open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Малгажата Гандзялевіч-Вацлаўк

**Марыя Малгажата Гандзялевіч-Вацлаўк** () — польскі архітэктар, кандыдат навук, дацэнт. Прадстаўнік мадэрнізму, лаўрэат ганаровай узнагароды SARP (1987).

## Біяграфія 
Вучылася ў школах Грудзёндза і Варшавы. У 1942 годзе сканчае Жаночую архітэктурную школа імя У. Наакоўскага, пасля чаго да 1950 студэнтка архітэктурнага факультэта Варшаўскай політэхнікі. Паралельна з 1942 па 1945 год працуе ў майстэрні Мацея Навіцкага.

Пасля вайны адзін год працуе ва упраўленне капітальнага аднаўлення і з апошнімі гадамі вучобы працавала валанцёрам, потым малодшым асістэнтам на кафедры дызайну праф. Барбарай Брукальскай ў 1946—1951 гг., пасля чаго да 1965 У майстэрні прафесара Багдана Пнеўскага, спачатку як асістэнт, затым як дызайнер і, нарэшце, як партнёр прафесара і сааўтар яго апошніх праектаў і рэалізацый.

У другой палове 1860-х і да сярэдзіны 1990-х кіравала архітэкіурным бюро разам з мужам Збігневам Вацлаўкам.

Памёрла 11 красавіка 1996 У Варшаве, пахавана на могілках Павонзкі.

### Сям’я 
Бацька Марыі Гандзялевіч — архітэктар, кераміст і прамысловец Юзаф Гандзялевіч, маці — Марыя, у дзявоцтве Кухарская. Мужам Марыі Гандзялевіч быў Збігнеў Вацлаўк.

## Вядомыя працы 
* Дом Хлопы ў Варшаве — 1958 г., сааўтар Богдан Пнеўскі
* Комплекса Сейма:
** Новая палата прадстаўнікоў ў  — 1972/1974, (сааўтар Анджэй Калішэўскі)
** Інтэр’еры Сейма — 1986/1987 гг
** Корпус «Е» — 1989—1991 гг
* Жылы масіў Тарговак у Варшаве — 1972/1978

Катэгорыя:Архітэктары Польшчы
Катэгорыя:Выпускнікі факультэта архітэктуры Варшаўскай палітэхнікі
Катэгорыя:Выкладчыкі Варшаўскай палітэхнікі
Вікторыя Сяргееўна Ціхан

**Вікторыя Сяргееўна Ціхан** (нар. , Мінск, Беларусь) — беларуская футбалістка, нападаючы. Выступала ў нацыянальнай зборнай Беларусі.

## Клубная кар’ера 
Футболам пачала займацца ў 2011 годзе ў школе «Мінска» (першы трэнер — Аляксандр Сувораў). У асноўнай камандзе выступае з 2018 года, таксама выклікалася ў зборныя Беларусі U-17 і U-19.

Дасягненні: чэмпіёнка Беларусі (2018, 2019), уладальніца Кубка Беларусі (2018, 2019), уладальніца Суперкубка Беларусі (2018, 2019, 2020).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Вікторыя Ціхан 

Катэгорыя:Футбалісткі Беларусі
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Беларусі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Мінск
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Разань-ПДВ
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Спартак Субаціца
Сезон 2020 ЖФК Мінск

У 2020 годзе жаночы футбольны клуб «Мінск» прымаў удзел у трох афіцыйных турнірах на рэспубліканскім узроўні:
* Чэмпіянат Беларусі 2020 (2 месца),
* Кубак Беларусі 2020 (фіналіст),
* Суперкубак Беларусі 2020 (уладальнік).

## Склад каманды 
## Спасылкі 
* FK MINSK

2020
Мінск
Катэгорыя:2020 год у Мінску
Гунскія катлы

**Гунскія катлы** () — характэрная рыса матэрыяльнай культуры гунаў у выглядзе металічных ёмістасцяў для падрыхтоўкі ежы.

 (тулава) мелі выцягнутую цыліндрычную форму, канічны паддон і забяспечваліся рамкавымі ручкамі, нярэдка з грыбападобнымі навершаннямі. Матэрыялам дадзеных сасудаў з’яўлялася бронза. Ад скіфскіх катлоў адрозніваўся меншымі памерамі. Датаваныя пераважна V—VI стагоддзем н. э. і распаўсюджаныя ад Цэнтральнай Еўропы да . Мяркуецца, што гунскія катлы выконвалі важную сакральна-сімвалічную функцыю.

Параметры «Сімбірскага» гунскага катла з Сярэдняга Паволжа (Ульянаўская вобласць): вышыня 59 см, дыяметр 31 см. Аналагічны кацёл з Кабардзіна-Балкарыі (Хабаз) важыў меркавана 15-20 кг.

Гунскія катлы з Бураціі мелі іншую форму.

## Геаграфія 
Гунскія катлы знойдзены ў Польшчы, Венгрыі, Румыніі, Малдове, Татарстане, Башкартастане, Туве, Кабардзіна-Балкарыі, Сіньцзяне, Краснадарскім краі (Анапа), а таксама на тэрыторыі Валгаградскай (Калачоўскі раён), Курганскай, Арэнбургскай, Ульянаўскай і Чэлябінскай абласцей. У  захоўваецца гунскі кацёл з  (Архангельская вобласць)

## Крыніцы 
## Літаратура 
* *Боталов С. Г.* Эпоха Великого переселения народов и раннее Средневековье Южного Урала (II—VIII века) // История Южного Урала: в 8 т. Т. 4. Челябинск: Издательский центр ЮУрГУ, 2019. С.94-104.
* Новый котел «гуннского типа»

Катэгорыя:Гуны
Катэгорыя:Катлы
Сезон 2019 ЖФК Надзея-СДЮШАР-7

У 2019 годзе жаночы футбольны клуб «Надзея-СДЮШАР-7» з Магілёва прымаў удзел у двух афіцыйных турнірах на рэспубліканскім узроўні:
* Чэмпіянат Беларусі 2019 (6 месца),
* Кубак Беларусі 2019 (чвэрцьфінал).

## Склад каманды 
## Спасылкі 
* Чемпионат Беларуси (женщины) Надежда-СДЮШОР-7 (Могилев) — ФК Минск 0-8 Обзор матча, комментарий. Па стане на 14 красавіка 2019 года.
* ISLOCH-RGUOR VS. NADEZHDA 5 — 0
* SLAVYANKA VS. NADEZHDA 1 — 6
* NADEZHDA VS. NEMAN 0 — 4
2019
Надзея-СДЮШАР-7
Катэгорыя:2019 год у Магілёве
Аўтапарк

**«Аўтапарк»** — беларуская тэлеперадача, прысвечаная аўтамабілям. Выходзіла ў эфір Беларускага тэлебачання ў 1990-х гадах на беларускай мове. Яна ўключала навіны сусветнай аўтамабільнай прамысловасці, інтэрв’ю, агляд падзей са сферы аўтамабільных відаў спорту як Беларусі, так і замежжа.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Тэлеперадачы Беларусі
Катэгорыя:Тэлеперадачы на беларускай мове
Крысціна Ціхаводава

**Крысціна Ціхаводава** (нар. , Мінск, Беларусь) — беларуская футбалістка, нападаючая. Выступала ў нацыянальнай зборнай Беларусі па міні-футболе.

## Клубная кар’ера 
Выхаванка клуба «Мінск», першым трэнерам быў Юрый Веніямінавіч Расолька.

У студзені 2023 года падпісала кантракт з пермскай «Зоркай-2005».

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Кристина Тиховодова 

Катэгорыя:Футбалісткі Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Дынама-БДУФК
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Зорка-2005 Перм
Жаночы Суперкубак Беларусі па футболе 2023

**Жаночы Суперкубак Беларусі па футболе 2023 года** прайшоў 12 сакавіка на стадыёне Дынама-Юні. У матчы сустрэліся чэмпіён і ўладальнік кубка 2022 года мінскі клуб «Дынама-БДУФК» і срэбны прызёр чэмпіянату і фіналіст кубка 2022 года клуб «Мінск».

## Справаздача аб матчы 
## Спасылкі 
* "ДИНАМО"-БГУФК В СУПЕРКУБКАХ: ТРЕТИЙ ТРОФЕЙ
* Динамо-БГУФК — Минск

Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2023 годзе
2023
Катэгорыя:2023 год у жаночым футболе
Дэніз Тэкін

**Хатыджэ Дэніз Тэкін** (,  7 чэрвеня 1997, Ізмір, Турцыя) — турэцкая музыка і аўтар песень.

## Жыццё і кар’ера 
Нарадзілася 7 чэрвеня 1997 года ў Ізміры ў сям’і дзяржаўнага служачага і правяла свае першыя гады ў Конаку. Яе бацькі вучыліся на стаматолагаў, і яна правяла дзяцінства ў розных правінцыях. Спачатку яна з сям’ёй паехала ў Мардзін і скончыла там пачатковую школу. Затым яна скончыла сярэднюю школу ў Газіянтэпе.

Яе цікавасць да музыкі пачалася ва ўзросце васьмі гадоў, калі яна пачала граць на фартэпіяна і флейце пры падтрымцы бацькі. Яна далучалася да розных мясцовых музычных гуртоў падчас навучання ў сярэдняй і старэйшай школе. У 16 гадоў яна пачала выступаць з жывой музыкай у невялікіх кавярнях. У Газіянтэпе яна дзялілася сваімі творамі пад нікам Daphead розных музычных платформах, рабіла каверы на вядомыя песні і прыцягнула да сябе ўвагу. Яе запісы за гэты перыяд праслухалі на YouTube ад 1 да 7 мільёнаў разоў. Стварыўшы належную аўдыторыю, яна давала канцэрты ў вялікіх гарадах, такіх як Стамбул, Анкара, Ізмір і Анталія. У інтэрв’ю ў 2015 годзе турэцкая спявачка Калбен звярнула ўвагу на інструменты і голас Тэкін. Пакінуўшы Газіянтэп, яна пачала вывучаць заходнія мовы і літаратуру ва ўніверсітэце Багазічы. У 2017 годзе выпусціла свой першы студыйны альбом «*Kozakuluçka*», які складаецца з дзевяці песень. У гэтым альбоме яна таксама выканала каверы на такія песні, як «Beni Vur» Ахмета Кая і Юсуфа Хаялаглу. Пазней яна выканала шэраг песень разам з Канам Озанам.

## Дыскаграфія 
### Альбомы 
* *Kozakuluçka* (2017)

### Сінглы 
* «Hep Oturup Bekledim» (2017)
* «Çözülmez» (2018)
* «Yıldızlar» (2019)
* «Hep Sonradan» (2020)
* «Ne Yapsam Yanarım» (2020)
* «Aman Ayrılık» (2020)
* «Güneşe Doğru» (2020)

## Спасылкі 
Катэгорыя:Музыканты Турцыі
Лоеўскі прарыў

**Лоеўскі прарыў** — прарыў 1-га дывізіёна кананерак Дняпроўскай ваеннай флатыліі праз умацаваны раён польскіх войск на Дняпры каля Лоева ў савецка-польскую вайну 1920 года. Асноўная мэта аперацыі — прайсці ўніз па Дняпры і забяспечыць пераправу ўдарнай групы 12-й арміі Паўднёва-Заходняга фронту.

## Падрыхтоўка 
Пасля ўзяцця польскімі войскамі Кіева, да Лоева адышоў паўночны атрад Дняпроўскай ваеннай флатыліі пад камандаваннем М. Р. Сцяпанава, які сканцэнтраваўся ў раёне вёсак Абакумы і Карпаўка.

Рэўваенсавет Паўднёва-Заходняга фронту і камандаванне 12-й арміі паставілі перад паўночным атрадам флатыліі (20 кулямётаў і 11 гармат) задачу: прарвацца праз умацаваныя берагавыя пазіцыі польскіх войск каля Лоева, паралізаваць дзеянні польскай флатыліі ў раёне вусця р. Прыпяць і адначасова аказаць дапамогу ў пераправе на правы бераг Дняпра часцям 12-й арміі, якая ўдзельнічала ў распачатай Кіеўскай аперацыі РСЧА па вызваленні Кіева.

У ноч на 2 чэрвеня дывізіён з 9 суднаў (кананеркі «Малы», «Мсцівы», «Меткі», «Залп», «Геройскі», «Пінск», «Батурын», «Маладзецкі» і тральшчык «Трал») рушыў па р. Сож да Дняпра. На світанні дывізіён з баямі прарваўся праз участак з разбураным мастом, акрамя «Меткага», які страціў кіраванне і затануў, Эрман Ю. Гайліт, У. П. Стаянаў і П. П. Салаўёў — ордэнамі Баявога Чырвонага Сцяга.

## Літаратура 
* 
* Не забыць тых слаўных дзён... Лоеўскі прарыў 1920 года // Калгасная перамога. — 1958. — № 118. — 4 кастрычніка. — С.

Катэгорыя:Лоеў
Катэгорыя:Гісторыя Лоеўскага раёна
Катэгорыя:Аперацыі і бітвы Грамадзянскай вайны ў Расіі
Катэгорыя:Бітвы польска-савецкай вайны ў Беларусі
Катэгорыя:1920 год у Беларусі
Катэгорыя:Чэрвень 1920 года
Сем жанчын рознага веку

**«Сем жанчын рознага веку»** () — чорна-белы дакументальны фільм, зняты ў 1978 годзе польскім кінарэжысёрам Кшыштафам Кеслёўскім.

## Апісанне фільма 
Фільм складаецца з сямі фрагментаў, кожны з якіх паказвае адзін дзень тыдня балерыны класічнага танца за працай або на рэпетыцыі. Узрост танцоўшчыц змяняецца з кожным днём ад самага маленькага дзіцяці, якое робіць першыя крокі ў балеце, да старэйшай балерыны, якая цяпер вучыць танцу маладых.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
*  
* «Сем жанчын рознага веку» на сайце «*FilmPolski.pl*»

Катэгорыя:Фільмы Польшчы 1978 года
Катэгорыя:Дакументальныя фільмы Польшчы
Катэгорыя:Кароткаметражныя фільмы Польшчы
Катэгорыя:Чорна-белыя фільмы Польшчы
Катэгорыя:Фільмы, знятыя ў Польшчы
Катэгорыя:Фільмы на польскай мове
Катэгорыя:Фільмы Кшыштафа Кеслёўскага
Катэгорыя:Фільмы па сцэнарыях Кшыштафа Кеслёўскага
Спакой (фільм, 1976)

**«Спакой»** () — драматычны тэлефільм, зняты ў 1976 годзе польскім кінарэжысёрам Кшыштафам Кеслёўскім. Прэм’ера фільма адбылася 19 верасня 1980 года.

## Апісанне фільма 
Антэк Граляк толькі што выйшаў з турмы. Ён пакідае родны Кракаў і бярэцца за працу на будоўлі ў Сілезіі. Усё, што ён хоча, — гэта простыя рэчы ў жыцці: праца, чыстае месца для сну, што-небудзь паесці, жонка, тэлевізар і спакой. Імкнучыся пазбегнуць канфліктаў, шчаслівы быць жывым і свабодным, ён добразычлівы з калегамі, адкрыты і ўдзячны свайму працадаўцу. Ён знаходзіць дзяўчыну, жэніцца, але канфлікты на працы аказваюцца непазбежнымі. Знікаюць будматэрыялы, а да крадзяжу датычны начальнік Граляка. Думаючы, што ён знайшоў у Граляку патэнцыйнага саўдзельніка, бос прапануе прыцягнуць яго да падпольных здзелак. Сярод будаўнікоў пачынаецца забастоўка. Раздзіраючыся паміж двума бакамі — начальнікам і калегамі — і прагнучы спакою, Граляк прыходзіць на працу. Будаўнікі лічаць, што ён даносчык і збіваюць яго, а ён толькі стогне «*Спакой… спакой*».

## Зноскі 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
*  
* «Спакой» на сайце «*FilmPolski.pl*»

Катэгорыя:Фільмы-драмы 1976 года
Катэгорыя:Фільмы Польшчы 1976 года
Катэгорыя:Тэлевізійныя фільмы Польшчы
Катэгорыя:Фільмы-драмы Польшчы
Катэгорыя:Фільмы, знятыя ў Польшчы
Катэгорыя:Фільмы на польскай мове
Катэгорыя:Фільмы Кшыштафа Кеслёўскага
Катэгорыя:Фільмы па сцэнарыях Кшыштафа Кеслёўскага
Не ведаю

**«Не ведаю»** () — чорна-белы дакументальны фільм, зняты ў 1977 годзе польскім кінарэжысёрам Кшыштафам Кеслёўскім.

## Апісанне фільма 
Фільм уяўляе сабой «*прызнанне чалавека, які быў дырэктарам фабрыкі ў Ніжняй Сілезіі. Ён быў членам партыі, але выступаў супраць мафіёзнай арганізацыі членаў партыі, якая дзейнічала на гэтай фабрыцы ці ў рэгіёне. Тыя людзі кралі і спісвалі з заводскага рахунку. Ён не здагадваўся, што ў гэтай справе замяшаныя людзі вышэйшага ўзроўню. І яны яго дабілі*» (Кшыштаф Кеслёўскі). «*Ці быў я правы? Я не ведаю!*» — заключае мужчына.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
*  
* «Не ведаю» на сайце «*FilmPolski.pl*»

Катэгорыя:Фільмы Польшчы 1977 года
Катэгорыя:Дакументальныя фільмы Польшчы
Катэгорыя:Кароткаметражныя фільмы Польшчы
Катэгорыя:Чорна-белыя фільмы Польшчы
Катэгорыя:Фільмы, знятыя ў Польшчы
Катэгорыя:Фільмы на польскай мове
Катэгорыя:Фільмы Кшыштафа Кеслёўскага
Катэгорыя:Фільмы па сцэнарыях Кшыштафа Кеслёўскага
Персанал (фільм)

**«Персанал»** () — драматычны тэлефільм, зняты ў 1975 годзе польскім кінарэжысёрам Кшыштафам Кеслёўскім.

## Апісанне фільма 
Ромэк, чуллівы і адкрыты малады чалавек захоплены магіяй мастацтва, прыходзіць у оперу працаваць краўцом. Паступова, калі ён сутыкаецца з рэальнасцю за кулісамі — сваркамі, дробнай рэўнасцю, помслівасцю і разбэшчанасцю — яго ілюзіі разбураюцца. Фільм заканчваецца тым, што Ромэк сядзіць перад чыстым аркушам паперы, на якім ён павінен данесці на свайго сябра, калегу-краўца, якога звольнілі праз зламыснасць аднаго з акцёраў.

## Акцёрскі склад 
* Юльюш Махульскі — *Ромэк Янухта*

## Узнагароды і намінацыі 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
*  
* «Персанал» на сайце «*FilmPolski.pl*»

Катэгорыя:Фільмы-драмы 1975 года
Катэгорыя:Фільмы Польшчы 1975 года
Катэгорыя:Тэлевізійныя фільмы Польшчы
Катэгорыя:Фільмы-драмы Польшчы
Катэгорыя:Фільмы, знятыя ў Польшчы
Катэгорыя:Фільмы на польскай мове
Катэгорыя:Фільмы Кшыштафа Кеслёўскага
Катэгорыя:Фільмы па сцэнарыях Кшыштафа Кеслёўскага
Уцечка дакументаў Пентагона (2023)

**Уцечка сакрэтных дакументаў Пентагона** — незаконнае абнародаванне («уцечка») сакрэтных дакументаў Міністэрства абароны ЗША («Пентагон»), якое адбылося ў красавіку 2023 года.

Два камплекты сакрэтных дакументаў ЗША, якія тычацца расійска-ўкраінскай вайны, былі незаконна апублікаваны ў Twitter, Discord, Telegram і 4chan. Уцечка таксама ўключала падрабязнасці аб Паўночнай Карэі, Кітаі, Іране і Аб’яднаных Арабскіх Эміратах. Прадстаўнікі ЗША заявілі, што за інцыдэнтам, верагодна, стаіць Расія. На адным з распаўсюджаных слайдаў пазначана 16 000 — 17 500 расіян, забітых з пачатку ўварвання Расіі ва Украіну, і 61 000 — 71 500 забітых украінцаў.

Паводле The New York Times, першакрыніцай уцечкі сакрэтных дакументаў Пентагона аказаўся закрыты анлайн-чат Thug Shaker Central. Яго мадэратарам быў 21-гадовы пілот Нацгвардыі ВПС ЗША Джэк Тэйшэйра. Затым у Інтэрнэце было апублікавана некалькі версій слайдаў, прычым у пазнейшых, распаўсюджаных расійскімі каналамі, колькасць ахвяр зменена на карысць Расіі. Bellingcat таксама прадаставіў доказы таго, што некаторыя слайды былі адрэдагаваны.

## Зноскі 

Катэгорыя:2023 год у ЗША
Катэгорыя:Красавік 2023 года
Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі
Катэгорыя:Уварванне Расіі ва Украіну (2022)
Сцяпан Мацвеевіч Валансевіч

**Сцяпан Мацвеевіч Валансевіч** (; , Кобрын? — , Ленінград) — архітэктар.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1878 годзе, верагодна, у Кобрыне, у сям’і Мацвея Юзафавіча Валансевіча (каля 1830 — пасля ліпеня 1912).

Паводле іншых звестак скончыў Інстытут у 1908 годзе і з’ехаў працаваць у г. Мінск, Паўночна-Заходняга аддзела Імператарскага Рускага геаграфічнага таварыства.

У 1914 г. вярнуўся ў Пецярбург і стаў галоўным архітэктарам Раждзественскага (затым Смольнінскага) раёна. Пасля заканчэння грамадзянскай вайны працаваў у Хімпраекце да 1927 г., а з 1927 па 1931 гг. быў галоўным архітэктарам Выбаргскага раёна пры Выбаргскім райвыканкаме. У той час архітэктары раёнаў вырашалі даволі шырокае кола пытанняў па рэгуляванні будаўніцтва — пазней частка гэтых работ стала выконваць архітэктурна-планіровачнае ўпраўленне Ленгарвыканкама.

Памёр ад знясілення  года ў блакадным Ленінградзе. Пахаваны на Вялікаохцінскіх могілках у Ленінградзе;
* Будынак Гродзенскага рэальнага вучылішча (1907);
* Будынак Мсціслаўскай мужчынскай гімназіі (1908);
* Рамонт будынка Рагачоўскай настаўніцкай семінарыі з памяшканнямі інтэрната, будынкаў пачатковага вучылішча і лазарэта (1909).

## Сям’я 
У першым шлюбе з Яўгеніяй Аліфер (пам. не пазней за 1924 г.). З ёй дзеці.
* Вольга (каля 1904 — каля 1944, Ленінград), оперная спявачка. У шлюбе з Салаўёвым.

У другім з лютага 1924 года з Верай Аляксандраўнай Валансевіч (1898, Мінск — 1963, Ленінград). З ёй дзеці.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Архітэктары Вільнюса
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Гродна
Катэгорыя:Архітэктары Рагачова
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары Мсціслава
Катэгорыя:Архітэктары Літвы
Катэгорыя:Члены Віленскага мастацкага таварыства
Катэгорыя:Ахвяры блакады Ленінграда
Юлія Міхайлаўна Дзенісенка

**Юлія Міхайлаўна Дзенісенка** (нар. , Магілёў, Беларусь) — беларуская футбалістка, абаронца. Выступала ў нацыянальнай зборнай Беларусі.

## Клубная кар’ера 
У 2012 годзе паехала ва Украіну, дзе падпісала кантракт з «Жытлабуд-1».

У 2016 годзе вярнулася ў Беларусь, дзе разам са сваёй сястрой падпісала кантракт з «Надзеяй-ДЮСШАР № 7» (Магілёў).

У сакавіку 2017 разам з сястрой перайшла ў «Зорку-БДУ».

Перад пачаткам сезона 2018 году вярнулася ў «Надзею-ДЮСШАР № 7».

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісткі Беларусі
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Беларусі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Зорка-БДУ
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Жытлабуд-1 Харкаў
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Дняпро Магілёў
Старэнне палімераў

]]
**Старэ́нне паліме́раў** — неабарачальная змена, пагаршэнне ўласцівасцей палімераў і палімерных матэрыялаў пад уздзеяннем знешніх фактараў (цяпло, святло, вільгаць, іанізавальнае выпраменьванне, кісларод і інш.).

Адбываецца пры захоўванні палімераў і іх перапрацоўцы, а таксама пры захоўванні і эксплуатацыі вырабаў з іх. Абумоўлена хімічнымі ператварэннямі макрамалекул, якія прыводзяць да іх дэструкцыі і да ўтварэння разгалінаваных або трохмерных структур («сшывання»). Звычайна старэнне палімераў адбываецца пад уздзеяннем некалькі фактараў адначасова. Найбольш пашырана тэрмаакісляльнае старэнне, звязанае з ланцуговай хімічнай рэакцыяй акіслення палімера пры награванні на паветры. Важнымі фактарамі, якія паскараюць старэнне, з’яўляюцца механічныя напружанні, што ўзнікаюць у палімеры ў працэсе механічнай перапрацоўкі і пэўных умовах эксплуатацыі палімерных вырабаў. Да старэння палімераў прыводзяць такія працэсы, як крышталізацыя, дэсорбцыя фарбавальнікаў і пластыфікатараў і іншых дабавак. Скорасць старэння залежыць ад хімічнай будовы, структуры і тэхналогіі атрымання палімераў.

Старэнне палімераў вядзе да страты карысных уласцівасцей, змянення афарбоўкі, растрэсквання, часам да поўнага разбурэння палімерных вырабаў. З мэтай памяншэння шкоднага ўздзеяння працэсаў старэння выкарыстоўваецца стабілізацыя палімераў.

## Літаратура 
* 
* 
* Химическая энциклопедия. — М.: Советская энциклопедия. Под ред. И. Л. Кнунянца. 1988.

## Спасылкі 
* Зависимость механических свойств полимеров от некоторых внешних факторов  // Інфармацыйна-аналітычны партал MPlast.by — Полимеры для Всех!
* Старение полимеров // «Мегаэнциклопедия Кирилла и Мефодия» megabook.ru 
* Старение полимеров // XuMuK.ru 

Катэгорыя:Матэрыялазнаўства
Катэгорыя:Палімеры
Старэнне металаў

**Старэ́нне мета́лаў** — змена механічных, фізічных, хімічных уласцівасцей металаў і іх сплаваў, абумоўленае тэрмадынамічнай неўраўнаважаннасцю зыходнага стану і паступовым набліжэннем структуры да раўнаважнага стану ва ўмовах дастатковай дыфузнай рухомасці атамаў.

Адбываецца ў звычайных умовах (натуральнае старэнне) або пры награванні (штучнае старэнне). Асноўны працэс — распад перанасычанага цвёрдага раствору, які звычайна атрымліваецца пры загартоўцы і суправаджаецца павышэннем трываласці, каэрцытыўнай сілы, электраправоднасці, зніжэннем пластычнасці і ўдарнай вязкасці. Да працэсу старэння дадаецца дэградацыя павярхоўнага пласта за кошт зносу, карозіі і інш.

Штучнае старэнне металаў ужываецца для павышэння трываласці сталей і сплаваў на аснове алюмінію, медзі, тытану і інш., паляпшэння характарыстык магнітна-цвёрдых матэрыялаў. Дасягаецца пластычным дэфармаваннем, спецыяльнай тэрмічнай апрацоўкай, радыеактыўным абпрамяненнем, лазернай і ультрагукавой апрацоўкай.

Адмоўны ўплыў старэння металаў прадухіляецца больш дасканалай тэхналогіяй выплаўкі, легіраваннем, тэрмічнай апрацоўкай.

## Літаратура 
* 
* 
* *Лахтин Ю. М., Леонтьева В. П.* Материаловедение. — М.: Машиностроение, 1990. — 528 с. — ISBN 5-217-00858-X.
* Деформационное старение в сталях / В. М. Фарбер, О. В. Селиванова, В. А. Хотинов, О. Н. Полухина. — Екатеринбург: Изд‑во Урал. ун‑та, 2018. — 72 с. — ISBN 978-5-7996-2389-0.

## Спасылкі 
* Большая энциклопедия нефти и газа на сайте НПЦ «Знание»  
* Естественное и искусственное старение металлов // Metallurgist.pro 

Катэгорыя:Металазнаўства
Павел Фёдаравіч Мінкаў

**Павел Фёдаравіч Мінкаў** (;  ‒ ?) — дзяржаўны службовец і землеўласнік.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і балгарскага і расійскага педагога і асветніка Тодара (Фёдара) Мінкава.

Катэгорыя:Постаці Кобрынскага павета
Лоеўская воласць

**Лоеўская воласць** — адміністрацыйная адзінка ў складзе Рэчыцкага павета Мінскай губерні Расійскай імперыі, існавала да 1926 года. Адміністрацыйны цэнтр — Лоеў.

## Гісторыя 
### Пад уладай Расійскай імперыі 
У 1864 годзе сяляне воласці адмовіліся ўносіць выкупныя плацяжы, падаткі і выконваць павіннасці. Аднак улады жорстка падавілі супраціўленне сялян. Праз 3 гады сялянскія выступленні ў воласці аднавіліся з-за адмовы плаціць нядоімкі па выкупчых і аброчных плацяжах. Хваляванні былі падаўлены толькі ў маі 1871 года.

### Польская інтэрвенцыя 
Напачатку сакавіка 1918 года воласць занялі войскі кайзераўскай Германіі. Савецкая ўлада была ліквідавана, а воласць па дамоўленасці паміж урадамі Германскай імперыі і Украінскай Народнай Рэспублікай, далучана да апошняй. Неўзабаве 25 сакавіка гэтага ж года Радай БНР была прынятая Трэцяя Устаўная грамата, паводле ўмоў якой Рэчыцкі павет склаў адну з заяўленых тэрыторый Беларускай Народнай Рэспублікі, але органы ўлады рэспублікі не разгарнулі дзейнасць з прычыны агульнай неарганізаванасці сярод структур БНР і адмоўнага стаўлення нямецкага франтавога камандавання да ўтварэння БНР. Разам з тым, на фоне Лістападаўскай рэвалюцыі ў Германіі і адклікання нямецкіх войск з Усходняга фронту, воласць зноў апынулася пад савецкай уладай, у складзе Заходняй камуны РСФСР.

## Старшыні валрэўкома 
* Дзмітрый Васілевіч Казека (снежань 1917 — ?)
* Патапаў (20 чэрвеня — 2 ліпеня 1920)
* Д. С. Сулейкін (2 ліпеня 1920 — ?)

## Першыя сакратары валаснога камітэта РКП(б) 
* Андрэй Дзмітрыевіч Пінчук-Адэнскі (1917)

Катэгорыя:Воласці Рэчыцкага павета
Сезон 2019 ЖФК Мінск

У 2019 годзе жаночы футбольны клуб «Мінск» прымаў удзел у трох афіцыйных турнірах на рэспубліканскім узроўні:
* Чэмпіянат Беларусі 2019 (1 месца),
* Кубак Беларусі 2019 (уладальнік),
* Суперкубак Беларусі 2019 (уладальнік).

## Склад каманды 
Па стане на 15 красавіка 2019.

 

## Спасылкі 
* FK MINSK
* Женская команда «Ислочь-РГУОР» уступила трофей «Минску» в серии пенальти
2019
Мінск
Катэгорыя:2019 год у Мінску
Манола Сола

**Мануэль Фернандэс Серана** (; нар. ), больш вядомы як **Манола Сола** () — іспанскі акцёр.

## Біяграфія 
Мануэль Фернандэс Серана нарадзіўся ў Альхесірасе ў 1964 годзе, выхоўваўся ў суседнім  да 6 гадоў, пазней пераехаў у Севілью са сваёй сям’ёй. Атрымаў ступень ліцэнцыята ў галіне педагагічных навук у Севільскім універсітэце і навучаўся акцёрскаму майстэрству ў Інстытуце тэатра Севільі. Пасля дэбюту на сцэне ў 1989 годзе і шэрагу роляў на тэлебачанні, ён дэбютаваў у 2002 годзе ў поўнаметражным кіно ў драме «».

У 2006 годзе выканаў ролю лейтэнанта Гарсэса ў фільме «Лабірынт фаўна».

## Спасылкі 
* Манола Сола на сайце «*Internet Movie Database*»

Катэгорыя:Акцёры XXI стагоддзя
Катэгорыя:Акцёры Іспаніі
Катэгорыя:Акцёры тэлебачання Іспаніі
Ectobiidae

**Ectobiidae**  — сямейства насякомых з падатраду . Найбуйнейшае сямейства ў падатрадзе, якое налічвае каля 2400 відаў, якія аб’ядноўваюцца ў 224 роды і 6 падсямействаў. Прадстаўнікі ўключаюць шэраг сінантропных відаў, у тым ліку . Для СССР паказвалася 6 родаў. У выкапнёвым стане вядомыя з .

## Апісанне 
Вусікі даўжэй цела. Цела голае, без валасінак. Цэркі членістыя. Сцёгны сярэдніх і задніх ног з многімі шыпамі на ніжнім баку. Генітальная пласцінка самцоў з адным ці двума неаднолькавымі грыфялькамі, асіметрычная.

## Сістэматыка 
Ніжэй прыведзены спіс родаў у адпаведнасці з электронным каталогам SpeciesFile.

### Anaplectinae 
### Attaphilinae 
*  Wheeler, 1900

### Blattellinae 
### Ectobiinae 
### Nyctiborinae 
### Pseudophyllodromiinae 
### incertae sedis 
## Літаратура 
* McKittrick, F. A. Evolutionary study of cockroaches // Cornell University Agricultural Experiment Station Memoirs. — 1964. — Т. 389. — С. 1—197.
* Roth, L. M. Cockroach genera whose adult males lack styles. Part 1. (Dictyoptera: Blattaria: Blattellidae) // Revue Suisse de Zoologie. — 1989. — Vol. 96, № 4. — С. 747—770.
* Roth, L. M. Revisionary studies on Blattellidae (Blattaria) from the Indo-Australian region // Memoirs of the Queensland Museum. — 1990. — Vol. 28, № 2. — С. 597—663.

## Спасылкі 
* Blattellidae на сайце Fauna Europaea  

Катэгорыя:Сямействы насякомых
Катэгорыя:Тараканавыя
Універсітэт імя Бар-Ілана

**Універсітэт імя Бар-Ілана** (, ) — ізраільская дзяржаўная даследчая вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая знаходзіцца ў горадзе Рамат-Ган. З'яўляецца другой па велічыні акадэмічнай установай у краіне.

Місія ўніверсітэта складаецца ў тым, каб спалучыць яўрэйскую традыцыю з сучаснымі тэхналогіямі і навукай, для чаго ўніверсітэт імкнецца выкладаць яўрэйскую спадчыну ўсім студэнтам, адначасова забяспечваючы акадэмічную адукацыю.

Універсітэт мае наступныя факультэты: факультэт дакладных навук, факультэт навук аб жыцці, факультэт сацыяльных навук, факультэт адукацыі, факультэт гуманітарных навук, факультэт юдаікі, факультэт медыцыны, факультэт інжынерыі і факультэт права. Існуе таксама спецыяльны факультэт міждысцыплінарных студый. Пры навучанні на ўзроўні бакалаўрыяту засваенне дзесяці курсаў па прадметах, звязаных з іудаікай, патрабуецца ад усіх студэнтаў.

Універсітэт названы ў гонар рабіна Меіра Бар-Ілана (першапачаткова Меіра Берліна), рэлігійнага сіянісцкага лідара, які стаў натхняльнікам для стварэння гэтай ВНУ. Ён лічыў, што існуе патрэба ва ўстанове, якая забяспечвала б падвойную праграму свецкіх акадэмічных студый і вывучэння Торы.

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўніверсітэта

Катэгорыя:Універсітэты Ізраіля
Дабруджататарская мова

**Дабруджататарская мова** або **Румынататарская мова** (*tatarşa*, *tatar tĭlĭ*) — дыялект крымскататарскай мовы. На ім гавораць у асноўным у раёне Дабруджа ў Румыніі. Ёсць таксама носьбіты ў Балгарыі і Турцыі. Ён змяшчае шмат запазычанняў з румынскай мовы.

## Алфавіт 
## Зноскі 
Катэгорыя:Крымскататарская мова
Катэгорыя:Цюркскія мовы
Катэгорыя:Румынская мова
Катэгорыя:Мовы Румыніі
Кэмп-Ноу

**Кэмп-Ноу** () — былая сакрэтная турма ЦРУ ў заліве Гуантанама (Куба).

## Апісанне 
Кэмп-Ноу размешчаўся прыкладна ў мілі ад больш вядомай турмы на ваеннай базе Гуантанама і меў павышаную сакрэтнасць. Яго наяўнасць схоўвалася ад большай часткі вайскоўцаў базы. Калі хто-небудзь з салдат пытаўся пра аб’ект, то яму адказалі: *«Не, гэтага няма»* (). Адсюль і з’явілася назва Кэмп-Ноу (літаральна *Лагер Не*).

Комплекс выглядаў як і іншыя лагеры затрымання, за выключэннем таго, што быў абнесены дротам і не меў ахоўных вежаў.

Паводле ацэнак, у ім магло змясціцца 80 зняволеных. Як мяркуецца, тут праходзілі таемныя допыты ЦРУ, у тым ліку з выкарыстаннем незаконных метадаў допыту.

## Зноскі 
## Спасылкі 
*"US Court Denies Justice to Dead Men at Guantánamo", Andy Worthington, October 3, 2010
*Alex Koppelman, "The National Magazine Award and Guantánamo: A Tall Tale Gets the Prize&ndash;Scott Horton's Harper's story about detainees' deaths doesn't hold up",  *Adweek*, May 23, 2011

Катэгорыя:Сакрэтныя турмы ЦРУ
Блакітніца лясная

**Блакітніца лясная** () — від матылёў з сямейства блакітніцы.

## Этымалогія назвы 
*Semiargus* (лацінская) — паўаргус, напалову падобны з Аргусам.

## Пашырэнне 
Арэал уключае ўмераны пояс Еўразіі на ўсход да Паўночнай Карэі, востраў Сахалін.

Звычайны на ўсёй тэрыторыі Усходняй Еўропы. Адсутнічае на крайнім поўдні стэпавай зоны Украіны, у Калмыкіі і ў Астраханскай вобласці Расіі.

Матылі засяляюць лугі розных тыпаў, паляны, ускрайкі лесу. У стэпавай зоне жыве пераважна ў далінах рэк і ў лясах. На Каўказе засяляе вільготныя горныя лугі сярэдняга пояса, узлескі, субальпійскія лугі, берагі ручаёў, на вышынях ад 600 да 2700 м над узроўнем мора.

## Біялогія 
За год развіваецца ў адным пакаленні. Час лёту з канца мая па канец жніўня ў лясной зоне, і з пачатку мая да канца ліпеня на тэрыторыі лесастэпавай і стэпавай зоны.

Самкі адкладаюць яйцы паштучна на кветкі кармавых раслін вусеняў: розныя віды канюшыны, вязель рознакаляровы, баркун лекавы, гарошак мышыны, баркун. Яйцы белыя з зеленаватым адценнем. Стадыя яйца доўжыцца каля 5 дзён.
Вусені спачатку з ліпеня да восені сілкуюцца ў дзённы час кветкамі і насеннем, а пасля зімоўкі — лісцем. З’яўляюцца мірмекафіламі і наведваюцца мурашкамі роду *Lasius*. Зімуе вусень ранняга ўзросту. Вусені старэйшых узростаў цёмна-зялёныя з больш цёмнай спінной палоскай, бялёсай паласой над нагамі і радамі светлых касых рысак па баках. Пры дасягненні даўжыні 13-15 мм вусені спыняюць харчавацца і праз 2-3 дні акукліваюцца. Кукалка падоўжанай формы, бліскучая, салатна-зялёнага колеру, з цёмнай спінной паласой. Даўжыня кукалкі 9-10 мм.

(MHNT) Cyaniris semiargus - Narol Poland - male dorsal.jpg |*Cyaniris semiargus* ♂  
(MHNT) Cyaniris semiargus - Narol Poland - male ventral.jpg| *Cyaniris semiargus* ♂  △ 

## Заўвагі 
## Літаратура 
* Львовский А. Л., Моргун Д. В. Определители по флоре и фауне России. Выпуск 8 // Булавоусые чешуекрылые Восточной Европы. — М.: Товарищество научных изданий КМК, 2007. — 443 с. — 2000 экз. — ISBN 978-5-87317-362-4.
* Tolman T., Lewington R. Collins Field Guide Butterflies of Britain & Europe. — London : Harper Collins Publishers, 1997. — 320 p., 106 col. pl

## Спасылкі 
* Cyaniris semiargus (Rottemburg, 1775) — Голубянка семиаргус

Катэгорыя:Блакітніцы
Катэгорыя:Насякомыя Еўразіі
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1775 годзе
Carterocephalus silvicola

**Carterocephalus silvicola** — матылёк сямейства тоўстагаловак.

## Этымалогія назвы 
*Silva* (з лацінскай мовы) — лес, *silvicola* — які жыве ў лесе.

(MHNT) Carterocephalus silvicola - Krakow - Pologne - male dorsal.jpg|*Carterocephalus silvicola* ♂  
(MHNT) Carterocephalus silvicola - Krakow - Pologne - male ventral.jpg| ♂   △ 
(MHNT) Carterocephalus silvicola - Puszcza Kampinoska - Pologne - female dorsal.jpg|♀  
(MHNT) Carterocephalus silvicola - Puszcza Kampinoska - Pologne - female ventral.jpg|♀ △

## Апісанне 
Даўжыня пярэдняга крыла імага 12—15 мм. Размах крылаў 22—28 мм. Пярэднія крылы рудога колеру з бурымі плямамі. У самкі рудога колеру ў афарбоўцы менш, а цёмныя элементы малюнка пашыраны.

## Арэал 
Цэнтральная, Паўночная і Усходняя Еўропа, умераны пояс Азіі на ўсход да Японіі. На паўднёвым захадзе арэал віду абмежаваны Карпатамі, далей на ўсход паўднёвая мяжа арэала праходзіць па поўначы Украіны і цэнтральных абласцях Расіі да Самарскай вобласці і Паўднёвага Урала. Лакальны і рэдкі від у некаторых месцах Еўропы, у Азіі — звычайны.

Матылі аддаюць перавагу месцам на мяжы розных тыпаў лесу з лугамі. Засяляе сырыя лясныя ўзлескі, паляны пад полагам лесу, зараснікі кустоў у далінах рэк.

## Біялогія 
Развіваецца ў адным пакаленні ў год. Час лёту з сярэдзіны мая да трэцяй дэкады чэрвеня. Вусені з сярэдзіны ліпеня па сярэдзіну красавіка наступнага года. Зімуюць у лісці травы, аплеценым павуціннем.

Кармавыя расліны вусеняў: каратканожка, каласоўнік, грэбнік звычайны, бор (*Milium sp.*), метлюжок, пажарніца (*Calamagrostis purpurea*), пырнік паўзучы (*Elymus repens*).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* *Львовский А. Л., Моргун Д. В.* Определители по флоре и фауне России. Выпуск 8 // Булавоусые чешуекрылые Восточной Европы. — М.: Товарищество научных изданий КМК, 2007. — 443 с. — 2000 экз. — ISBN 978-5-87317-362-4.

Катэгорыя:Насякомыя Еўразіі
Катэгорыя:Тоўстагалоўкі
Нодзі

**Нодзі** (англ.: *Noddy*) — выдуманы персанаж, створаны Энід Блайтан, першапачаткова публікаваўся з 1949 па 1963 год. На аснове гэтага персанажа было створана некалькі тэлесерыялаў.

Нодзі быў упершыню апублікаваны ў 1949 годзе з ілюстрацыямі галандскага мастака Хармсена ван дэр Бека.

Персанаж — дзіця з дрэва, які жыве ў невялікім доміку ў краіне цацак. Яго імя, Нодзі, паходзіць ад ангельскага «nod» (памахваць) — «to nod the head» (махаць або трэсці галавой), і намякае на тое, што ён — лялька, галава якой адлучана ад цела, якое ўвесь час трасецца і ківае.

## На тэлебачанні 
У Вялікабрытаніі, краіне, дзе гэты персанаж нарадзіўся, персанаж з’яўляецца часткай дзіцячых тэлевізійных праграм, якія былі на тэлебачанні даўжэй за ўсё, з 1955 года, на BBC.

У Беларусі толькі адзін серыял паводле персанажа выйшаў у беларускім дубляжы пад назвай «Нодзі ў Краіне Цацак». У беларускім дубляжы таксама патрапілі ў сеціва серыі, якія пасля былі прыватызаваныя.

Катэгорыя:Персанажы мультфільмаў
Рагачоўская настаўніцкая семінарыя

**Рагачоўская настаўніцкая семінарыя** — навучальная ўстанова для падрыхтоўкі школьных настаўнікаў, якая дзейнічала ў Рагачове з 1909 да 1919 года.

## Гісторыя 
Мужчынская 4-класная настаўніцкая семінарыя адкрыта 1 ліпеня 1909 г. Семінарыя размяшчалася ва ўласным будынку, рамонт якога разам з памяшканнямі інтэрната, будынка пачатковага вучылішча і лазарэта праводзіўся ў 1909 г. пад кіраўніцтвам акруговага архітэктара С. М. Валансевіча. Таму для размяшчэння семінарыі з 27 жніўня 1909 г. на чатыры гады арандаваўся драўляны дом у Я. Дашкевіча па вул. Пясчанай. Навучэнцы пражывалі ў некалькіх арандаваных драўляных дамах. З 1912 г. у домаўласніцы Ю. Ф. Куўр арандаваны флігель з чатырох пакояў па вул. Канатнай пад бальніцу для выхаванцаў. У 1910 г. у Я. Дашкевіча быў зняты яшчэ адзін дом па вул. Аляксандраўскай для размяшчэння пачатковага двухкласнага вучылішча пры семінарыі. Пры ёй была дамавая царква, іканастас, выраблены І. П. Пашкавым у 1914 г.

У 1915 г. працавалі 10 выкладчыкаў, якія з’яўляліся выпускнікамі ўніверсітэтаў Масквы, Юр’ева, настаўніцкіх семінарый Полацка, Варонеж, Віленскага юнкерскага вучылішча, Маскоўскага Строганаўскага мастацка-прамысловага вучылішча.

## Дырэктары 
* 1909—1914 — Д. А. Сцяпура;
* 1914—1919 — М. Ф. Назар’ін, актыўны прыхільнік ідэй К. Ушынскага.

## Вядомыя навучэнцы 
* Васіль Савіч Гарбацэвіч — беларускі драматург.
* Міхась Лынькоў — беларускі пісьменнік;
* Павел Пракопавіч Рагавой — вучоны ў галіне глебазнаўства;
* Васіль Карпавіч Шчарбакоў — беларускі гісторык.

## Літаратура 
* Могилевская губерния : государственные, религиозные и общественные учреждения (1772—1917) / [Е. К. Анищенко и др. ; составители: Ю. Н. Снапковский, Д. Л. Яцкевич; редколлегия: Д. В. Яцевич (главный редактор) и др.] ; Департамент по архивам и делопроизводству Министерства юстиции Республики Беларусь, Национальный исторический архив Беларуси. — Минск : Беларусь, 2014. — 814 с., [12] л. ил.

Катэгорыя:Настаўніцкія семінарыі
Катэгорыя:Гісторыя Рагачова
Сезон 2018 ЖФК Мінск

У 2018 годзе жаночы футбольны клуб «Мінск» прымаў удзел у трох афіцыйных турнірах на рэспубліканскім узроўні:
* Чэмпіянат Беларусі 2018 (1 месца),
* Кубак Беларусі 2018 (уладальнік),
* Суперкубак Беларусі 2018 (уладальнік).

## Склад каманды 
## Спасылкі 
* FK MINSK
2018
Мінск
Катэгорыя:2018 год у Мінску
Катэгорыя:Чэмпіёнскія сезоны паводле жаночых футбольных клубаў Беларусі
Марына Аляксандраўна Кісканен

**Марына Кісканен** (нар. , Вялікі Ноўгарад, Расія) — расійская футбалістка, паўабаронца. Выступала ў нацыянальнай зборнай Расіі.

## Клубная кар’ера 
Выхаванка маскоўскай футбольнай школы «Чартанава», першым трэнерам была Алена Нікуліна.

Выступала за расійскія клубы — «Расіянка», «Чартанава», фінскі «Куапіён Паласеура», іспанскія «Дэпартыва Алавес» і «Алама ЭльПаза», сезоны 2021—2022 правяла ў маскоўскім ЦСКА. У лютым 2023 года падпісала кантракт з «Мінскам».

У 2009 годзе дэбютавала ў юніёрскай зборнай Расіі.
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Марина Кисконен пополнила ряды «горожанок 
* Марина Кисконен: через тернии к… результатам! 

Катэгорыя:Футбалісткі Расіі
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Мінск
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Чартанава Масква
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Расіянка
Катэгорыя:Ігракі ЖФК ЦСКА Масква
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Куапіан Паласеўра
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Расіі па футболе
ЖФК Смаргонь

**«Смаргонь»** — беларускі жаночы футбольны клуб з горада Смаргонь, заснаваны ў 2022 годзе. З’яўляецца афіліятам футбольнага клуба «Смаргонь». Выступала ў жаночай лізе чэмпіянату Беларусі.

У лютым 2025 года каманда адмовілася ўдзельнічаць у сезоне 2025 года.

## Склад каманды 
## Чэмпіянат і Кубак Беларусі 
## Легіянеры 
*  Марыя Глушчанка (з 2022)

## Галоўныя трэнеры 
* Яна Анатолеўна Вышэдка (з 2022)

## Спасылкі 
* FC SMORGON

## Крыніцы
Сезон 2022 ЖФК Смаргонь

У 2022 годзе жаночы футбольны клуб «Смаргонь»  прымаў удзел у двух афіцыйных турнірах на рэспубліканскім узроўні:
* Чэмпіянат Беларусі 2022 (5 месца),
* Кубак Беларусі 2022 (паўфінал).

## Склад каманды 
## Спасылкі 
* FC SMORGON
* Дынама-БДУФК — Смаргонь
* Дынама-БДУФК — Смаргонь

 
2022
Зорка-БДУ
Замах на Фуміа Кісіда

15 красавіка 2023 года ў горадзе Вакаяма (рэгіён Кансай) быў здзейснены замах на прэм’ер-міністра Японіі Фуміа Кісіда. Здарэнне адбылося напярэдадні выбараў губернатара прэфектуры Вакаяма. Менш чым год назад баевіком забіты былы прэм’ер-міністр Сіндза Абэ.

## Інцыдэнт 
15 красавіка 2023 года прэм’ер-міністр Японіі Фуміо Кісіда выступаў у горадзе Вакаяма з прамовай у падтрымку палітыка Ліберальна-дэмакратычнай партыі, кандыдата, які балатаваўся на выбарах губернатара прэфектуры. Падчас мерапрыемства ў 1 метры побач з ім здэтанавала выбухоўка. Палітык не пацярпеў і быў эвакуяваны з раёна, але адзін паліцэйскі, які знаходзіўся на месцы падзей, атрымаў раненні, а хутка арыштаваны паліцыяй.

Па словах суседзяў затрыманага (нападнік жыў у прэфектуры Хіёга), ён выглядаў ціхім і далікатным.

## Рэакцыя 
* : прэм’ер-міністр Нарэндра Модзі выказаў палёгку, даведаўшыся, што Кісіда перажыў напад, і заявіў, што Індыя асуджае акты гвалту.

## Зноскі 
## Спасылкі 
*Device explodes near Japan's prime minister Fumio Kishida - The Guardian official YouTube
*[https://www.youtube.com/watch?v=TGFPWpUlZ8Q ] (Japanese) - Asahi Shimbun Company official YouTube

Катэгорыя:Красавік 2023 года
Катэгорыя:Падзеі 15 красавіка
Катэгорыя:Замахі
Катэгорыя:2023 год у Японіі
Вядомыя асобы Вялікага Ноўгарада

[thumb|200px|[Герб Вялікага Ноўгарада]]
Вядомыя ўраджэнцы Вялікага Ноўгарада:

__NOTOC__
[thumb|175px|[Іван Логінавіч Гарамыкін|Іван Гарамыкін]]
[thumb|175px|[Іосіф Уладзіміравіч Гурка|Іосіф Гурка]]

## Б 
* Марфа Барэцкая (?-?) — наўгародская баярыня, удава пасадніка І. А. Барэцкага.

Г
* Іван Логінавіч Гарамыкін (1829—1917) — дзяржаўны дзеяч Расійскай імперыі, старшыня Савета міністраў (1906; 1914—1916), міністр унутраных спраў (1895—1900), член Дзяржаўнага савета.
* Мікалай Аляксандравіч Гугнін (1946—2022) — беларускі мастацтвазнавец, педагог, графік. Кандыдат мастацтвазнаўства (1982), дацэнт.
* Іосіф Уладзіміравіч Гурка (1828—1901) — расійскі дзяржаўны і ваенны дзеяч. Генерал-фельдмаршал (1894).

## Д 
* Мсціслаў Валяр’янавіч Дабужынскі

## І 
* Віктар Пятровіч Іваноў
* Ігар Яраславіч
* Ізяслаў Яраславіч

## К 
* Аляксей Іванавіч Кайгарадаў
* Уладзімір Мікалаевіч Какоўцаў
* Марына Аляксандраўна Кісканен (нар. 1994) — руская футбалістка.

## М 
* Андрэй Уладзіміравіч Мамацюк
* Андрэй Мацвеевіч Мацвееў

## Р 
* Леў Уладзіміравіч Руднеў

## У 
* Уладзімір Яраславіч
Жыццё-маліна

*Жыццё-маліна*' () — беларускамоўная грамадска-палітычная інтэрнэт-тэлеперадача ў фармаце інтэрв’ю, якая выходзіла а 11:00 раніцы мінскага часу па суботах на аднайменным YouTube-канале. Першы выпуск з’явіўся на відэахостынгу YouTube 27 чэрвеня 2020 года. Вядучы — Мікіта Мелказёраў, у мінулым журналіст газеты «Всё про футбол», інтэрнэт-парталаў «Трыбуна» і Onliner.by.

Адметная рыса перадачы — элемент інтэрв’ю пра сучасныя падзеі ў Беларусі і суседніх краінах. За час існавання перадачы ў эфіры былі больш за 200 чалавек, у тым ліку палітыкі, эканамісты, журналісты, навукоўцы, пісьменнікі, музыканты, спартсмены і інш.

Станам на красавік 2023 года на ютуб-канале шоў было больш за 111 тысяч падпісчыкаў.

Пасля смерці Мікіты Мелказёрава, якая наступіла 21 снежня 2025 года, каманда канала «Жыццё-маліна» абвясціла пра закрыццё праекта.

## Палітычны пераслед 
Паводле рашэння суда Цэнтральнага раёна Мінска ад 25 красавіка 2022 года, YouTube-канал шоу і лагатып прызнаны экстрэмісцкімі матэрыяламі і ўнесены ў Рэспубліканскі спіс экстрэмісцкіх матэрыялаў, які выпускае Міністэрства інфармацыі Беларусі.

Таксама асобна прызнаны экстрэмісцкім матэрыялам выпуск праграмы з удзелам ксяндза Вячаслава Барка, рашэнне прынята судом Расонскага раёна 14 кастрычніка 2022 года.

У 2025 годзе праект абвясцілі экстрэмісцкім фарміраваннем.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Канал «Жыццё-маліна» на YouTube

Катэгорыя:Цэнзура ў Беларусі
Сезон 2020 ЖФК Зорка-БДУ

У 2020 годзе жаночы футбольны клуб «Зорка-БДУ» з горада Мінску прымаў удзел у двух афіцыйных турнірах на рэспубліканскім узроўні:
* Чэмпіянат Беларусі 2020 (4 месца),
* Кубак Беларусі 2020 (чвэрцьфінал).

## Склад каманды 
## Спасылкі 
* FK ZORKA-BDU MINSK

 
2020
Зорка-БДУ
Катэгорыя:2020 год у Мінску
Памылка (часопіс)

**«Памылка»** або **«PAMYŁKA»** — самвыдатны навукова-папулярны часопіс на беларускай мове. Першы нумар выйшаў у 2023 годзе ў Польшчы.

Часопіс стварыла група энтузіястаў для папулярызацыі навуковых ведаў на беларускай мове. Аўтарамі ідэі і першымі рэдактарамі часопіса сталі праграміст, фізік Юрый Адамаў і выкладчыца, папулярызатарка фізікі Святлана Волчак. Праца над першым нумарам вялася з 2021 года.

## Адметныя рысы 
* Першае цалкам беларускамоўнае навукова-папулярнае выданне.

## Вокладкі 

Файл:Вокладка першага нумару PAMYŁKA ZIN 1.jpg|Першы нумар
Файл:Другі нумар PAMYŁKA ZIN 2.jpg|Другі нумар
Файл:PAMYŁKA ZIN-3.jpeg|Трэці нумар
Файл:PAMYŁKA ZIN-4.jpg|Чацвёрты нумар
Файл:PAMYŁKA ZIN-5.jpg|Пяты нумар
Файл:PAMYLKA ZIN-6.jpg|Шосты нумар
Файл:PAMYLKA ZIN 7.jpg|Сёмы нумар

## Гл. таксама 
* Вялікі Воз (мерапрыемства)

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Самвыдат
Катэгорыя:Часопісы на беларускай мове
Паліна Іванаўна Гірчыц

**Паліна Іванаўна Гірчыц** (нар. , Ліда, Беларусь) — беларуская футбалістка, паўабаронца. Выступала за зборную Беларусі.

## Клубная кар’ера 
Выхаванка ДЮСШАР прафзвязаў «Юнасць». Першым трэнерам быў Алег Леанідавіч Фралоў.

З 2013 года гуляла за РДВАР (Мінск). У 2020 перайшла ў «Зорку».

Першую палову сезона 2022 правяла ў Вышэйшым дывізіёне Чэмпіянату Расіі, гуляючы за каманду «Разань-ПДВ». У складзе расійскай каманды згуляла 14 гульняў. У ліпені 2022 года падпісала кантракт з «Мінскам». У складзе «Мінска» згуляла 13 матчаў і забіла 1 мяч.
 
У студзені 2023 года падпісала паўгадаваое пагадненне з іспанскім клубам «Пелукерыя Мікста», які выступае ў трэцім дывізіёне чэмпіянату Іспаніі.
 
Выступала ў зборную Беларусі WU-15 (2015—2016), WU-17 (2017—2018), WU-19 (2018). У 2019 годзе дэбютавала за зборную Беларусі.
 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Полина Гирчиц 
* Полина Гирчиц: 5 фактов о полузащитнике «Ислочи-РГУОР»

Катэгорыя:Футбалісткі Беларусі
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Беларусі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Іслач-РДВАР
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Мінск
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Зорка-БДУ
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Разань-ПДВ
Каменка (прыток Сухадроўкі)

**Каменка** — рака ў Віцебскім і Лёзненскі раёнах Віцебскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Ольша (басейн Лучосы).

Даўжыня ракі 10 км, з іх 2 км у Віцебскім раёне. Пачынаецца на поўнач ад вёскі Фокіна Віцебскага раёна. Упадае ў Ольшу каля аграгарадка Стасева Лёзненскага раёна.

Каля ракі вёскі Фокіна, Шарыкі, Кляўцы, Пыжы.

## Літаратура 
* Ліст карты N-36-26. Выданне 1985 года. Стан мясцовасці на 1981 год.

## Спасылкі 
* Общая характеристика речной сети Витебской области (в разрезе районов) // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  

Катэгорыя:Рэкі Віцебскага раёна
Катэгорыя:Рэкі Лёзненскага раёна
Катэгорыя:Басейн Лучосы
Расходнік валасісты

**Расходнік валасісты** (*Sedum villosum*) — від шматгадовых травяністых раслін сямейства таўсцянкавых.

## Апісанне 
Залозіста-апушаная расліна вышынёй 5-20 см, з прамымі або прыўзнятымі, іншы раз сцелістымі сцябламі. Лісце чаргаванае, лінейна-прадаўгаватае. Кветкі ружовыя з фіялетавымі тычынкамі, у зрэджанай гронцы.

## Пашырэнне 
Вядомы на Грэнландыі, Ісландыі, пашыраны ў Паўночнай і Цэнтральнай Еўропе, на ўсходзе да Польшчы і Літвы. На Беларусі рэдкі від вядомы з наваколля Брэста. Расце на тарфяных і забалочаных глебах. Цвіце ў чэрвені-ліпені.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Расходнік
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Катэгорыя:Травы
Суверэнны савет Судана

**Суверэнны савет Судана** — орган улады ў Судане, які выконваў функцыі кіраўніка дзяржавы з 20 жніўня 2019 да 25 кастрычніка 2021. Створаны ў адпаведнасці з праектам канстытуцыйнай дэкларацыі ад жніўня 2019 года, прынятай Пераходным ваенным саветам Судана з аднаго боку і Альянсам за свабоду і перамены з другога. У адпаведнасці з артыкулам 10 пункт b праекта канстытуцыйнай дэкларацыі, Савет складаецца з пяці грамадзянскіх асоб, выбраных Альянсам за свабоду і перамены (АСД), пяці вайскоўцаў, выбраных пераходным ваенным саветам (ПВС), і грамадзянскай асобы, абранай па дамове паміж АСД і ПВС. Старшынёй на працягу першых 21 месяца з’яўляўся вайсковец Абдэль Фатах аль-Бурхан, а на працягу астатніх 18 месяцаў старшынёй павінен быў стаць грамадзянскі член у адпаведнасці з артыкулам 10 пункт c.

Орган спыніў дзейнасць у сувязі з ваенным пераваротам кастрычніка 2021 года. У лістападзе замест яго ўтвораны Пераходны суверэнны савет Судана.

Катэгорыя:Палітыка Судана
Катэгорыя:Суданская рэвалюцыя
Сілы аператыўнай падтрымкі

**Сілы аператыўнай падтрымкі, САП** (таксама **Сілы хуткай падтрымкі, СХП** або **Сілы хуткага рэагавання, СХР**; ) — суданская ваенізаваная арганізацыя. Некаторыя крыніцы памылкова называюць САП спецназам, але насамрэч яны з’яўляюцца лёгкай мабільнай пяхотай.

## Гісторыя 
САП узніклі на базе апалчэння Джанджавід, якое ўдзельнічала ў вайне ў Дарфуры. Сама арганізацыя ўтворана падчас рэарганізацыі міліцыі, працягнуўшы ўдзел у канфлікце замест яе.

Фарміраванне знаходзілася ў падпарадкаванні Нацыянальнай службы разведкі і бяспекі, хоць у ваенных аперацыях у Дарфуры САП кіравалі вайскоўцы. Падчас палітычнага крызісу 2019 года іх атрады прыцягваліся для падаўлення пратэстаў. Разам з іншымі сілавымі структурамі САП 3 чэрвеня зладзілі масавае забойства апазіцыянераў у Хартуме.

Акрамя ўнутранасуданскіх канфліктаў, САП удзельнічалі ў баявых дзеяннях у Лівіі і Емене.

У красавіку 2023 года арганізацыя ўступіла ва ўзброены канфлікт з дзеючым урадам.

## Спасылкі 
*Official RSF Facebook
Катэгорыя:Узброеныя групоўкі ў Судане
Катэгорыя:Грамадзянская вайна ў Лівіі
Катэгорыя:Суданская рэвалюцыя
Катэгорыя:Дарфурскі канфлікт
Катэгорыя:Трэцяя грамадзянская вайна ў Судане
Другі пераходны ваенны савет Судана

**Пераходны ваенны савет Судана** — орган улады ў Судане, створаны ваеннай хунтай падчас ваеннага перавароту 11 красавіка 2019 года. Старшынёй Савета стаў інспектар Узброеных Сіл краіны Абдэль Фатах аль-Бурхан, калі віцэ-прэзідэнт Ахмед Авад ібн Ауф падаў у адстаўку. Намеснікам кіраўніка Савета прызначаны камандуючы сіламі аператыўнай падтрымкі генерал-лейтэнант Махамед Хамдан Дагала.

Мэтай савета з’яўлялася ўсталяванне часовага грамадзянскага ўрада пры падтрымцы апазіцыйных і пратэстных сіл Судана.

## Зноскі 
Катэгорыя:Палітыка Судана
Катэгорыя:Суданская рэвалюцыя
Пераходны суверэнны савет Судана

**Пераходны суверэнны савет Судана** — выканаўчы орган улады, створаны пасля кастрычніцкага перавароту 2021 года ў Судане, у выніку якога быў зрынуты Суверэнны савет. Кіраўніком прызначаны генерал Абдэль Фатах аль-Бурхан.

Катэгорыя:Палітыка Судана
Катэгорыя:Суданская рэвалюцыя
Наталля Андрэеўна Качан

**Наталля Андрэеўна Качан** (нар. , Мінск, Беларусь) — беларуская футбалістка, паўабаронца. Выступала за зборную Беларусі.

## Клубная кар’ера 
Выхаванка футбольнай школы ФК «Мінск». Першым трэнерам быў Юрый Веніямінавіч Расолька.

Выступала ў WU-17 (2014—2015) і WU-19 (2016).
## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісткі Беларусі
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Беларусі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Зорка-БДУ
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Смаргонь
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Нёман Гродна