Карыта Маціла

**Ка́рыта Ма́ціла** (, 5 верасня 1960, Сомера) — фінская оперная спявачка (сапрана).

## Біяграфічныя звесткі 
Навучалася ў Акадэміі імя Сібеліуса, якую закончыла ў (1983), педагог — Ліза Лінка-Мальмё. Прадоўжыла навучанне ў Лондане ў знакамітага венгерскага педагога Веры Рожа.

## Творчасць 
Голас спявачкі найбольш адпавядае выкананню лірычных партый. Маціла — адна з лідараў свайго пакалення сярод лірычных сапрана свету. Актыўна выступае на лепшых сцэнах свету, у тым ліку ў Метраполітэн Опера, Венскай дзяржаўнай оперы, Берлінскай дзяржаўнай оперы, Оперы Бастылія, Тэатры Шатле (Парыж), Лірык-оперы (Чыкага), Оперы Сан-Францыска, на Мюнхенскім оперным фестывалі, Зальцбургскім фестывалі і інш.

У 1983 г. атрымала першую прэмію на Міжнародным фестывалі оперных спевакоў у Кардыфе. На міжнароднай сцэне дэбютавала ў 1985 г. у Ковент-Гардэне ў партыі Паміны ў опере «Чароўная флейта» Моцарта. Першае выступленне ў Венскай дзяржаўнай оперы адбылося ў 1988 г. партыі Эмы («Ф’ерабрас» Ф.Шуберта). У Метраполітэн Опера дэбютавала ў 1990 г. у партыі Донны Эльвіры («Дон Жуан» В. А. Моцарта).

Працавала з такімі дырыжорамі як Клаўдзіа Абада, Валерый Гергіеў, Колін Дэвіс, Зубін Мета, Георг Шолці і інш.

Ёй прысвечаны вакальны цыкл Саарыха «Чатыры імгненні», які спявачка выканала ў 2003 г. у парыжскім тэатры Шатле і лонданскім Барбікан-цэнтры. Спецыяльна для спявачкі была напісана галоўная партыя ў оперы Саарыха «Эмілі», якая была ўпершыню выканана ў Ліёнскай оперы ў 2010 г.

## Рэпертуар 
### Оперныя партыі 
* *Ілія*, «Ідаменей, цар Крыцкі» В. А. Моцарта
* *Графіня*, «Вяселле Фігара» В. А. Моцарта
* *Донна Анна*, «Дон Жуан» В. А. Моцарта
* *Донна Эльвіра*, «Дон Жуан» В. А. Моцарта
* ''Ф'ёрдыліджы*, «Так робяць усе» В. А. Моцарта
* *Паміна*, «Чароўная флейта» В. А. Моцарта
* *Агата*, «Чароўны стралок» К. М. Вэбэра
* *Леанора*, «Фідэліо» Л. ван Бетховена
* *Эма'', «Ф'ерабрас» Ф.Шуберта
* *Эльза*, «Лаэнгрын» Р.Вагнера
* *Ева*, «Нюрнбергскія мейстэрзінгеры» Р.Вагнера
* *Амелія (Марыя)*, «Сімон Баканэгра» Дж. Вердзі
* *Амелія*, «Баль-маскарад» Дж. Вердзі
* *Лізавета*, «Дон Карлас» Дж. Вердзі
* *Дэздэмана*, «Атэла» Дж. Вердзі
* *Манон*, «Манон Леско» Дж. Пучыні
* *Мюзета*, «Багема» Дж. Пучыні
* *Тоска*, «Тоска» Дж. Пучыні
* *Саламея*, «Саламея» Р.Штрауса
* *Хрызафеміда*, «Электра» Р.Штрауса
* *Арабэла*, «Арабэла» Р.Штрауса
* *Таццяна*, «Яўген Анегін» П.Чайкоўскага
* *Ліза*, «Пікавая дама» П.Чайкоўскага
* *Енуфа*, «Енуфа» Л.Яначака
* *Каця Кабанава*, «Каця Кабанава» Л.Яначака
* *Эмілія Марці*, «Сродак Макропуласа» Л.Яначака
* *Марыя*, «Воцэк» А.Берга
* *Эмілі дзю Шатле*, «Эмілі» К.Саарыха

### Партыі ў аперэтах і мюзіклах 
* *Разалінда*, «Кажан» І.Штрауса
* *Ганна Главары*, «Вясёлая ўдава» Ф.Легара

### Партыі ў творах кантатна-аратарыяльнага жанру, сімфоніях з удзелам голасу 
* Партыя саліруючага сапрана ў «Рэквіеме» В. А. Моцарта
* Партыя саліруючага сапрана ў Сімфоніі № 9 Л.ван Бетховена
* Партыя саліруючага сапрана ў Імшы E flat major Ф.Шуберта
* Партыя саліруючага сапрана ў Сімфоніі № 2 Ф.Мендэльсона-Бартольдзі
* Партыя саліруючага сапрана ў Сімфоніі для аркестра, голасу і хора «Кулерва» Я.Сібеліуса
* «Песні Гурэ» А.Шонберга
* Партыя саліруючага сапрана ў Сімфоніі № 14 Д.Шастаковіча
* Партыя саліруючага сапрана ў Сімфоніі № 3 Л.Бернстайна

## Некаторыя запісы 
* Arias & Scenes (Erato)
* German Romantic Arias (Erato)
* Strauss: Orchestral Songs; Four Last Songs (Deutsche Grammophon)
* Strauss: Orchestral Songs (Sony Music Entertainment)
* Strauss: Hölderlin Lieder (Sony Music Entertainment)
* Excellence — The Artistry of Karita Mattila (Ondine)
* Sibelius Songs (Ondine)
* Grieg and Sibelius Songs (Erato)
* Karita Live! (Ondine)
* From the Heart of Finland (Ondine)
* Wild Rose (Ondine)
* Modern Portrait (Warner Music Group/Finlandia)
* Marriner: Lollipops (Philips Records)

## Узнагароды, званні 
* Дама-кавалер Ордэна Мастацтваў і літаратуры (Францыя) (2003)
* Медаль *Pro Finlandia* (2001)
* Ганаровы доктар Універсітэта Турку (2011)

## Прэміі і прызнанне 
* Прэмія Грэмі за лепшы оперны запіс 1998 г. (*Нюрнбергскія мейстэрзінгеры* Р.Вагнера)
* Прэмія Грэмі за лепшы оперны запіс 2004 г. (*Енуфа* Л.Яначака)
* Лепшая спявачка 2001 г. паводле *The New York Times*
* Музыкант 2005 г. паводле часопіса *Musical America*
* Увайшла ў топ-20 лепшых сапрана ў гісторыі грамзапісу паводле версіі часопіса *BBC Music Magazine* (2007)
* Лаўрэат прэміі *Opera News Awards* амерыканскага часопіса *Opera News* за 2011 год

Катэгорыя:Сапрана
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Фінляндыі