Што трэба ведаць кажнаму беларусу

**«Што трэба ведаць кажнаму беларусу»** — брашура, напісаная Вацлавам Ластоўскім, якая мусіла падняць узровень нацыянальнай годнасці і свядомасці беларусаў. Пазней пад нямецкім даглядам да яе напісаў свае дадаткі Язэп Найдзюк (меркавана ў 1943—1944 гадах), якія былі апублікаваныя ў шмат якіх пазнейшых выданнях, а ў Сеціве пераважна з ягонымі дадаткамі і сустракаецца. Брашура часта таксама называецца «Што трэба ведаць кожнаму беларусу». Упершыню праца была выдадзеная газетай «Вольная Беларусь»  у друкарні Грынблята ў 1918 годзе. Потым з гэтага выдання быў зроблены перадрук у 1992 годзе.

## Дадаткі Язэпа Найдзюка 
* **Глава I**

Дададзены залік беларусаў ў «арыйскую расу». Прыбраныя даныя пра тэрыторыю еўрапейскіх дзяржаваў. Са спіса народаў зніклі жыды, славенцы і албанцы. Да расповеду пра іншыя народы дададзеныя выпады супраць палякаў і расейцаў. У азначэнне народу дададзеная суполнасць крыві, замест акраслення беларуса «Чаму кожны з нас павінны называцца беларусам».

* **Глава II**

Перапісанае азначэнне месца жыхарства беларусаў. Дададзены абзац пра бальшавікоў. Прыбраныя даныя пра тэрыторыі, населеныя народамі (таму што межы перакройваліся), само пытанне перанесенае ў главу I, беларусаў стала не 10, а 15 мільёнаў.

* **Глава III**

Дададзеныя верш Алеся Гаруна, паведамленне пра дыпламатычны статус беларускай мовы, «Шэсць дыялектаў» ператварылася ў «некалькі дыялектаў». Раскрыты псеўданім Францішка Багушэвіча. Дададзены яшчэ адзін верш (без упамінання аўтара).

* **Глава IV**

Цалкам дададзеныя новыя пытанні «Ці маюць беларусы сваю гісторыю?» ды «Як змагаўся беларускі народ за лепшую долю?».

У главе ёсць незразумеласць: у арыгінальным выданні яна чамусьці стаіць пад нумарам VI, прычым пасля яе ідуць главы IV, V ды VII.

* **Глава VII**

Значныя дадаткі з апісаннем гісторыі герба, сцяга і звязаных з імі легендаў.

* **Глава IX**

Дададзеныя 2 абзацы пра захаванне расавай чысціні.

* **Глава** **XI**

Дададзены абзац пра змагароў за лепшую долю беларусаў.

* **Глава XII**

Верш перайменаваны ў «Прысягу беларуса» (арыгінальная назва — «Ніколі»), прозвішча аўтара (Андрэя Зязюлі) напісанае цалкам.

## Арыгінал 
Выданне 1918 года мае перадрук 1992 года, выдадзены досыць малым тыражом. Гэтае выданне можна знайсці ў Нацыянальнай Бібліятэцы Беларусі. Аднак шырокавядомым стаў варыянт, які быў адрэгадаваны Язэпам Найдзюком.

## Змест (выдання 1991 года) 
* I. Пра сябе і свой народ
* II. Пра беларускую зямлю
* III. Пра сваю мову
* IV. Пра гісторыю Беларусі
* V. Пра веру беларуса
* VI. Пра Бацькаўшчыну
* VII. Пра нацыянальныя адзнакі беларуса
* VIII. Пра патрыятычныя павіннасьці
* IX. Пра беларускую сям’ю
* X. Беларус на чужыне
* XI. Нашая гордасьць
* XII. Прысяга беларуса

## Выданні 
* 1-е выданне — 1918 год (выдадзеная ў газеце «Вольнай Беларусі»)
*2-е выданне — 1918 год (выдадзеная ў Вільні Выдавецтвам Вацлава Ластоўскага)
* 3-е выданне — 1943 год (выдадзеная ў Мінску Выдавецтвам школьных падручнікаў і літаратуры для моладзі)
* 4-е выданне — 1944 год (выдадзеная ў Берліне ў межах серыі «Бібліятэчка Калінаўцаў» пад нумарам 1 з дадаткамі Язэпа Найдзюка)
* 5-е выданне — 1970 год (выдадзеная ў газеце «Незалежная Беларусь» (№ 3, Манчэстэр, ліпень 1960, стар. 2) з дадаткамі Язэпа Найдзюка)
* 6-е выданне — 1991 год (выдадзеная ў Мінску Таварыствам беларускай мовы імя Францішка Скарыны з дадаткамі Язэпа Найдзюка)
* 7-е выданне — 1992 год (выдадзеная Друкарняй Я. А. Грынблята, з’яўляецца зборнікам розных артыкулаў (у тым ліку і «Што трэба ведаць кожнаму беларусу») на тэму беларускай годнасці і самасвядомасці)

## Спасылкі 
* Беларускі друк за часам нямецкай акупацыі 
* Што трэба ведаць кажнаму беларусу з дадаткамі Язэпа Найдзюка ў электронным выглядзе
* Што трэба ведаць у арыгінале электроннае выданне
* аналіз тэксту

Катэгорыя:Кнігі 1918 года
Катэгорыя:Публіцыстыка Вацлава Ластоўскага
Катэгорыя:Беларуская Народная Рэспубліка
Катэгорыя:Беларускі калабарацыянізм
Катэгорыя:Таварыства беларускай мовы імя Францішка Скарыны
Катэгорыя:Творы на беларускай мове