Чырвоны Мазыранін

**«Чырво́ны Мазыра́нін»** — прадпрыемства харчовай прамысловасці ў Нароўлі, адкрытае 1 жніўня 1925 г. (пасля рамонту) на базе кандытарскай фабрыкі, заснаванай у 1913 г. ва ўласным нараўлянскім маёнтку дваранінам Расійскай імперыі Эдвардам Артуравічам Горватам (1866—1935). Адлік гісторыі прадпрыемства вядзецца з 1913 г.; дагэтуль працуе некаторае замежнае абсталяванне, купленае Эдвардам Горватам.

## Гісторыя 
Прыватнае прадпрыемства па перапрацоўцы гародніны і садавіны з уласных плантацый і садоў (а таксама купленых у навакольных сялян) і вырабу кандытарскай прадукцыі заклаў ва ўласным маёнтку Нароўлі дваранін Расійскай імперыі Эдвард Артуравіч Горват (1866—1935). Першая прадукцыя выйшла ў 1913 г., у 1914 г. была зарэгістравана гандлёвая марка «Горват». Асноўнай прадукцыяй сталі мармелад, карамель, пасціла, павідла, джэм і сочыва.

File:Нароўля. Чырвоны Мазыранін (01).jpg|thumb|Гістарычныя будынкі фабрыкі. Фота 2017 г.
File:Нароўля. Чырвоны Мазыранін (03).jpg|thumb|Гістарычныя будынкі фабрыкі. Фота 2017 г.
File:Нароўля. Чырвоны Мазыранін (04).jpg|thumb|Гістарычныя будынкі фабрыкі. Фота 2017 г.

З прыходам бальшавікоў вытворчасць спынілася. Прадпрыемства было нацыяналізавана савецкай уладай без кампенсацыі Горвату, падчас грамадзянскай вайны (1917—1922) — разбурана. Толькі ў 1925 г. пад кіраўніцтвам камуністычнай партыйнай арганізацыі Мазыра фабрыка была адрамантавана, запрацавала і атрымала назву «Чырвоны Мазыранін» — у гонар таварыскай дапамогі мазырскіх рабочых пры аднаўленні прадпрыемства. З’яўлялася дзяржаўным прадпрыемствам.  У 1927 г. перададзеная «Белкандытартрэсту».

У Другую сусветную вайну абсталяванне фабрыкі было эвакуіравана ў Расію. Пасля вайны аднаўленне фабрыкі пачалося зноў. 

У 1986 г. пачалося будаўніцтва новага корпусу фабрыкі «Чырвоны Мазыранін», завезена новае абсталяванне; у снежні 1987 г. будаўніцтва было паспяхова завершана.

У 1996 г. дзяржаўная фабрыка пераўтворана ў адкрытае акцыянернае таварыства. З 2000 г. у складзе беларускага дзяржаўнага канцэрна «Белдзяржхарчпрам». У 2020 г. кіруючай кампаніяй стала ААТ «Мазырсоль». 5 красавіка 2021 г. кіраванне фабрыкай было перададзена гомельскаму СП ААТ «Спартак» без перадачы яму акцый прадпрыемства.

## Прадукцыя 
Фабрыка выпускае больш за 120 відаў прадукцыі: зефір, пасціла, мармелад, цукеркі, ірыс.

## Кіраўнікі прадпрыемства 
* 1924 — Іван Гордзін (Голдзін), загадчык фабрыкі
* 1926 — М. Радыгін, дырэктар фабрыкі
* 1937—1941 — Рыгор Абрамавіч Дынаў
* 1944 — Міхась Сяргеевіч Мішын
* жнівень 1944—1953 — Сцяпан Сяргеевіч Скоблікаў
* 1954—1961 — Кузьма Мартынавіч Галіцын
* 1962—1964 — Мікалай Аляксандравіч Турсноў
* 1964—1974 — Марыя Іванаўна Кацапава
* 1974—1981 — Аляксандр Серафімавіч Маркевіч
* 1982—1989 — Васіль Іванавіч Засімовіч
* 1992—1994 — Мікалай Міхайлавіч Шаўцоў
* 1995—1996 — Марыя Пятроўна Ільючэнка
* 1996—2000 — Аляксандр Сяргеевіч Шчучкін
* 2000—2005 — Аляксандра Валянцінаўна Гараніна
* 2005—2008 — Алена Анатолеўна Касуха
* 2008—2011 — Валерый Вячаслававіч Таран
* 01.10.2011—11.04.2013 — Любоў Дзмітрыеўна Бобр
* 12.04.2013—2021 — Святлана Мікалаеўна Тачыліна
* з красавіка 2021 — Аляксандр Аляксандравіч Піляк, выканаўчы дырэктар (у сувязі са стварэннем кластара ААТ «Спартак» і «Чырвоны Мазыранін»)

## Навукова-гістарычнае даследаванне 
У 2022 годзе ўраджэнец Нароўлі, доктар гістарычных навук Уладзімір Васільевіч Тугай (нар. 1951) апублікаваў навуковую кнігу «Чырвоны Мазыранін», якая стала першым усеахопным даследаваннем гісторыі стварэння і развіцця аднаго з галоўных і сімвалічных прадпрыемстваў горада — кандытарскай фабрыкі. У кнізе былі апублікаваны рэдкія фатаграфіі. Спансавала выданне кнігі адкрытае акцыянернае таварыства «Чырвоны Мазыранін»..

## У мастацтве 
У 2009 г. Адам Глобус намаляваў карціну «Залаты пыл. Нароўля, шакаладная фабрыка Чырвоны мазыранін».

## Літаратура 
* *Тугай, У. В.* Чырвоны Мазыранін. — Мінск: Бел. навука, 2022. — 187 с.
* 

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка  
* «Коровка» молодости нашей
* С чего все начиналось: помещик Горватт создал водочное и пивное производство 

Катэгорыя:Горваты
Катэгорыя:Нароўля
Катэгорыя:1913 год у Беларусі
Катэгорыя:Кандытарскія прадпрыемствы Беларусі
Катэгорыя:Эканоміка Нараўлянскага раёна