open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Мінскае таварыства аматараў прыгожых мастацтваў

**Мі́нскае тавары́ства ама́тараў прыго́жых маста́цтваў** — грамадская культурна-асветная і літаратурна-мастацкая арганізацыя. Існавала ў 1898—1906 у Мінску.

Створана ў 1888—1898 гадах на аснове музычна-драматычнае таварыства па ініцыятыве Я. Чырыкава, А. Аляксандрава, В. Чавусава і інш. Таварыствам кіраваў савет старэйшын з 10 чал. У розны час у яго ўваходзілі Д. Мейчык, С. Мядзведзеў, А. Холмскі, К. Какоўцаў, К. Фальковіч, М. Мысаўской, С. Нейфах, С. Камінскі, В. Сушчынскі і інш. Паводле статута, зацверджанага  года, мела на мэце развіццё і папулярызацыю прафесійнага і аматарскага мастацтва, мастацкай адукацыі. Мела літаратурную, тэатральна-драматычную, музычную і мастацкую секцыі, бібліятэку, тэатральную залу.

Літаратурная секцыя наладжвала лекцыі, дыспуты, чытанне рэфератаў пра творчасць Э. По, М. Метэрлінка, В. Бялінскага, А. Чэхава, Л. Андрэева, М. Горкага, абмеркаванне новых літаратурных плыней.

У рэпертуары аматарскага тэатра былі п’есы «Багна», «», «Не ў свае сані не садзіся» А. Астроўскага, «Рэвізор» М. Гогаля, «» Л. Талстога, «» і «Фама Гардзееў» М. Горкага, «У двары, у флігелі» Я. Чырыкава, «Дзядзька Ваня» А. Чэхава, «» М. Лермантава, «Нора» Г. Ібсена, «Злачынства і кара», «Ідыёт» паводле Ф. Дастаеўскага, «Патанулы звон» Г. Гаўптмана і інш.

Мастацкая секцыя арганізавала выстаўкі жывапісу, графікі, фатаграфіі (1901, 1902, 1904). Музычная секцыя мела аркестр, клас па тэорыі харавых спеваў.

Дзейнасць таварыства развівалася ў кантэксце рускай літаратурнай і культурнай традыцыі.

Пад уплывам рэвалюцыйнага руху 1905—1906 гадоў масавыя мерапрыемствы таварыства перараслі ў антыўрадавыя дэманстрацыі пад лозунгамі «Далоў самадзяржаўе!», «Няхай жыве Рэспубліка!». Паводле данясення мінскага паліцмайстра і губернатара П. Курлова, члены таварыства падазраваліся ў нядобранадзейнасці.

 года дзейнасць таварыства была прыпынена. Па просьбе савета старэйшын таварыству было дазволена самаліквідавацца рашэннем агульнага сходу  года, маёмасць і даўгі перададзены новаўтворанаму Мінскаму літаратурна-артыстычнаму таварыству.

## Літаратура 
* 
* Дорошевич Э., Конон В. Очерк истории эстетической мысли Белоруссии. М., 1972.

Катэгорыя:Культура Мінска
Катэгорыя:1898 год у Мінску
Катэгорыя:З’явіліся ў 1898 годзе
Катэгорыя:Арганізацыі, закрытыя ў 1906 годзе
Катэгорыя:Арганізацыі Мінска
Паказнікавае размеркаванне

{{Размеркаванне імавернасцей
  | name       = Паказнікавае размеркаванне
  | type       = continuous
  | pdf_image  = 
  | cdf_image  = 
  | parameters = \lambda > 0, частата
  | support    = x \in [0, \infty)
  | pdf        = \lambda e^{-\lambda x}
  | cdf        = 1 - e^{-\lambda x}
  | quantile   = -\frac{\ln(1 - p)}{\lambda}
  | mean       = \frac{1}{\lambda}
  | median     = \frac{\ln 2}{\lambda}
  | mode       = 0
  | variance   =  \frac{1}{\lambda^2}
  | skewness   = 2
  | kurtosis   = 6
  | entropy    = 1 - \ln\lambda
  | mgf        = \frac{\lambda}{\lambda-t}, для t 
  | char       = \frac{\lambda}{\lambda-it}
  | fisher     = \frac{1}{\lambda^2}
  | KLDiv      = \ln\frac{\lambda_0}{\lambda} + \frac{\lambda}{\lambda_0} - 1
  |ES=-\frac{\ln(1 - p) + 1}{\lambda}|bPOE=e^{1-\lambda x}}}

**Паказнікавае размеркаванне** — абсалютна непарыўнае размеркаванне імавернасцей. Час паміж падзеямі ў  мае паказнікавае размеркаванне. Непарыўны аналаг геаметрычнага размеркавання, асобны выпадак гама-размеркавання.

## Азначэнне 
Паказнікавым размеркаваннем завецца размеркаванне са шчыльнасцю
:  f_{X \sim Exp(\lambda)}(x) = \begin{cases}
\lambda  e^{ - \lambda x} & x \ge 0, \\
0 & x 
дзе \lambda — параметр размеркавання, які часта называюць .

Функцыя размеркавання мае выгляд

: F_{X \sim Exp(\lambda)}(x) = \begin{cases}
1-e^{-\lambda x} & x \ge 0, \\
0 & x 

Катэгорыя:Размеркаванні імавернасцей
Минский курьер (1908)

**«Минский курьер»** — штодзённая грамадска-палітычная і літаратурная газета ліберальна-асветнага кірунку. Выдавалася з  да  года ў Мінску на рускай мове, з  да  года не выходзіла. Выйшла 148 нумароў. 

Працягвала дэмакратычныя традыцыі газета «Минский листок» і «Северо-Западный край», арыентавалася на мясцовую прагрэсіўную інтэлігенцыю. Крытыкавала грамадска-палітычны лад Расійскай імперыі, выкрывала рэакцыйную палітыку правых партый і груповак, выступала ў падтрымку студэнцкага і рабочага руху, у абарону палітычных вязняў. Асвятляла літаратурнае, тэатральнае і музычнае жыццё Расіі і Мінскай губерні, прапагандавала рэалістычныя і дэмакратычныя традыцыі рускай літаратуры. У шэрагу артыкулаў У. Самойлы, М. Караліцкага, Н. Чарноцкага аб’ектыўна ацаніла сімвалізм, рэалізм, авангардысцкія плыні ў літаратуры (Л. Андрэеў, З. Гіпіус, М. Арцыбашаў), драматургіі і тэатры (У. Меерхольд, М. Метэрлінк, Г. Ібсен, М. Горкі). 

Апублікавала артыкулы супрацоўнікаў рэдакцыі У. Самойлы «Нататкі» і Н. Чарноцкага «Да пытання пра беларускую народную школу» ў абарону беларускай мовы ў школе. Упершыню надрукавала ў рускім перакладзе Самойлы верш Я. Купалы «Беларусу» і артыкул Самойлы «Вялікае свята», у якім аўтар вітаў выхад зборнік паэзіі Я. Купалы «Жалейка» і апублікаваў яго верш «Да мужыка». 

Выданне спынена ў выніку судовых праследаванняў і адміністрацыйных спагнанняў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* Конон В. М. Проблемы искусства и эстетики в общественной мысли Белоруссии начала XX в. Мн., 1985.

Катэгорыя:1908 год у Мінску
Катэгорыя:Газеты Мінска на рускай мове
Катэгорыя:Газеты Расійскай імперыі
Катэгорыя:Літаратурныя газеты
Аладкі

**Ала́дкі** — традыцыйны беларускі мучны выраб.

Пшанічную муку (вышэйшых гатункаў) замешваюць на заквасцы, разведзенай малаком, сыраквашай або сыроваткай. У цеста дадаюць яйкі, масла, соду або дрожджы. Пякуць на змазанай тлушчам патэльні ў гарачым духу печы.

Гатовыя аладкі мажуць маслам, мачаюць у тук, смятану або варэнне, даўней палівалі цёртым макам (найчасцей на Каляды).

Пашыраны па ўсёй тэрыторыі Беларусі. На Палессі аладкамі называлі бліны з таркаванай бульбы.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Славянская кухня
Катэгорыя:Хлебабулачныя вырабы
Катэгорыя:Руская кухня
Катэгорыя:Украінская кухня
Катэгорыя:Беларуская кухня
Катэгорыя:Выпечка
Катэгорыя:Славянская абрадавая ежа і напоі
Дзерынкую (падземны горад)

**Дзерынкую́** (тур. Derinkuyu — «глыбокі калодзеж») — старажытны падземны горад, які мае шмат узроўняў. Найбуйнейшае адкрытае для турыстаў пячорнае паселішча Каппадокіі. Знаходзіцца побач з вёскай Дзерынкую у аднайменным раёне на тэрыторыі сучаснай Турцыі, у 29 км ад найбуйнейшага падземнага горада — Неўшэхіра. Разам з суседнім горадам Каймаклы гэта адзін з лепшых прыкладаў падземных жылых збудаванняў.

Тут людзі на працягу стагоддзяў хаваліся ад набегаў ворагаў, рэлігійных пераследаў і іншых небяспек. Сягаючы глыбіні каля 60 м (8 узроўней), у старажытнасці горад мог прытуліць да 20 тысяч чалавек разам з харчаваннем і іх быдлам. Плошча горада дакладна не вядома: яна складае 1,5-2,5 км2 альбо 4 × 4 км. Навукоўцы мяркуюць, што цяпер даследавана толькі 10-15 % з усёй тэрыторыі горада.

## Гісторыя 
Падземны горад Дзерынкую быў выдзеўбаны ў мяккім туфе — тыповай для Кападокіі вулканічнай пародзе. З нагоды яго паходжання дагэтуль вядуцца спрэчкі: па сцвярджэнні Міністэрства культуры Турцыя, горад быў заснаваны ў VIII—VII стагоддзях да н. э. фрыгійскімі плямёнамі, якія перасяліліся сюды. , калі гэтыя землі засялялі хеты. Да прыходу хетаў гэтыя землі засялялі хаты — народ, які насяляў краіну Хаці ў Цэнтральнай і паўднёва-ўсходняй частцы Анатоліі (сучасная Турцыя) у перыяд 2500—2000/1700 гадоў да н. э. Назву краіны і народа пазней атрымалі ў спадчыну заваёўнікі-хеты, якадносіліся ся да іншай моўнай сям’і.

Царства Хаці да захопу і асіміляцыі карэнных плямёнаў хетамі праіснавала тысячу гадоў, так што, хутчэй за ўсё, падземныя гарады былі пабудаваныя народам хаці.

Некаторыя звязваюць паходжанне пячорнага горада з зараастрызмам. У другой главе свяшчэннай кнігі "Венд" ідад"ёсць згадкі пра падземныя сховішчы, падобныя да Дзерынкую і суседніх падземных гарадоў. Паводле легенды, яны былі збудаваныя іранскім царом Джамшыдам па ўказанні вярхоўнага бога Ахурамазды. Зыходзячы з гэтага, многія навукоўцы мяркуюць, што горад Дерынкую пабудавалі мідыйцамі ці персы.

У перыяд персідскага панавання (VI—IV стагоддзя да н.э.) горад упершыню стаў прытулкам для бежанцаў. У часы Візантыйскай імперыі горад сталі называць **Малакопія** (), а прыкладна ў V стагоддзі н. э. Тут яны хаваліся ад набегаў качэўнікаў і пераследаў з боку ісламскіх дзяржаў Амейядаў і Абасідаў. Актыўная жыццё ў Дзерынкую ішла аж да VIII стагоддзя, хоць некаторыя мясцовыя знаходкі датуюцца X стагоддзем.

У 1963 годзе горад быў адкрыты археолагамі, калі адзін мясцовы жыхар неспадзявана выявіў за сцяной свайго дома нейкі таямнічы пакой.

## Зноскі 
Катэгорыя:Кападокія
Катэгорыя:Падземныя збудаванні
Катэгорыя:Славутасці Турцыі
Збіццё дрона ў Тэль-Бейдары

5 кастрычніка 2023 года прыкладна ў 11:30 раніцы па мясцовым часе турэцкі ўдарны беспілотнік быў збіты самалётам F-16 ВПС ЗША ля вёскі Тэль-Байдар пад Хасеке (Сірыя).

5 кастрычніка ў 7:30 раніцы ў ваколіцах горада Хасеке былі нанесены турэцкія ўдары. Некаторыя аб’екты, па якім білі туркі, знаходзіліся ў абвешчанай ЗША зоне абмежавання дзеянняў. Дроны заўважаны прыкладна ў адным кіламетры ад амерыканскіх сіл, што прымусіла вайскоўцаў схавацца ў бункеры. 

Па словах афіцыйных асоб Вашынгтона, турэцкі беспілотнік Bayraktar TB2. Амерыканцы дзесяткі разоў спрабавалі звязацца з туркамі, каб папярэдзіць іх аб сваёй прысутнасці тут, але безвынікова. Затым яны вырашылі збіць дрон з F-16, так як амерыканскія камандзіры ацанілі беспілотнік як «магчымую пагрозу».

## Наступствы 
Турэцкі бок адмаўляў, што беспілотнік належаў яму. Як заявіў Пентагон, збіццё дрона было «прыкрым інцыдэнтам» і гэта было зроблена ў мэтах самаабароны. Міністры абароны дзвюх краін абмеркавалі інцыдэнт. 

## Заўвагі 
Катэгорыя:Авіяцыйныя здарэнні 2023 года
Катэгорыя:Замежны ўдзел у грамадзянскай вайне ў Сірыі
Катэгорыя:Кастрычнік 2023 года
Катэгорыя:Падзеі 5 кастрычніка
Катэгорыя:2023 год у Сірыі
2025 год у гісторыі камп’ютарных гульняў

**2025** год быў адзначаны шэрагам падзей у галіне камп’ютарных гульняў.

## Мерапрыемствы і падзеі 
## Узнагароды 
## Выпускі гульняў 
*

## Зноскі
## Спасылкі
Катэгорыя:2025
Катэгорыя:Гады ў камп’ютарных гульнях
Рэсантымент

**Рэсантымент** ( // — абурэнне, злапомнасць, азлабленне) — пачуццё варожасці да таго, каго суб’ект лічыць прычынай сваіх няўдач («ворагам»), бяссільная зайздрасць, «цяжкае ўсведамленне марнасці спроб павысіць свой статус у жыцці або ў грамадстве». Пачуццё слабасці або непаўнавартаснасці, а таксама зайздрасці да «ворага» прыводзіць да фарміравання сістэмы каштоўнасцяў, якая адмаўляе сістэму каштоўнасцяў «ворага». Суб’ект стварае вобраз «ворага», каб пазбавіцца пачуцця віны за ўласныя няўдачы.

Паняцце рэсантымента ўведзена нямецкім філосафам Фрыдрыхам Ніцшэ ў працы «Да генеалогіі маралі». На думку Ніцшэ, рэсантымент — вызначальная характарыстыка маралі рабоў, якая супрацьстаіць маралі гаспадароў. Рэсантымент, паводле Ніцшэ, актыўна праяўляе сябе ў «паўстанні рабоў»: «Паўстанне рабоў у маралі пачынаецца з таго, што ressentiment сам становіцца творчым і спараджае каштоўнасці…», — гэтымі словамі, уласна, і ўводзіцца паняцце рэсантымента.

*Рэаентымент* больш складанае за *зайздрасць* або *непрыязнасць* паняцце. Феномен рэсантымента заключаецца ў сублімацыі пачуцця непаўнавартаснасці ў асаблівую сістэму маралі.

Сярод яскравых выразнікаў рэсентымента ў рускай літаратуры — герой «Запісак з падполля», Раскольнікаў і Смярдзякоў у Дастаеўскага; Шарыкаў з «Сабачага сэрца» .

Макс Шэлер у 1913 годзе пісаў пра рускую літаратуру:

## Заўвагі 
## Літаратура 
* *Шелер М.* Ресентимент в структуре моралей // Пер. с нем. — : «Наука», «Университетская книга», 1999. — 231 с.

## Спасылкі 
* 
* Ресентимент: тематический указатель

Катэгорыя:Сацыяльныя канцэпцыі
Катэгорыя:Канцэпцыі этыкі
Катэгорыя:Прадузятасці
Катэгорыя:Псіхічныя працэсы
Ізраіль Веніямінавіч Герчыкаў

**Ізраіль Веніямінавіч Герчыкаў** (нар. , в. Горваль, Рэчыцкі павет, Мінская губерня — ?) — беларускі і расійскі гісторык.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі
Катэгорыя:Выкладчыкі рабочага факультэта БДУ
Землетрасенне ў Гераце (2023)

7 кастрычніка 2023 года ў правінцыі Герат (Афганістан) адбыліся два землетрасенні.

Першы штуршок магнітудай 6,3 адбыўся ў 06:41 UTC. Яшчэ адзін штуршок магнітудай 6,3 зафіксаваны ў 07:12 UTC. Геалагічная служба Злучаных Штатаў заявіла, што гэтыя землятрусы былі вынікам неглыбокіх цягавых разломаў. На наступны дзень Талібан заявіў, што ў выніку бедства загінула 2530 чалавек, яшчэ 9200 чалавек пацярпелі.

Усяго пашкоджана або разбурана больш за 1328 дамоў. Была страчана тэлефонная сувязь. Паведамлялася таксама аб абваленых дамах і параненых у суседніх правінцыях Бадгіс і Фарах. У некаторых месцах мелі месцы апоўзні.

У суседнім Іране адзін чалавек у Тарбат-э-Джам пацярпеў. У Тайбадзе зафіксаваны нязначныя пашкоджанні будынкаў.

Для Афганістана гэта самы смяротны землятрус з чэрвеня 2022 года.

## Заўвагі 
Катэгорыя:Землетрасенні 2023 года
Катэгорыя:Падзеі 7 кастрычніка
Катэгорыя:Кастрычнік 2023 года
2024 год у гісторыі навукі

**2024** год быў адзначаны шэрагам навуковых падзей.

## Падзеі 
* Паведамлена аб адкрыцці двух спадарожнікаў Нептуна і аднаго спадарожніка Урана.

## Узнагароды 
*7 кастрычніка — лаўрэатамі Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне сталі Віктар Эмбрас і Гэры Раўкан.
*8 кастрычніка — лаўрэатамі Нобелеўскай прэміі па фізіцы сталі Джон Хопфілд, і Джэфры Хінтан.
*9 кастрычніка — лаўрэатамі Нобелеўскай прэміі па хіміі сталі Дэвід Бейкер, Дэміс Хасабіс і Джон Джампер.

## Памерлі 
## Гл. таксама
## Зноскі
## Літаратура
## Спасылкі
*
Катэгорыя:Гады ў навуцы
Людміла Дзмітрыеўна Самсонава

**Людмі́ла Дзмі́трыеўна Самсо́нава** () — расійская тэнісістка, з 2014 па 2018 год прадстаўляла на спаборніцтвах Італію. Пераможца пяці турніраў WTA (чатыры — ў адзіночным разрадзе); пераможца Кубка Білі Джын Кінг у складзе зборнай Расіі (2020/2021).

## Біяграфія 
Калі Людміле было паўтары гады, сям’я Самсонавых з’ехала на пастаяннае месца жыхарства ў Італію. Бацьку, Дзмітрыя, моцнага гульца ў настольны тэніс, запрасілі выступаць за турынскі клуб «Ферэнціна». На корт Людміла выйшла ў шэсць гадоў, тэніс яе вельмі зацікавіў. На працягу сямі гадоў Людміла трэніравалася ў Сан-Рэма ў Рыкарда П’яці.

У 15 гадоў прыняла рашэнне сур’ёзна заняцца прафесійнай тэніснай дзейнасцю, у той жа час пагадзілася выступаць за Італію. Вольна размаўляе на італьянскай і рускай мовах.

## Спартыўная кар’ера 
З 2018 года Самсонава гуляе на спаборніцтвах пад эгідай ITF і WTA пад расійскім сцягам.

У 2019 годзе ўпершыню ў кар’еры прыняла ўдзел у асноўным розыгрышы турніру Вялікага шлема: прайшоўшы кваліфікацыю, на Адкрытым чэмпіянаце Францыі Самсонава саступіла 23-й сеянай Донне Векіч з Харватыі. 

У ліпені 2019 года на турніры ў Палерма Людміла дайшла да паўфіналу, у якім саступіла швейцарскай тэнісістцы Джыл Тайхман.

На пачатку 2020 года Самсонава прайшла кваліфікацыю турніру ў Брысбене, а затым у першым коле абыйграла Слоан Стывенс са ЗША.

У чэрвені 2021 года выйграла турнір WTA-500 ў Берліне, перамогшы ў фінале Белінду Бенчыч.

У жніўні 2022 года Самсонава выйграла два турніры WTA-250: у Вашынгтоне абыйграла ў фінале Каю Канэпі, а ў Кліўлендзе — Аляксандру Сасновіч.

У верасні 2022 года Людміла выйграла яшчэ адзін тытул — на турніры WTA-500 ў Токіа, у фінале абыйграўшы Чжэн Цыньвэнь. На шляху да тытула Самсонава прайшла Гарбінье Мугурусу і Алену Рыбакіну, а за ўвесь турнір не прайграла ніводнага сэту.

У лютым 2023 года Самсонава сумесна з іншай расіянкай Веранікай Кудзярметавай выйграла першы для сябе парны турнір WTA, перамогшы на «тысячніку» ў Дубаі пару з Тайваня Лацішу Чан і Чжань Хаацын з лікам 6:4, 6:7 (4), [10-1].

У жніўні 2023 года Самсонава дайшла да фіналу турніру WTA-1000 ў Манрэалі і, нягледзячы на паражэнне, упершыню ў кар’еры стала першай ракеткай Расіі.

## Выніковае месца ў рэйтынгу WTA паводле гадоў 
## Выступленні на турнірах 
### Фіналы турніраў WTA ў адзіночным разрадзе (7) 
#### Перамогі (4) 
* колькасць перамог у адзіночным разрадзе + колькасць перамог у парным разрадзе.

#### Паражэнні (3) 
### Фіналы турніраў WTA ў парным разрадзе (1) 
#### Перамогі (1) 
### Фіналы камандных турніраў (1) 
#### Перамогі (1) 
## Заўвагі 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Тэнісісткі Расіі
Катэгорыя:Уладальнікі Кубка Федэрацыі (тэніс)
Новасадовы (Белгародская вобласць)

**Новасадовы** — пасёлак Белгародскага раёна Белгародскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Новасадоўскага сельскага паселішча.

Пасёлак знаходзіцца на адлегласці 2 км ад трасы Белгарад—Варонеж. Тэрыторыя ўяўляе сабой узгорыстую раўніну, парэзаную ярамі і лагчынамі.

Новасадовы мяжуе з Беламесненскім сельскім паселішчам, горадам Белгарад (на захадзе) і сялом Блізкая Ігуменка, якое размешчана ў паўночна-ўсходняй частцы Белгарадскага раёна.

## Гісторыя 
У 1933 годзе землі Старагародскага сельсавета (уключаючы і тэрыторыю пасёлка) былі перададзены трэсту «Расгалоўплодаагародніна» Міністэрства харчовай прамысловасці РСФСР. На іх, прыкладна за дзесяць кіламетраў ад Белгарада, і была створана гаспадарка, якая атрымала назву «Расгалоўплодаагародніна». Сюды перасяліліся людзі са старога горада і бліжэйшых вёсак: Шышына, Блізкая Ігуменка, Мясаедава. Яны сталі першымі жыхарамі пасёлка. Усю гісторыю пасёлка немагчыма аддзяліць ад гісторыі саўгаса, бо ў 1940-я — 1950-я гады ўласна пасёлка не існавала, а была толькі назва «саўгас».

У 1941 годзе ў саўгасе жыло 16 сем’яў агульнай колькасцю 57 чалавек. Пасля пачатку Вялікай Айчыннай вайны, летам 1941 года, амаль усе мужчыны (12 чалавек) былі прызваны на ваенную службу. Саўгас быў заняты нямецка-фашысцкімі захопнікамі 24 кастрычніка 1941 года. 18 студзеня 1943 года фашысты вымушаны былі адступіць. Зноў захапілі саўгас 5 ліпеня 1943 года, разбурылі і спалілі ўсе пабудовы да паўторнага адступлення ў ноч з 5 на 6 жніўня 1943 года. Ад пажару згарэла 70 % садоў.

Наступныя гады пайшлі на аднаўленне разбуранай вайной гаспадаркі і аб’ектаў сацыяльнага прызначэння, будаўніцтва жылля. Пацягнуліся ў пасёлак і людзі з найбліжэйшых вёсак і старога горада, перасяленцы з іншых месцаў.

У 1956 годзе была адкрыта пачатковая школа, у якой навучаліся каля 40 вучняў. З кастрычніка 1959 года пачаў працу фельчарскі пункт. Але асноўнае развіццё пасёлка, якое змяніла яго знешні выгляд, прыйшлося на 1960-я — 1970-я гады. Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета РСФСР паселішча атрымала назву.

29 студзеня 1968 года пасёлак «Расгалоўкансерв» быў перайменаваны ў пасёлак Новасадовы. Ён атрымаў гэтую назву дзякуючы маладым яблыневым садам, закладзеным у 1950-я гады ўздоўж трасы Белгарад—Варонеж.

Вялікія змены ў развіцці пасёлка адбыліся пасля таго, як быў утвораны Новасадоўскі сельскі савет. Так, у 1990 годзе ўсе вуліцы былі заасфальтаваны. У цэнтры быў закладзены новы парк. Таксама была пабудавана новая крама. У 1991 годзе па левы бок трасы, якая вядзе ў пасёлак, быў закладзены новы жылы масіў. У 1995 годзе ўстаноўлена новая воданапорная вежа.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Белгародскага раёна
Labyrinthodontia

**Labyrinthodontia** — група вымерлых драпежных земнаводных, якія былі асноўнымі кампанентамі экасістэм у познім палеазою і раннім мезазоі. Традыцыйна мела ранг падкласа; у сучаснай літаратуры часта разглядаецца як безрангавае і нефармальнае аб’яднанне ў сувязі з парафілетычнасцю.

## Характарыстыка 
Labyrinthodontia квітнелі на працягу больш за 200 мільёнаў гадоў. І хоць розныя віды істотна адрозніваліся адзін ад аднаго, усё ж можна вылучыць некаторыя іх агульныя рысы:

* Лабірынтападобныя ўзоры на папярочным зрэзе зуба, якія прадстаўляюць сабой складкі дэнціну, — адкуль і назва групы. Чарапы Labyrinthodontia былі масіўнымі. Шырокая галава і кароткая шыя, магчыма, былі вынікам абмежаванняў дыхання. Пазванкі былі складанымі і не асабліва трывалымі, складаліся з шматлікіх, часта дрэнна акасцянелых элементаў. Пункцірныя лініі паказваюць адносіны, якія звычайна адрозніваюцца паміж аўтарамі:

{{clade
|label1=
|1={{clade
|1=*Eusthenopteron*  (развітыя лопасцепёрыя рыбы)
|2=
   }}
}}

## Літаратура 
* Burmeister, H. (1850): Die Labyrinthodonten aus dem Saarbrücker Steinkohlengebirge, Dritte Abtheilung: der Geschichte der Deutschen Labyrinthodonten Archegosaurus. Berlin: G. Reimer, 74 pp.
* A. S. Romer (1947): Review of the Labyrinthodontia. Bulletin of the Museum of Comparative Zoology no 99 (1): pp 1-368
* Основы палеонтологии : Справочник для палеонтологов и геологов СССР : в 15 т. / гл. ред. Ю. А. Орлов. — М. : Наука, 1964. — Т. 12 : Земноводные, пресмыкающиеся и птицы / под ред. А. К. Рождественского, Л. П. Татаринова. — С. 64. — 724 с. — 3000 экз.
* Warren (1991). «An Early Cretaceous labyrinthodont». Alcheringa: An Australasian Journal of Palaeontology. 15 (4): 327—332. doi:10.1080/03115519108619027
* Hildebrand, M. & G. E. Goslow, Jr. Principal ill. Viola Hildebrand. (2001). Analysis of vertebrate structure. New York: Wiley. p. 429. ISBN 978-0-471-29505-1.
* Allaby M. Labyrinthodontia // Oxford Dictionary of Zoology. — Oxford University Press, 2003. — P. 285. — 597 p. — ISBN 9780198607588.
* Laurin, M. (2004). «The Evolution of Body Size, Cope’s Rule and the Origin of Amniotes». Systematic Biology. 53 (4): 594—622. doi:10.1080/10635150490445706
* Benton, Michael J. Vertebrate palaeontology. — 3rd ed.. — Oxford: Blackwell Science, 2004. — ISBN 978-0-632-05637-8.

## Спасылкі 
* Palaeos.com Cladogram of Reptiliomorpha
* Comparative Vertebrate Anatomy 

Катэгорыя:Жывёлы паводле алфавіта
Катэгорыя:Земнаводныя
Іван Нічыпаравіч Марук

**Іван Нічыпаравіч Марук** (псеўданім **Янка Марук**; .

## Літаратура 
* 
* Кандыбовіч С. Разгром нацыянальнага руху ў Беларусі. Мн., 2000.

Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў БССР
Катэгорыя:Супрацоўнікі Белтэлерадыёкампаніі
Катэгорыя:Журналісты Беларусі
Катэгорыя:Літаратурныя крытыкі Беларусі
Катэгорыя:Рэдактары Беларусі
Сфінгаліпіды

**Сфінгаліпі́ды** — клас складаных ліпідаў.

Структурнымі кампанентамі сфінгаліпідаў з’яўляюцца сфінгазінавыя асновы — сфінгазін, яго аналагі і гамолагі. Сфінгаліпіды пашыраны ў раслінных і жывёльных тканках, асабліва ў нервовых. Маюцца ў мілеінавай абалонцы мякацевых нерваў, мембранах эрытрацытаў, клетак печані, селязёнкі і іншых органаў. Ва ўсіх прыродных сфінгаліпідах сфінгазінавая аснова ацыліравана па амінагрупе астаткам вышэйшай тлустай кіслаты (напрыклад, стэарынавай). У сфінгаліпідах, у складзе якіх маецца фосфар, першасны гідраксід замяшчаецца астаткам фосфарнай кіслаты (напрыклад, у сфінгаміелінах).

Пры парушэнні абмену сфінгаліпідаў, яны назапашваюцца ў мозгу, печані, селязёнцы і выклікаюць захворванні (сфінгаліпідозы).

Сфінгаліпіды выкарыстоўваюцца ў навуковых даследаваннях і медыцыне.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* *А. В. Алесенко, А. Т. Лебедев, И. Н. Курочкин* Роль сфинголипидов в сердечно-сосудистых патологиях // Биомедицинская химия, 2018, том 64, вып. 6, с. 487—495.
Аль-Акса

**Аль-Масджыд аль-А́кса** () — мячэць на Храмавай гары Іерусаліма, адна з галоўных святыняў іслама.

Пабудавана ў VII — пач. VIII ст. Неаднаразова разбуралася землетрасеннямі і аднаўлялася. У мячэці адначасова могуць маліцца да 5000 вернікаў. У кор­пу­се, які прымыкае да Аль-Аксы з за­хаду, раз­мешчаны іс­лам­скі му­зей.

## Зноскі 
Катэгорыя:Храмавая гара
Катэгорыя:Мячэці Ізраіля
Катэгорыя:Іслам у Іерусаліме
К. Аляхновіч-Чэркас

**К. Аляхновіч-Чэркас** — беларускі пісьменнік.

Верагодна, вырас на поўначы Беларусі. Жыў у Эстоніі, у Рэвелі (Талін). Чыноўнік. У 1910-я гады друкаваўся ў «Нашай ніве». Аўтар апавяданняў, допісаў. Спачатку, у 1911 годзе, даслаў пісьмо: «Мне даўно думалася аб беларускім народзе, што ён ад усіх адкінуты і быццам горш усіх, што нічога роднага не мае… І я часта бедаваў над гэтым толькі ў сваіх думках, а памагчы гэтаму ў мяне не было сілы…».

Апавяданні «Сусветны жаніх», «Гулі». Допісы пра будоўлю эстонскага тэатру.

Яго хваліў Максім Багдановіч.

Паводле Юрыя Пацюпы, радзіма пісьменніка ляжыць, мусіць, між Дзісной і Шаркаўшчынай ці пад самай Дзісной (Віцебская вобласць). На гэта могуць паказваць дзеясловы *алунець (палунець)*, назоўнік *упуд,* дзеясловы, вытворныя ад *гукаць (загукаць, пагукаць, прагукаць, прагукацца)*. Увагу даследчыка прыцягваюць і іншыя словы. У адным творы ёсць згадка вёскі Бегуноў (Гарадоцкі раён).

## Літаратура 
* *Ю. Пацюпа.* Крывіцкі лексыкон: слоўнік-дэтэктыў // Arche, № 3 (54) — 2007

Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Публіцысты Беларусі
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Постаці Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Постаці Таліна
Вераніка Эдуардаўна Кудзярметава

**Верані́ка Эдуа́рдаўна Кудзярме́тава** () — расійская тэнісістка; пераможца Выніковага турніру WTA ў парным разрадзе (2022); фіналістка аднаго турніру Вялікага шлема ў парным разрадзе (Уімблдан-2021); пераможца васьмі турніраў WTA (з іх два ў адзіночным разрадзе); уладальніца Кубка Білі Джын Кінг (2021); другая ракетка свету ў парным разрадзе. Заслужаны майстар спорту (2022).

## Агульная інфармацыя 
Бацька Эдуард прафесійна займаўся хакеям, станавіўся чэмпіёнам Расіі. Хакей з шайбай — другі пасля тэніса ўлюбёны від спорту Веранікі, яна заўзее за маскоўскі ЦСКА, так як займаецца ў аднайменным спартыўным клубе з 11 гадоў, а таксама за яго выступаў яе бацька. Мае сястру Паліну, якая маладзейшая за Вераніку на шэсць гадоў і таксама прафесійна займаецца тэнісам.

Кудзярметава ў тэнісе з васьмі гадоў. Улюбёнае пакрыццё — хард. З 11 гадоў займалася пад кіраўніцтвам Аксаны Цятковай, а затым з Аляксеем Півенем. З 15 гадоў яна стала практыкавацца ў былога трэнера Веры Званаровай — Сяргея Дзямёхіна, а ў 2017 годзе выйшла за яго замуж.

У 2021 годзе да каманды тэнісісткі далучыўся Уладзімір Плаценік, а ў 2023 годзе — Дзмітрый Турсуноў.

## Выніковае месца ў рэйтынгу WTA паводле гадоў 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Тэнісісткі Расіі
Катэгорыя:Тэнісісты на летніх Алімпійскіх гульнях 2020 года
Магістраль М15

**Магілёўская кальцава́я аўтамабі́льная даро́га** (магістраль **М15**) — кальцавая аўтамабільная дарога вакол Магілёва.

Агульная працягласць аўтамабільнай дарогі складае 58,2 км.

## Крыніцы 
## Гл. таксама 
* Кальцавыя аўтамабільныя дарогі

Катэгорыя:Аўтамагістралі
М15
Катэгорыя:Кальцавыя аўтамабільныя дарогі
Медыцынская секцыя Інбелкульта

, Міхаіл Іванавіч Барсукоў, Павел Віктаравіч Трамповіч. 1926]]
**Медыцынская секцыя** — секцыя Інбелкульта, якая дзейнічала з красавіка 1924 года. Да 1925 года называлася *медыка-ветэрынарнай*.

Мела 6 камісій: склеромную, валляковую, гельмінталагічную, па вывучэнню санітарнага быту Беларусі, антрапалагічную, тэрміналагічна-медыцынскую. У секцыі працавалі вядомыя вучоныя М. Б. Кроль, В. А. Лявонаў, С. М. Рубашоў, I. Т. Цітоў і інш. Работай секцыі кіраваў наркам аховы здароўя БССР М. I. Барсукоў.

Асноўныя кірункі даследаванняў: вывучэнне краявой паталогіі (склеромы, эндэмічнага валляку, гельмінтозаў), санітарных умоў жылля і быту, пытанняў харчавання працоўных, зніжэння дзіцячай смяротнасці, хімічнага саставу і магчымасцей выкарыстання прыродных крыніц і гразей Беларусі для клінічных мэт і г. д.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Інстытут беларускай культуры
Катэгорыя:Медыцына ў Беларусі
Катэгорыя:1924 год у Беларусі
Павел Леанідавіч Арэшнікаў

**Павел Леанідавіч Арэшнікаў** (; , г. Севастопаль.

Да пачатку і ў першыя гады Першай сусветнай вайны працаваў журналістам, быў забраны ў армію, у 1918 г. дэмабілізаваны ў чыне падпаручніка, інвалід, параліч левай рукі.

## Літаратура 
* Чырвоны аловак : нарысы па гісторыі цэнзуры ў БССР. У 2 кн. Кн. 1. 1919—1941 гг. / А. А. Гужалоўскі. — Мінск : Рэдакцыя газеты «Звязда», 2012. — 304 с.: іл. ISBN 978-985-90303-1-4

Катэгорыя:Журналісты Беларусі
Катэгорыя:Журналісты Расіі
Бандэра

**Бандэра** - прозвішча, тапонім.
## Прозвішча 
* Сцяпан Андрэевіч Бандэра - ідэолаг украінскага нацыянальніага руху
## Тапонім 
* Бандэра (Тэхас)
* Бандэра (акруга)
Бандэра (акруга)

**Акруга Бандэра** () — акруга ў штаце Тэхас Злучаных Штатаў Амерыкі. На 2000 год у ёй пражывала 17645 чалавек. Па ацэнцы бюро перапісу насельніцтва ЗША ў 2008 годзе насельніцтва акругі складала 20 303 чалавек. Акруговы цэнтр - горад Бандэра.

Акруга Бандэра была сфарміравана ў 1856 годзе з участкаў акруг Бэр і Ювалдэ. Названа ад іспанскага слова bandera, які азначае "сцяг".

Катэгорыя:Акругі Тэхаса
Бастрап (Тэхас)

**Бастрап** () — горад у ЗША, размешчаны ў штаце Тэхас, адміністрацыйны цэнтр аднайменнай акругі. Размешчаны за 48 км на ўсход ад сталіцы штата Остына і з'яўляецца часткай Вялікага Остына. Насельніцтва Бастрапа, паводле перапісу 2010 года, складала 7218 чалавек, паводле ацэнкі Бюро перапісу ЗША ў 2018 годзе ў горадзе пражывала 8736 чалавек. Заснаваны ў 1832 годзе.

Катэгорыя:Гарады Тэхаса
Бастрап (акруга)

**Акруга Бастрап** () — акруга штата Тэхас Злучаных Штатаў Амерыкі. На 2000 год у ёй пражывала 57733 чалавек. Па ацэнцы бюро перапісу насельніцтва ЗША ў 2008 годзе насельніцтва акругі складала 73 491 чалавек. Акруговы цэнтр - горад Бастрап.

Акруга Бастрап была сфарміравана ў 1836 годзе. Названа ў гонар Філпэ Энрыке Неры, барона Бастрапа, нямецкага бізнэсмена, які дапамагаў Стывену Остыну ў каланізацыі Тэхаса.

Катэгорыя:Акругі Тэхаса
Белвіл

**Белвіл**, **Бельвіль**:
## ЗША 
* Белвіл (Ілінойс)
* Белвіл (Тэхас)

## Канада 
* Белвіл (Антарыа)
Белвіл (Антарыа)

**Белвіл** (, літаральна «цудоўны горад») — горад у канадскай правінцыі Антарыа ў акрузе Гастынгс.

Тэрыторыя горада — 241,79 км ². Паводле перапісу 2001 г. у горадзе пражывала 45 986 чалавек (190,19 чал./км²).

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Аўрыл Лавін — канадская спявачка

Катэгорыя:Гарады Антарыа
Бафала (Тэхас)

**Бафала** () — горад у акрузе Ліён, штат Тэхас (ЗША). Па дадзеных на 2013 год насельніцтва Бафала складала 1846 чалавек.

Катэгорыя:Гарады Тэхаса
Белвіл (Тэхас)

**Белвіл** () — горад у ЗША, размешчаны ў паўднёва-ўсходняй частцы штата Тэхас, адміністрацыйны цэнтр акругі Остын. Па дадзеных перапісу за 2010 год колькасць жыхароў складала 4097 чалавек, паводле ацэнкі Бюро перапісу ЗША ў 2018 годзе ў горадзе пражывала 4234 чалавекі. У 1879—1880 гадах да горада была праведзена чыгунка Gulf, Colorado and Santa Fe Railroad, Белвіл стаў транспартным цэнтрам бавоўны ў рэгіёне.

Катэгорыя:Гарады Тэхаса
Сельскагаспадарчая секцыя Інбелкульта

**Сельскагаспадарчая секцыя** — секцыя Інбелкульта, якая дзейнічала з  да 1927, да 1925 называлася *агранамічнай*.

Асноўныя кірункі даследаванняў: апрацоўка навуковай беларускай сельскагаспадарчай тэрміналогіі, вывучэнне гісторыі развіцця сельскай гаспадаркі і сельскагаспадарчай прамысловасці Беларусі, быту вёскі, зямельнага права і зямельных адносін у дарэвалюцыйнай і савецкай Беларусі, эканомікі, некаторых пытанняў кааперавання, распрацоўка пытанняў тэхнікі сельскай гаспадаркі і сельскагаспадарчай прамысловасці Беларусі па літаратурных крыніцах, матэрыялах, сабраных даследчымі ўстановамі і супрацоўнікамі секцыі і інш.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Інстытут беларускай культуры
Катэгорыя:Сельская гаспадарка Беларусі
Катэгорыя:1923 год у Беларусі
Катэгорыя:Зніклі ў 1927 годзе
Катэгорыя:З’явіліся ў 1923 годзе
Луіс Брус

**Луіс Юджын Брус** (; ) — амерыканскі хімік, Нобелеўскай прэміі па хіміі (2023). Адзін з адкрывальнікаў калоідных паўправадніковых нанакрышталяў, вядомых як квантавыя кропкі. Прафесар хіміі ў Калумбійскім універсітэце (ЗША).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 10 жніўня 1943 года ў Кліўлендзе (штат Агая, ЗША). Падчас вучобы ў сярэдняй школе ў Роланд-Парку (штат Канзас) зацікавіўся хіміяй і фізікай.

Паступіў ва ўніверсітэт Райса ў 1961 годзе са стыпендыяй каледжа Корпуса падрыхтоўкі афіцэраў запасу ВМС (NROTC), што патрабавала ад яго ўдзелу ў дзейнасці NROTC на моры ў якасці мічмана. Выпусціўся ў 1965 годзе і пераехаў у Калумбійскі ўніверсітэт для атрымання доктарскай ступені. Для сваёй дысертацыі працаваў над фотадысацыяцыяй пароў ёдыду натрыя пад кіраўніцтвам Рычарда Берсана.

Атрымаўшы ступень доктара філасофіі ў 1969 годзе, вярнуўся ў ваенна-марскі флот у званні лейтэнанта і служыў навуковым супрацоўнікам у супрацоўніцтве з Лінь Мін-Чангам у Даследчай лабараторыі ВМС ЗША ў Вашынгтоне, акруга Калумбія.

Па рэкамендацыі Берсана назаўсёды пакінуў флот і ў 1973 годзе далучыўся да лабараторыі «At Bell», дзе выконваў працу, якая прывяла да адкрыцця квантавых кропак. У 1996 годзе пакінуў гэту лабараторыю і перайшоў на факультэт хіміі Калумбійскага ўніверсітэта.

У 2010 годзе атрымаў узнагароду Выдатнага выпускніка ад Асацыяцыі выпускнікоў універсітэта Райса. У 2006 годзе быў адным з лаўрэатаў Прэміі Р. В. Вуда Амерыканскага аптычнага таварыства «за адкрыццё нанакрышталічных квантавых кропак і наватарскія даследаванні іх электронных і аптычных уласцівасцей», якую атрымаў разам з Аляксандрам Эфрасам і Аляксеем Якімавым. У 2008 годзе разам з Суміа Ііджыма ён таксама атрымаў прэмію Каўлі ў галіне нанавукі за «вялікі ўплыў на развіццё нулявых і аднамерных нанаструктур у галіне нанавукі ў фізіцы, хіміі і біялогіі». Брус быў абраны на прэмію НАН ЗША ў галіне хімічных навук у 2010 годзе. У 2012 годзе ён атрымаў прэмію і прэмію Баўэра Інстытута Франкліна за дасягненні ў галіне навукі і быў абраны лаўрэатам прэміі Clarivate Citation па хіміі «за адкрыццё калоідных паўправадніковых нанакрышталяў (квантавых кропак)».

У 2023 годзе атрымаў Нобелеўскую прэмію па хіміі сумесна з Аляксеем Якімавым і Мунгі Бавендзі «за адкрыццё і сінтэз квантавых кропак». Бавендзі працаваў постдоктарам з Брусам, калі яны былі ў Bell Labs.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі з ЗША
Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі па хіміі
Катэгорыя:Члены і члены-карэспандэнты Нацыянальнай акадэміі навук ЗША
Катэгорыя:Члены Амерыканскай акадэміі мастацтваў і навук
Катэгорыя:Выкладчыкі Калумбійскага ўніверсітэта
Мікалай Ільіч Бялуга

**Мікалай Ільіч Бялуга** (, в. Лакно, Гродзенскі павет, цяпер Гродзенскі раён — пасля 1960, Гродна.

## Літаратура 
* 
* Міхнюк У. Захоўваць вечна: справа ? 20951-с // Маладосць. 1992. № 6. С. 126; Возвращенные имена.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў БССР
Катэгорыя:Рэабілітаваныя ў СССР
Катэгорыя:Дзяржаўныя дзеячы БССР
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Гродзенскім раёне
Катэгорыя:Супрацоўнікі Белкаапсаюза
Пояс пераваротаў

**Пояс пераваротаў** () — сучасная геапалітычная канцэпцыя і неалагізм для апісання рэгіёну Заходняй Афрыкі, Цэнтральнай Афрыкі і Сахеля, дзе часта адбываюцца дзяржаўныя перавароты.

Нягледзячы на тое, што гэты тэрмін, верагодна, старэйшы, распаўсюджанасць ён набыў у пачатку 2020-х гадах пасля серыі дзяржаўных пераваротаў у Малі ў 2020 і 2021 гадах,  Чадзе,  Гвінеі  і Судане ў 2021 годзе, у Буркіна-Фасо ў студзені і верасні 2022 года, у Нігеры і Габоне ў 2023 годзе. У рэгіёне таксама адбыліся спробы перавароту ў Нігеры і Судане ў 2021 годзе, у Гвінеі-Бісау і Гамбіі ў 2022 годзе, а таксама ў Судане і Сьера-Леонэ ў 2023 годзе.

Пасля нігерыйскага перавароту 2023 года дзяржавы, дзе ва ўладзе знаходзіліся путчысты, утварылі суцэльны ланцуг паміж усходнім і заходнім узбярэжжамі Афрыкі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Дзяржаўныя перавароты
Катэгорыя:Геапалітыка
Катэгорыя:Заходняя Афрыка
Катэгорыя:Цэнтральная Афрыка
Алекс Гордан

**Алекс Гордан** (нар. , Пенсакола, ЗША) — амерыканскі баскетбаліст.

## Кар’ера 
Выступаў за «Йешыльгірэсуна», а на элітным роўні гуляў за «Аяк Рэно», «Анталью» і «Беледыеспо».

У 2014 годзе падпісаў кантракт з баскетбольным клубам «Цмокі-Мінск».

## Спасылкі 
* Алекс Гордон перешел в «Цмоки-Минск»

Катэгорыя:Баскетбалісты ЗША
Катэгорыя:Ігракі «Аф’ён Беледыеспор»
Катэгорыя:Ігракі «Фінала Генчліка» Бурса
Міхаіл Іванавіч Мароз

**Міхаіл Іванавіч Мароз** або **Міхась Мароз** () — беларускі савецкі палітык, дзяржаўны дзеяч Беларускай ССР, педагог, выдавец.

## Біяграфія 
### Раннія гады 
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і ў 1893 годзе (паводле іншых звестак у 1895). Бацька — Іван Міхайлавіч Мароз, маці — Анастасія Раманаўна Мароз (Шкурынская). Быў найстарэйшым з 8 дзяцей.

Пасля заканчэння Нясвіжскай настаўніцкай семінарыі працаваў у вясковай школе. З 1916 года ў расійскай арміі. Удзельнік Кастрычніцкага ўзброенага паўстання 1917 года ў Петраградзе. У 1918—1919 гадах супрацоўнік бежанскага аддзела Беларускага нацыянальнага камісарыята, дэлегат Усерасійскага з’езда бежанцаў з Беларусі, які праходзіў у ліпені 1918 года ў Маскве. З красавіка 1919 года выкладчык Камуністычнага ўніверсітэта ў Гомелі, старшыня Менскага акруговага камітэта КП(б)Б.

### Дзяржаўная дзейнасць 
З 1922 года паўнамоцны прадстаўнік БССР у РСФСР, старшыня Цэнтральнага бюро беларускага пралетарскага студэнцкага зямляцтва, загадчык беларускага сектара Камуністычнага ўніверсітэта нацыянальных меншасцей Захаду імя Ю. Мархлеўскага ў Маскве.

. 1926. Злева направа: Ісак Сербаў, Міхаіл Мароз, Васіль Дружчыц, Дзмітрый Даўгяла.]]
У 1924 годзе загадчык Беларускага дзяржаўнага выдавецтва ў Менску. З 1926 года кіраўнік спраў СНК БССР, старшыня камісіі Інбелкульта па ахове помнікаў, член прэзідыума гісторыка-археалагічнай секцыі Інбелкульта. Пазней на іншых савецкіх і гаспадарчых пасадах. Друкаваўся ў газеце «Савецкая Беларусь».

Член ЦВК БССР у 1921—1927, у 1927—1929 гадах — кандыдат у члены.

Тройчы выключаўся з камуністычнай партыі. Першы раз выключаны ў 1929 годзе, калі ён быў па справах выдавецтва ў Германіі 10 месяцаў і не змог заплаціць членскія ўнёскі. Пасля яму была вынесена вымова, у 1932 годзе адноўлены. Другі раз выключаны ў 1933 годзе, калі былі знойдзены разыходжанні ў даце нараджэння: паводле адных дакументаў, ён нарадзіўся ў 1893 годзе, паводле іншых — у 1895. Гэта расцанілі як прыпіску ўзросту для павелічэння партыйнага стажу. Трэці раз аднавіцца не здолеў.

### Рэпрэсіі 
У час палітычных рэпрэсій у 1934 годзе, каб не падстаўляць пад іх сям’ю, з’ехаў у Магадан на прыіск «Разведчык» (пасёлак Разведчык Ягаднінскага раёна), працаваў загадчыкам планава-эканамічнай часткай. Як пазней ён напісаў у аўтабіяграфіі, прычынамі ад’езду сталі вострае ўспрыняцце выключэння з партыі, а таксама «*шчырае захапленне пафасам асваення Крайняй Поўначы*». Месца пахавання застаецца невядомым, на Вайсковых могілках Мінска пастаўлены кенатаф.

## Сям’я 
 і Міхаіл Мароз, 1923 г.]]
У шлюбе з літаратуразнаўцай Алесяй (Аляксандрай Іванаўнай) Александровіч, сястрой беларускага паэта Андрэя Александровіча. Дзеці:
* Міхаіл (1924—1991), вайсковец;
* Андрэй (1930—1995), радыёфізік.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Дзяржаўныя дзеячы БССР
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў БССР
Катэгорыя:Члены ЦВК БССР
Растэрміноўка

**Растэрміноўка** або **(на) выплат** — спосаб аплаты за тавар або паслугу, калі плацеж здзяйсняецца часткамі на працягу пэўнага тэрміну, пры гэтым паміж контрагентамі ўзнікаюць крэдытныя абавязкі.

Катэгорыя:Фінансы
Мікалай Аляксандравіч Збіткоўскі

**Мікалай Аляксандравіч Збіткоўскі** (, г. Люцын, Віцебская губерня.

Вывучаў флору Беларусі, апублікаваў шэраг кніг гэтай тэматыкі.

Катэгорыя:Батанікі Беларусі
Васіль Язэпавіч Вяршук

**Васіль Язэпавіч (Восіпавіч) Вяршук** (нар. , г. Мазыр, старшы навуковы супрацоўнік ЦНДЛХІ.
## Бібліяграфія 
*  Беларуская навуковая тэрміналогія = La terminologie scientifique Blanche-Ruthénienne : [слоўнік]. — Менск [Мінск] : выданне Інстытута беларускай культуры, 1926. — Вып. 18: Слоўнік хімічнай тэрміналогіі : (праект) / Інстытут беларускай культуры, Аддзел мовы і літаратуры, Галоўная тэрміналагічная каміссія ; [апрацавалі: В. Вяршук і інш.]. — у Менску [у Мінску] : выданне Інстытута беларускай культуры, 1927. — 177, II, [3] с. : табл. ; 23 см. 
* Прыродныя фарбы Беларусі / В. Я. Вяршук ; Беларуская акадэмія навук. — Менск [Мінск : б. в.], 1929 (Друкарня Беларускай акадэміі наук). — С. [2], 231―257 ; 26 см. — Бібліяграфія: с. 257 (8 назв.), бібліяграфія ў падрадковых заўвагах. — 75 экз.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Хімікі Беларусі
РШВСМ-БДПА (баскетбольны клуб)

**РШВСМ-БДПА** — беларускі мужчынскі баскетбольны клуб з Мінска. Прадстаўляў Рэспубліканскую школу вышэйшага спартыўнага майстэрства па гульнявых відах спорту (цяпер — Рэспубліканскі цэнтр алімпійскай падрыхтоўкі) і Беларускую дзяржаўную політэхнічную акадэмію (цяпер — Беларускі нацыянальны тэхнічны ўніверсітэт).

## Гісторыя 
Каманда РШВСМ-БДПА была заснавана ў 1999 годзе.

У сезоне 1999/00 каманда з’яўлялася базавай для юніёрскай зборнай Беларусі (U-18) і складалася з баскетбалістаў 1982—1984 гадоў нараджэння (у тым ліку Уладзімір Верамеенка, Расціслаў Вяргун і Аляксей Сухавецкі). У сезоне 2000/01 да каманды далучыліся некалькі вопытных баскетбалістаў (у тым ліку Аляксандр Кудраўцаў і Анатоль Якубенка).

У 2001 годзе каманда была расфарміравана, большасць гульцоў перайшла ў БК «Мінск» (у далейшым — БНТУ).

## Статыстыка выступленняў 
## Трэнер 
* Міхаіл Аркадзевіч Фейман (1999—2001)

## Вядомыя баскетбалісты 
*  Аляксандр Асіповіч (1999—2001)
*  Сяргей Багдановіч (2000/01)
*  Уладзімір Верамеенка (1999/00)
*  Расціслаў Вяргун (1999/00)
*  Павел Габрусевіч (1999—2001)
*  Аляксандр Ігнацік (1999—2001)
*  Аляксандр Кудраўцаў (2000/01)
*  Аляксей Сухавецкі (1999—2001)
*  Сяргей Чарыкаў (1999/00)
*  Анатоль Якубенка (2000/01)

## Крыніцы 
Катэгорыя:Баскетбольныя клубы Беларусі
Катэгорыя:Спорт у Мінску
MongoDB

**MongoDB** — гэта кросплатформавая дакументаарыентаваная сістэма кіравання базамі даных. З’яўляецца NoSQL-сістэмай і выкарыстоўвае дакументы, падобныя на JSON для захавання даных. Версіі MongoDB ліцэнзуюцца ў адпаведнасці з ліцэнзіяй SSPL, якая лічыцца несвабоднай з-за абмежаванняў у выкарыстанні, аднак прадастаўляе доступ да зыходнага кода. MongoDB з’яўляецца членам альянсу MACH.

## Гісторыя 
Амерыканская кампанія 10gen пачала распрацоўку MongoDB у 2007 годзе ў якасці кампанента запланаванай PaaS-платформы.

У 2009 годзе кампанія перайшла на мадэль распрацоўкі з адкрытым зыходным кодам, пры гэтым прапаноўваючы камерцыйную падтрымку і іншыя паслугі.

У 2013 годзе 10gen змяніла назву на MongoDB Inc.

8 лістапада 2018 г. у версіі 4.0.4 ліцэнзія праграмнага забеспячэння была зменена з AGPL 3.0 на SSPL. 

## Асноўныя магчымасці 
### Індэксацыя 
Дакумент MongoDB можа быць праіндэксаваны першаснымі () і другаснымі () індэксамі.

### Рэплікацыя 
MongoDB забяспечвае высокую даступнасць () з выкарыстаннем набораў рэплік.  Набор рэплік складаецца з дзвюх ці больш копій. Кожная рэпліка можа выступаць у ролі асноўнай або другаснай ў любы час. Усе запісы і чытанні выконваюцца на асноўнай рэпліцы па змоўчанні. Другасныя рэплікі захоўваюць копію даных асноўнай.

### Балансіроўка нагрузкі 
MongoDB гарызантальна маштабуецца з выкарыстаннем сегментавання ().  Карыстальнік выбірае ключ фрагмента, які вызначае, як будуць размеркаваны даныя ў калекцыі. Даныя разбіваюцца на дыяпазоны (на аснове ключа сегмента) і размяркоўваюцца па некалькіх фрагментах.

### Захоўванне файлаў 
MongoDB можна выкарыстоўваць як файлавую сістэму пад назвай GridFS з функцыямі балансіроўкі нагрузкі і рэплікацыі даных на некалькіх машынах для захоўвання файлаў.

### Выкананне JavaScript на баку сервера 
Мову праграмавання JavaScript можна выкарыстоўваць у запытах і функцыях агрэгацыі, а таксама адпраўляць код JavaScript непасрэдна ў базу даных для выканання.

### Транзакцыі 
MongoDB сцвярджае, што цалкам падтрымлівае шматдакументныя транзакцыі ACID пасля выпуску версіі 4.0 у чэрвені 2018 г. Аднак гэтае сцвярджэнне не цалкам адпавядае рэчаіснасці, бо MongoDB парушае правіла ізаляцыі транзакцый узроўню SNAPSHOT.

## Гл. таксама 
* Сістэма кіравання базамі даных
* JSON

## Знешнія спасылкі 
* 

Катэгорыя:Архітэктура размеркаваных вылічэнняў
Катэгорыя:Праграмнае забеспячэнне, распрацаванае ў 2009 годзе
Катэгорыя:Сістэмы кіравання базамі даных
Катэгорыя:Праграмнае забеспячэнне паводле алфавіта
Катэгорыя:Кросплатформавае праграмнае забеспячэнне
Віктар Паўлавіч Сазонаў

**Віктар Паўлавіч Сазонаў** (нар. , в. Гальшаны, Ашмянскі раён) — беларускі грамадскі дзеяч, палітык, журналіст і літаратар.

## Біяграфія 
Нарадіўся ў Гальшанах у 1963 годзе. Там жа закончыў Гальшанскую сярэднюю школу (1980).

Паводле адукацыі — гісторык. Скончыў Гродзенскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Янкі Купалы.

Служыў у Савецкай Арміі ў паветранна-дэсантных войсках (1981—1983). Вайсковая спецыяльнасьць — разведчык войскаў спецыяльнага прызначэньня.

Прайшоў працоўны шлях ад токара на Ашмянскім філіяле Вільнюскага завода радыёвымяральных прыбораў (1980) да навуковага супрацоўніка Беларускага дзяржаўнага музея гісторыі рэлігіі ў Гродне (1991—1993). Быў галоўным рэдактарам інфармацыйна-аналітычнага бюлетэню «Свой лад» (2002—2004), прыватным прадпрымальнікам.

У грамадска-палітычным жыцці з сярэдзіны 1980-х гадоў. Сябра гісторыка-культурнага клубу «Паходня» — першай недзяржаўнай грамадскай арганізацыі ў Гродне (з 1987); Таварыства беларускай мовы — быў сябрам Гарадзенскай рады; БНФ «Адраджэньне» — быў сябрам абласной рады; Беларускай асацыяцыі журналістаў; Грамадскага аб’яднання «Фонд імя Льва Сапегі» — сябра праўлення, каардынатар і распрацоўшчык адукацыйных праграм; адзін з заснавальнікаў Таварыства братоў Каліноўскіх; настаўніцкага згуртавання «Вулей»; кіраўнік Гродзенскага аддзялення Праваабарончага цэнтра «Вясна».

Быў сябрам Палітрады Аб’яднаных дэмакратычных сіл. Старшыня Гродзенскай філіі партыі Беларуская сацыял-дэмакратычная Грамада, намеснік старшыні БСДГ. Неаднаразова затрымліваўся і караўся штрафамі і арыштамі.

Як журналіст і літаратар друкаваўся ў беларускіх і замежных выданнях («Літаратура і мастацтва», «Rochnik grodzienski», «Ніва», «Kartki», «Дзеяслоў», «Новы замак», «Асоба і час» і інш.) і на інтэрнет-сайтах. Падзеі рамана Віктара Сазонава «Генетычны алфавіт» адбываюцца ў Вашынгтоне, Маскве, Лондане, Варшаве, у былой Чэхаславакіі і на Далёкім Усходзе.

## Выбраная бібліяграфія 
* Занатоўкі кантрабандыста. — Беласток, 2005, Праграмная рада тыднёвіка «Ніва».
* Сандалі мітрапалітыка або Маленькія гісторыі з вялікай палітыкі. — Гродна, 2012, Kolegium Europu Wshodniej im. Jana Nowaka-Jeziorańskiego, выбавецкая серыя: Гарадзенская бібліятэка.
* Паэзія прозы. — Гродна, 2013, Гарадзенская бібліятэка.
* Суседскія былі. — Беласток, 2015, Праграмная рада тыднёвіка беларусаў у Польшчы «Ніва».
* Генетычны алфавіт: раман. — Беласток, 2021. Рэдактар: Яўген Вапа. Праграмная рада тыднёвіка беларусаў у Польшчы «Ніва».

## Прэміі і ўзнагароды 
* 2021 — Гліняны Вялес, за раман «Генетычны алфавіт».

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Гальшанах
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Палітыкі Беларусі
Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Праваабаронцы Беларусі
Катэгорыя:Члены Беларускага народнага фронту «Адраджэнне»
Карым Фіндзі

**Карым Фіндзі** (нар. 1946, Дахук, рэгіён Курдыстан — Ірак) — курдскі пісьменнік і аўтар.

## Біяграфія 
У 1974 годзе скончыў аддзяленне англійскай мовы Масульскага ўніверсітэта.

Апублікаваў больш за 20 кніг па шматлікіх тэмах, у тым ліку (палітыка, геаграфія, мова, літаратура і гісторыя) на розных мовах, такіх як англійская, курдская, арабская.

Быў адным з заснавальнікаў Сіндыката журналістаў Курдыстана.

У 1997 г. быў галоўным рэдактарам часопіса KARWAN, які выдаваўся Міністэрствам культуры КРГ.

Быў сакратаром часопіса KARWANI AKADIMI / Karwan Academic, які выдаецца Міністэрствам культуры КРГ.

Працаваў галоўным рэдактарам часопіса DICLE / Dijla, які быў першым часопісам на курдскай мове на лацінскім алфавіце, выдадзеным Міністэрствам культуры КРГ.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пісьменнікі Ірака
Прудкоўскі сельсавет (Чавускі раён)

**Прудко́ўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Чавускага раёна Магілёўскай вобласці Беларусі. Цэнтр — вёска Петухоўка.

## Гісторыя 
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Чавускага раёна Магілёўскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Прудок. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Чавускім раёне БССР, з 20 лютага 1938 года — Магілёўскай вобласці. У 1939 годзе цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Петухоўка. 13 чэрвеня 2002 года ў склад сельсавета з адміністрацыйнага падпарадкавання Чавускага гарасавета перададзена вёска Расінка. 23 снежня 2009 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Асінаўскага сельсавета.

## Насельніцтва 
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года складала 572 чалавекі, з іх 93,2 % — беларусы, 2,3 % — рускія, 1,9 % — армяне, 1,0 % — украінцы.

## Склад 
На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 11 населеных пунктаў: вёскі Галачоўка, Дрануха, Дрокаўка, Зялёны Прудок, Ключ, Ляхаўшчына, Новаягораўка, Петухоўка, Прудок, Расінка і Рымінка.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Чавускага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 2009 годзе