Paramphistomum cervi

**Paramphistomum cervi** — тыпавы від роду  сямейства  — паразітычны плоскі чарвяк, які належыць да класу . У асноўным паразітуе на жвачных жывёлах, а таксама на некаторых дзікіх млекакормячых. Унікальна, што ў адрозненне ад большасці паразітаў дарослыя чарвякі адносна бясшкодныя, але менавіта маладыя асобіны, якія развіваюцца, выклікаюць сур’ёзнае захворванне, што называецца  (або класічны амфістаматыдоз), асабліва ў буйной рагатай жывёлы і авечак. Яго сімптомы ўключаюць прафузную дыярэю, анемію, млявасць і часта прыводзяць да смерці, калі іх не лячыць.

Яго можна знайсці ў многіх рэгіёнах свету, уключаючы Аўстралію, Азію, Афрыку, Усходнюю Еўропу і Расію. Часцей за ўсё сустракаецца ў трапічных і субтрапічных раёнах. Найбольш знясільваючыя выпадкі зарэгістраваны ў Еўропе ў Балгарыі, Італіі, Францыі і Польшчы, а таксама ў Азіі ў Тайландзе, Індыі і Кітаі. Паразітарная інфекцыя была ўпершыню апісана ў Пенджабе, Індыя.

## Апісанне 
Дарослы *P. cervi* мае канічную форму, пярэдні канец звужаны, а задні шырокі і ружовага колеру. Колер абумоўлены ўласным гемаглабінам. Памеры 5-13 мм даўжынёй і 2-5 мм шырынёй, брушны бок некалькі ўвагнуты, а спінны — выпуклы. Ён мае дзве прысоскі, пярэднюю ротавую прысоску і заднюю вялікую вентральную прысоску, адсюль і агульная назва (грэчаскае: *para* азначае «акрамя», *amphi* азначае «з абодвух бакоў» і *stoma* для «рота»). Тэгументальная паверхня моцна рыфленая з папярочнымі зморшчынамі, якія чаргуюцца з баразёнкамі, без шыпоў, што нехарактэрна для трэматод. Палавая пара размешчана ў пярэдняй траціне цела. Ёсць два тыпы цыбуліннай формы сэнсарных сасочкаў на паверхні, кожны памерам 10-15 мкм у дыяметры ў падставы з саскападобнымі кончыкамі; адзін мае кароткія вейчыкі на верхавіне. Скапленні сасочкаў на вентральнай паверхні і вакол пярэдніх атожылкаў больш буйныя па памеры і колькасці; у той час як на дарсальной паверхні іх мала. Як гермафрадыт, мае мужчынскую і жаночую рэпрадуктыўныя сістэмы ў задняй частцы цела. Насеннікі злёгку долькавыя і размешчаны спераду ад яечніка. Яйцы маюць празрыстую шкарлупіну і памеры каля 140 х 80 мкм; яны бочкападобныя з вечкам на адным канцы. Яйцы затым вызваляюцца ў кішачніку гаспадара і выкідваюцца разам з фекаліямі. Яйцы адкладаюцца ў ваду і вылупляюцца пры аптымальнай тэмпературы 27 °C праз 12-17 дзён, каб стаць раснічастымі мірацыдыямі. Мірацыдыі, якія не харчуюцца, часта плаваюць па вадзе ў пошуках падыходнага гаспадара-слімака, пакуль яны не дасягнуць гаспадара або не загінуць. Часцей за ўсё прамежкавымі гаспадарамі з’яўляюцца слімакі, што належаць да родаў , , ,  і . Адчуваючы мяккую вонкавую паверхню слімака, яны прымацоўваюцца і пранікаюць праз эпідэрміс у тканку. Такому пранікненню больш успрымальныя маладыя слімакі. У тканках слімакоў мірацыдыі губляюць вейчыкі на працягу 12 гадзін і трансфармуюцца ў спарацысты (~53 х 93 мкм). Да 11-га дня ў іх утвараецца да 8 мірацыдый, якія хутка вызваляюцца. Праз 10 дзён мірацыдыі спеюць і ў кожнай змяшчаецца 15-30 цэркарыяў. Цэркарыі выпускаюцца для далейшага росту, што можа заняць каля 13 дзён. Спелыя цэркарыі характарызуюцца двума вочнымі плямамі і доўгім тонкім хвастом. Яны стымулююцца святлом праз сэнсарныя вочныя плямы на сонечным святле і пакідаюць слімака. Яны плаваюць у вадзе, пакуль не знойдуць расліны або іншыя прыдатныя субстраты, да якіх яны прыліпаюць і інцыстыруюць, ператвараючыся ў метацэркарыі. Працэс фарміравання такой кісты займае ўсяго каля 20 хвілін. Метацэркарыі з’яўляюцца інфекцыйнымі лічынкамі, але не могуць супрацьстаяць высыханню, таму неўзабаве гінуць, калі не знойдуць падыходнага гаспадара; але ў пастаянна вільготных умовах яны могуць выжыць да 1 года і здольныя зімаваць. Млекакормячыя-гаспадары атрымліваюць інфекцыйныя лічынкі пры праглынанні. Як толькі яны дасягаюць дванаццаціперснай і худой кішкі, іх кісты адкідваюцца. Эксцыстыцыя знаходзіцца пад уплывам зменлівых фізіка-хімічных умоў (такіх як тэмпература, канцэнтрацыя рэчыва і pH) унутры стрававальнага гасцінца . Затым яны пранікаюць і харчуюцца тканкай сценкі тонкай кішкі. Як толькі яны дастаткова разаўюцца, то мігруюць у рубец, дзе маладыя асобіны спеюць і вырабляюць яйцаклеткі. Перыяд ад выхаду ў рубец да адкладвання яек займае ад 60 да 120 дзён. Аднак працягласць жыцця дарослай асобіны невядомая.

### Гаспадары 
Акрамя свойскіх жывёл заўважаны ў дзікіх жвачных, у тым ліку на , , , .

## Патагеннасць і паталогія 
 выклікае ў жывёлы млекакормячых энтэрыт і анемію і прыводзіць да значных вытворчых і эканамічных страт. Дарослыя асобіны чарвей прымацоўваюцца да варсінак у рубцы гаспадароў і высмоктваюць пажыўныя рэчывы з кішачніка, хоць яны могуць міграваць у жоўцевыя і панкрэатычныя пратокі, як і іншыя трэматоды. Паталагічныя сімптомы ўзнікаюць у няспелых смактуноў. Калі маладыя смактуны пачынаюць збірацца ў кішачніку, з’яўляецца вадзяністая і смуродная дыярэя, якая часта звязана з высокай смяротнасцю (нават да 80-90 %) жвачных. Адначасова можа назапашвацца да 30 000 смактуноў, якія люта атакуюць слізістую абалонку дванаццаціперснай кішкі, выклікаючы востры энтэрыт. Дзіўна, але дарослыя смактуны лічацца каменсаламі і непатагеннымі. Аднак яны выклікаюць эрозію варсінак кішачніка і выклікаюць запаленне. Тканка печані, як правіла, значна пашкоджваецца, што выяўляецца ацёкам, кровазліццём, змяненнем колеру, некрозам, гіперплазіяй жоўцевых пратокаў і фіброзам. Парамфістаматыдоз нясе сур’ёзныя эканамічныя страты вытворчасці малака, мяса і воўны, паколькі смактуны забіраюць пажыўныя рэчывы ў сваіх гаспадароў, што прыводзіць да страты вагі і фізіялагічнага знясілення.

## Дыягностыка і лячэнне 
Сімптомы звычайна бачныя па паводзінах гаспадара. Інфікаваныя авечкі і буйная рагатая жывёла становяцца цяжка анарэксічнымі або неэфектыўна пераварваюць ежу. Працяглая дыярэя з’яўляецца відавочнай прыкметай цяжкай інфекцыі ў стрававальнай сістэме, такім чынам, першасным дыягназам. Для выяўлення няспелых смактуноў даследуюць вадкія фекаліі. Найбольш важныя камерцыйныя глістагонныя прэпараты аказваюцца практычна бескарыснымі, у тым ліку альбендазол, празіквантэл, нітраксініл, трыклабендазол, прафенафос і нетабімін; у той час як ніклазамід валодае высокай эфектыўнасцю (99 %) супраць няспелых асобін, але не дарослых асобін, а злучэнне 2-троеснага буцілбензціязола (CGA 72630), гексахларафен і рэзарантэл вельмі эфектыўныя супраць дарослых і няспелых смактуноў. Дэманстрацыя in vitro паказвае, што пламбагін праяўляе высокую эфектыўнасць на дарослых смактуноў.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Taxonomy at Fauna Europaea
* Taxon profile at BioLib
* ITIS Report
* Disease information at Merial Sanofi
* Medical Definition
* Information at VetPDA
* Animal Diversity Web of Michigan University
* The Merck Veterinary Manual 
* Springer Reference
* RVC/FAO Guide to Veterinary Diagnostic Parasitology 
* Amphistomiasis at Preventive Veterinary Medicine, Royal University of Bhutan
* Classification at Encyclopedia of Life
* Description of larve
* Pictorial guide 
* Taxonomy at Comparative Toxicogenomics Database
* Atlas of livestock parasites at Institute of Tropics and Subtropics 
* Taxonomy at UniProt
* NCBI Taxonomy Browser
* Biological Collection at National Autonomous University of Mexico Institute of Biology
* Classification at eBiodiversity
* Taxonomy at ZipcodeZoo
* Taxonomy at The Taxonomicon
* NBN Taxonomic and Designation Information

 
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1790 годзе
Катэгорыя:Дыгенетычныя смактуны
Катэгорыя:Паразіты млекакормячых
Катэгорыя:Паразіты авечак