Лейб Найдус

**Лейб На́йдус** ( або 6 кастрычніка 1890,  — , ) — яўрэйскі паэт, перакладчык.

## Жыццё i творчасць 
Нарадзіўся ў сям’і прадпрымальніка Ісака і Рахілі Найдусаў. Ведаў некалькі моў, пісаў на ідышы, беларускай, польскай і рускай. Дзяцінства правёў у  (за 23 км ад Гродна, цяпер у Польшчы). Скончыў у Гродне пачатковую школу, з 1901 года вучыўся ў камерцыйным вучылішчы ў Радаме, адтуль перавёўся ў Беластоцкае рэальнае вучылішча, але ў 1905 годзе выключаны за ўдзел у рэвалюцыйным руху і за сацыялістычныя погляды. Пасля навучаўся ў Ковенскім вучылішчы, адкуль яго выключылі ў 1907 годзе праз тую ж прычыну. У 1908—1911 гадах вучыўся ў Віленскай сярэдняй рэальнай школе.

Першыя вершы на рускай мове апублікаваў у часопісе «Полевое панно», на ідышы — у 1907 годзе ў варшаўскай газеце «Роман Цайтунг». У 1915 годзе выйшаў першы зборнік «Лірыка». У вершах звяртаўся да яўрэйскай культуры. Сярод найбольш значных твораў — паэма «Зямля абуджаецца» (*Di erd dervakht*). Перакладаў з французскай і рускай на ідыш (у тым ліку Бадлера, Верлена, Растана, Мюсэ, Гейнэ, Гётэ, Шэлі, Пушкіна, Лермантава).

Крытык Якаў Глатштэйн пісаў, што паэтычная дыкцыя вершаў на ідышы да Найдуса «была ў пялюшках». Паводле даследчыкаў І. Піваварчыка і С. Тарасавай, эстэтычныя густы пісьменніка *«фарміравала не гарадское яўрэйскае асяроддзе, тыповае для „рысы аседласці“, а прырода гродзенскага краю, у якой паэта вабіла яе незвычайнасць і загадкавасць»*. Найдуса пахавалі на Новых яўрэйскіх могілках. У 1960-х гадах савецкія ўлады Гродна знеслі могілкі, знішчылі пахаванні, у тым ліку і магілу Найдуса з помнікам у выглядзе анёла. У 1963 годзе на месцы могілак быў адкрыты стадыён «Чырвонае знамя».

У 2002—2003 гадах гарадскія ўлады правялі рэканструкцыю стадыёна, падчас якой грунт з рэшткамі пахаваных развезлі на падсыпку вуліц і іншыя гаспадарчыя патрэбы па горадзе.

## Зборнікі 
* *Lirik* (*Лірыка*), 1915
* *Dos buch fun poemes* (*Кніга вершаў*)
* *Litwisze arabeskn* (*Літоўскія арабескі*)
* *Rusishe dikhtung* (*Руская паэзія*), Варшава 1926
* *Intime nigunim* (*Інтымныя напевы*), Гродна 1918
* *Di flejt fun Pan* (*Флейта Пана*), 1918

## Памяць 
У 1920-я гады ў Варшаве створаны Камітэт і Фонд паэта. Іх намаганнямі ў Гродна да 10-годдзя смерці паэта яго імем названа вуліца Пясчаная ў цяперашнім цэнтры горада, якая захавалася дагэтуль, а ў 1927—1928 гадах у Варшаве выдадзены пяць тамоў яго паэтычных твораў: «Кніга вершаў», «Лірыка», «Літоўскія арабескі», «Свет Парнаса», «Расійская паэзія».

У 1938 годзе ў зборніку «*Lider*» апублікаваны вершы для дзяцей, у 1958 годзе ў Буэнас-Айрэсе выйшлі выбраныя творы; паводле гродзенскай літаратуразнаўцы Алы Петрушкевіч, яны былі перавыдадзены ў 1972 годзе. А. Петрушкевіч згадвала, што «на габрэйскіх могілках у Парыжы Гарадзенскім зямляцтвам пастаўлены помнік, на цокалі якога высечаны барэльеф паэта», а ў 1995 годзе «на габрэйскіх могілках у Варшаве на сымбалічнай магіле таксама паўстаў помнік паэту». 

У 2021 годзе ў Гродне выдадзена кніга:*«Я сердцем солнца пью нектар». Лейб Найдус: к 130-летию со дня рождения гродненского поэта*. Аснову кнігі склалі ўпершыню апублікаваныя ўспаміны пляменніцы паэта, Алены Найдус, у якіх яна распавядае пра свайго дзядзьку і пра жыццё невялікай правінцыі недалёка ад Гродна, дзе нарадзіўся і вырас паэт. У кнігу ўключаны пераклады вершаў Лейба Найдуса, аўтарскія артыкулы. Кніга трохмоўная: на рускай, беларускай, польскай мовах.

## Спасылкі 
* Лейб Найдус — сын гарадзенскай зямлі 
* 
* Королевский город. Часть 2. Центральный Еврейский Ресурс
* Наталья Макушина. Очищение через раскаяние // БДГ для служебного пользования 
* Forum Żydów Polskich 
* Textbeispiel in deutscher und jiddischer Sprache 

Катэгорыя:Яўрэйскія пісьменнікі
Катэгорыя:Паэты на ідыш