open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Нона Валянцінаўна Грышаева

**Нона Валянцінаўна Грышаева** (; нар. , Адэса) — савецкая і расійская актрыса тэатра, кіно і тэлебачання, парадыстка, тэлевядучая і спявачка. Заслужаная артыстка Расійскай Федэрацыі (2006).

## Біяграфія 
Нарадзілася 21 ліпеня 1971 года ў Адэсе.

У 1994 годзе скончыла Вышэйшае тэатральнае вучылішча імя Б. В. Шчукіна (курс У. У. Іванова). З 1994 года працавала ў трупе тэатра імя Вахтангава. Пасля сыходу з тэатра грае ў спектаклях Тэатра кінаакцёра і тэатра «Квартэт І».

З 26 чэрвеня 2014 года працуе мастацкім кіраўніком Маскоўскага дзяржаўнага тэатра Роста ў Царыцыне.

У 2017 годзе яна знаходзілася ў міжнародным дзіцячым цэнтры «Артэк» (Крым), у сувязі з чым ёй быў забаронены ўезд ва Украіну. У 2020 годзе Грышаева змагла ўехаць у краіну.

З 2019 года з’яўляецца мастацкім кіраўніком курса акцёрскага майстэрства сцэнічнага факультэта Расійскага інстытута тэатральнага мастацтва.

## Фільмаграфія 
* Татавы дочкі (2007—2013)

## Бібліяграфія 
* Гришаева Н. В. Советы дочкам. Папиным и маминым. — Москва: Аттикус, 2010. — 192 с. — 20 000 экз. — ISBN 978-5-389-00831-1.
* Гришаева Н. В. Советы дочкам. Папиным и маминым. — Москва: Махаон, 2012. — 192 с. — (Секреты супердевочки). — ISBN 978-5-389-02987-3.[6]

## Узнагароды 
* Заслужаная артыстка Расійскай Федэрацыі (2006).

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт актрысы

Катэгорыя:Актрысы СССР
Катэгорыя:Актрысы Расіі
Катэгорыя:Акцёры агучвання Расіі
Катэгорыя:Акцёры тэлебачання Расіі
Катэгорыя:Комікі Расіі
Катэгорыя:Тэлевядучыя Расіі
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Расіі
Катэгорыя:Дзеці-акцёры
Чака (значэнні)

* **Чака**, або **Шака** — славуты правадыр зулусаў
* **Чака** — правінцыя Аргенціны
* **Чака** — нацыянальны гістарычны парк у ЗША, аб'ект сусветнай спадчыны
Калеты (фільм)

**«Калеты»** () — беларускі дакументальны фільм, зняты рэжысёрам Арцёмам Лобачам у 2010 годзе. Аўтары фільма Павел Міцкевіч і Арцём Лобач атрымалі за яго Гран-пры на штогадовым фестывалі «Filmowe Podlasie Atakuje!» (Беласток).

## Сюжэт 
Калеты — вёска ў Беларусі, размешчаная на мяжы паміж Польшчай і Літвой. Жыхары Калет і  жывуць далёка ад навакольнага свету ў атачэнні лесу. Яны лічаць сябе палякамі, але ў іх ёсць прымешка літоўскай і савецкай культуры.

## Здымачная група 
* аўтары — Арцём Лобач, Павел Міцкевіч
* музыка — Nagual

## Спасылкі 
* Калеты  Жывы журнал
* Док. фильм  Totak
* 
* 

Катэгорыя:Дакументальныя фільмы Беларусі
Катэгорыя:Фільмы Арцёма Лобача
Казімір Сапега

**Казімір Сапега**:
* Казімір Леў Сапега (1609—1656) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч, маршалак надворны літоўскі.
* Казімір Леан Сапега (1697—1738) — вялікалітоўскі дзяржаўны і ваенны дзеяч, генерал літоўскай артылерыі.
* Казімір Мельхіяд Сапега (1625—1654) — вялікалітоўскі дзяржаўны і ваенны дзеяч.
* Казімір Мікалай Сапега (да 1617 — 1639) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч, староста неманайцкі.
* Казімір Нестар Сапега (1757—1798) — вялікалітоўскі дзяржаўны і ваенны дзеяч, генерал літоўскай артылерыі, член Пастаяннага Савета.
* Казімір Уладзіслаў Сапега (1650—1703) — вялікалітоўскі дзяржаўны і ваенны дзеяч, ваявода троцкі.
* Казімір Ян Сапега (1638—1720) — вялікалітоўскі дзяржаўны і ваенны дзеяч, вялікі гетман літоўскі.
Асаіб Ахль аль-Хак

**Асаіб Ахль аль-Хак** ( — **«Ліга праведнікаў»**) — шыіцкая ісламісцкая ваенізаваная групоўка, якая дзейнічае ў Іраку і Сірыі. Мае праіранскую накіраванасць і была пад заступніцтвам іранскага генерала, камандуючага спецпадраздзяленнем «Кудс» Касема Сулеймані.

Групоўка цесна звязаная з ліванскай партыяй Хезбала і ў сваёй ідэалогіі спасылаецца на Вярхоўнага лідара Ірана Алі Хаменеі. Да 2007 года аб «Асаіб Ахль аль-Хак» ведалі нямногія, а дэбют фарміравання ў якасці ўдарнай сілы генерала Сулеймані прыйшоўся на студзень 2007 года, калі яны напалі на амерыканскі ваенны аванпост у святым шыіцкім горадзе Кербела. Праз некалькі месяцаў лідар групоўкі Каіса Хазалі, яго брат Лаіс Хазалі і высокапастаўлены член Хезбалы Алі Муса ад-Дадкук былі захоплены SAS блізу Басры. Пасля гэтага былі прыняты меры па легітымізацыі арганізацыі.

У маі 2007 года «Асаіб Ахль аль-Хак» захапіла брытанскага ІТ-кансультанта Піцера Мура і чацвёра яго целаахоўнікаў ва ўсходнім Багдадзе. Пітэр Мур быў вызвалены пасля таго, як браты Хазалі былі выпушчаны з амерыканскіх турмаў у Іраку.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
* Counter Extremism Project profile

Катэгорыя:Праўрадавыя ваенныя арганізацыі Грамадзянскай вайны ў Сірыі
Катэгорыя:З’явіліся ў 2006 годзе
Катэгорыя:Іракскія паўстанцы
Уладзімір Самуілавіч Шаўчэнка

**Уладзімір Самуілавіч Шаўчэнка** (нар. , г. Мінск) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыў у 1974 годзе БПІ. З 1974 года працуе ў інстытуце «Белпрампраект»: архітэктар (1974—1978), старэйшы архітэктар (1978—1985), вядучы архітэктар (1985—1992), галоўны архітэктар праектаў (1992).

Член Саюза архітэктараў СССР з 1986 года.

## Творчасць 
Асноўныя працы ў аўтарскім калектыве: Мінскі аўтамабільны завод (з 1974); Мінскі завод халадзільнікаў «Атлант» (з 1974); завод цяжкіх кавальскіх штамповак у г. Жодзіна (1986) і шматлікіх іншых прамысловых прадпрыемстваў у Беларусі; рэканструкцыя будынка па вул. Савецкай у г. Мінск (2004); студыйна-офісны будынак тэлеканала АНТ па вул. Камуністычнай у г. Мінск (2007). Аўтар: Лядовы палац у г. Брэсце (2000), завод халадзільнікаў у г. Смаленску, Расія (2003), будынак «Беларусбанка» па пр. Незалежнасці ў г. Мінск (2007); вытворчы будынак Нацыянальнай кінастудыі «Беларусьфільм» у г. Мінску (2008), Лядовы палац у г. Лідзе (2010) і інш.

## Узнагароды 
Узнагароджаны дыпломамі Беларускага саюза архітэктараў за праект «Лядовы палац у г. Брэсце» (2002) і за ўдзел у распрацоўцы праекта «Мытны тэрмінал Казловічы» (2007); граматай БСА «За шматгадовую творчую дзейнасць і актыўны ўдзел у грамадскім жыцці Беларускага Саюза архітэктараў» (2011).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары XXI стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Мінска
Катэгорыя:Архітэктары Жодзіна
Катэгорыя:Архітэктары Брэста
Катэгорыя:Архітэктары Смаленска
Катэгорыя:Архітэктары Ліды
Татавы дочкі

**Татавы дочкі** () — расійскі камедыйны тэлесерыял (сітком) вытворчасці кампаній «Кінакастанта» (сезоны 1-3), «КостаФільм» (сезоны 4-18), Yellow, Black and White (сезоны 19-20) па заказе СТС. Арыгінальны расійскі сітком, аўтары ідэі — Вячаслаў Муругаў і Аляксандр Раднянскі. Серыял быў адным з самых высокарэйтынгавых праектаў тэлеканала СТС.

## Сюжэт 
Ат галоўнага героя, сямейнага псіхатэрапеўта Сяргея Васняцова, сышла жонка пакінуўшы пяць дачок:
* Старэйшая, Маша;
* Другая дачка, Даша;
* Трэцяя дачка, Жэня;
* Чацвёртая, Галіна Сяргееўна;
* Малодшая, Паліна «Пугаўка».

## У ролях 
* Андрэй Лявонаў — *Сяргей Аляксеевіч Васняцоў, сямейны псіхатэрапеўт, бацька дзяўчат*
* Нона Грышаева — *Людміла Сяргееўна Васняцова, жонка Сяргея Аляксеевіча*
* Міраслава Карповіч — *Марыя Сяргееўна Васняцова, старэйшая дачка*
* Настасся Сіваева — *Дар’я Сяргееўна Васняцова, другая дачка*
* Дар’я Мельнікава — *Яўгенія Сяргееўна Васняцова, трэцяя дачка*
* Ллізавета Арзамасава — *Галіна Сяргееўна Васняцова, чацвёртая дачка*
* Кацярына Старшова — *Паліна Сяргееўна Васняцова (Пугаўка), пятая дачка*
* Вольга Волкава — *Антаніна Сямёнаўна Гардзіенка (Антонава), бабуля дзяўчат, маці Людмілы Сяргееўны*
* Аляксандр Самойленка — *Андрэй Міхайлавіч Антонаў, стаматолаг, сябар Сяргея Аляксеевіча*
* Таццяна Арлова — *Тамара Львоўна Кажамяцька, сакратар Сяргея Аляксеевіча*
* Аляксандр Алешка — ''Васіль Аляксандравіч Фядотаў, алігарх, сябар сям'і Васняцовых*
* Ніна Персіянінава — *Таісія Кірылаўна, дырэктар школы, настаўнік хіміі*
* Ганна Дзімава — *Людміла Міхайлаўна, настаўнік рускай мовы і літаратуры*
* Міхаіл Казакоў — *Ілля Васілевіч Паляжайкін, аднакласнік і хлопец Галіны Сяргееўны*
* Філіп Бледны — *Веніямін Віктаравіч Васільеў, аднакурснік Машы, з 270 серыі — муж Дар’і''

## Прэмія 
* ТЭФІ-2008 — перамога ў намінацыі «Сітком».
* ТЭФІ-2008 — перамога ў намінацыі «Прадзюсар тэлевізійнага мастацкага серыяла».
* Прэмія ў галіне аўдыявізуальных мастацтваў для дзяцей і юнацтва «Зорны мост» (2008) — перамога ў намінацыі «Тэлесерыял для дзяцей і юнацтва».
* ТЭФІ-2009 — перамога ў намінацыі «Сітком».
* ТЭФІ-2009 — перамога ў намінацыі «Сцэнарыст тэлевізійнага мастацкага серыяла».

## Спін-оф 
У 2023 годзе выйшаў працяг тэлесерыяла пад назвай «Татавы дочкі. Новы».

## Спасылкі 
* 
* Старонка серыяла на афіцыйным сайце «СТС»
* Папины дочки. Суперневесты на сайце прадзюсарскай кампаніі Yellow, Black and White
* Афіцыйны канал карыстальніка «Телеканал „СТС“» — плей-ліст «Папины дочки» на сэрвісе відэахостынгу «YouTube»
* «Папины дочки» 11 лет спустя: как сложились судьбы актрис любимого сериала // Домашний очаг, 10 сентября 2018
* 

Катэгорыя:Тэлесерыялы Расіі
Міхаіл Яўгенавіч Парэчанкаў

**Міхаіл Яўгенавіч Парэчанкаў** (; ), Ленінград, РСФСР) — расійскі акцёр тэатра і кіно, кінарэжысёр, сцэнарыст, прадзюсар, тэлевядучы. Народны артыст Расійскай Федэрацыі (2019).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 2 сакавіка 1969 года ў Ленінградзе ў сям’і ваеннага марака. Да пяці гадоў жыў з бабуляй у Пскоўскай вобласці, потым — з бацькамі ў Польшчы, дзе вучыўся ў школе-інтэрнаце. Вучыўся ў Талінскім вышэйшым ваенна-палітычным будаўнічым вучылішчы, але не скончыў яго, бо за парушэнне дысцыпліны быў выключаны за 10 дзён да заканчэння.

Служыў у будаўнічым батальёне ў Савецкай Арміі. Пасля службы працаваў у багетнай майстэрні. Паступіў ва Усерасійскі дзяржаўны інстытут кінематаграфіі на курс А. Джыгарханяна, але да канца не давучыўся. У 1991 годзе паступіў у Дзяржаўную акадэмію тэатральнага мастацтва ў Санкт-Пецярбургу на курс Венеяміна Фільштынскага, якую скончыў у 1996 годзе.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Міхаіла Парэчанкава
Овета Калп Хобі

**Овета Калп Хобі** (, , Кілін, Тэхас, ЗША — , Х’юстан, Тэхас, ЗША) — амерыканскі дзяржаўны дзеяч, міністр аховы здароўя, адукацыі і дабрабыту ЗША (1953—1955).

Катэгорыя:Міністры аховы здароўя і сацыяльных служб ЗША
Запарожская епархія ПЦУ

**Запарожская епархія** — епархія Праваслаўнай царквы Украіны ў Запарожскай вобласці Украіны.

## Гісторыя 
Запарожская епархія была заснавана 2 лютага 1996 года пастанаўленнем Свяшчэннага Сінода Украінскай праваслаўнай царквы Кіеўскага патрыярхата шляхам вылучэння са складу Днепрапятроўскай епархіі (Днепрапятроўска-Запарожскай).

## Епіскапы 
* Грыгорый (Качан) (1 лютага 1996 — 17 снежня 2014)
* Фоцій (Давідзенка) (З 17 снежня 2014)

## Спасылкі 
* Сайт епархіі

 
Катэгорыя:Епархіі Праваслаўнай царквы Украіны
Катэгорыя:З’явіліся ў 1996 годзе
Катэгорыя:1996 год ва Украіне
Катэгорыя:Рэлігія ў Запарожскай вобласці
Крыштаф Сапега

**Крыштаф Сапега**:
* Крыштаф Сапега (1590—1637) — дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага, падчашы вялікі літоўскі.
* Крыштаф Стэфан Сапега (1590—1627) — дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага, староста вількаўскі, лідскі і мсціслаўскі.
* Крыштаф Францішак Сапега (1623—1665) — дзяржаўны і ваенны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага, палкоўнік каралеўскі, староста ашмянскі.
Шандра звычайная

**Ша́ндра звычайная**, **Шанта звычайная** (*Marrubium vulgare*) — від кветкавых раслін роду  сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Шматгадовая травяністая расліна вышынёй 15—75 см. Сцябло ўзыходнае, галінастае ад асновы. Лісце простае, суцэльнае, супраціўнае, маршчакаватае, на чаранках. Кветкі дробныя, белага колеру, у несапраўдных кальчаках. Чашачка трубчастая, з 10 шылападобнымі зубцамі. Вяночак двухгубы. Верхняя губа вузкая і прамая, двухлопасцевая, ніжняя — трохлопасцевая і адхіленая. Тычынак — 4. Плод — шматарэшак.

## Распаўсюджанне і экалогія 
Расліна распаўсюджана на тэрыторыі Еўразіі, Паўночнай Афрыкі (Алжыр, Лівія, Марока, Туніс), на астравах Мадэйра і Канарскіх, натуралізавалася ў Паўночнай, Паўднёвай і Цэнтральнай Амерыцы, на Гавайскіх астравах, у Новай Зеландыі і Паўночнай Афрыцы.

Расце на сухіх мясцінах, каля дарог, на пасевах, каля платоў. Цвіце ў чэрвені—жніўні. Плады паспяваюць у ліпені—верасні.

## Гаспадарчае значэнне 
Лекавая, эфіраалейная, таніданосная, фарбавальная і меданосная расліна.

## Літаратура 
*  — С. 368.
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* Marrubium vulgare L. (Шандра обыкновенная) // Праект Маскоўскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя М. В. Ламаносава «Ноев ковчег»

Катэгорыя:Ясноткавыя
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Флора Паўночнай Афрыкі
Катэгорыя:Лекавыя расліны
Катэгорыя:Меданосныя расліны
Катэгорыя:Пустазелле
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Грузавы аўтамабіль года

**Грузавы аўтамабіль года** () — міжнародная ўзнагарода ў галіне грузавога аўтамабілебудавання, якая прысуджаецца групай прафесійных еўрапейскіх аўтамабільных журналістаў. Конкурс праводзіцца з 1977 года.

З 2019 года таксама прысуджаецца дадатковая ўзнагарода за інавацыі — **Innovation Truck Award**.

## Пераможцы 
### Грузавы аўтамабіль года 
* 1977 — Seddon Atkinson 200
* 1978 — MAN 280
* 1979 — Volvo F7
* 1980 — MAN 321
* 1981 — Leyland T45
* 1982 — Ford Cargo
* 1983 — Renault G260/290
* 1984 — Volvo F10
* 1985 — Mercedes-Benz LN2
* 1986 — Volvo FL
* 1987 — MAN F90
* 1988 — DAF 95
* 1989 — Scania 3-serie
* 1990 — Mercedes-Benz SK
* 1991 — Renault AE Magnum
* 1992 — Iveco Eurocargo
* 1993 — Iveco EuroTech
* 1994 — Volvo FH
* 1995 — MAN F2000
* 1996 — Scania 4-serie
* 1997 — Mercedes-Benz Actros
* 1998 — DAF 95XF
* 1999 — Mercedes-Benz Atego
* 2000 — Volvo FH
* 2001 — MAN TG-A
* 2002 — DAF LF
* 2003 — Iveco Stralis
* 2004 — Mercedes-Benz Actros
* 2005 — Scania R
* 2006 — MAN TGL
* 2007 — DAF XF 105
* 2008 — MAN TGX/TGS
* 2009 — Mercedes-Benz Actros
* 2010 — Scania R
* 2011 — Mercedes-Benz Atego
* 2012 — Mercedes-Benz Actros
* 2013 — Iveco Stralis
* 2014 — Volvo FH
* 2015 — Renault T
* 2016 — Iveco Eurocargo
* 2017 — Scania S-serie
* 2018 — DAF XF/DAF CF
* 2019 — Ford F-MAX
* 2020 — Mercedes-Benz Actros
* 2021 — MAN TGX
* 2022 — DAF XF/XG/XG+
* 2023 — DAF XD
* 2024 — Volvo FH Electric
* 2025 — Mercedes-Benz eActros 600

### Innovation Truck Award 
* 2019 — MAN aFAS level 4 (MAN Truck & Bus AG)
* 2020 — Hyundai Hydrogen Mobility (H2 Xcient Fuel-Cell)
* 2021 — Mercedes-Benz GenH2 і Mercedes-Benz eActros
* 2022 — DAF XF H₂
* 2023 — Mercedes-Benz eActros LongHaul
* 2024 — MAN ATLAS-L4, ANITA
* 2025 — MAN hTGX

## Гл. таксама 
* Еўрапейскі аўтамабіль года

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Прэміі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1977 годзе
Катэгорыя:Транспарт у Еўропе
Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі
Навасёлкаўскі 1-шы сельсавет

**Навасё́лкаўскі 1-шы сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Пастаўскага раёна Маладзечанскай вобласці. Цэнтр — вёска Навасёлкі 1.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года як **Навасёлкаўскі сельсавет** у складзе Пастаўскага раёна Вілейскай вобласці БССР. Цэнтр — вёска Навасёлкі. Пасля далучэння да Пастаўскага раёна Навасёлкаўскага сельсавета скасаванага Гадуцішскага раёна 25 лістапада 1940 года сельсавет перайменаваны ў Навасёлкаўскі 1-шы сельсавет, а яго цэнтр у Навасёлкі 1. З 20 верасня 1944 года ў складзе Маладзечанскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Юнкаўскага сельсавета.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Пастаўскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1954 годзе
Кансьерж (фільм)

**«Кансьерж»** () — беларускі незалежны кароткаметражны мастацкі фільм, зняты ў 2015 годзе рэжысёрам Робертам Сенекай.
## Сюжэт
Жыхар, незадаволены працай мясцовага , прыходзіць у жыллёвы кааператыў. Аказваецца, кансьерж можа быць зменены шляхам галасавання жыхарамі. Але нешта перашкаджае ім пры выбары новага кансьержа…
## Ролі выконвалі
## Здымачная група
*рэжысёр — Роберт Сенека
*аператары — Цімафей Рашчупкін, Валерый Руднеў
*агучванне — Марына Чучман
## Прызнанне
*прыз «Бронзавая Бульба» на фестывалі беларускага кіно «Bulbamovie» 2015 (Варшава)

## Спасылкі
*«Кансьерж» на сайце Kino
*

Катэгорыя:Кароткаметражныя фільмы Беларусі
Вячаслаў Мікалаевіч Шалкоўскі

**Вячаслаў Мікалаевіч Шалкоўскі** (нар. , ст. Вайнёдэ, Ліепайскі раён, Латвійская ССР) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыў у 1976 годзе Беларускі політэхнічны інстытут па спецыяльнасці «Архітэктура» (выкладчыкі І. А. Іода, Э. М. Кірыенка, В. І. Кожар). З 1976 года — архітэктар, старшы архітэктар, кіраўнік групы архітэктараў, галоўны архітэктар праектаў БелНДІПгорадабудаўніцтва, рэканструкцыя з прыбудовай СШ № 4 у г. Мінску (1976—1979; сааўтар В. І. Карака); вытворчы будынак «БелНДІПгорадабудаўніцтва» ў г. Мінску (1988—1994; сааўтар Ю. В. Шпіт); рэканструкцыя памежнага пераходу «Варшаўскі мост» у г. Брэсце (1999—2003; сааўтары В. П. Іўлічаў, А. І. Нічкасаў); жылы комплекс па вул. Вясёлкавай, Ціміразева ў г. Мінску (1999—2007; сааўтар А.  Філімонаў).

## Узнагароды 
Узнагароджаны Дыпломам лаўрэата Нацыянальнага фестывалю архітэктуры «Гомель 2003» за аб’ект «Рэканструкцыя памежнага пераходу „Варшаўскі мост“ у г. Брэсце».

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары XXI стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Мінска
Катэгорыя:Архітэктары Брэста
Катэгорыя:Архітэктары Гродна
Катэгорыя:Архітэктары Бабруйска
Катэгорыя:Архітэктары Наваполацка
Алег Уладзіміравіч Шымбарэцкі

**Алег Уладзіміравіч Шымбарэцкі** (нар. , г. Ваўкавыск, Гродзенская вобласць) — беларускі архітэктар-рэстаўратар.

## Біяграфія 
Скончыў у 1989 годзе архітэктурны факультэт БПІ па спецыяльнасці «Архітэктура» (выкладчыкі В. І. Анікін, А. Б. Марозава, В. І. Сысоева). У 1989—1995 гадах працаваў у  г. Гродна інстытута «Белспецпраектрэстаўрацыя»; з 1995 года працуе ў інстытуце «Гроднаграмадзянпраект» на пасадзе галоўнага архітэктара праектаў у ПМ-1. У 2000—2001 гадах прайшоў навучанне і стажыроўку ў Міжнароднай паслядыпломнай летняй школе «Нясвіжская Акадэмія» з атрыманнем дыплома міжнароднага ўзору.

Член Саюза архітэктараў Беларусі з 2003 года.

## Творчасць 
Асноўныя працы: рэстаўрацыя фасадаў будынка аптэкі ў складзе езуіцкага кляштара (1995—2001, будаўніцтва ў 2001); рэканструкцыя з рэстаўрацыяй фасадаў будынка па вул. Савецкая, 1 (1997—2000, будаўніцтва ў 1996—2002; пры ўдзеле А.  Хамко); рэканструкцыя з рэстаўрацыяй фасадаў будынка па вул. Сацыялістычнай, 10 (1998—1999, будаўніцтва ў 1999—2000; пры ўдзеле А.  Хамко); рэканструкцыя з рэстаўрацыяй фасадаў будынка па вул. К. Маркса, 4 пад Курыю Гродзенскай дыяцэзіі Рымска-каталіцкай царквы (1998—2000, будаўніцтва ў 1999—2001); рэканструкцыя Цэнтральнага спартыўнага комплексу «Нёман» (2002—2008, будаўніцтва ў 2002—2008; у складзе аўтарскага калектыва, ГАП — У. М. Еўдакімаў); рэканструкцыя будынка пажарнай часткі па вул. Замкавай, 19 (2006—2007, будаўніцтва ў 2007—2008; пры ўдзеле Л. М. Бохан, Е. І. Турач); рэканструкцыя часткі брыгіцкага кляштара па вул. К. Маркса, 27 пад Дом міласэрнасці (Праектаванне 2007—2008, ідзе будаўніцтва); рэканструкцыя Старога замка — усе ў Гродне.

Гродна. Аптэка.jpg|Аптэка езуітаў
Савецкая,_1.JPG|Дом па Сацыялістычнай вуліцы, 1
Курыя_Унутраны_двор.JPG|Унутрнаы дворык Курыі Гродзенскай дыяцэзіі 
Каланча 1.JPG|Пажарнае дэпо

## Узнагароды 
Прысуджана дзяржаўная стыпендыя дзеячам культуры і мастацтва творчай моладзі Міністэрства культуры Беларусі па праекце аховы і асваення ландшафту беларускай часткі Аўгустоўскага канала (2001). Адзначаны Граматай 1-й катэгорыі і Спецыяльным дыпломам Саюза архітэктараў СССР. Дыплом БСА 10-га рэспубліканскага агляду-конкурсу лепшых архітэктурных твораў (2002) у намінацыі «Рэстаўрацыя» за рэалізаваны праект «Рэстаўрацыя фасадаў будынка аптэкі ў складзе езуіцкага кляштара ў г. Гродна».

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары XXI стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Гродна
Катэгорыя:Рэстаўратары Беларусі
Старадворскі сельсавет

Назву **Старадво́рскі сельсавет** маюць:

* Старадворскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Дунілавіцкага раёна Маладзечанскай вобласці
* Старадворскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Расонскага раёна Віцебскай вобласці
Уладзімір Мікалаевіч Шынкевіч

**Уладзімір Мікалаевіч Шынкевіч** (нар. , г. Менск) — беларускі архітэктар і дызайнер.

## Біяграфія 
Скончыў у 1963 годзе архітэктурнае аддзяленне БПІ. У 1963—1965 гадах архітэктар, старэйшы архітэктар «БелНДІдзіпрасельбуда»; у 1965—1967 гадах старэйшы архітэктар «Белдзіпрагандлю»; у 1967—1969 гадах старэйшы навуковы супрацоўнік, начальнік лабараторыі мастацкага канструявання Беларускага філіяла УНДІ тэхнічнай эстэтыкі, у 1969—1971 гадах галоўны архітэктар аддзела «Белкамунпраекта»; у 1971—1985 і 1987—1992 гадах галоўны мастак-канструктар праектаў Беларускага філіяла УНДІ тэхнічнай эстэтыкі. З 1993 года працуе ў сферы дызайну і рэкламы.

Асобныя дызайнерскія распрацоўкі: камплект рабочых крэслаў з уніфікаваных элементаў для дзяржустаноў г. Масква (1968—1969); скорасны пасажырскі ліфт на заводзе «Строммашына» г. Магілёў (1968); дзіцячая прагулачная каляска, Мінскі станкабудаўнічы завод (1978); абсталяванне працоўнага месца камплектоўшчыка філатэлістычных набораў, Мінсувязі СССР, г. Масква (1983); інтэр’еры, абсталяванне, візуальныя камунікацыі аўтаматызаванага комплексу далячэбнага прыёму, Мінздар СССР, г. Масква (1988-89); электраэразійная ўстаноўка ЛЭФ-50, ФТІ Акадэміі навук БССР (1987); медыцынскія прыборы і ўстаноўкі, УНДІ медыцынскага прыборабудавання, г. Масква (1988-92).

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Мінска
Катэгорыя:Дызайнеры Беларусі
Варапаеўскі сельсавет

**Варапа́еўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Пастаўскага раёна Віцебскай вобласці Беларусі. Цэнтр — гарадскі пасёлак Варапаева.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Дунілавіцкага раёна Вілейскай вобласці БССР. Цэнтр — вёска Варапаева. З 20 верасня 1944 года ў складзе Полацкай вобласці. 8 чэрвеня 1950 года вёска Варапаева атрымала статус гарадскога пасёлка. З 8 студзеня 1954 года ў складзе Маладзечанскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаваных Жуперкаўскага і Старадворскага сельсаветаў. З 20 студзеня 1960 года сельсавет у складзе Глыбоцкага раёна Віцебскай вобласці. 20 мая 1960 года скасаваны, населеныя пункты перададзены ў адміністрацыйнае падпарадкаванне Варапаеўскага пассавета.

20 мая 1960 года адначасова з перадачай усіх населеных пунктаў скасаванага Варапаеўскага сельсавета ў склад Варапаеўскага пассавета перададзены 19 населеных пунктаў Дунілавіцкага сельсавета (Адамова, Васевічы, Гаўрылавічы, Дашкі, Жылінскія, Зенькава, Карабаніха, Каралі, Карпавічы, Крыўка, Кукішы, Лісіцы, Лучай, Мацуры, Надазер'е, Пухаўка, Равы, Салаўіха і Скварцова). З 25 снежня 1962 года Варапаеўскі пассавет у складзе Пастаўскага раёна. 27 снежня 1985 года ў склад Юнкаўскага сельсавета перададзены 8 населеных пунктаў (Гаўрылавічы, Каралі, Карпавічы, Лучай, Надазер’е, Равы, Салаўіха і Скварцова), у склад Дунілавіцкага сельсавета — 2 населеныя пункты (Зенькава і Калінаўка). 18 снежня 2009 года да пассавета далучана частка скасаванага Белькаўскага сельсавета (16 населеных пунктаў: Аліхверы, Альшнева, Барэйкі, Белькі, Вайцяхі, Галбея, Кеўлічы, Косаўшчына, Невядомшчына, Паўлюгі, Полава, Пятровічы, Рагоўскія, Рымкі, Стахоўскія, Трумпічы). 20 чэрвеня 2013 года Варапаеўскі пассавет рэарганізаваны ў сельсавет.

Насельніцтва паводле перапісу 2009 года (36 населеных пунктаў, без Варапаева) — 1793 чалавекі, з іх 91,1 % — беларусы, 5,5 % — рускія, 1,6 % — палякі; паводле перапісу 2019 года (53 населеныя пункты) — 3939 чалавек.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Дунілавіцкага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Глыбоцкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1960 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 2013 годзе
Пракапенка

**Пракапенка** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Цімафеевіч Пракапенка — беларускі савецкі футбаліст
* Дзяніс Генадзевіч Пракапенка (нар. 1991) — маёр нацыянальнай гвардыі Украіны, камандзір палка «Азоў», Герой Украіны.
* Людміла Мікалаеўна Пракапенка (нар. 1953) — дзяржаўны і палітычны дзеяч Беларусі, эканаміст, праваабаронца.
* Настасся Валер’еўна Пракапенка — беларуская спартсменка па сучаснаму пяцібор’ю
1868 год у гісторыі астраноміі

**1868** год быў адзначаны шэрагам падзей у астраноміі.

## Падзеі 
* 18 жніўня: Пры назіранні поўнага сонечнага зацьмення ў Індыі французскі астраном П. Ж. Жансен заўважыў у спектры сонечнай кароны незвычайную лінію — у выніку адбылося адкрыццё гелію.

## Астранамічныя з’явы 
## Адкрытыя астранамічныя аб’екты 
## Нарадзіліся 
## Памерлі 
## Зноскі 

Катэгорыя:Гады ў астраноміі
Кацярына Львоўна Шулаева

**Кацярына Львоўна Шула́ева** (нар. , Мінск)  — беларускі архітэктар-горадабудаўнік.

## Біяграфія 
Скончыла ў 1972 годзе Беларускі політэхнічны інстытут. З 1972 года архітэктар, старшы архітэктар, вядучы архітэктар, галоўны архітэктар у «БелНДІПгорадабудаўніцтва».

Член Саюза архітэктараў СССР з 1977 года.

Пражывае ў Мінску па Камуністычнай вуліцы, 7.

## Творчасць 
Асноўныя працы: генпланы Івянца (1973), Ветрына (1974), Лепеля (1975), Баранавічаў (2004), Пінска (2007), Маларыты (2010), Лунінца, Століна; ПДП жылых раёнаў Маларыты (1976), Оршы (1980); схема генплана і ПДП Крупак (1985). У аўтарскім калектыве: праекты прыгарадных зон Віцебска, Наваполацка, Полацка (1974).

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары XXI стагоддзя
Катэгорыя:Горадабудаўнікі Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары Івянца
Катэгорыя:Архітэктары Лепеля
Катэгорыя:Архітэктары Баранавічаў
Катэгорыя:Архітэктары Пінска
Катэгорыя:Архітэктары Маларыты
Катэгорыя:Архітэктары Лунінца
Катэгорыя:Архітэктары Століна
Катэгорыя:Архітэктары Оршы
Катэгорыя:Архітэктары Крупак
Марк Аляксандравіч Шумячар

**Марк Аляксандравіч Шумячар** (, Хмільнык, Вінніцкая вобласць, УССР — 5 сакавіка 2023) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыў у 1971 годзе архітэктурны факультэт Палтаўскага інжынерна-будаўнічага інстытута (выкладчыкі архітэктурных дысцыплін А. А. Шумілін, П. П. Чарняховец). Працаваў у Днепрадзяржынску, у 1973—2004 гадах у «БелНДІПгорадабудаўніцтва», з 1978 года — кіраўнік групы архітэктараў; з 2004 года ў інстытуце «Мінскпраект».

Член Саюза архітэктараў СССР з 1979 года. Пражываў у Мінску.

## Творчасць 
Асноўныя працы: генеральныя планы Крычава (1977, 1988), Асіповічаў (1985), Дрыбіна (1989), Гомеля (2002), Мазыра (2003), ПДП цэнтра, Паўночнага жылога раёна, індывідуальнай забудовы Крычава; праекты дэталёвых планіровак Прывакзальнай плошчы (1975) і цэнтра (1978) у Гродне; усходняга жылога раёна ў Магілёве (1976), цэнтра Ліды (1980); жылога раёна ў Новалукомлі (1978); цэнтра Дрыбіна; тэрыторыі ў граніцах вуліц Вясёлкавай — Ціміразева — Нарачанскай у Мінску (2005); жылога раёна Масюкоўшчына ў Мінску (2005); тэрыторыі ў межах вуліц Клумава—А. Кашавога—Шчарбакова ў Мінску (2007).

Праекты рэгенерацыі: гістарычнай часткі цэнтра Мсціслава (1985); гістарычнай часткі цэнтра Навагрудка (1987). Праекты забудовы: тэрыторыі ў граніцах вуліц Вясёлкавай — Ціміразева — Нарачанскай у Мінску (2005); мікрараёнаў Масюкоўшчына-3,4, 5,6 у Мінску (2006-09); установы аховы здароўя «Гарадская клінічная бальніца хуткай медыцынскай дапамогі» па вул. Кіжаватава, 58 у Мінску (карэктура; 2007-08).

## Узнагароды 
За распрацоўку новага генеральнага плана Гомеля ўзнагароджаны Ганаровым граматамі Міністэрства архітэктуры і будаўніцтва Беларусі (2003) і Гомельскага гарвыканкама (2003). У рэспубліканскім конкурсе, які праводзіцца БСА (2003), за распрацоўку генеральнага плана г. Гомеля ганараваны дыпломам лаўрэата ў намінацыі «Горадабудаўнічы праект»

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары XXI стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Мінска
Катэгорыя:Архітэктары Гомеля
Катэгорыя:Архітэктары Крычава
Катэгорыя:Архітэктары Асіповічаў
Катэгорыя:Архітэктары Мазыра
Катэгорыя:Архітэктары Гродна
Катэгорыя:Горадабудаўнікі Беларусі
Белькаўскі сельсавет

**Бе́лькаўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Пастаўскага раёна Віцебскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Белькі. Плошча сельсавета складала 11066,5 га.

Утвораны 16 ліпеня 1954 года ў складзе Дунілавіцкага раёна Маладзечанскай вобласці шляхам аб’яднання скасаваных Тузбіцкага і Галбейскага сельсаветаў. З 20 студзеня 1960 года ў складзе Глыбоцкага раёна Віцебскай вобласці. 20 мая 1960 года ў склад сельсавета з Казлоўшчынскага сельсавета перададзены 5 населеных пунктаў (Буда, Масты, Навінкі, Піскуны і Якімаўцы). 28 мая 1962 года да сельсавета далучана частка скасаванага Жукоўшчынскага сельсавета былога Шаркаўшчынскага раёна (8 населеных пунктаў: Агальніца Малая, Алашкаўшчына, Асіннікі, Вінаграды, Крашнева, Навасёлкі, Полава, Пятровічы). З 25 снежня 1962 года сельсавет у складзе Пастаўскага раёна. У 1963 годзе ў склад сельсавета з Пяліцкага сельсавета Мёрскага раёна перададзены 11 населеных пунктаў (Абалонь, Агальніца Вялікая, Алашкі Вялікія, Алашкі Малыя, Грыблы, Жукоўшчына, Зямцы, Мельніца, Слабада, Сямёнавічы і Халопаўшчына). 10 красавіка 1965 года ў склад Казлоўшчынскага сельсавета вернута вёска Навінкі. 7 чэрвеня 1966 года ў склад Пяліцкага сельсавета Мёрскага раёна вернуты 11 населеных пунктаў (Абалонь, Агальніца Вялікая, Алашкі Вялікія, Алашкі Малыя, Грыблы, Жукоўшчына, Зямцы, Мельніца, Слабада, Сямёнавічы і Халопаўшчына). На 1 студзеня 1974 года ў складзе Белькаўскага сельсавета 35 населеных пунктаў. 7 жніўня 1979 года ў склад Казлоўшчынскага сельсавета перададзены 6 населеных пунктаў (вёскі Буда, Залессе, Куніцкія, Масты, Піскуны і Якімаўцы). 18 снежня 2009 года сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя далучана да Варапаеўскага пассавета (16 населеных пунктаў: Аліхверы, Альшнева, Барэйкі, Белькі, Вайцяхі, Галбея, Кеўлічы, Косаўшчына, Невядомшчына, Паўлюгі, Полава, Пятровічы, Рагоўскія, Рымкі, Стахоўскія, Трумпічы) і Курапольскага сельсавета (10 населеных пунктаў: Алашкаўшчына, Асіннікі, Балаі, Дубрава, Казімерцы, Крашнева, Мацейкі, Навасёлкі, Тузбіца, Шымукоўшчына).

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года складала 679 чалавек, з іх 94,4 % — беларусы, 4,0 % — рускія, 1,2 % — палякі.

На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 26 населеных пунктаў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / С. Д. Гриневич и др. — Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 2: (1944―1980 гг.). — Минск: «Беларусь», 1987. — 283 с.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Пастаўскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Дунілавіцкага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Глыбоцкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1954 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 2009 годзе
Шчарбіна

**Шчарбіна** — славянскае прозвішча. Можа ўяўляць сабой як жаночую форму прозвішча *Шчарбін*, так і самастойнае прозвішча *Шчарбі́на*. Вядомыя носьбіты:

## Вядомыя носьбіты 
* Ада Эмануілаўна Шчарбіна (нар. 1932) — беларускі хімік, спецыяліст у галіне тэхналогіі прадуктаў асноўнага арганічнага сінтэзу, фізічнай хіміі.
* Барыс Еўдакімавіч Шчарбіна (1919—1990) — савецкі дзяржаўны і партыйны дзеяч.
* Валянцін Мікалаевіч Шчарбіна (1908—1976) — вучоны, геолаг і геахімік, член-карэспандэнт Акадэміі навук БССР
* 
* 
* Яўген Іванавіч Шчарбіна (1930—2021) — спецыяліст у галіне хімічнай тэхналогіі паліва і высокаэнергетычных рэчываў. 

## Гл. таксама 
*
Дунілавіцкі сельсавет

**Дуні́лавіцкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Пастаўскага раёна Віцебскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — аграгарадок (да 2009 года вёска) Дунілавічы.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Дунілавіцкага раёна Вілейскай вобласці БССР. Цэнтр — гарадскі пасёлак Дунілавічы. З 20 верасня 1944 года ў складзе Полацкай вобласці. З 8 студзеня 1954 года ў складзе Маладзечанскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Сяргеевіцкага сельсавета, статус цэнтра сельсавета паніжаны да вёскі. 27 сакавіка 1959 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Лучайкаўскага сельсавета. З 20 студзеня 1960 года сельсавет у складзе Глыбоцкага раёна Віцебскай вобласці. 20 мая 1960 года ў адміністрацыйнае падпарадкаванне Варапаеўскага пассавета перададзены 19 населеных пунктаў (Адамова, Васевічы, Гаўрылавічы, Дашкі, Жылінскія, Зенькава, Карабаніха, Каралі, Карпавічы, Крыўка, Кукішы, Лісіцы, Лучай, Мацуры, Надазер’е, Пухаўка, Равы, Салаўіха і Скварцова). З 25 снежня 1962 года сельсавет у складзе Пастаўскага раёна. На 1 студзеня 1974 года ў складзе Дунілавіцкага сельсавета 22 населеныя пункты. 27 снежня 1985 года ў склад сельсавета з адміністрацыйнага падпарадкавання Варапеўскага пассавета перададзены 2 населеныя пункты (Зенькава і Калінаўка). 16 сакавіка 2010 года скасавана вёска Драздоўшчына. 21 чэрвеня 2023 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Валкоўскага сельсавета (33 населеныя пункты: вёскі Валкі, Вараноўка, Верацеі, Гайдукі, Гаранаўшчына, Гігалы, Гінькі, Глінскія, Даравое, Дразды, Жданы, Жукава, Заруддзе, Заўлічча Новае, Колаўцы, Крывое 2, Курылавічы, Лазовікі, Ласіца, Ляхаўшчына, Мартулі, Марцінелевічы, Мацейкі, Маштаркі, Норыца, Плешкуны, Пятровічы, Рэдзькаўшчына, Сарокі, Сасноўшчына, Станілевічы, Хрыстова і Янчукі).

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (18 населеных пунктаў) — 1242 чалавекі, з іх 92,4 % — беларусы, 3,7 % — палякі, 3,0 % — рускія; паводле перапісу 2019 года (18 населеных пунктаў) — 1068 чалавек.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Дунілавіцкага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Глыбоцкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Шчарбін

**Шчарбін** — рускае прозвішча. Вядомыя носьбіты:

* Дзмітрый Пятровіч Шчарбін (1920—1987) — Герой Савецкага Саюза.
* Сяргей Васільевіч Шчарбін (нар. 1965) — расійскі акцёр тэатра і кіно, кінарэжысёр, сцэнарыст.
* Уладзімір Іванавіч Шчарбін (нар. 1950) — беларускі мастак.
* Уладзімір Мікалаевіч Шчарбін (1930—1996) — савецкі архітэктар.

## Гл. таксама 
* 
*
Джэніфер Хадсан

**Джэніфер Хадсан** (; нар. , Чыкага, ЗША) — амерыканская актрыса і спявачка.

## Дыскаграфія 
**Студыйныя альбомы**

* *Jennifer Hudson* (2008)
* *I Remember Me* (2011)
* *JHUD* (2014)
* *The Gift of Love* (2024)

## Зноскі 
Катэгорыя:Актрысы ЗША
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі ЗША
Авель (фільм)

**«Авель»** () — беларускі незалежны кароткаметражны мастацкі фільм, зняты ў 2009 годзе рэжысёрам Ільёй Бажко.

## Сюжэт 
Антываенная прытча.

## Ролі выконвалі 
## Здымачная група 
* відэамантаж, аўтар сцэнарыя і рэжысёр — Ілья Бажко
* гукамастэрынг, арганізатар — Віталь Архангельскі
* аператар — Ілья Бажко, Віталь Архангельскі

## Спасылкі 
* Внеконкурсная программа «Неформат»
* «Ножницы» v 3.00 назвал победителей 
* «Молибденовый Лопух—2010» 
* Илья «Kefir» Божко, или немного о независимом кино Беларуси
* Определены победители «КиноVarkи—2010» 
* 

Катэгорыя:Кароткаметражныя фільмы Беларусі
Катэгорыя:Фільмы Ільі Бажко
Катэгорыя:Фільмы на рускай мове
Мышынец

**Мышынец** () — горад у Польшчы, за 165 км на поўнач ад цэнтра Варшавы. Уваходзіць у склад Астралэнцкага павета Мазавецкага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Мышынец. Займае плошчу 10,74 км². Насельніцтва 3,4 тыс. чалавек (на 2018). 

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка горада
Уладзімір Шчарбіна

**Уладзі́мір Шчарбі́на**:
* Уладзімір Анатолевіч Шчарбіна (1950—2015) — украінскі журналіст.
* Уладзімір Віталевіч Шчарбіна (1907—1978) — савецкі геахімік, прафесар, доктар геолага-мінералагічных навук, заслужаны дзеяч навукі і тэхнікі РСФСР.
* Уладзімір Іванавіч Шчарбіна (нар. 1945) — беларускі архітэктар. Заслужаны архітэктар Беларусі.
* Уладзімір Радзівонавіч Шчарбіна (1908—1989) — спецыяліст у вобласці тэорыі літаратуры, гісторыі эстэтыкі і літаратуразнаўства, крытык.
Адэская епархія ПЦУ

**Адэская епархія** — епархія Праваслаўнай царквы Украіны ў Адэскай вобласці Украіны.

## Гісторыя 
У лістападзе 1992 года было зарэгістравана ў дзяржаўных органах епархіяльнае ўпраўленне Адэсы.

## Епіскапы 
* Нестар (Куліш) (1994 — 19 лютага 1998)
** Філарэт (Дзенісена) (19 лютага — 23 лістапада 1998, часова выконваючы абавязкі)
* Іаан (Зіноўеў) (24 лістапада 1998 — ліпень 2001)
* Серафім (Вярзун) (6 ліпеня — 22 кастрычніка 2000)
** Геронцій (Хаванскі) (ліпень — верасень 2001, часова выконваючы абавязкі)
* Паісій (Дмахоўскі) (30 верасня 2001 — 16 ліпеня 2004)
* Якаў (Макарчук) (16 ліпеня 2004 — 8 сакавіка 2013)
* Марк (Грынчэўскі) (8 сакавіка 2013 — 22 студзеня 2018)
* Павел (Юрысты) (28 студзеня 2018 — 24 мая 2021)
* Афанасій (Яворскі) (з 24 мая 2021)

## Благачынні (Дабрачынні) 
* Адэскае гарадское благачынне
* Ізмаільскае благачынне
* Балцкае благачынне
* Біляіўскае благачынне
* Вэлыкамыхайліўскае благачынне
* Лыманскае благачынне
* Мыкалаіўскае благачынне
* Падзільскае благачынне
* Раздзільнянскае благачынне

## Спасылкі 
* Сайт епархіі 

Катэгорыя:З’явіліся ў 1992 годзе
Катэгорыя:1992 год ва Украіне

Адэская
Вінніцка-Брацлаўская епархія ПЦУ

**Вінніцка-Брацлаўская епархія** — епархія Праваслаўнай царквы Украіны ў Вінніцкай вобласці Украіны.

## Гісторыя 
Была заснавана ў 1991 годзе і ў ліпені Вінніцкая епархія атрымала свайго першага кіраўніка.

 
Катэгорыя:Епархіі Праваслаўнай царквы Украіны
Катэгорыя:З’явіліся ў 1991 годзе
Катэгорыя:1991 год ва Украіне
Катэгорыя:Рэлігія ў Вінніцкай вобласці
Алег Фадзеевіч Ярашэвіч

**Алег Фадзеевіч Ярашэвіч** (нар. , г. Гродна)  — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыў у 1990 годзе БПІ па спецыяльнасці «Архітэктура» (выкладчыкі В. І. Анікін, А. Б. Марозава, В. І. Сысоева). З 1990 года працуе ў інстытуце «Гроднаграмадзянпраект».

Член Саюза архітэктараў Беларусі з 2003 года.
 
## Творчасць 
Асноўныя працы: фізкультурна-аздараўленчы корпус у аздараўленчым цэнтры Нацыянальнага Банка РБ у заказніку «Азёры» Гродзенскага раёна, (2002—2004, будаўніцтва ў 2004—2005; сааўтар І. А. Абухаў); рэканструкцыя фізкультурна-аздараўленчага корпуса ў г. Гродна (2003—2004, будаўніцтва ў 2003—2004); паліклініка на 400 наведванняў у змену па вул. Ліможа ў г. Гродна (2004—2005, будаўніцтва 2005—2008).

## Узнагароды 
Лаўрэат прэміі імя У. А. Караля Міністэрства архітэктуры і будаўніцтва Беларусі (1999). Узнагароджаны Дыпломам за лепшую працу ў галіне тэрытарыяльнага развіцця горадабудаўніцтва і архітэктуры за праект «Комплекснае добраўпарадкаванне гістарычнага цэнтра г. Навагрудка»; Дыпломам БСА ў намінацыі «Грамадскія комплексы, будынкі і збудаванні» ў складзе аўтарскага калектыва за рэалізаваны праекта «Аздараўленчы цэнтр Нацыянальнага банка РБ у заказніку „Азёры“ Гродзенскага раёна».

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары XXI стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Гродна
Кватэра-музей Міхаіла Канстанцінавіча Сеўрука

** Кватэра-музей Міхаіла Канстанцінавіча Сеўрука ** — мемарыяльны музей беларускага мастака Міхася Сеўрука. Знаходзіцца ў г. Нясвіжы ў доме № 38 па вуліцы Садовай (кватэра № 1), дзе мастак пражыў з 1939 і да свайго скону ў 1976.
Уваходзіць ў склад Нясвіжскага гісторыка-краязнаўчага музея.
Адкрыты 9 ліпеня 1996.

Першапачаткова музейная экспазіцыя месцілася ў адным пакоі.
Пасля рэканструкцыі (2013) кватэра-музей займае тры пакоі.

У першым пакоі месьціцца выставачная зала. Прадстаўлены разнажанравы станковы жывапіс і станковая графіка М. Сеўрука, як віленскага (1927—1939), так і нясвіжскага (1939—1976) перыядаў яго творчасці.

Другі і трэці пакоі адданы пад экспанаты біяграфічна — мемарыяльнага характару. Іх аздабляюць сапраўдныя і ўзноўленыя рэчы сям’і мастака, аналагі мэблі і прадметаў побыту.
Гэта дае ўяўленне аб абстаноўцы, у якой мастак праз матэрыяльныя цяжкасці вёў сціплае асабістае жыццё.

У другім пакоі экспанаваны афішы выставак твораў М. Сеўрука, фотаздымкі дзіцячых і юнацкіх гадоў, выявы блізкіх сваякоў, настаўнікаў і сябраў, фотакопіі асабістых дакументаў, а таксама ўнікальны фотаальбом, надрукаваны ў Нясвіжскай друкарні .

У трэцім невялічкім пакойчыку адноўлена майстэрня, дзе выстаўлены сапраўдныя рэчы, якімі карыстаўся мастак пры выкананні жывапісных і графічных работ (эцюднік, альбомы для замалёвак, пастэльныя алоўкі, пэндзалі, разцы, дрэварыты, медзярыт і інш.)

У другім і трэцім пакоях таксама экспануюцца шматлікія эскізы, карціны і малюнкі М. Сеўрука.

Кватэра — музей Міхася Сеўрука з’яўляецца месцам, дзе ладзяцца рэгулярныя сустрэчы, чытанні і лекцыі, музейныя святы, прысвечаныя памяці мастака.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Таямніцы жыцця мастака Міхася Сеўрука адкрываюцца ў кватэры-музеі ў Нясвіжы  // zviazda.by 14 ліпеня 2015
* Кватэра-музей М. К. Сеўрука на сайце Нясвіжскага гісторыка-краязнаўчага музея
* Открытие новой экспозиции Квартиры-музея М. К. Севрука  26 февраля состоялось торжественное открытие новой экспозиции квартиры-музея М. К. Севрука.

Катэгорыя:Музеі Мінскай вобласці
Катэгорыя:Культура Нясвіжа
Катэгорыя:Славутасці Нясвіжа
Катэгорыя:Мастацкія музеі Беларусі
Катэгорыя:Персанальныя музеі
Мікалай Аляксандравіч Ціханаў

**Мікалай Аляксандравіч Ціханаў** (; , Харкаў — , Пятрова-Дальняе) — савецкі палітык і дзяржаўны дзеяч.

Нарадзіўся ў Харкаве 14 мая 1905 года. У 1926 годзе паступіў у Днепрапятроўскі металургічны інстытут, які скончыў у 1930. Працаваў інжынерам з 1930 па 1950 год. З 1950 года — на дзяржаўнай службе ў Міністэрстве чорнай металургіі СССР, дзе працаваў да 1957 года. З 1957 па 1960 год працуе ў саўнаргасе Днепрапятроўскай вобласці. З 1960 года — член ЦК КПУ. З 1965 года на працы ў Савеце Міністраў СССР. З 1980 года па 1985 — старшыня Савета Міністраў СССР. З верасня 1985 года на пенсіі. Памёр 1 чэрвеня 1997 года.

## Спасылкі 
* Даведнік па гісторыі КПСС

Катэгорыя:Старшыні Савета Міністраў СССР
Катэгорыя:Члены Палітбюро ЦК КПСС
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 5-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 6-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 7-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 8-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 9-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 10-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 11-га склікання
Helaiv

**«Helaiv»** — сольны англамоўны электронны і інды-поп музычны праект Алега Вяля, франтмена гуртоў «Bristeil», «Hair Peace Salon», экс-гітарыста гурта «Jitters», распачаты ў 2017 годзе.
## Гісторыя 
9 кастрычніка 2017 года ўбачыў свет першы самотнік «Too Easy», што стаў плёнам працы на працягу трох год. Наступным рэлізам стаў сінгл «Defender», выдадзены 7 лютага 2018 года.

## Ацэнкі 
Даша *«Sheeborshee»* Сазановіч з сайта «34mag» у студзені 2017 года пісала пра праект «Helaiv»: *«На „SoundCloud“ у яго аж цэлых 11 падпісчыкаў на момант напісання тэксту, але, на мой погляд, павінна быць мінімум 9 тысяч. Алег спявае, і спявае вельмі добра»*.

За месяц да таго Алег Клімаў як карэспандэнт газеты «Культура» пры стэнаграфаванні размовы з гітарыстам гурта «Аляксандра і Канстанцін» Канстанцінам Драпеза запісаў пра міньён «Too Easy», які *«праслухаць варта»*: *«Мала шанцаў у гэтага соннага царства прыжыцца хоць у якім-небудзь айчынным музычным асяроддзі»*.

## Дыскаграфія 
* *«Too Easy»* (самотнік, 2017) 
* *«Defender»* (сінгл, 2018) 
* *«Wednesday Snapshots»* (бок «Б» сінгл, 2018)

## Спасылкі 
* Спасылка на апошнія запісы (Bandcamp)

Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 2017 годзе
Катэгорыя:Музыканты ў жанры электроннай музыкі
Юрый Мікалаевіч Абрамовіч

**Юрый Мікалаевіч Абрамовіч** (нар. , г.п. Гарадзея, Нясвіжскі раён, Мінская вобласць) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыў у 1971 годзе Брэсцкі інжынерна-будаўнічы інстытут. Працаваў у Магілёўграмадзянпраекце, з 1977 года — кіраўнік групы архітэктараў, намеснік начальніка аддзела Белдзіпрасельгаса.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1975 года. Пражывае ў г. Мінску.

## Творчасць 
Аўтар генпланаў цяплічных камбінатаў у калгасе імя Арджанікідзэ Смалявіцкага, саўгасе «Бярэзіна» Бабруйскага раёнаў, у Светлагорску, генплана вытворчага комплексу на 108 тыс. свіней у Камянецкім раёне (1975—1980).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Сімбіка Гарыфаўна Абязава

**Сімбіка Гарыфаўна Абязава** (нар. , г. Алатыр, Чувашская АССР) — расійскі і беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыла Маскоўскі архітэктурны інстытут у 1948 г. Працавала ў Ташгарпраекце, Уздзяржпраекце, Калінінградграмадзянпраекце, Мінскпраекце, з 1968 па 1981 г. — старшым архітэктарам, начальнікам аддзела ГалоўАПУ Мінгарвыканкама.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1956 года (Мінск).

## Творчасць 
Праекты аднаўлення разбураных будынкаў, забудовы мікрараёнаў у Калінінградзе, Красназнаменску, Светлым (1952—1968). Удзельнічала ў распрацоўцы праектаў лесапаркавага пояса Мінска, вадаахоўнай зоны Вілейска-Мінскай воднай сістэмы (1968—1981).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Мінска
Катэгорыя:Архітэктары Калінінграда
Ала Іванаўна Агафонава

**Ала Іванаўна Агафонава** (нар. , г. Барнаул) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыла Уральскі політэхнічны інстытут у 1958 годзе. Працавала ў Свярдлаблпраекце, з 1962 года — старшы архітэктар у Белдзяржпраекце, з 1971 года — вядучы архітэктар у БелНДІПгорадабудаўніцтва.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1977 года (Мінск).

## Творчасць 
Асноўныя працы: генпланы Нароўлі, Слоніма, Хойнікаў, ПДП Паўночнага жылога раёна ў Горках (1972—1982).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Горадабудаўнікі Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары  Нароўлі
Катэгорыя:Архітэктары   Слоніма
Катэгорыя:Архітэктары   Хойнікаў
Катэгорыя:Архітэктары Горак
Рэнье III (князь Манака)

**Рэнье III** (; поўнае імя **Рэнье Луі Анры Максенс Бертран Грымальдзі**;  — )  — трынаццаты князь Манака (1949—2005) з дынастыі Грымальдзі.

Катэгорыя:Князі Манака
Това (індзейцы)

**То́ва** (саманазва: *Towa*, літаральна «горцы»), раней вядомыя як **ха́ймез-пуэ́бла** () — індзейскі народ, карэнныя жыхары паўднёвага захаду ЗША. Жывуць пераважна ў штаце Нью-Мексіка. Агульная колькасць (2020 г.) — 2 100 чалавек. 

Това адносяцця да групы індзейцаў-пуэбла, могуць з'яўляцца прамымі нашчадкамі старажытных культур анасазі і магаён. Згодна іх асабістым паданням, іх продкі перасяліліся ў Нью-Мексіка з месца *Hua-na-tota* у канцы XIII ст. Асноўным заняткам здаўна з'яўлялася арашальнае земляробства. У 1541 г., калі адбыўся першы кантакт з іспанскімі канкістадорамі, това насялялі перадгор'і Хаймез недалёка ад сучаснага горада Альбукерке. У канцы XVI ст. іспанцы налічвалі на іх тэрыторыі 11 пуэбла.

У 1598 г. францысканец Алонса дэ Луга заснаваў у пуэбла Гуйсева хрысціянскую місію. У 1621 — 1623 гг. яна была істотна пашырана, пабудаваны касцёл у мясцовым архітэктурным стылі. Аднак напады наваха і пагроза з боку іншых індзейцаў-пуэбла вымусілі францысканцаў збегчы з місіі ў 1639 г. У нашы дні місія і паселішча Гуйсева маюць статус нацыянальнага манумента ў ЗША. У 1680 г. това прынялі ўдзел у паўстанні індзейцаў супраць іспанцаў. Яны пакінулі свае пуэбла і вялі партызанскую барацьбу ў гарах амаль да канца XVII ст. У далейшым для кантролю мясцовага насельніцтва іспанцы былі вымушаны прыбегчы да цэнтралізацыі і стварыць адзінае паселішча Хаймез (на мове това *Walatowa*). У 1838 г. сюды пераехалі рэшткі насельніцтва пуэбла Пекас. Іх нашчадкі складаюць значную частку мясцовага насельніцтва. 

У 1848 — 1850 гг. тэрыторыя Нью-Мексіка была далучана да ЗША. У 1936 г. абшчына Хаймез атрымала статус аўтаномнай рэзервацыі. У нашы дні яе насельнікі займаюцца пераважна земляробствам і авечкагадоўляй. Рамеснікі това славяцца керамічнымі вырабамі. Нерэзідэнты могуць наведваць Хаймез толькі ў асобныя святочныя дні.

Jemez Pueblo shield, circa 1840.JPG|Шчыт (каля 1840 г.)
Northside of Jemez Pueblo, New Mexico, 1915.jpg|Паўночная частка пуэбла Хаймез, 1915 г.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
* Кароткая гісторыя 
* Гісторыя і культура
* Пуэбла Гуйсева

Катэгорыя:Пуэбла
Катэгорыя:Індзейцы Паўночнай Амерыкі