open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Леанід Станіслававіч Станішэўскі

**Леанід Станіслававіч Станішэ́ўскі** (, Мінск — ) — беларускі вучоны ў галіне арганічнай хіміі. Доктар хімічных навук (1976), прафесар (1978).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (1959; аспірантура, 1962).

Працаваў у Беларускім дзяржаўным універсітэце (з 1962, прафесар кафедры арганічнай хіміі, у 1988—1994 і 2004—2009 — загадчык кафедры).

Навуковыя інтарэсы: сінтэз карба- і гетэрацыклічных злучэнняў.

## Бібліяграфія 
* Синтезы на основе ацилоксиранов : автореферат диссертации … доктора химических наук : 02.00.03 / Станишевский Леонид Станиславович. ― Минск, 1975.
* Жидкофазное окисление a, β — непредельных кетонов алифатического ряда молекулярным кислородом : автореферат диссертации … кандидата химических наук / Л. С. Станишевский. ― Минск, 1964.
* *Ковганко, В. Н.* Азометины в синтезе 3,3-диметил-4-нитро-5-арилциклогексанонов / В. Н. Ковганко, Л. С. Станишевский // Вестник Белорусского государственного университета. Сер. 2, Химия. Биология. География. — 2002. — № 3. — С. 15—17.
* Сборник олимпиадных задач по химии / Т. П. Адамович, Г. И. Васильева, С. А. Мечковский, Л. С. Станишевский. — Мн.: Народная асвета, 1980. — 111 с. ; 20 см. — 101 000 экз.

## Літаратура 
* 
* Станишевский Леонид Станиславович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2008. — Т. 7. — С. 89.
* Станишевский Леонид Станиславович // Прафесары і дактары навук Беларускага дзяржаўнага універсітэта, 1921—2001. — Минск, 2001. — С. 264.
* Леонид Станиславович Станишевский : [к 60-летию со дня рождения] // Вестник Белорусского государственного университета. Серия 2, Химия. Биология. География. — 1997. — № 1. — С. 69.

## Спасылкі 
* Леонид Станиславович Станишевский // Сайт БДУ
* Банк патентов РФ на изобретения и промышленные образцы ФИПС Роспатента
* База патентов Беларуси 

Катэгорыя:Хімікі СССР
Катэгорыя:Хімікі Беларусі
Катэгорыя:Вынаходнікі СССР
Катэгорыя:Вынаходнікі Беларусі
Церашкоў

**Церашкоў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксей Дзмітрыевіч Церашкоў (1893—1960) — савецкі ваенны дзеяч, генерал-лейтэнант. Герой Савецкага Саюза.
* Іван Іосіфавіч Церашкоў (1922—1999) — беларускі эканаміст. Доктар эканамічных навук (1979), прафесар (1992).
Па-за часам

**«Па-за часам»** — студыйны альбом  «Песняры» пад кіраваннем І. Свечкіна, які выйшаў на лэйбле «GO-Records» у 2009 годзе.

## Спіс песень
## Удзельнікі запісу
*Уладзімір Стамаці — вакал
*Вадзім Касенка — бас-гітара, вакал
*Павел Заяц — бубны, вакал
*Аляксандр Віслаўскі — клавішныя, вакал
*Віктар Малчанаў — гітара, вакал

## Спасылкі
*ВИА Песняры п/у И. Г. Свечкина. 
*ВИА «Песняры» (п\у И. Свечкина) 2009 год. «Па за часам». 
*БГА «Песняры». Па за часам 

Катэгорыя:Альбомы 2009 года
Катэгорыя:Песняры
Катэгорыя:Музычныя альбомы Беларусі
Абрам Іосіфавіч Лур’е

**Абрам Іосіфавіч Лур’е** (, Бабруйск, Магілёўская вобласць — ) — беларускі эканаміст, спецыяліст у галіне эканамічнай тэорыі. Прафесар (1930).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 21 снежня 1895 года ў Бабруйску.

Скончыў у 1918 годзе юрыдычны факультэт Кіеўскага ўніверсітэта.
    
Працаваў у 1918—1919 гадах загадчыкам аддзела адукацыі ў Бабруйскім павятовым выканаўчым камітэце, у 1921 годзе — загадчыкам арганізацыйнага аддзела Крымскага абласнога камітэта РКП(б), у 1922 годзе — загадчыкам аддзела ЦК КП(б)Б, у 1921—1924 гадах загадчыкам вучэбнай часці Цэнтральнай савецка-партыйнай школы Беларусі, у 1925—1932 гадах загадчыкам кафедры палітэканоміі Камуністычнага ўніверсітэта Беларусі, у 1932—1938 гадах загадчыкам кафедры палітэканоміі Вышэйшай камуністычнай сельскагаспадарчай школы Беларусі.

У 1925—1941 гадах быў загадчыкам кафедры палітэканоміі ў Беларускім дзяржаўным універсітэце. У 1941—1943 гадах загадчык кафедры марксізму-ленінізму ў Чувашскім педагагічным інстытуце, у 1943—1948 гадах ізноў у БДУ.

Навуковыя інтарэсы: тэорыя грошай; эканамічнае вучэнне К. Маркса; сацыялістычная індустрыялізацыя; картачная сістэма размеркавання асноўных прадуктаў харчавання і непрадуктовых тавараў; эканамічная адукацыя.

Памёр 19 сакавіка 1948 года. Пахаваны ў Мінску на Вайсковых могілках.

## Бібліяграфія 
* Палітычная эканомія : вучэбна-метадычны дапаможнік для завочнага навучання і самаадукацыі партактыву. № 2. [Тэорыя грошай Маркса / курс вядзе Лур’е]. — Менск [Мінск], 1931.

## Літаратура 
* 
* Лурье Абрам Иосифович // Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. — Минск, 2021. — Т. 6 : Могилевская область : в 2 кн., кн. 2. — С. 27.
* Лур’е Абрам Іосіфавіч // Навуковыя работнікі БССР [Машынапіс]. — Менск [Мінск], 1936. — С. 115.
* Лур’е Абрам Іосіфавіч // Памяць : Бабруйск. — Мінск, 1995. — С. 723.
* Лурье Абрам Иосифович // Вклад ученых БГУ в развитие экономического образования и экономической мысли Беларуси / Т. И. Адамович [и др.]. — Минск, 2002. — С. 190.
 

Катэгорыя:Эканамісты СССР
Катэгорыя:Эканамісты Беларусі
Катэгорыя:Дзяржаўныя дзеячы БССР
Іван Іосіфавіч Церашкоў

**Іван Іосіфавіч Церашкоў** (, Буда-Кашалёва, Рагачоўскі павет, Гомельская губерня — ) — беларускі эканаміст. Доктар эканамічных навук (1979), прафесар (1992). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.

## Біяграфія 
Склгчыў Мінскую вышэйшую партыйную школу (аддзяленне журналістыкі, 1948), Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (1951).
    
Працаваў у Чыгуначным раённым камітэце ЛКСМБ г. Гомеля (1944—1946, першы сакратар), газеце «Камунар» Рагачоўскага гаркама КПБ (1948—1950, рэдактар), Мінскім абласным камітэце КПБ (1953—1957, лектар), Беларускім лесатэхнічным інстытуце імя С. М. Кірава (дацэнт кафедры палітычнай эканоміі і навуковага камунізму), Беларускім дзяржаўным інстытуце народнай гаспадаркі імя В. У. Куйбышава (з 1961, у 1968—1974 — загадчык кафедры), Беларускім дзяржаўным універсітэце (1984—1993, прафесар кафедры палітычнай эканоміі).

Навуковыя інтарэсы: эканамічная тэорыя; палітэканомія сацыялізму.

## Узнагароды 
Ордэн Айчыннай вайны II ступені, медаль «За баявыя заслугі» і інш.

## Бібліяграфія 
* Экономические условия образования общенародной коммунистической собственности в СССР : автореферат диссертации … доктора экономических наук : 08.00.01 / Терешков Иван Иосифович. — Минск, 1975.
* Преимущества социалистической системы хозяйства перед капиталистической системой : автореферат диссертации … кандидата экономических наук / И. B. Терешков. — Минск, 1954.
 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* Терешков Иван Иосифович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2008. — Т. 7. — С. 211.
* Терешков Иван Иосифович // Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. — Минск, 2013. — Т. 3 : Гомельская область : в 2 кн., кн. 2. — С. 387.
* Терешков Иван Иосифович // Вклад ученых БГУ в развитие экономического образования и экономической мысли Беларуси. — Минск, 2002. — С. 210—211.
* Церашкоў Іван Іосіфавіч // Прафесары і дактары навук Беларускага дзяржаўнага універсітэта, 1921—2001. — Мінск, 2001. — С. 295.
 

Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Функцыянеры УЛКСМ
Катэгорыя:Эканамісты СССР
Катэгорыя:Эканамісты Беларусі
Клічаўскі бой (1943)

**Клічаўскі бой** — бой партызанскіх фарміраванняў Магілёўскай вобласці супраць нямецка-фашысцкіх захопнікаў у гарадскім пасёлку Клічаў 21 красавіка 1943 года.

## Перадумовы 
Бой за Клічаў у красавіку 1943 года быў часткаю плана распрацаванага камандаваннем Магілёўскай ваенна-аператыўнай групы (ВАГ) пры Магілёўскім падпольным абкаме КП(б)Б, па знішчэнню нямецка-фашысцкіх захопнікаў. Каардынаваў дзейнасць партызанскіх брыгад начальнік штаба Магілёўскай ВАГ С. Г. Сідарэнка-Салдаценка. Клічаўскі гарнізон (каля 200 чалавек) меў на ўзбраенні гармату, 4 мінамёты, каля 20 кулямётаў і іншую зброю, быў умацаваны некалькімі дзотамі, сістэмай акопаў.

## Бой 
У адпаведнасці з планам, 2-я Клічаўская партызанская брыгада ва ўзаемадзеянні з 5-й Клічаўскай партызанскай брыгадай і ротай партызан 1-й Клічаўскай брыгады ў 3 гадзіны раніцы 21 красавіка пачала наступаць на Клічаў з поўдня, уздоўж правага берага ракі Ольса, 5-я Клічаўская партызанская брыгада (атрады 61-ы, 620-ы, 760-ы) — уздоўж цэнтра пасёлка. Ведаючы пра канцэнтрацыю партызан 227-га атрада 2-й Клічаўскай брыгады ў раёне зыходнага становішча, гітлераўцы спрабавалі знішчыць атрад. Партызаны прынялі бой і разбілі праціўніка. У 4 гадзіны раніцы 21 красавіка 1943 года партызаны пры падтрымцы артылерыйскага і мінамётнага агню ўварваліся ў Клічаў і занялі яго, за выключэннем умацаваных пазіцый гарнізона. Аднак праціўнік атрымаў падмацаванне, выкліканая авіяцыя правяла масавую бамбардзіроўку. Паводле загаду ВАГ партызаны адышлі.

У выніку бою гарнізон страціў забітымі і параненымі каля 70 салдат і афіцэраў. Партызаны захапілі 3 кулямёты, мінамёт, 37 вінтовак, у баі страцілі 3 чалавекі.

## Гл. таксама 
* Клічаўскі бой (1942)

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Бітвы Другой сусветнай вайны з удзелам савецкіх партызан у Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя Клічаўскага раёна
Катэгорыя:Падзеі 21 красавіка
Катэгорыя:Канфлікты 1943 года
Катэгорыя:1943 год у Беларусі
Віктар Ціханаў

**Віктар Ціханаў**:
* Віктар Мікалаевіч Ціханаў (нар. 1949) — украінскі палітык. Віцэ-прэм’ер-міністр ва ўрадзе Мікалая Азарава.
* Віктар Пятровіч Ціханаў (1955—2018) — беларускі мастак.
Людміла Яфімаўна Ціханава

**Людміла Яфімаўна Ціханава** (нар. , в. Цярпенне, Мэлітопальскі раён, Запарожская вобласць, УССР) — беларускі эканаміст, спецыяліст у галіне эканомікі народанасельніцтва і дэмаграфіі. Доктар эканамічных навук (2003), прафесар (2006).

## Біяграфія 
Скончыла Беларускі дзяржаўны інстытут народнай гаспадаркі імя В. У. Куйбышава (спецыяльнасць «Эканоміка прамысловасці», 1962).

Працавала ў Навукова-даследчым эканамічным інстытуце Міністэрства эканомікі Рэспублікі Беларусь (1989—2002, загадчык аддзела дэмаграфічнай палітыкі, занятасці і рынку працы), Беларускім дзяржаўным універсітэце (з 2002, эканамічны факультэт, кафедра міжнароднага менеджменту, прафесар).

Навуковыя інтарэсы: эканоміка народанасельніцтва; менеджмент; кіраванне персаналам; эканоміка і арганізацыя працы.

## Выбраная бібліяграфія 
* Государственное регулирование демографических процессов в Республике Беларусь : диссертация … доктора экономических наук : 08.00.05 : защищена 24.10.2002 : утверждена 30.04.2003 / Тихонова Людмила Ефимовна. — Москва, 2002.
* Регулирование демографических процессов в Беларуси / Л. Е. Тихонова. — Минск : Белорус. гос. ун-т, 2002. – 264 с.
* Демография Беларуси : учеб. пособие / Л. Е. Тихонова. – Минск : Белорус. гос. ун-т, 2004. – 255 с.
* Государственное регулирование демографической безопасности Беларуси : учеб.-метод. пособие для студентов экон. и геогр. фак. / Л. Е. Тихонова. — Минск : БГУ, 2007. — 115 с.
* Рынок труда в Китайской Народной Республике: становление и регулирование / Л. Е. Тихонова, Джен Щинхуа. – Минск : БГУ, 2010. – 159 с.
* Демографический потенциал Республики Беларусь: анализ и перспективы развития / Л. Е. Тихонова, Л. В. Фокеева. – Минск : Белорус. гос. ун-т, 2015. – 199 с.

## Спасылкі 
* Ціханава, Людміла Яфімаўна (доктар эканамічных навук ; нар. 1939)
* Тихонова Л. Е. (д-р экон. наук, демография) Государственное регулирование демографических процессов в Республике Беларусь автореф. дис. на соиск. учен. степ. д.экон.н., спец. 08.00.05 / Тихонова Людмила Ефимовна; Ин-т соц.-полит. исслед. РАН. — Москва 2002. — 42 с.
* Профіль Л.Я. Ціханавай на сайце эканамічнага факультэта БДУ

Катэгорыя:Эканамісты СССР
Катэгорыя:Эканамісты Беларусі
Катэгорыя:Дэмографы
Мікалай Ціханаў

**Мікалай Ціханаў**:
* Мікалай Аляксандравіч Ціханаў (1905—1997) — савецкі палітык і дзяржаўны дзеяч.
* Мікалай Сямёнавіч Ціханаў (1896—1979) — рускі савецкі пісьменнік.
Анатоль Алегавіч Ціханаў

**Анатоль Алегавіч Ціханаў** (нар. , Мінск) — беларускі эканаміст, спецыяліст у галіне эканамічнай тэорыі. Доктар эканамічных навук (2004), прафесар (2013).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі дзяржаўны інстытут народнай гаспадаркі імя В. У. Куйбышава (планава-эканамічны факультэт, 1986).
    
Працуе ў Акадэміі кравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь (з 2005, Інстытут дзяржаўнай службы, факультэт падрыхтоўкі і перападрыхтоўкі, кафедра тэорыі і практыкі дзяржаўнага кіравання, прафесар), Беларускім дзяржаўным універсітэце (эканамічны факультэт, кафедра банкаўскай эканомікі, прафесар).

Навуковыя інтарэсы: макраэканоміка; тэорыя грошаў і фінансаў; эканамічная тэорыя інфармацыі; інстытуцыйная эканоміка; эканамічная дынаміка.

## Бібліяграфія 
* Теоретико-методологические основы денежно-кредитной политики в переходной экономике : автореферат диссертации … доктора экономических наук : 08.00.01 / Тихонов Анатолий Олегович. — Минск, 2003.
* Мировой финансово-экономический кризис: причины, факторы, направления преодоления : монография / [А. О. Тихонов и др.]. — Минск, 2011.
* Основы теории экономического развития : курс лекций / Ю. М. Ясинский, А. О. Тихонов. — Минск, 2006.
* Форвард, фьючерс, опцион на финансовом рынке : учебно-методическое пособие / А. О. Тихонов, С. Л. Кисель. — Минск, 2007.
* Новая информационно-поведенческая парадигма: конец равновесной теории, или ее второе дыхание? / Ю. Ясинский, А. Тихонов // Вопросы экономики. — Москва, 2007. — № 7. — С. 35—58.
 

 

Катэгорыя:Эканамісты СССР
Катэгорыя:Эканамісты Беларусі
Мехеціа

**Мехеціа** (, ) — востраў у Французскай Палінезіі. Уваходзіць у групу Наветраных астравоў Таварыства. Плошча — 2,3 км². Сталага насельніцтва няма.

## Геаграфія 
Мехеціа месціцца за 110 км на ўсход ад Таіці. Уяўляе сабою вяршыню падводнага вулкана. Вышэйшы пункт — гара Фарэу́ра (435 м). Паўночная частка асабліва стромкая, з частымі апоўзнямі. На поўдні вылучаецца пласкагор’е, пакрытае расліннасцю. У 1981 г. з сакавіка да лістапада на Мехеціа адбылося 3536 землятрусаў.

## Гісторыя 
Востраў Мехеціа здаўна вядомы палінезійцам. Згодна сучаснай інтэрпрытацыі таіцянскіх міфаў, на ім спыняліся перасяленцы з Таіці ў Новую Зеландыю. Адкрыты ў 1767 г. экспедыцыяй С. Уоліса. У архівах экспедыцыі захаваўся малюнак вонкавага аблічча вострава.

У нашы дні Мехеціа належыць прыватнаму ўладальніку.

## Спасылкі 
* Valérie Clouard and Alain Bonneville, Size and and depth of ancient magma reservoirs under atolls islands of French Polynesia using gravity data
* Jacques Talandier Mehetia Island, South Pacific: geology and petrology of the emerged part of the Society hot spot
* Mehetia Volcano
* Mehetia, un volcan proche de Tahiti

Катэгорыя:Астравы Таварыства
Катэгорыя:Астравы Ціхага акіяна
Катэгорыя:Незаселеныя астравы
Маіаа

**Маіаа** (; , літаральна «кіпцюр птушкі») — востраў у Французскай Палінезіі. Уваходзіць у групу Наветраных астравоў Таварыства. Плошча — 9 км². Насельніцтва (2012 г.) — 335 чалавек.

## Геаграфія 
Маіаа месціцца за 105 км на захад ад Таіці. Уяўляе сабою вапняковае плато на падводным узвышшы вулканічнага паходжання. Найвышэйшы пункт — 154 м. Даўжыня з поўдня на поўнач — 5,5 км, найбольшая шырыня з захаду на ўсход — 4,25 км. Берагі атачае каралавы рыф. Два ўнутраныя возеры Рота-Іці і Рота-Рахі надзвычай салёныя, населеныя салялюбнымі арганізмамі, якія надаюць азёрнай вадзе блакітны і зялёны колеры.

## Гісторыя 
У мінулым востраў Маіаа меў назву Тубуаі-Ману і, відавочна, быў населены выхадцамі з Тубуаі. Паводле падання, некаторы час ім кіраваў правадыр Тэраатафету, які займаўся людажэрствам, за што быў забіты падданымі. Пазней уладу атрымалі нашчадкі манархаў з Хуахінэ.

Маіаа быў адкрыты ў 1767 г. брытанскай экспедыцыяй на чале з С. Уолісам. У 1897 г. далучаны да каланіяльных валоданняў Францыі.

У 1920-я гг. сюды пераехаў брытанец Эрык Лоўфард Троўэр. Ён вырашыў авалодаць востравам, каб арганізаваць на ім здабычу фасфатаў, для чаго пачаў гандляваць з астравіцянамі еўрапейскімі таварамі, у тым ліку алкагольнымі напоямі ў крэдыт. Сярод яго даўжнікоў апынуўся правадыр Ну’у-а-Тауніўа. У 1928 г. Э. Л. Троўэр адсудзіў у яго ўчастак, які займаў большую частку Маіаа. Астравіцяне звярнуліся за дапамогай да французскага губернатара ў Папеэтэ. У 1934 г. гандляр быў вымушаны пакінуць востраў, яго зямельная маёмасць перайшла да каланіяльнай адміністрацыі і пазней была перададзена кааператыву, створанаму тубыльцамі. У 1936 г. быў выдадзены загад, які забараняў іншаземцам знаходзіцца на Маіаа болей за 48 гадзін і абмяжоўваў продаж алкаголю. У 1989 г. загад быў адноўлены толькі з некаторымі папраўкамі.

## Спасылкі 
* Maiao: The forbidden island of French Polynesia 
* Comment Maiao est devenue «l’île interdite»
* The French island of Maiao stands out in the Pacific Ocean
* Taraatafetu, le chef cannibale de l’île de Maiao

Катэгорыя:Астравы Таварыства
Катэгорыя:Астравы Ціхага акіяна
Уладзімір Іванавіч Тарасаў

**Уладзімір Іванавіч Тара́саў** (нар. , в. Шчыткавічы, Старадарожскі раён, Мінская вобласць) — беларускі эканаміст. Доктар эканамічных навук (1989), прафесар (1998).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі дзяржаўны інстытут народнай гаспадаркі імя В. У. Куйбышава (спецыяльнасць «Эканоміка і планаванне матэрыяльна-тэхнічнага забеспячэння», 1975), Інстытут эканомікі АН БССР (аспірантура, 1978).
    
Працаваў у Інстытуце эканомікі АН Беларусі (з 1978, навуковы супрацоўнік, загадчык сектара, загадчык аддзела цэнаўтварэння і фінансава-крэдытных адносін, у 1989—1994 гадах — намеснік дырэктара па навуцы), Нацыянальным банку Рэспублікі Беларусь (1994—1996, галоўны кансультант, кіраўнік групы саветнікаў пры праўленні банка), Беларускім дзяржаўным эканамічным універсітэце (1996—1999, прафесар кафедры банкаўскай справы), Беларускім дзяржаўным універсітэце (з 1999 года — загадчык кафедры банкаўскай і фінансавай эканомікі, у 2013—2019 гадах — кафедры карпаратыўных фінансаў, у 2019—2021 гадах — прафесар кафедры).

Член Савета заснавальнікаў Грамадскага навукова-аналітычнага цэнтра «Беларуская перспектыва».

Навуковыя інтарэсы: грашова-крэдытная палітыка; цэнаўтварэнне; эканамічная палітыка.

## Бібліяграфія 
* Общественно-необходимые затраты и цена новой техники : диссертация … доктора экономических наук : 08.00.09 : защищена 20.04.1989 : утверждена 08.12.1989 / Тарасов Владимир Иванович. — Минск, 1988.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* Тарасов Владимир Иванович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2008. — Т. 7. — С. 187.
* Тарасаў Уладзімір Іванавіч // Прафесары і дактары навук Беларускага дзяржаўнага універсітэта, 1921—2001 : 80 год. — Мінск, 2001. — С. 272.
* Тарасов Владимир Иванович // Вклад ученых БГУ в развитие экономического образования и экономической мысли Беларуси / Т. И. Адамович [и др.]. — Минск, 2002. — С. 209.
 

Катэгорыя:Эканамісты СССР
Катэгорыя:Эканамісты Беларусі
Беларускія народныя танцы для забавы і навучання

**«Беларускія народныя танцы для забавы і навучання»** — музычны альбом капэлы «На таку» і клуба традыцыйнага танца «СІТА», выдадзены ў 2018 годзе.

## Спіс песень
## Удзельнікі запісу
*Аляксей Крукоўскі — акардэон, губны гармонік
*Раман Яраш — барабан, бубен, губны гармонік, жалейка, кларнет
*Дар’я Зуева — скрыпка
*Таццяна Матафонава — скрыпка, карнет
*Яўген Барышнікаў — дуда, бубен
*Ігар Жалткоў — пранік
*Аляксей Яскевіч — дуда
*спеў: Марыя Аднадворцава, Ганна Сілівончык, Святлана Клепікава, Наста Шпілеўская, Сяргей Макарэвіч Аляксей Крукоўскі, Ігар Жалткоў
*гукарэжысёр — Валер Бяляеў
*відэамантаж — Алесь Матафонаў
*дызайн — Святлана Клепікава
*адказная за выпуск — Таццяна Матафонава

## Спасылкі
*Прэзентацыя дыска «Беларускія народныя танцы» 

Катэгорыя:Альбомы 2018 года
Катэгорыя:Музычныя альбомы Беларусі
Ваенны пераварот у Буркіна-Фасо (верасень 2022)

30 верасня 2022 года ў Буркіна-Фасо адбыўся ваенны пераварот, у выніку якога часовы прэзідэнт Поль-Анры Сандаага Даміба быў скінуты. Яго места заняў Ібрагім Траорэ.

## Перадгісторыя 
У студзені 2022 года ў Буркіна-Фасо адбыўся ваенны пераварот. Ён быў матываваны няздольнасцю ўрада стрымаць ісламарадыкалаў у краіне. Група афіцэраў зрынула прэзідэнта Рока Кабарэ, усталяваўшы ваенную хунту. Урад узначаліў Поль-Анры Сандаага Даміба. Пераварот першапачаткова падтрымліваўся многімі жыхарамі.

## Пераварот 
Раніцай 30 верасня ў некалькіх раёнах сталіцы Уагадугу былі чутны стральба і выбухі, у тым ліку ў раёне Уагу-2000, дзе размешчаліся як прэзідэнцкая, так і ваенная штаб-кватэры кіруючай хунты. Салдаты ў масках заблакавалі цэнтральныя раёны. На ваеннай базе Кэмп Баба Сі адбыліся сутыкненні.

Увечары капітан Ібрагім Траорэ абвясціў, што ён і група іншых афіцэраў вырашылі зрушыць часовага прэзідэнта з-за яго няздольнасці справіцца з ісламскімі баевікамі. Ён увёў каменданцкі час з 21:00 да 5:00, прыпыніў усю палітычную дзейнасць і дзеянне Канстытуцыі, а таксама закрыў усе паветраныя і сухапутныя межы.

2 кастрычніка было паведамлена, што Даміба даў згоду на патрабаванне путчыстаў аб адстаўцы, пакінуў Буркіна-Фасо і накіраваўся ў Тога.

## Рэакцыя 
Эканамічная супольнасць заходнеафрыканскіх дзяржаў асудзіла пераварот.

Катэгорыя:Верасень 2022 года
Катэгорыя:Падзеі 30 верасня
Катэгорыя:2022 год у палітыцы
Катэгорыя:Дзяржаўныя перавароты
Катэгорыя:Канфлікты 2022 года
Чыгір

**Чыгір** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Васіль Фёдаравіч Чыгір (нар. 1924) — беларускі юрыст. Доктар юрыдычных навук (1971), прафесар (1973).
* Міхаіл Мікалаевіч Чыгір (нар. 1948) — другі Прэм’ер-міністр Рэспублікі Беларусь (1994—1996).
ЖФК Унія Рацібуж

**«Унія»** () — былы польскі жаночы футбольны клуб з горада Рацібуж.

## Дасягненні 
### Чэмпіянат Польшчы 
*  Чэмпіён **(5)**: 2009, 2010, 2011, 2012, 2013
*  Бронзавы прызёр **(1)**: 2008

### Кубак Польшчы 
*  Уладальнік **(3)**: 2009/10, 2010/11, 2011/12
*  Фіналіст **(2)**: 2007/08, 2012/13

## Легіянеры 
*  Глорыя Чынаса (2012—2014)

## Спасылкі 
* RTP Unia Racibórz
Гран-пры журы (Венецыянскі кінафестываль)

**«Гран-пры журы»** () — узнагарода, якая прысуджаецца журы асноўнай конкурснай праграмы Венецыянскага кінафестывалю з 1951 года. У розныя часы другая або трэцяя па значнасці ўзнагарода фестывалю. Да 2016 года ўзнагарода называлася «*Спецыяльны прыз журы*» (1951—1982, 2006—2012), «*Вялікі спецыяльны прыз журы*» (1983—2005), «*Спецыяльны гран-пры журы*» (2013—2015).

## Лаўрэаты 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Венецыянскі кінафестываль
Катэгорыя:Кінапрэміі Італіі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1951 годзе
Анатоль Іванавіч Бабылёў

**Анатоль Іванавіч Бабылёў** (, г. Кувандык, Арэнбургская вобласць, Расія — ) — юрыст. Доктар юрыдычных навук (1989), прафесар (1989).

## Біяграфія 
Скончыў Саратаўскі юрыдычны інстытут (1965), Свярдлоўскі юрыдычны інстытут (аспірантура, 1971).
    
Працаваў у Свярдлоўскім юрыдычным інстытуце (1971—1974, дацэнт кафедры калхознага и зямельнага права), Алтайскім дзяржаўным універсітэце (1974—1979, дацэнт кафедры грамадзянскага права), Беларускім дзяржаўным універсітэце (з 1989, дацэнт кафедры дзяржаўнага права і савецкага будаўніцтва, у 1991—1993 — загадчык кафедры экалагічнага і аграрнага права), Арэнбургскім дзяржаўным аграрным універсітэце (1979—1988 і 1993—1995, загадчык кафедры тэорыі і гісторыі права і дзяржавы), Арэнбургскім дзяржаўным універсітэце (1995—1999, дэкан юрыдычнага факультэта), Маскоўскім дзяржаўным універсітэце шляхоў зносін (з 1999, у 2000—2002 — намеснік дырэктара Юрыдычнага інстытута, 2002—2010 — загадчык кафедры тэорыі і гісторыі права і дзяржавы).

Навуковыя інтарэсы: аграрнае права; прыродарэсурснае права.

## Узнагароды 
Званне «Заслужаны юрыст Расійскай Федэрацыі» (1999).

## Бібліяграфія 
* Проблема правового регулирования социального развития трудовых коллективов колхозов (внутриколхозный аспект) : диссертация … доктора юридических наук : 12.00.06 : защищена 00.02.1989 : утверждена 09.06.1989 / Бобылев Анатолий Иванович. — Оренбург, 1988.
* Правовое обеспечение материальной заинтересованности колхозов и колхозников в развитии общественного производства : автореферат диссертации … кандидата юридических наук : 714 / Бобылев А. И. — Свердловск, 1971.
 

## Літаратура 
* Памяти Анатолия Ивановича Бобылева (1939—2010) / Н. А. Духно, В. И. Ивакин // Государство и право. — 2010. — № 5. — С. 127—128.

Катэгорыя:Дэканы
Катэгорыя:Юрысты СССР
Катэгорыя:Юрысты Расіі
Катэгорыя:Юрысты Беларусі
Ібрагім Траорэ

**Ібрагім Траорэ** (; нар. 1988) — капітан УС Буркіна-Фасо, камандзір спецпадраздзялення «Кобра». Падчас вераснёўскага перавароту 2022 года захапіў уладу ў краіне і стаў часовым кіраўніком дзяржавы.

## Біяграфія 
Вучыўся ва Універсітэце Уагадугу, дзе быў членам Асацыяцыі студэнтаў-мусульман. У 2010 годзе паступіў на службу ў армію. У 2019 годзе ўвайшоў у склад новага армейскага спецпадраздзялення — контртэрарыстычнага атрада «Кобра». У 2020 годзе павышаны да капітанскага звання.

У студзені 2022 года Траорэ быў адным з удзельнікаў узброенага перавароту, падчас якога ў Буркіна-Фасо ўстаноўлена ваенная хунта «Патрыятычны рух за ахову і аднаўленне» і ўдзельнічаў у барацьбе супраць джыхадзістаў.

У гэты час Траорэ (як і многія іншыя прыхільнікі студзеньскага перавароту) апынуўся незадаволеным дзеяннямі Поля-Анры Сандаага Дамібы, лідара новага ўрада, адносна яго няздольнасці стрымаць паўстанцкі рух ісламскіх радыкалаў. Акрамя таго, улады затрымалі заробак байцам «Кобры». 30 верасня вайскоўцы зрынулі Дамібу. Кіраўніком краіны стаў Траорэ.

Катэгорыя:Прэзідэнты Буркіна-Фасо
Катэгорыя:Капітаны
Ніна Арсеньеўна Антановіч

**Ніна Арсеньеўна Антановіч** (нар. , г. п. Старобін, Салігорскі раён, Мінская вобласць) — беларускі палітолаг, спецыяліст у галіне тэорыі і філасофіі палітыкі, гісторыі і метадалогіі палітычнай навукі. Доктар палітычных навук (2018), дацэнт, прафесар.

## Біяграфія 
Скончыла Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (спецыяльнасць «Філасофія», 1987; аспірантура, спецыяльнасць «Паліталогія», 1998).
    
Працуе ў Беларускім дзяржаўным універсітэце (з 1992, юрыдычны факультэт, кафедра паліталогіі, дацэнт).

Навуковыя інтарэсы: метадалогія палітычнай навукі; метады палітычнага аналізу; палітычныя тэхналогіі; дзяржаўная палітыка і кіраванне; палітычнае кіраванне.

## Бібліяграфія 
* Теория и методы анализа государственного управления в политической науке : диссертация … доктора политических наук : 23.00.01 : защищена 20.06.2018 : утверждена 10.10.2018 / Антанович Нина Арсеньевна. — Минск, 2018.
* Системный подход в политической науке : диссертация … кандидата политических наук : 23.00.01 : защищена : 13.05.1998 : утверждена : 19.06.1998 / Антанович Нина Арсеньевна. — Минск, 1998.
* Грамадазнаўства : вучэбны дапаможнік / [М. І. Вішнеўскі і інш.]. — Мінск, 2010.
* Методология и методы политического анализа / Н. А. Антанович. — Минск, 2007.
* Политология : курс лекций / [Н. П. Денисюк и др.]. — Минск, 1997. (Информация: форма фамилии «Антонович» — ошибочная.)
* Историко-культурные условия национально-государственного строительства и политическое развитие Республики Беларусь / Н. А. Антанович // Политическая экспертиза. — Санкт-Петербург, 2010. — Т. 6, № 2. — С. 176—197.
 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* Антановіч Ніна Арсеньеўна // Юрыдычны факультэт : Гісторыя. Сучаснасць. Імёны / Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт. — Мінск, 2015. — С. 113.
 

Катэгорыя:Палітолагі Беларусі
Людміла Антонаўна Пашкевіч

**Людміла Антонаўна Пашкевіч** — беларуская вучоная ў галіне траўматалогіі і артапедыі. Заслужаны ўрач Рэспублікі Беларусь (2001). Доктар медыцынскіх навук, прафесар.

## Біяграфія 
Пасля заканчэння Мінскага дзяржаўнага медыцынскага інстытута ў 1968 годзе працавала ўрачом-артапедам артапедычнага аддзялення 21-й дзіцячай паліклінікі ў Мінску. У 1974—1975 гадах урач-артапед 19-й гарадской паліклінікі ў Мінску.

У 1975—1977 гадах клінічны ардынатар Навукова-даследчага інстытута траўматалогіі і артапедыі Міністэрства аховы здароўя БССР. У 1977—1993 гадах малодшы навуковы супрацоўнік, старшы навуковы супрацоўнік патагісталагічнай лабараторыі ізатопнай з віварыем Навукова-даследчага інстытута траўматалогіі і артапедыі Міністэрства аховы здароўя БССР.

З 1993 года працавала кіраўніком аддзялення клінічнай марфалогіі Навукова-даследчага інстытута траўматалогіі і артапедыі Міністэрства аховы здароўя Рэспублікі Беларусь, з лістапада 1996 года — намеснікам дырэктара па навуковай рабоце дзяржаўнай установы «Рэспубліканскі навукова-практычны цэнтр траўматалогіі і артапедыі».

## Навукова-даследчыцкая дзейнасць 
* кандыдацкая дысертацыя — «Клініка-рэнтгеналагічныя і марфалагічныя супастаўленні першасных злаякасных пухлін костак і суставаў» (Мінск, 1984 г.);
* доктарская дысертацыя — «Клініка-рэнтгенамарфалагічная характарыстыка і дыферэнцыяльная дыягностыка пухлін пазваночніка і плоскіх костак (лапатка, рэбры, грудзіна)» (Мінск, 1996 г.).

## Узнагароды 
Заслужаны ўрач Рэспублікі Беларусь (2001), нагрудны знак «Выдатнік аховы здароўя», медаль Францыска Скарыны.

## Спасылкі 
* Людмила Пашкевич. Весомый научный вклад в отечественную ортопедию и травматологию 

Катэгорыя:Артапеды Беларусі
Катэгорыя:Артапеды СССР
Файфель Ісакавіч Гаўзе

**Файфель (Файвель) Ісакавіч Гаўзе** (, г. Слуцк, Мінская вобласць — ) — беларускі юрыст. Доктар юрыдычных навук (1965), прафесар.

## Біяграфія 
Скончыў Харкаўскі інстытут народнай гаспадаркі (прававое аддзяленне, 1921).
    
Працаваў у Народным камісарыяце юстыцыі Беларускай ССР (1921—1929, следчы, загадчык натарыяльнага аддзела, загадчык заканадаўча-кадыфікацыйнага аддзела), Алма-Ацінскім юрыдычным інстытуце, Мінскім юрыдычным інстытуце (дацэнт кафедры грамадзянскага права, у 1945—1950 — загадчык кафедры), Беларускім дзяржаўным ўніверсітэце (1923—1928 і з 1954, прафесар кафедры грамадзянскага права).

Навуковыя інтарэсы: праблемы грамадзянскага, сямейнага права; гісторыя права Беларусі; кадыфікацыя заканадаўства.

## Бібліяграфія 
* Социалистический гражданскоправовой договор : автореферат диссертации … доктора юридических наук / Ф. И. Гавзе. ― Москва, 1963.

## Літаратура 
* Гавзе Файволь Исаакович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2006. — Т. 2. — С. 857.
* Гаузе Файвель Исаакович / А. А. Яновский // Белорусская юридическая энциклопедия : в 4 т. — Минск, 2007. — Т. 1. — С. 286.
* 
* Гаўзе Файвель Ісаакавіч // Прафесары і дактары навук Беларускага дзяржаунага універсітэта, 1921—2001 : 80 год. — Мінск, 2001. — С. 59.
* Гаўзэ Файвель Ісаакавіч // Юрыдычны факультэт : Гісторыя. Сучаснасць. Імёны / Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт. — Минск, 2015. — С. 136—137.
* Гавзе Файвель Ісаакавіч // Навуковыя работнікі БССР [Машынапіс]. — Менск [Мінск], 1936. — С. 37.

Катэгорыя:Юрысты СССР
Катэгорыя:Юрысты Беларусі
Юлія Пятроўна Гаўрыльчанка

**Юлія Пятроўна Гаўрыльчанка** (нар. , Мінск) — беларускі юрыст. Доктар юрыдычных навук (2017), прафесар (2019).

## Біяграфія 
Скончыла Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (спецыяльнасць «Правазнаўства», 2001).

Працавала ў Беларускім дзяржаўным універсітэце (з 2004, юрыдычны факультэт, кафедра фінансавага права и прававога рэгулявання гаспадарчай дзейнасці, дацэнт).

Навуковыя інтарэсы: банкаўскае права; банкаўскае права замежных краін; гісторыя дзяржавы і права Рэспублікі Беларусь.

## Бібліяграфія 
* Судовая рэформа XVI стагоддзя ў Вялікім княстве Літоўскім : дысертацыя … кандыдата юрыдычных навук : 12.00.01 : абаронена 03.06.2004 : зацверджана 29.09.2004 / Доўнар Юлія Пятроўна. — Мінск, 2004.
* Банковское право. Общая часть / Ю. П. Довнар. — Минск, 2007.
* Банковское право. Особенная часть / Ю. П. Довнар. — Минск, 2007.
* Государственное регулирование банковских вкладов / Ю. П. Довнар. — Минск, 2008.

## Літаратура 
* Гаўрыльчанка Юлія Пятроўна // Юрыдычны факультэт : Гісторыя. Сучаснасць. Імёны / Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт. — Минск, 2015. — С. 138.

Катэгорыя:Юрысты Беларусі
Іосіф Ісакавіч Гарэлік

**Іосіф Ісакавіч Гарэлік** (, Бабруйск, Бабруйскі павет, БССР — ) — беларускі юрыст. Доктар юрыдычных навук (1966), прафесар. Інвалід Вялікай Айчыннай вайны.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 3 снежня 1921 года ў Бабруйску.

У 1944 годзе скончыў Ленінградскі юрыдычны інстытут, у 1947 годзе — аспірантуру гэтага інстытута.

У 1947 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю на тэму «Крымінальна-прававая ахова асабістай уласнасці грамадзян. Крадзеж». Абарона доктарскай дысертацыі на тэму «Злачынствы небяспечныя для жыцця і здароўя (пастаўленне ў небяспеку і пакіданне ў небяспецы)» адбылася ў 1965 годзе ў Ленінградскім універсітэце.
   
Працаваў у судовых органах Беларускай ССР, Мінскім юрыдычным інстытуце (з 1947), на юрыдычным факультэце ў Беларускім дзяржаўным універсітэце (1955—1992, прафесар кафедры крымінальнага права).

Навуковыя інтарэсы: крымінальнае права; гісторыя права; прававыя аспекты трансплантацыі органаў і тканак.

Аўтар звыш 80 навуковых прац, сярод якіх манаграфіі, падручнікі, навучальныя дапаможнікі, навукова-практычныя каментарыі крымінальнага заканадаўства, артыкулы. Аўтар і рэдактар двухтомнага падручніка «Крымінальнае права БССР» (1978), вядучы аўтар сямі выданняў навукова-практычных каментарыяў да Крымінальнага кодэкса БССР. Падрыхтаваў трох кандыдатаў навук.

Многія гады з’яўляўся членам Навукова-кансультатыўнага савета Вярхоўнага Суда БССР, удзельнічаў у падрыхтоўцы праекта Крымінальнага кодэкса БССР 1960 года, унёс уклад у распрацоўку Крымінальнага кодэкса Рэспублікі Беларусь 1999 года.

## Узнагароды 
* Ордэн Айчыннай вайны II ступені і інш.

## Бібліяграфія 
* Правовые аспекты пересадки органов и тканей. — Минск, 1961.
* Преступления, опасные для жизни и здоровья (поставление в опасность и оставление в опасности) : автореферат диссертации … доктора юридических наук / Горелик Иосиф Исаакович. — Ленинград, 1965.
* Квалификация преступлений опасных для жизни и здоровья — Минск: «Вышэйшая школа», 1973.
* Уголовное право БССР: учебник : в 2 т. Т. 1. Часть Общая / И. И. Горелик [и др.]; под ред. И. И. Горелика. Минск, Вышэйшэйшая школа, 1978. 334 с.;
* Уголовное право БССР: учебник : в 2 т. Т. 2. Часть Особенная / И. И. Горелик [и др.]; под ред. И. С. Тишкевича. Минск : Вышэйшэйшая школа, 1978. 334 с.
* Применение уголовного законодательства в судебной практике БССР. — Минск: Изд-во БГУ, 1982.
* Избранные труды / И. И. Горелик. – Минск : ЮрСпектр, 2021. – 480 с. – (Наследие права).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Цішкевіч, І. С. Творчага даўгалецця! / І. С. Цішкевіч // Беларускі універсітэт. — 1971. — 2 снежня (N 35). — C. 3. 
* 
* Гарэлік Іосіф Ісакавіч // Прафесары і дактары навук Беларускага дзяржаунага універсітэта, 1921—2001 : 80 год. — Мінск, 2001. — С. 58—59.
* Гарэлік Іосіф Ісаакавіч // Юрыдычны факультэт : Гісторыя. Сучаснасць. Імёны / Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт. — Минск, 2015. — С. 136.
* Гарэлік Іосіф Ісакавіч // Памяць : Бабруйск. — Мінск, 1995. — С. 721.
* Горелик Иосиф Исаакович / А. А. Яновский // Белорусская юридическая энциклопедия : в 4 т. — Минск, 2007. — Т. 1. — С. 298.

Катэгорыя:Інваліды Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Юрысты СССР
Катэгорыя:Юрысты Беларусі
Катэгорыя:Аўтары падручнікаў
Kickstarter

**«Kickstarter»** — сайт для  на рэалізацыю творчых, навуковых і вытворчых праектаў па схеме краўдфандзінгу (гэта значыць добраахвотных ахвяраванняў). «Kickstarter» фінансуе разнастайныя праекты, такія як стварэнне фільмаў , коміксаў, відэагульняў, музыкі і г. д.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Сайты, якія з’явіліся ў 2009 годзе
Катэгорыя:Кампаніі Нью-Ёрка
Дзіра Она (кухар)

**Дзі́ра О́на** (, рам.: *Ono Jirō*; нар. 27 кастрычніка 1925, Хамамацу, Сідзуока, Японія) — японскі шэф-кухар і ўладальнік Sukiyabashi Jiro, японскага сушы-рэстарану ў Кіндзе, Цюа-ку, Токіа. Сучаснікі лічаць Она адным з найлепшых сушы-майстроў і прыпісваюць яму наватарскія метады, якія выкарыстоўваюцца пры сучаснам гатаванні сушы.

## Дзяцінства 
Она быў народжаны ў горадзе Тэнру (цяпер Хамамацу) у прэфектуры Сідзуока, Японія. Ён пачаў працаваць у мясцовым рэстаране ва ўзросце сямі гадоў, а пасля пераехаў у Токіа, каб атрымаць адукацыю.

 і прэзідэнта ЗША Барака Абаму ў рэстаране Sukiyabashi Jiro ў красавіку 2014 года]]

Она абслугоўваў былога прэм’ер-міністра Японіі, Сіндза Абэ, і прэзідэнта ЗША, Барака Абаму, у сваім рэстаране Sukiyabashi Jiro. Абама казаў: «Я нарадзіўся на Гаваях і з’еў мноства розных сушы, але гэтыя сушы былі найлепшымі за ўсё маё жыццё».

## Заўвагі 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Кухары Японіі
Міхаіл Іванавіч Пржыбытка

**Міхаіл Іванавіч Пржыбы́тка** (,  — ) — беларускі дзеяч тэатра. Заслужаны дзеяч культуры Беларускай ССР (1967).

## Біяграфія 
3 1925 года працаваў у Беларускім тэатры імя Я. Купалы рабочым сцэны, загадчыкам машынна-дэкарацыйнага і канструктарскага цэхаў, галоўным машыністам сцэны. Дасканала валодаў сваёй справай, умелы арганізатар творчага працэсу, зрабіў значны ўклад у тэхнічную аснашчанасць сцэны.

Член Беларускага саюза тэатральных дзеячаў з 1947 года.

Выканаў дэкарацыі да спектакляў: «Жыццё кліча»  (1935), «Як яе завуць» М. Адуева, «Далёкае» А. Афінагенава, «» А. Астроўскага (усе 1936).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Тэатральныя дзеячы Беларусі
Катэгорыя:Тэатральныя дзеячы XX стагоддзя
Грунтоў

**Грунтоў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Ігар Алегавіч Грунтоў (нар. 1950) — беларускі юрыст, спецыяліст у галіне крымінальнага права і крыміналогіі, крымінальна-выканаўчага права.
* Пётр Сцяпанавіч Грунтоў (1933—2012) — вучоны ў галіне транспартных сістэм, доктар тэхнічных навук (1978), прафесар (1979).
* Сяргей Уладзіміравіч Грунтоў (нар. 1984) — беларускі гісторык-некрапаліст. Кандыдат гістарычных навук.
Васіль Фёдаравіч Чыгір

**Васіль Фёдаравіч Чыгір** (нар. , в. Лешня, Капыльскі раён, Мінская вобласць) — беларускі юрыст. Доктар юрыдычных навук (1971), прафесар (1973).

## Біяграфія 
Скончыў Мінскі юрыдычны інстытут (кваліфікацыя «Юрыст», 1949; аспірантура, 1952).

Працуе ў Беларускім дзяржаўным універсітэце (з 1954, юрыдычны факультэт, кафедра грамадзянскага права, прафесар, у 1972—1992 — загадчык кафедры, у 1973—1983 — дэкан факультэта).

## Сям’я 
* дачка Ірына Васілеўна Папова (Чыгір) (нар. 1953) — матэматык і юрыст, кандыдат юрыдычных навук
** унучка Алена Аляксандраўна Свадкоўская (Папова) (нар. 1980) — юрыст, кандыдат юрыдычных навук

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя інтарэсы: грамадзянскае права.

## Узнагароды 
Званне «Заслужаны юрыст Беларускай ССР» (1971), ордэны Працоўнага Чырвонага Сцяга (1981), Айчыннай вайны (2 ступені, 1972; 1 ступені, 1985).

## Бібліяграфія 
* Жилищное правоотношение : автореферат диссертации … доктора юридических наук : 12.712 / Чигир Василий Федорович. — Минск, 1970.
* Договор найма жилого помещения : по новому жилищному законодательству / В. Ф. Чигир. — Минск, 2001.
* Жыллёва-будаўнічыя кааператывы ў Беларускай ССР / В. Ф. Чыгір. — Мінск, 1973.
* Физические и юридические лица как субъекты гражданского права / В. Ф. Чигир. — Минск, 2000.
* Ч58 Избранные труды / В.Ф. Чигир. – Минск : Редакция журнала «Промышленно-торговое право», 2014. – 560 с. – (Наследие права).
 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* Чигир Василий Федорович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2008. — Т. 7. — С. 543.
* 
* Чыгір Васіль Фёдаравіч // Прафесары і дактары навук Беларускага дзяржаўнага універсітэта, 1921—2001 : 80 год. — Минск, 2001. — С. 305—306.
* Чыгір Васіль Фёдаравіч // Юрыдычны факультэт : Гісторыя. Сучаснасць. Імёны / Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт. — Мінск, 2015. — С. 244—245.
* Чыгір Васіль Фёдаравіч // Юрыдычны факультэт : Гісторыя. Сучаснасць. Імёны / Беларускі дзяржаўны універсітэт. — Мінск, 2004. — С. 122—123.
* Василий Федорович Чигир / В. Н. Годунов, М. В. Мещанова // Журнал Белорусского государственного университета. Право. — 2019. — № 3. — С. 104—105.
 

Катэгорыя:Дэканы юрыдычнага факультэта БДУ
Катэгорыя:Юрысты Беларусі
Катэгорыя:Юрысты СССР
Ігналіна (значэнні)

Назву **Ігналі́на** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Ігналіна — вёска ў Верхнядзвінскім раёне Віцебскай вобласці.

### Літва 
* Ігналіна — горад у Літве.
Паўстанне джыхадзістаў у Буркіна-Фасо

**Паўстанне джыхадзістаў у Буркіна-Фасо** — узброены рух ісламскіх радыкалаў на тэрыторыі Буркіна-Фасо, які разнарнуўся ў 2015 годзе.

## Ход падзей 
З 2015 года на тэрыторыі краіны пачалі актыўную дзейнасць арганізацыі «Ісламская дзяржава» «Ансар уль-Іслам» і «Аль-Каіда». Іх узнікненне тут абумоўлена прысутнасцю ісламарадыкалаў у суседнім Малі. Першы інцыдэнт адбыўся 23 жніўня, калі ва Урсі быў смяротна паранены адзін жандарм. Як мяркуецца, за нападам стаяла групоўка «Бока Харам».

Першапачаткова паўстанцы рабілі асобныя напады, напрыклад, на касцёлы. З 2019 года яны актыўна захоплівалі шырокія тэрыторыі для стварэння «халіфата». Каб выгнаць непажаданае грамадзянскае насельніцтва, ісламісты пачалі блакаваць дарогі, разбураць інфраструктуру, запалохваць і ладзіць масавыя пакаранні смерцю некамбатантаў. З-за дзейнасці баевікоў у некаторых правінцыях быў уведзены рэжым надзвычайнага становішча. У лістападзе 2021 года пасля таго, як тэрарысты забілі 49 вайскоўцаў і 4 мірных жыхароў ля залатой шахты на поўначы краіны, у Буркіна-Фасо ўспыхнулі масавыя пратэсты. Пратэстоўцы выказвалі незадаволенасць недастатковым узроўнем бяспекі і дрэнным забеспячэннем Узброеных Сіл харчаваннем. У выніку пратэстаў з пасады сышоў прэм’ер-міністр Зэрба Ласіна. Да верасня 2022 года амаль 40% тэрыторыі Буркіна-Фасо кантралявалася недзяржаўнымі сіламі. Тым часам Даміба звольніў міністра абароны і заняў гэтую пасаду сам.

26 верасня калона забеспячэння, якая накіроўвалася ў абложаны паўночны горад Джыба, трапіла ў засаду паўстанцаў. Падчас сутыкнення адзінаццаць салдат загінулі, а 50 грамадзянскіх асоб былі выкрадзены. Здарэнне яшчэ больш падарвала давер грамадскасці да ўрада Дамібы. З гэтай нагоды адбылася чарговая гвалтоўная змена ўлады, і кіраўнікоў дзяржавы стаў капітан Ібрагім Траорэ.

У жніўні 2024 года, у сувязі з набліжэннем ісламістаў да горада Кая, які ўяўляў сабой апошнюю лінію абароны сталіцы краіны Буркіна-Фасо Уагадугу, урадавыя войскі нанялі жыхароў дэпартамента Бурсалаго для будаўніцтва абарончых збудаванняў. Аднак баевікі напалі на іх і забілі да 200 чалавек.

## Замежны ўдзел 
З самага пачатку ўзброеных сутыкненняў ўлады карысталіся французскай ваеннай дапамогай, але з часам урад, вайскоўцы і грамадскасць пачалі крытыкаваць Парыж з-за неэфектыўнай падтрымкі. У якасці альтэрнатывы французам кіраўніцтва разглядала магчымасць прыцягнення расійскай ПВК «Вагнер».

У 2021 годзе, як паведамлялася, ад дзеянняў тэрарыстаў загінула больш за 2 тысячы мірных жыхароў.

Адначасова на фоне сутыкненняў у краіне выбухнуў адзін з самых хуткарослых крызісаў унутранага перасялення. За той жа 2021 год 682 000 грамадзян, пераважна жанчын і дзяцей, збеглі са сваіх дамоў у больш бяспечныя месцы. Да лета 2022 года колькасць унутраных перасяленцаў у Буркіна-Фасо ўзрасла да 1,9 млн чалавек.

## Гл. таксама 
* Ісламісцкі мяцеж у Мазамбіку
* Паўстанне джыхадзістаў у Нігеры
* Разня ў Салхане і Тадар’яце (2021)

Катэгорыя:Гісторыя Буркіна-Фасо
Катэгорыя:Ісламісцкі тэрарызм
Ігар Алегавіч Грунтоў

**Ігар Алегавіч Грунтоў** (нар. , Віцебск) — беларускі юрыст, спецыяліст у галіне крымінальнага права і крыміналогіі, крымінальна-выканаўчага права. Доктар юрыдычных навук, прафесар.

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (спецыяльнасць «Правазнаўства», 1975).
    
Працаваў ва Упраўленні ўнутраных спраў Мінскага гарадскога выканаўчага камітэта (1975—1979, упраўленне крымінальнага вышуку, інспектар), Беларускім дзяржаўным універсітэце (з 1979, юрыдычны факультэт, кафедра крымінальнага права, з 2005 — загадчык кафедры).

Навуковыя інтарэсы: віна; склад злачынства; аб’ектыўны бок злачынства.

## Бібліяграфія 
* Принцип личной виновной ответственности в уголовном законодательстве : диссертация … доктора юридических наук : 12.00.08 : защищена 13.01.2015 : утверждена 24.06.2015 / Грунтов Игорь Олегович. — Минск, 2014.
* Уголовно-правовые нормы с административной преюдицией : автореферат диссертации … кандидата юридических наук : 12.00.08 / Грунтов Игорь Олегович. — Минск, 1985.
* Крымінальнае права Беларусі : Закон, злачынства, адказнасць : навучальны дапаможнік / [А. І. Баркоў і інш.]. — Мінск, 1997.
* Уголовное право Республики Беларусь. Особенная часть : учебное пособие для студентов вузов специальностей «Правоведение» и «Экономическое право» / [Н. Ф. Ахраменка и др.]. — Минск, 2002.
 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* Грунтоў Ігар Алегавіч // Юрыдычны факультэт : Гісторыя. Сучаснасць. Імёны / Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт. — Мінск, 2015. — С. 139—140.
* Грунтоў Ігар Алегавіч // Юрыдычны факультэт : Гісторыя. Сучаснасць. Імёны / Беларускі дзяржаўны універсітэт. — Мінск, 2004. — С. 70.
 

Катэгорыя:Юрысты СССР
Катэгорыя:Юрысты Беларусі
Іэн (ураган)

**Ураган Іэн** () — трапічны ўраган, які абрынуўся на Кубу і ЗША ў 2022 годзе.

Трапічны цыклон пачаў адсочвацца на ўсход ад Наветраных астравоў 19 верасня 2022 г. Праз два дні накіраваўся ў Карыбскае мора, прыносячы вецер і моцны дождж. Калі канвекцыя ўзмацнілася і сістэма стала больш кампактнай, утварыўся ўраган Іэн, які наблізіўся да Кайманавых астравоў і стаў хутка ўзмацняцца, а затым абрынуўся на захад Кубы. У час знаходжання над сушай ён крыху аслабеў, але зноў узмацніўся, калі перамясціўся ў паўднёва-ўсходнюю частку Мексіканскага заліва. 28 верасня ўраган абрынуўся на паўднёвы захад Фларыды, несучы вялікія хвалі і вецер з парывамі да 250 км/гадз. Аслабеў да трапічнага шторму, перш чым вярнуўся ў Атлантыку, зноў узмацніўся да ўрагану і абрынуўся на Паўднёвую Караліну і Паўночную Караліну.

У Фларыдзе ўраган выклікаў разбурэнні і прывёў да гібелі прынамсі 73 чалавек. Быў нанесены катастрафічны ўрон некаторым раёнам паўднёва-заходняй Фларыды, у асноўным у выніку паводкі з-за моцнага штармавога нагону і ападкаў. Разбураны тысячы дамоў, без электрычнасці засталіся больш за 2 мільёны спажыўцоў.

## Спасылкі 
* How to help victims of Hurricane Ian in Florida by Gabriel Pietrorazio, published by PBS (2022-09-29)
* Hurricane Ian: Survivors speak of 'brutal' storm as Florida counts cost

Катэгорыя:Атлантычныя ўраганы
Катэгорыя:2022 год у ЗША
Катэгорыя:Верасень 2022 года
Катэгорыя:Катастрофы 2022 года
Валянціна Васілеўна Пражэева

**Валянціна Васілеўна Пражэева** (, Свярдлоўск, СССР — , Мінск, Беларусь) — беларуская артыстка тэатра лялек. Заслужаны артыст Рэспублікі Крым (2001).

## Біяграфія 
Скончыла ў 1962 годзе Рэспубліканскія курсы пры Міністэрстве культуры Беларусі па спецыяльнасці «рэжысура народных тэатраў». 3 1963 года артыстка Беларускага дзяржаўнага тэатра лялек. На фарміраванне творчай асобы Пражэевай паўплываў Ан. А. Ляляўскі.

## Творчасць 
Разнапланавая артыстка. Прафесійнае валоданне лялькамі розных сістэм, праца ў драматычным плане, выразная моўная характарнасць дазваляюць актрысе ствараць яркія запамінальныя вобразы. Сярод роляў: у спектаклях для дзяцей — Мачаха («Папялушка» ), тыграня Петрык («Тыграня Петрык» ), Кібальчыш («» паводле А. Гайдара), шчаня Мікі («» ), Баба-Яга («Васіліса Прыгожая» К. Чарняк), Фімушка («Званы-лебедзі»  і ; лаўрэат фестывалю тэатраў лялек Прыбалтыкі і Беларусі, г. Каўнас, Літва, 1971), Баба («Дзед і Жораў» В. Вольскага; лаўрэат фестывалю тэатраў лялек Прыбалтыкі і Беларусі, Мінск, 1974); у спектаклях для дарослых — прынцэса Дысперанда («Чортаў млын» І. Штока), Галатэя («Цудоўная Галатэя»  і ), Ева («» Штока), дачка Бабы-Ягі («Да трэціх пеўняў» В. Шукшына), дзяўчына Машка («Ляўша»  і  паводле М. Ляскова), Эльвіра Рэнесанс («» У. Маякоўскага), фрау Босенгейм («Прыгоды бравага салдата Швейка» паводле Я. Гашака), Шарлота («3 Парыжам скончана!..» паводле п’есы А. Чэхава «Вішнёвы сад») і інш. Дыпломы Міжнародных фестываляў тэатраў лялек.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Лялечнікі Беларусі
Уладзімір Васілевіч Прохараў

**Уладзімір Васілевіч Про́хараў** (нар. , , Омская вобласць, Расія) — беларускі кампазітар.

## Біяграфія 
Скончыў у 1976 годзе Беларускую кансерваторыю (клас Я. Глебава). 3 1981 года выкладае ў музычных навучальных установах Мінска.

Член Беларускага саюза кампазітараў з 1977 года.

## Творчасць 
Працуе ў розных жанрах. Аўтар музыкі да спектакляў, пастаўленых у лялечных тэатрах Беларусі: дзяржаўныя тэатры — «» С. Маршака, «Гадзіннік з зялюляй» С. Пракоф’евай, «Доктар Айбаліт»  (усе 1980), «38 папугаяў»  (1985), «Церам-церамок» Маршака (1986); у абласных тэатрах: Гродзенскім — «Сіндбад-мараход»  і  (1981), «Насарог і Жырафа» Х. Гюнтэра (1983), «Кацяня па мянушцы Гаў» Остэра, «Калі рамонак расцвітае» Р. Москава, «Балада пра белую вішню» С. Клімковіч (усе 1984); Брэсцкім — «Збанок-гаварун» А. Абу-Бакара (1982), «Іншаземец у Рыме» В. Маслава (1985), «Кот у ботах» Г. Уладычынай (1986), «…Забыць Герастрата!» Р. Горына (1989); Мінскім абласным тэатры лялек «Батлейка» (Маладзечна) — «Прывітанне для мартышкі» Остэра (1990), «Казкі Несцеркі» А. Туравай (1991), «Свята Ражаство радасць прынясло» І. Сідарука (1992); а таксама да спектакляў у Дзяржаўным рускім драматычным тэатры Беларусі — «Бабскае царства» паводле  (1984), «Іван-ды-Мар’я» У. Гольдфельда (1986).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Кампазітары Беларусі
Катэгорыя:Кампазітары XX стагоддзя