Аўгуст Саксонскі

**Аўгуст Саксонскі**, **Аўгуст Сас**, **Фрыдрых Аўгуст ІІ**, **Аўгуст ІІІ** (17 кастрычніка 1696, Дрэздэн, , Саксонія — 5 кастрычніка 1763, , Саксонія) — курфюрст саксонскі, кароль польскі і вялікі князь літоўскі (1733-1763).

## Біяграфія 
Сын Аўгуста Моцнага.

Выхаваны пратэстантам, у 1712 годзе перайшоў у каталіцтва.

Пасля смерці 1 лютага 1733 Аўгуста Моцнага было абвешчанае бескаралеўе. На каралеўскі сталец з дапамогай Францыі прэтэндаваў Станіслаў Ляшчынскі. Аўгуст хоць і не меў вялікай падтрымкі ў Рэчы Паспалітай, пачаў з дапамогай Расіі здабываць сабе карону. 20-тысячнае расійскае войска перайшло межы Рэчы Паспалітай і рушыла яму на дапамогу. У гэты час нібы пачала свой рух і невялікая французская дапамога Ляшчынскаму, ён сам, пераапрануўшыся гандляром, праехаў праз Германію і нечакана з’явіўся ў Кракаве падчас Элекцыйнага сойму, на якім прысутнічала дваццаць тысяч шляхты. 12 верасня 1733 прымас абвясціў Станіслава каралём. Аднак вайсковай дапамогі ў яго не было, і ён не мог супрацьстаяць расійскім войскам, якія праз некалькі дзён з’явілася каля Кракава. Станіслаў вымушаны быў уцячы да мора ў Гданьск, каб чакаць французскай дапамогі. 5 кастрычніка 1733 у Кракаве з дапамогай расійскіх войскаў новым каралём быў абраны і неўзабаве каранаваны Аўгуст Саксонскі.

Пры Аўгусце ажывілася культурнае і эканамічнае жыццё, пачалася адукацыйная рэформа. Але ў час яго валадарання ў краіне пашырылася феадальная анархія, пачаўся палітычны крызіс. Цэнтральная ўлада не дзейнічала, магнаты праводзілі сваю незалежную палітыку. 3-за дзяржаўнай і палітычнай дэзарганізацыі Рэч Паспалітая трапіла ў залежнасць ад суседніх дзяржаў, асабліва Расіі. Пры ім паспяхова завяршыў работу толькі сейм (1736), астатнія 13 былі сарваны. Армія скарацілася да 12 тыс. чал.

Жыў болей у Саксоніі, чым у Варшаве; на палітыку моцна ўплываў яго фаварыт граф Г. фон Бруль. Валадарства саксонскай дынастыі, і ў прыватнасці Аўгуста Саса, не мінула бясследна і для простага люду, нарадзіўшы каларытныя прымаўкі, напрыклад: «*За караля Саса наеліся хлеба і мяса*», «*За караля Саса папушчай паса*».

## Сям’я 
У 1719 годзе ён ажаніўся з Марыі Жазефе Аўстрыйскай (1699—1757), дачкой імператара Іосіфа I. У іх было 14 дзяцей, 3 з якіх памерлі ў дзяцінстве.
* Фрыдрых Крысціян (1722—1763), пераемнік бацькі як курфюрст Саксоніі, кіраваў усяго два месяцы
* Марыя Амалія (1724—1760), выйшла замуж за караля Іспаніі Карла III
* Ганна (1728—1797), у 1747 выйшла замуж за Максіміліяна III Баварскага
* Франц Ксавер (1730—1806), у 1765 ажаніўся з графіняй Клер фон Лаўзіц
* Марыя Жазефа (1731—1767), у 1747 выйшла замуж за Людовіка Фердынанда, дафіна Францыі; маці Людовіка XVI, Людовіка XVIII і Карла X
* Карл (1733—1796), герцаг Курляндскі, у 1760 ажаніўся з Францішкай Корвін-Красіньскай
* Крысціна (1735—1782)
* Елізавета (1736—1818)
* Альберт (1738—1822), герцаг Саксен-Цешын, у 1766 ажаніўся з Марыяй Крысцінай Габсбург-Латарынгскай
* Клемент (1739—1812), архібіскуп Трырскі
* Кунігунда (1740—1826).

## Зноскі 
## Літаратура 
* Вялікае княства Літоўскае: энцыклапедыя. Т. 1. — Мн., 2005.
* Беларуская энцыклапедыя. Т. 2. — Мн., 1996.
* Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. Т. 1. — Мн., 1994.
* Cieślak E. Stanisław Leszczyński. Wrocław, 1994;
* Karl Czok, *Am Hofe August des Starken*, Edition Leipzig, Leipzig 1989
* Karl Czok, *August der Starke und Kursachsen*, Koehler u. Amelang, Leipzig 1987.
* Jerzy Dunin-Borkowski i Mieczysław Dunin-Wąsowicz, *Elektorowie królów Władysława IV., Michała Korybuta, Stanisława Leszczyńskiego i spis stronników Augusta III.* Lwów 1910
* Piotr Napierała, «Die polnisch-sächsische Union (1697—1763) — Polens letzte Hoffnung — Sachsens Traum von der Macht» [w:] *Polen un Deutschland. Zusammenleben und -wirken*, Bogucki Wydawnictwo Naukowe, Poznań 2006.
* Jacek Staszewski, *August II Mocny*, Wrocław Warszawa Kraków (Ossolineum) 1998. ISBN 83-04-04387-4
* Jacek Staszewski, *August III Sas*, Wrocław Warszawa Kraków Gdańsk Łódź (Ossolineum) 1989.
* Jacek Staszewski, *Polacy w osiemnastowiecznym Dreźnie*
* Jacek Staszewski, *August III. Kurfürst von Sachsen und König von Polen*. Eine Biographie, Berlin 1996
* Jacek Staszewski, *O miejsce w Europie. Stosunki Polski i Saksonii z Francją na przełomie XVII i XVIII wieku*, Warszawa 1973.
* Jacek Staszewski: *August III. Kurfürst von Sachsen und König von Polen*. Akademie-Verlag, Berlin 1996, ISBN 3-05-002600-6
* Thomas Niklas: *Friedrich August II (1733—1763) und Friedrich Christian (1763)*. In: Frank-Lothar Kroll (Hrsg.): *Die Herrscher Sachsens Markgrafen, Kurfürsten, Könige 1089—1918*. C. H. Beck, München 2005, ISBN 3-406-52206-8, S. 192—222.
* Ariane James-Sarazin, " Hyacinthe Rigaud (1659—1743), portraitiste et conseiller artistique des princes Électeurs de Saxe et rois de Pologne, Auguste II et Auguste III ", dans catalogue de l’exposition *Dresde ou le rêve des princes, la Galerie de peintures au XVIIIe siècle*, Musée des Beaux-Arts de Dijon, Paris, RMN, 2001, p.&nbsp;136-142.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вялікія князі літоўскія
Катэгорыя:Каралі польскія
Катэгорыя:Ветыны