Вышневалоцкае вадасховішча

**Вышневалоцкае вадасховішча** — вадасховішча ў Вышневалоцкам раёне Цвярской вобласці, размешчаны на захад ад горада Вышні Валачок. Аб’ём вады — 0,32 км³. Плошча паверхні — 108 км². Вышыня над узроўнем мора — 163,5 м.

## Пра вадасховішча 
Вадасховішча займае цэнтральную частку раёна. Яно было створана выбітным гідратэхнікам-самавукам М. І. Сердзюковым для падтрымання суднаходнага ўзроўню ў Вышневалоцкай воднай сістэме, які злучыў Балтыйскае мора з Волгай па ідэі імператара Пятра I. Вадасховішча з’яўляецца часткай Вышневалоцкай воднай сістэмы.

З Вышневалоцкага вадасховішча бярэ пачатак рака Цверца. Адсюль яна пачынае свой 188-кіламетровы шлях да Волгі. Рака Цна злучае вадасховішча з Мстой і Волхавам.

Вадасховішча створана ў 1719 годзе ў далінах рэк Шліна і Цна. У 1951 годзе збудаванні вадасховішча, якія ствараюць падпор, былі рэканструяваны.

Узровень вадасховішча вагаецца ў межах 3 м. Вадасховішча ажыццяўляе сезоннае рэгуляванне сцёку. Выкарыстоўваецца для водазабеспячэння і воднага транспарту, лесасплаву, энергетыкі і рыбнай гаспадаркі (лешч, судак, шчупак). На вадасховішчы працавала пасажырская лінія «Здзешава-Перарва» працягласцю 6 км. Гэты ўчастак да гэтага часу фармальна лічыцца ў «Пераліку ўнутраных водных шляхоў-2002г».

Сёння вадасховішча з’яўляецца важнай рэзервовым крыніцай для рэк Цверца і канала імя Масквы.

Напор вадасховішча выкарыстоўваецца для выпрацоўкі электраэнергіі на двух малых ГЭС: Нова-Цвярэцкай ГЭС і Нова-Цнінскай ГЭС.

### Нова-Цвярэцкая ГЭС 
Нова-Цвярэцкая ГЭС размешчана на Нова-Цвярэцким канале ў г. Вышні Валачок Цвярской вобласці.
У 1741 годзе М. І. Сердзюкоў надбудаваў плаціну для пашырэння вадасховішча. А ў 1944 годзе ўзровень вадасховішча паднялі яшчэ, для таго, каб запрацавала Нова-Цвярэцкая ГЭС у Новацвярэцкім канале, прарытым на поўдзень ад горада паміж вадасховішчам і р. Цверцай. Год пуску 1947..

ГЭС з закрытым машынным залай, абсталявана двума паваротна-лапаснымі турбінамі (лопасці зафіксаваныя зваркай) ПРК-245ВБ-220, магутнасцю па 1200 кВт. Дыяметр рабочага кола — 2,2 м, разліковы набор — 7,0 м, частата кручэння — 150 аб/мін, расход вады — 20 м3/с. Генератары вертыкальныя, падвесныя, тыпу ВДС-325/29-40. Для мантажу і рамонту агрэгатаў у машыннай зале маецца кран грузападымальнасцю 15 тон. Выпрацоўка электраэнергіі: 8,8 млн кВт·г у год, выдача электраэнергіі ў энергасістэму ажыццяўляецца на напрузе 6,3 кВ.

### Нова-Цнінская ГЭС 
Нова-Цнінская ГЭС размешчана на р. Цна ў г. Вышні Валачок Цвярской вобласці і прызначана для санітарных папускаў вады.

ГЭС з закрытай машыннай залай, абсталявана адной турбінай прапелернага тыпу магутнасцю 220 кВт, дыяметр рабочага кола — 1,2 м, разліковы напор — 4-16 м, выдатак вады — 4-9 м3/з, частата кручэння — 250 аб/мін Генератар вертыкальны, падвесны тыпу ВДС-213/15-24.

## Населеныя пункты 
На берагах вадасховішча знаходзяцца населеныя пункты:
* горад Вышні Валачок
* пасёлак Краснамайскі
* сяло Кашарова
* вёска Ермакова
* вёска Рвеніца
* вёска Язвіха
* вёска Нікіфаркова
* вёска Перарва
* вёска Горадалюбля
* вёска Востраў Лісіны (на востраве)

## Астравы 
У акваторыі вадасховішча размешчаны наступныя астравы:
* Алёхіна Рэлка
* Вялікі Вал
* Дзяргуны
* Жарноўка
* Захарын Бор
* Ключына
* Куніна Рэлка
* Лісіны
* Мікаля
* Магільнік
* Папоў
* Самянец
* Сасновы Рог
* Сцержанец

Катэгорыя:Вадасховішчы паводле алфавіта
Катэгорыя:Гідраэлектрастанцыі Расіі
Катэгорыя:Канал імя Масквы
Катэгорыя:Вадасховішчы Цвярской вобласці