open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
NGC 63

**NGC 63** (іншыя абазначэнні — **UGC 167**, **MCG 2-1-30**, **ZWG 433.42**, **IRAS00151+1110**, **PGC 1160**) — галактыка ў сузор’і Рыбы.

Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».

Галактика была адкрыта нямецкім астраномам Генрыхам Луі Д’Арэ 27 жніўня 1865.

## Гл. таксама 
* Спіс аб’ектаў Месье
* Новы агульны каталог

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1865 годзе
0063
Катэгорыя:Рыбы (сузор’е)
NGC 64

**NGC 64** — спіральная галактыка з перамычкай у сузор’і Кіта. Размешчана на адлегласці каля 330 мільёнаў светлавых гадоў ад Сонца. Дыяметр галактыкі складае прыблізна 150 тысяч светлавых гадоў.

Галактыка NGC 64 была адкрыта ў кастрычніку 1886 года амерыканскім астраномам Льюісам Свіфтам.

## Спасылкі 
* SEDS

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1886 годзе
0064
Катэгорыя:Кіт (сузор’е)
Катэгорыя:Спіральныя галактыкі з перамычкай
NGC 67

**NGC 67** (іншыя абазначэнні — **MCG 5-1-64**, **ZWG 499.104**, **ARAK 4**, **ARP 113**, **VV 166**, **PGC 1185**) — эліптычная галактыка (E) у сузор’і Андрамеда.

Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».

Галактыка была адкрыта ірландскім астраномам Уільямам Парсансам 7 кастрычніка 1855.

## Гл. таксама 
* Спіс аб’ектаў Месье
* Новы агульны каталог

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1855 годзе
0067
Катэгорыя:Андрамеда (сузор’е)
Катэгорыя:Эліптычныя галактыкі
NGC 68

**NGC 68** — лінзападобная галактыка, цэнтральны прадстаўнік групы галактык NGC 68, размешчана ў сузор’і Андрамеды.

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1784 годзе
Катэгорыя:Лінзападобныя галактыкі
Катэгорыя:Аб’екты NGC
NGC 79

**NGC 79** — эліптычная галактыка ў сузор’і Андрамеды. Размешчана на адлегласці каля 240 млн св. гадоў ад Сонца. Дыяметр складае каля 20 тыс. св. гадоў, што дазваляе аднесці NGC 79 да карлікавых галактык.

Гэтую галактыку адкрыў у лістападзе 1884 года французскі астраном Гіём Бігурдан.

## Гл. таксама 
* Новы агульны каталог

## Спасылкі 
* SEDS

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1884 годзе
0079
Катэгорыя:Андрамеда (сузор’е)
Катэгорыя:Карлікавыя галактыкі
NGC 80

**NGC 80** (іншыя абазначэнні — **UGC 203**, **MCG 4-2-4**, **ZWG 479.6**, **PGC 1351**) — цьмяная галактыка ў сузор’і Андрамеды. Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».

## Гл. таксама 
* Спіс аб’ектаў Месье
* Новы агульны каталог

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1828 годзе
0080
Катэгорыя:Андрамеда (сузор’е)
NGC 85

**NGC 85** (іншыя абазначэнні — **NGC 85A**, **MCG 4-2-7**, **ZWG 479.9**, **NPM1G +22.0017**, **PGC 1375**) — лінзападобная галактыка (S0) у сузор’і Андрамеда.

Гэты аб’ект занесены ў новы агульны каталог некалькі разоў, з абазначэннямі **NGC 85** і **NGC 85A**.

Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».

## Гл. таксама 
* Спіс аб’ектаў Месье
* Новы агульны каталог

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1873 годзе
0085
Катэгорыя:Андрамеда (сузор’е)
Катэгорыя:Лінзападобныя галактыкі
NGC 88

**NGC 88** (іншыя абазначэнні — **ESO 194-10**, **PGC 1370**, **AM 0018-485**) — цьмяная галактыка паўднёвага паўшар'я неба, якая знаходзіцца ў сузор’і Фенікса; разам з NGC 87, NGC 89 і NGC 92 уваходзіць у Квартэт Роберта — кампактную групу  ўзаемадзейных галактык. Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».

## Гл. таксама 
* Спіс аб’ектаў Месье
* Новы агульны каталог

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1834 годзе
0088
Катэгорыя:Фенікс (сузор’е)
NGC 90

**NGC 90** (іншыя абазначэнні — **UGC 208**, **MCG 4-2-11**, **ZWG 479.13**, **Arp 65**, **PGC 1405**) — спіральная галактыка з перамычкай (SBc) у сузор’і Андрамеда.

Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога», а таксама ўлучаны ў атлас пекулярных галактык.

## Гл. таксама 
* Спіс аб’ектаў Месье
* Новы агульны каталог
* Атлас пекулярных галактик

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1854 годзе
0090
Катэгорыя:Андрамеда (сузор’е)
Катэгорыя:Спіральныя галактыкі з перамычкай
NGC 92

**NGC 92** (іншыя абазначэнні — **ESO 194-12**, **AM 0018-485**, **PGC 1388**) — спіральная галактыка (Sa) у сузор’і Фенікс.

Разам з NGC 87, NGC 88 і NGC 89 уваходзіць у Квартэт Роберта.

Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».

## Гл. таксама 
* Спіс аб’ектаў Месье
* Новы агульны каталог

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1834 годзе
0092
Катэгорыя:Фенікс (сузор’е)
Катэгорыя:Спіральныя галактыкі
NGC 44

**NGC 44** — падвойная зорка ў сузор’і Андрамеда, была адкрыта англійским астраномам Джонам Гершэлем 22 лістапада 1827.

Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».

## Гл. таксама 
* Спіс аб’ектаў Месье
* Новы агульны каталог

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1827 годзе
0044
Катэгорыя:Андрамеда (сузор’е)
Катэгорыя:Падвойныя зоркі
NGC 100

**NGC 100** (іншыя абазначэнні — **UGC 231**, **MCG 3-2-9**, **ZWG 457.12**, **FGC 42**, **PGC 1525**) — спіральная галактыка (Sc) у сузор’і Рыбы.

Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».

## Гл. таксама 
* Спіс аб’ектаў Месье
* Новы агульны каталог

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1885 годзе
0100
Катэгорыя:Рыбы (сузор’е)
Катэгорыя:Спіральныя галактыкі
Іван Аляксандравіч Чахоўскі

**Іван Аляксандравіч Чахоўскі** (, в. Рыбцы, Смілавіцкі раён, Менская акруга) — беларускі вучоны-медык. Доктар медыцынскіх навук, прафесар.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 25 ліпеня 1928 года ў в. Рыбцы Смілавіцкага раёна Менскай акругі (цяпер — Пухавіцкі раён Мінскай вобласці).

У 1946 г. скончыў Пярэжырскую СШ, а ў 1951 г. — Мінскі медыцынскі інстытут. Служыў 6 гадоў у Ваенна-Марскім флоце на пасадзе доктара-гігіеніста. Дэмабілізаваўся ў званні капітана медыцынскай службы і паступіў у аспірантуру Мінскага медыцынскага інстытута. Працаваў галоўным санітарным урачом г. Мінска (1961—1967). З 1967 года ўзначальваў кафедру гігіены ў Мінскім медыцынскім інстытуце.

## Навуковая дзейнасць 
Аўтар 160 навуковых прац і энцыклапедычнага дапаможніка «Культура харчавання».

## Літаратура 
* 
* Памяць : Пухавіцкі раён: гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / [укладальнік А. А. Прановіч; рэдкалегія: А. М. Карлюкевіч і інш.]. — Мінск : Беларусь, 2003. — 748 с. — 3000 экз. ISBN 985-01-0251-9.

## Спасылкі 
* Знаменитые выпускники 
* Чахоўскі, Іван Аляксандравіч (вучоны ў галіне гігіены)

Катэгорыя:Медыкі Беларусі
Катэгорыя:Санітарныя ўрачы
Катэгорыя:Галоўныя дзяржаўныя санітарныя ўрачы Мінска
NGC 81

**NGC 81** — спіральная галактыка тыпа S0/a? па класіфікацыі Хабла. Знаходзіцца ў сузор’і Андрамеды на адлегласці каля 270 млн св. гадоў ад Сонца. Дыяметр галактыкі складае каля 25 тыс. св. гадоў, што дазваляе класіфікаваць NGC 81 як карлікавую галактыку.

NGC 81 была адкрыта ў 1873 г. англійскім астраномам Ральфам Коўплендам.

## Гл. таксама 
* Новы агульны каталог

* SEDS

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1873 годзе
0081
Катэгорыя:Андрамеда (сузор’е)
Катэгорыя:Спіральныя галактыкі
Папраўчыя працы

**Папраўчыя працы**http://www.yurist.by/glava-7-ispolnenie-nakazaniya-v-vide-ispravitelnykh-rabot  — від крымінальнага пакарання, які заключаецца ў прымусовым прыцягненні асуджанага да працы з вылікам з яго заробку ў даход дзяржавы пэўнай часткі гэтага заробку.

## Віды папраўчых работ 
Папраўчыя працы дзеляцца на два віды: па месцы працы асуджанага і ў месцах, вызначаных органамі мясцовага самакіравання па ўзгадненні з органамі, наглядаючымі за выкананнем прысуду, як правіла, у раёне месца жыхарства асуджанага.

Катэгорыя:Прымусовая праца
Катэгорыя:Пакаранні
Людовік V (значэнні)

* Людовік V, кароль Францыі
* Людовік IV, імператар Свяшчэннай Рымскай імперыі
Рубеніды

**Рубеніды** (, **Рубіняны**) — дынастыя кіраўнікоў Кілікійскай армянскай дзяржавы ў 1080—1375 гг. Заснавальнік дынастыі Рубен быў адным з набліжаных Гагіка II, апошняга цара Арменіі з дынастыі Багратыдаў.

## Цары Рубеніды (Рубіняны) 
Дакладна вядома, што гэты шляхетны род эміграваў з Арменіі і асталяваўся ў канцы XI стагоддзя ў крэпасці Вахка, у верхняй плыні Сораса. Зацвердзіўшыся ў гэтай цытадэлі, Рубеніды, стыкаючыся з візантыйцамі, паступова ўзмацнілі свой кантроль над кілікійскай далінай. Заснавальнік дынастыі Рубен быў адным з палкаводцаў і васалаў Філарэта Варажнуні, якому была даручана абарона вобласці Антытаўра, у 1080 годзе ён паклаў пачатак новай армянскай дынастыі і стаў заснавальнікам княства ў Кілікіі, якое пазней стала каралеўствам.

## Цары Рубеніды-Хетумян 
* Хетум I (2-і муж Ізабелы) 1226—1270
* Левон III 1270—1289
* Хетум II 1289—1293
* Тарос III 1293—1294
* Хетум II (другасна) 1294—1297
* Смбат 1297—1299
* Канстанцін II 1299
* Хетум II (у трэці раз) 1299—1307
* Левон IV (суправіцель) 1301—1307
* Ашын 1307—1320
* Левон V 1320—1341
** *На Левоне V прамая лінія дынастыі перапыняецца, і ў выніку междынастычнага шлюбу тытул **цар Арменіі** пераходзіць да франкскіх каралёў Кіпра — дынастыя Лузінян, у тыя гады якая прамаўлялася па-французску Лузіньян.*

## Цары Рубеніды-Лузіньян 
* Канстанцін III (Гы дэ Лузіньян) 1344—1362
* Канстанцін IV 1363—1364
* Левон VI 1363—1364
* Канстанцін V 1364—1373
* Левон VII 1373—1375
** *Дзяржава была знішчана войскамі егіпецкіх мамлюкаў і Іянійскага султанату, апошні цар Левон пасля доўгіх тулянняў і спроб узнавіць Кілікійскае царства знайшоў свой спачынак у Парыжы ў Манастыры Цэлестынцаў у 1393 годзе. Свой тытул караля Кілікійскай Арменіі ён перадаў па спадчыне дачцэ і ў наш час ён належыць Савойскай дынастыі.*

## Гл. таксама 
* Армянскія царскія дынастыі

## Спасылкі 
* Список династии Рубенидов 
* Армянские княжества в Киликии (1080—1198 гг.) 
* А. Сукиасян, «История Киликийского армянского государства и права»
Алехандра Аравена

**Алехандра Аравена** (нар. ) — чылійскі архітэктар.

Скончыў Каталіцкі ўніверсітэт Чылі (1992), вучыўся ў Архітэктурным інстытуце Венецыянскага ўніверсітэта (1992—1993).

У 1994 годзе адкрыў уласную майстэрню «AA architects». З 2006 года — выканаўчы дырэктар кампаніі «ELEMENTAL», якая займаецца сацыяльнымі праектамі.

У 2008 годзе ўзнагароджаны «Сярэбраным львом» Венецыянскай архітэктурнай біенале, з 2009 года ў складзе журы Прытцкераўскай прэміі. Куратар 15-й Венецыянскай архітэктурнай біенале (2016). Лаўрэат Прытцкераўскай прэміі (2016).

## Спасылкі 
* http://www.alejandroaravena.com  -- афіцыйны сайт А. Аравена
* http://www.elementalchile.cl/ -- сайт цэнтра ELEMENTAL

Катэгорыя:Архітэктары Чылі
Джон Адамс Дзікс

**Джон Адамс Дзікс** (; 1798-1879) — амерыканскі дзяржаўны дзеяч.

Джон Адамс Дзікс нарадзіўся 24 ліпеня 1798 года ў горадзе Боскоене, Нью-Гэмпшыр. Падчас вайны 1812 года стаў кадэтам, прымаў удзел у аперацыях на канадскай мяжы. У 1828 году Дзікс дасягнуў званне капітана. Вывучыўшы заканадаўства, ён пачаў практыкаваць закон. З 1831 па 1833 год Дзікс быў генерал-ад'ютантам. У 1842 годзе браў удзел у заканадаўчым сходзе. Затым Дзікс быў абраны сенатарам ад партыі дэмакратаў. У 1861 годзе пасля адпраўлення абавязкаў начальніка пошты Нью-Ёрка, прызначаны міністрам фінансаў прэзідэнтам Джэймсам Б'юкененом. У 1873—1875 гады — губернатар Нью-Ёрка. Дзікс памёр у Нью-Ёрку 21 красавіка 1879 года.

Катэгорыя:Міністры фінансаў ЗША
Катэгорыя:Губернатары Нью-Ёрка
Юлія Міхайлаўна Чурко

**Юлія Міхайлаўна Чурко** () —  беларускі мастацтвазнавец, балерына, пісьменнік. Доктар мастацтвазнаўства (1973), прафесар (1974). Заслужаны дзеяч мастацтваў Беларускай ССР (1991). Член Саюза тэатральных дзеячаў Беларусі (1954), Беларускага саюза музычных дзеячаў (1988).

## Біяграфія 
Скончыла Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт імя У. І. Леніна па спецыяльнасці «Журналістыка» ў 1960 годзе і Інстытут мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору АН БССР (аспірантура, 1963).

Працавала артысткай балета ў Беларускім дзяржаўным тэатры оперы і балета (1954—1960, артыстка балета), Інстытут мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору АН БССР (1963—1972, младшы, старшы навуковы супрацоўнік), Мінскі дзяржаўны педагагічны інстытут імя А. М. Горкага (1972—1979, загадчык кафедры, прафесар), Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт культуры і мастацтваў (з 1979, факультэт традыцыйнай беларускай культуры і сучаснага мастацтва, кафедра харэаграфіі, прафесар, у 1979—1994 — загадчык кафедры).

## Навуковая дзейнасць 
Сярод навуковых інтарэсаў мастацтвазнаўства, эстэтыка, балет, харэаграфія, фальклор.

## Узнагароды і прэміі 
Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Рэспублікі Беларусь у галіне літаратуры, мастацтва і архітэктуры (1998, у сааўтарстве) — *за даследаванне «Музычны тэатр Беларусі» ў 3-х тамах, апублікаванае ў 1993—1997 гадах*, прэміі імя К. Крапівы (1996). Узнагароджана Ганаровай граматай Вярхоўнага Савета Беларускай СССР (1980).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Хореографическое искусство Белоруссии : основные этапы и проблемы развития : автореферат диссертации … доктора искусствоведения : 820 / Ю. М. Чурко. — Москва, 1972.
* Чурко Юлия Михайловна // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2008. — Т. 7. — С. 556.
* Чурко Юлія Міхайлаўна // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 2003. — Т. 17. — С. 291—292.
* Чурко Юлія Міхайлаўна // Беларускі фальклор : энцыклапедыя : [у 2 т.]. — Мінск, 2005. — Т. 2. — С. 751.
* Чурко Юлія Міхайлаўна // Энцыклапедыя літаратуры і мастацтва Беларусі : у 5 т. — Мінск, 1987. — Т. 5. — С. 533.
* Чурко Юлія Міхайлаўна / Л. А. Сівалобчык // Тэатральная Беларусь : энцыклапедыя : у 2 т. — Мінск, 2003. — Т. 2. — С. 520.

Катэгорыя:Артысты балета Беларусі
Катэгорыя:Супрацоўнікі ІМЭФ НАНБ
Катэгорыя:Мастацтвазнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Выкладчыкі БДПУ імя Максіма Танка
Катэгорыя:Лаўрэаты Дзяржаўнай прэміі Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Заслужаныя дзеячы мастацтваў Беларускай ССР
Катэгорыя:Балетазнаўцы
Катэгорыя:Узнагароджаныя Ганаровай граматай Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР
Катэгорыя:Тэатразнаўцы Беларусі
Сыраежка бураватая

**Сыраежка бураватая** (*Russula heterophylla*) — шапкавы базідыяльны грыб з роду  сямейства .

## Апісанне 
Пладовае цела грыба — шапка на ножцы. Шапка дыяметрам 5—8 см, пукатая, з тонкім краем. У спелых грыбоў шапка пляската-ўвагнутая, з рубчастым краем. Скурка гладкая і дрэнна адстае ад мякаці. Колер скуркі зеленавата-бураваты ад краю і буры ў сярэдзіне шапкі. Ножка даўжынёй 3—6 см і 2—3 см у дыяметры, суцэльная або губчатая, цыліндрычная, зрэдку крыху патоўшчаная каля шапкі грыба. Мякаць шчыльная, крохкая, белага колеру, з мяккім смакам і не мае асаблівага паху. Пласцінкі слаба сыходныя, часам разгалінаваныя, вузкія, белаватыя. Па краю часам на пласцінках прысутнічаюць бураватыя плямы. Споры амаль шарападобныя або шырока-яйкападобныя, бясколерныя.

Ядомы грыб.

## Экалогія і распаўсюджванне 
Растуць у розных лясах, пераважна лісцевых. Пладовыя целы з'яўляюцца ў ліпені—верасні, паасобку або невялікімі групамі.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Russula heterophylla // Encyclopedia of Life (EOL)

Катэгорыя:Сыраежка
Катэгорыя:Ядомыя грыбы
Сыраежка харчовая

**Сыраежка харчовая**, **сыраежка**, **сыраежка ядомая** (*Russula vesca*) — шапкавы базідыяльны грыб з роду  сямейства .

## Апісанне 
Пладовае цела грыба — шапка на ножцы. Шапка дыяметрам 5—10 см, пукатая да распасцёртай, з хваліста-выгнутым, зрэдку прыўзнятым, краем. Скурка лёгка адстае ад мякаці, буравата-чырванаватага колеру, часам выцвітаючая. Ножка даўжынёй 3—6 см і 1—2 см у дыяметры цыліндрычная, суцэльная, злёгку маршчыністая ўздоўж і звужаная ўнізе. Мякаць белая, саладкаватая на смак і не мае асаблівага паху. Споры шарападобныя, бясколерныя, дробнашыпаватыя.

Ядомы грыб.

## Экалогія і распаўсюджванне 
Грыбы растуць у лісцевых і зрэдку ў хвойных лясах. Пладовыя целы з’яўляюцца ў ліпені—верасні, паасобку або групамі.
 

## Літаратура 
* 
* *Russula vesca* Fr., Anteckn. Sver. Ätl. Svamp.: 51, 1836. — *R. mitis Rea*, Brit. basidiomyc. (Cambridge): 63 (1922). — Сыроежка съедобная (пищевая). — Сыраежка ядомая. // Флора Беларуси. Грибы. В 7 т. Т. 1. Boletales. Amanitales. Russulales / О. С. Гапиенко, Я. А. Шапорова; под ред. В. И. Парфёнова. — Мн.: Беларуская навука, 2012. — С. 130, 166. — 199 с.: ил. — 700 экз. — ISBN 978-985-08-1458-6, ISBN 978-985-08-1482-1 (т. 1).

Катэгорыя:Сыраежка
Катэгорыя:Ядомыя грыбы
Вадаскід

. Адкрыты толькі адзін затвор вадаскіднай плаціны]]
**Вадаскід**, **вадазліў** — гідратэхнічнае збудаванне, прызначанае для скіду залішняй (паводкавай) вады з вадасховішча, а таксама для карысных пропускаў вады ў ніжні бьеф. Скід вады ажыццяўляецца ў выпадку пагрозы перапаўнення вадасховішча з-за паводкі, моцных дажджоў і г.д. Выключэнне — вадазліўная плаціна, на якой сліў вады ажыццяўляецца пастаянна.

## Класіфікацыя вадаскідаў 
Адрозніваюць 2 тыпы вадаскідаў — кантраліруемыя і некантраліруемыя.
* вадаскід з засаўкай — прапускная здольнасць вадаскіда рэгулюецца спецыяльнымі затворными механізмамі.
* вадаскід аўтаматычнага дзеяння — прапускная здольнасць вадаскіда не рэгулюецца і залежыць толькі ад ўзроўню вады ў вадасховішчы. Скід вады праз гэты тып збудаванняў аўтаматычна пачынаецца пры перавышэнні ўзроўню вады ў вадасховішчы над вусцем вадаскіда.

## Гл. таксама 
* Гідравузел
* Плаціна
* Вадаспуск

Катэгорыя:Гідралогія
Катэгорыя:Гідратэхніка
Катэгорыя:Плаціны
Міжнародны аэрапорт Куала-Лумпур

**Міжнародны аэрапорт Куала-Лумпур** (; ) размешчаны за 50 км ад Куала-Лумпура, Малазія.

Будынак аэрапорта праектаваў Мяху Курокава — вядомы японскі архітэктар і адзін з заснавальнікаў руху метабалістаў. Два тэрмінала злучаныя аўтаматызаванай сістэмай транспарціроўкі пасажыраў.

## Транспарт 
З аэрапорта ў Куала-Лумпур можна дабрацца наступнымі відамі транспарту:
* аўтобус-экспрэс
* электрычка хуткаснай чыгункі KLIA Ekspress (адпраўляецца кожныя 15-20 хвілін, даязджае да цэнтра за 28 хвілін)
* транзітны цягнік
* таксі

## Статыстыка 

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Куала-Лумпур
Катэгорыя:Аэрапорты Малайзіі
Кім Чон Нам

**Кім Чон Нам** (,  — , Куала-Лумпур) — старэйшы сын лідара КНДР Кім Чэн Іра, трапіў у няласку і адхілены ад атрымання ў спадчыну вышэйшай пасады. Адзінакроўны старэйшы брат дзейнага кіраўніка КНДР Кім Чэн Ына.

## Біяграфія 
### Маладосць 
Кім Чон Нама нарадзіла Кім Чэн Іру акторка Сон Хе Рым, адносіны свайго спадчынніка з якой не ўхваляў Кім Ір Сен. Таму бацька стараўся не афішаваць існаванне Кім Чон Нама, той не хадзіў у школу, атрымліваючы хатнюю адукацыю. Жыў ён пры гэтым разам са старэйшай сястрой сваёй маці Сон Хе Ран. Працягнуў сваю адукацыю ў Швейцарыі, дзе правёў некалькі гадоў. Верагодна, што пасля 1995 года Кім Чон Нам таксама некалькі разоў наведаў Японію ў забаўляльных мэтах.

### 1998—2001 гады 
На працягу прыкладна трох гадоў паміж 1998 і пачаткам 2001 года Кім Чон Нам лічыўся верагодным прэтэндэнтам на вышэйшую ўладу КНДР, хоць ніколі не аб’яўляўся такім афіцыйна. Ён быў прызначаны на шэраг высокіх партыйных пастоў, курыраваў у краіне развіццё IT і ў студзені 2001 года суправаджаў свайго бацьку Кім Чэн Іра падчас візіту ў Шанхай, дзе сустракаўся з кітайскімі афіцыйнымі асобамі.

### Скандал з высылкай з Японіі 
У 2001 годзе Кім Чон Нам паспрабаваў уехаць у Японію па фальшывым дамініканскім пашпарце пад кітайскім псеўданімам Пан Сюн, што перакладаецца як «тоўсты мядзведзь», але быў выкрыты на мяжы. Мэтай сарванай паездкі мог быць японскі Дыснейлэнд, з Кімам былі яго чатырохгадовы сын, жонка і служанка. Кім Чон Нам правёў у ізаляцыі некалькі дзён, а затым быў дэпартаваны ў Кітай, што выклікала незадаволенасць у Пхеньяне. Сам Чон Нам сцвярджаў, што паездкі ў Японію інкогніта былі вельмі папулярныя ў эліты КНДР і што такую паездку па фальшывым бразільскім пашпарце аднойчы здзейсніў сам Кім Чэн Ын. Кім Чэн Ір адмяніў з-за скандалу чарговы візіт у КНР. З тых часоў адносіны Кім Чон Нама з бацькам сапсаваліся, і неўзабаве ён пасяліўся за мяжой.

### Пасля 2001 года 
Пастаянна пражываў у Кітаі, у асноўным у Шанхаі і Макаа, не бываючы ў КНДР. Часта прыязджаў у Сінгапур і Малайзію. Лічыўся асцярожным апазіцыянерам. Па некаторых паведамленнях, у 2009 годзе паўночнакарэйскае кіраўніцтва або Кім Чэн Ын па ўласнай ініцыятыве планавалі яго ліквідацыю, але адмовіліся ад гэтых планаў пад ціскам афіцыйнага Пекіна. Паліцыя Малайзіі пацвердзіла, што мужчына памёр па дарозе ў бальніцу з аэрапорта.

## Сям’я 
* Бацька — Кім Чэн Ір
* Маці — Сон Хе Рым
* Браты (па бацьку, ад іншай маці): Кім Чэн Ын і Кім Чон Чхоль (нар. у 1982). Кім Чон Нам сцвярджаў, што ніколі не бачыў Кім Чэн Ына.
У 2010 годзе паўднёвакарэйская газета «Чосан Ільба» напісала, што Кім Чон Нам мае двух жонак, палюбоўніц і дзяцей, з якіх найбольш вядомы старэйшы сын Кім Хан Соль 1995 года нараджэння.

## Спасылкі 
* Артыкул аб адносінах братоў Кімаў 
* Агляд кнігі японскага журналіста аб Кім Чон Наме
* А. Ланькоў. Забойства брата Кім Чэн Ына. Чым яно пагражае Пхеньяну

Катэгорыя:Кімы (кіруючая сям’я КНДР)
Катэгорыя:Постаці Паўночнай Карэі
Іван Міхайлавіч Качура

**Іва́н Міха́йлавіч Качу́ра** (, мястэчка Турын, цяпер аграгарадок Пухавіцкі раён, Мінская вобласць — ) — беларускі эканаміст, спецыяліст у галіне эканомікі сельскай гаспадаркі. Член-карэспандэнт АН БССР (1950), Акадэміі сельскагаспадарчых навук БССР (1959—1961). Заслужаны дзеяч навукі БССР (1972).

## Біяграфія 
Закончыў Мар’інагорскі аграрна-тэхнічны каледж (1930). У 1930 годзе Беларускую сельскагаспадарчую акадэмію, аспірантуру Усесаюзнага навукова-даследчага калгаснага інстытута (1933). У 1935—1937 гадах на пасадзе намесніка дырэктара Беларускага навукова-даследчага інстытута рэканструкцыі сельскай гаспадаркі.

Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.

З 1947 года — дырэктар Інстытута эканомікі АН БССР, у 1951—1956 гадах — Гродзенскага сельскагаспадарчага інстытута, з 1956 года — Беларускага навукова-даследчага інстытута эканомікі і арганізацыі сельскагаспадарчай вытворчасці.

З 1971 года старшы навуковы супрацоўнік-кансультант БелНДІ эканомікі і арганізацыі сельскай гаспадаркі.

## Навуковая дзейнасць 
Аўтар больш за 100 навуковых прац па арганізацыі і аплаце працы ў калгасах, укараненні гаспадарчага разліку, павышэнні прадукцыйнасці працы і эфектыўнасці выкарыстання тэхнікі ў сельскай гаспадарцы.

## Узнагароды 
Узнагароджаны ордэнамі Працоўнага Чырвонага Сцяга (1966 г.), «Знак Пашаны» (1971 г.), медалямі.

## Літаратура 
* 
* Весцi АН БССР. Сер. с.-г. навук. 1977. № 2; 1982. № 2.

## Спасылкі 
* Качура, Іван Міхайлавіч (эканаміст ; 1902—1988) http://unicat.nlb.by/
* Член-карэспандэнт КАЧУРА Іван Міхайлавіч http://nasb.gov.by/
* Іван Міхайлавіч Качура ў базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі 

Катэгорыя:Заслужаныя дзеячы навукі Беларускай ССР
Катэгорыя:Эканамісты СССР
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Рэктары Гродзенскага дзяржаўнага аграрнага ўніверсітэта
Сыраежка балотная

**Сырае́жка балотная, сыраежка чырвоная** (*Russula paludosa*) — шапкавы базідыяльны грыб з роду  сямейства .

## Апісанне 
Пладовае цела грыба — шапка на ножцы. Шапка 4—12 см у дыяметры, пукатая, з узростам пляската-ўвагнутая, з рубчастым краем. Скурка на шапцы клейкая, чырвонага або чырвона-бураватага колеру, адстае ад мякаці па краю. Мякаць крохкая, белая, без асаблівага паху. Ножка грыба даўжынёй 6—8 см і 1,5—3 см у дыяметры, цыліндрычная, суцэльная, шчыльная і гладкая. Колер ножкі белы, часам з ружовым адценнем. Пласцінкі слаба прырослыя, шырокія. Колер пласцінак белы, пазней становіцца крэмава-жоўтым. Споры амаль шарападобныя, барадаўчатыя або шыпаватыя, светла-жоўтага колеру.

Ядомы грыб.

## Экалогія і распаўсюджванне 
Сыраежка балотная распаўсюджана на тэрыторыі Еўразіі і Паўночнай Амерыкі. Звычайны від на тэрыторыі Беларусі. Грыбы растуць у сыраватых хвойных лясах і сярод імхоў на верхавых балотах. Пладовыя целы з'яўляюцца ў ліпені—верасні, паасобку або невялікімі групамі.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Как выглядят грибы сыроежки? Описание разных видов // Журнал «Рутвет» 
* Сыроежка болотная; сыраежка чырвоная // Borovik.BY 

Катэгорыя:Сыраежка
Катэгорыя:Ядомыя грыбы
Катэгорыя:Грыбы Еўразіі
Катэгорыя:Грыбы Паўночнай Амерыкі
Сыраежка чырвоная

**Сыраежка чырвоная**

* народная назва віду 
* народная назва віду 
* народная назва віду
Сыраежка пурпурова-чырвоная

**Сыраежка пурпурова-чырвоная, сыраежка** (*Russula obscura* Rom.) — шапкавы базідыяльны грыб з роду  сямейства .

## Апісанне 
Пладовае цела грыба — шапка на ножцы. Шапка дыяметрам 4—8 см, паўшарападобная ў маладых грыбоў, пазней распасцёртая і ўвагнутая ў сярэдзіне. Край шапкі тоўсты, часам апушчаны ўніз і слаба рубчасты. Колер шапкі ад пурпурова-чырвонага з краю да пурпурова-бурага ў цэнтры. Мякаць крохкая, белаватая з ружаватым адценнем, з прыемным пахам і мяккім смакам. У спелых грыбоў мякаць набывае шараватую афарбоўку. Скурка на шапцы адстае ад краю да сярэдзіны. Ножка даўжынёй 3—8 см і 1—2,5 см у дыяметры, круглая, часам крыху выгнутая, суцэльная, белаватая з ружаватым адценнем. З узростам ножка становіцца рыхлай і набывае брудна-шараваты колер. Пласцінкі прырослыя або свабодныя, шырокія. Колер пласцінак у маладых грыбоў белаваты, з узростам становіцца вохрыста-жоўтым. Споры шыпаватыя, шырокаавальныя, светла-крэмавага колеру.

Ядомы грыб.

## Экалогія і распаўсюджванне 
Растуць у хвойных лясах. Пладовыя целы з'яўляюцца ў жніўні—верасні, паасобку або невялікімі групамі.

## Таксанамія 
### Сінонімы 
* 
* 
* 
* 
* 

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Санитарные нормы и правила «Санитарно-эпидемиологические требования для организаций, осуществляющих заготовку, переработку и продажу грибов» 
* Russula obscura // Mushroom World
* *Russula obscura*  невалидное название // Інфармацыйна-аналітычная сістэма «Особо охраняемые природные территории России» (ИАС «ООПТ РФ»)

Катэгорыя:Сыраежка
Катэгорыя:Ядомыя грыбы
Васа Фёдараўна Шабека

**Васа Фёдараўна Шабека** (,  — ) — беларускі вучоны ў галіне меліярацыі. Доктар тэхнічных навук (1968), прафесар (1969). Заслужаны мелiяратар БССР (1968).

## Біяграфія 
Скончыла Беларускі політэхнічны інстытут у 1940 годзе. З 1944 года ў інстытуце Белпрампраект, з 1946 года ў Беларускім НДІ меліярацыі і воднай гаспадаркі: з 1953 года загадчык аддела, лабараторыі гідралагічных і водагаспадарчых разлікаў.

## Навуковая дзейнасць 
Працы па праблемах рэгулявання воднага рэжыму, рацыянальнага выкарыстання водных рэсурсаў, удасканальвання асушальна-ўвільгатняльных сістэм пры меліярацыі зямель.

### Бібліяграфія 
* Указания и программы для ЭВМ по проектированию водного режима осушаемых земель на основе режимных воднобалансовых расчетов / [В. Ф. Шебекко и др.]. — Минск, 1985. (Форма прозвішча: Шебекко.)

## Літаратура 
* Республика Беларусь: энциклопедия. [В 7 т.]. Т. 7. — Минск, 2008.
* 
* Белорусская ССР: краткая энциклопедия. В 5 т. Т. 5. — Минск, 1982.
* Кто есть кто в Республике Беларусь, 2001. Т. 1. — Минск, 2001.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Меліяратары
Людміла Аляксееўна Чарнышкова

**Людміла Аляксееўна Чарнышкова** (, с. Канабеева, Шацкі раён, Разанская вобласць — ) — беларускі педыятр. Прафесар (1934). Заслужаны ўрач БССР (1949).

## Біяграфія 
Скончыла  ў 1913 годзе. З 1924 у Мінскім медыцынскім інстытуце, у 1935-41, 1946-54 загадчык кафедры дзіцячых хвароб Віцебскага медыцынскага інстытута.

## Навуковая дзейнасць 
Працы па дыягностыцы і лячэнню серознага менінгіта ў дзяцей і хранічнага парушэння харчавання ў дзяцей груднога ўзросту.

## Літаратура 
* Белорусская ССР: Крат. энцикл. Т.5. С.673.

Катэгорыя:Педыятры Беларусі
Катэгорыя:Выкладчыкі БДМУ
Катэгорыя:Выкладчыкі Віцебскага дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выпускнікі Санкт-Пецярбургскага медыцынскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Педыятры СССР
Катэгорыя:Постаці беларускай аховы здароўя
Іван Ігнатавіч Крукаў

{{Ваенны дзеяч
|імя              = іван Ігнатавіч Крукаў
|дата нараджэння  = 10.01.1910
|месца нараджэння = в. Чарнава, , Мінская вобласць
|дата смерці      = 20.06.1994
|месца смерці     = , Украіна
|выява            = 
|апісанне         = 
|мянушка          = 
|прыналежнасць    = 
|гады службы      = 1941—1945
|званне           = 
|род войскаў      = інжынерныя войскі
|камандаваў       = 
|часць            = 
|бітвы            = Вялікая Айчынная вайна
|узнагароды       = {
 
}
{
 
}
|сувязі           = 
|у адстаўцы       = 
}}

**Іван Ігнатавіч Крукаў** (10 студзеня 1910 — 20 чэрвеня 1994) — яфрэйтар Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1944).

## Біяграфія 
Іван Крукаў нарадзіўся 10 студзеня 1910 года ў вёсцы Чарнава (цяпер Чэрвеньскі раён Мінскай вобласці Беларусі). Пасля заканчэння Канскага аўтадарожнага тэхнікума пражываў і працаваў у Карымскім раёне Чыцінскай вобласці. У 1941 годзе Крукаў быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію. З таго ж года — на франтах Вялікай Айчыннай вайны. Да верасня 1943 года яфрэйтар Іван Крукаў быў старшым вадзіцелям 15-га асобнага матарызаванага пантонна-маставога батальёна 6-й пантонна-маставой брыгады Варонежскага фронту. Вызначыўся падчас бітвы за Дняпро.

У перыяд з 25 верасня па 8 кастрычніка 1943 года Крукаў удзельнічаў у пераправе праз Днепр у раёне сеў Калька і Гусеніцы Барыспільскага раёна Кіеўскай вобласці Украінскай ССР. Калі паром Крукава быў пашкоджаны варожым снарадам, ён аператыўна ліквідаваў прабоіну і працягнуў выконваць баявую задачу. Увогуле за азначаны перыяд ён пераправіў 47 артылерыйскіх гармат, 3570 скрынь з боепрыпасамі і каля 2500 байцоў і камандзіраў.

Пасля заканчэння вайны Крукаў быў дэмабілізаваны. Жыў спачатку ў пасёлку Дарасун, пазней пераехаў у Чарнігаў. 

Памёр 20 чэрвеня 1994 года, пахаваны на Яцеўскіх могілках Чарнігава.

Быў таксама узнагароджаны ордэнамі Айчыннай вайны 1-й ступені і Чырвонай Зоркі, шэрагам медалёў.

Імя воіна-вадзіцеля, Героя Савецкага Саюза І. І. Крукава ўвекавечана на сцяне памяці Усурыйскага вышэйшага ваеннага аўтамабільнага каманднага вучылішча.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Ваенныя СССР
Катэгорыя:Сапёры Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Памерлі ў Чарнігаве
Катэгорыя:Удзельнікі бітвы за Дняпро
Павел Ананьевіч Крыванос

**Павел Ананьевіч Крыванос** ( — , Віцебская вобласць) — малодшы лейтэнант Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1945).

## Біяграфія 
Павел Крыванос нарадзіўся ў 1920 годзе ў вёсцы Альхоўка (цяпер Клічаўскі раён Магілёўскай вобласці Беларусі). Скончыў сярэднюю школу. У 1941 годзе быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію. У 1943 годзе ён скончыў Саратаўскае танкавае вучылішча. З таго ж года — на франтах Вялікай Айчыннай вайны. Да чэрвеня 1944 года малодшы лейтэнант Павел Крыванос камандаваў узводам 253-га інжынерна-танкавага палка 4-й штурмавой інжынерна-сапёрнай брыгады 3-га Беларускага фронту. Вызначыўся ў час Беларускай аперацыі.

23 чэрвеня 1944 года ўзвод Крываноса удзельнічаў у разгроме нямецкай групоўкі, якая апынулася ў акружэнне на тэрыторыі Віцебскай вобласці Беларускай ССР. Калі яго танк камандзіра быў атакаваны варожай штурмавой гарматай, Крыванос закрыў яго сваім танкам, цаной свайго жыцця спасшы яго. Пахаваны ў вёсцы Скрыдлева Віцебскага раёна Віцебскай вобласці Беларусі.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 24 сакавіка 1945 года малодшы лейтэнант Павел Крыванос пасмяротна быў удастоены высокага звання Героя Савецкага Саюза. Таксама пасмяротна быў узнагароджаны ордэнам Леніна.

У гонар Крываноса усталяваны абеліск у Скрыдлёва, названая вуліца ў Клічаве, яго імя носіць ААШ № 1 горада Клічава, а насупраць старога будынка школы ўстаноўлены бюст П. А. Крываноса.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Загінулі ў баях Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Танкісты Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Танкісты СССР
Катэгорыя:Малодшыя лейтэнанты СССР
Качура

**Качу́ра** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Вячаслаў Міхайлавіч Качура (нар. 1954) — маёр ГРУ СССР.
* Іван Міхайлавіч Качура (1902—1988) — беларускі эканаміст, спецыяліст у галіне эканомікі сельскай гаспадаркі.
* Пётр Пятровіч Качура (нар. 1972) — беларускі футбаліст.
CherryVata

**CherryVata** — беларускі музычны гурт. Выконвае меладычную музыку з выкарыстаннем як жывых інструментаў, так і камп’ютарнага гучання. Гурт працуе пераважна ў рамках такіх жанраў, як acid-jazz, trip-hop і іншых.

Гурт параўноўваюць з «Morcheeba», «Massive Attack», «Groove Armada» і «Sneaker Pimps».

## Гісторыя 
«CherryVata» з’явіліся ў 2003 годзе з дуэта «Diamos Roll & Heinz Troy» (Дзмітрый Літвіновіч і Аляксей Доўнар). Гурт адзначыўся на фестывалях «Ещё лето — 2006, 2007» (Брэст), «Кубак Лева — 2007» (Львоў), « — 2008, 2009, 2010», «Можно!» 2009 (Мінск, Масква), «Be2gether» 2010 (разам з Русяй) (Літва), «Moscow music week» 2015 (Масква) і іншых.

Сайтам Experty.by альбом «ViaVanilla» быў прызнаны лепшым альбомам 2009 года ў намінацыі «Прыз народных экспертаў».

«CherryVata» запісалі музычнае суправаджэнне для спектакля «Женитьба Бальзаминова» ў пастаноўцы Магілёўскага драматычнага тэатра. Два трэкі гурта ўвайшлі ў саўндтрэк да фільма «Жестокость» з Рэнатай Літвінавай, таксама гурт запісаў саўндтрэк для серыяла «Тихий Дон» і для фільма «Бобруйск-Дакар».

У канцы 2015 года разам з гуртом «Vuraj» «CherryVata» запісалі калядную песню на палескім дыялекце беларускай мовы «*Шчодры вэчор*».

## Склад 
* Дзмітрый Літвіновіч — заснавальнік, аранжыроўка, клавішныя, камп’ютарныя эфекты.
* Аляксей Доўнар — заснавальнік, гітара.
* Павел Горбач — ударныя.
* Фёдар Малікін — саксафон.
* Кацярына Штырц — спеў.
* **«Daybreak»**, альбом, 2017

## Літаратура 
* 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 
* Старонка гурта на Last.fm
* *Лазаревич К.* Летом даже «Тролли» поют… о любви // Камсамольская праўда
* *Мартов С.* Что новенького от белорусских исполнителей предлагают музыкальные магазины // Комсомольская правда
* *Примака А.* Пропуская CHERRYVATA, опаздываешь на всю весну // Музыкальная газета

Катэгорыя:Электронныя музычныя калектывы Беларусі
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 2003 годзе
Катэгорыя:Джазавыя калектывы Беларусі
Ірына Генадзеўна Жук

{{Лёгкаатлет
 |імя            = Ірына Жук (Якалцэвіч)
 |пол            = жаночы
 |поўнае імя     = Ірына Генадзеўна Якалцэвіч
 |грамадзянства  = 
 |клуб           =СК ФПБ
 |спартыўная ўстанова = Гродзенская АСДЮШАРП «Нёман»
 |дата нараджэння  = 26.01.1993
 |медалі         = 

 

 
{ style="background: transparent"

}
}}

**Ірына Генадзеўна Жук** дзявоч. **Якалцэвіч** (нар. ) — беларуская лёгкаатлетка. Спецыялізуецца ў скачках з шастом. Майстар спорту Беларусі, рэкардсменка Беларусі. Бронзавы прызёр Чэмпіяната Еўропы ў памяшканнях (Торунь, 2021).

## Дасягненні 
Чэмпіёнка Беларусі 2016 года ў скачках з шастом з вынікам 4,50 м.

На Чэмпіянаце Еўропы 2016 года заняла 12 месца ў скачках з шастом з вынікам 4,35 м.

Чэмпіёнка і рэкардсменка Беларусі ў скачках з шастом з вынікам 4,70 м у 2019 годзе. Рэкардсменка Беларусі ў памяшканні з вынікам 4,73 м у 2021 годзе. У 2021 годзе абнавіла нацыянальны рэкорд Беларусі, скочыўшы на 4,74 м.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Скакуны з шастом Беларусі
Катэгорыя:Майстры спорту Беларусі
Катэгорыя:Чэмпіёны Беларусі па лёгкай атлетыцы
Марыя Сяргееўна Шульгіна

{{Лёгкаатлет
 |імя            = Марыя Шульгіна
 |пол            = жаночы
 |поўнае імя     = Марыя Сяргееўна Шульгіна
 |грамадзянства  = 
 |клуб           =СК ФПБ
 |спартыўная ўстанова = СВСУ «ВАКЦАР»
 |дата нараджэння  = 14.08.1989
 |медалі         = 
 

 
{ style="background: transparent"

}
}}

**Марыя Сяргееўна Шульгіна** (нар. ) — беларуская лёгкаатлетка. Спецыялізуецца ў скачках ў вышыню. Майстар спорту Беларусі.

## Дасягненні 
Срэбраная прызёрка чэмпіянату Беларусі 2016 года ў скачках у вышыню з вынікам 1,86 м.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Скакуны ў вышыню Беларусі
Катэгорыя:Майстры спорту Беларусі
Катэгорыя:Срэбраныя прызёры чэмпіянату Беларусі па лёгкай атлетыцы
Вікторыя Андрэеўна Шыманская

{{Лёгкаатлет
 |імя            = Вікторыя Шыманская
 |пол            = жаночы
 |поўнае імя     = Вікторыя Андрэеўна Шыманская
 |грамадзянства  = 
 |клуб           = СК УС РБ
 |спартыўная ўстанова = БАКЦАР г.Брэст
 |дата нараджэння  = 24.03.1994
 |медалі         = 
 

 
{ style="background: transparent"

}
}}

**Вікторыя Андрэеўна Шыманская** (нар. ) — беларуская лёгкаатлетка. Спецыялізуецца ў эстафеце 4×400 метраў, бар'ерным бегу на 60 метраў, скачках з шастом. Майстар спорту Беларусі.

## Дасягненні 
Срэбраная прызёрка чэмпіянату Беларусі 2016 года ў бегу на 400 метраў з бар'ерамі з вынікам 59.61 сек.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Скакуны з шастом Беларусі
Катэгорыя:Бегуны з бар’ерамі Беларусі
Катэгорыя:Майстры спорту Беларусі
Катэгорыя:Срэбраныя прызёры чэмпіянату Беларусі па лёгкай атлетыцы
Аляксандр Віктаравіч Шымановіч

{{Лёгкаатлет
 |імя            = Аляксандр Шымановіч
 |пол            = мужчынскі
 |поўнае імя     = Аляксандр Віктаравіч Шымановіч
 |грамадзянства  = 
 |клуб           =МСіТ
 |спартыўная ўстанова = ГрДВАР
 |дата нараджэння  = 09.02.1998
 |медалі         = 
 

 
{ style="background: transparent"

}
}}

**Аляксандр Віктаравіч Шымановіч** (нар. ) — беларускі лёгкаатлет. Спецыялізуецца ў кіданні молата. Майстар спорту Беларусі.

## Дасягненні 
Пераможца Першынства Беларусі 2016 года ў кіданні молата з вынікам 72,05 м.

## Палітычныя погляды 
Падпісаў адкрыты ліст спартыўных дзеячаў краіны, якія выступаюць за дзеючую ўладу Беларусі пасля здушэння народных пратэстаў у 2020 годзе.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Кідальнікі молата Беларусі
Катэгорыя:Майстры спорту Беларусі
Катэгорыя:Пераможцы Першынства Беларусі па лёгкай атлетыцы
Аліна Мікалаеўна Шаюнова

{{Лёгкаатлет
 |імя            = Аліна Шаюнова
 |пол            = жаночы
 |поўнае імя     = Аліна Мікалаеўна Шаюнова
 |грамадзянства  = 
 |клуб           = Дынама, РЦФВС
 |спартыўная ўстанова = МГЦАР па лёгкай атлетыцы «Атлет»
 |дата нараджэння  = 02.03.1990
 |медалі         = 
 
{ style="background: transparent"

}
}}

**Аліна Мікалаеўна Шаюнова** (нар. ) — беларуская лёгкаатлетка. Спецыялізуецца ў кіданні молата. Майстар спорту Беларусі міжнароднага класа.

## Дасягненні 
На Чэмпіянаце Беларусі 2016 года заняла 6 месца ў кіданні молата з вынікам 63,54 м.

На Кубку Беларусі 2016 года заняла 5 месца ў кіданні молата з вынікам 66,57 м.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Кідальнікі молата Беларусі
Катэгорыя:Майстры спорту Беларусі міжнароднага класа
Юрый Віктаравіч Шаюноў

{{Лёгкаатлет
 |імя            = Юрый Шаюноў
 |пол            = мужчынскі
 |поўнае імя     = Юрый Віктаравіч Шаюноў
 |грамадзянства  = 
 |клуб           = Дынама
 |спартыўная ўстанова = МГЦАР па лёгкай атлетыцы «Атлет»
 |дата нараджэння  = 22.10.1987
 |рост           = 189
 |вага           = 115
 |медалі         = 
 

 
{ style="background: transparent"

}
}}

**Юрый Віктаравіч Шаюноў** (нар. ) — беларускі лёгкаатлет. Спецыялізуецца ў кіданні молата. Майстар спорту Беларусі міжнароднага класа.

## Дасягненні 
Бронзавы прызёр Кубка Беларусі 2016 года ў кіданні молата з вынікам 75,74 м.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Кідальнікі молата Беларусі
Катэгорыя:Майстры спорту Беларусі міжнароднага класа
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры Кубка Беларусі па лёгкай атлетыцы
Таццяна Юр’еўна Шабанава

{{Лёгкаатлет
 |імя            = Таццяна Юр'еўна Шабанава
 |пол            = жаночы
 |поўнае імя     = Таццяна Юр'еўна Шабанава
 |грамадзянства  = 
 |клуб           = РЦФВС
 |спартыўная ўстанова = БДАВАР
 |медалі         = 
 

 

 
{ style="background: transparent"

}
}}

**Таццяна Юр’еўна Шабанава** (нар. ) — беларуская лёгкаатлетка. Спецыялізуецца ў бегу на сярэднія дыстанцыі. Майстар спорту Беларусі.

## Палітычныя погляды 
Падпісала адкрыты ліст спартыўных дзеячаў краіны, якія выступаюць за дзеючую ўладу Беларусі пасля жорсткіх падаўленняў народных пратэстаў у 2020 годзе.

## Дасягненні 
Пераможца Першынства Беларусі 2016 года ў бегу на 1500 метраў з вынікам 4.29,58.

Бронзавая прызёрка чэмпіянату Беларусі 2016 года ў бегу на 3000 метраў з перашкодамі з вынікам 10:41,91.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Бегуны на сярэднія дыстанцыі Беларусі
Катэгорыя:Майстры спорту Беларусі
Катэгорыя:Пераможцы Першынства Беларусі па лёгкай атлетыцы
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры чэмпіянату Беларусі па лёгкай атлетыцы
Ганна Генадзеўна Шпак

{{Лёгкаатлет
 |імя            = Ганна Шпак
 |пол            = жаночы
 |поўнае імя     = Ганна Генадзеўна Шпак
 |грамадзянства  = 
 |клуб           = Дынама
 |спартыўная ўстанова = РШВСМ па лёгкай атлетыцы
 |дата нараджэння  = 14.02.1997
 |медалі         = 
 

 

 
{ style="background: transparent"

}
}}

**Ганна Генадзеўна Шпак** (нар. ) — беларуская лёгкаатлетка. Спецыялізуецца ў скачках з шастом. Майстар спорту Беларусі.

## Дасягненні 
Срэбраная прызёрка Першынства Беларусі 2016 года ў скачках з шастом з вынікам 4,00 м.

Бронзавая прызёрка чэмпіянату Беларусі 2016 года ў скачках з шастом з вынікам 4,00 м.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Скакуны з шастом Беларусі
Катэгорыя:Майстры спорту Беларусі
Катэгорыя:Срэбраныя прызёры Першынства Беларусі па лёгкай атлетыцы
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры чэмпіянату Беларусі па лёгкай атлетыцы
Аляксей Валер’евіч Чыгарэўскі

{{Лёгкаатлет
 |імя            = Аляксей Валер'евіч Чыгарэўскі
 |пол            = мужчынскі
 |поўнае імя     = Аляксей Валер'евіч Чыгарэўскі
 |грамадзянства  = 
 |клуб           = Дынама
 |спартыўная ўстанова =ГАЦАР па лёгкай атлетыцы
 |дата нараджэння  = 21.03.1993
 |медалі         = 
 

 
{ style="background: transparent"

}
}}

'''Аляксей Валер'евіч Чыгарэўскі''' (нар. ) — беларускі лёгкаатлет. Спецыялізуецца ў бегу на сярэднія дыстанцыі. Майстар спорту Беларусі.

## Дасягненні 
Срэбраны прызёр чэмпіянату Беларусі 2016 года ў скачках у даўжыню з вынікам 7,77 м.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Лёгкаатлеты Беларусі
Катэгорыя:Майстры спорту Беларусі
Катэгорыя:Срэбраныя прызёры чэмпіянату Беларусі па лёгкай атлетыцы
Таццяна Уладзіміраўна Халадовіч

{{Лёгкаатлет
 |імя            = Таццяна Халадовіч
 |пол            = жаночы
 |поўнае імя     = Таццяна Уладзіміраўна Халадовіч
 |грамадзянства  = 
 |клуб           = Дынама
 |спартыўная ўстанова = БАКЦАР г.Брэст
 |дата нараджэння  = 21.06.1991
 |медалі         = 
 

 

 
{ style="background: transparent"

}
}}

**Таццяна Уладзіміраўна Халадовіч** (нар. , Пінск, Брэсцкая вобласць) — беларуская лёгкаатлетка. Спецыялізуецца ў кіданні кап'я. Майстар спорту Беларусі міжнароднага класа.

## Дасягненні 
Чэмпіёнка Беларусі 2016 года ў кіданні кап'я з вынікам 61,49 м.

Чэмпіёнка Еўропы 2016 года ў кіданні кап'я з вынікам 66,34 м.

На Летніх Алімпійскіх гульнях 2016 года заняла 5 месца ў кіданні кап'я з вынікам 64,60 м.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Кідальнікі кап’я Беларусі
Катэгорыя:Майстры спорту Беларусі міжнароднага класа
Катэгорыя:Чэмпіёны Беларусі па лёгкай атлетыцы
Катэгорыя:Чэмпіёны Еўропы па лёгкай атлетыцы
Аляксей Аляксандравіч Цапік

{{Лёгкаатлет
 |імя            = Аляксей Цапік
 |пол            = мужчынскі
 |поўнае імя     = Аляксей Аляксандравіч Цапік
 |грамадзянства  = 
 |клуб           = РЦФВС
 |спартыўная ўстанова = РЦАП па лёгкай атлетыцы
 |дата нараджэння  = 04.08.1988
 |даўжыня        = 7.61 (14/6/2007)
 |трайны         = 16.86 (26/2/2012)
 |медалі         = 
 
{ style="background: transparent"

}
}}

**Аляксей Аляксандравіч Цапік** (нар. ) — беларускі лёгкаатлет. Спецыялізуецца ў скачках у даўжыню, трайных скачках. Майстар спорту Беларусі міжнароднага класа.

## Дасягненні 
На Чэмпіянаце Беларусі ў памяшканні 2016 года заняў 6 месца ў скачках у даўжыню з вынікам 7,25 м.

На Чэмпіянаце Беларусі ў памяшканні 2016 года заняў 4 месца ў скачках у даўжыню з вынікам 7,26 м.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Скакуны ў даўжыню Беларусі
Катэгорыя:Скакуны трайным Беларусі
Катэгорыя:Майстры спорту Беларусі міжнароднага класа
Руква

**Ру́ква, Рукуа** — бяссцёкавае салёнае возера ў Афрыцы, у паўднёва-заходняй частцы Танзаніі.

Возера знаходзіцца ў бяссцёкавай упадзіне паміж азёрамі Ньяса і Танганьіка на вышыні 792 м над узроўнем мора. Даўжыня возера да 150 км, шырыня 25—30 км. Памеры возера вагаюцца ў вільготны перыяд, у засушлівы перыяд яно можа перасыхаць. Плошча басейна каля 80 000 км². У возера ўпадаюць рэкі Каву, Чамбуа, Рунгва, Кікамба і інш.

Возера адкрыта ў 1880 годзе шатландскім геолагам Дж. Томсанам ().

## Літаратура 
* Африка: энциклопедический справочник. Т. 2. Л—Я / Гл. ред. А. Громыко. Ред. колл. В. М. Власов, Н. И. Гаврилов и др. — М.: Советская энциклопедия, 1987. — С. 325. — 671 с. с илл.

## Спасылкі 
* Lake Rukwa // Encyclopædia Britannica
* Lake Rukwa // Utalii Travel & Safari

Катэгорыя:Азёры Танзаніі
Катэгорыя:Бяссцёкавыя азёры Афрыкі
Сыраежка крохкая

**Сырае́жка крохкая** (*Russula fragilis*) — шапкавы базідыяльны грыб з роду  сямейства .

## Апісанне 
Пладовае цела грыба — шапка на ножцы. Шапка дыяметрам 2—5 см, пукатая, пазней плоская, з тонкім гладкім або рубчастым краем. У спелых грыбоў часам край шапкі прыўзняты. Скурка чырвонага колеру з фіялетавым адценнем, лёгка адстае ад мякаці. Ножка грыба даўжынёй 3—6 см і 1—1,5 см у дыяметры, круглая, суцэльная. Колер ножкі белы, у дарослых грыбоў часам набывае жаўтаватае адценне. Мякаць белага колеру, крохкая, едкая на смак, без асаблівага паху. Пласцінкі прырослыя, крохкія, белыя. Часам па краю пласцінак прысутнічаюць дробныя зубцы. Споры дробнабарадаўчатыя або шыпаватыя, бясколерныя.

Ядомы грыб.

## Экалогія і распаўсюджванне 
Грыбы растуць у розных лясах. Пладовыя целы з'яўляюцца ў ліпені—верасні, паасобку або групамі.

## Літаратура 
* 
* *Сержанина Г. И.* Шляпочные грибы Белоруссии — Минск: Наука и техника, 1984.

## Спасылкі 
* Сыроежка ломкая — Russula flagilis (Fr.) Fr. // Экологический Центр «Экосистема»

Катэгорыя:Сыраежка
Катэгорыя:Ядомыя грыбы
Катэгорыя:Грыбы Еўразіі
Катэгорыя:Грыбы Паўночнай Амерыкі
Пангані

**Панга́ні, Руву** — рака на ўсходзе Афрыкі, у Танзаніі.

Даўжыня ракі каля 400 км, вытокі знаходзяцца на паўднёвых схілах масіва Кіліманджара. Рака працякае ў глыбокай тэктанічнай упадзіне, утвараючы парогі і вадаспады. Упадае ў Індыйскі акіян каля горада і порта Панграні. Рака суднаходная ў нізоўі.

## Літаратура 
* Африка: энциклопедический справочник. Т. 2. Л—Я / Гл. ред. А. Громыко. Ред. колл. В. М. Власов, Н. И. Гаврилов и др. — М.: Советская энциклопедия, 1987. — С. 285. — 671 с. с илл.

## Спасылкі 
* Pangani River // Encyclopædia Britannica
* Pangani Historical Town, Pangani River Safari // Utalii Travel & Safari
* 

Катэгорыя:Рэкі Танзаніі
Катэгорыя:Басейн Індыйскага акіяна ў Афрыцы
Алі бен Бонга Андзімба

**Алі бен Бонга Андзімба** (; імя пры нараджэнні — Алан Бернар Бонга; нар. 9 лютага 1959, Бразавіль, Рэспубліка Конга) — габонскі палітычны дзеяч, прэзідэнт Габона з 16 кастрычніка 2009, міністр абароны Габона з 1999 года міністр замежных спраў Габона ў 1989—1991 гадах. Сын былога прэзідэнта Габона Амара Бонга і Пасьянс Дабане.

Бонга таксама вядомы як музыка, часта піша песні для сваёй маці.

30 жніўня 2009 у Габоне адбыліся прэзідэнцкія выбары ў сувязі са смерцю былога прэзідэнта Амара Бонга. У выбарах удзельнічалі каля двух дзясяткаў кандыдатаў. У той жа дзень Алі бен Бонга заявіў пра сваю перамогу.

4 верасня 2009 Канстытуцыйны суд Габона ўхваліў вынікі прэзідэнцкіх выбараў, паводле якіх Алі Бонга стаў новым кіраўніком дзяржавы, набраўшы 41,7 % галасоў выбаршчыкаў. У прамой трансляцыі на Габонская тэлебачанні суд афіцыйна абвясціў яго новым прэзідэнтам краіны. Цырымонія ўступлення на пасаду адбылася 16 кастрычніка.

У кастрычніку 2021 года Алі Бонга выяўлены ў «дакументах Пандоры», дакументах пра выкарыстанне афшорных кампаній, як бенефіцыяр дзвюх кампаній, якія цяпер ліквідаваны.

30 жніўня 2023 года зрынуты вайскоўцамі на чалі з Брысам Алігі.

Катэгорыя:Прэзідэнты Габона
Катэгорыя:Міністры абароны Габона
Катэгорыя:Міністры замежных спраў Габона
Дэвід Мэцью Кенэдзі

**Дэвід Мэцью Кенэдзі** (;  — ) — 60-ы міністр фінансаў ЗША.

Нарадзіўся ў Рандолфе, Юта, у сям'і мармонаў. Ажаніўшыся ў 19-гадовым узросце і праслужыўшы некаторы час у мармонской місіі ў Ліверпулі, Кенэдзі атрымлівае вышэйшую адукацыю ва ўніверсітэце Джорджа Вашынгтона, з 1930 па 1946 год працуе ў Федэральнай рэзервовай сістэме, пасля чаго паступае на службу ў банк «Ілінойс Кантынентал», дзе ў бліжэйшыя 10 гадоў робіць кар'еру і становіцца яго генеральным дырэктарам. У 1957 годзе робіцца членам папячыцельскага савета Чыкагскага універсітэта, у 1961 г. — Брукінгскага інстытута.

У 1962 годзе прэзідэнт Кенэдзі прызначае свайго цёзку (Дэвід Кенэдзі не быў звязаны з кланам Кенэдзі роднаснай сувяззю) членам праўлення COMSAT — карпарацыі, кіруючай глабальнай сістэмай спадарожнікавай сувязі ў ЗША.

З 1969 па 1971 год Кенэдзі з'яўляецца міністрам фінансаў ЗША пры прэзідэнце Рычардзе Ніксане. Пасля гэтага, з сакавіка 1972 па люты 1973 гады, ён служыць паслом ЗША пры НАТА.

Таксама Кенэдзі з'яўляўся спецыяльным прадстаўніком мармонской Царквы Ісуса Хрыста Святых апошніх дзён.

Памёр Дэвід Кенэдзі ў Солт-Лэйк-Сіці, Юта, ад сардэчнай недастатковасці на 91-м годзе жыцця.

Імем Кенэдзі названы Цэнтр міжнародных даследаванняў у Універсітэце Брыгама Янга.

Катэгорыя:Міністры фінансаў ЗША