open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Беларускі Саюз Прадпрымальнікаў

'''Грамадскае Аб'яднанне "Беларускі Саюз Прадпрымальнікаў"''' (ГА "БСП") - рэспубліканскае грамадскае аб'яднанне прадстаўнікоў буйнога, сярэдняга і малога бізнеса. У ім прымаюць удзел каля 1000 правадзейных членаў (сярод іх больш за 20 лідараў рэспубліканскіх арганізацый), больш за 300 кіраўнікоў карпарацый, індывідуальные прадпрымальнікі, а таксама эканамісты, юрысты, журналісты, якія прымаюць актыўны ўдзел у праграмах падтрымкі прадпрымальніцтва. У сістэме Саюза - больш за 17 000 асацыяваных членаў. Прадстаўнікі Саюза здезніваюць сваю дзейнасць у горадзе Мінску і ўсіх абласцях Беларусі - усяго больш чым у 60-і рыгіёнах. Пры ГА "БСП" дзейнічае шэраг спецыялізаваных Саветаў.

## Гісторыя 
ГА "БСП" - найстарэйшае беларускае аб'яднанне прыватных прадпрымальнікаў, створана 15 ліпеня 1991 г., зарэгістрыравана Міністэрствам юстыцыі РБ 18 жніўня 1991 г. Апошнія змены ў Статуце зарэгістрыраваны Міністэрствам Юстыцыі РБ 15 ліпеня 2009 г.

## Удзел у айчынных і замежных арганізацыях 
ГА "БСП" удзельнічае ў:
* Еўрапейскай канфедэрацыі Асацыяцый малых і сярэдніх прадпрыемстваў;
* Еўрапейскім Савеце па малому бізнесу;
* Кардынацыйным Савеце таваравытворцаў Расіі і Беларусі;
* Беларускай канфедэрацыі прамыслоўцаў і прадпрымальнікаў (наймальнікаў);
* Беларускай гандлёва-прамысловай палаце.
## Спасылкі 
*Афіцыйны сайт
Ромул і Рэм

]]

**Ромул і Рэм** ( і ) — у рымскай міфалогіі два браты, легендарныя заснавальнікі Рыма. Сыны бога Марса і весталкі Рэі Сільвіі. Немаўлятамі кінутыя ў раку Тыбр, яны цудоўным чынам выратаваліся і былі выкармленыя ваўчыцай. Пазней іх заўважыў пастух Фаўстул, у сям'і якога яны і атрымалі выхаванне.

Праз гады Рэм быў захоплены слугамі хітрага і жорсткага цара Амулія. Ромул накіраваўся вызваляць брата. Да яго далучыліся шматлікія беднякі, пастухі, рабы, якія ненавідзелі цара Амулія і не маглі больш цярпець яго тыранію. Цар быў звергнуты і загінуў, але жыхары горада Альба-Лонгі не пажадалі прыняць братоў і той натоўп беднаты, які яны прывялі з сабою. Тады Ромул і Рэм вырашылі пабудаваць новы горад дзеля пастухоў, рабоў, сялян, якія іх падтрымалі.

Браты патрабавалі божага знаку, які б высветліў, каму з братоў належыць заснаваць горад. Багі абралі Ромула. Рэм паспрабаваў перашкодзіць яму, але быў забіты. Ромул здесніў абрад збавення, каб змыць грэх братазабойства, заснаваў Рым і зрабіўся яго першым царом. Ён сабраў пад сваёй уладай шматлікіх выгнаннікаў, здабыў дзеля іх жонак, захапіўшы пад час свята сабіянскіх жанчын. Гэта выклікала войны з сабіянамі, якія скончыліся мірам паміж двума гарадамі. Падчас навальніцы Ромул таямніча знік, яму пачалі пакланяцца, нібыта бажку, пад імем Квірына.

## Першакрыніцы 
* Цыцэрон&nbsp;— «Рэспубліка», VI, 22&nbsp;— Сон Сцыпіёна.
* Ціт Лівій&nbsp;— «Гісторыя ад заснавання горада», I.
* Дзіянісій Галікарнаскі&nbsp;— «Гісторыя Рыма», I.
* Плутарх&nbsp;— «Параўнальныя жыццяпісы: Жыццё Ромула, Нумы Пампілія, Каміла».

## Спасылкі 
Ромул і Рэм і энцыклапедыі «Кругасвет»

Катэгорыя:Героі рымскіх міфаў
Катэгорыя:Старажытнарымскія цары
Катэгорыя:Эпанімы гарадоў
Катэгорыя:Блізнюковыя міфы
Катэгорыя:адзічэлыя дзеці
Катэгорыя:Братазабойцы
Мікалай Калістратавіч Вайцяхоўскі

**Мікала́й Калістра́тавіч Вайцяхоўскі** (, Петраград — ) — адзін з кіраўнікоў партызанскага руху на тэрыторыі Віцебскай і Беластоцкай абласцей у гады Вялікай Айчыннай войны.

У 1932 годзе залічаны студэнтам у горны інстытут. У 1937 годзе быў рэпрэсаваны бацька, праз што Мікалаю Вайцяхоўскаму прыйшлося пакінуць вучобу. Адноўлены ў інстытуце ў 1939 годзе. Скончыў Ленінградскі горны інстытут у 1940 годзе. Да вайны інжынер Іртышскага .

З кастрычніка 1941 гады ў тыле ворага, у чэрвені—жніўні 1942 г. начальнік штаба Багушэўскай партызанскай брыгады, з сакавіка 1943 года камандзір атрада, у лістападзе 1943 — жніўні 1944 г. — партызанскай брыгады імя Кастуся Каліноўскага. З 1944—1972 гг. на адміністрацыйна-гаспадарчай рабоце.

## Спасылкі 
* «Другі фронт»… у Белавежы 

Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Камандзіры партызанскіх злучэнняў, брыгад і атрадаў у гады Вялікай Айчыннай вайны
Змеегалоўнік Руйша

**Змеегалоўнік Руйша** (*Dracocephalum ruyschiana*) — кветкавая расліна роду  сямейства .

## Апісанне 
Шматгадовая травяністая расліна з разгалінаваным карэнішчам і прамымі валасістымі, у верхняй частцы разгалінаванымі сцёбламі вышынёй да 60 см. Лісце ланцэтна-лінейнае або амаль лінейнае, з загнутымі ўніз краямі, пераважна сядзячае, даўжынёй 2—3 см. Кветкі буйныя, сіне-фіялетавыя, у 6-кветкавых несапраўдных мутоўках, сабраных на канцы сцябла ў падоўжанае гронкападобнае суквецце даўжынёй 3—5 см. Плод — арэшак.

## Пашырэнне 
Барэальны еўразійскі лесастэпавы рэліктавы від. Знаходзіцца ў Беларусі паблізу паўночна-заходняй мяжы арэала, з’яўляецца прадстаўніком паўднёвасібірскага (алтайскага) міграцыйна-генетычнага элемента ў флоры. Месцы росту: зрэджаныя хвойна-шыракалістыя, сасновыя і саснова-бярозавыя лясы імшыстага, чарнічнага і верасовага тыпаў, травяністыя схілы.

## Асаблівасці біялогіі 
Цвіце ў чэрвені—ліпені, пладаносіць у ліпені. Размнажэнне насеннае.

## Выкарыстанне 
Дэкаратыўная, лекавая, меданосная, тэхнічная і кармавая расліна.

## Літаратура 
* Чырвоная кніга Рэспублікі Беларусь: Рэдкія і тыя, што знаходзяцца пад пагрозай знікнення віды жывёл і раслін. Мн.: БелЭн, 1993. — ISBN 5-85700-095-5

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Змеегалоўнік
Катэгорыя:Дэкаратыўныя расліны
Катэгорыя:Кармавыя расліны
Катэгорыя:Лекавыя расліны
Катэгорыя:Меданосныя расліны
Катэгорыя:Травы
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Гран-пры 1991 (снукер)

**Гран-пры 1991** (, таксама вядомы як *Rothmans Grand Prix 1991* — ад назвы спонсара) — прафесійны рэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 14 па 27 кастрычніка 1991 года ў тэатры Гексагон, у Рэдынгу, Англія. Турнір стаў дзесятым розыгрышам гран-пры, які штогод праходзіў з 1982 года. Прызавы фонд турніру склаў £399,300, з якіх £75,000 атрымаў пераможца.

## Спасылкі 
* Статыстыка Гран-пры 1991 на CueTracker.net 

Катэгорыя:World Open (снукер)
Катэгорыя:1991 год у снукеры
Катэгорыя:Спорт у Англіі ў 1991 годзе
Катэгорыя:Снукерны сезон 1991/1992
Катэгорыя:Снукерныя турніры ў Англіі
Катэгорыя:Кастрычнік 1991 года
Герб Калумбіі

**Герб Калумбіі** — адзін з дзяржаўных сімвалаў Калумбіі, прыняты 9 мая 1834 года, унесены нязначныя змены ў 1924 годзе.

Шчыт герба падзелены на тры часткі. У ніжняй частцы намаляваны два караблі, якія нагадваюць пра марское значэнне Калумбіі (Панамскі перашыек належаў Калумбіі да 1903 года) і пра два акіяны, у якія Калумбія мае выхад (Ціхі і Атлантычны). У сярэдняй частцы на плацінавым фоне намаляваны фрыгійскі каўпак - сімвал свабоды і імкнення да дасягнення высокіх ідэалаў. У верхняй частцы намаляваны плод граната на блакітным фоне, што нагадвае пра Новую Гранаду, вялікае віцэ-каралеўства, якое існавала раней на тэрыторыі Калумбіі. Па абодва бакі граната знаходзяцца рогі багацця, якія азначаюць прыродныя багацці краіны. Над шчытом знаходзіцца вялікі кондар, які трымае ў дзюбе аліўкавую галіну, а ў лапах - стужку з дэвізам *Libertad y Orden* (Свабода і Парадак). Па абодва бакі герба знаходзяцца два дзяржаўныя сцягі Калумбіі.

## Гл. таксама 
* Сцяг Калумбіі

## Спасылкі 
Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Калумбіі
Калумбія
Герб Паўднёвай Георгіі і Паўднёвых Сандвічавых астравоў

**Герб Паўднёвай Георгіі і Паўднёвых Сандвічавых астравоў** афіцыйна быў прыняты ў 1985 г., адразу ж пасля стварэння тэрыторыі. Да 1985 г. выкарыстоўваўся герб Фалклендскіх астравоў.

Герб Паўднёвай Георгіі і Паўднёвых Сандвічавых астравоў складаецца са шчыта, пакрытага белымі і блакітнымі ромбамі, які змяшчае трохвугольнік зялёнага колеру, у якім знаходзіцца залаты леў, які трымае паходню, і дзве жоўтых зоркі. Леў з паходняй уяўляе Вялікабрытанію і адкрыццё астравоў. Белыя і блакітныя ромбы ўзяты з герба Джэймса Кука, першаадкрывальніка астравоў.

Шчытатрымальнікамі выступаюць марскі леў і золатавалосы пінгвін, якіх шмат водзіцца на астравах. Над шчытом узвышаецца паўночны алень, ад двух статкаў паўночнага аленя, выяўленых на астравах Паўднёвай Георгіі. Марскі леў стаіць на гары, у той час як пінгвін стаіць на лёдзе.

Пад шчытом размешчаны дэвіз *Leo Terram Propriam Protegat* (лац.: «Няхай леў абароніць сваю краіну»).

Герб таксама намаляваны на сцягу Паўднёвай Георгіі і Паўднёвых Сандвічавых астравоў

Паўднёвая Георгія і Паўднёвыя Сандвічавы астравы
Катэгорыя:Паўднёвая Георгія і Паўднёвыя Сандвічавы астравы
Герб Французскай Гвіяны

**Герб Французскай Гвіяны** ўяўляе сабой шчыт, які складаецца з роўнашырокіх палос сіняга, чырвонага і зялёнага колераў. На сіняй паласе размешчаны тры французскія залатыя лілеі, якія з’яўляюцца сімвалам манархіі Францыі, і ўказваюць на тое, што тэрыторыяй валодае Францыя. Зверху размешчана лічба 1643. У 1643 годзе Французская Гаяна была далучана да Францыі.

На чырвонай паласе намалявана лодка, гружаная золатам, якая плыве па зялёнай рацэ. Лодка з золатам сімвалізуе прыродныя багацці тэрыторыі.

На зялёнай паласе размешчана 3 кветкі гарлачыка, якія ўяўляюць жывую прыроду тэрыторыі.

## Спасылкі 
Французская Гвіяна
Катэгорыя:Французская Гвіяна
Герб Фалклендскіх астравоў

**Герб Фалклендскіх астравоў** афіцыйна быў прыняты 29 верасня 1948 г.

Герб уяўляе сабой шчыт сіняга колеру з намаляваным на ім паруснікам «Desire» (Жаданне) на марскіх хвалях (сіне-белыя хвалістыя лініі), на якім англійскі марскі капітан, Джон Дэвіс адкрыў Фалклендскія Астравы ў 1592.

Дэвіз «Desire the Right» таксама адсылае нас да назвы карабля.

У верхняй частцы шчыта размешчаны баран, да нядаўняга часу авечкагадоўля з’яўлялася галоўнай гаспадарчай дзейнасцю на астравах. Трава на гербе адлюстроўвае самую распаўсюджаную расліннасць астравоў. У XIX стагоддзі авечкагадоўля не была асноўнай крыніцай даходу ў бюджэце астравоў. Аснову гаспадаркі складала буйная рагатая жывёла, таму да 1925 года на гербе маляваўся бык замест барана.

## Спасылкі 
Фалклендскія астравы
Катэгорыя:Фалклендскія астравы
Плоска (Брэсцкі раён)

**Пло́ска** — былая вёска ў складзе Тэльмінскага сельсавета Брэсцкага раёна Брэсцкай вобласці, у прыгараднай зоне, за 4 км на поўнач ад Брэста, 2,5 км ад чыгуначнай станцыі Брэст-Усходні, на захадзе — меліярацыйны канал. Транспартныя сувязі па Брэсцкай акружной аўтадарозе.

З 1 чэрвеня 2007 года вёска Плоска ўвайшла ў склад горада Брэст.

У складзе камунальнага ўнітарнага сельскагаспадарчага прадпрыемства «Брэсцкі» (цэнтр — в. Тэльмы-1).

## Гісторыя 
Паводле пісьмовых крыніц вёска вядома з 17 ст. як сяло ў Брэсцкім павеце і ваяводсте ВКЛ. У 1698 годзе ўласнасць брэсцкіх езуітаў.

Пасля 3-га падзелу Рэчы Паспалітай (1795) у складзе Расійскай імперыі, у Слонімскай, з 1797 года — у Літоўскай, з 1801 года — у Гродзенскай губернях. Вёска была цэнтрам вотчыннага маёнтка ў Брэсцкім павеце, у які ўваходзілі фальварак Плянта, в. Агароднікі і частка в. Астрамечава.

З 1846 года ўласнасць пані Любаноўскай. У 1897 годзе вёска ў Косіцкай воласці Брэсцкага павета, працаваў хлебазапасны магазін.

Паводле Рыжскага мірнага дагавора 1921 года ў складзе Польшчы, у Косіцкай гміне Брэсцкага павета Палескага ваяводства.

З 1939 года ў складзе БССР. У Вялікую Айчынную вайну загінулі 24 жыхары. 

4 красавіка 1983 года вёска перададзена ў склад Тэльмінскага сельсавета.

У складзе саўгаса «Маладая гвардыя».

## Інфраструктура 
* Пачатковая школа
* Гасцініца аўтатранспартнага прадпрыемства «Саўаўта—Брэст»
* Базы брэсцкіх прадпрыемстваў

## Насельніцтва 
* 143 сялянскія душы (1833)
* 31 двор, 256 жыхароў (1897)
* 295 жыхароў (1905)
* 45 двароў, 272 жыхары (1921)
* 437 жыхароў (1959)
* 450 жыхароў (1970)
* 344 гаспадаркі, 1029 жыхароў (2005)

## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя ў 15 тамах. Т. 3, кн. 1. Брэсцкая вобласць / пад навук. рэд. А. І. Лакоткі. — Мн.: БелЭн, 2006. ISBN 985-11-0373-X.

Катэгорыя:Населеныя пункты, якія ўвайшлі ў склад Брэста
Плоска

Назву **Плоска** маюць:

* Плоска — былая вёска ў складзе Тэльмінскага сельсавета Брэсцкага раёна
* Плоска — старычнае возера на пойме ракі Прыпяць у Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласці
Герб Сен-Бартэльмі

250px|right
**Герб Сен-Бартэльмі** — шчыт, падзелены на тры гарызантальныя паласы. На верхняй — сімвал яшчэ манархічнай бурбонскай Францыі «флёр дэ ліс», тры белыя лілеі на сінім поле. На сярэдняй, чырвонай паласе — белы мальтыйскі крыж. Унізе — геральдычны сімвал Швецыі «трэ крунур», тры залатыя кароны на сінім поле. Шчытатрымальнікі — два пелікана. Надпіс «Ouanalao» - так востраў звалі мясцовыя індзейцы аравакі. Сімволіка герба зразумелая: Францыя ўсё ж атрымала верх над Швецыяй у барацьбе за валоданне Сен-Бартэльмі.

На белым фоне гэты герб служыць неафіцыйным сцягам Сен-Бартэльмі.

## Спасылкі 
Сен-Бартэльмі
Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Сен-Бартэльмі
Герб Сен-П’ер і Мікелона

'''Герб Сен-П'ера і Мікелона'* вядомы з 1940-х гадоў.

Уяўляе сабой шчыт, у блакітным поле якога плыве карака пад залатымі ветразямі. Карабель сімвалізуе «*Grande Hermine''» — судна, на якім Жак Карцье прыбыў на Сен-П'ер 15 чэрвеня 1535 года. У главе шчыта знаходзяцца тры сцягі, якія сімвалізуюць першапачатковы этнічны склад астравоў: правы ўяўляе сцяг Басконіі, сярэдні — Брэтані і левы — Нармандыі. Карона ўяўляе сабой пяць стылізаваных паруснікаў. Дэвіз Сен-П'ера і Мікелона: «*A mare labor*» («Праца з мора»). Значэнне акіяна для жыцця астравоў таксама сімвалізуюць якары за гербавым шчытом.

## Спасылкі 
Сен-П'ер і Мікелона
Катэгорыя:Сен-П’ер і Мікелон
Гран-пры 1993 (снукер)

**Гран-пры 1993** (, таксама вядомы як *Skoda Grand Prix 1993* — ад назвы спонсара) — прафесійны рэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 18 па 31 кастрычніка 1993 года ў тэатры Гексагон, у Рэдынгу, Англія. Турнір стаў 12-м розыгрышам гран-пры, які штогод праходзіў з 1982 года. Прызавы фонд турніру склаў £325,000, з якіх £60,000 атрымаў пераможца.

## Спасылкі 
* Статыстыка Гран-пры 1993 на CueTracker.net 

Катэгорыя:World Open (снукер)
Катэгорыя:1993 год у снукеры
Катэгорыя:Спорт у Англіі ў 1993 годзе
Катэгорыя:Снукерны сезон 1993/1994
Катэгорыя:Снукерныя турніры ў Англіі
Катэгорыя:Кастрычнік 1993 года
Старыя Задворцы

**Стары́я Задво́рцы** — былая вёска ў складзе Тэльмінскага сельсавета Брэсцкага раёна Брэсцкай вобласці, за 6 км на ўсход ад Брэста, побач з Брэсцкай акружной аўтадарогай.

## Гісторыя 
У 19 ст. вёска — прыватная ўласнасць у Брэсцкім павеце Гродзенскай губерні. Уваходзіла ў склад маёнтка Вычулкі. У 1870 годзе з’яўлялася цэнтрам сельскагаспадарчага таварыства.

У 1905 годзе вёска ў Косіцкай воласці Брэсцкага павета Гродзенскай губерні. Паводле Рыжскага мірнага дагавора 1921 года ў складзе Польшчы, у Косіцкай гміне Брэсцкага павета Палескага ваяводства.

З 1939 года ў складзе БССР. У Вялікую Айчынную вайну нямецка-фашысцкія акупанты ў ліпені 1944 года спалілі 37 двароў, загубілі 2 жыхароў. 

4 красавіка 1983 года вёска перададзена ў склад Тэльмінскага сельсавета.

У складзе саўгаса «Маладая гвардыя».

## Насельніцтва 
* 92 рэвізскія душы (1870)
* 193 жыхары (1905)
* 14 двароў, 85 жыхароў (1921)
* 39 двароў, 137 жыхароў (1940)
* 192 жыхары (1959)
* 165 жыхароў (1970)
* 135 гаспадарак, 362 жыхары (2005)

## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя ў 15 тамах. Т. 3, кн. 1. Брэсцкая вобласць / пад навук. рэд. А. І. Лакоткі. — Мн.: БелЭн, 2006. ISBN 985-11-0373-X.

Катэгорыя:Населеныя пункты, якія ўвайшлі ў склад Брэста
Каракумы

**Каракумы**, *Каракумы Туркменскія* — пясчаная пустыня на поўдні Сярэдняй Азіі, у Туркменістане.

На поўначы і паўночным усходзе абмежавана Сарыкамышскай катлавінай і далінай Амудар’і, на паўднёвым усходзе — узвышшамі Карабіль і Бадхыз, на поўдні — падгорнай раўнінай Капетдага, на захадзе — сухім рэчышчам Заходняга Узбоя. Плошча каля 350 тыс. км².

Каракумы ўтвораны пераважна з пясчаных адкладаў пра-Амудар’і, на поўдні — з асадкаў рэк Тэджэн і Мургаб. Пераважаюць пяскі, у асноўным замацаваныя градавыя, на поўдні — бугрыстыя; пашыраны таксама сыпучыя барханавыя пяскі, пераважна вакол такыраў, што ўтварыліся на гліністых адкладах старажытных рачных разліваў. Характэрны саланчаковыя катлавіны — шоры. Радовішчы карысных выкапняў: сера (Дарваза), газ (Дарваза-Зеаглі, Ачак, Байрам-Алі), нафта. У рэльефе Каракумаў вылучаюцца: паўночныя Заунгузскія Каракумы, або Заунгузскае плато (вышыня пясчаных град да 40—60 м); паўднёвыя Нізінныя, або Цэнтральныя, і Паўднёва-Усходнія Каракумы (вышыня град ад 3—5 да 30 метраў). Па мяжы Нізінных і Заунгузскіх Каракумаў размешчаны Унгуз. У Паўднёва-Усходніх Каракумах знаходзіцца сухое рэчышча Узбоя Келіфскага.
На паўночным усходзе пустыні знаходзіцца бяссцёкавая ўпадзіна Акчакая.

## Клімат 
Клімат рэзка кантынентальны, сухі. Сярэднія тэмпературы студзеня ад −5 °C на поўначы да 3 °C на поўдні, ліпеня адпаведна ад 28 °C да 34 °C. Сутачныя амплітуды тэмпературы паветра да 50 °C. Ападкаў ад 60 да 150 мм (на поўдні) за год. Па паўночна-ўсходняй мяжы Каракумаў цячэ рака Амудар’я; рэкі Тэджэн і Мургаб губляюцца ў пясках. Каракумы багатыя грунтавымі водамі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Геаграфія Туркменістана
Катэгорыя:Пустыні Азіі
Катэгорыя:Пустыні Туркменістана
Азаранкаўскае

**Аза́ранкаўскае, Азаранскае** — возера на мяжы Лепельскага і Ушацкага раёнаў Віцебскай вобласці у басейне ракі Зеха, за 15 км у напрамку на поўнач ад горада Лепель, каля вёскі Азаранкі Ушацкага раёна.

Плошча паверхні возера 0,35 (0,38) км². Даўжыня 0,9 км, найбольшая шырыня 0,59 (0,75) км. Даўжыня берагавой лініі 2,35 км. Найбольшая глыбіня 1,9 м. Плошча вадазбору 5,6 (8,4) км². Аб’ём вады 0,4 млн м³.
Схілы катлавіны спадзістыя,  вышынёй 3—5 м, пад хмызняком. Берагі забалочаныя, тарфяністыя. Дно возера выслана сапрапелем. Выцякае ручай у раку Вароніца.

## Літаратура 
* Блакітны скарб Беларусі: Рэкі, азеры, вадасховішчы / Маст.: Ю. А. Тарэеў, У. І. Цярэнцьеў — Мн.: БелЭн, 2007. — 480 с.
* 
* 
* 

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Лепельскага раёна
Катэгорыя:Азёры Ушацкага раёна
Каракумскі канал

**Караку́мскі кана́л** () — арашальна-абвадняльны-суднаходны канал у Туркменістане. Будаўніцтва з 1954 года. Пачынаецца з ракі Амудар’я, вышэй г. Атамурат (раней Керкі). Працягваецца на захад праз паўднёвую частку Каракумаў і перадгор’і Капетдага. Даўжыня 1100 км (1989), шырыня 100 метраў, прапускная здольнасць 502 м³/с, 226 гідратэхнічных збудаванняў, 8 помпавых станцый, 3 вадасховішчы. Плошча арашэння больш за 500 тыс. га, абваднення пашаў — 200 тыс. га. Забяспечвае гарады Ашгабад, Тэджэн, Мары, Геок-Тэпэ, Бахардэн.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Геаграфія Туркменістана
Пфальц-Цвейбрукенская дынастыя

]]

**Пфальц-Цвейбрукенская дынастыя** () — шведская каралеўская дынастыя, якая кіравала ў 1654—1720 гадах.

З'яўлялася адной з галін паўднёвагерманскага роду Вітэльсбахаў (Баварыя, Пфальц). У 1410 годзе са старэйшай галіны роду, якая кіравала ў курфюрстве Пфальц, вылучылася лінія пфальцграфаў Зімернскіх. У 1453 годзе ад яе ў сваю чаргу вылучылася лінія пфальцграфаў Цвейбрукен-Нойбургскіх.

У 1579 годзе нашчадак заснавальніка гэтай лініі ў пятым пакаленні пфальцграф Цвейбрукенскі Іаган I (1550—1604) ажаніўся з Магдаленай Юліх-Клеўскай (1553—1633). Трэці сын ад гэтага шлюбу пфальцграф Іаган Казімір (1589—1652) атрымаў у спадчыну ад бацькі маленькае княства Клебург у Эльзасе і стаў заснавальнікам лініі пфальцграфаў Цвейбрукен-Клебургскіх. У 1615 годзе ён ажаніўся з дачкой шведскага караля Карла IX Катарынай.

Ад гэтага шлюбу нарадзіліся старэйшая дачка Крысціна Магдалена Пфальц-Цвейбрукен-Клебургская, а таксама сыны Карл Густаў (1622—1660) і Адольф Іаган (1629—1689). Першы з іх у 1649 годзе быў прызначаны спадчыннікам шведскага прастола, які ён і заняў у 1654 годзе. Адольф Іаган жа працягнуў пфальцграфскую лінію роду, якая згасла са смерцю яго сына ў 1731 годзе.

Пфальц-Цвейбрукенская дынастыя займала шведскі трон на працягу трох пакаленняў. Пасля гібелі ў 1718 годзе Карла XII, які не пакінуў нашчадкаў, на прастол узышла Ульрыка Элеанора (1688—1741), якая ў 1720 годзе адраклася ад кароны на карысць свайго мужа Фрэдрыка I Гесэн-Касельскага (1676—1751). З яе смерцю ў 1741 годзе дынастыя спынілася канчаткова.

## Прадстаўнікі дынастыі 
* 1654—1660: Карл X Густаў, сын дачкі караля Карла IX
* 1660—1697: Карл XI, сын папярэдняга
* 1697—1718: Карл XII, сын папярэдняга
* 1718—1720: Ульрыка Элеанора, сястра папярэдняга

## Літаратура 
* Семёнов И. Христианские династии Европы. — М., 2002.
* Nordisk familjebok. B. 21. Stockholm, 1915.
Спіс прэзідэнтаў Італіі

**Спіс Прэзідэнтаў Італіі**

## Гл. таксама 
* Прэзідэнт Італіі
* Штандар Прэзідэнта Італьянскай Рэспублікі

*
Італія
Катэгорыя:Спісы:Італія
Братылава

**Браты́лава** (, ) — вёска ў Брэсцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Чэрнінскага сельсавета. Размешчана за 13 км на паўночны ўсход ад Брэста, за 8 км ад чыгуначнай станцыі Брэст-Усходні.

У складзе камунальнага ўнітарнага сельскагаспадарчага прадпрыемства «Маладая гвардыя» (цэнтр — в. Чэрні).

## Гісторыя 
Паводле пісьмовых крыніц вядома з XVI стагоддзя як сяло ў Берасцейскім павеце і ваяводстве Вялікага Княства Літоўскага. У 1599 годзе шляхецкая ўласнасць.

У XIX стагоддзі вёска ў Брэсцкім павеце Гродзенскай губерні. Уваходзіла ў склад маёнтка Чэрні — уладання пана Ягміна. У 1870 годзе адносілася да Чэрнінскай сельскай грамады.

У 1905 годзе аднайменныя вёска і фальварак (250 жыхароў) у Косіцкай воласці. Паводле Рыжскага мірнага дагавора 1921 года ў складзе Польскай Рэспублікі, у Косіцкай гміне Брэсцкага павета Палескага ваяводства.

У Вялікую Айчынную вайну 3 вяскоўцы загінулі, 1 прапаў без вестак.

8 мая 1970 года *вёска Братылава* з Тэльмінскага сельсавета перададзена ў склад Чэрнінскага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 119 рэвізскіх душ (1858)
* 29 гаспадарак, 168 жыхароў (1921)
* 205 жыхароў (1959)
* 136 жыхароў (1970)
* 39 двароў, 95 жыхароў (2005)

## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя ў 15 тамах. Т. 3, кн. 1. Брэсцкая вобласць / пад навук. рэд. А. І. Лакоткі. — Мн.: БелЭн, 2006. ISBN 985-11-0373-X.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Чэрнінскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Брэсцкага раёна
Нарвежская аперацыя

**Нарвежская аперацыя** (кодавая назва , вучэнне на Везеры) — баявыя дзеянні ўзброеных сіл нацысцкай Германіі па акупацыі Даніі і Нарвегіі 9.4—8.6.1940 у Другую сусветную вайну.

Ваенная аперацыя Германіі мела на мэце захоп на поўначы Еўропы стратэгічнага плацдарма супраць Вялікабрытаніі. План аперацыі (распрацоўваўся германскім камандаваннем са снежня 1939, зацверджаны А. Гітлерам 1.4.1940) прадугаеджваў раптоўную высадку ў Даніі і Нарвегіі германскіх марскіх і паветраных дэсантаў пры садзейнічанні галоўных сіл ВМФ і 5-га паветранага флоту.

9 красавіка 1940 германскія ландверная і паліцэйская дывізіі, марскія і паветраныя дэсанты захапілі ўсе апорныя пункты Даніі. Дацкія армія (5 малалікіх дывізій) і флот паводле загаду ўрада капітулявалі. У Нарвегіі супраць 6 разрозненых дывізій дзейнічалі лепш абучаныя і ўзброеныя нямецкія войскі, якія ўжо 9—10 красавіка малымі сіламі (каля 10 тыс. чал.) захапілі ўсе галоўныя парты краіны. Ва ўмовах пагрозы брытанскім марскім камунікацыям на дапамогу нарвежскай арміі 14—17 красавіка ў Цэнтральнай і Паўночнай Нарвегіі высадзіліся экспедыцыйныя саюзныя англа-франка-польскія войскі. Пасля капітуляцыі нарвежскіх войск у цэнтры краіны (3 мая) асноўныя баі працягваліся ў раёне Нарвіка (Паўночная Нарвегія), але 5—8 чэрвеня саюзныя войсхі эвакуіраваліся ў сувязі з цяжкім становішчам у Францыі (гл. Французская кампанія, 1940).

У выніку Нарвежскай аперацыі Германія страціла каля 5 тыс. чал., больш за 20 баявых караблёў, Нарвегія — каля 2 тыс. чал., некалькі караблёў, саюзнікі — каля 2 тыс. чал., 18 баявых караблёў і інш. У Даніі і Нарвегіі сфарміраваны калабарацыянісцкія ўрады (у апошняй на чале з В. Квіслінгам).

## Літаратура 
* Нарвежская аперацыя 1940 // БЭ ў 18 т. Т. 11. Мн., 2000.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Бітвы паводле алфавіта
Катэгорыя:Бітвы і аперацыі Другой сусветнай вайны
Катэгорыя:Красавік 1940 года
Катэгорыя:Май 1940 года
Катэгорыя:Чэрвень 1940 года
Катэгорыя:Бітвы Нарвегіі
Катэгорыя:Бітвы Даніі
Катэгорыя:Бітвы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Бітвы Францыі
Катэгорыя:Бітвы Германіі
Катэгорыя:Бітвы ў Даніі
Катэгорыя:Бітвы ў Нарвегіі
Катэгорыя:Бітвы Другога фронту
Катэгорыя:Нарвегія падчас Другой сусветнай вайны
Отакар Хлуп

**Отакар Хлуп** (; , г. Боскавіцы, Чэхія — ) — чэшскі педагог. Акадэмік Чэхаславацкай АН (1952).

Скончыў Пражскі ўніверсітэт і з 1919 выкладаў у ім педагогіку. У 1922—39 прафесар універсітэта ў г. Брно, дзе заснаваў Таварыства новага выхавання і быў рэдактарам (з 1927) яго часопіса. Па яго ініцыятыве ў 1946 адкрыты педагагічныя факультэты ва ўніверсітэтах Чэхаславакіі. 3 1953 прафесар, арганізатар і загадчык кафедры педагогікі ў Пражскім універсітэце. Заснавальнік (1957) і дырэктар (да 1960) Інстытута педагогікі Я. А. Коменскага Чэхаславацкай АН.

Аўтар прац па праблемах навучання, педагагічнай адукацыі, гісторыі педагогікі, у т.л. падручніка «Педагогіка» (2-е выд. 1965), «Хрэстаматыі па гісторыі педагогікі» (т. 1—2, 1948—50). Адзін з рэдактараў «Педагагічнай энцыклапедыі» (т. 1—3, 1938—40).

## Літаратура 
* Мазоўка Н. Хлуп // БЭ ў 18 т. Т. 17. Мн., 2003.

Катэгорыя:Выпускнікі Карлава ўніверсітэта
Катэгорыя:Выкладчыкі Карлавага ўніверсітэта
Катэгорыя:Педагогі Чэхіі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Боскавіцах
Ян Цыкер

**Ян Цыкер** (; , г. Банска-Бістрыца, Славакія — ) — славацкі кампазітар, педагог; адзін з заснавальнікаў славацкай кампазітарскай школы. Народны артыст Чэхаславакіі (1966).

## Біяграфія 
Навучаўся ў Пражскай кансерваторыі (1930—35), стажыраваўся ў Фелікса Вайнгартнёра ў Вене (1936—1937) і ў Віцезслава Новака ў Празе (1936—1939).

У 1939—1949 выкладаў у Браціслаўскай кансерваторыі. У 1945—1948 быў адначасна кіраўніком рэпертуарнай часткі опернай трупы Славацкага нацыянальнага тэатра. У 1951—1973 — прафесар Вышэйшай школы музычных мастацтваў у Браціславе.

Старшыня нацыянальнай Музычнага савета ЧССР.

## Творчасць 
У творчасці спалучаў асаблівасці нацыянальнага музычнага фальклору з прыёмамі сучаснай заходнееўрапейскай кампазіцыйнай тэхнікі. Сярод твораў: оперы «Уваскрэсенне» (паст. 1962), «Містэр Скрудж» (паст. 1963), «Карыялан» (паст. 1974), «Аблога Бістрыцы» (паст. 1983), «З жыцця насякомых» (1985); кантата (1940), араторыя «Ода радасці» (1982), 3 сімфоніі (1930—74), 3 струнных квартэты. Пісаў музыку да драматычных спектакляў, кіно.

## Узнагароды 
Лаўрэат Славацкай нацыянальнай прэміі (1945), Чэхаславацкай прэміі міру (1951), Дзяржаўнай прэміі імя К. Готвальда (1955, 1963, 1975), заслужаны артыст ЧССР (1961), народны артыст ЧСРР (1966).  (Вена, 1966), Прэмія Мадача (Будапешт, 1966), Прэмія Міжнароднай музычнай рады — ЮНЕСКА (1979).

Ордэн Працы (1971). Ордэн Людавіта Штура I ступені (2011, пасмяротна).

## Ушанаванне памяці 
У Браціславе дзейнічае музей Яна Цыкера.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Старонка, прысвечаная Яну Цыкеру 
* Жыццяпіс  

Катэгорыя:Кампазітары XX стагоддзя
Катэгорыя:Акадэмічныя музыканты Славакіі
Катэгорыя:Кампазітары Славакіі
Катэгорыя:Лаўрэаты Дзяржаўнай прэміі Чэхаславакіі
Катэгорыя:Члены Акадэміі мастацтваў ГДР
Катэгорыя:Пахаваныя ў Браціславе
Катэгорыя:Выпускнікі Пражскай кансерваторыі
Катэгорыя:Выкладчыкі Браціслаўскай кансерваторыі
Катэгорыя:Постаці Славацкага нацыянальнага тэатра
Бярдычы

**Бярды́чы** (, ) — вёска ў Брэсцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Чэрнінскага сельсавета. Размешчаны за 11 км на паўночны ўсход ад Брэста, 8 км ад чыгуначнай станцыі Брэст-Усходні.

У складзе камунальнага ўнітарнага сельскагаспадарчага прадпрыемства «Маладая гвардыя» (цэнтр — в. Чэрні).

## Гісторыя 
Паводле пісьмовых крыніц вядома з XVI стагоддзя як сяло ў Берасцейскім павеце і ваяводстве Вялікага Княства Літоўскага. У 1566 годзе ў Збірогскім войтаўстве Берасцейскага староства. У сяле налічвалася 13 жыхароў, якія мелі 15 валок зямлі. Сяляне плацілі чынш — з адной валокі 31 грош, а таксама натуральную даніну.

Пасля трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) у складзе Расійскай імперыі, у Слонімскай, з 1797 года — у Літоўскай, з 1801 года — у Гродзенскай губернях. У 1818 годзе ў складзе казённага маёнтка Цюхінічы.

У 1905 годзе вёска і маёнтак у Косіцкай воласці Брэсцкага павета. Паводле Рыжскага мірнага дагавора 1921 года ў складзе Польскай Рэспублікі, у Косіцкай гміне Брэсцкага павета Палескага ваяводства.

З 1939 года ў складзе БССР. У Вялікую Айчынную вайну акупанты спалілі 17 двароў, загубілі 32 мірных жыхароў; 3 вяскоўцы загінулі на фронце, 1 — у партызанах.

8 мая 1970 года *вёска* *Бярдычы* з Тэльмінскага сельсавета перададзена ў склад Чэрнінскага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 68 мужчын, 82 жанчыны (1818)
* 42 двары, 283 жыхары (1897)
* 298 жыхароў (вёска) і 12 жыхароў (маёнтак) (1905)
* 20 двароў, 108 жыхароў (1921)
* 58 двароў, 318 жыхароў (1941)
* 201 жыхар (1959)
* 132 жыхары (1970)
* 29 гаспадарак, 43 жыхары (2005)

## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя ў 15 тамах. Т. 3, кн. 1. Брэсцкая вобласць / пад навук. рэд. А. І. Лакоткі. — Мн.: БелЭн, 2006. ISBN 985-11-0373-X.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Чэрнінскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Брэсцкага раёна
Увядзенне ў храм (Джэнціле да Фабрыяна)

**Увядзенне ў храм** () — карціна Джэнціле да Фабрыяна, датаваная 1423 годам, якая захоўваецца ў Луўры.

## Апісанне 
Палатно паходзіць з  ў царкве Санта-Трыніта ў Фларэнцыі і з'яўляецца часткай  да абраза  таго ж аўтара. «Пакланенне вешчуноў» зараз знаходзіцца ва Уфіцы, дзе «Увядзенне ў храм» заменена копіяй.

## Літаратура 
* Mauro Minardi, *Gentile da Fabriano*, collana ''I Classici dell'arte*, RCS, Milano 2005.
* Pierluigi De Vecchi ed Elda Cerchiari, *I tempi dell'arte'', volume 2, Bompiani, Milano 1999.

## Спасылкі 
* Scheda sul sito del Louvre

Катэгорыя:Луўр
Катэгорыя:Карціны Джэнціле да Фабрыяна
Мургаб

**Мургаб** () — рака ў Туркменістане і Афганістане. Даўжыня ракі 978 км, плошча басейна 46,9 тыс. км². Выток знаходзіцца ў Афганістане. Жыўленне пераважна снегавое. Сярэдні расход вады ля пасёлка Тагтабазар, што ў 486 км ад вусця, каля 52 м³/сек. Сярэдняя мутнасць вады 4500 г/м³. Побач з горадам Мары ў Мургаб уліваецца Каракумскі канал. Далей рака каналізаваная, у яе таксама ідзе сліў калектараў з аазіса Мары. Канал-калектар ідзе на паўночны захад, дзе на мяжы Ахалскага і Марыйскага велаятаў утварае сетку азёр. На рацэ размешчаны Ташкепрынскае, Казыклыбенцкае, Іалатанскае, Гіндукушскае і Сарыязінскае вадасховішчы.

Катэгорыя:Рэкі Афганістана
Катэгорыя:Рэкі Туркменістана
Катэгорыя:Басейны бяссцёкавых абласцей Еўразіі
Катэгорыя:Бяссцёкавыя рэкі
Зарачча

**Зара́чча** (, ) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі. Да 8 красавіка 2004 была цэнтрам Зарачскага сельсавета, пасля ўвайшла ў Мяжанскі сельсавет.

## Геаграфія 
Вёска знаходзіцца за 8 км у напрамку на паўночны захад ад горада Браслаў, за 228 км ад Віцебска, за 38 км ад чыгуначнай станцыі Друя, каля возера Рака.

## Гісторыя 
У 1938 годзе вёска Браслаўскага павета Віленскага ваяводства.

## Насельніцтва 
* 1921 год — 145 жыхароў, 27 двароў.
* 1938 год — 136 жыхароў, 31 двор.
* 1997 год — 86 жыхароў, 31 двор.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Мяжанскі сельсавет (Браслаўскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Браслаўскага раёна
Джойс

**Джойс** () —  распаўсюджанае ў англамоўных краінах прозвішча ірландскага паходжання.

## Вядомыя носьбіты 
* Джэймс Джойс, ірландскі пісьменнік
* Дру Джойс (нар. 1985) — амерыканскі баскетбаліст.
* Марк Джойс, брытанскі прафесійны гулец у снукер
Веранезэ (значэнні)

**Веранезэ** — італьянскае прозвішча, а таксама тапонім.

## Прозвішча 
* Баніфача Веранезэ, венецыянскі мастак
* Джузэпэ Веранезэ, італьянскі матэматык
* Паала Веранезэ, італьянскі мастак

## Тапонім 
* Вела-Веранезэ
* Каваён-Веранезэ
* Павельяна-Веранезэ
Гомеамарфізм

**Гомеамарфі́зм** — узаемна адназначнае і непарыўнае ў абодва бакі адлюстраванне адной тапалагічнай прасторы на другую. Ізамарфізм у катэгорыі тапалагічных прастор. 

## Азначэнне 
Няхай (X,\mathcal{T}_X) і (Y,\mathcal{T}_Y) — дзве тапалагічныя прасторы. Непарыўнае адлюстраванне f:X \to Y называецца **гомеамарфізмам**, калі яно ўзаемна адназначнае, і адваротнае адлюстраванне f^{-1} таксама з’яўляецца непарыўным.

Катэгорыя:Агульная тапалогія
Катэгорыя:Матэматычны аналіз
Свіцязь

Назву **Свіцязь** маюць:

## Азёры 
* Свіцязь — возера ў Гродзенскай вобласці Беларусі.
* Свіцязь — возера ў Валынскай вобласці Украіны.

## Населеныя пункты 
* Свіцязь — вёска ў Шацкім раёне Валынскай вобласці Украіны.

## Іншае 
* «Свіцязь-возера» — балада Тамаша Зана.
* «Свіцязь» — балада Яна Чачота.
Цэзар (тытул)

&nbsp;— двое Аўгустаў (Дыяклетыян, Максіміян) і двое Цэзараў (Канстанцый I Хлор, Галерый)]]
**Цэзар**&nbsp;— адзін з тытулаў, якія выкарыстоўваўся ў Рымскай імперыі. Паходзіць з кагномена Юліяў «Caesar», носьбітам якога быў палітычны дзеяч і палкаводзец Рымскай рэспублікі I ст. да н.э. Гай Юлій Цэзар. У I і II ст. н.э. тытул Цэзар і Аўгуст былі тоеснымі.

Усё змянілася ў III—IV стагоддзях. Тады тытул «цэзар» быў непарыўна звязаны з ідэяй сукіравання, калі старэйшы кіраўнік, за якім замацаваўся тытул «Аўгуст» дзяліў ўладу з малодшым суправіцелем (як правіла яго спадчыннікам)&nbsp;— «Цэзарам». Сумеснае кіраванне некалькіх чалавек было не такой ужо і новай з'явай для Рыма — традыцыя калегіяльнага кіравання бярэ пачатак у часы Рымскай рэспублікі. У эпоху прынцыпата можна ўзгадаць кіраванне Веспасіяна і Ціта, Марка Аўрэлія і Луцыя Вера.

Далейшае развіццё сістэма сукіравання атрымала пасля прыходу да ўлады Дыяклетыян а. Тады найбольш выразна былі вызначаны адрозненні паміж двума тытуламі — Аўгуст і Цэзар: на чале дзяржавы павінны былі стаяць два вярхоўныя кіраўнікі (адзін Jovius — старэйшы і другі Herculius — з некалькі меншымі паўнамоцтвамі) абодва надзеленыя ўсёй паўнатой улады — Аўгусты, нашчадкамі і памочнікамі якіх былі два малодшыя суправіцелі — Цэзары, якія па заканчэнні знаходжанні ва ўладзе Аўгустаў пераймалі іх паўнамоцтвы і прызначалі новых Цэзараў і абавязкова іх жонак. Сістэма аказалася не занадта ўстойлівай, і да 324 года вярхоўная ўлада сканцэнтравалася ў руках аднаго чалавека&nbsp;— Канстанціна I Вялікага. Ён аднак не скасаваў інстытут цэзараў. Канстанцін застаўся Аўгустам і даў тытул Цэзара сваім чатыром сынам, адпаведна падзяліўшы імперыю на сферы іх адказнасці.

Апошнія Цэзары былі прызначаны ў канцы 4 стагоддзя узурпатарам Магненцыем, які прызначыў сваіх братоў Цэзарамі і пачаў вайну з Канстанцыем ІІ.

## Гл. таксама 
* Дамінат
* Аўгуст

## Літаратура 
* Reinhard Raffat. Große Kaiser Roms, Buch Vertrieb Blank GmbH. 2005. ISBN 3-937501-12-6. ст. 228—230. 

Катэгорыя:Палітыка Старажытнага Рыма
Катэгорыя:Тытулы Рымскай імперыі
Гран-пры 1989 (снукер)

**Гран-пры 1989** (, таксама вядомы як *Rothmans Grand Prix 1989* — ад назвы спонсара) — прафесійны рэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 9 па 22 кастрычніка 1989 года ў тэатры Гексагон, у Рэдынгу, Англія. Турнір стаў восьмым розыгрышам гран-пры, які штогод праходзіў з 1982 года. Прызавы фонд турніру склаў £349,998, з якіх £70,000 атрымаў пераможца.

## Спасылкі 
* Статыстыка Гран-пры 1989 на CueTracker.net 

Катэгорыя:World Open (снукер)
Катэгорыя:1989 год у снукеры
Катэгорыя:Спорт у Англіі ў 1989 годзе
Катэгорыя:Снукерны сезон 1989/1990
Катэгорыя:Снукерныя турніры ў Англіі
Катэгорыя:Кастрычнік 1989 года
Ом (рака)

**Ом** — рака ў Расіі, працякае ў Заходняй Сібіры па тэрыторыі Омскай і Новасібірскай абласцей, правы прыток Іртыша. Па тэрыторыі Омскай вобласці працякае па Ніжнеомскім, Калачынскім, Кармілаўскім і Омскім раёнах.

Выток знаходзіцца на Васюганскай раўніне, бярэ свой пачатак з возера Омскага, якое знаходзіцца сярод Васюганскіх балот. Далей рака цячэ па Барабінскай нізіне. Вусце ракі знаходзіцца ў Омску, на 1831 кіламетры ад вусця Іртыша па яго правым беразе.

Даўжыня ракі — 1091 км, плошча яе вадазборнага басейна — 52600 км², сярэднегадавы расход вады — 64 м³/сек, максімальны расход вады — 814 м³/сек.

Даліна ракі трапецападобная, месцамі асіметрычная, шырыня яе вагаецца ў вялікіх межах ад 200 метраў да 18 км.

Пойма пераважна двухбаковая, месцамі забалочаная, перасечаная асобнымі грывамі, у ніжняй частцы аднабаковая. Найменшая яе шырыня — 250 м, найбольшая — 16,5 км.

Катэгорыя:Прытокі Іртыша
Катэгорыя:Рэкі Омскай вобласці
Катэгорыя:Рэкі Новасібірскай вобласці
Зайсан

**Зайсан** — возера на ўсходзе Казахстана, у адкрытай высокай і плоскай даліне паміж горнымі хрыбтамі: з паўночнага усходу — Алтайскім, з паўночнага захаду — Калбінскім і з поўдня — Тарбагатайскім. Кітайская мяжа праходзіць на адлегласці 60 км ад усходняга берага возера, з кітайскага боку цячэ і ўпадае ў Зайсан рака Чорны Іртыш. Возера знаходзіцца на вышыні 420 м, яго даўжыня 105 км, а шырыня — 22-48 км, максімальная глыбіня 15 м. Зайсан знаходзіцца паміж 47 ° 60 'і 48 ° 30' паўн. ш. і паміж 83 ° і 85 ° у. в.
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Басейн Іртыша
Катэгорыя:Азёры Казахстана
Ішкашымскі хрыбет

**Ішкашымскі хрыбет** — горны хрыбет у заходняй частцы Паміра, уздоўж правага берага ракі Пяндж, у Таджыкістане; заходняя частка Шахдарынскага хрыбта. Даўжыня 95 км. Вышыня да 6096 м (пік Маякоўскага). Складзены пераважна з гнейсаў, амфібалітаў і інш. Пераважае вышынны рэльеф. Ледавікі. На схілах горныя стэпы і пустыні, у глыбокіх далінах рэк траплюцца зараснікі арчы. Тэрмальныя мінеральныя крыніцы. Бальнеалагічны курорт Гармчашма.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Горныя хрыбты Паміра
Катэгорыя:Горныя хрыбты Таджыкістана
Гран-пры 1984 (снукер)

**Гран-пры 1984** (, таксама вядомы як *Rothmans Grand Prix 1984* — ад назвы спонсара) — прафесійны рэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 20 па 28 кастрычніка 1984 года ў тэатры Гексагон, у Рэдынгу, Англія. Турнір стаў трэцім розыгрышам гран-пры, які з 1982 года праходзіў пад назвай Professional Players Tournament. Прызавы фонд турніру склаў £225,000, з якіх £45,000 атрымаў пераможца.

## Спасылкі 
* Статыстыка Гран-пры 1984 на CueTracker.net 

Катэгорыя:World Open (снукер)
Катэгорыя:1984 год у снукеры
Катэгорыя:Спорт у Англіі ў 1984 годзе
Катэгорыя:Снукерны сезон 1984/1985
Катэгорыя:Снукерныя турніры ў Англіі
Катэгорыя:Кастрычнік 1984 года
Professional Players Tournament 1983 (снукер)

**Professional Players Tournament 1983** — прафесійны рэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 10 па 21 кастрычніка 1983 года ў Redwood Lodge, у Брыстале, Англія. Турнір стаў другім розыгрышам Professional Players Tournament, заснаванага ў 1982 годзе. Прызавы фонд турніру склаў £63,600, з якіх £12,500 атрымаў пераможца.

## Спасылкі 
* Статыстыка Professional Players Tournament 1983 на CueTracker.net 

Катэгорыя:World Open (снукер)
Катэгорыя:1983 год у снукеры
Катэгорыя:Спорт у Англіі ў 1983 годзе
Катэгорыя:Снукерны сезон 1983/1984
Катэгорыя:Снукерныя турніры ў Англіі
Катэгорыя:Кастрычнік 1983 года
Афанасій Пятровіч Шылін

{{Ваенны дзеяч
 |поўнае імя       = Афанасій Пятровіч Шылін
 |арыгінал імя     = 
 |дата нараджэння  = 
 |месца нараджэння = 
 |дата смерці      =
 |месца смерці     = 
 |партрэт          = 
 |подпіс           = 
 |мянушка          = 
 |псеўданім        = 
 |прыналежнасць    = 
 |гады службы      = 1942—1982
 |званне           = генерал-лейтэнант
 |род войскаў      = артылерыя
 |камандаваў       = 
 |частка           = 
 |бітвы            = Вялікая Айчынная вайна
 |узнагароды       = { style="background:transparent"
   
}
{ style="background:transparent"
     
-
   
}
 |Commons        = 
 |Rodovid        =
 |сувязі         = 
 |у адстаўцы     = 
 |роспіс         = 
}}
**Афанасій Пятровіч Шы́лін** ( — ) — савецкі ваенны дзеяч, генерал-лейтэнант (1975). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Двойчы Герой Савецкага Саюза (1944, 1945).

Нарадзіўся ў сяле Петрапаўлаўка Саратаўскай губерні (зараз у Новакузнецкім раёне Саратаўскай вобласці). Скончыў сярэднюю школу, працаваў на шахце ў горадзе Ленінску-Кузнецкім Кемераўскай вобласці. У Чырвонай Арміі са жніўня 1942 года. У 1943 годзе скончыў 2-е Томскае артылерыйскае вучылішча. Падчас Вялікай Айчыннай вайны з чэрвеня 1943 да студзеня 1945 г. у дзейнічаючай арміі на Паўднёвым, Заходнім, 3-м Украінскім, 1-м Беларускім франтах. Асабліва вызначыўся ў баях пры фарсіраванні Дняпра і ў час Вісла-Одэрскай аперацыі.

Пасля вайны А. П. Шылін працягваў ваенную службу. У 1946 г. скончыў Вышэйшую афіцэрскую артылерыйскую школу, у 1952 годзе Ваенную акадэмію імя Ф. Э. Дзяржынскага, у 1966 — Ваенную акадэмію Генеральнага штаба. Займаў камандныя пасады ў Ракетных войсках стратэгічнага прызначэння СССР, камандаваў ракетнай брыгадай, корпусам. З 1970 года — першы намеснік камандзіра 27-й гвардзейскай Віцебскай Чырванасцяжнай ракетнай арміі.
Са студзеня 1976 года генерал-лейтэнант Шылін А. П. на пасадзе намесніка старшыні Цэнтральнага камітэта ДТСААФ.

Аўтар кніг «Артиллерийский разведчик» (М., 1952), «Сила воина дисциплиной удвоена» (М., 1970) і інш.

## Узнагароды 
* 2 медалі «Залатая Зорка»
* 2 Ордэны Леніна
* Ордэн Чырвонага Сцяга
* Ордэн Айчыннай вайны 2-й ступені
* Ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга
* Ордэн «За службу Радзіме ва Узброеных Сілах СССР»
* Медаль «За баявыя заслугі»
* Медалі «За бездакорную службу» 1-й і 2-й ступені
* Медаль «За адвагу на пажары»
і інш.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Двойчы Героі Савецкага Саюза
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Саратаўскай вобласці
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Саратаўскай губерні
Professional Players Tournament 1982 (снукер)

**Professional Players Tournament 1982** — прафесійны рэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 11 па 22 кастрычніка 1982 года ў Astra International Snooker Club, у Бірмінгеме, Англія. Турнір стаў першым розыгрышам Professional Players Tournament, які па гэты час праходзіць штогод. Прызавы фонд турніру склаў £31,500, з якіх £5,000 атрымаў пераможца.

## Спасылкі 
* Статыстыка Professional Players Tournament 1982 на CueTracker.net 

Катэгорыя:World Open (снукер)
Катэгорыя:1982 год у снукеры
Катэгорыя:Спорт у Англіі ў 1982 годзе
Катэгорыя:Снукерны сезон 1982/1983
Катэгорыя:Снукерныя турніры ў Англіі
Катэгорыя:Кастрычнік 1982 года
Тапалагічная прастора

**Тапалагі́чная прасто́ра** — мноства з дадатковай структурай пэўнага тыпу (так званай тапалогіяй); з’яўляецца адным з асноўных аб’ектаў (разам з непарыўнымі адлюстраваннямі) вывучэння раздзела матэматыкі пад назвай тапалогія.

Паняцце тапалагічнай прасторы з’явілася як абагульненне , якая, у сваю чаргу, абагульняе паняцці геаметрычнай прасторы і фігур.

Заданне тапалагічнай структуры, або тапалогіі, на мностве дае выразны матэматычны сэнс блізкасці, аддаленасці, аддзялення яго элементаў без выкарыстання лікавай велічыні адлегласці паміж імі.

У сучаснае вызначэнне структуры тапалагічнай прасторы ўвайшоў мінімальны набор уласцівасцяў сістэмы метрычных наваколляў, дастатковы для вызначэння такіх паняццяў, як непарыўнасць, звязнасць і, у большасці выпадкаў, збежнасць у самых агульных сітуацыях, калі метрычныя паняцці могуць быць ужо непрыдатнымі.

Акрамя агульных выпадкаў, калі задаць адлегласць паміж пунктамі немагчыма, выкарыстанне тапалагічнай мовы часта спрашчае разважанні і аб метрычных прасторах, у тых выпадках, калі яны не залежаць ад канкрэтных лікавых значэнняў адлегласці.

Уласцівасці, якія залежаць толькі ад тапалагічнай структуры на мностве, называюцца тапалагічнымі ўласцівасцямі і вывучаюцца ў агульнай тапалогіі. Спалучэнне тапалагічнай структуры з іншымі структурамі, ці ўзбагачэнне яе дадатковымі абмежаваннямі, прыводзіць да вылучэння розных другіх відаў уласцівасцяў, якія вывучаюцца ў іншых раздзелах тапалогіі ці сумежных дысцыплін.

## Вызначэнне 
Няхай дадзена мноства  X . Сістэма  \mathcal{T} яго падмностваў называецца *тапалогіяй* на  X , калі выкананы наступныя ўмовы:
# Аб’яднанне адвольнага сямейства мностваў, якія належаць  \mathcal{T}, належыць  \mathcal{T}. Гэта значыць, што калі U_{\alpha} \in \mathcal{T} \quad \forall \alpha \in A , то  \bigcup \limits_{\alpha \in A} U_{\alpha} \in \mathcal{T}.
# Перасячэнне канечнага сямейства мностваў, якія належаць  \mathcal{T} , належыць  \mathcal{T} . Гэта значыць, што калі  U_{i} \in \mathcal {T} \quad i = 1, \; \ldots, \; n , то  \bigcap \limits_{i = 1}^n U_i \in \mathcal{T} .
#  X, \; \varnothing \in \mathcal{T} .

Пара  ( X, \; \mathcal{T} )  называецца *тапалагічнай прасторай*. Мноствы, якія належаць  \mathcal{T} , называюцца ''*. Элементы мноства  X , на якім зададзена тапалогія, называюцца, як у геаметрыі, пунктамі.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* *Киселев А. Д., Мирошниченко Г. П., Трифанов А. И., Трифанова Е. С.'' Топология многообразий. Конспект лекций. — СПб.: Университет ИТМО, 2019. — 51 с.


Катэгорыя:Агульная тапалогія
Джош Буало

**Джош Буало** (; , ) — ірландскі прафесійны гулец у снукер. Чэмпіён Еўропы 2016 года сярод гульцоў ва ўзросце да 21 года. Удзельнік кваліфікацыі да чэмпіянату свету 2016 года.

## Спасылкі 
* Статыстыка Джоша Буало на CueTracker.net 

Катэгорыя:Снукерысты Ірландыі
Рыс Кларк

**Рыс Кларк** (; ) — шатландскі прафесійны гулец у снукер. Удзельнік 1/8 фіналу Еўрапейскага Мастэрс 2016 года.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Профіль на World Snooker 
* Статыстыка Рыса Кларка на CueTracker.net 

Катэгорыя:Снукерысты Шатландыі
Эшлі Карці

**Эшлі Карці** (; , ) — англійскі непрафесійны гулец у снукер.

## Спасылкі 
* Статыстыка Эшлі Карці на CueTracker.net 

Катэгорыя:Снукерысты Англіі
Законы захавання

**Зако́ны захава́ння** — фундаментальныя фізічныя законы, паводле якіх пры пэўных умовах некаторыя вымерныя фізічныя велічыні, якія характарызуюць замкнутую фізічную сістэму, не змяняюцца з цягам часу.

Філасофскія перадумовы да адкрыцця закону былі закладзены яшчэ антычнымі філосафамі, а таксама Дэкартам і М. В. Ламаносавым.

У пісьме Эйлеру Ламаносаў фармулюе свой «усеагульны натуральны закон» (5 ліпеня 1748 года), паўтараючы яго ў дысертацыі «Разважанне аб цвёрдасці і вадкасці цел» (1760):

Некаторыя з законаў захавання справядлівыя заўсёды і пры ўсіх умовах. Такія, напрыклад, законы захавання энергіі, імпульсу, моманту імпульсу, электрычнага зараду), ці, ва ўсякім выпадку, ніколі не назіраліся працэсы, якія б супярэчылі гэтым законам. Іншыя ж законы толькі прыбліжаныя і выконваюцца пры пэўных умовах. Напрыклад, закон захавання цотнасці выконваецца для моцнага і электрамагнітнага ўзаемадзеяння, але парушаецца ў слабым узаемадзеянні).

* Закон захавання энергіі
* Закон захавання імпульсу
* Закон захавання моманту імпульсу
* Закон захавання масы
* Закон захавання электрычнага зараду
* Закон захавання лептоннага ліку
* Закон захавання барыённага ліку
* Закон захавання цотнасці

Законы захавання звязаны з сіметрыямі фізічных сістэм (тэарэма Нётэр). Так, законы захавання энергіі, імпульсу і моманту імпульсу з’яўляюцца вынікам прасторава-часавых сіметрый (адпаведна: аднароднасці часу, аднароднасці і ізатропнасці прасторы). Пры гэтым пералічаныя ўласцівасці прасторы і часу ў аналітычнай механіцы прынята разумець як інварыянтнасць лагранжыяна адносна змянення пачатку адліку часу, пераносу пачатку каардынат сістэмы і кручэння яе каардынатных восей.

## Гл. таксама 
* Ураўненне неразрыўнасці

## Літаратура 
* Визгин В. П. Развитие взаимосвязи принципов инвариантности с законами сохранения в классической физике. М.: Наука, 1972. 240 с.