Паўстанне ў Дэр’а (2011)

**Паўстанне ў Дэр’а** (горад на паўднёвым захадзе Сірыі, адміністрацыйны цэнтр аднайменнай правінцыі) — адзін з эпізодаў грамадзянскіх пратэстаў у Сірыі (сакавік—май 2011 года).

## Агляд 
Правінцыя Дэр’а — сельскагаспадарчы рэгіён. Ён сур’ёзна пацярпеў у выніку шматгадовай засухі. У дадатак да ўласных праблем, сюды перасяліліся тысячы бежанцаў з усходніх раёнаў Сірыі, таксама пацярпелых ад засухі.

У антыўрадавых выступах прымалі ўдзел радыкальныя ісламісты. Ваенна-паліцэйская аперацыя працягвалася да 5 мая, пасля чаго войскі былі выведзены з горада.

## Ход падзей 
### Сакавік 
Нагодай для хваляванняў у Дэр’а паслужыла затрыманне службай бяспекі 6 сакавіка групы падлеткаў, якія распісвалі сцены дамоў і платы антыўрадавымі лозунгамі. У ходзе допытаў юнакоў, як сцвярджалася, падвергнулі жорсткаму абыходжанню і катаванням. 18 сакавіка, калі пасля пятнічнай малітвы ў мячэці аль-Амары сваякі затрыманых прыйшлі да паліцэйскага ўчастку патрабаваць іх вызвалення, паліцыя адкрыла па іх агонь. Трое чалавек былі забіты на месцы, і яшчэ адзін пазней памёр ад раненняў. 19 сакавіка пахаванне дваіх з загінулых, у якіх прынялі ўдзел тысячы мясцовых жыхароў, прывяло да новых беспарадкаў. Удзельнікі пахавальнай працэсіі скандавалі заклікі да «рэвалюцыі», а паліцыя спрабавала разагнаць натоўп, выкарыстоўваючы дубінкі і слёзатачывы газ. Тым часам прэзідэнт Сірыі Башар Асад выказаў асабістыя спачуванні сем’ям загінулых, паабяцаўшы правесці дбайнае расследаванне інцыдэнту.

З пачаткам беспарадкаў у Дэр’а былі перакінуты дадатковыя сілы паліцыі, у тым ліку спецпрызна. На ўездзе ў горад былі арганізаваны блокпасты.

Да гэтага часу старая частка горада перайшла пад кантроль незадаволеных, а размешчаная там мячэць аль-Амары была пераўтворана ў палявы шпіталь, куды дастаўляліся параненыя і пацярпелыя ў выніку прымянення слёзатачывага газу дэманстранты. Члены забароненай у Сірыі арганізацыі «Браты-мусульмане», што групаваліся вакол імама мячэці аль-Амары, узялі на сябе арганізацыю акцый пратэсту.

22 сакавіка паліцыя адкрыла агонь па маніфестантах, якія накіроўваліся ў Дэр’а з іншых гарадоў. Як перадаў тэлеканал «Аль-Джазіра», тыя мелі намер далучыцца да пратэстоўцаў. Нечакана хваляванні перакінуліся ў два суседніх з Дэр’а населеных пункта — Джасем і Наўі. Супраць удзельнікаў акцыі пратэсту ля аб’екта быў ужыты слезацечны газ. Па ўсім горадзе былі ўсталяваны вайсковыя пасты. Мабільная сувязь і інтэрнэт былі адключаны. Днём па дзяржаўнаму тэлеканалу было афіцыйна абвешчана, што Башар Асад адправіў у адстаўку губернатара правінцыі.

24 сакавіка, па паведамленнях відавочцаў, да 20 тысяч жыхароў прынялі ўдзел у пахаванні ахвяраў сутыкненняў з сіламі бяспекі і паліцыяй. Сілы бяспекі былі адведзены з цэнтра горада.

25 сакавіка група «Рэвалюцыя ў Сірыі 2011» размясціла ў сацыяльнай сетцы Facebook заклік да «народнага паўстання» па ўсёй Сірыі. Найбольш шматлікія акцыі пратэсту супраць дзеянняў уладаў адбыліся ў Дэр’а, дзе на вуліцы для ўдзелу ў пахавальных працэсіях выйшла да 100 тысяч чалавек. Сабраўшыся пасля пахавання на плошчы перад будынкам адміністрацыі губернатара правінцыі, пратэстоўцы спалілі плакат з выявай Башара Асада, пасля чаго павалілі, разбілі і спалілі статую яго бацькі — Хафеза Асада. З даху афіцэрскага клуба па прысутным была адкрыта стральба, што прывяло да новых ахвяр.

### Красавік і май 
3 красавіка новым губернатарам правінцыі Дэр’а быў прызначаны Мухамед Халед аль-Ханус.

8 красавіка ў сутыкненнях з баевікамі загінулі 19 і былі паранены 75 паліцэйскіх. У гэты ж дзень зняволеныя падпалілі будынак турмы.

У ноч на 25 красавіка ў горад былі ўведзены вайсковыя падраздзяленні і бранятэхніка, уведзены каменданцкі час, адключаны вадаправод, электрычнасць і тэлефонная сувязь. Апазіцыя спрабавала абцяжарыць рух вайсковых падраздзяленняў, на вуліцах былі збудаваны барыкады з бетонных блокаў і аўтамашын. Восем танкаў і два БТРы сірыйскай арміі атачылі мячэць аль-Амары, салдаты занялі пазіцыі каля ўваходаў у будынкі дзяржустаноў, на дахах былі размешчаны снайперы. У гэты дзень загінулі 18 і былі паранены 14 чалавек. Па дадзеных праваабаронцы Абдалы Абазiда (Abdallah Abazid), у сутыкненнях з войскамі ў гэты дзень загінулі не менш за 25 чалавек. У гэты ж дзень апазіцыянеры атакавалі вайсковае падраздзяленне ў паўднёвым прыгарадзе Дэр’а, загінулі 10 вайскоўцаў.

26 красавіка, па даных сірыйскіх праваабаронцаў, у ходзе аперацыі ў Дэр’а загінулі 39 і былі паранены 70 чалавек.

30 красавіка ў цэнтры горада, у квартале Карака сірыйскія вайскоўцы ўзялі штурмам мячэць аль-Амары, якая больш за месяц служыла галоўнай апорай паўстання. Арыштаваць правадыра мяцежнікаў імама Ахмеда ас-Саясіна не ўдалося, бо ён схаваўся, але падчас перастрэлкі быў забіты яго сын і яшчэ 6 баевікоў. У гэты ж дзень была чутна страляніна ў паўднёвай і ўсходняй частцы горада, а з г. Дамаск у Дэр’а перакінуты танкі.

1 мая апазіцыя прыняла рашэнне прарваць блакаду Дэр’а, накіраваўшы ў горад з размешчаных паблізу населеных пунктаў і паўднёвых ваколіц Дамаска калоны маніфестантаў.

5 мая генерал Рыяд Хадад адрапартаваў аб паспяховым завяршэнні аперацыі ў горадзе, адкуль пачалі вывад вайскоўцаў і бранятэхнікі сірыйскай арміі. За час ваеннай аперацыі і зачыстак у перастрэлках загінулі 60 чалавек і 800 былі арыштаваны.

## Заўвагі 
Катэгорыя:Бітвы грамадзянскай вайны ў Сірыі
Катэгорыя:Май 2011 года
Катэгорыя:Красавік 2011 года
Катэгорыя:Сакавік 2011 года
Катэгорыя:2011 год у Сірыі