open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
15 cm schwere Feldhaubitze M. 14

**15 cm schwere Feldhaubitze M. 14** (*15-см цяжкая палявая гаўбіца M. 14*) — цяжкая палявая гаўбіца, стаяла на ўзбраенні Аўстра-Венгрыі падчас Першай сусветнай вайны. Гармата выраблялася кампаніяй Škoda. Выкарыстоўвалася на ўсіх франтах як асноўная гаўбіца. Пасля сканчэння вайны да 1940-х гадоў выкарыстоўвалася ў войсках Чэхаславакіі (hruba houfnize vz. 14 hruba houfnize vz. 14/16), Венгрыі, Аўстрыі , Германіі (15 cm schwere Feldhaubitze M 14, 15 cm schwere Feldhaubitze M 14/16), Італіі (obice da 149/12 modello 14 obice da 149/13). Мадыфікацыя М.14/16 выраблялася з 1916 года, адрознівалася даўжэйшым дулам і зменшанай вагой снарада. Лафет меў сталёвыя колы. Пад дулам размяшчалася сістэма гідрапнеўматычнага тормазу. 

## Літаратура 
* 
* 
* Chamberlain, Peter & Gander, Terry. *Heavy Artillery*. New York: Arco, 1975 

## Спасылкі 
* 15cm Feldhaubitze M.14..
* 15cm FeldHaubitze M14 - M14/16..

Катэгорыя:Артылерыя калібра 150 мм
Катэгорыя:Артылерыя Аўстра-Венгрыі ў Першай сусветнай вайне
Катэгорыя:Артылерыя ў Другой сусветнай вайне
Катэгорыя:Гаўбіцы
Кобра (рака)

**Ко́бра** () — рака ў Еўрапейскай частцы Расіі, у Рэспубліцы Комі і Кіраўскай вобласці, правы прыток ракі Вятка (прыток Камы, басейн Волгі).

Даўжыня ракі 324 км. Плошча вадазбору 7810 км². Сярэдні расход вады 67). Выток ракі знаходзіцца ў паўднёва-ўсходняй частцы балота Кобра на Паўночных Увалах. Упадае ў Вятку паміж пасёлкамі Нагорск і Муліна. Рака раўніннага тыпу. Рэчышча звілістае. Яго шырыня ад 30—40 да 80—85 м. Разводдзе ў красавіку—чэрвені. У разводдзе суднаходная на 90 км ад вусця.

Асноўныя прытокі Кобры: Язёўка, Суран, Сарга, Доўгая, Вялікая Белая, Фёдараўка, Сіманоўка, Кыз, Чурская, Дум, Пашняк, Соз, Талажанка, Чорная, Халуная, Вялікая Святліца, Пяскоўка, Масленая.

## Літаратура 
* 
* Кобра // 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* *Повалишникова Е. С.* Кобра // Научно-популярная энциклопедия «Вода России»
* Река Кобра // Государственный водный реестр РФ
* 

Катэгорыя:Рэкі Рэспублікі Комі
Катэгорыя:Рэкі Кіраўскай вобласці
Катэгорыя:Басейн Камы
9 cm Feldkanone M. 75/96

**9 cm Feldkanone M. 75/96** (*9-см палявая гармата M. 75/96*)— стаяла на ўзбраенні Аўстра-Венгрыі падчас Першай сусветнай вайны. На працягу 1898 года практычна ўсе M 76 былі мадэрнізаваны.  Па эканамічных меркаваннях новая гармата захавала  арыгінальны бронзавы ствол, хоць на самай справе ён быў перапрацаваны. Новая сістэма аддачы зменшыла адкат ад 5-6 метраў да 80 сантыметраў. Для павелічэння вугла узвышэння ствала ў горных раёнах быў дададзены рычаг.  Пасля пачатку Першай сусветнай вайны ў многіх гарматаў з'явіліся шчыты.

## Літаратура 
* Ortner, M. Christian. The Austro-Hungarian Artillery From 1867 to 1918: Technology, Organization, and Tactics. Vienna, Verlag Militaria, 2007 ISBN 978-3-902526-13-7
* Łukasz Chrzanowski. "Artyleria Austro-Węgierska 1860-1890" Przemyśl, Wydawnictwo FORT, 2008, ISBN 978-83-923657-7-8

## Спасылкі 
* Einrichtung der 9 cm Feldkanonen M. 75/96 (75/90)

Катэгорыя:Артылерыя калібра 90 мм
Катэгорыя:Артылерыя Аўстра-Венгрыі ў Першай сусветнай вайне
Катэгорыя:Палявыя гарматы
Эмерсан Мнангагва

**Эмерсан Дамбудзо Мнангагва** (нар. , Звішаванэ) — зімбабвійскі палітык. Старшыня партыі «Зімбабвійскі афрыканскі нацыянальны саюз&nbsp;— Патрыятычны фронт» з 19 лістапада 2017 года.

Актыўны удзельнік партызанскай вайны, адзін з кіраўнікоў партыі ZANU. З 1980 года займаў шэраг ключавых пасад ва ўрадзе і сілавых структурах, у 2000—2005 гадах быў старшынёй ніжняй палаты парламента. З 12 снежня 2014 года па 7 лістапада 2017 года — першы віцэ-прэзідэнт Зімбабвэ.

Лічыўся бліжэйшым паплечнікам і патэнцыйным пераемнікам прэзідэнта Роберта Мугабэ. У лістападзе 2017 года раптам быў адхілены ад пасады. Пасля ваеннага перавароту вярнуўся да ўлады, стаўшы старшынёй і першым сакратаром кіруючай партыі Зімбабвійскі афрыканскі нацыянальны саюз&nbsp;— Патрыятычны фронт.

24 лістапада 2017 года адбылася інаўгурацыя яго прэзідэнтам Зімбабвэ. На гэтай цырымоніі прысутнічалі прэзідэнты Батсваны, Замбіі, Мазамбіка і віцэ-прэзідэнт Намібіі.

30 ліпеня 2018 года Эмерсан Мнангагва перамог на выбарах на пасаду кіраўніка дзяржавы. Аляксандр Лукашэнка павінвашаў Э. Мнангагва з перамогай. 17 студзеня 2019 года Э. Мнангагва прыехаў у Беларусь і сустрэўся з Лукашэнкам.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Прэзідэнты Зімбабвэ
Катэгорыя:Дзеючыя кіраўнікі дзяржаў
Катэгорыя:Палітыкі XXI стагоддзя
ФК Каньяспор

**«Каньяспор»** () — турэцкі футбольны клуб з горада Конья. Заснаваны ў 1922 годзе. Уладальнік Кубка Турцыі (2017).

## Дасягненні 
* **Кубак Турцыі:**
** Выява:Cup Winner.png **Уладальнік (1):** 2016/17
* **Суперкубак Турцыі:**
** Выява:Cup Winner.png **Уладальнік (1):** 2017
* **Першая ліга TFF:**
** 15px  *Пераможца (2):* 1988, 2003

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Каньяспор
ФК Касымпаша

**«Касымпаша»** () — турэцкі футбольны клуб з горада Стамбул. Заснаваны ў 1921 годзе.

## Дасягненні 
* **Другая ліга:**
** 15px Чэмпіён (1): 2005/06
* **Трэцяя ліга:**
** 15px Чэмпіён (3): 1988/89, 1996/97, 2004/05

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт  

Касымпаша
Тонва

**То́нва**, **Тонава**, **Шатылка**, **Шозімка** — рака ў Стаўбцоўскім раёне Мінскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Сула (басейн Нёмана).

Даўжыня ракі 13 км. Плошча вадазбору 48,8 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,8‰. Пачынаецца на ўсход ад вёскі Ляўкоўшчына, цячэ па паўднёва-заходніх схілах Мінскага ўзвышша, упадае ў Сулу на захад ад вёскі Рудня. Рэчышча ад вытоку на працягу 9,3 км каналізаванае. Прымае сцёк з меліярацыйных каналаў.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка рачной сеткі Мінскай вобласці // Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  

Катэгорыя:Рэкі Стаўбцоўскага раёна
Катэгорыя:Басейн Сулы (прыток Нёмана)
Замянка

**Замя́нка** — рака ў Валожынскім і Стаўбцоўскім раёнах Мінскай вобласці, правы прыток ракі Уса (басейн Нёмана). Даўжыня ракі 8,4 км. Пачынаецца за 1,7 км на паўднёвы захад ад вёскі Камень Валожынскага раёна, упадае ва Усу за 2 км на поўнач ад хутара Уса Стаўбцоўскага раёна (1,1 км ніжэй вусця ракі Шура).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Прытокі Усы (прыток Нёмана)
Катэгорыя:Рэкі Валожынскага раёна
Катэгорыя:Рэкі Стаўбцоўскага раёна
ФК Кайсерыспор

**«Кайсерыспор»** () — турэцкі футбольны клуб з горада Кайсеры. Заснаваны ў 1966 годзе. Уладальнік Кубка Турцыі (2008).

## Дасягненні 
**Нацыянальныя:**
;Супер Ліга Турцыі
* **5-е месца (4):** 2005/06, 2006/07, 2007/08, 2012/13
;**Кубак Турцыі па футболе**
* Выява:Cup Winner.png **Уладальнік (1):** 2007/08
;**Суперкубак Турцыі**
* Выява:Cup Winner.png **Уладальнік (1):** 2008

**Міжнародныя:**
;**Кубак Інтэртота:**
* Выява:Cup Winner.png **Уладальнік (1):** 2006

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Кайсерыспор
Тутутні

**Тутутні** (саманазва: *Tututunne’*) — плямёны ціхаакіянскіх атабаскаў, што да сярэдзіны XIX ст. насялялі паўднёва-заходняе ўзбярэжжа Арэгона (ЗША). Нашчадкі тутутні насяляюць 2 рэзервацыі ў гэтым штаце.

Агульную назву **тутутні** адносяць да племянных аб'яднанняў, што насялялі бераг Ціхага акіяна і землі ўздоўж ракі Роўг. Іх агульная колькасць вагалася ад 7 да 12. Яны размаўлялі на аднолькавай мове, што падзялялася на 3 дыялекты. 

Галоўнымі заняткамі былі збіральніцтва, рыбалоўства і паляванне. Асаблівую ролю ў забеспячэнні адыгрываў лоў ласося. Яму папярэднічала свята, прысвечанае гэтай рыбіне. Тутутні будавалі лодкі, прыдатныя для лову на рацэ і ў акіяне. Карысталіся ракавінамі малюскаў у якасці грошай. 

Назапашванне багацця лічылася важным для падвышэння сацыяльнага статуса. Найбольш заможныя мужчыны кіравалі вясковымі абшчынамі, практыкавалі палігінію, размяркоўвалі вынікі супольнага лову, але павінны былі аказваць дапамогу найбольш бедным. 

У 1851 г. на тэрыторыі тутутні быў заснаваны Порт-Орфард, што прывяло да росту амерыканскага насельніцтва і яго канфліктам з індзейцамі. У 1855 - 1856 гг. канфлікты перараслі ў крывавыя сутычкі, вядомыя як войны на рацэ Роўг. Пасля іх заканчэння тутуні і іншыя тубыльцы былі пераселены ў рэзервацыі. 

## Спасылкі 
* The Confederated Tribes of Grand Ronde
* Confederated Tribes of Siletz Indians
* The Tututni Indians
* Tututni Culture and History
* Athapaskan Indians
* Tututni Shell Dress

Катэгорыя:Атабаскі
Катэгорыя:Народы ЗША
Рымніку-Вылча

**Рымніку-Вылча**  () — горад у Румыніі, у рэгіёне Валахія, адміністрацыйны цэнтр жудзеца Вылча. Размешчаны ў паўднёва-цэнтральнай частцы Румыніі, праз яго працякае рака Олт. Насельніцтва — 92,5 тысяч жыхароў (2011).

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Румыніі
Катэгорыя:Вылча (жудзец)
Чуна

**Чу́на** () — рака ў Азіяцкай частцы Расіі, у Іркуцкай вобласці і Краснаярскім краі, правы складнік ракі Тасеева (прыток Ангары, басейн Енісея).

Даўжыня ракі 1203 км. Плошча вадазбору 56 800 км². Сярэдні расход вады ў ніжнім цячэнні складае 290. У верхнім цячэнні, да пасёлка Навачунскі, мае назву **Уда**. Падзяляецца на дзве часткі: Верхняя Чуна (да пасёлка Алыгджэр) і Ніжняя Чуна (ад пасёлка Алыгджэр да вусця). Зліваючыся з ракой Біруса, утварае раку Тасеева. Большая частка басейна ракі знаходзіцца на Сярэднесібірскім пласкагор’і. Працякае ў вузкай міжгорнай даліне, перасякае трапы, утварае парогі. У ніжнім цячэнні даліна ракі скрынкападобная, шырынёй да 5 км. Жыўленне ракі пераважна дажджавое. Замярзае ў кастрычніку, вызваляецца ад лёду ў канцы красавіка — маі.

Прытокі Чуны: Хатага, Хонда, Эргатай, Эгега, Ак-Ой, Хан, Кара-Бурэнь, Джуглым (ЧорныЧерный Джуглым), Джуктыр, Тальма, Нерха (Чорная Нерха), Хайлама, Хунга, Хадама, Чорная, Малая Айса, Вялікая Айса, Тыгней, Прамая Марня, Ярма, Муксут, Кут, Мут, Рубахіна, Уват, Мара, Вялікі Ук, Уляха, Хінгайка, Ігніт, Кадуй, Мана, Катарма, Ендарма, Анга Сухая, Баёр, Чукша, Шундакан, Джыдыкан, Калінка, Паява, Душан, Екунчэт, Нерюгда, Сасноўка, Даван, Хая, Іча (Правая Іча), Бурлы, Туман і іншыя рэкі і ручаі.

Рака выкарыстоўваецца ў мэтах лесасплаву і мясцовага суднаходства (189 км). Каля ракі горад Ніжняудзінск.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Река Уда (Чуна) // Государственный водный реестр РФ
* Chuna (Uda) At Chunoyar // A Regional, Electronic, Hydrographic Data Network For the Arctic Region (R-ArcticNET)
* [*Иванов В. В.* Чуна (Уда) // Научно-популярная энциклопедия «Вода России»](http://water-rf.ru/Водные_объекты/1276/Чуна_(Уда))

Катэгорыя:Рэкі Іркуцкай вобласці
Катэгорыя:Рэкі Краснаярскага края
Катэгорыя:Басейн Енісея
10.4 cm Feldkanone M. 15

**10.4 cm Feldkanone M. 15** (*10.4 cm палявая гармата M. 15*) — палявая гармата, стаяла на ўзбраенні Аўстра-Венгрыі падчас Першай сусветнай вайны. Гармата выраблялася кампаніяй Škoda.

## Гісторыя 
Гармата 10.4 cm Feldkanone M. 15 была спраектавана фірмай Škoda для забеспячэння цяжкай артылерыйскай падтрымкі войскаў. Яе роля была аналагічная нямецкай 10 cm Kanone 14. Хаця гармата была цяжэй, чым K14,  вага кампенсавалася высокай далёкасцю стральбы. Для транспартавання  ствол павінен быў зняты і загружаны на транспартную машыну Rohrwagen. Дызайн быў тыповым для гарматаў Škoda тых часоў, з гідраўлічнай сістэмай аддачы і спружынным тормазам. Гармата аснашчалась клінавай засаўкай. У цэлым M.15 была добра ацэнена ў войсках, хоць яе вага рабіла хуткае разгортванне праблематычным.

## Баявое прымяненне 
Гарматы М.15 былі разгорнуты на ўсіх франтах, уключаючы невялікі атрад, адпраўлены ў Палесціну. Пасля Першай сусветнай вайны зброю перадалі ў Італію ў якасці рэпарацый дзе яны былі прыняты на ўзбраенне пад пазначэннем Cannone da 105/32. Гармата была адной з асноўных італьянскіх далёкабойных гарматаў у Другой сусветнай вайне і ўжывалася ў Паўночнай Афрыцы і Ўсходнім фронце. Тыя адзінкі, якія былі захоплены немцамі пасля італьянскай капітуляцыі ў 1943 годзе, атрымалі пазначэнне 10,5 см. Каноне 320 (i).

Чатыры гарматы М.15 выкарыстоўваліся Польшчай падчас польска-савецкай вайны.

## Гл. таксама 
* 10 cm Kanone 14

## Літаратура 
* Gander, Terry and Chamberlain, Peter. *Weapons of the Third Reich: An Encyclopedic Survey of All Small Arms, Artillery and Special Weapons of the German Land Forces 1939-1945*. New York: Doubleday, 1979 
* 

## Спасылкі 
* 10.4cm Kanone M.15.

Катэгорыя:Артылерыя калібра 105 мм
Катэгорыя:Артылерыя Аўстра-Венгрыі ў Першай сусветнай вайне
Катэгорыя:Артылерыя ў Другой сусветнай вайне
Катэгорыя:Палявыя гарматы
Вадзічанька

**Вадзі́чанька** — рака ў Стаўбцоўскім раёне Мінскай вобласці, правы прыток ракі Уса (басейн Нёмана). Даўжыня ракі 6 км. Пачынаецца на паўночна-заходняй ускраіне вёскі Пятрылавічы, упадае ва Усу за 3 км ніжэй вусця Шуры). На ўсім працягу каналізаваная, у вярхоўі прымае сцёк з меліярацыйных каналаў, далей цячэ сярод лесу. Асноўны прыток — рака Лагоўка (справа).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Прытокі Усы (прыток Нёмана)
Катэгорыя:Рэкі Стаўбцоўскага раёна
Лагоўка

**Лаго́ўка** — рака ў Валожынскім і Стаўбцоўскім раёнах Мінскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Вадзічанька (басейн Нёмана).

Даўжыня ракі 3,5 км. Пачынаецца каля вёскі Забор’е Валожынскага раёна, упадае ў Вадзічаньку за 2,5 км на паўночны захад ад вёскі Пятрылавічы Стаўбцоўскага раёна. На ўсім працягу каналізаваная, у вярхоўі прымае сцёк з сеткі меліярацыйных каналаў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Рэкі Валожынскага раёна
Катэгорыя:Рэкі Стаўбцоўскага раёна
Катэгорыя:Басейн Усы (прыток Нёмана)
DKW NZ 350

**DKW NZ 350** — матацыкл кампаніі DKW.

## Апісанне 
У пачатку 1938 года DKW прадставіла новае пакаленне матацыклаў серыі NZ, якая першапачаткова складалася з дзвюх мадэляў: *NZ 250* (247 куб. см., 9 к.с.) і **NZ 350** (346 куб. см., 11,5 к.с.).
У 1939-м серыя NZ была пашырана 500 кубовым матацыклам (489 куб. см., 18,5 к.с.).

Рухавік — двухтактавы, аб’ёмам 346 см³, атрымаў ланцуговую маторную перадачу пад алюмініевай крышкай картара.
Каробка перадач — чатырохступеньчатая, у дадатак да ручнога з'явіўся нажны механізм пераключэння перадач. Гэта быў першы DKW з хоць і дубляваным, але нажным пераключэннем перадач.

Рама — складанага сячэння з штампаванай сталі. Да рамы мацаваліся дзве заднія траверсы. Пярэдні відэлец — паралелаграмнага тыпу. Цэнтральны пераключальнік электраабсталявання вынесены на бензабак.

thumb|left|DKW NZ 350/1 з калыскай
У 1943 годзе матацыкл атрымаў ваенную мадыфікацыю **DKW NZ 350/1**, якая мела некаторыя адрозненні ад цывільнай: адмысловыя кранштэйны на баку для мацавання процігазнай скрынкі, кофры-скрыні па баках задняга кола, паветраны фільтр інерцыйнага тыпу, менш глыбокае пярэдняе крыло. У апошнія гады выпуску рухавік атрымаў чыгунны картэр у мэтах эканоміі алюмінія.

*DKW NZ 350* выпускаўся да канца Другой сусветнай вайны. Было выпушчана 57000 матацыклаў: 45300.

## Літаратура 
* 

## Гл. таксама 
* Іж-350

NZ 350
Катэгорыя:Матацыклы Германіі
Кубак Грэцыі па футболе

**Кубак Грэцыі па футболе** — штогадовы кубак Грэцыі, які праходзіць у фармаце алімпійскай сістэмы. Першы розыгрыш быў праведзены ў 1931 годзе. Найбольш паспяховы клуб — «Алімпіякос», які выйграваў спаборніцтва 28 разоў.

## Пераможцы 
* Алімпіякос Пірэй — 29 разоў
* Панатынаікос — 20
* АЕК — 16
* ПАОК — 8
* Паніёніяс, Ларыса — 2
* Арыс, Іракліс, ОФІ, Этнікос, Касторыя — 1

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Футбол у Грэцыі
Грэцыя
Мемарыяльны знак

**Мемарыя́льны знак** — архітэктурна-скульптурнае збудаванне, звычайна ў выглядзе невысокай стэлы з рэльефам або каменя з тэкстам. Устанаўліваецца ў гонар значнай гістарычнай падзеі або выдатнай асобы. Уключае надпіс-прысвячэнне, сціплы дэкор, часта партрэтную, сюжэтную ці алегарычную выяву. Бывае самастойным ці ўваходзіць у мемарыяльны комплекс. Ставіцца звычайна там, дзе адбылася падзея або на месцы, звязаным з жыццём выдатнай асобы.

## Беларусь 
]]
Мемарыяльныя знакі ў Мінску: на бульвары Шаўчэнкі Тарасу Шаўчэнку (1978, скульптар С. Вакар), на плошчы Незалежнасці на месцы гібелі першага рэдактара падпольнай газеты «Звязда» Героя Савецкага Саюза У. С. Амельянюка (1980, скульптар А. Анікейчык, архітэктары Ю. Градаў, Л. Левін), у двары Дома друку на ўшанаванне памяці рабочых друкарні, якія загінулі ў Вялікую Айчынную вайну (1984, архітэктары А. і М. Ткачукі); у Барысаўскім раёне на Брылёўскім полі каля в. Студзёнка ў гонар расійскай арміі, якая перамагла напалеонаўскія войскі ў час іх пераправы цераз р. Бярэзіна ў 1812 (1912) і на ўшанаванне памяці французскіх салдат, што тут загінулі (1997, скульптар І. Міско); у Магілёўскім раёне каля в. Буйнічы на месцы, дзе быў развеяны прах расійскага пісьменніка К. Сіманава (1980), у Салечніках на беларуска-літоўскім памежжы ў гонар Кастуся Каліноўскага (скульптар В. Янушкевіч), на месцы трагедыі 30 мая 1999 на станцыі метро «Няміга» (скульптар Г. Буралкін, архітэктар А. Чадовіч; абодва 1999), і інш. Мемарыяльныя знакі — састаўная частка ў мемарыяльных комплексах «Брэсцкая крэпасць-герой» (на месцы заставы Наганава), «Праклён фашызму» (на месцы спаленай вёскі Шунеўка Докшыцкага раёна Віцебскай вобласці) і інш.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Мемарыяльныя знакі
Катэгорыя:Стэлы
12 cm Luftminenwerfer M. 16

**12 cm Luftminenwerfer M. 16** (*12 cm пнеўматычны мінамёт M. 16*) — пнеўматычны мінамёт, выкарыстоўваўся войскам Аўстра-Венгрыі падчас Першай сусветнай вайны. Ён быў распрацаваны Аўстрыйскім металургічным заводам у Брно. Мінамёт з’яўляўся гладкаствольным і казназарадным. Да выстралу снарад у ствале ўтрымліваўся на месцы з дапамогай . Прыкладна пры ціску ў 35 атмасфер адбываўся выстрал снарадам вагой 4,5 кг, з якіх 1 кг складала выбухоўка. Пры гэтым максімальная далёкасць складала каля 1100 метраў. Максімальная хуткасць стральбы была каля двух стрэлаў у хвіліну. Разлік складаўся з трох чалавек.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 12cm Luftminenwerfer M.16 .

Катэгорыя:Артылерыя калібра 120 мм
Катэгорыя:Артылерыя Аўстра-Венгрыі ў Першай сусветнай вайне
Катэгорыя:Мінамёты
15 cm Luftminenwerfer M. 15 M. E.

**15 cm Luftminenwerfer M. 15 M. E.** (*15 cm пнеўматычны мінамёт M. 15 M. E.*) — пнеўматычны мінамёт, выкарыстоўваўся войскам Аўстра-Венгрыі падчас Першай сусветнай вайны. Ён быў распрацаваны нямецкай фірмай Maschinenfabrik Esslingen. Пад канец кастрычніка 1915 года не менш за 4 адзінкі былі адпраўленыя на фронт для баявых выпрабаванняў, якія прайшлі паспяхова. Пасля ўліку нязначных паляпшэнняў, прапанаваных аўстрыйскімі і нямецкімі  войскамі, дапрацаваны мінамёт атрымаў пазначэнне Мадэль II. Аднак неўзабаве пасля з'яўлення 12 cm Luftminenwerfer M. 16 дадзены тып мінамёта быў прызнаны састарэлым.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Артылерыя калібра 150 мм
Катэгорыя:Артылерыя Аўстра-Венгрыі ў Першай сусветнай вайне
Катэгорыя:Мінамёты
1910 год у гісторыі кіно

**1910** год быў адзначаны шэрагам кінематаграфічных падзей.

## Лідары праката 
## Падзеі 
## Фільмы 
## Узнагароды 
## Нарадзіліся 
* 23 сакавіка — Акіра Курасава, японскі кінарэжысёр, сцэнарыст і прадзюсар († 1998).
* 15 ліпеня — Сацуа Ямамота, японскі кінарэжысёр († 1983).

## Памерлі 
Кіно
Катэгорыя:Гады ў кінематографе
20 cm Luftminenwerfer M. 16

**20 cm Luftminenwerfer M. 16** (*20 cm пнеўматычны мінамёт M. 16*) — пнеўматычны мінамёт, выкарыстоўваўся войскам Аўстра-Венгрыі падчас Першай сусветнай вайны. Ён быў распрацаваны Аўстрыйскім металургічным заводам у Брно на аснове ранейшай мадэлі 12 cm Luftminenwerfer M. 16. Гэта быў гладкаствольны і дульназарадны мінамёт. Ствол быў усталяваны пад вуглом 45 °. Аднаго цыліндра сціснутага паветра было дастаткова толькі для чатырох-шасці выстралаў. Мінамёт быў забяспечаны каляскай з двума коламі для транспартавання. 20 адзінак былі заказаныя пад канец мая 1916 года. Яшчэ 80 адзінак былі заказаныя ў лістападзе 1916 года. Аднак ён быў не так папулярны, як 12 cm Luftminenwerfer M. 16 з прычыны яго большай вагі і значна большых патрабаванняў да сціснутага паветра. Пазней ён быў заменены на 26 cm Minenwerfer M. 17.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 20cm Luftminenwerfer M.16 .

Катэгорыя:Артылерыя Аўстра-Венгрыі ў Першай сусветнай вайне
Катэгорыя:Мінамёты
Роўг (рака)

**Роўг** () — рака на поўдні штата Арэгон (ЗША). Бярэ пачатак у Каскадных гарах на вышыні 1622 м. Упадае ў Ціхі акіян. Даўжыня — 346 км. Агульная плошча вадазбора дасягае 13 400 км².

## Апісанне 
У даліне ракі Роўг развіта сельская гаспадарка. У 1904 г. пачалося будаўніцтва гідраэлектрастанцый. У наш час Роўг перарэзана дзясяткам плацін. Найбуйнейшая з іх Вільям-Джэс была ўзведзена ў 1972—1976 гг. у 253 км ад вусця. Рака Роўг — турыстычная славутая мясціна. Прыцягвае аматараў сплаву.

З’яўляецца месцам нерасту ласасёвых рыб.

## Цікавыя факты 
Верхняе цячэнне ракі з’яўляецца адзіным месцам у свеце, дзе расце адзіны вядомы падводны , які ўтварае пладовыя целы і спораносіць пад вадой, .

## Спасылкі 
* Rogue River Float Guide 
* THE ROGUE RIVER IN SOUTHERN OREGON — PROFILE

Катэгорыя:Рэкі Арэгона
Нябела

**Нябе́ла**, **Нябе́лка** — рака ў Дзяржынскім і Стаўбцоўскім раёнах Мінскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Перакуль (басейн Нёмана).

Даўжыня ракі 6,4 км. Пачынаецца на ўсход ад вёскі Папкі Дзяржынскага раёна, цячэ па паўднёвых схілах Мінскага ўзвышша, упадае ў Перакуль за 1,5 км на паўночны ўсход ад вёскі Рудня Стаўбцоўскага раёна.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Басейн Сулы (прыток Нёмана)
Катэгорыя:Рэкі Дзяржынскага раёна
Катэгорыя:Рэкі Стаўбцоўскага раёна
Парламент Кот-д’Івуара

**Парламент Кот-д’Івуара** — заканадаўчы орган Кот-д’Івуара, які складаецца з верхняй палаты — Сената, і ніжняй — Нацыянальнай Асамблеі. Да 2016 года парламент быў аднапалатным, але пасля адабрэння новай Канстытуцыі на рэферэндуме 2016 года былі сфармаваны дзве палаты.

Нацыянальная Асамблея абіраецца ўсеагульным прамым галасаваннем тэрмінам на пяць гадоў. Дзве траціны сенатараў выбіраюцца ўскосным усеагульным галасаваннем на пяць гадоў, адна трэць прызначаецца прэзідэнтам.

## Спасылкі 
*  
* Кот-д’Ивуар: государственное устройство, правовая система, судебная система, органы контроля

Кот-д’Івуар
Катэгорыя:Кот-д’Івуар
1909 год у гісторыі кіно

**1909** год быў адзначаны шэрагам кінематаграфічных падзей.

## Лідары праката 
## Падзеі 
## Фільмы 
## Узнагароды 
## Нарадзіліся 
* 9 лютага — Кармэн Міранда, бразільская спявачка, танцоўшчыца і актрыса (пам. 1955).
* 11 лютага — Джозеф Леа Манкевіч, амерыканскі кінарэжысёр, прадзюсар, сцэнарыст (пам. 1993).

## Памерлі 
Кіно
Катэгорыя:Гады ў кінематографе
Чханмахо

**Чханмахо** (кар. *천마호*) — паўночнакарэйскі сярэдні танк. Ліцэнзійная копія савецкага Т-62.

## Гісторыя 
У канцы 1970-х гг. КНДР пачала ўзмацненне баявой моцы сваіх сухапутных войскаў, перш за ўсё ў частцы насычэння іх бранятэхнікай. Важным момантам стала паступленне на ўзбраенне ў дадатак да раней пастаўленых з СССР сярэдніх танкаў Т-54, Т-55 і Т-62.

Аднак міністэрства абароны рабіла стаўку на вытворчасць ваеннай тэхнікі ў сябе, і таму 470 адзінак Т-62 былі зроблены па ліцэнзіі пад пазначэннем «Чханмахо». 150 такіх танкаў была пастаўлена ў Іран у 1982—1985 гадах. Некаторыя з іх былі захопленыя іракцамі падчас ірана-іракскай вайны.

У далейшым танк Чханмахо неаднаразова мадэрнізаваўся. Найбольш ўдалымі мадыфікацыямі з’яўляюцца танк *Чханмахо II* са змененай формай вежы і ўсталяванай новай сістэмай кіравання агнём, аналагічнай чэхаславацкай Kladivo, *Чханмахо III* з сістэмай кіравання агнём, з лазерным далямерам і балістычным вылічальнікам са змененай формай вежы, з усталяванымі дымавымі гранатамётамі па тыпу савецкага Т-72, з дынамічнай бранёй па бартах, і «Сангун-915» з 125-мм гарматай і 14,5-мм зенітным кулямётам, дзве ПУ СТРК «Bulsae-3» (аналаг СТРК «Карнет», мае далёкасць стральбы да 5,5 км), устаноўленыя над маскай гарматы.

## Спасылкі 
* Танки армии Северной Кореи 
* КНДР: самые секретные танки мира 

Катэгорыя:Сярэднія танкі
Катэгорыя:Танкі паводле алфавіта
Катэгорыя:Зброя паводле алфавіта
Катэгорыя:Узброеныя сілы КНДР
Нью-Ёрк Янкіз

**Нью-Ёрк Янкіз** () — амерыканскі прафесійны бейсбольны клуб, які базуецца ў Нью-Ёрку. Удзельнічае ў Галоўнай лізе бейсбола (МЛБ) у якасці члена Усходняга дывізіёна Амерыканскай лігі (АЛ).

## Заўвагі 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Профіль на афіцыйным сайце Галоўнай лігі бейсбола
* Профіль на сайце Baseball Reference


Катэгорыя:Каманды Галоўнай лігі бейсбола
15 cm Mörser M. 80

**15 cm Mörser M. 80** (*15-см марціра M. 80*) — марціра, стаяла на ўзбраенні Аўстра-Венгрыі падчас Першай сусветнай вайны. Гармата мела бронзавы ствол. Лафет быў сталёвы, абсталяваны гідраўлічнай сістэмай аддачы. Для транспартавання ў пярэдняй частцы лафета могуць быць прымацаваныя два колы. 

## Літаратура 
* Ortner, M. Christian. The Austro-Hungarian Artillery From 1867 to 1918: Technology, Organization, and Tactics. Vienna, Verlag Militaria, 2007 ISBN 978-3-902526-13-7
* Łukasz Chrzanowski. "Artyleria Austro-Węgierska 1860-1890" Przemyśl, Wydawnictwo FORT, 2008, ISBN 978-83-923657-7-8

Катэгорыя:Артылерыя калібра 150 мм
Катэгорыя:Артылерыя Аўстра-Венгрыі ў Першай сусветнай вайне
Катэгорыя:Аблогавая артылерыя
12 cm Kanone M. 80

**12 cm Kanone M. 80** (*12 cm гармата M 80*) — гармата, стаяла на ўзбраенні Аўстра-Венгрыі падчас Першай сусветнай вайны. Аблогавыя гарматы серыі М 80 былі распрацаваныя для замены гармат серыі M 61, маючы больш высокую далёкабойнасць і бронепрабівальнасць. Разам з 12 см Kanone M 80 былі прынятыя на ўзбраенне 15 см М.80 і 18 см М.80. Гарматы былі ўсталяваныя на аднатыпным лафеце, без якога-небудзь сучаснага механізма аддачы. У адпаведнасці з дактрынай XIX стагоддзя гэта зброя валодала абмежаванай рухомасцю, выконваючы ролю гарнізоннай ці аблогавай артылерыі. У пачатку вайны 12 см Kanone M. 80, дзякуючы невысокай вазе і добрай далёкабойнасці, выкарыстоўвалася ў якасці цяжкай палявой гарматы. У ходзе вайны на фронце былі разгорнутыя 18 батарэй гэтых гармат.

## Гл. таксама 
* 15 cm Kanone M. 80
* 18 cm kurze Kanone M. 80

## Літаратура 
* Ortner, M. Christian. The Austro-Hungarian Artillery From 1867 to 1918: Technology, Organization, and Tactics. Vienna, Verlag Militaria, 2007 ISBN 978-3-902526-13-7
* Łukasz Chrzanowski. "Artyleria Austro-Węgierska 1860-1890" Przemyśl, Wydawnictwo FORT, 2008, ISBN 978-83-923657-7-8

## Спасылкі 
* 12cm Kanone M.80.

Катэгорыя:Артылерыя калібра 120 мм
Катэгорыя:Артылерыя Аўстра-Венгрыі ў Першай сусветнай вайне
Катэгорыя:Аблогавая артылерыя
Матоле (народ)

**Матоле** (саманазва: ''Ni'ekeni''; ) — атабаскі народ, карэнныя жыхары поўначы Каліфорніі (ЗША). Колькасць у афіцыйнай рэзервацыі (2000 г.) - 29 чал.

Да сярэдзіны XIX ст. насялялі рэкі Матоле і Мядзвежую ў паўночнай Каліфорніі. Займаліся ловам ласасёў, паляваннем і збіральніцтвам. Адзінага аб'яднання ў матоле не было, аднак яны размаўлялі на супольнай мове і адрозніваліся ад іншых індзейцаў Каліфорніі традыцыяй рабіць татуіроўкі на мужчынскіх тварах. Назва **матоле** была дадзена ім суседнімі народамі. 

У 1857 г. у даліне ракі Матоле былі заснаваны земляробчыя гаспадаркі амерыканскіх фермераў, што прывяло да сутычак з тубыльцамі. У 1858 г. матоле пагадзіліся падпісаць мірны дагавор і былі пераселены ў рэзервацыю Мядзвежай ракі, дзе іх нашчадкі жывуць разам з віёт. 

Апошні носьбіт мовы матоле памёр у 1950-я гг. 

## Спасылкі 
* Bear River Band
* Mattole - California Indian Tribes 
* ATHAPASKANS, SOUTHERN (Lassik, Mattole, Nongatl, Sinkyone, Wailaki)
* Mattole (Bear River)

Катэгорыя:Атабаскі
Катэгорыя:Народы ЗША
ТГМ 3Т

**Транспартная гусенічная машына ТГМ 3Т «Маскіт»** — беларуская хуткаходная плаваючая гусенічная машына, прызначаная для забеспячэння манеўраных дзеянняў вайсковых падраздзяленняў ва ўмовах бездарожжа і перасечанай мясцовасці.

## Апісанне 
Корпус ТГМ 3Т — адкрыты, герметычны. Агрэгаты размешчаны па ўсёй машыне з мэтай забеспячэння аптымальнага разважвання: сілавы агрэгат, які складаецца з дызельнага рухавіка і аўтаматычнай каробкі пераключэння перадач, размешчаны ў сярэдняй частцы, механізм павароту — у насавой, а блок астуджэння — у кармавой частцы ля левага і правага бартоў. Месцы для кіроўцы і пяці пасажыраў размяшчаюцца вакол сілавога агрэгата.

Хадавая частка — гусенічная, якая на кожным з бартоў складаецца з пяці апорных каткоў з індывідуальнай тарсіённай падвескай і вядучага катка. Пераадоленне водных перашкод ажыццяўляецца ўплаў за кошт перамоткі гусеніц.

У базавым варыянце машына не ўзброена, аднак яе канструкцыя і кампаноўка дазваляюць усталёўваць рознае ўзбраенне.

## Машыны на базе ТГМ 
* «МОСКИТ» — супрацьтанкавы ракетны комплекс на базе ТГМ-3Т. Прызначаны для паразы нерухомых і рухомых наземных мэт — сучаснай бранятанкавай тэхнікі з дынамічнай абаронай брані, абарончых збудаванняў; нізкалётных верталётаў і маламерных надводных караблёў у любы час сутак, пры неспрыяльных умовах надвор’я на мясцовасці з любым рэльефам. Вытворца — Мінатор-Сэрвіс.
* «Kiwi» — машына РЭБ на базе платформы «Маскіт».

## Гл.таксама 
* БПЛА «Маскіт»

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Бранятэхніка Беларусі
Катэгорыя:Ваенныя машыны
Катэгорыя:Зброя Беларусі
Атабаскі Вугровай ракі

**Атабаскі Вугровай ракі** () — супольная назва плямён ваілаке, сінкёне, ласік, нангатль, якія да сярэдзіны XIX ст. насялялі ўзбярэжжа Вугровай ракі ў Каліфорніі (ЗША) і размаўлялі на супольнай мове атабаскага паходжання.

Паходжанне атабаскаў Вугровай ракі даволі спрэчнае. Мяркуецца, што іх продкі перасяліліся ў Каліфорнію з Аляскі 8 - 10 стагоддзяў таму. Асноўным заняткам было збіральніцтва жалудоў і арэхаў, лоў ласасёвых рыб і паляванне на сухапутную дзічыну. Жылі ў сталых паселішчах. Лічыцца, што ў першай палове XIX ст. агульная колькасць паселішчаў дасягала 125. Кожная буйная вёска з'яўлялася самастойным тэрытарыяльным аб'яднаннем на чале з правадыром.

Пасля 1851 г. атабаскі Вугровай ракі былі пераселены ў рэзервацыі, дзе іх нашчадкі жывуць разам з пома, вінтун і іншымі малымі індзейскімі народамі Каліфорніі.

## Спасылкі 
* Round Valley Indian Tribes
* ATHAPASKANS, SOUTHERN (Lassik, Mattole, Nongatl, Sinkyone, Wailaki)

Катэгорыя:Атабаскі
Катэгорыя:Народы ЗША
Конда (значэнні)

Назву **Конда** маюць:

* Конда — рака ў Расіі, у Ханты-Мансійскай аўтаномнай акрузе — Югра, прыток ракі Іртыш
* Конда — рака ў Расіі, у Рэспубліцы Бурація, прыток ракі Віцім
* Куанда, Конда — рака ў Расіі, у Забайкальскім краі, прыток ракі Віцім
Паскуале Сервера-і-Тапетэ

**Паскуале Сервера-і-Тапетэ** (; 18 лютага 1839, Медзіна-Сідонія—3 красавіка 1909, Пуэрта-Рэаль) — іспанскі адмірал і флатаводзец.

## Біяграфія 
Паскуале Сервера-і-Тапетэ нарадзіўся ў 1839 годзе ў Медзіна-Сідона.

Сваю ваенную кар’еру пачаў на флоце. Прымаў удзел у марскіх аперацыях у Марока, на Філіпінах і на Кубе.

У 1873 вярнуўся ў Іспанію. Тут Сервера паступіў на службу да карлістаў. Праявіў сябе ў абароне Каракскага арсенала каля Кадзіса супраць федэральных войскаў.

У 1898 годзе, падчас вайны са Злучанымі Штатамі, быў прызначаны галоўнакамандуючым іспанскай эскадрай, адпраўленай на пачатку мая да Вест-Індскіх астравоў. Крытычна ацэньваў якасці даручанага яму флоту, што відаць з лістоў Серверы, апублікаваных пасля заканчэння вайны. У красавіку—мае здзейсніў пераход праз Атлантычны акіян, але з-за недахопу вугалю не змог дайсці да ўмацаванай Гаваны і схаваўся ў Сант’яга-дэ-Куба, дзе быў акружаны амерыканцамі.

Пасля штурму Сант’яга-дэ-Куба трапіў у палон. У жніўні ён быў адпушчаны ў сувязі са сканчэннем вайны.

Сервера пасля вайны вярнуўся на радзіму. У 1901 годзе ён стаў віцэ-адміралам, ў 1902 годзе — камандуючым іспанскім флотам, у 1903 годзе — пажыццёвым сенатарам.

Памёр Паскуале Сервера-і-Тапетэ ў 1909 годзе.

## Літаратура 
* Encyclopaedia Britannica. Chicago-London-Toronto, 1945. Vol.5. p.&nbsp;164—165.

## Спасылкі 
* Біяграфія

Катэгорыя:Адміралы Іспаніі
Катэгорыя:Міністры Іспаніі
Беларусь партызанская

**Беларусь Партызанская** — мемарыяльны знак у Мінску. Аўтар помніка скульптар В. Занковіч.

16 ліпеня 1944 года з боку Магілёўскай шашы ў сталіцу ішлі партызанскія атрады і брыгады на знакаміты парад партызан. Адкрыты 5 мая 2005 года, напярэдадні Дня Перамогі, на скрыжаванні Партызанскага праспекта і вуліцы Енісейскай.

## Апісанне 
Дамінантай твора з’яўляецца архітэктурная форма — высокая, 21-метровая калона з дэкаратыўнымі паясамі ў выглядзе нацыянальнага геаметрычнага арнаменту. Калона, высечаная з суцэльнага граніту, прывезенага з кар’ера ў Жытомірскай вобласці Украіны. Гладкая паверхня светлага граніту калоны некалькі згладжвае гіперактыўную пластыку фрыза.

Ніжняя і верхняя часткі пластычных вырашэнняў калоны аб’яднаны партызанскай тэматыкай. На скошаным завяршэнні калоны скульптурная кампазіцыя з алегарычна-дакументальных выяў.

Катэгорыя:Помнікі Мінска
Катэгорыя:Творы Валянціна Занковіча
Катэгорыя:2005 год у Мінску
Катэгорыя:Партызанскі праспект (Мінск)
Катэгорыя:Вуліца Варвашэні (Мінск)
Катэгорыя:Помнікі Вялікай Айчыннай вайны ў Беларусі
Жутаі

**Жутаі́** () — рака ў Паўднёвай Амерыцы, у заходняй частцы Бразіліі, правы прыток ракі Амазонка.

Даўжыня ракі 1200 км. Плошча вадазбору 60 000 км². Сярэдні расход вады 2400 м³/с. Выток ракі і вадазбор цалкам знаходзяцца ў межах Амазонскай нізіны. Рэчышча звілістае. Жыўленне дажджавое. Паводкі адбываюцца ў сакавіку—чэрвені. Рака суднаходная ў ніжнім цячэнні.

## Літаратура 
*  — С. 453.
* 

## Спасылкі 
* Жутаи // «Мегаэнциклопедия Кирилла и Мефодия» megabook.ru
* Жутаи // Словарь современных географических названий / Под общей редакцией акад. В. М. Котлякова — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* SISTEMA DEL RIO AMAZONAS // Food and Agriculture Organization (FAO) of the United Nations

Катэгорыя:Рэкі Бразіліі
Катэгорыя:Прытокі Амазонкі
Катэгорыя:Амазонас
Рэчыца (прыток Усы)

**Рэ́чыца**, **Жэ́чыца** — рака ў Стаўбцоўскім раёне Мінскай вобласці, левы прыток ракі Уса (басейн Нёмана). Даўжыня ракі 9,7 км. Пачынаецца за 2 км на паўночны ўсход ад вёскі Церабейнае, цячэ ў межах Налібоцкай пушчы, упадае ў Усу на захад ад вёскі Кляцішча. Рэчышча каналізаванае.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Прытокі Усы (прыток Нёмана)
Катэгорыя:Рэкі Стаўбцоўскага раёна
Гладыш (значэнні)

**Гладыш** — шматзначны тэрмін:

*  — род раслін сямейства Парасонавыя
* Гладыш — керамічны посуд
* *Гладыш* — народная назва грыба  сямейства Сыраежкавыя
* *Гладыш* — народная назва расліны  сямейства Спаржавыя

## Гл. таксама 
* Гладышы
Калумбія (возера)

**Калу́мбія** () — возера на паўднёвым усходзе канадскай правінцыі Брытанская Калумбія, у вярхоўях ракі Калумбія. Размешчана ў Скалістых гарах, на вышыні 808 м над узроўнем мора. 

Плошча паверхні 25,58 км², даўжыня 13,5 км, шырыня 2 км. Сярэдняя глыбіня каля 4 м.

У возера ўпадаюць некалькі невялікіх рэчак, з паўночнай часткі выцякае рака Калумбія. На поўдзень ад возера працякае рака Куцені, якая злучана з возерам каналам Флэтс. Падчас паводак воды Куцені часта пераліваюцца ў возера. На паўднёвым беразе знаходзіцца вёска Канал-Флэтс, на поўнач ад возера — вёска Фэрмант-Хот-Спрынгс. У ліпені сярэдняя тэмпература вады ў возеры складае каля 18°С. На паўночна-ўсходнім беразе возера створаны правінцыяльны парк Калумбія Лейк.

## Спасылкі 
* Веб-сайт парка Калумбія Лейк

Катэгорыя:Азёры Канады
Калумбія (значэнні)

Назву **Калу́мбія** маюць:

* Калумбія — дзяржава ў Паўднёвай Амерыцы
* Калумбія — рака ў Паўночнай Амерыцы
* Калумбія — возера ў Канадзе
* Калумбія — горад у Місуры, ЗША
* Калумбія — горад у Паўднёвай Караліне, ЗША
Арнальда Фарлані

**Арнальда Фарлані** (; , Пезара, Марке, Італія — ) — італьянскі палітык і дзяржаўны дзеяч, 64-ы Прэм’ер-міністр Італіі з 18 кастрычніка 1980 года па 28 чэрвеня 1981 года. Член Хрысціянска-дэмакратычнай партыі Італіі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Італіі
Гладыш (род)

**Глады́́ш** (*Laserpitium*) — род кветкавых раслін сямейства . Налічвае каля 30 відаў, распаўсюджаных ва ўмераных зонах Старога Свету, галоўным чынам у Міжземнамор’і.

## Батанічнае апісанне 
Шматгадовыя, зрэдку двухгадовыя травяністыя расліны вышынёй да 150 см. Сцёблы голыя або апушаныя. Лісце чаргаванае, на доўгіх чаранках. Кветкі дробныя, белага, ружовага, жоўтага колеру, у парасонах. Плод — віслаплоднік.

Эфіраалейныя і дэкаратыўныя расліны. Маюць эфірны алей гераніёл, які выкарыстоўваецца ў парфумерыі, касметыцы і харчовай прамысловасці
* 
* 

## Літаратура 
* *Сімановіч Л. Г.* Гладыш //  — С. 68.
* *Вынаеў Г. У.* Гладыш //  — С. 283.

## Спасылкі 
* 
* Гладыш // Архив природы России  
* Сельское хозяйство. Большой энциклопедический словарь. / В. К. Месяц (главный редактор) и др. — М.: Большая Российская энциклопедия, 1998. 

Катэгорыя:Парасонавыя
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Гладышы (значэнні)

Назву **Гладышы** маюць:

* Гладышы — вёска ў Івацэвіцкім раёне Брэсцкай вобласці Беларусі.
* Гладышы — вёска ў Манастыршчынскі раёне Смаленскай вобласці Расіі.
*  — сямейства вадзяных клапоў.
*  — сямейства жукоў.
Глейнікі

**Гле́йнік** (*Rhantus*) — род жукоў падсямейства *Colymbetinae* сямейства . Галарктычны род, налічваючы 82 (каля 100) відаў.

## Апісанне 
Цела жукоў авальнае, пукатае зверху, даўжынёй 8,5—16 (10—11) мм. Колер іржава-жоўты, з мноствам дробных чорных кропак. Заднія ногі доўгія, пляскатыя, пярэднія і сярэднія — карацейшыя. Лётныя крылы добра развітыя, празрыстыя або дымчатага колеру.

## Распаўсюджанне і экалогія 
Глейнікі распаўсюджаны на тэрыторыі Еўразіі і Паўночнай Амерыкі, у тым ліку ў арктычнай зоне. Жывуць у мелкаводных непраточных вадаёмах, лужынах. Зімуюць у дарослым стане. Драпежнікі. Кормяцца воднымі і трапіўшымі ў ваду наземнымі беспазваночнымі і іх рэшткамі. Лічынкі глейнікаў кормяцца выключна жывымі беспазваночнымі.

## Некаторыя віды 
* 
* 
* 
* 
* 

## Літаратура 
*  — С. 77.

## Спасылкі 
* Ильник — род Rhantus // Экологический центр «Экосистема»™
* Rhantus Dejean, 1833 // BioLib
* Genus Rhantus // BugGuide.Net
* Taxonomic revision of Madagascan Rhantus (Coleoptera, Dytiscidae, Colymbetinae) with an emphasis on Manjakatompo as a conservation priority // ZooKeys
* Фауна временных водоёмов Беларуси / Л. Л. Нагорская ; Нац. акад. наук Беларуси, Науч.-практ. центр по биоресурсам. — Минск: Беларус. навука, 2009—182 с. — ISBN 978-985-08-1109-7.

Катэгорыя:Плывунцы
Катэгорыя:Фаўна Еўразіі
Катэгорыя:Фаўна Паўночнай Амерыкі
15 cm Kanone M. 80

**15 cm Kanone M. 80** (*15 cm гармата M 80*) — гармата, стаяла на ўзбраенні Аўстра-Венгрыі падчас Першай сусветнай вайны. Аблогавыя гарматы серыі М 80 былі распрацаваныя для замены гармат серыі M 61, маючы больш высокую далёкабойнасць і бронепрабівальнасць. Разам з 15-см Kanone M 80 былі прынятыя на ўзбраенне 12 см М.80 і 18 см М.80. Гарматы былі ўсталяваныя на аднатыпным лафеце, без якога-небудзь сучаснага механізма аддачы. У адпаведнасці з дактрынай XIX стагоддзя гэта зброя валодала абмежаванай рухомасцю, выконваючы ролю гарнізоннай ці аблогавай артылерыі. 

У пачатку вайны 15 см М. 80 і 18 см M.80 выкарыстоўваліся амаль выключна толькі ў ролі гарнізоннай артылерыі, напрыклад у такіх крэпасцях, як Кракаў і Пшэмысль. Аднак патрэба ў большай артылерыйскай падтрымцы ў дыяпазоне сярэдняга калібру прымусіла Аўстра-Венгерскае войска скарыстаць 15 см М. 80 у палявых умовах. 

## Гл. таксама 
* 12 cm Kanone M. 80
* 18 cm kurze Kanone M. 80

## Літаратура 
* Ortner, M. Christian. The Austro-Hungarian Artillery From 1867 to 1918: Technology, Organization, and Tactics. Vienna, Verlag Militaria, 2007 ISBN 978-3-902526-13-7
* Łukasz Chrzanowski. "Artyleria Austro-Węgierska 1860-1890" Przemyśl, Wydawnictwo FORT, 2008, ISBN 978-83-923657-7-8

## Спасылкі 
* 15cm Kanone M.80.

Катэгорыя:Артылерыя калібра 150 мм
Катэгорыя:Артылерыя Аўстра-Венгрыі ў Першай сусветнай вайне
Катэгорыя:Аблогавая артылерыя
Герб Гарадзеі

**Герб Гарадзеі** — геральдычны знак пасёлка Гарадзея, Нясвіжскага раёна Мінскай вобласці Беларусь. Аўтар — А. А. Шпунт.

## Апісанне 
Блакітнае поле іспанскага шчыта перасякаюць зверху сярэбраны зубчасты пояс, унізе — хвалісты пояс таго ж металу, за якім залатое жазло Меркурыя.

Герб зарэгістраваны ў Гербавым матрыкуле Рэспублікі Беларусь 21 сакавіка 2001 года № 52.

## Гл. таксама 
* Сцяг Гарадзеі

## Спасылкі 
* Герб Городеи // «Геральдика Беларуси» 

Гарадзея
Катэгорыя:Гарадзея
Катэгорыя:З’явіліся ў 2001 годзе
Катэгорыя:2001 год у Беларусі
Сярогін

**Сярогін** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Паўлавіч Сярогін (1906—1977) — Герой Савецкага Саюза
* Васіль Георгіевіч Сярогін (1915—1996) — Герой Савецкага Саюза
* Уладзімір Сяргеевіч Сярогін — Герой Савецкага Саюза

## Гл. таксама 
* Сярогіна
СМ-120

**СМ-120** — беларуская самаходная артылерыйская ўстаноўка класа самаходных мінамётаў. Машына распрацавана прадпрыемствам «Мінатор-Сэрвіс» на базе мінамётнага комплексу 2С12 «Сані» і шасі бронетранспарцёра МТ-ЛБ.

Па даных распрацоўшчыка, прымяненне СМ-120 дазваляе значна павялічыць жывучасць разліку і боепрыпасаў у параўнанні з мінамётам за кошт браніравання машыны і малога часу змены агнявой пазіцыі, а таксама павялічвае праходнасць і манеўранасць падраздзялення.

САУ мае магчымасць весці стральбу як з баявой машыны, так і з грунта.

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Зброя паводле алфавіта
Катэгорыя:Самаходныя артылерыйскія ўстаноўкі
Катэгорыя:Бранятэхніка Беларусі
Катэгорыя:Зброя Беларусі
Бостан Рэд Сокс

**Бостан Рэд Сокс** () — амерыканскі прафесійны бейсбольны клуб, які базуецца ў Бостане. Удзельнічае ў Галоўнай лізе бейсбола (МЛБ) у якасці члена Усходняга дывізіёна Амерыканскай лігі (АЛ).

## Заўвагі 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Профіль на афіцыйным сайце Галоўнай лігі бейсбола
* Профіль на сайце Baseball Reference


Катэгорыя:Каманды Галоўнай лігі бейсбола
Васіль Георгіевіч Сярогін

{{Ваенны дзеяч
|імя              = Васіль Георгіевіч Сярогін
|арыгінал імя     = Василий Георгиевич Серёгин
|дата нараджэння  = 
|месца нараджэння = 
|дата смерці      =
|месца смерці     =
|выява            = 
|подпіс           = 
|мянушка          = «Капітан Таццяна»
|прыналежнасць    = 
|гады службы      = 1939—1958
|званне           = 
|род войскаў      = авіяцыя
|пасада           = 
|часць            = 
|бітвы            = Вялікая Айчынная вайна, Вайна ў Карэі
|узнагароды       = {
 
}
{
 
-
 
-
 
-
 
-
 
}
**Французская рэспубліка**
{
 
}
|сувязі           = 
|у адстаўцы       = 
}}
**Васіль Георгіевіч Сярогін** (1915—1996) — палкоўнік Савецкай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1948).

## Біяграфія 
Васіль Сярогін нарадзіўся 12 сакавіка 1915 года ў вёсцы Ломінцава (цяпер — Шчокінскі раён Тульскай вобласці).

Скончыў дзесяць класаў школы, школу фабрычна-заводскага вучнёўства, аэраклуб і Ульянаўскую школу лётчыкаў-інструктараў Грамадзянскага паветранага флоту, пасля чаго працаваў пілотам-інструктарам у Кіраўскім аэраклубе. У 1939 годзе Сярогін быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію. У 1940 годзе ён скончыў Пермскую ваенную авіяцыйную школу пілотаў. З пачатку Вялікай Айчыннай вайны — на яе франтах.

Адразу пасля нападу фашыстаў на СССР Васіль падаў рапарт з просьбай адправіць яго на фронт. Праз усяго некалькі дзён у складзе 168-га знішчальнага авіяпалка ён ужо змагаўся з вопытнымі нямецкімі асамі ў небе над Адэсай.

В. Г. Сярогін прайшоў шлях ад лётчыка да камандзіра эскадрыллі 18-га гвардзейскага Віцебскага двойчы Чырванасцяжнай ордэна Суворава II ступені знішчальнага авіяцыйнага палка. Да красавіка 1945 года маёр Васіль Сярогін быў штурманам 303-й знішчальнай авіядывізіі 1-й паветранай арміі 3-га Беларускага фронту. Да таго часу ён здзейсніў 332 баявых выляты прыняў удзел у 35 паветраных баях, збіў 16 варожых самалётаў асабіста і яшчэ 8 — у складзе групы

## Памяць 
* У гонар Сярогіна названая школа ў яго родным сяле.
* У 2015 годзе на падставе рашэння тапанімічнай камісіі Гомельскага гарвыканкама 4-я Праектаваная вуліца ў 59-м мікрараёне (Шведская Горка) у Гомелі атрымала імя Васіля Сярогіна.
* Стэла ў гонар В. Г. Сярогіна ўстаноўлена на Алеі Герояў у Гомелі (вул. Савецкая).
* У гонар 100-годдзя з дня нараджэння В. Г. Сярогіна ветэранская арганізацыя палка, у якім ён ваяваў, выпусціла памятную медаль «Капітан Таццяна».

## Літаратура 
* 
* *Захаров Г. Н. * Я — истребитель. — М.: Воениздат, 1985.

Катэгорыя:Лётчыкі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Лётчыкі Карэйскай вайны
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Тульскай вобласці
24 cm Mörser M. 98

**24 cm Mörser M. 98** (*24 см цяжкая марціра М.98*)— стаяла на ўзбраенні Аўстра-Венгрыі падчас Першай сусветнай вайны. Гармата выраблялась кампаніяй Škoda. Была найболей магутнай артылерыйскай сістэмай аблогавай артылерыі да з'яўлення ў 1911  30.5 cm Mörser M. 11. Выраблялася яе мадыфікацыя М98 / 07, у якой ахоўная труба пакрывала ўвесь ствол (у М.98 толькі на 2/3). Пры перавозцы на механічнай цязе марціра разбіралася на дзве часткі (на лафет і ствол з ахоўнай трубой). Пры коннай цязе (мін. 16 коней) яна разбіралася на дула, верхні лафет, ніжні лафет, аснову ніжняга лафета. Разлік марціры складаўся з 8-10 чалавек. Да пачатку вайны на ўзбраенні знаходзілася 14 марцір М.98.

## Гл. таксама 
* 30.5 cm Mörser M. 11

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 24cm Mörser M.98 from Landships.

Катэгорыя:Артылерыя калібра 240 мм
Катэгорыя:Артылерыя Аўстра-Венгрыі ў Першай сусветнай вайне
Катэгорыя:Аблогавая артылерыя
Ізраільская Прэм’ер-ліга

**Прэм’ер-ліга** — найвышэйшы дывізіён сістэмы футбольных ліг Ізраіля. У спаборніцтве ўдзельнічаюць 14 клубаў. Пасля кожнага сезона клубы, які занялі два апошнія месцы, пераводзяцца ў лігу Леўміт, а іх месцы займаюць дзве наймацнейшыя каманды першага дывізіёна. Дзеючым чэмпіёнам з’яўляецца клуб «Макабі» Хайфа.

## Чэмпіёны 
* Макабі Хайфа — 9 тытулаў
* Макабі Тэль-Авіў — 6
* Хапаэль Беэр-Шэва — 3
* Бейтар Іерусалім, Хапаэль Тэль-Авіў — 3
* Хапаэль Кір’ят-Шмана — 1

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка 

Ізраіль
Катэгорыя:Футбол у Ізраілі
10 cm Feldhaubitze M. 14

**10 cm Feldhaubitze M. 14** (*10 см палявая гаўбіца М.14*)— палявая гаўбіца, стаяла на ўзбраенні Аўстра-Венгрыі падчас Першай сусветнай вайны. Гармата выраблялася кампаніяй Škoda. 
## Апісанне канструкцыі 
Прынята ў экстранным парадку на ўзбраенне Аўстра-Венгерскага войска замест састарэлай гаўбіцы 10 cm Feldhaubitze M. 99. Гаўбіца мела сталёвы ствол і казённік з засаўкай клінавага тыпу. Да шчыта гарматы былі далучаны сядушкі для двух артылерыстаў. Большасць лафетаў гаўбіц мелі колы на драўляных спіцах так, што іх магла цягнуць шасцёрка коней. Пры патрэбе перавозкі па бездаражы гармату можна была разабраць на тры часткі і пагрузіць у асобныя вазы. У міжваенны перыяд некаторыя гарматы атрымалі гумовыя шыны і страцілі сядушкі для артылерыстаў, што дазволіла буксіраваць іх аўтатранспартам. 

## Гісторыя 
З 1919 кампанія «Шкода» пачала выраб мадэрнізаваных гаўбіц М14 / 19 (чэш. Houfnice vz. 14/19) з падоўжаным ствалом 24 калібры (2,4 м).  Гаўбіцу экспартавалі ў Польшчу (польск. 100 mm haubica wz. 1914/1919), Югаславію (M.1914 / 19), Італію (італ. Obice da 100/24).
Паміж войнамі яна выкарыстоўвалася Італіі (італ. Obice da 100/17 modello 14), Аўстрыяй (ім. 10 cm Feldhaubitze M.14), Венгрыяй (венг. 10 cm Škoda 14 M.), Румыніяй, Польшчай (польск. haubica wz. 1914), Чэхаславакіяй. Пасля аншлюсу Аўстрыі трапілі на ўзбраенне Вермахта (ім. 10 cm leFH 14 (ö)). На працягу 1928-1939 яе выраблялі па ліцэнзіі ў Польшчы.
Пасля капітуляцыі Італіі 1943 гаўбіцы трапілі на ўзбраенне Вермахта як (10 cm leFH 315 (i)).

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 10cm Feldhaubitze M.14.

Катэгорыя:Артылерыя калібра 100 мм
Катэгорыя:Артылерыя Аўстра-Венгрыі ў Першай сусветнай вайне
Катэгорыя:Артылерыя ў Другой сусветнай вайне
Катэгорыя:Гаўбіцы
8 cm Feldkanone M. 99

**8 cm Feldkanone M. 99** (*8 cm палявая гармата M. 99*)— стаяла на ўзбраенні Аўстра-Венгрыі падчас Першай сусветнай вайны. М. 99 праектавалася ў спешцы. Таму гармата атрымала нязначныя змены ў параўнанні з яе папярэднікамі. Яна захавала бронзавы ствол, але была ўжыта эксцэнтрычная паршнявая засаўка, што павялічыла  хуткасць стральбы. Для гарматы ўжываўся лафет ад 9 cm Feldkanone M. 75/96 з некаторымі нязначнымі зменамі, уключаючы наяўнасць гарматных сошак і спружыннага накатніка для змяншэння сілы аддачы.
## Гл. таксама 
* 9 cm Feldkanone M. 75/96

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Артылерыя калібра 76 мм
Катэгорыя:Артылерыя Аўстра-Венгрыі ў Першай сусветнай вайне
Катэгорыя:Палявыя гарматы
Сістэма футбольных ліг Ізраіля

**Чэмпіянат Ізраіля па футболе** — футбольныя спаборніцтвы Ізраіля, якія падзяляюцца на іерархію ліг і складаюцца з пяці дывізіёнаў. На вяршыні сістэмы знаходзіцца прэм’ер-ліга.

## Сістэма 

Ізраіля
Катэгорыя:Футбол у Ізраілі
Камчацкі заліў

**Камча́цкі заліў** () — заліў Ціхага акіяна каля ўсходняга берага паўвострава Камчатка (Расія, Камчацкі край), паміж паўастравамі Камчацкі і Краноцкі.

Даўжыня заліва 74 км, шырыня да 148 км. Глыбіні да 2 км. Прылівы паўсутачныя, вышынёй да 2 м. У заліў упадаюць рэкі Камчатка і Першая.

На паўночным узбярэжжы заліва знаходзіцца пасёлак і порт Усць-Камчацк.

## Літаратура 
* 
*  — С. 553.

## Спасылкі 
* Камчатский залив // Словарь современных географических названий. / Под общей редакцией акад. В. М. Котлякова — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* Камчатский залив // «Мегаэнциклопедия Кирилла и Мефодия» megabook.ru

Катэгорыя:Залівы Ціхага акіяна
Катэгорыя:Геаграфія Камчацкага края