Тэадора Абіянг Нгема Мбасога

**Тэадора Абіянг Нгема Мбасога** (; нар. 5 чэрвеня 1942, Акаакан, Іспанская Гвінея) — дзяржаўны, ваенны і палітычны дзеяч Экватарыяльнай Гвінеі, прэзідэнт Экватарыяльнай Гвінеі (з 1979 года). Прыйшоў да ўлады ў выніку ваеннага перавароту, зрынуўшы дыктатарскі рэжым свайго роднага дзядзькі — Франсіска Масіяса Нгемы Біёга.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 5 чэрвеня 1942 года ў Акааканэ. Па этнічнай прыналежнасці — фанг. Выхадзец з уплывовага клана Эсангі. Скончыў школу ў Баце. З 1969 года з’яўляўся камандуючым Заходняй ваеннай акругай краіны, а ў 1975 годзе стаў камандуючым Нацыянальнай гвардыі.

3 жніўня 1979 года падпалкоўнік Тэадора Абіянг узначаліў ваенны пераварот, ажыццёўлены 400 наймітамі з Марока, зрынуўшы пажыццёвага прэзідэнта краіны, свайго роднага дзядзьку — Франсіска Масіяса Нгему. Зрынуты прэзідэнт паўстаў перад судом, які 29 верасня прысудзіў яго да смяротнага пакарання, пасля чаго ён у той жа дзень быў расстраляны. 12 кастрычніка Абіянг стаў новым прэзідэнтам краіны.

У 1981 годзе ён атрымаў воінскае званне палкоўніка. 15 жніўня наступнага года ў краіне прайшоў рэферэндум, па выніках якога была прынятая новая канстытуцыя. Са студзеня 1986 года Тэадора Абіянг адначасова займае таксама пасаду міністра абароны краіны. На наступных прэзідэнцкіх выбарах, якія прайшлі 15 снежня 2002 года, ён быў зноў пераабраны, набраўшы 97,1 % галасоў.

У краіне квітнее культ асобы прэзідэнта. У 2003 годзе дзяржаўнае радыё абвясціла, што Тэадора Абіянг Нгема «падобны да Бога на нябёсах» і знаходзіцца «у пастаянным кантакце з Усемагутным», прычым прэзідэнт валодае «усёй уладай над людзьмі і рэчамі». Па дадзеных амерыканскага часопіса «Parade» на 2003 год Тэадора Абіянг Нгема Мбасога займаў шостае месца ў дзесятцы горшых дыктатараў сучаснасці.

Па дадзеных часопіса Forbes у 2006 годзе маёмасць Абіянг ацэньвалася ў 600 млн долараў, а сам ён займаў восьмае месца ў спісе самых багатых кіраўнікоў свету. У 2007 годзе ён прапанаваў унесці змяненне ў канстытуцыю, дадаўшы да іспанскай і французскай трэцюю афіцыйную мову — партугальскую.

У 2013 годзе КНДР узнагародзіла Тэадора Абіянг Нгема Мбасога прэміяй імя Кім Чэн Іра.

У верасні 2016 года галоўны рэдактар ліберыйскай газеты New Democrat быў затрыманы за публікацыю артыкула, які абвінавачвае Тэадора Абіянга Нгема Мбасога ў канібалізме.

У лістападзе 2021 года Тэадора Абіянг Нгема Мбасога быў прызначаны на з’ездзе сваёй партыі кандыдатам на шосты тэрмін на выбарах 2022 года.

### Спробы перавароту 
6 сакавіка 2004 года ў аэрапорце Харарэ (Зімбабвэ) уладамі Рэспублікі быў арыштаваны брытанец Сайман Ман, які сустракаў Boeing-727 з 64 пасажырамі, які ляцеў з ПАР. Неўзабаве высветлілася, што пасажыры гэтага самалёта з’яўляюцца наймітамі, якія ляцелі ў Экватарыяльную Гвінею для ўдзелу ў звяржэнні Тэадора Абіянга Нгемы Мбасога. Праз некалькі дзён у самой Экватарыяльнай Гвінеі было арыштавана 15 замежных грамадзян, якія абвінавачваюцца ў спробе звяржэння прэзідэнта краіны, 11 з якіх суд прысудзіў да розных тэрмінаў турэмнага зняволення, 1 памёр падчас следства (па некаторых дадзеных, ад катаванняў), а астатнія былі апраўданыя. У змове апынуўся замяшаны сын Маргарэт Тэтчэр — Марк, які ў 2005 годзе прызнаўся ў аказанні садзейнічання пры набыцці верталёта, які мог выкарыстоўвацца пры ажыццяўленні змовы. Аднак ён адзначыў, што нічога не ведаў пра планы змоўшчыкаў. Спачатку ўлады абвінавацілі ў атацы членаў Руху за вызваленне дэльты Нігера, затым былога лідара апазіцыйнай партыі «Народны саюз» Фаўсціна Онда Эбангу. 21 жніўня 2010 года суд, прызнаўшы вінаватымі ў арганізацыі нападу, а таксама ў тэрарызме і дзяржаўнай здрадзе, прысудзіў да смяротнага пакарання капітана сухапутных войскаў Хасэ Абеса Нсуе Нчаму, яго намесніка Мануэля Ндонг Ансеме, экс-кіраўніка мытні краіны Хакінта Міча Абіянгу і супрацоўніка службы бяспекі прэзідэнта Аліпіа Ндонг Асуму. Тэадора Абіянг Нгема з гэтай нагоды заявіў: «Гэтыя людзі неслі пагрозу мне, маёй сям’і і майму ўраду. Таму судаводства ў дачыненні да іх было хуткім».

У 2017 годзе, імкнучыся засцерагчыся ад уплыву апазіцыі, прэзідэнт перавёў сталіцу ў новы горад у джунглях у глыбіні кантынентальнай часткі краіны — Сьюдад-дэ-ла-Пас.

## Прыватнае жыццё 
У цяперашні час Абіянг пакутуе на рак, і разглядаецца пытанне аб яго спадчынніку. Сын прэзідэнта, Тэадор Абіянг-малодшы, больш вядомы пад імем Тэадорын, падазраецца ўладамі ЗША ў карупцыі: ён валодае раскошнай вілай ў Малібу (штат Каліфорнія), якую набыў за 35 млн долараў. Тэадор праз цэнтральны банк Францыі перавёў у 2005—2006 гадах у банкі ЗША буйную суму грошай, якія незаконна прысвоіў раней, падчас працы міністрам сельскай гаспадаркі і лесаперапрацоўчай прамысловасці ва ўрадзе свайго бацькі.

## Сям’я і ўлада 
Тэадора Абіянг Нгему Мбасога часта прызначаў на вышэйшыя дзяржаўныя пасады сваіх сваякоў.

* Тэадор Нгема Абіянг Мангу — сын прэзідэнта ад першага шлюбу, у розны час працаваў міністрам лесу, рыбнай гаспадаркі і навакольнага асяроддзя (2001—2003), міністрам інфраструктуры і лесу (2003—2004), а з 2004 года ўзначальвае Міністэрства сельскай гаспадаркі і лесу.
* Габрыэль Мбега Абіянг Ліма — сын прэзідэнта ад другога шлюбу, з’яўляўся дзяржаўным сакратаром па здабыўной прамысловасці і вуглевадародах (2001—2004), затым быў прызначаны намеснікам міністра горназдабыўной прамысловасці, прамысловасці і энергетыкі.
* Антоніа Мба Нгема — малодшы брат прэзідэнта, працаваў генеральным дырэктарам паліцыі, а ў 2004 годзе ён стаў міністрам нацыянальнай абароны.
* Алехандра Эвуна Авона Асангона — дзядзька па бацьку, быў кіраўніком адміністрацыі прэзідэнта ў рангу міністра.
* Дэметрыа Эла Ндонг Нсефуму — дзядзька па бацьку, з 2003 па 2006 гады займаў пасаду першага віцэ-прэм’ера па пытаннях унутранай палітыкі і адначасова міністра транспарту, тэхналогіі, пошт і тэлекамунікацый (2003—2006).
* Хаімэ Абама Авона Нчама — дзядзька па бацьку, выконваў абавязкі міністра інфраструктуры і лесу (2003—2004).
* Рубен Нсуе Маі — стрыечны брат, працаваў міністрам юстыцыі і па справах рэлігіі (2001—2004).
* Крыстабаля Менана Эла — стрыечны брат, у 2001 годзе быў прызначаны міністрам здабыўной прамысловасці і энергетыкі, а ў 2004 годзе — міністрам адукацыі, навукі і спорту.
* Пастар Міча Онда Біле — стрыечны брат, у 2003 годзе стаў міністрам замежных спраў, міжнароднага супрацоўніцтва і сувязяў з франкамоўнымі краінамі.
* Тэрэза Эфа Асангона — стрыечная сястра, узначальвала Міністэрства сацыяльных спраў і па справах жанчын (2001—2004), затым стала паслом Экватарыяльнай Гвінеі на Кубе (з 2006).
* Бальтазар Энгонга Эджа — пляменнік, працаваў міністрам эканомікі Экватарыяльнай Гвінеі (2001—2004).
* Мельхор Эсан Эджа — пляменнік, з’яўляецца дзяржаўным сакратаром па пытаннях казначэйства і бюджэту.

Ключавыя пасады ў дзяржаве атрымалі таксама сваякі жонкі прэзідэнта.

* Марселіна Марселіна Ойна Нтутуму — брат жонкі, у 2001 годзе быў прызначаны міністрам транспарту і сувязі, а ў 2004 годзе першым намеснікам прэм’ер-міністра па пытаннях унутранай палітыцы, застаючыся на гэтай пасадзе да 2006 года.
* Лукас Нгема Эвона Мбанг — брат жонкі, узначальваў міністэрства інфармацыі, культуры і турызму (2001—2003), затым міністэрства па справах моладзі і спорту (2003—2004).
* Францыска Эду Акома — брат жонкі, стаў намеснікам міністра нацыянальнай бяспекі.
* Віктарыана Нчама Нсе Акома — сястра жонкі, працавала дзяржаўным сакратаром па замежных справах (2003).

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Дзеючыя кіраўнікі дзяржаў
Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі