Балгарская кухня

[240px|thumb|Балгарскі [кебаб з рысам.]]
**Балгарская кухня** — нацыянальная кухня, распаўсюджаная ў Балгарыі і іншых краінах Паўднёва-Усходняй Еўропы. Яе аснову складаюць гародніна, прэснаводная і марская рыба, мяса, дзічына.

З мясных прадуктаў балгары аддаюць перавагу бараніне, але шмат гатуюць з ялавічыны, свініны і хатняй птушкі. Цеплавая апрацоўка прадуктаў розная, аднак пераважае тушэнне. Мяса і гародніну тушаць звычайна з вострымі прыправамі — часнаком, перцам, цыбуляй, воцатам, духмянымі зёлкамі. Для смажання і тушэння ў асноўным выкарыстоўваюць раслінныя алеі (аліўкавы, сланечнікавы). Папулярны ў Балгарыі мясныя стравы, прыгатаваныя на ражне або на рашотцы над распаленымі вуглямі. Традыцыйную мясную страву — *каўбасу «луканка»*, падаюць з вострым соусам.

У балгарскай кухні шырока выкарыстоўваецца гародніна: свежая і вараная, тушаная і смажаная, марынаваная. Яе падаюць як самастойную страву, а таксама на гарнір. Гародніна з'яўляецца адным з асноўных кампанентаў першых страў.

Значнае месца ў рацыёне балгараў займаюць малако і малочна-кіслыя прадукты. Асабліва папулярна прыгатаванае асаблівым чынам кіслае малако — ёгурт. Падаюць яго з рознымі прыправамі — часнаком, цукрам, джэмам, сечанай зелянінай і г.д. Ёгурт уваходзіць у склад шматлікіх першых і другіх страў.

Любімыя стравы балгараў — таратор (халодны суп з ёгурта, агуркоў, часнаку і цёртых грэцкіх арэхаў), брынза, авечы сыр, вяленае казінае мяса, лютэніца (востры соус з салодкага перцу), баніца (слоены пірог з гароднінай і брынзай) і інш.

У любы час года папулярныя салаты, якія падаюць на абед і на вячэру, на гарнір і ў якасці самастойнай стравы; іх запраўляюць вінным воцатам, алеем, вострым перцам, маянэзам, смятанай. Салаты рэдка запраўляюць цукрам.

З першых страў найбольш распаўсюджаная балгарская чорба. Яна можа быць прыгатавана з розных прадуктаў: гародніны і рыбы, птушкі і мяса, грыбоў і фасолі. У канцы варэння яе запраўляюць пасераванай мукой з даданнем чырвонага перцу, сумессю ўзбітых яек і ёгуртам. Усе стравы багата прыпраўляюць спецыямі і прыправамі.

Шырока выкарыстоўваюцца вырабы з цеста. Баніцу гатуюць з начынкай з брынзы і яек, сечанага мяса, шпінату, капусты, цыбулі-парэя. Яна можа быць і салодкай — з начынкай з молатых або тоўчаных арэхаў з цукрам, здробненага гарбуза з цукрам і г.д. Да абедзеннага стала падаюць таксама садавіну, сокі. З садавіны гатуюць салаты, кісялі, жэле, узвары і крэмы.

## Традыцыйныя балгарскія стравы 
### Каўбасы 
[thumb|280px|Балгарскі [суджук]]
[225px|right|thumb| Традыцыйная балгарская каўбаса — [Луканка]]
* Луканка
* Суджук
* Крывянка

### Першыя стравы 
* Таратор
* Боб чорба
* Шкембэ чорба, або флякі
* Суп тапчэта, суп з фрыкадэлькамі
* Тэлеска варэна
* Таматны суп з сырам
* Халасле, рыбны суп
* Грыбны суп
* Курыны суп
* Малочны суп з сырам або без яго

Выява:TaratorBg.jpg|Таратор — халодны суп з ёгурта, вады, агуркоў, кропа, часнака
Выява:Meat ball soup.JPG|Суп тапчэта
Выява:Shkembe-chorba.jpg|Шкембэ-чорба, або флякі
Выява:Arima Grand Hotel09s4s4272.jpg|Традыцыйны балгарскі суп *тэлеска варэна*

### Салаты 
Асновай шматлікіх страў балгарскай кухні з'яўляюцца сыры — мяккая брынза () і жоўты сыр (). Сыры з'яўляюцца інгрэдыентамі многіх салатаў і запяканак. У балгарскай кухні салаты ў асноўным гатуюцца з агародніны, выкарыстоўваецца свежая і марынаваная гародніна і зеляніна. Соусы таксама з гародніны, напрыклад, лютэніца. У якасці хлеба балгары выкарыстоўваюць піту, і салодкія кулічы — казунакі.

### Асноўныя стравы 
### Хлеб і выпечка 
### Малочныя прадукты 
[thumb|300px|Сыр [кашкавал у вакуумнай упакоўцы ў адным з балгарскіх магазінаў]]
Балгарыя як радзіма ёгурта мае трывалыя традыцыі ў вырабе розных малочных прадуктаў.
* Сірэнэ
* Кашкавал
* Ёгурт
* Смятана
* Рыкота

### Дэсерты 
Назва **халва** выкарыстоўваецца для некалькіх падобных відаў блізкаўсходняга дэсерта. Халва з тахіні з'яўляецца найбольш папулярнай, даступная ў двух розных відах — з насеннем сланечніка або кунжуту. Вядомымі вытворцамі халвы традыцыйна лічацца рэгіёны Ябланіца і Хаскава.
[250px|thumb|Запечаны [гарбуз з арэхамі]]
[250px|thumb|left|[Халва з тахіні і фісташкамі]]
[250px|thumb|left|[Казунак, прыгатаваны на Пасху]]

* Дэсерты з гарбуза
* Пахлава
* Хлеб з садавіны
* Шакаладны торт (*Торт Гараш*)
* Пончыкі
* Кампот
* Казунак
* Кураб'е
* Лукум
* Малако з рысам
* Тарт з вішняй

## Традыцыйныя балгарскія напоі 
### Алкагольныя напоі 
|thumbnail|left|150px|Віно Мавруд

### Безалкагольныя напоі 
## Літаратура 
* Европейская кухня / Сост. Н. Б. Шешко. — Минск: Соврем. шк., 2006. — 415 с. ISBN 985-6807-11-5
* Культура питания: Энцикл. справ. — 2-е изд. Беларус. Энцыкл.; Под ред. И. А. Чаховского; Редкол.: Е. В. Малашевич и др. — Мн.: БелЭн, 1993. — 541 с.: ил.


Катэгорыя:Балканская кухня