open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Партызанская група «Родныя»

**Партызанская група «Родныя»** (*спецгрупа НКДБ*) — савецкае партызанскае падраздзяленне, якое дзейнічала на акупіраванай тэрыторыі Дзяржынскага, Заслаўскага, Мінскага, Івянецкага раёнаў.

## Гісторыя 
13 красавіка 1943 года група (10 чалавек) была перакінута ў нямецкі тыл. Камандзір групы — Я. А. Фокін. Падрыўнікі групы пусцілі пад адхон 25 эшалонаў, знішылі і папсавалі 146 вагонаў і платформ, 11 танкаў і бронемашын, 7 гармат, узарвалі 2 масты, 2 склады, больш за 1 км чыгункі, каля 2 км тэлефонна-тэлеграфных ліній. У верасні 1943 года здабылі і перадалі ў Цэнтр спіс шпіёнаў і дыверасантаў, закінутых у савецкі тыл. Вялі палітычную работу ў фарміраваннях праціўніка. 4 ліпеня 1944 года група (21 чалавек) злучылася з Чырвонай Арміяй.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Савецкія партызанскія злучэнні, брыгады і атрады на акупіраванай тэрыторыі Беларусі (1941—1944)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1943 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1944 годзе
Карыят

**Карыят Гедзімінавіч** () — князь наваградскі.

## Біяграфія 
Сын вялікага князя Гедзіміна.

У дарчым запісе 1329 года на Лаўрышаўскім евангеллі тытулаваўся вялікім князем.

Па смерці бацькі і захопе ўлады Альгердам і Кейстутам у 1345 годзе, Карыят прысягнуў Альгерду як вялікаму князю літоўскаму.

У 1349 годзе ўзначальваў пасольства ў Арду да хана Джанібека, каб арганізаваць кааліцыю супраць Вялікага Княства Маскоўскага. Аднак хан выдаў Карыята вялікаму князю маскоўскаму Сямёну. У 1350 годзе, пасля падарункаў вялікага князя Альгерда ў Маскву, вялікі князь Сямён адпусціў Карыята.

Ва ўладарства Карыята ў Наваградку вялося актыўнае будаўніцтва, горад стаў цэнтрам праваслаўнай Літоўскай мітраполіі.

Меў сыноў — Аляксандра, Юрыя, Канстанціна, Фёдара і іншых, агульная іх колькасць дыскусійная.

## У літаратуры 
Імя наваградскага князя Карыята Гедзімінавіча выкарыстаў Адам Міцкевіч для аднаго з герояў свайго ранняга твору «Жывіля», апісваючы ўяўныя падзеі вакол Наваградка.

## Крыніцы 
## Літаратура 
*
Партызанская група «Стойкія»

**Партызанская група «Стойкія»** (*спецгрупа НКДБ*) — савецкае партызанскае падраздзяленне, якое дзейнічала на акупіраванай тэрыторыі Ваўкавыскага, Свіслацкага раёнаў.

## Гісторыя 
6 кастрычніка 1943 года група была перапраўлена ў нямецкі тыл. Камандзірамі групы былі І. Г.Паваразнюк, К. А. Груздзеў. Байцы групы пусцілі пд адхон 3 эшалоны, разбілі 11 аўтамабіляў, матацыклаў, узарвалі 7 чыгуначных і аўтамабільных мастоў, вадакачку ў гарадскім пасёлку Свіслач. Праводзіўся збор разведвальных даных пра дыслакацыю гарнізонаў праціўніка, перамяшчэнне яго войск, і іншае. 18 ліпеня 1944 года група (23 чалавека) злучылася з Чырвонай Арміяй.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Савецкія партызанскія злучэнні, брыгады і атрады на акупіраванай тэрыторыі Беларусі (1941—1944)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1943 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1944 годзе
Наталля Мікалаеўна Куляшова

**Наталля Мікалаеўна Куляшова** (нар. 11 кастрычніка 1976, п. Беларускі, Бялыніцкі раён) — беларускі юрыст, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь (з 2024 года).

## Біяграфія 
Нарадзілася ў 1976 годзе ў Бялыніцкім раёне Магілёўскай вобласці.

Скончыла Беларускі недзяржаўны інстытут правазнаўства па спецыяльнасці «юрыст»; Інстытут дзяржаўнай службы Акадэміі кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь па спецыяльнасці «менеджар-эканаміст».

Працавала інспектарам, галоўным юрысконсультам, намеснікам начальніка інспекцыі — начальнікам аддзела ўліку, аналізу і спагнання плацяжоў інспекцыі Міністэрства па падатках і зборах па Магілёўскім раёне; намеснікам старшыні Магілёўскага раённага выканаўчага камітэта; першым намеснікам начальніка інспекцыі Міністэрства па падатках і зборах Рэспублікі Беларусь па Магілёўскай вобласці.

Член Беларускай партыі «Белая Русь», грамадскага аб’яднання «Беларускі саюз жанчын».

У 2024 годзе выбрана дэпутаткай Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь VIII склікання ад Магілёўскай-Цэнтральнай акругі № 85. Член Пастаяннай камісіі па бюджэце і фінансах.

## Узнагароды 
Узнагароджана нагрудным знакам «Выдатнік падатковай службы», медалём «За працоўныя заслугі».

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Біяграфія на сайце Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь

Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 8-га склікання
Катэгорыя:Юрысты Беларусі
Халакост у Драгічынскім раёне

За час акупацыі амаль усе яўрэі Драгічынскага раёна былі забітыя, а нешматлікія ацалелыя ў большасці сваёй пасля ваявалі ў партызанскіх атрадах.

Самыя масавыя забойствы яўрэяў адбываліся ў Антопалі, Драгічыне і Хомску.

У двух гета ў Антопалі (вясна 1942 — 15 лістапада 1942) нацыстамі і іх саўдзельнікамі былі закатаваныя і забітыя да 4000 габрэяў, у двух гета ў Драгічыне (ліпень 1941 — 2 лістапада 1942) — каля 3500, у гета ў Хомску (ліпень 1941 — жнівень 1941) — каля 2000.

У раёне адзін чалавек — Ахрыц Вера — была ўдастоена ганаровага звання «Праведнік народаў свету» ад ізраільскага мемарыяльнага інстытута «Яд ва-Шэм» «*у знак глыбокай удзячнасці за дапамогу, аказаную яўрэйскаму народу ў гады Другой сусветнай вайны*» — за выратаванне Вайс (Чэрнік) Ірыт у Антопалі.

У Антопалі ва ўрочышчы Хвойнікі на месцы пахавання забітых яўрэяў усталяваны помнік.

У Драгічыне на брацкай магіле ў прывакзальным скверы, дзе пахаваныя больш за 3000 яўрэяў-ахвяраў нацысцкага рэжыму, у 1967 годзе быў усталяваны абеліск.

У вёсцы Хомск усталяваныя два помнікі забітым. Адзін — на брацкай магіле жанчын і дзяцей, і другі — на брацкай магіле мужчын.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

Драгічынскі раён
Катэгорыя:Гісторыя Драгічынскага раёна
Хісткі штат

. Штаты, дзе перавага аднаго кандыдата над іншым невялікая, пазначаны больш светлым колерам.]]

**Хісткі штат** ( таксама ,  ці ) — гэта штат ЗША, у якім на прэзідэнцкіх выбарах у ЗША існуе высокая канкурэнцыя паміж двума асноўнымі кандыдатамі ад дэмакратычнай і рэспубліканскай партый. Інакш кажучы, гэта змагальныя, канкурэнтныя, вагальныя штаты. У Злучаных Штатах на выбарах Прэзідэнта дзейнічае сістэма непрамых выбараў, калі непасрэдна Прэзідэнта абірае Калегія выбаршчыкаў. Колькасць выбаршчыкаў размяркоўваецца паводле колькасці насельніцтва ў штаце. Абсалютная большасць штатаў аддае ўсе галасы сваіх выбаршчыкаў кандыдату, які заняў першае месца, то бок дзейнічае мажарытарная сістэма. Такім чынам, каб выйграць выбары, кандыдату трэба атрымаць перамогу ў Калегіі выбаршчыкаў, а не проста атрымаць найбольшую колькасць галасоў. Праз гэта кампаніі кандыдатаў і агітацыя сканцэнтраваны менавіта на хісткіх штатах, у якіх кандыдаты маюць блізкія паказчыкі.

Катэгорыя:Прэзідэнцкія выбары ў ЗША Катэгорыя:Выбарчая геаграфія
Алена Яўгенаўна Лапцева

**Алена Яўгенаўна Лапцева** (нар. 13 жніўня 1972, г. Светлагорск) — дэпутатка Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь з 2024 года.

## Біяграфія 
Нарадзілася 13 жніўня 1972 года ў г. Светлагорску Гомельскай вобласці.

Скончыла Гомельскі кааператыўны інстытут па спецыяльнасці «Эканоміка і кіраванне ў гандлі і грамадскім харчаванні»; Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь па спецыяльнасці «Антыкрызіснае кіраванне прадпрыемствам».

Працавала ў Светлагорскім раённым спажывецкім таварыстве, дзе прайшла шлях ад прадаўца да першага намесніка старшыні праўлення; дырэктарам, намеснікам дырэктара ПВКУП «Карына»; першым намеснікам старшыні праўлення Гомельскага райспажыўтаварыства; старшынёй праўлення Светлагорскага райспажыўтаварыства, а пасля рэарганізацыі — дырэктарам Светлагорскай філіяла Гомельскага абласнога спажывецкага таварыства.

Выбіралася дэпутатам Гомельскага абласнога Савета дэпутатаў 26-га склікання, дэпутатам Светлагорскага раённага Савета дэпутатаў 25, 26, 27, 28-га скліканняў.

Член Беларускай партыі «Белая Русь», грамадскага аб’яднання «Беларускі саюз жанчын».

У 2024 годзе выбрана дэпутаткай Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь VIII склікання ад Светлагорскай акругі № 46. Член Пастаяннай камісіі па жыллёвай палітыцы, гандлі і будаўніцтве.

## Узнагароды 
Узнагароджана ганаровымі граматамі Белкаапсаюза, Федэрацыі прафсаюзаў Беларусі, Гомельскага абласнога выканаўчага камітэта, Гомельскага абласнога Савета дэпутатаў, Гомельскай абласной прафсаюзнай арганізацыі работнікаў гандлю спажывецкай кааперацыі і прадпрымальніцтва, Гомельскага аблспажыўсаюза, Гомельскага аблспажыўтаварыства, Светлагорскага раённага выканаўчага камітэта, Светлагорскага раённага Савета дэпутатаў. Мае Падзяку Старшыні Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь.

Узнагароджана нагруднымі знакамі «Выдатнік спажывецкай кааперацыі Беларусі», «Выдатнік гандлю Рэспублікі Беларусь». Ганаровы грамадзянін Светлагорскага раёна.
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Біяграфія на сайце Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь

Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 8-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Светлагорскага раённага Савета дэпутатаў
Катэгорыя:Дэпутаты мясцовых саветаў Беларусі 25-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты мясцовых саветаў Беларусі 26-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты мясцовых саветаў Беларусі 27-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты мясцовых саветаў Беларусі 28-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Гомельскага абласнога Савета дэпутатаў 26-га склікання
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Светлагорскага раёна
Таццяна Уладзіміраўна Лаўрыновіч

**Таццяна Уладзіміраўна Лаўрыновіч** (нар. 19 верасня 1982, в. Косіна, Лагойскі раён) — дэпутатка Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь з 2024 года.

## Біяграфія 
Нарадзілася 19 верасня 1982 года ў в. Косіна Лагойскага раёна Мінскай вобласці.

Скончыла Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт па спецыяльнасці «Геаграфія (навукова-педагагічная дзейнасць)».

Працавала педагогам-арганізатарам, намеснікам дырэктара па выхаваўчай рабоце Косінскай сярэдняй школы Лагойскага раёна; кіраўніком спраў, старшынёй Лагойскага сельскага выканаўчага камітэта.

У 2024 годзе выбрана дэпутаткай Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь VIII склікання ад Лагойскай акругі № 75. Член Пастаяннай камісіі па дзяржаўным будаўніцтве, мясцовым самакіраванні і рэгламенце.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Біяграфія на сайце Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь

Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 8-га склікання
Андрэй Іванавіч Ліс

**Андрэй Іванавіч Ліс** (нар. 25 сакавіка 1976, в. Ліскава, Клецкі раён) — беларускі службовец, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь з 2024 года.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 25 сакавіка 1976 года ў в. Ліскава Клецкага раёна Мінскай вобласці.

Скончыў Мінскае сувораўскае ваеннае вучылішча; Акадэмію МУС Рэспублікі Беларусь па спецыяльнасці «Правазнаўства»; Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь па спецыяльнасці «Дзяржаўнае будаўніцтва»; генерал-маёр юстыцыі.

Службовую дзейнасць пачаў следчым следчага аддзялення аддзела ўнутраных спраў Клецкага райвыканкама, потым узначаліў гэта аддзяленне. Займаў кіруючыя пасады ў аддзеле занальна-лінейнага кантролю ўпраўлення Следчага камітэта МУС Рэспублікі Беларусь па Мінскай вобласці; праходзіў службу ва ўпраўленні ўнутраных спраў Мінскага аблвыканкама, у тым ліку на пасадзе намесніка начальніка УУС — начальніка папярэдняга расследавання. З’яўляўся намеснікам начальніка ўпраўлення Следчага камітэта па Мінскай вобласці; начальнікам упраўлення Следчага камітэта па Магілёўскай вобласці; начальнікам упраўлення Следчага камітэта па Мінскай вобласці.

У 2024 годзе выбраны дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь VIII склікання ад Капыльскай акругі № 66. Намеснік старшыні Пастаяннай камісіі па заканадаўстве.

## Узнагароды 
Узнагароджаны медалём «За бездакорную службу» I, II і III ступені.

## Сям’я 
Жанаты, мае дваіх дзяцей.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Біяграфія на сайце Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь

Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 8-га склікання
Анжэліка Яўгенаўна Курчак

**Анжэліка Яўгенаўна Курчак** (нар. 28 красавіка 1969, г. Брэст) — беларуская правазнаўца, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь (з 2024 года).

## Біяграфія 
Нарадзілася ў 1969 годзе ў г. Брэсце.

Скончыла Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт па спецыяльнасці «Правазнаўства»; Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь па спецыяльнасці «Эканоміка і кіраванне на прадпрыемстве».

Праходзіла службу ў органах пракуратуры Брэсцкай вобласці — стажорам, памочнікам пракурора Ленінскага раёна г. Брэста, старшым памочнікам пракурора Брэсцкай вобласці.

Займала розныя пасады ў Генеральнай пракуратуры Рэспублікі Беларусь, у тым ліку пасаду начальніка ўпраўлення ўзаемадзеяння са сродкамі масавай інфармацыі і рэдакцыйнай дзейнасці.

У 2024 годзе выбрана дэпутаткай Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь VIII склікання ад Лынькоўскай акругі № 104. Член Пастаяннай камісіі па заканадаўстве.

## Узнагароды 
Узнагароджана медалём «За бездакорную службу» I, II і III ступені, нагрудным знакам «Ганаровы работнік пракуратуры Рэспублікі Беларусь».

## Сям’я 
Разведзеная, мае дачку.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Біяграфія на сайце Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь

Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 8-га склікання
Вялікі ўсплёск

**«Вялікі ўсплёск»** () — псіхалагічны трылер рэжысёра Лукі Гуаданьіна паводле сцэнарыя Алена Пэйджа і Дэйва Кайганіча, заснаванаму на сюжэце фільма «Басейн» (1969).
## Сюжэт 
Рок-зорка Мар'яна Лэйн нечакана губляе голас падчас выступу. Разам са сваім маладым бойфрэндам яна адпраўляецца на адпачынак на поўдзень Італіі. Няпрошаныя госці ў асобе былога каханага Мар'яны Гары і яго юнай сексуальнай дачкі парушаюць адасоблены спакой пары і ўносіць хаос у іх улагоджанае жыццё. Пад гарачым сонцам Пантэлерыі страсці напружваюцца да крайнасці.
## Крыніцы
Лука Гуаданьіна

**Лу́ка Гуаданьіна** (іт. Luca Guadagnino; нар. , , Італія) — італьянскі кінарэжысёр, прадзюсар і сцэнарыст. Яго фільмы вызначаюцца эмацыйнай складанасцю, пачуццёвасцю і раскошнымі візуальнымі эфектамі. Ён таксама вядомы сваім частым супрацоўніцтвам з акцёрамі Цільдай Суінтан, Дакотай Джонсан, Цімаці Шаламэ і Майклам Стулбаргам, рэдактарам Уолтэрам Фазана і сцэнарыстам Дэвідам Кайганічам.

Правёў частку свайго дзяцінства ў Эфіопіі, але разам са сваёй сям’ёй эміграваў назад у Італію, ратуючыся ад грамадзянскай вайны ў Эфіопіі. Ён пачаў сваю кар’еру рэжысёрам кароткаметражных і дакументальных фільмаў. Дэбютаваў у паўнаметражным фільме «Пратаганісты» (1999), першым з яго шматлікіх сумесных работ са Суінтан. Яго працяг «Меліса: інтымны дзённік» (2005), заснаваны на кнізе Мелісы Панарэла, меў камерцыйны поспех у Італіі, але быў сустрэты неадназначна крытыкамі.

Гуаданьіна атрымаў далейшае прызнанне дзякуючы сваёй трылогіі «Жаданне», якая складаецца з фільмаў «Я — гэта каханне» (2009), «Вялікі ўсплёск» (2015) і «Назаві мяне сваім імем» (2017). Апошні фільм прынес яму міжнароднае прызнанне і паклаў пачатак яго творчаму партнёрству з Шаламэ. «Суспірыя» (2018) азнаменавала яго першы набег на жанр жахаў; рэмэйк фільма 1977 года выклікаў палярызацыю крытыкаў і быў прызнаны касавым правалам. За фільмам рушыў услед міні-серыял «Мы тыя, хто мы ёсць» (2020), прысвечаны паўналеццю на канале HBO, і рамантычны фільм жахаў «Поўнасцю і цалкам» (2022). За сваю кар’еру ён атрымаў мноства ўзнагарод, у тым ліку «Сярэбранага льва», а таксама намінацыі на прэмію «Оскар» і тры прэміі BAFTA.

Гуаданьіна зняў некалькі дакументальных фільмаў, у тым ліку «Берталучы пра Берталучы» (2013) і «Сальватора: шавец сноў» (2020). Апроч кінавытворчасці, ён таксама быў уцягнуты ў свет моды, здымаючы рэкламу для такіх брэндаў, як Fendi і Salvatore Ferragamo.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Кінарэжысёры Італіі
Бальніца Нікербакер

**«Бальніца Нікербакер»** () — амерыканскі драматычны тэлесерыял, прэм’ера якога адбылася на канале Cinemax 8 жніўня 2014 года. Стывен Содэрберг зрэжысіраваў усе 20 серый тэлесерыяла.

Серыял атрымаў мноства ўзнагарод і намінацый, уключаючы прэмію Пібадзі, тры прэміі «Спадарожнік», «Эмі» за выбітнае мастацкае афармленне.

## Сюжэт 
Дзеянне разгортваецца вакол персанала і пацыентаў бальніцы Нікербакер у Нью-Ёрку. Галоўны герой — геніяльны хірург Джон Тэкеры, які, нягледзячы на сваю залежнасць ад опіуму, творыць цуды медыцыны, ужываючы інавацыйныя метады лячэння.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Тэлесерыялы на англійскай мове
Катэгорыя:Тэлесерыялы 2014 года
Катэгорыя:Драматычныя тэлесерыялы ЗША
Юстэро

**Юстэро** () — востраў у Балтыйскім моры, размешчаны ў камуне Эстэрокер, у паўночнай частцы Стакгольмскага архіпелага, прыкладна за 65 км на поўнач ад цэнтра Стакгольма. Сухапутнай сувязі (моста) з мацерыком няма. Але затое ёсць Юстэролэдэн — маршрут грамадскага парома паміж портам Естана (мацярык, Эстэрокер) і прычалам Смаскарсудд (Юстэро).

Плошча - 62 км², 17-ы па велічыні востраў у краіне і самым вялікім востравам Стакгольмскага архіпелага. На працягу летняга сезона на ім пражывае каля 1500 пастаянных жыхароў і 25 000-30 000 часовых жыхароў з-за вялікай колькасці летніх дамоў.
## Крыніцы
Тэдрэ

**Тэдрэ** () — вёска ў воласці Сетамаа павета Вырумаа, Эстонія. Да адміністрацыйнай рэформы мясцовых самакіраванняў Эстоніі 2017 года ўваходзіла ў склад воласці Мерэмяэ.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Пікарэйну

**Пікарэйну** () — вёска ў воласці Канепі павета Пылвамаа.

Да адміністрацыйнай рэформы самакіраванняў Эстоніі ў 2017 годзе вёска належала воласці Валг’ярві.

Каля вёскі працякае ручай Пікарэйну.
## Насельніцтва 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Элізэ Аўн, эстонская паэтэса
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Элізэ Аўн

**Элізэ Аўн** (, сапраўднае імя Elisa Raup, , Пікарэйну — , ) — эстонская паэтэса і пісьменніца, адна з найвыдатнейшых пісьменніц канца 19-га стагоддзя, прадстаўніца эстонскай пострамантычнай паэзіі.

## Біяграфія 
Правяла дзяцінства ў невялікім маёнтку Уліціна, які яе бацькі арандавалі ў Сетамаа (культурна вядомы рэгіён на паўднёвы захад ад Чудскога возера, падзеленага Эстоніяй і Расіяй). З-за адсутнасці школ у гэтым раёне першапачаткова яна атрымала прыватнае навучанне; у 1882 годзе скончыла Рапшынскае жаночае прыходскае вучылішча ў вёсцы Лакута.

Працавала ў 1890-я гады, некаторы час жыла ў доме свайго брата ў вёсцы Вітыкверэ, потым у Рызе, Кранштаце, Валзе і Пярну. Працавала ў рэдакцыі часопіса «Linda». У 1902 годзе стала кіраўніком Агенцтва хрысціянскай народнай літаратуры ў Таліне.

У 1903 годзе выйшла замуж. Жыла з сям’ёй у Сімбірску (Расія) і Валзе, дзе працаваў муж. У 1911 годзе яна вярнулася ў Талін, дзе і памерла ў 1932 годзе.

## Творчасць 
Першыя вершы Элізэ Аўн з’явіліся ў друку ў 1885 годзе пад псеўданімам «Эстонская дзяўчына з зямлі Сета». З 1880-х па 1890-я гады каля 200 яе вершаў было апублікавана ў газетах і часопісах, якія ў той час рэгулярна друкавалі вершы. Яе першы зборнік «Kibuvitsa õied» (Ружовая ружа), быў апублікаваны ў 1888 годзе, а неўзабаве за ім — «Лясныя птушкі і лясныя кветкі» (1890). Першыя тры кнігі былі асабліва добра прынятыя, і да 1890 г. Аўн стала шырока вядомая як паэтэса. Аднак пасля замужжа яна практычна перастала пісаць вершы.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Паэтэсы Эстоніі
Кыыру (Саарэмаа)

**Кыыру** () — вёска на самым вялікім эстонскім востраве Саарэмаа. Уваходзіць у склад воласці Саарэмаа (да 2017 г.: воласць Кіхелькона) у павеце Саарэмаа.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Юрый Карыятавіч

**Юрый Карыятавіч** або **Георгій** () — вялікалітоўскі арыстакрат з дынастыі Гедзімінавічаў.

## Біяграфія 
Лічыцца старэйшым сынам князя Карыята Гедзімінавіча. Разам з братамі ўдзельнічаў у бітве на Сініх Водах у 1362 годзе.

Актыўна ўдзельнічаў падзеле Галіцка-Валынскага княства. Польскі кароль Казімір III прызнаваў уладу літоўскіх князёў над некаторымі землямі Галіцка-Валынскага княства, у тым ліку Юрыя, якія яны занялі па дагаворы падпісаным у 1352 годзе. Юрый і яго брат Аляксандр Карыятавіч уступілі ў канфлікт са сваімі дзядзькамі Кейстутам і Любартам у пачатку 1360-х гадоў. Юрый і Аляксандр былі выгнаны са сваіх зямель каля 1362 года. Яны ўцяклі ў Польшчу, дзе жылі пры двары Казіміра ІІІ.

У 1374 годзе Юрый запрошаны на княжанне ў Малдаўскае княства і пабудаваў сталіцу ў Сучаве. 3 ліпеня 1374 года Юрый Карыятавіч выдаў у Бырладзе грамату, на якой ён пазначаны ўладаром Малдаўскай зямлі. Паводле некаторых крыніц, у яго ўладарства Малдова пашырыла свае межы да Чорнага мора.

Пазней, Юры быў атручаны валашскімі баярамі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Беларуска-румынскія адносіны
МЭШ (фільм)

**«МЭШ»**, або **«Ваенна-палявы шпіталь»** ( — *Мабільны армейскі хірургічны шпіталь*) — амерыканская чорная камедыя 1970 года, знятая Робертам Олтменам. Пастаўлена па рамане Рычарда Хукера.

Карціна ўдастоена шэрагу ўзнагарод, у тым ліку «Залатой пальмавай галіны» Канскага кінафестывалю 1970 года. Фільм атрымаў пяць намінацый на прэмію «Оскар», у тым ліку «Найлепшы фільм», і перамог у намінацыі «Найлепшы адаптаваны сцэнарый». 

У 1996 годзе фільм *«МЭШ»* быў уключаны ў штогадовую падборку з 25 кінакарцін, унесеных у Нацыянальны рэестр фільмаў Бібліятэкі Кангрэса ЗША, як фільм «які мае культурнае, гістарычнае ці эстэтычнае значэнне» і рэкамендаваны для захавання.

Фільм паслужыў асновай для стварэння тэлесерыяла «МЭШ».

## Сюжэт 
Пачатак 1950-х, Карэйская вайна. У мабільны ваенна-палявы шпіталь нумар 4077 прыбываюць новыя хірургі, капітан Пірс і капітан Форэст. Каб хоць неяк палепшыць сваё бязрадаснае існаванне на фоне навакольнай рэчаіснасці, хлопцы разам з новам хірургам Макінтайрам жартуюць і здзекуюцца не толькі адзін над адным, але і над іншымі салдатамі і афіцэрамі, не забываючы ўхлёстваць за чароўнымі медсёстрамі.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Фільмы ЗША 1970 года
Катэгорыя:Кінакамедыі 1970 года
Катэгорыя:Нацыянальны рэестр фільмаў
Катэгорыя:Фільмы — лаўрэаты прэміі «Залатая пальмавая галіна»
Катэгорыя:Фільмы — лаўрэаты прэміі «Залаты глобус» за найлепшы фільм — камедыя ці мюзікл
Альбіна Аляксандраўна Шагідзевіч

**Альбіна Аляксандраўна Шагідзевіч** () — беларуская актрыса і педагог. Кандыдат мастацтвазнаўства (1975). Прафесар (2000).

## Біяграфія 
Скончыла Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут у 1967 годзе (курс Дз. Арлова і Р. Качаткова). Працавала актрысай Нацыянальным акадэмічным тэатры імя Янкі Купалы (1967—1969, сярод значных роляў Валька Лапатухіна — «У мяцеліцу» Л.Лявонава) і Рэспубліканскім тэатры юнага гледача (1969—1971, сярод значных роляў Каза — «Адчыніце, казляняткі!» Петруся Макаля, Ванда («Юнацтва рыцара» Валянціна Зуба). З 1974 па 2002 гады выкладала сцэнічную мову ў Беларускай акадэміі мастацтваў.

Паставіла больш за 30 літаратурна-драматычных кампазіцый і спектакляў паводле твораў сучасных і замежных пісьменнікаў. Аўтар навуковых прац па сцэнічнай мове, артыкулаў па тэатральным мастацтве і педагогіцы.

## Літаратура 
* Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2008. — Т. 7. — С. 560.
* Тэатральная Беларусь : энцыклапедыя : [у 2 т.]. — Мінск, 2003. — Т. 2. — С. 525.

## Зноскі 
Катэгорыя:Выкладчыкі Беларускай акадэміі мастацтваў
Юрый Браніслававіч Марэцкі

**Юрый Браніслававіч Марэцкі** (нар. 13 мая 1972, г. Стоўбцы, Мінская вобласць) — беларускі службовец, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь з 2024 года.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 13 мая 1972 года ў г. Стоўбцы Мінскай вобласці.

Скончыў Пушкінскае вышэйшае ваеннае інжынерна-будаўнічае вучылішча; Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь па спецыяльнасці «Эканоміка і кіраванне на прадпрыемстве».

Праходзіў службу на розных пасадах у 30-й асобнай чыгуначнай брыгадзе; начальнікам аддзялення прызыву на ваенную службу ў Смалявіцкім РВК; ваенным камісарам Лагойскага РВК; ваенным камісарам Смалявіцкага раёна і г. Жодзіна.

У 2024 годзе выбраны дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь VIII склікання ад Жодзінскай акругі № 64. Член Пастаяннай камісіі па заканадаўстве.

## Узнагароды 
Узнагароджаны медалём Федэральнай службы чыгуначных войск Расійскай Федэрацыі «За доблесць» І ступені, медалём «За бездакорную службу» ІІІ, ІІ ступені, 13 юбілейнымі медалямі.

## Сям’я 
Жанаты, мае дваіх дзяцей.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Біяграфія на сайце Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь

Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 8-га склікання
Катэгорыя:Ваенныя камісары Беларусі
Пшэмыска-Варшаўская архіепархія

**Пшэмыска-Варшаўская архіепархія** (, ) — адзіная ўніяцкая архіепархія візантыйскага абраду ў Каталіцкім Касцёле Польшчы з цэнтрам у Пшэмыслі, створаная 31 мая 1996 года Янам Паўлам ІІ у выніку рэарганізацыі структур Украінскай Грэка-Каталіцкай Царквы.

З 15 ліпеня 1996 года па 25 лістапада 2020 года архіепархія ахоплівала тэрыторыю Рэспублікі Польшча на правым (усходнім) беразе Віслы і ўсе гарады, якія ляжаць на абодвух берагах ракі. З 25 лістапада 2020 года яна ахоплівае тэрыторыю, якая супадае з межамі рымска-каталіцкіх мітраполій у Польшчы: Пшэмыскай, Кракаўскай, Люблінскай, Лодзінскай, Варшаўскай (акрамя Плоцкай дыяцэзіі) і Радамскай дыяцэзіі з Чэнстахоўскай мітраполіі.

Станам на 2023 год у складзе архідыяцэзіі 4 дэканаты — Кракаўска-Горліцкі (15 парафій), Пшэмыска-Люблінскі (15 парафій), Жэшаўска-Санацкі (14 парафій) і Варшаўска-Лодзьскі (7 парафій); 45 святароў, у тым ліку 11 іераманахаў, 4 дыяканы, 14 манахаў і 77 манашак, 30 000 вернікаў.

Важнейшымі храмамі дыяцэзіі з'яўляюцца кафедральны сабор Святога Яна Хрысціцеля ў Пшэмыслі, а таксама сабор і кляштар Унебаўзяцця Найсвяцейшай Панны Марыі ў Варшаве.

## Спасылкі 
Катэгорыя:1996 год у Польшчы
Катэгорыя:Рэлігія ў Польшчы
Катэгорыя:З’явіліся ў 1996 годзе
Леанід Максімавіч Лявонаў

**Леанід Максімавіч Лявонаў** (; 19 [31] мая 1899,  — , там жа) — савецкі пісьменнік і драматург. Майстар сацыялістычнага рэалізму.

Герой Сацыялістычнай Працы (1967). Лаўрэат Ленінскай (1957), Сталінскай прэміі I ступені (1943) і Дзяржаўнай прэміі СССР (1977). Заслужаны дзеяч мастацтваў РСФСР (1949). Кавалер шасці ордэнаў Леніна (1946, 1959, 1967, 1969, 1974, 1979).

## Зноскі 
Катэгорыя:Лаўрэаты Сталінскай прэміі
Уроцлаўска-Кашалінская епархія

**Уроцлаўска-Кашалінская епархія** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (епархія) Каталіцкага Касцёла, якая аб'ядноўвае каталікоў візантыйскага абраду, прыхаджан Украінскай Грэка-Каталіцкай Царквы, ў заходняй Польшчы.

Заснаваная як Уроцлаўска-Гданьская епархія ў 1996 годзе папам Янам Паўлам ІІ. 25 лістапада 2020 года ў выніку рэарганізацыі Грэка-Каталіцкай Царквы ў Польшчы Папам Францішкам назва епархіі была зменена на Уроцлаўска-Кашалінскую з цэнтрам ва Уроцлаве. Епархія з'яўляецца суфраганам Пшэмыска-Варшаўскай архіепархіі.

З 15 ліпеня 1996 года па 25 лістапада 2020 года епархія ахоплівала тэрыторыю Рэспублікі Польшча на левым (заходнім) беразе Віслы, за выключэннем гарадоў, размешчаных на абодвух берагах ракі, якія цалкам належалі Пшэмыска-Варшаўскай архіепархіі. 

З 25 лістапада 2020 года яна ахоплівае тэрыторыю, якая супадае з межамі рымска-каталіцкіх мітраполій: Вроцлаўскай, Познаньскай, Шчэцінска-Каменскай, Гнезненскай, Катавіцкай і Чэнстахоўскай (без Радамскай дыяцэзіі).

## Спасылкі 
Катэгорыя:1996 год у Польшчы
Катэгорыя:З’явіліся ў 1996 годзе
Андра Дэй

**Касандра Монік Бэці** (; ), больш вядомая як **Андра Дэй** () — амерыканская спявачка, актрыса, соўл-музыка, аўтар і выканаўца. З’яўляецца ўладальніцай розных узнагарод, у тым ліку прэміі «Грэмі», дзіцячай і сямейнай прэміі «Эмі», прэміі «Залаты глобус», а таксама намінавана на прэмію «Оскар».

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 
*
Дэй

**Дэй** можа значыць:

## Прозвішча 
* Андра Дэй — амерыканская спявачка, актрыса, соўл-музыка, аўтар і выканаўца.
* Раян Дэй — валійскі прафесійны гулец у снукер.
* Уільям Руфус Дэй — амерыканскі палітык.
Брэнда Блецін

**Брэнда Блецін** (; ) — брытанская , уладальніца прэмій «Залаты глобус» і «BAFTA», прэміі Канскага кінафестывалю найлепшай актрысе, а таксама двойчы намінантка на прэмію «Оскар» і двойчы на прэмію «Эмі».

У 2003 годзе яна была ўдастоена звання Афіцэра Ордэна Брытанскай імперыі (OBE) за заслугі ў галіне драмы.

## Зноскі 
## Спасылкі 
*
Венам: Апошні танец

**«Венам: Апошні танец»** () — амерыканскі супергеройскі фільм 2024 года па матывах коміксаў Marvel Comics аб аднайменным антыгероі, зняты Кэлі Марсел і напісаны ёю сумесна з Томам Хардзі; працяг карцін «Венам» (2018) і «Венам 2» (2021), заключная частка трылогіі «Венам» і пяты кінакомікс у медыяфраншызе «Сусвеце Чалавека-павука ад Sony».

*«Веном: Апошні танец»* выйшаў у сусветны пракат 21 кастрычніка 2024 года.

## Сюжэт 
Прыстасаваўшыся да сумеснага існавання, Эдзі і Венам сталі сябрамі і разам ваююць са злыднямі. Але зараз за Эдзі палююць вайскоўцы, а за Венамам — яго іншапланетныя суродзічы, якія пагражаюць усяму жывому.
  
## Зноскі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Фільмы ЗША 2024 года
Катэгорыя:Фільмы Columbia Pictures
Андрэй Міхайлавіч Гарбаценка

**Андрэй Міхайлавіч Гарбаценка** () — беларускі ваенны, генерал-маёр (2023). Начальнік Ваеннай акадэміі Рэспублікі Беларусь (з 2024).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 21 кастрычніка 1970 года ў Магілёве.

У 1992 годзе скончыў з адзнакай Сумскае вышэйшае артылерыйскае каманднае двойчы Чырванасцяжнае вучылішча імя М. В. Фрунзе. У 2006 годзе скончыў з адзнакай і залатым медалём Камандна-штабны факультэт Ваеннай акадэміі Рэспублікі Беларусь. У 2014 годзе скончыў з адзнакай і залатым медалём факультэт Генеральнага штаба Узброеных Сіл Ваеннай акадэміі Рэспублікі Беларусь.

У 2018—2021 гадах — начальнік 7-га ўпраўлення Генеральнага Штаба Узброеных Сіл Рэспублікі Беларусь.

20 мая 2021 года прызначаны начальнікам Мінскага сувораўскага ваеннага вучылішча.

28 ліпеня 2023 года прызначаны на пасаду начальніка Галоўнай ваеннай інспекцыі УС РБ.

29 красавіка 2024 года прызначаны начальнікам Ваеннай акадэміі Рэспублікі Беларусь.

## Узнагароды 
* Медаль «За адзнаку ў воінскай службе» (2001);
* медалі «За бездакорную службу» I, II і III ступеняў;
* падзяка Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь (2014).

## Спасылкі 
* Генерал-майор Горбатенко Андрей Михайлович .
Мікалай Леў Саламярэцкі

**Мікалай Леў Саламярэцкі**  () — дзяржаўны дзеяч ВКЛ.

## Біяграфія 
З роду князёў Саламярэцкіх. Бацька Іван Багданавіч Саламярэцкі (пам. 1602), маці Малгажата з Лысакоўскіх.

Падкаморы пінскі з 25 чэрвеня 1608 года, кашталян смаленскі з 1623 года.

Пасол на сойм 1613 года. Дэпутат Трыбунала ВКЛ (1616, 1630).

Меў маёнтк: Высоцк, Дубровіца, Церабяжоў, Столін (Пінскі павет); Плешчанічы (да 1611, Менскі павет); Гошча, Сокал (Валынь).

Жонка Рэгіна з Гойскіх. У шлюбе нарадзіліся: сын Ян Уладзіслаў, дочкі Энграцыя Ганна, Даміцэла, Марта, Алена.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* *Сліж Н.* Малодшая галіна княжацкага роду Саламярэцкіх на Піншчыне // Arche. 2011. № 3 (102). С. 225—234, іл.

## Спасылкі 
* Электронная энцыклапедыя «Вялікае Княства Літоўскае»

Катэгорыя:Кашталяны смаленскія
Рэгіна Саламярэцкая

**Рэгіна (Раіна) з Гойскіх**, у замужжы **Саламярэцкая** (? — кастрычнік 1645) — дзеячкая праваслаўнай царквы.

## Біяграфія 
З шляхецкага роду Гойскіх (Госкіх) герба «Кірдзея». Бацька Габрыэль Госкі, кашталян кіеўскі. Маці Кацярына з Елавіцкіх. Брат Раман Госкі, кашталян кіеўскі.

Па смерці ў 1635 годзе брата стала адзінай спадчынніцай вялікіх зямельных уладанняў бацькі і маці. Вышла замуж за князя Мікалая Льва Саламярэцкага, пад уплывам якога перайшла з арыянства ў праваслаўе і стала актыўна дзейнічаць на карысць праваслаўнай царквы. Скасавала арыянскі збор у родвым цэнтры Гошчы на Украіне. У 1639 годзе заснавала там мужчынскі манастыр пры Міхайлаўскай царкве і школу. У 1639 разам з сынам Янам Уладзіславам Саламярэцкім павялічыла фундуш царквы ў Высоцку (Пінскі павет), запісала ёй сяло Вежычы, аддала царкву пад нагляд Пінскага брацтва (да якога сама належала). У 1644 годзе дала царкве ў Высоцку сенажаці. У 1642 пазычыла кіеўскаму мітрапаліту Пятру Магіле 25 тыс. і асобна 18 тыс. злотых, падараваля яму горад Гошчу з замкам і сяло Цярэнцьеў у Луцкім павеце.

У шлюбе нарадзіліся: сын Ян Уладзіслаў, дочкі Энграцыя Ганна, Даміцэла, Марта, Алена. Тастамент склала 13 кастрычніка 1645 года.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* *Сліж Н.* Малодшая галіна княжацкага роду Саламярэцкіх на Піншчыне // Arche. 2011. № 3 (102). С. 225—234, іл.

## Спасылкі 
* Электронная энцыклапедыя «Вялікае Княства Літоўскае»

Рэгіна
Бярэзінская вуліца (Мінск)

**Бярэзінская вуліца** — вуліца ў Кастрычніцкім раёне Мінска ў мікрараёне «Чкалаўскі». Па стане на 2024 год ад вуліцы захаваліся 3 жылыя дамы побач з вул. Валадзько: 16, 18, 20.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Бярэзінская вуліца на АТО.ВУ

Катэгорыя:Вуліцы Мінска
Халакост у Жабінкаўскім раёне

За час акупацыі практычна ўсе яўрэі Жабінкаўскага раёна былі забітыя, а нешматлікія ацалелыя ў большасці ваявалі пасля ў партызанскіх атрадах.

Самыя масавыя забойствы яўрэяў раёна адбываліся ў Жабінцы, вёсках Атэчызна (цяпер пасёлак Ленінскі), Рагозна, Пятровічы (70 чалавек), Хадасы (196 чалавек), Задзерць (43 чалавекі), Федзькавічы, Булькова (32 чалавекі), на хутары Каралін.

Каля вёскі Атэчызна, у маёнтку Бельскага, на торфараспрацоўках немцы выкарыстоўвалі рабскую працу 200 яўрэйскіх дзяўчат. Аднойчы немцы прывезлі да гэтага месца на грузавіках яшчэ прыкладна 60 яўрэйскіх сем’яў з бліжэйшых вёсак, сагналі ўсіх — і дзяўчат, і прывезеных — разам, прымусілі распрануцца дагала, адвялі і расстралялі непадалёк ля загадзя выкапанай ямы.

Немцы, рэалізуючы нацысцкую праграму знішчэння яўрэяў, стварылі на тэрыторыі раёна 2 гета:
* Гета ў Жабінцы (1941 — 21 кастрычніка 1942), закатаваныя і забітыя не менш за 800 габрэяў.
* Гета ў вёсцы Хадасы (1941 — верасень 1942), у верасні 1942 г. былі забітыя апошнія 196 яўрэяў. У 2004 годзе іх парэшткі былі перапахаваныя, а на месцы расстрэлу ўсталяваны помнік.

У раёне адзін чалавек — Будзішаўская Флорыя — была ўдастоена ганаровага звання «Праведнік народаў свету» ад ізраільскага мемарыяльнага інстытута «Яд ва-Шэм» «*у знак глыбокай удзячнасці за дапамогу, аказаную яўрэйскаму народу ў гады Другой сусветнай вайны*» — за выратаванне Левіна Рамана ў Жабінцы.

Яўрэям Жабінкі, якія загінулі ў гады вайны, усталяваны помнік.

Каля вёскі Пятровічы ў 1974 годзе па ініцыятыве Рамана Левіна быў усталяваны помнік 70 (200) яўрэям, забітым немцамі 26 кастрычніка 1942 года.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

Жабінкаўскі раён
Катэгорыя:Гісторыя Жабінкаўскага раёна
Багдан Васілевіч Саламярэцкі

**Багдан Васілевіч Саламярэцкі**  (?—1565) — дзяржаўны дзеяч ВКЛ.

## Біяграфія 
З роду князёў Саламярэцкіх. Бацька Васіль Іванавіч Саламярэцкі (пам. 1540), маці Ганна Іванаўна з Уладыкаў (пам. 1560).

Удзельнiчаў у Інфлянцкай вайне (1558—1582). Дзяржаўца айнаўскі ў 1555, рагачоўскі ў 1559—1562 гадах. Заснаваў Баркулабаўскі Узнясенскі манастыр.

Дзякуючы шлюбу з князёўнай Фядорай Юр’еўнай Гальшанскай, у 1558 годзе ўдзельнічаў у падзеле маёнткаў згаслага роду князёў Гальшанскіх.

Меў маёнткі ў Віленскім ваяводстве, Дубровіцу (1/3), Высоцк (Пінскі павет).

Меў сына Івана.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* *Сліж Н.* Малодшая галіна княжацкага роду Саламярэцкіх на Піншчыне // Arche. 2011. № 3 (102). С. 225—234, іл.

## Спасылкі 
* Электронная энцыклапедыя «Вялікае Княства Літоўскае»
Юліёнас Сцепанавічус

**Юліёнас Сцепанавічус** (; ) — літоўскі каталіцкі архіепіскап. З 1958 па 1989 год — Апостальскі Адміністратар Панявежскай епархіі і Віленскай архідыяцэзіі. З 10 сакавіка 1989 года і да смерці 18 чэрвеня 1991 года — архіепіскап Віленскі.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 18 кастрычніка 1911 года ў в. Міцюны Віленскага павета Віленскай губерні (цяпер — Астравецкі раён Гродзенскай вобласці).

Навучаўся ў гімназіі ў Вільні, пасля яе заканчэння паступіў у Віленскую каталіцкую семінарыю. Працягнуў адукацыю на багаслоўскім факультэце Віленскага ўніверсітэта. Пасвечаны ў святара 21 чэрвеня 1936 года, выкладаў Закон Божы ў гродзенскай гімназіі. З 1939 года служыў святаром у шэрагу парафій Літвы. У 1955 годзе прызначаны вікарным біскупам Панявежыса, разам з прызначэннем атрымаў званне тытулярнага біскупа Антадоса. Епіскапская хіратонія адбылася 11 верасня 1955 года.

Каталіцкая Царква ў Літве перажывала ў гэты час цяжкі перыяд. Антырэлігійная палітыка ў СССР ставіла каталікоў у надзвычай сціснутыя ўмовы. Арцыбіскуп Вільні Рамуальд Ялбжыкоўскі быў дэпартаваны ў 1945 годзе, яго памочнік Мячыславас Рэйніс у 1947 годзе арыштаваны, у 1953 годзе памёр у турме ва Уладзіміры. Абавязак Апостальскага Адміністратара Вільні выконваў біскуп Казімір Палтаракас. Пасля яго смерці ў 1958 годзе Апостальскім адміністратарам Панявежскай дыяцэзіі і Віленскай архідыяцэзіі быў прызначаны Юліёнас Сцепанавічус. Ужо праз тры гады пасля прызначэння біскуп быў арыштаваны і адпраўлены ў ссылку ў Жагарэ, дзе знаходзіўся пад дамашнім арыштам.

У 1970 годзе святары Віленскай дыяцэзіі падалі петыцыю ўладам СССР аб вяртанні біскупа са ссылкі, у 1976 годзе з заклікам аб вызваленні Сцепанавічуса выступіла Літоўская Хельсінкская група, але заклікі былі праігнараваныя. Свабода біскупу была прадастаўлена толькі з пачаткам палітыкі перабудовы. 21 кастрычніка 1988 года біскуп змог прыбыць у Вільню, дзе яго на плошчы перад кафедральным саборам сустракала вялікая маса вернікаў.

10 сакавіка 1989 года Папа Ян Павел II прызначыў яго архіепіскапам Вільні. Абавязкі арцыбіскупа ён выконваў да сваёй смерці 18 чэрвеня 1991 года. Пахаваны ў капліцы ссыльных кафедральнага сабора Вільні.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* «Степонавичюс, Юлийонас» // Католическая энциклопедия, т.4, М.:2011, ст. 1092
* Archbishop Julijonas Steponavicius
* Archbishop Julijonas Steponavicius на сайте gcatholic.org

Катэгорыя:Каталіцкія архібіскупы
Іван Васілевіч Саламярэцкі

**Іван Васілевіч Саламярэцкі** (?—1582) — дзяржаўны дзеяч ВКЛ.

## Біяграфія 
З роду князёў Саламярэцкіх. Бацька Васіль Іванавіч Саламярэцкі, маці Ганна Іванаўна з Уладыкаў.

У маладосці гаспадарскі дваранін (прынамсі з 1538). У 1541—1552 гадах дзяржаўца аiнскi ў 1541—1552, дабосненскi ў 1552—1555, глускi ў 1552—1556, быхаўскi ў 1555—1556, стараста мсцiслаўскi i радамльскi з 1558, першы кашталян мсцiслаўскi з 1566 года.

Удзельнічаў у абароне ўсходняй мяжы ВКЛ у час Інфлянцкай вайны (1558—1582). У 1566 стаў першым кашталянам мсціслаўскім, захаваўшы пасады старасты мсціслаўскага і радамльскага. У 1573 удзельнічаў у абранні на трон Рэчы Паспалітай Генрыка Валезы.

Меў маёнткі: Саламярэчча, Гарадок Саламярэцкі (Сёмкаў), Плешчанічы, Гогаліца (Менскі павет); Асташын (Новагародскі павет); Кельмы, Дабікінты (Жамойць); дзяржавы Айна (Гайна), Глуск, Дабосна, Быхаў.

Апекваўся праваслаўнай царквой. Манастыр у Саламярэччы дадаткова фундаваў.

Пахаваны ў манастырскай Пакроўскай царкве ў Саламярэччы.

## Сям’я 
Першая жонка Багдана з Сапегаў (пам. 1550), дзяцей у шлюбе не было.

Другая жонка (шлюб у 1551) Ганна з Глябовічаў (пам. 1593). У шлюбе нарадзіліся сын Багдан, дочкі Марына, Барбара.

## Крыніцы 
Іван Васілевіч
Высоцк

* Высоцк (Расія)
* Высоцк (Ровенская вобласць)
* Высоцк (Любамльскі раён)
Іван Багданавіч Саламярэцкі

**Іван Багданавіч Саламярэцкі** (?—1602) — дзяржаўны дзеяч ВКЛ.

## Біярафія 
З роду князёў Саламярэцкіх. Бацька Багдан Васілевіч Саламярэцкі (пам. 1565), маці Фядора Юр’еўна Гальшанская (пам. каля 1576).

Выступаў супраць Берасцейскай уніi (1596), у 1599 годзе ўдзельнiчаў у сумесным саборы 1599 праваслаўных i пратэстантаў у Вiльнi. Заснаваў у Высоцку Успенскую царкву. У 1598 атрымаў каралеўскі прывілей на маставое ў маёнтку Высоцку.

Меў маёнткі Асташын (Новагародскае ваяводства); Плешчанiчы, Гогалiца (Менскі павет); Высоцк (Пінскі павет).

Першая жонка Беата Дольская, дзяцей у шлюбе не было. Другая жонка Малгажата з Лысакоўскіх, у шлюбе нарадзіліся сын Мікалай Леў, дачка Кацярына.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* *Сліж Н.* Малодшая галіна княжацкага роду Саламярэцкіх на Піншчыне // Arche. 2011. № 3 (102). С. 225—234, іл.

## Спасылкі 
* Электронная энцыклапедыя «Вялікае Княства Літоўскае»

Іван Багданавіч
Васіль Іванавіч Саламярэцкі

**Васіль Іванавіч Саламярэцкі** (? — да 8.9.1540) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч.

## Біяграфія 
Васіль Іванавіч — першы гістарычна вядомы князь Саламярэцкі. Пра яго бацькоў дакладна вядома толькі тое, што маці была дачкой Аляксандра Васілевіча Чартарыйскага.

Вядомы з 1510 года, калі атрымаў з гаспадарскага скарбу 20 коп грошаў і 14 локцяў аксаміту. Дзяржаўца кернаўскі ў 1512, магілёўскі з 1520 года (пацверджана ў 1522). У 1528 годзе выстаўляў у войска ВКЛ 15 коннікаў.

Заснаваў мужчынскі манастыр у Саламярэччы.

Меў маёнткі: Саламярэчча (Старое Саламярэчча), Саламярэцкі Гарадок (Сёмкаўскі Гарадок), Плешчанічы, Будынічы, Прылепы (Менскі павет); Домжарычы (Аршанскі павет); Асташын (з 1525, Новагародскі павет).

У шлюбе з Ганнай Іванаўнай з Уладыкаў (пам. 1560) нарадзіліся сыны Уладзімір, Фёдар, Іван, Андрэй, Багдан, дочкі Алена, Марына, Барбара, Ганна.

## Заўвагі 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* *Сліж Н.* Сям’я Івана Гарнастая, падскарбія ВКЛ // Białoruskie Zeszyty Historyczne. Беларускі гістарычны зборнік. 38. Białystok, 2012. С. 7—46.

## Спасылкі 
* Электронная энцыклапедыя «Вялікае Княства Літоўскае»

Васіль Іванавіч
Катэгорыя:Старосты магілёўскія
Катэгорыя:Старосты любашанскія
Ян Уладзіслаў Саламярэцкі

**Ян Уладзіслаў Саламярэцкі** (? — люты 1641) — дзяржаўны дзеяч ВКЛ.

## Біяграфія 
Апошні з роду князёў Саламярэцкіх. Бацька Мікалай Леў Саламярэцкі, маці Рэгіна з Гойскіх.

Маршалак пінскі з 1629 года. Пасол на сойм 1638 года.

Меў маёнткі Высоцк, Церабяжоў, Столін, Дубровіца. Жонка Ганна з Валовічаў.

Завяшчаў Пінскаму езуіцкаму калегіуму 25 тыс. злотых, Пінскаму кляштару францысканцаў — палову маёнтка Дубровіца, Віленскаму касцёлу св. Казіміра — 10 тыс. злотых (пазней тастамент быў прызнаны несапраўдным).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* *Сліж Н.* Малодшая галіна княжацкага роду Саламярэцкіх на Піншчыне // Arche. 2011. № 3 (102). С. 225—234, іл.

## Спасылкі 
* Электронная энцыклапедыя «Вялікае Княства Літоўскае»

Ян Уладзіслаў
Фёдар Васілевіч Саламярэцкі

**Фёдар Васiлевiч Саламярэцкі** (? — каля 1540) — дзяржаўны дзеяч ВКЛ.

## Біяграфія 
З роду князёў Саламярэцкіх. Бацька Васіль Іванавіч Саламярэцкі, маці з Чартарыйскіх.

Каралеўскi дваранiн, у 1533 годзе ўмацоўваў Мсціслаўскі замак. Дзяржаўца медніцкі ў 1536 годзе.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Электронная энцыклапедыя «Вялікае Княства Літоўскае»

Фёдар Васiлевiч
Зузанполь

Назву **Зузанполь** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Мінская вобласць
** Зузанполь — былая вёска ў Пухавіцкім раёне
** Зузанполь — былая вёска ў Валожынскім раёне
Лодзьская архідыяцэзія

** Лодзьская архідыяцэзія ** (, ) — дыяцэзія Рымска-Каталіцкай царквы з цэнтрам у горадзе Лодзь (Польшча). 

## Гісторыя 
Касцёлы ў Ленчыцкім краі (дзе знаходзіцца Лодзь) існавалі з XI стагоддзя. Першы касцёл у Лодзі быў пабудаваны ў 1364–1366 гадах, але першая згадка пра фарны касцёл паходзіць з 1424 году. Спачатку Лодзь належала да Гнезненскай дыяцэзіі, з 1765 году да Улоцлаўскай дыяцэзіі, а з 1818 года да Варшаўскай дыяцэзіі. Толькі 10 снежня 1920 года Папа Бенедыкт XV заснаваў Лодзьскую дыяцэзію, якая мела 5 дэканатаў, 67 парафій, 126 святароў і больш за 500 тыс. вернікаў. 

Першым біскупам стаў 11 красавіка 1921 года ксёндз Вінцэнт Тымянецкі. У 1925 годзе Пій XI увёў новую адміністрацыю ў польскім Касцёле, што прывяло да пашырэння Лодзьскай дыяцэзіі, якая з таго часу налічвала 105 парафій, 195 святароў і амаль 1 мільён вернікаў. У 1934 годзе, пасля смерці Вінцэнта Тымянецкага, новым біскупам стаў Уладзімір Ясінскі. Калі ў 1939 годзе пачалася Другая сусветная вайна, большасць святароў былі дэпартаваныя ў канцагер Дахаў. У 1939–1945 гадах загінула 155 святароў з Лодзьскай дыяцэзіі. Пасля вайны біскуп Ясінскі пакінуў пасаду і яго змяніў Міхал Клепач, які кіраваў да 1967 года. Яго змяніў Юзаф Развадоўскі. У 1986 годзе ён выйшаў на пенсію, і яго пасаду заняў Уладзіслаў Зёлэк. 13 чэрвеня 1987 года Ян Павел ІІ наведаў Лодзь. Ён жа шляхам адміністратыўнай рэформы Касцёла ў Польшчы, уведзенай 25 сакавіка 1992 года, узвёў Лодзь да рангу архідыяцэзіі.

Лодзьская архідыяцэзія сёння мае адзін з найменшых у Польшчы адсоткаў практыкуючых вернікаў. Паводле звестак Інстытута статыстыкі Каталіцкага Касцёла за 2013 год, удзел вернікаў у нядзельных набажэнствах у гэтай дыяцэзіі склаў 26,5 %, што ставіць яе на трэцяе месца з канца ва ўсёй Польшчы.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Рэлігія ў Польшчы
Катэгорыя:1992 год у Польшчы
Ірына Аляксееўна Забіяка

**Ірына Аляксееўна Забіяка** () — рускамоўная поп-спявачка, салістка групы «Чы-Лі», якую яна сама заснавала ў 2005 годзе разам з кампазітарам Сяргеем Карпавым (Чылі гэта яе мянушка ў дзяцінстве).

## Біяграфія 
У дзяцінстве яна мела зносіны ў асноўным з хлопчыкамі і была «цяжкім дзіцем». У падлеткавым узросце ў яе пачаў «ламацца» голас, як у хлопчыкаў.

Нарадзілася ў Кіраваградзе (цяпер Крапыўныцкы). Калі ёй быў 1 год, яны разам з маці пераехалі ў Калінінград. Маці Ірыны, Зінаіда Максімаўна, пасля нараджэння дачкі перастала ездзіць у марскія паходы і пасялілася ў горадзе. Бацька, Аляксей Уладзіміравіч Смірноў, памёр, калі дачцэ было 5 гадоў. Маці працавала прыбіральшчыцай, паштальёнам. Дзіця выхоўваўся строга, без празмернасцяў, а галоўным аспектам выхавання была сціпласць. З малых гадоў дачка вучылася абыходзіцца з маленькімі дзецьмі.

Арыгінальнасць голасу дзяўчынкі была заўважана ўжо ў 6 гадоў. Ён быў больш сталым, чым іншыя дзеці. Сяброўкі і сябры Ірыны пастаянна прасілі яе што-небудзь праспяваць, тым больш, што гэты занятак было любімым дзяўчынкай з ранняга ўзросту. Ірына з задавальненнем наведвала гурткі шыцця, танцаў і спеваў, але надоўга нідзе не затрымлівалася. У нейкі момант ёй стала сумна. Мама часта называла гэта няўседлівасцю або слабасцю волі. Аднак для Ірыны гэта быў момант пошуку. У школьныя гады Іра спрабавала сябе ў розных сферах: народныя спевы, танцы, журналістыка, маляванне, гімнастыка, кікбоксінг, плаванне, ігра на піяніна і гітары. У школе Іра была «белай варонай», часта апраналася ў сэканд-хэнд. Яе часта здзекаваліся за прозвішча, худзізну, шырокую ўсмешку і спецыфічную вопратку. Адзінае, што засталося з ёй назаўсёды, гэта любоў да чытання. У дзяцінстве перачытала ўсю дзіцячую раённую бібліятэку і даволі рана перайшла на літаратуру для дарослых. Яе з дзяцінства захаплялі анамальныя, незразумелыя рэчы з містычным адценнем. У 15 гадоў у яе было бачанне, што яна будзе спяваць на сцэне.

Пасля школы ў вышэйшую навучальную ўстанову Ірына не паступіла. Тут адыгралі ролю два фактары: безграшоўе і няўпэўненасць у выбары прафесіі. Нават у 11 класе скончыла курсы цырульнікаў, каб зарабіць. Таму, доўга не думаючы, вырашыла працягнуць навучанне па спецыяльнасці цырульнік-мадэльер, будучы ўпэўненай, што з часам вызначыцца з выбарам вышэйшай адукацыі. Вучылася ў ліцэі 2 гады. Пасля школы Ірына пасябравала з кампаніяй хіпі. Свабода, каханне, чысціня і адсутнасць матэрыяльных каштоўнасцяў былі блізкія падлетку. У 18 гадоў Іра на самадзейным узроўні асвоіла гульню на гітары, а песня «Віхор» стала першай кампазіцыяй, якую яна напісала. У той жа час я пазнаёміўся з Сяргеем Карпавым.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Нарадзіліся 20 снежня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1982 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Кіраваградзе
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі паводле алфавіта
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Расіі
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Музыканты паводле алфавіта
Катэгорыя:Кампазітары паводле алфавіта
Катэгорыя:Кампазітары Расіі
Катэгорыя:Кампазітары XXI стагоддзя
Катэгорыя:Паэты паводле алфавіта
Катэгорыя:Паэты-песеннікі Расіі
Катэгорыя:Кантральта
Пачуццё (фільм)

**«Пачуццё»** () — каляровая гістарычная меладрама італьянскага рэжысёра Лукіна Вісконці (1954). Заснавана на аднайменнай аповесці Каміла Бойта (1882, узор скапільятуры). Дзеянне фільма разгортваецца ў Венецыі, Вероне і на паладыянскай віле Годзі напярэдадні, падчас і пасля другой бітвы пры Кустоцы.

## Сюжэт 
Падзеі адбываюцца ў 1866 годзе ў часы барацьбы за аб’яднанне Італіі. Графіня Лівія Серп’еры (Аліда Валі), якая пражывае ў акупаванай аўстрыйцамі Венецыі, падтрымлівае італьянскіх патрыётаў, сярод якіх важную ролю адыгрывае яе стрыечны брат маркіз Раберта Усоні (Масіма Джыроці). Аднойчы падчас опернага паказу «Трубадура» пасля праспяваных са сцэны слоў «Да зброі!» маркіз уступае ў сварку з аўстрыйскім лейтэнантам Францам Малерам (Фарлі Грэнджэр).

Графіня, жадаючы не дапусціць дуэлі, знаёміцца ​​з лейтэнантам, аднак пасля канчатка оперы яе стрыечнага брата бяруць пад варту і прыгаворваюць да ссылкі. Наведваючы яго ў турме, Лівія зноў сустракае Франца, які жадае праводзіць яе дадому. У выніку яны гуляюць усю ноч і паміж імі ўспыхвае каханне. Тым часам палітычная сітуацыя напальваецца: Прусія гатова ўступіць у вайну з Аўстрыяй на баку Італіі, і Франц павінен адправіцца на поле бітвы.

## Зноскі 
Катэгорыя:Фільмы 1954 года
Катэгорыя:Фільмы Лукіна Вісконці