open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Дыван Сярпінскага

right|thumb|Дыван (квадрат) Сярпінскага

**Дыван Сярпінскага** — плоскі фрактал, упершыню апісаны польскім матэматыкам Вацлавам Сярпінскім у 1916 годзе. Дыван з'яўляецца адным з прыкладаў мноства Кантара ў двух вымярэннях. Сярпінскі прадэманстраваў, што гэты фрактал з'яўляецца ўніверсальнай крывой, дзе любы магчымы аднавымерны графік, спраецыраваны на двухвымерную плоскасць, гамеаморфны падмноству дывана Сярпінскага. Для крывых, якія немагчыма пабудаваць на двухвымернай паверхні без самаперасячэнняў, адпаведнай універсальнай крывой з'яўляецца губка Менгера.

## Дадаткова 
Фрактальныя антэны для мабільных тэлефонаў і Wi-Fi роўтараў маюць выгляд некалькіх ітэрацый дывана Серпіньскага. З-за іх самападабенства і інварыянтнасці маштабу яны лёгка прыстасоўваюцца да некалькіх частот радыёхваляў. Таксама такая форма антэны простая ў вырабе і меншая за звычайную антэну аналагічнай эфектыўнасці, што аптымальна для выкарыстання ў невялікіх прыладах кшталту смартфонаў.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Фракталы
Катэгорыя:Тапалагічныя прасторы
Катэгорыя:Тапалогія
Тадэвуш Янавіч Завіша

**Івон Тадэвуш Янавіч Завіша** (каля 1790 — пасля 4 студзеня 1839) — дзяржаўны службовец.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Завіша герба «Лебедзь», які карыстаўся графскім тытутам. Нарадзіўся ў сям’і Яна Кароля, палкоўніка войскаў літоўскіх, і Тэрэзы са Свентарэцкіх.

## Літаратура 
*
Царква ў гонар Раства Прасвятой Багародзіцы (Ліпень)

**Царква ў гонар Раства Прасвятой Багародзіцы** — колішні праваслаўны храм у в. Ліпень (Халуі) Асіповіцкага раёна. Знаходзілася ў цэнтры вёскі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Ліпень (Асіповіцкі раён)
Катэгорыя:Колішнія праваслаўныя храмы Магілёўскай вобласці
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Асіповіцкага раёна
Катэгорыя:Помнікі беларускага народнага дойлідства
Катэгорыя:Драўляныя цэрквы Беларусі
Новая Беларусь

Назву **Новая Беларусь** маюць:

* Новая Беларусь — грамадская платформа, створаная ў 2022 годзе, і яе мабільныя дадаткі.
*  — канферэнцыя ў Вільнюсе ў жніўні 2022 года.
* Новая Беларусь — пасёлак у Бабруйскім раёне Магілёўскай вобласці.
Вера Георгіеўна Гізатуліна

**Вера Георгіеўна Гізатуліна** (нар. , Мар’іна Горка, Пухавіцкі раён, Мінская вобласць) — беларускі эканаміст, спецыяліст у галіне эканомікі транспарту. Кандыдат эканамічных навук (1978), прафесар (2003).

## Біяграфія 
Скончыла Маскоўскі інстытут інжынераў чыгуначнага транспарту (спецыяльнасць «Эканоміка і арганізацыя чыгуначнага транспарту», кваліфікацыя «Інжынер-эканаміст шляхоў зносін», 1968; аспірантура, 1978).
    
Працавала ў Беларускім дзяржаўным універсітэце транспарту (з 1968, гуманітарна-эканамічны факультэт, кафедра «Бухгалтарскі ўлік, аналіз і аўдыт», прафесар, кіраўнік НДЛ «Эканамічны аналіз, метадалогія бухгалтарскага і падатковага ўліку»).

Навуковыя інтарэсы: эканоміка і фінансы чыгуначнага транспарту; метадалогія сабекошту перавозак і транспартных паслуг; упраўленне затратамі ў чыгуначнай галіне.

## Бібліяграфія 
* Пути совершенствования расчета и анализа себестоимости грузовых перевозок на железной дороге : диссертация … кандидата экономических наук : 08.00.05 : защищена 15.12.1978 : утверждена 00.00.0000 / Гизатуллина Вера Георгиевна. — Москва, 1978.
* Бухгалтерский управленческий учет на железнодорожном транспорте / В. Г. Гизатуллина, С. Л. Шатров. — Гомель, 2014.
* Методологические подходы к формированию расходов и себестоимости услуг инфракструктуры железнодорожного транспорта / В. Г. Гизатуллина, Н. В. Здановская. — Гомель, 2014.
* Управление затратами на железнодорожном транспорте / В. Г. Гизатуллина, А. В. Липатова. — Гомель, 2008.
     

## Літаратура 
* Гизатуллина Вера Георгиевна // Белорусский институт инженеров железнодорожного транспорта : Хроника. События. Люди / П. С. Грунтов, Г. И. Шевчук, В. И. Горбачев. ― Гомель, 1993. — С. 184.
* Гизатуллина Вера Георгиевна // Путь в науку. — Гомель, 2007. — Вып. 4 : Кандидаты наук вузов и НИИ Гомельщины. — С. 19—20.
* Педагог — призвание вне времени / Сергей Шатров // Вести БелГУТа. — 2021. — 28 октября (№ 16). — С. 2.
Партызанская брыгада М. П. Гудкова

**Партызанская брыгада М. П. Гудкова** — партызанская брыгада, створаная ў жніўні 1942 года на базе асобных атрадаў М. П. Гудкова і В. С. Лявонава, арганізаваных вясною 1942 года. У верасні таго ж года ў час баёў з карнікамі большасць асабовага складу брыгады (больш за 200 чалавек) увайшла ў Сенненскую партызанскую брыгаду, у лістападзе была адноўлена ў складзе 2 атрадаў. Дзейнічала на акупіраванай тэрыторыі Талачынскага, Сенненскага, Чашніцкага, Лепельскага, Халопеніцкага і Крупскага раёнаў. 26 чэрвеня 1944 года брыгада (632 партызаны, 7 атрадаў) злучылася з Чырвонай Арміяй.

## Склад 
* 1-ы атрад імя Кутузава;
* 2-і атрад імя Шчорса;
* 3-і атрад «Ураган»;
* 4-ы атрад;
* 5-ы атрад;
* 6-ы атрад;
* 7-ы атрад.

## Камандаванне 
### Камандзір 
* М. П. Гудкоў

### Камісары 
* В. С. Лявонаў;
* І. Р. Фінагееў;
* Ф. П. Ігнатовіч.

### Начальнікі штаба 
* В. Дз. Сыценка;
* Р. С. Арэшыч (выконваў абавязкі);
* Я. Ф. Рукаль.

## Гісторыя 
На чыгуначным участку Коханава — Бобр партызаны падарвалі больш за 40 эшалонаў, у жніўні 1943 года на ўчастку Коханава — Талачын — больш за 500 рэек. У жніўні 1942 года разбілі нямецкія гарнізоны ў вёсках Відокі Сенненскага, Вятны Чашніцкага і ў красавіку 1944 года ў вёсцы Шэйка Крупскага раёнаў. У кастрычніку 1943 года ўдзельнічалі ў абароне вёскі Чарэя Чашніцкага раёна. У 1944 годзе вялі абарончыя баі на рубяжы вёсак Болюта — Калодніца, вёсак Чарэя — Лукомль Чашніцкага  раёна. У маі 1944 года ўдзельнічалі ў баях супраць карнай экспедыцыі, утрымлівалі абарону каля вёскі Сівы Камень 2-гі Халопеніцкага раёна. У чэрвені 1944 года ўдзельнічалі ў прарыве нямецкай блакады на шашы Лепель — Барысаў і Сялец — Бягомль.

## Памяць 
У 1977 годзе ў вёсцы Янава Талачынскага раёна ў гонар брыгады ўстаноўлена мемарыяльная дошка, у 1980 годзе каля вёскі пастаўлена стэла.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Савецкія партызанскія злучэнні, брыгады і атрады на акупіраванай тэрыторыі Беларусі (1941—1944)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1942 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1944 годзе
Аперацыя «Кіпцюр-Меч»

**Аперацыя «Кіпцюр-Меч»** () — ваенная аперацыя ўзброеных сіл Турцыі пры падтрымцы пратурэцкіх узброеных фарміраванняў сірыйскай апазіцыі (Сірыйская нацыянальная армія) на поўначы і ўсходзе Сірыйскай Арабскай Рэспублікі і поўначы Іракскай Рэспублікі супраць Дэмакратычных сіл Сірыі і курдскіх узброеных атрадаў. Афіцыйная аб’ява аб пачатку аперацыі была зроблена Генштабам УС Турцыі 20 лістапада 2022 года. Нагодай стаў тэракт у Стамбуле, арганізаваны па даных Турцыі членамі курдскіх груповак.

## Аперацыя 
20 лістапада каля паўночы па мясцовым часе авіяцыя ВПС Турцыі нанесла серыю авіяўдараў па паўночнай Сірыі і Іраку, у выніку чаго ў Сірыі загінулі 36 байцоў Дэмакратычных сіл Сірыі і сірыйскіх салдат, а таксама рэпарцёр інфармацыйнага агенцтва «Hawar News Agency». Па даных Узброеных сіл Турцыі ўдары былі нанесены па цэлях у Кабані, Тэль-Рыф'ят, Дзярык у Сірыі і Кандзіль, Асос, Хакурк — у Іраку. У выніку ўдару былі пашкоджаны 89 цэляў (сховішчы, бункеры, пячоры, тунэлі, штабы і склады).

Увечары СДС выпусцілі больш за 15 ракет і артылерыйскіх снарадаў па турэцкай ваеннай базе ў Дабіку на поўначы правінцыі Алепа. Турэцкія крыніцы паведамілі пра абстрэл свайго КПП на мяжы з Сірыяй, у выніку якога адзін ваеннасужачы і восем паліцэйскіх параненыя.

22—23 лістапада ВПС Турцыі нанеслі ўдар па нафтагазавай энергетычнай інфраструктуры ў правінцыі Эль-Хасака. Турэцкія ВПС нанеслі ўдар па горадзе Макман на паўночным захадзе правінцыі Дэйр-эз-Зор.

Катэгорыя:Канфлікты 2022 года
Катэгорыя:Турэцка-курдскі канфлікт
Катэгорыя:Бітвы грамадзянскай вайны ў Сірыі
Катэгорыя:Замежны ўдзел у грамадзянскай вайне ў Сірыі
Томаш Ануфрыевіч Наркевіч-Ёдка

**Тамаш Міхал Ануфрыевіч Наркевіч-Ёдка** (1810  — пасля 25 жніўня 1872) — дзяржаўны службовец.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Наркевічаў-Ёдкаў герба «Ліс». Нарадзіўся ў сям’і Ануфрыя Наркевіча-Ёдкі, павятовага маршалка ігуменскага, і Петранэлі з Забелаў. Ахрышчаны 4 красавіка 1810 года ў Грозаўскім касцёле.

## Літаратура 
* 

Тамаш Ануфрыевіч
Анджэй Фрыч-Маджэўскі

**Анджэй Фрыч-Маджэўскі** (, ; , в.  Лодзінскага ваяводства, Польшча — восень 1572) — польскі публіцыст, асветнік-гуманіст, грамадска-палітычны дзеяч.

## Біяграфія 
У 1517—1522 гадах вучыўся ў Ягелонскім універсітэце (Кракаў).

Доўгі час жыў у Германіі, дзе сустракаўся з М. Лютэрам і Ф. Меланхтанам.

З 1547 года — сакратар караля Жыгімонта II Аўгуста, з 1553 года — войт у Вольбужы.

## Творчасць 
Асноўная праца — грамадска-палітычны трактат на лацінскай мове «Аб удасканаленні Рэчы Паспалітай» (Кракаў, 1551; Базель, 1554), у якім абгрунтавана праграма антыфеадальнага, дэмакратычнага развіцця краіны. Фрыч-Маджэўскі выступаў супраць падпарадкавання дзяржавы інтарэсам прывілеяваных саслоўяў, у абарону чалавечай годнасці асобы, за цярпімасць і свабоду мыслення, развіццё навукі і секулярызацыю асветы, стварэнне нацыянальнай царквы і інш. На польскую мову ўпершыню перакладзены Ц. Базылікам і выдадзены Я. Карцанам у 1577 годзе ў Лоскай друкарні з прадмовай А. Волана.

У канцы жыцця Фрыч-Маджэшскі пісаў творы, прысвечаныя тэалагічнай тэматыцы, хрысціянскай этыцы і рэформе царквы. Яго погляды зрабілі ўплыў на развіццё польскай і еўрапейская грамадска-палітычнай і філасофскай думкі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Філосафы Польшчы
Святая Вераніка

: *Пра каталіцкую святую гл. Вераніка Джуліяні*
: *Пра каталіцкую блажэнную гл. Вераніка з Бінаска*

**Свята́я Верані́ка** — хрысціянская святая I стагоддзя. У каталіцкай традыцыі Вераніка з’яўляецца жанчынай, якая, паводле сярэдневяковага падання, абцерла сваёй хустай твар Ісуса Хрыста падчас Хроснага шляху на Галгофу. У праваслаўі пад імем Вераніка шануецца жанчына, якая, паводле Евангелля, вылечылася, дакрануўшыся да адзення Ісуса Хрыста.
. Святая Вераніка. Каля 1470]]
а]]

У Праваслаўнай царкве (Эладская, Сербская, Праваслаўная царква ў Амерыцы) памяць Веранікі адзначаецца 12 (25) ліпеня. У календары Рускай Праваслаўнай Царквы няма згадак пра Святую Вераніку. У Каталіцкай царкве памяць Веранікі адзначалася 4 лютага, але адсутнічае ў сучасным Рымскім мартыралогу.

## Царкоўная традыцыя і паданні 
Упершыню апавяданне пра святую Вераніку з’яўляецца ў апакрыфічных Актах Пілата, якія адносяцца да III ці IV стагоддзя, дзе яна была той кроватачывай жанчынай, якая атрымала вылячэнне ад дотыку да краю адзенняў Хрыста (, , ). Гэта статуя была знішчана па загадзе Юліяна Адступніка. Паводле жыція, астатнія гады Святая Вераніка правяла ў святасці і богадагодных справах, памёршы ў міры.

Адзін з апокрыфаў (датуецца прыкладна IV стагоддзем) «Смерць Пілата» паказвае Понція Пілата саўдзельнікам у пакаранні смерцю Хрыста, дзе яго выкрывае нейкая Вераніка, а за смерць Хрыста помсціць рымскі імператар Тыберый. Паводле гэтага апокрыфа, Вераніка вылечыла імператара Тыберыя з дапамогай палатна, які Ісус Хрыстос прыклаў да Свайго твару і на якім захавалася Яго выява.

У цыкле «Легенды пра Хрыста» (1904) Сельмы Лагерлёф кульмінацыйнае месца займае легенда «Хуста Святой Веранікі», дзе аўтар аб’ядноўвае некалькі сюжэтаў з розных хрысціянскіх крыніц, якія адносяцца да легенды пра Вераніку, у адзіную гісторыю пра аднаго персанажа, што падае хустку Ісусу падчас нясення крыжа. Тут Вераніка па сюжэце з’яўляецца карміцелькай рымскага імператара Тыберыя, які, захварэўшы на праказу, паслаў яе за прарокам з Назарэта, які вылечыў пракажонага. Карміцелька ўбачыла шэсце са злачынцам, асуджаным на распяцце. Калі злачынец паваліўся, яна злітавалася над ім і абцерла яго слёзы і кроў сваёй хусткай. Карміцелька атрымала імя Вераніка («таму што ёй было наканавана прынесці людзям сапраўднае аблічча Збавіцеля») пры хрышчэнні перад смерцю.

## Гл. таксама 
* Спас Нерукатворны (Хуста Веранікі)

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Святыя паводле алфавіта
Катэгорыя:Святыя Адзінай Царквы
Катэгорыя:Святы 12 ліпеня
Гумарэска (значэнні)

**Гумарэ́ска** — шматзначны тэрмін:
* Гумарэска — музычная п’еса жартаўлівага, гумарыстычнага характару.
* Гумарэска — літаратурны жанр, гумарыстычная мініяцюра.
* «Гумарэска» () — кінафільм (рэжысёр Жан Негулеска, ЗША, 1946).
Ануфрый Мацвеевіч Наркевіч-Ёдка

**Ануфрый Мацвеевіч Наркевіч-Ёдка** (нар. каля 1776) — дзяржаўны службовец.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Наркевічаў-Ёдкаў герба «Ліс». Нарадзіўся ў сям’і Мацея Наркевіча-Ёдкі і Францішкі з Цвіркаў (пам. паміж 1790 і 1796). Дзеці:
* Дамінік Аляксандр (1804 — да 1851). Жонка Юзэфа.
* Ян Тамаш Валерыян Северын (нар. 1809). Жонка Альжбета.
* Тамаш Міхал (1810 — пасля 1872). Жонка Тэафіла Пілецкая.
* Вільгельм Юльян (1811 — да 1839)
* Зянон Юльян Міхал (нар. 1816). Жонка Тэафіла.
* Антоні Стэфан Отан (1818 — паміж 1886 і 1888). Жонка Анэля Эстка.

## Літаратура 
* 

Ануфрый Мацвеевіч
Мікалай Арцёмавіч Рашэтнікаў

**Мікалай Арцёмавіч Рашэтнікаў** (19 снежня 1902, вёска Стары Талачын, Талачынскі раён — 27 лістапада 1982) — адзін з кіраўнікоў партызанскага руху ў Віцебскай вобласці.

## Біяграфія 
Член КПСС з 1926 года. З 1927 года на культурна-асветніцкай, савецкай і партыйнай рабоце. У 1933 годзе скончыў Камуністычны ўніверсітэт Беларусі імя У. І. Леніна, у 1955 годзе — Рэспубліканская партыйна яшкола пры  ЦК КП(б)Б. З ліпеня 1941 года на фронце. З чэрвеня 1942 камандзір партызанскага атрада, у жніўні 1942 — чэрвені 1943 гадоў — партызанскай брыгады «Граза», з верасня 1943 года ў распараджэнні БШПР. У 1944—1976 гадах на партыйнай, савецкай, адмінітрацыйна-гаспадарчай рабоце. Дэпутат Вярхоўнага Савета БССР у 1938—1947 гадах.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Камандзіры партызанскіх злучэнняў, брыгад і атрадаў у гады Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 1-га склікання
Тамаш Францавіч Аборскі

**Тамаш Францавіч Аборскі** (? — ?) — дзяржаўны службовец.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Аборскіх герба «Калюмна». Нарадзіўся ў сям’і Франца, мечніка і лоўчага менскага.

## Літаратура 
* 

Тамаш Францавіч
Катэгорыя:Крайчыя менскія
Гумарэска (музыка)

**Гумарэ́ска** ( ад  — гумар) — музычны твор гумарыстычнага або жартаўлівага характару, блізкі да .

## Гісторыя 
Першую гумарэску стварыў Р. Шуман (для фартэпіяна, 1839).

Гумарэска складаецца з шэрагу лірычных і скерцозных эпізодаў, спалучае летуценнасць з жартам. Пазней паявіліся гумарэскі рознага вобразнага вырашэння: жанрава-бытавога, скерцозна-танцавальнага, лірычнага, гратэскавага (блізкага да бурлескі і ), салоннага характару. Вядомы гумарэскі для аркестра (Э. Хумпердынк), для 4-галосага мужчынскага хору *a capella* ().

У беларускай музыцы значнае пашырэнне жанру гумарэскі звязана, верагодна, з вялікім развіццём жартоўных песень і прыпевак да танцаў у нацыянальным фальклоры. У прафесійнай музыцы вядомы гумарэскі для розных інструментаў, для аркестра, у фіналах сюітных цыклаў Л. Абеліёвіча, М. Аладава, У. Алоўнікава, Г. Вагнера, В. Войціка, Я. Глебава, Я. Дзягцярыка, С. Картэса, П. Падкавырава, Р. Суруса, А. Туранкова, У. Чараднічэнкі, Л. Шлег і інш.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Музычныя жанры
Галіцкая мітраполія

* Галіцкая мітраполія — праваслаўная мітраполія пад юрысдыкцыяй Канстанцінопальскай Царквы, якая існавала ў 1303—1347 і з 1371 па 1401 гады.
* Галіцкая Грэка-Каталіцкая Мітраполія — цэнтральная мітраполія Украінскай Грэка-Каталіцкай Царквы, якая існавала з 1807 па 2005 гады.

## Гл. таксама 
* Галіцкая дыяцэзія
Сямён Мікалаевіч Нарчук

**Сямён Мікалаевіч Нарчук** (17 сакавіка 1910, вёска Козкі, Талачынскі раён — 28 мая 1944) — адзін з кіраўнікоў партызанскага руху ў Віцебскай вобласці.

## Біяграфія 
З 1928 года на савецкай і камсамольскай рабоце, сакратар Талачынскага КП(б)Б. Член КПСС з 1932 года. У партызанах з чэрвеня 1942 года: камісар атрада, са жніўня 1942 камісар, з чэрвеня 1943 года камандзір партызанскай брыгады «Граза», адначасова ў ліпені 1943 — маі 1944 гадоў сакратар Талачынскага падпольнага РК КП(б)Б. яго імем названа вуліца ў горадзе Талачын, у вёсцы Янава Талачынскага раёна ўстаноўлена мемарыяльная дошка.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Камандзіры партызанскіх злучэнняў, брыгад і атрадаў у гады Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Члены КПСС
Гумарэска (літаратура)

**Гумарэ́ска** ( ад  — гумар) — невялікі вершаваны або празаічны твор жартаўлівага зместу.

У сюжэтнай аснове звычайна смешная прыгода, камічнае бытавое здарэнне, а аб’ект асмяяння — жыццёвая з’ява або загана ў чалавечым характары, якія не маюць адзнак сацыяльнай шкоднасці ці небяспечнасці.

Эмацыянальна-стылявым ладам наблтжаецца да анекдота, фабліо, фацэцыі.

У вершаваным выглядзе гумарэскі пісалі Сімяон Полацкі, А. С. Пушкін, , У. У. Маякоўскі, празаічныя творы ў гэтым жанры пакінулі А. П. Чэхаў, Астап Вішня, М. М. Зошчанка, Рыгор Горын і іншыя. У часы БССР на гумарэсках спецыялізаваўся часопіс "Вожык".

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Літаратурныя жанры
Катэгорыя:Гумар
Чырвоная армія Японіі

**Чырвоная армія Японіі** () — леварадыкальная тэрарыстычная арганізацыя, якая дзейнічала з 1971 па 2001 год. Штаб-кватэра знаходзілася ў Ліване.

Самым вядомым тэрактам арганізацыі лічыцца бойня ў аэрапорце Лод, калі 3 члены Чырвонай арміі Японіі, выкарыстоўваючы аўтаматычнаю зброю, учынілі страляніну ў аэрапорце ізраільскага горада Лод (цяпер аэрапорт імя Бэн-Гурыёна), у выніку тэракту 26 чалавек загінулі і 72 былі параненыя.

Арганізацыя была распушчана ў 2000 пасля арышту заснавальніцы тэрарыстычнай арганізацыі Фусака Сігэнобу ў Такацукі.

## Спасылкі 
* Encyclopedia > Japanese Red Army
* Urgent Action: Free Shigenobu Now! Stop oppression to alleged JRA supporters!
* Японская Чырвоная Армія
* Радыкальная ідэалогія і самурайскія традыцыі

Катэгорыя:Тэрарыстычныя арганізацыі
Катэгорыя:Арганізацыі Японіі
Яфім Дзмітрыевіч Дзіранок

**Яфім Дзмітрыевіч Дзіранок** (, в. Неглюбка, Веткаўскі раён, Гомельская вобласць — ) — беларускі гісторык. Доктар гістарычных навук (1966), прафесар (1967). Удзельнік савецка-фінляндскай і Вялікай Айчыннай войн.

## Біяграфія 
Скончыў Магілёўскі педагагічны інстытут (геаграфічны факультэт, 1939).
    
Працаваў у Гомельскім педагагічным інстытуце (1946—1951, выкладчык, загадчык кафедры асноў марксізму-ленінізму), Гомельскім гарадскім камітэце КПБ (1951—1953, сакратар), Беларускім інстытуце інжынераў чыгуначнага транспарту (з 1953, прафесар кафедры «Гісторыя КПСС і навуковы камунізм», у 1955—1979 — загадчык кафедры).

Навуковыя інтарэсы: гісторыя рэвалюцыйнага руху на Палессі; арганізацыя супраціўлення нямецка-фашысцкай акупацыі на тэрыторыі Беларусі.

## Бібліяграфія 
* Полесская организация большевиков (1903—1919 гг.) : автореферат диссертации … доктора исторических наук / Е. Д. Диренок. — Гомель, 1965.
* Советское государство в Великой Отечественной войне : диссертация … кандидата исторических наук / Е. Д. Диренок. — Минск, 1950.

## Літаратура 
* Дзіранок Яўхім Дзмітрыевіч // Беларуская савецкая энцыклапедыя : [у 12 т.]. — Мінск, 1971. — Т. 4. — С. 204.
* Дзіранок Яфім Дзмітрыевіч / Уладзімір Міхнюк // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі : у 6 т. — Мінск, 1996. — Т. 3. — С. 229.
* Диренок Ефим Дмитриевич // Белорусская ССР : краткая энциклопедия : [в 5 т.]. — Минск, 1982. — Т. 5. — С. 198.
* Диренок Ефим Дмитриевич // Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. — Минск, 2012. — Т. 3 : Гомельская область : в 2 кн., кн. 1. — С. 215.
Генадзь Ігнатавіч Харошка

**Генадзь Ігнацьевіч Харошка** (нар. , в. Гравы, Талачынскі раён, Віцебская вобласць) — беларускі філосаф. Кандыдат філасофскіх навук (1960), дацэнт (1966). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (1953; аспірантура, 1956).
    
Працаваў у Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт транспарту (з 1956, дацэнт кафедры «Філасофіяя, гісторыя і паліталогія»).

Навуковыя інтарэсы: сацыяльная філасофія; філасофскія праблемы прыродазнаўства, тэхнікі, культуры; сацыяльнае кіраванне.

## Узнагароды 
Званне «Заслужаны работнік культуры Беларускай ССР» (1982), ордэн «Знак Пашаны» і інш.

## Бібліяграфія 
* Роль практики в развитии языка : автореферат диссертации … кандидата философских наук / Г. И. Хорошко. ― Минск, 1959.
  

## Літаратура 
* Хорошко Геннадий Игнатьевич // Путь в науку. — Гомель, 2007. — Вып. 4 : Кандидаты наук вузов и НИИ Гомельщины. — С. 52.
* Хорошко Геннадий Игнатьевич // Кто есть кто в Республике Беларусь, 2001. — Минск, 2001. — Т. 1. — С. 165.
* Хорошко Геннадий Игнатьевич // Белорусский институт инженеров железнодорожного транспорта : Хроника. События. Люди / П. С. Грунтов, Г. И. Шевчук, В. И. Горбачев. ― Гомель, 1993. — С. 244.

Катэгорыя:Філосафы Беларусі
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Талачынскім раёне
Брэцаль

і цара Артаксеркса. *Hortus deliciarum*, XII ст.]]

**Брэцаль** (ад   і фр./эльзаскі дыял.: *Bretzel*) — разнавіднасць нямецкіх крэндзеляў, выпечанага хлеба з цеста, які звычайна мае форму вузла. Традыцыйная форма брэцаля — гэта характэрная сіметрычная форма, у якой канцы доўгай палоскі цеста пераплецены, а затым закручаны на сябе пэўным чынам (пятля брэцаля або дужка брэцаля). Сёння брэцалі бываюць самых розных формаў.

Соль — гэта самая распаўсюджаная прыправа або начынка для брэцаляў, якая дапаўняецца апрацоўкай мыйнай содай або шчолакам, што надае брэцалям іх традыцыйную скурку і водар, набыты ў выніку рэакцыі Маяра. Іншыя прыправы — гарчыца, сыры, цукар, шакалад, карыца, салодкая глазура, насенне і арэхі. Разнавіднасці брэцаляў уключаюць мяккія брэцалі, якія варта з’есці неўзабаве пасля падрыхтоўкі, і запечаныя брэцалі, якія маюць працяглы тэрмін захоўвання.

## Гл. таксама 
* Рэакцыя Маяра
* Хлеб
* Пірог

## Зноскі 
## Дадатковае чытанне 
* 
* «Machine Speeds Pretzel Bending», жнівень 1949, *Popular Science* фота-артыкул аб аўтаматызацыі вырабніцтва брэцаляў.

Катэгорыя:Венгерская кухня
Катэгорыя:Швейцарская кухня
Катэгорыя:Італьянская кухня
Катэгорыя:Нямецкая кухня
Катэгорыя:Французская кухня
Катэгорыя:Хлеб
Катэгорыя:Баварская кухня
Катэгорыя:Аўстрыйская кухня
Катэгорыя:Культура спажывання піва
Катэгорыя:Бадэнская кухня
Катэгорыя:Абрадавая выпечка
Катэгорыя:Вулічная ежа
Катэгорыя:Нямецкія закускі
Ястраб (палітыка)

**Ястраб** — прыхільнік  ў палітычнай дыскусіі аб ваенных пытаннях, член «партыі вайны». Супрацьлегласцю ястраба з’яўляецца «голуб»; зааморфная метафара-супрацьпастаўленне абраная па аналогіі з паводзінамі птушак: голуб, які лічыцца бяскрыўдным, і вельмі агрэсіўны ястраб.

Тэрмін прыйшоў з амерыканскага варыянта англійскай мовы, прыдуманы  падчас вайны 1812 года паміж ЗША і Англіяй. Першымі «ястрабамі» сталі каля тузіна членаў Кангрэса 12-га склікання на чале са спікерам Г. Клеем (фармальнага спісу, натуральна, не было, і даследчыкі спрачаюцца наконт класіфікацыі канкрэтных кангрэсменаў).

Катэгорыя:Палітычная тэрміналогія
Забойства супрацоўнікаў Чырвонага Крыжа ў Чачні

**Забойства супрацоўнікаў Чырвонага Крыжа ў Чачні** — забойства 17 снежня 1996 года шасцярых супрацоўнікаў Міжнароднага камітэта Чырвонага Крыжа у шпіталі ў вёсцы Новыя Атагі  Чачэнскай Рэспублікі.

## Злачынства 
Па заключэнні намесніка начальніка аддзела па асабліва важных справах Генпракуратуры Чачэнскай Рэспублікі Ічкерыя С. Юсупава, каля 10-12 узброеных людзей прыкладна ў 3:30 ночы ўварваліся ў шпіталь і расстралялі шасцярых чалавек. Загінулі медсёстры Фернанда Калада (Іспанія), Інгаборг Фос (Нарвегія) і Нэнсі Малай (Канада), хірургічныя сёстры Гунгільда Міклебуст (Нарвегія) і Шэрыль Таёр (Новая Зеландыя), а таксама будаўнік Ханс Алькабут (Швецыя). Быў цяжка паранены начальнік шпіталя Крыстаф Ганс (Швецыя).

## Рэакцыя ўлады 
Былы ў той час міністрам унутраных спраў Чачэнскай Рэспублікі Ічкерыя Казбек Махашаў адразу пасля трагедыі абяцаў знайсці і строга пакараць злачынцаў. З гэтай мэтай была створана спецыяльная аператыўна-вышуковая група. Аднак злачынцы не былі знойдзеныя.

## Версіі 
Паводле некаторых крыніц, калі група выйшла на след, які паказвае на ўдзел у злачынстве Хатаба, кіраўнік дэпартамента нацыянальнай бяспекі  прапанаваў супрацоўнікам групы ўзяць новы след, які вядзе ў Расію. Хатаб неаднаразова пагражаў супрацоўнікам Чырвонага Крыжа. Баевікоў раздражняла прысутнасць у Чачні хрысціянскай сімволікі — Чырвонага Крыжа. Аднак Хатаб адмовіўся даваць паказанні і забараніў рабіць гэта сваім падначаленым.

Па сведчанні маёра ФСБ Аляксея Пацёмкіна, які , атрад расійскага спепрызну на чале з капітанам Севасцьянавым атрымаў загад выбіць са школы, дзе размяшчаўся шпіталь, чачэнцаў, што знаходзіліся там. Спецпрызнаўцы, якія ўварваліся на тэрыторыю шпіталя прынялі ўрачоў за чачэнцаў і адкрылі агонь.

Па сцвярджэннях , расійскія ўлады не хацелі, каб Чырвоны Крыж працягваў функцыянаваць у Рэспубліцы пасля заканчэння вайны:

На думку  гэта была акцыя запалохвання з мэтай перашкодзіць мірнаму ўрэгуляванню сітуацыі вакол Чачні. «Партыя вайны» была вельмі актыўнай і рабіла для гэтага самыя розныя меры. У прыватнасці, усяляк дэскрэдытаваліся ўдзельнікі перамоўнага працэсу. З-за ціску гэтых сіл выйшаў з працэсу ўрэгулявання Аляксандр Лебедзь. Рыбкін не выключае магчымасць ажыццяўлення акцыі ў Новых Атагах расійскімі спецслужбамі.

На думку публіцыста Уладзіміра Паўлава, пасля заключэння  асноўнай задачай  стала захаванне ўлады Зелімхана Яндарбіева. Забойства супрацоўнікаў Чырвонага Крыжа было ажыццёўлена ДДБ ЧРІ па загадзе Яндарбіева з мэтай адцягнуць правядзенне .

## Затрыманне 
У 2005 годзе быў затрыманы чачэнскі сепаратыст Адам Джабраілаў, падазраваны ва ўдзеле ў нападзе.

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Снежань 1996 года
Катэгорыя:Падзеі 17 снежня
Катэгорыя:1996 год у Расіі
Камароўскі (Арэнбургская вобласць)

**Камароўскі** (; гарадок вайсковай часці **68545**, пас. Ясны-2, пас. Дамбараўскі-3) — пасёлак у Арэнбургскай вобласці Расіі. Утварае самастойную адміністрацыйна-тэрытарыяльную адзінку са статусам закрытага адміністрацыйна-тэрытарыяльнага ўтварэння (ЗАТУ) і аднайменнае муніцыпальнае ўтварэнне са статусам гарадской акругі ЗАТУ Камароўскі.

Размешчаны на тэрыторыі Ясненскага адміністрацыйнага раёна вобласці, утварае гарадскую акругу. Знаходзіцца ў распараджэнні ракетных войскаў стратэгічнага прызначэння.

Паблізу пасёлка знаходзіцца ваенны аэрадром Ясны.

## Насельніцтва 
Катэгорыя:Населеныя пункты Арэнбургскай вобласці
Адамаўка (Адамаўскі раён)

**Адамаўка** () — пасёлак (раней — пасёлак гарадскога тыпу), цэнтр Адамаўскага раёна Арэнбургскай вобласці Расіі. Размешчаны на рацэ Джарлы (басейн Урала). Заснаваны ў першым дзесяцігоддзі XX стагоддзя. Пасёлак гарадскога тыпу з 1959 года. Ператвораны ў сельскі населены пункт у 1999 годзе. У пасёлку працуе хлебазавод.

## Насельніцтва 
Катэгорыя:Населеныя пункты Арэнбургскай вобласці
Цюльган

**Цюльган** () — пасёлак, цэнтр Цюльганскага пассавета і Цюльганскага раёна Арэнбургскай вобласці Расіі. Размешчаны ля горнага масіва Малы Накас, каля ракі Цюльган, за 130 км на паўночны ўсход ад г. Арэнбурга.

## Гісторыя 
У 1940-я гады на тэрыторыі сучаснага Цюльганскага раёна адкрыта радовішча бурага вугалю, побач з якім у 1953 годзе быў заснаваны населены пункт Цюльган. Названы быў па хутары Цюльган, які размяшчаўся за 4 км. Назва хутара паходзіць ад башкірскага «цюйлюгэн» — каршун або ад цюркскага асабістага імя Цюлеген.

У 1960 годзе Цюльган стаў раённым цэнтрам Троіцкага раёна, які перанеслі з сяла Троіцкага. У 1965 годзе быў утвораны Цюльганскі раён з раённым цэнтрам у пгт Цюльган.

З 1957 па 1999 год Цюльган меў статус рабочага пасёлка.

## Насельніцтва 
Катэгорыя:Населеныя пункты Арэнбургскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1953 годзе
Павел Кузьміч Дзюбайла

**Павел Кузьміч Дзюба́йла** (, в. Кукарава, Бярэзінскі раён, Мінская вобласць — , Мінск) — беларускі крытык і літаратуразнавец. Доктар філалагічных навук (1973), прафесар (1982).

Скончыў у 1954 годзе БДУ. Настаўнічаў, з 1960 года ў Інстытуце літаратуры АН Беларусі. Друкаваўся з 1950 года.

Член Саюза беларускіх пісьменнікаў з 1967 года.

Памёр  года ў Мінску. Пахаваны ў вёсцы Кукарава Бярэзінскага раёна.

## Навуковая дзейнасць 
Даследаваў сучасную беларускую літаратуру, асноўныя тэндэнцыі і заканамернасці развіцця рамана, стылявыя кірункі ў прозе. Адзін з аўтараў кніг «Праблемы сучаснай беларускай прозы» (1967), «Беларуская савецкая проза: Раман і аповесць» (1971).

## Узнагароды 
Дзяржаўная прэмія Беларусі імя Я. Коласа 1980 за ўдзел у 2-томным даследаванні «Гісторыя беларускай дакастрычніцкай літаратуры» і «Гісторыя беларускай савецкай літаратуры» (1977, на рус. мове).

## Творы 
* Беларускі раман аб Вялікай Айчыннай вайне. Мн., 1964;
* Праблемы стылю ў сучаснай беларускай прозе. Мн., 1973;
* Вобраз нашага сучасніка ў беларускай прозе. Мн., 1978;
* У вялікай дарозе. Мн., 1981;
* Беларускі раман: Гады 70-я. Мн., 1982;
* Панарама сучаснай беларускай прозы. Мн., 1986;
* У пошуках духоўных каштоўнасцей. Мн., 1987;
* Станоўчы герой у беларускай літаратуры: Сав. перыяд: Кн. для настаўніка. Мн., 1990.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* *Таіса Грамадчанка*. Аўтарытэт даследчыка  // Партал выдавецкага дома «Звязда»

Катэгорыя:Літаратурныя крытыкі СССР
Катэгорыя:Літаратурныя крытыкі Беларусі
Катэгорыя:Літаратурныя крытыкі XX стагоддзя
Катэгорыя:Літаратуразнаўцы СССР
Катэгорыя:Літаратуразнаўцы Беларусі
Энгельберт Хумпердынк

**Энгельберт Хумпердынк** (; , , Рэйнская вобласць, Каралеўства Прусія — , , свабодная дзяржава Мекленбург-Штрэліц у Веймарскай рэспубліцы) — нямецкі кампазітар.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і Густава Хумпердынка (1823—1902), выкладчыка Зігбургскай гімназіі. З дзіцячых гадоў захапляўся музыкай, пачаў сачыняць дзіцем. У 1867 годзе напісаў зінгшпілі «Жамчужына» і «Клаўдзіна фон Віла Бэла». У 1869 годзе спяваў у царкоўным хоры ў Падэрборне. У 1872—1876 гадах вучыўся ў Кёльнскай кансерваторыі ў Фрыдрыха Гернсхайма, потым у 1877—1879 гадах у Мюнхенскай каралеўскай школе музыкі ў Ёзэфа Райнбергера. Таксама браў прыватныя ўрокі ў Франца Лахнера. У 1879 годзе жыў у Рыме ў якасці лаўрэата прэміі Мендэльсона. Затым падарожнічаў па Італіі, Францыі і Іспаніі і два гады выкладаў у кансерваторыі Вялікага тэатра «Лісеа» у Барселоне. У 1887 годзе ён вярнуўся ў Кёльн.

У 1890 годзе ён быў прызначаны прафесарам Кансерваторыі Хоха ў Франкфурце-на-Майне, выкладаў таксама ў вакальнай школе Юліуса Штокхаўзена. У ліку вучняў Хумпердынка — іспанскі кампазітар басконскага паходжання Андрэс Ісасі, кампазітар Леа Шпіс. Ён таксама выкладаў музыку сыну Рыхарда Вагнера, Зігфрыду.

Імя кампазітара выкарыстоўваецца ў якасці псеўданіма эстраднага спевака Арнольда Дорсі з сярэдзіны 1960-х гадоў.

Катэгорыя:Кампазітары Германіі
Катэгорыя:Кампазітары XIX стагоддзя
Мартыралог

**Мартырало́г** (ад  — сведка;  — доказ) — спіс прызнаных святых (насуперак назве, не абавязкова толькі мучанікаў), імёны якіх прыводзяцца ў каляндарным парадку ў адпаведнасці з датай іх пакутніцтва (гэта значыць «днямі нараджэння» да новага жыцця). Звычайна тэрмін выкарыстоўваецца ў каталіцкай традыцыі, у праваслаўнай выкарыстоўваюць тэрмін святцы.

Мартыралогі закліканы палегчыць запамінанне дзён, у якія ажыццяўлялася штогадовае царкоўнае памінанне таго ці іншага мучаніка, і, як правіла, нароўні з датай смерці, змяшчаліся кароткія звесткі пра акалічнасці яго мучаніцкай смерці. У гістарычных цэрквах, дзе мучанікі з’яўляюцца аб’ектамі рэлігійнага шанавання і выступаюць у ролі пасроднікаў паміж Богам і чалавекам, мартыралогі адыгрываюць найважнейшую ролю.

Самыя раннія з вядомых нам мартыралогаў — рымскі Мартыралог Ераніма і календары мучанікаў, карфагенскі і канстанцінопальскі, — змяшчалі імёны мясцовашанаваных мучанікаў. Папа Грыгорый XIII (1572—1585) распарадзіўся скласці агульнацаркоўны, так званы Рымскі мартыралог, а наступныя папы пераглядалі і дапаўнялі яго.

У далейшым паняцце «мартыралог» стала выкарыстоўвацца ў шырэйшым, пераносным значэнні. У наш час у публіцыстыцы гэта слова часта выкарыстоўваецца для абазначэння пераліку асоб, якія падвергліся праследаванням ці пакутам, а таксама пераліку перажытых кім-небудзь пакут, фактаў праследавання і да т.п. Так, напрыклад, у 1988 годзе ў Беларусі было створана добраахвотнае таварыства «Мартыралог Беларусі», які ставіў мэтай раскрыццё масавых рэпрэсій у 1920—1950-я гг., высвятленне колькасці тых, хто загінуў на Беларусі, у месцах высылкі і зняволення, увекавечанне іх памяці.

## Гл. таксама 
* Святцы — спіс святых у праваслаўнай традыцыі.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Рэлігія
Катэгорыя:Хрысціянства
Марыя Дамброўская

**Марыя Дамбро́ўская** (; , г. , Польшча — ) — польская пісьменніца.

## Біяграфія 
У 1907—1914 гадах вучылася ў Лазанскім і Брусельскім універсітэтах.

Літаратурную дзейнасць пачала ў 1910-я гады.

Першыя зборнікі апавяданняў «Дзеці радзімы» (1918), «Галінка чарэшні» (1922) і «Усмешка дзяцінства» (1923) прысвечаны дзецям з іх своеасаблівым успрыманнем свету.

У зборніку навел «Людзі адтуль» (1926) паказаны жыццё і ўнутраны свет вясковай беднаты ў пачатку XX стагоддзя, у зборніку «Прыкмета жыцця» (1938) — нялёгкае існаванне чалавека ў грамадстве.

Самы вядомы твор Дамброўскай — эпічная тэтралогія «Ночы і дні» (1932—1934), у якой намалявана гісторыя жыцця адной сям’і з 1860-х гадоў да Першай сусветнай вайны.

Аўтар гістарычных драм «Геній-сірата» (1939) і «Станіслаў і Багуміл» (1945), рамана-эпапеі «Прыгоды думаючага чалавека» (незакончаны, выданы ў 1970), «Дзённікаў» (1 — 5, выд. 1988), літаратурна-крытычных артыкулаў (зборнік «Думкі аб падзеях і людзях», 1956).

## Літаратура 
*
Дом па Савецкай вуліцы, 4 (Мінск)

**Дом па Савецкай вуліцы, 4** — будынак у Мінску.

## Гісторыя 
Тэрыторыя квартала, у якім размешчаны будынак № 4, пачала інтэнсіўна асвойвацца ў другой палове 19 ст. У першую чаргу, гэтаму паспрыяла будаўніцтва ў 1871 г. Маскоўска-Брэсцкай і ў 1873 г. Лібава-Роменскай чыгункі. Паводле адміністрацыйна-паліцэйскага падзелу г. Мінска ў пачатку 20 ст. квартал атрымаў № 167. Архітэктурна-планіровачная структура квартала сфарміравалася ў канцы 19 — пачатку 20 ст. Участак, на якім узведзены будынак № 4, у пачатку 20 ст. меў парадкавы № 10. Тагачасным яго ўладальнікам у пачатку 20 ст. была Бэйля Натанаўна Багацін. Плошча пляца складала 435,5 кв. саж. Паводле архіўных дакументаў забудова пляца была здзейснена ў канцы 1880-х — пачатку 1890-х гг. Па вул. Захар’еўскай (сучаснай вул. Савецкай) з паўночнага боку ўчастка стаяў драўляны жылы дом з такой жа прыбудовай. У доме была трохпакаёвая кватэра, у прыбудове — аднапакаёвая кватэра і сталярная майстэрня. З паўднёвага боку ўчастка па лініі вуліцы ў 1910 г. была пабудавана мураваная бакалейная лаўка. Паміж прыбудовай да жылога дома і лаўкай існаваў праезд у двор. У двары размяшчаліся гаспадарчыя пабудовы (стайня, бандарная майстэрня, хлеў).

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Савецкая вуліца (Мінск)
Катэгорыя:1940-я ў Мінску
Катэгорыя:З’явіліся ў 1940-я гады
Разліў нафты на нафтаправодзе «Кістоўн» (2022)

7 снежня 2022 года на нафтаправодзе «» кампаніі «» адбыўся буйны разліў больш за 14 тысяч барэляў нафты. На момант здарэння гэта найбуйнейшы разліў нафты на «Кістоўн» з трох падобных інцыдэнтаў з моманту адкрыцця сеткі ў 2010 годзе і адначасова найбуйнейшы ў ЗША з 2013 года.

## Разліў 
У 21:00 7 снежня па мясцовым часе кампанія «TC Energy» запусціла аварыйны прыпынак трубаправода «Кістоўн» з-за падзення ціску.  пабудавала земляную дамбу, каб стрымаць разліў. Указанне аб эвакуацыі не аддавалася. Для ліквідацыі наступстваў аварыі «TC Energy» накіравала 100 чалавек. Усе работы на нафтаправодзе спынілі. Закрыццё прывяло да абмежавання паставак канадскай нафты на амерыканскія нафтаперапрацоўчыя заводы.

## Расследаванне 
 пачало расследаванне ўцечкі.

Катэгорыя:Снежань 2022 года
Катэгорыя:Падзеі 7 снежня
Катэгорыя:2022 год у ЗША
Катэгорыя:Катастрофы 2022 года
Ілек (Арэнбургская вобласць)

**Ілек** () — сяло ў Арэнбургскай вобласці Расіі, за 128 км на захад ад Арэнбурга, адміністрацыйны цэнтр Ілецкага раёна і Ілецкага сельсавета. Плошча тэрыторыі вёскі — каля 35 км².
## Насельніцтва 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Іван Канстанцінавіч Слесараў

Катэгорыя:Населеныя пункты Арэнбургскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1737 годзе
Шарлык (Арэнбургская вобласць)

**Шарлык** () — сяло, адміністрацыйны цэнтр Шарлыцкага раёна Арэнбургскай вобласці Расіі. Вёска размешчана паміж рэкамі Кармалка і Шарлык. Раённы цэнтр звязаны трасай федэральнага значэння Казань — Арэнбург з абласным цэнтрам. Адлегласць да абласнога цэнтра 148 км.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Населеныя пункты Арэнбургскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1809 годзе
Дх’яна

[міні|Статуя [Гаўтама Буда|Буды ў стане дх’яна, Індыя]]
**Дх’я́на** (, літаральна «рух розуму») — медытатыўныя практыкі ў індуізме, будызме і джайнізме.

Дх’яна як асобная рэлігійная форма шанавання ўзнікла ў старажытнай Індыі, узгадваецца ва Упанішадах і Махабхараце.

У будызме дх’яна разглядаецца як вышэйшы стан розуму, калі той цалкам паглынуты канкрэтным аб'ектам засяроджвання і больш не заняты сферай пачуццяў. У дзэн-будызме (само слова «дзэн» паходзиць ад **дх’яна**) медытатыўны вопыт тлумачыцца як перажыванне абуджэння, а таму мае вызначальную ролю ў дасягненні нірваны.

У індуізме дх’яна лічыцца адным з вышэйшых станаў ёгі. Для яго дасягнення ёг першапачаткова абавязаны адчуць аднанакіраваную ўвагу *дхарана*. Пасля дх’яна можа быць дасягнуты найвышэйшы стан *самадхі* — пакіданне матэрыяльнага свету і далучэння да вечнага.

Дх’яна вызначаецца наяўнасцю болей за 300 розных прыёмаў, якія да таго ж могуць сумяшчацца. У іх лік уваходзяць паўтарэнне мантраў, кіраванне дыханнем, канцэнтрацыя на «энергетычных цэнтрах» цела і г. д. У нашы дні практыкі дх’яна шырока распаўсюджаны ў розных краінах, прычым не абавязкова ў рэлігійных мэтах. Часцяком імі карыстаюцца для рэлаксацыі або аздараўлення.

## Спасылкі 
* Srinivasan T. M. From meditation to dhyana. Int J Yoga. 2013 Jan-Jun; 6(1): 1–3
* Dhyāna in Buddhism
* Tayyaba Razzaq An Analytical Comparison of Meditation Between Hinduism & Buddhism 

Катэгорыя:Медытацыя
Ташла (Ташлінскі раён)

**Ташла** () — сяло ў Арэнбургскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Ташлінскага раёна і Ташлінскага сельсавета. Размешчана на захадзе вобласці, у месцы зліцця рэк Ташолкі і Герасімаўкі, за 2 км ад ракі Іртэк, за 78 км на паўднёвы захад ад Сарачынска, за 160 км на захад ад Арэнбурга. Асноўныя аўтадарогі: Ілек — Першамайскі і Ташла — Сарочынск.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Населеныя пункты Арэнбургскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1774 годзе
Саракташ

**Саракташ** () — пасёлак, адміністрацыйны цэнтр Саракташскага раёна Арэнбургскай вобласці Расіі. Утварае Саракташскі пассавет. Размешчаны на левым беразе Сакмары ў месцы ўпадзення ў яе ручая Чаркаскі за 85 км на ўсход ад Арэнбурга і за 75 км на паўночны захад ад Кувандыка.

На паўночным захадзе да пасёлка прымыкаюць вёскі Чаркасы і Аляксандраўка.

У пасёлку знаходзіцца чыгуначная станцыя Саракташ на лініі Арэнбург — Орск. Праз пасёлак праходзіць аўтадарога Арэнбург — Кувандык (на Бяляеўку, Орск), на поўнач адыходзіць аўтадарога да сяла Ісянгулава (на Мелеуз, Сібай).
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Населеныя пункты Арэнбургскай вобласці
Тоцкае

**То́цкае** () — сяло, адміністрацыйны цэнтр Тоцкага раёна Арэнбургскай вобласці Расіі. Размешчана за 200 км на паўночны захад ад Арэнбурга на левым беразе ракі Самара, каля ўпадзення ў яе невялікай рэчкі Сарока. Чыгунка: станцыя Тоцкая на лініі Арэнбург — Самара; адлегласць да Арэнбурга — 196 км.

Аўтамабільная дарога: траса Арэнбург — Самара; адлегласць да Арэнбурга — 202 км.

Паблізу вёскі знаходзіцца ваенны аэрадром «Тоцкае».
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Населеныя пункты Арэнбургскай вобласці
Валаконна-аптычная сувязь

**Валаконна-аптычная сувязь** — спосаб перадачы інфармацыі, які выкарыстоўвае ў якасці носьбіта інфармацыйнага сігналу электрамагнітнае выпраменьванне аптычнага (блізкага інфрачырвонага) дыяпазону, а ў якасці накіравальных сістэм — валаконна-аптычныя кабелі.

Дзякуючы высокай апорнай частаце і шырокім магчымасцям мультыплексавання прапускная здольнасць валаконна-аптычных ліній шматкроць перавышае прапускную здольнасць усіх іншых сістэм сувязі і можа вымярацца тэрабітамі ў секунду. Малое згасанне святла ў аптычным валакне дазваляе ўжываць валаконна-аптычную сувязь на значных адлегласцях без выкарыстання ўзмацняльнікаў. Валаконна-аптычная сувязь вольная ад электрамагнітных перашкод і цяжкадаступная для несанкцыянаванага выкарыстання: незаўважна перахапіць сігнал, які перадаецца па аптычным кабелі, тэхнічна вельмі складана.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Оптыка
Катэгорыя:Электрасувязь
Катэгорыя:Сеткавыя кабелі
Сакмара (Арэнбургская вобласць)

**Сакмара** () — сяло, адміністрацыйны цэнтр Сакмарскага сельсавета і Сакмарскага раёна Арэнбургскай вобласці Расіі, былая станіца Арэнбургскага казацкага войска. Заснавана атаманам Васілём Арапавым летам 1724 года. Размешчана на правым беразе ракі Сакмары, за 42 км на паўночны ўсход ад абласнога цэнтра горада Арэнбурга.

Вёска звязана аўтамабільным мастом праз Сакмару з пасёлкам Чырвоны Камунар, дзе размешчана найбліжэйшая чыгуначная станцыя Сакмарская Паўднёва-Уральскай чыгункі.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Населеныя пункты Арэнбургскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1725 годзе
Мікалай Аляксандравіч Сінкевіч

**Мікалай Аляксандравіч Сінкевіч** ( — ?) — інжынер і архітэктар, які працаваў у Брэсце.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і брэсцкага мешчаніна Аляксандра Еранімавіча Сінкевіча, які служыў на пошце паштальёнам. Дом Сінкевічаў знаходзіўся на вул. Набярэжнай, на самай ускраіне горада Брэст-Літоўска. Старэйшы брат Аляксандр у пачатку ХХ стагоддзя стварыў у горадзе Камерцыйнае вучылішча, а малодшы, Еранім, у міжваенны час працаваў у .

Скончыў камерцыйнае вучылішча ў Згежы ў 1904 годзе, у 1913 годзе — Маскоўскае імператарскае тэхнічнае вучылішча, атрымаўшы спецыяльнасць інжынера-тэхнолага. Увосень таго ж года быў прызваны на ваенную службу ў якасці радавога Паветраплавальна­га батальёна ў Брэсцкай крэпасці. У пачатку Першай сусветнай вайны па загадзе Галоўнакамандуючага Паўднёва-Заходняга фронту быў узведзены адразу з радавога ў прапаршчыкі, Бруха (вул. Будзённага, 28).

У гады нямецкай акупацыі выконваў абавязкі галоўнага архітэктара Брэста, уратаваў яўрэйскую дзяўчынку. У 1944 годзе выехаў у Польшчу.

## Спасылкі 
* Синкевич Николай Александрович // Брест моей памяти — 30-60-е годы ХХ века

Катэгорыя:Архітэктары Брэста
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Галоўныя архітэктары Брэста
Катэгорыя:Выпускнікі Імператарскага тэхнічнага вучылішча
Дом па вуліцы Будзённага, 28 (Брэст)

**Дом па вуліцы Будзённага, 28** — дом у гістарычным цэнтры Брэста.

## Гісторыя 
Пасля Першай сусветнай вайны на дзялцы № 15-2 Брэста-над-Бугам, дзе знаходзіцца будынак былі руіны, якія засталіся з ваеннага часу. Дзялка належала Збар Бруху. Упраўляючы дзялкай Збар Сымха 5 траўня 1923 года атрымлівае зацверджаны рашэннем Магістрата Брэста-над-Бугам № 59/270, праект двухпавярховага жылога дома з убудаванымі крамамі, які быў распрацаваны брэсцкім архітэктарам Мікалаем Сінкевічам. Афіцыйны будынак уведзены ў эксплуатацыю рашэннем магістрата № 26/1057 ад 8 сакавіка 1924 года. У міжваенны час у будынку, акрамя жылля месцілася гарбатня (чайная) Збар Бруха.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Брэста
Катэгорыя:Гістарычны цэнтр Брэста
Катэгорыя:Вуліца Будзённага (Брэст)
Катэгорыя:1924 год у Брэсце
Катэгорыя:З’явіліся ў 1924 годзе
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Мікалая Сінкевіча
Баі за Кінта

**Баі за Кінта** () — частка Сарагоскай аперацыі, што ажыццяўлялася рэспубліканцамі летам 1937 года падчас грамадзянскай вайны ў Іспаніі.

## Планы 
Наступленне на Сарагосу было запланавана Генеральным штабам рэспубліканцаў як буйнамаштабная аперацыя з мэтай акружыць і захапіць горад, і праводзілася на ўсім Арагонскім фронце. Фактычна, уздоўж плыні ракі Эбра па восі шашы ад Кінта быў самы хуткі шлях на горад.

Паколькі аперацыя была задумана як вокамгненнае наступленне на сталіцу Арагона, у яе задзейнічалі шматлікія сілы, асабліва танкі і кавалерыя. Гэты сектар дрэнна абараняўся войскамі Франсіска Франка. У самім Кінта і ваколіцах на ўмацаваных пазіцыях знаходзілася каля 1500 штыкоў, падтрыманых двума артылерыйскімі батарэямі.

## Ход 
Наступленне рэспубліканцаў пачалося 24 жніўня. Галоўны ўдар на Кінта наносіламі з поўдня 35-я Інтэрнацыянальная дывізія генерала Вальтэра (Караль Свярчэўскі) сваімі 15-й і 11-й інтэрнацыянальнымі брыгадамі. У другой палове дня адбылося акружэнне Кінта. Адначасова інтэрбрыгады ажыццявілі артабстрэл пазіцый праціўніка. Усю ноч з 24-га на 25-га і нават да раніцы наступнага дня абаронцы радавалі аб дапамозе.

25 жніўня авіяцыя легіёна «Кондар», з мэтай дапамагчы войскам пасёлка, нанесла бомбавы ўдар па пазіцыях рэспубліканцаў. У гэты час нацыяналісты, якія яшчэ вялі баі з праціўнікам, працягвалі супраціў толькі на ўзгорку Пурбурэль, пакінуўшы прыхільнікам Рэспублікі амаль увесь населены пункт. У гэтым раёне ім удалося ўмацавацца і вытрымаць атакі інтэрбрыгад, у прыватнасці, брытанскіх добраахвотнікаў. Да раніцы 26 жніўня франкісты захавалі пазіцыі на ўзгорку.

Прыкметна, што авіяцыя нямецкіх саюзнікаў не ведала пра бягучыю абстаноўку і адзін раз атакавала нацыяналістаў, бо меркавала, што Пурбурэль захоплены рэспубліканцамі.

У апошні дзень інтэрбрыгады пачалі буйную атаку пры падтрымцы артылерыі. Толькі вечарам, пасля васьмі гадзін баёў, яны змаглі ўзяць узгорак.

## Вынікі 
Упартая абарона Кінта нацыяналістамі не дазволіла рэспубліканцам хутка выйсці да Сарагосы і сарвала частку плана бягучай аперацыі.

## Спасылкі 
* La Batalla de Quinto (24-26 agosto 1937) http://www.griegc.com/2017/10/01/la-batalla-de-quinto/
* The Battle of Quinto in Zaragoza Offensive https://asehismi.es/catalogo/docs/20200514014020_20200512_THE_BATTLE_OF_QUINTO_GLG.pdf

Катэгорыя:жнівень 1937 года
Катэгорыя:Канфлікты 1937 года
Катэгорыя:Бітвы і аперацыі грамадзянскай вайны ў Іспаніі
Катэгорыя:Бітвы ў Іспаніі
Катэгорыя:1937 год у Іспаніі
Катэгорыя:Бітвы Італіі
Сапажок (Разанская вобласць)

**Сапажок** () — рабочы пасёлак, адміністрацыйны цэнтр Сапажкоўскага раёна Разанскай вобласці Расіі. Насельніцтва — 2837 чал. (2021). Размешчаны за 150 км на паўднёвы ўсход ад Разані, на абодвух берагах ракі Мошкі.

Адлегласць да найбліжэйшай чыгуначнай станцыі Ухалава 22 кіламетры. Сапажок размяшчаецца на аўтадарозе Р125 «Ніжні Ноўгарад — Ражск». З захаду і поўдня да пасёлка прымыкаюць слабады Фабрычная і Вялікая Дарога.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Разанскай вобласці
Усеіндыйскі кангрэс прафсаюзаў

**Усеіндыйскі кангрэс прафсаюзаў (УІКП)**  — найстарэйшы прафсаюзны цэнтр Індыі. Быў створаны ў 1920 годзе. Дзейнасць прафсаюза цесна звязана з дзейнасцю Камуністычнай партыі Індыі.

У каланіяльнай Індыі барацьба УІКП за эканамічныя інтарэсы працоўных была цесна звязана з нацыянальна-вызваленчым рухам. Пасля таго, як Індыя атрымала незалежнасць, УІКП працягваў заставацца адным з вядучых прафцэнтраў краіны, нараўне з Індыйскім нацыянальным кангрэсам прафсаюзаў. УІКП - член Сусветнай арганізацыі прафсаюзаў з 1945 года. Мае друкаваны орган - «Прафсаюзны рэкорд».

Згодна з папярэдняй статыстыкай Міністэрства працы Індыі, у 2013 годзе ва УІКП налічвалася 14,2 мільёна членаў.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Прафсаюзы Індыі
ФК Атлант Кобрын

**«Атлант»** — беларускі футбольны клуб з Кобрына Брэсцкай вобласці. З 2021 года выступае ў Другой лізе чэмпіянату Беларусі.

## Гісторыя 
### Сезон 2021 
У сезоне 2021 года «Атлант» дэбютаваў ў Другой лізе. Увесь сезон «Атлант» ішоў у сярэдзіне табліцы зоны «Захад» дывізіёна Брэсцкай вобласці. Заняўшы 4-е месца ў зоне «Захад», «Атлант» павінен быў згуляць матч за 7-е месца ў дывізіёне Брэсцкай вобласці, але «Надзея» (Баранавіцкі раён) не прыехала на сустрэчы і ёй было залічана тэхнічнае паражэнне. У Кубку Беларусі 2021/2022 «Атлант» у папярэднім раўндзе перамог «Пружаны», у 1-м — «Крэчат» з Бярозы і ў 2-м раўндзе прайграў «Белшыне» (Бабруйск) з Першай лігі.

### Сезон 2022 
У сезоне 2022 года «Атлант» увесь час знаходзіўся на апошнім месцы зоны «Захад» дывізіёна Брэсцкай вобласці, набраўшы 3 ачкі. У Кубку Беларусі 2022/2023 «Атлант» у першым жа раўндзе па Брэсцкай вобласці прайграў «Маларыце».

## Статыстыка выступленняў 
### Чэмпіянат і Кубак Беларусі 
## Галоўныя трэнеры 
* Сяргей Высоцкі (2021—2022)

## Крыніцы 
Атлант Кобрын