open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Пётр Паўлавіч Кліменка

**Пётр Паўлавіч Кліменка** () — спецыяліст у галіне авіябудавання. Кандыдат тэхнічных навук, дацэнт.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 14 чэрвеня 1927 годзе ў вёске Тэрпіння Запарожскай вобласці Украіны, там жа скончыў сярэднюю школу. З 1947 па 1951 год навучаўся ў Кіеўскім інстытуце інжынераў грамадзянскай авіяцыі. Па заканчэнні інстытута атрымаў спецыяльнасць «інжынер-механік па самалётах і рухавіках» і быў накіраваны на працу ва Узбекскае ўпраўленне грамадзянскай авіяцыі.

Ва ўпраўленні прапрацаваў з 1951 па 1957 год за гэты час прайшоў працоўны шлях ад інжынера да начальніка авіяцыйна-тэхнічнай базы аэрапорта «Ташкент».

З 1957 па 1962 год працаваў на пасадзе галоўнага інжынера авіярамонтнага завода № 243 грамадзянскай авіяцыі ў Ташкенце, а з 1962 па 1965 год — працаваў галоўным інжынерам авіярамонтнага завода № 407 у Мінску.

З 1965 да канца 1974 года працаваў загадчыкам Мінскага вучэбна-кансультацыйнага пункта Кіеўскага інстытута грамадзянскай авіяцыі.

У 1968 годзе абараніў дысертацыю на суісканне вучонай ступені кандыдата тэхнічных навук, яму прысвоена вучонае званне дацэнт.

З 1 кастрычніка 1974 года па 1981 год — начальнік Мінскага авіяцыйнага тэхнічнага вучылішча грамадзянскай авіяцыі.

З 1981 па 2000 год працаваў камандзірам Вучэбнага цэнтра падрыхтоўкі і перападрыхтоўкі авіяцыйнага персаналу Дзяржаўнага камітэта па авіяцыі Рэспублікі Беларусь. З 1979 па 1985 год абіраўся дэпутатам Заводскага раённага Савета горада Мінска.

## Узнагароды 
* Нагрудны знак «Выдатнік Аэрафлота» (1968);
* Грамата Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР (1980);
* Заслужаны работнік транспарту БССР (1989).

## Спасылкі 
* Петр Павлович Клименко .
Крысціна Рэпялеўская

**Крысціна Рэпялеўская**, у дзявоцтве **Сватко** (нар. ) — беларуская гандбалістка.

У 1999—2001 гадах гуляла за беларускі клуб «Аркатрон Мінск». 10 студзеня 2002 года стала гульцом клуба «КСС Кельцэ». Пасля сезона 2017/2018 завяршыла спартыўную кар’еру. Працуе выкладчыкам у вышэйшай сацыяльна-прыродазнаўчай школе імя Вінцэнта Поля ў Любліне.

Згуляла 49 матчаў за нацыянальную зборную Беларусі па гандболе.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Krystsina Repelewska
* «В Польше мне не хватает Нарочанского хлеба, сушек, ванильных сырков». Экс-гандболистка сборной Беларуси — о войне, вере и Рутенко

Катэгорыя:Гандбалісткі Беларусі
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Беларусі па гандболе
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Польшчы па гандболе
Катэгорыя:Ігракі ЖГК Карона Кельцы
Катэгорыя:Ігракі ЖГК Пётрковія Пётркаў Трыбунальскі
Тамара Іванаўна Васюк

**Тамара Іванаўна Васюк** (нар. , в. Хутаранка, Гомельская вобласць) — беларуская мастачка, працуе ў галіне дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва і керамікі.

## Біяграфія 
Нарадзілася  года ў вёсцы Хутаранка Гомельскай вобласці. Скончыла Мінскае мастацкае вучылішча ў 1972 годзе і Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут у 1977 годзе. Вучылася ў Л. Дубара, У. Угрыновіча, М. Раманюка.

Удзельнічае ў мастацкіх выставах з 1978 года. З 1992 года выкладае ў Беларускім дзяржаўным універсітэце культуры і мастацтваў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Мастачкі Беларусі XX стагоддзя
Катэгорыя:Мастачкі Беларусі
Катэгорыя:Мастакі дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва Беларусі
Катэгорыя:Мастакі-керамісты Беларусі
Катэгорыя:Мастачкі Беларусі XXI стагоддзя
Руслан Пятровіч Вашкевіч

**Руслан Пятровіч Вашкевіч** (нар. , г. Мінск) — беларускі мастак, жывапісец, скульптар, канцэптуальны мастак.

## Біяграфія 
Нарадзіўся  года ў Мінску. Скончыў Рэспубліканскую школу-інтэрнат па музыцы і выяўленчым мастацтве, а ў 1992 годзе — Беларускую акадэмію мастацтваў. Вучыўся ў Г. Вашчанкі і У. Зінкевіча.

У мастацкіх выставах удзельнічае з 1985 года. Член Беларускага саюза мастакоў з 1995 года. Жыве ў Мінску.

## Творчасць 
Працуе пераважна ў галіне жывапісу, скульптуры і канцэптуальнага мастацтва. Сярод асноўных жывапісных твораў — «Голы кароль», «Ева», «Крыжовы паход дзяцей», «Наглядальнік», «Гутаперчывы хлопчык», «Сам-насам», «Парад планет». Сярод скульптурных кампазіцый — «Шэта», «Лесвіца», «Блізняты», «Ігра ў чатыры рукі», «Second hand», «Люстэрка для скульптара».

Яго творы знаходзяцца ў Нацыянальным мастацкім музеі Беларусі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Мастакі Беларусі XX стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі Беларусі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Скульптары Беларусі XX стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі-канцэптуалісты Беларусі
Катэгорыя:Скульптары Беларусі XXI стагоддзя
Наталля Літвінчук

**Наталля Літвінчук** (нар. ) — беларуская гандбалістка, брамнік. Кандыдат у майстры спорту Рэспублікі Беларусь.

Першы трэнер І. К. Каліненка. Адукацыя вышэйшае, неаднаразовы срэбны і бронзавы прызёр чэмпіянатаў РБ, удзельніца розыгрышу Еўракубкаў у Македоніі, Даніі, Чэхіі, Украіне. Бронзавы прызёр чэмпіянату Літвы 2005 года. Была прызнана лепшым брамнікам літоўскага чэмпіянату ў сезонах 2004-05, 2005-06.

## Спасылкі 
* Литвинчук Наталья
* Год сборной. Снова мимо
* Natalia Litvintchouk

Катэгорыя:Гандбалісткі Беларусі
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Беларусі па гандболе
Катэгорыя:Кандыдаты ў майстры спорту Беларусі
Віталь Уладзіміравіч Сушчынскі

**Віталь Уладзіміравіч Сушчынскі** (, Галдобуршчына, Магілёўская губерня, Расійская імперыя — , Архангельск, РСФСР) — беларускі і савецкі лётчык, удзельнік Першай сусветнай вайны і Грамадзянскай вайны, першаадкрывальнік паветраных трас у Ненецкай нацыянальнай акрузе РСФСР, ахвяра сталінскіх рэпрэсій.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 1 чэрвеня 1890 года ў в. Галдобуршчына (ліквідаваны пасёлак ў Галоўчынскім сельсавеце Бялыніцкага раёна) ў сям'і святара. Па нацыянальнасці беларус. Вучыўся ў рэальным вучылішчы ў горадзе Магілёве. Скончыў механіка-тэхнічнае вучылішча ў горадзе Вязнікі 1910 годзе, працаваў токарам па метале ў механічным цэху марскога порта ва Уладзівастоку ў 1911 годзе.

У 1911 годзе пачаў кар’еру ў авіяцыі як вучань-пілот і авіямеханік. Скончыў Далёкаўсходнюю аэраклубную школу. З пачаткам Першай сусветнай вайны добраахвотна пайшоў на фронт. Прайшоў курсы авіяцыі пры Петраградскім політэхнічным інстытуце. Быў лётчыкам-разведчыкам на Заходнім фронце і інструктарам Севастопальскай ваеннай авіяшколы. Узнагароджаны чатырма Георгіеўскімі крыжамі. Там працаваў у Архангельску і Кемі, пазней стаў лётчыкам у авіяатрадзе АДПУ.

З 1935 года жыў і працаваў у Нар’ян-Мары, дзе ўвайшоў у першы склад Ненецкай авіяцыі і праклаў 8 новых маршрутаў. За два гады налётаў больш за 64 тысячы кіламетраў у складаных умовах Запаляр’я, выконваючы палёты паміж Нар’ян-Марам, Ухтой, Усць-Цільмай, Котласам, Салехардам і іншымі населенымі пунктамі.

Віталь Сушчынскі адкрыў новы паветраны маршрут Нар’ян-Мар — Мязень — Архангельск (люты 1936), даставіў першы санітарны самалёт з Архангельска ў Нар’ян-Мар (15 красавіка 1936). Разам з Самуілам Клябанавым адкрыў у Ненецкай акрузе восем новых паветраных ліній. Іхняя даўжыня — 2470 км, для гэтага яны здзейснілі болей за 260 вылетаў.

У 1937 годзе быў арыштаваны органамі НКУС СССР па абвінавачванні ў шпіянажы, шкодніцтве, контррэвалюцыйнай дзейнасці і развале авіяцыі. Расстраляны 8 кастрычніка 1938 года. Рэабілітаваны 2 лютага 1958.

У 2025 годзе запланавана ўстаноўка бюста Сушчынскаму ў Нар’ян-Мары на алеі палярных лётчыкаў на тэрыторыі Старога аэрапорта.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Лётчыкі
Катэгорыя:Расстраляныя ў РСФСР
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Бялыніцкім раёне
Аляксандр Аляксандравіч Дунін-Гаркавіч

**Аляксандр Аляксандравіч Дунін-Гарка́віч** (22 красавіка 1854, Ружаны, Гродзенская губерня, Расійская імперыя — 9 студзеня 1927, Табольск, Цюменская вобласць, РСФРС) — географ, этнограф, сацыёлаг, даследчык паўночнай часткі Заходняй Сібіры Расійскай імперыі.

## Біяграфія 
Аляксандр Дунін-Гарка́віч нарадзіўся ў 1854 у мястэчку Ружаны Гродзенскай губерні (сучасны Пружанскі раён). Паходзіў са старажытнага шляхецкага роду Дуніных.

Скончыў Гродзенскую класічную гімназію, а пазней — Лісічанскае сярэдняе прафесійнае вучылішча ў Расіі. Атрымаў кваліфікацыю інжынера-лесавода і званне ляснога кандуктара.

Пасля вайны вярнуўся да лесаводчай працы ў Царскасельскім лясніцтве, у Самарскай, Ніжагародскай і Разанскай губернях.

Аўтар 67 навуковых прац, сярод якіх асаблівае значэнне мае шматтомнае выданне «Табольская Поўнач», дзе падрабязна асветлены этнаграфія, гісторыя і эканоміка гэтага рэгіёна.

Ягоныя даследаванні адыгралі вялікую ролю ў стварэнні Ханты-Мансійскай і Ямала-Ненецкай нацыянальных акруг.

Пасля рэвалюцыі 1917 жыў у Табольску, працаваў у розных дзяржаўных установах. Быў ганаровым сябрам Таварыства вывучэння краю пры Табольскім музеі Поўначы.

## Прызнанне і памяць 
У 1904 атрымаў малы залаты і вялікі сярэбраны медалі Расійскага геаграфічнага таварыства імя Пржавальскага. Узнагароджаны ордэнамі Святой Ганны, Святога Уладзіміра, Святога Станіслава.

У 1926 быў прызнаны вучоным усесаюзнага значэння. Памёр 9 студзеня 1927 у Табольску, пахаваны на Завальных могілках побач Дзмітрыем Мендзялеевым.

Імем Аляксандра Дуніна-Гаркавіча названы востраў у дэльце Обі і вуліца ў Ханты-Мансійску. Усталяваны помнікі ў Табольску і Ханты-Мансійску. З 2005 праводзіцца штогадовая навукова-практычная канферэнцыя ягонага імя. У 2010 у табольскай сядзібе вучонага адкрыты Музей гісторыі асваення і вывучэння Сібіры.

Заснавана стыпендыя імя А.А. Дуніна­-Гаркавіча для найлепшых студэнтаў факультэта прыродакарыстання Югорскага дзяржаўнага ўніверсітэта (Ханты-Мансійск) за актыўны ўдзел у даследчай рабоце.

Рэпрынтнае выданне адной з галоўных навуковых прац Аляксандра Дуніна-Гаркавіча захоўваецца і ў музеі-сядзібе «Пружанскі палацык».

## Гл. таксама 
* Ханты
* Мансі
* Ненцы

## Крыніцы 
Катэгорыя:Географы
Катэгорыя:Этнографы
Катэгорыя:Сацыёлагі
Катэгорыя:Краязнаўцы
Валерый Пятровіч Крукоўскі

**Валерый Пятровіч Крукоўскі** (нар. ) — беларускі гандбольны трэнер. Дацэнт кафедры спартовых дысцыплін факультэта фізічнай культуры ГДУ, заслужаны трэнер Рэспублікі Беларусь, суддзя па спорце Усесаюзнай і вышэйшай нацыянальнай катэгорыі.

Пад яго кіраўніцтвам каманда была ўладальнікам Кубка СССР сярод ВНУ ў 1980 годзе, чатырохразовым Чэмпіёнам РБ, 14 раз быў срэбным і 6 раз бронзавым прызёрам чэмпіянатаў Рэспублікі, трохразовы ўладальнік Кубка РБ, 16 раз каманда была Чэмпіёнам студэнцкай спартакіяды Рэспублікі, 7 сезонаў брала ўдзел у розыгрышах Кубкаў Еўрапейскіх федэрацый. З 1989 па 1991 год узначальваў жаночую каманду вышэйшай лігі класа «А» чэмпіянату СССР «Карпаты» Ужгарад (Украіна) — 3-е месца ў кубку СССР сярод камандаў класа «А». У сезоне 2006—200 кіраваў зборнай камандай Гомельскай вобласці.

## Спасылкі 
* В поисках утраченного
* Главный тренер команды Круковский Валерий Петрович

Катэгорыя:Трэнеры ЖГК Гомель
Катэгорыя:Трэнеры Карпаты Ужгарад
Катэгорыя:Гандбольныя трэнеры Беларусі
Катэгорыя:Выкладчыкі Гомельскага дзяржаўнага ўніверсітэта
Еўрапейская акадэмія

**Еўрапейская акадэмія** () — грамадская няўрадавая арганізацыя, якая аб’ядноўвае вядучых вучоных еўрапейскіх краін. Створана ў 1988 годзе ў рамках канцэпцыі «Агульнаеўрапейскага дома» і аб’яднанай Еўропы. Акадэмія ўключае секцыі па ўсіх асноўных раздзелах прыродазнаўчых і гуманітарных навук, выдае часопіс . Прэзідэнт (з 2021 года) — Мар’я Макараў ().

Штаб-кватэра Еўрапейскай акадэміі размешчана ў Лондане, у будынку Сенат-Хаўс Лонданскага ўніверсітэта на Малет-стрыт.

## Гісторыя 
Канцэпцыя «Еўрапейскай акадэміі навук» узнікла на сустрэчы ў Парыжы еўрапейскіх міністраў навукі ў 1985 годзе. Затым Каралеўскае таварыства (Вялікабрытанія) у чэрвені 1986 года арганізавала сустрэчу ў Лондане шэрагу навукоўцаў, грамадскіх і палітычных дзеячаў, дзе была ўхвалена ідэя стварэння акадэміі.

Academia Europaea была заснавана як *«Еўрапейская акадэмія прыродазнаўчых, гуманітарных навук і літаратуры»* () на сходзе, які праходзіў у Кембрыджы ў верасні 1988 года. Першым прэзідэнтам быў абраны  (). Міністр навукі Францыі  (), які пазней стаў другім прэзідэнтам акадэміі, выступіў з уступнай прамовай. Першае пленарнае паседжанне праходзіла ў Лондане ў чэрвені 1989 года, у той час Акадэмія ўжо налічвала 627 членаў.

## Крыніцы
Аляксандр Маджараў

**Аляксандр Маджараў** (нар. , Гомель, Беларусь) — беларускі гандбаліст, трэнер. Кандыдат у майстры спорту Беларусі.

У 2004 годзе скончыў факультэт фізічнай культуры ГДУ, у 2007 годзе аспірантуру.

Граў у складзе мужчынскай каманды «Універсітэт» Гомель. З’яўляецца трэнерам мужчынскай і жаночай зборных камандаў гомельскага ўніверсітэта па гандболе. Мае нацыянальную судзейскую катэгорыю па гандболе.

## Спасылкі 
* Маджаров Александр Петрович
* Тренер команды Маджаров Александр Петрович

Катэгорыя:Гандбалісты Беларусі
Катэгорыя:Гандбольныя трэнеры Беларусі
Катэгорыя:Трэнеры ЖГК Гомель
Катэгорыя:Выкладчыкі Гомельскага дзяржаўнага ўніверсітэта
Мірзаані

**Мірзаані** (груз. მირზაანი) — вёска ў Кахетыі, у паўднёва-ўсходняй частцы Грузіі. Знаходзіцца ў 15 км от горада Дэдапліс-Цкара на вышыні 750 метраў над узроўнем мора. 

У Мірзаані пражывае 433 чалавекі, паводле перапісу 2014 года.

На гэтай тэрыторыі — вільготны субтрапічны клімат, зіма адносна халодная, а лета доўгае і цёплае.

У Мірзаані знаходзяцца помнікі архітэктуры: царква Святога Іосіфа Алаверды, царква Уваскрашэння, царква Усіх Святых і інш.

Файл:Museum of Pirosmani.jpg|Дом-музей Ніко Пірасмані
Файл:Saint Ioseb Alaverdeli Church, Mirzaani 1.jpg|Царква Святога Іосіфа Алаверды
Файл:Kviratskhoveli Church of Mirzaani 1.jpg|Царква Уваскрашэння
Файл:Kvelatsminda Church of Mirzaani 1.jpg|Царква Усіх Святых

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты паводле алфавіта
Катэгорыя:Грузія
Канстанцін Гаўрылавіч Вашчанка

**Канстанцін Гаўрылавіч Вашчанка** (нар. , Кішынёў) — беларускі мастак-графік, плакатыст.

## Біяграфія 
Нарадзіўся  года ў Кішынёве.

Удзельнічае ў мастацкіх выставах з 1981 года. Член Беларускага саюза мастакоў з 1990 года. Жыве ў Мінску.

## Творчасць 
Працуе ў галіне станковай і кніжнай графікі (пераважна літаграфія), плаката і камп’ютарнай графікі. Сярод асноўных твораў — серыі графічных лістоў «Паляванне за жыццём», «Абяцанне неажыццявімага»; серыі плакатаў: «Асвенцым перасцерагае», «Wellcome to Belarussian».

Творы захоўваюцца ў Музеі сучаснага выяўленчага мастацтва ў Мінску і фондах БСМ.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Мастакі Беларусі XX стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі Беларусі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Графікі Беларусі
Катэгорыя:Мастакі-плакатысты Беларусі
Катэгорыя:Літографы Беларусі
Васіль Вячаслававіч Васільеў

**Васіль Вячаслававіч Васільеў** (нар. , г. Орша) — беларускі мастак, жывапісец, педагог, прадстаўнік канцэптуальнага мастацтва.

## Біяграфія 
Нарадзіўся  года ў горадзе Орша. Скончыў у 1982 годзе мастацка-графічны факультэт Віцебскага дзяржаўнага педагагічнага інстытута, у 1992 годзе — аддзяленне манументальна-дэкаратыўнага мастацтва Беларускай акадэміі мастацтваў. Вучыўся ў Г. Вашчанкі.

З 1992 года — старшы выкладчык кафедры дызайну Віцебскага дзяржаўнага тэхналагічнага ўніверсітэта, з 1998 года — дацэнт. У 1987—1990 гадах — член творчага аб’яднання «4-63» (г. Полацк). Удзельнічае ў мастацкіх выставах з 1978 года. 

Член Беларускага саюза мастакоў з 1993 года. 

Жыве ў г. Віцебску.

## Творчасць 
Пачынаў як жывапісец, з 1990-х гадоў працуе ў сферы канцэптуальнага мастацтва, аб’ектаў, інсталяцыі і лэнд-арту. Сярод яго ранніх твораў — «Вясна» (1983), «Жанчына і птушка» (1987). У абстрактным кірунку стварыў серыі «Гурзуф-2» (1991), «Знакі вады» (1992). У галіне аб’екта і інсталяцыі вядомыя «Сіні аб’ект» (1993), «Двайная піраміда» (1994), «Я чалавек разумны» (1996), «Пластычны стандарт № 3» (2000), «Перыметр узыходзячага сонца», «Выхаванне Калумба» (2003), «Адпачынак на шляху ў Егіпет» (2006), «Уцёкі ў Егіпет 2», «Хто ты, адкуль ты?» (2008), «Качана вежа» (2009), «Часам я бываю шчаслівы» (2009). Працавалі і з жанрам перформансу — «Чырвонае віно» (1999), «Зорка» (1999). Манументальныя працы — «Поры года» (дзіцячае аддзяленне Быхаўскай лякарні, 1990), «Уцёкі ў Егіпет» (2001), 12 абразоў для іканастаса царквы Уваскрасення Хрыстовага ў Дзісне (1992).

Ён з’яўляецца аўтарам і куратарам шматлікіх аўтарскіх і калектыўных канцэптуальных праектаў.

Творы знаходзяцца ў фондах Беларускага саюза мастакоў, Полацкай мастацкай галерэі, Мастацкім музеі Віцебска.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Васіль Васільеў // Саюз творцаў = A Union of creators : фотаальбом / уклад. і аўт. тэксту М. Цыбульскі; аўт. уступ. У. Андрэйчанка; фат. В. Балоціна, М. Цыбульскага. — Мінск : Беларусь, 2005. — С. 28. — На беларус. і англ. мовах.
* 
* Васільеў Васіль Вячаслававіч // Памяць: Орша. Аршанскі раён : гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі : у 2 кн. / рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) [і інш.]; склад. Т. Г. Ігнацьева [і інш.]; мастак Э. Э. Жакевіч. — Мінск : БелЭн, 2000. — Кн. 2. — С. 421.
* Васільеў Васіль Вячаслававіч // Сучасныя мастакі Віцебшчыны : біябібліяграфічны слоўнік / ДУ «Віцебская абласная бібліятэка імя У. І. Леніна», Аддзел літаратуры па мастацтве; склад. В. І. Аліева. — Віцебск, 1994. — С. 17-18.
* 

Катэгорыя:Мастакі Беларусі XX стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі-канцэптуалісты Беларусі
Польскае трансгуманістычнае таварыства

**Польскае трансгуманістычнае таварыства** (, PSTH) — польская арганізацыя, якая аб’ядноўвае навукоўцаў, прадпрымальнікаў, медыкаў, праграмістаў і энтузіястаў тэхналогій, зацікаўленых ідэямі трансгуманізму. Дзейнічае з 2017 года і займаецца папулярызацыяй і даследаваннем будучыні чалавека ў кантэксце тэхналагічнага прагрэсу.

## Мэты і дзейнасць 
Асноўная місія польскага трансгуманістычнага таварыства - гэта паглыбленне ведаў пра чалавечае цела, розум, жыццё, кагнітыўныя здольнасці і духоўную сферу ў святле сучасных тэхналагічных змен. Таварыства арганізуе навуковыя канферэнцыі, сустрэчы з папулярызатарамі навукі і дыскусіі, прысвечаныя патэнцыялу і рызыкам, звязаным з тэхналагічнымі дасягненнямі, іх уплывам на асобу і грамадства. Таварыства актыўнае падтрымлівае нетворкінг і міждысцыплінарнае супрацоўніцтва, лічачы гэта ключавым для разумення выклікаў XXI стагоддзя

Таварыства актыўна удзельнічае ў нацыянальных і міжнародных канферэнцыях, супрацоўнічае з навуковымі і бізнес-партнёрамі, падтрымлівае нетворкінг і міждысцыплінарнае супрацоўніцтва, лічачы гэта ключавым для разумення выклікаў XXI стагоддзя.

## Кіраўніцтва 
* Прэзідэнт: Мацей Лукашак (Mateusz Łukasiak)
* Члены праўлення: Rachel Palm, Michał Jaskulski, Maciej Zając, Tomasz Romanowski. Чацвёртая канферэнцыя адбылася ў 2022 годзе ў Дзяржаўным этнаграфічным музеі ў Варшаве.
* У чэрвені 2019 года Таварыства стала суарганізатарам канферэнцыі «Чалавечыя і нечалавечыя абліччы трансгуманізму» () ​​ва Універсітэце Марыі Кюры-Складоўскай у Любліне.
* Міждысцыплінарныя лекцыі: у снежні 2019 года пад эгідай Таварыства праводзілася лекцыя «Старэнне, смерць і даўгалецце: біямедыцынскія, этычныя і сістэмныя перспектывы» (); у траўні 2025 года ў Варшаве праводзілася публічная сустрэча «Калі трансгуманізм, то чаму б не ГМА?»() і адкрытая лекцыя Лукаша Кухарчыка () на тэму «Межы чалавецтва: вакол Дукая і трансгуманізму» (). 
* Польскае трансгуманістычнае таварыства ўключана ў спіс партнёраў Фестывалю Каперніка ў Кракаве, буйнога штогадовага мерапрыемства ў галіне навукі, якое арганізуецца Цэнтрам Каперніка і фондам Tygodnik Powszechny
* У 2021 годзе Таварыства было адным з арганізатараў і партнёраў Польскага футуралагічнага кангрэса.

## Гл. таксама 
* Трансгуманізм
* Футуралогія
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт PSTH
* 
* 

Катэгорыя:Трансгуманізм

## Зноскі 
Катэгорыя:Арганізацыі Польшчы
Катэгорыя:Некамерцыйныя арганізацыі
Аляксандр Леапольдавіч Верашчагін

**Аляксандр Леапольдавіч Верашчагін** (нар. , Архангельск) — беларускі мастак-жывапісец, графік, мастак кіно і тэлебачання.

## Біяграфія 
Нарадзіўся  года ў Архангельску. Скончыў у 1968 годзе Яраслаўскае мастацкае вучылішча, у 1977 годзе — Усесаюзны дзяржаўны інстытут кінематаграфіі ў Маскве. Вучыўся ў І. Шпінеля, Б. Няменскага.

З 1975 года — удзельнік мастацкіх выставак. З 1977 года працуе на кінастудыі «Беларусьфільм». 

Член Беларускага саюза мастакоў з 1993 года. 

Жыве ў Мінску.

## Творчасць 
Працуе ў галіне жывапісу, графікі, мастацтва кіно і тэлебачання. Аформіў мастацкія фільмы: «Капітан Сарві-галава», «Чужая вотчына» (разам з Я. Ігнацьевым), «Вялікія прыгоды», «Д’ябал», «Рамантык», «Філіял», «Кветкі правінцыі», «Белы бусел»; а таксама мультфільмы: «Капрычо», «Хлопчык і праменьчык», «З днём нараджэння».

Сярод тэатральных работ — афармленне спектакляў «Запіскі вар’ята» паводле М. Гогаля і «Сон смешнага чалавека» паводле Ф. Дастаеўскага.

Сярод жывапісных твораў — «Розніца ў часе», «Белы дзень», «Дождж», «Вікторыя», «Распяцце», «Ранак». Творы знаходзяцца ў Нацыянальным мастацкім музеі Беларусі і Музеі гісторыі беларускага кіно.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Мастакі Беларусі XX стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі Беларусі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Графікі Беларусі
Катэгорыя:Мастакі кіно Беларусі
Катэгорыя:Мастакі-плакатысты Беларусі
Тыфліская губерня

**Тыфліская губерня** (, , ) — адміністратыўная адзінка ў складзе Расійскай імперыі з 1846 па 1917 з губернскім горадам Тыфлісам.

Сёння большая частка тэрыторыі губерні ўваходзіць у склад Грузіі, меншая — у склад Расіі, Арменіі і Азербайджана.

## Апісанне 
Тыфліская губерня складалася з дзевяці ўездаў: Тыфліскага, Ахалкалакскага, Ахалцыхскага, Барчалінскага, Гарыйскага, Душэцкага, Сігнахскага, Тэлаўскага і Тыянецкага, а таксама з адной акругі — Закатальскай.

### Геаграфічнае становішча 
Губерня займала тэрыторыю на паўднёвай ускраіне Каўказскага хрыбта. На поўначы межавала з Кубанскай вобласцю і Тэрскай вобласцю, на ўсходзе — з Елізаветпальскай губерняй, на поўдні — з Эрэванскай губерняй і Карскай вобласцю, на захадзе — з Кутаіскай губерняй і Батумскай вобласцю. Плошча складала каля 42 872 квадратныя вярсты (каля 48 900 км²).

### Рэльеф і прырода 
Тэрыторыя губерні ўключала горныя і раўнінныя ўчасткі. Паўночная частка складалася з адгор'яў Вялікага Каўказа, паўднёвая — з пагоркаў Малога Каўказа. Клімат быў разнастайны: ад умеранага ў гарах да сухаватага ў раўнінных мясцовасцях. У паўднёвай частцы сустракаліся мясцовасці з субтрапічнай расліннасцю.

### Насельніцтва 
Паводле звестак канца XIX стагоддзя, губерня налічвала больш за 1 мільён жыхароў. Склад насельніцтва быў разнастайны: грузіны, армяне, рускія, «татары» (азербайджанцы), персы і прадстаўнікі іншых народаў. Частка насельніцтва вяла качавы лад жыцця.

### Эканоміка 
Аснову эканомікі складалі земляробства (асабліва вінаградарства), жывёлагадоўля і гандаль. Тут выраблялі віно, якое ішло як на мясцовы рынак, так і на экспарт. У горных раёнах здабывалі медзь, марганец, вугаль. Губерня мела важныя гандлёвыя шляхі, якія злучалі Чорнае мора з унутранымі раёнамі Расійскай імперыі і Персіяй.

### Навучальныя ўстановы 
У Тыфлісскай губерні дзейнічалі розныя навучальныя ўстановы:

* Тыфліская духоўная семінарыя (заснаваная ў 1817)
* Тыфліская класічная гімназія (заснаваная ў 1831)
* Тыфліская рэальная гімназія (заснаваная ў 1881)
* Тыфліскае ваеннае вучылішча (заснаванае ў 1866)
* Тыфліскі кадэцкі корпус (заснаваны ў 1871)
* Аляксандраўскі настаўніцкі інстытут (заснаваны ў 1866 годзе ў Тыфлісе як настаўніцкая школа)
* Закаўказская настаўніцкая семінарыя (заснаваная ў 1876)
* Закаўказскі дзявочы інстытут (заснаваны ў 1840)
* Навучальная ўстанова Святой Ніны (заснаваная ў 1846)
* 1-я жаночая Тыфліская гімназія (заснаваная ў 1865)
* Тыфліская кансерваторыя (у 1883—1917 гадах — музычнае вучылішча) і інш.

## Спыненне існавання 
Тыфліская губерня была скасаваная пасля падзей 1917 года і наступнай адміністрацыйнай рэарганізацыі Закаўказзя.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Тыфліская губерня
Катэгорыя:Гісторыя Грузіі
Катэгорыя:Гісторыя Расіі
Помнік Мітрафану Доўнар-Запольскаму (Рэчыца)

**Помнік Мітрафану Доўнар-Запольскаму** — бюст у Рэчыцы, размешчаны на вуліцы Савецкай каля будынка Рэчыцкага раённага ліцэя. Прысвечаны гісторыку і этнографу Мітрафану Доўнар-Запольскаму, ураджэнцу Рэчыцы.

Помнік быў усталяваны ў ліпені 1997 года да 130-годдзя з дня нараджэння гэтага навукоўца. Аўтар праекта — рэчыцкі мастак Эдуард Агуновіч, скульптар — Валяр’ян Янушкевіч. Бюст выраблены з бронзы.

Унізе бюста размешчаны надпіс на лацінскай мове «Terra Rečicensis» («Рэчыцкая зямля»). На пастаменце размешчаны надпіс «Выдатнаму гісторыку Мітрафану Доўнар-Запольскаму» з указаннем гадоў жыцця.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Помнікі Гомельскай вобласці
Катэгорыя:1997 год у Беларусі
Жданы (Мінскі раён)

**Жданы** — былая вёска ў Мінскім раёне Мінскай вобласці, на рацэ Пціч.

## Гісторыя 
У другой палове XVIII стагоддзя Жданы належалі да маёнтка Лявонцавічы, шляхецкая ўласнасць, уваходзілі ў склад Менскага павета Менскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага.

У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай 1793 года тэрыторыя апынулася ў складзе Расійскай імперыі, у Мінскім павеце Мінскай губерні. У 1800 годзе вёска, уласнасць земскага суддзі Іосіфа Немаршанскага, адносілася да маёнтка Лошыца.

Пасля 1861 года ў Сеніцкай воласці Мінскага павета. У другой палове XIX стагоддзя былі вёска і засценак Жданы, на 1860 год было 4 двары, праваслаўны прыход Сеніца, каталіцкая парафія Мінск. У засценку здаўна жылі шляхецкія радзіны: Глінскія, Русецкія, Матусевічы, Майсеевічы. Паводле перапісу 1897 года ўрочышча.

З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў пад акупацыяй Польшчы (Мінская акруга ГУУЗ).

З 31 ліпеня 1920 года ў Беларускай ССР. У 1926 годзе было 12 двароў. У 1930-х гадах былі рэпрэсаваны прынамсі адзін жыхар і адзін ураджэнец Жданоў.

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад акупацыяй Германіі.

У пасляваенны час злілася з вёскай Слабада Самахвалавіцкага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 1800 год — 13 двароў, 57 жыхароў
* 1897 год — 4 двары, 44 жыхары
* 1908 год — 1 двор, 49 жыхароў
* 1917 год — 9 двароў, 43 жыхары, усе беларусы

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
*
Раман Юліянавіч Сельскі

**Раман Юліянавіч Сельскі** (; 21 траўня 1903, Сакаль — 3 лютага 1990, Львоў) — украінскі і савецкі жывапісец, педагог, прафесар. Заслужаны мастак Украінскай ССР (1982), Народны мастак Украінскай ССР (1989).

## Біяграфія 
Сын Юліяна Сельскага — юрыста і перакладчыка.

З 18 гадоў навучаўся ў класе малюнка Львоўскай мастацка-прамысловай школы ў Казіміра Сіхульскага. З 1922 года вучыўся ў Кракаўскай акадэміі вытанчаных мастацтваў пад кіраўніцтвам Юзафа Мехофера, а потым у майстэрні Юзафа Панкевіча.

У 1925 годзе стажыраваўся ў Парыжы, дзе пазнаёміўся і ажаніўся з мастачкай Маргарытай Райх. Наведваў Корсіку.

У Парыжы захапіўся еўрапейскім мастацтвам канца XIX стагоддзя, асабліва імпрэсіянізмам, які быў шырока прадстаўлены ў галерэях і калекцыях. Тут жа пасябраваў з Мікалаем Глушчанкам.

У пачатку 1930-х гадоў разам з Паўлам Каўжунам, Святаславам Гардынскім ды іншымі мастакамі заснаваў *Асацыяцыю Незалежных Украінскіх Мастакоў* (АНУМ), якая дзейнічала ў Львове да верасня 1939 года.

У 1929–1935 гадах з польскімі мадэрністамі — М. Высоцкім, О. Ганам, М. Валадарскім, А. Рымерам — стварыў у Львове авангарднае мастацкае таварыства «АРТЭС».

З 1947 года выкладаў у Львоўскім інстытуце прыкладнога і дэкаратыўнага мастацтва. Прафесар, загадчык кафедры жывапісу. Сярод яго вучняў — Франц Чарняк.

## Творчасць 
Аўтар пейзажаў, нацюрмортаў, тэматычных кампазіцый, партрэтаў, інтэр’ераў, дэкаратыўных твораў, аплікацый, гравюр, керамікі.

Сярод найбольш вядомых твораў — «Нацюрморт з кнігай» (1926), «Нацюрморт з каталогам савецкай выставы» (1926), «Зіма» (1929), «Порт у Гелі» (1930), «На ўзбярэжжы Геля» (1932), «Дзверы» (1932), «Лодкі ў Гелі» (1936), «Нацюрморт» (1944), «Нацюрморт з мандалінай» (1944), «Паваленыя сосны» (1960), «Гушчар» (1968), «Буралом» (1968), «На верандзе» (1970), «Чарнагора» (1972), «Гуцульскі інтэр’ер» (1975), «На пляжы» (1976), «Жоўтая заслона» (1976), «Ракавінкі» (1978), «Крымскае акно» (1981), «Кветкі ў Дзямброні» (1983), «Нацюрморт з падсвечнікам» (1983).

Творы мастака знаходзяцца ў музеях Кіева, Львова, Івана-Франкоўска, Каламыі, а таксама ў Польшчы, Канадзе, ЗША, Францыі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Галіцкі мастак Раман Сельскі (да 110-годдзя з дня нараджэння мастака) 
* Раман і Маргарыта Сельскія: скандальнае стагоддзе 
* Раман Сельскі і яго кола. Камплект паштовак. Хмяльніцкі абласны мастацкі музей
WotanJugend

**WotanJugend** — міжнародны ідэалагічны рух і арганізацыя, заснаваная членамі нацыянал-сацыялістычнага блэк-метал гурта M8L8TH, якая прасоўвае ўльтраправыя ідэі і філасофію традыцыяналізму, а таксама нямецка-скандынаўскую культуру.

## Гісторыя 
Рух быў заснаваны ў Расіі ў 2008 годзе членамі музычнага гурта M8L8TH. Яго назва паходзіць са старажытнагерманскай міфалогіі ад імя бога Вотана. Другая частка назвы арганізацыі натхнёная нацысцкім моладзевым рухам Трэцяга рэйха — Гітлерюгендам («Моладзь Гітлера»). Спачатку арганізацыя праводзіла навучанне па стральбе з агнястрэльнай зброі і чытала лекцыі па «расавай тэорыі», а таксама прасоўвала музычную сцэну нацыянал-сацыялістычнага блэк-метала, у прыватнасці гурт M8L8TH. Арганізацыя атрымлівае фінансавую падтрымку ад продажу футболак, маек, налепак і кампакт-дыскаў са сваёй сімволікай.

Паводле аўтараў кнігі «Ваенны правы экстрэмізм у пуцінскай Расіі: спадчына, формы і пагрозы», WotanJugend узнік у 2000-х гадах у асяроддзі хардкор-неанацысцкай музычнай сцэны ў Расіі, лідары і члены якой «пазіцыянавалі сябе як элітны неанацысцкі авангард». Шмат членаў арганізацыі, будучы антыкрамлёўскімі і антыпуцінскімі, падтрымлівалі пратэсты на Плошчы Незалежнасці ў Кіеве, якія пазней перараслі ў Еўрамайдан ў лютым 2014 года.

Вясной 2014 года, з пачаткам расійска-ўкраінскай вайны, некаторыя члены WotanJugend прыехалі ва Украіну, каб ваяваць у складзе ўкраінскіх вайсковых фарміраванняў, у прыватнасці батальёна «Азоў». Пазней, у 2015 годзе двое лідараў руху, Аляксей Леўкін і Іван Міхееў, нарэшце пераехалі ва Украіну, дзе яны застаюцца і па сённяшні дзень.

## Крыніцы 
Катэгорыя:З’явіліся ў 2008 годзе
Катэгорыя:Неанацысцкія арганізацыі
McDonnell Douglas F-15 Eagle

McDonnell Douglas **F-15 Eagle** (Макдонэл-Дуглас F-15 «Ігл»,  — «Арол») — амерыканскі цяжкі ўсепагодны самалёт-знішчальнік чацвёртага пакалення. Прызначаны для заваёвы перавагі ў паветры.

Распрацоўка самалёта была завершана ў 1972 годзе; перададзены ў эксплуатацыю ў 1976 годзе. Найбольш шырока ўжываўся ў ваенных канфліктах на Блізкім Усходзе, у Персідскім заліве і Югаславіі.

Знішчальнікі мадэлі F-15C застануцца ў ВПС ЗША да 2025-26 года, а мадэлі F-15E/EX працягнуць службу далей.

Катэгорыя:Самалёты ЗША
Катэгорыя:Знішчальнікі
Міхайла Крычэўскі

**Міхайла (Станіслаў) Крычэўскі** (, ; ? — 3 жніўня 1649) — шляхціч ВКЛ польска-русінскага паходжання, вайсковы і дзяржаўны дзеяч, палкоўнік Чыгірынскага і Кіеўскага палкоў рэестравых казакоў, наказны гетман украінскага казацтва.

## Паходжанне і адукацыя 
Паходзіў са шляхецкай каталіцкай сям’і Крычэўскіх гербу ўласнага, якая мела маёнткі пад Брэстам. Род праваслаўны і меў русінскае паходжанне, але быў паланізаваны на мяжы XVI–XVII стагоддзяў. Атрымаў добрую адукацыю: валодаў польскай, нямецкай, французскай і лацінскай мовамі. Быў набліжаным і папулярным у кароннага гетмана Станіслава Канецпольскага.

## Вайсковая кар’ера 
У 1627 годзе падчас вайны са Швецыяй камандаваў харугвай. Магчыма, быў тым самым Крычэўскім — таварышам харугвы князя Захарыя Чацвярцінскага, які быў паранены падчас паўстання казакоў у 1638 годзе. У 1643 годзе прызначаны палкоўнікам Чыгірынскага палка рэестравых казакоў. У 1644 годзе ўдзельнічаў у Ахмаціўскай бітве супраць татар.

У 1647 годзе ўзяў на паручальніцтва арыштаванага Багдана Хмяльніцкага і стаў яго кумам. Тады ж удзельнічаў у паходзе Аляксандра Канецпольскага супраць татар.

## Пераход да казакоў 
У 1648 годзе далучыўся да Хмяльніцкага падчас бітвы пад Жоўтымі Водамі, потым трапіў у палон у Карсунскай бітве. Пасля вызвалення прыняў праваслаўе і імя Міхайла. Камандаваў казацкім войскам пад Піляўцамі, удзельнічаў у паходзе ў Галічыну, аблозе Замасця і баях супраць войскаў Януша Радзівіла.

## Гібель 
У 1649 годзе Крычэўскі камандаваў 30-тысячным казацкім войском, якое трымала абарону ад наступу Януша Радзівіла. Быў цяжка паранены ў бітве пад Лоевам і трапіў у палон, дзе памёр 3 жніўня 1649 года. Паводле сведчанняў, Януш Радзівіл загадаў зрабіць яго пасмяротны партрэт і насыпаць вялікую магілу.

## У літаратуры 
* Галоўны герой рамана Панаса Фядэнкі «Гетманів кум».
* Персанаж рамана Генрыка Сянкевіча «Агнём і мячом».
* Герой аповесці Андрэя Чайкоўскага «Палкоўнік Крычэўскі».

## Памяць 
У Львове яго імем названа вуліца, у Чыгірыне — правулак.

## Гл. таксама 
* Бітва пад Лоевам

## Спасылкі 
* А. Чайкоўскі. «Полкаўнік Крычэўскі» (Творы ў васьмі тамах, том 1)
* Крычэўскі Станіслаў-Міхайла ў Энцыклапедыі гісторыі Украіны

## Літаратура 
* Majewski W. *Krzyczewski (Krzeczowski) Stanisław (Michał)* // Polski Słownik Biograficzny. — T. XV/4. — S. 553–554.
* Федэнка П. *Гетманів кум*. — К.: Наукова думка, 1995.
* Степанков В. С. *Полководці Війська Запорозького: Історичні портрети*. — К., 1998. — Т. 1.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Памерлі 3 жніўня
Катэгорыя:Памерлі ў 1649 годзе
Катэгорыя:Казацтва
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Брэсцкім раёне
Самуіл Якаўлевіч Клябанаў

**Самуіл Якаўлевіч Клябанаў** (1 сакавіка 1910, Орша, Расійская імперыя — 16 красавіка 1942, Віцебскі аэрадром, БССР) — беларускі і савецкі лётчык, старшы лейтэнант, адкрывальнік паветраных трас у Ненецкай акрузе РСФСР, удзельнік Другой сусветнай вайны.

## Біяграфія 
Самуіл Клябанаў нарадзіўся ў 1910 у Оршы. Скончыў шэсць класаў мясцовай сямігадовай школы. З юнацтва захапляўся парашутным спортам і авіямадэлізмам. Напрыканцы 1920-х разам з бацькамі пераехаў у Ленінград. У 1988 і 1997 былі спробы адшукаць месца падзення самалёта, але яны не прынеслі поспеху.

## Узнагароды 
Самуіл Клябанаў быў узнагароджаны ордэнам Чырвонай Зоркі (1941) і ордэнам Леніна (1942).

## Памяць 
Экспазіцыя, прысвечаная Самуілу Клябанаву, размешчана ў музеі авіяцыі Поўначы ў Архангельску. Там жа выстаўлены ягоны ордэн Леніна.

Лічыцца, што Самуіл Клябанаў быў прататыпам Аляксандра Грыгор’ева, героя рамана расійскага пісьменніка Веніяміна Каверына «Два капітаны».

## Крыніцы 
Катэгорыя:Лётчыкі
Элізабэт Профэт

**Элізабэт Клэр Профэт** (;  — )&nbsp;— амерыканская рэлігійная дзяячка, пісьменніца, заснавальніца і лідар рэлігійнай арганізацыі «».

## Біяграфія 
### Раннія гады 
Элізабэт Клэр Вульф нарадзілася 8 красавіка 1939 г. у сям’і Ганса і Фрыдзі Вульф, якія пражывалі ў горадзе Рэд-Бэнк (Нью-Джэрсі, ЗША). Яе бацька быў у мінулым нямецкім марскім афіцэрам, камандзірам падводнай лодкі, маці — гувернанткай родам са Швейцарыі. Скончыўшы школу ў 1957 годзе, Элізабэт ідзе вучыцца ў  (Агая, ЗША) на спецыяльнасць «Паліталогія і эканоміка». У 1959—61 гг. яна працягвае навучанне ў Бостанскім універсітэце, дзе атрымлівае дыплом бакалаўра па спецыяльнасці «Паліталогія». Падчас вучобы праходзіць стажыроўку як сакратар , фатографа пры ААН. Пасля працуе як сакратар у газеце Christian Science Monitor.

### Супольная з Маркам Профэтам дзейнасць 
У 1961 г. Элізабэт наведвае публічную лекцыю , на той час лідара рэлігійнай арганізацыі «Вяршынны Маяк» (Summit Lighthouse), і ў хуткім часе далучаецца да яго дзейнасці як вучаніца. У 1963 г. Элізабэт выходзіць замуж за М. Профэта. У малжэнства нараджаецца чацвёра дзяцей (Шон, Эрын, Мойра, Таццяна). У 1964 г. Элізабэт Профэт упершыню публічна абвяшчае пасланні, якія, паводле сцверджання, зыходзяць ад Узнесеных Валадароў. Разам з М. Профэтам яна здзяйсняе падарожжа ў Індыю, дзе яны сустракаюцца з Індзірай Гандзі, Маці Тэрэзай і Далай-ламам. У той жа перыяд выдае сваю першую кнігу — «Падняцца на найвышэйшую вяршыню». У 1973 г. яе муж Марк Профэт памірае.

### Кіраванне «Царквою Сусветнай і Пераможнай» 
Пасля смерці М. Профэта Элізабэт бярэ на сябе кіраванне «Вяршынным Маяком». У 1975 г. Э. Профэт засноўвае рэлігійную арганізацыю «Царква Сусветная і Пераможная». «Вяршынны Маяк» працягвае сваё існаванне як яе структурны падпадзел. У 1977—78 гг. Элізабэт здзяйсняе гадавы лекцыйны тур па гарадах ЗША. Засноўвае навучальныя цэнтры. У 1981 г. выходзіць замуж за Эдварда Фрэнсіса. У іх у 1994 г. нараджаецца сын Сэт Фрэнсіс, але ў 1997 г. на тле хваробы, што пачалася ў Элізабэт, яны разводзяцца.

У 1980—х гг. дзейнасць Э. Профэт набывае шырокую вядомасць у ЗША. Яна прымае ўдзел у агульнанацыянальных тэлеперадачах. У 1987 г. Э. Профэт паведамляе пра павышаную небяспеку ядзернага ўдару з боку СССР і дае сваім паслядоўнікам 24 месяцы на падрыхтоўку. Наступныя некалькі гадоў яе паслядоўнікі праводзяць рэгулярныя малітоўныя чуванні з мэтай прадухілення вайны і ў той жа час будуюць шэраг сховішчаў, якія могуць прыняць каля 700 чалавек. Да пачатку 1990—х гг. ядзернага ўдару не адбываецца. Некаторыя ўспрымаюць гэта як перамогу, але большасць — як расчараванне. Адбываецца істотны адток паслядоўнікаў.

У 1995 г. пачынаецца праца па рэструктурызацыі царквы. У наступным годзе Элізабэт перадае кіраванне Гілберту Клербо (Gilbert Cleirbaut), канадскаму кансультанту з кіраўніцтва. У 1997 г. абвяшчаецца, што Э. Профэт пакутуе на невядомае невралагічнае парушэнне, якое праз год дыягнастуецца як хвароба Альцгеймера. У 2000 г. Элізабэт пакідае пост духоўнага лідара царквы. 15 кастрычніка 2009 г. Элізабэт Клэр Профэт памірае.
   

## Спасылкі 
Катэгорыя:Пісьменніцы ЗША
Катэгорыя:Рэлігійныя лідары
Царква Ільі Прарока (Ніжні Ноўгарад)

**Царква Святога Прарока Божага Ільі** — парафіяльная царква Ніжагародскай епархіі Рускай праваслаўнай царквы ў Запачаінні ў Ніжнім Ноўгарадзе. Асвечана ў гонар прарока Ільі.

Паводле паданні, царква пабудавана ў памяць збавення Ніжняга Ноўгарада ад нашэсця татараў і нагайцаў у 1505 годзе. На месцы яе будаўніцтва стаяў шацёр нагайскага мурзы, забітага дакладным стрэлам палоннага пушкара Федзі Літвіча. Упершыню сутыкнуўшыся з грознай зброяй, войска Махмед-Аміна ў паніцы бегла.

Дакладная гісторыя храма прасочваецца з 1621 года. У 1655 годзе адбудавана ў камені. Царква дала назву адной з гістарычных вуліц Ніжняга Ноўгарада — Ільінскай.

Катэгорыя:Ніжні Ноўгарад
Успенская царква на Ільінскай гары

**Царква Успення Божай Маці** — праваслаўны храм у Ніжнім Ноўгарадзе; уваходзіць у склад Цэнтральнага Архіерэйскага падвор’я разам з Узнясенскім і Сергіеўскім храмамі. Адзіны ў гісторыі каменнага дойлідства храмавым будынкам XVII стагоддзя з пакрыццём галоўнага аб’ёму ў выглядзе «хрышчатай бочкі ў чатыры асобы». Аб’ект культурнай спадчыны федэральнага значэння.

На месцы каменнага Успенскага храма раней знаходзіўся манастыр, які згадваецца ў грамаце цара Васіля Іванавіча Шуйскага ў 1606 годзе. У манастыры была драўляная царква ў гонар Успення Божай Маці, але ў сотнай грамаце 1621 года царква згадваецца як парафіяльная.

Каменны Успенскі храм быў пабудаваны купцом Апанасам Фірсовічам Олісавым. Будаўніцтва было завершана ў 1672 годзе.

У 1715 г. царква пацярпела ад пажару і была адноўлена.

У 1934 годзе Успенскі храм пашкоджаны, трапезная і званіца былі знішчаны. Першапачаткова яго планавалася падарваць з-за будаўніцтвам новага жылога квартала, аднак дзякуючы ўмяшанню архітэктара У. В. Варанкова храм быў выратаваны.

Катэгорыя:Ніжні Ноўгарад
Царква Нараджэння Іаана Прадцечы (Ніжні Ноўгарад)

**Царква Нараджэння Іаана Прадцечы** — праваслаўны храм у гістарычным цэнтры Ніжняга Ноўгарада. Драўляная царква святога Іаана Прадцечы «на таргу» ля Іванаўскага моста ўпершыню згадана ў Пісцовай кнізе 1621—1622 гадоў. Каменны храм асвечаны ў 1683 годзе, паўторна — 4 лістапада 2005 года. Ад назвы храма найбліжэйшая вежа крамля называецца Іванаўскай. Царква размяшчаецца на плошчы Народнага Адзінства.

Катэгорыя:Ніжні Ноўгарад
Плошча Мініна і Пажарскага

**Плошча Мініна і Пажарскага** () — галоўная плошча Ніжняга Ноўгарада. Грамадска-культурны цэнтр горада, месца правядзення ўсіх найбольш значных урачыстасцяў і свят. Размешчана ў гістарычнай частцы горада (у Ніжагародскім раёне), з паўднёва-ўсходняга боку ад нагорнай часткі Крамля.

Плошча злучае паміж сабой цэнтральныя вуліцы горада: Зяленскі з’езд, Вялікую Пакроўскую, Аляксееўскую, Варварскую, Ульянава, Мініна і Верхне-Волжскую набярэжную. Тут размешчана мноства помнікаў архітэктуры, Мінінскі, Лабачэўскі і медыцынскі ўніверсітэты, помнікі Мініну і Чкалаву, выставачны комплекс, а таксама першы гарадскі фантан.

Плошча з’яўляецца праезжай. Рух па ёй перакрываецца толькі ў святочныя дні і падчас правядзення іншых мерапрыемстваў.

Катэгорыя:Плошчы Ніжняга Ноўгарада
Раждзественская вуліца (Ніжні Ноўгарад)

**Раждзественская вуліца** (; з 1923 па 1940 — *Кааператыўная вуліца*; з 1940 па 2001 — *вуліца Маякоўскага*) — вуліца ў Ніжагародскім раёне Ніжняга Ноўгарада. Злучае плошчу Народнага Адзінства перад Крамлём з плошчай перад Благавешчанскім манастыром. Найменне атрымала ад зніклай Старой Раждзественскай вуліцы, названай ад страчанай старадаўняй Раждзественскай царквы на Бечаве, вядомай з 1520 года.

Узнікненне вуліцы звязана з заснаваннем у XIII стагоддзі Ніжагародскага торгу каля прыстаняў у вусці рэчкі Пачайны. Узніклае вакол торгу паселішча ўжо ў XVII стагоддзі называлася Ніжнім пасадам, і лічыцца адным з першых заселеных раёнаў Ніжняга Ноўгарада, нараўне з Ніжагародскім крамлём. Сучасная лінія вуліцы была пракладзена ў канцы XVIII — пачатку XIX стагоддзя.

У першай палове XIX стагоддзі Раждзественская вуліца фактычна была працягам Ніжагародскага кірмаша і з гэтага часу забудоўвалася каменнымі дамамі ў стылі рускага класіцызму. Да сярэдзіны стагоддзя была забудавана сядзібамі, крамамі, гасцініцамі і гандлёвымі канторамі. У другой палове XIX — пачатку XX стагоддзя стала найбуйнейшым гандлёва-фінансавым цэнтрам Паволжа і забудоўвалася даходнымі дамамі, гандлёвымі пасажамі, банкаўскімі будынкамі. У XIX стагоддзі па імі вуліцы быў названы адзін з адміністрацыйных раёнаў Ніжняга Ноўгарада — Раждзественскі бок, які ахопліваў тэрыторыю Ніжняга пасада, частка Запачаіння і Дабравешчанскую слабаду.

У 1920-я гады вуліца была вядома як цэнтр кааперацыі, у 1930—1950-я гады — як месца размяшчэння швейных прадпрыемстваў і атэлье.

У сучасны перыяд — адна з найважнейшых турыстычных вуліц горада, з практычна цалкам захаванай гістарычнай забудовай. Сярод галоўных архітэктурных помнікаў Раждзественскай вуліцы вылучаюць: Раждзественскую (Строганаўскую) царкву, царкву Нараджэння Іаана Прадцечы на ​​Таргу, будынак Волжска-Камскага банка, Блінаўскі пасаж, сядзібы Строганавых і Галіцыных.

Катэгорыя:Вуліцы Ніжняга Ноўгарада
Залатое цяля

**«Залатое цяля»** () — сатырычны раман савецкіх пісьменнікаў Іллі Ільфа і Яўгена Пятрова, упершыню апублікаваны ў 1931 годзе ў часопісе «30 дзён». Апавядае пра працяг прыгод Астапа Бендэра, пачатых у рамане «Дванаццаць крэслаў». Твор лічыцца класікай савецкай літаратуры і адным з самых яркіх узораў сатыры на савецкае грамадства 1920–1930-х гадоў.

## Сюжэт 
Пасля падзей «Дванаццаці крэслаў» Астап Бендэр вяртаецца да жыцця і вырашае ўвасобіць сваю галоўную мару — стаць мільянерам і жыць за мяжой. Ён даведваецца пра падпольнага мільянера Карэйку, які хавае сваё багацце, каб не прыцягваць увагу ўладаў.

Бендэр з камандай (Шура Балаганаў і Панікоўскі) пачынаюць пераследаваць і шантажаваць Карэйку, пагражаючы раскрыць махінацыі, дзякуючы якім яму ўдалося разбагацець. Нарэшце Карэйка пагаджаецца аддаць Бендэру мільён рублёў. Аднак Астап сутыкаецца з жорсткай рэальнасцю: патраціць вялікія грошы ў Савецкім Саюзе немагчыма без лішніх падазрэнняў і праблем. У фінале галоўны герой у роспачы апынаецца на румынскай мяжы.

## Асноўныя персанажы 
* **Астап Бендэр** — галоўны герой, дасціпны авантурыст, які марыць пра багатае жыццё за мяжой.
* **Аляксандр Іванавіч Карэйка** — падпольны мільянер, які вядзе сціплы лад жыцця дзеля бяспекі.
* **Шура Балаганаў** — дробны махляр і паплечнік Бендэра.
* **Міхаіл Самуэлавіч Панікоўскі** — камічны махляр-адзіночка.

## Сэнс і мастацкія асаблівасці 
Раман высмейвае культ грошай, бюракратыю, побытавую савецкую рэчаіснасць і амаральнасць двайнога жыццё. Аўтары выкарыстоўваюць яскравы гумар, сатырычныя гіпербалы, жывыя дыялогі і пазнавальныя вобразы персанажаў. «Залатое цяля» адлюстроўвае канфлікт паміж асабістымі марамі і сацыяльнымі абмежаваннямі савецкай сістэмы.

Літаратуразнаўцы бачаць у творы гогалеўскія матывы з «Мёртвых душ» і іншых класічных твораў літаратуры.

## Рэакцыя і крытыка 
Раман быў цёпла прыняты чытачамі, аднак хутка забаронены савецкай цэнзурай. З 1949 па 1956 яго нельга было друкаваць. Савецкія ўлады аб'явілі твор паклёпніцкім, а ягоны выхад у свет грубай палітычнай памылкай.

## Экранізацыі 
Раман некалькі экранізацый, зробленых у СССР, Чэхіі, Венгрыі. Найбольш вядомай адаптацыяй з'яўляецца чорна-белы аднайменны фільм Міхаіла Швейцэра (1968) з Сяргеем Юрскім у ролі Астапа Бендэра.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Сатырычныя раманы
Ларыса Леанідаўна Бельская

**Ларыса Леанідаўна Бельская** (нар. 1963, г. Мінск) — беларуская дыпламатка.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў 1963 годзе ў Мінску. У 1987 годзе скончыла Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта.

Пасля некалькіх гадоў выкладчыцкай і даследчай дзейнасці, у 1994 годзе паступіла на працу ў Міністэрства замежных спраў Рэспублікі Беларусь.

У 1999—2002 гадах займала пасаду кіраўніка сакратарыята МЗС. У 2004—2008 гадах працавала першым сакратаром Пасольства Беларусі ў ЗША. У 2012—2016 гадах — саветніца Пастаяннага прадстаўніцтва Беларусі пры ААН. У 2016 годзе стала намесніцай кіраўніка дэпартамента эканамічнага супрацоўніцтва і ўстойлівага развіцця. У 2017—2019 гадах узначальвала галоўнае ўпраўленне шматбаковай дыпламатыі. У 2019—2020 гадах працавала саветніцай-пасланніцай Пасольства Беларусі ў Вялікабрытаніі. У 2021—2022 гадах — кіраўніца аддзела знешнепалітычнага аналізу галоўнага інфармацыйна-аналітычнага ўпраўлення МЗС.

Л. Л. Бельская займалася шырокім колам пытанняў шматбаковай дыпламатыі, уключаючы тэматыкі ўстойлівага развіцця, гуманітарнага супрацоўніцтва, гендарнай роўнасці, правоў дзяцей, сямейнай палітыкі, правоў чалавека і барацьбы з гандлем людзьмі.

Яна была намесніцай старшыні на 51-й і 52-й сесіях Камісіі ААН па сацыяльным развіцці. Прадстаўляла Беларусь на шматлікіх міжнародных форумах і брала ўдзел у арганізацыі нацыянальных і міжнародных мерапрыемстваў у партнёрстве з агенцтвамі ААН — ПРААН, ЮНІСЕФ, МАМ і іншымі.

У лютым 2022 года была прызначаная пастаяннай прадстаўніцай Рэспублікі Беларусь пры Аддзяленні ААН і іншых міжнародных арганізацыях у Жэневе.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Дыпламаты Беларусі
Павел Уладзіміравіч Взяткін

**Павел Уладзіміравіч Взяткін** (нар. , Мінск) — беларускі дзяржаўны дзеяч і дыпламат.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1976 годзе ў Мінску. У 1997 годзе з адзнакай скончыў Беларускі дзяржаўны эканамічны ўніверсітэт, у 2003 годзе — Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь. 

Працоўную дзейнасць пачаў у 1997 годзе ў АТ «Інстытут інфармацыйных тэхналогій». У 1998–1999 гадах працаваў вядучым спецыялістам крэдытна-інвестыцыйнага ўпраўлення Міністэрства знешнеэканамічных сувязяў Рэспублікі Беларусь. У 1999–2001 гадах займаў пасаду першага сакратара крэдытна-інвестыцыйнага ўпраўлення МЗС Беларусі.

У 2002–2004 гадах працаваў галоўным эканамістам і намеснікам начальніка аддзела нетарыфнага рэгулявання Дэпартамента знешняга гандлю Мінгандлю. У 2004 годзе быў саветнікам упраўлення двухбаковых адносін з краінамі СНД. У 2004–2007 гадах займаў пасаду першага сакратара Пасольства Беларусі ў ПАР.

Пасля вяртання ў Беларусь працаваў у МЗС Беларусі ў 2007–2010 гадах як першы сакратар і дарадца, а ў 2010–2011 гадах быў намеснікам начальніка ўпраўлення — начальнікам аддзела ўпраўлення рэгіёнаў Расіі. З 2011 да 2015 года працаваў саветнікам Пасольства Беларусі ў ААЭ.

З 2015 года займаў шэраг кіраўнічых пасад у Дэпартаменце знешнеэканамічнай дзейнасці МЗС Беларусі, у тым ліку намесніка дырэктара Дэпартамента. 

З 19 лістапада 2020 года да чэрвеня 2025 года — Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Рэспублікі Беларусь у Рэспубліцы Кенія, а таксама па сумяшчальніцтве ў Танзаніі, Угандзе, Эфіопіі; пастаянны прадстаўнік пры Афрыканскім саюзе, праграме ААН па навакольным асяроддзі (ЮНЭП) і праграме ААН па населеных пунктах (ААН-Хабітат).

Валодае англійскай і іспанскай мовамі.

## Сям'я 
Жанаты, мае дачку.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Дыпламаты Беларусі
Катэгорыя:Паслы Беларусі ў Кеніі
Катэгорыя:Паслы Беларусі ў Танзаніі
Катэгорыя:Паслы Беларусі ва Угандзе
Катэгорыя:Паслы Беларусі ў Эфіопіі