Аўром Лесін

**Аўром Вальт**, больш вядомы пад псеўданімам **Аўром Лесін** (19 мая 1872, Мінск — 5 лістапада 1938) — сацыялістычны актывіст яўрэйскага паходжання, паэт на ідышы і рэдактар.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 19 мая 1872 года ў Мінску. Па маці паходзіў ад Мардэхая Яфэ і рабіна Рафаэля Коэна. Яго бацькамі былі Іегуда Лейб Вальт і Рэйле Гамбург.

Атрымаў традыцыйную яўрэйскую адукацыю ў хедары, вучыўся ў ешыботах у Слабодцы і Вількаміры, але ў яго развіліся ерэтычныя погляды, якія прывялі да яго выключэння з Валожынскага ешыбота. У Вільні ён вывучаў філасофію, пасля вярнуўся ў Мінск. У 1896 годзе з-за незадаволенасці існуючымі рэвалюцыйнымі арганізацыямі стварыў новую пад назвай «Апазіцыя». Пераследаваны таемнай паліцыяй, уцёк з Расійскай імперыі і ў 1897 годзе пераехаў у Нью-Ёрк. Перад ад’ездам зарэкамендаваў сябе сярод яўрэйскіх рабочых і сацыялістычных лідараў як рэвалюцыйны паэт на ідышы і сацыяльны сатырык. Быў актыўным членам Яўрэйскага працоўнага Бунда, які быў заснаваны ў год яго ад’езду з Расійскай імперыі. Спалучаў сацыялістычныя перакананні з яўрэйскім нацыяналізмам. Паколькі яго творы і палітычная дзейнасць прывялі да вышуку з боку ўладаў, ён пачаў пісаць пад псеўданімам Аўром Лесін.  Яго першы зборнік вершаў *«Moderne Lider»* («Сучасныя вершы») быў нелегальна апублікаваны ў Мінску ў 1897 годзе. Яго першыя вершы таго часу былі пакладзены на музыку і сталі ўлюбёнымі сярод палітычных эмігрантаў з Расіі. 

Неўзабаве пасля прыбыцця ў Амерыку Лісін далучыўся да фракцыі сацыял-дэмакратаў, якая выступала супраць фракцыі Даніэля Дэ Леона ў Сацыялістычнай рабочай партыі. Быў адным з першых аўтараў газеты *«Форвертс»*, дзе пісаў вершы, журналісцкія артыкулы і рэдакцыйныя артыкулы. Яго адносіны з «*Форвертс»* пачалі астываць, калі рэдактарам газеты стаў Аўром Каган. Пакінуў газету пасля таго, як Каган адхіліў напісаны ім антысіянісцкі артыкул, але пасля пратэстаў сацыялістычнай грамадскасці ён вярнуўся ў *«Форвертс»*, і Каган апублікаваў артыкул. Калі Каган пакінуў *«Форвертс»*, Лесін дапамагаў Луі Мілеру рэдагаваць газету. Калі Мілер сышоў у 1902 годзе, ён рэдагаваў газету разам з Уільямам Эдлінам. Пасля кішынёўскага пагрому 1903 года распачаў кампанію ў падтрымку Бунда. Як дэлегат сёмага з’езда Бунда ў Лембергу ў 1906 годзе, патрабаваў пазітыўнай пазіцыі па этнічных пытаннях яўрэйскай нацыянальнасці і падтрымліваў «нейтралізм» у нацыянальным пытанні. Бунд прапанаваў выдаць кнігу яго эсэ, але пасля таго, як іх рэдакцыйная калегія адхіліла некаторыя з эсэ як занадта нацыяналістычныя, ён адклікаў кнігу.

У 1913 годзе пачаў рэдагаваць *«Di Tsukunft»*, штомесячны літаратурны і культурны часопіс на ідышы. Ён працягваў працаваць рэдактарам часопіса да сваёй смерці. Пад яго рэдакцыяй *«Di Tsukunft»* стаў адным з найважнейшых літаратурна-палітычных часопісаў у Амерыцы і, безумоўна, вядучым штомесячнікам літаратурнай і культурнай літаратуры на ідыш. Усяго за першыя восем месяцаў працы Лесіна на пасадзе рэдактара штомесячны наклад вырас з 3000-4000 да больш чым 20 000. Публікаваў творы найважнейшых пісьменнікаў на ідыш у Злучаных Штатах і Еўропе. Статус Лесіна як паэта і рэдактара прывёў у часопіс многіх найлепшых пісьменнікаў і інтэлектуалаў на ідыш і дапамог Лесіну стаць цэнтральнай фігурай у амерыканскай літаратуры на ідыш, а яго дом у Нью-Ёрку — месцам сустрэч многіх важных пісьменнікаў на ідыш.

Лісін працягваў публікаваць вершы ў Нью-Ёрку, і пасля 1913 года амаль усе яны былі першапачаткова апублікаваныя ў часопісе «Di Tsukunft». Асноўнымі тэмамі яго паэзіі былі яўрэйская гісторыя, яўрэйскія героі, яўрэйскае мучаніцтва і паўстанне супраць сацыяльнай несправядлівасці. У памкненні сфармуляваць пазітыўныя прыклады для пераймання рэвалюцыі з яўрэйскай традыцыі, Лесін пісаў пра такіх яўрэйскіх рэлігійных і нацыянальных дзеячаў, як Іуда Макавей, Бар-Кохба, Саламон Молха, рабін Меір з Ротэнбурга і Гірш Лекерт. Неўзабаве пасля яго смерці яго збор твораў быў апублікаваны ў трох тамах з ілюстрацыямі Марка Шагала.

Сярод яго прозы ёсць пасмяротна апублікаваны зборнік пад назвай «Zikhroynes un Bilder» («Успаміны і вобразы», ​​1954), дзе пакінуў і ўспаміны пра дзяцінства ў Мінску.

Актыўна ўдзельнічаў у Рабочым гуртку і Сацыялістычнай партыі.

У 1901 годзе ажаніўся з Лібе Гінзбург, якая паходзіла з рабінскай сям’і са Смаргоні і была вымушана пакінуць Расію з-за ўдзелу ў сацыялістычным руху. Яе смерць у 1912 годзе моцна паўплывала на Лесіна. У іх нарадзілася дачка Рохль.

Памёр у сваім доме ў Бронксе 5 лістапада 1938 года. Ён быў пахаваны на могілках Маўнт-Кармэл. За некалькі дзён да смерці ад сардэчнага прыступу ён знепрытомнеў, чытаючы верш на пахавальнай службе свайго сябра і паплечніка Баруха Нахмана Чарнага. На яго пахаванні прысутнічала 1000 чалавек, сабраных у Форвард-Холе, і яшчэ 5000 сабраліся звонку. Гары Рогаф узначаліў пахавальную службу, сярод прамоўцаў былі Шалом Аш, Довід Пінскі, Абрам Рэйзен, Г. Лейвік, Аляксандр Кан, Натан Чанін, Зівіён і Джозэф Шлосберг. Быў пахаваны побач з Чарным у частцы Рабочага кола на могілках.

## Памяць 
У 1949 у Тэль-Авіве быў адкрыты тэатр Бейт-Лесін. Яго імем названы вуліцы ў Тэль-Авіве і Хайфе.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Паэты
Катэгорыя:Ідыш
Катэгорыя:Рэдактары
Катэгорыя:Сацыялісты
Катэгорыя:Яўрэі ў Беларусі
Катэгорыя:Рэвалюцыянеры
Катэгорыя:Бунд