open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Леанід Канстанцінавіч Заяц

**Леані́д Канстанці́навіч За́яц** (, в. Гацук, , Мінская вобласць) — беларускі дзяржаўны дзеяч. Намеснік Прэм’ер-міністра Рэспублікі Беларусь (2022—2024), міністр сельскай гаспадаркі і харчавання Рэспублікі Беларусь (2012—2019).

## Біяграфія 
У 1989 г. скончыў Беларускую дзяржаўную сельскагаспадарчую акадэмію.

З 1976 па 1978 гг. служыў у шэрагах Узброеных Сілаў.

У 1989 г. працаваў трактарыстам, брыгадзірам, начальнікам участку, спецыялістам па кормавытворчасці, галоўным аграномам саўгаса «50 год БССР» Слуцкага раёна.

З 1991 г. быў галоўным аграномам саўгаса «Слуцк», старшынёй калгасу «Беларусь» Слуцкага раёна, дырэктарам Слуцкага камбіната хлебапрадуктаў.

У 2001 г. быў прызначаны старшынёй Маладзечанскага райвыканкама, а потым — намеснікам старшыні Мінскага абласнога выканаўчага камітэта.

З 2008 г. — генеральны дырэктар ААТ «Агракамбінат „Дзяржынскі“».

З 21 жніўня 2012 — Міністр сельскай гаспадаркі і харчавання Рэспублікі Беларусь.

16 кастрычніка 2015 года пастановай Савета Міністраў № 870 у складзе Урада склаў свае паўнамоцтвы перад нававыбраным Прэзідэнтам Рэспублікі Беларусь., а 17 снежня 2015 года ўказам Прэзідэнта № 500 зноў зацверджаны на пасадзе міністра

27 сакавіка 2019 года вызвалены ад пасады Міністра сельскай гаспадаркі і харчавання Рэспублікі Беларусь. Напярэдадні, 26 сакавіка, падчас паездкі па Магілёўскай вобласці Аляксандр Лукашэнка завітаў у малочны комплекс «Сліжы» ў Шклоўскім раёне, які ўваходзіць у аграхолдынг «Купалаўскае», абурыўся кепскімі ўмовамі ў кароўніку аграхолдынгу, параўнаўшы іх з Асвенцімам, і загадаў зняць з пасадаў «усіх вінаватых».

З 1 красавіка 2019 па 13 снежня 2021 года займаў пасаду старшыні Магілёўскага абласнога выканаўчага камітэта. 13 снежня 2021 года быў прызначаны членам Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу па квоце Прэзідэнта, дзе неўзабаве быў абраны намеснікам старшыні.

21 сакавіка 2022 года прызначаны Намеснікам Прэм’ер-міністра Рэспублікі Беларусь, адказным за сельскую гаспадарку.

11 красавіка 2024 года вызвалены ад пасады Намесніка Прэм’ер-міністра Рэспублікі Беларусь і прызначаны членам Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь восьмага склікання (па прэзідэнцкай квоце).

Унесены ў санкцыйныя спісы краін Балтыі.

## Узнагароды 
* Медаль «За працоўныя заслугі»
* Ордэн Пашаны (2018)
* Ордэн Айчыны III ступені (2022)
* Ганаровая грамата Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь (2024).

## Літаратура 
* Министр сельского хозяйства и продовольствия Республики Беларусь — Заяц Леонид Константинович 

Катэгорыя:Выпускнікі Беларускай дзяржаўнай сельскагаспадарчай акадэміі
Катэгорыя:Старшыні Маладзечанскага раённага выканаўчага камітэта
Катэгорыя:Намеснікі старшыні Мінскага абласнога выканаўчага камітэта
Катэгорыя:Міністры сельскай гаспадаркі і харчавання Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Намеснікі прэм’ер-міністраў Беларусі
Катэгорыя:Члены Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 7-га склікання
Катэгорыя:Члены Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 8-га склікання
Катэгорыя:Узнагароджаныя Ганаровай граматай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь
Рота (востраў)

**Рота** (англ. *Rota*, на мове чамора *Luta*) — востраў у складзе Марыянскіх астравоў. Частка тэрыторыі Паўночныя Марыянскія астравы. Плошча — 85,38 км². Насельніцтва — 2527 чал. (2010 г.).

## Гісторыя 
Востраў Рота быў населены каля 3000 гадоў таму продкамі чамора. Ад іх засталіся апрацаваныя камяні *тага* або *латэ*, якія ў нашы дні ўяўляюць археалагічную каштоўнасць.

У 1521 г. востраў быў адкрыты Фернанам Магеланам і далучаны да Іспаніі. У канцы XVII ст. іспанцы перасялілі карэннае насельніцтва на суседні Гуам. У XIX ст. Роту зноў насялілі рэфалуваш з Каралінскіх астравоў.

У 1899—1914 гг. належаў Германіі.

У 1914—1944 гг. кантраляваўся ўрадам Японіі. Для развіцця сельскай гаспадаркі (вырошчванне цукровага трыснягу, бавоўны і какосаў) і прамысловасці японцы спрыялі іміграцыі рабочых з Карэі і Японіі. У гады II сусветнай вайны была створана ваенная база, якая здалася амерыканцам толькі 2 верасня 1945 г. На той момант на востраве знаходзілася 2665 японскіх салдат, 6581 перасяленец з Японіі, 181 карэец і 790 тубыльцаў. Мірнае насельніцтва хавалася ў пячорах ад бамбардзіровак.

Пасля заканчэння вайны востраў кантраляваўся ЗША. У 1978 г. увайшоў у склад Садружнасці Паўночныя Марыянскія Астравы.

## Прырода 
Востраў Рота мае часткова вулканічнае, часткова каралавае паходжанне. Горны масіў складзены вапнякамі. Найвышэйшая кропка — гара Сабана (495 м). З-за сталых вадацёкаў у карсце ўтварыліся шматлікія малыя пячоры. Берагавая лінія цягнецца на 62 км.

Клімат трапічны пасатны, вельмі вільготны. На працягу года сярэдняя тэмпература вагаецца ад 27° да 31° С.

Рота значна меней асвоена чалавекам, чым суседнія астравы, таму тут захаваліся лясы, шмат птушак, у тым ліку эндэмічных.

## Інфраструктура 
Большасць насельніцтва (2527 чал. у 2010 г.) жыве ў паселішчах Сансонг і Сінапалу. Аснова мясцовай эканомікі — турызм. Рота прыцягвае да сябе дайвераў і прыхільнікаў экалагічнага адпачынку. Сельская гаспадарка і лоў рыбы маюць дадатковае значэнне і не задавальняюць патрэб нават саміх астравіцян. На востраве маецца аэрапорт. Працуюць 2 дзяржаўныя і 2 прыватныя школы.

## Галерэя 

Image:Rota Island in the Commonwealth of Northern Mariana Islands.jpg|Узбярэжжа
Image:Ancient Chamoru Cave Museum.JPG|Музей чамора
Image:Taga Latte Stone Quarry, Rota.jpg|Камяні *тага* або *латэ*
Image:Rota Island in the Japanese Period.JPG|Рота ў японскі перыяд
Image:FEMA - 7288 - Photograph by Andrea Booher taken on 12-13-2002 in Northern Mariana Islands.jpg|Сансонг

## Спасылкі 
* Idyllic Rota Island 
* Rota Avian Behavioral Ecology Program
* The surrender of Rota 

Катэгорыя:Астравы Ціхага акіяна
Катэгорыя:Астравы Аўстраліі і Акіяніі
Катэгорыя:Марыянскія астравы
Катэгорыя:Паўночныя Марыянскія астравы
Таджура

**Таджура** (, ) — заліў ля ўсходніх берагоў Афрыкі, заходні ўскраек Адэнскага заліва (Індыйскі акіян).

Размешчаны да паўднёвага захаду ад Баб-эль-Мандэбскага праліва, абмывае тэрыторыю Джыбуці і невялікую частку ўзбярэжжа Самалі (з поўдня). На ўваходзе ў заліў размешчаны невялікія астравы Муча (Moucha) і Маскалі (Maskali).

Асноўныя порты: Джыбуці, Таджура, Абок.

## Спасылкі 
* Малы энцыклапедычны слоўнік Бракгаўза і Ефрона — Таджура

Катэгорыя:Геаграфія Джыбуці
Катэгорыя:Геаграфія Самалі
Катэгорыя:Залівы Індыйскага акіяна
Катэгорыя:Залівы Афрыкі
Фіштаўн

**Фіштаўн** () — горад у Ліберыі. Размешчаны ва ўсходняй частцы краіны, у 347 км на ўсход ад сталіцы краіны, гарады Манровія. Адміністрацыйны цэнтр графства Рывер-Гі. Насельніцтва па даных на 2008 год складае 3 566 чалавек.

Катэгорыя:Гарады Ліберыі
Каката

**Каката** () — горад у Ліберыі. Размешчаны на захадзе цэнтральнай часткі краіны, у 55 км на паўночны ўсход ад сталіцы краіны, горада Манровія. Адміністрацыйны цэнтр графства Маргібі, а таксама цэнтр акругі Каката. Насельніцтва па даных на 2008 год складае 34 608 чалавек; пяты па велічыні горад краіны.

Катэгорыя:гарады Ліберыі
Таджура (Джыбуці)

**Таджура** (; ; ) — горад у Джыбуці.

Адзін з найбуйнейшых гарадоў Джыбуці. Адміністрацыйны цэнтр рэгіёна Таджурах.

## Гісторыя 
left|200px|thumb|*«Белы горад»*
Горад Таджура з'яўляецца найстарэйшым горадам у Джыбуці і адным з найстарэйшых на ўсходнім узбярэжжы Афрыкі. Назва горада (на афарскай — Tagórri) этымалагічна паходзіць ад слова *tágar* (*tágor*, *tógor*), што на мове афар — *«бурдзюк для вады з казлінай шкуры»*, у асобным значэнні: *«перапоўнены вадой»*.

Горад узнік прыкладна ў XII стагоддзі. З'яўляўся рэзідэнцыяй афарскіх султанаў. Працяглы перыяд горад з'яўляўся цэнтрам рабагандлю ў рэгіёне. У другой палове XIX стагоддзя патрапіў пад французскі кантроль. 21 верасня 1884 года султанат Таджура быў абвешчаны пратэктаратам Францыі з падпарадкаваннем французскаму губернатару Абока.

Зручнае размяшчэнне горада на беразе заліва зрабіла яго важным гандлёвым портам на шляху ў Эфіопію. Доўгі час асноўнымі таварамі, якія праходзілі праз порт, былі рабыні і слановая косць. Таксама гандлявалі пшаніцай, мёдам, золатам, сенечны і іншымі таварамі.

Дэкрэтам французскага ўрада ад 26 кастрычніка 1889 года гандаль рабынямі быў афіцыйна забаронены. Значэнне Таджуры зменшылася пасля пабудовы напачатку XX стагоддзя Франка-эфіопскай чыгункі, якая злучыла порт у горадзе Джыбуці з Адыс-Абебай. У 2000 годзе порт Таджуры быў істотна мадэрнізаваны.

Таджура з'яўляецца папулярным турыстычным месцам. Для яго характэрны беласценныя хаты (заслужыў эпітэт «Белы горад» — ) і пясчаныя пляжы з маляўнічымі наваколлямі. Злучаны з Джыбуці паромнай пераправай, маецца аэрапорт.

## Спасылкі 
* Таджура

Катэгорыя:Гарады Джыбуці
Эліс (востраў)

thumb|Уваход у Музей іміграцыі ЗША.
**Востраў Эліс** (*Ellis Island*) — востраў у вусці ракі Гудзон у бухце Нью-Ёрка.

Быў самым буйным пунктам прыёму імігрантаў у ЗША, якія дзейнічалі з 1 студзеня 1892 г. па 12 лістапада 1954. Востраў — уласнасць Федэральнага ўрада ЗША — знаходзіцца пад юрысдыкцыяй Службы нацыянальных паркаў ЗША. На суседнім востраве Ліберці стаіць статуя Свабоды.

## Спасылкі 
* Сайт вострава 

Катэгорыя:Музеі Нью-Ёрка
Катэгорыя:Нью-Ёрк
Катэгорыя:Астравы Нью-Ёрка
Катэгорыя:Міграцыя насельніцтва
Катэгорыя:Штучныя астравы
Племя

**Пле́мя** — група людзей, якіх аб'ядноўвае агульная тэрыторыя, супольная мадэль маўлення і іншыя культурныя характарыстыкі, а таксама агульнае адчуванне сваёй адрознасці ад суседзяў. Паняцце можа азначаць форму як этнічнай, так і палітычнай арганізацыі. Племя не абавязкова валодае тэрыторыяй кампактнага пражывання і яго прэтэнзіі на якую-небудзь тэрыторыю не абавязкова прызнаныя іншымі групамі.

## Вызначэнне паняцця 
Як і ў паняцця народ, існуюць два асноўных азначэння, што такое племя. Па аднаму з іх, племя вызначаецца агульнымі рысамі, уласцівымі ўсім членам племені: мова, рэлігія, паходжанне, звычаі і традыцыі.

Па іншаму азначэнню лічыцца, што сама толькі «вера» у агульную сувязь ужо з'яўляецца дастатковым крытэрыем. Як паказваюць этнаграфічныя даследаванні, генеалогія ў плямён, якія не знаюць пісьмовасць, вельмі гібкая і дастаткова хутка прыстасоўваецца да палітычных абставін. Па гэтаму азначэнню плямёны з'яўляюцца перш за ўсё палітычнымі саюзамі. Як прыклад прыводзяцца аб'яднанні падчас Вялікага перасялення народаў груп рознага паходжання ў плямёны. Цэнтрам крышталізацыі нярэдка з'яўляўся адзіны правадыр (або яго нашчадкі), які пасля лічыўся родапачынальнікам усяго племені.

## Плямёны на тэрыторыі Беларусі 
З часоў мезаліту на тэрыторыі Беларусі жылі плямёны кудлаеўскай культуры, яніславіцкай культуры і інш.; у неаліце — нёманскай культуры, верхнедняпроўскай культуры, дзяснянскай культуры, днепра-данецкай культуры, лейкападобных кубкаў культуры, нарвенскай культуры, тыповай грабеньчата-ямкавай керамікі культуры, усвяцкай культуры, шарападобных амфар культуры і інш.; у бронзавым веку — шнуравой керамікі культур (сярэднедняпроўскай культуры, паўночнабеларускай культуры), тшцінецкага культурнага кола і інш.; у жалезным веку — днепра-дзвінскай культуры, штрыхаванай керамікі культуры, мілаградскай культуры, зарубінецкай культуры і інш. У трэцяй чвэрці І тыс. н.э. племянная арганізацыя ў славян перажывае распад, на змену ёй прыходзяць правадырствы. Так, на беларускіх землях складваюцца этнапалітычныя аб'яднанні крывічоў, дрыгавічоў і радзімічаў.

## Літаратура 
* 
* *Говард Майкл*. Сучасная культурная антрапалогія. — Мінск: Тэхналогія, 1995. — С. 437.
* *Горский Антон*. Средневековая Русь. О чем говорят источники. — Москва: Ломоносовъ, 2016. — С. 7— 18.

Катэгорыя:Этналогія
Сабескія

**Сабескія** — арыстакратычны род у Польшчы і ВКЛ герба Яніна, вядомы з XVI ст.

Ян Сабескі ў 1574 годзе быў суддзём земскім стенжыцкім, яго брат — Войцех, быў падкаморым люблінскім. Ад Яна пачынаецца галіна роду, якая жыла яшчэ ў 1860-х гадах і занесена ў радаводныя кнігі дваран Царства Польскага; ад Войцеха — галіна, вядомая ў гісторыі Рэчы Паспалітай.

Сын Войцеха — Марк, ваявода люблінскі і маршалам вялікім каронным (памёр 1607), яго сын — Якуб Сабескі (1590—1646), кашталянам кракаўскі. У 1617 годзе Якуб быў сярод радцаў пры каралевічы Уладзіславе, які адпраўляўся ў Маскву, потым быў упаўнаважаны весці перамовы пра мірны дагавор; у 1643 годзе вёў мірныя перамовы са шведамі.

Сын Якуба — Ян, быў абраны на польскі сталец. Яго дачка — Тэрэзія-Кунегунда (1676—1730), узяла шлюб з курфюрстам баварскім Максіміліянам-Эмануілам. Сын Якуб Людвіг Генрых (1667—1739), са шлюбу з Гедвігай-Елісаветай, прынцэсай пфальц-баварскай, меў дзвюх дочак — Марыю-Караліну (1697—1740), якая была ў двух шлюбах з двума герцагамі дэ Булён паслядоўна, і Марыю-Клементыну (1702—1735), жонку прэтэндэнта на англійскі сталец Якава Стюарта. Са смерцю каралевіча Якуба Людвіга Генрыха скончылася па мячы лінія Войцеха Сабескага.
Арта (рэгіён)

**Арта** (, ) — адзін з пяці рэгіёнаў Джыбуці, які размяшчаецца ў цэнтры краіны. На ўсходзе рэгіён мяжуе з той часткай Самалі, на якую прэтэндуе не прызнаны Самаліленд, а таксама рэгіён мае выхад да Індыйскага акіяна. Адміністрацыйны цэнтр — Арта. Плошча — 1 800 км², насельніцтва складае 42 380 (на 2009 год).
Імідж

**Імідж** (ад  — «вобраз», «выява») — штучны вобраз, які фарміруецца ў грамадскай ці індывідуальнай свядомасці сродкамі масавай камунікацыі і псіхалагічнага ўздзеяння. Імідж ствараецца прапагандай, рэкламай з мэтай фарміравання ў масавай свядомасці пэўных адносін да аб’екта і можа спалучаць як рэальныя ўласцівасці аб’екта, так і неіснуючыя, якія прыпісваюцца.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Рэклама
Катэгорыя:Сувязі з грамадскасцю
Катэгорыя:Кіраванне свядомасцю
Жаклін Кенэдзі Анасіс

**Жаклін Кенэдзі Анасіс** (*Jacqueline Kennedy Onassis Reservoir*) — вадасховішча ў Цэнтральным парку Нью-Ёрку,

Займае плошчу 43 гектара, аб'ём 3,8 млн. м³. Працягласць 2,5 км.

Існуе з 1862 года, аўтары стварэння вадасховішча — вядомыя дызайнеры Цэнтральнага парку Фрэдэрык Лоу Олмстэд і Калверт Вокс .

Возера атачае цікавы ландшафт з зараснікамі вішні Ёсіна і японскай вішні сорта Канзан, рададэндрану. Фаўна возера ўключае такія віды як крыжанка, канадская казарка, лысуха, гагары, паганкавыя, чаплі.

## Спасылкі 
* 
* 
* Central Park Reservoir 

Катэгорыя:Вадасховішчы паводле алфавіта
Катэгорыя:Вадасховішчы ЗША
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Манхэтэна
Краненбург (Ніжні Рэйн)

**Краненбург (Ніжні Рэйн)** () — камуна ў Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн — Вестфалія. 

Падпарадкоўваецца адміністрацыйнай акрузе Дзюсельдорф. Уваходзіць у склад раёна Клевэ.  Насельніцтва складае 9,9 тыс. чалавек (2009); у 2000 г. - 9,2 тысяч. Займае плошчу 76,96 км². Афіцыйны код  —  *05 1 54 040*.

Камуна падраздзяляецца на 9 сельскіх акруг.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка

Катэгорыя:Гарады Паўночнага Рэйна-Вестфаліі
Чачэна-Інгушская Аўтаномная Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка

**Чачэна-Інгушская Аўтаномная Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка** (, , , скарочана *Чачэна-Інгушская АССР*) — аўтаномная рэспубліка ў складзе РСФСР, якая існавала з 1936 па 1944 гг. і з 1957 па 1992 гг.

## Гісторыя 
### Першая Чачэна-Інгушская АССР 
З прыняццем новай Канстытуцыі СССР 1936 г. 5 снежня 1936 г. Чачэна-Інгушская аўтаномная вобласць была выведзена са складу Паўночна-Каўказскага края і ператворана ў Чачэна-Інгушскую АССР.

Падчас Другой сусветнай вайны ў 1942 — 1943 гг. невялікая частка Чачэна-Інгушскай АССР была акупавана нацысцкай Германіяй. У лютым 1944 г. чачэнцы і інгушы былі абвінавачаны ў калабарацыянізме і дэпартаваны ў Казахстан і Кыргызстан (аперацыя «Сачавіца»). 7 сакавіка 1944 г. Чачэна-Інгушская АССР была скасавана і ператворана ў Грозненскую акругу ў складзе Стаўрапольскага края. Аднак ужо 22 сакавіка акруга быў таксама скасавана, а былая тэрыторыя рэспублікі была падзелена паміж Паўночна-Асецінскай АССР, Дагестанскай АССР, Грузінскай ССР і зноў створанай Грозненскай вобласцю РСФСР.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гісторыя Чачні
Катэгорыя:Аўтаномныя рэспублікі РСФСР
Таджура (значэнні)

Назву **Таджура** маюць наступныя аб'екты:
* **Таджура** — горад у муніцыпалітэце Таджура-ва-Эль-Навахі-Эль-Арба ў Лівіі.
* **Таджура** (, ) — заліў ля ўсходніх берагоў Афрыкі, заходні ўскраек Адэнскага заліва (Індыйскі акіян).
* **Таджура** — горад у Джыбуці.
* **Таджура** — рэгіён Джыбуці.
Даждзьбог

**Дажбог** (або **Даждзьбог**) — у славянскай міфалогіі бог сонечнага святла, сын Сварога.
Дажбог быў у славян богам Сонца. Імя яго не ад слова «дождж», як іншы раз памылкова думаюць, яно азначае — «Бог, які дае». Славяне верылі, што Дажбог ездзіць па небу ў цудоўнай калясніцы, запрэжанай чацвёркай белых вогнегрывых коней з залатымі крыламі. А сонечнае святло зыходзіць ад вогненага шчыта, які Дажбог возіць з сабой. Двойчы ў суткі — раніцай і вечарам — ён перасякае Акіян-мора на ладдзі, якую цягнуць гусі, качкі і лебедзі. Таму славяне прыпісвалі асобую моц абярэгам-талісманам у выглядзе качачкі з галавой каня.

Ва ўяўленні беларусаў — прыгожы, светлавалосы моцны дзяцюк. Дажбог — апякун і настаўнік земляробаў, беларусы — яго ўнукі. Верылі, што Дажбог дае людзям фізічную сілу, здароўе, майстэрства.
Дажбог захоўвае зямныя ключы. Ён замыкае на зіму зямлю, а потым аддае ключы птушкам, якія адносяць іх у Вырай. Вясной птушкі вяртаюць ключы, і Дажбог адмыкае імі зямлю.
Прадвесніцаю Дажбога з’яўляецца Багіня ранішняга святла — Дзянніца.

## Дажбог у сучасным мастацтве 
У Астрахані 10 красавіка 2016 года ў асабліва ўшанаваным месцы на тэрыторыі горада мясцовымі раднаверамi быў усталяваны ідал Даждзьбога.

12 красавіка 2016 года з’явілася інфармацыя аб апаганьваннi ідала і знішчэнні ўсёй прылеглай тэрыторыі.

## Літаратура 
* Міфалогія Старажытнай Беларусі / А. А. Шамак. — Мн.: Сэр-Віт, 2004 ISBN 985-419-257-1

Катэгорыя:Салярныя багі
Катэгорыя:Славянскія багі
Катэгорыя:Вярхоўныя багі
Катэгорыя:Багі паводле алфавіта
Мерчандайзінг

**Мерчанда́йзінг** (ад ) — частка працэсу маркетынгу, якая вызначае методыку продажу тавару ў краме.

Мерчандайзінг прызваны вызначаць шэраг прадаваемых *у рознічнай краме* тавараў, спосабы выкладкі тавараў, забеспячэнне іх рэкламнымі матэрыяламі, коштамі. Паняцце мерчандайзінгу непрымянімае да продажаў увогуле (паслуг, аптовых продажаў, рознічным продажам праз інтэрнэт-краму).

Мерчандайзінг — від дзейнасці, накіраваны на прасоўванне тавараў і гандлёвых марак на рэгіянальным рынку, які выкарыстоўваецца вялікімі прадпрыемствамі рознічнага гандлю (супермаркетамі, гіпермаркетамі), прычынай узнікнення якога стаў недахоп кваліфікаваных прадаўцоў.

Асноўнымі патрабаваннямі для ўжывання з'яўляюцца:
* прадпрыемства павінна заўсёды мець у наяўнасці поўны шэраг тавараў;
* неабходна спецыяльнае афармленне: арганізацыя гандлёвых залаў, у тым ліку спецыяльнае халадзільнае абсталяванне, стэлажы, вітрыны з падагрэвам і г.д.; расстаноўка абсталявання па зале, гукавая атмасфера гандлёвага зала, колер сцен, асвятленне;
* унутры прадпрыемства павінны быць створаны невялікія гандлёвыя кропкі, звычайна з больш дарагім і якасным таварам;
* выкладка тавараў павінна рабіцца такім чынам, каб прымусіць спажыўца як мага больш хадзіць па гандлёвых залах прадпрыемства, пры гэтым практычна не карыстацца дапамогай прадаўцоў.

Выкладка тавараў з'яўляецца адным з асноўных элементаў сістэмы мерчандайзінгу. Вельмі часта ўкараненне мерчандайзінгу пачынаюць менавіта з кантролю і аналізу выкладкі тавару. Мерчандайзінг прадукцыі так жа важны, як распрацоўка брэнда тавару, рэкламы і правядзення рэкламных акцый. Па гэтай прычыне ў цяперашні час з'яўляюцца мерчандайзінгавыя агенцтвы, якія прадстаўляюць паслугі рознічным прадаўцам.

## Спасылкі 
* Мерчандайзінг нябачны, але карысны 

Катэгорыя:Маркетынг
Балцкая канцэпцыя

**Балцкая канцэпцыя** — канцэпцыя паходжання беларусаў, прыхільнікі якой лічаць, што продкі беларусаў -- гэта балты, у большай ці меншай ступені.

Больш радыкальныя версіі канцэпцыі кажуць пра толькі моўную асіміляцыю і мінімум прышлага славянамоўнага насельніцтва, перадусім у нешматлікіх гарадах. Менш радыкальныя версіі — пра той ці іншы працэнт (яго звычайна не ўдакладняюць) даволі масавага прышлага славянамоўнага насельніцтва.

Сярод аргументаў — паўсюдная балцкая гідранімія (назвы рэк і азёраў), шэраг звестак з антрапалогіі, археалогіі. Пра балтаў як продкаў беларусаў сведчаць такія з'явы, як культ вужа, жаночы галаўны ўбор намітка, пэўныя асаблівасці фанетыкі і сінтаксісу мовы.

Сярод вядомых прыхільнікаў балцкай канцэпцыі этнагенезу беларусаў Валянцін Сядоў, Георгій Штыхаў і іншыя.

Катэгорыя:Гісторыя Беларусі
Катэгорыя:Канцэпцыі паходжання беларускага народа
Катэгорыя:Беларусы
Тыбул

**Альбій Тыбул** (; каля 55 — 19 да н.э.) — рымскі элегічны паэт часоў Аўгуста.

Аб жыцці Тыбула вядома мала надзейнага. Ён пахадзіў, імаверна, з сям'і вершнікаў, прынамсі быў у пачатку жыцця заможным, а пазней страціў маёмасць — праўдападобна, пры канфіскацыях у 41 да н.э. Карыстаўся заступніцтвам , значнага палітыка і вайскавода. Заўчасную смерць Тыбула аплакаў у элегіі III.9 Авідзій.

## Спасылкі 
* Лацінскія тэксты
* Сульпіцыя («корпус Тыбула») (лат.)

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Лацінамоўныя паэты
Катэгорыя:Паэты Старажытнага Рыма
Катэгорыя:Паэты I стагоддзя да н.э.
Цёця (багіня)

**Цёця**, або **Цюця**, **Грамаўніца** — персанаж беларускай міфалогіі. Вядома была не ва ўсіх беларускіх губернях.

Паводле рэканструкцый Паўла Шпілеўскага і Адама Кіркора, Цёця лічылася жонкай Перуна ў язычніцкай міфалогіі ўсходніх славян. У каляндарным цыкле яе ўладаранне пачыналася з пачатку жніва і доўжылася да заканчэння збору ўраджаю ў палях, садах і агародах. Шпілеўскі прапаноўваў лічыць яе багіняй урадлівасці і дабрабыту.

Уяўлялі Цёцю мажной, поўнай пажылой жанчынай з жытнім вянком на галаве. У руках яна трымала каравай, садавіну, гародніну, якія дарыла кожнаму сустрэчнаму. З’яўляецца сімвалам дабраты і шчодрасці.

Падчас галоднай зімы сяляне гаварылі: *«Голад — не Цёця, падапрэ — лыка з’еш»*. Ёсць меркаванне, што адсюль пайшла прымаўка *Голад не цётка*.

## Праблема верыфікацыі 
Гэтая багіня згадваецца толькі ў запісах даследчыка П. Шпілеўскага, вядомага аматарскім падыходам да славянскай міфалогіі. Ніякія крыніцы, ніякія фальклорныя тэксты не дазваляюць сцвярджаць, што багіня Цёця сапраўды існавала ў славян.

## Гл. таксама 
* Кабінетныя багі і духі беларускай міфалогіі

## Літаратура 
* Белорусская СССР: Краткая энциклопедия. В 5-ти т. / Редкол. И. П. Шамякин (гл. редактор) и др. — Мн.: БелСЭ им. П. Бровки, 1981. — Т. 4. — 712 с. — 50 000 экз.
* Цёця // 

Катэгорыя:Славянскія багі
Катэгорыя:Кабінетныя багі і духі беларускай міфалогіі
Эма Джонсан

**Эма Джонсан** (; нар. ) — аўстралійская спартсменка, чэмпіён свету і прызёр Алімпійскіх гульняў па плаванні.

Эма Джонсан нарадзілася ў 1980 годзе ў Сіднеі. У 1996 годзе, ва ўзросце ўсяго 16 гадоў, яна заваявала бронзавы медаль Алімпійскіх гульняў. У 1987 годзе яна стала ўладальніцай залатой і бронзавай медаляў чэмпіянату свету па плаванні на кароткай вадзе.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Плыўцы Аўстраліі
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 1996 года
Катэгорыя:Плыўцы на летніх Алімпійскіх гульнях 1996 года
Стрыбог

**Стрыбо́г** — старажытнаславянскі бог ветраў, якія наганялі дажджавыя хмары.

Паводле «Аповесці мінулых гадоў», ідал Стрыбога быў устаноўлены ў Кіеве ў 980 годзе князем Уладзімірам у ліку іншых галоўных багоў. Стрыбог — *(дзядзька, брат бацькі)*, стары бог, дзед вятроў, згадаюць у «Слове пра паход Ігараў» («Се ветри, Стрибожи внуци, веют с моря стрелами на храбрыя полкы Игоревы»), што, верагодна, указвае на атмасферныя функцыі Стрыбога. Стрыбог згадваецца таксама ў старажытнарускіх павучаннях супраць паганства.

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Стрыбо́г // Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978—2017)

Катэгорыя:Пантэон Слова пра паход Ігараў
Катэгорыя:Славянскія багі
Катэгорыя:Багі неба і надвор’я
Катэгорыя:Вярхоўныя багі
Публікацыя

**Публіка́цыя**, наданне галоснасці якой-небудзь інфармацыі. Гэтым жа словам называюць адзіную па форме і змесце апублікаваную працу.

Публікацыя інфармацыі патрабуе яе верыфікацыі, таму афіцыйныя крыніцы інфармацыі праходзяць працэдуру рэгістрацыі. Сучасныя спосабы публікацыі, якія выкарыстоўваюць адкрытыя крыніцы інфармацыі, дабіваюцца параўнальна высокай ступені дакладнасці.

## Гл. таксама 
* Друкарскае выданне

Катэгорыя:Сродкі масавай інфармацыі
Галоснасць

**Галоснасць** азначае палітыку максімальнай адкрытасці ў дзейнасці дзяржаўных устаноў і свабоды інфармацыі. У сучасным словаўжыванні, асноўны кампанент палітыкі перабудовы, якая праводзілася М. С. Гарбачовым у другой палове 1980-х у СССР і заключалася ў значным паслабленні цэнзуры і ліквідацыі існуючых у савецкім грамадстве шматлікіх інфармацыйных бар'ераў.

## Галоснасць у СССР 
Мітынг галоснасці — мітынг, праведзены дысідэнтамі і спачуваючымі 5 снежня 1965 года на Пушкінскай плошчы ў Маскве. Стаў першай публічнай палітычнай дэманстрацыяй у пасляваенным СССР..

Паняцце пачало шырока ўжывацца з 1987 года як азначэнне аднаго з галоўных напрамкаў рэформ («галоснасць — перабудова — паскарэнне»), якія праводзіліся ў 1987-1991 гадах М. С. Гарбачовым на пасадзе Генеральнага сакратара ЦК КПСС і Прэзідэнта СССР, шырока вядомых пад агульнай назвай «Перабудова». Тады ж узніклі лозунгі: «Больш галоснасці! Больш дэмакратыі!».

Катэгорыя:Паліталогія
Катэгорыя:Перабудова
Махавамса

**Махава́мса** (палі *Mahāvasaa*, літаральна "Вялікая дынастыя" або "Вялікі летапіс") - помнік гістарычнай паэтычнай літаратуры Паўднёвай Азіі на мове палі. Пераказвае падзеі 543 г. да н.э. — 1815 г. н.э. З'яўляецца адной са старажытнейшых захаваных да нашага часу хронік.

## Склад
Махавамса складаецца з 200000 слоў і падзяляецца на тры часткі:

*Першая частка (раздзелы 1-37)
*Кулавамса (раздзелы 38-79)
*Трэцяя частка (раздзелы 80-101)

Першасным складальнікам Махавамсы лічыцца будысцкі манах Махатхера Маханама (V ст. н.э.) з вострава Шры-Ланка, які выкарыстаў разрозненыя запісы сваіх папярэднікаў, што вяліся з III ст. да н.э. Яму належыць аўтарства першай часткі, што апавядае аб заснаванні дзяржавы дынастыі Віджая і працягваецца да кіравання Махасены ў IV ст. н.э.

Другая частка Кулавамса ўзнікла ў XIII ст. Яе магчымым складальнікам з'яўляецца манах і літаратар Тэпа Дхамакіці. Ён апісаў падзеі ад пераносу на Шры-Ланку зуба Буды (зараз захоўваецца ў Канды) у IV ст. да канца кіравання Паракрамбаху Вялікага.

Трэцяя частка пісалася на працягу многіх стагоддзяў і была завершана толькі ў 1815 г.

Упершыню апублікавана ў Еўропе брытанцам Джорджам Тэрнарам (*George Turnour*) у 1837 г.

## Рэдакцыі
Існуе некалькі рэдакцый: спрошчаная Махавамса, якая пачынаецца з візіта на Шры-Ланку Буды, а далей пералічвае ланкійскіх манархаў да 301 г. н.э., тамільская Махавамса, поўная Махавамса. Апошнія дзве рэдакцыі не маюць істотных адрозненняў.

## Бібліяграфія
* Turnour, George (C.C.S.): *The Mahawanso in Roman Characters with the Translation Subjoined, and an Introductory Essay on Pali Buddhistical Literature. Vol. I containing the first thirty eight Chapters.* Cotto 1837.
* Sumangala, H.; Silva Batuwantudawa, Don Andris de: ''The Mahawansha from first to thirty-sixth Chapter. Revised and edited, under Orders of the Ceylon Government by H. Sumangala, High Priest of Adam's Peak, and Don Andris de Silva Batuwantudawa, Pandit.* Colombo 1883.
* Geiger, Wilhelm; Bode, Mabel Haynes (transl.); Frowde, H. (ed.): *The Mahavamsa or, The great chronicle of Ceylon / translated into English by Wilhelm Geiger... assisted by Mabel Haynes Bode...under the patronage of the government of Ceylon.* London : Pali Text Society 1912 (Pali Text Society, London. Translation series ; no. 3).(Online text)
* Ananda W.P. Guruge|Guruge, Ananda W.P.: *Mahavamsa.* Calcutta: M. P. Birla Foundation 1990 (*Classics of the East*).
* Ruwan Rajapakse, *Concise Mahavamsa'', Colombo, Sri Lanka, 2001
* Guruge, Ananda W. P.  Mahavamsa: The Great Chronicle of Sri Lanka, A New Annotated Translation with Prolegomena, ANCL Colombo 1989

## Спасылкі 
* Тэксты і крытыка на англійскай мове

Катэгорыя:Гістарычныя хронікі
Катэгорыя:Літаратура Шры-Ланкі
Абіда

**Абіда** — возера ў Крупскім раёне Мінскай вобласці ў басейне ракі Лукомка. Уваходзіць у склад ландшафтнага заказніка рэспубліканскага значэння «Сялява».

Плошча паверхні возера 0,64 км², даўжыня 1,5 км, найбольшая шырыня 0,7 км. Найбольшая глыбіня дасягае 17 м, сярэдняя каля 10 метраў. Плошча вадазбору 330 км². Катлавіна возера авальнай формы. Схілы катлавіны спадзістыя.

Возера праточнае. Злучана пратокай з возерам Сялява і выцякае рака Югна (прыток Лукомкі).

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Возера Абіда 

Катэгорыя:Азёры Крупскага раёна
Катэгорыя:Басейн Лукомкі
Друкарскае выданне

**Друкарскае выданне** — сродак масавай інфармацыі, які распаўсюджвае сваю прадукцыю ў друкаваным выглядзе. Да яго адносяцца газеты, часопісы, альманахі, зборнікі, бюлетэні.

## Гл. таксама 
* Публікацыя

Катэгорыя:Выданні
Марыя Пушкіна

**Марыя Пушкіна** (нар. , Мінск) — літаратуразнавец, перакладчыца.

## Біяграфія 
Скончыла Ліцэй БДУ (2006). Выпускніца славянскага (польскага) аддзялення філалагічнага факультэта БДУ. Пераклала на беларускую раман Чэслава Мілаша «Даліна Ісы».

## Пераклады 
* Лехань, Ян (Lechoń, Jan) «Пад Пікадорам». Адозва. 
* Чапэк, Ёзэф (Čapek, Josef) «Пра сабачку і котачку» (Povídání o pejskovi a kočičce). Урыўкі. 
* Шэйнарт, Малгажата «Насыпаць горы», нон-фікшн.

## Гл. таксама 
* Марына Казлоўская

Катэгорыя:Перакладчыкі Беларусі
Катэгорыя:Перакладчыкі на беларускую мову
Катэгорыя:Перакладчыкі з польскай мовы
Катэгорыя:Выпускнікі Ліцэя БДУ
Аўтаномныя супольнасці Іспаніі

**Аўтано́мная супо́льнасць** — адміністрацыйная адзінка Іспанскага Каралеўства, надзеленая Іспанскай Канстытуцыяй 1978 года заканадаўчай і выканаўчай аўтаноміяй.

У наш час у Іспаніі налічваецца 17 аўтаномных супольнасцей, якія ў сваю чаргу падзяляюцца на правінцыі. Утварэнне аўтаномных супольнасцей прадугледжана Канстытуцыяй 1978 года, (у прыватнасці артыкул 152.1 устанаўлівае істытуцыянальную аснову гэтых аўтаномных супольнасцей - Заканадаўчая Асамблея, абіраная ўсеагульным галасаваннем, Савет Урада з выканаўчымі функцыямі і Старшыня аўтаномнай супольнасці, абіраны Заканадаўчай Асамблеяй),  іх межы, як правіла, супадаюць з межамі правінцый, якія ўваходзяць у гістарычныя вобласці, хоць некаторыя рэгіёны сталі развіваць сваю ідэнтычнасць толькі пасля пераходу да дэмакратыі (прыклады — Мадрыд, Рыёха). Аўтаномныя супольнасці маюць уласныя статуты; урады супольнасцей падзяляюць уладу з цэнтральным урадам. Прадстаўнічымі органамі аўтаномных супольнасцей з'яўляецца парламенты (*Parlamento*), у Астурыі — генеральная ўправа (*Junta General*), у Мурсіі, Эстрэмадуры і Мадрыдзе — сходы (*Asamblea*), у Арагоне, Кастыліі-ла-Манчы, Кастыліі-і-Леоне і Валенсіі — палаты (*cortes*), выканаўчымі органамі — урады (*Gobierno*), у Галісіі, Эстрэмадуры, Кастыліі-ла-Манчы, Кастыліі-і-Леоне — управы (*Junta*), у Арагоне і Навары — дэпутацыі (*Diputación*), у Андалусіі, Астурыі і Валенсіі — саветы (*Consejo*), кожны з гэтых выканаўчых органаў складаецца са старшыні (*Presidente*) і саветнікаў (*Consejero*).

## Спасылкі
Легенда

**Леге́нда** (ад сяр.- «чытанне», «чытанае», «збор літургічных урыўкаў для штодзённай службы») — адна з разнавіднасцяў неказачнага празаічнага фальклора. Пісьмовае паданне пра якія-небудзь гістарычныя падзеі або асоб у т.л. апавяданні са святога Пісання, дзеянні святых апосталаў, жыцці святых.

У пераносным сэнсе адносіцца да абвеяных славай, якія выклікаюць захапленне падзей мінулага, адлюстраванага ў казках, апавяданнях і г.д. Як правіла, характэрны дадатковы рэлігійны ці сацыяльны пафас.

Легенда — прыблізны сінонім паняцця міф; эпічнае апавяданне пра тое, што адбывалася ў незапамятныя часы; галоўныя героі апавядання — звычайна героі ў поўным сэнсе слова, часта ў падзеях непасрэдна ўдзельнічаюць багі і іншыя звышнатуральныя сілы. Падзеі ў легендзе нярэдка перабольшваюцца, дадаецца шмат выдумкі. Таму вучоныя не лічаць легенды цалкам дакладнымі гістарычнымі сведчаннямі, не адмаўляючы, зрэшты, што ў большасці сваёй легенды заснаваны на рэальных падзеях.

Легенды дзеляць на рэлігійныя і сацыяльныя.

Легенды, як правіла, былі вуснымі апавяданнямі, часта пакладзенымі на музыку; перадаваліся легенды з вуха на вуха, звычайна вандроўнымі казачнікамі. Пазней мноства легенд было запісана.

Паколькі, калі пра каго-небудзь складалі легенды, гэта азначала грамадскае прызнанне яго дзеянняў, слова набыло дадатковы сэнс: так завуць падзеі і дзеячаў (напрыклад, «Легенда рока»), якія атрымалі прызнанне і пашану.

## Прыклады легенд 
* Атлантыда
* Беавульф
* Эльдарада
* Кароль Артур
* Філасофскі камень
* Робін Гуд
* Легенда аб Палемоне

## Гл. таксама 
* Гарадская легенда
* Міф
* Ода
* Сага
* Быліна

## Літаратура 
* 

*
*
Букет

thumb|Букет
**Буке́т** (ад ) — звязка кветак, якія гарманічна спалучаюцца адна з адной, сабраныя па спецыяльнай тэхніцы. Букет — гэта мастацкая кампазіцыя дэкаратыўнага прызначэння, якая мае рытуальнае значэнне (рытуал пахавання, рытуал заляцання, рытуал захаплення).

У букеце могуць быць сабраныя не толькі кветкі, але і іншыя лістава-дэкаратыўныя расліны, а таксама садавіна, цукеркі, цацкі і іншыя дэкаратыўныя элементы. Такія букеты з'яўляюцца сінтэзам і аналогіяй кветкавых букетаў, але з іншым напаўненнем — найбольш распаўсюджанымі падарункамі.

## Ужыванне 
Букеты — асаблівае ўпрыгожванне для памяшканняў. Акрамя прывабнага выгляду яны могуць мець прыемны водар у залежнасці ад раслін, з якіх сабрана кветкавая кампазіцыя. Кветкі ў выглядзе букета падаю́ць ва ўрачыстых выпадках, ці калі проста жадаюць пацешыць чалавека.

## Гл. таксама 
* Фларыстыка (дызайн)

Катэгорыя:Фларыстыка
Цукерка

thumb|Цукеркі
**Цукеркі** — цукрыстыя кандытарскія вырабы пераважна мяккай кансістэнцыі.

Маюць у сабе цукру да 70%, тлушчаў да 40%, вады 3—20%. Энергетычная каштоўнасць 100 г 380—600 ккал. Вырабляюць на аснове ўзбітага цукрова-патачнага сіропу з рознымі напаўняльнікамі.

Бываюць цукеркі: карамель, глазураваныя (шакаладнай, цукровай, памаднай глазурай), неглазураваныя, шакаладныя, ірыс, дражэ. Паводле начынкі (корпуса) адрозніваюць цукеркі памадныя, пралінавыя, жэлейныя, фруктова-гыльяжныя, грыльяжныя, лікёрныя, збіўныя, двухслойныя і інш.

Выява:Cherry cordial (candy).JPG|Цукеркі «Вішня ў шакаладзе»
Выява:Bergamotes de Nancy IGP.JPG|Ірыскі
Выява:2023 Ferrero Rocher (3).jpg|Цукеркі Ferrero Rocher
Выява:Plain-M&Ms-Pile.jpg|Амерыканскія цукеркі M&M's
Выява:Kompeito konpeito.JPG|Традыцыйныя японскія цукеркі *Кампэйта*

## Літаратура 
*
Шлем

[thumb|200px|[Італія|Італьянскі шлем (15 стагоддзе)]]

**Шле́м** — частка засцерагальнага ўзбраення, прызначаная для абароны галавы, таксама спецыяльны галаўны ўбор у некаторых родах сучасных войскаў, элемент рыштунку ў лётчыкаў, касманаўтаў, вадалазаў, засцерагальны галаўны ўбор у спорце, прамысловасці.

Шлемы вядомыя з часоў ранняй бронзы і выкарыстоўваюцца да гэтага часу. Шлемы вырабляліся з розных матэрыялаў — акрамя металічных вядомы шлемы з дрэва (Мезаамерыка), скуры ці нават касцей (напрыклад, чукчы выкарыстоўвалі шлемы з аленевых рэбраў). Сучасныя шлемы цывільнага прызначэння, як правіла, вырабляюцца з пластыку.
[thumb|злева|200px|Дзяўчына ў [веласіпедным шлеме]]

Нягледзячы на ўсю разнастайнасць форм, шлемы заўсёды абаранялі верхнюю частку чэрапа, а таксама, як правіла, патыліцу і галаву па баках да ўзроўню вушэй, непараўнальна радзей твар і шыю. Ахова галавы ад страсення мозгу патрабуе ад шлема цвёрдай канструкцыі. Для зручнасці нашэння і для паляпшэння ахоўных уласцівасцей, як правіла, шлемы мелі, а сучасныя заўсёды маюць сістэму амартызацыі ўдару — падкладку або падвеску (сучасныя шлемы практычна ўсе маюць менавіта падвеску).

## Спасылкі 
Катэгорыя:Галаўныя ўборы
Катэгорыя:Элементы герба
Катэгорыя:Даспехі
Катэгорыя:Ваенная форма адзення
Катэгорыя:Спартыўны інвентар
Катэгорыя:Хакейны інвентар
Катэгорыя:Спецвопратка
Аптычны відарыс

(зверху) і ўвагнутага люстэрка (знізу)]]
**Аптычны відарыс** — карціна, якая атрымліваецца ў выніку праходжання прамянёў святла, што ідуць ад аб'екта, праз аптычную сістэму (лінзы, прызмы, люстэркі і інш.) і аднаўляе яго контуры і дэталі.

Утвараецца паводле законаў геаметрычнай оптыкі і з'яўляецца асновай зрокавага ўспрымання розных аб'ектаў на сятчатцы вока і іх утварэння на фотаплёнцы, кінаэкране, фотакатодзе і інш.

Адрозніваюць сапраўдны і ўяўны відарысы. Сапраўдны аптычны відарыс утвараецца збежнымі пучкамі прамянёў у пунктах іх перасячэння і можа назірацца візуальна, праектавацца на экран і фатаграфавацца. Калі прамяні, што выходзяць з аптычнай сістэмы, разыходзяцца, то ўяўны аптычны відарыс утвараецца ў пунктах перасячэння прадаўжэнняў гэтых прамянёў, што праведзены ў бок, процілеглы іх распаўсюджанню.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Геаметрычная оптыка
Поль Відаль дэ ла Блаш

**Поль Відаль дэ ла Блаш** (; , г. Пезнас, Францыя — ) — французскі географ. Заснавальнік французскай геаграфічнай школы.

## Біяграфія 
Даследаванні ў галіне фізічнай геаграфіі і геаграфіі насельніцтва. Аўтар вялікага атласа па геаграфіі і гісторыі свету (карты па старажытнай, сярэдніх вякоў і новай гісторыі, геаграфіі мацерыкоў і краін). Навуковыя працы абагульнены ў кнізе «Прынцыпы геаграфіі чалавека» (1922). Па яго ідэі і пад яго кіраўніцтвам пачата падрыхтоўка шматтомнай працы па сусветнай геаграфіі.

## Літаратура 
* Відаль дэ ла Блаш// БЭ ў 18 т. Т. 4. Мн., 1997.

Катэгорыя:Географы Францыі
Антаніна Іванаўна Белякова

**Антаніна Іванаўна Белякова** (, вёска Бабіна, , Калінінская вобласць, Расія) — Герой Сацыялістычнай Працы (1978).

З 1970 г. 1-ы сакратар Гродзенскага РК КПБ. Званне Героя прысвоена за поспехі ва Усесаюзным сацыялістычным спаборніцтве, за працоўную доблесць у выкананні планаў і сацыялістычных абавязацельстваў па павелічэнні вытворчасці і продажы дзяржаве прадуктаў земляробства ў 1977 годзе. Дэпутат Вярхоўнага Савета СССР у 1966-1970 гг., Вярхоўнага Савета БССР у 1971-1975 гг. і з 1980 года.

Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 7-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 8-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 10-га склікання
Катэгорыя:Члены ЦК КПБ
Катэгорыя:Першыя сакратары райкамаў КПБ
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Цвярской вобласці
Палі (мова)

**Палі** (дэванагары: संस्कृता वाक्, літаральна «радок») — індаеўрапейская літаратурная мова, распаўсюджаная ў Паўднёвай Азіі. На мове палі напісаны раннія будысцкія тэксты, а таксама некаторыя помнікі гістарычнай літаратуры.

## Паходжанне 
Палі з'яўляецца класічным пракрытам. Адрозніваецца ад санскрыта часам паходжання, а таксама дыялектнай базай, лексічна і марфалагічна.

Узнікла ў 1 тысячагоддзі да н.э. у Заходняй Індыі. Некаторыя даследчыкі лічаць, што палі была шырока распаўсюджана ў дзяржаве Магадха і першапачаткова звалася мовай *магадха*. Найбольш раннія з вядомых тэкстаў з'явіліся ў кан. 1 тысячагоддзя да н.э. на востраве Шры-Ланка. Аднак яны спасылаліся на яшчэ больш ранейшыя помнікі. Шырокае распаўсюджанне набыла ў літаратуры ў сувязі з пашырэннем будызму ў якасці асноўнай рэлігіі.

## Ужыванне 
Літаратура на палі традыцыйна падзяляецца на кананічную будысцкую і некананічную. Галоўны помнік кананічнай літаратуры — Трыпітака або *Палійскі канон*, у тым ліку Дхамапада. Да некананічнай літаратуры адносяць шматлікія каментарыі і хронікі.

У гаворцы палі не ўжываецца, але захоўваецца як пісьмовая мова. Аказала моцны ўплыў на станаўленне многіх сучасных літаратурных моў краін Паўднёвай і Паўднёва-Усходняй Азіі. У нашыя дні вывучаецца ў рэлігійных будысцкіх навучальных установах.

## Пісьменнасць 
Палі не мае сваёй асобнай пісьменнасці. Класічным лічыцца напісанне на дэванагары, але ў сучаснасці таксама ўжываюць і іншыя алфавіты, у тым ліку лацінку.

## Спасылкі 
* Мова палі
* Практычная граматыка палі

Катэгорыя:Мёртвыя мовы
Катэгорыя:Мовы Індыі
Катэгорыя:Мовы Шры-Ланкі
Катэгорыя:Індаарыйскія мовы
Падбародак

right|185 px|thumb|Падбародак

**Падбародак** — ніжняя частка твару, размешчаная ўніз ад ніжняй губы. Форма падбародка вызначаецца будовай касцей ніжняй сківіцы, шэрагам мышц: падбародкавай, квадратнай мышцай ніжняй губы і трохвугольнай, а таксама тлушчавымі адкладамі. Кровазабеспячэнне паступае ад ніжняй альвеалярнай артэрыі.

Пад «падвойным (патройным) падбародкам» звычайна маюць на ўвазе тлушчавыя складкі, якія ўтвараюцца пад падбародкам на шыі.

Катэгорыя:Твар
Марыя Станіславаўна Бялянка

**Марыя Станіславаўна Бялянка** (, в. Юравічы, Калінкавіцкі раён — ) — беларускі савецкі трэнер (веславанне на байдарках). Заслужаны трэнер БССР (1967), заслужаны дзеяч фізічнай культуры БССР (1980). Суддзя ўсесаюзнай катэгорыі (1977).

Скончыла Беларускі інстытут фізічнай культуры ў 1952. У 1947-94 трэнер Спорткамітэта БССР і Міністэрства спорту і турызму Рэспублікі Беларусь.

Катэгорыя:Заслужаныя трэнеры БССР
Катэгорыя:Заслужаныя дзеячы фізічнай культуры БССР
Лоб

**Лоб**, **лобная вобласць** () — анатамічная вобласць галавы чалавека, абмежаваная валасістай часткай галавы зверху і бровамі (надвачнічным краем лобнай косці) знізу. Па баках лоб абмежаваны скронямі. Найбольш буйная мышца лобнай вобласці — лобнае брушка патылічна-лобнай мышцы.

Састарэлая назва лба — чало, якая захавалася ў некаторых выразах, словах і словазлучэннях, напрыклад «біць чалом» і «чалавек».

## Стэрэатыпы 
Папулярны стэрэатып складаецца ў тым, што вялікі лоб з’яўляецца прыкметай высокага інтэлекту.

Катэгорыя:Твар
Заходняя Дзвіна (значэнні)

**Заходняя Дзвіна:**

* Заходняя Дзвіна (, ) — рака ў Расіі, Беларусі і Латвіі.
* Заходняя Дзвіна — горад у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Заходнедзвінскага раёна Цвярской вобласці.
Брыво

thumb|Роля броў у выразе эмоцый
**Брыво** — дугападобнымі ўзвышэнне скуры над вачніцамі, пакрытае кароткім валасамі і забяспечанае асобай цягліцай, зморшчваючай брыво, якая абараняе вочы ад моцнага святла, поту і іншых вадкасцяў. На твары ў чалавека размешчаныя дзве бровы. Бровы з'яўляецца сродкам камунікацыі, з іх дапамогай выражаюцца праз міміку такія эмоцыі, як здзіўленне, спалох, незадаволенасць і інш. 

Брыво з'яўляецца адным з аб'ектаў увагі моды: існуе касметыка для падфарбоўвання броваў, сродкі для надання ім формы і пірсінг.

## Спасылкі 
* The role of eyebrows in face recognition  

Катэгорыя: Валасы
Катэгорыя: Твар
Алег Паўлавіч Табакоў

{{Кінематаграфіст
 |імя                  = Алег Табакоў
 |прафесія            = , , 
 |грамадзянства          = 
 |гады актыўнасці      = 1956—2017
 |узнагароды              = { style="background: transparent"
 
}
{ style="background: transparent"
  
}
{ style="background: transparent"
  
}
{ style="background: transparent"
 
}
 |imdb_id              = 0845867
 |сайт                 = tabakov.ru
}}
**Алег Паўлавіч Табакоў** () — савецкі і расійскі акцёр тэатра і кіно, тэатральны рэжысёр і педагог. Народны артыст СССР (1986). Лаўрэат Дзяржаўных прэмій СССР і РФ (1967, 1997).

Мастацкі кіраўнік МХТ імя А. П. Чэхава. Заснавальнік, мастацкі кіраўнік тэатра пад кіраўніцтвам Алега Табакова. Прэзідэнт фестывалю дакументальнай меладрамы «Саратаўскія пакуты». Член Савета па культуры пры Прэзідэнце Расіі.

Быў шпіталізаваны ў канцы лістапада 2017 года. Алег Табакоў перанёс экстранную аперацыю, пасля якой акцёра падключылі да апарата штучнай вентыляцыі лёгкіх. Памёр 12 сакавіка 2018 года ва ўзросце 82 гадоў.

## Фільмаграфія 
* 1968 — «Вайна і мір» — Мікалай Растоў
* 1969 — «Штрыхі да партрэта У. І. Леніна» — Мікалай Бухарын
* 1973 — «Сямнаццаць імгненняў вясны» — Шэленберг
* 1976 — «Марк Твен супраць…» — Марк Твен
* 1978 — «Д’Артаньян і тры мушкецёры» — кароль Людовік XIII
* 1979 — «Масква слязам не верыць» — Валодзя
* 1987 — «Чалавек з бульвара Капуцынаў» — уладальнік салуна Гары Мак-К’ю
* 2002 — «Лэдзі на дзень» — мэр Нью-Ёрка

## Узнагароды 
* Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі СССР (1967) — за выкананне ролі Аляксандра Фёдаравіча Адуева ў спектаклі «Звычайная гісторыя» паводле Івана Ганчарова
* Заслужаны артыст РСФСР (1969)
* Народны артыст РСФСР (1977) — за заслугі ў вобласці савецкага кінамастацтва
* Ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга СССР (1982) — за заслугі ў вытворчасці савецкіх тэлефільмаў і актыўны ўдзел ў стварэнні фільма «Сямнаццаць імгненняў вясны»
* Залатая маска (1996, 2017)
* Ляўрэат Дзяржаўнай прэміі Расіі (1997)
* Медаль «У памяць 850-годдзя Масквы» (1997)
* Ордэн «За заслугі перад Айчынай» II ступені (2005) — за выбітны ўнёсак у развіццё тэатральнага мастацтва і шматгадовую творчую дзейнасць
* Ордэн Крыжа зямлі Марыі 3 ступені (Эстонія, 2005)
* Афіцэр Ордэна Ганаровага легіёна (Францыя, 2013)

## Літаратура 
* 
* Табако́в Олег Павлович // Кино. Энциклопедический словарь / / Гл. ред. С. И. Юткевич; редкол.: Ю. С. Афанасьев, В. Е. Баскаков, И. В. Вайсфельд и др. — М.: Советская энциклопедия, 1987. С. 414. — 637, [3] с. : [96] л. ил. — 100 000 экз.

Катэгорыя:Акцёры агучвання СССР
Катэгорыя:Акцёры агучвання Расіі
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залатая маска»
Катэгорыя:Выпускнікі Школы-студыі ММАТ
Катэгорыя:Выкладчыкі ВКСР
Катэгорыя:Акцёры і актрысы Маскоўскага Мастацкага тэатра
Катэгорыя:Ганаровыя члены РАМ
Катэгорыя:Лаўрэаты Дзяржаўнай прэміі РФ у вобласці літаратуры і мастацтва
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Крыштальная Турандот
Катэгорыя:Акадэмікі Расійскай акадэміі кінематаграфічных мастацтваў «Ніка»
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Саратава
Станіслаў Уладзіміравіч Цівончык

{{Лёгкаатлет
 |імя            = Станіслаў Цівончык
 |пол            = мужчынскі
 |поўнае імя     = Станіслаў Уладзіміравіч Цівончык
 |грамадзянства  = 
 |клуб           = СК УС РБ, СК ФПБ
 |спартыўная ўстанова = БАКЦАР г.Брэст
 |медалі         = 
 

 
{ style="background: transparent"

}
}}

**Станіслаў Уладзіміравіч Цівончык** (нар. , ) — беларускі лёгкаатлет. Спецыялізуецца ў скачках з шастом. Майстар спорту Беларусі міжнароднага класа.

## Дасягненні 
Шматразовы чэмпіён Беларусі.

Удзельнік Алімпійскіх гульняў 2012 года на дыстанцыі катэгорыі скачкі з шастом, дзе не здолеў патрапіць у паўфінал, заняўшы 23 месца.

Пераможац Кубка Беларусі 2016 года ў скачках з шастом з вынікам 5,10 м.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Скакуны з шастом Беларусі
Катэгорыя:Майстры спорту Беларусі міжнароднага класа
Катэгорыя:Пераможцы Кубка Беларусі па лёгкай атлетыцы
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 года
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 года
Максім Леанідавіч Лынша

**Максім Леанідавіч Лынша** (нар. , ) — беларускі лёгкаатлет (спрынт, бег з бар’ерамі). Майстар спорту міжнароднага класа. Рэкардсмен Беларусі ў бегу на 60 м — 6,60 сек (2008) і 110 м з бар’ерамі — 13,36 сек (2012). Дванаццаціразовы чэмпіён Беларусі ў бегу на 110 метраў з бар’ерамі.

Удзельнік Алімпіяды 2008 года.

Удзельнік Алімпійскіх гульняў 2012 года ў катэгорыі 110 м (бар’еры; у кваліфікацыі заняў 3-е месца, у паўфінале паставіў асабісты рэкорд 13,45 сек, але ў фінал не патрапіў).

Катэгорыя:Лёгкаатлеты Беларусі
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 года
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 года
Катэгорыя:Майстры спорту Беларусі міжнароднага класа
Катэгорыя:Чэмпіёны Беларусі па лёгкай атлетыцы
Аніс Віктаравіч Ананенка

**Аніс Віктаравіч Ананенка** (, ) — беларускі лёгкаатлет (бег).

Шматразовы чэмпіён Беларусі.

Удзельнік Алімпійскіх гульняў 2012 года ў катэгорыі бег 800 м (у кваліфікацыі заняў 43-е месца і ў паўфінал не патрапіў).

Катэгорыя:Лёгкаатлеты Беларусі
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 года
Сёдэрчэпінгскі працэс

**Сёдэрчэпінгскі працэ́с** () — міжнародная ініцыятыва, створаная з мэтай памежнага супрацоўніцтва ў сувязі з пашырэннем Еўрасаюза на ўсход, а таксама дзеля развіцця дыялогу ў пытаннях прытулку і ірэгулярнай міграцыі ў дзяржавах на ўсход ад граніцы Еўрасаюза.

Створана ў 2001 годзе ў шведскім горадзе Сёдэрчэпінг, адкуль і пайшла назва ініцыятывы. У першай сустрэчы прынялі ўдзел чыноўнікі з Беларусі, Літвы, Польшчы і Украіны, а таксама прадстаўнікі ўрада Швецыі, Упраўленне вярхоўнага камісара ААН па справах бежанцаў, Еўрапейскай камісіі і Міжнароднай арганізацыі па міграцыі.

Пасля далучэння да ініцыятывы Швецыя займалася яе фінансаваннем. Сакратарыят размяшчаецца ў Кіеве (Украіна).

Апошняя сустрэча на высокім узроўні адбылася 8 снежня 2011 годзе ў Стакгольме. На пасяджэнні было вырашана інкарпараваць ініцыятыву ў больш шырокую праграму Еўрасаюза — Усходняе партнёрства.

## Дзяржавы-ўдзельніцы 
Ініцыятыву складалі 14 краін:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Беларускае прадстаўніцтва ў ініцыятыве 
З беларускага боку ўдзел бралі наступныя дзяржаўныя інстытуцыі:
* Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь
* Дэпартамент па грамадзянстве і міграцыі МУС Рэспублікі Беларусь
* Дзяржаўны пагранічны камітэт Рэспублікі Беларусь

Недзяржаўныя арганізацыі:
* Беларускі рух медыцынскіх работнікаў
* Мінская гарадская калегія адвакатаў

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка 
* Звесткі на старонцы Міжнароднай арганізацыі па міграцыі

Катэгорыя:Еўрапейскі Саюз
Катэгорыя:Знешняя палітыка Беларусі
Катэгорыя:Знешняя палітыка Літвы
Катэгорыя:Знешняя палітыка Польшчы
Катэгорыя:Знешняя палітыка Швецыі
Катэгорыя:З’явіліся ў 2001 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 2011 годзе