open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Уладзімір Васілевіч Тугай

**Уладзімір Васілевіч Туга́й** () — беларускі гісторык. Доктар гістарычных навук (2003).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 7 мая 1951 года ў Нароўлі.

У 1976 годзе скончыў Мінскі педагагічны інстытут, потым працаваў у інстытуце. У 1976—1982 гадах — сакратар камітэта камсамола, у 1982—1988 гадах — намеснік дэкана гістарычнага факультэта, у 1988—1991 гадах — сакратар парткама, у 1991—2005 гадах — дэкан гістарычнага факультэта, у 2005—2015 гадах — загадчык кафедры гісторыі старажытных цывілізацый і сярэднявечча Беларускага дзяржаўнага педагагічнага ўніверсітэта імя Максіма Танка.

З 2016 года — загадчык цэнтра ўсеагульнай гісторыі і міжнародных адносін Інстытута гісторыі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. Пасля таго як кіраўніцтва Інстытута гісторыі НАН Беларусі вырашыла не працягваць працоўныя кантракты з гісторыкамі Міколам Волкавым, Алесем Жлуткам, Кацярынай Крывічанінай, Таццянай Папоўскай, Андрэем Радаманам, Аляксеем Шаландам і Уладзімірам Шыпілам, якія адкрыта выступілі супраць фальсіфікацыі вынікаў прэзідэнцкіх выбараў 2020 года, пераследу палітычных апанентаў, збіцця і катаванняў пратэстоўцаў, Уладзімір Тугай разам з іншымі калегамі вырашыў не працягваць свой кантракт з Інстытутам, які скончыўся 31 снежня 2020 года.

Памёр 13 кастрычніка 2024 года.

## Навуковая дзейнасць 
Даследаваў гісторыю Беларусі, нацыянальных меншасцей Беларусі — латышоў, літоўцаў, палякаў і немцаў. Адзін з аўтараў кнігі «Дзе песні з Даўгавы гучалі» (1992, з А. Галавачом), падручнікаў і навучальных дапаможнікаў.

## Бібліяграфія 
* *Тугай, У. В.* Польскія нацыянальныя Саветы на Беларусі (20—30 гг. XX ст.) / У. В. Тугай, В. М. Фамін) // Гісторыя Беларусі: Вуч. дапам. для студэнтаў гіст. факультэтаў. Мн., 1994.
* *Тугай, У. В.* Літоўскі этнас на Беларусі (літоўскія нацыянальныя Саветы ў 20—30 гг. XX ст.) / У. В. Тугай // Пытанні гісторыі, метадалогіі і методыкі выкладання. Мн., 1998.
* *Тугай, В. В.* Немецкий этнос в Белоруссии (вторая половина XIX — 30-е гг. XX в.) / В. В. Тугай // Гісторыя: прабл. выкладання. 1998. № 1.
* *Тугай, У. В.* Латышы на Беларусі / У. В. Тугай. — Мн.: Ул. Скакун, 1999. — 133 с.
* *Тугай, У. В.* Этнічныя групы ў Латгаліі (XVI—XVIII стст) / У. В. Тугай. — Мн., 2001.
* *Тугай, У. В.* Арганізацыя сістэмы адукацыі і асветніцкая дзейнасць улад у Віцебскай Латгаліі (канец XVIII—XIX ст.) / У. В. Тугай. — Мн.. 2002.
* *Тугай, У. В.* Чырвоны Мазыранін / У. В. Тугай. — Мінск: Бел. навука, 2022. — 187 с.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі
Катэгорыя:Дактары гістарычных навук
Катэгорыя:Выпускнікі БДПУ імя Максіма Танка
Катэгорыя:Выкладчыкі БДПУ імя Максіма Танка
Катэгорыя:Дэканы гістарычнага факультэта БДПУ імя Максіма Танка
Стэфан Борджыа

Яго Высокапраасвяшчэнства кардынал **Стэфан Борджыа** (*Stefano Borgia*, 3 снежня 1731, Велетры, Італія—23 лістапада 1804, Ліён, Францыя) — італьянскі кардынал і антыквар, які праславіўся збіральніцтвам розных дзіваў, такіх, як егіпецкія старажытнасці і рукапісы на старажытных мовах.

## Біяграфія 
Паходзіў з адносна заняпалай галіны роду Борджыа з італьянскага гарадка Велетры.
Пляменнік кардынала Алесандра Борджыа, які славіўся вучонасцю і быў у перапісцы з Мураторы.  На сродкі, атрыманыя ў тым ліку і ад продажу спадчыны, набываў рэдкія манеты і рукапісы, пераважна копцкія. Прыцягнуў да іх вывучэння вядучых вучоных свайго часу, уключаючы Вездзіна і Саэгу, які склаў іх каталог.

У 1797-98 Борджыа выконваў абавязкі намесніка папскай сталіцы і на кароткі час быў узяты пад варту французамі. У канцы жыцця ўзначальваў Кангрэгацыю евангелізацыі народаў. Падчас паездкі ў Парыж на каранацыю Напалеона памёр у Ліёне.

## Збор 
Разбіраючы рукапісы Борджыа пасля смерці кардынала, Аляксандр Гумбальт выявіў месаамерыканскі кодэкс, які даў назву групе Борджыа. Сярод найбольш каштоўных біблейскіх рукапісаў са збору Борджыа — копцкі манускрыпт Новага запавету і фрагмент копцкага рукапісу V стагоддзя з выявай Іёва з дочкамі.

Значная частка спадчыны кардынала была выстаўлена ў музеі Борджыа ў Велетры, пакуль ён не быў у XX стагоддзі аб'яднаны з Ватыканскай бібліятэкай. Шматлікія біблейскія рукапісы кардынала адышлі да кангрэгацыі евангелізацыі. Астатняя частка збору была прададзена яго спадчынніцай графіняй Адэлаідай Борджыа неапалітанскім манархам. Па прыбыцці ў Неапаль гэта калекцыя была падзелена паміж археалагічным музеем (егіпецкія старажытнасці) і бібліятэкай Бурбонаў (рукапісы).

## Спасылкі 
* Стэфан Борджыа ў Каталіцкай энцыклапедыі (1913)

Стэфана
Катэгорыя:Кардыналы Італіі
Катэгорыя:Калекцыянеры Італіі
Катэгорыя:Нумізматы Італіі
Катэгорыя:Бібліяфілы
Кардынал-прэфект

**Кардынал-прэфект** () — назвы главы адной Кангрэгацый Рымскай курыі. Пачынаючы з XVI стагоддзя прэфекты Рымскіх Кангрэгацый заўсёды ў сане кардынала, за рэдкім выключэннем. Кардынал-прэфект заўсёды курыяльны кардынал, гэта значыць кардынал на службе ў Рымскай курыі. Таксама тытул кардынала-прэфекта носіць глава Вярхоўнага трыбунала апостальскай сігнатуры, калі ён у сане кардынала. Калі кіраўнік не з'яўляецца кардыналам, то ён завецца пра-прэфект, гэта значыць выконваючы абавязкі. 

Кардынал-прэфект нясе адказнасць за ўсе справы ў рамках сваёй курыяльнай кампетэнцыі і за свае дзеянні. Кардыналу-прэфекту дапамагае ў кіраванні дыкастэрыі сакратар, заўсёды ў рангу тытулярнага архібіскупа ці біскупа.

Главы іншых інстытутаў Рымскай курыі, такіх, як Папскія саветы і Папскія камісіі і камітэты, як правіла, завуцца старшынямі, незалежна ад таго, былі яны ўзведзены у сан кардынала ці не. У кіраванні і выкананні сваіх службовых паўнамоцтваў, яны маюць тыя ж правы і абавязкі, што і кардыналы-прэфекты. Главу Апостальскай пенітэнцыярыі завуць кардынал-пенітэнцыярый.

## Кардыналы-прэфекты 
Па стане на 2 ліпеня 2012 года, у Рымскай курыі служаць наступныя кардыналы-прэфекты:
* архібіскуп Герхард Людвіг Мюлер — (Кангрэгацыя дактрыны веры);
* Антоніа Каньісарэс Льявера — (Кангрэгацыя набажэнства і дысцыпліны таінстваў);
* Анджэла Амата, SDB — (Кангрэгацыя па кананізацыі святых);
* Марк Уэле — (Кангрэгацыя па справах біскупаў);
* Фернанда Філоні — (Кангрэгацыя  евангелізацыі народаў);
* архібіскуп Беньяміна Стэла — (Кангрэгацыя па справах духавенства);
* Жуан Брас дэ Авіс — (Кангрэгацыя па справах Інстытутаў Прысвечанага Жыцця і Таварыстваў Апостальскага Жыцця);
* Зянон Грахалеўскі — (Кангрэгацыя каталіцкай адукацыі (семінарый і навучальных устаноў));
* Леанарда Сандры — (Кангрэгацыя па справах усходніх цэркваў);
* Рэйманд Бёрк — (Вярхоўны трыбунал апостальскай сігнатуры).

Цяперашні Папа Рымскі на спачынку Бенедыкт XVI да свайго абрання з'яўляўся прэфектам Кангрэгацыі Веравучэння.

Катэгорыя:Кардыналы
Кангрэгацыя (Рымская курыя)

**Кангрэгацыя**, ці **Свяшчэнная Кангрэгацыя** () — установа, якая ўваходзіць у склад Рымскай курыі, якая з'яўляецца цэнтральным органам кіравання Рымска-каталіцкай Царквой і Ватыканам. Рымскія Кангрэгацыі — своеасаблівыя ватыканскія «міністэрствы», галоўныя ведамствы курыі.

Упершыню Кангрэгацыі створаны ў XVI стагоддзі, але толькі ў апостальскай канстытуцыі *Immensa*, выпушчанай Папам Сікстам V, яны сталі цэнтральнымі органамі кіравання Рымскай курыі. Першапачаткова іх было пятнаццаць, але паступова іх колькасць павялічалася да дваццаці. У 1908, Папа Рымскі Пій X, выпусціў апостальскую канстытуцыю *Sapienti consilio*, у якой скараціў колькасць кангрэгацый да дванаццаці. У 1967—1968 Папа Павел VI, скараціў іх да дзевяці. Гэта колькасць існуе і сёння.

Да 1983 Кангрэгацыі насілі назву Свяшчэнныя. Але Папа Ян Павел II, скасаваў гэту назву. На чале Кангрэгацыі стаіць прэфект, якому дапамагаюць сакратар ці віцэ-прэфект, у сане тытулярнага архібіскупа ці біскупа. Таксама ёсць пасада намесніка сакратара. У кожнай кангрэгацыі ёсць свой зацверджаны штат супрацоўнікаў. Пасада прэфекта кангрэгацыі — кардынальская, гэта значыць прэфект, які ўзначальвае Кангрэгацыю, заўсёды кардынал, за рэдкім выключэннем.

Кангрэгацыі Рымскай курыі, на сённяшні дзень:

* Кангрэгацыя дактрыны веры;
* Кангрэгацыя па справах біскупаў;
* Кангрэгацыя па справах духавенства;
* Кангрэгацыя па справах усходніх цэркваў;
* Кангрэгацыя евангелізацыі народаў;
* Кангрэгацыя каталіцкай адукацыі;
* Кангрэгацыя па кананізацыі святых;
* Кангрэгацыя набажэнства і дысцыпліны таінстваў;
* Кангрэгацыя інстытутаў духоўнага жыцця і таварыстваў апостальскага жыцця.

## Гістарычныя ці скасаваныя кангрэгацыі 
* Свяшчэнная Кангрэгацыя цырыманіялу;
* Свяшчэнная Кангрэгацыя абрадаў;
* Свяшчэнная Кангрэгацыя надзвычайных царкоўных спраў;
* Свяшчэнная Кангрэгацыя сабора;
* Свяшчэнная Кангрэгацыя аховы здароўя.

## Спасылкі 
* Рымская курыя — кангрэгацыі;
* Рымскія кангрэгацыі — артыкул у Каталіцкай энцыклапедыі.

Катэгорыя:Кангрэгацыі Рымскай курыі
Катэгорыя:Каталіцтва
Каралеўства Валенсія

thumb|right|Каралеўства Валенсія падчас Рэканкісты (адценні карычневага) і далучэнні да іспанскага рэгіёна XIX ст. (зялёны колер)

**Каралеўства Валенсія** (, ) — адна са складовых частак арагонскай кароны, а пасля арагонска-кастыльскай уніі канца XV стагоддзя — іспанскай манархіі. Цэнтр — горад Валенсія.

Каралеўства Валенсія было створана на тэрыторыі былой тайфы Валенсія каралём Арагона Хаймэ I, які адваяваў горад Валенсію ў арабаў падчас Рэканкісты 9 кастрычніка 1238 года.

На працягу XIII стагоддзя тэрыторыя каралеўства расла па меры арагонскіх заваяванняў і памежных дагавораў з Кастыліяй.

Пры іспанскіх Габсбургах каралеўства захоўвалася як юрыдычна самастойная адзінка, існавала пасада віцэ-караля Валенсіі. Да пачатку XVII стагоддзя на тэрыторыі каралеўства захоўвалася значнае насельніцтва арабскага паходжання, выгнанае пры Філіпе III.

Каралеўства Валенсія разам з шэрагам іншых самастойных адзінак іспанскай кароны было скасавана першым каралём Іспаніі з дынастыі Бурбонаў Філіпам V у 1707 годзе.

У наш час тэрыторыя былога каралеўства Валенсія прыкладна адпавядае межам аўтаномнай супольнасці Валенсія.

Катэгорыя:Гісторыя Іспаніі
Катэгорыя:Гістарычныя дзяржавы Пірэнейскага паўвострава
Катэгорыя:Валенсія (аўтаномная супольнасць)
Катэгорыя:З'явіліся ў 1238 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1707 годзе
Цыліндр (значэнні)

**Цыліндр**:
* Цыліндр - геаметрычнае цела.
* Цыліндр, рухавік - састаўная частка рухавіка ўнутранага згарання.
* Цыліндр Тэйлара - гліняная прызма з клінапісным аповядам пра кіраванне асірыйскага цара Сенахірыба.
* Цыліндр Кіра - гліняны цыліндр, на якім па загадзе Кіра Вялікага быў выбіты клінапісам спіс ягоных перамог і міласцівых учынкаў, а таксама пералік продкаў.
* Цыліндр (галаўны ўбор)
Валенсія (тайфа)

**Тайфа Валенсія** () — сярэднявечная мусульманская дзяржава на ўсходзе сучаснай Іспаніі, якая існавала на працягу чатырох часавых інтэрвалаў: 1010-1065, 1075-1099, 1145-1147 і 1229-1238 гадах. Затым тайфа была заваявана Арагонам.

Пасля распаду Кордаўскага халіфата ўладу ў Валенсіі захапілі правадыры сакаліба з ліку набліжаных да аль-Мансура — Мубарак і Музафар. Пазней яны таксама былі зрынуты сакаліба, якія фармальна прызналі ўладу спачатку эміра Тартосы, затым эміра Дэніі.

У 1021 годзе Абд аль-Азіз, унук аль-Мансура, прадстаўнік клана Амірыдаў, зрынуў з дапамогай рабоў-афрыканцаў сакалібскага эміра і кіраваў у Валенсіі на працягу 40 гадоў. Пасля яго смерці Амірыды кіравалі Валенсіяй яшчэ некаторы час. У 1085 годзе яна была перададзена былому эміру Таледа Ях'і аль-Кадзіру, а з 1087 года Валенсія фактычна знаходзіўся пад уладай Сіда Кампеадора, які заваяваў яе як вайскавод эміра Сарагосы, але ў 1094 годзе ператварыў яе ў сваё асабістае ўладанне.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Regnal chronology

Катэгорыя:Тайфы
Ружа майская

**Ружа майская**, **Ружа карычная**, **Шыпшына карычная** (*Rosa majalis* ці *Rosa cinnamomea*) — куст сямейства Ружавыя. Плады багатыя вітамінам C, выкарыстоўваюцца ў ежу, а таксама як лекавы сродак. Дзякуючы непераборлівасці і зімаўстойлівасці выкарыстоўваецца ў азеляненні гарадоў.

## Назва 
Ружа карысная, шыпоўнік, шыпшына, шыпшына-талачанка, ружа, рожа, талачанка, шыпціннік.

## Батанічнае апісанне 
Шматгадовы лістападны куст да 2 м вышынёй з тонкімі дубцападобнымі галінамі, пакрытымі бліскучай карычнева-чырвонай карой.

Плады пачынаюць спець ў жніўні. Яны шарападобныя, радзей яйкападобныя або эліптычныя, гладкія, аранжавыя або чырвоныя, мясістыя, увянчаныя чашалісткамі, якія застаюцца накіраванымі ўверх. Усярэдзіне гіпантыя знаходзяцца шматлікія валасістыя, цвёрдыя плодзікі-арэшкі, паміж якімі па ўнутраных сценак кветаложа размешчаны шматлікія вострыя шчаціністыя валасінкі. Плады шыпшынніка ўтвораны развітым кветаложам і завяззю і ставяцца да ілжывых пладоў. На Алтаі звычаны ў большасці раёнаў.

У Беларусі нярэдкі ў яе паўднёвай частцы.

Плады нарыхтоўваюць у прамысловых маштабах; з іх вырабляюць экстракты, сіропы, пілюлі, таблеткі, цукеркі, дражэ і іншыя медыцынскія прэпараты. З пладоў шыпшыны карычнай атрымліваецца наймоцны супрацьцынготны сродак.

Плады ўваходзяць у склад вітамінных і полівітамінных збораў і супрацьастматычнай мікстуры Траскова. Прэпараты выкарыстоўваюць як полівітамінны сродак пры гіпа- і авітамінозах (асабліва пры авітамінозе — С) і пры захворваннях, якія суправаджаюцца падвышанай патрэбай арганізма ў вітамінах. З пладоў, акрамя таго, атрымліваюць , багаты вітамінам E і каратыноідамі, і караталін (які змяшчае караціноіды, вітамін Е і лінолевую кіслату), якія прымяняюцца як раназажыўляльны сродак.

Продак культурных сартоў ружы, «царыцы кветак». Ружа цэніцца за прыгажосць кветак, разнастайнасць іх афарбоўкі і выключны водар, які залежыць ад прысутнасці ў пялёстках эфірнага алею. Сарты руж атрыманы ў выніку стараннага адбору лепшых асобнікаў, стараннага дагляду і селекцыі, прычым часта культурныя сарты прышчапляюць на шыпшыннік.

Дзякуючы перапляценню галін і калючак утварае непраходныя зараснікі і рэкамендуецца для жывых платоў.

Адварам пладоў шыпшыны раней афарбоўвалі тканіны ў аранжавы колер.

З пялёсткаў вараць , а таксама атрымліваюць ружовы воцат.

## Літаратура 
* 
* Атлас ареалов и ресурсов лекарственных растений 

## Спасылкі 
* 
* Шиповник майский (роза коричная)  во флоре Горного Алтая  
* Шиповник майский на сайце http://www.ecosystema.ru 

Катэгорыя:Ружа
Катэгорыя:Дэкаратыўныя расліны
Катэгорыя:Кусты
Капелан Яго Святасці

thumb|200px|right|Герб Капелана Яго Святасці.
**Капелан Яго Святасці** () — святар, якому Папа Рымскі падаў гэты тытул. Капеланы называюцца мансеньёрамі і маюць некаторыя прывілеі ў частцы царкоўнага адзення. У прыватнасці ён мае права насіць чорную сутану з фіялетавымі элементамі, і накладаць на яе фіялетавы пас.

У адпаведнасці з motu proprio *Pontificalis Domus* ад 28 сакавіка 1968, тыя святары, якія раней зваліся пазаштатнымі Тайнымі Камергерамі, працягнулі быць часткай Папскага Дому пад новай назвай **Капеланы Яго Святасці**. Ніжнія рангі Тайных Камергераў (Ганаровыя Камергеры Фіялетавага Адзення, Камергеры *extra Urbem*, Ганаровыя Тайныя Капеланы і Ганаровыя Капеланы *extra Urbem*) былі скасаваны.

З'яўленне Капеланаў адносіцца да часоў Папы Рымскага Урбана VIII. Яны прадугледжваюць неаплачвальную службу пачынаючы з пантыфіката Папы Рымскага Пія VI. Дакумент адносна іх прызначэння, які прадстаўляецца па патрабаванні іх біскупа, складзены Дзяржаўным Сакратарыятам Святога Прастола.

Члены капітула адной царквы ў Рыме і кафедральнага сабора ў Лодзі валодаюць гэтым тытулам *durante munere*.

Тытул больш не страчвае сілу, але патрабуе аднаўлення пасля смерці Папы Рымскага, які падаў яго.

## Гл. таксама 
* Мансеньёр
* Ганаровы прэлат Яго Святасці
* Аляксандр Рагіня — капелан Яго Святасці з Беларусі

Катэгорыя:Рэлігійныя тытулы
Катэгорыя:Рымская курыя
Катэгорыя:Папскі двор
*
Дэвалюцыя

**Дэвалюцыя** (ад  «згортванне») — у канстытуцыйна-прававой практыцы шэрагу краін — перадача (дэлегаванне) цэнтральнымі ўрадавымі органамі часткі сваіх паўнамоцтваў мясцовым органам улады. У адрозненне ад сітуацыі з федэралізмам, перадача паўнамоцтваў пры дэвалюцыі можа насіць часовы характар. Найбольш распаўсюджана гэта практыка ў сучаснай Еўропе (Вялікабрытанія, Іспанія, Францыя).

Катэгорыя:Формы дзяржавы
Апостальская канстытуцыя

**Апостальская канстытуцыя** () — заканадаўчы акт, які быў абвешчаны Папам Рымскім і змяшчае прадпісанні агульнага і пастаяннага характару для ўсёй Каталіцкай царквы ці яе часткі.

Па форме апостальскія канстытуцыі адрозніваюцца ад motu proprio і пасланняў сваім больш высокім статусам. З дапамогай апостальскай канстытуцыі, якая выдаецца пераважна ў форме булы, публікуюцца дагматычныя вызначэнні (напрыклад, апостальская канстытуцыя *Munificentissimus Deus* ад 1 лістапада 1950 года, якая абвясціла дагмат аб Узнясенні Дзевы Марыі), а таксама разважанні ў вобласці хрысціянскага веравучэння, якія не маюць дагматычнага характару (напрыклад, апостальская канстытуцыя *Unigenitus Dei Filius* ад 8 верасня 1713 года, якая асудзіла янсенісцкія погляды Пасхазія Кенеля).

З дапамогай апостальскай канстытуцыі ў царкоўнае заканадаўства ўводзяцца найбольш важныя змены. Так, апостальская канстытуцыя *Sacrae Disciplinae Leges* ад 15 студзеня 1983 года ўвяла ў дзеянне цяперашні Кодэкс Кананічнага Права. Апостальскія канстытуцыі апублікуюць змены межаў царкоўных акруг (напрыклад, дыяцэзій і тэрытарыяльных абацтваў), акты аб заснаванні розных інстытутаў (напрыклад, манаскіх кангрэгацый) і змяненні іх статусу. З 1909 года апостальскія канстытуцыі публікуюцца ў *Acta Apostolicae Sedis*. Паводле канону 754 ККП, усе вернікі абавязаны прытрымлівацца палажэнняў апостальскай канстытуцыі ў вобласці веравучэння.

## Прыклады апостальскіх канстытуцый 
* «Anglicanorum Coetibus» (2009) — правілы далучэння англіканскіх абшчын да Рымска-Каталіцкай Царквы.
* *Universi Dominici Gregis* (1996) — правілы Ян Павел II пры абранні Рымскага Пантыфіка;
* *Fidei depositum* (1992) — апостальская канстытуцыя Яна Паўла II аб увядзенне ў дзеянне новага Катэхізіса Рымска-каталіцкай царквы;
* *Ex corde ecclesiae* (1990) — правілы Яна Паўла II пра Каталіцкія Універсітэты;
* *Sacrae Disciplinae Leges* (1983) — апостальская канстытуцыя Яна Паўла II аб увядзенні ў дзеянне цяперашняга Кодэкса Кананічнага Права;
* *Ut sit* (1982) — апостальская канстытуцыя Яна Паўла II, якая падняла статус Opus Dei у ранг асабістай прэлатуры;
* *Romano Pontifici eligendo* (1975) — апостальская канстытуцыя Паўла VI аб абранні Рымскага пантыфіка;
* *Missale Romanum* (1969) — апостальская канстытуцыя Паўла VI аб пераглядзе чыну літургіі;
* *Paenitemini* (1966) — апостальская канстытуцыя Паўла VI аб пасце і ўстрыманні ў Рымска-каталіцкай царкве;
* *Veterum sapientia* (1962) — апостальская канстытуцыя Яна XXIII аб садзейнічанні вывучэнню лацінскай мовы;
* *Munificentissimus Deus* (1950) — дагматычная канстытуцыя Пія XII аб Узнясенні Маці Божай у нябесную славу;
* *Ineffabilis Deus* (1854) — дагматычная канстытуцыя Пія IX аб Бязгрэшным Зачацці Найсвяцейшай Дзевы Марыі;
* *Quo primum* (1570) — апостальская канстытуцыя Пія V аб Трыдэнцкай імшы.

## Крыніца 
* «Конституция апостольская» //Католическая энциклопедия. Т.2. Изд.францисканцев, М:2005

Катэгорыя:Рымская курыя
Катэгорыя:Ватыкан
Катэгорыя:Гісторыя папства
Катэгорыя:Кананічнае права
Катэгорыя:Папскія дакументы
*
Катэгорыя:Дакументы Каталіцкай Царквы
Спаржа лекавая

**Спаржа лекавая**, **шпараг** (*Asparágus officinális*) — шматгадовая травяністая расліна; тыпавы від роду  сямейства .

## Распаўсюджанне і экалогія 
У дзікім выглядзе расце ў раёнах з умераным кліматам па ўсім свеце — у Паўночнай Афрыцы, практычна на ўсёй тэрыторыі Еўропы (акрамя паўночных раёнаў), у Малой і Цэнтральнай Азіі, Паўночнай Амерыцы, Аўстраліі і Новай Зеландыі. У Беларусі сустракаецца рэдка, на паўднёвым усходзе.

Дыўрэтычнае дзеянне звязана са змяншэннем рэабсорбцыі ў канальцах, прычым фільтрацыя не парушаецца.

Эсэнцыю з свежых парасткаў выкарыстоўваюць у гамеапатыі.

У народнай медыцыне карані і надземную частку ўжывалі пры некаторых захворваннях сэрца, ахоўваецца ў нацыянальным парку «Прыпышмінскія бары».

## Літаратура 
* 
* Дудченко Л. Г., Козьяков А. С., Кривенко В. В. Пряно-ароматические и пряно-вкусовые растения: Справочник / Отв. ред. К. М. Сытник. — К.: Наукова думка, 1989. — 304 с. — 100 000 экз. — ISBN 5-12-000483-0
* Всё о лекарственных растениях на ваших грядках / Под ред. Раделова С. Ю.. — СПб: ООО «СЗКЭО», 2010. — С. 189. — 224 с. — ISBN 978-5-9603-0124-4
* 

## Спасылкі 
*  

Катэгорыя:Спаржа
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Харчовыя расліны
Катэгорыя:Лекавыя расліны
Катэгорыя:Дэкаратыўныя садовыя расліны
Катэгорыя:Флора Паўночнай Афрыкі
Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Флора Аўстраліі
Катэгорыя:Флора Новай Зеландыі
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Белу-Арызонты

**Белу-Арызонты** () — горад у Бразіліі, адміністрацыйны цэнтр штата  Мінас-Жэрайс. Паводле насельніцтва займае 6-е месца ў краіне, пасля Сан-Паўлу, Рыа-дэ-Жанэйра, Сальвадора, Бразіліі і Фарталезы. У Белу-Арызонты было заснавана некалькі папулярных бразільскіх рок-гуртоў, як Jota Quest, Overdose, Sepultura і Soulfly.

## Гісторыя 
Горад некалі быў маленькай вёсачкай, якая была заснавана Жуанам Лэйты да Сілвай Артысам, даследчыкам з Сан-Паўлу. Ён упершыню з'явіўся ў гэтым рэгіёне ў 1701 годзе, пакінуўшы экспедыцыю залатой ліхаманкі. Затым ён тутака стварыў фальварак. Багацце фермы і поспехі ў гаспадарцы прывялі сюды людзей з навакольных месцаў, якія таксама пасяліліся тут. Іншым важным фактарам, які паўплываў на рост насельніцтва вёскі, стаў шлях мігрантаў з Сан-Франсішку на поўдзень краіны.

Папярэдняя сталіца штата Мінас-Жэрайс Ору-Прэту была сімвалам манархічнай Бразільскай імперыі, але пасля прыходу да ўлады рэспубліканцаў цэнтр штата было вырашына перанесці ў Белу-Арызонты. Гэта падзея адбылася ў 1889 годзе.

## Дэмаграфія 
Па дадзеных перапісу 2010 года ў горадзе налічваецца 2 258 096 чалавек. Таксама перапіс паказаў, што ў горадзе жывуць 46,7% белых, 41,9% маюць змяшанае паходжанне, 10,2% адносяцца да негроіднай расы і маецца прыкладна 1,1% выхадцаў з Азіі.

## Гарады-пабрацімы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 
* Турыстычная інфармацыя 

Катэгорыя:Гарады Бразіліі

Катэгорыя:Муніцыпалітэты штата Мінас-Жэрайс
Куэнка

**Куэ́нка** ():

* Куэнка  — горад, адміністрацыйны цэнтр аднайменнай правінцыі, Іспанія.
* Куэнка — горад на Філіпінах.
* Куэнка — горад, сталіца правінцыі Асуай, Эквадор.
* Правінцыя Куэнка — правінцыя ў складзе аўтаномнай супольнасці Кастылія — Ла-Манча, Іспанія.

; Асобы
* Ісак Куэнка (; 1991) — іспанскі футбаліст, вінгер і нападнік «Барселоны».
* Луіс Альберта дэ Куэнка (; 1950) — іспанскі паэт, філолаг, перакладчык.
Паняцце

**Паняцце** — адна з асноўных адзінак мысленчай дзейнасці, найвышэйшы ўзровень абагульнення; лагічная форма, з дапамогай якой будуюцца іншыя формы мяслення (суджэнне, вывад). Бывае канкрэтным і абстрактным. Як прадукт і вынік пазнавальнай дзейнасці чалавека фарміруецца праз абстрагаванне, ідэалізацыю, параўнанне, абагульненне і вызначэнне; фіксуе паасобныя фрагменты быцця і цэласны свет. Паводле зместу паняцце аб'ектыўнае (у ім акумуляваны шматвяковы практычны вопыт чалавецтва); гібкае, рэлятыўнае, што вынікае з універсальнага руху, прынцыпу ўсеагульнай сувязі і ўзаемаабумоўленасці з'яў (аб'ект дыялектычнай логікі). У канчатковым выніку паняційная форма прыводзіць да тэорыі.

Тэрмін *паняцце* ўведзены стоікамі (3-2 ст. да.н.э.). Паводле Зянона з Кітыёна, паняцце — спасцігнутае ўяўленне. Разгорнутая канцэпцыя паняцця змешчана ў творах Платона. Дэмакрыт звязваў паняцце з пачуццёвымі рэчамі. Платон лакалізаваў яго ў сферы мыслення і свеце ідэй, Арыстоцель развіў яго і прадставіў у выглядзе сістэмы паняццяў. У сярэднявеччы дыскусіі вакол прыроды паняцця праявіліся ў барацьбе наміналізму і рэалізму. У канцы 17-пачатку 18 стагоддзя развівалася эмпірычная тэорыя паняцця (Дж.Лок). Прадстаўнікі класічнай нямецкай філасофіі (Кант, Фіхтэ, Шэлінг, асабліва Гегель) раскрылі супярэчлівы характар мыслення, паказалі абстрактнасць і канкрэтнасць паняцця, яго арганічную цэльнасць і працэсуальнасць.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Мысленне
Бургас (значэнні)

**Бургас**:

## Геаграфічныя назвы 
* Бу́ргас () — горад і муніцыпалітэт у Іспаніі, адміністрацыйны цэнтр правінцыі Бургас.
* Правінцыя Бургас () — правінцыя ў Іспаніі, у аўтаномнай супольнасці Кастылія і Леон.
* Бургас () — камуна ў Італіі, у рэгіёне Сардзінія.
* Бургас, Тамаўліпас () — населены пункт і муніцыпалітэт у Мексіцы, у штаце Тамаўліпас.
* Бурга́с (,  — *Пі́ргас*) — горад у Балгарыі, другі па велічыні горад размешчаны на Чарнаморскім узбярэжжы Балгарыі і 4-ы па насельніцтве ў краіне.
* Бургас — аэрапорт у Бургасе, Балгарыя.
* Бургас — абшчына ў Балгарыі.
*  — заліў Чорнага мора.

## Прозвішча 
* Гільерма Бургас () — чылійскі футбаліст.
* Херман Бургас () — аргенцінскі футбаліст.
* улія дэ Бургас () — пуэртарыканская паэтэса.
* Хасэ Марыя Бургас (1842—1872) — філіпінскі святар і грамадскі дзеяч.

## Іншае 
* ФК Бургас () — футбольны клуб з горада Бургас
Іван Дзмітрыевіч Папанін

**Іван Дзмітрыевіч Папанін** (, Севастопаль, Расійская Імперыя — , Масква, РСФСР) — савецкі палярны даследчык. Двойчы Герой Савецкага Саюза (1937, 1940). Контр-адмірал (1943).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 26 лістапада 1894 года ў Севастопалі. У 1920-21 гг., падчас «Чырвонага тэрора» ў Крыме, служыў камендантам крымскай ЧК пад кіраўніцтвам Разаліі Зямлячкі. У 1932—35 гг. начальнік палярных станцый у бухце Ціхая на Зямлі Франца-Іосіфа і на мысе Чэлюскін. У 1937—38 гг. начальнік першай навукова-даследчай станцыі «Паўночны полюс» на дрэйфуючай ільдзіне ў цэнтральнай Арктыцы. У 1939—46 гг. начальнік Галоўнага паўночна-марскога шляху, у 1952—72 гг. дырэктар Інстытута біялогіі ўнутраных вод АН СССР. Член Каралеўскага геаграфічнага таварыства Вялікабрытаніі (з 1957). Памёр 30 студзеня 1986 года ў Маскве. Пахаваны ў Маскве на Новадзявочых могілках.

## Ушанаванне памяці 
Імем Папаніна названы мыс на паўвостраве Таймыр, горы ў Антарктыдзе, падводная гара ў Ціхім акіяне, вуліцы ў розных населеных пунктах дзяржаў былога СССР, у тым ліку — вуліца ў Мінску.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Даследчыкі Арктыкі
Катэгорыя:Пахаваныя на Новадзявочых могілках
Папаратнае

**Па́паратнае** (, ) — аграгарадок у Жлобінскім раёне Гомельскай вобласці, на аўтадарозе Жлобін — Светлагорск. Уваходзіць у склад Папаратнянскага сельсавета. За 18 кіламетраў на поўдзень ад Жлобіна, 104 кіламетры ад Гомеля, 7 кіламетраў ад чыгуначнай станцыі Мормаль.

## Насельніцтва 
* 893 жыхары, 358 двароў (2000)

## Інфраструктура 
* Сярэдняя школа
* Дом культуры і бібліятэка
* Амбулаторыя
* Камбінат бытавога абслугоўвання
* Аддзяленне сувязі

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Уладзімір Васілевіч Бабкоў, беларускі матэматык
* Мікола Лупсякоў, беларускі пісьменнік

## Памятныя мясціны 
* Царква
* Помнік землякам, якія загінулі ў Вялікую Айчынную вайну

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Папаратнянскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Жлобінскага раёна
Леганес

**Леганес** () — горад у цэнтральнай частцы Іспаніі, размяшчаецца ў аўтаномнай супольнасці Мадрыд. Горад з’яўляецца прадмесцем іспанскай сталіцы горада Мадрыд, знаходзячыся ад яго ў 11 кіламетрах на захад ад цэнтра горада.

## Адукацыя 
У Леганесе знаходзіцца філіял Універсітэта імя Карласа III, які быў заснаваны ў 1989 годзе, а менавіта вышэйшая політэхнічная школа (), якая прапануе вывучэнне тэлекамунікацыйнай тэхнікі, прамысловай інжынерыі і вылічальнай тэхнікі, сярод многіх іншых спецыяльнасцей. Іншыя кампусы ўніверсітэта размешчаны ў Хетафэ і Кальменарэха, аднак корпус у Леганесе з’яўляецца адзіным, што мае спартыўны цэнтр.

## Турызм 
Горад мае вельмі шырокі спектр крамаў і сямейных цэнтраў. Акрамя таго, ва ўсім раёнах горада маецца па меншай меры два вялікія паркі. У горадзе таксама маецца вялікая колькасць рэстаранаў, большасць з якіх размешчаныя ў цэнтры горада.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 
* Універсітэт Карласа III

Катэгорыя:Гарады аўтаномнай супольнасці Мадрыд
Катэгорыя:Муніцыпалітэты аўтаномнай супольнасці Мадрыд
Бургас (Іспанія)

**Бургас** () — горад на поўначы Іспаніі, які размяшчаецца ў аўтаномнай супольнасці Кастылія і Леон. З’яўляецца гістарычнай сталіцай каралеўства Кастылія. Найбольш вядомым прадстаўніком горада з’яўляецца кастыльскі дваранін, ваенны дзеяч і дыпламат Сід Кампеадор, які з’яўляецца значнай гістарычнай асобай у іспанскай гісторыі, ён нарадзіўся ў некалькіх кіламетрах на поўнач ад Бургаса, але вырас і атрымаў адукацыю менавіта тут.

## Гісторыя 
Бургас быў заснаваны ў IX стагоддзі, гэта значыць мяркуецца, што ў 884 годзе, каралём Альфонса III Вялікім як важная крэпасць у барацьбе супраць маўраў. З XI стагоддзя ў горадзе праходзілі каранацыі кастыльскіх каралёў. Бургас перш за ўсё вядомы, як горад Сіда, іспанскага нацыянальнага героя XI стагоддзя, арыгінальнае імя якога было Радрыга Дыяс дэ Бівар. Разам са сваёй жонкай доннай Хіменай ён пахаваны пад скляпеннямі Бургаскага сабора, які адносіцца да сусветнай культурнай спадчыны ЮНЕСКА.
]]

Акрамя гэтага шыкоўнага гатычнага збудавання, закладзенага ў XIII стагоддзі і завершанага праз тры стагоддзі, у горадзе маецца старажытная гарадская брама, а таксама адметны манастыр Лас-Уэльгас, заснаваны каралём Кастыліі Альфонсам VIII у 1187 годзе. Побач са шматлікімі каралеўскімі пахаваннямі ў ім захоўваецца сцяг халіфа Мухамада ан-Насіра, заваяваны ў бітве пры Лас-Навас-дэ-Талоса ў 1212 годзе, адной з вырашальных бітвай Рэканкісты.

Падчас Грамадзянскай вайны ў Іспаніі Бургас быў цэнтрам нацыяналістычнага руху пад кіраўніцтвам генерала Франка.

## Клімат 
Горад размяшчаецца на вышыні 856 метраў і мае кантынентальны міжземнаморскі клімат, згодна з міжнароднай класіфікацыяў Кёпена. Клімат Бургаса характарызуецца вельмі халоднай і ветранай зімой з-за размяшчэння на вышыні. Узімку заўсёды выпадае снег, а тэмпература апускаецца ніжэй за нуль.

## Гарады-пабрацімы 
*  Бругэ, Бельгія
*  Лудэн, Францыя
*  Песак, Францыя
*  Сан-Хуан-дэ-лос-Лагас, Мексіка
*  Валенсія, Іспанія
*  Вічэнца, Італія

## Спасылкі 
* Карта Бургаса 
* Гарадскія фотаздымкі

Катэгорыя:Муніцыпалітэты правінцыі Бургас

Катэгорыя:Гарады Кастыліі і Леона
Катэгорыя:Былыя сталіцы
Нямецкі музей фільмаў

**Нямецкі музей фільмаў** () — прысвечаны гісторыі кіно і стварэнню фільмаў музей у Франкфурце-на-Майне, які знаходзіцца на беразе Майна у раёне Заксэнхаўзэн (т.зв. Музейны бераг). Гэта адзін з шасці музеяў фільмаў у Германіі. Агульная выставачная плошча складае 2100 кв. метраў. Музей быў адкрыты ў 1984 годзе.

У пастаяннай экспазіцыі музея прадстаўлены экспанаты з гісторыі фільма, працоўныя прылады і крокі кінавытворчасці. Сярод экспанатаў знаходзяцца статуэтка Оскар, атрыманая Максіміліянам Шэлам за фільм *Нюрнбергскі працэс* (1961), а таксама больш чым 200-гадовы скрупулёзна адноўлены чароўны ліхтар.

Штогод тут таксама праводзяцца чатыры спецыяльных выставы, якія прызначаны канкрэтным абласцям кінематаграфіі і жанру кіно, а таксама розным сацыяльным тэмам і іх адлюстраванню ў фільмах.

У музеі таксама размешчаны кінатэатр, дзе правадзіцца паказ гістарычна значных, а таксама эксперыментальных фільмаў. У дадатак прапануюцца лекцыі і дыскусіі.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Музеі паводле алфавіта
Катэгорыя:Музеі Франкфурта-на-Майне
Прызма

**Прызма**:
* Прызма, геаметрыя — від шматгранніка, разнавіднасць цыліндра.
* Прызма, оптыка — аптычная прылада для праламлення светлавых промняў, якая мае выгляд геаметрычнай прызмы.
* Прызма Сінахерыба — гліняная прызма з клінапісным аповядам пра кіраванне асірыйскага цара Сенахірыба.
Куэнка (Іспанія)

**Куэнка** () — горад у цэнтральнай частцы Іспаніі, які знаходзіцца ў аўтаномнай супольнасці Кастылія — Ла-Манча. З’яўляецца адміністрацыйным цэнтрам правінцыі Куэнка.

## Гісторыя 
Паміж рэкамі Хукар і Уэкар на вышыні 956 метраў над узроўнем мора ў пачатку нашай эры паўстала кельцкае паселішча. Калі сюды дабраліся рымляне, тут з'явіўся невялікі ўмацаваны гарнізон, які ў 711 годзе захапілі арабы. У сярэдзіне XII стагоддзя арабскі географ Аль-Ідрысі апісваў Куэнку як старажытнае паселішча побач са штучным возерам, акружанае добра ўмацаванымі сценамі.

У 1177 годзе кастыльскі кароль Альфонса VIII авалодаў Куэнкай прыступам і зрабіў яе сталіцай свайго каралеўства і цэнтрам епархіі. Горад паступова засялілі хрысціяне, якія мірна ўжываліся з арабамі і яўрэямі. Аднак увядзенне новага гарадскога збору законаў, спарадзіла рэлігійныя звады, якія прывялі да фарміравання кварталаў, заселеных па рэлігійнай прыкмеце.

Да XVI стагоддзя горад квітнеў. Са старажытных часоў ён быў знакаміты вытворчасцю воўны і тэкстылю. Тут вырошчвалі хатнюю жывёлу і апрацоўвалі слановую косць, гэта рамяство ў Куэнку прынеслі жыхары Кордавы. Прыцягнутыя грашыма, сюды ў пошуках працы прыязджалі мастакі і архітэктары з усёй Іспаніі, узводзячы тут выдатныя будынкі і палацы.

Куэнка моцна пацярпела ад чумы 1588 года, затым пачалася чарада засух, саранчы, эпідэмій. Да таго ж кароль Карлас IV выдаў указ, які скасаваў цэхавую вытворчасць у Куэнцы, каб горад не быў канкурэнтам каралеўскай фабрыцы габеленаў. У выніку горад паступова прыйшоў у заняпад. У XVIII стагоддзі мясцовы біскуп паспрабаваў адрадзіць тут ткацтва, але пацярпеў няўдачу. У XIX стагоддзі Куэнка стала сталіцай зноў створанай адміністрацыйна-тэрытарыяльнай адзінкі, як правінцыі Куэнка.

У 1996 годзе стары горад быў унесены ў спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА як рэдкі прыклад добра захаванага сярэднявечнага ўмацаванага горада.

## Гарады-пабрацімы 
*  Куэнка, Эквадор
*  Л'Акуіла, Італія
*  Паджу, Паўднёвая Карэя
*  Ронда, Іспанія
*  Пласенсія, Іспанія

## Гл. таксама 
* Вісячыя дамы

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Гарады аўтаномнай супольнасці Кастылія — Ла-Манча
Катэгорыя:Муніцыпалітэты правінцыі Куэнка
Мікалай Іванавіч Святаполк-Мірскі

**Мікалай Іванавіч Святаполк-Мірскі** (,  — , ) — князь, прадстаўнік роду Святаполк-Мірскіх, сын Тамаша Тэафіла Яна, генерал-ад’ютант, генерал ад кавалерыі, член Дзяржаўнага Савета, адзін з уладальнікаў Мірскага замка.

Скончыў Пажаскі корпус. Вайсковую службу пачаў на Каўказе. У Руска-турэцкую вайну 1877—78 камандаваў дывізіяй. Камандаваў габраўскім атрадам, які штурмаваў Шыпкінскі перавал у Балгарыі. У тым атрадзе знаходзіўся сын расійскага імператара Мікалая I вялікі князь Мікалай Мікалаевіч.

У 1868 годзе Мікалай Іванавіч узяў шлюб з Клеапатрай Міхайлаўнай Ханыкавай, на вяселлі прысутнічаў сам імператар Мікалай I з жонкай. Ад гэтага шлюбу князь меў сем дзяцей.

З 1881 года наказны атаман Войска Данскога. У 1891 годзе набыў маёнтак, у які ўваходзіў у тым ліку і Мірскі замак, дзе збіраўся ўладкаваць радавое гняздо. Не стаўшы аднаўляць знаходзіўшыся ў дрэнным стане замак, пабудаваў побач палац і вінакурны завод, заклаў парк, вырыў каля замка сажалку.

Пахаваны ў радавой капліцы-пахавальні. Доўгі час паводле ўскосных сведчанняў лічылася, што князь быў пахаваны ў сутарэннях Мікалаеўскай царквы. Ва ўспамінах Марыі Святаполк-Мірскай ёсць дакладныя звесткі, што першапачаткова часова Мікалай Святаполк-Мірскі быў сапраўды пахаваны ў царкве,  як і ягоны сын Уладзімір ў 1906 годзе, і толькі пасля заканчэння будаўніцтва пахавальні яны былі перапахаваны. Ва ўспамінах Марыі пра княгіню Клеапатру Міхайлаўну напісана наступнае: «Пахаваная ў сямейным склепе ў Міры паміж мужам і сынам Уладзімірам».

Мікалай Іванавіч
Катэгорыя:Постаці Мірскага замка
Катэгорыя:Пахаваныя ў капліцы-пахавальні Святаполк-Мірскіх
Бадалона

**Бадалона** () — горад у паўночна-ўсходняй частцы Іспаніі, які размяшчаецца ў аўтаномнай супольнасці Каталонія. Знаходзіцца ў камарцы Барселоны, з’яўляючыся часткай сталічнай вобласці Барселоны. Горад размешчаны на левым беразе невялікай ракі Безас, а таксама мае выхад да Міжземнага мора. Бадалона з’яўляецца трэцім паводле колькасці жыхароў горадам у Каталоніі пасля Барселоны і Аспіталет-дэ-Льябрэгат. Статус горада быў атрыманы Бадалонай у 1897 годзе.

## Гісторыя 
Бадалона была заснавана рымлянамі ў III стагоддзі да н.э., пад імем Баэтула (), хоць паселішчы ў гэтым раёне існавалі з 3500—2500 да н.э.. Рымскі горад займаў плошчу ў 11 га, з лініяй сцен 413x261 м, паселішча мела вялікія абарончыя вежы. У I стагоддзі да н.э. у горадзе размяшчалася 15 тысяч жыхароў.

Цяперашняя Бадалона была створана ў X стагоддзі. Манастыр Сант-Херані-дэ-ла-Муртра, пабудаваны ў XIV стагоддзі, з’яўляўся летняй рэзідэнцыяй каталіцкіх манархаў Іспаніі. Бадалона была адным з самых важных гарадоў падчас іспанскай індустрыялізацыі ў XIX стагоддзі.

## Культура 
У маі, у сувязі са святам Святога Анастаса, апякуна Бадалоны, у горадзе праводзяцца шматлікія мерапрыемствы і фестывалі.

## Гарады-пабрацімы 
*  Альканар, Іспанія
*  Сан-Фернанда, Іспанія
*  Парла, Іспанія
*  Вальпараіса, Чылі
*  Гётэбарг, Швецыя
*  Сітхес, Іспанія

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Гарады Каталоніі
Катэгорыя:Муніцыпалітэты правінцыі Барселона
Алькаркон

**Алькаркон** () — горад у цэнтральнай частцы Іспаніі, які размяшчаецца ў аўтаномнай супольнасці Мадрыд.

## Гісторыя 
У гэтым месцы людзі пачалі сяліцца яшчэ ў дагістарычныя часы. Назва мае арабскае паходжанне, але мала што вядома пра Алькаркон да Рэканкісты. Самая ранняя пісьмовая згадка пра Алькаркон узыходзіць да 28 ліпеня 1208 года. Горад мае невялікі гістарычны цэнтр, дзе размяшчаецца царква Санта-Марыя-ла-Бланка, які ахоўваецца як «археалагічная зона». Цэнтр акружаны сучаснымі пабудовамі, Алькаркон імкліва расце ў апошні час у сувязі з міграцыяй сюды людзей з іншых частак Іспаніі і Лацінскай Амерыкі.

## Інфраструктура 
У Алькарконе маецца два шпіталя. Таксама ў горадзе маецца кампус Каралеўскага ўніверсітэта імя Хуана Карласа, дзе ў асноўным праходзяць заняткі звязаныя з медыцынай.

## Гарады-пабрацімы 
*  Маяры, Куба
*  Нехара, Сальвадор

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Гарады аўтаномнай супольнасці Мадрыд
Катэгорыя:Муніцыпалітэты аўтаномнай супольнасці Мадрыд
Альбасетэ

**Альбасетэ** () — горад на паўднёвым усходзе Іспаніі, які размяшчаецца ў аўтаномнай супольнасці Кастылія — Ла-Манча, у 127 кіламетрах ад Мадрыда. Насельніцтва горада — 172 472 чалавек (ацэнка 2012), з’яўляючыся, такім чынам, самым населеным горадам у аўтаномнай супольнасці, хоць яе сталіцай з’яўляецца Таледа.

## Гісторыя 
Паходжанне горада з'яўляецца нявызначаным, хоць першыя некалькі пацверджанняў яго існавання, знойдзены падчас маўрытанскага панавання ў гэтым рэгіёне. Самая першая згадка аб горадзе адносіцца да 1269 года, калі Альбасетэ быў толькі невялікай вёскай. У 1241 годзе горад быў захоплены хрысціянскім войскам і знаходзіўся пад валадарствам Аларкона.

Каля першай чвэрці XIV стагоддзя вёска стала развівацца і яе насельніцтва павялічвацца. У 1375 годзе Альбасетэ стаў мястэчкам, а праз стагоддзе, у 1476 годзе, каталіцкія манархі дазволілі Альбасетэ раз на тыдзень ладзіць кірмаш.

Падчас паўстання камунерас (1520—1522), пасля першапачатковага пратэсту, Альбасетэ падтрымаў новага імператара Карла V, а ў 1526 годзе горад быў дараваны як феадальнае ўладанне яго жонцы, імператарцы Ізабеле Партугальскай. На працягу гэтага перыяду ў горадзе пачалося будаўніцтва царквы Сан-Хуан Баўтыста, якая пазней стала саборам.

## Эканоміка 
Авіяцыйная прамысловасць з'яўляецца адным з асноўных сектараў эканомікі, гэта значыць горад з’яўляецца домам для кампаній Albacete Air і лагістычнага парку, дзе размяшчаюцца іншыя буйныя кампаніі, у горадзе таксама знаходзіцца цэнтр падрыхтоўкі лётчыкаў НАТА.
## Спорт 
* ФК Альбасетэ
## Гарады-пабрацімы 
*  Ніт-Порт-Толбат, Вялікабрытанія
*  Удынэ, Італія

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 
* Турыстычны гід 
* Фотаздымкі горада 

Катэгорыя:Гарады аўтаномнай супольнасці Кастылія — Ла-Манча
Катэгорыя:Муніцыпалітэты правінцыі Альбасетэ
Аспіталет-дэ-Льябрэгат

**Аспітале́т-дэ-Льябрэга́т** () — горад на паўночным усходзе Іспаніі, які размяшчаецца ў аўтаномнай супольнасці Каталонія, у непасрэднай блізкасці ад Барселоны. Гэта другі паводле колькасці насельніцтва горад у Каталоніі. Горад характэрны тым, што з’яўляецца адным з самых густанаселеных гарадоў у Еўрапейскім Саюзе.

## Гісторыя 
Першыя звесткі пра паселішчы чалавека адносяцца да эпохі неаліту; артэфакты паказваюць на чалавечае жытло каля ракі Льябрэгат. Знойдзеныя рымскія артэфакты датуюцца II стагоддзем да н.э., знойдзеныя пахавальныя ўпрыгажэнні, якія зараз захоўваюцца ў археалагічным музеі Барселоны. Былі знойдзены пісьмовыя сведчанні аб паселішчы, якія датуюцца X стагоддзем.

Цяперашняя назва паходзіць ад назвы царквы Санта-Эўлалія-дэ-Правенсана на каталонскай мове, якая выкарыстоўвалася пілігрымамі ў Сярэднявеччы. Горад захоўваў статус вёскі да XIX стагоддзя, але затым у ім былі пабудаваныя першыя тэкстыльныя фабрыкі, якія выклікалі рост насельніцтва, і 15 снежня 1925 года, кароль Альфонса XIII прысвоіў яму званне гораду. 1960-я і 1970-я гады выклікалі другі бум прыросту насельніцтва, за кошт іміграцыі сюды з бедных рэгіёнаў Іспаніі. У 1980-я і 1990-я гады горад пачаў істотна ператварацца і мадэрнізавацца ў культурным, эканамічным і сацыяльным значэнні.

## Эканоміка 
Горад мае рэпутацыю прадмесця, з-за свайго шматлікага пралетарскага насельніцтва і залежнасці ад Барселоны. Тым не менш, яго эканамічнае становішча палепшылася ў апошні час, гэта значыць у Аспіталеце з’явілася некалькі штаб-кватэр кампаній. Напрыклад, у горадзе размешчана штаб-кватэра авіякампаніі Spanair.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Гарады Каталоніі
Катэгорыя:Муніцыпалітэты правінцыі Барселона
Алькала-дэ-Энарэс

**Алькала-дэ-Энарэс** () — горад у Іспаніі, які размяшчаецца ў аўтаномнай супольнасці Мадрыд, у 35 кіламетрах на паўночны ўсход ад сталіцы краіны. Цэнтр горада занесены ў спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА. У горадзе было створана адно з першых біскупстваў у Іспаніі.

## Гісторыя 
Першыя людзі пасяліліся тут яшчэ ў часы неаліту, потым у гэтай мясцовасці нейкі час жылі плямёны кельтаў, а ў I стагоддзі да н.э. рымляне заснавалі тут горад Камплютум (). Паводле загаду імператара Дыяклетыяна ў 306 годзе тут пакаралі смерцю двух хлопчыкаў-хрысціян, Хуста і Пастара, пасля чаго ў горад пацягнуліся паломнікі, праз стагоддзе архібіскуп Таледа кананізаваў мучанікаў, якіх шануюць у Іспаніі па гэты дзень. Пасля рымлян навакольныя землі належалі вестготам.

З 711 года мясцовасць трапіла пад уладу арабаў, якія ўзвялі на высокім пагорку крыху ўбаку ад рымскага паселішча крэпасць. 3 мая 1118 года горад быў адбіты войскамі архібіскупа Таледа, і новыя жыхары аддалі перавагу ўсталявацца на рымскім месцы, пакінуўшы замак разбурацца. Горад развіваўся ў асноўным дзякуючы ажыўленаму рынку і выгаднаму становішчу: гэтай дарогай каралі Кастыліі падарожнічалі на поўдзень. У 1496 годзе ў горадзе быў адчынены ўніверсітэт, які быў заснаваны кардыналам Сіснерасам.

У Алькале-дэ-Энарэс адбылася першая сустрэча Хрыстафора Калумба і каталіцкіх каралёў Ізабелы і Фердынанда. У XVIII—XIX стагоддзях горад прыйшоў у заняпад, універсітэт у 1836 годзе перанеслі ў сталіцу, манастыры вакол распрадалі зямлю, і гарадок ператварыўся ў прадмесце Мадрыда.

## Славутасці 
Цэнтр горада занесены ў спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА. Да ліку асноўных славутасцей можна аднесці Саборную царкву, закладзеную ў 1136 годзе, якая была збудавана ў гатычным стылі, аднак яна моцна пацярпела падчас грамадзянскай вайны, і архібіскупскую рэзідэнцыю, у якой цяпер захоўваюцца архівы інквізіцыі.

## Гарады-пабрацімы 
*  Альба-Юлія, Румынія
*  Форт-Колінс, ЗША
*  Гуанахуата, Мексіка
*  Люблін, Польшча
*  Пітэрбара, Вялікабрытанія
*  Сан-Дыега, ЗША
*  Таланс, Францыя

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
* Фотаздымкі горада

Катэгорыя:Універсітэцкія гарады
Катэгорыя:Гарады аўтаномнай супольнасці Мадрыд
Катэгорыя:Муніцыпалітэты аўтаномнай супольнасці Мадрыд
Ёркшыр

**Ёркшыр** (, ) — гістарычнае графства на поўначы Англіі, найвялікшае ў Вялікабрытаніі. Плошча — 11 903 км².

Мяжуе з іншымі гістарычнымі графствамі: Дарэмам, Лінкальншырам, Нотынгемшырам, Дэрбішырам, Чэшырам, Ланкашырам і Уэстмарлендам. Падзяляецца на тры гістарычныя раёны, або райдынгі: паўночны, заходні і ўсходні.

[thumb|злева|Абацтва [абацтва Рыво|Рыво ў Ёркшыры]]

Цяпер Ёркшыр не з'яўляецца адміністрацыйнай адзінкай: у 1974 годзе была праведзеная рэарганізацыя, і гістарычнае графства было пераўтворана ў адміністрацыйныя графствы Паўночны Ёркшыр, Паўднёвы Ёркшыр, Заходні Ёркшыр і Усходні райдынг Ёркшыра. Большая частка Ёркшыра ўваходзіць у склад рэгіёна Ёркшыр і Хамбер.

Назва графства складаецца з назвы цэнтральнага горада Ёрк і англійскай адміністрацыйнай адзінкі шыр. Акрамя Ёрка, іншымі гарадамі з'яўляюцца Лідс, Шэфілд, Кінгстан-апан-Хал, Брэдфард і Уэйкфілд.

Эмблема Ёркшыра — белая ружа каралеўскага роду Ёркаў, якая выкарыстоўваецца і на сцягу графства.

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка 
* Гісторыя Ёркшыра  


Катэгорыя:Графствы Англіі
Веткаўская іканапісная школа

250px|thumb|Дэісус. XVIII стагоддзе
[250px|thumb|[Мікола Адваротны. XVIII стагоддзе]]
**Веткаўская іканапісная школа** — адна з самабытных школ беларускага іканапісу, якая стваралася ў адпаведнасці стараверскаму канону ў ваколіцах горада Веткі. Абразы Веткаўскай школы даюць выдатны прыклад сінтэзу старажытнарускага мастацтва і мясцовых традыцый іканапісу.

## Гісторыя 
Ветка традыцыйна з'яўлялася цэнтрам старавераў. Адасобленасць рэгіёна, наяўнасць духоўнага цэнтра, своеасаблівасць асяроддзя, у якім развіваўся веткаўскі іканапіс, пераемнасць у перадачы з пакалення ў пакаленне іканапіснага майстэрства характарызуюць Ветку як буйны іканапісны цэнтр.

У веткаўскіх іконах выразна адбіліся этапы працэса ўзаемадзеяння праваслаўнага іканапісу з заходнееўрапейскім жывапісам. Найбольш паслядоўна гэта адбывалася ва ўніяцкім мастацтве: кананічныя сюжэты набывалі этнаграфічны характар, суправаджаліся побытавымі падрабязнасцямі, пры гэтым пераасэнсоўваліся вартасці светлаценевага жывапісу. У якасці ўзораў кампазіцый шырока выкарыстоўваліся гравюры з беларускіх і ўкраінскіх друкаваных выданняў.

## Апісанне 
У іконах Веткаўскай школы бачны адыход ад візантыйскага канону жывапісу пад уплывам барочнага мастацтва Беларусі. У 18 стагоддзі, калі ў Беларусі панавала барочная культура, на абразах веткаўскіх стараабрадцаў з'яўляюцца элементы інтэр'еру, касцюму, некаторыя пабытовыя рэаліі, больш жывымі робяцца выявы.

Асноўнымі пародамі дрэва ля Веткі з'яўляюцца таполі. Гэта драўніна асабліва моцна схільная ўздзеянню жучка-тачыльшчыка, таму ікона, напісаная ў Ветцы, практычна заўсёды з'едзена шашалем. Таўшчыня дошак вялікая: 2-2,5-3 см.

Раслінны арнамент з лісця і кветак, а таксама картушы з надпісамі, у лепшых майстроў з ужываннем тэхнік «цыроўкі» і «расцвечання золата», таксама характэрных для веткаўскіх майстроў, уяўлялі вобраз Эдэмскага саду. Асноўныя матывы, характэрныя для Веткі: кветкі, ружы і ружавыя букеты, галіны з лісцем і кветкамі яблынь, імітацыя лісця аканта, вінаградная лаза, гірлянды, рог багацця, нарцысы, ракавіны.

Адметнай рысай абразоў Веткаўскай традыцыі з'яўляюцца моцныя высвятленні вакол рота і падбародка і характэрная форма верхняй губы, якая навісае над прыпухлай, раздвоенай ніжняй губой. Веткаўскія іканапісцы актыўна вылучаюць кінавар'ю міжгуб'е, часам і мяжу ніжняй губы, што з'яўляецца старажытнай традыцыяй.

## Уплыў Веткаўскіх ікон 
Іканапісная вытворчасць была добра наладжана ў Ветцы і забяспечвала абразамі ўвесь стараверскі свет. Іконы з Веткі былі ўзорам для іканапісцаў-старавераў у іншых месцах. Уплыў Веткаўскай школы распаўсюдзіўся на Украіну, у Малдову, дзе таксама жылі стараверы.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Іканапіс Беларусі
Катэгорыя:Ветка
Катэгорыя:Іканапісныя школы
Катэгорыя:Стараверства ў Беларусі