open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Стоп таракан!

**«Стоп таракан!»** — беларускі палітычны лозунг. Таксама вядомая форма «Стоп таракан — No pasaran!». Упершыню з’явіўся падчас прэзідэнцкай кампаніі ў Беларусі на прамой трансляцыі блогера Сяргея Ціханоўскага. Таракан са слогана з’яўляецца аналогіяй на Аляксандра Лукашэнку. Пазней лозунг неаднаразова скандаваўся на пікетах і акцыях пратэсту.

## Гісторыя 
Слоган узнік пасля сустрэчы Сяргея Ціханоўскага з жыхаркай Глыбокага Людмілай Барэйка. У сваім апавяданні пра жыццё ў Беларусі на прамой трансляцыі яна згадала казку Карнея Чукоўскага «Тараканішча». Аповед стаў алегорыяй на страх, які ахапіў беларусаў за час кіравання Аляксандра Лукашэнкі.

Мянушкай «Таракан» беларускія пратэстоўцы пачалі называць Аляксандра Лукашэнку напярэдадні прэзідэнцкіх выбараў 2020 года. Таксама Ціханоўскі адзначаў, што Лукашэнка падобны да героя казкі «Тараканішча» сваімі кусцістымі вусамі.

«Стоп таракан!» стаў лозунгам палітычнай кампаніі Сяргея. Ён заклікаў прыходзіць на пікеты з тапачкамі, каб «прыплюхнуць таракана». Пазней кіраўнік ЦВК Лідзія Ярмошына ўспрыняла фразу як пагрозу забойствам у свой адрас. Пасля таго, як Ціханоўскага не дапусцілі да выбараў, выраз стаў лозунгам прэзідэнцкай кампаніі яго жонкі Святланы Ціханоўскай. У чэрвені 2020 года пад хэштэгам «#стоптаракан» праводзіўся інтэрнэт-флэшмоб, у якім карыстальнікі выказвалі сваю незадаволенасць станам спраў у краіне. Лозунг скандаваўся на пікетах і акцыях пратэсту, а таксама з’яўляўся на плакатах і таблічках у трамваях.

Людміла Барэйка, аўтарка лозунгу, была вымушаная пакінуць Беларусь. 8 мая 2024 года яе завочна асудзілі па артыкуле аб паклёпе, а 9 кастрычніка таго ж года амніставалі і знялі судзімасць.

## Аналіз 
«Стоп таракан!», імаверна, стаў першым прэцэдэнтным (аўтарскім) лозунгам-цытатай, уведзенай у грамадскі абарот ў Беларусі ў 2020 годзе. Слоган выказвае негатыўны пасыл да ўлады, персаналіям-антыгероям. Па некаторых ацэнках, лозунг з’яўляецца дэгуманізавальным.

## Ацэнка 
Палітычны аглядальнік Арцём Шрайбман канстатаваў, што «Стоп таракан» стаў адзіным лозунгам Сяргея Ціханоўскага, і што ён змог эфектыўна каналізаваць настроі грамадзян краіны.

Некаторымі супрацоўнікамі беларускай міліцыі лозунг быў ацэнены як супрацьпраўны, антыўрадавы і дыскрымінуючы ўладу.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Палітычныя лозунгі Беларусі
Катэгорыя:Пратэсты ў Беларусі (2020—2021)
Катэгорыя:Прэзідэнцкія выбары ў Беларусі
Генеральны дырэктарат знешняй бяспекі

**Галоўнае ўпраўленне (Генеральны дырэктарат) знешняй бяспекі Міністэрства абароны Французскай Рэспублікі** (фр. Direction générale de la Sécurité extérieure, DGSE) — аб’яднаная служба знешнепалітычнай і ваеннай разведкі Французскай Рэспублікі ў падпарадкаванні французскага Міністэрства абароны.

Утворана 2 красавіка 1982 года пасродкам рэарганізацыі Службы замежнай інфармацыі і бяспекі (SDECE).

## Заўвагі 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт на сайце Міністэрства абароны Францыі (фр.)

Катэгорыя:Узброеныя сілы Францыі
Францыя
Джон Нкома

**Джон Ланда Нкома** (; 22 жніўня 1934 — 17 студзеня 2013) — дзяржаўны дзеяч Зімбабвэ. Займаў пасаду другога віцэ-прэзідэнта краіны з 13 снежня 2009 па 17 студзеня 2013 года.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 22 жніўня 1934 года ў Паўднёвай Радэзіі.

У маладосці быў актыўным прыхільнікам партыі Саюз афрыканскага народа Зімбабвэ (ЗАПУ), якая стала пераемнікам забароненага ў Паўднёвай Радэзіі нацыянальнага кангрэса.

У 2005—2008 гадах года з’яўляўся спікерам парламента Зімбабвэ.

У 2009 годзе прыступіў да абавязкаў віцэ-прэзідэнта краіны. Гэтую пасаду займаў да самай смерці.

17 студзеня 2013 года памёр у ПАР, дзе праходзіў курс лячэння ад рака.

## Спасылкі 
* Джон Нкома на сайце reuters.com 

Катэгорыя:Палітыкі Зімбабвэ
Катэгорыя:Палітыкі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Палітыкі XX стагоддзя
Катэгорыя:Памерлі ад раку
Воблака Хілса

**Воблака Хілса** (таксама — **унутранае воблака Оорта** ці **унутранае воблака**) яўяе сабой велізарны тэарэтычны калязорны дыск ўсярэдзіне аблокаў Оарта, знешняя мяжа якога будзе размяшчацца на адлегласці ад 20 000 да 30 000 астранамічных адзінак (а.а.) ад Сонцы. Калі Воблака Хілса існуе, то ў ім змяшчаецца прыкладна ў 5 разоў больш камет, чым у воблаку Оорта.

## Гісторыя 
У 1980-х гадах астраномы зразумелі, што галоўнае воблака можа мець унутраную частку, якая пачынаецца на адлегласці каля 3000 а.а. ад Сонца і працягваецца да класічнага воблака на адлегласці 20 000 а.а.

Асноўная мадэль «унутранага воблака» была прапанавана ў 1981 годзе астраномам Джэкам Хілсам з Лос-Аламоскай лабараторыі, які і даў назву гэтаму рэгіёну.

## Характарыстыка 
### Структура і склад 
Воблачныя каметы Оарта ўвесь час непакояць іх асяроддзе і аддаленыя аб’екты. Значная колькасць альбо пакідае Сонечную сістэму, альбо набліжаецца да Сонца. Такім чынам, воблака Оарта павінна было даўно распасціся, але яно ўсё яшчэ застаецца цэлым. Таму Джэк Хілс і іншыя навукоўцы мяркуюць, што воблака Хіла мог бы папаўняць каметы ў знешнім воблаку Оарта.

Ёсць гіпотэза, што воблака Хілса з’яўляецца найбуйнейшай канцэнтрацыяй камет у Сонечнай сістэме. Воблака Хілса павінна быць значна больш шчыльным, чым знешняе воблака Оарта: калі яно існуе, то яго памер складае ад 5000 да 20 000 а.а. Наадварот, воблака Оарта мае памер ад 20 000 да 50 000 а.а. (0,3 і 0,8 ly).

Маса воблака Хілса невядомая. Некаторыя навукоўцы мяркуюць, што яно можа быць у пяць разоў больш масіўным, чым воблака Оарта. Марк Э. Бэйлі ацэньвае масу воблака Хілса у 13,8 масы Зямлі, калі большасць цел размешчаны на адлегласці 10 000 а.а..

## Магчымыя хмарныя аб’екты воблака Хілса 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Сонечная сістэма
Катэгорыя:Транснептунавыя аб’екты
Катэгорыя:Гіпатэтычныя астранамічныя аб’екты
Катэгорыя:Каметы
Апалае лісце (фільм)

**«Апалае лісце»** () — камедыйна-драматычны мастацкі фільм 2023 года фінскага рэжысёра Акі Каўрысмякі. 20-ы поўнаметражны фільм Каўрысмякі, ён працягвае серыю фільмаў «Пралетарыят», якая першапачаткова планавалася як трылогія і ўжо ўключае стужкі «» (1986), «» (1988) і «» (1990). Галоўныя ролі выканалі  і . Фільм з’яўляецца сумеснай вытворчасцю Фінляндыі і Германіі.

Прэм’ера фільма адбылася 22 мая 2023 года ў межах асноўнай конкурснай праграмы 76-га Канскага кінафестывалю, дзе карціна ўдастоілася Прыза журы. Фільм выйшаў у шырокі пракат у Фінляндыі 15 верасня 2023 года.

## Сюжэт 
Галоўныя героі фільма — двое маладых людзей, якія выпадкова сустракаюцца ў начным Хельсінкі, а потым спрабуюць зноў знайсці адзін аднаго.

## Акцёрскі склад 
*  — *Анса*
*  — *Холапа*

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Фільмы Фінляндыі 2023 года
Катэгорыя:Фільмы Германіі 2023 года
Катэгорыя:Фільмы-драмы 2023 года
Катэгорыя:Кінакамедыі 2023 года
Катэгорыя:Фільмы-драмы Фінляндыі
Катэгорыя:Фільмы-драмы Германіі
Катэгорыя:Кінакамедыі Фінляндыі
Катэгорыя:Кінакамедыі Германіі
Катэгорыя:Камедыйна-драматычныя фільмы
Катэгорыя:Фільмы на фінскай мове
Катэгорыя:Фільмы на арабскай мове
Катэгорыя:Фільмы Акі Каўрысмякі
Вядомыя асобы Караганды

]]
Вядомыя ўраджэнцы Караганды:

__NOTOC__
]]
 
## А 
* Святлана Мамедаўна Аскірава (1943—?) — беларуская інжынер-будаўнік. Заслужаны будаўнік Рэспублікі Беларусь (2018).

## Ж 
* Павел Леанідавіч Ждановіч (нар. 1982) — беларускі палітык, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь VI склікання.

## К 
* Ахмат Абдулхамідавіч Кадыраў (1951—2004) — чачэнскі рэлігійны і дзяржаўны дзеяч.
* Алена Аляксееўна Круцько

## М 
* Вольга Сяргееўна Мазуронак
* Ота Месмер

## П 
* Павел (Панамароў)
* Вольга Сяргееўна Падгайская

## С 
* Дзмітрый Альбертавіч Саламацін

## Я 
* Канстанцін Андрэевіч Яфрэмаў (нар. 1986) — беларускі баскетбаліст. Выступаў за нацыянальную зборную Беларусі.
Сезон 2007/2008 «Гродна-93»

У сезоне 2007/2008 баскетбольны клуб «Гродна-93» з Гродна прымаў удзел:
* Чэмпіянат Беларусі 2007/2008 ( **3 месца**),
* Кубак Беларусі 2007 ( **уладальнік**).

## Склад каманды 
*Склад каманды ў чэмпіянаце Беларусі*:
*  Вячаслаў Багданаў (прыйшоў у каманду падчас сезона)
*  Андрэй Васілеўка
*  Яўген Грэхаў
*  Ягор Дувакін
*  Кірыл Дыдзік
*  Юрый Качан
*  Віталь Кузняцоў
*  Яраслаў Лемік (прыйшоў у каманду падчас сезона)
*  Андрэй Мастоў
*  Юрый Мішукоў
*  Алег Саноцкі
*  Анатоль Свірыдаў
*  Дзмітрый Свірыдаў
*  Андрэй Сянкевіч
*  Павел Шулейка
*  Канстанцін Яфрэмаў

У Кубку Беларусі ў кастрычніку 2007 года за каманду згуляў Іраклій Вашакідзе (знаходзіўся на праглядзе і ў далейшым у склад каманды не трапіў).

## Трэнеры каманды 
*  Юрый Чарняк (галоўны трэнер)
*  Андрэй Васілеўка (гуляючы трэнер)

## Гл. таксама 
* Сезон 2006/2007 «Гродна-93»
* Сезон 2008/2009 «Гродна-93»

## Спасылкі 
* 2007-2008
2007/2008
Гродна-93
Катэгорыя:2007 год у Гродне
Катэгорыя:2008 год у Гродне
Сыцько

**Сыцько** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Андрэй Васільевч Сыцько (1914—1993) — Герой Савецкага Саюза.
* Аляксандр Сяргеевіч Сыцько (нар. 1975) — гандбольны трэнер.
* Васілій Мартынавіч Сыцько (Васіль Мартынавіч Сыцька, 1905—1938) — вучоны-эканаміст.
* Пётр Аляксандравіч Сыцько (1921—1990) — вучоны ў галіне эксплуатацыі чыгуначных сістэм.
* Уладзімір Уладзіміравіч Сыцько (1951—2006) — вучоны, фізік-оптык.
Старавадвянскі сельсавет

**Старавадвя́нскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Шклоўскага раёна Магілёўскай вобласці. Цэнтр — вёска Старая Вадва.

Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Шклоўскага раёна Магілёўскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Шклоўскім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Магілёўскай вобласці. 11 сакавіка 1960 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Каменналаўскага сельсавета.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Шклоўскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1960 годзе
Я — капітан

**«Я — капітан»** () — мастацкі фільм 2023 года італьянскага рэжысёра Матэа Гаронэ, зняты ў Сенегале. Галоўныя ролі выканалі Сейду Сар і Мустафа Фаль. Фільм з’яўляецца сумеснай вытворчасцю Італіі, Бельгіі і Францыі.

Прэм’ера фільма адбылася 6 верасня 2023 года ў межах асноўнай конкурснай праграмы 80-га Венецыянскага кінафестывалю, дзе карціна ўдастоілася .

## Сюжэт 
Галоўныя героі фільма — двое сенегальскіх падлеткаў, якія адпраўляюцца з Дакара ў Еўропу. Яны перасякаюць пустыню, сутыкаюцца з жахамі лагераў для імігрантаў у Лівіі. Але галоўны выклік для іх — неабходнасць неяк перасекчы Міжземнае мора. 16-гадовы Сэйду становіцца капітанам судна, бо з-за ўзросту яму нічога не пагражае ў выпадку сустрэчы з італьянскімі ўладамі. У фінале героі дасягаюць берагоў Сіцыліі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Фільмы Італіі 2023 года
Катэгорыя:Фільмы Бельгіі 2023 года
Катэгорыя:Фільмы Францыі 2023 года
Катэгорыя:Фільмы-драмы 2023 года
Катэгорыя:Фільмы-драмы Італіі
Катэгорыя:Фільмы-драмы Бельгіі
Катэгорыя:Фільмы-драмы Францыі
Катэгорыя:Фільмы Матэа Гаронэ
Калійныя ўгнаенні

**Калійныя ўгнаенні** — мінеральныя рэчывы, якія выкарыстоўваюцца ў якасці крыніцы калія для харчавання раслін; акрамя павелічэння ўраджайнасці, яны паляпшаюць якасныя характарыстыкі прадукцыі: спрыяюць павышэнню супраціўляльнасці раслін да захворванняў, павышэнню стойкасці пры транспартоўцы, а таксама паляпшэнню іх смакавых і эстэтычных якасцяў.

Калійныя ўгнаенні, як правіла, прымяняюцца ў комплексе з азотнымі і фосфарнымі ўгнаеннямі.

Больш за 80% запасаў выкарыстоўванай для вытворчасці калія руды прыпадае ўсяго на тры краіны — Беларусь, Канаду і Расію.

## Заўвагі 
Катэгорыя:Угнаенні
Катэгорыя:Калій
Інстытут Афрыкі РАН

**Інстытут Афрыкі** **РАН** (Федэральная дзяржаўная бюджэтная ўстанова навукі Інстытут Афрыкі Расійскай акадэміі навук; скарочана — **ІАфр РАН**) — навукова-даследчы інстытут Расійскай акадэміі навук у галіне комплекснага вывучэння Афрыкі. Створаны ў кастрычніку 1959 года ў якасці галаўнога навукова-даследчага і каардынацыйнага цэнтра вывучэння афрыканскіх праблем і афрыканістыкі ў СССР.

Інстытут з’яўляецца базавай арганізацыяй для дзейнасці Навуковага савета РАН па праблемах Афрыкі (НСА) пры Аддзяленні глабальных праблем і міжнародных адносін РАН.

У складзе Інстытута дзейнічаюць 10 навукова-даследчых цэнтраў, а таксама цэнтр навуковай інфармацыі і міжнародных сувязяў, аддзел аспірантуры, рэдакцыйна-выдавецкі аддзел.

Бібліятэка Інстытута Афрыкі РАН мае каля 120 тысяч адзінак захоўвання.

Установае выдае навуковы часопіс «Азия и Африка сегодня».

## Заўвагі 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Інстытута Афрыкі РАН

Катэгорыя:Інстытуты РАН
Пітэр Дынклэйдж

**Пітэр Дынклэйдж** (; нар. ) — амерыканскі акцёр і кінапрадзюсар.

## Біяграфія 
Пітэр Дынклэйдж пачаў кар’еру ў 1995 годзе. Шырокая вядомасць прыйшла пасля ролі ў фільме 2003 года «», за якую акцёр быў намінаваны на прэмію Гільдыі кінаакцёраў ЗША. Пасля гэтага здымаўся ў фільмах «» (2003), «» (2007), «» (2006), брытанскай трагікамедыі «» (2007), яе  (2010), у экранізацыі чацвёртай кнігі з цыкла «Хронікі Нарніі»: «Хронікі Нарніі: Прынц Каспіян» (2008), а таксама ў супергеройскіх стужках «Людзі Ікс: Дні мінулай будучыні» (2014) і «Мсціўцы: Вайна бясконцасці» (2018).

За ролю  ў серыяле «Гульня тронаў» Дынклэйдж быў удастоены чатырох прэмій «Эмі» ў намінацыі «Найлепшая мужчынская роля другога плана ў драматычным тэлесерыяле» (2011, 2015, 2018, 2019) і прэміі «Залаты глобус» за «Найлепшую мужчынскую ролю другога плана — міні-серыял, тэлесерыял або тэлефільм».

## Фільмаграфія 
* 2003 — «»
* 2003 — «»
* 2006 — «»
* 2007 — «»
* 2007 — «»
* 2008 — «Хронікі Нарніі: Прынц Каспіян»
* 2010 — «»
* 2011—2019 — «Гульня тронаў»
* 2014 — «Людзі Ікс: Дні мінулай будучыні»
* 2017 — «Тры білборды за межамі Эбінга, Місуры»
* 2018 — «Мсціўцы: Вайна бясконцасці»
* 2023 — «Галодныя гульні: Балада пра пеўчых птушак і змей»

## Крыніцы 
Катэгорыя:Акцёры XX стагоддзя
Катэгорыя:Акцёры XXI стагоддзя
Катэгорыя:Акцёры тэлебачання ЗША
Катэгорыя:Акцёры агучвання ЗША
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Эмі»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Спадарожнік»
МАЗ-5516

**МАЗ-5516** — самазвал з колавай формулай 6х4 вытворчасці Мінскага аўтамабільнага завода.

## Тэхнічныя характарыстыкі МАЗ-551605 
Рухавік — ЯМЗ-238ДЕ2, дызельны, васьміцыліндравы, з турбанаддзіманнем; магутнасць — 330 к.с.; круцільны момант — 125 кгс·м.

Каробка перадач — ЯМЗ-238А, механічная, васьміступеньчатая. Перадатачны лік мастоў — 6,59.

Шыны — 12,00R20. Максімальная хуткасць — 92 км/г. Максімальны пераадольваемы пад’ём — 32%. Расход паліва пры хуткасці 60 км/г — 32 л/100 км. Запас паліва — 350 л.

Падрыхтаваная маса — 12700 кг; грузападымальнасць — 16000 кг; поўная маса — 28700 кг. Размеркаванне поўнай масы: на пярэднюю вось — 6700; на заднюю цялежку — 22000 кг. Аб’ём платформы — 10,5 м³. Камплектацыя падвышанай грузападымальнасці (20 т, поўная маса — 33 т) мае ўзмоцненыя рысоры і больш тлустыя шыны ў 18 слаёў замест 16.

## Мадыфікацыі 
* **МАЗ-551646** — мадыфікацыя з рухавіком ММЗ *Д-263* (магутнасць — 350 к.с., экалагічны клас — Еўра-3). Прайшоў выпрабаванні ў 2008 годзе.
* **МАЗ-5516W4** — аблегчаны самазвал з рухавіком *Cummins 6ISBe* (300 к.с.) і механічнай каробкай перадач *9JS135TA*. Грузападымальнасць — 14,8 т, поўная маса — 25 т. Дзеля змяншэння ўласнай вагі самазвал атрымаў аблегчаныя масты, рысорна-балансірную каляску, пярэднюю вось, а таксама аблегчаную раму. Акрамя таго, замест стандартнага кузава на машыне ўсталявана платформа U-падобнага перасеку аб’ёмам 9 куб. м. Існавала таксама мадыфікацыя **МАЗ-5516W4-425-010** — з прастакутным кузавам з трохбаковай разгрузкай (аб’ём платформы з надстаўнымі бартамі — 12 куб. м., грузападымальнасць — 14,3 т).

thumb|МАЗ-5516 на беларускай паштовай марцы.

## Крыніцы 
## Літаратура 
*  

## Спасылкі 
5516
Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі паводле алфавіта
БКГ1

**БКГ1** (**Б**еларуска-**к**ітайскі **г**рузавы, **1**-я мадэль) — беларускі грузавы двухсекцыйны васьмівосны электравоз пераменнага току, які вырабляецца на Датунскім лакаматывабудаўнічым заводзе (КНР). Электравоз створаны на аснове кітайскага электравоза HXD2. Усяго выпушчана 12 машын, усе з якіх знаходзяцца ў эксплуатацыі.

Зборка кузаваў першых лакаматываў пачалася летам 2011 года. Першыя лакаматывы былі выпушчаны ў лютым 2012 года, пасля чаго пачаліся іх прыёмачныя завадскія выпрабаванні. У маі яны ўведзены ў эксплуатацыю.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Электравозы Беларусі
БКГ2

**БКГ2** — беларускі грузавы аднасекцыйны электравоз пераменнага току. Вырабляецца на Датунскім лакаматывабудаўнічым заводзе (КНР).

З’яўляецца адаптацыяй кітайскага электравоза серыі HXD2, які, у сваю чаргу, быў распрацаваны Датунскім заводам сумесна з кампаніяй Alstom на аснове наяўнага электравоза Alstom Prima 47000 (электравозы дадзенай серыі эксплуатуюцца ў Марока і Францыі).

Магутнасць — 7200 кВт, канструкцыйная хуткасць — 120 км/г.

Усяго станам на сярэдзіну 2017 года выпушчана 18 электравозаў БКГ2.

Станам на ліпень 2020 года ўсе электравозы дадзенай мадэлі прыпісаны да ТЧ-3 Баранавічы.

## Заўвагі 
Катэгорыя:Электравозы Беларусі
Уайнонскі дзяржаўны ўніверсітэт

**Уайнонскі дзяржаўны ўніверсітэт** () — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, які месціцца ў горадзе Уайнона ў штаце Мінесота, ЗША.

## Агульная характарыстыка 
Вучэльня была заснавана як Мінесоцкая першая дзяржаўная нармальная школа ў 1858 годзе і з'яўляецца найстарэйшай часткай універсітэтскай сістэмы штата Мінесота. Гэта была першая нармальная (настаўніцкая) школа на захад ад ракі Місісіпі. Універсітэт прапануе 65 праграм бакалаўрыяту і 12 праграм магістратуры. У 2013 годзе ён стаў першым дзяржаўным універсітэтам на Сярэднім Захадзе, які прапануе планшэт ці ноўтбук усім студэнтам. Мэта гэтай праграмы - павялічыць сувязь паміж адукацыяй і тэхналогіямі.

## Структура 
* Каледж бізнесу
* Каледж адукацыі
* Каледж вольных мастацтваў
* Каледж медсястрынства і навук пра здароўе
* Каледж прыродазнаўчых навук і інжынерыі

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Мінесота

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты паводле алфавіта
Катэгорыя:Універсітэты Мінесоты
Сацыял-дэмакратычная партыя Фінляндыі

**Сацыял-дэмакратычная партыя Фінляндыі** (СДП, , мянушка: *demarit*, ) — сацыял-дэмакратычная палітычная партыя ў Фінляндыі. Трэцяя паводле велічыні партыя ў парламенце Фінляндыі з 43 месцамі.

Заснаваная ў 1899 годзе як **Рабочая партыя Фінляндыі** (, ), СДП ёсць найстарэйшай актыўнай палітычнай партыяй Фінляндыі. Падтрымлівае цесныя адносіны з . Член , Прагрэсіўнага альянсу, Сацыялістычнага інтэрнацыяналу і .

Пасля адстаўкі Анты Рынэ ў снежні 2019 года Сана Марын стала 76-м прэм’ер-міністрам краіны. СДП сфарміравала новы  на базе , фактычна працягнуўшы супрацоўніцтва з Цэнтрысцкай партыяй, ,  і Шведскай народнай партыяй.

У верасні 2023 года, пасля адстаўкі Марын па выбарах 2023 года,  быў абраны лідарам партыі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Палітычныя партыі Фінляндыі
Катэгорыя:Сацыялістычны інтэрнацыянал
Катэгорыя:Партыі-члены ПЕС
Катэгорыя:Сацыял-дэмакратычныя партыі
Райпольскі

**Райпольскі** — прозвішча.

## Вядомыя асобы 
* Аляксандр Фёдаравіч Райпольскі — беларускі медык і арганізатар аховы здароўя
* Іван Мікалаевіч Райпольскі — украінскі ўрач-патолаг і тэрапеўт
Галіна Аляксандраўна Польскіх

**Галіна Аляксандраўна Польскіх** (; нар. , , СССР) — савецкая і расійская актрыса тэатра, кіно і дубляжу; народная артыстка РСФСР (1979), лаўрэат Дзяржаўнай прэміі РСФСР імя братоў Васільевых (1978).

## Біяграфія 
Нарадзілася 27 лістапада 1939 гады ў Маскве. Бацька — Аляксандр Іванавіч Польскіх (1913—1942), загінуў на фронце падчас Вялікай Айчыннай вайны 18 снежня 1942 года пад вёскай Цапкова Варонежскай вобласці. Маці — Зоя Герасімаўна Польскіх, памерла ад туберкулёзу лёгкіх у 1947 годзе. Дзяўчынка пазбавілася маці ў васьмігадовым узросце, але не патрапіла ў дзіцячы дом, бо суседзі знайшлі ў Беларусі яе родную бабулю Ефрасінню Андрыянаўну, і тая пераехала з вёскі ў Маскву дзеля ўнучкі. Галя жыла з бабуляй, якая працавала прыбіральшчыцай у агародніннай краме на Срэценцы, у паўпадвальнай дзевяціметровым пакойчыку.

У 1964 годзе скончыла УДІК (майстэрня С. А. Герасімава і Т. Ф. Макаравай) і была прынята ў трупу Тэатра-студыі кінаакцёра.

## Фільмаграфія 
* «Белыя росы» (1983) — *Маруся, жонка Ваські*
* «Чалавек з бульвара Капуцынаў» (1987) — *шматдзетная маці, місіс Томсан*
Даляньскі тэхналагічны ўніверсітэт

**Даляньскі тэхналагічны ўніверсітэт** — універсітэт у горадзе Далянь, правінцыя Ляанін, КНР. Падпарадкаваны непасрэдна Міністэрству адукацыі КНР.

Да 1987 года называўся Даляньскі тэхналагічны інстытут. Дата заснавання — 1949 год. Пачаў развівацца з 1960-х гадоў як адзін з ключавых універсітэтаў КНР. Даляньскі тэхналагічны ўніверсітэт вядомы падрыхтоўкай спецыялістаў па машынабудаванні, а таксама навуковай школай. Універсітэт таксама прапануе праграмы па бізнесе, менеджменце, гуманітарных навуках. Ва ўніверсітэце 19 навуковых школ, 54 праграмы падрыхтоўкі бакалаўраў, 147 праграм падрыхтоўкі магістраў і 107 розных праграм доктарскіх ступеняў. Ва ўніверсітэце 21 накіраванне падрыхтоўкі на нацыянальным узроўні, якія падтрымліваюцца дзяржавай (Міністэрства адукацыі КНР) у якасці ключавых дысцыплін.

* Хімічнае машынабудаванне
* Механіка
* Грамадзянскае машынабудаванне
* Механічная інжынерыя
* Матэматыка
* Ахова навакольнага асяроддзя
* Мэнэджмент
З 1978 года ўніверсітэт выйграў амаль 1000 узнагарод за дасягненні ў галіне навукі і тэхнікі, 9 з якіх былі Нацыянальнымі прэміямі ў галіне прыродазнаўчых навук, сем — Нацыянальнымі прэміямі за вынаходніцтвы, а 20 — у галіне навукі і тэхнікі.

Катэгорыя:Універсітэты Кітая
Катэгорыя:Далянь
Катэгорыя:Вышэйшыя тэхнічныя навучальныя ўстановы
Ляанінскі педагагічны ўніверсітэт

**Ляанінскі педагагічны ўніверсітэт** — педагагічны ўніверсітэт у горадзе Далянь, правінцыя Ляанін, Кітай. Заснаваны ў 1951 годзе, універсітэт адказвае за навучанне настаўнікаў для выкладання ў сярэдніх школах правінцыі.

## Гісторыя 
Ляанінскі педагагічны ўніверсітэт быў заснаваны ў жніўні 1951 года, як частка Рэспубліканскай рэформы сістэмы падрыхтоўкі настаўнікаў. У адпаведнасці з новай сістэмай shifan (师范) пэўныя ўстановы дадатковай і вышэйшай адукацыі былі створаны з мэтай падрыхтоўкі будучых настаўнікаў. Фінансавымі стымуламі (напрыклад, стыпендыі) было прапанавана заахвочваць студэнтаў да навучання ў гэтых установах. Ляанінскі педагагічны ўніверсітэт быў адным з двух педагагічных універсітэтаў (разам з Шэньянскім педагагічным універсітэтам, заснаваным у тым жа годзе), заснаваных у правінцыі Ляанін.

Ляанінскі педагагічны ўніверсітэт застаецца абласным цэнтрам падрыхтоўкі настаўнікаў у правінцыі Ляанін. Універсітэт складаецца з 10 каледжаў і падзелены на 25 дэпартаментаў, якія прапануюць 39 праграм для тых, хто вучыцца на ступень бакалаўра, 36 — на ступень магістра, і 2 — на ступень дактаранта.

Катэгорыя:Універсітэты Кітая
Катэгорыя:Далянь
Катэгорыя:Вышэйшыя педагагічныя навучальныя ўстановы
Беміджыўскі дзяржаўны ўніверсітэт

**Беміджыўскі дзяржаўны ўніверсітэт** () — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, які месціцца ў горадзе Беміджы ў штаце Мінесота, ЗША.

## Агульная характарыстыка 
Вучэльня была заснавана ў 1919 годзе і адкрылася пад назвай Беміджыўская дзяржаўная нармальная (настаўніцкая) школа. Першы набор вучэльні складаўся з 38 студэнтаў. Пазней назва вучэльні была зменена на Беміджыўскі дзяржаўны педагагічны каледж у 1921 годзе, затым скарочана на Беміджыўскі дзяржаўны каледж у 1957 годзе, і, нарэшце, у 1975 годзе назва была зменена на сучасную. На працягу 1998-1999 навучальнага года рада папячыцеляў універсітэта рэкамендавала змяніць назву ўніверсітэта на Мінесоцкі ўніверсітэт у Беміджы, каб адлюстраваць змены пасля аб'яднання ВНУ штата ў рамках нядаўна створанай сістэмы каледжаў і універсітэтаў пасля таго, як гэта зрабілі іншыя буйныя ўстановы штата. Актыўны супраціў з боку студэнтаў, выпускнікоў і мясцовых жыхароў прымусіў раду папячыцеляў адклікаць рэкамендацыю аб змене назвы ўстановы. У цяперашні час універсітэт навучае студэнтаў з 44 штатаў ЗША і 40 краін свету.

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Мінесота

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты паводле алфавіта
Катэгорыя:Універсітэты Мінесоты
Колдспрынг (Тэхас)

**Колдспрынг** () — горад на ўсходзе штата Тэхас (ЗША), прыкладна за 90 км на поўнач ад Х'юстана і за 250 км на ўсход ад Остына. Колдспрынг - акруговы цэнтр акругі Сан-Хасінта. Паводле Бюро перапісу насельніцтва ЗША, паводле перапісу 2010 года насельніцтва Колдспрынгу складала 853 чалавекі.

Катэгорыя:Гарады Тэхаса
Франкоўскі

**Франкоўскі** — прозвішча.

## Вядомыя асобы 
* Сяргей Валянцінавіч Франкоўскі — беларускі оперны спявак
* Уладзіслаў Андрэевіч Франкоўскі — рускі ўрач і грамадскі дзеяч, дабрачынец
Сан-Хасінта (акруга)

**Сан-Хасінта** або **Сан-Джасінта** () — акруга штата Тэхас Злучаных Штатаў Амерыкі. На 2000 год у ёй пражываў . Па ацэнцы бюро перапісу насельніцтва ЗША ў 2009 годзе насельніцтва акругі складала . Акруговы цэнтр — горад Колдспрынг. Акруга Сан-Хасінта была сфарміравана ў 1870 годзе. Названа ў гонар бітвы пры Сан-Хасінта, у выніку якой Тэхас атрымаў незалежнасць ад Мексікі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Акругі Тэхаса
Колдуэл (Тэхас)

**Колдуэл** () — горад у ЗША, размешчаны ва ўсходняй частцы штата Тэхас, адміністрацыйны цэнтр акругі Берлесан. Па дадзеных перапісу за 2010 год колькасць жыхароў складала 4104 чалавекі, паводле ацэнкі Бюро перапісу ЗША ў 2016 годзе ў горадзе пражывала 4326 чалавек.

Катэгорыя:Гарады Тэхаса
Колдуэл

**Колдуэл** — прозвішча, тапонім.

## Прозвішча 
* Эрскін Колдуэл, амерыканскі празаік

## Тапонім 
* Колдуэл (Айдаха)
* Колдуэл (акруга, Тэхас)
* Колдуэл (Тэхас)
МАЗ-200

**МАЗ-200** — савецкі грузавы аўтамабіль. Выпускаўся на Мінскім аўтамабільным заводзе з 1951 па 1965 год.

## Гісторыя 
Спраектаваны на Яраслаўскім аўтамабільным заводзе. Доследныя ўзоры аўтамабіляў ЯАЗ-200 былі пабудаваны ў снежні 1944 года. Са жніўня 1947 па студзень 1950 года грузавікі выпускалі ў Яраслаўлі, з лютага 1951 па снежань 1965 года — на Мінскім аўтамабільным заводзе.

## Канструкцыя 
Кабіна — трохмесная, драўляная з металічнай абшыўкай. Кузаў — драўляная платформа з трыма адкіднымі бартамі. Габарытныя памеры аўтамабіля (даўжыня×шырыня×вышыня) — 7620×2650×2430 мм. Колавая база — 4520 мм. Унутраныя памеры платформы — 4500×2480 мм, пагрузачная вышыня — 1500 мм. Грузападымальнасць — 5 т пры руху па грунце, па шашы і добрых дарогах — 7,0 т. Маса без нагрузкі — 6400 кг, поўная дапушчальная маса — 13 625 кг.

Рухавік: ЯАЗ-М204А, дызельны, двухтактны, чатырохцыліндравы; аб’ём — 4,65 л., макс. магутнасць — 120 к.с. пры 2000 аб/хв., макс. круцільны момант — 47 кГм пры 1200-1400 аб/хв. З 1962 па 1967 год выпускаўся аўтамабіль **МАЗ-200П**, які меў рухавік ЯМЗ-236 магутнасцю 180 к.с.

Каробка перадач: пяціступеньчатая, з сінхранізатарамі на II, III, IV і V перадачах. Перадатачныя лікі: I — 6,17; II — 3,40; III — 1,79; IV — 1,00; V — 0,78; задні ход — 6,69; галоўная перадача — 8,21. Счапленне — аднадыскавае, сухое.

Тармазы: нажны — калодачны, з пнеўматычным прывадам; ручны — стужкавы, з механічным прывадам на трансмісію. Рулявы механізм — тыпу «чарвяк-сектар». Падвеска: пярэдняя — на дзвюх паўэлептычных рысорах з гідраўлічнымі амартызатарамі двухбаковага дзеяння; задняя — на дзвюх паўэлептычных рысорах з дадатковымі рысорамі. Памер колаў — 12,00-20.

Максімальная хуткасць — 65 км/г. Аўтамабіль спажываў 32 л паліва на 100 км пры хуткасці 40 км/г. Паліўны бак меў аб’ём 225 л.

## Мадыфікацыі 
* **МАЗ-200** (1951—1965) — бартавы аўтамабіль. Базавая мадэль сямейства.
* **МАЗ-200В** (1952—1966) — седлавы цягач.
* **МАЗ-200Г** (1951—1957) — мадыфікацыя з грузавой платформай з рашотчатым кузавам з высокімі бартамі і лаўкамі для перавозкі людзей.
* **МАЗ-200М** (1962—1963) — седлавы цягач з рухавіком ЯМЗ-236.
* **МАЗ-200П** (1962—1967) — бартавы аўтамабіль з рухавіком ЯМЗ-236.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
200
Берлесан (акруга)

**Акруга Берлесан** () — акруга штата Тэхас Злучаных Штатаў Амерыкі. На 2000 год у ёй пражывала 16470 чалавек. Па ацэнцы бюро перапісу насельніцтва ЗША ў 2008 годзе насельніцтва акругі складала 16 610 чалавек. Акруговы цэнтр - горад Колдуэл.

Акруга Берлесан была сфарміравана ў 1846 годзе з часткі акругі Майлам. Названа ў гонар Эдварда Берлесана, генерала і палітычнага дзеяча Тэхаскай рэвалюцыі.

Катэгорыя:Акругі Тэхаса
Уладзіслаў Андрэевіч Франкоўскі

**Уладзіслаў Андрэевіч Франкоўскі** (1819—1895) — рускі ўрач і грамадскі дзеяч, дабрачынец, адзін з арганізатараў .

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1819 годзе (па іншых дадзеных у 1816 годзе) у Мазырскім павеце Мінскай губерні ў шляхецкай сям’і.

Займаўся дабрачыннай і грамадскай дзейнасцю — быў членам гарадской думы, членам гарадскога санітарнага савета, працаваў у Харкаўскім дабрачынным таварыстве, быў ганаровым міравым суддзёй. За вялікія заслугі перад горадам У. А. Франкоўскі стаў ганаровым грамадзянінам Харкава
* У Харкаве на доме па адрасе  У. А. Франковскому ўстаноўлена мемарыяльная дошка, дзе ён названы палякам.
* Заснавальнік першай у правінцыі дзіцячай бясплатнай інфекцыйнай бальніцы (названай Крапоткінскай ў гонар забітага ў 1879 годзе харкаўскага губернатара ) на вуліцы Дваранскай 11 (цяпер — , 11).

## Спасылкі 
* Владислав Андреевич Франковский 
* Ученые харьковского вуза почтили память мецената
* Маленькая история о доме большого человека
* 

Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Харкава
Катэгорыя:Тэрапеўты Расійскай імперыі
Катэгорыя:Медыкі Украіны
Катэгорыя:Інфекцыяністы
Lactobacillales

**Lactobacillales**&nbsp;— парадак  бактэрый тыпу . Змяшчае большасць малочнакіслых бактэрый, размеркаваных па розных сямействах шэрагу, і вялікую колькасць бактэрый іншых родаў. Прадстаўнікі парадку вельмі распаўсюджаныя ў прыродзе, яны сустракаюцца ў глебе, вадаёмах, у асацыяцыях з жывёламі і раслінамі.

Катэгорыя:Фірмікуты
Колмен (акруга)

**Акруга Колмен** () — акруга штата Тэхас Злучаных Штатаў Амерыкі. На 2000 год у ёй пражывала 9235 чалавек. Па ацэнцы бюро перапісу насельніцтва ЗША ў 2008 годзе насельніцтва акругі складала 8577 чалавек. Акруговы цэнтр - горад Колмен. Акруга Колмен была сфарміравана ў 1858 годзе з частак акруг Браўн і Трэвіс. Названа ў гонар Роберта Колмена, удзельніка бітвы пры Сан-Хасінта і выканаўцы тэхаскай дэкларацыі аб незалежнасці.

Катэгорыя:Акругі Тэхаса
Колмен

**Колмен**, таксама **Колман** — прозвішча, тапонім.

## Прозвішча 
* Алівія Колман — англійская актрыса
* Рональд Колман — брытанскі акцёр

## Тапонім 
* Колмен (акруга)
* Колмен (Тэхас)
Генеральнае консульства Польшчы ў Менску

**Генеральнае консульства Польшчы ў Менску** — консульская ўстанова Польскай Рэспублікі ў БССР, якая размяшчалася ў Менску.

Генеральнае консульства ў Менску дзейнічала з 1924 года.

Вялікая ўвага надавалася апецы над польскімі грамадзянамі, асуджанымі за “палітычныя злачынствы”. У 1928 годзе Консульства Другой Рэчы Паспалітай у Менску апекавалася 23 асобамі, якія знаходзіліся ў турмах АДПУ. Аднак адной з галоўных задач польскіх дыпламатычных прадстаўніцтваў была выведка.

Пасля 17 верасня 1939 года польскае консульства ў Мінску было атакаванае «мясцовымі працоўнымі масамі». Дыпламатам на чале з консулам Вітальдам Аконьскім дазволілі выехаць з Мінску.

У сакавіку 1940 года на пасяджэнні Бюро ЦК КП­(б)Б было вырашана пера­даць будынак, які раней займала польскае консульства, Народнаму камісарыяту ўнутраных спраў БССР.

## Кіраўнікі консульства 
* 1924–1925 – 
* 1925–1926 – Станіслаў Эска
* 1926–1927 – 
* 1927–1928 – 
* 1928–1930 – 
* 1930–1932 – 
* 1931–1935 – 
* 1935–1939 – 
* 1939 – Казімеж Рудзкі

Катэгорыя:Беларуска-польскія адносіны
Мінск
Польшча
Катэгорыя:Польская Рэспубліка (1918—1939)
Ос

**Ос** () — горад і абшчына ў нідэрландскай правінцыі Паўночны Брабант.

У абшчыне ёсць тры чыгуначныя станцыі — Ос, Ос-Вэст і Равенстэйн. Ос згадваецца ў лісце Папы Аляксандра II ад 6 мая 1069 года. У 1399 паселішча атрымала статус горада.

У сучасным Осе размешчана хімічная і фармацэўтычная вытворчасць, футбольны клуб «Ос». Тут нарадзіліся спявачка C. C. Catch, футбаліст Руд ван Ністэлрой, быў заснаваны гурт The Gathering.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Нідэрландаў
Катэгорыя:Абшчыны правінцыі Паўночны Брабант
Сент-Клаўдскі дзяржаўны ўніверсітэт

**Сент-Клаўдскі дзяржаўны ўніверсітэт** () — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, які месціцца ў горадзе Сент-Клаўд у штаце Мінесота, ЗША.

## Агульная характарыстыка 
Заснаваны ў 1869 годзе, універсітэт з'яўляецца адной з буйнейшых устаноў у сістэме каледжаў і універсітэтаў штата Мінесота. Універсітэт прапануе больш за 200 спецыяльнасцей і спецыялізацый бакалаўрыяту. На другім ўзроўне вышэйшай адукацыі прапануецца больш за 60 праграм і сертыфікатаў, у тым ліку спецыяліста, магістра мастацтваў, магістра бізнес-адміністравання, магістра інжынернага менеджменту, магістра музыкі і інш. Доктарскія ступені прапануюцца ў галіне кіравання вышэйшай адукацыяй і кіравання адукацыяй і лідарства.

## Структура 
* Каледж навукі і інжынерыі
* Каледж вольных мастацтваў
* Школа адукацыі
* Школа здароўя і сацыяльных паслуг
* Школа бізнесу
* Школа вылічальнай тэхнікі, інжынерыі і навакольнага асяроддзя
* Школа грамадскіх спраў
* Школа мастацтваў

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Мінесота

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты паводле алфавіта
Катэгорыя:Універсітэты Мінесоты
Колдуэл (Айдаха)

**Колдуэл** () — цэнтр акругі Каньён у штаце Айдаха (ЗША). На 2009 год колькасць насельніцтва складала 43 281 чалавек. Заснаваны ў 1883 годзе як часовы пасёлак для будаўнікоў кампаніі «Oregon Short Line Railroad». Паселішча пераўтварылася ў сталае і атрымала назву ў гонар прэзідэнта кампаніі, Аляксандра Колдуэла. У 1892 годзе горад стаў адміністрацыйным цэнтрам акругі Каньён, утворанай годам раней. 30 снежня 1905 года ў Колдуэле ў выніку рознагалоссяў з прафсаюзам Федэрацыі шахцёраў Захаду быў забіты былы губернатар Айдаха Фрэнк Сцюненберг. Колдуэл цяпер з'яўляецца цэнтрам апрацоўкі і пагрузкі сельскагаспадарчай прадукцыі, таксама ў горадзе развіта вытворчасць перасоўных дамоў і кнігадрукаванне.

Катэгорыя:Гарады Айдаха
Аляксандр Іосіфавіч Мацулевіч

**Аляксандр Іосіфавіч Мацулевіч** (творчы псеўданім **Алесь Мацулевіч**; ) — беларускі паэт.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 19 студзеня 1981 года ў Лідзе. Скончыў у 2000 годзе Лідскае педагагічнае вучылішча, у 2005 годзе — філалагічны факультэт БрДУ імя А. С. Пушкіна. Жыў у Лідзе. Працаваў у рэдакцыі «Лідскай газеты», з’яўляўся кіраўніком літаб’яднання «Суквецце» пры рэдакцыі. Супрацоўнічаў з газетай «Наша слова».

Памёр 2 снежня 2023 года ў Лідзе.

## Творчасць 
Сур’ёзна займацца складаннем вершаў пачаў пасля трыццаці гадоў. У 2015 годзе выйшла першая кніга паэзіі Алеся Мацулевіча «Леў і ключы».

Пераможца Трэцяга адкрытага рэгіянальнага конкурсу імя Веры Навіцкай «Дарослыя — дзецям» (2018).

## Выбраныя творы 
* Бронзавы Гедымін : Лідскія рыфмаваныя мініяцюры / Алесь Мацулевіч. — Ліда, 2024.
* Мацулевіч А. Горад-карабель: вершы / Алесь Мацулевіч. — Ліда, 2019. — 84 с.
* Мацулевіч, А. Леў і ключы / А. Мацулевіч. — Ліда, 2015. — 92 с.
* Мацулевіч, А. Вершы / Алесь Мацулевіч // Ад лідскіх муроў : літар.-маст. зборнік 2012—2015 гг. / гал. рэд. Станіслаў Суднік; уклад. Станіслаў Суднік, Алесь Хітрун. — Ліда, 2015. — № 8. — С. 123—132.

Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты
Катэгорыя:Паэты Беларусі
Мінесоцкі ўніверсітэт у Рочэстэры

**Мінесоцкі ўніверсітэт у Рочэстэры** () — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова, якая месціцца ў горадзе Рочэстэр у штаце Мінесота, ЗША.

## Агульная характарыстыка 
Мінесоцкі ўніверсітэт у Рочэстэры з'яўляецца часткай сістэмы Мінесоцкага ўніверсітэта і арыентаваны ў асноўным на медыцынскія навукі. Ён быў афіцыйна створаны актам заканадаўчага сходу штата Мінесота ў снежні 2006 года. У цяперашні час ён прапануе дзве ступені бакалаўра ў галіне медыцынскіх навук: бакалаўра ў галіне медыцынскіх навук і бакалаўра ў галіне медыцынскіх прафесій.

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Мінесота

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты паводле алфавіта
Катэгорыя:Універсітэты Мінесоты
Мінесоцкі ўніверсітэт у Морысе

**Мінесоцкі ўніверсітэт у Морысе** () — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова, якая месціцца ў горадзе Морыс у штаце Мінесота, ЗША.

## Агульная характарыстыка 
Мінесоцкі ўніверсітэт у Морысе з'яўляецца часткай сістэмы Мінесоцкага ўніверсітэта і быў заснаваны ў 1960 годзе як дзяржаўны каледж гуманітарных навук з сумесным навучаннем, які прапануе ступені бакалаўра.

## Структура 
* Аддзяленне адукацыі
* Аддзяленне гуманітарных навук
* Аддзяленне прыродазнаўчых навук і матэматыкі
* Аддзяленне сацыяльных навук

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Мінесота

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты паводле алфавіта
Катэгорыя:Універсітэты Мінесоты
Мінесоцкі ўніверсітэт у Дулуце

**Мінесоцкі ўніверсітэт у Дулуце** () — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, які месціцца ў горадзе Дулут у штаце Мінесота, ЗША.

## Агульная характарыстыка 
Універсітэт у Дулуце з'яўляецца часткай сістэмы Мінесоцкага ўніверсітэта і прапануе 17 ступеняў бакалаўра па 87 спецыяльнасцях, магістратуру па 24 розных галінах, а таксама двухгадовую праграму ў школе медыцыны і чатырохгадовую праграму фармацэўтычнага каледжа.

Кампус універсітэта складаецца з больш чым 50 будынкаў на 99 гектарах зямлі з выглядам на возера Верхняе. Большасць будынкаў кампуса злучаныя крытымі пераходамі. Універсітэт таксама мае музей мастацтва, планетарый, мюзік-хол, цэнтр выканальніцкіх мастацтваў і інш

## Структура 
* Каледж адукацыі і сацыяльных паслуг
* Каледж мастацтваў і сацыяльна-гуманітарных навук
* Школа бізнесу і эканомікі
* Каледж навукі і інжынерыі
* Школа медыцыны
* Каледж фармацыі
* Школа магістратуры

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Мінесота

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты паводле алфавіта
Катэгорыя:Універсітэты Мінесоты
Мінесоцкі ўніверсітэт у Крукстане

**Мінесоцкі ўніверсітэт у Крукстане** () — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова, якая месціцца ў горадзе Крукстан у штаце Мінесота, ЗША.

## Агульная характарыстыка 
Кампус універсітэта плошчай 108 акраў, уключаючы 237 акраў даследчых ўчасткаў Паўночна-заходняга навукова-прапагандысцкага цэнтра, размешчаны на паўночнай ускраіне горада Крукстан у даліне ракі Рэд у цэнтры буйнога сельскагаспадарчага рэгіёна. Рэгіён гэты з'яўляецца пераходным ад лясных раёнаў да Вялікіх раўнін. Студэнты прыязджаюць навучацца ў Мінесоцкі ўніверсітэт у Крукстане з 20 краін свету і 40 штатаў ЗША.

## Структура 
* Дэпартамент сельскай гаспадаркі і прыродных рэсурсаў
* Дэпартамент бізнесу
* Дэпартамент сацыяльна-гуманітарных навук і адукацыі
* Дэпаратмент матэматыкі, навук і тэхналогій
* Дэпартамент падрыхтоўкі настаўнікаў

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Мінесота

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты паводле алфавіта
Катэгорыя:Універсітэты Мінесоты
Час мяняць лысую гуму!

**«Час мяняць лысую гуму!»** () — беларускі палітычны лозунг. Быў прыдуманы ў 2010 годзе і актыўна выкарыстоўваўся на акцыях пратэсту 2010, 2020 і 2021 гадоў. Лозунг выкарыстоўвае метафару, у якім «лысая гума» параўноўваецца з галавой Аляксандра Лукашэнкі.

## Гісторыя 
Лозунг быў прыдуманы кандыдатам на пасаду прэзідэнта Беларусі Андрэем Саннікавым у 2010 годзе. Ён стаў адным з асноўных слоганаў на «Плошчы 2010» ў Мінску. Заклікі «мяняць лысую гуму» гучалі на акцыях пратэсту ў 2015 годзе. Ізноў лозунг з’явіўся на маніфестацыях 2020 і 2021 года. Слоган таксама скандаваўся на акцыях салідарнасці беларускай дыяспары ў Кіеве і Варшаве ў 2021 годзе.

## Аналіз 
У лозунгу выкарыстоўваецца моўная гульня, іронія і метафара. У ім «лысая гума» параўноўваецца да галавы Аляксандра Лукашэнкі. Таксама лозунгам ствараецца супрацьпастаўленне «варты — няварты», дзе новы прэзідэнт з’яўляецца больш годным, чым папярэдні. Слоган уздзейнічае шляхам ускоснага зварота, паколькі прамая форма можа ўспрымацца агрэсіўна.

## Ацэнкі 
Партал UDF.BY назваў слоган самым яскравым і вобразным з усіх дзесяці пасланняў, з якімі кандыдаты ў прэзідэнты звярталіся да электарату на выбарах у Беларусі 2010 года.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Прэзідэнцкія выбары ў Беларусі
Катэгорыя:Акцыі пратэсту ў Беларусі
Катэгорыя:Палітычны крызіс у Беларусі (2020)
Катэгорыя:Палітычныя лозунгі Беларусі
Уланаўскі сельсавет

**Ула́наўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Шклоўскага раёна Магілёўскай вобласці. Цэнтр — вёска Уланава.

Утвораны 20 жніўня 1924 года як Уланаўскі (Велікаўланаўскі) сельсавет у складзе Шклоўскага раёна Магілёўскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Шклоўскім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Магілёўскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Навабрашчынскага сельсавета. 11 сакавіка 1960 года ў склад Александрыйскага сельсавета перададзены 5 населеных пунктаў (Карзуны, Кар’ер 116, Нізоўцы, Прасалы, Тросенка), у склад Старасельскага сельсавета — вёска Каменка. 22 лістапада 1963 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Старасельскага сельсавета.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Шклоўскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1963 годзе
Гаа-цзу (Позняя Цзінь)

**Шы Цзінтан** ( — ) — 1-ы імператар дзяржавы  перыяду  ў Кітаі, з 28 лістапада 936 года.

Паходзіў з роду , цюркскага паходжання. Ён быў важным ваенным генералам Позняй Тан да свайго паўстання ў 936 годзе. Каб зрынуць дынастыю Позняй Тан, ён заручыўся дапамогай кіраванай кіданямі дзяржавы Ляа.

Катэгорыя:Кіраўнікі эпохі Пяці дынастый і дзесяці царстваў
Мінская ЦЭЦ-2

**Мінская ЦЭЦ-2** — беларуская цеплаэлектрацэнтраль, размешчаная ў цэнтральнай частцы горада Мінска. Уваходзіць у склад філіяла «Мінскія цеплавыя сеткі» РУП «Мінскэнерга».

Уведзена ў эксплуатацыю ў 1934 годзе. Да 1941 года было ўстаноўлена чатыры катлы нізкага ціску прадукцыйнасцю па 20 тон пары ў гадзіну і турбіна магутнасцю ўсяго 4 МВт. Падчас Другой сусветнай вайны многія аб’екты ЦЭЦ былі разбураны, аднак да канца 1945 года яе аднавілі ў даваенным аб’ёме. У канцы саракавых гадоў былі ўведзены ў эксплуатацыю яшчэ тры катлы сярэдняга ціску і некалькі турбін. У сярэдзіне пяцідзясятых гадоў быў уведзены яшчэ адзін кацёл прадукцыйнасцю 105 тон пары ў гадзіну. У лютым 1964 года было прынята рашэнне аб будаўніцтве пікавай кацельні з чатырма вадагрэйнымі катламі агульнай магутнасцю 400 Гкал/гадзіну, што было рэалізавана ў перыяд з 1968 па снежань 1982 гадоў. У 2008—2013 гадах выканана буйнамаштабная рэканструкцыя, якая павысіла цеплавую магутнасць электрастанцыі да 566 Гкал/г, што зрабіла Мінскую ЦЭЦ-2 адным з самых энергаэфектыўных аб’ектаў у Беларусі:
* Электрычная магутнасць — 94 МВт,
* Цеплавая магутнасць — 566 Гкал/г.
Асноўным палівам з’яўляецца прыродны газ, рэзервовым — мазут, аварыйным палівам — дызель.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Электрастанцыі Мінска
Катэгорыя:Цеплавыя электрастанцыі Беларусі
Кіназнаўства

**Кіназнаўства** () — навука пра тэорыю, гісторыю і сацыялогію кінематографа, кінамастацтва. Аценка сучаснага кінапрацэсу, аператыўнае рэцэнзаванне фільмаў здзяйсняецца кінакрытыкай. Існуе таксама *архіўнае кіназнаўства*.

Катэгорыя:Кінематограф
Гуамскі ўніверсітэт

**Гуамскі ўніверсітэт** () — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца на востраве Гуам, ЗША. Адзіная ўстанова адукацыі з універсітэцкім статусам на востраве.

## Агульная характарыстыка 
Універсітэт акрэдытаваны Заходняй асацыяцыяй школ і каледжаў ЗША і прапануе 34 праграмы бакалаўрыяту і 11 магістратуры. 94% студэнтаў вучэльні з’яўляюцца выхадцамі з астравоў Азіяцка-Ціхаакіянскага рэгіёну, амаль 72% студэнтаў навучаюцца ў дзённай (вочнай) форме навучання. Ва ўніверсітэце працуе на пасадах прафесарска-выкладчыцкага складу каля 180 асоб. Універсітэт быў заснаваны ў 1952 годзе як двухгадовая педагагічная вучэльня, вядомая тады як Гуамскі тэрытарыяльны каледж, заснаваная губернатарам Карлтанам Скінерам. У 1960 годзе каледж пераехаў у цяперашні кампус у цэнтральнай частцы Гуама. У 1965 годзе каледж быў акрэдытаваны як чатырохгадовая навучальная ўстанова, якая мае права надаваць акадэмічныя ступені.

## Структура 
* Каледж вольных мастацтваў і сацыяльных навук
* Каледж прыродазнаўчых і прыкладных навук
* Школа бізнесу і дзяржаўнага кіравання
* Школа адукацыі
* Школа інжынерыі
* Школа здароўя

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты паводле алфавіта
Катэгорыя:Універсітэты ЗША
Катэгорыя:Гуам
Універсітэт Віргінскіх астравоў

**Універсітэт Віргінскіх астравоў** () — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца на Амерыканскіх Віргінскіх астравах, ЗША. Адзіная ўстанова адукацыі з універсітэцкім статусам на Віргінскіх астравах.

## Агульная характарыстыка 
Гэта гістарычна "чорны" ўніверсітэт, у якім традыцыйна большасць студэнтаў складалі афраамерыканцы. Вучэльня была заснавана як Каледж Віргінскіх астравоў 16 сакавіка 1962 года. У 1986 годзе вучэльня афіцыйна стала адным з гістарычна "чорных" каледжаў і ўніверсітэтаў. У 1986 годзе навучальная ўстанова таксама змяніла назву на Універсітэт Віргінскіх астравоў, каб адлюстраваць рост і дыверсіфікацыю яго акадэмічных і даследчых праграм. Сёння ўніверсітэт прапануе праграмы магістратуры і бакалаўрыяту.

Ва ўніверсітэце ёсць два кампусы. Кампус плошчай 1,57 км² адкрыўся ў 1963 годзе на востраве Сент-Томас. Кампус імя Альберта Шына знаходзіцца на востраве Санта-Круз. Апошні кампус знаходзіцца за 5 км ад горада Шарлота-Амалія. Кампус Сент-Томас размешчаны на двух пагорках і мае ўласны пляж, да якога можна дабрацца з галоўнай дарогі, якая перасякае кампус. Большасць будынкаў гэтага кампуса зроблены з вулканічных парод і цэменту. Гэта робіць універсітэцкі кампус не толькі эстэтычна прывабным, але і паляпшае канструкцыйную цэласнасць будынкаў, бо Амерыканскія Віргінскія астравы вядомыя тым, што на іх вельмі актыўныя сезоны ўраганаў.

## Структура 
* Каледж вольных мастацтваў і сацыяльных навук
* Каледж навукі і матэматыкі
* Школа сельскай гаспадаркі
* Школа бізнесу
* Школа адукацыі
* Школа медсястрынства

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты паводле алфавіта
Катэгорыя:Універсітэты ЗША
Катэгорыя:Амерыканскія Віргінскія астравы
Спіс універсітэтаў Пуэрта-Рыка

У Пуэрта-Рыка (ЗША) дзейнічаюць дзяржаўныя і прыватныя ўніверсітэты свецкай і рэлігійнай скіраванасці.

## Дзяржаўныя 
* Пуэрта-Рыканскі медыцынскі ўніверсітэт
* Пуэрта-Рыканскі ўніверсітэт ва Умакаа
* Пуэрта-Рыканскі ўніверсітэт ва Утуада
* Пуэрта-Рыканскі ўніверсітэт у Агуадзіла
* Пуэрта-Рыканскі ўніверсітэт у Арэсіба
* Пуэрта-Рыканскі ўніверсітэт у Баямоне
* Пуэрта-Рыканскі ўніверсітэт у Каі
* Пуэрта-Рыканскі ўніверсітэт у Караліне
* Пуэрта-Рыканскі ўніверсітэт у Маягуэсе
* Пуэрта-Рыканскі ўніверсітэт у Понсэ
* Пуэрта-Рыканскі ўніверсітэт у Рыа-П’едрас

## Прыватныя 
* Адвентысцкі Антыльскі ўніверсітэт
* Амерыканскі ўніверсітэт Пуэрта-Рыка
* Баямонскі цэнтральны ўніверсітэт
* Карыбскі ўніверсітэт
* Метрапалітарны ўніверсітэт
* Міжамерыканскі ўніверсітэт Пуэрта-Рыка
* Папскі каталіцкі ўніверсітэт Пуэрта-Рыка
* Пуэрта-Рыканскі політэхнічны ўніверсітэт
* Турабскі ўніверсітэт
* Універсітэт Альбізу
* Універсітэт навук пра здароўе ў Понсэ
* Універсітэт пяцідзесятнікаў Міцпа
* Універсітэт Святога Сэрца
* Усходні ўніверсітэт
* Цэнтральна-Карыбскі ўніверсітэт

Пуэрта-Рыка
Крукстан (Мінесота)

**Крукстан** () — горад у акрузе Полк, штат Мінесота, ЗША. На плошчы 12,8 км ² (12,8 км ² - суша, вадаёмаў няма), паводле перапісу 2009 года, пражываюць 7869 чалавек. Шчыльнасць насельніцтва - 640,5 чал./км². 

## Адукацыя 
Мінесоцкі ўніверсітэт у Крукстане

## Зноскі 
Катэгорыя:Гарады Мінесоты