open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Тамара Сяргееўна Пячынская

**Тамара Сяргееўна Пячы́нская** (нар. , р.п. , Омская вобласць, РСФСР, СССР) — беларуская спявачка (мецца-сапрана). Заслужаная артыстка Беларусі (1990).

## Біяграфія 
Скончыла ў 1973 годзе Уральскую кансерваторыю ў Свярдлоўску. У 1976—1978 гадах у Дзяржаўным тэатры оперы і балета Беларусі. З 1980 года салістка Беларускага тэлебачання і радыё, адначасова з 1991 года выкладае ў Беларускай акадэміі музыкі.

## Творчасць 
Валодае прыгожым аксамітным голасам шырокага дыяпазону. Сярод партый: Амнерыс («Аіда» Дж. Вердзі), Любаша («Царская нявеста» М. Рымскага-Корсакава), Любка («Сівая легенда» Дз. Смольскага). Першая выканальніца вакальных цыклаў беларускіх кампазітараў Дз. Смольскага, Я. Глебава, В. Іванова, В. Сярых, А. Хадоскі, А. Клеванца.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Мецца-сапрана
Катэгорыя:Заслужаныя артысты Беларускай ССР
Катэгорыя:Выпускнікі Уральскай кансерваторыі
Катэгорыя:Постаці Нацыянальнай дзяржаўнай тэлерадыёкампаніі Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Постаці Першага Нацыянальнага канала Беларускага радыё
Свята-Успенская царква (Свір)

thumb|Свята-Успенская царква ў Свіры
**Свята-Успенская царква** — праваслаўны храм у Беларусі, у гарадскім пасёлку Свір Мядзельскага раёна Мінскай вобласці.

## Гісторыя 
На паўночна-ўсходняй ускраіне пасёлка. Пабудавана ў пачатку XX ст. з дрэва як стараабрадніцкая.

## Архітэктура 
Помнік народнага дойлідства. Вырашана чатырохсценным зрубам пад двухсхільным дахам з вальмай над алтарнай сцяной, завершанай макаўкай. Над трохвугольным франтонам галоўнага фасада ўзведзены высокі васьмярык з цыбулепадобным купалам. Уваход зроблены праз дабудаваны каркасны прытвор пад двухсхільным пакрыццём. Адзінарнымі элементамі дэкору плоскасных фасадаў з’яўляецца ліштва і сандрыкі прамавугольных аконных праёмаў, вылучаных на фоне гарызантальнай шалёўкі.

## Інтэр’ер 
Унутры малітоўная зала перакрыта корабавым скляпеннем. У апсідзе скульптурная выява «Укрыжаванне», абапал якой па сценах развешаны абразы.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Храмы паводле алфавіта
Катэгорыя:Стараверскія храмы Беларусі
Катэгорыя:Свір (гарадскі пасёлак)
Кебрада-дэ-Умаўака

**Кебрада-дэ-Умаўака** () — старажытны шлях на паўночным захадзе Аргенціны. Аб'ект са спісу Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.

Старажытны шлях выкарыстоўваўся на працягу апошніх 10 тыс. гадоў і мае назву "Дарога інкаў". Дагістарычныя паляўнічыя, інкі,  заваёўнікі і змагары за незалежнасць у 19-20 стст. хадзілі гэтай дарогай уздоўж даліны Рыа-Грандэ. 

Вялікай імперыі інкаў была патрэбна добра адладжаная сістэма зносін. Асобныя ўчасткі магістраляў пабудавалі іх папярэднікі, але інкі пашырылі і палепшылі гэтыя дарогі. Брукаваныя дарогі вытрымлівалі любыя ўмовы надвор'я і былі прызначаныя для пешаходаў і караванаў. Праз кожныя 2,5 км стаялі кур'ерскія станцыі, паміж паказальнікамі адлегласцяў было крыху болей за 7 км. Праз 20-30 км размяшчаліся станцыі для адпачынку з загонамі для лам і запасамі правізіі. Праз рэкі і цясніны былі перакінутыя каменныя, драўляныя ці канатныя масты. Дзякуючы гэтым дарогам і развітай кур'ерскай службе інкі маглі перадаваць інфармацыю за тысячы кіламетраў за некалькі дзён.

## Літаратура 
* Тысяча чудес света. — СПб: ООО «СЗКЭО», 2007. — 336 с.

Катэгорыя:Сусветная спадчына ў Аргенціне
Джэймс Блейн

**Джэймс Гілеспі Блейн** (, 31 студзеня 1830 — 27 студзеня 1893) — амерыканскі палітык-рэспубліканец, які працаваў у якасці члена Палаты прадстаўнікоў Злучаных Штатаў, спікера Палаты прадстаўнікоў Злучаных Штатаў, сенатара ЗША ад штата Мэн і двойчы — дзяржсакратара ЗША. Ён быў кандыдатам у прэзідэнты ў 1884 годзе, але пацярпеў паражэнне з невялікім адрывам ад дэмакрата Гровера Кліўленда. Блейн быў адным з вядучых рэспубліканцаў у канцы XIX стагоддзя і лідарам умеранай рэфармісцкай фракцыі партыі, вядомай як «мяшанцы» (па-англійску. Half-Breeds).

## Біяграфія 
Блейн нарадзіўся ў Заходняй Пенсільваніі і пераехаў затым у штат Мэн, дзе ён стаў рэдактарам газеты. Атрымаўшы мянушку «Чалавек-магніт» (англ. «Magnetic Man»), ён быў адным з самых харызматычных выступоўцаў у эпоху, калі асабліва шанавалася прамоўніцкаму мастацтва. Ён пачаў сваю палітычную кар’еру ў ліку першых прыхільнікаў Абрахама Лінкальна і ўдзельнічаў у баявых дзеяннях на баку Саюза ў амерыканскай грамадзянскай вайне. У перыяд Рэканструкцыі Блейн быў прыхільнікам выбарчага права для афраамерыканцаў, але быў супраць некаторых з найбольш прымусовых мер радыкальных рэспубліканцаў. Першапачаткова будучы протекционистом, пазней ён выступаў за зніжэнне мытных пошлін і пашырэнне амерыканскай гандлю з замежнымі краінамі. Развіццё сеткі чыгункі і будаўніцтва з’яўляліся важнымі пытаннямі ў яго час, і ў выніку яго цікавасці да іх і падтрымкі Блейн сур’ёзна падазраваўся ў карупцыі пры заключэнні чыгуначных здзелак; гэтыя абвінавачванні пераследвалі яго, калі ён стаў кандыдатам у прэзідэнты ў 1884 годзе.

Як дзяржаўны сакратар, Блейн быў пераходнай фігурай, пазначыўшы сваёй дзейнасцю канчатак ізаляцыянісцкай эпохі ў знешняй палітыцы і прадказваючы пачатак таго, што некаторыя называюць «Амерыканскім стагоддзем», які пачаўся з Іспана-амерыканскай вайны. Яго намаганні, накіраваныя на пашырэнне амерыканскай гандлю і ўплыву засведчылі пачатак пераходу да больш актыўнай знешняй палітыцы Злучанымі Штатамі. Блейн быў піянерам «ўзаемнасці» мытных пошлін і заклікаў да большай ўцягнутасць краіны ў справы дзяржаў Лацінскай Амерыкі. Экспансіянісцкая палітыка Блейн прывядзе менш чым за дзесяць гадоў да набыцця Злучанымі Штатамі калоній у Ціхаакіянскім рэгіёне і дамінаванню ў рэгіёне Карыбскага басейна.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Дзяржаўныя сакратары ЗША
Таўстаколле

**Таўстако́лле** — возера ў Столінскім раёне Брэсцкай вобласці, за 41 км на паўночны ўсход ад горада Столін, за 8 км на паўночны захад ад аграгарадка Альшаны, на пойме ракі Прыпяць.

Плошча паверхні 0,067 км². Даўжыня 2,2 км, найбольшая шырыня 0,15 км. Даўжыня берагавой лініі 4,8 км.

Возера старычнага тыпу. Знаходзіцца ва ўрочышчы Таўстаколле на тэрыторыі ландшафтнага заказніка «Сярэдняя Прыпяць».

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка азёр Брэсцкай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  
* Морфаметрычныя параметры азёр Брэсцкай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  

Катэгорыя:Азёры Столінскага раёна
Катэгорыя:Басейн Прыпяці
Уральская кансерваторыя імя М. П. Мусаргскага

**Уральская дзяржаўная кансерваторыя імя М. П. Мусаргскага** () — дзяржаўная вышэйшая музычная навучальная ўстанова, размешчаная ў Екацярынбургу.

Кансерваторыя заснавана ў 1934 годзе як Свярдлоўская, у 1946 годзе атрымала назву Уральскай. Маюцца філіялы Уральскай кансерваторыі ў Цюмені і Якуцку. У 2008 годзе Уральскай дзяржаўнай кансерваторыі прысвоены статус акадэміі, да гэтага яна мела статус інстытута.

Асноўны будынак кансерваторыі ў стыль класіцызм — адзін з найстарэйшых будынкаў горада, пабудаваны ў 1737 годзе. У XVIII—XIX стагоддзях у будынку размяшчалася Галоўнае ўпраўленне горных заводаў (Горная канцылярыя).

## Факультэты 
* Факультэт інструментальнага выканальніцтва.
* Факультэт вакальна-харавога мастацтва, музыказнаўства, кампазіцыі і гукарэжысуры.

## Кафедры 
* Кафедра тэорыі музыкі
* Кафедра гісторыі музыкі
* Кафедра кампазіцыі
* Кафедра спецыяльнага фартэпіяна
* Кафедра струнных інструментаў
* Кафедра духавых і ўдарных інструментаў
* Кафедра народных інструментаў
* Кафедра камернага ансамбля і канцэртмайстарскай падрыхтоўкі
* Кафедра сольнага спеву
* Кафедра музычнага тэатра
* Кафедра харавога дырыжавання
* Кафедра аркестравага дырыжавання
* Кафедра музычнай гукарэжысуры
* Кафедра фартэпіяна
* Кафедра агульных гуманітарных дысцыплін

## Спецыяльнасці 
У кансерваторыі навучаецца 630 студэнтаў, з іх 500 чалавек — на вочнай форме навучання.
Навучанне праводзіцца па наступных спецыяльнасцях:
* Інструментальнае выканальніцтва (фартэпіяна; аркестравыя струнныя інструменты; аркестравыя духавыя і ўдарныя інструменты; аркестравыя народныя інструменты)
* Вакальнае мастацтва (акадэмічны спеў)
* Дырыжаванне (дырыжаванне оперна-сімфанічным аркестрам; дырыжаванне акадэмічным хорам)
* Кампазіцыя
* Музычная гукарэжысура
* Музыказнаўства
* Музыказнаўства і музычна-прыкладное мастацтва

## Рэктары 
* Маркіян Фралоў (1934—1937)
* Мікалай Арлоў
* Абрам Луфер (1941—1943)
* Маркіян Фралоў (1943—1944)
* К. Чарняцоў
* Вячаслаў Шчолакаў (1951—1963)
* Барыс Гібалін (1963—1975)
* Яўген Блінаў (1975—1988)
* Міхаіл Андрыянаў (1988—2003)
* Шаўкат Сабіравіч Аміраў (2003—2010)
* Валерый Дзмітрыевіч Шкарупа (з 2011 г.)

## Узнагароды 
* Ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга (27.08.1984)

## Гл. таксама 
* Уральскі музычны каледж

## Спасылкі 
* Сайт Уральскай кансерваторыі 

Катэгорыя:Кансерваторыі паводле алфавіта
Катэгорыя:Вышэйшыя навучальныя ўстановы Екацярынбурга
Ізраіль Рагозін

**Ізраіль Рагозін** (, Валожын — красавік , , Нью-Джэрсі, ЗША) — амерыканскі прадпрымальнік у тэкстыльнай прамысловасці і дабрачынец.

## Раннія гады 
Нарадзіўся ў рэлігійнай яўрэйскай сям’і Самуіла Эліэзера і Ханны Рагозіных ў Валожыне. У 1890 годзе бацька паехаў у ЗША па просьбе рабіна , кіраўніка Валожынскай ешывы, каб сабраць сродкі для забеспячэння яе дзейнасці. Праз год у ЗША пераехала Ханна з чатырма дзецьмі.

У 1895 годзе Самуіл Рагозін заснаваў невялікую ткацкую фабрыку ў Брукліне, якая стала даволі паспяховым прадпрыемствам. У 1903 годзе Самуіл вырашыў ствараць ешыву на ўзор Валожынскай і перадаў кіраванне фабрыкай 16-гадоваму Ізраілю.

Ізраіль Рагозін паказаў сябе здольным прадпрымальнікам, да 1912 года на фабрыцы працавала ўжо 200 рабочых, а ў 1920 годзе прадпрыемства мела 5 фабрык і каля 1000 рабочых. У 1921 годзе кампанія атрымала найменне *Beaunit Corporation*.

## Rogosin Industries 
У красавіку 1956 года Ізраіль Рагозін заснаваў *Rogosin Industries Ltd.* для вытворчасці пражы з віскознага валакна. Па просьбе ізраільскага міністра гандлю і прамысловасці , у 1958 годзе вытворчасць была пераведзена ў новазаснаваны горад Ашдод ў Ізраілі, пад што ізраільскі ўрад выдзеліў 1000  (100 га) зямлі.

У 1963 годзе Ізраіль Рагозін прадаў долю ў *Beaunit Corp.*, на той час у кампаніі было каля 10000 супрацоўнікаў, а гадавы прыбытак складаў 150 млн долараў ЗША.. У яго гонар названа галоўная вуліца і дзве школы ў Ашдодзе.

## Спасылкі 
* Further information on the Rogosin family
* Homepage of the Rogosin Institute 

Катэгорыя:Прадпрымальнікі ЗША
Іван Акімавіч Каўшараў

{{Ваенны дзеяч
|імя              = Іван Акімавіч Каўшараў
|дата нараджэння  =
|месца нараджэння = 
|дата смерці      = 
|месца смерці     = 
|выява            = 
|подпіс           = 
|мянушка          = 
|прыналежнасць    = 
|гады службы      = 1936—1961
|званне           = 
|род войскаў      = 
|пасада           = 
|частка           = 
|бітвы            = Баі на Халхін-Голе,Савецка-фінская вайна,Вялікая Айчынная вайна
|узнагароды       = {
 
}
{
 
-
 
}
|сувязі           = 
|у адстаўцы       = 
}}

**Іван Акімавіч Каўшараў** (1911—1998) — падпалкоўнік Савецкай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1941 год).

## Біяграфія 
Іван Каўшараў нарадзіўся 28 кастрычніка 1911 года ў вёсцы Глыбоцкае (цяпер — Гомельскі раён Гомельскай вобласці). У 1936 годзе ён скончыў заатэхнікум, пасля чаго працаваў загадчыкам жывёлагадоўчай фермы у саўгасе. У тым жа годзе Каўшараў быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Арміію. У 1937 годзе ён скончыў Арэнбургскую ваенную авіяцыйную школу лётчыкаў і летназаў. Удзельнічаў у баях на Халхін-Голе, савецка-фінляндскай вайне. З чэрвеня 1941 года — на франтах Вялікай Айчыннай вайны.

Да снежня 1941 года лейтэнант Іван Каўшараў быў  эскадрыллі 225-га бліжнябамбардыровачнага авіяпалка 3-й рэзервнай авіягрупы 4-й асобнай арміі. Да таго часа ён здзейсніў 99 баявых вылетаў на бамбардыроўку вялікіх колькасцяў баявой тэхнікі і жывой сілы ворага, нанесшы яму вялікія страты.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага савета СССР ад 17 снежня 1941 года за «ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з нямецкімі захопнікамі і паказаныя пры гэтым мужнасць і гераізм» лейтэнант Іван Каўшараў быў удастоены высокага звання Героя Савецкага Саюза з уручэннем ордэна Леніна і медаля «Залатая Зорка» за нумарам 648.

У 1944 годзе Каўшараў скончыў Ваенна-паветраную акадэмію. Пасля заканчэння вайны ён працягнуў службу у Савецкай Арміі. У 1961 годзе у званні падпалкоўніка быў звольнены ў запас. Жыў у Кіеве. Памер 21 студзеня 1998 года.

Ганаровы грамадзянін Ціхвіна. Быў таксама ўзнагароджаны ордэнам Чырвонга Сцяга, двума ордэнамі Айчыннай вайны 1-й ступені, двума ордэнамі Чырвонай Зоркі, шэрагам медаляў.

## Літаратура 
* 
* *Буров А. В.* Твои Герои, Ленинград. 2-е изд., доп. Л. Лениздат, 1970.
* Подвиги Героев Советского Союза. М., 1983.

Катэгорыя:Удзельнікі баёў на Халхін-Голе
Катэгорыя:Удзельнікі савецка-фінскай вайны
Катэгорыя:Лётчыкі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Падпалкоўнікі СССР
Імрэ Меч

**Імрэ Меч** (, нар. 4 верасня 1933, Будапешт) — венгерскі палітык. Удзельнік антыкамуністычнага паўстання 1956 года. За гэта прысуджаны да пажыццёвага зняволення. Выпушчаны ў 1963 годзе, працаваў інжынерам-электрыкам. У 1988 годзе — адзін з заснавальнікаў партыі Альянс свабодных дэмакратаў (SZDSZ). У перыяд з 1990 па 2010 гады член парламента (1990-2006 ад SZDSZ, 2006-2010 ад Венгерскай сацыялістычнай партыі (MSZP)).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям'і лекара і настаўніцы. У 1951 годзе скончыў сярэднюю школу Ёжэфа ў Будапешце. У 1952 годзе паступіў у Будапешцкі тэхналагічны ўніверсітэт на факультэт электратэхнікі.

### Удзел у рэвалюцыі 1956 
Студэнтам ўдзельнічаў у палітычных дэбатах гуртка Пецёфі, які пазней забаранілі, з-за крытыкі улады. У кастрычніку 1956 года ён узяў актыўны ўдзел у падзеях. Арганізоўваў паўстанцкія рухі па заводах і ў універсітэце. Пасля падаўлення паўстання служыў у рэштках паўстанцкіх груп.

У чэрвені 1957 года арыштаваны. 22 мая 1958 года быў прызнаны вінаватым у «змове з мэтай звяржэння кіраўніцтва Венгерскай Народнай Рэспублікі» і прысуджаны да пакарання смерцю. Прысуд быў зменены на пажыццёвае зняволенне ў лютым 1959 года.

### Працоўная кар'ера 
У сакавіку 1963 года вызвалены агульнай амністыі. На працягу трох гадоў, знаходзіўся пад наглядам паліцыі. Уладкаваўся працаваць інжынерам сувязі ў тэлекамунікацыйным кааператыве да 1974 года. У 1974-75 гадах працуе канструктарам у энергетычнай кампаніі Elektrotechnikai Szövetkezet, з 1976 па 1983 гады — інжынер-кансультант кампаніі Óra és Műszer Szövetkezet, а ў 1983-1990 — інжынер-распрацоўшчык у кампаніі "Ganz K. K.".

### Палітычная кар'ера 
У 1988 годзе ён стаў адным з заснавальнікаў і прадстаўніком Саюза свабодных ініцыятыў, член-заснавальнік Камітэта гістарычнай справядлівасці і Альянсу свабодных дэмакратаў. Прайшоў у парламент на выбарах 1990 года. Член Пастаяннай камісіі парламента па абароне і Спецыяльнага камітэта па нацыянальнай бяспецы.

16 студзеня 1997 года атрымаў афіцэрскае званне французскага ордэна Ганаровага легіёна.

## Спасылкі 
* Elek István: *Rendszerváltoztatók húsz év után,* Magyar Rádió Zrt. és Heti Válasz Lap- és Könyvkiadó Kft., 2009 (Interjú, 272–278. o.)

Катэгорыя:Палітыкі Венгрыі
Катэгорыя:Венгерскае паўстанне 1956 года
Валерый Георгіевіч Прышчапёнак

**Валерый Георгіевіч Прышчапёнак** (, г. , Расія — ) — беларускі спявак (барытон). Заслужаны артыст Беларусі (1971).

## Гісторыя 
Нарадзіўся ў 1921 годзе ў Омску. Скончыў у 1955 годзе Беларускую кансерваторыю. З 1955 года саліст ансамбля песні і танца БВА, у 1956—1958 і ў 1968—1981 гадах саліст хору Беларускага тэлебачання і радыё, у 1958—1968 — Дзяржтэлерадыё Беларусі.

## Творчасць 
Рэпертуар складаўся з песень і рамансаў беларускіх кампазітараў, беларускіх народных песень. Выканаў партыі Паўла, Андрэя, Шата ў радыёмантажах опер «Павел Карчагін» П. Падкавырава, «Андрэй Касценя» М. Аладава, аперэты «Алазанская даліна» Ю. Бяльзацкага.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Постаці Акадэмічнага ансамбля песні і танца Узброеных Сіл Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі XX стагоддзя
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Беларусі
Катэгорыя:Барытоны
Катэгорыя:Заслужаныя артысты Беларускай ССР
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускай дзяржаўнай акадэміі музыкі
Акадэмічны ансамбль песні і танца Узброеных Сіл Рэспублікі Беларусь

**Акадэмічны ансамбль песні і танца Узброеных Сіл Рэспублікі Беларусь** — музычны калектыў, які базіруецца ў Мінску.

## Гісторыя 
Маюцца звесткі пра тое, што 17 лютага 1938 года ў санаторыі для каманднага саставу РСЧА ў пасёлку Гняздова пад Смаленскам адбыўся першы канцэрт калектыва, як няштатнага падраздзялення. Арганізатар і першы мастацкі кіраўнік Аляксандр Фёдаравіч Усачоў. Загадам Народнага камісара абароны СССР Маршала Савецкага Саюза К. Варашылава № 4 ад 9 студзеня 1939 года ў горадзе Смаленску быў сфарміраваны Ансамбль Чырвонаармейскай песні і танца Беларускай асобай ваеннай акругі.

У 1940 годзе ансамбль, услед за Штабам акругі, быў пераведзены са Смаленска ў Мінск. У гады Вялікай Айчыннай вайны ансамбль знаходзіўся ў складзе Заходняга фронту, поўным складам і брыгадамі выступаў у дзеючай арміі па 4-5 выступленняў у дзень у тыле і на перадавой. За гады вайны 19 выканаўцаў былі ўзнагароджаны ордэнамі, 25 медалямі «За адвагу» і «За баявыя заслугі», 4 сталі кавалерамі Ордэна Славы. Дзень Перамогі калектыў сустрэў у г. Кёнігсберг. У 1949 годзе пераназваны ў Ансамбль песні і танцаў Чырванасцяжнай Беларускай ваеннай акругі.

## Узнагароды 
Лаўрэат прэміі Ленінскага камсамола Беларусі 1978 года. За вялікія творчыя поспехі Ансамбль чатырохразова ўзнагароджваўся Ганаровай граматай Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР, а ў 1988 г. Чырвоным Сцягам Ваеннага Савета КБВА.

У 2006 годзе калектыў быў узнагароджаны Спецыяльнай прэміяй Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь у намінацыі «Музычнае мастацтва». У 2008 годзе за ўнёсак у развіццё міжнароднага супрацоўніцтва ў вобласці культуры Акадэмічны ансамбль песні і танца ўзнагароджаны Дыпломам ЮНЕСКА.

У 2008, 2010, 2013, 2014 і 2015 гадах калектыў ансамбля станавіўся Лаўрэатам прэміі Міністра абароны Рэспублікі Беларусь у намінацыі «Музычныя творы» конкурсу на лепшыя творы літаратуры і мастацтва, прысвечаныя сучаснаму жыццю арміі.

У 2011 годзе за высокі прафесіяналізм калектыў ансамбля ўзнагароджаны Ганаровай Граматай Міністэрства культуры і турызму Украіны і цэнтральнага камітэта прафсаюзных працаўнікоў культуры Украіны.

У маі 2012 года хор ансамбля з духоўнай праграмай удзельнічаў у Міжнародным фестывалі харавых калектываў у г. Гайнаўка (Польшча), дзе быў ганараваны звання лаўрэата III ступені.

У 2014 годзе за значны ўнёсак у патрыятычнае і духоўнае выхаванне грамадзян краіны, дасягненні ў творчай дзейнасці дзяржаўная ўстанова «Акадэмічны ансамбль песні і танца Узброеных Сіл Рэспублікі Беларусь» узнагароджана Ганаровай граматай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Ваенная музыка
Катэгорыя:З’явіліся ў 1938 годзе
Андрэй Рыгоравіч Корзун

{{Ваенны дзеяч
|імя              = Андрэй Рыгоравіч Корзун
|дата нараджэння  = 12.12.1911
|месца нараджэння = вёска , , Гомельская вобласць
|дата смерці      = 05.11.1943
|месца смерці     = 
|выява            = 
|шырыня           = 
|апісанне выявы   = 
|мянушка          = 
|прыналежнасць    = 
|гады службы      = 1941—1943
|званне           = Чырвонаармеец
|род войскаў      = артылерыя
|камандаваў       = 
|частка           = 
|бітвы            = Вялікая Айчынная вайна
|узнагароды       = {
 
}
{
 
}
|сувязі           = 
|у адстаўцы       = 
}}

**Андрэй Рыгоравіч Корзун** (12 студзеня (25 снежня) 1911, вёска Дуброва Гомельскай вобласці — 5 лістапада 1943, Ленінград) — савецкі артылерыст, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1944, пасмяротна).

## Біяграфія 
Андрэй Рыгоравіч Корзун нарадзіўся 12 снежня 1911 года ў вёсцы Дуброва у Нараўлянскім раёне Гомельскай вобласці у сялянскай сям’і. Беларус.

Прызваны ў армію ў 1941 годзе. У 1943 годзе служыў у 12-м гвардзейскім артылерыйскім палку 3-га контрбатарэйнага артылерыйскага корпуса Ленінградскага фронту. Гармата Корзуна неаднаразова застаўляла змоўкнуць нямецкія батарэі. 5 лістапада 1943 года вораг абрынуў на савецкую батарэю шквал агню. Корзун, які дзяжурыў каля гарматы, быў цяжка паранены, але заўважыў, што асколкамі былі падпаленыя парахавыя зарады, каля якіх знаходзіліся і снарады. Дапаўзці да агню наводчык змог, але зняць з сябе шынель, каб патушыць полымя, сілы ужо не было. Тады ён лёг на полымя сам. Выбуху ўдалося пазбегнуць, але сам Корзун загінуў. 21 студзеня 1944 года яму пасмяротна было прысвоена званне Героя Савецкага Саюза.

Імем А. Корзуна названая адна з вуліц Кіраўскага раёна Санкт-Пецярбурга. Пахаваны А. Г. Корзун на .

## Памяць аб А. Г. Корзуне 
* Вуліца ў Нароўлі.
*  у Санкт-Пецярбургу.
* Памятная дошка на школе ў вёсцы Дуброва.
* Памятная дошка ў Лясным парку Санкт-Пецярбурга.
* Імем А. Г. Корзуна названая школа, у якой ён вучыўся.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* Біяграфічныя весткі.

Катэгорыя:Артылерысты Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Загінулі ў баях Вялікай Айчыннай вайны
Уюннае

**Ую́ннае** — возера ў Беларусі, у Лунінецкім раёне Брэсцкай вобласці, за 41 км на паўднёвы ўсход ад горада Лунінец, за 2,8 км на поўдзень ад вёскі Града, у пойме ракі Прыпяць.

Плошча паверхні 0,0055 км², даўжыня 0,25 км, найбольшая шырыня 0,035 км. Даўжыня берагавой лініі каля 0,6 км.

Возера старычнага тыпу. Знаходзіцца на тэрыторыі ландшафтнага заказніка «Сярэдняя Прыпяць».

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка азёр Брэсцкай вобласці // Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  
* Морфаметрычныя параметры азёр Брэсцкай вобласці // Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  

Катэгорыя:Азёры Лунінецкага раёна
Катэгорыя:Басейн Прыпяці
Горацкае

**Го́рацкае** — возера ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці, за 28 км на паўночны ўсход ад горада Глыбокае, за 1 км на захад ад вёскі Горкі 1, у басейне ракі Авута (працякае праз возера).

Плошча паверхні 0,06 км². Даўжыня 0,37 км, найбольшая шырыня 0,35 км. Даўжыня берагавой лініі 2,05 км.

Схілы катлавіны вышынёй да 15 м, пераважна пад хмызняком, участкамі на захадзе і ўсходзе разараныя.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 
* Морфаметрычныя параметры азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 

Катэгорыя:Азёры Глыбоцкага раёна
Катэгорыя:Басейн Авуты
Артур Абрахам

**Артур Абрахам** (, сапраўднае імя Аветык Рыгоравіч Абрахамян (); нар.  года, Ерэван, Армянская ССР) — армянскі і нямецкі баксёр прафесіянал, чэмпіён свету ў сярэдняй вазе па версіі IBF (2005—2010), чэмпіён свету ў другой сярэдняй вазе па версіі WBO (2012—2013, 2014—2016). У 2006, 2009 і 2012 гадах Артур Абрахам прызнаваўся «Баксёрам года» ў Германіі па версіі часопіса «Бокс Спорт» ().

Катэгорыя:Баксёры Арменіі
Катэгорыя:Баксёры Германіі
Катэгорыя:Баксёры 2000-х
Катэгорыя:Баксёры 2010-х
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Ерэвана
Заслужаны дзеяч навукі БССР акадэмік М. М. Нікольскі

**Заслужаны дзеяч навукі БССР акадэмік М. М. Нікольскі** — карціна беларускага мастака Мікалая Тарасікава (1908—1965), напісаная ў 1940 годзе. З'яўляецца часткай збору Нацыянальнага мастацкага музея Беларусі ў Мінску. Памер карціны — 79 × 96 см.

Катэгорыя:Карціны Мікалая Тарасікава
Катэгорыя:Карціны са збораў Нацыянальнага мастацкага музея Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Партрэты
Зянон Станіслававіч Паўлоўскі

**Зянон Станіслававіч Паўлоўскі** (, в. Прылукі, цяпер Мінскі раён — ) — беларускі жывапісец.

Скончыў у 1943 годзе Маскоўскі мастацкі інстытут імя В. І. Сурыкава.

## Творчасць 
. 1945]]
Працаваў пераважна ў жанры партрэта. Стварыў рэалістычныя вобразы народнага паэта Беларусі Я. Коласа, партызанкі Н. Хахалінай (абодва 1943), Герояў Савецкага Саюза В. І. Казлова (1946), І. П. Ціткова (1945), Е. С. Зяньковай (1957), камандзіра партызанскай брыгады А. Л. Шубы, мастака А. Мазалёва (абодва 1945), народнага артыста СССР Б. В. Платонава (1950), прэзідэнта АН Беларусі В. Ф. Купрэвіча (1960), народнага пісьменніка Беларусі М. Лынькова (1962), Героя Сацыялістычнай Працы настаўніцы А. Л. Казей (1968) і інш. Аўтар групавых кампазіцый «Беларускія пісьменнікі ў Я.Купалы ў гады вайны» (1947), «Сустрэча сяброў» (1952) і інш. Творам уласцівы глыбокае раскрыццё ўнутранага свету асобы, тонкасць выяўленчых сродкаў. Працаваў таксама ў галіне сатырычнага малюнка, станковай скульптуры.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Мастакі XX стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі-партрэтысты Беларусі
Катэгорыя:Выпускнікі МДМІ імя Сурыкава
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мінскім раёне
Дзьёрдзь Літван

**Дзьёрдь Літван** (, , Будапешт — , Будапешт) — венгерскі гісторык, палітык, дзяржаўны дзеяч і ўдзельнік Венгерскага паўстання 1956 года.

## Маладосць 
Дзьёрдь Літван нарадзіўся 19 лютага 1929 года ў адукаванай венгерска-яўрэйскай сям’і. Яго бацька, Джозеф Літван () прыняў удзел у Рэвалюцыі хрызантэм 1918—1919 года, як леварадыкал. Падчас Другой сусветнай вайны яго бацьку сілком выслалі ў канцэнтрацыйны лагер Маўтхаўзен, у той час як Дзьёрдь і іншыя члены сям’і былі дастаўлены ў розныя лагеры. Ён, яго бацька і некалькі іншых членаў яго сям’і перажылі Халакост, яго маці загінула. Бацька пазней ажаніўся з дачкой (Агнеш Фенё) брата блізкага сябра (Мікса Фенё).

## Навучанне і ранняя кар’ера 
У 1946—1950 гадах Літван вывучаў палітычную гісторыю і эканоміку ў Будапешцкім універсітэце. Затым ён адслужыў два гады (1950—1952) у венгерскай арміі, пасля чаго працаваў з 1957 года настаўнікам у прафесійнай школе.

## Палітычная дзейнасць 
У перыяд з 1947 па 1956 год ён быў членам Венгерскай камуністычнай партыі, а затым, у 1954 годзе ён уступіў у падпольную Венгерскую дэмакратычную партыю Імрэ Надзя.

23 сакавіка 1956 года на пасяджэнні партыі ў 13-м раёне Будапешта, Дзьёрдь Літван адкрыта патрабаваў адстаўкі Ракашы. Прымаў актыўны ўдзел у палітычных дыскусіях у гуртку Пецёфі. У час венгерскага паўстання 1956 года ён быў членам Нацыянальнага савета інтэлігенцыі 12-й акругі Венгерскага рэвалюцыйнага савета. Пасля паразы паўстання ён адыграў важную ролю ў стварэнні Венгерскага незалежнага дэмакратычнага руху, а неўзабаве быў асуджаны Вярхоўным народным судом да шасці гадоў пазбаўлення волі без магчымасці ўмоўна-датэрміновага вызвалення за ўдзел у пашырэнні палітычных брашур.

У 1962 годзе вызвалены з турмы і ў перыяд паміж 1963 і 1971 гадамі працаваў настаўнікам і бібліятэкарам сярэдняй школы. Затым яму прапанавалі працу гісторыкам ў Інстытуце гістарычных даследаванняў Венгерскай акадэміі навук. У 1973 годзе ён зарэкамендаваў сябе як сур’ёзны гістарычны даследчык публікацыяй сваёй першай кнігі пад назвай «Першы семінар венгерскай сацыялогіі».

У 1988 годзе стаў членам Савета па рэстытуцыі гістарычных злачынстваў і быў адным з заснавальнікаў венгерскай ліберальнай партыі Альянсу свабодных дэмакратаў. З 1995 па 1999 гады выкладаў у Інстытуце сацыялогіі Універсітэта Будапешта, а таксама быў прэзідэнтам Аўстра-Венгерскага Фонду дзеянняў.

Пасля змены рэжыму ў Венгрыі ў 1989 годзе ён выйграў розныя акадэмічныя прэміі. Ён вывучаў сацыяльныя і палітычныя погляды і рухі пачатку XX ст. ў Венгрыі, палітычныя, дыпламатычныя і ваенныя фактары, якія прывялі да Дагавору Трыянон, паводле якога большая частка Венгрыі адышла ў суседнія краіны, а таксама агульную гісторыю свету пасля другой сусветнай вайны.

## Спасылкі 
* An Obituary in The Guardian.
* Litván György Jászi-monográfiájáról

Катэгорыя:Палітыкі Венгрыі
Катэгорыя:Венгерскае паўстанне 1956 года
Чарлз Стэбінс Фэрчайлд

**Чарлз Стэбінс Фэрчайлд** (; 30 красавіка 1842 — 24 лістапада 1924) — амерыканскі палітык, прадпрымальнік, 38-й міністр фінансаў ЗША.

## Біяграфія 
Чарлз Фэйрчайлд нарадзіўся ў Казеновіі, штат Нью-Ёрк, у сям'і Сідні і Хелен Фэйрчайлд. У 1863 годзе скончыў Гарвардскі каледж, а ў 1865 годзе Гарвардская юрыдычную школу. Пасля быў прыняты ў калегію адвакатаў.

У 1874 годзе Чарлз Фэйрчайлд стаў намеснікам Генеральнага пракурора Нью-Ёрка. На гэтай пасадзе ён набыў рэпутацыю карэктоўшчыкі спраў аб карупцыі. Губернатар Нью-Ёрка Сэмюэль Тилден быў настолькі ўражаны поспехамі маладога юрыста, што ў 1875 годзе высунуў яго кандыдатуру ў якасці новага Генеральнага пракурора. Фэйрчайлд быў абраны і з 1875 па 1877 год ён займаў гэтую пасаду. Затым ён зноў вярнуўся да юрыдычнай практыцы.

Па просьбе свайго сябра і дзеючага міністра фінансаў Дэніэла Мэнінга прэзідэнт Гровер Кліўленд 8 сакавіка 1885 года прызначыў Чарлза Фэйрчайлда намеснікам міністра фінансаў. 31 сакавіка 1887 года Мэнінг, па прычыне дрэннага здароўя, падаў у адстаўку. Кліўленд прызначыў Фэйрчайлда пераемнікам Мэнніга на пасадзе міністра фінансаў, але з паразай прэзідэнта на выбарах ў 1888 годзе Чарлз сышоў на пенсію. У 1904 годзе, пасля сыходу з палітыкі, стаў дырэктарам чыгуначнай кампаніі.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Міністры фінансаў ЗША
Корзун

**Ко́рзун** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Сяргеевіч Корзун (нар. 2000) — беларускі футбаліст.
* Андрэй Рыгоравіч Корзун (1911—1943) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза.
* Іван Паўлавіч Корзун (нар. 1925) — гісторык, этнолаг.
* Ігар Пятровіч Корзун (у манастве *Стэфан*; нар. 1944) — архіерэй Рускай Праваслаўнай царквы, архіепіскап Пінскі і Лунінецкі.
* Мікіта Іванавіч Корзун (нар. 1995) — беларускі футбаліст.
* Міхаіл Сямёнавіч Корзун (нар. 1935) — беларускі гісторык.
* Павел Пятровіч Корзун (1892—1943) — савецкі военачальнік.
* Эдуард Сямёнавіч Корзун (1932—2001) — беларускі педагог, краязнавец, стваральнік гісторыка-краязнаўчага музея Гальшанскай СШ.
* Яніна Іванаўна Корзун (нар. 1940) — беларускі педагог, краязнавец.
Перавоз (возера)

**Пераво́з** — возера ў Столінскім раёне Брэсцкай вобласці, за 45 км на паўночны ўсход ад горада Столін, за 5 км на паўночны ўсход ад аграгарадка Альшаны, у пойме ракі Прыпяць.

Плошча паверхні 0,146 км². Даўжыня 2,9 км, найбольшая шырыня 0,12 км. Даўжыня берагавой лініі 6,9 км.

Возера старычнага тыпу. Знаходзіцца на тэрыторыі ландшафтнага заказніка «Сярэдняя Прыпяць».

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка азёр Брэсцкай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  
* Морфаметрычныя параметры азёр Брэсцкай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  

Катэгорыя:Азёры Столінскага раёна
Катэгорыя:Басейн Прыпяці
Салавецкі камень

**Салавецкі камень** () — помнік ахвярам палітычных рэпрэсій у СССР, размешчаны ў Маскве, на Лубянскай плошчы.

## Гісторыя 
thumb|left|180px|Адкрыццё помніка
Помнік ахвярам савецкіх рэпрэсій «Салавецкі камень» быў усталяваны ў скверы каля Політэхнічнага музея насупраць будынка былога НКУС (пазней КДБ) у Маскве на Лубянцы па распараджэнні выканкама першага дэмакратычнага Массавета, абранага ўвесну 1990 года. Месца для ўстаноўкі помніка было выбрана з-за таго, што менавіта на Лубянцы падпісваліся дакументы на масавыя арышты людзей, якіх абвінавачвалі ў здрадзе радзіме і ў антыкамунізме.

У стварэнні помніка бралі ўдзел мастак-архітэктар С. І. Смірноў, канструктар В. Я. Корсі і актывісты таварыства «Мемарыял». Сродкі для яго ўстаноўкі былі вылучаны Урадам Масквы.

Гранітны валун да ўстаноўкі помніка знаходзіўся ў Тамарыным прычале, пасёлку Салавецкі, дзе ў 1919—1933 гадах быў Салавецкі лагер асобага прызначэння, а ў 1937—1939 гадах — Салавецкая турма асобага прызначэння. Камень для помніка выбіралі Міхаіл Буторын (гісторык, журналіст) і Генадзь Ляшэнка (галоўны архітэктар Архангельска). З Вялікага Салавецкага вострава ў Архангельск камень прывёз грузавы цеплаход «Саснавец», затым па чыгунцы яго даставілі ў Маскву.

Адкрыццё помніка адбылося 30 кастрычніка 1990 года, насупраць будынка НКУС-МДБ-КДБ СССР і помніка Феліксу Дзяржынскаму, які дэмантавалі пасля правалу Жнівеньскага путчу 1991 г. На адкрыццё помніка сабраліся тысячы людзей, а дзень *30 кастрычніка* быў упершыню афіцыйна абвешчаны як Дзень палітвязня ў СССР (цяпер Дзень памяці ахвяр палітычных рэпрэсій). На мітынгу з нагоды адкрыцця помніка выступілі былыя палітвязні: Алег Волкаў, Анатоль Жыгулін, Сяргей Кавалёў.

Каля падножжа пастамента знаходзіцца надпіс «*Гэты камень дастаўлены таварыствам „Мемарыял“ з Салавецкага лагера асобага прызначэння і ўсталяваны ў памяць ахвяр таталітарнага рэжыму*».

У 2008 годзе помнік атрымаў статус славутасці.

У прэсе паведамлялася, што Салавецкі камень з'яўляецца неафіцыйным месцам выказвання палітычнага пратэсту: у 2011 году каля яго акцыі пратэсту праводзілі прадстаўнікі «Іншай Расіі» і «Салідарнасці». У снежні 2012 года каля Салавецкага каменя прайшла несанкцыянаваная акцыя расійскай апазіцыі «Марш свабоды».

## Гл. таксама 
* Дзень памяці ахвяр палітычных рэпрэсій
* Салавецкі камень, Санкт-Пецярбург

## Спасылкі 
* Салавецкі камень. Напамінак пра жахі мінулага

Катэгорыя:Помнікі Масквы
Катэгорыя:1990 год у Маскве
Катэгорыя:Помнікі ахвярам сталінскіх рэпрэсій
Аршанская бітва (фестываль)

**Фестываль «Аршанская бітва»** — штогадовы бардаўскі фестываль, прысвечаны Аршанскай бітве. Ладзіцца на беразе ракі Крапівенка каля вёскі Гацькаўшчына Аршанскага раёна, на месцы аднайменнае бітвы, у якой войскі Вялікага Княства Літоўскага на чале з гетманам Канстанцінам Астрожскім атрымалі перамогу над маскоўскім войскам.

## Гісторыя 
Ідэя правядзення фестываля беларускай аўтарскай песні на месцы Аршанскай бітвы 1514 года належыць беларускаму барду Андрэю Мельнікаву. Першы фестываль беларускай аўтарскай песні «Аршанская бітва» адбыўся 30 жніўня 1991 года. З таго часу фестываль штогод праходзіў у азначаны час і на азначаным месцы, за выключэннем 1994 (ладзілася юбілейнае мерапрыемства пад назвай «Дзень беларускай вайсковай славы»), 1996—1998 гг. Сам фестываль пачынаецца ўвечары, завяршаецца на наступны дзень у раніцы. Выступы адбываюцца амаль на працягу ўсёй ночы.

Праграма фестывалю не абмяжоўваецца толькі традыцыйным канцэртам, ў розныя гады яна ўключала ў сябе паказальныя выступы рыцарскіх клубаў, разнастайныя фаер-шоў, праходзіў перформанс Алеся Пушкіна «Абуджэнне».

У розны час на фэсце выступалі: гурт «Gods Tower», гурт «Камэлот», гурт «Evthanazia», гурт «Avalon house», гурт «Sarcastic green», гурт «Хосьпіс» , Андрэй Мельнікаў, Андрэй Хадановіч, Зміцер Сідаровіч, Віктар Шалкевіч, Зміцер Бартосік, Лера Сом, Таццяна Беланогая, Алег Грушэцкі, Вольга Акуліч, Ігар Мухін, Лана Медзіч, Анатоль Кудласевіч, Алесь Камоцкі, Алесь Наркевіч, Сяржук Мінскевіч, Аляксей Галіч, Зміцер Абразцоў, Зміцер Захарэвіч, Зміцер Сасноўскі (лідар гурта «Стары Ольса»), Сяржук Доўгушаў (Vuraj), Алег Мізула, Сяргей Шляхтаў, Ігар Палынскі, Мікола Рудакоўскі і іншыя.

Удзел у святкаванні прымалі чальцы мастацкай суполкі «Пагоня», а таксама палітыкі і грамадскія дзеячы Зянон Пазняк, Мікола Статкевіч, Павел Севярынец, Зміцер Дашкевіч і іншыя.

## Выступоўцы 
### 1991 год 
Андрэй Мельнікаў, Зміцер Сідаровіч, Лера Сом, Вольга Акуліч.

### 1992 год 
Віктар Шалкевіч, Лера Сом, Зміцер Бартосік, Кастусь Герашчанка, дуэт братоў Дзямідчыкаў, Ігар Мухін, Лана Медзіч, Андрэй
Мельнікаў.

### 1993 год 
Андрэй Мельнікаў, Лера Сом, Ігар Мухін-Рабянок, Анатоль Кудласевіч, Лана Медзіч, Кастусь Герашчанка, гурт Змітра Сідаровіча «Камэлот», Алег Грушэцкі (Мінск), Васіль Аўраменка (Магілёў), Зміцер Дзядзенка (Мінск), Наташа Казлова (Барысаў), Алег Дашкевіч (Мінск) ды іншыя.

### 1995 год 
Андрэй Мельнікаў, Алесь Камоцкі, рок-гурты «Gods Tower» (Гомель), «Evthanazia», «Avalon house», «Sarcastic green» (Мінск). «Хоспіс».

### 1999 год 
Андрэй Мельнікаў, Ігар Мухін-Рабянок, паэт Славамір Адамовіч, мастак Алесь Пушкін, самадзейны калектыў пад кіраўніцтвам Аляксандра Галіча (Мінск).

### 2002 год 
Рэп-трыо «Аршанскія хлопцы», Зміцер Бартосік ды іншыя.

### 2003 год 
Паэтка Таццяна Барысік (Магілёў), Зміцер Сідаровіч, Зміцер Бартосік ды іншыя.

### 2004 год 
Алесь Наркевіч (Вілейка) ды іншыя.

### 2005 год 
Паэт і выканаўца Андрэй Хадановіч (Мінск), Зміцер Абразцоў ды іншыя.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Культура Оршы
Катэгорыя:Фестывалі Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1991 годзе
Вырваныя са сцяга

**Вырваныя са сцяга** (, ) - венгерска-амерыканскі дакументальны фільм 2007 года рэжысёраў Клаўдзіі Ковач і Эндрэ Хулса пра падзеі Венгерскага паўстання 1956 года.

Фільм перадае напружаную абстаноўку часоў «халоднай вайны», саперніцтва звышдзяржаў у цяперашні час. Асноўныя падзеі карціны — Венгерскае паўстанне як першы каталізатар для далейшага падзення камуністычнай сістэмы і патэнцыйны пераломны момант для развіцця дэмакратыі.

«Вырваныя са сцяга» быў зроблены ў першую чаргу для міжнароднага пракату і паказу. У 2009 годзе быў намінаваны на прэмію «Оскар» ў намінацыі «Лепшы дакументальны фільм».

## Спасылкі 
* 
* 
* *The Hollywood Reporter* 
* *LA Weekly*  
* Budapest Times'' 
* *MovieMaker Magazine''  
* Congressional Record of the United States America 
* American Cinematographer  

Катэгорыя:Дакументальныя фільмы
Мішэль Варга

**Мішэль Варга** (1927 — 23 жніўня 2015) — венгерскі і французскі трацкісцкі актывіст, удзельнік венгерскага паўстання 1956 года.

М. Варга быў актыўным удзельнікам студэнцкай арганізацыі Саюза працоўнай моладзі і Венгерскай партыі працоўных, у рамках якіх ён лічыўся інтэлектуалам.

Ён таксама ўваходзіў у тую частку актывістаў, якая ў 1954 годзе заснавала гурток Пецёфі, у апазіцыі да Мацьяша Ракашы. У 1956 годзе М. Варга быў прызначаны намеснікам сакратара яго Часовага бюро. Уплывовы ў той час гурток спрабаваў падавіць венгерскае паўстанне 1956 г., баючыся гвалту з боку паўстанцаў.

Пасля паразы рэвалюцыі М. Варга збег у Аўстрыю, а затым пасяліўся ў Парыжы, дзе ён стаў трацкістам і заснаваў Лігу Рэвалюцыйных Сацыялістаў Венгрыі з іншымі ссыльнымі.

У 1973 годзе М. Варга заснаваў Міжнародную лігу рэканструкцыі Чацвёртага Інтэрнацыяналу.

У 1984 годзе М. Варга па ўласным жаданні выйшаў з апазіцыйнай групы і замест гэтага сфармаваў Групу апазіцыі да Чацвёртага Інтэрнацыянала. А ў 1990 годзе пасля роспуску групы была створана Міжнародная арганізацыя Чацвёртага Інтэрнацыяналу, у якой Варга стаў сакратаром

Катэгорыя:Венгерскае паўстанне 1956 года
Рускі фашызм

**Рускі фашызм** — перыяд развіцця рускага нацыяналізму у 1930—1940-я гады, які характарызуецца сімпатыяй італьянскаму фашызму, ярка выяўленым антыкамунізмам і антысемітызмам.

Рускі фашызм мае свае карані ў рухах, вядомых у гісторыі як «чорная сотня» і «белы рух».

Рускі фашызм быў пашыраны сярод белаэмігранцкіх колаў, што жылі ў Германіі, Маньчжоў-го і ЗША.

У Германіі і ЗША (у адрозненне ад Маньчжоў-го) палітычнай актыўнасці яны практычна не вялі, абмяжоўваючыся выданнем газет і брашур. З пачаткам Другой сусветнай вайны рускія фашысты ў Германіі падтрымалі Гітлера і ўліліся ў шэрагі рускіх калабарацыяністаў.

## Гл. таксама 
* Рашызм

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* «Русский фашизм появился в конце 1920-х годов»  // 16 окт 2016

Катэгорыя:Рускі фашызм
Поўл Банг-Енсен

**Поўл Банг-Енсен** (, нар. 6 красавіка 1909, Капенгаген, Данія — пам. 26 лістапада 1959, Нью-Ёрк, ЗША) — дыпламат сярэдзіны XX стагоддзя, быў на службе МЗС Даніі, а затым чыноўнікам у ААН.

Банг-Енсен працаваў адвакатам у 1934 года. У 1939 — 1948 гадах знаходзіўся на службе ў дацкай дыпламатычнай місіі ў Вашынгтоне, дзе ён працаваў саветнікам пасла Генрыка Каўфмана. Прымаў непасрэдны ўдзел у кіраванні пасольствам і наладжванні адносін са Злучанымі Штатамі падчас Другой сусветнай вайны.

У 1948 годзе з яго удзелам складзены даклад, у якім ён праводзіць аналіз дзяржаўнай бяспекі Даніі. У дакладзе, у прыватнасці, гаворка ідзе аб магчымай пагрозе савецкай акупацыі Даніі ці гвалтоўнае стварэнне расійскіх ваенных баз у Даніі. У гэты перыяд камуністы захапілі ўладу ў Чэхаславакіі, а беспарадкі ў Фінляндыі не выключалі падобнага сцэнарыя ў гэтай краіне. Каўфман паслаў Банг-Енсена ў Данію, каб прадставіць аналіз прэм'ер-міністру Гансу Гедтофту. Пазней Поўл Банг-Енсен выступаў з лекцыямі ў антыкамуністычных колах, дзе ён прадставіў некалькі змрочную інтэрпрэтацыю даклада.

У 1949 — 1958 гг. працаваў чыноўнікам у ААН. У 1956 годзе служыў у Спецыяльным Пятым камітэце ў Нью-Ёрку, расследваў падзеі здушэння паўстання ў Венгрыі ў 1956 годзе. Ім былі апытаныя больш за 80 сведак з ліку венгерскіх уцекачоў, якія ўцякалі ў ЗША ад камуністычнага рэжыму. Генеральны сакратар ААН Хамаршэльд запатрабаваў ад яго спіс сведак, але Банг-Енсен адмовіўся раскрыць спіс, баючыся, што яго атрымаюць камуністычныя спецслужбы і гэта пагражае сваякам уцекачоў рэпрэсіямі. Ён спаліў спіс на даху будынка Арганізацыі Аб'яднаных Нацый, і за гэта быў звольнены з займаемай пасады. Праз сваю пазіцыю па гэтым пытанні стаў вядомым у Венгрыі.

У 1959 годзе Поўл Банг-Енсен быў знойдзены застрэленым на лаўцы ў парку Алей-Понд-Парк у Нью-Ёрку. Побач з ім ляжаў пісталет, а ў кішэні была знойдзеная перадсмяротная запіска. Расследаванне паліцыі паказала, што гэта было самагубства. Аднак журналісты раскрытыкавалі гэтае расследаванне, таму што было вядома, што Банг-Енсен быў леўшуном, а раненні знаходзілася з правага боку. Яго цела было спалена і пахавана ў Даніі. Надмагільны камень змешчаны ў Будапешце ў часы звяржэння камуністычнага рэжыму.

## Літаратура 
* Bo Lidegaard: *Den højeste pris : Povl Bang-Jensen og FN 1955-59* ISBN 87-568-1499-2
* Bo Lidegaard: *I kongens navn : Henrik Kauffmann i dansk diplomati 1919-1958* ISBN 87-638-0149-3
* Nagy András: A Bang-Jensen ügy Magvető Budapest 2005, ISBN 963-14-2481-2

Катэгорыя:Постаці дацкай дыпламатыі
Партрэт мастака А. П. Мазалёва

**Партрэт мастака А. П. Мазалёва** — карціна беларускага мастака Зянона Паўлоўскага (1917—1977), напісаная ў 1945 годзе.  Памер карціны — 76 × 55 см.

Катэгорыя:Карціны Зянона Паўлоўскага

Катэгорыя:Партрэты
Магілёўская вуліца (Мінск)

**Магілёўская вуліца** — вуліца ў цэнтральнай частцы Мінска. Названа ў гонар горада Магілёў.

## Размяшчэнне 
Пачынаецца ад перасячэння з вуліцай Маскоўская, перасякае вуліцы Слонімская, Прыгожая, Уфімская, Жукоўскага, выгінаецца на скрыжаванні з вуліцамі Валадзько і Аранская, перасякае завулак Самарскі, вуліцу Студэнцкая і завяршаецца сляпым завулкам. Працягласць — 2,8 км.

## Цікавыя факты 
* Лічыцца, што ў раёне гэтай вуліцы знік палітык Юрый Мікалаевіч Захаранка 7 мая 1999 года.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вуліцы Мінска
Катэгорыя:Кастрычніцкі раён (Мінск)
Варга

**Варга** — венгерскае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Ілона Варга, венгерская фехтавальшчыца, чэмпіёнка свету
* Імрэ Варга, венгерскі скульптар, мастак
* Мішэль Варга, венгерскі і французскі трацкісцкі актывіст, удзельнік венгерскага паўстання 1956 года
* Станіслаў Варга, славацкі футбаліст, трэнер
Герой Савецкага Саюза Ф. А. Смалячкоў

**Герой Савецкага Саюза Ф. А. Смалячкоў** — бронзавая скульптура беларускага скульптара Заіра Азгура (1908—1995), створаная ў 1943 годзе. З’яўляецца часткай збору Нацыянальнага мастацкага музея Беларусі ў Мінску. Памер скульптуры — 97×60×33 см.

У часы Вялікай Айчыннай вайны скульптурны партрэт стаў практычна адзіным жанрам, у якім працавалі тагачасныя беларускія майстры. У гэты час 3аір Азгур стварае вялікую колькасць работ, у якіх прадстаюць розныя людзі — Героі Савецкага Саюза, баявыя генералы і афіцэры, простыя салдаты, партызаны.

Пластычныя рашэнні, якія ён выбірае, не заўсёды маюць накіраванасць да ўвасаблення гераічнага ў вобразах, але гэта зусім не ўплывае на іх мастацкія вартасці, глыбіню характарыстык, часам звяртаючыся да кантраснага супастаўлення знешне празаічна трактаванага вобраза, паказанага антуражу і значнасці ўнутранага свету мадэлі. Вялікая колькасць выкананых скульптарам у гады вайны работ не магла не адбіцца на іх мастацкім узроўні, прыводзіла ў шэрагу выпадкаў да павярхоўнай апісальнасці, некаторай жанравасці.

Скульптура была зроблена паводле фотаздымка, партрэт атрымаўся поўны жыццёвай выразнасці. Твар юнака, ягоная цёплая ўсмешка ёсць люстрам душы беларуса. Паводле меркавання мастацтвазнаўца Валерыя Буйвала, пластычны партрэт Фядосія Смалячкова з’яўляецца найвышэйшым дасягненнем і сапраўдным творчым поспехам у супярэчлівай і кан’юнктурнай творчасці скульптара Заіра Азгура.

Катэгорыя:Творы Заіра Азгура
Катэгорыя:Скульптуры са збораў Нацыянальнага мастацкага музея Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Партрэты
Катэгорыя:Бронзавыя скульптуры
Х’ю Мак-Калах

**Х’ю Мак-Калах** (; 7 снежня 1808 — 24 мая 1895) — амерыканскі палітык, 27-ы і 36-ы міністр фінансаў ЗША.

## Біяграфія 
Х’ю Мак-Калах нарадзіўся ў Кенебанку, штат Мэн. У 1883 годзе скончыў юрыдычны факультэт каледжа Боўдайн у штаце Мэн. Да 1835 года Мак-Калах займаўся юрыдычнай практыкай у Форт-Уэйн, штат Індыяна. З 1835 па 1857 год Х’ю Мак-Калах займаў пасаду прэзідэнта Банка Індыяны. У 1863 годзе міністр фінансаў Сэман Чэйз прызначыў Мак-Калаха першым кантралёрам па грашовых зваротах у ЗША. За 22 месяца выканання абавязкаў у дэпартаменце па кантролі за грашовымі зваротамі ён праінспектаваў 868 банкаў і рэкамендаваў ўнесці сур’ёзныя змены ў банкаўскае заканадаўства, што прывяло да прыняцця ў 1864 годзе Нацыянальнага банкаўскага акта.

9 сакавіка 1865 года прэзідэнт Абрахам Лінкальн зацвердзіў Х’ю Мак-Калаха на пасаду міністра фінансаў ЗША. Пасля забойства Лінкольна, Мак-Калах успамінаў, што ў той раніцу 14 красавіка 1865 года ён «ніколі не бачыў прэзідэнта такім шчаслівым». 4 снежня 1865 года Мак-Калах ў штогадовым дакладзе заклікаў часова адмовіцца ад банкнот. Гэтая мера прывяла да зніжэння прапановы банкнот. 12 сакавіка 1866 года быў прыняты закон, які дазваляў выпуск не больш за 10 мільёнаў даляраў на працягу 6 месяцаў, і не больш за 4 мільёнаў у наступныя месяцы. Гэты закон падвергнуўся моцнай крытыцы і быў адменены 4 лютага 1868 года. Падчас свайго знаходжання на пасадзе, Мак-Калах падтрымліваў палітыку, накіраваную на скарачэнне федэральнага ваеннага доўгу і больш асцярожнага падаткаабкладання поўдня. На пасадзе міністра фінансаў палітык заставаўся да 1869 года.

Неўзабаве пасля заканчэння тэрміну паўнамоцтваў Х’ю Мак-Калах з’ехаў у Англію, дзе ў перыяд з 1870 па 1876 год быў членам банка Джэя Кука. З кастрычніка 1884 года да сакавіка 1885 года Мак-Калах стаў міністрам фінансаў пры адміністрацыі Чэстара Артура. На працягу гэтых 6 месяцаў палітык працягваў выступаць за забеспячэнне банкнот золатам і папярэджваў, што бескантрольная чаканка срэбных манет павінны спыніць.

Памёр Х’ю Мак-Калах 24 мая 1895 гады ў Прынс-Джорджэс, Мэрыленд, быў пахаваны на могілках Рон-Крык.

Катэгорыя:Міністры фінансаў ЗША
BMW 327

**BMW 327** — сярэднепамерны аўтамабіль кампаніі BMW. Вырабляўся ў кузавах кабрыялет і купэ ў перыяд паміж 1937 і 1941. 

Базіраваўся на скарочанай версіі шасі BMW 326.

## Запуск 
Першым 327, запушчаным у 1937 годзе, быў кабрыялет. У 1938 годзе да яго далучыўся купэ з жорсткім дахам. Аўтамабіль быў карацей і ніжэй, чым яго двайнік у кузаве седан, але меў агульную знакамітую рашотку BMW і абцякальную форму, прадстаўляючы прагрэсіўны дызайн 1930-х гадоў.

## Тэхнічныя дадзеныя 
У механічным плане аўтамабіль выкарыстоўваў гідраўлічны тормаз, каробку перадач, счапленне і канструкцыю пярэдняй падвескі, якія ўпершыню былі прадстаўлены на БМВ 326, разам з залежным мостам, які выкарыстоўваўся на БМВ 320 і БМВ 328. У аўтамабіле быў усталяваны M78 6-цыліндравы радны рухавік. Абвешчаная максімальная хуткасць складала 125 км/г.

Існавала больш магутная версія, 327/28, яе прапанавалі з рухавіком M328. Да 1940 года было выпушчана 569 экзэмпляраў 327/28 версіі

## Вытворчасць 
Па меркаванню некаторых энтузіястаў мадэль 327 засланіў яго больш бескампрамісны брат, 80 к.с. BMW 328, які з’явіўся ў красавіку 1936 года. У свой час, аднак, 327 прадаваўся добра: паміж 1937 і 1941 гадамі было выпушчана 1396 машын з базавай версіяй рухавіка і пасля 1945 года вытворчасць мела значны маштаб.

## Пасля Другой сусветнай вайны 
У 1945 годзе Айзенах быў акупіраваны войскамі Злучаных Штатаў. Аднак згодна з дамовай, Цюрынгія трапляе у Савецкую акупацыйную зону. Аўтамабільны завод BMW у Айзенахе не быў цалкам разбураны, і зборка 327 мадэлі была адноўлена. Пры гэтым, вытворчасць аўтамабіляў знаходзілася па-за кантролем штаб-кватэры BMW у Мюнхене. 

thumb|100px|
Пасля ўтварэння ГДР стала відавочна, што фабрыка ў Айзенахе не вернецца пад кантроль BMW. Гэта выклікала зацяжную спрэчку з нагоды брэнда BMW і іншых актываў, але ў 1952 годзе было ўстаноўлена, што мадэлі, якія вырабляюцца ў Айзенахе, у тым ліку *327*, павінны быць пад маркай EMW (Eisenacher Motoren Werke), а не BMW (Bayerische Motoren Werke). EMW змянілі сіне-белы значок ад BMW на чырвона-белы медальён.

Дакладна не вядома, колькі экзэмпляраў 327 пасля вайны былі выпушчана як BMW і колькі як EMW, але агулам было выраблена 505 асобнікаў — 353 кабрыялеты і 152 купэ.

## Спасылкі 
* BMW 327: под небом голубым // За рулём 
*  

Катэгорыя:Аўтамабілі паводле алфавіта
327
Катэгорыя:Заднепрывадныя аўтамабілі
Народная артыстка БССР З. А. Васільева

**Народная артыстка БССР З. А. Васільева** — карціна беларускага мастака Івана Ахрэмчыка (1903—1971), напісаная ў 1943 годзе.  Памер карціны — 65,5 × 55,5 см.

Катэгорыя:Карціны Івана Ахрэмчыка

Катэгорыя:Партрэты