open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Аляксандр Аляксандравіч Смалянскі

**Аляксандр Аляксандравіч Смаля́нскі** (, былы зернесаўгас «Кастрычнік», Беразнегавацкі раён, Мікалаеўская вобласць, Украіна — ) — беларускі харэограф, педагог. Заслужаны артыст БССР (1983).

## Біяграфія 
Скончыў у 1955 годзе Кіеўскае харэаграфічнае вучылішча. З 1955 года артыст балета , саліст і педагог-рэпетытар Малдаўскага тэатраў оперы і балета, педагог Малдаўскага харэаграфічнага вучылішча. З 1964 года балетмайстар-рэпетытар, педагог-рэпетытар, загадчык балетнай трупы Нацыянальнага акадэмічнага тэатра балета Беларусі.

## Творчасць 
На беларускай сцэне ўдзельнічаў у пастаноўцы балетаў беларускіх кампазітараў «Альпійская балада», «Выбранніца», «Тыль Уленшпігель» Я. Глебава, «Пасля балю» Г. Вагнера, класічных і сучасных балетных спектакляў «Лебядзінае возера», «Шчаўкунок» П. Чайкоўскага, «», «» С. Пракоф'ева, «» Б. Асаф'ева, «» , «» К. Хачатурана, «Стварэнне свету» А. Пятрова, «Спартак» А. Хачатурана, «Кармэн-сюіта» Ж. Бізэ — Р. Шчадрына, вакальна-харэаграфічнага прадстаўлення «Карміна Бурана» на музыку К. Орфа, «» М. Равеля.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Харэографы Беларусі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Бэрэзнэгувацкім раёне
Канстанцін Іванавіч Бударын

**Канстанці́н Іва́навіч Буда́рын** ( — ?) — беларускі партыйны і дзяржаўны дзеяч, двойчы старшыня Мінскага гарадскога выканаўчага камітэта (да і пасля Вялікай Айчыннай вайны).

У 1938—1939 — загадчык аддзелам прапаганды і агітацыі Мінскага ГК КП(б)Б.

У 1939—1940 — 1-ы сакратар Сталінскага РК КП(б)Б г. Мінска.

у 1940—1941 і 1944—1945 — старшыня Мінскага гарвыканкама.

У далейшым — на адказных дзяржаўных пасадах.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Першыя сакратары райкамаў КПБ
Канстанцін Навумавіч Длугашэўскі

**Канстанці́н Наву́мавіч Длугашэ́ўскі** ( — ) — беларускі дзяржаўны дзеяч, старшыня Брэсцкага аблвыканкама (1939—1944) і старшыня Мінскага гарадскога выканаўчага камітэта (1946—1955).

## Біяграфія 
З сялян. Член КПСС з 1928 года.

У 1925—1941 гадах на партыйнай, савецкай і гаспадарчай рабоце. У Вялікую Айчынную вайну на Заходнім, Сталінградскім, 3-м Прыбалційскім франтах.

З 1945 года — першы намеснік старшыні Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР, з 1946 года — старшыня Мінскага гарвыканкама, з 1954 года — намеснік міністра жыллёва-камунальнай гаспадаркі БССР.

З 29 мая 1957 года па люты 1968 года — начальнік Галоўнага ўпраўлення камунальнай гаспадаркі і энергетыкі — камунальнай гаспадаркі пры Савеце Міністраў Беларускай ССР.

На XIX — XXI з’ездах КПБ выбіраўся членам ЦК КПБ. Дэпутат Вярхоўнага Савета СССР 2—4-га скліканняў, Вярхоўнага Савета БССР 1, 3, 5-га скліканняў.

Узнагароджаны ордэнам Леніна, 5 іншымі ордэнамі, медалямі.

## Літаратура 
* ДЛУГАШЭЎСКІ Канстанцін Навумавіч // 

## Спасылкі 
* 
* Фота (Длугашэўскі справа, Мінск, 1951 год)

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Капыльскім раёне
Катэгорыя:Члены ЦК КПБ
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 2-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 3-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 4-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 1-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 3-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 5-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Савета Нацыянальнасцей Вярхоўнага Савета СССР ад Беларускай ССР
Катэгорыя:Намеснікі міністраў БССР
Н’Гало Кантэ

**Н’Гало Кантэ** (; нар. , Парыж) — французскі футбаліст малійскага паходжання, апорны паўабаронца саудаўскага клуба «Аль-Ітыхад» з Джыды і нацыянальнай зборнай Францыі.

## Дасягненні 
* Чэмпіён Англіі (2): 2016, 2017
* Уладальнік Кубка Англіі: 2018
* Пераможца Лігі чэмпіёнаў: 2021
* Пераможца Лігі Еўропы: 2019
* Уладальнік Суперкубка УЕФА: 2021
* Пераможца клубнага чэмпіянату свету: 2021
* Чэмпіён свету: 2018

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Францыі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Францыі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Булонь
Катэгорыя:Ігракі ФК Кан
Катэгорыя:Ігракі ФК Лестэр Сіці
Катэгорыя:Ігракі ФК Чэлсі
Катэгорыя:Ігракі ФК Аль-Ітыхад Джыда
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па футболе
Емяльян Піліпавіч Жуковіч

**Емялья́н Пілі́павіч Жуко́віч** ( — ) — беларускі партыйны і дзяржаўны дзеяч, наркам камунальнай гаспадаркі БССР, наркам фінансаў БССР (1937), старшыня Мінскага гарадскога выканаўчага камітэта (1934—1937).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 17 (29) мая 1897 года.

член РКП(б).

З кастрычніка 1921 па май 1922 года — консул РСФСР у Керкі (Бухара).

Пасля працаваў у органах партыйнага, дзяржаўнага кантролю (Мінск, Магілёў), быў старшынёй Выканаўчага камітэта Віцебскага гарадскога Савета, народным камісарам камунальнай гаспадаркі Беларускай ССР.

З сакавіка 1934 па чэрвень 1937 года — старшыня Выканаўчага камітэта Мінскага гарадскога Савета.

З чэрвеня да лістапада 1937 года — народны камісар фінансаў Беларускай ССР.

У лістападзе 1937 года арыштаваны.

7 снежня 1937 года І. В. Сталін падпісаў падрыхтаваны НКУС СССР «Спіс асоб, якія падлягаюць суду Ваеннай калегіі Вярхоўнага Суда СССР па Беларускай ССР па 1-й катэгорыі» (г. зн. вышэйшай меры пакарання). Прозвішча Жуковіча было ў гэтым спісе.

Расстраляны 7 снежня 1937 года.

## Сям’я 
* Жонка — Жуковіч Кацярына Пятроўна (1905—1992), рэпрэсаваная ў 1937 годзе, персанальны пенсіянер.
* Сын — Жуковіч Краснаслаў Емяльянавіч (1925—1943), арыштаваны ў жніўні 1943 года гестапа ў Оршы, пакараны смерцю.
* Cын — Жуковіч Уладзілен Емяльянавіч (1932—1986).

## Літаратура 
* Лукашевич, А. Нарком, обреченный временем: К столетию Минфина / А. Лукашевич // Финансы. Учет. Аудит. — 2018. — № 2 (февраль). — С. 44-46.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Расстраляныя ў СССР
Катэгорыя:Народныя камісары фінансаў БССР
Катэгорыя:Народныя камісары камунальнай гаспадаркі БССР
Антон Мацвеевіч Каранеўскі

**Анто́н Мацве́евіч Каране́ўскі** — беларускі дзяржаўны дзеяч, старшыня Мінскага гарадскога выканаўчага камітэта (з мая 1933 па студзень 1934 года).
Дымітры Пае

**Фларан Дымітры Пае** (; нар. , Сен-П’ер, Рэюньён, Францыя) — французскі футбаліст, крайні паўабаронца бразільскага клуба «Васка да Гама». Ігрок нацыянальнай зборнай Францыі (2010—2018). Вядомы сваім уменнем выконваць штрафныя ўдары.

## Клубная кар’ера 
Дымітры Пае пачаў займацца футболам на сваім родным востраве Рэюньёне ў клубах «Сен-Філіп» і «Сен-П’еруаз». 4 гады правёў у сістэме юнацкіх каманд «Гаўра», пасля чаго вярнуўся на Рэюньён. У 2004 годзе Пае зноў адправіўся ў метраполію і стаў іграком «Нанта».

### «Нант» 
Дэбютаваў за асноўны склад «Нанта» 15 снежня 2005 года ў выязным матчы супраць «Бардо». Ужо ў другім сваім матчы ― 21 студзеня 2006 года супраць «Меца» Пае забіў гол у вароты саперніка, прычым футбаліст выйшаў на поле толькі на 88-й хвіліне матча.

### «Сент-Эцьен» 
У ліпені 2007 года Пае перайшоў у «Сент-Эцьен». У сезоне 2008/09 дэбютаваў у Кубку УЕФА, забіўшы 3 мячы ў 10 праведзеных матчах. У ліпені 2009 года Пае падпісаў новы кантракт з «Сент-Эцьенам» на 4 сезоны.

### «Ліль» 
28 чэрвеня 2011 года галоўны трэнер клуба «Сент-Эцьен» Крыстоф Гальцье пацвердзіў, што Пае быў на грані падпісання кантракта з «Лілем» пасля таго, як ігрок сам паведаміў яму гэта ў папярэдні дзень. Пае пагадзіўся на чатырохгадовы кантракт з «Лілем», а трансферны кошт іграка быў ацэнены ў 9 млн еўра.

### «Марсель» і «Вест Хэм Юнайтэд» 
27 чэрвеня 2013 года стала вядома, што «Ліль» і «Марсель» дамовіліся аб трансферы іграка.

Улетку 2015 года перайшоў у англійскі «Вест Хэм Юнайтэд» за 15 млн еўра. Выдатна правёўшы сезон 2015/16, быў уключаны ў склад каманды года па версіі ПФА, атрымаў узнагароду «Малатабоец года», якая ўручаецца найлепшаму іграку «Вест Хэм Юнайтэд» у сезоне.

У снежні 2016 года Пае заявіў, што можа вярнуцца ў «Марсель». Хутка кіраўніцтва клуба адхіліла іграка ад трэніровак, а сам Пае заявіў, што больш не апране футболку «Вест Хэм Юнайтэд». 30 студзеня 2017 года футбаліст перайшоў у «Марсель», сума трансферу склала 29 млн еўра.

У ліпені 2023 года па пагадненні бакоў пакінуў «Марсель» у якасці свабоднага агента.

### «Васка да Гама» 
У жніўні 2023 года папоўніў склад бразільскага клуба «Васка да Гама».

## Міжнародная кар’ера 
9 кастрычніка 2010 года Дымітры дэбютаваў у складзе зборнай Францыі ў матчы супраць зборнай Румыніі (2:0). Выйшаўшы на замену ў канцы сустрэчы, Пает паспеў дапамагчы сваёй камандзе, зрабіўшы дзейсную перадачу. 12 кастрычніка 2010 года ў адборачным матчы да чэмпіянату Еўропы супраць зборнай Люксембурга форвард «Сент-Эцьена» таксама адзначыўся галявой перадачай.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Францыі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Францыі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Нант
Катэгорыя:Ігракі ФК Сент-Эцьен
Катэгорыя:Ігракі ФК Ліль
Катэгорыя:Ігракі ФК Алімпік Марсель
Катэгорыя:Ігракі ФК Вест Хэм Юнайтэд
Катэгорыя:Ігракі ФК Васка да Гама
Каранеўскі

**Каране́ўскі** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Антон Мацвеевіч Каранеўскі —  беларускі дзяржаўны дзеяч.
* Мікалай Аляксандравіч Каранеўскі (1910-1978) - ваенны дзеяч, генерал-палкоўнік.
* Язэп Пятровіч Каранеўскі — дзяржаўны дзеяч, педагог, публіцыст.
Антані Марсьяль

**Антані Жаран Марсьяль** (; нар. , , Эсон, Францыя) — французскі футбаліст марцініканскага паходжання, нападнік англійскага клуба «Манчэстэр Юнайтэд» і нацыянальнай зборнай Францыі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Францыі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Францыі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Алімпік Ліён
Катэгорыя:Ігракі ФК Манака
Катэгорыя:Ігракі ФК Манчэстэр Юнайтэд
Катэгорыя:Ігракі ФК Севілья
Нічыпар Лукіч Аксючыц

**Нічы́пар Лукі́ч Аксю́чыц** (, в. Сакавічы Барысаўскага павета Мінскай губерні, Расійская імперыя, цяпер Лагойскага раёна Мінскай вобласці — ?) — беларускі дзяржаўны дзеяч, наркам гандлю і камунальнай гаспадаркі БССР, старшыня Менскага гарадскога выканаўчага камітэта.

## Біяграфія 
З сялянскай сям’і.

Скончыў народнае вучылішча. З 1914 да 1917 года служыў у царскай арміі ў званні унтэр-афіцэра, удзельнічаў у Першай сусветнай вайне.

Пасля Лютаўскай рэвалюцыі 1917 года абраны членам палкавога салдацкага камітэта.

З кастрычніка 1917 года ў Барысаўскім выканкаме, затым у Барысаўскім ваенкамаце.

Са снежня 1918 года — старшыня Менскага валаснога камітэта.

З кастрычніка 1919 года прызначаны начальнікам Барысаўскай павятовай міліцыі, пасля камісар па харчаванню Барысаўскага раёна.

З кастрычніка 1923 года на працы ў Менску — старшыня праўлення Беларускага саюза сельскагаспадарчай і крэдытнай кааперацыі, дырэктар Белсельгасбанка ў Менску.

У 1928—1929 гадах наркам гандлю БССР, потым старшыня Менскага акруговага выканкама.

У снежні 1929 года прызначаны членам эканамічнай нарады пры СНК БССР, з лютага 1931 года — начальнік Галоўнага ўпраўлення камунальнай гаспадаркі пры СНК БССР, з ліпеня 1931 да ліпеня 1932 года — наркам камунальнай гаспадаркі БССР.

Член ЦК КП(б)Б у 1929—1932 гадах.

Паводле некаторых звестак, арыштаваны НКУС у другой палове 1930-х гадоў і асуджаны да вышэйшай меры пакарання (расстрэл).

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Народныя камісары гандлю БССР
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Катэгорыя:Рэабілітаваныя ў СССР
Катэгорыя:Удзельнікі Першай сусветнай вайны (Расійская імперыя)
Катэгорыя:Народныя камісары камунальнай гаспадаркі БССР
Катэгорыя:Члены ЦК КПБ
Марган Шнедэрлен

**Марган Шнедэрлен** (; нар. , Зельвілер, Эльзас) — французскі футбаліст, паўабаронца грэчаскага клуба «Кіфісія». Ігрок нацыянальнай зборнай Францыі (2014—2015).

## Клубная кар’ера 
Марган пачаў кар’еру ў акадэміі французскага «Страсбура», за які выступаў да 2008 года. Пасля гуляў за англійскі клуб «Саўтгемптан», у якім правёў 7 сезонаў. У ліпені 2015 года перайшоў у «Манчэстэр Юнайтэд» за 25 млн фунтаў, а праз 18 месяцаў, у студзені 2017 года, за 20 млн фунтаў быў прададзены ў «Эвертан».

У чэрвені 2020 года перайшоў у «Ніцу». У студзені 2023 года на правах арэнды далучыўся да аўстралійскага клуба «Вестэрн Сідней Уондэрэрс». Па заканчэнні сезона 2022/23 пакінуў «Ніцу». У жніўні 2023 года падпісаў двухгадовы кантракт з турэцкім «Каньяспорам», аднак ужо праз 10 дзён ён быў разарваны. У верасні 2023 года стаў іграком грэчаскай «Кіфісіі».

## Міжнародная кар’ера 
Выступаў за зборныя Францыі ўсіх узростаў, пачынаючы са зборнай да 16 гадоў. У 2014 годзе дэбютаваў за першую зборную Францыі і згуляў на чэмпіянаце свету.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Францыі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Францыі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Страсбур
Катэгорыя:Ігракі ФК Саўтгемптан
Катэгорыя:Ігракі ФК Манчэстэр Юнайтэд
Катэгорыя:Ігракі ФК Эвертан
Катэгорыя:Ігракі ФК Ніца
Катэгорыя:Ігракі ФК Вестэрн Сідней Уондэрэрс
Катэгорыя:Ігракі ФК Кіфісія
Крыстоф Жале

**Крыстоф Жале** (; нар. , Каньяк, Францыя) — французскі футбаліст, правы абаронца. Ігрок нацыянальнай зборнай Францыі (2012—2017).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Францыі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Францыі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Ньёр
Катэгорыя:Ігракі ФК Лар’ян
Катэгорыя:Ігракі ФК Пары Сен-Жэрмен
Катэгорыя:Ігракі ФК Алімпік Ліён
Катэгорыя:Ігракі ФК Ніца
Катэгорыя:Ігракі ФК Ам’ен
БКМ-62103

**БКМ-62103** — беларуская ўдасканаленая мадэль беларускага трамвая АКСМ-601 з транзістарнай сістэмай кіравання, цягавымі рухавікамі пераменнага току, якія дазваляюць эканоміць да 50 % ужывання электраэнергіі, калі параўнаць з рэастатна-кантактарнай сістэмай кіравання, са змененай святлатэхнікай, бамперамі і шклом каля цэнтральных дзвярэй. Уяўляе сабой аднасекцыйны вагон, які мае дзве маторныя цялежкі вытворчасці «*Белкамунмаш*», трохдзверны, з пераменным узроўнем падлогі (у сярэдзіне салона падлога нізкая) і асінхроннымі цягавымі электрарухавікамі. Прызначаны для эксплуатацыі на трамвайных лініях з шырынёй каляіны 1524 мм.

Катэгорыя:Трамваі Белкамунмаш
Дэзерташ

**Дэзерташ** () — архіпелаг на ўсходзе Атлантычнага акіяна. Падпарадкаваны адміністрацыі Мадэйры (Партугалія). Агульная плошча — 14,21 км². Сталага насельніцтва няма.

## Геаграфія 
Дэзерташ — ланцуг з 3 астравоў (Дэзерта-Гранды, Шан і Бужыу) і скалы Прэгу-ду-Мар, які месціцца ў 36 км на паўднёвы захад ад Фуншала, адміністрацыйнага цэнтра Мадэйры. Найбуйнейшы востраў Дэзерта-Гранды займае плошчу каля 10 км².

Усе астравы маюць вулканічнае паходжанне, складзены туфамі і базальтамі. Пераважаюць гарыстыя пейзажы. Найвышэйшы пункт — 442 м. Крыніцы пітной вады ёсць толькі на Дэзерта-Гранды.

Клімат мяккі міжземнаморскі. Сярэдняя тэмпература на працягу года вагаецца ад +15&nbsp;°C да +23&nbsp;°C.

## Прырода 
Для астравоў Дэзерташ характэрна наяўнасць 2 асноўных экалагічных зон — прыморскай, якая цягнецца ад ўзбярэжжа да вышыні каля 360 м, і горнай, якая пачынаецца з 300 м. Першая зона найбольш багатая, уключае пляжы, прыбярэжныя лугі, зараснікі хмызнякоў і траў. Другая ўяўляе камяністую паўпустыню. Флора блізкая да суседняй Мадэйры і іншых астравоў Макаранезіі. Тут сустракаюцца каля 200 відаў сасудзістых раслін, грыбы, лішайнікі. Фаўна прадстаўлена шматлікімі птушкамі і цюленямі-манахамі. Пасля адкрыцця разам з мараплаўцамі на сушу трапілі грызуны. Акрамя таго, былі завезены козы.

## Гісторыя 
Архіпелаг быў адкрыты ў 1420 г. партугальскімі мараплаўцамі. З-за недахопу пітной вады неаднаразовыя спробы каланізацыі скончыліся беспаспяхова. Да 1972 г. астравы належалі прыватным уладальнікам. Тут вялося паляванне на коз і цюленяў. На востраве Дэзерта-Гранды вырошчвалі збожжавыя культуры. У наш час архіпелаг мае запаведны статус.

## Ахова 
У 1990 г. астравы Дэзерташ былі абвешчаны запаведнікам. У 1993 г. Савет Еўропы класіфікаваў яго як біягенетычны.

## Спасылкі 
* DESERTAS ISLANDS
* The Desertas Islands
* Ilhas Desertas and Ilhas Selvagens, unique islands in the Madeira Archipelago 

Дэзерташ
Дэзерташ
Дэзерташ
Дэзерташ
Дэзерташ
Дэзерташ
Сцяпан Вікенцевіч Яцкевіч

**Сцяпа́н Віке́нцевіч Яцке́віч** (, м. , Мінскай губерні — , Камунарка, Маскоўская вобласць) — беларускі дзяржаўны дзеяч, старшыня Менскага гарадскога выканаўчага камітэта (са жніўня 1924 па красавік 1929 года).

## Біяграфія 
Сцяпан Вікенцьевіч Яцкевіч нарадзіўся 1 студзеня 1890 года ў мястэчку Смалявічы Мінскай губерні ў сям’і рабочых. Пасля заканчэння трохкласнага Мінскага гарадскога вучылішча працаваў на чыгунцы тэлеграфістам. З 1911 года на службе ў арміі. Удзельнік Першай сусветнай вайны. Пасля Лютаўскай рэвалюцыі браў удзел ва ўсталяванні савецкай улады ў Мінску, стаў членам часовай кантрольнай камісіі пры Мінскай гарадской управе. Падчас Грамадзянскай вайны камісар вузла і намеснік камісара галаўнога аддзела на розных прыфрантавых участках Аляксандраўскай чыгункі. Дэмабілізаваўшыся, працаваў на розных пасадах у Менску — старшыня ўчастковага прафсаюза Маскоўска-Беларуска-Балтыйскай чыгункі, дырэктар Менскага прафесійнага вучылішча № 66 чыгуначнікаў, упаўнаважаны Наркамата шляхоў зносін па Менскім участку, быў асуджаны за ўдзел у контррэвалюцыйнай тэрарыстычнай арганізацыі і 17 верасня 1938 года Ваеннай калегіяй Вярхоўнага суда СССР прыгавораны да расстрэлу, які неадкладна быў выкананы. 26 студзеня 1957 года Сцяпан Яцкевіч быў рэабілітаваны той жа Ваеннай калегіяй Вярхоўнага Суда СССР.

Катэгорыя:Рэабілітаваныя ў СССР
Катэгорыя:Члены Прэзідыума ЦВК БССР
Фрыц Мацвеевіч Кюсэ

**Фрыц Мацве́евіч Кюсэ́** (па іншых дадзеных  — **Франц**) (1888,  , Расійская імперыя — 1937) — беларускі партыйны і дзяржаўны дзеяч, старшыня Мінскага гарадскога выканаўчага камітэта (са снежня 1920 па снежань 1921 года).

## Біяграфія 
Пасля Лютаўскай рэвалюцыі 1917 года абраны членам палкавога салдацкага камітэта. 

З мая 1917 года член Мінскага Савета рабочых і салдацкіх дэпутатаў, падтрымліваў сувязь з яго бальшавіцкай фракцыяй. 

У 1919—1920 гадах быў камісарам камунальнай гаспадаркі Смаленска.

У ліпені 1920 года вярнуўся ў Мінск, быў членам праўлення саюза работнікаў камунальнай гаспадаркі БССР.

Са снежня 1920 па снежань 1921 года займаў пасаду старшыні Мінскага гарадскога савета. 

Член ЦБ КП(б)Б і ЦВК БССР у 1920—1921 гадах.

## Літаратура 
*
Савет па ірландскай мове

**Савет па ірландскай мове** (, **FnaG**) — арганізацыя — рэгулятар ірландскай мовы, адказная за захаванне і распаўсюджванне мовы на ўсёй тэрыторыі вострава Ірландыя. Створана 2 снежня 1999 года, аб'яднаўшы функцыі арганізацый Bord na Gaeilge, An Gúm і An Coiste Téarmaíochta, якія былі органамі ўрада Ірландыі.

Савет з'яўляецца агенцтвам , які быў сфарміраваны ў якасці органа рэалізацыі трансмежнага пагаднення ў адпаведнасці з умовамі Пагадненні Гарачай пятніцы па наглядзе за садзейнічаннем умацаванню родных моў вострава Ірландыя.
У функцыі Савета ўваходзіць:
* прасоўванне ірландскай мовы;
* заахвочванне яго выкарыстання ў вусновай мове і на пісьме ў грамадскім і прыватным жыцці ў Ірландыі, і ў Паўночнай Ірландыі, дзе ёсць адпаведны попыт;
* кансультаванне па пытаннях выкарыстання ірландскай мовы адміністрацый, дзяржаўных органаў і іншых зацікаўленых груп у прыватным і грамадскім сектарах;
* рэалізацыя праектаў і прадастаўленне грантаў;
* правядзенне навуковых даследаванняў, рэкламных і PR-кампаній;
* распрацоўка тэрміналогіі і слоўнікаў ірландскай мовы;
* падтрымка адукацыі на ірландскай мове і выкладання ірландскай мовы.

Найважнейшае мерапрыемства, якое фінансуецца Саветам, — Тыдзень ірландскай мовы  (Seachtain na Gaeilge), які праходзіць напярэдадні Дня Святога Патрыка, які адзначаецца па ўсім свеце.

## Гл. таксама 
* Гэльскае адраджэнне
* Еўрапейская хартыя рэгіянальных моў
* Мовы Вялікабрытаніі

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт  

Катэгорыя:Ірландская мова
Катэгорыя:Інстытуты нацыянальных моў
Ваенна-марскія сілы Румыніі

**Ваенна-марскія сілы Румыніі** () — адзін з відаў узброеных сіл Румыніі. У асноўным уключаюць у сябе ваенна-марскі флот, марскую пяхоту, часткі і падраздзяленні спецыяльнага прызначэння.

## Арганізацыя 
**Галоўны штаб ваенна-марскіх сіл** ()
* **Упраўленне флоту** ()
:* **Флатылія фрэгатаў** ()

::* **Верталётная група** ()

:::* ICA-Brasov IAR-316B (3)

:::* ICA-Brasov IAR-330 (6)

:* **150-ы дывізіён ракетных караблёў** ()

:* **50-й дывізіён карветаў** ()

:* **146-ы дывізіён мінных загараджальнікаў і тральшчыкаў** ()

:* **110-ы батальён сувязі і інфарматыкі** ()

:* **Рачная служба** ()

::* **67-ы дывізіён артылерыйскіх караблёў** ()

::* **88-ы дывізіён рачнога назірання** ()
* **Ваенна-марская акадэмія «Мірча чал Бэтрын»** ()
* **Школа прымянення ВМС «Віцэ-адмірал Канстанцін Бэлеску»** ()
* **Ваенная школа спецыялістаў ВМФ «Адмірал І. Мургеску»** ()
* **Ваенна-марская база** ()
:* **Дывізіён спецыяльных караблёў** ()

:* **338-ы марскі тэхнічны цэнтр абслугоўвання** ()

:* **335-я секцыя матэрыяльна-тэхнічнага забеспячэння Мангалія** ()

:* **329-секцыя матэрыяльна-тэхнічнага забеспячэння Брэіла** ()

:* **330-секцыя матэрыяльна-тэхнічнага забеспячэння Канстанца** ()

:* **325-секцыя матэрыяльна-тэхнічнага забеспячэння Тулча** ()
* **Вадалазны цэнтр** ()
* **Радыёэлектронны і назіральны цэнтр «Калаціс»** ()
* **Інфармацыйны цэнтр** ()
* **Цэнтр прафесійнай падрыхтоўкі, мадэлявання і ацэнкі** ()
* **Марское гідраграфічнае ўпраўленне **()
* **Марскі медыцынскі цэнтр** ()
* **307-ы батальён марской пяхоты** ()

* **Батальён Галоўнага штаба і абслугоўвання** ()

## Пункты базавання 
* **ВМБ Канстанца**
* **ВМБ Мангалія**

## Баявы склад 
### Ваенна-марскі флот 
## Сцягі караблёў і судоў 
### Сцягі службовых асоб 
## Знакі адрознення 
### Адміралы і афіцэры 
### Спецыялісты 
### Знакі на галаўныя ўборы 

File:Cap badge Romanian Armed forces.jpg|Агульны знак
File:Romanian cap badge.jpg|Знак на палявую шапку

## Гл. таксама 
* Спіс падводных лодак ВМФ Румыніі

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка ВМС Румыніі  

Румынія
РВЗ-6

**РВЗ-6** —  савецкі аднабаковы маторны чатырохвосевы высокападлогавы трамвайны вагон.

Абрэвіятура «*РВЗ*» пазначае вытворцу вагонаў гэтага тыпу — Рыжскі вагонабудаўнічы завод. Першы прататып вагона РВЗ-6 быў пабудаваны на РВЗ у 1960 г., а ўвосень таго ж года пачалася серыйная вытворчасць гэтых трамваяў. Яна працягвалася да снежня 1987 г. уключна; апошнія гатовыя вагоны былі адпраўленыя са склада РВЗ у пачатку 1988 г. Трамваі РВЗ-6 працавалі ў шматлікіх гарадах Савецкага Саюза, а па стане на жнівень 2014 г. невялікая іх колькасць (58 асобнікаў) працягвае эксплуатавацца ў некалькіх гарадах Расіі і Латвіі.

Катэгорыя:Трамваі РВЗ
Кінгслі Каман

**Кінгслі Каман** (, нар. , ) — французскі футбаліст, паўабаронца нямецкага клуба «Баварыя» і нацыянальнай зборнай Францыі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Францыі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Францыі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Пары Сен-Жэрмен
Катэгорыя:Ігракі ФК Ювентус
Катэгорыя:Ігракі ФК Баварыя Мюнхен
Самюэль Умціці

**Самюэль Умціці** (; нар. , Яўндэ, Камерун) — французскі футбаліст камерунскага паходжання, абаронца клуба «Ліль». Ігрок зборнай Францыі (2016—2019). Можа згуляць як на пазіцыі цэнтральнага абаронцы, так і на месцы левага абаронцы.

## Дасягненні 
**«Ліён»**:
* Уладальнік Кубка Францыі: 2012
* Уладальнік Суперкубка Францыі: 2012

**«Барселона»**:
* Чэмпіён Іспаніі (2): 2018, 2019
* Уладальнік Кубка Іспаніі (3): 2017, 2018, 2021
* Уладальнік Суперкубка Іспаніі (2): 2016, 2018

**Францыя**:
* Чэмпіён свету: 2018

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Францыі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Францыі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Алімпік Ліён
Катэгорыя:Ігракі ФК Барселона
Катэгорыя:Ігракі ФК Лечэ
Катэгорыя:Ігракі ФК Ліль
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па футболе
Бенуа Касціль

**Бенуа Касціль** (; нар. , Кан, Францыя) — французскі футбаліст, брамнік італьянскага клуба «Салернітана».

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбольныя варатары
Катэгорыя:Футбалісты Францыі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Францыі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Кан
Катэгорыя:Ігракі ФК Ван
Катэгорыя:Ігракі ФК Седан
Катэгорыя:Ігракі ФК Рэн
Катэгорыя:Ігракі ФК Бардо
Катэгорыя:Ігракі ФК Асер
Катэгорыя:Ігракі ФК Ліль
Катэгорыя:Ігракі ФК Салернітана
Блез Мацюідзі

**Блез Мацюідзі** (; нар. , , Францыя) — французскі футбаліст ангольскага паходжання, апорны паўабаронца. Чэмпіён свету 2018 года ў складзе нацыянальнай зборнай Францыі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Францыі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Францыі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Труа
Катэгорыя:Ігракі ФК Сент-Эцьен
Катэгорыя:Ігракі ФК Пары Сен-Жэрмен
Катэгорыя:Ігракі ФК Ювентус
Катэгорыя:Ігракі ФК Інтэр Маямі
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па футболе
Люка Дзінь

**Люка Дзінь** (; нар. , Мо, Іль-дэ-Франс, Францыя) — французскі футбаліст, левы абаронца англійскага клуба «Астан Віла» і нацыянальнай зборнай Францыі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Францыі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Францыі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Астан Віла
Катэгорыя:Ігракі ФК Эвертан
Катэгорыя:Ігракі ФК Барселона
Катэгорыя:Ігракі ФК Рома
Катэгорыя:Ігракі ФК Пары Сен-Жэрмен
Катэгорыя:Ігракі ФК Ліль
Мятны алей

**Мя́тны алей** — эфірны алей з кветак і зялёнай масы раслін роду мята (пераважна мяты перцавай).

Бясколерная вадкасць з пахам мяты і гаркаватая на смак. Шчыльнасць 892—920 кг/м³. У складзе алею каля 50 % ментолу.

## Выкарыстанне 
Мятны алей выкарыстоўваецца ў медыцыне, харчовай прамысловасці, парфумерыі (вытворчасць валідолу, кандытарскіх і лікёра-гарэлачных вырабаў, зубной пасты і інш.)

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Эфірныя алеі
Эльякім Мангала

**Эльякім Мангала** (; нар. , Каломб, Францыя) — французскі футбаліст кангалезскага паходжання, цэнтральны абаронца партугальскага клуба «Эштарыл-Прая». Ігрок нацыянальнай зборнай Францыі (2013—2016).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Францыі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Францыі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Стандард Льеж
Катэгорыя:Ігракі ФК Порту
Катэгорыя:Ігракі ФК Манчэстэр Сіці
Катэгорыя:Ігракі ФК Валенсія
Катэгорыя:Ігракі ФК Эвертан
Катэгорыя:Ігракі ФК Сент-Эцьен
Катэгорыя:Ігракі ФК Эштарыл-Прая
Іван Варгіч

**Іван Варгіч** (; нар. , Джакава) — харвацкі футбаліст, брамнік славенскага клуба «Копер» і былы ігрок нацыянальнай зборнай Харватыі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Футбалісты Харватыі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Харватыі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Копер
Катэгорыя:Ігракі ФК Анартосіс
Катэгорыя:Ігракі ФК Лацыа
Катэгорыя:Ігракі ФК Рыека
Катэгорыя:Ігракі ФК Осіек
Катэгорыя:Ігракі ФК Хонка
Катэгорыя:Ігракі ФК Вукавар 91
Іван Перышыч

**Іван Перышыч** (; нар. , Спліт) — харвацкі футбаліст, паўабаронца спліцкага «Хайдука» (у арэндзе з «Тотэнхэм Хотспур») і нацыянальнай зборнай Харватыі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Футбалісты Харватыі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Харватыі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Сашо
Катэгорыя:Ігракі ФК Руселарэ
Катэгорыя:Ігракі ФК Бругэ
Катэгорыя:Ігракі ФК Барусія Дортмунд
Катэгорыя:Ігракі ФК Вольфсбург
Катэгорыя:Ігракі ФК Інтэрнацыянале Мілан
Катэгорыя:Ігракі ФК Баварыя Мюнхен
Катэгорыя:Ігракі ФК Тотэнхэм Хотспур
Катэгорыя:Ігракі ФК Хайдук Спліт
Тын Едвай

**Тын Едвай** (; нар. , Заграб) — харвацкі футбаліст, абаронца грэчаскага клуба «Панатынаікос» (у арэндзе з маскоўскага «Лакаматыва») і былы ігрок нацыянальнай зборнай Харватыі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Харватыі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Харватыі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Заграб
Катэгорыя:Ігракі ФК Рома
Катэгорыя:Ігракі ФК Баер 04
Катэгорыя:Ігракі ФК Аўгсбург
Катэгорыя:Ігракі ФК Лакаматыў Масква
Катэгорыя:Ігракі ФК Аль-Айн
Катэгорыя:Ігракі ФК Панатынаікос
Шымэ Врсалька

**Шымэ Врсалька** (; нар. , Задар) — харвацкі футбаліст, абаронца. Ігрок нацыянальнай зборнай Харватыі (2011—2022). Гуляе на пазіцыі крайняга правага абаронцы, таксама можа гуляць на левым флангу і ў паўабароне.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Football.ua — Скаут. Шиме Врсалько.

Катэгорыя:Футбалісты Харватыі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Харватыі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Заграб
Катэгорыя:Ігракі ФК Лакаматыва Заграб
Катэгорыя:Ігракі ФК Джэноа
Катэгорыя:Ігракі ФК Сасуола
Катэгорыя:Ігракі ФК Атлетыка Мадрыд
Катэгорыя:Ігракі ФК Інтэрнацыянале Мілан
Катэгорыя:Ігракі ФК Алімпіякос Пірэй
Андрэй Крамарыч

**Андрэй Крамарыч** (, нар. , Заграб, Югаславія) — харвацкі футбаліст, нападнік нямецкага клуба «Гофенгайм» і нацыянальнай зборнай Харватыі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Харватыі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Харватыі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Заграб
Катэгорыя:Ігракі ФК Лакаматыва Заграб
Катэгорыя:Ігракі ФК Рыека
Катэгорыя:Ігракі ФК Лестэр Сіці
Катэгорыя:Ігракі ФК Гофенгайм
Лаўрэ Калініч

**Лаўрэ Калініч** (; нар. , Спліт) — харвацкі футбаліст, брамнік спліцкага «Хайдука» і ігрок нацыянальнай зборнай Харватыі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбольныя варатары
Катэгорыя:Футбалісты Харватыі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Харватыі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Хайдук Спліт
Катэгорыя:Ігракі ФК Астан Віла
Катэгорыя:Ігракі ФК Тулуза
Катэгорыя:Ігракі ФК Гент
Катэгорыя:Ігракі ФК Карлавац
Катэгорыя:Ігракі ФК Новаля
Катэгорыя:Ігракі ФК Юнак Сінь
Марцэла Брозавіч

**Марцэла Брозавіч** (; нар. , Заграб, Харватыя) — харвацкі футбаліст, паўабаронца саудаўскага клуба «Аль-Наср» з Эр-Рыяда і нацыянальнай зборнай Харватыі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Харватыі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Харватыі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Хрвацкі Драгаволяц
Катэгорыя:Ігракі ФК Лакаматыва Заграб
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Заграб
Катэгорыя:Ігракі ФК Інтэрнацыянале Мілан
Катэгорыя:Ігракі ФК Аль-Наср Эр-Рыяд
Антэ Чорыч

**Антэ Чорыч** (; нар. , , Харватыя) — харвацкі футбаліст, паўабаронца.

Старэйшы брат Антэ — Ёсіп, таксама прафесійны футбаліст.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Харватыі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Харватыі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Заграб
Катэгорыя:Ігракі ФК Рома
Катэгорыя:Ігракі ФК Альмерыя
Катэгорыя:Ігракі ФК ВВВ-Венла
Катэгорыя:Ігракі ФК Алімпія Любляна
Катэгорыя:Ігракі ФК Цюрых
Нікола Калініч

**Нікола Калініч** (; нар. , Солін, СФРЮ) — харвацкі футбаліст, нападнік спліцкага «Хайдука» і былы ігрок нацыянальнай зборнай Харватыі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Харватыі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Харватыі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Хайдук Спліт
Катэгорыя:Ігракі ФК Элас Верона
Катэгорыя:Ігракі ФК Рома
Катэгорыя:Ігракі ФК Атлетыка Мадрыд
Катэгорыя:Ігракі ФК Мілан
Катэгорыя:Ігракі ФК Фіярэнціна
Катэгорыя:Ігракі ФК Дняпро Дніпро
Катэгорыя:Ігракі ФК Блэкберн Роверс
Катэгорыя:Ігракі ФК Шыбенік
Катэгорыя:Ігракі ФК Істра 1961
АКСМ-743

**АКСМ-743** — беларускі трамвай павышанай змяшчальнасці, трохсекцыйны, з пераменным узроўнем падлогі, дзвюма і адной хадавой цялежкамі, шасцідзверны, з тырыстарна-імпульснай сістэмай кіравання цягавымі электрарухавікамі пастаяннага току і з шарнірным злучэннем між секцыямі. Прызначаны для эксплуатацыі на трамвайных лініях з шырынёй каляіны 1524 мм.

Катэгорыя:Трамваі Белкамунмаш
Муса Сісако

**Муса Сісако** (; нар. , , Іль-дэ-Франс, Францыя) — французскі футбаліст малійскага паходжання, паўабаронца клуба «Нант» і нацыянальнай зборнай Францыі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Францыі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Францыі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Нант
Катэгорыя:Ігракі ФК Уотфард
Катэгорыя:Ігракі ФК Тотэнхэм Хотспур
Катэгорыя:Ігракі ФК Ньюкасл Юнайтэд
Катэгорыя:Ігракі ФК Тулуза
Мілан Бадэль

**Мілан Бадэль** (; нар. , Заграб, СФРЮ) — харвацкі футбаліст, паўабаронца італьянскага клуба «Джэноа» і нацыянальнай зборнай Харватыі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Харватыі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Харватыі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Джэноа
Катэгорыя:Ігракі ФК Фіярэнціна
Катэгорыя:Ігракі ФК Лацыа
Катэгорыя:Ігракі ФК Гамбург
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Заграб
Катэгорыя:Ігракі ФК Лакаматыва Заграб
Стыў Манданда

**Стыў Манданда** (; нар. , , Заір) — французскі футбаліст кангалезскага паходжання, брамнік клуба «Рэн». Пачынаў кар’еру ў «Гаўры», у 2016—2017 гадах гуляў за англійскі «Крыстал Пэлас». Выступае за нацыянальную зборную Францыі, чэмпіён свету 2018 года, удзельнік чэмпіянатаў свету 2010 і 2022, чэмпіянатаў Еўропы 2008, 2012 і 2016. Раней выступаў за моладзевую зборную Францыі, у яе складзе браў удзел у моладзевым чэмпіянаце Еўропы 2006.

Чэмпіён Францыі 2010 года, трохразовы ўладальнік Кубка французскай лігі і Суперкубка Францыі. Найлепшы брамнік чэмпіянату Францыі 2007/08 і 2010/11.

## Клубная кар’ера 
### Раннія гады 
Стыў з’яўляецца старэйшым з чатырох сыноў у сям’і. Неўзабаве пасля нараджэння Стыва яго бацька з’ехаў у Францыю. Пасля таго як Стыву споўнілася два гады, ён разам з маці пераехаў за бацькам. Першыя два гады сям’я жыла ў Эўро, затым пераехала на адзін год у Невер, пасля чаго вярнулася назад у Нармандыю.

### «Гаўр» 
У 15 гадоў Стыў трапіў у сістэму футбольнага клуба «Гаўр». Першапачаткова ён абраў клуб «Кан», але пасля аднаго з матчаў ён трапіў у бальніцу з апендыцытам. Пасля аперацыі Стыва і яго бацькоў знайшоў скаўт «Гаўра», які ўгаварыў таленавітага брамніка змяніць клуб.

Стыў чатыры гады выступаў за розныя моладзевыя каманды, пасля чаго ў сезоне 2004/05 быў пераведзены ў асноўны склад каманды, якая выступала тады ў Лізе 2.

### «Алімпік» Марсель 
У «Марсель» Стыў прыехаў 23 ліпеня 2007 года, і ўжо на наступны дзень прыступіў да трэніровак з камандай. У камандзе ён атрымаў 30-ы нумар і першапачаткова планаваўся як другі брамнік пасля Седрыка Карасо. Аднак у жніўні 2008 года, калі Карасо атрымаў цяжкую траўму ахіла і выбыў на доўгі тэрмін, трэнеру каманды прыйшлося даверыць месца ў браме маладому галкіперу. Яго дэбют адбыўся ў гасцявым матчы пятага тура супраць клуба «Кан», які «Алімпік» перамог з лікам 2:1.

### «Крыстал Пэлас» 
У ліпені 2016 года ў якасці свабоднага агента перайшоў у англійскі клуб «Крыстал Пэлас», аднак большую частку сезона 2016/17 прапусціў з-за траўмы, згуляў у 10 матчах ва ўсіх турнірах. У ліпені 2017 года за 3 млн еўра вярнуўся ў «Марсель».

### «Рэн» 
У ліпені 2022 года па пагадненні бакоў разарваў кантракт з «Марселем» і хутка стаў іграком «Рэна».

## Міжнародная кар’ера 
Стыў перад дэбютам у галоўнай зборнай Францыі выступаў за розныя моладзевыя зборныя. Яго дэбют у зборнай прыйшоўся на таварыскі матч супраць зборнай Эквадора 27 мая 2008 года, Манданда выйшаў адразу пасля перапынку, замяніўшы Себасцьена Фрэя і здолеў захаваць свае вароты ў недатыкальнасці, той матч скончыўся перамогай французскай зборнай з лікам 2:0.

## Дасягненні 
**Алімпік Марсель**:
* Чэмпіён Францыі: 2010
* Уладальнік Кубка лігі Францыі (3): 2010, 2011, 2012
* Уладальнік Суперкубка Францыі (2): 2010, 2011

**Францыя**:
* Чэмпіён свету: 2018
* Сярэбраны прызёр чэмпіянату свету: 2022
* Сярэбраны прызёр чэмпіянату Еўропы: 2016

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Футбольныя варатары
Катэгорыя:Футбалісты Францыі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Францыі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Гаўр
Катэгорыя:Ігракі ФК Алімпік Марсель
Катэгорыя:Ігракі ФК Крыстал Пэлас
Катэгорыя:Ігракі ФК Рэн
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па футболе
Дуе Чоп

**Дуе Чоп** (; нар. , Вінкаўцы, СФРЮ) — харвацкі футбаліст, нападнік заграбскай «Лакаматывы» і былы ігрок нацыянальнай зборнай Харватыі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Харватыі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Харватыі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Хайдук Спліт
Катэгорыя:Ігракі ФК Насьянал Фуншал
Катэгорыя:Ігракі ФК Спліт
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Заграб
Катэгорыя:Ігракі ФК Кальяры
Катэгорыя:Ігракі ФК Малага
Катэгорыя:Ігракі ФК Спортынг Хіхон
Катэгорыя:Ігракі ФК Стандард Льеж
Катэгорыя:Ігракі ФК Рэал Вальядалід
Катэгорыя:Ігракі ФК Цэле
Катэгорыя:Ігракі ФК Шыбенік
Катэгорыя:Ігракі ФК Лакаматыва Заграб
Марка Рог

**Марка Рог** (; нар. , Заграб, Харватыя) — харвацкі футбаліст, паўабаронца заграбскага «Дынама» (у арэндзе з «Кальяры») і былы ігрок нацыянальнай зборнай Харватыі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Харватыі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Харватыі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Вараждзін
Катэгорыя:Ігракі ФК Спліт
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Заграб
Катэгорыя:Ігракі ФК Напалі
Катэгорыя:Ігракі ФК Севілья
Катэгорыя:Ігракі ФК Кальяры
Даніел Субашыч

**Даніел Субашыч** (; нар. , Задар, СФРЮ) — харвацкі футбаліст, брамнік спліцкага «Хайдука». Ігрок нацыянальнай зборнай Харватыі (2009—2018).

## Дасягненні 
* Чэмпіён Францыі: 2017
* Уладальнік Кубка Харватыі (3): 2010, 2022, 2023

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбольныя варатары
Катэгорыя:Футбалісты Харватыі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Харватыі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Хайдук Спліт
Катэгорыя:Ігракі ФК Манака
Катэгорыя:Ігракі ФК Задар
71-403

**71-403** — расійскі пасажырскі аднабаковы чатырохвосевы высокападлогавы трамвайны вагон з асінхронным цягавым электрарухавіком вытворчасці ААТ «*Уралтрансмаш*».

Трамвай выкарыстоўваецца ў некалькіх гарадах Расіі і Узбекістана.

У сучаснасці мадэль не вырабляецца. У сакавіку 2009 г. апошні гатовы сапраўдны 71-403 накіраваўся ў Арол. На працягу наступных трох гадоў вырабленыя кузавы 71-403 былі даробленыя электраабсталяваннем ад 71-405 і накіраваныя ў Ніжні Тагіл і Ніжні Ноўгарад.

Катэгорыя:Трамваі Уралтрансмаш
71-402

**71-402** (*СПЕКТР-1*) — расійскі пасажырскі аднабаковы чатырохвосевы высокападлогавы трамвайны вагон.

Мадэль выкарыстоўваецца ў некалькіх гарадах Расіі і Узбекістана.

Катэгорыя:Трамваі Уралтрансмаш
Антэ Чачыч

**Антэ Чачыч** (; нар. , ) — харвацкі футбольны трэнер. У 2015—2017 гадах з’яўляўся галоўным трэнерам нацыянальнай зборнай Харватыі, разам з ёй прымаў удзел у чэмпіянаце Еўропы 2016.

Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Югаславіі
Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Харватыі
Катэгорыя:Трэнеры ФК Прыгор’е Маркушавец
Катэгорыя:Трэнеры ФК ХАШК Заграб
Катэгорыя:Трэнеры ФК Задар
Катэгорыя:Трэнеры ФК Дубрава Заграб
Катэгорыя:Трэнеры ФК Інтэр Запрэшыч
Катэгорыя:Трэнеры ФК Осіек
Катэгорыя:Трэнеры ФК Славен Бялупа
Катэгорыя:Трэнеры ФК Краацыя Сесветэ
Катэгорыя:Трэнеры маладзёжнай зборнай Лівіі па футболе
Катэгорыя:Трэнеры ФК Камен Інград
Катэгорыя:Трэнеры ФК Лакаматыва Заграб
Катэгорыя:Трэнеры ФК Дынама Заграб
Катэгорыя:Трэнеры ФК Сесветэ
Катэгорыя:Трэнеры ФК Марыбар
Катэгорыя:Трэнеры зборнай Харватыі па футболе
Катэгорыя:Трэнеры ФК Пірамідз
Катэгорыя:Выпускнікі Заграбскага ўніверсітэта
Лукас Васкес

**Лукас Васкес Іглесіяс** (; нар. , Курціс, Іспанія) — іспанскі футбаліст, паўабаронца клуба «Рэал Мадрыд» і нацыянальнай зборнай Іспаніі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Футбалісты Іспаніі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Іспаніі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Рэал Мадрыд
Катэгорыя:Ігракі ФК Эспаньёл
Катэгорыя:Ігракі ФК Рэал Мадрыд Кастылья
Катэгорыя:Ігракі ФК Рэал Мадрыд C
Дамагой Віда

**Дамагой Віда** (; нар. , , СФРЮ) — харвацкі футбаліст, абаронца грэчаскага клуба АЕК і нацыянальнай зборнай Харватыі.

## Дасягненні 
**«Дынама» Заграб**:
* Чэмпіён Харватыі: 2012
* Уладальнік Кубка Харватыі: 2012

**«Дынама» Кіеў**:
* Чэмпіён Украіны (2): 2015, 2016
* Уладальнік Кубка Украіны (2): 2014, 2015
* Уладальнік Суперкубка Украіны: 2016

**«Бешыкташ»**:
* Чэмпіён Турцыі: 2021
* Уладальнік Кубка Турцыі: 2021
* Уладальнік Суперкубка Турцыі: 2021

**АЕК**:
* Чэмпіён Грэцыі: 2023
* Уладальнік Кубка Грэцыі: 2023

**Харватыя**:
* Сярэбраны прызёр чэмпіянату свету: 2018
* Бронзавы прызёр чэмпіянату свету: 2022

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Харватыі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Харватыі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Осіек
Катэгорыя:Ігракі ФК Баер 04
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Заграб
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Кіеў
Катэгорыя:Ігракі ФК Бешыкташ
Катэгорыя:Ігракі ФК АЕК Афіны
Альвара Марата

**Альвара Борха Марата Марцін** (; нар. , ) — іспанскі футбаліст, нападнік мадрыдскага «Атлетыка» і нацыянальнай зборнай Іспаніі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Статыстыка на сайце *Topforward* 

Катэгорыя:Футбалісты Іспаніі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Іспаніі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Рэал Мадрыд Кастылья
Катэгорыя:Ігракі ФК Рэал Мадрыд
Катэгорыя:Ігракі ФК Ювентус
Катэгорыя:Ігракі ФК Чэлсі
Катэгорыя:Ігракі ФК Атлетыка Мадрыд
Эктар Бельерын

**Эктар Бельерын Маруна** (; нар. , Барселона, Іспанія) — іспанскі футбаліст, абаронца клуба «Рэал Бетыс» з Севільі і былы ігрок нацыянальнай зборнай Іспаніі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Іспаніі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Іспаніі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Арсенал Лондан
Катэгорыя:Ігракі ФК Уотфард
Катэгорыя:Ігракі ФК Рэал Бетыс
Катэгорыя:Ігракі ФК Барселона
Катэгорыя:Ігракі ФК Спортынг Лісабон
Т’ягу Алькантара

**Т’ягу Алькантара ду Насіменту** (; ; нар. , Сан-П’етра-Верноціка, Італія) — іспанскі футбаліст, паўабаронца англійскага клуба «Ліверпул» і нацыянальнай зборнай Іспаніі.

Т’ягу Алькантара з’яўляецца сынам бразільскага футбаліста, чэмпіёна свету Мазінью.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Іспаніі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Іспаніі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Ліверпул
Катэгорыя:Ігракі ФК Баварыя Мюнхен
Катэгорыя:Ігракі ФК Барселона
Катэгорыя:Ігракі ФК Барселона B
Бруна Сарыяна

**Бруна Сарыяна Льіда** (; нар. , Артана, Іспанія) — іспанскі футбаліст, паўабаронца. Ігрок нацыянальнай зборнай Іспаніі (2010—2016). Вядомы па выступах за «Вільярэал».

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Футбалісты Іспаніі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Іспаніі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Вільярэал
Катэгорыя:Ігракі ФК Вільярэал B
Катэгорыя:Футбалісты аднаго клуба
Марка П’яца

**Марка П’яца** (; нар. , ) — харвацкі футбаліст, нападнік клуба «Рыека».

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Харватыі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Харватыі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Лакаматыва Заграб
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Заграб
Катэгорыя:Ігракі ФК Ювентус
Катэгорыя:Ігракі ФК Шальке 04
Катэгорыя:Ігракі ФК Фіярэнціна
Катэгорыя:Ігракі ФК Андэрлехт
Катэгорыя:Ігракі ФК Джэноа
Катэгорыя:Ігракі ФК Тарына
Катэгорыя:Ігракі ФК Эмпалі
Катэгорыя:Ігракі ФК Рыека
Наліта

**Мануэль Агуда Дзюран** ()  больш вядомы як **Наліта** (; нар. , Санлукар-дэ-Барамеда, Іспанія) — іспанскі футбаліст, нападнік. Ігрок нацыянальнай зборнай Іспаніі (2014—2016).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Статыстыка выступаў Наліта на *Topforward* 

Катэгорыя:Футбалісты Іспаніі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Іспаніі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Атлетыка Санлукенья
Катэгорыя:Ігракі ФК Эсіха
Катэгорыя:Ігракі ФК Барселона
Катэгорыя:Ігракі ФК Барселона B
Катэгорыя:Ігракі ФК Бенфіка Лісабон
Катэгорыя:Ігракі ФК Гранада
Катэгорыя:Ігракі ФК Сельта
Катэгорыя:Ігракі ФК Манчэстэр Сіці
Катэгорыя:Ігракі ФК Севілья
Катэгорыя:Ігракі ФК Івіса
Серхіа Рыка

**Серхіа Рыка Гансалес** (; нар. , Севілья, Іспанія) — іспанскі футбаліст, брамнік французскага клуба «Пары Сен-Жэрмен».

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбольныя варатары
Катэгорыя:Футбалісты Іспаніі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Іспаніі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Севілья Атлетыка
Катэгорыя:Ігракі ФК Севілья
Катэгорыя:Ігракі ФК Фулхэм
Катэгорыя:Ігракі ФК Пары Сен-Жэрмен
Катэгорыя:Ігракі ФК Мальёрка
Вісентэ дэль Боске

**Вісентэ дэль Боске Гансалес**, 1-ы маркіз дэль Боске (; нар. , ) — іспанскі футбаліст, трэнер. З 2008 па 2016 год трэнер нацыянальнай зборнай Іспаніі. Чэмпіён свету, чэмпіён Еўропы, двухразовы пераможца Лігі чэмпіёнаў, чэмпіён Іспаніі, уладальнік Міжкантынентальнага кубка і Еўрапейскага суперкубка у якасці галоўнага трэнера. Адзіны ў гісторыі трэнер, які выйграў чэмпіянат свету, чэмпіянат Еўропы і Лігу чэмпіёнаў.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Футбалісты Іспаніі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Іспаніі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Рэал Мадрыд
Катэгорыя:Ігракі ФК Кастэльён
Катэгорыя:Ігракі ФК Кордава
Катэгорыя:Ігракі ФК Рэал Мадрыд Кастылья
Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Іспаніі
Катэгорыя:Трэнеры зборнай Іспаніі па футболе
Катэгорыя:Трэнеры ФК Бешыкташ
Катэгорыя:Трэнеры ФК Рэал Мадрыд
Катэгорыя:Трэнеры ФК Рэал Мадрыд Кастылья
Катэгорыя:Іспанская арыстакратыя
Катэгорыя:Трэнеры-пераможцы чэмпіянатаў свету па футболе
71-405

**71-405** — расійскі пасажырскі аднабаковы чатырохвосевы высокападлогавы трамвайны вагон з асінхронным цягавым электрарухавіком вытворчасці ААТ «*Уралтрансмаш*».

Трамвай выкарыстоўваецца ў некалькіх гарадах Расіі.

Катэгорыя:Трамваі Уралтрансмаш
71-407

**71-407** — расійскі пасажырскі аднабаковы чатырохвосевы высокападлогавы трамвайны вагон з пераменным узроўнем падлогі і асінхронным цягавым электрарухавіком вытворчасці ААТ «*Уралтрансмаш*». Выпускаецца з 2009 г.

Па стане на кастрычнік 2015 г. трамваі дадзенай мадэлі эксплуатуюцца ў Екацярынбургу, Ніжнім Ноўгарадзе, Туле, Краснадары, Таганрозе, Ніжнім Тагіле і Валгаградзе.

Катэгорыя:Трамваі Уралтрансмаш
71-409

**71-409** — расійскі пасажырскі аднабаковы чатырохвосевы нізкападлогавы трохсекцыйны злучаны трамвайны вагон вытворчасці ААТ «*Уралтрансмаш*». З’яўляецца першым у Расіі трамваем з нізкім узроўнем падлогі па ўсёй даўжыні салона.

Катэгорыя:Трамваі Уралтрансмаш
71-608

**71-608** (вядомы таксама як **КТМ-8**) — серыя савецкіх (затым расійскіх) высокападлогавых чатырохвосевых трамвайных вагонаў. Прызначаны для перавозкі пасажыраў як у адзіночным рэжыме, гэтак і ў складзе цягніка з двух ці трох вагонаў, якімі кіруюць з галаўнога вагона.

Трамвай КТМ-8 выкарыстоўваецца ў шматлікіх гарадах Расіі, а таксама краінах СНД.

Катэгорыя:Трамваі УКВЗ
71-611

**71-611** (вядомы таксама як **КТМ-11**) — расійскі пасажырскі высокападлогавы двухбаковы трамвайны вагон, прызначаны для выкарыстання на лініях хуткаснага трамвая.

Катэгорыя:Трамваі УКВЗ
71-612

**71-612** (вядомы таксама як **КТМ-12**) — савецкі праект шасцівосевага трохсекцыйнага нізкападлогавага маторнага трамвайнага вагона, які распрацоўваўся ў канцы 1980-х гадоў на заводзе УКВЗ. Гэты праект так і не ажыццявілі.

Катэгорыя:Трамваі УКВЗ
71-617

**71-617** (вядомы таксама як **КТМ-17**) — расійскі пасажырскі высокападлогавы стажорскі трамвай, які быў створаны ў 1994 г. па заказе Масквы на базе мадэлі 71-608.

Катэгорыя:Трамваі УКВЗ
Перадпалеская ландшафтная правінцыя

**Перадпале́ская праві́нцыя** — фізіка-геаграфічны рэгіён Беларусі, распасціраецца вузкай, крыху пашыранай у цэнтры паласой ад заходняй да ўсходняй мяжы краіны і займае 22 % тэрыторыі. Прымеркавана да паўднёвай часткі Беларускай антэклізы, Аршанскай упадзіны, Жлобінскай седлавіны і Варонежскай антэклізы. Правінцыя падзяляецца на шэраг раўнін:
* Пружанская раўніна
* Баранавіцкая раўніна
* Слуцкая раўніна
* Пухавіцкая раўніна
* Цэнтральнабярэзінская раўніна
* Бабруйская раўніна
* Алаўская раўніна
* Чачорская раўніна
Асадкавыя пароды — дэвонскія, мелавыя, палеагенавыя і неагенавыя, перакрытыя адкладамі антрапагену. Антрапагенавая тоўшча (40—80 м) складзена з водна-ледавіковых і марэнных утварэнняў. Сучасны рэльеф утвораны пераважна сожскім ледавіком, у далейшым значна перапрацаваны і зменены эразійна-дэнудацыйнымі працэсамі. Характэрна выраўнаваная паверхня з абсалютнымі вышынямі 150—180 м.

Большая частка правінцыі занята Цэнтральнабярэзінскай водна-ледавіковай раўнінай, якая паступова паніжаецца ў бок поўдня. Яна складзена з водна-ледавіковых адкладаў з выступамі асноўнай марэны. На захадзе і паўднёвым захадзе раўніны трапляюцца кароткія дэнудаваныя (180—190 м) марэнныя грады — Салігорская і Любанская. На захадзе ляжаць Баранавіцкая (160—180 м) і Прыбужская (170—200 м) раўніны, на ўсходзе — Чачорская раўніна (150—180 м). Тыповымі з’яўляюцца дзюнна-ўзгорыстыя формы, суфазійныя западзіны, лагчыны сцёку з азёрападобнымі пашырэннямі; сустракаюцца яры і лагчыны. Рачныя даліны, выцягнутыя з поўначы на поўдзень, урэзаныя на глыбіню 15—25 м, даволі шырокія. Самая шырокая даліна ракі Дняпро.

Клімат цёплы, умерана вільготны і няўстойліва вільготны. Сярэдняя тэмпература студзеня ад −5 °C да −6,8 °C, ліпеня 18—18,5 °C. Сума тэмператур вышэй за 10 °C складае 2200—2400 °C, вегетацыйны перыяд — 185—200 сутак. Ападкаў выпадае ў сярэднім 600—700 мм. Рэкі правінцыі звязаны ў асноўным з сістэмай ракі Дняпро і яго прытокаў. Шмат вадасховішчаў, найбольшыя — Любанскае, Чыгірынскае, Асіповіцкае, Салігорскае.

Пераважаюць дзярнова-падзолістыя глебы, якія займаюць каля паловы тэрыторыі. На долю дзярнова-падзолістых забалочаных глеб прыпадае 20 %, тарфяна-балотных — 13 %, алювіяльных — 11 %. Сельскагаспадарчыя ўгоддзі ў асноўным пад ворывам (больш за 50 %). Лясістасць каля 40 %. Лясы хваёвыя (64 %), драбналістыя — карэнныя (12 %) і вытворныя (10 %), шыракаліста-хваёвыя (9 %). Доля лугоў і адкрытых балот не перавышае 10 %.

Для правінцыі тыповыя сярэдневышынныя (водна-ледавіковыя і марэнна-зандравыя) і нізінныя (азёрна-балотныя) ландшафты.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Геаграфія Беларусі
Дэзерта-Гранды

**Дэзерта-Гранды** () — найбуйнейшы востраў архіпелага Дэзерташ. Уваходзіць у склад Мадэйры (Партугалія). Агульная плошча - 10 км². Сталага насельніцтва няма.

## Геаграфія 
Востраў Дэзерта-Гранды месціцца на ўсходзе Атлантычнага акіяна ў 35,6 км на паўднёвы ўсход ад Фуншала, адміністрацыйнага цэнтра Мадэйры. Выцягнуты на 5 км з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход. Найбольшая шырыня — 1,92 км. 

Мае вулканічнае паходжанне. Характэрны гарыстыя пейзажы. Найвышэйшы пункт — 488 м. На востраве ёсць некалькі сталых крыніц прэснай вады.

Клімат мяккі міжземнаморскі, улетку засушлівы.

## Прырода 
Флора прадстаўлена пераважна зараснікамі травы і невялікіх хмызнякоў-ксерафітаў. Каля берага сустракаюцца лугі. На востраве шмат птушак. Пляжы наведваюць цюлені-манахі. У выніку дзейнасці чалавека на Дэзерта-Гранды апынуліся козы, трусы, пацукі. З 1990 г. з'яўляецца запаведным.

## Гісторыя 
Адкрыты партугальцамі ў 1420 г. На востраве некалькі разоў ствараліся паселішчы, тут вырошчвалі пшаніцу і ячмень. Аднак недахоп прэснай вады вымушаў пасяленцаў пакідаць абжытыя месцы. З'яўляўся важным пунктам забеспячэння жыхароў Мадэйры і каманд марскіх суднаў мясам, паколькі на ім сезонна вялося паляванне на коз. З 1972 г. гаспадарчая дзейнасць адсутнічае, хаця перыядычна наведваецца групамі турыстаў. 

## Спасылкі 
* DESERTAS ISLANDS

Дэзерта-Гранды
Дэзерта-Гранды
Дэзерта-Гранды
Дэзерта-Гранды