Лагерта

**Лагерта** (*Ladgerda, Ladgertha * або * Lagertha*) паводле хронікі Саксона Граматыка XII стагоддзя — паўночная ваяўніца, уладальніца зямель у Нарвегіі і першая жонка дацкага героя — вікінга Рагнара Лодбрака (меркавана, жыў у IX стагоддзі), хоць прамых доказаў іх існавання няма. Некаторыя аўтары звязваюць яе з багіняй Торгерд (Þorgerðr Hölgabrúðr) або Валькірыяй.

## Імя 
Паводле ацэнак брытанскага гісторыка Нары Кершоў Чэдвік, лацінізаванае імя Латгерта (*Lathgertha*), выкарыстанае Саксонам, з’яўляецца версіяй старажытнаскандынаўскага імя *Hlaðgerðr (Hladgerd)*. Яно можа складацца з такіх элементаў як: *hlaða* — «ткаць», *hlað* — «карункі, галаўны ўбор» і *gerðr* — «абарона».

Жанчына па імі *Хладгерда* (Hladgerdr), кіраўніца Хладэяра, двойчы згадваецца ў «Сазе пра Хальвдана, выхаванца Браны».

Падобнае імя *Летгарда* (Letgarda) насілі дачкі графаў Тулузскіх Раймунда IV і Раймунда V (X ст.), а таксама жонка графа Кузерана (Гасконь) П’ера Бернара дэ Фуа (XI ст.).

## Жыццё Лагерты, апісанае Саксонам 
Дзявятая кніга «Дзеянняў данаў» (9, 4, 1 — 9, 4, 11) Саксона Граматыка з’яўляецца адзіным сярэднявечным тэкстам, дзе згадваецца Лагерта. Саксон апісвае Лагерту як дасведчаную ваяўніцу і першую жонку дацкага караля Рагнара Лодбрака, ад якой ён меў траіх дзяцей. Нягледзячы на сваю мініяцюрнасць і далікатнасць, яна валодала хвацкімі баявымі якасцямі. Жылі яны ў Нарвегіі.

### Жыццё з Рагнарам 
Паводле Саксона, Рагнар улюбляецца ў маладую жанчыну-воіна высакароднага паходжання і прызнаецца, што абавязаны ёй сваёй перамогай. Калі ён просіць яе рукі, яна адпраўляе да яго пасланцаў, якія прынеслі яму запрашэнне ў яе палац. Караблём Рагнар плыве да яе, але там яго чакаюць дзве жывёлы: мядзведзь і сабака. Рагнар забівае звяроў і ў рэшце рэшт Лагерта згаджаецца выйсці за яго замуж. У іх нараджаецца сын Фрыдлейв і дзве дачкі, чые імёны невядомыя.«Сярод іх была Ладгерда, дасведчаная ваяўніца, якая, хоць і была дзяўчынай, мела адвагу мужчыны, і змагалася з распушчанымі па плячах валасамі ў першых шэрагах сярод самых храбрых. Усе здзіўляліся яе непераўзыдзенным подзвігам, бо лунаючыя за спінай локаны выдавалі, што яна жанчына.
Расправіўшыся з забойцам свайго дзеда, Рагнар пачаў настойліва распытваць сваіх пабрацімаў аб дзяўчыне, якую ён бачыў наперадзе падчас бою, і абвясціў, што перамога атрымана дзякуючы сіле адной жанчыны. Даведаўшыся, што яна шляхетнага паходжання, ён рашуча адправіў да яе сватоў. У сэрцы яна пагардліва адхіліла прапанову сватоў, але зрабіла выгляд, што згодная. Даючы фальшывы адказ, яна выклікала упэўненасць палкага жаніха ў тым, што ён атрымаў жаданае, але загадала прывесці да ўваходу ў яе жыллё мядзведзя і сабаку. Такім чынам яна думала абараніць свой уласны пакой ад закаханага, перагарадзіўшы яму шлях з дапамогай звяроў. Рагнар, усцешаны добрамі навінамі, сеў на карабель, перасёк мора, і, загадаўшы сваім людзям заставацца ў Гаўлардэйле (так называецца даліна), пайшоў да жылля дзяўчыны адзін. Тут яго сустрэлі звяры. Аднаго з іх ён праткнуў дзідай, другога схапіў за горла, скруціў яму шыю і задушыў. Такім чынам, ён атрымаў дзяўчыну ў якасці ўзнагароды за пераадоленую небяспеку. Ад гэтага шлюбу ў яго нарадзіліся дзве дачкі, імёны якіх не захаваліся да нашых дзён, і сын Фрыдлейф…» 

Рагнар пакідае Лагерту, і пасля ўлюбляецца ў Тору, дачку караля Герота. Ён перамагае двух велізарных атрутных змей, якіх выпускае кароль, і жэніцца на Торы. Пры гэтым Саксон спецыяльна падкрэслівае, што сваёй першай жонцы Рагнар ніколі цалкам не давяраў.

### Другі шлюб і новыя бітвы 
Лагерта таксама выйшла замуж у другі раз; гэты шлюб, праўда, не стаў шчаслівым. Калі яе былы муж Рагнар сутыкнуўся з-за сваіх зямель з каралём Харальдам, ён папрасіў былую жонку надаць яму падтрымку. Лагерта дапамагла Рагнару дасягнуць перамогі, а Харальд ўцёк. Па вяртанні Лагерта забіла свайго другога мужа, і з гэтага моманту сама кіравала на сваёй зямлі. «…Ладгерда, у чыім далікатным целе хаваўся непараўнальна больш суровы дух, прыкладамі сваёй выбітнай адвагі змагла зберагчы сваіх воінаў, якія ўжо было завагаліся ад жадання бегчы. Здзейсніўшы абыходны манеўр, яна выйшла ў тыл ворага, які нічога не падазраваў, пасеяўшы ў яго лагеры страх і замяшанне. Пад канец войска Харальда прыйшло ў замяшанне, а сам Ён, бачачы гібель сваіх воінаў, бег. Вярнуўшыся пасля бою дадому, Ладгерда ноччу ўсадзіла ў горла свайго мужа наканечнік дзіды, які яна схавала ў сваёй сукенцы, прысвоіўшы, такім чынам, сабе ўсю яго ўладу і званне. Гэтая наравістая жанчына лічыла больш для сябе зручным правіць Каралеўствам без мужа, чым быць вымушанай дзяліць яго з ім…»

На гэтым сканчваецца інфармацыя пра жыццё Лагерты, якую нам пакінуў Саксон. Пра яе далейшае жыццё і смерць больш нічога не вядома.

## Вобраз Лагерты ў сусветнай культуры 
У 1789 годзе дацкім пісьменнікам, паэтам і драматургам нарвежскага паходжання Крыстэнам Хенрыксэнам Прамам была напісана гістарычная драма «Лагерта», заснаваная на саксонскай крыніцы. У 1801 годзе дацкім харэографам і балетмайстрам італьянскага паходжання Вінчэнца Галеоці па яе матывах у Каралеўскім тэатры ў Капенгагене быў пастаўлены сінтэтычны балет з арыяй і хорамі, на музыку кампазітара Клаўса Шала. Галоўную ролю ў ім выканала вучаніца Галеоці балерына Марыя Крысціна Б’ёрн, а ролю Рагнара — французскі акцёр Антуан Бурнонвіль. Гэта быў першы ў Еўропе балет, пастаўлены па матывах гісторыі вікінгаў.

## Вобраз Лагерты ў кіно 
* Вікінгі / Vikings (2013—2020; Ірландыя, Канада); у ролі Лагерты — Кэтрын Выннік.

Катэгорыя:Мунсё (дынастыя)
Катэгорыя:Мужы і жонкі манархаў Швецыі
Катэгорыя:Легендарныя асобы