open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Сцяг Брытанскай антарктычнай тэрыторыі

**Сцяг Брытанскай антарктычнай тэрыторыі** прыняты ў 1969 годзе, праз сем гадоў пасля таго, як была ўтворана Брытанская антарктычная тэрыторыя. Да гэтага часу выкарыстоўваўся сцяг Фалклендскіх астравоў, са складу якіх і была вылучана гэта тэрыторыя.
## Гісторыя 
Сцяг судоў  уяўляе сабою Blue Ensign з гербавым шчытом Брытанскай антарктычнай тэрыторыі. У 1985 годзе быў заснаваны белы сцяг са сцягам Вялікабрытаніі ў крыжы і гербам Брытанскай антарктычнай тэрыторыі ў свабоднай частцы, для выкарыстання на брытанскіх даследчых станцыях на гэтай Тэрыторыі, а таксама для штаба і офісаў British Antarctic Survey. Гэта - адзіны прыклад выкарыстання белага палатна з брытанскім сцягам.

Выява:Flag of the Commissioner of the British Antarctic Territory.svg| Сцяг Камісіянера (Адмысловага ўпаўнаважанага) з 1962 года

## Значэнне элементаў герба на сцягу 
Паходня - сімвал даследаванняў. Белае
поле з хвалістымі сінімі палоскамі - пакрытая лёдам зямля і воды Атлантыкі. Шчыт падтрымліваюць Брытанскі леў і пінгвін, прадстаўнік мясцовай фаўны. У навершы герба - даследчае судна "Дыскаверы".

Катэгорыя:Сцягі Вялікабрытаніі
Вінцэнт Ключынскі

**Вінцэнт Адольфавіч Ключынскі** (, м. Шаркаўшчына, Беларусь — ) — каталіцкі царкоўны дзеяч, архібіскуп, доктар тэалогіі, прафесар (1905).

## Біяграфія 
У 1865 годзе паступіў у Віленскую каталіцкую духоўную семінарыю, закончыў Рымска-каталіцкую духоўную акадэмію ў Пецярбургу. У 1871 быў прызначаны прафесарам Віленскай духоўнай семінарыі. На працягу 28 гадоў працаваў тут выкладчыкам дагматыкі, тэалогіі і маралі. Займаўся актыўнай грамадскай дзейнасцю. У 1889 годзе ў Вільні заснаваў таварыства дабрачынных асоб, якое пазней ператварылася ў аб’яднанне манахаў, дзе выхоўваліся дзеці, пакінутыя бацькамі, і падкідышы. 3 1898 года — прадстаўнік Віленскай дыяцэзіі ў Духоўным калегіуме ў Пецярбургу, у 1910 годзе быў прызначаны Рымскім Папам Піем X Архібіскупам Магілёўскім. Шмат увагі ўдзяляў адукацыі будучых святароў, узяўшы пад сваю непасрэдную апеку духоўныя семінарыю і акадэмію ў Пецярбургу. У 1914 годзе Папа Рымскі прымае рашэнне аб звальненні па стану здароўя В. Ключынскага. Ён выехаў на лячэнне на Каўказ, а пазней у Крым. Пасля пахавальнага набажэнства ў Ялце яго цела было перавезена ў Пецярбург, пахаваны на Выбаргскіх могілках.

## Літаратура 
* Жыццёвы шлях архібіскупа В. Ключынскага / пер. з пол. мовы І. Бунто // Памяць: Шаркаўшчынскі раён : гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі — Мн., 2004 — С. 88-89.
* Ключынскі Вінцэнт Адольфавіч // Кузьміч, М. П. Нашы землякі ў далёкім і блізкім замежжы : біяграфічны даведнік / М. П. Кузьміч, М. І. Сцепаненка. — Віцебск, 2007. — С. 96.

Катэгорыя:Архібіскупы магілёўскія
Катэгорыя:Памерлі ў Крыме
Брытанская антарктычная тэрыторыя

**Брытанская антарктычная тэрыторыя** () — сектар Антарктыкі (1,709 млн км²), размешчаны ад 20° да 80° заходняй даўгаты і паўднёвей 60° паўднёвай шыраты.

Тэрыторыя ўключае: Паўднёвыя Шэтландскія астравы, Паўднёвыя Аркнейскія астравы, Антарктычны паўвостраў, узбярэжжа мора Уэдэла, а таксама землі Антарктыды, якія знаходзяцца на поўдзень аж да Паўднёвага полюсу.

## Статус тэрыторыі 
Паводле Дагавора пра Антарктыку, які быў заключаны 1 снежня 1959 года ў Вашынгтоне і ўступіў у сілу 23 чэрвеня 1961 года, на тэрыторыі, якая знаходзяцца паўднёвей 60° паўднёвай шыраты, не можа прэтэндаваць ніводная дзяржава свету, забаронена здабыча карысных выкапняў і мілітарызацыя рэгіёна. Аднак няма перашкод для навуковых даследаванняў.

Вялікабрытанія прэтэндуе на гэту тэрыторыю з 1908 года, нягледзячы на падпісаны Дагавор. Прэтэнзіі Брытаніі на частку тэрыторыі Антарктыкі перасякаюцца з тэрытарыяльнымі прэтэнзіямі Аргенціны і тэрытарыяльнымі прэтэнзіямі Чылі.

## Насельніцтва 
Сталых жыхароў, як і ва ўсёй Антарктыцы, няма. Насельніцтва навуковых антарктычных станцый летам (снежань—люты) можа дасягаць каля 3 тыс. чалавек, пры гэтым большасць з іх не брытанцы. Узімку насельніцтва змяншаецца да 500—700 працаўнікоў станцый.

## Іншае 
Брытанская Антарктыка шырока прадстаўлена ў антарктычнай філатэліі.

## Спасылкі 
* Брытанская антарктычная тэрыторыя 

Катэгорыя:Тэрытарыяльныя прэтэнзіі ў Антарктыцы
Катэгорыя:Заморскія тэрыторыі Вялікабрытаніі
Кастаньеты

**Кастаньеты** (ісп.: castañetas, ад  — *каштан*) — ударны музычны інструмент, які ўяўляе сабой дзве ўвагнутыя пласцінкі-ракавінкі, у верхніх частках звязаныя паміж сабой шнурком. Пласціны традыцыйна вырабляліся з цвёрдай драўніны, хоць у апошні час для гэтага ўсё часцей выкарыстоўваецца шклопластык. Кастаньеты атрымалі найбольшае распаўсюджванне ў Іспаніі, Паўднёвай Італіі і Лацінскай Амерыцы.

Падобныя простыя музычныя інструменты, прыдатныя для рытмічнага суправаджэння танца і спеву, ужываліся яшчэ ў Старажытным Егіпце і Старажытнай Грэцыі.

Назва кастаньет у беларускую мову запазычана з іспанскай, дзе яны называюцца castañuelas («каштанкі») з-за падабенства з пладамі каштана. У Андалузіі іх часцей называюць palillos («палачкі»).

## Літаратура 
* БЭ ў 18 тамах., Т.8. Мн., 1999, С.153

Катэгорыя:Ударныя музычныя інструменты
Катэгорыя:Іспанскія музычныя інструменты
Катэгорыя:Ідыяфоны
Сцяг Фалклендскіх астравоў

right|thumb|250px|Аргенцінскі сцяг Фалклендскіх астравоў. (Сцяг правінцыі Terra del Fuego)

**Сцяг Фалклендскіх астравоў** з'яўляецца сцягам брытанскай заморскай тэрыторыі. Сцяг уяўляе сабою Blue Ensign з гербам Фалклендскіх астравоў.

Аргенціна лічыць Фалклендскія астравы часткай сваёй правінцыі *Terra del Fuego* і сцягам — сцяг гэтай правінцыі.

Выява:| 1876—1937
Выява:| 1937—1948
Выява:Flag of the Falkland Islands (1948–1999).svg|  — 
Выява:Civil Ensign of the Falkland Islands (1999).svg| Гандлёвы сцяг да 1999
Выява:Civil Ensign of the Falkland Islands.svg|  Гандлёвы сцяг з 1999
Выява:Flag of the Governor of the Falkland Islands.svg| Сцяг брытанскага губернатара

Катэгорыя:Фалклендскія астравы
Катэгорыя:Сцягі Вялікабрытаніі
Андрэа дэль Кастаньё

**Андрэа дэль Кастаньё**(італ. Andrea del Castagno, 1423-1457, Фларэнцыя) — італьянскі мастак.

Нарадзіўся У 1423 годзе ў вёсцы Кастанья. Калі яму было 8 гадоў, ад выпадковага пажару згарэў яго дом, у агні загінуў яго бацька. Магчыма, міжвольным вінаватым гэтага пажару быў сам Андрэа, бо пасля на адной з сваіх прац ён адлюстраваў сябе ў вобразе святога Юльяна Гасціннага, які каецца ў забойстве бацькi.

Сапраўднае імя - Андрэа дзі Барталодзі Барджыла (Andrea di Bartolodi Bargilla). У маладосці распісваў фрэску Казімы Медычы (павешанага падчас бунту) у Palazzo del Podestà ў Венецыі. У 1442 распісваў фрэску ў Святым Захарыі, на якой разам з Франчэска дзі Фаенцы паставіў подпіс і дату.

Першымі значнымі працамі былі «Тайная вячэра» ў трапезнай манастыра св. Апалонія і тры сцэны «Пакуты Хрыста» (цяпер знаходзяцца ў музеі Кастанья, Фларэнцыя).

## Літаратура 
* БЭ ў 18 тамах., Т.8. Мн., 1999, С.153-154

Кастаньё
Кастаньё
Кастаньё
Катэгорыя:Памерлі ад чумы
Касталом

**Кастало́м** (*Cynoglóssum*) — род кветкавых раслін сямейства .

Навуковая лацінская назва *Cynoglossum* паходзіць ад грэч. κύων (сабака) і γλῶσσα (язык) ад шурпатага навобмацак і прадаўгаватага лісця расліны.

## Батанічнае апісанне 
Аднагадовыя, двухгадовыя і шматгадовыя травяністыя расліны вышынёй 35—100 см. Корань тоўсты, верацёнападобнай формы. Маюцца 2—3 баразнаватыя сцяблы, густа аблісцелыя. Лісце чаргаванае, суцэльнае, апушанае. Кветкі з пяццю пялёсткамі, бура-чырвонага колеру з сінім, блакітным, фіялетавым адценнем, паніклыя, у мяцёльчатых суквеццях. Плод — чатырохарэшак.

Расліны ядавітыя.

## Распаўсюджанне і экалогія 
Расліны распаўсюджаны ва ўмераных, трапічных і горных раёнах Паўночнага паўшар’я. Растуць па берагах рэк, у ярах, на засмечаных месцах.

## Віды 
Род налічвае каля 60 відаў (83 віды). Некаторыя з іх:
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* Cynoglossum // The Plant List
* Genus *Cynoglossum* 
* Genus: *Cynoglossum* L. // Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy)
* Касталом на сайце USDA NRCS Праверана 13 лістапада 2008 г.

Катэгорыя:Бурачнікавыя (падсямейства)
Катэгорыя:Ядавітыя расліны
Дзяржаўныя сімвалы

**Дзяржаўныя сімвалы** — сімвалы, устаноўленыя канстытуцыяй ці спецыяльным законам; адметныя знакі пэўнай дзяржавы.

Да дзяржаўных сімвалаў у розных краінах адносяцца герб, сцяг, гімн, грашовая адзінка.

## Гл. таксама 
* Спіс нацыянальных дэвізаў
* Дзень нацыі
* Сям’я→ Род→ Племя→ Народ→ Нацыя
## Спасылкі 
*
Сцяг Паўднёвай Георгіі і Паўднёвых Сандвічавых астравоў

**Сцяг Паўднёвай Георгіі і Паўднёвых Сандвічавых астравоў** быў прыняты ў 1992 годзе, пасля аддзялення ў 1985 годзе ад Фалклендскіх астравоў і ўтварэння асобнай тэрыторыі пад кіраваннем Брытаніі. Да гэтага часу выкарыстоўваўся сцяг Фалклендскіх астравоў. Сцяг уяўляе сабой Blue Ensign з гербам Паўднёвай Георгіі і Паўднёвых Сандвічавых астравоў.

Выява:Flag of the Commissioner for South Georgia and the South Sandwich Islands (1992–1999).svg| Сцяг Камісіянера (Адмысловага ўпаўнаважанага) 1992—1999
Выява:Flag of the Commissioner for South Georgia and the South Sandwich Islands.svg| Сцяг Камісіянера  З 1999 года

Катэгорыя:Паўднёвая Георгія і Паўднёвыя Сандвічавы астравы
Катэгорыя:Сцягі Вялікабрытаніі
Касцянец

**Касцянец** (*Asplénium*) — род папараці сямейства касцянцовыя.

## Батанічнае апісанне 
Травяністыя наземныя, наскальныя або эпіфітныя невысокія расліны з пёрыстымі або вільчатымі лісцінкамі і кароткімі вертыкальнымі або паўзучымі карэнішчамі, у тропіках — часта буйныя, з пёрыстымі ці суцэльнымі лісцінамі даўжынёй да 2 м і тоўстымі карэнішчамі з масай зблытаных каранёў.

Сорусы лінейныя, уздоўж бакавых жылак ніжняй паверхні ліста, зачыненыя лінейным індузіем.

Катэгорыя:Флора Аўстраліі і Акіяніі
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Касцянцовыя
Катэгорыя:Жывародзячыя расліны
Катальпа

**Катальпа** (*Catalpa*) — род раслін сямейства Бігноніевыя; вядома да васьмі відаў гэтага роду, натуральны арэал якіх — Кітай, Японія, Паўночная Амерыка, Вест-Індыя. Некаторыя віды вырошчваюць як дэкаратыўныя расліны — у Цэнтральным батанічным садзе НАН РБ інтрадукаваны 5 відаў і форм.

## Віды 
Паводле базы даных *The Plant List*, род уключае 11 відаў:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Галерэя пылку 

Файл:Catalpa-bignonioides-zoom60-26-10-2025-1.png|Павелічэнне 60х
Файл:Catalpa-bignonioides-zoom40-26-10-2025-2.png|Павелічэнне 40х

Катэгорыя:Бігноніевыя
Катантэн

**Катантэ́н** () — паўвостраў на паўночным захадзе Францыі, у дэпартаменце Манш, паміж залівам Сен-Мало і эстуарыем ракі Сена.

Уяўляе сабой скалісты выступ нармандскага ўзбярэжжа праліва Ла-Манш на поўнач у бок Нармандскіх астравоў, вышынёй да 191 м. Бярэ назву ад горада Кутанс, які ў сваю чаргу названы ў гонар імператара Канстанцыя Хлора. Самы буйны горад — Шэрбур, таму ў апошні час Катантэн называюць таксама **Шэрбурскім паўвостравам**.

## Літаратура 
* 

Катантэн
Катантэн
Катантэн
Катантэн
Катану

**Катану** () — фінансавая сталіца і найбуйнейшы горад Беніна. Па афіцыйных дадзеных, на 2006 насельніцтва налічвала 761137 жыхароў, аднак, некаторыя папярэднія падлікі паказваюць, што колькасць гараджан можа дасягаць 1,2 мільёна. Насельніцтва ў 1960 складала ўсяго 70 000. Гарадская тэрыторыя працягвае пашырацца, у асаблівасці, у бок захаду. Горад знаходзіцца на паўднёвым усходзе краіны, паміж Атлантычным акіянам і возерам Нукуе.

## Літаратура 
*  — С. 171.

Катэгорыя:Гарады Беніна
Нукуе

**Нукуе** — возера на поўдні Беніна. Складае 20 км у даўжыню і 11 км у шырыню. Знаходзіцца на поўначы ад горада Катану. На паўночным беразе возера размешчана воднае паселішча Ганвіе. Нукуе з'яўляецца важным месцам пражывання для птушак.

## Спасылкі 
* BirdLife Data Zone   

Катэгорыя:Азёры Афрыкі
Катэгорыя:Азёры Беніна
Катаракта

**Катаракта** ( ад стар.-грэч. Καταρράκτης — «вадаспад») — афтальмалагічныя захворванне, звязанае з памутненне крышталіка вока і выклікае розныя ступені разлады зроку.

У шэрагу выпадкаў хвароба можа развіцца пад уплывам знешніх фактараў, напрыклад пад уздзеяннем выпраменьвання, альбо ў выніку некаторых захворванняў, у прыватнасці цукровага дыябету. У большасці катаракта — гэта натуральны вынік старэння. Фізічна памутненне крышталіка абумоўлена дэнатурацыяй бялку, які ўваходзіць у склад гэтага органа.

## Ілюстрацыі 
Image:Human eye cross-sectional view grayscale.png
Image:Eyesection.gif
Image:Cataract surgery.jpg
Image:Cataracts due to Congenital Rubella Syndrome (CRS) PHIL 4284 lores.jpg
Image:Anterior capsular opacification.jpg
Image:Posterior capsular opacification on retroillumination.jpg

## Літаратура 
* БЭ ў 18 тамах., Т.8. Мн., 1999, С.173

## Спасылкі 
* Эфектыўнасць медыкаментознага лячэння розных відаў катаракт Consilium medicum 
* Ужыванне антыкатарактальных сродкаў у лячэнні метабалічных захворванняў вачэй Consilium medicum
* Бясшвоўнае выдаленне катаракты метадам факаэмульсіфікацыі 

Катэгорыя:Захворванні вачэй
Яд ва-Шэм

**Яд ва-Шэм** () — нацыянальны мемарыял Катастрофы (Халакоста) і гераізму. Знаходзіцца ў Іерусаліме на Хар ха-Зікарон (Гара Памяці). Мемарыял быў заснаваны ў 1953 годзе па рашэнню Кнесета з мэтай увекавечыць памяць аб яўрэях — ахвярах нацызму ў 1933—1945 гадах, разбураных яўрэйскіх абшчынах, а таксама аддаць даніну павагі змагарам супраць фашызму і праведнікам свету, якія ратавалі яўрэяў, рызыкуючы ўласным жыццём. Мемарыял штогод наведвае больш за мільён чалавек.

Назва комплексу — «рука і імя», «памяць і імя» або «месца і імя» — паходзіць ад слоў прарока Ісаі: «І дам Я ім у доме Маім і ў сценах Маіх памяць і імя лепшае, чым сынам і дачкам; дам яму вечнае імя, якое не вынішчыцца.» (Іс.56: 5)

Знішчэнне яўрэяў у гады Другой сусветнай вайны ў многіх мовах атрымала назву «Халакост». У іўрыце, аднак, існуе іншы тэрмін — Шаа (השואה — бедства, катастрофа).

## Спасылкі 
* 
* Сайт арганізацыі «Аўстрыйскія сябры Яд ва-Шэм»  
* Музей Яд ва-Шэм  на сайце ilMuseums.com
* 

Катэгорыя:Даследаванні Халакоста
Катэгорыя:Музеі Іерусаліма
Катэгорыя:Лаўрэаты Дзяржаўнай прэміі Ізраіля
Дубраўка

Назву **Ду́браўка** маюць:

## Беларусь 
* Віцебская вобласць
** Дубраўка — вёска ў Зубрэвіцкім сельсавеце Аршанскага раёна
** Дубраўка — вёска ў Межаўскім сельсавеце Аршанскага раёна
** Дубраўка — вёска ў Бешанковіцкім раёне
** Дубраўка — вёска ў Браслаўскім раёне
** Дубраўка — вёска ў Гарадоцкім раёне
** Дубраўка — вёска ў Бярозкаўскім сельсавеце Докшыцкага раёна
** Дубраўка — вёска ў Валкалацкім сельсавеце Докшыцкага раёна
** Дубраўка — вёска ў Полацкім раёне
** Дубраўка — вёска ў Ушацкім раёне
* Гомельская вобласць
** Дубраўка — пасёлак у Брагінскім раёне
** Дубраўка — былы пасёлак у Крыўскім сельсавеце Буда-Кашалёўскага раёна
** Дубраўка — былы пасёлак у Ліпініцкім сельсавеце Буда-Кашалёўскага раёна
** Дубраўка — пасёлак у Патапаўскім сельсавеце Буда-Кашалёўскага раёна
** Дубраўка — вёска ў Добрушскім раёне
** Дубраўка — былы пасёлак у Кармянскім раёне
** Дубраўка — былая вёска ў Лоеўскім ране
* Гродзенская вобласць
** Дубраўка — вёска ў Дзятлаўскім раёне
** Дубраўка — вёска ў Мастоўскім раёне
* Магілёўская вобласць
** Дубраўка — вёска ў Асіповіцкім раёне
** Дубраўка — вёска ў Дрыбінскім раёне
** Дубраўка — былая вёска ў Баронькаўскім сельсавеце Касцюковіцкага раёна
** Дубраўка — былая вёска ў Брацькавіцкім сельсавеце Касцюковіцкага раёна
** Дубраўка — былая вёска ў Клічаўскім раёне
** Дубраўка — вёска ў Краснапольскім раёне
** Дубраўка — пасёлак у Краснапольскім раёне
** Дубраўка — вёска ў Крычаўскім раёне
** Дубраўка — вёска ў Магілёўскім раёне
** Дубраўка — вёска ў Хоцімскім раёне
** Дубраўка — вёска ў Чэрыкаўскім раёне
** Дубраўка — вёска ў Шклоўскім раёне
** Дубраўка 1 — вёска ў Шклоўскім раёне
* Мінская вобласць
** Дубраўка — вёска ў Капланецкім сельсавеце Бярэзінскага раёна
** Дубраўка — вёска ў Пагосцкім сельсавеце Бярэзінскага раёна
** Дубраўка — вёска ў Вілейскім раёне
** Дубраўка — вёска ў Мінскім раёне
** Дубраўка — былы пасёлак у Дрычынскім сельсавеце Пухавіцкага раёна
** Дубраўка — аграгарадок у Дубраўскім сельсавеце Пухавіцкага раёна
** Дубраўка — былы пасёлак у Навапольскім сельсавеце Пухавіцкага раёна
** Дубраўка — вёска ў Турынскім сельсавеце Пухавіцкага раёна
** Дубраўка — вёска ў Смалявіцкім раёне
** Дубраўка — пасёлак у Салігорскім раёне

## Расія 
* Дубраўка — пасёлак, цэнтр Дубраўскага раёна Бранскай вобласці

## Гл. таксама 
* Дуброўка
Алег Данілавіч Кастагрыз

**Алег Данілавіч Кастагрыз** (, , Грузія) — беларускі жывапісец, графік.

## Біяграфія 
Скончыў Віцебскі педагагічны інстытут (1986). Выкладаў у Віцебскім тэхналагічным і Віцебскім дзяржаўным універсітэтах. Жыве ў Віцебску.

## Творы 
* «Крык пеўня», «Птушка райская Сірын», «Усходняя казка» (1994)
* «Старая легенда», «Балада», «Час быка», «Шахерэзада» (1995)
* «Выкраданне Еўропы» (1996)

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Графікі Беларусі
Катэгорыя:Графікі паводле алфавіта
Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Музей Ізраіля

thumb|250px|right|

**Музей Ізраіля** знаходзіцца ў Іерусаліме.

Музей быў адкрыты ў 1965 годзе. Ён размешчаны на ўзгорку ў Гіват-Рам, недалёка ад кнесета, і Яўрэйскага ўніверсітэце Іерусаліма. З'яўляецца адным з самых важных культурных інстытутаў Ізраіля і месцам захоўвання Скруткаў Мёртвага мора, а таксама велізарнай калекцыі іўдаікі . У ім знаходзіцца каля 500 000 археалагічных і антрапалагічных экспанатаў, экспазіцый іўдаікі і этнаграфіі, ізраільскага і міжнароднага мастацтва.
Уключае музеі: Шацёр Кнігі, Археалагічны музей, Музей іўдаікі і яўрэйскай этнаграфіі, Музей вытанчаных мастацтваў, Сад мастацтваў і Моладзевае крыло Музея.

## Галерэя 

Выява:Jerusalem Schrein des Buches BW 1.JPG|Музей Ізраіля (Шацёр Кнігі)
Выява:Jerusalem Modell BW 2.JPG|Мадэль Другога Храма

## Спасылкі 
* Музей Ізраіля 
* Музей Ізраіля  на ilMuseums.com
* Музей Ізраіля на Google Maps.

Катэгорыя:Музеі Іерусаліма
Катэгорыя:Нацыянальныя музеі Ізраіля
Катэгорыя:Археалагічныя музеі
Кусцік

]]
**Ку́сцік** — нізкарослая моцнагалінастая з адраўнелымі парасткамі расліна, у якой адсутнічае ярка выражанае галоўнае сцябло.

Вышыня 5—60 см, звычайна з доўгім карэнішчам (брусніцы, чарніцы і інш.). Асноўныя надземныя парасткі жывуць 5—10 гадоў. Пераважаюць у раслінным покрыве тундраў, часам утвараюць суцэльны ярус у хваёвых лясах, растуць на высакагор’ях, сфагнавых балотах.

## Літаратура 
* Кусцік // 
*  — С. 115.

Катэгорыя:Дэндралогія
Катэгорыя:Жыццёвыя формы раслін
Eluveitie

**Eluveitie** (МФА: **/ɛlveɪti/**)— фолк-метал гурт са Швейцарыі. Іх музыку можна ахарактарызаваць як «кельцкі фолк-метал з элементамі меладычнага дэз-металу». Гурт утварыўся ў 2002 годзе, а іх міні-альбом Vên выйшаў у кастрычніку 2003. Затым гурт выпусціў поўную версію гэтага альбома — Spirit. У лістападзе 2007 Eluveitie сталі супрацоўнічаць з Nuclear Blast. Першы сумесны альбом, Slania, выйшаў у лютым 2008 года. Альбом сышоў з хіт-парадаў, знаходзячыся на 35-м радку ў чартах Швейцарыі і пад нумарам 98 ў Германіі.

Адзін з двух вялікіх казыроў Eluveitie — ліберальнасць, віртуознае валоданне народнымі інструментамі сярод гітарных і эмацыйныя крыкі Крысціяна Гланцмана. Іншы — тэксты іх песень: гурт спявае песні на мёртвай гальскай мове. Eluveitie — гэта назва племя гельветаў на этрускай мове, калі спасылацца на даты першых пісьмовых згадак пра гельветаў на тэрыторыі цяперашняй Швейцарыі.

## Дыскаграфія 
**Студыйныя альбомы**

* *Spirit* (2006)
* *Slania* (2008)
* *Evocation I: The Arcane Dominion* (2009)
* *Everything Remains (As It Never Was)* (2010)
* *Helvetios* (2012)
* *Origins* (2014)
* *Evocation II: Pantheon* (2017)
* *Ategnatos* (2019)
* *Ànv* (2025)

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт групы  
* Eluveitie на MySpace
* 

Катэгорыя:Фолк-метал групы Швейцарыі
Катэгорыя:Музычныя калектывы Швейцарыі
Катэгорыя:Жаночы вакал у рок-музыцы
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 2002 годзе
Гальская мова

**Гальская мова** — мёртвая кельцкая мова, распаўсюджаная ў Галіі да VI стагоддзя, калі была выцесненая народнай латынню.

Гальскую і шэраг іншых мёртвых моў - кельтыберскую і лепантыйскую - аб'ядноўваюць у так званыя «кантынентальныя кельцкія мовы».

## Літаратура 
* Delamarre, X. (2003). *Dictionnaire de la langue gauloise* (2nd ed.). Paris: Editions Errance. ISBN 2-87772-237-6 
* Lambert, Pierre-Yves (2003) *La langue gauloise* (2nd ed.) Paris: Editions Errance. ISBN 2-87772-224-4
* Lejeune, Michel (1971). *Lepontica* (Monographies linguistiques, 1). Paris: Société d’edition «les Belles Lettres»
* Meid, Wolfgang (1994) *Gaulish Inscriptions*. Budapest: Archaeolingua. ISBN 963-8046-06-6
* *Recueil des inscriptions gauloises* (XLVe supplément à «GALLIA»), ed. Paul-Marie Duval et al. 4 vols. Paris: CNRS, 1985—2002. ISBN 2-271-05844-9
* Solinas, Patrizia (1995). ‘Il celtico in Italia’. *Studi Etruschi* 60:311-408

## Спасылкі 
* L.A. Curchin, «Gaulish language»
* Gaulish language on TIED 
* Каляндар Каліньі 
* Два гальскія надпісы ў тэзаўрусе TITUS
* Мовы і пісьменнасць рымскай Галіі 
* http://www.arbre-celtique.com 
* http://encyclopedie.arbre-celtique.com/inscriptions-gauloises-et-celtiques-72.htm корпус гальскіх і кельтыберскіх надпісаў анлайн 

Катэгорыя:Кантынентальныя кельцкія мовы
Катэгорыя:Галы
Катэгорыя:Кельцкая Галія
Катэгорыя:Кельцкія мовы
Міра Лукша

**Міра Лу́кша**, поўнае імя **Міраслава Янаўна Лукша** (нар. , , Польшча) — беларуская пісьменніца.

## Біяграфія 
Скончыла філіял Варшаўскага ўніверсітэта ў Беластоку (1985). З 1985 года працуе ў беларускім тыднёвіку «Ніва». Член Беларускага літаратурнага аб’яднання «Белавежа» і Саюза беларускіх пісьменнікаў з 1997. Жыве ў Беластоку.

## Творчасць 
Дэбютавала на старонках «Нівы» ў 1973 годзе. У кнігах прозы «Дзікі птах верабей» (1992), «Выспа» (1994) і паэзіі «Замова» (1993), «Ёсць» (1994) — філасофскі роздум над лёсам беларускай вёскі, пра яе сучасныя праблемы і хваляванні, сакавітая народная мова. Выдала кнігі паэзіі «Замова» (1993), «Ёсць» (1994), «Wiersze tutejsze» (2003), «Жывінкі з глыбінкі» (2009), «Пад знакам Скарпіёна» (2011), «Biały stok» (2012) і «Падарункі» (2014) і кнігі прозы «Дзікі птах верабей» (1992), «Выспа» (1994), «Бабскія гісторыі» (2001), «Дзяўчынка і хмарка» (2006), «Гісторыі з белага свету» (2008), «Życie pozagrobowe i inne» (2013).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Члены Саюза беларускіх пісьменнікаў
Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Паэты Польшчы
Катэгорыя:Пісьменніцы Польшчы
Лімоннік

**Лімоннік** (*Schisandra*) — род кветкавых раслін сямейства лімоннікавых.

Лістападныя ліяны даўжынёю да 15 м. Лісце простае, эліпсоіднае, пры расціранні мае пах лімона (адсюль назва). Кветкі звычайна аднаполыя, духмяныя. Плод — сакаўная шматлістоўка ў выглядзе гронкі з ягадападобных 1—2-насенных плодзікаў, ядомы.

Выдзяляецца каля 25 відаў. Пашыраны ў Паўднёва-Усходняй і Усходняй Азіі. На Беларусі інтрадукаваны лімоннік кітайскі.

Дэкаратыўныя, лекавыя і пладовыя расліны. Плод мае ў сабе арганічныя кіслоты, вітаміны, цукар, эфірны алей.

## Літаратура 
* *Пярэднеў У.* Лімоннік // 

## Спасылкі 
* Schisandra // The Plant List
* 

Катэгорыя:Лімоннікавыя
Google Maps

**Карты Google** (; раней **Google Local**) — набор праграм, пабудаваных на аснове бясплатнага картаграфічнага сэрвісу і тэхналогіі, якія распрацаваны кампаніяй «Google».

Сэрвіс уяўляе сабой карту і спадарожнікавыя здымкі планеты Зямля (а таксама Месяца і Марса). З сэрвісам інтэграваны бізнес-даведнік і карта аўтамабільных дарог, з пошукам маршрутаў, які ахоплівае ЗША, Канаду, Японію, Расію, Ганконг, Кітай, Вялікабрытанію, Ірландыю (толькі цэнтры гарадоў) і некаторыя раёны Еўропы.

## Google Планета Зямля 
З сэрвісам таксама звязана праграма Google Earth — асобная праграма для Microsoft Windows, а таксама Linux, Mac OS. Як і Карты Google, праграма Google Планета Зямля дазваляе праглядаць здымкі зямной паверхні, павялічваць і памяншаць маштаб і будаваць маршруты перамяшчэння. Яе добрай якасцю з’яўляецца трохмернае адлюстраванне зямной паверхні (з улікам рэльефу), магчымасць назірання пад адвольным вуглом (а не толькі строга зверху), паступовае ўдакладненне выявы па меры загрузкі больш дэталёвых фотаздымкаў (на карце не з'яўляюцца «белыя плямы» замест яшчэ не загружаных фотаздымкаў, як у Картах Google), магчымасць мяккай змены маштабу (а не проста выбару з некалькіх прадвызначаных значэнняў).

## Гл. таксама 
* Вэб-картаграфія
* OpenStreetMap
* WikiMapia
* NASA World Wind
* Карты Yahoo!
* Карты Bing

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Карты Google

; Супольнасці
* Google Sightseeing

; Блогі
* Google Lat Long
* Google Maps API Blog
* Google Maps Mania
* Google Earth Blog

Катэгорыя:Віртуальныя атласы
Катэгорыя:Базы даных у Інтэрнэце
Катэгорыя:Вэб 2.0
Катэгорыя:Адукацыйнае праграмнае забеспячэнне
Maps
Катэгорыя:Вэб-картаграфія
Катэгорыя:Сайты, якія з’явіліся ў 2005 годзе
Дэндралогія

**Дэндрало́гія** — навука пра дрэвавыя расліны (дрэвы, кусты, кусцікі), раздзел батанікі.

Вывучае марфалогію, сістэматыку, экалогію раслін, іх выкарыстанне ў гаспадарцы.

Дэндралагічны даследаванні вядомыя са старажытных часоў (Тэафраст). У кан. ХІХ — пач. ХХ ст. вялікую ролю адыгралі нямецкія, расійскія, амерыканскія даследчыкі.

## Літаратура 
* 
*
Кустоўнік

**Кустоўнік** (*Nasturtium*) — род кветкавых раслін сямейства капуставыя.

## Батанічнае апісанне 
Шматгадовыя травяністыя расліны. Лісце перыстарассечанае. Кветкі дробныя, белыя, у кароткіх гронках. Плод — стручок.

## Арэал і экалогія 
Адрозніваецца 6 відаў. Пашыраны ў Еўразіі, Паўночнай і Усходняй Афрыцы, Паўночнай Амерыцы. На тэрыторыі Беларусі . Трапляецца па берагах рэк, на балотах, часам у вадзе.

## Значэнне і выкарыстанне 
Кустоўнік лекавы — харчовая расліна (ужываецца як прыправа і для салатаў). Культывуюць у Заходняй Еўропе і ЗША.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Капуставыя
Гісанда

**Гісанда** () — муніцыпалітэт у Іспаніі, уваходзіць у правінцыю Авіла ў складзе аўтаномнай супольнасці Кастылія і Леон. Муніцыпалітэт знаходзіцца ў складзе раёна (камаркі) Арэнас-дэ-Сан-Педра. Займае плошчу 37,38 км². Насельніцтва 596 чалавек (на 2010 год).

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка

## Гл. таксама 
* Быкі Гісанда

Катэгорыя:Муніцыпалітэты правінцыі Авіла
Катмай

**Катмай** () — дзеючы стратавулкан, або па-іншаму слаісты вулкан, на поўдні паўвострава Аляска, размешчаны на тэрыторыі нацыянальнага парку Катмай. Вулкан, які дасягае 10 км у дыяметры, мае цэнтральную кальдэру, запоўненую возерам, памерамі 4,5 × 3 км, якая ўтварылася пры вывяржэнні вулкана Наварупта ў 1912 годзе. Максімальная вышыня Катмая, на якой і ляжыць кальдэра, — 2047 метраў над узроўнем мора. У 1975 годзе водная паверхня кратарнага возера знаходзілася на вышыні каля 1286 метраў, а разліковая вышыня, на якой знаходзілася дно кальдэры, склала 1040 метраў.

## Літаратура 
* 
* Hildreth, W., J. Fierstein, and J.E. Robinson. (2003). *Geologic map of the Katmai Volcanic Cluster, Katmai National Park, Alaska* [Geologic Investigations Series Map I-2778]. Reston, VA: U.S. Department of the Interior, U.S. Geological Survey.

## Спасылкі 
* Global Volcanism Program Katmai (англ.) 

Катэгорыя:Геаграфія Аляскі
Катэгорыя:Стратавулканы ЗША
Катэгорыя:Актыўныя вулканы
Мяжа (возера)

**Мяжа́** — возера ў Беларусі, у Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці каля аграгарадка Мяжа ў басейне ракі Ловаць (цячэ праз возера).

Плошча паверхні возера складае 0,79 км². Даўжыня возера 1,3 км, найбольшая шырыня 0,93 км. Найбольшая глыбіня 2 м, сярэдняя — 0,6 м.Катлавіна возера тэрмакарставага тыпу. Схілы катлавіны спадзістыя вышынёй 2—5 м, складзеныя з пяскоў і супесяў. Берагавая лінія даўжынёй 3,52 км слабазвілістая. Берагі нізкія, пясчаныя і тарфяністыя. Пойма шырынёй 25—300 метраў, забалочаная. Дно возера плоскае. Літаральная зона да глыбіні ў 1 м пясчаная, глыбей дно выслана апясчаненым глеем і крэменязёмістым сапрапелем. На возеры востраў плошчай каля 0,1 га.

Возера Мяжа эўтрофнае, праточнае. Падводнай расліннасцю зарастае па ўсёй плошчы.
Упадаюць рэкі Ловаць і Шыша́. Выцякае Ловаць, злучаючая Мяжу з возерам Сосна.

У возеры водзяцца шчупак, лешч, акунь, плотка, карась і іншыя віды рыб.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* Ліст карты N-36-1. Выданне 1985 года. Стан мясцовасці на 1983 год.

## Спасылкі 
* Общая характеристика озёр Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  
* Морфометрические параметры озёр Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  

Катэгорыя:Азёры Гарадоцкага раёна
Катэгорыя:Басейн Ловаці
Васіль Іванавіч Гапееў

**Васіль Іванавіч Гапееў** (, в. Волева,  Віцебскай вобласці) — дзяржаўны дзеяч Беларусі, дыпламат.

## Біяграфія 
З 1967—1970 гг. вучыўся ў Аршанскім тэхнікуме чыгуначнага транспарту. У 1977 г. скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт транспарту. Пасля заканчэння ВНУ працаваў у сістэме Беларускай чыгункі. З 2002 г. займаў пасаду начальніка Беларускай чыгункі. 27 жніўня 2004 г. прызначаны намеснікам прэм'ер-міністра Рэспублікі Беларусь. З 2006 да 2010 пасол Рэспублікі Беларусь у Казахстане.

28 чэрвеня 1999 года і 20 студзеня 2001 года быў ўзнагароджаны Ганаровай граматай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь.

Катэгорыя:Палітыкі Беларусі
Катэгорыя:Дыпламаты Беларусі
Катэгорыя:Паслы Беларусі ў Казахстане
Катэгорыя:Намеснікі прэм’ер-міністраў Беларусі
Катэгорыя:Начальнікі Беларускай чыгункі
Катэгорыя:Узнагароджаныя Ганаровай граматай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь
Кліўленд (вулкан)

**Кліўленд** — дзеючы вулкан на Алясцы, Паўночная Амерыка, знаходзіцца на востраве Чугінадак.

Пры вышыні ў 1730 м ён з’яўляецца адным з самых актыўных на Алеуцкіх астравах.

## Актыўнасць 
Гэты вулкан мае мноства зарэгістраваных вывяржэнняў на працягу XIX і XX стагоддзяў, а таксама некалькі паведамленняў пра вулканічную дзейнасць у гэтым раёне на працягу XVIII стагоддзя. Апошняе вывяржэнне адбылося ў 2011 годзе. Вулкан выкінуў попел на 4,5 кіламетры 30 снежня 2011 года.

## Спасылкі 
* Activity at Cleveland Volcano, Aleutian Islands, Alaska 

Катэгорыя:Стратавулканы ЗША
Катэгорыя:Актыўныя вулканы
Катэгорыя:Горы Аляскі
Леанід Яўгенавіч Катовіч

**Леанід Яўгенавіч Катовіч** (,  — ) — беларускі хірург, доктар медыцынскіх навук, прафесар.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і ўрача. У 1959 г. скончыў Мінскі медыцынскі інстытут. Прайшоў шлях ад аспіранта кафедры аператыўнай хірургіі да загадчыка. У 1964 г. абараніў кандыдацкую дысертацыю на тэму «стафілакокавыя дэструкцыі лёгкіх у дзяцей і іх хірургінае лячэнне». У 1978 г. абраны загадчыкам кафедры тапаграфічнай анатоміі і аператыўнай хірургіі БелДІУУ, якой кіраваў да 1988 г. З 1980 па 1989 гг. — Дэкан хірургічнага факультэта БелДІУУ, з 1988 г. загадваў кафедрай дзіцячай хірургіі БелДІУУ, а з 1993 г. — прафесар той жа кафедры.

## Навуковая дзейнасць 
Аўтар больш за 120 навуковых прац, 2 манаграфій.

Асноўныя навуковыя напрамкі: таракальная і брушная хірургія.

## Літаратура 
* БЭ ў 18 тамах., Т.8. Мн., 1999, С.176

Катэгорыя:Хірургі Беларусі
Катэгорыя:Дактары медыцынскіх навук
Катэгорыя:Загадчыкі кафедраў БДМУ
Катэгорыя:Дэканы
Аляксандр Уладзіміравіч Руцкі

**Аляксандр Уладзіміравіч Руцкі** () — беларускі траўматолаг-артапед. Доктар медыцынскіх навук (1975), прафесар (1977), акадэмік НАН Беларусі (2002). Адзін з самых вядомых беларускіх хірургаў. Пахаваны ў Мінску на Усходніх могілках.

## Навуковая дзейнасць 
Аўтар і сааўтар больш за 250 навуковых прац, у тым ліку 8 манаграфій.

Істотнае значэнне для медыцынскай навукі і практыкі аховы здароўя маюць працы, прысвечаныя пытанням аператыўнага і кансерватыўнага лячэння пашкоджанняў і захворванняў розных лакалізацый апорна-рухальнага апарата.

Усеагульнае прызнанне і грамадскі рэзананс атрымаў «рэнтгенадыягнастычнага атлас» ў двух тамах (1987), у якім ахоплены ўсе асноўныя саматычныя захворванні чалавека ў рэнтгенаўскім малюнку.

Ім прапанаваны шматлікія арыгінальныя метады эфектыўнага лячэння пашкоджанняў апорна-рухальнага апарата, накіраваныя на скарачэнне тэрмінаў лячэння хворых і зніжэнне інваліднасці.

У 1970 годзе А. У. Руцкі апублікаваў манаграфію «Пастаяннае выцяжэнне ў траўматалогіі і артапедыі», прысвечаную лячэнню пашкоджанням і захворванням апорна-рухальнага апарата. Кніга да гэтага часу не страціла сваёй актуальнасці, карыстаецца вялікай папулярнасцю сярод траўматолагаў-артапедаў і ўрачоў сумежных спецыяльнасцяў.

Шырокай вядомасцю карыстаецца апублікаваная ў 1985 годзе сумесна з прафесарам І. М. Грышыным манаграфія «Пашкоджанні магістральных крывяносных сасудаў», якая з’яўляецца арыгінальнай працай, якая асвятляе важныя аспекты гэтай складанай клінічнай праблемы.

## Званні і ўзнагароды 
За заслугі ў развіцці медыцынскай навукі і аховы здароўя А. У. Руцкаму ў 1982 годзе прысвоена званне заслужанага дзеяча навукі Беларускай ССР, у 1991 годзе ён абраны членам-карэспандэнтам НАН Рэспублікі Беларусь. У 1992 годзе ўдастоены звання лаўрэата Дзяржаўнай прэміі Рэспублікі Беларусь у галіне навукі і тэхнікі за цыкл работ «Распрацоўка і ўкараненне ў практыку сасудзістай хірургіі новых метадаў дыягностыкі і лячэння». У 2005 годзе абраны акадэмікам НАН. У 1999 годзе абраны акадэмікам Беларускай медыцынскай акадэміі, ганаровы акадэмік БелМАПА (дыплом № 1).
* Ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга (1971);
* Ордэн Дружбы народаў (1981);
* Медаль «У азнаменаванне 100-годдзя з дня нараджэння Уладзіміра Ільіча Леніна»;
* Медаль «Ветэран працы»;
* Нагрудны знак «Выдатнік аховы здароўя СССР».

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Аляксандр Уладзіміравіч Руцкі ў базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі 

Катэгорыя:Дактары медыцынскіх навук
Катэгорыя:Траўматолагі Беларусі
Катэгорыя:Артапеды Беларусі
Катэгорыя:Акадэмікі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі
Катэгорыя:Заслужаныя дзеячы навукі і тэхнікі БССР
Катэгорыя:Рэктары БМАПА
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Баранавіцкім раёне
Каўбаснае дрэва

**Каўбаснае дрэва** (*Kigelia*) — монатыпны род раслін сямейства Бігноніевыя ў трапічнай Афрыцы. Адзіны від — .

## Апісанне 
Каўбаснае дрэва — дрэва з густой кронай, ападае на час засухі. Квітнее буйнымі чырвонымі кветкамі, якія апыляюцца птушкамі нектарніцамі. Сваю назву каўбасныя дрэва атрымала за плады, падобныя да каўбасы, даўжынёй да 60 см, што звісаюць з галін.

## Выкарыстанне 
З пладоў робяць слабаалкагольны напой. Свежыя плады атрутныя і маюць моцны слабільны эфект. Для ўжывання ў ежу плады сушаць, смажаць або ферментуюць.

Катэгорыя:Бігноніевыя
Катэгорыя:Манатыпныя роды раслін
Каўка (рака)

**Ка́ўка** () — рака на паўночным захадзе Паўднёвай Амерыкі, працякае праз заходнюю частку Калумбіі, левы прыток ракі Магдалена.

Даўжыня ракі 1350 км. Басейн ахоплівае тэрыторыю ў  км². Сярэдні расход вады каля 2000 (каля 3000) м³/с. Выток ракі знаходзіцца ў паўднёвай частцы Цэнтральнай Кардыльеры Андаў. Працякае ў паўночным напрамку паміж Заходняй і Цэнтральнай Кардыльерамі ў глыбокай і шырокай даліне і далей па Прыкарыбскай нізіне, утвараючы пратокі і азёры. Суднаходная на асобных участках.

## Літаратура 
*  — С. 181.
* 

## Спасылкі 
* Cauca River // Encyclopaedia Britannica

Катэгорыя:Рэкі Калумбіі
Катэгорыя:Басейн Карыбскага мора
Чугінадак

**Чугінадак** — востраў, адзін з Алеуцкіх астравоў

На востраве знаходзіцца адзін з самых актыўных вулканаў свету — вулкан Кліўленд. Плошча — 167 км². Даўжыня вострава складае 23 км. Найвышэйшы пункт 1730 м над узроўнем мора. Востраў пакрыты месцамі тундравай расліннасцю, мохамі, лішайнікамі. Клімат на востраве халодны марскі, з частымі туманамі і ападкамі. Чугінадак — гэта скалісты незаселены востраў. Адміністрацыйна востраў адносіцца да амерыканскага штата Аляска.

## Спасылкі 
* http://geonames.usgs.gov/pls/gnispublic/f?p=gnispq:3:2444763756669250::NO::P3_FID:1400379

Катэгорыя:Астравы паводле алфавіта
Катэгорыя:Астравы Аляскі
Забойства Аксаны Макар

**Забойства Аксаны Макар** — злачынства, здзейсненае ў ноч з 9 на 10 сакавіка 2012 года ў горадзе Мікалаеве (Украіна). Яно выклікала вялікі рэзананс, у тым ліку мітынгі ва Украіне, інфармацыя аб ім была шырока прадстаўлена ў СМІ Украіны, а таксама ў Расіі і краінах Захаду.

Паводле паведамленняў СМІ і фабулы крымінальнай справы. Макар была выяўленая раніцай 10 сакавіка 2012 года жывая і дастаўлена ў бальніцу з цяжкімі цялеснымі пашкоджаннямі (55 % апёк цела, пераважна спіна і ягадзіцы). Справа разглядалася на ўзроўні Генеральнай пракуратуры і галоўнага следчага ўпраўлення МУС. Газета «Kyiv Post» назвала здарэнне «адным з самых жудасных злачынстваў на Украіне за апошнія гады».

27 лістапада 2012 года Цэнтральны раённы суд Мікалаева прысудзіў забойцаў: Яўгена Краснашчока — да пажыццёвага зняволення, Максіма Прысяжнюка — да 15 гадоў пазбаўлення волі, Арцёма Пагасяна — да 14 гадоў пазбаўлення волі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:2012 год ва Украіне
Катэгорыя:2012 год у праве
Катэгорыя:Сакавік 2012 года
Катэгорыя:Забойствы ва Украіне
Катэгорыя:Мікалаеў (Мікалаеўская вобласць)
Таптуха

**Тапту́ха** — традыцыйная рыбалоўная прылада ў славянскіх народаў. На Беларусі мае таксама мясцовыя назвы *таптун, кош, баўтуха, сетка, сак*.

## Апісанне 
Таптуха з’яўляецца рухомай лоўчай прыладай. Вырабляецца з драўляных прутой або сеткі. Уяўляе сабой кош у выглядзе паўконуса. У Беларусі існавалі некалькі відаў таптух: выкарыстоўвалі зробленую з прутоў, сеткавую на драўляным каркасе і сеткавую на абручах.

Таптуха, плеценая з прутоў, верагодна, з’яўляецца найбольш старажытнай. Уяўляла сабой кош, зроблены ў форме паўконуса, часта мела палку-ручку, што мацавалася ў 2 месцах да ўваходнага абруча. Часам замест палкі прывязвалі вяроўку (адным канцом да ўваходнага абруча, другім — у месцы, дзе сыходзіліся падоўжаныя пруты).

Сеткавая на драўляным каркасе таптуха па форме падобна да плеценай. Яе каркас складаўся з уваходнага абруча ў форме паўкруга і прымацаваных да яго прутоў, канцы якіх сыходзіліся.

Сеткавая на абручах таптуха найбольш дасканалая па канструкцыі і зручнейшая ў эксплуатацыі. Яе аснову складалі толькі абручы: першы ў форме паўкруга, наступныя 4—6 — круглыя (пры набліжэнні да глухога канца сеткавага мяшка іх памеры памяншаліся). Пастаянная форма снасці захоўвалася з дапамогай дугападобнай ручкі, адзін канец якой прымацоўвалі да ўваходнага абруча, другі — да глухога канца сеткавага мяшка.

## Выкарыстанне 
Выкарыстоўвалася для лоўлі рыбы ў зарослых месцах вадаёмаў невялікай глыбіні. Таптуху прыціскалі да дна і боўтаючы нагамі ці шастом, заганялі рыбу ў пастку. Лоўля рыбы гэтай прылады вядома па ўсёй Беларусі. Найбольш пашырана сеткавая таптуха на каркасе. Плеценая і сеткавая на абручах таптухі характэрны для рыбалоўства Палесся. Таптуха вядома і ў іншых славянскіх народаў: украінцаў, палякаў і інш. У наш час лоўля ёй забароненая.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 
* Тапту́ха // 

Катэгорыя:Рыбалоўныя снасці
Катуй

**Кату́й** () — рака ў Краснаярскім краі Расіі, зліваючыся з ракой Хета, утварае раку Хатанга (басейн мора Лапцевых).

## Геаграфія 
Даўжыня ракі — 1409 км, плошча вадазбору — 176 000 км². Выток ракі знаходзіцца на плато Путарана. У вярхоўях Катуй цячэ на паўднёвы ўсход, апаясвае ўвесь поўдзень паўвострава Таймыр, і працякаючы па азёрах Харпіна і Дзюпкун. Затым, пасля ўпадзення ракі Ваеваліхан, паварочвае на паўночны ўсход. У нізоўях Катуй цячэ па Паўночна-Сібірскай нізіне. Зліваецца з ракой Хета паблізу пасёлка Крыжы.

## Літаратура 
*  — С. 178.
* 

## Спасылкі 
* Государственный водный реестр РФ

Катэгорыя:Рэкі Краснаярскага края
Катэгорыя:Басейн мора Лапцевых
Юрый Фёдаравіч Каралёў

**Юрый Фёдаравіч Каралёў** (, Сімбірск — 1 студзеня 1991, Мінск) — беларускі дэрматавенеролаг, доктар медыцынскіх навук, прафесар.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 5 жніўня 1923 года ў Сімбірску ў сям’і служачых. У 1941 г. пасля завяршэння сярэдняй школы стаў слухачом Ваенна-медыцынскай акадэміі імя С. М. Кірава, якую скончыў у 1946 г. Быў пакінуты ў ад’юнктуры пры кафедры скурных і венерычных хвароб, затым паслядоўна працаваў малодшым, старшым выкладчыкам і прафесарам гэтай кафедры. У 1969 г. абраны загадчыкам кафедры дэрматавенералогіі БелДІУУ і прапрацаваў на гэтай пасадзе да 1989 г., потым на працягу 2 гадоў быў прафесарам кафедры.

У 1947 г. Ю. Ф. Каралёў абараніў кандыдацкую дысертацыю на тэму «Пеніцылінатэрапія гнайнічковых захворванняў скуры», а ў 1960 г. — доктарскую «Клініка, этыялогія, патагенез і лячэнне себарэі і яе ускладненняў». У 1967 г. прысвоена вучонае званне прафесара.

Ю. Ф. Каралёў унёс вялікі ўклад у распрацоўку метадаў лячэння піядэрміі, себарэі, сіфіліса. У апошнія гады надаваў вялікую ўвагу дыягностыцы, лячэнню і дыспансерызацыі хворых лімфомамі скуры. Пад яго кіраўніцтвам падрыхтаваны 2 доктарскія і 13 кандыдацкіх дысертацый.

Ю. Ф. Каралёў аўтар 2 манаграфій, якія не страцілі свайго значэння і ў цяперашні час: «Себарэя і вульгарныя вугры» і «Медыкаментозныя токсідэрміі». Ім распрацаваны шэраг метадычных рэкамендацый, апублікавана больш за 200 навуковых прац.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Медыкі Беларусі
Катэгорыя:Дактары медыцынскіх навук
Катэгорыя:Дэрматолагі Беларусі
Катэгорыя:Нарадзіліся ва Ульянаўску
Новая Слабада

* Вёска Новая Слабада, Крупскі раён
* Вёска Новая Слабада, Жлобінскі раён
* Вёска Новая Слабада, Слаўгарадскі раён
Ходцы (возера)

**Хо́дцы, Любач** — возера ў Беларусі ў Сенненскім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Чарнагосніца. Знаходзіцца за 18 км на паўночны ўсход ад горада Сянно каля вёсак Ходцы і Горныя Ходцы.

Плошча паверхні возера складае 0,53 км². Даўжыня 1,6 км, найбольшая шырыня 0,5 км. Найбольшая глыбіня возера дасягае 7,2 м. Даўжыня берагавой лініі 4,4 км.

Катлавіна возера лагчыннага тыпу, выцягнутая поўначы на поўдзень і кладаецца з двух плёсаў. Найбольш глыбокім з'яўляецца паўднёвы плёс. Схілы катлавіны спадзістыя вышынёй 15—18 м на ўсходзе і стромкія вышынёй да 25 м на захадзе. Берагавая лінія звілістая. Берагі маюць вышыню 0,2—0,3 м на ўсходзе, на захадзе берагі зліваюцца са схіламі катлавіны.
Мелкаводдзе пясчанае, на глыбіні дно возера выслана глеем.Возера слабапраточнае. Упадае ручай з возера Ліпна і выцякае ручай у возера Тросна. Возера зарастае ўздоўж берагоў (трыснёг, гарлачыкі, чарот, рдзест).

Каля возера праходзіць аўтамабільная дарога  (Віцебск—Сянно).

## Гл. таксама 
* Азёры Беларусі

## Літаратура 
* *Куловіч М. М.* Ходцы. // 
* 
* 

## Спасылкі 
* Возера Ходцы 

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Сенненскага раёна
Яўген Вітольдавіч Корчыц

**Яўген Вітольдавіч Корчыц** (29.03 (10.4). 1880,  — 16 мая 1950, ) — беларускі хірург, Заслужаны дзеяч навукі БССР, доктар медыцынскіх навук, прафесар. Абараніў першую доктарскую дысертацыю ў Мінскім медыцынскім інстытуце.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Ташкенце ў сям’і ваеннага.

Скончыў натуральнае аддзяленне фізіка-матэматычнага факультэта Пецярбургскага ўніверсітэта, 1904 г.; медфак Маскоўскага ўніверсітэта.

У 1910 годзе — земскі ўрач у Дуброўна Магілёўскай губерні, у 1910—1913 гг. — у Сянно Мінскай губерні. У 1913—1915 гадах — хірург Ташкенцкай гарадской бальніцы.

Хірург ваенных шпіталяў, 1915—1922 гг. Асістэнт кафедры агульнай хірургіі Ленінградскага медінстытута, 1922—1926 гг., Старшы асістэнт факультэцкай хірургічнай клінікі медыцынскага факультэта БДУ, 1926—1928 гг. Доктарская ступень прысуджана ў 1927 г. Загадчык кафедры агульнай хірургіі медыцынскага факультэта БДУ, Беларускага медінстытута, 1928—1931 гг. Прысвоена вучонае званне прафесара ў 1929 г. Загадчык кафедры аператыўнай хірургіі і тапаграфічнай анатоміі ў 1929—1932 гг. Загадчык кафедры факультэцкай хірургіі Мінскага медыцынскага інстытута, 1934—1941 гг., Адначасова загадчык кафедры хірургіі Беларускага інстытута ўдасканалення ўрачоў. Узначальваў кафедру агульнай хірургіі Ташкенцкага інстытута ўдасканалення ўрачоў, кансультант эвакашпіталь 1941—1943 гг.

У 1943—1944 гадах — загадчык кафедры хірургіі Беларускага медінстытута ў Яраслаўлі, у 1944—1950 гадах — загадчык кафедры шпітальнай хірургіі МДМІ,

Пахаваны на Вайсковых могілках Мінска.

## Навуковая дзейнасць 
Вывучаў пытанні агульнай і прыватнай хірургіі, нейрахірургіі, эндакрыналогіі, анкалогіі, уралогіі, гінекалогіі, артапедыі і траўматалогіі. Аўтар звыш 90 навуковых прац, манаграфій: «Агульны наркоз», 1931; «Хірургічнае лячэнне туберкулёзу лёгкіх», 1933, «Хірургічныя спленамегаліі», 1939; падручнікаў: «Методыка даследавання хірургічных хворых», 1931; «Антысептыкі і асептыкі», 1931; арганізатар аказання анкалагічнай і эндакрыналігічнай дапамогі насельніцтву рэспублікі.

Член супрацваллёвага і супрацьракавага камітэтаў, старшыня навуковага таварыства хірургаў БССР, 1936—1947 гг.

## Узнагароды 
Узнагароджаны дзвюма ордэнамі, медалямі, ганаровай граматай ВС БССР. Прысвоена ганаровае званне Заслужанага дзеяча навукі БССР.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Яўген Вітольдавіч Корчыц у базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі 
* 

Катэгорыя:Заслужаныя дзеячы навукі Беларускай ССР
Катэгорыя:Хірургі Беларусі
Катэгорыя:Хірургі СССР
Іван Браніслававіч Кардаш

**Іван Браніслававіч Кардаш** (, в. Захарычы, Заслаўскі раён, Мінская вобласць — ) — беларускі гігіеніст, арганізатар аховы здароўя, кандыдат медыцынскіх навук, прафесар. Заслужаны ўрач БССР (1964).

## Біяграфія 
Скончыў Мінскі медрабфак ў 1936 г., Мінскі медыцынскі інстытут (5 курсаў) і Свярдлоўскі медыцынскі інстытут у 1942 годзе. Служыў у Арміі малодшым урачом палка ў 1941 г., урачом раённай бальніцы Наркама Аховы здароўя РСФСР, 1941 г. Пасля завяршэння вучобы ў Свярдлоўскам медыцынскім інстытуце (1942) быў начальнікам медыцынскай службы партызанскай брыгады імя Кутузава, працаваў у Беларускім штабе партызанскага руху, 1942—1943 гг. Выконваў абавязкі старэйшага дзяржсанінспектара Віцебскай вобласці, 1942—1949 гг. працаваў асістэнтам кафедры мікрабіялогіі Віцебскага медыцынскага інстытута, 1947—1949 гг., намеснікам міністра аховы здароўя, 1949—1974. Абіраўся загадчыкам кафедры гігіены БелДІУУ ў 1970—1991 гг.

У 1968 г. прысвоена ступень кандыдата медыцынскіх навук, у 1976 г. вучонае званне прафесара па кафедры гігіены.

## Навуковая дзейнасць 
Асноўныя напрамкі навуковай дзейнасці ахопліваюць праблемы эпідэміялогіі, арганізацыі аховы здароўя, санітарна-эпідэміялагічнай справы; апублікавана 67 навуковых прац.

Узнагароджаны ордэнамі «Знак Пашаны» (1944), Чырвонага Сцяга (1945), Працоўнага Чырвонага Сцяга (1961, 1966), Кастрычніцкай Рэвалюцыі і медалямі, Ганаровай граматай Вярхоўнага Савета БССР.

## Літаратура 
* БЭ ў 18 тамах., Т.8. Мн., 1999, С.65-66

Катэгорыя:Кандыдаты медыцынскіх навук
Катэгорыя:Заслужаныя ўрачы Беларускай ССР
Катэгорыя:Кавалеры ордэна «Знак Пашаны»
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Чырвонага Сцяга
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Працоўнага Чырвонага Сцяга
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Кастрычніцкай Рэвалюцыі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мінскім раёне
Катэгорыя:Гігіеністы
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Постаці беларускай аховы здароўя
Катэгорыя:Галоўныя дзяржаўныя санітарныя ўрачы Беларусі
Катран

**Катран**, таксама **Крамбе** (*Crambe*) — род кветкавых раслін сямейства . У Цэнтральным батанічным садзе НАН РБ 6 інтрадукаваных відаў.

## Батанічнае апісанне 
Прадстаўнікі роду — аднагадовыя і шматгадовыя травы ці паўхмызнякі.

Лісце буйное, суцэльнае, пёрыста-паасобнае, або выемчата-лопасцевае, з пухам з простых валасінак або голае.

## Значэнне і ўжыванне 
Лісце раслін віду  выкарыстоўваюцца ў ежу.

Від катран сэрцалісты ўжываецца як дэкаратыўная расліна для фарміравання бардзюраў.

З насення віду  здабываець алей.

## Віды 
Паводле базы дадзеных *The Plant List*, род уключае 36 відаў:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
::  = [syn.] 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Капуставыя