Сімона дэ Бавуар

**Сімо́на дэ Бавуа́р** (; , Парыж — ) — французская пісьменніца, філосаф, ідэолаг фемінісцкага руху. Сяброўка (абодва яны былі супраць шлюбу) і аднадумца Жан-Поля Сартра.

## Біяграфія 
Нарадзілася 9 студзеня 1908 у Парыжы, атрымала строгае буржуазнае выхаванне, што апісана ў яе кнізе «Успаміны маладой прыстойнай дзяўчыны» (''Me'moires d'une jeune fille range'e'', 1958). Вывучала філасофію ў Сарбоне, дзе пазнаёмілася з правадыром сучаснага экзістэнцыялізму Жан-Полем Сартрам.

### Феміністка 
Размова аб дэ Бавуар будзе няпоўнай, калі не прыгадаць яе рэвалюцыйнай ролі ў адраджэнні фемінізму ў 20 стагоддзі — гэтая яе заслуга. Хоць не яна вынаходніца фемінізму, тым не менш, на сучасным этапе менавіта яна надала яму вагі, увяла яго ў філасофскае рэчышча, стала асноўным тэарэтыкам сучаснай фемінісцкай думкі. Хаця, як зазначала сама філосаф, яна не думала аб такім шумлівым і скандальным водгуллі, калі пісала «Другі пол», бо яна проста спрабавала, між іншым па парадзе Сартра, патлумачыць жаночую загнанасць і адсутнасць у гісторыі. І ёй удалося — на гэтым эсэ выраслі некалькі генерацый французскіх кабет, якія так і называліся «генерацыі Бавуар». Але не толькі францужанкі ўдзячныя ёй, іншыя еўрапейкі і паўночныя амерыканкі, калі твор з'явіўся на іншых мовах, пачалі з новай сілай змагацца за вызваленне ад прыгнёту — палітычнага і побытавага адначасова.
Сімона дэ Бавуар часта ўспрымаецца як маці сучаснага фемінізму. Сама пісьменніца ніколі не дыстанцыянавалася ад фемінізму, а, наадварот, усяляк падкрэслівала сваю схільнасць, а таксама схільнасць Ж.-П. Сартра да ідэй фемінізму. Ад тэарэтычнага фемінізму канцу 50-х гадоў яна пераходзіць да фемінізму практычнага, вулічнага так бы мовіць, калі выбітная пісьменніца ўдзельнічае ў маніфестацыях у абарону сацыяльных і сексуальных правоў жанчын.
Пры гэтым варта падкрэсліць, што Сімона дэ Бавуар стаяла на пазіцыях гэтак званага ўніверсалісцкага фемінізму. Што азначае, што вядомая экзістэнцыялістка адмаўляла ідэю жаночай сутнасці, жаночай прыроды і выключна жаночых каштоўнасцей. Яна лічыла, што жанчына — гэта такі ж чалавек як і мужчына. Пры гэтым яна прызнавала, што жанчына была зведзена ў чалавечай гісторыі да аб'екту і маргіналізаванай асобы. Фізіялогія, мацярынства, натуральна, адрозніваюць жанчыну ад мужчыны, але гэта не дае падставы весці размову аб іншым, новым, альтэрнатыўным жыцці. На думку пісьменніцы, у мужчыны і жанчыны ўсё ж-такі больш супольнага, чым адрознага (адкуль і яе ўніверсалісцкае бачанне гісторыі палоў).

### Раманістка 
Менавіта праз раманы пісьменніца ажыццявіла сваю мару экзістэнцыі, дасягнула, калі ўжыць ейную ж тэрміналогію, аўтэнтычнага жыцця. З маладосці яна марыла стаць раманісткай, таму першыя раманы, якія, дарэчы, былі сустрэты з цяплынёю, надалі ёй сілы і веры ў свой талент. Так, некаторыя раманы будуць пазначаныя прэміяй, як раман «Мандарыны», за які аўтар атрымала Ганкураву прэмію.

### Экзістэнцыялістка 
У канцы Другой сусветнай вайны ў Парыжы вельмі папулярным быў хрысціянскі экзістэнцыялізм на чале з Г. Марселем. Сартр і Бавуар часта сыходзіліся і дэбатавалі з самім Марселям, а таксама яго паслядоўнікамі. За атэістамі таксама прычапілася назва экзістэнцыялістаў, хаця на самым пачатку Сартр і Бавуар адмаўляліся ад яе, потым яны аддаліся гэтаму клішэ і сталі надзвычай папулярнымі ў Еўропе.
Да экзістэнцыялістычных твораў Бавуар належаць эсэ «Пірус і Сінеас», «За мараль двухсэнсоўнасці», «Экзістэнцыялізм і мудрасць нацый» і, канечне, «Другі пол». У адрозненне ад надзвычай абстрактнага, часам цьмянага Сартра тэксты дэ Бавуар чытаюцца і ўспрымаюцца прасцей, а таму яе філасофскія эсэ ўсевядома і даступна тлумачылі людзям ідэі новай філасофіі.

Што датычыцца філасофскай кар'еры, то трэба нагадаць, што яна была прафесійным філосафам — выкладчыцай, адной з першых выкладчыкаў філасофіі Францыі, бо традыцыйна гэту дысцыпліну выкладалі мужчыны. Яе ўплыў на развіццё «сартараўскага» экзістэнцыялізму дасюль недаацэньваецца: яна ўсё яшчэ лічыцца яго «паслядоўніцай». Хаця ў першых сваіх раманах, якія, дарэчы, з'явіліся раней за Сартаравых філасофскіх эсэ, Сімона дэ Бавуар разважае аб чалавечым жыцці і складае сваю карціну сапраўднага, «аўтэнтычнага» жыцця, крытыкуючыся фаталізмам і прадвызначанасцю. У рамане «Усе людзі смяротныя» les hommes sont mortels
яна цудоўна вызначыла праз мастацкія сродкі асноўныя пастуляты будучага экзістэнцыялізму-сартрызму ці ўсё ж-ткі бавуарызму? Ды і сам Сартар, дарэчы, ніколі не хаваў уплыву дэ Бавуар на свае ідэі, у адным з інтэрвію ён заўважыў, што: «Філосаф — яна, не я». Далей у аповесці «Вельмі мяккая смерць» mort très douce яна апісвае смерць маці, але разам з тым развітваецца з ёю і навучае чытача прымаць смерць. Наагул пісьменніца заўжды давала рады ствараць не толькі якасныя мастацкія творы, але пры гэтым заўжды сацыяльныя і вытрыманыя ў духу экзістэнцыялізму.

### Атэістка 
Вядомы пастулят экзістэнцыялізму аб тым, што жыццё будуецца самім чалавекам, а само жыццё — просты і цяжкі адначасова выбар той ці іншай мадэлі існавання, знайшоў у жыцці дэ Бавуар просты водгук. На ўласным эксперыменце яна прадэманстравала, што быць жанчынай, чалавекам, пісьменніцай, францужанкай, парыжанкай, інтэлектуалкай досыць проста, калі заставацца рэалісткай і ўспрымаць жыццё не як падарунак ці выпрабаванне, а як штодзённую будоўлю, штодзённы выбар паміж млявасцю і актыўнасцю, аўтэнтычным жыццём і ўцёкамі ад яго, апусканнем у містыку, тлумачэннем усяго ілюзіяй пад назвай «бог».
На працягу жыцця чалавек можа змяніць думку ці стаўленне да якой заўгодна з'явы. Аб гэтым піша С. дэ Бавуар у сваіх мемуарах. Але, як пазначае аўтар, у адным яе пазіцыя не змянілася на працягу жыцця — гэта пытанне атэізму. У «Падсумаваннях» яна піша, што:

### Мемуарыстка і эпісталярніца 
У дадатак да раманаў і эсэ пісьменніца пакінула вялікую спадчыну ў форме мемуараў, а таксама яна пакінула багатую эпісталярную спадчыну. Яе ліставанне з Сартрам, Бостам, Ланзманам і Альгрэнам складае некалькі тамоў кніг.
Зрэшты, як ніводны іншы пісьменнік 20-га стагоддзя, Сімона дэ Бавуар дала рады завяршыць усе тамы мемуараў, якія яна распачала пісаць яшчэ ў маладыя гады. Ад «Успамінаў маладой прыстойнай дзяўчыны» да «Цырымоніі развітання» пісьменніца пакінула 6 тамоў цікавых і дакладных успамінаў аб сваім атачэнні і эпасу.

## Цытаты 
* «Жанчынаю не нараджаюцца, ёю становяцца».
* «Людзі не нясуць адказнасці за паражэнні шлюбу, бо сам інстытут шлюбу першапачаткова перакручаны».
* «Фатальнасць пачынае трыумфаваць, як толькі ты паверыш у яе»..

## Бібліяграфія 
* 1943 : L'Invitée (Госця), раман,
* 1944 : Pyrrhus et Cinéas (Пір і Кінеас), эсэ,
* 1945 : Le Sang des autres (Кроў іншых ці Чужая кроў), раман,
* 1945 : Les Bouches inutiles (Лішнія раты), п'еса,
* 1946 : Tous les hommes sont mortels (Усе людзі ўміручыя), раман,
* 1947 : Pour une morale de l'ambiguïté (За мараль двухсэнсоўнасці), эсэ,
* 1948 : L'Amérique au jour le jour (Штодзённая Амерыка), нарыс,
* 1949 : Le Deuxième Sexe (Другі пол), філасофскае эсэ,
* 1954 : Les Mandarins (Мандарыны), раман,
* 1955 : Privilèges (Прывілеі), эсэ,
* 1957 : La Longue Marche (Доўгі шлях), эсэ,
* 1958 : Mémoires d'une jeune fille rangée (Успаміны маладой прыстойнай дзяўчыны), мемуары,
* 1960 : La Force de l'âge (Сіла веку), мемуары,
* 1963 : La Force des choses (Сіла рэчаў), мемуары,
* 1962 : Djamila Boupacha en collaboration avec Gisèle Halimi et des témoignages de Henri Alleg, Mme Maurice Audin, Général de Bollardière, R.P. Chenu, Dr Jean Dalsace, J. Fonlupt-Esperaber, Françoise Mallet-Joris, Daniel Mayer, André Philip, J.F. Revel, Jules Roy, Françoise Sagan, un portrait original de Picasso et un hommage des peintres Lapoujade et Matta (Джаміла Бупаша);
* 1964 : Une mort très douce (Вельмі мяккая смерць), аповесць,
* 1966 : Les Belles Images (Прыгожыя малюнкі), раман,
* 1967 : La Femme rompue (Вымерханая кабета), навелы,
* 1970 : La Vieillesse (Старасць), эсэ,
* 1972 : Faut-il brûler Sade? (Ці трэба спаліць Сада?), эсэ,
* 1972 : Tout compte fait (Падсумаванне), мемуары,
* 1979 : Quand prime le spirituel (Калі дамінуе духоўнае), раман,
* 1981 : La Cérémonie des adieux suivi de Entretiens avec Jean-Paul Sartre : août — septembre 1974 (Цырымонія развітання), мемуары.

## Пасмяротныя творы 
* Lettres à Sartre, tome I : 1930—1939, 1990 (Лісты Сартру, першы том),
* Lettres à Sartre, tome II : 1940—1963, 1990 (Лісты Сартру, другі том),
* Journal de guerre, septembre 1939 — janvier 1941, 1990, (Ваенны дзённік),
* Lettres à Nelson Algren, traduction de l'anglais par Sylvie Le Bon, 1997 (Лісты Нэльсану Альгрэну),
* Correspondance croisée avec Jacques-Laurent Bost, 2004 (Крыжаванае ліставанне),
* Cahiers de jeunesse, 1926—1930, 2008 (Моладзевыя сшыткі).

## Фільмаграфія 
* Les Amants du Flore (2006), http://fr.wikipedia.org/wiki/Les_Amants_du_Flore
* Sartre, l'âge des passions (2006), http://fr.wikipedia.org/wiki/Sartre,_l'âge_des_passions

## Спасылкі 
* Другі пол. Фрагмент з кнігі
* http://www.ina.fr/recherche/recherche/search/simone+beauvoir
* http://archives.radio-canada.ca/arts_culture/litterature/clips/2015/ 
* http://claudinemonteil.com/fr/discours-et-conferences/les-soeurs-beauvoir-conference/ 

Катэгорыя:Філосафы Францыі
Катэгорыя:Філосафы XX стагоддзя
Катэгорыя:Жанчыны-філосафы
Катэгорыя:Марксісты
Катэгорыя:Экзістэнцыялісты
Катэгорыя:Постаці фемінізму
Катэгорыя:Пісьменнікі Францыі XX стагоддзя
Катэгорыя:Пісьменніцы Францыі
Катэгорыя:Франкамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Пахаваныя на могілках Манпарнас
Катэгорыя:Жанчыны-вучоныя
Катэгорыя:Рух Супраціўлення ў Францыі
Катэгорыя:Вікіпедыя:Істотныя артыкулы
Катэгорыя:Постаці фемінізму Францыі