Іван Іванавіч Ціцянкоў

**Іва́н Іва́навіч Ціцянко́ў** (нар. 5 лістапада 1953, в. Клеявічы, Касцюковіцкі раён, Магілёўская вобласць) — беларускі палітык. 1-ы кіраўнік справамі прэзідэнта Рэспублікі Беларусь (1994—1999).

## Біяграфія 
У чэрвені 1973 года скончыў Клімавіцкі саўгас-тэхнікум (Магілёўская вобласць). У 1973—1975 гадах служыў у Савецкім войску. У 1975—1976 гадах працаваў заатэхнікам у саўгасах «Дуброва» (в. Белая Дуброва, Касцюковіцкі раён) і «Брацкі» (в. Брацькавічы, Касцюковіцкі раён), калгасе «Ленінская іскра» (в. Муравілле, Пралетарскі сельсавет, Касцюковіцкі раён). У 1976—1977 гадах — галоўным заатэхнікам, а ў 1977—1985 гадах — кіраўніком саўгаса «Каўгарскі» (в. Каўгары, Асіповіцкі раён, Магілёўская вобласць). У 1981 годзе скончыў Беларускую сельскагаспадарчую акадэмію (Горкі, Магілёўская вобласць). У 1985—1990 гадах — на савецка-партыйных пасадах.

З траўня 1990 года па травень 1995 года — дэпутат Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь 12-га склікання ад Краснапольскай выбарчай акругі № 300, на пасаду якога абраўся як 1-ы сакратар Краснапольскага раённага камітэта Камуністычнай партыі Беларусі. На пасадзе дэпутата быў сакратаром Камісіі па праблемах ліквідацыі наступстваў Чарнобыльскай катастрофы. У 1992—1994 гадах адначасна быў камерцыйным кіраўніком фонду «Спадчына Чарнобыля» (Венгрыя). Таксама выступіў заснавальнікам сумесных прадпрыемстваў «Эспрэс-Сэрвіс-Брама» і «ТаймІнвест». Тым часам, артыкул 1 Закона аб барацьбе са злачыннасцю ў сферы эканомікі ад 15 чэрвеня 1993 года забараняў дзяржаўным службоўцам займацца прадпрымальніцкай дзейнасцю.

На прэзідэнцкіх выбарах 1994 года быў даверанай асобай і спонсарам Аляксандра Лукашэнкі. 17 чэрвеня 1994 года пад Лёзнам (Віцебская вобласць) быў саўдзельнікам інсцэніроўкі абстрэлу свайго «Мэрсэдэса», на якім вёз Лукашэнку, на якой заставаўся да адстаўкі 6 снежня 1999 года. 16 траўня 1995 года, праз 2 дні пасля рэфэрэндума аб змене дзяржаўных герба і сцяга, зняў з будынка Рэзідэнцыі прэзідэнта Рэспублікі Беларусь на той час яшчэ дзяржаўны бела-чырвона-белы сцяг, разарваў яго, і на яго кавалках паставіў свой подпіс з датай. Пасля ўзняў над рэзідэнцыяй чырвона-зялёны сцяг. У жніўні 1995 года стварыў у падпарадкаванні Упраўлення справамі прэзідэнта Беларусі прадпрыемства «ГандальЭкспа» («ТоргЭкспа»), якое да закрыцця ў 1999 годзе пазбегла падаткаабкладання ў Беларусі і Расіі ($4 млрд) на больш як $4,5 млрд у выніку адмысловага прэзідэнцкага распараджэння. Два сыны засталіся ў Расіі.

Затым пенсіянер, жыве ў Тарасаве пад Мінскам.

### ГандальЭкспа 
У жніўні 1995 года Іван Ціцянкоў стварыў у падпарадкаванні галоўнай гаспадарчай управы Кіраўніцтва справамі прэзідэнта Рэспублікі Беларусь дзяржаўнае гандлёва-экспазіцыйнае прадпрыемства «ГандальЭкспа» («ТоргЭкспа») са статутным капіталам 59 млн рублёў ($5,12 тыс.) і сядзібай за Мінскім заводам халадзільнікаў «Атлант» па праспекце Машэрава, д. 61 (цяпер пр-т. Пераможцаў). 22 лістапада Аляксандр Лукашэнка падпісаў Распараджэнне № 230 «Аб падатковых ільготах дзяржаўнаму гандлёва-экспазіцыйнаму прадпрыемству „ГандальЭкспа“» пад грыфам «Не для друку» з 2 пунктаў. Першы пункт абвяшчаў: «*З мэтай забеспячэння насельніцтва Рэспублікі Беларусь таварамі народнага спажывання напярэдадні новага года вызваліць прадпрыемства „ГандальЭкспа“ ад выплаты мытаў, акцызаў і падатку на дададзеную вартасць … на падставе кантрактаў, узгодненых з Упраўленнем справамі прэзідэнта Рэспублікі Беларусь». Другі пункт распараджэння прадпісваў: «накіроўваць сродкі, захаваныя „ГандальЭкспа“, у спецыяльны фонд прэзідэнта*». 23 лістапада «ГандальЭкспа» заключыў з англійскай кампаніяй *Union Distribution* дамову пра пастаўку ў Беларусь 50 відаў тавараў на агульную суму $500 млн. У спісе тавараў значыліся: аўтамабілі, малако, мяса і «іншыя прамысловыя тавары». Адзін з пунктаў кантракта прадугледжваў: «*На даручэнне Пакупніка плацяжы могуць ажыццяўляцца трэцімі асобамі на рахункі, названыя Прадаўцом, з пісьмовай згоды абодвух бакоў*», што дазволіла выкарыстаць падатковыя льготы староннімі прадпрыемствамі. 30 лістапада 1-ы намеснік старшыні Дзяржаўнага мытнага камітэта Рэспублікі Беларусь Вікенцій Макарэвіч падпісаў распараджэнне «Аб пропуску грузаў фірмы „ГандальЭкспа“». Бальшыня пастаўленых тавараў склалі падакцызныя заходнееўрапейскія алкагольныя напоі і цыгарэты, што «ГандальЭкспа» рээкспартаваў у Расію. Вызваленне ад падаткаабкладання перавысіла $320 млн, што раўнялася каля 10 % даходаў дзяржаўнага бюджэту Беларусі і перавысіла агульныя выдаткі дзяржаўнага бюджэту на асвету, навуку і культуру.

За студзень — сакавік 1996 года «ГандальЭкспа» ўвезла ў Беларусь тавараў на суму $176 млн, што склала 24 % ад $732 млн агульнага імпарту ў краіну за 1-ы квартал года. У тым ліку за люты 1996 года «ГандальЭкспа» паставіла ў Беларусь тавараў на $113,6 млн, з якіх алкагольных напояў (пераважна гарэлкі) на $100 млн (88 %), рэшту сумы склалі раскошныя аўтамабілі. 29 лютага 1-ы намеснік Дзяржаўнага мытнага камітэта Расіі Валерый Круглікаў падпісаў Указ № 01-14/220ДСП «Аб афармленні тавараў, што ўвозяцца з Рэспублікі Беларусь» у сувязі са «звесткамі аб масавым увозе на мытную тэрыторыю Расійскай Федэрацыі з Рэспублікі Беларусь тавараў, раней імпартаваных туды арганізацыяй „ГандальЭкспа“ без аплаты мыта, прадугледжаных Пагадненнем пра Мытны саюз». У выніку ў красавіку на чыгуначных станцыях Калодзішчы, Мачулішчы (Мінскі раён) і Радошкавічы (Маладзечанскі раён, Мінская вобласць) сабралася 380 вагонаў з гарэлкай, якія ахоўвалі ўнутраныя войскі Беларусі, бо на расійскай граніцы часова сталі патрабаваць аплаты мыта

## Крыніцы 
Катэгорыя:Палітыкі Беларусі
Катэгорыя:Кіраўнікі справамі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускай дзяржаўнай сельскагаспадарчай акадэміі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Касцюковіцкім раёне
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь 12-га склікання
Катэгорыя:Члены Камуністычнай партыі Беларусі
Катэгорыя:Выпускнікі Клімавіцкага дзяржаўнага аграрнага каледжа