open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Кунгурская пячора

**Кунгурская пячора** — карставая пячора на Сярэднім Урале каля горада Кунгур, у Пермскім краі Расіі. 

Агульная даўжыня каля 5,6 км. У пячоры 58 гротаў (найбольшы грот Географаў мае даўжыню 155 метраў) і каля 60 азёр. Утварылася ў гіпсах і ангідрытах. Кальцытавыя, гіпсавыя і ледзяныя ўтварэнні: сталактыты, сталагміты, сталагнаты і асобныя крышталі. Гроты Брыльянтавы, Палярны з ледзянымі ўтварэннямі, размешчаны каля ўвахода. Помнік прыроды. Пячора электрыфікавана. Турызм.

## Галерэя 

По гротам пещеры 1.jpg
По гротам пещеры 2.jpg
Kungur asv2019-05 img07 Ice Cave.jpg
Kungur asv2019-05 img31 Ice Cave.jpg
Kungur asv2019-05 img08 Ice Cave.jpg
Kungur asv2019-05 img27 Ice Cave.jpg

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Пячоры Расіі
Катэгорыя:Уральскія горы
Катэгорыя:Экскурсійныя пячоры
Крэн

**Крэн** (ад  — кіль, падводная частка карабля ці ад англ. kren-gen — класці судна на бок) — паварот аб'екта (судна, самалёта, падмурка збудавання) вакол яго падоўжнай восі.

Адзін з трох вуглоў (крэн, тангаж і рысканне), адпаведных тром вуглам Эйлера, якія задаюць арыентацыю апарата адносна нармальнай сістэмы каардынат. Крэн, у класічным яго паняцці, не вызначаны пры тангажы роўным 90 ° і −90 °. Вугал крэну (вугал нахілу) пазначаецца літарай γ (гама). У адрозненне ад самалётаў, вугал павароту ракеты вакол падоўжнай восі называецца не крэнам, а вуглом кручэння, і пазначаецца літарай φ (фі). Выклікаецца работай элеронаў — элементаў механізацыі крыла.

Паварот судна вакол падоўжнай восі на 180 градусаў называецца оверкіль ці, проста, уверх дном.

## Моўныя асаблівасці 
У англійскай мове існуе пяць розных слоў для абазначэння крэну:
* Roll — уласна крэн 
* Bank — вугал Эйлера, адпаведны крэну 
* List — статычны крэн, выкліканы, напрыклад, нераўнамернасцю размеркавання грузу 
* Heel — часовы статычны крэн, выкліканы, напрыклад, моцным бакавым ветрам 
* Loll — крэн сталага крэну ў судна з адмоўнай пачатковай устойлівасцю

## Гл. таксама 
* Тангаж
* Рысканне
* Курс судна

Катэгорыя:Авіяцыйныя тэрміны
Катэгорыя:Аэрадынаміка
Томас Сэмюэл Кун

**Томас Сэмюэл Кун** (; , Цынцынаты, Агая — , Кембрыдж, Масачусетс) — амерыканскі гісторык і філосаф навукі. Прафесар універсітэтаў у Берклі (1958) і Прынстане (1964). Яго кніга «Структура навуковых рэвалюцый» з'яўляецца адной з самых цытуемых навуковых кніг за ўсю гісторыю навукі. У яго канцэпцыі гісторыя навукі разглядаецца як чаргаванне эпізодаў барацьбы розных навуковых супольнасцей, якія фарміруюцца і функцыянуюць на аснове прыняцця іх членамі пэўнай мадэлі навуковай дзейнасці (парадыгмы, або «дысцыплінарнай матрыцы»).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Філосафы-аналітыкі
Катэгорыя:Выкладчыкі Масачусецкага тэхналагічнага інстытута
Катэгорыя:Члены і члены-карэспандэнты Нацыянальнай акадэміі навук ЗША
Катэгорыя:Гісторыкі ЗША
Катэгорыя:Філосафы навукі
Катэгорыя:Памерлі ад раку лёгкага
Катэгорыя:Гісторыкі навукі
Дванадзясятыя святы

**Дванадзяся́тыя свя́ты** — дванаццаць найважнейшых пасля Вялікдня свят у праваслаўі. Прысвечаны падзеям зямнога жыцця Ісуса Хрыста і Багародзіцы, уваходзяць у лік вялікіх свят, у Тыпіконе пазначаны чырвоным крыжам у поўным крузе Выява:Знаки праздников Крест в круге.svg. Маюць свае прадсвяты, пасвяты і адданні.

## Пералік і тыпы свят 
Дванадзясятыя святы (які, паводле храналогіі царкоўнага года, пачынаецца ):
* Раство Прасвятой Багародзіцы — ;
* Узвіжанне Крыжа Гасподняга — ;
* Увядзенне ў храм Прасвятой Багародзіцы — ;
* Раство Хрыстова — ;
* Хрышчэнне Гасподняе — 
* Стрэчанне Гасподняе — ;
* Дабравешчанне Прасвятой Багародзіцы — ;
* Уваход Гасподні ў Іерусалім — апошняя нядзеля перад Вялікднем — пераходнае;
* Ушэсце Гасподняе — 40-ы дзень пасля Вялікдня, заўсёды ў чацвер, — пераходнае;
* Дзень Святой Тройцы — 50-ы дзень пасля Вялікдня, заўсёды ў нядзелю, — пераходнае;
* Праабражэнне Гасподняе — ;
* Успенне Прасвятой Багародзіцы — .

Большасць дванадзясятых свят непераходныя, гэта значыць маюць фіксаваную дату. У залежнасці ад тэматыкі, усе дванадзясятыя святы з'яўляюцца або *Гасподнімі*, або *Багародзічнымі* — Гасподскія паводле статусу вышэй за Багародзічныя. У богаслужэнні гэта праяўляецца наступным чынам: калі Гасподскія святы выпадаюць на нядзелю, тое спяваецца адна толькі святочная служба, нядзельная адмяняецца, а ў Багародзічныя святы службы злучаюцца, пры гэтым прыярытэт мае нядзельная служба. Акрамя таго, на Літургіі ўсе Гасподскія святы маюць асобыя святочныя антыфоны і ўваходныя вершы, а на вячэрні ў сам дзень свята — урачысты ўваход з кадзілам дзеля Вялікіх пракіменаў.

## Структура свят 
Акрамя самога дня свята, амаль усе дванадзясятыя святы маюць дадатковыя асаблівыя дні:
* **прадсвята** — гэта дні, якія рыхтуюць вернікаў да свята;
* **пасвята** — працяг свята;
* **адданне** — заключны дзень пасвята — на богаслужэнні паўтараецца большасць спеваў святочнай службы.

Некаторым з Гасподскіх свят, акрамя таго, папярэднічаюць і завяршаюць асаблівыя суботы і тыдні (нядзельныя дні).

Усе дванадзясятыя святы маюць па адным дні прадсвята, за выключэннем:
* Раства Хрыстова — 5 перадсвяточных дзён, у сувязі з тым, што Раство - самае вялікае з Дванадзясятых свят;
* Богаяўленне — 4 перадсвяточныя дні, бо Богаяўленне - другое пасля Раства Дванадзясятае свята;
* Уваходу Гасподняга ў Іерусалім — няма ні прадсвята, ні пасвята ў сувязі з пачаткам Перадвелікоднага тыдня (у царкоўным календары тыдзень пачынаецца з Ушэсця);
* Ушэсця Гасподняга — няма прадсвята, бо само свята стаіць на наступны дзень пасля аддання Вялікдня, якое вышэй за ўсе святы (Свята свят і Урачыстасць з урачыстасцей), таму прадсвята Ушэсця не ставіцца на сваё месца;
* Дня Святой Тройцы — няма прадсвята.

Колькасць дзён пасвята бывае неаднолькавай — ад 1 да 8 дзён, у залежнасці ад блізкасці адных свят да іншых, ці да дзён паста. Апошні дзень пасвята носіць назву аддання свята і адрозніваецца ад астатніх дзён пасвята большай урачыстасцю богаслужэння, маючы ў службе большую частку спеваў і малітваў самога свята.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Дванадзясятыя святы і іх адмысловыя спевы
Пагадненне аб партнёрстве і супрацоўніцтве паміж Еўрапейскімі супольнасцямі і Украінай

**Пагадненне аб партнёрстве і супрацоўніцтве паміж Еўрапейскімі супольнасцямі і Украінай** (**ППС**,  ) — пагадненне паміж Еўрапейскімі супольнасцямі і іх дзяржавамі-членамі з аднаго боку і Украінай, з іншага боку. Падпісанае 16 чэрвеня 1994 і ратыфікавана законам Украіны N 237/94-ВР ад 10 лістапада 1994.

Гэта было першае пагадненне, падпісанае ЕС з краінамі былога Савецкага Саюза. Паколькі ППС тычыцца спраў Супольнасці, пытанняў як выключнай, так і сумеснай кампетэнцыі дзяржаў-членаў ЕС, яна з боку ЕС павінна быць ратыфікавана трыма Еўрапейскімі Супольніцтвамі , але таксама і ўсімі краінамі-ўдзельніцамі. Працяглы працэс ратыфікацыі Пагаднення дзяржавамі-членамі скончыўся толькі ў пачатку 1998 года; такім чынам, СПС ўступіла у сілу 1 сакавіка 1998 года. Для вырашэння праблемы, абумоўленай павелічэннем з 1 студзеня 1995 г. колькасці дзяржаў-членаў ЕС да 15, быў падпісаны Дадатковы пратакол з Украінай ад 10 красавіка 1997 года, па якім Аўстрыя, Фінляндыя і Швецыя сталі членамі ППС разам з першымі дванаццаццю краінамі-ўдзельніцамі. Пасля таго як Украіна і краіны-члены ЕС ратыфікавалі ППС, Савет і Камісія на сумесным пасяджэнні 26 студзені 1998 дамовіліся аб часовым ужыванні Дадатковага пратакола аб афіцыйным ўступленні ў сілу.

Афіцыйны тэкст Пагаднення складаецца з:
* Самога тэксту ППС з прэамбулай і 109 артыкуламі;
* Пратакола аб узаемнай дапамозе ў мытных пытаннях;
* Пяці прыкладанняў і аднаго Дадатка;
* Агульных дэкларацый у дачыненні артыкулаў 18, 19, 30, 31, 32 (б), 43, 50 і 102 ППС;
* Абмену лістамі па пытаннях стварэння кампаній Супольніцтва ў Украіне яшчэ да ўступлення ў сілу ППС (артыкул 30 ППС)
* Дэкларацыі Францыі аб непрымяненні ППС да краін і тэрыторый, якія падпісалі пагадненне аб асацыяцыі з Супольніцтвам у адпаведнасці з Дагаворам аб стварэнні ЕС.

## Заўвагі 
## Гл. таксама 
* Пагадненне аб асацыяцыі з Еўрапейскім Саюзам
* Пагадненне паміж Украінай і ЕС аб спрашчэнні афармлення віз

## Спасылкі 
* Пагаднення паміж Украінай і ЕС 
* Каментар па пытаннях імплементацыі пагаднення аб партнёрстве і супрацоўніцтве паміж Украінай і Еўрапейскай супольнасцю 

Катэгорыя:Дагаворы Еўрапейскага саюза
Валянціна Аркадзеўна Куляшова

**Валянціна Аркадзеўна Куляшова** (нар. , Мінск — 14 кастрычніка 2018) — беларускі літаратуразнавец, перакладчыца. Дачка Аркадзя Куляшова.

## Біяграфія 
У 1958 годзе скончыла філалагічны факультэт Маскоўскага дзяржаўнага ўніверсітэта. Працавала ў Беларускім таварыстве дружбы і культурных сувязей з замежнымі краінамі, у Інстытуце мовазнаўства імя Якуба Коласа АН БССР. З 1960 года жыла ў Сафіі (Балгарыя), працавала настаўніцай сярэдняй школы, вучылася ў аспірантуры (па беларускай мове і літаратуры) Сафійскага ўніверсітэта, была рэдактарам-перакладчыкам на Балгарскім радыё. 

У 1967 годзе вярнулася ў Мінск. У 1967—1982 гг. — выкладчык кафедры рускай мовы БДУ, старшы рэдактар на Беларускім тэлебачанні, загадчык творчага аддзела Рэспубліканскага Дома работнікаў мастацтва.

Член Саюза беларускіх пісьменнікаў з 1989 года.

## Літаратура 
*
Майнік

**Майнік** (*Maianthemum*) — род кветкавых раслін сямейства .

## Арэал 
Пашыраны ва ўмераным поясе Еўразіі і Паўночнай Амерыкі. На Беларусі 1 від — . Трапляецца на сухой пясчанай глебе.

## Батанічнае апісанне 
Шматгадовыя травяністыя расліны вышынёй да 40 см з тонкім паўзучым карэнішчам. Сэрцападобнае лісце (2-3) у верхняй частцы сцябла чаргаванае, збліжанае. Кветкі дробныя, белыя, духмяныя, у верхавінкавай гронцы.

Плод — чырвоная ягада, ядомая. Лекавая расліна.

## Батанічная таксанамія 
Паводле сайта The Plant List род налічвае 39 відаў.
;Некаторыя віды:
* 
* 
* 
* 
* 

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Травы
Катэгорыя:Спаржавыя
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Шматгадовыя травы
Кудраўцаў

**Кудраўцаў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Андрэевіч Кудраўцаў (нар. 1980) — беларускі баскетбаліст.
* Анатоль Іванавіч Кудраўцаў (нар. 1947) — беларускі пісьменнік.
* Барыс Канстанцінавіч Кудраўцаў — беларускі і расійскі акцёр.
* Дзмітрый Пятровіч Кудраўцаў (нар. 1931) — беларускі архітэктар.
* Іван Фёдаравіч Кудраўцаў — беларускі пісьменнік, крытык, літаратуразнавец.
* Іван Фёдаравіч Кудраўцаў — беларускі вучоны ў галіне электратэхнікі.
* Ігар Аляксандравіч Кудраўцаў — беларускі вучоны ў галіне механікі грунтоў.
* Мікалай Іванавіч Кудраўцаў — беларускі архітэктар.
* Уладзімір Мікалаевіч Кудраўцаў (1923—2007) — савецкі і расійскі вучоны-правазнавец.
* Яўген Мікалаевіч Кудраўцаў — расійскі архітэктар і інжынер.

## Гл. таксама 
* Кудраўцава
Раіса Уладзіміраўна Кудрэвіч

**Раі́са Уладзі́міраўна Кудрэ́віч** (, Мінск — , Мінск) — беларускі жывапісец і графік. Заслужаны дзеяч мастацтваў БССР (1968). Народны мастак Беларусі (1999). Дачка Уладзіміра Мікалаевіча Кудрэвіча.

## Біяграфія 
Скончыла Віцебскае мастацкае вучылішча (1941). Удзельніца мастацкіх выставак з 1941 года. Сябра Саюза мастакоў БССР з 1946 года.

Працавала ў станковым жывапісе ў жанрах карціны, партрэта, пейзажу, нацюрморта. Асноўныя творы: палотны «Майскі дожджык», «Рудабельская рэспубліка», «Палеская маладзіца»; шэраг нацюрмортаў; у суаўтарстве з А. С. Гугелем — «Кастусь Каліноўскі», «Вечная слава» і інш. Творы знаходзяцца ў Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь, фондах Беларускага саюза мастакоў, Музеі сучаснага выяўленчага мастацтва ў Мінску, Магілёўскім абласным музеі імя П. Масленікава і шэрагу рэгіянальных музеяў.

## Памяць 
У 2019 годзе, да 100 — годдзя з дня нараджэння мастака, РУП «Белпошта» выпусціла памятны мастацкі канверт з арыгінальнай маркай 

File:Raisa Kudrevich 100 Anniversary Cover of Belarusan Post 2019.jpg

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Выпускнікі Віцебскага Народнага мастацкага вучылішча
Катэгорыя:Мастакі СССР
Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Асобы на марках
Шацьендранат Бозе

**Шацьендранат Бо́зе**, ці **Бос** (Bose; 1.1.1894, г. Калькута, Індыя — 4.2.1974) — індыйскі фізік, адзін са стваральнікаў квантавай статыстыкі.

Член Лонданскага каралеўскага таварыства з 1958 года. Закончыў Калькуцкі ўніверсітэт (1915). Працаваў у Парыжы ў М. Складоўскай-Кюры (1924—25), прафесар Дакскага (1926—56), Калькуцкага (1945—56) універсітэтаў.

## Навуковая работа 
Разам з А. Эйнштэйнам стварыў статыстыку Бозе—Эйнштэйна (1924), вывеў закон Планка для цеплавога выпрамянення абсалютна чорнага цела.

## Літаратура 
* Бозе //  С. 205.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Фізікі Індыі
Катэгорыя:Члены Лонданскага каралеўскага таварыства
Катэгорыя:Члены Індыйскай нацыянальнай акадэміі навук
Антонаўка (Калінкавіцкі раён)

**Анто́наўка** (, ) — вёска ў Калінкавіцкім раёне Гомельскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Гарбавіцкага сельсавета.

Да 28 чэрвеня 1973 года цэнтр Антонаўскага сельсавета.

У напрамку на поўнач ад вёскі працякае рака Ненач.

## Літаратура 
* Ліст карты N-35-143. Выданне 1975 года.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарбавіцкі сельсавет (Калінкавіцкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Калінкавіцкага раёна
Катэгорыя:Аскеркі
Катэгорыя:Горваты
Гарбавічы (Калінкавіцкі раён)

**Гарбаві́чы** (, ) — аграгарадок у Калінкавіцкім раёне Гомельскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Гарбавіцкага сельсавета.

З 28 чэрвеня 1973 года цэнтр сельсавета.

## Геаграфія 
Аграгарадок знаходзіцца за 13 км у напрамку на паўночны захад ад горада Калінкавічы, за 135 км ад Гомеля, каля правага берага канавы Ненач.

## Насельніцтва 
* 1996 год — 465 жыхароў, 196 двароў.

## Памятныя мясціны 
* Брацкая магіла савецкіх воінаў і партызан.

## Літаратура 
*  — С. 53.
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарбавіцкі сельсавет (Калінкавіцкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Калінкавіцкага раёна
Катэгорыя:Горваты
Аляксандраўка 2

**Алякса́ндраўка 2** (, ) — вёска ў Слаўгарадскім раёне Магілёўскай вобласці.

## Геаграфія 
Знаходзіцца за 14 кіламетраў на паўночны ўсход ад Слаўгарада. Уваходзіць у склад Гіжэнскага сельсавета.

## Гісторыя 
Аб засяленні гэтых месцаў у глыбокай старажытнасці сведчыць той факт, што за 1,5 кіламетра на паўднёвы захад ад вёскі, на правым беразе р. Сожа захавалася стаянка каменнага веку і паселішча эпохі Кіеўскай Русі

## Інфраструктура 
У вёсцы функцыянуе Дом сацыяльных паслуг і некалькі аграсядзіб.

## Спасылкі 
* Аксана Нямцова. Аляксандраўка: ад кафлянага завода да аграсядзіб 

Катэгорыя:Гіжэнскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слаўгарадскага раёна
Загліннае (Слаўгарадскі раён)

**Заглі́ннае** (, ) — вёска ў Слаўгарадскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Гіжэнскага сельсавета.

## Гісторыя 
На карце 1777 года адзначана разам з вадзяным млынам. У 1783 21 двор, 101 жыхар.

## Насельніцтва 
* 2011 год — 14 чалавек

## Спасылкі 
* Воінскія пахаванні

Катэгорыя:Гіжэнскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слаўгарадскага раёна
Аляксандраўка 1

**Алякса́ндраўка 1**. Сустракаюцца таксама варыянты **Таўкачо́ўка, Малі́наўка**.

## Гісторыя 
За 1,5 кіламетра на паўднёвы захад ад вёскі на правым беразе р. Сожу знаходзяцца стаянка каменнага веку і паселішча эпохі Кіеўскай Русі, што сведчыць аб засяленні гэтых месцаў у глыбокай старажытнасці. У пісьмовых крыніцах вёска ўпершыню згадваецца ў 1858 годзе, як населены пункт у Чэрыкаўскім павеце. На той год тут пражывала 80 рэвізскіх душ, а таксама мелася карчма. У 1880 годзе ў Аляксандраўцы-1 ужо налічвалася 40 двароў і 189 жыхароў. Частка вяскоўцаў займалася сталярным і бандарным промысламі. Асноўным жа заняткам і галоўнай крыніцай матэрыяльнага дабрабыту мясцовых жыхароў з’яўлялася сельская гаспадарка. Аднак тэхналогія і якасць апрацоўкі зямлі былі вельмі нізкія. Яна па-ранейшаму апрацоўвалася сахой і драўлянай бараной, таму і давала нізкія ўраджаі. Зрабіла свой уплыў на лёс жыхароў вёскі пракладзеная ў 1851 годзе Маскоўска-Варшаўская шаша. Яна палепшыла шляхі зносін, што, у сваю чаргу, спрыяла развіццю прамысловасці, гандлю, культуры.

У ліпені 1941 года з цяжкімі баямі вырывалася з акружэння сфарміраваная ў Горкаўскай вобласці  І. Грышына. На аляксандраўскай зямлі прынялі смерць байцы 2-га батальёна 771-га палка дывізіі. Дзеля ўшанавання іх памяці каля шашы «Чэрыкаў — Слаўгарад» пастаўлена стэла, а ў брацкай магіле за 1,5 кіламетра ад Аляксандраўкі пахаваны воіны, якія загінулі ў жніўні 1941 года.

## Славутасці 
Ля Аляксандраўкі знаходзіцца брацкая магіла 1941 года, якая з’яўляецца гісторыка-культурнай каштоўнасцю Рэспублікі Беларусь. 

## Вядомыя асобы 
* Пётр Маркавіч Ляўкоў — поўны кавалер ордэна Славы
* Уладзіслаў Якаўлевіч Рубанаў — беларускі пісьменнік

## Спасылкі 
* Воінскія пахаванні
* леся Нямцова. Няма на свеце месца лепей, чым родная вёска! 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гіжэнскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слаўгарадскага раёна
Церахоўка (Слаўгарадскі раён)

**Церахо́ўка** (, ) — вёска ў Слаўгарадскім раёне Магілёўскай вобласці, у 20 км ад Слаўгарада. Уваходзіць у склад Свенскага сельсавета. Насельніцтва 105 чалавек у 55 дварах.

## Назва 
Назва паселішча паходзіць ад імя Церах. Паводле падання, вёска атрымала назву ад імя панскага арандатара (рандаціля), які арандаваў у пана зямлю з вёскай.

## Гісторыя 
У 1884 у Бычанскай воласці Быхаўскага павета, 65 двароў, у тым ліку 1 кавальскі, 261 жыхар, жыхары 3 двароў у адыходніцтве, хлебазапасны магазін. У 1910 належала Церахоўскаму сельскаму таварыству, 95 двароў, 672 жыхары. Адносілася да Гайшынскага праваслаўнага прыхода. У 1912 існавала аднакласная царкоўна-прыходская школа. У 1926 — 825 жыхароў. У 1961 у складзе Гайшынскага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 2010 год — 108 чалавек
* 2007 год — 61 двор, 124 чалавекі
* 1999 год — 154 чалавекі
* 1926 год — 825 чалавек

## Спасылкі 
Катэгорыя:Свенскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слаўгарадскага раёна
Кульшычы (Слаўгарадскі раён)

**Ку́льшычы** (, ) — былая вёска ў Слаўгарадскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіла ў склад Васькавіцкага сельсавета.

## Геаграфія 
Геаграфічна вёска знаходзіцца на ўсходзе Слаўгарадскага раёна. Побач з вёскай знаходзіцца найвышэйшы пункт Слаўгарадскага раёна (189 метраў над узроўнем мора) і Кульшыцкае возера. 

## Гісторыя 
, 1911]]
Згадваецца ў 1675 годзе як вёска Кульшыцы ва ўладанні ў Якуба Тарабеша ў Рэчыцкім павеце Вялікага Княства Літоўскага. У 1751 годзе згадваецца пра пабудову новай царквы Раства Багародзіцы кульшыцкімі старостамі Мікалаем і Кацярынай (з Хелхоўскіх) Курганскімі.

У 1913 г. дзейнічала царкоўна-прыходская школа.

У 1924—1992 гадах цэнтр Кульшыцкага сельсавета.

Вёска была выселена пасля Чарнобыльскай аварыі, на момант рассялення ў 1986 годзе ў ім налічвалася ўсяго 400 жыхароў. 

7 студзеня 2015 года вёска скасавана
* 1986 год — 400 жыхароў
* 1910 год — 127 двароў, 874 жыхароў
* 1999 год — 4 жыхароў (перапіс насельніцтва)
* 2011 год — 1 двор, 1 жыхар

## Славутасць 
* Ля Кульшыч змешчана братэрская магіла 1943—1944 гадоў, якая з’яўляецца гісторыка-культурнай каштоўнасцю Рэспублікі Беларусь — .

## Вядомыя асобы 
* Якаў Нікандравіч Барсукоў — адзін з кіраўнікоў партызанскага руху на тэрыторыі Віцебскай вобласці ў гады Вялікай Айчыннай вайны.
* Ісак Абрамавіч Сербаў (1871—1943) — беларускі этнограф, фалькларыст і археолаг.

## Спасылкі 
* Воінскія пахаванні
Шаламы (Слаўгарадскі раён)

**Шаламы́** (, ) — вёска ў Слаўгарадскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Васькавіцкага сельсавета.

## Назва 
Назва вёскі паходзіць ад назвы рэльефу мясцовасці (узгоркі, бугрыста). Сама вёска размешчана на ўзгорку ў чашападобнай упадзіне. Іншае тлумачэнне паходжання назвы звязваюць са словам «шум».

## Гісторыя 
У 1675 годзе ў сяле Шаламы налічвалася 3 дымы, у 1681 млын на рацэ Пішчані. У 1932 годзе быў створаны калгас «Барэц». У 1939 усе хутаране ссяліліся каля былога панскага фальварку і утварылі вёску (брыгаду) Шаламы-2, ці Шаламы Новыя. У выніку ўзбуйнення да в. Шаламы-1 былі далучаны Шаламы-2, Урэчча 1, Урэчча-2 з цэнтральнай сядзібай у вёсцы Шаламы-1; 1999 год — 176 чалавек
* XXI стагоддзе: 2010 год — 100 чалавек; 2011 год — 107 чалавек

## Інфраструктура 
У вёсцы працуюць дом сацыяльных паслуг і крама.

## Вядомыя асобы 
* Іван Якаўлевіч Яшкін — беларускі мовазнавец

## Спасылкі 
* Шаламы 

Катэгорыя:Васькавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слаўгарадскага раёна
Васькавічы (Слаўгарадскі раён)

**Ва́ськавічы** (, ) — вёска ў Слаўгарадскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Васькавіцкага сельсавета.

## Геаграфія 
За 0,7 км на поўнач ад вёскі знаходзіцца Васькавіцкае радовішча даламітаў. Чатыры адорвені верхнедэвонскага ўзросту залягаюць у тоўшчы адкладаў сожскага зледзянення. Ва ўскрышы супескі, пяскі.

## Гісторыя 
Упершыню згадваецца ў 1555 годзе як сяло ў Прапойскай воласці. Назва паходзіць ад слова «воск». З канца XVIII стагоддзя належала Галіцыным і Алучынаўскаму і з'яўлялася цэнтрам бортніцтва.

## Насельніцтва 
* 2011 год — 188 чалавек
* 2010 год — 179 чалавек
* 1999 год — 221 чалавек

## Інфраструктура 
У вёсцы працуе фельчарска-акушэрскі пункт і крама.

## Славутасці 
* Гарадзішча
* Курганны могільнік радзімічаў (X—XI стагоддзе)
* Магіла савецкага воіна, які загінуў у 1943 годзе

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Наперад у мінулае
* Воінскае пахаванне

Катэгорыя:Васькавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слаўгарадскага раёна
Грамніцы

**Грамніцы** (Стрэчанне) — у беларускім народным календары свята ачышчэння з дапамогай агню. Яго адметнасць — асаблівы чын асвячэння стрэчанскіх свечак, якія ў народзе называюць грамнічнымі.

Грамніцы лічацца днём першай сустрэчы зімы з летам.

## Гісторыя 
У хрысціянстве з’явіліся ў VI ст. на тэрыторыі Рымскай імперыі і трактуюцца як своеасаблівая повязь Старога Запавету з Новым. Усталявана ў памяць аб сустрэчы (царкоўна-слав. — «стрэчанне») немаўляці Ісуса Хрыста (носьбіта Новага запавету) з прадстаўнікамі Старога Запавету старцам Сімяонам і Ганнай-прарочыцай у Іерусалімскім храме. Паводле старазапаветнага закону на саракавы дзень пасля нараджэння першынца-хлопчыка бацькі павінны былі прынесці дзіця ў храм, што і зрабілі Божая Маці і Іосіф. У праваслаўі святкуецца 15 лютага, у каталіцтве — 2 лютага (мае назву Дзень Грамнічнай Божай Маці або Ахвяраванне Гасподняе) (*«На Грамніцы адліга — з ураджаю будзе хвіга»*).

З Грамніц пачыналі ўжо рыхтавацца да вясны — гаспадары рабілі, аглядалі, рамантавалі прылады, патрэбныя для вясновых заняткаў (*«Да Грамніц не скідай з рук рукавіц, а як прайшлі Грамніцы, то ўжо не патрэбны рукавіцы»*).

## Літаратура 
* Грамніцы. 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Святы
Катэгорыя:Зімовыя святы
Катэгорыя:Народны каляндар усходніх славян
Катэгорыя:Святы 2 лютага
Катэгорыя:Святы 15 лютага
Катэгорыя:Беларускія абрады і звычаі
Маладзечанскі фестываль беларускай песні і паэзіі

**Маладзечанскі фестываль беларускай песні і паэзіі** — рэспубліканскі фестываль беларускай эстраднай песні і паэзіі. Праводзіцца з 1993 года штогод у г. Маладзечна Мінскай вобласці (у 1995 годзе адбыўся ў Мінску). Мае на мэце выяўленне таленавітых маладых спевакоў, кампазітараў і паэтаў. У праграмах фестывалю конкурсы маладых выканаўцаў, канцэрты сучаснай беларускай песні, поп- і рок-музыкі. Сярод удзельнікаў: Дзяржаўны аркестр сімфанічнай і эстраднай музыкі (дырыжор Міхаіл Фінберг), вакальна-інструментальныя, вакальныя і фальклорныя ансамблі «Песняры», «Верасы», «Сябры», «Камерата», «Карусель-2», «Бяседа», «Раство», рок-гурты «Крама», «Мроя», «Новае неба», «Палац», «ULIS» і іншыя, вядучыя выканаўцы Беларусі, у тым ліку В. Вуячыч, В. Дайнэка, Т. Раеўская, А. Ярмоленка і іншыя.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Маладзечанскага фестывалю беларускай песні і паэзіі 

Катэгорыя:Музычныя фестывалі Беларусі
Катэгорыя:Музычныя фестывалі паводле алфавіта
Бозе-газ

**Бо́зе-газ** — квантавы газ часціц (ці квазічасціц) з нулявым або цэлалікавым спінам (базонаў). Падпарадкоўваецца статыстыцы Бозе—Эйнштэйна.

Да Бозе-газаў адносяцца аднаатамныя газы з атамамі, якія маюць цотны лік нуклонаў (напрыклад, гелій 4He), газы фатонаў і некаторых квазічасціц (напрыклад, фанонаў).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Квантавая механіка
Катэгорыя:Статыстычная механіка
Катэгорыя:Газ
Маладзечанскі павет

**Маладзечанскі павет** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на Беларусі ў 1927—1940 гадах. Цэнтр — горад Маладзечна. Створаны 1 красавіка 1927 года ў складзе Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі. Падзяляўся на 8 гмін: Гарадоцкую, Красненскую, Лебедзеўскую, Маладзечанскую, Радашковіцкую (усе вылучаны з Вілейскага павета), Беніцкую (з Ашмянскага), Палачанскую (з Валожынскага), Ракаўскую (са Стаўбцоўскага). З 4 снежня 1939 года ў Вілейскай вобласці БССР. 16 студзеня 1940 года скасаваны.

## Насельніцтва 
Насельніцтва гмін (1921)

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 

Катэгорыя:Паветы Віленскага ваяводства (1926—1939)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1927 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1940 годзе
Курманава (вадасховішча)

**Курма́нава** — вадасховішча ў Мсціслаўскім раёне Магілёўскай вобласці.

Плошча паверхні 0,68 км². Найбольшая глыбіня 4 м, Даўжыня 2,4 км. Найбольшая шырыня 0,34 км, Аб’ём вады 1,08 млн м³. Плошча вадазбору 73 км². Наліўное. У даліне ракі Рамясцвянка за 27 км ад вусця, за 24 км на паўночны захад ад горада Мсціслаў, каля аграгарадка Курманава. Створана ў 1987 годзе ў мэтах арашэння зямель і рыбагадоўлі. Ваганні ўзроўню на працягу года нязначныя.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Вадасховішчы Магілёўскай вобласці
Катэгорыя:Вадасховішчы Мсціслаўскага раёна
Імбірнае пячэнне

**Імбірнае пячэнне** (), або **перачнае (пранае) пячэнне** (напр. ) — каляднае пячэнне з імбірам і іншымі дадатковымі прыправамі. З’яўляецца стравай англійскай.

Атрыманае цеста раскачваюць да таўшчыні 3—4 міліметраў і выразаюць з яго пякарскія фігуры пры дапамозе кухарскіх формаў. Пасля духоўку разаграюць да +180°C. Тым часам фігуры печыва раскладаюць на блясе, засланай паперай для выпечкі, асобна адно ад аднаго, бо пры выпечцы печыва павялічваецца ў памерах. Наступнае выпяканне ў духоўцы ажыццяўляецца пры +180&nbsp;°C цягам 10—15 хвілін. Гатовасць настае пры пацямненні нізу печыва і залацістасці яго верху. Затым печыва здымаюць з бляхі і астуджаюць да пакаёвай тэмпературы.

Часам пячэнне аздабляюць белай глазурай з узбітых яечнага бялку, цукру і лімоннага соку. Саму глазуру пакрываюць распушчаным шакаладам і харчовымі фарбамі.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Пячэнне
Катэгорыя:Дэсерты
Катэгорыя:Калядная ежа
Катэгорыя:Англійская кухня
Катэгорыя:Шведская кухня
Катэгорыя:Эстонская кухня
Бозе-вадкасць

**Бо́зе-ва́дкасць** — квантавая вадкасць з часціц (ці квазічасціц) з нулявым або цэлалікавым спінам (базонаў). Падпарадкоўваецца статыстыцы Бозе—Эйнштэйна.

Да Бозе-вадкасцей адносяцца, напрыклад, вадкі гелій 4Не, які пры тэмпературах, блізкіх да абсалютнага нуля, можа перайсці ў стан звышцякучасці; сукупнасць купераўскіх пар электронаў, утварэнне якіх прыводзіць да звышправоднасці.

## Гл. таксама 
* Квантавая вадкасць

## Літаратура 
* Бозе-вадкасць //  С. 205.
* 

Катэгорыя:Квантавая механіка
Катэгорыя:Фізіка нізкіх тэмператур
Катэгорыя:Вадкасць
Катэгорыя:Фізіка кандэнсаванага стану
Android Marshmallow

**Android Marshmallow** — 6-я версія мабільнай аперацыйнай сістэмы Android, прадстаўленая на канферэнцыі Google I/O 28 мая 2015 года. У версіі ёсць шэраг новаўвядзенняў і новых функцый, якіх няма ў Android Lollipop.

## Новаўвядзенні 
На першы погляд бачных адрозненняў ад Android Lollipop не назіраецца. Канцэпцыя Material design захавалася ў поўным аб’еме.

## Абнаўленне 
Першыя прылады, якія атрымаюць гэтую версію — Nexus 5, Nexus 6, Nexus 7 (2013), Nexus 9 і медыяплэер Nexus. Прамое абнаўленне можна будзе здзейсніць з андроіда 5.0 і 5.1.

Пасля Nexus абнаўленне стане даступным для многіх флагманскіх смартфонаў Alcatel, Samsung, HTC, Соні, LG і смартфона Oneplus.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Android
Бычкі (значэнні)

Назву **Бычкі́** маюць:
## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Бычкі — вёска ў Ушацкім раёне
* Гродзенская вобласць:
** Бычкі — вёска ў Ашмянскім раёне
** Бычкі — вёска ў Гродзенскім раёне
Карл Станіслававіч Куркевіч

{{Ваенны дзеяч
|імя              = Карл Станіслававіч Куркевіч
|дата нараджэння  = 17.10.1926
|месца нараджэння = , Гомельская вобласць
|дата смерці      = 19.03.2002
|месца смерці     = 
|выява            = 
|шырыня           = 
|апісанне выявы   = 
|мянушка          = 
|прыналежнасць    = 
|гады службы      = 
|званне           = 
|род войскаў      = 
|камандаваў       = 
|часць            = 
|бітвы            = Вялікая Айчынная вайна
|узнагароды       = {
 
-
 
}
|сувязі           = 
|у адстаўцы       = 
}}
**Карл Станіслававіч Куркевіч** (17 кастрычніка 1926, Мазыр, Гомельская вобласць, Беларуская ССР — 19 сакавіка 2002, Рыга, Латвія) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, поўны кавалер ордэна Славы.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 17 кастрычніка 1926 года ў горадзе Мазыр Гомельскай вобласці ў сям'і служачага. Беларус. У 1941 годзе скончыў 7 класаў сярэдняй школы.

Радавы К. С. Куркевіч 4 студзеня 1945 года падчас адбіцця атакі праціўніка ў ваколіцах горада Франкфурт-на-Одэры меткім агнём знішчыў 15 ворагаў. Загадам камандзіра 134-й стралковай дывізіі № 0614 ад 20 студзеня 1945 года ўзнагароджаны ордэнам Славы 3-й ступені.

У ноч на 26 студзеня 1945 года К. С. Куркевіч, дзейнічаючы ў складзе групы захопу на паўночна-заходняй ускраіне горада Франкфурт, імклівым кідком пераадолеў аддкрытую мясцовасць, уварваўся ў дом, дваіх праціўнікаў знішчыў, а дваіх узяў у палон і даставіў у штаб палка. 9 сакавіка 1945 года загадам па 69-й арміі ўзнагароджаны ордэнам Славы 2-й ступені.

19 красавіка 1945 года, адбіваючы контратаку ворага ў раёне населенага пункта Дэберын, агнём з аўтамата ліквідаваў 18 салдатаў. 20 красавіка 1945 года, вядучы за сабой таварышаў, у раёне вышыні 62,0 падняўся ў атаку і ў ходзе бою знішчыў 13 праціўнікаў, а дваіх захапіў у палон.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 15 мая 1945 года радавы Куркевіч Карл Станіслававіч узнагароджаны ордэнам Славы 1-й ступені.

У 1950 годзе старшыня К. С. Куркевіч дэмабілізаваны. Жыў у горадзе Рыга. Працаваў інструктарам вытворчага навучання на Рыжскім тэкстыльным камбінаце. Памер 19 сакавіка 2002 года.

## Узнагароды 
* Ордэн Кастрычніцкай Рэвалюцыі;
* Ордэн Айчыннай вайны 1-й ступені;
* Ордэн Славы 1-й, 2-й, 3-й ступені;
* медалі.

## Літаратура 
* 
* *Долготович Б. Д.* Кавалеры ордена Славы. Минск, 2006.
* 
* Навечно в сердце народном. 3-е изд., доп. и испр. Минск, 1984.
* *Рощин И. И.* Солдатская слава. Книга 6 М., 1982.
* Слава солдатская. Рига, 1970.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Поўныя кавалеры ордэна Славы
Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Помнік Адміралу Карнілаву

**Помнік Адміралу Карнілаву** — помнік расійскаму адміралу Уладзіміру Карнілаву ў Севастопалі.

Усталяваны 5 кастрычніка 1895 года на Малахавым кургане на месцы смяротнага ранення адмірала. Аўтары — генерал-лейтэнант А. А. Більдэрлінг і скульптар акадэмік І. М. Шродэр. Адноўлены (пасля разбурэння ў гады Вялікай Айчыннай вайны) у 1983 годзе, да святкавання 200-годдзя заснавання Севастопаля. Аўтарамі праекта з’яўляюцца прафесар Н. К. Вронскі і заслужаны мастак-архітэктар В. Г. Гняздзілаў. Агульная вышыня помніка — 9,1 метра, скульптура адмірала — 3 метра.

## Гісторыя 
5 кастрычніка 1854 года каля 11 гадзін дня Уладзімір Карнілаў прыбыў на Малахаў курган. Агледзеўшы пазіцыі і ніжні ярус вежы, ён вырашыў агледзець таксама і рэзервы ў Ушаковай бэльцы. Адмірал не паспеў дайсці некалькі крокаў да батарэі № 28 (батарэі Станіслаўскага), дзе стаяў яго конь, калі варожае ядро раздрабніла яму левую нагу каля пахвіны. Смяротна паранены адмірал сказаў: «Адстойвайце жа Севастопаль!» і страціў прытомнасць. Лекар В. І. Паўлоўскі аказаў яму медыцынскую дапамогу. Але намаганні медыкаў былі дарэмныя: у той жа дзень у палове чацвертага віцэ-адмірал Карнілаў памёр. Аднымі з апошніх яго слоў былі: «Скажыце ўсім, як прыемна паміраць, калі сумленне спакойнае», потым, праз гадзіну: «Дабраславі, Госпадзе, Расію і гасудара, выратуй Севастопаль і флот». Па загадзе адмірала Нахімава на месцы смяротнага ранення Карнілава севастопальскі юнга Дзмітрый Бобыр са сваімі таварышамі-юнгами выклаў крыж з варожых бомбаў і ядраў. Гэты крыж стаў першым помнікам адміралу. У кастрычніку 1854 г. па загадзе імператара Мікалая I бастыён на Малахавым кургане стаў называцца Карнілаўскім.

## Література 
* В. Г. Шавшин. Каменная летопись Севастополя. «ДС Стрим». Севастополь—Київ 2004. ISBN 966-96305-1-7. стр.91—92

Катэгорыя:Помнікі Севастопаля
Катэгорыя:Севастопаль
Ваўчкі (род раслін)

**Ваўчкі́** (*Bidens*) — род кветкавых раслін сямейства . Налічвае больш за 230 відаў (249. Некоторые из них:
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Значэнне і выкарыстанне 
Лекавыя і тэхнічныя расліны. Некаторыя віды — пустазелле.

## Літаратура 
*  — С. 45.
*  — С. 426.

## Спасылкі 
* 
* Genus: Bidens L. // National Plant Germplasm System
* Bidens  // The Plant List
Верасы

**«Верасы»** — вакальна-інструментальны ансамбль. Створаны ў 1971 годзе, да 1996 года ў складзе Беларускай філармоніі. Мастацкі кіраўнік — народны артыст Беларусі В. Раінчык. У рэпертуары песенная лірыка, творы беларускіх (у тым ліку У. Будніка, Я. Глебава, Л. Захлеўнага, В. Іванова, І. Лучанка, Ю. Семянякі, Дз. Смольскага, Э. Ханка, І. Цвятковай) і замежных кампазітараў. З пачатку 1980-х гадоў шырока выкарыстоўвае камп'ютары і сінтэзатары, выконвае пераважна электронную музыку.

## Узнагароды 
* Лаўрэат 5-га Усесаюзнага конкурсу артыстаў эстрады (1974)
* Прэмія Ленінскага камсамола Беларусі (1980)

## Дыскаграфія
* Люблю тебя
* Зарянка
* Любишь — не любишь
* Цветные сны
* Чур-чура
* Белый парус
* Снежный человек
* Заклинание
* Музыка для всех
* Першае спатканне
* Мир устроен так
* Любви прощальный бал
* Во имя любви
* Возвращение
* Город юности
* А жизнь идет
* Карнавал
* Звезда любви
* Полет
* Аэробика
* Наедине
* Караван
* Фестиваль
* Малиновки заслышав голосок
* Травы детства
* Завіруха
* Белый парус
* Город юности
* Если любишь найди
* Я у бабушки живу
* Возвращение
* Карнавал
* Звезда любви
* Облака моей мечты
* Караван
* Любви прощальный бал
* Музыка для всех
* Літарынка
* Знаю
* Город юности

### Склад ансамбля ў розныя гады 
* Таццяна Тарасава — вакал
* Людміла Ісупава — вакал, флейта
* Люціна Шэметкова — вакал
* Надзея Мікуліч — вакал, гітара
* Ядвіга Паплаўская — вакал, клавішы
* Юрый Рымашэўскі — гітара
* Барыс Антаненка — ударныя
* Мікалай Сірэнка — вакал
* Уладзімір Угольнік — гітара
* Аляксандр Сініцін — вакал
* Уладзімір Фельгін — флейта, саксафон
* Аляксей Чыжыкаў — труба
* Галіна Пучкова — вакал
* Людміла Вазнюк — вакал
* Васіль Раінчык — клавішы
* Леанід Склярэўскі — гітара
* Мікалай Лосеў — саксафон
* Валянцін Мацвееў — трамбон
* Яўген Хаменка — конга
* Леанід Кошэлеў — вакал, гітара
* Уладзімір Бяляеў — ударныя
* Аляксандр Ціхановіч — вакал, бас-гітара
* Генадзь Старыкаў — гітара
* Надзея Дайнэка — вакал
* Чэслаў Паплаўскі — скрыпка, гітара
* Святлана Скачко — вакал
* Сяргей Вядмедзь — гітара
* Уладзімір Карась — флейта
* Уладзімір Стамаці — вакал
* Сяргей Грума — ударныя
* Ірына Цвяткова — вакал, клавішы
* Сяргей Раінчык — клавішы
* Яўген Лацапнеў — ударныя
* Сяргей Герута — клавішныя
* Аляксандр Ванькевіч — бас гітара
* Сяргей Раманенка — вакал
* Аляксандр Маскальчук — вакал
* Юлія Скараход — вакал, клавішы
* Сяргей Брыкса — барабаны, вакал
* Надзея Ваяводзіна — вакал
* Іван Луцэнка — вакал, саксафон
* Наталля Бельская — вакал
* Святлана Пілатовіч — вакал
* Арцём Ласоўскі — вакал
* Анжаліка Ялінская — вакал
* Ірына Дарафеева — вакал
* Аляксей Жос — вакал
* Аляксандр Заўгародні — вакал
* Марта Голубева — вакал
* Вольга Сансевіч — вакал
* Ян Цыбулька — вакал
* Улада Цімафеева — вакал
* Анастасія Бікбаева — вакал
* Максім Пісарэнка — вакал
* Мікіта Касцюкевіч — вакал
* Марыя Сцяпушчонак — вакал
* Аляксандра Гарбацэнка — вакал

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Музычныя калектывы Беларусі
Геалагічныя заказнікі мясцовага значэння Беларусі

## Спасылкі 
* Геалагічныя заказнікі мясцовага значэння Беларусі 


Катэгорыя:Спісы:Беларусь
Маскоўская манарэйка

**Маскоўская манарэйка** () — трынаццатая лінія Маскоўскага метрапалітэна. Размешчана ў Паўночна-Усходняй адміністрацыйнай акрузе Масквы. Цалкам праходзіць па эстакадзе над зямлёй. На картах пазначаецца бэзавым колерам і нумарам . Кошт праезду такі самы, што і ў Маскоўскім метрапалітэне.

Маршрут ляжыць ад станцыі Ціміразеўская да вуліцы Сяргея Эйзенштэйна. Праходзіць па вуліцы Фанвізіна, перасякае лінію Кастрычніцкай чыгункі, ідзе побач з Тэлецэнтрам па вуліцы Акадэміка Каралёва, выходзіць да Галоўнага, а затым да Паўночнага ўваходу ВДНГ. Па выніках 2014 года манарэйкай карыстаюцца 30 тысяч чалавек у дзень.

## Станцыі 
На лініі знаходзіцца 6 станцый.

## Спасылкі 
* Манарэйка на сайце Маскоўскага метрапалітэна 

Катэгорыя:Манарэйка
Катэгорыя:Лініі Маскоўскага метрапалітэна
Катэгорыя:З’явіліся ў 2004 годзе
Катэгорыя:2004 год у Маскве
Сальвадор Лурыя

**Сальвадор Эдвард Лурыя** (, , Турын — , Лексінгтан) — амерыканскі мікрабіёлаг італьянскага паходжання, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне ў 1969 годзе (сумесна з Максам Дэльбрукам і Алфрэдам Хершы) «за адкрыцці, якія тычацца механізму рэплікацыі і генетычнай структуры вірусаў».

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі па медыцыне
Лурыя

**Лурыя** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Раманавіч Лурыя, расійскі псіхолаг
* Раман Альбертавіч Лурыя, рускі і савецкі вучоны-медык, тэрапеўт і гастраэнтэролаг, арганізатар аховы здароўя
* Сальвадор Лурыя, амерыканскі мікрабіёлаг
Хакслі

**Хакслі** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Джуліян Хакслі, англійскі біёлаг і эвалюцыяніст
* Олдас Хакслі, англійскі пісьменнік
* Томас Генры Хакслі, брытанскі заолаг, папулярызатар навукі 
* Эндру Філдынг Хакслі, англійскі нейрафізіёлаг
Шчэрбінскі Мох

**Шчэрбінскі Мох** — балота нізіннага (61 %), вярховага (28 %) і мяшанага (11 %) тыпаў на поўначы Дубровенскага раёна, у вадазборы р. Вярхіта. Плошча балота складае 1,4 тысяч га, у межах прамысловага паклада 1,3 тысяч га. Глыбіня торфу да 7 м, сярэдняя 3,4 м, ступень распаду 28 % (нізінны), 24 % (мяшаны), 20 % (вярховы), попельнасць адпаведна 7,6 %, 4,9, 3,3 %. На 1984 год запасы торфу складалі каля 2,3 млн т. На балоце ёсць падсцілачны торф, на асобных участках — сапрапель магутнасцю да 1,5 м. На 0,7 тыс. га здабыча торфу на паліва. На неасвоенай тэрыторыі пераважае рэдкі хваёвы лес.

## Літаратура 
* Шчэрбінскі Мох. 

Катэгорыя:Балоты Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Балоты паводле алфавіта
Катэгорыя:Балоты Дубровенскага раёна 
Катэгорыя:Балоты Беларусі
Шчэрбінская Дача

**Шчэрбінская Дача** — лясны масіў у Дубровенскім і Аршанскім раёнах, у вярхоўі р. Вярхіта, на тэрыторыі Шчэрбінскага лясніцтва Аршанскага лясгаса. Плошча масіву складае каля 10 тыс. га.

Рэльеф пласкахвалісты. Сярод лясоў шмат азёр, найбольшае возера Казённае. Пераважаюць бярэзнікі і асіннікі. У паўночна-заходняй, найбольш забалочанай частцы дачы — бярэзнікі даўгамошна-чарнічныя на падзоліста-глеевых глебах, развітых на водна-ледавіковых слабазавалуненых суглінках. Вялікія паніжэнні сярод іх укрыты сфагнавымі хвойнікамі. Паўднёва-ўсходняя частка дачы менш забалочаная. Тут пашыраны кіслічныя асіннікі і бярэзнікі на лёсападобных сугліністых глебах. Невялікімі ўчасткамі трапляюцца чарнічна-кіслічныя ельнікі.

## Літаратура 
* Шчэрбінская Дача. 

Катэгорыя:Лясы Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Геаграфія Дубровенскага раёна
Казацкая старшына

]]
**Казацкая старшы́на** — ваенна-адміністрацыйны апарат Запарожскай Сечы, Войска Запарожскага (рэестравай), Гетманшчыны і Слабадской Украіны, прадстаўнікі якога пасля атрымалі ў Расійскай імперыі ваенныя і грамадзянскія чыны, дваранскае званне.

Старшыной у Маларосіі (Гетманшчыне) называліся першапачаткова асобы, якія займалі ў казачым войску пэўныя пасады (урады) ваенна-адміністрацыйнага апарата таго ці іншага ўзроўню — вайсковага (пры гетмане), у паліцах і сотнях. У адпаведнасці з гэтай градацыяй, казацкая старшы́на дзялілася на генеральную, палкавую і сотню. Неўзабаве паняцце «казацкая старшы́на» значна пашырылася.

## Літаратура 
* 
* ''* «Малорусское дворянство и его судьба» — 1891.
* *Романович-Славатинский А. В.* Дворянство в России от начала XVIII в. — СПб., 1870.
* «Историческая и статистическая записка о дворянском сословии и дворянских имуществах Черниговской губернии» (составлена черниговским губернским предводителем дворянства в 1838 г.; напечатана первоначально в I т. «Материалов для статистики Российской империи» — , 1839; — перепечатана графом Г. А. Милорадовичем в Чернигове, 1894 г.
* *Миллерт Д. П.* «Превращение казацкой старшины в дворянство» // «Киевская Старина», 1897.
* *Лазаревский А. М.'' «Замечания на исторические монографии Д. П. Миллера о малорусском дворянстве и о статутовых судах»
* ряд очерков Лазаревского А. М. в «Записках Черниговского Статистического Комитета», «Русском Архиве», «Историческом Вестнике» и «Киевской Старине».
* «Малороссийский гербовник» под ред. Лукомского В. К. и Модзалевского В. Л. — , 1914.

Катэгорыя:Гісторыя Расійскай імперыі
Катэгорыя:Гісторыя Украіны
Катэгорыя:Запарожская Сеч
Сяргей Сяргеевіч Каменеў

{{Ваенны дзеяч
|імя            = Сяргей Сяргеевіч Каменеў
|арыгінал імя            = 
|дата нараджэння  = 
|дата смерці    =
|месца нараджэння  = 
|месца смерці   = 
|выява    = S S Kamenev 02.gif
|шырыня         = 220px
|апісанне выявы =
|мянушка       =
|прыналежнасць = 
|гады службы    =  1898 —&nbsp;1917 1918 —&nbsp;1936
|званне         = (РІА)   (РСЧА) 
|род войскаў      =
|камандаваў     = галоўнакамандуючы ўзброенымі сіламі Рэспублікі
|частка          =
|бітвы       = Першая сусветная вайна,Змаганне з басмацтвам
|узнагароды        =
**РСФСР:**
{ style="background: transparent"

}
**Ганаровая рэвалюцыйная зброя** 
**Расійская імперыя:**
{ style="background: transparent"

}
|сувязі            =
}}
**Сяргей Сяргеевіч Каменеў** (4 красавіка 1881 года, Кіеў — 25 жніўня 1936 года, Масква) — савецкі вайскавод, камандарм 1-га рангу (1935 год).

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Удзельнікі Першай сусветнай вайны (Расійская імперыя)
Катэгорыя:Удзельнікі Грамадзянскай вайны ў Расіі
Катэгорыя:Царскія афіцэры на службе ў РСЧА
Катэгорыя:Мемуарысты СССР
Анджэй Піскозуб

**Анджэй Юзаф Роман Піскозуб** (нар. 5 лютага 1933, Вольштын, Польшча) — спецыяліст ў галіне гісторыі і геаграфіі цывілізацыі. Былы прафесар Інстытута гісторыі Гданьскага універсітэта, заснавальнік і кіраўнік (1992—2002) Кафедры навук пра цывілізацыю Гданьскага універсітэта.

Катэгорыя:Гісторыкі Польшчы
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1933 годзе
Рыхард Нікалас фон Кудэнгофэ-Калергі

**Рыхард Нікалас Эйджыро, граф фон Кудэнгофэ-Калергі ** (16 лістапада, 1894 — 27 ліпеня, 1972) — аўстрыйскі палітык, філосаф, граф з роду Кудэнгофэ-Калергі.

## Біяграфія 
Адзін з пачынальнікаў Еўрапейскай інтэграцыі, заснавалькік і прэзідэнт Панеўрапейскага саюза на працягу 49 гадоў. Яго бацькамі былі Гайнрых фон Кудэнгофэ-Калергі, аўстра-венгерскі дыпламат, і Міцуко Аояма, дачка гандлёўца нафтай і антыкварыятам, а таксама вялікага землеўладальніка з Токіа. У Японіі вядомы пад прозвішчам Аояма Эйджыро. Атрымаў грамадзянства Чэхаславаччыны ў 1919 годзе, а з 1939 года і да яго смерці — французскае грамадзянства.

## Погляды 
Яго першая кніга, Пан-Еўропа, была надрукаваная ў 1923 годзе, і змяшчала заяву на ўступленне ў Пан-Еўрапейскі рух. Першы кангрэс Руху Кудэгнгофэ-Калергі адбыўся ў Вене ў 1926 годзе. Сярод тых, хто яго наведаў, былі: Альберт Эйнштэйн, Томас Ман і Зігмунд Фройд.

Вядомая цытата Калергі:

«Будучы чалавек будзе змешанай расы. Сучасныя расы і класы будуць паступова знікаць з-за („змены“) прасторы, часу і знікнення забабонаў. Эўразійска-негрыцянская раса будучыні, што будзе нагадваць старажытных егіпцян, замяняе разнастайнасць народаў разнастайнасцю асоб.»

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Журналісты Аўстрыі
Катэгорыя:Палітыкі Аўстрыі
Катэгорыя:Узнагароджаныя Вялікім афіцэрскім крыжом ордэна За заслугі перад ФРГ
Катэгорыя:Афіцэры ордэна Ганаровага легіёна
Катэгорыя:Пан-еўрапейскі нацыяналізм
Катэгорыя:Постаці Токіа
Хайрэм Стывенс Максім

**Хайрэм Стывенс Максім** (, , Сангервіл, ЗША — ) — амерыканскі канструктар аўтаматычнай зброі і прадпрымальнік.

У 1883 годзе стварыў станковы кулямёт («Максім»), аўтаматычную вінтоўку і гармату. У 1888 годзе ў Германіі заснаваў завод скарастрэльных гармат і кулямётаў. У 1889-90 гадах распрацаваў тэхналогію вытворчасці новых відаў бяздымнага пораху. Займаўся праблемамі авіяцыі.

## Літаратура 
*
1873 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва

**1873** год быў адзначаны шэрагам падзей, якія пакінулі прыкметны след у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва.

## Падзеі 
## З’явіліся 
* Свята-Іаана-Прадцечанская царква (Бабруйшчына) — помнік архітэктуры рэтраспектыўна-рускага стылю
* Царква Святых апосталаў Пятра і Паўла (Мокрае) — помнік архітэктуры рэтраспектыўна-рускага стылю
* Свята-Троіцкі сабор (Хоцімск) — помнік архітэктуры рэтраспектыўна-рускага стылю
* Сядзібна-паркавы ансамбль Мірскіх (Камянполле) — помнік сядзібна-паркавай архітэктуры класіцызму

## Галерэя твораў 

Выява:Фёдар Ясноўскі. Летні дзень, 1873.jpg|Фёдар Ясноўскі. «Летні дзень», НММ РБ
Выява:

Катэгорыя:1873 год у Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя беларускага выяўленчага мастацтва паводле гадоў
Беларусь
1874 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва

[міні|260 пкс|[Свята-Мікалаеўская царква (Ваўкавыск)|Свята-Мікалаеўская царква, Ваўкавыск.]]
**1874** год быў адзначаны шэрагам падзей, якія пакінулі прыкметны след у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва.

## Падзеі 
## З’явіліся 
[міні|250px|Царква, [Вёска Вензавец|Вензавец, фота пач. XX ст.]]
* Свята-Мікалаеўская царква, Ваўкавыск — помнік архітэктуры позняга класіцызму з элементамі псеўдарускага стылю
* Свята-Петра-Паўлаўская царква, Вензавец — помнік архітэктуры рэтраспектыўна-рускага стылю

## Нарадзіліся 
* 4 сакавіка — Павел Южык (пам. 1944), беларускі грамадска-культурны дзеяч, мастак
* 4 (16) снежня - Леў Альпяровіч (пам. 1913), беларускі жывапісец

## Галерэя твораў 

Выява:
Выява:

Катэгорыя:1874 год у Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя беларускага выяўленчага мастацтва паводле гадоў
Беларусь
Гіндэнбург

**Гіндэнбург** () — нямецкае прозвішча.

* Вільгельм Данілавіч Гіндэнбург (1799—1877) — беларускі ўрач і грамадскі дзеяч;
* Оскар фон Гіндэнбург (1883—1960) — нямецкі генерал-лейтэнант, сын Паўля фон Гіндэнбурга;
* Паўль фон Гіндэнбург (1847—1934) — нямецкі военачальнік і прэзідэнт Германіі.

## Геаграфія 
* Гіндэнбург — горад Германіі з 1915 па 1945 год, сучасны польскі горад Забжэ;
* Лінія Гіндэнбурга — сістэма ваенных умацаванняў на поўначы Францыі, пабудаваная ў 1916—1917 гадах;
* Хіндэнбург — пасёлак у Германіі, у федэральнай зямлі Саксонія-Анхальт.

## Іншае 
* Гіндэнбург — нямецкі дырыжабль, які пацярпеў катастрофу ў ЗША ў 1937 годзе.
1875 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва

**1875** год быў адзначаны шэрагам падзей, якія пакінулі прыкметны след у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва.

## Падзеі 
## З’явіліся 
* Будынак былой прыватнай жаночай гімназіі, Магілёў — помнік архітэктуры позняга класіцызму
* Касцёл Святых апосталаў Пятра і Паўла, Жупраны —  помнік архітэктуры неагатычнага стілю
* Свята-Петра-Паўлаўская царква, Браздзечына — помнік архітэктуры рэтраспектыўна-рускага стылю
* Свята-Петра-Паўлаўская царква, Бяроза

## Нарадзіліся 
* 13 студзеня — Дзмітрый Сцялецкі (пам. 1947), расійскі мастак, іканапісец, скульптар, сцэнограф, эмігрант «першай хвалі» родам з Брэста
* 23 студзеня — Дзмітрый Полазаў (пам. 1953), рускі і беларускі культурны дзеяч, мастак
* 25 лютага — Рыгор Міранскі (пам. пасля 1926), — мінскі майстар мастацкай фатаграфіі, адзін з першых фотарэпарцёраў Беларусі
* 13 мая — Станіслаў Жукоўскі (пам. 1962), жывапісец, пейзажыст; адзін з найвыдатнейшых прадстаўнікоў свайго жанру канца XIX — першай трэці XX стагоддзя
* 14 жніўня — Мсціслаў Дабужынскі (пам. 1957), рускі і амерыканскі мастак-графік, жывапісец, майстар гарадскога пейзажу, сцэнограф, удзельнік творчага аб’яднання «Свет мастацтва», мастацкі крытык, мемуарыст, першы дырэктар Віцебскага народнага мастацкага вучылішча
* Павел Валынцэвіч (пам. 1962), адзін з пачынальнікаў сучаснай беларускай фатаграфіі, праваслаўны святар

## Галерэя твораў 

Выява:
Выява:

Катэгорыя:1875 год у Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя беларускага выяўленчага мастацтва паводле гадоў
Беларусь
10-я армія (Германская імперыя)

**10-я а́рмія** () — воінскае аб’яднанне армейскага узроўню Імперскай Германскай Арміі падчас Першай сусветнай вайны. 

Была сфармавана ў студзені 1915 года ў Кёльне. Увесь час свайго існавання ваявала выключна на Усходнім фронце. Была расфармавана 6 студзеня 1919 года. 

## Гісторыя баявых дзеянняў 
Падчас Першай сусветнай вайны 10-я армія была размешчана на Усходнім фронце, дзе яна ваявала супраць Расіі. Яна таксама прыняла ўдзел у акупацыі Польшчы і Беларусі ў канцы 1918 года, калі вайна скончылася.

## Баявы склад на 1 лютага 1915 года 
* XXІ корпус 
* XXXІX рэзервовы корпус
* XXXVIIІ рэзервовы корпус

## Камандуючыя 
* генерал-палкоўнік (з 18.12.1917 генерал-фельдмаршал) Герман фон Айхгорн (26.01.1915 — 5.03.1918)
* генерал ад інфантэрыі Эрых фон Фалькенгайн (15.03.1918 — 6.01.1919)

## Спасылкі 
## Літаратура 
Катэгорыя:Ваенная гісторыя Германіі
Катэгорыя:Арміі Германіі ў Першай сусветнай вайне