Фарны касцёл (Слуцк)

**Фарны касцёл** — колішні фарны (парафіяльны) каталіцкі храм у Слуцку.

## Гісторыя 
Літаратурныя крыніцы XIX ст. (са спасылкай на народнае паданне) адносілі будаўніцтва да 1419 г. Асвечаны храм быў у 1439 г. віленскім біскупам Мацвеем. Да гэтага ж года адносіцца і прывілей на ўтрыманне першага пробашча, якім стаў той жа канонік Мацвей. Пабудавалі храм на сродкі вялікага князя літоўскага Жыгімонта Кейстутавіча. Асвячэнне адбылося ў часы, калі князь слуцкі Аляксандр Алелька за ўдзел у магнацкіх усобіцах быў пазбаўлены волі і знаходзіўся ў вязніцы ў горадзе Кернаве, а край быў аддадзены ў часовае кіраванне сыну Жыгімонта Кейстутавіча князю Міхаілу.

Размяшчаўся касцёл у Старым горадзе на гандлёвай плошчы насупраць замка, у пачатку Востраўскай вуліцы. Пазней, калі плошчу перанеслі ў іншае месца і тут з’явіўся Ніжні замак, гэту частку горада сталі называць «Падзамчышча».

У дакументах XV ст. згадваецца пад імем святога архангела Міхаіла.

Падчас татарскіх нападаў, што адбыліся на пачатку XVI ст., храм мог быць пашкоджаны, а потым, хутчэй за ўсё да 1538 г., адрамантаваны. Гэтым можна тлумачыць словы даследчыка Андрэя Сніткі, які на пачатку ХХ ст. пісаў, што слуцкія католікі мелі храм, заснаваны ў першай палове XVI ст. пры князі Юрыі Сямёнавічы Алелькавічы. Хаця іншы аўтар ХІХ ст. адзначаў, што ад заснавання да 1840-х гадоў касцёл уцалеў ад пажараў.

У разгар рэфармацыйнага руху, калі Слуцк ператварыўся ў сапраўдную сталіцу літоўскіх пратэстантаў і ў горадзе значна ўзрасла колькасць прыхільнікаў рэфармацыйных накірункаў, а католікаў засталося мала, касцёл на нейкі час быў ператвораны ў кальвінскі збор. Відавочна, што адбылося гэта ў 1650-я гады, у часы кіравання князя Багуслава Радзівіла, калі пад кіраўніцтвам яго стрыечнага брата вялікага гетмана літоўскага Януша Радзівіла ішла праца па стварэнні Кейданскай уніі ВКЛ са Швецыяй.

Пасля паразы прыхільнікаў уніі і перамогі контррэфармацыі пачалася барацьба слуцкіх католікаў за вяртанне касцёла, якая завяршылася паспяхова. З тых часоў у іх з’явілася і доўгі час заставалася папулярнай прымаўка: *«Слуцкая фара старэйшая за кальвінскую веру»* ().

Падчас згаданых пераходаў храма з адных рук у другія маглі адбывацца змяненні яго выгляду і інтэр’ера, верагодна, вяліся і будаўнічыя работы. Нездарма ў некаторых дакументах, што адносяцца да 1660 г., калі ў храме зноў распачаліся каталіцкія набажэнствы, слуцкі касцёл нават згадваецца як новапабудаваны.

У 1819 г. мясцовыя католікі шырока адзначылі 400-гадовы юбілей храма. Апошні касцельны рамонт адбыўся ў 1838 г., а ў 1843 г. сюды паставілі новы арган і размясцілі новыя абразы. Дзейнічаў фарны касцёл да 1852 г. У сувязі з тым, што старажытны будынак да таго часу моцна састарэў, набажэнствы ў ім скончыліся, яго закрылі, а пазней разабралі.

### Фарная капліца 
З матэрыялу, які застаўся, на храмавым пляцы была ўзведзена капліца, якую таксама назвалі фарнай. Гэта была невялікая прамавугольная ў плане пабудова з рысамі стылю класіцызм. Яе ўсходні тарэц за кошт зрэзу вуглоў ператвараўся ў трохгранны, а галоўны заходні меў выгляд чатырохкалоннага порціка з франтонам, над якім узвышаўся купалок з крыжам.

Касцельныя абразы і начынне праз нейкі час былі перанесены ў стаяўшы непадалёк былы бернардзінскі мураваны касцёл, які з таго часу стаў парафіяльным. Гэта было яруснае збудаванне: на магутным квадратным у плане зрубе ніжэйшага яруса ўзвышаўся адкрыты каркасны верхні, пакрыты шатром з гранёным купалком-банькай.

Адным з шанаваных вернікамі старадаўніх рарытэтаў было выкананае з дрэва распяцце Ісуса Хрыста, якое ў ХІХ ст. было прымацавана ў галерэі з боку вуліцы. Выкананне гэтага распяцця прыпісвалася майстрам школы Віта Ствоша, які ў 1477—1489 гг. працаваў у Кракаве.

## Спасылкі 
* Фарны касцёл

Катэгорыя:Зніклі ў 1852 годзе
Катэгорыя:1419 год у Еўропе
Катэгорыя:Драўляныя касцёлы Беларусі
Катэгорыя:Касцёлы Слуцка
Катэгорыя:Знішчаныя збудаванні Слуцка