open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Іосіф Давыдавіч Кабзон

**Іосіф Давыдавіч Кабзон** (11 верасня 1937, Часаў Яр, Сталінская вобласць, УССР  — 30 жніўня 2018, Масква) — савецкі і расійскі эстрадны спявак, барытон.

Народны артыст СССР (1987). Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі СССР (1984). Дэпутат Дзяржаўнай Думы Федэральнага Сходу Расіі ад партыі «Адзіная Расія». Член праўлення Федэрацыі яўрэйскіх абшчын Расіі. Член прэзідыума агульнарасійскай грамадскай арганізацыі «Ліга здароўя нацыі».

## Біяграфія 
Нарадзіўся 11 верасня 1937 года ў г. Часаў Яр Сталінскай вобласці УССР (цяпер Данецкая вобласць, Украіна). Перад самай вайной сям’я пераехала ў Львоў. Адтуль бацька сышоў на фронт палітруком, а маці з трыма дзецьмі, бабуляй і братам-інвалідам адправіліся ў эвакуацыю ва Узбекістан. У 1944 годзе сям’я вярнулася ва Украіну, у Краматорск. У канцы 1940-х гадоў сям’я пераехала ў Днепрапятроўск.

У 1956 годзе скончыў Днепрапятроўскі горны тэхнікум. З 1956 па 1959 год cлужыў у арміі, дзе быў запрошаны ў ансамбль песні і танца Закаўказскай ваеннай акругі.

У 1959—1962 гадах — саліст Усесаюзнага радыё, у 1962—1965 гадах — саліст-вакаліст Дзяржканцэрта, у 1965—1989 гадах — саліст-вакаліст Масканцэрта.

Памёр 30 жніўня 2018 года ў Маскве.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Данецкай вобласці
Катэгорыя:Выкладчыкі Расійскай акадэміі музыкі імя Гнесіных
Катэгорыя:Дзеячы яўрэйскіх грамадскіх арганізацый
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Брацка
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Данецка
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Масквы
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Краснадара
Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Дэпутаты Дзяржаўнай думы Расійскай Федэрацыі V склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Дзяржаўнай думы Расійскай Федэрацыі II склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Дзяржаўнай думы Расійскай Федэрацыі III склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Дзяржаўнай думы Расійскай Федэрацыі IV склікання
Катэгорыя:Старшыні камітэтаў Дзяржаўнай думы Расійскай Федэрацыі
Катэгорыя:Народныя дэпутаты СССР ад УЦСПС
Катэгорыя:Народныя артысты Дагестанскай АССР
Катэгорыя:Заслужаныя артысты Чачэна-Інгушскай АССР
Катэгорыя:Выканаўцы рускіх народных песень
Катэгорыя:Кавалеры венгерскага ордэна Заслуг
Катэгорыя:Ганаровыя члены РАМ
Катэгорыя:Барытоны
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Бішкека
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Саратава
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Авацыя»
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Нагінска
Катэгорыя:Чорны спіс ЕС
Лі Хунчжан

**Лі Хунчжан** (15 лютага 1823, Імперыя Цын, правінцыя Аньхой, горад Хэфэй — 7 лістапада 1901, Імперыя Цын, Пекін) — адзін з самых уплывовых і адыёзных саноўнікаў цынскай імперыі XIX стагоддзя.

Упершыню Лі Хунчжан вызначыўся пры падаўленні паўстання тайпінаў і быў у 1867 г. прызначаны намеснікам правінцый Цзянсу і Анхой. У 1868 г. задушыў паўстанне няньцзюней, за што быў удастоены жоўтай кофты, паўлінавага пяра і звання выхавальніка спадчынніка пасаду.

У 1870 г. Лі становіцца намеснікам сталічнай правінцыі Чжылі і жыве ў горадзе Цяньцзінь. Ён выкарыстаў сваё становішча, каб вылучыцца ў найбагацейшыя людзі Кітая: устанавіў манаполію на гандаль опіумным макам і прасоваў на адказныя пасады сваіх сваякоў.

Катэгорыя:Знешняя палітыка Кітая
Катэгорыя:Палітыкі Кітая
Катэгорыя:Постаці Імперыі Цын
Катэгорыя:Удзельнікі Япона-кітайскай вайны, 1894—189)
Utricularia inflexa

*** Utricularia inflexa*** — від шматгадовых насякомаедных раслін з роду  сямейства .

Расліны гэтага віду з’яўляюцца эндэмікамі Афрыкі і індыйскага субкантынента.

У сінаніміку віду ўваходзяць наступныя назвы:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Utricularia inflexa
* 
* 
* 

Катэгорыя:Драпежныя расліны
Катэгорыя:Плывунец
Катэгорыя:Флора Афрыкі
Катэгорыя:Флора Паўднёвай Азіі
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1775 годзе
Сун Мэйлін

**Сун Мэйлін** (кіт. трад. 宋美龄, спрошч. 宋美龄, піньінь Sòng Měilíng) (, Шанхай — , Нью-Ёрк) — кітайскі палітычны дзеяч, жонка Чан Кайшы. Малодшая з трох «сясцёр Сун», якія адыгралі значную ролю ў гісторыі Кітая XX стагоддзя.

## Працы 
* This Is Our China. Harper & Brothers Publishers. 1940
* China shall rise again. Harper & Brothers. 1941
* Sian: a coup d'État. 1941
* We Chinese Women: Speeches and Writings During the First United Nations Year. John Day Co, New York. 1943
* The Sure Victory. Fleming H. Revell Company, New York. 1955.

## Спасылкі 
* Абарот да кангрэса ЗША. 1943.

Катэгорыя:Гаміньдан
Катэгорыя:Міністры авіяцыі
Катэгорыя:Палітыкі Кітая
Катэгорыя:Жонкі прэзідэнтаў
Eragrostis amabilis

**Eragrostis amabilis** (*Eragrostis tenella*) — від травяністых аднагадовых раслін роду  сямейства .

Расліна сустракаецца ў Афрыцы і ўмераных і трапічны абласцях Азіі. Выкарыстоўваецца як дэкаратыўная расліна для газонаў.

## Апісанне 
Сцябло, як правіла, каленчатае. Суквецце мяцёлкай даўжынёй 5—10 см. Каласкі 4—8-кветкавыя, зярноўкі яйкападобныя, каля 0,5 мм.

## Сінонімы 
* *Eragrostis amabilis* (L.) Wight & Arn. ex Nees 1838
* *Eragrostis elegans* Nees 
* *Eragrostis interrupta* (Lam.) Döll 
* *Poa amabilis* L. 1753 
* *Poa lepida* Hochst. ex A.Rich. 1851 
* *Poa plumosa* Retz. 1786
* *Poa tenella* L. 1753 
* *Cynodon amabilis* (L.) Raspail
* *Eragrostis ciliaris var. patens* Chapm. ex Beal
* *Eragrostis plumosa* (Retz.) Link
* *Erochloe amabilis* Raf. ex B.D.Jacks.
* *Megastachya amabilis* (L.) P.Beauv.
* *Megastachya tenella* (L.) Bojer

## Спасылкі 
* 
* 
* *Eragrostis amabilis*
* *Eragrostis amabilis* (L.) Wight & Arn. 

Катэгорыя:Дэкаратыўныя расліны
Катэгорыя:Метлюжковыя
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1838 годзе
Чэнь Цзюнмін

**Чэнь Цзюнмін** (, , 13 студзеня 1878 — 22 верасня 1933) — юрыст, баявы камандзір, паплечнік Сунь Ятсена, адзін з кіраўнікоў кітайскіх анархістаў.

## Спасылкі 
* Center for Chen Jiongming Studies: фотаархіў, артыкулы 

Катэгорыя:Рэвалюцыянеры Кітая
Катэгорыя:Анархісты Кітая
Катэгорыя:Военачальнікі Кітая
Катэгорыя:Палітыкі Кітая
Катэгорыя:Эра мілітарыстаў у Кітаі
Гуансі-Чжуанскі аўтаномны раён

**Гуансі-Чжуанскі аўтаномны раён**, або **Гуансі** (кіт. 广西, піньінь Guǎngxī; чжуанск. Gvangjsih Bouxcuengh Swcigih) — аўтаномны рэгіён на поўдні Кітая. Сталіца і найбуйнейшы горад — Наньнін. Насельніцтва — 48.890.000 чалавек (10-е месца сярод правінцый; даныя 2004 г.).

## Зноскі
## Спасылкі 
* Large map of Guangxi
* Guangxi Zhuang Autonomous Region
Індыйскі субкантынент

**Паўво́страў Індаста́н (Інды́йскі субкантыне́нт)** — кантынентальная маса на поўдзень ад Гімалаяў, на якой размешчаны дзяржавы: Пакістан, Індыя і Бангладэш. Назва паходзіць ад іх размяшчэння на індыйскай кантынентальнай пліце, адметнай ад еўразійскай пліты. Індыйская пліта на працягу некалькіх сотняў мільёнаў гадоў самастойна рухалася ў Індыйскім акіяне на поўнач. Пасля сутыкнення індыйскай пліты з еўразійскай утварыліся Гімалайскія горы.

## Гл. таксама 
* Паўднёвая Азія

Катэгорыя:Паўднёвая Азія
Катэгорыя:Тэктоніка
Еўразійская пліта

thumb|right|Літасферныя пліты. Еўразійская пліта паказана зялёным
**Еўразійская пліта** — літасферная пліта, якая пакрывае вялікую частку Еўразійскага кантынента. У Еўразійскую пліту не ўваходзяць Індастан, Аравійскі паўвостраў і частка ўсходняй Сібіры ўсходней Верхаянскага хрыбта. Заходняя частка Еўразійскай пліты распасціраецца да Сярэдняга Атлантычнага хрыбта і захоплівае частку Ісландыі. На поўначы еўразійскай пліты размешчаны велізарны шэльф, праз пасіўную кантынентальную ўскраіну пераходзячы ў басейн Паўночнага Ледавітага акіяна, і абмежаваны хрыбтом Гекеля. На поўдні Еўразійскай пліты размешчана велізарная калізіённая зона: пояс гор якія ўтварыліся ў выніку зачынення акіяна Тэціс і сутыкнення яе з Індастанскай плітай.

## Геалагічная будова 
Еўразійская пліта займае велізарную плошчу — 67,800,000 км², гэта трэцяя па памеры пліта і яна ўтрымлівае больш усіх кантынентальнай кары. Яна мае вельмі працяглую гісторыю развіцця, і змяшчае мноства рознаўзроставых тэрэйнаў.

Катэгорыя:Геалогія Азіі
Катэгорыя:Геалогія Еўропы
Катэгорыя:Геалогія Атлантычнага акіяна
Катэгорыя:Тэктанічныя пліты
Юань Шыкай

**Юань Шыкай** () (16 верасня 1859, Хэнань — 6 чэрвеня 1916) — кітайскі ваенны лідар і палітычны дзеяч эпохі заняпаду дынастыі Цын і Кітайскай Рэспублікі.

Вядомы ў кітайскай гісторыі як аўтарытарны кіраўнік, які абапіраўся на ваенную дыктатуру, а таксама як прэзідэнт з шырокімі паўнамоцтвамі (1912—1915) і самаабвешчаны імператар (1916). Лідар бэянскіх мілітарыстаў.

## Літаратура 
* Юань Шыкай //  С. 198.

## Спасылкі 
* The New Encyclopedia of Britannica, Micropedia, 15th ed., 1984, vol. 30, p.&nbsp;867
* Роля Юань Шыкая ў гісторыі Кітая 

Катэгорыя:Кіраўнікі Кітая
Катэгорыя:Гісторыкі Кітая
Катэгорыя:Кітайскія дынастыі
Катэгорыя:Імператары Кітая
Катэгорыя:Палітыкі Кітая
Катэгорыя:Кітайская рэвалюцыя
Катэгорыя:Военачальнікі Кітая
Катэгорыя:Эра мілітарыстаў у Кітаі
Катэгорыя:Генералісімусы
Сёстры Сун

**Сёстры Сун** () — тры сястры, якія гулялі значную ролю ў гісторыі Кітая ў XX стагоддзі. Кожная з іх была жонкай буйнага палітычнага дзеяча. Паводле распаўсюджанага выразу, «адна з іх любіла грошы, адна любіла ўладу і адна любіла Кітай» ().

# Сун Айлін (1890—1973); «любіла грошы»; была жонкай заможнага бізнесмена і прэм’ер-міністра Кітая ў 1938—1939 гадах Кун Сянсі.
# Сун Цынлін (1893—1981); «любіла Кітай»; была жонкай першага прэзідэнта Кітая Сунь Ятсена; незадоўга да смерці стала ганаровым Старшынёй КНР.
# Сун Мэйлін (1897—2003); «любіла ўладу»; была жонкай лідара Гаміньдана і прэзідэнта Кітайскай Рэспублікі Чан Кайшы.

Пра становішча сям’і можна судзіць па тым, што іх брат, Сун Цзывэнь, быў адным з найбуйнейшых кітайскіх бізнесменаў свайго часу. Гісторыя сям’і Сун апынулася настолькі знамянальна, што стала прадметам экранізацыі (1997, «Сёстры Сун» 宋家皇朝). У арыгінале кітайская назва гаворыць пра прозвішча Сун як пра «дынастыю», што не пазбаўлена сэнсу.

## Гл. таксама 
* Сёстры Дугу

Катэгорыя:Гісторыя Кітая
Катэгорыя:Браты і сёстры
Катэгорыя:Жанчыны Кітая
Рыкша

thumb|200px|Рыкшы ў Японіі (1897)
thumb|200px|Рыкшы ў Калькуце, Індыя (2012)
**Рыкша** (, дзе першы іерогліф азначае «чалавек», другі — «сіла», трэці — «воз») — від транспарту, найбольш распаўсюджаны ва Усходняй і Паўднёвай Азіі: фурманка (часцей за ўсё двухколавая), якую цягне за сабой, узяўшыся за аглоблі, чалавек (таксама завецца рыкшам). Фурманка, як правіла, разлічана на аднаго ці двух чалавек.

## Гл. таксама 
* Таксі
* Веларыкша

Катэгорыя:Грамадскі транспарт
Катэгорыя:Сфера сэрвісу
Залацістыя водарасці

**Залацістыя водарасці** (*Chrysophyceae*) — клас водарасцей; прадстаўнікі фітапланктону.

## Апісанне 
Аднаклетачныя, каланіяльныя, радзей шматклетачныя арганізмы рознай формы. Рухомыя, плаваюць свабодна або прымацоўваюцца. Колер залаціста-жоўты, часам буравата-зялёны, радзей зеленавата-жоўты з-за хларафілу, жоўтых пігментаў (караціноідаў, фукаксанціну). Клеткі рознай формы, аднаядравыя, без цвёрдай абалонкі, некаторыя ў крэменязёмным лускавінкавым панцыры з іголкамі, шыпамі або ў «хатцы» (своеасаблівы панцыр). Маюць 1—2 (3—4) жгуцікі, скарачальныя вакуолі і вочка. Хларапластаў 1-2, пасценныя, карытападобныя. Запасныя рэчывы — хрызаламінарын і алей.

## Арэал і віды 
Каля 120 родаў. Больш за 400 відаў. Пашыраны ўсюды, пераважна ў прэсных водах; характэрны для кіслых вод сфагнавых балот; жывуць у морах і салёных азёрах, зрэдку ў глебе. Планктонныя, эпіфітныя, бентасныя арганізмы. З’яўляюцца важным звяном трафічнага цыкла вадаёмаў (першасныя прадуцэнты арганічных рэчываў). На Беларусі 21 род, каля 50 відаў, напрыклад, , , , , , , , , ,  і інш.

## Экалогія 
Размнажэнне ў асноўным ажыццяўляецца шляхам дзялення мацярынскай асобіны на 2 даччыныя, а таксама шляхам распада калоній і плазмодыяў на часткі. У выніку бінарнага дзялення, не даведзенага да канца, утвараюцца калоніі пераважна шарападобнай і дрэвападобнай формы. Бясполае размнажэнне адбываецца таксама зааспорамі і аўтаспорамі. Палавое размнажэнне (іза-, гола-, аўтагамія) вядома толькі ў нешматлікіх відаў і вывучана недастаткова.

Большасць відаў аўтатрофы, ёсць гетэратрофы. Пры неспрыяльных умовах утвараюць крамяністыя цысты.

## Літаратура 
* 
* Протисты: Руководство по зоологии / под ред. академика РАН А. Ф. Алимова. — СПб.: Наука, 2000. — Т. 1. — 679 с. ISBN 5-02-025864-4
Кульшычы

Назву **Ку́льшычы** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Гродзенская вобласць
** Кульшычы — вёска ў Мастоўскім раёне
* Магілёўская вобласць
** Кульшычы — былая вёска ў Слаўгарадскім раёне
* Мінская вобласць
** Кульшычы — вёска ў Валожынскім раёне
Кун Сянсі

**Кун Сянсі** (кіт. 孔祥熙, піньінь Kǒng Xiángxī;  — ) — кітайскі палітычны і дзяржаўны дзеяч, банкір. Быў самым багатым чалавекам дакамуністычнага Кітая.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Палітыкі Кітая
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Кітайскай Рэспублікі
Урэчнік вастралісты

**Урэчнік вастралісты**, **Рдзест вастралісты** (*Potamogeton acutifolius*) — аднагадовая расліна з роду  сямейства .

## Арэал 
Арэал ахоплівае Еўропу і Заходнюю Азію.

## Батанічнае апісанне 
Гэта аднагадовая расліна без карэнішча. Сцябло каля 70 (рэдка да 130) см даўжынёй. Суквецце коласам, з кветкамі да 1 см з 4 пялёсткамі. Плод — буры арэшак.

## Падвіды 
* 

## Ахова 
Расліна згадана ў Чырвоных кнігах Валгаградскай, Калужскай, Ліпецкай, Цвярской, Яраслаўскай абласцей Расіі, Мардовіі, Татарстана, Латвіі і Закарпацкай вобласці Украіны.

*
Вячаслаў Антонавіч Адамовіч

**Вячасла́ў (Ва́цлаў) Анто́навіч Адамовіч** ( — ) — беларускі палітычны і вайсковы дзеяч, выдавец, публіцыст. Бацька Вячаслава Вячаслававіча Адамовіча.

## Біяграфія 
У 1907—1914 гадах выдаваў у горадзе Коўна газету «Северо-западный телеграф». З 1917 года ўдзельнічаў у беларускім вайсковым руху. У 1919—1920 гадах быў сябрам Беларускай Вайсковай Камісіі, браў удзел у стварэнні таемнай вайсковай арганізацыі «Зялёны Дуб», якую ўзначаліў яго сын Вячаслаў (атаман Дзяргач). Браў удзел у антыбальшавіцкай акцыі пачатку 1920-х гадоў. Пазней адышоў ад палітычнай дзейнасці, жыў у Вільні.

Біяграфія асобы недастаткова вывучаная, часта яму прыпісваецца дзейнасць сына.

Катэгорыя:Палітыкі Беларусі
Катэгорыя:Члены арганізацыі «Зялёны дуб»
Катэгорыя:Члены Беларускай вайсковай камісіі
Царква Святой Ганны (Корк)

**Царква Святой Ганны ** () — каталіцкі храм у Корку, Ірландыя.

## Гісторыя 
Царква пабудавана ў XVIII стагоддзі на месцы старога разбуранага храма. Тут захоўваецца невялікая экспазіцыя выданняў Бібліі XVII стагоддзя.

Сучасная пабудова знакамітая самымі вялікімі вежавымі гадзіннікамі ў Корку, а таксама сваімі 8 званамі і высокай званіцай, якая з'яўляецца добрай назіральнай пляцоўкай. Турысты могуць падняцца на званіцу і стукнуць у званы за асобную плату.

Катэгорыя:Каталіцкія храмы Ірландыі
Катэгорыя:Корк
Катэгорыя:Храмы Святой Ганны
Сабор Святога Фінбара

**Сабор Святога Фінбара** () — кафедральны сабор Царквы Ірландыі, размешчаны ў горадзе Корк.

На месцы сабора яшчэ з VII стагоддзя знаходзіліся культавыя збудаванні. Сярэднявечны будынак сабора быў разбураны ў 1690 годзе падчас вайны паміж Вільгельмам III і Якавам II. На яго месцы ў 1735 годзе была збудавана невялікая царква ў неакласічным стылі побач з захаванай старой званіцай. У 1865 годзе збудаванні былі дэмантаваны і пачалося будаўніцтва новага сабора ў неагатычным стылі, прысвечанага святому заступніку горада Святому Фінбару.

У наш час сабор з'яўляецца рэзідэнцыяй біскупа Коркскага, Клойнскага і Роскарберыйскага Дублінскай мітраполіі.

Катэгорыя:Корк
Святога Фінбара сабор
Катэгорыя:Збудаванні Ірландыі ў неагатычным стылі
Веларыкша

thumbnail|250px|right|Веларыкша ў бангладэшскім стылі, Швецыя, 2005
**Веларыкша** (у найноўшы час і ў Заходніх краінах часцей — **велатаксі**) — від грамадскага транспарту для перавозкі аднаго ці некалькіх пасажыраў (звычайна не больш за двух) на веласіпедзе асаблівай канструкцыі сілай веласіпедыста.

Веларыкшы ўзніклі ў Японіі неўзабаве пасля з’яўлення там звычайных рыкш, адтуль распаўсюдзіліся ў многія краіны Усходняй і Паўднёвай Азіі, ад Філіпін да Пакістана. Ужо ў 2-й палове XX стагоддзя велатаксі з’яўляюцца ў шэрагу гарадоў Еўропы і Амерыкі як забава для турыстаў.

## Галерэя 

Выява:Bicitaxi en Ciudad de México.jpg|Мексіка
Выява:Bicycle_taxi_Amsterdam_february_2005.JPG|Амстэрдам
Выява:Cycle rickshaw in Moscow.jpg|Масква
Выява:Velotaxi1.jpg|Нагоя
Выява:3wheelscar.jpg|Макаа
Выява:Rickshaw-katm-nepal.JPG|Катманду
Выява:CGRLottaBermuda.jpg|Бермудскія астравы, 1920-я гады
Выява:Bundesarchiv Bild 183-S0506-503, Berlin, Fahrradtaxi.jpg|Берлін, 1946
Выява:Taiwan road sign Art073.09.png|Дарожны знак на Тайвані
File:Rickshaw back decoration.jpg|Дака

## Гл. таксама 
* Рыкша
* Таксі

## Спасылкі 
Катэгорыя:Грамадскі транспарт
Катэгорыя:Веласіпед
Вячка Святаславіч

**Вячка Святаславіч** (да 1144 — пасля 1167) — князь з Ізяславічаў Полацкіх.

## Біяграфія 
Сын Святаслава-Георгія Усяславіча, малодшы брат Васількі і, адпаведна, брат Прадславы. На думку Алега Рапава, трымаў Усвяцкі ўдзел Віцебскай воласці, а ў 1162 годзе заняў і віцебскі сталец. Згаданы разам з не названай імем жонкай у «Жыціі Еўфрасінні Полацкай» каля 1167 года, калі праводзіў сястру ў паломніцтва да Святых Мясцін. Пры гэтым Еўфрасіння пастрыгла дзвюх яго дачок, сваіх пляменніц — Кір’яну (у інацтве Агафію) і Вольгу (у інацтве Яўфімію). Апошні раз згадваецца пад тым самым 1167 годам, калі разам з менскім князем Валадаром Глебавічам дапамог наўгародцам паслаць да Кіева вестку пра напад на іх смаленцаў, суздальцаў і палачан.

## У гістарыяграфіі 
Мікалай Баўмгартэн памылкова лічыў Вячку, згаданага «Жыціем Еўфрасінні Полацкай» сынам Расціслава Усяславіча. Тадэвуш Васілеўскі памылкова атаясняў Вячку Святаславіча з кукенойскім князем Вячкам, які, як адзначыў Леанід Аляксееў, загінуў у 1224 годзе і не мог быць братам Еўфрасінні.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Князі віцебскія
Сезон дажджоў

thumb|right|250px|Дажджавыя хмары ў Індыі
**Сезон дажджоў** — перыяд на працягу года, калі выпадае непрапарцыйна вялікая колькасць ападкаў. Мае месца ў трапічных шыротах, у значна меншай ступені — ва ўмераных шыротах. Пояс дажджоў перамяшчаецца на працягу года кіруючыся зеніту сонца паміж паўночным і паўднёвым тропікам. Такім чынам, блізка ад экватара ў год бывае два сезоны дажджоў. Чым далей ад экватара, тым менш часавы разрыў паміж абодвума сезонамі дажджоў, пакуль яны не пераходзяць у адзін сезон з двума апагеямі ападкаў ці ля самых тропікаў у адзін злітны сезон дажджоў.

Паўночней і паўднёвей тропікаў сезон дажджоў бывае, як правіла, адзін раз у год. Ён становіцца тым слабей, чым далей шырата размешчана ад экватара. Ва ўмераных рэгіёнах вышэй 42-й шыраты дажджы размеркаваны даволі раўнамерна па ўсім годзе і іншыя фактары, такія як вятры, вышыня над узроўнем мора ці расліннасць, уплываюць на колькасць ападкаў мацней, чым сезоннае сонечнае ўздзеянне.

## Гл. таксама 
* Засуха

Катэгорыя:Поры года
Катэгорыя:Кліматалогія
Гуманітарная катастрофа

**Гуманіта́рная катастро́фа** — стан грамадства, які характарызуецца пагрозай яго знішчэння ў выніку міграцый, голаду, страты маральных арыенціраў, эпідэмій і гвалту ў дачыненні да мірнага насельніцтва. Для прадухілення гуманітарнай катастрофы ў зону бедства накіроўваюць гуманітарную дапамогу. Гуманітарная катастрофа можа ўспыхнуць у мясцовасці, якая з'яўляецца арэнай баявых дзеянняў — у такім разе мірным жыхарам, які жадаюць пакінуць гэту тэрыторыю, прадстаўляецца «гуманітарны калідор».

## Краіны і рэгіёны, дзе зафіксаваны гуманітарныя катастрофы 
* Косава
* Судан (правінцыя Дарфур)
* Паўднёвы Судан
* Ірак
* Ліберыя
* Зімбабвэ
* Рэспубліка Гаіці
* Кіргізія
* Расія &ndash; п'янства.

## Гістарычныя гуманітарныя катастрофы 
Тут не прыводзяцца звесткі пра гуманітарныя катастрофы, якія папярэднічалі 1815 году &ndash; году стварэння першай міжнароднай міратворчай арганізацыі (Свяшчэннага саюза), якая паклала пачатак устойліваму мірнаму часу ў Еўропе.
* Голад у Ірландыі (1845 &#150; 49)
* Генацыд армян (1915)
* Галадамор
* Халакост
* Блакада Ленінграда
* Нанкінская разня
* Выгнанне немцаў пасля Другой сусветнай вайны (1944 &#150; 47)
* Культурная рэвалюцыя ў Кітаі (1966 &#150; 76)
* Кіраванне Пол Пота ў Камбоджы
* Сумгаіцкі пагром (1988) і Хаджалінская разня (1992) &ndash; злачынствы бакоў падчас Карабахскага канфлікту
* Генацыд у Руандзе (1994).

## Гл. таксама 
*Гуманітарная інтэрвенцыя

Катэгорыя:Сацыяльныя праблемы
*
Катэгорыя:Кіраванне ў надзвычайных сітуацыях
Nitraria retusa

**Nitraria retusa** — від раслін роду  сямейства , які сустракаецца ў паўночнай і заходняй Афрыцы, на Блізкім Усходзе, у Ізраілі, Сірыі, Іраку, на Аравійскім паўвостраве і ў Пакістане. Расце ў пустынных раёнах на неўрадлівых пясчаных глебах.

Невялікі хмызняк, здольны расці на засоленых глебах. Можа дасягаць у вышыню 2,5 метраў, хоць, як правіла не вырастае да 1 метра.

Лісце каля 1,5 см даўжынёй, 8-10 мм шырынёй, суцэльныя.

Кветкі малюсенькія 3 мм даўжынёй, бледна-зялёнага колеру, духмяныя.

Плод маленькі чырвоны, паўсферычны, 5-10 мм у дыяметры. Валодае слабым наркатычным дзеяннем, у некаторых арабскіх краінах выкарыстоўваюцца ў ежу.

## Спасылкі 
* 
* A Guide to Medicinal Plants in North Africa p.193 

Катэгорыя:Сапіндакветныя
Нацыянальная школа грамадзянскай авіяцыі

**Нацыянальная школа грамадзянскай авіяцыі** () — французскі публічны авіяцыйны ўніверсітэт. Заснаваны ў 1949 годзе і знаходзіцца ў Тулузе. З 1 студзеня 2011 года, з'яўляецца буйнейшым універсітэтам у еўрапейскай авіяцыі.

Школа з'яўляецца часткай *France AEROTECH*.

Катэгорыя:Універсітэты паводле алфавіта
Катэгорыя:Тулуза
Лабелія нізкая

**Лабелія нізкая** (*Lobelia erinus*) — від шматгадовых травяністых раслін сямейства , які расце ў Сенегале.

## Апісанне 
У лабеліі нізкай галіны дасягаюць у даўжыню 30-40 см і разгаліноўваюцца ў аснавання. Сцёблы даволі тоўстыя. Лінейна-даўгаватыя мясістыя лісты размешчаны па чарзе і дасягаюць у даўжыню 2-4 см. Кветкі сабраныя ў гронку па 6 на чарашку.

## Літаратура 
* W. B. Heamsley, Flora of Tropical Africa, vol. 1, p.&nbsp;463, 1877

## Спасылкі 
* Ботаническая иллюстрация
* Пыльца лобелии сенегальской 

Катэгорыя:Лабелія
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Політэхнічны інстытут перадавой навукі

**Політэхнічны інстытут перадавой навукі** () — прыватны ўніверсітэт, заснаваны ў 1961 годзе і размешчаны ў Іўры-сюр-Сен, Ліёне, Марселі і Тулузе.

З 1998 года школа з’яўляецца членам *IONIS Education Group*.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Універсітэты Францыі
Катэгорыя:Тулуза
Катэгорыя:Ліён
Катэгорыя:Марсель
Радужная абалонка

thumb|200px|Радужная абалонка вока чалавека
**Радужная абалонка**, **раёк**, **і́рыс** () — тонкая рухомая дыяфрагма вока ў хрыбетных з адтулінай (зрэнкай) у цэнтры; размешчана за рагавіцай, паміж пярэдняй і задняй камерамі вока, перад крышталікам. Практычна святлонепранікальная. Змяшчае пігментныя клеткі (у сысуноў меланацыты), кругавыя мышцы, якія звужаюць зрэнку, і радыяльныя, якія пашыраюць яго. Недахоп пігменту ў радужнай абалонцы (у гэтым выпадку вока мае чырванаватае адценне) спалучаецца з недастатковай пігментацыяй скуры, валасоў (альбінізм). Радужная абалонка большасці рыб не змяшчае мышц, і зрэнка не змяняе дыяметра. Радужная абалонка галаваногіх малюскаў — радужына.

## Літаратура 
* Биологический энциклопедический словарь / Гл. ред. М. С. Гиляров; Редкол.: А. А. Баев, Г. Г. Винберг, Г. А. Заварзин и др. — 2-е изд., исправл. — М.: Советская энциклопедия, 1989. — 864 с — ISBN 5-85270-002-9 (См. аннотацию. )

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вока
Heosemys depressa

**Heosemys depressa** — вельмі рэдкі від чарапах роду , які з’яўляецца эндэмікам Араканскіх гор.

## Апісанне 
Сухапутны, роючы від, які насяляе вільготную мясцовасць.

*Heosemys depressa* маюць згладжаны шчыток светла-карычневага колеру, часам з чорнай мяжой або чорнымі плямістымі палосамі. Шчыток мае бачны кіль і дасягае ў даўжыню да 26 см. Краі адносна плоскага карапакса зубчастыя. Колер карапакса вар’іруецца ад светла-карычневага да арэхава-карычневага з цёмным малюнкам (поласы, трыкутнікі, лініі). Жоўты, з цёмна-карычневымі або чорнымі плямамі на кожным шчыце, пластрон з’яўляецца зубчастым ззаду. Прысутнічаюць і падпахавыя, і пахвінныя шчыты. Перамычка звычайна доўгая, цёмна-карычневага або чорнага колеру.

Аклюзійная паверхня сківіцы вузкая, рагавое пакрыццё сківіцы (дзюбы) зубчастае.

Галава шэра-карычневага ці шэрага колеру, умеранага памеру, выцягнутая. Раёк карычневы. Шыя, канечнасці і хвост — жоўта-карычневыя. Пярэднія канечнасці маюць вялікія, квадратныя шчыткі, часткова перапончатыя ногі і цяжкія кіпцюры. Перапонкі паміж пальцамі не развітыя.

Ахоўваецца законам М’янмы, вываз чарапах з месцаў іх пасялення лічыцца браканьерствам і кантрабандай.

Араканскія чарапахі лічыліся вымерлымі (апошні раз бачылі ў 1908 годзе), але ў 1994 годзе былі зноў адкрыты, калі некалькі асобін апынуліся на азіяцкіх харчовых рынках. Як і большасць азіяцкіх чарапах, яна збіраецца штогод у якасці крыніцы ежы або для «медыцынскага лячэння».

«Дадзеных чарапах цяжка разводзіць у няволі», — сказаў Пітэр Пол ван Дайк, дырэктар праграмы чарапах для Conservation International. У дадзены момант абмежаваная колькасць асобін віду змяшчаецца ў .

У маі 2007 года , адно з нешматлікіх месцаў у свеце, дзе *Heosemys depressa* размнажаюцца ў няволі, абвясціў аб паспяховым вылупленні іх чацвёртага дзіцяня, які нарадзіўся там за апошнія шэсць гадоў. *Heosemys depressa* спарваюцца толькі раз у год, а яйку патрабуецца 100 дзён да вылуплення. Другім заапаркам, дзе гэты від разводзяць ў няволі, з’яўляецца .

У 2009 годзе навукоўцы ўпершыню выявілі дзікіх *Heosemys depressa* у слановым гадавальніку ў М'янме.

Катэгорыя:Прырода М'янмы
Катэгорыя:Чарапахі
Парламенцкія выбары ў Даніі (2011)

**Парламенцкія выбары ў Даніі** прайшлі 15 верасня 2011 года.

Былі выбраны 179 дэпутатаў Фолькетынга — 175 ад уласна Даніі, па 2 ад Фарэрскіх астравоў і Грэнландыі. 135 дэпутатаў абіраюцца прапарцыйным галасаваннем у 10 выбарчых акругах (месцы размяркоўваюцца па метаду д'Онта), яшчэ 40 месцаў раўнамерна размяркоўваюцца для адлюстравання адэкватнай карціны пераваг выбаршчыкаў (месцы размяркоўваюцца па метаду Сент-Лагю). Выбарчы бар'ер для праходжання ў парламент складае 2% галасоў.

## Вынікі 
Па папярэдніх даных, па выніках выбараў лідыруе апазіцыйная кааліцыя (Сацыял-дэмакратычная партыя, Сацыяльна-ліберальная партыя, Сацыялістычная народная партыя і Чырвона-зялёная кааліцыя). Адпаведна, новым прэм'ер-міністрам Даніі можа стаць Хеле Торнінг-Шміт. Аднак па выніках выбараў у самой Даніі «Чырвоная кааліцыя» атрымала 89 месцаў, у той час як для кантролю над Фолькетынгам патрабуецца 90 дэпутацкіх месцаў. Адпаведна, вырашальнай для фарміравання левацэнтрысцкага ўрада стане пазіцыя фарэрскіх і грэнландскіх дэпутатаў.

Катэгорыя:Выбары 2011 года
Катэгорыя:Верасень 2011 года
Катэгорыя:Выбары ў Даніі
Катэгорыя:Падзеі 15 верасня
Катэгорыя:2011 год у Даніі
Aglaia tomentosa

**Aglaia tomentosa** — від дрэў рода  сямейства ,

Дадзены від сустракаецца ў наступных краінах: Аўстралія (Квінслэнд), Бруней, Індыя, Інданезія, Лаос, Малайзія, Папуа — Новая Гвінея, Філіпіны, Сінгапур і В'етнам.

## Спасылкі 
* Pannell, C.M. 1998. *Aglaia tomentosa*. 2006 IUCN Red List of Threatened Species 

Катэгорыя:Меліевыя
Уладзіслаў Знамяроўскі

**Уладзіслаў Знамяроўскі** — рэдактар,  і .

## Выдавецкая дзейнасць 
У 1920—1930-х трымаў у Вільні прыватнае выдавецтва. Выдаваў арыгінальную і перакладную літаратуру, падручнікі, слоўнікі (агулам каля 20 назваў), у т.л. «Беларускі каляндар на 1920 г.», «Сцэнічныя творы» Л. Родзевіча, «Дзед Завала» Ядвігіна Ш. (2-е выд.), «Расійска-беларускі слоўнік» М. і Г. Гарэцкіх (2-е выд.), «Кароткі нарыс гісторыі Беларусі» У. Ігнатоўскага (4-е выд.), творы Г. Леўчыка. За выпуск у 1928 «Беларускага дэкламатара» У. Знамяроўскі быў прыцягнуты польскімі ўладамі да судовай адказнасці.

## Літаратура 
* 
** Леўчык Г. Доля і хлеб. Мн., 1980;
** БЭ, т. 7.

Катэгорыя:Постаці Вільнюса
Plumeria alba

**Plumeria alba** — від вечназялёных дрэў роду  сямейства . Родам з Цэнтральнай Амерыкі і Карыбскага басейна, але ў цяперашні час натуралізаваны і паўсюдны ў Паўднёвай і Паўднёва-Усходняй Азіі.

## Апісанне 
*Plumeria alba* — дрэва да 8 метраў вышынёй з падоўжаным вузкімі лісцем і духмянымі вялікімі белымі кветкамі з жоўтым асяродкам. У сухую пару года дрэва губляе лісце.

## Значэнне 
*Plumeria alba* з'яўляецца нацыянальным сімвалам Лаоса.

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Кутровыя
Катэгорыя:Дэкаратыўныя дрэвы
Катэгорыя:Пакаёвыя расліны
Воўчы грыб

**Воўчы грыб** (*Clitocybe diatreta*) — неядомы грыб сямейства , від рода .

## Назва 
Сінонімы
* 
* 
* :

## Апісанне 
thumb|250px|left|Ніжняя частка капялюшыка

Капялюшык 3-4 см, выпуклы, затым ўвагнута-падняты, у цэнтры ўціснуты, з загорнутым ўніз тонкім, амаль белым краем, гладкі, арэхава або вохрыста-чырванаваты, тонкомясісты, пры высыханні палевы. Паверхня капялюшыка гладкая, бліскучая, без налёту, гіграфанная і сухая або злёгку ліпкая, ў вільготным стане крыху слізістая (слізкая). Колер капялюшыка цялесны (бэжавы) або ружавата-бэжавы (у вільготным стане ружовае адценне ўзмацняецца), у цэнтры трохі цямней. Капялюшыкі маладых грыбоў больш цёмныя. З узростам афарбоўка можа святлець да бледна-цялеснай або нават амаль белай.

Мякаць тонкая, палева-бялёсая, з мяккім густам і нявызначаным пахам, некалькі святлей капялюшыка. Пласцінкі прырослыя зубцамі, частыя, вузкія, крэмава-бялёсыя. Пласцінкі не разгаліноўваюцца (не вільчатыя), не інтэрвянозныя (не злучаныя адзін з адным венападобнымі рэбрамі), рознай даўжыні: прыкладна 40 найбольш шырокіх пласцінак прымацаваныя да ножкі, іх шырыня 3-4 (радзей да 6 мм), што ў 4-5 разоў шырэй таўшчыні мякаці капялюшыка над імі.

Споры узкаэліпсаідальныя, бясколерныя, пункціраваныя, 3-5 × 2-2,5 мкм, Споравы парашок крэмавы Усярэдзіне споры могуць быць як гамагенныя, так і з нерэгулярна размешчанымі ліпіднымі кроплямі.

## Экалогія і распаўсюджванне 
Расце ў хваёвых, радзей бярозавых лясах з мая па верасень. Расце часцей групамі, радамі або дугамі, значна радзей паасобку. Аддае перавагу неўрадлівым, пясчаным глебам.

Арэал — еўрапейская частка былога СССР, Каўказ, Заходняя Сібір, Далёкі Усход, Заходняя Еўропа, Паўночная Афрыка.

## Ядомасць 
50px|left|link=Неядомыя грыбы
Лічыцца атрутным грыбам, паводле некаторых крыніц проста неядомы. Змяшчае мускарын або мускарынападобныя рэчывы.

## Хімічны склад 
У культуры грыба, выгадаванага на штучным асяроддзі, выяўлены антыбіётык дыатрэцін (адносіцца да групы паліінавых антыбіётыкаў) — поліацэціленавы нітрыт, які валодае супрацьпухлінавай актыўнасцю, а таксама эфектыўны супраць патагенных грыбоў, сухотнай палачкі і іншых хваробатворных бактэрый.

## Літаратура 
* Лекарственные растения и их применение. Изд. 5-е, перераб. и. доп. «Наука и техника». Мн., 1974
* Harri Harmaja. «The Genus Clitocybe (Agaricales) in Fennoscandia», Helsinki, 1969
* R. Courtecuisse & B. Duhem. «Mushrooms & Toadstools of Britain & Europe».
* Kuyper Th.W. Genus Clitocybe //Flora Agaricina Neerlandica. Vol. 3 Rotterdam, Brookfield, 1995

## Спасылкі 
* 
* Фатаграфія
* Фатаграфія

Катэгорыя:Гаварушка
Катэгорыя:Неядомыя грыбы
Нагорны Карабах

[thumb|250px|Усходняя частка Каўказа. Светлым колерам вылучана тэрыторыя былой [Нагорна-Карабахская аўтаномная вобласць|Нагорна-Карабахскай аўтаномнай вобласці]]
thumb|250px|Nagorno-Karabakh (2008)

**Нагорны Карабах** () — рэгіён Азербайджана. Займае ўсходнія і паўднёва-ўсходнія горныя і перадгорныя раёны Малога Каўказу, разам з Раўнінным Карабахам складае геаграфічную вобласць Карабах.

Размешчаны ва ўсходняй частцы Армянскага нагор'я.

## Гл. таксама 
* Нагорна-Карабахская Рэспубліка (Рэспубліка Арцах)
* Раўнінны Карабах
* Арцах
* Міяцум
* Лачынскі калідор
* Карабахскі канфлікт

## Спасылкі 
* Насельніцтва Аўтаномнай вобласці Нагорнага Карабаха і прылеглых раёнаў  па перапісе насельніцтва АзССР 1921 года
* Прававыя аспекты Нагорна-Карабахскага канфлікту — meclis.gov.az


Карабах
Храм Артэміды Гемеры

**Храм Артэміды Гемеры** размяшчаецца ў грэчаскай вобласці Ахея на паўвостраве Пелапанес, прыкладна ў двухстах кіламетрах да захаду ад Афін. Прысвечаны старажытнагрэчаскай багіні Артэмідзе, якую ў гэтай мясцовасці шанавалі таксама пад імем Гемера (Дзень).
Захаваныя разваліны адносяцца да храма III ст. да н.э., хоць першы храм быў прынамсі на сто гадоў старэйшы. Храм стаяў паблізу ад старажытнага горада Лусы. Раскопкі пачалі ў 1898-99 гадах аўстрыйскія археолагі, а працягнулі грэкі ў 1981 годзе.

Катэгорыя:Храмы Старажытнай Грэцыі
Палацава-паркавы ансамбль Талстых (Грудзінаўка)

**Палацава-паркавы ансамбль Талстых** — палацава-паркавы ансамбль XIX стагоддзя, размешчаны ў аграгарадку Грудзінаўка (Быхаўскі раён, Магілёўская вобласць).

## Гісторыя 
Першым уладальнікам маёнтка быў Дзмітрый Аляксандравіч Талстой, брат П. А. Талстога. Маёнтак ён атрымаў пры раздачы беларускіх маёнткаў ад Кацярыны II і ператварыў Грудзінаўку ў квітнеючую фамільную сядзібу. У час вайны 1812 года, Дзмітрый Аляксандравіч быў губернатарам Магілёва з 1812 па 1813. Пахаваны ён быў у Грудзінаўскай царкве ў 1832 г..

Апошняй уладальніцай Грудзінаўкі была графіня Аляксандра Рыгораўна Талстая (народжаная Шчарбатава). Каля Грудзінаўкі ў 1899 г. на ўласныя сродкі пабудавала Рыжкоўскую бальніцу, якая захавалася да нашых дзён. У шпіталі працавалі лепшыя на той час урачы Магілёўскай губерні. Графіня Аляксандра Рыгораўна аплачвала працу медыцынскага персаналу з уласных сродкаў, кожны год прыязджала ў маёнтак і наведвала бальніцу разам са сваімі дзвюма дочкамі.

У маёнтку працавала фабрыка «фламскага» палатна.

У 1905 годзе графіня Талстая з’яўлялася членам Быхаўскага павятовага камітэта Чырвонага Крыжа. Акрамя маёнтка ў Грудзінаўцы, у яе быў дом у Санкт-Пецярбургу, на вуліцы . Графіня Аляксандра Рыгораўна памерла і была пахаваная ў Парыжы ў 1925 г.

У Вялікую Айчынную вайну будынак сядзібы прыстасавалі пад шпіталь. Пасля вайны тут знаходзіліся сярэдняя школа, дзіцячы дом, санаторная школа-інтэрнат для дзяцей, хворых на рэўматызм.

Маёнтак наведаў Аляксандр Мсціслававіч Талстой — аташэ па культуры пры французскім пасольстве ў Мінску.

## Архітэктура 
### Палац 
Будынак сядзібы ўяўляе сабой невялікі двухпавярховы палац з купалам (са шпілем), калонамі, параднай лесвіцай і адкрытай тэрасай з краявідам на парк. Да двухпавярховага будынку прымыкаюць дзве аднапавярховыя прыбудовы. Таксама да двухпавярховага будынку прымыкае паўцыркулярная двухпавярховая веранда.

### Парк 
Перад сядзібай на плошчы ў 10 гектараў разбіты парк у англійскім стылі. Дрэвы ў парку — дубы, бярозы, хвоі, елкі, туя, сібірскі кедр. Акрамя гэтага, у парку прадстаўлена больш за 40 відаў раслін. Панскі дом размешчаны ў боку парку. У цэнтры парка — сажалка.

## Крыніцы 
## Літаратура 
*  — С. 188
*  — С. 139—140

## Спасылкі 
* 
* 
* Сядзіба на Meridian28.com
* 

Катэгорыя:Палацава-паркавыя і сядзібна-паркавыя ансамблі Беларусі
Катэгорыя:Славутасці Быхаўскага раёна
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў стылі класіцызм
Катэгорыя:Талстыя
Катэгорыя:Грудзінаўка
Храм Гефеста (Афіны)

**Храм Гефеста** ці **Гефестэён** () у Афінах гэта найбольш захаваны грэчаскі антычны храм. Гэта храм дарычнага ордара, размешчаны на паўночна-заходнім боку Афінскай Агары. Будаваўся ў перыяд 449—415 гадоў да н.э. і быў прысвечаны богу Гефесту. Архітэктар невядомы, але гэта той жа дойлід, які пабудаваў храм на мысе Суніён і храм Арэса на Агары. З VII стагоддзя і да 1834 года служыў як праваслаўная царква Святога Георгія (), затым быў абвешчаны нацыянальным помнікам. Пасля здабыцця Грэцыяй незалежнасці ў храме размяшчаўся Нацыянальны Археалагічны Музей.

## Галерэя 

Temple of Hephaestus.jpg|Антычны храм Гефеста, пазней царква Георгія Пераможца, цяпер музей.
File:Ac.hephaestus1.jpg|Усходні фасад
File:Temple of Hephaestus in Athens 02.1.JPG|Заходні фасад

## Спасылкі 
Катэгорыя:Храмы Грэцыі
Катэгорыя:Архітэктура Старажытнай Грэцыі
Катэгорыя:Славутасці Афін
Засуха

**Засуха** — працяглы (ад некалькіх тыдняў да двух-трох месяцаў) перыяд ўстойлівага надвор’я з высокімі (для дадзенай мясцовасці) тэмпературамі паветра і малой колькасцю ападкаў (дажджу), у выніку чаго зніжаюцца вільготазапасы глебы і ўзнікае прыгнёт і гібель культурных раслін.

Пачатак засухі звычайна звязаны з усталяваннем маларухомага высокага антыцыклону. Багацце сонечнага цяпла і вільготнасць паветра, якая паступова зніжаецца, ствараюць падвышаную выпаральнасць (**атмасферная засуха**), у сувязі з чым запасы глебавай вільгаці без папаўнення іх дажджамі высільваюцца (**глебавая засуха**). Паступова, па меры узмацнення глебавай засухі, перасыхаюць сажалкі, рэкі, азёры, крыніцы — пачынаецца **гідралагічная засуха**.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Надзвычайныя сітуацыі
Катэгорыя:Надвор’е
Вячаслаў Міхайлавіч Целеш

**Вячаслаў Міхайлавіч Целеш**, Вячка Целеш (, г.п. Краснасельскі, Ваўкавыскі павет, Беластоцкае ваяводства, Польская Рэспубліка) — беларускі мастак, краязнавец, філакартыст.

## Біяграфія 
У 1975 г. скончыў Латвійскую акадэмію мастацтваў. Вучыўся ў Імантса Вэцазалса, Петэрыса Постажса, Эдуарда Грубэ, Уладзіміра Козіна, Конрадса Убанса, Эдгарса Ілтнерса, Эдуардса Калныньша i Петэрыса Упіціса.

Жыве ў Рызе. Дырэктар беларускай школы. Старшыня суполкі мастакоў-беларусаў Балтыі «Маю гонар», намеснік старшыні таварыства беларускай культуры «Світанак».

## Творчасць 
Працуе ў розных жанрах станковага жывапісу і графікі, а таксама ў экслібрысе. Творы вылучаюцца пластычнай выверанасцю і рэльнасцю прасторавых суадносін усіх элементаў кампазіцыі. Значная роля належыць малюнку, які акрэслівае кампазіцыю, вызначае рытміку колеравых спалучэнняў. Сярод жывапісных работ: «Рыга. Парк „Аркадзія“» (1975), «Нацюрморт з ручніком» (1977), «Начное дзяжурства» (1978), «Прысвячэнне зубру» (1980), «Першаму беларускаму драматургу прысвячаецца (В. Дунін-Марцінкевіч)» (1983), «Мой мацярык Віцебшчына (паэт С.Панізнік)» (1986), «У лекарскіх навуках доктар Ф.Скарына» (1990), «Заміж персідскага ўзору… (М.Багдановіч у Вільні)» (1991), "Дзвіна-Даўгава — маці наша (Я. Купала і Я. Райніс (1992), «Скарына ў Рызе» (1993), партрэты бацькі (1973), сястры Веры (1979), П. Сокала (Масальскага; 1980), жонкі (1992). Выканаў графічныя цыклы «У цені часу трыумфаў» (1982-92), «Касмічныя шляхі» (1983-87), партрэты Т. Залькалнса (1981), А. Мальдзіса (1982), «Прысвячэнне бацьку латышскага тэатра А. Алунану» (1984), «Аўтапартрэт» (1985), ліст «Горад» (1992) і інш.

Яго карціны маюцца ў музеях і прыватных зборах Беларусі, Даніі, ЗША, Ізраіля, Канады, Кітая, Латвіі, Партугаліі, Расіі, Румыніі, Францыі, Чэхіі, Швейцарыі.

Працуе дацэнтам кафедры культуры і мастацтва Інстытута менеджмента інфармацыйных сістэм. Аўтар тэкстаў і складальнік кніг «Мінск на старых паштоўках» (1984), «Рыга на старых паштоўках» (1991), «Гарады Беларусі на Старых паштоўках» (2-е выд., 2001).
## Узнагароды 
Узнагароджаны найвышэйшай узнагародай Латвіі — Ордэнам Трох Зорак (2006). Лаўрэат прэміі імя Францішка Багушэвіча за кнігу «Гарады Беларусі на старых паштоўках».

## Спасылкі 
* Радыё Рацыя, «Бела-чорна-белыя рытмы» Вячкі Целеша, 25 ліпеня 2009
* [Голас Радзімы, «Прыцягненне Бацькаўшчыны», 24 ліпеня(https://be.wikipedia.org/wiki/24_%D0%BB%D1%96%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D1%8F) 2008]

Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Краязнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Калекцыянеры Беларусі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Ваўкавыскім раёне
Катэгорыя:Мастакі Латвіі
Канстанцін Эдуардавіч Цыялкоўскі

{{Вучоны
| Імя              = Канстанцін Цыялкоўскі 
| Фота             = 
| Шырыня           = 250
| Дата нараджэння    = 
| Месца нараджэння   = 
| Дата смерці      = 
| Месца смерці     = 
| Грамадзянства      = 
| Навуковая сфера    = вучоны-тэарэтык, мысліцель
| Узнагароды і прэміі = 
{ style="background:transparent"
Расійскай імперыі:

}
{ style="background:transparent"
СССР:
 
}
}}
**Канстанцін Эдуардавіч Цыялкоўскі** (5 (17) верасня 1857, в. Іжаўскае, Разанская губерня, Расійская імперыя — 19 верасня 1935, Калуга, СССР) — рускі і савецкі вучоны-самавук, даследчык, школьны настаўнік. Заснавальнік сучаснай касманаўтыкі. Абгрунтаваў выснову ўраўнення рэактыўнага руху, прыйшоў да высновы аб неабходнасці выкарыстання «ракетных цягнікоў» — прататыпаў шматступеньчатых ракет. Аўтар прац па аэрадынаміцы, паветраплаванні і іншых навуках.

Паходзiў са шляхецкага роду герба «Ястрабец».

Катэгорыя:Заснавальнікі касманаўтыкі
Катэгорыя:Заснавальнікі савецкай касманаўтыкі
Катэгорыя:Рускі касмізм
Катэгорыя:Вучоныя Расіі
Катэгорыя:Пісьменнікі-фантасты Расіі
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Працоўнага Чырвонага Сцяга
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Разанскай вобласці
Катэгорыя:Педагогі Расіі
Катэгорыя:Пісьменнікі СССР
Катэгорыя:Філосафы Расіі
Катэгорыя:Людзі, у гонар якіх названы кратар на Месяцы
Катэгорыя:Асобы на манетах
Катэгорыя:Асобы на марках
Катэгорыя:Дырыжаблебудаўнікі

Катэгорыя:Адмаўляльнікі тэорыі адноснасці
Катэгорыя:Самавукі
Сусветны гандлёвы цэнтр

**Сусветны гандлёвы цэнтр** (), скар. СГЦ — комплекс з сямі будынкаў, спраектаваных Мінору Ямасакі, амерыканскім архітэктарам японскага паходжання, і афіцыйна адкрытых 4 красавіка 1973 у Нью-Ёрку (ЗША). Архітэктурнай дамінантай комплексу былі дзве вежы, кожная па 110 паверхаў — Паўночная (вышынёй 417 м, а з улікам устаноўленай на даху антэны — 526,3 м) і Паўднёвая (вышынёй 415 м). 11 верасня 2001 года комплекс СГЦ быў разбураны ў выніку тэрарыстычнай атакі. Некаторы час пасля заканчэння будаўніцтва вежы былі самымі высокімі небаскробамі ў свеце (да гэтага найвышэйшым будынкам быў будынак Эмпайр-Стэйт-Білдынг, які пасля разбурэння СГЦ зноў стаў самым высокім будынкам Нью-Ёрка). Часам гэтыя вежы называюць «сімвалам сусветнага панавання ЗША».

## Будынкі новага комплексу 
* Freedom Tower (Вежа **1**)
* 200 Greenwich Street (Вежа **2**)
* 175 Greenwich Street (Вежа **3**)
* 150 Greenwich Street (Вежа **4**)
* 130 Liberty Street (Вежа **5**)
* **7** World Trade Center
* Мемарыял Сусветнага гандлёвага цэнтра
* Транспартны хаб Сусветнага гандлёвага цэнтра
Таксама побач з месцам абвальвання будынкаў СГЦ плануецца пабудаваць мячэць і ісламскі цэнтр.

## Гл. таксама 
* Тэрарыстычныя акты 11 верасня 2001 года
* СГЦ-6 (шосты корпус Сусветнага гандлёвага цэнтра)
* СГЦ-7 (сёмы корпус Сусветнага гандлёвага цэнтра)
* Граўнд Зеро
* Мемарыял Сусветнага гандлёвага цэнтра
* Разбурэнне веж СГЦ
* Цэнтр міжнароднага гандлю
* 

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Манхэтэн

Катэгорыя:Небаскробы Нью-Ёрка
Катэгорыя:Небаскробы вышынёй ад 200 да 249 метраў
Эдуар Баладзюр

{{Дзяржаўны дзеяч
| беларускае імя        = Эдуар Баладзюр
| арыгінальнае імя   = 
| партрэт = Édouard Balladur and Raymond Barre (cropped).jpg
| шырыня партрэта = 225px
| подпіс = Эдуар Баладзюр у 1987 годзе.
| тытул = прэм'ер-міністр Францыі 14-ы прэм'ер-міністр Пятай рэспублікі
| парадак = 163
| сцяг = Flag of France.svg
| перыядпачатак = 29 сакавіка 1993
| перыядканец = 10 мая 1995
| папярэднік = П’ер Берэгавуа
| пераемнік = Ален Жупэ
| прэзідэнт = Франсуа Мітэран
| партыя = 
| дзейнасць = палітыка, дзяржаўная дзейнасць
| прафесія = Высокапастаўлены чыноўнік.
| адукацыя = 
| навуковая ступень =
| узнагароды =
{

}
 Вялікі крыж Нацыянальнага ордэна Заслуг.
| дата нараджэння = 
| месца нараджэння = 
| дата смерці =
| месца смерці =
|веравызнанне = Армянская каталіцкая царква
| імя пры нараджэнні =
| дынастыя =
| бацька =
| маці =
| жонка =Мары-Жазеф Делакур
| дзеці =П'ер Баладзюр Жэром Баладзюр Анры Баладзюр Рамен Баладзюр
| аўтограф =
}}
**Эдуар Баладзюр** (, , нар. 2 мая 1929, Смірна (Ізмір), Турцыя) — французскі дзяржаўны і палітычны дзеяч армянскага паходжання. Прэм'ер-міністр Францыі, кандыдат у прэзідэнты Францыі.

Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Францыі
Катэгорыя:Кандыдаты ў прэзідэнты Францыі (1995)
Катэгорыя:Міністры фінансаў Францыі
Катэгорыя:Кавалеры Вялікага Крыжа французскага Ордэна «За заслугі»
Катэгорыя:Кавалеры Вялікага крыжа ордэна «За заслугі перад Італьянскай Рэспублікай»
Катэгорыя:Члены Саюза за народны рух
Армянскае нагор’е

**Армянскае нагор’е** () — сярэдняе з трох Пярэднеазіяцкіх нагор’яў.

Большая частка Армянскага нагор’я знаходзіцца ў межах сучасных Турцыі і Арменіі. Да Армянскага нагор’я адносіцца таксама заходняя частка Ірана, поўдзень Грузіі і заходняя частка Азербайджана. Плошча каля 400 тыс. км². Сярэдняя вышыня 1700 м, найбольшая 5165 м (гара Вялікі Арарат).

## Прырода 
Паверхня — спалучэнне лавава-туфавых пласкагор’яў і плато вышынёй 1500 — 3000 м з міжгорнымі ўпадзінамі і далінамі. Шэраг хрыбтоў (Арсіянскі, Агрыдаг, Джавахецкі, Вардэнінскі) утвораны ланцугамі вулканаў. Найбольшыя ўпадзіны: Арарацкая, Эрзурумская, Мушская і інш.; дно некаторых упадзін занята азёрамі Ван, Севан, Урмія (Рэзайе). Вулканічныя конусы (Сюпхан — 4434 м, Арагац — 4090 м і інш.) і лававае покрыва ўтварыліся ў неагене і чацвярцічным перыядзе. Невулканічныя хрыбты: Зангезурскі, Паландзёкен, Бінгёль, Аладаг, Карадаг, Машудаг, Карабахскі і інш. Карысныя выкапні: нафта, мыш’як, медзь, храміты, жалезная руда, поліметалічныя руды, каменны вугаль, каменная соль; мінеральныя і тэрмальныя крыніцы.

Клімат Армянскага нагор’я субтрапічны кантынентальны. Сярэднія тэмпературы студзеня ад −3 да −15 °C, ліпеня ад 15 да 20 °C (у катлавінах 25 °C). Гадавая колькасць ападкаў на заходніх схілах 1000 мм і больш, у катлавінах 500—700 мм, на ўсходзе 300—500 мм. На Армянскім нагор’і пачынаюцца рэкі Еўфрат, Тыгр, Кура, Аракс.

Расліннасць стэпавая і паўпустынная на шэразёмах, светла-каштанавых, бурых і шэра-карычневых глебах. Па схілах гор — хмызнякі з маквісу, лясы з хвоі і дубу, фісташкавыя і арчовыя рэдкалессі. На менш увільготненых схілах зараснікі калючых падушкападобных хмызнякоў. На вышыні 4000 м горны стэп, вышэй — альпійскія лугі, на вяршынях вечныя снягі і ледавікі. Жывёльны свет: шмат грызуноў, паўзуны, трапляюцца казуля, безааравы казёл, муфлон, мядзведзь, барс, паласатая гіена.

Развіваецца аазіснае земляробства.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Нагор’і
Катэгорыя:Горы Турцыі
Катэгорыя:Горы Арменіі
Катэгорыя:Горы Ірана
Катэгорыя:Горы Грузіі
Катэгорыя:Горы Азербайджана
Ханкэнды

**Ханкэнды** (, ) — горад рэспубліканскага падпарадкавання Азербайджана.

Армянская назва **Вараракн**, з 1923 года **Сцепанакерт** () у гонар .

Размешчаны каля падножжа ўсходняга схіла Карабахскага хрыбта, у даліне ракі Каркарчай.

У 1991—2023 гадах горад Сцепанакерт быў пад кантролем непрызнанай Нагорна-Карабахскай Рэспублікі (НКР), паводле яе адміністрацыйна-тэрытарыяльнага дзялення — горад рэспубліканскага падпарадкавання, сталіца НКР.

За 10 км на паўночны ўсход ад горада знаходзіцца аэрапорт здольны прымаць буйныя самалёты.

## Дэмаграфія 
* 1975 год — 33 000 чалавек
* 2010 год — 52 900 чалавек
* 2013 год — 54 500 чалавек
* 2015 год — 55 200 чалавек

## Насельніцтва 
## Вядомыя асобы 
* Серж Саргсян (нар. 1954) — Прэзідэнт Арменіі (2008—2018).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Гарады Азербайджана
Катэгорыя:Гарады Нагорна-Карабахскай Рэспублікі
Фондавая біржа Афін

**Фондавая біржа Афін** () — фондавая біржа, размешчаная ў Афінах, Грэцыя. Упершыню пачала сваю працу ў 1876 годзе.

## FTSE/Athex Large Cap
Viohalco, Coca-Cola HBC AG, Ellaktor, Alpha Bank, National Bank of Greece, Eurobank Ergasias, GEK Terna Holding Real Estate Construction S.A., Mytilineos Holdings, Jumbo S.A., Folli Follie, Hellenic Petroleum, Marfin Investment Group, OPAP, Piraeus Bank, EYDAP, Motor Oil Hellas, Public Power Corporation, Piraeus Port Authority , Grivalia Properties R.E.I.C., Hellenic Exchanges Group, Aegean Airlines, Terna Energy, Titan Cement, OTE, Metka (Metal Constructions of Greece S.A.).

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт біржы

Афіны
Катэгорыя:Еўрапейскія фондавыя біржы
Катэгорыя:Паўднёваеўрапейскія фондавыя біржы
Катэгорыя:Члены WFE
Катэгорыя:Эканоміка Грэцыі
Катэгорыя:Афіны
Макс Хоркхаймер

, 1969. Гайдэльберг]] **Макс Хоркхаймер** (; 14 лютага 1895, Штутгарт - 7 ліпеня 1973, Нюрнберг) — нямецкі філосаф і сацыёлаг, адзін з заснавальнікаў Франкфурцкай школы.

Нарадзіўся ў яўрэйскай сям'і ў Штутгарце. У шаснаццацігадовым узросце быў вымушаны пакінуць вучобу, каб пайсці працаваць на заводзе бацькі. Пасля Першай сусветнай вайны вывучае ў Мюнхенскім універсітэце філасофію і псіхалогію, затым пераехаў у Франкфурт-на-Майне, дзе вучыўся ў Іагана Карнеліуса. Там жа сустрэўся з Тэадорам Адорна, даўшы пачатак працяглай дружбе і плённага супрацоўніцтва. У 1925 годзе абараніў дысертацыю, прысвечаную Імануілу Канту.

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Філосафы Германіі
Катэгорыя:Франкфурцкая школа
Катэгорыя:Філосафы XX стагоддзя
Катэгорыя:Марксісты
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Штутгарце
Катэгорыя:Памерлі ў Нюрнбергу
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Франкфурта-на-Майне