Фрыдрых III Гогенцолерн

{{Дзяржаўны дзеяч
|імя              = Фрыдрых III
|арыгінал імя         = *Friedrich III., Friedrich Wilhelm Nikolaus Karl*
|сцяг = Royal Standard of the King of Prussia (1871–1918).svg
|сцяг_2 = Kaiserstandarte Version2.svg
| выява                 = FriedIII.jpg
| шырыня         = 300px
| пасада          = кароль Прусіі
| парадак                  = 8
| перыядпачатак             = 9 сакавіка 1888
| перыядканец              = 15 чэрвеня 1888 
| папярэднік           = Вільгельм I
| пераемнік                 = Вільгельм II
| пасада_2           = кайзер Германскай імперыі
| парадак_2                = 2
| перыядпачатак_2          = 9 сакавіка 1888
| перыядканец_2           = 15 чэрвеня 1888
| папярэднік_2        = Вільгельм I
| пераемнік_2              = Вільгельм II
| дата нараджэння           = 
| месца нараджэння          = 
| дата смерці = 
| месца смерці =
|пахаваны = 
| веравызнанне = лютэранін
| род = 
| бацька =
| маці = 
| жонка =
| дзеці =
| узнагароды = {

-

-

-

}
|вікісховішча = Friedrich III of Germany
}}
**Фрыдрых III** (Фрыдрых Вільгельм Мікалай Карл, ; , , Прусія — , , Германская імперыя) — імператар (кайзер) Германіі і кароль Прусіі з 9 сакавіка 1888 года, прускі генерал-фельдмаршал (28 кастрычніка 1870), рускі генерал-фельдмаршал (1872). Кронпрынц Фрыдрых быў адным з самых шматабяцальных спадчыннікаў прастола Еўропы, але валадарыў усяго 99 дзён, памёршы ад пакутлівай хваробы.

## Біяграфія 
Сын прынца Вільгельма Прускага (будучага караля і імператара Вільгельма I) і Аўгусты Веймарскай, пляменнік Фрыдрыха Вільгельма IV.

### Кронпрынц 
[300px|thumb|left|Кронпрынц Фрыдрых і фельдмаршал [Мольтке Старэйшы на поле бою падчас Франка-прускай вайны]]

У 1861 годзе, пасля ўзыходжання бацькі на прастол, стаў кронпрынцам Прусіі і ў гэтай якасці камандаваў войскамі сваёй краіны ў Пруска-аўстрыйскай вайне 1866 года і Франка-прускай вайне. Меў палкаводчы талент, адыграў ключавую ролю ў перамозе над аўстрыйцамі пад Садовай. Карыстаўся вялікай папулярнасцю ў арміі і народзе як «Наш Фрыц» (). Пасля перамогі ў Франка-прускай вайне (1871) Фрыдрых, які стаў ужо спадчыннікам прастола новай Германскай імперыі, атрымала жазло рускага генерал-фельдмаршала.

З-за ліберальных поглядаў канфліктаваў з канцлерам Бісмаркам. Быў праціўнікам узмацнення канфрантацыі ў Еўропе, падтрымліваў унутрыгерманскую інтэграцыю. Аднак Бісмарк утрымліваў яго ад якога-небудзь рэальнага ўплыву на палітыку.

### Валадаранне 
Калі памёр Вільгельм I (9 сакавіка 1888 года), Фрыдрых, які ўзышоў на прастол, быў ужо смяротна хворы на рак гартані. Раней, з-за памылковага дыягназу, пастаўленага яму ў 1887 годзе, была адменена аперацыя, якая магла б спыніць рост пухліны. Амаль год кронпрынц правёў на лячэнні ў Англіі, Ціролі і, нарэшце, у Сан-Рэма, адкуль вярнуўся ў Германію, ужо стаўшы імператарам. За месяц да ўзыходжання на прастол урач Фрыдрых фон Браман зрабіў кронпрынцу трахеастамію, пасля якой ён страціў магчымасць размаўляць і меў зносіны з атачэннем пасродкам пісьма. Яго лячэннем таксама займаўся Эрнст фон Бергман. За 99 дзён валадарання імператар з дзяржаўных спраў паспеў толькі адправіць у адстаўку неэфектыўнага кансерватара, міністра ўнутраных спраў Роберта Віктара фон Путкамера (за шэсць дзён да смерці, 9 чэрвеня). Так 1888 год стаў у Германіі годам трох імператараў.

### Адзнакі 
Фрыдрых і яго жонка лічыліся парай з ліберальнымі сімпатыямі; спадчыннік абмяркоўваў магчымыя планы палітычных рэформ з цешчай, брытанскай каралевай Вікторыяй. Пасля Вільгельм II аддаваў перавагу спасылацца ў якасці ўзору на дзеда, Вільгельма I (які артымаў пры ім афіцыйны эпітэт «Вільгельм Вялікі»), не згадваючы бацьку. Шмат хто з палітыкаў і гісторыкаў казалі і тады, і асабліва пасля пачатку Першай сусветнай вайны, што калі б Фрыдрых III і ліберальна настроены аўстрыйскі кронпрынц Рудольф, які загінуў праз паўгода пасля яго 30 студзеня 1889 года, пражылі доўга, лёс Еўропы мог бы быць іншым, і палітыка Германіі з Аўстрыяй не прывяла б да Першай сусветнай вайны. Існуе таксама меркаванне, што лібералізм і міралюбнасць Фрыдрыха і маштаб рэформ, якія ён мог бы распачаць, перабольшаны па кантрасце з дзейнасцю Вільгельма II.

## Культурная дзейнасць 
Кронпрынц быў ініцыятарам стварэння мастацкага музея ў Берліне, адкрытага праз 16 гадоў пасля яго смерці (1904) у яго дзень нараджэння пад назвай «Музей імператара Фрыдрыха». З 1956 года ён завецца Музей Бадэ па імі мастацтвазнаўца Вільгельма фон Бадэ, які кіраваў зборам першай калекцыі для музея.

## Сям’я 
[thumb|right|Кронпрынц Фрыдрых з сынам (будучым [Вільгельм II (германскі імператар)|Вільгельмам II) у шатландскіх касцюмах]]

У 1858 годзе ажаніўся з прынцэсай Вікторыяй, старэйшай дачкой брытанскай каралевы Вікторыі. Ад гэтага шлюбу нарадзілася восем дзяцей:
* Вільгельм II (1859—1941), будучы імператар;
* Шарлота (1860—1919), у шлюбе з Бернхардам III, герцагам Саксен-Мейнінгенскім;
* Генрых (1862—1929), гросадмірал германскага флоту, у шлюбе з Ірэнай Гесэнскай;
* Жыгімонт (1864—1866), памёр у дзяцінстве ад менінгіту;
* Вікторыя (1866—1929), у першым шлюбе з Адольфам Шаўмбург-Ліпэ, у другім з Аляксандрам Зубковым;
* Вальдэмар (1868—1879), памёр ад дыфтэрыі;
* Сафія (1870—1932), у шлюбе з каралём Грэцыі Канстанцінам I;
* Маргарыта (1872—1954), у шлюбе з Фрыдрыхам Карлам Гесэнскім.

Менавіта пасля вяселля Фрыдрыха і Вікторыі ў Еўропе атрымаў шырокую папулярнасць напісаны яшчэ ў 1842 г. вясельны марш Фелікса Мендэльсона.

## Спасылкі 
* Генерал-фельдмаршал спадчынны прынц Прускі Фрыдрых Вільгельм 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Германскія імператары
Катэгорыя:Каралі прускія
Катэгорыя:Гогенцолерны
Катэгорыя:Прускія генерал-фельдмаршалы
Катэгорыя:Удзельнікі франка-прускай вайны
Катэгорыя:Памерлі ад раку гартані