open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1790

## Падзеі 
* 4 чэрвеня: Ля вострава Котлін падчас руска-шведскай вайны 1788—1790 адбылася Краснагорская марская бітва — адбіта спроба шведаў атакаваць Кранштат і Санкт-Пецярбург.
* 3 ліпеня: Адбылася Выбаргская бітва паміж рускім і шведскім флотамі падчас руска-шведскай вайны 1788-1790.
* 4 жніўня: Аляксандрам Гамільтанам заснавана Служба мытных суднаў, затым Берагавая ахова ЗША.
* 9 ліпеня: Адбылася 2-я Рачансальмская бітва паміж рускім і шведскім флотамі падчас руска-шведскай вайны 1788-1790.
* 22 снежня: Рускія войскі пад камандаваннем Аляксандра Суворава ўзялі турэцкую крэпасць Ізмаіл.

## Нарадзіліся 
* 23 мая: Жуль Себасцьен Сезар Дзюмон-Дзюрвіль, французскі падарожнік, акіянограф (пам. 8.5.1842)
* 7 лістапада: Караль Падчашынскі, архітэктар, прадстаўнік класіцызму (пам. 7.4.1860)
* 17 лістапада: Аўгуст Фердынанд Мёбіус, нямецкі матэматык (26.9.1868)
* 23 снежня: Жан-Франсуа Шампальён, французскі арыенталіст, заснавальнік егіпталогіі (пам. 4.3.1832)
* 27 снежня: Джэймс Бландэл, брытанскі ўрач

## Памерлі 
* 20 лютага: Іосіф II Габсбург.
* 17 красавіка: Бенджамін Франклін, адзін з заснавальнікаў ЗША.
* 29 красавіка: Шарль-Нікаля Кашэн (Малодшы), французскі мастак
1794

## Падзеі 
[thumb|right|[Паланецкі ўніверсал.]]
* 24 сакавіка: У Кракаве пачалося паўстанне пад кіраўніцтвам Т. Касцюшкі.
* 23 красавіка: Утварылася Найвышэйшая літоўская рада — рэвалюцыйны ўрад ВКЛ падчас паўстання Т. Касцюшкі.
* 7 мая: Тадэвуш Касцюшка выдаў Паланецкі ўніверсал.
* 21 мая: Загадам Тадэвуша Касцюшкі ўтворана Вышэйшая народная рада Рэчы Паспалітай — вышэйшы заканадаўчы і адміністрацыйна-выканаўчы орган паўстання 1794 года.
* 10 чэрвеня: У Гродне ўтворана Цэнтральная дэпутацыя Вялікага Княства Літоўскага — выканаўчы орган паўстання 1794 г.
* 27 ліпеня: У часе Вялікай французскай рэвалюцыі арыштаваны Максімільен Рабесп’ер.
* 29 ліпеня: У бітве пад Салатамі паўстанцы атрымалі перамогу над расійскім войскам.
* 8 жніўня: Пачатак першай, двухдзённай атакі расійскіх войскаў на Вільню.
* 11 жніўня: Другая атака расійскіх войскаў на Вільню, наступным днём горад капітуляваў.
* 14 верасня: Рускі атрад А. Суворава нанес паразу польскай арміі пад Дзівінам.
* 15 верасня: Руская армія разбіла польскае войска пры Кобрыне.
* 19 верасня: Перамога рускага войска над польскай арміяй пад Брэстам.
* 10 кастрычніка: У баі пад Мацяёвіцамі быў цяжка паранены і трапіў ў расійскі палон Тадэвуш Касцюшка.
* 26 кастрычніка: Аляксандр Сувораў нанес паражэнне палякам пад Кабылкай.
* 4 лістапада: Рускія войскі ўзялі штурмам умацаванае прадмесце Варшавы Прагу.
* 9 лістапада: Капітуляцыя Варшавы перад рускай арміяй Аляксандра Суворава.

## Нарадзіліся 
* 10 верасня: Франсуа Бенуа, кампазітар, арганіст і музычны педагог.
* 29 верасня: Ігнат Ходзька, пісьменнік і паэт. 

## Памерлі 
* 8 мая: Антуан Лавуазье, французскі хімік.
* 28 ліпеня: Максімільен Рабесп'ер, адзін з лідараў Вялікай Французскай рэвалюцыі.
* 28 ліпеня: Луі Антуан Сен-Жуст, дзеяч Вялікай Французскай Рэвалюцыі.
1795

## Падзеі 
* 7 сакавіка: Ландтаг Курляндыі далучыў герцагства да Расійскай імперыі.
* 13 кастрычніка: У Санкт-Пецярбургу ўпаўнаважаныя Аўстра-Венгрыі, Прусіі і Расіі падпісалі канвенцыю аб 3-м падзеле Рэчы Паспалітай.
* 25 лістапада: Кароль польскі і вялікі князь літоўскі Станіслаў Аўгуст Панятоўскі адмовіўся ад стальца Рэчы Паспалітай на карысць расійскай імператрыцы Кацярыны II. Каралеўства Польскае і Вялікае Княства Літоўскае спынілі сваё існаванне.
* 25 снежня: Створана Слонімская губерня на землях, якія адышлі да Расійскай імперыі па трэцім падзеле Рэчы Паспалітай.

## Нарадзіліся 
* 2 студзеня: Хендрык ван дэ Сандэ Бакхёйзен, нідэрландскі мастак
* 24 верасня: Антуан Луі Бары, французскі скульптар і жывапісец (пам. 25.6.1875)

## Памерлі 
* 31 жніўня: Франсуа-Андрэ Данікан Філідор, французскі шахматыст.
1791

## Падзеі 
* 3 мая: Чатырохгадовым соймам прынята Устава аб кіраванні (Канстытуцыя), якой зменена форма праўлення Рэчы Паспалітай з абмежаванай манархіі на канстытуцыйную манархію.
* 14 чэрвеня: Устаноўчым сходам падчас Вялікай французскай рэвалюцыі  прыняты Закон Ле Шапелье, які забараняў гільдыі, працоўныя кааліцыі і права на забастоўку.
* 22 чэрвеня: Шэйх Мансур быў паранены і патрапіў у палон падчас штурму і ўзяцця расійскімі войскамі Анапы. 
* 9 верасня: Сталіца ЗША названа ў гонар прэзідэнта Джорджа Вашынгтона.
* 14 верасня: Папская дзяржава і Авіньён уключаны ў склад Францыі.
* 27 верасня: Яўрэям Францыі дадзена французскае грамадзянства.
* 30 верасня: У Вене адбылася прэм’ера апошняй оперы В. А. Моцарта «Чароўная флейта».
* 9 лістапада: Асамблея патрабуе зварот у Францыю эмігрантаў, яны маюць два месяцы, пасля чаго іх маёмасць будзе канфіскавана.
* 29 лістапада: Экспедыцыя Джорджа Ванкувера адкрыла астравы Чатэм у Ціхім акіяне.
* 15 снежня: Кангрэсам Злучаных Штатаў ратыфікаваны першыя 10 паправак да Канстытуцыі.

## Нарадзіліся 
* 21 лютага: Карл Чэрні, аўстрыйскі кампазітар.
* 27 красавіка: Самуэль Морзэ, адзін з вынаходнікаў аднадротавага тэлеграфа, адзін са стваральнікаў азбукі Морзэ, мастак.
* 26 ліпеня: Франц Ксавер Вольфганг Моцарт, аўстрыйскі кампазітар.
* 22 верасня: Майкл Фарадэй, англійскі фізік-эксперыментатар і хімік.
* 23 верасня: Іаган Франц Энке, нямецкі астраном.

## Памерлі 
* 24 студзеня: Эцьен Марыс Фальканэ, французскі скульптар.
* 14 мая: Франчэска Лебрэн, нямецкая спявачка.
* 22 мая: Юхан Андрэас Мурэй, шведскі батанік, урач.
* 5 снежня: Вольфганг Амадэй Моцарт, аўстрыйскі кампазітар і музыкант-віртуоз.
1798

## Падзеі 
* 28 студзеня: Заснавана Мінская рымска-каталіцкая духоўная семінарыя.
* 2 ліпеня: Падчас Егіпецкага паходу Напалеона Банапарта быў узяты партовы горад Александрыя.
* 28 лістапада: Расійскі імператар Павел I выбраны гросмайстрам Мальтыйскага ордэна.

## Нарадзіліся 
* 19 студзеня: Агюст Конт, французскі філосаф.
* 26 красавіка: Эжэн Дэлакруа, французскі мастак.
* 29 ліпеня: Карл Блехен, нямецкі мастак

## Памерлі 
* 12 лютага: Станіслаў Аўгуст Панятоўскі, апошні кароль Рэчы Паспалітай (нар. 17.1.1732).
* 12 мая: Джордж Ванкувер, англійскі мараплавец і даследчык (нар. 22.6.1757)
* 25 мая: Асмус Якаб Карстэнс, дацкі і нямецкі мастак
* 4 чэрвеня: Джакама Казанова, вядомы італьянскі авантурыст, падарожнік і пісьменнік (нар. 2.4.1725)
* 10 лістапада: Габрыэль Лянкевіч, рымска-каталіцкі дзеяч, педагог, архітэктар (нар. 15.3.1722)
* 4 снежня: Луіджы Гальвані, італьянскі фізік і ўрач (нар. 9.9.1737)
1796

## Падзеі 
* 22 студзеня: Гарады Бабруйск, Давыд-Гарадок, Докшыцы і Паставы атрымалі гербы.
* 1 чэрвеня: Штат Тэнесі ўвайшоў у склад ЗША і стаў 16-м штатам.
* 8 ліпеня: Дзяржаўны дэпартамент выдаў першы пашпарт грамадзяніна ЗША.

## Нарадзіліся 
* 18 сакавіка: Якаб Штэйнер, швейцарскі матэматык (пам. 1.4.1863)
* 1 чэрвеня: Садзі Карно, французскі фізік і матэматык (пам. 24.8.1832)
* 7 ліпеня: Ян Чачот, беларускі паэт (пам. 23.8.1847)
* 31 ліпеня: Жан Батыст Гаспар Дэбюро, французскі акцёр-мім (пам. 16.6.1846)
* 21 жніўня: Эшэр Браўн Дзьюранд, амерыканскі мастак
* 17 кастрычніка: Леапольд Купельвізер, аўстрыйскі мастак

## Памерлі 
*
1800

## Падзеі 
* 14 сакавіка: Папа Рымскі Пій VII заняў сталец.
* 24 красавіка: Заснавана Бібліятэка Кангрэса ў Вашынгтоне.
* 1 лістапада: У Вашынгтоне скончылася будаўніцтва Белага Дома, афіцыйнай рэзідэнцыі Прэзідэнта ЗША.
* 17 лістапада: Кангрэс ЗША ўпершыню сабраўся ў Вашынгтоне.

## Нарадзіліся 
]]
* 7 студзеня: Мілард Філмар, 13-ы Прэзідэнт ЗША (пам. 8.3.1874)
* 14 ліпеня: Жан Батыст Дзюма, французскі хімік-арганік (пам. 11.4.1884)
* 12 жніўня: Жан-Жак Ампер, французскі філолаг (пам. 27.3.1864)

## Памерлі 
* 18 мая: Аляксандр Сувораў, рускі палкаводзец.
1801

## Падзеі 
thumb|Бітва ў гавані Капенгагена (карціна Нікалас Пакока).
* 1 студзеня: У выніку аб’яднання Каралеўства Вялікабрытаніі і Ірландыі створана Вялікабрытанія.
* 10 сакавіка: Адбыўся першы перапіс насельніцтва ў Вялікабрытаніі.
* 2 красавіка: Бітва паміж англійскім і дацкім флатамі ў гавані Капенгагена.
* 21 верасня: Створана Гродзенская губерня (замест ліквідаванай Літоўскай).

## Нарадзіліся 
* Кірыл Летаўт, апошні базыльянін гістарычнай Літвы.
* 20 студзеня:  Канут Русецкі, беларускі мастак (пам. 21.8.1860).
* 1 лютага: Томас Коўл, амерыканскі мастак

## Памерлі 
*
1803

## Падзеі 
* 30 красавіка: ЗША купілі ў Францыі Луізіяну, па цане 4 цэнты за акр.

## Нарадзіліся 
* 3 сакавіка: Аляксандр-Габрыэль Дэкан, французскі мастак
* 22 ліпеня: Эжэн Ізабэ, французскі мастак-марыніст
* 24 ліпеня: Адольф Шарль Адан, французскі кампазітар
* 11 кастрычніка: Барэнд Карнеліс Кукук, нідэрландскі мастак
* 29 лістапада: Крысціян Доплер, аўстрыйскі фізік

## Памерлі 
* 24 красавіка: Адэлаіда Лабіль-Гіяр, французская мастачка-партрэтыстка
* 8 кастрычніка: Віторыо Альф'еры, італьянскі паэт і драматург.
* 18 снежня: Іаган Готфрыд Гердэр, нямецкі філосаф.
1804

## Падзеі 
. Карціна Давіда (1807).]]
* 1 студзеня: Жан-Жакам Дэсалінам абвешчана незалежнасць Гаіцянскай рэспублікі.
* 15 лютага: Вярхоўным правадыром сербскага паўстання супраць асманскага валадарства быў абраны Карагеоргій.
* 21 лютага: У Вялікабрытаніі паравоз упершыню праехаў з ваганеткамі, тым самым правёўшы першы ў свеце цягнік.
* 27 сакавіка: У Аўстраліі на рацэ Хантэр заснавана новае паселішча, якое затым атрымала назву Ньюкасл.
* 18 мая: Напалеон I абвешчаны французскім імператарам.
* 11 жніўня: Створана Аўстрыйская імперыя Францам II.
* 1 верасня: Нямецкі астраном Карл Людвіг Хардынг адкрыў трэці астэроід Юнону.
* 2 снежня: Каранацыя Напалеона I прайшла ў саборы Парыжскай Божай Маці.
* 12 снежня: Іспанія аб’яўляе вайну Вялікабрытаніі.
* 21 снежня: Закон гарантаваў яўрэям свабоду веравызнання, але вызначаыў мяжу аселасці ў заходніх губернях Расійскай імперыі.

## Нарадзіліся 
* 14 сакавіка: Ёган Штраўс, бацька, аўстрыйскі кампазітар (пам. 25.9.1849)
* 23 красавіка: Марыя Тальёні, балерына
* 1 чэрвеня: Міхаіл Іванавіч Глінка, рускі кампазітар (пам. 15.2.1857)
* 30 жніўня: Аляксандр Ходзька, паэт, фалькларыст, славіст, усходазнавец (пам. 27.12.1891)
* 28 кастрычніка: П'ер Франсуа Ферхюльст, бельгійскі матэматык (пам. 15.2.1849)
* 23 лістапада: Франклін Пірс, 14-ы Прэзідэнт ЗША (пам. 8.10.1869)

## Памерлі 
* 6 лютага: Джозеф Прыстлі, святар, хімік (нар. 13.3.1733)
* 12 лютага: Імануіл Кант, нямецкі філосаф (нар. 22.4.1724)
* 12 ліпеня: Аляксандр Гамільтан, 1-ы міністр фінансаў ЗША (нар. 11 студзеня 1755 або 1757)
* 29 кастрычніка: Джордж Морленд, англійскі мастак
* 1 лістапада: Іаган Фрыдрых Гмелін, нямецкі ўрач, батанік і хімік (нар. 8.8.1748)
1805

## Падзеі 
* 29 студзеня: Афіцыйна адкрыты Харкаўскі ўніверсітэт.
* верасень: Адкрылася Свіслацкая гімназія.
* 2 снежня: Адбылася бітва пад Аўстэрліцам у час вайны 3-й кааліцыі з Францыяй.
* 26 снежня: Быў заключаны Прэсбургскі мір паміж Францыяй і Аўстрыяй.

## Нарадзіліся 
]]
* 13 лютага: Іаган Петэр Густаў Лежон Дзірыхле, нямецкі матэматык (пам. 5.5.1859)
* 16 лютага: Генры Ларк Прат, англійскі мастак (пам. 3.3.1873)
* 26 лютага: Аляксандр Здановіч, гісторык, педагог, мемуарыст (пам. 29.5.1868)
* 2 красавіка: Ханс Крысціян Андэрсен, дацкі пісьменнік і паэт, аўтар сусветна вядомых казак (пам. 4.8.1875)
* 4 жніўня: Уільям Роўэн Гамільтан, ірландскі матэматык і фізік (пам. 2.9.1865)

## Памерлі 
 (партрэт работы Антона Графа)]]
* 6 студзеня: Конрад Мёнх, нямецкі фармацэўт, хімік, прафесар батанікі Марбургскага ўніверсітэта (нар. 15.8.1744)
* 17 лютага: Іосіф Мікалай Лаўрэнці, аўстрыйскі натураліст італьянскага паходжання (нар. 4.12.1735)
* 9 мая: Фрыдрых Шылер, нямецкі паэт, філосаф, гісторык і драматург (нар. 10.11.1759)
* 2 снежня: Аляксандр Раманавіч Варанцоў, дзяржаўны дзеяч Расійскай імперыі, граф (нар. 4.9.1741)
1799

## Падзеі 
* 27 красавіка: Армія А. В. Суворава падчас Італьянскага паходу перамагае французскую армію на рацэ Ада.
* 28 красавіка: Армія А. В. Суворава падчас Італьянскага паходу ўступае ў Мілан.
* 27 мая: Армія А. В. Суворава бярэ горад Турын.
* 18 чэрвеня: Армія А. В. Суворава падчас Італьянскага паходу перамагла французскае войска ў бітве на рацэ Трэбія.
* 15 ліпеня: У Егіпце знойдзены Разецкі камень.
* 15 жніўня: Армія А. В. Суворава падчас Італьянскага паходу атрымала перамогу над французскай арміяй пры Нові.
* З 8 верасня па 10 кастрычніка адбыўся Швейцарскі паход Суворава падчас якога рускія войскі перамаглі французаў пры Сен-Гатардзе (24 верасня), Чортавым мосце (25 верасня), ля Альтдорфа (26 верасня), пры Мутэне (27 верасня), у далінах Кленталь (30 верасня) і Мутэнталь (1 кастрычніка).
* 12 верасня: Шэйх Дэрбента Алі-хан прыняў рускае падданства.
* 8 лістапада: Аляксандр Сувораў атрымаў званне генералісімуса расійскіх войскаў.

## Нарадзіліся 
* 4 мая: Фларыян Бохвіц, польска-беларускі асветнік, філосаф, пісьменнік.
* 18 чэрвеня: Уільям Ласел, брытанскі астраном.
* 25 снежня: Мануэль Бульнес, прэзідэнт Чылі

## Памерлі 
]]
* 9 студзеня: Марыя Гаэтана Аньезі, італьянскі матэматык і філантроп (нар. 16.5.1718)
* 1 лютага: Фердынанд Кобель, нямецкі жывапісец
* 18 сакавіка: Адам Фрыдрых Эзер, нямецкі мастак
* 29 жніўня: Пій VI, Папа Рымскі (нар. 27.12.1717)
* 10 лістапада: Джозеф Блэк, шатландскі хімік і фізік (нар.16.4.1728).
* 14 снежня: Джордж Вашынгтон, першы прэзідэнт ЗША (нар. 22.2.1732).
* 31 снежня: Жан-Франсуа Мармантэль, французскі пісьменнік, філосаф
1806

## Падзеі 
* 6 жніўня: Імператар Франц II адмовіўся ад германскай кароны — распушчана Свяшчэнная Рымская імперыя.

## Нарадзіліся 
* 13 студзеня: Ёван Стэрыя Попавіч: сербскі паэт, драматург і перакладчык (пам. 10.3.1856)
* 18 чэрвеня: Міхаіл Валовіч, удзельнік паўстання 1830-1831 гг.
* 27 кастрычніка: Альфонс Дэкандоль, швейцарскі батанік

## Памерлі 
* 13 сакавіка: Габрыэль-Франсуа Дуаен, французскі мастак
* 4 красавіка: Карла Гоцы, італьянскі пісьменнік і драматург
* 10 ліпеня: Джордж Стабс, англійскі мастак
* 23 жніўня: Шарль Кулон, французскі фізік
* Франц II Габсбург, апошні імператар Свяшчэннай Рымскай імперыі
1808

## Падзеі 
* Адкрыццё ў Магілёве першай метэаралагічнай станцыі на тэрыторыі Беларусі.
* 4 мая: У Нідэрландах заснаваны Каралеўскі інстытут навук, літаратуры і вытанчаных мастацтваў, цяпер вядомы як Нідэрландская каралеўская акадэмія навук.
* 4 снежня: Напалеон скасаваў інквізіцыю ў Іспаніі.

## Нарадзіліся 
* 1 студзеня: П'ер Шазаль, бельгійскі генерал
* 4 лютага: Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч, беларускі драматург, паэт, тэатральны крытык, заснавальнік нацыянальнай драматургіі, тэатра.
* 15 лютага: Карл Фрыдрых Лесінг, нямецкі мастак
* 24 сакавіка: Марыя Малібран, французская спявачка іспанскага паходжання, легенда сусветнага опернага мастацтва
* 22 мая: Жэрар дэ Нерваль, французскі паэт
* 2 чэрвеня: Лаўрэнцій Загоскін, рускі падарожнік, даследчык Аляскі.

## Памерлі 
*
1807

## Падзеі 
* 8 лютага: Завершылася двухдзённая бітва пры Прэйсіш-Элаў паміж рускай і французскай арміямі.
* 15 чэрвеня: Напалеон разграміў пры Фрыдландзе рускую армію Бенінгсена.
* 9 ліпеня: Зацверджаны Тыльзіцкі мір паміж Францыяй, Прусіяй і Расіяй.
* 22 ліпеня: Напалеон зацвердзіў Канстытуцыю Герцагства Варшаўскага, утворанага на польскіх землях, вызваленных ад Прусіі.

## Нарадзіліся 
* 27 лютага: Генры Лангфела, амерыканскі паэт і празаік (пам. 24.3.1882)
* 4 ліпеня: Джузэпэ Гарыбальдзі, герой Рысарджымента (пам.  2.6.1882)
* 24 верасня: Тэадор Хоземан, нямецкі мастак
* 14 лістапада: Агюст Ларан, французскі хімік-арганік (пам. 15.4.1853)

## Памерлі 
* 17 сакавіка: Казімір Нарбут, мысліцель-асветнік, прадстаўнік эклектычнага кірунку ў філасофіі эпохі Асветніцтва ў Беларусі і Літве (нар. 3.1.1738)
* 5 жніўня: Жанна Барэ, французская падарожніца
* 6 снежня: Ніклас Лафрэнсен, шведскі мастак
* 19 снежня: Фрыдрых Мельхіёр Грым, нямецкі публіцыст і дыпламат
1797

## Падзеі 
thumb|Першы парашут Гарнерэна.
* 20 ліпеня: Упершыню выканана кампазіцыя «Mazurek Dąbrowskiego», якая стала гімнам Польшчы.
* 21 кастрычніка: У Бостане спушчаны на ваду амерыканскі ваенны фрэгат «Constitution».
* 22 кастрычніка: Андрэ Жак Гарнерэн здзейсніў першы ў свеце скачок з парашутам.

## Нарадзіліся 
* 31 студзеня: Франц Петэр Шуберт, аўстрыйскі кампазітар (пам. 19.11.1828)
* 21 мая: Дамінік Стэфановіч, музыкант і прапагандыст музычнай культуры (пам. каля 1870)
* 17 ліпеня: Поль Дэларош, французскі мастак (пам. 4.11.1856) 
* 19 верасня: Януар Сухадольскі, беларускі жывапісец-баталіст (пам. 20.3.1875)
* 28 верасня: Фёдар Літке, рускі мараплавец, географ, даследчык Арктыкі
* 13 снежня: Генрых Гейнэ, нямецкі паэт, публіцыст і крытык (пам. 17.2.1856)
* 17 снежня: Джозеф Генры, амерыканскі фізік (пам. 13.5.1878)

## Памерлі 
* 17 мая: Мішэль-Жан Седэн, французскі драматург
* 9 ліпеня: Эдмунд Бёрк, англійскі парламентарый, палітычны дзеяч, публіцыст (нар. 12.1.1729)
* 29 жніўня: Джозеф Райт, брытанскі жывапісец XVIII ст. (нар. 3.9.1734)
* 10 кастрычніка: Агуй, кітайскі военачальнік
* 14 лістапада: Януарыус Цік, нямецкі жывапісец
* 25 лістапада: Іван Іванавіч Шувалаў, рускі дзяржаўны дзеяч, генерал-ад’ютант (нар. 12.11.1727)
1802

## Падзеі 
* 28 сакавіка: Генрых Вільгельм Матэус Ольберс адкрыў астэроід Паладу.
* 3 мая: Адкрыты Дэрпцкі ўніверсітэт.
* 29 мая: Фізік і электратэхнік-самавучка, будучы акадэмік Васіль Пятроў адкрыў з’яву электрычнай дугі і паказаў магчымасць яе выкарыстання.
* 2 жніўня: Плебісцытам Напалеон прызначаны пажыццёвым консулам Францыі.
* 20 верасня: У Расіі заснаваны першыя міністэрствы.

## Нарадзіліся 
* 7 сакавіка: Эдвін Лэндсір, англійскі мастак
* 2 мая: Генрых Густаў Магнус, нямецкі фізік і хімік.
* 5 жніўня: Нільс Хенрык Абель, вядомы нарвежскі матэматык.

## Памерлі 
* 27 снежня: Енс Юль, дацкі мастак
1812

**1812** — высакосны год, пачаўся ў сераду. 1812 год нашай эры, 812 год 2 тысячагоддзя, 12 год XIX стагоддзя, 2 год 2-га дзесяцігоддзя XIX стагоддзя, 3 год 1810-х гадоў.
## Падзеі 
* 16 мая: Заключаны Бухарэсцкі мірны дагавор, заканчэнне Руска-турэцкай вайны.
* 24 чэрвеня: Напалеон загадаў пачаць пераправу цераз Нёман вышэй Коўна, пачалася Вайна 1812 года ў Расіі.
* 18 ліпеня: У Расіі ў час вайны з Францыяй створана апалчэнне.
* 19 жніўня: Падчас англа-амерыканскай вайны амерыканскі фрэгат «Канстыт’юшан» перамагае брытанскі фрэгат «Гер’ер» ля берагоў Новай Шатландыі.
* 7 верасня: Адбылася Барадзінская бітва, найбуйнейшая бітва вайны 1812 года паміж рускай і французскай арміямі.
* 14 верасня: Напалеон заняў Маскву без бою.
* 29 лістапада: Падчас пераправы праз Бярэзіну ў ходзе адступлення Напалеон I Банапарт, не чакаючы адсталых войскаў і абозаў, загадаў спаліць масты.

## Нарадзіліся 
*6 красавіка: Аляксандр Герцэн, расійскі грамадскі дзеяч, публіцыст, філосаф
*12 мая: Эдвард Лір, англійскі мастак і паэт
*9 чэрвеня: Іаган Готфрыд Гале, нямецкі астраном

## Памерлі 
* 23 лютага: Эцьен Луі Малюс, французскі інжынер, фізік і матэматык (нар. 23.7.1775)
* 4 сакавіка: Іахім Храптовіч, грамадскі і дзяржаўны дзеяч ВКЛ і Рэчы Паспалітай.
* 21 верасня: Эмануэль Шыканедэр, нямецкі оперны спявак, імпрэсарыё, драматург і лібрэтыст (нар. 1.9.1751)
1810

## Падзеі 
* 1 студзеня: У Расіі створаны Дзяржсавет.
* 28 чэрвеня: Рускае войска П. Катлярэўскага разбіла іранскае войска ў бітве пад паселішчам Мігры.
* 4 чэрвеня: На правам беразе Бярэзіны пачалося будаўніцтва Бабруйскай крэпасці пад кіраўніцтвам Тэадора Нарбута.
* 30 чэрвеня: Нідэрланды далучаны да складу Францыі.
* 11 ліпеня: Аўстралійскія кітабоі адкрылі востраў Макуоры.
* 7 жніўня: Перамога расійскага войска над турэцкім у бітве пад Батынам.
* 16 верасня: Пачалася вайна за незалежнасць Мексікі ад Іспаніі.
* 12 кастрычніка: З нагоды вяселля баварскага кронпрынца Людвіга Вітэльсбаха і Тэрэзы Саксонскай-Хільдбургхаўзенскай у Мюнхене адбыўся першы Актобэрфэст.

## Нарадзіліся 
.]]
* 29 студзеня: Эрнст Эдуард Кумер, нямецкі матэматык (пам. 14.5.1893)
* 1 сакавіка: Фрыдэрык Шапен, польскі кампазітар і піяніст (пам. 17.10.1849)
* 26 кастрычніка: Генрых Дмахоўскі, беларускі скульптар (пам. 26.5.1863)
* 30 лістапада: Олівер Вінчэстэр, амерыканскі канструктар зброі
* 11 снежня: Альфрэд дэ Мюсэ, французскі паэт (пам. 2.5.1857)

## Памерлі 
* 5 студзеня: Казімір Рагоўскі, тэолаг-езуіт, філосаф, педагог
* 20 лютага: Марцін Пачобут-Адляніцкі, астраном
* 24 лютага: Генры Кавендыш, англійскі фізік і хімік
* 26 чэрвеня: Жазеф-Мішэль Мангальф'е, французскі вынаходнік
* 19 кастрычніка: Жан-Жорж Навер, французскі балетны танцор
1814

## Падзеі 
 выпраўляецца ў ссылку на востраў Эльба. Палітычная карыкатура.]]
* 14 студзеня: Падпісаны Кільскія мірныя дагаворы, якія паклалі канец Англа-дацкай вайне 1807—1814 гадоў.
* 30 сакавіка: Саюзныя войскі антынапалеонаўскай кааліцыі ўвайшлі ў Парыж.
* 11 красавіка: Французскі імператар Напалеон Банапарт адрокся ад стальца.

## Нарадзіліся 
* 27 студзеня: Эжэн Віяле-ле-Дзюк, французскі архітэктар, тэарэтык архітэктуры, рэстаўратар (пам. 17.9.1879)
* 28 жніўня: Шэрыдан Ле Фаню, ірландскі пісьменнік (пам. 7.2.1873)
* 4 кастрычніка: Жан-Франсуа Міле, французскі мастак

## Памерлі 
* 27 студзеня: Іаган Готліб Фіхтэ, нямецкі філосаф
* 19 ліпеня: Мэцью Фліндэрс, англійскі даследчык Аўстраліі
* 31 жніўня: Артур Філіп, адмірал Каралеўскага флота Англіі, губернатар штата Новы Паўднёвы Уэльс 
* 2 снежня: Маркіз дэ Сад, французскі пісьменнік, філосаф
1816

## Падзеі 
* 9 ліпеня: Абвешчана незалежнасць Аргенціны

## Нарадзіліся 
]]
* 21 жніўня: Шарль Фрэдэрык Жэрар, эльзаскі хімік (пам. 19.8.1856)
* 11 верасня: Карл Фрыдрых Цэйс, нямецкі інжынер (пам. 3.12.1888)
* 29 кастрычніка: Фернанду II, кароль Партугаліі ў 1837—1853 гг. (пам. 15.12.1885)

## Памерлі 
* 7 ліпеня: Рычард Брынслі Шэрыдан, англа-ірландскі пісьменнік
* 14 ліпеня: Франсіска Міранда, нацыянальны герой Венесуэлы
1813

## Падзеі 
* 1 студзеня: пачаўся Замежны паход рускай арміі
* 28 лютага: Паміж Расіяй і Прусіяй заключаны Калішскі саюзны дагавор, які паклаў пачатак 6-й антыфранцузскай кааліцыі.
* 16 сакавіка: Прусія аб’явіла вайну Напалеону.
* 5 лістапада: заключаны Гюлістанскі мірны дагавор паміж Расіяй і Іранам, да Расіі далучалася вялікая частка Закаўказзя, Азербайджан падзелены.

## Нарадзіліся 
* 18 сакавіка: Хрысціян Фрыдрых Гебель, нямецкі пісьменнік
* 22 мая: Вільгельм Рыхард Вагнер, нямецкі кампазітар (пам. 13.2.1883)
* 5 жніўня: Івар Осэн, нарвежскі вучоны, распрацоўшчык нюнорска (пам. 23.9.1896)
* 17 кастрычніка: Георг Бюхнер, нямецкі паэт і драматург (пам. 19.2.1837)

## Памерлі 
* 10 красавіка: Жазеф Луі Лагранж, французскі матэматык і астраном (нар. 25.1.1736)
* 22 ліпеня: Джордж Шоу, англійскі батанік і заолаг (нар. 10.12.1751)
* 4 верасня: Жан Тама дэ Тамон, французскі архітэктар (нар. 12.4.1760)
* 13 снежня: Антуан Агюст Парманцье, французскі аграном і фармацэўт (нар. 12.8.1737)

## Літаратура 
* 1813—навела беларускага пісьменніка Уладзіміра Садоўскага ў жанры зомбі-хорар, падзеі якой адбываюцца ў 1813 годзе у ваколіцах Маладзечна.
1815

## Падзеі 
* 8 студзеня: Каля Новага Арлеана адбылася апошняя бітва англа-амерыканскай вайны.
* 3 лютага: У Швейцарыі заснавана першая ў свеце фабрыка па вытворчасці цвёрдага сыру.
* 26 лютага: Сасланы на востраў Эльба французскі імператар Напалеон уцёк са ссылкі.
* 20 сакавіка: Напалеон са сваім войскам уваходзіць у Парыж. Пачатак «ста дзён».
* 5 красавіка: Пачалося вывяржэнне вулкана Тамбора на востраве Сумбава. Загінулі 92000 чалавек. Адно з найбуйнейшых вывяржэнняў вулканаў ў гісторыі чалавецтва.
* 18 чэрвеня: Бітва пры Ватэрлоа, французская армія пад камандаваннем Напалеона Банапарта была разбіта.
* 9 ліпеня: Талейран стаў першым кіраўніком урада Францыі.
* 15 кастрычніка: Пачынаецца ссылка Напалеона Банапарта на востраў Святой Алены.

## Нарадзіліся 
* 18 лютага: Хендрык Лейс, бельгійскі мастак
* 20 мая: Бартэлемі Мен, швейцарскі мастак-пейзажыст
* 5 жніўня: Эдвард Джон Эйр, англійскі даследчык Аўстраліі
* 18 жніўня: Аляксандр Мідэндорф, заснавальнік мерзлотазнаўства, расійскі падарожнік, географ, батанік і натураліст
* 24 верасня: Альбіна Габрыеля Пузына, пісьменніца і мемуарыстка
* 29 верасня:  Андрэас Ахенбах, нямецкі мастак
* 8 снежня: Адольф фон Менцэль, нямецкі мастак
* 18 снежня: Эгран Лундгрэн, шведскі мастак і пісьменнік
* 21 снежня: Тама Куцюр, французскі мастак

## Памерлі 
* 22 лютага: Смітсан Тэнант, англійскі хімік
* 1 чэрвеня: Луі Аляксандр Берцье, маршал Францыі
* 13 кастрычніка: Іаахім Мюрат, напалеонаўскі маршал
1817

## Падзеі 
. «Эсэ аб дрыжальным паралічы».]]
* 19 студзеня: Хасэ дэ Сан-Марцін адправіўся з атрадам у 5400 чалавек праз Анды на вызваленне Чылі і Перу ад іспанскага каланіялізму.
* 12 лютага: Пачалася бітва пры Чакабука ў ходзе вайны за незалежнасць Чылі.
* 26 жніўня: У Дэтройце заснаваны Мічыганскі ўніверсітэт.
* 12 верасня: У Мітаве ў прысутнасці расійскага імператара Аляксандра I урачыста абвешчана аб вызваленні сялян Курляндыі з прыгоннай залежнасці.
* 18 кастрычніка: Прыняты сцяг Чылі.

## Нарадзіліся 
* 22 лютага: Нільс Гадэ, дацкі кампазітар (пам. 21.12.1890)
* 30 чэрвеня: Джозеф Долтан Гукер, англійскі батанік і падарожнік (пам. 10.12.1911)

## Памерлі 
* 1 студзеня: Марцін Генрых Клапрот, нямецкі хімік (нар. 1.12.1743)
* 4 красавіка: Андрэ Масена, маршал Францыі (нар. 6.5.1758)
* 12 красавіка: Шарль Месье, французскі астраном (нар. 26.6.1730)
* 18 ліпеня: Джэйн Осцін, брытанская раманістка (нар. 16.12.1775)
* 14 кастрычніка: Фёдар Фёдаравіч Ушакоў, расійскі флатаводзец, адмірал, праваслаўны святы (нар. 13(24).2.1745)
* 15 кастрычніка: Іаган Людвіг Буркхарт, швейцарскі ўсходазнавец (нар. 24.11.1784)
1821

## Падзеі 
* 17 сакавіка: Жыхары паўвострава Мані ў Пелапанесе абвясцілі вайну Асманскай імперыі.
* 25 сакавіка: Пачатак рэвалюцыі ў Грэцыі, паводле падання, мітрапаліт Герман Патраскі падняў сцяг з крыжам у манастыры Агія-Лаўра.
* 28 чэрвеня: Расія паставіла ультыматум Турцыі, патрабуючы спыніць разню ў Грэцыі.
* 28 ліпеня: Абвешчана незалежнасць Перу.
* 24 жніўня: Падпісаны Кардоўскі дагавор, які завяршыў вайну за незалежнасць Мексікі.
* 15 верасня: Прыняты Акт аб незалежнасці Цэнтральнай Амерыкі.
* 23 верасня: Армія Агусціна Ітурбідэ ўступіла ў Мехіка, пакінуты іспанцамі.
* 29 верасня: Абвешчана незалежнасць Мексікі.

## Нарадзіліся 
]]
* 29 сакавіка: Карл Густаў Адольф Кніс, нямецкі эканаміст (пам. 3.8.1898)
* 31 жніўня: Герман Людвіг Фердынанд Гельмгольц, нямецкі фізік (пам. 8.9.1894)
* 12 снежня: Гюстаў Флабер, французскі пісьменнік (пам. 8.5.1880)

## Памерлі 
* 22 красавіка: Джон Кром, англійскі мастак.
* 5 мая: Напалеон Банапарт, французскі дзяржаўны і ваенны дзеяч, імператар французаў (1804—1814, 1815).
1823

## Падзеі 
* 29 сакавіка: У Мікалаеве закладзены першы рускі паравы карабель "Метеор".
* 28 верасня: Папа Рымскі Леў XII заняў сталец.

## Нарадзіліся 
* 28 лютага: Жазеф Эрнест Рэнан, французскі пісьменнік, гісторык
* 8 кастрычніка: Іван Сяргеевіч Аксакаў, рускі паэт, публіцыст, выдавец і крытык, ідэолаг славянафільства
* 23 кастрычніка: Адам Плуг, польска-беларускі пісьменнік і журналіст.

## Памерлі 
* 17 студзеня: Цахарыяс Вернер, нямецкі паэт і драматург
* 26 студзеня: Эдуард Джэнер, англійскі ўрач, які стварыў вакцыну супраць воспы (нар. 17.5.1749)
* 14 сакавіка: Шарль Франсуа Дзюмур'е, французскі генерал
* 2 жніўня: Лазар Карно, французскі дзяржаўны і ваенны дзеяч
* 18 жніўня: Андрэ Жак Гарнерэн, першы ў свеце парашутыст
* 20 жніўня: Пій VII, Папа Рымскі
* 11 верасня: Давід Рыкарда, англійскі эканаміст
1824

## Падзеі 
* Заснаваны г.Какшэтаў

## Нарадзіліся 
* 27 студзеня: Ёзеф Ізраэлс, нідэрландскі мастак
* 12 красавіка: Ота фон Гёршэн, прускі ваенны дзеяч
* 11 мая: Жан-Леон Жэром, французскі мастак
* 12 ліпеня: Эжэн Будэн, французскі мастак
* 18 жніўня: П'ер Мартэн, французскі металург
* 31 жніўня: Аляксандр Хуга Бакер-Корф, нідэрландскі мастак

## Памерлі 
* 16 верасня: Людовік XVIII, кароль Францыі
1825

## Падзеі 
* 6 жніўня: У горадзе Чукісака скліканы кангрэс, рашэннем якога ўтворана незалежная ад іспанскіх каланізатараў Рэспубліка Балівія. 
* 25 жніўня: Пачалося паўстанне за незалежнасць Уругвая ад Бразіліі.
* 26 снежня: Паўстанне дзекабрыстаў у Санкт-Пецярбургу, сталіцы Расійскай імперыі.

## Нарадзіліся 
* 13 сакавіка: Ханс Гудэ, нарвежскі мастак
* 11 красавіка: Фердынанд Ласаль, нямецкі філосаф, эканаміст
* 4 мая: Томас Генры Хакслі, брытанскі заолаг
* 25 кастрычніка: Ёган Штраўс, сын, аўстрыйскі кампазітар, «Кароль вальса»
* 29 лістапада: Жан Мартэн Шарко, французскі псіхіятр

## Памерлі 
* 5 лютага: П’ер Гаво, французскі оперны спявак
* 7 мая: Антоніо Сальеры, італьянскі кампазітар
* 19 мая: Клод Анры дэ Руўруа Сен-Сімон, французскі філосаф
* 6 кастрычніка: Бернар Жэрмен дэ Ласепед, французскі іхтыёлаг
* 10 кастрычніка: Д. С. Бартнянскі, рускі кампазітар (нар. 28.10.1751)
* 27 снежня: М. А. Міларадавіч, расійскі вайсковы дзеяч, генерал ад інфантэрыі
* 29 снежня: Жак-Луі Давід, французскі мастак
1822

## Падзеі 
* 7 верасня: Бразілія абвясціла незалежнасць ад Партугаліі.
* 19 ліпеня: Французскі вынаходнік Жазеф Ньепс атрымаў першы ў свеце фотаздымак.
* снежань: Карабахскае ханства стала правінцыяй Расійскай імперыі.

## Нарадзіліся 
]]
* 2 студзеня: Рудольф Юліус Эмануэль Клаўзіус, нямецкі фізік і матэматык (пам. 24.8.1888)
* 6 студзеня: Генрых Шліман, нямецкі прадпрымальнік і археолаг-аматар, раскапаўшы старажытную Трою (пам. 26.12.1890)
* 17 сакавіка: Мухамед Саід, віцэ-кароль Егіпта з 1854 па 1863 год (пам. 17.1.1863)
* 24 снежня: Шарль Эрміт, французскі матэматык (пам. 14.1.1901)

## Памерлі 
* 3 чэрвеня: Рэнэ Жуст Гаюі, французскі мінералог (нар. 28.2.1743)
* 8 ліпеня: Персі Біш Шэлі, англійскі паэт (нар. 4.8.1792)
* 25 жніўня: Уільям Гершэль, нямецка-брытанскі астраном і музыкант (нар. 15.11.1738)
1826

## Падзеі 
* 25 ліпеня: Выкананне смертнага прысуда пяцёрым дзекабрыстам.
* 7 кастрычніка: У Масачусетсы адкрылі першую ў ЗША чыгунку.

## Нарадзіліся 
* 27 студзеня: Міхаіл Салтыкоў-Шчадрын, рускі пісьменнік (пам. 10.5.1889)
* 6 красавіка: Гюстаў Маро, французскі мастак
* 5 мая: Яўгенія, імператрыца Францыі (пам. 11.7.1920)
* 21 мая: Адольф Генрых Лір, нямецкі мастак
* 8 снежня: Сільвестра Лега, італьянскі мастак
* Павел Шэйн, беларускі этнограф і фалькларыст (пам. 14.8.1900)

## Памерлі 
* 15 студзеня: Мікалай Пятровіч Румянцаў, дзяржаўны дзеяч Расійскай імперыі (нар. 14.4.1754)
* 3 чэрвеня: Мікалай Міхайлавіч Карамзін, рускі гісторык, пісьменнік, публіцыст (нар. 12.12.1766)
* 7 чэрвеня: Іозеф Фраўнгофер, нямецкі фізік (нар. 7.3.1787)
* 5 ліпеня: Жазеф Луі Пруст, французскі хімік (нар. 26.9.1754)
* 25 кастрычніка: Філіп Пінель, французскі ўрач
* 7 снежня: Джон Флаксман, англійскі мастак (нар. 6.7.1755)
1827

## Падзеі 
* 26 студзеня: Перу абвесціла сваю незалежнасць ад Калумбіі.
* 29 жніўня: Ашаканская бітва ў ходзе Руска-персідскай вайны 1826—1828 гадоў.

## Нарадзіліся 
* 5 красавіка: Джозеф Лістэр, англійскі хірург, навуковец

## Памерлі 
* 17 лютага: Іаган Генрых Песталоці, швейцарскі педагог (нар. 12.1.1746)
* 26 сакавіка: Людвіг ван Бетховен, нямецкі кампазітар, дырыжор і піяніст (нар. 17.12.1770)
* 14 ліпеня: Агюстэн Жан Фрэнель, французскі фізік
* 18 лістапада: Вільгельм Гаўф, нямецкі пісьменнік і навеліст (нар. 29.11.1802)
* 26 снежня: Ян Давід Голанд, нямецкі кампазітар і дырыжор (нар. 17.3.1746 )
1830

## Падзеі 
* 3 лютага: Прадстаўнікамі Расіі, Вялікабрытаніі, Францыі падпісан Лонданскі пратакол, які абвясціў Грэцыю незалежнай канстытуцыйнай манархіяй.
* 13 мая: Эквадор выйшаў са складу Вялікай Калумбіі і абвясціў сябе рэспублікай.
* 28 мая: У ЗША быў прыняты закон аб перасяленні індзейцаў з тэрыторый на ўсход ад Місісіпі.

## Нарадзіліся 
* 3 лютага: Роберт Гаскойн-Сесіл Солсберы, брытанскі дзяржаўны дзеяч, прэм’ер-міністр Вялікабрытаніі (пам. 22.8.1903)
* 9 лютага: Абдул-Азіз, 32-і султан Асманскай імперыі
* 15 сакавіка: Джон Морсбі, брытанскі контр-адмірал, даследчык
* 29 мая: Луіза Мішэль, французская рэвалюцыянерка, пісьменніца, педагог
* 10 ліпеня: Каміль Пісаро, французскі мастак
* 18 жніўня: Франц Іосіф I, імператар аўстравенгерскі
* 7 снежня: Луіджы Крэмона, італьянскі матэматык

## Памерлі 
* 26 чэрвеня: Георг IV, кароль Вялікабрытаніі і Гановера
* 30 лістапада: Пій VIII, Папа Рымскі
1829

## Падзеі 
* 31 сакавіка: Папа Рымскі Пій VIII заняў сталец.
* 9 ліпеня: Расійская армія на чале з Іванам Паскевічам ўзяла турэцкую крэпасць Эрзурум.

## Нарадзіліся 
* 3 студзеня: Конрад Дудэн, нямецкі філолаг
* 16 красавіка: Г. А. Леер, генерал ад інфантэрыі, член-карэспандэнт Пецярбургскай АН, прафесар, вайсковы тэарэтык і гісторык, Начальнік Акадэміі Генеральнага штаба (пам. 29.4.1904)
* 31 кастрычніка: Іаан Кранштацкі, рускі праваслаўны святы

## Памерлі 
* 10 лютага: Леў XII, Папа Рымскі
* 6 красавіка: Нільс Хенрык Абель, вядомы нарвежскі матэматык
* 29 мая: Гемфры Дэві, англійскі хімік і фізік
* 23 ліпеня: Войцех Багуслаўскі, польскі тэатральны дзеяч
* 6 верасня: Джузэпэ Радзі, італьянскі батанік і ўрач
1832

## Падзеі 
* 1 мая: Закрыццё Віленскага ўніверсітэта рэскрыптам Мікалая I.
* 7 мая: Паводле Лондандскага пратакола баварскі прынц Ота фон Вітэльсбах прызначаны каралём Грэцыі.
* 29 мая: У Канадзе афіцыйна адкрыты канал Рыдо, які злучае раку Атава з возерам Антарыа.
* 12 верасня: На Палацавай плошчы Санкт-Пецярбурга ўсталявана Аляксандраўская калона ў гонар перамогі над Напалеонам.

## Нарадзіліся 
* 27 студзеня: Льюіс Кэрал, брытанскі пісьменнік і матэматык (пам. 14.1.1989)
* 12 сакавіка: Шарль Фрыдэль, французскі хімік-арганік
* 18 лістапада: Нільс Адольф Эрык Нордэншэльд, шведскі географ і геолаг, даследчык Арктыкі (пам. 12.8.1901)
* 15 снежня: Аляксандр Эйфель, французскі інжынер (пам. 28.12.1923)

## Памерлі 
* 4 сакавіка: Жан-Франсуа Шампальён, французскі арыенталіст, заснавальнік егіпталогіі
* 16 мая: Казімір П'ер Пер'е, французскі палітычны і дзяржаўны дзеяч
* 31 мая: Эварыст Галуа, французскі матэматык
* 24 жніўня: Садзі Карно, французскі фізік і матэматык
1833

## Падзеі 
* 10 студзеня: Вільгельм Рыхард Вагнер выступае са сваёй першай сімфоніяй (у Лейпцыгу).

## Нарадзіліся 
* 30 студзеня: Апалінар Гараўскі, беларускі мастак
* 31 студзеня: Станіслаў Сільвестровіч, удзельнік паўстання 1863-1864 гадоў

## Памерлі 
* 15 кастрычніка: Міхал Клеафас Агінскі, беларускі кампазітар і дзяржаўны дзеяч.
* 23 лістапада: Жан-Батыст Журдан, маршал Францыі.
* 17 снежня: Каспар Хаўзер, вядомы сваім таямнічым лёсам знайдыш, празваны «Дзіця Еўропы».
1831

## Падзеі 
* 1 студзеня: Уладамі Расійскай імперыі было спынена дзеянне Статута ВКЛ 1588 года ў Віцебскай і Магілёўскай губернях.
* 25 студзеня: Польскі сойм абвясціў пра скіданне расійскага цара Мікалая І з польскага стальца — узнікненне лозунгу: «За вашу і нашу свабоду!».
* 2 лютага: Папа Рымскі Грыгорый XVI заняў сталец.
* 14 мая: Адбылася бітва пад Дашавам на Падоллі паміж атрадам польскіх паўстанцаў і расійскімі войскамі.
* 1 чэрвеня: Джэймсам Росам адкрыты паўночны магнітны полюс Зямлі.
* 29 жніўня: Майкл Фарадэй прадэманстраваў першы электрычны трансфарматар.
* 17 кастрычніка: Майкл Фарадэй адкрыў з’яву электрамагнітнай індукцыі.
* 21 снежня: У пражскім тэатры «Stavovské Divadlo» пастаўлена п’еса «Fidlovačka aneb žádný hněv a žádná rvačka», упершыню прагучала кампазіцыя «Kde domov můj?»
* 27 снежня: Чарльз Дарвін узышоў на карабель «Бігль», каб выправіцца ў пяцігадовае падарожжа.

## Нарадзіліся 
* 23 лютага: Хендрык Вілем Месдаг, нідэрландскі мастак-марыніст
* 8 красавіка: Джэймс Мэйс, брытанскі баксёр (пам. 30.11.1910)
* 13 чэрвеня: Джэймс Максвел, брытанскі фізік (пам. 5.11.1879)

## Памерлі 
* 13 лютага: Джавані-Батыста Бальбіс, італьянскі батанік, міколаг, урач (нар. 17.11.1765)
* 12 верасня: Дзіпэнся Іку, японскі пісьменнік (нар. у 1765)
* 14 лістапада: Георг Вільгельм Фрыдрых Гегель, нямецкі філосаф (нар. 27.8.1770)
1834

## Падзеі 
* Заснаваны Бернскі ўніверсітэт
* 1 жніўня: Парламент Вялікабрытаніі абвясціў закон аб адмене рабства.

## Нарадзіліся 
* 17 сакавіка: Готліб Даймлер, нямецкі інжынер і прамысловец
* 9 ліпеня: Ян Неруда, чэшскі журналіст, паэт і пісьменнік 
* 19 ліпеня: Эдгар Дэга, французскі мастак

## Памерлі 
* 3 мая: Аляксей Андрэевіч Аракчэеў, рускі дзяржаўны і ваенны дзеяч, граф, генерал ад артылерыі (нар. 4.10.1769)
* 7 жніўня: Жазеф Мары Жакар, французскі вынаходнік праграмаванага ткацкага станка
1835

## Падзеі 
* 19 лістапада: Маары захапілі астравы Чатэм.
* 28 снежня: Правадыр семінолаў Ацэола арганізаваў паўстанне супраць улад ЗША.

## Нарадзіліся 
* Ірына Іванаўна Паскевіч, гомельская дабрачынніца
* 14 сакавіка: Джавані Вірджыніа Скіяпарэлі, італьянскі астраном
* 9 кастрычніка: Каміль Сен-Санс, французскі кампазітар і дырыжор
* 31 кастрычніка: Адольф Баер, нямецкі хімік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па хіміі
* 6 лістапада: Чэзарэ Ламброза, італьянскі ўрач

## Памерлі 
* 2 сакавіка: Франц II, апошні імператар Свяшчэннай Рымскай імперыі, кароль Венгрыі і Чэхіі (нар. 12.2.1768)
* 18 сакавіка: Крысціян Гюнтэр фон Бернсторф, дацкі і прускі дзеяч і дыпламат
* 8 красавіка: Вільгельм фон Гумбальт, нямецкі філосаф і грамадскі дзеяч (нар. 22.6.1767)
1836

## Падзеі 
* 25 лютага: Сэмуэль Кольт атрымаў патэнт на шасцізарадны рэвальвер.
* 2 красавіка: Шлюб Чарлза Дзікенса і Катрын Хогарт.
* 21 красавіка: Тэхаскія мяцежнікі разграмілі пры Сан-Хасінта ўрадавую мексіканскую армію.
* 1 чэрвеня: Пачатак будаўніцтва Брэсцкай крэпасці ў Расійскай імперыі.
* 15 жніўня: Балівійская армія на чале з генералам А. дэ Санта Крусам увайшла ў перуанскую сталіцу Ліму.
* 2 кастрычніка: Чарлз Дарвін вярнуўся з кругасветнага падарожжа на караблі «Бігль».

## Нарадзіліся 
* 8 студзеня: Лоўрэнс Альма-Тадэма, брытанскі мастак нідэрландскага паходжання
* 27 студзеня: Леапольд фон Захер-Мазох, аўстрыйскі пісьменнік (пам. 9.3.1895)
* 11 ліпеня: Карлас Гомес, бразільскі кампазітар
* 25 жніўня: Фрэнсіс Брэт Гарт, амерыканскі пісьменнік
* 12 кастрычніка: Дзмітрый Аверкіеў, рускі пісьменнік (20.12.1905)

## Памерлі 
* 25 чэрвеня: Лоўрэнс Альма-Тадэма, брытанскі мастак, адзін з найбольш вядомых і высокааплатных мастакоў віктарыянскай эпохі
* 28 чэрвеня: Джэймс Мэдысан, 4-ы прэзідэнт ЗША (нар. 16.3.1751)
* 6 кастрычніка: Ёханес Елгерхейс, нідэрландскі мастак і акцёр
* 6 лістапада: Карл X Бурбон, кароль Францыі (нар. 9.10.1757)
1811

## Падзеі 
* 15 мая: Парагвай абвясціў незалежнасць ад Іспаніі.
* 5 ліпеня: Венесуэла абвясціла незалежнасць.
* 14 верасня: У Прусіі адменена феадальная сістэма.

## Нарадзіліся 
* 1 лютага: Рамуальд Зянкевіч, беларускі этнограф, педагог (пам. 11.9.1868)
* 11 сакавіка: Урбэн Жан Жазеф Левер'е, французскі астраном
* 5 красавіка: Жуль Дзюпрэ, французскі мастак
* 3 жніўня: Эліша Оціс, вынаходнік бяспечнага ліфта 
* 5 жніўня: Амбруаз Тама, французскі кампазітар
* 22 кастрычніка: Ферэнц Ліст, венгерскі кампазітар
* 25 кастрычніка: Эварыст Галуа, французскі матэматык
* 28 лістапада: Максіміліян II, баварскі кароль

## Памерлі 
*
1839

## Падзеі 
* 
## Нарадзіліся 
* 19 студзеня: Поль Сезан, французскі мастак (пам. 22.10.1906)
* 8 ліпеня: Джон Дэвісан Ракфелер, амерыканскі прадпрымальнік, філантроп (пам. 23.05.1937)
* 17 жніўня: Матэйс Марыс, нідэрландскі мастак

## Памерлі 
* 21 мая: Іаган Крыстаф Фрыдрых Гутсмутс, нямецкі педагог
1828

## Падзеі 
* 26 сакавіка: Расійскі імператар Мікалай I выдаў маніфест аб вайне з Турцыяй.
* 3 снежня: Прэзідэнцкія выбары ў ЗША, на якіх перамог Эндру Джэксан.

## Нарадзіліся 
* 14 лютага: Эдмон Абу, французскі белетрыст
* 12 сакавіка: Бенджамін Лі Сміт, палярны даследчык
* 2 кастрычніка: Міхаіл Осіпавіч Каяловіч, рускі гісторык беларускага паходжання

## Памерлі 
]]
* 16 красавіка: Франсіска Гоя,  іспанскі мастак і гравёр (нар. 30.3.1746)
* 26 мая: Джон Окслі, даследчык Аўстраліі (нар. 1.1.1785)
* 15 ліпеня: Жан-Антуан Гудон, французскі скульптар (нар. 20.3.1741)
1841

## Падзеі 
* 20 студзеня: Востраў Ганконг пераданы ў арэнду Вялікабрытаніі.
* 3 мая: Новая Зеландыя абвешчана брытанскай калоніяй.

## Нарадзіліся 
* 13.1: Ігнат Здановіч, адзін з кіраўнікоў паўстання 1863-1864 гадоў
* 14.1:Берта Марызо, французская мастачка
* 30.1: Фелікс Фор, французскі палітычны дзеяч
* 25.8: Эміль Тэадор Кохер, швейцарскі хірург, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне (1909)
* 8.9: Антанін Леапольд Дворжак, чэшскі кампазітар 
* 11.9: Гіяцынт Альхімовіч (в. Дамбрава), мастак, брат Казіміра Альхімовіча
* 28 верасня: Жорж Бенжамэн Клемансо, французскі палітычны дзеяч

## Памерлі 
* 9.9: Агюстэн Пірам Дэкандоль, швейцарскі і французскі батанік
* 11.9: Міхал Рукевіч (в. Коркіна Іркуцкай губ., Сібір), член таварыства філаматаў
* 9 кастрычніка: Карл Фрыдрых Шынкель, нямецкі архітэктар
1843

## Падзеі 
* 
## Нарадзіліся 
* 3 сакавіка: Аляксандр Грэям Бел, амерыканскi навуковец, вынаходнiк тэлефона (пам. 2.8.1922)
* 21 мая: Шарль Альбер Гоба, швейцарскі юрыст і палітык, лаўрэат Нобелеўскай прэміі міру (пам. 16.3. 1914)
* 15 красавіка: Генры Джэймс, амерыканскі пісьменнік (пам. 28.2.1916)
* 10 мая: Беніта Перэс-Гальдас, іспанскі пісьменнік, драматург
* 11 снежня: Роберт Кох, нямецкі фізіёлаг, лаўрэат  Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне (пам. 27.5.1910)

## Памерлі 
* 21 сакавіка: Роберт Саўці, англійскі паэт-рамантык
* 21 сакавіка: Гуадалупэ Вікторыя, першы прэзідэнт Мексікі
* 7 чэрвеня: Жорж Мішэль, французскі мастак
* 12 ліпеня: Ігнат Даніловіч, даследчык гісторыі Вялікага княства Літоўскага (горад Грэфенберг)
* 10 лістапада: Джон Трамбал, амерыканскі мастак
1837

## Падзеі 
* 26 студзеня: Мічыган стаў 26-м штатам ЗША.
* 8 лютага: Адбылася дуэль паміж А. Пушкіным і Ж. Дантэсам.
* 4 сакавіка: Чыкага атрымаў статус горада.
* 7 красавіка: Упершыню апублікавана казка «Русалачка» Ханса Крысціяна Андэрсена.
* 6 мая: на ўсходзе Гватэмалы ў паселішчы Матакескуінта сяржант Рафаэль Карэра падняў паўстанне, якое прывяло да распаду Федэральнай рэспублікі Цэнтральнай Амерыкі.
* 30 мая: Францыя і Абд-аль-Кадыр заключаюць Тафнскі дагавор, па якім Францыя прызнае дзяржаву Абд-аль-Кадыра ў межах амаль усяго Алжыра.

## Нарадзіліся 
* 18 ліпеня: Васіл Леўскі, нацыянальны герой Балгарыі
* 11 жніўня: Мары Франсуа Садзі Карно, французскі інжынер і палітык

## Памерлі 
* 11 студзеня: Франсуа Жэрар, французскі мастак
* 19 лютага: Георг Бюхнер, нямецкі паэт і драматург
* 31 сакавіка: Джон Констэбл, англійскі мастак
* 20 чэрвеня: Вільгельм IV, кароль брытанскі
* 6 кастрычніка: Жан-Франсуа Лесюёр, французскі кампазітар і музыказнавец
* 10 кастрычніка: Шарль Фур'е, французскі філосаф
* 17 кастрычніка: Іаган Непамук Гумель, аўстрыйскі кампазітар
1845

## Падзеі 
* 3 сакавіка: Фларыда ўвайшла ў склад ЗША.
* 29 снежня: Тэхас стаў 28-м штатам ЗША.

## Нарадзіліся 
* 18 чэрвеня: Шарль Лаверан, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне (1907) (пам.18.5.1922)

## Памерлі 
* 4 студзеня: Луі-Леапольд Буальі, французскі жывапісец
* 26 лютага: Даменіка Жылярдзі, швейцарскі архітэктар (нар. 4.6.1785)
1844

## Падзеі 
* 27 лютага: Дамініканская Рэспубліка атрымала незалежнасць ад Гаіці.
* 10 мая: Сталіца Канады перанесена з Кінгстана ў Манрэаль.
* 8 верасня: Выйшла першая кніга Яна Баршчэўскага «Шляхціц Завальня, або Беларусь у фантастычных апавяданнях».

## Нарадзіліся 
* 15 студзеня: Роберт Герсуні, аўстрыйскі хірург
* 2 лютага: Марыя Ганкель, першая паэтэса на эсперанта
* 18 лютага: Вілем Марыс, галандски мастак
* 20 лютага: Людвіг Больцман, аўстрыйскі фізік-тэарэтык
* 19 сакавіка: Міна Кант, фінская пісьменніца, журналістка, прадпрымальніца і сацыяльны ўплывовец.
* 21 мая: Анры Русо, французскі мастак-прымітывіст
* 22 мая: Мэры Касат, амерыканская мастачка
* 4 чэрвеня: Аноэ Кікугора V, акцёр японскага тэатра кабукі. 
* 1 ліпеня: Верні Ловет Камеран, англійскі падарожнік
* 23 кастрычніка: Вільгельм Лейбль, нямецкі мастак

## Памерлі 
* 8 сакавіка: Жан Батыст Жуль Бернадот, французскі маршал, які стаў каралём Швецыі і Нарвегіі пад імем Карл XIV Юхан (нар. 26.1.1763)
* 27 ліпеня: Джон Дальтан, англійскі фізік і хімік
* 29 ліпеня: Франц Ксавер Вольфганг Моцарт, аўстрыйскі кампазітар
1847

## Падзеі 
* 14 чэрвеня: Нямецкі хімік Роберт Бунзен вынайшаў гарэлку, дазваляючую рэгуляваць памер полымя (гарэлка Бунзена).

## Нарадзіліся 
* 17 студзеня: Мікалай Жукоўскі, рускі навуковец (пам. 17.3.1921)
* 11 лютага: Томас Эдысан, амерыканскі вынаходнік (пам. 18.10.1931)
* 27 сакавіка: Ота Валах, нямецкі хімік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па хіміі
* 2 кастрычніка: Паўль фон Гіндэнбург, нямецкі ваенны і дзяржаўны дзеяч
* 13 кастрычніка: Эдвард Вайніловіч, гаспадарчы і палітычны дзеяч Беларусі і Расійскай імперыі (пам. 1928)
* 17 кастрычніка: Уладзіслаў Бэлза, паэт, аўтар «Катэхізіса польскага дзіцяці» (пам. 1913)

## Памерлі 
* 29 мая: Эмануэль Грушы, маршал Францыі
* 11 чэрвеня: Джон Франклін, даследчык Арктыкі
* жнівень: Тадэвуш Лада-Заблоцкі, беларускі паэт (нар. 27.8.1811)
* 23 жніўня: Ян Чачот, беларускі і польскі паэт, фалькларыст (нар. 24.6.1796)
1848

## Падзеі 
* 24 студзеня: Джэймс Маршал першы знайшоў золата ў Каліфорніі.
* 13 лютага: Пачалася мабілізацыя рускай арміі ў сувязі з рэвалюцыйнымі падзеямі ў Францыі.
* 3 сакавіка: Пачалася дэмакратычная рэвалюцыя ў Венгрыі
* 13 сакавіка: Пачатак аўстрыйскай рэвалюцыі (гл. таксама: Вясна народаў).
* 29 мая: Вісконсін становіцца штатам ЗША.
* 12 верасня: Швейцарыя, якая да гэтага ўяўляла сабой саюз асобных кантонаў, ператварылася ў федэратыўную дзяржаву.
* 16 лістапада: Апошняе публічнае выступленне Ф. Шапэна адбылося ў Лондане, падчас яго паездкі ў Англію і Шатландыю.

## Нарадзіліся 
* 31 студзеня: Натан Штраўс, амерыканскі прамысловец, філантроп і гуманіст (пам. 11.1.1931)
* 16 лютага: Гуга дэ Фрыз, нідэрландскі батанік (пам. 21.5.1935)
* 8 кастрычніка: П'ер дэ Гейтэр, французскі кампазітар (пам. 27.9.1932)

## Памерлі 
* 4 ліпеня: Франсуа Рэнэ дэ Шатабрыян, французскі пісьменнік і палітык (нар. 4.9.1768)
* 7 жніўня: Ёнс Якаб Берцэліус, шведскі хімік (нар. 20.8.1779)
* 12 жніўня: Джордж Стэфенсан, англійскі вынаходнік, інжынер-механік (нар. 9.6.1781)
* 3 кастрычніка: Міхал Баброўскі, славіст і арыенталіст, прафесар Віленскага ўніверсітэта (нар. 19.11.1784)
* 23 лістапада: Джон Бараў, 1-ы баранет, англійскі падарожнік, палітык
1850

## Падзеі 
* 28 лютага: Створаны Універсітэт Юты.
* 9 верасня: Каліфорнія стала 31-м амерыканскім штатам.

## Нарадзіліся 
* 15 студзеня: Міхай Эмінеску, паэт, класік румынскай літаратуры (пам. 15.6.1889)
* 24 студзеня: Герман Эбінгаўз, нямецкі псіхолаг-эксперыментатар, прадстаўнік асацыянізму (пам. 26.2.1909)
* 6 чэрвеня: Карл Фердынанд Браўн, фізік (пам. 20.4.1918)
* 5 жніўня: Гі дэ Мапасан, французскі пісьменнік (пам. 6.7.1893)
* 26 жніўня: Шарль Рышэ, французскі фізіёлаг. Лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне (пам. 4.12.1935)
* 31 жніўня: Аляксандр Нічыпаравіч Шыманоўскі, беларускі этнограф (пам. 1918)

## Памерлі 
]]
* 9 мая: Жазеф Луі Гей-Люсак, французскі хімік і фізік (нар. 6.12.1778)
* 17 жніўня: Хасэ дэ Сан Марцін, рэвалюцыянер, нацыянальны герой Аргенціны (нар. 25.2.1778)
* 26 жніўня: Луі-Філіп I, кароль французскі (нар. 6.10.1773)
1851

## Падзеі 
[thumb|[Луі Гаг. Каралева Вікторыя адкрывае Сусветную выстаўку ў *Крыштальным палацы*.]]
* 11 сакавіка: Прэм’ера оперы Джузэпэ Вердзі «Рыгалета» адбылася ў тэатры «Фенічэ» ў Венецыі.
* 1 мая: У Лондане адкрылася першая Сусветная выстаўка.
* 18 верасня: Заснавана газета *The New York Times*.
* 13 лістапада: Пачынае дзейнічаць тэлеграфная служба паміж Лонданам і Парыжам.
* 13 лістапада: Уведзена ў эксплуатацыю чыгунка паміж Масквой і Санкт-Пецярбургам.

## Нарадзіліся 
* 16 сакавіка: Марцін Беерынк, галандскі батанік і мікрабіёлаг, адзін з заснавальнікаў вірусалогіі (пам. 1.1.1931)
* 1 мая: Лаза Лазаравіч, сербскі пісьменнік і псіхіятр (пам. 10.1.1891)
* 18 ліпеня: Янка Лучына, беларускі паэт (пам. 28.7.1897)

## Памерлі 
* 1 студзеня: Іаган Генрых Фрыдрых Лінк, нямецкі натураліст і батанік (нар. 2.2.1767)
* 18 лютага: Карл Густаў Якаб Якобі, нямецкі матэматык (нар. 10.12.1804)
* 9 сакавіка: Ганс Хрысціян Эрстэд, дацкі фізік (нар. 14.8.1777)
* 10 ліпеня: Луі Жак Мандэ Дагер, французскі мастак, хімік і вынаходнік, адзін з стваральнікаў фатаграфіі (нар. 18.11.1787)
* 14 верасня: Джэймс Фенімор Купер, амерыканскі пісьменнік (нар. 15.9.1789)
* 10 снежня: Карл Дрэз, нямецкі вынаходнік (нар. 29.10.1785)
1849

## Падзеі 
* 3 сакавіка: Кангрэс ЗША санкцыянаваў выпуск залатых долараў. 
* 22 снежня: Інсцэніроўка смяротнага пакарання «петрашэўцаў».

## Нарадзіліся 
* 18 студзеня: Эдмунд Бартан, першы прэм’ер-міністр Аўстраліі (пам. 7.1.1920)
* 21 чэрвеня: Юхан Аўгуст Брынель, шведскі інжынер (пам. 17.11.1925)
* 3 жніўня: Жуль Дэжэрын, французскі неўрапатолаг, анатам (пам. 26.2.1917)
* 21 кастрычніка: Оскар Гертвіг, нямецкі біёлаг (пам. 25.10.1922)
* 24 лістапада: Фрэнсіс Эліза Бёрнет, англійская пісьменніца, драматург (пам. 29.10.1924)

## Памерлі 
* 15 лютага: П'ер Франсуа Ферхюльст, бельгійскі матэматык (нар. 28.10.1804)
* 24 сакавіка: Іаган Вольфганг Дзёберайнер, нямецкі хімік (нар. 13.12.1780)
* 3 красавіка: Мухамед Алі Егіпецкі, хедыў Егіпта (нар. 4.3.1769)
* 14 красавіка: Ян Голы, славацкі паэт (нар. 24.3.1785)
* 25 верасня: Ёган Штраўс, бацька, аўстрыйскі кампазітар (нар. 14.3.1804)
* 7 кастрычніка: Эдгар Алан По, амерыкаскі пісьменнік (нар. 19.1.1809)