open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Хальстэн

**Хальстэн** (стар.-ісл. Hallstein) — кароль Швецыі, які кіраваў у другой палове XI ст. пасля смерці свайго бацькі Стэнкіля і іншых прэтэндэнтаў.

На трон узышоў, магчыма, пры дапамозе свайго брата Інгэ. Крыніцы называюць Хальстэна «лагодным і літасцівым». Згодна з працамі Адама Брэменскага, кіраваў нядоўгі час, быў зрынуты. У лісце папы Рыгора VII ад 1081 года Хальстэн і Інгэ абодва названыя каралямі Вестэргётланда. Тэорыя аб тым, што Хальстэн і Інгэ былі суправіцелямі таксама пацвярджаецца тэкстам Сагі пра Хёрвер. Сыны Хальстэна Філіп і Інгэ сталі каралямі пасля смерці Інгэ Старэйшага.

## Літаратура 
* Хальстэн 

Катэгорыя:Каралі шведскія
Катэгорыя:Гісторыя Швецыі
Катэгорыя:Кіраўнікі Еўропы XI стагоддзя
Катэгорыя:Дынастыя Стэнкіляў
Інгэ II Малодшы

thumb|200px|Копія надмагілля Інгэ Малодшага
**Інгэ II Малодшы** — кароль Швецыі (1110—1125), малодшы сын Хальстэна. Інгэ Малодшы кіраваў разам з братам Філіпам пасля смерці свайго дзядзькі Інгэ Старэйшага. Пасля смерці Філіпа ў 1118 годзе Інгэ кіраваў аднаасобна. Інгэ Малодшы быў атручаны ў Эстэргётландзе. Невядома ці быў Інгэ яшчэ жывы падчас уварвання нарвежскага караля Сігурда ў Смоланд. Са смерцю Інгэ малодшага дынастыя Стэнкіляў спынілася.

## Продкі 
## Спасылкі 
* Інгэ II Малодшы 

Катэгорыя:Гісторыя Швецыі
Катэгорыя:Кіраўнікі Еўропы XII стагоддзя
Катэгорыя:Дынастыя Стэнкіляў
Філіп Хальстэнсан

**Філіп Хальстэнсан** () — кароль Швецыі (1105—1118), сын караля Хальстэна. Філіп кіраваў разам з братам Інгэ Малодшым з 1105 ці 1110 года ўслед за сваім дзядзькам Інгэ Старэйшым. Згодна з Законам Готланда Філіп быў добрым кіраўніком. У адпаведнасці з сагай пра Хёрвер Філіп кіраваў нядоўга і ажаніўся з дачкой Харальда III Інгігердай. Больш пра яго нічога не вядома.

Катэгорыя:Гісторыя Швецыі
Катэгорыя:Кіраўнікі Еўропы XII стагоддзя
Катэгорыя:Дынастыя Стэнкіляў
Грыгорый VII (Папа Рымскі)

**Грыгорый VII**, свецкае імя **Гільдэбранд** (, ); 1020/1025 — ) — Папа Рымскі з 22 красавіка 1073 па 25 мая 1085.

Фактычна правіў пры Папе Мікалаі II. Праводзіў рэформы, накіраваныя на ўмацаванне каталіцкай царквы. Забараніў сіманію. Канчаткова зацвердзіў у каталіцкай царкве цэлібат — бясшлюбнасць духавенства.

Дамагаўся верхавенства Папаў над свецкімі правіцелямі, змагаўся з германскім імператарам Генрыхам IV за інвестытуру. Прымусіў Генрыха IV з’явіцца да сябе з пакаяннем у тасканскую крэпасць Каноса. Але ў канцы жыцця быў выгнаны з Рыма і памёр у выгнанні.

У 1606 годзе кананізаваны.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Папы Рымскія
Катэгорыя:Святыя паводле алфавіта
Катэгорыя:Кананізаваныя Папы Рымскія
Катэгорыя:Каталіцкія святыя
Катэгорыя:Хрысціянскія святыя XI стагоддзя
Катэгорыя:Царкоўныя дзеячы XI стагоддзя
Катэгорыя:Нарадзіліся ў правінцыі Грасета
Янка Вылканаў

**Янка Вылканаў (Валканаў)** (; нар. , Стара-Загора, Балгарыя) — балгарскі футбаліст (абаронца) і трэнер. У цяперашні час працуе галоўным трэнерам  жаночага клуба «Лакаматыў» са Старой-Загоры.

## Клубная кар’ера 
Гуляў за розныя балгарскія клубы, пакуль у 2006 годзе не трапіў у мінскі МТЗ-РІПА, дзе гуляў з перапынкам да 2008 года. У 2009 годзе разам з Вячаславам Глебам пераехаў у Кітай, але ў верасні 2010 года зноў апынуўся ў Беларусі, стаў гульцом мінскага «Дынама». У 2011—2012 гадах выступаў у Балгарыі і Казахстане.

У сакавіку 2013 года падпісаў кантракт з бабруйскай «Белшынай». У ліпені 2013 года пакінуў бабруйскі клуб і ў хуткім часе далучыўся да балгарскага «Боцева», з якім гуляў у ніжэйшых дывізіёнах Балгарыі. У ліпені 2015 года зноў далучыўся да «Акжайыка», якому дапамог вярнуцца ў казахстанскую Прэм’ер-лігу. У 2016 годзе вярнуўся ў Балгарыю, выступаў за клубы ніжэйшых дывізіёнаў, таксама часам выконваў ролю трэнера. Завяршыў кар’еру ў 2020 годзе.

## Міжнародная кар’ера 
У 2005 годзе правёў два матчы за нацыянальную зборную Балгарыі.

## Трэнерская кар’ера 
У ліпені 2022 года ўзначаліў жаночы клуб «Лакаматыў» са Старой-Загоры.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Балгарыі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Балгарыі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК ЦСКА Сафія
Катэгорыя:Ігракі ФК Бярое
Катэгорыя:Ігракі ФК Нафтакс
Катэгорыя:Ігракі ФК Марэк Дупніца
Катэгорыя:Ігракі ФК Славія Сафія
Катэгорыя:Ігракі ФК Партызан Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Каўнас
Катэгорыя:Ігракі ФК Шанхай Шэньхуа
Катэгорыя:Ігракі ФК Шэньчжэнь
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Акжайык Уральск
Катэгорыя:Ігракі ФК Белшына
Катэгорыя:Ігракі ФК Боцеў Галабава
Катэгорыя:Ігракі ФК Леўскі Карлава
Катэгорыя:Ігракі ФК Тунджа Ягада
Катэгорыя:Ігракі ФК Свіленград
Катэгорыя:Ігракі ФК Вярэя Стара-Загора
Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Балгарыі
Пасольства Швецыі ва Украіне

**Пасольства Швецыі ва Украіне** — галоўнае дыпламатычнае прадстаўніцтва Каралеўства Швецыя ва Украіне.

Адрас: Кіеў, вуліца Івана Франко 34/33 (скрыжаванне з бульварам Тараса Шаўчэнкі)

Пасол Швецыі ва Украіне: Тобіяс Тыберг (з 2019 года). Акрамя пасольства Швецыя мае консульства ў Кахоўцы.

## Дыпламатычныя адносіны 
Швецыя першай сярод краін Паўночнай Еўропы прызнала незалежнасць Украіны 19 снежня 1991 г. Дыпламатычныя адносіны былі ўстаноўлены 13 студзеня 1992 года. У верасні 1992 года ў Кіеве было адкрыта Пасольства Каралеўства Швецыя ва Украіне.

## Паслы Швецыі ва Украіне 
* Марцін Ларс Вільгельм Алексіс Хальквіст (1992-1996)
* Ёран Сігурд Якабсан (1996-2000)
* Свен Улаф Оке Петэрсан (2000-2004)
* Юн-Крыстэр Оландэр (2004-2008)
* Стэфан Гульгрэн (2008-2013)
* Андрэас фон Бэкэрат (2013-2016)
* Марцін Гагстром (2016-2019)
* Тобіяс Тыберг (з 2019-)

Катэгорыя:Двухбаковыя адносіны Украіны
Катэгорыя:Двухбаковыя адносіны Швецыі
Швецыя
Украіна
Кнут I Эрыксан

**Кнут I Эрыксан** (; ?-) — кароль Швецыі ў 1167—1196 гг. Сын Эрыка Святога і Крысціны (магчыма ўнучкі Інгэ Старэйшага).

## Біяграфія 
Кнут Эрыксан дзесяць гадоў знаходзіўся ў выгнанні і вярнуўся ў Швецыю пасля забойства (магчыма, ім і арганізаванага) Карла Сверкерсана ў 1167 годзе. У гэтым жа годзе ён становіцца каралём Швецыі і пачынае барацьбу з сынамі Сверкера I Колем і Бурыслевам. Толькі ў 1173 годзе пасля перамогі над імі Кнут становіцца паўнапраўным каралём ўсёй Швецыі.

Падчас праўлення Кнута ў 1180 для абароны ад марскіх піратаў была пабудавана крэпасць Кальмар, а ў 1187 для абароны ад эстаў — Стакгольм.
Сверкер I

**Сверкер I Кольсан** (таксама вядомы як **Сверкер Старэйшы** - ; ?-) — шведскі кароль, які кіраваў краінай з 1130 па 1156 гг.

## Біяграфія 
Пасля смерці Інгэ Малодшага на пасад узышоў Рагнвальд Дурны, які не толькі не змог утрымаць уладу ў сваіх руках, але і выпусціў кантроль свеяў над гетамі. У 1130 годзе ў Эстэргётланде новым каралём быў абраны Сверкер Кольсан, унук конунга Блот-Свена. У пачатку свайго кіравання Сверкер перамог Магнуса Моцнага і вярнуў пад свой кантроль Вестэргётланд. Цяпер пад яго ўладай апынулася ўся Швецыя. Пра наступныя 26 год яго праўлення практычна нічога не вядома. Сверкер заснаваў кляштары Альвастра (у 1143 г.), Нюдала і Варнхейм.

Згодна з рускім летапісам, менавіта пры Сверкеры I у 1142 пачаліся першыя канфлікты паміж Швецыяй і нядаўна заснаванай Наўгародскай рэспублікай. Гэтаму папярэднічаў стагадовы перыяд міру, які быў гарантаваны дынастычнымі шлюбамі паміж кіруючымі дамамі.

Сверкер быў забіты сваім дружыннікам (ці, па спісе каралёў, асабістым канюшым) на мосце недалёка ад заснаванага ім кляштара Альвастра, падыходзячы да ютрані на Каляды ў 1156 года. Гэта лічылася шакавальным злачынствам нават у Сярэднявечча. Магчыма забойцам быў прэтэндэнт на пасад Магнус Хенрыксан.

## Спасылкі 
* Сверкер Кольсан Старэйшы

Катэгорыя:Забітыя манархі
Катэгорыя:Каралі шведскія
Максім Патырніке

**Максім Патырніке** (, нар. , , Малдаўская ССР) — малдаўскі футбаліст, абаронца клуба «Петракуб».

## Кар’ера 
### Клубная  
Пачаў кар’еру ў 2008 годзе ў складзе кішынёўскага клуба «Акадэмія-УТМ», дзе хутка замацаваўся ў аснове. Улетку 2012 года перайшоў у «Іскру-Сталь».

У сакавіку 2013 года падпісаў кантракт з бабруйскай «Белшынай». Хутка замацаваўся на пазіцыі цэнтральнага абаронцы.

У лютым 2014 года перайшоў у клуб «Энергетык-РОВ» з другога польскага дывізіёна. Улетку 2014 года вярнуўся на радзіму, выступаў за «Зімбру», потым перайшоў у ціраспальскі «Шэрыф». У жніўні 2017 года стаў іграком клуба «Петракуб».

### Міжнародная 
Гуляў за моладзевую зборную Малдовы. 10 жніўня 2011 года дэбютаваў у нацыянальнай зборнай Малдовы.

## Дасягненні 
*   Чэмпіён Малдовы (2): 2015/16, 2016/17
*   Срэбраны прызёр чэмпіянату Малдовы (2): 2020/21, 2021/22
*   Бронзавы прызёр чэмпіянату Малдовы (4): 2014/15, 2017, 2018, 2019
*  Уладальнік Кубка Малдовы (3): 2015, 2017, 2019
*  Уладальнік Суперкубка Малдовы: 2015

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Малдовы
Катэгорыя:Ігракі зборнай Малдовы па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Петракуб Хынчэшць
Катэгорыя:Ігракі ФК Шэрыф Ціраспаль
Катэгорыя:Ігракі ФК Зімбру Кішынёў
Катэгорыя:Ігракі ФК РОВ 1964 Рыбнік
Катэгорыя:Ігракі ФК Белшына
Катэгорыя:Ігракі ФК Іскра-Сталь
Катэгорыя:Ігракі ФК Акадэмія Кішынёў
Пасольства Швецыі ў Беларусі

]]
**Пасольства Швецыі ў Беларусі** — дыпламатычная місія Швецыі ў сталіцы Беларусі Мінску.

## Гісторыя 
З 2000 года працавала шведскае ганаровае консульства. У лістападзе 2003 года адкрыўся офіс аддзялення пасольства Швецыі ў Расіі. У лістападзе 2003 года, Швецыя пашырыла сваю прысутнасць у Мінску. Мэтай місіі было назіранне за сітуацыяй у Беларусі і павелічэнню кантактаў і супрацоўніцтва з беларускім грамадствам. Аддзяленне было ператворана ў пасольства і ўрачыста адкрыта 23 верасня 2008 г., калі пасол Стэфан Эрыксан перадаў свае даверчыя граматы прэзідэнту А. Р. Лукашэнка.

Двухбаковыя адносіны пагоршыліся ў жніўні 2012 года, калі шведскі пасол не атрымаў акрэдытацыі і быў вымушаны пакінуць краіну пасля заяўлення, што ён меў занадта частыя кантакты з апазіцыяй. 30 жніўня 2012 года з-за пагаршэння ў шведска-беларускіх адносінах пасольства ў Мінску было зачынена, шведскія дыпламаты пакінулі Беларусь.

## Паслы Швецыі ў Рэспубліцы Беларусь 
* Стэфан Эрыксан (23 верасня 2008 — жнівень 2012)
* Крысціна Юханесан (з 4 верасня 2017)

## Гл. таксама 
* Беларуска-шведскія адносіны
* Дні культуры Швецыі ў Беларусі

Катэгорыя:Беларуска-шведскія адносіны
Швецыя
Катэгорыя:Дыпламатычныя прадстаўніцтвы Швецыі
Катэгорыя:Рэвалюцыйная вуліца (Мінск)
Катэгорыя:З’явіліся ў 2008 годзе
Катэгорыя:2008 год у Мінску
Вісінгсё

**Вісінгсё** () — востраў у паўднёвай частцы возера Ветэрн, Швецыя. Размешчаны за 30 км на поўнач ад Ёнчэпінга і 6 км на захад ад Грэны. Даўжыня — 14 км, шырыня — 3 км, Агульная плошча — 24 км². Паводле легенды востраў стварыў волат Віст, каб яго жонка магла перайсці возера.

## Гісторыя 
У XII—XIII стагоддзях у паўднёвай частцы астравы размяшчаўся замак Нес, які служыў рэзідэнцыяй каралям Швецыі. Тут памерлі каралі Швецыі Карл Сверкерсан, Эрык Кнутсан, Юхан Сверкерсан і Магнус Ладулас. У XVII стагоддзі на востраве, у замку Вісінгсборг, пасялілася дваранская сям’я Брагэ. У той жа час шведскае адміралцейства пачало вырошчваць на востраве дуб для патрэб караблебудавання. У цяперашні час дубовыя гаі часткова зведзены, і вялікую частку вострава займаюць сельскагаспадарчыя ўгоддзі.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Астравы Швецыі
Катэгорыя:Азёрныя астравы
Кнут II (кароль Швецыі)

**Кнут II Хальмгерсан Доўгі** (, памёр у ) — кароль Швецыі (1229—1234).

## Біяграфія 
Спачатку Кнут узначальваў рэгенцкую раду пры малалетнім каралі Эрыку Шапялявым. У 1229 ён здзейсніў дзяржаўны пераварот, абвясціў сябе каралём і кіраваў да самай смерці. Абодва яго сыны былі, як відаць, пакараныя ярлам Біргерам падчас паўстанняў супраць Фолькунгаў.

## Літаратура 
* Adolfsson, Mats När borgarna brann — svenska uppror. — Stockholm: Natur och kultur, 2007.
* Larsson, Mats G. Götarnas Riken: Upptäcktsfärder Till Sveriges Enande. — Bokförlaget: Atlantis AB, 2002. — ISBN 9789174866414

Катэгорыя:Каралі шведскія
Катэгорыя:Кіраўнікі Еўропы XIII стагоддзя
Іаан Магнус

**Іаан Магнус** (), латынізацыя сапраўднага імя — Юхан Монсан () (,  — , ) — каталіцкі архібіскуп Упсальскі і прымас Швецыі (1523—1531), багаслоў, гісторык і складальнік генеалогіі. Брат Олафа Магнуса, таксама вядомага каталіцкага дзеяча і гісторыка.
Архібіскупская пячатка Іаана Магнуса|thumb|180px|left

Сын Монса Педэрсана, дэпутата рыксдага ад Лінчэпінга. Прэтэндаваў на паходжанне з арыстакратычнай сям'і Стурэ (Magnus з'яўляецца адначасова перакладам імя Store — «вялікі»), але доказаў гэтага няма. У 1523 прызначаны каралём Густавам I Васам на Упсальскую кафедру без папскага дазволу (Клімент VII палічыў незаконным скасаванне за здраду папярэдняга архібіскупа Густава Троле). Праз некаторы час Іаан выступіў супраць рэфарматарскіх планаў караля і дзейнасці лютэранскіх прапаведнікаў Олафа і Лаўрэнція Петры. У 1526 Магнус ездзіў паслом у Вялікае княства Маскоўскае да Васіля III, але ў Швецыю не вярнуўся. У 1531 Густаў Васа прызначыў замест яго архібіскупа-пратэстанта — Лаўрэнція Петры. У 1533 годзе Папа прызнаў звальненне Троле законным і пасвяціў Іаана Магнуса ў архіепіскапы ў Рыме, але, па прычыне, што Швецыя ў гэты час ужо канчаткова адвярнулася ад Рыма, Магнус застаўся ў папскай сталіцы да канца жыцця. Пасля яго смерці Папа прызначыў фармальным архібіскупам Упсалы яго брата Олафа.

Катэгорыя:Каталіцкія архібіскупы
Катэгорыя:Каталіцкія біскупы Фінляндыі
Катэгорыя:Гісторыкі Швецыі
Катэгорыя:Рэлігійныя дзеячы Швецыі
Катэгорыя:Архібіскупы ўпсальскія
Спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Віцебскага раёна

|}

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Віцебскі раён
Катэгорыя:Гісторыя Віцебскага раёна

Катэгорыя:Культура Віцебскага раёна
Пашпарт грамадзяніна Швецыі

**Шведскі пашпарт** — дакумент, які выкарыстоўваецца грамадзянамі Каралеўства Швецыя для міжнародных падарожжаў.

Апроч таго, у якасці доказу шведскага грамадзянства, пашпарты палягчаюць працэс забеспячэння дапамогі ад шведскіх консульскіх чыноўнікаў за мяжой або іншых членаў Еўрапейскага саюза ў выпадку, калі пасольства Швецыі адсутнічае. Для падарожжаў у іншыя краіны, якія ўваходзяць у Шэнгенскае пагадненне, не патрабуецца пашпарт, калі маецца шведскае нацыянальнае пасведчанне асобы.

Пашпарты выдаюцца шведскай паліцыяй у пашпартных аддзяленнях па заяве падданых. Пашпарты, выпушчаныя з 1 кастрычніка 2005 года, маюць біяметрычныя даныя і сапраўдныя на працягу пяці гадоў. Папярэднія пашпарты сапраўдныя на працягу дзесяці гадоў (для дарослых) і пяці гадоў (для дзяцей). Пашпарты з сіняй вокладкай, выпушчаныя да 1998 года, лічацца несапраўднымі пасведчаннямі асобы ў Швецыі праз недастатковую абарону ад падробкі.

## Апісанне пашпарта 
Шведскі пашпарт бардовага колеру, у верхняй частцы пашпарта ў тры радкі надпіс *EUROPEISKA UNIONEN — SVERIGE — PASS*, у правай частцы элемент ўзору, у ніжняй частцы выява герба Швецыі. Пад гербам знак біяметрычных пашпартоў.

## Біяметрычныя даныя 
Біяметрычныя пашпарты маюць чып RFID, які змяшчае друкаваныя даныя пашпарта ў лічбавым фармаце разам з фатаграфіяй у фармаце JPEG і з лічбавым ключом, каб праверыць, што даныя сапраўдныя і не змяняліся. Да даных у чыпе можна атрымаць доступ, пасля выкарыстання друкаваных кодаў у ніжняй частцы старонкі уладальніка пашпарта. Еўрапейскі саюз патрабуе, каб адбіткі пальцаў былі ўнесены ў пашпарты дзяржаў-членаў да 2009 года.

## Старонка інфармацыі ў пашпарце 
Шведскі пашпарт ўключае наступныя даныя:
# Фатаграфія ўладальніка пашпарта
# Тып (пашпарта)
# Код краіны (SWE)
# Нумар пашпарта
# Прозвішча
# Імя
# Грамадзянства (падданства)
# Рост
# Дата нараджэння
# Персанальны нумар
# Пол
# Месца нараджэння
# Подпіс уладальніка
# Дата выдачы
# Дата заканчэння тэрміну дзеяння
# Вобласць машыначытальнай зоны

## Падарожжы без візы 
Швецыя мае дагаворы (бязвізавага ўезду) са 155-ю краінамі, што азначае, што шведскія грамадзяне могуць наведваць 155 краін для кароткатэрміновых візітаў як турысты (без візы). Швецыя стаіць на 3-ім месцы ў індэксе міжнароднай свабоды падарожжаў (англ.: Henley Visa Restrictions Index) за 2009 год.

# Еўрапейскі саюз Неабмежавана 
# Ісландыя Неабмежавана 
# Ліхтэнштэйн Неабмежавана 
# Нарвегія Неабмежавана 
# Швейцарыя Неабмежавана 
# Албанія 1 месяц 
# Андора 
# Аўстралія 90 Дзён 
# Боснія і Герцагавіна 90 Дзён 
# Канада 90 Дзён 
# Харватыя 90 Дзён 
# Фарэрскія астравы 90 Дзён 
# Грузія 90 Дзён 
# Гібралтар 
# Востраў Мэн 
# Ізраіль 90 Дзён 
# Джэрсі 
# Паўночная Македонія 90 Дзён 
# Малдавія 90 Дзён 
# Манака 90 Дзён 
# Чарнагорыя 90 Дзён 
# Новая Зеландыя 90 Дзён 
# Сан-Марына 90 Дзён 
# Сербія 90 Дзён 
# Кітайская Рэспубліка 30 Дзён 
# Турцыя 90 Дзён 
# Украіна 90 Дзён 
# ЗША 90 Дзён 
# Ватыкан 90 Дзён

Катэгорыя:Нацыянальныя грамадзянскія пашпарты
Катэгорыя:Права Швецыі
Баярскае

**Бая́рскае** — возера ў Чашніцкім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Свінка (цячэ праз возера), за 12 км у напрамку на паўночны ўсход ад горада Чашнікі каля вёскі Баяры.

Плошча паверхні возера 0,2 км², даўжыня 0,8 км, найбольшая шырыня 0,44 км. Найбольшая глыбіня 1,5 м, сярэдняя 1,2 м. Даўжыня берагавой лініі 2 км.  Плошча вадазбору 17,2 км². Аб'ём вады 0,23 млн м³.
Катлавіна возера рэшткавага тыпу, выцягнутая з поўначы на поўдзень. Схілы катлавіны спадзістыя.Берагі сплавінныя, на паўночным усходзе абразійныя. Вакол возера забалочаная пойма. Дно возера выслана сапрапелем, уздоўж усходняга берага пясчанае і глеістае. Расліннасць распаўсюджваецца да глыбіні 1 м на адлегласці 10—175 м ад берага. Зарастае каля 30 % плошчы возера.
Праз возера працякае рака Свінка і злучае яго з азёрамі Глыбочына і Хоцькаўскае. На ўсходзе ў Баярскае ўпадае Красніца.

У возеры водзяцца шчупак, язь, акунь, карась і іншыя рыбы.

## Літаратура 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Чашніцкага раёна
Бангка-Белітунг

**Астраўная правінцыя Бангка–Белітунг** () — інданезійская правінцыя на ўсход ад Суматры. Плошча - 16424 км². Насельніцтва - 1 223 296 чал., пераважна малайцы і кітайцы. Сталіца - горад Пангкал–Пінанг.

Правінцыя створана ў 2000 г. Складаецца з шэрагу астравоў, найбуйнейшыя з якіх — востраў Бангка і востраў Белітунг. Асноўныя галіны эканомікі — сельская гаспадарка, турызм, здабыча волава.

## Спасылкі
*Афіцыйная старонка

Бангка–Белітунг
Пангкал–Пінанг

**Пангкал-Пінанг** () — адміністрацыйны цэнтр інданезійскай правінцыі Бангка–Белітунг. Размешчаны на востраве Бангка. Насельніцтва (2005 г.) — 134 082 чал., пераважна малайцы і кітайцы.

Пангкал-Пінанг — буйны порт, транзітны і турыстычны цэнтр на ўсход ад вострава Суматра. Прамысловасць — суднабудаванне, перапрацоўка сельскагаспадарчай прадукцыі і алавянай руды.

## Спасылкі 
* Wonderful Indonesia

Катэгорыя:Гарады Інданезіі
Юхан I

**Юхан I Сверкерсан** (,  — , Вісінгсё) — кароль Швецыі (1216—1222) з роду Сверкераў.

Юхан заступіў на трон пасля смерці Эрыка Х у 1216 годзе. На той момант яму было 15 гадоў. Ён павялічыў прывілеі духавенства, зладзіў крыжовы паход супраць эстаў. У 1219 яго войскі ўзялі Леаль у Эстляндыі (цяпер — Эстонія). Юхан памёр у 1222 годзе.

## Спасылкі 
* Юхан I 

Катэгорыя:Каралі шведскія
Вальдэмар I Біргерсан

**Вальдэмар I Біргерсан** (; канец 30-х гг. XIII ст. — ) — кароль Швецыі ў 1250—1275 з дынастыі Фолькунгаў.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў канцы 30-х гг. XIII ст. Быў старэйшым сынам Біргера ярля і дачкі караля Эрыка Кнутсана Інгеборгі.
thumb|180пкс|злева|Пячатка Вальдэмара Біргерсана

У 1250, быўшы бліжэйшым сваяком караля Эрыка Шапялявага і адначасова сынам магутнага ярла з роду Фолькунгаў, быў абраны шведскім каралём. Годам пазней у Лінчопінгу на яго была ўскладзена каралеўская карона. Падчас маленства Вальдэмара і да сваёй смерці ў 1266 дзяржавай кіраваў яго бацька.

Са смерцю Біргера Ярля Швецыя была падзелена паміж трыма з яго чатырох сыноў: Вальдэмарам, Магнусам і Эрыкам. Неўзабаве Вальдэмар пасварыўся з братамі. Пасля вяртання ў 1274 караля з пілігрымкі ў Рым, якую ён, верагодна, распачаў, каб дабіцца ў папы рымскага прабачэння за сваю сувязь са сваячніцай Ютай, сварка з братамі перайшла ў адкрытае сутыкненне.

У ліпені 1275 браты, якіх падтрымліваў дацкі кароль Эрык Гліпінг, нанеслі паражэнне Вальдэмару ў бітве пры Хове. Пасля гэтага яму давялося бегчы ў Нарвегію. Неўзабаве ён вярнуўся, але быў вымушаны адмовіцца ад кароны на карысць свайго брата Магнуса.

Ужо ў гэтым жа годзе ён зноў пачаў барацьбу супраць братоў. Яго падтрымлівалі граф Гольштынскі, каралі Даніі і Нарвегіі. У 1276 годзе Вальдэмар адправіўся ў Данію, каралю якой Магнус адмовіўся заплаціць за дапамогу, аказаную яму ў бітве пры Хове, і пачаў адкрытую вайну. У першыя месяцы 1277 годзе яго армія спусташала Вестэр’ётланд і Смоланд. У абмен на Готланд ён спрабаваў прыцягнуць на свой бок маркграфа Брандэнбургскага.

У апошнія месяцы 1277 года ён заключыў з Магнусам мір у Лахольме, па якім атрымаў у валоданне Ёталанд, аднак быў вымушаны адмовіцца ад каралеўскага тытула. Ужо ў 1279 годзе Магнус адабраў у яго валоданні, магчыма, за тое, што ён быў саўдзельнікам у паўстанні стурманаў, якія знаходзіліся ў апазіцыі да караля.

У наступныя гады паводзіны Вальдэмара выклікалі ўсеагульнае абурэнне, і ў 1285 найслынныя людзі дзяржавы запатрабавалі ў караля пасадзіць яго пад варту. Пры гэтым не апошнюю ролю гралі палітычныя прычыны.

У 1288 Вальдэмар быў узяты ў палон у Нючопінгу і пасаджаны пад хатні арышт, затым яго перавялі ў Стакгольм, дзе ён і памёр у 1302 годзе.

## Літаратура 
* *Yrwing H.* Maktkampen mellan Valdemar och Magnus Birgersson 1275—1281. — Lund, 1952.

## Спасылкі 
* Хроніка Эрыка

Катэгорыя:Фолькунгі
Катэгорыя:Каралі шведскія
Катэгорыя:Манархі, якія адракліся ад прастола
Катэгорыя:Памерлі ў месцах пазбаўлення волі
Эрык Шапялявы

**Эрык Шапялявы** (; таксама Эрык Эрыксан) (1216-) — кароль Швецыі ў 1222—1250 гг.

## Біяграфія 
Яго бацькам быў кароль Эрык Кнутсан. Маці Эрыка, каралева Рыкіца, была сястрой дацкага караля Вальдэмара II, пасля смерці мужа ў 1216 годзе адправілася ў Данію, дзе і нарадзіла будучага шведскага караля.

У 1222 Эрык быў абраны каралём Швецыі. Праз некаторы час супраць яго выступіў Кнут Хальмгерсан Доўгі, які паходзіў з малодшай лініі роду Эрыка Святога. 28 лістапада 1229 г. ён разбіў войска Эрыка ў бітве пры Олюструме (верагодна, цяперашняя Остра ў Сёдэрманланд), і кароль быў вымушаны бегчы ў Данію. Эрык зноў вярнуў сабе карону толькі пасля смерці Кнута ў 1234 г. Аднак рэальная ўлада знаходзілася ў руках яго ярлаў, спачатку Ульфа Фасэ, затым Біргера Магнусана.
thumb|left|200px|Друк Эрыка Шапялявага

У 1237 Рымскі Папа Рыгор IX заклікаў Эрыка здзейсніць крыжовы паход супраць паганскага Тавастланда. Паход ўзначаліў швагер караля Біргер ярл, які, па паведамленні «Хронікі Эрыка», заснаваў там крэпасць Тавастгус. У 1240 г., паводле рускіх крыніц, шведы распачалі паход на Ладагу, але былі разбітыя новагародскім князем Аляксандрам у вусці Нявы.

У 1247 сын Кнута Доўгага Хольмгер падняў супраць Эрыка паўстанне, аднак пацярпеў паразу каля Спарсетры ва Упландзе і ў 1248 быў пакараны.

Эрык быў жанаты з дачкой Сунэ Фолькесана Катарынай, якая паходзіла з роду Фолькунгаў. Памёр кароль 2 лютага 1250 і быў пахаваны ў царкве кляштара Варнхем. З яго смерцю згасла мужчынская лінія роду Эрыка Святога.

Мянушка Эрыка «Шапялявы» паходзіць з радкоў рыфмаванай «Хронікі Эрыка», у якой гаворыцца «конунг няцвёрда валодаў мовай, быў шаплявы, ды да таго ж і кульгавы».

Катэгорыя:Каралі шведскія
Катэгорыя:Гісторыя Швецыі
Эрык Ахарыус

**Э́рык Аха́рыус** (, , г. Еўле, Швецыя — , г. Вадстэна) — шведскі батанік, міколаг і медык.

## Біяграфія 
У 1773 годзе паступіў ва Упсальскі ўніверсітэт і быў адным з апошніх студэнтаў вялікага Карла Лінея. Пазней працаваў у Каралеўскай акадэміі навук у Стакгольме і скончыў сваю медыцынскую адукацыю ў 1782 годзе ў Лундскім універсітэце. З 1789 года займаў пасаду правінцыйнага медыка ў горадзе Вадстэна, дзе і памёр у 1819 годзе.

Распрацаваў першую класіфікацыю, у якой улічыў дыягнастычную прыкмету грыбоў — пладовыя целы.

Увёў шэраг тэрмінаў, што ўжываюцца пры марфалагічных апісаннях лішайнікаў.

Прафесар у Вадстэне.

Член Шведскай каралеўскай акадэміі навук (1796), Лонданскага Лінееўскага таварыства (1801), а таксама Каралеўскага таварыства навук ва Упсале (1810).
thumb|Тытульная старонка навуковай працы Ахарыусы «Асновы ліхенаграфіі Швецыі» (1798)

## Памяць 
У гонар Эрыка Ахарыуса названы наступныя расліны:
* 
* 
* 
* ,

а таксама насякомае:
* 

## Асноўныя навуковыя працы 
* *Lichenographiæ suecicæ prodromus* (Linköping, 1798) — «Асновы ліхенаграфіі Швецыі»;
* *Methodus qua omnes detectos lichenes* (Stockholm, 1803) — «Метыды, з дапамогай якіх кожны можа вызначыць лішайнікі»;
* *Lichenographia universalis* (Göteborg, 1810) — «Універсальная ліхенаграфія»;
* *Synopsis methodica Lichenum* (Lund, 1814).

File:Acharius, Erik – Synopsis methodica lichenum, 1814 – BEIC 6510220.jpg|*Synopsis methodica lichenum*, 1814

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.2: Аршыца — Беларусцы / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 1996. — 480 с. іл.
* Rutger Sernander. Acharius, Erik. // Svenskt biografiskt lexikon, vol. 1, pp.&nbsp;37–40.
* Eriksson, Gunnar. Acharius, Erik. // Dictionary of Scientific Biography 1. New York: Charles Scribner’s Sons. 1970, 45-46. ISBN 0-684-10114-9

## Спасылкі 
* Monika Myrdal. Erik Acharius, the father of lichenology
* http://www.ilmyco.gen.chicago.il.us/Authors/Acharius601.html

Катэгорыя:Батанікі Швецыі
Катэгорыя:Міколагі Швецыі
Катэгорыя:Ліхенолагі
Эрык X Кнутсан

**Эрык X Кнутсан** (каля 1180, Эрыксберг - , замак Нес, востраў Вісінгсё) — кароль Швецыі (1208-1216). Першы шведскі кароль, каранаваны царквой (1210). Парадкавы нумар, прысвоены яму гісторыкам Іаанам Магнусам, не адпавядае рэчаіснасці, на самай справе Кнутсан быў толькі пятым Эрыкам на шведскім троне.

Нарадзіўся ў сям'і караля Кнута I Эрыксана і яго жонкі, імя якой невядома. Пасля смерці бацькі (1196), верагодна, разам са сваімі братамі знаходзіўся пры двары караля Сверкера Малодшага, але пазней разам з братамі падняў супраць яго мяцеж. У 1205 адбылася бітва пры Эльгаросе, дзе браты Эрыка загінулі, а яму самому атрымалася бегчы ў Нарвегію. У 1208 ён вярнуўся ў Швецыю і разбіў Сверкера Малодшага, стаўшы каралём. Эрык Кнутсан быў першым шведскім каралём, каранаваным царквой, адбылося гэта праз два гады пасля ўзыходжання, у 1210 годзе. Быў жанаты з дачкой дацкага караля Вальдэмара I і яго жонкі Сафіі Наўгародскай. У 1216, Эрык раптоўна памёр у сваёй рэзідэнцыі, у замку Нес на востраве Вісінгсё, не пакінуўшы спадчынніка (яго сын Эрык яшчэ не нарадзіўся), і трон заняў Юхан Сверкерсан. Акрамя сына, меў некалькі дачок. Смерць караля Эрыка распачала доўгі перыяд барацьбы за шведскі трон, што завяршылася толькі ў 1250.

Катэгорыя:Каралі шведскія
Герб Балбасава

**Герб Балбасава** — герб гарадскога пасёлка Балбасава Аршанскага раёна. Герб і сцяг зацверджаны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 28 лютага 2011 г. № 86.

## Апісанне 
Герб уяўляе сабой перасечаны іспанскі шчыт, у верхнім чырвоным полі якога намаляваны два распушчаныя крылы, паміж імі размешчана чырвоная пяціканцовая зорка, абведзеная срэбрам, у ніжнім блакітным — чорны паляўнічы ражок з залатой фурнітурай.

## Гл. таксама 
* Сцяг Балбасава
* Герб Оршы

## Спасылкі 
* [Указ [Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь](http://www.pravo.by/pdf/2011-28/2011-28(006-033).pdf)(https://be.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D1%80%D1%8D%D0%B7%D1%96%D0%B4%D1%8D%D0%BD%D1%82_%D0%A0%D1%8D%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%96_%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D1%8C) ад 28 лютага 2011 г. № 86.] 

Катэгорыя:Балбасава
Балбасава
Герб Лынтупаў

**Герб Лынтупаў** — герб гарадскога пасёлка Лынтупы Пастаўскага раёна. Герб і сцяг зацверджаны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 28 лютага 2011 г. № 86.

## Апісанне 
Герб уяўляе сабой іспанскі шчыт, у блакітным полі якога на зялёнай ускраіне, падтрыманай срэбным хвалістым поясам, намалявана залатая вежа.

## Гл. таксама 
* Сцяг Лынтупаў
* Герб Паставаў

## Спасылкі 
* [Указ [Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь](http://www.pravo.by/pdf/2011-28/2011-28(006-033).pdf)(https://be.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D1%80%D1%8D%D0%B7%D1%96%D0%B4%D1%8D%D0%BD%D1%82_%D0%A0%D1%8D%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%96_%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D1%8C) ад 28 лютага 2011 г. № 86.] 

Катэгорыя:Лынтупы
Лынтупы
Кампраміс 1850 года

**Кампраміс 1850 г.** - гэта план урэгулявання канфлікту паміж прыхільнікамі і праціўнікамі пашырэння рабства на новыя тэрыторыі ЗША.

## Канфліктная сітуацыя
Пасля таго, як ЗША адваявалі ў Мексікі частку яе тэрыторыі, на якой планавалася стварыць штаты Каліфорнія, Нью-Мексіка і Юта, узнікла праблема дазволіць пашырэнне рабаўладальніцкіх тэрыторый на гэтыя новыя землі ці аб'явіць іх зонай, у якую нельга завозіць рабоў. Штат Тэхас, які да ўваходу ў склад ЗША быў незалежнай дзяржавай, якая дазваляла рабства, прэтэндаваў на частку тэрыторыі Нью-Мексікі. Пашырэнне рабства на новыя землі парушала кампрамісныя пагадненні пачатку ХІХ ст., якія, з аднаго боку, не дазвалялі адмяняць рабства ў тых штатах, дзе яно фактычна існавала, і, з другога, не дазвалялі пашыраць рабства на новых тэрыторыях. Гэтыя кампрамісныя пагадненні ўжо былі парушаны, калі Тэхас стаў штатам ЗША. Таксама супрацьстаянне рабаўладальніцкіх і свабодных штатаў было звязана з магчымасцю прадстаўляць свае інтарэсы ў Кангрэсе: і прыхільнікі і праціўнікі пашырэння рабства жадалі каб іх лагер быў не менш за лагер іх апанентаў.

Сітуацыя пагоршылася, калі ў Каліфорніі знайшлі золата і ў 1848 г. пачалася т.зв. "залатая ліхаманка": дзясяткі тысяч людзей пераехалі на захад Злучаных Штатаў, каб разбагацець на золатаздабычы. А чым больш людзей на новых тэрыторыях, тым больш прадстаўнікоў ад гэтых тэрыторый будзе ў Кангрэсе.

## Кампрамісны план
Сенатар Генры Клэй у 1850 г. прапанаваў наступны план урэгулявання канфлікту, які быў названы "кампраміс 1850 г." і які адклаў на некалькі гадоў праблему супрацьстаяння рабаўладальніцкіх і свабодных штатаў:
*Канстытуцыя Каліфорніі забараняе рабства і ўвоз рабоў у штат;
*насельніцтва Юты і Нью-Мексікі самастойна вырашае адносіны гэтых штатаў да рабства;
*Тэхас атрымоўвае 10 млн. дол. кампенсацыі замест зямель Нью-Мексікі;
*ствараецца больш эфектыўная сістэма розшуку беглых рабоў і іх вяртання гаспадарам;
*на тэрыторыі федэральнай акругі Калумбія забаронена купляць і прадаваць нявольнікаў, але дазваляецца валодаць імі як уласнасцю.

## Наступствы кампрамісу
З аднаго боку, напружанасць паміж Поўднем і Поўначчу ЗША сціхла на некалькі гадоў і такім чынам краіна пазбегла ўзброенага процістаяння розных палітычных груп і раскола. З другога боку, быў створаны прэцэдэнт: права насельніцтва новага штата вырашаць яго пазіцыю адносна дазволу ўвозу, валодання і гандлю рабамі на яго тэрыторыі. У канцы 1850-х гг. паміж імігрантамі з Поўдня і перасяленцамі з Поўначы ў Канзасе пачалася "малая грамадзянская вайна", бо жыхары штата былі маральна не гатовы да мірнага вызначэння статусу штата, атрымаўшы такое права.

Таксама праблема існавання рабства ў адных штатах і забароны валодання людзьмі ў іншых, суіснавання дзвюх узаемавыключных сістэм, засталася нявырашанай. З цягам часу гэта прывяло да стварэння Канфедэратыўных штатаў Амерыкі і Грамадзянскай вайны 1861-1865 гг.

Катэгорыя: Гісторыя ЗША
Катэгорыя:1850
Катэгорыя:Рабства ў ЗША
Сцяг Бягомля

**Сцяг Бягомля** — сцяг гарадскога пасёлка Бягомль Докшыцкага раёна.

## Апісанне 
Сцяг уяўляе сабой прамавугольнае палотнішча з суадносінамі бакоў 1:2, якое складаецца з дзвюх роўнавялікіх гарызантальных палос: верхняй — зялёнага і ніжняй — жоўтага колеру, у цэнтры пярэдняга боку якога размяшчаецца выява герба гарадскога пасёлка Бягомль.

## Гісторыя 
Герб і сцяг Бягомля зацверджаны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 28 лютага 2011 года № 86.

## Гл. таксама 
* Герб Бягомля
* Сцяг Докшыц

Катэгорыя:Бягомль
Бягомль
Олаф Акрэль

**Олаф Акрэль** (;  — ) — выбітны шведскі хірург.

Олаф Акрэль нарадзіўся ў ваколіцах горада Стакгольма. У гісторыі хірургіі займаў ганаровае месца сярод навукоўцаў, якія паднялі гэтую галіну медыцыны з фельчарскага мастацтва на ступень навукі. Олаф Акрэль стаў першым шведскім урачом, які пачаў займацца хірургіяй ў афтальмалогіі.

Удасканальваўся за мяжой і працаваў падчас вайны за аўстрыйскую спадчыну, пасля заканчэння якой быў прызначаны арганізатарам зноў адкрытага ў Стакгольме лазарэта серафімаў і першым яго обер-хірургам. Пачынаючы з 1755 года Акрэль у якасці прафесара чытаў публічныя лекцыі, ў 1776 годзе прызначаны генерал-дырэктарам ўсіх шведскіх бальніц і лазарэтаў і ў 1780 годзе ўзведзены ў дваранскую годнасць.

Олаф Акрэль памёр у Стакгольме. Прызнаны швейцарскі анатам, фізіёлаг Альбрэхт фон Галер вельмі цаніў напісаны Акрэлем у 1745 годзе твор «Om Friska särs ogenskaper».

Катэгорыя:Хірургі Швецыі
Герб Арэхаўска

**Герб Арэхаўска** — герб гарадскога пасёлка Арэхаўск Аршанскага раёна. Герб і сцяг зацверджаны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 28 лютага 2011 г. № 86.

## Апісанне 
Герб уяўляе сабой іспанскі шчыт, фігурна скрыўлены справа, у левым зялёным полі якога намаляваны тры залатыя арэхі, у правым залатым — два лісты з двума каташкамі.

## Гл. таксама 
* Сцяг Арэхаўска
* Герб Оршы

## Спасылкі 
* [Указ [Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь](http://www.pravo.by/pdf/2011-28/2011-28(006-033).pdf)(https://be.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D1%80%D1%8D%D0%B7%D1%96%D0%B4%D1%8D%D0%BD%D1%82_%D0%A0%D1%8D%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%96_%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D1%8C) ад 28 лютага 2011 г. № 86.] 

Катэгорыя:Арэхаўск
Арэхаўск
Сцяг Балбасава

**Сцяг Балбасава** — сцяг гарадскога пасёлка Балбасава Аршанскага раёна. Сцяг і герб зацверджаны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 28 лютага 2011 г. № 86.

## Апісанне 
Сцяг уяўляе сабой прамавугольнае палотнішча з суадносінамі бакоў 1:2, якое складаецца з дзвюх роўнавялікіх гарызантальных палос: верхняй — чырвонага і ніжняй — блакітнага колеру, у цэнтры пярэдняга боку якога размяшчаецца выява герба гарадскога пасёлка Балбасава.

## Гл. таксама 
* Герб Балбасава
* Сцяг Оршы

## Спасылкі 
* [Указ [Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь](http://www.pravo.by/pdf/2011-28/2011-28(006-033).pdf)(https://be.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D1%80%D1%8D%D0%B7%D1%96%D0%B4%D1%8D%D0%BD%D1%82_%D0%A0%D1%8D%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%96_%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D1%8C) ад 28 лютага 2011 г. № 86.] 

Катэгорыя:Балбасава
Балбасава
Сцяг Верхнядзвінска

**Сцяг Верхнядзвінска** — сцяг горада Верхнядзвінск і Верхнядзвінскага раёна. Сцяг і герб зацверджаны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 28 лютага 2011 г. № 86.

## Апісанне 
Сцяг уяўляе сабой прамавугольнае палотнішча жоўтага колеру з суадносінамі бакоў 1:2, у цэнтры пярэдняга боку якога размяшчаецца выява герба горада Верхнядзвінск. У ніжняй частцы палотнішча пад гербам гарызантальна размешчаны зверху ўніз тры паласы блакітнага, жоўтага і блакітнага колеру, якія складаюць адну дваццатую, адну дваццатую і адну дзясятую шырыні палотнішча адпаведна.

## Гл. таксама 
* Герб Верхнядзвінска

## Спасылкі 
* [Указ [Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь](http://www.pravo.by/pdf/2011-28/2011-28(006-033).pdf)(https://be.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D1%80%D1%8D%D0%B7%D1%96%D0%B4%D1%8D%D0%BD%D1%82_%D0%A0%D1%8D%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%96_%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D1%8C) ад 28 лютага 2011 г. № 86.] 

Катэгорыя:Верхнядзвінск
Верхнядзвінск
Катэгорыя:Верхнядзвінскі раён
Пер Крысціян Ерсільд

**Пер Крысціян Ерсільд** (; ) — шведскі пісьменнік і ўрач. Ганаровы доктар медыцыны ўніверсітэта Упсалы, ганаровы доктар інжынерных навук Каралеўскага тэхналагічнага інстытута (з 1999 года).

Нарадзіўся ў Катрынэхольме ў сям’і сярэдняга класа, вырас у Бромэ. У медыцыне ён спецыялізаваўся ў асноўным у галіне псіхіятрыі і сацыяльнай медыцыне, але з 1977 года стаў пазаштатным пісьменнікам.

Яго першай кнігай была Räknelära, якую ён выпусціў 1960 годзе ва ўзросце 25 гадоў, хаця ўжо пісаў яе на працягу 10 гадоў да гэтага. Да сённяшняга дня Ерсільд напісаў 35 кніг, як правіла, прысвечаных сацыяльнай крытыцы. Яго самая вядомая кніга — Barnens ö («Востраў дзяцей»), якая распавядае гісторыю падлетка на парозе дарослага жыцця, які ўцякае з летняга дзіцячага лагера, каб праводзіць час у адзіноце ў вялікім горадзе, Стакгольме. Іншы вядомы твор — Babels hus («Дом Бабеля»), які распавядае аб нялюдскім абыходжанні з пацыентамі ў вялікім сучасным шпіталі, прататыпам якога стала Каралінская універсітэцкая бальніца ў Худынгу, прыгарадзе Стакгольма.

Катэгорыя:Пісьменнікі Швецыі
Катэгорыя:Медыкі Швецыі
Сцяг Дуброўна

**Сцяг Дуброўна** — сцяг горада Дуброўна Дубровенскага раёна. Сцяг і герб зацверджаны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 28 лютага 2011 г. № 86.

## Апісанне 
Сцяг уяўляе сабой прамавугольнае палотнішча белага колеру з суадносінамі бакоў 1:2, унізе якога праходзяць тры гарызантальныя паласы блакітнага, белага і блакітнага колераў, кожная з якіх складае адну дзясятую шырыні сцяга. У цэнтры пярэдняга боку над палосамі размяшчаецца выява герба горада Дуброўна.

## Гл. таксама 
* Герб Дуброўна

## Спасылкі 
* [Указ [Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь](http://www.pravo.by/pdf/2011-28/2011-28(006-033).pdf)(https://be.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D1%80%D1%8D%D0%B7%D1%96%D0%B4%D1%8D%D0%BD%D1%82_%D0%A0%D1%8D%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%96_%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D1%8C) ад 28 лютага 2011 г. № 86.] 

Катэгорыя:Дуброўна
Дуброўна
Паўлюк Ананьеў

**Паўлюк Ананьеў** (, вёска Андрасковічы, Гарадоцкі раён - 1932, Гагра, Грузія) — беларускі пісьменнік.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Скончыў Віцебскія педагагічныя курсы (1928), пасля два гады настаўнічаў. З 1931 года вучыўся на літаратурным факультэце Беларускага дзяржаўнага вышэйшага педагагічнага інстытута (крытычна-творчая секцыя).

Як пралетарскі паэт Паўлюк Ананьеў пачаў фарміравацца ў Віцебску. Першыя яго вершы апублікаваны ў «Віцебскай сялянскай газеце» ў 1926 г. З 1930 г. выступаў у рэспубліканскім перыядычным друку. У 1932 г. выйшла першая кніга вершаў П. Ананьева «Героіка дзён», якая, як і больш буйныя яго творы (паэма «Ліпнёвая радасць» і «Паэма пра вынаходніцтва»), была непрыхільна сустрэта тагачаснай крытыкай. Творы, не адзначаныя высокай паэтычнай культурай і глыбінёй мастацкай думкі, у цэлым былі вытлумачаны з вульгарна-сацыялагізатарскіх пазіцый. Замест таго, каб паказаць маладому паэту слабасць яго твораў у мастацкіх адносінах, добрасумленна сказаць аб прычынах творчых няўдач, дапамагчы раскрыцца паэтычнаму таленту, якім не быў абдзелены П. Ананьеў, крытыка літаральна закляйміла яго творчасць, як халтурную, палітыка-памылковую і ідэалагічна шкодную. Ваяўнічая крытыканская кампанія вакол твораў П. Ананьева адмоўна адбілася на маральным і фізічным стане без таго хворага паэта. 

Памёр у кастрычніку 1932 года на курорце ў Гаграх.

Пакінуўшы невялікую творчую спадчыну, не пазбаўленую лірызму, у якой, наколькі дазволіў яму талент, выказаў сваё разуменне паслярэвалюцыйнай рэчаіснасці, вясновую радасць пераўтварэння і абнаўлення жыцця.

## Творы 
* Ананьеў, П. Героіка дзён : вершы / П. Ананьеў. — Мн., 1932.
* Ананьеў, П. Рабочы пульс : вершы / П. Ананьеў, А. Ушакоў. — Мн., 1932.
* Ананьеў, П. Мы ідзём : верш / П. Ананьеў // Віцебская сялянская газета. — 1927. — 31 ліп.
* Ананьеў, П. Трактар : апавяданне / П. Ананьеў // Заря Запада. — 1928. — 23 марта.

## Літаратура 
* Ананьеў Паўлюк // Беларускія пісьменнікі : біябібліяграфічны слоўнік : у 6 т. / пад рэд. А. В. Мальдзіса. — Мн., 1992. — Т. 1. — С. 79-80.
* Ананьеў Паўлюк // Памяць : Гарадоцкі р-н : гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / уклад. С. І. Садоўская; рэдкал. Н. А. Бурунова [і інш.]. — Мн., 2004. — С. 281—282.

Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Паэты Беларусі
Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Гарадоцкім раёне
Дамінік Венер

**Дамінік Венер** (; , Парыж — , Парыж) — французскі пісьменнік, гісторык і публіцыст. Спецыялізаваўся на ваеннай гісторыі, у 1960-х — 1970-х быў адным з заснавальнікаў руху «Новых правых», сышоў з палітыкі ў 1971 годзе. 21 мая 2013 года скончыў жыццё самагубствам, застрэліўшыся ў саборы Парыжскай Божай Маці.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і архітэктара ў Парыжы. Браў удзел у Алжырскай вайне. Пасля вяртання з Алжырскай вайны, у 1965 годзе, уступіў у шэрагі «Сакрэтнай ўзброенай арганізацыі», якая выступала за змену кіруючага ладу ў Францыі. У ходзе дзейнасці ў гэтай арганізацыі быў арыштаваны і правёў у турме 3 гады.

Выйшаўшы з турмы стаў займацца тэарэтычным абгрунтаваннем сваіх поглядаў, разам з Аленам дэ Бенуа выступіў адным з тэарэтыкаў руху «Новых правых».

У 1963 годзе стаў заснавальнікам руху «Еўропа — Дзеянне», які прытрымліваецца ультраправых поглядаў і не выключае магчымасці прымянення сілы для змены ўлады.

У 1971 годзе прыняў рашэнне сысці з палітыкі, для таго каб больш часу надаваць гісторыі. Займаўся вывучэннем гісторыі зброі і ваеннай палітыкі, напісаў вялікую колькасць прац прысвечаных гэтай тэматыцы. Сярод яго работ варта вылучыць: «Белае сонца пераможаных» (1975) «Паўстанцкае Сэрца» (1994) «Гетысберг» (1995), «Белыя і Чырвоныя» (1997), «Гісторыя супрацоўніцтва» (2000), «Гісторыя тэрарызму» (2002). У 1981 годзе за працу пад назвай «Гісторыя Чырвонай арміі» атрымаў узнагароду Французскай акадэміі. З 2002 года да моманту смерці з’яўляўся рэдактарам «Новага часопіса гісторыі».

З’яўляўся актыўным праціўнікам аднаполых шлюбаў. 21 мая 2013 года застрэліўся каля алтара Сабора Парыжскай Божай Маці. На сваім сайце за некаторы час да самагубства размясціў тэкст у якім гаварылася аб неабходнасці «новых дзеянняў, паказальных і сімвалічных», якія будуць здольныя абудзіць «усыпленную свядомасць». За некалькі гадзін да смерці ён заклікаў сваіх паплечнікаў супраціўляцца новым законам.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Гісторыкі Францыі
Катэгорыя:Эсэісты Францыі
Катэгорыя:Удзельнікі Алжырскай вайны
Катэгорыя:Застрэліліся
Катэгорыя:Пісьменнікі-самазабойцы
Густаў VI Адольф

{{Дзяржаўны дзеяч 
| імя = Густаў VI Адольф
| арыгінал імя =Gustaf VI Adolf
| пасада          =кароль Шведаў, Готаў і Вендаў
| парадак        =22
| дэвіз = *Абавязак вышэй за ўсяго* (*Plikten framfor allt*)
| сцяг = Flag of Sweden.svg
| выява          = Gustaf VI Adolf av Sverige som kronprins.jpg
| шырыня = 200px
| перыядпачатак    =29 кастрычніка 1950
| перыядканец = 15 верасня 1973
| папярэднік    =Густаў V
| пераемнік      =Карл XVI Густаў
| жонка        =
| род    =
| бацька         =
| маці         =
| дата нараджэння  = 
| месца нараджэння = 
| дата смерці = 
| месца смерці = 
| дзеці           =
| узнагароды =
{

-

-

-

-

}
|вікісховішча=Gustaf VI Adolf of Sweden}}
**Густаў VI Адольф** ( — ) — кароль Швецыі ў 1950—1973 гг.

Ганаровы член Брытанскай акадэміі (1953).

Старэйшы сын караля Густава V і Вікторыі Бадэнскай. Ад нараджэння насіў тытул герцага Сконскага. Яго першая жонка, Маргарыта Канаўцкая (з 1905) — унучка каралевы Вікторыі, дачка герцага Артура Канаўцкага.

Меў ад яе чатырох сыноў і дачку:
* Густаў Адольф, герцаг Вестэрботэнскі (1906—1947)
* Сігвард (1907—2002),
* Інгрыд (1910—2000), каралева Даніі, жонка Фрэдэрыка IX і маці Маргрэтэ II,
* Бертыль (1912—1997),
* Карл Юхан (1916—2012).

Маргарыта загінула ад заражэння крыві пры аперацыі 1 мая 1920 года, за 30 гадоў да ўступлення Густава на пасад. Другая жонка (з 1923), Луіза Батэнберг (Маўнтбетэн) — цётка герцага Філіпа Эдынбургскага, з 1950 года — каралева Луіза. У другім шлюбе дзяцей не было.

Уступіў на трон ва ўзросце 67 гадоў, выкарыстаў дэвіз:  («Абавязак перш за ўсё»). Падчас праўлення Густава VI пачалася праца па канстытуцыйнай рэформе (новая Канстытуцыя прынята ў 1975 годзе, ужо пасля яго смерці). Як манарх быў вельмі папулярны. Захапляўся археалогіяй і батанікай. Удзельнічаў у археалагічных экспедыцыях у Кітаі (спецыялізаваўся на кітайскім мастацтве), Грэцыі, Італіі, заснаваў Шведскі інстытут у Рыме. Як батанік, сабраў вялікую калекцыю кветак. Меў бібліятэку ў 80 тысяч тамоў, чытаў.

Памёр ад запалення лёгкіх, пахаваны не ў магільным склепе каралёў у Рыдархольмскай царкве, а ў Хазе. Яго пераемнікам стаў 27-гадовы ўнук Карл XVI Густаў (старэйшы сын Густава Адольфа, герцага Вестэрботэнскага, які загінуў ў 1947 годзе, яшчэ да ўступлення бацькі на трон).

Катэгорыя:Бернадоты
Катэгорыя:Археолагі Швецыі
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Нарвежскага льва
Катэгорыя:Ганаровыя члены Брытанскай акадэміі
Катэгорыя:Каралеўскія члены Лонданскага каралеўскага таварыства
Катэгорыя:Памерлі ад пнеўманіі
Катэгорыя:Пахаваныя ў Швецыі
Катэгорыя:Каралі шведскія
Герб Бягомля

**Герб Бягомля** — герб гарадскога пасёлка Бягомль Докшыцкага раёна.

## Апісанне 
Герб уяўляе сабой іспанскі шчыт, у залатым полі якога на зялёным ускрайку ў выглядзе патройнай гары намалявана хвоя натуральнага колеру з зялёнай кронай.

## Гісторыя 
Герб і сцяг Бягомля зацверджаны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 28 лютага 2011 года № 86.

Існаваў таксама праект герба, распрацаваны М. М. Ялінскай і мастаком В. А. Ляхорам.

## Гл. таксама 
* Сцяг Бягомля
* Герб Докшыц

Катэгорыя:Бягомль
Бягомль
Генадзь Рыгоравіч Дзмітрыеў

**Генадзь Рыгоравіч Дзмітрыеў** (нарадзіўся  г., вёска Злыднікі (цяпер Першамайка), ) — беларускі паэт.

## Біяграфія 
Пасля заканчэння Бычыхінскай сярэдняй школы працаваў загадчыкам клуба рабочай моладзі на Бычыхінскім ільнозаводзе. У 1970 г. скончыў беларускае аддзяленне філалагічнага факультэта БДУ. Працаваў настаўнікам у Варанчанскай сярэдняй школе Карэліцкага раёна. У 1984 г. — няштатны карэспандэнт-арганізатар Бюро прапаганды мастацкай літаратуры СП БССР па Гродзенскай вобласці, з 1987 г. намеснік дырэктара, дырэктар гэтага бюро, літкансультант. 3 1999 года намеснік галоўнага рэдактара часопіса «Полымя».

Пісаць вершы пачаў у школьныя гады. Друкаваўся спачатку ў Езярышчанскай раённай газеце «Калгасная вёска», затым у многіх літаратурных выданнях Беларусі. Выйшлі тры яго паэтычныя зборнікі «Гарады на далонях» (1974), «Птушка Сінязорка» (1976), «Азярыны» (1980).

3 1979 г. — член Саюза беларускіх пісьменнікаў.

## Творы 
* Дзмітрыеў, Г. Азярыны: вершы / Г. Дзмітрыеў. — Мн., 1980. — 86 с.
* Дзмітрыеў, Г. Гарады на далонях: вершы / Г. Дзмітрыеў. — Мн., 1974. — 78 с.

## Літаратура 
* Дзмітрыеў Генадзь // Беларускія пісьменнікі: біябібліяграфічны слоўнік: у 6 т. / пад рэд. А. В. Мальдзіса. — Мн., 1993. — Т. 2. — С. 341—342.

Катэгорыя:Паэты Беларусі
Герб Віцебскага раёна

**Герб Віцебскага раёна** — герб Віцебскага раёна Віцебскай вобласці.

## Апісанне 
Герб уяўляе сабой іспанскі шчыт, які мае выгнута-зубчастае перасячэнне. У верхнім блакітным полі абраз Збавіцеля, звернуты направа, вакол яго галавы зверху справа — літары «ΙΣ» і злева — літары «ΧΣ» з цітламі, ніжэй справа і злева літары «С» з тытламі. У ніжнім полі чырвоная сцяна з чорнымі швамі, на якой размешчаны тры чорныя круглыя байніцы з залатой аблямоўкай.

## Гісторыя 
Герб і сцяг Віцебскага раёна зацверджаны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 28 лютага 2011 года № 86.

## Гл. таксама 
* Сцяг Віцебскага раёна
* Герб Віцебскай вобласці

Віцебскі
Катэгорыя:Віцебскі раён
Аверчанка

**Аве́рчанка** () — украінскае і беларускае прозвішча, утворанае ад імя Аверкій.

## Выбітныя носьбіты 
* Аркадзь Цімафеевіч Аверчанка, рускі пісьменнік-сатырык
* Мікалай Іванавіч Аверчанка, Герой Савецкага Саюза

Катэгорыя:Украінскія прозвішчы
Сцяг Ліды

**Сцяг Ліды** — сцяг горада Ліда Лідскага раёна. Сцяг зацверджаны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 9 верасня 2009 г. № 450.

## Апісанне 
Сцяг уяўляе сабой прамавугольнае палотнішча з суадносінамі бакоў 1:2, якое складаецца з дзвюх роўнавялікіх гарызантальных палос: верхняй чырвонага колеру — і ніжняй — блакітнага, у цэнтры пярэдняга боку якога размяшчаецца выява герба горада Ліда.

## Гл. таксама 
* Герб Ліды

## Спасылкі 
* [Указ [Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь](http://www.zakon.by/pdf/2009-224/2009-224(003-024).pdf)(https://be.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D1%80%D1%8D%D0%B7%D1%96%D0%B4%D1%8D%D0%BD%D1%82_%D0%A0%D1%8D%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%96_%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D1%8C) ад 9 верасня 2009 г. № 450.]

Катэгорыя:Ліда
Ліда
Сцяг Цырына

**Сцяг Цырына** — сцяг вёскі Цырын Карэліцкага раёна. Сцяг і герб зацверджаны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 9 верасня 2009 г. № 450.

## Апісанне 
Сцяг уяўляе сабой прамавугольнае палотнішча блакітнага колеру з суадносінамі бакоў 1:2, у ніжняй частцы якога на добрым боку размешчана гарызантальная паласа жоўтага колеру, якая складае адну пятую яго шырыні. У цэнтры на паласе намаляваны алень натуральнага колеру, паміж яго рогамі — жоўты крыж.

## Гл. таксама 
* Герб Цырына

## Спасылкі 
* [Указ [Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь](http://www.zakon.by/pdf/2009-224/2009-224(003-024).pdf)(https://be.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D1%80%D1%8D%D0%B7%D1%96%D0%B4%D1%8D%D0%BD%D1%82_%D0%A0%D1%8D%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%96_%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D1%8C) ад 9 верасня 2009 г. № 450.]

Катэгорыя:Цырын
Цырын
Катэгорыя:2009 год у Беларусі