open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Пузыраплоднік амурскі

**Пузырапло́днік амурскі** (*Physocarpus amurensis*) — від кветкавых раслін роду  падсямейства .

## Батанічнае апісанне 
Высокі куст вышынёй да 3 (4) м. Маладыя парасткі гладкія і пакрытыя цёмна-шэрай карой. Лісце буйное, каля 8—10 см даўжынёй і 3—5 см даўжынёй, 3—5-лопасцевае, нагадвае лісце парэчак. Кветкі белыя, 15—18 мм у дыяметры, без лускавінак. Каля 10—15 кветак сабраны ў парасонік (шчыток). Плод — складаная лістоўка.

## Арэал 
Расце на паўночным усходзе Кітая, на поўдні Далёкага Усходу.

## Экалогія 
Засухаўстойлівы від. Расце на схілах. Цвіце 3 тыдні ў маі—чэрвені. Плады спеюць у верасні—кастрычніку.

## Выкарыстанне 
Вырошчваецца ў якасці дэкаратыўнай расліны.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* 
* Flora af China

Катэгорыя:Слівавыя
Катэгорыя:Дэкаратыўныя садовыя расліны
Катэгорыя:Флора Азіі
Новарайчыхінск

**Новарайчыхінск** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Амурскай вобласці (Расія), уваходзіць у склад гарадской акругі пгт Прагрэс. Знаходзіцца ў даліне ракі Кіўда. Размешчаны прыкладна за 2 км на захад ад адміністрацыйнага цэнтра пас. Прагрэс.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Амурскай вобласці
Phyteuma globulariifolium

**Phyteuma globulariifolium** — від двухдольных кветкавых раслін, які ўключаны ў род  сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Невялікая шматгадовая травяністая расліна з карэнішчам, звычайна не праўзыходнае 12 см у вышыню. Парасткі прамыя, голыя. Лісце голае або слаба апушанае па краі, размешчана ў невялікай прыкаранёвай разетцы, некалькі лістоў таксама маецца на сцябле. Прыкаранёвае лісце да 2,5 см даўжынёй, большай частка. ланцэтападобнай формы, з суцэльным або ледзь зубчатым краем.

Кветкі сабраны па 2-7 у шарападобнае суквецце на канцы парастка, з прыкветкамі. Чашачка светла-зялёная, голая, складаецца з трохкутных доляў. Вяночак з выгнутымі пялёсткамі, афарбаваны ў сіне-фіялетавы колер, радзей белы. Лычык трохдольны.

## Арэал 
У натуральных умовах расце ў гарах на вышыні да 2900 м над узроўнем мора. Распаўсюджаны ў Альпах і Пірэнэях, звычайны на Пірынейскім паўвостраве.

## Таксанамія 
### Сінонімы 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Флора Еўропы
Катэгорыя:Званочкавыя
Тэрытарыяльныя войскі Беларусі

**Войскі тэрытарыяльнай абароны (ТэрА) Беларусі** — род войск ва Узброеных сілах Рэспублікі Беларусь, які склікаецца толькі на час вайны або ў перыяд напружанай ваенна-палітычнай сітуацыі. Войскі тэрытарыяльнай абароны маюць дапаможнае значэнне і складаюцца з асоб, якія адбылі тэрмін службы і знаходзяцца ў запасе.

## Гісторыя стварэння 
У пачатку 2000-х, ва ўмовах скарачэння колькасці Узброеных Сіл і зніжэння ўзроўню ўзбраенняў, адным з найбольш эканамічных шляхоў кампенсацыі сіл і сродкаў, падтрымання абараназдольнасці дзяржавы на належным узроўні стала арганізацыя тэрытарыяльнай абароны. Усе гэтыя фактары спрыялі стварэнню тэрытарыяльных войскаў.

У 2002 годзе на Барысаўскім ваенным палігоне ў ходзе аператыўна-тактычнага вучэння «Бярэзіна-2002» упершыню былі адпрацаваны практычныя дзеянні тэрытарыяльных войскаў.

## Мэты і задачы 
Тэрытарыяльныя войскі прызначаны для выканання наступных задач:
* Ахова і абарона аб’ектаў;
* Забеспячэнне мабілізацыі прыпіснога складу ў выпадку вайны;
* Выкананне асобных баявых задач сумесна са злучэннямі і часцямі УС пры адбіцці акта ўзброенай агрэсіі;
* Барацьба з дыверсійна-разведвальнымі сіламі і незаконнымі ўзброенымі фарміраваннямі;
* Вядзенне партызанскай вайны на акупаванай праціўнікам тэрыторыі;
* Удзел ва ўзмацненні аховы ўчасткаў дзяржаўнай мяжы;
* Удзел у ліквідацыі наступстваў прымянення праціўнікам зброі масавага знішчэння, вынікаў масіраваных удараў, правядзенне выратавальных і аварыйна-аднаўленчых работ;
* Удзел у выкананні мерапрыемстваў па забеспячэнні падтрымання рэжыму ваеннага становішча і іншых мерапрыемстваў па абароне краіны.

## Склад 
Для вырашэння задач па тэрытарыяльнай абароне ствараюцца тэрытарыяльныя войскі, якія з’яўляецца рэзервовым кампанентам Узброеных Сіл і будуць разгортвацца ў пагражальны перыяд або з пачаткам вайны.

Колькасць войскаў тэрытарыяльнай абароны Рэспублікі Беларусь — 120 тысяч чалавек, што ўдвая больш, чым служыць у рэгулярных УС РБ. Камплектаванне фарміраванняў вырабляецца з жыхароў адпаведных адміністрацыйна-тэрытарыяльных адзінак, здольных да ваеннай службы. Войскі тэрытарыяльнай абароны ўключаюць воінскія фарміраванні ў выглядзе асобных стралковых батальёнаў і асобных стралковых рот.

Звычайна, тэрытарыяльныя батальёны маюць такую структуру:
* штаб
* стралковыя роты
* роты агнявой падтрымкі і падраздзяленні забеспячэння (інжынерна-сапёрныя роты, разведвальны ўзвод, узвод сувязі, узвод матэрыяльна-тэхнічнага забеспячэння, аўтамабільны ўзвод, узвод аховы)

## Святы 
* 1 верасня — Дзень упраўлення тэрытарыяльнай абароны Генеральнага штаба Узброеных Сіл (усталяваны загадам Міністра абароны Рэспублікі Беларусь ад 2012/01/04 г. № 6).

## Спасылкі 
* Упраўленне тэрытарыяльнай абароны Генеральнага штаба Узброеных Сіл на афіцыйным сайце МОРБ 

Катэгорыя:Узброеныя сілы Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 2002 годзе
Катэгорыя:Ірэгулярныя войскі
Кольнік круглявы

**Кольнік круглявы** (*Phyteuma orbiculare*) — від двухдольных кветкавых раслін, які ўключаны ў род  сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Кольнік круглявы — невялікая шматгадовая травяністая расліна з карэнішчам, не перавышае 50 см у вышыню. Сцёблы прамыя, голыя. Лісце шматлікае, сабранае ў прыкаранёвую разетку, на даволі доўгіх хвосціках, да 5 см даўжынёй, ланцэтападобнай або яйкападобнай формы, пілавата-зубчастае, у невялікай колькасці таксама на сцябле, сядзячае, вузкае, са слаба зубчастым краем.

Кветкі ў шарападобных галоўкавыхсуквеццях на канцах сцеблаў, з дробнымі даўгаватымі прыкветкамі. Чашачка светла-зялёная, голая, з завостранымі чашалісткамі. Вяночак моцна выгнуты, цёмна-сіняга, фіялетава-сіняга, рэдка амаль белага колеру. Тычынкі з белымі ніткамі і сінімі пылавікамі. Песцік з трохлопасцевым лычыкам.

Плод — зяленая каробачка са шматлікім дробным бліскучым насеннем.

## Арэал 
Кольнік круглявы у натуральных умовах шырока распаўсюджаны ў горных раёнах Еўропы. Паўночная мяжа арэала — Вялікабрытанія і Латвія, паўднёвая — Іспанія і Індыя.

## Таксанамія 
### Сінонімы 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Дэкаратыўныя расліны
Катэгорыя:Флора Еўропы
Катэгорыя:Званочкавыя
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Марыя Вікенцьеўна Мякіннікава

**Марыя Вікенцьеўна Мякі́ннікава** (нар. , ) — беларускі вучоны ў галіне отарыналарынгалогіі. Доктар медыцынскіх навук (1968), прафесар (1970). Другая жонка беларускага скульптара Андрэя Бембеля. Скончыла ў 1934 годзе медыцынскі тэхнікум, у 1939 годзе — Мінскі медыцынскі інстытут. У 1939—1941 гадах загадчыца отарыналарынгалагічнага аддзялення Полацкай гарадской бальніцы.

У 1944—1946 гадах ардынатар отарыналарынгалагічнага аддзялення 2-й клінічнай бальніцы Мінска. У 1946—1960 годзе асістэнт кафедры хвароб вуха, горла, носа Мінскага медыцынскага інстытута. У 1955 годзе абараніла кандыдацкую дысертацыю «Параўнальная адзнака хірургічнага, кансерватыўнага і камбінаванага метадаў лячэння склеромных паражэнняў носа, насаглоткі і глоткі». У 1960—1969 гадах дацэнт кафедры. У 1968 годзе абараніла доктарскую дысертацыю па тэме «Клінікалабараторныя паралелі ў вывучэнні склеромы». У 1969—1973 гадах прафесар кафедры. У 1972—1973 гадах выконвала абавязкі кіраўніка кафедры.

## Навуковая дзейнасць 
Вучаніца прафесара Я. І. Яраслаўскага. Працавала над праблемай этыялогіі, клінікі і прафілактыкі склеромы. Укараніла ў практыку метад лячэння склеромы бранхаскопам з кюрэтажам («Вопыт лячэння склеромы гартані і трахеі ўвядзеннем бронхаскапічнай трубкі», 1947), прымяніла камбінаваны метад лячэння носа і насаглоткі бужамі і дылятатарам.

Аўтар шэрагу даследаванняў па эпідэміялогіі склеромы, апісала асобныя ачагі склеромы, прапанавала класіфікацыю ачагоў склеромы («Клініка склеромы па матэрыялах абследавання ачага», 1959; «Матэрыялы па вывучэнні мікраачагоў склеромы ў г. Мінску», 1962; «Да эпідэміялогіі склеромы», 1965; «Да сучаснай геаграфіі склеромы ў БССР», 1965). Працавала над складанай праблемай дыспансерызацыі хворых склеромай («Пра дыспансерызацыю хворых склеромай», 1961; «Дыспансернае абслугоўванне хворых склеромай у г. Мінску», 1973; «Дыспансерызацыя хворых склеромай у Беларускай ССР», з сааўт., 1975).

Тэарэтычныя і практычныя вынікі абагульнены ў доктарскай дысертацыі «Клінікалабараторныя паралелі ў вывучэнні склеромы», 1968. Разам з супрацоўнікамі кафедры мікрабіялогіі ўпершыню ў Беларусі вывучала эпідэміялогію, этыялогію, патагенез і новыя метады лячэння і прафілактыкі азены. Прапанавала клінічную класіфікацыю азены. Сааўтар манаграфій «Азена, этыялогія, імуналогія і патагенез», 1974; «Азена, клініка, дыягностыка, лячэнне і эпідэміялогія», 1980.

Аўтар больш за 100 навуковых прац. Падрыхтавала 4 кандыдатаў медыцынскіх навук. Брала ўдзел у арганізацыі і правядзенні 5 рэспубліканскіх навуковых з’ездаў і канферэнцый.

Старшыня ўпраўлення Беларускага навуковага таварыства отарыналарынголагаў (1971), ганаровы член таварыства (1993).

## Узнагароды 
Узнагароджана медалямі, у т.л. баявымі.

## Працы 
* Озена: Этнология, иммунология, патогенез. Мн., 1974 (разам з А. П. Красільнікавым, І. А. Крыловым);
* Озена: Клиника, диагностнка, леченне и эпидемнология. Мн., 1980 (разам з А. П. Красільнікавым, І. А. Крыловым);

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Отарыналарынголагі Беларусі
Катэгорыя:Отарыналарынголагі СССР
Хантсвіл (Алабама)

**Хантсвіл** () — горад у ЗША, размешчаны ў паўночнай частцы штата Алабама на плато Камберленд. Цэнтр акругі Мэдысан. Насельніцтва — 171 327 чалавек (2007 год), з насельніцтвам гарадской акругі — 395 645 чалавек (2008 год). Размешчаны на рацэ Тэнесі. Горад дзеліцца на пяць адміністрацыйных раёнаў. Алабамскі сельскагаспадарча-механічны ўніверсітэт.
## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Джымі Вэйлз (нар. 1966) — амерыканскі інтэрнэт-прадпрымальнік, ідэолаг канцэпцыі вікі, заснавальнік Вікіпедыі.

Катэгорыя:Гарады Алабамы
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1805 годзе
Транспарт у Чарнагорыі

ы, 2013]]
Транспартная сістэма Чарнагорыі — невялічкай па памерах краіны — з’яўляецца кавалкам мазаікі транспартнай сістэсы былой Югаславіі. Ад часу набыцця незалежнасці (2006) Чарнагорыя ўзяла курс на стварэнне самадастаковай сучаснай інфраструктуры, для чаго прыцягваюцца замежныя інвестыцыі. Інвестыцыйная прывабнасць транспартнага сектару Чарнагорыі тлумацыцца высокім турыстычным патэнцыялам краіны.  

## Аўтамабільны транспарт 
Праз Чарнагорыю ідуць еўрапейскія магістралі E65 і E80. Аўтамабільныя дарогі, нягледзячы на значную гушчыню сеткі, не адпавядаюць еўрапейскім стандартам. Міжгароднія аўтобусныя перавозкі з-за састарэласці транспарту і гарыстага рэльефу краіны часта здзяйсняюцца не па раскладзе. Гарадскі транспарт у Чарнагорыі развіты слаба. 

## Чыгуначны трапспарт 
Чыгуначны транспарт развіты яшчэ горш, але можна адзначыць пазітыўныя зрухі. Працягласць чыгуначных шляхоў — 250 км (2017), каляіна стандартная еўрапейская (1435 мм). Чыгуначнай воссю краіны з’яўляецца міжнародная чыгунка Белград — Бар, пабудаваная ў 1952–76 гг.. Трэцяя частка яе чарнагорскага адрэзка прыбадае на тунэлі і віядукі, уключаючы тунэль Сажына даўжынёй 6,1 км. Паміж двума найвялікшымі гарадамі краіны дзейнічае ўнутраная чыгунка Нікшыч – Падгорыца (56 км), якая ў першыя постсацыялістычныя дзесяцігоддзі выкарыстоўвалася толькі для перавозкі грузаў, але была мадэрнізавана і электрыфікавана, і з 2012 перавозіць таксама пасажыраў. Чыгунка Падгорыца – Шкодэр, што звязвае Чарнагорыю з Албаніяй, у 1997–2002 не працавала ўвогуле праз пашкоджанне з албанскага боку, цяпер выконвае выключна грузавыя задачы.

## Марскі транспарт
 — найбуйнейшы порт Чарнагорыі]]
Знешні гандаль у значнай ступені абслугоўваецца марскім транспартам. Бар — галоўны порт Чарнагорыі, — разлічаны на 5 млн тон грузаабароту, пасля распадаў Югаславіі (Вялікай, 1992 і Малой, 2006) недазагружаны. Бар злучаны паромнымі пераправамі з італьянскімі Бары і Анконай.

## Паветраны транспарт 
У краіне функцыянуюць два міжнародныя аэрапорты з агульным пасажыраабаротам каля 2,5 млн чалавек (2018). Аэрапорт Падгорыца арыентаваны ў асноўным на рэгулярныя рэйсы, а Ціват — на чартарныя. Абодва аэрапорты былі мадэрнізааны ў 2006 годзе. Нацыянальны авіяперавозчык Чарнагорыі — Montenegro Airlines — ажыццяўляе рэйсы ў гарады Еўропы.
Хантсвіл

**Ханствіл**:
* Хантсвіл (Алабама)
* Хантсвіл (Арканзас)
* Хантсвіл (Тэхас)
Лі

**Лі** — гідронім, прозвішча, тапонім.

## Гідронім 
* Лі (Ірландыя)
* Лі (прыток Тэмзы)

## Прозвішча 
* Брус Лі — амерыканскі і ганконгскі кінаакцёр.
* Джэт Лі — кітайскі і сінгапурскі кінаакцёр.
* Дэвід Морыс Лі — амерыканскі фізік.
* Крыстафер Лі — брытанскі акцёр, спявак.
* Майк Лі — брытанскі рэжысёр тэатра і кіно.
* Роберт Эдуард Лі — ваенны дзеяч ЗША.
* Софус Лі — нарвежскі матэматык.
* Соф’я Дзмітрыеўна Лі — беларускі мастак.
* Стывен Лі — снукерыст.
* Стэн Лі — амерыканскі пісьменнік, акцёр, рэдактар і стваральнік персанажаў коміксаў.
* Суніса Лі — амерыканская гімнастка.
* Тругвэ Лі — нарвежскі палітычны дзеяч.
* Тэда Лі — беларускі празаік.
* Эмі Лі — амерыканская вакалістка.
* Чарлз Лі (1758—1815) — амерыканскі юрыст, Генеральны пракурор ЗША.

## Тапонім 
* Лі (акруга, Тэхас)
Юрыдычны каледж БДУ

**Юрыдычны каледж БДУ** — падраздзяленне БДУ.

## Гісторыя 
Установа адукацыі «Юрыдычны каледж Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта» створана Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 31.12.1998 г. № 632 у сувязі з неабходнасцю падрыхтоўкі высокакваліфікаваных юрыдычных кадраў з сярэдняй спецыяльнай адукацыяй. 1 верасня 2000 года — дата заснавання Юрыдычнага каледжа.

Да гэтага часу ў рэспубліцы не існавала ніводнай установы сярэдняй спецыяльнай адукацыі, якая б мэтанакіравана займалася падрыхтоўкай юрыстаў. З утварэннем юрыдычнага каледжа БДУ стала магчымым фарміраванне адзінай сістэмы бесперапыннай юрыдычнай адукацыі ў краіне: Юрыдычны каледж. Гэта дало магчымасць выкарыстоўваць у працэсе навучання высокакваліфікаваныя навукова-педагагічныя кадры, вучэбна-метадычную базу, лабараторыі як Белдзяржуніверсітэта, так і Інстытута, сістэма судоў агульнай юрысдыкцыі, уключаючы эканамічныя суды абласцей і г. Мінска, органы пракуратуры і ўнутраных спраў, раённыя адміністрацыі г. Мінска і выканаўчыя камітэты раёнаў, суб’екты гаспадарання розных формаў уласнасці.

Выпускнікі каледжа маюць права працягваць навучанне па спецыяльнасці на юрыдычным факультэце Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта са скарочаным тэрмінам навучання (паступаць на 2 курс юрыдычнага факультэта).

## Спецыяльнасці і спецыялізацыі 
Падрыхтоўка спецыялістаў праводзіцца па спецыяльнасці 2-24 01 02 «Правазнаўства» па спецыялізацыях:

* дзяржаўна-прававая дзейнасць;
* судова-прававая дзейнасць;
* гаспадарча-прававая і кадравая праца.
Кваліфікацыя —юрыст.

## Працаўладкаванне 
Навучанне ў Юрыдычным каледжы дае права працаўладкавання ў:

* юрыдычных (прававых), кадравых, рэферэнцкіх службах юрыдычных асоб, суб’ектаў гаспадарання, і іх структурных падраздзяленняў розных арганізацыйна-прававых форм, некамерцыйных юрыдычных асоб;
* органах судовай улады (канцылярыя, статыстыка, архіў, забеспячэнне судовай вытворчасці і інш.);
* органах прымусовага выканання судовых пастаноў і іншых выканаўчых дакументаў;
* органах унутраных спраў (канцылярыя, пашпартна-візавыя службы, служба аховы грамадскага парадку, крымінальная міліцыя, дзяжурная частка);
* органах пракуратуры (канцылярыя, архіў і інш.);
* органах Следчага камітэта Рэспублікі Беларусь (канцылярыя, следства і т. д.);
* адвакатура;
* органах сацыяльнай абароны.

## Дырэктары 
* Ігар Раманавіч Вярэнчыкаў (2000—2014)
* Алег Міхайлавіч Старавойтаў (з 2014)

Катэгорыя:Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт
Катэгорыя:З’явіліся ў 1987 годзе
Катэгорыя:1987 год у Мінску
Катэгорыя:Каледжы Мінска
Катэгорыя:Юрыдычныя арганізацыі Беларусі
Катэгорыя:Камсамольская вуліца (Мінск)
Prunus laurocerasus

**Prunus laurocerasus**&nbsp;— вечназялёная расліна сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Мае від кустоў або дрэў 2-6 м вышынёй з вялікім жорсткім скурыстым цёмна-зялёным лісцем. Плод ядомы, насенне атрутнае, утрымлівае сінільную кіслату. Расце галоўным чынам у цёплых і ўмераных рэгіёнах Еўразіі і Амерыкі.

## Галерэя 
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Катэгорыя:Сліва
Яўген Іванавіч Чазаў

**Яўген Іванавіч Чазаў** (; нар. , , РСФСР, СССР) — савецкі і расійскі кардыёлаг, доктар медыцынскіх навук, прафесар. Ганаровы дырэктар ФДБУ «Нацыянальны медыцынскі даследчы цэнтр кардыялогіі».

Начальнік 4-га Галоўнага ўпраўлення пры Міністэрстве аховы здароўя СССР у 1967—1986 гадах. Міністр аховы здароўя СССР у 1987—1990 гадах. Член Прэзідыума РАМН з 1972 года.

Акадэмік АМН СССР (1971; член-карэспандэнт 1967). Акадэмік АН СССР (1979). Герой Сацыялістычнай Працы (1978). Лаўрэат Ленінскай прэміі (1982), трох Дзяржаўных прэмій СССР (1969, 1976, 1991), Прэміі Савета Міністраў СССР (1977) і Дзяржаўнай прэміі Расіі (2004). Поўны кавалер ордэна «За заслугі перад Айчынай».

Член ЦК КПСС у 1982—1990 гадах (кандыдат у члены ЦК у 1981—1982 гадах). Дэпутат Вярхоўнага Савета СССР 9, 10, 11 скліканняў. Член КПСС з 1962 года.

Ініцыятар стварэння і сустаршыня міжнароднага руху «Урачы свету за прадухіленне ядзернай вайны», якому ў 1985 годзе была прысуджана Нобелеўская прэмія міру.

Катэгорыя:Замежныя члены Балгарскай АН
Катэгорыя:Ганаровыя члены Акадэміі навук Малдовы
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Бішкека
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Ніжняга Ноўгарада
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 9-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 10-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 11-га склікання
Катэгорыя:Члены ЦК КПСС
Катэгорыя:Міністры аховы здароўя СССР
Катэгорыя:Медыкі Расіі
Катэгорыя:Кардыёлагі
Катэгорыя:Медыкі СССР
Катэгорыя:Дактары медыцынскіх навук
Катэгорыя:Правадзейныя члены АН СССР
Катэгорыя:Акадэмікі РАМН
Катэгорыя:Акадэмікі АМН СССР
Катэгорыя:Члены Акадэміі навук ГДР
Катэгорыя:Замежныя члены Сербскай акадэміі навук і мастацтваў
Елка ўсходняя

**Елка ўсходняя** (*Picea orientalis*)&nbsp;— від іглічных дрэў сямейства .

## Распаўсюджанне 
Тыповая горная расліна, якая звычайна расце на вышыні ад 1000 да 2500 м. Толькі ў вільготных, прахалодных цяністых цяснінах елка часам апускаецца да 200 м над узроўнем мора. Распаўсюджана пераважна на захадзе Вялікага Каўказу, як на паўночных яго схілах, так і ў Закаўказзі, даходзячы на ўсход да Тбілісі. Паўднёвая і паўднёва-заходняя межы елкі ўсходняй ляжаць у Анатоліі (Турцыя). Утварае чыстыя або змешаныя з  дрэвастоі.

## Батанічнае апісанне 
Дрэвы высокія, часта дасягаюць вышыні 65&nbsp;м. Маюць вузкаканічную крону і кароткае лісце (4-8&nbsp;мм даўжынёй).

Асабліва эфектна выглядаюць елкі з так званым калхідскім тыпам падлеску вечназялёных кустоў ці невялікіх дрэў — , , . Як і ўсе елкі, яна вельмі ценевынослівая. Больш таго, падрост гэтай елкі амаль зусім не пераносіць прамога сонечнага асвятлення і, верагодна, яшчэ больш ценялюбны, чым у . Рэгулярна ўтвараючы насенне, якое адрозніваецца высокай усходжасцю, елка ўсходняя добра аднаўляецца, таму можа расці на самых крутых скальных схілах.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Елка
Паркс

**Паркс** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Генры Паркс — аўстралійскі дзяржаўны дзеяч
* Лары Паркс — амерыканскі акцёр
* Роза Паркс — амерыканскі грамадскі дзеяч
Луіс

**Луіс**:
* Давід Луіс — бразільскі футбаліст.
* Джо Луіс — амерыканскі баксёр.
* Морыс Луіс (1912—1962) — амерыканскі мастак.
* Спірыдон Луіс — грэчаскі лёгкаатлет.
Мажарытарная выбарчая сістэма

**Мажарыта́рная выбарчая сістэма**&nbsp;— парадак вызначэння вынікаў галасавання, калі абраны кандыдат, які атрымаў большасць (абсалютную або адносную) галасоў.

Мажарытарныя сістэмы могуць быць:

а) адноснай большасці (абраным лічыцца дэпутат, які набраў найбольшую колькасць галасоў выбаршчыкаў, якія прынялі ўдзел у галасаванні, а ў выпадку роўнасці галасоў пытанне вырашаецца латарэяй або паўторнымі выбарамі (большасць краін свету);

б) абсалютнай большасці (абраным лічыцца дэпутат, за якога прагаласавала больш за палову выбаршчыкаў, якія прыйшлі на выбарчыя ўчасткі, гэта значыць 50% + 1 голас. Калі ніводзін кандыдат не набраў патрэбную колькасць галасоў, праводзяцца паўторныя выбары, у якіх бяруць удзел 2 кандыдаты, якія набралі найбольшую колькасць галасоў (Францыя, выбары Палаты прадстаўнікоў Аўстраліі);

в) мажарытарная сістэма кваліфікаванай большасці (абраным лічыцца кандыдат або спіс, які атрымлівае пэўную кваліфікацыйную большасць галасоў выбаршчыкаў, якія перавышаюць абсалютную (2/3, ¾)). Такая сістэма сустракаецца вельмі рэдка з-за яе дрэнных вынікаў. Прымяняецца ў Чылі, да 1993 г. ў Італіі пры выбарах у Сенат.

Катэгорыя:Канстытуцыйнае права
Солсберы

**Солсберы** (, New Sarum) — горад у Вялікабрытаніі, на паўднёвым усходзе графства Уілтшыр у Англіі. Горад размешчаны на краі Солсберскай раўніны на рацэ Эйван. Цэнтр адміністрацыйнага раёна Солсберы. Насельніцтва 45 тысяч жыхароў (2006).
## Славутасці 
* Салсберыйскі сабор

## Гарады-пабрацімы 
Катэгорыя:Гарады Англіі
Кловіс (Нью-Мексіка)

**Кловіс** () — горад на паўднёвым захадзе ЗША, адміністрацыйны цэнтр акругі Кары штата Нью-Мексіка. Насельніцтва — 33,2 тыс. чалавек (2007). У горадзе размешчана авіябаза ВПС ЗША Кэнан. Разам з Парталесам утварае аб’яднаную статыстычную вобласць.

Катэгорыя:Гарады Нью-Мексіка
Бісмарк (значэнні)

**Бісмарк** — прозвішча, тапонім.

## Прозвішча 
* Георг фон Бісмарк — нямецкі военачальнік
* Ота фон Бісмарк — першы канцлер Германскай імперыі

## Тапонім 
* Бісмарк (Альтмарк)
* Бісмарк (Паўночная Дакота)
Пастарнак палявы

**Пастарнак палявы**

* народная назва віду 
* народная назва віду
Гарлюха ястрабінкавая

**Гарлюха ястрабінкавая**, **Гарчак жоўты ястрабковы** (*Picris hieracioides*)&nbsp;— від раслін сямейства , распаўсюджаны ва ўмеранай Еўразіі, Індыі, Непале, Бутане.

## Апісанне 
Двухгадовая травяністая расліна 30-75&nbsp;см вышынёй. Шчаціністая расліна. Сцябловае лісце шырокаланцэтнае, 0.5-6&nbsp;см шырынёй. Суквецце растапыранае. Кошыкі шматлікія, у шчыткападобна-мяцёлкавым суквецці, падчас цвіцення і плоданашэння да 1.5&nbsp;см даўжынёй і 1.5&nbsp;см шырынёй; лісточкі абгорткі пакрытыя павуціністым пушком і жорсткімі валасінкамі на спінцы, па краях раснічастыя. Кветкі ярка-жоўтыя, адгін вяночка ў 2-3 разы даўжэй трубачкі. Сямянкі жаўтлявыя або светла-бурыя, 3&nbsp;мм даўжынёй, серпападобна выгнутыя.

Ва Украіне від расце на палях, у сухіх пустазельных месцах, у зарасніках, на схілах — на ўсёй тэрыторыі (за выключэннем Крыма) звычайны. Пустазелле.

## Галерэя 

Picris hieracioides 1.jpg|Расліна ў асяроддзі пражывання
Picris hieracioides 2.jpg|Сцябло і лісток
Picris hieracioides 3.jpg|Кветкавая галоўка
Picris hieracioides Sturm34.jpg|

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Астравыя
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Елка Энгельмана

**Елка Энгельмана** (*Picea engelmannii*) — від дрэў роду  сямейства .

## Распаўсюджанне і экалогія 
У прыродзе арэал віду ахоплівае лясны пояс Скалістых гор Паўночнай Амерыкі. Расце на вышыні 1500—3500 м, аж да верхняй мяжы лесу, часцей па ценявых схілах гор і ў далінах.

Утварае абшарныя чыстыя і змешаныя лясы з піхтамі , , , , , , хвоямі  и  — у ніжнім поясе; у верхнім поясе — з , , , хвоямі , ,  і .

У Еўропе як дэкаратыўная культывуецца з 1863 года. У Расіі з канца XIX стагоддзя, малараспаўсюджаная.

Жыве да 300—400 (600) гадоў.

## Батанічнае апісанне 
Прадстаўнікі віду — дрэвы вышынёй 30-50 м, пры дыяметры ствала 90 см. Крона густая, конусападобная, нярэдка несіметрычная, са злёгку ніцымі галінамі. Кара парэпаная, лускаватая, чырванавата-карычневая, тонкая. Маладыя парасткі жаўтлява-карычневыя, з іржавым апушэннем.

Пупышкі конусападобныя. Ігліца даўжынёй 15-20 (да 25) мм, шырынёй 1,5—2 мм, чатырохгранная, вострая, з двума—чатырма вусцяйковымі лініямі на кожным баку, шыза-зялёная да шызай, старая больш зялёная. На радзіме ігліца трымаецца 10-15 гадоў, у Санкт-Пецярбургу 5-7 гадоў.

Шышкі яйкападобна-цыліндрычныя, даўжынёй 4-7 см, дыяметрам 2,5 см, да паспявання бардовыя, спелыя — светла-карычневыя, з тонкімі, гнуткімі, друзла размешчанымі па краі, зубчастымі лускамі. Спеюць у жніўні—верасні, ападаюць вясной наступнага года. Насенне даўжынёй каля 3 мм, бурае, з крылом даўжынёй каля 12 мм. У 1 кг 160—350 тысяч насенін; сярэдняя вага 1000 штук — 3 г.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Елка
Катэгорыя:Таксоны раслін, названыя ў гонар людзей
Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі
Падуб

**Падуб** або **вастраліст** (*Ilex*) — род дрэў і кустоў, адзіны ў сямействе . 

## Назва 
Лацінская назва роду паходзіць ад назвы .

## Апісанне 
Гэтыя расліны цэняцца за сваё бліскучае скурыстае лісце, цёмна-зялёнае або двухколернае, і яркія ягады, якія могуць быць чырвонага, жоўтага, белага, чорнага і памяранцавага колераў. Яны спеюць восенню і захоўваюцца на раслінах на працягу зімы.

## Пашырэнне 
У прыродзе прадстаўнікі роду распаўсюджаны ўсюды. Яны растуць у лясах як трапічнага, так і ўмеранага клімату.

## Таксанамія 
У родзе Падуб каля 475 відаў. Вечназялёныя і лістападныя дрэвы, кусты і ліяны, у тым ліку:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  syn. 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Літаратура 
* *Cuenoud, P. et al. * 2000. Molecular phylogeny and biogeography of the genus Ilex L. (Aquifoliaceae). *Ann. Bot. (Oxford)* 85:111-122.

Катэгорыя:Двухдольныя
Елка чырвоная

**Елка чырвоная** (*Picea rubens*) — адзін з відаў елкі, класіфікаваны .

## Арэал 
Арэал віду — раён ад ракі Святога Лаўрэнція да Атлантычнага ўзбярэжжа Новай Шатландыі і Новай Англіі. На поўдні елка чырвоная можа сустракацца на вышынях больш за 1000 м ад  да  у Апалачах, ізаляваныя арэалы да Паўночнай Караліны. Найбольш распаўсюджаны від у Новай Англіі і атлантычным узбярэжжы Канады. Елка чырвоная — адзін з сімвалаў Новай Шатландыі.

Елка чырвоная вырошчваецца і як дэкаратыўная расліна (формы «*Virgata*» і «*Nana*»).

## Батанічнае апісанне 
Елка чырвоная прадстаўляе сабой вечназяленае хвойнае дрэва. У залежнасці ад умоў вышыня дрэва дасягае 20-40 м, але ў складаных умовах вышыня можа складаць 4-5 м. Дыяметр ствала ў сярэднім 60 см, але можа дасягаць 1,5 м. Ігліца каля 10-15 мм даўжынёй і каля міліметра шырынёй. Насенне 2-3 мм даўжынёй, з вялікім крылом. Шышкі яйкападобныя, 3-5 см даўжынёй і 1,5—3,5 см шырынёй, у спелым выглядзе — чырванавата-карычневыя. Жыве елка чырвоная 250—400 гадоў.

Найбольш блізкі від — , у агульным арэале ў натуральных умовах могуць утварацца гібрыды.

## Галерэя 

Файл:Picea rubens Bear Rock WV.jpg|
Файл:RedSpruceForestOnSpruceKnobWV.JPG|
Файл:Picea rubens cone.jpg|

## Літаратура 
*  

Катэгорыя:Дэкаратыўныя дрэвы
Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Елка
Заліў Цярпення

**Заліў Цярпе́ння** () — заліў Ахоцкага мора каля паўднёва-ўсходняга ўзбярэжжа вострава Сахалін.

Заліў з поўначы часткова абмежаваны паўвостравам Цярпення. Даўжыня заліва 65 км. Шырыня каля 130 км. Глыбіні дасягаюць 50 м. Прылівы няправільныя, паўсутачныя, вышынёй да 1,5 м. Замярзае ў зімовы час. У заліў цярпення ўпадае рака Паранай. На ўзбярэжжы порт Паранайск.

Адкрыты і названы ў 1643 годзе галандскім мараплаўцам М. Г. дэ Фрызам.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Терпения залив // «Мегаэнциклопедия Кирилла и Мефодия» megabook.ru

Катэгорыя:Залівы Ахоцкага мора
Катэгорыя:Залівы Сахалінскай вобласці
Перакрыцце

**Перакры́цце** — унутраная гарызантальная агараджальная канструкцыя, якая раздзяляе па вышыні сумежныя памяшканні будынка.
Адрозніваюць перакрыцце міжпаверхавае, паддашкавае, падвальнае, над праездамі і інш. Бываюць жалезабетонныя (у выглядзе зборных канструкцый, , зборна-маналітных), на стальных бэльках, драўляныя, камбінаваныя. Найчасцей перакрыцце — комплексная канструкцыя з нясучай часткі (пліты, бэлькі), ізаляцыйных слаёў, падлогі, часам столі (як самастойнага элемента перакрыцця).

## Гл. таксама 
* Скляпенне
* Пакрыццё

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Будаўнічыя элементы і канструкцыі
Хвоя Банкса

**Хвоя банксава**, **Хвоя Банкса** (*Pinus banksiana*) &nbsp;— вечназялёная расліна, дрэва роду Хвоя сямейства . У натуральных умовах расце ў паўночна-ўсходніх раёнах Паўночнай Амерыкі.

## Назва 
Названая ў гонар вядомага англійскага натураліста і батаніка Джозафа Банкса (1743—1820), дырэктара Батанічных садоў у К’ю (Англія).

## Батанічнае апісанне 
Невялікае дрэва вышынёй 10-15 м, з даўгавата-яйкападобнай кронай. Мае кароткую (2-4 см) скручаную ігліцу па 2 у пучку. Шышкі выгнутыя, касыя, кручкаватыя, 3-5 см даўжынёй і 2-3 см у дыяметры. Шчыток плоскі, слаба развіты; шышкі могуць заставацца на дрэве нераскрытымі на працягу многіх гадоў.

## Арэал 
У прыродных умовах расце ў паўночна-ўсходнім рэгіёне Паўночнай Амерыкі.

## Значэнне і выкарыстанне 
Хвою Банкса ва Украіне высаджваюць на знясіленых глебах у сумесі з хвояй звычайнай. Яна хуткарослая, хуткаспелая, засухаўстойлівая, непатрабавальная да глебы.

## Спасылкі 
* Pinus banksiana Lamb. 

Катэгорыя:Хвоя
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1803 годзе
Перакрыцце (горная справа)

**Перакры́цце** — раздзяляльная канструкцыя, якая выкарыстоўваецца пры падземнай распрацоўцы пластоў карысных выкапняў вялікай магугнасці. Раздзяляе пласты карыснага выкапня, які здабываецца, і абваленай горнай пароды. Бываюць шчытавыя (з жалезабетонных бэлек, труб), гнуткія (металічныя, палімерныя), міжпластавыя (насціл з бетонных пліт, металічнай сеткі і інш.).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Горная справа
Nowy Casnik

**Nowy Casnik** *()* — штотыднёвая газета, якая выходзіць на ніжнялужыцкай і нямецкай мовах. Лаўрэат прэміі імя Якуба Чышынскага. Друкуецца ў выдавецтве «Домавіна».

## Гісторыя 
Сучасная газета з'яўляецца пераемніцай першага часопіса на ніжнялужыцкай мове «Bramborski Serbski Casnik», першы нумар якога выйшаў з друку 5 ліпеня 1848 года па ініцыятыве каталіцкага святара Маты Новека (Mata Nowek), які рэдагаваў газету да 1852 года. З 1852 года рэдактарам газеты быў Кіта Панка (Kito Panka). У 1863 годзе галоўным рэдактарам стаў Кіта Швеля (Kito Šwjelа). У 1880 годзе выданне было перайменавана ў «Bramborskе Nowiny». З 1885 г. па 1915 год выданне выходзіла пад назвай «Bramborskе Casnik». Кіта Швеля быў галоўным рэдактарам газеты да 1915 года. З 1880 па 1883 год галоўным рэдактарам газеты быў ніжнялужыцкі паэт Мата Косык (Mato Kosyk). З 1916 года да 1922 года рэдактарам газеты быў Богуміл Швеля (Bogumił Šwjela), пры якім газета з 1921 па 1922 год выходзіла пад назвай «Serbski Casnik».

З 1923 года галоўным рэдактарам газеты была Міна Віткайц (Mina Witkojc). Падчас яе кіраўніцтва тыраж дасягнуў 1200 асобнікаў. З 1931 па 1933 год рэдактарам газеты быў Фрыца Роха (Fryco Rocha). З 1933 года газета перайшла ў валоданне арганізацыі «Bramborskeje Kube», якая стала друкаваць на яе старонках прапагандысцкія нацыяналістычныя тэксты. Летам 1941 года выданне газеты «Bramborskе Nowiny» было забаронена.

Са снежня 1947 года па ініцыятыве Богуміла Швелі было адноўлена выданне газеты пад сучаснай назвай. Выданне друкавалася пад патранажам культурна-нацыянальнага лужыцкага таварыства Домавіна. Выходзіла ў якасці дадатку да газеты на верхнялужыцкай мове «Nowa doba». З 1954 года стала самастойным выданнем.

У 1974 годзе калектыў газеты быў удастоены прэміі імя Якуба Чышынскага.

У 1977 годзе на пенсію выйшаў Вілем Бера (Wylem Bjero), апошні галоўны рэдактар газеты, для якога ніжнялужыцкая мова была роднай. У наш час галоўным рэдактарам з'яўляецца паляк Гжэгаж Вячорэк (Grzegorz Wieczorek), які ў 2005 годзе змяніў журналіста Хорста Адама (Horst Adam).

## Рэдактары 
* Міна Віткайц (1923-1931).
* Фрыца Роха (1931-1933).
* Вілем Бера (1955-1977).
* Хорст Адам (1992-2005).
* Гжэгаж Вячорэк (2005 — па цяперашні час).

## Літаратура 
* Manfred Thiemann (Hrsg.): Sorben. Ein kleines Lexikon = Serbja. Domowina-Verlag, Bautzen 1989, .

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 
* Гісторыя 
* Першы нумар «Bramborski Serbski Casnik» стар. 1, стр. 2, стр. 3, стр. 4

Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі імя Якуба Чышынскага
Катэгорыя:Газеты Германіі
Катэгорыя:Газеты на нямецкай мове
Катэгорыя:Газеты на ніжнялужыцкай мове
Пармскі Псалтыр

**Пармскі Псалтыр** — ілюмінаваны рукапіс, створаны каля 1280 года, хутчэй за ўсё ў вобласці Эмілія-Раманья ў Паўночнай Італіі.

## Апісанне 
Раскошны рукапіс змяшчае 226 фоліа (452 старонкі), 13.5 см x 10 см, падзеленыя на 23 . Адна дзесць на 16 старонак, дабаўленая пазней, змяшчае цырымоніі для заручын, шлюбаў, абразанне і пахавання, гэтак жа як і малітвы на зыход Суботы.

452 старонкі рукапісу ўтрымліваюць біблейскі тэкст, напісаны ясным, буйнога памеру, вакалізаваным почыркам на іўрыце. Кожны псалом ілюстраваны і пранумараваны, да многіх дададзеныя хупавыя мініяцюры з музычнымі інструментамі або са сцэнамі, апісанымі ў тэксце — экстраардынарная раскоша для яўрэйскага рукапісу гэтага перыяду, і доказ, што гэты манускрыпт быў выкананы яўрэйскімі майстрамі.

Катэгорыя:Ілюмінаваныя рукапісы
Катэгорыя:Псалтыры
Пакрыццё

**Пакрыццё** — верхняя агараджальная канструкцыя, якая аддзяляе памяшканне будынка (або ўнутраны аб’ём збудавання) ад вонкавага асяроддзя і знешніх уздзеянняў. Асноўны від пакрыцця —
 (тэрасы), якія выкарыстоўваюцца як спартыўныя пляцоўкі, салярыі і інш. Асноўныя алементы пакрыцця — нясучая аснова (напрыклад, панэлі, абалонка), уцяпляльнік (керамзіт і інш.) і дахавае крыццё.

## Гл. таксама 
* Дах
* Перакрыцце

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Будаўнічыя элементы і канструкцыі
Вестсайдская гісторыя (фільм)

«**Вестсайдская гісторыя**» () — мастацкі фільм рэжысёраў Роберта Уайза і Джэрома Робінса, зняты ў 1961 годзе. Кінаверсія аднайменнага брадвейскага мюзікла, створанага кампазітарам Леанардам Бернштэйнам, паэтам Стывенам Сондхаймам і харэографам і рэжысёрам Джэромам Робінсам у 1957 годзе.

Па версіі Амерыканскага інстытута кінематаграфіі, гэты фільм займае другі радок у спісе лепшых амерыканскіх кіна-мюзіклаў.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Фільмы-меладрамы ЗША
Катэгорыя:Музычныя фільмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы пра Нью-Ёрк
Катэгорыя:Фільмы пра расізм
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Экранізацыі літаратурных твораў
Катэгорыя:Фільмы — лаўрэаты прэміі «Оскар» за «Найлепшы фільм»
Катэгорыя:Фільмы — лаўрэаты прэміі «Залаты глобус» за найлепшы фільм — камедыя ці мюзікл
Катэгорыя:Нацыянальны рэестр фільмаў
Катэгорыя:Выдатныя фільмы (Роджэр Эберт)
Агараджальныя канструкцыі

**Агараджа́льныя канстру́кцыі** — будаўнічыя канструкцыі, якія складаюць вонкавую частку будынкаў ці падзяляюць іх на асобныя памяшканні. Засцерагаюць будынкі ад вільгаці, ветру, шуму, тэмпературы. Часта адначасова выконваюць функцыі нясучых канструкцый. Адрозніваюць вертыкальныя (сцены, перагародкі) і гарызантальныя (перакрыцці, пакрыцці, дахі). 

Паводле канструкцыі агараджальныя канструкцыі бываюць: маналітныя, зборныя і зборна-маналітныя; простыя (аднаслойныя) і комплексныя (мнагаслойныя); з дробных (пліт, шчытоў, насцілаў) і буйнапамерных (буйнаблочныя, буйнапанэльныя і каркасна-панэльныя) элементаў. Робяць з бетону, жалезабетону, армацэменту, сталі, , цэглы, каменю, драўніны, шкла, пластмасаў, паветранепранікальных тканін і плёнак і інш. 

Асноўныя патрабаванні да агараджальных канструкцый  — механічная трываласць, жорсткасць, вільгаце-, вогне- і марозаўстойлівасць, даўгавечнасць, архітэктурная выразнасць. Удасканаленне агараджальных канструкцый ідзе ў бок змяншэння іх масы і кошту, паляпшэння цеплафізічных уласцівасцяў і канструкцыйных вырашэнняў, павышэння ступені заводскай гатоўнасці.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Будаўнічыя элементы і канструкцыі
Mafia II

**Mafia II** — камп’ютарная гульня, шутар ад трэцяй асобы з элементамі аўтасімулятара, сіквел гульні Mafia: The City of Lost Heaven. Распрацаваная чэшскай кампаніяй *2K Czech*. Распрацоўка гульні была анансаваная 21 жніўня 2007 года на *Leipzig Games Convention*, гульня была выдадзеная кампаніяй *2K Games* 24 жніўня 2010 года ў Паўночнай Амерыцы і 27 жніўня 2010 года ва ўсім свеце. Даты выхаду аднолькавыя для ўсіх падтрымоўваных платформ: PlayStation 3, ПК і Xbox 360.

## Сюжэт 
Падзеі Mafia II разгортваюцца ў 1943—1951 гадах у выдуманым амерыканскім горадзе Эмпайр-Бэй () з насельніцтвам у сем мільёнаў. У горадзе «запраўляюць» тры галоўныя мафіёзныя «сям’і»: Вінчы, Клементэ і Фальконе.

Галоўны герой, Віта Скалета () (поўнае імя — Віторыё Антоніа Скалета), у дзяцінстве пераехаў разам са сваёй сям’ёй з Сіцыліі ў ЗША. Калі быў хлапчуком, Віта думаў, што ў Амерыцы ўсе яго мары стануць рэальнасцю, аднак насамрэч усё аказалася інакш. Яго бацька, Антоніа Скалета, сумленны работнік, працаваў у порце, атрымліваючы за сваю працу мізэрныя грошы, якія часта траціліся ў карчме. Праз некалькі гадоў Антоніа, як лічыцца, п’яны ўпаў у ваду і патануў. Маці Віта, богабаязная пажылая жанчына, якая хвалюецца за свайго сына, працуе памочніцай святара ў мясцовай царкве.

У школе Віта пасябраваў з іншым хлапчуком, Джо Барбара () — вядомым у акрузе хуліганам. Абодва яны былі з бедных сем’яў, таму, стаўшы найлепшымі сябрамі, хутка прыахвоціліся да бандытызму — кішэнных крадзяжоў, рабавання крам і г.д.

Аднойчы падрослыя Джо і Віта вырашылі абрабаваць ювелірны магазін. Першая сур’ёзная справа аказалася не зусім удалай: іх заўважыў паліцэйскі. Віта быў злоўлены, а Джо ўдалося схавацца. Ішла Другая сусветная вайна, на фронце былі патрэбныя добраахвотнікі, таму Віта далі выбар. Паміж турмой і вайной ён абраў вайну, у выніку чаго быў адпраўлены на фронт — дэсантнікам ў 504-ы парашутны полк.

## Гл. таксама 
* Mafia: The City of Lost Heaven
* Mafia III

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт гульні
* Вікімафія

Катэгорыя:Шутары ад трэцяй асобы
Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні 2010 года
Катэгорыя:Гульні для Windows
Катэгорыя:Гульні для PlayStation 3
Катэгорыя:Гульні для Xbox 360
Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні жанру экшан
Хвоя веймутава гімалайская

**Хвоя веймутава гімалайская** (*Pinus wallichiana*) — від голанасенных раслін роду Хвоя.
]]

Гэты від хвоі распаўсюджаны ў Гімалаях, горных сістэмах Каракарум і Гіндукуш, ад усходняга Афганістана да кітайскай правінцыі Юньнань, на вышынях 1800-4300. м.

## Назва 
Сваю навуковую назву від атрымаў у гонар  (1786—1854), дацкага і англійскай хірурга і батаніка, які займаўся ў тым ліку вывучэннем флоры Індыі і Непала.

## Батанічнае апісанне 
Хвоя веймутава гімалайская — дрэва вышынёй 30-50 м. Ігліца 12-18 см даўжынёй, добра гнецца. Шышкі доўгія, 16-32 см даўжынёй, жоўтыя пры паспяванні. Насенне 5-6 мм даўжынёй, з 20-30 міліметровым крылцам.
]]
Расліна цэніцца за свае дэкаратыўныя якасці, яго культывуюць па ўсім свеце. Гэты від устойлівы да холаду і хваробаў, але дрэнна пераносіць сухі і гарачы клімат.

## Таксанамія 
### Сінонімы 
У сінаніміку гэтага віду ўваходзяць наступныя назвы:

* , Descr. Pinus, ed. 2, 1: 40 (1828), nom. illeg.
* , Amer. Midl. Naturalist 3: 70 (1913).
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Флора Азіі
Катэгорыя:Хвоя
Катэгорыя:Дэкаратыўныя дрэвы
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1938 годзе
Будаўнічыя канструкцыі

**Будаўні́чыя канстру́кцыі** — асноўныя канструкцыйныя элементы будынкаў і збудаванняў. Адрозніваюць нясучыя канструкцыі, агараджальныя канструкцыі і будаўнічыя канструкцыі дапаможнага прызначэння: унутраныя перагародкі, лесвічныя маршы і пляцоўкі, аконныя рамы-вітражы і інш. Агараджальныя канструкцыі часта з’яўляюцца і нясучымі, напрыклад, сцены і перагародкі ў грамадскіх будынках, рэзервуары, абалонкі, скляпенні і інш.

Будаўнічыя канструкцыі падзяляюцца на жалезабетонныя, бетонныя, каменныя, металічныя, драўляныя, азбестацэментныя, пнеўматычныя канструкцыі. Выкарыстоўваюцца таксама канструкцыі са шклапластыкаў (часам у спалучэнні з клеенай драўнінай або фанерай і інш.).

Будаўнічыя канструкцыі разлічваюць на трываласць, устойлівасць і ваганні з улікам вонкавай нагрузкі, уласнай вагі, уплыву тэмпературы, усадкі і іншых фактараў. Пры выкарыстанні будаўнічых канструкцый вялкае значэнне надаецца іх тыпізацыі і ўніфікацыі, удасканаленню тэхналогіі іх вытворчасці, выкарыстанню лёгкіх эфектыўных матэрыялаў, укараненню аптымальных канструкцыйных вырашэнняў.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Будаўнічыя элементы і канструкцыі
Алмазна

**Алмазна** () — горад у Луганскай вобласці Украіны, адміністрацыйна падпарадкаваны Кадзііўскаму гарадскому савету.

Распараджэннем Кабінета міністраў Украіны ад 7 лістапада 2014 г. горад унесены ў Спіс населеных пунктаў, на тэрыторыі якіх органы дзяржаўнай улады Украіны часова не ажыццяўляюць свае паўнаважанні.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Луганскай вобласці
Мален (востраў)

**Мален** (; ) — найбуйнейшы востраў аднайменнага архіпелага на захад ад Брэтонскага паўвострава. Цэнтр асобнага муніцыпалітэта ў складзе Брэтані (Францыя). Плошча — 72 га. Насельніцтва (2016 г.) — 132 чалавекі.

Востраў Мален знаходзіцца ў 12 км ад узбярэжжа Брэтані, у 537 км на паўднёвы захад ад Парыжа, сталіцы Францыі. Уяўляе сабою паверхню падводнага плато. Суша складзена з граніту і асадкавых парод. Найбольшая вышыня — 26 м.

Востраў быў населены ўжо ў неаліце. Знойдзены ўмацаваны каменны будынак бронзавага веку. Яго насельнікі займаліся рыбалоўствам і паляваннем на цюленяў, выраблялі кераміку. Старажытныя рымляне называлі яго Медыёна (). Сучасная назва паходзіць ад слова  (літаральна «лысы» або «бязлесы»). У познім сярэднявеччы трапіў пад уладу Ліёнскага біскупства, з'яўляўся цэнтрам вырабу соды з водарасцяў. У XVII — XVIII стст. выкарыстоўваўся французскімі і англійскімі карсарамі.

У XIX ст. з'яўленне сучаснай хімічнай прамысловасці зрабіла вытворчасць соды стратнай. Ізаляванасць вострава і непрыбытковасць рыбалоўства вымушала мясцовых жыхароў пераязджаць на мацярык. З канца XX ст. імкліва развіваецца турызм.

## Спасылкі 
* Bienvenue à Molène
* ÎLE-MOLÈNE

Катэгорыя:Астравы Францыі
Катэгорыя:Астравы Атлантычнага акіяна
Катэгорыя:Астравы Брэтані
Катэгорыя:Камуны дэпартамента Фіністэр
Гірскэ (Луганская вобласць)

**Гірскэ** () — горад у Папаснянскім раёне Луганскай вобласці Украіны.

Размешчаны каля лініі размежавання пазіцый Узброеных сіл Украіны і вайсковых груповак ЛНР. Неаднаразова падвяргаўся абстрэлам з боку сепаратыстаў у ходзе актыўных баявых дзеянняў у 2014-2015 г.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Луганскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Папаснянскага раёна
Царычанка

**Царычанка** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Царычанскім раёне Днепрапятроўскай вобласці Украіны, раённы цэнтр.

У ХІХ стагоддзі мястэчка Царычанка было ў складзе Царычанскай воласці Кабэлякскага павета Палтаўскай губерні.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Днепрапятроўскай вобласці
Слаўгарад (Днепрапятроўская вобласць)

**Слаўгарад** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Сынэльныкаўскім раёне Днепрапятроўскай вобласці Украіны. Чыгуначная станцыя на лініі Запарожжна - Сынэльныкавэ.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Днепрапятроўскай вобласці
Новамыкалаіўка (Днепрапятроўская вобласць)

**Новамыкалаіўка** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Вэрхнёдніпроўскім раёне Днепрапятроўскай вобласці Украіны. У пасёлку знаходзіцца чыгуначная станцыя "Вэрхнёдніпроўск" на лініі  Дніпро - Вэрхіўцэвэ.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Днепрапятроўскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Вэрхнёдніпроўскага раёна
Тамакіўка

**Тамакіўка** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Тамакіўскім раёне Днепрапятроўскай вобласці Украіны, раённы цэнтр.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* ; ISBN 5-88500-020-4 (т. 3).
* Тома́ківка Українська радянська енциклопедія : у 12 т. / гол. ред. М. П. Бажан; редкол.: О. К. Антонов та ін. — 2-ге вид. — К. : Головна редакція УРЕ, 1984. — Т. 11, кн. 1 : Стодола — Фітогеографія. — C. 296. — 606, [2] с., [22] арк. іл. : іл., портр., карти с.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Днепрапятроўскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1740 годзе
Чэпік

**Чэпік** — шматзначнае паняцце.

## Прозвішча 
* Валерый Рыгоравіч Чэпік (нар. 1938) — беларускі архітэктар.
* Мікалай Пятровіч Чэпік (1960—1980) — удзельнік Афганскай вайны, Герой Савецкага Саюза (1980).
* Міхаіл Піліпавіч Чэпік (1925—2000) — беларускі мастак.

## Іншае 
* Чэпік — народная назва віду .
Мыкалаіўка (Крыварожскі раён)

**Мыкалаіўка** () — колішні пасёлак гарадскога тыпу ў Шырокаўскім раёне Днепрапятроўскай вобласці Украіны.

У 2011-2012 гг. населены пункт быў поўнасцю знесены ў сувязі з пашырэннем адвалу Інгулецкага горна-абагачальнага камбінату.

Фармальна да гэтага часу пасёлак з'яўляецца цэнтрам Мыкалаіўскага пасялковага савета, але ўся адміністрацыя савета пераведзена ў сяло Карпіўка. У 2011-2012 гг. Мыкалаіўка была цалкам знесена. Па стане на 2012 г. з усяго пасёлка незасыпанымі засталіся толькі мясцовыя могілкі, якія таксама будуць засыпаны ў недалёкай перспектыве. Аднак нягледзячы на гэта афіцыйная статыстыка фіксуе тут наяўнасць насельніцтва - па стане на 2015 г. у пасёлку фармальна пражывае (прапісана) 2 чалавекі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Днепрапятроўскай вобласці
Мэліяратыўнэ

**Мэліяратыўнэ** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Новамаскоўскім раёне Днепрапятроўскай вобласці Украіны.

Паселішча ўзнікла ў канцы 1960-х гадоў у сувязі з будаўніцтвам канала Дняпро — Данбас.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Днепрапятроўскай вобласці
Лужыцкі алфавіт

**Лужыцкі алфавіт** заснаваны на базавым лацінскі алфавіце, але змяшчае дыякрытычныя знакі — акут і гачак, што робіць яго падобным на чэшскі і польскі алфавіты.

Алфавіт выкарыстоўваецца ў лужыцкіх мовах, хаця асобныя літары выкарыстоўваюцца толькі ў адной з дзвюх моў (верхнялужыцкай ці ніжнялужыцкай).

## Алфавіт 
У больш ранняй версіі ніжнялужыцкі алфавіт уключаў літары b́, ṕ, ḿ і ẃ для абазначэння палаталізаваных зычных гукаў. Цяпер замест ніх выкарыстоўваюць дыграфы bj, mj, pj и wj.

### Дыграфы 
## Літаратура 
* Jana Šołćina, Edward Wornar: Obersorbisch im Selbststudium, Hornjoserbšćina za samostudij, Bautzen 2000, ISBN 3-7420-1779-9, Seiten 12–15 
* Starosta: Dolnoserbsko-nimski słownik, Niedersorbisch-deutsches Wörterbuch, Bautzen 1999, ISBN 3-7420-1096-4, Seiten 15–21 

Катэгорыя:Лужыцкія мовы
Катэгорыя:Алфавіты на аснове лацінскага
Катэгорыя:Лужыцкая культура
Новамыкалаіўка

**Новамыкалаіўка** () — тапонім ва Украіне.

## Пасёлкі гарадскога тыпу 
* Новамыкалаіўка - Данецкая вобласць, Дружкіўскі гарадскі савет
* Новамыкалаіўка - Днепрапятроўская вобласць, Вэрхнёдніпроўскі раён
* Новамыкалаіўка - Запарожская вобласць, Новамыкалаіўскі раён

## Гл. таксама 
* Нава Мыкалаіўка - Ровенская вобласць, Дубенскі раён
Курыліўка

**Курыліўка** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Пэтрыкіўскім раёне Днепрапятроўскай вобласці Украіны на беразе Дняпра насупраць горада Кам’янскэ.

## Вядомыя асобы 
* Міхаіл Афанасьевіч Дружына (1922—2013) — беларускі оперны спявак.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Днепрапятроўскай вобласці
Мэжава

**Мэжава** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Мэжоўскім раёне Днепрапятроўскай вобласці Украіны, раённы цэнтр. Чыгуначная станцыя на лініі Ясынувата — Сынэльныкавэ.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Днепрапятроўскай вобласці
Мар’іўка

**Мар’іўка** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Днепрапятроўскай вобласці Украіны, падпарадкаваны гарадскому савету Марганца. Паселішча знаходзіцца на правым беразі Дняпра каля горада Марганец.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Днепрапятроўскай вобласці