Тэнэт (фільм, 2020)

**«Тэнэт»** () — навукова-фантастычны баявік з элементамі трылера рэжысёра і сцэнарыста Крыстафера Нолана. Фільм з’яўляецца сумеснай вытворчасцю Вялікабрытаніі і ЗША. У галоўных ролях зняліся Джон Дэвід Вашынгтан, Роберт Пацінсан, Элізабет Дэбікі, Дымпл Кападзія, Майкл Кейн і Кенет Брана. Фільм апавядае пра сакрэтнага агента, які мусіць кіраваць часам, каб прадухіліць Трэцюю сусветную вайну.

Здымка фільма пачалася ў маі 2019 года і праходзіла ў сямі краінах: Даніі, Эстоніі, Індыі, Італіі, Нарвегіі, Вялікабрытаніі і ЗША.

Праз пандэмію COVID-19 дату прэм’еры фільма тройчы адкладалі. Кампанія Warner Bros. Pictures выпусціла фільм у міжнародны пракат 26 жніўня 2020 года, у амерыканскі пракат — 3 верасня. Гэта першы галівудскі блокбастар, які выйшаў у кінатэатрах пасля абмежаванняў у сувязі з пандэміяй. У сусветным пракаце «Тэнэт» сабраў 363 млн долараў, што дазволіла яму заняць чацвёртае месца ў спісе самых касавых фільмаў 2020 года.

Фільм здабыў у асноўным станоўчыя водгукі крытыкаў, якія добра ацанілі акцёрскую ігру, аператарскую работу, саўндтрэк, мантаж, касцюмы і рэжысуру, хоць некаторыя крытыкавалі заблытаны сюжэт, абыякавы тон апавядання і мантаж гуку.

## Сюжэт 
Тэрарысты бяруць у закладнікі людзей у будынку Нацыянальнай оперы ў Кіеве. Група наёмнікаў, мэта якіх — захоп нейкага «пасажыра» і грузу, дзеючая разам з тэрарыстамі, пад выглядам спецназаўцаў   таксама пранікае ў будынак. Укаранёныя да іх аператыўнікі ЦРУ, сярод якіх «Пратаганіст», перахопліваюць груз плутонія і ратуюць раскрытага агента — «пасажыра». Акрамя гэтага, галоўны герой прадухіляе падрыў закладнікаў наёмнікамі. ЦРУ перадае плутоній з месца тэракту Службе бяспекі Украіны, якая перанакіроўвае яго ў Талін для падрыхтоўкі да перамяшчэння ў пастаяннае сховішча ў Трыесце. У Кіеве «Пратаганіст» упершыню сутыкаецца са з’явай часавай інверсіі ад незнаёмца, які выратаваў яго ад «спецназаўца», застрэліўшы таго інвертаванай куляй. А перахоплены груз, меркавана — зброевага плутонію, здаецца галоўнаму герою незвычайным, не падобным на бачаныя ім раней узоры зброі або іх састаўныя часткі. Найміты, выявіўшы падмену «пасажыра» падстаўным аператыўнікам, некалькі гадзін катуюць «Пратаганіста», але той праглынае капсулу, у якой, як меркавалася, павінен быў быць яд. Калі герой прыходзіць у сябе, яго перавярбоўваюць у нейкую сакрэтную арганізацыю для таго, каб прадухіліць Трэцюю сусветную вайну, але не ядзерны канфлікт, а «нешта горшае». Яму даюць новае заданне, а таксама адмысловы жэст (скрыжаваныя пальцы абедзвюх рук) у спалучэнні з кодавым словам «Тэнэт», што дазволіць адкрыць «правільныя дзверы».

У даследчым цэнтры ён даведваецца пра тэхналогію з будучыні, якая інвертуе энтрапію аб’ектаў і паварочвае іх назад у часе. Адсачыўшы паходжанне наяўнага інвертаванага «артэфакта» — кулі, «Пратаганіст» выходзіць на гандлярку зброяй Прыю ў індыйскім горадзе Мумбаі, перад гэтым там жа пазнаёміўшыся з нейкім спецагентам, які прадставіўся як Ніл. Прыя паведамляе галоўнаму герою пра тое, што тэхналогіямі інверсіі валодае рускі алігарх Андрэй Сатар, які ўсталяваў сувязь з далёкай будучыняй, а таксама аб кантактах людзей «па-за кругам уплыву Сатара», якія скептычна адносяцца да яго. У Лондане прадстаўнік брытанскіх спецслужбаў сэр Майкл Кросбі прапануе падабрацца да алігарха праз яго жонку Кэт — Кэтрын Бартан, якая працуе арт-ацэншчыкам, а ў якасці рычага ціску выкарыстоўваць той факт, што яна пацвердзіла сапраўднасць падробленай карціны Гоі, набытай яе мужам на аўкцыёне і, магчыма, знаходзілася ў асабістых сувязях з аўтарам падробкі Арэпам. З размовы «Пратаганіста» з жонкай Сатара становіцца вядома, што алігарх у курсе гэтага нязручнага факту і маніпулюе ім для ўтрымлівання Кэт каля сябе, прымяняючы гвалт і шантаж. «Пратаганіст» вырашае вывесці падробленую карціну з гульні, выкраўшы яе з «фрыпорта» — пазамытнай зоны, якая належыць кампаніі «Ротас» і знаходзіцца ў . Разам з Нілам яны маюць намер выкарыстаць усеагульную эвакуацыю са сховішча пры пажарнай трывозе, як уразлівасць у бяспецы «фрыпорта», да таго ж узмоцненую страхам задыхнуцца з-за ўздзеяння газавай сістэмы пажаратушэння. Для гэтага прыцягнутыя Нілам Махір і яго памочнік крадуць «Боінг-747» з грузам золата на борце і тараняць ім сцяну «фрыпорта», правакуючы спрацоўванне аварыйнага рэжыму ў будынку, а для адцягвання ўвагі раскідваюць па ўзлётнай паласе зліткі золата. Але, пракраўшыся ў сховішча, Ніл і «Пратаганіст» выяўляюць нейкі таямнічы «турнікет», з якога адначасова з’яўляюцца двое замаскіраваных невядомых — інвертаваны і «звычайны», які рухаецца наперад у часе. Інвертаваны ўступае з «Пратаганістам» у сутычку, выкарыстоўваючы ў тым ліку агнястрэльную зброю, сляды ад куль якой героі заўважылі раней у памяшканні з «турнікетам». «Звычайны», спрабуючы ўцячы ад Ніла, пазбаўляецца часткі ахоўнага касцюма. Той, у сваю чаргу, убачыўшы, хто хаваецца пад маскіроўкай, адпускае яго і вяртаецца да «Пратаганіста», каб прадухіліць магчымую гібель іншага невядомага. «Пратаганіст», спыніўшы інвертаванага, спрабуе высветліць, хто яны, хто і для чаго іх сюды паслаў, але пад уздзеяннем паветранага патоку, створанага турбінай разбітага самалёта, таго адкідвае за межы будынка.

«Пратаганіст» сустракае Кэт на  і атрымлівае ад яе запрашэнне на вячэру, дзе знаёміцца з Сатарам. Да некаторай ступені яму ўдаецца ўвайсці ў давер з дапамогай прапановы аб рабаванні канвою з плутоніем-241 у Таліне, які, відаць, менавіта Сатару не ўдалося займець у Кіеве. Крадзеж праходзіць паспяхова, але перарываецца інвертаваным аўтамабілем, у якім Сатар трымае Кэт у закладніках. Аказваецца, што Сатар кантралюе «турнікеты» інверсіі, з дапамогай якіх ён перамяшчаецца ў мінулае і ў будучыню. Сатар дапытвае «Пратаганіста» і страляе ў Кэт інвертаванай куляй да таго, як у справу ўмешваюцца людзі Прыі — спецназ арганізацыі «Тэнэт» на чале з камандзірамі Уілерам і Айвзам. Герой ідзе праз «турнікет» інверсіі за Сатарам у мінулае. «Пратаганісту» ўдаецца выцягнуць Кэт, але не ўдаецца прадухіліць крадзеж плутонія.

Высвятляецца, што «плутоній» — адсутны кампанент «алгарытму», матэрыялізаванай формулы па інвертаванні ўсяго свету, распрацаванай жанчынай-навукоўцам з будучыні. Разумеючы ўсю небяспеку свайго вынаходніцтва, яна падзяліла яго на дзевяць частак і адправіла іх далёка ў мінулае, каб проціборствуючая групоўка не змагла выкарыстоўваць алгарытм у сусветным канфлікце. Часткі формулы знаходзіліся па адной у кожнай з дзевяці дзяржаў-членаў «ядзернага клуба», якія забяспечылі максімальна надзейнае захоўванне кампанентаў алгарытму. Аднак распад Савецкага Саюза і ядзерная катастрофа ў засакрэчаным горадзе Стальск-12, радзіме Андрэя Сатара, прывялі да шэрагу падзей, у выніку якіх малады Сатар быў наняты ваяўнічай групоўкай будучыні для пошуку частак алгарытму, за што перыядычна атрымліваў аплату ў выглядзе зліткаў золата. З часам пастарэлы Сатар збірае ўсе кампаненты формулы і, накіраваўшыся ў мінулае пасля падзей у Таліне, з дапамогай сваіх наймітаў рыхтуецца схаваць алгарытм унутры шахты ў родным горадзе, вярнуўшы яго назад людзям з будучыні для таго, каб яны змаглі змяніць кірунак плыні часу для ўсёй планеты, пазбегнуўшы такім чынам экалагічнай і кліматычнай катастрофы, выкліканай у тым ліку ўзрослай сонечнай актыўнасцю. Сатар, паміраючы ад неаперабельнай формы раку і, адпаведна, губляючы магчымасць уплываць на гэты свет, плануе, рухаючыся ў мінулае, вярнуцца ў адзін са шчаслівых момантаў свайго жыцця, праведзеных у адпачынку на яхце ў В’етнаме, каб там скончыць жыццё самагубствам, тым самым актываваўшы «», які запускае зброю масавага знішчэння, што заб’е ўсё жывое ў мінулым і сучаснасці, вызваліўшы месца для людзей з будучыні. «Пратаганіст», Ніл і Кэт, прабыўшы некалькі дзён у зваротнай плыні часу для лячэння інвертаванага ранення апошняй, вяртаюцца да моманту крушэння самалёта ў аэрапорце Осла, каб праз «турнікет» вярнуцца ў звычайны час. Калі галоўны герой зноў пранікае ў «фрыпорт», высвятляецца, што замаскіраваным інвертаваным чалавекам, які сутыкнуўся з «мінулай версіяй» «Пратаганіста» ля «турнікета», і другім, што спрабаваў уцячы ад «мінулай версіі» Ніла, быў сам «Пратаганіст».

Яшчэ раней у мінулым Махір дастаўляе Кэт на яхту ва В’етнам, каб яна не дала Сатару скончыць жыццё самагубствам. Адначасова з гэтым у Сібіры, у былым савецкім, цяпер у закінутым расійскім Стальску-12, пры ўдзеле герояў разгортваецца спецаперацыя па перахопе алгарытму з шырокім прымяненнем тэхналогій інверсіі. Як аказалася, менавіта аб гэтай падзеі праз два тыдні паведаміць «Пратаганісту» сэр Майкл Кросбі, калі скажа, што разведка засекла «нейкі выбух у Паўночнай Сібіры». Аперацыя праходзіць адначасова ў двух кірунках часу: «Пратаганіст» і Айвз з «чырвонай» камандай рухаюцца з мінулага ў будучыню, Уілер і Ніл з «сіняй» камандай рухаюцца з будучыні ў мінулае. Ніл насуперак загаду «паварочваецца» ў часе, каб паведаміць «Пратаганісту» і Айвзу пра замініраваны ўваход у падзямелле, але не паспявае. Тыя, у сваю чаргу, дабраўшыся да канца тунэля, знаходзяць замкнёныя дзверы, за якімі на пляцоўцы ляжыць труп з заплечнікам. Героі спрабуюць узламаць замок, але на пляцоўцы з’яўляецца Волкаў, чалавек Сатара, які аглушае Айвза рыкашэтам ад пісталетнага стрэлу і пачынае рыхтаваць алгарытм для спуску ў шахту. Далей адбываецца гутарка па радыёсувязі паміж галоўным героем і Сатарам, у канцы якой той аддае каманду Волкаву «прастрэліць башку» «Пратаганісту». Раптам труп «ажывае», прымае на сябе стрэл Волкава і адкрывае ўваход на пляцоўку для «Пратаганіста» і Айвза, а ўпусціўшы іх, закрывае дзверы і ўцякае задам наперад у тунэль. Паралельна Кэт адцягвае ўвагу мужа, не даючы яму ўчыніць самагубства, але ўсё роўна забівае яго, перад гэтым прадэманстраваўшы Сатару шнар ад інвертаванай кулі, якой ён раней страляў у яе. Пры гэтым катастрофы не здараецца — «Пратаганіст» і Айвз своечасова нейтралізуюць Волкава, а «павернуты ў часе» Ніл скідае ў шахту трос і за некалькі секунд да выбуху выцягвае герояў разам з алгарытмам на паверхню. «Пратаганіст» заўважае на заплечніку Ніла бірульку, убачаную ім раней на заплечніку і ў трупа, і ў незнаёмца ў оперы. Ніл, развітваючыся з галоўным героем, паведамляе, што менавіта «Пратаганіст» наняў яго ў мінулыя для Ніла, але будучыя для галоўнага героя гады («гады назад для мяне, праз гады для цябе»), і гэтая місія — «канец выдатнага сяброўства».

У заключнай сцэне «Пратаганіст», атрымаўшы паведамленне ад Кэт, прыбывае ў Лондан і прадухіляе яе смерць, застрэліўшы нанятага Прыяй кілера прама ў аўтамабілі апошняй. Затым ён распавядае ёй тое, што даведаўся ад Ніла: што ў далёкай будучыні менавіта ён створыць «Тэнэт» і нойме Прыю (а таксама Ніла і многіх іншых персанажаў, што прама не прагаворваецца) для дапамогі самому сабе ў мінулым, такім чынам стаўшы «Пратаганістам» важных падзей сусветнай гісторыі. Прыя, разумеючы, у якім становішчы яна апынулася, сама просіць «Пратаганіста» забіць яе, што ён і робіць. У канцы фільма галоўны герой, не выходзячы з машыны Прыі, праводзіць позіркам Кэт і Макса, яе агульнага з Сатарам сына.

## У ролях 
* Джон Дэвід Вашынгтан — «Пратаганіст», аператыўнік ЦРУ, пазней — агент «Тэнэта»
* Роберт Пацінсан — Ніл, напарнік «Пратаганіста» (меркавана — агент брытанскіх спецслужбаў)
* Элізабет Дэбікі — Кэтрын «Кэт» Бартан, арт-ацэншчыца і жонка Сатара
* Дымпл Кападзія — Прыя, гандлярка зброяй, куратар «Пратаганіста» ў «Тэнэце»
*  — Фэй, агент ЦРУ, вярбоўнік «Пратаганіста» ў «Тэнэт»
*  — Уілер, камандзір спецназа «Тэнэта», лідар «сіняй» каманды
*  — Волкаў, начальнік аховы і «правая рука» Сатара
* Хімеш Патэль — Махір
*  — Барбара, вучоная даследчага цэнтра «Тэнэта»
* Ааран Тэйлар-Джонсан — Айвз, камандзір спецназа «Тэнэта», лідар «чырвонай» каманды
* Майкл Кейн — сэр Майкл Кросбі, афіцэр брытанскай разведкі
* Кенет Брана — Андрэй Сатар, рускі алігарх, гандляр зброяй
*  — Санджэй Сінгх, муж Прыі

## Вытворчасць 
### Распрацоўка 
, словы якога выкарыстоўваюцца ў канцэпцыі фільма — прозвішчы Сатар і Арэпа, адно з месцаў дзеяння — опера, кампанія *Rotas*, арганізацыя *Tenet*.]]

Сцэнарыст і рэжысёр Крыстафер Нолан выношваў галоўныя ідэі «Тэнэта» больш за дваццаць гадоў.

### Падбор акцёраў 
У сакавіку 2019 года стала вядома аб удзеле ў фільме Джона Дэвіда Вашынгтана, Роберта Пацінсана і Элізабет Дэбікі. Перасякаючыя вуліцу масты былі адкрыты, за выключэннем часу здымак з паветра на брыючым палёце (да пяці хвілін).

Вясной 2019 года тэма магчымага закрыцця вуліцы Лаагна для кіназдымак бурна абмяркоўвалася ў грамадстве. Мэр Таліна Міхаіл Кылварт выказаў меркаванне, што ні адзін фільм не варты таго, каб на месяц закрываць адну з найважнейшых транспартных артэрый горада. Яго апаненты ў якасці плюсаў дадзенага плана гаварылі аб даходах удзельнікаў кіназдымак з эстонскага боку — аб транспартных і будаўнічых фірмах, якія створаць неабходнае асяроддзе для здымак; пра студэнтаў Балтыйскай школы кіно, медыя і мастацтваў (*Tallinna Ülikooli Balti filmi, meedia ja kunstide instituut*), якія будуць задзейнічаны ў кінавытворчасці; пра 1200 чалавек «масоўкі»; пра гасцініцы і прадпрыемствы харчавання, якія будуць абслугоўваць членаў здымачнай групы і г.д. Вылучэнне фонду падтрымкі фільмаў *«Film Estonia»* пры Эстонскім інстытуце кінематаграфіі 5 мільёнаў еўра на частковае пакрыццё выдаткаў на здымкі фільма Нолана суправаджалася фармулёўкай, што яны «акажуць значны станоўчы ўплыў на эстонскую эканоміку і кінаіндустрыю».

31 ліпеня вытворчасць карціны пачалася на Амальфітанскім узбярэжжы Італіі. Здымкі ў , Амальфі і Маёры доўжыліся да сярэдзіны жніўня і вяліся не толькі на сушы, але і на моры. «Тэнэт», вытворчы бюджэт якога складае 200 млн долараў. На Metacritic фільм зарабіў сярэднеўзважаную ацэнку 69 са 100, заснаваную на 47 рэцэнзіях, што паказвае на «ў цэлым спрыяльныя водгукі».

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Фільмы Вялікабрытаніі 2020 года
Катэгорыя:Фільмы ЗША 2020 года
Катэгорыя:Навукова-фантастычныя фільмы 2020 года
Катэгорыя:Фільмы-баевікі 2020 года
Катэгорыя:Фільмы-трылеры 2020 года
Катэгорыя:Фантастычныя баевікі
Катэгорыя:Навукова-фантастычныя фільмы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Фільмы-баевікі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Фільмы-трылеры Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Навукова-фантастычныя фільмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы-баевікі ЗША
Катэгорыя:Фільмы-трылеры ЗША
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Фільмы Крыстафера Нолана
Катэгорыя:Фільмы, музыку да якіх напісаў Людвіг Ёрансан
Катэгорыя:Фільмы кампаніі Warner Bros.
Катэгорыя:Фільмы пра шпіёнаў
Катэгорыя:Фільмы пра падарожжы ў часе