open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Сцяпан Антонавіч Вяршковіч

**Сцяпан Антонавіч Вяршковіч** (29 ліпеня 1900, в. Сялец 2, Ашмянскі павет, цяпер Смаргонскі раён — ???) — савецкі ваенны дзеяч, палкоўнік.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў вёсцы Сялец 2-і Крэўскай воласці Ашмянскага павета Віленскай губерні, цяпер Смаргонскі раён. Беларус.

З мая 1919 года служыў у РСЧА. У грамадзянскую вайну ў Расіі ваяваў у 13-й арміі Паўднёвага фронту. Потым служыў у часцях Маскоўскай ваеннай акругі. Быў камандзірам стралковага ўзвода, узвода палкавой школы, памочнікам камандзіра роты, памочнікам камандзіра і камандзірам кулямётнай роты, начальнікам штаба батальёна.

З лютага 1934 года служыў у Забайкальскай групе войск. Знаходзіўся ва ўрадавай камандзіроўцы ў МНР. У снежні 1938 года прызначаны начальнікам 1-й часткі штаба 37-й лёгка-танкавай брыгады МВА ў г. Калуга, з красавіка 1940 — памочнік начальніка штаба гэтай брыгады. Потым быў начальнікам штаба танкавага палка.

У пачатку Вялікай Айчыннай вайны, з 17 ліпеня 1941, стаў камандзірам палка на Заходнім фронце. Змагаўся на Лепельскім і Аршанскім напрамках, затым удзельнічаў у Смаленскай бітве. Далей прызначаны начальнікам штаба 17-й танкавай дывізіі, з верасня — 126-й танкавай брыгады. У кастрычніку 1941 года прызначаны памочнікам начальніка аператыўнага аддзела Галоўнага штаба бранятанкавага ўпраўлення Чырвонай Арміі, затым служыў у штабе бранятанкавага ўпраўлення Бранскага фронту. Да красавіка 1943 года змяніў яшчэ некалькі пасад. Потым увайшоў у склад Цэнтральнага фронту.

З лістапада 1944 года камандаваў танкавай брыгадай Войска Польскага.

У жніўні 1945 года прыняў удзел у савецка-японскай вайне.

З мая 1946 года — старшы афіцэр 5-га аддзела аператыўнага ўпраўлення Галоўнага штаба СВ, з лістапада 1947 — 6-га, затым 1-га аддзелаў Упраўлення баявой падрыхтоўкі СВ, з чэрвеня 1950 — 3-га аддзела ўпраўлення баявой падрыхтоўкі берагавой артылерыі, марской пяхоты і СВ Галоўнага ўпраўлення баявой падрыхтоўкі марскога Генеральнага штаба, а з верасня 1951 — начальнік 4-га аддзела ўпраўлення СВ і марской пяхоты берагавой абароны ВМС.

У чэрвені 1953 года звольнены ў запас.

## Адукацыя 
Скончыў 2-ю Маскоўскую пяхотную школу камскладу РСЧА (1924), кулямётнае аддзяленне вышэйшай стралковай школы ўдасканалення камскладу МВА (1930), ленінградскія бранятанкавыя курсы ўдасканалення і перападрыхтоўкі камскладу РСЧА (1932), акадэмічныя курсы пры Ваеннай акадэміі бранятанкавых і механізаваных войск Чырвонай Арміі імя І.В. Сталіна (1943).

## Узнагароды 
Узнагароджаны ордэнам Леніна, 2 ордэнамі Чырвонага Сцяга, ордэнам Кутузава 2-й ступені, медалямі, а таксама замежнымі ордэнамі і медалём.

## Спасылкі 
* Вершкович Степан Антонович

Катэгорыя:Удзельнікі савецка-японскай вайны
Катэгорыя:Камандзіры карпусоў у Вялікай Айчыннай вайне
Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Камандзіры палкоў у Вялікай Айчыннай вайне
Катэгорыя:Камандзіры брыгад у Вялікай Айчыннай вайне
Катэгорыя:Удзельнікі Грамадзянскай вайны ў Расіі
Катэгорыя:Палкоўнікі СССР
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Смаргонскім раёне
Даўят

**Даўят** або **Даўял** (Давъѧтъ і Довъѧлъ у межах аднаго тэксту) — князь літоўскі.

Згаданы аднойчы Галіцка-Валынскім летапісам у дагаворы 1219 года паміж галіцка-валынскімі і літоўскімі князямі. Даўят названы другім, а яго брат Вілікаіл («*братъ Довъяловъ Виликаилъ*».

Памёр, імаверна, да 1235 года, калі галіцкі князь Даніла Раманавіч паслаў літоўцаў на чале з Міндоўгам разам з Ізяславам Наваградскім ваяваць супраць Конрада Мазавецкага.

На думку Вячаслава Насевіча, Даўят і Вілікаіл маглі быць сынамі аднаго са старэйшых братоў Жывібунда.

## Гл. таксама 
* Даўгерутэ

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Князі літоўскія
Нів Кэмпбел

**Нів Эдрыян Кэмпбел** (; ) — канадская , сцэнарыст і прадзюсар.

Вядома сваімі ролямі ў фільмах жахаў і слэшарах, якія прынеслі ёй званне «каралевы крыку», а таксама ролямі ў некалькіх камедыйных і драматычных праектах. Яна атрымала дзве ўзнагароды *Blockbuster Entertainment Awards* за найлепшую жаночую ролю, прэмію *Fangoria Chainsaw Award* за найлепшую жаночую ролю, прэмію *MTV Movie Award* за найлепшае жаночае выкананне і прэмію «Сатурн» за найлепшую жаночую ролю.

Найбольш вядома па ролі Сідні Прэскат у серыі фільмаў жахаў «Крык».

## Зноскі 
## Спасылкі 
*
Дагавор аб забароне выпрабаванняў ядзернай зброі ў атмасферы, касмічнай прасторы і пад вадой

**Дагавор аб забароне выпрабаванняў ядзернай зброі ў атмасферы, касмічнай прасторы і пад вадой** (таксама вядомы як **Маскоўскі дагавор**) быў падпісаны 5 жніўня 1963 года ў Маскве. Бакамі дагавора з’яўляліся СССР, ЗША і Вялікабрытанія. Дакумент уступіў у сілу 10 кастрычніка таго ж года і быў адкрыты для падпісання іншымі краінамі з 8 жніўня ў Маскве, Вашынгтоне і Лондане. Дэпазітарыямі дагавора з’яўляюцца СССР (Расійская Федэрацыя), ЗША і Вялікабрытанія. У цяперашні час удзельнікамі дагавора з'яўляецца 131 дзяржава.

Абмежаваны рэжым забароны выпрабаванняў ядзернай зброі, уведзены гэтым Дагаворам, быў пашыраны да безумоўных рамак Дагаворам аб усёабдымнай забароне ядзерных выпрабаванняў 1996 года, які, аднак, не падпісалі або не ратыфікавалі некаторыя ядзерныя дзяржавы і іншыя краіны.

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Халодная вайна
Катэгорыя:Міжнародныя дагаворы XX стагоддзя
Катэгорыя:Ядзерная зброя
Катэгорыя:Падзеі 5 жніўня
Катэгорыя:Жнівень 1963 года
Катэгорыя:Дагаворы паводле алфавіта
Ларэн Бэкол

**Бэці Джоан Пёрске** (), вядома пад псеўданімам **Ларэн Бэкол** (; ) — амерыканская  тэатра і кіно.

Амерыканскі інстытут кінамастацтва назваў яе 20-й найвялікшай зоркай класічнага галівудскага кіно, а ў 2009 годзе яна атрымала Ганаровую прэмію Амерыканскай кінаакадэміі ў знак прызнання яе ўкладу ў Залаты век кінафільмаў.

Яна таксама ўладальніца ганаровага «Сезара», двух «Залатых глобусаў», прэміі Гільдыі кінаакцёраў ЗША і дзвюх прэмій «Тоні».

## Зноскі 
## Спасылкі 
*
Установы адукацыі Баранавіцкага раёна

Спіс устаноў адукацыі Баранавіцкага раёна Брэсцкай вобласці Беларусі.

## Установы агульнай сярэдняй адукацыі 
### Сярэднія школы 
* Вольнаўская сярэдняя школа
* Гарадзішчанская сярэдняя школа імя М. А. Скіпара
* Жамчужненская сярэдняя школа
* Карчоўская сярэдняя школа
* Крошынская сярэдняя школа
* Ляснянская сярэдняя школа
* Мілавідская сярэдняя школа
* Мірнаўская сярэдняя школа
* Мірская сярэдняя школа
* Моўчадская сярэдняя школа
* Падгорненская сярэдняя школа
* Палонкаўская сярэдняя школа
* Перхавіцкая сярэдняя школа
* Пачапаўская сярэдняя школа
* Русіноўская сярэдняя школа
* Сталовіцкая сярэдняя школа
* Цешаўлянская сярэдняя школа

### Базавыя школы 
* Арабаўшчынская базавая школа
* Велікалуцкая базавая школа
* Лаўрынавіцкая базавая школа
* Сеўрукоўская базавая школа

## Установы дашкольнай адукацыі 
* Арабаўшчынскі дзіцячы сад (беларуская мова навучання)
* Вольнаўскі дзіцячы сад (беларуская мова навучання)
* Гарадзішчанскі дзіцячы сад (беларуская мова навучання)
* Жамчужненскі дзіцячы сад (беларуская мова навучання)
* Крошынскі дзіцячы сад (беларуская мова навучання)
* Ляснянскі дзіцячы сад (руская мова навучання)
* Мірскі дзіцячы сад (беларуская мова навучання)
* Навамышскі дзіцячы сад (беларуская мова навучання)
* Сталовіцкі дзіцячы сад (беларуская мова навучання)
* Русіноўскі дзіцячы сад (руская мова навучання)
* Жамчужненскі дзіцячы сад (беларуская мова навучання)

## Установа спецыяльнай адукацыі 
* Цэнтр карэкцыйна-развіваючага навучання і рэабілітацыі Баранавіцкага раёна

## Дадатковая адукацыя дзяцей і моладзі 
* Цэнтр дадатковай адукацыі дзяцей і моладзі Баранавіцкага раёна

## Установы адукацыі абласнога падпарадкавання 
* Моўчадская санаторная школа-інтэрнат
* Брэсцкае абласное кадэцкае вучылішча

## Іншае 
* Сацыяльна-педагагічны цэнтр Баранавіцкага раёна
* Аздараўленчы лагер «Дружба»

## Спасылкі 
* Адукацыя раёна 

Катэгорыя:Адукацыя ў Брэсцкай вобласці
Катэгорыя:Баранавіцкі раён
Agrale Marruá

**Marruá** () — сямейства чатырохколавых транспартных сродкаў агульнага прызначэння, якія вырабляюцца бразільскай кампаніяй Agrale. Распрацаваны ў пачатку 2000-х гадоў.

## Гісторыя 
Пасля банкруцтва кампаніі Engesa (пачатак 1990-х) яе былыя супрацоўнікі набылі правы на пазадарожнік Engesa EE-4/EE-12 і ў перыяд з 2003 па 2005 год, сумесна з кампаніяй Agrale, распрацавалі палепшаную версію машыны. Распрацоўшчыкі імкнуліся, каб узор адпавядаў спецыфікацыі для 1/2-тоннага пазадарожніка з колавай формулай 4x4 *Viatura de Transporte Não Especializada* (Неспецыялізаваны транспартны сродак, VTNE) для Узброеных Сіл Бразіліі. Меркавалася, што распрацоўка заменіць састарэлыя джыпы. Agrale інвеставала ў гэты праект 11 мільёнаў долараў. 27 ліпеня 2005 года пазадарожнік Marruá быў прыняты на ўзбраенне бразільскай арміі.

Marruá паступіў на ўзбраенне як сухапутных сіл, так і марской пяхоты Бразіліі, а таксама ўзброеных сіл Эквадора і Аргенціны, прычым апошняя выкарыстоўвала васемнаццаць машын у рамках міратворчай місіі ААН на Гаіці.

## Апісанне 
Аўтамабіль ўніверсальны, надзейны і просты ў абслугоўванні

### ТТХ 
* **Даўжыня:** 3,8 м
* **Агульная вышыня:** 1,95 м
* **Вышыня са складзеным лабавым шклом:** 1,4 м
* **Шырыня:** 1,92 м
* **Умяшчальнасць:** 4—6 чалавек
* **Вага ў працоўным стане:** 1960 кг
* **Вага брута:** 2460 кг
* **Максімальная хуткасць:** 128 км/г
* **Мінімальная хуткасць:** 4 км/г
* **Максімальны нахіл:** 60 %
* **Максімальны бакавы нахіл:** 30 %
* **Глыбіня броду без трубкі:** 0,6 м
* **Дарожны прасвет:** 0,26 м
* **Кут збліжэння:** 64°
* **Кут вылету:** 52°
* **Максімальная грузападымальнасць:** 500 кг + прычэп вагой 500 кг
* **Запас паліва:** 100 л
* **Запас ходу:** 1000 км (па дарозе)
* **Мадэль каробкі перадач:** Eaton FS 2305, механічная (5 перадач пярэдняга ходу і 1 перадача задняга ходу)
* **Рухавік:** MWM 4.07 TCA SPRINT-EII, дызельны чатырохцыліндравы аб’ёмам 2,8 літра, з вадзяным астуджэннем
* **Магутнасць:** 132 к. с. пры 3600 абарачэннях у хвіліну

## Краіны-эксплуатанты 
* 
* 
* 
* 
* 
*  
* 
* 
* 
* 

## Крыніцы 
## Спасылкі 
*  кампаніі

Катэгорыя:Аўтамабілі паводле алфавіта
Катэгорыя:Аўтамабілі 2000-х
AMZ Dzik

**Dzik** — шматмэтавы бронеаўтамабіль польскай вытворчасці. Вырабляецца заводам AMZ у горадзе Кутна.

## Апісанне 
Прызначаны як для патрулявання, так і для інтэрвенцыі, а таксама ў якасці бронетранспарцёра для выкарыстання рознымі міратворчымі і паліцэйскімі сіламі. Яго браня забяспечвае абарону ад куль калібра 7,62 мм. Dzik аснашчаны турбадызельным рухавіком магутнасцю ў 146 к. с.

## Варыянты 
Dzik выпускаецца ў чатырох варыянтах на базе аднаго шасі:
* Dzik-АТ (AT *antiterrorystyczny* — антытэрарыстычны) з 3 дзвярыма, умяшчальнасцю да 8 чалавек і 10 амбразурамі для стральбы.
* Dzik-2 з 5 дзвярыма, умяшчальнасцю да 8 чалавек, 8 амбразурамі і кулямётнай вежай на даху.
* Dzik-3 (таксама вядомы пад іракскім пазначэннем **Ain Jaria 1**) з 4 дзвярыма, умяшчальнасцю да 11 салдат, 13 амбразурамі, кулямётнай вежай і двума падвойнымі дымавымі гранатамётамі.
* Dzik Cargo з 2 дзвярыма, 2 амбразурамі, ёмістасцю да 3 чалавек і грузавым адсекам.

Пакупнікі таксама могуць набыць бронемашыны ў санітарным і зенітным варыянтах.

Некалькі аўтамабіляў Dzik-AT былі закупленыя польскім МУС і павінны замяніць састарэлыя БТР-60 у якасці асноўнай антытэрарыстычнай машыны на службе. Dzik-2 выкарыстоўваліся польскай вайсковай паліцыяй, дзе былі вядомыя пад мянушкай *Gucio*. Яны былі выведзеныя з эксплуатацыі ў 2014 годзе.

Dzik-3 быў спецыяльна распрацаваны для патрэб іракскай арміі, дзе ён выкарыстоўваецца ў якасці асноўнага бронетранспарцёра. Станам на 2006 год, было замоўлена 600 бронемашын Dzik-3 з магчымасцю павелічэння замовы да 1000 і больш.

## Аператары 
* 
** Сухопутныя войскі — Dzik-3
* 
** ARAS — Dzik-AT
* 
** SPAP — Dzik-AT
* 
** Сухопутныя войскі — Dzik-2 

## Заўвагі 
## Спасылкі 
* Dzik на сайце вытворцы (en)
* Iraqis Take Lead in Tactical Ops With Up-Armored Vehicles (en)
* History of «Dziks» (pl)

Катэгорыя:Бронеаўтамабілі паводле алфавіта
Катэгорыя:Бранятэхніка Польшчы
Мардэхай Лімон

**Мардэхай Лімон**, або **Мока Лімон** — чацвёрты камандуючы ВМС Ізраіля (14 снежня 1950 — 1 ліпеня 1954).

## Біяграфія 
Ннарадзіўся ў Баранавічах у сям’і Беньяміна Лімона і Рыўкі Рабіновіч. У 1934 годзе эміграваў з бацькамі ў Эрэц-Ісраэль. Рос і атрымаў адукацыю ў Тэль-Авіве. Быў інструктарам Пальяма — ваенна-марскога падраздзялення Пальмаха.

Падчас Другой сусветнай вайны М. Лімон служыў у брытанскім гандлёвым і ваенным флоце, удзельнічаў у баявых дзеяннях пры Табруку, Бенгазі, у Мальты і ў Індыйскім акіяне, а пазней камандаваў караблямі, якія перавозілі ў Палесціну маапілім — падпольных яўрэйскіх імігрантаў.

Падчас вайны за незалежнасць Ізраіля М. Лімон быў старэйшым памочнікам на караблі «Хагана», удзельнічаў у марскім баі ля берагоў Ашкелона і атрымаў асколачныя раненні ад бомбаў, скінутых егіпецкімі самалётамі. Пазней ён камандаваў караблём «Веджвуд» і «Вялікай эскадрай» фрэгатаў і эсмінцаў, а таксама ўзначальваў аператыўны аддзел ВМС Ізраіля. У снежні 1950 г. ва ўзросце 26 гадоў М. Лімон быў праведзены ў контр-адміралы і стаў чацвёртым камандуючым ВМС Ізраіля. Ён заставаўся на гэтай пасадзе да сярэдзіны 1954 г. У перыяд яго камандавання ВМС Ізраіля прымалі новае ўзбраенне, удзельнічалі ў вялікіх манеўрах. 

У ліпені 1954 г. М. Лімон выйшаў у адстаўку і паехаў у ЗША вывучаць эканоміку.

У 1957 г. ён вярнуўся ў Ізраіль і быў прызначаны намеснікам генеральнага дырэктара Міністэрства абароны па асаблівых пытаннях. Акрамя іншага, ён займаўся абаронным супрацоўніцтвам з Ганай, Бірмай і Непалам.

У 1962 г. М. Лімон стаў начальнікам прадстаўніцтва Міністэрства абароны ў Парыжы. У 60-я гады ён кіраваў закупкамі ваеннай тэхнікі ў Еўропе.
У 1968 г., калі Францыя наклала эмбарга на ваенныя пастаўкі ў Ізраіль, М. Лімон арганізаваў буйнамаштабную аперацыю па нелегальным вывазе абсталявання для ваеннай авіяцыі; у самыя кароткія тэрміны было здзейснена больш за сто палётаў грузавых самалётаў, якія вывозілі абсталяванне і запчасткі з Францыі. М. Лімон таксама арганізаваў закупкі ваеннай тэхнікі ў Францыі праз трэцюю краіну.

Самай вядомай аперацыяй, арганізаванай М. Лімонам, была аперацыя «Ноа». Праз нарвежскую кампанію была арганізавана закупка ў Францыі пяці караблёў нібыта для пошуку нафты ў Паўночным моры. 20 снежня 1967 г. на караблі таемна заступілі дадатковыя члены экіпажа, і ў ноч перад Калядамі яны былі выведзены з Шэрбургу ў Хайфу. Калі падрабязнасці аперацыі атрымалі вядомасць, М. Лімон быў выправаджаны з Францыі.

Пасля вяртання ў Ізраіль разглядалася магчымасць прызначэння М. Лімона генеральным дырэктарам Міністэрства абароны, але ў канчатковым выніку ў снежні 1970 г. ён стаў членам міністэрскай камісіі па рассяленні арабскіх бежанцаў. Пазней ён выконваў абавязкі прадстаўніка Ротшыльдаў у Ізраілі і быў членам савета дырэктараў «Ха-хэўра ле-Ісраэль» − найбуйнейшага Ізраільскага холдынгу. 15 мая 2009 г. Мардэхай Лімон памёр падчас аперацыі ў бальніцы ў Нью-Ёрку.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Ваенныя дзеячы Ізраіля
Катэгорыя:Постаці Ізраіля
40-я стралковая дывізія

**40-я стралковая ордэнаў Леніна і Суворава дывізія імя Серго Арджанікідзэ** — тактычнае стралковае злучэнне (стралковая дывізія) Рабоча-Сялянскай Чырвонай Арміі УС СССР.

## Гісторыя 
Фарміраванне створана ў 1930 годзе як кадраванае злучэнне. У 1932 годзе перадыслакаваная з Сібірскай ваеннай акругі (Сібва) у АЧДВА з разгортваннем у кадравую, з першай паловы 1936 года — у складзе 39-га стралковага корпуса.

Улетку 1937 года 52 чалавекі з камандна-начальніцкага складу дывізіі былі рэпрэсаваныя.

У 1938 годзе дывізія ўдзельнічала ў баях на возеры Хасан.

У Вялікай Айчыннай вайне фарміраванне не ўдзельнічала, знаходзячыся ўвесь перыяд вайны ў складзе 25-й арміі на Далёкім Усходзе для стрымлівання ад агрэсіі Японіі.

Злучэнне прымала ўдзел у Савецка-японскай вайне. Уваходзіла ў склад дзеючай арміі ў перыяд з 9 жніўня па 3 верасня 1945 года.

У 1947 годзе ў склад 40-й стралковай дывізіі ўвайшоў 141-ы гвардзейскі танкасамаходны полк (з 1957 года танкавы).

У 1957 годзе стралковае злучэнне перафармавана ў **40-ю мотастралковую дывізію**.

178-ы мотастралковы полк у чэрвені 1968 года быў расфармаваны і на яго месца прыбыў 411-ы мотастралковы полк з расфармаванай 148-й мотастралковай дывізіі.

На канец 1980-х гадоў 40-я мотастралковая дывізія (в/ч 61740) дыслакавалася ў пасёлку гарадскога тыпу Смалянінава (Прыморскі край) і знаходзілася ў складзе 5-й арміі Далёкаўсходняй ваеннай акругі.

12 кастрычніка 1990 года 40-я мотастралковая дывізія перададзена ў склад Ціхаакіянскага флоту і пераназваная ў **40-ю дывізію берагавой абароны**.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Воінскія часці, узнагароджаныя ордэнам Суворава II ступені
Катэгорыя:Воінскія часці, узнагароджаныя ордэнам Леніна
Катэгорыя:Дывізіі СССР
Дагавор аб космасе

**Дагавор аб космасе** (поўная афіцыйная назва: **Дагавор аб прынцыпах дзейнасці дзяржаў па даследаванні і выкарыстанні касмічнай прасторы, уключаючы Месяц і іншыя нябесныя целы**) — міжурадавы дакумент, які з’яўляецца асновай міжнароднага касмічнага права.

Дагавор падпісалі Злучаныя Штаты Амерыкі, Вялікабрытанія і Савецкі Саюз 27 студзеня 1967 года, уступіў у сілу 10 кастрычніка 1967 года. Станам на 2025 год 117 краін з’яўляюцца дзяржавамі-удзельнікамі дагавора, а яшчэ 23 падпісалі яго, але не завяршылі ратыфікацыю.

Дагавор аб космасе вызначае асноўныя прававыя рамкі міжнароднага касмічнага права. Уключае ў сябе 17 артыкулаў. Сярод прынцыпаў: забарона для дзяржаў-удзельніц на размяшчэнне ядзернай зброі або любой іншай зброі масавага знішчэння на арбіце Зямлі, устаноўку яе на Месяцы або любым іншым нябесным целе, або на станцыі ў касмічнай прасторы. Гэты дагавор абмяжоўвае выкарыстанне Месяца і іншых нябесных цел толькі мірнымі мэтамі і прама забараняе іх выкарыстанне для выпрабаванняў любога роду зброі, правядзення ваенных манеўраў або стварэння ваенных баз, збудаванняў і ўмацаванняў. Тым не менш дамова не забараняе размяшчэнне звычайных узбраенняў на арбіце. Таксама ў дакуменце пазначана, што ні адна дзяржава не можа прад’яўляць прэтэнзію на валоданне касмічным целам або яго часткай, а суверэнітэт дзяржаў распаўсюджваецца толькі на непасрэдна запушчаныя імі касмічныя аб’екты.

## Спасылкі 
* Тэкст дагавора

Катэгорыя:1967 год у палітыцы
Катэгорыя:З’явіліся ў 1967 годзе
Катэгорыя:Дагаворы паводле алфавіта
Катэгорыя:Дагаворы аб абмежаванні ўзбраенняў
Катэгорыя:Касмічнае права
Катэгорыя:Дагаворы і канвенцыі ААН
Катэгорыя:Міжнародныя дагаворы
Бабынінскі раён

**Бабы́нінскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў цэнтральнай частцы Калужскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр — пасёлак Бабыніна, аднак найбуйнейшым населеным пунктам раёна з’яўляецца пасёлак гарадскога тыпу Варатынск.

## Геаграфія 
Бабынінскі раён мяжуе з Юхнаўскім, Кондраўскім, Перамышльскім, Казельскім і Мяшчоўскім раёнамі, а таксама Калугай. Плошча раёна складае 870 км².

## Гісторыя 
У часы Расійскай імперыі тэрыторыя сучаснага раёна ўваходзіла ў склад Калужскай губерні.

## Спасылкі 
* Сайт раённай адміністрацыі

Катэгорыя:Раёны Калужскай вобласці
Барацінскі раён

**Бара́цінскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на захадзе Калужскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр — сяло Бараціна.

## Геаграфія 
Барацінскі раён мяжуе з Масальскім, Мяшчоўскім, Сухініцкім, Кіраўскім і Спас-Дземенскім раёнамі, а таксама з Смаленскай вобласцю. Плошча раёна складае 1110,3 км².

## Гісторыя 
Барацінскі раён быў утвораны 1 кастрычніка 1929 года ў адпаведнасці з пастановай УЦВК і СНК РСФСР. У 1937 годзе раён быў уключаны ў склад Смаленскай вобласці, аднак 5 ліпеня 1944 года быў перададзены ў склад Калужскай вобласці.

## Спасылкі 
* Сайт раённай адміністрацыі

Катэгорыя:Раёны Калужскай вобласці
Бораўскі раён (Калужская вобласць)

**Бо́раўскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на поўначы Калужскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр — горад Бораўск.

## Геаграфія 
Бораўскі раён мяжуе з Жукаўскім, Малаяраславецкім і Мядынскім, а таксама з Обнінскам і Маскоўскай вобласцю. Плошча раёна складае 759,56 км².

## Гісторыя 
Бораўскі раён быў утвораны ў 1929 годзе ў адпаведнасці з пастановай УЦВК і СНК РСФСР і першапачаткова ўваходзіў у склад Маскоўскай вобласці. 5 ліпеня 1944 года быў перададзены ў склад Калужскай вобласці.

## Спасылкі 
* Сайт раённай адміністрацыі

Катэгорыя:Раёны Калужскай вобласці
Думініцкі раён

**Думі́ніцкі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на поўдні Калужскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр — пасёлак гарадскога тыпу Думінічы.

## Геаграфія 
Думініцкі раён мяжуе з Жыздрынскім, Людзінаўскім, Ульянаўскім, Кіраўскім, Сухініцкім і Хвастовіцкім раёнамі. Плошча раёна складае 117,4 км², такім чынам, раён з’яўляецца адным з самых маленькіх у вобласці.

## Гісторыя 
Думініцкі раён быў утвораны ў 1929 годзе ў адпаведнасці з пастановай УЦВК і СНК РСФСР і першапачаткова ўваходзіў у склад Заходняй вобласці. 27 верасня 1937 быў перададзены ў склад Смаленскай вобласці. У 1944 годзе ўвайшоў у склад навастворанай Калужскай вобласці.

## Спасылкі 
* Сайт раённай адміністрацыі

Катэгорыя:Раёны Калужскай вобласці
Жыздрынскі раён

**Жы́здрынскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на поўдні Калужскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр — горад Жыздра.

## Геаграфія 
Жыздрынскі раён мяжуе з Людзінаўскім, Думініцкім і Хвастовіцкім раёнамі, а таксама з Бранскай вобласцю. Плошча раёна складае 1281,7 км².

## Гісторыя 
Жыздрынскі раён быў утвораны 12 ліпеня 1929 года ў адпаведнасці з пастановай УЦВК і СНК РСФСР і першапачаткова ўваходзіў у склад Заходняй вобласці. 27 верасня 1937 года Заходняя вобласць была ліквідавана і раён увайшоў у склад Арлоўскай вобласці. 5 ліпеня 1944 года раён быў перададзены ў склад навастворанай Калужскай вобласці.

## Спасылкі 
* Сайт раённай адміністрацыі 

Катэгорыя:Раёны Калужскай вобласці
Жукаўскі раён (Калужская вобласць)

**Жу́каўскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на паўночным усходзе Калужскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр — горад Жукаў.

## Геаграфія 
Жукаўскі раён мяжуе з Тарускім, Малаяраславецкім і Бораўскім раёнамі, а таксама горадам Обнінск, Маскоўскай вобласцю і Троіцкай адміністрацыйнай акругай Масквы. Плошча раёна складае 1360 км².

## Гісторыя 
Жукаўскі раён быў утвораны 12 ліпеня 1929 года ў адпаведнасці з пастановай УЦВК і СНК РСФСР і першапачаткова ўваходзіў у склад Маскоўскай вобласці. У 1944 годзе ўвайшоў у склад навастворанай Калужскай вобласці. Менавіта з вёскі Стралкоўка, якая зараз уваходзіць у склад раёна, паходзіў савецкі фельдмаршал Георгій Жукаў, у гонар якога і быў названы раён і яго адміністрацыйны цэнтр.

## Эканоміка 
У раёне маецца малочны завод, птушкафабрыка, навукова-даследчы радыётэхнічны інстытут і завод радыётэхнічнай апаратуры.

## Спасылкі 
* Сайт раённай адміністрацыі

Катэгорыя:Раёны Калужскай вобласці
Дзяржынскі раён (Калужская вобласць)

**Дзяржы́нскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на поўначы Калужскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр — горад Кондрава.

## Геаграфія 
Дзяржынскі раён мяжуе з Мядынскім, Малаяраславецкім, Бабынінскім, Юхнаўскім і Ізноскаўскім раёнамі, а таксама з Калугай. Плошча раёна складае 1090,86 км².

## Гісторыя 
*Бухарынскі раён* быў утвораны ў 1929 годзе ў адпаведнасці з пастановай УЦВК і СНК РСФСР і першапачаткова ўваходзіў у склад Заходняй вобласці.  5 сакавіка 1937 года Пастановай УЦВК пераназваны ў *Дзяржынскі раён*.

27 верасня 1937 быў перададзены ў склад Смаленскай вобласці. У 1944 годзе ўвайшоў у склад навастворанай Калужскай вобласці.

З 1950 па 1962 год са складу раёна быў вылучаны *Леў-Талстоўскі раён*.

З 1962 па 1965 год замест Дзяржынскага раёна існаваў *Кондраўскі прамысловы раён*.

## Спасылкі 
* Сайт раённай адміністрацыі

Катэгорыя:Раёны Калужскай вобласці
Абвал моста Лісіньша (2024)

22 лютага 2024 года баржа сутыкнулася з  ў Гуанчжоу (правінцыя Гуандун, Кітай), у выніку чаго ён абрынуўся. Дзве машыны трапілі ў раку, а яшчэ тры ўпалі на баржу. Пяцёра загінулі і трое атрымалі раненні.

## Ход падзей 
Каля 5:30 раніцы па мясцовым часе баржа закранула 18-ю апору моста, а затым сутыкнулася з 19-й. Частка моста ўпала ў ваду. Карабель апынуўся ў пастцы пад ім. Прынамсі пяць аўтамабіляў трапілі ў ваду і на баржу. Пяць чалавек загінулі і яшчэ тры атрымалі раненні.

Міністэрства транспарту Кітая арганізавала групу для правядзення пошукава-выратавальнай аперацыі целаў загінулых. З выратавальнай базы ў Шэньчжэне для аказання дапамогі ў аперацыі таксама быў накіраваны хуткасны выратавальны катэр Nanhai Rescue 321.

Да 16:10 па мясцовым часе два грузавікі, якія ўпалі ў ваду, былі знойдзены, а целы іх кіроўцаў і пасажыраў былі знойдзены асобна пазней увечары.

Адміністрацыя марской бяспекі Гуанчжоу ўвяла часовы кантроль за водным рухам на водах у межах 500 метраў уверх і ўніз па плыні ракі, забараніўшы праход для ўсіх плаўсродкаў, акрамя службовых і тэхабслугоўвання.

## Наступствы 
Капітан судна затрыманы. Пачата расследаванне прычын абвалу.

Супрацоўнікі Кітайскай чыгуначнай будаўнічай карпарацыі прыбылі з інспекцыяй на месца трагедыі і палічылі, што рызыкі паўторнага абвальвання моста не будзе. На вечаровай прэс-канферэнцыі ў той жа дзень галоўны інжынер Бюро кіравання транспартам Гуанчжоу паведаміў, што 19-я апора была сурёзна пашкоджана і нахілена, а пралётныя бэлькі паміж 19-й і 20-й апорамі маста прыйшлося замяніць. 25 лютага пачаліся работы па зносе пашкоджанага пралёта. Заяўлена, што рамонт будзе завершаны праз чатыры—пяць месяцаў.

Пасля здарэння падача вады на востраў Санмін была прыпынена. Пашкоджаны камунікацыйныя валаконна-аптычныя кабелі, што прывяло да перапынку сувязі.

## Гл. таксама 
* Абвальванне моста ў Балтымары

## Крыніцы 
Катэгорыя:Люты 2024 года
Катэгорыя:Падзеі 22 лютага
Катэгорыя:Катастрофы 2024 года
Катэгорыя:2024 год у Кітаі
Крысціна Бесман

**Крысціна Бесман** (нар. , Мінск, Беларусь) — беларуская і азербайджанская валейбалістка. Выступала за зборную Азербайджана.

## Біяграфія 
У 2012—2013 гадах гуляла за моладзевую і юніёрскую зборныя Беларусі. У 2015 годзе змяніла спартовае грамадзянства і стала выступаць за нацыянальную зборную Азербайджана, у складзе якой узяла ўдзел у чэмпіянаце свету 2018, трох чэмпіянатах Еўропы (2015, 2017, 2019), Еўрапейскіх гульнях 2015, трох розыгрышах Еўралігі (2016, 2018, 2019).

## Спасылкі 
* Kristina Besman
* КРИСТИНА БЕСМАН
* «Чувствую, что этот сезон станет для нас переломным». Связующая ЖВК «Енисей» Кристина Бесман о дружном коллективе, насыщенной карьере и мечтах об Италии

Катэгорыя:Валейбалісткі Беларусі
Катэгорыя:Валейбалісткі Азербайджана
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Азербайджана па валейболе
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Беларусі па валейболе
Масальскі раён

**Маса́льскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на захадзе Калужскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр — горад Масальск.

## Геаграфія 
Масальскі раён мяжуе з Юхнаўскім, Мяшчоўскім і Барацінскім раёнамі, а таксама з Смаленскай вобласцю. Плошча раёна складае 1320 км².

## Гісторыя 
Масальскі раён быў утвораны ў 1929 годзе ў адпаведнасці з пастановай УЦВК і СНК РСФСР і першапачаткова ўваходзіў у склад Заходняй вобласці. З 1937 года ўваходзіў у склад Смаленскай вобласці. У 1944 годзе раён быў перададзены ў склад навастворанай Калужскай вобласці.

## Спасылкі 
* Сайт раённай адміністрацыі

Катэгорыя:Раёны Калужскай вобласці
Ірына Паляшчук

**Ірына Паляшчук** (нар. , Мінск) — беларуская і французская валейбалістка, чэмпіёнка Еўропы сярод моладзі. Выступала за зборныя Беларусі і Францыі. Майстар спорту міжнароднага класа Рэспублікі Беларусь.

## Біяграфія 
Скончыла Рэспубліканскае дзяржаўнае вучылішча алімпійскага рэзерву і Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт фізічнай культуры.

Кар’еру валебалісткі пачала ў 1985 годзе ў мінскім «Амкадоры», дзе гуляла да 1994 года. У 1991—1992 гадах уваходзіла ў юнацкую зборную СНД сярод юнакоў да 20 гадоў, з якой выйгравала чэмпіянат свету сярод юнакоў да 20 гадоў і чэмпіянат Еўропы сярод юнакоў да 19 гадоў. У 1993 годзе дэбютавала ў нацыянальнай зборнай Беларусі, у складзе якой выступала да 2003 года. З 1994 па 2004 год выступала за клуб «Вілебон 91», з якім выйграла Кубак Францыі і Кубак лепшых каманд.

Вясной 2003 года прыняла французскае грамадзянства.

Катэгорыя:Валейбалісткі Беларусі
Катэгорыя:Валейбалісткі Францыі
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Беларусі па валейболе
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Францыі па валейболе
Катэгорыя:Ігракі «Расінга» Авельянеда
Катэгорыя:Ігракі «Вілебона» (жаночы валейбол)
Катэгорыя:Выпускнікі Рэспубліканскага дзяржаўнага вучылішча алімпійскага рэзерву
Катэгорыя:Выпускнікі БДУФК
Ульянаўскі раён (Калужская вобласць)

**Ульянаўскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на поўдні Калужскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр — сяло Плохіна.

## Геаграфія 
Ульянаўскі раён мяжуе з Думініцкім, Казельскім, Сухініцкім і Хвастовіцкім раёнамі, а таксама з Арлоўскай і Тульскай абласцямі. Плошча раёна складае 1656 км².

## Гісторыя 
*Плохінскі раён* быў утвораны 17 чэрвеня 1929 года ў адпаведнасці з пастановай УЦВК і СНК РСФСР на тэрытарыяльнай аснове ўзбуйненай Плохінскай воласці Жыздрынскага павета Бранскай губерні і Вейнскай воласці Сухініцкага (раней — Казельскага) павета Калужскай губерні. Першапачаткова ўваходзіў у склад Заходняй вобласці. Першапачаткова ён уваходзіў у склад Сухініцкай акругі Заходняй вобласці.

4 чэрвеня 1934 года райцэнтр быў пераназваны ў *Румянцава* (у гонар першага сакратара Заходняга абласнога камітэта УКП(б) І. П. Румянцава), а раён стаў называцца *Румянцаўскім*.

Пасля арышту і расстрэлу І. П. Румянцава, 1 жніўня 1937 года райцэнтр перайменаваны ва Ульянава, у гонар сястры У. І. Леніна Марыі Ільінічны Ульянавай, раён стаў называцца Ульянаўскім.

27 верасня 1937 года Ульянаўскі раён быў перададзены з расфарміраванай Заходняй вобласці ў склад новаўтворанай Арлоўскай вобласці.

5 ліпеня 1944 года была ўтворана Калужская вобласць, у склад якой, нароўні з іншымі, увайшоў і *Ульянаўскі раён*.

## Спасылкі 
* Сайт раённай адміністрацыі

Катэгорыя:Раёны Калужскай вобласці
Сухініцкі раён

**Сухі́ніцкі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў цэнтры Калужскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр — горад Сухінічы.

## Геаграфія 
Сухініцкі раён мяжуе з Барацінскім, Думініцкім, Казельскім, Мяшчоўскім, Ульянаўскім і Кіраўскім раёнамі. Плошча раёна складае 1232,72 км².

## Гісторыя 
Сухініцкі раён быў утвораны ў 1929 годзе ў адпаведнасці з пастановай УЦВК і СНК РСФСР і першапачаткова ўваходзіў у склад Заходняй вобласці. У 1937 годзе раён быў перададзены ў склад Смаленскай вобласці. 5 ліпеня 1944 года раён быў далучаны да навастворанай Калужскай вобласці.

## Спасылкі 
* Сайт раённай адміністрацыі

Катэгорыя:Раёны Калужскай вобласці
AMZ Tur

**Tur** — польскі браніраваны аўтамабіль падвышанай праходнасці ад кампаніі AMZ-Kutno. Распрацоўваўся як танная альтэрнатыва Humvee.

## Гісторыя 
Распрацоўка аўтамабіля пачалася пасля скаргаў вайскоўцаў польскай арміі з нагоды адсутнасці дастатковай абароны ад мін і нападаў падчас патруляванняў у Афганістане і Іраку. Патрульныя аўтамабілі Humvee не забяспечвалі дастатковай абароны супраць нападаў ракетнай зброі і выбухаў мін. Пасля шматлікіх спробаў і кансультацый з салдатамі былі створаны тры прататыпы. Першыя палігонныя выпрабаванні прайшлі на тэрыторыі Ваеннага інстытута танкавай і аўтамабільнай тэхнікі (WITPiS) 27 сакавіка 2007 года. AMZ-Kutno распрацавалі таксама павялічаны аўтамабіль AMZ Tur II, зусім іншай канструкцыі.

## Апісанне 
Усяго было пабудавана 5 прататыпаў, з іх два былі знішчаны. Першыя асобнікі, для патаннення і паскарэння зборкі, былі зробленыя на аснове моцна перабудаваных шасі прататыпаў новых грузавых аўтамабіляў SCAM (пазней фірма была набыта Iveco). Шасі перабудаваны ў адпаведнасці з новымі патрабаваннямі да такой ступені, што ад арыгінальных рашэнняў засталіся, практычна, толькі масты і колы. Канструктары мелі намер, у канчатковым рахунку, выкарыстоўваць цалкам уласныя шасі і колы большага дыяметра. Таксама ад Iveco пастаўляліся рухавік і элементы трансмісіі, а таксама частка абсталявання, тыпу прыборнай панэлі. Апошні пяты прататып меў зменены знешні выгляд пярэдняй часткі, а таксама іншыя дробныя паляпшэнні.

## ТТХ 
* Рухавік: Iveco Aifo, 4-цыліндравы, 16-затамкавы, дызельны, з турбанаддувам. Працоўны аб'ём — 2998 куб. см.
* Каробка перадач: механічная, 6-ступеністая сінхранізаваная + перадача задняга ходу (апцыянальна аўтаматычная каробка перадач).
* Пастаянны прывад на 4 колы.
* Счапленне: гідраўлічнае, сухое, аднадыскавае.
* Ёмістасць паліўных бакаў — 220 л.
* Узбраенне размяшчаецца ў турэлі на даху.
* Браніраванне забяспечвае абарону ад куль калібрам 7.62-мм і выбуховых прылад магутнасцю да 6 кг трацілавага эквіваленту.

## Заўвагі 
## Спасылкі 
* Tur на сайце вытворцы  

Катэгорыя:Бронеаўтамабілі паводле алфавіта
Катэгорыя:Бранятэхніка Польшчы
Хвастовіцкі раён

**Хвасто́віцкі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на поўдні Калужскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр — сяло Хвастовічы.

## Геаграфія 
Хвастовіцкі раён мяжуе з Думініцкім, Жыздрынскім і Ульянаўскім раёнамі, а таксама з Бранскай і Тульскай абласцямі. Плошча раёна складае 1413,3 км².

## Гісторыя 
Хвастовіцкі раён быў утвораны ў 1929 годзе ў адпаведнасці з пастановай УЦВК і СНК РСФСР і першапачаткова ўваходзіў у склад Заходняй вобласці. Пасля змянення адміністрацыйна-тэрытарыяльнага падзелу раён быў далучаны да Арлоўскай вобласці, пазней раён стаў часткай Калужскай вобласці.

## Спасылкі 
* Сайт раённай адміністрацыі

Катэгорыя:Раёны Калужскай вобласці
Кіраўскі раён (Калужская вобласць)

**Кі́раўскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на паўднёвым захадзе Калужскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр — горад Кіраў.

## Геаграфія 
Кіраўскі раён мяжуе з Барацінскім, Думініцкім, Людзінаўскім, Куйбышаўскім, Спас-Дземенскім і Сухініцкім раёнамі. Плошча раёна складае 1000,39 км².

## Гісторыя 
Пясочанскі раён быў утвораны  1 кастрычніка 1929 года ў адпаведнасці з пастановай УЦВК і СНК РСФСР і першапачаткова ўваходзіў у склад Бранскай акругі Заходняй вобласці.

19 студзеня 1936 года райцэнтр р.п. Пясочня быў ператвораны ў горад Кіраў, а Пясочанскі раён перайменаваны ў *Кіраўскі*. 27 верасня 1937 года Кіраўскі раён увайшоў у склад Смаленскай вобласці.

5 ліпеня 1944 года Кіраўскі раён увайшоў у склад навастворанай Калужскай вобласці.

1 лютага 1963 года горад Кіраў быў аднесены да катэгорыі гарадоў абласнога падпарадкавання.

## Спасылкі 
* Сайт раённай адміністрацыі

Катэгорыя:Раёны Калужскай вобласці
Ферзікаўскі раён

**Фе́рзікаўскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на ўсходзе Калужскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр — пасёлак гарадскога тыпу Ферзікава.

## Геаграфія 
Ферзікаўскі раён мяжуе з Малаяраславецкім, Тарускім і Перамышльскім раёнамі, а таксама з Калугай і Тульскай вобласцю. Плошча раёна складае 1249,9 км².

## Гісторыя 
Ферзікаўскі раён быў утвораны ў 1929 годзе ў адпаведнасці з пастановай УЦВК і СНК РСФСР і першапачаткова ўваходзіў у склад Маскоўскай вобласці. У 1931 годзе раён быў ліквідаваны, але зноў створаны ў 1950 у складзе Калужскай вобласці.

## Спасылкі 
* Сайт раённай адміністрацыі

Катэгорыя:Раёны Калужскай вобласці
Вусць-Вымскі раён

**Вусць-Вымскі раён** (, ) — муніцыпальнае ўтварэнне і адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў рэспубліцы Комі, Расія.

## Геаграфія 
Раён размешчаны на ўсходзе Комі. Мяжуе з Удорскім, Княжпагосцкім, Сыктыўдзінскім раёнамі рэспублікі, а таксама з Ленскім раёнам Архангельскай вобласці. Плошча раёна складае 4775 км². На тэрыторыі раёна працякаюць рэкі Вычагда, два яе дробныя прытокі і рака Вым.

## Гісторыя 
Прыкладна да XVII стагоддзя мясцовасць уваходзіла ў склад Пермі Вычагодскай — гістарычнай комі-зыранскай вобласці, якая з'яўлялася адной з частак феадальных уладанняў комі.

Раён утвораны 15 ліпеня 1929 года ў складзе Аўтаномнай вобласці Комі (Зыран). У 1939 годзе з раёна вылучана паўночна-ўсходняя частка, з якой быў утвораны Княжпагосцкі раён. Да 1943 года цэнтр раёна знаходзіўся ў сяле Вусць-Вым, пасля пераведзены ў сяло Айкіна.

## Дэмаграфія 
Насельніцтва раёна складае 30 674 чалавекі, большасць з якіх складаюць комі і рускія. Большасць вернікаў — праваслаўныя.

## Адміністрацыйны падзел 
У склад раёна ўваходзяць 10 сельскіх і 2 гарадскія паселішчаў.

## Транспарт 
Праз раён праходзяць лініі Паўночнае чыгункі, дзякуючы якой горад Мікунь звязаны з паселішчамі Ілья-Шор, Мяжог, Мадмас, а таксама з гарадамі Котлас, Сыктыўкар і Ухта.

У раёне маюцца аўтадарогі мясцовага ўзроўню, якія звязваюць Вусць-Вым і Мікунь з іншымі паселішчамі раёну, а таксама з суседнімі раёнамі Комі і Архангельскай вобласці.

## Спасылкі 
* Официальный сайт Усть-Вымского района Республики Коми

Катэгорыя:Раёны Комі
Куйбышаўскі раён (Калужская вобласць)

**Куйбышаўскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на паўднёвым захадзе Калужскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр — пасёлак гарадскога тыпу Бетліца.

## Геаграфія 
Куйбышаўскі раён мяжуе з Людзінаўскім, Кіраўскім і Спас-Дземенскім раёнамі, а таксама з Бранскай і Смаленскай абласцямі. Плошча раёна складае 1243 км².

## Гісторыя 
*Мокраўскі раён* быў утвораны ў 1929 годзе ў адпаведнасці з пастановай УЦВК і СНК РСФСР на тэрытарыяльнай аснове Мокраўскай воласці Бежыцкага павета (цэнтр — сяло Мокрае) і першапачаткова ўваходзіў у склад Раслаўльскай акругі Заходняй вобласці.

Пастановай УЦВК «Аб скарачэнні сеткі раёнаў Заходняй вобласці» 1 студзеня 1932 годзе Мокраўскі раён быў скасаваны, а яго тэрыторыя падзелена паміж суседнімі раёнамі — Якімавіцкім, Кіраўскэ і Спас-Дземенскім.

16 мая 1939 года раён з цэнтрам у сяле Мокрае быў адноўлены, але ўжо пад новай назвай — *Куйбышаўскі*. Дагэтуль Заходняя вобласць ужо была падзелена на Смаленскую і Арлоўскую вобласці; такім чынам, Куйбышаўскі раён цяпер уваходзіў у Смаленскую вобласць.

5 ліпеня 1944 года Куйбышаўскі раён увайшоў у склад новастворанай Калужскай вобласці. 13 сакавіка 1945 года райцэнтр быў перанесены ў пасёлак Бетліца.

У 1962—1965 гадах раён быў часова скасаваны, яго тэрыторыя ўваходзіла ў склад Кіраўскага раёна.

## Спасылкі 
* Сайт раённай адміністрацыі

Катэгорыя:Раёны Калужскай вобласці
Княжпагосцкі раён

**Княжпагосцкі раён** (, ) — муніцыпальнае ўтварэнне і адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў рэспубліцы Комі, Расія.

## Геаграфія 
Раён размешчаны на захадзе рэспублікі. Мяжуе з Вусць-Цылемскім, Іжэмскім, Корткераскім, Сыктыўдзінскім, Вусць-Вымскім, Удорскім раёнамі, а таксама з гарадской акругай Ухта. Плошча раёна складае 25 080 км². На тэрыторыі раёна працякаюць рэкі Вым, Елва, Мезень, Варыква, Вясляна, Тобысь і Ухта.

## Гісторыя 
Гісторыя мясцовасці пачынаецца на мяжы XV і XVI стагоддзяў, калі комі-зыранскія вымскія князі заснавалі пагост Княж. Менавіта ад назвы пагоста Княж паходзіць старая назва раённага цэнтра — горада Емва — Княжпагост, а разам з ёй і назва раёна. З XVII стагоддзя ў мясцовасці вядомая солездабыўная прамысловасць.

Першапачаткова тэрыторыя раёну ўваходзіла ў Валагодскую і Архангельскую губерні, пасля ўтварэння СССР — у Вусць-Вымскі павет Аўтаномнай вобласці Комі (Зыран). 14 ліпеня 1939 года раён утвораны ў сучасных межах шляхам вылучэння яго тэрыторыі з Вусць-Вымскага павета.

## Дэмаграфія 
Насельніцтва раёна складае 25 066. Большасць насельніцтва — комі, працэнтная доля якіх складае прыкладна 75%. Большасць вернікаў — праваслаўныя.

## Адміністрацыйны падзел 
У склад раёна ўваходзяць 2 гарадскія і 10 сельскіх паселішчаў.

## Транспарт 
Праз раён праходзіць значная чыгуначная лінія — Паўночная чыгунка. Яна звязвае Емву з Ухтой, Мікунню, а таксама з пасёлкамі Чыньяворык, Іёсер, Сіндор і Тракт.

Таксама ў раёне існуюць аўтадарогі, якія звязваюць населеныя пункты раёна з Мікунню, Сыктыўкарам, Ухтой і некаторымі іншымі раённымі цэнтрамі Комі.

## Спасылкі 
* Официальный сайт. Администрация муниципального района «Княжпогостский»

Катэгорыя:Раёны Комі
Атлантычны лес

**Атлантычны лес**, або **бразільскі атлантычны лес** () — глабальны экарэгіён у Паўднёвай Амерыцы, які прадстаўляе сабой стокіламетровую паласу, што  размяшчаецца ўздоўж Атлантычнага ўзбярэжжа Паўднёва-Усходняй Бразіліі ад штата Рыу-Гранды-ду-Норты на поўначы да Рыу-Гранды-ду-Сул на поўдні. Атлантычным лесам пакрыты таксама востраў Фернанду-ды-Наронья, які размешчаны прыкладна ў 350 кіламетрах ад паўночна-ўсходняга ўзбярэжжа Бразіліі і складаецца з 21 вострава, а таксама маленькіх астраўкоў і скал. У глыбіні кантынента ў паўднёвай частцы захоплівае тэрыторыю Парагвая і аргентынскай правінцыі Місьёнес. Асноўным тыпам расліннасці з'яўляюцца шыракалістыя вільготныя трапічныя і субтрапічныя лясы, у тым ліку мангры і . На тэрыторыі экарэгіёна сустракаюцца таксама саванна і сухія трапічныя лясы. Ад амазонскай сельвы атлантычны лес аддзелены сухім экарэгіёнам , што спрыяла фарміраванню своеасаблівых супольнасцяў раслін і жывёл.

На тэрыторыі экарэгіёна знаходзіцца прыродны аб’ект Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА № 892 — «Лясныя рэзерваты ўсходняга атлантычнага ўзбярэжжа ("Бераг адкрыцця")».

## Біяразнастайнасць 
Няглядзячы на тое, што экарэгіён моцна пацярпеў ад знішчэння лясоў для сельскагаспадарчых патрэб і ўрбанізацыі (з мільёна квадратных кіламетраў некранутых лясоў засталося каля 7 %), флора і  тут вельмі багатыя, на адным гектары можа расці 450 відаў дрэў. Шмат эндэмікаў, напрыклад, 92 % мясцовых земнаводных больш нідзе не сустракаюцца. Прыкладам прыматаў можа служыць род . Від  захаваўся толькі ў бразільскім атлантычным лесе. Птушак прадстаўляюць віды , , ,  і іншыя. На востраве Фернанду-ды-Наронья захаваліся два эндэмічных віды птушак —  і . Эндэмікам вострава таксама з’яўляецца яшчарка .

## Спасылкі 
* http://worldwildlife.org/ecoregions/nt0160

Катэгорыя:Лясныя экарэгіёны
Катэгорыя:Экарэгіёны Паўднёвай Амерыкі
Катэгорыя:Экарэгіёны
Syncuaria

**Syncuaria** — род паразітычных круглых чарвей сямейства , упершыню апісаны ў 1927 годзе.

## Значэнне 
Звычайна яны сустракаюцца ў слізістай абалонцы водных птушак, у якіх яны паразітуюць, што належаць да атрадаў ,  і .

Катэгорыя:Акуарыіды
Усць-Цылемскі раён

**Усць-Цы́лемскі раён** (, ) — муніцыпальнае ўтварэнне і адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў рэспубліцы Комі, Расія.

## Геаграфія 
Раён размешчаны на крайнім паўночным захадзе рэспублікі Комі. Мяжуе з Іжэмскім і Удорскім раёнамі, Усінскім гарадскім паселішчам, а таксама з некаторымі раёнамі Архангельскай вобласці і ў прыватнасці з Ненецкай аўтаномнай акругай. Плошча раёна складае 42 500 км². На тэрыторыі раёна працякаюць рэкі Пячора, Нерыца, Піжма, Тобыш і Цыльма.

## Гісторыя 
Раён утвораны 15 ліпеня 1929 года. У Аўтаномную вобласць Комі (Зыран) не ўваходзіў. У Комі АССР апынуўся толькі пасля ВАВ.

## Дэмаграфія 
Раён характарызуецца амаль поўнай адсутнасцю комі-зыран. Асноўнае насельніцтва раёна складаюць рускія (паморы) і ненцы.

## Адміністрацыйны падзел 
У склад раёна ўваходзяць 11 сельскіх паселішчаў.

## Транспарт 
Маюцца дарогі мясцовага ўзроўню, якія звязваюць навакольныя сёлы. Ужываюцца таксама рачны транспарт і снегаходы. Аўтамагістраляў, якія звязвалі б раён з цэнтральнымі раёнамі рэспублікі, няма.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Раёны Комі
Маяк Вольта

**Маяк Вольта** () - вежа, размешчаная ў камуне Брунатэ, пабудаваная ў 1927 годзе ў гонар сотай гадавіны смерці Алесандра Вольта. Папулярнае турыстычнае месца ля Кома.

Маяк стаіць на вяршыні пагорка прама пад горнай вяршыняй Трэ Крочы, і яго можна ўбачыць з паўднёва-заходняй часткі возера Кома.

## Гісторыя 
У 1927 годзе споўнілася 100 гадоў з дня смерці італьянскага фізіка Алесандра Вольта, выхадца з Кома. У гонар яго смерці 100 гадоў таму ў горадзе быў пабудаваны маяк і музей Вольта. Выбар гэтага месца і яго дызайн былі выбарам інжынера Габрыэле Джусані.

Урачыстае адкрыццё маяка адбылося 8 верасня 1927 года.

## Характарыстыкі 
Маяк мае вышыню каля 29 метраў і ўпрыгожаны элементамі, характэрнымі для эпохі ар-дэко. У вежы ёсць вінтавая лесвіца, якая дае выхад на два балконы. Ніжні балкон размешчаны адразу над уваходам, а другі балкон размешчаны вакол ліхтара маяка.

У цёмны час сутак маяк выпраменьвае зялёнае, белае і чырвонае святло якое бачна з адлегласці пяцідзесяці міль.

Катэгорыя:Маякі Італіі
Катэгорыя:Кома (правінцыя)
Катэгорыя:Помнікі Італіі
Крысціна Кіцка

**Крысціна Кіцка** (дзяв. Міхайленка, нар. , Мінск, Беларусь) — беларуская валейбалістка. Выступала за зборную Беларусі.

## Біяграфія 
Прафісійную кар’еру пачала ў мінскай «Мінчанке», дзе з клубам выйграла чэмпіянат Беларусі ў 2010 годзе. Праз год яна заняла другое месца. У нацыянальнай зборнай Беларусі дэбютавала ў 2011 годзе. У 2012 годзе перайшла ў польскі клуб «Сёдэмка Легіёнава». З клубам яна выйшла ў раўнд плэй-оф пасля групавых гульняў на чэмпіянаце Еўропы-2013. У 2013 годзе падпісаў клуб нямецкай Бундэслігі «Дрэзднер». З клубам выйграла чэмпіянат Германіі ў першым сезоне 2013/2014, а ў другім абараніць свой тытул.

У 2016 годзе перайшла ў турэцкі клуб «Трабзон Ідманачаджы». У снежні 2017 года адправілася ў Паўднёвую Карэю.

## Спасылкі 
* Чемпион Германии «Дрезднер» продлил контракт с диагональной Михайленко
* Kristina Kicka

Катэгорыя:Валейбалісткі Беларусі
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Беларусі па валейболе
Катэгорыя:Ігракі «Легіяновіі» Легіянова
Катэгорыя:Ігракі «Бухарэста» (жаночы валейбол)
Палітычныя рэпрэсіі ў Беларусі (з 2020 года)

**Палітычныя рэпрэсіі ў Беларусі пасля 2020 года** — шырокамаштабны палітычны пераслед рэжымам Аляксандра Лукашэнкі сваіх праціўнікаў, развязаны пасля прэзідэнцкіх выбараў 2020 года і сілавога задушэння найбольш масавых у гісторыі краіны пратэстаў дзеля захавання асабістай улады. Пасля 2022 года пад палітычны пераслед трапілі таксама праціўнікі расійскага ўварвання ва Украіну.

Палітычныя рэпрэсіі закранулі шырокія пласты грамадства, узмацнілася жорсткасць рэпрэсіўных практык, адбыліся рэакцыйныя змены ў заканадаўстве, пачалося насаджэння прарасійскай ідэалогіі. Палітычны пераслед справакаваў масавую вымушаную эміграцыю з Беларусі ў дэмакратычныя краіны, стаў прычынай эканамічнага, палітычнага і культурнага заняпаду краіны і яе палітычнай ізаляцыі ў свеце.

## Перадумовы 
## Палітычны пераслед 
Станам на сакавік 2023 года агульная колькасць палітычна матываваных адміністрацыйных арыштаў і крымінальных спраў склала 60 тысяч, колькасць палітвязняў складала не менш за 5 тысяч.

### У судах 
"Палітычных", затрыманых па адміністрацыйных артыкулах, перавозяць заўсёды ў кайданках. Суды адбываюцца аддалена, праз ноўтбук. Палітычным, якіх называюць «кантрольнымі», не выдаюць матрацы і пасцельную бялізну, таму ім даводзіцца спаць на металічнай рашотцы нараў, на падлозе або на лаўцы акрамя лекаў. У дзень арышту затрыманых не кормяць. У той жа час праціўнікі рэжыму бачаць у той палітыцы, якую праводзіць дзяржава з 2020 года, перайманне палітыкі нацыстаў. У снежня 2021 года ў Крымінальны кодэкс Беларусі быў унесены артыкул 130-2 «адмаўленне генацыду беларускага народа» паводле якога прадугледжана адказнасць да 5 гадоў зняволення, за паўторнае парушэнне закона — ад 3 да 10 гадоў пазбаўлення волі, што парушае права на свабоду выказвання меркаванняў, замацаванага Міжнародным пактам аб грамадзянскіх і палітычных правах. У 2022 годзе Генеральная пракуратура ўзбудзіла справы паводле гэтага артыкула ў дачыненні да супрацоўнікаў незалежных медыя-рэсурсаў «Флагшток», «Люстэрка» і «Радыё Свабода».

## Гл. таксама 
* Праваабарончыя праблемы, звязаныя з падаўленнем беларускіх пратэстаў 2020 года

## Крыніцы 
Катэгорыя:Палітычныя рэпрэсіі ў Беларусі
Катэгорыя:Палітычны крызіс у Беларусі (2020)
Катэгорыя:Правы чалавека ў Беларусі
Кацярына Закрэўская

**Кацярына Закрэўская** (нар. , Гродна, Беларусь) — беларуская валейбалістка. Выступала за зборную Беларусі.

## Біяграфія 
Выхаванка баранавіцкага «Атланта».

Бараніла колеры турэцкай «Анкарагюджу» і азербайджанскай «Рабіты», расійскага «Пратона», « Уфімачка-УДНТУ» і «Самраў-УДНТУ». У 2014 гадзе перайшла ў каманду румынскай «Сціінты» з Бакэў, дзе ў гэтым жа сезоне дапамагла камандзе выйграць чэмпіёнскі тытул.

У ліпені 2020 года папоўніла шэрагі «Жамчужыны Палесся».

## Спасылкі 
* Екатерина Закревская пополнила ряды «Жемчужины Полесья»

Катэгорыя:Валейбалісткі Беларусі
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Беларусі па валейболе
Катэгорыя:Ігракі МКС Дамброва-Гурніча (жаночы валейбол)