Рыгор Абрамавіч Міранскі

**Рыгор Абрамавіч Міранскі** (; 25 лютага 1875, Рэжыцкі павет, Віцебская губерня — студзень 1942, Мінскае гета) — мінскі фотамайстар, служачы пажарнай аховы; адзін з першых фотарэпарцёраў Мінска і піянераў беларускай мастацкай фатаграфіі. Яго творчасць частка культурнай спадчыны Беларусі.

## Біяграфія 
[280px|*[Дэпо Мінскага добраахвотнага пажарнага таварыства, Мінск, 1906 год. Фота Рыгора Міранскага*|thumb]]
Нарадзіўся 25 лютага 1875 года ў Рэжыцкім павеце Віцебскай губерні, у яўрэйскай сям’і. Пазней сям’я пераехала ў Мінск. У 19 год, у 1894 годзе, стаў супрацоўнікам Мінскага добраахвотнага пажарнага таварыства. Паралельна вымушаны шукаць заробку, бо ў канцы XIX — пачатку ХХ стагоддзя служба ў пажарных частках лічылася ганаровай і не аплачвалася.

Невядома, дзе і калі Рыгор Міранскі вывучаў фотамастацтва, але ў канцы XIX стагоддзя ён стаў вядомым фатографам і ўладальнікам фотаатэлье ў цэнтры Мінска. У 1896 годзе, разам з кампаньёнам Абрамам Левінманам, Міранскі атрымаў дазвол мінскага губернатара на адкрыццё ўласнай фотастудыі. Супрацоўніцтва з Левінманам доўжылася 2 гады. Фотастудыя размяшчалася ў цэнтры Мінска — на вуліцы Губернатарскай, у доме Ярохава. Улічваючы даволі высокую канкурэнцыю ў асяроддзі фатографаў, «Цэнтральная фатаграфія Міранскага» дадаткова займалася бірулькамі, брошкамі з фота, пакрыццём фотаэмаллю.

З 1898 года Міранскі пачаў працаваць самастойна. Пасведчанне № 4661/28 выдадзена ў 1898 г. «Цэнтральная фатаграфія Рыгора Міранскага» пераехала ў дом Курлянда на Губернатарскай вуліцы. У 1901—1902 гадах Міранскі быў таксама ўладальнікам фатаграфічнага салона ў Слуцку (з 28 жніўня 1901 па сакавік 1902 года), а потым перадаў яго Левінману.

У 1902 годзе, праслужыўшы 8 гадоў у пажарнай ахове радавым ахвотнікам, ён быў абраны на пасаду начальніка атрада трубнікаў, узначаліў 65 ствольшчыкаў, трымаў на пажарах наканечнік пажарнага рукава.

Захаваліся звесткі аб тым, што у 1911 годзе Міранскі звяртаўся ў «Элвад» аб вызваленні яго ад дадатковай платы, «якая узымаецца з яго за электраэнергію, спажываную электрычнай лямпай для здымання ў цемры».

У 1912 годзе ў Санкт-Пецярбургу адбыўся III Міжнародны пажарны кангрэс і выстава пажарнага абсталявання, дзе Рыгор Міранскі экспанаваў шэраг сваіх фатаграфій па прафесійнай тэматыцы. У 1913 годзе Міранскі атрымаў званне «Ганаровы патомны грамадзянін Мінска».

Нягледзячы на бурныя гістарычныя падзеі, рэвалюцыйныя змены дзяржаўнага ладу, Міранскі працягваў займацца фатаграфіяй.

У савецкі час, з 1920 па 1924 гады Міранскі займаў пасаду намесніка старшыні праўлення Мінскага добраахвотнага пажарнага таварыства, быў удзельнікам яго адміністрацыйнай і фінансавай камісій.

Міранскі выканаў серыю твораў з выявамі разбураных пад час польскай акупацыі будынкаў у беларускіх гарадах і мястэчках. Гэты цыкл, магчыма, дэманстраваўся на Першай Міжнароднай выставе супрацьпажарных і выратавальных сродкаў у 1925 годзе ў Зальцбургу.

Паводле ўспамінаў мастака Леаніда Ракава.

Большая частка яго фотаработ пачатку XX стагоддзя не захавалася, але існуюць здымкі 35-й гадавіны добраахвотнага пажарнага таварыства. Фатаграфіі былі зроблены з вышыні, на заднім плане прапрацаваны ўсе дэталі, святло, ракурс.
* У 1904 годзе на фотавыстаўцы ў Ліёне здымкі Міранскага былі адзначаны срэбраным медалём. Перамаглі не партрэтныя і пейзажныя выявы, а тыя, дзе Міранскі падаў сябе як фотарэпарцёр па пажарнай тэматыцы .
* У 1908 годзе зрабіў фота сям’і Івана Пуліхава, які быў павешаны ў 1905 годзе за замах на мінскага губернатара Паўла Курлова.
* У 1912 годзе фотаздымкі Міранскага дэманстраваліся на выставе падчас VI Міжнароднага пажарнага кангрэса.

## Літаратура 
* Выяўленчае мастацтва Беларусі XX стагоддзя / М. Р. Баразна. — Мінск, 2017. — С. 30.
* Фотографы земли Белорусской, 1850—1918 / А. М. Величко. — Минск, 2018. — С. 212—214, 286.

## Спасылкі 
* Souvenir de Minsk. № 6. Cathédrale orthodoxe &#91;Изоматериал&#93;: &#91;открытка&#93; / фот. Миранский
* Фатаграфія. Валасовіч Кіпрыян Іванавіч 
* Фатаграфія. Гапановіч Вера Іванаўна

Катэгорыя:Постаці Мінска
Катэгорыя:Фатографы паводле алфавіта
Катэгорыя:Фатографы Расійскай імперыі
Катэгорыя:Фатографы Беларусі
Катэгорыя:Фатографы XIX стагоддзя
Катэгорыя:Фатографы XX стагоддзя