open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Аксана Алегаўна Кавалеўская

**Акса́на Але́гаўна Кавале́ўская** (нарадзілася 6 мая 1983 года, Смілавічы) — беларуская спявачка, салістка і аўтарка песень гурту «Краски».

## Біяграфія 
Аксана Кавалеўская нарадзілася 6 мая 1983 года ў Смілавічах у сям’і педагогаў. З дзяцінства ўдзельнічала ў конкурсах самадзейнасці, закончыла музычную школу, пераможца раённых і абласных музычных конкурсаў, прадстаўляла Мінскую вобласць на конкурсе «Славянскі базар у Віцебску». Пасля заканчэння 11 класаў была запрошаная ў гурт «Лето». 1 студзеня 2001 года заснавала гурт «Краски». У кастрычніку 2001 года пачала тур з блізу 200 канцэртаў па ўсёй Беларусі. Выпусціўшы 5 альбомаў, у 2006 годзе Аксана сыходзіць з гурту. Ад 2007 да 2010 года займалася сольнай кар’ерай
* *Желтый альбом (Старший брат)* (2002)
* *Красный альбом (Я люблю тебя, Сергей!)* (2003)
* *Оранжевый альбом (Оранжевое солнце)* (2003)
* *Синий альбом (Весна)* (2004)
* *Фиолетовый альбом (Те, кто любит)* (2004)
; Сола
* *Весна в сердце* (2013)

### Сінглы 
; Краски
* *Сегодня к маме я приехала домой* (2001)
* *Он не знает ничего* (2002)
* *Старший брат* (2002)
* *Мамочка моя* (2003)
* *Я люблю тебя, Сергей* (2003)
* *Оранжевое солнце* (2003)
* *Всего пятнадцать лет* (2003)
* *Старший брат 2* (2004)
* *Весна* (2004)
* *Те, кто любит* (з Андрэем Губіным) (2004)
* *Мальчик* (2004)
* *Не говори* (2004)
* *Я буду ждать* (2004)
* *Море* (2005)
* *Мальчик с открытки* (2006)
* *Поздно* (2007)
; Сола
* *Ты для меня* (2012)
* *Игра без правил* (2012)
* *Оставь* (2012)
* *Я убегаю* (2012)
* *Гонка* (2012)
* *С Новым годом!* (2013)
* *Рай* (2013)
* *А девочке хочется* (2013)
* *Ты океан света* (2013)
* *Весну в Сердце* (2013)
* *Без любви* (2013)
* ''I'm Playing In Love* (2013)
* *О тебе'' (2013)

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Аксаны Кавалеўскай

Катэгорыя:Музыканты Беларусі
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Беларусі
Кавалеўская

Прозвішча **Кавалеўская** маюць:

* Соф’я Кавалеўская — расійскі матэматык, пісьменніца, публіцыстка, першая ў свеце жанчына-прафесар
* Софія Кавалеўская — беларуская фалькларыстка, этнограф, пісьменніца
* Аксана Кавалеўская – беларуская спявачка
Софія Кавалеўская

**Со́фія Кавале́ўская** (1853, вёска Малыя Бакшты Маладзечанскага раёна — 22 лютага 1918, Мінск) — беларуская фалькларыстка, этнографка, пісьменніца.

Сабрала калекцыю прадметаў народных рамёстваў, твораў мастацтва, а таксама матэрыялы пра паўстанне 1863—1864 гг. на Міншчыне і прысвяціла яму некалькі артыкулаў і кнігу «3 успамінаў выгнанца 1863 года», якая выйшла ў свет у 1911 годзе. Аўтарка працы «Вясельная ўрачыстасць у Вялейскім павеце ў ваколіцах Маладзечна і Радашковічаў». У 1912 выдала кнігу ўспамінаў выкладчыка Мінскай гімназіі Ф. Шаблоўскага «Мінскія абразкі 1850—1863 гг.» пра гісторыю гімназіі і яе выкладчыкаў, тэатр, сям’ю В. Дуніна-Марцінкевіча, памятныя мясціны горада.

## Літаратура 
* 
* 
* Кавалеўская Зоф'я. Гісторыя Лідскага паўстання: успаміны пра Людвіка Нарбута // Наша Слова. 2021. 5 траўня; 12 траўня; 19 траўня; 26 траўня; 2 чэрвеня; 9 чэрвеня; 16 чэрвеня; 23 чэрвеня; 30 чэрвеня; 8 ліпеня; 15 ліпеня; 22 ліпеня; 29 ліпеня; 5 жніўня; 12 жніўня; 19 жніўня; 26 жніўня; 2 верасня.

Катэгорыя:Фалькларысты Беларусі
Катэгорыя:Этнографы Беларусі
Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Другаснае засаленне

**Другаснае засаленне** — галоўнае следства арашэння зямель ва ўмовах засушлівага клімату. Яно звязана з уздымам мінералізаваных  да зямной паверхні. , якія змяшчаюць солі, пачынаюць пры гэтым інтэнсіўна выпарацца, у выніку чаго глеба насычаецца залішняй колькасцю соляў.

Вострая  экалагічная праблема &nbsp;— забруджванне паверхневых і грунтавых вод. Гэта вынік паліву  і выкарыстання вады для расслаення глеб.

Большасць рэк, воды якіх выкарыстоўваюцца для арашэння, маюць  0,2&#x20;— 0,5&#x20;г/л.

Праблемы засалення глебаў і вод пагаршаюцца ужываннем .

Катэгорыя:Аграэкалогія
Катэгорыя:Глебазнаўства
Катэгорыя:Забруджванне глебаў
Катэгорыя:Сельская гаспадарка
Баеўскі сельсавет (Дубровенскі раён)

**Ба́еўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Дубровенскага раёна Віцебскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Баева.

## Гісторыя 
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Ляднянскага раёна Аршанскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Баева. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года сельсавет у Ляднянскім раёне БССР. З 8 ліпеня 1931 года ў складзе Дубровенскага раёна БССР, з 20 лютага 1938 года — Віцебскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Асташкавічы, сельсавет перайменаваны ў **Асташкавіцкі сельсавет**. 25 снежня 1959 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Баева. З 25 снежня 1962 года сельсавет у складзе Аршанскага раёна, з 6 студзеня 1965 года — у складзе адноўленага Дубровенскага раёна. 24 мая 1968 года перайменаваны ў Баеўскі. На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета 9 населеных пунктаў.

8 красавіка 2004 года Баеўскі сельсавет скасаваны, тэрыторыя далучана да Зарубскага сельсавета.

## Населеныя пункты 
* 1 студзеня 1947 года — 11.
* 1 студзеня 1974 года — 9.
* 8 красавіка 2004 года — 7: Асташкавічы, Баева, Ірвяніца, Казлы, Лапыроўшчына, Панізоўе і Рудашкова.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012.
* 
* 
* 

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Дубровенскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Ляднянскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Аршанскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 2004 годзе
Сугіхара

**Сугіхара** — асабістае імя; распаўсюджанае ў выглядзе прозвішчаў.
* Арата Сугіхара (1899—1982) — японскі дыпламат і дзяржаўны дзеяч, дырэктар Упраўлення нацыянальнай абароны Японіі (1955)
* Тыунэ Сугіхара (1900—1986) — японскі дыпламат
Ліз Асіа

**Ліз Асіа** (, сапр. імя **Роза-Міна Шэрэр**, ; , Руперсвіль -) — швейцарская спявачка, пераможца першага конкурсу песні Еўрабачанне.

## Біяграфія 
Сцэнічную кар’еру пачынала як танцорка, з 1940 года пачала выступаць і як спявачка. Пасля заканчэння Другой сусветнай вайны правяла свае першыя замежныя гастролі ў Парыжы.

Выступаючы на першым конкурсе Еўрабачанне, выканала дзве песні — «Das alte Karussell» і «Refrain», апошняя з якіх стала пераможцам. У гэтым жа годзе ўдзельнічала ў заходнегерманскім адборачным конкурсе да Еўрабачання, але не дамаглася поспеху.

Прэзентавала Швейцарыю на двух наступных конкурсах, заняўшы ў 1957 годзе 8-е месца з песняй «L’enfant que j'étais», а ў 1958 годзе — 2-е месца з песняй «Giorgio», выкананай на італьянскай мове. Адной з найбольш папулярных песень у яе выкананні быў шлягер «Oh, mein Papa».

У 1963 годзе выйшла замуж за датчаніна О. Педэрсена, уладальніка некалькіх гатэляў, дапамагала весці справы. Пасля яго смерці ў 1995 годзе зноў вярнулася на сцэну. У 2007 годзе перамагла ў швейцарскім конкурсе *Grand Prix der Volksmusik*, выступаючы ў дуэце са спявачкай Беатрыс, пасля чаго, выступаючы ў міжнародным фінале дадзенага конкурсу, які праходзіў у Вене, яны занялі 12-е месца.

У 2011 годзе зноў удзельнічала ў нацыянальным адборачным туры конкурсу Еўрабачанне, у якім дайшла да фіналу, які прайшоў у камуне Кройцлінген, заняла 8-е месца. Апошнія гады пражывала ў французскім горадзе Каны.

Катэгорыя:Пераможцы конкурсу песні Еўрабачанне
Адольф Фік

**Адольф Ойген Фік** (; 3 верасня 1829, Касэль, Германія — 21 жніўня 1901, Бланкенберге, Бельгія) — нямецкі фізік і фізіёлаг. Брат анатома Франца Людвіга Фіка, дзядзька афтальмолага Адольфа Гастона Ойгена Фіка.

## Раннія гады і адукацыя 
Фік пачаў сваю працу ў вывучэнні матэматыкі і фізікі, перш чым усвядоміў сваю схільнасць да медыцыны. Затым ён атрымаў доктарскую ступень у галіне медыцыны ў Марбургскім універсітэце ў 1851 годзе. Атрымаўшы ступень, ён пачаў сваю працу ў якасці празектара.

## Кар'ера 
У 1855 годзе Фік адкрыў закон дыфузіі. У 1870 годзе ён быў першым, хто вымераў сардэчны выкід, выкарыстоўваючы тое, што цяпер завецца прынцыпам Фіка.

Фіку ўдалося двойчы апублікаваць свой закон дыфузіі, так як ён ужываецца ў роўнай ступені і ў фізіялогіі, і ў фізіцы. Яго праца прывяла да распрацоўкі прамога метаду Фіка для вымярэння сардэчнага выкіду.

## Узнагароды 
* Медаль Катэніуса (1893)

## Спасылкі 
* Короткая биография
* Научные изобретения
* Биография

Катэгорыя:Члены Прускай акадэміі навук
Катэгорыя:Члены Шведскай каралеўскай акадэміі навук
Катэгорыя:Выкладчыкі Цюрыхскага ўніверсітэта
Ляхаўскія астравы

**Ля́хаўскія астравы** (, ) — група астравоў у складзе архіпелага Новасібірскія астравы. Тэрыторыя Расіі, Рэспубліка Саха (Якуція).

У склад Ляхаўскіх астравоў уваходзяць астравы Вялікі Ляхаўскі (раней — Бліжні, плошча 4600 км²), Малы Ляхаўскі (раней — Малы або Бліжні км². Ад мацерыка астравы аддзяляе праліў Дзмітрыя Лапцева, ад вострава Фадзееўскі — праліў Саннікава. Вышыні да 270 м (293 м, гара Эмій-Тас на востраве Вялікі Ляхаўскі).

Астравы складзены з мезазойскіх сланцаў і пясчанікаў, прарваных гранітоідамі, азёрнымі і дэлювіяльнымі суглінкамі са слаямі выкапнёвага лёду. Маюцца азёры тэрмакарставага паходжання і рэкі (Этэрыкан і Блудная на востраве Ляхаўскі). Расліннасць — асакова-злакавая тундра. Жывёльны свет прадстаўляюць пясец і белы мядзведзь.

## Гістарычныя звесткі 
Група астравоў адкрыта ў 1712 годзе і названа ў гонар рускага прамыслоўца Івана Ляхава. З 1941 года на астравах дзейнічала палярная станцыя.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Новосибирские острова // Сайт «Планета Земля» Geosfera.Org
* Геологическое строение Ляховских островов // Государственный океанографический институт. Единая система информации об обстановке в Мировом океане (ЕСИМО)
* Ляховские острова // Портал "География" проекта «Электронная Земля: научные информационные ресурсы и информационно-коммуникационные технологии» 
* Ляховские острова // Мегаэнциклопедия Кирилла и Мефодия

Катэгорыя:Новасібірскія астравы
Зарубскі сельсавет

**Зару́бскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Дубровенскага раёна Віцебскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — аграгарадок (да 2009 года вёска) Зарубы.

## Гісторыя 
Утвораны 20 жніўня 1924 года як **Слатаўшчынскі сельсавет** у складзе Ляднянскага раёна Аршанскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Слатаўшчына. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года сельсавет у Ляднянскім раёне БССР. З 8 ліпеня 1931 года ў складзе Дубровенскага раёна БССР, з 20 лютага 1938 года — Віцебскай вобласці. У 1939 годзе цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Зарубы. 16 верасня 1957 года ў склад Баброўскага сельсавета перададзены 4 населеныя пункты (Барсукі, Бяскі, Гуракі і Пецькі). 16 верасня 1960 года да сельсавета далучана частка скасаванага Расткоўскага сельсавета (7 населеных пунктаў: Казьяны, Калінаўка, Лаўкі, Ліцвінава, Міхалінава, Расткова і Русаны), сельсавет перайменаваны ў Зарубскі. З 25 снежня 1962 года сельсавет у складзе Аршанскага раёна. 17 ліпеня 1964 года ў склад сельсавета з Валяўкоўскага сельсавета перададзены 3 населеныя пункты (Гарэлькі, Калатоўкі і Трыбаны). З 6 студзеня 1965 года сельсавет у складзе адноўленага Дубровенскага раёна. 9 ліпеня 1965 года ў склад сельсавета з Валяўкоўскага сельсавета перададзены 4 населеныя пункты (Жалезкава, Іскозы, Мамонькі і Мікіціна). На 1 студзеня 1974 года ў складзе Зарубскага сельсавета 26 населеных пунктаў.

8 красавіка 2004 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Баеўскага сельсавета (7 населеных пунктаў: Асташкавічы, Баева, Ірвяніца, Казлы, Лапыроўшчына, Панізоўе і Рудашкова), са складу сельсавета ў склад Валяўкоўскага сельсавета перададзены 7 сельскіх населеных пунктаў у межах камунальнага ўнітарнага сельскагаспадарчага прадпрыемства імя Чарняхоўскага (Гарэлькі, Казьяны, Калінаўка, Лаўкі, Міхалінава, Расткова і Русаны). 10 кастрычніка 2013 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Кляноўскага сельсавета (10 населеных пунктаў: аграгарадкі Ляхаўка і Чырына, вёскі Быстрыёўка, Гладкія, Жарнеўка, Кляны, Кулакоўшчына, Пячонкі, Хаетчына і Цыбульскія).

## Насельніцтва 
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (19 населеных пунктаў) — 841 чалавек, з іх 93,0 % — беларусы, 5,8 % — рускія, 0,5 % — украінцы, 0,5 % — азербайджанцы; паводле перапісу 2019 года (29 населеных пунктаў) — 1063 чалавекі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012.
* 


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Ляднянскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Аршанскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Сьюзен Пэвэнсі

**Сью́зен Пэ́вэнсі** (; 1928) — персанаж серыі кніг Хронікі Нарніі, сястра Пітэра, Эдмунда і Люсі, стрыечная сястра Юстэса Шкоды. Нарадзілася ў 1928 годзе па зямным летазлічэнні. У Сьюзен цёмныя валасы, зелянява-блакітныя вочы, яна станістая, стройная дзяўчына. Яна начытаная, разумная, але трохі зазнайка. У Нарніі яе называюць Сьюзен Велікадушная.

Сьюзен належыць чароўны Рог. Гэты рог падарыў ёй бацька Каляды разам з лукам і стрэламі. Здрадзіла Нарніі, адмовіўшыся верыць у яе.

## З'яўленне ў кнігах і фільмах 
### Леў, Вядзьмарка і Гардэроб
Спачатку, як і Пітэр з Эдмундам, не верыць Люсі. Калі Эдмунд кажа, што ён і Люсі гулялі ў гэтую краіну, абураная яго ўчынкам і разам з Пітэрам наведвае прафесара. Па фільме, калі хлопцы Пэвэнсі трапляюць у Нарнію ўсе разам, Сьюзен, даведаўшыся пра арышт Тумнуса, спрабуе вярнуць усіх у Англію. Пасля ўцёкаў Эдмунда вінаваціць ва ўсім Пітэра, але калі той ратуе яе і Люсі ад ваўка, даруе брата. Сьюзен дапамагла Люсі знаходзіць статуі для Аслана, таксама яна ўдзельнічала ў канцоўцы бітвы пры Берунах. Праз 15 гадоў пасля каранацыі 26-гадовая Сьюзен разам з братамі і сястрой вяртаецца ў Англію, у дом прафесара.

### Конь і ягоны хлопчык 
Наведвае краіну Тархістан, прынц якой прапануе ёй выйсці за яго замуж, аднак адхіляе прапанову, як і прапановы многіх іншых.

### Прынц Каспіян
У фільме была закаханая ў прынца Каспіяна.

Катэгорыя:персанажы Хронік Нарніі
Катэгорыя:выдуманыя каралевы
Катэгорыя:выдуманыя лучнікі
Hasta la vista (песня Руслана Аляхно)

«**Hasta la vista**» (назва на іспанскай мове, ) — песня, з якой 22 мая 2008 года Руслан Аляхно прадставіў Беларусь на міжнародным конкурсе песень «Еўрабачанне 2008». Аўтары песні: Элеанора Мельнік і Тарас Дзямчук. Песня заняла 17 месца з 27 баламі ў другім паўфінале конкурсу і не выйшла ў фінал.

Песня існуе ў дзвюх версіях: англійскай і рускай.

## Гл. таксама 
* Беларусь на конкурсе песні Еўрабачанне 2008

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Еўрабачання
* Тэкст англійскай версіі
* Тэкст рускай версіі

Катэгорыя:Песні конкурсу Еўрабачанне
Катэгорыя:Беларусь на конкурсе песні Еўрабачанне
Снукерны сезон 2018/2019

**Снукерны сезон 2018/2019** уяўляе сабой серыю турніраў па снукеры, якія праходзяць у часовым прамежку паміж 8 мая 2018 года і 7 мая 2019 года.

## Снукерысты, якія патрапілі ў мэйн-тур 
Усе снукерысты, пералічыныя ніжэй, атрымалі прафесійныя карткі на два сезоны.

## Заўвагі 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Снукерны сезон 2018/2019 на CueTracker.net 

Катэгорыя:Снукерныя сезоны
Літвакі

**Літвакі́** ( — *лі́твак*, *лі́твяк* або *літвэ́к*) — тэрытарыяльна-лінгвістычная падгрупа ашкеназскіх яўрэяў і гістарычна звязаная з імі артадаксальная плынь у іўдаізме.

## Мова 
Літвакі як тэрытарыяльна-лінгвістычная падгрупа ашкеназскіх яўрэяў з’яўляюцца носьбітамі паўночна-ўсходняга, ці літоўскага (, *лі́твіш*), дыялекту мовы ідыш. Гэты дыялект быў гістарычна распаўсюджаны на тэрыторыі большай часткі сучаснай Беларусі, Літвы, Латвіі, у некаторых прылеглых раёнах сучасных Расіі і Польшчы. З часоў Рэчы Паспалітай, у сувязі з унутраным тэрытарыяльным дзяленнем польска-літоўскай дзяржавы, гэты арэал распаўсюджання паўночна-ўсходняга дыялекту ідыш у яўрэйскіх крыніцах адпаведна называецца «Літвой» (, *лі́тэ*), а ягоная гістарычная сталіца і цэнтр яўрэйскай культуры ў рэгіёне, Вільнюс — «Літоўскім Іерусалімам» (ашкеназская арамейская ירושלים דליטא, *ерушола́йім д’лі́то*).

## Традыцыі 
Як этналінгвістычная падгрупа, яўрэі-літвакі, апроч уласнага дыялекту ідыша і адпаведнага яму вымаўлення старажытнажыяўрэйскай і , валодаюць таксама некаторымі адметнымі асаблівасцямі традыцыйнай кухні і рысаў характару, якія ім прыпісваюць.

У паўночных абласцях арэалу пражывання ашкеназскіх яўрэяў (гэта значыць, у яўрэйскай Літве, гл. вышэй) хасідызм у перыяд свайго росквіту не атрымаў шырокага распаўсюджання, галоўным чынам дзякуючы ўплыву Віленскага гаона, прыхільнікаў якога ў супрацьлегласць прыхільнікам хасідызму звалі міснагдым («пратэстуючыя»). Пасля літвакамі сталі зваць усіх міснагдым (паслядоўнікаў Віленскага Гаона, праціўнікаў хасідызму), незалежна ад месца іхнага пражывання і абшчыннага паходжання.

## Гісторыя 
З сярэдзіны XIX ст. паслядоўнікамі Віленскага Гаона была развітая ўласная сістэма рэлігійнай адукацыі, цэнтрамі якой сталі ешывы Міра, Валожына і Панявежа, якія звалі звычайна ешывамі (ці ешыботамі) літоўскага толку ці кірунку. Ужо ў пачатку ХХ ст. філіялы гэтых навучальных устаноў пачалі з’яўляцца ў Амерыцы, а пасля разбурэння традыцыйных цэнтраў рэлігійнай адукацыі літоўскіх яўрэяў і самі ешывы былі ўзноўленыя ў ЗША (штатах Нью-Ёрк і Нью-Джэрсі) і Ізраілі (Іерусалім і Бней-Брак). Гэтыя ешывы аб’ядноўвае традыцыйная літоўская методыка вывучэння Торы, распрацаваная ў канцы XIX — пачатку ХХ стагоддзяў.

Апрача ўласна літоўскай плыні ў артадаксальным іўдаізме, сярод літвакоў атрымалі значнае распаўсюджанне і хасідскія дынастыі спецыфічна літвацкага паходжання —  (любавіцкага і нежынскага толку) і Каралінская-Столінская, а таксама некаторыя іншыя.

## Гл. таксама 
* Віленскі гаон
* Аўрам Ешаяў Карэліц

## Літаратура 
* Dov Levin, Adam Teller, The Litvaks: A Short History of the Jews of Lithuania, Berghahn Books, 2001.
* Alvydas Nikžentaitis, Stefan Schreiner, Darius Staliūnas, Leonidas Donskis, The Vanished World of Lithuanian Jews, Rodopi, 2004.
* Dovid Katz, Lithuanian Jewish Culture. Вільнюс: Baltos lankos, 2004.

## Спасылкі 
* Літвакі — Невядомая Нацыя 

Катэгорыя:Плыні ў іўдаізме
Катэгорыя:Вялікае Княства Літоўскае
Катэгорыя:Яўрэйскія этнасы
Міхаіл Максімавіч Уласаў

{{Ваенны дзеяч
|імя              = Міхаіл Максімавіч Уласаў
|арыгінал імя     = Михаил Максимович Власов
|дата нараджэння  = 
|месца нараджэння = 
|дата смерці      = 
|месца смерці     = 
|выява            = 
|мянушка          = 
|прыналежнасць    = 
|гады службы      = 1943
|званне           = 
|род войскаў      = 
|камандаваў       = 
|часць            = 
|бітвы            = Вялікая Айчынная вайна
|узнагароды       = {
 
}
{
 
}
|сувязі           = 
|у адстаўцы       = 
}}
**Міхаіл Максімавіч Уласаў** (1925, в. Аляксандраўка, цяпер Іжморскі раён,  — 1943, ) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, снайпер 218-га гвардзейскага стралковага палка (77-я гвардзейская стралковая дывізія, 61-я армія, Цэнтральны фронт), гвардыі радавы. Герой Савецкага Саюза.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 21 лістапада 1925 года ў в. Аляксандраўка Іжморскага раёна Томскай акругі Сібірскага краю (цяпер — раён Кемераўскай вобласці), у сям’і селяніна. Рускі.

Скончыў сямігадовую школу, затым працаваў трактарыстам.

У Чырвоную Армію быў прызваны ў сакавіку 1943 года і накіраваны на фронт Вялікай Айчыннай вайны.

Снайпер 218-га гвардзейскага стралковага палка гвардыі радавы Міхаіл Уласаў у ноч на 27 верасня 1943 года ў раёне в. Неданчычы (Рыпкынскі раён Чарнігаўскай вобласці) пераправіўся праз раку Днепр. Лодка, у якой ён плыў, ад разрыву снарада перакулілася, дабраўся да берага ўплаў, мужна змагаўся пры захопе плацдарма і адбіцці контратак праціўніка.

18 кастрычніка 1943 года пад Гомелем. М. М. Уласаў быў смяротна паранены. Пахаваны ў вёсцы Асарэвічы Брагінскага раёна Гомельскай вобласці Беларускай ССР.

## Узнагароды 
* Званне Героя Савецкага Саюза прысвоена 15 студзеня 1944 года (пасмяротна) .
* Ордэн Леніна (пасмяротна, 15.01.1944).
* Медаль «За адвагу» (29.09.1943)

## Памяць 
* Подзвігу Уласава прысвечаны стэнд у Музеі баявой славы Іжморскага раёна.
* У сяле Новаславянка Іжморскага раёна воінам-аднавяскоўцам, якія загінулі ў гады Вялікай Айчыннай вайны, устаноўлены абеліск, дзе названы Міхаіл Максімавіч Уласаў.

## Спасылкі 
* Представление к присвоению звания Героя Советского Союза (архив МО РФ) 
* 
* Власов, Михаил Максимович 
* Власов Михаил Максимович 
* Ижморский раён у годы Великой Отечественной войны  

Катэгорыя:Пахаваныя ў Брагінскім раёне
Катэгорыя:Удзельнікі бітвы за Дняпро
Люсі Пэвэнсі

**Лю́сі Пэ́вэнсі** (; 1932—1949) — персанаж серыі кніг Хронікі Нарніі, сястра Пітэра Сьюзен і Эдмунда. Прататып — Люсі Барфілд.

## Леў, Вядзьмарка і Гардэроб 
Знайшла Гардэроб — партал у Нарнію. Атрымала ад Дзеда Мароза кінжал і сок агнецвета. Назірала за забойствам Аслана Белай Вядзьмаркай.

Стала каралевай Нарніі Люсі Адважнай ()

## Конь і яго хлопчык 
Люсі білася за Анвард супраць тархістанцаў.

## Прынц Каспіян 
Была выклікана ў Нарнію прынцам Каспіянам разам з братамі і сястрой, каб выратаваць Нарнію ад тэльмарынаў. Бачыла Аслана, які заклікаў ісці за ім, але сваякі Люсі не паслухалі.

## Заваёўнік зары, або Плаванне на Край Сусвету 
Трапіла ў Вялікі Усходні акіян разам з братам і стрыечным братам. Выратаваная каралём Каспіянам, які плыў на Заваёўніку зары.

Трапіла ў палон да гандляроў рабамі на Адзінокіх Астравах разам з Эдмундам, Юстасам, Каспіянам і мышам Рыпічыпам. Вызваленая Каспіянам, якога раней набыў лорд Берн.

Зрабіла ахлатопаў і Карыякіна зноў бачнымі, прачытаўшы заклінанне з чароўнай кнігі.

Катэгорыя:персанажы Хронік Нарніі
Катэгорыя:выдуманыя каралевы
Катэгорыя:выдуманыя дзяўчынкі
Мамакан (рака)

**Мамака́н** () — рака ў Іркуцкай вобласці Расіі, левы прыток ракі Віцім (басейн Лены). У верхнім цячэнні мае назву **Сярэдні Мамакан** () км. Плошча вадазбору 9460 м. Выток Мамакана знаходзіцца на Паўночна-Муйскім хрыбце. Рака перасякае Дзелюн-Уранскі хрыбет. Упадае ў Віцім каля пасёлка Мамакан. Жыўленне пераважна дажджавое.

На рацэ Мамаканскі гідравузел (Мамаканскае вадасховішча і Мамаканская ГЭС).

Прытокі Мамакана: Мамачок, Дадыхта, Калахта, Тамарак, Мандакач, Ікібзяк, Чортаў Мяшок, Правы Мамакан, Левы Мамакан, Каалу, Сіры, Джалту і інш. Рака суднаходная ад вусця да створу плаціны Мамаканскай ГЭС.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Государственный водный реестр РФ
* *Григорьева И. Л.* Мамаканское водохранилище // Научно-популярная энциклопедия «Вода России»
* Мамакан // Проект «Электронная Земля: научные информационные ресурсы и информационно-коммуникационные технологии»
* Гидроузел на р. Мамакан // РусГидро 

Катэгорыя:Рэкі Іркуцкай вобласці
Катэгорыя:Басейн Лены
Франк Паіс

**Франк Ісак Паіс Гарсія** (,  — ) — кубінскі рэвалюцыянер, арганізатар гарадскога падполля руху 26 ліпеня, нацыянальны герой Кубы.

## Біяграфія 
Франк Паіс нарадзіўся ў сям’і іспанскага эмігранта Франсіска Паіса, святара-пратэстанта. Пасля ранняй смерці бацькі, Франка і яго малодшыя браты ў адзіночку выхоўвала маці. Пачаў вывучаць архітэктуру, але кінуў гэта і паступіў у педагагічны каледж у Ар’ентэ.

Паіс карыстаўся аўтарытэтам сярод студэнтаў, быў адным з лідараў студэнцкай асацыяцыі. Пасля прыходу да ўлады Батысты актыўна выступаў супраць дыктатара, распаўсюджваў улёткі, якія асуджалі новую ўладу.

Пасля нападу на Казармы Манкада 26 ліпеня 1953 г. шукаў ацалелых, спрабуючы аказаць ім дапамогу. Неўзабаве стварыў арганізацыю «Нацыянальнае рэвалюцыйнае дзеянне», якая складалася са студэнтаў і працоўнай моладзі.

Падчас высадкі каманды Фідэля Кастра з яхты «Гранма» Франк арганізаваў паўстанне ў Сант’яга-дэ-Куба з мэтай адцягнуць на сябе ўвагу ўрадавых сіл. Потым ажыццяўляў падтрымку партызан у гарах С’ера-Маэстра.

13 сакавіка 1957 года Франк Паіс быў арыштаваны па абвінавачванні ў бунту супраць законнай уладу і змешчаны ў турму Баніята. Судовы працэс пачаўся 22 красавіка. Усяго па справе праходзіла 26 чалавек.

Адвакаты дамагліся вызвалення шасцярых абвінавачаных па справе ў гарадскім паўстанні, і 11 мая 1957 г. яны выйшлі на волю.

## Смерць 
30 ліпеня паліцыя высачыла дом, дзе хаваўся Франк Паіс. Ён і яго сябар Рауль Пухоль спрабавалі сысці незаўважанымі, але былі выдадзены даносчыкам з ліку студэнтаў. Абодва былі расстраляны.

## Памяць 
* 30 ліпеня лічыцца на Кубе Днём пакутнікаў рэвалюцыі.
* Партызанскі атрад на чале з Раулем Кастра быў названы ў гонар Франка Паіса.
* Дом № 226 на вуліцы Сан-Барталому, дзе прайшло дзяцінства Франка, быў ператвораны ў музей.
* Аэрапорт у горадзе Альгін носіць яго імя.

## Спасылкі 
* Біяграфія Ф.Паіса на рускай 
* Біяграфія Ф.Паіса на іспанскай 

Катэгорыя:Рэвалюцыянеры Кубы
Аўрам Ешаяў Карэліц

Рабі **Аўрам Ешаяў Карэліц** (1878, Косава, — 1953, Бней-Брак, Ізраіль; вядомы як **Хазон Іш**, па назве сваёй асноўнай 22-томнай працы) — вядомы рабін, галахіст, стваральнік мадэлі «Таварыства Вучэння» (, «*хеўрат ха-ломдым*»), якая вызначае жыццё сучаснага ультра-артадаксальнага яўрэйства.

Катэгорыя:Постаці яўрэйскага багаслоўя
Катэгорыя:Ахаранім
Катэгорыя:Рабіны Беларусі
Іван Мікалаевіч Анціпін

{{Ваенны дзеяч
|імя              = Іван Мікалаевіч Анціпін
|арыгінал імя     = Иван Николаевич Антипин
|дата нараджэння  = 
|месца нараджэння = 
|дата смерці      =
|месца смерці     = 
|выява            = 
|шырыня           = 
|мянушка          = 
|прыналежнасць    = 
|гады службы      = 1942—1943
|званне           = 
|род войскаў      = Інжынерныя войскі
|пасада           = 
|камандаваў       = 
|часць            = 
|бітвы            = Вялікая Айчынная вайна
|узнагароды       = {
 
}
{
 
}
|сувязі           = 
|у адстаўцы       = 
}}
**Іван Мікалаевіч Анціпін** (1914, в. Какуй, Усць-Куцкая воласць, Кірэнскі павет, , Расійская імперыя — 6 кастрычніка 1943, бераг Дняпра, Гомельская вобласць, Беларуская ССР) — малодшы сяржант, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Герой Савецкага Саюза (1944).

Падчас вайны ў пасады камандзіра сапёрнага аддзялення 483-га асобнага сапёрнага батальёна (356-я стралковая дывізія, 61-я армія, Цэнтральны фронт) малодшы сяржант І. М. Анціпін асабліва вызначыўся пры фарсіраванні Дняпра.

## Біяграфія 
Іван Мікалаевіч Анціпін нарадзіўся ў 1914 годзе ў вёсцы Какуй Усць-Куцкай воласці Кірэнскага павета Іркуцкай губерні (Усць-Кутский раён Іркуцкай вобласці, цяпер вёска не існуе) у сялянскай сям’і. Па нацыянальнасці рускі.

У 1921 годзе паступіў у Падымахінскую пачатковую школу, а затым вучыўся ў сельскай школе Таюры і школе ў вёсцы Маркава. У 1928 годзе ўступіў у камсамол, потым навучаўся ў Усць-Куцкай і Кірэнскай школе. Пасля заканчэння школы пераехаў у Іркуцк, дзе вучыўся ў школе Фабрычна-заводскага навучання.

Пасля заканчэння навучання працаваў інструктарам абласнога стралковага клуба «Асавіяхіма».

У лістападзе 1942 годзе быў адпраўлены на фронт у дзеючую армію. На пасадзе камандзіра сапёрнага аддзялення 483-га асобнага сапёрнага батальёна (356-я стралковая дывізія, 61-я армія, Цэнтральны фронт) удзельнічаў у баях на Заходнім, Бранскім, Арлоўскім і Цэнтральным франтах, а таксама яго імя значыцца пад нумарам 15 у спісе "Герояў Савецкага Саюза — вызваліцеляў Брагіншчыны на дошцы гонару на будынку музея ў гарадскім пасёлку Брагін (Брагінскі раён, Гомельскай вобласці Беларусі).

## Літаратура 
* *Андреев, С. А.* Совершённое ими бессмертно. — Книга 2. — М.: Высшая школа, 1986. — С. 159. — 509 с.
* 
* 

## Спасылкі 
* Іван Мікалаевіч Анціпін на сайце «Героі краіны»
* 

Катэгорыя:Загінулі ў баях Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Пахаваныя ў Петрыкаўскім раёне
Катэгорыя:Сапёры Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі Курскай бітвы
Катэгорыя:Удзельнікі бітвы за Дняпро
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Іркуцкай вобласці
Бітва пры Гумбінене

**Бі́тва пры Гу́мбінене** (; 20 жніўня 1914 года) — першая бітва на ўсходнім фронце Першай сусветнай вайны. Адбылася падчас Усходне-Прускай аперацыі 1914 года. Завяршылася перамогай расійскіх войскаў і адыходам германскіх частак.

## Вынікі 
Паражэнне пры Гумбінене стварыла рэальную пагрозу разгрому 8-й германскай арміі, і ўвечары 20 жніўня Прытвіц прыняў рашэнне адарвацца ад праціўніка і адысці за Віслу. Але гэта забараніла германская Стаўка і насуперак плану Шліфена, які прадугледжваў пры любым неспрыяльным развіцці падзей на Усходнім фронце ні ў якім разе не здымаць войскаў з Заходняга фронту, каб гарантавана разграміць Францыю і пазбегнуць вайны на два фронты, прыняла рашэнне Усходнюю Прусію не здаваць і перакінуць у дапамогу 8-й арміі войскі з Заходняга фронту (2 корпусы і конную дывізію), што мела самыя сумныя наступствы для Германіі. 21 жніўня Прытвіц быў адпраўлены ў адстаўку. Камандуючым 8-й арміяй быў прызначаны генерал Гіндэнбург, начальнікам штаба генерал Людэндорф .

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Гумбінен-Гальдапская бітва 7(20) жніўня 1914 г.  
* Бітва пры Гумбінене — электронная энцыклапедыя Хронас 

Катэгорыя:Бітвы Першай сусветнай вайны
Катэгорыя:Бітвы Расійскай імперыі
Катэгорыя:Бітвы Германіі
Катэгорыя:Канфлікты 1914 года
Катэгорыя:Германія ў Першай сусветнай вайне
Катэгорыя:Расійская імперыя ў Першай сусветнай вайне
Катэгорыя:Жнівень 1914 года
Джадзіс

**Джа́дзіс** () — персанаж з Хронік Нарніі, каралева Чарна, незаконная каралева Нарніі. Валодае магіяй.

## Пляменнік чараўніка 
Згубіла Чарн, прамовіўшы Забароненае слова. Выцягнутая ў наш свет Дыгары Керкам. Закінутая ў Нарнію, якая стваралася.

## Леў, Вядзьмарка і Гардэроб 
Захапіла і застудзіла Нарнію. Яе называлі Белай Вядзьмаркай. Яна арганізавала таемную паліцыю з ваўкоў.

Падманула і паланіла Эдмунда. Пасля ягонага выратавання Асланам параніла Эдмунда ў бітве пры Бродзе Беруне. Забіта Асланам.

Катэгорыя:Персанажы Хронік Нарніі
Катэгорыя:Выдуманыя каралевы
Катэгорыя:Чараўніцы
Каспіян X

**Ка́спіян X Марапла́вальнік** (; 2290—2356) — персанаж серыі кніг Хронікі Нарніі, прынц і кароль Нарніі.

## Прынц Каспіян 
Калі ён нарадзіўся, лорд Міраз забіў ягонага бацьку. Каспіяна вучыў Карнеліюс. У 2303 годзе ў Міраза нарадзіўся сын, і Міраз паспрабаваў забіць Каспіяна X, але Карнеліюс перашкодзіў. Ён дапамог прынцу Каспіяну бегчы і даў яму Чароўны рог. Каспіян сабраў войска і пацярпеў паражэнне. Тады ён пратрубіў у Чароўны рог.

## Заваёўнік зары, або Плаванне на Край Сусвету 
Адправіўся ў плаванне на Заваёўніку зары, каб знайсці семярых лордаў і на Край Сусвету. Выратаваў Эдмунда, Люсі і Юстаса, калі яны трапілі ў Вялікі Усходні акіян з нашага свету.

Быў забраны ў рабства на Адзінокіх Астравах і выкуплены лордам Бернам. Ліквідаваў гандаль рабамі і губернатарства.

## Сярэбраны фатэль 
## Спасылкі
* Прынц Каспіян на imdb.com
* http://www.thehollywoodnews.com/2010/11/09/narnia-stars-switch-londons-christmas-lights/

Катэгорыя:персанажы Хронік Нарніі
Катэгорыя:выдуманыя каралі
Катэгорыя:выдуманыя рыцары
Катэгорыя:выдуманыя сіроты
Мікалай Данілавіч Грышчанка

{{Ваенны дзеяч
|імя              = Мікалай Данілавіч Грышчанка
|арыгінал імя     = 
|дата нараджэння  = 
|месца нараджэння = 
|дата смерці      =
|месца смерці     = 
|выява            = 
|подпіс           = 
|мянушка          = 
|прыналежнасць    = 
|гады службы      = 1942—1943
|званне           = 
|род войскаў      = артылерыя
|пасада           = 
|часць            = 
|бітвы            = 
|узнагароды       = {
 
}
{
 
}
|сувязі           = 
|у адстаўцы       = 
}}
**Мікалай Данілавіч Грышчанка** ( — ) — старшы сяржант Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1943).

## Біяграфія 
Мікалай Грышчанка нарадзіўся ў 1920 годзе на Сахаліне ў вёсцы Андрэе-Іванаўскае (па іншых дадзеных, у вёсцы Анор, цяпер — Смірныхоўская гарадская акруга) ў шматдзетнай сялянскай сям’і. Скончыў сем класаў няпоўнай сярэдняй школы, працаваў у саўгасе. У 1942 годзе Грышчанка быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію. З мая таго ж года — на франтах Вялікай Айчыннай вайны. Прымаў удзел у баях на Бранскім і Цэнтральным франтах. Да верасня 1943 года старшы сяржант Мікалай Грышчанка камандаваў мінамётным разлікам 360-га стралковага палка 74-й стралковай дывізіі 13-й арміі Цэнтральнага фронту. Вызначыўся падчас бітвы за Дняпро.

25 верасня 1943 года ў ходзе баёў на плацдарме на заходнім беразе Дняпра ў раёне вёскі Зарэчча Брагінскага раёна Гомельскай вобласці Беларускай ССР, калі адной з рот палка пачало пагражаць акружэнне, а ў мінамётаў скончыліся боепрыпасы, Грышчанка загадаў адбіваць контратакі перавышаючага па колькасці ворага аўтаматным агнём і гранатамі. У баі атрымаў цяжкае раненне, але поля бою не пакінуў, працягваючы змагацца. Дзякуючы дзеянням разліку Грышчанка стралковае падраздзяленне змагло аднавіць становішча і ўтрымаць плацдарм. У тым баі Грышчанка загінуў. Пахаваны ў вёсцы Зарэчча.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 16 кастрычніка 1943 года за «мужнасць і гераізм, праяўленыя пры фарсіраванні Дняпра і ўтрыманні плацдарма на яго правым беразе» старшы сяржант Мікалай Грышчанка пасмяротна быў удастоены высокага звання Героя Савецкага Саюза. Таксама быў узнагароджаны ордэнамі Леніна і Чырвонай Зоркі, медалямі.

Устаноўлены бюсты ў вёсцы Белае і пасёлку Тымоўскае.

## Літаратура 
* 
* Вишневский Н. В. Сахалин и Курильские острова во время второй мировой войны. Южно-Сахалиннск, 2000.
* Юные герои Витебщины. Минск, 1980.

Катэгорыя:Артылерысты Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Загінулі ў баях Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Пахаваныя ў Брагінскім раёне
Катэгорыя:Удзельнікі бітвы за Дняпро
Рубеус Хагрыд

**Ру́беус Ха́грыд** - другасны персанаж гісторый пра Гары Потэра, паўвелікан. Вучыўся ў адзін час з Валдэмортам. У 1943 Хагрыда абвінавацілі ў смерці вучаніцы (на самой справе вінаваты Валдэморт), зламалі палачку і адлічылі з Хогвартса, але ён стаў там працаваць лесніком. Выконвае розныя паручэнні Альбуса Дамблдара.

## Гары Потэр і Філасофскі камень 
У 1981 годзе перавёз Гары Потэра на лятаючым матацыкле да Дурсляў.

У 1991 даставіў да Гары ліст з Хогвартса і адправіўся з Потэрам набываць рэчы для школы.

## Гары Потэр і Тайны пакой 
Быў арыштаваны.

## Гары Потэр і Вязень Азкабана 
Стаў настаўнікам прадмета Дагляд магічных істот. На яго ўроке гіпагрыф параніў Драка Малфая. Да Хагрыда прыйшлі міністр і палач, каб казніць гіпагрыфа.

## Гары Потэр і Кубак агню 
Азнаёміў Гары з драконамі.

Катэгорыя:персанажы-магі
Катэгорыя:персанажы гісторый пра Гары Потэра
Каралеўскі малітоўнік

**Каралеўскі малітоўнік** (Лондан, Брытанская бібліятэка, Royal MS 2.A.XX) — гэта зборнік малітваў, як мяркуюць, былі скапіяваны ў канцы VIII стагоддзя або ў пачатку IX стагоддзя. Ён быў створаны ў Заходняй Мерсіі, хутчэй за ўсё, альбо ў ваколіцах Вустэршыра.

## Біяграфія 
Гэта адзін з чатырох ранніх англасаксонскіх малітоўнікаў, якія маюць некаторыя тэкставыя ўзаемасувязі: , Малітоўнік Харлі і Наннамінстэрская кніга. Малітвы пададзены ў асноўным лацінскай, але ёсць стараанглійскія і грэчаскія фрагменты. Яго агульнай тэмай з’яўляецца Хрыстос як лекар чалавецтва, і гэтай заклапочанасці ў сувязі з фізічным вылячэннем дастаткова, каб выказаць здагадку, што малітоўнік, магчыма, функцыянаваў у якасці практычнага інструмента для лекара'.

Фоліа 45v утрымлівае, як уяўляецца, першую рукапісную згадку на любой з германскіх моў назоўніка *эльф*.

Рукапіс таксама змяшчае падрабязныя стараанглійскія глосы з X стагоддзя на мерсійскім дыялекце старажытнаанглійскай мовы.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Кнігі IX стагоддзя
Катэгорыя:Кнігі VIII стагоддзя
Катэгорыя:З’явіліся ў IX стагоддзі
Катэгорыя:З’явіліся ў VIII стагоддзі
Катэгорыя:Рукапісы
Катэгорыя:Ілюмінаваныя рукапісы
Катэгорыя:Хрысціянская літаратура
Малітоўнік Харлі

**Малітоўнік Харлі** (; Брытанская Бібліятэка, Harley MS 7653) — адзін з чатырох ранніх англасаксонскіх мерсійскіх . Сярод іншых Каралеўскі малітоўнік,  і Наннамінстэрская кніга.

Катэгорыя:Ілюмінаваныя рукапісы
Катэгорыя:Хрысціянская літаратура
Катэгорыя:Калекцыя Харлі
Катэгорыя:Кнігі VIII стагоддзя
Катэгорыя:З’явіліся ў VIII стагоддзі
Уладзімір Андрэевіч Пучкоў

**Уладзімір Андрэевіч Пучкоў** (нар. 1 студзеня 1959, Навінка, Валгаградская вобласць, РСФСР, СССР) — расійскі дзяржаўны дзеяч, міністр Расійскай Федэрацыі па справах грамадзянскай абароны, надзвычайных сітуацыях і ліквідацыі наступстваў стыхійных бедстваў з 21 мая 2012 года па 18 мая 2018 года. Генерал-лейтэнант запасу. Кандыдат тэхнічных навук. Лаўрэат прэміі Урада Расійскай Федэрацыі.

Катэгорыя:Правадзейныя дзяржаўныя саветнікі Расійскай Федэрацыі 1-га класа
Пітэр Пэвэнсі

**Пі́тэр Пэ́вэнсі** (; 1927—1949) адзін з галоўных персанажаў дзіцячай фэнтэзійнай серыі «Хронікі Нарніі» Клайва Стэйплза Льюіса. Фігуруе ў чатырох з сямі кнігах «Хронік Нарніі»: як дзіця і асноўны персанаж—у кнігах Леў, Вядзьмарка і Гардэроб і Прынц Каспіян; як дарослы—у кнігах Апошняя бітва і Конь і яго хлопчык.

Пітэр—старэйшы з дзяцей Пэвэнсі. У яго блакітныя вочы, русыя валасы, ён дастаткова высокі і статны. Імпульсіўны, але разам з тым—неверагодна клапатлівы, асабліва з малодшай, Люсі.

## Імя 
Першапачатковы накід кнігі «Леў, Вядзьмарка і Гардэроб» пачынаўся так: «гэта гісторыя пра чатырох дзецях, чые імёны Эн, Марцін, Ружа і Піцер. Але больш пра Піцеры, малодшым з іх». Піцер-адзінае імя, што засталоўся нязменным, але ў фінальнай версіі яно належыць старэйшаму з чатырох Пэвэнсі. Пэвэнсі—месца размяшчэння сярэднявечнага замка на паўднёва-ўсходнім узбярэжжы Англіі, які адыграў важную ролю ў пэўныя моманты брытанскай гісторыі. Аднак прозвішча дзяцей не фігуруе ў кнігах аж да «Заваёўніка зары».

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1927 годзе па зямным летазлічэння ў Лондане. Пасля нападу немцаў ён і яго блізкія (акрамя бацькоў) эвакуіраваны ў бяспечнае месца да прафесара Кёрка ў старадаўні дом.

### Леў, Вядзьмарка і Гардэроб 
Атрымаў ад Дзеда Мароза меч. Забіў ім ваўка, які напаў на ягоную сястру Сьюзен. Узначаліў войска, якое сабраў Аслан супраць Белай Вядзьмаркі.

Стаў Вярхоўным каралём Нарніі. 

### Конь і яго хлопчык 
Пітэр не з’яўляецца дзейнічаючай асобай у кнізе, але некалькі разоў у ёй узгадваецца. Сказана, што ён на поўначы, дзе вёў вайну з волатамі. Да часу пераходу перавала арміяй Эдмунда вядома, што ён ужо разбіў волатаў.

## Прынц Каспіян 
Дапамог разам з братам і сёстрамі вярнуць Каспіяну трон.

Катэгорыя:персанажы Хронік Нарніі
Катэгорыя:выдуманыя каралі
Катэгорыя:выдуманыя рыцары
Прыморскія партызаны

**«Прыморскія партызаны»**&nbsp;— ўзброеная групоўка жыхароў Прыморскага краю Расіі, якая здзейсніла ў лютым-чэрвені 2010 года некалькі цяжкіх злачынстваў, у тым ліку забойства супрацоўнікаў праваахоўных органаў. У сваім звароце да насельніцтва члены групоўкі вызначылі сябе, як змагароў з карупцыяй ў праваахоўных органах і хаваліся ў лесе, за што іх сталі называць партызанамі. Органы ўлады, ў сваю чаргу, вызначалі ўдзельнікаў групы, як бандытаў і членаў злачыннай групоўкі. У чэрвені 2010 года гэта ўзброеная групоўка была ліквідавана: былі затрыманыя чацвёра членаў групы, двое іншых скончылі жыццё самагубствам.

## Літаратура 
Катэгорыя:Прыморскі край
Катэгорыя:Забойцы паліцэйскіх
Катэгорыя:Злачынцы Расіі
Уладзімір Міхайлавіч Кастрыкін

{{Ваенны дзеяч
|імя              = Уладзімір іванавіч Кастрыкін
|арыгінал імя     = Владимир Михайлович Кострикин
|дата нараджэння  = 1918
|месца нараджэння = 
|дата смерці      = 
|месца смерці     = 
|выява            = 
|подпіс           = 
|прыналежнасць    = 
|гады службы      = 1938—1943
|званне           = 
|род войскаў      = пяхота
|пасада           = 
|часць            = 
|бітвы            = Вялікая Айчынная вайна
|узнагароды       = {
 
}
{
 
}
|сувязі           = 
|у адстаўцы       = 
}}

**Уладзімір Міхайлавіч Кастрыкін** (1918—1943) — малодшы сяржант Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1944).

## Біяграфія 
Уладзімір Кастрыкін нарадзіўся ў 1918 годзе ў вёсцы Кутлі (цяпер — Пічаеўскі раён Тамбоўскай вобласці). Пасля заканчэння няпоўнай сярэдняй школы працаваў у калгасе. У 1938 годзе Кастрыкін быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію. Са студзеня 1942 года — на франтах Вялікай Айчыннай вайны. Да верасня 1943 года гвардыі малодшы сяржант Уладзімір Кастрыкін камандаваў аддзяленнем 239-га гвардзейскага стралковага палка 76-й гвардзейскай стралковай дывізіі 61-й арміі Цэнтральнага фронту. Вызначыўся падчас бітвы за Дняпро.

У ноч з 27 на 28 верасня 1943 года Кастрыкін ў ліку першых пераправіўся праз Дняпро у раёне вёскі Асарэвічы Брагінскага раёна Гомельскай вобласці Беларускай ССР і прыняў актыўны ўдзел у баях за захоп і ўтрыманне плацдарма на яго заходнім беразе. У тых баях ён асабіста знішчыў некалькі агнявых кропак праціўніка, што садзейнічала паспяховай пераправе асноўных сіл. Таксама разам са сваім аддзяленнем Кастрыкін прыкрываў пераправу частак палка. 6 кастрычніка 1943 года Кастрыкін загінуў у баі. Пахаваны ў Асарэвічах.

## Літаратура 
* 
* *Дьячков Л. Г.* Наша гордрсть и слава. — Воронеж, 1968.
* Навечно в сердце народном. — 3-е изд., доп. и испр. — Минск, 1984.

Катэгорыя:Загінулі ў баях Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі бітвы за Дняпро
Катэгорыя:Пехацінцы Вялікай Айчыннай вайны
Сцяжны канал

**Сцяжны́ кана́л**, **Сцяжна́я кана́ва**, **Трайча́нскі кана́л** — меліярацыйны канал у Старадарожскім і Любанскім раёнах Мінскай вобласці, левы прыток Слаўкавіцка-Ямінскага канала. Даўжыня 16,9 км. Пачынаецца за 1,5 км на ўсход ад аграгарадка Прусы Старадарожскага раёна, вусце за 5 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Трайчаны Любанскага раёна. Прыток — Цясноўскі канал (злева).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Меліярацыйныя каналы Старадарожскага раёна
Катэгорыя:Меліярацыйныя каналы Любанскага раёна
Катэгорыя:Басейн Пцічы
Дзмітрый Генадзевіч Валюкевіч

**Дзмі́трый Гена́дзевіч Валюке́віч** (; нар. 31 мая 1981, Петразаводск) — славацкі лёгкаатлет беларускага паходжання, скакун трайным.

## Біяграфія 
Сын савецкага атлета Генадзя Валюкевіча. З сакавіка 2005 года выступае за Славакію.

У верасні 2010 года ажаніўся з расійскай скакухай трайным Вікторыі Гуравай. У чэрвені 2011 года ў іх нарадзіўся сын.

## Кар’ера 
## Узнагароды 
* Чэмпіён Славакіі па трайным скачкам (2005, 2006)
* Чэмпіён Славакіі па трайным скачкам ў памяшканні (2005, 2006)
* Чэмпіён Славакіі па скачкам ў даўжыню (2005)

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Профіль на сайце IAAF
* Профіль на сайце Olympics at Sports-Reference.com 

Катэгорыя:Скакуны трайным Беларусі
Катэгорыя:Скакуны трайным Славакіі
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 2004 года
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 года
Антычнае мастацтва

**Антычнае мастацтва** (ад , старажытны) — мастацтва антычнай эпохі; мастацтва, перш за ўсё, Старажытнай Грэцыі, а таксама тых краін і народаў старажытнага свету, культура якіх развівалася пад вызначальным уплывам старажытнагрэчаскай культурнай традыцыі: мастацтва эліністычных дзяржаў, Рыма і этрускаў.

## У Еўропе 
* Кельцкае мастацтва
* Вестгоцкае мастацтва
* Этрускае мастацтва
* Мастацтва Старажытнай Грэцыі
* Мастацтва Старажытнага Рыма
* Эліністычнае мастацтва

## На Сярэднім Усходзе 
* Мастацтва Месапатаміі
* Мастацтва Старажытнага Егіпта

## У Азіі 
* Скіфскае мастацтва

*
Саўтэрская культура

**Саўтэрская культура**, або **Культура Саўтэр**, , раней таксама называлася **манклюзская культура**,  — еўрапейская археалагічная культура эпохі , якая існавала ў перыяд 8000-7000 гг. да н.э. Назва паходзіць ад месца археалагічных раскопак ля пасёлка Саўтэр-ле-Леманс () у французскім дэпартаменце Лот і Гарона.

Культура займала значную частку заходняй і цэнтральнай Еўропы. Характэрныя артэфакты: геаметрычныя мікраліты, паглыбленні для пальцаў на мікрарубілах. Драўляныя прылады адсутнічаюць. Маюцца сведчанні здзяйснення рытуальных пахаванняў.

## Генетычныя сувязі 
Саўтэрская культура паступова эвалюцыянавала ў тардэнуазскую з тымі ж адметнымі характарыстыкамі, а таксама ў першую вядомую скандынаўскую культуру Маглемозе.

Катэгорыя:Археалагічныя культуры Еўропы
Катэгорыя:Археалогія ў Францыі
Катэгорыя:Мезаліт Еўропы
Абдраўф Ганеевіч Даўлетаў

{{Ваенны дзеяч
|імя              = Абдраўф Ганеевіч Даўлетаў
|арыгінал імя     = 
|дата нараджэння  = 
|месца нараджэння = 
|дата смерці      = 
|месца смерці     =
|выява            = 
|подпіс           = 
|мянушка          = 
|прыналежнасць    = 
|гады службы      = 1938—1943 (з перарывам)
|званне           = 
|род войскаў      = кавалерыя
|пасада           = 
|часць            = 
|бітвы            = Паход Чырвонай Арміі ў Заходнюю Беларусь і Украіну (1939)Вялікая Айчынная вайна
|узнагароды       = {
 
}
{
 
}
|сувязі           = 
|у адстаўцы       = 
}}
**Абдраўф Ганеевіч Даўлетаў** ( — 27 кастрычніка 1943) — лейтэнант Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1944).

## Біяграфія 
Абдраўф Даўлетаў нарадзіўся 27 сакавіка 1916 года ў вёсцы Халілава (цяпер — Абзелілаўскі раён Башкартастана) у рабочай сям'і. Башкір. Скончыў сем класаў школы. У 1937—1938 гадах працаваў начальнікам пажарнай аховы, шахцёрам, затым у 1938—1940 гадах праходзіў службу ў Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі. Удзельнічаў у Польскім паходзе РСЧА. Дэмабілізаваўшыся, працаваў інструктарам усенавуча, затым інструктарам Абзелілаўскага раённага ваеннага камісарыята Башкірскай АССР. У кастрычніку 1942 года Даўлетаў быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію. Скончыў філіял курсаў «Стрэл» у Уфе. З сакавіка 1943 года — на франтах Вялікай Айчыннай вайны. Да верасня 1943 года гвардыі лейтэнант Абдраўф Даўлетаў камандаваў кулямётным узводам 58-га гвардзейскага кавалерыйскага палка 16-й гвардзейскай кавалерыйскай дывізіі 7-га гвардзейскага кавалерыйскага корпуса 61-й арміі Цэнтральнага фронту. Вызначыўся падчас бітвы за Дняпро.

У ноч з 26 на 27 верасня 1943 года Даўлетаў адным з першых пераправіўся праз Дняпро у раёне вёскі Ніўкі Брагінскага раёна Гомельскай вобласці Беларускай ССР. Падчас высадкі на бераг, калі выбыў са строю кулямётны разлік і Даўлетаў застаўся адзін, ён адкрыў агонь па салдатам ворага, прымусіўшы тых схавацца ў траншэі. Калі прыбыла наступная лодка з байцамі, Даўлетаў з імі уварваўся ў траншэю праціўніка і асабіста знішчыў 6 салдат праціўніка, а таксама ўзяў яшчэ аднаго ў палон. Таксама быў узнагароджаны ордэнамі Леніна і Чырвонага Сцяга.

У гонар Даўлетава названая школа ў яго роднай вёсцы Халілава.

## Літаратура 
* 
* Ліцом на запад. Уфа, 1972
* Навечно в сердце народном. 3-е ізд., доп. и испр. Мінск, 1984.
* Подвігі іх — бессмертны. — Уфа: Китап, 2000.

Катэгорыя:Загінулі ў баях Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі польскага паходу РСЧА
Катэгорыя:Удзельнікі бітвы за Дняпро
Катэгорыя:Пахаваныя ў Брагінскім раёне
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Башкартастане
Рашаль

**Рашаль** — яўрэйскае прозвішча, таксама тапонім.

## Прозвішча 
* Леанід Міхайлавіч Рашаль (нар. 1933) — расійскі педыятр, хірург
* Рыгор Львовіч Рашаль (1899—1983) — савецкі рэжысёр

## Тапонім 
* Рашаль — горад у Маскоўскай вобласці Расіі
Літвякі

Назву **Літвякі** маюць:

* Літвякі, літвакі — рэгіянальная назва дзвюхмоўных літвінаў Ковеншчыны і Вількаміршчыны ў XIX стагоддзі
* Літвакі, літвякі/ліцвякі — тэрытарыяльна-лінгвістычная падгрупа ашкеназскіх яўрэяў і плынь у іўдаізме

## Населеныя пункты 
### Украіна 
* Літвякі — вёска ў Літвякоўскім сельсавеце Лубэнскага раёна Палтаўскай вобласці

## Гл. таксама 
* Літва
* Літвак
* Ліцвін
* Ліцвякі
* Старалітва