80-ы пяхотны полк (Польская Рэспубліка)

Файл:Ofensywa_lit_biał.png|link=Plik:Ofensywa_lit_biał.png
Файл:Bitwa_berezyna_g_1920.png|link=Plik:Bitwa_berezyna_g_1920.png
Файл:Bitwa_lepel_1920.png|link=Plik:Bitwa_lepel_1920.png
Файл:Bitwa_czernica_1920.png|link=Plik:Bitwa_czernica_1920.png
Файл:Ofensywa_4lipca1920.png|link=Plik:Ofensywa_4lipca1920.png
Файл:Bitwa_lida_lipiec_1920.png|link=Plik:Bitwa_lida_lipiec_1920.png
Файл:Bitwa_mosty_1920.png|link=Plik:Bitwa_mosty_1920.png
Файл:Bitwa_bransk_1920.png|link=Plik:Bitwa_bransk_1920.png
Файл:Bitwa_ciechanowiec_1920.png|link=Plik:Bitwa_ciechanowiec_1920.png
Файл:Bitwa_malkinia_1920.png|link=Plik:Bitwa_malkinia_1920.png
Файл:Bitwa_radzymin_a_1920.png|link=Plik:Bitwa_radzymin_a_1920.png
Файл:Bitwa_radzymin_b_1920.png|link=Plik:Bitwa_radzymin_b_1920.png
Файл:Bitwa_o_granice_1920.png|link=Plik:Bitwa_o_granice_1920.png

**80 Наваградскі полк** **стралкоў, Навагрудскі стралковы полк** (80 пп) , пол. **80 pułk Strzelców Nowogródzkich**— пяхотнае падраздзяленне войска Срэдняй Літвы і Другой Польскай Рэспублікі.

## Фарміраванне і змены ў арганізацыі 
10 ліпеня 1919 года тагачасны камандуючы Літоўска-Беларускім фронтам генерал-лейтэнант Станіслаў Шаптыцкі выдаў загад № 200/I аб фарміраванні Навагародскага (Навагрудскага) стралковага палка і батальёна яго ўзмацнення. Абедзве часткі былі арганізаваны ў Лідзе на базе батальёна падмацаванняў Літоўска-Беларускай дывізіі, афіцыйна дыслакаванай у Ваўкавыску. Камандзірам палка і камандзірам 1-га батальёна быў прызначаны падпалкоўнік Антоні Астанковіч, які раней камандаваў батальёнам падмацавання ў Ваўкавыску. Падпалкоўнік Астанковіч атрымаў гэты загад 11 ліпеня 1919 г. У той жа дзень батальён узмацнення быў перавезены чыгункай з Ваўкавыска ў Ліду .

26 ліпеня 1919 г. полк быў перавезены чыгункай у Баранавічы, дзе ўвайшоў у склад групы генерала Стэфана Макрэцкага.

Падпаручнік Антоні Малышка і 14 інструктараў засталіся ў Лідзе з задачай арганізаваць батальён падмацавання Навагрудскага стралковага палка. Затым батальён быў перакінуты ў Нясвіж, а пазней у Слонім.

2 жніўня 1919 года камандаванне палком прыняў палкоўнік Станіслаў Юзаф Кавальскі. Падпалкоўнік Астанковіч заставаўся камандзірам 1-га батальёна да 21 жніўня, калі быў пераведзены на пасаду этапнага камандзіра Баранавіцкага павета. Новым камандзірам 1-га батальёна стаў капітан Леон Гейбовіч.

У снежні 1919 года рэзервовы батальён палка быў размешчаны ў Нясвіжы  .

## Полк у баях за межы адроджанай Польскай дзяржавы 
25 верасня 1919 года каля вёскі Філіпавічы полк прыняў баявое хрышчэнне. Таму нябесным заступнікам палка быў прызнаны Ладыслаў з Гельнёва, літургічнае ўшанаванне якога ў Каталіцкім касцёле адзначаецца 25 верасня.

18 снежня 1919 года полк прыбыў у Бабруйск, дзе на наступны дзень камандуючы фронтам генерал Станіслаў Шаптыцкі ўручыў камандзіру палка штандар, які быў падарункам ад Саюза крэсавых жанчын «Пагоня» з Вільні.

З-за свайго этнічнага складу, дзеля узмацнення польскага войска на далёкім іншаэтнічным тэатры дзеянняў полк быў скіраваны на Полаччыну. 25 снежня 1919 г. ў мястэчку Кублічы полк далучыўся да 2 Літоўска-Беларускай брыгады пад камандаваннем палкоўніка Чэслава Манчынскага . 7 студзеня 1920 г. падчас паспяховага рэйду на Чарсвяты загінуў першы салдат палка, шараговы Сафран Ілуковіч. 2 красавіка 1920 года камандаванне палком прыняў маёр Вінцэнт Руткевіч, прызначаны пераводам з Мінскага стралковага палка. Палкоўнік Кавальскі быў перададзены ў распараджэнне штаба  Вярхоўнага Камандавання . У другой палове красавіка 1920 года да палка далучыўся 2 батальён капітана Тарасевіча, сфармаваны як рэзервовы батальён у Нясвіжы і ваколіцах. 21 мая 1920 г. камандаванне палком прыняў падпалкоўнік Казімір Рыбіцкі, былы камандзір Гродзенскага стралковага палка і часова выконваючы абавязкі камандзіра 1-й Літоўска-Беларускай брыгады.

Зіму 1919–1920 гадоў часткі палка правялі на фронце ад Полацка да Лепеля на поўнач ад лінніі Бярэзіны на паласе абароны 1 і 4 польскіх армій. З пачаткам наступу Чырвонай арміі пад кіраўніцтвам М. Тухачэўскага на Захад пачаліся праблемы. 14 мая полк на ратацыі паміж першай і другой лініяй патрапіў пад масіраваны наступ 15 арміі чырвоных, быў разбіты ў бітве пад Гарадцом (частка бітвы на Бярэзіне 1920). Адначасовы і хуткі ўдар чырвоных ад Полацка на Докшыцы, ад Ушачаў на Глыбокае і Докшыцы і ад Лепеля да Бягомля і Бярэзіно, негледзячы на спробу контракі, прывялі страты полком пярэдніх ліній абароны і гібелі чвэрці складу. Адступленне на наступную лінію абароны спапчатку было панічным, але сітуацыю ўдалося апанаваць.

Па прычынк вялікіх баявых стратаў у чэрвені 1920 года полк трохі змяніў этнічны склад. З Польшчы  падышлі падмацаванні з рэзервовага батальёна 4-га пяхотнага палка легіёнаў у Кельцах і рэзервовага батальёна 17-га пяхотнага палка ў Жэшаве. Падмацаванне з Кельцаў было ўлучана ў склад 1 і 2 батальёнаў, а 3 батальён быў сфарміраваны з маршавага батальёна з Жэшава пад часовым камандаваннем лейтэнанта Караля Манцэвіча, а пазней капітана Дубінскага. Акрамя таго, з усяго палка атабралі рамеснікаў (цесляроў, кавалёў і г.д.) і арганізавалі тэхнічную роту. 20 чэрвеня 1920 года, абараняючы ўчастак ракі Чарніца, полк вытрымаў атаку пераўзыходзячых сіл Чырвонай Арміі .

5 ліпеня 1920 года ў Зарэцку 3 батальён быў акружаны бальшавіцкай кавалерыяй і «*амаль упень выцяты*». Тыя, хто выжыў, былі ўлучаны ў склад 1-га і 2-га батальёнаў. Капітан Дубінскі быў паранены на полі бою, як і камандзір 2 батальёна капітан Тарасевіч. Новым камандзірам 2 батальёна стаў маёр Уладзіслаў Азевіч. 17 ліпеня 1920 г. былі забітыя камандзір 1 батальёна капітан Леон Гейбовіч і камандзір 4 роты лейтэнант Францішак Мельніцкі. Камандаванне 1 батальёнам прыняў лейтэнант Раман Бялкоўскі.

У канцы ліпеня 1920 г. ў склад палка ўвайшоў маршавы батальён са Слоніма пад камандаваннем капітана Юзафа Кастко ў якасці 3-га батальёна. 31 ліпеня падпалкоўнік Рыбіцкі прыняў камандаванне 2-й Літоўска-Беларускай брыгадай . Камандзірам палка стаў маёр Азевіч. Пад націскам чырвоных, полк адступіў разам з польскім войскам пад Варшаву.

Доказам прынятых у палку "рыцарскіх" маральных ідэалаў можа служыць прыклад Рамана Бялкоўскага. 3 жніўня 1920 года ў Малкіні гэты паручнік скончыў жыццё самагубствам. Ен быў паранены ў нагу 1 жніўня, абараняючы Бранскі плацдарм. Паводле дадзеных следства матывам для самагубства стала абвінавачванне «*нейкай асобы, што з такой ранай ён усё яшчэ можа змагацца*». Камандаванне 1-м батальёнам прыняў лейтэнант Аляксандр Вальчак.

Пасля заканчэння Варшаўскай бітвы полк атрымаў сцяг з надпісам «Абаронцам Варшавы» .

17 жніўня 1920 г. камандаванне палком прыняў падпалкоўнік Баляслаў Васькевіч. Да сярэдзіны верасня 1920 года 2 батальёнам камандаваў палкоўнік Станіслаў Юзаф Кавальскі. У ноч з 8 на 9 верасня 1920 года ў баях у вёсцы Крушыняны бальшавікі захапілі ў палон параненага камандзіра 1 батальёна лейтэнанта Вальчака.

Перад бітвай на Нёмане была праведзена замена на пасадах камандзіраў батальёнаў. Першы батальён прыняў маёр Уладзіслаў Азевіч, другі — капітан Яўгеніюш Забаўскі, а трэці — капітан Ежы Дамброўскі з Гродзенскага стралковага палка.
Файл:Warszawa_obrona_1939.png|link=Plik:Warszawa_obrona_1939.png
Паколькі полк фармальна і рэальна складаўся ў большасці з беларусаў (католікаў і праваслаўных) і палякаў - ураджэнцаў Віленшчыны, Наваградчыны і Полаччыны (кантраляваўся праз пастаўленых загадамі камандавання этнічных польскіх афіцэраў і падмацаванні) 8 кастрычніка 1920 г. полк прыняў удзел "бунце" і паходзе генерала Люцыяна Жалігоўскага на Вільню. Ен быў абвешчаны часткай войска Сярэдняй Літвы. Пачалася польска-літоўская вайна.

1 лістапада 1920 года падчас рэйду на вёску Віцюны быў забіты камандзір 1 роты, падпаручнік Генрык Кавецкі. 24 кастрычніка камандзір палка ўзнагародзіў яго Сярэбраным крыжам ордэна Virtuti Militari . 17 лістапада капітан Левандоўскі прыняў камандаванне 1 батальёнам. 30 лістапада, пасля ўступлення ў сілу перамір'я з Літвой, полк знаходзіўся на баявой лініі Скетэры-Кеймінцы-Вершулішкі - Верцюны, адбіваючы пастаянныя атакі літоўцаў на свае пазіцыі. 20 снежня полк быў заменены і праз тры дні ўвайшоў у Вільню .

### Кавалеры Ордэна Віртуці Мілітары 

Файл:20_DP_bobola.jpg|link=Plik:20_DP_bobola.jpg|alt=Tablica w kościele garnizonowym w Londynie| Мемарыяльная дошка ў Гарнізоннай царкве ў Лондане
Файл:Nowogrodek_fc10.jpg|link=Plik:Nowogrodek_fc10.jpg|alt=Tablica w kościele Przemienienia Pańskiego w Nowogródku| Мемарыяльная дошка ў касцёле Перамянення Гасподняга ў Навагрудку
Файл:Aleja_obrońców_warszawy_ząbki.jpg|link=Plik:Aleja_obrońców_warszawy_ząbki.jpg|alt=Aleja grobów żołnierzy 80pp poległych w obronie Warszawy w 1939 na cmentarzu w Ząbkach.| Алея магіл салдат 80-га пяхотнага палка, якія загінулі пры абароне Варшавы ў 1939 годзе, на могілках у варшаўскіх Зомбках.

Акрамя таго, Крыжам Харобрых былі ўзнагароджаны 31 афіцэр і 88 шэраговых, у тым ліку 27 двойчы, 8 тройчы і адзін чатыры разы. Крыжам Заслугі войска Сярэдняй Літвы былі ўзнагароджаны 18 афіцэраў і 28 шэраговых .

### Мапы баёў палка 
.

19 мая 1927 г. міністр ваенных спраў, маршалак Польшчы Юзэф Пілсудскі, зацвердзіў 11 ліпеня як дату палкавога свята. Полк адзначыў сваё свята ў гадавіну атрымання загаду № 200/I падпалкоўнікам Антоніем Астанкевічам, камандуючым Літоўска-Беларускім фронтам.

Згодна з загадам Міністэрства ваенных спраў да Дэпартамента пяхоты з 1930 года аб увядзенні пяхотнай арганізацыі мірнага часу 80 пяхотны полк быў класіфікаваны як пяхотны полк III тыпу са станам, набліжаным да ваеннага. У ваенны час ён быў прызначаны для аперацый прыкрыцця і актыўнай абароны.

Штогод полк прымаў каля 1010 навабранцаў. Яго асабісты склад уключаў 68 афіцэраў і 2200 падафіцэраў і жаўнераў.

## 80-ы пяхотны полк у абароне Польшчы ў верасні 1939 
### Мабілізацыя 
80-ы пяхотны полк быў мабілізаваны паводле мабілізацыйнага плана «W», які дзейнічаў з 30 красавіка 1938 года. Польская міжваенная дзяржава пачаткова імкнулася ставіць афіцэрамі палякаў і скіроўваць беларусаў (асабліва праваслаўных) дзеля паланізацыі на абавязковую службу ў этнічную Польшчу, аднак грошай на іх транспартыроўку і ўтрыманне дзяржаве бракавала і таму хлапцоў масай бралі служыць блізка да месца іх нараджэння. Паводле тэрытарыяльнага прынцыпу набору з прылеглых да гарнізонаў дыслакацыі палка беларускіх весак і мястэчак прыбыла пераважная маса яго жаўнераў на працягу гісторыі  - мясцовых беларусаў-шэрагоўцаў. Мабілізацыйныя табліцы 80-га пяхотнага палка з перыяду яго мабілізацыі не пацярпелі ад наступных змяненняў і паправак. Мабілізацыя па трывозе 80-га пяхотнага палка пачалася 23 сакавіка 1939 года ў Слонімскім гарнізоне. Полк і ўсе яго дапаможныя часткі патрапілі ў "Чырвоную групу".

*

*

Мабілізацыя праходзіла спраўна, а яўка рэзервістаў была ўзорнай. Цяжэй было з наборам коней і павозак бо хоць ён адбываўся адпаведна плана, аднак якасць коней і павозак была нізкай.Пасля ўліку іх колькасці і збору матэрыялаў была праведзена масавая мабілізацыя ў бліжэйшых вёсках. Сярод беларусаў увогуле аказалася вельмі мала ўхілянтаў і дэзертыраў.

У ноч з 24 на 25 сакавіка 1939 года 1-ы батальён пераехаў з казармаў у вёску Альберцін. Там ён дасягнуў маршавай гатоўнасці раніцай 26 сакавіка і прынёс прысягу ў 9:00. Ужо 11:30 І/80 пп прыбыў на чыгуначную станцыю ў Слоніме і адправіўся па чыгунцы. 16:00. Другі батальён завяршыў мабілізацыю ў вёсцы Талькаўшчына . 26 сакавіка трэці батальён 80 пп. пераехаў у вёску Петралевічы, адкуль рушыў услед за іншымі да чыгуначнай станцыі але, з-за недахопу рухомага складу, некалькі гадзін чакаў транспарту. Нарэшце, увечары 27 сакавіка яго пагрузілі на па вагонах і адправілі са Слоніма ў ноч з 27 на 28 сакавіка 1939 г.

Чыгуначныя транспарты з 80 пп праходзілі па маршруце праз Баранавічы - Брэст - Бяроза Картуская - Лукаў - Седльцэ - Варшава - Модлін - Насельск . 1-ы батальён прыбыў у Насельск 27 сакавіка, адкуль на світанні 28 сакавіка пехам рушыў у Каложомб, што за 10 км на захад ад Новага Места . 2-гі батальён высадзіўся ў Насельску і заняў паблізкія вёскі Баленцін і Ідзіковіцы. 3-ці батальён прыбыў у Насельск раніцай 29 сакавіка, адкуль пехам рушыў у вёску Кролева таксама каля Новага Места. Камандаванне палка размяшчалася ў маёнтку Калазомб, а палкавыя падраздзяленні — у Кухарах Жыдоўскіх .

З вясны 1939 года праводзіліся мерапрыемствы па злажванні, каардынацыі падраздзяленняў, павышэнні падрыхтоўкі рэзервістаў да ўзроўню актыўнай службы і стварэнне абарончых рубяжоў. Вясной 1939 г. вайны не пачалося, але пачалася стратэгічная падрыхтоўка да яе. На стрэльбішчах 13-га пяхотнага палка ў Пултуску праводзіліся баявыя вучэнні, маршы і баявыя стральбы. У ноч з 7 на 8 ліпеня 80 пп рушыў у раён Млавы. Былі размешчаныя наступныя вёскі: Славагура Старая і Новая Вёска Малая (1 батальён), Млаўка (2 батальён), Туржа Малая (3 батальён), а таксама горад Млава, штаб палка і палкавыя падраздзяленні. 13 ліпеня полк часткова перагрупаваўся: 2-гі батальён заняў вёскі Унішкі-Завадскія і Кулакова, а 3-ці батальён — вёску Краева і хутар Зімноха.

У гэтым жа раёне 80-ы пп у ліпені і жніўні праводзіў работы па ўмацаванні прызначаных дзеля вучэбнай абароны участкаў. Полк удзельнічаў у будаўніцтве драўляна-зямляных і бятонных сховішчаў, бункераў, супрацьтанкавых перашкод, акопаў, пазіцый для буйнакаліберных кулямётаў, а таксама ў расчыстцы палеў ад леса і хмызнякоў дзеля спрытнейшай арганізацыі агнявой падтрымкі. За гэты час была праведзена частковая змена асабістага складу. Аднак, цяжкая фізічная праца, якую жаўнеры рабілі па 12 гадзін у дзень на ўмцаванні пазіцый, перашкаджала правядзенню вайсковага шкалення.

Слабая матэрыяльная база польскага войска прывяла да таго што казармах 80 пп стварыўся "залішні асабісты склад", які складаўся з прафесійных кадраў і рэзервістаў, а таксама маладых людзей, прызваных у сакавіку 1939 года. Пазней  гэты залішні асабісты склад быў сфарміраваны ў аддзел збору лішкаў 80-га пяхотнага палка. Падчас надзвычайнай мабілізацыі, абвешчанай 24 жніўня 1939, у казармах 80-га пп ў складзе "Чырвонай групы" былі мабілізаваныя: камандаванне і удзельнікі асісэнцкіх групаў, а так сама зянітна-куляметная рота.

*

Падчас жнівеньскай агульнай мабілізацыі ў другім эшалоне пачалася мабілізацыя Рэзервовай базы 20-й пяхотнай дывізіі ў казармах 80-га пяхотнага палка ў Слоніме. У адпаведнасці з новым планам, мабілізацыя маршавага батальёна 80-га пп і маршавага складу асобнай роты кулямётуў № 92 была перададзена ў Тарнаў.

29 жніўня 80 полк быў прыведзены ў баявую гатоўнасць і заняў пазіцыі ў падрыхтаваных умацаваннях на "лініі Млавы". 30 жніўня 7-я стралковая рота і ўзвод коннай выведкі пачалі патруляванне памежнай паласы Двуколы-Бялуцкая пушча. 80-ы пяхотны полк, разам з 20-й пяхотнай дывізіяй арміі «Модлін» забяспечваў цэнтральны ўчастак абароны польскай арміі на ўчастку Туржа-Рудна. Сфера адказнасці - абарончы пояс на пазіцыі «Млава», ляжаў ад вёскі Пякелко (уключна) да вёскі Славагора Стара (уключна). I батальён 80-га пяхотнага палка заняў цяжкадаступныя балотны участак «Блота Немыя», якія аддзялялі пазіцыю «Млава» ад пазіцыі «Жэгноў».

Дзеля забеспячэння бяспекі гэтай тэрыторыі былі замініраваны 8 існуючых пераправаў і выкапаны супрацьтанкавы роў даўжынёй 500 метраў. Балотную паласу «Балота Немыя» шырынёй 6 км ахоўвалі ад захаду два ўзводы I/80 пп, рота інжынераў з 20-га інжынернага батальёна, а з усходу — дывізійная рота равэрыстаў.

#### Бітва на пазіцыі «Млава» 
2 верасня з 5:00 раніцы нямецкая артылерыя пачала сістэматычны і бесперапынны агонь па пазіцыях 80 пяхотнага палка, які сціхаў толькі падчас атак нямецкіх бамбардзіроўшчыкаў. А 10:00 раніцы пачалася нямецкая атака на пазіцыі III/80 пп. Яна дасягнула адлегласці і залягла ў  250 метраў ад польскіх пазіцый. 9 стралковая рота пры падтрымцы ўзвода цяжкіх кулямётаў з 3-й роты цк адбіла нямецкую атаку агнём. Пасля наступлення цемры вораг разведаў пазіцыі III батальена баямі, праверыўшы эфектыўнасць артылерыйскага агню. Гэтая разведка была адбітая.

Пазіцыі II/80 пяхотнага палка з раніцы інтэнсіўна бамбілі нямецкія самалёты, што прывяло да асабліва вялікіх страт ў 4 і 6 стралковых ротах. На працягу дня некалькі разоў нямецкая пяхота  атакавала пазіцыі ІІ батальёна. Падчас адной з атак нямецкая пяхота падступіла на адлегласць 300 метраў да пазіцый 6-й стралковай роты, але была адбітая артылерыйскім і пяхотным агнём. Каля 14:00 быў адбіты новы напад нямецкай пяхоты і танкаў на пазіцыі II/80 пяхотнага палка. Нямецкія часткі адышлі ў бок вёсак Унішкі-Завадскія і Куклін, пакінуўшы нерухомымі пяць нямецкіх танкаў на прадполлі.

У сектары адказнасці І/80 пяхотнага палка нямецкія часткі правялі інтэнсіўную выведку раёна «Балота Нямыя», шукаючы магчымасці абыйсці пазіцыі 80 пп з фланга і стварыць пралом.

Уначы камандзір 80 пп атрымаў у рэзерв 5 стралковую роту 78-га пяхотнага палка . 5/78 пп узмацніла абарону 5/80 пп каля вёскі Калакова. З раніцы нямецкая артылерыя абстраляла роту 1 батальёна, пасля чаго нямецкія атакі распачаліся з боку вёскі Віндыкі. Нямецкую пяхоту падтрымлівалі каля 30 танкаў.

Нямецкая атака была адбітая кулямётным і супрацьтанкавым агнём трох рот 80 пп і роты 78 пп, а таксама супрацьтанкавымі ўзводамі 80 пп. Акрамя таго, значную падтрымку абаронцам аказала 1 дывізія 20 пяхотнага палка. Нямецкая атака была адбітая, сем нацысцкіх танкаў падбітыя. Агонь нямецкай артылерыі па пазіцыях 80 пп працягваўся да канца дня. Пазіцыі 80 пп атакавалі 2 і 44 палкі 11 нямецкай пяхотнай дывізіі пры падтрымцы танкаў нямецкай танкавай дывізіі «Кемпф» .

3 верасня, ад світання, нямецкая артылерыя інтэнсіўна абстрэльвала абарончыя пазіцыі 80 пп, прычым агонь нямецкіх гармат і мінаметаў сістэматычна ўзмацняўся. З поўдня пачаліся магутныя налёты нямецкай авіяцы. Каля12:00 і 14:00 каля 30 нямецкіх бамбардзіроўшчыкаў адначасова атакавалі польскія пазіцыі.

А 9:00 разведвальная рота 80-пп была перададзена ў распараджэнне камандзіра 3 батальёна 79 пяхотнага палка, а затым 1/79 пяхотны полк заняў абарону на вышыні 175. А 14:00 2 стралковая рота была нечакана абстраляна нямецкай пяхотай з напрамку Кіткі - Дэмбск .

Каля 17:00 нямецкая пяхота аднавіла наступ на абарончыя пазіцыі 80 пп. Асабліва моцна праціўнік атакаваў пазіцыю III/80 пп і яго крыло - 9 стралковую роту — з раёна Пякелка-Дзвежня, дзе яны сустрэліся з абаронай 1 батальёна 78 пяхотнага палка.

Познім вечарам нямецкая пяхота ўварвалася на пазіцыі 8 стралковай роты, аднак далейшае прасоўванне немцаў было спынена на другім эшалоне абароны 8 роты. Адпаведна з загадамі камандзіра палка арганізаванай контратакі у кірунку перадавой лініі тут не адбылося. Прарыў немцаў адбыўся таксама і на ўчастку абароны 6 стралковай роты каля Жулінека. Неадкладная контратака дазволіла вярнуць страчаныя пазіцыі, але камандзір роты, капітан Уладзіслаў Сташэўскі, быў цяжка паранены падчас контратакі. Камандаванне 6 ротай прыняў лейтэнант запасу Раман Керсноўскі.

Дзве нямецкія атакі на пазіцыі I/80 пяхотнага палка былі распачатыя: з раёна Унішкі-Завадскіх, дзе яны сустрэліся з II/80 пяхотным палком у раёне Колакава, і з раёна Віндыкі ў напрамку Славагуры Старой. Падчас жорсткіх баёў на змярканні нямецкая пяхота ўварвалася на польскія пазіцыі каля Колакава, разграміўшы 3 ўзвод 3 стралковай роты. Пад моцным ціскам немцаў 3 і 5 пп былі вымушаныя адступіць у бліжэйшы лес з вялікімі стратамі.

Камандзір 3 роты, лейтэнант Станіслаў Весялоўскі, быў цяжка паранены. Рэшткамі абедзвюх рот кіраваў камандзір 5 пяхотнага палка, лейтэнант Баляслаў Туміловіч, пад яго камандаваннем уначы адбылася контратака, дзякуючы якой вораг быў выбітыя з захопленых акопаў і польскае войска аднавіла раней страчаныя абарончыя пазіцыі.

Падчас нямецкага наступлення на Славагуру Старую абарона 2 пяхотнай роты была так сама прарваная. Контратака рэзервовага ўзвода 2 роты і ўзвода стралковай роты 1 асобнага кулямётнага батальёна пад кіраўніцтвам маёра Шліхтынгера ўвянчалася вяртаннем страчаных пазіцый а 21:00. 2-гі батальён 78 пяхотнага палка (без дзвюх рот) быў перагрупаваны ў раёне «Блота Немыя» з боку Славагоры Старой, падпарадкаваны камандзіру 80 пяхотнага палка палкоўніку Станіславу Фядорчыку, з задачай контратакі нямецкай пяхоты на стыку 80-га і 79-га пяхотных палкоў.

Аднак, атака не адбылася з-за змены меракавання галоўнакамандавання і загада камандзіра палка. Камандаванне арміі «Модлін» прыняло рашэнне вывесці 20 пп з раёна Млавы на другую лінію абароны - пазіцыю затрымкі Апіногура-Шульмеж-Пшасныш. Камандзір 80-пп атрымаў загад аб адступленні ў ноч з 3 на 4 верасня, каля 1:00-2:00 ночы. 80-ы пяхотны полк павінен быў адысці да Вышын Касцельных у асноўнай калоне дывізіі пад камандаваннем камандзіра дывізійнай пяхоты палкоўніка Францішка Дудзінскага.

#### Адступленне да лініі Віслы і Нарвы 
Загады аб адступленні паступова даходзілі да асобных падраздзяленняў 80-га пяхотнага палка. 4 верасня а 5-й гадзіне раніцы камандзір I/80 пп атрымаў загад аб адступленні. А 7-й гадзіне раніцы яго роты пачалі пакідаць свае абарончыя пазіцыі. Карыстаючыся з сітуацыі - немцы ўдырылі. Падчас сыходу 1 стралковая рота была атакавана нямецкімі падраздзяленнямі.  У кароткім, але жорсткім баі камандзір, лейтэнант Станіслаў Малькевіч, разам з пяццю падафіцэрамі і шматлікімі шараговымі загінулі, а страты склалі 50% ад колькасці роты. Нягледзячы на страты, лінія абароны была ўтрымана, вораг спынены і 1 рота адышла без перашкод.

Раніцай у раёне Новая Весь-Шыдлаўка нямецкае падраздзяленне прарвала абарону І Мазурскага батальёна нацыянальнай абароны (Дзялдоўскага). 1/80 пяхотны полк, які маршыраваў па дарозе Млава-Варшава пры эфектыўнай падтрымцы ІІ/20 пп, контратакаваў, адкінуўшы ворага і забяспечыўшы далейшае прасоўванне калоны. Рэшткі 3/80 пп разам з 5/78 пп пад камандаваннем лейтэнанта Баляслава Туміловіча самастойна адышлі са сваіх абарончых пазіцый.

У склад калоны пад камандаваннем маёра Шліхтынгера ўваходзілі наступныя батальёны: 1/80 пп без 3 роты, 1/79 пп і 3/78 пп. Ціск праціўніка на калону з усходу і бесперапынныя бамбардзіроўкі цэлы дзень, перашкодзілі ім заняць абарончую пазіцыю ў Апінагурскіх лясах. Група маёра Шліхтынгера прайшла праз Стшэгова і Гліноец да ракі Вісла. У раёне Гліноецка існавалі два масты праз раку Вкра і дамба ў балотах. З 10:00 да 17:00 нямецкая авіяцыя інтэнсіўна бамбілі  масты і дамбу. Ваколіцы былі ўсыпаныя разбітай тэхнікай, тушамі жывёл, целамі забітых і параненых. Дзякуючы высокай дысцыпліне групе ўдалося прарвацца праз раён Гліноецка і не панесла значных страт падчас паветраных нападаў. Асобныя жаўнеры, групы і ўзводы аддзяліліся, але працягвалі ісці па слядах групоўкі ў напрамку Рацёнжа.

II/80 пп пачаў адыход са сваіх абарончых пазіцый у 7:00 раніцы пад моцным агнём нямецкай артылерыі. Адступленне батальёна прыкрывала 4 стралковая рота. 9 стралковая рота адышла разам з II/80 пп. Падчас баёў прыкрыцця 4 рота панесла значныя страты і страціла сувязь з II/80 пп. Батальён маёра Енджэйчыка перайшоў раён Гліноецка на поўнач 4/5 верасня. 4 рота самастойна прайшла праз Шрэнск — Рацёнж да Плоцка.

III/80 пп, без 9 стралковай роты, пакінуў лінію абароны без перашкод, а 8 стралковая рота забяспечвала яму ар'ергард. Дасягнуўшы Апіногурскіх лясоў, 3 батальён быў атакаваны кулямётным агнём ворага. Затым ён адступіў да Стшэгава, дзе, выкарыстоўваючы падручныя сродкі, пераправіўся праз раку Вкра і рушыў да Плоньска.

Заставы і залогі бункераў, якія засталіся добраахвотна або не былі папярэджанныя аб адступленні, змагаліся да апошняга патрона, гінучы ў баі ад гранат, мін або агню вагнямётаў. Разам са сваімі людзьмі ў палон быў узяты цяжка паранены падпаручнік рэзерва Станіслаў Вярнігора з 2-й стралковай роты, а запасны лейтэнант Уладзіслаў Рудаміна з 2-й роты цяжкіх кулямётаў быў забіты ў бункеры.

5 верасня на світанні група маёра Шліхтынгера дасягнула Рацёнжа, дзе, усталяваўшы сувязь са штабам Навагрудскай кавалерыйскай брыгады, маёр Шліхтынгер атрымаў загад ад брыгаднага генерала Уладзіслава Андэрса ісці на Плоцк . Раніцай да групы далучыўся II/80 пп без 4-й роты, але з 9-й ротай. Калона працягнула марш на Плоцк, дасягнула Бельска а 18:00 і перайшла мост у Плоцку а 23:00. 4-я рота далучылася да калоны свайго батальёна ў Плоцку. Увечары III/80  пп без 9-й роты дасягнуў Плоньска .

На світанні 6 верасня 1939 група маёра Шліхтынгера рушыла да Брохава, дзе канцэнтравалася 20-я пяхотная дывізія. Рана раніцай 80 пяхотны полк дасягнуў Гёмбіна. Там ім быў загаданы прыпынак і адпачынак. На змярканні 80 пп працягнуў свой марш да Брохава. Апоўдні 6 верасня рэшткі 3/80 пяхотнага палка разам з 5/78 пяхотным палком прыбылі ў Плоньск. У ноч з 6 на 7 верасня III/80 пп разам з ротамі 3/80 пп і 5/78 пп аднавілі свой марш з Плоньска ў Модлін.

7 верасня, перад світаннем, 80 пяхотны полк, без III батальёна, спыніўся ў вёсцы на захад ад Брохова, за некалькі кіламетраў ад ракі Бзуры. Аднавіўшы марш пасля абеду, яны перайшлі мост праз раку Бзуру каля Брохова. Увечары 80 пяхотны полк спыніўся на адпачынак у раёне Фамулак Крулеўскіх. Позняй вечарам полк аднавіў марш праз Кампінаскую пушчу ў напрамку Казуня .

А 8:00 раніцы III/80 пяхотны полк пад камандаваннем маёра Арнольда Яскоўскага дасягнуў Модліна і па загаду брыгаднага генерала Юліуша Зулаўфа адышоў на Дэмбскі плацдарм, заняўшы абарону ў гэтым сектары. У той дзень камандзір дывізіі палкоўнік Вільгельм Лішка-Лавіч па загаду камандуючага аператыўнай групы генерала Зулаўфа павінен быў сабраць сілы ў раёне Яблонна — Легіянова з мэтай рэарганізацыі дывізіі.

8 верасня, пасля начнога маршу, 80 пп дасягнуў ускраіны Модліна, дзе спыніўся ў вёсках на ўскраіне Кампіноскай пушчы. З падраздзяленняў 20 пяхотнай дывізіі, якія прыбылі ў Модлін з боку Плоньска, была сфарміравана групоўка пад камандаваннем камандзіра 79 пяхотнага палка падпалкоўніка Канстанціна Забароўскага, якая складалася з аб'яднанага батальёна (з рот 78 і 79 пп) і III/80 пп.

Група заняла абарону ў раёне Дэмбэ, маючы задачу абараняць лінію ракі Нараў у напрамку Яблонне. У ноч з 8 на 9 верасня 80 пяхотны полк, без III/80-га пяхотнага палка, перайшоў мост праз Віслу ў Новым Двары.

9 верасня 80 пяхотны полк у лясах Легіянова каля Хашчоўкі аднаўляў свае баявыя магчымасці, арганізоўваў свае падраздзяленні і прымаў падмацаванне ад тых, хто выжыў.

#### Баі на рэках Буг і Нараў 
10 верасня камандаванне 20-й пяхотнай дывізіі атрымала загад заняць рэкі Буг і Нараў ад Зегжэ да вусця ракі Жондзу . Мэтай было не дапусціць нямецкіх войскаў да пераправы праз прызначаны ўчастак ракі. У другой палове дня 80-я пяхотная дывізія рушыла ў лес на ўсход ад Непарэнта . А 19:00 палкоўнік Станіслаў Федарчык атрымаў загад рушыцца ў лес на ўсход ад маёнтка Зегжэ, дзе павінен быў заняць зыходныя пазіцыі для наступу.

Пасля начнога маршу 11 верасня, на світанні, 80 пяхотны полк без 3-га батальёна дасягнуў лесу маёнтка Зегжэ. Камандзір палка размясціў 1/80 пяхотны полк і 9/80 пяхотны полк каля егерскай хаткі Кемпіст. 2/80 пяхотны полк быў размешчаны ў форце Беніямінаў. Разведка праводзілася ў напрамку вёсак Сівек і Рыня. На берагах рэк Буг і Нараў нямецкіх падраздзяленняў не было выяўлена; рота франтавой лініі абаранялася ў Рыні.

А 8:30 раніцы нямецкае падраздзяленне пераправілася праз раку Буг і аднавіла марш у напрамку Воліцы. У адпаведнасці з загадам камандзіра 20 пяхотнага палка, 80 пяхотны полк быў прызначаны ў першы эшалон атакі. А 11:30 раніцы абодва батальёны аднавілі наступ у напрамку Рыні. II/80 пяхотны полк атакаваў нямецкую частку, знянацку заспеўшы яе і прымусіўшы адступіць за раку Жондзу. І/80-ы пяхотны полк адкінуў нямецкія часткі за Жондзу. Але інтэнсіўны агонь нямецкай артылерыі прымусіў абодва батальёны адысці ад ракі Жондзы.

І/80-пп адступіў у раён Борэк, а 2/80 пп адступіў глыбей у лес маёнтка Зегжэ. Рота 9/80 пп, прыкрываючы правае крыло палка, адышла пад флангавым кулямётным агнём у лес. Абодва батальёны 80 пяхотнага палка абаранялі паўночную і паўночна-заходнюю ўскраіны лесу маёнтка Зегжэ. 9/80 пп спачатку фармаваў рэзерв палка ў форце Беніямінаў, затым правёў разведку правага крыла дывізіі ў вёсцы Мокрэ каля Радзыміна. Пасля таго, як ён пераканаўся ў адсутнасці нямецкіх падраздзяленняў на флангу 20 пяхотнага палка, 9/80 пп вярнуўся ў форт Беніямінаў. 

Падпаручнік рэзерва Тадэвуш Штраус загінуў падчас баёў пад Жондзой. 11 верасня, пасля роспуску групы падпалкоўніка Забароўскага, III/80 пп без 9/80-пп увечары дасягнуў Яблоны, дзе апынуўся ў рэзерве 20-й пяхотнай дывізіі.

Раніцай 12 верасня штаб дывізіі вырашыў адкінуць нямецкія часткі за рэкі Буг і Нараў. А 7:00 палкоўнік Дудзінскі правёў брыфінг, падчас якога выклаў наступальныя задачы на 12 верасня. Згодна з ім, 80-ы пяхотны полк павінен быў узначаліць наступ у напрамку вёскі Сівец-Воліца. 1-ы батальён узначаліў атаку на правым флангу палка, 2-гі батальён — на левым, а злева — на яго суседзе — 1-ы батальён 78-га пяхотнага палка. Нямецкія часткі былі адкінуты за раку Жондзу. Абодва батальёны 80 пяхотнага палка былі падвергнуты шквальнаму агню нямецкай артылерыі, што пасля наступлення цемры прывяло да памяшання паміж сабой рот абодвух батальёнаў. Абодва батальёны, часткова распыленыя, адступілі ў бок Зегжынскіх лясоў на свае зыходныя пазіцыі. Сярод палеглых ку баі быў падпар. Вацлаў Абрэмбоўскі. У ноч з 12 на 13 верасня падраздзяленні 80 пяхотнага палка ўпарадкаваліся і занялі абарончыя пазіцыі за 200-300 метраў ад паўночна-ўсходняга краю Зегжынскага лесу.

Раніцай 13 верасня 20 пяхотная дывізія павінна была аднавіць наступ, каб выціснуць нямецкія часткі за рэкі Нараў і Буг. У атаку былі прызначаны 78 і 79 пяхотныя палкі, а 80 пяхотны полк (без 3 батальёна), заставаўся на сваіх пазіцыях у якасці рэзерву 20 пяхотнай дывізіі.

З світання і да 9:00-10:00 пазіцыі палка абстрэльвала нямецкая артылерыя. Атакі нямецкай пяхоты на пазіцыі 80-й пяхотнай дывізіі адбіваліся кулямётным і мінамётным агнём. Пасля 10:00 79-я пяхотная дывізія прасунулася праз пазіцыі 80-й пяхотнай дывізіі пры падтрымцы 1 стралковай роты 80 пяхотнай дывізіі. З 11 па 13 верасня 80 пяхотная дывізія вяла баі на лініі рэк Буг і Нараў каля Рыні і Зегжэ супраць частак нямецкай 217 пяхотнай дывізіі. Пасля 20:00 80 пяхотны полк, згодна з загадам камандзіра 20 пяхотнай дывізіі, атрымаў загад аб маршы на Варшаву. У другой палове дня 13 верасня III/80 пяхотны полк, без 9/80 пяхотнага палка, па загаду камандзіра 20-й пяхотнай дывізіі рушыў у Велішэў. Там была сфарміравана група пад камандаваннем маёра Арнольда Яскоўскага, якая складалася з III/80 пяхотнага палка, 20 інжынернага батальёна, 1 Варшаўскага батальёна Абароны Нарадовай і імправізаванага батальёна Цэнтральнай баявой групы маёра Пікульскага.

Задачай групы было нанесці ўдар па падраздзяленнях нямецкай 32 пяхотнай дывізіі ў раёне Двор-Панятаў, якія прарвалі абарону батальёна 32-га пяхотнага палка і пагражалі тылу 20-й пяхотнай дывізіі. Атака пачалася паміж 18:00 і 19:00. Спачатку атака была паспяховай, нямецкія часткі адышлі з маёнтка Панятаў, але ў выніку нямецкага артылерыйскага абстрэлу засталіся ў полі. А 23:00 III/80 пяхотны полк без 9-й роты разам з 20-й пяхотнай брыгадай выйшаў з маёнтка Панятаў у Яблонне, прыкрываючы адыход 20-й пяхотнай дывізіі да Варшавы, а затым 14 верасня а 4:00 у якасці ар'ергарда адыйшоў да Варшавы. А 23:00 80-ы пяхотны полк выйшаў з лесу маёнтка Зегжэ па дарозе на Непарэнт і ў калоне з II/80-м пяхотным полкам на чале адступіў у Варшаву.
Файл:Warszawa_obrona_1939.png|link=Plik:Warszawa_obrona_1939.png

#### Баі палка ў абароне Варшавы 
20 пяхотная дывізія дасягнула Варшавы 14 верасня пасля начнога маршу. Частка сіл дывізіі дашла да Варшавы па маршруце Яблона-Генрыкаў-Пельцавізна, большая частка — па маршруце Непарэнт-Бялаленка-Аляксандраў-Новае Бродна. Камандзір 20 пяхотнай дывізіі, згодна з загадам камандуючага абаронай Варшавы, заняў «Паўночны» падсектар сектара «Варшава-Усход» на варшаўскім раёне Прага. 20 пяхотная дывізія заняла падсектар ад ракі Вісла — Пельцавізна — могілкі Бродна — фальварак Бродна — хутар Зацішэ — фальварак Эльснераў — фальварак Дотшыма — чыгуначная лінія да Рэмбертова.

А 8:00 раніцы III/80 пяхотная дывізія без 9 роты дасягнула Прагі разам з 20-й пяхотнай брыгадай. 80 пяхотны полк утрымліваў сектар «Эльснераў» ад фальварка Зацішэ (уключна) да чыгуначнай лініі на Рэмбертаў. Абарончыя парадкі палка была наступныя: I/80 пяхотны полк — па абодва бакі фальварка Дотшыма. II/80 пяхотны полк — справа ад I/80- пяхотнага палка да чыгуначнай лініі на Рэмбертаў у раёне Утрата. III/80 пяхотны полк знаходзіўся ў рэзерве ў Таргоўку на вуліцы Радзімінскай. Штаб палка знаходзіўся ў будынку на вуліцы Радзімінскай. Да світання 15 верасня батальёны занялі прызначаныя ім абарончыя пазіцыі. З моманту заняцця абарончых пазіцый і да апошняга дня абароны пазіцыі 80 пяхотнага палка знаходзіліся пад пастаянным агнём нямецкай артылерыі.

У ноч з 15 на 16 верасня асобныя падраздзяленні 2 батальёна здзейснілі разведвальныя вылазкі ў напрамку Козяй Гуркі, фальварка Антанінаў і Кавенчына, выявіўшы там нямецкія часткі. 16 верасня 1939 года II/80 пяхотны полк быў заменены падраздзяленнямі 5 пяхотнай дывізіі пад камандаваннем брыгаднага генерала Юліуша Зулаўфа. II батальён заняў абарончыя пазіцыі на левым фланзе I/80 пяхотнага палка, ад стыку з 1 батальёнам да фальварка Эльснераў, у тым ліку з 4 і 5 стралковай ротамі ў першым эшалоне і 6-ю стралковую роту ў другім эшалоне. Адначасова, ад фальварка Зацішэ да фальв. Эльснераў, лінію размясціў 3-і батальён 41-га пп., прызначаны да 80 пп.

17 верасня маёр Людвік Енджэйчак быў паранены, і капітан Караль Бабрай, былы камандзір 92 асобнай кулямётнай роты, прыняў камандаванне II/80 пяхотнага палка. У той дзень ён быў перакінуты на першую лінію абароны ў раёне Утрата насупраць Козяй Гуркі, дзе змяніў аб'яднаны батальён АН. 18 верасня а 15:40 у сектар 80 пп нямецкая пяхотная рота атакавала палкавы форпост у Зацішшу, і нямецкая атака была спынена. А 21:30 нямецкі пяхотны батальён павёў атаку на пазіцыі 80 пяхотнага палка з раёна Старага Бродна, і нямецкая атака была адбітая. 19 верасня I/80 пп адбіў нямецкую атаку на Фольварк Дотшыма з боку чыгуначнай лініі на Валамін. У ноч з 19 на 20 верасня ў раёне кантролю  80-пп нямецкая пяхота захапіла Фольварк-Заціша, а польская контратака была спынена а 2-й гадзіне ночы.

20 верасня III/80-пп быў зняты са сваіх пазіцый у раёне Утрата і а 18:00 прыйшоў на змену I/80-пп ў раёне фольварка Дотшыма. З 21:00 нямецкая пяхота пачала атаку на пазіцыі 80-пп ў раёне Старае Бродна, а 23:00 нямецкая атака была адбітая.

21 верасня пазіцыі палка трапілі пад агонь нямецкай артылерыі. Паводле данясення камандуючага сектарам «Варшава-Усход» у Празе, брыгаднага генерала Юліуша Зулаўфа, па стане на 22 верасня ў складзе 80-га пяхотнага палка было 67 афіцэраў, 2513 радавых і 586 коней. У той дзень пазіцыі III/80 пп ў раёне Фольварка Дотшыма падвергліся моцнай бамбардзірцы нямецкай авіяцыі.

22 і 23 верасня пазіцыі палка падвергліся моцнаму артылерыйскаму абстрэлу. 24 і 25 верасня пазіцыі 80-гпп і ўсёй дывізіі падвергліся інтэнсіўнай бамбардзірцы нямецкай авіяцыі. 25 верасня па адной роце з II і III батальёнаў было даручана нанесці удары на нямецкія пазіцыі: II батальён — на Зомбкі, а III батальён — на фальварак Антонінаў. Абедзве атакі былі спынены агнём нямецкай пяхоты.

26 верасня а 13-й гадзіне нямецкая атака з раёна фальварка Антонінаў, распачатая супраць пазіцый III/80-пп у раёне Дотшымы, была спынена і адбіта. Сутычкі працягваліся да 14.00 27 верасня, калі паміж абложанымі і аблягаючымі ўступіла ў сілу перамір'е. 28 верасня, пп капітуляцыі Варшавы, 80 пяхотны полк сабраўся ў раёне закватэравання № 3.

29 верасня, пасля капітуляцыі ў паўночнай частцы Пражскага заапарка, палонныя з 80 пп адправіліся праз масты і раен Воля калона "Б" рушыла ў перасыльны лагер у Жырардове.

#### Узнагароджаныя ў 1939 годзе 
29 верасня 1939 года камандуючы «Варшаўскай» арміяй генерал-маёр Юліуш Ромель *«у знак прызнання іх заслуг і адвагі»* ўзнагародзіў ніжэйзгаданых жаўнераў наступнымі ўзнагародамі:

* Палкоўнік пяхоты Станіслаў Фядорчык — Крыж Харобрых ў чацвёрты раз,
* Маёр пяхоты Браніслаў Шліхтынгер — Крыж Харобрых ў чацвёрты раз,
* капітан пяхоты. Адам Дамарадзкі – Virtuti Militari 5 класа,
* маёр пяхоты Людвік Станіслаў Енджэйчык – Virtuti Militari 5 класа,
* Капітан Караль Бабрай — Крыж Харобрых ў другі раз,
* Маёр пяхоты Арнольд Яскоўскі — Крыж Харобрых ў трэці раз,
* Капітан Зянон Саўка — Крыж Харобрых ў другі раз.

Акрамя таго, ён перадаў у распараджэння камандзіра палка дзесяць крыжоў «Virtuti Militari» 5-й ступені.

### Падраздзяленне па зборы надлішкаў 80 пяхотнага палка і маршавы батальён 80 пп 
#### Маршавы батальён 80 пп 
Паколькі частка месцілася на Беларусі, абсалютная большасць прызваных па мабілізацыі былі беларусамі. Тагачасная польская дзяржава лічыла іх недабраназейнымі паводле этнічнай прыналежнасці. З-за адсутнасці дастатковай колькасці запасных шэраговых польскай нацыянальнасці ў мабілізацыйным раёне палка мабілізацыя маршавага батальёна 80 пп была даручана Тарнаўскаму рэзервоваму кадраваму аддзелу пяхоты. У рамках першай хвалі агульнай мабілізацыі маршавы батальён 80-пп пад кодавай назвай «Явар» быў мабілізаваны ў Тарнове на чацвёрты дзень яе правядзення. Пасля мабілізацыі 80-пп, па загаду камандуючага арміяй «Карпаты», ен быў уключаны ў склад 24-й пяхотнай дывізіі, якая арганізоўвала абарону лініі ракі Дунаец. Камандзір дывізіі вылучыў маршавы батальён 80-пп ў якасці ўзмацнення для 38-га пяхотнага палка. Жаўнеры падзялілі далейшы лёс гэтага палка.

#### Аддзел збору лішкаў 80 пп. 
Пасля мабілізацыі 80-га пяхотнага палка і яго ад'езду ў паўночную Мазовію ў сакавіку 1939 года ў казармах засталіся лішнія рэзервісты пасля мабілізацыі, частка прафесійных кадраў палка і кантынгент прызыўнікоў, выкліканых на вайсковую службу ў сакавіку. Камандаванне астатнімі салдатамі 80-пп ў Слонімскім гарнізоне ўзяў на сябе першы намеснік камандзіра 80-га пяхотнага палка ў мірны час, падпалкоўнік Мечыслаў Гумкоўскі. Камандзір рэшткі разам са сваімі кадрамі адказваў за падрыхтоўку кантынгенту шэраговых і лішніх рэзервістаў, якія заставаліся ў гарнізоне. Ён таксама замяняў рэзервістаў, накіраваных у полк і «у полі», шукаў і папаўняў адсутнае абсталяванне і матэрыялы. Як камандзір усяіх рэштак 80-га пяхотнага палка ў Слоніме, ён кіраваў жнівеньскай надзвычайнай мабілізацыяй сфарміраваных падраздзяленняў і агульнай мабілізацыяй.

Падпалкоўнік Гумкоўскі займаў пасаду намесніка камандзіра Рэзервовага цэнтра 20-й пяхотнай дывізіі, які быў сфарміраваны з 2 верасня. У Цэнтры з рэзервістаў 80-га пяхотнага палка былі сфарміраваны дзве стралковыя роты, два ўзводы цяжкіх кулямётаў і мінамётны ўзвод . Астатняя частка асобнага пяхотнага батальёна пад камандаваннем маёра Міхала Бартулы была сфарміравана з лішніх рэзервістаў 79-га пяхотнага палка. Гэты батальён адправіўся 10 верасня па чыгунцы, але даехаў толькі да раёна Брэста, затым пехатой прайшоў да Кобрыня і ўвайшоў у склад дывізіі «Кобрынь».

Акрамя таго, з малодшых жаўнераў і палкавых кадраў пад камандаваннем капітана Адама Ярасінскага быў сфарміраваны пяхотны батальён. Пяхотныя батальёны, арганізаваныя ў Цэнтры даукамплектацыі ОЗ 20 ДП у цэлым мелі добрае абсталяванне і ўзбраенне, падобнае да лінейных пяхотных батальёнаў. Пасля таго, як Цэнтр 20-га пяхотнага палка быў пераўтвораны ў гропоўку «Драгічын Палескі», салдаты 80 пп склалі яго значную частку. Затым яны ўвайшлі ў склад 50 пяхотнай дывізіі «Бяроза» („Brzoza”) і складалі большасць салдат яе 179 пяхотнага палка. Полк стаў галоўнай ударнай сілай дывізіі, бо як батальёны 80 пяхотнага палка, так і 79 пяхотнага палка складаліся з маладых салдат і рэзервістаў, былі добра падрыхтаваныя, мелі высокі маральны дух. Яны падзялялі лёс 50 пяхотнай дывізіі, у тым ліку ўдзельнічалі ў бітве пад Коцкам у складзе Асобнай аператыўнай групы «Палессе» .

## Палкавыя сімвалы 
; Штандар

16 чэрвеня 1923 года Прэзідэнт Рэспублікі Польшча зацвердзіў узор левага боку палотнішча штандара 80 пяхотнага палка  .

У вераснёўскай кампаніі, падчас моцнага нямецкага авіяналёту каля Гліноецка, штандарт прыняў капітан Юліян Ота. Ён спакаваў палотнішча разам з арлом і памятнымі цвікамі ў сумку для працівагаза і насіў яе з сабой да канца баёў за Варшаву. Перад тым, як немцы ўвайшлі ў польскую сталіцу, ён разам з капітанам Францішкам Дорасам і капітанам Чэславам Крашэўскім вырашыў схаваць штандарт ва уласнасці свайго цесця (Храстоўскага) на вуліцы Янінаўка ў Варшаве.

Капітан Ота адкапаў сцяг у 1950 годзе. Паколькі палатно цалкам згніла і рассыпалася пры дакрананні, ён спаліў рэшткі. У 1959 годзе ён перадаў арла і цвікі музею ў Млаве.

; Памятны значок

9 красавіка 1921 г. міністр ваенных спраў зацвердзіў значок Навагродскага стралковага палка. 13 снежня 1921 г. генерал-лейтэнант Казімеж Сасноўскі дазволіў насіць толькі памятныя значкі, зацверджаныя міністрам ваенных спраў або галоўнакамандуючым. Сярод гэтых значкоў быў памятны значок Навагродскага стралковага палка.

Знак, вядомы як «Крыж 80 палка», мае памеры 39 х 39 мм і форму мальтыйскага крыжа . Ён пакрыты празрыстай чырвонай эмаллю і апраўлены белай эмаллю. У цэнтры крыжа размешчаны сярэбраны арол на чырвонай эмалі, апраўлены сярэбранай аблямоўкай. Знак для афіцэраў і шэраговых мае ідэнтычны дызайн, але для шэраговых з меркаванняў кошту ён мог вырабляцца з больш таннага матэрыялу. Выканаўца: Адам Нагайскі - Варшава  .

## Навагародскія стралкі 
; Камандзіры палка

* Падпалкоўнік Антоні Астанковіч (11 ліпеня — 2 жніўня 1919 г.) Падпалкоўнік Станіслаў Юзэф Кавальскі (3.8.1919 — 2.4.1920)  Маёр Вінцэнты Руткевіч (2 красавіка — 21 мая 1920 г.)  Падпалкоўнік Казімеж Яраслаў Рыбіцкі (22.05 — 31.07.1920 → камандзір 2-й літоўска-беларускай брыгады)  Маёр Уладзіслаў Азевіч (1 - 16 жніўня 1920 г.)  Падпалкоўнік Баляслаў Вашкевіч (17 жніўня — 14 лістапада 1920 → камандзір Гродзенскага стралковага палка)  Падпалкоўнік Уладзіслаў Азевіч (з 15.11.1920)  Падпалкоўнік Канстанты Асьвянцінскі (1923 - 18 студзеня 1925 → камандзір 41-га пяхотнага палка[1])  Палкоўнік пяхоты Станіслаў Сабешчак (18 студзеня 1925[1] - 31 ліпеня 1927 → інспектар пяхоты КОП[1])  Падпалкоўнік / палкоўнік пяхоты Рамуальд Кагутніцкі (22 ліпеня 1927[1] - 16 кастрычніка 1935 → камандзір брыгады КОП «Навагрудак»)  Падпалкоўнік / палкоўнік пяхоты Станіслаў Федорчык (лістапад 1935 - верасень 1939)

; Намеснікі камандзіраў палкоў 

* Падпалкоўнік пяхоты Аляксандр Паўрозніцкі (ліпень 1922 - 1923)
* Падпалкоўнік памежнай аховы Мікалай Фройнд-Красіцкі (кастрычнік 1924 г. — чэрвень 1925 г.)
* Падпалкоўнік памежнай аховы Тадэвуш Альф-Тарчынскі (люты 1926 г. — 31 кастрычніка 1927 г. → намеснік дырэктара па навуцы ў Ваеннай акадэміі ваенных спраў).
* Падпалкоўнік пяхоты доктар Уладзіслаў Кульма (31 кастрычніка 1927 г. — студзень 1931 г. → камандзір 25-га пяхотнага палка)
* Падпалкоўнік пяхоты Станіслаў Федарчык (студзень 1931 – лістапад 1935 → камандзір 80-га пяхотнага палка)

: 2-гія намеснікі

* Маёр пяхоты Ян Сломка (да 1939  )
* Маёр пяхоты Ян Шопа (1939)

### Салдаты 80-га пяхотнага палка — ахвяры Катынскага расправы 
## Ушанаванне памяці 
У Млаве ёсць вуліца, названая ў гонар салдат 80-га пяхотнага палка

## Каментарыі 
## Зноскі 
## Бібліяграфія 
Грыбоўскі Ю. Беларусы ў польскім войску (1919-1947 гг.), Камунікат, 2023.

* 
* Lista strat Wojska Polskiego. Polegli i zmarli w wojnach 1918-1920. Warszawa: Wojskowe Biuro Historyczne, 1934.
* Rocznik Oficerski Rezerw 1934. Biuro Personalne Ministerstwa Spraw Wojskowych, 1934.
* Mieczysław Cieplewicz (red.): Obrona Warszawy w 1939 r. Wybór dokumentów wojskowych. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1968.
* Jerzy Ciesielski, Zuzanna Gajowniczek, Grażyna Przytulska, Wanda Krystyna Roman, Zdzisław Sawicki, Robert Szczerkowski, Wanda Szumińska: Charków. Księga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego. Jędrzej Tucholski (red.). Warszawa: Oficyna Wydawnicza RYTM, 2003. ISBN 83-916663-5-2.
* Przemysław Dymek: 80 Pułk Piechoty. Zarys historii wojennej pułków polskich w kampanii wrześniowej. Zeszyt 145. Pruszków: Oficyna Wydawnicza Ajaks, 2023. ISBN 978-83-66508-20-0.
* Przemysław Dymek: 24. Dywizja Piechoty 1921–1939. Tom I Meritum. Poznań: Wydawnictwo PIU Geopertius, 2020. ISBN 978-83-951987-6-2.
* Karol Firich, Stanisław Krzysik, Tadeusz Kutrzeba, Stanisław Müller, Józef Wiatr: Almanach oficerski na rok 1923/24. T. 2. Warszawa: Wojskowy Instytut Naukowo-Wydawniczy, 1923.
* Ludwik Głowacki: Obrona Warszawy i Modlina na tle kampanii wrześniowej 1939. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej wydanie V, 1985. ISBN 83-11-07109-8.
* Zdzisław Jagiełło: Piechota Wojska Polskiego 1918-1939. Warszawa: Bellona, 2007. ISBN 978-83-11-10206-4.
* 
* Ludwik Jędrzejczyk: Zarys historji wojennej 80-go Pułku Strzelców Nowogródzkich. Warszawa: Wojskowe Biuro Historyczne, 1930, seria: Zarys historii wojennej pułków polskich 1918–1920.
* Ryszard Juszkiewicz: Bitwa pod Mławą 1939. T. 33. Warszawa: Książka i Wiedza, 1979, seria: Prace Mazowieckiego Ośrodka Badań Naukowych.
* Ihar Melnikau: 20 Dywizja Piechoty. Wielka Księga Piechoty Polskiej 1918-1939. T. 20. Warszawa: Edipresse Polska S.A., 2017. ISBN 978-83-7945-612-3.
* Janusz Odziemkowski: Piechota polska w wojnie z Rosją bolszewicką 1919-1920. Warszawa: Oficyna Wydawnicza „Adam”, 2010. ISBN 978-83-7072-650-8.
* Bronisław Prugar-Ketling (red.): Księga chwały piechoty. Warszawa: Departament Piechoty MSWojsk., Warszawa 1937–1939. Reprint: Wydawnictwo Bellona, 1992.
* Juliusz Rómmel: Za honor i ojczyznę. Wspomnienia dowódcy armii „Łódź” i „Warszawa”. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo „Iskry”, 1958.
* Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Rocznik oficerski 1939. Stan na dzień 23 marca 1939. Kraków: Fundacja CDCN, 2006. ISBN 978-83-7188-899-1.
* Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Najlepsza broń. Plan mobilizacyjny „W” i jego ewolucja. Warszawa: Oficyna Wydawnicza „Adiutor”, 2010. ISBN 978-83-86100-83-5.
* Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Awanse oficerskie w Wojsku Polskim 1935–1939. Wyd. 2 poszerzone. Warszawa: Wydawnictwo Tetragon Sp. z o.o., 2021. ISBN 978-83-66687-09-7.
* Kazimierz Satora: Opowieści wrześniowych sztandarów. Warszawa: Instytut Wydawniczy Pax, 1990. ISBN 83-211-1104-1.
* Zdzisław Sawicki, Adam Wielechowski: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945: Katalog Zbioru Falerystycznego: Wojsko Polskie 1918-1939: Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie. Warszawa: Pantera Books, 2007. ISBN 978-83-204-3299-2.
* Andrzej Wesołowski (red.): SGO Polesie. Dokumenty Relacje Opracowania tom 7 Dywizja „Brzoza” Piechota. Warszawa: Wydawnictwo Tetragon, 2023. ISBN 978-83-66687-34-9.
* Włodzimierz Wierzbicki (red.), Bronisław Skarżyński (red.), Jan Waszczuk (red.): Korpus Poleski (jednodniówka). Brześć nad Bugiem: Okręg Korpusu Nr IX, 1928.
* Maciej Wyrwa: Nieodnalezione ofiary Katynia? : lista osób zaginionych na obszarze północno-wschodnich województw II RP od 17 września 1939 do czerwca 1940. Pruszków: Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia, 2015. ISBN 978-83-64486-31-9.
* https://www.youtube.com/watch?v=QX6oJoU0LIs

Катэгорыя:Войска Сярэдняй Літвы
Катэгорыя:Беларусы у польскім войску
Катэгорыя:Войска Польскай Рэспублікі (1918—1939)
Катэгорыя:Войска Міжваеннай Польшчы
Катэгорыя:Навагрудак
Катэгорыя:Навагрудскае ваяводства міжваеннай Польшчы
Катэгорыя:Афіцэры Польскай Рэспублікі (1918—1939)
Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі