Апалонія Серакоўская

**Апалонія Серакоўская** (дзявочае прозвішча: Далеўская, ; ) — удзельніца паўстання 1863 году, жонка Зыгмунта Серакоўскога.

## Біяграфія 
### Раннія гады 
Была адной з дзесяці дзяцей Дамініка Далеўскага і яго жонкі Дамінікі з Наркевічаў. Паводле метрычных кніг Апалонія Фердынанда Дамініка нарадзілася 19 студзеня 1838 г. у Кункулцы, Салечніцкай парафіі, ахрышчана была 6 красавіка таго ж года ў Салечніках. Хрышчонымі бацькамі былі Самуэль Лацкі, капітан расійскай арміі, і Апалонія Ратоўт, начальніца сясцёр міласэрнасці ў Вільні.

У 1848 годзе памёр бацька Дамінік Далеўскі. Удава Дамініка Далеўская разам з дзецьмі пераехала ў Вільню. Маці ўдзяляла шмат увагі адукацыі дачок. Пра чатырох з шасці сясцёр вядома, што яны скончылі пансіён. Пазней Апалонія наведвала курсы, арганізаваныя Шляхецкім Інстытутам, на якіх выкладаліся матэматыка, прыродазнаўства, гісторыя, літаратура, эстэтыка і педагогіка. Музыку выкладаў Станіслаў Манюшка. Гэтыя курсы былі сакрэтнымі, арганізаванымі мясцовай інтэлігенцыяй у знак пратэсту супраць палітыкі цара.

### Шлюб з Зыгмунтам Серакоўскім і паўстанне 
Улетку 1861 году Апалонія Далеўская пазнаёмілася з капітанам расійскай арміі Зыгмунтам Серакоўскім. Пара ажанілася ў Кейданах 30 ліпеня 1862. Шлюб таксама быў зарэгістраваны ў Вільні ў касцёле св. Яна. У вяселлі прынялі ўдзел будучыя кіраўнікі паўстання: Канстанцін Каліноўскі, Якуб Гейштар, Антанас Мацкявічус. Пазней святкаванне шлюба назвалі «апошняй мазуркай на Літве».

Пасля вяселля пара прабыла ў Кейданах тыдзень. Пасля гэтага Апалонія Далеўская-Серакоўская суправаджала мужа ў камандзіроўцы ў Заходняй Эўропе. Пара наведала Берлін, Лейпцыг, Познань, Вену, Парыж. Калі Апалёнія захварэла, яна вярнулася ў Вільню і засталася з маці, а муж паехаў у Алжыр.

У пачатку 1863 года Апалонія і Зігмунт Серакоўскі адправіліся ў Санкт-Пецярбург, а да канца вясны вярнуліся ў Вільню. 3 красавіка 1863 года абодва адправіліся ў Коўна, адкуль Апалонія пераехала ў Кейданы. Зыгмунт Серакоўскі далучыўся да паўстанцаў.

Удзел Серакоўскага ў паўстанні трываў ня поўны месяц. Кампанія, распачатая арганізацыяй найбольшага паўстанчага згрупавання і першымі ваеннымі поспехамі, закончылася для параненага ў найбольшай бітве ў паўстанні пад Біржамі зняволеннем (11 мая) і выракам смерці. У паўстанні бралі ўдзел усе Далеўскія. Францішак належаў да кіраўніцтва лагера белых, Цітус і Канстанцін аказаліся на баку чырвоных. Сястра Юлія з мужам Міхалам Беркманам дзейнічалі на Ковеншчыне, а Ксаверыя была сакратаркай Францішка ў літоўскім паўстанчым урадзе. Сама Апалонія была кур’еркай паўстанцаў. Хворая Апалонія пакінула Вільню цягніком 24 верасня 1863 года ў суправаджэнні жандара і акушэркі Юзэфы Борычэўскай. Жахлівае абыходжанне Міхаіла Мураўёва з цяжарнай А. Серакаўскай шырока асвятлялася ў замежнай прэсе, у тым ліку ў часопісе «*The Times*».

21 кастрычніка 1863 года Апалонія Серакоўская нарадзіла дачку Зігманту, якая памерла ў дзяцінстве ў 1866 годзе пасля таго, як Апалонія пераехала з Ноўгарада жыць у Самару.

### Апошнія гады жыцця 
Пасля абвяшчэння царом амністыі Апалонія Серакоўская ў пачатку 1868 года прыбыла ў Польскае Каралеўства і пасялілася ў Варшаве. Тут разам са сваёй сястрой Ксаверыяй яна выкладала і кіравала тайнай жаночай школай для дачок літоўскіх выгнаннікаў у Сібір.

Памерла ў Варшаве 2 студзеня 1919 года. Пахавана ў сямейнай магіле на Павонзкіх могілках.

## Творчасць 
Пакінула ўспаміны пра свае жыццё, знаёмства з мужам. Праз гісторыю сваёй сям’і паказвае лёс розных людзей, малюе партрэт грамадства, якое ўдзельнічае ў паўстанні супраць царызму. Успаміны зьмяшчаюць шмат інфармацыі пра палітыку і паўсядзённае жыцьцё 1840-60-х гадоў у Літве. Рукапіс трапіў у Львоў да Ганны Якубоўскай, жонкі Сатурніна Якубоўскага, сябра Зыгмунта Серакоўскага, а пазней трапіў у рукі Бенедыкта Дыбоўскага, сябра Далеўскіх. Ён прывёз рукапіс у Вільню і перадаў на захоўванне Віленскаму таварыству сяброў навукі. 

Копія рукапісу знаходзіцца на захоўванні ў Музеі літаратуры імя Адама Міцкевіча (Варшава).

Па-беларуску ўспаміны часткова публікаваліся ў перакладзе Станіслава Судніка ў газэце "Наша Слова". Упершыню цалкам успаміны былі выдадзены па-польску ў 2010 годзе, пераклад на літоўскую мову - у 2017 годзе.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Удзельнікі паўстання 1863—1864 гадоў
Катэгорыя:Далеўскія