Іаакім Іаакімавіч Вацэціс

{{Ваенны дзеяч
 |поўнае імя       = Іаакім Іаакімавіч Вацэціс
 |арыгінал імя     = 
 |дата нараджэння  = 
 |месца нараджэння = 
 |дата смерці      = 
 |месца смерці     = 
 |партрэт          =
 |подпіс           = камандарм 2-га рангу І. І. Вацэціс
 |мянушка          = 
 |псеўданім        = 
 |прыналежнасць    =  
 |гады службы      =  1891—1917   1918—1937
 |званне           = 
 |род войскаў      = 
 |камандаваў       = Галоўнакамандуючы ўзброенымі сіламі Рэспублікі
 |частка           = 
 |бітвы            = Першая сусветная вайна,  Грамадзянская вайна ў Расіі
 |узнагароды       =
{ style="background:transparent"

}
 |Commons        = 
 |Rodovid        =
 |сувязі         = 
 |у адстаўцы     = 
 |роспіс         = 
}}

**Іаакім Іаакімавіч Вацэціс** (;  — ) — расійскі, савецкі военачальнік. Камандарм 2-га рангу. Прафесар.

## Біяграфія 
### Сям’я 
Нарадзіўся 11 лістапада 1873 года ў Курляндскай губерні, Гальдынгенскага павета, Нейгофскай воласці, мыза Нейгоф, у шматдзетнай сям’і беззямельнага селяніна (фактычна парабка). Як піша ў сваёй аўтабіяграфіі Вацэціс, яго дзед насіў іншае прозвішча. Але пасля канфлікту з баронам Мірбахам, уладальнікам бвеласіпеднага завода ў маёнтку Нейгоф, той палічыў дасціпным, калі ў латыша, які правініўся, будзе прозвішча Vācietis («Немец» па-латышску).

### Служба ў Імператарскай арміі Расіі 
Марыў паступіць ва ўніверсітэт, але абраў вайсковую службу, давалі магчымасць вучыцца за дзяржаўны кошт. У 1891 годзе — добраахвотнік у Рыжскім навучальным унтэр-афіцэрскім батальёне. Затым Віленскае пяхотнае юнкерскае вучылішча, якое скончыў у 1897 годзе па першым разрадзе і афіцэрам выпушчаны ў войска. У 1909 годзе, пасля навучання ў Акадэміі Генштаба, капітан, камандзір роты, а пасля — вучэбнай каманды. У 1912 годзе падпалкоўнік, камандзір батальёна 102-га пяхотнага Вяцкага палка.

### Першая сусветная вайна 
Вайну сустрэў ва Усходняй Прусіі, пазней пад Красновіцай, у раёне Варшавы быў цяжка паранены вінтовачнай куляй. Пасля лячэння, восенню 1915 года — палкоўнік, камандзір 5-га земгальскага стралковага палка, у складзе 12-й арміі, да самай Кастрычніцкай рэвалюцыі, якая трымала абарону на рыжскім кірунку. Дакументы аб прысваенні звання генерала сышлі ў стаўку, але ў канцы 1917 года імі ўжо ніхто не займаўся.

### На баку бальшавікоў 
Пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі разам са сваім палком перайшоў на бок бальшавікоў. Са снежня 1917 года быў начальнікам аператыўнага аддзела Рэвалюцыйнага палявога штаба пры Стаўцы. У студзені 1918 года кіраваў падаўленнем мецяжу польскага корпуса генерала Доўбар-Мусніцкага. З красавіка 1918 года — камандзір Латышскай стралковай дывізіі, адзін з кіраўнікоў падаўлення леваэсэраўскага бунту ў Маскве ў ліпені 1918. З ліпеня 1918 года — камандуючы Усходнім фронтам, з 1 верасня 1918 года па 9 ліпеня 1919 года — галоўнакамандуючы ўсімі Узброенымі Сіламі РСФСР. У студзені — сакавіку 1919 адначасова камандуючы Арміяй Савецкай Латвіі.

У ліпені 1919 Вацэціс быў арыштаваны па падазрэнні ў здрадзе. У тэлеграме наркамваенмару Троцкаму, за подпісам Дзяржынскага, , Леніна і Склянскага, арышт тлумачыўся тым, што афіцэр, які быў выкрыты і прызнаўся ў здрадзе, даў паказанні, з якіх вынікала, што Вацэціс ведаў пра ваенную змову. «Прыйшлося падвергнуць арышту галаўкама» — цытуе тэлеграму Троцкі. Неўзабаве пасля арышту Вацэціс быў вызвалены. Але, нягледзячы на зняцце абвінавачванняў, на пасадзе галоўнакамандуючага не адноўлены.

Са жніўня 1919 г. працаваў у Рэўваенсавеце. З 1921 года на выкладчыцкай працы ў Ваеннай акадэміі РСЧА, камандарм 2-га рангу.

### Канец 
29 лістапада 1937 быў арыштаваны ў другі раз. 28 ліпеня 1938 г. па абвінавачванні ў шпіянажы і ўдзеле ў контррэвалюцыйнай тэрарыстычнай арганізацыі Ваеннай калегіяй Вярхоўнага суда СССР прысуджаны да расстрэлу. Расстраляны 28 ліпені 1938 года на палігоне «Камунарка». Рэабілітаваны 28 сакавіка 1957 года.

## Памяць 
Імем Іаакіма Вацэціса ў Рызе, у мікрараёне  названая вуліца.

## Узнагароды 
* Ордэн Чырвонага Сцяга (1928)
* Ордэн Чырвонай Зоркі

### Падарункі 
* Чарнільны прыбор «Напалеон», за паспяховае камандаванне Усходнім фронтам (1918)

## Працы 
* «О военной доктрине будущего», Москва, 1923
* «Боевые действия в Восточной Пруссии в июле, августе и начале сентября 1914 г.» — М., 1923. — 105 с.
* «Операции на восточной границе Германии в 1914», ч. 1, Москва, 1929
* «Историческая роль латышских стрелков» (на латышском языке)
* «Человек и война». — Мысли и материалы по военно общественной психологии.
* Из воспоминаний Главкома И. И. Вацетиса, «Военно-исторический журнал», 1962, № 4
* «Выступление левых эсэров в Москве», в сборнике: Этапы большого пути, Москва, 1962.
* «Моя жизнь и мои воспоминания». Публикация в журнале «Даугава», Рига, 1980. № 3, 4, 5.

## Літаратура 
*  Части 1 −3 дополнения к томам 40 и 41.  братьев А. и  Гранат. 1925—1926 года.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Выпускнікі Мікалаеўскай ваеннай акадэміі, 1909
Катэгорыя:Выпускнікі Мікалаеўскай ваеннай акадэміі на службе ў РСЧА
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя военачальнікі
Катэгорыя:Удзельнікі Першай сусветнай вайны (Расійская імперыя)
Катэгорыя:Удзельнікі Грамадзянскай вайны ў Расіі
Катэгорыя:Царскія афіцэры на службе ў РСЧА
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Катэгорыя:Расстраляныя і пахаваныя на палігоне «Камунарка»
Катэгорыя:Рэвалюцыянеры Латвіі
Катэгорыя:Рэвалюцыянеры Расіі
Катэгорыя:Латышскія стралкі
Катэгорыя:Мемуарысты Расіі
Катэгорыя:Мемуарысты Латвіі
Катэгорыя:Камандуючыя франтамі РСЧА ў Грамадзянскай вайне