open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Skrillex

**Соні Джон Мур** (; нар. 15 студзеня 1988), больш вядомы па свайму псеўданіму **Скрылекс** (*Skrillex*) — амерыканскі бростэп-музыка і прадзюсар. Мур таксама былы франтмэн групы From First to Last. У канцы восені 2007 года ёе адправіўся ў свой першы тур Team Sleep Tour у якасці сольнага выканаўца з Team Sleep, Strata и Monster in the Machine. Пасля набору новага складу групы Мур наведаў Паўночную Амерыку на Alternative Press Tour, падтрымліваючы такія групы, як All Time Low і The Rocket Summer, з'явіўся на вокладцы часопіса Alternative Press, у штогадовым спецвыпуску «100 груп, якіх вам трэба ведаць» (100 Bands You Need to Know). У чэрвені 2008 года ён з прадзюсарам Ноа Шэйн пачалі запіс дэбютнага альбома пад назвай Bells. Ён прымаў удзел у запісу альбома групы Korn — The Path of Totality.

Skrillex быў намінаваны на пяць прэмій «Грэмі» ў 2011 годзе, у тым ліку ў катэгорыі «Лепшы новы выканавец». На 54-й цырымоніі «Грэмі» ён быў узнагароджаны ў трох намінацыях: Scary Monsters and Nice Sprites — Лепшы танцавальны / электронны альбом; «Scary Monsters and Nice Sprites» — Лепшая танцавальная запіс; «Benny Benassi — Cinema (Skrillex Remix)» — лепшы рэмікс.

## Дыскаграфія 
* **З From First to Last**
* *Dear Diary, My Teen Angst Has a Bodycount* (2004)
* *Heroine* (2006)
* **Як Sonny Moore**
* *Gypsyhook EP* (2009)
* **Як Skrillex**
* *My Name Is Skrillex* (2010)
* *Scary Monsters and Nice Sprites* (2010)
* *More Monsters and Sprites* (2011)
* *Bangarang* (2011)

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
* Біяграфія Skrillex

Катэгорыя:Музыканты ЗША
Катэгорыя:Музыканты ў жанры электроннай музыкі
Катэгорыя:Артыстычныя псеўданімы
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Грэмі»
Дзмітрый Іванавіч Барашкін

**Дзмітрый Іванавіч Барашкін** (нар. , в. Шавялі, Лёзненскі раён) — Герой Сацыялістычнай Працы (1966).

Удзельнік партызанскага руху ў Беларусі ў гады Вялікай Айчыннай вайны. З 1944 года рабочы на будаўніцтве, з 1945 года падручны сталявара, у 1947—1972 гадах сталявар Мінскага аўтамабільнага завода. Званне Героя прысвоена за паспяховае выкананне планаў і дасягненне высокіх вытворчых паказчыкаў. Дэпутат Вярхоўнага Савета БССР у 1955—1967 гадах. Ганаровы грамадзянін Мінска (1968).

## Літаратура 
* Савіцкі А. След пракладае першы. — Мн., 1971

Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 4-га склікання
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Мінска
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Лёзненскім раёне
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 5-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 6-га склікання
Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Кармеліты

**Кармеліты** ( — *ордэн братоў Найсвяцейшай Панны Марыі з гары Кармель*) — манаскі каталіцкі жабрацкі ордэн.

Заснаваны ў сярэдзіне XII стагоддзя падчас крыжовых паходаў манахамі, якія прыбылі ў Святую Зямлю з Заходняй Еўропы і пасяліліся ля крыніцы св. Іллі на гары Кармель. Заснавальнікам ордэна лічыцца крыжак Бертольд Калабрыйскі, на просьбу якога патрыярх Альберт Іерусалімскі ў 1214 годзе склаў манаскі статут, які вылучаўся асаблівай строгасцю.

Мэта манаскага жыцця кармелітаў — яднанне з Богам шляхам безупыннае малітвы. Статут кармелітаў вельмі строгі, надае вялікае значэнне аскезе і складаецца нават з абмежавання славесных зносін, вялікая ўвага надаецца шанаванню Багародзіцы.

У Беларусі дзейнічаў ордэн кармелітаў босых, якія жылі на міласціну вернікаў. У Беларусі кармеліты з’явіліся ў XVII стагоддзі. Кляштары ордэна існавалі ў Глыбокім, Магілёве, Вільні, Пінску, Гродне і Гудагаі, Мсціславе, на Мядзельшчыне, самыя буйныя былі ў Гродне і Глыбокім. Касацыя манаскіх кангрэгацый у Расійскай Імперыі пасля падзелаў Рэчы Паспалітай закранула і кармелітаў. Шматлікія касцёлы і кляштары кармелітаў былі знішчаны ці выкарыстоўваліся ў іншых мэтах. У наш час дзейнічаюць суполкі кармелітаў у Нарачы, у Мядзелі, Канстанцінаве і Гудагаі.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт кармелітаў

Катэгорыя:Каталіцкія ордэны і кангрэгацыі
Ермалай Максімавіч Баранаў

**Ермалай Максімавіч Баранаў** (ліпень , в. Кайкава, цяпер Мінскі раён — ) — адзін з арганізатараў камуністычнага падполля ў Беларусі ў гады грамадзянскай і Вялікіх Айчыннай войнаў.

## Біяграфія 
З 1906 г. парабкаваў, працаваў чорнарабочым ў Мінску, Ромнах, Баранавічах. У 1914-17 у арміі. З вясны 1918 г. па даручэнні Мінскага падпольнага раённага камітэта РКП(б) старшыня Кайкаўскага падпольнага падрайкама, начальнік партызанскіх атрадаў.

У 1919—1923 гг. у Чырвонай Арміі, затым на савецкай і гаспадарчай рабоце. У час Вялікай Айчыннай вайны распрацоўваў структуру Мінскага камуністычнага падполля, наладжваў сувязь з партызанскімі атрадамі. З лета 1942 г. намеснік начальніка зоны Варашылаўскага падпольнага РК КП(б)Б г. Мінска.

7 кастрычніка 1942 г. схоплены фашыстамі і закатаваны.

Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі Грамадзянскай вайны ў Расіі
Хуан-дэ-Фука

**Пралі́ў Хуа́н-дэ-Фу́ка** () — праліў, які адлучае поўдзень вострава Ванкувер ад паўночнага захаду штата Вашынгтон і з’яўляецца асноўным выхадам у Ціхі акіян з праліва Джорджыі і П’юджэт-Саўнда. Носіць імя мараплаўца Хуана дэ Фукі. Па ім праходзіць марская мяжа паміж Канадай і ЗША, але яе дакладнае праходжанне аспрэчваецца абедзвюма краінамі.

## Гл. таксама 
* Астравы Сан-Хуан

Катэгорыя:Пралівы Ціхага акіяна
Катэгорыя:Пралівы Канады
Катэгорыя:Пралівы ЗША
Катэгорыя:Брытанская Калумбія
Катэгорыя:Геаграфія штата Вашынгтон
Катэгорыя:Межы ЗША
П’юджэт-Саўнд

right|thumb|300px|П'юджэт-Саўнд
'''П'юджэт-Саўнд''' () — серыя заліваў (фіёрдаў) на ўзбярэжжы Ціхага акіяна на тэрыторыі штата Вашынгтон. Названы ў гонар Пітэра П'юджэта, лейтэнанта экспедыцыі Дж. Ванкувера, які завяршыў справаздачу аб падарожжы апошняга пасля яго смерці.

Гістарычна П'юджэт-Саўнд быў месцам пражывання індзейскіх плямёнаў суквамішы і дуваміші, па імі правадыра якіх, Сіэтла, атрымаў назву горад Сіэтл. У 1855–1856 гг. адбылася «вайна ў П'юджэт-Саўнд», калі некалькі індзейскіх плямёнаў нападалі на Сіэтл, аднак былі лёгка адбіты гараджанамі і панеслі істотныя страты.

## Літаратура 
* Jones, M.A. (1999). *Geologic framework for the Puget Sound aquifer system, Washington and British Columbia* [U.S. Geological Survey Professional Paper 1424]. Reston, VA: U.S. Department of the Interior, U.S. Geological Survey.
* Available online through the Washington State Library’s Classics in Washington History collection

## Спасылкі 
* University of Washington Libraries Digital Collections — Oliver S. Van Olinda Photographs A collection of 420 photographs depicting life on Vashon Island, Whidbey Island, Seattle, and other communities of Washington State’s Puget Sound from the 1880s through the 1930s.
* Pacific Science Center: Geology of Puget Sound 
* USGS:Puget Sound earthquake origins 
* [ftp://dnr.metrokc.gov/dnr/library/2001/kcr762/PDFELEMENTS/SONR03.pdf Features Of Puget Sound Region: Oceanography And Physical Processes], Chapter 3 of the State of the Nearshore Report , King County Department of Natural Resources, Seattle, Washington, 2001.

Катэгорыя:Залівы ЗША
Катэгорыя:Фіёрды ЗША
Катэгорыя:Залівы Ціхага акіяна
Катэгорыя:Залівы штата Вашынгтон
Ілары Барашка

**Ілары (Іларыён Мацвеевіч) Барашка** (,  — , Масква) — беларускі савецкі , .

## Біяграфія 
У 1930 годзе скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт, у 1938 годзе — кінаакадэмію ў Маскве. Працаваў у перыядычным друку, на кінастудыі «Савецкая Беларусь» (1932—1936). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Пасля вайны ў міністэрствах культуры СССР і РСФСР.

## Творчасць 
Аўтар празаічных зборнікаў «У прасторы» (1926), «Камунары», «На розныя тэмы» (абодва 1931), «Блізкія далі» (1959), аповесці «Рыгор Галота» (1929), вершаванага нарысу «Асінстан» (1931), сцэнараў фільмаў «Дняпро ў агні» (сумесна з Р. Кобецам), 1937, «Якуб Колас — народны паэт Беларусі», «Георгій Скарына» (1963) і іншых.

Пераклаў з беларускай мовы шэраг драматургічных твораў, у прыватнасці, п’есу А. І. Маўзона «Канстанцін Заслонаў».

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Сябры літаратурнага аб’яднання «Маладняк»
Катэгорыя:Члены Беларускай асацыяцыі пралетарскіх пісьменнікаў
Старабільск

**Старабі́льск** () — горад, раённы цэнтр у Луганскай вобласці Украіны. Размешчаны на левым беразе ракі Айдар, за 95 км ад Луганска.

## Гісторыя 
Пасяленне **Більска** было заснавана ўкраінскімі ўцекачамі-сялянамі з Палтаўшчыны і Чарнігаўшчыны ў канцы 16 ст., паўторна паселішча было адроджана ў 1686 казакамі Астрожскага слабадскога палка над назвай **Старабільскэ** (гэтую назву горад меў да 1933).

З 1730-х да 1797 мястэчка называлася **Стара Біла**, пасля чаго ізноў стала Старабільскэ. З 1797 — цэнтр павета Слабодска-Украінскай губерніі, з 1802 — у Варонежскай губерніі, з 1824 — у Харкаўскай губерніі. Паводле перапісу 1897 г., у Старабільску жыло 13 100 асоб.

У 1918 падчас Грамадзянскай вайны каля Старабільска праходзілі баі войск УНР і Данскіх казакаў атамана Краснова. У 1939—1940 каля Старабільска змяшчаўся лагер НКУС для палонных польскіх афіцэраў і салдат. У студзені 1943 Старабільск стаў першым горадам на Украіне, вызваленым ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў.

У 1975 у горадзе жыло 22 100 жыхароў.

## Насельніцтва 
### Колькасць 
### Мова 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Луганскай вобласці
Назарыцянкі

**Назарэтанкі** ( - ''Сёстры Св. Сям'і з Назарэту'') — каталіцкая жаночая манаская кангрэгацыя, заснаваная ў Рыме ў 1875 годзе польскай манахіняй блажэннай Францыскай Седліскай.
thumb|справа|180px|Герб кангрэгацыі назарэтанак
Першапачаткова кангрэгацыя стваралася як чыста сузіральная, але з 1880 назарэтанкі пачалі весці актыўную дабрачынную і катэхітычную дзейнасць. З 1881 цэнтрам кангрэгацыі стаў Кракаў, у 1884 была прынята канстытуцыя назарэтанак. 1 верасня 1896 рымскі папа Леў XIII зацвердзіў канстытуцыю, а канчаткова стварэнне кангрэгацыі было пацверджана Папам Бенедыктам XII у 1923.

З самага пачатку манашкі-назарэтанкі пачалі актыўную дзейнасць у розных краінах свету. Першапачаткова гэта былі краіны са шматлікай польскай дыяспарай — ЗША, Вялікабрытанія і інш., затым геаграфія дзейнасці назарэтанок пашырылася яшчэ больш. У 1918 годзе ў ЗША былі ўтвораны тры правінцыі назарэтанак, колькасць кляштараў у гэтай краіне перавысіла лічбу 30.

У Беларусі вядомы манашкі-назарэтанкі, якія былі расстраляны гітлераўцамі 1 жніўня 1943 каля Навагрудка замест закладнікаў з ліку мясцовага насельніцтва. У 2000 Папа Ян Павел II правёў беатыфікацыю 11 манашак, якія ў жніўні 1943 года загінулі ад рук нацыстаў.

Па дадзеных на 2005 год кангрэгацыя налічвала 1490 сяброў у 13 краінах: у Італіі, Польшчы, Беларусі, Францыі, Англіі, Ізраілі, ЗША, Філіпінах, Аўстраліі, Пуэрта-Рыка і Расіі.

Асноўная дзейнасць назарэтанак — галоўным чынам прыхадская: катэхізацыя, праца ў прытулках для сірот, бальніцах, школах і дзіцячых садках. Дэвіз кангрэгацыі - Хай будзе воля Твая ( Fiat Voluntas Tua).

Катэгорыя:Каталіцкія ордэны і кангрэгацыі
Катэгорыя:Каталіцтва
Джордж Ванкувер

**Джордж Ванкувер** (;  (па некаторых даных — 1758), Кінгс-Лін — май 1798, Рычманд-апан-Тэмз) — англійскі мараплавец і даследчык.

Ва ўзросце 14 ці 15 год уладкаваўся ў англійскі ваенны флот на карабель капітана Джэймса Кука, прыняў удзел у другім (1772—1775) і трэцім (1776—1780) кругасветных падарожжах знакамітага мараплаўца. Удзельнічаў у апошняй высадцы Кука на Гавайскія астравы.

У 1791 годзе быў прызначаны начальнікам вялікай марской экспедыцыі на барк «Дыскаверы», які праводзіў картаграфічныя і даследчыя працы ў Ціхім акіяне. Пад камандаваннем Ванкувера былі даследаваны заходні бераг Паўднёвай Амерыкі, Сандвічавы астравы, але найбольш прыкметныя яго даследаванні ціхаакіанскага ўзбярэжжа Паўночнай Амерыкі і на суседніх астравах паміж 39° і 51° паўночнай шыраты на месцы сучасных штатаў Каліфорнія (паўночная частка), Арэгон і Вашынгтон, а таксама паўднёвай часткі канадскай правінцыі Брытанская Калумбія.

У 1792 годзе Джордж Ванкувер даследаваў узбярэжжа ад мыса Мендасіна (39°20’ з.ш.) да праліва Хуан-дэ-Фука (48°30’ з.ш.), а таксама пабываў у вусце невядомай еўрапейцам да таго часу вялікай ракі (сучасная рака Калумбія). Пазней ён падрабязна картаграфаваў востраў, названы пазней яго імем.

Вярнуўшыся ў Англію, з 1795 года да сваёй смерці быў заняты апісаннем свайго падарожжа, якое выйшла пад назвай: «*Voyage of Discovery to the North Pacific Ocean*» (Лондан, 1798).

Пасля смерці Джорджа Ванкувера ў 1798 годзе гэта справаздача была істотна дапоўнены лейтэнантам Пітэрам П'юджэтам.

Імем Джорджа Ванкувера названы гарады ў Канадзе і ЗША, а таксама вялікі востраў каля заходняга ўзбярэжжа Канады.

## Літаратура 
* Ванкувер Д. Путешествие в северную часть Тихого океана и вокруг света, совершённое в 1790,1791,1792,1793,1794 и 1795 годах капитаном Георгием Ванкувером. Кн.1-6. СПб. 1827—1838.
* Малаховский К. В. В новом Альбионе. О путешествии мореплавателя XVII века капитана Д. Ванкувера. М., 1990

## Спасылкі 
Катэгорыя:Падарожнікі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Даследчыкі Ціхага акіяна
Катэгорыя:Даследчыкі Аўстраліі і Акіяніі
Катэгорыя:Даследчыкі Брытанскай Калумбіі
Катэгорыя:Даследчыкі Арэгона
Сарабанда

**Сарабанда** () — старадаўні іспанскі народны танец.

## Гісторыя 
Першапачаткова вядзе паходжанне з Лацінскай Амерыкі, дзе ўяўляў сабой танец-спакушэнне з выкарыстаннем кастаньет і вельмі адкрытымі абдымкамі партнёраў. Пасля некалькіх не занадта ўдалых спроб каталіцкай царквы забараніць яго выкананне, пачынаецца свядомае пераасэнсаванне танца, закліканае знізіць яго папулярнасць. Сарабанда спаўняецца на пахаванні, і музыка да яе пішацца на замову ў мінорным ладзе. У XVII-XVIII стст. акультураны варыянт гэтага танца распаўсюдзіўся ў Заходняй Еўропе як бальны танец, а да другой паловы XVIII ст. губляе папулярнасць. Музычны памер 3/4, 3/2. Характэрны рытм Та, Та і ці, та та-а.

Танчылі яе з суправаджэннем гітары або песень з флейтай і арфай. Пазней гэты танец перайшоў ў Францыю ў перапрацаваным выглядзе, атрымаўшы больш высакародны і велічны характар. Тэмп ў абноўленай сарабанды павольны, разлік у 3/4, форма двухкаленная, гэта значыць «квадратная» будова (кожнае калена ў восем тактаў).

## Сарабанда ў беларускай музыцы 
У беларускай музыцы выкарастана Яўгенам Глебавым для стварэння вобраза Філіпа ў балеце «Тыль Уленшпігель», У. Дарохіным у сімфанічнай сюіце «Мемарыял», В. Войцікам як частка «Сюіты ў старадаўнім стылі».

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Бары Ліндан (IMDB) — саўндтрэк.
* Handel — Sarabande

Катэгорыя:Старадаўнія танцы
Катэгорыя:Танцы Іспаніі
Карманьёла

'''Карман'ёла''' () —  камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Турын.

Насельніцтва складае 27567 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 286 чал./км². Займае плошчу 96 км². Паштовы індэкс — 10022. Тэлефонны код — 011.

Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Immacolata Concezione.
Міхаіл Парфёнавіч Барашкаў

**Міхаіл Парфёнавіч Барашкаў** (, в. Бель 3, цяпер злілася з в. Бель 1, Крычаўскі раён — ) — беларускі савецкі журналіст.

## Біяграфія 
Вучыўся ў Камуністычным інстытуце журналістыкі ў Мінску (1930-1933). Рэдагаваў раённыя газеты — чавускую «Калгасны сцяг» і дубровенскую «За сацыялістычнае будаўніцтва», з 29 студзеня 1939 г. — рэспубліканскую маладзёжную газету «Чырвоная змена». У гады Вялікай Айчыннай вайны палітработнік на Калінінскім фронце, на падпольнай працы на Віцебшчыне, са студзеня 1943 года рэдактар падпольнай газеты «Звязда», член рэдкалегіі газеты «Чырвоная змена» (абедзве газеты выпускаліся ў зоне Мінскага партызанскага злучэння).

Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Галоўныя рэдактары газеты «Чырвоная Змена»
Катэгорыя:Галоўныя рэдактары газеты «Звязда»
Марцін Цяплінскі

**Марцін Цяплінскі**, **Асорыя** (каля 1802/, фальв. Крупава або Цяшэйкава, цяпер  — ; Псеўданімы: *Оssоryja*) — , , фалькларыст.

## Біяграфія 
Выпускнік Варшаўскага кадэцкага корпуса. За ўдзел у паўстанні 1830—1831 гадоў сасланы на Каўказ (1831—1833), пасля цяжкага ранення адпраўлены на радзіму. Выступаў у друку з 1837 на польскай мове. Свае рамантычныя вершаваныя творы і пераклады публікаваў у віленскім альманаху «Biruta» («Бірута»), часопісах «Athenaeum» («Атэнэум»), «Wizerunki i roztrząsania naukowe» («Навуковыя агляды і разважанні»). У томіку альманаха «Biruta» на 1837 год ён змяшчае пераклады чэшскіх і ўкраінскіх народных песень, а на 1838 — «Сербскую баладу» і баладу «Украінец». У 1840-я выдаваў у Варшаве часопіс «Snopek Nadwiślański». Між іншага аўтар аповесцей «Кадэт» (Snopek Nadwiślański, 1844, 13.III), «Нешта тут сабакам смярдзіць» (Athenaeum, 1846, № 3). Збіраў і выкарыстоўваў у сваёй творчасці беларускія паданні, песні, прымаўкі, прыказкі. Падрыхтаваныя да друку 3 тамы «Паэзіі» засталіся ў рукапісе (не выяўлены). Планаваў арганізаваць выданне альманаху «Наднёманскі снапок» («Snopek Nadniemeński»).

## Літаратура 
* Асветнікі зямлі беларускай: Х — пачатак ХХ ст.: энцыкл. давед. — Мінск, 2001. — С. 463.
* 
* *Мархель У.* Рэзервы даследавання // ЛіМ, 1987, № 19.
* Мысліцелі і асветнікі Беларусі: энцыкл. даведнік. — Мн., 1995. — С. 593.
* *Хаўстовіч М.* Пісьменнік з-пад Слоніма // XIX стагоддзе: Навукова-літаратурны альманах. Кн. 1. — Мн.: БДУ, 1999.
* 

Катэгорыя:Удзельнікі паўстання 1830—1831 гадоў
Катэгорыя:Польскамоўныя паэты
Катэгорыя:Польскамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Фалькларысты Польшчы
Катэгорыя:Пісьменнікі XIX стагоддзя
Сосніца (рака)

**Со́сніца** — рака ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці Беларусі, правы прыток Дзвіны.

Выцякае з возера Сосна за 10 км на паўднёвы захад ад вёскі Труды. Цячэ па Полацкай нізіне. Упадае ў Заходнюю Дзвіну каля вёскі Сосніца. Даўжыня ракі каля 39 км. Плошча вадазбору 394 км², азёрнасць 5 %. Даліна ракі невыразная, схілы нізкія. Рэчышча звілістае, шырынёй 3—5 метраў у верхнім цячэнні і 7—9 метраў у ніжнім.

Прытокі — Саснянка (левы), Стурлыец (правы, з возера Лешна). У басейне ракі азёры Болныра, Вырвіна, Сосна (Лешна), Невежа, Жэльцы, Няклея, Арлея, Крывыя Акуні, Глінскія, Сітна, Сіценец, Палучча, Галінец, Перакоша, Вялікае Астравіта, Малое Астравіта, Вырвіна, Паганік, П’янае, Хвашчавацік і іншыя.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* Ліст карты N-35-23. Выданне 1987 года. Стан мясцовасці на 1986 год.

## Спасылкі 
* Общая характеристика речной сети Витебской области (в разрезе районов) // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 
* Основные характеристики речных бассейнов (с площадью водосбора более 200 кв. км) Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 

Катэгорыя:Прытокі Заходняй Дзвіны
Катэгорыя:Рэкі Полацкага раёна
Саранчовыя

**Саранчо́выя** (*Acridoidea*) — надсямейства насякомых атрада . З’яўляюцца найбольш шматлікай групай дадзенага атрада. На тэрыторыі Беларусі каля 50—70 відаў.

## Адметныя асаблівасці 
У саранчовых вусікі вельмі кароткія — не больш за палову даўжыні цела, колькасць іх членікаў даходзіць да 28. У самак кароткі яйкаклад, які, у адрозненне ад некаторых іншых відаў насякомых, заўсёды прысутнічае. Заднія ногі трохчленікавыя. Акрамя гэтага ў саранчовых адметная будова органаў слыху.

## Сямействы 
Праект *Orthoptera Species File* уключае ў надсямейства наступныя падтаксоны
*  MacLeay, 1821
*  Jacobson & Bianchi, 1905
*  Dirsh, 1954
*  Dirsh, 1956
*  Dirsh, 1961
*  Bolívar, 1884
*  Burmeister, 1840
*  Bolívar, 1884
*  Kevan, 1974
*  Pictet & Saussure, 1887
*  Rehn, 1906

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Прамакрылыя
Трамвай у Франкфурце-на-Одэры

**Трамвай у Франкфурце-на-Одэры** — сістэма трамвайных  ліній (агульная працягласць 19,5 км.) у Франкфурце-на-Одэры. Рэгулярны рух ажыццяўляецца па 3 асноўных і 2 дапаможных маршрутах. Ідэя пабудовы конкі з 4 маршрутамі высоўвалася яшчэ ў 1894 годзе, але была адхілена з-за састарэласці тэхналогіі. 22 красавіка 1896 г. бургамістр горада Іаган Паўль Вальтэр Адольф падпісаў дагавор на будаўніцтва электрычнага трамвая з кампаніяй AEG. У 1897 годзе пачаліся будаўнічыя работы. 22 студзеня 1898 г. адбылося ўрачыстае адкрыццё руху. На наступны дзень рэгулярны рух быў адкрыты на двух лініях.

## Спасылкі 
Франкфурт-на-Одэры
Катэгорыя:Франкфурт-на-Одэры
Пабла дэ Сарасатэ

**Пабла дэ Сарасатэ** (, поўнае імя **Пабла Марцін Мелітон дэ Сарасатэ-і-Наваскес** - Pablo Martín Melitón de Sarasate y Navascués; , Памплона — , Біярыц) — іспанскі скрыпач і кампазітар.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Сайт, прысвечаны Сарасатэ   
* 
* 

Катэгорыя:Кампазітары XIX стагоддзя
Катэгорыя:Кампазітары XX стагоддзя
Катэгорыя:Нарадзіліся 10 сакавіка
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1844 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Памплоне
Катэгорыя:Памерлі 20 верасня
Катэгорыя:Памерлі ў 1908 годзе
Катэгорыя:Скрыпачы Іспаніі
Катэгорыя:Кампазітары Іспаніі
Катэгорыя:Акадэмічныя музыканты Іспаніі
Паловец

**Пало́вец** — рака ў Віцебскім і Лёзненскім раёнах Віцебскай вобласці, левы прыток ракі Гарна (басейн Заходняй Дзвіны).

Даўжыня ракі 21 км. Плошча вадазбору 158 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 4,2 м/км. Пачынаецца за 1 км на захад ад вёскі Куракі Лёзненскага раёна, цячэ ў межах Віцебскага ўзвышша. Вусце за 0,4 км на поўнач ад вёскі Сцяпная Віцебскага раёна. У верхнім цячэнні называецца **Чарна**. Рэчышча на працягу 7,5 км уверх ад вусця каналізаванае.

## Літаратура 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Басейн Касплі
Катэгорыя:Рэкі Віцебскага раёна
Катэгорыя:Рэкі Лёзненскага раёна
Звычайны сарган

**Звычайны сарга́н**, або **атлантычны сарган** (*Belone belone*) — марская рыба сямейства .

## Апісанне 
* Асяроддзе: мора
* Размнажэнне: кладка яек

Даўжыня народжанага саргана: 13 мм. Даўжыня дарослай асобіны: 100 см. Звычайны сарган — марская, статкавая, пелагічная рыба. Сарган мае вельмі выцягнутае і вузкае цела, якое нагадвае цела вугра або рыбы-іголкі. Луска вельмі дробная, перламутрава-бліскучая. Сківіцы вельмі выцягнутыя, утвараюць характэрную «дзюбу», якая нагадвае дзюбу птэрадактыляў. Маленькія вострыя зубы на дзюбе дазваляюць саргану падчас хуткага плавання хапаць дробную здабычу — кільку, хамсу, цюльку, ракападобных. У вялікай колькасці сарганы водзяцца ў Чорным і іншых морах.

Адрозніваюць шмат падвідаў.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Сарганападобныя
Катэгорыя:Рыбы Атлантычнага акіяна
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1761 годзе
Сарочына (Ушацкі раён)

**Саро́чына** (, ) — вёска ў Беларусі, ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці. Цэнтр Сарочынскага сельсавета.

## Геаграфія 
Знаходзіцца за 10 км у напрамку на ўсход ад гарадскога пасёлка Ушачы, за 140 км ад Віцебска, 35 км ад чыгуначнай станцыі Полацк, на скрыжаванні аўтамабільных дарог Полацк—Лепель () і Ушачы—Ула () .

## Насельніцтва 
* 2001 год — 245 жыхароў, 97 двароў.

## Інфраструктура 
* Лясніцтва
* АТ «Арэхаўна»
* Базавая школа
* Клуб
* Бібліятэка
* Аддзяленне сувязі

## Выбітныя мясціны 
* Помнік землякам, якія загінулі ў гады Вялікай Айчыннай вайны.
* Каля вёскі (1,5 км на поўнач) знаходзіцца помнік прыроды «Сарочынскі валун».

## Вядомыя асобы 
* Валянціна Аляксееўна Клачкова (нар. 1924) — беларускі дзяржаўны дзеяч.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* Ліст карты N-35-34. Выданне 1987 года. Стан мясцовасці на 1984 год.

Катэгорыя:Сарочынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ушацкага раёна
Герб Новай Зеландыі

**Герб Новай Зеландыі** — афіцыйны симвал Новай Зеландыі. Першапачаткова герб падаў Кароль Георг V 26 жніўня 1911 г, а сучасную версію падала Каралева Елізавета II у 1956.

Да 1911 Новая Зеландыя выкарыстоўвала нацыянальны герб Вялікабрытаніі. Але ўжо ў 1907 годзе, калі Новая Зеландыя атрымала статус дамініёна, было вырашана распрацаваць новы герб. З гэтай мэтай быў праведзены конкурс. Уласны герб у краіны з'явіўся ў 1911 годзе; ў 1956 годзе ў яго былі ўнесены нязначныя змены.

Цэнтральны шчыт герба застаецца нязменным з 1911 года: у левым верхнім куце намаляваныя чатыры зоркі, якія сімвалізуюць сузор'е Паўднёвы Крыж (такія ж зоркі выкарыстоўваюцца ў нацыянальным сцягу, праўда, у іншай прапорцыі); у правым верхнім - залатое руно, якое сімвалізуе жывёлагадоўлю, у левым ніжнім - сноп пшаніцы, які сімвалізуе сельскую гаспадарку; ў правым ніжнім - два молаты, якія сімвалізуюць горную прамысловасць і індустрыю. Паміж бакавымі бакамі шчыта размешчана вертыкальная паласа, на якой намаляваны тры караблі, якія сімвалізуюць важнасць марскі гандлю для Новай Зеландыі і імігранцкае паходжанне новазеландцаў.

У 1956 годзе ў герб былі ўнесены неістотныя змены: з герба знікла выява льва, які трымае брытанскі сцяг, а таксама дэвіз «Onward». Дэвіз жа быў упрыгожаны стылізаваным малюнкам, у якім лёгка пазнаць лісце папараці.

На сучасным гербе трымальнікі шчыту таксама адрозніваюцца ад варыянту 1911 года. У жанчыны ў мінулым былі рудыя валасы, а стаяла яна бокам, а не тварам да шчыта. На варыянце 1956 намаляваная Пакеха (Pākehā, бландынка еўрапейскага паходжання), якая трымае ў руках сцяг Новай Зеландыі, і маорыйскі ваяр, які трымае таіаха (цырыманіяльная дзіда). Шчыт увенчаны каронай святога Эдуарда, а пад ім - 2 серабрыстыя лісціны папараці і надпіс «New Zealand».

## Гл. таксама 
*Сцягі Новай Зеландыі

## Спасылкі 
* New Zealand coat of arms with extended history and images
* MCH page on the Coat of Arms 
* Blazon at Encyclopaedia of New Zealand 1966 

Новая Зеландыя
Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Новай Зеландыі
Аляксандр Іпалітавіч Барбашоў

**Аляксандр Іпалітавіч Барбашоў** (1858 -?) — расійскі гісторык, аўтар работ па гісторыі Вялікага Княства Літоўскага.

Скончыў курс на гісторыка-філалагічным факультэце Санкт-Пецярбургскага ўніверсітэта. Выкладаў у III пецярбуржскай класічнай гімназіі, VII класічнай гімназіі, у рэальным вучылішчы Муханава. У 1886 годзе, пасля дыспута ў Санкт-Пецярбургскім універсітэце, атрымаў ступень магістра рускай гісторыі за сачыненне: «Вітаўт і яго палітыка да Грунвальдэнскай бітвы 1410 г.».

Вывучаў унутраную і знешнюю палітыку Вітаўта, барацьбу літоўскага, рускага, беларускага і ўкраінскага народаў супраць Тэўтонскага ордэна. Шырока выкарыстоўваў беларуска-літоўскія летапісы.

## Сачыненні 
* 
* 
* 
* 
* 

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Выпускнікі СПбДУ
Катэгорыя:Гісторыкі Расіі
Біе (правінцыя)

**Біе** () — адна з васямнаццаці правінцый Анголы, якая размяшчаецца ў цэнтры краіны. Адміністрацыйны цэнтр — Куіта. Плошча — 70 314 км², насельніцтва 1 794 387 (на 2006 год).
Бенга (правінцыя)

**Бенга** () — адна з васямнаццаці правінцый Анголы, якая размяшчаецца на паўночным захадзе краіны і мае выхад да Атлантычнага акіяна. Адміністрацыйны цэнтр — Кашыта. Плошча — 33 016 км², насельніцтва 450 000.
Сарочынскі валун

**Сарочынскі валун** — геалагічны помнік прыроды рэспубліканскага значэння (з 1988). За 1,5 км на поўнач ад вёскі Сарочына (Ушацкі раён, Віцебская вобласць) у 15 метрах ад шашы Лепель-Полацк. Валун парфірападобнага буйназярністага граніту; даўжыня 2,3 м, вышыня 2,2 м, шырыня 1,5 м, у абводзе 6,8 м, аб'ём 4 м³. Маса каля 10 тон. Прынесены ледавіком са Скандынавіі каля 20-18 тысяч год таму.

## Іншыя вядомыя валуны 
* Клін-валун
* Свяціцкі валун

## Гл.таксама 
* Музей валуноў

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Местонахождение памятников природы на 1 января 2020 г.   // Віцебскі абласны камітэт прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя

Катэгорыя:Валуны Беларусі
Катэгорыя:Геалогія Ушацкага раёна
Катэгорыя:Сарочына (Ушацкі раён)
Кабінда (правінцыя)

**Кабінда** () — адна з васямнаццаці правінцый Анголы, мае эксклаўнае размяшчэнне. Колішняя партугальская калонія Партугальскае Конга. Мяжуе з Рэспублікай Конга і Дэмакратычнай Рэспублікай Конга. На тэрыторыі правінцыі знаходзяцца буйныя радовішчы нафты, здабыча якой забяспечвае бюджэт Анголы на 80 %. З гэтае нагоды на працягу дзесяцігоддзяў існуе сепаратысцкі рух, які дамагаецца незалежнасці Кабінды. Адміністрацыйны цэнтр — Кабінда. Плошча — 7 283 км², насельніцтва каля  чалавек.

## Спасылкі
Кванда-Кубанга (правінцыя)

**Кванда-Кубанга** () — адна з васямнаццаці правінцый Анголы, якая размяшчаецца на паўднёвым усходзе краіны і мяжуе з Намібіяй на поўдні і з Замбіяй на ўсходзе. Адміністрацыйны цэнтр — Менонгвэ. Плошча — 199 049 км², насельніцтва складае каля 140 000 чалавек.
Куненэ (правінцыя)

**Куненэ** () — адна з васямнаццаці правінцый Анголы, якая размяшчаецца на поўдні краіны і мяжуе з Намібіяй. Адміністрацыйны цэнтр — Анджыва. Плошча — 89 342 км², насельніцтва складае 965 288 чалавек (2014).
Луанда (правінцыя)

**Луанда** () — адна з васямнаццаці правінцый Анголы, якая размяшчаецца на захадзе краіны. Вобласць з'яўляецца самай маленькай правінцый у краіне, мае выхад на Атлантычнага акіяна. Адміністрацыйны цэнтр — Луанда, якая акрамя таго з'яўляецца сталіцай краіны. Плошча — 2 418 км², насельніцтва складае 1 823 282 чалавек.
Маланжэ (правінцыя)

**Маланжэ** () — адна з васямнаццаці правінцый Анголы, якая размяшчаецца на поўначы краіны. Адміністрацыйны цэнтр — Маланжэ. Плошча — 97 602 км², насельніцтва складае каля 900 000 чалавек.
Мошыка (правінцыя)

**Мошыка** () — адна з васямнаццаці правінцый Анголы, якая размяшчаецца на ўсходзе краіны. Адміністрацыйны цэнтр — Луэна. Плошча — 223 023 км², насельніцтва складае каля 230 000 чалавек. Унікальнасць правінцыі заключаецца ў тым, што там пражывае больш за 10 тысяч іспанамоўных жыхароў (каля 4.34% насельніцтва правінцыі), што звязваюць з доўгай прысутнасцю кубінскіх войскаў падчас грамадзянскай вайны з 1975 па 2002 гады.
Намібэ (правінцыя)

**Намібэ** () — адна з васямнаццаці правінцый Анголы, якая размяшчаецца на паўднёвым захадзе краіны. Адміністрацыйны цэнтр — Намібэ. Плошча — 58 137 км², насельніцтва складае 313 667 (на 2006 год).
Паўднёвая Кванза (правінцыя)

**Паўднёвая Кванза** () — адна з васямнаццаці правінцый Анголы, якая размяшчаецца на захадзе краіны і мае выхад да Атлантычнага акіяна. Адміністрацыйны цэнтр — Сумбэ. Плошча — 55 660 км², насельніцтва складае 655 000 чалавек (на 2006 год).
Паўднёвая Лунда (правінцыя)

**Паўднёвая Лунда** () — адна з васямнаццаці правінцый Анголы, якая размяшчаецца на ўсходзе краіны і мяжуе з Дэмакратычнай Рэспублікай Конга. Адміністрацыйны цэнтр — Саўрыма. Плошча — 77 637 км², насельніцтва складае каля 246 000 чалавек.
Паўночная Кванза (правінцыя)

**Паўночная Кванза** () — адна з васямнаццаці правінцый Анголы, якая размяшчаецца на паўночным захадзе краіны. Адміністрацыйны цэнтр — Ндалатанда. Плошча — 24 110 км², насельніцтва складае каля 400 000 чалавек (на 2006 год).
Уамба (правінцыя)

**Уамба** () — адна з васямнаццаці правінцый Анголы, якая размяшчаецца ў цэнтры краіны. Адміністрацыйны цэнтр — Уамба. Плошча — 34 270 км², насельніцтва складае каля 1,9 млн чалавек, што складае каля 15% насельніцтва краіны.
Уіла (правінцыя)

**Уіла** () — адна з васямнаццаці правінцый Анголы, якая размяшчаецца на поўдні краіны. Адміністрацыйны цэнтр — Лубанга. Плошча — 79 022 км², насельніцтва складае каля 1 559 тысячы чалавек.
Адміністрацыйны падзел Анголы

**Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Анголы** — падзел тэрыторыі Анголы на пэўныя часткі ў мэтах эфектыўнай арганізацыі дзяржаўнага кіравання і мясцовага самакіравання. Згодна з падзелам Ангола падзяляецца на 18 правінцый.

## Правінцыі 
thumb|600px|справа|Карта правінцый Анголы

## Гл. таксама 
* Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел

Ангола
Катэгорыя:Ангола
Ганзі (акруга)

**Ганзі** () — адна з дзевяці акруг Батсваны, якая размяшчаецца на захадзе краіны, мяжуе з Намібіяй. Адміністрацыйны цэнтр — Ганзі. Плошча — 117 910 км², насельніцтва складае 33 170 чалавек (на 2001 год).
Квененг (акруга)

**Квененг** () — адна з дзевяці акруг Батсваны, якая размяшчаецца на поўдні краіны. Адміністрацыйны цэнтр — Малепалоле. Плошча — 35 890 км², насельніцтва складае 230 335 чалавек (на 2001 год).
Кгалагадзі (акруга)

**Кгалагадзі** () — адна з дзевяці акруг Батсваны, якая размяшчаецца на паўднёвым захадзе краіны, мяжуе з ПАР і Намібіяй. Адміністрацыйны цэнтр — Чабонг. Плошча — 106 940 км², насельніцтва складае 42 049 чалавек (на 2001 год).
Кгатленг (акруга)

**Кгатленг** () — адна з дзевяці акруг Батсваны, якая размяшчаецца на паўднёвым усходзе краіны, мяжуе з ПАР. Адміністрацыйны цэнтр — Мачудзі. Плошча — 7 960 км², насельніцтва складае 73 507 чалавек (на 2001 год).
Паўднёва-усходняя акруга (Батсвана)

**Паўднёва-ўсходняя акруга** () — адна з дзевяці акруг Батсваны, якая размяшчаецца на поўдні краіны і мяжуе з ПАР. Адміністрацыйны цэнтр — Габаронэ, які таксама з’яўляецца сталіцай краіны. Плошча — 1 780 км², насельніцтва складае 276 319 чалавек (на 2001 год).
Паўночна-заходняя акруга (Батсвана)

**Паўночна-заходняя акруга** () — адна з дзевяці акруг Батсваны, якая размяшчаецца на паўночным захадзе краіны і мяжуе з Намібіяй. Адміністрацыйны цэнтр — Маўн. Плошча — 129 930 км², насельніцтва складае 142 970 чалавек (на 2001 год).
Паўночна-ўсходняя акруга (Батсвана)

**Паўночна-ўсходняя акруга** () — адна з дзевяці акруг Батсваны, якая размяшчаецца на паўночным усходзе краіны і мяжуе з Зімбабвэ. Адміністрацыйны цэнтр — Масунга. Плошча — 5 120 км², насельніцтва складае 132 422 чалавек (на 2001 год).
Цэнтральная акруга (Батсвана)

**Цэнтральная акруга** () — адна з дзевяці акруг Батсваны, якая размяшчаецца ў цэнтры краіны і мяжуе з Зімбабвэ і ПАР. Самая вялікая правінцыя, а таксама з'яўляецца першай акругай паводле колькасці жыхароў. Адміністрацыйны цэнтр — Серовэ. Плошча — 147 730 км², насельніцтва складае 563 260 чалавек (на 2001 год).
Яўген Аляксеевіч Барбашын

**Яўген Аляксеевіч Барбашын** (, с. Уінскае, Пермскі край — ) — беларускі савецкі матэматык. Акадэмік АН БССР (1966), доктар фізіка-матэматычных навук, прафесар (1951).

## Біяграфія 
Скончыў Уральскі ўніверсітэт у 1940 годзе. У 1961—1966 гадах загадчык аддзела матэматычнага аналізу матэматычнага інстытута АН СССР (Свярдлоўскае аддзяленне), з 1966 года загадчык лабараторыі прыкладной матэматыкі і механікі Інстытута матэматыкі АН БССР і адначасова загадчык кафедры прыкладной матэматыкі БДУ.

* О построении функций Ляпунова для нелинейных систе. М.: Изд-во Академии наук СССР, 1960.
* Введение в теорию устойчивости. М.: Наука, 1967.
* Динамические системы с цилиндрическим фазовым пространством. М.: Наука, 1969 (совм. с В. А. Табуевой).
* Функции Ляпунова. М.: Наука, 1970.
* Метод сечений в теории динамических систем. Мн.: Наука и техника, 1979.

## Узнагароды 
Дзяржаўная прэмія СССР 1972 года за цыкл работ па праблемах ўстойлівасці сістэм аўтаматычнага рэгулявання, апублікаваных у 1967—1970 гадах. Узнагароджаны ордэнам Працоўнага Чырвонага Сцяга (1967), медалямі.

## Літаратура 
* Евгений Алексеевич Барбашин (К 50-летию со дня рождения) // Дифференц. уравнения. 1967. T.3, № 12.

## Спасылкі 
* Яўген Аляксеевіч Барбашын у базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі 

Катэгорыя:Матэматыкі СССР
Катэгорыя:Матэматыкі Беларусі
Катэгорыя:Лаўрэаты Дзяржаўнай прэміі СССР
Катэгорыя:Інстытут матэматыкі НАНБ
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Пермскім краі
BD +20°307

**BD +20°307** — спектральна-падвойная зорка ў сузор’і Авен на адлегласці каля 300 св. гадоў ад Сонцы. Абедзве зоркі вельмі падобныя на Сонца, толькі некалькі больш масіўныя. Яны круцяцца каля агульнага цэнта мас з перыядам 3.42 дня. Калі б вось вярчэння была б перпендыкулярная погляду назіральніка, то з Землі яна была б бачная як зацьменная пераменная тыпу W UMa. Аднак, ніякі пераменасці ў зоркі не назіраецца, такім чынам, можна выказаць здагадку, што сістэма бачная з полюса.

Зорная сістэма акружана магутным пылавым воблакам, якое ў мільён разоў больш шчыльнае, чым у Сонечнай сістэме. Воблака пылу складаецца з выключна малых часціц, якія маюць вельмі высокую тэмпературу 100 K. З прычыны таго, што сістэма не маладая (узрост парадку млрд. гадоў), то гэты пыл павінен ці акрэцыраваць на зорку ці павінен быць вымецены зорным ветрам. Каб растлумачыць існаванне воблака пылу і яго ўласцівасці была высунута гіпотэза, што некалькі тысяч гадоў назад у сістэме сутыкнуліся дзве планеты, прынамсі, такія ж вялікія як Венера і Зямля..

## Спасылкі 
* BD +20307
* Worlds in collision Astronomers discover dusty remains of two terrestrial planets. UCLA Pressrelease 
* Сутыкненне планет адбылося ў спелай сістэме  Membrana.ru

Катэгорыя:Жоўтыя карлікі
Катэгорыя:Спектральна-падвойныя зоркі
Катэгорыя:Зоркі «Бонскага агляду»
Форум ціхаакіянскіх астравоў

**Форум ціхаакіянскіх астравоў** () — міжурадавая арганізацыя, асноўнай мэтай якой з'яўляецца паглыбленне супрацоўніцтва паміж незалежнымі дзяржавамі Ціхага акіяна і прадстаўленне іх інтарэсаў. Форум быў заснаваны ў 1971 годзе пад назвай Паўднёваціхаакіянскі форум (англ. South Pacific Forum), але ў 2000 годзе для карэктнага адлюстравання геаграфічнага становішча яго членаў, якія знаходзяцца як у паўночнай, так і ў паўднёвай частках Ціхага акіяна, арганізацыя была перайменаваная ў Форум ціхаакіянскіх астравоў.

Членамі форуму з'яўляюцца Аўстралія, Вануату, Кірыбаці, Маршалавы Астравы, Науру, Новая Зеландыя, Ніуэ, Астравы Кука, Палаў, Папуа - Новая Гвінея, Самоа, Саламонавы Астравы, Тонга, Тувалу, Федэратыўныя Штаты Мікранезіі і Фіджы. З 2006 года асацыяванымі членамі ФЦА сталі заморскія тэрыторыі Францыі - Новая Каледонія i Французская Палінезія.

Катэгорыя:Міжнародныя арганізацыі
Біслама

**Біслама** (bislama) — крэольская мова, пераважна на англійскай аснове. Адна з афіцыйных моў Вануату, мова міжнацыянальных зносін прыкладна для 200 тыс. жыхароў Вануату (больш за сто народаў). Колькасць носьбітаў біслама як роднай мовы - 6200 чал., у асноўным у сталіцы Порт-Віла і ў горадзе Луганвіле.

## Спасылкі 
* Bislama
* Bislama alphabet, prounciation and language

Катэгорыя:Мовы Вануату
Катэгорыя:Кантактныя мовы на англійскай аснове
Катэгорыя:Крэольскія мовы
Катэгорыя:Кантактныя мовы Аўстраліі і Акіяніі
Элінар Острам

**Э́лінар О́страм** (пры нараджэнні: *Аван*, ; 7 жніўня 1933, Лос-Анджэлес — 12 чэрвеня 2012, Блумінгтан) — амерыканская палітолаг і эканаміст. Бакалаўр мастацтваў (1954), магістр мастацтваў (1962) і доктар філасофіі (1965) Каліфарнійскага ўніверсітэта ў Лос-Анджэлесе. Прафесар (з 1974) універсітэта Індыяны ў Блумінгтане. Стала лаўрэаткай Нобелеўскай прэміі па эканоміцы (2009) з фармулёўкай «за даследаванні ў галіне эканамічнай арганізацыі», стаўшы пры гэтым першай жанчынай, якая атрымала прэмію ў гэтай намінацыі.

Прэзідэнтка Таварыства «грамадскага выбару» (1982—1984). Лаўрэатка прэміі Ф. Сейдмана (1979). (1997). Член Нацыянальнай акадэміі навук ЗША (2001)

## Спасылкі 
* Nick Zagorski. Profile of Elinor Ostrom   на сайце *Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America (PNAS)*

Катэгорыя:Палітолагі ЗША
Катэгорыя:Эканамісты ЗША
Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі па эканоміцы
Катэгорыя:Члены і члены-карэспандэнты Нацыянальнай акадэміі навук ЗША
Дзяржаўная пячатка Палау

**Дзяржаўная пячатка Палау** — дзяржаўны сімвал Рэспублікі Палау. Прынята 1 студзеня 1981 года, у дзень увядзення самакіравання.

## Апісанне 
Дзяржаўная пячатка Рэспублікі Палау ўяўляе сабой круг, у цэнтры якога намаляваны будынак, перакрыты палатном, зверху размяшчаецца надпіс *Olbiil era kelulau*, знізу *Republic of Palau*. Пячатка чорна-белая, не мае колераў.

Па сваім вонкавым выглядзе пячатка нагадвае папярэднюю пячатку Падапечнай тэрыторыі Ціхаакіянскіх Астравоў.

Палау
Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Палау
Герб Кірыбаці

**Герб Кірыбаці** быў афіцыйна прыняты ў 1979 годзе пасля атрымання незалежнасці брытанскай калоніяй Астравы Гілберта (ранейшая назва краіны).

На гербе намаляваны жоўты фрэгат, які ляціць над узыходам сонцам. Пад выявай сонца — бела-сінія палоскі, якія сімвалізуюць Ціхі акіян і тры групы астравоў Рэспублікі Кірыбаці (астравы Гілберта, Фенікс і Лайн).

17 сонечных прамянёў сімвалізуюць 16 астравоў архіпелага Гілберта і востраў Банаба (раней Ошэн), узыход сонца — трапічнае сонца, бо Кірыбаці размешчана па абодва бакі экватара. Фрэгат увасабляе сілу, свабоду і нацыянальны танец Кірыбаці. Пад гербавым шчытом размешчаны нацыянальны дэвіз: *Te Mauri Te Raoi Ao Te Tabomoa* (у перакладзе з мовы кірыбаці: «Здароўе, мір і росквіт»).

Сучасны варыянт герба Кірыбаці быў прапанаваны яшчэ 1 мая 1937 года падчас існавання брытанскай калоніі Астравы Гілберта і Эліс.

## Спасылкі 
* Інфармацыя пра герб 
* National Identity Act 1989 

Катэгорыя:Кірыбаці
Кірыбаці
Герб Тувалу

Аснову **герба Тувалу** складае шчыт з жоўтай асадкай, упрыгожаны малюнкамі з васьмі мідый і васьмі лісцін банана. У цэнтральнай частцы знаходзіцца малюнак хаціны пад блакітным небам на зямлі, пакрытай зелянінай. Пад падмуркам хаты - стылізаваныя блакітныя і залатыя акіянічныя хвалі.

Пад гербавым шчытом размешчаны нацыянальны дэвіз Тувалу, які адначасова з'яўляецца назвай нацыянальнага гімна краіны: «Tuvalu mo te Atua» (у перакладзе з мовы тувалу «Тувалу - за Усемагутнага Бога»).

Герб Тувалу быў намаляваны на нацыянальным сцягу краіны ў 1995-1996 гадах.

## Спасылкі 
* Tuvalu Coat of Arms Ordinance.

Катэгорыя:Тувалу
Тувалу
Іаган-Вільгельм (курфюрст Пфальца)

|thumb|Помнік Іагану-Вільгельму ў Кёльне

**Іаган Вільгельм Пфальцкі** (; , Дзюсельдорф — , Дзюсельдорф) — пфальцграф-курфюрст Пфальца і пфальцграф-герцаг Пфальц-Нойбурга з 1690 года, герцаг Юліха і Берга пад імем **Іаган-Вільгельм II** з 1679 года, паходзіў з малодшай, Нойбургскай лініі роду Вітэльсбахаў. Скарбнік Свяшчэннай Рымскай імперыі.

## Біяграфія 
Бацькамі Іагана-Вільгельма былі курфюрст Філіп-Вільгельм Пфальцкі і Елізавета Амалія Гесэн-Дармштацкая. Выхаваннем яго займаліся езуіты.

2 верасня 1690 года Іаган-Вільгельм атрымлівае ў спадчыну бацькаўскі трон курфюрста. Кіраванне над Юліхам і Бергам бацька яму перадаў яшчэ на дзесяцігоддзе раней.

З-за таго, што ў выніку вайны за Пфальцкую спадчыну яго сталіца Гайдэльберг была разбурана, рэзідэнцыяй Іагана Вільгельма стаў Дзюсельдорфскі замак (Дзюсельдорф быў цэнтрам герцагства Берг). Малады курфюрст, якія звыкся жыць марнатраўна, за 300 000 гульдэнаў заклаў Вюрцбург, які належаў яму. Пасля зканчэння ў 1697 годзе вайны за Пфальцкую спадчыну Іаган-Вільгельм дамогся вяртання яму занятых французскімі войскамі пфальцкіх тэрыторый.

На працягу вайны за Іспанскую спадчыну ён таксама здолеў вярнуць некаторыя ранейшыя тэрыторыі Курпфальца — Верхні Пфальц і графства Кам (ізноў уваходзілі ў склад курфюрства ў 1707—1714 гады).

Дбайны каталік, Іаган-Вільгельм быў малапапулярны ў Пфальцы, дзе пражывала шмат пратэстантаў, і аддаваў перавагу праводзіць час у сваіх паўночных уладаннях, у Юліху і Бергу (асабліва ў Дзюсельдорфе). Тут ён будуе пышныя палацы Бенсберг і Шветцынген, а таксама распачынае перабудову дзюсельдорфскай рэзідэнцыі.

Іаган-Вільгельм заахвочваў мастацтвы, ён з'яўляецца заснавальнікам дзюсельдорфскай карціннай галерэі, для якой набываў палотны П. П. Рубенса. Прыдворным мастаком курфюрста быў Ян Франс ван Дувен. 29 верасня 1708 года курфюрст аднавіў дзеянне ордэна Губерта.

Быў пахаваны ў цэрквы Св. Андрэя ў Дзюсельдорфе. Пасля яго смерці курфюстам Пфальца стаў яго малодшы брат Карл Філіп.

## Літаратура 
* Leo Mülfarth: *Johann Wilhelm von der Pfalz-Neuburg und die jülich-bergischen Landstände 1679—1716*, Köln 1963.
* Otto Wirtz: *Jan Wellem* — Geliebter Verschwender. Erfurt 2004, ISBN 3-89702-665-1

Катэгорыя:Герцагі юліхскія
Катэгорыя:Герцагі бергскія
Катэгорыя:Курфюрсты пфальцкія
Катэгорыя:Вітэльсбахі
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Залатога руна
Катэгорыя:Асобы на марках
Бруствер

thumb|320px
thumb|320px
**Бруствер** (, ад Brust — грудзі і Wehr — абарона) — насып у фартыфікацыйны будынак, прызначаны для зручнай стральбы, абароны ад куль і снарадаў, а таксама для хованкі ад назірання суперніка. На ўнутраным яго боку размяшчаецца барбет.

Для прыставання бруствера да стральбы да яго прысыпаюць прыступку, на якую людзі становяцца падчас стральбы. Прыступка гэтая называецца банкетам, або стралковай прыступкай. Верхняя частка крэпаснога вала, прызначаная для размяшчэння гармат называецца валганг.

## Літаратура 
* Otto Piper: *Burgenkunde*. Weltbild, Augsburg 1994, ISBN 3-89350-554-7, S. 333—334, 667.

Катэгорыя:Фартыфікацыя
Курган (паэма)

**Курган** — паэма-балада Я. Купалы, якая лічыцца адным з лепшых героіка-рамантычных твораў Купалы і шэдэўрам беларускай літаратуры. У дарэвалюцыйны час друкавалася з аўтарскім прысвячэннем «Памяці С. Палуяна».

Рукапіс паэмы захоўваецца ў Беларускай бібліятэцы і музеі імя Францішка Скарыны ў Лондане.

## Апісанне 
Паэма была завершана класікам 23 мая 1910 года ў Пецярбургу і ўпершыню апублікавана ў газеце «Наша ніва» 21 чэрвеня 1912 года.

## Уплыў на культуру 
### Выяўленчае мастацтва 
Да паэмы звярталіся майстры сучаснага выяўленчага мастацтва Беларусі (творы М. Басалыгі, М. Бельскага, Я. Бусла, Л. Замаха, А. Кашкурэвіча, М. Пушкара, М. Савіцкага, П. Сергіевіча, І. Сталярова, В. Ціхановіча, В. Шаранговіча і інш.) і Расіі (Я. Чарняцін).

В. П. Шаранговіч узнагароджаны дыпломам імя Францыска Скарыны Рэспубліканскага і дыпломам ІІ ступені Усесаюзнага конкурсаў «Мастацтва кнігі» за ілюстрацыі да выдання «Паэмы [На ракой Арэсай; Безназоўнае; Яна і я; Магіла льва; Бандароўна; Курган; Адплата кахання; Нікому; Зімою]» 1978 года.

### Музыка 
Да паэмы Янкі Купалы «Курган» не раз звярталіся кампазітары. Ёй прысвечаныя музычныя творы К. Галкоўскага, Я. Глебава, І. Лучанка, І. Любана, А. Туранкова, У. Чараднічэнкі «Курган» для хору салістаў і сімфанічнага аркестра, на музыку якой Ансамбль «Песняры» ў 79-м прадставіў рок-оперу, якая ўвайшла ў дваццатку лепшых твораў свету, створаных у стылістыцы прагрэсіў-року. У 2011 да 100-годдзя напісання паэмы і 70-годдзя з дня нараджэння Уладзіміра Мулявіна быў прадстаўлены мюзікл «Курган» на музыку І. Лучанка ў аранжыроўцы У. Мулявіна.

### Кінематограф 
Некаторыя вобразы паэмы ўвайшлі ў кінафільм В. Рубінчыка «Магіла льва (Беларусьфільм)» (1971) і тэлеспектакль У. Траццякова «Папараць-кветка» (1981).

## Водгукі 
## Літаратура 
* Янка Купала: Энцыкл. даведнік / БелСЭ; Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн., БелСЭ, 1986. — 727 с, 26 л. іл.; Артыкул «Курган» / Аўтар — А.Лойка — C. 325—327.
* Бярозкін Р. Свет Купалы; Звенні. — Мн., 1981. — С. 98—99.
* Вазнясенскі А. Паэмы Янкі Купалы. — Узвышша, 1927, № 1.
* Казбярук У. Перачытваючы паэму. — Полымя, 1973, № 10.
* Лазарук М. Беларуская паэма ў другой палавіне ХІХ- пачатку ХХ стагоддзя. — Мн., 1970. — С.106—107, 167—173.
* Лойка А. Гісторыя беларускай літаратуры. Дакастрычніцкі перыяд. Ч.2. — Мн., 1980. — С.160—167.
* Макарэвіч А. Ад песень і думак народных. — Мн., 1965. — С.98—105, 112, 114.
* Навуменка І. Янка Купала. — Мн., 1980. — С.77, 79.
* Шкраба Р. Тры паэмы Янкі Купалы. — У яго кн. Сіла слова. — Мн., 1958.
* Юрэвіч У. Янка Купала. — Мн., 1983. — С. 122—124.
* Ярош М. Р. Пясняр роднай зямлі. — Мн., 1982. — С.137—140.

## Спасылкі 
* В. Акопаў. Ілюстрацыя да паэмы

Катэгорыя:Творы Янкі Купалы
Катэгорыя:Творы 1910 года
Кацярына Васільеўна Алейнік

**Кацярына Васільеўна Алейнік** (нар. , Мінск) — балерына, вядучы майстар сцэны Нацыянальнага акадэмічнага Вялікага тэатра оперы і балета.

## Біяграфія 
Скончыла Беларускі дзяржаўны харэаграфічны каледж (клас педагога Вольгі Лапо). З 2007 года працуе ў трупе Нацыянальнага акадэмічнага Вялікага тэатра оперы і балеты Рэспублікі Беларусь.

## Партыі 
* Кітры — «Дон Кіхот»
* Дыяна — «»
* Фея шчодрасці, Аўрора — «»
* Гамзаці — «»
* Маша — «Шчаўкунок»
* Па-дэ-труа — «Лебядзінае возера»
* Пахіта — «»
* Сяброўка вагантаў — «Карміна Бурана»
* Зарэма, Паненка — «»
* Папялушка, Фея, Злосніца — «»
* Сільфіда — «»
* Жызэль — «»

## Узнагароды 
* Заслужаны артыст Рэспублікі Беларусь;
* медаль Францыска Скарыны (2011) за выдатныя творчыя дасягненні, высокае прафесійнае майстэрства і заслугі ў развіцці нацыянальнай культуры і мастацтва.

### Перамогі на балетных конкурсах і фестывалях 
К. Алейнік з’яўляецца лаўрэатам і дыпламантам шматлікіх балетных конкурсаў і фестываляў
* Лаўрэат VIII Міжнароднага харэаграфічнага фестывалю-конкурсу «Танцавальны Алімп», Берлін (Германія, 2011)
* Прыз Capezio на  ў Джэксане (ЗША, 2010)
* Лаўрэат II Карэйскага Міжнароднага балетнага конкурсу (Сеул, 2009)
* Бронзавы медаль і званне лаўрэата  (Масква, 2009)
* Дыпламант Міжнароднага балетнага конкурсу імя Р. Нурыева ў Будапешце і ўладальніца спецыяльнага прыза Маі Плісецкай «За інтэрпрэтацыю Адыліі» (Венгрыя, 2008 г.)
* Дыпламант Міжнароднага конкурсу артыстаў балета ў Шанхаі (Кітай, 2007 г.)
* Лаўрэат  ў Варне (Балгарыя, 2006 г.)
* Лаўрэат Міжнароднага юнацкага конкурсу класічнага танца «Хрустальны туфлік» у Харкаве (Украіна, 2004 г.)

## Літаратура 
* Мушынская Т. М. Па-за правіламі гульні  // Мастацтва. 2012. № 2. С. 6-7.

## Спасылкі 
* Кацярына Алейнік на сайце Нацыянальнага акадэмічнага Вялікага тэатра оперы і балета 
* Відэасюжэт пра К. Алейнік 

Катэгорыя:Артысты балета Беларусі
Катэгорыя:Постаці Вялікага тэатра оперы і балета Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Заслужаныя артысты Беларусі