Сухары (Магілёўскі раён)

**Сухары́** (, ) — аграгарадок у Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі. Цэнтр Сухарэўскага сельсавета.

## Геаграфія 
Знаходзіцца за 27 кіламетраў на ўсход ад Магілёва і чыгуначнай станцыі Лупалава.

Рэльеф раўнінны. На ўсходняй ўскраіне цячэ рака Раста.

Транспартныя сувязі праз шашу Магілёў — Мсціслаў .

## Гісторыя 
Сухары — даўняе мястэчка гістарычнай Аршаншчыны.

За 0,5 км на паўднёвы ўсход ад вёскі, на левым беразе ракі Расты ёсць гарадзішча, што сведчыць пра засяленне мясцін са старажытнасці.:

«Сухар або Сухарэвічы належалі да Магілёўскага замка. У мяне захоўваецца грамата караля Жыгімонта-Аўгуста ад 30 лістапада 1569 года, дадзеная Паўлу Кіркору, якой дорыцца яму мясцовасць у Сухарэвічах, пры рацэ Басі, за яго ваенныя заслугі, і, што цікавей, — за тое яшчэ, што ён валодаў замежнымі мовамі. У грамаце сказана: „а къ тому тежъ ведаючи о немъ, же ся и въ иншихъ разахъ службами своеми сгодыты можеты, по у многыхъ посторонныхъ земляхъ бывалыхъ и разныхъ языковъ турецкаго, татарскаго, больгарскаго, серсбкаго и волоскаго маетны“»

У 1604 годзе ва Ульянаўскім войтаўстве Магілёўскага староства. У 1737 годзе ў сяле была царква., якая мела тут 1697 дзесяцін зямлі. Меліся крама, драўляная царква, сінагога. Частка жыхароў займалася шавецкім і кравецкім промысламі.

Паводле перапісу 1897 года ў Гладкаўскай воласці Чавускага павета Магілёўскай губерні. Мястэчка (53 двары, 406 жыхароў) і сяло (105 двароў, 682 жыхары). У мястэчку меліся 2 крупадзёркі, 13 лавак, царкоўна-прыходская школа, царква, малітоўны дом, 2 піцейныя дамы.

У студзені 1918 года паблізу вёскі чавускія чырвонагвардзейцы разграмілі атрад польскіх легіянераў. У сакавіку 1918 года ў сувязі з набліжэннем фронту сфарміраваны партызанскі атрад.

У Вялікую Айчынную вайну з ліпеня 1941 года да 27 чэрвеня 1944 года пад акупацыяй Германіі.

Пасля вайны створана абласная надзвычайная камісія па расследаванні злачынстваў фашызму на акупаванай тэрыторыі. Па факце масавага расстрэлу яўрэйскага насельніцтва мястэчка Сухары было ўстаноўлена, што сярод загінуўшых было 34 жанчыны і 14 дзяцей.

У 2000-я гады на базе вёскі створаны аграгарадок. У маі 2003 года калгас пераўтвораны ў сельскагаспадарчы вытворчы кааператыў «Сухарэўскі».

У 2014 годзе дзякуючы намаганням беларускай яўрэйскай абшчыны і ахвяраванням сем’яў Джэйслер і Клетэр з ЗША і Сымона Лазаруса з Вялікабрытаніі, ва ўрочышчы Ліпкі, дзе знаходзіўся курган з валуном, быў усталяваны новы помнік з граніту на пастаменце, дзе выгравіраваны тэкст на трох мовах: беларускай, англійскай і іўрыце. «Ахвярам нацызму. Тут у лютым 1942 г. былi па-зверску растраляны 84 яўрэя з вёскi Сухары». Помнік акружаны металічнай агароджай, выкладзена тратуарная плітка.

У 2015 годзе Магілёўскай яўрэйскай абшчыннай створаны электронны каталог старых яўрэйскіх могілак. Ідэнтыфікаваны 11 мацэў XIX — пачатку XX стагоддзя.

У 2016 годзе на левым беразе ракі Расты за 600 метраў ад храма пабудавана капліца Успення Прасвятой Багародзіцы з усталяваным паклонным крыжом. Тут жа адноўлена крыніца, закаваная ў жалезабетоннае кольца і абсталявана як калодзеж. Вада з яго трапляе ў купель. Побач з ручаём, які выцякае з купелі маецца яшчэ адзін уладкаваны выхад вады, заключаны ў трубу.

## Інфраструктура 
У 2013 годзе на тэрыторыі аграгарадка размяшчалася кантора СВК «Сухарэўскі», Сухарэўскі сельскі Савет, дзіцячы сад і школа, гандлёвы цэнтр, комплексны прыёмны цэнтр, сельская ўчастковая бальніца, паштовае аддзяленне сувязі і аддзяленне банка.

Жылы фонд прадстаўлены секцыйнай і сядзібнай забудовай, агульнай колькасцю 40 кватэр і 215 двароў. Дзіцячы садок 1985 года пабудовы размешчаны ў тыпавым будынку.

Навучанне дзяцей ажыццяўляецца ў Сухарэўскай сярэдняй школе імя Ю. М. Двужыльнага. Будынак школы 1962 года пабудовы разлічаны на 280 месцаў. Функцыянуе сельская ўчастковая бальніца (1988 года пабудовы).
Гандлёвы цэнтр размешчаны ў тыпавым будынку 1970 года пабудовы.

Сухарэўская сельская бібліятэка абслугоўвала 502 карыстальніка, з іх 224 дзеці да 15 гадоў. Кнігавыдача складала 10003 экзэмпляраў. Фонд дакументаў — 9786 экзэмпляраў. У зону абслугоўвання Сухарэўскай бібліятэкі ўваходзілі 8 населеных пунктаў (Сухары, Акулінцы, Іванаў Дварэц, Іванавічы, Кісялькі, Рыкі, Харошкі, Сафійск). У бібліятэцы дзейнічалі 3 кніганошы.
** 2019 год — 599 чалавек.

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* Сухари // Сайт Магілёўскага раённага выканаўчага камітэта
* Церковь Успения Пресвятой Богородицы // Planetabelarus.by 

Катэгорыя:Сухарэўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Магілёўскага раёна