open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Машэвічы

**Машэ́вічы** (, ) — аграгарадок у Карэліцкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Малюшыцкага сельсавета.

У 1940—1963 гадах цэнтр Машэвіцкага сельсавета.

## Назва 
Фіксавалася жалудоцкае прозвішча Машэвіч, лідскае Машэўскі. Былі віленскія Маш, Машэйка. Ёсць літоўскія патранімічныя *Mašaitis, Mašionis*. Аснова *Maš*- выкарыстоўвалася ў старажытных балцка-літоўскіх двухасноўных імёнах.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Малюшыцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Карэліцкага раёна
Зелянец (Карэліцкі раён)

**Зеляне́ц** (, ) (да 30 ліпеня 1964 года **Юрзды́ка**) — вёска ў Карэліцкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Райцаўскага сельсавета.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Райцаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Карэліцкага раёна
Катэгорыя:Перайменаваныя населеныя пункты Беларусі
Мірацічы

**Міра́цічы**, у мясцовай гаворцы **Міра́тычы**.

## Гісторыя 
У XIX — пачатку XX стагоддзяў вёска і 5 аднайменных хутароў у Навагрудскім павеце Мінскай губерні.

У міжваенны час мястэчка ў гміне Райца Навагрудскага павета Навагрудскага ваяводства Польскай Рэспублікі. Тым часам у вёсцы было 7 гаспадарак — Майсевічы, Булгакі, Пятроўскія, Тэраевічы, Барташэвічы і Абламовічы.

Падчас Другой сусветнай вайны, у 1944 годзе каля Міраціч партызаны абстрэльвалі немцаў пры адступленні, за што немцы спалілі вёску.

У 1940—1954 гадах цэнтр Міратыцкага сельсавета.

У 2006—2007 гадах у вёсцы быў пабудаваны новы праваслаўны храм у імя Святога Міхала Арханёла.

## Славутасці 
* Старыя каталіцкія могілкі
* Званіца
* Сядзіба Тарлевічаў
* сядзіба-дача Бокунаў
* Школа, пабудаваная ў 1930-я гады

### Страчаная спадчына 
* Сядзіба Барташэвічаў
* Сядзіба Абламовiчаў
* Уніяцкая царква Святога Міхала Арханёла, пабудавана ў 1713 годзе, разабрана ў міжваенны час.
* Касцёл, пабудаваны на зямлі падараванай Карповічамі, не захаваўся. У 1930-я гады група сялянак збірала сродкі на яго аднаўленне. Дошкі на аднаўленне ахвяраваў фальварак Лысакоўшчына.

## Вядомыя асобы 
*  — польскі палітолаг.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Райцаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Карэліцкага раёна
Рамейкі (Карэліцкі раён)

**Раме́йкі** (, ) — вёска ў Карэліцкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Райцаўскага сельсавета.

## Назва 
У Перапісе войска ВКЛ 1528 г. якраз сярод наваградскага баярства - "*Пашко Ромеиковичъ*", "*Михалко* *Ромеикович*", "*Дашко Ромеикович*".

Фіксавалася лідскае прозвішча Рамэйка. Ёсць літоўскія *Rameika, Rameikis**.* Ёсць прозвішчнае балцка-літоўскае *-eik-.* Было старое літоўскае Рам, ёсць латышскія *Rams, Ramis*. Аснова *Ram*- выкарыстоўвалася ў старажытных балцка-літоўскіх двухасноўных імёнах.

У гэтым жа рэгіёне: Трасейкі, Насейкі, Данейкі, Ліжэйкі, Цяцейкі, Жадзейкі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Райцаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Карэліцкага раёна
Русацін

**Ру́сацін** (, ) — вёска ў Карэліцкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Райцаўскага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 2019 год — 13 чалавек
* 2010 год — 22 чалавекі
* 1999 год — 40 чалавек

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Райцаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Карэліцкага раёна
Сёгда

**Сёгда** (, ) — вёска ў Карэліцкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Райцаўскага сельсавета.

## Назва 
Назва Сёгды пайшла ад адпаведнай назвы рэчкі, якая, у сваю чаргу, мае балцка-яцвяжскае паходжанне. Пра гэта сведчыць элемент -*da* у назве, які пайшоў ад яцвяжскага **udā* «вада, рака» (роднасна лат. *ūdens*, пруск. *(w)undan*, літ. *vanduo*).

Так жа сама ўтвораныя і рачныя назвы Ясельда, Грыўда, Нёўда, Саколда, Голда. У прусаў вядомы ўтвораны блізкім чынам рэліктавы гідронім *Asege-wad* «Яршовае возера».

Назвы з элементам -*da* паказваюць арэал менш-больш паміж Наваградкам на ўсходзе, Беластокам на захадзе і Івацэвічамі на поўдні. У гэтым арэале вядомыя і іншыя выразныя яцвяжскія гідронімы: Свіцязь, Сіпа, Зэльва, **Zeita* (> *Zietela* > Дзятлава), у якіх бачны пераход усходнябалцкага *š, ž* у заходнябалцкае *s, z.*

## Антрапанімія 
Паводле надпісаў на надмагіллях на могілках вёскі Сёгда, у ХХ стагоддзі тут бытавалі антрапонімы Сак (найбольш распаўсюджанае), Ждан, Уласевіч, Чубрык, Клаўсуць, Шэга, Ралла і інш.

## Вядомыя асобы 
* Аляксандр Мікалаевіч Сак (1890—1937) — беларускі паэт.
* Віктар Пятровіч Сташчанюк (1933—2007) — беларускі мастак.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Райцаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Карэліцкага раёна
Вялікія Тупалы

**Вялі́кія Ту́палы** (, ) — вёска ў Карэліцкім раёне Гродзенскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Малюшыцкага сельсавета.

## Вядомыя асобы 
* Аляксандра Аляксандраўна Станкевіч (нар. 25.12.1946) — вучоны ў галіне мовазнаўства, доктар філалагічных навук (1997), прафесар (2000).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Малюшыцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Карэліцкага раёна
Катэгорыя:Вялікія Тупалы
Беразавец (Карэліцкі раён)

**Беразаве́ц** (, ) — вёска Турэцкага сельсавета ў Карэліцкім раёне Гродзенскай вобласці.

## Славутасці 
* Замак Кміты
* Траецкая царква (руіны)

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Турэцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Карэліцкага раёна
Загор’е (Турэцкі сельсавет)

'''Заго́р'е''' (, ) — вёска ў Карэліцкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Турэцкага сельсавета.

## Славутасці 
* Ганнінская царква 1861 г.

## Вядомыя жыхары 
* Янка Брыль, беларускі пісьменнік

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* Вёска Загор'е, Турэцкі сельсавет на сайце Radzima.org

Катэгорыя:Турэцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Карэліцкага раёна
Маласельцы

**Маласе́льцы** (, ) — вёска ў Карэліцкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Турэцкага сельсавета.

## Вядомыя асобы 
* Пётр Аляксандравіч Ламан (нар. 1949) — беларускі акцёр, паэт, празаік.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Турэцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Карэліцкага раёна
Аканавічы

**Ака́навічы** (, ) — вёска ў Карэліцкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Цырынскага сельсавета.

## Назва 
Фіксавалася іўеўскае прозвішча Акановіч. З Ішчалны было Аканель, пры літоўскім памяншальным -*ėl*-. Ёсць латышскае *Akans*.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Цырынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Карэліцкага раёна
Бабонеўка

**Бабо́неўка** (, ) — вёска ў Карэліцкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Цырынскага сельсавета.

## Назва 
На польскай карце 1933 г. - Бабанёўкі (*Boboniowki*).

Фіксаваліся лідскія прозвішчы Бабан, Бабановіч, з-пад Шчучына (Ражанка) было Бабаніч. Было старое літоўскае Бабаніс, ёсць латышскае *Babans*.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Цырынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Карэліцкага раёна
Крынкі (Карэліцкі раён)

**Кры́нкі** (, ) — вёска ў Карэліцкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Турэцкага сельсавета.

## Гісторыя 
У XIX—XX стагоддзях вёска Крынкі складалася з двух хутароў: Малыя Крынкі і Груд, і вёскі — Вялікія Крынкі.

У межваенны перыяд вёска была ў складзе Польскай Рэспублікі і з 1926 года ўваходзіла ў склад Жухавіцкай гміны Стаўбцоўскага павету Навагрудскага ваяводства. У 1921 годзе ў вёсцы жыло 152 жыхары ў 25 хатах, выключна беларусы па нацыянальнасці праваслаўнага веравызнання. На хутары была адна жыхарка — полька каталіцкай веры.

З 17 верасня 1939 года ў складзе БССР.

З 1991 года ў складзе незалежнай Беларусі.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Турэцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Карэліцкага раёна
Дорагава

**До́рагава** (, ) — вёска ў Карэліцкім раёне Гродзенскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Цырынскага сельсавета.

## Гісторыя 
Згадваецца ў 1643 годзе як вёска ў Наваградскім павеце Вялікага Княства Літоўскага.

## Вядомыя асобы 
* Уладзімір Іосіфавіч Лазарчык (1939—2018) — Ганаровы грамадзянін горада Ашмяны.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Цырынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Карэліцкага раёна
Кайшоўка

**Кайшо́ўка** (, ) — вёска ў Карэліцкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Цырынскага сельсавета.

У 1954—1961 гадах цэнтр Кайшоўскага сельсавета.

## Назва 
Тут сама (Варонча) фіксаваліся прозвішчы Кайша, Кайшоўскі. Ёсць літоўскае *Kaiša*.

## Літаратура 
* *Гладкий Н.* Кайшовка: пять столетий истории. — Минск : Медисонт, 2013. — 428, [5] с., [27] л. ил. — ISBN 978-985-7085-11-8

## Спасылкі 
Катэгорыя:Цырынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Карэліцкага раёна
Грэчаская аперацыя НКУС

на Канстанціна Чэлпана, начальніка канструктарскага бюро Харкаўскага паравозабудаўнічага завода. Арыштаваны 15 снежня 1937 года, расстраляны.]]
**Грэ́чаская апера́цыя НКУС** — масавыя рэпрэсіі супраць грэчаскай этнічнай меншасці ў рэспубліках СССР, якія працягваліся з 15 снежня 1937 года да сакавіка 1938 года (асобныя арышты працягваліся да восені 1938 года). У ходзе рэпрэсій па фальшывых абвінавачваннях у шпіянажы або контррэвалюцыйнай дзейнасці былі арыштаваны больш за 20000 грэкаў, пераважна мужчын ва ўзросце ад 20 да 50 гадоў. З іх у сярэднім па Саюзе 93 % былі расстраляныя. Асабліва крывавымі апынуліся лакальныя «грэчаскія» аперацыі ў Данецкай вобласці і Краснадарскім краі. Пазней абвінавачаныя па 58-м артыкуле (у РСФСР і Грузіі — 58 артыкул, у Азербайджане — 72 артыкул, ва Украіне — 54 артыкул), а затым расстраляныя або сасланыя ў лагеры грэкі, былі рэабілітаваныя. 15 снежня шануецца грэкамі ў свеце, як *Дзень памяці ахвяр «Грэчаскай аперацыі» НКУС*.

## Зноскі 
Катэгорыя:Антыіміграцыйная палітыка
Катэгорыя:Пагромы
Катэгорыя:Гісторыя этнічных груп Расіі
Катэгорыя:Грэчаская дыяспара ў Еўропе
Катэгорыя:Пераслед грэкаў
Катэгорыя:Адносіны Грэцыі і СССР
Баўцічы

**Баўці́чы** (, ) — вёска ў Карэліцкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Ярэміцкага сельсавета.

## Назва 
Ёсць літоўскае патранімічнае прозвішча *Bautaitis*. Аснова *Baut*- выкарыстоўвалася і ў старажытных балцкіх двухасноўных імёнах, яна і ў старым шчучынскім адыменным прозвішчы Кербаўт.

## Вядомыя асобы 
* Уладзімір Аляксандравіч Навумовіч (нар. 1943) — беларускі літаратуразнавец, крытык.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Ярэміцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Карэліцкага раёна
Церавічы

**Цераві́чы** (, ) — вёска ў Карэліцкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Цырынскага сельсавета.

## Назва 
Раней пазначалася як *Тераевичы* (па-руску), *Terajewiczy* і *Tarajewiczy* (па-польску). У навакольнай мясціне (у тым ліку ў самой вёсцы) фіксавалася прозвішча *Tarajewicz* (з варыянтам *Terajewicz*). У гэтым жа рэгіёне (Моўчадзь) засведчанае прозвішча Тарай.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Цырынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Карэліцкага раёна
Краснае (Карэліцкі раён)

**Кра́снае** (, ) — вёска ў Карэліцкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Цырынскага сельсавета.

## Вядомыя асобы 
* Мікалай Паўлавіч Вырко (1935—2018) — беларускі вучоны ў галіне будаўніцтва аўтамабільных дарог.
* Марына Мікалаеўна Дзямідка (нар. 1960) — беларускі архітэктар і педагог.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Цырынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Карэліцкага раёна
Даўгінава (Ярэміцкі сельсавет)

**Даўгі́нава** (, ) — вёска ў Карэліцкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Ярэміцкага сельсавета.
## Славутасці 
* Могілкавая капліца на паўднёвай ускраіне вёскі
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Ярэміцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Карэліцкага раёна
Пагарэлка (Карэліцкі раён)

**Пагарэ́лка** (, ) — вёска ў Карэліцкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Ярэміцкага сельсавета.

## Вядомыя асобы 
* Мікалай Іосіфавіч Бусько (нар. 1940) — беларускі паэт.
* Рыгор Якаўлевіч Ваўчок (1929—1997) — беларускі самадзейны паэт, педагог.
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Ярэміцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Карэліцкага раёна
Першамайскі Пасёлак

**Першама́йскі Пасёлак** (, , да 1948 года — **Ка́шчыца**) — вёска ў Карэліцкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Ярэміцкага сельсавета.

У 2008 годзе назва вёскі, якая раней ужывалася пад варыянтамі *Першамайскі*, *Першамайская*, была ўдакладнена як *Першамайскі Пасёлак*.

## Славутасці 
* Палаца-паркавы ансамбль  — помнік палацава-паркавай архітэктуры XIX ст.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Ярэміцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Карэліцкага раёна

Катэгорыя:Перайменаваныя населеныя пункты Беларусі
Сіняўская Слабада

**Сіня́ўская Слабада́** (, ) — вёска ў Карэліцкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Ярэміцкага сельсавета.

У 1940—1954 гадах цэнтр Сіняўскага сельсавета.

## Вядомыя асобы 
* Уладзімір Андрэевіч Калеснік (1922 — 1994) — беларускі літаратуразнавец. 
* Андрэй Мікалаевіч Наумовіч (нар. 1963) — беларускі палітык

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Ярэміцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Карэліцкага раёна
Вялікая Вобрына

**Вялі́кая Во́брына** (, ) — вёска ў Карэліцкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Ярэміцкага сельсавета.

Радзіма аднаго з арганізатараў і кіраўнікоў патрыятычнага падполля і партызанскага руху на тэрыторыі Баранавіцкай вобласці БССР, Героя Савецкага Саюза Уладзіміра Зянонавіча Царука (1899—1957).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Ярэміцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Карэліцкага раёна
Бярэжкі

Назву **Бярэ́жкі** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Гродзенская вобласць
** Бярэжкі — вёска ў Зэльвенскім раёне
* Магілёўская вобласць
** Бярэжкі — вёска ў Глускім раёне
Марачы

Назву **Марачы́** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць
** Марачы — вёска ў Пастаўскім раёне
* Гродзенская вобласць
** Марачы — вёска ў Зэльвенскім раёне

## Назва 
Фіксаваліся ружанскія прозвішчы Марач, Марачэвіч. Ёсць латышскае *Maračs*.
Жалобніца

**Жалобніца** (*Nymphalis antiopa*) — матыль сямейства . 

## Апісанне 
Размах крылаў 7—9 см. Колер вішнёва-карычневы. Знізу крылы чорныя з жаўтавата-белай паласой уздоўж краю, шэрагам сініх плямаў ўздоўж яе. На пярэднім краі крылаў па дзве буйныя жаўтавата-белыя плямы.

## Пашырэнне 
Пашыраны ва ўмераных шыротах Еўразіі. Завезены ў Паўночную Амерыку.

На Беларусі часта трапляецца ў лісцевых і мяшаных лясах, парках.

## Асаблівасці біялогіі 
Лёт у сакавіку—маі, ліпені—верасні. Вусені жалобніцы развіваюцца ў чэрвені—ліпені на вербах, бярозе, вязе, асіне, таполі і кормяцца іх лісцем.

## Літаратура 
*  — С. 276.

## Спасылкі 
* Траурница // Экологический центр «Экосистема»™
* 

Катэгорыя:Німфаліды
Катэгорыя:Насякомыя Еўразіі
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1758 годзе
Сялко

Назву **Сялко́** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць
** Сялко — вёска ў Верхнядзвінскім раёне
** Сялко — вёска ў Полацкім раёне
* Гомельская вобласць
** Сялко — вёска ў Жыткавіцкім раёне
Рог (значэнні)

Назву **Рог** маюць:

* Рог — утварэнне на галовах у прадстаўнікоў сямействаў пустарогіх, віларогіх, аленевых і жырафавых, а таксама ў насарогавых.
* Рог — духавы музычны інструмент.

Таксама **Рог** з'яўляецца тапонімам.

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Рог — вёска ва Ушацкім раёне
* Гомельская вобласць:
** Рог — вёска ў Акцябрскім раёне
** Рог — вёска ў Петрыкаўскім раёне
* Магілёўская вобласць:
** Рог — вёска ў Кіраўскім раёне
** Рог — вёска ў Магілёўскім раёне
* Мінская вобласць:
** Рог — былы пасёлак у Капыльскім раёне
** Рог — вёска ў Пухавіцкім раёне
** Рог — вёска ў Салігорскім раёне
Браносава

**Брано́сава** (, ) — вёска ў Карэліцкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Турэцкага сельсавета.

## Назва 
У пачатку 19 ст. фіксавалася прозвішча *Bronos* (Струбніца).

## Славутасці 
* Рэшткі сядзібы (XIX ст.)
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Турэцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Карэліцкага раёна
Бялундзі

**Бялу́ндзі** (, ) — вёска ў Лідскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Дубровенскага сельсавета.

Да 21 лютага 2023 года вёска ўваходзіла ў склад Бердаўскага сельсавета.

## Назва 
Тут сама паблізу (у Ліпнішках) у пачатку ХІХ ст. фіксавалася прозвішча Белундзь. Таксама, ля Відзаў ёсць Балундзішкі і паблізу было дрысвяцкае прозвішча Балундзіс.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Дубровенскі сельсавет (Лідскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Лідскага раёна
Касоўшчына

**Касо́ўшчына** (, ) — вёска ў Лідскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Дубровенскага сельсавета.

## Назва 
У гэтым рэгіёне фіксаваліся воранаўскае прозвішча Касоўскі, жалудоцкае Касовіч. Ёсць літоўскае *Kasaitis*, латышскія *Kass, Kāsis*. Аснова *Kas*- выкарыстоўвалася ў старажытных балцка-літоўскіх двухасноўных імёнах.

З іншага боку, В. Жучкевіч звязваў назвы тыпу Косіна, Косаўка са словамі *каса, касы*.

## Гісторыя 
Фальварак і вёска Косаўшчына згадваюцца ў вопісе парафій Лідскага дэканата 1784 года, уласнасць Юзафа Мікалая Нарбута, харунжага лідскага.

Да 21 лютага 2023 года вёска ўваходзіла ў склад Бердаўскага сельсавета.

## Насельніцтва 
## Славутасці 
За 1,5 км на захад ад вёскі, каля дарогі ў в. Калдобы размешчаны курганны могільнік. Налічвае 13 круглых насыпаў дыяметрам 6—14 м, вышынёй 0,5 — 1,2 м. Каля падножжа асобных курганоў прасочваюцца аплыўшыя раўкі. Месцамі на паверхні насыпаў маюцца каменныя вымасткі. Амаль усе насыпы абкладзены камянямі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Дубровенскі сельсавет (Лідскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Лідскага раёна
Кір’янаўцы

'''Кір'я́наўцы''' (, ) — вёска ў Лідскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Дубровенскага сельсавета.

## Геаграфія 
Знаходзіцца за 18 км на ўсход ад Ліды. Рэльеф раўнінны. Транспартныя сувязі па шашы Ліда—Ліпнішкі. За 1,6 км на паўночны захад ад вёскі размешчаны прыпыначны пункт Кір’янаўцы.

## Гісторыя 
Да 21 лютага 2023 года вёска ўваходзіла ў склад Бердаўскага сельсавета.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Дубровенскі сельсавет (Лідскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Лідскага раёна
Бабоўцы

**Бабо́ўцы** (, ) — вёска ў Лідскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Тарноўскага сельсавета.

## Гісторыя 
Вопіс парафій Лідскага дэканата 1784 года згадвае вёску Бабоўцы ў Белагрудскай парафіі як уласнасць Пацаў.

Пасля трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) вёска ў Расійскай імперыі. У 1915 годзе акупавана Германіяй, з 1921 года ў складзе Польшчы, з 1939 года — у БССР. З канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад нямецка-фашысцкай акупацыяй.

Да 26 чэрвеня 1965 года вёска ўваходзіла ў склад Белагрудскага сельсавета, да 11 лютага 1972 года — у склад Мыцкага сельсавета, да 1976 года — у склад Тарноўскага сельсавета (да 1974 года — Белагрудскі сельсавет), да 29 верасня 2005 года — у склад Ваверскага сельсавета.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Тарноўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Лідскага раёна
Бердаўка (Лідскі раён)

**Бе́рдаўка** (, ) — аграгарадок у Лідскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Дубровенскага сельсавета.

## Геаграфія 
За 16 км на усход ад Ліды, 126 км ад Гродна. 681 жыхар, 225 двароў (1995). Сярэдняя школа, Дом культуры, бібліятэка, амбулаторыя, камбінат бытавога абслугоўвання, аддзяленне сувязі.

## Гісторыя 
На пачатку XVI ст. Бердаўка была часткай вялікага маёнтка Ліпнішкі, які трымаў у заставе Юрый Іванавіч Ільініч. Вёска Бердаўка згадваецца ў прывілеі Жыгімонта Старога ў 1527 годзе. Тады яна стала ўладаннем аднаго з сыноў маршалка Юрыя Ільініча. У 1542 годзе землеўладальніца Лідскага павета Ганна Грышкоўна Хілімонавая запісала Ганне Сакураўне Шункавай трэцюю частку свайго маёнтка Бердаўка: двор з усімі землямі, якія да яго належаць. У XVI стагоддзі вёска — гэта радавое гняздо шляхцічаў Бердаўскіх. А пасля паўстання 1863 года рускі цар Аляксандр II аддаў землі Аляксандру Дамбавецкаму. Той, захоплены маляўнічымі месцамі краю, пабудаваў у Бердаўцы сабе сядзібу (будаўніцтва завяршылася ў 1870-х гадах).

У 1940—2023 гадах цэнтр Бердаўскага сельсавета.

## Славутасці 
* Сядзібна-паркавы комплекс Захватовічаў.
* Касцёл Святой Тройцы.
* Брацкая магіла савецкіх воінаў і партызанаў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* Лаўрэш Леанід. Бердаўка // Лідскі Летапісец. 2020. № 2(90). С. 20-30 // на pawet.net

## Спасылкі 
Катэгорыя:Дубровенскі сельсавет (Лідскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Лідскага раёна
Кадзішкі

**Ка́дзішкі** (, ) — вёска ў Лідскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Ваверскага сельсавета.

Да 26 чэрвеня 1965 года вёска ўваходзіла ў склад Белагрудскага сельсавета, да 11 лютага 1972 года — у склад Мыцкага сельсавета, да 1976 года — у склад Тарноўскага сельсавета (да 1974 года — Белагрудскі сельсавет).

## Назва 
Фіксавалася ашмянскае прозвішча Кадзь, гораденскае Кадзевіч, былі старыя літоўскія Кадэйка, Кадэйшыс. Ёсць літоўскія *Kadys, Kadūnas*, латышскае *Kads*. Аснова *Kad-* выкарыстоўвалася ў старажытных балцкіх двухасноўных імёнах, яна ў літоўскім прозвішчы *Kadginas*.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Ваверскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Лідскага раёна
Красноўцы

**Красно́ўцы** (, ) — вёска ў Лідскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Ваверскага сельсавета.

## Вядомыя асобы 
* Леанід Аляксеевіч Ермантовіч (нар. 1956) — беларускі палітык.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Ваверскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Лідскага раёна
Мейры

**Ме́йры** () — вёска ў Лідскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Ваверскага сельсавета.

## Назва 
Ёсць літоўскае, латышскае прозвішчы *Meira*.

В. Жучкевіч звязваў назву з прозвішчам Мейер.

## Гісторыя 
З 1939 года ў БССР. У 1940—1954 гадах цэнтр Мейраўскага сельсавета.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Ваверскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Лідскага раёна
Вялікая Слабада (Карэліцкі раён)

**Вялі́кая Слабада́** (, ) — вёска ў Карэліцкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Турэцкага сельсавета.

У 1940—1954 гадах вёска з’яўлялася цэнтрам Слабодскага сельсавета.

## Славутасці 
* Свята-Васкрасенская царква (канец XIX — пачатак XX ст., мураваная) — будаўніцтва не было скончана ў сувязі з пачаткам Першай сусветнай вайны. У 2003 годзе была ўзведзена новая драўляная царква.

## Вядомыя асобы 
* Аляксандр Дзмітрыевіч Пулка-Дзмітрыеў (1893—1962) — савецкі ваенны дзеяч, генерал-лейтэнант, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Турэцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Карэліцкага раёна
Сцеркава

**Сце́ркава** (, ) — вёска ў Лідскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Дубровенскага сельсавета.

## Геаграфія 
Знаходзіцца за 9 км на ўсход ад Ліды. Транспартныя сувязі па шашы Ліда—Ліпнішкі.

Рэльеф раўнінны. На поўдні — лясны масіў.

## Гісторыя 
Вопіс парафій Лідскага дэканата ў 1784 годзе згадвае Сцеркава ў складзе Лідскай парафіі. Каля вёскі ішла дарога на Ліпнішкі, дарога да Іўя ад Сцеркава цягнулася над балотам паміж бярозавымі гаямі каля Гаўі.

З 1795 года ў Расійскай імперыі. У 1897 годзе вёска ў Ліпнішскай воласці Ашмянскага павета Віленскай губерні.

З верасня 1915 года да канца 1918 года акупавана германскімі войскамі. Са студзеня 1919 года ў складзе БССР, у красавіку занята польскімі войскамі. З ліпеня да верасня 1920 года кантралявалася Чырвонай Арміяй, затым ізноў польскімі войскамі.

З сакавіка 1921 да верасня 1939 года ў складзе Польшчы, вёска Лідскай гміны Лідскага павета Наваградскага ваяводства. З тых часоў захавалася паданне, як сцеркаўскі солтыс Станіслаў Цешка «змагаўся» супраць Беларускай сялянскай грамады. Грамадоўцы паводле сваёй сацыялістычнай сутнасці на розныя рэвалюцыйныя святы ладзілі дэманстрацыі і хадзілі з чырвонымі сцягамі. Польскія ўлады патрабавалі ад солтысаў не дапускаць тых дэманстрацыяў. Цешка паступаў наступным чынам: «Гэта яны з голаду дэманструюць», — казаў ён, і ў Сцеркаве для дэманстрантаў накрывалі стол, ставілі паесці і, нават, выпіць. Пасля добрага пачастунку сацыялістычныя настроі ішлі на спад, дэманстранты згортвалі сцягі і расходзіліся па дамах.

З лістапада 1939 года ў БССР. З канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад нямецка-фашысцкай акупацыяй. Акупанты загубілі 4 мірных жыхароў.

Да 21 лютага 2023 года вёска ўваходзіла ў склад Бердаўскага сельсавета.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Дубровенскі сельсавет (Лідскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Лідскага раёна
Баравічы (Лідскі раён)

**Ба́равічы** (, ) — вёска ў Лідскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Ганчарскага сельсавета.

## Назва 
На польскіх картах 1925, 1933 г. — *Барвічы.* Так жа сама фігуруе і ў 1774 г.

У гэтым жа рэгіёне (з Верцялішак) фіксавалася прозвішча Барвіч. Было віленскае Барвайціс, ёсць літоўскае *Barva*.

## Гісторыя 
Вопіс парафій Лідскага дэканата ў 1784 годзе згадвае вёску Баравічы ў Беліцкай парафіі як уласнасць ваяводы віленскага Караля Станіслава Радзівіла.

Пасля трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) вёска ў Расійскай імперыі. У 1915 годзе акупавана Германіяй, з 1921 года ў складзе Польшчы, з 1939 года — у БССР. З канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад нямецка-фашысцкай акупацыяй.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Ганчарскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Лідскага раёна
Даржы

**Даржы́** (, ) — вёска ў Лідскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Ганчарскага сельсавета.

## Гісторыя 
За 1 км на поўнач ад вёскі, на дзюне («Боркава Гара») правабярэжнай поймы р. Дзітва размешчана стаянка нёманскай культуры эпохі неаліту. Памеры 95 х 60 м. Знойдзены крамянёвыя прылады і розначасовая кераміка.

Каля паўночна-заходняга краю дзюны, на невялікім павышэнні размяшчалася крэмнеапрацоўчая майстэрня памерам 30 х 20 м. Знойдзена вялікая колькасць крамянёвых сколаў і адшчэпаў, адбойнікі, нуклеусы, гатовыя крамянёвыя прылады, фрагменты керамікі. Датуецца 3 тыс. да н.э. На месцы стаянкі сустракаецца кераміка позняга этапа зарубінецкай культуры, магчыма, сляды селішча.

Рэшткі, верагодна, другога селішча выяўлены на левым беразе р. Дзітва ва ўрочышчы Ваўкелі. Знойдзена ляпная кераміка VI — IX стст. і кругавая кераміка эпохі Кіеўскай Русі.

## Гаспадарка 
Ільнобаза, завод мяса-касцяной мукі.

## Зноскі 
## Літаратура 
* Памяць: Ліда. Лідскі р-н: Гіст.-дак. хронікі гарадоў і р-наў Беларусі / Рэдкал. В. Баранаў і інш. — Мн.: Беларусь, 2004.

Катэгорыя:Ганчарскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Лідскага раёна
Агароднікі (Ганчарскі сельсавет)

**Агаро́днікі** (, ) — вёска ў Лідскім раёне Гродзенскай вобласці. Стаіць на рацэ Нёман, на шашы Ліда — Бярозаўка. Уваходзіць у склад Ганчарскага сельсавета.

## Гісторыя 
]]
За 1-1,5 км ад вескі, ніжэй цячэння Нёмана, на высокім правым беразе знаходзіцца селішча эпохі феадалізму. Тут выяўлены крамянёвыя прылады.

З пачатку XVIII ст. да 1930-х гадоў на поўнач ад сённяшняга паселішча знаходзіўся маёнтак Вашкевічы. На ўзвышанай надпойменнай тэрасе Нёмана стаяў палац, пабудаваны гаспадаром маёнтка графам Салагубам. У канцы XIX ст. гэты маёнтак з палацам і ўсімі пабудовамі перайшоў у спадчыну графу Ленскаму.

З часам Зянон Ленскі стаў адным з заснавальнікаў саматужных майстэрняў шкла ў Бярозаўцы, якія пазней расшырыліся і пераўтварыліся ў шклозавод «Нёман». Аднак сталася так, што, дажыўшы да галечы, Ленскі вымушаны быў прадаць частку маёнтка. Сядзібу з палацам выкупіў у Ленскага граф Ледухоўскі, заўзяты карцёжнік і гуляка. Граф вярнуўся з Вільні ў маёнтак, калі быў пазбаўлены сродкаў для існавання. Аднойчы выбухнуў пажар, і палац згарэў. Ледухоўскі выставіў маёнтак на аўкцыён ужо без палаца. У 1932 годзе сядзібу маёнтка разам з касцёлам, які стаяў побач, выкупіў у Ледухоўскага Адольф Чылек. Другую частку ён выкупіў у графа Ленскага і стаў адзіным уладальнікам.

Касцёл Святых Яхіма і Ганны быў пабудаваны па праекце італьянскага архітэктара Петрунэлі, якога запрасіў у 1763 годзе мецэнат будоўлі граф Салагуб. Некалькі разоў касцёл цярпеў ад пажару. Пасля апошняга, у 1975 годзе, адноўлены ў чэрвені 2000 года. Рэстаўрацыйныя работы вяліся на працягу 5 гадоў па праектных дакументах Петрунэлі, якія захаваліся і былі знойдзены ў Гродзенскім абласным архіве.

## Славутасць 
* Капліца Святых Яхіма і Ганны

## Вядомыя асобы 
* Вітольд Ашурак (1970—2021) — грамадскі і палітычны актывіст, палітычны зняволены.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Агароднікі (Вашкевічы) — фота і помнікі — radzima.org
* Агароднікі: Вёска-спадарожніца на карце Лідчыны — pawet.net
* Шымялевіч Міхал. Вашкевічы // Наша слова.pdf № 3 (107), 17 студзеня 2024. — pawet.net

Катэгорыя:Ганчарскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Лідскага раёна
Беневічы

**Бе́невічы** (, ) — вёска ў Лідскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Ганчарскага сельсавета.

## Геаграфія 
Знаходзіцца за 22 км на паўднёвы ўсход ад Ліды, 120 км ад Гродна, 9 км ад чыг. ст. Нёман. Транспартныя сувязі па шашы , якая праходзіць побач і вядзе з Гродна на Навагрудак.

Рэльеф раўнінны. За 1,3 км ад вёскі ў Нёман упадае рака Дзітва. З поўначы прылягае лясны масіў.
 
## Гісторыя 
Вынікі археалагічных раскопак паказваюць, што першае пасяленне людзей на месцы вёскі існавала ў першабытнаабшчынным часе, задоўга да ўтварэння вёскі. На паўночна-ўсходняй ускраіне знаходзіцца стаянка каменнага і бронзавага вякоў. Паблізу вёскі захаваўся таксама курганны могільнік, у якім 21 насып, 8 з іх доўгія.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ганчарскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Лідскага раёна
Ганчары (Лідскі раён)

**Ганчары́** (, ) — аграгарадок у Лідскім раёне Гродзенскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Ганчарскага сельсавета.

## Геаграфія 
Знаходзіцца за 20 км у напрамку на паўднёвы ўсход ад горада Ліда, за 100 км ад Гродна. За 1,4 км на захад ад аграгарадка знаходзіцца прыпыначны пункт Ганчары Баранавіцкага аддзялення Беларускай чыгункі. Праз аграгарадок пралягае аўтамабільная дарога  Парачаны — Навагрудак.

## Гісторыя 
За 1 км на паўночны ўсход ад вёскі, на правым беразе ракі Дзітва, ва ўрочышчы Ціханавічаў Брод размешчана стаянка мезаліту, ранняга неаліту і бронзавага веку. Памеры 60х40 м. Даследаваў у 1962 годзе М. М. Чарняўскі. Знойдзены крамянёвыя вырабы, у тым ліку ланцэтападобныя наканечнікі стрэл яніславіцкай культуры, абломкі ранненеалітычных пасудзін.

За 0,5—0,7 км ад перавозу праз раку Нёман, каля дарогі ў вёску ў Ганчароўскім лесе маюцца два круглыя курганы.

Вопіс парафій Лідскага дэканата ў 1784 годзе згадвае Ганчары як вёску ў Беліцкай парафіі, уласнасць старасты дзевянішскага Пузыны; тут існавала карчма.

Пасля трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) вёска ў Расійскай імперыі. У 1915 годзе акупавана Германіяй, з 1921 года ў складзе Польшчы, з 1939 года — у БССР. З канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад нямецка-фашысцкай акупацыяй.

## Насельніцтва 
* 1996 год — 460 жыхароў, 175 двароў.

## Славутасці 
* Свята-Пакроўская царква (1774 год).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* Лаўрэш Леанід. Прыходы ў Ганчарах і Дакудаве // Лідскі Летапісец. 2020. № 4(92). С. 44-71. // на pawet.net

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ганчарскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Лідскага раёна
Дзітрыкі (Ганчарскі сельсавет)

**Дзі́трыкі** (, ) — вёска ў Лідскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Ганчарскага сельсавета.

## Гісторыя 
З падымнага рэестра шляхты Лідскага павета 1728 г. вядома Дзітрыкаўшчына ў Еленскай парафіі. Вопіс парафій Лідскага дэканата 1784 года згадвае вёску Дзітрыкі ў складзе Беліцкай парафіі, як уласнасць князя Караля Радзівіла ў дзяржанні Статкевіча, генерал-маёра літоўскіх войскаў.

Пасля трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) вёска ў Расійскай імперыі. У 1915 годзе акупавана Германіяй, з 1921 года ў складзе Польшчы, з 1939 года — у БССР. З канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад нямецка-фашысцкай акупацыяй.

## Насельніцтва 
Дынаміка насельніцтва:

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize  = width:300 height:300
PlotArea   = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:300
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:50 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1921 text:1921
  bar:1940 text:1940
  bar:1960 text:1960
  bar:1971 text:1971
  bar:1992 text:1992
  bar:2004 text:2004
  bar:2009 text:2009
  bar:2012 text:2012
  bar:2015 text:2015
PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:1921 from:0 till: 198
  bar:1940 from:0 till: 199
  bar:1960 from:0 till: 214
  bar:1971 from:0 till: 159
  bar:1992 from:0 till: 106
  bar:2004 from:0 till: 108
  bar:2009 from:0 till: 89
  bar:2012 from:0 till: 69
  bar:2015 from:0 till: 54
PlotData=
  bar:1921 at: 198 fontsize:S text: 198 shift:(-8,5)
  bar:1940 at: 199 fontsize:S text: 199 shift:(-10,5)
  bar:1960 at: 214 fontsize:S text: 214 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 165 fontsize:S text: 159 shift:(-10,5)
  bar:1992 at: 106 fontsize:S text: 106 shift:(-10,5)
  bar:2004 at: 108 fontsize:S text: 108 shift:(-10,5)
  bar:2009 at: 89 fontsize:S text: 89 shift:(-10,5)
  bar:2012 at: 69 fontsize:S text: 69 shift:(-10,5)
  bar:2015 at: 54 fontsize:S text: 54 shift:(-10,5)
TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)

## Транспарт 
Транспартныя сувязі па мясцовай дарозе і далей па шашы Ліда — Слонім.

Прыпыначны пункт Дзітрыкі размешчаны за 3 км на паўднёвы ўсход ад вёскі, на лініі Баранавічы-Палескія — Ліда.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* *Дзікевіч, М.* Дзітрыкі: згукі заснуўшай цывілізацыі [З гісторыі вёскі] // Лідскі летапісец. №4, 2002 — №3-4, 2003.

## Спасылкі 
* Дзітрыкі на svaboda.org

Катэгорыя:Ганчарскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Лідскага раёна
Сялец (Лідскі раён)

**Сяле́ц** (, ) — вёска ў Лідскім раёне Гродзенскай вобласці, на рацэ Нёман. Уваходзіць у склад Ганчарскага сельсавета. Чыгуначная станцыя Нёман.

## Гісторыя 
Сялец згадваецца ўжо ў пачатку ХV стагоддзя. З сярэдзіны XVI ст. ў Лідскім павеце ВКЛ. Паводле вопісу парафій Лідскага дэканата, у 1784 годзе вёска, двор і фальварак Сялец належалі да Беліцкай парафіі, уласнасць ваяводы віленскага Караля Станіслава Радзівіла. Гасцінец вёў праз Сялец да перавозу цераз Нёман, а далей да карчмы і вёскі Руда.

Пасля трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) вёска ў Расійскай імперыі. У 1915 годзе акупавана Германіяй, з 1921 года ў складзе Польшчы, з 1939 года — у БССР. З канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад нямецка-фашысцкай акупацыяй.

У 1940—1954 гадах цэнтр Нёманскага сельсавета.

## Транспарт 
Чыгуначная станцыя Нёман на лініі Ліда — Баранавічы.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Ганчарскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Лідскага раёна
Істакі

**І́стакі** (, ) — вёска ў Лідскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Ганчарскага сельсавета.

## Гісторыя 
Паводле падымнага рэестра шляхты Лідскага павета 1728 г. маёнтак Істакі ва ўласнасці ваўкавыскага скарбніка Сарокі налічваў дзевятнаццаць дымоў. Вопіс парафій Лідскага дэканату 1784 г. згадвае Істакі ў складзе Беліцкай парафіі, як двор Статкевіча. Тут меліся стаў і канал, з крыніц, якія там выцякаюць, працавала 2 млыны, карчма.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Ганчарскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Лідскага раёна
Леснікі (Лідскі раён)

**Леснікі́** (, ) — вёска ў Лідскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Ходараўскага сельсавета.

## Гісторыя 
Вопіс парафій Лідскага дэканата ў 1784 годзе згадвае вёску ў Няцецкай парафіі як уласнасць Горскага.

З 1939 года ў БССР. У Вялікую Айчынную вайну спалена нацыстамі.

Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Голдаўскага сельсавета.

## Вядомыя асобы 
* Алена Васілеўна Ярмантовіч (1929—1986) — Герой Сацыялістычнай Працы.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Ходараўскі сельсавет (Лідскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Лідскага раёна
Катэгорыя:Вёскі Беларусі, цалкам або часткова знішчаныя нацыстамі
Семашкі

**Семашкі́** (, ) — вёска ў Лідскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Ходараўскага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1986 годзе ў склад вёскі ўвайшлі суседнія вёскі Губейкі і Клімавічы.

Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Голдаўскага сельсавета.

## Вядомыя асобы 
* Янка Жамойцін (1922—2003) — беларускі пісьменнік-публіцыст, літаратурны крытык, грамадскі дзеяч. Нарадзіўся ў в. Клімавічы, якая ў 1986 годзе злілася з Семашкамі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Ходараўскі сельсавет (Лідскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Лідскага раёна
Парачаны

**Парача́ны** (, ) — вёска ў Лідскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Тарноўскага сельсавета.

## Геаграфія 
Вёска знаходзіцца за 20 км на паўднёвы захад ад Ліды, на шашы , што вядзе з Гродна на Навагрудак. За 1,6 км на захад ад вёскі размешчаны прыпыначны пункт на чыгуначнай лініі Ліда — Масты.

Рэльеф раўнінны. На паўночным усходзе працякае рака Дзітва. З захаду і поўдня ўчасткі лесу.

## Гісторыя 
З першай паловы XV стагоддзя землеўладальнікамі ў гэтай мясцовасці былі Завішы. Каля 1442 года вялікі князь літоўскі Казімір пацвердзіў Завішам 12 людзей парачан у Лідскай воласці, якія ўжо перад тым былі іх спадчынай па бацьку Андрэю Завішу (кухмістру вялікага князя).

Вопіс парафій Лідскага дэканата 1784 года згадвае Парачаны (*Porzeczany*) у Белагрудскай парафіі як уласнасць князя Станіслава Радзівіла. Побач ва ўрочышчы Арлянка (*Orlanka*) над Дзітвою, па дарозе на Белагруду мелася карчма і вапельня (печы для абпальвання вапны). Старая дарога з Ліды праходзіла міма Ольжава на Белагруду, далей бегла цераз Дзітву на Парачаны, Голдава і Жалудок і была вядома пад назвай Зэльвенскага гасцінца, да 2009 года — у склад Голдаўскага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 1897 год — 475 жыхароў, 64 двары.
* 1908 год — 487 жыхароў, 33 двары, 66 сямей.
* 1921 год — 487 жыхароў, 87 двароў.
* 1940 год — 584 жыхары, 182 двары.
* 1960 год — 514 жыхароў.
* 1992 год — 170 жыхароў, 98 гаспадарак.
* 2015 год — 73 жыхары, 48 гаспадарак.
* 2019 год — 65 жыхароў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Тарноўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Лідскага раёна
Зіновічы (Лідскі раён)

**Зіно́вічы** (, ) — вёска ў Лідскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Ходараўскага сельсавета.

Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Голдаўскага сельсавета.

## Вядомыя асобы 
* Кіпрыян Кандратовіч (1859—1932) — генерал, член Народнага сакратарыята БНР, Галоўнакамандуючы беларускай народнай арміяй у часы Першай сусветнай вайны.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Ходараўскі сельсавет (Лідскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Лідскага раёна
Хадзюкі

**Хадзюкі́** (, ) — вёска ў Лідскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Ходараўскага сельсавета.

## Гісторыя 
Вопіс парафій Лідскага дэканата 1784 года згадвае вёску Хадзюкі ў Белагрудскай парафіі як уласнасць князя Станіслава Радзівіла.

Пасля трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) вёска ў Расійскай імперыі. У 1915 годзе акупавана Германіяй, з 1921 года ў складзе Польшчы, з 1939 года — у БССР. З канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад нямецка-фашысцкай акупацыяй.

Да 1978 года вёска ўваходзіла ў склад Радзівонішкаўскага сельсавета, да 2013 года — у склад Голдаўскага сельсавета.

## Вядомыя асобы 
* Хрысціна Лялько (нар. 1956) — пісьменніца, перакладчыца і журналістка.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Ходараўскі сельсавет (Лідскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Лідскага раёна
Біскупцы (Лідскі раён)

**Бі́скупцы** (, ) — вёска ў Лідскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Траццякоўскага сельсавета.

Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Дакудаўскага сельсавета.

## Вядомыя асобы 
* Данута Бічэль-Загнетава (нар. 1937) — беларуская паэтэса

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Траццякоўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Лідскага раёна
Бурносы

**Бурно́сы** () — вёска ў Лідскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Траццякоўскага сельсавета.

Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Дакудаўскага сельсавета.

На паўночны ўсход ад вёскі, паблізу вусця р. Гаўя размешчана неалітычная стаянка. Знойдзены крамянёвыя прылады, абломкі ляпной керамікі.

Ва ўрочышчы Страхоўня маецца вал, які цягнецца ад вясковага могільніка да Нёмана. Даўжыня каля 400 м, вышыня да 1,5 м.

## Зноскі 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Траццякоўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Лідскага раёна
Дакудава 1

**Даку́дава 1** (, ) — вёска ў Лідскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Траццякоўскага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1663 годзе згадвалася ў складзе Лідскага павету ВКЛ.

18 кастрычніка 2013 года ў сувязі са скасаваннем Дакудаўскага сельсавета, куды ўваходзіла вёска, яна была перададзена ў склад Траццякоўскага сельсавета.

## Славутасці 
* Царква Нараджэння Божай Маці (1866)

## Вядомыя асобы 
* Наталля Аляксандраўна Карповіч (нар. 1967) — намеснік Старшыні Канстытуцыйнага Суда Рэспублікі Беларусь. Доктар юрыдычных навук, дацэнт.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Траццякоўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Лідскага раёна
Бянейкі

**Бяне́йкі** (, ) — вёска ў Лідскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Дварышчанскага сельсавета.

Да 11 студзеня 1966 года вёска ўваходзіла ў склад Тракельскага сельсавета Воранаўскага раёна.

## Назва 
Фіксаваліся лідскія прозвішчы Беніс, Бень, Беневіч. Былі горадзенскія Бэновіч, Беноўскі, старыя літоўскія Бэнэйка, Бэнэйша. Ёсць літоўскія *Benys, Benaitis*, латышскае *Benis*.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Дварышчанскі сельсавет (Лідскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Лідскага раёна
Бярозна (Лідскі раён)

**Бяро́зна** (, ) — вёска ў Лідскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Дварышчанскага сельсавета.

## Гісторыя 
З 1939 года ў БССР.

Да 2 снежня 1961 года вёска ўваходзіла ў склад Асаўскога сельсавета, да 11 студзеня 1966 года — у склад Жырмунскага сельсавета Воранаўскага раёна.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Дварышчанскі сельсавет (Лідскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Лідскага раёна
Ігнаткаўцы

**Ігна́ткаўцы** (, ) — вёска ў Лідскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Ходараўскага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1986 годзе ў склад Ігнаткаўцаў уключана суседняя вёска Станкевічы.

Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Голдаўскага сельсавета.

## Вядомыя асобы 
* Яўген Ігнатавіч Сямашка (нар. 1948) — беларускі журналіст, гісторык.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Ходараўскі сельсавет (Лідскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Лідскага раёна
Бабры (Лідскі раён)

**Бабры́** (, ) — вёска ў Лідскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Ходараўскага сельсавета.

## Гісторыя 
У XVII ст. вёска Бабры ўваходзіла ў склад «нойбургскіх маёнткаў» Людвікі Караліны Радзвіл. Бабры разам з Смолачу і Пішчоўцамі (30 дымоў) трымаў у заставе Ян Дубраўскі, падстолі венданскі. Вядома, што ў сваіх «нойбургскіх маёнтках» Радзвілы-пратэстанты штучна ўтрымлівалі праваслаўе, і вёска Бабры, магчыма, была часткай Голдаўскай праваслаўнай парафіі.

Вядома, што старая дарога з Няцечы непадалёк зварочвала ўлева на Голдава, з правага боку пакідаючы вёску Бабры, і вяла да Радзівонішак.

На пачатку XIX ст. маёмасць Бабры набыў у Дамініка Радзвіла Караль Лясковіч. Да 1810 г. ён фундаваў тут будаўніцтва драўлянай Свята-Крыжаўзвіжанскай царквы. Каля новай царквы тады пасадзілі дуб, які расце да гэтага часу.

У 1829 г. пры Баброўскай царкве дзейнічаў шпіталь для адзінокіх старых і сірот, жылі ў ім 6 чалавек.

Пасля адмены ў 1861 г. прыгону, каб скарыстаць зямлю для сельскай гаспадаркі, уладальнік маёнтка Ішчална Баляслаў Скарбак-Важынскі вырашыў выселіць з сельскагаспадарчага мястэчка Ішчална ўсіх яго жыхароў. У выніку паразумення праваслаўныя сяляне перасяліліся ў праваслаўную ж вёску Бабры.

З 1921 вёска ў складзе Польшчы. У 1920-30-я гады ў вёсцы жвава вялася беларуская культурніцкая праца. Так, у 1927 годзе настаўнік пачатковай школы Антон Ахрэмчык стварыў тут беларускі драматычны гурток.

З 1940 — у БССР. Пасля скасавання Радзівонішкаўскага сельсавета ў 1978 годзе ўвайшла ў склад Голдаўскага сельсавета. У 1986 годзе ў склад Баброў увайшла вёска Пяскі.

Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Голдаўскага сельсавета.

## Насельніцтва 
## Славутасці 
* Камень-следавік перыяду бронзавага веку
* Крыжаўзвіжанская царква (пабудавана ў 1810 г.)

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Лаўрэш Леанід. Прыходы ў Голдаве і Бабрах // Лідскі Летапісец. 2018. № 4(84). С. 22-40. // на pawet.net
* Баброўская грэка-каталіцкая парафія // на pawet.net

## Спасылкі 
* Бабры — фота і помнікі — radzima.org
* Камень-следавік у в. Бабры — pawet.net

Катэгорыя:Ходараўскі сельсавет (Лідскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Лідскага раёна
Мяргенцы

**Мярге́нцы** (, ), **Мяргі́нцы** (польск. *Miergińce*) — вёска ў Лідскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Дварышчанскага сельсавета.

## Геаграфія 
Знаходзіцца за 16 км на поўнач ад Ліды.

Рэльеф раўнінны. На поўначы і ўсходзе мясцовасць меліяравана. На поўдні вёска мяжуе з лесам.

Транспартныя сувязі па мясцовай дарозе праз в. Дворышча (Лідскі раён) і далей па шашы Ліда—Геранёны.

## Гісторыя 
У 1861 годзе вёска ў Жырмунскай воласці Лідскага павета Віленскай губерні Расійскай імперыі, уласнасць Вольскага, 42 рэвізскія душы. У 1909 годзе 156 дзесяцін зямлі, 36 коней, 82 галавы буйной рагатай жывёлы.

У 1915 годзе акупавана Германіяй, з 1921 года ў складзе Польшчы, з 1939 года — у БССР. З канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад нямецка-фашысцкай акупацыяй. Да 11 студзеня 1966 года вёска ўваходзіла ў склад Тракельскага сельсавета Воранаўскага раёна.

## Насельніцтва 
* 1898 год — 180 жыхароў, 22 двары.
* 1909 год — 196 жыхароў, 29 сямей.
* 1921 год — 193 жыхары, 34 двары.
* 1960 год — 200 жыхароў.
* 1991 год — 91 жыхар, 43 гаспадаркі.
* 2004 год — 55 жыхароў, 25 гаспадарак.
* 2012 год — 38 жыхароў, 20 гаспадарак.
* 2015 год — 43 жыхары, 20 гаспадарак.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Дварышчанскі сельсавет (Лідскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Лідскага раёна
Гімбуты

**Гі́мбуты** (, ) — вёска ў Лідскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Дварышчанскага сельсавета.

## Геаграфія 
Знаходзіцца за 13 км на поўнач ад Ліды. Рэльеф раўнінны, на поўначы працякае рака Жыжма, прыток Гаўі. На поўначы, захадзе і поўдні ад вёскі мясцовасць меліяраваная. Транспартныя сувязі па мясцовай дарозе праз в. Дворышча (Лідскі раён).

## Гісторыя 
Вядома з XVIII ст. як вёска ў Лідскім павеце Віленскага ваяводства ВКЛ. У 1782 годзе пабудавана капліца.

Пасля трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) вёска ў Расійскай імперыі. У 1861 годзе належала да Жырмунскай воласці Лідскага павета Віленскай губерні, уласнасць Каліноўскай (21 рэвізская душа), Захватовіча (10 рэвізскіх душ). У 1897 годзе аднайменныя дзве вёскі: у адной 5 двароў, 43 жыхары (Гімбуты Казённыя), у другой 11 двароў, 83 жыхары; таксама маёнтак, 14 двароў. У 1909 годзе вёска ў Лідскай воласці.

У Першую сусветную вайну з верасня 1915 года да канца 1918 года акупавана германскімі войскамі. Са студзеня 1919 года ў складзе БССР, у красавіку занята польскімі войскамі. З ліпеня да верасня 1920 года кантралявалася Чырвонай Арміяй, затым ізноў польскімі войскамі.

З 1921 года ў складзе Польскай Рэспублікі, належала да Лідскага павета Навагрудскага ваяводства. У 1921 годзе калонія Гімбуты (15 двароў, 85 жыхароў), вёскі Гімбуты 1 (12 двароў, 62 жыхары) і Гімбуты 2 (16 двароў, 97 жыхароў).

З 1939 года — у БССР. З 15 студзеня 1940 года ў Лідскім раёне, з 12 кастрычніка — у Цвермаўскім сельсавеце. У 1940 годзе вёска Гімбуты 1 (20 двароў, 82 жыхары), Гімбуты 2 (24 двары, 106 жыхароў), хутар Гімбуты 3 (97 жыхароў). З канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад нямецка-фашысцкай акупацыяй. З 16 ліпеня 1954 года ў Тракельскім сельсавеце, з 3 красавіка вёска 1959 года ў Воранаўскім раёне.

Да 11 студзеня 1966 года вёска ўваходзіла ў склад Тракельскага сельсавета Воранаўскага раёна, затым у Дварышчанскім сельсавеце Лідскага раёна. Землі належалі да эксперыментальнай базы «Ніва».

## Насельніцтва 
* 1959 год — 229 чал.
* 1970 год — 185 чал.
* 1992 год — 95 чал.
* 2004 год — 63 чал.
* 2009 год — 56 чал.
* 2012 год — 49 чал.
* 2015 год — 45 чал.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Дварышчанскі сельсавет (Лідскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Лідскага раёна
Банцавічы

**Ба́нцавічы** (, ) — вёска ў Лідскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Дзітвянскага сельсавета.

## Назва 
Прозвішча Банцэвіч аддаўна распаўсюджанае ў тым ліку вакол Ліды. Ад імя тыпу *Bantys* літоўскі тапонім *Bančiai*.

## Гісторыя 
Вопіс парафій Лідскага дэканата 1784 года згадвае вёску Банцавічы ў Белагрудскай парафіі як уласнасць князя Станіслава Радзівіла.

Пасля трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) вёска ў Расійскай імперыі. У 1915 годзе акупавана Германіяй, з 1921 года ў складзе Польшчы, з 1939 года — у БССР. З канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад нямецка-фашысцкай акупацыяй.

Да 26 чэрвеня 1965 года вёска ўваходзіла ў склад Крупаўскага сельсавета, да 11 лютага 1972 года — у склад Мыцкага сельсавета, да 24 красавіка 1978 года — у склад Крупаўскага сельсавета.

## Вядомыя асобы 
* Ганна Станіславаўна Радзько (нар. 1951) — беларуская спявачка.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Дзітвянскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Лідскага раёна