Буг

**Буг**, таксама **Захо́дні Буг** (, ) — рака ва Украіне, Беларусі і Польшчы, левы прыток Нарава. Даўжыня — 772 км, у межах Беларусі — 154 км. Вадазбор — 39,4 тыс. км², у межах Беларусі — 10,4 тыс. км².

## Назва 
Тадэвуш Лер-Сплавінскі катэгарычна размяжоўвае назвы Буг () і Паўднёвы Буг (), лічыць іх этымалагічна рознымі. Ён звязвае Паўднёвы Буг з бег «цячэнне» і нямецкім  — «ручай», прыводзіць «багно», «балота». Назву Заходняга Буга ён лічыць балта-славянскай, прыцягваючы сюды ж Дарагабуж і інш., выводзячы з магчымай асновы *boug* — «адхіляюся, выгінаюся». Адсутнасць здавальняючай этымалогіі адкрыла прастору для беспадстаўных здагадак. Аляксандр Брукнер адрадзіў наіўную сярэдневяковую этымалогію з гоцкага «пярсцёнак», Аляксандр Пагодзін звязаў з літоўскім *bangus* «страшэнны» , Юзаф Сташэўскі — з лацінскім *fugio* «бягу» і г. д. У Вадзіма Жучкевіча: «Значэнне асновы, магчыма, „выгіб, выгін ракі“, блізкае да „лукі“ . Відаць, тая ж аснова ў дацкай і нямецкай *buchtig* — „звiлiсты“». Алег Трубачоў дае такое тлумачэнне: «Буг, стар.-руск. *Богъ*. Гэта назва Паўднёвага Буга не мае адзінай этымалогіі. Пар. меркаванне аб ір. паходжанні ў сувязі з данскім гідронімам Багучар». П. Д. Цімашэнка гаворыць, што ў басейне Буга звычайна гэтую назву вымаўляюць як *Бог*, бо ў мінулым узнікала асацыяцыя з міфалагічнай істотай, і ўвогуле рэкі ўспрымаліся нашымі продкамі як паняцці адушаўлёныя, персаніфікаваныя. В. А. Ніканаў, падсумоўваючы розныя этымалагічныя версіі, прыходзіць да высновы, што «паходжанне назвы застаецца няясным».

## Гідраграфія 
Пачынаецца на заходніх схілах Падольскага ўзвышша каля в. Вэрхабуж Львоўскай вобласці Украіны, упадае ў Загжынскае вадасховішча на рацэ Нараў у Польшчы.

Паўднёвая частка вадазбору на Падольскім узвышшы, заходняя — у межах Люблінскага ўзвышша. Сярэдняе цячэнне праходзіць па Брэсцкім Палессі і Прыбужскай раўніне. Паўночная частка вадазбору на Мазавецка-Падляскай нізіне. Грунты пясчаныя, супясчаныя, у верхняй частцы і на ўзвышшах сугліністыя. Шмат азёр, найбольшыя Свіцязь, Пулямецкае, Лукі (Украіна), Арэхаўскае і Олтушскае (Беларусь).

У верхнім цячэнні (да ўпадзення ракі Уладаўка) даліна выразная, шырынёй 1 км, месцамі 2—3 км. Пойма вузкая, перарывістая, часта парэзаная старыцамі. Рэчышча звілістае, шырыня ракі ў межань ад 5—10 да 40—50 м. У сярэднім цячэнні (да ўпадзення ракі Мухавец) Буг выходзіць на раўніну. Даліна шырынёй 3—4 км. Пойма нізкая, шырокая, часта зліваецца з прылеглай мясцовасцю. Шырыня ракі 50—75 м. На ніжнім участку даліна выразная, шырыня 1—1,5 км. Пойма вузкая, часта перарывістая. Шырыня ракі на асобных участках дасягае 200—300 м. У наваколлі Мельніка даліна перасякае пояс напорных марэн сожскага зледзянення, адкуль ледавіковыя воды некалі накіроўваліся на ўсход.

### Асноўныя прытокі 
**Справа**: Луг, Капаеўка, Мухавец, Лясная, Пульва, Нурэц, Брок.

**Злева**: Полтва, Салокія, Букава, Гужва, Угерка, Кшна, Лівец.

## Жыўленне, водны і лядовы рэжым 
На веснавы перыяд прыпадае 30-35 %, летне-асенні 45-50 % гадавога сцёку. Веснавое разводдзе (працягласць 1—2 месяцы) звычайна ў пачатку сакавіка, найбольшы ўзровень разводдзя ад 3 м да 6 м. У верхнім цячэнні ракі паводкі часам перавышаюць разводдзе. Летам і ўвосень назіраюцца дажджавыя паводкі, зімой мяшаныя (ад раставання снегу пры адлігах і ад дажджоў). Межань кароткая, перарывістая. Замярзае ў канцы снежня, лёд трымаецца да 2-й паловы сакавіка. Сярэднегадавы расход вады на мяжы Украіны з Беларуссю каля 50 м³/с, пры выхадзе за межы Беларусі 100 м³/с, каля г. Вышкаў (Польшча) 127 м³/с.

## На рацэ 
Буг ёсць мяжой Польшчы з Украінай і Беларуссю. З 1 мая 2004 г. гэта ўсходняя мяжа Еўрапейскага Саюза. Памежныя пераходы на мяжы Беларусі і Польшчы: Клейнікі—Кукурыкі, Брэст—Цярэспаль, Дамачава—Славатычы, Тамашоўка—Уладава; на мяжы Украіны і Польшчы: Любамль—Хэлм, Усцілуг—Хрэбешаў.

На рацэ знаходзяцца гарады: Буск, Каменка-Бугская, Сасноўка, Чэрванаград, Сокаль, Усцілуг, Брэст (порт), Уладава, Цярэспаль, Драгічын, Вышкаў.

Суднаходства ў ніжнім цячэнні. Буг праз раку Мухавец, Дняпроўска-Бугскі канал і раку Піну злучаны з Прыпяццю, а праз Нараў, яго прыток Бебжу, Нету і Аўгустоўскі канал — з ракой Чорная Ганча, прытокам Нёмана).

## Галерэя 

Image:Bug_wlodawa02-04.jpg|у ваколіцах Уладавы
Image:Poland Drohiczyn Bug.jpg|у Драгічыне
Image:Rzeka Bug w Drohiczynie.jpg|у ваколіцах Драгічына
Image:Western_Bug_0152.jpg|від на раку з драгічынскай Замкавай гары
Image:Wyszkow_Bug.jpg|каля Вышкава
Image:Bug Nur.jpg|каля Нура
Image:Bug_wlodawa03-04.jpg|у ваколіцах Волі Угрускай
Image:Bug..JPG|у ваколіцах Горнай Малкіні
Image:Bug w Mogielnicy.JPG|у Магільніцы
Image:Rzeka Bug.jpg|Надбужскі краявід

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* *Забокрицкая М. Р., Хильчевский В. К., Манченко А. П.* Гидроэкологическое состояние бассейна Западного Буга на территории Украины. — Киев: Ника-центр, 2006. — 184 с.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Рэкі Львоўскай вобласці
Катэгорыя:Рэкі Валынскай вобласці
Катэгорыя:Рэкі Брэсцкай вобласці
Катэгорыя:Рэкі Брэсцкага раёна
Катэгорыя:Рэкі Камянецкага раёна
Катэгорыя:Рэкі Люблінскага ваяводства
Катэгорыя:Рэкі Падляскага ваяводства
Катэгорыя:Рэкі Мазавецкага ваяводства
Катэгорыя:Граніцы Беларусі
Катэгорыя:Памежныя рэкі

Катэгорыя:Прытокі Нарава