open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ірына Вікенцьеўна Шаблоўская

**Ірына Вікенцьеўна Шаблоўская** (, Мінск — ) — беларускі літаратуразнавец, перакладчык (з чэшскай). Доктар філалагічных навук (1989), прафесар (1988).

## Біяграфія 
Скончыла Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (філалагічны факультэт, спецыяльнасць «Руская мова і літаратура», 1962).

Працавала ў Гарадскім прафесійна-тэхнічным вучылішчы № 53 будаўнікоў (г. Мінск; 1963—1966, выкладчык), Беларускім дзяржаўным універсітэце (з 1966, філалагічны факультэт, кафедра замежнай літаратуры, прафесар, у 1979—2000 — загадчык кафедры).

Навуковыя інтарэсы: багемістыка; славянскія літаратуры; гісторыя чэшскай літаратуры; беларуская літаратура XX ст. у кантэксце еўрапейскай і сусветнай; тэма Вялікай Айчыннай вайны ў літаратуры.

## Літаратура 
* Шабловская Ирина Викентьевна / Л. Н. Горелик // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2008. — Т. 7. — С. 599.
* 
* Шаблоўская Ірына Вікенцьеўна // Прафесары і дактары навук Беларускага дзяржаўнага універсітэта, 1921—2001. — Минск, 2001. — С. 306—307.
* Ірына Вікенцьеўна Шаблоўская // Веснік БДУ. Серыя 4, Філалогія. Журналістыка. Педагогіка. — Мінск, 2004. — № 2. — С. 119—120.
* Иронические мемуары (комическое и грустное в жизни драматурга) / Анатолий Делендик. — Минск, 2015. — В содержании воспоминания о жене — Шабловской Ирине Викентьевне.

Катэгорыя:Літаратуразнаўцы СССР
Катэгорыя:Літаратуразнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Перакладчыкі СССР
Катэгорыя:Перакладчыкі Беларусі
Катэгорыя:Перакладчыкі з чэшскай мовы
Валянцін Віктаравіч Козічкін

**Валянцін Віктаравіч Козічкін** — беларускі інжынер-будаўнік і гаспадарчы дзеяч. Заслужаны будаўнік Рэспублікі Беларусь (2003).

## Біяграфія 
Скончыў школу ў Сенненскім раёне і паступіў у політэхнічны тэхнікум на аддзяленне "Прамысловае і цывільнае будаўніцтва".

Пасля службы ў арміі працаўладкаваўся ў «Будаўнічы трэст № 9, г. Віцебск». Пачынаў свой працоўны шлях у якасці майстра ў СУ-38, прараба, намесніка начальніка, галоўнага інжынера і начальніка ўпраўлення. Паралельна скончыў факультэт цывільнага і грамадзянскага будаўніцтва Беларускага інстытута інжынераў чыгуначнага транспарту.

З 1992 года заняў пасаду генеральнага дырэктара адкрытага акцыянернага таварыства «Будаўнічы трэст № 9, г. Віцебск».

## Аб’екты, якія будаваліся пад кіраўніцтвам В. Козічкіна 
Пад яго кіраўніцтвам ААТ «Будаўнічы трэст № 9, г. Віцебск» пабудаваны і здадзены ў эксплуатацыю многія сацыяльна значныя аб’екты горада і вобласці: база адпачынку ў н. п. Крупеніна, комплекс стадыёна «Дынама», карцінная галерэя ў Полацку, гасцініца «Лучоса», парнікова-цяплічны комплекс і комплекс па вытворчасці малака саўгаса «Рудакова», Віцебская бройлерная фабрыка, МТФ у Мазалаве, Масарах і Добрыне, рэканструкцыя пл. Леніна ў Оршы, культурна-аздараўленчы цэнтр Лужаснянскай школы-інтэрната-гімназіі, рэканструкцыя пл. Перамогі ў Віцебску, будаўніцтва Духаўскага кругліка, аднаўленне амаль з нуля Свята-Успенскага кафедральнага сабора і многія іншыя. Праведзены таксама мадэрнізацыя вытворчасцей ААТ «Віцебскдрэў» і ААТ «Аршанскі льнокамбінат», а таксама будаўніцтва лядовай арэны ў Оршы, добраўпарадкаванне гарадской набярэжнай Заходняй Дзвіны, збудаванне аўтаматызаванага малочнатаварнага комплексу ў в. Палудзеткі Віцебскага раёна.

Акрамя беларускіх аб’ектаў работнікі трэсту працавалі ў Расіі — Ханты-Мансійску, Нарыльску, Смаленску і іншых рэгіёнах.

## Узнагароды 
За рэалізацыю праекта «Палац спорту ў г. Віцебску» В. В. Козічкін у 2000 годзе удастоены прэміі Мінбудархітэктуры імя У. А. Караля. У 2003 годзе за вялікі асабісты ўклад у развіццё будаўнічай галіны і шматгадовую плённую працу яму прысвоена званне «Заслужаны будаўнік Рэспублікі Беларусь». Па выніках Рэспубліканскага конкурсу «На найлепшае дасягненне ў будаўнічай галіне Рэспублікі Беларусь» у 2008 годзе ён прызнаны «Кіраўніком года» ў катэгорыі «Генпадрадныя арганізацыі». У 2009 годзе ўзнагароджаны нагрудным знакам Саюза будаўнікоў «За заслугі ў будаўніцтве» і дыпломам «Чалавек года Віцебшчыны-2009» у намінацыі «Архітэктура, будаўніцтва, дарожная гаспадарка».

## Спасылкі 
* В. В. Козичкин: Мы строим Беларусь! 

Катэгорыя:Будаўнікі Беларусі
Катэгорыя:Будаўнікі СССР
Катэгорыя:Заслужаныя будаўнікі Рэспублікі Беларусь
Алена Іванаўна Яновіч

**Алена Іванаўна Яновіч** (, Гомель — , Мінск) — беларускі мовазнавец, спецыяліст у галіне рускага і беларускага мовазнаўства. Доктар філалагічных навук (1984), прафесар (1987).

## Біяграфія 
Скончыла Маскоўскі дзяржаўны ўніверсітэт імя М. В. Ламаносава (1955), Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (аспірантура, 1960).
    
Працавала ў Інстытуце мовазнаўства імя Я. Коласа АН БССР (1958—1968, старшы навуковы супрацоўнік), Беларускім дзяржаўным універсітэце (з 1968, прафесар кафедры рускай мовы).

Навуковыя інтарэсы: гістарычнае і сучаснае словаўтварэнне беларускай і рускай моў; гісторыя мовазнаўства; параўнальна-гістарычнае мовазнаўства; лінгвастылістыка старабеларускіх помнікаў; кагнітыўная і камунікатыўная лінгвістыка.

Пайшла з жыцця 4 мая 2023 г. у Мінску.

## Узнагароды 
Медаль Францыска Скарыны, знак «Выдатнік адукацыі» і інш.

## Літаратура 
* 
* Янович Елена Ивановна // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2008. — Т. 7. — С. 723.
* Яновіч Алена Іванаўна // Прафесары і дактары навук Беларускага дзяржаўнага універсітэта, 1921—2001. — Минск, 2001. — С. 329.
* Елена Ивановна Янович // Веснік БДУ. Серыя 4, Філалогія. Журналістыка. Педагогіка. — Мінск, 2013. — № 3. — С. 92—93.
* Елена Ивановна Янович / Л. Г. Мощенская // Веснік БДУ. Серыя 4, Філалогія. Журналістыка. Педагогіка. — Мінск, 2008. — № 1. — С. 91—92.

Катэгорыя:Мовазнаўцы СССР
Катэгорыя:Мовазнаўцы Беларусі
Валянцін Фёдаравіч Лявуненка

**Валянцін Фёдаравіч Лявуненка** (1941 —) — беларускі інжынер у цывільным будаўніцтве. Заслужаны будаўнік Рэспублікі Беларусь (2008).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ва Украіне, скончыў Ташкенцкі політэхнічны інстытут і працаваў па спецыяльнасці ў гэтым горадзе, а ў 1978-м прыехаў у Мінск. Больш за 30 гадоў Валянцін Фёдаравіч прапрацаваў у інстытуце «Мінскпраект». Пачынаў галоўным інжынерам праектаў, быў на кіруючых пасадах, у тым ліку галоўным інжынерам прадпрыемства і яго дырэктарам (6.9.2002 — 8.9.2003). З 2010-га працаваў у прыватнай будаўнічай кампаніі.

## Творчасць 
Пад яго кіраўніцтвам па праектах інстытута «Мінскпраект» былі пабудаваны аўтавакзал «Маскоўскі», будынак чыгуначнага вакзала, Нацыянальная бібліятэка, падземны гандлёва-забаўляльны цэнтр «Сталіца», жылыя раёны Малінаўка, Сухарава, Красны Бор і інш. Пачаты рэстаўрацыя і рэканструкцыя Верхняга горада.

Катэгорыя:Інжынеры Беларусі
Катэгорыя:Інжынеры СССР
ЖФК Медык Конін

**«Медык»** () — польскі жаночы футбольны клуб з горада Конін.

## Дасягненні 
### Чэмпіянат Польшчы 
*  Чэмпіён **(4)**: 2014, 2015, 2016, 2017
*  Срэбраны прызёр **(10)**: 2003, 2004, 2006, 2008, 2010, 2011, 2012, 2013, 2019, 2020
*  Бронзавы прызёр **(5)**: 1999, 2005, 2007, 2009, 2018

### Кубак Польшчы 
*  Уладальнік **(9)**: 2004/05, 2005/06, 2007/08, 2012/13, 2013/14, 2014/15, 2015/16, 2016/17, 2018/19
*  Фіналіст **(5)**: 2000/01,2002/03, 2003/04, 2006/07, 2011/12

## Статыстыка выступленняў 
## Легіянеры 
*  Вольга Новікава
*  Святлана Рыжова (2000—2004)
*  Наталля Рыжэвіч (2003—2004)
*  Аксана Шпак (2003—2004)
*  Анастасія Харланава (2016—2017)
*  Анастасія Шупо (2017)
*  Мар’яна Іванішын (2018)
*  Эрнэсціна Абамбіла (2020—2021)

## Спасылкі 
* Medyk Konin
Мікалай Васілевіч Патрончык

**Мікалай Васілевіч Патрончык** ( — 7 мая 2018) — беларускі будаўнік і гаспадарчы дзеяч. Заслужаны будаўнік Рэспублікі Беларусь (2008).

## Біяграфія 
З 1995 года ўзначальваў «Круглянскую перасоўную механізаваную калону № 266».

27 снежня 2017 года быў затрыманы на рабочым месцы і разам з сынам Дзмітрыем адпраўлены ў СІЗА па крымінальнай справе аб крадзяжы шляхам злоўжывання службовымі паўнамоцтвамі, учыненым у асабліва буйным памеры.

Памер на 68-м годзе жыцця пасля чатырох месяцаў у СІЗА, дзе знаходзіўся падчас расследавання.

## Узнагароды 
* Заслужаны будаўнік Рэспублікі Беларусь (2008)
* Ордэн Айчыны III ступені (2015)

## Спасылкі 
* Дело так и не закрыто. Как живет вдова заслуженного строителя Патрончика, которая встретила мужа из СИЗО в гробу 
* «Работало 2000 человек, а теперь — 320». Как живет Круглое после смерти знаменитого директора градообразующего предприятия 
* «С НИМ МЫ БЫЛИ УВЕРЕНЫ В ЗАВТРАШНЕМ ДНЕ». КРУГЛОЕ ПРОСТИЛОСЬ СО СВОИМ «ЯКОРЕМ» НИКОЛАЕМ ПАТРОНЧИКОМ 
* Руководитель. Личность. Человек 
* Волшебники «Изумрудного» города: Круглянская ПМК № 266 

Катэгорыя:Будаўнікі Беларусі
Катэгорыя:Будаўнікі СССР
Катэгорыя:Дэпутаты Магілёўскага абласнога Савета дэпутатаў 25-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Магілёўскага абласнога Савета дэпутатаў 26-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Магілёўскага абласнога Савета дэпутатаў 27-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты мясцовых саветаў Беларусі 26-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты мясцовых саветаў Беларусі 27-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Круглянскага раённага Савета дэпутатаў
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Круглянскага раёна
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Шклоўскага раёна
Дзмітрый Канстанцінавіч Безнюк

**Дзмітрый Канстанцінавіч Безнюк** (нар. , г. Мінск) — беларускі сацыёлаг, спецыяліст у галіне тэорыі, метадалогіі і гісторыі сацыялогіі. Доктар сацыялагічных навук (2006), прафесар (2007).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (філасофска-эканамічны факультэт, спецыяльнасць «Філасофія», 1993).
    
Працуе ў Беларускім дзяржаўным універсітэце (з 1995, факультэт філасофіі і сацыяльных навук, кафедра сацыялогіі, прафесар).

Навуковыя інтарэсы: сацыялогія рэлігіі; сацыялогія кіравання і ўлады; гісторыя і метадалогія сацыялогіі; рэлігійная сацыялогія.

## Узнагароды 
Ганаровая грамата Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь (2009).

## Бібліяграфія 
* Социодинамика отношений государства и церкви в Республике Беларусь: социологический анализ : диссертация … доктора социологических наук : 22.00.01 : защищена 31.10.2006 : утверждена 27.12.2006 / Безнюк Дмитрий Константинович. — Минск, 2006.
* Власть : методологические основы социологического анализа / Д. К. Безнюк. — Минск, 1998.
* Государственно-конфессиональные отношения в Республике Беларусь (социологический анализ) / Д. К. Безнюк. — Минск, 2006.
* Национална и религиозна безбедност Белорусије  / Димитриј К. Безњук // Политикологија религије. — Београд, 2007. — Књ. 1. — С. 71—83.

## Літаратура 
* Безнюк Дмитрий Константинович // Кафедре социологии БГУ — 20 лет, 1989—2009 : сборник научных трудов. — Минск, 2009. — С. 246.
 

Катэгорыя:Выкладчыкі БДУ
Катэгорыя:Аўтары энцыклапедый і слоўнікаў
Катэгорыя:Сацыёлагі Беларусі
Катэгорыя:Рэлігіязнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Выпускнікі філасофска-эканамічнага факультэта БДУ
Аварыя на газаправодах «Паўночны паток» і «Паўночны паток-2»

**Аварыя на газаправодах «Паўночны паток» і «Паўночны паток-2»** — прарыў магістраляў газаправодаў «Паўночны паток» і «Паўночны паток-2» кампаніі Nord Stream Aktiengesellschaft, які здарыўся ў ноч на 26 верасня 2022 года.

## Кантэкст 
Аварыя адбылася на фоне эскалацыі расійскага ўварвання ва Украіну. За дзень да аварыі на газаправодах нарвежскае агенцтва Petroleum Safety Authority Norway, якое кантралявала бяспеку нафтагазавай здабычы, заявіла, што над марскімі платформамі па здабычы нафты заўважаны неапазнаныя дроны.

## Аварыя 
На магістралях гэтых газаправодаў у трох месцах адбыліся ўцечкі: дзве на «1» і адна — на «2».

## Версіі 
Эксперты адзначалі, што паколькі падводныя газаправоды ламаюцца вельмі рэдка, адначасовая аварыя на дзвюх новых трубах адразу ў трох месцах хутчэй за ўсё з’яўляецца дыверсіяй.

30 верасня Прэзідэнт Расіі Уладзімір Пуцін абвінаваціў «англасаксаў» у арганізацыі выбухаў на «Паўночных патоках». 12 кастрычніка расійскі лідар заявіў, што арганізатары тэракта на «Паўночных патоках» ставілі перад сабой мэту падарваць энергетычную бяспеку цэлага кантынента, блакіраваць крыніцы таннай энергіі. Таксама ён падкрэсліў, што за дыверсіяй на «Паўночных патоках» стаіць той, хто імкнецца канчаткова разарваць сувязі Расіі і Еўрасаюза, аслабіць Еўропу. Паводле яго слоў, бенефіцыяры інцыдэнтаў на трубаправодзе зразумелыя — гэта ЗША і краіны з альтэрнатыўнымі маршрутамі паставак.

## Наступствы 
Службы бяспекі Германіі выказалі здагадку, што тры трубы газаправодаў «Паўночны паток-1» і «Паўночны паток-2» могуць назаўжды стаць непрыдатнымі для выкарыстання.

21 жніўня 2025 года ў Італіі затрыманы падазраваны ў дыверсіі.

## Гл. таксама 
* Сусветны энергетычны крызіс (2021—2022)
* Газавы канфлікт паміж Расіяй і Еўрапейскім Саюзам

## Крыніцы 
Катэгорыя:Катастрофы 2022 года
Катэгорыя:Падзеі 26 верасня
Катэгорыя:Верасень 2022 года
Катэгорыя:Тэхнагенныя катастрофы
Сяргей Аляксандравіч Баланчук

**Сяргей Аляксандравіч Баланчук** (; , Кіеў, УССР, СССР — , каля Бахмута, Данецкая вобласць, Украіна) — украінскі футбаліст, абаронца, ваеннаслужачы, які загінуў падчас уварвання Расіі ва Украіну.

## Біяграфія 
Сяргей Баланчук з’яўляецца выхаванцам футбольнай школы кіеўскага «Дынама». За асноўную каманду Сяргей правёў усяго толькі 4 матчы ў сезоне 1995/1996. Знаходзіўся ў арэндзе ў фарм-клубах кіеўскага «Дынама», кіеўскім ЦСКА і «Макабі» з Хайфы. З апошнімі стаў уладальнікам Кубка Ізраіля ў 1998 годзе і бронзавым прызёрам чэмпіянату Ізраіля ў 1999 годзе. У 1999 годзе перайшоў у футбольны клуб «Ворскла», дзе найбольшым поспехам было чацвёртае месца ў чэмпіянаце Украіны і кваліфікацыя ў Кубак УЕФА. У сезоне 2002/2003 знаходзіўся ў арэндзе ў харкаўскім «Металісце». Пасля вяртання з арэнды завяршыў прафесійную кар’еру.

Пасля пачатку расійскага ўварвання ва Украіну, у красавіку 2022 года Сяргей Баланчук быў прызваны ва Узброеныя Сілы Украіны. Загінуў 7 ліпеня 2022 года падчас баёў за горад Бахмут у Данецкай вобласці з прычыны артылерыйскага абстрэлу. Пахаваны ў Кіеве на Лясных могілках.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Украіны
Катэгорыя:Памерлі ў Данецкай вобласці
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Кіеў
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама-2 Кіеў
Катэгорыя:Ігракі ФК ЦСКА Кіеў
Катэгорыя:Ігракі ФК Макабі Хайфа
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама-3 Кіеў
Катэгорыя:Ігракі ФК Ворскла Палтава
Катэгорыя:Ігракі ФК Ворскла-2 Палтава
Катэгорыя:Ігракі ФК Металіст Харкаў
Сеульскі метрапалітэн

**Сеульскі метрапалітэн** (; трансліт. *су-до-куон чон-чхоль* — «метрапалітэн сталічнага рэгіёну») — сетка метрапалітэну ў Сеуле, 3-ці метрапалітэн у свеце паводле гадавога пасажырапатоку. Метрапалітэн быў адкрыты 15 жніўня 1974 года. Чыгуначная сістэма складаецца з 23 ліній звычайнага метро, так званага «лёгкага метро», прыгараднай чыгункі і «піплмувера». Сістэма абслугоўвае большую частку сталічнай вобласці Сеула, уключаючы мегаполіс Інчхон і гарады-спадарожнікі ў правінцыі Кёнгі. Некаторыя лініі сетцы цягнуцца за межы сталічнага раёна Сеула да сельскіх раёнаў, напрыклад да поўначы правінцыі Чаннам і захаду правінцыі Канвон, якія ляжаць больш чым у 100 км ад сталіцы.

## Лініі і галіны 
## Заўвагі 
Катэгорыя:Сеул
Пётр Сямёнавіч Карака

**Пётр Сямёнавіч Карака** (нар. , в. Сведскае, Рэчыцкі раён, Гомельская вобласць) — беларускі філосаф. Доктар філасофскіх навук (1991), прафесар (1995).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (біялагічны факультэт, 1968; аспірантура, 1971).
    
Працуе ў Беларускім дзяржаўным універсітэце (з 1971, факультэт філасофіі і сацыяльных навук, кафедра філасофіі і метадалогіі навукі, прафесар).

Навуковыя інтарэсы: сацыяльная экалогія; філасофія прыроды; філасофія навукі.

## Узнагароды 
Нагрудны знак «Выдатнік адукацыі» (2002).

## Бібліяграфія 
* Революция в современной биологии и ее социальные аспекты (философско-методологический анализ) : автореферат диссертации … доктора философских наук : 09.00.08 / Карако Петр Семенович. — Минск, 1990.
* Проблема детерминации онтогенеза : автореферат диссертации … кандидата философских наук : специальность 09.620 / П. С. Карако. — Минск, 1972.
* Революция в современной биологии и ее социальные аспекты / П. С. Карако. — Минск, 1982.
* Природа и нравственность / П. С. Карако. — Минск, 2013.
* Философские аспекты индивидуального развития организма / П. С. Карако. — Минск, 1974.
* Проблема смысла жизни в творчестве Л. Н. Толстого / П. С. Карако // Веснік Магілёўскага дзяржаўнага універсітэта імя А. А. Куляшова. — 2002. — № 4. — С. 3—10.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* Карако Петр Семенович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2006. — Т. 3. — С. 875.
* Карако Петр Семенович // Прафесары і дактары навук Беларускага дзяржаўнага універсітэта, 1921—2001. — Мінск. — С. 120.
 

Катэгорыя:Выкладчыкі БДУ
Катэгорыя:Філосафы СССР
Катэгорыя:Філосафы Беларусі
Леанід Аўксенцьевіч Гуцаленка

**Леанід Аўксенцьевіч Гуцаленка** (нар. , с. Юрпаль, Манькіўскі раён, Чаркаская вобласць, Украіна) — беларускі філосаф, сацыёлаг, журналіст. Доктар філасофскіх навук (1993), прафесар (1995).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (аддзяленне журналістыкі, 1955), Інстытут філасофіі і права АН БССР (аспірантура, 1971).

Працаваў у газетах «Ленинское знамя» (Сапоцкінскі раён, 1955—1958, адказны сакратар), «Путь победы» (Мастоўскі раён, 1958—1959, намеснік рэдактара), «Гродзенская праўда» (1959—1963, літаратурны супрацоўнік), Беларускім тэлеграфным агенцтве (1963—1970, рэдактар прэс-бюро, з 1968 — загадчык рэдакцыі), Беларускім дзяржаўным універсітэце (1971—2015, факультэт філасофіі і сацыяльных навук, кафедра псіхалогіі, прафесар).

Навуковыя інтарэсы: філасофія; антрапалогія; сацыялогія асобы; сацыялогія канкурэнцыі.

## Узнагароды 
Лаўрэат прэміі імя У. І. Пічэты БДУ (2009).

## Бібліяграфія 
* Философско-методологические проблемы становления универсального человека : автореферат диссертации … доктора философских наук : 09.00.11 / Гуцаленко Леонид Авксентьевич. — Минск, 1992.
* Грамадзянінам быць павінен / Л. А. Гуцаленка. — Мінск, 1967.
* Социология конкуренции / Л. А. Гуцаленко. — Минск, 2007.
* Человек — мера добра и зла / Л. А. Гуцаленко. — Минск, 2008.

## Літаратура 
* 
* Гуцаленко Леонид Авксентьевич // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2006. — Т. 3. — С. 291.
* Гуцаленко Леонид Авксентьевич // Прафесары і дактары навук Беларускага дзяржаўнага універсітэта, 1921—2001 : 80 год. — Мінск, 2001. — С. 75.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Чаркаскай вобласці
Катэгорыя:Філосафы СССР
Катэгорыя:Філосафы Беларусі
Катэгорыя:Сацыёлагі СССР
Катэгорыя:Сацыёлагі Беларусі
Катэгорыя:Журналісты СССР
Катэгорыя:Журналісты Беларусі
Наталля Мікалаеўна Рыжэвіч

**Наталля Мікалаеўна Рыжэвіч** (нар. ) — беларуская футбалістка.

## Біяграфія 
На працягу сваёй кар’еры выступала за «Бабруйчанку» (1992—2003 і 2010—2012), польскі клуб з Коніна «Медык» (2003—2004), расійскі  клуб з Тальяці «Ладу»,  віцебскі «Універсітэт» (2006—2009), «Мінск» (2013).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісткі Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Бабруйчанка
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Медык Конін
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Лада Тальяці
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Універсітэт Віцебск
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Мінск
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Беларусі па футболе
Новае жыццё (навагрудская раённая газета)

**«Новае жыццё»** — раённая газета Навагрудскага раёна Гродзенскай вобласці. Выдаецца 2 разы на тыдзень, у сераду і суботу, на беларускай і рускай мовах. Заснавальнікі — Навагрудскі раённы выканаўчы камітэт і Навагрудскі раённы Савет дэпутатаў. Рэдакцыя размяшчаецца ў горадзе Навагрудку па вуліцы Міцкевіча, 10.

Заснавана ў 1939 годзе пад назвай «Звязда» як орган Часовага ўпраўлення Навагрудскай вобласці і горада Навагрудка, затым Часовага ўпраўлення Навагрудскай вобласці і павета, Часовага ўпраўлення Навагрудка і Навагрудскага павета, Навагрудскага павятовага камітэта КП(б)‌Б і павятовага выканаўчага камітэта. З 20 лютага 1940 да 20 чэрвеня 1941 года орган Навагрудскага райкама КП(б)‌Б і раённага Савета дэпутатаў працоўных Баранавіцкай вобласці.

У час Вялікай Айчыннай вайны была органам Навагрудскага падпольнага райкама КП(б)‌Б. Выходзіла ў 1943–1944 гадах. Вядома 7 нумароў (№ 13, 14 за 1943; № 8–12 за 1944) за перыяд з 27 лістапада 1943 да 27 чэрвеня 1944 года на рускай мове. Загаловак № 8 за 1 мая 1944 года на беларускай мове.

Пасля вызвалення БССР выдавалася пад той самай назвай. У маі 1962 года назва зменена на «Новае жыццё». Са жніўня 1966 года друкавалася як орган Навагрудскага райкама КПБ, раённага і гарадскога Саветаў дэпутатаў працоўных (Саветы народных дэпутатаў з 1977) Гродзенскай вобласці.
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Сайт газеты

Катэгорыя:Газеты паводле алфавіта
Катэгорыя:Газеты Беларусі на рускай мове
Катэгорыя:Газеты Беларусі на беларускай мове
Катэгорыя:Культура Навагрудка
Катэгорыя:Культура Навагрудскага раёна
Катэгорыя:Друкаваныя выданні, якія ўзніклі ў 1939 годзе
Катэгорыя:1939 год у Заходняй Беларусі
Булыка

**Булыка** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Мікалаевіч Булыка — беларускі мовазнавец
* Галіна Булыка — беларуская пісьменніца
Прохарава

**Прохарава** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Віялета Ігараўна Прохарава — беларускі вучоны ў галіне біяхіміі і анкалогіі
* Святлана Міхайлаўна Прохарава — беларускі мовазнавец

## Гл. таксама 
* Прохараў
Галіна Аляксандраўна Булыка

**Галіна Аляксандраўна Булыка** (нар. , в. Асава, , Гродзенская вобласць) — беларуская пісьменніца, перакладчыца.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў сям’і настаўнікаў. Бацька — вядомы беларускі мовазнавец Аляксандр Булыка. У 1966 годзе сям’я пераехала ў Мінск. Скончыла хімічны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта (1983). Працавала стажорам-даследчыкам у Інстытуце фізіка-арганічнай хіміі АН БССР, выхавальніцай у рабочым інтэрнаце Мінскага матацыклетнага і веласіпеднага завода, інжынерам-наладчыкам Упраўлення пусканаладачных работ трэста «Аўтарэмбудмантаж» Мінаўтапрама СССР. У 1989 годзе скончыла Вышэйшыя літаратурныя курсы ў Маскве. Сябра Саюза пісьменнікаў СССР і Саюза пісьменнікаў БССР (Саюз беларускіх пісьменнікаў) з 1987 года. Працавала ў газетах «Культура», «Рэспубліка», часопісах «Крыніца», «Беларуская думка». З 2004 года — галоўны рэдактар часопіса «Coiled Tubing Times» («Час калцюбінга»).

## Творчасць 
З вершамі ўпершыню выступіла ў друку ў 1975 годзе (часопіс «Бярозка). Аўтарка падборкі вершаў «Дзень нараджэння снежня» ў калектыўным зборніку «Сцяжына» (1983), зборнікі паэзіі «Сінтэз» (1986), «Турмалін» (1994). Вершы друкаваліся ў часопісах «Полымя», Маладосць», «Юность», «Сибирские огни» і інш.

Пад псеўданімам Вікторыя Васільева выпусціла раман «Здабыццё шчасця» (Вільня-Мінск: Паліна, 1996), пад псеўданімам Галіна Яхантава — раман «Сны Анастасіі» (М.: Вагрыус, 1996); «Чорная ружа Анастасіі» (М.: Вагрыус, 1997), пад псеўданімам Галіна Шарэўская — раман «Усход кахання» (М.: Яуза, 1997), пад псеўданімам Эліс Фокс — раман «Беласнежка і Чарнадымка» (Мінск, 1998). Друкуецца таксама пад псеўданімамі Алена Лісоўская і Алена Сахарава. Пераклала раман Яна Флемінга «Шпіён, які мяне кахаў» (М.: Дайджэст, 1991).

## Літаратура 
* Дранько-Майсюк Л. В. З табою: з Галінай Булыка гутарыць Л. Дранько-Майсюк // Крыніца, 1994, № 7
* Рубанаў У. На востраве тайны: будзённае і вечнае ў паэзіі Галіны Булыка // Крыніца, 1995, № 8
* Кавалёў С. Партрэт шкла // Маладосць, 1989, № 5
* Шматкова И. И. Художественный мир поэзии Галины Булыко // Язык в сфере профессиональной коммуникации: сборник материалов Международной научно-практической конференции, г. Орел, ноябрь 2020 г. — Орел, РАНХиГС, Ин-т управления, 2020

## Спасылкі 
* Галіна Булыка. Механічны сусвет. З нізкі вершаў
* Галіна Булыка. Мы больны Беларусью  // Сибирские огни, 2009, № 2

Катэгорыя:Паэтэсы Беларусі
Катэгорыя:Пісьменніцы Беларусі
Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Перакладчыкі Беларусі
Віялета Ігараўна Прохарава

**Віялета Ігараўна Прохарава** (нар. , г.п. Чэрлак, Омская вобласць, РСФСР) — беларускі вучоны ў галіне біяхіміі і анкалогіі. Доктар медыцынскіх навук (1997), прафесар (1999).

## Навукова-даследчая дзейнасць 
Навукова-даследчая дзейнасць прысвечана актуальным праблемам сучаснай анкалогіі як фундаментальнага, так і прыкладнога характару: біяхімія пухліннага росту, гарманальна-метабалічныя ўзаемаадносіны ў сістэме «пухліна-арганізм», пухлінныя маркеры, электронна-парамагнітныя рэзанансныя характарыстыкі біялагічных вадкасцяў анкалагічных хворых, прагноз лячэнне паранеапластычных сіндромаў, лабараторная дыягностыка злаякасных новаўтварэнняў.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Біяхімікі СССР
Катэгорыя:Біяхімікі Беларусі
Катэгорыя:Анколагі СССР
Катэгорыя:Анколагі Беларусі
Чэрлак (Омская вобласць)

**Чэрлак** () — рабочы пасёлак у Омскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Чэрлакскага раёна.

Насельніцтва —  чал. (2022). Пасёлак размешчаны на мяжы Барабінскай нізіны, якая з’яўляецца часткай Заходне-Сібірскай раўніны, і даліны ракі Іртыш. Большая частка пасёлка размешчана на правым беразе ракі Іртыш. Чэрлак знаходзіцца за 150 км на паўднёвы ўсход ад Омска, за 48 км на паўночны захад ад дзяржаўнай мяжы з Рэспублікай Казахстан. Найбліжэйшая чыгуначная станцыя размешчана за 42 км на паўднёвы ўсход ад пасёлка.

Праз пасёлак праходзіць федэральная аўтадарога М38 Омск — Паўладар.

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Віялета Ігараўна Прохарава, беларускі вучоны ў галіне біяхіміі і анкалогіі

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Омскай вобласці
Дэмасфен

**Дэмасфе́н** (; 384 да н.э.,  — 322 да н.э.) — старажытнагрэчаскі афінскі дзяржаўны дзеяч і аратар.

Бацька Дэмасфена, таксама Дэмасфен, памёр, калі сыну было сем гадоў. У 20 гадоў Дэмасфену прыйшлося звярнуцца ў суд, каб вярнуць спадчыну, якой нядобрасумленна распарадзіліся апекуны.

У 350-х гадах да н. Дэмасфен удзельнічаў у якасці складальніка прамоў у шэрагу працэсаў. Дэмасфен прапагандаваў эканомію і паслядоўную абарону нацыянальных інтарэсаў у знешняй палітыцы. Ён прытрымліваўся традыцыйнай афінскай палітыкі, якая імкнулася, абапіраючыся галоўным чынам на марскую моц, захаваць кантроль над Гелеспонтам (сучасныя Дарданэлы) і Басфорам і падтрымліваць паўсюль у Грэцыі антыспартанскія (і антыфіванскія) настроі.

Катэгорыя:Палітыкі Афін
Катэгорыя:Аратары Старажытнай Грэцыі
Катэгорыя:Самазабойцы, якія прынялі яд
Катэгорыя:Антычныя пісьменнікі, чые працы дайшлі да нашага часу
Вілма Рудольф

**Вілма Глодэан Рудольф** (; , Сент-Бентлехем, Тэнесі, ЗША — , Брэнтвуд, Тэнесі, ЗША) — амерыканская лёгкаатлетка, трохразовая алімпійская чэмпіёнка 1960 года на дыстанцыях 100 і 200 метраў, а таксама ў эстафеце 4×100 метраў. Экс-рэкардсменка свету на дыстанцыях 100 і 200 метраў, а таксама ў эстафеце 4×100 метраў. За свае вытанчанасць і хуткасць атрымала ад прыхільнікаў цэлы шэраг мянушак: у Італіі яе звалі «Чорная газэль» (), у Францыі — «Чорная перлінка» (), у Амерыцы — «Тарнада».

Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па лёгкай атлетыцы
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад ЗША
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1960 года
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 1956 года
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 1956 года
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 1960 года
Катэгорыя:Бегуны на кароткія дыстанцыі ЗША
Катэгорыя:Памерлі ад раку мозгу
Брунгартсгаўзен

**Брунгартсгаўзен** () — камуна ў Германіі, у зямлі Цюрынгія. Уваходзіць у склад раёна Вартбург. Падпарадкоўваецца ўпраўленню Дэрмбах. Насельніцтва — 387 чалавек (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 10,59 км².

Катэгорыя:Камуны Цюрынгіі
Дэрмбах

**Дэрмбах** () — камуна ў Германіі, у зямлі Цюрынгія. Уваходзіць у склад раёна Вартбург. Падпарадкоўваецца ўпраўленню Дэрмбах. Плошча — 23,43 км². Камуна падзяляецца на 5 сельскіх акруг.

Катэгорыя:Камуны Цюрынгіі
Аляксандр Аляксеевіч Сазановіч

**Аляксандр Аляксеевіч Сазановіч** (нар. 1949) — беларускі гаспадарчы дзеяч. Заслужаны будаўнік Рэспублікі Беларусь (2009), Ганаровы грамадзянін г. Ашмяны (2014).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў вясковай сям’і 1 лютага, але ў метрыцы праз абставіны запісалі 20 сакавіка.

Скончыўшы школу, паступіў у Горацкую сельскагаспадарчую акадэмію на факультэт гідрамеліярацыі.

З 1967 года працаваў у Навагрудскім міжраённым упраўленні асушальных сістэм: гідратэхнікам, інжынерам, начальнікам участка, галоўным інжынерам.

Праз некаторы час Сазановічу прапанавалі ўзначаліць Ашмянскае міжгаспадарчае ўпраўленне асушальных і арашальных сістэм, якое з адстаючых ператварылася ў перадавое: пачало перамагаць не толькі ў абласным і рэспубліканскім, але і ва Усесаюзным сацыялістычным спаборніцтве.

У 1986 годзе ён узначаліў МПМК-77 у Ашмянах.

## Аб’екты, пабудаваныя пад кіраўніцтвам А. Сазановіча 
ААТ «Будаўнік», якое ўзначальвае А. Сазановіч, узводзіла жылыя дамы ў мікрараёнах квартал Будаўнікоў, Заходні, па вул. Барунскай, фізкультурна-аздараўленчы комплекс, Дом правасуддзя, дзіцячыя сады, магазіны ў Ашмянах, жыллё і фермы — на вёсцы. Таксама пабудаваны дзясяткі заправачных станцый пад Мінскам, аб’екты Беларускай АЭС, пагранічная камендатура ў Гудагаі і будынак пагранзаставы ў Лошы, транспартна-лагістычны цэнтр у Каменным Логу, аквапарк і парк забаў Dreamland у Мінску, жылы пасёлак для ваеннаслужачых у Ваўкавыскім раёне. Працавалі ашмянцы і за межамі Беларусі, на тэрыторыі Расійскай Федэрацыі. Узводзілі аб’екты ў Смаленску, Мажайску, Гагарыне.

## Узнагароды 
* медаль «За працоўную адзнаку»
* Заслужаны будаўнік Рэспублікі Беларусь (2009)
* «Найлепшы прадпрымальнік Гродзенскай вобласці»
* «Ганаровы грамадзянін горада Ашмяны»

Катэгорыя:Будаўнікі Беларусі
Катэгорыя:Будаўнікі СССР
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Ашмян
Тэўрыз

**Тэўрыз** () — рабочы пасёлак у Тэўрызскім раёне Омскай вобласці Расіі. Цэнтр Тэўрызскага гарадскога паселішча.

Насельніцтва — 6835 чалавек (2022). Заснаваны ў 1785 годзе. Размешчаны на поўначы Омскай вобласці, у межах Ішымскай раўніны, якая з’яўляецца часткай Заходне-Сібірскай раўніны, на левым беразе Іртыша ў вусці ракі Тэўрыз. Па аўтамабільных дарогах адлегласць да абласнога цэнтра горада Омск складае каля 460 км, да бліжэйшага горада Тара Омскай вобласці — 150 км.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Омскай вобласці
Генадзь Уладзіміравіч Чапцоў

**Генадзь Уладзіміравіч Чапцоў** — беларускі гаспадарчы і дзяржаўны дзеяч. Заслужаны будаўнік Рэспублікі Беларусь (2009).

## Біяграфія 
З 15 красавіка 1991 года займаў пасаду намесніка міністра будаўніцтва і эксплуатацыі аўтамабільных дарог БССР.

На 2009 год займаў пасаду першага намесніка дырэктара дэпартамента «Белаўтадар» Міністэрства транспарту і камунікацый.

Катэгорыя:Дзяржаўныя дзеячы Беларусі
Катэгорыя:Дзяржаўныя дзеячы БССР
Катэгорыя:Намеснікі міністраў Рэспублікі Беларусь
Няхай

**Няхай** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя асобы 
* Генадзь Уладзіміравіч Няхай — беларускі грамадскі дзеяч, старшыня фонду «Беларуская асацыяцыя „Конкурс“».
* Маруся Няхай — украінская паэтка, рэдактар.
* Уладзімір Сяргеевіч Няхай — Заслужаны будаўнік Рэспублікі Беларусь. Старшыня наглядальнай рады ААТ «Мінскпрамбуд». У мінулым — генеральны дырэктар ААТ «Мінскпрамбуд».
* Рыгор Восіпавіч Няхай — беларускі пісьменнік.
Адэскае

**Адэскае** () — сяло ў Омскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Адэскага раёна і Адэскага сельскага паселішча. Заснавана ў 1904 годзе. Насельніцтва — 6148 чал. (2010). Размешчана за 96 км на поўдзень ад Омска і за 18 км ад дзяржаўнай мяжы з Рэспублікай Казахстан.

Катэгорыя:Населеныя пункты Омскай вобласці
Кармілаўка

**Кармілаўка** () — рабочы пасёлак Омскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Кармілаўскага раёна. Пасёлак размешчаны на левым беразе ракі Ом, за 48 км на ўсход ад Омска. У пасёлку размешчана чыгуначная станцыя Кармілаўка Заходне-Сібірскай чыгункі. Насельніцтва — 9508 чалавек (2022).

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Омскай вобласці
Оша (прыток Іртыша)

**Оша** (, ) — рака ў Омскай вобласці Расіі, левы прыток Іртыша. Даўжыня — 530 км, плошча басейна —  км². Бярэ пачатак з возера Кашара. Працякае праз возера Тэніс (118 км²). Цячэ па Заходне-Сібірскай раўніне на паўночны ўсход. Гідраграфічная сетка Ошы вельмі рэдкая. Найбольш буйныя прытокі ўцякаюць з левага берага — рэкі Ік і Вялікі Аёў. Даліна Ошы ў вярхоўі V-падобная, шырынёй 0,3—0,5 км з азёрападобнымі пашырэннямі да 1—2 км. У сярэднім і ніжнім цячэнні яна трапецыепадобная, шырынёй 0,6—1,5 км. Схілы спадзістыя, ад 5 м да 14 м. Шырыня поймы ў верхнім цячэнні 8—80 м, у сярэднім і ніжнім — 150—700 м. Рэчышча ракі ўмерана звілістае, і з часавымі плацінамі. У засушлівыя гады на працягу 214 км ад вытоку рака перасыхае. Шырыня ракі змяняецца ад 5-20 м да 30-70 м на падпорных участках і лукавінах, глыбіні адпаведна ад 0,1-1,2 м да 1,5-6,5 м. Дно большай часткай глейкае, рэчышча запар зарастае воднай расліннасцю. Цячэнне ў межань слабое 0,1-0,2 м/с і менш. У паводку хуткасць цячэння вырастае да 0,3-0,8 м/с. Сярэднегадавы расход ракі ў вусці — 16,1 м³/с.

Катэгорыя:Рэкі Омскай вобласці
Катэгорыя:Прытокі Іртыша
Мар’янаўка (Омская вобласць)

**Мар’янаўка** () — рабочы пасёлак, адміністрацыйны цэнтр Мар’янаўскага раёна Омскай вобласці Расіі. Насельніцтва — 8555 чалавек (2022). Знаходзіцца на поўдні Заходняй Сібіры, за 47 км на захад ад Омска. Чыгуначная станцыя.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Омскай вобласці
Мар’янаўка

**Мар’янаўка**:

## Беларусь 
* Мар’янаўка (Гродзенскі раён)
## Казахстан 
* Мар’янаўка (Паўладарская вобласць)
## Расія 
* Мар’янаўка (Омская вобласць)
Аляксандр Пятровіч Калкоў

**Аляксандр Пятровіч Калкоў** (нар. 1955) — беларускі дарожны будаўнік і гаспадарчы дзеяч. Заслужаны будаўнік Рэспублікі Беларусь (2010).

## Біяграфія 
Пачаў сваю працоўную дзейнасць у 1972 годзе. У сістэме дарожна-будаўнічага трэста пачаў працаваць у 1978 годзе майстрам дарожна-будаўнічага ўпраўлення № 3 г. Віцебска. Працаваў прарабам, старшым прарабам і дырэктарам дарожна-будаўнічага ўпраўлення № 7 г. Оршы. З 1988 г. працаваў галоўным інжынерам трэста, а з чэрвеня 2005 года Аляксандр Пятровіч працуе генеральным дырэктарам ААТ «ДБТ-1 г. Віцебска».

## Аб’екты, пабудаваныя пад кіраўніцтвам А. Калкова 
Пад кіраўніцтвам А. Калкова за апошнія гады пабудавана, адрамантавана і рэканструявана больш за 600 км аўтамабільных дарог.

У 2008—2012 гг.: уведзены ў эксплуатацыю маставой пераход праз р. Заходняя Дзвіна ў раёне г. Верхнядзвінска, Паўднёва-Заходні абход г. Віцебска; рэканструяваны ўчасткі аўтамабільных дарог Р-21 Віцебск — мяжа РФ (Лёзна) км 9,597 — км 26,2, Р-20 Віцебск — Полацк — мяжа Латвійскай Рэспублікі км 55 — км 60.

У 2006—2008 гадах філіялы трэста бралі ўдзел у будаўніцтве маставых пераходаў праз раку Дняпро на падыходзе да аўтамабільнай дарогі Р-76 Орша — Шклоў — Магілёў (в. Александрыя) і праз раку Заходняя Дзвіна на Паўднёва-Заходнім абходзе горада Віцебска. Былі капітальна адрамантаваны аўтамабільныя дарогі: М-1/Е-30 Брэст — Мінск — мяжа Расійскай Федэрацыі км 548,9-560,0, км 568,2-573,3; у г. Оршы па вуліцах Савецкай, Міра, Леніна і інш.

У 2009—2012 гг. праводзіліся работы па асфальтаванні вуліц г. Віцебска.

Катэгорыя:Будаўнікі Беларусі
Катэгорыя:Будаўнікі СССР
Іна Мікалаеўна Фралова

**Іна Мікалаеўна Фралова** (нар. , ) — беларуская пісьменніца, перакладчык, аўтар лірычных вершаў і кніг для дзяцей.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў Мінску. Бацька — інжынер, маці — настаўніца. Скончыла школу № 15, Беларускі дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт імя Максіма Танка (1996) і Вышэйшыя літаратурныя курсы ў Маскве (2020). Працавала ў сферы адукацыі. З 2012 года кіруе некалькімі сталічнымі студыямі юных літаратараў.

## Творчасць 
Друкавалася ў часопісах «Полымя», «Маладосць», «Нёман», «Москва», «Белая Вежа», «Вясёлка», «Няміга літаратурная» і інш.

**Кнігі:**
* Чакаю першы снег. Вершы (2011)
* Там, у светлых барах. Вершы. Прадмова Віктара Шніпа (2012)
* Белы бераг. Лірыка. Прадмова Генадзя Пашкова (2016)
* Апельсін. Вершы для дзяцей (2019)
* Рамонкі на асфальце. Вершы для дашкольнікаў (2018)
* Вясковыя вакацыі. Вершы і апявяданні. Для малодшага і сярэдняга школьнага ўзросту (2021)
* Андрэйкава лета. Апявяданні (2022)
* Кніга перакладаў «Радка жівога пілігрымы» (2018)

## Узнагароды 
* Лаўрэат літаратурнага конкурса Саюза пісьменнікаў Беларусі, прысвечаны 100-годдзю Алеся Бачылы «Радзіма мая дарагая» (2018)
* Лаўрэат Еўразійскай міжнароднай прэміі (2019)

## Літаратура 
* Дземідовіч Т. Пра кнігу І.Фраловай «Вясковыя вакацыі» // Нёман, 2022, № 4
* Тулупава І. Рэцэпт пекла занудства // Літаратура і мастацтва, 2022-02-4

## Спасылкі 
* Іна Фралова. Дыялогі пра культуру
* Іна Фралова. Суразмоўцы
* Іна Фралова на Kamunikat
* Іна Фралова на Беларускай палічцы
* Не бывае жыцця на чарнавік // Беларусь сегодня, 2022-07-12

Катэгорыя:Паэтэсы Беларусі
Катэгорыя:Пісьменніцы Беларусі
Катэгорыя:Дзіцячыя пісьменнікі
Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты
Катэгорыя:Перакладчыкі Беларусі
Маскаленкі (Омская вобласць)

**Маскаленкі** () — рабочы пасёлак, адміністрацыйны цэнтр Маскаленскага раёна Омскай вобласці Расіі. Размешчаны за 7 км ад аўтамагістралі Р-254 Чэлябінск—Новасібірск і за 95 км ад Омска.

Насельніцтва — 9274 чал. (2022). Размешчаны ў лесастэпе ў межах Ішымскай раўніны, якая адносіцца да Заходне-Сібірскай раўніны. На паўночны захад ад пасёлка ў даліне Камышлаўскі лог размешчана возера Рыбнае. Швейная фабрыка, элеватар, мясакамбінат.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Омскай вобласці
Іван Баляслававіч Янчарскі

**Іван Баляслававіч Янчарскі** (нар. ) — беларускі інжынер-будаўнік і гаспадарчы дзеяч. Заслужаны будаўнік Рэспублікі Беларусь (2012).

## Біяграфія 
Скончыў будаўнічы факультэт Беларускага політэхнічнага інстытута. Працаваў у ААТ «МАПІД» з 1980 года, у тым ліку ў 2002—2015 гадах — яго генеральным дырэктарам.

## Грамадская дзейнасць 
Быў дэпутатам Мінскага гарадскога савета дэпутатаў 26-га склікання.

Катэгорыя:Будаўнікі Беларусі
Катэгорыя:Будаўнікі СССР
Катэгорыя:Дэпутаты Мінскага гарадскога Савета дэпутатаў 26-га склікання
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Іўеўскага раёна
Палтаўка (Омская вобласць)

**Палтаўка** () — рабочы пасёлак у Омскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Палтаўскага раёна і Палтаўскага гарадскога паселішча. Насельніцтва — 6457 чалавек (2022). Заснавана ў 1895 годзе. Знаходзіцца за 150 км на паўднёвы захад ад абласнога цэнтра горада Омск, за 74 км на поўдзень ад бліжэйшага горада Ісількуль.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Омскай вобласці
Міхаіл Васілевіч Водчыц

**Міхаіл Васілевіч Вочыц** (1955 —) — беларускі інжынер-будаўнік і гаспадарчы дзеяч. Заслужаны будаўнік Рэспублікі Беларусь (2013).

## Біяграфія 
Скончыў Брэсцкі інжынерна-будаўнічы інстытут. Працаваў у ПМК-31 сістэмы «Галоўпалессеводбуд» у Пінску, Пінскім гаркаме партыі ў якасці інструктара арганізацыйнага аддзелу.

У 1990-м узначаліў пінскую ПМК-28, дзе прапрацаваў 12 гадоў. ААТ «Будтрэст № 8» узначальваў з 2002 года.

У чэрвені 2016 года пайшоў у адстаўку з пасады гендырэктара будтрэста. Апошняе месца працы — в. а. гендырэктара РУП «Белбудцэнтр».

## Узнагароды 
У 2011 годзе быў названы «Кіраўніком года» ў рэспубліканскім галіновым конкурсе «За лепшае дасягненне ў будаўнічай галіне Рэспублікі Беларусь». Два гады запар — у 2012-м і 2013-м — станавіўся Чалавекам года па версіі Брэсцкага аблвыканкама. У 2013 годзе ўдастоены ганаровага звання «Заслужаны будаўнік Рэспублікі Беларусь».

Катэгорыя:Будаўнікі Беларусі
Катэгорыя:Будаўнікі СССР
Урнсхаўзен

**Урнсгаўзен** () — камуна ў Германіі, у зямлі Цюрынгія. Уваходзіць у склад раёна Вартбург. Падпарадкоўваецца ўпраўленню Дэрмбах. Насельніцтва — 766 чалавек (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 15,91 км². Афіцыйны код — 16 0 63 081.

Катэгорыя:Камуны Цюрынгіі
Манаеў

**Манаеў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Алег Цімафеевіч Манаеў (нар. 1952) — беларускі сацыёлаг. Доктар сацыялагічных навук (1992), кандыдат філасофскіх навук (1983).
* Віктар Сяргеевіч Манаеў (, Мінск) — беларускі акцёр тэатра і кіно. Народны артыст Беларусі (2011).
Аляксандр Сямёнавіч Кляўчэня

**Аляксандр Сямёнавіч Кляўчэня** (, в. Дзяніскавічы, Ганцавіцкі раён, Брэсцкая вобласць — ) — беларускі філосаф. Доктар філасофскіх навук (1971), прафесар (1972).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (гістарычны факультэт, філасофскае аддзяленне, 1954; аспірантура).
    
Працаваў у Беларускім дзяржаўным універсітэце (1957—1995, кафедра гісторыі філасофіі і логікі, у 1974—1988 — загадчык кафедры).

Навуковыя інтарэсы: тэарэтыка-метадалагічныя праблемы філасофіі і логікі; гісторыя філасофіі і грамадска-палітычнай думкі Беларусі і Польшчы.

## Бібліяграфія 
* Вопросы истории марксистско-ленинской философии в Польше эпохи империализма : автореферат диссертации … доктора философских наук : 09.622 / А. С. Клевченя. — Минск, 1970.
* Общественно-политические и философские взгляды Адама Мицкевича : автореферат диссертации … кандидата философских наук / Клевченя Александр Семенович. ― Минск, 1959.

## Літаратура 
* 
* Клевченя Александр Семенович // Республика Беларусь : энциклопедия : [ 7 т.]. — Минск, 2007. — Т. 4. — С. 65.
* Клевченя Александр Семенович // Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. — Минск, 2009. — [Т. 1] : Брестская область : в 2 кн., кн. 2. — С. 455.
* Клевченя Александр Семенович // Прафесары і дактары навук Беларускага дзяржаўнага універсітэта, 1921—2001. — Минск, 2001. — С. 127—128.
 

Катэгорыя:Філосафы СССР
Катэгорыя:Філосафы Беларусі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Ганцавіцкім раёне
Бад-Берка

**Бад-Бе́рка** () — горад у Германіі, у зямлі Цюрынгія. Уваходзіць у склад раёна Веймар. Насельніцтва — 7637 чалавек (31 снежня 2010 года). Плошча — 51,59 км². Афіцыйны код — 16 0 71 003. Горад падзяляецца на 8 гарадскіх раёнаў.

Катэгорыя:Гарады Цюрынгіі
Катэгорыя:Курорты Германіі
Валерый Еўдакімавіч Зайцаў

**Валерый Еўдакімавіч Зайцаў** — беларускі інжынер-будаўнік і гаспадарчы дзеяч.

## Біяграфія 
У 1966—1971 вучыўся ў Беларускім тэхналагічным інстытуце імя С. М. Кірава (спецыяльнасць па адукацыі — «Машыны і апараты хімічных вытворчасцей»).

Пасля службы ў арміі ў 1973—1992 гадах працаваў майстрам, прарабам, старшым прарабам, галоўным інжынерам, начальнікам другога Мінскага мантажнага ўпраўлення ПСМА «Прамтэхмантаж».

У 1992—2015 гадах тэхнічны дырэктар, генеральны дырэктар арэнднага будаўніча-мантажнага аб’яднання «Прамтэхмантаж», генеральны дырэктар адкрытага акцыянернага таварыства «Прамтэхмантаж» (У 1998 годзе арэнднае будаўніча-мантажнае прадпрыемства пераўтворана ў ААТ «Прамтэхмантаж»).

## Праекты, якія будаваліся пад кіраўніцтвам В. Зайцава 
Сярод важных аб’ектаў можна згадаць МКСК «Мінск-Арэна», Дзяржаўную спартыўную ўстанову «Барысаў-Арэна», САК «Фрыстайл», а таксама завод вапны ТАА «ФельсИзвесть» у г. Калуга, вугальны і нафтавы тэрміналы ў г. Луга Ленінградскай вобласці, тэрмінал «Калининградморнефть» і вытворчы тэрмінальны комплекс па глыбокай перапрацоўцы алейзмяшчальных культур у Калінінградскай вобласці.

Таксама пад непасрэдным кіраўніцтвам Валерыя Еўдакімавіча забяспечаны своечасовы і якасны мантаж металаканструкцый і абсталявання Нацыянальнай бібліятэкі і такіх аб’ектаў народнай гаспадаркі, як Мазырскі нафтаперапрацоўчы завод, цукровыя заводы ў Слуцку, Жабінцы і Гарадзеі, вагонабудаўнічы завод у Асіповічах, адкрытае акцыянернае таварыства «Беларуськалій». Трэба адзначыць, што на многіх аб’ектах былі выкарыстаны тэхналогіі мантажных работ сусветнага ўзроўню.

Катэгорыя:Будаўнікі Беларусі
Катэгорыя:Будаўнікі СССР
Алег Цімафеевіч Манаеў

**Алег Цімафеевіч Манаеў** (нар. , г. Уладзівасток, Расія) — беларускі сацыёлаг. Доктар сацыялагічных навук (1992), кандыдат філасофскіх навук (1983), прафесар.

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (спецыяльнасць «Журналістыка», 1974; аспірантура, спецыяльнасць «Прыкладная сацыялогія», 1981; дактарантура, 1991).

Працаваў Беларускім дзяржаўным універсітэце (1976—2012, факультэт філасофіі і сацыяльных навук, кафедра сацыяльнай камунікацыі, прафесар), Незалежным інстытуце сацыяльна-эканамічных і палітычных даследаванняў (1992—2006, дырэктар), Еўрапейскім гуманітарным універсітэце (Літва; 2012—2014, прафесар), Універсітэце Хакайда (Сапара, Японія; 2013, прафесар), Універсітэце Тэнесі ў Ноксвіле (ЗША; з 2015, прафесар).

Навуковыя інтарэсы: сацыялогія масавай камунікацыі; палітычная сацыялогія; развіццё дэмакратыі і грамадзянскага грамадства.

## Літаратура 
* 
* Манаев Олег Тимофеевич // Социологическая энциклопедия. — Минск, 2003. — С. 187.
* Манаеў Алег Цімафеевіч // Хто ёсць хто ў Беларусі. — Вільня, 2007. — С. 135—136.
* Манаев Олег Тимофеевич // Кто есть кто в Беларуси. — Минск, 2001. — С. 181—182.
 

Катэгорыя:Сацыёлагі Беларусі
Катэгорыя:Выкладчыкі БДУ
Катэгорыя:Сацыёлагі СССР
2024 год у гісторыі кіно

**2024** год быў адзначаны шэрагам кінематаграфічных падзей.

## Лідары праката 
## Падзеі 
* 25 студзеня: Прэм’ера расійскага фільма «Майстар і Маргарыта» рэжысёра Міхаіла Локшына паводле аднайменнага рамана Міхаіла Булгакава.

## Фільмы 
## Узнагароды 
## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* 28 верасня — Крыс Крыстоферсан, амерыканскі кантры-спявак, аўтар песень, акцёр ( 1936).

## Спасылкі
Кіно
Катэгорыя:Гады ў кінематографе
Эсхін

**Эсхін** (; 389 да н.э. — 314 да н.э.) — старажытнагрэчаскі дзяржаўны дзеяч, адзін з дзесяці атычных аратараў.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Афінах, бацькі былі паважанымі людзьмі, хаця і небагатымі. Бацька Атрамет быў настаўнікам пісьма, маці Глаўкатэа дапамагала ў рэлігійных абрадах для бедных. Спачатку Эсхін быў памагатым бацькі ў школе, затым спрабаваў сябе ў акцёрстве, пасля вызначыўся ў войску, быў службоўцам, у тым ліку ў буле. Удзельнічаў у некалькіх ваенных кампаніях, праявіў сябе ў якасці выдатнага арганізатара і аратара. Пасля аблогі Алінфа быў у складзе пасольства ў Пелапанесе, дзе арганізаваў кампанію супраць Філіпа Македонскага.

Вясной 347 г. да н. э. Эсхін сваім выступам на сходзе з дзесяці тысяч чалавек у Мегалопалісе ў Аркадзіі заахвоціў іх аб’яднацца і выступіць супраць Філіпа. Улетку 347 г. да н. э. ён быў удзельнікам мірнага пасольства да Філіпа і пераканаў яго прыняць прапановы паслоў. Яго марудлівасць падчас другога пасольства (346 г. да н. э.), закліканага ратыфікаваць мірнае пагадненне, выклікала абурэнне ў Дэмасфена і Цімарха, стала падставай для абвінавачанняў у здрадзе. Эсхін паказаў сябе выдатным аратарам і абвергнуў усе абвінавачванні Дэмасфена (першая прамова Эсхіна). У 343 г. да н.э. Дэмасфен аднавіў наступленне, і Эсхін зноў адказаў бліскучай прамовай (другая прамова Эсхіна).

У сваю чаргу Эсхін высунуў супраць Дэмасфена некалькі сур’ёзных абвінавачанняў (трэцяя прамова), але гэтым разам Дэмасфен атрымаў перамогу. Каб пазбегнуць выплаты вялікага штрафу, Эсхін адправіўся ў выгнанне на Родас, адкрыў школу рыторыкі, пазней пераехаў на Самас, дзе памёр у семдзясят чатыры гады.

Тры прамовы Эсхіна, якія ў старажытнасці называлі «Тры грацыі», захаваліся.

Захаваўся таксама зборнік з 12 фіктыўных лістоў Эсхіна, складзены ў позняй антычнасці.

Катэгорыя:Аратары Старажытнай Грэцыі
Катэгорыя:Антычныя пісьменнікі, чые працы дайшлі да нашага часу
Грузінскае царства

**Грузінскае царства** () — сярэднявечная грузінская дзяржава на Каўказе, якая ўзнікла пасля аб’яднання большай часткі Грузіі Багратам III у 1008 годзе. У перыяд найбольшага росквіту з’яўлялася адной з вялікіх дзяржаў, размешчанай на скрыжаванні Еўропы і Блізкага Усходу, а таксама наймацнейшай дзяржавай усходняга (праваслаўнага) хрысціянства. Аднак манголы нанеслі Грузіі цяжкі ўрон, які пацягнуў за сабой раскол дзяржавы; пазней восем разбуральных нашэсцяў Тамерлана цалкам разбурылі яе магутнасць, прывёўшы да канчатковага распаду.

## Літаратура 
* *Вачнадзэ М., Гурулі В., Бахтадзэ М.* Гісторыя Грузіі (з найстаражытных часоў да нашых дзён)

## Спасылкі 
* Georgia: Historical flags, 5th-18th centuries

Катэгорыя:Гістарычныя дзяржавы Каўказа
Катэгорыя:Дзяржавы ў гісторыі Грузіі
Катэгорыя:Царствы
Круцінка

**Круцінка** () — рабочы пасёлак у Круцінскім раёне Омскай вобласці Расіі. Заснаваны ў 1760 годзе. Насельніцтва — 6569 чалавек (2022). Круцінка размешчана на захадзе Омскай вобласці, у межах Ішымскай раўніны, якая з’яўляецца часткай Заходне-Сібірскай раўніны, у паўночным лесастэпе, на паўднёвым беразе возера Ік, на вышыні 110 метраў над узроўнем мора. Па аўтамабільных дарогах адлегласць да абласнога цэнтра горада Омск — каля 190 км, да мяжы з Цюменскай вобласцю — 63 км. Бліжэйшы горад Цюкалінск Омскай вобласці размешчаны за 51 на ўсход ад Круцінкі, бліжэйшая чыгуначная станцыя Называеўская размешчана за 55 км на поўдзень ад пасёлка ў горадзе Называеўск. Каля пасёлка праходзіць аўтамабільная дарога федэральнага значэння Р402 (Цюмень — Омск).

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Омскай вобласці