open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Horytnica

**«Horytnica»** — польскі рок-гурт з Кракава. Песні гурта збольшага прысвечаныя гісторыі Польшчы. Сам гурт канцэртаў не дае.

## Склад 
* Павел Зарадла (Paweł Zaradło) — гітара
* Пётр Дамкоўскі (Piotr Demkowski) — бас-гітара
* Міхал Горны (Michał Górny) — бубны (з 2007)

* Томаш Бялінскі (Tomasz Beliński) — спеў, гітара (з 2007)

## Творчасць 
### Студыйныя альбомы 
* Horytnica (2008)
* Głos Patriotów (2011)
* Historie walk o wolność (2012)
* In Memoriam vol. 1 (2013)
* Pod znakiem miecza (2015)
* Szlakiem przelanej krwi (2018)

### Супольныя альбомы 
* Tribute to Rezystencja (2007)
* Tribute to Ramzes & The Hooligans (2007)

## Цікавінкі 
* Песня «Już nie musimy umierać» з альбома «In Memoriam vol. 1» была неафіцыйным гімнам марша незалежнасці ў Варшаве ў 2011 годзе.

## Спасылкі 
* Афіцыйна суполка у сацыяльнай сетцы «Фэйсбук»
* Творчасць
* 

Катэгорыя:РСК-гурты Польшчы
Катэгорыя:Рок-гурты Польшчы
Катэгорыя:Метал-гурты Польшчы
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 2007 годзе
Соф’я Міхайлаўна Ягорава

**Соф’я Міхайлаўна Ягорава** (, Жаркент, Казахская ССР — 20 лютага 1994, Мінск) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыла Львоўскі політэхнічны інстытут у 1950 годзе. Працавала архітэктарам, старшым архітэктарам у Ваенпраекце, Мінскпраекце, галоўным архітэктарам праектаў у Белдзіпрасельбудзе, Белбыттэхпраекце, Белжылпраекце.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1957 года. Пражывае ў Мінску.

## Творчасць 
Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): праекты для ваенных гарадкоў (1950—1961), карпусы НДІ харчовай прамысловасці па вул. Маякоўскага (1962), школа міліцыі па вуліцы К. Лібкнехта (1965), тыпавы праект Дома культуры на 400 месцаў, рэканструкцыя кінатэатра «Змена», 6-й бальніцы па вул. Уральскай, спортшкола, сталовая, агульнаадукацыйныя школы ў Мінску (1961—1981).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Валянцін Рыгоравіч Ягошын

**Валянцін Рыгоравіч Ягошын** (, с. Шалап, Тогульскі раён, Алтайскі край) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыў у 1968 годзе Новасібірскі інжынерна-будаўнічы інстытут. З 1962 па 1968 г. працаваў старшым архітэктарам у праектных арганізацыях Новасібірска. З 1968 г. — кіраўнік групы архітэктараў у Гродзенскім філіяле Белдзяржпраекта, Белкамунпраекце, з 1973  — галоўны архітэктар праектаў у Белжылпраекце, з 1985 года — мастак у Ратамскай спартыўнай школе.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1971 года. Пражываў у Мінску.

## Творчасць 
]]
У час працы у Новасібірску ім запраектаваны генпланы пасёлкаў Новасібірскай вобласці

Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): будынкі аўтатрэста, філіяла Белжылпраекта, «Гроднаэнерга» (у сааўтарстве з В. Давыдзёнкам), мікрараён Форты-1 (1968-71) у Гродне, рэканструкцыя і інтэр’еры кінатэатра «Навіны дня» (1973), будынкі РАУС Заводскага раёна (1975) у Мінску, заводы формаў і абсталявання ў Оршы, БПД у Брэсце (1978—1983), ГПТВ-10 у Мцэнску.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Расіі
Катэгорыя:Архітэктары  Гродна
Катэгорыя:Архітэктары Мінска
Катэгорыя:Архітэктары Оршы
Катэгорыя:Архітэктары Брэста
Szwadron 97

**«Szwadron 97»** () — РСК-гурт з Польшчы, утвораны ў 1997 годзе ў Астшэшаве і звязаны з контркультурай скінхэдаў. У тэкстах гурта спалучаюцца нацыянал-радыкалісцкая ідэя і нацыяналізм з каталіцкім традыцыяналізмам.

## Склад 
* Сівы (Siwy) — гітара, спеў
* Вайрус (Wajrus) — бас-гітара
* Гена (Gena) — спеў, бубны
* Пётр (Piotr) — бубны

## Творчасць 
### Дэма-альбомы 
* Manifest (1997)

### Поўнафарматныя альбомы 
* Non Possumus (1999)
* Ziemia jest wolnością (2002)

### Зборнікі 
* Pro Patria Vol. 3 (невядома калі быў выдадзены)

## Цікавыя факты 
* У зборніку «Pro Patria Vol. 3» гурт выканаў дзве свае песні, але адну пад назовам «Szwadron 97», а другую пад назвай «Szwadron».

## Зноскі 

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт гурта 
* Афіцыйная суполка гурта ў сацыяльнай сетцы «Фэйсбук»
* Гурт на «Discogs»
* Відэа з песнямі гурта

Катэгорыя:РСК-гурты Польшчы
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 1997 годзе
Лоўхі

**Лоўхі** (, ) — пасёлак гарадскога тыпу, адміністрацыйны цэнтр Лоўхскага раёна Карэліі. Узнік у 1913 годзе разам з будаўніцтвам Мурманскай чыгункі (заснаваны як чыгуначная станцыя).

У 1926 годзе ў сяле Лоўхі была створана першая ў Карэліі сельскагаспадарчая доследная станцыя для вывучэння магчымасці развіцця сельскай гаспадаркі на забалочаных і меліяраваных землях поўначы рэспублікі. У 1941—1942 гг. у гэтых краях ішлі баі паміж войскамі Вермахта і Чырвонай Арміі.

У 1944 годзе сяло Лоўхі атрымала статус пасёлка гарадскога тыпу.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Карэліі
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1913 годзе
Ерашоў

**Ерашоў** — прозвішча.

Вядомыя носьбіты:
* Анатоль Іванавіч Ерашоў (нар. 1936) — вучоны ў галіне ветэрынарнай вірусалогіі, мікрабіялогіі і радыяцыйнай біялогіі.
* Іван Міхайлавіч Ерашоў (1911—1948) — ваенны лётчык, Герой Савецкага Саюза.
Магнітны (Курская вобласць)

**Магнітны** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Жалезнагорскім раёне Курскай вобласці Расіі. Утварае аднайменнае муніцыпальнае ўтварэнне пасёлак Магнітны са статусам гарадскога паселішча як адзіны населены пункт у яго складзе. Насельніцтва — 1601 жыхар (2018 год). Чыгуначная станцыя Курбакінская на лініі Арол — Арбузава. Лакаматыўнае дэпо.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Курскай вобласці
Глушкова (Курская вобласць)

**Глушкова** () — пасёлак, адміністрацыйны цэнтр Глушкоўскага раёна Курскай вобласці Расіі. Утварае аднайменнае муніцыпальнае ўтварэнне пасёлак Глушкова са статусам пасёлак як адзіны населены пункт у яго складзе.

Размешчаны на левым беразе ракі Сейм, за 10 км на паўночны захад ад чыгуначнай станцыі Глушкова (на лініі Варажба — Курск), за 150 км ад абласнога цэнтра.

У ХІХ стагоддзі сяло Глушкова было ў складзе Глушкоўскай воласці Рыльскага павета Курскай губерні.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Курскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1647 годзе
Кіраўскі

**Кіраўскі** — тапонім.

## Расія 
* Кіраўскі (Астраханская вобласць)
* Кіраўскі (Курская вобласць)
* Кіраўскі (Прыморскі край)
Ліман (Астраханская вобласць)

**Ліман** (; да 1943 — Далбан) — пасёлак гарадскога тыпу ў Ліманскім раёне Астраханскай вобласці Расіі, разам з вёскай Пясчанае ўтварае гарадское паселішча «Працоўны пасёлак Ліман». Размешчаны ў паўднёвай частцы вобласці, за 85 км на паўднёвы захад ад Астрахані, за 65 км ад Ікранага, за 59,5 км на паўночны ўсход ад Лагані, канцавы пункт аўтадарогі Р216 (ад Астрахані). За 20 км на паўночны захад ад пасёлка знаходзіцца станцыя Зензелі на чыгуначнай лініі Астрахань — Кізляр.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Астраханскай вобласці
Аляксандр Міхайлавіч Субоцін

**Аляксандр Міхайлавіч Субоцін** (нар. , Руба, Віцебскі раён) — беларускі паразітолаг і дзяржаўны дзеяч.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 23 мая 1976 года ў г.п. Руба Віцебскага раёна. Скончыў Віцебскую дзяржаўную акадэмію ветэрынарнай медыцыны ў 1998 годзе, у 2000 годзе скончыў Міжнародны інстытут менеджменту.

У 2015 годзе прызначаны намеснікам Міністра сельскай гаспадаркі і харчавання Рэспублікі Беларусь — дырэктарам Дэпартамента ветэрынарнага і харчовага нагляду.

З 28 верасня 2017 года па 2018 год быў памочнікам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь — інспектарам па Віцебскай вобласці.. З 2018 па 2020 год — член Калегіі (міністр) па прамысловасці і аграпрамысловым комплексе Еўразійскай эканамічнай камісіі.

16 сакавіка 2020 года прызначаны памочнікам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь — інспектарам па Магілёўскай вобласці.

З 4 чэрвеня 2020 па 13 снежня 2021 года займаў пасаду намесніка прэм’ер-міністра Беларусі.

13 снежня 2021 года быў прызначаны старшынёй Віцебскага аблвыканкама. 15 студзеня 2026 года на пасадзе яго змяніў Аляксандр Мікалаевіч Рагожнік.

## Спасылкі 
* Заместитель Премьер-министра Республики Беларусь Александр Михайлович Субботин 

Катэгорыя:Дактары біялагічных навук
Катэгорыя:Выкладчыкі Віцебскай дзяржаўнай акадэміі ветэрынарнай медыцыны
Катэгорыя:Намеснікі прэм’ер-міністраў Беларусі
Катэгорыя:Намеснікі міністра сельскай гаспадаркі і харчавання Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Памочнікі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь — інспектары па Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Памочнікі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь — інспектары па Магілёўскай вобласці
Анатоль Іванавіч Ерашоў

**Анатоль Іванавіч Ерашо́ў** (нар. , ) — вучоны ў галіне ветэрынарнай вірусалогіі, мікрабіялогіі і радыяцыйнай біялогіі, доктар біялагічных навук (1992), прафесар (1993).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў горадзе Гарадок (адміністрацыйны цэнтр Гарадоцкага раёна Віцебскай вобласці Беларусі). У 1959 годзе скончыў Віцебскі ветэрынарны інстытут. З 1972 года працаваў у Беларускім навукова-даследчым інстытуце эксперыментальнай ветэрынарыі імя С. М. Вышалескага. У 1973 годзе скончыў аспірантуру пры Ленінградскім навукова-даследчым інстытуце радыяцыйнай гігіены Міністэрства аховы здароўя РСФСР і абараніў кандыдацкую дысертацыю. З 1986 года працаваў у Малдаўскім навукова-даследчым інстытуце жывёлагадоўлі і ветэрынарыі, з 1991 года ў Беларускім дзяржаўным аграрным тэхнічным універсітэце.

З 2006 года А. І. Ерашоў у Міжнародным дзяржаўным экалагічным інстытуце імя А. Д. Сахарава Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта, дзе з 2017 года прафесар кафедры сацыяльна-гуманітарных навук і ўстойлівага развіцця.

## Навуковая дзейнасць 
Аўтар навуковых прац па метадах і сродках дыягностыкі і прафілактыкі інфекцыйных хвароб сельскагаспадарчай жывёлы, уздзеянню радыяцыі, магнітных і электрамагнітных палёў і хімічных фактараў на біялагічныя аб’екты. Мае 5 аўтарскіх пасведчанняў на вынаходніцтвы.

Аўтар больш за 200 публікацый, у тым ліку артыкулаў у Беларускай энцыклапедыі.

Сярод апублікаваных прац:
* Диагностика и профилактика инфекционных заболеваний молодняка крупного рогатого скота. — Кишинёв, 1991. (у сааўтарстве),
* Экологическая безопасность на объектах агропромышленного комплекса. — Мн., 1996. (разам з А. І. Антоненкавым і Л. В. Місунам),
* Метаболизм естественных радионуклидов в организме животных. — Мн., 2002. (манаграфія),
* Основы управления интеллектуальной собственностью: учебно-методическое пособие / А. И. Ерошов, И. К. Силко. ― Минск, 2009.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Ерошов Анатолий Иванович  // Міжнародны дзяржаўны экалагічны інстытут імя А. Д. Сахарава

Катэгорыя:Выпускнікі Віцебскай дзяржаўнай акадэміі ветэрынарнай медыцыны
Катэгорыя:Ветэрынары СССР
Катэгорыя:Ветэрынары Беларусі
Катэгорыя:Вірусолагі Беларусі
Катэгорыя:Мікрабіёлагі СССР
Катэгорыя:Мікрабіёлагі Беларусі
Катэгорыя:Постаці радыебіялогіі
Катэгорыя:Супрацоўнікі Інстытута эксперыментальнай ветэрынарыі імя С. М. Вышалескага НАНБ
Катэгорыя:Выкладчыкі БДАТУ
Катэгорыя:Выкладчыкі МДЭІ імя А. Дз. Сахарава
Кіраўскі (Курская вобласць)

**Кіраўскі** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Прысценскім раёне Курскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр гарадскога паселішча пасёлак Кіраўскі. Размешчаны ў паўднёва-ўсходняй частцы вобласці, за 7 км на поўнач ад раённага цэнтра (Прысцень). Чыгуначная станцыя Ржаўскі Завод на тупіковай лініі ад станцыі Ржава. Статус пасёлка гарадскога тыпу — з 1974 года.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Курскай вобласці
Кіраўскі (Астраханская вобласць)

**Кіраўскі** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Камызякскім раёне Астраханскай вобласці Расіі. Утварае муніцыпальнае ўтварэнне Пасёлак Кіраўскі са статусам гарадскога паселішча як адзіны населены пункт у яго складзе. Размешчаны ў паўднёвай частцы вобласці, за 55 км на поўдзень ад Астрахані, за 32 км ад Камызяк. Злучаны аўтадарогай з Астраханню. 12 снежня 1938 гады выйшаў Указ Прэзідыума Вярхоўнага Савета РСФСР аб утварэнні пасёлка Кіраўскі. У студзені 1939 года населены пункт пры рыбзаводзе імя С. М. Кірава Камызякскага раёна быў ператвораны ў Кіраўскі рабочы пасёлак і ў сакавіку створаны Кіраўскі пасялковы Савет.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Астраханскай вобласці
Ніжні Баскунчак

**Ніжні Баскунчак** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Ахтубінскім раёне Астраханскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр муніцыпальнага ўтварэння «Пасёлак Ніжні Баскунчак». Размешчаны за 50 км на ўсход ад г.Ахтубінск, за 14 км на поўдзень ад мяжы з Казахстанам. Статус пасёлка гарадскога тыпу з 1925 года.

Аднайменная чыгуначная станцыя Прыволжскай чыгункі, тупіковая станцыя на лініі ад станцыі Верхні Баскунчак. Станцыя пабудавана ў 1884 годзе і належала Баскунчакскай чыгунцы. Насельніцтва 2644 чалавека (2013 год).

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Астраханскай вобласці
Ікранае

**Ікранае** () — сяло ў Астраханскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Ікранінскага раёна і Ікранінскага сельсавета. Размешчана за 40 км ніжэй Астрахані, у дэльце Волгі на беразе Бахцяміра, паабапал аўтадарогі Р215 Астрахань — Качубей — Кізляр — Махачкала. Каля вёскі на бэраўскім грудзе размешчана золатаардынскае гарадзішча XIV стагоддзя.

Катэгорыя:Населеныя пункты Астраханскай вобласці
Чорны Яр

**Чорны Яр** () — сяло на поўначы Астраханскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Чарнаярскага раёна і Чарнаярскага сельсавета. Сяло размешчана на правым беразе Волгі, за 250 км на паўночны захад ад Астрахані.

Заснавана ў 1627 годзе на левым беразе Волгі як крэпасць для абароны Волжскага гандлёвага шляху з назвай «Чорны Астрог».

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Надзея Георгіеўна Бабкіна — расійская спявачка

Катэгорыя:Населеныя пункты Астраханскай вобласці
Рудня (Валгаградская вобласць)

**Рудня** () — рабочы пасёлак, адміністрацыйны цэнтр Руднянскага раёна Валгаградскай вобласці. Чыгуначная станцыя Ільмень. За 347 км ад г.Валгаград.

Насельніцтва — 6264 чалавека (2019).

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Валгаградскай вобласці
Ільінка (Астраханская вобласць)

**Ільінка** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Ікранінскім раёне Астраханскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр і адзіны населены пункт муніцыпальнага ўтварэння «Рабочы пасёлак Ільінка» са статусам гарадскога паселішча. Пасёлак размешчаны ў паўднёвай частцы вобласці, за 13 км на паўднёвы захад ад Астрахані і за 24 км на паўночны ўсход ад райцэнтра вёскі Ікранае. У дэльце Волгі на беразе Волгі, паабапал аўтадарогі Р216 Астрахань — Ліман. Пасёлак створаны ў 1730 годзе. Статус пасёлка гарадскога тыпу — з 1968 года, рабочага пасёлка з 1996 года.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Астраханскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1730 годзе
Санга (мова)

**Са́нга**, **санго** — афіцыйная мова ЦАР. Належыць да адамава-ўбангійскіх моў у складзе нігера-кангалезскіх моў.

Узнікла і развівалася як крэалізаваная мова. Як на першай мове, на ёй гавораць каля 400 тыс. чал., як на другой — каля 5 млн чал.
 
Пашырана ў ЦАР, а таксама памежных раёнах Рэспублікі Кон­га, ДР Конга, Камеруна і Чада. Мова міжэтнічных зносін.

## Спасылкі 
* Большая российская энциклопедия  

Катэгорыя:Мовы Цэнтральна-Афрыканскай Рэспублікі
Катэгорыя:Нігера-кангалезскія мовы
Дзмітрый Феафанавіч Матусевіч

**Дзмітрый Феафанавіч Матусевіч** (нар. , Маладзечна) — беларускі дзяржаўны дзеяч.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 18 кастрычніка 1978 года ў Маладзечне.

У 2001 годзе скончыў Беларускі дзяржаўны тэхналагічны ўніверсітэт, у 2010 годзе — Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь.

З 2007 года — на дзяржаўнай службе. Займаў розныя пасады ў Міністэрстве лясной гаспадаркі, Міністэрстве эканомікі, Апараце Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь. З 18 верасня 2017 года — намеснік Міністра эканомікі Рэспублікі Беларусь.

4 чэрвеня 2020 года прызначаны на пасаду старшыні Дзяржаўнага камітэта па маёмасці Рэспублікі Беларусь. 27 сакавіка 2025 года вызвалены ад пасады і прызначаны намеснікам Кіраўніка Адміністрацыі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Дмитрий Матусевич возглавит Государственный комитет по имуществу Республики Беларусь 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Маладзечне
Катэгорыя:Выпускнікі БДТУ
Катэгорыя:Выпускнікі Акадэміі кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Намеснікі міністра эканомікі Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Старшыні Дзяржаўнага камітэта па маёмасці Беларусі
5G

**5G** (ад  — «пятае пакаленне») — пятае пакаленне тэхналогій сотавай сувязі, якое дзейнічае на аснове стандартаў тэлекамунікацый (5G/IMT-2020), якія ідуць за існуючымі стандартамі 4G/IMT-Advanced.

Тэхналогіі 5G прадастаўляюць больш высокую прапускную здольнасць у параўнанні з тэхналогіямі 4G, што дазваляе мець шырокапалосную мабільную сувязь, звышнадзейныя маштабныя сістэмы камунікацыі паміж прыладамі, меншы час затрымкі, хуткасць інтэрнэту 1-2 Гбіт/с, меншы расход энергіі батарэй, чым у 4G-абсталявання, а таксама рэжым *device-to-device* (, прамое злучэнне паміж абанентамі). Чакаецца, што гэтыя ўмовы спрыяльна адаб’юцца на развіцці інтэрнэту рэчаў.

Станам на 2025 год у Беларусі былі створаны тэставыя зоны 5G у асобных лакацыях у Мінску. Развіццё інфраструктуры праводзіцца сумесна ўсімі аператарамі сотавай сувязі і адзіным інфраструктурным аператарам.

## Барацьба з 5G-вышкамі 
Вясной 2020 года ў Вялікабрытаніі адбыліся падпалы сямі вышак 5G у сувязі з тэорыяй, што 5G нібыта прыгнятае імунную сістэму чалавека і з-за гэтага садзейнічае распаўсюджванню пандэміі COVID-19. 11 красавіка 2020 года адзінкавыя выпадкі падпалаў вышак сотавай сувязі 5G выявілі і ў Нідэрландах.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Стандарты мабільнай тэлефаніі
Андрэй Валер’евіч Хмель

**Андрэй Валер’евіч Хмель** (нар. , Ліда) — беларускі дзяржаўны дзеяч.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1983 годзе ў Лідзе.

Скончыў Беларускі дзяржаўны аграрны тэхнічны ўніверсітэт у 2006 годзе, у 2011 годзе скончыў Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь.

Працаваў інжынерам-энергетыкам аддзела галоўнага энергетыка ТАА «Біякам Тэхналогія», галоўным спецыялістам аддзела энергетыкі і паліва Гродзенскага абласнога выканаўчага камітэта, узначальваў Гродзенскае ўнітарнае камунальнае вытворчае прадпрыемства «Гарсвятло».

З мая 2016 года працаваў генеральным дырэктарам АУПП «Гродзенская гарадская жыллёва-камунальная гаспадарка».

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Руководство Мінпріроды 

Катэгорыя:Выпускнікі аграэнергетычнага факультэта БДАТУ
Катэгорыя:Намеснікі міністраў Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Міністры жыллёва-камунальнай гаспадаркі Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Старшыні Гродзенскага гарадскога выканаўчага камітэта
Забудова вуліцы Маскоўскай (Глыбокае)

**Забудова вуліцы Маскоўскай** — забудова ў горадзе Глыбокае Віцебскай вобласці. Будынкі адносяцца да ўзораў гістарычнай забудовы горада, што фарміраваліся ў другой палове XIX — пачатку XX стагоддзя і з’яўляюцца аб’ектамі гісторыка-культурнай спадчыны. Захаваліся дамы № 2, № 3, № 4.

## Дом № 2 
На скрыжаванні вуліц Маскоўскай і Леніна. Пабудаваны ў пачатку XX стагоддзя як жылы. Двухпавярховы прамавугольны ў плане будынак з вальмавым дахам. Зрэзаны вугал дома на скрыжаванні вуліц вылучаны балконам над уваходным праёмам. Падоўжаны галоўны фасад рытмічна расчлянёны прамавугольнымі вокнамі. Планіроўка прыстасавана для прадпрыемстваў бытавога абслугоўвання.

## Дом № 3 
Пабудаваны ў канцы XIX — пачатку XX стагоддзяў як жылы. Прамавугольны ў плане двухпавярховы будынак з вальмавым дахам. З плоскасных фасадаў дэкарыраваны толькі галоўны. Сродкамі цаглянай фігурнай кладкі створаны карнізы з кранштэйнамі, фігурныя сандрыкі лучковых акон, філёнгі, лапаткі.

## Дом № 4 
Пабудаваны ў пачатку XX стагоддзя як жылы. У міжваенны перыяд гэты дом належаў глыбоцкаму яўрэю Янкелю Краўту.

Прамавугольны ў плане двухпавярховы будынак з чатырохсхільным дахам. Галоўны фасад мае сіметрычную будову з цэнтральным уваходам. Лучковыя праёмы абрамлены плоскімі ліштвамі, прамавугольнымі нішамі і філёнгамі. Рытм фасада ствараюць лапаткі ў прасценках. Дом падзелены на 2 палавіны; прыстасаваны пад аптэку.

## Літаратура 
* Вярцінская, А. В. Нашы гісторыка-культурныя каштоўнасці : архітэктурныя будынкі Глыбокага / А. В. Вярцінская // Веснік Глыбоччыны. — 2005. — 7 верас. — С. 3.
* Кулагін, А. М. Забудова вуліцы Леніна / А. М. Кулагін // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Віцебская вобласць / рэдкал.: С. В. Марцэлеў [і інш.]. — Мінск : БелСЭ імя П. Броўкі, 1985. — С. 225—226.
* Кулагін, А. М. Забудова вуліцы Маскоўскай / А. М. Кулагін // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Віцебская вобласць / рэдкал.: С. В. Марцэлеў [і інш.]. — Мінск : БелСЭ імя П. Броўкі, 1985. — С. 226.
* Шыталь, К. Глыбачане набылі для музея рэдкую паштоўку / К. Шыталь // Вольнае Глыбокае. — 2015. — 22 студз. — С. 4.
 
Катэгорыя:Славутасці Глыбокага
Катэгорыя:XX стагоддзе ў Беларусі
Катэгорыя:XIX стагоддзе ў Беларусі
Катэгорыя:Гісторыка-культурныя каштоўнасці Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Глыбокага
Душнікі-Здруй

**Душнікі-Здруй** (, , ) — горад на паўднёвым захадзе Польшчы каля мяжы з Чэхіяй. Размешчаны за 460 км на паўднёвы захад ад Варшавы і за 110 км на поўдзень ад Вроцлава. Уваходзіць у склад Клодзкага павета Ніжнесілезскага ваяводства, утварае гарадскую гміну. Бальнеалагічны курорт. Займае плошчу 22,28 км². Насельніцтва 4,7 тыс. чалавек.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Курорты Польшчы
Нова Руда

**Нова Руда** (,  — **Нойродэ**, ) — горад на паўднёвым захадзе Польшчы каля мяжы з Чэхіяй. размешчаны за 440 км на паўднёвы захад ад Варшавы і за 85 км на паўднёвы захад ад Вроцлава. Уваходзіць у склад Клодзкага павета Ніжнесілезскага ваяводства, утварае гарадскую гміну, таксама з’яўляецца сядзібай вясковай гміны Нова Руда. Чыгуначная станцыя. Займае плошчу 37,05 км². Насельніцтва 22,3 тыс. чалавек.

## Спасылкі
Сявежскае княства

**Сявежскае княства** () — з XIV стагоддзя княства ў валоданні Пястаў, залежных ад чэшскай дзяржавы. У 1312-1337 і 1443-1790 гадах - княства ў складзе Каралеўства Польскага і Рэчы Паспалітай. З 1443 года мясцовымі князямі лічыліся кракаўскія біскупы.

## Геаграфія 
Межы княства мелі натуральны характар і складаліся наступным чынам: вусце ракі Камянічкі на поўначы, на поўдні і захадзе рэчышча ракі Брыніцы пры яе ўпадзенні ў Чорнаю Пшэмшу на мяжы з Сілезіяй, на ўсходзе рэчышча Варты і даліна рэк Мітрэнгі ў раёне Хрушчаброду і ракі Чорнай Пшэмшы на паўднёвым усходзе. Да канца існавання ў склад княства ўваходзілі 85 вёсак і мястэчак, замак і 3 гарады: Севеж, Чэлядзь і Казягловы. Гэтыя гарады налічвалі па 1 тыс. жыхароў.

## Манархі (1312-1600) 
* Мешка Бытамскі, 1312-1328
* Уладзіслаў Бытамскі, 1328-1337
* Казімір І Сілезскі, 1337-1358
* Болька II Малы, 1359-1368
* Пшэмыслаў І Нашак, 1368-1410
* Вацлаў І Сілезскі, 1410-1443
* Збігнеў Алясніцкі, 1443-1455
* Тамаш Стшэмпіньскі, 1455-1460
* Якаў з Сянно, 1461-1463
* Ян Грушчынскі, 1463-1464
* Ян Лутэк, 1464-1471
* Ян Жэшоўскі, 1471-1488
* Фрэдэрык Ягелончык, 1488-1503
* Ян Канарскі, 1503-1524
* Пётр Таміцкі, 1524-1535
* Ян Лятальскі, 1536-1537
* Ян Хаенскі, 1537-1538
* Пётр Гамрат, 1538-1545
* Самуіл Мацееўскі, 1546-1550
* Анджэй Зебжыдоўскі, 1551-1560
* Філіп Паднеўскі, 1560-1572
* Францішак Красінскі, 1572-1577
* Пётр Мышкоўскі, 1577-1591
* Ежы Радзівіл, 1591-1600

Катэгорыя:Адміністрацыйны падзел Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Сілезскія княствы
Міхаіл Севасцьянавіч Цітоў

**Міхаіл Севасцьянавіч Цітоў** (, в. Вялікае Лосвіда Гарадоцкага раёна, Віцебская вобласць — ) — Герой Сацыялістычнай Працы, Заслужаны работнік прамысловасці БССР (1975).

## Біяграфія 
Удзельнік партызанскага руху на Беларусі ў гады Вялікай Айчыннай вайны, з 1944 года на фронце. З 1950 года шліфавальшчык на Віцебскім станкабудаўнічым заводзе імя Камінтэрна.

Званне Героя Сацыялістычнай Працы прысвоена ў 1976 годзе за поспехі ў выкананні заданняў 9 пяцігодкі і сацыялістычных абавязацельстваў. Дэпутат Вярхоўнага Савета СССР у 1974—1979 гадах.

## Літаратура 
* Аляксандраў, Т. Аўдыторыя — мільёны / Т. Аляксандраў // Віцебскі рабочы. — 1979. — 17 студз.
* Титов, М. С. Рабочий — звучит гордо / М. С. Титов; беседовал Л. Винокуров // Знамя юности. — 1984. — 25 апр.
* Цітоў Міхаіл Севасцьянавіч // Памяць : Гарадоцкі р-н : гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / уклад. С. І. Садоўская; рэдкал. Н. А. Бурунова [і інш.]. — Мн., 2004. — С. 692.

Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Заслужаныя работнікі прамысловасці БССР
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 9-га склікання
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Віцебска
Конанаў

**Конанаў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Алег Конанаў (нар. 1966) — футбольны трэнер.
* Віктар Міхайлавіч Конанаў (нар. 1936) — пісьменнік, член Саюза пісьменнкаў Расіі.
* Дзяніс Андрэевіч Конанаў (нар. 1996) — беларускі лёгкаатлет. Спецыялізуецца ў мнагабор’і. Майстар спорту Беларусі.
* Міхаіл Дзмітрыевіч Конанаў (1906—1972) — падпалкоўнік Савецкай Арміі, Герой Савецкага Саюза (1945).
Віктар Міхайлавіч Конанаў

**Віктар Міхайлавіч Конанаў** (нар. , в. Вярэчча, Гарадоцкі раён, Віцебская вобласць) — пісьменнік, член Саюза пісьменнкаў Расіі.

## Біяграфія 
У 1955 годзе прызваны на службу ў армію. Служыў на Далёкім Усходзе ў танкавых часцях. Там напісаў сваё першае апавяданне, якое надрукавалі ў газеце «Сувораўскі націск». Вайсковай службе прысвечана аповесць «Экіпаж машыны баявой».

Пасля службы працаваў на будаўніцтве Наваполацкага нафтаперапрацоўчага завода. Аб гэтым перыядзе жыцця расказваюць аповесці «Сон і сіні май» і «Небяспечныя званы». З 1961 года зноў на Далёкім Усходзе.

Жыве ў горадзе Хабараўск.

## Літаратура 
* Конанаў Віктар Міхайлавіч //  Памяць : Гарадоцкі р-н : гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / уклад. С.І. Садоўская ; рэдкал. Н.А. Бурунова [і інш.]. – Мн., 2004. – С. 720-721.

Катэгорыя:Пісьменнікі СССР
Катэгорыя:Пісьменнікі Расіі
Катэгорыя:Члены Саюза пісьменнікаў Расіі
Уладзімір Якаўлевіч Хазанскі

**Уладзімір Якаўлевіч Хазанскі** (, Гарадок, Віцебская вобласць — ) — журналіст, пісьменнік, лаўрэат прэміі Камсамола Беларусі.

## Біяграфія 
Бацька быў будаўніком. У ліпені 1941 года сям’я эвакуявалася ў Алапаеўскі раён Свярдлоўскай вобласці. Паступіў на факультэт журналістыкі Уральскага дзяржаўнага ўніверсітэта, але пасля смерці бацькі ў сувязі з цяжкімі матэрыяльнымі ўмовамі быў вымушаны пакінуць вучобу. Працаваў мантажнікам, грузчыкам на заводзе. У верасні 1942 года зноў пачаў вучыцца і, атрымаўшы дыплом, па накіраванні ЦК УКП(б) вярнуўся ў родную Беларусь.

У 1949 годзе быў залічаны ў штат «Чырвонкі».

У 1972 годзе Уладзімір Якаўлевіч стаў лаўрэатам прэміі Ленінскага камсамола Беларусі — за шматгадовую працу ў камсамольскім друку.

## Творы 
Аўтар дакументальных аповесцей «Ася», «Спросите у берёз», якія расказваюць аб падпольшчыках горада Полацка і ўдзельніках Прошкаўскага інтэрнацыянальнага падполля.

Разам з артыстам тэатра імя Я. Коласа А. Гутковічам напісаў п’есу «Юныя мсціўцы», якая ішла ў тэатрах Віцебска, Магілёва, Мінска.

## Літаратура 
* Лыскавец, В. Пошукі і знаходкі журналіста / В. Лыскавец // Віцебскі рабочы. — 1973. — 8 жн.
* Хазанскі Уладзімір Якаўлевіч // Памяць : Гарадоцкі р-н : гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / уклад. С. І. Садоўская; рэдкал. Н. А. Бурунова [і інш.]. — Мн., 2004. — С. 720.

Катэгорыя:Журналісты Беларусі
Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Рускамоўныя пісьменнікі XX стагоддзя
Красныя Барыкады

**Красныя Барыкады** (; да 1952 года *Бярцюль*) — пасёлак гарадскога тыпу ў Ікранінскім раёне Астраханскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр і адзіны населены пункт гарадскога паселішча «Рабочы пасёлак Красныя Барыкады». Заснавана як сяло Бярцюль у XVIII стагоддзі. Насельніцтва — 6462 чалавек (2017).

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Астраханскай вобласці
Волга-Каспійскі

**Волга-Каспійскі** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Камызяцкім раёне Астраханскай вобласці Расіі. Утварае муніцыпальнае ўтварэнне Пасёлак Волга-Каспійскі са статусам гарадскога паселішча як адзіны населены пункт у яго складзе. Размешчаны ў паўднёвай частцы вобласці, за 15 км на поўдзень ад Астрахані, на беразе рэк Старая Волга і Бахцямір. За 27 км ад г. Камызяк. Статус пасёлка гарадскога тыпу з 1966 года.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Астраханскай вобласці
Генадзь Якаўлевіч Шмань

**Генадзь Якаўлевіч Шмань** (, в. Бяскатава, Гарадоцкі раён, Віцебская вобласць — ) — журналіст, пісьменнік.

## Біяграфія 
Пасля заканчэння школы працаваў у рэдакцыі газеты «Віцебскі рабочы». У гэты час пачынаецца яго літаратурная дзейнасць. У 1961 годзе скончыў Вышэйшыя літаратурныя курсы Саюза пісьменнікаў СССР.

## Творчасць 
Зборнікі вершаваных і празаічных твораў на рускай і беларускай мовах: «С добрым утром» (1958), «Жывое срэбра» (1960), «Колос на ладони» (1963), «Сундуковские гостинцы» (1965), «Седой Федька» (1968), «Солнечные кони» (1986), «Журавинка» (1990).

## Літаратура 
* Шмань Генадзь Якаўлевіч // Памяць : Гарадоцкі р-н : гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / уклад. С. І. Садоўская; рэдкал. Н. А. Бурунова [і інш.]. — Мн., 2004. — С. 721.

Катэгорыя:Пісьменнікі СССР
Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Паэты СССР
Катэгорыя:Паэты Беларусі
Катэгорыя:Журналісты СССР
Катэгорыя:Журналісты Беларусі
Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты
Катэгорыя:Рускамоўныя паэты
Белая хвароба (п’еса)

**«Белая хвароба»** () — фантастычная п’еса Карэла Чапека, напісаная ў 1937 годзе. Сюжэт пабудаваны вакол пандэміі нейкай невядомай хваробы і пошуку сродкаў ад яе ў кантэксце разгортвання еўрапейскай вайны.

## Стварэнне 
Чапек працаваў над п’есай з сакавіка па снежань 1936 года, напярэдадні Другой сусветнай вайны і драматычных для Чэхаславакіі падзей — Мюнхенскай змовы 1938 года і наступнай акупацыі краіны. Прэм’ера адбылася 29 студзеня 1937 году ў саслоўным тэатры ў Празе, у тым жа годзе п’еса выйшла асобным выданнем у выдавецтве Францішака Баравога, а таксама была экранізавана кінарэжысёрам Гуга Гаасам, які сам выканаў галоўную ролю доктара Галена (сюжэт фільма некалькі адрозніваецца ад арыгінальнай п’есы).

Першы паказ п’есы высока ацанілі такія чэшскія крытыкі, як Ёзэф Трэгер і Вацлаў Чэрны. Правы палітычны дзеяч Іржы Стржыбрны, а таксама фашысцкая славацкая народная партыя крытыкавалі п’есу, назваўшы яе «шкоднай». Макс Брод прадказаў, што п’еса будзе мець поспех за мяжой, а Томас Ман паслаў Чапеку ліст, дзе даў высокую ацэнку «Белай хваробе». Чапек быў пазней узнагароджаны дзяржаўнай прэміяй. У 1937 году п’еса была пастаўлена ў Лондане, пастаноўку асвятляў пацыфісцкі часопіс Peace News. Прэм’ера на іўрыце адбылася ў тэатры Габіма ў Тэль-Авіве 28 верасня 1938 года, за дзень да Мюнхенскай змовы.

## Сюжэт 
У свеце бушуе эпідэмія раней невядомай смяротнай хваробы, званай «белай хваробай», або «хваробай Чэнга» (па прозвішчы кітайскага доктара, што адкрыў яе), якая губляе людзей старэйшых за 45 гадоў. Паўсюль пануе паніка. Аднак урад нейкай еўрапейскай краіны на чале з маршалам-дыктатарам (намёк на нацысцкую Германію), нягледзячы на ​​эпідэмію, заняты падрыхтоўкай да заваявальнай вайны.

Герой п’есы — доктар Гален (алюзія на вядомага рымскага доктара Галена) вынаходзіць лекі ад гэтай хваробы, але мае намер лячыць не ўсіх запар, а толькі бедных, для чаго патрабуе ад пацыентаў даведкі аб даходах. Ён абяцае вылечыць усіх астатніх, як толькі ўрад спыніць падрыхтоўку да вайны. Урад, імкнучыся падтрымліваць грамадскі парадак, спансуе былога калегу Галена, які прадае багатым нібыта лекі ад «белай хваробы», што ліквідавалі ў рэчаіснасці толькі сімптомы захворвання.

Тым часам урад краіны пачынае вайну, уварваўшыся ў суседнюю маленькую краіну (алюзія на Чэхаславакію). У адказ на гэта іншыя еўрапейскія краіны, уключаючы Вялікабрытанію, абвяшчаюць вайну агрэсару. У разгар ваеннай кампаніі «белай хваробай» захворвае сам маршал-дыктатар, ён выклікае Галена і патрабуе вылечыць сябе. Гален патрабуе ад яго спыніць вайну. Дыктатар спачатку спрабуе пераканаць доктара, затым згаджаецца. Доктар спяшаецца ў рэзідэнцыю дыктатара са сваім лекамі, але гіне ад рук натоўпу, наладжанага на вайну да пераможнага канца.

## Гл. таксама 
* Іспанскі грып
* Пандэмія COVID-19

Катэгорыя:Літаратурныя творы паводле алфавіта
Катэгорыя:П’есы
Катэгорыя:З’явіліся ў 1937 годзе
Красны Яр (Астраханская вобласць)

**Красны Яр** () — сяло на поўдні Астраханскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр і найбуйнейшы населены пункт Краснаярскага раёна. Адміністрацыйны цэнтр Краснаярскага сельсавета. Сяло Красны Яр размешчана на левым беразе ракі Бузан волжскай дэльты. Крэпасць Красны Яр пачала ўзводзіцца ў 1650 годзе. Павятовы горад Красны Яр у 1925 годзе страціў гарадскі статус.

Катэгорыя:Населеныя пункты Астраханскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1650 годзе
Валадарскі (Астраханская вобласць)

**Валадарскі** () — пасёлак у Астраханскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр і найбуйнейшы населены пункт Валадарскага раёна. Утварае муніцыпальнае ўтварэнне «Пасёлак Валадарскі» са статусам сельскага паселішча. Размешчаны за 44 км на ўсход ад Астрахані, у дэльце Волгі, на беразе ракі Чурка — пратокі ракі Бузан.

У 1923 годзе месцу промыслу Чурка было прысвоена імя В. Валадарскага.

З 1931 па 1944 пасёлак з’яўляўся цэнтрам Валадарскага раёна.

У жніўні 1952 года промысел імя Валадарскага быў ператвораны ў рабочы пасёлак Валадарскі.

У 1965 годзе рабочы пасёлак зноў становіцца цэнтрам адноўленага Валадарскага раёна.

26 чэрвеня 2006 года ў адпаведнасці з Законам Астраханскай вобласці № 28/2006-ОЗ пасёлак Валадарскі аднесены да катэгорыі сельскіх населеных пунктаў, муніцыпальнае ўтварэнне «Пасёлак Валадарскі» надзелена статусам сельскага паселішча.

Катэгорыя:Населеныя пункты Астраханскай вобласці
Паляніца-Здруй

**Паляніца-Здруй** (, , ) — горад на паўднёвым захадзе Польшчы каля мяжы з Чэхіяй, размешчаны за 450 км на паўднёвы захад ад Варшавы і за 100 км на поўдзень ад Вроцлава. Уваходзіць у склад Клодзкага павета Ніжнесілезскага ваяводства, утварае гарадскую гміну. Чыгуначная станцыя. Бальнеалагічны курорт. Займае плошчу 17,22 км². Насельніцтва 6,4 тыс. чалавек.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Курорты Польшчы
Джоні Вайсмюлер

**Джоні Вайсмюлер** (, , г. Тэмешвар, Аўстра-Венгрыя, цяпер Тымішаара, Румынія —  года, , Мексіка) — амерыканскі спартсмен-плывец, пяціразовы алімпійскі чэмпіён. Першы плывец, які пераадолеў дыстанцыю 100 метраў хутчэй хвіліны. Таксама вядомы як акцёр, найбольш вядомая яго роля — Тарзан у серыі папулярных прыгодніцкіх фільмаў. Сапраўднае імя пры нараджэнні — Петэр Ёхан Вайсмюлер ().
Есьман

**Есьман** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Ігар Іванавіч Есьман (1932—2020) — беларускі архітэктар.
* Іосіф Гаўрылавіч Есьман (1868—1955) — вучоны ў галіне гідраўлікі і гідраэнергетыкі.
* Крыштаф Есьман (кашталян менскі).
* Ларыса Аляксандраўна Есьман  (1936—2017) — беларускі архітэктар.
* Руслан Іосіфавіч Есьман (нар. 1941) — беларускі спецыяліст у галіне тэрмадынамікі, цеплафізікі і цеплаэнергетыкі.
Валерый Канстанцінавіч Лябёдка

**Валерый Канстанцінавіч Лябёдка** (, г. п. Езярышча, Гарадоцкі раён, Віцебская вобласць — , Мінск) — беларускі мастак, доктар педагагічных навук (1994), прафесар (1997).

## Біяграфія 
У 1975 годзе скончыў мастацка-графічны факультэт Віцебскага дзяржаўнага педінстытута. З 1977 года выкладчык, старшы выкладчык кафедры малюнка і жывапісу гэтай навучальнай установы. З 1991 года ў Маскоўскім педагагічным універсітэце, загадваў кафедрай малюнка і жывапісу. Выкладчыцкую дзейнасць спалучаў з творчасцю, член Беларускага саюза мастакоў. Удзельнік мастацкіх выставак у Віцебску, Маскве, Чэбаксарах, Смаленску.

## Літаратура 
* Валерый Лябёдка // Саюз творцаў : фотаальбом / уклад. і аўтар тэксту М. Л. Цыбульскі. — Мн., 2005. — С. 79.
* Лябёдка Валерый Канстанцінавіч // Памяць : Гарадоцкі р-н : гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / уклад. С. І. Садоўская; рэдкал. Н. А. Бурунова [і інш.]. — Мн., 2004. — С. 713.

Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Дактары педагагічных навук
Ражэ Дзюкрэ

**Ражэ Дзюкрэ** (; ,  — , ) — французскі фехтавальшчык, трохразовы Алімпійскі чэмпіён і журналіст.

На Гульнях 1920 Дзюкрэ заваяваў два медалі ў спаборніцтвах рапірыстаў: срэбра ў камандным першынстве і бронзу ў асабістым.

На Гульнях 1924 Дзюкрэ стаў трохразовым Алімпійскім чэмпіёнам: двойчы ў камандным першынстве (шпага і рапіра) і адзін раз у асабістым (рапіра), а таксама двухразовым сярэбраным прызёрам (шпага і шабля).

На Гульнях 1928 Дзюкрэ выйграў срэбра ў камандным першынстве рапірыстаў.

Катэгорыя:Фехтавальшчыкі Францыі
Катэгорыя:Фехтавальшчыкі на летніх Алімпійскіх гульнях 1920 года
Катэгорыя:Фехтавальшчыкі на летніх Алімпійскіх гульнях 1924 года
Катэгорыя:Фехтавальшчыкі на летніх Алімпійскіх гульнях 1928 года
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Францыі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па фехтаванні
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1924 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 1920 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 1924 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 1928 года
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 1920 года
Анатоль Віктаравіч Яршоў

**Анатоль Віктаравіч Яршоў** (, Ташкент — 2018, Мінск) — беларускі архітэктар. Доктар тэхнічных навук (1976).

## Біяграфія 
Скончыў Сярэднеазіяцкі політэхнічны інстытут у 1956 г. Працаваў у Ташкенце, з 1973 г. — загадчык аддзела навакольнага асяроддзя, намеснік дырэктара па навуковай працы, з 1976 года — загадчык аддзела у БелНДІПгорадабудаўніцтва.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1974 года. Пражываў у Мінску.

## Навуковая дзейнасць 
Апублікавана больш 85 прац, у т.л.: «Прынцыпы сонцааховы будынкаў у Сярэдняй Азіі» (Масква, 1974); у аўтарскім калектыве: «Архітэктурна-планіровачная арганізацыя жылля ва ўмовах Узбекістана» (Ташкент, 1976), «Рэкамендацыі па распрацоўцы ў схемах і праектах раённай планіроўкі на тэрыторыі Беларускай ССР мерапрыемстваў па ахове навакольнага асяроддзя» (Мінск, 1982), «Горадабудаўнічыя сродкі аздараўлення навакольнага асяроддзя ў Беларускай ССР» (Мінск, 1987).

## Сям’я 
У шлюбе з архітэктарам Людмілай Яршовай.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Людміла Ільінічна Яршова

**Людміла Ільінічна Яршова** (, Алма-Ата) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыла Сярэднеазіяцкі політэхнічны інстытут у 1956 г. Працавала ў праектных арганізацыях у Ташкенце, з 1973 па 1977 г. — галоўным архітэктарам праектаў у БелНДІПгорадабудаўніцтва.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1965 года. Пражывала ў Мінску.

## Творчасць 
У аўтарскіх калектывах выканала праекты бальніцы, гасцініцы «Узбекістан» у Ташкенце (1962—1972), праекты прыбудаванай да жылога дому бібліятэкі, дамоў для маласямейных у Наваполацку (1979—1981).

## Сям’я 
У шлюбе з архітэктарам Анатолем Яршовым.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Ташкента
Катэгорыя:Архітэктары Наваполацка
Катэгорыя:Архітэктары СССР
Альбіна Асіповіч

**Альбіна Люсі Шарлота Асіповіч** (, пазней **Альбіна ван Эйкен**, , , Вустэр — ) — амерыканская плыўчыха, двухразовая алімпійская чэмпіёнка 1928 года.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў сям’і эмігрантаў з Вільні. З ранняга дзяцінства займалася плаваннем. У мясцовай школе не было жаночай каманды, таму яна трэніравалася разам з хлопцамі, што прынесла ёй карысць — у старэйшых класах яна на дзве галавы апярэджвала сваіх аднагодкаў.

У 1928 годзе Альбіна стала чэмпіёнкай ЗША ў спрынце вольным стылем, адначасова усталяваўшы тры нацыянальныя рэкорды. На Алімпійскіх гульнях 1928 года ў Амстэрдаме да алімпійскіх рэкордаў яна выйшла пераможцам прэстыжнай дыстанцыі ў жаночым плаванні — стометроўцы вольным стылем.

Другое золата Альбіна заваявала ў складзе эстафеты 4 × 100 метраў вольным стылем.

17-гадовую Альбіну ў родным Вустэры сустракалі тысячы прыхільнікаў. Удзячная грамада сабрала неабходныя 4 тысячы долараў на яе навучанне ў Пембрак-каледжы пры Браўнскім універсітэце. Дзяўчына вырашыла прысвяціць увесь час вучобе і завязаць з вялікім спортам. Ва ўніверсітэце яна пазнаёмілася са сваім будучым мужам Харысанам ван Эйкенам, які стаў паспяховым бізнэсмэнам, віцэ-прэзідэнтам карпарацыі General Electric.

У 1964 годзе Альбіна ван Эйкен пасля барацьбы з цяжкай хваробай памерла ва ўзросце 53 гадоў.

Катэгорыя:Плыўцы ЗША
Мелвін Уітфілд

**Мелвін Уітфілд** (Мелвін Грэстан (Мел) Уітфілд, ; , Бей-Сіці, штат Тэхас, ЗША — , Вашынгтон, ЗША) — амерыканскі лёгкаатлет, спецыялізаваўся на дыстанцыях 400 і 800 метраў. Трохразовы алімпійскі чэмпіён, трохразовы чэмпіён Панамерыканскіх гульняў 1951 года на дыстанцыях 400 метраў, 800 метраў і эстафета 4 × 400 метраў.

## Біяграфія 
У 1943 годзе паступіў на службу ў ваенна-паветраныя сілы арміі ЗША. Быў ваенным лётчыкам, удзельнік Другой сусветнай вайны. Пасля яе заканчэння паступіў ва Універсітэт штата Агая. З пачаткам Карэйскай вайны ён зноў стаў лётчыкам ВПС ЗША. У 1951 годзе ён трэніраваўся па начах на узлётна-пасадачных палосах аэрадромаў.

Катэгорыя:Ваенныя лётчыкі
Катэгорыя:Удзельнікі Другой сусветнай вайны
Катэгорыя:Бегуны на кароткія дыстанцыі ЗША
Катэгорыя:Бегуны на сярэднія дыстанцыі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па лёгкай атлетыцы
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад ЗША
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1948 года
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1952 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 1952 года
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 1948 года
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 1948 года
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 1952 года
Бей-Сіці (Тэхас)

**Бей-Сіці** () — горад у ЗША, размешчаны ў паўднёва-ўсходняй частцы штата Тэхас, адміністрацыйны цэнтр акругі Матагорда. Па дадзеных перапісу за 2010 год колькасць жыхароў складала 17 614 чалавек, па ацэнцы Бюро перапісу ЗША ў 2015 годзе ў горадзе пражывала 17 598 чалавек. Заснаваны ў 1894 годзе.

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Мелвін Уітфілд, амерыканскі лёгкаатлет, алімпійскі чэмпіён

Катэгорыя:Гарады Тэхаса
Агайскі дзяржаўны ўніверсітэт

**Агайскі дзяржаўны ўніверсітэт** () — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам даследчага ўніверсітэта, якая месціцца ў горадзе Калумбус у штаце Агая, ЗША.

## Агульная характарыстыка 
Вучэльня была заснавана ў 1870 годзе. Яна класіфікуецца як доктарскі ўніверсітэт з вельмі высокай даследчай актыўнасцю. У 2023 годзе аб'ём фінансавання ўніверсітэта ў памеры 7,4 мільярда долараў з'яўляецца адным з найбольшых у свеце. Гэта трэцці ўніверсітэт у ЗША па колькасці студэнтаў (пасля Арызонскага і Цэнтральна-Фларыдскага ўніверсітэтаў).

Першапачаткова ён быў вядомы як Агайскі сельскагаспадарча-механічны каледж і спецыялізаваўся на розных сельскагаспадарчых і тэхнічных дысцыплінах, але пад кіраўніцтвам губернатара і пазнейшага прэзідэнта ЗША Ратэрфорда Хейса ён ператварыўся ў комплексны класічны ўніверсітэт.

Ва ўніверсітэце налічваецца больш за тысячу студэнцкіх арганізацый, клубных і спартыўна-аздараўленчых праграм, студэнцкіх медыйных арганізацый і выданняў, брацтваў і жаночых таварыстваў, тры студэнцкія самакіраванні. Галоўны кампус універсітэта ў Калумбусе стаў пятым па велічыні ўніверсітэцкім кампусам у Злучаных Штатах, дзе вучацца амаль 50 000 студэнтаў бакалаўрыяту і амаль 15 000 магістрантаў.

Былыя і цяперашнія выпускнікі і выкладчыкі ўніверсітэта ўключаюць шэсць лаўрэатаў Нобелеўскай прэміі, дзевяць стыпендыятаў Родса, сем стыпендыятаў Чэрчыля, аднаго лаўрэата Філдса, сем лаўрэатаў Пулітцэраўскай прэміі, 64 стыпендыята Голдуотэра, сем сенатараў ЗША, 15 кангрэсменаў ЗША і 104 алімпійскіх медаліста.

## Структура 
* Каледж стаматалогіі
* Каледж адукацыі і экалогіі чалавека
* Каледж інжынерыі
* Каледж харчовых, сельскагаспадарчых і экалагічных навук
* Каледж медыцыны
* Каледж медсястрынства
* Каледж оптаметрыі
* Каледж фармацыі
* Каледж грамадскага здароўя
* Каледж сацыяльнай працы
* Каледж ветэрынарнай медыцыны
* Каледж мастацтваў і навук
* Каледж грамадскіх спраў
* Каледж бізнесу
* Каледж права

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Агая

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Агая
Барыс Анфіянавіч Шахлін

**Барыс Анфіянавіч Шахлін** (, Ішым, Цюменская вобласць, СССР — , , Украіна) — савецкі гімнаст, заслужаны майстар спорту СССР (1955). Сяміразовы чэмпіён Алімпійскіх гульняў (1956 — практыкаванні на кані, каманднае першынство; 1960 — абсалютнае першынство, практыкаванні на кані, на брусах, апорны скачок; 1964 — практыкаванні на перакладзіне). Абсалютны чэмпіён свету (1958), Еўропы (1955), СССР (1954, 1957—1960, 1963). Чэмпіён свету (1954, 1958), Еўропы (1955, 1963), СССР (1957—1964) у асобных відах мнагабор’я. Уладальнік Кубка СССР (1955—1962).

Катэгорыя:Кавалеры Сярэбранага Алімпійскага ордэна
Катэгорыя:Узнагароджаныя Ганаровай граматай Кабінета Міністраў Украіны
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Кіева
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па спартыўнай гімнастыцы
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад СССР
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1956 года
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1960 года
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1964 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 1960 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 1964 года
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 1960 года
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 1964 года
Катэгорыя:Гімнасты на летніх Алімпійскіх гульнях 1956 года
Катэгорыя:Гімнасты на летніх Алімпійскіх гульнях 1960 года
Катэгорыя:Гімнасты на летніх Алімпійскіх гульнях 1964 года
Катэгорыя:Гімнасты СССР
Катэгорыя:Асобы на манетах
Навасёлаўка

**Навасёлаўка** — тапонім.

## Казахстан 
* Навасёлаўка (Сандыктаўскі раён)
* Навасёлаўка (Шартандзінскі раён)
Элісан Фелікс

**Элісан Мішэль Фелікс** (, нар. , ) — амерыканская бягунка на кароткія дыстанцыі (100, 200 і 400 метраў). 6-разовая алімпійская чэмпіёнка і 13-разовая чэмпіёнка свету. Самая тытулаваная лёгкаатлетка ў гісторыі Алімпійскіх гульняў і чэмпіянатаў свету. Адзіная ўладальніца 6 залатых алімпійскіх узнагарод у гісторыі жаночай лёгкай атлетыкі, па колькасці медалёў у суме дзеліць рэкорд з Мерлін Оці (па 9).

Па колькасці ўзнагарод чэмпіянатаў свету па лёгкай атлетыцы (13 залатых медалёў) у 2019 годзе Фелікс апярэдзіла Усэйна Болта (11 залатых медалёў), стаўшы самай тытулаванай спартсменкай гэтых спаборніцтваў.

Катэгорыя:Бегуны на кароткія дыстанцыі ЗША
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад ЗША
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па лёгкай атлетыцы
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2008 года
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2012 года
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2016 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 2004 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 2008 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 2016 года
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 2004 года
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 года
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 года
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 года
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па лёгкай атлетыцы
Дзіна Іванаўна Жураўлёва

**Дзіна Іванаўна Жураўлёва** (нар. , с. Соф’е-Кандрацьеўка, Арджанікідзеўскі раён, Данецкая вобласць) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыла ў 1968 годзе Беларускі політэхнічны інстытут. Працавала ў Белкалгаспраекце ў Гомелі, з 1971 года — старшы, вядучы архітэктар у Мінскпраекце.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1973 года.

## Творчасць 
Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): карэктура генплана Мінска (1971), ПДП жылых раёнаў Паўднёвы захад (1973), па вул. Савецкіх пагранічнікаў (1976), Лошыца (1980), Дворышча (1983), Сухарава (1986), праект забудовы мікрараёна Паўднёвы Захад-1 (1975), генплан Мінска (1982), ПДП цэнтра Мінска (1983).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Мінска
Катэгорыя:Горадабудаўнікі Беларусі
Жураўлёва

**Жураўлёва** — жаночая форма прозвішча Жураўлёў, тапонім.

## Прозвішча 
* Галіна Мікалаеўна Жураўлёва (нар. 1967) — беларускі майстар выцінанкі
* Дзіна Іванаўна Жураўлёва (нар. 1941) — беларускі архітэктар
* Таццяна Жураўлёва — беларуская баскетбалістка

## Тапонім 
* Жураўлёва (Сычоўскі раён)