open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Мільча)

**Свята-Раства-Багародзіцкая царква** — праваслаўны храм у в. Мільча Вілейскага раёна Мінскай вобласці. З'яўляецца прыпісной да прыходу Святой Жываначальнай Троіцы ў аг. Даўгінава.

## Гісторыя 
Пабудавана ў 1865 г. з бутавага каменю і цэглы ў стылі разынкавай муроўкі. У час Другой сусветнай вайны партызаны брыгады «Жалязняк» учынілі стральбу ў храме, былі пашкоджаныя абразы. Пры савецкай уладзе, 9 чэрвеня 1964 года зачынена і выкарыстоўвалася пад калгасны склад. Да 1990-х гг. не дзейнічала, 21 верасня 1993 года царква была адкрытая зноў .

## Архітэктура 
Помнік архітэктуры рэтраспектыўна-рускага стылю. Кананічная падоўжна-восевая кампазіцыя храма складаецца з прытвора-званіцы, трапезнай, малітоўнай залы, паўкруглай апсіды. Стракаты сілуэт будынка фарміруюць розныя па форме завяршэнні аб'ёмаў: шатровае з макаўкай над васьміграннай званіцай, кананічнае над апсідай, двухсхільны дах над трапезнай, чатырохсхільны з цыбулепадобнай галоўкай на васьмігранным барабане — над асноўным кубападобным аб'ёмам. Галоўны ўваход аформлены двухслуповым ганкам пад двухсхільным пакрыццём. На фоне бутавай муроўкі сцен вылучаюцца атынкаваныя ліштвы арачных аконных праёмаў, вуглавыя лапаткі, прафіляваныя карнізы.

У інтэр'еры — паступовае чаргаванне прасторы ўсіх частак будынка.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.
* Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Мінская вобласць /АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэдкал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш.— Мн.: БелСЭ, 1987,- 284 с.: іл. стар. 154

## Спасылкі 
* 
* 
* Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Мільча) на сайце Маладзечанскай епархіі
* 

Катэгорыя:Храмы Маладзечанскай епархіі
Катэгорыя:Храмы паводле алфавіта
Катэгорыя:Храмы Найсвяцейшай Дзевы Марыі
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Вілейскага раёна
Катэгорыя:Мільча
Нацыянальны стадыён (Ліма)

**Нацыянальны стадыён** () — шматмэтавы стадыён у Ліме, сталіцы Перу. На сённяшні дзень умяшчальнасць стадыёна складае 40 тысяч месцаў. Стадыён быў адкрыты ў 1952 годзе для правядзення чэмпіяната Паўднёвай Амерыкі па футболе ў 1953 годзе і стаў галоўным нацыянальным стадыёнам Перу. На стадыёне праходзілі тры з шасці чэмпіянатаў Паўднёвай Амерыкі (пазней кубкаў Амерыкі), якія праходзілі ў Перу. Апроч таго, з'яўляецца асноўным стадыёнам нацыянальнай зборнай Перу па футболе.

Катэгорыя:Футбольныя стадыёны Перу
Катэгорыя:Лёгкаатлетычныя стадыёны ў Перу
Катэгорыя:Нацыянальныя стадыёны
Катэгорыя:Стадыёны кубкаў Амерыкі па футболе
Катэгорыя:Спартыўныя стадыёны ў Ліме
Катэгорыя:Шматфункцыянальныя стадыёны ў Перу
Алімпійскі кваліфікацыйны турнір па баскетболе сярод жанчын 2016

**Алімпійскі кваліфікацыйны турнір па баскетболе сярод жанчын 2016 ** — баскетбольны турнір сярод жанчын, у якім прынялі ўдзел 12 нацыянальных каманд, 5 з якіх атрымалі права выступлення на баскетбольным турніры Летніх Алімпійскіх гульняў 2016 года. Адборачны турнір прайшоў з 13 па 19 чэрвеня. Месца правядзення — Нант, Францыя.

Францыя, Іспанія, Турцыя, Кітай, Беларусь кваліфікаваліся на Алімпійскія гульні.

## Фармат 
* Для ўдзела ў групавым раўндзе каманды будуць падзелены на 4 групы (A, B, C и D). У кожнай групе будзе па 3 каманды.
* У групах гульні праводзяцца па кругавой сістэме. Каманды, якія занялі 1 і 2 месца выходзяць у наступны раўнд. Каманда, якая заняла апошняе месца, пакідае турнір.
* Пасля групавога раўнда праводзяцца стыкавыя гульні:
** A1-B2
** B1-A2
** C1-D2
** D1-C2
* Чатыры пераможцы гэтых пар атрымаюць права згуляць на баскетбольным турніры летніх Алімпійскіх гульняў 2016, які пройдзе з 6 по 21 жніўня 2016 года. Каманды, якія прайгралі, сустрэнуцца ў турніры за 5-е месца, дзе будзе разыграна апошняя пуцёўка на Алімпіяду.

## Выбар месца правядзення 
26 лістапада 2015 ФІБА паведаміла, што Іспанія і Францыя выказалі жаданне правесці ў сябе алімпійскі кваліфікацыйны турнір па баскетболе сярод жанчын 2016. Дэдлайн прыёму заявак быў прызначаны на 11 лістапада. 19 студзеня 2016 года на Выканкаме ФІБА ў Місе (Швейцарыя) было вырашана, што турнір будзе праводзіць Францыя.

## Кваліфікацыя 
## Пасеў 
Каманды былі пасеяны па тром кашам. Лёсаванне адбылося 26 студзеня 2016 года ў Міс, Швейцарыя ў штаб-кватэры ФІБА.

## Групавы раўнд 
### Група A 
### Група В 
### Група С 
### Група D 
## Фінальны раўнд 
### Сетка 
### Чвэрцьфінал 
### Паўфінал 
### Гульня за 5-е месца 
## Выніковая табліца 
## Гл. таксама 
* Баскетбол на летніх Алімпійскіх гульнях 2016
* Баскетбол на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 — кваліфікацыя
* Алімпійскі кваліфікацыйны турнір па баскетболе сярод мужчын 2016

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт турніру
Уладзімір Мікалаевіч Тарноўскі

**Уладзімір Мікалаевіч Тарно́ўскі** (нар. , Ужгарад, Закарпацкая вобласць, Украіна) — савецкі і беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыў у 1970 годзе Львоўскі політэхнічны інстытут. З 1970 года — архітэктар, галоўны архітэктар праектаў у «Мінскпраекце», з 1987 года — кіраўнік майстэрні «Белдзяржпраекта». У 1989—1996 гадах кіраўнік персанальнай творчай майстэрні, з 1996 года ізноў у інстытуце «Мінскпраект».

Член Саюза архітэктараў з 1974 года. Пражываў у Мінску.

## Творчасць 
]]
Асноўныя работы (у сааўтарстве): у Мінску — комплекс 9-, 12-павярховых жылых дамоў для Беларускай ваеннай акругі па Старавіленскім тракце (1974—1980), студэнцкі інтэрнат Інстытута народнай гаспадаркі па вуліцы Ванеева (1975), Дзяржаўны музычны тэатр Беларусі (1980), помнік А. С. Пушкіну і ландшафт навакольнага асяроддзя (1999); жылы гарадок Рось (Дзяржаўная прэмія Беларусі 1998); рэканструкцыя Рэзідэнцыі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь «Дразды» пад Мінскам (1997) і будынка Нацыянальнага банка Беларусі па вул. Леніна (2000). Сярод іншых работ: забудова мікрараёна «Тарон-4» у горадзе Ванадзор (Арменія; 1992), жылы дом па вуліцы Леніна ў Астане (1998).

## Узнагароды 
Дыплом Саюза архітэктараў СССР на Усесаюзным аглядзе творчасці маладых архітэктараў (1982). Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Рэспублікі Беларусь у галіне літаратуры, мастацтва і архітэктуры (1998, у сааўтарстве) — *за архітэктуру жылога гарадка Рось Ваўкавыскага раёна Гродзенскай вобласці, здадзенага ў эксплуатацыю ў 1994—1997 гадах*.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Архітэктары СССР
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары Мінска
Рыкарда Гарэка

**Рыкарда Альберта Гарэка Нардзі** (; нар. ) — аргенцінскі футбаліст і трэнер. Галоўны трэнер нацыянальнай зборнай Перу (з 2015 года).

Падчас гульнявой кар’еры выступаў за чатыры найбольш паспяховыя каманды ў Аргенціне («Бока Хуніярс», «Рывер Плэйт», «Велес Сарсфілд», «Індэпенд'ентэ»).

З 1996 года рэгулярна працуе ў якасці трэнера. Тройчы станавіўся чэмпіёнам Аргенціны (з «Велес Сарсфілд») і аднойчы — чэмпіёнам Перу (з «Універсітарыа»).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Аргенціны
Катэгорыя:Ігракі зборнай Аргенціны па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Індэпенд’ентэ
Катэгорыя:Ігракі ФК Велес Сарсфілд
Катэгорыя:Ігракі ФК Амерыка Калі
Катэгорыя:Ігракі ФК Рывер Плэйт
Катэгорыя:Ігракі ФК Бока Хуніярс
Катэгорыя:Ігракі ФК Сарм’ента
Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Аргенціны
Катэгорыя:Трэнеры зборнай Перу па футболе
Катэгорыя:Трэнеры ФК Палмейрас
Катэгорыя:Трэнеры ФК Велес Сарсфілд
Катэгорыя:Трэнеры ФК Універсітарыа
Катэгорыя:Трэнеры ФК Тальерэс Кордава
Катэгорыя:Трэнеры ФК Санта-Фэ
Катэгорыя:Трэнеры ФК Амерыка Калі
Катэгорыя:Трэнеры ФК Аргенцінас Хуніярс
Катэгорыя:Трэнеры ФК Кільмес
Катэгорыя:Трэнеры ФК Калон Санта-Фэ
Катэгорыя:Трэнеры ФК Індэпенд’ентэ
Старая Кастылія

[thumb|Старая Кастылія ў [1833—1850 гадах]]
**Старая Кастылія** () — гістарычная вобласць у Іспаніі.

У IX стагоддзі ў цэнтральнай і паўночнай частках Пірэнейскага паўвострава сфарміравалася каралеўства Кастылія. Пазней яно стала разрастацца, як шляхам дынастычных шлюбаў, так і шляхам заваяванняў, і ў выніку ў склад зямель кастыльскай кароны ўвайшла значная частка паўвострава.

У XVIII стагоддзі кароль Карл III утварыў у складзе Іспаніі каралеўства Старая Кастылія на тэрыторыі сучасных правінцый Бургас, Сарыя, Сеговія, Авіла, Вальядалід і Паленсія. У канстытуцыі 1812 года Старая Кастылія была згадана як адна са складовых частак Іспаніі. У 1833 годзе, у рамках пабудовы цэнтралізаванай дзяржавы, каралеўскім дэкрэтам Іспанія была падзелена на 49 правінцый, якія былі згрупаваны паводле «гістарычных рэгіёнаў» (якія, зрэшты, не мелі ніякага фармальна-юрыдычнага статусу). У адпаведнасці з гэтым указам быў створаны гістарычны рэгіён Старая Кастылія, які складаўся з названых правінцый, а таксама правінцый Лагронья і Сантандэр. У 1850 годзе Вальядалід і Паленсія былі перададзены ў склад гістарычнага рэгіёна Леон. З тых часоў  атласах і энцыклапедыях пад тэрмінам «Старая Кастылія» разумеўся менавіта раён, які займаюць правінцыі Бургас, Сарыя, Сеговія, Авіла, Лагронья і Сантандэр.

У 1983 годзе гістарычны рэгіён Старая Кастылія быў аб'яднаны з гістарычным рэгіёнам Леон у аўтаномную супольнасць Кастылія і Леон, але з яго вылучаны два аўтаномнай супольнасці: правінцыя Лагронья — у Рыёху, правінцыя Сантандэр — у Кантабрыю.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Кастылія
Катэгорыя:Гістарычныя вобласці Іспаніі
Катэгорыя:Гісторыя Кантабрыі
Баліварыянскія гульні 1938

**Першыя Баліварыянскія гульні** () — мультыспартыўнае мерапрыемства, якое праходзіла з 6 па 22 жніўня 1938 года ў калумбійскім горадзе Багата. Гульні былі арганізаваны Баліварыянскай спартыўнай арганізацыяй.

Гульні былі афіцыйна адкрыты прэзідэнтам Калумбіі Альфонсам Лопэсам Пумарэхам і Альбертам Нарынам Чэйнам з Калумбійскага Алімпійскага камітэта, палкоўнікам Леапольдам Пьедрахітам з мясцовага арганізацыйнага камітэта і мэрам горада Багата Густавам Сантасам.

## Фотагалерэя 
).]]

Катэгорыя:Баліварыянскія гульні
Катэгорыя:1938 год у Калумбіі
Катэгорыя:Спорт у Паўднёвай Амерыцы ў 1938 годзе
Катэгорыя:Баліварыянскія гульні 1938
Катэгорыя:20 стагоддзе ў Багаце
Катэгорыя:Мультыспартыўныя спаборніцтвы ў Калумбіі
Катэгорыя:Міжнародныя спартыўныя спаборніцтвы ў Калумбіі
Георг (граф Корфскі)

**Георг Грэчаскі і Дацкі** (; , , Грэцыя — , , Парыж) — член грэчаскай каралеўскай сям’і, які стаяў на чале аўтаномнага Крыта (1897). Прынц Candia (Прынц Вострава Крыт).

Другі сын караля Грэцыі Георга I. У маладосці адыгрываў досыць важную палітычную і сацыяльную ролю ў Грэцыі. Георг прайшоў курс навучання ў флоце Даніі і Расіі, актыўна ўдзельнічаў у арганізацыі Алімпійскіх гульняў у Афінах у 1896 годзе. У 1898—1906 гадах прынц быў кіраўніком Крыцкай дзяржавы.

Ён выступаў супраць грэчаскага палітыка Элефтэрыяса Венізеласа і яго ідэі Эназіса (далучэння Крыта да Грэцыі); пацярпеўшы няўдачу, прынц быў вымушаны пакінуць сваю пасаду, што расцаніў як асабісты правал. Пакінуўшы палітыку, Георг з’ехаў у Францыю, дзе ажаніўся з Марыі Банапарт. Пражываючы ў Парыжы, Георг стаў выконваць абавязкі пасла Грэцыі.

У час Першай сусветнай вайны ён выкарыстоўваў сваю пасаду, каб атрымаць тэрытарыяльныя кампенсацыі для сваёй краіны ў абмен на ўдзел Грэцыі ў вайне на баку саюзнікаў. Аднак яго высілкі былі марнымі, таму што кароль Георг аддаў перавагу захаванню нейтралітэту. У 1917 годзе знаёмства прынца і яго жонкі з Арыстыдам Брыянам зрабіла Георга кандыдатам на грэчаскі трон. Сам прынц не імкнуўся стаць каралём, у выніку прастол заняў адзін з яго пляменнікаў. Сустрэча жонкі прынца Марыі з Зігмундам Фрэйдам у 1925 годзе значна змяніла іх жыццё. Да самай смерці Георг быў афіцыйным прадстаўніком Грэцыі ў Францыі.

Катэгорыя:Прынцы Грэцыі
Марка Андзіч

**Марка Андзіч** (; нар. , Пожага, СФРЮ) — сербскі футбаліст, правы абаронца клуба «Бачка 1901» з Субаціцы.

## Клубная кар’ера 
Марка пачынаў кар’еру ў клубе «Севайна». Пасля двух сезонаў у Сербіі перайшоў у бельгійскі «Льерс». Пасля заканчэння сезону 2006/07 далучыўся да «Локерэна». У 2008 годзе падпісаў кантракт з клубам «Відэатон», з якім стаў чэмпіёнам Венгрыі ў сезоне 2010/11. У 2011 годзе перайшоў у кіпрскі «Анартосіс», пазней гуляў за клуб «Неа Саламіна». У 2016 годзе вярнуўся ў Сербію, стаўшы іграком клуба «Спартак» Субаціца, а ў 2017 годзе перайшоў у «Металац».

У студзені 2019 года далучыўся да баснійскага клуба «Звіезда 09» з Біеліны. З лета 2019 года выступае за «Бачку 1901» у Лізе Ваяводзіны.

## Дасягненні 
* Чэмпіён Венгрыі: 2010/11

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Футбалісты Сербіі
Катэгорыя:Футбалісты Сербіі і Чарнагорыі
Катэгорыя:Ігракі ФК Бачка 1901
Катэгорыя:Ігракі ФК Звіезда 09
Катэгорыя:Ігракі ФК Металац Горні Міланавац
Катэгорыя:Ігракі ФК Спартак Субаціца
Катэгорыя:Ігракі ФК Неа Саламіна Фамагуста
Катэгорыя:Ігракі ФК Анартосіс
Катэгорыя:Ігракі ФК Фехервар
Катэгорыя:Ігракі ФК Брусель
Катэгорыя:Ігракі ФК Локерэн
Катэгорыя:Ігракі ФК Льерс
Катэгорыя:Ігракі ФК Севайна
Плантацыі Поўдня ЗША

, літаграфія 1884 года.]]
**Плантацыі** былі важным аспектам гісторыі Поўдня ЗША, у прыватнасці ў даваенную (да грамадзянскай вайны ў ЗША) эпоху. Мяккі субтрапічны клімат, багатыя ападкі і ўрадлівыя глебы Амерыканскага Поўдня дазволілі квітнець буйным плантацыям, а вялікая колькасць рабочых, як правіла рабоў, былі неабходнымі для сельскагаспадарчых работ.

Катэгорыя:Гісторыя Поўдня ЗША
Катэгорыя:Плантацыі ЗША
Георгій Васілевіч Сысоеў

**Георгій Васілевіч Сысоеў** (нар. , г. , Расія — 5 студзеня 2010, Мінск) — беларускі архітэктар. Заслужаны архітэктар БССР (1973). Член-карэспандэнт Пятроўскай акадэміі навук і мастацтва ў Пецярбургу (1994), акадэмік Беларускай акадэміі архітэктуры.

У студзені 1952 года з жонкай ён пераехаў у Мінск. У Мінску Сысоеў пачаў працаваць у інстытуце «Белдзяржпраект» спачатку галоўным архітэктарам праектаў, а затым і кіраўніком майстэрні. Першай яго працай стаў драўляны кінатэатр «Вясёлка» ў парку Чалюскінцаў, пабудаваны ў тым жа 1952 годзе. Праект атрымаў прэмію на Міжнародным фестывалі моладзі і студэнтаў у Маскве. За ўдзел у гэтым праекце ён быў узнагароджаны Ганаровай граматай Вярхоўнага Савета БССР.

## Творчасць 
thumb|Будынкі ў мікрараёне «Усход-1», спраектаваныя Сысоевым

]]

Галоўныя работы ў Мінску: праект планіроўкі і забудовы 2-й чаргі Ленінскага праспекта (жылыя дамы з магазінамі , , «Сілуэт», , «Дом абутку», «Акадэмкніга» і інш., усе 1955—1964), магазін «Тэхніка ў побыце» на Юбілейнай плошчы (1965), 11-павярховыя дамы на бульвары Луначарскага (Берасцянская вуліца,  і ; 1965—1972), гасцініца «Мінск» (2-я чарга, 1969), будынак гарадскога Савета народных дэпутатаў (1964; усе ў сааўт.) і інш. Адзін з аўтараў мемарыяльнага комплексу Брэсцкая крэпасць-герой, помніка-бюста С. І. Грыцаўцу ў Мінску (скульптар З. Азгур, 1956), помніка К. С. Заслонаву ў г. Орша Віцебскай вобласці (скульптар С. Селіханаў, 1955). Кіраваў рэканструкцыяй інтэр’ера Дома афіцэраў у Мінску (1974).

## Узнагароды 
Узнагароджаны ордэнамі Працоўнага Чырвонага Сцяга (1976), Айчыннай вайны II ступені (1985), медалямі, трыма Ганаровымі граматамі Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР (1971, 1979, 1985). Дзяржаўная прэмія БССР (1968, у аўтарскім калектыве) за стварэнне архітэктурнага ансамбля Ленінскага праспекта, прэмія Савета Міністраў СССР (1978, у аўтарскім калектыве) за праектаванне і будаўніцтва буйнапанэльных жылых дамоў новых серый у Мінску, дыплом і прэмія СА СССР на Усесаюзных аглядах дасягненняў савецкай архітэктуры (1977, 1981).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* *Крепак, Б. А.* Александр Кищенко / Б. А. Крепак. — М.: Советский художник, 1988. — 64 с.
* *Воинов, А. А.* История архитектуры Белоруссии: Учеб. для вузов по спец. 1201 «Архитектура». В 2 т. Т. 2 (Советский период). — 2-е изд., перераб. и доп. / А. А. Воинов. — Мн.: Вышэйшая школа, 1987. — 293 с.
* *Сысоев, Г. В.* Микрорайон Восток-1 в Минске // Строительство и архитектура Белоруссии. — 1974. — № 1.

## Спасылкі 
* Партрэт аўтарства І. В. Мядзведзева — НАЦИОНАЛЬНОЕ СВОЕОБРАЗИЕ В ТВОРЧЕСТВЕ АРХИТЕКТОРА-ХУДОЖНИКА И. В. МЕДВЕДЕВА. С. 85

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Члены-карэспандэнты Пятроўскай акадэміі навук і мастацтва
Катэгорыя:Архітэктары Мінска
Вялікая базіліка

thumb|Герб вялікай базілікі
**Вялікая базіліка** () — тытул, які носяць вышэйшыя па рангу базілікі  ў каталіцтве.

Чатыры з іх знаходзяцца ў Рыме:
* Латэранская базіліка
* Сабор Святога Пятра
* Сан-Паала-фуоры-ле-Мура
* Санта-Марыя-Маджорэ

Дзве — у Асізі:
* Царква Сан-Франчэска
* Санта-Марыя-дэльі-Анджэлі

## Гл. таксама 
* Basilica minor

## Спасылкі 
* s:en:Catholic Encyclopedia (1913)/Basilica

Катэгорыя:Каталіцтва
*
Катэгорыя:Вялікія базілікі
Кларк Гейбл

**Уільям Кларк Гейбл** (;  — ) — амерыканскі акцёр, кіназорка і секс-сімвал 1930-1940-х гадоў, які насіў мянушку «Кароль Галівуда». Лаўрэат прэміі «Оскар» (1935).

## Біяграфія 
Кларк Гейбл нарадзіўся 1 лютага 1901 года ў Кадысе, штат Агая. Быў адзіным дзіцем Уільяма Генры Гейбла, буравіка на нафтавай свідравіне, і яго жонкі Адэліны (у дзявоцтве — Гершэльман). Продкі яго бацькоў былі выхадцамі з Германіі. Маці Кларка пакутавала ад эпілепсіі і памерла праз сем месяцаў пасля яго нараджэння, таму хлопчыка выгадавалі бацька і мачыха, Джэні Данлап.

Акцёр быў жанаты пяць разоў:
* Джазефін Дылан, старэйшая за Гейбла на 14 гадоў (1924—1930);
* Марыя Лэнгэм, старэйшая за Гейбла на 17 гадоў (1931—1939);
* Кэрал Ломбард (1939—1942);
* Сільвія Эшлі (1949—1952);
* Кей Уільямс (1955—1960).

На здымачнай пляцоўцы фільма «Непрыкаяныя» у яго здарыўся сардэчны прыступ. Праз 11 дзён, 16 лістапада 1960 года, ён памёр.
## Фільмаграфія 
* (1960) «Гэта пачалося ў Неапалі» — Майкл Гамільтан
## Зноскі
Гераізм

**Гераі́зм** (ад  — герой) — найвышэйшае праяўленне самаадданасці і мужнасці пры выкананні грамадзянскага абавязку. Патрабуе ад чалавека асабістай стойкасці, гатоўнасці да самаахвяравання. Актам гераізму з'яўляецца подзвіг.

Пытанне аб гістарычнай прыродзе гераізму упершыню пастаўлена ў XVIII ст. італьянскім філосафам Дж. Віка, які лічыў, што гераізм звязаны выключна з т. зв. «векам герояў», што папярэднічаў «веку людзей». Канцэпцыя Віка ўсебакова развіта ў працах Г. Гегеля. У трактоўцы некаторых прадстаўнікоў рамантызму (Ф. Шлегель, Т. Карлейль і інш.) герой — выдатная асоба, якая узвышаецца над народам, «натоўпам». Ф. Ніцшэ разглядаў героя як «», які стаіць «па другі бок дабра і зла», для якога агульначалавечая мараль — гэта мараль «натоўпу». Марксізм трактаваў гераізм як спалучэнне індывідуальнага подзвігу з подзвігам народных мас.

У кожнага народа свае адносіны да гераізму і герояў. Найчасцей гераізм праяўляецца ў экстрэмальных сітуацыях, такіх як войны, катастрофы, стыхійныя бедствы і інш.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Філасофія гісторыі
Катэгорыя:Этыка
Якаў Раманавіч Каваленка

**Якаў Раманавіч Кавале́нка** (, в. Раніна, цяпер Віцебскі раён — , , РСФСР, СССР) — ветэрынарны мікрабіёлаг, эпізаатолаг. Акадэмік УАСГНІЛ (1964). Заслужаны дзеяч навук РСФСР (1974).

## Біяграфія 
Скончыў у 1931 годзе . З 1931 года ў Дзяржаўным кантрольным інстытуце ветэрынарных біяпрэпаратаў, у 1955—1986 гадах ва , у 1955—1977 гадах дырэктар інстытута.

Памёр 9 студзеня 1980 года ў Маскве. Пахаваны на Ваганькаўскіх могілках.

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя працы па анаэробных інфекцыях жывёл, імунітэце, малавядомых хваробах.

## Творы 
* Применение препаратов в ветеринарной практике. М., 1946;
* Некробациллез сельскохозяйственных животных. М., 1948;
* Анаэробные инфекции сельскохозяйственных животных. М., 1954;
* Африканская чума свиней. М., 1972.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Эпідэміёлагі СССР
Катэгорыя:Мікрабіёлагі СССР
Катэгорыя:Ветэрынары СССР
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Віцебскім раёне
Катэгорыя:Акадэмікі УАСГНІЛ
Лагер НКУС для нямецкіх ваеннапалонных № 410

**Лагер НКУС для нямецкіх ваеннапалонных № 410** — лагер сістэмы ГУЛАГа, які дзейнічаў у горадзе Баранавічы ў 1945-49 гг. У лагеры трымалі нямецкіх ваеннапалонных, якіх выкарыстоўвалі ў прымусовай працы на аднаўленне эканомікі СССР пасля Вялікай Айчыннай вайны. У лагеры маглі знаходзіцца і прадстаўнікі іншых нацыянальнасцяў, а таксама вайскоўцы з краін-саюзніц Германіі. Як і выпадку з аналагічным лагерам пад Мінскам (№ 168) акрамя ваеннапалонных у лагеры маглі знаходзіцца цывільныя грамадзяне, прымусова вывезеныя з Германіі згодна з пастановай Дзяржкамітэта абароны ад 3 лютага 1945 г. і загадам НКУС СССР Л. Берыя ад 6 лютага 1945 г.

Асноўная інфармацыя пра лагер 410 знаходзіцца ў занальным дзяржаўным архіве г. Баранавічы, у тым ліку планы работы зняволенных і спецданясенні аб пабегах ваеннапалонных.

## Гл. таксама 
* Нямецкія ваеннапалонныя ў СССР
* Выкарыстанне прымусовай працы нямецкага цывільнага насельніцтва ў СССР
* Інтэрніраванне немцаў у ЗША

410
Катэгорыя:Гісторыя Баранавічаў
Васіль Філімонавіч Шавура

**Васі́ль Філімо́навіч Шаву́ра** ()) — савецкі партыйны і дзяржаўны дзеяч, першы сакратар Мінскага абкама КПСС (1956—60), загадчык Аддзела культуры ЦК КПСС (1965—1986).

Член КПСС з 1940 г., кандыдат у члены ЦК КПСС у 1966—1986 гг. Дэпутат Вярхоўнага Савета СССР 5—11 скліканняў (1958—87).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 6 лістапада 1912 года ў в. Гарадчэвічы (цяпер — Лепельскі раён Віцебскай вобласці).

У 1936 годзе скончыў Магілёўскі педагагічны інстытут (завочна).

З 1930 г. працаваў настаўнікам, загадчыкам вучэбнай часткай, дырэктарам сярэдняй школы ў Віцебскай вобласці.

У 1942 годзе скончыў ВПШ пры ЦК УКП(б). У 1942—1947 гг. — у апараце ЦК УКП(б).

У 1947—1948 гг. — у апараце ЦК КП(б) Беларусі — загадчык Аддзелам прапаганды Упраўлення прапаганды і агітацыі,

У 1948—1956 гг. — сакратар Мінскага абкама КП Беларусі,

У 1956—1960 гг. — першы сакратар Мінскага абкама КП Беларусі,

У 1960—1965 гг. — сакратар ЦК КП Беларусі, адначасова — Старшыня Вярхоўнага Савета БССР (1963—1965 гг.).

У 1965—1986 гг. — загадчык Аддзела культуры ЦК КПСС.

З 1986 года на пенсіі.

Памёр 13 красавіка 2007 года ў Маскве. Пахаваны ў Маскве на Траекураўскіх могілках (нав. 5).

## Цікавыя факты 
В. Ф. Шавура вядомы сваёй тайнай барацьбой з А. М. Якаўлевым у бытнасць таго в. а. загадчыка аддзела прапаганды ЦК КПСС (1969—1973). У гэтай барацьбе выйшаў пераможцам (пры падтрымцы пісьменнікаў і навукоўцаў), Якаўлеў быў зняты з пасады. Пасля вяртання Якаўлева на працу ў апарат ЦК КПСС (1986) Шавура быў адпраўлены на пенсію.

Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 10-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 11-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 6-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 7-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 8-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 9-га склікання
Катэгорыя:Кандыдаты ў члены ЦК КПСС
Катэгорыя:Старшыні Вярхоўнага Савета БССР
Катэгорыя:Выпускнікі Магілёўскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Аркадзя Куляшова
Катэгорыя:Сакратары ЦК КПБ
Лагер НКУС для нямецкіх ваеннапалонных №281

**Лагер НКУС для нямецкіх ваеннапалонных № 281** — адзін з лагераў НКУС/МУС СССР, у якім ў 1944-46 гг. трымалі нямецкіх ваеннапалонных. Заснаваны ў кастрычніку 1944 г ў Ваўкавыску. Ёсць звесткі што ўсяго там знаходзілася 5781 палонных, з якіх памерла і было пахавана на спецыяльных могілках (пазней ліквідаваных) 308 чал. Сярод зняволенных лагера знаходзіліся венгерскія вайскоўцы і грамадзяне іншых краін-саюзніц Германіі. З 1946 па 1953 г. лагер выкарыстоваўся для савецкіх грамадзян: крымінальных злачынцаў і калабарацыяністаў. На базе лагера дзейнічае сённяшняя Валкавыская калонія.

## Гл. таксама 
* Нямецкія вайсковыя могілкі 1941-1944 гг. пад Мінскам
* Выкарыстанне прымусовай працы нямецкага цывільнага насельніцтва ў СССР
* Інтэрніраванне немцаў у ЗША
* Нямецкія ваеннапалонныя ў СССР

281
Катэгорыя:Гісторыя Ваўкавыска
Смаленскі дзяржаўны ўніверсітэт

**Смаленскі дзяржаўны ўніверсітэт** () — вышэйшая навучальная ўстанова г.Смаленска. Створаны 7 лістапада 1918 года дэкрэтам Савету народных камісараў. Першапачаткова ўніверсітэт аб'ядноўваў у сабе гуманітарны, натуральна-навуковы і медыцынскі адукацыйныя кірункі.

У адпаведнасці з рашэннем урада аб рэформе вышэйшай і сярэдняй прафесійна-тэхнічнай адукацыі загадам Наркамата асветы РСФСР ад 18 красавіка 1930 года ўніверсітэт быў рэарганізаваны ў два самастойныя інстытуты: Смаленскі дзяржаўны педагагічны інстытут Наркамасветы РСФСР і Смаленскі дзяржаўны медыцынскі інстытут Наркамздрава РСФСР.

13 студзеня 1998 г. загадам Міністэрства агульнай і прафесійнай адукацыі РФ «Смаленскі дзяржаўны педагагічны інстытут» быў перайменаваны ў «Смаленскі дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт». 19 снежня 2005 года Федэральнае агенцтва па адукацыі перайменавала дзяржаўную ўстанову адукацыі вышэйшай прафесійнай адукацыі «Смаленскі дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт» у «Смаленскі дзяржаўны ўніверсітэт» (СмалДУ).

## Вядомыя выкладчыкі і выпускнікі 
* Казімір Паўлавіч Буслаў, беларускі савецкі філосаф
* Даніла Сямёнавіч Варанцоў, украінскі электрафізіёлаг
* Дзмітрый Цімафеевіч Гольнеў, кіраўнік партызанскага руху на тэрыторыі Віцебскай вобласці
* Макар Цімафеевіч Кудрын, беларускі хiрург, Заслужаны ўрач БССР (1961)

Катэгорыя:Універсітэты паводле алфавіта
Каваленкаўскі

**Кавале́нкаўскі** — летні сорт яблыні селекціі БелНДІ пладаводства. Атрыманы з сеянцаў сорту Лаўфам свабодным апыленнем. На Беларусі перспектыўны для вырошчвання ў прамысловых і прысядзібных садах.

## Апісанне 
Дрэва сярэднярослае, з кронай сярэдняй гушчыні, круглаватай формы, расце хутка. Сорт высокаўраджайны, сярэднеўстойлівы да паршы. Пладаносіць на клонавых прышчэпах на 3-і год пасля пасадкі, на насенных — на 5-ы год. Плады буйныя (сярэдняя маса 160 г), правільнай круглавата-канічнай формы. Асноўная афарбоўка зялёная, покрыўная — размытая цёмна-чырвоная. Мякаць белая, сярэдняй шчыльнасці, сакаўная, салодкая, са слабым пахам. Збор пладоў у жніўні; захоўваюцца месяц.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Сарты яблыні
Катэгорыя:Інстытут пладаводства
Аргбюро ЦК УКП(б)

**Аргбюро (арганізацыйнае бюро) ЦК** — орган ЦК УКП(б), які існаваў у 1919—1952 гадах.

Быў прызначаны для вырашэння кадравых і арганізацыйных пытанняў, аднак практычна адразу страціў сваё значэнне ў сувязі са з’яўленнем Сакратарыята ЦК, паколькі сакратары ЦК займаліся тымі ж пытаннямі, але на сталай аснове, тады як члены Аргбюро сумяшчалі падобныя абавязкі з іншымі. Пры І. В. Сталіне дзейнасць Аргбюро фактычна злілася з дзейнасцю Сакратарыята ЦК, аднак фармальна орган быў скасаваны толькі на XIX з’ездзе (1952). На ўзроўні абласных, раённых і г. д. органаў партыі аналагаў Аргбюро не існавала.

## Гл. таксама 
* Палітбюро ЦК КПСС
* Сакратарыят ЦК КПСС

## Спасылкі 
* Центральный комитет КПСС, ВКП(б), РКП(б), РСДРП(б): Историко-биографический справочник / Сост. Горячев Ю. В. — М.: Издательский дом «Парад», 2005.

Катэгорыя:КПСС
Кавалер

**Кавале́р** ( — літар. коннік):

* Кавалер у сярэднія вякі — член рыцарскага ордэна; рыцар; дваранскі тытул у Італіі і Іспаніі.
* Кавалер — асоба, узнагароджаная ордэнам.
* Кавалер — мужчына, які танцуе з дамай, а таксама суправаджае яе на гулянні, прагулцы, заляцаецца да яе.

## Літаратура 
*
Вера Ільінічна Кавалерава

**Вера Ільінічна Кавале́рава** () — беларуская актрыса. Заслужаная артыстка Беларусі (1991).

## Біяграфія 
Займалася ў 1959—1969 гадах дзіцячай тэатральнай студыі пры Рэспубліканскай студыі тэлебачання. З 1970 года працуе ў Тэатры юнага гледача Беларусі, у 1978—1984 гадах у .

## Творчасць 
Актрыса на ролі травесці. Яе спецыфічная тэхніка выканання роляў казачных персанажаў выразна падкрэслівае іх характарнасць: Чыпаліна («Чыпаліна і яго сябры» паводле Дж. Радары), Ліс («Рыгорка — ясная зорка» А. Вярцінскага) і інш. Выканаўца, здольная і на глыбокае пранікненне ва ўнутраны свет вобразаў: Эвен і Гітэль Моска («» і «Двое на арэлях» ). Лепшыя ролі вылучаюцца раскрыццём душэўнага стану персанажаў, тэмпераментнасцю, узрушанасцю пачуццяў: Міколка («Міколка-паравоз» паводле М. Лынькова), Кацярынка, Зоська («Чаму ж мне не пець, чаму ж не гудзець» паводле Я. Купалы і М. Чарота), Ларыса («Чатыры кроплі» ) і інш.

## Узнагароды 
Заслужаная артыстка Беларусі (1991). Лаўрэатка прэміі імя Л. Мазалеўскай (2001). Уладальніца прыза «Крыштальная Паўлінка» (2011).

## Зноскі
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Кінаактрысы Беларусі
Катэгорыя:Актрысы тэатра Беларусі
Катэгорыя:Травесці
Маніфест гнуткай распрацоўкі

**Маніфест гнуткай распрацоўкі**, ці **Agile manifesto** — асноўны дакумент, які змяшчае апісанне каштоўнасцяў і прынцыпаў гнуткай распрацоўкі праграмнага забеспячэння, распрацаваны ў лютым 2001 года на сустрэчы 17 незалежных практыкаў некалькіх методык праграмавання, якія называюць сябе «Agile Alliance».

Тэкст маніфеста даступны на больш чым 50 мовах.

## Асноўныя прынцыпы маніфеста 
# Найвышэйшым прыярытэтам з’яўляецца задавальненне патрэб заказчыка, дзякуючы рэгулярнай і ранняй пастаўцы каштоўнага праграмнага забеспячэння.
# Змяненне патрабаванняў вітаецца, нават на позніх стадыях распрацоўкі.
# Працуючы прадукт неабходна выпускаць як мага часцей, з перыядычнасцю ад пары тыдняў да пары месяцаў.
# На працягу ўсяго праекта распрацоўшчыкі і прадстаўнікі бізнесу павінны штодня працаваць разам.
# Над праектам павінны працаваць матываваныя прафесіяналы. Каб праца была зроблена, стварыце ўмовы, забяспечце падтрымку і цалкам даверцеся ім.
# Непасрэдныя зносіны з’яўляецца найбольш практычным і эфектыўным спосабам абмену інфармацыяй як з самой камандай, так і ўнутры каманды.
# Працуючы прадукт — асноўны паказчык прагрэсу.
# Інвестары, распрацоўшчыкі і карыстальнікі павінны мець магчымасць падтрымліваць пастаянны рытм бясконца.
# Пастаянная ўвага да тэхнічнай дасканаласці і якасці праектавання павышае гнуткасць праекта.
# Прастата — мастацтва мінімізацыі лішняй працы — вельмі неабходная.
# Самыя лепшыя патрабаванні, архітэктурныя і тэхнічныя рашэнні нараджаюцца сярод самаарганізаваных каманд.
# Каманда павінна сістэматычна аналізаваць магчымыя спосабы паляпшэння эфектыўнасці і адпаведна карэкціраваць стыль сваёй працы.

Катэгорыя:Фармальныя метады
Нікольскі

**Нікольскі** — прозвішча, тапонім.

## Прозвішча 
* Васіль Васілевіч Нікольскі (сяр. XV ст. — пасля 1508) — пісар гаспадарскі за часам вялікіх князёў Казіміра, Аляксандра і Жыгімонта Старога
* Мікалай Міхайлавіч Нікольскі (1877—1959) — беларускі гісторык, усходазнавец, Акадэмік АН БССР
* Міхаіл Аляксандравіч Нікольскі (нар. 1935) — урач-траўматолаг-артапед. Кандыдат медыцынскіх навук (1972), прафесар (1991).

## Тапонім 
* Нікольскі (Падпарожскі раён)
Зялёная зона

**Зялёная зона** — тэрыторыя за межамі гарадской лініі, занятая лясамі, лесапаркамі і інш. зялёнымі насаджэннямі. Выконвае ахоўныя і санітарна-гігіенічныя функцыі і з'яўляецца месцам адпачынку насельніцтва. Лясы зялёнай зоны належаць да лясоў І групы; у іх вылучаюць лесапаркавую частку, дзе дазваляюцца санітарныя і высечкі догляду, і лесагаспадарчую, дзе дазволены лесааднаўленчыя высечкі. 

## Беларусь
На Беларусі зялёныя вылучаюцца паводле пастаноў урада рэспублікі. Першыя створаны ў 1945 годзе вакол гарадоў Асіповічы, Бабруйск, Баранавічы, Барысаў, Брэст, Вілейка, Віцебск, Гомель, Гродна, Ліда, Мазыр, Маладзечна і Мінск. Агульная плошча зялёных зон склала 1,246 млн га (1994). Самая вялякія вакол Мінска, яе радыус складае да 80 км. Каля абласных цэнтраў зялёныя зоны радыусам да 30 км, раённых — 10 км. Праекты зялёных зон распрацоўваюцца БелНДІ праблем горадабудаўніцтва. 

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Горадабудаўніцтва
Катэгорыя:Зялёнае будаўніцтва
Несвіч

**Не́свіч, Несвіж** — рака ў Беларусі, у Брагінскім і Хойніцкім раёнах Гомельскай вобласці, правы прыток ракі Брагінка (басейн Прыпяці).

Даўжыня ракі 37 км. Плошча вадазбору 489 км². Пачынаецца ў месцы зліцця Радзінскага і Слабодскага каналаў. Упадае ў Брагінку прыкладна за 1 км у напрамку на захад ад гарадскога пасёлка Камарын. Часткова працякае на мяжы Беларусі і Украіны . Рэчышча каналізаванае на працягу 24 км ад вусця. Шырыня ракі 7—12 м.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Рэкі Кіеўскай вобласці
Катэгорыя:Рэкі Брагінскага раёна
Катэгорыя:Рэкі Хойніцкага раёна
Катэгорыя:Басейн Прыпяці
Катэгорыя:Памежныя рэкі
Антон Рафалавіч Янкоўскі

**Анто́н Рафа́лавіч Янко́ўскі** (, в. Адамчукі Віленскага павета — ) — беларускі народны спявак, збіральнік беларускага фальклору, краязнавец.

## Біяграфія 
Скончыў беларускія настаўніцкія курсы ў Вільні (1921). Працаваў аграномам у Вільні. Удзельнічаў у рабоце БСРГ.

Песенны рэпертуар А. Янкоўскі пераняў пераважна ад маці, у ім пераважалі творы каляндарных жанраў, вясельныя, лірычныя, жартоўныя песні.

Працуючы аграномам, запісваў народныя песні, паданні, легенды, прыказкі. Частку збораў апублікаваў у 1930-я у заходнебеларускім часопісе «Шлях моладзі». Фальклорныя запісы А. Янкоўскага выкарыстаны пры выданні акадэмічнага збору «Беларуская народная творчасць» («Жніўныя песні», 1974; «Балады», 1977, 1978; «Восеньскія і талочныя песні», 1981; і інш.).

## Літаратура 
* Памяць Надвіленскай зямлі // *А. Ліс*. Песня — у спадчыну. — Мн., 1989.
* БЭ у 18 т. — Т.18, кн.1.

Катэгорыя:Фалькларысты Беларусі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Віленскім павеце (Расійская імперыя)
Ток

**Ток** — традыцыйная гаспадарчая пабудова для сушкі і абмалоту збажыны. На Віцебшчыне і часткова Магілёўшчыне такамі называлася гумно.

Ток — прамавугольнае, квадратнае, многавугольнае ў плане збудаванне слупавой, каркаснай, вянковай канструкцыі з 1-3 варотамі, глінабітнай пляцоўкай для абмалоту пасярэдзіне, накрытае 2- або шматсхільнай страхой. З 16 ст. такі ў заможных феадальных сядзібах і фальварках ставілі на гумнішчы. Звычайна блакіраваўся з ёўняй або асеццю, адкуль высушаныя снапы падавалі ў ток для абмалоту (г. Давыд-Гарадок Столінскага, вёска Бранчыцы Салігорскага раёнаў і іншыя), радзей стаялі асобна ад асецяў і часам уяўлялі сабой крыжовыя ў плане збудаванні (вёска Брожа Бабруйскага раёна). Такамі таксама называлі адкрытыя глінабітныя пляцоўкі для абмалоту снапоў і аналагічныя пляцоўкі ў гумнах, стадолах, клунях.

Сучасны ток — крытая пляцоўка, дзе спецыяльнымі агрэгатамі сушаць і ачышчаюць зерне.

## Літаратура 
* 
* *Якімовіч Ю. А.* Энцыклапедыя літаратуры і мастацтва Беларусі ў 5-і тамах. Том 5. Скамарохі—Яшчур. — Мн.: Беларуская Савецкая Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі, 1987.
* 

Катэгорыя:Будынкі і збудаванні
Катэгорыя:Драўляная архітэктура
Катэгорыя:Гаспадарчыя пабудовы
Двукроп’е

**Двукроп’е** — знак прыпынку ў выглядзе двух размешчаных адна над іншай кропак, які ўжываецца для ўказання на тое, што частка тэксту пасля яго звязана прычынамі, тлумачальнымі і іншымі сэнсавымі адносінамі з часткай тэксту перад ім.

У царкоўнаславянскім пісьменстве двукроп’е ў цэлым эквівалентна беларускаму знаку «Кропка з коскай», але таксама выкарыстоўваецца і ў функцыях шматкроп’я і нават кропкі на канцы скарачэнняў. Двукроп’е як знак скарачэння наогул было ўласціва старым еўрапейскім пісьменствам (у рускай мове так было да сярэдзіны XIX стагоддзя); сярод моў новага часу гэтая функцыя двукроп’я захоўваецца ў шведскай і фінскай, прычым нават у сярэдзіне слова: H:ki (Helsinki).

У сучаснай армянскай пунктуацыі двукроп’е выкарыстоўваецца ў канцы сказа ў якасці кропкі. Такое выкарыстанне двукроп’я вядома таксама ў рымскай, грэцкай, старажытнарускай пісьменнасці.

У матэматыцы двукроп’е з’яўляецца адным з магчымых пазначэнняў аперацыі дзялення. У мовах праграмавання двукроп’е можа мець самае разнастайнае прымяненне. Можа выкарыстоўвацца як самастойна, так і ў састаўных пазначэннях.

Катэгорыя:Знакі прыпынку
Ірландыя на Алімпійскіх гульнях

**Ірландыя**, як самастойная дзяржава, упершыню выступіла на Алімпіядзе ў 1924 годзе, на летніх Алімпійскіх гульнях у Парыжы. На Алімпіядах, якія праходзілі з 1896 па 1920 гады, Ірландыя выступала, як частка аб'яднанай каманды Вялікабрытаніі і Ірландыі. Ірландцы спрабавалі паслаць самастойную каманду яшчэ на Гульні 1906 года, але ім у гэтым перашкодзіў прынц Георг. І толькі пасля таго, як большая частка краіны атрымала незалежнасць у 1922 годзе, ірландцы змаглі паслаць на Гульні 1924 года самастойную каманду, якая выступала там пад назвай * Ірландская Свабодная дзяржава*. Усяго ірландцы прынялі ўдзел у 20 летніх і 6 зімовых Алімпійскіх гульнях.

За час выступлення на Алімпійскіх гульнях, ірландскія спартсмены заваявалі 25 медалёў: 9 залатых, 7 сярэбраных і 9 бронзавых. Практычна ўсе медалі былі заваяваны ў лёгкай атлетыцы, боксе і плаванні.

## Медалісты 
Гэта табліца не ўключае медалі, заваяваныя ірландскімі спартсменамі ў складзе аб'яднанай каманды Вялікабрытаніі і Ірландыі.

## Медальны залік 
### Медалі па Алімпіядах 
### Медалі паводле відаў спорту 
## Гл. таксама 
* Спіс сцяганосцаў Ірландыі на Алімпійскіх гульнях

## Спасылкі 
* Статыстыка на Sports-reference.com 
* Ірландыя на афіцыйным сайце Алімпійскага руху
* 
*
Васіль Пятровіч Хейдараў

**Васіль Пятровіч Хе́йдараў** (нар. , в. Кішчыцы, Дрыбінскі раён, Магілёўская вобласць, БССР) — беларускі вучоны ў галіне фармацыі. Доктар фармацэўтычных навук (1993), прафесар (1995).

## Біяграфія 
Скончыў у 1963 годзе , у 1982 годзе . З 1963 года выкладае ў Віцебскім медыцынскім універсітэце, у 1973—2000 гадах загадчык кафедры.

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя працы па фармацэўтычным аналізе лекавых рэчываў, кінетыцы, тэрмадынаміцы і механізме хімічных рэакцый.

## Творы 
* Ершов Ю. А., Хейдоров В. П., Мушкамбаров Н. Н. Кинетика и термодинамика реакции N-хлорбензолсульфамида натрия с 1,3-диметилксантином II «Кинетика и катализ». — М., 1989. — № 1. — С.38-43.
* Хейдоров В. П., Ершов Ю. А., Поленов В. А. Кинетика и механизм реакции в системе теофиллин-хлорамин-тимол //«Кинетика и катализ». — М., 1991. — Вып. 5. — Т.32. — С.1067-1072. * Хейдоров В. П., Ершов Ю. А., Зябкина О. А. Кинетика реакции метилурацила с гипохлоритом натрия. //Журнл. физ.химии. — 2003. — Т.77. — № 4. — С.648-651.
* Хейдоров В. П., Ершов Ю. А., Зябкина О. А. Кинетика реакции окисления пентоксила гипохлорит-ионами. //Журнл. физ.химии. — 2006. — Т.80. — № 3. — С.432-435.
* Хейдоров В. П., Ершов Ю. А., Чалый Г. Ю. Математическое моделирование реакции окисления метилурацила //Межд. конф. «Математика. Компьютер. Образование». Москва-Пущино. — 22-27 января, 2007. — С.242.
* Хейдоров В. П., Ершов Ю. А., Титорович О. В. Построение кинетических кривых окисления пентоксила. //Там же. — 19-24 января, 2009. — С.299.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Шклоўскім раёне
Катэгорыя:Постаці беларускай фармацыі
Катэгорыя:Выпускнікі Днепрапятроўскай медыцынскай акадэміі МАЗ Украіны
Катэгорыя:Выпускнікі МПДУ
Катэгорыя:Дактары  фармацэўтычных навук
Катэгорыя:Выкладчыкі Віцебскага дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта
Мікалай Рыгоравіч Хмялеўскі

**Мікалай Рыгоравіч Хмяле́ўскі** (, в. Бароўка, Верхнядзвінскі раён, Віцебская вобласць — ) —  (1949). 

## Біяграфія 
Скончыў у 1936 годзе . У Чырвонай Арміі з сакавіка 1918 года. Удзельнік грамадзянскай вайны ў Расіі 1918—1920 гадоў, баёў на Усходнім і . З 1923 года на палітычнай рабоце ў Чырвонай Арміі і . У Вялікую Айчынную вайну з 1941 года на Заходнім і Бранскім франтах. Удзельнік баёў пад Масквой, Усходне-Прускай, , Берлінскай аперацый. Пасля вайны да 1960 года ў цэнтральным апараце ВПС СССР.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Удзельнікі Грамадзянскай вайны ў Расіі
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Верхнядзвінскім раёне
Сакі (Бельскі павет)

**Сакі́** (, падляшск.: *Sakí*) — вёска ў Бельскім павеце Падляскага ваяводства Польшчы. Знаходзіцца ў гміне Бельск Падляскі.

## Гісторыя 
Сакі былі заснаваныя як паселішча путных слуг на шляху з Варшавы ў Вільню. Да іх абавязкаў належала служба пры транспартаванні каралеўскай пошты (вядома, што жыхары Сакоў займаліся тым яшчэ ў канцы 18 ст.). Існавалі тут таксама карчмы на гэтым важным шляху.

У міжваенны перыяд Сакі прыналежалі да гміны Пасынкі Бельскага павета Беластоцкага ваяводства. Паводле польскага перапісу насельніцтва 1921 г. пражывалі тут 137 жыхароў (3 каталікі палякі і 134 праваслаўныя беларусы). Пасля Другой сусветнай вайны Сакі былі далучаныя да гміны Бельск Падляскі.

## Насельніцтва 
Жыхары вёскі ў большасці этнічныя беларусы, якія карыстаюцца падляскім дыялектам, праваслаўныя (прыход св. Нараджэння Яна Хрысціцеля ў Пасынках). Каталіцкая частка насельніцтва (парафія Божай Маці з Гары Кармэль у Бельску Падляскім) па этнічных ідэнтыфікацыях — польская.

## Вядомыя асобы 
* Міхась Шаховіч (1953—2000) — беларускі паэт

## Крыніцы 
## Спасылкі
Яцак Хіліцкі

**Яцак Хілі́цкі** — беларускі мастак XVII стагоддзя. Родам з Гродзеншчыны. У 1681—1683 гадах выканаў 3 насценныя кампазіцыі на гістарычныя тэмы для Замосценскага касцёла. У 1689 гадах размаляваў плафоны на міфалагічныя сюжэты ў палацы вёсцц Замосце Слуцкага раёна Мінскай вобласці.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Гродзенскай вобласці
Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Мастакі XVII стагоддзя
Выразка (філатэлія)

з надрукаванай маркай Расіі (1992 г., 1,5 рубля), правізорыем Выбарга (1996 г., 750 рублёў) і паштовым штэмпелем.]]
**Вы́разка** — у філатэліі выразаны з суцэльнай або суцэльнай рэчы або паштовага дакумента фрагмент прамавугольнай, квадратнай або іншай формы, які змяшчае пагашаныя знакі паштовай аплаты, адбіткі розных паштовых або іншых штэмпеляў і штампаў (напрыклад, папярэдняга гашэння).

## Апісанне 
 ЗША  з паштовым штэмпелем і штампам рэкламнага кшталту (1929).]]
Па форме выразкі могуць быць круглыя, авальныя, прамавугольныя або многавугольныя. Выразка, якая прайшла пошту, можа змяшчаць адбітак паштовага штэмпеля (каляндарнага, спецыяльнага, франкатыпа). На выразцы можа быць змешчаны і выключна толькі адбітак паштовага штэмпеля без маркі. Выразка супрацьпастаўляецца «*поўнай*» цэльнай або цэлай рэчы або больш распаўсюджанай у мінулым практыцы «*выразання па форме выявы*» або абразання ўсёй паперы, акрамя надрукаванага малюнка.

## Калекцыяніраванне выразак 
 аркуш калекцыі паштовых штэмпеляў Прагі на выразках і марках.]]
Нягледзячы на тое, што большасць філатэлістаў у наш час аддае перавагу калекцыяніраванню канвертаў і паштовых картак цалкам, у мінулым, на працягу многіх дзесяцігоддзяў, была зроблена велізарная колькасць выразак. Некаторыя віды цэльных рэчаў захаваліся толькі ў выглядзе выразак. Выразкі, нават з сучасных маркіраваных канвертаў, па-ранейшаму лічацца прыдатнымі для калекцыяніравання, хаця сучасныя філатэлісты звычайна ўтрымліваюцца ад практыкі «*выразання па форме выявы*».

Стаўленне да выразак у філатэлістаў рознае. Адныя ўвогуле не вызнаюць ніякіх выразак. Іншыя мяркуюць, што іх можна рабіць толькі з цэльных рэчаў, трэція — з цэлых рэчаў. У апошні час выразкі шырока ўжываюцца ў філатэлістычных экспанатах, так як дазваляюць больш шчыльных выкарыстоўваць плошчу выставачнага стэнда.

## Як рабіць выразку 
Адбіткі штэмпеляў выразаюць такім чынам, каб выразка была прамавугольнай формы і каб вертыкальная вось адбітка штэмпеля праходзіла паралельна вертыкальным бакам выразкі. Пры выразанні адбітка штэмпеля разам з маркай краі выразкі павінны быць паралельнымі краям маркі. Ад краю выявы да краю выразкі пажадана пакідаць не менш за 0,5—1,0 см. Абрэз выразкі павінен быць роўным, без зарэзаў ад нажніцаў. Таму пажадана выкарыстоўваць спецыяльны разак (філатэлістычны або фатаграфічны).

## Афармленне выразкі ў калекцыі 
Выразкі ў калекцыі замацоўваюцца аналагічна паштовым маркам:
* У выпадку замацоўвання філатэлістычных матэрыялаў на падкладках або ў клемташах такім жа чынам афармляюць і выразкі.
* Калі маркі акружаюцца рамкай, то гэтак жа робяць і з выразкамі.

## Гл. таксама 
* Віды філатэлістычных калекцый
* Маркафілія
* Філатэлістычная сумесь

## Літаратура 
* Большой филателистический словарь / Под общ. ред. Н. И. Владинца и В. А. Якобса. — М.: Радио и связь, 1988. — 320 с. — ISBN 5-256-00175-2.
* *Левитас Й. Я., Басюк В. М.* Все про марки. — К.: Реклама, 1975. — 238 с.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Філатэлістычныя тэрміны
Іван Андрэевіч Хлябцэвіч

**Іван Андрэевіч Хлябцэ́віч** (1857, в. Сядзельнікі, цяпер Ваўкавыскі раён, Гродзенская вобласць — ) — беларускі гісторык. Бацька Я. І. Хлябцэвіча.

## Біяграфія 
Скончыў праваслаўную Літоўскую духоўную семінарыю ў Вільні, вучыўся ў Пецярбургскай духоўнай акадэміі. Выкладаў у Жыровіцкім духоўным вучылішчы, адначасова загадваў бібліятэкай Жыровіцкага Свята-Успенскага мужчынскага манастыра, дзе ўпарадкаваў старажытныя рукапісы. З 1897 года святар у  Бельскага павета. У Першую сусветную вайну з 1915 года ў бежанстве у г. Сызрань (Расія).

Аўтар публікацый па гісторыі Жыровіцкага манастыра, нарыса пра сына Уладзіміра.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Постаці Жыровіцкага манастыра
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Ваўкавыскім раёне
Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі
Катэгорыя:Выпускнікі Віленскай духоўнай семінарыі
Катэгорыя:Выпускнікі Санкт-Пецярбургскай духоўнай акадэміі
Тамаш Яўлевіч

**Тамаш (Фама) Яўлевіч (Іяўле́віч)** (канец XVI ст. — пасля 1632) — старажытнабеларускі паэт эпохі барока, рэлігійны дзеяч.

## Біяграфічныя звесткі 
Нарадзіўся ў Магілёве. Вучыўся ў Магілёўскай брацкай школе, у сярэдзіне 1620-х гадоў — у Ягелонскім універсітэце ў Кракаве. 3 1628 да 1632 года займаў пасаду рэктара Кіеўскай брацкай школы. У 1632 годзе, пасля аб’яднання гэтай школы з Кіева-Пячорскай і стварэння Кіева-Магілянскай калегіі, Тамаш Яўлевіч быў звольнены мітрапалітам Пятром Магілам з пасады рэктара. Палічыўшы звальненне за абразу, ён пакінуў Кіеў і накіраваўся ў родны Магілёў. Займаўся педагагічнай дзейнасцю ў Магілёўскім, a ў 1640-я гады ў Слуцкім брацтвах. Аб далейшым лёсе звесткі адсутнічаюць.

## Творчасць 
Адзіны вядомы твор Тамаша Яўлевіча «Лабірынт, або Заблытаная сцежка» быў напісаны ў час яго навучання ў Кракаве на польскай мове і выдадзены асобнай кнігай у 1625 годзе ў мясцовай друкарні Францыска. На тытульным аркушы пазначана, што кнігу напісаў «Тумаш Яўлевіч, студэнт навук вызваленых». Паэма адрасавалася «брацтву малодшаму магілеўскаму новапачатнаму». У ёй паэт як бы прапануе свае паслугі настаўніка і выхавальніка, публічна дэманструе свае разумовыя і літаратурныя здольнасці.

Назва паэмы ўзнікла як вынік аўтарскага ўяўлення пра сусвет, які нагадваў яму заблытаны клубок супярэчнасцей, адкуль чалавецтва не знаходзіць выйсця. Паводле зместу і ідэйна-мастацкай скіраванасці «Лабірынт…» працягвае рэнесансныя, гуманістычныя традыцыі. Зліццё лірычнага героя і алегарычнага вобраза Мудрасці, ад імя якіх ажыцяўляецца аповед, складае мастацка-кампазіцыйную аснову твора. Так дасягаецца эпічная шырыня і шматпланавасць мастацкага выяўлення.

## Літаратура 
* Старажытная беларуская літаратура (XII—XVII стст.) / Уклад, прадм., камент. І. Саверчанкі — Мн.: Кнігазбор, 2010. — («Беларускі кнігазбор»). ISBN 985-6824-43-5
* 
* 
* *Голенченко Г. Я.* Идейные и культурные связи восточнославянских на¬родов в XVI—середине XVII в. — Мн., 1989. — С. 121—124.

Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Паэты Беларусі
Катэгорыя:Пісьменнікі Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Паэты Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Выпускнікі Магілёўскай брацкай школы
Катэгорыя:Выкладчыкі Кіеўскай брацкай школы
Катэгорыя:Пісьменнікі XVII стагоддзя
Катэгорыя:Педагогі Беларусі
Катэгорыя:Польскамоўныя пісьменнікі
Станіслаў Кашуцкі

**Станіслаў Кашу́цкі** (; ? — ) — паэт, перакладчык твораў лацінскіх аўтараў.

## Біяграфія 
Біяграфічных звестак захавалася вельмі мала. Вядома, што ў 1544 годзе вучыўся ў Вітэнбергу i атрымаў добрую гуманітарную адукацыю. Быў паслядоўным прыхільнікам Рэфармацыі. 3 1547 года на службе ў Радзівілаў.

Відаць, па просьбе сваіх гаспадароў напісаў у 1548 годзе эпіталаму на лацінскай мове з нагоды жаніцьбы маладога караля Жыгімонта II Аўгуста з удавой Гаштольда — Барбарай Радзівіл. Аднак гэты твор застаўся ненадрукаваны і, магчыма, нават не прачытаны маладажонам, бо адкрытая непрыязнасць насельніцтва Вялікага Княства Літоўскага да гэтага шлюбу паўплывала на тое, што яго адзначалі вельмі сціпла. Як сакратар каралевы Барбары ў 1549 годзе Кашуцкі суправаджаў яе ў падарожжы да Кракава. Пасля смерці каралевы застаўся ў Вільні на пасадзе бібліятэкара Жыгімонта II Аўгуста. Ён склаў каталог каралеўскага кнігазбору, падзяліў яго на 3 часткі паводле фарматаў, а літаратуру — паводле зместу: анатацыі, каментарыі, лекцыі, трактаты, тлумачэнні, слоўнікі i інш. Менавіта на час яго працы бібліятэкарам (1551—1559) прыпадае асноўная літаратурная i перакладчыцкая дзейнасць. Ен пераклаў на польскую мову твор Цыцэрона «Пра абавязкі» з дадаткам жыццяпісу антычнага філосафа (Лоск, 1575), твор  «Кніга пра выхаванне i навучанне…».

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Паэты Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Перакладчыкі Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Перакладчыкі з лацінскай мовы
Катэгорыя:Перакладчыкі на польскую мову
Катэгорыя:Паэты Адраджэння
Катэгорыя:Лацінамоўныя паэты
Катэгорыя:Польскамоўныя паэты