open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Казімір Кабылінскі

**Казі́мір Маце́й Кабылі́нскі** (; ,  — ) — удзельнік паўстання 1863—1864 гадоў.

## Біяграфія 
Валодаў маёнткам Залясяны.

Спачатку загадваў конным аддзелам у паўстанчым атрадзе пад камандаваннем Валерыя Урублеўскага. Разам з ім у аддзеле былі і яго сыны Адольф і Уладзіслаў, зяць Рафал Карыцкі,  з  Адольф і пляменнік Адольф Навасельскі, які стаў ягоным ад’ютантам.

17—18 ліпеня 1863 года аб’яднаныя сілы Казіміра Кабылінскага (56 коннікаў), Фелікса Гурскага (46 коннікаў) і Міхала Квапішэўскага (38 конных) атрымалі перамогу над казакамі ў бітве пад Шапятовам.

Увосені атрад Кабылінскага дзейнічаў у ваколіцах Калушына (цяпер у Мазавецкім ваяводстве). Браў удзел у баях з расійскімі войскамі 27 кастрычніка пад Куфлевам, 29 кастрычніка пад Чырвонкай. У абодвух выпадках паўстанцы атрымалі паражэнне. Пасля гэтага да атраду Кабылінскага далучыліся конныя аддзелы Казіміра Нарбута і Людвіка Лютынскага.

На загад палкоўніка Адама Андрэя Зялінскага аб’яднаны атрад рушыў у бок Мінску на дапамогу, па дарозе злучыўшыся з конніцай Міхала Гейдэнрайха-Крука. 4 лістапада ў баі паміж Меняй, Сёдлай і Пясэчнай аб’яднаныя атрады паўстанцаў процістаялі войскам капітана Гольштэйна.

Меў жонку Вікторыю з Казаковічаў.

## Заўвагі 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Удзельнікі паўстання 1863—1864 гадоў
Катэгорыя:Нарадзіліся 25 лютага
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1816 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Беластоцкім павеце
Катэгорыя:Памерлі 4 лістапада
Катэгорыя:Памерлі ў 1863 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Мазавецкім ваяводстве
Катэгорыя:Загінулі ў баі
Аляксандр Фёдаравіч Мадэстаў

**Аляксандр Фёдаравіч Мадэстаў** (, Разанская губерня — ) — урач, грамадскі дзеяч. Доктар медыцыны (1888).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1855 годзе ў Разанскай губерні. Скончыў Пецярбургскую медыка-хірургічную акадэмію ў 1881 годзе.

Працаваў ардынатарам Магілёўскай губернскай бальніцы з 1889 года, дырэктарам Магілёўскай цэнтральнай фельчарскай школы з 1892 года.

Быў заснавальнікам гарадскога таварыства Чырвонага Крыжа.

## Навуковая дзейнасць 
Працы па даследаванні спосабаў увядзення лекаў у арганізм.

### Бібліяграфія 
* Отчет о деятельности Комиссии народных чтений в г. Могилеве-губернском за 1902―1903 г. (год восьмой) / [составил А. Ф. Модестов]. — Могилев, 1904. (У змесце подпіс: доктор Модестов.)
* Внутригорловое распыление (интратрахеальная пульверизация) как способ введения лекарств в организм : экспериментальное исследование : работа на степень д-ра мед. / А. Ф. Модестов ; Из Фармакол. лаборатории проф. П. П. Сущинского. — СПб. : Синод. тип., 1888.

## Літаратура 
* Мадэстаў Аляксандр Фёдаравіч // Беларуская савецкая энцыклапедыя : [у 12 т.]. — Мінск, 1969. — Т. 1. — С. 528.

Катэгорыя:Медыкі Беларусі
Катэгорыя:Постаці беларускай аховы здароўя
Сабор

**Сабо́р** — (стараслав. *Съборъ*, *Сборъ*, *соборъ*) — збор, збіранне.

## Хрысціянства 
* Сабор (храм) — галоўны (саборны) хрысціянскі храм епархіі, горада ці манастыра, у якім набажэнствы здзяйсняюцца вышэйшай духоўнай асобай (патрыярх, архіепіскап і т. д.).  
* Сабор царкоўны — сход прадстаўнікоў цэркваў для вырашэння пытанняў веравучэння, рэлігійнага і маральнага жыцця, прылады, кіравання і дысцыпліны веравызнання хрысціянскага грамадства (напрыклад, Ахенскія царкоўныя саборы, Парыжскія царкоўныя саборы). Вылучаюць:
** Сусветны сабор — сход прадстаўнікоў усіх памесных самастойных цэркваў; вярхоўны аўтарытэт па пытаннях веравучэння і царкоўнага ўладкавання.
** Памесны сабор (часам званыя «прыватнымі») — сход епіскапаў і іншых іерархаў мясцовай царквы або пэўнай яе вобласці.
** Архірэйскі сабор — тэрмін, які выкарыстоўваецца ў Рускай праваслаўнай царквы з другой паловы XX стагоддзя для абазначэння Памеснага сабора, у якім удзельнічаюць выключна епіскапы. Да XX стагоддзя звычайна выкарыстоўваўся тэрмін «сабор архіпастыраў».
* Сабор (хрысціянскае свята) —  свята, прысвечанае групе святых, напрыклад Сабор беларускіх святых.
* Сабор (іканапіс) — кампазіцыя, якая ўключае некалькі фігур, аб'яднаных па прынцыпе іх ўзаемасувязі, напрыклад, Сабор арханёлаў, Сабор Богамаці і г.д..

## Прадстаўнічы орган 
Сабор (часам *Сабар*) — прадстаўнічы орган у славянскіх дзяржавах:
* Земскі сабор — парламент, вышэйшая саслоўна-прадстаўніцкая ўстанова Маскоўскай дзяржавы з сярэдзіны XVI да канца XVII стагоддзя, сход прадстаўнікоў усіх пластоў насельніцтва (акрамя прыгонных сялян) для абмеркавання палітычных, эканамічных і адміністрацыйных пытанняў. Дзейнічалі з сярэдзіны XVI стагоддзя на працягу 150 гадоў.
* Харвацкі Сабар () — назва парламента ў сучаснай Харватыі.

## Грамадская арганізацыя 
Сабор — назва грамадскай арганізацыі або яго складовая частка:
*  — міжнародная грамадская арганізацыя.
*  — украінская палітычная партыя.

## Мастацкія творы 
* «Сабор» — раман Алеся Ганчара.
* «Сабор» — паэма Юсцінаса Марцінкявічуса.
* «Сабор» — італьянскі фільм у жанры трылера, выпушчаны ў 1988 годзе.
Скандар Кейнс

**Аляксандр Эмін Каспер (Скандар) Кейнс** (), род. 5 верасня 1991, Лондан) — англійскі палітычны дарадца і былы акцёр. Адыграў Эдмунда Пэвэнсі ў фільмах «Хронікі Нарніі: Леў, Вядзьмарка і чароўная шафа», «Хронікі Нарніі: Прынц Каспіян» і «Хронікі Нарніі: Заваёўнік світанку».

## Біяграфія 
Акцёр нарадзіўся ў 1991 годзе. У яго ёсць старэйшая сястра Сумайя. Яго маці ліванскага, іранскага і турэцкага паходжання, а бацька англійскай — брытанскі пісьменнік і абаронца прыроды Рэндал Кейнс. Дзед Скандара да сваёй іміграцыі ў Вялікабрытанію быў дарадцам туніскага прэзідэнта, таксама меў брата Альберта Хоурані, галоўнага гісторыка па блізкім Усходзе. Дзядзька Скандара — прафесар Кембрыджскага універсітэта Сайман Кейнс, дзед — фізіёлаг Рычард Кейнс, прадзед — фізіёлаг Эдгар Эдрыян, лаўрэат Нобелеўскай прэміі 1932 года, а пра-пра-прадзед — Чарлз Дарвін. Скандар напалову ангелец, на чвэрць ліванец, на восьмую частку турак і перс.

З 2000 года па 2005 Скандар наведваў тэатральную школу Ганны Шэр. У 2008 годзе ён скончыў прыватную лонданскую школу для хлопчыкаў, у якой таксама вучыўся іншы англійскі акцёр — Дэніэл Рэдкліф.

З дзяцінства прымаў удзел у разнастайных тэатральных пастаноўках, у 2003 годзе сыграў у тэлевізійным фільме «Ферары» маладога Энцо Ферары.

У пачатку 2004 года рэжысёр Эндру Адамсон зацвердзіў 12-гадовага Скандара на ролю Эдмунда Пэвэнсі. Хлопчык сыграў аднаго з галоўных персанажаў у трох фільмах з цыклу «Хронікі Нарніі». Нягледзячы на ашаламляльны поспех трылогіі, Скандар вырашыў не працягваць акцёрскую кар’еру. У 2014 годзе ён скончыў універсітэт і цяпер з’яўляецца дарадцам члена брытанскага парламента Крыспіна Бланта.

## Заўвагі 
Катэгорыя:Акцёры XXI стагоддзя
Катэгорыя:Акцёры паводле алфавіта
Нарбут

**На́рбут**:
* **Нарбуты** — шляхецкі род

* Аляксандр Мікалаевіч Нарбут (1822—1894) — рускі ваенны дзеяч, генерал ад інфантэрыі.
* Барыс Станіслававіч Нарбут (1915—1995) — савецкі ваеннаслужачы, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза.
* Васіль Аляксандравіч Нарбут (1846 — да 1917) — рускі генерал-лейтэнант.
* Васіль Міхайлавіч Нарбут (1871—1950) — рускі псіхіятр, прафесар.
* Войцех Нарбут (1762—1837) — пісьменнік, каралеўскі шамбалян, пасол Чатырохгадовага Сойма.
* Георгій Іванавіч Нарбут (1886—1920) — рускі і ўкраінскі графік.
* Данііл Георгіевіч Нарбут (1916—1998) — украінскі тэатральны мастак, жывапісец.
* Казімір Нарбут (1738—1807) — асветнік, філосаф і настаўнік.
* Казімір Нарбут (1838—1903) — удзельнік паўстання 1863—64 гадоў.
* Людвік Нарбут (1832—1863) — ваенны, удзельнік паўстання 1863—64 гадоў.
* Міхаіл Аляксандравіч Нарбут (1837—1917) — расійскі ваенны дзеяч.
* Станіслаў Мікалаевіч Нарбут (пам. 1596) — ваявода мсціслаўскі.
* Станіслаў Тэадоравіч Нарбут (1853—1926) — доктар медыцыны.
* Тэадор Нарбут (1784—1864) — гісторык, археолаг, ваенны інжынер.
* Уладзімір Дзмітрыевіч Нарбут (1873—1945) — рускі генерал-маёр.
* Уладзімір Іванавіч Нарбут (1888—1938) — рускі савецкі паэт і літаратурны крытык, акмеіст.
* Уладзіслаў Андрэевіч Нарбут (1856—?) — рускі генерал-лейтэнант.
* Фёдар Фёдаравіч Нарбут (1831—1897) — рускі контр-адмірал, удзельнік абароны Севастопаля (1854—1855).
* Францішак Нарбут (1845—1892) — капітан узброеных сіл паўстанцаў 1863—1864 гг.
* Юзаф Мікалай Нарбут (? — пасля 1797) — харунжы лідскі, сакратар Таргавіцкай канфедэрацыі
* Юстын Нарбут (каля 1773—1845) — гісторык.

## Гл. таксама 
* Нарбуты (значэнні)
Міхаэліс

**Міхаэліс** — прозвішча.

## Выбітныя асобы 
* Віктар Міхаэліс — беларускі архітэктар
* Георг Міхаэліс — нямецкі юрыст і дзяржаўны дзеяч
Марыям Давыдаўна Алейнік

**Марыям Давыдаўна Алейнік** (; , Рэчыца, Гомельская вобласць — , Ніжні Ноўгарад) — савецкі эпідэміёлаг. Доктар медыцынскіх навук, прафесар. Заслужаны дзеяч навукі РФ (1995).

## Біяграфія 
Карчэўская Мірыям Давыдаўна нарадзілася ў сям’і зубнога лекара *Давыда Абрамавіча Карчэўскага*. У 1932 годзе з бацькамі пераяжджае ў Ніжні Ноўгарад. З 1938 па 1942 год вучылася ў Горкаўскім медыцынскім інстытуце. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. У 1946—1953 — малодшы навуковы супрацоўнік эпідэміялагічнага аддзела Горкаўскага навукова-даследчага інстытута эпідэміялогіі і мікрабіялогіі. З 1953 году — загадчыца эпідэміялагічным адделам Горкаўскага навукова-даследчага інстытута гігіены і эпідэміялогіі. З 1961 загадчыца лабараторыі эпідэміялагічнага гепатыту. З 1969 па 1975 кіравала лабараторыяй агульнай эпідэміялогіі Горкаўскага НДІ эпідэміялогіі і мікрабіялогіі.

## Спасылкі 
* http://niznov-nekropol.ucoz.ru/index/alejnik_m_d/0-3196
* http://www.nauka.x-pdf.ru/17biologiya/226297-5-nizhegorodskiy-nauchno-issledovatelskiy-institut-epidemiologii-mikrobiologii-imeni-akademika-blohinoy-godi-velikoy-ot.php 

Катэгорыя:Дактары медыцынскіх навук
Праходжанне Венеры па дыску Сонца

годзе.]]
**Прахо́джанне Вене́ры па ды́ску Со́нца** — разнавіднасць астранамічнага праходжання або транзіту; адбываецца тады, калі планета Венера знаходзіцца дакладна паміж Сонцам і Зямлёй, засланяючы сабой невялічкую частку сонечнага дыска. Пры гэтым планета выглядае з Зямлі як маленькая чорная плямка, якая перамяшчаецца па Сонцы. Па сваёй сутнасці праходжанні падобныя на сонечныя зацьменні, калі Месяц засланяе Сонца, але хоць дыяметр Венеры амаль у 4 разы большы чым у Месяца, падчас праходжання яна выглядае прыкладна ў 30 разоў меншай за Сонца, бо знаходзіцца на значным аддаленні ад Зямлі. Да наступлення эпохі пакарэння космасу назіранні гэтай з’явы дазволілі астраномам вылічыць адлегласць ад Зямлі да Сонца метадам паралакса.

Працягласць праходжання Венеры па дыску Сонца звычайна складае некалькі гадзін (у 2004 годзе яно доўжылася 6 гадзін). У той жа час, гэта адна з самых рэдкіх прадказальных астранамічных з’яў. Кожныя 243 гады паўтараюцца 4 праходжанні: два ў снежні (з розніцай у 8 гадоў), затым прамежак працягласцю 121,5 года, яшчэ два ў чэрвені (зноў з розніцай у 8 гадоў) і прамежак працягласцю 105,5 года. Апошнія снежаньскія праходжанні адбыліся 9 снежня 1874 года і 6 снежня 1882 года, а чэрвеньскія — 8 чэрвеня 2004 года і 6 чэрвеня 2012. Наступныя праходжанні адбудуцца ў 2117 і 2125 гадах, зноў у снежні.

## Спіс праходжанняў 
## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Астранамічныя з’явы
Катэгорыя:Венера (планета)
Катэгорыя:Нябесная механіка
Арэхаўскі сельсавет (Маларыцкі раён)

**Арэ́хаўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Маларыцкага раёна Брэсцкай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — аграгарадок Арэхава.

## Геаграфія 
Сельсавет знаходзіўся на поўдні раёна. Межаваў з Олтушскім сельсаветам на поўначы і Хаціслаўскім сельсаветам на паўночным усходзе, на поўдні — з Ковельскім раёнам Валынскай вобласці Украіны.

## Гісторыя 
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Маларыцкага раёна Брэсцкай вобласці БССР. З 25 снежня 1962 года па 6 студзеня 1965 года ў Брэсцкім раёне. На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета 6 населеных пунктаў. 10 кастрычніка 2025 года сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя далучана да Олтушскага сельсавета, з іх 92,2 % — беларусы, 6,3 % — украінцы, 1,2 % — рускія; паводле перапісу 2019 года — 767 чалавек.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Маларыцкага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Брэсцкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 2025 годзе
Пажарнае дэпо (Бабруйск)

**Пажарнае дэпо** — помнік архітэктуры, размешчаны ў Бабруйску.

## Гісторыя 
15 ліпеня 1903 года пры вялікім збегу народа была асвечана пляцоўка ў завулку, які атрымаў назву Пажарны. На ёй распачалося будаўніцтва новага пажарнага дэпо. У гонар гэтай падзеі нават былі спецыяльныя памятныя значкі са срэбра і каляровай эмалі. На адным баку напісаны дэвіз пажарных тых гадоў: «Богу хвала, слава цару, бліжняга абарона». З іншага боку: «Бабруйск. 15 ліпеня 1903 года. Асвячэнне, закладка новага дэпо». Вага значка была 16,5 грамаў.

## Спасылкі 
* 
* История пожарного дела Бобруйска 
* 

Катэгорыя:Пажарная справа
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Бабруйска
Катэгорыя:Славутасці Бабруйска
Катэгорыя:1904 год у Бабруйску
Часовы правінцыяльны ўрад Літвы і Беларусі

**Часовы правінцыяльны ўрад Літвы і Беларусі** — цэнтр падрыхтоўкі і кіраўніцтва паўстаннем 1863—1864 гадоў на Беларусі і ў Літве. Створаны ў Вільні  на базе Літоўскага правінцыяльнага камітэта, які абвясціў сябе Часовым урадам на чале з Кастусём Каліноўскім. У сувязі з пачаткам паўстання ў Польшчы ўрад у кожную губерню прызначыў паўстанцкага ваеннага начальніка і ўзяў курс на разгортванне паўстання з апорай на сялянства. «Белыя», незадаволеныя курсам Каліноўскага на аграрную рэвалюцыю, у канцы лютага 1863 года ўвайшлі ў змову з прадстаўніком Варшаўскага Цэнтральнага нацыянальнага камітэта пры Часовым урадзе Літвы і Беларусі Н. Дзюлёранам і зрабілі пераварот. Часовы ўрад, аслаблены арыштамі і ад’ездам яго членаў на месцы, вымушаны быў  перадаць уладу Аддзелу кіраўніцтва правінцыямі Літвы.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Паўстанне 1863—1864 гадоў
Катэгорыя:Часовыя ўрады
Катэгорыя:1863 год у Вільні
2004 год у гісторыі астраноміі

**2004** год быў адзначаны шэрагам падзей у астраноміі.

## Падзеі 
* 4 студзеня — марсаход «Spirit» здзейсніў пасадку на Марсе.
* 8 чэрвеня — праходжанне Венеры па дыску Сонца, першае з двух у XXI стагоддзі.
* 1 ліпеня — аўтаматычная міжпланетная станцыя «Касіні-Гюйгенс» дасягнула сістэмы Сатурна.
* 25 снежня — спускальны апарат «Гюйгенс» аддзяліўся ад арбітальнай станцыі «Касіні» з мэтай здзейсніць пасадку на паверхню Тытана.

## Астранамічныя з’явы 
## Адкрытыя астранамічныя аб’екты 
## Нарадзіліся 
## Памерлі 
## Зноскі 
## Літаратура 
* 


Катэгорыя:Гады ў астраноміі
Цішчанка

**Цішчанка** — прозвішча.

## Вядомыя асобы 
* Аляксандр Цішчанка (нар. 1989) — украінскі прафесійны баскетбаліст.
* Васіль Рыгоравіч Цішчанка (1918— ?) — беларускі ўрач.
* 
* 
* Мікалай Апанасавіч Цішчанка (1925—1996) — беларускі вучоны ў галіне анкалогіі.
* Яўген Міхайлавіч Цішчанка (нар. 1957) — беларускі ўрач-анатом. Доктар медыцынскіх навук (2005), прафесар (2005).
Францішак Любавіцкі

**Францішак Любавіцкі** (, ; 16 лістапада 1724, Падляшша — 22 снежня 1801, Полацк) — дзеяч каталіцкага касцёла і Ордэна езуітаў, педагог.

## Біяграфія 
Уступіў у Таварыства Ісуса 15 жніўня 1744 г. у Вільні. У Пінскім езуіцкім калегіуме вывучаў тэалогію і ў 1753 г. быў высвечаны на ксяндза. Місіянер у Лагішыне (1757—1758), прэфект школ у Слуцку (1760—1760), прэфект школ (1762—1764) і рэктар (1771—1773) Мінскага езуіцкага калегіума.

Пасля агалошвання касацыйнага брэвэ *Dominus ac Redemptor* (1773) выехаў у Расійскую імперыю, дзе Ордэн езуітаў працягнуў сваю дзейнасць. Магістр (кіраўнік) навіцыяту пры Полацкім езуіцкім калегіуме (1782—1783). Асістэнт генеральнага вікарыя Таварыства Ісуса (1783—1801) і адначасова рэктар Дынабургскага езуіцкага калегіума (1784—1792) і правінцыял Беларускай правінцыі Таварыства Ісуса (22 лютага 1786 — 22 лютага 1789).

## Літаратура 
* Инглот, М. Общество Иисуса в Российской Империи (1772—1820 гг.) и его роль в повсеместном восстановлении Ордена во всем мире / М. Инглот; пер. А. Н. Коваля. — М. : Институт философии, теологии и истории св. Фомы, 2004. — 632 с.
* Encyklopedia wiedzy o jezuitach na ziemiach Polski i Litwy 1564—1995 / oprac. L. Grzebień. — Kraków : Wyd-wo WAM, 1996. — 882 s.

Катэгорыя:Езуіты Беларусі
Катэгорыя:Выпускнікі Пінскага езуіцкага калегіума
Катэгорыя:Выкладчыкі Полацкага езуіцкага калегіума
Катэгорыя:Выкладчыкі Дынабургскага езуіцкага калегіума
Народны дом (Гродна)

**Народны дом** — помнік архітэктуры эклектыкі пачатку XX стагоддзя ў г. Гродне, пабудаваны па праекце архітэктараў М. Раманава і Л. Лангада. Помнік грамадзянскай архітэктуры эклектычнага кірунку.

## Гісторыя 
Пабудаваны ў 1904 г. з цэглы. У 20-30-я гады ў будынку ставіў спектаклі «Салдацкі тэатр». У жніўні 1944 года дом перададзены ў якасці рэпетыцыйнай і канцэртнай базы Беларускага дзяржаўнага ансамбля песні і танца пад кіраўніцтвам Р. Шырмы. З 1949 г. на працягу 40 гадоў тут працаваў Дом палітычнай асветы Гродзенскага абкама КПБ. У будынку таксама базаваўся народны ансамбль песні і танца «Нёман», заснавальнікі якога — А. Чопчыцу і Л. Ляшэнка ў 2009 годзе была адкрыта памятная дошка.

Цяпер у будынку знаходзіцца Гродзенскі гарадскі дом культуры.

## Архітэктура 
Будынак адпапавярховы, з цокалем, у плане складанай формы. Цэнтральная, больш высокая частка галоўнага фасада з глядзельнай залай на 350 месцаў крыху заглыблена і завершана трохвугольным франтонам. У дэкоры выкарыстаны фігурныя атыкі і прафіляваныя карнізы, пілястры, гарызантальны руст, абрамленні аконных і дзвярных праёмаў разнастайных форм. Унутраная планіроўка адпавядала прызначэнню будынка: тут былі пакоі для заняткаў, гурткоў, бібліятэка з чытальнай залай.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Славутасці  Гродна
Катэгорыя:Вуліца Дзяржынскага (Гродна)
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Гродна
Катэгорыя:1904 год у Гродне
Катэгорыя:Дамы культуры Беларусі
Мацей Ракеты

**Мацей Ракеты** (, ; 3 студзеня 1734, Варшава — 3 мая 1797, Полацк) — дзеяч каталіцкага касцёла і Ордэна езуітаў, педагог.

Уступіў у Таварыства Ісуса 19 ліпеня 1749 г. у Вільні. Прафесар рыторыкі і гісторыі ў Пултуску. Пасля скасавання папам Кліментам XIV Ордэна езуітаў быў прапаведнікам у Мінску. Каля 1780 г. пераехаў у Расійскую імперыю, дзе Таварыства Ісуса працягвала дзейнічаць са згоды Кацярыны ІІ. З 1782 г. – сакратар Ордэна, адначасова – асістэнт генеральнага вікарыя (з 1785 г.) і прэфект Полацкай друкарні (з 1787 г.).

## Літаратура 
* *Баўтовіч, М.* Кнігадрук у Полацку ад 1774 г. да 1829 г. / М. Баўтовіч // Кнігадрук у Полацку (1774—1829): Бібліяграфічнае выданне / укладальнік М. Баўтовiч. — Полацк: Выдавецкая ініцыятыва «Полацкая ляда», 2018. — 204 с.
* *Инглот, М.* Общество Иисуса в Российской Империи (1772—1820 гг.) и его роль в повсеместном восстановлении Ордена во всем мире / М. Инглот; пер. А. Н. Коваля. — М. : Институт философии, теологии и истории св. Фомы, 2004. — С. 632.
* Encyklopedia wiedzy o jezuitach na ziemiach Polski i Litwy 1564—1995 / oprac. L. Grzebień. — Kraków : Wyd-wo WAM, 1996. — 882 s.

Катэгорыя:Езуіты Беларусі
Базыльянская батарэя

**Базылья́нская батарэ́я** — абарончае збудаванне Брэсцкай крэпасці, размешчанае ва ўсходняй частцы Кобрынскага ўмацавання, паміж Лабараторнай батарэяй і Паўбастыёнам V. Узведзена ў 1865—1867 гадах.
 г. З архіва БРАКМ]]
Батарэя ўяўляе сабой земляное ўмацаванне, якое закрывае частку абарончай казармы, якая ляжыць ззаду, і служыць для абстрэльвання унутранасцей — першага, другога, трэцяга і чацвёртага франтоў і фланкавання абодвух рэдутаў. Роў наперадзе батарэі сухі. Пад валгангам батарэі знаходзіцца каменная аднапавярховая казематаваная казарма, якая служыла памяшканнем палівальнай майстэрні для крапасной артылерыі, а пасля яе ліквідацыі выкарыстоўвалася для канцылярыі і цэйхгаўзаў артылерыйскіх паркаў. Казарма складаецца з 9 казематаў і была разлічана на 175 чалавек.

З 1922 года па 1939 у казармах былой батарэі пры дапамозе старшых афіцэраў і ваеннага святара, палкоўніка , быў створаны кааператыў 9-й ваеннай акругі Войска Польскага. Гэты кааператыў забяспечваў сем’і ваенных і вольнанаёмных, якія атрымалі працу пры гарнізоне, неабходнымі прадуктамі харчавання і іншымі таварамі. Тут мелася невялікая крама і буфет.

У 1941 годзе ў казематах батарэі дыслакаваўся 44-ы палявы аўтахлебазавод са сваёй санчасткай, ленінскім пакоем, казармай транспартнага і гаспадарчага ўзвода, упраўленнем, сталовай, пякарняй, складам і прыбіральні. У час ваенных дзеянняў у чэрвені 1941 года, аж да 26 чэрвеня, у гэтым месцы змагалася адна з груп абаронцаў крэпасці.

Як пункт грамадскага харчавання, установа адкрылася ў 1973 годзе пад назвай «Сталовая № 18», а ўжо пасля распаду СССР атрымала сімвалічную назву — кафэ «Цытадэль». Пры будаўніцтве кухні была прыбрана гаржавая частка вала былой артылерыйскай батарэі, пабудаваны дапаможныя памяшканні.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Абарончыя збудаванні Брэсцкай крэпасці
Катэгорыя:Кобрынскае ўмацаванне
Катэгорыя:1867 год у Брэсце
Макранскі сельсавет

Назву **Макра́нскі сельсавет** маюць:

* Макранскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Маларыцкага раёна Брэсцкай вобласці
* Макранскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Чырвонаслабодскага раёна Мінскай вобласці
Артылерыйская батарэя пры Холмскай чыгунцы

**Артылерыйская батарэя пры Холмскай чыгунцы** — казематаваная артылерыйская батарэя пры Холмскай чыгунцы. Узведзена ў 1887—1888 гадах. Размешчана за вонкавым валам Брэсцкай крэпасці наперадзе V бастыёна (прылягае да праспекта Машэрава), звернутая фронтам на паўднёвы ўсход. Батарэя складаецца з землянога вала з валгангам для ўстаноўкі гармат і абсталявана трыма траверсамі — два з іх з’яўляюцца казематаванымі. У адным размяшчаецца сховішча для асабовага склада, у іншым — парахавы склеп, які ўключае тамбур, аддзяленне для захоўвання пораху і снараднае аддзяленне.

Прызначалася для абароны моста Брэст-Холмскай чыгункі і іншых шляхоў зносін. У перыяд міжваеннай Польшчы выкарыстоўвалася для гаспадарчых патрэб. Пасля вызвалення Брэста ў 1944 годзе памяшканне парахавога склепа і сховішчы выкарыстоўваліся пад склады ГЗМ. У наш час артылерыйская батарэя знаходзіцца ў прыватнай уласнасці ТАА «БІЗНЕСЮНІЯН». Тэрыторыя батарэі даступная для агляду.

Індэкс Фонду К-123.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Абарончыя збудаванні Брэсцкай крэпасці
Катэгорыя:Праспект Машэрава (Брэст)
Катэгорыя:1888 год у Брэсце
Народны фронт вызвалення Лівіі

**Народны фронт вызвалення Лівіі** (НФВЛ; الجبهة الشعبية لتحرير ليبيا) — палітычная і ўзброеная групоўка лівійскіх кадафістаў. Сфармавалася 26 снежня 2016 года.

У кастрычніку 2017 года НФВЛ пацярпеў паразу ў сутыкненнях з брыгадай рэвалюцыянераў у Трыпалі. 16 кастрычніка трапіў у палон адзін з яе палявых камандзіраў Аль-Мабрука Эніша.

6 ліпеня 2019 года Народны фронт вызвалення Лівіі далучыўся да ЛНА ў наступленні на Трыпалі.

30 верасня ахдабійскі філіял фронту выступіў з заявай, у якой адзначыў прагрэс Лівійскай нацыянальнай арміі супраць фракцый УНЗ, пацвердзіў падтрымку НВФЛ ЛНА і назваў паўстанне 2011 года «турэцка-катарскай змовай».

3 лістапада 2019 года ўдзельнікі НВФЛ правялі дэманстрацыю ў Бені-Валідзе.

7 лютага 2020 года НВФЛ правёў у Тунісе панэльную дыскусію пад назвай «Роля Туніса ў развязанні лівійскага крызісу паміж замежнымі інтэрвенцыямі і глыбінёй прыналежнасці», на якой члены партыі абмеркавалі сітуацыю з бяспекай у Лівіі ў святле грамадзянскай вайны, а таксама асцярогі замежнай ваеннай інтэрвенцыі ў Лівіі. У мерапрыемствы прынялі ўдзел шэраг туніскіх палітычных партый.

## Заўвагі 
## Спасылкі 
* Асноватворныя дэкларацыі Народнага фронту вызвалення Лівіі

Катэгорыя:Палітычныя партыі Лівіі
Катэгорыя:З’явіліся ў 2016 годзе
Катэгорыя:Узброеныя групоўкі ў Лівіі
Макранскі сельсавет (Маларыцкі раён)

**Макра́нскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Маларыцкага раёна Брэсцкай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — аграгарадок Макраны.

Сельсавет знаходзіцца на ўсходзе раёна. Мяжуе з Хаціслаўскім сельсаветам на поўдні і захадзе, Лукаўскім сельсаветам на поўначы, Дзівінскім сельсаветам Кобрынскага раёна на паўночным усходзе, Ратнаўскім раёнам Украіны на ўсходзе.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Маларыцкага раёна Брэсцкай вобласці БССР. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Ляхавецкага сельсавета. З 25 снежня 1962 года па 6 студзеня 1965 года ў Брэсцкім раёне. На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета 9 населеных пунктаў.

23 снежня 2016 года скасавана вёска Кожух.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (9 населеных пунктаў) — 1880 чалавек, з іх 90,2 % — беларусы, 7,2 % — украінцы, 1,7 % — рускія; паводле перапісу 2019 года (8 населеных пунктаў) — 1492 чалавекі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Брэсцкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Вайль-дэр-Штат

**Вайль-дэр-Штат** () — горад у Германіі, у зямлі Бадэн-Вюртэмберг.

Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Штутгарт. Уваходзіць у склад раёна Бёблінген. Насельніцтва — 18 864 чалавека (на 31 снежня 2010 года). Займае плошчу 43,17 км². Афіцыйны код — 08 1 15 050.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Іаган Кеплер (1571—1630) — нямецкі матэматык, астраном, оптык, крэацыяніст.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Бадэн-Вюртэмберга
Алаіз Лянкевіч

**Алаіз Лянкевіч** (, ; 18 верасня 1771, Беларусь — 20 красавіка 1806, Полацк) — святар, педагог.

Уступіў у Таварыства Ісуса 14 жніўня 1786 г. у Полацку. Пасля выпрабаванняў у полацкім навіцыяце (1786–1788) вывучаў філасофію ў Полацкім езуіцкім калегіуме (1789–1791). Выкладаў у Мсціслаўскім (ад інфімы да рыторыкі; 1791–1795) і Магілёўскім (рыторыка і паэтыка; 1795–1796) езуіцкіх калегіумах. Вывучаў тэалогію ў Полацкім езуіцкім калегіуме (1796–1800) і ў Полацку быў высвечаны на ксяндза (1800). Аперарыюш у езуіцкай рэзідэнцыі ў Пушы (1800–1802).

Апошнія гады жыцця працаваў у Полацкай друкарні: спачатку як друкар (1802–1805), а потым і як яе прэфект (1805-1806).

## Літаратура 
* Баўтовіч, М. Кнігадрук у Полацку ад 1774 г. да 1829 г. / М. Баўтовіч // Кнігадрук у Полацку (1774—1829): Бібліяграфічнае выданне / укладальнік М. Баўтовiч. — Полацк: Выдавецкая ініцыятыва «Полацкая ляда», 2018. — с. 204.
* Encyklopedia wiedzy o jezuitach na ziemiach Polski i Litwy 1564—1995 / oprac. L. Grzebień. — Kraków : Wyd-wo WAM, 1996. — 882 s.
* Kadulska, I. Pracownicy książki w Akademii Połockiej (1812—1820) / I. Kadulska // Acta Universitatis Lodziensis. Folia litteraria Polonica. 4(34), 2016. — s. 257—265.

Катэгорыя:Езуіты Беларусі
Мікалай Кірылавіч Раманаў

**Мікалай Кірылавіч Раманаў** (24 красавіка 1919 — 20 кастрычніка 1943) — камандзір узвода 188-га стралковага палка 106-й стралковай дывізіі 65-й арміі Цэнтральнага фронту, старшыня, Герой Савецкага Саюза.

## Біяграфія 
Мікалай Кірылавіч Раманаў нарадзіўся 10 мая 1919 года ў вёсцы Верхні Казмаш цяпер Караідэльскага раёна Башкірыі.

Чуваш. Адукацыя няпоўная сярэдняя. Член ВКП(б) з 1939 года.

У 1934-1939 гадах працаваў рахункаводам у калгасе «8 Сакавіка» ў вёсцы Новы Бердзяш, касірам калгаса «Канаш» ў вёсцы Верхні Казмаш, загадчыкам аддзела Караідэльскага райкама ВЛКСМ.

У Чырвоную Армію прызваны ў кастрычніку 1939 года Караідэльскім райваенкаматам. На фронце Вялікай Айчыннай вайны з 1943 года.

Камандзір ўзвода 188-га стралковага палка (106-я стралковая дывізія, 65-я армія, Цэнтральны фронт) старшыня Н. К. Раманаў вызначыўся падчас фарсіравання р. Дняпро на поўдзень ад пасёлка Лоеў Гомельскай вобласці 15 кастрычніка 1943 года.

Пахаваны ў вёсцы Казярогі Лоеўскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі.

## Подзвіг 
«Камандзір узвода 188-га стралковага палка (106-я стралковая дывізія, 65-я армія, Цэнтральны фронт) старшына Мікалай Раманаў у ліку першых 15 кастрычніка 1943 года фарсіраваў раку Дняпро на поўдзень ад пасёлка гарадскога тыпу Лоеў Гомельскай вобласці Беларусі; на чале групы байцоў ён вёў бой па пашырэнню плацдарма, адбіў тры контратакі праўзыходзячых сіл праціўніка.

16 кастрычніка 1943 года падчас штурму вышыні паўднёваы захад ад Лоева старшына Раманаў Н. К. замяніў выбыўшага са строю камандзіра роты і дамогся выканання баявой задачы».

Адважны воін загінуў смерцю храбрых у баі 20 кастрычніка 1943 года.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 30 кастрычніка 1943 года за ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання і праяўленыя пры гэтым геройства і мужнасць старшыне Раманаву Мікалаю Кірылавіч пасмяротна прысвоена званне Героя Савецкага Саюза.

## Памяць 
Імем Героя названа вуліца ў сяле Караідэль. На будынку школы ў вёсцы Аляксандраўка Караідэльскага раёна Башкірыі ўстаноўлена мемарыяльная дошка ў гонар Героя.

## Узнагароды 
* Медаль «Залатая Зорка» Героя Савецкага Саюза (30.10.1943);
* ордэн Леніна (30.10.1943).

## Літаратура 
* Башкирская энциклопедия. Гл. ред. М. А. Ильгамов т. 5. П-С. 2009. − 576 с. ISBN 978-5-88185-072-2.; науч.. изд. Башкирская энциклопедия, г. Уфа.
* Лицом на запад. Уфа, 1972. / стр. 210—218.
* Навечно в сердце народном. 3-е изд., доп. и испр. Минск, 1984. / стр. 440—441.
* Славные сыны Башкирии. Уфа, 1966, кн. 2. / стр. 151—157.
* Чувашская энциклопедия о Романове Н. К.
## Спасылкі 
* 
* Романов Н. К. 

Катэгорыя:Пахаваныя ў Лоеўскім раёне
Катэгорыя:Удзельнікі бітвы за Дняпро
Катэгорыя:Камандзіры ўзводаў у Вялікай Айчыннай вайне
Барыс Васільевіч Самсонаў

**Барыс Васільевіч Самсонаў** (1909—1943) — чырвонаармеец Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1944).

## Біяграфія 
Барыс Самсонаў нарадзіўся 3 чэрвеня 1909 года ў вёсцы Востраў (цяпер — Ленінскі раён Маскоўскай вобласці). Пасля заканчэння дзевяці класаў школы працаваў спачатку ў калгасе, затым на маскоўскіх заводах. У ліпені 1943 года Самсонаў быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію. Са жніўня таго ж года — на франтах Вялікай Айчыннай вайны, быў стралком 218-га гвардзейскага стралковага палка 77-й гвардзейскай стралковай дывізіі 61-й арміі Цэнтральнага фронту. Вызначыўся падчас бітвы за Дняпро.

26 верасня 1943 года Самсонаў у ліку першых пераправіўся праз Дняпро у раёне вёскі Няданчычы Рэпкінскага раёна Чарнігаўскай вобласці Украінскай ССР і прыняў актыўны ўдзел у баях за захоп і ўтрыманне плацдарма на яго заходнім беразе. Асабіста ўдзельнічаў у рукапашных сутычках, знішчыўшы 8 варожых салдат. У ходзе наступных баёў 21 кастрычніка 1943 года Самсонаў загінуў. Пахаваны ў вёсцы Дзяражычы Лоеўскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі.

## Літаратура 
* 
* Герои огненных лет. Книга 5. — М.: Московский рабочий, 1982.
* Звёзды доблести ратной. — Новосибирск: Новосибирское кн. изд. 1986.
* Новосибирцы — Герои Отечества. — Новосибирск, 2010.

Катэгорыя:Пахаваныя ў Лоеўскім раёне
Катэгорыя:Загінулі ў баях Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі бітвы за Дняпро
Катэгорыя:Пехацінцы Вялікай Айчыннай вайны
Чак Хэйгел

**Чарлз Цімаці Хэйгел** (; ) — амерыканскі палітык, член Рэспубліканскай партыі ЗША. Сенатар ЗША ад штата Небраска ў 1997—2009 гадах.

Міністр абароны ЗША з 27 лютага 2013 года па 17 лютага 2015 года.
## Зноскі
Катэгорыя:Сенатары ад штата Небраска
Катэгорыя:Члены Рэспубліканскай партыі ЗША
Герд Зомергоф

**Герд Вальтэр Крысціян Зомергоф** ОБI (13 лютага 1915, Вісбадэн, Германія — 28 красавіка 2002, Кембрыдж, Англія) — піянер тэарэтычнай нейрабіялогіі, гуманіст.

Распрацаваў тое, што пазней атрымала назву камп’ютарнага навучання (CBT — computer-based training), але без ужывання камп’ютараў — выкарыстоўваючы скрынкі з пранумараваных картак, якія змяшчаюць пытанні, адказы, вучэбныя матэрыялы або апісаннямі эксперыментаў — на розныя тэмы.

Пазней стаў навуковым супрацоўнікам па тэорыі сістэм у Універсітэцкім каледжы Лондана. Паралельна з гэтай пазіцыяй, выкладаў тэхналогію ў Севеноўкскай школе. У 1984 годзе ён адышоў ад выкладання і перайшоў у Трыніці-каледж, Кембрыдж.

## Працы 
* 1950: *Аналітычныя Біялогія*
* 1974: *Логіка жывога мозгу*
* 1990: *Жыццё, мозг і свядомасць*
* 1994: *Праяўленне свядомасці ў фізічным і функцыянальным плане: мэта для даследаванняў у галіне нейранавук. Інтэгратыўная фізіялогія і паводніцкія навукі*. З Карлам Ф. МакДорманам.
* 1996: *У і з свядомасці. Інтымныя гісторыі пошуку пэўнасці.*
* 2001: *Разуменне свядомасці — яго функцыі мозгу і працэсаў.*

Катэгорыя:Нямецкія гуманісты
Катэгорыя:Нейрабіёлагі
Катэгорыя:Біёлагі Германіі
Лукаўскі сельсавет

Назву **Лу́каўскі сельсавет** маюць:

* Лукаўскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Маларыцкага раёна Брэсцкай вобласці
* Лукаўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Свіслацкага раёна Гродзенскай вобласці
* Лукаўскі сельсавет — назва Велікалуцкага сельсавета Баранавіцкага раёна Брэсцкай вобласці ў 1940—1959 гадах
* Лукаўскі сельсавет — назва Луцкага сельсавета Жлобінскага раёна Гомельскай вобласці ў 1924—1983 гадах
Мікалай Фёдаравіч Смірноў (сапёр)

**Мікалай Фёдаравіч Смірноў** (1907—1943) — яфрэйтар Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1943).

## Біяграфія 
Мікалай Смірноў нарадзіўся 12 лістапада 1907 года ў вёсцы Пападзіна (цяпер — Антропаўскі раён Кастрамской вобласці). Пасля заканчэння пачатковай школы працаваў у калгасе. У ліпені 1941 года Смірноў быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію і накіраваны на фронт Вялікай Айчыннай вайны.

Да кастрычніка 1943 года яфрэйтар Мікалай Смірноў быў сапёрам 233-га асобнага сапёрнага батальёна 149-й стралковай дывізіі 65-й арміі Цэнтральнага фронту. Вызначыўся падчас бітвы за Дняпро. 15 кастрычніка 1943 года Смірноў перапраўляў савецкіх байцоў і камандзіраў праз Дняпро на тэрыторыі Лоеўскага раёна Гомельскай вобласці Беларускай ССР. Калі лодка Смірнова была патоплена, ён знайшоў іншую і працягнуў выконваць баявую задачу. Падчас чарговага рэйса Смірноў быў забіты. Пахаваны ў брацкай магіле ў вёсцы Лапатні Рыпкынскага раёна Чарнігаўскай вобласці Украіны.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 30 кастрычніка 1943 года за «ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з нямецкімі захопнікамі і праяўленыя пры гэтым мужнасць і гераізм» яфрэйтар Мікалай Смірноў пасмяротна быў удастоены высокага звання Героя Савецкага Саюза. Таксама быў узнагароджаны ордэнамі Леніна і Чырвонай Зоркі.

У гонар Смірнова названая вуліца ў пасёлку Антропава Кастрамской вобласці.

## Літаратура 
* 
* *Голубев Е. П.* Боевые звёзды. — Ярославль: Верх.-Волж. кн. изд., 1972.
* Навечно в сердце народном. 3-е изд., доп. и испр. Минск, 1984.

Катэгорыя:Загінулі ў баях Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі бітвы за Дняпро
Катэгорыя:Сапёры Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Пахаваныя ў Чарнігаўскай вобласці
Фёдар Кузьміч Папоў

**Фёдар Кузьміч Папоў** (8 снежня 1921, цяпер Батарынскі наслег, Мягіна-Кангаласкі ўлус, Якуція — 13 кастрычніка 1943 г., Лоеўскі раён Гомельскай вобласці Беларусі) — чырвонаармеец, Герой Савецкага Саюза.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 8 снежня 1921 года ў Батарынскім наслеге цяпер Мягіна-Кангаласкага ўлуса Рэспублікі Саха (Якуція) у сям'і селяніна. Якут. Адукацыя пачатковая. Працаваў у саўгасе.

У 1942 годзе быў прызваны ў Чырвоную Армію Чурапчынскім РВК. У тым жа годзе быў накіраваны на фронт.

Стралок 3-й стралковай роты 467-га стралковага палка (81-я стралковая дывізія, 61-я армія, Цэнтральны фронт) чырвонаармеец Фёдар Папоў адным з першых у палку ў складзе аддзялення 1 кастрычніка 1943 года пераправіўся праз раку Дняпро каля вёскі Глушэц. Сваімі смелымі дзеяннямі спрыяў пераадоленні ракі іншымі стрелковыми падраздзяленнямі палка: у рукапашнай сутычцы ў траншэі ворага знішчыў да 50 салдат і афіцэраў праціўніка і ўтрымліваў плацдарм да пераправы асноўных сіл.

У баі 11 кастрычніка 1943 года быў смяротна паранены і праз два дні 13 кастрычніка памёр ад атрыманых ран.

Быў пахаваны ў вёсцы Глушэц Гомельскай вобласці ў брацкай магіле (пасля перапахаваны ў брацкай магіле на паўночнай ускраіне вёскі Дзяражычы Лоеўскага раёна той жа вобласці).

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 15 студзеня 1944 года за ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з нямецка-фашысцкім захопнікамі і праяўленыя пры гэтым мужнасць і гераізм першаму з якутаў, чырвонаармейцу Папову Фёдару Кузьмічу пасмяротна прысвоена званне Героя Савецкага Саюза.

У гады Вялікай Айчыннай вайны землякі Папова арганізавалі збор сродкаў на будаўніцтва танка. У адказ на гэты пачын паступіла тэлеграма ад Вярхоўнага Галоўнакамандуючага І. В. Сталіна і атрыманы падзячны ліст ад генерал-маёра танкавых войскаў Ліпадаева у якім гаворыцца: «Паведамляю, што на сродкі, сабраныя працоўнымі Мягіна-Кангаласкага раёна, пабудаваны танк „Герой Савецкага Саюза Папоў“ і перададзены войскам генерала-палкоўніка тав. Рыбалка (палявая пошта № 16180)».

## Памяць 
* Імя Героя Фёдара Папова прысвоена:

:: вуліцам у гарадах Гомель, Якутск і на радзіме;
:: школе № 20 у Якуцка.

* У ПГТ Ніжні Бесцях Мягіна-Кангаласкага ўлуса усталяваны помнік на плошчы Перамогі.
* У вёсцы Майя Мягіна-Кангаласкага ўлуса усталяваны помнік.
* Подзвігу Ф. К. Папова прысвечана паэма якуцкага паэта Л. А. Папова «Ырыа буолбут олох» (Жыццё, якое стала песняй).

## Спасылкі 
Катэгорыя:Пахаваныя ў Лоеўскім раёне
Катэгорыя:Удзельнікі бітвы за Дняпро
Катэгорыя:Загінулі ў баях Вялікай Айчыннай вайны
Белаазёрскі сельсавет

**Белаазё́рскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Бярозаўскага раёна Брэсцкай вобласці Беларусі. Цэнтр — горад Белаазёрск (не ўваходзіў у склад).

Утвораны 15 сакавіка 1971 года ў Бярозаўскім раёне Брэсцкай вобласці БССР у складзе населеных пунктаў Альшэва, Лісічыцы, Манявічы, Нівы, Ніўкі, Хрыса, якія знаходзіліся ў падпарадкаванні Белаазёрскага гарсавета. На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета было 6 населеных пунктаў. 17 верасня 2013 года сельсавет скасаваны, тэрыторыя далучана да Пескаўскага сельсавета.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1749 чалавек, з іх 97,2 % — беларусы, 1,7 % — рускія.

На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 6 вёсак: Альшэва, Лісічыцы, Манявічы, Нівы, Ніўкі і Хрыса.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Бярозаўскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1971 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 2013 годзе
Шаміль Саідавіч Рахматулін

{{Ваенны дзеяч
|імя              = 
|арыгінал імя     = 
|дата нараджэння  = 
|месца нараджэння = 
|дата смерці      = 
|месца смерці     = 
|выява            = 
|подпіс           = 
|мянушка          = 
|прыналежнасць    = 
|гады службы      = 1939—1943
|званне           = 
|род войскаў      = артылерыя
|пасада           = 
|часць            = 
|бітвы            = Вялікая Айчынная вайна
|узнагароды       = {
 
}
{
 
}
|сувязі           = 
|у адстаўцы       = 
}}
**Шаміль Саідавіч Рахматулін** (1920—1943) — капітан Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1944).

## Біяграфія 
Шаміль Рахматулін нарадзіўся 7 верасня 1920 года ў Томску. Скончыў сярэднюю школу. У 1939 годзе быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію. У 1941 годзе скончыў Маскоўскае артылерыйскае вучылішча. З таго ж года — на франтах Вялікай Айчыннай вайны.

З верасня 1943 года гвардыі капітан Шаміль Рахматулін камандаваў 146-м гвардзейскім артылерыйска-мінамётным палком 14-й гвардзейскай кавалерыйскай дывізіі 7-га гвардзейскага кавалерыйскага корпуса 61-й арміі Цэнтральнага фронту. Вызначыўся падчас бітвы за Дняпро. 30 верасня 1943 года полк Рахматуліна пераправіўся праз Дняпро у раёне пасёлка Лоеў Гомельскай вобласці Беларускай ССР і захапіў плацдарм на яго заходнім беразе, пасля чаго адбіў вялікую колькасць нямецкіх контратак. 1 кастрычніка 1943 года Рахматулин загінуў у баі. Пахаваны ў брацкай магіле ў чарнігаўскім парку на Вале.

У гонар Рахматуліна названы вуліца ў Казані, вуліца і завулак у Чарнігаве.

## Літаратура 
* 
* *Ахмадиев Т. Х.* Башкирская гвардейская кавалерийская. — Уфа, 1999.
* Герои Советского Союза — наши земляки. Книга 2. — Казань, 1984.
* Слава башкирских конников. — Уфа: Китап, 2005.
* *Ханин Л.* Герои Советского Союза — сыны Татарии. — Казань, 1969.

Катэгорыя:Загінулі ў баях Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Артылерысты Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі бітвы за Дняпро
Сялецкі сельсавет (Бярозаўскі раён)

**Сяле́цкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Бярозаўскага раёна Брэсцкай вобласці Беларусі. Цэнтр — аграгарадок Сялец.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Бярозаўскага раёна Брэсцкай вобласці БССР. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Сашыцкага сельсавета. 7 лютага 1972 года скасавана вёска Ракавічы (злілася з вёскай Панасавічы). На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета было 10 населеных пунктаў.
17 верасня 2013 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Нарутавіцкага сельсавета з населенымі пунктамі Аніцавічы, Асаўцы, Варажбіты, Міхнавічы, Нарутавічы, Плехаўшчына.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (9 населеных пунктаў) — 1273 чалавекі, з іх 92,9 % — беларусы, 3,5 % — рускія, 2,1 % — украінцы, 0,6 % — палякі; паводле перапісу 2019 года (15 населеных пунктаў) — 1702 чалавекі.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Сігневіцкі сельсавет

**Сігне́віцкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Бярозаўскага раёна Брэсцкай вобласці Беларусі. Цэнтр — аграгарадок Сігневічы.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Бярозаўскага раёна Брэсцкай вобласці БССР. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Равяціцкага сельсавета. 4 верасня 1972 года скасаваны вёскі Алясец (злілася з вёскай Ястрабель) і Крэчат (злілася з вёскай Сігневічы). На 1 студзеня 1974 года ў складзе Сігневіцкага сельсавета было 13 населеных пунктаў. 17 верасня 2013 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Боркаўскага сельсавета з населенымі пунктамі Боркі, Вялікія Лясковічы, Кашалёва, Малыя Лясковічы, Міхалкі, Пешкі, Чарнякава.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (13 населеных пунктаў) — 2618 чалавек, з іх 89,0 % — беларусы, 5,3 % — палякі, 3,6 % — рускія, 1,6 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года (20 населеных пунктаў) — 2636 чалавек.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Міхась Капціловіч

**Міхась Капціловіч** (21 мая 1923 — ?) — дзеяч беларускага нацыянальнага супраціву, удзельнік падпольнага Саюза вызвалення Беларусі ў Навагрудку.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 21 мая 1923 у в. Равяцічы Любчанскай гміны Навагрудскага ваяводства, Польшча. Скончыў Наваградскую педнавучальню, працаваў настаўнікам.

У 1947 г. далучыўся да антысавецкай беларускай падпольнай арганізацыі «Саюз вызвалення Беларусі» (СВБ). Быў упаўнаважаным СВБ у Любчанскім раёне. Галоўнай мэтай арганізацыі было аддзяліць Беларусь ад СССР і ўтварыць незалежную дзяржаву. Арганізацыя базавалася на сістэме «троек», але належнай сістэмы канспірацыі не было. Пад канец мая 1947 года савецкія спецслужбы арыштавалі ў Баранавіцкім раёне 18 сяброў арганізацыі, якіх выдаў правакатар. У хуткім часе таксама было арыштаванае і кіраўніцтва арганізацыі. 30 жніўня 1947 г. ваенны суд прысудзіў дзеячаў арганізацыі на тэрмін ад 8 да 25 гадоў лагераў.

Міхась Капціловіч быў арыштаваны савецкімі карнымі органамі ў чэрвені (на Сёмуху) 1947 г., засуджаны на 10 гадоў лагераў і 5 гадоў пазбаўлення правоў. Пакаранне адбываў у турмах Баранавічаў і Мінску, спецлагеры № 2 на Інце Комі АССР, працаваў на вугальных шахтах. Вызвалены ў чэрвені 1956 г. і вярнуўся на Наваградчыну. Працаваў на прадпрыемствах Наваградку і жыў там да смерці. 

Не рэабілітаваны. 

## Літаратура 
* Сяргей Ёрш, Саюз Вызваленьня Беларусі 1946—1947 гг., Слонім - Мінск 2005
* Антысавецкія рухі ў Беларусі. 1944—1956. Даведнік, — Мінск, 1999. ISBN 985-6374-07-3

## Гл. таксама 
* Саюз вызвалення Беларусі (1946—1947)

Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Катэгорыя:Члены Саюза вызвалення Беларусі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Навагрудскім раёне
Аляксей Мікалаевіч Бойка

**Аляксей Мікалаевіч Бойка** (нар. , г. Гомель) — беларускі архітэктар.

Член Саюза архітэктараў Беларусі з 2006 года.

## Біяграфія 
Скончыў у 1994 годзе Гомельскі дарожна-будаўнічы тэхнікум, у 2005 годзе — Беларускі дзяржаўны інстытут чыгуначнага транспарту. У 1995—1996 гадах у НВПС УУС Гомельскага аблвыканкама. У 1996—1998 гадах служыў ва Узброеных Сілах Беларусі. У 1998—1999 гадах працаваў у Цэнтральным раённым аддзеле Аб’яднання «Ахова» пры МУС РБ; у 1999—2000 гадах у праектным інстытуце «Гомельграмадзянпраект»; у 2000—2002 гадах Рэспубліканскім алмазаапрацоўчым унітарным прадпрыемстве «Гомельскае ВА Крышталь»; у 2003 годзе ў ТДА «Дызайн-Цэнтр»; у 2004 годзе ў дызайн-студыі «Ар-нуво»; у 2004—2005 гадах у філіяле ПКМ «Будпраект» ААТ «Гомельпрамбуд»; у 2006—2007 гадах у Замежным прыватным архітэктурна-праектным унітарным прадпрыемстве «Фармат БСТ»; з 2007 года ў ТДА «Імір А».

## Творчасць 
Асноўныя працы: шматпавярховы жылы дом па вул. Навагорская ў г. Масква (2002—2004, канстр. С. Малашэнка); аўтасалон аўтамабіляў маркі Шэўрале, Кадылак, Опель прадпрыемства «Мультымотарс» па вул. Магілёўская 43а, у г. Мінску (2005—2007, будаўніцтва 2006—2008, канстр. С. Чучвага , Ю. Елісееў).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары XXI стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Мінска
Катэгорыя:Члены Беларускага саюза архітэктараў
Ігар Леанідавіч Бікешчанка

**Ігар Леанідавіч Бікешчанка** (нар. , г. ) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыў у 1972 годзе Беларускі політэхнічны інстытут па спецыяльнасці «Архітэктура». З 1966 года тэхнік, архітэктар, старэйшы архітэктар, вядучы архітэктар, кіраўнік групы архітэктараў ў праектным інстытуце «Белдзіпрагандаль», галоўны архітэктар праектаў і начальнік архітэктурна-тэхналагічнага аддзела.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1980 года. Пражывае ў Мінску.

## Творчасць 
]]
За час працы ўдзельнічаў у праектаванні і будаўніцтве больш як 200 аб’ектаў грамадзянскага і прамысловага прызначэння ў Беларусі і Расіі. Асноўныя працы: сталовая ВА імя У. І. Леніна (1980), універсам у мікрараёне Кабушкіна-2 (1981), рэстаран «Свіцязь» (1982, з Я. К. Дзятлавым) у Мінску, рэстаран у Магілёве (1982), універсам «Люблін» у Брэсце (1986, з А. У. Жалдаковым).

## Узнагароды 
Узнагароджваўся дыпломамі архітэктурных конкурсаў, ганаровымі граматамі Міністэрства гандлю Рэспублікі Беларусь.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары XXI стагоддзя