Арэнбургскае вышэйшае ваеннае авіяцыйнае вучылішча лётчыкаў

**Арэнбу́ргскае вышэ́йшае вае́ннае авіяцы́йнае Чырванасця́жнае вучы́лішча лё́тчыкаў імя́ І. С. Полбіна** (; скарочана **АВВАЧВЛ**)&nbsp;— вышэйшая ваенная навучальная ўстанова ў Арэнбургу, якая ажыццяўляла падрыхтоўку лётнага саставу для ВПС СССР. Існавала з 1921 па 1993 год.

## Гісторыя 
### Заснаванне і даваенны перыяд 
Вучылішча вядзе сваю гісторыю ад «Авіяцыйнай школы паветранай стральбы і бамбакідання», сфарміраванай 10 жніўня 1921 года ў Маскве. У чэрвені 1922 года школу перавялі ў Серпухаў, а ў кастрычніку 1927 года — у Арэнбург, дзе яна размясцілася ў будынку былой духоўнай семінарыі.

Увосень 1928 года ў Арэнбург была пераведзена Ленінградская вышэйшая ваенная школа лётчыкаў-назіральнікаў, якая ўвайшла ў склад новаўтворанай *Трэцяй ваеннай школы лётчыкаў і лётчыкаў-назіральнікаў*. У чэрвені 1938 года школа была пераўтворана ў *Ваеннае авіяцыйнае вучылішча лётчыкаў імя К. Я. Варашылава*. У лютым 1939 года яно было падзелена на дзве самастойныя ўстановы: *1-е Чкалаўскае ваеннае авіяцыйнае вучылішча лётчыкаў імя К. Я. Варашылава* і 2-е Чкалаўскае ваеннае авіяцыйнае вучылішча штурманаў.

### Пасляваенны час і расфарміраванне 
У канцы 1940-х гадоў навучанне вялося на самалётах Іл-10. У 1950-х гадах вучылішча атрымала рэактыўныя самалёты Іл-28 і МіГ-15.

У 1960 годзе вучылішча атрымала статус вышэйшай навучальнай установы. У яго склад увайшлі асабовы састаў і матэрыяльная база Арэнбургскага вучылішча штурманаў і Кіравабадскага вучылішча лётчыкаў. У маі 1967 года вучылішчу прысвоена імя двойчы Героя Савецкага Саюза генерала І.&nbsp;С.&nbsp;Полбіна.

23 снежня 1963 года пры вучылішчы была адкрыта першая ў СССР школа юных касманаўтаў.

Вучылішча было расфарміравана 12 лютага 1993 года. На яго базе быў створаны Арэнбургскі кадэцкі корпус. З 2003 года будынкі вучылішча перайшлі ў федэральную ўласнасць. У іх размяшчаюцца Музей касманаўтыкі, кадэцкая школа-інтэрнат імя І.&nbsp;І.&nbsp;Няплюева, а таксама Арэнбургская духоўная семінарыя.

## Навучальныя пляцоўкі і матэрыяльная база 
У склад вучылішча ўваходзілі тры навучальныя авіяцыйныя палкі (НАП):
* 814-ы НАП (аэрадром Арэнбург-2, палявы аэрадром Церансай). Самалёты Л-29.
* 904-ы НАП (аэрадром Чабенькі, палявы аэрадром Соль-Ілецк). Самалёты Іл-28, затым Л-29.
* 750-ы НАП (аэрадром Орск-Першамайскі, палявыя аэрадромы Ашчэбутак і Церансай). Самалёты Іл-28 (раней МіГ-15), затым Ту-134УБЛ.

Навучальныя палёты праводзіліся на аэрадромах: Арэнбург-2, Арэнбург-3, Чабенькі, Соль-Ілецк, Орск-Першамайскі, Ашчэбутак, Церансай. Выкарыстоўваліся авіяпалігоны Арлоўскі і Акжарскі.

Для навучання курсантаў у пасляваенны час выкарыстоўваліся самалёты: Іл-10, Як-18, МіГ-15, Іл-28, Як-28, Л-29, Ту-134УБЛ.

## Начальнікі вучылішча 
* Васіль Харытонавіч Макараў (1949—1959)
* Іван Андрэевіч Кулічоў (1961—1967)
* Аляксей Захаравіч Мядзведзеў (1967—1970)
* Марат Васільевіч Васільеў (1970—1974)
* Юрый Васільевіч Сімахін (1974—1980)
* Ігар Мікалаевіч Крутаў (1980—1982)
* Мікалай Захаравіч Кучын (1982—1985)
* Уладзімір Іванавіч Мілюкоў (1985—1993)

## Вядомыя выпускнікі 
За гады існавання вучылішча падрыхтавала каля 32 000 лётчыкаў і штурманаў. Сярод выпускнікоў:
* Больш за 150 генералаў.
* 361 Герой Савецкага Саюза, Герой Сацыялістычнай Працы і Герой Расійскай Федэрацыі.
** У тым ліку 342 Героя Савецкага Саюза (11 з іх — двойчы).
* 4 лётчыкі-касманаўты (Юрый Гагарын вучыўся ў 1955—1957 гадах).
* Валерый Паўлавіч Чкалаў (вучыўся ў 1923—1924 гадах).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Арэнбургскае вышэйшае ваеннае авіяцыйнае вучылішча лётчыкаў
Катэгорыя:Ваенныя вышэйшыя навучальныя ўстановы СССР
Катэгорыя:Навучальныя ўстановы, заснаваныя ў 1921 годзе
Катэгорыя:Навучальныя ўстановы, расфарміраваныя ў 1993 годзе
Катэгорыя:Узнагароджаныя ордэнам Чырвонага Сцяга
Катэгорыя:Юрый Гагарын