open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Нацыянальны камітэт выратавання народа

**Нацыянальны камітэт выратавання народа** () — часовы ваенна-палітычны (дзяржаўны) орган улады Малі, утвораны 19 жніўня 2020 года пасля адстаўкі прэзідэнта Ібрагіма Бубакара Кейта ў выніку ваеннага перавароту. У дзень стварэння яго члены абвясцілі каменданцкі час з 21:00 да 5:00 і зачынілі межы, якія ўжо 21 жніўня былі адкрыты. Хунта планавала дзевяцімесячны палітычны пераходны перыяд з часовым урадам, узначаленым грамадзянскімі або ваеннымі, пасля чаго планавалася правесці ўсеагульныя выбары.

Старшынёй камітэта стаў палкоўнік Асімі Гаіта (у верасні яго замяніў Ба Ндау), першым віцэ-прэзідэнтам — Малік Дзіав, а прэс-сакратаром — Ісмаэль Вагэ.

5 снежня быў створаны пераходны Нацыянальны пераходны савет пад старшынствам палкоўніка Дзіав.

13 студзеня 2021 года ЭКОВАС заклікала да ліквідацыі органа. 18 студзеня камітэт абвясціў аб сваім самароспуску.

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка ў Twitter
Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 2020 годзе
Катэгорыя:2020 год у палітыцы
Катэгорыя:Палітыка Малі
Катэгорыя:Гісторыя Малі
Катэгорыя:Зніклі ў 2021 годзе
Станіслаў Максімавіч Талкачоў

**Станіслаў Максімавіч Талкачоў** (, Менск) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут у 1958 годзе. Працаваў архітэктарам Ленінскага раёна Мінска, у Белпрампраекце, з 1974 года — галоўны архітэктар аддзела генплана Мінскага філіяла Саюзмашпраекта.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1969 года. Пражывае ў Мінску.

## Творчасць 
Асноўныя працы: прамвузлы ў Пінску (1965—1968), Лідзе (1970—1980), генпланы заводаў аптычнага шкла ў Лідзе (1970—1973), фотааб’ектываў у Волагдзе (1973—1983), будынак НДІ аптычнай прамысловасці ў Мінску (1983).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Галоўныя архітэктары раёнаў Беларусі
Юрый Навумавіч Трахтэнберг

**Юрый Навумавіч Трахтэнберг** (, Кіеў — 1991) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Сын архітэктара Навума Трахтэнберга. Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут у 1969 годзе. Працаваў у Белдзяржпраекце, Белдзіпрагандлі, з 1971 года — кіраўнік групы архітэктараў, вядучы архітэктар у Мінскпраекце, з 1981 года — мастак у вытворчым камбінаце «Белгандальрэклама».

Член Саюза архітэктараў СССР з 1969 года. Пражываў у Мінску.

## Творчасць 
Асноўныя працы: інтэр’еры ўстаноў гандлю і бытавога абслугоўвання ў 9-павярховых жылых дамах па вул. В. Харужай, заводская сталовая на бульвары Талбухіна, навучальна-курсавая база па вул. Чырваназоркавай (1969—1980) у Мінску; у аўтарскім калектыве: мемарыяльны комплекс у Лідзе, бібліятэка і Музей баявой славы ў Мядзеле, афармленне крам, выставак (1973—1983).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
106-ы партызанскі атрад

**Партызанскі атрад № 106 (атрад Зо́рына)** (канец красавіка 1943 — ліпень 1944) — сямейны яўрэйскі партызанскі атрад, які дзейнічаў у Налібоцкай пушчы падчас Вялікай Айчыннай вайны. Камандзір атрада — Шолам Зорын, камісар — Хаім Фейгельман, начальнік штаба — Анатоль Вертгейм.

Да 25 сакавіка 1944 года атрад насіў назву «Сямейны атрад Зорына». Затым на падставе загада № 4 Беларускага штаба партызанскага руху па Баранавіцкай вобласці  атрад быў перайменаваны ў самастойна дзейны «Партызанскі атрад № 106» Баранавіцкага партызанскага злучэння.

## Літаратура 
* Краткая еврейская энциклопедия. Иерусалим, 1990. Т. 5. С. 361.
* *Э. Иоффе*. Трагедия и героизм // Во славу Родины. Минск, 1993. 27 окт.
* Слово инвалида войны: Журнал Союза воинов и партизан — инвалидов войны с нацистами. Иерусалим, 1994. 9 янв.
* *Гай Д.* Десятый круг. Повести. М., 1991.
* Партизанские формирования в Белоруссии в годы Великой Отечественной войны (июнь 1941 — июль 1944). Минск, 1983.

## Спасылкі 
* *А. Викторов.* А зоринцы тихие
* *А. Туник.* Памятник партизанам-евреям в Налибокской пуще 
* Из стенограммы выступления начальника штаба еврейского партизанского отряда
* *Н. Слоущ.* «Я — везучий человек»

Катэгорыя:Савецкія партызанскія злучэнні, брыгады і атрады на акупіраванай тэрыторыі Беларусі (1941—1944)
Катэгорыя:Мінскае гета
Катэгорыя:З’явіліся ў 1943 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1944 годзе
Катэгорыя:Налібоцкая пушча
Нацыянальны саюз гарнякоў (Вялікабрытанія)

**Нацыянальны саюз гарнякоў (NUM)** () - прафсаюз шахцёраў з Вялікабрытаніі.

Быў заснаваны ў 1945 годзе членамі Федэрацыі шахцёраў Вялікабрытаніі. У 1946 годзе прафсаюз дасягнуў піка колькасці - 423 085 членаў. Найбольшую вядомасць атрымаў у ходзе забастовак шахцёраў у 1984-1985 гадах і кампаніі Lesbians and Gays Support the Miners.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Прафсаюзы Вялікабрытаніі
Гомельскае партызанскае злучэнне

**Гомельскае партызанскае злучэнне** — партызанскае злучэнне, якое дзейнічала на тэрыторыі Гомельскай вобласці. Пачало складвацца ў лістападзе 1942 года, дзейнічала да верасня—лістапада 1943 года.

## Гісторыя 
З першых дзён нямецкай акупацыі Гомельскі падпольны абком КП(б)Б арганізаваў два партыйныя цэнтры для аператыўнага кіраўніцтва партызанскім рухам у паўднёвых і паўночных раёнах вобласці. Іх узначалілі А. А. Куцак (паўночныя раёны) і І. П. Кожар (паўднёвыя раёны). У ліпені—верасні 1942 года дзейнічаў штаб паўднёвай групы партызанскіх атрадаў, у лістападзе 1942 створаны штаб партызанскай групы партызанскіх атрадаў і некалькіх дыверсійных і арганізатарскіх груп, якія прыслалі з савецкага тылу. 5 лютага 1943 года штаб партызанскіх атрадаў паўднёвай групы  перайменаваны ў штаб кіраўніцтва партызанскімі атрадамі, якому ў сакавіку—красавіку 1943 былі падпарадкаваны ўсе партызанскія фармірававанні, што дзейнічалі на тэрыторыі вобласці.

Партызанам Е. І. Барыкіну, А. Л. Ісачанку, П. І Кавалёву, І. П. Кожару, Ф. П. Котчанку, Ф. Я. Кухараву, Э. В. Лаўрыновічу, М. А. Міхайлашаву прысвоена званне Героя Савецкага Саюза.

## Камандаванне 
Камандзір —  Ілья Паўлавіч Кожар, начальнік штаба —  Емяльян Ігнатавіч Барыкін.

## Склад 
У склад злучэння ўваходзілі:
* 1-я Буда-Кашалёўская партызанская брыгада;
* 1-я Гомельская партызанская брыгада;
* 8-я Рагачоўская партызанская брыгада;
* 10-я Журавіцкая партызанская брыгада;
* Партызанская брыгада «Бальшавік»;
* Добрушская партызанская брыгада імя І. В. Сталіна;
* Партызанская брыгада «Жалязняк»;
* Партызанская брыгада імя П. К. Панамарэнкі;
* Партызанская брыгада імя В. І. Чапаева;
* Партызанская брыгада імя М. А Шчорса;
* Лоеўская партызанская брыгада «За Радзіму»;
* Партызанская брыгада «Мсцівец»;
* Рэчыцкая партызанская брыгада імя К. Я. Варашылава;
* 255-ы партызанскі полк;
2 асобна дзейныя атрады:
* 108-ы партызанскі атрад імя Р. І. Катоўскага;
* Партызанскі атрад імя С. М. Кірава;
агульная колькасць — 16 300 партызан.

На тэрыторыі Гомельскай вобласці дзейнічалі партызанскія фармаванні, якія не ўваходзілі ў склад злучэння:
* Партызанская брыгада «Уперад»;
* Партызанскі атрад «Другія»;
* Партызанская група «Дружба»;
* Партызанская група «Бывалыя»,
агульная колькасць — 872 партызаны.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Савецкія партызанскія злучэнні, брыгады і атрады на акупіраванай тэрыторыі Беларусі (1941—1944)
Катэгорыя:Гісторыя Гомельскай вобласці
Катэгорыя:Нямецкая акупацыя Беларусі (1941—1944)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1942 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1943 годзе
Мадэст Іванавіч Томах

**Мадэст Іванавіч Томах** (, ст. Мікітаўка, Данецкая вобласць — ) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыў Ленінградскі інстытут інжынераў камунальнага будаўніцтва ў 1937 годзе. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Працаваў у Белдзяржпраекце, галоўным архітэктарам, начальнікам Гомельскага і Магілёўскага абласных аддзелаў архітэктуры, з 1965 па 1970 г. — намеснікам начальніка, начальнікам аддзела планіроўкі ў Белдзяржпраекце.

Член КПСС з 1929 года. Член Саюза архітэктараў СССР з 1937 года. З 1949 па 1955 г. — старшыня СА БССР.

## Творчасць 
Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): генпланы Магілёва, Завакзальнага раёна Менска (1937), Рэчыцы, пасёлкаў шаўковага камбіната і аўтазавода ў Магілёве (1940), Жодзінскага завода дарожных машын і жылога пасёлка (1952), заводаў швейных машын і аўтаклаўнай цэглы ў Оршы, вапнавых у Крычаве, Клімавічах (1953—1960), прамвузлы ў Баранавічах, Віцебску, Гомелі, Гродна, Мінску, Мазыры, Слуцку (1965—1970).

## Узнагароды 
Узнагароджаны ордэнам Чырвонай Зоркі (1945), Граматай Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР (1949).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Старшыні Беларускага саюза архітэктараў
Гравітацыя (фільм, 2013)

«**Гравітацыя**» () — мастацкі фільм 2013 года рэжысёра Альфонса Куарона. Галоўныя ролі ў фільме выканалі Сандра Булак і Джордж Клуні.

## Сюжэт 
Доктар Раян Стоўн (Сандра Булак) — бліскучы медыцынскі інжынер, гэта яе першая місія на шатле, з ёй ветэран-астранаўт Мэт Кавальскі (Джордж Клуні), у якога апошні палёт да выхаду на пенсію. Але на, здавалася б, руцінным выхадзе ў адкрыты космас здараецца стыхійнае бедства. Шатл руйнуецца, пакідаючы Стоўн і Кавальскі сам-насам — прывязанымі адзін да аднаго ў пустэчы.

## Узнагароды 
Паводле інфармацыі сайта «Internet Movie Database» фільм быў адзначаны 240 кінаўзнагародамі і яшчэ 182 намінацыямі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Фільмы-драмы 2013 года
Катэгорыя:Фантастычныя фільмы 2013 года
Катэгорыя:Фільмы ЗША 2013 года
Катэгорыя:Фільмы Вялікабрытаніі 2013 года
Катэгорыя:Фільмы-драмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы-драмы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Фільмы Альфонса Куарона
Міхаіл Міхайлавіч Трагубовіч

**Міхаіл Міхайлавіч Трагубовіч** (нар. , Мінск — ?) — беларускі тэхнік-архітэктар.

## Біяграфія 
Вучыўся ў Беларускім політэхнічным інстытуце (1940). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. З 1935 па 1976 г. працаваў чарцёжнікам, кіраўніком групы, брыгады архітэктараў у праектных арганізацыях Мінска.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1966 года. Пражывае ў Мінску.

## Творчасць 
Браў удзел у распрацоўцы генпланаў Магілёва, Гродна, Жлобіна, Ліды, Полацка, Наваполацка, праекта рэканструкцыі Цэнтральнага батанічнага саду АН БССР, аўтадрома ў Мінску.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Горадабудаўнікі Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары Мінска
Катэгорыя:Архітэктары Магілёва
Катэгорыя:Архітэктары Гродна
Катэгорыя:Архітэктары Жлобіна
Катэгорыя:Архітэктары Ліды
Катэгорыя:Архітэктары Полацка
Катэгорыя:Архітэктары Наваполацка
Валянціна Яўгенаўна Токарава

**Валянціна Яўгенаўна Токарава** (нар. , в. Клімаў Лог, Мінская вобласць) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыла Беларускі політэхнічны інстытут у 1968 годзе. З 1968 года — архітэктар, старшы архітэктар, кіраўнік групы архітэктараў у БелНДІПгорадабудаўніцтва.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1977 года. Пражывае ў Мінску.

## Творчасць 
Асноўныя працы: генпланы Валожына (1971), Лунінца (1973), Ганцавічаў (1974), Мар’інай Горкі (1975), Талачына (1976), Мёраў (1980), ПДП жылых раёнаў у Полацку (1977), Баранавічах (1979), Віцебску (1982); у аўтарскім калектыве: ПДП жылых раёнаў у Бабруйску (1969), праект рэгенерацыі цэнтра Полацка (1985).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Горадабудаўнікі Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары Валожына
Катэгорыя:Архітэктары Лунінца
Катэгорыя:Архітэктары Ганцавічаў
Катэгорыя:Архітэктары Мар’інай Горкі
Катэгорыя:Архітэктары Талачына
Катэгорыя:Архітэктары Мёраў
Катэгорыя:Архітэктары Полацка
Катэгорыя:Архітэктары Баранавічаў
Катэгорыя:Архітэктары Віцебска
Катэгорыя:Архітэктары Бабруйска
Галіна Аляксандраўна Трушнікава

**Галіна Аляксандраўна Трушнікава** (нар. , Смаленск) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыла Маскоўскі архітэктурны інстытут у 1956 годзе. Працавала ў Белдзяржпраекце, з 1967 года — асістэнт, старшы выкладчык кафедраў архітэктуры, горадабудаўніцтва Беларускага політэхнічнага інстытута.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1960 года. Пражывала ў Мінску.

## Творчасць 
Асноўныя працы: праект планіроўкі і забудовы кварталаў № 9 і 10 у Паўночным пасёлку ў Мінску (1957), ПДП мікрараёна Мір-1 у Магілёве (1965), генплан горада (1963), ПДП Паўночнага жылога раёна (1964) у Пінску; у аўтарскім калектыве: ПДП 1-й чаргі будаўніцтва Ленінскага праспекта (1959) у Мінску, ПДП жылых раёнаў і праект забудовы мікрараёна № 1 у Светлагорску (1962), ПДП Цэнтральнага раёна Брэста (1968).

Аўтар публікацый, метадычных прац.

## Узнагароды 
1—2-я прэміі за праект забудовы мікрараёна Усход (1963), 2-я прэмія за праект эксперыментальнага раёна па праспекце Машэрава (1978) у Мінску.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Горадабудаўнікі Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары Мінска
Катэгорыя:Архітэктары Магілёва
Катэгорыя:Архітэктары Светлагорска
Катэгорыя:Архітэктары Брэста
Катэгорыя:Архітэктары Пінска
Пётр Бандарэнка

**Пётр Бандарэ́нка**:
* Пётр Венядзіктавіч Бандарэнка (1905—?) — савецкі партыйны і гаспадарчы дзеяч
* Пётр Ціханавіч Бандарэнка (1901—1950) — савецкі партыйны і ваенны дзеяч
Уладзімір Бандарэнка

**Уладзі́мір Бандарэ́нка**:
* Уладзімір Карпавіч Бандарэнка — беларускі пісьменнік, паэт.
* Уладзімір Міхайлавіч Говар-Бандарэнка (1914—1988) — беларускі акцёр.
* Уладзімір Рыгоравіч Бандарэнка (нар. 1946) — расійскі журналіст.
Кізільнік аднакветны

**Кізі́льнік аднакветны** (*Cotoneaster uniflorus*) — від кветкавых раслін роду  сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Раскідзісты лістападны куст вышынёй да 0,5.

Дэкаратыўная расліна.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* *Cotoneaster uniflorus* Bunge // ИАС «ООПТ России»

Катэгорыя:Кізільнік
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Дэкаратыўныя расліны
Зора (фільм, 1975)

«**Зора**» (*Zorro*) — мастацкі фільм 1975 года рэжысёра . Галоўныя ролі ў фільме выканалі Ален Дэлон, Атавія Пікала, Энца Чэрузіка.

## Сюжэт 
Дыега ў лютасці! Проста на яго вачах хеўра наймітаў забівае ягонага даўняга сябра Мігеля. Трымаючы на руках прыяцеля, які сцякае крывёй, Дыега абяцае, нягледзячы ні на што, адпомсціць за смерць апошняга. Мігель жа просіць паклясціся, што гвалт не спародзіць новы гвалт. Дыега дае абяцанне, але адступаць ад свайго плана па вяртанні справядлівасці ён таксама не збіраецца...

## У ролях 
* Ален Дэлон — *Дыега дэ ла Вега* / *Зора*
* Атавія Пікала — *Артэнсія Пуліда дэ Алівідадэс (кузіна Мігеля, сяброўка Зора)*

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Фільмы Францыі 1975 года
Катэгорыя:Фільмы Італіі 1975 года
Катэгорыя:Кінакамедыі 1975 года
Катэгорыя:Кінакамедыі Францыі
Катэгорыя:Кінакамедыі Італіі
Катэгорыя:Прыгодніцкія фільмы Францыі
Катэгорыя:Прыгодніцкія фільмы Італіі
Катэгорыя:Фільмы пра Зора
Муравана Гасліна

**Муравана Гасліна** () — горад на захадзе Польшчы. Размешчаны за 330 км на захад ад Варшавы і за 20 км на поўнач ад цэнтра Познані. Уваходзіць у склад Пазнаньскага павета Велікапольскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Муравана Гасліна. Чыгуначная станцыя. Займае плошчу 7,15 км². Насельніцтва 10,4 тыс. чалавек.

## Спасылкі
Кіеўскі інстытут бізнесу і тэхналогій

**Кіеўскі інстытут бізнесу і тэхналогій** — украінская прыватная вышэйшая навучальная ўстанова, якая знаходзіцца ў Кіеве і спецыялізуецца на бізнес-адукацыі.

## Гісторыя 
У 1961 годзе па ініцыятыве таварыства «Веды», АН УССР, КПІ і іншы інстытуцый быў створаны Кіеўскі народны ўніверсітэт тэхнічнага прагрэсу, які працаваў на базе Рэспубліканскага дома эканамічнай і навукова-тэхнічнай прапаганды. Да 1979 года ў КНУТП прайшлі навучанне больш за 17000 слухачоў. Ва ўніверсітэце выкладалі 11 членаў-карэспандэнтаў АН УССР, 90 дактароў навук, прафесараў і 432 кандыдатаў навук, дацэнтаў.

Станам на 1992 год колькасць выпускнікоў КНУТП перавысіла 30 тысяч. Была зменена арганізацыйна-прававая форма, універсітэт атрымаў новую назву — Украінскі хрысціянскі ўніверсітэт бізнесу і тэхналогій. Нягледзячы на станоўчую ацэнку дзейнасці ўніверсітэта, у выніку установе было адмоўлена ў ліцэнзіі на адукацыйную дзейнасць з рэкамендацыяй змяніць назву.

Ужо ў 1995 годзе была зарэгістравана новая навучальная ўстанова — Кіеўскі інстытут бізнесу і тэхналогій, заснавальнікамі якога сталі Украінскі хрысціянскі ўніверсітэт бізнесу і тэхналогій і Украінская лабараторыя праблем адукацыі і прамысловага развіцця НАН Украіны. Кіеўскі інстытут бізнесу і тэхналогій атрымаў ліцэнзію Міністэрства адукацыі і навукі Украіны на правядзенне адукацыйнай дзейнасці. У тым жа годзе была адноўлена работа факультэта эканомікі і менеджменту.

## Структура 
* Факультэт эканомікі і менеджменту
* Факультэт псіхалогіі
* Кіеўскі каледж
* Філіял у Вінніцы
* Філіял у Жытоміры
* Філіял у Умані

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка інстытута

Катэгорыя:1995 год ва Украіне
Катэгорыя:Вышэйшыя навучальныя ўстановы Кіева
Парламенцкія выбары ў Германіі (1912)

**Федэральныя выбары** былі праведзены ў Германскай імперыі 12 студзеня 1912 года. Хоць Сацыял-дэмакратычная партыя (СДПГ) атрымоўвала большасць галасоў на ўсіх выбарах з 1890 года, яна ніколі не выйгравала большасць месцаў, і на выбарах у 1907 годзе яна атрымала менш за палову месцаў, нягледзячы на атрыманне больш за мільён галасоў. Аднак на гэтых выбарах партыя выйграла больш чым у два разы больш галасоў другой па велічыні партыі Цэнтра і стала самай вялікай партыяй, выйграўшы 110 з 397 месцаў.

Расклад сіл ва ізноў абраным рэйхстагу зрабіў магчымым кааліцыю большасці з партый, варожых або амбівалентных кіруючым элітам Германскай імперыі, — сацыял-дэмакратаў, партыі цэнтра і лева-ліберальных прагрэсістаў. Следствам гэтай магчымасці можна было ўбачыць вотум недаверу ўраду Тэабальд фон Бэтман-Гольвега па справе Саверна ў 1913 годзе і Пастанову аб міры Рэйхстага 1917 года. Тым не менш Цэнтр і прагрэсісты не жадалі дзейнічаць паслядоўна ў апазіцыі, у выніку чаго ўрад у значнай ступені свабодна дзейнічаў паводле свайго меркавання.

Некаторыя гісторыкі, такія як Фрыц Фішэр, выказалі здагадку, што Першая сусветная вайна была часткова вынікам стратэгіі кансерватыўных прускіх юнкераў, каб справіцца з гэтым вынікам. Імкнучыся ўзмацніць падтрымку кансерватыўных партый і палітыкі, каб адцягнуць насельніцтва ад СПД, яны спадзяваліся падняць патрыятызм у знешнім канфлікце з Расіяй ці іншай усходнееўрапейскай дзяржавай, такой як Сербія. Іншыя аўтары, такія як Найл Фергюсан, лічаць, што нямецкія кансерватары былі амбівалентныя ў вайне, баючыся, што страты ў вайне будуць мець катастрафічныя наступствы, і нават паспяховая вайна можа адштурхнуць насельніцтва, калі яна будзе доўгай або цяжкай.

Абраны на гэтых выбарах дэпутат ад Меца і член СДПГ Жорж Вайль перабег у Францыю ў пачатку Першай сусветнай вайны.

## Вынікі 
Катэгорыя:Выбары ў Германіі
Катэгорыя:1912 год у Германіі
Катэгорыя:Падзеі 12 студзеня
Катэгорыя:Студзень 1912 года
Катэгорыя:Выбары 1912 года
Падзенне (фільм, 2004)

«**Падзенне**» або «**Бункер**» () — мастацкі фільм 2004 года рэжысёра Олівера Хіршбігеля. Галоўныя ролі ў фільме выканалі Бруна Ганц, Александра Марыя Лара, Карына Харфух.

## Сюжэт 
Красавік 1945 года. У абложаным савецкімі войскамі Берліне пануе хаос. Кіраўніцтва Трэцяга рэйха ў падземным бункеры пад райхсканцылярыяй з жахам назірае, як іх фюрэр усё больш страчвае сувязь з рэчаіснасцю. Канец перадвызначаны, але на берлінскіх вуліцах працягвае ліцца кроў. Шмат каму з немцаў спатрэбяцца гады, каб асэнсаваць катастрофу, якую прынёс іх грамадству нацызм.

## Узнагароды 
Паводле рэсурса «Internet Movie Database» фільм быў адзначаны 22 кінаўзнагародамі і яшчэ 33 намінацыямі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Фільмы-драмы 2004 года
Катэгорыя:Фільмы Германіі 2004 года
Катэгорыя:Фільмы Італіі 2004 года
Катэгорыя:Фільмы-драмы Германіі
Катэгорыя:Фільмы-драмы Італіі
Катэгорыя:Фільмы-драмы Аўстрыі
ШУ-356

**ШУ-356** — універсальнае шасі на базе колавага трактара. Уніфікацыя з трактарам МТЗ-82 — 80%.

## Гісторыя 
Ідэя кампановачнай структуры колавага трактара з пярэднім размяшчэннем кабіны зацікавіла яшчэ ў пачатку 1960-х гадоў, аднаго з распрацоўшчыкаў універсальнага шасі ШУ-356, тады маладога сецыяліста ОГК МТЗ. Былі выкананы першыя эскізныя распрацоўкі машыны, але тады ідэя развіцця не атрымала. У пачатку 1990-х гадоў у АКБ на Мінскім трактарным заводзе была распрацавана канструкцыя ўніверсальнага шасі на базе колавага трактара кл. 1,4 т. У распрацоўцы верхняй частцы шасі ўдзельнічалі дызайнеры БФ УНДІТЭ.

Дызайн шасі быў абаронены Пасведчаннем на прамысловы ўзор №277 з прыярытэтам ад 13 лістапада 1996 года “Шасі ўніверсальнае трактарнае”. У 1997 годзе праект “Шасі ўніверсальнае трактарнае” быў узнагароджаны прэміяй Савета міністраў Беларусі.

Былі пабудаваныя адзінкавыя асобнікі бартавых машын і невялікая серыя пажарных машын МЛ-10. Далейшым развіццём канструкцыі стала шасі **Ш-406**.

## Апісанне 
thumb|right|Ш-406 — далейшае развіццё ШУ-356
Шасі ШУ-356 мела колавую формулу 4х4, рухавік ад трактара МТЗ-82 магутнасцю 81 к.с. і механічную каробку перадач. Грузападымальнасць самазвальнай платформы — 2000 кг; дыяметр колаў пярэдняй восі быў меншы, чым на задняй.

Прынцыповай канструктыўнай асаблівасцю шасі дадзенага тыпу з’яўляецца размяшчэнне паста кіравання (кабіны) спераду, што дае магчымасць будавання розных схемаў агрэгатаў на яго базе – у пярэдняй зоне, непасрэдна на шасі і ззаду. 

Тэхнічная канцэпцыя шасі палягае ў максімальна магчымым выкарыстанні агрэгатаў, вузлоў і дэталяў трактараў, якія серыйна выпускаліся заводам. Уніфікацыя з трактарам МТЗ-82 — 80%. Аб’ём кабіны з пастом кіравання злева, размешчаны сіметрычна ў пярэдняй частцы трактара з частковым укараненнем рухавіка ў аб’ём кабіны. Працоўнае месца кіроўцы і сядзенне пасажыра размешчаны па баках капота рухавіка, што вызначыла шырыню кабіны. У канструкцыі кабіны таксама выкарыстаны элементы кабіны трактара МТЗ.

## Мадыфікацыі 
* **МЛ-10 (356)** — машына пажарнай лесааховы. Пабудавана Белкамунмашам.

## Спасылкі 
* ШУ-356  // Автопром Беларуси 
* МЛ-10  // Автопром Беларуси 
* 

Катэгорыя:Мінскі трактарны завод
Burger King

**Burger King** (Бургер Кінг) — амерыканская кампанія, уладальнік глабальнай сеткі рэстаранаў Burger King.

## Гісторыя 
Першы рэстаран пад назвай «Insta-Burger King» адкрыты 4 снежня 1954 года ў прыгарадзе Маямі.

У 1954 годзе кампанія сутыкнулася з фінансавымі праблемамі, і яе выкупілі Дэвід Эджартан і Джэймс Маклэмар. Першае, што яны зрабілі, — перайменавалі кампанію на Burger King.

За паўстагоддзя ўладальнікі кампаніі змяніліся чатыры разы, апошні — бразільская кампанія 3G Capital, якая купіла пакет акцый у 2010 годзе.

У канцы 2013 года Burger King паведаміў, што мае 13000 рэстаранаў у 79 краінах, 66 % рэстаранаў знаходзіцца ў ЗША, і 99 % усіх рэстаранаў кіруецца прыватнікамі.

У 2015 годзе адкрыты першы рэстаран у Беларусі.

## Бургер Кінг у розных краінах 
### ЗША 
Першы рэстаран адкрыўся ў 1954 годзе і называўся «Insta-Burger King».

На 2020 год у ЗША 7295 рэстаранаў, больш за ўсё ў Тэхасе — 588.

### Аўстралія 
У Аўстраліі «Burger King» перайменаваны на «Hungry Jack's», бо гандлёвае найменне «Burger King» належыць іншай кампаніі.

Першы «Hungry Jack’s» у Аўстраліі адкрыты 18 красавіка 1971 года.

У 1996 годзе кампанія адкрыла першы «Burger King» у Аўстраліі, нягледзячы на існаванне «Hungry Jack’s», бо да 2001 года паміж рэстаранамі былі судовыя разбіральніцтвы.

У 2001 годзе рэстараны аб’ядналіся ў «Hungry Jack’s».

На 2020 год у Аўстраліі 420 рэстаранаў «Hungry Jack’s».

### Беларусь 
Першы рэстаран адкрыты 9 ліпеня 2015 года ў Мінску. Таксама ў першы дзень запрацавала сістэма рэфіл, якая дазваляе да канца дня даліваць напоі.

Станам на канец жніўня 2024 года, у Беларусі 44 рэстараны: 24 у Мінску, 5 у Гродне, па 3 у Віцебску, Гомелі і Магілёве, па 2 у Брэсце і Салігорску, па 1 у Полацку, Жлобіне, Мазыры, Баранавічах, Лідзе і Нацыянальным аэрапорце Мінск.
Мой сусед Тотара

«**Мой сусед Тотара**» () — поўнаметражны анімэ-фільм 1988 года, створаны японскім мультыплікатарам Хаяо Міядзакі.

## Сюжэт 
Пераехаўшы ў вёску, дзве маленькія сястры, старэйшая Сузукі і малодшая Мэй, знаёмяцца з лясным духам, якога Мэй называе «Тотара» (скажонае «троль»). Пасябраваўшы з дзяўчынкамі, Тотара не толькі ўладкоўвае ім паветраную экскурсію па сваіх уладаннях, але і дапамагае пабачыцца з мамай, якая ляжыць у шпіталі.

## Крытыка 
Вядомы амерыканскі кінакрытык Роджэр Эберт адзначыў фільм чатырма зоркамі з чатырох магчымых і занёс у свой спіс «*Выдатных фільмаў*». 

## Узнагароды 
Паводле інфармацыі сайта «*Internet Movie Database*» фільм быў адзначаны 5 кінаўзнагародамі і яшчэ 2 намінацыямі.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Поўнаметражныя анімацыйныя фільмы
Катэгорыя:Мультфільмы 1988 года
Катэгорыя:Фільмы Японіі
Катэгорыя:Фільмы на японскай мове
Катэгорыя:Фільмы пра Японію
Катэгорыя:Фільмы Хаяо Міядзакі
Катэгорыя:Фільмы, музыку да якіх напісаў Дзё Хісаісі
Катэгорыя:Выдатныя фільмы (Роджэр Эберт)
Юрый Генадзевіч Цяпкін

**Юрый Генадзевіч Цяпкін** (, Ленінград) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут у 1975 годзе. Працаваў вядучым архітэктарам у апараце Дзяржбуда БССР, з 1983 года — галоўны спецыяліст, начальнік аддзела ў Белпрампраекце.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1980 года. Пражывае ў Мінску.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Уладзімір Аляксандравіч Тычына

**Уладзімір Аляксандравіч Тычы́на** (, пас. Верхня-Сталінск, Якуцкая АССР) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і ссыльнага селяніна. Бацька Аляксандр Мітрафанавіч Тычына, ураджэнец в. Завалочыцы ў 1930 г. быў высланы як кулак у Алданскі раён ЯАССР; маці, Алашкіна Кацярына Сцяпанаўна (руская) як кулачка была выслана тады ж. Брат літаратуразнаўца Міхася Тычыны, стрыечны брат беларускага пісьменніка Алеся Адамовіча. У 1947 годзе разам з бацькамі пераехаў на іх радзіму, у вёску Завалочыцы Глускага раёна. 

Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут у 1977 годзе. Працаваў старшым мастаком, кіраўніком брыгады ў ПКБ Мінсельбуда БССР, з 1986 года — кіраўнік брыгады ў праектна-тэхналагічным інстытуце Белсельбуда.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Маладзечна
Святлана Якаўлеўна Ульянава

**Святлана Якаўлеўна Ульянава** (, Смаленск — , Мінск) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыла Беларускі політэхнічны інстытут у 1959 годзе. Працавала архітэктарам, кіраўніком групы архітэктараў у Белдзяржпраекце з 1960 па 1984 г.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1967 года.

## Творчасць 
Асноўныя працы: чыгуначны сартавальны паштамт у Мінску (1970—1976), агульнатэрапеўтычны клінічны санаторый «Аксакаўшчына» ў Мінскім раёне (1971—1974), 9-павярховы жылы дом АН БССР у квартале В. Харужай (1976), 12-павярховы жылы дом з убудаванай крамай па вул. Горкага (1977, з В. Б. Ладыгінай) у Мінску, комплекс навучальных, вытворчых і адміністрацыйных будынкаў СПТВ у Віцебску.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Мінска
Дрэва жыцця (фільм, 2011)

«**Дрэва жыцця**» () — амерыканскі драматычны фільм 2011 года, пастаўлены рэжысёрам Тэрэнсам Малікам па ўласным сцэнарыі. Галоўныя ролі ў фільме выканалі Брэд Піт, Шон Пен, Джэсіка Чэстэйн.

Прэм’ера фільма адбылася 16 мая 2011 года ў межах конкурснай праграмы 64-га Канскага кінафестывалю, дзе карціна ўдастоілася галоўнай узнагароды — Залатой пальмавай галіны.

## Сюжэт 
Мы назіраем за развіццём 11-гадовага Джэка, аднаго з трох братоў. Спачатку дзіцяці ўсё здаецца цудоўным. Вачыма сваёй душы ён назірае за ўчынкамі мамы. Яна ўяўляе сабой любоў і міласэрнасць, у той час як бацька спрабуе навучыць сына, што ў рэальным свеце на першае месца неабходна заўсёды ставіць сябе. Кожны з бацькоў стараецца перавабіць Джэка на свой бок, і ён павінен прымірыцца з іхнімі намаганнямі. Рэчаіснасць становіцца больш змрочнай, калі галоўнаму герою ўпершыню даводзіцца сутыкнуцца з болем, пакутамі і смерцю. Некалі абсалютна ясны свет ператвараецца ў лабірынт.

## Саўндтрэк 
## Узнагароды 
Паводле інфармацыі сайта «*Internet Movie Database*» фільм быў адзначаны 117 кінаўзнагародамі і яшчэ 127 намінацыямі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* Агляд «Дрэва жыцця» на сайце «The Culturium»

Катэгорыя:Фільмы-драмы 2011 года
Катэгорыя:Фільмы ЗША 2011 года
Катэгорыя:Фільмы-драмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Фільмы, знятыя ў ЗША
Катэгорыя:Фільмы пра ЗША
Катэгорыя:Фільмы пра рэлігію
Катэгорыя:Фільмы Тэрэнса Маліка
Катэгорыя:Фільмы па сцэнарыях Тэрэнса Маліка
Катэгорыя:Фільмы, музыку да якіх напісаў Аляксандр Дэспла
Катэгорыя:Фільмы — лаўрэаты прэміі «Залатая пальмавая галіна»
Сцяг Трэцяга рэйха

**Сцяг са свастыкай** (, «сцяг са свастыкай», даслоўна — «сцяг з кручкаватым крыжам») — афіцыйная назва сцяга Нацыянал-сацыялістычнай нямецкай рабочай партыі, які стаў афіцыйным дзяржаўным сімвалам Нацыскай Германіі. Уяўляў сабой прамавугольнае чырвонае палотнішча з размешчанай у цэнтры на белым крузе чорнай нахільнай правабаковай свастыкай.

У кнізе «Майн кампф» Адольф Гітлер наступным чынам патлумачыў сімволіку сцяга са свастыкай: «Чырвоны колер увасабляе сацыяльныя ідэі, закладзеныя ў нашым руху. Белы колер — ідэю нацыяналізму. Матыгападобны крыж — місію барацьбы за перамогу арыйцаў і разам з тым за перамогу творчай працы, якая заўседы была антысеміцкай і застанецца антысеміцкай».

## Спасылкі 
Катэгорыя:Сцягі Германіі
Нацысцкая сімволіка

[thumb|right|200px|[Сцяг Трэцяга рэйха]]
thumb|right|180px|З 1933 года дзве руны зіг з’яўляліся знакам адрознення СС
**Нацысцкая сімволіка** — сімволіка, якая выкарыстоўвалася Нацыянал-сацыялістычнай нямецкай рабочай партыяй, а таксама сімволіка неанацыстаў, якая прыпадабняецца да яе.

## Нацысцкая сімволіка 
У першай палове XX стагоддзя нацысцкая партыя шырока выкарыстоўвала графічны сімвалізм. Асноўным сімвалам стаў *Hakenkreuz* (літар. *«Крук-крыж»*) — свастыка, якую таксама малявалі на сцягах, уключаючы дзяржаўны сцяг нацысцкай Германіі.

Сярод іншых сімвалаў, якія выкарыстоўваліся нацыстамі, былі:
* Арол са свастыкай — афіцыйны герб Трэцяга рэйха.
* «Маланкі» СС (16px|Runic «SS», дзве руны Совіла)
* Розныя руны і рунаподобныя сімвалы, напрыклад Одал, Вольфсангель.
* Чорная ўніформа і знакі адрознення СС.
* Карычневыя кашулі штурмавых атрадаў.
* «Мёртвая галава» — знак адрознення аднайменнага падраздзялення СС па ахове канцлагераў, эмблема сфармаванай з гэтага падраздзялення аднайменнай танкавай дывізіі, а таксама персанальны ўзнагародны знак у выглядзе кольца.
* .

Галоўным знакам нацыстаў быў сцяг са свастыкай. Ён меў чорна-бела-чырвоную каляровую схему, заснаваную на колеры сцяга Германскай імперыі. Таксама гэтыя колеры супрацьпастаўляліся германскімі нацыяналістамі чорна-чырвона-жоўтаму сцягу Веймарскай рэспублікі. У кнізе «Майн кампф» Адольф Гітлер наступным чынам патлумачыў сімволіку сцяга са свастыкай: «Чырвоны колер увасабляе сацыяльныя ідэі, закладзеныя ў нашым руху. Белы колер — ідэю нацыяналізму. Матыгападобны крыж — місію барацьбы за перамогу арыйцаў і разам з тым за перамогу творчай працы, якая заўседы была антысеміцкай і застанецца антысеміцкай».

Катэгорыя:Фашызм
Катэгорыя:Нацызм
Катэгорыя:Сімвалы
Катэгорыі прыдатнасці да воінскай службы

**Катэгорыі прыдатнасці да воінскай службы** — патрабаванні, што прад'яўляюцца да стану здароўя грамадзян, звязаных з вайсковым абавязкам. Выкарыстоўваюцца пры ажыццяўленні арганізаванага прызыву людзей на тэрміновую ваенную службу, прыняцці на кантрактную службу альбо паступленні ў ваенныя навучальныя ўстановы.

## Беларусь 
Катэгорыі прыдатнасці ў Рэспубліцы Беларусь ўсталёўваюцца інструкцыяй аб вызначэнні патрабаванняў да стану здароўя грамадзян, звязаных з вайсковым абавязкам. Дадзеная інструкцыя сцвярджаецца Міністэрствам абароны і Міністэрствам аховы здароўя Рэспублікі Беларусь. Згодна з пунктам 16 інструкцыі вылучаюцца наступныя катэгорыі прыдатнасці:
* «Г» — годны да ваеннай службы.
* «ГА» — годны да ваеннай службы з нязначнымі абмежаваннямі.
* «ВН» — часова нягодны да ваеннай службы.
* «ГПС» — годны да службы па-за строем у мірны час.
* «НГМ» — нягодны да ваеннай службы ў мірны час, абмежавана прыдатны да вайсковай службы ў ваенны час.
* «НГВ» — нягодны да ваеннай службы з выключэннем з воiнскага ўлiку (далей, калі не вызначана іншае, - НГИ).
* «НГ» — нягодны да ваеннай службы ў відзе ўзброеных сіл, родзе войскаў і вайсковым фарміраванні, па асобных ВУС, нягодны да паступлення ў МСВВ і ваенныя навучальныя ўстановы.

## Спасылкі 
*Інструкцыя аб вызначэнні патрабаванняў да стану здароўя грамадзян, звязаных з вайсковым абавязкам

Катэгорыя:Ваенная служба
Катэгорыя:Воінскі абавязак
Дзмітрый Леанідавіч Піневіч

**Дзмітрый Леанідавіч Піневіч** (нар. , в. Ілья, Вілейскі раён, Мінская вобласць) — беларускі ўрач, спецыяліст у галіне арганізацыі аховы здароўя, дзяржаўны служачы, дыпламат. Міністр аховы здароўя Беларусі (2020—2024). Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Рэспублікі Беларусь у Азербайджане (з 2025).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і настаўнікаў. Бацька — ураджэнец вёскі Расна Дрыбінскага раёна, прыехаў у Іллю пагасціць да брата, уладкаваўся на працу ў Ільінскі аграрны каледж, дзе выкладаў тэхнічныя дысцыпліны, адзін час быў дырэктарам навучальнай установы. Маці — Ганна Іванаўна, нарадзілася ў Лідскім раёне, скончыла Мінскі лінгвістычны інстытут, трапіла па размеркаванні ў Ільінскі аграрны каледж выкладчыцай.

Пасля заканчэння школы з залатым медалём у 1984—1990 гадах навучаўся ў  на факультэце лячэбнай справы, якую скончыў з чырвоным дыпломам і залатым медалём.

Па размеркаванні ў 1990—1992 гадах працаваў урачом медыцынскай службы в/ч 78530 у горадзе Вазнясенску Мікалаеўскай вобласці УССР. 27 лістапада 2020 года прызначаны Міністрам аховы здароўя Рэспублікі Беларусь. Лукашэнка падкрэсліў, што гэта «вялікі аванс у сувязі з кавідам». 25 студзеня 2024 года вызвалены ад пасады міністра.

14 студзеня 2025 года прызначаны Надзвычайным і Паўнамоцным Паслом Рэспублікі Беларусь у Рэспубліцы Азербайджан.

З’яўляецца старшынёй медыцынскай і антыдопінгавай камісіі НАК Беларусі,
* ордэн Пашаны (2020).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Дзмітрый Леанідавіч Піневіч  на сайце Міністэрства аховы здароўя Беларусі.

Катэгорыя:Дыпламаты Беларусі
Катэгорыя:Паслы Беларусі ў Азербайджане
Катэгорыя:Міністры аховы здароўя Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Постаці беларускай аховы здароўя
Катэгорыя:Намеснікі міністра аховы здароўя Рэспублікі Беларусь
Вольга Ігнацьеўна Фарафонава

**Вольга Ігнацьеўна Фарафонава** (, в. Зоры, Віцебскі раён) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыла Беларускі політэхнічны інстытут у 1967 годзе. З 1967 г. — архітэктар, вядучы архітэктар у аддзеле генпланаў і прамвузлоў у Белпрампраекце.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1975 года. Пражывае ў Мінску.

## Творчасць 
Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): завод электрарухавікоў для сельскай гаспадаркі ў Лунінцы (1978), Паўночны прамвузел у Гродне (1980), комплекс прадпрыемстваў Мінлегхарчмаша БССР (1982, дыплом ВДНГ БССР), Паўднёвы прамвузел (1982) у Брэсце.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Аляксандр Васілевіч Федарэнкаў

**Аляксандр Васілевіч Федарэнкаў** (, Масква) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут у 1974 годзе. Працаваў архітэктарам, старшым архітэктарам у Мінскпраекце, з 1981 года — вядучы архітэктар НВА «Аўтатранстэхніка».

Член Саюза архітэктараў СССР з 1979 года. Пражывае ў Мінску.

## Творчасць 
Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): комплексны план манументальнай прапаганды ў Мінску (1978), праект 300-кватэрнага жылога дома ў Барысаве (1981).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Мінска
Катэгорыя:Архітэктары Барысава
Яўген Майсеевіч Фарбераў

**Яўген Майсеевіч Фарбераў** (, Мінск) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут у 1968 годзе. Працаваў архітэктарам у ІБіА Дзяржбуда БССР, кіраўніком сектара ў Белжылпраекце, галоўным архітэктарам майстэрні ў Белдзіпрагандлі, з 1985 года — начальнік аддзела ў Белжылпраекце.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1972 года. Пражывае ў Мінску.

## Творчасць 
Асноўныя працы: кінатэатр «Спартак» (1983), адміністрацыйны будынак па вуліцы Суворава (1987) у Віцебску; у аўтарскім калектыве: праекты рэканструкцыі культурна-гістарычнага цэнтра Гродна (1971), цэнтральных гістарычных кварталаў Віцебска (1972), праект забудовы кварталаў па вуліцах Талстога, Крылова, Суворава, Я. Купалы, Леніна (1978), Смаленскі рынак (1985), дзіцячае кафэ (1986) у Віцебску.

Аўтар публікацый, у т.л.: «Метадычныя ўказанні па планаванні капітальнага рамонту жыллёвага фонду Беларускай ССР» (Мінск, 1979), «Метадычныя ўказанні па абследаванні жылога фонду Беларускай ССР» (Мінск, 1979), «Прадпраектныя даследаванні рэканструкцыі жылых раёнаў у гарадах Беларусі» (Мінск, 1980, з Н. А. Зельтэн).

## Узнагароды 
За працы па рэканструкцыі гістарычнай забудовы Гродна (1977), рэканструкцыі цэнтральных гістарычных кварталаў у Віцебску (1978), за праектаванне і будаўніцтва экспанатнага ўчастку Беларусі на ВДНГ СССР (1987) узнагароджаны медалямі ВДНГ СССР.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Віцебска
Катэгорыя:Архітэктары Гродна
Уладзімір Паўлавіч Фёдараў

**Уладзімір Паўлавіч Фёдараў** (, Пецярбург — ?) — беларускі і расійскі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыў Ленінградскі будаўнічы інстытут у 1936 годзе. Працаваў у праектных арганізацыях Саратава, Ульянаўска, Калугі, з 1965 года — галоўны архітэктар Магілёўскага філіяла Белкалгаспраекта.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1936 года. Член КПСС з 1943 года. Пражываў у г. Магілёў.

## Творчасць 
Асноўныя працы: планіроўка г. Энгельса (1940, у аўтарскім калектыве), калгасаў «XVIII парт-з’езд» Быхаўскага, «Авангард» Асіповіцкага раёнаў Магілёўскай вобласці (1965—1970), будынак МДБ (1946), жылы дом у Заволжы (1943—1945) ва Ульянаўску, галоўная плошча ў Калузе (1955, сааўтар).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Віленскае благачынне

**Віленскае благачынне**, **Віленская благачынная акруга** — акруга ў Віленскай і Літоўскай епархіі Рускай праваслаўнай царквы. Аб’ядноўвае прыходы горада Вільні.

## Храмы і прыходы 
# Прачысценскі сабор
# Саборная царква Свята-Духаўская Віленскага Свята-Духаўскага манастыра
# Пятніцкая царква
# Свята-Мікалаеўская царква
# Царква Прападобнай Ефрасінні Полацкай
# Царква Святога Міхаіла
# Свята-Аляксандра-Неўская царква
# Свята-Петра-Паўлаўская царква
# Царква Святой Кацярыны

## Благачынныя настаяцелі 
Протаіерэй — Віталь Моцкус.

## Спасылкі 
* Віленскае благачынне на orthodoxy.lt

Катэгорыя:Рэлігія ў Вільні
Катэгорыя:Віленская і Літоўская епархія
Іна Сяргееўна Фёдарава

**Іна Сяргееўна Фёдарава** (нар. , Мінск) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыла Беларускі політэхнічны інстытут у 1970 годзе. Працавала ў БелНДІПгорадабудаўніцтва, з 1975 года — старшы архітэктар Беларускага спецыялізаванага навукова-рэстаўрацыйнага ВА «Белрэстаўрацыя» Міністэрства культуры БССР.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1974 года. Пражывае ў Мінску.

## Творчасць 
Праектныя працы ў вобласці паркабудаўніцтва і добраўпарадкавання тэрыторыі помнікаў архітэктуры. Аўтар навуковых прац.

## Узнагароды 
Узнагароджана бронзавым медалём ВДНГ БССР (1980).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Ландшафтныя архітэктары Беларусі
Шолам Натанавіч Зорын

{{Ваенны дзеяч
 |поўнае імя       = Шолам Натанавіч Зорын
 |дата нараджэння  = 
 |дата смерці      = 
 |месца нараджэння = 
 |месца смерці     = 
 |партрэт          = 
 |подпіс           =  
 |мянушка          = 
 |прыналежнасць    = 
 |гады службы      = 1943—1944
 |званне           =  
 |род войскаў      = партызаны
 |камандаваў       = 106-ы партызанскі атрад
 |частка           =  
 |бітвы            = 
 |узнагароды       = {
       
}
}}
**Шо́лам Ната́навіч Зо́рын** (1902, Мінск — 1974) — камандзір яўрэйскага сямейнага партызанскага атрада, які дзейнічаў у Налібоцкай пушчы ў час Вялікай Айчыннай вайны.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1902 годзе ў Мінске, у сям’і Ноты Аронавіча Зорына. Доўгі час працаваў сталяром у родным горадзе. Удзельнік грамадзянскай вайны. Збег з Мінскага гета.

Пасля вайны інвалід Зорын працаваў на гаспадарчай рабоце ў Мінске. У 1971 пераехаў у Ізраіль, дзе памер у 1974 годзе.

## Партызанская дзейнасць 
У атрад Зорына ўваходзілі, галоўным чынам, небаяздольныя бежанцы з Мінскага гета. Створаны ў 1943 годзе.

Галоўнай яго мэтай было не толькі супраціўленне нацыстам, але і выратаванне яўрэяў.

Гэты атрад акрамя правядзення баявой дзейнасці, стаў базай, якая забяспечвала іншыя баявыя атрады патрэбнымі ім спецыялістамі. Праз сувязных 106-га атрада партызанскія фарміраванні, якія мелі патрэбу ў медыцынскай дапамозе забяспечваліся ўрачамі і мядсёстрамі. Зорынцы забяспечвалі партызанскія атрады, якія базіраваліся ў Налібоцкай пушчы, збройнікамі, друкарамі для падпольных друкарань, краўцамі, шаўцамі, пекарамі.

9 ліпеня 1944 года 106-ы атрад злучыўся з часткамі Чырвонай Арміі. На гэты час ён налічваў 141 байца і 421 члена сямей.

## Спасылкі 
* 
* Их называли зоринцами

Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Вязні мінскага гета
Катэгорыя:Камандзіры партызанскіх злучэнняў, брыгад і атрадаў у гады Вялікай Айчыннай вайны
Кізільнік вастралісты

**Кізі́льнік вастралісты** (*Cotoneaster acutifolius*) — від кветкавых раслін роду  сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Лістападны галінасты куст вышынёй да 3 м, з тонкімі паніклымі парасткамі. Маладыя парасткі апушаныя. Лісце эліптычна-яйцападобнай формы, завостранае, з шырокай клінападобнай асновай, на чаранках. Увосень лісце набывае барвова-жоўты колер. Кветкі дробныя, бледна-ружовага колеру, у шчыткападобных суквеццях. Плод — яблык чорнага колеру, з двума костачкамі.

## Распаўсюджанне і экалогія 
Распаўсюджаны ва ўсходняй частцы Сібіры (Бурація, Іркуцкая вобласць), у Манголіі, на поўначы Кітая, на Тайвані і Карэйскім паўвостраве.
Расце на схілах, лугах, у лясах і ярах, горных далінах. Цвіце ў красавіку—маі. Плады паспяваюць у верасні—кастрычніку.

Ахоўваецца на тэрыторыі Бураціі і Іркуцкай вобласці Расіі.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Cotoneaster acutifolius var. lucidus (Schltdl.) L. T. Lu // ИАС «ООПТ России»

Катэгорыя:Кізільнік
Катэгорыя:Флора Азіі
Катэгорыя:Дэкаратыўныя расліны
Аляксандр Вульфавіч Тылевіч

**Аляксандр Вульфавіч Тылевіч** (, Мінск — ) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыў у 1965 годзе Мінскі архітэктурна-будаўнічы тэхнікум, у 1971 годзе Беларускі політэхнічны інстытут. З 1971 года — архітэктар, кіраўнік групы архітэктараў у Мінскпраекце, з 1984 года — мастак у Мінскім мастацка-вытворчым камбінаце.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1976 года. Пражываў у Мінску.

## Творчасць 
Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): ПДП цэнтра Мінска (1971—1974), падземныя пераходы па праспекце Машэрава (1974), «Белая дача» па вуліцы Казінца (1976), будынак гаркама КПБ (1979), станцыя метрапалітэна «Плошча Леніна» (1984), НВА «Цэнтр» (1987) у Мінску, архітэктурна-мастацкае афармленне інтэр’ераў Дома творчасці пісьменнікаў «Іслач» (1987).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Мінска
Кізільнік чарнаплодны

**Кізі́льнік чарнаплодны** (*Cotoneaster melanocarpus*) — від кветкавых раслін роду  сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Раскідзісты лістападны куст вышынёй да 2. Мезафіт і мезатроф). Апыляецца насякомымі. Плады паспяваюць у верасні—кастрычніку (у жніўні—верасні).

Від занесены ў Чырвоную кнігу Рэспублікі Беларусь. Ахоўваецца на тэрыторыі шэрагу рэгіёнаў Расіі і Украіны, у Прыднястроўі і Эстоніі.

## Гаспадарчае значэнне 
Лекавая (мачагонны, жаўцягонны і вяжучы сродак) і дэкаратыўная расліна.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* *Cotoneaster melanocarpus* Fisch. ex A.Blytt // ИАС «ООПТ России»

Катэгорыя:Кізільнік
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Дэкаратыўныя расліны
Катэгорыя:Лекавыя расліны
Гаўрыіл Апанасавіч Федасенка

**Гаўрыіл Апанасавіч Федасенка** (, с. Картушына, Старадубскі раён, Бранская вобласць — 17 верасня 1999, Мінск) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут у 1963 годзе. Працаваў у Гродзенскім філіяле Белдзяржпраекта, у Мінскпраекце, з 1977 года — архітэктарам Маскоўскага раёна Мінска, з 1987 года — у органах Дзяржпрыёмкі.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1968 года. Член КПСС з 1982 года. Пражываў у г. Мінск.

## Творчасць 
]]
]]
Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): мікрараён № 2 жылога раёна «Фарты», штучнае возера з пляжам на р. Ласасянка, танк-помнік вызваліцелям горада (1967—1970) у Гродне, Беларускі інстытут фізкультуры, выставачны комплекс «Мінск-ЭКСПА» Гандлёва-прамысловай палаты БССР у Мінску (1983—1988).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Галоўныя архітэктары паводле гарадоў Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары Гродна
Катэгорыя:Архітэктары Мінска
Яўген Аляксандравіч Цюкаў

**Яўген Аляксандравіч Цюкаў** (, г.п. Плешчаніцы, Мінская вобласць — ) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Скончыў Маскоўскі архітэктурны інстытут у 1952 годзе. Працаваў у Белдзіпрасельбудзе, Мінскпраекце, з 1967 па 1971 г. — галоўным архітэктарам праектаў у Белдзіпрагандлі.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1961 года.

Пахаваны на мінскіх Чыжоўскіх могілках.

## Творчасць 
]]
Асноўныя працы: планіроўка цалінных саўгасаў «Талбухінскі», «Чэхаўскі», «Майскі» Какчатаўскай вобласці (1956), серыя жылых дамоў для сельскай мясцовасці Б1-001-11 (1958), сельскі клуб на 400 месцаў (1959), тыпавыя праекты камбінатаў бытавога абслугоўвання (1959), уніфікаваная серыя жылых, грамадскіх і прамысловых будынкаў і жылых дамоў для сельскай мясцовасці (1960, у аўтарскім калектыве), пасёлак навуковых працаўнікоў у с. Лошніца Мінскага раёна (1960), лабараторны корпус Інстытута механізацыі і электрыфікацыі сельскай гаспадаркі (1960), будынак РК КПБ і райвыканкама Фрунзенскага раёна (1970, сааўтары А. Тэн, А. Жалдакоў).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Помнік воінам-вызваліцелям (Гродна)

**Помнік воінам-вызваліцелям** — помнік у цэнтры Гродна (Беларусь), размешчаны на паўднёвым баку Савецкай плошчы. Танк Т-34 на высокім пастаменце быў усталяваны ў 1968 годзе. Архітэктар — Г. Федасенка.

На франтальнай плоскасці пастамента надпіс на беларускай мове *«Доблесным савецкім воінам другога і трэцяга беларускіх франтоў, вызваліўшым г. Гродна ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў 16. VII. 1944 года»*.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Помнікі Вялікай Айчыннай вайны ў Беларусі
Катэгорыя:Помнікі Гродна
Катэгорыя:1968 год у Гродне
Катэгорыя:Савецкая плошча (Гродна)
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Гаўрыіла Федасенкі
Помнік Янку Купалу (Гродна)

**Помнік Янку Купалу** — помнік у Гродне, размешчаны па вул. Ажэшка, перад будынкам Гродзенскага ўніверсітэта. Пастаўлены ў 1964 годзе ў сувязі з прысваеннем у 1957 годзе інстытуту імя класіка беларускай літаратуры Янкі Купалы. Аўтар помніка скульптар Заір Азгур.

Бронзавы скульптурны партрэт народнага паэта (1,2 м) устаноўлены на кансолі, што ўмацавана на стэле (4 м). Рысы твару песняра выкананы з рэалістычнай выразнасцю. На бетоннай стэле — адлітыя ў метале купалаўскія радкі: 

Пляцоўка перад помнікам выкладзена плітамі, вакол яе газоны.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Помнікі Янку Купалу
Катэгорыя:1964 год у Гродне
Катэгорыя:Помнікі Гродна
Катэгорыя:Вуліца Ажэшка (Гродна)
Катэгорыя:Творы Заіра Азгура
Анатоль Паўлавіч Фядорчанка

**Анатоль Паўлавіч Фядорчанка** (, с. Іванапілля, Касцянтыніўскі раён, Данецкая вобласць) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыў Кіеўскі інжынерна-будаўнічы інстытут у 1964 годзе. Працаваў у Кіраваградскім філіяле Укргарбудпраекта, з 1970 года — у Мінскпраекце, з 1971 года — старэйшы архітэктар, галоўны архітэктар праектаў, намеснік начальніка аддзела падрыхтоўкі і арганізацыі праектавання ў Белдзіпрагандлі.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1970 года. Пражывае ў Мінску.

## Творчасць 
Асноўныя працы: праекты рэканструкцыі гандлёва-грамадскіх будынкаў Кіраваграда (1966—1970), гандлёва-грамадскага цэнтра ў Брэсце (1974—1978, у аўтарскім калектыве), рэканструкцыя і абсталяванне рэстарана «На ростанях» у Мінску (1980, у аўтарскім калектыве).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Крапыўныцкага
Катэгорыя:Архітэктары Брэста
Катэгорыя:Архітэктары Мінска