Братоша

**Братоша Кайлутавіч**, таксама **Братош**, **Братша** (зг. з 1370-х — да 1414) — баярын, прыбліжаны вялікага князя Вітаўта.

Родапачынальнік роду Зяновічаў, Братошавага сына звалі Зяновіем. Іх генеалагічнае паданне падае храніст XVI ст. Мацей Стрыйкоўскі, паводле яго Братошычы-Зяновічы паходзілі ад сербскага дэспата — намесніка правінцыі, які выехаў у Вялікае Княства Літоўскае на службу да князя Вітаўта.

Паводле Рымвідаса Пятраўскаса, паданне магло мець гістарычную аснову, бо імя Братоша не характэрнае для тагачаснага ВКЛ, а «нетыповае», «нетрадыцыйнае» паходжанне можа тлумачыць далучэнне Братошы да вялікалітоўскай эліты. Таксама і на думку Андрэя Кузьміна, які заўважае, што імя Братоша і праўда характэрнае для тагачасных сербаў, а «княжацкае» паходжанне можа тлумачыць далучэнне да вышэйшай арыстакратыі. Праўда, паводле Кузьміна, імя Братоша не сустракаецца сярод сербскай арыстакратыі, толькі ў простанароддзі, і арыстакраты пры патрэбе эмігрыравалі звычайна на Захад, у Венгрыю або Венецыю.

У 1370-я гады быў радцам князя Андрэя Альгердавіча, у тым ліку ў 1370—1377 гадах выступаў сведкам яго граматы на сяло Семянцова баярам Фёдару і Дзмітрыю, родапачынальнікам Корсакаў. Снежнем 1388 года разам з панам Мінігайлам і князем Юрыем Кажушнам ездзіў у Маладзечна каб засведчыць прысягу князя Дзмітрыя Альгердавіча польскаму каралю Уладзіславу Ягайле. Напэўна на пачатку 1389 года, ездзіў разам з князем Альгімонтам паслом князя Лугвена Альгердавіча ў Ноўгарад Вялікі.

У 1387—1392 годзе сярод іншых баяр паручыўся князю Скіргайлу за Грыдку Канстанцінавіча, тады ж Братоша атрымаў ад караля Ягайлы Глыбокае. Браў удзел у падрыхтоўцы і падпісанні Салінскага дагавора (1398). Пасля прыходу да ўлады вялікага князя Вітаўта, да 1404 года быў у яго радзе. У 1399 годзе па даручэнні вялікага князя Вітаўта суправаджаў пасланнікаў з Рыгі ў Полацк. Напэўна, у часы вялікага князя Вітаўта ўладанні Братошы пераведзены са складу Полацкай зямлі ў склад Віленскага ваяводства.

Не згадваецца сярод літоўскіх баяр, якія ў 1413 годзе прынялі польскія гербы ў Гарадле, што можа сведчыць пра праваслаўнае веравызнанне. Магчыма, Братоша памёр да гэтага часу, бо ў 1414 годзе яго сын Зяновій атрымаў ад вялікага князя Вітаўта пацвярджэнне правоў на бацькоўскія маёнткі, аднак, і яго сыноў няма сярод адаптаваных палякамі ў Гарадле.

Асноўным уладаннем, па якім тытулаваўся Братоша і потым яго сыны, была *Mys*, яе працяглы час атаяснялі са (Старой) Мышшу, але нядаўна Алег Ліцкевіч выказаў думку, што гэты «двор» быў на рацэ *Мысе* (цяпер Оксне, каля вёскі Вялікая Мыса) паблізу Смаргоні. Таксама валодаў Паставамі з вялікім абшарам да ракі Дзісны і мяжы тагачаснай Полацкай зямлі, і Глыбокім. Меў сыноў Івашку і Зяновія (вядомы з 1396).

Магчыма, служыў яшчэ вялікаму князю Альгерду і ездзіў яго паслом у Арду. Прынамсі Шырокая рэдакцыя «Сказання пра Мамаева пабоішча», наўгародскае паходжанне якой паказаў Сяргей Азбелеў, згадвае літоўскага пасла **Барцяша**, чэха паходжаннем, які напярэдадні Кулікоўскай бітвы ездзіў да беклярбека Мамая і адгаворваў Альгерда ад саюзу з ім, за што Альгерд хацеў забіць яго. Альгерд памёр у 1377 годзе, за некалькі гадоў да бітвы, але і праўда падтрымліваў сувязі з Ардой.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* *Барэйша Ю.* Пра скарб з-пад вёскі Літва, паходжанне і вотчыну Брáташычаў-Зяновічаў. — Мінск: «Энэргапрэс», 2025. — 408 с., іл. ISBN 978-985-7298-77-8
* 
* 
* 
* 
* *Хорошкевич А. Л.* Комментарии // Полоцкие грамоты XIII — начала XVI вв. — Т. III. — М., 1980. — С. 140—152.

Катэгорыя:Баяры літоўскія
Катэгорыя:Зяновічы