Баі на Полацкім напрамку (1919)

**Баі на Полацкім напрамку ў 1919 годзе** — баі паміж часцямі Войска Польскага і Чырвонай Арміі ў верасні—лістападзе 1919 года.

## Наступленне польскіх войск 
Пасля баёў у жніўні 1919 года на Полацкім напрамку адступаючыя савецкія войскі абмяжоўваліся прыкрыццём і ўзмацненнем фронту на лініі азёр Язна — Доўгае — Шо. Толькі ў першых чыслах верасня савецкая 17-я стралковая дывізія пачала наступленне паміж варожымі 1-й пяхотнай дывізіяй і 8-й пяхотнай дывізіяй. У сувязі з поспехам праціўніка польскі генерал С. Шаптыцкі ўзмацніў 8-ю пяхотную дывізію двума батальёнамі і двума артылерыйскімі батарэямі з Вялікапольскай групоўкі. Нават не паспеўшы атрымаць падмацаванні, палякі спынілі прасоўванне «чырвоных», і 14 верасня 1-я кавалерыйская брыгада пры падтрымцы часцей 8-й пяхотнай дывізіі захапіла Дзісну. Пасля заканчэння засяроджвання Вялікапольскай групоўкі і прыбыцця 13-га пяхотнага палка з Вільні 8-я дывізія пачала наступленне на Полацк і Лепель.

Савецкія войскі аказалі жорсткае супраціўленне ўздоўж чыгуначнай лініі на Полацк, выкарыстоўваючы бронецягнік. Пасля цяжкіх баёў з часцямі савецкай 17-й стралковай дывізіі былі фарсіраваны Нача і Ушача, а 21 верасня быў захоплены полацкі прыгарад Экімань, размешчаны на левым беразе Дзвіны. Чырвонаармейцы, адыходзячы за раку, разбурылі маставую пераправу, і палякам не ўдалося стварыць плацдарм на правым беразе ракі. Іх артылерыя, размешчаная ў раёне Экімані, стала абстрэльваць чыгуначны вакзал у Полацку, што абцяжарыла праціўніку выкарыстанне гэтага важнага чыгуначнага вузла. 

На іншым кірунку часці 8-й стралковай дывізіі занялі Ушачы, вёску Гомель і, ліквідаваўшы савецкі плацдарм, захапілі Улу, размешчаную 50 км на паўднёвы ўсход ад Полацка. Наступленне на Лепель было некалькі горш з-за складаных умоў мясцовасці, балот і лясоў. Часці 13-га і 33-га пяхотных палкоў увайшлі ў горад толькі 27 верасня, а затым захапілі вёску Камень, 20 км на паўночны ўсход, па дарозе на Улу.

## Контрнаступленне савецкіх войск 
Камандаванне Заходняга фронту (камандуючы У. М. Гіціс), заўважыўшы небяспеку далейшага прасоўвання палякаў да Віцебска, загадала перайсці ў контрнаступленне з мэтай адціснуць іх за лінію Бярэзіны і Авуты. У наступныя тыдні савецкае камандаванне ўвяло ў бой 53-ю стралковую дывізію. Яе асноўнай задачай было вярнуць сабе левабярэжную частку Полацка і адцясніць палякаў ад Дзвіны. 4 і 5 кастрычніка 91-й, 92-й, 95-й і 93-й стралковыя палкі атакавалі без поспеху, а 9 кастрычніка атакавала групоўка, узмоцненая 90-м і 94-м стралковымі палкамі. Перад фронтам 8-й дывізіі таксама былі сканцэнтраваныя 461-й, 463-й і 464-й стралковыя палкі, перакінутыя з раёна Барысава.

16 кастрычніка савецкія войскі перайшлі ў контрнаступленне і занялі Пышна, адрэзаўшы часці 13-га і 33-га польскіх палкоў у Лепелі ад пераправы на Бярэзіне. Аднак, нягледзячы на адсутнасць сувязі з астатняй часткай дывізіі, палкі з боем прабіліся праз населены пункт на заходні бераг ракі. 21 кастрычніка савецкі стралковы полк паспяхова атакаваў і выбіў польскі 33-і пяхотны полк з Ушачаў і прымусіў адысці на мяжу ракі Авуты і возера Доўгае. Адступленне прывяло да адыходу і 21-га пяхотнага палка таксама да лініі возера. Адначасова савецкія войскі выбілі 36-ы пяхотны полк з Экімані і ўтварылі тут плацдарм.

## Аднаўленне пазіцый 
Поспех наступлення савецкай 16-й арміі ў паласе абароны 8-й пяхотнай дывізіі занепакоіў генерала Шаптыцкага. Ён вырашыў падтрымаць гэты ўчастак палкамі 1-й літоўска-беларускай дывізіі пад камандаваннем генерала Юзафа Ласоцкага, якая ў трэцяй дэкадзе кастрычніка па чыгунцы дасягнула горада Докшыцы. Байцы гэтай дывізіі ўвайшлі ў склад групы генерала Стэфана Макшэцкага разам з 8-й пяхотнай дывізіяй, узмацніўшы ўвесь участак верхняй Бярэзіны і лінію абароны ў раёне азёр Доўгае і Шо. Неўзабаве 4 лістапада контратака аб’яднаных сіл 8-й дывізіі і 5-га і 6-га пяхотных палкоў 1-й дывізіі легіёнаў прывяла да аднаўлення лініі фронту пад Полацкам па Дзвіне. Да 8 лістапада польскія часці выйшлі на лінію фронту, занятую падчас вераснёўскага наступлення, і перайшлі да абароны.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Директивы командования фронтов Красной Армии (1917-1922): Сб. док. в 4 т. Т. II. Март 1919 г.-апрель 1920 г. / Глав. архив. упр. при Совете Министров СССР, Ин-т воен. истории М-ва обороны СССР, Центр. гос. архив Советской Армии; Отв. сост. Т.Ф. Каряева. — М.: Воениздат, 1972. — 804 с.
* А. П. Грицкевич. Западный фронт РСФСР 1918-1920. Борьба между Россией и Польшей за Белоруссию. Минск, Харвест, 2010. 496 с.
* Т. Иванова. Деятельность государственных органов управления Витебской губернии во время польско-советской войны 1919 – 1920 гг. / Т. Иванова // Журнал международного права и отношений. 2005. С. 46 – 50
* Norman Davies, *White Eagle, Red Star: the Polish-Soviet War, 1919-20*, Pimlico, 2003, . (First edition: New York, St. Martin’s Press, inc., 1972.), pages 58-60
* Janusz Odziemkowski: Leksykon wojny polsko-rosyjskiej 1919—1920. Warszawa: Oficyna Wydawnicza «Rytm», 2004. ISBN 83-7399-096-8.
* Janusz Odziemkowski: Piechota polska w wojnie z Rosją bolszewicką 1919-1920. Warszawa: Oficyna Wydawnicza „Adam”, 2010. ISBN 978-83-7072-650-8.

Катэгорыя:Лістапад 1919 года
Катэгорыя:Кастрычнік 1919 года
Катэгорыя:Канфлікты 1919 года
Катэгорыя:Бітвы польска-савецкай вайны ў Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Верасень 1919 года
Катэгорыя:1919 год у Беларусі