Партыя «Дзеянне і салідарнасць»

**Партыя «Дзеянне і салідарнасць»** (, скар. **PAS**) —  палітычная партыя ў Малдове. PAS была заснавана Маяй Санду, былой міністаркай адукацыі і дзеючай прэзідэнткай Малдовы. З’яўляецца назіральнікам Еўрапейскай народнай партыі (ЕНП) і членам Міжнароднага дэмакратычнага саюза (МДС).

## Гісторыя 
### Стварэнне 
Партыя была створана на фоне пратэстаў у Малдове ў 2015—2016 гадах і росту незадаволенасці кіруючымі партыямі. 23 снежня 2015 года Мая Санду апублікавала відэа на YouTube, у якім абвясціла пра свой намер стварыць новую палітычную партыю. Заяўленай мэтай было стварэнне партыі, заснаванай на масавым удзеле, якая б функцыянавала на прынцыпах унутранай дэмакратыі і фінансавалася за кошт невялікіх ахвяраванняў. Санду была абрана лідаркай PAS 15 мая 2016 года, а 26 мая партыя была афіцыйна зарэгістравана Міністэрствам юстыцыі. На момант рэгістрацыі партыя налічвала 7 500 членаў і 20 мясцовых арганізацый. У лютым 2017 года партыя падала заяўку на ўступленне ў Еўрапейскую народную партыю (ЕНП).

### Ва ўрадавай кааліцыі: чэрвень 2019 — лістапад 2019 
На парламенцкіх выбарах 2019 года PAS і партыя «Платформа Годнасць і праўда» ўтварылі выбарчы блок ACUM, які набраў 26,8 % галасоў. Пасля таго, як альянс падзяліўся на дзве асобныя парламенцкія фракцыі, PAS атрымала 15 месцаў. 6 чэрвеня партыя абвясціла, што гатовая сфарміраваць кааліцыйны ўрад з прарасійскай Партыяй сацыялістаў Рэспублікі Малдова (ПСРМ) з мэтай вызвалення дзяржаўных інстытутаў, якія, на іх думку, знаходзіліся пад алігархічным кантролем. Пасля стварэння кааліцыі лідарка ПСРМ  была абрана спікерам парламента, а кабінет Санду быў прыведзены да прысягі. Галоўным чынам з-за значных ідэалагічных рознагалоссяў паміж кіруючымі партыямі ўрад праіснаваў усяго пяць месяцаў і быў адпраўлены ў адстаўку 12 лістапада пасля таго, як ПСРМ і  прагаласавалі за вотум недаверу.

### У апазіцыі: лістапад 2019 — ліпень 2021 
Пасля адстаўкі кабінета Санду PAS знаходзілася ў апазіцыі. На прэзідэнцкіх выбарах 2020 года Санду, кандыдатка і лідарка партыі, была абрана прэзідэнтам Малдовы. Згодна з малдаўскім заканадаўствам, прэзідэнт не можа быць членам палітычнай партыі, што прывяло да таго, што Санду сышла з пасады старшыні партыі і адмовілася ад членства ў ёй. Да наступнага з’езда партыі пасаду старшыні PAS часова заняў першы віцэ-старшыня Ігар Гросу.

### Ва ўрадзе большасці: з ліпеня 2021 года 
PAS атрымала пераканаўчую перамогу на парламенцкіх выбарах 2021 года, атрымаўшы 63 месцы ў парламенце. Ігар Гросу быў абраны старшынёй парламента Малдовы. 6 жніўня 2021 года 61 дэпутат прагаласаваў за Наталлю Гаўрыліцу ў якасці прэм’ер-міністра Малдовы, і яна стала другім прэм’ер-міністрам Малдовы ад PAS пасля Маі Санду (2019). Чакалася, што на пачатку 2022 года ў партыі пройдуць выбары кіраўніцтва, а таксама будзе вылучаны кандыдат на выбарах прымара (мэра) Кішынёва 2023 года. У снежні 2023 года PAS аб’яднала намаганні з ПСРМ, каб забяспечыць большасць у дзве траціны для звальнення Актавіяна Армашу з пасады кіраўніка Нацыянальнага банка Малдовы. Звальненне было раскрытыкавана Еўрапейскай камісіяй і Міжнародным валютным фондам.

Па выніках чарговых парламенцкіх выбараў у Малдове 28 верасня 2025 года партыя «Дзеянне і салідарнасць» захавала большасць у парламенце.

## Палітычныя пазіцыі 
PAS шырока апісваецца як , празаходняя, цэнтрысцкая або  партыя, якая прытрымліваецца лібералізму і ліберальнага кансерватызму. У дакументах партыі заяўлена, што яна падтрымлівае сацыяльны лібералізм. Італьянскі навуковец Джан Марка Маізэ ахарактарызаваў партыю як папулісцкую.

### Эканамічная палітыка 
Згодна са сваёй праграмай, PAS падтрымлівае ідэю эканомікі, «заснаванай на прыватнай ініцыятыве», і выступае за «значнае скарачэнне бюракратыі на ўсіх этапах вядзення бізнесу». У перадвыбарчай кампаніі на прэзідэнцкіх выбарах 2020 года кандыдатка ад партыі Мая Санду прапанавала павысіць мінімальную заработную плату да 2000 леяў (каля 114 долараў ЗША).

### Знешняя палітыка 
Як член Еўрапейскай народнай партыі (ЕНП), PAS падтрымлівае членства Малдовы ў Еўрапейскім Саюзе, усталяванне стратэгічнага партнёрства са Злучанымі Штатамі і падтрыманне нармальных і бесканфліктных адносін з Расіяй. Партыя падтрымлівае ўмацаванне адносін Малдовы з Румыніяй, але не падтрымлівае адкрыта аб’яднанне Малдовы і Румыніі.

## Кіраўніцтва 
### Дзеючае кіраўніцтва 
* Ігар Гросу — Старшыня; Старшыня Парламента
*  — Генеральны сакратар; Генеральны сакратар Урада
*  — Віцэ-старшыня; Намеснік прэм’ер-міністра, Міністр замежных спраў
*  — Віцэ-старшыня; Намеснік прэм’ер-міністра, Міністр інфраструктуры і рэгіянальнага развіцця
*  — Віцэ-старшыня; Міністр адукацыі і даследаванняў
*  — Віцэ-старшыня; Віцэ-спікер парламента
*  — Віцэ-старшыня; Дэпутат парламента
*  — Віцэ-старшыня; Дэпутат парламента
*  — Віцэ-старшыня; Дэпутат парламента
*  — Віцэ-старшыня; Дэпутат парламента
*  — Віцэ-старшыня; Дэпутат парламента
* Адрыян Бэлуцэл — Віцэ-старшыня; Кіраўнік апарата прэзідэнта Малдовы
* Віржыліу Пысларук — Віцэ-старшыня; Дэпутат парламента
* Іна Кашэру — Віцэ-старшыня; Дэпутат парламента
* Іон Гроза — Віцэ-старшыня; Дэпутат парламента

## Вынікі на выбарах 
### Парламенцкія выбары 
### Прэзідэнцкія выбары 
## Заўвагі 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Палітычныя партыі, заснаваныя ў 2016 годзе
Катэгорыя:Палітычныя партыі Малдовы