open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Brain rot

**Brainrot** (*мозгагніенне, галавамяк, лічбавая дэгенерацыя*), літаральна перакладаецца як «гніенне мозгу» — апісвае інтэрнэт-кантэнт нізкай якасці або каштоўнасці, або меркаваныя негатыўныя псіхалагічныя і кагнітыўныя наступствы, выкліканыя ім. Паняцця таксама ў шырэйшым сэнсе адносіцца да шкодных наступстваў, звязаных з празмерным выкарыстаннем лічбавых медыя агулам, асабліва відэакліпаў і думскролінгу, якія могуць негатыўна адбіцца на псіхічным здароўі. Напрыклад, прывесці да зніжэння канцэнтрацыі ўвагі або пагаршэння кагнітыўных навыкаў. Паняцце ўзнікла ў анлайн-культурах з пакаленнем Z і пакаленнем Альфа і з таго часу стала мэйнстрымам.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Сеткавы жаргон
Катэгорыя:Інтэрнэт-мемы
Катэгорыя:Інтэрнэт-тэрміналогія
Локса (Тапа)

**Локса** () — вёска ў воласці Тапа павета Ляэнэ-Вірумаа, Эстонія. Размешчана за 16 км на паўднёвы ўсход ад валаснога цэнтра — горада Тапа, і за 22 км на паўднёвы захад ад павятовага цэнтра — горада Ракверэ. Вышыня над узроўнем мора — 125 метраў.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Валгейыгі

**Валгейыгі** ( — Белая рака) — рака ў Паўночнай Эстоніі. Выток знаходзіцца ў возеры Поркуні ў Пандыверэ (Ляэнэ-Вірумаа) і ўпадае ў заліў Хара (частка Фінскага заліва) каля Локса (Хар’юмаа).
## Крыніцы 
Катэгорыя:Рэкі Эстоніі
Хара (заліў)

**Хара** () — заліў у Эстоніі, у павеце Хар'юмаа. Знаходзіцца паміж паўвостравам Юмінда і Пярыспеа. Плошча — 9859 га.

Частка заліва Хара знаходзіцца пад аховай (нацыянальны парк Лахемаа). У заліў упадаюць дзве ракі: Валгейыгі і Лох’я.
Катэгорыя:Залівы Эстоніі
Поркуні (возера)

**Возера Поркуні** () — возера ў вёсцы Поркуні на поўначы Эстоніі. Выток ракі Валгейыгі. У 1944 годзе адбылася бітва на Поркуні.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Азёры Эстоніі
Локса (Куусалу)

**Локса** () — вёска ў воласці Куусалу павета Хар'юмаа, Эстонія. Знаходзіцца на рацэ Валгейыгі.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Поркуні

**Поркуні** () — вёска ў воласці Тапа павета Ляэнэ-Вірумаа, Эстонія. Да адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформы 2017 года ўваходзіла ў склад воласці Тамсалу. Размешчана за 15 кіламетраў на паўднёвы ўсход ад горада Тапа. Ад Таліна па шашы — 110 км. Вышыня над узроўнем мора — 124 метры.
## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Спутнік-2

**Спутнік-2** (бел.: *Спадарожнік-2*) — другі ў гісторыіі штучны спадарожнік Зямлі. Быў запушчаны 3 лістапада 1957 года. Упершыню вывеў на арбіту жывую істоту - сабаку Лайку. Спадарожнік быў запушчаны ў гонар 40-й гадавіны Кастрычніцкай рэвалюцыі.

## Касмічны карабель 
«Спутнік-2» уяўляў сабой конусападобную капсулу вышынёй 4 метры з дыяметрам асновы 2 метры, якая важыла каля 500 кілаграмаў. Яна не была спраектаваная каб аддзяляцца ад 2 ступені, якая выводзіла яе на арбіту, бо было прынята рашэнне выкарыстоўваць сістэму перадачы тэлеметрыі ўсталяванай на другой ступені. У выніку агульная маса на арбіце складала 7,79 тоны.

## «Пасажыр» 
Лайка - першая жывёла выведзеная на калязямную арбіту. Беспародны сабака ўзростам каля трох гадоў.

Герметычная кабіна апарата «Спутнік-2» была мяккай і мела досыць месца, каб Лайка магла ляжаць ці стаяць. Сістэма рэгенерацыі паветра забяспечвала кіслародам; ежа і вада выдаваліся ў жэлацінізаванай форме. У «пасажырскім салоне» была ўсталяваная тэлевізійная камера для назірання за Лайкай. Камера магла перадаваць 100-строкавыя відэакадры з хуткасцю 10 кадраў у секунду.

## Пуск і арбіта 
«Спутнік-2» - 2 быў запушчаны ў 02:30:42 UTC 3 лістапада 1957 года з касмадрому Байканур ракетай-носьбітам «Спутнік 8К71ПС» (дапрацаваная Р-7), з той жа стартавай пляцоўкі, што запусцілі «Спутнік-1». Арбіта спадарожніка складала 212 км × 1660 км з перыядам абарачэння 103,7 хвіліны.

## Вынікі палёту 
Упершыню на арбіту была дастаўлена жывая істота (як мяркуецца, сабака загінула ад перагрэву ўжо на 4 вітку абарачэння вакол Зямлі.). Вымярэнні спадарожніка паказалі павышэнне радыяцыйнага фону ў высокіх паўночных шыротах, гэта значыць ён выявіў радыяцыйны пояс. Спадарожнік здзейсніў 2370 віткоў вакол Зямлі і затым згарэў у атмасферы 14 красавіка 1958 года

## Музейныя копіі 
Копія «Спутніка-2» знаходзіцца ў Музеі касманаўтыкі ў Маскве.

Катэгорыя:Аўтаматычныя касмічныя апараты
Катэгорыя:Штучныя спадарожнікі Зямлі
Катэгорыя:1957 год у навуцы
Катэгорыя:Касманаўтыка СССР
Спутнік-2
Катэгорыя:1957 год у касманаўтыцы
Руму (Хаапсалу)

**Ру́му** () — вёска ў муніцыпалітэта Хаапсалу павета Ляэнэмаа на захадзе Эстоніі. Да адміністрацыйнай рэформы мясцовага самакіравання ў 2017 годзе ён знаходзіўся ў воласці Рыдала.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Тамісту (Тарту)

**Тамісту** () — вёска ў воласці Тарту павета Тартумаа, Эстонія.  

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Тамісту (Хіюмаа)

**Тамісту** () — вёска ў воласці Хіюмаа павета Хіюмаа, Эстонія.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Катэгорыя:Хіюмаа
Арыньяк

**Арыньяк** (, ) — камуна ў Францыі, знаходзіцца ў рэгіёне Аксітанія. Уваходзіць у склад кантона Тараскон-сюр-Ар’еж. Акруга камуны — Фуа.

Код INSEE камуны — 09015.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Камуны дэпартамента Ар’еж
Арыбатыды

**Арыбатыды** (*Oribatida*) — падатрад кляшчоў (часам атрад) з атрада саркаптыформных кляшчоў (*Sarcoptiformes*) надатрада акарыформных (*Acariformes*). Налічваюць ад 6600 відаў да прыкладна 11 тыс. відаў і падвідаў.

## Арэал 
Палеарктыка (3863 віды). Неарктыка (1116). Афратропіка (1870). Арыентальная вобласць (2470). Аўстралія (1500). Антарктыка і субантарктыка (138). Неатропіка (2238). Дадзеныя 2018 года для сусветнай фауны: 11 036 відаў і падвідаў (+ 1 551 сінонімаў), 1 278 родаў і падродаў (+ 441 сінонімаў), 163 сямействы.

## Апісанне 
Цела арыбатыдаў цёмна-карычневага ці чорнага колеру, памер ад 0,2 да 1,4 мм. Адна з найбольш шматлікіх і дамінантных груп членістаногіх у арганічных гарызонтах большасці глеб, дзе іх удзельная вага можа дасягаць некалькіх сотняў тысяч індывідаў на квадратны метр. Сваёй дзейнасцю спрыяюць глебаўтварэнню.
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Акарыформныя кляшчы
Куусалу

**Куусалу**:
* Куусалу (вёска)
* Куусалу (воласць)
* Куусалу (пасёлак)
Дакладнасць і ўзгодненасць вымярэння

**Дакладнасць** і **ўзгодненасць** — характарыстыкі метаду вымярэння, што дапамагаюць ацаніць няпэўнасць эксперыментальных даных. Кажуць, што спосаб вымярэння мае большую дакладнасць, калі вынікі асобных вымярэнняў знаходзяцца бліжэй да сапраўднага, вымяраемага значэння. Узгодненасць (або *прэцызійнасць*) апісвае толькі блізкасць вынікаў вымярэння паміж сабой, але неабавязкова высокая ўзгодненасць азначае высокую дакладнасць.

Узгодненасць часта ацэньваецца праз статыстычныя паказчыкі роскіду даных, такія як стандартнае адхіленне (сярэдняе квадратовае адхіленне). Гэты паказчык адлюстроўвае, наколькі асобныя вынікі вымярэнняў адхіляюцца ад іх сярэдняга значэння.

## Гл. таксама 
* Вартасныя лічбы

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Метралогія
Катэгорыя:Вымярэнне
Катэгорыя:Статыстыка
Куусалу (вёска)

**Куусалу** () — вёска ў воласці Куусалу павета Хар'юмаа, Эстонія. Размешчана за 30 кіламетраў на ўсход ад Таліна. Адлегласць да валаснога цэнтра - пасёлка Куусалу - каля кіламетра. Вышыня над узроўнем мора — 32 метры.
## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Купу

**Купу** () — вёска ў воласці Куусалу павета Хар'юмаа, Эстонія. Размешчана за 32 км на ўсход ад Таліна, каля шашы Талін—Нарва. Вышыня над узроўнем мора — 46 метраў.

Клімат умераны.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Жулі Дрэйфус

**Жулі Дрэйфус** (; ) — французская актрыса.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў Парыжы. Вольна валодае французскай, англійскай і японскай мовамі. Дачка вядомай французскай актрысы Паскаль Одры і пляменніца спевака і музыканта Юга Афрэ. Дрэйфус шырока вядомая ў Японіі, дзе за працу на тэлебачанні і ролі ў серыялах і кіно атрымала статус «gaijin tarento» — «замежная поп-ікона». Заходняму гледачу вядомая па працы з рэжысёрам Квенцінам Таранціна, у якога яна знялася ў фільмах «Забіць Біла» і «Бясслаўныя вырадкі».

## Фільмаграфія 
* (2009) «Бясслаўныя вырадкі» — Франчэска Мандзіна. Перакладчыца і палюбоўніца Гебельса. Застрэлена ў кінатэатры.

## Зноскі 
Катэгорыя:Актрысы Францыі
Ганна Галынская

**Ганна Галынская** (нар. ) — беларуская гандбалістка.

Нарадзілася ў Мінску. Гандболам пачала займацца ў 156-й школе, у настаўніка «Аркатрона» Тамары Уладзіміраўны Басей. Потым былі спартовы спецклас і клуб «Палітэхнік».

У 1998 з’ехала з мінскага «Палітэхніка» у «Кёльн», а ўжо адтуль перабралася ў «Ростак».

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Anna Halynskaya
* Анна Галынская: Молодые ветра
* национальная команда

Катэгорыя:Гандбалісткі Беларусі
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Беларусі па гандболе
Рыўкін

**Рыўкін** — яўрэйскае матранімічнае прозвішча (ад жаночага імя *Рыўка*, то-бок *Рэвэка*).

## Прозвішча 
* Ганна Рыўкін-Брык (1908—1970) — шведская фатографка, журналістка.
* Міхаіл Іонавіч Рыўкін (1907—1993) — беларускі і расійскі скрыпач, дырыжор, педагог.
* Еўдакія Аляксандраўна Рыўкіна — заснавальніца музея гісторыі гімназія імя І. М. Ерашова.
* Рыгор Абрамавіч Рыўкін (1877—1922) — паэт.
* Леанід Ільіч Рыўкін (1916—1988) — мастак.

Катэгорыя:Яўрэйскія прозвішчы
Томская абласная дзяржаўная філармонія

**Томская абласная дзяржаўная філармонія** () — установа культуры Томска.

## Філармонія сёння 
Станам на 2021 год Томская дзяржаўная філармонія мае тры залы — Вялікая канцэртная, Малая канцэртная (Арганная) і Камерная, у якіх, акрамя іншых, выступаюць вядучыя творчыя калектывы і асобы Расіі.

Пад дахам томскай філармоніі знаходзяцца наступныя творчыя адзінкі:
* Томскі акадэмічны сімфанічны аркестр;
* Ансамбль рускіх народных інструментаў «Сибирские узоры» (мастацкі кіраўнік Мікалай Кузняцоў);
* Два арганісты;
* Струнны квартэт «Фаэтон»;
* Квартэт духавых інструментаў «Albero»;
* Канцэртна-камерны аддзел;
* Зводны дзіцячы хор Томскай вобласці.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Томскай філармоніі
* Томская абласная дзяржаўная філармонія

Катэгорыя:Томск
Катэгорыя:Філармоніі Расіі
Томскі раён

**Томскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Томскай вобласці Расіі. Самы шчыльна населены (8,98 чал./км ²) раён вобласці. Адміністрацыйны цэнтр — горад Томск.

Горад Томск і ЗАТУ Северск акружаны тэрыторыяй раёна, і разам з ім утвараюць Томскую агламерацыю, але пры гэтым у склад Томскага раёна не ўваходзяць.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Раёны Томскай вобласці
Багушэўскі партызанскі атрад

**Багушэўскі партызанскі атрад** — савецкае партызанскае падраздзяленне, якое дзейнічала на акупіраванай тэрыторыі Віцебскай (Багушэўскі раён) і Смаленскай абласцей.

## Камандаванне 
### Камандзіры 
* А. К. Стэльмах;
* П. С. Гапонцаў

### Камісар 
* У. Л. Агейчык

## Гісторыя 
Атрад быў створаны ў жніўні 1941 года ў Багушэўскім раёне з мясцовых камуністаў і камсамольцаў (18 чалавек) на чале з сакратаром Багушэўскага РК КП(б)Б А. К. Стэльмахам і групы ваеннаслужачых на чале з П. С. Гапонцавым.

У верасні 1941 партызаны ўдзельнічалі ў нападзе на гарадскі пасёлак Багушэўск, у баях з карнікамі падарвалі некалькі мастоў на шашы Віцебск — Орша. У кастрычніку 1941 года атрад, адбіваючыся ад карнікаў выйшаў у Смаленскую вобласць, у пачатку лютага 1942 злучыўся з Чырвонай Арміяй.

## Гл. таксама 
* Багушэўскі бой

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Савецкія партызанскія злучэнні, брыгады і атрады на акупіраванай тэрыторыі Беларусі (1941—1944)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1941 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1942 годзе
Род Тэйлар

**Род Тэйлар** (; ) — аўстралійскі і амерыканскі акцёр.

## Біяграфія 
Тэйлар нарадзіўся ў прыгарадзе Сіднея. Бацька — Уільям Стэрт Тэйлар, падрадчык і камерцыйны мастак; маці — Мона Тэйлар (пры нараджэнні: Томпсан), аўтар больш за сотню апавяданняў і кніг для дзяцей. Яго другое імя паходзіць ад стрыечнага прапрадзеда, капітана Чарльза Стэрта, даследчыка Аўстраліі.

Тэйлар вучыўся ў Парамацкай школе, затым ва Усходнесіднейскім каледжы тэхнікі і прыгожых мастацтваў. Некаторы час працаваў камерцыйным мастаком, але, убачыўшы Лорэнса Аліўе ў «Рычардзе III» падчас гастроляў «Олд Вік», вырашыў стаць акцёрам.

Тэйлар працаваў у тэатры і на радыё. У 1951 годзе ён прыняў удзел у рэканструкцыі падарожжа Чарльза Стэрта па рэках Маррамбіджы і Мурэй, згуляўшы памочніка Стэрта, Джорджа Маклея; у тым жа годзе на аснове рэканструкцыі быў зняты кароткаметражны фільм «Углыб краіны са Стэртам». На вялікім экране дэбютаваў у ролях амерыканца ў карціне «Кароль Каралавага мора» (1954) і Ізраэля Хэндса ў неафіцыйным працягу «Выспы скарбаў» «Цыбаты Джон Сільвер».

У 1955 годзе Тэйлар пачаў здымацца ў Галівудзе, час ад часу вяртаючыся ў Аўстралію. Найбольш прыкметнай роляй яго стала роля вандроўцы ў вольнай экранізацыі навукова-фантастычнага рамана Герберта Уэлса «Машына часу», знятай у 1960 году рэжысёрам Джорджам Палам.
## Фільмаграфія 
* (1963) «Птушкі» — Міч Брэнер
* (2009) «Бясслаўныя вырадкі» — Уінстан Чэрчыль, прэм’ер-міністр Вялікабрытаніі.

## Зноскі 
Катэгорыя:Акцёры Аўстраліі
Раўніна Утопія

» (1979 г.)]]
**Раўніна Утопія** (лац. Utopia Planitia) - круглявая нізіна дыяметрам каля 3300 км ва ўсходняй частцы паўночнага паўшар'я Марса.  Назва была зацверджана Міжнародным астранамічным саюзам у 1973 годзе.

Мяркуецца што Раўніна Утопія - гэта старажытны ўдарны кратар, найбуйнейшая з упэўнена ідэнтыфікаваных ударных структур Марса (і ўсёй Сонечнай сістэмы). Аднак яе глыбіня менш, чым у трох наступных па памеры кратэраў Марса (басейны раўніны Элада, Аргір і Ісіда). Магчыма, гэта звязана з яе ўтварэннем у вобласці першапачаткова тонкай кары.

22 лістапада 2016 года NASA паведаміла аб выяўленні вялікай колькасці падземнага лёду ў рэгіёне.

## Даследаванні 
* У 1979 годзе менавіта на гэтай раўніне сеў спушчальны апарат АМС «Вікінг-2». Былі зроблены панарамныя фотаздымкі, перададзеныя пасля на зямлю. Па гэтых фотаздымках навукоўцы выявілі, што валуны, якімі ўсеяная паверхня гэтай раўніны, утвораны са складаных тэкстураваных парод.

* У 2016 годзе з дапамогай радара SHARAD на арбітальным апараце "Mars Reconnaissance Orbiter" у раёне Утопіі былі выяўленыя адклады падпаверхневага лёду (ад 50 да 85% вадзянога лёду, змешанага з пылам і вялікімі цвёрдымі часціцамі) таўшчынёй ад 80 да 170 метраў пад пластом глебы таўшчынёй 1-10 метраў, якія абараняюць лёд ад выпарэння. Аб'ём лёду ацэньваецца ў 14 300 км3, што супастаўна з возерам Верхняе, самым буйным і самым глыбокім у сістэме Вялікіх азёр.

* 14 мая 2021 года на раўніне Утопія ў складзе кітайскай АМС «Цяньвэнь-1» сеў марсаход Чжужун. Шасцікалёсны ровар вагой 200 кг, з электрасілкаваннем ад чатырох сонечных батарэй, быў разлічаны на даследаванне паверхні планеты на працягу трох марсіянскіх месяцаў. На пачатак 2022 года ён працягваў дзейнічаць, перавысіўшы запланаваны тэрмін працы і прайшоўшы шлях больш за 1400 метраў.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Рэгіёны Марса
Галодныя гульні: І ўспыхне полымя

«**Галодныя гульні: І ўспыхне полымя**», таксама «**Галодныя гульні: Узгаранне**» () — амерыканскі антыўтапічны фільм 2013 года рэжысёра Фрэнсіса Лоўрэнса. Экранізацыя  . Галоўныя ролі выканалі Джэніфер Лоўрэнс, Джош Хатчэрсан, , Вудзі Харэльсан, , Лені Кравіц, Філіп Сеймур Хофман, Джэфры Райт, , Дональд Сазерленд.

## Сюжэт 
Праз год пасля перамогі на 74-х Галодных гульнях Кэтніс Эвердын і яе сябра Піта Меларк мусяць выправіцца ў тур, падчас якога яны наведаюць ўсе дыстрыкты. Незадоўга перад турам Кэтніс раптоўна наведвае прэзідэнт Сноў. Ён незадаволены тым, што дзяўчына кінула яму выклік год таму падчас гульняў, калі вырашыла памерці разам з Пітам. Гэта вымусіла Капітолій згуляць па правілах дзяўчыны: абвясціць абаіх, Кэтніс і Піта, пераможцамі — што дало штуршок да паўстанніцкай актыўнасці ў дыстрыктах. Сноў настойліва рэкамендуе Кэтніс паспрабаваць падчас тура супакоіць насельніцтва дыстрыктаў і паказаць, што яна заадно з Капітоліем, інакш справа можа дайсці да грамадзянскай вайны. Аднак прастадушная Кэтніс не ў стане рабіць выгляд, яе спробы сканчваюцца нічым, і прэзідэнт Сноў пачынае дзейнічаць. Неўзабаве надыходзіць час чарговых 75-х Галодных гульняў. Як і кожныя 25 гадоў гульні маюць прайсці з размахам, а асаблівасцю гэтых стане тое, што трыбуты будуць выбраны з ліку пераможцаў мінулых гадоў.

## Акцёрскі склад 
* Джэніфер Лоўрэнс — *Кэтніс Эвердын*
* Джош Хатчэрсан — *Піта Меларк*
*  — *Гейл Хотарн*
* Вудзі Харэльсан — *Хэйміч Эбернэці*
*  — *Эфі Трынкет*
* Лені Кравіц — *Цына*
* Філіп Сеймур Хофман — *Плутарх Хэвенсбі*
* Джэфры Райт — *Біці Ліцье, трыбут Дыстрыкта 3*
*  — *Цэзар Флікерман*
* Дональд Сазерленд — *прэзідэнт Карыялан Сноў*
*  — *Клаўдый Тэмплсміт*
*  — *Прымроўз Эвердын, сястра Кэтніс*
* Сэм Клафлін — *Фінік Адэйр, трыбут Дыстрыкта 4*
*  — *Мэгз, трыбут Дыстрыкта 4*
*  — *Джаана Мэйсан, трыбут Дыстрыкта 7*
*  — *Вайрэс, трыбут Дыстрыкта 3*
*  — *Энабарыя, трыбут Дыстрыкта 2*
*  — *Брут, трыбут Дыстрыкта 2*
*  — *Бляск, трыбут Дыстрыкта 1*
*  — *Кашміра, трыбут Дыстрыкта 1*
*  — *Ромул Трэд*
*  — *Астэрыд Эвердын, маці Кэтніс*
*  — *Эні Крэста*
*  — *Флавій*
*  — *Актавія*
*  — *Рубака, трыбут Дыстрыкта 11*

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Фільмы ЗША 2013 года
Катэгорыя:Фільмы-драмы 2013 года
Катэгорыя:Фільмы-баевікі 2013 года
Катэгорыя:Фільмы-трылеры 2013 года
Катэгорыя:Навукова-фантастычныя фільмы 2013 года
Катэгорыя:Фільмы-драмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы-баевікі ЗША
Катэгорыя:Фільмы-трылеры ЗША
Катэгорыя:Навукова-фантастычныя фільмы ЗША
Катэгорыя:Прыгодніцкія фільмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Фільмы Фрэнсіса Лоўрэнса
Катэгорыя:Фільмы, музыку да якіх напісаў Джэймс Ньютан Ховард
Томск (значэнні)

* Томск
* (4931) Томск — астэроід
* К-150 «Томск» — расійскі атамны падводны крэйсер класа «Антэй».
Сібірскі дзяржаўны медыцынскі ўніверсітэт

**Сібірскі дзяржаўны медыцынскі ўніверсітэт** (*СібДМУ*, ) — вышэйшая навучальная ўстанова медыцынскага профілю ў Расійскай Федэрацыі. Знаходзіцца ў Томску.

## Гісторыя 
Пачатак развіццю сістэмы медыцынскай вышэйшай адукацыі ў азіяцкай частцы Расіі паклала адкрыццё ў 1888 годзе Імператарскага Томскага ўніверсітэта з адзіным факультэтам — медыцынскім.

5 лістапада 1930 г. СНК РСФСР пастановай № 132 вылучыў з універсітэта лячэбны і зноў адкрыты санітарна-гігіенічны факультэты ў самастойны Томскі медыцынскі інстытут, які ў 1938—1956 гг. насіў імя В. М. Молатава.

28 лютага 1992 г. Томскі медыцынскі інстытут пераўтвораны ў Сібірскі дзяржаўны медыцынскі ўніверсітэт (СібДМУ).
## Крыніцы
Сезон 1998/1999 ГК Палітэхнік

У сезоне 1998/1999 жаночы гандбольны клуб «Палітэхнік» з горада Мінска прымаў удзел:
* Чэмпіянат Беларусі 1998/1999 (**Чэмпіён**),
* Кубак Беларусі 1999 (**Уладальнік**).

## Склад каманды 
* Алена Агрызка (1976)
* Наталля Анісімава (1976)	
* Таццяна Дудкіна (1976)	
* Вераніка Гразоўская (1978)
* Анастасія Калініна (1977)
* Святлана Масюкевіч (1978)
* Наталля Петракова (1977)
* Анжэла Шпілеўская (1977)
* Таццяна Сіліч (1977)
* Наталля Сысоева (1976)
* Ганна Галынская (1976)
* Людміла Ермачак (1976)
* Святлана Чарачэча (1977)

## Трэнеры каманды 
*  Леанід Гуско (галоўны трэнер)

## Гл. таксама 
* Сезон 1997/1998 ГК Палітэхнік
* Сезон 1999/2000 ГК БДПУ

## Спасылкі 
* WOMEN’S EC / EHF CL 1999 1998-99 Politechnik Minsk

1998/1999
БНТУ
Катэгорыя:1998 год у Мінску
Катэгорыя:1999 год у Мінску
Плезантвіль (фільм)

**«Плезантвіль»** () — амерыканскі фэнтэзійны камедыйна-драматычны фільм 1998 года. Сцэнарыст, супрадзюсар і рэжысёр Гэры Рос (яго рэжысёрскі дэбют).

Фільм атрымаў у цэлым станоўчыя водгукі крытыкаў, хоць і праваліўся ў пракаце, сабраўшы ў агульным 49,8 мільёна долараў пры бюджэце ў 60 мільёнаў долараў. Фільм быў намінаваны ў трох катэгорыях на прэміі «Оскар» і «Сатурн», а таксама атрымаў шэраг іншых узнагарод.

## Сюжэт 
Дэвід Вагнер захоплены тэлевізійным шоу «Плезантвіль», дзе дзеянне адбываецца ў 50-я гады ў невялікім аднайменным мястэчку, дзе ўсе вясёлыя і бязгрэшныя, і жыццё надзіва прыемнае.

Зачараваны гэтым утапічным светам Дэвід уяўляе сябе ў «Плезантвілі», дзе ён нарэшце пазбавіўся б сваёй шалапутнай і звар’яцелай на хлопцах сястры Джэніфер. І аднойчы вечарам жыццё здзяйсняе мудрагелісты паварот: дзіўны тэлемайстар уручае Дэвіду незвычайны тэлевізійны пульт, які адпраўляе яго разам з сястрой прама ў Плезантвіль.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Фільмы ЗША 1998 года
Катэгорыя:Фільмы Гэры Роса
Катэгорыя:Фэнтэзійныя фільмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы пра падарожжы ў часе
Катэгорыя:Кінакамедыі ЗША
Катэгорыя:Кінакамедыі 1998 года
Катэгорыя:Фільмы-драмы ЗША
Катэгорыя:Фантастычныя фільмы 1998 года
Катэгорыя:Фільмы кампаніі New Line Cinema
Катэгорыя:Фільмы, музыку да якіх напісаў Рэндзі Ньюман
Лені Кравіц

**Леанард Альберт (Лені) Кравіц** (; ) — амерыканскі спявак, аўтар песень, мультыінструменталіст, прадзюсар, аранжыроўшчык і акцёр. Яго «рэтра»-стыль аб’ядноўвае элементы такіх музычных напрамкаў, як рок, соўл, фанк, рэгі, псіхадэлія, фолк і балады.

У дадатак да ролі вакаліста ён, падчас запісу ў студыі, часта сам грае ўсе партыі гітар, басу, клавішных, барабанаў і перкусіі. Чатыры гады запар атрымліваў узнагароду Грэмі ў намінацыі «Найлепшае мужчынскае вакальнае рок-выкананне» — з 1998 па 2002 год. У рэйтынгу «VH1’s 100 Greatest Artists of Hard Rock» ён стаіць на 93-м месцы. Лені Кравіц прадаў прыкладна 20 мільёнаў сваіх запісаў па ўсім свеце. Дачка Лені Зоі Кравіц пайшла па слядах бацькі і апроч здымак у кіно таксама іграе на гітары і спявае.

## Дыскаграфія 
**Студыйныя альбомы**

* *Let Love Rule* (1989)
* *Mama Said* (1991)
* *Are You Gonna Go My Way* (1993)
* *Circus* (1995)
* *5* (1998)
* *Lenny* (2001)
* *Baptism* (2004)
* *It Is Time for a Love Revolution* (2008)
* *Black and White America* (2011)
* *Strut* (2014)
* *Raise Vibration* (2018)
* *Blue Electric Light* (2024)

## Зноскі 
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі ЗША
Катэгорыя:Акцёры ЗША
Джош Хатчэрсан

**Джошуа Раян (Джош) Хатчэрсан** (; ) — амерыканскі  і кінапрадзюсар. Найбольш вядомы па ролях Піта Мэларка ў серыі фільмаў «Галодныя гульні» і Майка Шміта ў фільме «Пяць начэй з Фрэдзі».

Джош хацеў стаць акцёрам яшчэ ў чатырохгадовым узросце, але здзейсніў сваю мару толькі ў 9 гадоў, пасля паспяховага праслухоўвання ў 2002 годзе. Жаданне стаць акцёрам абудзіў у Хатчэрсане Джэйк Джыленхол, вядомы акцёр стаў натхненнем чатырохгадовага хлопчыка.

Ён пачаў працаваць у пачатку 2000-х гадоў, з’явіўшыся ў шэрагу малаважных кіна-і тэлевізійных ролях. Ён атрымаў шырокую вядомасць у галоўных ролях фільмаў «Маленькі Манхэтэн» (2005 год), «Затура: Касмічнае прыгода» (2006 год), камедыя «Дурдом на колах» (2005 год), у 2007 годзе зняўся ў сямейным прыгодніцкім фільме «Пажарны сабака», і «Падарожжа да цэнтру Зямлі» і «Гісторыя аднаго вампіра». 30 сакавіка 2008 года Хатчэрсан выйграў «Young Artist Award» як малады акцёр. Хатчэрсан таксама быў прадстаўлены на адным з самых папулярных падлеткавых шоў «MTV Cribs». Сярод яго прац таксама ролі Роберта ў фільме «Чырвоны світанак» і Піта Меларка ў фільме «Галодныя гульні».

У 2016 годзе стартавалі здымкі серыяла «Чалавек будучыні», у якім Джош адыграў галоўную ролю.

## Зноскі 
Катэгорыя:Акцёры ЗША
Сыйтмэ

**Сыйтмэ** () — вёска ў воласці Куусалу павета Хар'юмаа, Эстонія. Размешчана за 32 кіламетры на ўсход ад Таліна. Адлегласць да валаснога цэнтра пасёлка Куусалу — 3 км. Вышыня над узроўнем мора — 41 метр. Па тэрыторыі вёскі працякае рака Лоа.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Вірвэ

**Вірвэ** () — вёска ў воласці Куусалу павета Хар'юмаа, Эстонія. Размяшчаецца на паўвостраве Юмінда, за 53 км на ўсход ад Таліна. Адлегласць да валаснога цэнтра — пасёлка Куусалу — 18 км. Вышыня над узроўнем мора — 34 метры. Вёска знаходзіцца на тэрыторыі нацыянальнага парка Лахемаа.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Яан Маніцкі

**Яан Маніцкі** (; нар. , ) — эстонскі бізнесмен, палітык і калекцыянер твораў мастацтва. У 1992 годзе займаў пасаду міністра замежных спраў Эстоніі.

## Біяграфія 
Маністкі нарадзіўся ў Війністу, на ўзбярэжжы Фінскага заліва. Разам з бацькамі ўцёк у Фінляндыю, а потым у Швецыю ў 1943 годзе, калі яму было ўсяго паўтара гады. Маніцкі быў фінансавым менеджарам ABBA. Ён жыў у выгнанні, пакуль Эстонія знаходзілася пад савецкай акупацыяй, вярнуўся ў 1989 годзе, пасля атрымання краінай незалежнасці.

Стаў суўладальнікам штодзённай газеты «Eesti Päevaleht», а ў 2003 годзе адкрыў Мастацкі музей Війністу.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Міністры замежных спраў Эстоніі
Варма

**Варма**:

## Прозвішча 
* Аляксандэр Варма — эстонскі дзяржаўны дзеяч, дыпламат
* Раві Варма — індыйскі мастак
* Рам Гапал Варма — індыйскі рэжысёр, сцэнарыст

## Тапонім 
* Варма (Італія)
Міхаіл Іонавіч Рыўкін

**Міхаіл Іонавіч Рыўкін** (варыянты імя: *Маісей Іонавіч Рыўкін-Пяўцоў; Міхаіл Іонавіч Рыўкін-Пяўцоў*; , Старадуб, Чарнігаўская губерня, Расійская імперыя — , Пскоў, Расійская Федэрацыя) — беларускі і расійскі скрыпач, дырыжор, педагог. Заслужаны дзеяч культуры Расіі (1992).

Адзін з першых прафесійных дырыжораў Беларусі. Садзейнічаў станаўленню аркестра беларускіх народных інструментаў у пасляваенны перыяд.

## Біяграфія 
Міхаіл Рыўкін нарадзіўся ў Старадубе 1907 годзе.

З 1924 служыў у музычным узводзе Чырвонай Арміі.

У 1928 годзе скончыў Мінскі музычны тэхнікум (клас А. Л. Бяссмертнага). 

З 1929 года працаваў у сімфанічных аркестрах радыёкамітэта, Белдзяржфілармоніі, адначасова выкладаў у музычных школах у Мінску.

У 1937—1941 гадах вучыўся ў Беларускай кансерваторыі (клас І. Мусіна).

Удзельнічаў у Другой сусветнай вайне, патрапіў у акружэнне пад Вязьмай, быў паранены, пасля лячэння быў дырыжорам ваеннага аркестра, з якім дайшоў да Берліна, вайну скончыў у Японіі ў 1946.

Вярнуўся ў Беларусь, дзе з 1946 года працаваў дырыжорам Дзяржаўнага народнага аркестра Беларусі. Аднаўляў аркестр разам з галоўным дырыжорам Іосіфам Жыновічам.

Вымушана пакінуў Беларусь, каб выратавацца ад смерці, якая яму пагражала праз хвалю антысемітызму, што паднялася ў 1953 у СССР.

З 1953 года — сімфанічнага аркестра Томскай абласной філармоніі, выкладчык музычных вучылішчаў у Томску, з 1963 года — у Пскове.

Памёр 13 кастрычніка 1993 года ў Пскове.

## Узнагароды 
Міхаіл Рыўкін быў узнагароджаны Ордэнам Чырвонай Зоркі, медалямі «За ўзяццё Кёнігсберга», «За Перамогу над Германіей».

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Музыканты Беларусі
Катэгорыя:Скрыпачы
Катэгорыя:Дырыжоры
Катэгорыя:Музычныя педагогі
Аляксандэр Варма

**Аляксандэр Варма** (эст. Aleksander Warma; ,  — , ) — эстонскі дзяржаўны і дыпламатычны дзеяч, прэм’ер-міністр з паўнамоцтвамі9 снежня 2 1970), выконваючы абавязкі прэм’ер-міністра ўрада Эстоніі ў выгнанні (1962—1963), міністр замежных спраў Эстоніі ў выгнанні (1953—1962), міністр юстыцыі Эстоніі ў выгнанні (1953—1962).

## Біяграфія 
Вучыўся ў мараходных школах Кясму і Нарвы, атрымаў пасведчанне капітана далёкага плавання ў Рызе. У час Першай сусветнай вайны служыў на Балтыйскім флоце ВМФ Расійскай імперыі. У 1916 годзе здаў экзамен на чын прапаршчыка флоту.

З 1919 года служыў у ВМС Эстоніі. Удзельнік Эстонскай вызваленчай вайны. Пасля заканчэння вайны — камандзір ваеннага карабля «Amardus». У 1920—1924 гадах вывучаў права ў Тартускім універсітэце, з 1928 года — магістр права. У 1924—1926 гадах працаваў у юрыдычным аддзеле ваеннага міністэрства.

У 1926—1927 гг. быў дырэктарам юрыдычнага бюро Міністэрства замежных спраў Эстоніі, у 1927—1931 гг. гг. — пасол Эстоніі ў Літве, у 1939—1944 гг. — у Фінляндыі. У 1953—1962 гг. займаў пасаду міністра замежных спраў, адначасова выконваў абавязкі міністра юстыцыі Эстоніі (1962—1963).

У 1962—1963 гадах выконваў абавязкі прэм’ер-міністра эстонскага ўрада ў выгнанні.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Міністры замежных спраў Эстоніі
Мурксі

**Мурксі** () — вёска ў воласці Куусалу павета Хар'юмаа, Эстонія. Размешчана за 47 кіламетраў на ўсход ад Таліна, за 8 км ад узбярэжжа Фінскага заліва. Вышыня над узроўнем мора — 62 метры.
## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Колга

**Колга**:
* (191) Колга

## Тапонім 
* Колга (заліў)
* Колга (Ныа)
* Колга (пасёлак)
* Колга (Рыўгэ)
* Колга (Хіюмаа)
Галодныя гульні (фільм)

«**Галодныя гульні**» () — амерыканскі антыўтапічны фільм 2012 года рэжысёра . Экранізацыя  . Галоўныя ролі выканалі Джэніфер Лоўрэнс, Джош Хатчэрсан, , Вудзі Харэльсан, , Лені Кравіц, , Дональд Сазерленд.

## Сюжэт 
Дзеянне фільма разгортваецца ў постапакаліптычным свеце будучыні. На месцы Злучаных Штатаў цяпер дэспатычная дзяржава Панэм са сталіцай у Капітоліі. Дзяржава падзелена на 12 дыстрыктаў, кожны з якіх спецыялізуецца на пэўнай гаспадарчай вытворчасці і забяспечвае сталіцу ўсім неабходным. Пасля падаўлення вялікага мецяжа дыстрыктаў Капітолій увёў штогадовае пакаранне-напамін — Галодныя гульні. Раз у год з кожнага дыстрыкта бярэцца па два падлеткі — хлопец і дзяўчына — каб сутыкнуць іх на арэне ў крывавай бойцы насмерць.

Калі на «*жніве*» 74-х Галодных гульняў у Дыстрыкце 12 трыбутам абіраюць Прымроўз Эвердын — яе сястра Кэтніс выклікаецца добраахвотнікам замест яе. Дзяўчына ведае, што амаль дакладна асуджана на смерць, і ні на што не спадзяецца. Апынуўшыся на арэне, яна проста стараецца выжываць і імкнецца пры гэтым не страціць чалавечага аблічча. Але затым яна знаходзіць сэнс існавання ў дапамозе дзяўчынцы з Дыстрыкта 11 і закаханаму ў яе хлопцу з Дванаццатага. Усё ідзе як штогод — пад аб’ектывамі схаваных камер на вачах у ўсёй краіны падлеткі гінуць адзін за адным — аднак прастадушныя ўчынкі Кэтніс пачынаюць падрываць аўтарытэт улады.

## Акцёрскі склад 
* Джэніфер Лоўрэнс — *Кэтніс Эвердын*
* Джош Хатчэрсан — *Піта Меларк*
*  — *Гейл Хотарн*
* Вудзі Харэльсан — *Хэйміч Эбернэці*
*  — *Эфі Трынкет*
* Лені Кравіц — *Цына*
*  — *Цэзар Флікерман*
* Дональд Сазерленд — *прэзідэнт Карыялан Сноў*
*  — *Сенека Крэйн*
*  — *Клаўдый Тэмплсміт*
*  — *Катон, трыбут Дыстрыкта 2*
*  — *Мірта, трыбут Дыстрыкта 2*
*  — *Рута, трыбут Дыстрыкта 11*
*  — *Ліса, трыбут Дыстрыкта 5*
*  — *Марвэл, трыбут Дыстрыкта 1*
*  — *Дыядэма, трыбут Дыстрыкта 1*
*  — *Цэп, трыбут Дыстрыкта 11*
*  — *Прымроўз Эвердын, сястра Кэтніс*
*  — *Астэрыд «Марч» Эвердын, маці Кэтніс*

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Фільмы ЗША 2012 года
Катэгорыя:Фільмы-драмы 2012 года
Катэгорыя:Фільмы-баевікі 2012 года
Катэгорыя:Фільмы-трылеры 2012 года
Катэгорыя:Навукова-фантастычныя фільмы 2012 года
Катэгорыя:Фільмы-драмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы-баевікі ЗША
Катэгорыя:Фільмы-трылеры ЗША
Катэгорыя:Навукова-фантастычныя фільмы ЗША
Катэгорыя:Прыгодніцкія фільмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Фільмы Гэры Роса
Катэгорыя:Фільмы, музыку да якіх напісаў Джэймс Ньютан Ховард
Барт Дэ Вевер

**Барт Альберт Ліліяне Дэ Вевер** (; нар. 21 снежня 1970, Мортсел, правінцыя Антвэрпэн, Бельгія) — фламандскі палітычны і дзяржаўны дзеяч. Лідар нацыяналістычнай партыі «Новы фламандскі альянс». Прэм’ер-міністр Бельгіі з 3 лютага 2025 года.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Бельгіі
Томас Арыяс

**Томас Арыяс** (, 29 снежня 1856 — 20 ліпеня 1932) — калумбійскі і панамскі палітык.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1856 годзе ў горадзе Панама, яго бацькамі былі Рамон Арыяс Фараўд і Мануэла Авіла. Вучыўся на радзіме, а таксама на Ямайцы і ў ЗША. Прадстаўляў Дэпартамент Панама ў Кангрэсе Калумбіі ў 1888-1892 гадах, у 1893-1900 гадах быў дзяржаўным сакратаром Калумбіі. Калі адбылося , была абрана , якая складаецца з ,  і Томаса Арыяса.

Пасля фармавання дзяржаўных інстытутаў новай дзяржавы быў міністрам замежных спраў, амбасадарам Панамы ў Мексіцы, кіраўніком Нацыянальнай Асамблеі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Tomas Arias 

Катэгорыя:Палітыкі Панамы
Конкурс песні Еўрабачанне 2025

**Конкурс песні Еўрабачанне-2025** (; ; ) — 69-ы конкурс песні «Еўрабачанне», які адбыўся ў Базелі (Швейцарыя) пасля перамогі краіны на конкурсе песні «Еўрабачанне 2024» з песняй «The Code» гурта «Nemo». Конкурс, арганізаваны Еўрапейскім вяшчальным саюзам і Швейцарскай вяшчальнай карпарацыяй (SRG SSR), прайшоў у Залі святога Якуба і складаўся з двух паўфіналаў 13 і 15 мая, а таксама фіналу 17 мая 2025 года. Вядучымі трох шоу былі Хэйзел Бругер і Сандра Студэр, а ў фінале да іх далучыўся Мішэль Ханзікер.

У конкурсе прынялі ўдзел вяшчальнікі з трыццаці сямі краін, гэта значыць столькі ж, колькі і ў двух папярэдніх конкурсах. Чарнагорыя павінна вярнуцца пасля двухгадовай адсутнасці, у той час як Малдова, якая першапачаткова планавала ўдзельнічаць, пазней адмовілася ад удзелу з-за эканамічных прычын і якасці свайго выканаўца.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
2025
Катэгорыя:2025 год у музыцы
Катэгорыя:Конкурс песні Еўрабачанне 2025
Алексы Вакар

**Алексы Вакар** (, 1898—1966) — польскі вучоны ў галіне эканомікі, адзін са стваральнікаў і кіраўнікоў у перыяд нямецка-фашысцкай акупацыі нелегальнай Вышэйшай гандлёвай школы. Рэктар Акадэміі палітычных навук, прафесар Вышэйшай школы планавання і статыстыкі.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1898 годзе ў Самары, у сям'і старшыні пракураторыі Царства Польскага , сына генерала .

Сваю навуковую дзейнасць пачаў у 1939 годзе. З'яўляўся прыхільнікам  ў палітычнай эканоміі, якая імкнулася абгрунтаваць ужыванне матэматыкі ў эканоміцы.

З 1940 па 1944 год падчас акупацыі Польшчы быў адным са стваральнікаў і кіраўнікоў нелегальнай Вышэйшай гандлёвай школы, у 1945—1948 гадах з'яўляўся прафесарам і рэктарам гэтай школы.

З 1948 года — прафесар Вышэйшай школы планавання і статыстыкі. Асноўную ўвагу ў гэты час Вакар засяродзіў на даследаванні пытанняў канкурэнцыі, цэн і знешняга гандлю.

У 1948—1950 гадах быў назначаны рэктарам Акадэміі палітычных навук, застаючыся пры гэтым прафесарам Вышэйшай школы планавання і статыстыкі.

З 1950-х гадоў займаўся праблемамі тэорыі функцыянавання эканомікі. У створанай ім канцэпцыі прамога і ўскоснага разліку Вакар даў аналіз асноўных прынцыпаў і магчымасцяў распрацоўкі аптымальных планаў, а таксама эфектыўнасці іх ажыццяўлення.

Аж да сваёй смерці ў 1966 годзе Вакар займаўся даследаваннем сістэмы кіравання эканомікай і шляхоў яе ўдасканалення.

## Працы 
* «Zagadnienie ceny zmiennej», Warszawa, 1936;
* «Teoria handlu zagranicznego», Warszawa, 1947;
* «Morfologia bodźców ekonomicznych», Warszawa, 1963;
* «Наброски теории социалистической экономики», Warszawa, (1965) (соавтор);
* «Теория торговли в Польше», Warszawa, 1966.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Толковые словари. Образовательный ресурс.
* Экономическая энциклопедия. Политическая экономия. Том I. Буква «В»

Катэгорыя:Эканамісты Польшчы
Катэгорыя:Эканамісты XX стагоддзя
Сезон 2024/2025 ЖБК «Гомельскія рысі»

У сезоне 2024/2025 жаночы баскетбольны клуб «Гомельскія рысі» з горада Гомель прымаў удзел:
* Чэмпіянат Беларусі 2024/2025 (**5 месца**),
* Кубак Беларусі 2024 (**5 месца**).

## Склад каманды 
*  Аляксандра Адаменка
*  Ганна Антошкава
*  Дар’я Гарбузава
*  Ульяна Гарбузава
*  Таццяна Гарэлікава
*  Алена Дрэваль
*  Ганна Зімінава (пакінула каманду падчас сезона)
*  Анастасія Зялёная
*  Соф’я Каменева
*  Кацярына Капіца
*  Ілона Кацура
*  Анастасія Ламакіна
*  Яніна Маркавец
*  Анастасія Паліцына
*  Яна Парашчанка
*  Валерыя Пятрова
*  Варвара Салавей
*  Аліна Уласюк
*  Анастасія Чупахіна
*  Ксенія Шаламіцкая

## Трэнеры каманды 
*  Анатоль Рагазенка (галоўны трэнер)
*  Марына Мінкевіч
*  Алена Дрэваль (гуляючы трэнер)

## Гл. таксама 
* Сезон 2023/2024 ЖБК «Гомельскія рысі»
* Сезон 2025/2026 ЖБК «Гомельскія рысі»

## Спасылкі 
* Профіль на сайце eurobasket.com

2024/2025
Гомельскія рысі
Катэгорыя:2024 год у Гомелі
Катэгорыя:2025 год у Гомелі
Флора (значэнні)

* Флора
* Флора (Адэская вобласць)
* Флора (міфалогія)
* (8) Флора
Вала

**Вала**:
## Астраномія 
* (131) Вала

## Прозвішча 
* Катры Вала — фінская паэтэса
* Ларэнца Вала — італьянскі гуманіст
Анна Вакар

**Анна Вакар** (; 11 лістапада 1929, Парыж — 29 ліпеня 2017, Олівер, Канада) — канадская паэтка-хайдзін, якая пісала на англійскай мове.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў сям’і рускіх эмігрантаў, дачка  і перакладчыцы Гертруды Вакар. Пасля пачатку Другой сусветнай вайны разам з сястрой  была ў 1940 годзе эвакуіравана праз Іспанію і Партугалію ў ЗША місіяй .

У ЗША выкладала французскую мову, працавала тэхнічным перакладчыкам; сярод яе перакладаў на англійскую, у прыватнасці, кніга Эміля Барэля «Лекцыі па разбежных шэрагах» (1975, сумесна з Ч. Крычфілдам). У 1955 г. разам з Філаменам Гійба рэдагавала кнігу савецкага перабежчыка Фёдара Бялова «Гісторыя аднаго савецкага калгаса» (англ.: The History of a Soviet Collective Farm). У 1975 годзе разам са сваёй партнёркай, мастачкай Джудзіт Фостэр (англ.: Judith A. Foster; 1930—2000), перабралася ў Канаду, уладкаваўшыся ў горадзе Олівер у Брытанскай Калумбіі. З 1978 г. грамадзянка Канады.

У 1970-1980-я гг. Вакар заваявала прыкметную рэпутацыю ў супольнасці паўночнаамерыканскіх хайдзіны — перш за ўсё, сваімі артыкуламі. У прыватнасці, яе артыкул «Падлучаючыся да пачуцця» (англ. Connecting with Feeling; 1984) у 1987 г. быў названы часопісам *Haiku Review* адным з пяці лепшых паўночнаамерыканскіх тэкстаў пра хайку. Уласныя хайку Вакар былі сабраны ў выніковым зборніку «Сізіф» (англ.: Sisyphus; 2017), які выйшаў незадоўга да яе смерці.

На рускай мове тры хайку Ганны Вакар апублікаваны ў перакладзе .

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Oliver senior publishes book of poetry // *Oliver Chronicle*, 19.07.2017.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Парыжы
Катэгорыя:Паэты Канады
Війністу

**Війністу** () — вёска ў воласці Куусалу павета Хар'юмаа, Эстонія. Вёска размешчана ў нацыянальным парку Лахемаа на паўвостраве Пурыкарынем. Адлегласць да Таліна па шашы — 64 км.

## Насельніцтва 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Аляксандэр Варма, прэзідэнт Эстоніі ў выгнанні
* Яан Маніцкі, эстонскі бізнесмен, калекцыянер
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Аляксандра Андрэеўна Коваль

**Аляксандра Андрэеўна Коваль** (; ) — украінскі культурны дзеяч.

## Біяграфія 
Скончыла Львоўскі лесатэхнічны інстытут (1979), у 1980—1989 гадах працавала там жа, займаючыся распрацоўкай сістэм ачысткі паветра. Адначасова ў 1986—1989 гадах адна з кіраўнікоў кааператыва «Аэрас», які праектаваў і які выпускаў аэрастаты для патрэб метэаралогіі і рэкламы.

З 1990 года ў выдавецкім бізнэсе, у 1992—1997 гадах — дырэктар выдавецтва «Просвіта» пры Львоўскім аддзяленні аднайменнага Украінскага культурна-асветніцкага таварыства; сярод выдавецкіх праектаў гэтага часу — шасцітомны збор твораў Васіля Стуса (1993—1996). У 1995 годзе была сярод заснавальнікаў Украінскай асацыяцыі выдаўцоў і кнігараспаўсюджвальнікаў.

У 1994 годзе заснавала Форум выдаўцоў у Львове, у 1995—2018 гады — прэзідэнт грамадскай арганізацыі «Форум відавців», якая займалася арганізацыяй гэтага форуму, а таксама, з 1997 года, літаратурнага фестывалю ў яго складзе, Усеўкраінскага конкурсу дзіцячага чытання «Кнігаманія» (з 2007 года) і шэрагу іншых культурных праектаў нацыянальнага і міжнароднага значэння. У 2016 годзе ганаравана прэміі імя Васіля Стуса за ўклад ва ўкраінскую культуру і грамадзянскую пазіцыю. У 2018 годзе ўзнагароджана Ордэнам княгіні Вольгі III ступені ў серыі ўзнагароджанняў з нагоды Усеўкраінскага дня работнікаў культуры.

У 2018 годзе выйграла конкурс на пасаду дырэктара Украінскага інстытута кнігі, паабяцаўшы істотныя рэформы ў дзяржаўнай культурнай палітыцы — у прыватнасці, у праграмах «Украінская кніга» і «Лічбавая бібліятэка», — і ўзмацненне прысутнасці Украіны на міжнародных кніжных форумах. У 2024 годзе выступіла арганізатарам Дзяржаўнай праграмы падтрымкі моладзевага чытання, у рамках якой кожны 18-гадовы ўкраінец атрымаў права на дзяржаўную субсідыю для куплі кніг: «Кнігі — гэта зброя, а Homo Legens — гэта універсальны салдат з амуніцыяй, гатовы да наступу і да абароны свайго жыцця, радзімы, дома, мовы, культуры, ідэнтычнасці, каштоўнасцяў», — падкрэсліла ў сувязі з гэтым Коваль.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Грамадскія дзеячы Украіны
Артэміда (значэнні)

* Артэміда
* (105) Артэміда
* Артэміда (касмічная праграма)
* Артэміда (раман)
Крысціян Генрых Фрыдрых Петэрс

**Крысціян Генрых Фрыдрых Петэрс** (; , Шлезвіг-Гольштэйн, Данія (цяпер Германія) — , Клінтан, ЗША) — германа-амерыканскі астраном, быў адным з першых даследчыкаў астэроідаў, адкрыў 48 з і іх, а таксама туманасцяў і галактык. Кіраваў і працаваў у абсерваторыі Літчфілд.

Член Нацыянальнай акадэміі навук ЗША (1876).

## Біяграфія 
Петэрс вучыўся ў Берлінскім універсітэце, дзе лекцыі па матэматыцы і астраноміі чытаў Іаган Энке. У 23 гады ён атрымаў ступень доктара філасофіі. Адукацыю працягнуў у матэматыка Карла Гауса, які ў галіне астраноміі быў вядомы дзякуючы таму, што па ўласнай методыцы разлічыў траекторыю першага адкрытага астэроіда — Цэрэры.

Пасля вучобы ён адпраўляецца ў Італію, каб правесці шэраг даследаванняў і паступіць на пасаду асістэнта ў новай абсерваторыі на Сіцыліі. Аднак неспакойнае палітычнае становішча ў краіне ўцягвае Петэрса ў паўстанцкую барацьбу за незалежнасць Італіі. Але ў маі 1849 года каралеўскія войскі акупуюць востраў, і Петэрс вымушаны бегчы ў Францыю. Праз некаторы час ён накіроўваецца ў Канстанцінопаль. Але і тут яму не атрымоўваецца працягнуць навуковую кар’еру, бо неўзабаве пачалася Крымская вайна.

У 1854 годзе пры дапамозе амерыканскага пасла Петэрсу атрымоўваецца перабрацца ў ЗША, дзе ён адразу заняўся даследчыцкай дзейнасць. Праз пяць гадоў ён займае пасаду прафесара астраноміі Гамільтанскага каледжа ў горадзе Клінтан, кіруе працамі і сам назірае ў абсерваторыі Літчфілд. У той час у абсерваторыі знаходзіўся адзін з найбуйнейшых тэлескопаў у краіне дыяметрам 13 1/2 цалі. З яго дапамогай ён здзейсніў большасць сваіх адкрыццяў, якія прынеслі яму вядомасць.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Астраномы ЗША
Сезон 2024/2025 ЖБК «Мінск-моладзевая»

У сезоне 2024/2025 жаночы баскетбольны клуб «Мінск-моладзевая» з Мінска прымаў удзел:
* Чэмпіянат Беларусі 2024/2025 (**6 месца**),
* Кубак Беларусі 2024 (**4 месца**),
* Студэнцкая ліга РЖД 2024/2025 ( **2 месца**).

## Склад каманды 
*У чэмпіянаце Беларусі*:
*  Юліяна Галавіна
*  Лізавета Гензік
*  Ксенія Грамыка (прыйшла ў каманду падчас сезона)
*  Кацярына Грэк (пераведзена ў асноўную каманду падчас сезона)
*  Марыя Гусалава (прыйшла ў каманду падчас сезона)
*  Паліна Друк
*  Кацярына Ерамеева (пераведзена ў асноўную каманду падчас сезона)
*  Лізавета Капіца
*  Крысціна Касцюковіч
*  Дыяна Ліндэрава (пераведзена ў асноўную каманду падчас сезона)
*  Аліса Ліскова (пераведзена ў асноўную каманду падчас сезона)
*  Вікторыя Міцкевіч
*  Лізавета Пракоф'ева
*  Лізавета Прышчэпава
*  Лізавета Пячора
*  Лізавета Сабойда 
*  Кацярына Савіцкая
*  Дар’я Сіняк
*У Студэнцкай лізе РЖД*:
*  Яна Барысевіч (у чэмпіянаце Беларусі выступала за асноўную каманду)
*  Юліяна Галавіна
*  Лізавета Гензік
*  Паліна Друк
*  Анастасія Казакова (у чэмпіянаце Беларусі выступала за асноўную каманду)
*  Лізавета Капіца
*  Крысціна Касцюковіч
*  Дыяна Ліндэрава
*  Аліса Ліскова
*  Вікторыя Міцкевіч
*  Лізавета Пракоф'ева
*  Лізавета Прышчэпава

## Трэнеры каманды 
*  Вольга Падабед (галоўны трэнер, да снежня 2024 года)
*  Наталля Ануфрыенка (галоўны трэнер, са снежня 2024 года)
*  Вікторыя Гарчакова

## Гл. таксама 
* Сезон 2023/2024 ЖБК «Мінск-моладзевая»
* Сезон 2025/2026 ЖБК «Мінск-моладзевая»

## Спасылкі 
* Профіль на сайце eurobasket.com
* Профіль на сайце Студэнцкай лігі РЖД
* «МИНСК» (молодежная) серебряный призер Студенческой лиги РЖД

Мінск-моладзевая
Катэгорыя:2024 год у Мінску
Катэгорыя:2025 год у Мінску
Магуайр

**Магуайр** (, ) — ірландскае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Гары Магуайр — англійскі футбаліст.
* Мэйрыд Магуайр (больш вядомая пад прозвішчам Карыган) — лаўрэат Нобелеўскай прэміі міру 1976 года.
* Стывен Магуайр — шатландскі прафесійны гулец у снукер.
* Тобі Магуайр — амерыканскі акцёр і кінапрадзюсар.
Арэтуса

**Арэтуса**, **Арэтуза** () — у старажытнагрэчаскай міфалогіі німфа-паляўнічая, у якую быў закаханы рачны бог Алфей.

Алфей доўга гнаўся за ёй, яна ўзмалілася да Артэміды і ператварылася ў паток. Па паведамленні дэльфійскага аракула перасялілася на востраў Артыгія каля Сіракузы і ператварылася ў існуючую да гэтага часу крыніцу. З Эгіёна (Ахая) у Сіракузы Арэтусе пасылалі па моры аладкі. Распавяла Дэметры, што Персефону выкраў Аід.

Згадаецца Вергіліем.

Катэгорыя:Нерэіды
Сільвія

* Сільвія (імя)
* Сільвія (балет)
* (87) Сільвія
* Сільвія (Калумбія)
* Сільвія (фільм)
Джэймс Фергюсан (амерыканскі астраном)

**Джэймс Фэргюсан** (;  — ) — амерыканскі астраном і інжынер (дапамагаў у будаўніцтве канала Эры). Нарадзіўся ў Шатландыі. Упершыню зрабіў адкрыццё астэроіда з тэрыторыі Паўночнай Амерыкі ((31) Еўфрасіна). Пачынаючы з 1847 года працаваў у Ваенна-марской абсерваторыі ЗША ў Вашынгтоне.

Адкрыты ў гэтай жа абсерваторыі астэроід (1745) Фергюсан быў пазней названы ў яго гонар.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Астраномы ЗША
Агара

]]
**Агара́** () — у старажытных грэкаў назва народнага сходу і месца, дзе ён адбываўся. Агара займала цэнтральнае месца т. зв. ніжняга горада, які размяшчаўся пад узгоркам акропаля. Звычайна агара — цэнтральная гандлёвая плошча горада (у перыяд архаікі склалася стыхійна; у эпоху класікі і элінізму мела рэгулярную планіроўку), на якой знаходзіліся храмы, дзяржаўныя ўстановы, майстэрні і крамы.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Старажытная Грэцыя
Катэгорыя:Архітэктура Старажытнай Грэцыі
Шурф

**Шурф** () – вертыкальная, часам нахіленая падземная горная вырабатка з выхадам на паверхню. Мае прамавугольнае, квадратнае ці круглае (дудка) сячэнне, невялікую (звычайна да 25 м) глыбіню. Робіцца з зямной паверхні для разведкі радовішчаў карысных выкапняў, археалагічнай разведкі, вентыляцыі, водаадліву, выбуховых работ і інш.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Геалогія
Катэгорыя:Археалогія
Агаленне

скалападобнае агаленне ва Украіне]]
**Агале́нне** — выхад карэнных горных парод на зямную паверхню.

Бывае натуральнага паходжання (па берагах рэк, схілах яроў, хрыбтоў) і штучнага (у кар'ерах, шахтах, шурфах, канавах).

Маюць навуковае (у геалогіі) і практычнае (пры пошуках карысных выкапняў) значэнне.

На Беларусі некаторыя агаленні абвешчаны геалагічнымі помнікамі прыроды, на асобных з іх наладжана вытворчасць будаўнічых матэрыялаў (напрыклад, Мікашэвіцкае, Глушкавіцкае радовішчы будаўнічага каменю).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Геалогія
Катэгорыя:Геалогія Беларусі
Багушэўскі бой

**Багушэўскі бой** — бой партызан Багушэўскага партызанскага атрада (камандзір — сакратар Багушэўскга РК КП(б)Б А. К. Стэльмах), групы ваеннаслужачых, трапіўшых у акружэнне (камандзір — П. С. Гапонцаў), партызанскага атрада І. Ф. Бяляева з нямецкімі акупантамі ў гарадскім пасёлку Багушэўск у верасні 1941 года.

## Бой 
У ноч на 4 верасня асноўная група партызан увайшла ў пасёлак, дзе размяшчаўся гарнізон праціўніка, закідала гранатамі памяшканне камендатуры, разграміла раённую ўправу, знішчыла 2 аўтамашыны, памяшканне ваеннага каменданта Віцебска, які прыехаў на нараду, і 4 гітлераўцаў, захапіла трафеі і дакументы і вярнулася на базу. Група прыкрыцця з боку шашы Віцебск — Орша сустрэла агнём нямецкіх салдат, якія накіроўваліся на дапамогу гарнізону, падарвала 1 аўтамашыну, астатнія 3 павярнулі назад.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Бітвы Другой сусветнай вайны з удзелам савецкіх партызан у Беларусі
Катэгорыя:Канфлікты 1941 года
Катэгорыя:Верасень 1941 года
Катэгорыя:1941 год у Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя Сенненскага раёна