Другое контрнаступленне кадафістаў

**Другое контрнаступленне кадафістаў** — аперацыя войск Муамара Кадафі на Усходнім фронце (узбярэжжа заліва Сідра) грамадзянскай вайны ў Лівіі 2011 года. Урадавая армія, нягледзячы на бамбардзіроўкі НАТА і папярэднія паражэнні, здолела адціснуць паўстанцаў з-пад Сірта да Адждабіі, адваяваўшы Бен-Джавад, Рас-Лануф, Нафалію і Брэгу. Шмат у чым поспехі тлумачацца: пераходам кадафістаў ад бранятэхнікі да джыпаў; адсутнасцю дысцыпліны, недахопам паліва і зброі, расцягнутасцю ліній забеспячэння ў апазіцыі; абмежаванасцю заходняй авіяцыі з-за пясчанай буры; падтрымкай ваенных саветнікаў з Беларусі.

Часткай дадзенай кампаніі сталі трэцяя бітва за Брэгу, другая бітва за Адждабію і баі на дарозе Брэга–Адждабія.

## Сітуацыя напярэдадні 
Папярэдняе контрнаступленне кадафістаў адбылося ў першай палове сакавіка (7—19 сакавіка 2011 года), але з пачаткам замежнай інтэрвенцыі ініцыятыва зноў перашла да паўстанцаў Пераходнага нацыянальнага савета (ПНС). Да гэтага часу на ўсходзе краіны, на ўзбярэжжы заліва Сідра, лівійская армія адбіла ў апазіцыі Бен-Джавад і Брэгу, завязаўшы баі за Адждабію і Бенгазі.

22 сакавіка пры падтрымцы заходняй авіяцыі ўрадавыя войскі адбітыя ад Бенгазі. На наступны дзень яны адыходзяць пад Адждабію. 26 сакавіка лаялісты пачалі адступаць з гэтага раёна.

## Ход баявых дзеянняў 
### Канец сакавіка 
28 сакавіка сілы паўстанцаў узялі горад Нафалія (гэта стала найбольшым прасоўваннем апазіцыянераў на сірцкім кірунку да летняга наступлення). Потым баевікі прасунуліся да вёскі Харава. Там яны спрабавалі дамовіцца з правадырамі плямёнаў, каб мясцовыя жыхары выступілі супраць урада. Аднак вясковае апалчэнне атакавала паўстанцаў з выкарыстаннем аўтаматычнай зброі, і баевікі былі вымушаны сысці. У той жа час з Бен-Джавада высунулася вялікая калона мяцежнікаў, якая некалькі разоў трапляла ў засады праціўніка. Дзякуючы прыдарожным сутычкам кадафістам удалося абыйсці прыхільнікаў ПНС і атакаваць іх з тылу. Гэта прымусіла сілы апазіцыі вярнуцца ў Нафалію. Частка адступіла назад у Бен-Джавад. Хутка лівійская армія адбіла мясцовы нафтаперапрацоўчы завод, вымусіўшы апазіцыянераў адступіць далей на ўсход, але прыхільнікі ПНС паспяшаліся тут жа адбіць горад. Першая спроба штурму доўжылася ўсяго 5 хвілін, пасля чаго паўстанцы пад агнём цяжкай артылерыі вымушаныя былі адступіць. Пазней пазіцыі кадафістаў у горадзе трапілі пад бамбардзіроўку самалётаў НАТА. Выкарыстаўшы момант, апазіцыянеры здолелі ўвайсці ў Брэгу (паўночна-ўсходні раён 3). Завязаліся вулічныя баі. Да канца дня, пасля цяжкіх баёў, урадавыя сілы адбілі контратаку праціўніка і захавалі кантроль над Брэгай.

### 1-я пал. красавіка 
У пачатку красавіка прыхільнікі ПНС некалькі разоў спрабавалі адбіць горад у ходзе цяжкіх вулічных баёў. Баі ахапілі і раён мясцовага ўніверсітэта. 5 красавіка, пасля паспяховай засады кадафістаў, войскі апазіцыі адступілі на 5 кіламетраў на ўсход, замацаваўшыся ў Эль-Арбіне. 7 красавіка баевікоў ПНС выпадкова атакавалі самалёты інтэрвентаў. Выкарыстаўшы замяшанне паўстанцаў, прыхільнікі Кадафі распачалі новы артылерыйскі ўдар па пазіцыях праціўніка, пасля чаго апазіцыя адступіла да Адждабіі, дзе войскі ПНС планавалі перагрупавацца.

8 красавіка кадафісты разгарнулі атаку на горад. Абаронцаў падтрымлівала брытанская авіяцыя. У паветра зноў былі падняты самалёты НАТА, ад дзеянняў якіх пацярпелі самі паўстанцы. Тым часам прыхільнікі Кадафі ўварваліся ў Адждабію. 10-га чысла яны амаль прарваліся да цэнтральных раёнаў, але на наступны дзень пад ўдарамі ПНС і НАТА армія ўрада адступіла. У наступныя дні лаялісты абмежаваліся абстрэламі горада. 15-га чысла на брэгскім кірунку баевікі ПНС здзейснілі новую спробу контратакаваць, але былі разбіты. На наступны дзень рэйды паўстанцаў да Брэгі паўтарыліся, але ўсё так жа не мелі поспеху.

## Наступныя падзеі 
17 красавіка кадафісты арганізавалі масіраваную атаку на сілы праціўніка пад Брэгай. Пад ударамі ўрада мяцежнікі адступілі ад ускраін горада. Тым часам у Адждабіі, большая частка насельніцтва якой ужо эвакуіравалася, пачалася паніка, аднак лаяльныя Кадафі войскі ў далейшым спробы ўзяць горад не рабілі. Недастатковая падтрымка авіяцыі НАТА, паводле замежных рэпарцёраў, была выклікана пясчанай бурай, якая адбылася 29 красавіка, і дрэннай бачнасцю з паветра. Аднак нават калі ўдары рабіліся, то праз неарганізаванасць войск ПНС, як заяўлялі замежныя журналісты, ім не заўсёды ўдавалася выкарыстаць сітуацыю.

### З боку кадафістаў 
Кандыдат ваенных навук Анатоль Цыганок адзначыў, што лівійскае ўрадавае камандаванне ўлічыла асаблівасці баявых дзеянняў на сваёй тэрыторыі. Паводле эксперта, так як перамяшчэнні абодвух бакоў былі прывязаныя да шашы, то падраздзяленням патрабаваліся высокая хуткасць, пэўная аўтаномнасць у забеспячэнні, а па прыбыцці — шпаркасць атакі і максімальная агнявая моц на перыяд кідка пяхоты. Таму для вайны ўздоўж дарог выкарыстоўвалася лёгкая аўтамабільная тэхніка (пікапы-тачанкі), якую з паветра цяжка адрозніць ад грамадзянскага транспарту. Лівійцы ведалі пра гэта з часоў вайны з Чадам: у канфлікце бранятанкавыя падраздзяленні Кадафі былі разгромлены ў сутыкненнях з больш мабільным войскам.

Па гэтай прычыне з трэцяга тыдня грамадзянскай вайны армія лаялістаў стала адмаўляцца ад бранятэхнікі, якую лёгка знішчыць з паветра, і па прыкладзе паўстанцаў пачала выкарыстоўваць хуткаходныя джыпы, у кузаве якіх усталёўвалі НУРС, цяжкі кулямёт або зенітную гармату. У дадатак, як пісаў Цыганок, байцы ўрадавых атрадаў паўсюдна выводзілі са строю аўтазаправачныя станцыі, пакідаючы апазіцыю без паліва, што скоўвала яе дзеянні. Узброенае апалчэнне было слаба падрыхтавана да вядзення працяглых баявых дзеянняў ва ўмовах адрыву ад баз забеспячэння. Апынуўшыся без паліва, паўстанцы не маглі ні наступаць, ні своечасова адступаць, што вяло да значных страт тэхнікі і чалавек.

Паводле артыкула «Камсамольскай праўды», апублікаванага 6 красавіка, шмат у чым зменам у тактыцы лівійскіх войск паспрыялі беларускія ваенныя саветнікі. На думку выдання, менавіта яны прапанавалі адмовіцца ад бранятэхнікі на карысць пікапам, а таксама ўнеслі некаторыя элементы партызанскай вайны. Як пісалася: *«Верныя ўраду войскі не толькі захавалі боегатоўнасць, але і ідуць у контрнаступленне, адваёўваючы ў апазіцыі адзін горад за адным.  Паўстанцы апошнімі снарадамі адстрэльваюцца ад надыходзячых урадавых войск. Але сілы не роўныя: апазіцыянеры адкочваюцца ўсё далей на ўсход»*. Стойкасць арміі Кадафі ва ўмовах замежнай інтэрвенцыі і здольнасць праводзіць контрнаступленне звязвалася менавіта з беларускім фактарам. Выданне адзначыла: *«НАТА апынулася моцна збянтэжана — эфектыўнасць іх авіяналётаў звялася да мінімуму. Нават Садам Хусейн не вадзіў іх так хітра за нос і быў разгромлены ў лічаныя дні»*.

## Рэакцыя і контрмеры 
На фоне прасоўвання праціўніка ўзброеныя атрады апазіцыі заклікалі Францыю і іншых саюзнікаў па ваеннай аперацыі выратаваць іх становішча.

29 сакавіка, у адказ на просьбы баевікоў, заходняя авіяцыя атакавала шэраг гарадоў на захадзе Лівіі: Місурата, Злітэн, Аль-Ватыя і сталіца краіны Трыпалі. У апошнім выпадку налёту падвергнуўся квартал Баб-эль-Азізія, у якім размешчалася рэзідэнцыя Кадафі. Мэтай нападаў таксама сталі ўсходнія прыгарады сталіцы, дзе размяшчаліся ваенная база і склады са зброяй.

У далейшым, як паведаміла «Радыё Свабода», у святле поспехаў арміі Кадафі ЗША і Вялікабрытанія заявілі, што не выключаюць магчымасці пастаўкі зброі паўстанцам. Як заявіў генеральны сакратар НАТА Андэрс Фог Расмусэн, альянс не быў датычны да французскай ініцыятывы.

## Гл. таксама 
* Беларусы ў лівійскім канфлікце

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Бітвы ЗША
Катэгорыя:Бітвы Францыі
Катэгорыя:Бітвы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Бітвы паводле алфавіта
Катэгорыя:Бітвы грамадзянскай вайны ў Лівіі
Катэгорыя:Красавік 2011 года
Катэгорыя:Сакавік 2011 года
Катэгорыя:Канфлікты 2011 года
Катэгорыя:2011 год у Лівіі