Спляценне (мастацтва)

залатая спражка поясу са спляценнем стужкамі,  Сатан-Ху, VII стагоддзе]]
.]]
У выяўленчым мастацтве **спляценне** — распаўсюджаны дэкаратыўны элемент ў сярэднявечным мастацтве. У спляценні лініі або часткі матываў паўтараюцца, заплятаюцца, завязваюцца  ў складаныя геаметрычныя формы, часта для запаўнення прасторы. Спляценне часта сустракаецца ў мастацтве перыяду міграцый Паўночнай Еўропы, асабліва ў  Брытанскіх астравоў і   і ў ісламскім мастацтве .

## Гісторыя і прымяненне 
### Паходжанне 
: *Грыўня са скарбу з Фахада* Жалезнага веку, Музей Пантэведра, Галісія]]
Складаныя пераплеценыя і сплеценыя матывы можна ўбачыць у познім старажытнарымскім мастацтве ў многіх кутках Еўропы, у мазаічных падлогах і іншых формах мастацтва. Копцкія манускрыпты і тэкстыль V—VI стагоддзяў упрыгожаныя арнаментам з шырокіх стужак, вельмі падобнымі на самыя раннія ўзоры плеценых вузлоў, можна ўбачыць у манускрыптах  Брытанскіх астравоў.

### Паўночная Еўропа 
Спляценне з’яўляецца асноўнай рысай арнаменту «стылю II» звярынага стылю мастацтва перыяду міграцый і шырока прысутнічае ў Паўночнай Еўропе, а таксама быў прынесены лангабардамі ў Паўночную Італію. Як правіла, у гэтым стылі доўгія «стужкі» заканчваюцца галавой звера. Да 700 г. н.э. ён становіцца менш распаўсюджаным на большасці тэрыторыі Еўропы, аднак працягвае развівацца на Брытанскіх астравах і ў Скандынавіі, дзе яго можна ўбачыць у працах па метале, разьбе па дрэве, рунічных камянях,  і ілюмінаваных манускрыптах, створаных паміж VII і XII стагоддзямі. Мастак  ахарактарызаваў спляценне ранняга перыяду астраўнога мастацтва, якое можна ўбачыць у Кнізе з Дарау і фрагменце Евангелля з Дарэмскага сабора, створаных у VII стагоддзі, як «раз’яднаныя і злучаныя» касічкі. Не мае аднаго меркавання, ці былі копцкія плеценыя матывы прама запазычаныя  манастырамі з усходняга Міжземнамор’я або праз ламбардскую Італію. Гісторык мастацтваў Д. Д. Суіні выказваецца за прамыя зносіны паміж скрыпторыямі  і копцкімі манастырамі Егіпта.

Для гэтага новага стылю былі характэрныя падоўжаныя звяры, пераплеценыя ў сіметрычныя фігуры, і ён можа быць датаваны сярэдзінай VII стагоддзя, калі прымаць датыроўкі узораў ў скарбе Сатан-Ху . Найбольш складаныя і насычаныя зоамарфічныя спляценні сустракаюцца ў мастацтве эпохі вікінгаў, а менавіта ва  (паўстаў ў 1050 годзе), ззе вусікі лісцяных арнаментаў пераплятаюцца са стылізаванымі жывёламі.

Росквіт паўночнаеўрапейскага спляцення прыйшоўся на  Брытанскіх астравоў, дзе арнаменты ў звярыным стылі Паўночнай Еўропы аб’ядналіся з вузлапляценнем стужкамі і хрысціянскімі ўплывамі ў такіх працах як Келская кніга і . Цэлыя дывановыя старонкі былі ілюмінаваныя абстрактнымі матывамі, уключаючы шырокае выкарыстанне спляцення, а каменныя высокія крыжы спалучалі панэлі са спляценнем з панэлямі з выявамі фігур. Спляценне астраўнога мастацтва скапіявалі ў кантынентальнай Еўропе, дастаткова набліжана ў франка-саксонскай школе VIII—XI сталеццяў і менш блізка ў іншых каралінгскіх школах ілюмінавання, дзе існавала традыцыя лісцяных дэкаратыўных арнаментаў. У  гэта стала звычайным, а спляценне ў цэлым — значна менш складаным. Аднак часам можна ўбачыць і звярыныя формы.

### Ісламскае мастацтва 
У ісламскім арнаменце распаўсюджаныя матывы геаметрычных перапляценняў. Яны могуць лічыцца асаблівым відам арабескі. Элементы , напрыклад мазаіка падлогі, аконныя рашоткі, разьба і размалёўванне сцен, дэкаратыўная праца па метале VIII—X стагоддзяў, якія змяшчаюць элементы складаных спляценняў, распаўсюджаных у больш познім ісламскім мастацтве. Спляценне можна ўбачыць у куфійскай каліграфіі.

### Паўднёвая Еўропа 
Спляценне і вузлы часта сустракаюцца ў візантыйскім мастацтве, працягваючы рымскае выкарыстанне, але яны мелі вялікага пашырэння. Адным з важкіх прыкладаў распаўсюджанага рэгіянальнага выкарыстання спляцення з’яўляецца , якое можна назираць у -сярэднявечнай Харватыі на каменных рэзьбах IX—XI сталеццяў.

## Галерэя 
 
File:Sutton.Hoo.ShoulderClasp2.RobRoy.jpg|Наплечные зашпількі з пераплеценымі схематычнымі жывёламі, пахавання Сатан-Ху, пачатак VII стагоддзя.
File:DurhamAII10ColophMattFol03v.jpg|Спляценне ранняга перыяду астраўнога мастацтва, старонкі Евангелля Дарэмскага сабора, сярэдзіна VII ст.
File:LindisfarneFol27rIncipitMatt.jpg|Астраўное спляценне жывёл і вузлоў, Евангелле з Ліндзісфарна, пачатак VIII ст.
File:BookDimmaJohnSymbol.jpg|Старонка з Кнігі Дзімы з простымі межамі ў стылі спляцення, VIII ст.
File:Aberlemno.jpg|Кіркядскі камень, Аберлема, Шотландыя, каля 800
File:U 1014, Ärentuna.JPG|Рунічны камень Ärentunar з пераплеценымі жывёламі, Апланд, Швецыя
File:KellsFol124rTuncCrucixerant detail.png|Дэталь упрыгожанай буквіцы "T" з запаўненнем спляценнем стужкамі і матывам пераплеценых жывёл, Келская кніга, каля 800
File:St Oswald's Priory Anglo-Saxon cross.jpg|Фрагмент англа-саксонскага крыжа IX стагоддзя, знойдзены ў манастыры Святога Освальда, Глочэстэр
File:10cent pleter Drzislav.jpg|Надпіс харвацкага караля Сцяпана Држыслава, канец X ст.
File:Al-Bawwâb 001.jpg|Дывановая старонка з арабскага ілюмінаванага манускрыпту, XI ст.
File:Cross of Cong.JPG|Разьба на Крыжы Конга, ірландскім працэсійным крыжы, упрыгожаным элементамі астраўнога мастацтва і Урнескага стылю, пачатак XII ст.
File:Initial V 12th century Bible Abbey of Pontigny.jpg|Раманскае спляценне, лісцяны арнамент і вузлы, Францыя, каля 1175 - 1195
File:Arabischer Maler um 1180 001.jpg|Фоліа з манускрыпту Карану з пераплеценымі краямі, 1182
File:Saint Louis Psalter 30 verso.jpg|Раманскае спляценне, буквіца, запоўненая фігурамі, Паўночная Англія, 1190-1200.

## Спасылкі 
* Ілюстраваны артыкул Піцера Хуберта аб паходжанні скульптуры, упрыгожанай спляценнем.  
* Bain, George (1973). *Celtic Art: The Methods of Construction*. Dover Publications, Inc. 
* Bishop, Morris (2001). *The Middle Ages*. Mariner Books. 
* Graham-Campbell, James (1980). *The Viking World*. Ticknor & Fields. 
* Mitchell, G. Frank, Peter Harbison, Liam de Paor, Maire de Paor, and Roger A. Stalley (1977). *Treasures of Irish Art, 1500 B.C. to 1500 A.D. : From the Collections of the National Museum of Ireland, Royal Irish Academy, & Trinity College, Dublin*. Metropolitan Museum of Art & Alfred A. Knopf, New York. 

Катэгорыя:Іканапіс
Катэгорыя:Арнамент
Катэгорыя:Сярэдневяковае мастацтва