open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Phalera bucephala

**Phalera bucephala** — начны матылёк з сямейства Чубаткі.

## Апісанне 
Размах крылаў каля 50-60 мм, даўжыня пярэдняга крыла 27-28 мм. Самка звычайна трохі буйней самца. Пярэднія крылы серабрыста-шэрага колеру з вялікай круглявай жоўтай плямай, з двайной цёмнай палоскай па краі. Заднія крылы бела-жоўтыя з карычневымі жылкамі. Грудзі і першы сегмент брушка густа пакрытыя валасінкамі. Брушка серабрыста-карычнева-жоўтае, па баках пакрыта цёмнымі плямамі. Вусікі у самца коратка-пёрыстыя, у самкі — дробна-шчацінкападобныя. У стане спакою са складзенымі крыламі, матылёк падобны на адламаны сучок.

## Арэал 
Еўропа, на поўначы да палярнага круга. Сібір, Далёкі Усход.

## Месцапражыванні 
Пойменныя лясы, змешаныя лясы, уздоўж вадаёмаў, рэк, ручаёў, паркі, сухія верашчатнікі.

## Час лёту 
Май, пачатак чэрвеня — ліпень, жнівень. Ноччу ахвотна ляціць на святло.

## Размнажэнне 
### Яйка 
Самка адкладае яйкі купкамі па 10— 125 штук, на ніжні бок лісця кармавых раслін. Праз 10-15 дзён з'яўляюцца вусені, якія жывуць групамі.

### Вусень 
Вусень даўжынёй 35-40 мм, бурага колеру, з 10 перарывістымі жоўтымі падоўжнымі палосамі і жоўтымі папярочнымі кольцамі на кожным сегменце. Цела пакрыта кароткімі тонкімі шэрымі валасінкамі.

Вусені з'яўляюцца поліфагамі, харчуюцца пераважна лісцем дуба, таполі, бярозы, бука, вярбы, вольхі і ляшчыны, нярэдка харчуюцца лісцем пладовых дрэў і кустоў. Жывуць групамі. Пачынаючы з чацвёртага ўзросту вусені распаўзаюцца і аб'ядаюць лісце і цалкам, пакідаючы толькі цэнтральную жылку. Стадыя вусеня з ліпеня да жніўня. У жніўні вусені пакідаюць кармавую расліну, закопваюцца ў глебу, дзе акукляюцца.

### Кукалка 
Кукалка цёмна-бурая. Зімуюць кукалкі без кокана, у глебе на глыбіні 3-4 см. Пры неспрыяльных умовах кукалка ўпадае ў стан дыяпаузы, і яе развіццё затрымліваецца на 1-2 гады.
File:Phalera bucephala - Mondvogel 03 (HS).JPG|Кладка яек
File:Phalera bucephala P8064217.JPG|Група вусеняў
File:Härkäpää (Phalera bucephala) Säppi.JPG|Імага

Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1758 годзе
Катэгорыя:Насякомыя Еўразіі
Катэгорыя:Чубаткі
Stauropus fagi

**Stauropus fagi** — начны матылёк з сямейства чубатак.

## Апісанне 
Даўжыня пярэдняга крыла матылька — 25-35 мм. Размах крылаў — 45-70 мм. Пярэднія крылы буравата-шэрай афарбоўкі, перад іх знешнім краем размяшчаецца шэраг цёмных плям. У сярэдняй частцы крыла праходзіць бялёсая зігзагападобныя паласа. Заднія крылы шэра-бурай афарбоўкі. На задніх крылах маецца буйная чатырохвугольная пляма. У стане спакою заднія крылы матыля бачныя з-за пярэдніх краёў пярэдніх. Вусікі самцоў грабеньчатыя, з ніткападобнымі вяршынямі.

## Арэал і месцапражыванне 
Еўразійскі лясны від, які насяляе зону ліставых лясоў Еўропы і Азіі. У гарах від падымаецца на вышыні да 1500 м н.у.м. Аддае перавагу цёплым участкам, лётае ў букавых лясах, на прасеках і ўзлесках лісцяных і змешаных лясоў. Развіваецца ў адным, зрэдку — у двух пакаленнях. Матылі лётаюць з канца красавіка, мая да пачатку ліпеня. Другое пакаленне можа адзначацца ў жніўні.

Арэал віду ахоплівае Сярэднюю і Паўднёвую Еўропу, поўдзень і сярэднюю паласу Расіі, Прыамур'е, Прымор’е, Японію. Рэгіёны, у якіх від прысутнічае: Андора, Аўстрыя, Беларусь, Бельгія, Боснія і Герцагавіна, Брытанскія астравы, Балгарыя, Нармандскія астравы, Корсіка, Харватыя, Чэхія, Данія (мацерыковая частка), Эстонія, Турцыя (Еўрапейская частка), Фінляндыя, Францыя (мацерыковая частка), Германія, Грэцыя (мацерыковая частка), Венгрыя, Ірландыя, Італія (мацерыковая частка), Латвія, Ліхтэнштэйн, Літва, Люксембург, Македонія, Малдова, Нарвегія (мацерыковая частка), Польшча, Партугалія (мацерыковая частка), Румынія, Расія (цэнтральная, усходняя, паўночна-заходняя, паўднёвая), Сардзінія, Сіцылія, Славакія, Славенія, Іспанія (мацерыковая частка), Швецыя, Швейцарыя, Нідэрланды, Украіна, Югаславія.

## Размнажэнне 
### Вусень 
Дарослы вусень даўжынёй 65-70 мм. Вусень голы. Яго афарбоўка каштанава-бурая, афарбоўка галавы бурая з больш светлай аблямоўкай.
Вусень мае вельмі мудрагелісты выгляд: лапкі другой і трэцяй пар ног вельмі доўгія, сярэднія членікі спіны нясуць канічныя грудкі, два кароткія вастрыі («відэлец») на заднім канцы цела. У позе пагрозы вусень падымае галаву і задні канец цела вертыкальна ўверх.

Кармавыя расліны вусеняў — бук, дуб, бяроза, таполя, вярба, вяз і некаторыя іншыя драўняныя і хмызняковыя лісцяныя пароды. Паблізу платформы Тугалессе ў Маскоўскай вобласці вусені гэтага віду былі знойдзены таксама на буяках. Вусені развіваюцца з мая да верасня.

### Кукалка 
Кукалка чорнага колеру, бліскучая. Акукліваецца вусень паміж лісцем у няшчыльным кокане. Зімуе на стадыі кукалкі.

## Колькасць і ахова 
Колькасць віду знаходзіцца на пастаянна нізкім узроўні. Сустракаецца не часта. Занесены ў Чырвоныя кнігі Маскоўскай, Уладзімірскай, Разанскай і Цвярской абласцей.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1758 годзе
Катэгорыя:Насякомыя Еўразіі
Катэгорыя:Чубаткі
Гарпія вялікая

**Гарпія вялікая** (*Cerura vinula*) — начны матылёк сямейства Чубаткі.

## Апісанне 
Даўжыня пярэдняга крыла 3,5—4 см. Размах крылаў 58-75 мм. Буйны матылёк светла-шэрага колеру з матавымі зігзагападобнымі лініямі на пярэдніх крылах. Заднія крылы светла-шэрыя. Галава і грудзі густа апушаны белымі валасінкамі, на кожным сегменце брушка цёмная папярочная паласа.

## Арэал 
Еўропа, Каўказ, Іран, Сібір да Заходняга Прыбайкалля ўключна, Сярэдняя Азія, Паўночная Афрыка.

## Месцапражыванні 
Пойменныя лясы, уздоўж ручаёў і вадаёмаў. Нярэдка ў таполевых алеях.

## Час лёту 
Канец красавіка — пачатак мая. Актыўныя ўначы.

## Размнажэнне 
### Яйка 
Самкі пасля спароўвання адкладаюць да 400 яек паасобку на лісце. Яйкі бронзавага колеру, паўшарападобнай формы, з белай плямай на вяршыні, у сярэдзіне якой чорная кропка.

### Вусень 
Стадыя вусеня: чэрвень — верасень. Дарослы вусень да 8 см у даўжыню, зялёнага колеру. На спіне з вялікай фіялетавай плямай у форме ромба, акантаванай белай паласой. Галава бурага колеру, з чырвонай аблямоўкай, плоская, уцягнутая ў грудзі. На канцы цела вусеня вялікі вілападобны выраст. Будучы патрывожаным, прымае спецыяльную пагрозлівую позу: надзімае і падымае пярэдні канец цела, затым уцягвае яго ў павялічаны першы сегмент брушка, пры гэтым на заднім канцы цела выцягваюцца дзве пахкія ніткі — прыдаткі відазмененых падпіхальных органаў, г. зн. апошняй пары ног, — таго самага вілападобнага вырасту. Моцна патрывожаны вусень можа выпырскваць з папярочнай шчыліны, размешчанай на першым грудным сегменце, едкую вадкасць.
Кармавыя расліны: віды роду Вярба і Таполя, у тым ліку Асіна. Вусені аб’ядаюць лісце.

### Кукалка 
Акукліванне ў канцы лета — пачатку восені. Зімуе кукалка. Звычайна акружаная трывалым коканам, вырабленым вусеням са здробненай кары. Размяшчаецца на ствалах і галінках кармавога дрэва. Кукалка цёмная, бура-чырвоная, тоўстая цыліндрычная.

## Галерэя 

File:Cerura vinula - Puss moth - Большая гарпия (41137670021).jpg|Імага
File:Cerura vinula 001.JPG|Вусень

Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1758 годзе
Катэгорыя:Насякомыя Еўразіі
Катэгорыя:Насякомыя Еўропы
Катэгорыя:Чубаткі
Melia

**Melia** — род двухдольных кветкавых раслін, уключаны ў сямейства , тыпавы род сямейства.

## Назва 
Назва *Melia* была ўпершыню ўжыта ў адносінах да гэтай расліны Карлам Лінеям у 1737 годзе ў кнізе *Genera plantarum*. Пазней Ліней паказаў, што гэтай назвай у старажытнагрэчаскай мове называўся ясень або іншае дрэва з рассечаным лісцем.

## Батанічнае апісанне 
Прадстаўнікі роду — звычайна лістападныя дрэвы або буйныя кусты, пакрытыя простым апушэннем.

Лісце складанае, двойчы ці тройчы непарнаперыстае, спіралепадобнае размешчанае ўздоўж сцябла, лісточкі на кароткіх хвосціках, часцей за ўсё з зубчатым краем.

Кветкі сабраны ў суквецці-мецелкі ў пазухах верхняга лісця. Цэнтральная кветка абодваполая, большая ж частка астатніх — тычынкавыя. Чашачка падзеленая на 5-6 амаль свабодных чашалісцікаў. Вяночак пяці- або шасціпялёсткавы, апушаны, белага ці бэзавага колеру. Тычынкі зрослыя ў цыліндрычную тычынкавую трубку з 10-12 пылавікамі. Песцік з паўшарападобным лычыкам, доўгі. Завязь трох—васьмігнёздавая, у кожнай па 2 семяпупышкі.

Плод — шарападобная або прадаўгаватая касцянка з дравяністай костачкай. Насенне карычневае, даўгаватае.

Лік храмасом 2n = 28.

## Арэал 
Два віды распаўсюджаныя ў Афрыцы, адзін — родам з Азіі, аднак завезены ў многія рэгіёны свету. У Афрыцы вядомыя ўсе тры віды роду. Тыпавы від, *Melia azedarach*, завезены туды, а *Melia bambolo* у натуральных умовах расце ў Заходняй Афрыкі, радзіма *Melia volkensii* — Усходняя Афрыка.

### Сінонімы 
* Azedarach Mill., 1754
* Zederachia Heist. ex Fabr., 1759

### Віды 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Меліевыя
Добруш (значэнні)

Назву **До́бруш** маюць:
### Беларусь 
* Гомельская вобласць:
** Добруш — пасёлак у Гомельскім раёне
** Добруш — горад, цэнтр Добрушскага раёна
** Добруш — станцыя Гомельскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Добрушскім раёне, размешчана ў горадзе Добрушы
Melia azedarach

**Melia azedarach** — драўняная расліна, якая расце ў краінах Паўднёвай і Паўднёва-Усходняй Азіі, а таксама ў Аўстраліі; від роду Melia сямейства Меліевыя. Шырока культывуецца ў трапічных і субтрапічных краінах.

Від быў апісаны Карлам Лінеем па ўзорах, прывезеных яму, хутчэй за ўсё, з Сірыі. Тыпавы асобнік знаходзіцца ў Лондане.

## Назва 
Карл Ліней у якасці відавага эпітэта для лацінскай назвы віду узяў арабскую назву гэтага дрэва, якое ў сваіх працах паказваў Ібн Сіна.

## Біялагічнае апісанне 
Лістападнае дрэва 15-18 м вышынёй, з шырокай разгалістай кронай.

Лісце складанае тройчынепарнаперыстае, 25-80 см даўжынёй, складаецца з 3-12 ланцэтападобных дробназубчастых лісточкаў.

Кветкі ліловыя, сабраны ў мяцёлкі.

Плады — сакавітыя светла-жоўтыя шарападобныя касцянкі, якія застаюцца на дрэве ўсю зіму.

## Хімічны склад 
Расліна багата алалкоідамі; у кары змяшчаецца маргазін, у пладах — азадарын, у лісці — параізін. Насенне расліны ўтрымлівае 40-60 % тлустага алею. Яно горкае на смак, паколькі змяшчае 0,1 % горкага рэчывы — маргаспікрына.

## Выкарыстанне 
Водны адвар кары ўжываецца як гарачкапаніжальны і супрацьгліставы сродак. Водны настой або адвар пладоў ужываецца ў выглядзе прымочкі пры праказе. Водны настой лісця валодае інсектыцыднымі ўласцівасцямі.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Лекавыя расліны
Катэгорыя:Флора Паўднёва-Усходняй Азіі
Катэгорыя:Флора Паўднёвай Азіі
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Катэгорыя:Меліевыя
Грыва (значэнні)

Назву **Гры́ва** маюць:
* Грыва — доўгія валасы, якія пакрываюць шыю і спіну некаторых млекакормячых

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Гомельская вобласць:
** Грыва — пасёлак у Пакалюбіцкім сельсавеце Гомельскага раёна.
** Грыва — былы пасёлак у Целяшоўскім сельсавеце Гомельскага раёна.
* Мінская вобласць:
** Грыва — вёска ў Смалявіцкім раёне.
Oocatochus rufodorsatus

**Oocatochus rufodorsatus** — від змей сямейства вужападобных.

## Апісанне 
Сярэдніх памераў змяя, з даўжынёй цела да 77 см, хвост прыкладна ў 3,5-6 разоў карацей цела. Верхні бок бура-карычняватага або аліўкава-карычняватага колеру з чатырма радамі выцягнутых у даўжыню больш цёмных, звычайна ў светлай акантоўцы плям, якія ў задняй палове цела зліваюцца ў суцэльныя, працягнутыя па хвасце вузкія палосы. На верхнім баку галавы характэрны малюнак, які складаецца з чатырох парна збежных пад вострым вуглом на лбе касых цёмных палос, якія пераходзяць ззаду ў 2 працягнутых па баках шыі кароткія тулававыя палоскі. На баках галавы ад задняга краю вачэй да кутоў рота праходзіць вузкая чорная палоска, якая выходзіць часам на шыю і пярэднюю частку тулава. Жывот жаўтаваты, з чорнымі, выцягнутымі папярочнымі плямамі, размешчанымі месцамі ў шахматным парадку.

## Распаўсюджанне 
Поўдзень Далёкага Усходу, на поўнач прыкладна да Хабараўска і на Паўночна-захад да рэк Зеі і Бурэі.

## Спосаб жыцця 
Як правіла, трымаецца паблізу вады, жывучы ў зарасніках па берагах цякучых і стаячых вадаёмаў. Даволі звычайны. Выдатна плавае і нырае. Сілкуецца дробнай рыбай і земнаводнымі. У канцы верасня самка нараджае 8-20 дзіцянят даўжынёй да 20 см у напаўпразрыстых яйцавых абалонках, якія адразу ж разрываюцца, і дзіцяняты распаўзаюцца ў бакі (яйцажывакладны). Для чалавека бясшкодны.

## Падобныя віды 
Добра адрозніваецца ад іншых відаў полазаў буйнымі чорнымі прастакутнымі плямамі на ніжнім баку цела.

Катэгорыя:Вужовыя
Дубавец (возера)

**Дубаве́ц** — возера ў Беларусі, у Клічаўскім раёне Магілёўскай вобласці, за 23 км на паўднёвы захад ад горада Клічаў, за 5 км на захад ад вёскі Ворліна, на ўсход ад вёскі Чучча (Асіповіцкі раён), у басейне ракі Бярэзіна.

Плошча паверхні 0,12 км². Даўжыня 2,3 км, найбольшая шырыня 0,05 км. Даўжыня берагавой лініі 5,2 км. Плошча вадазбору 61,7 км².

Возера ўяўляе сабой  моцна выцягнутае азёрападобнае расшырэнне ручая Лень. Па берагах лес і хмызняк.

## Літаратура 
* 
*  — С. 224.
* 
* Ліст карты N-35-95. Выданне 1981 г.

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка азёр Магілёўскай вобласці // Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  
* Морфаметрычныя параметры азёр Магілёўскай вобласці // Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  

Катэгорыя:Азёры Клічаўскага раёна
Катэгорыя:Басейн Бярэзіны
Мёртвае (возера, Смаргонскі раён)

**Мёртвае** — возера ў Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці, за 14 км на паўночны захад ад горада Смаргонь, каля вёскі Валэйкавічы, у басейне ракі Ашмянка.

Плошча паверхні 0,27 км². Даўжыня 0,84 км, найбольшая шырыня 0,38 км. Найбольшая глыбіня 1,6 м, сярэдняя — 0,77 м. Даўжыня берагавой лініі 2,26 км. Аб’ём вады ў возеры 0,21 млн м³.

Схілы катлавіны вышынёй 5—6 м, пераважна разараныя, на поўдні і ўчасткамі на ўсходзе параслі хмызняком. Берагі забалочаныя, сплавінныя. Выцякае ручай у раку Ашмянка.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка азёр Гродзенскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  
* Морфаметрычныя параметры азёр Гродзенскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  

Катэгорыя:Азёры Смаргонскага раёна
Мох-1

**Мох-1**, **Мох Малое** — возера ў Слонімскім раёне Гродзенскай вобласці, за 24 км на паўднёвы захад ад горада Слонім, каля вёскі Яруцічы, у басейне ракі Грыўда.

Плошча паверхні 0,22 км². Даўжыня 0,95 км, найбольшая шырыня 0,25 км. Даўжыня берагавой лініі 3,4 км.

Схілы катлавіны вышынёй 1—3 м, разараныя. Берагі нізкія, на захадзе і паўднёвым захадзе забалочаныя. Ёсць некалькі заліваў. Высыхае.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка азёр Гродзенскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  
* Морфаметрычныя параметры азёр Гродзенскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  

Катэгорыя:Азёры Слонімскага раёна
Будынак Мінскага дзяржаўнага музычнага каледжа імя М. І. Глінкі

**Будынак Мінскага дзяржаўнага музычнага каледжа імя М. І. Глінкі** — будынак у Мінску, размешчаны па адрасе вул. Грыбаедава, 22. Пабудаваны ў 1975 г. (архітэктары Л. Маскалевіч, Г. Ласкавая).

## Архітэктура 
Будынак узведзены з цэглы, зборнага і маналітнага жалезабетону. У складанай кампазіцыі дамінуюць кантрасныя па вышыні і пластычным вырашэнні аб’ёмы канцэртнай залы і пяціпавярховага вучэбнага корпуса. Яны аб’яднаны на галоўным фасадзе вышынным лесвічным блокам асіметрычнай формы. Да асноўных аб’ёмаў прымыкаюць, утвараючы прамавугольны ўнутраны дворык, дапаможныя карпусы, дзе размешчаны майстэрні, склады, сталовая. Галоўны ўваход аформлены магутнымі пілонамі, што падтрымліваюць фае канцэртнай залы, якое навісае ў выглядзе кансолі. Рытм пілонаў падкрэслівае пластычна выразнае рабрыстае зашкленне фае. Спалучэнне шэрай паверхні жалезабетону, чырвонай і белай тынкоўкі — важны дэкаратыўны элемент збудавання. Аконныя праёмы чатырох верхніх паверхаў вучэбнага корпуса вылучаны строгім белым абрамленнем. Аб’ёмы комплексу аб’яднаны агульнымі вестыбюлем, гардэробам, лесвічнымі холамі. Планіроўка вучэбнага і дапаможных карпусоў калідорная. У афармленні інтэр’ераў выкарыстаны дрэва, метал, кераміка.

На пляцоўцы перад уваходам, да якога вядзе шырокая лесвіца, устаноўлена бронзавая скульптурная кампазіцыя «Арфей» (скульптар В. Занковіч). Вестыбюль будынка ўпрыгожвае габелен «Музыка» (эскіз мастака А. Кішчанкі).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Мінска
Катэгорыя:Мінскі дзяржаўны музычны каледж імя М. І. Глінкі
Катэгорыя:Вуліца Грыбаедава (Мінск)
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Леанарда Маскалевіча
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Галіны Ласкавай
Глыбокае (возера, басейн Лужаснянкі)

**Глыбо́кае** — возера ў Беларусі, у Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці, за 25 км на паўночны ўсход ад горада Гарадок, за 2,5 км на паўднёвы захад ад вёскі Загуззе (Стадолішчанскі сельсавет), у басейне ракі Лужаснянка.

Плошча паверхні 0,007 км². Даўжыня 0,1 7 км, найбольшая шырыня 0,12 км. Даўжыня берагавой лініі 0,4 км.

Схілы катлавіны вышынёй да 10 м, пад лесам.

## Літаратура 
* 
* Ліст карты N-36-13. Выданне 1984 года. Стан мясцовасці на 1981 год.

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка азёр Віцебскай вобласці // Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  
* Морфаметрычныя параметры азёр Віцебскай вобласці // Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  
Катэгорыя:Азёры Гарадоцкага раёна
Катэгорыя:Басейн Лужаснянкі
Комплекс будынкаў піваварнага завода «Аліварыя»

**Комплекс будынкаў піваварнага завода «Аліварыя»** ў Мінску, размешчаны на рагу вуліц Кісялёва (№ 30) і Максіма Багдановіча.

## Архітэктура 
Комплекс узведзены ў 1864 годзе і складаецца з трох асноўных і некалькіх дапаможных будынкаў, абнесеных глухой цаглянай агароджай, размешчаны на тэрыторыі 2,5 га. Уздоўж вул. Кісялёва вылучаюцца варачны корпус, карпусы саладоўні і соладасушні (1940 г.). Будынкі складанай аб’ёмна-прасторавай кампазіцыі, завершаны рознымі па вышыні трохвугольнымі шчытамі. У дэкаратыўным афармленні выкарыстаны плоскія лапаткі, карнізныя паяскі. Фасады чляняцца прамавугольнымі і аконнымі праёмамі. Па вул. М. Багдановіча размешчаны адміністрацыйна-вытворчы корпус. Будынак двухпавярховы складаны ў плане. Фасад чляніцца прамавугольнымі аконнымі праёмамі і гарызантальнымі цягамі пад вокнамі першага і другога паверхаў.

На будынку ў 1970 годзе ўстаноўлена мемарыяльная дошка падпольшчыкам, абноўленая ў 1984 годзе (архіт. Б. Сідарэнка; сілумін).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Славутасці Мінска
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Мінска
Катэгорыя:Вуліца Кісялёва (Мінск)
Катэгорыя:Вуліца Максіма Багдановіча (Мінск)
Белае (возера, басейн Чарняца)

**Бе́лае** — возера ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці, за 40 км на паўночны захад ад горада Гарадок, за 6 км на паўночны захад ад вёскі Халамер'е, у басейне ракі Чарнец.

Плошча паверхні 0,23 км². Даўжыня 0,74 км, найбольшая шырыня 0,35 км. Найбольшая глыбіня 14,9 м, сярэдняя — 6,08 м. Даўжыня берагавой лініі 1,82 км. Аб'ём вады ў возеры 1,40 млн м³. Плошча вадазбору 2,5 км².

Размешчана сярод ляснога масіву. Схілы катлавіны вышынёй 11—13 м.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб'екты Рэспублікі Беларусь» 
* Морфаметрычныя параметры азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб'екты Рэспублікі Беларусь» 

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Гарадоцкага раёна
Белае (возера, басейн Чарніцы)

**Бе́лае** — возера ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці, за 1 км на поўдзень ад горада Гарадок, каля вёскі Белахвостава, у басейне ракі Чарніца.

Плошча паверхні 0,18 км². Даўжыня 0,95 км, найбольшая шырыня 0,37 км. Даўжыня берагавой лініі 2,43 км.

Схілы катлавіны вышынёй 10—15 м, на ўсходзе больш стромкія, пад сельгасугоддзямі. На поўдні забалочаная пойма. На захадзе ўпадае ручай, на паўднёвым усходзе выцякае ручай у раку Чарніца.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб'екты Рэспублікі Беларусь» 
* Морфаметрычныя параметры азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб'екты Рэспублікі Беларусь» 

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Гарадоцкага раёна
Валянцін Паўлавіч Занковіч

**Валянці́н Па́ўлавіч Занко́віч** () — беларускі архітэктар, скульптар, лаўрэат Ленінскай прэміі (1970), прэміі Ленінскага камсамола Беларусі (1967).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут у 1959 годзе, Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут у 1976 годзе. З 1960 да 1970 года працаваў у праектным інстытуце «Мінскпраект».

Член Саюза архітэктараў СССР з 1970 года і Саюза мастакоў СССР з 1978 года. Пражывае ў Мінску.

## Сям’я 
Стрыечны брат грамадскага дзеяча беларускай дыяспары ў ЗША Анатоля Занковіча.

## Творчасць 
Асноўныя працы: мемарыяльныя комплексы «Кацюша» (1967) ў Оршы, «Хатынь» (1968, Ленінская прэмія), «Брэсцкая крэпасць-герой» (1973), дэкаратыўная фігура «Арфей» для Мінскага музвучылішча (1977), помнікі М. Гастэлу і яго экіпажу ў г.п. Радашковічы (1964), падпольшчыкам Асінторфа (1966), камсамолцы-падпольшчыцы Ф. Конанавай у Любані (1967), Канстанціну Заслонаву ў Оршы (1969). Аўтар помнікаў кулямётнаму разліку ў Каменюках ў Белавежскай пушчы (1975), падпольшчыкам в. Лошыца (1980), жыхарам спаленай гітлераўцамі в. Брусы Мядзельскага раёна (1979), «Мінск — горад-герой» (у суаўт., 1985), «Партызанам Палесся» ў Пінску (у суаўт., 2002), «Беларусь партызанская» (2005) у Мінску
* Заслужаны дзеяч мастацтваў Рэспублікі Беларусь (2023)

## Зноскі
## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Скульптары Беларусі
Катэгорыя:Лаўрэаты Ленінскай прэміі
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Ленінскага камсамола БССР
Катэгорыя:Супрацоўнікі Мінскпраекта
Юрый Міхайлавіч Градаў

**Юрый Міхайлавіч Градаў** (; нар. , г. Чарапавец, Валагодская вобласць, РСФСР) — беларускі архітэктар. Заслужаны архітэктар БССР (1979). З 1960 года жыве ў Мінску, працаваў у Белдзяржпраекце года намеснік галоўнага архітэктара

Асноўныя праекты: выставачны павільён ВДНГ БССР у Мінску (1968, саўмесна з С. Баткоўкім, Л. Левіным), праект дэтальнай планіроўкі і забудовы цэнтра Мінска (1974, кіраўнік), праекты дэталёвай планіроўкі і забудовы праспекта Машэрава, добраўпарадкаванне прасп. Машэрава і набярэжнай р. Свіслач у цэнтры горада (1975), рэгенерацыі Траецкага прадмесця і Верхняга горада (1980—1986, медаль СА СССР на Усесаюзным аглядзе-конкурсе на лепшы праект 1986 г.), павільён Рэспубліканскага выставачнага цэнтра Беларусі (1968), будынак гаркама КПБ (1979), станцыя метрапалітэна «Плошча Леніна» (1984, спецыяльны дыплом СА СССР на Усесаюзным аглядзе-конкурсе на лепшы архітэктурны аб’ект 1985 г.), «Няміга» (1986) у Мінску.

У вобласці манументальнага мастацтва: мемарыяльны ансамбль «Хатынь» (1968—1969, сумесна са скульптарам С. І. Селіханавым, архітэктарам В. П. Занковічам, Л. М. Левінам; Ленінская прэмія 1970 года), мемарыяльныя комплексы «Прарыў» у г.п. Ушачы, які быў пабудаваны напярэдадні святкавання 30-годдзя з дня вызвалення Беларусі ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў (1975, саўмесна са скульптарам А. Анікейчыкам і архітэктарам Л. Левінам) і «Кацюша» ў Оршы (1966), помніка М. Гастэлу і яго экіпажу каля г.п. Радашковічы Мінскага раёна (1976), жыхарам в. Шунеўка Докшыцкага раёна Віцебскай вобласці (1983). Удзельнічаў у стварэнні помнікаў Я. Купалу і Я. Коласу ў Мінску (абодва 1972, у аўтарскім калектыве), У. І. Леніну ў Нароўлі (1982) і Барысаве (1986), памятных знакаў дзеянням Мінскага партыйнага падполля (1980—1984), ленінградскім палітбайцам у в. Пралетарскае Магілёўскай вобласці (1986). Сярод апошніх прац — ансамбль «Астролаг» на плошчы Зорак у гістарычным цэнтры Магілёва (2004).

## Узнагароды 
Узнагароджаны Граматай Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР (1969).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* Популярная художественная энциклопедия / Под ред. В. М. Полевого. — М.: Советская энциклопедия, 1986.
* 

## Спасылкі 
* Заслуженный архитектор Беларуси Юрий Градов отмечает 80-летие
* 
* 

Катэгорыя:Архітэктары СССР
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Арфей (скульптура)

**«Арфей»** — скульптурная кампазіцыя ў Мінску, размешчаная на пляцоўцы перад уваходам у будынак Мінскага дзяржаўнага музычнага каледжа імя М. І. Глінкі па вул. Грыбаедава, 22. Бронзавая скульптура вышынёй 4,62 м створана ў 1975 годзе скульптарам В. Занковічам. Кампазіцыя ўяўляе сабой фігуру юнака, які іграе на арфе, і вылучаецца спрошчанасцю форм, выцягнутымі прапорцыямі, што падае сілуэту экспрэсію, адухоўленасць. Пластыка скульптуры проціпастаўлена геаметрычным формам будынка музычнага каледжа, што робіць ўспрыманне яго рамантычна ўзнёслым.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Помнікі Мінска
Катэгорыя:Вуліца Грыбаедава (Мінск)
Катэгорыя:Будынак Мінскага дзяржаўнага музычнага каледжа імя М. І. Глінкі
Катэгорыя:Творы Валянціна Занковіча
Джымі Маралес

**Джымі Эрнеста Маралес Кабрэра** (, нар. , Гватэмала) — гватэмальскі акцёр, прадзюсар і правы палітык, 41-ы прэзідэнт Гватэмалы. Генеральны сакратар кансерватыўна-нацыяналістычнай партыі Фронт нацыянальнай канвергенцыі, палітычны саюзнік антыкамуністычных ветэранаў грамадзянскай вайны. 25 кастрычніка 2015 года абраны прэзідэнтам Гватэмалы, уступіў у пасаду 14 студзеня 2016 года.

Катэгорыя:Прэзідэнты Гватэмалы
Хуан Арланда Эрнандэс

**Хуан Арланда Эрнандэс** (; нар. , Грасіяс, Гандурас) — дзяржаўны і палітычны дзеяч Гандураса, прэзідэнт Нацыянальнага кангрэса Гандураса (з 2010 года), прэзідэнт Гандураса (27 студзеня 2014 — 27 студзеня 2022). Член Нацыянальнай партыі.

## Біяграфія 
Хуан Арланда Эрнандэс скончыў юрыдычны факультэт Нацыянальнага аўтаномнага ўніверсітэта Гандураса. У 1995 годзе скончыў Дзяржаўны ўніверсітэт Нью-Ёрка.

.]]
У 29 гадоў быў упершыню абраны ў Нацыянальны кангрэс. У 2013 годзе абраны прэзідэнтам Гандураса, на прэзідэнцкіх выбарах атрымаў 36 % галасоў. Стаў прэзідэнтам Гандураса 27 студзеня 2014. У сакавіку 2021 года ў ЗША да пажыццёвага зняволення за ўдзел у наркагандлі прысудзілі яго брата Хуана Антоніа Эрнандэса. Знаходзіўся на прэзідэнцкай пасадзе да 27 студзеня 2022. Хуан Арланда Эрнандэс затрыманы 15 лютага 2022 года ў сталіцы краіны Тэгусігальпе па месцы жыхарства, пасля таго як суд Гандураса выдаў ордэр на яго арышт. 17 сакавіка суд ухваліў выдачу экс-презідэнта ў ЗША.

Катэгорыя:Прэзідэнты Гандураса
Фернандэс

**Фернандэс** () — іспанскае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Альберта Фернандэс (нар. 1959) — аргенцінскі палітык, прэзідэнт Аргенцйіны з 2019 года.
* Ларэнца Фернандэс (1900—1973) — уругвайскі футбаліст.
* Леанель Фернандэс (нар. 1953) — прэзідэнт Дамініканскай Рэспублікі (1996—2000, 2004—2012).
* Лэйла Фернандэс (нар. 2002) — канадская тэнісістка.
* Нача Фернандэс (нар. 1990) — іспанскі футбаліст.
* Марыа Фернандэс (нар. 1990) — бразільскі і расійскі футбаліст.
* Рудзі Фернандэс (нар. 1985) — іспанскі баскетбаліст.
* Эміліа Фернандэс (1904—1986) — мексіканскі кінарэжысёр, сцэнарыст, акцёр.
Эрнандэс

**Эрна́ндэс** () — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Абель Эрнандэс (нар. 1990) — уругвайскі футбаліст
* Хаві Эрнандэс (нар. 1980) — іспанскі футбаліст
* Хаўер Эрнандэс (нар. 1988) — мексіканскі футбаліст
* Хуан Арланда Эрнандэс (нар. 1968) — прэзідэнт Гандураса
Нацыянальны Кангрэс Гандураса

**Нацыянальны кангрэс** () — заканадаўчы орган (парламент) Гандураса. Рэзідэнцыя размяшчаецца ў сталіцы — горадзе Тэгусігальпа. Адзіная палата складаецца з 128 дэпутатаў, якія выбіраюцца ў дэпартаментах на чатырохгадовы тэрмін па прапарцыянальнай сістэме. Да 1997 года дэпутаты абіраліся непрамым галасаваннем.

## Праца Кангрэса 
Згодна з Канстытуцыяй Гандураса да асноўных функцый Нацыянальнага Кангрэсу адносяцца:

* стварэнне, прыняцце, змяненне, адмена і інтэрпрэтацыя законаў краіны
* арганізацыя самакіравання Кангрэсу і ўласныя правілы
* скліканне, прыпыненне і закрыццё пленарных пасяджэнняў
* абвяшчэнне выбараў прэзідэнта
* прызначэнне старшыні і членаў Кангрэса
* абранне 15 суддзяў Вярхоўнага суда на сямігадовы тэрмін.

Гандурас
Катэгорыя:Дзяржаўны лад Гандураса
Катэгорыя:Палітыка Гандураса
Катэгорыя:Аднапалатныя органы заканадаўчай улады
Пеганы

**Пега́ны**, або **пііка́ні** (саманазва: *Piikáni*, літаральна "дрэнна апранутыя") — алганкінскі народ. Жывуць пераважна ў штаце Мантана (ЗША) і правінцыі Альберта (Канада). Агульная колькасць (2016 г.) — каля 48 000 чал.

Сучасныя даследаванні паказваюць, што пеганы — аўтахтоннае насельніцтва ўсходу Скалістых гор. З'яўляліся часткай канфедэрацыі чарнаногіх, якая ў XVIII - XIX стст. кантралявала значныя тэрыторыі Вялікіх раўнін ад Саскачэвана на поўначы да Елостоўна на поўдні. Асноўнымі заняткамі з'яўляліся качавая конегадоўля і коннае паляванне. Адзінай палітычнай структуры не мелі. Падзяляліся на качавыя групы на чале абраных правадыроў. Да сярэдзіны XIX ст. у выніку эпідэмічных захворванняў, войн з кры і скарачэння колькасці бізонаў зведалі дэмаграфічны заняпад. З 1860-х гг. знаходзіліся ў залежнасці ад дапамогі з боку ўрадавых структур ЗША і Канады.

Хаця падчас Індзейскіх войн захоўвалі нейтралітэт, 23 студзеня 1870 г. часткі арміі ЗША памылкова атакавалі лагер правадыра пеганаў Далёкага Уцекача ў Мантане. Пры гэтым было забіта каля 200 індзейцаў. Некалькі груп пеганаў адкачавалі на тэрыторыю Канады, дзе ў 1877 г. падпісалі пагадненне з каралевай Вікторыяй. Яны атрымалі 46 677,8 га зямлі, на якіх была створана аўтаномная рэзервацыя. Паўночныя пеганы (*Aapátohsipikáni*) застаюцца часткай канфедэрацыі чарнаногіх.

Пеганы Мантаны (*Aamsskáápipikani*) ў 1874 г. і 1887 г. згубілі значную частку зямель у выніку іх перадачы ўрадам ЗША ў маёмасць белым пасяленцам. У 1896 г. яны падпісалі мірнае пагадненне з ЗША, паводле якога захавалі 7 800 км² сваіх тэрыторый, на якіх была створана сучасная рэзервацыя чарнаногіх. У 1935 г. яны абвясцілі сябе самастойнай нацыяй і фактычна вылучыліся з канфедэрацыі, хаця карыстаюцца назвай чарнаногіх.

Сучасныя заняткі — жывёлагадоўля, земляробства, будаўніцтва, праца ў прамысловасці і сферы абслугоўвання. У мінулым прытрымліваліся анімістычных вераванняў, шанавалі Месяц і Сонца. Большасць сучасных вернікаў — хрысціяне.  

## Спасылкі 
* Пеганы ЗША
* Пеганы Канады 

Катэгорыя:Алганкіны
Катэгорыя:Народы ЗША
Катэгорыя:Народы Канады
Цегакранізм

**Цегакранізм** ( *цегакронуцюн*) — нацыяналістычная ідэалогія, паводле якой найвышэйшай каштоўнасцю для індывіда з'яўляецца яго нацыя, па-за якой ён не можа паўнавартасна існаваць. Мэтай цегакранізму з'яўляецца аб'яднанне армянскага народа на ўсёй тэрыторыі яго гістарычнай радзімы ў межах адзінай армянскай дзяржавы.

Ідэалогія цегакранізму была распрацавана Гарэгінам Нждэ і Айкам Асатранам у 1930-х гадах. Арганічнай часткай і працягам цегакранізму з'яўляецца ідэалогія таранізму.

## Паходжанне і значэнне тэрміна 
Аўтарам назвы і самой ідэалогіі з'яўляецца Гарэгін Нждэ. Тэрмін мае два корані:
* *цег* ( *род*, *племя*) і
* *крон* ( *рэлігія*, *вера*). 

Для Нждэ паняцце *цег* было нашмат шырэйшым, чым у антрапалагічным разуменні. Як ён пісаў, «складана яго вызначыць навуковай мовай − тут гаворка можа ісці толькі пра адносную свядомасць». Нждэ, паводле яго прызнання, «не абмяжоўваецца старымі паняццямі», бо іх пасярэдніцтвам немагчыма выказаць усю глыбіню роду. Як пісаў Нждэ, род з'яўляецца чымсьці большым, чым сукупнасць людзей.

*Цегакро́н* () — прыхільнік і носьбіт ідэалогіі цегакранізму. Быць цегакронам, паводле Нждэ, азначае несці ў рамках свайго індывіда таксама і свой род з усімі яго рысамі, мараллю, несці ўсе тыя армянскія радавыя якасці, якія выяўляліся на працягу гісторыі армянскага народа. Коранем армянскага назоўніка *крон* з'яўляецца дзеяслоў *крэл* ( *несці*), г.зн. тым самым цегакрон нясе ў сабе свой род.

Цегакранізм з'яўляецца чымсьці большым за патрыятызм ці родашанаванне, складаючыся з дадзеных і падобных ім паняццяў. У гэтым складаецца выбар Гарэгіна Нждэ новага тэрміна ў якасці назвы ідэалагічнай канцэпцыі.

Катэгорыя:Нацыяналізм
Наркевіч

**Нарке́віч** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аркадзь Іосіфавіч Наркевіч — беларускі філолаг, прафесар.
* Іван Іванавіч Наркевіч (нар. 1946) — беларускі спецыяліст у галіне статыстычнай фізікі.
* Соф’я Купрыянаўна Наркевіч — Герой Сацыялістычнай Працы.
* Уладзімір Браніслававіч Наркевіч — беларускі журналіст, галоўны рэдактар газеты Звязда.
* Юрый Іосіфавіч Наркевіч (нар. 1964) — беларускі эканаміст, член Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 7-га склікання.
* Якуб Наркевіч-Ёдка — беларускі фізік, медык, біёлаг.
* Ян Сільвестр Наркевіч-Ёдка — рэвалюцыянер і інжынер-будаўнік.
Вікторыя Аляксандраўна Сянкевіч

**Вікторыя Аляксандраўна Сянкевіч** (нар. , ) — беларуская журналістка і тэлевядучая.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў г. Мінску, скончыла Беларускі дзяржаўны эканамічны ўніверсітэт з чырвоным дыпломам (2003), курсы журналістаў і тэлевядучых у Белтэлерадыёкампаніі (2003), Журналісцкі каледж пры Свабодным універсітэце Берліна (2009).

У 2016 г. атрымала ступень магістра кіравання ў Акадэміі кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь па спецыяльнасці «палітычны аналіз і паліттэхналогіі ў медыясферы».

## Узнагароды 
Двойчы (па выніках 2006 і 2013 гг.) прызнаная лепшай вядучай года. Узнагароджана дыпломамі лаўрэата Рэспубліканскага прафесійнага конкурсу «Тэлевяршыня» ў намінацыі «Лепшая вядучая інфармацыйных праграм»).

## Спасылкі 
* Вікторыя Сянкевіч: «Садзішся ў лодку і плывеш з камандай»
* Сянкевіч Вікторыя Аляксандраўна 

Катэгорыя:Выпускнікі БДЭУ
Катэгорыя:Казачнікі
Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Журналісты Беларусі
Катэгорыя:Тэлевядучыя Беларусі
Катэгорыя:Рускамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Дзіцячыя пісьменнікі
Камінтэрн (значэнні)

Назву **Камінтэ́рн** маюць:
* Камінтэрн — міжнародная рэвалюцыйная арганізацыя ў 1919—1943, якая аб'ядноўвала камуністычныя партыі розных краін

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Гомельская вобласць:
** Камінтэрн — пасёлак у Буда-Кашалёўскім раёне
* Магілёўская вобласць:
** Камінтэрн — вёска ў Магілёўскім раёне
* Мінская вобласць:
** Камінтэрн — пасёлак ва Уздзенскім раёне
Чорненькае (возера, Расонскі раён, каля вёскі Вароніна)

**Чо́рненькае** — возера ў Расонскім раёне Віцебскай вобласці, за 25 км на паўночны ўсход ад гарадскога пасёлка Расоны, за 0,5 км на паўночны захад ад вёскі Вароніна, у басейне ракі Нішча.

Плошча паверхні 0,04 км². Даўжыня 0,4 км, найбольшая шырыня 0,17 км. Даўжыня берагавой лініі 1,02 км.

Размешчана сярод забалочанага лесу. Схілы катлавіны невыразныя. Вакол возера забалочаная пойма. Злучана ручаём з возерам Кожкі.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб'екты Рэспублікі Беларусь» 
* Морфаметрычныя параметры азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб'екты Рэспублікі Беларусь» 

Катэгорыя:Азёры Расонскага раёна
Катэгорыя:Басейн Нішчы
Балама

**Балама** () — адзін з астравоў архіпелага Біжагош Гвінеі-Бісау, (9-ы па па плошчы, другі па колькасці насельніцтва). На востраве знаходзіцца аднайменны горад, цэнтр рэгіёна Балама. На востраве пражывае каля 10000 жыхароў.

Даўжыня вострава складае 22,3 км, шырыня не перавышае 9,2 км. Самы высокі пункт дасягае вышыні 29 м над узроўнем мора (у заходняй частцы вострава). На яго паверхні (65 км) пераважае ландшафт нізіна. Яго раздзеленае ўзбярэжжа (з некалькімі пляжамі) мае агульную даўжыню 70,7 км.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Астравы Атлантычнага акіяна
Катэгорыя:Геаграфія Гвінеі-Бісау
Біжагош

**Астравы Біжаго́ш** (, ) — архіпелаг нізінных астравоў у Атлантычным акіяне каля заходняга ўзбярэжжа Афрыкі, тэрыторыя Гвінеі-Бісау.

У склад архіпелага ўваходзяць каля 60 астравоў агульнай плошчай каля 1600 км², размешчаныя ў часткова залітай вадой дэльце ракі Жэба. Сучасныя астравы з'яўляюцца найбольш узвышанымі часткамі дэльты. На астравах мангравыя лясы. Развіты збор пладоў дзікарослых какосавых і маслічных пальмаў, рыбалоўства, вырошчванне рысу.

Асноўны порт — Балама, размешчаны на востраве Балама.

## Літаратура 
* Африка: энциклопедический справочник. Т. 1. А—К / Гл. ред. А. Громыко. Ред. колл. В. М. Власов, Н. И. Гаврилов и др. — М.: Советская энциклопедия, 1986. — С. 350. — 672 с. с илл.
* 
*  — С. 149.

## Спасылкі 
* Boloma Bijagós // UNESCO

Катэгорыя:Астравы Атлантычнага акіяна
Катэгорыя:Геаграфія Гвінеі-Бісау
Пётр Нонхарт

**Пётр Но́нхарт** (Nonhardt, Nonhaart, Nonharteken; ? — 1633) — віленскі архітэктар і будаўнік.

Паходзіў з Галандыі. З 1611 года загадваў каралеўскімі збудаваннямі ў Вільні, начальнік каралеўскіх фартыфікацый y Вялікім Княстве Літоўскім.

Ажаніўшыся з пратэстанткай Падбярэзскай, займеў пасады віленскага гараднічага і будаўнічага. Як высокакваліфікаваны прафесіянал, быў адпаведна ацанёны і атрымаў Гайцюнішкі. Верагодна, што адзіная дачка Пятра, Сузана, выйшла замуж за Юрыя Храптовіча (1586—1650), ваяводу навагародскага, і перадала яму ў пасаг Гайцюнішкі.

Пабудаваў палац y Вільні (пасля 1610 года), дом-крэпасць Нонхартаў у Гайцюнішках.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Вялікага Княства Літоўскага
Пётр
Катэгорыя:Архітэктары XVII стагоддзя
Катэгорыя:Гараднічыя віленскія
Ігар Аляксандравіч Міранкоў

**Ігар Аляксандравіч Міранкоў** (28 мая1969 — 19 чэрвеня 1996) — савецкі і беларускі серыйны забойца, у 1990—1993 гадах забіў шэсць хлопчыкаў ва ўзросце ад 9 да 14 гадоў.

## Біяграфія 
Ігар Міранкоў нарадзіўся ў 1969 годзе ў горадзе Светлагорску Беларускай ССР, дзе пасля пражыў усё жыццё і здзейсніў усе свае злачынствы. Пасля школы Міранкоў быў закліканы да праходжання тэрміновай службы ў складзе Паўночнага Флота. Меліся звесткі аб тым, што яшчэ падчас ваеннай службы ён праяўляў гомасэксуальныя схільнасці і дамагаўся да таварышаў па службе. Следчы па справе Міранкова Алег Літошкі казаў, што, магчыма, яго самога першапачаткова згвалтавалі маракі, што потым прывяло да дэфармацыі псіхікі Міранкова.

Вярнуўшыся ў Светлагорск, Міранкоў уладкаваўся на працу, купіў матацыкл «Ява» і стаў жыць звычайным жыццём. Міранкоў быў абсалютна незаўважным чалавекам. Літошкі пасля расказваў так:

## Серыя забойстваў 
Першае забойства Міранкоў здзейсніў 2 чэрвеня 1990 года. Яго ахвярай стаў 13-гадовы хлопчык, які гуляў у лесе. Маньяк напаў на яго, згвалціў і забіў ударамі нажа. 16 красавіка 1991 года пры падобных абставінах ім быў забіты 10-гадовы хлопчык. Забойства дзяцей спачатку разам ніхто не звязаў, але Міранкоў вырашыў часова стаіцца. За ўвесь 1992 год ён не здзейсніў ні аднаго забойства, таму што ў 1991 годзе быў асуджаны на тры гады папраўчых работ за рабаванне. Паколькі Міранкоў быў на добрым рахунку, яму часта падавалі трохдзённыя адпачынкі, падчас якіх ён і здзяйсняў свае забойства.

20 сакавіка 1993 года Міранкоў здзейсніў трэцяе забойства 9-гадовага хлопчыка, а 30 сакавіка — чацвёртае забойства. У горадзе пачалася паніка, людзі будавалі версіі аб тым, што дзяцей выкрадаюць адэпты «Белага братэрства», цыганы альбо злачынныя групоўкі. Летам 1993 года Міранкоў выкраў і забіў яшчэ двух дзяцей, а восенню іх цела выявілі ў лесе. Бацькі выйшлі на вуліцы Светлагорска, арганізавалі пікетаванне раённай адміністрацыі, стварылі камітэты самаабароны.

## Арышт, следства і суд 
27 красавіка 1994 года Ігара Міранкова арыштавалі за крадзеж бензіну і махлярства са страхоўкай. Ён прызнаў сваю віну і быў заключаны пад варту. 14 мая 1994 года яго выклікалі на допыт па справе аб знікненнях і забойствах дзяцей. Пасля гэтага ён прызнаўся ў здзяйсненні шасці забойстваў. Беларускія ўлады вырашыліся на беспрэцэдэнтныя меры — справа была засакрэчана, і рассакрэчаныя толькі ў 2007 годзе, Міранкова змясцілі ў адзіночную камеру горада Рэчыца, а следчыя эксперыменты праводзіліся ў рамках павышаных мер бяспекі падследнага. Следства доўжылася больш за год, пасля чаго крымінальная справа была перададзеная ў суд, які прысудзіў Ігара Аляксандравіча Міранкова да вышэйшай меры пакарання — смяротнага пакарання праз расстрэл. 19 чэрвеня 1996 года прысуд быў прыведзены ў выкананне ў СІЗА № 1 горада Мінска.

Катэгорыя:Постаці Светлагорскага раёна
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1969 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Светлагорску
Катэгорыя:Памерлі 19 чэрвеня
Катэгорыя:Памерлі ў 1996 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Мінску
Катэгорыя:Пакараныя смерцю ў Пішчалаўскім замку
Уільям Краўніншылд Эндыкат

**Уільям Краўніншылд Эндыкат** (, 19 лістапада 1826, Сейлем — 6 мая 1900, Бостан) — амерыканскі палітычны дзеяч.

## Біяграфія 
Нашчадак Джона Эндыката і стрыечны брат Побідзі Эндыката, скончыў Гарвардскі ўніверсітэт у 1847 годзе, затым юрыдычны факультэт Гарвардскага ўніверсітэта ў 1849 годзе.

Ажаніўся ў 1859 годзе са стрыечнай сястрой, Элен Пібодзі, унучкай Джозэфа Пібодзі. Іх дачка выйшла замуж за Джозэфа Чэмберлена.

Ён стаў памочнікам суддзі Вышэйшага Суда Масачусэтс у 1873 годзе.

Займаў пасаду Ваеннага міністра ЗША з 1885 па 1889 год у адміністрацыі Гровера Кліўленда.

Катэгорыя:Ваенныя міністры ЗША
Арцём Андрэевіч Башлакоў

{{Спартсмен
 |імя                  = 22px Арцём Башлакоў
 |выява                = 
 |шырыня               = 
 |апісанне выявы       = 
 |пол                  = мужчынскі
 |поўнае імя           = Арцём Андрэевіч Башлакоў
 |арыгінал імя         = 
 |мянушкі              = 
 |грамадзянства        = 
 |спецыялізацыя        = 
 |клуб                 = 
 |дата нараджэння      = 27.03.1995
 |месца нараджэння     = 
 |дата смерці          = 
 |месца смерці         = 
 |года кар'еры         = 
 |рабочы бок           = 
 |трэнеры              = 
 |рост                 = 
 |вага                 = 
 |медалі               = 

 
{ style="background: transparent"

}
 |вікісховішча         = 
}}

**Арцём Андрэевіч Башлакоў** (нар. ) — беларускі фрыстайліст. Майстар спорту Беларусі.

## Дасягненні 
Сярэбраны прызёр зімовай Універсіяды 2017 года ў Алматы ў акрабатыцы.

## Спасылкі 
* Арцём Башлакоў. Беларускі інфармацыйны спартыўны партал

Катэгорыя:Фрыстайлісты паводле алфавіта
Катэгорыя:фрыстайлісты Беларусі
Катэгорыя:Майстры спорту Беларусі
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры зімовай Універсіяды 2017
Lesbians and Gays Support the Miners

thumb|Члены LGSM у 2015 годзе

**Lesbians and Gays Support the Miners** (LGSM; ) — аб'яднанне геяў і лесбіянак, накіраванае на падтрымку брытанскіх шахцёраў, якія баставалі падчас іх забастоўкі ў 1984—1985 гадах. Існавала адзінаццаць груп па Вялікабрытаніі, найбуйнейшай з якіх была лонданская.

## Гісторыя 
Урад Тэтчэр секвестраваў сродкі Нацыянальнага саюза гарнякоў (), што азначала для людзей, якія падтрымлівалі іх, бессэнсоўнасць пераліку ім сродкаў. Замест гэтага групы падтрымкі па ўсёй Вялікабрытаніі павінны былі наладжваць непасрэдныя кантакты з рознымі шахцёрскімі супольнасцямі ў Англіі, Шатландыі і Уэльсе. Аб'яднанне «Lesbians and Gays Support the Miners» было створана членам Камуністычнай партыі Вялікабрытаніі і ЛГБТ-актывістам  і яго сябрам Майклам (Майкам) Джэксанам пасля таго, як яны збіралі ахвяраванні шахцёрам на  1984 года. Лонданская група LGSM, якая збірала сродкі ў розных раёнах Лондана, уключаючы кнігарню  (якая служыла іх штаб-кватэрай і месцам рэгулярных сходаў), наладзіла кантакты з групамі гарнякоў у ,  і . У лістападзе 1984 ад LGSM адшчапілася асобная група «Лесбіянкі супраць закрыцця шахт».

Група падавала дапамогу шахтам у Паўднёвым Уэльсе, таму што яе члены лічылі, што прэзідэнт NUM  несправядліва непрапарцыйна размяркоўваў ахвяраванні на карысць больш баявых калектываў шахт у Кенце і Ёркшыры.

Да таго часу, як было сабрана прыкладна 20 000 фунтаў стэрлінгаў для сем'яў, якія баставалі, адбыліся ўзаемныя візіты. Найбуйнейшым мерапрыемствам для збору ахвяраванняў стаў канцэрт «Pits and Perverts» (), які быў арганізаваны групай у  і на якім выступаў гурт Bronski Beat. Назва канцэрту была ўзята з загалоўка таблоіднай газеты *The Sun*, задуманага як абразлівы.

Хаўрусніцтва, якое ўзнікла паміж ЛГБТ і рабочым рухам, стала важным паваротным пунктам у барацьбе за правы ЛГБТ у Вялікабрытаніі. Групы шахцёраў пачалі падтрымліваць, ухваляць і ўдзельнічаць у розных прайдах па ўсёй Вялікабрытаніі; на канферэнцыі Лейбарысцкай партыі Вялікабрытаніі ў Борнмуце ў 1985 годзе ўпершыню была прынята рэзалюцыя аб падтрымцы партыяй правоў ЛГБТ, у значнай ступені дзякуючы галасам Нацыянальнага саюза гарнякоў; групы шахцёраў былі аднымі з самых актыўных прыхільнікаў ЛГБТ-супольнасці ў кампаніі 1988 года супраць артыкула 28.

Архіў працы лонданскай групы захаваны ў  ў Манчэстэры (Англія). Ён складаецца з пратаколаў штотыднёвых пасяджэнняў, карэспандэнцыі, выразак з прэсы, публікацый, эмаляваных значкоў, фатаграфій і банараў.

Альянс лонданскай групы з валійскай шахцёрскай вёскай адлюстраваны ў фільме «Гонар», знятым у 2014 годзе . Эштана, главу кампаніі, сыграў Бен Шнетцэр.

## Гл. таксама 
* Інтэрсекцыянальнасць

## Крыніцы 
## Бібліяграфія 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:ЛГБТ у Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 1984 годзе
Сядзібна-паркавы ансамбль Богушаў-Шышкаў (Трокенікі)

**Сядзібна-паркавы ансамбль Богушаў-Шышкаў** — сядзібна-паркавы ансамбль, які знаходзіцца ў в. Трокенікі Астравецкага раёна. Помнік архітэктуры неабарока.

## Гісторыя 
Сядзіба была створана ў канцы XIX — пачатку XX стагоддзя на заходняй ускраіне вёскі

Апошні ўладальнік сядзібы — мастак прафесар Мар'ян Богуш-Шышка, які з’ехаў за мяжу.

У савецкі час у будынку змяшчалася праўленне мясцовага калгаса.

Частка парка за домам на пагорку мела пейзажнае афармленне. Яна з'яўлялася своеасаблівай аглядальнай пляцоўкай з відамі на ручай са стромкімі берагамі. Да яе непасрэдна прылягае рэгулярная частка парка. Яна займае выраўненую тэрыторыю і прадстаўлена некалькімі рознавялікімі баскетамі, у якіх вырошчваліся фруктовыя дрэвы. Маршрут для прагулак праходзіў па добра захаваным ліпавым і конскакаштанавым алеям.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Славутасці Астравецкага раёна
Катэгорыя:Палацава-паркавыя і сядзібна-паркавыя ансамблі Беларусі
Катэгорыя:Трокенікі 1
Габес (горад)

**Га́бе́с** () — горад і порт у Тунісе, адміністрацыйны цэнтр вілаета Габес. Насельніцтва ў 1984 годзе складала 92 тыс. чалавек.

Горад размешчаны на беразе заліва Габес. З’яўляецца буйным транспартным і прамысловым вузлом разам з горадам-спадарожнікам Гануш. Чыгуначная станцыя і вузел аўтамабільных дарог. У горадзе дзейнічаюць прадпрыемствы хімічнай, нафтаперапрацоўчай і харчовай прамысловасці, рыбалоўства.

## Літаратура 
* Африка: энциклопедический справочник. Т. 1. А—К / Гл. ред. А. Громыко. Ред. колл. В. М. Власов, Н. И. Гаврилов и др. — М.: Советская энциклопедия, 1986. — С. 403. — 672 с. с илл.
*  — С. 411.
* 

Катэгорыя:Гарады Туніса
Забастоўка брытанскіх шахцёраў 1984—1985

**Забастоўка брытанскіх шахцёраў 1984—1985 гадоў** — адна з галоўных падзей у гісторыі рабочага руху ў брытанскай вугальнай прамысловасці. Забастоўка стала вырашальнай падзеяй у брытанскім рабочым руху на гэтым этапе і яе паражэнне значна саслабіла брытанскія прафсаюзы. Яна таксама разглядаецца ў якасці галоўнай палітычнай і ідэалагічнай перамогі Маргарэт Тэтчэр і Кансерватыўнай партыі. Забастоўка стала вельмі вострым актам барацьбы, таму што Нацыянальны саюз гарнякоў (NUM) быў адным з наймацнейшым прафсаюзаў у краіне, і паводле меркавання многіх, у тым ліку кансерватараў, якія знаходзіліся ва ўладзе, менавіта ён вымусіў урад Хіта сысці ў адстаўку падчас забастоўкі 1974 года. Наступныя забастоўкі скончыліся паражэннем гарнякоў і ўрад Тэтчэр змог умацаваць сваю кансерватыўную фінансавую праграму, а NUM як палітычная сіла перастаў існаваць. Забастоўка выклікала глыбокі раскол у брытанскім грамадстве і прывяла да значных наступстваў, асабліва ў Паўночнай Англіі і ва Уэльсе. У выніку падзей, звязаных з забастоўкай, загінулі дзесяць чалавек: шэсць пікетчыкаў, трое падлеткаў, якія шукалі вугаль, а таксама вадзіцель таксі, які даставіў шахцёра, які не ўдзельнічаў у забастоўцы, на працу.

На ход забастоўкі шахцёраў значна паўплывала падтрымка з боку ЛГБТ-руху, што пасля спарадзіла трывалы саюз паміж ЛГБТ і рабочым рухам і стала важным паваротным пунктам у барацьбе за правы актывістаў у Вялікабрытаніі.

На сустрэчы Маргарэт Тэтчэр з Міхаілам Гарбачовым у снежні 1984 года апошні заявіў, што СССР не аказвае фінансавай дапамогі NUM.

## У кінематографе 
Гэтыя падзеі былі экранізаваны рэжысёрам Мэцью Уаркусам (англ. *Matthew Warchus*) у 2014 годзе ў фільме Гонар.

Падзеі фільма Білі Эліят разгортваюцца на фоне стачкі шахцёраў.

## Гл. таксама 
* Lesbians and Gays Support the Miners

## Спасылкі 
* 
*  Map showing location of pits in 1984 and the closures each year up to 2004.
* 
*  Includes lists of mine closure dates.

Катэгорыя:Гісторыя Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Забастоўкі ў Вялікабрытаніі