Джэк Ма

**Джэк Ма Юн** (     ; нарадзіўся 10 верасня 1964 года) - кітайскі бізнес-магнат, інвестар і філантроп. Ён з'яўляецца сузаснавальнікам і былым выканаўчым старшынёй Alibaba Group, шматнацыянальнага тэхналагічнага кангламерату. Акрамя таго, ён стаў сузаснавальнікам Yunfeng Capital, кітайскай прыватнай інвестыцыйнай кампаніі . Па стане на студзень 2023 года, з лічбай 31,1 мільярда долараў, Ма з'яўляецца пятым самым багатым чалавекам у Кітаі (пасля Чжун Шаньшаня, Чжан Іміна, Ма Хуатэна і Робіна Цзэна ), а таксама 34-м самым багатым чалавекам у свеце згодна *індэксу мільярдэраў Bloomberg* .

Нарадзіўся ў Ханчжоу, Чжэцзян, Ма скончыў Ханчжоўскі педагагічны ўніверсітэт. Пасля заканчэння ён стаў выкладчыкам англійскай мовы і міжнароднага гандлю ва ўніверсітэце Ханчжоу Дыянзі . Праяўляючы цікавасць да Інтэрнэту, ён заснаваў сваю першую кампанію ў 1994 годзе, пазней заснаваў другую кампанію пасля таго, як даведаўся больш пра Інтэрнэт. З 1998 па 1999 год ён узначальваў інфармацыйную кампанію, заснаваную ўрадам, пазней пакінуў яе, каб разам са сваімі калегамі ў 1999 годзе заснаваць Alibaba Group. Першапачаткова заснаваная як B2B -маркетплейс, кампанія пазней пашырылася на шырокі спектр абласцей, у тым ліку электронную камерцыю, тэхналогіі і анлайн-плацяжы.

У 2017 годзе Ма заняў другое месца ў штогадовым спісе «50 найвялікшых сусветных лідэраў» па версіі *Fortune*. Ён лічыцца неафіцыйным глабальным амбасадарам кітайскага бізнесу і з'яўляецца ўплывовай фігурай у супольнасці стартапаў. У верасні 2018 года ён абвясціў, што сыдзе з Alibaba і будзе займацца адукацыйнай працай, філантропіяй і экалагічнымі справамі; у наступным годзе Дэніэл Чжан змяніў яго на пасадзе выканаўчага старшыні. У 2020 годзе ўрад Кітая спыніў планы IPO для заснаванай ім кампаніі Ant Group пасля таго, як ён выступіў з прамовай, у якой раскрытыкаваў рэгулятараў.

У 2019 годзе *Forbes* назваў Ма ў сваім спісе «Героі філантропіі Азіі 2019» за яго працу па падтрымцы бедных суполак у Кітаі, Афрыцы, Аўстраліі і на Блізкім Усходзе. У красавіку 2021 года Джэк Ма заняў 26-е месца ў «Глабальным спісе багатых людзей Forbes 2021» з багаццем 48,4 мільярда долараў ЗША.

## Маладосць і адукацыя 
Джэк Ма нарадзіўся як Ма Юнь у горадзе Ханчжоу, правінцыя Чжэцзян, 10 верасня 1964 года. Ён зацікавіўся англійскай мовай яшчэ ў дзяцінстве і пачаў займацца з ангельскамоўнымі ў гатэлі Hangzhou International Hotel. Дзед Ма служыў ахоўнікам падчас Другой япона-кітайскай вайны . У 12 гадоў Ма купіў кішэннае радыё і стаў кожны дзень слухаць англійскія радыёстанцыі. На працягу дзевяці гадоў Ма будзе ездзіць па  на сваім веласіпедзе, каб праводзіць экскурсіі па мясцовасці для турыстаў, каб папрактыкавацца ў англійскай мове. Ён стаў сябрам па перапісцы з адным з тых замежнікаў, які празваў яго «Джэк», таму што яму было цяжка вымаўляць яго кітайскае імя. З 13 гадоў Ма быў вымушаны перавесціся ў сярэднюю школу № 8 горада Ханчжоу, таму што ён часта ўдзельнічаў у бойках. Ма спатрэбілася два гады, каб паступіць у вельмі звычайную сярэднюю школу, і ён атрымаў толькі 31 бал па матэматыцы.

У 1982 годзе, ва ўзросце 18 гадоў, Ма ўпершыню праваліў уступны экзамен у каледж, атрымаўшы толькі 1 бал па матэматыцы. Пасля гэтага ён і яго стрыечны брат пайшлі ў гасцініцу, каб падаць заяўку на працу афіцыянта, куды ўзялі стрыечнага брата, а яму адмовілі на той падставе, што ён занадта худы, невысокі і ўвогуле дрэнна выглядае.

У 1983 годзе Ма другі раз праваліў уступны экзамен у каледж, хоць яго матэматыка палепшылася да 19 балаў. Бацькі ўгаварылі Ма адмовіцца ад жадання паступіць у каледж і навучыцца майстэрству. Пасля гэтага Ма пачаў ездзіць на сваім зношаным ровары па вуліцах і завулках Ханчжоу. Пасля ён стаў выкладчыкам англійскай мовы і міжнароднага гандлю ва ўніверсітэце Ханчжоу Дыянзі . Ён таксама сцвярджаў, што дзесяць разоў падаваў дакументы ў Гарвардскую школу бізнесу і кожны раз атрымліваў адмову.

## Дзелавая кар'ера 
### Пачатак кар'еры 
Згодна з аўтабіяграфічнай прамовай Ма,  пасля заканчэння педагагічнага ўніверсітэта Ханчжоу ў 1988 годзе, Ма падаў заяўку на 31 розную выпадковую працу і на кожнай атрымаў адмову. «Я пайшоў на працу ў KFC; яны сказалі: "ты не годны"',  сказаў Ма інтэрв'юеру Чарлі Роўзу . "Я нават хадзіў у KFC калі ён прыйшоў у мой горад. На работу выйшлі 24 чалавекі. Прынялі дваццаць тры. Я быў адзіным хлопцам [адхіленым]. . .". У гэты перыяд у Кітаі было першае дзесяцігоддзе кітайскай эканамічнай рэформы Дэн Сяапіна .

У 1994 годзе Ма пачуў пра Інтэрнэт і таксама заснаваў сваю першую кампанію, Агенцтва перакладаў Ханчжоу Хайбо (,  ). У пачатку 1995 года ён адправіўся ў ЗША ад імя муніцыпальнага ўрада з калегамі, якія дапамаглі пазнаёміць яго з Інтэрнэтам. Ён запусціў вэб-сайт у 9:40 раніцы, і да 12:30 ён атрымаў электронныя лісты ад некаторых кітайскіх інвестараў, якія жадалі даведацца пра яго. Тады Ма зразумеў, што Інтэрнэт можа прапанаваць нешта выдатнае. У красавіку 1995 года Ма і Хэ Ібін (настаўнік інфарматыкі) адкрылі першы офіс для China Pages, а Ма заснаваў сваю другую кампанію. 10 мая 1995 года яны зарэгістравалі дамен chinapages.com у ЗША. На працягу трох гадоў кампанія зарабіла 5 000 000 юаняў, што на той момант было эквівалентна 800 000 долараў ЗША.

Ма пачаў ствараць вэб-сайты для кітайскіх кампаній з дапамогай сяброў у ЗША. Ён сказаў, што «ў той дзень, калі мы падключыліся да Інтэрнэту, я запрасіў сяброў і тэлевізійнікаў да сябе дадому», і пры вельмі павольным камутаваным злучэнні «мы чакалі тры з паловай гадзіны і атрымалі паўстаронкі», — успамінаў ён. «Мы пілі, глядзелі тэлевізар і гулялі ў карты, чакалі. Але я так ганарыўся. Я даказаў, што Інтэрнэт існуе». На канферэнцыі ў 2010 годзе Ма прызнаўся, што ён ніколі не пісаў ні радка кода і не рабіў ніводнага продажу кліенту. Першы раз ён набыў камп'ютар ва ўзросце 33 гадоў 

З 1998 па 1999 год Ма ўзначальваў кампанію інфармацыйных тэхналогій, заснаваную Кітайскім міжнародным цэнтрам электроннай камерцыі, аддзелам Міністэрства знешняга гандлю і эканамічнага супрацоўніцтва . У 1999 годзе ён звольніўся і вярнуўся ў Ханчжоу са сваёй камандай, каб заснаваць у сваёй кватэры з групай з 18 сяброў Alibaba, кітайскі гандлёвы сайт для бізнесу. Ён пачаў новы раунд развіцця прадпрыемства з 500 000 юаняў.

У кастрычніку 1999 г. і студзені 2000 г. Alibaba атрымала замежныя венчурныя інвестыцыі ў памеры 25 мільёнаў долараў ад Goldman Sachs і SoftBank.

### Старшыня Alibaba Group 
Ма займаў пасаду выканаўчага старшыні Alibaba Group, якая з'яўляецца холдынгам з дзевяццю буйнымі даччынымі кампаніямі: Alibaba.com, Taobao Marketplace, Tmall, eTao, Alibaba Cloud Computing, Juhuasuan, 1688.com, AliExpress.com і Alipay. У лістападзе 2012 года аб'ём онлайн-транзакцый Alibaba перавысіў адзін трыльён юаняў. Ма пакінуў пасаду галоўнага выканаўчага дырэктара Alibaba 10 мая 2013 года, але застаўся на пасадзе выканаўчага старшыні карпарацыі.  Ма з'яўляецца ўладальнікам Château de Sours у Бардо, Chateau Guerry у Кот-дэ-Бур і Château Perenne у Blaye, Кот-дэ-Бардо.

9 студзеня 2017 года Ма сустрэўся з абраным прэзідэнтам ЗША Дональдам Трампам у Trump Tower, каб абмеркаваць патэнцыял адкрыцця 1 мільёна працоўных месцаў у наступныя пяць гадоў праз дзелавыя інтарэсы Alibaba ў ЗША. 8 верасня 2017 года, каб адсвяткаваць 18-годдзе заснавання Alibaba, Ма выйшаў на сцэну і даў спектакль, натхнёны Майклам Джэксанам. Ён выканаў частку "Can You Feel The Love Tonight" на мерапрыемстве з нагоды дня нараджэння Alibaba ў 2009 годзе, апрануўшыся як саліст хэві-метал. У тым жа месяцы Ма таксама ўступіў у партнёрства з сэрам Лі Кашынам у сумесным прадпрыемстве, каб прапанаваць паслугу лічбавага кашалька ў Ганконгу.

10 верасня 2018 года Ма абвясціў, што ў наступным годзе ён пакіне пасаду выканаўчага старшыні Alibaba Group Holding. Ма абверг інфармацыю аб тым, што ён быў вымушаны сысці ў адстаўку кітайскім урадам і заявіў, што хоча засяродзіцца на філантропіі праз свой фонд. Затым Дэніэл Чжан узначаліў Alibaba ў якасці цяперашняга выканаўчага старшыні. Ма сышоў з савета дырэктараў Alibaba 1 кастрычніка 2020 года.

### Знікненне з вачэй грамадскасці 
Інфармацыйныя выданні адзначылі адсутнасць публічных выступленняў Ма ў перыяд з кастрычніка 2020 года па студзень 2021 года, што супала з жорсткімі рэпрэсіямі супраць яго бізнесу. *Financial Times* паведаміла, што знікненне магло быць звязана з прамовай на штогадовым форуме па фінансавых рынках Народнага банка Кітая, у якой Ма раскрытыкаваў кітайскія рэгулятары і банкі. першаснага публічнага размяшчэння акцый (IPO) Ant Group пасля ўмяшання фінансавых рэгулятараў. Па словах кітайскіх банкіраў і чыноўнікаў, мэтай умяшання была фінансавая стабільнасць., у той час як іншыя меркавалі, што ён мог добраахвотна схавацца.

У лютым 2021 года Bloomberg паведаміў, што яго бачылі за гольфам на гольф-курорце Sun Valley на кітайскім востраве Хайнань.

У сакавіку 2021 года кітайскія рэгулятары загадалі Ма і Alibaba прадаць некаторыя медыякампаніі, у тым ліку ганконгскую South China Morning Post, у рамках кітайскай кампаніі па абмежаванні ўплыву гіганцкіх лічбавых кангламератаў.

У кастрычніку 2021 года агенцтва Reuters паведаміла, што Ма быў на іспанскім востраве Маёрка і рабіў пакупкі ў мясцовай краме. Яго суперяхта стаяла на якары ў порце Андрач.

Паведамляецца, што ў лістападзе 2022 года Ма жыў стрымана ў Токіо, Японія, на працягу амаль шасці месяцаў і перыядычна выязджаў за мяжу.

## Забаўляльная кар'ера 
У 2017 годзе Ма дэбютаваў у якасці акцёра са сваім першым кароткаметражным фільмам пра кунг-фу *Gong Shou Dao*. Ён быў зняты ў супрацоўніцтве з *Double 11 Shopping Carnival* Singles' Day. У тым жа годзе ён таксама ўдзельнічаў у спеўным фестывалі і выканаў танцы падчас вечарыны з нагоды 18-годдзя Alibaba.

У лістападзе 2020 года ў фінале ''Africa's Business Heroes* Ма быў заменены на пасадзе суддзі ў тэлевізійным шоу, а яго месца заняў кіраўнік Alibaba Пэн Лэй, як паведамляецца, "з-за канфлікту ў раскладзе".

## Узнагароды і ўзнагароды 
* У 2004 годзе Цэнтральнае тэлебачанне Кітая (CCTV) прызнала Ма адным з «10 лепшых эканамічных дзеячаў года».
* У верасні 2005 года Сусветны эканамічны форум абраў Ма «Маладым сусветным лідэрам».
* У 2008 годзе *Barron's* уключыў яго ў лік 30 «Лепшых генеральных дырэктараў свету» 
* У маі 2009 года часопіс *Time* уключыў Ма ў лік 100 самых уплывовых людзей свету. У справаздачы аб дасягненнях Ма Адзі Ігнаціус, былы старшы рэдактар *Time* і галоўны рэдактар *Harvard Business Review*, адзначыў, што «кітайскі інтэрнэт-прадпрымальнік ціхі і падобны да эльфа, і ён вельмі добра размаўляе па-ангельску», і адзначыў, што «Taobao.com, спажывецкі аўкцыённы сайт спадара Ма, заваяваў eBay у Кітаі». Ён таксама быў уключаны ў гэты спіс у 2014 годзе.
* *BusinessWeek* абраў яго адным з самых уплывовых людзей Кітая.
* У 2009 годзе *часопіс Forbes China* выбраў яго ў лік 10 самых паважаных прадпрымальнікаў у Кітаі. У 2009 годзе Ма атрымаў прэмію CCTV "Эканамічны чалавек года: бізнес-лідэры дзесяцігоддзя".
* У 2010 годзе *Forbes Asia* прызнаў Ма адным з азіяцкіх герояў філантропіі за яго ўклад у ліквідацыю наступстваў стыхійных бедстваў і барацьбы з беднасцю.
* У 2011 годзе было абвешчана, што адна з яго кампаній атрымала кантроль над Alipay, ранейшай даччынай кампаніяй Alibaba Group, каб «адпавядаць кітайскаму заканадаўству, якое рэгулюе плацежныя кампаніі, каб атрымаць ліцэнзію на працяг дзейнасці Alipay».
* Шматлікія аналітыкі паведамляюць, што Ма прадаў Alipay сабе ніжэй за рынкавы кошт, не паведаміўшы пра гэта праўленню Alibaba Group або іншым буйным уладальнікам Yahoo і Softbank, у той час як Ма заявіў, што савет дырэктараў Alibaba Group ведаў аб здзелцы. Спрэчка аб уласнасці была вырашана Alibaba Group, Yahoo! і Softbank у ліпені 2011 года.
* У лістападзе 2013 года Ганконгскі ўніверсітэт навукі і тэхналогій прысвоіў Ма ганаровую доктарскую ступень.
* Ма быў членам праўлення японскага SoftBank (2007-2020) і кітайскай Huayi Brothers Media Corporation.  Ён стаў даверанай асобай кітайскай праграмы The Nature Conservancy у 2009 годзе і ў красавіку 2010 года ўвайшоў у склад сусветнага савета дырэктараў.
* У 2013 годзе ён стаў старшынёй праўлення кітайскай праграмы The Nature Conservancy; гэта адбылося праз дзень пасля таго, як ён пакінуў пасаду генеральнага дырэктара Alibaba.
* У 2014 годзе ён быў 30-м самым уплывовым чалавекам у свеце ў штогадовым рэйтынгу, апублікаваным *Forbes''.
* У 2015 годзе Asian Award прызнала яго прэміяй «Прадпрымальнік года».
* У 2016 годзе міністр замежных спраў і міжнароднага развіцця Францыі Ларан Фабіус узнагародзіў яго кавалерам ордэна Ганаровага легіёна Францыі.
* У 2017 годзе часопіс Fortune паставіў Ма на другое месца ў спісе 50 найвялікшых лідэраў свету.
* У 2017 годзе апытанне KPMG паставіла Ма на трэцяе месца ў глабальным апытанні тэхналагічных інавацый.
* У кастрычніку 2017 года Ма атрымаў ганаровую ступень доктара навук у галіне тэхнапрадпрымальніцтва ва ўніверсітэце Дэ Ла Саль у Маніле, Філіпіны.
* У маі 2018 года Ганконгскі ўніверсітэт прысвоіў Ма ганаровую ступень доктара сацыяльных навук у знак прызнання яго ўкладу ў тэхналогіі, грамадства і свет.
* У маі 2018 года Ма атрымаў ганаровую доктарскую ступень ад прафесараў Якава Фрэнкеля і Ярана Оза Тэль-Авіўскага ўніверсітэта.
* У маі 2019 года Ма і іншыя 16 уплывовых сусветных дзеячаў былі прызначаны Генеральным сакратаром Арганізацыі Аб'яднаных Нацый новымі прыхільнікамі мэтаў устойлівага развіцця .
* У ліпені 2020 года Ма атрымаў ад караля Абдалы II медаль першай ступені за ўклад у барацьбу з пандэміяй COVID-19.
* У жніўні 2020 года Ма павінен быў атрымаць ад прэзідэнта Пакістана медаль Hilal e Quaid e Azam за ўклад у барацьбу з пандэміяй COVID-19.

## Погляды 
Ма з'яўляецца паслядоўнікам як будызму, так і даасізму.

На штогадовым агульным сходзе акцыянераў Alibaba.com у маі 2010 г. Ма абвясціў, што Alibaba Group пачне ў 2010 г. накіроўваць 0,3% гадавога даходу на ахову навакольнага асяроддзя, асабліва на праекты па паляпшэнні якасці вады і паветра. Пра будучыню Alibaba ён сказаў: «Наша задача — дапамагчы большай колькасці людзей зарабляць здаровыя грошы, «устойлівыя грошы», грошы, якія прыносяць карысць не толькі ім самім, але і грамадству. Гэта тая трансфармацыя, якую мы імкнемся зрабіць».

24 верасня 2014 года ў інтэрв'ю Taobao Ма прыпісаў моц амерыканскага грамадства яго хрысціянскай спадчыне і выказаў перакананне ў важнасці для Кітая ўкаранення пазітыўнай сістэмы каштоўнасцяў, каб пераадолець спадчыну культурнай рэвалюцыі.

У лістападзе 2018 года "*Жэньмінь жыбаа"* назвала Ма членам Камуністычнай партыі Кітая, што здзівіла назіральнікаў.

Ма атрымаў міжнародную крытыку пасля таго, як публічна падтрымаў кітайскую практыку працы, вядомую як сістэма 996 працоўных гадзін.

Калі ў 2019 годзе яго папрасілі выказаць свой погляд на будучыню, Ма зноў заявіў, што 996 у цяперашні час з'яўляецца «вялізным дабраславеннем», неабходным для дасягнення поспеху, але працягнуў, што тэхналогія штучнага інтэлекту можа прывесці да лепшага вольнага часу ў будучыні, дзе людзям давядзецца працаваць толькі па чатыры гадзіны, тры дні на тыдзень. У той жа час Ма выказаў скептыцызм наконт таго, што штучны інтэлект можа калі-небудзь цалкам замяніць людзей, спасылаючыся на сваю тэорыю аб тым, што для поспеху неабходны «каэфіцыент любові», і заявіўшы, што машыны ніколі не могуць параўнацца з гэтым поспехам. Ма таксама прадказаў, што дэмаграфічны калапс стане вялікай праблемай у будучыні.

## Філантропія 
Джэк Ма з'яўляецца заснавальнікам Фонду Джэка Ма, дабрачыннай арганізацыі, якая займаецца паляпшэннем адукацыі, навакольнага асяроддзя і аховы здароўя.

У 2008 годзе Alibaba ахвяравала 808 000 долараў ахвярам землятрусу ў Сычуані. У 2009 годзе Джэк Ма стаў даверанай асобай кітайскай праграмы The Nature Conservancy, а ў 2010 годзе ўвайшоў у глабальны савет дырэктараў арганізацыі.

У 2015 годзе Alibaba заснавала некамерцыйную арганізацыю Alibaba Hong Kong Young Entrepreneurs Foundation, якая падтрымлівае ганконгскіх прадпрымальнікаў, каб дапамагчы ім развіваць свой бізнес. У тым жа годзе кампанія прафінансавала аднаўленне 1000 дамоў, пашкоджаных землятрусам у Непале, і сабрала грошы яшчэ на 9000. У 2015 годзе ён таксама заснаваў бізнес-школу Hupan School.

У верасні 2018 года Ма заснаваў фонд Джэка Ма і абвясціў, што сыдзе з Alibaba, каб заняцца адукацыйнай працай, філантропіяй і экалагічнымі справамі.

## Спасылкі 
* Біяграфіі кіраўнікоў Alibaba Group
* Біяграфія ў The Nature Conservancy (Савет дырэктараў)

Катэгорыя:Вікіпедыя:Біяграфіі сучаснікаў
Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі
Катэгорыя:Прадпрымальнікі Кітая