Хуліа Мангада

**Хуліа Мангада Разенёрн** (; 30 чэрвеня 1877 — 14 красавіка 1946) — іспанскі ваенны дзеяч, удзельнік грамадзянскай вайны 1936—1939 гадоў, эсперантыст.

## Біяграфія 
Мангада нарадзіўся на Кубе, дзе служыў яго бацька, прафесійны ваенны. Дзяцінства правёў у бабулі і дзядулі. У 1896 годзе паступіў у Таледскую пяхотную акадэмію, якую скончыў у званні лейтэнанта. Пасля ўдзельнічаў у Кубінскай вайне.

У маі 1900 года арыштаваны ў Сан-Себасцьяне за праяву сімпатый да пралетарскай партыі.

У 1906 годзе ўступіў у масонскую ложу.

У 1917 годзе Мангада абараняў на ваенным судзе афіцэра Хасэ Гуальтэрыё Артэгу Муньёса, якога судзілі за рэвалюцыйную забастоўку.

У перыяд дыктатуры Мігеля Прыма дэ Рыверы ён некалькі разоў арыштоўваўся за свае погляды.

У пачатку 1930-х гадоў кіраваў гарнізонам Хака.

Удзельнічаў у Астурыйскай рэвалюцыі 1934 года, за што трапіў у турму. Праз год пераведзены ў армейскі рэзерв. На «грамадзянцы» далучыўся да левых рэспубліканцаў.

У 1936 годзе, у пачатку грамадзянскай вайны, ён набраў групу апалчэнцаў і прыняў удзел у падаўленні паўстання ў Мадрыдзе. Арганізаваў суды ў мадрыдскай Каса-дэ-Кампа, якія ў кароткім парадку судзілі некаторых мяцежных салдат і праводзілі шматлікія пакаранні смерцю без якога-небудзь законнага судовага працэсу.

Урад вылучыў пад камандаванне Мангада калону апалчэнцаў. На чале фарміраванне ён прымае ўдзел у бітве пры Гвадараме.

На фронце Талавера-дэль-Таха (цяпер Талавера-дэ-ла-Рэйна) камандзір пацярпеў некалькі паражэнняў у баях з Афрыканскай арміяй, за што быў адхілены ад непасрэднага камандавання і прызначаны ваенным губернатарам Альбасетэ, штаб-кватэры Інтэрнацыянальных брыгад, і інспектарам падрыхтоўкі замежных добраахвотнікаў.

Пасля паразы ўрада Мангада 28 сакавіка 1939 года адправіўся ў эміграцыю ў Мексіку. Аднак па шляху яго высадзілі ў Аране (Французскі Алжыр), дзе змясцілі ў канцлагер. Вызваліцца вайскоўцу дапамаглі паплечнікі-эсперантысты.

З 1941 года і да сваёй смерці жыў у Мексіцы.

## Эсперантыст 
У дзяцінстве Мангада адкрыў для сябе валапюк, адну з першых сучасных спроб стварыць міжнародную мову. У 1906 годзе ён вывучыў эсперанта.

У далейшым напісаў падручнік па граматыцы эсперанта і выкладаў шматлікія курсы. Пісаў вершы і раманы, пераклаў частку «Дон Кіхота».

У 1910 годзе стаў сузаснавальнікам Ваеннай асацыяцыі эсперантыстаў. У 1923 годзе ўступіў у Іспанскую асацыяцыю эсперантыстаў. Прадстаўляў радзіму на пятым Сусветным кангрэсе эсперанта.

## Прыватнае жыццё
Ажаніўся з Хасефай Санс. У шлюбе былі дзве дачкі і адзін сын.

## Працы 
### на эсперанта 
* *Ferdinando VIa kaj Farinelli* (гістарычная навела, 1920)
* *Helpanta temaro por ĉiuj landoj* (падручнік па эсперанта, 1925)
* *Avila* (1925)
* *Pri Hispanujo kaj ĝiaj popolkantoj* (*Sobre España y sus canciones populares*)
* *Versaĵaro* (1922)
* *El moderna hispana Parnaso* (зборнік вершаў, 1927)
* *Cervantes: Du junaj fraŭlinoj kaj Korneliino* (пераклад, 1927)
* *Amelia kaj Marina* (вершы, 1934)

### на іспанскай 
* *¿Con quién?* (гістарычныя нарысы)
* *El fascio en el ejército* (1934)

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Biografía de Julio Mangada
* Autobiografía en una ortografía fonética, publicado originalmente en la revista *"Renobasión"*
* Obras de Julio Mangada

Катэгорыя:Удзельнікі грамадзянскай вайны ў Іспаніі (рэспубліканцы)
Катэгорыя:Эсперантысты
Катэгорыя:Масоны
Катэгорыя:Генералы Іспаніі