Пячоры Магаа

**Магаа** ( «Пячора не для высокіх»)&nbsp;— найбольшая пячора раннебудыйскага пячорнага храмавага комплексу Цяньфадун («Пячора тысячы Будаў)», узведзенага ў 353—366 гады за 25&nbsp;км ад аазісу Дуньхуан, правінцыя Ганьсу, Кітай. Цяньфадун, які часцей называюць Магаа па галоўнай пячоры, аб’ядноўвае 492 свяцілішчы, што ўпрыгожаны фрэскамі і скульптурамі, вырабленымі на працягу цэлага тысячагоддзя (IV—XIV&nbsp;стагоддзі).

## Агульная характарыстыка 
Магаа, разам з пячорай тысячы Будаў ў ,&nbsp;— адзін з самых ранніх будыйскіх храмаў Кітая. Яго ўзнікненне на ўсходняй ускраіне пустыні Такла-Макан невыпадкова: тут праходзілі караваны з шоўкам, разам з якімі будыйскія вучэнні прасочваліся ў Кітай. У адрозненне ад пазнейшых пячорных храмаў, падобных Лунменю і Юньгану, ва ўбранні Магаа пераважае не скульптура, а фрэскавы жывапіс. Яе плошча ацэньваецца ў 42 000 квадратых метраў. Шматфігурныя фрызападобныя роспісы выкананы стракатымі клеявымі фарбамі па сухім грунце. Многія з іх запар пакрываюць сцяну пячоры, адрозніваючыся дынамізмам і жыццёвасцю.

## Рукапісы 
На мяжы XX стагоддзя ў адной з пячор быў знойдзены велізарны склад рукапісаў (прыкладна 20 000 аб’ектаў). Меркавана, іх складалі тут у XI стагоддзі, калі манускрыпты сталі выцясняцца з ужытку друкаванымі кнігамі. Рукапісны фонд Магаа вельмі разнастайны па змесце і датыроўках — гэта&nbsp; будыйскія, даоскія, нестарыянскія і маніхейскія рэлігійныя тэксты, трактаты па філасофіі, матэматыцы, медыцыне, астраноміі, гісторыі і геаграфіі, слоўнікі, запісы народных песень і класічнай кітайскай паэзіі, афіцыйныя дакументы. Сярод рукапісных помнікаў Магаа «Кніга варожбаў»&nbsp;— унікальны тэкст, напісаны цюркскім рунічным лістом не на камені, а на паперы. Спектр моў вывучаных манускрыптаў таксама вельмі разнастайны&nbsp;— гэта класічная і гутарковая (байхуа) кітайская мова, тыбецкі, санскрыт, палі, тангуцкая, хатанская, сагдыйская і тахарская мовы.

Вестка аб адкрыцці ўзбурыла навуковы свет Еўропы, і ў 1907 годзе самыя каштоўныя рукапісы разам з самай старажытнай у свеце друкаванай кнігай «Алмазная сутра» (каля 868), былі вывезены Аўрэлем Стэйнам у Брытанскі музей. Следам за Стэйнам храмавы комплекс наведалі прадстаўнічыя навуковыя экспедыцыі з Францыі () і Расіі (Сяргей Ольдэнбург), якія таксама вярнуліся ў Еўропу не з пустымі рукамі. Астатняя частка рукапісаў была перададзена ў Пекінскую бібліятэку.

## Фрэскі 
Фрэскавы жывапіс Магаа складае тысячагадовы пласт выяўленчага мастацтва Кітая. Па стылістыцы малюнкаў яго падзяляюць на чатыры перыяды:

* Паўночных Дынастый і Дынастыі Суй;
* Дынастыі Тан (самыя пышныя насценныя роспісы);
*  і імперыі Сун;
* Заходняй Ся і Дынастыі Юань.

Вялікая частка фрэсак прысвечана Будзе, яго казанням і джатакам, а таксама Бадхісатвам, Апсарам (феям), манахам, набожным вернікам. Як мяркуецца, у старажытнасці гэтыя выявы служылі для навочнага прадстаўлення канонаў будызму непісьменным людзям. Многія роспісы прайграваюць сапраўдныя падзеі з гісторыі распаўсюджвання будызму.

Амаль ва ўсіх 492 пячорах маюцца выявы выдатных апсар (*Фейцянь*飞天). Яны спяваюць, прыгожа танчаць, граюць на лютні кіба і іншых музычных інструментах, раскідваюць кветкі, суправаджаючы Буду, што чытае пропаведзь. У іх няма крылаў і толькі доўгія рознакаляровыя стужкі дапамагаюць феям парыць у паветры.

Іншыя роспісы прысвечаны падзеям з паўсядзённага жыцця: урачысты выезд імператара, замежныя паслы на Балі, сустрэчу кітайскіх і заходніх купцоў, турніры воінаў, выступленні музыкантаў, вясельну цырымонію, сцэны палявання, рыбнай лоўлі, сельскагаспадарчых работ. Фрэскі малююць людзей розных нацыянальнасцяў і сацыяльных слаёў, іх звычаі і вопратку.

## Галерэя 

Файл:Buddha_and_Bodhisattvas_Dunhuang_Mogao_Caves.png
Файл:Vimalakirti_Debates_Manjusri_Dunhuang_Mogao_Caves.jpeg
Файл:DunhuangCave323.jpg
Файл:Trade_in_silkroad.jpg
Файл:TsangMonk.jpg
Файл:Mogao_Cave_61,_painting_of_Mount_Wutai_monasteries.jpg
Файл:HanWudiBuddhas.jpg
Файл:Sakyamuni_cuts_his_hair,_detail,_Tang_Dynasty.jpg

## Спасылкі 
* Таємниця створення Дуньхуанських печер Моґао 
* Международный Дуньхуанский проект (IDP)
* Шесть 10-ти минутных роликов на YouTube 
* http://idp.bl.uk/education/astronomy/atlas.html 

Катэгорыя:Будызм у Кітаі
Катэгорыя:Сусветная спадчына ў Кітаі
Катэгорыя:Пячорныя манастыры
Катэгорыя:Культавыя збудаванні Кітая