open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Меш-кі-аг-гашэр

**Меш-кі-аг-гашэр** () — міфічны заснавальнік першай дынастыі шумерскага горада Урука.

Імя Меш-кі-аг-гашэра ўнесена ў спіс валадароў Шумера, дзе паведамляецца, што ён быў жрацом і кіраваў 324 гады. Згодна са спісам, бацькам першага валадара з’яўляўся бог сонца Уту.

У адрозненне ад сваіх знакамітых пераемнікаў, накшталт Энмеркара, Лугальбанды і Гільгамеша, Меш-кі-аг-гашэр не быў эпічным героем, яго імя адсутнічае ў шумерскім фальклоры.

## Літаратура 
* *Bertman, S.* Handbook to Life in Ancient Mesopotamia. — Oxford, New York: Oxford University Press, 2003. ISBN 978-019-518364-1

Катэгорыя:Шумерская міфалогія
Катэгорыя:Міфічныя доўгажыхары
Катэгорыя:Урук
Чорны хлеб і чорная кава

Чорны хлеб і чорная кава () — традыцыйная п’еса, якая апісвае жыццё ў турме.

Аўтарам песні быў тагачасны студэнт Акадэміі фізычнага выхавання ў Кракаве Ежы Філас (пазней – Ежы Важынскі). Песня была створана ў 1974 годзе ў турме на вуліцы Чарнецкага ў Кракаве, дзе знаходзіўся Важынскі, асуджаны за публічныя спевы палітычных песень каля помніка Адаму Міцкевічу ў Кракаве. Першапачаткова Важынскі быў прысуджаны да штрафу, аднак не заплаціў яго, а суд прызначыў яму пакаранне ў выглядзе 72 сутак арышту.

Песня была выкананая: Hetman, Imperium, Redox, Pidżama Porno, Menele, Strachy na Lachy, Ampótacja, Firma і Dzieciuki.

У 2015 годзе ў папраўчай установе ў Бяла-Падлясцы быў створаны відэакліп на песню.

## Арыгінальны тэкст 
*Czarny chleb i czarna kawa,*

*Opętani samotnością,*

*Myślą swą szukają szczęścia,*

*Które zwie się wolnością…*

## Спасылкі 
* Тэкст

Катэгорыя:Музыка Польшчы
Катэгорыя:Песні на польскай мове
Каханне (фільм, 2012)

«**Каханне**» () — мастацкі фільм 2012 года рэжысёра і сцэнарыста Міхаэля Ханэке. Галоўныя ролі выканалі Жан-Луі Трэнціньян, Эмануэль Рыва, Ізабэль Юпэр. Фільм з’яўляецца сумеснай вытворчасцю Францыі, Аўстрыі, Германіі. Карціна была ўдастоена «Залатой пальмавай галіны» Канскага кінафестывалю.

У Беларусі фільм быў прадстаўлены ў межах пазаконкурснай праграмы ігравога кіно 19-га Мінскага міжнароднага кінафестывалю «Лістапад».

## Сюжэт 
Жорж і Ан пражылі разам усё жыццё, поплеч, увесь час клапоцячыся адзін пра аднаго. Цяпер ім за восемдзесят. Ан захворвае і яе жыццё пачынае паступова згасаць: спачатку адключаецца памяць, потым адмаўляецца падпарадкоўвацца цела, надыходзіць параліч. Жорж спрабуе наняць сядзелак, але з горыччу разумее, што не можа патрабаваць ад іх душэўнай цеплыні і шчырасці пачуццяў. Пакінуўшы выкладанне ў кансерваторыі, ён цалкам прысвячае сябе клопатам аб жонцы. Мужчына не можа ўявіць каханую ў доме састарэлых, на якім настойвае іх дарослая дачка, якая час ад часу наведвае бацькоў. Гэтыя візіты — сапраўднае выпрабаванне для сям’і, жыццё якой, здавалася б, працякло ў гармоніі і каханні… 

## Акцёрскі склад 
* Жан-Луі Трэнціньян — *Жорж Ларан*
* Эмануэль Рыва — *Ан Ларан*
* Ізабэль Юпэр — *Ева Ларан*

## Узнагароды 
Паводле інфармацыі сайта «*Internet Movie Database*» фільм быў адзначаны 83 кінаўзнагародамі і яшчэ 108 намінацыямі. Сярод найбольш прэстыжных узнагарод — «*Залатая пальмавая галіна*» Канскага кінафестывалю.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Фільмы-драмы 2012 года
Катэгорыя:Фільмы Францыі 2012 года
Катэгорыя:Фільмы Аўстрыі 2012 года
Катэгорыя:Фільмы Германіі 2012 года
Катэгорыя:Фільмы-драмы Францыі
Катэгорыя:Фільмы-драмы Аўстрыі
Катэгорыя:Фільмы-драмы Германіі
Катэгорыя:Фільмы на французскай мове
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Фільмы пра музыку і музыкантаў
Катэгорыя:Фільмы Міхаэля Ханэке
Катэгорыя:Фільмы — лаўрэаты прэміі «Залатая пальмавая галіна»
Катэгорыя:Фільмы — лаўрэаты прэміі «Оскар» за найлепшы фільм на замежнай мове
Катэгорыя:Фільмы — лаўрэаты прэміі «Залаты глобус» за найлепшы фільм на замежнай мове
Катэгорыя:Фільмы — лаўрэаты прэміі «Сезар» за найлепшы фільм
Катэгорыя:Фільмы — лаўрэаты Еўрапейскай кінапрэміі
Катэгорыя:Фільмы — лаўрэаты Польскай кінапрэміі «Арлы»
Катэгорыя:Фільмы — лаўрэаты прэміі «Незалежны дух» за найлепшы міжнародны фільм
Heidra

***Heidra*** — англамоўны дацкі метал-гурт з Капенгагена. *Heidra* пачалі іграць у 2006 годзе. Гурт складаецца з Мортэна Брульда, Марціна У. Енсена, Ямеса Х. Аткіна, Карласа Г. Р. і Дэніса Стокмара.

У 2008 годзе яны выпусцілі міні-альбом «*The Saga*». У 2011 годзе яны выпусцілі самастойны рэліз «*Northern Tales*» ў якасці дэма-версіі. У 2012 годзе ён быў дапоўнены міні-альбомам «*Sword to Vengeance*», які атрымаў дзесяць балаў з дзесяці на *heavymetal.dk*.

Дэбютны альбом гурта «*Awaiting Dawn»* быў выпушчаны ў 2014 годзе і атрымаў добрыя водгукі, у прыватнасці на *Gaffa*, дзе ён быў названы «дацкім хэві-металічным дэбютам года» і тады таксама *heavymetal.dk* далі гурту дзевяць балаў з дзесяці. *Devilution* даў тры балы з пяці, у 2014 годзе яны таксама выступалі ў Капенгагене.

Альбом «*The Blackening Tide*» быў выпушчаны 4 лістапада. У кастрычніку 2018 года гурт атрымаў шэсць балаў з дзесяці на *heavymetal.dk*.

На развітальным канцэрце гурта *Huldre* у 2019 годзе ***Heidra*** іграла ў перапынку паміж двума сэтамі.

## Склад 
### Цяперашнія ўдзельнікі (2021) 
* Марцін У. Енсен — вакал, электрагітара (2006 — ц. ч.)
* Мортэн Брульд — вакал, гітара (2006 — ц. ч.)
* Карласа Г. Р. — гітара (2012 — ц. ч.)
* Ямес Х. Аткін — бас (2018 — ц. ч.)
* Дэніс Стокмар — ударная ўстаноўка (2014 — ц. ч.)

### Былыя сябры 
* Мадс Акрэ — электра-гітара (2007)
* Каспер Крысціянсен — гітара (2009)
* Даню Сведсен — клавішныя (2007 — ?)
* Мікю Несагер — бас (2007—2011)
* Мортэн Крысціянсен — бас (2010 — ?)
* Сімон Крысціянсен — ударныя (2006—2008)
* Локе Бісп’ерг — ударныя (2009—2011)
* Сёрэн Енсен — ударныя (2012)
* Мікель Кёстэр — ударныя (2013)

## Дыскаграфія 
* *The Saga* (2008, міні-альбом)
* *Northern Tales* (2011)
* *Sworn to Vengeance* (2012, міні-альбом)
* *Awaiting Dawn* (2014)
* *The Blackening Tide* (2018)

## Спасылкі 
* Heidra på Discogs
* Heidra på Encyclopaedia Metallum

Катэгорыя:Фолк-гурты Даніі
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 2006 годзе
Катэгорыя:Культура Капенгагена
Катэгорыя:Фолк-метал-гурты
Віржыні Шыманец

**Віржынí Шыманéц** (часам Шыманек; ; , Мезон-Лафіт, Францыя) — французская даследчыца беларускага тэатра, лінгвістка, гісторык і выдавец беларускага паходжання. Пісьменніца і перакладчыца з беларускай на французскую мову.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў 1968 годзе ў Францыі ў сям’і Лявона Шыманца і Мары-Франс Сіро. Пляменніца Івонкі Сурвілы. Бацька Лявон Шыманец узначальваў арганізацыю беларусаў Францыі «Хаўрус», з’яўляючыся паслом інтарэсаў беларускай нацыі ў Францыі.

Віржыні Шыманец — доктарка тэатральных даследаванняў (Інстытут тэатральных даследаванняў, Парыж, 2000). Спецыялістка па культурных адносінах і па культурнай палітыцы Беларусі. Габілітаваная доктарка (Парыж, EHESS, 2010).

## Дзейнасць 
З 1996 года на працягу 10 гадоў узначальвала парыжскую асацыяцыю «Les Perspectives biélorussiennes» (*Беларускія перспектывы*). Працавала ў выдавецтве L’Harmattan, у якім кіравала серыяй, прысвечанай Беларусі. У 2011 годзе заснавала выдавецтва «Le Ver à Soie» (*Шаўкапрад*) у Парыжы. Перакладае з беларускай і з рускай моў. З беларускай мовы пераклала п’есу «Тутэйшыя» Янкі Купалы. Пад кіраўніцтвам В. Шыманец у супрацы з А. Лапатнёвай быў перакладзены на французскую мову раман А. Бахарэвіча «Дзеці Аліндаркі». Гэта першы ў гісторыі раман, перакладзены на французскую непасрэдна з беларускай мовы.

Піша не толькі навуковыя тэксты і кнігі, а таксама прозу. У 2019 годзе дэбютавала як пісьменніца з кнігай «Barnum» (*Ятка*).

## Бібліяграфія 
* Virginie Symaniec, Alexandra Goujon, Parlons biélorussien: Langue et culture, L’Harmattan, 1997.
* Virginie Symaniec, Le Théâtre en Biélorussie (fin du XIXème siècle — années 1920), L’Harmattan, 2003.
* Virginie Symaniec, Mikola Piniguine. Mises en scène d’un exil, L’Harmattan, 2003.
* Virginie Symaniec, Jean-Charles Lallemand, Biélorussie: Mécanique d’une dictature, Les Petits Matins, 2007.
* Virginie Symaniec, La Construction idéologique slave orientale: Langues, races et nations dans la Russie du XIXème siècle, PÉTRA, 2012.
* Virginie Symaniec, Barnum, Signes et Balises, 2019.

Катэгорыя:Вучоныя Францыі
Катэгорыя:Перакладчыкі Францыі
Катэгорыя:Пісьменнікі Францыі
Катэгорыя:Беларусы Францыі
Катэгорыя:Беларусісты
Huldre

***Huldre*** — дацкі фолк-метал гурт з Капенгагена, які існаваў у 2006—2019 гадах. Музычны стыль групы характарызуецца дацкай і агульнаскандынаўскай народнай музыкай.

Удзельнікамі групы з’яўляліся Лаўра Эміліе Бек (скрыпка), Ласе Олуфсан (гітара), Б’ярне Крысціянсен (бас), Якаб Лун (ударныя), Троэльс Дуэхольм Нёргар (колавая ліра і флейты) і Нана Барслеў (вакал).

Яны выпусцілі адно дэма і два студыйных альбома.

## Гісторыя 
 ў 2014 годзе.]]
У 2010 годзе яны выпусцілі аднайменную дэма-версію. Дэбютны альбом «*Intet Menneskebarn*» быў выпушчаны ў 2012 годзе на лэйбле Gateway Music. Альбом атрымаў станоўчыя водгукі на дацкім сайце heavymetal.dk дзе ён атрымаў 10/10 магчымых балаў. Таксама альбом атрымаў такія адзнакі і ў шэрагу замежных СМІ ў жанры метал.

*Huldre* выйгралі ў 2014 годзе ў фінале W:O:A Metal Battle i Danmark, што прывяло іх да выступу на фестывалі Wacken Open Air, дзе яны сталі № 3 у міжнародным конкурсе Wacken Festival паміж металічнымі групамі.

Гурт правёў два развітальныя канцэрты спачатку ў Воксхале ў Орхусе і праз два тыдні ў Пумпэхусэце ў Капенгагене ў сакавіку 2019 года. На апошнім канцэрце *Heidra* іграла ў перапынку паміж двума выступамі гурта.

## Склад 
* Нана Барслеў — вакал
* Б’ярнэ Крысціянсен — бас-гітара
* Троэльс Нёргор — колавая ліра, флейта
* Лаўра Бек — скрыпка
* Ласе Олуфсан — гітара, лютня
* Якаб Лун — ударныя

## Дыскаграфія 
* 2010 — *Huldre* (demo)
* 2012 — *Intet Menneskebarn*
* 2016 — *Tusmørke*

## Спасылкі 
* Huldres hjemmeside
* Optræden i Wacken Battle

Катэгорыя:Фолк-гурты Даніі
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 2006 годзе
Катэгорыя:Культура Капенгагена
Катэгорыя:Фолк-метал-гурты
Microsoft Bob

**Microsoft Bob** — графічная абалонка для аперацыйных сістэм Windows 3.1, Windows 95 і Windows NT, якая была выпушчана кампаніяй Microsoft 10 сакавіка 1995 як больш простая альтэрнатыва стандартнаму Program Manager. У асяроддзі Bob сістэма прадстаўлялася ў выглядзе дома з некалькімі пакоямі, а ўзаемадзеянне з праграмамі ажыццяўлялася праз інтуітыўна-зразумелыя дзеянні: карыстальнік мог выбраць гадзіннік на шафе, каб паставіць будзільнік, або блакнот на стале, каб пачаць рэдагаваць тэкставы дакумент.
Праграма дазваляла дадаваць новыя пакоі, а таксама прадметы і ўпрыгожванні для іх, і выбіраць стыль жылля сярод некалькіх варыянтаў: сучасны, рэтра альбо сярэднявечны.

Планавалася, што Microsoft Bob будзе мець сваю праграмную экасістэму, але з-за нізкай папулярнасці інтэрфейса была выпушчана толькі адна праграма для яго: *Microsoft Great Greatings* для дызайну віншавальных картак.

Праграма не здолела атрымаць шырокае распаўсюджанне сярод карыстальнікаў Windows і была знята з продажу ў пачатку 1996. Некаторыя элементы абалонкі перажылі яе правал і з'яўляліся ў іншых прадуктах Microsoft: віртуальны дапаможнік-праваднік па дому, сабака Ровер, з'яўляўся ў Windows XP, а падобныя дапаможнікі былі дададзены да Microsoft Office 97. Дызайн шрыфту Comic Sans таксама быў натхнёны стылем Microsoft Bob, але ў самой праграме ён не выкарыстоўваўся.

Катэгорыя:Microsoft Windows
Чэмпіянат Беларусі па кёрлінгу сярод змяшаных пар 2020

**Чэмпіянат Беларусі па кёрлінгу сярод змяшаных пар 2020** — 5-ы чэмпіянат па кёрлінгу сярод змяшаных пар. Праводзіўся з 3 па 6 верасня 2020 года ў горадзе Мінск на арэне «Мінск-Арэна».
 

## Выніковае размеркаванне месцаў 
## Спасылкі 
* Беларуская асацыяцыя кёрлінга 
* Чемпионат Республики Беларусь по керлингу среди смешанных пар (Mixed Doubles) 2020 

2020
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2020 годзе
Мікалай Крыштопа

**Мікалай Крыштопа** (нар. ) — беларускі кёрлінгіст.

## Кар’ера 
Быў членам нацыянальнай мужчынскай і змяшанай парнай зборных камандаў Беларусі.

## Дасягненні 
**Чэмпіянат Беларусі па кёрлінгу сярод мужчын**
*  **Сярэбраны прызёр (1)**: 2018

**Чэмпіянат Беларусі па кёрлінгу сярод змяшаных каманд**
*  **Чэмпіён (1)**: 2017
*  **Сярэбраны прызёр (1)**: 2019
*  **Бронзавы прызёр (2)**: 2018, 2020

**Чэмпіянат Беларусі па кёрлінгу сярод змяшаных пар**
*  **Сярэбраны прызёр (1)**: 2019

**Адкрыты Кубак Беларусі па кёрлінгу**
*  **Чэмпіён (1)**:  2020

Катэгорыя:Кёрлінгісты Беларусі
Катэгорыя:Чэмпіёны Беларусі па кёрлінгу
Virelai

***Virelai*** — дацкі гурт, які грае сярэднявечную музыку на рэканструяваных інструментах таго перыяду. Гурт названы ў гонар старадаўняга французскага танца вірэле і формы песні пра каханне ў Сярэднявеччы.

Гурт у асноўным выступае на сярэднявечных кірмашах па ўсёй краіне, але таксама выпусціў чатыры кампакт-дыска. Гурт таксама адыграў пэўную ролю ў запісу музыкі для дацкага фільма «Абуджанае сумленне», прэм’ера якога адбылася ў 2015 годзе.

Марцін Сеэберг быў намінаваны на прэмію «Дацкі інструменталіст года» на Danish Music Awards Folk у 2007 годзе за сваю музыку ў альбоме *Havmandens kys*.

Двое з удзельнікаў гурта з’яўляюцца былымі ўдзельнікамі іншага дацкага сярэднявечнага гурта пад назвай *Valravn*, а двое з былых удзельнікаў *Virelai* сёння з’яўляюцца ўдзельнікамі *Valravn*.

Пад назвай *Vitro* гурт таксама выступаў з іншым сярэднявечным гуртам пад назвай *Truppo Trotto*.

## Склад 
 ў Ольбарзе, чэрвень 2013 года.]]

### Цяперашнія ўдзельнікі 
* Сёрэн Хамерлун — колавая ліра, мандола і вакал
* Марцін Сеэберг — шалмей, флейта, варган, альт, ударныя музычныя інструменты і вакал
* Міа Гульдхамер — бубен, ударныя музычныя інструменты і вакал
* Якаб Лун — давул, тымпан, дарбука, бубен

### Былыя ўдзельнікі 
* Ана Катрын Эгільстроф (Фарэрскія астравы) — вакал, флейта, шалмей, давул, бубен і ўдарныя музычныя інструменты
* Юан Піна (Швейцарыя/Эквадор) — давул, дарбука, тампак, дульцімер, ударныя музычныя інструменты і вакал

## Дыскаграфія 
* 2000 — *Middelaldermusik*
* 2001 — *Danser duggen af jorden*
* 2006 — *Havmandens kys*
* 2011 — *Fra bølger og bjerge*
* 2014 — *I danser vel*
* 2017 — *Virelai*
* 2023 — *Ravn fører runer*

## Спасылкі 
* Virelais hjemmeside 

Катэгорыя:Фолк-гурты Даніі
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 1999 годзе
Катэгорыя:Культура Капенгагена
Арына Свяржынская

**Арына Свяржынская** (нар. , г. Мінск, Беларусь) — беларуская кёрлінгістка. Кандыдат у майстра спорту Беларусі. Дачка кёрлінгісткі Наталля Свяржынская.

## Кар’ера 
Займаецца кёрлінгам з 2011 года, гуляе на пазіцыі другога.

Член нацыянальных жаночай, змяшанай парнай і змяшанай зборных камандаў Беларусі.

## Дасягненні 
**Чэмпіянат Беларусі па кёрлінгу сярод змяшаных пар**
*  **Бронзавы прызёр (1)**: 2015

**Чэмпіянат Беларусі па кёрлінгу сярод змяшаных каманд**
*  **Чэмпіён (1)**: 2021

**Адкрыты Кубак Беларусі па кёрлінгу**
*  **Сярэбраны прызёр (1)**: 2015
*  **Бронзавы прызёр (1)**: 2016

Катэгорыя:Кёрлінгісткі Беларусі
Катэгорыя:Чэмпіёны Беларусі па кёрлінгу
Беларуская асацыяцыя кёрлінга

**Беларуская асацыяцыя кёрлінга** з’яўляецца добраахвотным фізкультурна-спартыўным аб’яднаннем, створаным дзеля развіцця і папулярызацыі кёрлінга ў Рэспубліцы Беларусь. З 1997 года ўваходзіць у Еўрапейскую і Сусветную Федэрацыю кёрлінга.

## Гісторыя 
У 1997 годзе ў Беларусі была створана асацыяцыя кёрлінга. У верасні 1997 года датуецца першы ўдзел беларускай каманды «Грэмію» у міжнародным турніры «Zoetermeer Cup» у горадзе Зутэрмер, Галандыя. Каманда была мужчынская і складалася з чатырох чалавек: Юрый Качубей, Алег Мурзаўскі, Дзмітрый Навоша, Платонаў Ігар (скіп), Ігар Шчэрбаў.

Напачатку 2010 года ў асацыяцыі з’явілася ўласная трэнеравальная база — дарожкі ў спартовым комплексе «Мінск-Арэна». З 2012 года асацыяцыя кёрлінга ажыццяўляе набор моладзі ў групы навучання кёрлінгу.

## Старшыні 
* Юрый Качубей (з 1997)

## Спасылкі 
*  Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Кёрлінг у Беларусі
Лугальбанда

**Лугальбанда** () — міфічны валадар (*лугаль*) горада Урука, герой шумерскага эпасу. 

## Паходжанне 
Імя Лугальбанды сустракаецца на клінапісных таблічках з сярэдзіны 3 тысячагоддзя да н. э., аднак яго вобраз можа мець значна болей старажытныя карані. Згодна шумерскаму спісу валадароў, ён з'яўляўся трэцім кіраўніком найстаражытнейшай дынастыі Урука на працягу 420 гадоў. У эпасе пра Гільгамеша ён і Нінусун названы бацькамі Гільгамеша. 

## Эпічны герой 
Лугальбанда — галоўны герой трох эпічных паэм. У першай «Лугальбанда і Нінсун», якая цалкам не захавалася, ён заляцаецца перад дачкой валадара Энмеркара. У другой «У горнай пячоры» на дарозе да краіны Арата хворы Лугальбанда трапляе ў пячору, дзе павінен выжыць або памерці. Дзякуючы малітве багам ён выжывае. Трэцяя паэма з'яўляецца працягам другой. У ёй Лугальбанда сустракае птушаня, якое корміць. Раптам аказваецца, што яно належыць вялізарнай птушцы Анзу з галавой ільва. Птушка, удзячная за клопат чалавека, дапамагае яму з неймавернай хуткасцю дасягнуць Араты, дзе Энмеркар беспаспяхова вядзе аблогу. Лугальбанда зноў хутка перамяшчаецца ў Урук і пытае дапамогі багіні Інаны. Тая дае параду для Энмеркара, якую Лугальбанда дастаўляе валадару.

## Шанаванне 
Мяркуецца, што ў перыяд трэцяй дынастыі Ура вылучыўся асобны культ Лугальбанды і Нінсун як продкаў валадароў-лугаляў. Але болей пра яго вядома з запісаў 2 тысячагоддзя да н. э., калі ў канцы XIX ст. да н. э. або ў пачатку XVIII ст. да н. э. у Уруку быў пабудаваны асобны храм для шанавання Лугальбанды і Нінсун. У прысвячэнні яны называліся божымі бацькамі мясцовага валадара.

## Спасылкі 
* Lugalbanda and the Anzud bird
* Ainsley Hawthorn, The Fish and the Tamarisk: Sexual and Celestial Symbolism in “Lugalbanda and the Anzu Bird”
* Fierce lions, angry mice and fat-tailed sheep. Animal encounters in the ancient Near East
* C. Jay Crisostomo, THE SUMERIAN DISCOURSE MARKERS U₄-BA AND U₄-BI-A 

Катэгорыя:Шумерская міфалогія
Катэгорыя:Міфічныя доўгажыхары
Катэгорыя:Урук
Вірэле

**Вірэле́** () — старафранцузская форма верша с трохстрочнай стансай (трэцяя страка скарочана), аднолькавай рифмай і з прыпевам. Адна з тыпічных цвёрдых форм у паэзіі і музыцы Ars nova. Хрыстаматыйные вобразы вірэле пакінуў Гільёмам дэ Машо, аўтар аднагалосных п’ес (у тым ліку знакамітага *Douce dame jolie*) і шматгалосных апрацовак. Усяго захавалася 33 яго музычных тэкстаў. Таксама адным з самых вядомых кампазітараз вірэле быў Жано дэ Лекюрэль, а таксама Гіём Дзюфаі.

Вірэле лёгка падыходзіць да расцяжэння; яго схема AB/cd/cd/ abab/ABAB, музыкальная — I/ II/ II/ I/ I, больш таго, колькасць вершаў можа быць рознай.

Да сярэдзіны XV стагоддзя форма ў значнай ступені аддзялілася ад музыкі, і былі напісаныя шматлікія прыклады гэтай формы (уключаючы баладу і ранду), якія альбо не прызначаліся для музыкі, альбо для якіх музыка не захавалася.

Вірэле, які складаецца толькі з адной страфы, таксама вядомы як бержэрэт.

У Італіі XIV стагоддзя структурным аналагам вірэле лічацца балата (не блытаць з баладай).

## Музычны вірэле 
Виралай як песенная форма XIV і пачатку XV стагоддзя звычайна складаецца з трох строфаў і рэфрэну, які паказваецца перад першай страфой і зноў пасля кожнай. Унутры кожнай страфы структура мае форму такту, з двума часткамі, якія падзяляюць адны і тыя ж рыфмы і музыку (), за якімі варта трэцяя (). Трэцяя частка кожнай страфы дзеліцца сваімі рыфмамі і музыкай з прыпевам. Такім чынам, яго можна схематычна прадставіць як AbbaA, дзе «A» ўяўляе паўтаральны рэфрэн, «a» ўяўляе верш, пастаўлены на тую ж музыку, што і рэфрэн, а «b» ўяўляе сабою астатнія вершы, пастаўленыя на іншую музыку.

У межах гэтай агульнай структуры колькасць радкоў і схема рыфмы з’яўляюцца зменнымі. Прыпеў і «Abgesang» могуць складацца з трох, чатырох ці пяці радкоў кожная, з такімі схемамі рыфмы, як АБА, АБАБ, АААБ, АББА або ААББА. Іншая форма, апісаная Пэрам Мургэ, — гэта новы вірэле, у пачатку якога ёсць двухрадковы рэфрэн, прычым кожная страфа заканчваецца паўторам альбо першага, альбо другога верша рэфрэну па чарзе, а апошняя страфа заканчваецца абодвума вершамі рэфрэну ў зваротным парадку. Гэтыя формы часам прайграваліся ў больш позняй англійскай паэзіі, напрыклад Джонам Пэйнам («Вясновы смутак», старажытны вірэле) і Генры Осцінам Добсанам («Ліпень», новы вірэле).

## Гл. таксама 
* Virelai — дацкі музычны гурт

## Крыніцы 
## Літаратура 
* *Гаспараў М.Л.* Вірэле // Літаратурны энцыклапедычны слоўнк. М.: Савецкая энцыклапедыя, 1987, с. 65.
* 
* 
* 

Катэгорыя:Французская паэзія
Катэгорыя:Музыка эпохі Адраджэння
Катэгорыя:Сярэдневяковая літаратура ў Францыі
Катэгорыя:Паэтычныя жанры
Катэгорыя:Цвёрдыя формы
Катэгорыя:Музычная форма
Катэгорыя:Культура Сярэднявечча
62-я цырымонія «Грэмі»

**62-я цырымонія «Грэмі»** адбылася ў 2020 годзе. Поп-зорка Білі Айліш атрымала пяць прэміяў. Айліш стала самым маладым уладальнікам «Грэмі» у гісторыі прэміі. У апошні раз калекцыю чатырох самых галоўных катэгорый за адзін год змог сабраць  у 1981 годзе.

## Намінацыі і ўзнагароды
### Найлепшы запіс
* Білі Айліш

### Альбом года 
* Білі Айліш

### Найлепшая песня 
* Білі Айліш

### Найлепшы новы музыкант 
* Білі Айліш

## Спасылкі
Катэгорыя:Цырымоніі ўручэння прэміі «Грэмі»
Катэгорыя:Падзеі 26 студзеня
Катэгорыя:Студзень 2020 года
Катэгорыя:Музычныя прэміі 2020 года
Катэгорыя:2020 год у Каліфорніі
Дэісус (абраз з Андронава)

**Дэісус** — абраз сярдзіны XVIII ст., які паходзіць з в. Андронава Кобрынскага раёна Брэсцкай вобласці. Захоўваецца ў Музеі старажытнабеларускай культуры Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі.

## Апісанне 
На абразе прадстаўлена кампазіцыя «трыморф». У цэнтры, на белай падушцы, на масіўным троне, які падтрымоўваюць два анёлкі, велічна сядзіць Хрыстос у архіерэйскім аблачэнні, аднак з непакрытай галавой. Правай рукой ён бласлаўляе, у левай трымае раскрытае Евангелле з надпісам *«Придите, благословенные Отца Моего, наследуйте уготованное вам …»* (). Паабапал стаяць Дзева Марыя ў цёмна-карычневым хітоне, цёмна-чырвонай сукенцы і сінім мафорыі і Ян Хрысціцель у кароткай да кален мілоці і зялёным гімаціі. Іх правыя рукі прыціснуты да грудзей, левыя апушчаны і скіраваны да Хрыста. Фон абраза дэкараваны разным арнаментам у выглядзе спіральных парасткаў з кветкамі лілеі.

## Літаратура 
* Уладзімір Карэлін, Мікалай Мельнікаў. Абразы «Дэісус» у іканапісу Беларусі

Катэгорыя:Абразы Беларусі
Катэгорыя:Андронава (Кобрынскі раён)
Катэгорыя:Карціны XVIII стагоддзя
Катэгорыя:XVIII стагоддзе ў Беларусі
Катэгорыя:Музей старажытнабеларускай культуры
Гімацій

у гімаціі (рымская копія грэчаскай статуі).]]

**Гіма́цій** ( — тканіна, плашч) — верхняе адзенне, плашч у старажытных грэкаў. Вядомы з VI ст. да н.э. (да гэтага верхні плашч называўся *фарас* ці *хлена*). Кавалак тканіны (шэрсці ці лёну) памерам каля 1×3 м (атычны гімацій быў большы за дарыйскі), часта афарбаваны, да пачатку V ст. насіўся накінутым на плечы, затым драпіраваўся вакол цела, праходзячы пад правай рукой і закрываючы левае плячо; жанчыны пакрывалі гімаціем галаву. У даўжыню дасягаў першапачаткова каленаў, з сярэдзіны V ст. — шчыкалатак. Разнавіднасцю прасторнага дарослага гімація з’яўлялася халаміда — лёгкі кароткі плашч. Гімацій быў як мужчынскай, так і жаночай вопраткай. Жанчыны маглі насіць яго як покрыва.

Вялікае значэнне надавалася прыгожа размешчаным складкам, для чаго да канцоў прышываліся дмысловыя гіркі ў выглядзе кутасаў, у эліністычнага час мог мець па краю махры. Насіўся звычайна паўзверх хітона пры выхадзе на вуліцу; нашэнне гімація без хітона было прыкметай аскетычнага ладу жыцця ў спартанцаў і было звычайным пры адлюстраванні філосафаў.

У рымскі час тэрмін «гімацій» быў сінонімам тогі.

Гімацій — традыцыйная частка аблачэння святых рознага чыну святасці ў візантыйскай іканаграфіі.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Элементы праваслаўнай іканаграфіі
Катэгорыя:Адзенне Старажытнай Грэцыі
Катэгорыя:Нешытае адзенне
Катэгорыя:Візантыйскае адзенне
Дэісус (абраз з Альгомеля, сярэдзіна XVIII стагоддзя)

**Дэісус** — абраз сярдзіны XVIII ст., які паходзіць з в. Альгомель Столінскага раёна Брэсцкай вобласці. Захоўваецца ў Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь.

## Апісанне 
На абразе прадстаўлена кампазіцыя «трыморф». Абраз выкананы ў стылі так званай «столінскай» школы і вылучаецца графічнасцю пісьма і высокай дэкаратыўнасцю. Увагу прыцягваюць светлы сакас Хрыста, густа арнаментаваны дробнымі чатырохпялёсткавымі кветкамі, і светла-карычневы амафор з трыма крыжамі. Вакол яго непакрытай галавы німб з літарамі * Ὀ, ὤ, Ν *, што пазначаюць «нябеснае» імя Хрыста. Рукі Маці Божай і Яна Хрысціцеля малітоўна скрыжаваны на грудзях. Фон абраза дэкараваны разным раслінным арнаментам. Рама абраза — з двума пілястрамі і накладным арачным завершшам, упрыгожаным раслінна-кветкавым роспісам.

## Гл. таксама 
* Дэісус — абраз XVIII стагоддзя з Альгомеля

## Літаратура 
* Уладзімір Карэлін, Мікалай Мельнікаў. Абразы «Дэісус» у іканапісу Беларусі

Катэгорыя:Абразы Беларусі
Катэгорыя:Альгомель
Катэгорыя:Карціны XVIII стагоддзя
Катэгорыя:XVIII стагоддзе ў Беларусі
Катэгорыя:Карціны са збораў Нацыянальнага мастацкага музея Рэспублікі Беларусь
Дэісус (абраз з Драгічынскага раёна)

**Дэісус** — абраз XVIII стагоддзя, які паходзіць з Драгічынскага раёна Брэсцкай вобласці.

## Апісанне 
На абразе прадстаўлена кампазіцыя «трыморф». Абраз вылучаецца адметнасцю выканання. Велічны трон, на якім сядзіць Хрыстос, выкананы ў тэхніцы разьбы па ляўкасу і арганічна спалучаецца з густым раслінна-кветкавым разным арнаментам фона. Ножкі трона абапіраюцца на анёлкаў-пуці, што лунаюць паміж аблокаў. Чырвоны сакас Хрыста цалкам дэкараваны залатым раслінна-кветкавым арнаментам, на яго галаве — карона-мітра. Маці Божая апранута ў блакітна-зялены хітон з залатой акантоўкай па гарлавіне і рукавах і чырвоны плашч з залатой арнаментаванай каймой. На галаве — залаты вянец. Ян Хрысціцель — у чырвоным хітоне і блакітным гімаціі з залатой каймой. Іх рукі малітоўна скрыжаваны на грудзях, каля ног з аблокаў выглядваюць галоўкі анёлкаў-пуці.

## Літаратура 
* Уладзімір Карэлін, Мікалай Мельнікаў. Абразы «Дэісус» у іканапісу Беларусі

Катэгорыя:Абразы Беларусі
Катэгорыя:Драгічынскі раён
Катэгорыя:Карціны XVIII стагоддзя
Катэгорыя:XVIII стагоддзе ў Беларусі
63-я цырымонія «Грэмі»

**63-я цырымонія «Грэмі»** адбылася з-за пандэміі COVID-19 без гледачоў у гібрыдным фармаце на розных пляцоўках у Лос-Анджэлесе, Нью-Ёрку і Нашвіле. Артысты выступалі на пяці сцэнах, размешчаных побач адна з адной.

## Намінацыі і ўзнагароды
### Найлепшы запіс
* «» — Білі Айліш
### Найлепшы альбом года
*«Folklore» — Тэйлар Свіфт
### Найлепшая песня года 
* «» — 
### Найлепшы новы музыкант 
* 
### Найлепшае сольнае поп-выкананне
*«» — 
### Найлепшае поп-выкананне дуэтам або групай 
* «» — Lady Gaga і Арыяна Грандэ

### Найлепшы вакальны поп-альбом 
* «» — Дуа Ліпа

### Найлепшае R&B выкананне 
* «» — Беёнсэ
### Найлепшая рэп-песня
*«» — Беёнсэ і 
### Найлепшы сучасны хрысціянскі альбом
*«» — Канье Уэст
### Найлепшы альбом размоўнага жанру
*«» — 
### Найлепшы саўндтрэк
*«» — Хільдур Гуднадоўцір
### Найпшая песня, напісаная для візуальных медыя 
*«» — Білі Айліш і 
### Найлепшы рэмікс
*«» — 
### Найлепшы інжынірынг альбома класічнай музыкі
*«Shostakovich: Symphony No. 13, Babi Yar» — , Чарлі Прост і Сілас Браўн 
### Найлепшы оперны запіс
*«Gershwin: Porgy And Bess» — дырыжор 
### Найлепшае класічнае інструментальнае сола
*«Adès: Concerto for Piano and Orchestra» — 
### Найлепшае музычнае відэа
*«» — Беёнсэ (сумесна з )

## Спасылкі
Катэгорыя:Цырымоніі ўручэння прэміі «Грэмі»
Катэгорыя:Падзеі 14 сакавіка
Катэгорыя:Сакавік 2021 года
Катэгорыя:Музычныя прэміі 2021 года
Полымя (літаратурнае аб’яднанне)

**По́лымя** — аб’яднанне беларускіх пісьменнікаў. Існавала ў Менску са снежня 1927 да 27 траўня 1932 года.

Ініцыятары стварэння і сябры аб’яднання: Янка Купала, Якуб Колас, Цішка Гартны, Міхайла Грамыка, Алесь Гурло, Уладзіслаў Галубок, Янка Нёманскі, Міхаіл Піятуховіч, Аляксандр Сянкевіч, а таксама нядаўнія сябры аб’яднання «Маладняк» Міхась Чарот, Міхась Зарэцкі, Анатоль Вольны, Алесь Дудар, Андрэй Александровіч, Васіль Сташэўскі. 

Сябры праўлення: Якуб Колас, Цішка Гартны, Міхась Чарот; кандыдаты: Міхась Зарэцкі, Янка Нёманскі, Васіль Сташэўскі.

Асноўнымі задачамі былі развіццё беларускай мастацкай літаратуры праз узмацненне творчае працы сваіх сяброў, афармленне і замацаванне ў беларускай літаратуры пралетарскае ідэалогіі з удасканаленнем нацыянальнае формы. Значная ўвага аддавалася развіццю крытыкі, павышэнню прафесійнага ўзроўню і агульнаадукацыйных ведаў сяброў аб’яднання, беражліваму стаўленню да культурнае спадчыны. Наладжвала літаратурныя вечары, сустрэчы з рабочымі, ладзіла паездкі пісьменніцкіх дэлегацый у Ленінград, Харкаў, Кіеў і інш. Выступала за памяркоўныя адносіны і творчае супрацоўніцтва з іншымі літаратурнымі аб’яднаннямі савецкай Беларусі, імкнулася ўраўнаважыць крайнія тэндэнцыі ў літаратурным руху канца 1920-х — пачатку 1930-х гадоў. Аднак гэта не заўсёды атрымлівалася, праз неаднароднасць складу аб’яднання і розныя погляды ейных сяброў. Часта крытыка аб’яднання была непаслядоўнай і неаб’ектыўнай у ацэнцы з’яў.

## Літаратура 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Літаратурныя аб’яднанні Беларусі
59-я цырымонія «Грэмі»

**59-я цырымонія «Грэмі»** адбылася ў Лос-Анджэлесе. Брытанская выканаўца Адэль перамагла ва ўсіх асноўных намінацыях прэстыжнай музычнай прэміі. Таксама прэміі атрымалі Беёнсэ, Дэвід Боўі (пасмяротна), , «Twenty One Pilots».

## Намінацыі і ўзнагароды 
### Запіс года 
* **Адэль**

### Песня года 
* **«Hello»— Адэль**
* «» — Беёнсэ
* «» — Джасцін Бібер
* «» — «»
* «» — 

### Найлепшы поп-альбом 
* **«» — Адэль**
* «» — Беёнсэ
* «» — 
* «» — Джасцін Бібер
* «» — 

### Найлепшае сольнае поп-выкананне 
* **Адэль**

### Найлепшае харавое выкананне 
* **Мікалай Дзідзенка**

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Грэмі
Катэгорыя:Падзеі 12 лютага
Катэгорыя:Люты 2017 года
Катэгорыя:Музычныя прэміі 2017 года
Катэгорыя:2017 год у Каліфорніі
Сержпутоўскі

**Сержпутоўскі** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Казіміравіч Сержпутоўскі (1864—1940) — этнограф, фалькларыст, мовазнавец, літаратар.
* Іосіф Адамавіч Сержпутоўскі (1824 — пасля 1891) — ваенны дзеяч, генерал ад кавалерыі.
Дэісус (абраз з Мінскай вобласці)

**Дэісус** — абраз 1791 года, які паходзіць з Мінскай вобласці. Захоўваецца ў Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь.

## Апісанне 
На абразе прадстаўлена кампазіцыя «трыморф». Мае ўрачыста-святочны выгляд. У цэнтры, на троне, велічна ўзвышаецца Хрыстос у поўным архіерэйскім аблачэнні — у вохрыстым сакасе з буйнымі белымі і блакітнымі кветкамі, светла-зялёным амафоры, з цёмна-зялёнай паліцай, крыжам і панагіяй на грудзях. На галаве — чырвоная мітра, на нагах такога ж колеру чаравікі. Маці Божая ў ружовым хітоне, упрыгожанай белымі ружамі далматыцы, зяленым плашчы і белым плаце, на галаве — чырвоная мітра. Ян Хрысціцель у мілоці і зялёным на чырвонай падкладцы плашцы, у левай руцэ ён трымае свой атрыбут — доўгі трысняговы крыж. Разны фон абраза густа запоўнены ракальнымі завіткамі. Верх абраза меў накладное паўкруглае завершша. У ніжняй частцы змешчаны надпіс з датай стварэння (1791) і імёнамі заказчыкаў — Матфея Кучыны, Паўлюка Кучыны, Сямёна Малішэвіча, Лявона Кулікоўскага, Рыгора Кучыны.

## Літаратура 
* Уладзімір Карэлін, Мікалай Мельнікаў. Абразы «Дэісус» у іканапісу Беларусі

Катэгорыя:Абразы Беларусі
Катэгорыя:Мінская вобласць
Катэгорыя:Карціны 1791 года
Катэгорыя:1791  год у  Беларусі
Катэгорыя:Карціны са збораў Нацыянальнага мастацкага музея Рэспублікі Беларусь
Джордж Сміт (хімік)

**Джордж Пірсан Сміт** (; ) — амерыканскі лекар, біёлаг і лаўрэат Нобелеўскай прэміі па хіміі. З’яўляецца заслужаным прафесарам біялагічных навук ва Універсітэце Місуры ў Калумбіі, штат Місуры, ЗША.

## Кар’ера 
Атрымаў ступень бакалаўра мастацтва па біялогіі ў Хаверфордскім каледжы, быў настаўнікам сярэдняй школы і лабарантам на працягу года, атрымаў ступені доктара медыцыны і доктара філасофіі ў галіне бактэрыялогіі і імуналогіі ў Гарвардскім універсітэце. Вучыўся ў аспірантуры ва Універсітэце Вісконсіна (з будучым лаўрэатам Нобелеўскай прэміі Оліверам Сміцісам), перш чым пераехаць у Калумбію, штат Місуры, і далучыцца да выкладчыкаў Універсітэта Місуры ў 1975 годзе. Ён правёў 1983—1984 навучальны год ва Універсітэце Дзюка разам з Робертам Вэбстэрам, дзе ён пачаў працу, якая прывяла да прысуджэння яму Нобелеўскай прэміі.

Найбольш вядомы за распрацоўку фагавага дысплея, тэхніка, пры якой пэўная паслядоўнасць бялку штучна ўстаўляецца ў ген бялку абалонкі бактэрыяфага, у выніку чаго бялок выяўляецца на вонкавым баку бактэрыяфага. Сміт упершыню апісаў гэтую тэхніку ў 1985 годзе, калі адлюстраваў пептыды на ніткападобных фагах шляхам зліцця пептыда з генам III ніткападобных фагаў. На тэму рэлігіі цытуюцца словы Сміта: «Я не рэлігійны і не яўрэй па паходжанні. Але мая жонка яўрэйка, а нашы сыны прайшлі бар-міцву, і я вельмі цікаўлюся яўрэйскай культурай і палітыкай».

## Узнагароды 
* 2001 — Абраны член Амерыканскай асацыяцыі садзейнічання развіццю навукі
* 2007 — Прэмія Амерыканскага таварыства мікрабіялогіі Promega Biotechnology Research Award
* 2018 — Нобелеўская прэмія па хіміі разам з Грэгам Уінтэрам і Фрэнсіс Арнольд
* 2020 — Абраны членам Нацыянальная акадэмія навук ЗША

## Спасылкі 
* Бія капсулы ў Chemical Reviews

Катэгорыя:Члены Амерыканскай асацыяцыі садзейнічання развіццю навукі
Катэгорыя:Выпускнікі Гарварда
Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі па хіміі
Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі з ЗША
Windows Me

**Windows Me** (**Me** у значэнні займенніка *я* альбо абрэвіятуры **Millennium Edition** – *выданне тысячагоддзя*) — аперацыйная сістэма, апошняя з сямейства Windows 9x. Яна была выпушчана 19 чэрвеня 2000 для прадусталёўкі вытворцамі, а 14 верасня 2000 стала даступна для пакупкі ў крамах. Windows Me планавалася ў якасці асноўнай АС для дамашніх карыстальнікаў на замену Windows 98 і была пазней заменена Windows XP з сямейства NT, якая аб'яднала сістэмы для дамашняга (9x) і прафесійнага (NT) рынкаў. Пашыраная падтрымка была цалкам спынена  11 ліпеня 2006.

Windows Me даволі нязначна адрозніваецца ад сваіх папярэдніц - 95 і 98 - новымі версіямі MS-DOS 8.0 (якая стала апошняй), Internet Explorer 5.5 і Windows Media Player 7.0. Упершыню ў сістэму быў уключаны аматарскі відэарэдактар Windows Movie Maker, а інтэрфейс узбагаціўся за кошт некаторых магчымасцяў Windows 2000. Доступ да рэальнага рэжыму DOS быў абмежаваны, каб паскорыць загрузку сістэмы, што прывяло да немагчымасці запуску старых праграм, якія ім карысталіся.

Нягледзячы на станоўчыя ацэнкі крытыкаў пасля выпуску, сістэма здабыла рэпутацыю нестабільнай і пачала разглядацца як адзін з горшых прадуктаў Microsoft за ўсю гісторыю кампаніі. Рэліз у наступным 2001 годдзе папулярнай і стабільнай Windows XP, якая распрацоўвалася паралельна з Me і ўключала ў сябе большую частку яе новых функцый, таксама прывёў да згортвання падтрымкі сістэмы.

Катэгорыя:Microsoft Windows
Дзмітрый Алегавіч Баркан

**Ілья Мікалаевіч Шаламіцкі** (нар. , Мінск, Беларусь) — беларускі кёрлінгіст і аўтагоншчык. Майстар спорту Беларусі.

## Кар’ера 
Займаецца кёрлінгам з 2014 года, гуляе на пазіцыі чацвёртага. Член нацыянальнай змяшанай зборных камандаў Беларусі.

## Дасягненні 
**Чэмпіянат Беларусі па кёрлінгу сярод змяшаных каманд**
*  **Чэмпіён (3)**: 2016, 2019, 2020
*  **Сярэбраны прызёр (1)**: 2017
*  **Бронзавы прызёр (1)**: 2021

**Чэмпіянат Беларусі па кёрлінгу сярод змяшаных пар**
*  **Чэмпіён (1)**: 2018
*  **Сярэбраны прызёр (1)**: 2021
*  **Бронзавы прызёр (1)**: 2016

**Адкрыты Кубак Беларусі па кёрлінгу**
*  **Бронзавы прызёр (1)**: 2018

Катэгорыя:Кёрлінгісты Беларусі
Катэгорыя:Майстры спорту Беларусі
Катэгорыя:Чэмпіёны Беларусі па кёрлінгу
Шэсцьдзясят беларускамоўных хітоў сучаснасці

**Шэсцьдзясят беларускамоўных хітоў сучаснасці** — рэйтынг песень, які быў складзены ў 2018 годзе музычным парталам «Тузін Гітоў» да свайго 15-гадовага юбілею разам з інтэрнэт-праектам Letapis.by. У яго ўвайшлі 40 самых важных беларускамоўных песень з хіт-параду «Тузін Гітоў» (2003—2018) і 20 хітоў за папярэднія 15 гадоў (1988—2003).

## Топ 60 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Спісы:Музыка
Катэгорыя:Спісы:Беларусь
Катэгорыя:Рэйтынгі
Катэгорыя:З’явіліся ў 2018 годзе
Нуры Абу Сахмейн

**Нуры Абу Сахмейн** (араб. نوريبو سهمين) — лівійскі палітычны і дзяржаўны дзеяч. Намінальны кіраўнік Лівійскай рэспублікі як старшыня ўсеагульнага нацыянальнага кангрэса (з 25 чэрвеня 2013 года па 5 красавіка 2016). З’яўляўся буйной фігурай на ісламісцкім баку грамадзянскай вайны. Заснавальнік групоўкі «Аператыўны пакой рэвалюцыянераў Лівіі» (Палата прадстаўнікоў Лівіі лічыць гэтую арганізацыю тэрарыстычнай). Паведамляецца, што будучы старшынёй Усеагульнага нацыянальнага кангрэса, Нуры Абу Сахмейн сфальсіфікаваў яго працу.

Нуры Абу Сахмейн — першы этнічны бербер, які кіраваў Лівіяй, з часоў Трыпалітанскай Рэспублікі.

Катэгорыя:Палітыкі Лівіі
47-я цырымонія «Грэмі»

**47-я цырымонія «Грэмі»** адбылася ў Лос-Анджэлесе. Легенда музыкі соўл, амерыканскі музыкант Рэй Чарлз пасмяротна атрымаў восем прэміяў. Па тры ўзнагароды былі ўручаныя рэп-музыканту Канье Уэсту, блюзмену Ашэру, гурту «U2» і Норы Джонс.

Падчас цырымоніі музыканты прэзентавалі дар ахвярам снежаньскай прыроднай катастрофы ў Паўднёва-Усходняй Азіі. Бона Вокс, Сціві Уандэр, Аліша Кіз і Стывен Тайлер і іншыя зоркі выканалі новую версію бітлзавай песні «». Даход ад продажу праз Інтэрнэт гэтай кампазіцыі ахвяраваны на дапамогу пацярпелым ад цунамі.

## Намінацыі і ўзнагароды
### Запіс года 
* «» — Рэй Чарлз і Нора Джонс

### Найлепшы альбом года 
* «» — Рэй Чарлз

### Найлепшая сумесная вакальная поп-кампазыцыя 
* «» — Рэй Чарлз і Нора Джонс
### Найлепшая танцавальная кампазыцыя
* «» — Брытні Спірс

### Найлепшы рок-альбом года 
* «» — «Green Day»
### Найлепшая аўдыёверсія біяграфіі
*«» — Біл Клінтан

## Спасылкі
Катэгорыя:Грэмі
Катэгорыя:Падзеі 13 лютага
Катэгорыя:Студзень 2005 года
Катэгорыя:Музычныя прэміі 2005 года
Oenanthe crocata

**Oenanthe crocata** — травяністая расліна сямейства . Расце ва ўмераным клімаце Еўропы і Азіі, а таксама ў трапічных рэгіёнах Афрыкі.

Расліна малагадовая, часта жыве не больш двух гадоў. Травяністае сцябло дасягае 120 см у вышыню, вузлаватае ўнізе і гладкае ў верхняй частцы. Каранёвая сістэма магутная і разгалінаваная, прыстасаваная для росту на багністых мясцовасцях.

## Таксічнасць 
Як і некаторыя іншыя віды роду  утрымлівае вельмі моцныя нейратаксіны. Даследаванні паказалі, што гліколь энантатаксін аказваецца больш таксічным для мышэй, чым цыкутатаксін — асноўнае атрутнае рэчыва, якое змяшчаецца ў . ЛД50 для мышэй — менш за 1 мг / кг. Таксама ў расліне ўтрымліваюцца параўнальна слаба атрутныя спірт энантэтол і кетон энантэтон, у той час як у цыкуце кетонавага яду не выяўлена.

Першы сімптом атручвання — ірвота, затым могуць рушыць услед галюцынацыі, канвульсіі, пачашчэнне дыхання, трызм, цягліцавыя спазмы, пры цяжкіх атручваннях — рабдаміёліз, праз некалькі гадзін магчымы лятальны зыход.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ядавітыя расліны
Катэгорыя:Парасонавыя
Diplotaxis erucoides

**Diplotaxis erucoides** — від аднагадовых травяністых раслін сямейства , які расце ў Заходнім Міжземнамор’і.

## Апісанне 
Травяністая расліна вышынёй да 20-60 см, з зялёным прамым сцяблом, рэдка апушаным, і перыста-рассечаным лісцем даўжынёй да 15 см. У яе гронкападобныя белыя кветкі з чатырма пялёсткамі 6-8 мм, чатырма чашалісцікамі, шасцю тычынкамі і песцікам з зялёным рыльцам. Плод прадстаўляе сабой струк дыяметрам 25-33 мм, якая змяшчае 40-80 насенін у двух паралельных шэрагах.

Катэгорыя:Флора Еўропы
Катэгорыя:Капуставыя
Мульт асобы

«**Мульт асобы**» () — парадыйнае анімаванае шоу на Першым канале. Стваральнікі мультфільма — кампанія «Пространство идей».

У тэлеперадачы выкарыстоўваюцца вобразы знакамітых людзей у мультыплікацыйным увасабленні. Як правіла, адзін сюжэт з удзелам двух, радзей трох або чатырох персанажаў цягнецца 3—4 хвіліны. У сюжэтах абыгрываюцца вядомыя ўсім падзеі або характэрныя рысы характару знакамітасцей. Рэжысёр шоу Васіль Пічул раней прымаў удзел у стварэнні перадачы «Лялькі».

Тэлеперадача выклікала бурную рэакцыю ў расійскай і замежнай прэсе і благасферы. Асаблівую цікавасць выклікаў 4-ы эпізод, які выйшаў у эфір у межах навагодняга шоу на Першым канале хутка пасля бою курантаў. У ім, упершыню з пачатку кіравання прэзідэнта Уладзіміра Пуціна, па дзяржаўным тэлебачанні была паказана анімацыйная карыкатура на яго самога і прэзідэнта Дзмітрыя Мядзведзева. Па меркаванні сцэнарыста праграмы «Лялькі» Віктара Шандаровіча, «Гэта не пародыя на Лялькі, гэта сімуляцыя сатыры».

## Спіс спарадыраваных знакамітасцей 
## Спасылкі 
* Мульт асобы на сайце Першага канала 
* Making a Little Fun of Russia’s Powerful 
* Фан-сайт праграмы «Мульт личности» 

Катэгорыя:Тэлевізійныя гумарыстычныя праграмы
Катэгорыя:Тэлеперадачы Першага канала
Катэгорыя:Тэлеперадачы Расіі
Катэгорыя:Сатырычныя тэлеперадачы
Чэмпіянат Беларусі па кёрлінгу сярод змяшаных каманд 2016

**Чэмпіянат Беларусі па кёрлінгу сярод змяшаных каманд 2016** — 1-ы чэмпіянат па кёрлінгу сярод змяшаных каманд. Праводзіўся з 11 па 13 сакавіка 2016 года ў горадзе Мінск на арэне «Мінск-Арэна».
 

## Выніковае размеркаванне месцаў 
## Спасылкі 
* Беларуская асацыяцыя кёрлінга 
* Чемпионат Беларусі по кёрлингу среди смешанных команд 2016 

2016
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2016 годзе
Яруціна

**Яруціна** () — вёска ў Холм-Жыркоўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Агібалаўскага сельскага паселішча.

## Гісторыя 
Да 1917 года тэрыторыя ў складзе Бельскага павета Смаленскай губерні Расійскай імперыі. У 1918 годзе Смаленшчына абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі, а ў студзені 1919 года — Беларускай ССР, аднак неўзабаве ўвайшла ў склад РСФСР.

У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Холм-Жыркоўскага раёна
2022 год у гісторыі літаратуры

**2022** год быў адзначаны шэрагам літаратурных падзей.

## Падзеі 
* 2—29 кастрычніка: выстаўка *«Цвітуць на ўзлеску верасы…»*, прысвечаная 130–годдзю з дня нараджэння беларускай пісьменніцы Зоські Верас у Літаратурным музеі Максіма Багдановіча.

## Кнігі 
[thumb|справа|«[Рыцар Янка і каралеўна Мілана. Каралеўству патрэбны героі».]]
* Алег Грушэцкі. «Рыцар Янка і каралеўна Мілана. Каралеўству патрэбны героі».

## Прэміі 
* 14 лютага — лаўрэатам літаратурнай прэміі імя Міхася Стральцова названа беларуская паэтэса Антаніна Хатэнка.
* 6 кастрычніка — лаўрэатам Нобелеўскай прэміі па літаратуры стала Анні Эрно.
* 18 лістапада — пераможцам літаратурнай прэміі імя Ежы Гедройца стала кніга Сяргея Абламейкі «Невядомы Менск. Гісторыя знікнення. Кніга першая».

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* 3 студзеня — Адам Мальдзіс (нар. 1932), беларусіст, літаратуразнавец, гісторык, пісьменнік, журналіст.
* 18 лютага — Ала Сямёнава (нар. 1938), беларускі крытык, пісьменніца.
* 4 сакавіка — Аляксандр Тамковіч (нар. 1963), беларускі літаратар, журналіст.
* 10 сакавіка — Яўген Бяласін (нар. 1954), беларускі германіст, перакладчык, журналіст.
* 11 сакавіка — Аляксей Пяткевіч (нар. 1931), беларускі навуковец у галіне літаратуразнаўства і краязнаўства, педагог.
* 14 сакавіка — Мікола Гіль (нар. 1936),  беларускі пісьменнік, журналіст, перакладчык.
* 27 сакавіка — Алесь Барскі (нар. 1930), беларускі паэт, літаратуразнавец, публіцыст, перакладчык, фалькларыст, педагог, грамадска-культурны дзеяч.
* 4 красавіка — Серафім Андраюк (нар. 1933), беларускі літаратуразнавец, крытык.
* 21 красавіка — Анатоль Вярцінскі (нар. 1931),  беларускі паэт, драматург, публіцыст, літаратурны крытык, перакладчык.
* 26 траўня — Янка Запруднік (нар. 1926), беларускі грамадска-палітычны дзеяч, гісторык, палітолаг.
* 6 чэрвеня — Мікола Аляхновіч (нар. 1953), беларускі лінгвіст, выкладчык, перакладчык, навуковец, паэт 
* 8 чэрвеня — Серж Мінскевіч (нар. 1969), беларускі літаратуразнавец, паэт і перакладчык.
* 18 чэрвеня — Яраслаў Клімуць (нар. 1940), беларускі літаратуразнавец.
* 25 чэрвеня — Эрнест Ялугін (нар. 1936), беларускі празаік, публіцыст.
* 15 кастрычніка — Алесь Жук (нар. 1947), беларускі пісьменнік, публіцыст, перакладчык.
* 7 лістапада — Міхась Тычына (нар. 1943), беларускі літаратуразнавец і крытык, пісьменнік.
* 14 лістапада — Ян Чыквін (нар. 1940), беларускі паэт, перакладчык, гісторык рускай і беларускай літаратур.
* 3 снежня — Вітаўт Кіпель (нар. 1927), беларускі грамадскі дзеяч, гісторык, бібліёграф.
* 25 снежня — Віталь Еўмянькоў (нар. 1976), беларускі літаратуразнавец, пісьменнік, журналіст.

## Спасылкі

Катэгорыя:Літаратура паводле гадоў
2022 год у гісторыі музыкі

**2022** год быў адзначаны шэрагам музычных падзей.

## Падзеі 
*3—5 чэрвеня — XIII Рэспубліканскі фестываль нацыянальных культур

## Альбомы 
*«Вуціца» ― дэбютны студыйны альбом гурта «Папараць»
*«Напалову тут» — шосты студыйны альбом «Akute».
*«Шанс/off» ― сёмы студыйны альбом гурта «Разбітае сэрца пацана»
*«Byli, Jość, Budziem» — музычны альбом гурта «Relikt».
*«Don’t dance!» ― дэбютны студыйны альбом саксафаніста Аляксандра Краўчука.
*«Sonk» ― дэбютны студыйны альбом гурта «Syndrom Samazvanca».

## Узнагароды 
## Гурты 
### Створаны 
### Распаліся 
## Нарадзіліся 
## Памерлі 
*25 сакавіка ― Тэйлар Хокінс, амерыканскі музыкант, барабаншчык рок-гурта «Foo Fighters» ( 1972).
*26 мая — Эндру Флэтчэр, брытанскі музыкант, клавішнік гурта «Depeche Mode» ( 1961).
*21 чэрвеня — П’ер Нарцыс,  расійскі спявак ( 1977).
*23 чэрвеня — Юрый Шатуноў, савецкі і расійскі спявак, саліст гурта «Ласкавы май» ( 1973).
*27 верасня ― Барыс Маісееў, расійскі поп-спявак, артыст эстрады, танцоўшчык, харэограф ( 1954).
*8 лістапада — , шатландскі спявак і аўтар песень, заснавальнік і лідар рок-гурта «Nazareth» ( 1946).

## Спасылкі

Катэгорыя:Гады ў музыцы
Аліна Юр’еўна Паўлючык

**Аліна Юр’еўна Паўлючык** (нар. , г. Мінск, Беларусь) — беларуская кёрлінгістка. Майстар спорту Беларусі.

## Кар’ера 
Займаецца кёрлінгам з 2010 года, гуляе на пазіцыі чацвёртага.

Член нацыянальных жаночай і змяшанай зборных камандаў Беларусі.

## Дасягненні 
**Чэмпіянат Беларусі па кёрлінгу сярод змяшаных каманд**
*  **Чэмпіён (2)**: 2016, 2019
*  **Сярэбраны прызёр (1)**: 2017

**Чэмпіянат Беларусі па кёрлінгу сярод змяшаных пар**
*  **Чэмпіён (1)**: 2018
*  **Бронзавы прызёр (1)**: 2016

**Адкрыты Кубак Беларусі па кёрлінгу**
*  **Сярэбраны прызёр (2)**: 2015, 2018
*  **Бронзавы прызёр (1)**: 2016

Катэгорыя:Кёрлінгісткі Беларусі
Катэгорыя:Майстры спорту Беларусі
Катэгорыя:Чэмпіёны Беларусі па кёрлінгу
Віцебскі занальны інстытут сельскай гаспадаркі НАН Беларусі

**Віцебскі занальны інстытут сельскай гаспадаркі НАН Беларусі** — установа ў структуры Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі.

## Дзейнасць 
Інстытут займаецца распрацоўкай і ўдасканальваннем занальных адаптыўных, рэсурсазберагальных, экалагічна бяспечных тэхналогій вырошчвання сельскагаспадарчых культур ва ўмовах паўночна-ўсходняй часткі Беларусі.

## Структура 
* Аддзел крыжакветных культур
* Аддзел кормавытворчасці
* Аддзел бульбаводства
* Аддзел збожжавых, зернебабовых і крупяных культур

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка ўстановы

Катэгорыя:Інстытуты Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі
Катэгорыя:Тулава (Віцебскі раён)
Катэгорыя:1956 год у Беларусі
Суражскі сельсавет (Віцебскі раён)

**Су́ражскі сельсавет** —  адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Віцебскага раёна Віцебскай вобласці Беларусі. Цэнтр — гарадскі пасёлак Сураж.

## Гісторыя 
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Суражскага раёна Віцебскай акругі БССР. Цэнтр — мястэчка Сураж. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Суражскім раёне БССР, з 20 лютага 1938 года — Віцебскай вобласці БССР. 27 верасня 1938 года Сураж атрымаў статус гарадскога пасёлка. 16 ліпеня 1954 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Тарасенкі, сельсавет перайменаваны ў Тарасенскі сельсавет.

20 чэрвеня 2013 года Суражскі пассавет рэарганізаваны ў сельсавет.

## Насельніцтва 
Насельніцтва пассавета паводле перапісу 2009 года (21 населены пункт, без Суража) — 717 чалавек, з іх 85,9 % — беларусы, 12,8 % — рускія, 0,7 % — украінцы. Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2019 года — 1257 чалавек.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Суражскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1954 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 2013 годзе