open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Барыс Іванавіч Якушаў

**Барыс Іванавіч Якушаў** (, Мінск — ) — беларускі вучоны ў галіне экалогіі і радыеэкалогіі раслін. Член-карэспандэнт Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (1994). Доктар біялагічных навук (1980), прафесар (2002). Заслужаны дзеяч навукі Беларусі (2002).

## Біяграфія 
Скончыў Белдзяржуніверсітэт (1956). З 1960 года — малодшы навуковы супрацоўнік БелНДІ глебазнаўства Міністэрства сельскай гаспадаркі БССР. З 1961 года — старшы навуковы супрацоўнік Інстытута біялогіі АН БССР. З 1963 года — старшы навуковы супрацоўнік, з 1973 года — намеснік дырэктара па навуковай рабоце, з 1978 года — загадчык лабараторыі Інстытута эксперыментальнай батанікі ім. В. Ф. Купрэвіча Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі, у 2013—2014 гадах — галоўны навуковы супрацоўнік гэтага інстытута.

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя працы па пытаннях рэакцыі раслінных арганізмаў на біятычныя і абіятычныя фактары навакольнага асяроддзя, узаемаадносінаў драўнянай і травяністай расліннасці ў фітацэнозах, заканамернасцям назапашвання радыенуклідаў у раслінных тканінах. Выканаў даследаванні па радыяэкалагічнай абстаноўцы ў раслінных супольнасцях, якія выпрабавалі ўздзеянне выкідаў ад аварыі на Чарнобыльскай АЭС. Пры гэтым устаноўлены асноўныя заканамернасці акумуляцыі расліннасцю радыянуклідаў у залежнасці ад экалагічных умоў. Распрацаваў прапановы па рацыянальнаму выкарыстанню натуральных раслінных рэсурсаў з улікам рознай ступені радыяактыўнага забруджвання тэрыторыі. Эксперыментальна ўстаноўлена і даследавана ўплыў прыродных радыянуклідаў (238U, 14С, 40К) на жыццядзейнасць раслін розных жыццёвых формаў у мадэльных досведах і біягеацэнозы.

Аўтар больш за 230 навуковых прац, у тым ліку 8 манаграфій, 4 вынаходстваў.

## Асноўныя працы 
* Межвидовые и внутривидовые отношения растений в искусственных фитоценозах. Мн.: Наука и техника, 1987 (в соавт.).
* Исследование растений и почв: Эколого-физиологические методы. Мн.: Наука и техника, 1988.
* Радиоактивное загрязнение растительности Беларуси (в связи с аварией на Чернобыльской АЭС). Мн.: Навука i тэхнiка, 1995 (в соавт.).
* Экологические, медико-биологические и социально-экономические последствия катастрофы на ЧАЭС в Беларуси. Мн.: Ин-т радиобиологии АН Беларуси, 1996 (в соавт.).
* Природные изотопы урана в почвах и растениях сосновых лесов Минской возвышенности. Мн.: Беларуская навука, 2008 (совм с Ж. М. Анисовой).
* Влияние природного радиоактивного фона на рост и развитие растений // Доклады НАН Беларуси. 2002. Т.40, № 38 (совм. с М. Н. Корсеко).
* Характеристика трофности почвы — важная составляющая экологических исследований в природно-растительных комплексах // Ботаника (исследования) : Сб.науч.трудов. Мн. : Право и экономика, 2011. Вып. 40 (в соавт.).

## Літаратура 
* 
* Национальная академия наук Беларуси : персональный состав. — Минск, 2003.
 
## Спасылкі 
* Барыс Іванавіч Якушаў у базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі 

Катэгорыя:Члены-карэспандэнты НАНБ
Базыль Чачуга

**Базыль Чачуга** (, Плютычы, Польшча — ) — вучоны ў галіне біяхіміі і экалогіі. Замежны член Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (1995). Прафесар (1972).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (1956). З 1956 года асістэнт, старшы асістэнт, ад’юнкт, дацэнт, з 1972 года прафесар Медыцынскай акадэміі ў горадзе Беласток (Польшча). Адначасова з 1962 года загадчык аддзела агульнай біялогіі Медыцынскай акадэміі ў Беластоку.

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя даследаванні ў галіне воднай экалогіі, біяхіміі. Вывучаў ролю караціноідаў і іх вытворных ў працэсах фотасінтэзу, росту і адаптацыі арганізмаў да розных фактараў асяроддзя. Выступаў ў ролі эксперта па экалогіі ў шэрагу міжнародных арганізацый, уваходзіў у склад розных камітэтаў, звязаных з прыродаахоўнай дзейнасцю.

Аўтар больш за 400 навуковых прац, у т. л. 4 манаграфій.

## Асноўныя працы 
* Ecological-physiological aspects of Chironomidae. Bialystok, 1962.
* The Nature of North-East of Poland. Warszawa, 1973.
* The Wigri Lake. Warszawa, 1979.
* Narwianski Park Krajobrazowy. Bialystok, 1990.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* Базыль Чачуга ў базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі

Катэгорыя:Замежныя члены НАНБ
Катэгорыя:Біяхімікі
Катэгорыя:Эколагі Польшчы
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Бельскім павеце (Падляскае ваяводства)
Ляўчук

**Ляўчу́к** () — украінскае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Георгіевіч Ляўчук (нар. 1985) — беларускі палітык.
* Вячаслаў Ляўчук (нар. 1971) — беларускі футбаліст і футбольны трэнер.
* Дзмітрый Фалькоўскі (сапр. Ляўчук, 1898—1934) — паэт, празаік.
* Маргарыта Ляўчук (нар. 1990) — беларуская оперная спявачка (сапрана).
Аперацыя «Катэдж»

**Аперацыя «Катэдж»** () — амерыкана-канадская аперацыя па вызваленні вострава Кыска ад японскіх войскаў падчас Ціхаакіянскай кампаніі Другой сусветнай вайны. Праходзіла з 15 па 24 жніўня 1943 года. Нягледзячы на тое, што ўсе японскія войскі пакінулі востраў да пачатку аперацыі, падчас манеўраў і высадкі амерыканскія войскі страцілі ад дружалюбнага агню дзясяткі салдат забітымі і параненымі.

Гэты востраў знаходзіўся пад акупацыяй з лета 1942 года, калі японскія марскія пяхотнікі высадзіліся і знішчылі метэастанцыю амерыканскага ВМФ. Пасля тут быў размешчаны значны гарнізон, які складаў, па даных амерыканскай разведкі, 10 тыс. чалавек. За час акупацыі японцы страцілі на востраве і вакол яго 2,5 тыс. чалавек загінулымі.

Захоп Кыскі павінен быў паставіць кропку ў Алеўцкай кампаніі, і амерыканскае камандаванне, памятаючы пра крывавую бітву за Ату, запланавала да высадкі значныя сілы. У раёне вострава Адак было засяроджана больш за 100 караблёў, сілы дэсанту складалі 30 тыс. амерыканскіх пяхотнікаў і 5,5 тыс. канадскіх. Акрамя таго, пачынаючы з канца ліпеня, праводзіліся авіяналёты і абстрэлы з мора. У агульнай складанасці на працягу ліпеня 11-я паветраная армія ЗША скінула на востраў 424 тоны бомбаў, у той час як карабельная артылерыя выпусціла 330 тон снарадаў.

13 жніўня была праведзена трэніровачная высадка на Адак.

Раніцай 15 жніўня першая група амерыканскіх войскаў высадзілася на заходнім беразе, а 16 жніўня крыху на поўнач высадзіліся канадцы. Высадцы ніхто не перашкаджаў, зрэшты, ветэранаў бітвы за Ату гэта не здзівіла. Амерыканцы чакалі, што толькі прасунуўшыся ўглыб яны сутыкнуцца з абарончымі пазіцыямі японцаў на пануючых вышынях. Аднак ніякага супраціву так і не было, адзінымі баявымі стратамі дэсантнікаў былі страты ад дружалюбнага агню.

Аказалася, што японскае камандаванне, усведамляючы немагчымасць абараніць практычна ізаляваны востраў, вырашыла эвакуіраваць гарнізон. 28 ліпеня, за два тыдні да высадкі амерыканцаў, увесь гарнізон у колькасці 5183 чалавек на працягу гадзіны пагрузіўся на 2 крэйсеры і 6 эсмінцаў і пад покрывам туману быў эвакуіраваны на Парамушыр.

24 жніўня камандуючы наземнымі сіламі генерал Чарлз Карлет канстатаваў, што востраў перайшоў пад кантроль ЗША.

За час абследавання Кыскі (у тым ліку мноства падземных тунэляў) саюзнікі страцілі 32 чалавекі забітымі (28 амерыканцаў і 4 канадцы) і каля 50 параненымі, у асноўным ад дружалюбнага агню; 130 салдат пацярпелі ад траншэйнай ступні. Акрамя таго, пры падрыве на японскай міне эсмінца «Абнер Рыд» загінуў 71 і былі параненыя 47 маракоў. Гэта прывяло, у агульнай складанасці, да страт у складзе 313 чалавек (загінулыя, параненыя і хворыя).

## Спасылкі 
Aleutian Islands War:June 3, 1942 — August 24, 1943

Катэгорыя:Бітвы Японіі
Катэгорыя:Бітвы вайны на Ціхім акіяне
Катэгорыя:Бітвы ЗША
Катэгорыя:Бітвы Канады
Катэгорыя:Жнівень 1943 года
Катэгорыя:Канфлікты 1943 года
FavBet

**Favbet** — міжнародная кампанія, заснаваная ў 1999 годзе ва Украіне. Працуе па міжнародных і рэгіянальных ліцэнзіях ва Украіне, Харватыі, Румыніі і на Мальце. Кампанія ўваходзіць у склад міжнароднага холдынгу FavBet (Мальта).

## Аб кампаніі 
Кампанія была створана ў 1999 годзе ва Украіне.

У Беларусі FavBet актыўна развівае сегмент «sport entertaiment», прапаноўваючы рабіць стаўкі на спартыўныя падзеі як на сваім сайце, так і ў касах і спартыўных барах «FavBet-БАР».

Станам на снежань 2019 года, колькасць карыстальнікаў Fabvet.by перавысіла 3 мільёны. Колькасць спартыўных падзей, штодня прадстаўленых на сайце, налічвае больш за 2 тысячы.

У 2018 годзе кампанія стала партнёрам кіеўскага «Дынама».

Кампанія таксама працуе ў Харватыі і Румыніі.

## Ліцэнзія 
У Беларусі кампанія вядзе гаспадарчую дзейнасць пад юрыдычнай асобай ТАА «ФавБетБел». Ліцэнзія на права ажыццяўлення дзейнасці ў галіне гуляльнага бізнесу № 33120/593 выдадзеная 15.02.2013.

## Спонсарства і партнёрства 
У Беларусі кампанія FavBet вядзе актыўную спонсарскую і партнёрскую дзейнасць.

### 2019 год 
У сакавіку брэнд-амбасадарам брэнду стаў Аляксандр Глеб — вядомы беларускі футбаліст, пераможца Лігі чэмпіёнаў УЕФА.
У чэрвені кампанія падпісала партнёрскую дамову з футбольным клубам «Дынама-Брэст»., якая ў сезоне 2019 года ўпершыню стала Чэмпіёнам Беларусі па футболе.

### 2020 год 
У пачатку года ФК «Дынама-Брэст» стаў афіцыйным бетынг-партнёрам клубу.
У лютым пачатковец вышэйшай лігі Чэмпіянату Беларусі, футбольны клуб «РУХ» (Брэст), стаў партнёрам «FavBet», падпісаўшы кантракт на 2 сезоны.
У лютым было падпісанае спонсарскае пагадненне з ФК «Іслач» (Мінская вобласць). У рамках партнёрства брэнд «FavBet» прадстаўлены на гульнявой і трэніровачнай форме каманды.

У чэрвені партнёрам кампаніі стаў ўпершыню футбольны клуб з Першай лігі Беларусі — «Арсенал» (Дзяржынск).

### 2022 год 
У сакавіку 2022 года ў выніку расійскага ўварвання ва Украіну кампанія спыніла дзейнасць у Беларусі. Сваімі ўспамінамі ў фільме падзяліліся сябры і калегі спартсмена, сярод якіх: экс-форвард «Штутгарту» Кевін Кураньі, брамнік «Арсеналу» і зборнай Германіі Йенс Леман, былыя паўабаронцы «Арсенала» Сеск Фабрэгас, Мацье Фламіні і іншыя.

## Спецыяльныя падзеі 
Перад фіналам песеннага конкурсу «Еўрабачанне 2019», эксперты кампаніі ацанілі шанцы беларускай спявачкі ZENы на выніковую перамогу і прадставілі іх гледачам.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Вікіпедыя:Артыкулы са складаным уваходам у Модуль:URL
Катэгорыя:Кампаніі, заснаваныя ў 2013 годзе
Катэгорыя:Букмекеры
Лабуш

**Лабуш** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Сяргеевіч Лабуш (нар. 1957) — акцёр тэатра і кіно.
* Мікалай Сяргеевіч Лабуш (нар. 1951) — прафесар, доктар палітычных навук.
Анатоль Логінаў

**Анатоль Логінаў**:
* Анатоль Аляксеевіч Логінаў (1921—1999) — вучоны ў галіне фізіялогіі жывёл і чалавека.
* Анатоль Фёдаравіч Логінаў (1923—2008) — Герой Савецкага Саюза.
Анатоль Фёдаравіч Логінаў

**Анатоль Фёдаравіч Логінаў** (, Цвярская губерня — , Масква) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1944).

## Біяграфія 
. Мемарыял 8-й танкавай дывізіі, памятная дошка]]
У 1941 годзе скончыў 10 класаў школы. У Чырвонай Арміі з ліпеня 1941 года. У ліпені—жніўні 1941 года быў курсантам 15-га вучэбна-танкавага палка (горад Нара-Фамінск Маскоўскай вобласці). У красавіку 1943 гады скончыў Чэлябінску танкавую вучылішча.

Вызначыўся ў ходзе Сумскай-Прылуцкай аперацыі і пры фарсіраванні Дняпра. 10 верасня 1943 года яго танк першым уварваўся на пераправу праз раку Харол у пасёлку Ліпавая Даліна (Сумская вобласць, Украіна) і утрымліваў яе каля 2 гадзін, знішчыўшы 2 танкі праціўніка.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 3 чэрвеня 1944 года за «ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з нямецкімі захопнікамі і праяўленыя пры гэтым мужнасць і гераізм» старшаму тэхніку-лейтэнанту Логінаву прысвоена званне Героя Савецкага Саюза з уручэннем ордэна Леніна і медаля «Залатая Зорка» (№ 3677).

У 1956 годзе скончыў Ваенна-дыпламатычную акадэмію. З лютага 1957 года па сакавік 1958 года быў памочнікам ваеннага аташэ пры Пасольстве СССР у Вялікабрытаніі, а з кастрычніка 1959 года па снежань 1961 года у Канадзе.

## Літаратура 
* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1988. — Т. 2 /Любов — Ящук/. — 863 с. — 100 000 экз. — ISBN 5-203-00536-2.

## Спасылкі 
* Анатоль Фёдаравіч Логінаў на сайце  «Героі краіны».

Катэгорыя:Ваенныя аташэ СССР
Катэгорыя:Удзельнікі бітвы за Дняпро
Катэгорыя:Танкісты Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Генерал-маёры СССР
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Цвярской вобласці
Жак Ле Муан

**Жак Ле Муан дэ Морг** (; пам. 1588) — французскі падарожнік, мастак-акварэліст і графік, які ўдзельнічаў у каланізацыі паўвострава Фларыды. Быў першым з еўрапейскіх мастакоў, хто адлюстраваў карэнных жыхароў тэрыторыі сучасных ЗША.

## Біяграфія 
 ловяць рыбу, каля 1562. Мастак Ж. Ле Муан]]

Удзельнічаў у французскай каланіяльнай экспедыцыі ў Паўночную Амерыку пад кіраўніцтвам . У 1564—1565 гадах замалёўваў індзейцаў, а таксама мясцовую фаўну і флору Паўночнай Фларыды.

Перажыў разню гугенотаў, якую ў верасні 1565 года зладзілі ў Форт-Кэралайн іспанцы пад кіраўніцтвам . Разам з прыкладна дваццаццю выжылымі хаваўся ў лясах і пазней быў выратаваны англійскай экспедыцыяй, пасля чаго пастаянна пасяліўся ў Англіі.

На аснове акварэльных малюнкаў Ж. Ле Муана пазней фламандскі гравёр  выканаў літаграфічныя выявы індзейцаў. У Англіі на працы Ле Муана звярнуў увагу Уолтэр Рэйлі, што стала для апошняга адным са стымулаў да пачатку брытанскай каланізацыі Амерыкі.

## Літаратура 
* Carl Waldman i Alan Wexler, Encyclopedia of Exploration, New York 2003, ISBN 0-8160-4678-6
* Heller, Henry. (2002) *Labour, Science and Technology in France, 1500—1620*, Cambridge University Press. p. &nbsp;79. ISBN 0-521-89380-1.
* Jacques LeMoyne
* Images of the engravings
* Milanich, Jerald, «The Devil in the Details», Archaeology, May/June 2005, pp. &nbsp;27-31.
* Harvey, Miles. (2008) *Painter in a Savage Land: The Strange Saga of the First European Artist in North America*, Random House. ISBN 978-1-4000-6120-4.

## Спасылкі 
* Gallica, la bibliothèque numérique (Bibliothèque nationale de France): Théodore de Bry, Jacques Le Moyne de Morgues and the Timucua Indians
* Artfact
* Robert Viking O’Brien’s article on LeMoyne’s *Brevis narratio* from* The Marjorie Kinnan Rawlings Journal of Florida Literature*

Катэгорыя:Даследчыкі Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Мастакі Францыі
Катэгорыя:Падарожнікі XVI стагоддзя
Катэгорыя:Падарожнікі Францыі
Людміла Адольфаўна Склярэнка

**Людміла Адольфаўна Склярэнка** (, г. Трасцянэць, Сумская вобласць) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыла Новасібірскі інжынерна-будаўнічы інстытут у 1968 годзе. Працавала ў Мінскпраекце, Белмясцпрампраекце, з 1977 года — старшы архітэктар у Белжылпраекце.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1976 года. Пражывае ў Мінску.

## Творчасць 
Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): блокі цэхаў заводаў трактарнага (1976) і пластмас (1982). Дзіцячая шахматна-шашачная школа і рэканструкцыя будынка ЦК ЛКСМБ (1986) у Мінску, добраўпарадкаванне алімпійскага комплексу «Стайкі» ў Мінскім раёне (1980).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Леанід Аляксандравіч Шамяткоў

**Леанід Аляксандравіч Шамяткоў** (, Гомель — , Гомель) — беларускі матэматык. Член-карэспандэнт Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (1980), доктар фізіка-матэматычных навук (1970), прафесар (1973). Заслужаны дзеяч навукі Рэспублікі Беларусь (1995).

## Біяграфія 
Скончыў Гомельскі педінстытут (1959). З 1962 года навуковы супрацоўнік лабараторыі Інстытута матэматыкі АН БССР (Гомель). З 1977 года прарэктар па вучэбнай рабоце, у 1989—2000 гадах рэктар, з 2000 года прафесар, загадчык кафедры Гомельскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Ф. Скарыны.

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя працы па алгебры. Стварыў новае навуковае напрамак — тэорыю фармацый алгебраічных сістэм. Вырашыў праблему пералічэння канчатковых вырашальных груп, пастаўленую Д. К. Фадзеевым ў 1947 годзе, праблему дапаўняльнасці нармальных падгруп, пастаўленую нямецкім матэматыкам Г. Віландтам на Эдынбургскім матэматычным кангрэсе ў 1958 годзе. У тэорыі фармацый ім дадзена рашэнне такіх буйных праблем, як фармацыйная стабільнасць, знешняя характэрызацыя зверхразрашымасці і інш. Развіў функцыянальныя і рашотачные метады даследавання фармацый алгебраічных сістэм.

Аўтар каля 100 навуковых прац, у тым ліку 3 манаграфій.

## Узнагароды 
Узнагароджаны ордэнамі Працоўнага Чырвонага Сцяга (1986), святога Роўнаапостальнага Вялікага Князя Уладзіміра (1999), Францыска Скарыны (2002), медалямі. Ганаровы грамадзянін горада Гомеля (2002).

## Асноўныя працы 
* Формации конечных групп. — М.: Наука, 1978.
* Формации алгебраических систем. — М.: Наука, 1989 (разам з А. М. Скібай).

## Літаратура 
* 
* 
* Шеметков Леонид Александрович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2008. — Т. 7. — С. 583.
* Шеметков Леонид Александрович // Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. — Минск, 2013. — Т. 3 : Гомельская область : в 2 кн., кн. 2. — С. 483.
* Шеметков Леонид Александрович // Национальная академия наук Беларуси : энциклопедический справочник. — Минск, 2017. — С. 582—583.

## Спасылкі 
* Памяти учёного: ШЕМЕТКОВ Леонид Александрович  // Нацыянальная акадэмія навук Беларусі
* Леанід Аляксандравіч Шамяткоў у базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі 

Катэгорыя:Члены-карэспандэнты НАНБ
Катэгорыя:Дэпутаты Гомельскага гарадскога Савета дэпутатаў
Катэгорыя:Матэматыкі СССР
Катэгорыя:Матэматыкі Беларусі
Катэгорыя:Рэктары Гомельскага дзяржаўнага ўніверсітэта
Міхаіл Сяргеевіч Смірноў

**Міхаіл Сяргеевіч Смірноў** (нар. , г. Перлеберг, ГДР) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыў у 1965 годзе Мінскі архітэктурна-будаўнічы тэхнікум, у 1971 годзе Беларускі політэхнічны інстытут. Працаваў у Ваенпраекце, Мінскпраекце, з 1980 года — галоўны архітэктар праектаў у БелНДІдзіпрасельбудзе.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1976 года. Пражывае ў Мінску.

## Творчасць 
]]
 у Глыбокім]]
Асноўныя працы: жылыя дамы па вул. Гагарына ў Віцебску (1977, у аўтарскім калектыве), мемарыяльныя могілкі «Барок» у Глыбокім (1980, у аўтарскім калектыве), аўтастанцыя ў раёне вул. Кульман у Мінску (1982), Дом культуры з адміністрацыйнымі памяшканнямі ў саўгасе «Прагрэс» Салігорскага раёна Мінскай вобласці (1982).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Брэсцкія выступленні беспрацоўных (1931—1932)

**Брэсцкія выступленні беспрацоўных** — пратэсты, арганізаваныя ў Брэсце ў перыяд эканамічнага крызісу 1929—1933 гадоў, які рэзка панізіў жыццёвы ўзровень насельніцтва і выклікаў рост беспрацоўя.

## Перадумовы 
У пачатку красавіка 1929 года ў Брэсце было зарэгістравана 1,5 тысяч беспрацоўных, у 1931 годзе — 3,4 тыс., у канцы 1932 года — каля 4,4 тыс. Брэсцкі акругкам Камуністычнай партыі Заходняй Беларусі прымацаваў да пунктаў найбольшай канцэнтрацыі беспрацоўных агітатараў, якія тлумачылі прычыны беспрацоўя, заклікалі да барацьбы за паляпшэнне сацыяльных умоў. Гарадскія ўлады часта выкарыстоўвалі беспрацоўных на розных работах за нізкую плату.

## Выступленне 
У верасні 1931 года каля 200 часова занятых беспрацоўных аб’явілі забастоўку супраць намераў магістрата панізіць зарплату. На мітынгу яны абралі дэлегатаў для прад’яўлення гарадскім уладам патрабаванняў павысіць плату з 3 злотых да 3,5 і з 2,5 да 3. Пад лозунгам «*Работы і хлеба!*» беспрацоўныя рушылі да магістрата. Выступленне скончылася задавальненнем патрабаванняў беспрацоўных. У жніўні 1932 года яны разам з сем’ямі, патрабуючы работы і хлеба, сабраліся на мітынг каля магістрата. Прамоўцы заклеймавалі ганьбай рэжым санацыі, які асуджаў іх на галечу і голад. Свае патрабаванні беспрацоўныя выклалі на дзясятках транспарантаў, развесіўшы іх па ўсім горадзе. Пасля адмовы гарадскіх улад задаволіць патрабаванні жанчыны ўварваліся ў будынак магістрата і ўчынілі там пагром. Потым беспрацоўныя разграмілі сталовую і кухню, дзе ім выдавалі абеды з тухлых прадуктаў. Скончылася сутычкай з паліцыяй.

Выступленні беспрацоўных Брэста праходзілі і ў наступныя гады.

## Літаратура 
* Дзяшко, І. Ф. Брэсцкія выступленні беспрацоўных 1931—1932 / І. Ф. Дзяшко //  — С. 108.

Катэгорыя:Акцыі пратэсту ў Беларусі
Катэгорыя:1931 год у Брэсце
Катэгорыя:1932 год у Брэсце
Катэгорыя:Пратэсты 1931 года
Катэгорыя:Пратэсты 1932 года
Міхаіл Смірноў

**Міхаіл Смірноў**:
* Міхаіл Іванавіч Смірноў — контр-адмірал.
* Міхаіл Сяргеевіч Смірноў (нар. 1945) — беларускі архітэктар.
Пылюшнік жоўты

**Пылю́шнік жоўты** (*Thalictrum flavum*) — від кветкавых раслін роду  сямейства .

## Назвы 
Пылюшнік жоўты, вярэдаўнік, вяха.

## Батанічнае апісанне 
Шматгадовая травяністая расліна вышынёй да 1,5 м, з доўгім паўзучым карэнішчам. Сцябло прамастойнае, баразнаватае, галінастае. Лісце чаргаванае, тройчыперыстае. Часткі ліста шырокія, трохзубыя, з гладкім краем. Ніжняе лісце на чаранках, верхняе — сядзячае. Кветкі белавата-жоўтага колеру, з пяццю пялёсткамі, на кароткіх кветаножках, у суквеццях, утвараючых шчыльную мяцёлку. Тычыначныя ніткі павіслыя, бледна-ружовага колеру. Плод — сядзячы арэшак яйцападобнай формы, з 6 рэбрамі і носікам.

Расліна ядавітая.

## Распаўсюджанне і экалогія 
Пылюшнік жоўты распаўсюджаны на тэрыторыі Еўропы, умераных абласцей Азіі і ў Алжыры. Святлолюбівая расліна. Мезафіт, гіграфіт, мезатроф, эўтроф.

Расце на вільготных і забалочаных лугах, па берагах вадаёмаў, у прыбярэжных і пойменных хмызняках і на ўзлесках. Цвіце ў чэрвені—ліпені.

## Гаспадарчае значэнне 
Лекавая і дэкаратыўная расліна.

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* *Thalictrum flavum* L. // ИАС «ООПТ России»

Катэгорыя:Казяльцовыя
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Флора Паўночнай Афрыкі
Катэгорыя:Ядавітыя расліны
Катэгорыя:Дэкаратыўныя садовыя расліны
Катэгорыя:Лекавыя расліны
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Шмыроў

**Шмыроў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Мінай Піліпавіч Шмыроў (1891—1964) — адзін з арганізатараў і кіраўнікоў партызанскага руху ў Вялікую Айчынную вайну. Герой Савецкага Саюза.
* Расціслаў Мінаевіч Шмыроў (1937—1995) — акцёр тэатра і кіно, сцэнарыст.
8-ы гвардзейскі танкавы корпус

**8-ы гвардзейскі танкавы Чырванасцяжны корпус** — аператыўнае вайсковае аб’яднанне ў складзе Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі СССР.

## Гісторыя 
, Рэйхстаг, 1945 год]]
, помнік войнам гвардзейцам чырванасцяжннага танкавага корпуса]]
Загадам НКА № 284 ад 19 верасня 1943 года 2-і танкавы корпус ператвораны ў 8-ы гвардзейскі танкавы корпус.

Загадам НКА СССР № 0013 ад 10 чэрвеня 1945 года корпус быў ператвораны ў 8-ую гвардзейскую танкавую дывізію.

## Камандаванне корпусам 
* Начальнік аператыўнага аддзела — Яўген Піліпавіч Іваноўскі

## Вядомыя салдаты корпуса 
### Герой Савецкага Саюза 
* Мікалай Кузьміч Казлоўскі
* Анатоль Фёдаравіч Логінаў
* Іван Сямёнавіч Федчанка
* Васіль Абрамавіч Патапаў
* Сяргей Мікалаевіч Сувораў
* Дзмітрый Фролавіч Тараскоў
* Анатоль Аляксандравіч Волах
* Міхаіл Нічыпаравіч Быкаў
* Міхаіл Фёдаравіч Барысаў
* Аляксей Мікалаевіч Афанасьеў
* Аляксандр Свірыдавіч Якавенка
* Мікалай Раманавіч Ірыкоў
* Пётр Лявонцьевіч Вярнігара
* Аляксандр Ільіч Лізюкоў
* Георгій Іванавіч Максімаў
* Іван Іванавіч Затынайчанка
* Міхаіл Фёдаравіч Мархееў
* Аляксей Дзмітрыевіч Вінаградаў
* Васіль Канстанцінавіч Ушакоў
* Георгій Міхайлавіч Тырын
* Ігнат Сцяпанавіч Хаменка
* Фёдар Рыгоравіч Старцаў
* Васіль Фёдаравіч Цюрын

Катэгорыя:Савецкая гвардыя
Катэгорыя:Воінскія часці, узнагароджаныя ордэнам Чырвонага Сцяга
Катэгорыя:Карпусы СССР
Катэгорыя:Танкавыя войскі
Катэгорыя:Мар’іна Горка
Будынак ЦК ЛКСМБ

**Будынак ЦК ЛКСМБ** — будынак у Мінску, размешчаны на рагу вуліц Карла Маркса (№ 40) і Чырвонаармейскай (№ 5). Пабудаваны ў 1953 годзе па праекце архітэктара Г. Заборскага, Сяргей Сень). У будынку размяшчаўся Цэнтральны камітэт Ленінскага Камуністычнага саюза моладзі Беларусі, цяпер Цэнтральны камітэт Беларускага рэспубліканскага саюза моладзі.

## Творчасць 
Чатырохпавярховы Г-падобны ў плане цагляны будынак. Кампазіцыйным цэнтрам з’яўляецца галоўны ўваход у скошанай вуглавой частцы, падкрэсленай 2 трохчвэртнымі калонамі. У архітэктуры фасадаў выкарыстаны рытм арачных і прамавугольных аконных праёмаў, канеліраваных пілястраў. Сцены дэкарыраваны рустам, ляпным беларускім арнаментам і завершаны складаным карнізам. З боку дваровага фасада выступае гранёны аб’ём актавай залы. Планіроўка калідорная.

Будынак — прыклад савецкай архітэктуры з творчым выкарыстаннем класічнай спадчыны.

## Літаратура 
* 
* Воинов А. А. История архитектуры Белоруссии (советский период).— Мн.. 1975.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Георгія Заборскага
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Мінска
Катэгорыя:Збудаванні Мінска ў стылі савецкага класіцызму
Катэгорыя:Вуліца Карла Маркса (Мінск)
Катэгорыя:1953 год у Мінску
Патапаў

**Патапаў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Васіль Абрамавіч Патапаў (1918—1996) — Герой Савецкага Саюза.
* Леў Сяргеевіч Патапаў (нар. 1935) — беларускі архітэктар. Кандыдат архітэктуры (1973).
* Макарый Васілевіч Патапаў (1887—1949) — вучоны ў галіне гідратэхнікі.
* Юрый Фёдаравіч Патапаў (1930—2020) — беларускі архітэктар. Заслужаны архітэктар Беларусі (1985).
* Ягор Патапаў (нар. 1993) — расійскі футбаліст.
Багемская рапсодыя (фільм)

**«Багемская рапсодыя»** () — амерыкана-брытанскі біяграфічны фільм пра брытанскі рок-гурт Queen, засяроджаны на жыцці вакаліста Фрэдзі Меркуры да канцэрту гурта на фестывалі Live Aid. Галоўныя ролі выканалі Рамі Малек, Люсі Бойнтан, Гвілім Лі, Бен Хардзі, Джозеф Мацэла. Дзейсныя ўдзельнікі Queen, Браян Мэй і Роджэр Тэйлар, прынялі ўдзел у стварэнні фільма як выканаўчыя музычныя прадзюсары і творчыя кансультанты.

Сусветная прэм’ера фільма адбылася 23 кастрычніка 2018 года ў лонданскім комплексе Уэмблі Арэна, днём пазней — па ўсёй Вялікабрытаніі.

Лаўрэат прэміі «Оскар» у чатырох катэгорыях: «Найлепшая мужчынская роля» (Рамі Малек), «Найлепшы мантаж», «Найлепшы гук» і «Найлепшы мантаж гуку». Лаўрэат прэміі «Залаты глобус» у катэгорыях «Найлепшы фільм — драма» і «Найлепшы акцёр у драматычным фільме» (Рамі Малек). Уладальнік прэміі Гільдыі кінаакцёраў ЗША ў катэгорыі «Найлепшая мужчынская роля» (Рамі Малек) і BAFTA ў дзвюх катэгорыях: «Найлепшы акцёр» (Рамі Малек) і «Найлепшы гук».

Катэгорыя:Фільмы Браяна Сінгера
Катэгорыя:Фільмы — лаўрэаты прэміі «Залаты глобус» за найлепшы фільм — драма
Крысціян Бейл

**Крысціян Чарлз Філіп Бейл** (; нар. , Хаверфордуэст, Пембрукшыр, Уэльс, Вялікабрытанія) — брытана-амерыканскі акцёр.

Лаўрэат прэмій «Залаты глобус» і «Оскар» у намінацыі «Найлепшая мужчынская роля другога плана» за фільм «Баец» (2010). Быў намінаваны на «Оскар», BAFTA і «Залаты глобус» за ролю махляра Ірвінга Розенфельда ў крымінальнай трагікамедыі «Афера па-амерыканску» (2014), за найлепшую мужчынскую ролю, а таксама за ролю ў фільме «Гульня на паніжэнне» (2016), за найлепшую мужчынскую ролю другога плана. Зарабіў намінацыю на Оскар і «Залаты глобус» за ролю Дзіка Чэйні ў фільме «Улада». Таксама шырока вядомы як выканаўца ролі Бэтмэна ў трылогіі Крыстафера Нолана — «Бэтмэн: Пачатак» (2005), «Цёмны рыцар» (2008) і «Цёмны рыцар: Адраджэнне легенды» (2012).

## Фільмаграфія 
## Зноскі 
Катэгорыя:Акцёры Вялікабрытаніі
Глен Клоўз

**Глен Клоўз** (; нар. , Грынвіч, Канектыкут, ЗША) — амерыканская актрыса, спявачка і прадзюсар. З’яўляецца рэкардсменкай сярод актрыс, якія маюць найбольшую колькасць намінацый на прэмію «Оскар» без перамог (1983, 1984, 1985, 1988, 1989, 2012, 2019). Лаўрэат трох «Залатых глобусаў», трох тэлевізійных прэмій «Эмі» і трох «Тоні», а таксама двух «прэмій Гільдыі кінаакцёраў ЗША».

Глен Клоўз найбольш вядомая па сваіх ролях у фільмах «Фатальная цяга», «Небяспечныя сувязі» і «101 далмацін». У апошнія гады пераважна працуе на тэлебачанні, згуляла ў тэлесерыялах «Шчыт», а з 2007 па 2012 гады здымалася ў тэлевізійнай драме «Сутычка».

## Зноскі 
Катэгорыя:Актрысы ЗША
Катэгорыя:Актрысы тэлебачання ЗША
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Эмі»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Незалежны дух»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Спадарожнік»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Гільдыі кінаакцёраў ЗША
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Тоні»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Obie
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Драма Дэск»
Катэгорыя:Лаўрэаты GLAAD Media Awards
Эмі Адамс

**Э́мі Лу А́дамс** (; нар. , Вічэнца, Італія) — амерыканская актрыса і спявачка, шасціразовая намінантка на прэмію «Оскар». Уладальніца двух прэмій «Залаты глобус» за галоўную ролю ў трагікамедыі «Амерыканская афера» (2013) і за галоўную ролю ў драме «Вялікія вочы» (2014).

## Біяграфія 
Адамс нарадзілася ў італьянскай Вічэнцы, але гадавалася ў Касл-Року, штат Каларада. Акрамя яе ў сям’і гадаваліся чатыры браты і дзве сястры. Яна навучалася на балерыну, але ў 18 гадоў палічыла, што музычны тэатр больш ёй падыходзіць, і з 1994 па 1998 гады працавала ў тэатры. Адамс дэбютавала ў мастацкім кіно з роляй у сатырычным фільме *«Забойныя красуні»* ў 1999 годзе. Пасля пераезду ў Лос-Анджэлес выступала ў гасцях на тэлебачанні і выконвала дробныя ролі ў нязначных фільмах. Яе першая роля першага плану была выкананая ў біяграфічнай кінастужцы Стывена Спілберга *«Злаві мяне, калі зможаш»* (2002), аднак пасля фільма яна не мела кантрактаў яшчэ год. Акцёрскі прарыў адбыўся ў ролі міласцівай цяжарнай жанчыны ў незалежным камедыйна-драматычным фільме *«Хрушч»* (2005).

Музычны фантастычны фільм *«Зачараваная»* (2007), у якім Адамс сыграла вясёлую прынцэсу, стаў яе першым буйным поспехам як галоўнай актрысы. Далей рушылі наступныя паспяховыя выступы, дзе яна выканала ролі прастадушных і аптымістычных жанчын у серыі фільмаў, як драма *«Сумненне»* (2008). Станоўчыя водгукі Адамс атрымала дзякуючы ролям у спартыўным фільме *«Баец»* (2010) і ў псіхалагічнай драме *«Майстар»* (2012). У 2013 годзе яна пачала выконваць ролю Лоіс Лейн у серыі супергеройскіх фільмаў. Адамс атрымала дзве прэміі «Залаты Глобус» два гады запар за найлепшую жаночую ролю за ролю спакуслівай ашуканцы ў крымінальным фільме *«Амерыканская афера»* (2013) і мастачкі Маргарэт Кін у біяграфічным фільме *«Вялікія вочы»* (2014). Ухваленне за сваю працу таксама атрымала за ролю лінгвіста ў навукова-фантастычным фільме *«Прыбыццё»* (2016), уладальніка мастацкай галерэі ў трылеры *«Начныя жывёлы»* (2016), рэпарцёра, які наносіць сабе шкоду, у міні-серыяле *«Вострыя прадметы»* (2018) і Лін Чэйні ў сатырычным фільме *«Віцэ»* (2018).

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Актрысы ЗША
Катэгорыя:Актрысы тэлебачання ЗША
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі ЗША
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Сатурн»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Спадарожнік»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Незалежны дух»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Гільдыі кінаакцёраў ЗША
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты глобус»
Лайконік

міні|250px|Лайконік ля філармоніі, 18 чэрвеня 2009
**Парад Лайконікаў** () — народная вечарына, якая штогод праходзіць у Кракаве ў актаву Божага Цела (у першы чацвер пасля свята Божага Цела). Галоўны герой гульні — лайконік (гульнявы конь, татарын) — барадаты вершнік у псеўдаўсходняй вопратцы, які едзе на штучным кані, прымацаваным да пояса і праходзіць традыцыйным маршрутам ад раёна Звяжынца да плошчы Галоўны Рынак у Кракаве ў суправаджэнні групы музыкаў-мласкотаў і світы з плытагонаў-влучкаў, апранутых у кракаўскія і татарскія касцюмы. У 2014 годзе гульня была занесена ў Нацыянальны спіс нематэрыяльнай культурнай спадчыны.

Паводле фалькларыста Юліяна Крыжаноўскага, слова «*lajkonik*» паходзіць ад старажытнага нямецкага слова «*lai*», што азначае брацтва цэхаў. Згодна з іншай здагадкай, гэта скарачэнне клічнага «*lei*» (азначае: бі!), якім заахвочвалі татараў распаўсюджваць удары булавой, альбо таксама «*Hulaj!*». Некаторыя даследчыкі (Людвік Кшывіцкі) сцвярджалі, што крыніца «*lei*» — слова «ліць» вынікае з разлівання вады (дынгуса) на людзей, што нібыта рабілася татарамі ў мінулым; іншыя (Людвік Млынэк) утвараюць слова «*laj*» ад нямецкага «Lauf», «läuf», бо ранейшыя нямецкамоўныя жыхары горада так называлі каня, а таксама ад «Leibpferd» (Шымон Матусяк) і «heiliger König». Таксама ёсць верагоднасць, што назва прыйшла ў Кракаў з Сілезіі, дзе на мясцовай мове вясновае свята майскага караля называлася «Leichkonik» (König = цар).

Лайконік — адзін з неафіцыйных сімвалаў Кракава. Яго выкарыстоўваюць у сваіх назвах турагенцтвы і мастацкія калектывы, а ў мінулым таксама цягнікі Кракаў—Варшава—Гдыня. Акрамя таго, «Lajkonik» можна знайсці на абіўцы крэслаў у кракаўскім транспарце. Паходы Лайконікаў пачынаюцца да поўдня, каля 10.00, калі татары разам са штатным носьбітам, які носяць расцяжку, світу з нітак, узброеных булачкамі, і паласы Маласкот пакідаюць месца знаходжання гістарычнага музея горада Кракава. Першы танец адбываецца, і супрацоўнікі музея «збіваюць» клубам. Шэсце Лайконіка пачынаецца апоўдні, у Палаві Цвежынецкага, у двары Кракаўскага водаправода на вуліцы Сенаторскай, 1, установа, супрацоўнікі якой працягваюць традыцыю кракаўскай пражы. Пакінуўшы Wodociągi, татары адпраўляюцца ў суправаджэнні гурта смеху і нітак і звычайна вялікай аўдыторыі па вуліцы Сенаторскай праз плошчу Na Stawach да Zwierzyniec да кляштара сясцёр норберцінскіх. Па дарозе яны наведваюць крамы і кіёскі на вуліцы і на плошчы, збіраючы грошы ў гандляроў. Візіт Лайконіка і паражэнне булавой павінны прынесці поспех, таму ён не пашкадуе сабраных грошаў. Пасля танца на плошчы Na Stawach маляўнічая працэсія працягваецца да манастыра.

Катэгорыя:Святы Польшчы
Катэгорыя:Кракаўскія традыцыі
Віктар Іванавіч Шабайлаў

**Віктар Іванавіч Шабайлаў** (, в. Мікалаеўка, Шклоўскі раён, Магілёўская вобласць — ) — беларускі вучоны ў галіне дзяржаўнага права. Член-карэспандэнт Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (1986), доктар юрыдычных навук (1980), прафесар (1992). Заслужаны дзеяч навукі Рэспублікі Беларусь (1994).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (1959). З 1964 года — малодшы, старшы навуковы супрацоўнік, з 1974 года — загадчык сектара Інстытута філасофіі і права АН Беларусі. У 1995—1996 гадах — дырэктар Навукова-даследчага цэнтра праблем дзяржаўнай кадравай палітыкі і ўдасканалення дзяржаўнага кіравання Акадэміі кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь.

У 1997—2001 гадах — суддзя Канстытуцыйнага Суда Рэспублікі Беларусь. У 2001—2007 гадах — загадчык аддзела канстытуцыйнага, адміністрацыйнага і міжнароднага права Інстытута дзяржавы і права Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі.

## Навуковая дзейнасць 
Галоўнымі напрамкамі навуковай дзейнасці з’яўляюцца: даследаванні арганізацыйна-прававых пытанняў сацыяльна-культурнага будаўніцтва, праблем дзяржаўнага будаўніцтва Рэспублікі Беларусь, у тым ліку яе суверэнітэту, станаўлення, развіцця і функцыянавання як прававой сацыяльнай дзяржавы, фарміравання грамадзянскай супольнасці Беларусі, мясцовага кіравання і самакіравання, павышэння эфектыўнасці дзейнасці дзяржаўнага апарату кіравання. Удзельнічаў у распрацоўцы шэрагу законапраектаў, у тым ліку законаў аб культуры, ахове здароўя, сродках масавай інфармацыі, Канстытуцыі Рэспублікі Беларусь 1994 г., а таксама Канстытуцыі Рэспублікі Беларусь (са зменамі і дапаўненнямі), прынятай на рэспубліканскім рэферэндуме ў 1996 г.

Аўтар 180 навуковых прац, у тым ліку 12 манаграфій.

## Асноўныя працы 
* Правовое регулирование социально-культурной деятельности. — Мн., 1981.
* Советское административное право. Управление социально-культурным строительством. — М., 1980. (у сааўтарстве)
* Белорусская ССР: статус, достижения, развитие. — Мн., 1996. (у сааўтарстве)
* Суверенитет и гарантии его реализации // Суверенитет и многовекторность внешней политики Республики Беларусь в современных условиях. — Мн., 2000.
* Рыночная экономика: к парадигме государственного регулирования и управления в Республике Беларусь // Общество в условиях трансформации социально-экономической системы: проблемы экономики и права. Ч.2. — М., 2001.
* Местное самоуправление в Республике Беларусь: состояние и перспективы развития // Журн. рос. права. 2002. № 11.

## Спасылкі 
* Віктар Іванавіч Шабайлаў у базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі 

Катэгорыя:Члены-карэспандэнты НАНБ
Катэгорыя:Суддзі Канстытуцыйнага суда Рэспублікі Беларусь
Хаакін Фенікс

**Хаакін Рафаэль Фенікс** (; ) — амерыканскі , прадзюсар, музыкант і кліпмэйкер. Малодшы брат акцёра Рывера Фенікса.

Чатырохразовы намінант і двухразовы лаўрэат прэміі «Залаты глобус», прызёр Канскага кінафестывалю і ўладальнік кубка Вольпе Венецыянскага кінафестывалю за найлепшую мужчынскую ролю, лаўрэат музычнай прэміі «Грэмі», трохразовы намінант прэміі «Оскар» і ўладальнік за фільм «Джокер», лаўрэат прэміі Брытанскай кінаакадэміі.

Сусветную вядомасць Феніксу прынесла роля рымскага імператара Камода ў фільме «Гладыятар». У 2012 годзе атрымаў прызнанне кінакрытыкаў за ролю Фрэдзі Куэла ў фільме «Майстар», за якую быў намінаваны на прэмію «Оскар» у катэгорыі «Найлепшая мужчынская роля». Таксама вядомы па фільмах «Знакі», «Гатэль „Руанда“», «Вёска», «Пераступіць рысу», «Яна», «Джокер».

## Выбраная фільмаграфія 
* «Гладыятар» (2000)
* «Вёска» (2004)
* «Джокер» (2019)
* «Камон Камон» (2021)
* «Напалеон» (2023)
* «Joker: Folie à Deux» (2024)

## Крыніцы
Аляксандр Вікенцьевіч Цімашэнка

**Алякса́ндр Віке́нцьевіч Цімашэ́нка** (, Побалава, Рагачоўскі раён, Гомельская вобласць, цяпер Беларусь) — беларускі біяфізік. Доктар біялагічных навук (1998), лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Беларусі (2000).

## Біяграфія 
У 1980 годзе скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт, дзе стаў выкладаць. У 1998 годзе абараніў доктарскую дысертацыю. У 1999 годзе перайшоў на працу ў Інстытут фотабіялогіі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Рэспублікі Беларусь у галіне навукі і тэхнікі (2000, у сааўтарстве) — *за цыкл прац «Біяфізічныя механізмы функцыянальнага водгука клетак»*. У 2001 годзе пераехаў у Канаду.

## Навуковая праца 
Вывучыў біялагічную ролю монааксіду азоту, лекцінаў жывёльнага і расліннага паходжання, церазмембраннай перадачы сігналаў у здаровых і пухлінных клетках, малекулярнага ўзаемадзеяння між клеткамі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Біяфізікі Беларусі
Катэгорыя:Імігравалі ў Канаду з Беларусі
Вольга Багатырэвіч

**Вольга Багатырэвіч** (нар. 20 ліпеня 1986, Пінск, Брэсцкая вобласць) — беларуская тэлевядучая.

## Біяграфія 
Нарадзілася 20 ліпеня 1986 года ў Пінску.

Вучылася ў СШ № 15 г. Пінска. У школьныя гады актыўна наведвала гарадскую тэатральную і танцавальную студыі, прымала непасрэдны ўдзел ва ўсіх школьных мерапрыемствах. Пасля сканчэння школы ў 2004 годзе паступіла ў Баранавіцкі дзяржаўны ўніверсітэт. У 2006 годзе брала ўдзел у гарадскім конкурсе прыгажосці, дзе па выніках конкурсу стала «Міс Баранавічы — 2006». Пасля чаго паспяхова прайшла абласны, а затым і рэспубліканскі кастынгі для ўдзелу ў нацыянальным конкурсе прыгажосці «Міс Беларусь — 2006», дзе перамагла ў намінацыі «Міс фота — 2006». У гэтым жа годзе пераехала ў сталіцу, дзе працягнула вывучэнне замежных моў у Мінскім дзяржаўным лінгвістычным універсітэце, які скончыла ў 2009 годзе.

Тэлевізійная кар’ера пачалася ў пачатку 2007 года з удзелу ў якасці сувядоўцы праграмы «Ваша лато». У 2008 годзе працавала ў праекце тэлеканала «АНТ» «Міс Беларусь — 2008» пастаянным членам журы адборачных кастынгаў, паўфінальных і фінальнага шоу. З восені 2008 года — вядучая праграм «Суботняя раніца» і «Нядзельная раніца» на тэлеканале АНТ. У 2010 годзе — кансультант праекта «Міс Беларусь — 2010», член журы адборачных кастынгаў, шоу «Міс фота — 2010» і фінальнага шоу праекта. За час працы на тэлеканале АНТ брала ўдзел у праектах «Бітва гарадоў», «Дзве зоркі», працавала ў якасці вядучай канцэртаў. Паралельна з праграмамі «Суботняя і Нядзельная раніца» працавала сувядоўцай у праекце «Бітва тытанаў».

У час жорсткага здушэння пратэстаў супраць фальсіфікацыі прэзідэнцкіх выбараў, 12 жніўня 2020 года ў сваім Інстаграме выклала здымак з заявай аб звальненні з тэлеканала, падпісаўшы яго «Нас мала, але мы ёсць» (адсылка да «Песні шчаслівых людзей» Ганны Шаркуновай).

## Асабістае жыццё 
Не замужам, дзяцей не мае.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Тэлевядучыя Беларусі
Катэгорыя:Фотамадэлі Беларусі
Катэгорыя:Агульнанацыянальнае тэлебачанне
Васіль Абрамавіч Патапаў

**Васіль Абрамавіч Патапаў** (, в. Бортнае, Арлоўская губерня — , Мэлітопаль, Украіна) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1944).

## Біяграфія 
. Мемарыял 8-й танкавай дывізіі, памятная дошка]]
Скончыў тэхнікум у 1936 годзе. У Чырвонай Арміі з 1938 года. Удзельнік паходаў савецкіх войскаў у Заходнюю Украіну 1939 годзе і Бесарабію 1940 гада.
 
Камандзір батальёна 59-й гвардзейскай танкавай брыгады (8-ы гвардзейскі танкавы корпус, 40-я армія, Варонежскі фронт) вызначыўся ў баі 11 верасня 1943 гады. Зайшоўшы ў тыл праціўніка, ён павёў батальён у атаку, у выніку якой асабіста знішчыў 9 гармат, 1 самаходна-артылерыйскае прылада, 10 аўтамашын і больш за 150 ваенных.

25 верасня 1943 года батальён пад камандаваннем Патапава адным з першых паспяхова фарсіраваў Днепр.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 3 чэрвеня 1944 года за «ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з нямецкімі захопнікамі і праяўленыя пры гэтым мужнасць і гераізм» гвардыі старшыне Федчанка Івану Сямёнавіч прысвоена званне Героя Савецкага Саюза з уручэннем ордэна Леніна і медаль «Залатая Зорка» (№ 3067).

У 1946 годзе скончыў Ленінградскую вышэйшую афіцэрскую школу бранятанкавых і механізаваных войскаў.

З 1956 года у запасе. Жыў і працаваў у горадзе Мелітопаль Запарожскай вобласці.

## Літаратура 
* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1988. — Т. 2 /Любов — Ящук/. — 863 с. — 100 000 экз. — ISBN 5-203-00536-2.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Мелітопаля
Катэгорыя:Танкісты Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі польскага паходу РСЧА
Катэгорыя:Танкісты СССР
Катэгорыя:Палкоўнікі СССР
Святлана Аляксандраўна Смірнова

**Святлана Аляксандраўна Смірнова** (, в. Паласня, Стаўбцоўскі раён, Мінская вобласць) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыла Беларускі політэхнічны інстытут у 1972 годзе. З 1972 года — архітэктар, старшы архітэктар у Белпрампраекце. 

Член Саюза архітэктараў СССР з 1978 года. Пражывае ў г. Мінску. 

## Творчасць 
Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): блокі вытворчых цэхаў № 2, 3 з адміністрацыйна-бытавымі карпусамі БелАЗа ў Жодзіне (1972—1983), вытворчы корпус з адміністрацыйна-бытавымі памяшканнямі гадзіннікавага завода (1976), адміністрацыйна-бытавы і вытворчы карпусы базы механізацыі будтрэста № 4 (1977) у Мінску.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Прамысловыя архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары Мінска
Катэгорыя:Архітэктары Жодзіна
Сафія Леанідаўна Смірнова

**Сафія Леанідаўна Смірнова** (нар. , Растоў-на-Доне) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыла Беларускі політэхнічны інстытут у 1958 годзе. Працавала ў Маладзечне, з 1967 года — старшы архітэктар, кіраўнік групы архітэктараў, галоўны архітэктар праектаў у Белдзяржпраекце, БелНДІПгорадабудаўніцтва.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1969 года. Пражывае ў Мінску.

## Творчасць 
Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): генпланы, ПДП цэнтраў і жылых раёнаў Гродна (1969, 1970, 1971, 1975, 1978, 1979, 1982), Ліды (1972, 1974), Мсціслава (1974, 1976), Крычава (1976, 1980, 1983), Навагрудка (1977, 1986), Чачэрска (1980, 1982), ПДП жылога раёна Магілёва (1970, 1976), праекты размяшчэння будаўніцтва на чарговыя пяцігодкі ў Магілёве (1975), Гродне (1978), праекты рэгенерацыі гістарычнай забудовы Мсціслава (1985), Навагрудка (1987).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Гродна
Катэгорыя:Архітэктары Ліды
Катэгорыя:Архітэктары Мсціслава
Катэгорыя:Архітэктары Крычава
Катэгорыя:Архітэктары Навагрудка
Катэгорыя:Архітэктары Чачэрска
Катэгорыя:Архітэктары Магілёва
Катэгорыя:Горадабудаўнікі Беларусі
Рамі Малек

**Рамі Саід Малек** (; нар. , , Каліфорнія, ЗША) — амерыканскі акцёр егіпецкага паходжання. Вядомасць яму прынесла роля Эліята Алдэрсана ў тэлесерыяле «Містар Робат», за якую ён атрымаў прэмію «Эмі». Лаўрэат прэмій «Залаты глобус» (2019), Гільдыі кінаакцёраў ЗША (2019), BAFTA (2019) і «Оскар» (2019) за галоўную мужчынскую ролю ў фільме «Багемская рапсодыя».

Рамі Малек таксама вядомы па ролях другога плана ў такіх фільмах і серыялах, як трылогія «Ноч у музеі» (2006—2014), «Ціхі акіян» (2010), «Змярканне. Сага: Досвітак — Частка 2» (2012) і «Кароткі тэрмін 12» (2013).

## Зноскі
Яўген Міхайлавіч Перлін

**Яўген Міхайлавіч Перлін** (нар. , Карма, Гомельская вобласць) — беларускі тэлевядоўца.

## Біяграфія 
У 2012 годзе скончыў Інстытут журналістыкі БДУ па спецыяльнасці «журналістыка (друкаваныя СМІ)». З 2007 года сумяшчаў вучобу з працай на радыё і тэлебачанні. У Белтэлерадыёкампанію прыйшоў па запрашэнні дырэктара Агенцтва тэленавін у якасці вядучага праграмы «Навіны» і адразу заняў нішу вядучага ранішніх выпускаў. З 2009 па 2011 гг. рыхтаваў сюжэты для эканамічных праграм «Дзелавое жыццё», «Сфера інтарэсаў». Аўтар і вядучы праекта «Актуальнае інтэрв’ю» з кіраўнікамі топавых еўрапейскіх тэлевізійных аб’яднанняў.

У 2011 годзе вёў прамое ўключэнне з Солт-Лейк-Сіці (ЗША) для Нацыянальнай спартыўнай прэміі «Трыумф. Героям спорту». З 2011 года — афіцыйны вядучы (дыктар) на мерапрыемствах з удзелам прэм’ер-міністра Рэспублікі Беларусь. З 2012 года — пастаянны каментатар Міжнароднага конкурсу песні «Еўрабачанне». Неаднаразова вёў прамыя ўключэнні з краін — гаспадынь конкурсу. З 2012 года — вядучы праграмы «Мытны саюз»/«Без межаў» (тэлеканал «Беларусь 24»). З 2014 года — вядучы ранішняга шоу «Добрай раніцы, Беларусь!».

Вядучы праграм «Макаёнка, 9».

У час жорсткага здушэння пратэстаў супраць фальсіфікацыі прэзідэнцкіх выбараў, 12 жніўня 2020 года ў сваім Фэйсбуку змясціў допіс з пытаннем «Што стала з маёй Беларуссю?», у якім заявіў пра свой сыход з канала:

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Перлін Яўген Міхайлавіч 

Катэгорыя:Тэлевядучыя XXI стагоддзя
Катэгорыя:Тэлевядучыя Беларусі
Катэгорыя:Дыктары
Сэм Мендэс

Сэр **Сэмюэл Аляксандр Мендэс** (, нар.  года) — англійскі рэжысёр тэатра і кіно, прадзюсар і драматург. Уладальнік прэміі «Оскар» за найлепшую рэжысуру — з’яўляецца адным з шасці рэжысёраў у гісторыі сусветнага кінематографа, якія атрымалі гэтую ўзнагароду за дэбютны фільм. Камандор ордэна Брытанскай імперыі (CBE, 2000), рыцар-бакалаўр (2020).

## Зноскі
Джордан Піл

**Джордан Хоўарт Піл** (; нар. ) — амерыканскі акцёр, комік, сцэнарыст, прадзюсар і рэжысёр. Ён з’явіўся ў пяці сезонах «Вар’яцкага тэлебачання» і граў разам з Кіганам-Майклам Кеем у шоу Comedy Central «Кей і Піл». У 2014 годзе ў яго была роля ў першым сезоне тэлесерыяла-анталогіі FX «Фарга», заснаваным на аднайменным фільме 1996 года.

Рэжысёрскі дэбют Піла адбыўся ў 2017 годзе, калі ён зняў фільм жахаў «Вон!», які здабыў прызнанне крытыкаў і быў вельмі паспяховы ў пракаце. Ён атрымаў шмат узнагарод, уключаючы прэмію «Оскар» за найлепшы арыгінальны сцэнарый.

## Зноскі
Круглянскі мост (фільм)

**«Кругля́нскі мост»** () — мастацкі фільм паводле аповесці Васіля Быкава.

## Сюжэт 
Чацвёра партызан атрымалі загад падарваць мост, які не мае ніякага значэння. Загад не зразумелы, але яго трэба выконваць…

## Акцёры 
* Уладзімір Грыцеўскі
* Эдуард Мурашоў 
* Аляксандр Кукарака
* Уладзімір Бобрыкаў
* Пётр Салдатаў
* Аляксандр Маеўскі
* Ігнат Бутко
* Тацьяна Харламава
* Леанід Дзьячкоў

## Спасылкі 
* Фільм IMDB
* Фільм на kino-teatr.ru

Катэгорыя:Фільмы студыі «Беларусьфільм»
Катэгорыя:Фільмы пра Вялікую Айчынную вайну
Катэгорыя:Фільмы-драмы СССР
Катэгорыя:Фільмы Аляксандра Мароза
Катэгорыя:Экранізацыі твораў Васіля Быкава
Катэгорыя:Фільмы СССР 1989 года
Катэгорыя:Фільмы, музыку да якіх напісаў Гія Канчэлі
Сюда-Баба

**Сюда-Баба** () — старадаўні польскі народны звычай, які адзначаўся ў панядзелак на Велікодным тыдні, сёння захаваўся толькі ў вёсках пад Кракавам. Сюда-Баба — мужчына, апрануты ў жанчыну запэцканую сажай і ў падранай вопратцы. Яна ходзіць па хатах у суправаджэнні цыгана і некалькіх кракаўцаў, збірае ахвяраванні і шукае маладых жанчын, каб запэцкаць іх сажай.

## Гл. таксама 
* Палівальны панядзелак

## Спасылкі 
* Мокрый понедельник (liveinternet.ru) 
* Традиционные народные праздники ч.1  (polska.org.ua) 
* Easter Monday — Poniedziałek Wielkanocny (pajtoday.blogspot.ru) 
* Tasting Malopolska. Easter (symposium.pl) 
* Calendar of Polish and local holidays (film-commission.pl) 

Катэгорыя:Вялікдзень у славянскай традыцыі
Катэгорыя:Кракаўскія традыцыі