open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Загорбашша

**Заго́рбашша** (, ) — вёска ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Людзяневіцкага сельсавета.

Размешчаны прыпыначны пункт Загорбашша.

## Геаграфія 
### Размяшчэнне 
У 14 км на захад ад Жыткавіч, 2 км ад чыгуначнай станцыі Дзедаўка (на лініі Лунінец — Калінкавічы), 247 км ад Гомелю.

## Гідраграфія 
Вакол меліярацыйныя каналы.

## Транспартная сетка 
Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Лунінец — Калінкавічы. Планіроўка складаецца са шчыльнай забудовы 2 мерыдыянальных вуліц. Забудова драўляная, сядзібнага тыпу.

## Гісторыя 
Паводле пісьмовых крыніц вядомая з XIX стагоддзя як вёска ў Жыткавіцкай воласці Мазырскага павета Мінскай губерні. У 1845 годзе 679 дзесяцін зямельных угоддзяў. У 1879 годзе згадваецца ў ліку паселішчаў Людзяневіцкага царкоўнага прыходу. У 1930 годзе арганізаваны калгас. Падчас Вялікай Айчыннай вайны 5 ліпеня 1944 года вызвалена ад нямецкай акупацыі. 18 жыхароў загінулі на фронце. Паводле перапісу 1959 года ў складзе саўгаса «Людзяневічы» (цэнтр — вёска Людзяневічы).

## Насельніцтва 
### Колькасць 
* 2004 год — 51 гаспадарка, 97 жыхароў.

### Дынаміка 
* 1845 год — 25 двароў.
* 1897 год — 70 двароў 433 жыхара (паводле перапісу).
* 1908 год — 107 двароў, 537 жыхароў.
* 1917 год — 662 жыхара.
* 1921 год — 121 двор, 681 жыхар.
* 1959 год — 258 жыхароў (паводле перапісу).
* 2004 год — 51 гаспадарка, 97 жыхароў.

## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: Белэн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0

## Спасылкі 
Катэгорыя:Людзяневіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Жыткавіцкага раёна
Хладамір

**Хладамір** (або Хладамер; каля 495 — 25 чэрвеня 524) — кароль франкаў, кіраваў у 511—524 гадах, з дынастыі Меравінгаў. Кіраваў у Арлеанскім каралеўстве. Другі сын караля Хлодвіга I і Клацільды Бургундскай (першынец — Інгамер памёр у маленстве). Імя «Хладамір» складаецца з двух частак — каранёў hlod (гэта значыць «славуты», «выдатны», «знакаміты») і mir, mer (што перакладаецца як «вялікі», «вялікі»). Гэта значыць «Хладамір» азначае «Слаўны вялікі» або «Вялікаслаўны».

Катэгорыя:Каралі франкаў
Замошша (Жыткавіцкі раён)

**Замо́шша** (, ) — вёска ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Марохараўскага сельсавета.

Вакол лес.

## Геаграфія 
### Размяшчэнне 
У 35 км на паўночны ўсход ад Жыткавіч, 11 км ад чыгуначнай станцыі Старушкі (на лініі Лунінец — Калінкавічы), 267 км ад Гомелю.

## Гідраграфія 
На захадзе меліярацыйныя каналы.

## Транспартная сетка 
Побач аўтадарога Марохарава — Любань. Планіроўка складаецца з просталінейнай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага захаду на паўночны ўсход і забудаванай рэдка размешчанымі драўлянымі сядзібамі.

## Гісторыя 
Паводле пісьмовых крыніц вядомая з пачатку XX стагоддзя, як сяліба ў Мазырскім павеце Мінскай губерні. У 1930 годзе арганізаваны калгас «Чырвоная ніва», працавала гамарня. Падчас Вялікай Айчыннай вайны ў лютым 1943 года нямецкія акупанты спалілі вёску і забілі 14 жыхароў. 12 жыхароў загінулі на франтах. Паводле перапісу 1959 года ў складзе калгасу імя В. І. Леніна (цэнтр — вёска Дуброва).

## Насельніцтва 
### Колькасць 
* 2004 год — 18 гаспадарак, 34 жыхара.

### Дынаміка 
* 1917 год — 121 жыхар.
* 1921 год — 26 двароў, 263 жыхара.
* 1925 год — 40 двароў.
* 1940 год — 58 двароў, 215 жыхароў.
* 1959 год — 178 жыхароў (паводле перапісу).
* 2004 год — 18 гаспадарак, 34 жыхара.

## Вядомыя асобы 
* Яўгенія Еўдакімаўна Мальчэўская (1949—2008) — беларуская паэтэса.

## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: Белэн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0

## Спасылкі 
Катэгорыя:Марохараўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Жыткавіцкага раёна
Уснея квітучая

**Уснея квітучая** (*Usnea florida*) — від лішайнікаў рода Уснея сямейства Пармеліевыя.

## Арэал і месцы рассялення 
Заходняя і Цэнтральная Еўропа, Азія, Паўночная і Цэнтральная Амерыка. У Беларусі адзначаны ў Брэсцкай (Камянецкі і Пружанскі раёны), Віцебскай (Лепельскі, Аршанскі, Расонскі і Сенненскі раёны), Гомельскай (Добрушскі раён) і Магілёўскай (Асіповіцкі раён) абласцях. Апатэцыі шматлікія, круглявыя, дыяметрам 3-8 мм. Споры акруглыя ці ледзь падоўжаныя, 7-8×9 мкм.

Змяшчае спецыфічную для лішайнікаў уснінавую кіслату, якая валодае моцнымі антыбіятычныя ўласцівасцямі.

## Сінонімы 
* *Usnea barbata* subsp. *florida* (L.) Vain., 1890
* *Usnea barbata* var. *florida* (L.) Fr.

## Ахова 
Від уключаны ў Чырвоную кнігу Беларусі 2-га выдання (1993). Ахоўваецца ў Польшчы і Латвіі.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Уснея квітучая ў Чырвонай кнізе Беларусі 

Катэгорыя:Уснея
Хезбала

**Хезбала** або **Хезбалах**, **Хізбала**,** Хізбалах** ( ‬— «партыя Алаха», выраз з Карана (5:56): «Бо партыя Алаха — яны перамогуць») — ваенізаваная ліванская шыіцкая арганізацыя і палітычная партыя, якая выступае за стварэнне ў Ліване ісламскай дзяржавы на ўзор Ірана. У аснове ляжыць ідэалогія Рухалы Хамейні, створаная лідарам ісламскай рэвалюцыі ў Іране. Лічыцца тэрарыстычнай арганізацыяй у Канадзе, Нідэрландах, Ізраілі, ЗША і Егіпце, а таксама часткова ў Аўстраліі і Вялікабрытаніі.

Мае фінансавую і ваенную падтрымку Ірана і Сірыі.

У сваім маніфесце 1985 года арганізацыя абвясціла трыма сваімі асноўнымі мэтамі: «выправаджванне кожных каланіяльных устаноў з Лівана», «прыцягненне фалангістаў да адказу за іх злачынствы» і «ўстанаўленне ў краіне ісламскага рэжыму».

## Іншыя радыкальныя ісламскія арганізацыі 
* Аль-Каіда
* Талібан

## Крыніцы 
Катэгорыя:Праўрадавыя ваенныя арганізацыі Грамадзянскай вайны ў Сірыі
Катэгорыя:Ісламісцкія тэрарыстычныя арганізацыі
Катэгорыя:Шыіты
Катэгорыя:Палітычныя партыі Лівана
Чарапавец

**Чарапавец** () — горад у Расіі, найбуйнейшы горад Валагодскай вобласці, адміністрацыйны цэнтр Чарапавецкага раёна. Насельніцтва горада на 2023 года складае 301.040 чалавек. Порт на рацэ Шэксне, левым прытоку Волгі, на беразе Рыбінскага вадасховішча. Адлегласць ад Чарапаўца да Масквы складае 505 км, да Санкт-Пецярбурга 460 км па чыгунцы і 530 км па аўтамагістралі. У Чарапаўцы размешчаны Кастрычніцкі мост — першы вантавы мост Расіі.

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Аляксандр Мікалаевіч Башлачоў, савецкі рок-музыкант, паэт.
* Юрый Міхайлавіч Градаў, беларускі архітэктар.
* Васіль Васілевіч Верашчагін, рускі жывапісец.

## Гарады-пабрацімы 
*  Маладзечна

Катэгорыя:Гарады Валагодскай вобласці
Волагда (рака)

**Волагда** — рака ў Валагодскай вобласці Расіі, правы прыток Сухоны (басейн Паўночнай Дзвіны).

Даўжыня 155 км, плошча басейна 3030 км².

Буйныя прытокі — Сіндаш, Масляная, Тошня, Меша (усе правыя). На рацэ — горад Волагда і сяло Малочнае.

Катэгорыя:Рэкі Валагодскай вобласці
Сантандэр (горад)

**Сантандэ́р** () — партовы горад на паўночным узбярэжжы Іспаніі, адміністрацыйны цэнтр аднайменнага раёна, а таксама правінцыі і Аўтаномнай супольнасці Кантабрыя.

Насельніцтва — 183,8 тыс. жыхароў (2004).

Сантандэр размешчаны на беразе Атлантычнага акіяна і як тыповы прыморскі горад выцягнуўся ўздоўж берага. Пасля катастрафічнага пажару ў 1941 годзе, які доўжыўся двое сутак, цэнтр горада быў перабудаваны, і таму Сантандэр небагаты на гістарычныя славутасці.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Кантабрыі
Катэгорыя:Муніцыпалітэты Кантабрыі
Сухана

**Су́хана** () — найбуйнейшая і самая доўгая рака ў Валагодскай вобласці Расіі, левы і асноўны складнік Паўночнай Дзвіны (правы — рака Юг).

## Геаграфія 
Даўжыня Суханы 558 км, плошча басейна 50 300 км². Бярэ пачатак з Кубенскага возера, сцёк з якога зарэгуляваны плацінай з суднаходным шлюзам. У вярхоўях пойма шырокая; ў сувязі з нязначнымі ўхіламі вясной з-за падпора рэк Волагда і Лежа назіраецца адваротная плынь у Кубенскае возера. У сярэдняй плыні глыбіня даліны да 80—100 м, рэчышча мае шмат перакатаў; ёсць парогі і камяністыя астравы; ў нізоўях хуткасць плыні невялікая. Сярод прытокаў — рака Дзвініца (злева).

На рацэ гарады Сокал, Вялікі Усцюг, Тоцьма.

## Гідралогія 
Жыўленне пераважна снегавое. Разводдзе з красавіка да сярэдзіны ліпеня. У верхнім цячэнні ўтвараюцца велізарныя, часам шматкіламетровыя разлівы. Сярэдні расход вады ў 39 км ад вусця 456 м³/с, найбольшы — 6520 м³/с, найменшы — 17,6 м³/с. Замярзае ў канцы кастрычніка — лістапада, у сярэднім цячэнні і ў снежні, выкрываецца ў другой палове красавіка — першай палове мая.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Сухона: река без правил, в которую можно войти дважды // Специальный исследовательский проект «Путь на Полночь»
* *Кичигин А.* Река Сухона // Лазурь. — 2000. — № 8. — С. 18—19.
* *Бедина А. Э.* Долина р. Сухоны — ось регионального экологического каркаса // Успехи современного естествознания. — 2011. — № 7. — С. 21—22.

Катэгорыя:Прытокі Паўночнай Дзвіны
Катэгорыя:Рэкі Валагодскай вобласці
Мурсія (горад)

**Мурсія** () — горад на паўднёвым усходзе Іспаніі, сталіца і самы буйны горад аўтаномнай супольнасці Мурсія, сёмы паводле колькасці насельніцтва горад у краіне. Мурсія размешчана на рацэ Рыа-Сегура, на паўднёвым усходзе Пірэнейскага паўвострава, мае мяккі клімат з гарачым летам, мяккай зімой, адносна малой колькасцю ападкаў. Мурсія была заснавана эмірам Кордавы Абд ар-Рахманам II у 825 годзе і сёння шырока вядома як курортны і ўніверсітэцкі горад.

## Клімат 
Мурсію называюць «гарачай патэльняй Іспаніі», яна акружаная гарамі і цыркуляцыя паветра вельмі слабая. Таму клімат Мурсіі характарызуецца прымаўкай: «seis meses de invierno y seis meses de infierno» («шэсць месяцаў зімы і шэсць месяцаў пекла») 

## Гісторыя 
Горад на месцы, дзе цяпер размешчана Мурсія, быў заснаваны кордаўскім эмірам Абд ар-Рахманам II у 825 годзе. Паводле планіроўнікі горад меў шырокую сетку арашальных каналаў з Сегуры, наяўнасць якой прывяла да пашырэння аграрнага сектару. У XII стагоддзі географ аль-Ідрысі апісаў Мурсію як густанаселены і добра ўмацаваны горад. Пасля распаду халіфату ў 1031 годзе Мурсія трапіла ў рукі кіраўнікоў, якія панавалі ў Альмерыі, Таледа і Севільі. Пасля распаду Альмаравідскай дзяржавы Мухамад ібн Марданіш зрабіў горад сталіцай незалежнага каралеўства. У гэты перыяд Мурсія стала квітнеючым горадам, знакамітым керамічнымі вырабамі, якія экспартаваліся ў Італію. Таксама ў Мурсіі развіваліся шоўкавая і папяровая вытворчасці, першая ў Еўропе. Багаслоў Ібн Арабі і паэт Ібн аль-Джынан былі народжаныя ў Мурсіі ў гэты перыяд.

У 1172 годзе Мурсія трапіла ва ўладу Альмахадаў і з 1223 па 1243 гады была сталіцай незалежнага каралеўства. Паводле Алькараскага дагавора 1243 года Альфонса X прызначыў Мурсію пратэктаратам, атрымаўшы выхад у Міжземнае мора. Мурсія ў сваю чаргу атрымала абарону ад Гранады і Арагона. Аднак горад быў хутка захоплены хрысціянамі, якія жадалі ўладкавацца ў месцы, дзе новая хрысціянская культура здолела бы выцесніць мусульман. Гэтак паўстала каралеўства Мурсія. З гэтай прычыны ў 1264—1266 гадах у горадзе ўспыхнула паўстанне. У 1296 годзе кароль Арагона Хаймэ II захапіў горад і ў 1304 годзе Мурсія канчаткова ўвайшла ў склад Кастыльскай кароны.

## Насельніцтва 
## Славутасці 
]]
Галоўнай славутасцю горада з’яўляецца Мурсійскі сабор, які спалучае ў сабе мноства архітэктурных стыляў. Асноўная пабудова ставіцца да 1394—1465 гадоў і выканана ў стылі іспанскай готыкі. Званіца была пабудавана ў тры этапы. Ніжнія два ўзроўні былі пабудаваны ў сярэдзіне XVI стагоддзя ў стылі Рэнесанс, трэці ўяўляе сабой змяшанне барока, ракако і неакласіцызму. Галоўны фасад, выкананы ў XVIII стагоддзі, з’яўляецца шэдэўрам іспанскага барока.

## Гарады-пабрацімы 
*  Лечэ, Італія
*  Грас, Францыя
*  Ірапуата, Мексіка
*  Мурсія, Філіпіны
*  Лодзь, Польшча

## Спасылкі 
* Афіцыйны турыстычны сайт горада

Катэгорыя:Гарады аўтаномнай супольнасці Мурсія
Катэгорыя:Муніцыпалітэты аўтаномнай супольнасці Мурсія
Сегура

**Сегура** (, ) — рака на паўднёвым усходзе Іспаніі.

Бярэ пачатак у правінцыі Хаэн у мястэчку Сант'яга-Пантонес, працякае праз гарады Каласпара, Сьеса, Мурсія, Арыуэла, Рахалес і ўпадае ў Міжземнае мора каля горада Гвардамар-дэль-Сегура ў правінцыі Алікантэ. Асноўныя прытокі: Мунда, Альхарабэ, Мула, Санганера, Бенамор і Гуадалентын.

Сегура звычайна знаходзіцца ў стане засухі, аднак, час ад часу, на рацэ здараюцца паводкі з-за праліўных дажджоў, якія здараюцца раз у 6-9 гадоў, заўсёды ўвосень.

Катэгорыя:Рэкі Іспаніі
Кантабрыя

**Кантабрыя** () — аўтаномная супольнасць і аднайменная правінцыя на поўначы Іспаніі. Сталіца і найбуйнейшы горад — Сантандэр.

## Геаграфія 
Тэрыторыя 5321 км ² (15-е месца сярод аўтаномных супольнасцяў). Па тэрыторыі правінцыі праходзяць Кантабрыйскія горы.

## Дэмаграфія 
Насельніцтва — 562,3 тыс. (16-е месца; даныя 2005 г.).

## Бібліяграфія 
* VV.AA.;Guía de la naturaleza de Cantabria. Ed. Librería Estvdio. Santander. 1993. ISBN 84-87934-21-8
* VV.AA.; Gran Enciclopedia de Cantabria. Editorial Cantabria SA. Santander. 1985 (8 tomos) y 2002 (tomos IX, X y XI). ISBN 84-86420-00-8
* VV.AA.; Cantabria 1898—1998. Un siglo de imágenes. Caja Cantabria. Santander. 1999

## Рознае 
## Спасылкі 
* Выявы на Google Maps
* Партал урада 
* Партал парламента
* Статыстычныя даныя 

Катэгорыя:Аўтаномныя супольнасці Іспаніі
Катэгорыя:Правінцыі Іспаніі
Загацце (Жыткавіцкі раён)

**Зага́цце** (, ) — вёска ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Людзяневіцкага сельсавета.

Вакол лес.

## Геаграфія 
### Размяшчэнне 
У 24 км на захад ад Жыткавіч, 8 км ад чыгуначнай станцыі Дзедаўка (на лініі Лунінец — Калінкавічы), 257 км ад Гомелю.

## Транспартная сетка 
Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Лунінец — Калінкавічы. Планіроўка складаецца з кароткай, просталінейнай, шыротнай вуліцы, забудаванай драўлянымі сядзібамі.

## Гісторыя 
Заснавана напачатку XX стагоддзя перасяленцамі з суседніх вёсак. У 1917 годзе сяліба ў Жыткавіцкай воласці Мазырскага павета Мінскай губерні. У 1932 годзе жыхары ўступілі ў калгас. Падчас Вялікай Айчыннай вайны 12 жыхароў загінулі на фронце. Паводле перапісу 1959 года ў складзе калгасу «XX партз'езд» (цэнтр — вёска Града).

Да 26 верасня 2006 года вёска ўваходзіла ў склад Браніслаўскага сельсавета.

## Насельніцтва 
### Колькасць 
* 2004 год — 20 гаспадарак, 56 жыхароў.

### Дынаміка 
* 1917 год — 7 жыхароў.
* 1959 год — 151 жыхар (паводле перапісу).
* 2004 год — 20 гаспадарак, 56 жыхароў.

## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: Белэн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0
## Спасылкі 
Катэгорыя:Людзяневіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Жыткавіцкага раёна
Бурж

**Бурж** (, ) — галоўны горад дэпартамента Шэр у Францыі, на рацэ Еўры і Берыйскім канале. Гістарычна — сталіца правінцыі Беры і герцагства Берыйскага. Насельніцтва 72480 жыхароў (1999).

## Гісторыя 
Да прыходу рымлянаў умацаваны Аварык быў адным з найважнейшых гарадоў Галіі, цэнтрам кельцкага племені бітурыгаў. Па некаторых ацэнках паселішча мела каля 40 тысяч жыхароў. У 52 годзе да н.э. Верцынгетарыг мужна абараняў яго ад Юлія Цэзара, падчас аблогі Аварыка. Дыяклетыян зрабіў Аварык сталіцай правінцыі Аквітанія Першая.

Карл Вялікі меў ласку да Буржа і аднавіў яго значэнне як сталіцы Аквітаніі. Горад быў буйным рэлігійным цэнтрам Сярэднявечча; першы буржскі біскуп, святы Урсін, як лічыцца, жыў яшчэ ў III стагоддзі. У палітычным дачыненні сярэднявечны Бурж быў галоўным горадам герцагаў берыйскіх. Такія грамадзяне Буржа, як Жак Кёр, не мелі ў Францыі супернікаў па багаццю.

На зыходзе Стагадовай вайны Карл VII трымаў у 1422—1437 гадах у Буржы свой двор; тут жа ў яго нарадзіўся сын, будучы Людовік XI, які заснаваў у Буржы ўніверсітэт, які праіснаваў да Французскай рэвалюцыі. У гэтым універсітэце выкладаў знакаміты юрыст Куяцый. Менавіта ў Буржы звярнуўся да вучэння Лютэра Жан Кальвін. У 1849 годзе ў Буржы праходзіў палітычны працэс Бланкі, Луі Блана, Распайля і іншых па справе аб майскім замаху 1848 года.

## Выбітныя мясціны 
У Буржы захавалася шмат выдатных помнікаў сярэднявечнага мастацтва. Сусветнай славай карыстаецца кафедральны сабор св. Стэфана — адзін з найчыстых узораў гатычнага стылю, пабудаваны ў XIII стагоддзі ўсяго за паўстагоддзе, што па тых часах было вельмі сціснутым тэрмінам. Вітражы сабора — адны з лепшых па захаванасці і якасці выканання. У крыпце — пахавальня герцагаў Берыйскіх. У 1992 г. Буржскі сабор аб’яўлены помнікам Сусветнай спадчыны чалавецтва.

## Гарады-пабрацімы 
*  Авейру, Партугалія
*  Аўгсбург, Германія
*  Іашкар-Ала, Расія
*  Кашалін, Польшча
*  Паленсія, Іспанія
*  Пітэрбора, Вялікабрытанія

## Выбітныя ўраджэнцы 
* Берта Марызо
* П’ер Мартэн

## Спасылкі 
* Сайт горада

Катэгорыя:Гарады рэгіёна Цэнтр — Даліна Луары
Катэгорыя:Камуны дэпартамента Шэр
Сан-Себасцьян-дэ-ла-Гамера

**Сан-Себасцьян-дэ-ла-Гамера** () — муніцыпалітэт у Іспаніі, уваходзіць у правінцыю Санта-Крус-дэ-Тэнэрыфэ ў складзе аўтаномнай супольнасці Канарскія астравы. Знаходзіцца на востраве Ла-Гамера. Займае плошчу 114,47 км². Насельніцтва 8515 чалавек (на 2007 год).

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка 
* Ayuntamiento de San Sebastián de La Gomera 

Катэгорыя:Муніцыпалітэты правінцыі Санта-Крус-дэ-Тэнэрыфэ
Пескаўскі сельсавет (Бярозаўскі раён)

**Пе́скаўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Бярозаўскага раёна Брэсцкай вобласці Беларусі. Цэнтр — аграгарадок Пескі.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Бярозаўскага раёна Брэсцкай вобласці БССР. Цэнтр — вёска Старыя Пескі. На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета 4 населеныя пункты. 16 сакавіка 1987 года скасавана вёска Старыя Пескі (злілася з вёскай Новыя Пескі), цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Новыя Пескі. 24 сакавіка 2005 года вёска Новыя Пескі перайменавана ў Пескі. 17 верасня 2013 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Белаазёрскага сельсавета з вёскамі Альшэва, Лісічыцы, Манявічы, Нівы, Ніўкі, Хрыса.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (3 населеныя пункты) — 2462 чалавекі, з іх 96,3 % — беларусы, 2,6 % — рускія, 0,6 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года (9 населеных пунктаў) — 3561 чалавек.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Ла-Гамера

**Ла-Гамера** () — востраў у Атлантычным акіяне, з’яўляецца часткай Канарскага архіпелага, правінцыі Санта-Крус-дэ-Тэнэрыфэ, Аўтаномнай супольнасці  Канары (Іспанія). Адміністрацыйны цэнтр вострава — Сан-Себасцьян-дэ-ла-Гамера.

Выява:Map of La Gomera.jpg|
Выява:GO Canarias.png|Размяшчэнне Ла-Гамеры

## Спасылкі 
Катэгорыя:Канарскія астравы
Катэгорыя:Астравы Іспаніі
Нізоўе Случы (заказнік)

**Нізоўе Случы** — былы біялагічны заказнік рэспубліканскага значэння, які змяшчаўся ў ніжнім цячэнні ракі Случ для захавання ў натуральным прыродным стане пойменных дубраў пастанаўленнем Савету міністраў БССР № 60 ад 21.02.80. Геаграфічна заказнік знаходзіўся ў Лунінецкім раёне Брэсцкай вобласці. Усходняя частка заказніка знаходзілася ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласці. Плошча заказніка складала 3313 га.

З 19 ліпеня 1999 года пастанаўленнем Савета Міністраў № 1105 заказнік быў скасаваны, на яго месцы ўтвораны Рэспубліканскі ландшафтны заказнік «Сярэдняя Прыпяць».

## Флора 
У працэнтным складзе лясоў заказніка 51 % ад агульнай плошчы складалі дубровы, прычым чыстыя, без прымешак дубровы займалі 18 %, хваёвых лясоў — 21 %. Таксама сустракаліся чорнаальшаннікі, асіннікі, бярэзнікі, ясеневыя і грабавыя лясы, але ўсюды з прымешкам дубу. Такі дрэвавы склад вельмі рэдкі для Беларусі, таму лясы заказніка былі павінны ахоўвацца ад пашкоджанняў і знішчэння. Вышэй па Случы меліся ўчасткі хвойнікаў.

У межах заказніка налічвалі 357 відаў вышэйшых сасудзістых раслін і 45 — мохападобных, у тым ліку , . З відаў, уключаных у Чырвоную кнігу, сустракаліся , , , , . Сярод іншых рэдкіх відаў —  (які сустракаецца толькі ў гэтым рэгіёне), , , , , , , , . У дубравах расла разнастайная травяністая расліннасць.

## Фаўна 
У заказніку былі багата прадстаўлены віды арнітафаўны. У гэтым раёне адзначана каля 250 гняздучых птушак (87 % ад ліку відаў птушак, якія гняздуюць у Беларусі). Сярод іх , , , .

З 10 відаў чайкавых птушак Беларусі тут сустракалася 8 відаў. У заказніку «Нізоўе Случы» і ў яго бліжэйшых наваколлях адзначалася 10 відаў кулікоў (80 % відавога складу кулікоў Беларусі).

Тут знаходзіцца частка абарыгенаў палескай папуляцыі  і . Па-ранейшаму захоўваецца высокая колькасць полуводных прамысловых млекакормячых: , , , . У 1996 годзе біёлагі выявілі ў заказніку прысутнасць , хаця лічылася, што гэты інтрадуцыраваны ў 1954 годзе від поўнасцю знік з тэрыторыі Беларусі.

З рыб сустракаліся  і .

## Ахова і значэнне 
Каля 80 % усіх пойменных дуброў Беларусі знаходзілася менавіта тут. Экалагічная роля гэтых дуброў складаецца ў затрымцы моцных наносаў, якія застаюцца тут падчас паводак.

Катэгорыя:Былыя біялагічныя заказнікі рэспубліканскага значэння Беларусі
Катэгорыя:Лунінецкі раён
Катэгорыя:Жыткавіцкі раён
Федэральны Сход Швейцарыі

**Федэральны Сход** (, , , ) — парламент Швейцарыі, які складаецца з двух палат — Савета Кантонаў (46 членаў) і Нацыянальнага Савета (200 членаў). Знаходзіцца ў Федэральным палацы ў Берне.

## Асноўныя функцыі 
* На сумесным пасяджэнні абедзвюх палат Федэральнага сходу выбіраюцца члены Федэральнага савета, прэзідэнт і віцэ-прэзідэнт, федэральныя суддзі, канцлер і камандуючы арміяй (у выпадку крызісу або вайны).
* Федэральны Сход разглядае прашэнні аб памілаванні, асуджаных федэральным судом.
* Нараўне з Федэральным Саветам і Вярхоўным Судом, Федэральны Сход з’яўляецца адной з трох галін улады ў краіне і выконвае функцыі заканадаўчага органа.

## Камітэты 
Заканадаўчыя камітэты:
* Камітэт па замежных справах,
* Камітэт па навуцы, адукацыі і культуры,
* Камітэт па пытаннях сацыяльнага забеспячэння і аховы здароўя,
* Камітэт па ахове навакольнага асяроддзя, тэрытарыяльнага планавання і энергетыцы,
* Камітэт па бяспецы,
* Камітэт па транспарце і тэлекамунікацыях,
* Камітэт па пытаннях эканомікі і падаткаабкладання,
* Палітычны камітэт,
* Прававы камітэт,
* Камітэт грамадскіх работ.
Існуюць таксама некалькі наглядальных камітэтаў і Камітэт па памілаванні.

Катэгорыя:Дзяржаўны лад Швейцарыі
Швейцарыя
Лідскі павет (Вялікае Княства Літоўскае)

**Лі́дскі паве́т** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Віленскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага ў XV—XVIII стст. Сталіца — Ліда.

У Лідскі павет уваходзіла тэрыторыя Лідскага гродавава, Бярштанскага, Васілішкаўскага, Дубіцкага (яно ж Каняўскае, Радунскае) Навадворскага і Стокліскага старостваў і прылеглыя прыватнаўласніцкія маёнткі. Станам на 1790 год у складзе павета было 16 гарадоў і мястэчак.

Меў павятовую харугву чырвонага колеру з выявай «Пагоні».

Вайны сярэдзіны XVII ст. спустошылі павет, колькасць дымоў скарацілася на 19 %.

Пасля далучэння да Расійскай імперыі з тэрыторыі павета ўтвораны Лідскі павет у складзе Слонімскай губерні.

## Літаратура 
* Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / рэд. Г. П. Пашкоў і інш. Т. 2: Кадэцкі корпус — Яцкевіч. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2005. — 788 с.: іл. ISBN 985-11-0378-0.
* Валеры Сліўкін. Прывілей Караля Польскага і вялікага князя Літоўскага Жыгімонта ІІІ аб наданні гораду Лідзе Магдэбурскага права // «Лідскі Летапісец» № 8
* Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich.Tom V: Kutowa Wola — Malczyce. — Warszawa, 1884. S. 217 i 338


Катэгорыя:Адміністрацыйны падзел Віленскага ваяводства
Катэгорыя:Гісторыя Ліды
Слонімскі павет (Вялікае Княства Літоўскае)

**Сло́німскі паве́т** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Новагародскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага. Сталіца — Слонім.

Мяжа з Ваўкавыскім паветам ішла па рацэ Зэльвянка, з Новагародскім — спачатку праходзіла па рацэ Моўчадзь, далей праставала да Пінскага павета паміж Сталовічамі, Палонкай, Уславічамі з аднаго боку і Бусяжам, Быценем і Слонімам з іншага.

У Слонімскі павет уваходзілі тэрыторыі Слонімскага гродавага, Моўчадскага, Здзітаўскага і Сакалоўскага старостваў (дзяржаўных воласцей), а таксама прылеглыя прыватнаўласніцкія маёнткі.

Меў павятовую харугву чырвонага колеру з выявай «Пагоні».

Ваеннае ліхалецце (сярэдзіна XVII ст.) прычыніла павету моцнае спусташэнне. Сойм Вялікага Княства Літоўскага 1661 года характарызаваў стан павета як «амаль датла спалены і разграблены непрыяцелем», а колькасць дымаў скарацілася на 58 %.

## Літаратура 
* Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / рэд. Г. П. Пашкоў і інш. Т. 2: Кадэцкі корпус — Яцкевіч. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2005. — 788 с.: іл. ISBN 985-11-0378-0.
* Powiat słonimski // Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich.Tom V: Kutowa Wola — Malczyce. — Warszawa, 1884. S. 340
* Powiat słonimski // Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich.Tom X: Rukszenice — Sochaczew. — Warszawa, 1889. S. 825


Катэгорыя:Адміністрацыйны падзел Новагародскага ваяводства
Новагародскі павет

**Новагародскі павет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Новагародскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага ў XV—XVIII стст. Сталіца — Наваградак.

Ваеннае ліхалецце (сярэдзіна XVII ст.) прычыніла павету моцнае спусташэнне. Колькасць дымаў скарацілася на 38%.

Мяжа са Слонімскім паветам ішла па рацэ Моўчадзь, далей праставала да Пінскага павета паміж Сталавічамі, Палонкай, Уславічамі з аднаго боку і Бусяжам, Быценем і Слонімам з іншага.

У склад Новагародскага павета ўваходзілі тэрыторыі Новагародскага гродавага, Глускага і Клецкага старостваў (дзяржаўных воласцей), а таксама прылеглыя прыватнаўласніцкія маёнткі. Улучаў наступныя гарады і мястэчкі: Навагрудак, Нясвіж, Мір, Любча, Клецк, Цімкавічы, Карэлічы, Стоўбцы, Свержань, Мыш, Рубяжэвічы, Ляхавічы, Здзецел і інш.

## Літаратура 
* 
* Powiat nowogródzki // Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich.Tom VII: Netrebka — Perepiat. — Warszawa, 1886. S. 258


Катэгорыя:Адміністрацыйны падзел Новагародскага ваяводства
Пінскі павет (Вялікае Княства Літоўскае)

**Пі́нскі паве́т** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Берасцейскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага. Сталіца — Пінск.

Ваеннае ліхалецце (сярэдзіна XVII ст.) прычыніла павету моцнае спусташэнне. Колькасць дымаў скарацілася на 39 %.

У склад Пінскага павета ўваходзіла тэрыторыя Пінскага гродавага і Лагішынскага старостваў (дзяржаўных валасцей) і прылеглыя прыватнаўласніцкія маёнткі. Найважнейшыя гарады і мястэчкі (паводле Геаграфічнага слоўніка Каралеўства Польскага і іншых краёў славянскіх): Янаў, Тураў, Давыд-Гарадок, Кажан-Гарадок, Лахва, Лагішын, Снядзін, Лунін.

Меў павятовую харугву блакітнага («лазуравага») колеру з выявай «Пагоні».

Самымі заможнымі і ўплывовымі шляхецкімі родамі рэгіянальнай эліты Пінскага павета, якія займалі самыя важныя земскія пасады і валодалі буйнымі маёнткамі, былі:
* у XIV—XVI стст. Полазы, Фурсовічы, Грычыны, Шчэпы, Шырмы, Орды, Фядковічы, Крывецкія, Любельскія, Галоўкі, Дамановічы, Веляціцкія, Пачапоўскія, Пілецкія, Пратасовічы, Уладзічы-Гадэбскія, Літвіновічы, Яцкевічы, Шаломічы, Прасаловічы, Саковічы, Палюховічы,
* у XVII—XVIII стст. — князі Друцкія-Любецкія, Скірмунты, Орды, Арэшкі, Куранецкія, Шырмы, Свяржынскія, Стравінскія, Тарлецкія, Алешы, Галоўкі, Бутрымовічы,
* у ХІХ ст. — князі Друцкія-Любецкія, Скірмунты, Орды, Чарнецкія, Тарлецкія, Бутрымовічы, Родзевічы.

## Літаратура 
* Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / рэд. Г. П. Пашкоў і інш. Т. 1: Абаленскі — Кадэнцыя. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2005. — 684 с.: іл. ISBN 985-11-0314-4.
* Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / рэд. Г. П. Пашкоў і інш. Т. 2: Кадэцкі корпус — Яцкевіч. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2005. — 788 с.: іл. ISBN 985-11-0378-0.
* Powiat piński // Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich.Tom V: Kutowa Wola — Malczyce. — Warszawa, 1884. S. 341.
* Powiat piński // Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich.Tom VIII: Perepiatycha — Pożajście. — Warszawa, 1887. S. 176.
* Грушевский, А. С. Пинское Полесье XIV—XVI вв. Исторические очерки / А. С. Грушевский. — Киев, 1903.


Катэгорыя:Гісторыя Пінска
Упіцкі павет

**Упіцкі павет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Троцкага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага. Сталіца — першапачаткова Упіта, пазней Панявеж.

Ахопліваў землі ў ніжнім цячэння рэк Нявежы, Левуа, сярэднім цячэнні ракі Муша з гарадамі і мястэчкамі Біржы, Лінкава, Пампяны, Пасваль, Рамігаль, Шадаў.

Ва Упіцкі павет уваходзілі тэрыторыі Гульбінскага, Сангвейскага, Шыманскага, Шадаўскага, Вабальніцкага, Жыдайчанскага старостваў (дзяржаўных воласцей) і прылеглыя прыватнаўласніцкія маёнткі.

## Літаратура 
* Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / рэд. Г. П. Пашкоў і інш. Т. 2: Кадэцкі корпус — Яцкевіч. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2005. — 788 с.: іл. ISBN 985-11-0378-0.
* Powiat upitski //  S. 339—340


Катэгорыя:Троцкае ваяводства
Марыя Ячыноўская

**Марыя Ячыноўская** (**Ячыноўская-Кімант**; 1858?, Шаўлі, сучасная Літва — ) — піяністка, кампазітар, грамадскі дзеяч.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў сям’і банкаўскага службоўца. Бацькі паходзілі з Беларусі. Скончыла  Пецярбургскую кансерваторыю, адна з вучаніц Антона Рубінштэйна.

У 1914 годзе арганізавала (з В. Ратасэпам) у Вільні канцэрт-баль чатырох народаў (беларусаў, палякаў, літоўцаў і рускіх),  скампанавала музыку аперэты «Залёты» на лібрэта В. Дуніна-Марцінкевіча (паст. з А. Бурбісам у 1915). Кіравала беларускім хорам (1914—1918) і рыхтавала музычныя аддзелы ў Беларускім музычна-драматычным гуртку.

## Сямейныя сувязі 
Муж Янка Кімант (Кімонт), чыноўнік, літоўскі грамадскі дзеяч. Дачка Марцэліна Кімант-Яцына (1884—1961), піяністка і педагог, прафесар Варшаўскай кансерваторыі.

Сёстры:  (1872—1920), піяністка і педагог; Сабіна (1877—1954), педагог, замужам за Вацлавам Іваноўскім.

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Музыканты Літвы
Катэгорыя:Кампазітары Літвы
Таварыства ахвотнікаў беларускага народнага штукарства

**Тавары́ства ахво́тнікаў белару́скага наро́днага штука́рства** існавала ў Петраградзе ў 1918 годзе пры падтрымцы Беларускага нацыянальнага камісарыята.

Члены-заснавальнікі — Ч. Родзевіч (ініцыятар стварэння), З. Жылуновіч (Ц. Гартны), І. В. Лагун, Б. Тарашкевіч, Г. Багдановіч. Таварыства мела на мэце садзейнічаць развіццю беларускай літаратуры, тэатра, вуснай народнай творчасці, архітэктуры, музыкі, клапаціцца пра помнікі мастацтва. Мела аддзяленне ў Пецяргофскім раёне Петраграда. Пры таварыстве існаваў драматычны гурток. У памяшканні тэатра драмы і камедыі 20 красавіка 1918 года таварыства наладзіла беларускую вечарынку, на якой прысутнічала каля 300 чалавек. Калекцыя запісаў беларускіх народных песень з архіва таварыства ў 1922 годзе перададзена Беларускай драматычнай студыі ў Маскве.

## Літаратура 
* Мастацтва Савецкай Беларусі: зборнік дакументаў і матэрыялаў у 2-х т. / Галоўн. арх. упр. пры Савеце Міністраў БССР, Ін-т гісторыі партыі пры ЦК КПБ, Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору АН БССР, Цэнтр. дзярж. архіў Кастрычніцкай рэвалюцыі і сац. будаўніцтва БССР ; [рэд. калегія: В. К. Бандарчык (адказны рэд.) і інш.]. — Мн.: Навука і тэхніка, 1976—1986. — Т. 1 : 1917―1941 гг. / [складальнікі: А. Я. Атрошчанка і інш.] — 1976—397, [2] с. : табл.
* 

Катэгорыя:Арганізацыі беларусаў Расіі
Катэгорыя:Арганізацыі Санкт-Пецярбурга
Катэгорыя:Беларусы ў Санкт-Пецярбургу
Катэгорыя:Беларуская літаратура XX стагоддзя
Катэгорыя:Гісторыя беларускага мастацтва
Марыя

**Марыя** — жаночае імя (як другое ці наступнае — таксама мужчынскае імя): 

* Дзева Марыя — маці Ісуса Хрыста
Паўлікяне

**Паўлікяне** (грэч. *Παυλικιανοιί*, ад імя апостала Паўла) — удзельнікі буйнога ератычнага руху ў Візантыйскай імперыі.

Секта заснавана ў 1-й пал. VII ст. ў Заходняй Арменіі армянінам Канстанцінам (пазней прыняў імя Сільван). На рэлігійна-філасофскую дактрыну паўлікянаў моцна паўплывалі маніхейства і маздаюзм. Для веравучэння паўлікянаў (канчаткова аформлена ў пач. ІХ ст. ерасіярхам Сергіем-Ціхікам) характэрны дуалізм, вера ў бога дабра (анёл і сын якога — Ісус Хрыстос) і бога зла — Сатанііла. Адмаўлялі культ Маці Божай, прарокаў, святых, неабходнасць царквы і духавенства; з Бібліі прызнавалі толькі Новы Запавет (без пасланняў апостала Пятра). У сярэдзіне ІХ ст. паўлікяне пад кіраўніцтвам Карвеаса і Хрысахіра стварылі на ўсходзе Візантыйскай імперыі сваю дзяржаву з цэнтрам у г. Тэфрыка, адкуль рабілі напады ў іншыя раёны імперыі. У 872 візантыйскія войскі разбілі паўлікянаў каля Вафірыяка, а ў 878 захапілі Тэфрыку. Многія паўлікяне прымусова пераселены на Балканскі паўвостраў, дзе моцна паўплывалі на фарміраванне вучэння багамілаў.

Катэгорыя:Старажытнаўсходнія цэрквы
Катэгорыя:Іканаборства
Катэгорыя:Візантыя
Катэгорыя:Ерасі
Катэгорыя:Гнастычныя секты
Катэгорыя:Гісторыя Арменіі
Катэгорыя:Маніхейства
Багамілы

**Багамі́лы**, багумілы — адна з буйнейшых ерэтычных сектаў еўрапейскага сярэднявечча.

Назва паходзіць, верагодна, ад спалучэнняў слоў «Бог» + «мілы», магчыма, ад імя заснавальніка секты балгарскага святара Багаміла.

Узніклі ў Х ст. на Балканах пад уплывам паўлікіянства. У XI ст. рух багамілаў (багамільства) пашырыўся ў Малой Азіі, Італіі, Францыі, дзе на гэтай глебе ўэніклі секты катараў і альбігойцаў. У XIII ст. было 16 цэркваў багамілаў, у т.л. 3 у Францыі, 7 у Італіі; на Балканах — 3 дыяцэзіі (Балгарская, Драгавіцкая, Баснійская); у Малаазійскай Філадэльфіі — біскупства. У XIV ст. існавалі і на Афоне.

Паводле веравучэння, багамілы — нашчадкі маніхейскага дуалізму. Згодна з іх дагматыкай, у свеце існуюць 2 апазіцыйныя сілы — Дабро і Зло (часам прадстаўленыя Белабогам і Чарнабогам). Вярхоўны Бог стварыў нябачны духоўны свет і анёлаў; матэрыяльны свет (зямлю, чалавека) — яго першародны сын Сатанаіл (шатан), які за бунт супраць бацькі бьіў скінуты з неба. Свет заставаўся ва ўладзе шатана, пакуль Бог не паслаў на зямлю другога свайго сына — Хрыста, які адабраў у шатана рэшткі боскай сілы і вярнуўся на неба. Багамілы адмаўлялі Стары Запавет, хрысціянскую царкву і яе таямніцы (сакраманты), асуджалі багацце, выступалі супраць эксплуатацыі.

Падзяляліся на 2 катэгорыі: вышэйшую — дасканалыя і ніжэйшую — вернікі. Лад жыцця дасканалых
быў сурова аскетычны, накіраваны на адыход ад свету зла — матэрыяльнасці.

Барацьба з багамільствам пачалася з Х ст. У ХІ ст. ў Канстанцінопалі спалены лідар іх абшчыны Базыль, у 1180 у Сербіі спалены лідары багамілаў і іх кнігі. У 1237 Папа Рымскі Ганоры III склікаў крыжовы паход супраць баснійскіх багамілаў, але пасля нашэсця татараў на Венгрыю багамільства ў Босніі на 2 стагоддзі ператварылася ў нацыянальную рэлігію. У 1450 кароль Томас загадаў падданым вярнуцца да каталіцкай веры, якую пасля захопу туркамі Босніі (1463) і Герцагавіны (1482) многія змянілі на іслам. Пазней багамільства складалася з асобных сектаў, якія праіснавалі да XVIII ст.

## Літаратура 
* Дубянецкая І. Багамілы // БелЭн у 18 т. Т. 2. Мн., 1996.
* Obolensky D. The Bogomils: A study in Balkan neomanichaeism. Cambridge, 1948.
* Runciman S. The medieval Manichee: A study of the Christian Dualist Heresy. Cambridge, 1947.

Катэгорыя:Ерасі
Катэгорыя:Рэлігія ў Сярэдневякоўі
Катэгорыя:Маніхейства
Віталь Якаўлевіч Вульф

**Віталь Якаўлевіч Вульф** (, Баку — , Масква) — мастацтвазнаўца, тэатразнаўца, кіназнаўца, літаратуразнаўца, перакладчык, тэле-і радыёвядучы, крытык.

## Бібліяграфія 
* Вульф В. «От Бродвея немного в сторону: Очерки о театральной жизни США, и не только о ней, 70-е годы». М.: Искусство, 1982
* Вульф В. А. И. Степанова — актриса Художественного театра. М.: Искусство, 1985
* Вульф В. (составитель и редактор) Письма. Николай Эрдман. Ангелина Степанова М.: Иван-Пресс, 1995
* Вульф В. Идолы, «звёзды», люди. М.: Искусство, 1995
* Вульф В. Звёзды трудной судьбы. М.: Знание, 1997
* Вульф В. Театральный дождь. М.: Знание, 1998
* Вульф В. Серебряный шар. Преодоление себя. Драмы за сценой. М.: Авантитул, Олма-Пресс, 2003
* Вульф В., Чеботарь С. Женское лицо России. М.: Эксмо, Яуза, 2005
* Вульф В., Чеботарь С. Женское лицо Запада. М.: Яуза, 2006
* Вульф В., Чеботарь С. Музы и жены. М.: Эксмо, Яуза, 2006
* Вульф В., Чеботарь С. Великие женщины ХХ века. М.: Эксмо, Яуза, 2009
* Вульф В., Чеботарь С. Кумиры ХХ века. М.: Текстура-пресс, Эксмо, Яуза, 2009
* Вульф В., Чеботарь С. Великие имена ХХ века. М.: Текстура-пресс, Эксмо, Яуза, 2010
* Вульф В., Чеботарь С. Женщины, изменившие мир М.: Эксмо, 2010

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Баку
Аляксей Пятровіч Багалюбаў

**Аляксей Пятровіч Багалюбаў** (; , с. Памяранне, цяпер Ленінградская вобласць, Расія — , , Францыя) — рускі жывапісец-марыніст.

## Біяграфія 
Вучыўся ў Пецярбургскай АМ (1850-53), у 1854-60 працаваў у Парыжы, Дзюсельдорфе. 3 1873 жыў у Францыі.

На пачатку творчага шляху зведаў уплыў І. Айвазоўскага. Аўтар рамантычных пленэрных пейзажаў і панарамных марскіх баталій: «Грэнгамская бітва» (1866), «Лес у Вёле. Нармандыя» (1871), «Вусце Нявы» (1872) і інш.

Заснаваў Мастацкі музей імя А. Радзішчава (1885) і Рысавальнае вучылішча ў Саратаве (1897).

## Галерэя 

Image:Антверпен. 1854.jpg|Антверпен. 1854
Image:Афонское сражение 19 июня 1807 года. 1853.jpg|Афонская бітва. 1853
Image:Синоп. Турция. 1856.jpg|Сіноп. Турцыя. 1856
Image:Вёль. Нормандия. 1880.jpg|Вёль. Нармандыя. 1880
Image:Палермо.jpg|Палерма

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Выпускнікі Марскога кадэцкага корпуса
Катэгорыя:Мастакі Расіі XIX стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі-марыністы Расіі
Катэгорыя:Перасоўнікі
Катэгорыя:Мемуарысты Расійскай імперыі
Мікалай Мікалаевіч Багалюбаў

**Мікалай Мікалаевіч Багалюбаў** (, г. Ніжні Ноўгарад, Расія — ) — рускі матэматык і фізік-тэарэтык, заснавальнік навуковай школы па нелінейнай механіцы і тэарэтычнай фізіцы. Акадэмік АН СССР (1953), АН УССР (1948).

## Біяграфія 
3 1963 акадэмік-сакратар Аддзялення матэматыкі АН СССР, з 1965 дырэктар Аб'яднанага інстытута ядзерных даследаванняў.

Навуковыя працы па нелінейнай механіцы, статыстычнай фізіцы і квантавай тэорыі поля. Распрацаваў тэорыі звышцякучасці (1947) і звышправоднасці (1958).

Ленінская прэмія 1958, Дзяржаўныя прэміі СССР 1947, 1953, 1984. Двойчы Герой Сацыялістычнай Працы (1969, 1979). Залаты медаль імя Ламаносава АН СССР (1985).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Матэматыкі Расіі
Катэгорыя:Фізікі Расіі
Катэгорыя:Героі Сацыялістычнай Працы
Ёган Штраус (сын)

**Ёган** або **Іаган Штраус-сын** (ням. Johann Strauß; 25 кастрычніка 1825, Вена - 3 чэрвеня 1899, Вена) — аўстрыйскі ,  і , прызнаны «кароль вальса», аўтар шматлікіх танцавальных твораў і некалькіх папулярных аперэт.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Асобы на манетах
Катэгорыя:Балетныя кампазітары
Іаган Штраус (бацька)

**Ёган** або **Іаган Штра́ус** (бацька) (ням. Johann Strauß, 14 сакавіка 1804, Вена — 25 верасня 1849, Вена) — аўстрыйскі кампазітар, скрыпач і дырыжор. Родапачынальнік музычнай дынастыі Штраусаў. Трое яго сыноў — Іаган, Ёзэф і Эдуард — таксама сталі вядомымі кампазітарамі. Спадчына кампазітара налічвае 251 твораў (з іх 152 вальсы). Гэта спадчына была беражліва захавана яго сынам Іаганам Штраусам-малодшым і выдадзена ў 1889 годзе ў Лейпцыгу.

## Працы 
Некаторыя з напісаных ім твораў:
* **Вальсы** (152): *Жыццё — гэта танец* (Das Leben ein Tanz), *Вальс галубак* (Taüberl-Walzer), *Вальс Венскай душы* (Wiener-Gemüths-Walzer), *Песня Дуная* (Donau-Lieder), *Дэманы* (Mephistos Hollenrufe), *Тальёні-вальс* (Taglioni-Walzer), *Вальс Баядэрак* (Bajaderen-Walzer), *Электрычныя іскры* (Elektrische Funken), *Збавіцель ад усіх клопатаў* (SorgenBrecher), *Венскі вальс* (Der Wiener Walzer).
* **Полькі** (14) і **Галопы** (29): *Галоп уздыхаў* (Seufzer-Galopp), *Галоп-Качуча* (Cachuca-Galopp), *Індыйскі галоп* (Indianer-Galopp), *Полька-Катэнька* (Kathinka-Polka).
* **Кадрылі** (34): *Кадрыля Венскага карнавала* (Wiener-Carnevals-Quadrille), *Юбілейная кадрыля* (Jubel-Quadrille), *Кадрыля Муз* (Musen-Quadrille).
* **Маршы** (16): *Трыўмфальны Аўстрыйскі марш* (Triumph-Marsch Österreichischer), *Парадны марш* (Defilir-Marsch), *Марш Радэцкага* (Radetzky-Marsch).

## Спасылкі 
Катэгорыя:Дырыжоры Аўстрыі
Катэгорыя:Кампазітары Аўстрыі
Катэгорыя:Скрыпачы Аўстрыі
Катэгорыя:Кампазітары паводле алфавіта
Катэгорыя:Памерлі ад шкарлятыны
Тадэвуш Паўлікоўскі

**Тадэвуш ПАЎЛІКОЎСКІ** (; 9.11.1861, с. Мядыка Падкарпацкага ваяв., Польшча — 28.9.1915) — польскі рэжысёр і тэатральны дзеяч; рэфарматар польскай сцэны.

Музычную адукацыю атрымаў у Вене, Лейпцыгу, Веймары, тэатральную — у Веймары і Майнінгене (у Л. Кронека). У 1882-93, 1908-12 выступаў як тэатральны і музычны крытык у прэсе Кракава і Львова. У 1898-99 і 1913-15 дырэктар і рэжысёр Кракаўскага, у 1900-06 Львоўскага гарадскіх тэатраў. Ставіў п'есы М. Метэрлінка, Г. Ібсена, Г. Гаўптмана, М. Горкага, А. Чэхава, А. Стрындберга і інш. Прапагандаваў сучасныя яму формы інсцэнізацыі.

## Літаратура 
*Pajączkowski F. Teatr lwowski pod dyrekcją Tadeusza Pawlikowskiego 1900-1906. Wydawnictwo Literackie, Kraków, 1961
*Grzymała-Siedlecki A. Tadeusz Pawlikowski i jego krakowscy aktorzy. Kraków, 1971.

Катэгорыя:Асобы
Старадубскі павет (Вялікае Княства Літоўскае)

**Стараду́бскі паве́т** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Смаленскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага. Сталіца — горад Старадуб.

Галоўныя гарады — Дрокаў, Мглін, Пагар, Папова Гара, Почап, Сураж, Трубецк.

## Гісторыя 
У 1613 Вальны сойм аднавіў Смаленскае ваяводства ў складзе Вялікага Княства Літоўскага, што вызнала Маскоўская дзяржава пры складанні Дэвулінскага перамір’я (1618). У 1625 утварыліся Смаленскі і Старадубскі павет, у склад апошняга ўвайшлі Старадубскі, Папоўгорскі, Почапскі і Трубчэўскі «ўезды» (колішнія адміністрацыйна-тэрытарыяльныя адзінкі Маскоўскай дзяржавы).

У 1626 прайшоў першы павятовы шляхецкі соймік. У 1646 з Кіеўскага ваяводства ў склад павета перадалі Лоеўска-Любецкае староства.

У 1648 тэрыторыю павета акупавалі казакі Б. Хмяльніцкага, мясцовая шляхта ўцякла на захад і атрымала назву «эгзулянты». Згодна з Андрусаўскім перамір’ем (1667) Севершчына апынулася пад уладай Маскоўскай дзяржавы.

### Старадубская шляхта 
У 1670 годзе для надзялення зямлёй старадубскай шляхты вылучылі Ожскае (Гожскае) староства (гл. Гожа) і Клейвы ў Гарадзенскім павеце, Пашырвінцкае староства ў Ковенскім павеце, Уцянскае староства ў Вількамірскім павеце. Ад 1777 года старадубская шляхта збіралася на соймікі ў Жыжморах у Троцкім павеце.

## Ураднікі 
Мясцовая шляхта абірала двух паслоў на Вальны сойм і двух дэпутатаў на Галоўны Трыбунал. Павятовы мундзір складаўся з «сапфіровага» кунтуша, залатых жупана і адваротаў.

На Гарадзенскім сойме 12 студзеня 1793 дзеля павелічэння колькасці сенатараў ад ВКЛ быў намінаваны кашталян старадубскі шляхам павышэння да кашталянскай годнасці мясцовага павятовага маршалка, якім на той момант быў Ян Біспінг. Ён атрымаў прывілей 26.10.1793, але ўжо ў снежні таго ж года новая адміністрацыйна-тэрытарыяльная рэформа Рэчы Паспалітай скасавала старадубскую кашталянію. У выніку кашталян старадубскі захаваў свой тытул, але ўжо не меў сенатарскіх паўнамоцтваў.

## Галерэя 

Николаевская церковь Новый Ропск.jpg|Мікольская царква ў Новым Ропску
Рождественская церковь Старый Ропск.jpg|Царква Раства Багародзіцы ў Старым Ропску
Zabrama.jpg|Забрамскі манастыр
Starodub Cathedral.jpg|Царква Раства Хрыстова ў Старадубе

## Гл. таксама 
* Літвіны Севершчыны

## Літаратура 
* 


Катэгорыя:Смаленскае ваяводства
Катэгорыя:Гісторыя Старадуба
Гандвана

**Гандвана**  — назва буйнога кантынента, які доўгі час існаваў у паўднёвым паўшар'і. 

Гандвана складалася з сучасных мацерыкоў Афрыка, Паўднёвая Амерыка, Антарктыда, Аўстралія, а таксама з вострава Індастан, які пасля сутыкнення з Лаўразіяй стаў паўвостравам Індастан.

Гандвана ўзнікла прыкладна 530-750 мільёнаў гадоў таму і доўгі час размяшчалася вакол Паўднёвага полюсу. У раннім палеазоі яна паступова перамяшчалася на поўнач і злучылася ў эпоху каменнавугальнага перыяду (360 мільёнаў гадоў таму) з паўночнаамерыканскім-скандынаўскім мацерыком у гіганцкі протакантынент Пангея.

Аднак падчас юрскага перыяду каля 180 мільёнаў гадоў таму Пангея зноў раскалолася на Гандвану і паўночны кантынент Лаўразію, якія падзяліў акіян Тэціс. 30 мільёнаў гадоў пасля, у тым жа юрскім перыядзе Гандвана сама пачала распадацца на вышэйпералічаныя (цяперашнія) мацерыкі. Спачатку, 150 мільёнаў гадоў назад, Гандвана раскалолася на дзве часткі, адна з якіх ўключала Афрыку і Паўднёвую Амерыку, іншая — Аўстралію, Антарктыду і паўвостраў Індастан. Канчаткова ўсе сучасныя мацерыкі вылучыліся з Гандваны толькі ў канцы мелавога перыяду, 70-80 мільёнаў гадоў таму.

## Спасылкі 
* Paleogeography - сайт пра гісторыю зямной кары 

Катэгорыя:Старажытныя кантыненты
Катэгорыя:Палеазой
Катэгорыя:Мезазой
Хангха

**Хангха́**, або **Чырвоная рака** — рака на поўдні Кітая і поўначы В’етнама. У Кітаі завецца **Юаньцзян** або **Хунхэ**, у В'етнаме — Хонгха або Сангхонг.

Даўжыня ракі 1183 км, плошча басейна каля 158 тыс. км². Пачынаецца на Юньнаньскім нагор'і, упадае ў Танкінскі заліў Паўднёва-Кітайскага мора. Сярэдні расход вады каля 3800 м³/с.

## Прытокі 
* Ло — злева
* Да (Чорная) — справа

## Гаспадарчае значэнне 
Выкарыстоўваюцца для арашэння рысавых палёў. Суднаходства. Да Ханоя, знаходзіцца ў 175 км ад вусця, паднімаюцца марскія судны. Буйныя гарады на рацэ — Хэкоў ў Кітаі, Енбай, Лаакай, Ханой у В'етнаме. На адным з рукавоў дэльты размяшчаецца марскі порт Хайфон.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Рэкі Кітая
Катэгорыя:Рэкі В’етнама
Катэгорыя:Рэкі, якія ўпадаюць у Ціхі акіян
Амбруаз Валар

**Амбруаз Валар** (; 3 ліпеня 1866, Сен-Дэні, Рэюньён — 21 ліпеня 1939, Версаль) — адзін з самых значных гандляроў творамі мастацтва (маршанаў) у Парыжы ў кан. XIX — пач. XX стст. Ён падтрымліваў як фінансава, так і маральна вялікая колькасць знакамітых і невядомых мастакоў, уключаючы Сезана, Маёля, Пікаса, Руо, Гагена і ван Гога. Быў вядомы таксама як калекцыянер і выдавец.

## Адносіны з мастакамі 
* Сезан: адным з самых гучных поспехаў Валара лічыцца яго купля работ Сезана. У абсалютна невядомага мастака за грошы ён набыў на пні ўсю майстэрню (каля 150 работ). І пасля гэтага зрабіў яму імя.
* Гаген: у той час, як мастак жыў на Таіці, адышоўшы ад цывілізацыі, маршан напісаў яму і оптам выкупіў усе зробленыя ім там працы (захапіўшы, такім чынам, практычна манаполію). А Гаген атрымаў сродкі для працягу свайго адасобленага жыцця.
* Пікаса: Амбруаз Валар меў шчыльныя кантакты з Пікаса на працягу ружовага і блакітнага перыядаў мастака, у 1901 г. ён зладзіў яго першую выставу. Але кубізм не прыняў, і разарваў супрацоўніцтва. Мастак зноў пачаў працаваць на Валара ў 1937 г., стварыўшы для яго графічны цыкл афортаў пра Мінатаўра — т.зв. «Сюіту Валара».
* Шагал: дылер падтрымаў майстра ў гады эміграцыі, даў яму заказ на ілюстрацыі Гогаля і Лафантэна. Пазней, таксама для Валара, ён будзе ілюстраваць Біблію.

Катэгорыя:Загінулі ў аўтамабільных катастрофах
Морфаструктура

**Морфаструктура** (ад  — форма,  — будова) — падраздзяленні рэльефу зямной паверхні, у фармаванні якіх пры працяглым узаемадзеянні эндагенных і экзагенных сіл вядучая роля прыналежыць эндагенным працэсам. Іх марфалагічныя адрозненні вызначаюцца неаднолькавай будовай і адрозненнем геалагічнай гісторыі асобных участкаў кары. Самыя буйныя (планетарныя) морфаструктуры (па тэрміналогіі І. П. Герасімава — геатэктуры) адпавядаюць найбуйнейшым структурным элементам зямной кары (мацерыкі і западзіны акіянаў, пераходныя зоны і інш.). Морфаструктура планетарнага маштабу дзеляцца на морфаструктуры драбнейшага парадку (асобныя ўзвышшы, хрыбты, масівы, западзіны і інш.), якія адпавядаюць супамерным з імі тэктанічным структурам. 

## Гл. таксама 
*Геалогія
*Геамарфалогія
*Фізічная геаграфія
*Азанальнасць

Катэгорыя:Геамарфалогія
Геатэктура

**Геатэктура** (ад *геа...* і  — пакрыццё) — самыя буйныя рысы рэльефу Зямлі: мацерыкі і акіянічныя западзіны.

Геатэктурныя элементы рэльефу абумоўлены сіламі агульнапланетарнага маштабу, якія ўзаемадзейнічаюць з усімі іншымі працэсамі, што прымаюць удзел у фармаванні структуры зямной кары. Тэрмін «геатэктура» прапанаваны ў 1946 годзе І. П. Герасімавым.

Катэгорыя:Геамарфалогія