open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Адбойнік

**Адбойнік** — прылада для апрацоўкі каменю, інструмент, які дазваляў вырабляць іншыя віды каменных прылад шляхам сколвання. Прыкметамі адбойніка лічацца сляды ад удараў у выглядзе шчарбін і ямак на яго пукатай рабочай паверхні. У палеаліце ў якасці адбойніка выкарыстоўвалі рачную гальку, жаўлакі крэменю шара-, яйца- і пальцападобнай формы. У неаліце з'явіліся адбойнікі з дзяржаннем, зробленым абіўкай на канцы крамянёвага жаўлака; у Краснасельскіх крэменеапрацоўчых майстэрнях (Ваўкавыскі раён) мелі трохвугольную сегментападобную поліэдрычную форму, даўжынёй 5—13 см, шырынёй 3,5—11 см, таўшчынёй 2,1—8,5 см, масу 0,1—0,9 кг. Ужываліся пры расколванні крэменю, счэсванні з яго жаўлачнай скарынкі, вырабе нуклеусаў, адбіўцы адшчэпаў і пласцін, якія з'яўляліся нарыхтоўкамі для прылад працы.

## Літаратура 
* Городцов, В. А. К истории развития техники первобытных каменных орудий // Советская этнография. — 1935. — № 2. — С.
* Кудрашоў, В. Я. Адбойнік // Археалогія і нумізматыка Беларусі: Энцыклапедыя / Беларуская Энцыклапедыя; Рэдкал.: В. В. Гетаў і інш. — Мн.: «Беларуская Энцыклапедыя» імя П. Броўкі, 1993. — 702 с. — С. 26. — ISBN 5-85700-077-7.
* Семенов, С. А. Первобытная техника // Материалы и исследования по археологии СССР. — 1957. — № 54. — С.
* Семенов, С. А. Производство и функции каменных орудий // Материалы и исследования по археологии СССР. — 1970. — № 116: Каменный век на территории СССР. — С.
* Семенов, С. А. Развитие техники в каменном веке / АН СССР, Ин-т археологии. — Л.: Наука, Ленинградское отделение, 1968. — 362 с. с илл.; 9 л. илл.
* Язэпенка, І. М. Адбойнік / І. М. Язэпенка // Археалогія Беларусі: энцыклапедыя: у 2 т. / [склад. Ю. У. Каласоўскі; рэдкалегія: Т. У. Бялова (гал. рэд.) і інш.]. Т. 1: А ― К. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя імя П. Броўкі, 2009. — 492, [1] c. — С. 21. — ISBN 978-985-11-0353-5.

Катэгорыя:Палеаліт
Катэгорыя:Неаліт
Катэгорыя:Археалогія ў Беларусі
Арэнда

**Арэ́нда** ( ад  — аддаваць у наймы) — маёмасны наём (дагавор), паводле якога ўласнік маёмасці (арэндадавец) здае арандатару сваю маёмасць на часовае карыстанне за пэўную плату. Арандатарамі могуць выступаць юрыдычныя асобы (прадпрыемствы, установы і арганізацыі) і асобныя грамадзяне, арэндадаўцамі — любы ўласнік маёмасці ці органы, арганізацыі, упаўнаважаныя уласнікам. Адносіны арандатара і арэндадаўца рэгламентуе заключаны паміж імі дагавор, які прадугледжвае склад і кошт маёмасці, што перадаецца ў арэнду, парадак яе перадачы, памер арэнднай платы, тэрмін арэнды, абавязкі і правы арандатара і інш. Здаючы маёмасць у арэнду, арэндадавец застаецца яе уласнікам. Арандатар з’яўляецца уласнікам атрыманых прадукцыі і даходаў, якімі ён, заплаціўшы прадугледжаную дагаворам арэндную плату, можа самастойна распараджацца. Арандатар са згоды арэндадаўца можа поўнасцю ці часткова выкупіць арандаваную маёмасць на ўмовах, прадугледжаных дагаворам.

## Гісторыя 
Арэнда ўзнікла ў рабаўладальніцкім грамадстве як арэнда зямлі: землеўладальнікі (латыфундысты) перадавалі яе для апрацоўкі рабам і беззямельным сялянам, што павышала зацікаўленасць апошніх у лепшых выніках працы і спрыяла ўмацаванню новага спосабу спалучэння эканамічных інтарэсаў уласнікаў зямлі і землекарыстальнікаў. Пазней арэнда пашыралася на іншыя сродкі вытворчасці, набыла новыя формы — арэнднае прадпрыемства, арэндны падрад, лізінг.

## Беларусь 
На Беларусі ў дасавецкі час пераважала арэнда зямлі. Пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі 1917 года з ліквідацыяй прыватнай уласнасці на зямлю і інш. сродкі вытворчасці арэндная форма гаспадарання была спынена. Адноўлена на пачатку 1920-х гг. у час ажыццяўлення новай эканамічнай палітыкі з мэтай паскарэння сацыяльна-эканамічнага развіцця. За 1921—1926 гадах у арэнду здадзена 620 прамысловых прадпрыемстваў, з іх 536 дробных і 90 буйных (пераважна харчасмакавай, гарбарнай, лесапільнай, смалакурна-шкіпінарнай і цагельнай прамысловасці). З перамогай сацыялістычнага ўкладу ў эканоміцы арэндная форма гаспадарання была зноў спынена.

З канца 1980-х гг. арэнда развіваецца як адзін з кірункаў  ўласнасці. Прыняты Вярхоўным Саветам Беларусі ў 1990 годзе закон аб арэндзе дазваляе арандаваць зямлю, інш. прыродныя рэсурсы, асноўныя сродкі вытворчасці, а таксама прадпрыемствы і арганізацыі ці іх асобныя падраздзяленні. Для аховы інтарэсаў арандатараў створаны Беларускі саюз прадпрымальнікаў і арандатараў.

## Літаратура 
* 


Катэгорыя:Маёмасць
Адціскальнік

**Адціскальнік** — прылада для ручной апрацоўкі каменю ў тэхніцы адціскання. Матэрыялам для адціскальнікаў з'яўляліся камяні розных парод, рогі, косці і біўні. Прыкметы адціскальніка — заломы альбо ямкі на пукатай рабочай паверхні, якія ўзнікалі пры націсканні на край загатоўкі. У палеаліце каменныя адціскальнікі рабіліся з плітак і галькі, спрацаваных нуклеусаў, адшчэпаў, зламаных прылад, касцяныя — з трубчастых костак. У мезаліце вядомы адціскальнікі з крамянёвых шпянёў даўжынёў 6—7 см. У неаліце каменныя і касцяныя адціскальнікі набываюць чатырохвугольную ці акруглую у папярочніку форму, даўжынёй 6—7 см, шырынёй да 1—3 см, таўшчынёй да 0,7 см. Выкарыстоўваліся на стадыі апрацоўкі, калі тонкія лускі аддзяляліся пры рэтушаванні каменных прылад працы.

## Літаратура 
* Городцов, В. А. К истории развития техники первобытных каменных орудий // Советская этнография. — 1935. — № 2. — С.
* Кудрашоў, В. Я. Адціскальнік / В. Я. Кудрашоў // Археалогія і нумізматыка Беларусі: Энцыклапедыя / Беларуская Энцыклапедыя; Рэдкал.: В. В. Гетаў і інш. — Мн.: «Беларуская Энцыклапедыя» імя П. Броўкі, 1993. — 702 с. — С. 28. — ISBN 5-85700-077-7.
* Семенов, С. А. Первобытная техника // Материалы и исследования по археологии СССР. — 1957. — № 54. — С.
* Семенов, С. А. Развитие техники в каменном веке / АН СССР, Ин-т археологии. — Л.: Наука, Ленинградское отделение, 1968. — 362 с. с илл.; 9 л. илл.
* Технология производства в эпоху палеолита / АН СССР, Ин-т археологии; Под ред. А. Н. Рогачева. — Л.: Наука, Ленинградское отделение, 1983. - 208 с.
* Язэпенка, І. М. Адціскальнік / І. М. Язэпенка // Археалогія Беларусі: энцыклапедыя: у 2 т. / [склад. Ю. У. Каласоўскі; рэдкалегія: Т. У. Бялова (гал. рэд.) і інш.]. Т. 1: А ― К. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя імя П. Броўкі, 2009. — 492, [1] c. — С. 22 — 23. — ISBN 978-985-11-0353-5.

Катэгорыя:Палеаліт
Катэгорыя:Мезаліт
Катэгорыя:Неаліт
Катэгорыя:Археалогія ў Беларусі
Адшчэп

**Адшчэп** — асколак, аддзелены адбойнікам ад кавалка крэменю або крамянёвага нуклеуса першабытным чалавекам каменнага і бронзавага вякоў. Адшчэпы бываюць рознай формы і памераў з ударнай пляцоўкай, пукатасцю ад удару адбойнікам і 2 плоскасцямі: спінкай (са слядамі раней зробленых сколаў або без іх) і брушкам (са слядамі ударнага злому). Выкарыстоўваліся першабытнымі людзьмі для вырабу прылад працы (нажы, сярпы).

## Літаратура 
* Адшчэп // Археалогія і нумізматыка Беларусі: Энцыклапедыя / Беларуская Энцыклапедыя; Рэдкал.: В. В. Гетаў і інш. — Мн.: «Беларуская Энцыклапедыя» імя П. Броўкі, 1993. — 702 с. — С. 28. — ISBN 5-85700-077-7.
* Коласаў, А. У. Адшчэп / А. У. Коласаў // Археалогія Беларусі: энцыклапедыя: у 2 т. / [склад. Ю. У. Каласоўскі; рэдкалегія: Т. У. Бялова (гал. рэд.) і інш.]. Т. 1: А ― К. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя імя П. Броўкі, 2009. — 492, [1] c. — С. 23. — ISBN 978-985-11-0353-5.

Катэгорыя:Каменны век
Катэгорыя:Бронзавы век
Катэгорыя:Археалогія ў Беларусі
Арэол (оптыка)

**Арэо́л** ( ад  — залаты вянок) у оптыцы — светлавы фон вакол відарысу  аптычнага выпрамянення пры назіранні вокам або рэгістрацыі прыёмнікам святла. Выяўляецца пры рассеянні святла на малыя вуглы часціцамі асяроддзя, праз якое праходзіць святло. Істотна ўплывае на раздзяляльную здольнасць фатаграфічных матэрыялаў і люмінесцэнтных экранаў.

## У фатаграфіі 
Арэол у фатаграфіі — неаднастайнае пачарненне на негатыве вакол відарысу блішчастых або надзвычай кантрасных дэталяў аб’ектаў. Утвараецца прамянямі святла, рассеянага на мікракрышталях галоіднага серабра ў фотаслоі, а таксама прамянямі, якія прайшлі праз фотаслой і адбіліся ад глянцавай асновы фотаматэрыялу. Для змяншэння арэолу на які-небудзь бок гэтай асновы наносяць проціарэольны слой святлопаглынальнага рэчыва.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Оптыка
Катэгорыя:Фотатэрміны
Ілля Мікалаевіч Рабцаў

**Ілля́ Мікала́евіч Ра́бцаў** ( — ) — беларускі партыйны і дзяржаўны дзеяч. 

## Біяграфія 
З 1 жніўня 1938 па 8 студзеня 1940 года быў старшынёй Арганізацыйнага камітэта Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР па Віцебскай вобласці, пасля да 1944 года быў старшынёй Выканаўчага камітэта Віцебскага абласнога Савета.

У часы Вялікай Айчыннай вайны быў адначасова член Віцебскага падпольнага абласнога камітэта КП(б) Беларусі.

## Спасылкі 
* Біяграфія

Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 1-га склікання
Адбіткі зярнят

**Адбіткі зярнят** — рэшткі раслінных дамешак у кераміцы часоў неаліту, бронзавага і ранняга жалезнага вякоў. Вывучэнне ляпной керамікі з мэтай ідэнтыфікацыі ўключэнняў насення раслін з дапамогай метадаў біялагічных навук — адзін з накірункаў археабатанікі. 

Ганчары наўмысна падсыпалі ў глінянае цеста, падрыхтаванае для лепкі посуду, разнастайныя арганічныя дамешкі, у т.л. расліннага паходжання. У раннім жалезным веку ў якасці штучных абястлушчвальнікаў выкарыстоўвалі зерне збожжавых — мяккай альбо цвёрдай пшаніцы, ячменю, проса, з бабовых — гароху і бобу. Разам з насеннем культурных раслін у фармавое цеста трапляла і пустазелле. Яно прадстаўлена адбіткамі мяшэя зялёнага і нізкага, жыта, куколю звычайнага, драсёна звычайнага і павойнага. У працэсе абпалу ляпнога посуду на звычайным вогнішчы пры тэмпературы 450—750 °С зярняты выгаралі, утвараючы пустоты-адбіткі. Уключэнні зярнят у посудзе насельніцтва мілаградскай культуры складаюць 0,5—2,5% (гарадзішчы Атрубы, Асарэвічы, Гарошкаў, Ліпнякі, Ліскі, Рассвет, Старакраснае, Чорнае, Чырвоная Горка, Ястрабка). Падобная з'ява зафіксавана на помніках днепра-дзвінскай культуры (гарадзішчы Крывель, Новае Сяло, Эсьмоны), культуры штрыхаванай керамікі (гарадзішчы Паліцкае, Прылепы, Пятровічы, Сарачы, Старыя Юркавічы, Шчаткава) і зарубінецкай культуры (гарадзішча Чаплін, селішчы Давыд-Гарадок, Рамель, Струга—1, Хотамель, могільнікі Атвержычы, Чаплін).

## Літаратура 
* Лашанкоў, М. І. Адбіткі зярнят / М. І. Лашанкоў // Археалогія Беларусі: энцыклапедыя: у 2 т. / [склад. Ю. У. Каласоўскі; рэдкалегія: Т. У. Бялова (гал. рэд.) і інш.]. Т. 1: А ― К. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя імя П. Броўкі, 2009. — 492, [1] c. — С. 20 — 21. — ISBN 978-985-11-0353-5.
* Лашанкоў, М., Траццякоў, Дз. Археабатанічныя матэрыялы жалезнага веку ў зборы Нацыянальнага музея гісторыі і культуры Беларусі / Міхаіл Лашанкоў, Дзмітрый Траццякоў // Acta archaeological Albaruthenica. — 2007. — Vol. I. — С. 86 — 103.
* Лашанкоў, М., Траццякоў, Дз. Палеаэтнабатанічныя даследаванні матэрыялаў з помнікаў ранняга жалезнага веку паўднёва-ўсходняй Беларусі / Міхаіл Лашанкоў, Дзмітрый Траццякоў // Гістарычна-археалагічны зборнік. — 2005. — № 20. — С. 56 — 61.
* Лошенков, М. И. Археоботанические материалы с зарубинецкого селища Хотомель // Ботаника: Сб. науч. тр. Вып. 35. — Мн., 2008. – С.
* Лошенков М.И. Новые материалы по земледелию населения милоградской культуры // Ботаника: Сб. науч. тр. Вып. 37. — Мн., 2009. – С.

Катэгорыя:Археалогія ў Беларусі
Катэгорыя:Метлюжкакветныя
П’етра Арэціна

**П’е́тра Арэці́на** (; , г. , Таскана — ) — італьянскі пісьменнік і публіцыст эпохі Адраджэння.

У памфлетах-«прадказаннях», сатырах, пасквілях выступаў супраць манархаў і Ватыкана, за што быў празваны «бічом уладыкаў». Еўрапейскую вядомасць набылі 5 «Дыялогаў» Арэціна, тры з якіх называюцца «Разважанні» (1534, 1536, 1539). Разам з Нікало Макіявелі заснаваў італьянскую  («Прыдворнае жыццё», 1534; «Крывадушнік», 1542, і інш.). Шырокую карціну грамадскага і культурнага жыцця Італіі першай паловы XVI ст. дае яго эпісталярная спадчына (больш за З тыс. лістоў). Творчая манера Арэціна адметная рэзкасцю выказванняў, дасціпнасцю і сарказмам. У 1558 годзе царква ўнесла яго творы ў спіс забароненых.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Сатырыкі Італіі
Катэгорыя:Паэты Італіі
Катэгорыя:Драматургі Італіі
Катэгорыя:Драматургі XVI стагоддзя
Катэгорыя:Аўтары эратычнай літаратуры
Катэгорыя:Памфлетысты
Абавян (горад)

**Абавя́н** () — горад у Арменіі, у Катайкскай вобласці. Знаходзіцца за 10 км на паўночны ўсход ад Ерэвана.

## Геаграфія 
З’яўляецца горадам-спадарожнікам Ерэвана. Праз горад праходзіць аўтадарога і чыгунка, якія злучаюць сталіцу з паўночна-ўсходнімі раёнамі краіны. Паводле гэтай прычыны Абовян завуць часам «паўночнымі варотамі Ерэвана».

Чыгуначная станцыя на лініі Ерэван—Севан.

## Спасылкі 
* Сайт пра горад  
* Інфармацыйны партал пра горад 

Катэгорыя:Гарады Арменіі
Катэгорыя:Населеныя пункты марза Катайк
Агарак

**Агара́к** () — горад у Арменіі ў паўднёвай частцы марза Сюнік.

## Гісторыя 
Агарак быў заснаваны ў 1949 годзе як вайсковае мястэчка, а ў 1954 годзе атрымаў статус пасёлка гарадскога тыпу. У 1990-х гадах атрымаў статус горада.

Большая частка дамоў шматпавярховыя, з ружовага туфа. Водазабеспячэнне вырабляецца з артэзіянскіх крыніц.

## Гарады-пабрацімы 
*  Салігорск

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Профіль на geonames 
* Профіль на World Gazetteer 

Катэгорыя:Гарады Арменіі
Катэгорыя:Населеныя пункты марза Сюнік
Шарль Мішэль

**Шарль Мішэль** (; нар. , Намюр, Валонія, Бельгія) — бельгійскі дзяржаўны і палітычны дзеяч, прадстаўнік французскай супольнасці, лідар партыі «Рэфарматарскі рух» з 14 лютага 2011 года, 69-ы прэм’ер-міністр Бельгіі з 11 кастрычніка 2014 года па 27 кастрычніка 2019 года.

Катэгорыя:Палітыкі Бельгіі
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Бельгіі
Айрум

**Айру́м** () — горад у Арменіі, на поўначы марза Тавуш.

Галовай гарадской абшчыны з’яўляецца Руслан Антанян.

## Геаграфія 
Горад знаходзіцца ў падножжа хрыбта Гугарац, за 18 км на захад ад Наемберана, за 28 км на паўночны ўсход ад Алаверды суседняга марза Лары і за 13 км на паўднёвы ўсход ад грузінскага горада Садахло. Горад знаходзіцца на беразе ракі Дэбед на чыгунцы і аўтатрасе Ерэван — Тбілісі.

У Айруме растуць высакаякасныя персікі, яны нароўні з наемберанскімі з’яўляюцца самымі якаснымі на тэрыторыі Арменіі.

## Гісторыя 
Айрум з 1960 года з’яўляўся пасёлкам гарадскога тыпу. Пасля адміністрацыйнай рэформы ў Арменіі зноў атрымаў статус сяла, з 04.07.2006 горад.

У наваколлі сяла былі знойдзены сляды селішча бронзавага веку — збожжасховішча, статуэткі.

## Насельніцтва 
Паводле дадзеных «Каўказскага календара» на 1912 год у сяле Айрум Барчалінскага павета Тыфліскай губерні жылі 360 чалавек, галоўным чынам азербайджанцаў, паказаных як «татары».

Дынаміка насельніцтва Айрума паказана ў табліцы.

## Эканоміка 
Асноўная частка насельніцтва працуе ў будаўніцтве, на кансервавым заводзе і ў чыгуначнай гаспадарцы. Кансервавы завод спецыялізуецца на перапрацоўцы садавіны, у 1980-х гг. ён з’яўляўся другім па велічыні ў рэспубліцы.

Блізу аднаго з суседніх сёл — Тэхут знаходзіцца буйнае медзяна-малібдэнавае радовішча — Тэхуцкае. Запасы медзяна-малібдэнавай руды на радовішчы складаюць каля 450 млн тон. У дадзены момант радовішча ў стадыі распрацоўкі.

## Чыгунка 
Айрум з’яўляецца адзіным дзейным чыгуначным міждзяржаўным пунктам і адпаведна ўсе чыгуначныя перавозкі з Арменіі ў іншыя краіны ажыццяўляюцца праз станцыю Айрум і далей у Грузію. Пасажырскі рух прадстаўлены адным прыгарадным цягніком Гюмры — Айрум, цягніком далёкага прытрымлівання Ерэван — Тбілісі і летнім цягніком Ерэван — Батумі.

Катэгорыя:Гарады Арменіі
Катэгорыя:Населеныя пункты марза Тавуш
Кардовіч

**Кардо́віч** — польскае і беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Віктар Кардовіч —  польскі педагог, грамадскі дзеяч, гісторык
* Іосіф Мітрафанавіч Кардовіч — беларускі партыйны і дзяржаўны дзеяч
Лагі (возера)

**Лагі́** — возера ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці Беларусі ў басейне ракі Ушача, за 26 км у напрамку на паўднёвы захад ад гарадскога пасёлка Ушачы, у напрамку на ўсход ад вёскі Лагі.

Плошча паверхні возера 0,13 км², даўжыня 0,36 км, найбольшая шырыня 0,31 км, даўжыня берагавой лініі каля 1,1 км. Катлавіна возера круглаватай формы. Берагі высокія, пясчаныя. Возера ўмерана зарастае.

На захадзе возера Лагі злучаецца ручаём з возерам Ветчанскае, на ўсходзе — з возерам Казімірава (Школьнае).

## Літаратура 
*  — С. 89.
* 

## Спасылкі 
* *Иванов-Смоленский В. Г.* Все озёра Беларуси. Популярная иллюстрированная энциклопедия. Т. 3-2.

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Ушацкага раёна
Антоніу Кошта

**Антоніу Луіс Сантас да Кошта** (; нар. 17 ліпеня 1961, Лісабон) — партугальскі юрыст і палітык.

Вучыўся на факультэце права Лісабонскага ўніверсітэта. З маладых гадоў удзельнічае ў дзейнасці Сацыялістычнай партыі. Працаваў у апараце будучага прэзідэнта Партугаліі Жоржу Сампаё. У 80-х узначальваў арганізацыю студэнтаў і яе друкаваны орган. Вёў адвакацкую практыку.

Уваходзіў у гарадскі савет Лісабона, а з 1991 года ён быў сябрам Асамблеі Рэспублікі. Працаваў у якасці парламенцкага дзяржсакратара, з 1995 па 1997 — міністра па парламенцкіх справах. Тады на працягу двух гадоў, ён быў таксама міністрам юстыцыі, і, нарэшце, з 1999 па 2002, дзяржаўным міністрам. Кіраваў парламенцкай фракцыяй Сацыялістычнай партыі.

У 2004 годзе атрымаў мандат дэпутата Еўрапейскага парламента. Ён быў членам групы сацыялістаў і віцэ-прэзідэнтам Еўрапарламента. У 2005 стаў міністрам унутраных справаў ва ўрадзе Жазэ Сакратэша.

Сышоў з урада ў 2007 годзе, пасля абрання на пасаду мэра Лісабона (пераабраны ў 2009). У 2014 годзе стаў лідарам партугальскіх сацыялістаў.

У выніку пагаднення паміж Сацыялістычнай партыяй і левымі партыямі — Камуністычнай партыяй Партугаліі, «Зялёнымі» і Левым блокам — парламент падтрымаў сацыялістычны ўрад на чале з Антоніа Кошта, які быў прызначаны прэм'ер-міністрам прэзідэнтам Каваку Сілва 24 лістапада 2015 года і стаў прэм'ер-міністрам 26 лістапада.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Партугаліі
Італія на летніх Алімпійскіх гульнях 2016

Элія Вівіяні.]]
**Італія на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 года** была прадстаўлена ў 24-х відах спорту.

## Прызёры 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Краіны на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 года
2016
Дзеці Разэнталя

**Дзеці Разэнталя** () — постмадэрнісцкая опера ў двух дзеяннях кампазітара Леаніда Дзясятнікава на лібрэта Уладзіміра Сарокіна. Сусветная прэм'ера адбылася ў Вялікім тэатры ў 2005 годзе. Опера апавядае аб клонах («дублях») вялікіх кампазітараў — Вагнера, Вердзі, Мусаргскага, Чайкоўскага, Моцарта — створаных Алексам Разэнталем, навукоўцам, уцекачам з нацысцкай Германіі ў СССР.

Пастаноўка оперы ў Вялікім тэатры спачатку выклікала грамадскі рэзананс, звязаны са скандальнай вядомасцю аўтара лібрэта В. Г. Сарокіна. Аднак опера не была знятая з пастаноўкі і выконвалася падчас гастроляў у наступныя гады. За гэтую пастаноўку Вялікі тэатр быў узнагароджаны Спецыяльнай Прэміяй Журы на конкурсе «Залатая Маска» ў 2006 годзе.

## Гісторыя стварэння 
Опера была пастаўлена па першаму амаль за 30 гадоў заказу Вялікага тэатра на новую арыгінальную оперу. Эдуард Баякоў і Пётр Паспелаў ініцыявалі і пралабіравалі праект у адміністрацыі Вялікага тэатра. У 2002 годзе быў падпісаны кантракт з кампазітарам Леанідам Дзясятнікавым і пісьменнікам Уладзімірам Сарокіным. Першапачаткова меркавалася перапрацаваць п'есу «Капуста» Сарокіна, але, каб пазбегнуць выкарыстання ненарматыўнай лексікі, было прынята рашэнне стварыць арыгінальнае лібрэта. Пры сустрэчы. Л. Дзясятнікава і. В. Сарокіна ў пасёлку Кратава ў Падмаскоўі Сарокін прапанаваў: «А давайце напішам оперу аб клонах кампазітараў-класікаў».

Вагнер, Вердзі, Моцарт, Мусаргскі і Чайкоўскі былі абраныя як самыя рэпрэзентатыўныя кампазітары для опернага мастацтва. Суадносіны два рускіх кампазітара да трох нярускіх было абраны свядома.

Лібрэта з'яўляецца канцэптуальнай асновай, якая падтрымлівае музычную структуру оперы праз падзел на карціны, стылізаваныя пад адпаведных кампазітараў. Вагнер у першай карціне апісвае свой кашмар, што перагукваецца з вобразам чароўнага лебедзя. У другой карціне дуэт Чайкоўскага з Няняй парадуе «Яўгена Анегіна». У трэцяй карціне персанажы і масавыя сцэны адсылаюць гледача да «Барыса Гадунова» Мусаргскага. Чацвёртая карціна прысвечана Вердзі, што дасягаецца праз дуэт Моцарта і Тані, а таксама ўстаўкамі італьянскага тэксту. Аднак цяжка знайсці адсылкі да творчасці Моцарта, магчыма, па прычыне цяжкасці парадзіравання яго музыкі.
Файл:August von Heckel Lohengrin.jpg|«Лаэнгрын» — опера Вагнера па матывах легенды пра рыцара-лебедзя (ілюстрацыя А. фон Хеккеля)
Файл:Ф.163 оп.1г №10 (1).ogg|Дуэт няні і Таццяны «Аб чым жа, Таня» з оперы «Яўген Анегін» П. Чайкоўскага
Файл:Boris Godunov Coronation Golovin 1908.jpg|Сцэна царскага каранавання з оперы «Барыс Гадуноў» М. Мусаргскага (дызайн А. Галавіна для пастаноўкі С. Дзягілева ў Парыжы)
Файл:La Traviata 8611-Peralta.jpg|Прыкладам любоўнага дуэта Вердзі можа служыць *Un dì, felice, eterea* з першага акта «Травіяты» — самай папулярнай оперы кампазітара (на ілюстрацыі сучасная пастаноўка Р. Уілсана)

## Зноскі 
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залатая маска»
Катэгорыя:Оперы на рускай мове
Катэгорыя:Оперы паводле алфавіта
Арарат (Арменія)

**Арара́т** () — горад у вобласці Арарат у Арменіі. Знаходзіцца за 48 км на паўднёвы ўсход ад Ерэвана.

## Назва 
Горад названы ў гонар свяшчэннай гары Арарат, што мясцуецца ў 7 км ад горада, на Арарацкай раўніне, якая з'яўляецца самай урадлівай раўнінай Арменіі за ўсю яе гісторыю і на ёй знаходзіліся самыя буйныя населеныя пункты.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Гл. таксама 
* Вазген Савенавіч Саргсян

## Спасылкі 
* В долине священной горы — рассказ туриста о поездке.

Катэгорыя:Гарады Арменіі
Катэгорыя:Населеныя пункты марза Арарат
Андрэй Авяр’янавіч Куцак

{{ДД
| імя                = Андрэй Авяр'янавіч Куцак
| жанчына            = 
| выява              = 
| шырыня партрэта    = 
| подпіс             =

| тытул              = Міністр папяровай і дрэваапрацоўчай прамысловасці БССР
| сцяг               = Flag of the Byelorussian Soviet Socialist Republic.svg
| перыядпачатак      = 1956
| перыядканец        = 1957
| папярэднік         = *пасада заснаваная*
| пераемнік          = *пасада скасаваная*
| прэм'ер-міністр    = Ціхан Кісялёў
| прэзідэнт          =

| тытул_2            = Старшыня Гомельскага аблвыканкама
| сцяг_2             = Coat of arms of Homyel Voblast.svg
| перыядпачатак_2    = верасень 1952
| перыядканец_2      = студзень 1954
| папярэднік_2       = Мікалай Абраменка
| пераемнік_2        = Уладзімір Лабанок
| прэм'ер-міністр_2  = Аляксей КляшчоўКірыл Мазураў
| прэзідэнт_2        =

| тытул_3            = Другі сакратар Гомельскага абласнога камітэта КП Беларусі
| сцяг_3             = Symbol-hammer-and-sickle.svg
| перыядпачатак_3    = 1948
| перыядканец_3      = верасень 1952
| папярэднік_3       = Міхаіл Зімянін
| пераемнік_3        = Аляксей Варанцоў
| прэм'ер-міністр_3  = 
| прэзідэнт_3        =

| дата нараджэння   = 
| месца нараджэння  = 
| дата смерці       = 
| месца смерці      = 
| нацыянальнасць    = 
| назва_палітычнай_арганізацыі = 
| партыя             = УКП(б) (з 1927)
| муж                = 
| жонка              = 
| сужэнец            = 
| дзеці              = 
| бацька             = 
| маці               = 
| род                = 
| род войскаў        = 
| званне             = 
| адукацыя           = 
| рэлігія            = 
| аўтограф           = 
| узнагароды         = { style="background:transparent"
       
-
   
}
}}

**Андрэ́й Авяр’я́навіч Куца́к** (, в. Жэрдэніўка, Падольская губерня, Расійская імперыя, цяпер Гайсынскі раён Вінніцкай вобласці Украіны) — , ) — беларускі партыйны і дзяржаўны дзеяч. Член УКП(б).

У 1925—1928 гадах на службе ў РСЧА.

Пасля дэмабілізацыі паступіў у Тыфліскі лесатэхнічны інстытут:
* Ордэнам Леніна,
* Ордэнам Працоўнага Чырвонага Сцяга,
* Ордэнам Чырвонай Зоркі,
* Ордэнам «Знак Пашаны»,
* Медалём «Партызану Айчыннай вайны» 1 ступені
* Медалём «Партызану Айчыннай вайны» 2 ступені
* 12 медалямі

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 3-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 4-га склікання
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Міністры БССР
Катэгорыя:Кандыдаты ў члены ЦК КПБ
Катэгорыя:Другія сакратары Гомельскага абкама КП Беларусі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Вінніцкай вобласці
Апаран

**Апара́н** () — горад у Арменіі, у Арагацотнскай вобласці, у Апаранскай катлавіне. Знаходзіцца ў 59 км да паўночнага захаду ад Ерэвана і ў 42 км да паўднёвага ўсходу ад чыгуначнай станцыі Спітак на рацэ Касах вышэй Апаранскага вадасховішча ля ўсходняга падножжа гары Арагац. Праз Апаран праходзіць аўтадарога Ерэван—Спітак. У горадзе вырабляецца крынічная вада «Апаран».

## Спасылкі 
* Апаран. Хоровод единства
* Поездка в Апаран 
* Велотуры по Армении 

Катэгорыя:Гарады Арменіі
Катэгорыя:Населеныя пункты марза Арагацотн
Давід ап Гвілім

**Давід ап Гвілім** (каля 1315/1320 — каля 1350/1370) — валійскі паэт, значная фігура ў паэзіі еўрапейскага сярэднявечча. Вялікая частка яго паэтычнай спадчыны прысвечаная каханкам, найвядомейшая з якіх — Морвід, жонка гандляра з Аберыствіта.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Паэты Уэльса
Берд

**Берд** () — горад у Арменіі, у марзе Тавуш.

## Геаграфія 
Знаходзіцца на левым беразе ракі Тавуш у 211 км ад Ерэвана. Горад аточаны невысокімі горамі. 

## Спасылкі 
* Большая советская энциклопедия. — М.: Советская энциклопедия 1969—1978 
* Профіль на geonames 
* Профиль на world-gazetteer.com 
* Славутасць Берда 

Катэгорыя:Гарады Арменіі
Катэгорыя:Населеныя пункты марза Тавуш
Гавар

**Гава́р** () — горад у Арменіі, сталіца марза Гегаркунік. Знаходзіцца на рацэ Гаварагет, за 8 км ад яе ўпадзення ў возера Севан, за 90 км на паўночны ўсход ад Ерэвана.
## Адукацыя 
* Гаварскі дзяржаўны ўніверсітэт
## Спасылкі 
* Партал горада 
* norbayazet.am 

Катэгорыя:Гарады Арменіі
Катэгорыя:Населеныя пункты марза Гегаркунік
Аштарак

**Аштара́к** () — горад у Арменіі, адміністрацыйны цэнтр марза Арагацотн.

## Геаграфія 
Знаходзіцца на правым, высокім беразе ракі Касах за 20 км на паўночны захад ад Ерэвана. Размешчаны на скрыжаванні дарог, што злучаюць тры найбуйнейшыя гарады краіны — Ерэван, Гюмры і Ванадзор.

За 2 км паўночна-ўсходней за Аштарак знаходзіцца навуковы гарадок Гітаван. Аштарак мае дамову пра супрацоўніцтва з горадам Понт-Сен-Мары (Францыя).

## Вядомыя асобы 
* Нарайр Марціросавіч Сісакян

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* Фотоальбом Аштарака
* Видеоклип Рубена Ахвердяна «Мой маленький город», посвящённый Аштараку

Катэгорыя:Гарады Арменіі
Катэгорыя:Населеныя пункты марза Арагацотн
Гарыс

**Гарыс** () — горад у Арменіі ва ўсходняй частцы марза Сюнік.

## Насельніцтва 
## Адукацыя 
* Гарыскі дзяржаўны ўніверсітэт
## Спасылкі 
* Інфармацыя пра горад  
* Фотагалерэя горада  
* Сюнікскі марз  
* Гарыская царква  
* Профіль на geonames 
* Профіль на World Gazetteer 

Катэгорыя:Гарады Арменіі
Катэгорыя:Населеныя пункты марза Сюнік
Бюрэгаван

**Бюрэгава́н** () — горад у Арменіі, у Катайкскай вобласці.

Як паселішча заснаваны ў 1945 годзе. З 1945 па 1974 год мястэчка звалася «Арзні». У горадзе ёсць завод крышталю, уласна ад якога і атрымаў сваю назву — «Бюрэгаван». («Бюрэг» — азначае Крышталь, «аван» — азначае «Мястэчка»). У 1974 годзе пасёлак атрымаў статус «пасёлак гарадскога тыпа» і быў перайменаваны ў «Бюрэгаван». У 1994 годзе Бюрэгаван атрымаў статус горада рашэннем Нацыянальнага Сходу Рэспублікі Арменія (Парламент). У савецкі час Бюрэгаван быў буйным прамысловым цэнтрам.

Катэгорыя:Гарады Арменіі
Катэгорыя:Населеныя пункты марза Катайк
Севан (горад)

**Сева́н** () — курортны горад у Арменіі ў марзе Гехаркунік. Адміністрацыйны цэнтр Севанскага раёна.

## Гісторыя 
Заснаваны ля вытокаў Раздана перасяленцамі-малаканамі як пасёлак Яленаўка ў 1842 годзе каля аднайменнага возера. Першапачатковую назву сяло атрымала ў гонар Алены Паўлаўны — жонкі брата Мікалая I. Гэтая назва заставалася да 1935 года, калі 3 студзеня было прынята рашэнне пра пераназванне ў Севан, у гонар возера, у якога знаходзіцца само сяло. Статус горада ў 1961 годзе. Пры савецкай уладзе Севан квітнеў дзякуючы будаванню многіх заводаў у горадзе і на яго перыферыі.

У наш час, дзякуючы наяўнасці шэрага прамысловых прадпрыемстваў і знаходжанню на скрыжаванні важных аўтамабільных і чыгуначных ліній — горад з’яўляецца важным прамысловым пунктам Арменіі.

## Клімат 
## Дэмаграфія 
Колькасць насельніцтва горада, якая таксама ўлучае вёску Гагарын, якая ўваходзіць у склад Севана.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гарады Арменіі
Катэгорыя:Населеныя пункты марза Гегаркунік
Эшалон

**Эшалон** ():
* Эшалон — частка тактычнага, аперацыйнага або стратэгічнага пастраення (баявы парадак) фарміраванняў.
* Воінскі эшалон — часовае фарміраванне ў ВС Беларусі.
* Транспартны эшалон — агульная назва транспартных сродкаў пяхоты РСЧА у іх баявых і перадбаявых парадках перыяду Вялікай Айчыннай вайны.
* Эшалон — умоўная вышыня, адлеглая ад іншых вышынь на велічыню ўстаноўленых вертыкальных водступаў (інтэрвалаў).
* Эшалон — 8-серыйны фільм, Расія, 2005 год.
* Эшалон — прынятая назва глабальнай сістэмы радыёэлектроннай разведкі, якая працуе ў рамках пагаднення аб радыётэхнічнай і разведвальнай бяспекі Вялікабрытанія — ЗША (Аўстралія, Канада, Новая Зеландыя, Вялікабрытанія, ЗША; таксама вядомага пад назвамі *UKUSA Agreement*, *AUSCANNZUKUS* або *Five Eyes*).
* Эшалон — грамадскі рух, фандом гурта Thirty Seconds to Mars.

## Гл. таксама 
* Эшаланаванне
Алаверды

**Алаверды́** () — горад на поўначы Арменіі, у марзе  Лары. Размешчаны на р. Дэбед (прыток Куры), за 167 км ад Ерэвана.

## Эканоміка 
Вядомы як цэнтр меднай прамысловасці Арменіі і як адзін з найстарэйшых цэнтраў медзеплавільнай прамысловасці ў СССР. Працуе медна-хімічны камбінат (вырабляе медзь, суперфасфат, медны купарвас, серную кіслату).

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя асобы 
* Святлана Аганесаўна Навасардзян

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Арменіі
Катэгорыя:Населеныя пункты марза Лары
Артык (Арменія)

**Арты́к** () — горад на паўночным захадзе Арменіі, размешчаны ў марзе Шырак за 105 км на паўночны захад ад Ерэвана. Праз горад праходзіць чыгунка з Мараліка да Гюмры, па якой штодзённа, два разы на суткі курсіруюць у абодва кірункі прыгарадныя электрацягнік Гюмры — Пемзашэн, а таксама ажыўлены грузавы рух.

Наваколлі горада багатыя на радовішчы будаўнічых матэрыялаў (ружовага туфу, пемзы, мармуру). Артыкскае радовішча туфу — найбуйнейшае на тэрыторыі былога СССР.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Арменіі
Катэгорыя:Населеныя пункты марза Шырак
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1939 годзе
Святая Ганна (фрэска з Фараса)

***Святая Ганна*** — нубійская фрэска, якая датуецца на перыяд з VIII па першую палову IX стагоддзя. Аўтар невядомы. Фрэска выканана тэмперай па глейкай тынкоўцы. З 1964 года фрэска знаходзіцца ў Нацыянальным музеі ў Варшаве. Пасля рэстаўрацыйных работ была выстаўлена ў VI зале Галерэі Фарас імя Прафесара Казімежа Міхалоўскага.

## Месца выяўлення фрэскі 
Фрэска святой Ганны была выяўленая на вышыні трох метраў ад узроўня падлогі на паўночнай сцяне паўночнага нефа. Гэты неф, верагодна, быў прызначаны для жанчын, бо абраз святой Ганны ў ім не быў адзінай жаночай выявай. Тут знаходзіліся партрэты фундатарак, святых дзеў, царыц, пакутніц, матак і цаліцельніц. Многія з гэтых лікаў, верагодна, прызначаныя былі для прыватнага набажэнства. Аблічча святой Ганны было намалявана на першым пласце тынкоўкі, пакрытым другім пластом з выявай каралевы Марты.

## Пісьмовыя крыніцы 
Імя святой Ганны адсутнічае ў кананічным Святым Пісанні. Святая згадана ў апакрыфічным Протоевангеллі Якава. Па традыцыі Ганну і Яхіма называюць богаайцамі. У паданні (вядомым таксама ў Егіпце) гаворыцца пра тое, што Марыя нарадзілася ў Бэтлееме, горадзе, які лічыцца месцам нараджэння Ганны.

Аблічча Святой Ганны было таксама знойдзена ў паўночным нефе царквы ў Абдала Ніркі паблізу Фараса. Фігура святой намалявана стоячы.

## Літаратура 
* *Apokryfy Nowego Testamentu. Ewangelie apokryficzne*, Т. 1, *Narodzenie i dzieciństwo Maryi i Jezusa*, ред. M. Starowieyski, Kraków 2008. ISBN 9788373181380.
* Dobrzeniecki T., *Święta Anna z Faras w Muzeum Narodowym w Warszawie. Symbolika gestu milczenia*, „Rocznik Muzeum Narodowego w Warszawie” 32 (1988), с. 95–196.
* *Galeria Faras im. Profesora Kazimierza Michałowskiego. Przewodnik*, ред. B. Mierzejewska, Warszawa 2014. ISBN 9788371009167.
* Kuc M., *Otwarcie Galerii Faras*, „Rzeczpospolita” 26.08.2014.
* *Malowidło ścienne – św. Anna – fragment postaci*, Muzeum Narodowe w Warszawie.
* Michałowski K., *Faras. Malowidła ścienne w zbiorach Muzeum Narodowego w Warszawie*, Warszawa 1974.

Катэгорыя:Фрэскі паводле алфавіта
Катэгорыя:Нубія
Катэгорыя:Экспанаты Нацыянальнага музея ў Варшаве
Дастакерт

**Дастаке́рт** () — горад на паўночным захадзе марза Сюнік у Арменіі. Раней уваходзіў у склад Сісіянскага раёна Армянскай ССР

Мэрам горада з’яўляецца Наіры Філасян.

## Спасылкі 
* 
* Гарады марза Сюнік  
* Профіль на geonames 

Катэгорыя:Гарады Арменіі
Катэгорыя:Населеныя пункты марза Сюнік
Ахтала

**Ахтала́** () — горад у Арменіі, у марзе Лары.

Мэрам горада з'яўляецца Айказ Хачыкян.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Спасылкі 
* Профіль на geonames  

Катэгорыя:Гарады Арменіі
Катэгорыя:Населеныя пункты марза Лары
Ехегнадзор

**Ехегнадзо́р** () — горад у Арменіі, адміністрацыйны цэнтр марза Ваёц-Дзор. Размешчаны на правым беразе рэчкі Арпа, за 119 км на паўднёвы ўсход ад Ерэвана, на трасе Ерэван — Гарыс.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Арменіі
Катэгорыя:Населеныя пункты марза Ваёц-Дзор
Іджэван

**Іджэва́н** () — горад на паўночным усходзе Арменіі, адміністрацыйны цэнтр марза Тавуш.

## Гарады-пабрацімы 
*  Валанс, Франція

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Арменіі
Катэгорыя:Населеныя пункты марза Тавуш
Каджаран

**Каджара́н** () — горад на поўдні Арменіі, у марзе Сюнік. Размешчаны за 25 км ад Капана, за 356 км ад Ерэвана, на трасе Ерэван — Гарыс — Мегры, якая злучае Арменію з Іранам.

## Спасылкі 
* Профіль на World Gazetteer 

Катэгорыя:Гарады Арменіі
Катэгорыя:Населеныя пункты марза Сюнік
Капан (Арменія)

**Капа́н** () — горад у Арменіі, адміністрацыйны цэнтр марза Сюнік.

## Гарады-пабрацімы 
*  Барысаў, Беларусь
*  Глендэйл, ЗША

## Спасылкі 
* Профіль на geonames  
* Профіль на World Gazetteer 
* Фота горада Капан 

Катэгорыя:Гарады Арменіі
Катэгорыя:Населеныя пункты марза Сюнік
Мартуні (Гегаркунік)

**Мартуні́** () — горад на ўсходзе Арменіі, у марзе  Гегаркунік. Размешчаны за 130 км на ўсход ад Ерэвана, каля паўднёва-заходняга ўзбярэжжа возера Севан.

## Спасылкі 
* World Gazeteer: Armenia – World-Gazetteer.com

Катэгорыя:Гарады Арменіі
Катэгорыя:Населеныя пункты марза Гегаркунік
Масіс

**Масі́с** () — горад у Арменіі ў марзе  Арарат, размешчаны на левым беразе рэчкі Раздан, за 14 км на поўдзень ад Ерэвана.

Масіс — найбуйнейшы чыгуначны вузел Арменіі, які абслугоўвае сталіцу Арменіі - Ерэван. Штодзённа праз станцыю праходзіць 1 пасажырскі, 8 прыгарадных і вялікая колькасць грузавых цягнікоў.

## Вядомыя асобы 
* Армен Назаран (нар. 1974) — першы алімпійскі чэмпіён незалежнай Арменіі (1996).

## Літаратура 
* Шаген Николаевич Петросян История конституционного развития советской государственности в Армении. — Ереван: МИТК, 1968. — С. 352, 353. — 356 с.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Арменіі
Катэгорыя:Населеныя пункты марза Арарат
Мегры

**Мегры́** () — горад на поўдні Арменіі, у марзе Сюнік. Размешчаны на левым беразе р. Мегры (прытока Аракса). Чыгуначная станцыя на нядзеючай і паўразбуранай галіне Ерэван — Нахічэвань — Джульфа — Мегры — Мінджаван — Баку.

## Гл. таксама 
* Мегрынская ГЭС

## Спасылкі 
* Город Мегри (граница Армении с Ираном): игнорируя спекуляции — в надежде на «НЭП»
* Профиль на geonames 
* Профиль на World Gazetteer 

Катэгорыя:Гарады Арменіі
Катэгорыя:Населеныя пункты марза Сюнік
Мецамор

**Мецамо́р** () — горад на захадзе Арменіі, у марзе Армавір. На тэрыторыі горада існавалі паселішчы ў перыяд з V тысячагоддзя да н. э. па XVIII стагоддзе н.э. У 1965 годзе пачаліся раскопкі скляпенняў старажытнай крэпасці Мецамор.

Армянская АЭС размешчана каля горада. Мецаморская АЭС была пабудавана ў 1979 годзе. Электрастанцыя была зачынена ў 1989 годзе пасля землетрасення, якое вымусіла чыноўнікаў перагледзець бяспеку месцы. АЭС зноў адкрылі ў 1996 годзе пасля таго мадэрнізаваўшы, каб палепшыць сейсматрываласць. Сёння, яна генеруе прыкладна ад 30 да 35 працэнтаў патрэбаў энергіі Арменіі. Баланс выкарыстання энергіі Арменія падтрымліваецца цеплавымі і гідраэлектрастанцыямі.

## Культура 
Таксама ў Мецаморы ёсць музей, прысвечаны паселішчу бронзавага веку. У непасрэднай блізкасці ад галоўнага ўваходу ў музей размешчаны рад фалічных камянёў. Камяні былі створаны як частка абраду урадлівасці. Раскопкі паказалі, што тут існаваў ажыўлены культурны цэнтр прыкладна ад 4000 да 3000 гг. н.э., многія артэфакты размешчаны ў музеі.

Катэгорыя:Гарады Арменіі
Катэгорыя:Населеныя пункты марза Армавір
Наемберан

**Наембера́н** () — горад на паўночным усходзе Арменіі, у марзе Тавуш. Размешчаны за 187 км на паўночны ўсход ад Ерэвана. Побач праходзіць граніца з Азербайджанам.

На поўдзень ад горада размешчаны схілы хрыбта Васкепар, з поўначы і захаду — хрыбта Гугарац.

Падчас Карабахскага канфлікту Савецкая Армія займалася рабаваннем, разбоем і забойствам армян, у тым ліку і супрацоўнікаў МУС Армянскай ССР.

Ваколіцы Наемберана, у тым ліку аўтадарога Наемберан — Ванадзор, сістэматычна абстрэльваюцца з боку Азербайджана са зброі розных калібраў, што нават стала падставай для наведвання рэгіёна дэлегацыяй АБСЕ.

## Спасылкі 
* Jujevan.narod.ru Сайт города Ноемберян 
* Информация из southcaucasus.com  

Катэгорыя:Гарады Арменіі
Катэгорыя:Населеныя пункты марза Тавуш
Маралік

**Маралі́к** () — горад на паўночным захадзе Арменіі, размешчаны ў марзе Шырак. Знаходзіцца на заходнім схіле горнага масіва Арагац, на вышыні 1920 м над узроўнем мора.

Праз горад праходзіць шосе Батумі — Ахалцыхэ — Ахалкалакі — Гюмры — **Маралік** — Талін — Ерэван. З Мараліка праходзіць чыгунка да Гюмры.

## Славутасці 
У Мараліку знаходзіцца царква, пабудаваная ў 1903 г., у горадзе шмат хачкараў XI—XII стагоддзяў.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Арменіі
Катэгорыя:Населеныя пункты марза Шырак
Нор-Ачын

**Но́р-Ачы́н** () — горад у цэнтры Арменіі, у марзе  Катайк. Размешчаны на правым беразе р. Раздана, за 9 км ад чыгуначнай станцыі Абавян, за 25 км на поўнач ад Ерэвана.

Каля горада знаходзіцца Арзнінская ГЭС. 
## Гісторыя 
Горад заснаваны ў 1953 годзе выхадцамі з горада Саімбейлі (правінцыя Адана, Турцыя). У 1973 годзе ў Нор-Ачын быў адкрыты цэх па перапрацоўцы брыльянтаў, які стаў пазней адным з сямі найбуйнейшых заводаў, што дзейнічалі на тэрыторыі СССР. 
## Спорт 
У горадзе ёсць футбольны клуб «Ачын».
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Арменіі
Катэгорыя:Населеныя пункты марза Катайк
Тэніс на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 – адзіночны разрад (мужчыны)

**Мужчынскія спаборніцтвы па тэнісе ў адзіночным разрадзе на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 года** праводзіліся ў Алімпійскім тэнісным цэнтры ў Рыа-дэ-Жанейра з 6 па 14 жніўня 2016 года на жорсткім пакрыцці.

## Кваліфікацыя 
## Расклад 
## Сетка 
## Заўвагі 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Тэніс на летніх Алімпійскіх гульнях 2016
Царква Пакрова Прасвятой Багародзіцы (Орля)

**Свята-Пакроўская царква** - праваслаўны храм у в. в. Орля Шчучынскага раёна Гродзенскай вобласці.

## Гісторыя 
 1900 г. ]]
Пабудавана ў 1866 годзе з бутавага каменю і цэглы. Адкрыта ў 1988 — 1990 гг.

## Архітэктура 
Помнік архітэктуры рэтраспектыўна-рускага стылю. Прыземестая кампазіцыя храма складаецца з 3-яруснай васьмерыковай званіцы, кароткай і нізкай трапезнай, купаладобнай малітоўнай залы і апсіды. Шатры званіцы і асноўнага аб'ёму завершаны цыбулепадобнымі купалкамі. На фоне паліхромнай бутавай муроўкі сцен кантрастна вылучаюцца атынкаваныя элементы архітэктурнага дэкору: кілепадобныя ліштвы вокнаў-біфорыумаў, аркатурныя фрызы, вуглавыя руставаныя лапаткі. Унутры малітоўная зала накрыта шатровым скляпеннем на ветразях, апсіда вылучана 2-ярусным іканастасам.

## Літаратура 
* Кулагін, А. М. Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэд. савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. — ISBN 978-985-11-0389-4.
* Парафіяне царквы ў Орлі, 1829 г. // на pawet.net

* Лаўрэш Леанід. Прыход у Орлі. // Лідскі Летапісец. 2017. № 4(80). С. 22–38.  // на pawet.net

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Шчучынскага раёна
Катэгорыя:Орля (Шчучынскі раён)
Катэгорыя:Храмы Гродзенскай і Ваўкавыскай епархіі
Катэгорыя:1866 год у Беларусі
Талін (Арменія)

**Талі́н** () — горад у Арменіі, у марзе Арагацотн. Размешчаны на трасе Ерэван — Гюмры, за 66 км на паўночны захад ад Ерэвана і за 18 км на поўнач ад чыгуначнай станцыі Кармрашэн.

## Гарады-пабрацімы 
*  Бур-ле-Валанс, Францыя

## Спасылкі 
* Даведнік па Таліне 

Катэгорыя:Гарады Арменіі
Катэгорыя:Населеныя пункты марза Арагацотн
Веды (горад)

**Веды́** () — горад у Арменіі, размешчаны ў марзе  Арарат. Горад размешчаны на левым беразе рэчкі Веды (прыток Аракса), за  35 км ад Ерэвана. Найбліжэйшая чыгуначная станцыя — Айгаван размешчана за 7 км на захад. За 10 км на паўднёвы захад, каля горада Арарат праходзіць траса Ерэван — Гарыс. Горад размешчаны побач з Хасроўскім запаведнікам.

## Эканоміка 
Менавіта тут знаходзіцца адзін з найбуйнейшых у Арменіі віна- і спіртзавод пад назвай «VEDIALCO». Гэты завод з'яўляецца найбольш вядомым дзякуючы паўсалодкаму віну, якое называецца «Вернашэн». Малочны, хлебны і кансервавыя заводы.

## Спасылкі 
* Профіль на Geonames 
* World-gazetteer.com 
* Профіль на armeniapedia.org 
* Офіцыйны сайт кампаніі «Веды-Алка»

Катэгорыя:Гарады Арменіі
Катэгорыя:Населеныя пункты марза Арарат
Туманян

**Туманя́н** () — горад на поўначы Арменіі, у марзе Лары. Размешчаны на правым беразе р. Дэбед, за 152 км ад Ерэвана.

Горад быў заснаваны ў 1926 годзе, першапачаткова называўся Дзагідзор. У 1951 годзе быў перайменаваны ў гонар выдатнага армянскага пісьменніка Аванеса Туманяна.

## Славутасці 
* Манастырскі комплекс Кабер Ванко (XII-XIII стст.).

## Спасылкі 
* Профіль на geonames 
* Профіль на World Gazetteer 

Катэгорыя:Гарады Арменіі
Катэгорыя:Населеныя пункты марза Лары
Цагкадзор

**Цагкадзо́р** (, літаральна - цясніна кветак) — горад у цэнтры Арменіі, у марзе Катайк. Папулярны гарналыжны курорт, размешчаны за 50 км на паўночны ўсход ад Ерэвана і за 5 км ад адміністрацыйнага цэнтра, горада Раздана.

## Гарады-пабрацімы 
*  Фон-Рамэ-Адэё-Віа, Францыя
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Лявон Абгаравіч Арбелі, армянскі фізіёлаг
## Спасылкі 
Катэгорыя:Турызм у Арменіі
Катэгорыя:Гарады Арменіі
Катэгорыя:Населеныя пункты марза Катайк
Катэгорыя:Гарналыжныя курорты
Свята-Успенская царква (Пабеда)

**Свята-Успенская царква** — праваслаўны храм у вёсцы Пабеда Шумілінскага раёна Віцебскай вобласці. Некаторыя крыніцы адносяць царкву да вёсак Мікіціха і Лоўжа.

## Гісторыя 
Ва ўсходняй частцы вёскі. Пабудавана ў 1900—1906 гадах з цэглы. У 1959 годзе была зачынена і выкарыстоўвалася ў якасці склада. Рэканструкцыя храма пачалася ў 1989 годзе, потым адкрылася нядзельная школа і была адноўлена святая крыніца каля храма, якая існавала з XVII стагоддзя.

Łoŭža, Pračyścienskaja. Лоўжа, Прачысьценская (1941).jpg|Царква ў 1941 годзе
Łoŭža, Pračyścienskaja. Лоўжа, Прачысьценская (1942).jpg|Царква ў 1942 годзе

## Архітэктура 
Помнік архітэктуры псеўдарускага стылю. Аснову аб’ёмна-прасторавай кампазіцыі складае прадаўгаваты прамавугольны ў плане аб’ём з 3 рознавялікімі гранёнымі апсідамі, накрыты 2-схільным дахам. Над галоўным фасадам узведзена 3-купалле. Бакавыя фасады расчлянёны 5 аркамі, у кожнай па 2 вузкія арачныя праёмы і 1 люкарне. Фасады дэкарыраваны шматлікімі абломамі і профілямі. На чырвоным фоне сцен кантрастна вылучаюцца пабеленыя дэталі архітэктурнага дэкору (абломы і профілі, руст, ліштвы, пілястры).

## Літаратура 
* 
* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Шумілінскага раёна
Катэгорыя:Пабеда (Шумілінскі раён)
Катэгорыя:Храмы Віцебскай і Аршанскай епархіі
Катэгорыя:1906 год у Беларусі
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў псеўдарускім стылі
Катэгорыя:Гісторыка-культурныя каштоўнасці Рэспублікі Беларусь
Сісіян

**Сісія́н** () — горад на поўдні Арменіі, у марзе Сюнік. Размешчаны на абодвух берагах р. Варатан (прыток Аракса), за 6 км ад аўтатрасы Ерэван — Гарыс, за 217 км ад Ерэвана і за 115 км ад Капана.

## Славутасці 
У горадзе размешчана старажытная царква Сісаван (VII стагоддзе), у цэнтры горада знаходзіцца археалагічны і этнаграфічны музей, на ўскраіне горада, каля р. Варатан размешчаны комплекс Дзарац Кар (II - I тыс. да н.э.).

У 2017 годзе горад быў адабраны для ўдзелу ў ініцыятыве "Крэатыўныя гарады і рэгіёны".

## Спасылкі 
* Профіль на geonames 

Катэгорыя:Гарады Арменіі
Катэгорыя:Населеныя пункты марза Сюнік
Чарэнцаван

**Чарэнцава́н** () — горад у цэнтры Арменіі, у марзе Катайк. Размешчаны на р. Раздан за 25 км на поўнач ад Ерэвана. Праз горад праходзіць аўтатраса М1, якая злучае Ерэван і Арарацкую даліну з паўночнымі раёнамі краіны. Таксама праз город праходзіць чыгунка, якая злучае сталіцу з чыгуначным вузлом у Раздане.

## Спасылкі 
* Профіль на geonames  
* World-Gazetteer.com 
* Перапіс насельніцтва марза Катайк 

Катэгорыя:Гарады Арменіі
Катэгорыя:Населеныя пункты марза Катайк
Ташыр

**Ташы́р** () — горад на поўначы Арменіі, у марзе Лары.

## Спасылкі 
* Список памятников 
* Профіль на geonames 
* Профіль на World Gazetteer 
* Ташир 2009, 4 национальная премия  

Катэгорыя:Гарады Арменіі
Катэгорыя:Населеныя пункты марза Лары
Шамлуг

**Шамлу́г** () — горад на поўначы Арменіі, у марзе Лары. Размешчаны на левым беразе р. Ахтала, левага прытока р. Дэбед, на Самхецкім храбце, за 203 км ад Ерэвана, за 24 км ад горада Алаверды і за 8 км ад чыгуначнай станцыі Ахтала.

## Спасылкі 
* Фотогалаерея города Шамлуг 
* Карта города 
* Профіль на geonames 

Катэгорыя:Гарады Арменіі
Катэгорыя:Населеныя пункты марза Лары
Царква Святых Кірыла і Мяфодзія (Пагост Загародскі)

**Царква Святых Кірыла і Мяфодзія** — праваслаўны храм у в. Пагост-Загародскі Пінскага раёна Брэсцкай вобласці.

## Гісторыя 
Знаходзіцца ў цэнтры вёскі. Пабудавана ў 1775 г. з цэглы як касцёл Св. Юзафа, які ў 1864 г. перададзены праваслаўным і ў 1870 — 1897 гг. перабудаваны ў царкву.

## Архітэктура 
Помнік архітэктуры рэтраспектыўна-рускага стылю з рудыментамі класіцызму. Аб’ёмна-прасторавая кампазіцыя храма мае падоўжна-выцягнутую планіровачную і дынамічна-вертыкальную кампазіцыю: прамавугольны прытвор-трапезная далучаны да цэнтральнага 8-граннага аб’ёму-ратонды, які пераходзіць у 5-гранную апсіду. Вертыкальнай дамінантай з’яўляецца надбудаваная над прытворам высокая 2-ярусная (васьмярык на чацверыку) вежа-званіца, завершаная цыбулепадобнай галоўкай над шлемападобным купалам. Самкнуты сферычны купал асноўнага аб’ёму з цыбулепадобнай галоўкай на 8-гранным барабане. Прамавугольны ўваходны праём аформлены парталам з трохвугольным франтонам. Плоскасныя фасады прарэзаны высокімі арачнымі аконнымі праёмамі, апяразаны карнізам з сухарыкамі.

## Інтэр’ер 
У інтэр’еры малітоўная зала перакрыта самкнутым гранёным скляпеннем. Два надпісныя абразы «Маці Божая Чанстахоўская» (15 — 16 ст., на адвароце надпіс: "Сей образ чудотворной иконы Пресвятой Божией Матери подновлен третий раз в 1879 году, первые же два раза была обновлена в 1562 и 1809 году, как это видно было из надписи. Сама же икона сия написана Митрополитом Всероссийским Петром в 13 веке. Подновлена священником Пигулевским) і «Маці Божая Адзігітрыя» (18 — 19 ст., унізе надпіс: «сей образъ надал раб божий Петрековец Бродницки со женою Евдотиею в здравий спасений до церкви Бродницкой року 1777»). Абразы 18 ст.: «Мікола Цудатворац», «Уздвіжанне Святога Крыжа», «Маці Божая Адзігітрыя» (адноўлены ў 19 ст.), «Цуд Георгія аб змеі».

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Пагост Загародскі
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Пінскага раёна
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў псеўдарускім стылі
Катэгорыя:Колішнія касцёлы Брэсцкай вобласці
Катэгорыя:1775 год у Беларусі
Катэгорыя:Храмы Пінскай і Лунінецкай епархіі