open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Торкі (Англія)

**Торкі́** () — горад на паўднёвым узбярэжжы Англіі ў графстве Дэваншыр.

Працягнуўся ўздоўж берага заліва Торбей, практычна зросся з суседнім горадам Пейнтан. У XIX стагоддзі быў модным марскім курортам, які заслужыў за свой клімат мянушку Англійская Рыўера.

Торкі — самы вялікі з трох паўднёва-заходніх курортаў Англіі, якія разам адміністрацыйна ўваходзяць ва ўнітарную адзінку Торбей. Дзякуючы Гальфстрыму ў Торкі незвычайна мяккі клімат, 35 км берагавой лініі з пальмамі, хвоямі, кіпарысамі. Насельніцтва  (2001).

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Рычард Фрэнсіс Бёртан (1821—1890) — брытанскі падарожнік, паэт.
* Роджэр Дзікінс (нар. 1949) — англійскі кінааператар.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Англіі
Катэгорыя:Дэваншыр
Катэгорыя:Курорты Англіі
Пейнтан

**Пейнтан** () — горад у Англіі, у графстве Дэваншыр. Насельніцтва —  (перапіс 2001 года). Горад уваходзіць ва ўнітарную адзінку Торбей, створаную ў 1998 годзе. Рэгіён Торбей з’яўляецца папулярным месцам адпачынку, яго называюць Англійскай Рыўерай. Заснаваны як кельцкае паселішча, першая згадка — у 1089 годзе. Першапачаткова — рыбацкая вёска, новая гавань была збудавана ў 1847 годзе.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Англіі
Катэгорыя:Дэваншыр
Бабко

**Бабко** — шматзначны тэрмін.

## Вядомыя асобы 
* Аляксандр Мітрафанавіч Бабко — Герой Сацыялістычнай Працы
* Ігар Анатолевіч Бабко — беларускі футбаліст, паўабаронца

## Гл. таксама 
* Бабка
Насік

**Насік** (, ) — горад на захадзе Індыі ў штаце Махараштра. Насік размешчаны на паўночным захадзе штата, за 171 км ад Мумбаі і за 210 км ад Пуны. Адміністрацыйны цэнтр акругі Насік. Насік з’яўляецца трэцім па колькасці насельніцтва горадам штата (пасля Мумбаі і Пуны). Насік, Мумбаі і Пуна ўтвараюць «залаты трохвугольнік» штата Махараштра.

## Гарады-пабрацімы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Махараштры
Гуарульюс

**Гуарульюс** () — горад і муніцыпалітэт на паўднёвым усходзе Бразіліі, уваходзіць у штат Сан-Паўлу. Складовая частка мезарэгіёна Агламерацыя Сан-Паўлу. Знаходзіцца ў складзе буйной гарадской агламерацыі Агламерацыя Сан-Паўлу. Уваходзіць у эканоміка-статыстычны мікрарэгіён Гуарульюс. Насельніцтва —  (2018). Плошча — 318,014 км². Шчыльнасць насельніцтва — 3 887,2 чал./км².

У горадзе размешчаны Міжнародны аэрапорт Сан-Паўлу/Гуарульюс.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Бразіліі
Катэгорыя:Муніцыпалітэты штата Сан-Паўлу
Роджэр Дзікінс

Сэр **Роджэр Аляксандр Дзікінс** (; нар. , Торкі, Англія) — англійскі кінааператар. Двухразовы лаўрэат прэміі «Оскар» за найлепшую аператарскую працу ў фільмах «Бягун па лязе 2049» і «1917» (таксама трынаццаціразовы намінант на гэтую прэмію) і пяціразовы ўладальнік прэміі BAFTA за аператарскую працу ў фільмах «Чалавек, якога не было», «Старым тут не месца», «Жалезная хватка», «Бягун па лязе 2049» і «1917».

Член Брытанскага і Амерыканскага таварыства кінааператараў. Адзін з самых паважаных аператараў у Галівудзе. Вядомы па шматгадовым супрацоўніцтве з братамі Коэн, а таксама па фільмах «1984», «Сід і Нэнсі», «Уцёкі з Шаўшэнка», «Гульні розуму», «Вёска», «Як баязлівы Роберт Форд забіў Джэсі Джэймса», «Сумнеў», «007: Каардынаты „Скайфол“» і «Забойца».

## Фільмаграфія 
* 1993 — «Патаемны сад»
* 1994 — «Уцёкі з Шаўшэнка»
* 1996 — «Фарга»
* 2001 — «Гульні розуму»
* 2004 — «Вёска»
* 2007 — «Старым тут не месца»
* 2008 — «Чытальнік»
* 2010 — «Як прыручыць дракона»
* 2011 — «Ранга»
* 2014 — «Як прыручыць дракона 2»
* 2017 — «Бягун па лязе 2049»
* 2019 — «1917»
* 2019 — «Як прыручыць дракона: Утоены свет»

## Крыніцы
Дэйзі Рыдлі

**Дэйзі Джаз Ізабель Рыдлі** (; нар. , , Вялікабрытанія) — англійская актрыса, атрымала шырокую вядомасць дзякуючы выкананню ролі Рэй у трылогіі сіквелаў сагі «Зорныя войны».

Рыдлі з’яўлялася ў тэлесерыялах «Містэр Сэлфрыдж», «Маўклівы сведка», «Катастрофа», «Шпана». Знялася ў кароткаметражным фільме Blue season, які выйшаў у межах 48-гадзіннага конкурсу кароткаметражных фільмаў брытанскага кінафестывалю Sci-Fi-London. Сыграла галоўную ролю ў трэцім міні-фільме Lifesaver, інтэрактыўнага фільма пра першую дапамогу ў трох эпізодах, намінаванага на ўзнагароду Брытанскай акадэміі. Яе можна таксама ўбачыць у музычным відэакліпе на песню «Lights On» рэпера Уайлі.

Пасля атрымання некалькіх канкуруючых прапаноў, Рыдлі ў жніўні 2014 года перайшла са свайго першапачатковага агенцтва Jonathan Arun у United Talent Agency. У кастрычніку 2014 года, праз два месяцы працы з UTA, заключыла кантракт з агенцтвам Creative Artists Agency.

У красавіку 2014 года было абвешчана, што Рыдлі выканае ролю Рэй, адной з галоўных гераінь фільма «Зорныя войны: Абуджэнне сілы». Выбар Дэйзі Рыдлі ў цэлым выглядае як абдуманы ход з боку рэжысёра Дж. Дж. Абрамса, які жадае паўтарыць размеркаванне галоўных роляў паміж малавядомымі акцёрамі, гэтак жа, як гэта зрабіў Джордж Лукас у першым фільме «Зорных войнаў» у 1977 годзе.

У 2017 годзе Рыдлі выканала ролю Мэры Дэбенхэм у экранізацыі аднайменнага дэтэктыўнага рамана Агаты Крысці «Забойства ва Усходнім экспрэсе» і ролю Рэй, у фільме-працягу «Зорныя войны: Апошнія джэдаі», выхад якога адбыўся 14 снежня 2017 года.

У студзені 2018 года Рыдлі знялася ў ролі Афеліі, у аднайменным фільме «Афелія», пераасэнсаванні гісторыі Гамлета, разам з Наомі Уотс і Клайвам Оўэнам. Праект здымаўся з красавіка па ліпень 2017 года і дэбютаваў на кінафестывалі Sundance Film Festival 2018 года. У лютым 2018 года Рыдлі агучыла ролю Пухнатага хвосціка ў фільме «Трус Пітэр», экранізацыі аднайменных дзіцячых гісторый Беатрыкс Потэр.

У снежні 2019 года Дэйзі Рыдлі вярнулася да ролі Рэй у «Зорныя войны: Узыходжанне Скайуокера», выхад якога адбыўся 19 снежня 2019 года і з’яўляецца апошнім фільмам у трылогіі сіквелаў «Зорных Войн».
Сцяг Белгарада

**Сцяг Белгарада** — адзін з афіцыйных сімвалаў (разам з гербам) горада Белгарада Белгародскай вобласці Расійскай Федэрацыі. Сцяг з’яўляецца сімвалам яднання і ўзаемадзеяння жыхароў горада.

Цяперашні сцяг зацверджаны 22 ліпеня 1999 года рашэннем Белгародскага гарадскога Савета дэпутатаў № 321 і ўнесены ў Дзяржаўны геральдычны рэгістр Расійскай Федэрацыі з прысваеннем рэгістрацыйнага нумара 978 у 2002 годзе.

## Апісанне 
На сцягу горада Белгарад (блакітным палатне з белай палоскай унізе) намаляваны жоўты леў, які стаіць на задніх лапах, з парылым над ім белым арлом. Гарадской сімволіцы больш за 300 гадоў і з’явілася яна ў часы праўлення Пятра I. Рускі цар падарыў белгародцам герб у гонар перамогі над шведамі ў бітве пад Палтавай (1709). У 1712 годзе гербавы малюнак быў намаляваны на сцягу перамог ворага Белгародскага палка, а ў 1727 г. стаў сімвалам новастворанай губерні.

Белгарад
Катэгорыя:Белгарад
Хормайстар

**Хормайстар** — харавы дырыжор.

У музычным тэатры ў функцыі хормайстра ўваходзіць падрыхтоўка харавога калектыву да выканання твора: развучванне харавых партый, выпрацоўка ансамбля, строю, работа над літаратурным тэкстам і зместам музыкі ў арганічным адзінстве з дзеяннем спектакля. Галоўны хормайстар адбірае вакальныя галасы, фарміруе склад харавых партый, часам дырыжыруе ў канцэртах.

Сярод беларускіх тэатральных хормайстраў вядомы Н. Андросава, А. Бельскі, М. Прысёлкаў, Г. Пятроў, А. Кагадзееў, Н. Ламановіч, Г. Луцэвіч і інш.

На Беларусі хормайстраў рыхтуюць на дырыжорска-харавых аддзяленнях і кафедрах Беларускай акадэміі музыкі, універсітэта культуры, музычных, музычна-педагагічных, педагагічных ВНУ і каледжаў.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Хормайстары
Сяргей Антонавіч Каспяровіч

**Сяргей Антонавіч Каспяровіч** ( , Вілейка, Мінская вобласць, БССР) — эканаміст, спецыяліст у галіне матэматычных і інструментальных метадаў эканомікі. Кандыдат эканамічных навук (2003), дацэнт (2008). Рэктар Брэсцкага дзяржаўнага тэхнічнага ўніверсітэта (2023—2025). Рэктар Беларускага дзяржаўнага тэхналагічнага ўніверсітэта (з 2025)

## Біяграфія 
У 1998 годзе скончыў Беларускі дзяржаўны тэхналагічны ўніверсітэт з адзнакай. У 2003 годзе абараніў дысертацыю на суісканне вучонай ступені кандыдата эканамічных навук па спецыяльнасці «Матэматычныя і інструментальныя метады эканомікі». Працаваў у Беларускім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце з моманту яго сканчэння, працаваў намеснікам дэкана інжынерна-эканамічнага факультэта па вучэбнай і навуковай рабоце з 2004 па 2010 год, выконваў абавязкі загадчыка кафедры эканомікі і кіравання на прадпрыемствах з 2009 па 2010 год. Займаў пасаду дэкана факультэта з 2010 па 2011 год. У 2011—2016 гадах займаў пасаду прарэктара па вучэбнай рабоце.

З 2016 па 2023 год працаваў у Міністэрстве адукацыі Рэспублікі Беларусь начальнікам упраўлення вышэйшай адукацыі і начальнікам галоўнага ўпраўлення прафесійнай адукацыі.

У 2018 годзе скончыў Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь.

17 студзеня 2023 года прызначаны рэктарам Брэсцкага дзяржаўнага тэхнічнага ўніверсітэта.

20 лістапада 2025 года прызначаны рэктарам Беларускага дзяржаўнага тэхналагічнага ўніверсітэта.

## Узнагароды 
* Ганаровая грамата Міністэрства эканомікі Рэспублікі Беларусь (2010)

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя працы прысвечаны эканоміцы і кіраванню народнай гаспадаркай і яе галінамі, эканоміцы прадпрыемства, прагназаванню і планаванню эканамічнай дынамікі, выкарыстанню эканоміка-матэматычных метадаў для распрацоўкі кіраўніцкіх рашэнняў, кіраванню інавацыямі, забеспячэнню эканамічнай бяспекі.

Аўтар і суаўтар больш за 70 навуковых прац, у тым ліку 11 вучэбна-метадычных дапаможнікаў.

## Спасылкі 
* Каспяровіч, Сяргей Антонавіч // Зводны электронны каталог бібліятэк Беларусі
* Касперович Сергей Антонович (Минск, Беларусь)
* КАСПЯРОВІЧ Сяргей Антонавiч// Вікіпедыя БДТУ

Катэгорыя:Рэктары Брэсцкага дзяржаўнага тэхнічнага ўніверсітэта
Катэгорыя:Эканамісты Беларусі
Прэзідэнт Непала

**Прэзідэнт Федэратыўнай Дэмакратычнай Рэспублікі Непал** () — вышэйшая дзяржаўная пасада ў Непале. Прэзідэнтам Непала з 29 кастрычніка 2015 года з’яўляецца Бідх’я Дэві Бхандары.

## Гісторыя 
Пасля шматгадовай грамадзянскай вайны і дэмакратычнага руху, 18 мая 2006 года прэм’ер-міністр Непала Гірыджа Прасад Каірала абвясціў на пасяджэнні парламента аб пазбаўленні караля Г’янендры большай часткі паўнамоцтваў і абвяшчэнні краіны свецкай дзяржавай. 15 студзеня 2007 года з прычыны стварэння часовага ўрада і прыняцця часовай канстытуцыі кароль быў адхілены ад улады і прэм’ер-міністр стаў выконваючым абавязкі кіраўніка дзяржавы і ўрада. 28 мая 2008 года на першым пасяджэнні ўстаноўчага сходу ў Непале была скасаваная манархія і краіна абвешчана Федэратыўнай Дэмакратычнай Рэспублікай. Па выніках першых прэзідэнцкіх выбараў, 23 ліпеня 2008 года Рам Баран Ядаў заступіў на пасаду першага прэзідэнта Непала. Ён павінен быў прабыць на гэтай пасадзе два гады да прыняцця новай канстытуцыі, аднак праца над ёй зацягнулася на сем гадоў. Нарэшце, 20 верасня 2015 года новы асноўны закон краіны быў прыняты ўстаноўчым сходам і падпісаны прэзідэнтам Ядавам. Згодна з канстытуцыяй, Непал ахарактарызаваны як свецкая Рэспубліка, якая складаецца з сямі федэральных зямель, у краіне павінны быць праведзены новыя выбары. 29 кастрычніка 2015 года на пасаду прэзідэнта была абраная Бідх’я Дэві Бхандары, якая стала другім чалавекам і першай жанчынай на гэтай пасадзе.

## Паўнамоцтвы і абавязкі 
Прэзідэнт Непала выконвае цырыманіяльныя абавязкі і займае пасаду галоўнакамандуючага ўзброенымі сіламі, у той час як прэм’ер-міністр з’яўляецца лідарам нацыі. Прэзідэнт абіраецца шляхам непрамых выбараў на тэрмін у пяць гадоў. Кандыдатам у прэзідэнты можа быць любы грамадзянін Непала, які дасягнуў узросту 45 гадоў і мае права абірацца ў Федэральны парламент. Рэзідэнцыяй прэзідэнта з’яўляецца палац «Растрапаці Бхаван» ў Катманду. Зарплата прэзідэнта на 2015 год складае 109,410 непальскіх рупій у месяц.

## Прэзідэнты Непала 
## Спасылка 
* Прэзідэнт Непала. Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Прэзідэнты Непала
Імелін (станцыя метро)

**Імелін** () — станцыя лініі М1 Варшаўскага метрапалітэна.

## Апісанне 
Назва станцыі прысвоена пастановай рады Варшавы 16 снежня 1983 г.

Аднапавярховая двухнефавая станцыя з адным радам слупоў пасярэдзіне платформы. Шырыня платформы 10 м, даўжыня 120 м.

Катэгорыя:Станцыі Варшаўскага метрапалітэна
Віляноўска (станцыя метро)

**Віляноўска** () — станцыя лініі М1 Варшаўскага метрапалітэна.

## Апісанне 
Назва станцыі прысвоена пастановай рады Варшавы 16 снежня 1983 г.

Станцыя двухпавярховая — бакавыя галерэі размешчаны над пуцямі метрапалітэна. На галерэі размешчаны гандлёвыя і сэрвісныя аб’екты, туалеты і банкамат. Шырыня платформы 11 м, даўжыня 142,5 м. 

Станцыя размешчана ў важным транспартным вузле, таму выхады размешчаны не толькі на паўночнай і паўднёвай частках станцыі, але і пасярэдзіне. 

Катэгорыя:Станцыі Варшаўскага метрапалітэна
Беларускі прафсаюз работнікаў сувязі

**Беларускі прафсаюз работнікаў сувязі** — беларускі прафесійны саюз, член Федэрацыі прафсаюзаў Беларусі, аб’ядноўвае работнікаў у галіне сувязі і іншых сумежных галінах, навучэнцаў, студэнтаў і работнікаў устаноў адукацыі адпаведнага профілю.

Першыя арганізацыі работнікаў сферы сувязі пачалі з’яўляцца на тэрыторыі Беларусі напярэдадні першай рускай рэвалюцыі ў 1905 годзе. 15 лістапада 1905 года ў Маскве сабраўся *I Усерасійскі з’езд паштова-тэлеграфных служачых*, на якім прысутнічалі і дэлегаты ад беларускіх губерняў. З 15 лістапада па 27 лістапада 1905 года беларускія сувязісты з Нясвіжскай паштова-тэлеграфнай канторы правялі першую забастоўку сувязістаў на тэрыторыі Беларусі. Іх падтрымалі працоўныя чыгункі.

У савецкія часы работнікі сферы сувязі былі аб’яднаны ў Беларускі рэспубліканскі камітэт (БРК) работнікаў сувязі. На аснове БРК работнікаў сувязі ўжо пасля распаду СССР у незалежнай Беларусі Міністэрствам юстыцыі 14 лютага 1991 года быў зарэгістраваны Беларускі прафсаюз работнікаў сувязі.

Прафсаюз мае 248 першасных арганізацый і аб’ядноўвае 65 тысяч сяброў. Таксама прафсаюз мае калектыўныя дамовы ў такіх арганізацыях як «Белпошта», «Белтэлекам», «Белсувязьбуд», «Белрамбудсувязь» і Беларуская дзяржаўная акадэмія сувязі.

Катэгорыя:Федэрацыя прафсаюзаў Беларусі
Катэгорыя:1991 год у Беларусі
Анаэробныя клеі

**Анаэробныя клеі** або анаэробныя герметыкі - гэта адмысловы клас аднакампанентных клеяў, якія ўяўляюць сабой вадкія кампазіцыі, здольныя на працягу гадоў захоўвацца ў танкасценнай пранікальнай для кіслароду тары без змен сваіх уласцівасцяў, але даволі хутка палімерызуецца без доступу кіслароду (напрыклад унутры разьбовых ці фланцавых злучэнняў) і ў прысутнасці іёнаў металаў . Гэты клас герметыкаў часта мае назву "*фіксатары разьбы*" і выкарыстоўваецца для прадухілення паслаблення разьбавых злучэнняў і для абароны ад карозіі. Часта фіксатары разьбы выкарыстоўваюцца разам з шайбамі Гровера і кантрагайкамі. У склад большасці анаэробных герметыкаў уваходзяць метакрылаты, схільнасць да палімерызацыі ў якіх залежыць ад электрахімічнай актыўнасці металічнай паверхні, на якую наносіцца герметык.

## Літаратура 
* *Бесараб С. В.* Без воздуха, только металл. Анаэробные адгезивы/фиксаторы резьбы // Патрэон — patreon.com, 14 студзеня 2023

Катэгорыя:Клеі
Катэгорыя:Акрылавыя палімеры
Катэгорыя:Герметыкі
Катэгорыя:Фіксатары разьбы
Аляксандр Мікалаевіч Буркін

**Аляксандр Мікалаевіч Буркін** (нар. , Масква, Расія) — беларускі спецыяліст у галіне таваразнаўства прамысловых тавараў і сыравіны лёгкай прамысловасці, тэхналогіі абутковых і гарбарна-галантарэйных вырабаў. Доктар тэхнічных навук (2010), прафесар (2011).

## Біяграфія 
Скончыў Віцебскі тэхналагічны інстытут лёгкай прамысловасці (спецыяльнасць «Тэхналогія вырабаў са скуры», 1970), Маскоўскі тэхналагічны інстытут лёгкай прамысловасці (аспірантура, 1978).

Працаваў у Віцебскім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце (з 1970, канструктарска-тэхналагічны факультэт, кафедра «Стандартызацыя», з 2003 — загадчык кафедры).

Навуковыя інтарэсы: структура і ўласцівасці палімераў, метады і сродкі кантролю якасці матэрыялаў; аптымізацыя тэхналагічных працэсаў вытворчасці вырабаў лёгкай прамысловасці.

## Узнагароды 
Грамата Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь (2005); ганаровыя граматы канцэрна «Беллегпрам» (2005), адміністрацыі Кастрычніцкага раёна г. Віцебска (2007), Віцебскага дзяржаўнага тэхналагічнага ўніверсітэта (1984, 1985, 2007).

## Бібліяграфія 
* Исследование механических свойств искусственных материалов для верха обуви при различных видах растяжения : отчет о НИР : ХД-74-66 / ВТИЛП ; рук. В. Е. Горбачик; исполн.: А. Н. Буркин [и др.]. — Витебск, 1974. — 142 с.
* Пути применения коллагенсодержащих отходов кроличьего сырья : отчет о НИР : ХД-73-61 / ВТИЛП ; рук. В. К. Смелков; исполн.: А. Н. Буркин [и др.]. — Витебск, 1974. — 102 с.

## Спасылкі 
* Буркин Александр Николаевич

Катэгорыя:Выпускнікі Маскоўскага дзяржаўнага ўніверсітэта дызайну і тэхналогіі
Сьвентакшыска (лінія М1)

**Сьвентакшыска** () — перасадачная станцыя паміж лініямі М1 і М2 Варшаўскага метрапалітэна.

## Апісанне 
Назва станцыі прысвоена пастановай рады Варшавы 23 снежня 1982 г.

Катэгорыя:Станцыі Варшаўскага метрапалітэна
Майкл Сера

**Майкл Осцін Сера** (; нар. , Брамптан, Антарыа, Канада) — канадскі акцёр і музыкант. Найбольш вядомы па ролі Джорджа Майкла Блута ў сіткоме «Запаволенае развіццё» (2003—2006, 2013, 2018), а таксама па ролях у фільмах «SuperПерцы» (2007), «Джуна» (2007) і «Скот Пілігрым супраць усіх» (2010).

У 2014 годзе Сера дэбютаваў на Брадвеі, у пастаноўцы п’есы Кенета Ланергана «Гэта наша маладосць». За сваю ролю ў пастаноўцы «Герой лобі» Ланергана ён атрымаў намінацыю на прэмію «Тоні» за найлепшую мужчынскую ролю другога плана ў п’есе ў 2018 годзе.

У дадатак да акцёрскай кар’еры, Сера таксама з’яўляецца музыкантам; ён выпусціў свой дэбютны альбом True That у 2014 годзе. Раней ён выступаў у якасці басіста інды-рок супергурта Mister Heavenly.

## Зноскі
Брамптан (Антарыа)

**Бра́мптан** () — горад у канадскай правінцыі Антарыа. Належыць да агламерацыі Вялікі Таронта. Насельніцтва —  (перапіс насельніцтва Канады 2016 года). Брамптан — 9-ы па колькасці насельніцтва муніцыпалітэт у Канадзе і 3-і ў Вялікім Таронта (пасля Таронта і Місісога). У горадзе размешчана адміністрацыя раёна Піл.

Брамптан быў заснаваны ў 1853 годзе як пасёлак.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Паўла Канстанца, канадскі акцёр
* Тайлер Лэбін, канадскі акцёр
* Майкл Сера, канадскі акцёр і музыкант

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Антарыа
Макі

**Макі**:

## Прозвішча 
* Сэіціро Макі, японскі футбаліст
* Фуміхіка Макі, японскі архітэктар
* Эма Макі, франка-брытанская актрыса
* Энтані Макі, амерыканскі акцёр

## Іншае 
* Макі (карціна)
Эйса Батэрфілд

**Эйса Боп Фар Батэрфілд** (; нар. , Ізлінгтан, Лондан, Англія) — англійскі акцёр. Найбольш вядомы па ўдзеле ў фільмах «Мерлін», «Хлопчык у паласатай піжаме», «Дом дзіўных дзяцей міс Перэгрын», «Захавальнік часу», «Гульня Эндэра», «Космас паміж намі», а таксама па ролі Отыса Мілберна у камедыйна-драматычным серыяле «Палавое выхаванне».
Мрынал Сен

**Мрынал Сен** (, ; , Фарыдпур — , ) — індыйскі кінарэжысёр і сцэнарыст, які здымаў з асноўным фільмы на бенгальскай мове. З'яўляецца адным з прадстаўнікоў «паралельнага кіно» Індыі. За ўклад у развіццё кінематографа ўзнагароджаны трэцяй вышэйшай урадавай узнагародай Падма бхушан і найвышэйшай індыйскай кінематаграфічнай прэміяй імя Дадасахеба Фальке. Сем разоў удастойваўся Нацыянальнай кінапрэміі як найлепшы рэжысёр і сцэнарыст.
Эма Макі

**Эма Макі** (; нар.  года, Ле-Ман) — франка-брытанская актрыса. Атрымала вядомасць дзякуючы выкананню ролі Мэйв Уайлі ў тэлесерыяле «Палавое выхаванне».

Акцёрскі дэбют адбыўся ў 2016 годзе, калі яна атрымала ролю ў фільме жахаў «Барсучая паласа». У 2018 годзе яна сыграла ў фільме «На вышэйшым узроўні». З 2019 года выконвае адну з галоўных роляў у тэлесерыяле «Палавое выхаванне» у кампаніі такіх акцёраў, як Эйса Батэрфілд і Джыліян Андэрсан.

У 2020 годзе выйшаў фільм «Зімовае возера» з яе ўдзелам. У маі 2020 года стала вядома, што Эма адыграе галоўную ролю ў фільме «Эмілі» пра жыццё Эмілі Бронтэ. У 2021 годзе выйшла гістарычная меладрама «Эйфель», у якой Эма сыграла ўмілаваную знакамітага Гюстава Эйфеля ў выкананні Рамена Дзюрыса.

У лютым 2022 года выйшаў дэтэктыў з яе ўдзелам — «Смерць на Ніле», працяг фільма «Забойства ва „Усходнім экспрэсе“» пра бельгійскага дэтэктыва Эркюля Пуаро.
Сітар

**Сітар** — струнны шчыпковы музычны інструмент тыпу лютні, выкарыстоўваецца для выканання індыйскай класічнай музыкі.

Асноўных струн у сітара — 7 (пяць меладычных і 2 бурдонных). Акрамя таго на сітары яшчэ 9-13 рэзаніруючых струн, якія называюцца тараф (аркестр). Рэзаніруючыя струны, адклікаючыся на гукі асноўных, ствараюць унікальнае гучанне, якое адрознівае сітар ад іншых інструментаў. Гукі здабываюць адмысловым медыятарам «мізраб», які надзяваюць на ўказальны палец.

Назва, верагодна, паходзіць ад персідскага «сетар» — прабацькі шматлікіх струнных інструментаў Усходу. З’явіўся сітар у Індыі ў XIII стагоддзі ў перыяд узмацнення мусульманскага ўплыву і выглядаў першапачаткова прыкладна так, як яго блізкі сваяк — таджыкскі сетар, які, аднак, трохструнны. Сітар мае два гарбузовыя рэзанатары: унізе і на верхавіне пустацелага грыфа, дэка ўпрыгожана палісандрам і слановай косткай, лады металічныя дугападобныя.

Да з’яўлення сітара народы Індыі гралі на старажытным струнным шчыпковым інструменце, выявы якога захаваліся на старажытных барэльефах II—III стагоддзяў нашай эры.

Упершыню ў рок-музыцы сітар выкарыстаў Джордж Харысан у песні The Beatles «Norwegian Wood (This Bird Has Flown)», запісанай у альбоме «Rubber Soul» у 1965 годзе.

Катэгорыя:Народныя музычныя інструменты
Катэгорыя:Хардафоны
Катэгорыя:Шчыпковыя музычныя інструменты
Катэгорыя:Музыка Індыі
Сандэш

**Сандэш** () — дэсерт з малака і цукру, родам з Бенгаліі. Некаторыя рэцэпты сандэшу патрабуюць выкарыстання хны або паніру (які робіцца шляхам згортвання малака і аддзялення ад яго сыроваткі) замест самога малака. Некаторыя людзі ў рэгіёне Дака называюць дэсерт пранахара (літаральна «выкрадальнік сэрцаў»), што з’яўляецца больш мяккім тыпам сандэшу, прыгатаванага з мавы і тварагу.

Катэгорыя:Індыйскія дэсерты
Катэгорыя:Культура Бангладэш
Грэта Гервіг

**Грэта Селеста Гервіг** (; нар. ) — амерыканская актрыса, сцэнарыст і рэжысёр, якая дабілася найбольшай вядомасці дзякуючы фільмам жанру мамблкор. Намінантка на прэміі «Оскар» і «Залаты глобус».

У 2011 годзе Гервіг дэбютавала ў камедыі «Больш чым секс», якая стала яе першай работай у незалежным кінематографе. Таго ж года знялася ў фільме «Артур. Ідэальны мільянер», рымейку аднайменнага фільма 1981 года. У 2012 годзе з’явілася ў няўдалым пілоце *The Corrections* для HBO, а таксама ў фільме Вудзі Алена «Рымскія прыгоды». Найбольш паспяховым праектам у кар’еры Гервіг стаў фільм «Мілая Фрэнсіс», за ролю ў якім яна здабыла пахвалу ад крытыкаў і намінацыю на прэмію «Залаты глобус» за найлепшую жаночую ролю — камедыя або мюзікл. У 2014 годзе ўвайшла ў склад журы 64-га Берлінскага кінафестывалю.

У 2017 годзе яе поўнаметражны самастойны рэжысёрскі дэбют «Лэдзі Бёрд» з Сіршай Ронан у галоўнай ролі ўсталяваў рэкорд на сайце Rotten Tomatoes. Падлеткавая драма аб сталенні гераіні ў Сакрамента не атрымала ніводнай адмоўнай рэцэнзіі ані ад крытыкаў, ані ад гледачоў. Гэты фільм прынёс Гервіг намінацыі на прэміі «Залаты глобус» і BAFTA за найлепшы сцэнарый. Таксама за гэты фільм яе наамінавалі на дзве прэміі «Оскар» у катэгорыях «Лепшая рэжысёрская праца» і «Найлепшы арыгінальны сцэнарый». Стала пятай жанчынай, намінаванай на «Оскар» за рэжысуру.

У чэрвені 2018 года стала вядома, што Гервіг будзе рэжысёрам новай экранізацыі рамана Луізы Мэй Олкат «Маленькія жанчыны», сцэнарый да якога яна напісала раней. Фільм выйшаў на экраны ў снежні 2019 года і атрымаў прызнанне крытыкаў. На 92-й цырымоніі ўручэння прэміі «Оскар» фільм атрымаў шэсць намінацый, у тым ліку ў катэгорыі «Найлепшы адаптаваны сцэнарый», але перамагла толькі ў намінацыі за «Найлепшы дызайн касцюмаў».

Гервіг выканала адну з галоўных роляў разам з Адамам Драйверам у фільме Ноа Баўмбаха «Белы шум», знятым па аднайменным рамане Дона Дэліла. Фільм адкрыў 79-ы Венецыянскі кінафестываль і 60-ы Нью-Ёркскі кінафестываль. Гервіг таксама з’яўляецца суаўтаркай сцэнарыя і рэжысёрам фільма Warner Bros. «Барбі» з Марго Робі ў галоўнай ролі, здымкі якога скончыліся ў 2022 годзе, а прэм’ера чакаецца 21 ліпеня 2023 года. У фільме таксама здымаюцца Раян Гослінг (у ролі Кена), Уіл Ферэл, Эма Макі і Майкл Сера.
Джалебі

**Джалебі** — дэсерт, папулярны ў Індыі, на Блізкім Усходзе і ў Паўночнай Афрыцы. Уяўляе сабой ніткі з цеста, прыгатаванага з пшанічнай мукі тонкага памолу, смажаныя ў фрыцюры з гхі і палітыя цукровым сіропам (нярэдка таксама ружовай вадой ці лімонным сокам).

Джалебі можа падавацца гарачым ці халодным. Яго паверхня карамелізавана, што станоўча ўплывае на смак.

Катэгорыя:Індыйскія дэсерты
Катэгорыя:Пакістанская кухня
Катэгорыя:Іранская кухня
Катэгорыя:Арабская кухня
Катэгорыя:Афганская кухня
Бурфі

**Бурфі** — папулярны дэсерт індыйскай (а таксама пакістанскай і бангладэшскай) кухні. У базавым выглядзе ўяўляе сабой цукерку тыпу памадка, зробленую з уваранага згушчанага малака.

Слова «бурфі» паходзіць ад персідскага слова «барф» са значэннем снег — адсылка да колеру дэсерту. Колер, аднак, можа змяняцца пры дадатковых інгрэдыентах — садавіны (напрыклад, манга), арэхаў, ружовай вады. Нярэдка дадаецца мякаць какоса. Зверху бурфі ўпрыгожваюць вобмешкай з такняных арэхаў, а ў асабліва ўрачыстых выпадках — найтонкімі аркушамі срэбра, якія ў Індыі таксама ядуць, хоць яны і не маюць смаку. Кожны тып бурфі ў Індыі мае сваю назву. Прыгатаваныя бурфі звычайна наразаюць квадратамі ці ромбамі, як пахлаву, хоць бываюць і бурфі круглай формы. Іх часта падаюць падчас вяселляў і індуісцкіх рэлігійных свят, такіх, як свята Дзівалі.

Катэгорыя:Індыйскія дэсерты
Катэгорыя:Пакістанская кухня
Ласі (напой)

**Ла́сі** () — асвяжальны індыйскі напой пенджабскага паходжання. Гатуюць на аснове дахі (індыйскі ёгурт) з даданнем вады, солі, цукру, спецый, садавіны і лёду шляхам хуткага ўзбівання. Шырока распаўсюджаны ў Паўночнай Індыі і Пакістане, дзе выкарыстоўваецца як асвяжальны напой у гарачую пару года. П’юць ласі таксама з мякаццю манга ці іншай садавіны, вяршкамі і марожаным.

Катэгорыя:Кісламалочныя прадукты
Катэгорыя:Напоі
Катэгорыя:Індыйская кухня
Катэгорыя:Пакістанская кухня
Раві Шанкар

**Раві Шанкар** (,  — , ) — індыйскі музыкант, кампазітар, шырока вядомы як віртуоз гульні на сітары.
Унёс вялікі ўклад у папулярызацыю ў заходніх краінах індыйскай класічнай музыкі ў цэлым і яе інструментаў і выканаўцаў у прыватнасці. Важную ролю пры гэтым адыгралі як знаёмства з гуртом The Beatles і доўгае сяброўства з іх гітарыстам Джорджам Харысанам (Харысан вучыўся ў Раві гульні на сітары), так і асабістая харызма Раві Шанкара.

Выступаў на легендарных фестывалях у Мантэрэі (1967) і Вудстаку (1969), у 1960-х гадах канцэртаваў разам з Іегудзі Менухіным (у студзені 1967 года быў выпушчаны рэліз «West Meets East», які адлюстроўвае іх сумесную дзейнасць).

Працаваў у кіно з Сацьяджытам Раем, Мрыналам Сенам, Норманам Мак-Ларэнам, Оліверам Стоўнам, Рычардам Атэнбора і інш., яму належыць музыка больш чым да трыццаці ігравых і дакументальных фільмаў.

Музычная кар’ера Раві Шанкара доўжылася больш за шэсць дзесяцігоддзяў, а яго міжнародная кар’ера, паводле «Кнізе рэкордаў Гінеса», з’яўлялася самай працяглай у свеце. Насіў ганаровае званне «пандыт» (з санскр. — «навуковец», тытул даваўся звычайна рэлігійным настаўнікам высокага рангу).

Ад першай жонкі Анапурны Дэві меў сына Шубхендра Шанкара (1942—1992), кампазітара, музыканта і мастака. Бацька спявачкі Норы Джонс (ад Сью Джонс, нар. 1979) і Анушкі Шанкар (ад Суканьі Шанкар, нар. 1981), амерыканскай сітарысткі і кампазітара.

Раві Шанкар быў індуістам і вегетарыянцам. З 1960-х гадоў ён жыў у ЗША, у Каліфорніі.
Ратуш Арсэнал

**Ратуш Арсэнал** () — станцыя лініі М1 Варшаўскага метрапалітэна.

Катэгорыя:Станцыі Варшаўскага метрапалітэна
Чапаці

**Чапаці** (चपाती) — хлеб з пшанічнай мукі, накшталт тонкага лаваша. Распаўсюджаны ў Афганістане, Індыі, Непале, Таджыкістане, Кыргызстане і іншых краінах.

Чапаці гатуюць спачатку на сухой патэльні, а затым пякуць на адкрытым агні. Пры гэтым аладка раздзімаецца ад пары да такой ступені, што становіцца круглай, як мячык. Ядуць чапаці, адрываючы кавалачкі — іх акунаюць у соусы і выкарыстоўваюць гэтыя лустачкі як лыжачку, захопліваючы імі кавалачкі розных страў. У паўночнай частцы Індыі распаўсюджаны чапаці з напаўняльнікам. Самым распаўсюджаным з’яўляецца бульбяное пюрэ з абсмажанай цыбуляй.

Катэгорыя:Індыйская кухня
Катэгорыя:Непальская кухня
Катэгорыя:Афганская кухня
Катэгорыя:Таджыкская кухня
Катэгорыя:Хлебабулачныя вырабы
Факультэт вытворчых тэхналогій ВДТУ

**Факультэт вытворчых тэхналогій** — адзін з факультэтаў Віцебскага дзяржаўнага тэхналагічнага ўніверсітэта.

## Гісторыя 
Факультэт заснаваны 1 лютага 2017 года на базе канструктарска-тэхналагічнага факультэта, арганізаванага ў чэрвені 1987 года ў выніку зліцця двух факультэтаў: «Швацкай вытворчасці» і «Абутковай вытворчасці».

## Спецыяльнасці 
* Метралогія, стандартызацыя і сертыфікацыя
* Вытворчасць адзення, абутку і скургалантарэйных вырабаў
* Вытворчасць тэкстыльных матэрыялаў
* Таваразнаўства і экспертыза тавараў

## Кафедры 
* Канструяванне і тэхналогія адзення і абутку
* Тэхналогія тэкстыльных матэрыялаў
* Тэхнічнае рэгуляванне і таваразнаўства
* Экалогія і хімічныя тэхналогіі

## Дэканы 
* Віталь Канстанцінавіч Смялкоў (1997—? — дэкан канструктарска-тэхналагічнага факультэта)
* Валянціна Цімафееўна Галубкова (2009—2015 — дэкан канструктарска-тэхналагічнага факультэта)
* Рыта Мікалаеўна Томашава (з 2015)

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт факультэта
 

 
Вытворчых тэхналогій
Катэгорыя:Маскоўскі праспект (Віцебск)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1987 годзе
Катэгорыя:1987 год у Віцебску
Ладу

**Ладу** ( або , ) — дэсерт з гарохавай (нутавай) мукі, топленага сметанковага масла, з арэхамі, какосавай габлюшкай і салодкімі спецыямі: карыцай, кардамонам і мушкатовым арэхам. Папулярны ў Індыі, Пакістане, Непале, Бангладэш.

Ладу ўяўляе сабой салодкія шарыкі, памерам з абрыкос. Гатуюць дэсерт з манных круп, гарохавай ці пшанічнай мукі — існуе мноства варыяцый і рэцэптаў гатавання. Ладу часта гатуюць на святы і фестывалі. Назва «ладу» паходзіць ад санскрыцкага слова ладука (або лаціка), што азначае «маленькі шарык». У індуісцкай культуры яны сімвалізуюць багацце і дабрабыт; бога Ганеша малююць з падносам ладу ў руках.

Катэгорыя:Індыйскія дэсерты
Катэгорыя:Мучныя кандытарскія вырабы
Катэгорыя:Стравы з бабовых
Пляц Вільсана (станцыя метро)

**Пляц Вілсона** () — станцыя лініі М1 Варшаўскага метрапалітэна.

## Назва 
Першапачаткова станцыяч мела назву **Пляц Камуны Парыскэй** (), якая была зацверджана рады Варшавы 16 снежня 1983 г. Але ў верасні станцыя перайменавана, каб не было блытаніцы, бо да гэтага часу плошча ля станцыі змяніла назву на гонар Вудра Вільсана.

Катэгорыя:Станцыі Варшаўскага метрапалітэна
Двожац Гданьскі (станцыя метро)

**Двожац Гданьскі** () — станцыя лініі М1 Варшаўскага метрапалітэна.

## Апісанне 
Двухпавярховая станцыя - платформа і галерэя. Астраўная платформа мае шырыню 12 м і даўжыню 120 м. Па абодва бакі платформы размешчаны эскалатары, стацыянарныя лесвіцы і адзін ліфт. З мезаніна вакзала праз шкляныя вокны можна назіраць за рухам цягнікоў па платформе. Станцыя вытрыманая ў адценнях шэрага і серабрыстага колеру, каля ліфта і эскалатараў гараць маленькія зялёныя ліхтары.

На тэрыторыі станцыі знаходзяцца: гандлёвыя кропкі, банкамат, туалеты.

Катэгорыя:Станцыі Варшаўскага метрапалітэна
Наан (страва)

**Наан** — пшанічная аладка, страва індыйскай нацыянальнай кухні. Акрамя таго, страва мае шырокае распаўсюджванне ў Афганістане, Іране, Непале, Пакістане, Таджыкістане, Узбекістане і прылеглых рэгіёнах. У цюркскіх мовах (напрыклад, казахскай, кыргызскай, узбекскай, уйгурскай і г. д.) хлеб называюць *нан* (запазычанне з персідскай).

Аснову аладкі складае дражджавое пшанічнае цеста. У якасці начынкі могуць выкарыстоўвацца розныя дадаткі накшталт фаршу з бараніны, гародніны, сыра ці бульбы. З прыпраў і рэзкіх затавак выкарыстоўваюцца кмен, часнык, кеўра, разынкі.

Наан ядуць разам з супамі, гарбатай ці ў якасці асноўнай стравы.

Катэгорыя:Індыйская кухня
Катэгорыя:Непальская кухня
Катэгорыя:Афганская кухня
Катэгорыя:Хлебабулачныя вырабы
Катэгорыя:Фастфуд
Катэгорыя:Вулічная ежа
Гулаб джамун

**Гулаб джамун** — традыцыйная страва індыйскай кулінарыі. Салодкія шарыкі з сухога малака з дробкай мукі, абсмаленыя ў фрыцюры з алею гхі і пададзеныя ў цукровым сіропе. Папулярны дэсерт у краінах Індыйскага субкантынента: Індыі, Пакістане, Шры-Ланцы, Непале і Бангладэш. Існуе некалькі разнавіднасцей гэтай стравы, якая набыла папулярнасць на Індыйскім субкантыненце ў перыяд Імперыі Вялікіх Маголаў.

Слова «гулаб» па-персідску азначае «кветкавая (ружовая) вада». Джамунам на хіндзі і урду называецца садавіна джамбалан, які мае падобную з дэсертам форму. Дэсерт, верагодна, запазычаны з Персіі, але ў Індыі быў моцна зменены — там пачалі выкарыстоўваць сухое малако замест звычайнага цеста (падобна гісторыі ператварэння персідскага марожанага фалудэ ў індыйскі напой фалуда). Існуе версія, што індыйскі варыянт рэцэпта гулаб джамун распрацаваў кухар знакамітага Шах-Джахана, будаўніка Тадж-Махала.

Гулаб джамун у Індыі прынята падаваць на рэлігійныя святы, прычым як у індуісцкім, так і мусульманскім асяроддзі. У індуістаў гулаб джамун асабліва часта падаюць на свята дзівалі. У Бангладэш аналагічны дэсерт называецца пантуа.

Катэгорыя:Індыйскія дэсерты
Катэгорыя:Пакістанская кухня
Пакістанская кухня

**Пакістанская кухня** (урду پاکستانی پکوان) — сукупнасць кулінарных традыцый народаў Пакістана, якая ўвабрала ў сябе дэталі шматлікіх кухняў Паўднёвай Азіі. Пакістанская кухня вылучаецца пажыўнасцю і яркімі смакаараматычнымі ўласцівасцямі.

Рэгіянальная кухня вельмі разнастайная і адлюстроўвае этнічную і культурную шматаблічнасць Пакістана. Заходнія рэгіёны (Белуджыстан, Гілгіт-Балтыстан) у кулінарыі блізкія да Афганістана і Ірана, усходнія і, у некаторай ступені, паўночна-заходнія — да поўначы Індыі (мясцовая кухня, званая таксама магольскай, вастрэйшая за астатнія пакістанскія разнавіднасці, але меней вострая, чым паўночна-індыйская).

Пры гатаванні страў выкарыстоўваюцца кардамон, карыца, гваздзік, чорны перац, мушкатовы арэх, кмен, лаўровы ліст, каляндра і заправа гарам масала. Кардамон, чорны перац, коз, ячмень і пшаніцу вырошчваюць у даліне Інда. З-за частага выкарыстання чырвонага перцу многія стравы маюць яркія колеры.

Пакістанцы ўжываюць у сярэднім утрая больш мяса, чым жыхары Індыі. Асноўныя разнавіднасці мяса, у парадку памяншэння папулярнасці, — кураціна, казляціна, бараніна і ялавічына. Кожная трапеза суправаджаецца пшанічнымі аладкамі «році» або наан, акрамя таго, пакістанцы гістарычна спажываюць шмат пшаніцы і рысу. Сярод традыцыйнай гародніны — бабы, цыбуля, бульба, артышокі, шпінат, баклажаны, карняплоды і агуркі; сярод садавіны — манга, яблыкі, абрыкосы, вінаград, бананы, апельсіны, грэйпфруты, гранаты, гуава, персікі, слівы і ягады. Пакістанскую кухню часта характарызуюць як тлустую з-за багацця смажаных у алеі або на сметанковым масле страў. Агулам у Пакістане ядуць мала морапрадуктаў, але яны папулярныя ў прыбярэжных раёнах Сінд і Мекран.

Пакістанцы прымаюць ежу тры разы на дзень. Сняданак звычайна багаты, на сняданак могуць падаваць смажаныя і салодкія стравы. Традыцыйны абед уключае мясное кары або «році» з рысам. Прымаць ежу звычайна збіраецца ўся сям’я.

## Стравы 
Пакістанскі фаст-фуд — пападам, шаўрма, самса.

Сярод хлебных страў трэба адзначыць чапаці, наан, році, паратху, пуры.

Папулярныя таксама супы дал і шурпа; рыс з машам кічры, рыс з мясам ці рыбай бір’яні, фрыкадэлькі кюфта, рагу корма, запечаныя кураняты, кебабы, рыс з фасоллю раджма, каша халім. Кожнае застолле абавязкова ўключае страву з гародніны, прыгатаванай з ёгуртам «дахі» і мноства соусаў. Аснова святочнай кашмірскай трапезы — вазван.

Напоі — ліманады, сокі, у прыватнасці, з цукровага трыснягу, шарбет, фалуда, ласі. Вельмі папулярны чорны і зялёны чай, якія гатуюць з малаком, а таксама чай са спецыямі.

Дэсерты — шарыкі з сухога малака гулаб джамун, халва, марожанае кульфі, джалебі, фірні, ладу.
Манастырскі

**Манастырскі** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Георгій Алегавіч Манастырскі (нар. 1997) — беларускі футбаліст.
* Дзяніс Анатольевіч Манастырскі (1980—2023) — украінскі юрыст, палітык, міністр унутраных спраў Украіны (2021—2023).
Самса

**Самса** або **самоса** — самастойная страва, падобная да піражкоў, адвольнай (квадратнай, трохвугольнай або круглявай) формы з начынкай. Папулярная страва ў Паўднёвай, Паўднёва-Усходняй, Цэнтральнай і Паўднёва-Заходняй Азіі, на Аравійскім паўвостраве, у Міжземнамор’і, Паўночнай і Паўднёвай Афрыцы. Існуе мноства варыяцый прыгатавання гэтай стравы.

Начынкай для самсы можа служыць запраўленае цыбуляй і спецыямі дробна нарэзанае мяса, гарох, сачавіца, бульба і іншая гародніна. Цеста для самсы заўсёды прэснае і часта пластовае. Сярэднеазіяцкая самса з мясам традыцыйна выпякаецца ў тандыры, але ёсць і варыянт самсы (звычайна трохвугольнай або квадратнай формы), які гатуюць у электрычных і газавых духоўках. Заправай да самсы можа служыць сталовы воцат ці таматавая падліўка з часныком і зелянінай.

У населеных пунктах Таджыкістана, Узбекістана, Казахстана, Кыргызстана, Сіньцзян-Уйгурскага аўтаномнага раёна самсой гандлююць на вуліцах і на кірмашах у кіёсках, з латкоў і тандыраў.

Катэгорыя:Мясныя стравы
Катэгорыя:Выпечка
Катэгорыя:Казахская кухня
Катэгорыя:Кіргізская кухня
Катэгорыя:Крымскататарская кухня
Катэгорыя:Уйгурская кухня
Катэгорыя:Узбекская кухня
Катэгорыя:Таджыкская кухня
Катэгорыя:Індыйская кухня
Катэгорыя:Арабская кухня
Катэгорыя:Туркменская кухня
Катэгорыя:Азіяцкая кухня
Катэгорыя:Афганская кухня
Катэгорыя:Вулічная ежа
Кульфі

**Кульфі** — замарожаны малочны дэсерт, паходзіць з Індыйскага субкантынента. Узнік у эпоху Вялікіх Маголаў у XVI стагоддзі. Кульфі — традыцыйны ласунак Індыйскага субкантынента, звычайна прадаецца вулічнымі гандлярамі, якіх называюць *кульфівалах*. Дэсерт папулярны ў Бангладэш, М’янме, Непале, Шры-Ланцы і на Блізкім Усходзе; частка нацыянальнай кухні Індыі, Пакістана і Трынідада і Табага.

Кульфі больш шчыльны і крэмавы, чым звычайнае марожанае. Ён бывае розных смакаў. Да традыцыйных адносяцца вяршкі, ружа, манга, кардамон (элайчы), шафран (кесар або зафран) і фісташкі. Новыя смакі — яблык, апельсін, клубніцы, арахіс і авакада. У адрозненне ад марожанага, кульфі не ўзбіваюць, у выніку чаго атрымліваецца цвёрды шчыльны дэсерт, падобны да замарожанага заварнога крэма.

Катэгорыя:Індыйскія дэсерты
Катэгорыя:Пакістанская кухня
Катэгорыя:Культура Трынідада і Табага
Катэгорыя:Малочныя прадукты
Катэгорыя:Культура М’янмы
Пападам

**Пападам** (, , , , , , , , ) — вельмі тонкая круглая выпечаная аладка з сачавічнай мукі.

Гэты від хлебнай аладкі шырока распаўсюджаны ў розных рэгіёнах Індыі і Непала. У Паўночнай Індыі яна носіць назву *папад*, у Паўднёвай Індыі, у малаялі, яна называецца *пападам*, у канара — *хапала*, у тамілаў — *апалам*.

Пападам павінен быць добра падсмажаным і хрумсткім. Падаецца да страў кары, тхалі ці выкарыстоўваецца як лёгкая закуска.

Цеста для пападаму робіцца з сачавічнай мукі або з сумесі сачавічнай і рысавай мукі. Існуюць таксама варыянты з выкарыстаннем гарохавай мукі. Даданне розных рэзкіх затавак і травы — перцу, папрыкі, кмена, часныку і інш. надае аладкам пікантны, востры і духмяны смак. Пападам гатуецца шляхам падсмажвання тонка раскочаных аладак з двух бакоў у гарачым алеі. Затым ён астуджаецца на спецыяльнай рашотцы або пры дапамозе ўпітвальнай паперы. Для пазбягання занадта высокага ўтрымання тлушчу ў аладцы, яе вытрымоўваюць пры дапамозе адмысловага відэльца ў печы-тандыры або грыляць на рашотцы або, апырскаўшы алеем, даводзяць да гатовага стану ў мікрахвалевай печы.

Катэгорыя:Індыйская кухня
Катэгорыя:Непальская кухня
Катэгорыя:Хлебабулачныя вырабы
Гарбачык

**Гарбачык** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Валерый Сяргеевіч Гарбачык (нар. 1995) — беларускі футбаліст, нападнік.
* Уладзімір Яўгенавіч Гарбачык (1939—2021) — беларускі спецыяліст у галіне тэхналогіі абутковых і гарбарна-галантарэйных вырабаў.
Уладзімір Яўгенавіч Гарбачык

**Уладзімір Яўгенавіч Гарбачык** (, Саратаў, Расія — ) — беларускі спецыяліст у галіне тэхналогіі абутковых і гарбарна-галантарэйных вырабаў. Доктар тэхнічных навук (1998), прафесар (2000).

## Біяграфія 
Скончыў Маскоўскі тэхналагічны інстытут лёгкай прамысловасці (спецыяльнасць «Тэхналогія вырабаў са скуры», 1962; аспірантура, спецыяльнасць «Тэхналогія вытворчасці абутку», 1969).
    
Працаваў на фабрыцы «Пролетарская победа» № 2 Ленінградскага абутковага аб’яднання «Скороход» (1962—1964, начальнік змены), Віцебскім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце (з 1969, канструктарска-тэхналагічны факультэт, кафедра «Канструяванне і тэхналогія вырабаў са скуры», у 1969—1975 і з 1989—2018 — загадчык кафедры, з 2018 — кафедра «Канструяванне і тэхналогія адзення і абутку», прафесар, у 1975—1989 — прарэктар па навуковай рабоце).

Навуковыя інтарэсы: антрапаметрыя; біямеханіка; канструяванне і тэхналогія вырабаў са скуры; кваліметрыя.

## Узнагароды 
Нагрудныя знакі Дзяржкамадукацыі СССР «За отличные успехи в работе» (1983), Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь «Выдатнiк адукацыi» (2007), ганаровая грамата Віцебскага гарадскога выканаўчага камітэта (2015).

## Спасылкі 
* От ковида скончался профессор Владимир Горбачик
* ГОРБАЧИК ВЛАДИМИР ЕВГЕНЬЕВИЧ
Коган

**Коган** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Рыгоравіч Коган (нар. 1929) — спецыяліст у галіне тэхналогіі тэкстыльных матэрыялаў.
* Леанід Барысавіч Коган (1924—1982) — расійскі скрыпач, педагог. Народны артыст СССР (1966).
* Ойген Коган — нямецкі палітолаг, сацыёлаг.
Дзмітрый Барысавіч Рыклін

**Дзмітрый Барысавіч Рыклін** (нар. , Віцебск) — беларускі спецыяліст у галіне тэхналогіі і першаснай апрацоўкі тэкстыльных матэрыялаў і сыравіны. Доктар тэхнічных навук (Расія, 2007; Беларусь, 2008), прафесар (2013).

## Біяграфія 
Скончыў Віцебскі дзяржаўны тэхналагічны ўніверсітэт (спецыяльнасць «Тэхналогія машынабудавання», 1995; аспірантура «Тэхналогія тэкстыльных матэрыялаў», 1998; дактарантура, 2007).
    
Працаваў у Віцебскім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце (з 1995, мастацка-тэхналагічны факультэт, кафедра «Прадзенне натуральных і хімічных валокнаў», прафесар; з 2015 — факультэт вытворчых тэхналогій, кафедра «Тэхналогія тэкстыльных матэрыялаў», загадчык кафедры).

Навуковыя інтарэсы: вытворчасць неаднародных тэкстыльных нітак; прагназаванне ўласцівасцей тэкстыльных матэрыялаў.

## Узнагароды 
Ганаровая грамата Віцебскага абласнога Савета дэпутатаў (2015).

## Бібліяграфія 
* Технологические и теоретические основы производства многокомпонентной пряжи и комбинированных нитей : диссертация … доктора технических наук : 05.19.02 : защищена 31.05.2007 : утверждена 14.12.2007 / Рыклин Дмитрий Борисович. — Витебск, 2007.
* Моделирование технологических процессов переработки неоднородных волокнистых смесей / Рыклин Д. Б. — Витебск, 2006.
* Технология и оборудование для приготовления волокнистого настила : учебное пособие / Рыклин Д. Б. — Витебск, 2010.
* Технология и оборудование для производства волокнистой ленты : учебное пособие / Д. Б. Рыклин. — Витебск, 2008.

## Спасылкі 
* Рыклин Дмитрий Борисович
* Рыклин Дмитрий Борисович 

Катэгорыя:Тэкстыльшчыкі Беларусі
Гданьская вышэйшая гуманітарная школа

**Гданьская вышэйшая гуманітарная школа** () — польская прыватная вышэйшая навучальная ўстанова, якая знаходзіцца ў Гданьску і мае кампус у Кашаліне.

## Напрамкі навучання 
* Педагогіка
* Кіраванне

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з польскай мовай навучання
Катэгорыя:Вышэйшыя навучальныя ўстановы Гданьска
Брудна (станцыя метро)

**Брудна** () — станцыя лініі М2 Варшаўскага метрапалітэна.

## Гісторыя 
Станцыя была адкрыта для пасажырскага руху 28 верасня 2022 года.

Катэгорыя:Станцыі Варшаўскага метрапалітэна
Аляксандр Рыгоравіч Коган

**Аляксандр Рыгоравіч Ко́ган** (нар. , Прылукы, Чарнігаўская вобласць, Украіна) — беларускі спецыяліст у галіне тэхналогіі тэкстыльных матэрыялаў. Доктар тэхнічных навук (1984), прафесар (1985). Ганаровы доктар Маскоўскага дзяржаўнага тэкстыльнага ўніверсітэта імя А. М. Касыгіна (2004).

## Біяграфія 
Скончыў Маскоўскі тэкстыльны інстытут (спецыяльнасць «Прадзенне бавоўны», 1954; аспірантура, 1966; дактарантура, 1982).
    
Працаваў у эвакуацыйным шпіталі № 1648 (Курск; 1943—1944), на фабрыцы «Знамя труда» (Кастрама; 1954—1957), Прылуцкай панчошнай фабрыцы імя 8 Сакавіка (1957—1958), Прылуцкай прадзільнай фабрыцы (1958—1968, галоўны інжынер), Віцебскім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце (з 1968, кафедра прадзення натуральных і хімічных валокнаў, загадчык кафедры; з 2015 — факультэт вытворчых тэхналогій, кафедра «Тэхналогія тэкстыльных матэрыялаў», прафесар).

## Навуковая дзейнасць 
Стваральнік навукова-педагагічнай школы ў галіне тэхналогіі тэкстыльных матэрыялаў, у якой абаронена больш за трыццаць кандыдацкіх і дзве доктарскія дысертацыі, у іх ліку Андрэй Кузняцоў, Дзмітрый Рыклін, Андрэй Дзягілеў і іншыя.

Член рэдкалегіі навуковага часопіса «Матэрыялы і тэхналогіі». Аўтар шэрагу патэнтаў.

Навуковыя інтарэсы: тэхналогіі вытворчасці камбінаваных нітак новых структур, ільнозмяшчальнай пражы і тэкстыльных матэрыялаў, кампазіцыйных тэкстыльных матэрыялаў бытавога і тэхнічнага прызначэння; распрацоўка новых спосабаў прадзення і абсталявання для іх рэалізацыі; удасканаленне працэсаў вытворчасці пражы рознага складу; кантроль якасці льнянога валакна; тэхналогіі перапрацоўкі адходаў тэкстыльнай вытворчасці; распрацоўка прагрэсіўных метадаў апрацоўкі тэкстыльных матэрыялаў, у тым ліку на аснове нанатэхналогій.

## Узнагароды 
* Ордэн Айчыннай вайны II ступені (1984);
* ганаровыя граматы Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь, канцэрна «Беллегпрам»;
* нагрудныя знакі Міністэрства вышэйшай і сярэдняй спецыяльнай адукацыі СССР, Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь і інш.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* Коган Александр Григорьевич // Бібліятэка ВДТУ

Катэгорыя:Вучоныя СССР
Катэгорыя:Вучоныя Беларусі
Катэгорыя:Тэкстыльшчыкі Беларусі
Катэгорыя:Вынаходнікі СССР
Катэгорыя:Вынаходнікі Беларусі
Калье

**Калье** (ад ) — жэлепадобны згустак, які ўтвараецца пры асаджэнні малака (стварожванне) закваскай або сычужным ферментам і служыць асновай для вытворчасці розных відаў сыру, а таксама тварагу.

Згортванне казеіну ў малацэ адбываецца пад дзеяннем малочнакіслых бактэрый (тварог) або сычужнага соку (сыр). Стварожванне могуць выклікаць і іншыя кіслыя прадукты: лімонны сок, воцат. Працягласць згортвання залежыць ад тэхналогіі атрымання канчатковага прадукта (гатунку сыра). Апроч згустку, пры стварожванні ўтвараецца таксама малочная сыроватка.

Катэгорыя:Тварог
Катэгорыя:Сыр
Чатні

**Чатні** (, ) — вялікая група традыцыйных індыйскіх соусаў, якія адцяняюць смак асноўнай стравы. Вострыя чатні добра дапаўняюць нявострыя стравы, а таксама сваім яркім колерам упрыгожваюць стол.

Вараныя чатні часам робяць з гародніны, але часцей — з садавіны. На іх прыгатаванне сыходзіць даволі шмат часу, бо кампаненты варта варыць, пакуль яны цалкам не разварацца. Волкія чатні гатуюць, змешваючы паміж сабой кампаненты і здрабняючы іх у аднастайную пасту.

Чатні звычайна салодкія і прыемныя на смак. Яны ўзбуджаюць апетыт і стымулююць страваванне. Каб адцяніць смак асноўнай стравы, дастаткова адной-двух лыжак чатні, якія падаюць у маленькіх разетках або кладуць на талерку побач з рысам.

Чатні з’яўляюцца абавязковым дадаткам да такіх страў, як пані пуры, ідлі і доса.

Аднымі з найбольш папулярных у Індыі чатні з’яўляюцца тамарындавае, какосавае, мятнае і арахісавае чатні. Аднак відаў чатні існуе значна больш. У іх склад можа ўваходзіць практычна заўгодна з расліннай (і не толькі ежы): разынкі, баклажан, салёныя агуркі, рабарбар, часнык, рэпчатая цыбуля, каляндра / кінза, а таксама, напрыклад, ёгурт і калье.

Пры гэтым толькі ў Індыі (чатні распаўсюджаны таксама на Шры-Ланцы і ў Пакістане) варыяцыі чатні моцна адрозніваюцца па розных штатах.

Катэгорыя:Індыйская кухня
Катэгорыя:Прыправы
Шаўрма

**Шаўрма́** — блізкаўсходняя страва са смажанага на ражне мяса (курыцы, ягняціны, бараніны) або фалафеля, загорнутага ў лаваш, радзей — у піту, з дадаваннем капусты, свежага агурка, рэпчатай цыбулі, часночнага соусу і спецый. Ядуць без сталовых прыбораў.

У іншых краінах як мяса для шаўрмы могуць ужываць свініну.

Катэгорыя:Мясныя стравы
Катэгорыя:Усходняя кухня
Катэгорыя:Армянская кухня
Катэгорыя:Ежа хуткага прыгатавання
Катэгорыя:Вулічная ежа