Магілёўская аперацыя

**Магілёўская аперацыя** (23—28 чэрвеня 1944) — стратэгічная ваенная аперацыя РСЧА супраць германскіх войск падчас Другой сусветнай вайны, праведзеная ва ўсходняй Беларусі. З’яўляецца складовай часткай Беларускай аперацыі.

## Планы бакоў 
### СССР 
Наступленне 2-га Беларускага фронту на Магілёўска-Мінскім напрамку насіла дапаможны характар у рамках Беларускай аперацыі. 49-я армія павінна была на ўчастку ў 12 км, фарсіраваўшы раку Проня, прарваць абарону супрацьстаялай ёй 4-й нямецкай арміі з мэтай рассекчы яе. Канчатковай мэтай аперацыі быў захоп гарадоў Магілёў, Шклоў, Быхаў з фарсіраваннем Дняпра ў раёне Шклоў—Магілёў і захопам шырокага плацдарма на заходнім беразе ракі для працягу прасоўвання на Мінск.

### Германія 
Нямецкімі войскамі былі абсталяваны тры паласы абароны: перадавая — па рацэ Проня, другая паласа — па Дняпры, трэцяя — уздоўж Бярэзіны. 4-я нямецкая армія ўпартай абаронай павінна была не дапусціць прарыву савецкіх войск. Горад Магілёў у выпадку адступлення павінен быў быць ператвораны ў «крэпасць» і абараняцца да «апошняга салдата».

## Расстаноўка сіл 
### СССР 
* 2-і Беларускі фронт (камандуючы генерал-палкоўнік Г. Ф. Захараў)
** 33-я армія (камандуючы генерал-лейтэнант В. Д. Кручэнкін)
** 49-я армія (камандуючы генерал-лейтэнант І. Ц. Грышын)
** 50-я армія (камандуючы генерал-лейтэнант І. В. Болдзін)
** 4-я паветраная армія (камандуючы генерал-палкоўнік авіяцыі К. А. Вяршынін).

Каардынаваў дзеянні 2-га Беларускага фронту прадстаўнік Стаўкі ВГ маршал Г. К. Жукаў.

У складзе 2-га Беларускага фронту на пачатак аперацыі было 22 стралковыя дывізіі, 1 умацаваны раён, 4 асобныя танкавыя брыгады, 1 танкавы і 10 самаходна-артылерыйскіх палкоў. Усяго — 319 500 чалавек. 4-я паветраная армія мела 528 спраўных самалётаў.

### Германія 
* частка групы армій «Цэнтр»
** паўднёвы фланг 4-й арміі (камандуючы генерал пяхоты К. фон Тыпельскірх)
*** 39-ы танкавы корпус (камандуючы генерал Р. Марцінек) у складзе 12-й, 31-й, 110-й і 337-й пяхотных дывізій.
*** 12-ы армейскі корпус (камандзір генерал В. Мюлер) у складзе 18-й, 260-й, 267-й пяхотных дывізій.
*** у рэзерве матарызаваная дывізія (камандзір генерал-маёр Ф. К. фон Штэйнкелер).

## Ход баявых дзеянняў 
Наступленню Чырвонай арміі папярэднічаў авіяцыйны ўдар сіл 4-й паветранай арміі па нямецкіх самалётах на аэрадромах, праведзены за 6—10 сутак да пачатку аперацыі.

У ноч на 23 чэрвеня савецкія самалёты нанеслі ўдары па вузлах абароны і артылерыйскіх пазіцыях праціўніка.

У 9:00 пачалася двухгадзінная артылерыйская падрыхтоўка на ўчастку 49-й савецкай арміі. Гэтая армія перайшла ў наступленне ў 11:00 (асобныя стралковыя роты фарсіравалі раку Проня ў ходзе артпадрыхтоўкі). Яе войскі прасунуліся на 5—8 км. Войскі 33-й і 50-й савецкіх армій істотнага прасоўвання наперад у гэты дзень не мелі.

24-га чысла, з 7:30, актыўныя дзеянні ажыццяўлялі 49-я армія і правы фланг 50-й арміі. У выніку да зыходу дня савецкія войскі прасунуліся наперад на 8—16 км. На іншых участках фронту чырвонаармейцы значных поспехаў не дасягнулі.

25 чэрвеня левафлангавыя чаці 33-й і 49-й савецкіх армій, правае крыло і цэнтр 50-й арміі працягвалі наступленне ў напрамку горада Магілёў. У гэты дзень прасоўванне савецкіх войск склала 4—5 км. Яны авалодалі горадам Чавусы. Тым часам 4-я армія Германіі ўзмацніла супраціў і спрабавала арганізаваць контратакі з мэтай спыніць наступленне чырвонаармейцаў (контрудары немцаў былі паспяхова адбіты).

Кіраўніцтва нямецкіх войск загадала адыйсці да Дняпра, але гэтае рашэнне з’яўлялася запозненым.

## Вынікі аперацыі 
У ходзе Магілёўскай наступальнай аперацыі за шэсць дзён баёў войскі 2-га Беларускага фронту прарвалі абарону праціўніка на ўсю аператыўную глыбіню і, фарсіраваўшы рэкі Проня і Дняпро, істотна прасунуліся на захад і паўднёвы захад, вызваліўшы гарады Магілёў, Шклоў, Быхаў, а таксама значную частку Магілёўскай вобласці Беларускай ССР. У выніку быў зроблены сур’ёзны пралом у абароне паўднёвага флангу групы арміі «Цэнтр» і створана перадумова для акружэння нямецкіх войск у раёне Мінска.

## Памяць 
У 1964 годзе на арцы Славы ў Магілёве ўстаноўлены мемарыяльныя дошкі, на якіх пералічаны часці і злучэнні Чырвонай Арміі, узнагароджаныя за ўдзел у вайне ордэнам Чырвонага Сцяга, Суворава II ступені, Суворава III ступені, а таксама тыя, якія атрымалі найменне «Магілёўскіх».

## Крыніцы 
## Літаратура 
* История Второй мировой войны 1939—1945, т. 9, , 1978
* История Великой Отечественной войны Советского Союза 1941—1945, т. 4, , 1962
* Освобождение Белоруссии 1944, 2 изд., , 1974
* *Сидоренко А. А.* На могилёвском направлении, , 1959.
* *Д. Гланц.* Belorussia 1944 — The Soviet General Staff Study

## Спасылкі 
* Могилёвская наступательная операция 23—28 июня 1944 г.  на сайте Министерства обороны России
* 60 Лет Победы. Могилёвская операция
* Операция «Багратион». Освобождение Могилёва

Катэгорыя:Канфлікты 1944 года
Катэгорыя:Магілёў у гады Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Гісторыя Магілёва
Катэгорыя:Чэрвень 1944 года
Катэгорыя:Бітвы Германіі
Катэгорыя:Аперацыі ў Вялікай Айчыннай вайне
Катэгорыя:Беларуская аперацыя (1944)
Катэгорыя:Бітвы паводле алфавіта
Катэгорыя:Гісторыя Магілёўскай вобласці