Пераслед грэка-каталікоў у СССР

**Пераслед грэка-каталікоў у СССР** - пераслед вызнаючых грэка-каталіцтва ў Савецкай Расіі . Праводзіўся на працягу амаль усяго існавання Савецкай Расіі. Некаторыя русіны, пазбягаючы паланізацыі, адчувалі сябе пакінутымі Ватыканам і пераходзілі ў праваслаўе.

### Украінская грэка-каталіцкая царква
Пасля 1945 года пашыралася інфармацыя, што саюз УГКЦ з Рымам быў часткай польскай змовы з мэтай дамінаваць і знішчыць усходнюю культуру Украінскай грэка-каталіцкай царквы, што ўніяцкія і праваслаўныя вернікі і святары пакутавалі ад польскіх біскупаў лацінскага абраду і паланізацыі. Але цяпер яны вызваленыя Савецкай Арміяй пад кіраўніцтвам Іосіфа Сталіна і, такім чынам, працяг сувязяў з Рымам быў болей не патрэбным.

Пій XII адказаў на гэта наступным чынам:
*А хто ня ведае, што патрыярх Аляксій, абраны купкай іншадумцаў сярод рускіх епіскапаў, у адкрытую ўзвышае і заахвочвае аддзяленне ад каталіцкай царквы ў сваім лісце, адрасаваным Русінскай грэка-каталіцкай царкве, у лісце, які ўнёс немалы ўклад у ганенні на вернікаў, ці не так? ...* 
### Паказальныя працэсы
Сталінскія паказальныя судовыя працэсы над кіраўніцтвам грэка-каталікоў на тэрыторыі СССР дэманстравалі сур'ёзнасць пакаранняў. Шмат іерархаў і кіраўнікоў семінарый былі арыштаваныя і адданыя суду ў 1945 і 1946 г. 1 ліпеня 1945 г. каля 300 святароў уніяцкай царквы напісалі ліст Молатаву. Яны пратэставалі супраць арышту ўсіх біскупаў і значнай часткі каталіцкага духавенства. Пасля арыштаў вышэйшага духавенства пачаў шырыцца "спантанны рух" за далучэнне да РПЦ, якому спадарожнічалі арышты нязгодных уніяцкіх святароў на месцах. На Лемкаўшчыне каля пяцісот святароў былі арыштаваныя ў 1945 годзе  або этапаваныя ў ГУЛАГ (афіцыйна "у невядомым накірунку з-за палітычных меркаванняў»).
### Orientales omnes Ecclesias
*Orientales omnes Ecclesias* спасылалася на рэзалюцыі Арганізацыі Аб'яднаных Нацый і датычылася талерантнасці, свабоднай ад рэлігійнага пераследу. Пій выказаў надзею, што "сапраўдная свабода будзе прадастаўляцца каталіцкай царкве ўсюды, тым больш, што Касцёл заўсёды вучыў і вучыць, што паслухмянасць да законнай грамадзянскай улады з'яўляецца абавязкам сумлення. Але, на жаль, падзеі (пераслед русінскай царквы), якія мы згадвалі, амаль разбурылі нашу надзею".
Папа ведаў пра спробы аддзяліць уніяцкія цэрквы ад Рыма, а таксама пра тое, што за папярэднія месяцы да апублікавання энцыклікі Orientales omnes Ecclesias усе каталіцкія біскупы Украінскай Царквы былі арыштаваныя. Іосіф Сліпы, Грыгорый Хамысын, Іван Лайсеўскі, Мікалай Чарнецкі, Язафат Kацылоўскі, біскуп Мікіта Будка - некаторыя з іх загінулі ў Сібіры.

### Пасля 1953
Пасля таго, як Іосіф Сталін памёр у 1953 годзе, «мірнае суіснаванне» ва ўзаемаадносінах СССР і Ватыкана стала прадметам шматлікіх дыскусій. У сваім калядным пасланні 1954 года Пій XII вызначыў магчымасці і перадумовы для мірнага суіснавання. Ён адзначыў гатоўнасць Ватыкана да практычнага супрацоўніцтва, калі гэта магчыма, у інтарэсах вернікаў. Павольныя тэмпы дэсталінізацыі і савецкае падаўленне Венгерскай рэвалюцыі негатыўна паўплывалі на ўзаемаадносіны СССР і Ватыкана, акрамя сціплых паляпшэнняў у Польшчы і Югаславіі пасля 1956. У студзені 1958 года міністр замежных спраў СССР Андрэй Грамыка выказаў гатоўнасць Масквы мець афіцыйныя адносіны з Ватыканам. Падрабязнасці адносін паміж Ватыканам і СССР стануць вядомыя ў 2028 годзе, калі Ватыкан адкрые доступ да ўсіх дакументаў пантыфікату Пія XII.

## Спасылкі 
* Acta Apostolicae Sedis ( AAS), Roma, Vaticano 1922-1960
* Owen Chadwick, The Christian Church in the Cold War, London 1993
* Richard Cardinal Cushing,  Pope Pius XII,  St. Paul Editions, Boston,  1959
* Victor Dammertz OSB,   Ordensgemeinschaften und Säkularinstitute,  in  Handbuch der Kirchengeschichte,  VII, Herder  Freiburg, 1979, 355-380
* A Galter,  Rotbuch der verfolgten Kirchen,   Paulus Verlag, Recklinghausen, 1957,
* Alberto Giovannetti, Pio XII  parla alla Chiesa del Silenzio, Editrice Ancona, Milano, 1959, German translation, Der Papst spricht zur Kirche des Schweigens, Paulus Verlag, Recklinghausen, 1959
* Herder Korrespondenz  Orbis Catholicus, Freiburg,  1946–1961
* Pio XII Discorsi e Radiomessagi,  Roma Vaticano1939-1959,
* Jan Olav Smit,  Pope Pius XII, London Burns Oates & Washbourne LTD,1951
* Чекистская битва с греко-католиками

Катэгорыя:Усходнія каталіцкія цэрквы