open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Алтынды (Акмолінская вобласць)

**Алтынды** () — аул у Буландынскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Данілаўскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 30 км на паўднёвы ўсход ад цэнтра горада Макінска. Код КАТА — 114035100.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва аула складала 1207 чалавекі (589 мужчын і 618 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у ауле пражывалі 1011 чалавекі (490 мужчын і 521 жанчына).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Буландынскага раёна
Яльтай (Буландынскі раён)

**Яльтай** () — сяло ў Буландынскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Данілаўскай сельскай акругі. Код КАТА — 114035400.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 217 чалавекі (108 мужчын і 109 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 145 чалавекі (75 мужчын і 70 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Буландынскага раёна
Бітва пры Прэсбургу

**Бітва пры Прэсбургу** (цяпер Браціслава ў Славакіі; , , ) — адна або некалькі бітваў, якія адбыліся ў 907 годзе. Часам яе месца (Brezalauspurc, гэта значыць «град Браслава») вызначаюць не як Браціславу, а як Залавар на Балатане ў сучаснай Венгрыі. У ёй Баварыя пацярпела паражэнне ад венграў.

## Бітва 
Дакладная дата бітвы невядомая. Часцей за ўсё называецца дата 4, 5 альбо 6 ліпеня; некаторыя крыніцы называюць даты трох бітваў, якія адбываліся ў гэтыя дні і 9 жніўня 907 года. Падзеі таксама апісаныя ў летапісах бегла і некалькі разоў змяняліся з цягам часу.

Маркграф Луітпольд Баварскі сабраў сваю армію і намерваўся даць вырашальны бой венграм, якія ўяўлялі сабой пагрозу многім краінам Цэнтральнай Еўропы.  Яе колькасць, якая ацэньваецца ў 100 тысяч чалавек, выглядае звычайным перабольшаннем, уласцівым свайму часу. Колькасць войска Арпада складала ад 30 да 35 тысяч, аднак і гэтая лічба сумнеўная, паколькі рэдкае войска ў Сярэднявеччы налічвала больш за 10 000 воінаў.

Баварскае войска было падзелена на тры часткі, якія, аднак, нічога не здолелі супрацьпаставіць  тактыцы венгерскіх коннікаў. Вялікая частка баварскага войска была абкружана, разбітая і знішчаная. У бітве загінуў сам Луітпольд, зальцбургскі архібіскуп Тэатмар, фрайзінгскі біскуп Ута,  Захарыя,  35 баварскіх графаў, 19 баронаў, а таксама «незлічоная колькасць астатняга люду». Пераход у 907 годзе ўлады ў Венгерскай ардзе да малодшага сына Арпада Жольта ў абыход траіх ці нават чацвярых яго братоў дазваляе выказаць здагадку, што Арпад і яго старэйшыя сыны таксама маглі загінуць у гэтай бітве.

## Наступствы 
Пасля бітвы венгры акупавалі ўсходнюю частку цяперашняй Аўстрыі і ўсю Вялікую Маравію, якая стала базай паходаў у суседнія краіны. Спусташальныя паходы венграў у Германію, Францыю, Іспанію, Балканы і Італію, якія самі венгры называлі «kalandozások» («падарожжы») і лічылі неад’емнай часткай свайго пакуль яшчэ паўкачавога жыцця, працягваліся да 955, калі Атон I Вялікі нанёс ім разгромнае паражэнне ў бітве на рацэ Лех, якое паклала канец венгерскім нашэсцям.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Beáta Pintérová. Bitka pri Bratislave vo svetle slovenskej a maďarskej historiografie , 2007

Катэгорыя:Бітвы Германіі
Катэгорыя:Бітвы Венгрыі
Катэгорыя:Бітвы Баварыі
Катэгорыя:Бітвы ў Славакіі
Катэгорыя:Бітвы X стагоддзя
Катэгорыя:Гісторыя Славакіі
Катэгорыя:Вялікая Маравія
Катэгорыя:Гісторыя Аўстрыі
Катэгорыя:Гісторыя Браціславы
Катэгорыя:907
Гардзееўка (Акмолінская вобласць)

**Гардзееўка** () — сяло ў Буландынскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Яргольскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 43 км на паўднёвы ўсход ад цэнтра горада Макінска. Код КАТА — 114037200.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 372 чалавекі (191 мужчына і 181 жанчына). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 367 чалавекі (184 мужчыны і 183 жанчыны).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Буландынскага раёна
Вараб’ёўка (Акмолінская вобласць)

**Вараб’ёўка** () — сяло ў Буландынскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Жураўлёўскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 90 км на паўднёвы ўсход ад цэнтра горада Макінска. Код КАТА — 114039200.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 430 чалавекі (197 мужчын і 233 жанчыны). Паводле звестак перапісу 2009 года ў сяле пражывалі 303 чалавекі (142 мужчыны і 161 жанчына).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Буландынскага раёна
Жураўлёўка (Акмолінская вобласць)

**Жураўлёўка** () — сяло ў Буландынскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Жураўлёўскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 83 км на поўдзень ад цэнтра горада Макінска. Код КАТА — 114039100.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 1371 чалавекі (658 мужчын і 713 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 1009 чалавекі (478 мужчын і 531 жанчына).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Буландынскага раёна
Капітонаўка (Акмолінская вобласць)

**Капітонаўка** () — сяло ў Буландынскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Капітонаўскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 54 км на поўдзень ад цэнтра горада Макінска. Код КАТА — 114041100.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 1264 чалавекі (647 мужчын і 617 жанчын). Паводле звестак перапісу 2009 года ў сяле пражывалі 983 чалавекі (498 мужчын і 485 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Буландынскага раёна
Мат (Акмолінская вобласць)

**Мат** () — сяло ў Буландынскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Карамышаўскай сельскай акругі. Код КАТА — 114043200.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 189 чалавекі (82 мужчыны і 107 жанчын). Паводле звестак перапісу 2009 года ў сяле пражывалі 134 чалавекі (68 мужчын і 66 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Буландынскага раёна
Іванкаўка

**Іванкаўка** () — сяло ў Буландынскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Яргольскай сельскай акругі. Код КАТА — 114037300.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 402 чалавекі (190 мужчын і 212 жанчын). Паводле звестак перапісу 2009 года ў сяле пражываў 331 чалавекі (169 мужчын і 162 жанчыны).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Буландынскага раёна
Новабрацкае (Акмолінская вобласць)

**Новабрацкае** () — сяло ў Буландынскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Новабрацкай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 86 км на паўднёвы ўсход ад цэнтра горада Макінска. Код КАТА — 114047100.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 790 чалавекі (386 мужчын і 404 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 739 чалавекі (361 мужчына і 378 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Буландынскага раёна
Айнаколь (Акмолінская вобласць)

**Айнаколь** () — аул у Буландынскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Айнакольскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 99 км на паўднёвы ўсход ад цэнтра горада Макінска. Код КАТА — 114051100.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва аула складала 638 чалавекі (310 мужчын і 328 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у ауле пражывалі 467 чалавекі (247 мужчын і 220 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Буландынскага раёна
Астрагорскае (Акмолінская вобласць)

**Астрагорскае** () — сяло ў Буландынскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Айнакольскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 95 км на паўднёвы ўсход ад цэнтра горада Макінска. Код КАТА — 114051500.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 230 чалавекі (102 мужчыны і 128 жанчын). Паводле звестак перапісу 2009 года ў сяле пражываў 161 чалавекі (75 мужчын і 86 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Буландынскага раёна
Нікольскае (Акмолінская вобласць)

**Нікольскае** () — сяло ў Буландынскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Нікольскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 43 км на поўдзень ад цэнтра горада Макінска. Код КАТА — 114045100.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 2675 чалавекі (1379 мужчын і 1296 жанчын). Паводле звестак перапісу 2009 года ў сяле пражываў 2051 чалавекі (1028 мужчын і 1023 жанчыны).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Буландынскага раёна
Ерусланаўка (Акмолінская вобласць)

**Ерусланаўка** () — сяло ў Буландынскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Караузекскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 9 км на паўднёвы ўсход ад цэнтра горада Макінска. Код КАТА — 114055300.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 82 чалавекі (44 мужчыны і 38 жанчын). Паводле звестак перапісу 2009 года ў сяле пражывалі 54 чалавекі (31 мужчына і 23 жанчыны).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Буландынскага раёна
Байсуат

**Байсуат** () — аул у Буландынскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Караузекскай сельскай акругі. Код КАТА — 114055700.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва аула складала 230 чалавекі (122 мужчыны і 108 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у ауле пражывалі 230 чалавекі (113 мужчын і 117 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Буландынскага раёна
Макінск

**Ма́кінск** — горад, адміністрацыйны цэнтр Буландынскага раёна Акмолінскай вобласці Казахстана. Код КАТА — 114020100.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Акмолінскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Буландынскага раёна
Буландынскі раён

**Буландынскі раён** (; да 1997 года — **Макінскі раён**) — адміністрацыйная адзінка Акмалінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр — горад Макінск.

## Спасылкі 
* Информация о районе на сайте области
Мікалай Андрэевіч Свірыдаў

**Мікалай Андрэевіч Свірыдаў** (нар. , в. Зацітава Слабада, Пухавіцкі раён, Мінская вобласць) — беларускі вучоны. Кандыдат сельскагаспадарчых навук (1985).

## Біяграфія 
Скончыў Пухавіцкую сярэднюю школу (1967), Беларускую сельскагаспадарчую акадэмію (1973). Служыў у Савецкай Арміі (1973 - 1974).

Навуковы супрацоўнік, загадчык аддзела, першы намеснік дырэктара Беларускага навукова-даследчага інстытута бульбаводства і пладова-агародніны (1974 - 1995).

Працаваў у Дзяржкантролі Републікі Беларусь (1997 - 2000). З 2001 года начальнік аддзела канцэрна Белдзяржхарчпром.

## Навуковая дзейнасць 
Аўтар каля 50 навуковых публікацый.

## Узнагароды і званні 
Узнагароджаны сярэбраным медалём ВДНГ СССР у 1986 годзе.

## Літаратура 
* Памяць : Пухавіцкі раён : гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі. — Мінск, 2003.

Катэгорыя:Кандыдаты сельскагаспадарчых навук
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускай дзяржаўнай сельскагаспадарчай акадэміі
Сяло імя Розы Люксембург

**Сяло імя Розы Люксембург** () — сяло ў Буландынскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Карамышаўскай сельскай акругі. Код КАТА — 114043405.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 259 чалавекі (142 мужчыны і 117 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 8 чалавекі (5 мужчын і 3 жанчыны).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Буландынскага раёна
Дзень галасавання

**Дзень галасавання** — дзень, на які ў адпаведнасці з законам прызначаецца галасаванне на выбарах ці рэферэндуме.

Дзень галасавання — кульмінацыя выбарчай кампаніі. У беларускім выбарчым заканадаўстве тэрміны здзяйснення многіх выбарчых дзеянняў адлічваюцца ад дня галасавання.

Агітацыя ў дзень галасавання не дапускаецца. Агітацыйныя друкаваныя матэрыялы, раней вывешаныя па-за памяшканнямі для галасавання, захоўваюцца на ранейшых месцах.

## Адзіны дзень галасавання 
У розных краінах і ў розныя часы прымяняюцца два асноўныя падыходы пры прызначэнні дня галасавання: альбо выбары прызначаюцца на любы дзень, калі заканчваюцца паўнамоцтвы адпаведнага выбарнага органа або службовай асобы (у выпадку датэрміновага спынення паўнамоцтваў — датэрміновыя выбары ў максімальна кароткія тэрміны), альбо праводзяцца ў адзіны дзень галасавання.

У Злучаных Штатах Амерыкі на агульнанацыянальных выбарах прымяняецца адзіны дзень галасавання. Так, выбары Прэзідэнта ЗША праводзяцца ў першы аўторак пасля першага панядзелка лістапада кожнага чацвёртага года.

Катэгорыя:Выбары
Майсенская марка

[thumb|300px|[Альбрэхтсбург]]

**Майсенская марка** () — сярэдневяковае маркграфства на тэрыторыі сучаснай зямлі Саксонія. Далучана да Курфюрства Саксонія ў 1423 годзе.

## Гісторыя 
У час паходу супраць славян—далямінцаў кароль Генрых I Птушкалоў у 928/929 годзе на ўзгорку каля ракі Эльба загадаў узвесці крэпасць. Яна была названа па імі ручая Мейза. Каля падножжа крэпасці ўжо ў гэтым стагоддзі развіўся аднайменны горад (Майсен). У 968 годзе тут упершыню згадваўся маркграф майсенскі Вігберт. Краспасная гара ў тым жа годзе стала рэзідэнцыяй біскупа новастворанага Майсенскага біскупства. З 1068 года таксама згадваецца бургграф. З часам развілося бургграфства Майсен.

На працягу XI стагоддзя сфера панавання майсенскіх маркграфаў пашырылася да ракі Найсэ, а пазней і ў паўднёвым кірунку да Рудных гор. У 983 годзе маркграфам быў нейкі Рыкдаг, з 985 года маркграфамі былі Экегардынеры. У выніку Будышынскага міру з 1018 па 1031 год «Зямля мілцэнаў» (пазней Верхняя Лужыца) была аддзелена ад маркграфства.

thumb|left|Маркграфства Майсен каля 1600.

У 1046 годзе маркграфства атрымалі графы з дынастыі Веймар-Орламюндэ, у 1067 годзе — Брунаны, прадстаўнік якіх, Эгберт&nbsp;II, у час барацьбы за інвестытуру ў 1089 годзе быў скінуты. Яго змяніў у тым жа годзе Генрых I Айленбургскі (1089—1103) з дынастыі Ветынаў. Яго пераемнікам удалося захаваць маркграфства пад сваёй уладай. У час кіравання маркграфаў Конрада Вялікага (1123—1156), Атона Багатага (1156—1191) і Дытрыха I (1190/1197-1221) маркграфства было пашырана.

У 1264 годзе Генрых III Найяснейшы (1221—1288) перамог у спрэчцы наконт спадчыны Ландграфства Цюрынгія (у так званай вайне за Цюрынгскую спадчыну), дзе яго дзядзька, Генрых IV Распэ, у 1247 годзе памёр бяздзетным. У 1243/1255 Генрых III Найяснейшы набыў Плайсенланд каля горада Альтэнбург і пфальцграфства Саксонія. Спроба караля Альбрэхта I Габсбурга вярнуць сабе феод маркграфства Майсен, пацярпела крах у 1307 годзе пасля яго паражэння ў бітве пад Лукау.

У 1423 годзе майсенскаму маркграфу Фрыдрыху I было перададзена герцагства Саксен-Вітэнберг. Тым самым маркграфства Майсен стала часткай курфюрства Саксонія і страціла характар самастойнага княства. Лейпцыгскі падзел 1485 года паміж братамі Эрнстам і Альбрэхтам прывёў да аддзялення Майсена ад Саксоніі (Цюрынгія была падзелена паміж братамі).

У 1547 годзе герцаг Морыц атрымаў тытул курфюрста Саксоніі, пасля чаго яго ўладання, у тым ліку Майсен, сталі часткай курфюрства (а пазней і каралеўства) Саксонія. 

Граніцы маркграфства Майсен амаль супадаюць з граніцамі сучаснай зямлі Вольная дзяржава Саксонія.

Таксама існавала бургграфства Майсен, першапачатковыя граніцы якога амаль супадаюць з граніцамі сучаснага раёна Майсен.

## Гл. таксама 
* Спіс маркграфаў Майсена
* Майсен (бургграфства)

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Гістарычныя германскія дзяржавы
Катэгорыя:Маркграфствы Свяшчэннай Рымскай імперыі
Катэгорыя:Майсен
Дзяржавін

**Дзяржавін** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Гаўрыла Раманавіч Дзяржавін — рускі паэт
* Мікалай Севасцьянавіч Дзяржавін — савецкі славяназнавец
* Уладзімір Васілевіч Дзяржавін — рускі паэт, перакладчык
Выбаршчык

**Выбаршчык** — асоба, якая валодае актыўным выбарчым правам (якое адпавядае патрабаванням выбарчых цэнзаў) і занесеная ў адпаведныя спісы. Выбаршчык ўдзельнічае ў выбарах і рэферэндумах, а таксама сумесна з іншымі выбаршчыкамі можа ўносіць на разгляд прадстаўнічых органаў праекты законаў (у Аўстрыі, Італіі, Швейцарыі) і нарматыўных актаў (у Расіі). У большасці краін ўдзел у галасаванні разглядаецца як права грамадзяніна, а ў некаторых дзяржавах (у Бельгіі, Бразіліі, Грэцыі) — грамадскі абавязак.

## Спісы выбаршчыкаў 
У мэтах рэалізацыі актыўнага выбарчага права выбаршчыкамі адпаведныя выбарчыя камісіі складаюць спісы выбаршчыкаў. Спіс выбаршчыкаў складаецца асобна па кожным выбарчым участку. Выбаршчык можа быць уключаны ў спіс выбаршчыкаў толькі на адным участку для галасавання.

У спіс грамадзян, якія маюць права ўдзельнічаць у выбарах, рэферэндуме, галасаваннi аб адклiканнi дэпутата, уключаюцца грамадзяне Рэспублікі Беларусь, якія валодаюць выбарчым правам, дасягнулі да дня або ў дзень выбараў, рэферэндуму, галасавання аб адклiканнi дэпутата 18 гадоў, зарэгістраваныя да моманту складання спісу па месцы жыхарства або па месцы знаходжання на тэрыторыі дадзенага ўчастка для галасавання. Грамадзяне, зарэгістраваныя па месцы знаходжання, уключаюцца ў спіс толькі на ўчастку для галасавання па месцы знаходжання.

Спісы грамадзян-ваеннаслужачых, якія знаходзяцца ў вайсковых частках, а таксама членаў сем'яў ваеннаслужачых і іншых выбаршчыкаў, удзельнiкаў рэферэндуму, якія пражываюць у раёнах размяшчэння вайсковых частак, складаюцца на аснове даных, што прадстаўляюцца камандзірамі вайсковых частак.

Катэгорыя:Выбары
ГЭС гідравузла Навасады

«**Навасады**» — нізканапорная міні-гідраэлектрастанцыя на гідравузле № 9 «Навасады» воднай сістэмы Дняпроўска-Бугскага канала на рацэ Мухавец, каля вёскі Навасады Жабінкаўскага раёна Брэсцкай вобласці.

Вызначаная магутнасць — 223 кВт. Гадавая выпрацоўка электраэнергіі 1363,1 тыс. кВт*гадзін. Уведзена ў эксплуатацыю 10 снежня 2012 года.

Знаходзіцца на балансе РУЭБП «Дняпроўска-Бугскі водны шлях».

Катэгорыя:Дняпроўска-Бугскі канал
Катэгорыя:Электрастанцыі Брэсцкай вобласці
Катэгорыя:Эканоміка Жабінкаўскага раёна
Катэгорыя:Гідраэлектрастанцыі Беларусі
Сміт (востраў у Чэсапікскім заліве)

**Сміт** () — найбуйнейшы востраў Чэсапікскага заліва. Большая частка адміністрацыйна належыць да амерыканскага штата Мэрыленд, поўдзень — да амерыканскай садружнасці Вірджынія. Плошча — 11,5 км². Насельніцтва (2010 г.) — 276 чал.

## Геаграфія 
Востраў Сміт знаходзіцца ў 7,8 км на захад ад узбярэжжа штата Мэрыленд. Большая частка вострава ўяўляе забалочаныя землі, злучаныя вузкімі пратокамі. У выніку эрозіі і падвышэння ўзроўню акіяна плошча сушы паступова скарачаецца. У 1922 г. пасля чарговага ўрагана было затоплена больш за палову тагачаснай тэрыторыі. У мінулым воды каля Сміта славіліся багаццем крабаў.

## Гісторыя 
Першаадкрывальнікам вострава лічыцца Джон Сміт, які высадзіўся на мясцовы бераг у 1608 г. і даў яму назву астравы Расэлс. Сучасную назву востраў атрымаў паміж 1659 г. і 1686 г., калі на ім апынуліся перасяленцы з Корнуала, Уэльса і Англіі. Адным з першых землеўладальнікаў быў Генры Сміт, у гонар якога нараклі ўвесь востраў. Да 1807 г. тут спыняліся піраты. Галоўным заняткам тубыльцаў здаўна з'яўляліся рыбалоўства, лоў крабаў і вустрыц. 

У нашы дні на востраве Сміт існуюць тры паселішчы. Сувязь з мацерыком адбываецца толькі дзякуючы лодкам і нерэгулярнаму парому. Улады штата Мэрыленд высоўваюць праекты перасялення мясцовых жыхароў у сувязі з небяспекай затаплення, аднак сустракаюць іх адмоўную рэакцыю. Тубыльцы Сміта стварылі грамадскую арганізацыю, што збірае грошы на выратаванне сушы.

## Культура 
Многія жыхары вострава Сміт з'яўляюцца прамымі нашчадкамі перасяленцаў XVII ст. Яны размаўляюць на асабістым дыялекце, што сфарміраваўся ў выніку ізаляцыі.

## Спасылкі 
* SMITH ISLAND UNITED
* Smith Island A True Island Community
* SMITH ISLAND MARINA 
* Maryland’s Smith Island, Home to a Vanishing Dialect and Rising Sea Levels
* SMITH ISLAND IS SINKING INTO THE CHESAPEAKE BAY THANKS TO CLIMATE CHANGE

Катэгорыя:Мэрыленд
Катэгорыя:Астравы Атлантычнага акіяна
Катэгорыя:Астравы ЗША
Катэгорыя:Вірджынія
Уладзімір Васілевіч Дзяржавін

**Уладзімір Васілевіч Дзяржавін** ( — ) — рускі савецкі паэт, перакладчык, мастак.

## Біяграфія 
У 1924 годзе прыехаў у Маскву, вучыўся ва Вышэйшых мастацка-тэхнічных майстэрнях ў Р. Фалька і А. Дрэвіна. У 1928 годзе ўпершыню апублікаваў вершы, пазнаёміўся з М. Горкім, які паставіўся да Дзяржавіна і яго творчасці з цікавасцю і пасля неаднаразова аказваў яму заступніцтва.

У 1931—1934 гг. жыў і працаваў у Балшоўскай Працоўнай камуне АДПУ імя Ягоды, куды трапіў па рэкамендацыі Горкага. У 1934—1940 гадах друкаваўся ў часопісах, у 1936 годзе выпусціў адзіную прыжыццёвую кнігу вершаў. Член Саюза пісьменнікаў з 1939 года.

З 1940 года да канца жыцця актыўна публікаваўся як паэт-перакладчык, у першую чаргу класічнай паэзіі Усходу. На рускую мову пераклаў паасобныя творы Якуба Коласа, Максіма Багдановіча, вершы і паэму П.Броўкі.

Пахаваны на могілках у Перадзелкіна.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Паэты СССР
Катэгорыя:Перакладчыкі СССР
Катэгорыя:Мастакі СССР
Катэгорыя:Рускамоўныя паэты
Катэгорыя:Перакладчыкі паэзіі на рускую мову
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Кастрамской вобласці
Паўднёва-Усходні фронт (Вялікая Айчынная вайна)

**Паўднё́ва-Усхо́дні фронт** — адзін з франтоў Чырвонай Арміі на пачатковым этапе Вялікай Айчыннай вайны. Утвораны 5 жніўня 1942 года з выкарыстаннем часткі падраздзяленняў Сталінградскага фронту. У склад Паўднёва-Усходняга фронту ўваходзілі 51-я, 57-я і 64-я арміі, а пасля і 1-я гвардзейская, 62-я, 28-я і 8-я паветраная арміі.

Фронт дзейнічаў на паўднёвым фасе знешняга абарончага абвода Сталінграда. У аператыўным падначаленні фронту знаходзілася таксама Волжская ваенная флатылія, Сталінградская ваенная акруга і Сталінградскі раён СПА.

28 верасня 1942 года быў ператвораны ў Сталінградскі фронт.

Камандуючы фронтам: генерал-палкоўнік А. І. Яроменка.

Члены ваеннага савета: брыгадны камісар  (у жніўні 1942 года) і М. С. Хрушчоў (з верасня 1942 года).

Начальнік штаба: генерал-маёр Г. Ф. Захараў.

## Спасылкі 
* Паўднёва-Усходні фронт
* Страты асабістага складу
* Паўднёва-Усходні фронт 

Катэгорыя:Узброеныя сілы СССР
Катэгорыя:Савецкія франты ў гады Вялікай Айчыннай вайны
Мікалай Севасцьянавіч Дзяржавін

**Мікалай Севасцьянавіч Дзяржавін** (, , в. Прэслаў, Запарожская вобласць, Украіна — , ) — савецкі славяназнавец, літаратуразнаўца, гісторык. Акадэмік АН СССР (з 1931). Ганаровы член АН БССР, Балгарскай АН (з 1946).

Друкавацца пачаў у 1898 годзе. Навуковая і педагагічная зейнасць праходзіла ў Ленінградскім універсітэце, дзе ў 1922—1925 гадах ён быў рэктарам, у 1925—1953 гадах узначальваў кафедру славянскай філалогіі. У 1931—1934 гадах — дырэктар Інстытута славяназнаўства АН СССР, у 1947—1953 гадах кіраваў ленінградскай групай групай Інстытута славяназнаўства. Навуковыя інтарэсы ахоплівалі літаратуру, мову, гісторыю, этнаграфію, фальклор. Ён выступаў з навукова-папулярнымі артыкуламі і кнігамі пра Пушкіна, Ганчарова, Герцэна, Шаўчэнку.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Мікалай Севасцьянавіч Дзяржавін у базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі 

Катэгорыя:Дэканы СПбДУ
Катэгорыя:Рэктары СПбДУ
Катэгорыя:Славісты Расійскай імперыі
Катэгорыя:Славісты СССР
Катэгорыя:Літаратуразнаўцы СССР
Катэгорыя:Правадзейныя члены АН СССР
Катэгорыя:Ганаровыя члены Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі
Катэгорыя:Выкладчыкі Шостай Санкт-Пецярбургскай гімназіі
Уладзімір Сцяпанавіч Сянчук

**Уладзімір Сцяпанавіч Сянчук** (нар. , в. Пухавічы, Пухавіцкі раён, Мінская вобласць — ) — беларускі вучоны, кандыдат медыцынскіх навук, дацэнт.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 6 красавіка 1923 года ў Пухавічах у сям’і ветэрынарнага фельчара.

Скончыў Пухавіцкую сярэднюю школу (1940). Мінскі медыцынскі інстытут (1954).

Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Працаваў у органах дзяржаўнай бяспекі (1944—1948), пасля інстытута — урачом у Мінску.

З 1957 года працаваў выкладчыкам, з 1971 па 1982 гады — загадчыкам, з 1982 года — дацэнтам кафедры агульнай гігіены ў Мінскім медыцынскім інстытуце.

Памёр 17 снежня 2008 года. Пахаваны ў Мінску на Усходніх могілках.

## Навуковая дзейнасць 
Аўтар многіх навуковых прац па агульнай гігіене.

## Узнагароды 
Узнагароджаны баявым ордэнам, медалямі, значком «Выдатнік аховы здароўя», Ганаровай граматай ВС БССР (1977); занесены ў Кнігу пашаны інстытута.

## Літаратура 
* Памяць : Пухавіцкі раён: гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / [укладальнік А. А. Прановіч; рэдкалегія: А. М. Карлюкевіч і інш.]. — Мінск : Беларусь, 2003. — 748 с. — 3000 экз. ISBN 985-01-0251-9

Катэгорыя:Дэканы медыка-прафілактычнага факультэта БДМУ
Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Гігіеністы
Катэгорыя:Медыкі СССР
Катэгорыя:Медыкі Беларусі
Міхаіл Аляксеевіч Маісееў

{{Ваенны дзеяч
|званне           = 
|узнагароды  = 
{ Style = "background: transparent"
       
-
       
-
       
-
       
-
       
-
       
-
       
}
**Іншых дзяржаў**:
{
     
}
{ Style = "background: transparent"
   
}
}}
**Міхаі́л Аляксе́евіч Маісе́еў** (, сяло Малы Івер, Свабодненскі раён, Амурская вобласць, СССР — 18 снежня 2022) — савецкі і расійскі военачальнік, генерал арміі (1989). Начальнік Генеральнага штаба УС СССР — першы намеснік Міністра абароны СССР (1988—1991), выконваючы абавязкі Міністра абароны СССР (22 — 23 жніўня 1991 года).

## Спасылкі 
Катэгорыя:Выпускнікі Ваеннай акадэміі імя М. В. Фрунзэ
Катэгорыя:Начальнікі Генштаба Узброеных Сіл РФ
Катэгорыя:Начальнікі Генеральнага штаба Савецкай арміі
Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Члены ЦК КПСС
Катэгорыя:Народныя дэпутаты СССР ад КПСС
Катэгорыя:Дэпутаты Дзяржаўнай думы Расійскай Федэрацыі VI склікання
Катэгорыя:Камандуючыя Далёкаўсходняй ваеннай акругай
Валерый Міхайлавіч Федасюк

**Валерый Міхайлавіч Федасюк** (нар. , г. Мар’іна Горка, Пухавіцкі раён) — беларускі вучоны ў галіне фізікі цвёрдага цела, вынаходнік СССР, доктар фізіка-матэматычных навук (1992), лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Беларусі (2004). Член-карэспандэнт Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі, генеральны дырэктар дзяржаўнага навукова-вытворчага аб’яднання «Навукова-практычны цэнтр Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі па матэрыялазнаўстве».

## Біяграфія 
У 1976 годзе скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (1976). Працуе ў НАН Беларусі. З 1994 года намеснік дырэктара інстытута па навуковай рабоце. З’яўляецца членам Міжнароднага электрахімічнага таварыства, ганаровым прафесарам універсітэта г. Сант’яга дэ Каспастэла.

## Навуковыя інтарэсы 
Аўтар больш за 300 навуковых прац, у тым ліку 14 аўтарскіх і калектыўных манаграфій, больш за 30 аўтарскіх пасведчанняў і патэнтаў.

## Узнагароды і прэміі 
Дзяржаўная прэмія Рэспублікі Беларусь у галіне навукі і тэхнікі (2004, у аўтарскім калектыве) — *за працу «Магнітныя структуры і фізічныя ўласцівасці шматкампанентных сістэм з пераходнымі і рэдказямельнымі элементамі, распрацоўка новых магнітных матэрыялаў, стварэнне і вытворчасць элементаў і прылад электроннай тэхнікі»*. Прэмія РАН і НАН Беларусі (2015) за цыкл работ «Матэрыялы і плёнкавыя гетэраструктуры для прылад спінтронікі і магнонікі».

Узнагароджаны ордэнам Айчыны III ступені (2020), медалём Францыска Скарыны (2004), іншымі медалямі.

## Літаратура 
* Памяць : Пухавіцкі раён: гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / [укладальнік А. А. Прановіч; рэдкалегія: А. М. Карлюкевіч і інш.]. — Мінск : Беларусь, 2003. — 748 с. — 3000 экз. ISBN 985-01-0251-9
* Валерий Михайлович Федосюк (К 65-летию со дня рождения) // Весці Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. Серыя фізіка-тэхнічных навук. — 2019. — Т. 64, № 2. — С. 255-256.

## Спасылкі 
* Валерий Михайлович

* Валерый Міхайлавіч Федасюк у базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі 

Катэгорыя:Фізікі Беларусі
Егіндыколь

**Егіндыколь** () — сяло ў Егіндыкольскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр і адзіны населены пункт Егіндыкольскай сельскай акругі. Код КАТА — 114430100.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 3522 чалавекі (1836 мужчын і 1686 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 3285 чалавекі (1629 мужчын і 1656 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Егіндыкольскага раёна
Абай (Егіндыкольскі раён)

**Абай** () — сяло ў Егіндыкольскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр і адзіны населены пункт Абайскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 37 км на поўдзень ад цэнтра пасёлка Егіндыколь. Код КАТА — 114433100.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 506 чалавекі (255 мужчын і 251 жанчына). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 170 чалавекі (94 мужчыны і 76 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Егіндыкольскага раёна
Палтаўскае (Акмолінская вобласць)

**Палтаўскае** () — сяло ў Егіндыкольскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Алакольскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 22 км на ўсход ад цэнтра пасёлка Егіндыколь. Код КАТА — 114435100.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 509 чалавекі (259 мужчын і 250 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 416 чалавекі (216 мужчын і 200 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Егіндыкольскага раёна
Каркем

**Каркем** () — сяло ў Егіндыкольскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Алакольскай сельскай акругі. Код КАТА — 114435200.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 278 чалавекі (139 мужчын і 139 жанчын). Паводле звестак перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 204 чалавекі (105 мужчын і 99 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Егіндыкольскага раёна
Спірыдонаўка (Акмолінская вобласць)

**Спірыдонаўка** () — сяло ў Егіндыкольскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр і адзіны населены пункт Армавірскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 10 км на поўдзень ад цэнтра пасёлка Егіндыколь. Код КАТА — 114437100.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 728 чалавекі (373 мужчыны і 355 жанчын). Паводле звестак перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 464 чалавекі (233 мужчыны і 231 жанчына).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Егіндыкольскага раёна
Рэйхсгау

thumb|400px|Адміністрацыйны падзел Германіі на 1 жніўня 1941 (рэйхсгау вылучаны зялёным колерам)
**Рэйхсгау** ( — «імперская акруга») — адміністрацыйная адзінка Трэцяга рэйха, створаная на зноў далучаных да Германскай імперыі тэрыторыях; існавала з 1939 па 1945 год. Не варта блытаць з партыйнымі гау. Главой рэйхсгау быў імперскі штатгальтар, які па сумяшчальніцтве з'яўляўся гаўляйтарам органаў НСДАП на дадзенай тэрыторыі.

## Спіс рэйхсгау 
### Судэтэнланд 
На тэрыторыі Судэцкай вобласці Чэхіі, населенай судэцкімі немцамі 15 красавіка 1939 года было створана рэйхсгау Судэтэнланд. Сталіца — горад Райхенберг (Ліберац).

### Альпійскія і дунайскія рэйхсгау 
Пасля аншлюсу Аўстрыі на яе тэрыторыі законам ад 14 красавіка 1939 былі створаны сем рэйхсгау, якія толькі часткова супадалі з былымі аўстрыйскімі землям:
* Рэйхсгау Вена — на тэрыторыі горада Вена і прыгарадных раёнаў Ніжняй Аўстрыі.
* Рэйхсгау Верхні Дунай — на тэрыторыі зямлі Верхняя Аўстрыя, сталіца — Лінц.
* Рэйхсгау Ніжні Дунай — на тэрыторыі зямлі Ніжняя Аўстрыя і паўночнай часткі Бургенланда, сталіца — Крэмс-на-Дунаі.
* Рэйхсгау Карынтыя — на тэрыторыі зямлі Карынтыя, сталіца — Клагенфурт.
* Рэйхсгау Зальцбург — на тэрыторыі зямлі Зальцбург, сталіца — Зальцбург.
* Рэйхсгау Штырыя — на тэрыторыі зямлі Штырыі і паўднёвай частцы Бургенланда, сталіца — Грац.
* Рэйхсгау Ціроль-Форарльберг — на тэрыторыі зямель Ціроль і Форарльберг, сталіца — Інсбрук.

### Далучаныя ўсходнія вобласці 
На тэрыторыях «далучаных усходніх абласцей» загадам ад 26 кастрычніка 1939 гады былі створаны два рэйхсгау:
* Рэйхсгау Данцыг — Заходняя Прусія (першапачаткова рэйхсгау Заходняя Прусія) створана на былых польскіх тэрыторыях. У рэйхсгау ўвайшла таксама адміністрацыйная акруга Заходняя Прусія правінцыі Усходняя Прусія. Сталіца — горад Данцыг (Гданьск).
* Рэйхсгау Вартэланд (першапачаткова рэйхсгау Позен) створана на былых польскіх тэрыторыях. Сталіца — Позен (Познань)

### Планаваныя рэйхсгау 
У будучыні планавалася стварыць яшчэ некалькі рэйхсгау, але гэтыя планы так і не былі ажыццёўлены:
* Рэйхсгау Заходняя марка (Вестмарк), якое планавалася стварыць шляхам зліццятэрыторый Саара і Пфальца,  якія належалі Германскай імперыі, з «вобласцю цывільнага кіравання» Латарынгія, анексаванай у Францыі.
* Рэйхсгау Верхні Рэйн, якое павінна было быць cтворана шляхам зліцця гау Бадэн з «вобласцю цывільнага кіравання» Эльзас, анексаванай у Францыі.
* На тэрыторыі Бельгіі планавалася стварэнне рэйхсгау Фландрыя і рэйхсгау Валонія.

*
Катэгорыя:Былыя адміністрацыйныя адзінкі
Жалан

**Жалан** — сяло ў Егіндыкольскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Баўманскай сельскай акругі.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 216 чалавекі (106 мужчын і 110 жанчын). Паводле звестак 2009 года, у сяле не было пастаяннага насельніцтва.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Егіндыкольскага раёна
Вобласць цывільнага кіравання

**Вобласць цывільнага кіравання** (, вытворнае ад  — кіраўнік цывільнай адміністрацыі) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на тэрыторыях, акупаваных Трэцім рэйхам у час Другой сусветнай вайны. Тэрыторыі, на якіх пасля акупацыі замест ваеннай адміністрацыі паступова ўводзілася нямецкая цывільная адміністрацыя, прызначаліся для поўнай германізацыі і наступнага далучэння да Трэцяга рэйха.

Усяго ў выніку вайны былі створаны наступныя вобласці цывільнага кіравання:

* Карынтыя і Крайна (югаслаўская тэрыторыя) для наступнага далучэння да рэйхсгау Карынтыя;
* Ніжняя Штырыя (югаслаўская тэрыторыя) для наступнага далучэння да рэйхсгау Штырыя;
* Латарынгія (французская тэрыторыя) для наступнага далучэння да рэйхсгау Вестмарк;
* Эльзас (французская тэрыторыя) для наступнага ўваходжання да гау Бадэн;
* Люксембург (герцагства Люксембург) для наступнага ўваходжання да гау Мозельланд.

На чале гэтых адміністрацыйных адзінак стаяў кіраўнік цывільнай адміністрацыі ().

Нягледзячы на тое, што на тэрыторыях нямецкага цывільнага кіравання прымянялася нямецкае права, яны афіцыйна не былі анексаваны і ўключаны ў склад Трэцяга рэйха. Аднак яны, у адрозненне ад Пратэктарата, Генерал-губернатарства і іншых акупаваных тэрыторый, не лічыліся замежжам.

*
Катэгорыя:Былыя адміністрацыйныя адзінкі
Баўманскае (Акмолінская вобласць)

**Баўманскае** () — сяло ў Егіндыкольскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Баўманскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 39 км на захад ад цэнтра пасёлка Егіндыколь. Код КАТА — 114439100.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 906 чалавекі (440 мужчын і 466 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 778 чалавекі (379 мужчын і 399 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Егіндыкольскага раёна
Жулдыз (Акмолінская вобласць)

**Жулдыз** () — сяло ў Егіндыкольскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Жалманкулацкай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 29 км на паўднёвы ўсход ад цэнтра пасёлка Егіндыколь. Код КАТА — 114445200.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 370 чалавекі (195 мужчын і 175 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 50 чалавекі (24 мужчыны і 26 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Егіндыкольскага раёна
Каржынколь (Егіндыкольскі раён)

**Каржынколь** () — сяло ў Егіндыкольскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр і адзіны населены пункт Каржынкольскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 35 км на захад ад цэнтра пасёлка Егіндыколь. Код КАТА — 114446100.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 623 чалавекі (289 мужчын і 334 жанчыны). Паводле звестак перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 432 чалавекі (205 мужчын і 227 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Егіндыкольскага раёна
Узункольскае

**Узункольскае** () — сяло ў Егіндыкольскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Узункольскай сельскай акругі. Код КАТА — 114447100.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 594 чалавекі (299 мужчын і 295 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 396 чалавекі (189 мужчын і 207 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Егіндыкольскага раёна
Маісееў

**Маісееў** — рускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Барыс Міхайлавіч Маісееў (1954—2022) — расійскі поп-спявак.
* Іван Цімафеевіч Маісееў (1910—1976) — Герой Савецкага Саюза.
* Леанід Сяргеевіч Маісееў (1950—2019) — беларускі гаспадарчы дзеяч.
* Максім Уладзіміравіч Маісееў (нар. 1987) — беларускі футбаліст.
* Міхаіл Аляксеевіч Маісееў (1939—2022) — савецкі і расійскі военачальнік, генерал арміі.

Катэгорыя:Рускія прозвішчы
Савасцюк

**Савасцюк** — прозвішча.

Вядомыя носьбіты:
* Антон Іванавіч Савасцюк (1927—1998) — філосаф. Член-карэспандэнт АН Беларусі (1989), доктар філасофскіх навук (1984), прафесар (1985).
* Вольга Уладзіміраўна Савасцюк (нар. 1963) — беларускі літаратар, паэтэса, галоўны рэдактар раённай газеты «Пухавіцкія навіны». Член Саюза пісьменнікаў Беларусі.
Таганас (Акмолінская вобласць)

**Таганас** () — аул у Егіндыкольскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Узункольскай сельскай акругі. Код КАТА — 114447200.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва аула складала 350 чалавекі (178 мужчын і 172 жанчыны). Паводле звестак перапісу 2009 года, у ауле пражывалі 244 чалавекі (121 мужчына і 123 жанчыны).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Егіндыкольскага раёна
Макарый Вялікі

**Макарый Вялікі** (*Макарый Егіпецкі*; каля 300, Птынапор — ) — хрысціянскі святы, пустэльнік, шануецца як прападобны, аўтар духоўных гутарак, а таксама шэрагу малітваў, якія ўваходзяць у абавязковае ранішняе і вячэрняе правіла праваслаўнага хрысціяніна.

Памяць у Праваслаўнай царкве 19 студзеня (па юліянскім календары), у Каталіцкай царкве 15 студзеня.
Воўкавіцкае

**Воўкавіцкае** (**Воўчкавіцкае**) — вадасховішча ў Мінскім раёне Мінскай вобласці Беларусі на рацэ Пціч, каля вёскі Воўкавічы аўтамабільнай дарогі .

Створана ў 1968 годзе плацінай на рацэ Пціч. Плошча паверхні 0,85 км². Даўжыня 3,5 км, найбольшая шырыня 0,5 км, даўжыня берагавой лініі 4 км. Найбольшая глыбіня 6,5 м, сярэдняя 3,3 м. Аб’ём вадасховішча 2,8 млн м³, карысны аб’ём 1,9 млн м³. Сярэдні шматгадовы сцёк складае 26,7 млн м³. Даўжыня плаціны 0,15 км, найбольшая вышыня 9,38 м. Прапускная здольнасць вадаскіду 87,4 м³/с.
Катлавінай вадасховішча з’яўляецца частка даліны ракі Пціч. Левы бераг стромкі, вышынёй да 15 м, забалочаны ў вярхоўі. Правы бераг больш спадзісты, вышынёй 10—12 м. Вадасховішча зарастае ў паўночнай частцы.

У вадасховішчы водзяцца шчупак звычайны, акунь, плотка, краснапёрка, карась, лінь і іншыя віды рыб.

Каля вадасховішча вёска Строчыца і пляцоўка Беларускага дзяржаўнага музея народнай архітэктуры і побыту.

## Літаратура 
*  — С. 280.
* 
* 

## Спасылкі 
* Водохранилища — Минская область — Морфометрические показатели и характерные уровни // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 
* Водохранилища — Минская область — Описание гидротехнических сооружений // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 
* Волчковичское водохранилище на реке Птичь // Портал OpenBelarus.ru 

Катэгорыя:Басейн Пцічы
Катэгорыя:Вадасховішчы Мінскай вобласці
Катэгорыя:З’явіліся ў 1968 годзе
Катэгорыя:1968 год у Беларусі
Яфрэм Сірын

**Яфрэм Сірын** ( *Mor/Mar Afrêm Sûryāyâ*, ; каля 306, Нізібія — , Эдэса) — хрысціянскі багаслоў і паэт, адзін з Настаўнікаў Царквы IV стагоддзя.

Кананізаваны, прападобны. Памяць у Праваслаўнай царкве — 28 студзеня (10 лютага), у Каталіцкай царкве — 9 чэрвеня.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Айцы Царквы
Катэгорыя:Царкоўныя дзеячы IV стагоддзя
Катэгорыя:Настаўнікі Царквы
Катэгорыя:Праваслаўныя гімнографы
Катэгорыя:Хрысціянскія святыя IV стагоддзя
Катэгорыя:Пісьменнікі IV стагоддзя
Катэгорыя:Прападобныя
Катэгорыя:Сірыйскамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Святыя Сірыі
Катэгорыя:Антычныя пісьменнікі, чые працы дайшлі да нашага часу
Катэгорыя:Манахі Сірыі
Катэгорыя:Постаці хрысціянскага антыіўдаізму
Разумнае

**Разумнае** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Белгародскім раёне Белгародскай вобласці Расіі, утварае гарадское паселішча «Пасёлак Разумнае». Уваходзіць у Белгародскую агламерацыю з колькасцю насельніцтва больш за 0,5 млн чалавек. Разумнае размешчана на паўднёвай ускраіне Сярэднярускага ўзвышша, на левым беразе Белгародскага вадасховішча за 2 км на паўднёвы ўсход ад Белгарада.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Белгародскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Белгародскага раёна
Тамароўка

**Тамароўка** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Якаўлеўскім раёне Белгародскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр гарадскога паселішча «Пасёлак Тамароўка».

Размешчаны ў вярхоўях ракі Ворсклы, прытоку Дняпра. Чыгуначная станцыя на лініі Белгарад — Сумы. Захаваўся храм Казанскай Божай Маці (1869 г.), чыгуначны вакзал дарэвалюцыйнай пабудовы.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Белгародскай вобласці
Буравеснік (Акмолінская вобласць)

**Буравеснік** () — сяло ў Егіндыкольскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр і адзіны населены пункт Буравесніцкай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 27 км на ўсход ад цэнтра пасёлка Егіндыколь. Код КАТА — 114441100.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 562 чалавекі (279 мужчын і 283 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 227 чалавекі (119 мужчын і 108 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Егіндыкольскага раёна
Берта Ізраілеўна Кузняцова

**Берта Ізраілеўна Кузняцова** () — беларускі мастак-жывапісец. Працавала ў жанрах сюжэтна-тэматычнай карціны і партрэта. Член Саюза мастакоў СССР. 

## Біяграфія 
Нарадзілася 30 кастрычніка 1929 года ў Рагачове.

У 1955 годзе скончыла Віленскі мастацкі інстытут, дзе вучылася пад кіраўніцтвам А. П. Мерзлякова, А. Стоскуса і . Дыпломная праца па заканчэнні інстытута — карціна «Першы поспех».

З 1956 года брала актыўны ўдзел у рэгіянальных і ўсесаюзных выстаўках.

Жыла і працавала ў Гомелі. Памерла ў 1980 годзе.

## Творчасць 
### Жанравыя кампазіцыі 
* «Сяброўкі» (1962)
* «Дзеці» (1966)
* «Мае сучаснікі» (1968)

### Партрэты: 
*  «Генерал-маёр Д. І. Скарабагаты» (1965)
*  «Ася» (1966)
*  «М. А. Кароткая» (1967)
* «Ларыса» (1968)

## Узнагароды 
* Ганаровая грамата Вярхоўнага Савета Карэльскай АССР.

## Літаратура 
* Каталог «Художники Советской Белоруссии», Издательство Беларусь, Минск, 1976.

## Спасылкі 
* РЕЕСТР ПРОФЕССИОНАЛЬНЫХ ХУДОЖНИКОВ

Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Мастакі СССР
Катэгорыя:Яўрэйскія мастакі
Катэгорыя:Выпускнікі Вільнюскай мастацкай акадэміі
Катэгорыя:Члены Саюза мастакоў СССР
Рычардс

**Рычардс** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Дзікінсан Рычардс (1895—1973) — амерыканскі кардыёлаг.
* Джордж Максвел Рычардс (нар. 1931) — палітычны дзеяч, чацвёрты прэзідэнт Трынідада і Табага.
* Мэцью Рычардс — брытанскі плывец.
* Роберт Рычардс — амерыканскі скакун з шастом
* Рычард Рычардс (нар. 1946) — астранаўт НАСА.
* Тэадор Уільям Рычардс — амерыканскі хімік.
* Эн Рычардс — амерыканскі палітык
Егіндыкольскі раён

**Егіндыкольскі раён** (; у 1971—1997 — **Красназнаменскі раён**) — адміністрацыйная адзінка Акмолінскай вобласці Казахстана. Плошча 5,4 тысяч км². Насельніцтва 6 826 чалавек (2010). Падзяляецца на 9 сельскіх акруг. Адміністрацыйны цэнтр — сяло Егіндыколь.

## Спасылкі 
* Інфармацыйны сайт акіма Егіндыкольскага раёна 
* село Егиндыколь
Анатоль Эдуардавіч Сердзюкоў

**Анатоль Эдуардавіч Сердзюкоў** () — расійскі дзяржаўны дзеяч, эканаміст. Кіраўнік Федэральнай падатковай службы з 27 ліпеня 2004 па 19 лютага 2007. Міністр абароны Расійскай Федэрацыі ад 15 лютага 2007 года па 6 лістапада 2012 года.

Катэгорыя:Міністры абароны Расійскай Федэрацыі
Бешанковіцкая ГЭС

**Бешанковіцкая ГЭС** — праектаваная гідраэлектрастанцыя ў Беларусі недалёка ад Бешанковічаў на рацэ Заходняя Дзвіна.

Арыентыровачны ўвод у дзеянне — 2024 год.

## Апісанне 
Прадугледжваецца збудаванне гідравузла поймавага тыпу, будынка ГЭС з зачыненай машзалай, жалезабетоннай водазліўной плацінай з плоскімі секцыйнымі засаўкамі для скіду паводкавых вод, аднакамерны суднаходны шлюз для магчымасці забеспячэння рачнога суднаходства. Станцыя будзе мець наступныя параметры: усталяваная магутнасць — 33 МВТ; гадавая выпрацоўка электраэнергіі — 130 млн кВт* ч.; разліковы напор — 9 м.

Агульны кошт праекта — 210 млн долараў ЗША. Рэалізацыя праекта ўскладзена на ГПО «Белэнерга» (РУП «Віцебскэнерга» — заказчык), каардынатарам праекта з’яўляецца Міністэрства энергетыкі Рэспублікі Беларусь. У дадзены момант РУП «Віцебскэнерга» вядзе працу па пошуку інвестараў, гатовых узяць удзел у рэалізацыі дадзенага праекта.

Катэгорыя:Электрастанцыі паводле алфавіта
Катэгорыя:Электрастанцыі паводле краін
Катэгорыя:Эканоміка Бешанковіцкага раёна
Катэгорыя:Гідраэлектрастанцыі на Заходняй Дзвіне
Чароўнасць (квантавы лік)

**«Чаро́ўнасць»** (, ) у фізіцы часціц — спецыфічны адытыўны квантавы лік, які характарызуе адроны ці кваркі.

Часціцы з ненулявым значэннем чароўнасці называюцца **«зачарава́нымі»** і маюць прынцыповае значэнне для праверкі тэарэтычных палажэнняў квантавай хромадынамікі.

Чароўнасць захоўваецца ў моцных і электрамагнітных узаемадзеяннях; у распадах «зачараваных» часціц, якія адбываюцца за кошт слабага ўзаемадзеяння, чароўнасць змяняецца на адзінку.

## Гл. таксама 
* Зачараваны кварк

## Літаратура 
* Чароўнасць //  С. 246.
* 

## Спасылкі 
* Очарование // Физическая энциклопедия

Катэгорыя:Квантавыя лікі
Катэгорыя:Законы захавання
Катэгорыя:Стандартная мадэль
Верхнядзвінская ГЭС

**Верхнядзвінская ГЭС** — праектаваная гідраэлектрастанцыя ў Беларусі недалёка ад Верхнядзвінска на рацэ Заходняя Дзвіна.

Планавалася пабудаваць гідраэлектрастанцыю да 2020 года, аднак узвядзенне гідраэлектрастанцыі так і не пачалося.

## Апісанне 
Прадугледжваецца збудаванне гідравузла поймавага тыпу, будынка ГЭС з зачыненай машзалай, жалезабетоннай водазліўной плацінай з плоскімі секцыйнымі засаўкамі для скіду паводкавых вод, аднакамерны суднаходны шлюз для магчымасці забеспячэння рачнога суднаходства. Станцыя будзе мець наступныя параметры: усталяваная магутнасць — 20 МВТ; адзнака НПУ — 107 м; разліковы напор — 6 м. Для выдачы выпрацаванай электраэнергіі ў энергасістэму будзе збудавана адкрытая размеркавальнае ўстройства з элегазовыми выключальнікамі 110 КВ у будынку зачыненай размеркавальнага ўстройства з размеркавальным устройствам 6 КВ ГЭС.

Агульны кошт праекта — 158 млн долараў ЗША. Рэалізацыя праекта ўскладзена на ГПО «Белэнерга» (РУП «Віцебскэнерга» — заказчык), каардынатарам праекта з'яўляецца Міністэрства энергетыкі Рэспублікі Беларусь.

Катэгорыя:Гідраэлектрастанцыі Беларусі
Катэгорыя:Электрастанцыі Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Электрастанцыі паводле краін
Катэгорыя:Планаваныя гідраэлектрастанцыі Беларусі
Катэгорыя:Гідраэлектрастанцыі на Заходняй Дзвіне
Катэгорыя:Эканоміка Верхнядзвінскага раёна
Шартандзінскі раён

**Шартандзінскі раён** () — адміністрацыйная адзінка Акмолінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр — пасёлак Шартанды.

## Спасылкі 
* Информация о районе на сайте области
Шартанды (Шартандзінскі раён)

**Шартанды** () — пасёлак у Шартандзінскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр і адзіны населены пункт Шартандзінскай пасялковай адміністрацыі. Код КАТА — 116830100.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва пасёлка складала 7178 чалавекі (3674 мужчыны і 3504 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у пасёлку пражывалі 6268 чалавекі (3032 мужчыны і 3236 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Шартандзінскага раёна
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1929 годзе
Андрэеўка (Акмолінская вобласць)

**Андрэеўка** () — сяло ў Шартандзінскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Андрэеўскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 41 км на захад ад цэнтра пасёлка Шартанды. Код КАТА — 116833100.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 1119 чалавекі (570 мужчын і 549 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 815 чалавекі (400 мужчын і 415 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Шартандзінскага раёна
Дамса

**Дамса** () — сяло ў Шартандзінскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Дамсінскай сельскай акругі. Код КАТА — 116835100.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 2638 чалавекі (1301 мужчына і 1337 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 2186 чалавек (1028 мужчын і 1158 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Шартандзінскага раёна
Акцябрскае (Шартандзінскі раён)

**Акцябрскае** () — сяло ў Шартандзінскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Андрэеўскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 44 км на захад ад цэнтра пасёлка Шартанды. Код КАТА — 116833800.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 463 чалавекі (238 мужчын і 225 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 319 чалавекі (156 мужчын і 163 жанчыны).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Шартандзінскага раёна