Валянцін фон Дзітман

**Валянці́н фон Дзі́тман** (?&nbsp;— ?)&nbsp;— беларускі палітычны і дыпламатычны дзеяч, юрыст, перакладчык.

## Біяграфія і палітычная дзейнасць 
Паводле веравызнання з’яўляўся лютэранінам. У прафесійнай дзейнасці працаваў адвакатам у Горадні. Быў таксама палкоўнікам расійскай арміі.

У жніўні 1918 года пачаў працаваць перакладчыкам з нямецкай мовы ў Камісарыяце замежных спраў пры Народным сакратарыяце БНР. З канца 1918 да пачатку 1919 года знаходзіўся ў Горадні. У сярэдзіне кастрычніка 1918 года ўвайшоў у склад створанай там Беларускай ўправы Гарадзенскага краю (БУГК) (якая першапачаткова насіла назву «Руская ўправа Гарадзенскай губерні»), што аб’ядноўвала мясцовых расійцаў і беларусаў прарасійскай арыентацыі.

У снежні 1918 года прымаў удзел у Першым беларускім губернскім з’ездзе, які праходзіў 1—2 снежня, дзе выступаў з дакладам па палітычным становішчы Гродзенскай губерні. У сваёй прамове ён адзначаў, што Гродзенская губерня не можа існаваць як самастойная дзяржава і мусіць далучыцца да каго-небудзь з суседзяў. Адкідаючы саюз з Польшчай (з-за яе сепаратнай палітыкі) і Украінай (якая тады не мела поўнага міжнароднага прызнання), Дзітман выказаўся за далучэнне да Літвы як за «найменшае зло». Ён абгрунтоўваў гэта гістарычнымі сувязямі дзвюх нацый з часоў Вялікага Княства Літоўскага, адзначаючы, што пасля Крэўскай уніі і шлюбу Ягайлы з Ядвігай пачаўся прыгнёт з боку Польшчы і каталіцкага духавенства, а пазней&nbsp;— з боку расійскага самадзяржаўя. Падчас гэтага ж з’езда Валянцін фон Дзітман тлумачыў дэлегатам ролю Віленскай беларускай рады (ВБР) і Рады БНР, бо арганізатары з’езда спрабавалі патрактаваць іх як два самастойныя і раўнапраўныя прадстаўніцтвы дзвюх розных губерняў.

У траўні 1919 года В. фон Дзітман у складзе вялікай групы беларускіх дзеячаў (разам з А. Смолічам, Л. Зайцам, Л. Барковым і іншымі) накіраваўся ў Берлін, каб прадстаўляць інтарэсы БНР у Германіі. Планавалася, што ён зойме пасаду сакратара створанай Дыпламатычнай місіі БНР. У перыяд са жніўня па кастрычнік 1919 года ён выконваў функцыі сакратара, кур’ера і дарадцы ў справах прэсы пры дыпламатычнай місіі. У пачатку 1920 года разам з кіраўніком місіі Л. Барковым ён быў звольнены з яе складу.

## Удзел у выданні кнігі «Беларусь» 
Падчас працы ў Берліне ў якасці саветніка місіі па справах прэсы Валянцін фон Дзітман прыняў удзел у стварэнні першай нямецкамоўнай інфармацыйнай кнігі пра Беларусь «*Weissruthenien. Land, Bewohner, Geschichte, Volkswirtschaft, Kultur, Dichtung*» (1919), рэдактарам якой быў нямецкі журналіст Вальтэр Егер. Дзітман напісаў для гэтага выдання гістарычны раздзел, паколькі рэальныя спецыялісты былі адрэзаныя ад Берліна. У сваёй працы ён канцэптуальна, а часам і шляхам прамых тэкставых запазычанняў, абапіраўся на брашуру Мітрафана Доўнар-Запольскага «Асновы дзяржаўнасці Беларусі» і кнігу Вацлава Ластоўскага «Кароткая гісторыя Беларусі».

У падрыхтаваным тэксце Дзітман прасоўваў тыповы для беларускага нацыянальнага руху гістарычны наратыў: падкрэсліваў існаванне шырокай аўтаноміі і народаўладдзя (веча) ў старажытных беларускіх княствах у складзе Кіеўскай Русі, а таксама вядучую ролю беларусаў у Вялікім Княстве Літоўскім. Ён апісваў наступны ўціск з боку польскага імперыялізму і каталіцкай царквы пасля Люблінскай і Берасцейскай уній, а пазней&nbsp;— гвалтоўную палітыку расійскіх цароў. Абвяшчэнне БНР разглядалася ім як адраджэнне старажытнай славянскай дзяржавы. Гэты тэкст найбольш адпавядаў мемарандумам, якія беларуская дэлегацыя прадстаўляла на Парыжскай мірнай канферэнцыі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Постаці беларускага нацыянальнага руху
Катэгорыя:Дыпламаты Беларускай Народнай Рэспублікі
Катэгорыя:Адвакаты Беларусі
Катэгорыя:Перакладчыкі Беларусі
Катэгорыя:Перакладчыкі з нямецкай мовы
Катэгорыя:Палітыкі Беларускай Народнай Рэспублікі
Катэгорыя:Немцы ў Беларусі