Анры Бертло

**Анры Маціяс Бертло** (; 7 снежня 1861, Фер — 28 студзеня 1931, Парыж) — французскі генерал.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і капітана жандармерыі. Адукацыю атрымаў у Сен-Сірскай ваеннай школе (1883) і Акадэміі Генштаба. Служыў у Алжыры, Індакітаі, з 1907 года — у генштабе. Разам з генералам Жофрам распрацоўваў стратэгію наступальнай вайны, якая ўлічвала памылкі 1870-1871 гадоў. Распрацоўкі, пад назвай «План XVII», ужываліся летам 1914 года, аднак няўдала, у т.л. праз уласныя недахопы стратэгіі.

У 1913 годзе ўзведзены ў брыгадныя генералы і служыў ад’ютантам генерала дэ Кастэльно ў ваенным міністэрстве.

У пачатку Першай сусветнай вайны — начальнік штаба галоўнакамандуючага Жофра. Камандаваў 53-й дывізіяй і XXXII корпусам (*«група Бертло»*) пад Вердэнам.

У верасні 1916 года накіраваны на чале ваеннай місіі ў Румынію (*Місія Бертло*). У снежні 1917 года адправіў у Кіеў місію на чале з брыгадным генералам Жоржам Табуі (раней быў пры штабе Паўднёва-Заходняга фронту).

Пасля выхаду Румыніі з вайны вярнуўся ў Францыю. Некаторы час працаваў з прыбывалымі амерыканскімі войскамі, а з 5 ліпеня па 7 кастрычніка 1918 года камандаваў 5-й арміяй ў Шампані.

Пасля паспяховага наступлення пад Фесалонікамі, якое прымусіла Балгарыю выйсці з вайны (за дзень да яе заканчэння на Заходнім фронце), Румынія 10 лістапада 1918 года зноў далучылася да краін Антанты. Бертло зноў адпраўлены ў Румынію. У Бухарэсце вёў перамовы з генералам Шчарбачовым пра меркаваную дапамогу Беламу руху з боку Францыі.

З лістапада 1918 па май 1919 гадоў Бертло — камандуючы Дунайскай арміяй, адзін з кіраўнікоў румынскай інтэрвенцыі ў Венгрыю. Па пачатак сакавіка 1919 года — галоўнакамандуючы войскамі саюзнікаў на Балканах і Поўдні Расіі.

У 1919—1922 гадах — ваенны губернатар Меца, у 1922—1926 — ваенны губернатар Страсбурга. Як член Вышэйшага ваеннага савета ў 1920—1926 гадах, быў сярод тых хто прыняў рашэнне пра будаўніцтва лініі Мажыно. Памёр у 1931 годзе.

Імем Бертло ў Румыніі названа вёска і вуліца ў Бухарэсце.

## Узнагароды 
* Ордэн Ганаровага легіёна, кавалер Вялікага Крыжа
* Вайсковы медаль
* Ваенны крыж 1914—1918
* Медаль Перамогі
* Памятны медаль Танкінскай экспедыцыі
* Памятны французскі медаль Вялікай вайны
* Медаль «За выдатныя заслугі» (ЗША)
* Ордэн Святых Маўрыкія і Лазара, rамандор (Італія)
* Ордэн Кароны Італіі, афіцэр
* Ордэн Алаўіцкага стальца, кавалер вялікай стужкі
* Ганаровы грамадзянін Румыніі

## Літаратура 
* *Залесский К. А.* Кто был кто в Первой мировой войне. — М.: АСТ; Астрель, 2003. — 896 с. — 5000 экз. — ISBN 5-17-019670-9. — ISBN 5-271-06895-1.
* *Glenn E. Torrey*. Henri Mathias Berthelot: Soldier of France, Defender of Romania. — Center for Romanian Studies, Portland OR, 2001. — ISBN 978-973-9432-15-3.
* *Spencer C. Tucker*. World War I: Encyclopedia, [a Political, Social, and Military History]. Bd. 1. — 2005.
* *Gerhard Hirschfeld, Gerd Krumeich, Irina Renz*. Enzyklopädie Erster Weltkrieg. — Paderborn, 2009. — ISBN 978-3-506-76578-9.

Катэгорыя:Афіцэры ордэна Кароны Італіі
Катэгорыя:Узнагароджаныя французскім Ваенным крыжом 1914—1918
Катэгорыя:Кавалеры Вялікага крыжа ордэна Ганаровага легіёна
Катэгорыя:Военачальнікі Першай сусветнай вайны (Францыя)