Усцін Мікалаевіч Галіневіч

**Усцін Мікалаевіч Галіневіч** (; ; , Мінск, Мінскі павет, Мінская губерня, Расійская імперыя — , Кёнігсберг, Германская імперыя) — беларускі дваранін-маянтковец Расійскай імперыі, грамадзянскі інжынер і архітэктар, стацкі саветнік (1871).

## Паходжанне і сям'я 
Нарадзіўся 5 чэрвеня 1829 г. у Мінску (Мінская губерня, Расійская імперыя) у сям'і беларускага праваслаўнага двараніна Мікалая Іванавіча Галіневіча (каля 1793— пасля 1840) і яго жонкі Алены Янаўны Замбрыцкай, а 16 чэрвеня 1838 г. быў хрышчаны ў праваслаўе ў мінскім Кацярынінскім кафедральным саборы (былым Петрапаўскім саборы).

Належаў да беларускага праваслаўнага дваранскага роду Галіневічаў (Галяневічаў), які не меў уласнага дваранскага гербу, бо яшчэ ў канцы XVIII ст. у Расійскай імперыі Галіневічы належалі да святарскага саслоўя. Дзед Усціна Мікалаевіча Галіневіча (1829—1893) Іван Галіневіч быў святаром. Бацька Мікалай Іванавіч Галіневіч (каля 1793— пасля 1840) скончыў праваслаўную Мінскую духоўную семінарыю, але не пайшоў служыць святаром, а 28 снежня 1815 г. быў прызначаны ў штат чыноўнікаў Мінскай казённай палаты на пасаду канцылярыста; у 1831 г. ужо даслужыўся да пасады губернскага казначэя Мінскай губерні і загадваў у 1831—1835 гг. маёмаснымі справамі іезуіцкіх маёнткаў у Мінскай губерні; атрымаў спадчыннае дваранства Расійскай імперыі.

Жонкай Усціна Мікалаевіча Галіневіча была Вольга Акімаўна, дачка тытулярнага саветніка, ад якой меў пяць дзяцей:
* Мікалай Усцінавіч Галіневіч (1861—?), інжынер. Жонка: Лідзія Аляксандраўна Антановіч.
* Лідзія Усцінаўна Галіневіч (1865—?). Муж: Мікалай Аляксандравіч Малевіч.
* Алена Усцінаўна Шышкіна-Галіневіч (1868 — каля 1943), мастачка і скульптар. Муж: Шышкін.
* Мікалай Усцінавіч Галіневіч (1861—?), інжынер. Жонка: Любоў Паўлаўна Курдзюмава.
* Усцін Усцінавіч Галіневіч (1875 — пасля 1893).

Усцін Мікалаевіч Галіневіч меў пяць братоў і чатыры сястры, сярод якіх вядомымі былі: 
* Мікалай Мікалаевіч Галіневіч (1838—1889), праваслаўны дваранін, член Мінскага таварыства сельскай гаспадаркі з 1876 г., мінскі гарадскі галава (1880—1889); 
* Пётр Мікалаевіч Галіневіч (1836—пасля 1917), праваслаўны дваранін, член улікова-пазыковага камітэта мінскага аддзялення Дзяржаўнага банка Расійскай імперыі, уласнік маёнтка Лабы (Ракаўская воласць Мінскага павета) і маёнтка Блужа (Амяльнянская воласць (4-ы стан) Ігуменскага павета), член Мінскага таварыства сельскай гаспадаркі з 1884 г.; падчас Усерасійскага сельскагаспадарчага перапісу мая 1917 года Пётр Галіневіч ўласна запісаўся як беларус па нацыянальнасці.

## Адукацыя 
Усцін Галіневіч скончыў мінскую мужчынскую гімназію, у 1844—1849 г. вучыўся і скончыў будаўнічае вучылішча Галоўнага ўпраўлення шляхоў зносін і грамадскіх будынкаў і стаў архітэктарам таго ўпраўлення.

## Службовая дзейнасць 
У 1849—1857 гг. быў архітэктарам Пскоўскай губернскай будаўнічай і дарожнай камісіі. У 1850 г. склаў праект гандлёвых крам, размясціўшы іх паабапал Пскова-Рыжскай шашы «па магчымасці сіметрычна для захавання правільнага выгляду». У 1858 г. склаў праект «на прыладу Параскевінскай драўлянай царквы ў С. Бардава Наваржэўскага павета» (праект пераносу храма XVIII ст. на новыя могілкі). У 1858—1862 гг. быў супрацоўнікам Галоўнага таварыства чыгунак Расійскай імперыі. У 1862 г. стаў інжэнерам-архітэктарам і таўрычаскім губернскім архітэктарам, у 1865 г. — губернскім архітэктарам будаўнічага аддзялення пры Таўрычаскім губернскім праўленні, у 1867 г. — ковенскім губернскім інжынерам, а з 1877 г. да сваёй смерці — ковенскім губернскім архітэктарам. У 1890 г. ганаровы міравы суддзя Ковенскай акругі.

Найбольш вядомыя будынкі аўтарства Галіневіча ў Коўне (Каўнасе): харальная сінагога (1872 г.); будынак суда (1878 г.) — цяпер акруговы суд горада на Алеі свабоды, дом 103; гімназія для дзяўчынак (1884) — цяпер на Алеі свабоды, дом 95 (перабудавана ў 1971 г., цяпер гімназія «Aušros»); гарадскі тэатр (1892) — цяпер Каўнаскі дзяржаўны музычны тэатр на Алеі свабоды, дом 91; яўрэйская бальніца (1892) — на вуліцы Каралеўскага двара, дом 5.

Паводле яго праектаў у Ковенскай губерні было пабудавана 10 праваслаўных цэркваў у неагатычным, неабарокавым або эклектычным стылях: царква Святога Пятра і Паўла ў Панявежы (1879), Посвалі (1886),  (1891),  (1901). Яшчэ спраектаваў турму ў Расейнах (1876 г.), сінагогу ў  (1888), каля 30 прыватных жылых дамоў у Коўне. Кіраваў будаўніцтвам цэркваў у Таўрогах, , Шадаве, цэркваў у Панявежы, Уцяне, паштовай і тэлеграфнай канторы ў Коўне.

### Чыны і ўзнагароды 
Атрымліваў чыны: губернскі сакратар (1849), калежскі сакратар (1852), тытулярны саветнік (1856), калежскі асэсар (1859), надворны саветнік (1863), калежскі саветнік (1867), стацкі саветнік (1871). Меў узнагароды: цёмна-бронзавы медаль «У памяць вайны 1853—1856» (1856); ордэн Святога Станіслава 2-й ступені (1870); ордэн Святой Ганны 2-й ступені (1876); ордэн Святога Уладзіміра 4-й ступені (1879) і 3-й (1888).

### Вядомыя праекты і пабудовы 
* Каўнаская харальная сінагога (1872)
* Ковенскі гарадскі тэатр (цяпер Каўнаскі дзяржаўны музычны тэатр) (1891)
*  (1898) ва  — аўтар праекта
*  стаіць у горадзе  (1892) — аўтар праекта
*  ў  (1899) — аўтар праекта

File:Kauno sinagoga.jpg|Каўнаская харальная сінагога, фота 2017 г.
File:Kaunas City Theatre where on 15 May 1920 the first session of the Constituent Assembly of Lithuania was held, photographed in 1920.jpg|Ковенскі гарадскі тэатр (цяпер Каўнаскі дзяржаўны музычны тэатр), фота 1920 г.
File:Muzikinis teatras 2006-06-10.jpg|Ковенскі гарадскі тэатр (цяпер Каўнаскі дзяржаўны музычны тэатр), фота 2006 г.
File:Uzpaliai church.jpg|Праваслаўная царква Святой Троіцы ва Ужпалеі, фота 2010 г.
File:2021, Krekenava, bažnyčia.JPG|Каталіцкі касцёл Успення Прасвятой Багародзіцы ў Кракянаве, фота 2021 г.
File:Ylakių Viešpaties Apreiškimo Švč. Mergelei Marijai bažnyčia.JPG|Каталіцкі касцёл Святой Панны Марыі ў Ілакеі, фота 2011 г.
File:Pskov asv07-2018 railway station area img06.jpg|Будынак пасажырскага вакзала ў Пскове, пабудаваны Усцінам Галіневічам у 1863 г. па праекце французскага архітэктара Пірэля. Фота 2018 года.

## Літаратура 
* *Барановский, Г.В.* Юбилейный сборник сведений о деятельности бывших воспитанников Института гражданских инженеров (Строительного училища). 1842—1892 / Г.В. Барановский. — СПб.: Типо-Литография Н. Л. Пентковского, 1893. — 400 с.
* Гербоўнік беларускай шляхты / Нацыянальны цэнтр па архівах і справаводству Рэспублікі Беларусь, Нацыянальны гістарычны архіў Беларусі, Беларускі навукова-даследчы інстытут дакументазнаўства і архіўнай справы. — Т. 4 : Г / [Дз. Ч. Матвейчык (кіраўнік) і інш.]. — Мінск : Беларусь, 2016. — 959 с.
* *Лукшионите-Толвайшене, Н.* Между Минском и Ковно: обзор творчества архитектора Устина Голиневича (1829—1893) / Н. Лукшионите-Толвайшене // Х Міжнародныя Кірыла–Мяфодзіеўскія чытанні, прысвечаныя Дням славянскага пісьменства і культуры: Матэрыялы чытанняў. — Мінск, 2005. — С. 100–106.

## Спасылкі 
* Устин Николаевич Голиневич (архитектор ; 1829—1893)
* Псковский биографический словарь. Под общ. ред. В. Н. Лещикова. Псков, ПГПИ, 2002
* Justin Golinevič // vle.lt

Катэгорыя:Галіневічы
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мінску
Катэгорыя:Архітэктары Расійскай імперыі
Катэгорыя:Выпускнікі Мінскай губернскай гімназіі
Катэгорыя:Выпускнікі Санкт-Пецярбургскага архітэктурна-будаўнічага ўніверсітэта
Катэгорыя:Архітэктары Каўнаса
Катэгорыя:Ковенскія губернскія архітэктары
Катэгорыя:Архітэктары Літвы
Катэгорыя:Памерлі ў Кёнігсбергу