паводле Сяргея Запрудскага, наватворамі з’яўляюцца  жаўнерня (казарма), наўзбярэжніцтва (кабатаж), паўнак (камплект) і г. д.*Такім слоўнікам быў і застаецца слоўнік Ластоўскага — ён самы чысты, самы беларускі. Праўда, там шмат словатвораў, але гэты слоўнік мне найбольш падабаецца.*

## Змест 
Структурна слоўнік падзелены на наступныя часткі:

* Прадмова
* Слоўнік
* Крыўскі (беларускі) іменнік — слоўнік асабовых імён
* Назовы птахаў — слоўнік арніталагічных тэрмінаў
* Іменнік расьцін — слоўнік батанічных тэрмінаў
* Вайсковая каманда — слоўнік вайсковых тэрмінаў

## Выданні 
* 
* *Ластоўскі В*. Падручны расійска-крыўскі (беларускі) слоўнік. – Коўна: Друкарня А. Бака, 1924 (факс. выд. – Мінск : Навука і тэхніка, 1990).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* Падручны расійска-крыўскі (беларускі) слоўнік (Kamunikat)
* Падручны расійска-крыўскі (беларускі) слоўнік (knihi.com)

Катэгорыя:Слоўнікі беларускай мовы
Катэгорыя:Перакладныя слоўнікі
Катэгорыя:Кнігі 1924 года
Катэгорыя:Беларусы ў Каўнасе
Катэгорыя:Творы Вацлава Ластоўскага
Катэгорыя:1924 год у Літве
Здарэнне

thumb|240px|Смерцяў ад здарэнняў на 1 млн жыхароў (2012 г.)
**Здарэнне** (аварыя;  — пашкоджанне) — нечаканы выхад з ладу і пашкоджанне спалучэння прыладаў, машыны, судна або самалёта.

Найбольш частымі прычынамі служаць: 1) адступленне ад правіл бяспекі; 2) парушэнне правіл выкарыстання абсталявання, будынка, машыны і спалучэння прыладаў; 3) памылка ў іх распрацоўцы і вытворчасці. Буйное здарэнне на прадпрыемстве хімічнай і ядзернай прамысловасці, марскім і трубаправодным транспарце можа суправаджацца чалавечымі ахвярамі і небяспечнымі для наваколля выкідамі.

## Беларусь 
У 2011 годзе ў Беларусі мужчыны гінулі ў выніку нешчаслівых здарэнняў у 3,6 разу часцей за жанчын, што было наўпрост звязана з ужываннем алкаголю.

Выява:Аварыйна-небяспечнае скрыжаванне - panoramio.jpg|Аварыйна-небяспечнае скрыжаванне (2012 г.; Клейнікі, Брэсцкі раён)
Выява: 1.29 Belarus (Road Sign).svg|Дарожны знак папярэджання пра сляпыя плямы

## Гл. таксама 
* Дарожна-транспартнае здарэнне

## Спасылкі 

Катэгорыя:Праруха
Катэгорыя:Страхаванне
Катэгорыя:Надзвычайныя сітуацыі
Катэгорыя:Ахова працы
Катэгорыя:Рызыкі
Сегу

**Сегу́** () — горад у Малі, адміністрацыйны цэнтр вобласці Сегу.

Горад размешчаны на правым беразе ракі Нігер. Насельніцтва ў 2001 годзе складала 100 тыс. жыхароў.

## Эканоміка 
Сегу з’яўляецца гандлёвым цэнтрам сельскагаспадарчага раёна па жывёлагадоўлі, вырошчванню рысу, арахісу, цукровага трыснягу, манга, бавоўны. Дзейнічаюць прадпрыемствы цагельнай і тэкстыльнай прамысловасці, рачны порт, аэрапорт. Вузел аўтамабільных дарог.

## Насельніцтва 
## Вядомыя асобы 
* Малік Дзіав (нар. 1979) — малійскі ваенны і палітычны дзеяч.

## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гарады Малі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1620 годзе
Седан (горад)

**Седа́н** () — горад і камуна на паўночным усходзе Францыі, у дэпартаменце Ардэны.

Горад размешчаны на рацэ Маас (Мёз), непадалёк ад мяжы з Бельгіяй. Вузел чыгунак і аўтамабільных дарог. Дзейнічаюць аэрапорт, рачны порт, прадпрыемствы металургічнай прамысловасці.

Насельніцтва ў 2001 годзе складала каля 50 тыс. чалавек.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гарады рэгіёна Гранд-Эст
Катэгорыя:Камуны дэпартамента Ардэны
Катэгорыя:З’явіліся ў 1424 годзе
Седан (значэнні)

Назву **Седан** маюць:

* Седан — горад у Францыі.
* Седан — тып кузава легкавога аўтамабіля.

## Прозвішча 
* Маргарэт Седан (нар. 1947) — астранаўт НАСА.
Падвей похвенны

**Падве́й похвенны** (*Eriophorum vaginatum*) — від кветкавых раслін роду  сямейства .

## Апісанне 
Шматгадовая травяністая расліна. Сцёблы шматлікія, тонкабаразнаватыя. Лісце вузкае, жалабата-трохграннае, па краях з дробнымі шыпікамі; прыкаранёвае і ніжняе сцябловае з ніткападобнай пласцінкай і чырванаватымі валакністымі похвамі, сцябловае з уздутымі похвамі. Каласкі адзіночныя, шырокаяйцападобныя. Арэшкі бура-шэрыя.

## Пашырэнне 
Пашыраны ў халодным і ўмераным паясах Паўночнага паўшар’я. Расце на сфагнавых, асакова-сфагнавых балотах, у забалочаных лясах, па берагах зарастаючых азёр. Святлолюбівая расліна, гіграфіт і алігатроф. Цвіце ў красавіку—маі.

Торфаўтваральнік, асноўны кампанент падвейнага вярховага торфу.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Асаковыя
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Катэгорыя:Травы
Гаёвік-абабак

**Гаёвік-абабак**, **лекцы́н** (*Leccinum*) — род шапкавых базідыяльных грыбоў сямейства балетавых. 

Вядома 22 віды, пашыраныя на ўсіх мацерыках акрамя Антарктыды. На Беларусі сустракаюцца грабовік, падасінавік, падбярозавік. Утвараюць мікарызу з хвойнымі і лісцевымі пародамі дрэў.

Ядомыя.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Балетавыя (сямейства)
Хавайся ў бульбу (значэнні)

Назву **Хавайся ў бульбу** маюць:
*«Хавайся ў бульбу» — альбом гурта «Крама».
*«Хавайся ў бульбу» — штогадовы міжнародны мотафестываль.
*«Хавайся ў бульбу» — песня гурта «N.R.M.»
Лебяда амброзіепадобная

**Лебяда амброзіепадобная**, **мексіканскі чай** (*Dysphania ambrosioides*) — травяністая расліна сямейства аксамітнікавых.

## Апісанне 
Адналетнік вышынёй 30-80 см з прыемным пахам, голы або зверху з рассеняным апушэннем. Сцябло галінастае, рабрыстае. Лісце падоўжана-яйцападобнае, выемчата-зубчастае. Кветкавыя клубочкі ў рыхлых пазушных мяцёлчатых суквеццях.

## Пашырэнне 
Радзіма — Цэнтральная Амерыка. Від інтрадукаваны на Беларусі. Цвіце ў чэрвені-верасні.

## Выкарыстанне 
Лёгкі слабільны, мачагонны, патагонны, антысептычны, кроваспыняльны, заспакаяльны, антытаксічны сродак. Засушаная расліна — сродак ад молі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Аксамітнікавыя
Катэгорыя:Лекавыя расліны
Катэгорыя:Травы
Маргарэт Седан

**Маргарэт Се́дан** (; нар. ) — астранаўт ЗША, вучоны, доктар медыцыны (1973).

## Біяграфія 
Нарадзілася ў горадзе Мефрысбара, штат Тэнесі, ЗША. Працавала ўрачом. У 1970 годзе скончыла Каліфарнійскі ўніверсітэт у Берклі. З 1978 па 1998 год у атрадзе астранаўтаў НАСА.

## Касмічныя палёты 
У космасе правяла 30,1 сутак. Здзейсніла палёты:
* 12—14 красавіка 1985 года на касмічным караблі «Дыскаверы»,
* 5—14 чэрвеня 1991 года і 18 кастрычніка — 1 лістапада 1993 года на касмічным караблі «Калумбія».

.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Margaret Rhea Seddon // NASA Johnson Space Center Oral History Project 

Катэгорыя:Астранаўты ЗША
Катэгорыя:Жанчыны-касманаўты
Катэгорыя:НАСА
Катэгорыя:Постаці касмічнай медыцыны
Седыментацыйны аналіз

**Седыментацы́йны ана́ліз** — сукупнасць метадаў вызначэння памераў часцінак у дысперсных сістэмах і малекулярных мас макрамалекул у растворах па скорасці седыментацыі.
 
Выкарыстоўваецца седыментацыя ў полі гравітацыйных сіл для грубадысперсных сістэм і з дапамогай цэнтрыфуг і ультрацэнтрыфуг для высокадысперсных сістэм. Вызначаецца канстанта седыментацыі — адносіны скорасці седыментацыі да паскарэння поля сіл. Канстанта седыментацыі залежыць ад масы і формы часціц ці малекулярнай масы макрамалекул.

З дапамогай седыментацыі вызначаюць дысперсны склад здробненых матэрыялаў, глеб, грунтоў. У біяхіміі з дапамогай седыментацыйнага аналізу вызначаюць склад і памеры клетачных структур, вірусаў і інш.

## Літаратура 
* 
* *Ходаков Г. С., Юдкин Ю. П.* Седиментационный анализ высокодисперсных систем. — М., 1981.

Катэгорыя:Калоідная хімія
Катэгорыя:Метады эксперыментальнай фізікі
Катэгорыя:Біяхімія
Беларусы ў Коўне

**Беларусы ў Коўне** — беларуская дыяспара, сфармаваная ў Міжваенны перыяд у Літве.

## Дзейнасць 
 (Коўна, 1921).]]
11 сакавіка 1919 года ўрад Летувы дазволіў фармаванне 5-й беларускай роты (да 200 чалавек) у Коўне.

У 1921 годзе Вацлаў Ластоўскі пераязджае з Рыгі ў Коўна, дзе збіраецца ўвесь урад БНР.

15 і 25 красавіка 1921 года на агульных сходах у Коўне быў прыняты Статут Беларускага таварыства Чырвонага Крыжа.

У 1924 годзе Рада БНР пакінула Коўна.

27 лютага 1932 года ў Коўне з ініцыятывы Сымона Якавюка ўзнікла Беларускае культурна-асветніцкае таварыства, у якім хутка ўжо была тысяча ковенсіх беларусаў. Галоўнай мэтай арганізацыі стала пашырэнне роднай мовы і развіццё нацыянальнай культуры ў асяроддзі беларускай дыяспары. 12 лютага 1933 года пры таварыстве адкрыўся Беларускі дзіцячы садок. У 1933 г. дзіцячы садок наведвала 15 дзяцей, а ў 1934 г. колькасць дзяцей павялічылася да 20. Хоць работу сада і кантрявала Гарадская ўправа г. Коўна, фінансава дзяржава яго не падтрымлівала.

### Кнігі 
У 1918 годзе ў Коўне была выдадзеная кніга казак Ганса Хрыстыяна Андэрсана. У 1919 годзе выйшла перакладзенае з беларускай мовы выданне «Белоруссы и Поляки. Документы и факты изъ исторіи оккупаціи Белоруссіи Поляками въ 1918 и 1919 годах» Езавітава. У 1921 годзе Вацлаў Ластоўскі выдаў у Коўне зборнік алегарычных апавяданняў Якуба Коласа «Казкі жыцьця». У 1923 годзе выйшла «Дудка беларуская» Францішка Багушэвіча. Былі выдадзеныя розныя перакладныя падручнікі («Неба і зоры. Папулярная астраномія», «Фізыолёгія і анатомія чалавека», «Ботаніка», «Закон жыцьця сярод жывёлаў і расьцін»). У 1923 годзе таксама быў выдадзены «Слоўнік геомэтрычных і трыгономэтрычных тэрмінаў і сказаў. (Расійска-беларускі і беларуска-расійскі)» Дуж-Душэўскага і Ластоўскага.

Найбольш значныя беларускія ковенскія выданні — «Падручны расійска-крыўскі (беларускі) слоўнік» (1924) і «Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі» (1926) Ластоўскага.

### Перыядычны друк 
Найбольш значным выданнем быў часопіс «Крывіч» Ластоўскага і Дуж-Душэўскага.

## Літаратура 
## Спасылкі 
*
Баеўскі сельсавет (Крычаўскі раён)

**Ба́еўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Крычаўскага раёна Магілёўскай вобласці. Цэнтр — вёска Баеўка.

Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Крычаўскага раёна Калінінскай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Магілёўскай акругі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Крычаўскім раёне БССР, з 20 лютага 1938 года — Магілёўскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Бацвінаўскага сельсавета.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Крычаўскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1954 годзе
Баеўскі сельсавет

Назву **Ба́еўскі сельсавет** маюць:

* Баеўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Дубровенскага раёна Віцебскай вобласці
* Баеўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Крычаўскага раёна Магілёўскай вобласці
Пясчаная

Назву **Пясча́ная** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Гомельская вобласць:
** Пясчаная — вёска ў Гомельскім раёне
** *Пясчаная* — да 1924 года назва пасёлка Калініна ў Чачэрскім раёне

### Расія 
* Іркуцкая вобласць:
** Пясчаная — пасёлак у Альхонскім раёне
Der Tagesspiegel

«**Der Tagesspiegel**» () – шматтыражная нямецкамоўная штодзённая газета выдавецтва «Der Tagesspiegel GmbH» з сядзібаю ў Берліне (Германія), заснаваная ў 1945 годзе. Друкуецца ў . Выданне мае ліберальна-кансерватыўны ўхіл.
## Гісторыя 
Першы нумар газеты, заснаванай , , Генрыхам фон Швайнішэнам і , быў надрукаваны 27 верасня 1945 года з дазволу аддзела кантролю інфармацыі амерыканскага ваеннага ўрада. Газета спачатку распаўсюджвалася ў Берліне і Брандэнбургу, пакуль у 1948 годзе савецкая блакада Заходняга Берліна не абмежавала распаўсюд газеты Заходнім Берлінам.

Уладальнікамі газеты былі Эрык Рэгер і , пакуль у 1992 годзе выдавецкі дом «» не купіў 51% акцый. Пазней ён павялічыў сваю долю да 74,8 %, а цалкам купіў выдавецтва ў 2003 годзе. 1 чэрвеня 2009 года Дытэр фон Хольцбрынк заснаваў новую медыя-кампанію «Holtzbrinck Medien GmbH» (скарочана «DvH Medien»), якая ў канчатковым выніку набыла ўсю газету. У лістападзе 2009 года газета абвясціла, што з ліпеня 2010 года ёй больш не спатрэбяцца паслугі інфармацыйнага агенцтва «».

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Газеты Германіі
Ізраіль Ахароні

**Ізраіль Ахароні** (; 1882—1946) — ізраільскі заолаг, найбольш вядомы тым, што прывёз памёт сірыйскіх хамякоў з экспедыцыі ў Алепа, Сірыя. Хамякі былі выведзеныя ў якасці лабараторных жывёл у Іерусаліме, але некаторыя збеглі праз дзірку ў падлозе. Большасць хамячкоў у Ізраілі сёння, такім чынам, як мяркуецца, паходзяць з аднаго памёту.

## Біяграфія 
Ізраіль Ахароні нарадзіўся ў гарадскім пасёлку Відзы. Яго бацька, Абрахам Ёзаф Ахаронавіч, быў  у Відзах і памёр да нараджэння свайго сына Ізраіля. Ізраіль таксама страціў сваю маці, калі яму было два гады. Будучы сіратой, ён жыў са сваёй бабуляй і вучыўся ў хедары, а затым у . Ва ўзросце 13 гадоў Ізраіль збег з дому ў Прагу, дзе вучыўся ў школе, а пазней працягнуў вывучаць заалогію ў Карлавым універсітэце

Ён эміграваў у Палестыну, якая тады знаходзілася пад уладай Турцыі, у 1901 годзе. Яго першыя заалагічныя экспедыцыі адбываліся пад аховай мясцовага султана, для якога ён збіраў узоры матылькоў. Многія з яго сабраных узораў да гэтага часу можна паглядзець у Яўрэйскім універсітэце Іерусаліма.

## Сірыйскія хамякі 
У 1930 годзе Ахароні адправіўся на пошукі сірыйскіх хамякоў па просьбе свайго калегі , паразітолага, які шукаў альтэрнатыву , якая будзе лёгка разводзіцца, для вывучэння . Сірыйскія хамякі былі выяўленыя і названыя  у 1839 годзе, але з тых часоў іх ніхто не бачыў. Разам з сірыйскім гідам па імені *Георгій Халіл ахан* Ахароні ўдалося выявіць гняздо з самкай і адзінаццаццю дзіцянятамі ў раёне Алепа. Аднак канібалізм маці ў адносінах аднаго з памёту і наступная смерць маці прымусілі Ахароні выхоўваць малых хамякоў уручную падчас зваротнага шляху. Чатыры выжылі, былі паспяхова размножаныя і шырока выкарыстоўваліся ў лабараторыях, перш чым былі прадстаўлены на рынку хатніх жывёл у 1940-х гадах.

Катэгорыя:Біёлагі Ізраіля
Катэгорыя:Заолагі
Yponomeuta cagnagella

**Yponomeuta cagnagella** — від молей сямейства .

## Апісанне 
Размах крылаў матылька складае ад 19 да 26 міліметраў.

Час палёту вагаецца з канца чэрвеня па кастрычнік. Матылі злятаюцца на святло.

## Расліны-гаспадары 
Раслінай-гаспадаром гэтай молі з’яўляецца . Іншыя гарнастайныя молі, якія выкарыстоўваюць гэту расліна ў якасці гаспадара, — гэта  і .

Файл:Yponomeuta_cagnagellus_23-05-2006_18.40.08.JPG|Шоўк лічынак *Yponomeuta cagnagellus*
Файл:Yponomeuta_cagnagellus_23-05-2006_18.40.40.JPG|Лічынкі *Y. cagnagellus*
Файл:Yponomeuta cagnagella 2 beentree.jpg|Лічынкі *Y. cagnagellus*
Файл:Yponomeuta cagnagella 4 beentree.jpg|Лічынка *Y. cagnagellus*

Катэгорыя:Гарнастаевыя молі
Ларс Штындль

**Ларс Штындль** (;  26 жніўня 1988) — нямецкі футбаліст, атакуючы паўабаронца клуба «Карлсруэ» і былы ігрок нацыянальнай зборнай Германіі.

## Клубня кар’ера 
З’яўляючыся ўраджэнцам Шпаера, Штындль далучыўся да юнацкай акадэміі клуба «Карлсруэ». Менавіта ў шэрагах гэтага клуба ігрок дэбютаваў у Бундэслізе, выйшаўшы на замену на 81-й хвіліне ў матчы супраць франкфурцкага «Айнтрахта». Матч праходзіў 15 сакавіка 2008 года, а ўжо ў канцы года 29 лістапада паўабаронца ўпершыню адзначыўся голам у прафесійнай кар’еры, паклаўшы мяч у браму «Гановера 96».

У 2010 годзе Штындль далучыўся да складу «Гановера 96», правёўшы ў клубе пяць гадоў.

25 сакавіка 2015 года стала вядома, што па заканчэнні сезона футбаліст далучыцца да шэрагаў мёнхенгладбахскай «Барусіі». У новым клубе Штындль дэбютаваў 8 жніўня 2015 года ў матчы Кубка Германіі супраць «Санкт-Паўлі», адразу адзначыўшыся двойчы і дапамогшы клубу атрымаць перамогу з лікам 4:1. Праз год ігрок быў абраны капітанам каманды пасля таго, як папярэдні капітан Марцін Штранцль і яго зменнік Граніт Джака сышлі з клуба.

У красавіку 2023 года было абвешчана, што Штындль пакіне «Барусію» па заканчэнні кантракта пасля сезона 2022/23 і вернецца ў «Карлсруэ».

## Дасягненні 
**Германія**:
* Уладальнік Кубка канфедэрацый: 2017

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Германіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Германіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Карлсруэ II
Катэгорыя:Ігракі ФК Карлсруэ
Катэгорыя:Ігракі ФК Гановер 96
Катэгорыя:Ігракі ФК Барусія Мёнхенгладбах
Макушынскі раён

**Маку́шынскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на ўсходзе Курганскай вобласці ў Расіі. Адміністрацыйным цэнтрам з’яўляецца горад Макушына.

## Геаграфія 
Макушынскі раён па гадзіннікавай стрэлцы пачынаючы з поўначы мяжуе з Макравусаўскім, Частаазёрскім, Петухоўскім, Палавінскім і Лябяж’еўскім раёнамі. Акрамя таго з поўдня да раёна прылягае Казахстан. Плошча ўтварэння складае 3480 км².

## Гісторыя 
Макушынскі раён быў утвораны 29 лютага 1924 года ў адпаведнасці з пастановай УЦВК.

## Насельніцтва 
Насельніцтва раёна па стане на 2020 год складала 14999 чалавек. Рускія (88,7 %) фармуюць абсалютную большасць насельніцтва. Другой этнічнай групай з’яўляюцца казахі (8 %).

## Спасылкі 
* Сайт раённай адміністрацыі 

Катэгорыя:Раёны Курганскай вобласці
Варгашынскі раён

**Варгашы́нскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на паўночным усходзе Курганскай вобласці ў Расіі. Адміністрацыйным цэнтрам з’яўляецца пасёлак гарадскога тыпу Варгашы.

## Геаграфія 
Варгашынскі раён па гадзіннікавай стрэлцы пачынаючы з поўначы мяжуе з Цюменскай вобласцю, а таксама з Макравусаўскім, Лябяж’еўскім, Палавінскім, Кетоўскім і Белазерскім раёнамі. Плошча раёна складае 2981,87 км².

## Гісторыя 
Варгашынскі раён быў утвораны 3 лістапада 1923 года ў адпаведнасці з пастановай УЦВК.

## Насельніцтва 
Насельніцтва раёна па стане на 2020 год складала 18411 чалавек. Рускія з’яўляюцца самай вялікай этнічнай групай раёна.

## Спасылкі 
* Сайт раённай адміністрацыі 

Катэгорыя:Раёны Курганскай вобласці
Катайскі раён

**Ката́йскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на паўночна-заходнім ускрайку Курганскай вобласці ў Расіі. Адміністрацыйным цэнтрам з’яўляецца горад Катайск.

## Геаграфія 
Катайскі раён па гадзіннікавай стрэлцы пачынаючы з поўначы мяжуе з Свярдлоўскай вобласцю, а таксама з Далматаўскім, Шчучанскім раёнамі і Чалябінскай вобласцю. Плошча раёна складае 2671,8 км².

## Гісторыя 
Катайскі раён быў утвораны 3 лістапада 1923 года ў адпаведнасці з пастановай УЦВК.

## Насельніцтва 
Насельніцтва раёна станам на 2020 год складала 20890 чалавек. Асноўнымі этнічнымі групамі з’яўляюцца рускія, казахі і ўдмурты.

## Спасылкі 
* Сайт раённай адміністрацыі 

Катэгорыя:Раёны Курганскай вобласці
Макравусаўскі раён

**Макраву́саўскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на паўночным усходзе Курганскай вобласці ў Расіі. Адміністрацыйным цэнтрам з’яўляецца сяло Макравусава.

## Геаграфія 
Макравусаўскі раён па гадзіннікавай стрэлцы пачынаючы з поўначы мяжуе з Цюменскай вобласцю, а таксама з Частаазёрскім, Макушынскім, Лябяж’еўскім і Варгашынскім раёнамі. Плошча раёна складае 3080 км².

## Гісторыя 
Макравусаўскі раён быў утвораны ў 1924 годзе ў адпаведнасці з пастановай УЦВК.

## Насельніцтва 
Насельніцтва раёна станам на 2020 год складала 11221 чалавекі. Рускія (93,7 %) фарміруюць абсалютную большасць насельніцтва. Другой этнічнай групай з’яўляюцца казахі (3,8 %).

## Спасылкі 
* Сайт раённай адміністрацыі  

Катэгорыя:Раёны Курганскай вобласці
Лео Генры Швайтэр

**Лео Генры Швайтэр** (; 16 красавіка 1917 — 23 жніўня 1972) — генерал-маёр арміі ЗША, удзельнік Другой сусветнай, Карэйскай і В’етнамскай войнаў. 
## Біяграфія 
Нарадзіўся 16 красавіка 1917 года ў горадзе Уічыта, штат Канзас. Скончыў Канзаскі дзяржаўным каледж (цяпер універсітэт).

У 1941 годзе ўступіў у вайсковы авіяцыйны корпус. Затым перайшоў у 101-ю паветрана-дэсантную дывізію, у складзе якога ўзяў удзел у парашутнай высадцы ў Нармандыі. 6 чэрвеня 1944 года падчас перастрэлкі каля Швайтэра выбухнула граната. Ён страціў прытомнасць, а ачуўся ўжо ў нямецкім палоне. Аднак ужо на наступны дзень з-за праблем падчас адступлення ім давялося адпусціць амерыканца.

Пазней Швайтэр прымаў удзел у Галандскай аперацыі і аблозе Бастоні.

Падчас вайны ў Карэі ён служыў у 7-й пяхотнай дывізіі і прымаў удзел у бітве пры Інчхоне. Шнайтэр атрымаў камандаванне 32-м пяхотным палком.

Да мая 1972 года быў начальнікам штаба арміі ЗША ў В’етнаме. У маі таго ж года ён звольніўся з-за праблем здароўя і сышоў у адстаўку. 

Памёр 23 жніўня 1972 года ў вайсковым шпіталі Данхэм, Карлайл-Баракс, штат Пенсільванія.

## Сям’я 
У яго і яго жонкі Вірджыніі было 3 дачкі і сын.

Катэгорыя:Удзельнікі вайны ў В’етнаме
Катэгорыя:Удзельнікі вайны ў Карэі
Катэгорыя:Удзельнікі Другой сусветнай вайны
Катэгорыя:Генерал-маёры
Катэгорыя:Генералы ЗША
Шагель Какала Маіга

**Шагель Какала Маіга** (; нар. 2 красавіка 1958) — малійскі палітык, лідар «Патрыятычнага руху за абнаўленне». Працаваў ва ўрадзе ў якасці міністра прамысловасці і гандлю з 2002 па 2007 год, а затым у якасці міністра лічбавай эканомікі, інфармацыі і камунікацый з 2015 па 2016 год. 4 чэрвеня 2021 года ён быў прызначаны часовым прэм’ер-міністрам лідарам дзяржаўнага перавароту і выконваючым абавязкі прэзідэнта Малі Асімі Гаіта.
## Біяграфія 
Маіга нарадзіўся ў Табанго, правінцыя Гаа. Па прафесіі інжынер па тэлекамунікацыях. З’яўлящся блізкім паплечнікам Мусы Траорэ. Раней быў членам Нацыянальнага саюза моладзі Малі. 

У лютым 1997 года Маіга стаў прэзідэнтам «Патрыятычнага руху за абнаўленне». У 2002 годзе ён балатаваўся ў прэзідэнты, набраўшы 2,73% галасоў у першым туры, пасля чаго адмовіўся ад удзелу і падтрымаў Амаду Тумані Турэ. На выбарах у заканадаўчыя органы ў тым жа годзе ён далучыўся да партыі Ібрагіма Бубакара Кейты «Аб’яднанне за Малі» і да Нацыянальнага кангрэсу за дэмакратычную ініцыятыву, якія сталі часткай больш шырокай кааліцыі «Надзея 2002». 

Маіга быў міністрам прамысловасці і гандлю ва ўрадзе Ахмеда Махамеда Аг Аамані, займаючы гэтую пасаду з 16 кастрычніка 2002 года па 28 красавіка 2004 года. Ён заставаўся на гэтай пасадзе пры Усмане Ісуфі Маіга з 2 мая 2004 года па 27 верасня 2007 года.

У снежні 2005 года Маіга быў прадстаўніком Малі на гандлёвых перамовах Doha Development Round у Ганконгу. У сувязі з тым, што субсідыі на бавоўну і прадукты харчавання ў развітым свеце рэзка ўплываюць на эканоміку Малі, ён сказаў, што *«ЗША і ЕС падобныя да сланоў, якія змагаюцца адзін з адным. Мы падобныя да травы пад іх нагамі»*.

На прэзідэнцкіх выбарах 2007 года Маіга не балатаваўся ў якасці кандыдата і зноў падтрымаў Амаду Тумані Турэ. Пасля перавыбрання Турэ ў студзені 2008 года ён быў прызначаны дырэктарам камісіі па рэгуляванні электрасувязі (CRT, пазней вядомай як AMRTP). Маіга заставаўся на гэтай пасадзе да таго часу, пакуль 10 студзеня 2015 года не быў прызначаны ва ўрад міністрам лічбавай эканомікі, інфармацыі і паведамленняў. 7 ліпеня 2016 года ён пакінуў урад.

28 мая 2021 года адбыўся пераварот супраць Ба Ндау і Мактара Уана. На наступны дзень палкоўнік Асімі Гаіта распавёў пра свае планы прызначыць на пасаду прэм’ер-міністра Шагеля Какалу Маігу.

У верасні 2021 года на трыбуне Генеральнай Асамблеі Арганізацыі Аб’чднаных Нацый ён абвінаваціў Францыю ў тым, што яна пакінула Малі, вырашыўшы вывесці сілы аперацыі «Бархан». Маіга таксама не спадабалася, што іх «партнёры» (Парыж і ААН) не папярэдзілі яго.

У лістападзе 2024 года Маіга сутрэўся з Гаітай для абмеркавання заканчэння пераходнага перыяду. 20 лістапада Гаіта звольніў Маігу.

## Спасылкі 
* Personnalités politiques du Mali: short biographies of major political figures, *Le Mali en ligne* (2005—2008).
Катэгорыя:Палітыкі Малі
Ван Цьен Зунг

**Ван Цьен Зунг** (; 2 мая 1917 — 17 сакавіка 2002) — генерал В’етнамскай народнай арміі. Вядомы перш за ўсё планаваннем і паспяховым правядзеннем вясновага наступлення 1975 года, якое завяршыла В’етнамскую вайну.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і ў Ханоі. У 1936 годзе (па іншых даных — у 1937-м) уступіў у Камуністычную партыю Індакітая. Некаторы час правёў у французскай турме, адкуль уцёк у 1944 годзе. У канцы Індакітайскай вайны быў прызначаны на пасаду начальніка штаба В’етнамскай народнай арміі, знаходзіўся на гэтай пасадзе падчас бітвы пры Д’енб’енфу, а таксама падчас В’етнамскай вайны.

У 1972 годзе камандаваў Паўночным фронтам (Чы-Тх’ен-Хюэ) падчас аперацыі «Нгуен Хюэ» («Велікоднае наступленне»); менавіта яго фронту ўдалося дасягнуць найбуйнейшай перамогі паўночнав’етнамскіх войскаў у гэтай кампаніі, узяўшы сталіцу самай паўночнай правінцыі Паўднёвага В’етнама горад Куангчы і ўтрымліваючы яго на працягу чатырох з паловай месяцаў.

У 1974 годзе Ван Цьен Зунг змяніў Во Нгуен Зіяпа на пасадзе камандуючага паўночнав’етнамскай арміяй. Ён распрацаваў і паспяхова ўвасобіў у жыццё план Вясновага наступлення 1975 года, вынікам якога стала ўзяцце Сайгона і завяршэнне В’етнамскай вайны.

Пасля ўз’яднання В’етнама армія пад камандаваннем Ван Цьен Зунга праводзіла баявыя аперацыі ў адказ на памежныя правакацыі «чырвоных кхмераў», уварванне ў Камбоджу і звяржэнне рэжым Пол Пота, а таксама адлюстроўвала кітайскае ўварванне 1979-га.
У 1980—1987 гадах быў міністрам абароны. У гэты перыяд яго крытыкавалі за аўтарытарны стыль работы, хадзілі і чуткі аб сямейнай карупцыі.

Памёр ва ўзросце 84 гадоў у Цэнтральным вайсковым шпіталі ў Ханоі. У яго засталіся два сыны і тры дачкі. Ван Цьен Зунг з’яўляецца адным з самых вядомых паўночнав’етнамскіх палкаводцаў перыяду В’етнамскай вайны (магчыма, саступаючы толькі Зіяпу). Аўтар мемуараў «Вялікая перамога вясной 75-га» (1976).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Ван Тиен Зунг. Великая победа весной 75-го

Катэгорыя:Удзельнікі вайны ў В’етнаме
Катэгорыя:Генералы В’етнамскай народнай арміі
Катэгорыя:Генералы арміі
Катэгорыя:Міністры абароны В’етнама
Сяргей Георгіевіч Авакумаў

**Сярге́й Гео́ргіевіч Аваку́маў** (1 мая 1933 — 21 лістапада 2014, Мінск, Беларусь) — беларускі гандбольны трэнер, майстар спорту СССР (1967), заслужаны трэнер Рэспублікі Беларусь. Заснавальнік беларускага гандболу (1954—1955).

Увесну 1956 года перавёўся ў БССР. Тут паралельна з вучобай у БПІ выкладаў у Інстытуце фізічнай культуры гандбол, якога пакуль у Беларусі не існавала.

Дзякуючы яго намаганням у БССР упершыню ў 1956 годзе з’явіліся гандбольныя каманды (тады яшчэ развіваўся палявы гандбол — 11×11 чалавек). У наступным годзе каманда Авакумава «Буравеснік» заняла ў чэмпіянаце СССР 12-е месца з 15. Быў арганізаваны таксама чэмпіянат БССР, у якім удзельнічалі 20 мужчынскіх і 7 жаночых каманд. 1957—1970 — старшыня Федэрацыі гандболу БССР. 1961—1975 — трэнер жаночай каманды «Эканаміст» («Тэхнолаг»).

У 1959 годзе адабраў найлепшых беларускіх ігракоў у новы клуб «Палітэхнік». У 1974 годзе гэтая каманда была перададзена пад шэфства клуба арміі і атрымала назву «СКА». Яе трэнерам стаў вучань Авакумава Спартак Мірановіч.

8 чэрвеня 2011 года выйшаў на пляцоўку за ветэранаў СКА падчас гандбольнага марафону.

Падрыхтаваў мноства гандбалістаў, 22 майстроў спорту СССР, заслужаных трэнераў СССР (Спартак Мірановіч і Віктар Косінскі) і БССР (А. Брыцко, Д. Рэзнікаў, І. Ценін, А. Залеўскі, Э. Бабровіч, В. Чайнікаў).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гандбалісты Беларусі
Катэгорыя:Гандбольныя трэнеры Беларусі
Катэгорыя:Заслужаныя трэнеры БССР
Катэгорыя:Памерлі ў Мінску
Катэгорыя:Трэнеры ГК СКА Мінск
Кетоўскі раён

**Кетоўскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў цэнтры Курганскай вобласці ў Расіі. Адміністрацыйным цэнтрам з’яўляецца сяло Кетова.

## Геаграфія 
Кетоўскі раён па гадзіннікавай стрэлцы пачынаючы з поўначы мяжуе з Каргапольскім, Белазерскім, Варгашынскім, Палавінскім, Прытабольным, Куртамышскім і Юргамыскім раёнамі. Плошча раёна складае 3325,1 км². Акрамя таго раён поўнасцю атачае з усіх бакоў горад Курган.

## Гісторыя 
Працэс засялення раёна актыўна пачаўся ў 40-я гады XVII стагоддзя. Пасля стварэння Царова Гарадзішча пачалася актыўная дзейнасць расійскіх перасяленцаў, якія асвойвалі новыя землі ў гэтым раёне.

## Насельніцтва 
Насельніцтва раёна станам на 2020 год складала 62112 чалавек. Рускія (94 %) фармуюць абсалютную большасць насельніцтва. Другой этнічнай групай з’яўляюцца украінцы (1,5 %).

## Спасылкі 
* Сайт раённай адміністрацыі  

Катэгорыя:Раёны Курганскай вобласці
Ніна Пятроўна Горык

**Ні́на Пятро́ўна Го́рык** (, у шлюбе **Горык-Літвінюк**; нарадзілася 7 верасня 1957 года, Забужжа Любамльскага раёна Валынскай вобласці, Украінская ССР)&nbsp;— валынская паэтэса, заслужаная настаўніца Украіны, грамадская дзяячка. Аўтар тэхнічных распрацовак урокаў па ўкраінскай літаратуры для 10-я класа, лаўрэатка прафесійнага Усеўкраінскага конкурсу «Настаўнік года», абласной асветніцкай прэміі імя Лесі Украінкі, «Мядовай прэміі — 2013».

## Біяграфія 
Яшчэ ў школе пачала пісаць вершы, была членам літаратурнай студыі, карэспандэнтам у мясцовай газеце. Скончыла з адзнакаю філалагічны факультэт Валынскага дзяржаўнага ўніверсітэта (1974—1978).

Адзін год адпрацавала настаўніцай украінскай мовы і літаратуры ў Галаўненскай сярэдняй школе. Ажанілася з Фёдарам Літвінюком і пераехала ў Ковель. З 1979 выкладала ў мясцовых школах №№7, 11 і Ковельскім машынабудаўнічым тэхнікуме. З 1995 выкладае ў школе.

Член Саюза пісьменнікаў Украіны з 1995.

Муж, палкоўнік міліцыі, загінуў на службе ў 2002 годзе, абараняючы людзей ад рабавання. Засталіся дачка Вольга і сын Тарас.

## Творчасць 
Аўтар зборнікаў вершаў «Волинь моя, воле» (1990), «Територія слова» (1993), «Погожою дниною над Україною» (1997), «Повернення Мавки» (2004), дапаможніка для настаўніка «Тэматычныя распрацоўкі ўрокаў па ўкраінскай літаратуры (10 класа)» (2002).

Лаўрэатка прэміі імя Л.&nbsp;Украінкі Валынскай аблдзяржадміністрацыі.

## Літаратура 
* Жыццяпіс

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Валынскай вобласці
Катэгорыя:Украінамоўныя паэты
Катэгорыя:Педагогі Украіны
Катэгорыя:Заслужаныя настаўнікі Украіны
Катэгорыя:Грамадскія дзеячы Украіны
Swammerdamia pyrella

**Swammerdamia pyrella** — від молей сямейства . Ён сустракаецца ў Еўропе, Паўночнай Амерыцы і Японіі.

## Арэал 
Размах крылаў 10-13&nbsp;мм. Галава белая або белавата-белая. Грудная клетка цемнаватая, белаватая. Пярэднія крылы мяккія, слаба адцененыя фіялетавым, шчыльна пакрытыя цёмным пухам. Заднія крылы шэрыя. Лічынка бледна-жоўтая; субдарсальная лінія цёмна-чырвона-бурая; 4-12 з бледна-карычневымі пярэднімі палосамі; галава карычневая, бакі чарнаватыя.

Лёт імага ў двух пакаленнях з канца красавіка да жніўня.

Лічынкі сілкуюцца на глогу, яблыні, грушы і вішні.

## Спасылкі 
* Lepidoptera of Belgium
* Swammerdamia pyrella at UKmoths

Катэгорыя:Гарнастаевыя молі
Звярынагалоўскі раён

**Звярынагалоўскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на поўдні Курганскай вобласці ў Расіі. Адміністрацыйным цэнтрам з’яўляецца сяло Звярынагалоўскае.

## Геаграфія 
Звярынагалоўскі раён па гадзіннікавай стрэлцы пачынаючы з поўначы мяжуе з Куртамышскім і Прытабольным раёнамі, а таксама з Казахстанам. Плошча раёна складае 3500,85 км², з’яўляючыся пятым паводле велічыні раёнам вобласці. На мяжы з Казахстанам у вёсцы Украінец размешчаны кругласутачны памежны пункт пропуску «Звярынагалоўскае».

## Гісторыя 
Звярынагалоўскі раён быў утвораны 3 лістапада 1923 года ў адпаведнасці з пастановай УЦВК.

## Насельніцтва 
Насельніцтва раёна станам на 2020 год складала 7337 чалавек. Рускія (84,4 %) з’яўляюцца самай вялікай этнічнай групай раёна. Іншымі значнымі этнічнымі групамі з’яўляюцца казахі (8,8 %) і ўкраінцы (1,6 %).

## Спасылкі 
* Сайт раённай адміністрацыі 

Катэгорыя:Раёны Курганскай вобласці
Каргапольскі раён

**Каргапольскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў цэнтральнай частцы Курганскай вобласці ў Расіі. Адміністрацыйным цэнтрам з’яўляецца мястэчка Каргаполле.

## Геаграфія 
Каргапольскі раён па гадзіннікавай стрэлцы пачынаючы з поўначы мяжуе з Шадрынскім, Шатроўскім, Белазерскім, Кетоўскім, Юргамышскім і Мішкінскім раёнамі. Плошча раёна складае 3193,3 км².

## Гісторыя 
Каргапольскі раён быў утвораны 3 лістапада 1923 года ў адпаведнасці з пастановай УЦВК.

## Насельніцтва 
Насельніцтва раёна станам на 2020 год складала 29278 чалавек, што робіць раён другім паводле колькасці насельніцтва раёнам вобласці. Рускія (95,2 %) фармуюць абсалютную большасць насельніцтва. Другой этнічнай групай з’яўляюцца казахі (1,3 %).

## Спасылкі 
* Сайт раённай адміністрацыі 

Катэгорыя:Раёны Курганскай вобласці
Міхал Хамінскі

**Міхал Хамінскі** (; 1729 — , Вільня) — рэлігійны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Належаў да каталіцкага сярэднезаможнага шляхецкага роду Хамінскіх герба «Ліс». Нарадзіўся ў 1729 годзе ў сям’і Гілярыя Канстанцінавіча Хамінскага (каля 1690 — снежня 1758), харунжага ашмянскага, старосты пагервянскага, уладальніка маёнткаў Гаўе, Верхняе і Рускае Сяло, і Ганны з Копцяў (каля 1700—1800, Рускае Сяло Дзісненскага павета), дачкі Міхала Копаця, старосты ашмянскага і пісара вялікага літоўскага.

Катэгорыя:Пробашчы
Катэгорыя:Канонікі віленскія
Катэгорыя:Суфраганы жамойцкія
Катэгорыя:Пісары вялікія духоўныя літоўскія
Чан Ван Ча

**Нгуен Чон** (), вядомы як **Чан Ван Ча**, альбо **Трэн Ван Тра** (; 1918 — 20 красавіка 1996) — генерал-лейтэнант В’етнамскай народнай арміі, адзін з кіраўнікоў Народнага фронту вызвалення Паўднёвага В’етнама, больш вядомага як В’етконг.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў правінцыі Куангнгай у 1918 годзе ў сям’і муляра.

У 1938 годзе ўступіў у Камуністычную партыю Індакітая, за што быў адпраўлены французскімі ўладамі ў турму.

Пазней яму ўдалося вызваліцца і ў 1946 годзе далучыцца да В’етнамскай народнай арміі. Аж да 1954 года ўдзельнічаў у антыкаланіяльнай вайне супраць Францыі. У ходзе канфлікту завербаваў больш за 600 японскіх салдат, якія трапілі ў палон падчас Другой сусветнай вайны, на бок в’етнамскіх паўстанцаў. Адначасна Ча быў камандуючым 7-й ваеннай акругай (1949—1950) і намеснікам камандуючага Качынчынай (1951—1954).

Падчас В’етнамскай вайны змагаўся супраць амерыканскіх і паўднёвав’етнамскіх войскаў у складзе В’етконга. Узначальваў Вызваленчую армію Паўднёвага В’етнама. Пад яго камандаваннем партызанскія часці ажыццяўлялі атаку на Сайгон у рамках Тэцкага наступлення 1968 года.

Пасля ўз’яднання краіны працягнуў службу ва ўзброеных сілах. З 1978 па 1982 займаў пасаду намесніка міністра абароны. Затым выйшаў на пенсію. З 1989 па 1992 быў намеснікам старшыні асацыяцыі ветэранаў В’етнама.

## Спасылкі 
* «Bộ Tư lệnh Miền trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa xuân năm 1975». nhandan.com.vn. 17 tháng 4 năm 2015. Truy cập ngày 20 tháng 9 năm 2020
* VIETNAM: HISTORY OF THE BULWARK B2 THEATER, VOL 5: CONCLUDING THE 30-YEARS OF WAR 
* Tôi dạy nhạc cho Tổng Tư lệnh Võ Nguyên Giáp

Катэгорыя:Удзельнікі вайны ў В’етнаме
Катэгорыя:Генерал-лейтэнанты
Катэгорыя:Генералы В’етнамскай народнай арміі
Майнцкі ўніверсітэт імя Іагана Гутэнберга

**Майнцкі ўніверсітэт імя Іагана Гутэнберга** () — нямецкая дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Майнц. Названы ў гонар першадрукара Іагана Гутэнберга, уваходзіць у шэраг найбуйнейшых універсітэтаў Германіі. 

## Гісторыя 
Універсітэт у Майнцы ўзыходзіць сваімі каранямі да XV стагоддзя. У той час для стварэння ўніверсітэта патрабавалася папскае ўхваленне, і мясцовы арцыбіскуп Адольф II Насаўскі ініцыяваў гэты працэс. Аднак універсітэт быў упершыню адкрыты толькі ў 1477 годзе ягоным пераемнікам Дытэрам фон Ізенбургам. У 1784 годзе ўніверсітэт быў адкрыты таксама і для пратэстантаў і яўрэяў. Ён хутка стаў адным з найбуйнейшых каталіцкіх універсітэтаў у Еўропе з дзесяццю кафедрамі толькі ў галіне тэалогіі. Пасля захопу Прусіяй Майнца ў 1792 годзе акадэмічная дзейнасць спынілася. У 1798 годзе ўніверсітэт зноў пачаў функцыянаваць пад кіраваннем Францыі, і лекцыі на медыцынскім факультэце чыталіся да 1823 года. Толькі тэалагічны факультэт працягваў выкладаць на працягу ўсяго ХІХ стагоддзя, хоць і ў якасці духоўнай семінарыі. Сучасны ўніверсітэт быў фармальна перазаснаваны ў 1946 годзе французскай акупацыйнай адміністрацыяй. Ва ўказе ад 1 сакавіка французскае ваеннае камандаванне мела на ўвазе, што ўніверсітэт у Майнцы будзе і надалей існаваць. Рэшткі казармаў супрацьпаветранай абароны, збудаваных у 1938 годзе пасля паўторнай мілітарызацыі Рэйнскай вобласці ў часы Трэцяга рэйха, сталі новымі будынкамі ўніверсітэта, якія выкарыстоўваюцца да нашага часу.

## Факультэты 
* Каталіцкага і евангелічнага багаслоўя
* Сацыяльных навук, медыяў і спорту
* Юрыдычных і эканамічных навук
* Медыцыны
* Філасофіі і філалогіі
* Перакладу, лінгвістыкі і культуралогіі
* Гісторыі і культуралогіі
* Фізікі, матэматыкі і інфарматыкі
* Хіміі, фармацэўтыкі, геаграфіі і навук аб Зямлі
* Біялогіі

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Германіі
Катэгорыя:Майнц
Францыск Скарына і яго час

**«Францыск Скарына і яго час»** — другая на Беларусі персанальная энцыклапедыя, якая асвятляе асноўныя моманты жыцця і дзейнасці беларускага першадрукара і асветніка Францыска Скарыны. Выдадзена на беларускай мове ў 1988 годзе ў Мінску выдавецтвам «Беларуская Савецкая Энцыклапедыя». Энцыклапедыя змяшчае 728 артыкулаў, прысвечаных скарынінскім выданням, папярэднікам і сучаснікам першадрукара, развіццю яго асветніцкіх традыцый, адлюстроўванню вобраза Скарыны ў літаратуры і мастацтве, сацыяльна-палітычным умовам на Беларусі ў XV—XVI ст. Выданне багата ілюстравана тэкстамі і гравюрамі з выданняў Скарыны.

## Літаратура 
* Францыск Скарына і яго час: Энцыкл. давед. /Беларус. Сав. Энцыклапедыя / Рэдкал. I. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш.. — Мн.: БелСЭ, 1988. — 608 с. — ISBN 5-85700-003-3.

Катэгорыя:Беларускія энцыклапедыі
Катэгорыя:Францыск Скарына
Катэгорыя:Беларуская Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі
Катэгорыя:Кнігі 1988 года
Мікулаш Конач

**Мікулаш Конач з Ходзішкава** (; ? — 1546) — чэшскі друкар і выдавец першай паловы XVI стагоддзя, перакладчык, пісьменнік, паэт і публіцыст.

## Біяграфія 
Друкарскую дзейнасць пачаў у 1507 годзе ў Празе. Да 1511 года ў друкарні Конача з Ходзішкава надрукавана 8 кніг. З 1514 года пачаўся найбольш плённы перыяд дзейнасці Конача з Ходзішкава як выдаўца і друкара. З 1507 да 1528 года выдаў 40 назваў. Побач з творамі павучальнага, рэлігійнага-палемічнага і дзелавога зместу значнае месца ў друкаванай прадукцыі Конача з Ходзішкава належыць чэшскім перакладам і апрацоўкам твораў антычных аўтараў (Лукіян) і італьянскіх гуманістаў XIV—XV ст. (Дж. Бакача, Ф. Петрарка). Тры яго творы, у т. л. апрацоўка твораў Бакача, былі выдадзены пасля смерці ў Празе Янам Косаршскім у 1547 годзе. У 1510 годзе выдаў «Чэшскую хроніку» (пераклад з лацінскай) Энеа Сільвія Пікаламіні, будучага папы Пія II, дзе значная ўвага аддадзена гісторыі гусіцкага руху. Кніга мае вялікую колькасць ілюстрацый, выкананых у тэхніцы гравюры на дрэве: эпізоды з чэшскай гісторыі, з жыцця Яна Гуса, Яна Жыжкі і інш. У 1520 годзе Конач з Ходзішкава выпусціў на чэшскай мове кнігу Яна Гуса «12 артыкулаў» з гравюрнай выявай аўтара. Выдаў найбольш раннюю з вядомых друкаваных газет на чэшскай мове ў 1515 годзе.

Як друкар унёс значны ўклад у развіццё чэшскай паліграфіі і мастацтва кнігі. У 1514 годзе першы ў Чэхіі ўвёў тытульны ліст новага тыпу: з назвай кнігі, месцам выдання, імем друкара. Ліст быў надрукаваны ў 2 колеры — чорны і чырвоны, тэкст яго вылучаны шырокай рамкай з раслінным і зааморфным арнаментам. Тут быў і друкарскі знак Конача з Ходзішкава. Ён стаў шырока ўжываць аздобу тэксту ініцыяламі-буквіцамі, далучаючы да іх выявы кветак, птушак і чалавечых фігур. Усе віды кніжнай ілюстрацыі ў друкарні Конача з Ходзішкава выкананы ў тэхніцы гравюры на дрэве.

Імкненне Конача з Ходзішкава арыентавацца ў сваёй друкарскай дзейнасці на народную (чэшскую) мову было блізка Скарыне. У Празе яго дзейнасць працякала адначасова з дзейнасцю Конача з Ходзішкава, які жыў там. Гэта дазваляе меркаваць, што абодва друкары маглі ўступіць у кантакт.

## Літаратура 
* Kopecký М. Literární dílo Mikuláše Konáče z Hodiškova. Praha, 1962;
* Tobolka Z. Český knihtiskař Mikuláš Konáč z Hodiškova. Praha, 1927.
* 

Катэгорыя:Друкары Чэхіі
Катэгорыя:Выдаўцы Чэхіі
Катэгорыя:Перакладчыкі Чэхіі
Катэгорыя:Перакладчыкі XVI стагоддзя
Катэгорыя:Пісьменнікі XVI стагоддзя
Катэгорыя:Пісьменнікі Чэхіі
Катэгорыя:Публіцысты Чэхіі
Катэгорыя:Чэшскамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Перакладчыкі на чэшскую мову