open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Кёнбакун

**Кёнбаку́н** або **Палац Кёнбок** — палацавы комплекс, размешчаны на поўначы Сеула ў Паўднёвай Карэі. Галоўны і найбуйнейшы палац дынастыі , дзе жыла каралеўская сям’я, і адзін з пяці вялікіх палацаў, пабудаваных у перыяд Часон.

Пабудаваны ў 1394 годзе па праекце карэйскага саноўніка Чон Даджона.

Некаторыя часткі палаца былі спалены падчас японскага уварвання ў 1592 годзе. Рэканструяваны ў 1860-я гады намаганнямі . Пасля рэканструкцыі ў ім было 330 будынкаў і 5792 пакоя. Агульная плошча комплексу — 410 тысяч квадратных метраў. Неўзабаве пасля забойства  японскімі агентамі ў 1895 годзе яе муж імператар  пакінуў палац і больш туды не вяртаўся.

У 1911 годзе японцы знеслі 10 будынкаў палацавага комплексу, пабудаваўшы .

Асноўныя збудаванні Кёнбакуна — гэта тронная зала Кынджанджон (у спісе нацыянальных скарбаў пад нумарам 223), а таксама павільён Кёнхверу (у спісе нацыянальных скарбаў пад нумарам 224), які стаіць пасярод штучнага возера на 48 гранітных калонах. Гэты павільён выяўлены на банкноце ў 10000 вон старога ўзору (да выпуску новага віду банкнот у 2007 годзе).

Зараз палац уяўляе сабой музей пад адкрытым небам. Перад уваходам у палац можна ўбачыць маляўнічыя інсцэніроўкі змены варты, якая праводзілася тут у часы дынастыі Часон.

## Галерэя 

Файл:Gyeongbokgung-GeunJeongJeon.jpg|Сталечная зала
Файл:Gyeongbok-gung_palace-03_(xndr).jpg|Павільён Кёнхверу
Файл:Changingoftheguard1.JPG|Змена варты
Файл:Changingoftheguard2.JPG

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Сеул
Катэгорыя:Архітэктура Паўднёвай Карэі
Мізбан Хадр аль-Хадзі

**Мізбан Хадр аль-Хадзі** (; 1938 — 16 мая 2020) — іракскі ваенны і дзяржаўны дзеяч, член Савета рэвалюцыйнага камандавання (1991—2001).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў акрузе Мандалі на тэрыторыі цяперашняй мухафазы Дыяла. 

Займаў пасаду губернатара Наджафа. У чэрвені 1982 года стаў міністрам без партфеля. З пачатку 1980-х гадоў быў вельмі блізкі да Садама Хусейна. Выступаў ключавым яго саветнікам, асабліва па шыіцкіх справах.

Прымаў удзел у вайне ў Персідскім заліве і падаўленні паўстанняў 1991 года У сакавіку 2003 года прызначаны камандуючым цэнтральным рэгіёнам, адным з чатырох ваенных раёнаў Ірака падчас амерыканскага ўварвання . 

Памёр з-за невылечнай хваробы ў цэнтральнай турме Насірыі. 

## Крыніцы 
Катэгорыя:Члены іракскага аддзялення партыі Баас
Катэгорыя:Удзельнікі Іракскай вайны
Катэгорыя:Ваенныя Ірака
Катэгорыя:Генерал-лейтэнанты
Аляксандр Аляксандравіч Азараў

**Аляксандр Аляксандравіч Азараў** (нар. ) — беларускі сілавік, палітык.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 4 лютага 1977 года ў Мінску. Бацька працаваў будаўніком, маці — інжынерам. Калі бацька загінуў на будоўлі, Аляксандру было 11 гадоў. Пасля ягонай смерці сям’і вылучылі новую кватэру ў цэнтры горада, а сын пайшоў у добрую школу, што вызначыла далейшы лёс.

Служыў у Галоўным упраўленні наркакантролю і супрацьдзеянні гандлю людзьмі МУС (ГУНіСГЛ). Паколькі праца вымагала наладжвання ўзаемаадносін з прадстаўнікамі спецслужбаў замежных дзяржаў, скончыў МДЛУ па спецыяльнасці «англійская мова». 22 мая праз бот плана «Перамога» разаслаў заклікі галасаваць на выбарах і падтрымаць ягоны спіс. Гэтыя дзеянні былі ўспрыняты як злоўжыванне, якое можа паставіць пад пагрозу людзей унутры Беларусі. Святлана Ціханоўская заявіла, што рассылка не была ўзгодненая ні з яе Офісам, ні з Аб’яднаным пераходным кабінетам, таму Азарава пазбавілі доступу да чат-боту плана «Перамога».

23 мая сітуацыю з рассылкай Азаравым паведамлення праз чат-бот разглядзела Выбарчая камісія па выбарах у Каардынацыйную раду. Сябры камісіі прынялі рашэнне зняць з выбараў увесь спіс «Закон і правапарадак», калі Аляксандр Азараў добраахвотна не адмовіцца балатавацца ў Каардынацыйную раду.

Раніцай наступнага дня спіс «Закон і правапарадак» адмовіўся прыняць ультыматум Выбарчай камісіі. Следам на пасяджэнні камісіі было прынята рашэнне зняць з гонкі ўвесь спіс «Закон і правапарадак».

4 кастрычніка 2024 года стала вядома, што Азараву вынеслі новы завочны прысуд за атаку на расійскі А-50 на авіябазе «Мачулішчы».

## Сям’я 
Жанаты, мае дзвюх дочак, з якімі жыве ў Варшаве.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Асобы Аб’яднанага пераходнага кабінета Беларусі
Аграметэаралогія

**Аграметэаралогія** — раздзел метэаралогіі, які вывучае ўплыў надвор’я на сельскую гаспадарку.

Мае складаную сістэму, якая ўключае ў сябе глебу, расліны, атмасферу, варыянты кіравання сельскай гаспадаркай і іншыя, якія дынамічна ўзаемадзейнічаюць у розных прасторавых і часовых маштабах. У прыватнасці, неабходна добра разумець сістэму «глеба-расліна-атмасфера», цалкам сумяшчальную паміж сабой, з тым каб распрацаваць рацыянальныя аператыўныя прыкладныя праграмы або рэкамендацыі для зацікаўленых бакоў. Па гэтых прычынах неабходны ўсебаковы аналіз прычынна-выніковых сувязяў і прынцыпаў, якія апісваюць уплыў стану атмасферы, раслін і глебы на розныя аспекты сельскагаспадарчай вытворчасці, а таксама характар і важнасць зваротнай сувязі паміж гэтымі элементамі сістэмы.
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Метэаралогія
Аграматызм

**Аграматызм** — парушэнне моўнай дзейнасці ў выніку паражэння пэўных зон кары галаўнога мозгу.

## Аграматызм ва ўспрыманні маўлення 
Асноўнымі сімптомамі аграматызму ва ўспрыманні маўлення з’яўляюцца:

* абцяжаранае ўспрыманне сказаў, у якіх семантычныя ролі ўдзельнікаў могуць быць звернутыя (напрыклад, *Котка пераследуе сабаку* разумеецца горш, чым Котка п’е малако, бо сітуацыя «малако п’е котку» немагчымая);
* абцяжаранае ўспрыманне сказаў з парадкам слоў, якія адхіляюцца ад базавага для дадзенай мовы;
* абцяжаранае ўспрыманне сказаў са складанай сінтаксічнай структурай у параўнанні з больш простымі.
Сімптомы аграматызму, звязанага з успрыманнем маўлення, могуць быць выяўлены падчас эксперыменту, у якім падыспытнаму прапануецца вызначыць, які з дэманструемых малюнкаў адпавядае прад’яўляемым эксперыментатарам сказу.

## Аграматызм у стварэнні маўлення 
Аграматызм пры стварэнні маўлення характарызуецца:

* немудрагелістасцю, беднасцю разнастайнасці сінтаксічных структур маўлення (або адсутнасцю паўнавартасных сказаў);
* апушчэннем службовых слоў (артыкляў, прыназоўнікаў, дапаможных дзеясловаў) і займеннікаў. У мовах, якія маюць словазмяненне, могуць апускацца флексіі;
* нізкім тэмпам маўлення. З пункту гледжання тэорыі адаптацыі, гэта звязана са спробай хворага прыстасавацца да парушэння свайго маўлення, якое праяўляецца ў запаволенні працэсу яе апрацоўкі;
* абцяжаранасцю спараджэння маўлення з нетыповым парадкам слоў.

Катэгорыя:Маўленне
Катэгорыя:Сімптомы псіхічных расстройстваў
Агрэжэ

**Агрэжэ́** () — навуковая ступень у Францыі і франкафоннай Бельгіі, якая дае права выкладаць у сярэдняй прафесійнай школе і на прыродазнаўчых і гуманітарных факультэтах вышэйшай школы.

Катэгорыя:Навуковыя ступені і званні
Адаліска

. Мініяцюра Леўні, пачатак XVIII ст.]]
**Адаліска** (, ад ) — прыслужніца ў асманскім гарэме. На Захадзе адаліскі ўспрымаліся як наложніцы або сексуальныя рабыні, хоць у большасці выпадкаў яны былі толькі звычайнымі пакаёўкамі і служанкамі.

Катэгорыя:Жанчыны паводле роду заняткаў
Crenosoma vulpis

**Crenosoma vulpis** — від круглых чарвей сямейства , які паразітуе ў лёгкіх . Захворванне, якое ён выклікае, называецца .

## Апісанне 
Самкі чарвякоў маюць даўжыню ад 12 да 16 мм, самцы — ад 4 да 8 мм.

## Гаспадары 
Асноўным гаспадаром гэтага віда з’яўляецца , але хварэюць таксама  і ,  і , а таксама ,  і .

## Арэал 
Сустракаецца ў значнай частцы Еўропы, а таксама ва ўсходняй Канадзе і на Алясцы .

## Жыццёвы цыкл 
Прамежкавымі гаспадарамі *Crenosoma vulpis* з’яўляюцца слімакі, у якіх развіваецца заразная трэцяя лічынка (L3). Пасля праглынання заражаных слімакоў лічынкі прарываюцца праз сценку тонкага кішачніка гаспадара і дасягаюць печані праз варотную вену . Яны дасягаюць сэрца па пячоначнай вене і каудальнай полай вене, а адтуль па лёгачнай артэрыі ў лёгкія гаспадара. Выявіць лічынак у лёгкіх можна ўжо праз шэсць гадзін пасля заражэння. Трэцяя лінька адбываецца праз чатыры дні, а чацвёртая — яшчэ праз чатыры дні. Атрыманыя пераддарослыя асобіны мігруюць з бранхіёл у бронхі і там спеюць да дарослых асобін. Дарослыя асобіны пачынаюць фармаваць першыя лічынкі на 19 дзень цяжарнасці. Яны выкашляюцца, праглынаюцца і, прайшоўшы праз стрававальны канал, трапляюць у знешні свет. Першыя лічынкі маюць даўжыню ад 240 да 310 мкм і маюць злёгку выгнуты задні канец. Дарослыя чарвякі могуць жыць дзевяць месяцаў і нават больш.

## Літаратура 
* D. Barutzki: *Nematodeninfektionen des Respirationstrakts bei Hunden in Deutschland.* In: *Tierärztliche Praxis Kleintiere* 41 (2013), S. 326—336.
* Dominique Grandjean et al.: *Parasitic Rhinitis: Crenosoma infestation*. In: *Practical guide to dog breeding diseases.* Aniwa Publications 2001, S. 111.

Катэгорыя:Паразіты млекакормячых
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1844 годзе
Катэгорыя:Рабдытыды
АБС-пластык

**АБС-пластык** (хімічная формула (C8H8)x·(C4H6) — тэрмапластычны матэрыял з 2-фазнай структурай, супалімер акрыланітрылу, бутадыену і стыролу. Непразрысты, звычайна цёмнага колеру, тэмпература размякчэння — 90-105 °C, шчыльнасць 1,08*10³ кг/м³. Растваральны ў араматычных і хлараваных вуглевадародах, вільгаце-, масла-, бензіна-, кіслота-, шчолачаўстойлівы; з высокай механічнай трываласцю, цепластойкасцю, жорсткасцю. Атрымліваюць радыкальнай палімерызацыяй стыролу з акрыланітрылам у прысутнасці каўчукавага латэксу. Канструкцыйны матэрыял для аўтамабіле-, машына-, прыладабудавання, тэкстыльнай і харчовай прамысловасці, на выраб спартовага інвентару, мэблі; напаўняльнік некаторых палімераў.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Пластмасы
Адамантабласты

**Адамантабласты** — клеткі эпітэлію, якія выпрацоўваюць эмаль у каронцы зуба. Адамантабласты — клеткі, якія сакрэтуюць бялкі эмалелін і амелагенін, якія пасля мінералізуюцца, утвараюць эмаль, самае цвёрдае рэчыва ў чалавечым арганізме. Адамантабласты кантралююць іённы і арганічны склад эмалі.

Катэгорыя:Клеткі цела чалавека
Офіс Святланы Ціханоўскай

**Офіс Святланы Ціханоўскай** — арганізацыя, звязаныя з палітычнай дзейнасцю беларускай дэмакратычнай лідаркі Святланы Ціханоўскай. Размяшчаецца ў Вільні (Літва).

Офіс забяспечвае дзейнасць Святланы Ціханоўскай па абароне інтарэсаў і правоў грамадзян Беларусі, прадстаўленні Беларусі і беларусаў у адносінах з іншымі дзяржавамі і міжнароднымі арганізацыямі, кансалідацыі дэмакратычных сілаў для пераходу Беларусі ад дыктатуры да дэмакратыі. Дзейнічае валанцёрская праграма.

## Каманда 
* Нацыянальная лідарка Беларусі — Святлана Ціханоўская;
* Галоўны дарадца — Франак Вячорка;
* Старэйшы палітычны дарадца — Аляксандр Дабравольскі;
* Дарадца па пытаннях дыпламатыі — Дзяніс Кучынскі;
* Кіраўнік аддзела міжнародных камунікацый — Карым Педэрсен;
* Кіраўнік аддзела па знешніх сувязях — Данііл Гаркавы;
* Прадстаўнік у Эстонскай і Латвійскай Рэспубліках — Віталь Малчанаў;
* Прадстаўніца ў Чэшскай Рэспубліцы — Крысціна Шыянок;
* Прэс-сакратарка — Ганна Красуліна.

### Іншыя дарадцы Святланы Ціханоўскай 
* дарадца па эканамічных рэформах і кіраўнік эканамічнай каманды — Алесь Аляхновіч;
* дарадца па моладзевай палітыцы і студэнцтву — Маргарыта Ворыхава;
* дарадца па парламенцкім супрацоўніцтве і Канстытуцыйнай рэформе — Анатоль Лябедзька;
* дарадца па рэалізацыі еўрапейскага выбару Беларусі (пазаштатны) — Аляксандр Мілінкевіч;
* дарадца па прававых пытаннях — Крысціна Рыхтэр;
* спецыяльны дарадца па выбарах — Аляксандр Шлык;
* дарадца Святланы Ціханоўскай па пытаннях адукацыі і навукі — Таццяна Шчытцова.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Палітычныя арганізацыі Беларусі
Катэгорыя:Палітычны крызіс у Беларусі (2020)
Катэгорыя:Беларусы ў Вільні
Катэгорыя:Святлана Ціханоўская
Адамантан

**Адамантан** — хімічнае злучэнне, насычаны трыцыклічны мастковы вуглевадарод з формулай C10H16. Малекула адамантана складаецца з трох цыклагексанавых фрагментаў, якія знаходзяцца ў канфармацыі «крэсла». Прасторавае размяшчэнне атамаў вугляроду ў малекуле адамантана паўтарае размяшчэнне атамаў у крышталічнай рашотцы алмаза. Гэтым фактам тлумачыцца паходжанне назвы злучэння ( — літар. «несакрушальны», таксама старажытнагрэцкая назва алмаза). Унікальнасць малекулы адамантана заключаецца ў тым, што яна з’яўляецца жорсткай і практычна свабоднай ад напружанняў адначасова. Адкрыццё адамантана і вывучэнне яго ўласцівасцяў паслужыла імпульсам да развіцця аднаго з напрамкаў сучаснай арганічнай хіміі — хіміі арганічных поліэдранаў. Вытворныя адамантана знайшлі практычнае прымяненне ў якасці лекавых прэпаратаў, якія маюць розную біялагічную актыўнасць. На аснове адамантана распрацаваны палімерныя матэрыялы і кампазіцыі з палепшанымі эксплуатацыйнымі ўласцівасцямі, тэрмастабільныя змазачныя матэрыялы.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Вуглевадароды
Тапаграфічныя ўмоўныя знакі

тапаграфічнай карты з расшыфроўкай умоўных знакаў]]
**Тапаграфі́чныя ўмо́ўныя зна́кі** — сімвалічныя, каляровыя і шрыфтавыя знакі, якія выкарыстоўваюцца на тапаграфічных картах для адлюстравання аб’ектаў мясцовасці.

Тапаграфічныя ўмоўныя знакі паказваюць становішча, памеры, форму, якасныя і колькасныя характарыстыкі аб’ектаў мясцовасці. На картах рознага маштабу маюць адзіную аснову паводле малюнка, колеру і шрыфтоў. Па меры змяншэння маштабу карт аднародныя тапаграфічныя ўмоўныя знакі аб’ядноўваюцца ў групы, а групы — у адзін абагульнены знак. Тлумачэнне ўмоўных знакаў робіцца ў легендзе карты.

Тапаграфічныя ўмоўныя знакі падзяляюцца на:
* маштабныя (знешні контур аб’екта),
* пазамаштабныя (знакі ў выглядзе геаметрычных фігур),
* лінейныя (для аб’ектаў лінейнай формы, напрыклад рэк, дарог, берагавых ліній, таксама гарызанталі рэльефу),
* тлумачальныя (дапаўняюць характарыстыку аб’ектаў).

Шрыфтавыя надпісы перадаюць уласныя геаграфічныя назвы, від, якасныя і колькасныя характарыстыкі аб’ектаў.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Картаграфія
Катэгорыя:Геаграфічная тэрміналогія
Катэгорыя:Сімвалы
Білун

**Білун** () — другі па велічыні горад у камуне Білун, знаходзіцца ў паўднёвай Ютландыі, Данія. Насельніцтва — 6194 жыхароў (2014). Знаходзіцца за 13 км ад Грынстэда, 56 км ад Эсб'ерга і 27 км ад сталіцы рэгіёну Вайле.

Горад значна вырас у 1960-х гг. з-за адкрыцця вытворчасці LEGO Group. LEGO таксама пабудавала ў гэты перыяд аэрапорт Білуна, а ў 1968 годзе — дзіцячы тэматычны забаўляльны парк «Легаланд», цалкам пабудаваны з канструктара LEGO.

У цэнтры горада размешчаны Білун-цэнтр, адкрыты ў 1973 годзе, у якім знаходзяцца царква, бібліятэка, выставачная зала, тэатр, рэстараны. У горадзе таксама знаходзіцца іпадром, адкрыты ў 1971 годзе.

Катэгорыя:Гарады Даніі
Сім Са Джон

**Сім Са Джон** (; 1707—1769) — карэйскі мастак. Яго настаўнікам быў карэйскі жывапісец Чон Сон, пад чыім уплывам ён знаходзіўся. Ствараў карціны амаль ва ўсіх жанрах: «акадэмічны жывапіс» (문인화), пейзаж (산수화), анімалістыка (영모화), партрэт. Да пяцідзесяцігоддзя сфарміраваў уласны унікальны стыль адлюстравання прыроды, заснаваны на кітайскім жывапісе дынастыі Цзінь.

## Галерэя 

Файл:Sim_Sajeong-Seonyudo-1764.jpg
Файл:Sim.Sajeong-bird-01.jpg
Файл:A_Sewing_Monk_in_the_Mountain_by_Sim_Sa-jeong,_Full.jpg

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Мастакі Карэі
Чон Сон

**Чон Сон**, таксама няправільна *Джонг Сон* (, 1676—1759) — карэйскі мастак-пейзажыст.

## Біяграфія 
*Чон Сон* быў вядомым карэйскім мастаком — адным з нямногіх з іх, хто адмовіўся ад канонаў традыцыйнага і для Карэі кітайскага стылю жывапісу. Паводле сведчанняў сучаснікаў, Чон Сон часта пакідаў сваю мастацкую майстэрню і маляваў усё, што вакол прыцягвала яго ўвагу. Такую манеру творчасці ў Чон Сона перанялі і атрымалі ў спадчыну цэлыя пакаленні карэйскіх жывапісцаў, якія працавалі пазней у эпоху дынастыі Часон.

Чон Сон паходзіў з беднай сям’і чыноўнікаў (янбан). Талент яго быў адкрыты і высока ацэнены суседзямі, якія належалі да арыстакратычнага роду і прадставілі Чон Сона да каралеўскага двара, дзе ён атрымаў афіцыйнае месца прыдворнага мастака. Большую частку свайго жыцця ён правёў у сталіцы Карэі, Сеуле. Пра мастака паведамляецца, што ён маляваў кожны дзень, аж да глыбокай старасці. Хоць яго працы афіцыйна адносяць да так званай Паўднёвай школы, Чон Сон здолеў з часам стварыць свой уласны, асаблівы мастацкі стыль — асобнымі, рэзкімі мазкамі пэндзля ён накладваў паралельнымі лініямі выразныя контуры адлюстроўванага.

Адным з вучняў Чо Сона быў Сім Са Джон.

## Галерэя 

Файл:After_Rain_at_Mt._Inwang.jpg|*Пасля дажджу на гары Інвансан*
Файл:Jeong_Seon-Geumgangjeondo.jpg|*Горы Кымгансан*
Файл:Jeong_Seon-Ingok.yugeodo.jpg|*Адзінокая хатка ў адлегласці ля гары Інвансан*
Файл:Jeong_Seon-Soyo.jeong.jpg|*Павільён у Янчхон-гу, Сеул*
Файл:Jeong_Seon-Cheongpung.gye-02.jpg|*Даліна ў Чонна-гу, Сеул*
Файл:Jeong_Seon-Bakyeon_pokpo.jpg|*Вадаспад Пагён*
Файл:Jeong_Seon-Gwangjin.jpg|*Раён Кванджын-гу ў Сеуле*
Файл:Jeong_Seon-Jaha.dong.jpg|*Раён Чонна-гу ў Сеуле*

Катэгорыя:Прыдворныя мастакі
Катэгорыя:Мастакі Карэі
Нацыянальны музей Карэі

**Нацыянальны музей Карэі** () — найбуйнейшы на тэрыторыі Рэспублікі Карэя гістарычны і мастацкі музей і культурны цэнтр. Размешчаны ў сталіцы краіны горадзе Сеуле. Знаходзіцца ў падпарадкаванні Міністэрства культуры, спорту і турызму. Уваходзіць у першую дзясятку самых наведвальных мастацкіх музеяў свету.

Музей быў заснаваны ў 1945 годзе, у 2005 годзе пераехаў у новы будынак, пабудаваны спецыяльна для яго ў стылі даўгаватай старажытнакарэйскай крэпасці. Будынак музея выбудаваны з матэрыялаў з высокай мяжой вогнеўстойлівасці і здольны вытрымліваць землятрусы магнітудай да 6,0 па шкале Рыхтэра, у ім прадугледжаны сістэмы натуральнага асвятлення і кандыцыянавання паветра. На тэрыторыі музейнага комплексу размешчаны лекторыі, спецыяльны дзіцячы музей, павільёны для выставак, а таксама рэстараны і кафэ.

Плошча музея складае , што робіць яго адным з найбуйнейшых музеяў Азіі і шостым па велічыні ў свеце; вышыня дасягае 43,08 м. Агульная колькасць экспанатаў гістарычных, мастацкіх і археалагічных калекцый музея перавышае , з якіх наведвальнікам для агляду даступна парадку . Сярод экспазіцый музея ёсць як пастаянна дзеючыя, так і часовыя выстаўкі, пры ім існуюць навуковыя і адукацыйныя праграмы рознай накіраванасці.

У 2013 годзе колькасць наведвальнікаў музея перавысіла 3,1 мільёна чалавек.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Сеул
Катэгорыя:Музеі Паўднёвай Карэі
Катэгорыя:Культура Паўднёвай Карэі
Юрый Уладзіміравіч Бліноў

**Ю́рый Уладзі́міравіч Бліно́ў** () — беларускі музыкант, піяніст, кампазітар.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 3 жніўня 1975 года ў Драгічыне. Спачатку вучыўся ў Мінскай музычнай школе № 145, з 1983 – у сярэдняй спецыяльнай музычнай школе для адораных дзяцей пры Белдзяржфілармоніі. Скончыў Рэспубліканскі музычны ліцэй, Беларускую дзяржаўную акадэмію музыкі і магістратуру ў класе Людмілы Шаламенцавай.

Калі вучыўся ў школе, Юрый ужо асвойваў фартэпіяна і дасягаў пэўных поспехаў на розных юнацкіх конкурсах. У 17 гадоў ён атрымаў перамогу ў I Міжнародным конкурсе імя Сяргея Пракоф’ева ў Санкт-Пецярбургу, якая дала пэўны штуршок у развіцці кар’еры Юрыя. Ён гастраляваў у многіх краінах СНД і Еўропы, а таксама ў Кітаі, Японіі і ЗША, удзельнічаў у розных міжнародных фестывалях і выступаў з вядучымі аркестрамі Расіі, Еўропы і Амерыкі. За гэтыя гады ён стаў лаўрэатам розных буйных конкурсаў, уключаючы першыя прэміі Гран-пры Шапэна ў Тэхасе і Усеамерыканскага конкурсу піяністаў. У 2002 годзе быў запрошаны ў алімпійскі Солт-Лэйк-Сіці, дзе граў канцэрт у рэзідэнцыі губернатара штата Юта. У 2006 годзе Юрый стаў першым беларускім піяністам, які выступіў з сольным канцэртам у адной з залаў Карнегі-хола.

У родным Драгічыне арганізаваў Міжнародны конкурс юных музыкантаў «Палескі агеньчык», які праводзіцца ў горадзе з 2014 года.

З дзяцінства Юрый быў футбольным фанатам, а таксама марафонцам. Пасля з’яўлення футбольнай каманды «Крумкачы» стаў актыўным удзельнікам фанацкага руху дадзенага клуба. Вясной 2018 года, калі каманда па шэрагу прычын не змагла заявіцца ў вышэйшую лігу, Юрый падахвоціўся стаць адным з сузаснавальнікаў зноў створанага клуба «Крумкачы». У камандзе ён выконваў адміністрацыйна-назіральныя функцыі: уваходзіў у лік тых, хто вызначаў стратэгію развіцця клуба і шукаў спонсараў. Развітанне праходзіла ў Свята-Елісавецінскім манастыры ў Мінску. Пахаваны ў Мінску на Чыжоўскіх могілках.

## Творчасць 
Напісаў больш за 30 сольных праграм, якія ахопліваюць усе стылі фартэпіяннай музыкі, а таксама 35 канцэртаў для фартэпіяна з аркестрам. Некалькі твораў Юрыя Блінова прысвечаны спорту: «Дэкатлон» ― дзесяціборцу Андрэю Краўчанку, «Запрашэнне ў палёт» ― футбольнай камандзе «Крумкачы», «Concerto-Krooso» ― футбалісту Тоні Кроасу. Апошняя складаецца з пяці частак, кожная з якіх мае канкрэтную назву і звязана з біяграфіяй футбаліста. Піяніст запрашаў Тоні ў Беларусь на канцэрт, аднак праз канфлікт з АБФФ у знак пратэсту змяніў свае планы: апеляцыйны камітэт па клубным ліцэнзаванні АБФФ адхіліў пратэст футбольнага клуба «Крумкачы» з нагоды прыняцця дакументаў на атрыманне дазволу для ўдзелу каманды ў чэмпіянаце Беларусі.

Катэгорыя:Піяністы Беларусі
Катэгорыя:Кампазітары Беларусі
Кенет Това

**Кенет Эрнест Това** (; нар. 21 сакавіка 1961) — генерал-лейтэнант арміі ЗША ў адстаўцы. Начальнік Цэнтральнага камандавання спецыяльных аперацый (2011—2013) і камандавання спецыяльных аперацый арміі (2015—2018).

## Біяграфія 
У арміі з 1983 года. Спачатку служыў у 508-м пяхотным палку, потым у 504-м стралковым парашутна-дэсантным. У перыяд з 1987 па 1989 гады прайшоў падрыхтоўку да службы ў спецназе. Залічаны ў 10-ю групу сіл спецыяльнага прызначэння. У час вайны ў Персідскім заліве накіраваны ў Турцыю, з тэрыторыі якой прымаў удзел у асобных місіях аперацыі «Бура ў пустыні», а ў пасляваенны перыяд — аперацыі «Provide Comfort». У 1990-я гады падраздзяленне Това было разгорнута ў Босніі і Герцагавіне. У пачатку Іракскай вайны ўдзельнічаў у аперацыі «Молат вікінгаў». Пасля кароткай службы ў штаце камандавання спецыяльных аперацый і атрымання ступені магістра стратэгічных даследаванняў у Ваенным каледжы арміі ЗША Това прызначаны камандзірам 10-й групы спецыяльных сіл. У 2008 годзе заняў пасаду намесніка начальніка камандавання спецыяльных аперацый ЗША ў Еўропе. 

У красавіку 2009 года прызначаны ў 1-ю бранятанкавую дывізію. 9 мая 2011 года стаў начальнікам Цэнтральнага камандавання спецыяльных аперацый ЗША. У студзені 2013 года стаў камандуючым Аб’яднаным пераходным камандаваннем бяспекі ў Афганістане і Навучальнай місіяй НАТА ў Афганістане. 18 ліпеня 2013 года прызначаны намеснікам начальніка Паўднёвага камандавання ЗША. З 2015 года ўзначальваў Камандаванне спецыяльных аперацый арміі ЗША. 8 чэрвеня 2018 года падаў у адстаўку.  

На «грамадзянцы» разам з жонкай заснаваў кансалтынгавую фірму DOL Enterprises, Inc., кансультуючы па пытаннях стратэгічнага планавання, кіравання рызыкамі і эфектыўнай арганізацыі.

## Сям’я 
Мае жонку Сюзанну і двух сыноў. Адзін стаў вайскоўцам, другі — настаўнікам. 
## Крыніцы 

## Спасылкі 
* Kenneth E. Tovo Lieutenant General United States Army Deputy Commander, U.S. Southern Command  Biografie auf der Internetseite des Southern Command
* Lieutenant General Ken Tovo  Biografie auf der Offiziellen Seite für die Operation Resolute Support
Катэгорыя:Узнагароджаныя Бронзавай зоркай (ЗША)
Катэгорыя:Кавалеры ордэна «Легіён пашаны»
Катэгорыя:Узнагароджаныя медалём Міністэрства абароны ЗША «За выдатную службу»
Катэгорыя:Удзельнікі Іракскай вайныКатэгорыя:Генералы арміі (ЗША)
Ваенная тапаграфія

. Прыклад з Баявога ўстава Сухапутных войскаў УС СССР]]
]]
**Вае́нная тапагра́фія** — галіна тапаграфіі, спецыяльная ваенная дысцыпліна, якая вывучае спосабы і сродкі ацэнкі мясцовасці, арыентавання на ёй і выканання палявых вымярэнняў для забеспячэння баявой дзейнасці войскаў, правілы вядзення рабочых тапаграфічных карт камандзіраў і распрацоўкі графічных баявых дакументаў.

Ваенная тапаграфія грунтуецца на дасягненнях геадэзіі, картаграфіі і асновах ваеннай навукі і ўключае распрацоўку тэорыі і практыкі тапографа-геадэзічнага забеспячэння баявых дзеянняў, арганізацыю і методыку тапаграфічнай падрыхтоўкі войскаў, вывучэнне тапаграфічных карт, аэрафотаздымкаў і іншых дакументаў пра мясцовасць і выкарыстанне іх для кіравання войскамі; распрацоўку спосабаў, сродкаў і метадаў разведкі мясцовасці, арыентавання і вымярэнняў; складанне баявых графічных дакументаў і іншыя. У ваеннай тапаграфіі выкарыстоўваюцца спецыяльныя ўмоўныя знакі, якімі на картах адлюстроўваецца інфармацыя аб стане войскаў, іх складзе, аб пунктах дыслакацыі, пазіцыях, напрамках дзеянняў.

Ваенная тапаграфія як від падрыхтоўкі (дысцыпліна) уваходзіць у склад праграм ваенна-навучальных устаноў і ў праграмы баявой падрыхтоўкі частак і падраздзяленняў радоў войскаў.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* *Евдокимов А. А.* Военная топография. Пособие для практических занятий.  — Санкт-Петербург: ГУАП, 2008. — 152 с.
* *Шульдешов Л. С.* Военная топография : учебное пособие / Л. С. Шульдешов, В. А. Родионов, В. А. Софронов, В. В. Углянский. — Москва : КНОРУС, 2019. — 164 с. — (Военная подготовка). — ISBN 978-5-406-06569-3.

## Спасылкі 
* Топография военная // Сайт Міністэрства абароны РФ

Катэгорыя:Тапаграфія
Катэгорыя:Ваенная навука
Neosparassus

**Neosparassus** — род аранеаморфных павукоў сямейства , упершыню апісаны Генры Раўтанам Хогам у 1903 годзе. Прадстаўнікі гэтага роду больш за ўсё нагадваюць прадстаўнікоў роду , за выключэннем таго, што галавагрудзі высокія, з вяршыняй паміж сярэдзінай і вачыма, ад якой ідзе нахіл да спіны. Гэты вугал прымушае пярэднюю частку гэтых павукоў выглядаць больш прыкметнай, чым ёсць на самой справе.

## Віды 
На сакавік 2019 года ў род уключаюць наступныя віды:

*  (Thorell, 1870) — Аўстралія
*  (L. Koch, 1875) — Квінсленд
*  (L. Koch, 1875) — Заходняя Аўстралія, Вікторыя, Тасманія
*  (L. Koch, 1875) — Новы Паўднёвы Уэльс
*  (Walckenaer, 1837) — Аўстралія
*  (L. Koch, 1875) — Новы Паўднёвы Уэльс
*  (L. Koch, 1875) — Новы Паўднёвы Уэльс
*  (Hogg, 1896) — Цэнтральная Аўстралія
*  (L. Koch, 1875) — Квінсленд, Вікторыя
*  Hogg, 1903 — Аўстралія
*  (L. Koch, 1875) — Квінсленд
*  (L. Koch, 1875) — Квінсленд
*  (Karsch, 1878) — Тасманія
*  (L. Koch, 1875) — Квінсленд
*  (L. Koch, 1875) — Квінсленд
*  (L. Koch, 1865) — Аўстралія
*  (L. Koch, 1875) — Квінсленд
*  (L. Koch, 1875) — Квінсленд, Новы Паўднёвы Уэльс
*  Hogg, 1903 — Паўночная Аўстралія

Катэгорыя:Аранеаморфныя павукі
Тапалагічная алгебра

**Тапалагі́чная а́лгебра** — раздзел алгебры, што вывучае розныя тапалагічныя сістэмы (групы, паўгрупы, кольцы, алгебры, вектарныя прасторы і іншыя), якім нададзены тапалогіі, з непарыўнымі алгебраічнымі аперацыямі ў дачыненні да гэтых сістэм.

Асноўныя пытанні, якія разглядае тапалагічная алгебра:
* існаванне тапалогій у алгебраічных сістэмах, што пераўтварае іх у тапалагічныя алгебраічныя сістэмы;
* магчымасць працягу тапалогій на пашырэнне алгебраічных сістэм;
* уласцівасці тапалогій алгебраічных сістэм (напрыклад, магчымасць задання тапалогій з дапамогай метрыкі, нормы і інш.).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* *Иванова О. А., Мелихов С. Н.* О топологических алгебрах аналитических функционалов с умножением, определяемым сдвигами // Вестник Самарского университета. Естественнонаучная серия. Том 23. № 3, 2018.
* *Сипачёва О. В.* Топологическая алгебра: топологические группы и другие алгебраические системы с топологией // Летняя школа «Современная математика», 2014.

Катэгорыя:Абстрактная алгебра
Катэгорыя:Тапалогія
Катэгорыя:Функцыянальны аналіз
Аман-Сул

**Аман-Сул** ( — «пагорак ветру»), або **Ветрагор** () — у легендарыуме Толкіна пагорак у Эрыядоры (Серадзем'е), які ўзвышаецца прыкладна на тысячу футаў (300 м) над раўнінай, самая паўднёвая і найвышэйшая вяршыня **Ветрагор’я** (), на якім стаяла высокая вежа, пабудаваная Элендзілам у першыя дні пасля заснавання каралеўства Арнар. Яна размяшчалася прыкладна напаўдарозе паміж Воласцю і Раздолам на плоскай вяршыні пагорка.

Калісьці вежа была высокай і пекнай, але ў час падзей Вайны пярсцёнка ад яе засталіся толькі руіны ў выглядзе круга, якія нагадвалі грубую карону на галаве пагорка. У часы Элендзіла ў ёй захоўваўся самы вялікі і магутны паланцір, які выкарыстоўваўся для сувязі з Гондарам.

Паводле легенды, менавіта ў гэтай вежы Элендзіл чакаў прыходу Гіль-галада ў дні Апошняга хаўрусу супраць Саўрана.

Калі ў 861 г. Т.Э. Арнар быў падзелены на тры каралеўствы, Аман-Сул адышоў да Артэдайна і панаваў над Усходняй дарогай з Кардалана ў Рудаўр. Таксама там быў адмыслова пакінуты вартаўнік для аховы паланціра. Аднак Кардалан і Рудаўр таксама хацелі завалодаць і вежай, і паланцірам, у выніку чаго паміж каралеўствамі ўвесь час узнікалі спрэчкі.

У 1356 г. Т. Э. кароль Артэдайна Аргелеб I быў забіты, абараняючы Ветрагор’е ад нападу з боку Рудаўра, якім кіраваў валадар Людзей Пагоркаў, што былі ў таемным хаўрусе з Каралём-ведзьмаром Ангмара. Арвелег I, сын Аргелеба, адбіваў напады і абараняў Ветрагор’е яшчэ шмат гадоў. Аднак у 1409 г. Т. Э. Аман-Сул быў акружаны велізарнай арміяй з Ангмара. Арвелег быў забіты, а вежа — спалена і разбурана. Паланцір, тым не менш, быў выратаваны, але пазней страчаны ў моры, калі загінуў Арведуі, апошні кароль Артэдайна.

З часам падмурак вежы Аман-Сул абваліўся і зарос травой. Калі Гандальф прыбыў да руін Аман-Сул 3 кастрычніка 3019 г. Т. Э., ён быў абложаны там дзевяццю назгуламі. Пасля гэтага на вяршыні ўзгорка адбылася бітва, з якой Гандальфу ўдалося выратавацца ўцёкамі; акрамя таго, ён пакінуў у цэнтры руін піраміду з разбітых і абпаленых камянёў. Самы верхні камень у ёй маг пазначыў рунай «Г» і трыма рыскамі, каб паказаць, што ён быў у гэтым месцы трэцяга кастрычніка. Арагорн знайшоў і расшыфраваў гэты знак, калі прыбыў з хобітамі на Аман-Сул 6 кастрычніка. Пазней у тую ж ноч, у лагчыне на заходнім схіле Аман-Сул, Фрода Торбінс быў атакаваны пяццю назгуламі і небяспечна паранены Каралём-ведзьмаром, пасля чаго Арагорн хутка адвёў хобітаў з Аман-Сул далей у бок Раздола.

Катэгорыя:Геаграфія Серадзем’я
Турава старана

**Турава старана** () — у легендарыуме Толкіна «ўсходнія межы» Воласці. Размяшчалася паміж усходнім берагам ракі Брэндзівінны і заходнім узлескам Старога лесу.

Гархендад Старатур, галава роду Старатураў, аднаго з найстарэйшых у Балоні дый ва ўсёй Воласці, перасек раку. якая была тады ўсходняй мяжой краю, і пабудаваў (ці хутчэй вырыў) сабе новую сядзібу — Брэндзінор'е. Змяніўшы імя на Брэндзітур, ён назаўжды асталяваўся на тым баку ракі і стаў гаспадаром невялікай, але па сутнасці незалежнай краіны.

Яго радзіна хутка расла і множылася, пакуль Брэндзінор’е не заняло ўсяе невысокае горкі: у ім было тры галоўныя ўваходы. многа бакавых і каля сотні вокнаў. Тады Брэндзітуры ды іх шматлікія ўтрыманцы пачалі рыць — а пазней і будаваць — вакол пагорка Так і з’явілася Турава старана. густа населеная палоска зямлі паміж ракою і Старым лесам, — нешта накшталт пераселішча з Воласці. Галоўнай яго вёскай былі Турычы, якія цясніліся на спадзінах за Брэндзінор’ем.

Жыхары Балоні добра сябравалі з туранамі. і ўлада Гаспадара Брэндзінор’я (так называўся галава роду Брэндзітураў) дагэтуль прызнавалася ўсімі сялянамі паміж Гарадком і Свержнам. Але рэшта хобітаў старой Воласці ўважала туранаў дзівакамі і напалову чужынцамі, хоць тыя не так ужо і адрозніваліся ад жыхароў Чатырох чварцін. Адзінай іх адметнасцю было тое, што яны любілі лодкі, а некаторыя нават умелі плаваць.

Спачатку іх край быў ніяк не абаронены з усходу, але з часам яны ўзвялі там жыва плот: Высокі тын. Высадзілі яго шмат пакаленняў да падзей Вайны Пярсцёнка, і на яе момант быў вельмі шчыльны і сапраўды высокі, бо рупліва даглядаўся. Пачынаўся ён ад Брэндзівінскага моста і вялікаю дугою цягнуўся ажно да Прытынава (дзе, выцякаючы са Старога лесу, у Брэндзівінну ўпадала рэчка Вербалозка): усяго каля дваццаці міль, калі не больш. Але такая абарона, зразумела, не была зусім надзейнаю. У многіх месцах Лес падступаў да самага Тыну. Таму пасля заходу сонца туране заўжды зачынялі дзверы, што ў самой Воласці было рэдкасцю.

Катэгорыя:Рэгіёны Серадзем’я
Тэя Дора

**Тэадора Паўлоўска** (, ), больш вядомая як **Тэя Дора** () — сербская , кампазітарка і прадзюсарка. Прадстаўніца Сербіі на конкурсе песні «Еўрабачанне-2024» з песняй «Рамонда», заняла 17 месца.

## Біяграфія 
Тэадора нарадзілася ў Боры, 1 мая 1992 года. Сваю першую песню пад назвай «Да на мени је» яна апублікавала ў 2018 годзе, а значнай папулярнасці дабілася дзякуючы сінглу «Џанум» 2023 года.

Пісала песні для іншых вядомых сербскіх артыстаў, такіх як Ніколія, Наташа Беквалац, Ёвана Нікаліч, Анастасія і Зоі.

Нараўне з сярэдняй школай у Бялградзе яна таксама наведвала музычную школу «Воислав Вучкович» на аддзяленні фартэпіяна. Затым Паўлоўска паступіла ў Музычны каледж Берклі ў Бостане, дзе вывучала спеў. У каледжы навучалася разам з Чарлі Путам. Выконвала партыі бэк-вакалу для амерыканскіх артыстаў, напрыклад уладальнікаў прэміі «Грэмі» Пэці Осцін, Сайда Гэрэт, Джэры Ален і Валеры Сімпсан.

## Дыскаграфія 
### Сінглы 
* *Да на мени је* (2019)
* *Олује* (2020)
* *Улице* (2021) з Ніколіяй
* *У илегали* (2022)
* *Вози ме* (2022)
* *Џанум* (2023)
* *АТАМАЛА* (2023) з Албінам
* *Рамонда* (2024)

## Крыніцы 
Катэгорыя:Кампазітары Сербіі
Катэгорыя:Прадстаўнікі Сербіі на конкурсе песні Еўрабачанне
Катэгорыя:Удзельнікі конкурсу песні Еўрабачанне 2024
Zastava NTV

**Zastava NTV** () — сербскі шматмэтавы армейскі пазадарожнік, распрацаваны Ваенна-тэхнічным інстытутам і Zastava Trucks, і вырабляны кампаніяй Zastava TERVO. Асноўнымі аператарамі дадзеных машын з’яўляюцца Узброеныя сілы Сербіі.

## Гісторыя 
Першы прататып аўтамабіля распрацаваны ў 2011 годзе Бялградскім ваенна-тэхнічным інстытутам сумесна з экспертамі інжынернага факультэта Крагуевацкага ўніверсітэта і інжынерамі кампаніі Zastava Trucks для Узброеных Сіл Сербіі. Машына прызначалася для хуткай перавозкі войскаў і рознага абсталявання па дарогах і бездаражы.

Дзякуючы модульнаму шасі з 2011 па 2017 год было распрацавана мноства розных варыянтаў машыны, а пасля шырокіх выпрабаванняў у цэнтры тэхнічных выпрабаванняў з удзелам аўтамабіля ў 25.000-км выпрабаванні ў суровых умовах, NTV быў прыняты на ўзбраенне.

## Апісанне 
Прызначаны для работы ў горных, далінных, лясных, снежных, вільготных, халодных і гарачых умовах, а таксама здольны працаваць пры розных тэмпературах навакольнага паветра ў дыяпазоне ад -25 да 40 °C. Аўтамабіль мае куты ўезду і з’езду па 35° кожны. Zastava NTV можа пераадольваць падоўжныя ўхілы на 60% і папярочныя ўхілы на 35%, а таксама пераадольваць брод крутасцю ў 0,7 м глыбока ў вадзе.

Аўтамабіль можа перавозіць 1,4 тоны грузу і прычэп масай у 1,7 тоны.

У базавых варыянтах мае дызельны рухавік Cummins 2.8 з турбанаддувам, ахаладжальнікам паветра і 5-ступеністую сінхронную механічную каробку перадач ZF 5S 400. Мае колавую формулу 4x4 з пастаянным поўным прывадам з электрычнай камандай блакавання для прывада сепаратара і асобнымі электрычнымі камандамі дыферэнцыяла для пярэдняга і задняга моста. Ён мае радыяльныя бяскамерныя шыны 255/100 R16 з опцыяй Run Flat.

## Варыянты 
Існуе тры розных варыянту NTV:
* з экіпажам з 2+1 чал.
* з падоўжанай кабінай і экіпажам з 8+1 чал.
* з экіпажам з 5+1 чал.

Дзякуючы сваёй модульнай канструкцыі ён можа быць санітарнай, камандна-штабной, ваеннай сувязі, ваеннай паліцыі, разведвальнай, наземнай і паветранай РЛС, гукавога назірання і ўзброенай машынай.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пазадарожнікі
Катэгорыя:Вікіпедыя:Артыкулы з вікі-разметкай у малюнку карткі
Катэгорыя:Бронеаўтамабілі паводле алфавіта
Апоўзень у Энзе (2024)

24 мая 2024 года а 03:00 у мясцовым самакіраванні Маіп Мурытака Рурал (правінцыя Энга, Папуа — Новая Гвінея) здарыўся апоўзень з гары Мунгала. Ён закрануў шэсць вёсак. Афіцыйны прадстаўнік Міжнароднай арганізацыі па міграцыі падлічыў, што тэрыторыя, ахопленая апоўзнем, была эквівалентная «ад трох да чатырох футбольных палёў». Чырвоны Крыж заявіў, што прычынай здарэння была або здабыча золата, або праліўны дождж. 

ААН 26 мая ацаніла колькасць загінулых як 670 чалавек. На наступны дзень Нацыянальны цэнтр па барацьбе са стыхійнымі бедствамі заявіў пра не менш за 2000 загінулых. Больш за 2500 абвешчаны прапаўшымі без вестак, у тым ліку жыхары вёскі Ямбалі. 

Для правядзення работ па аказанні дапамогі, пошуку цел і аднаўленні разбуранай інфраструктуры задзейнічалі вайскоўцаў, паліцыянтаў, медыкаў, інжынераў, супрацоўнікаў Арганізацыі Аб’яднаных Нацый і мясцовых жыхароў. Выратавальным работам перашкаджалі вялікія камяні і паваленыя дрэвы. Па ацэнках Чырвонага Крыжа, для прыбыцця гуманітарнай дапамогі спатрэбіцца да двух дзён.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Eyewitness video captures landslide 'catastrophe' in Papua New Guinea
* Hundreds feared dead after landslide strikes Papua New Guinea village

Катэгорыя:Май 2024 года
Катэгорыя:Падзеі 24 мая
Катэгорыя:Катастрофы 2024 года
Гарадзецкі бой

**Гарадзецкі бой** — бой паміж 425-м партызанскім палком і карным атрадам гітлераўцаў у вёсцы Гарадзец Быхаўскага раёна 30 лістапада 1943 года.

## Бой 
Камандаванню партызанскага палка стала вядома, што карнікі занялі вёску Гарадзец, жыхароў гэтай і суседніх вёсак (больш за 70 жанчын, старых і дзяцей) зачынілі ў трох хлявах і збіраліся падпаліць іх 1 снежня 1943 года. У раён вёскі Гарадзец у 18 гадзін 30 лістапада 1943 года была паслана разведка, следам за ёй 50 байцоў 1-га батальёна палка на чале з П. М. Цагельнікавым зрабілі 12-кіламетровы марш да паўднёвай ускраіны Гарадзецкага лесу, дзе ў 23 гадзіны камандаванне батальёна атрымала ад разведчыкаў даныя пра колькасць, размяшчэнне і ўзбраенне гарнізона.

Былі выстаўлены засады на дарогах з боку горада Быхаў і вёскі Залатва Быхаўскага раёна. Дзве штурмавыя партызанскія групы адкрылі кулямётны агонь і закідалі гранатамі будынкі, дзе заселі карнікі. Другая частка партызан, якая трыма групамі вызваліла зачыненых у 3 хлявах жыхароў, сустрэла супраціўленне ворага і была контратакавана. Завязалася рукапашная схватка, зыход якой вырашыў падаспеўшы рэзервовы ўзвод партызан. 66 з 70 карнікаў былі знішчаны, мясцовыя жыхары выратаваны. Партызаны страцілі 5 чалавек забітымі і параненымі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Бітвы Другой сусветнай вайны з удзелам савецкіх партызан у Беларусі
Катэгорыя:Канфлікты 1943 года
Катэгорыя:1943 год у Беларусі
Катэгорыя:Лістапад 1943 года
Катэгорыя:Падзеі 30 лістапада
Катэгорыя:Гісторыя Быхаўскага раёна
Тапахімічныя рэакцыі

**Тапахімі́чныя рэа́кцыі** — хімічныя рэакцыі, што адбываюцца ў цвёрдай фазе на паверхні падзелу цвёрдых зыходных рэчываў і прадукта рэакцыі. Прыкладамі такіх рэакцый з’яўляюцца дэгідратацыя крышталягідратаў, аднаўленне аксідаў, абпал, тэрмічны распад азідаў цяжкіх металаў, хімічнае траўленне і іншыя.

Працякаюць тапахімічныя рэакцыі лакальна, у пэўных участках цвёрдага цела, там жа лакалізуецца і цвёрдая фаза прадукту. Акрамя цвёрдых цел, у рэакцыі могуць удзельнічаць таксама вадкасці і газы. Кінетыка тапахімічных рэакцый абумоўлена тапаграфіяй цела ў зоне рэакцыі. Звычайна звязаны з наяўнасцю дэфектаў у крышталях і малой рухомасцю іонаў, атамаў або малекул, якія ўтвараюць крышталічную рашотку.

На тапахімічных рэакцыях заснаваны аднаўленне многіх металаў з руд, прамысловае атрыманне будаўнічых і паўправадніковых матэрыялаў, цэментацыя сталі, вытворчасць керамікі, атрыманне ферытаў, некаторыя стадыі фатаграфічнага працэсу.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* *Свиридова Т. В.* Химия твёрдого тела: топохимическая кинетика. Электронное учебное пособие — Мн., 2011.

Катэгорыя:Хімічныя рэакцыі
Тапёр

**Тапёр** ( ад *taper*, літаральна — хлопаць, стукаць) — музыкант, пераважна піяніст, які за плату іграў на балях, танцавальных вечарах, у танцавальных класах, гімнастычных залах, рэстаранах і іншых месцах, суправаджаў сваёй ігрой дэманстрацыю нямога кіно.

Першапачаткова ігра тапёра была часткай дэманстрацыі, а не зместу фільма. Яна, у тым ліку, заглушвала шум ад кінаапарата. З развіццём кінематографа функцыі тапёра мяняліся і ўскладняліся. Ён павінен быў валодаць мастацтвам імправізацыі, уменнем размясціць музычны матэрыял адпаведна зместу, стылістычнай і псіхалагічнай характарыстыцы дзеяння фільма. У вялікіх кінатэатрах тапёр часта іграў у суправаджэнні інструментальнага ансамбля або аркестра з кінадырыжорам. У Расіі ствараліся спецыяльныя курсы, напрыклад Дзяржаўныя курсы кінамузыкі, якія рыхтавалі піяністаў, кінаілюстратараў і аркестравых кампілятараў (1927, Масква). Выдаваліся зборнікі невялікіх музычных п’ес, прыдатных для ілюстрацыі пэўных фрагментаў фільма. Для сінхранізацыі выканання тапёра і кінадырыжора былі распрацаваны сінапюпітр і музычны хранометр (рытманом, 1926) — апарат, у якім у пэўным тэмпе рухаецца партытура альбо рытмічны або меладычны радок выконваемай музыкі.

З развіццём гуказапісу, з’яўленнем гукавога кіно і распаўсюджваннем у побыце апаратуры для прайгравання гуку (фанограф, патэфон, грамафон і інш.) прафесія тапёра пачала знікаць.

У пераносным сэнсе тапёрам называюць піяніста, які іграе механічна, без пачуццяў.

## Зноскі 
= Літаратура =
* 
* 
* 
* 
* Тапёр // 

## Спасылкі 
* Пять профессий, которых больше не существует // Федеральный портал истории России «История. РФ»
* Тапёр // Грамота.ru, 2000—2024

Катэгорыя:Музычныя прафесіі
Катэгорыя:Састарэлыя прафесіі
Катэгорыя:Нямое кіно
Раланда дэ Тэла

**Хеліядора Раланда дэ Тэла-і-Кантас** (; 14 верасня 1888 — 9 кастрычніка 1967) — іспанскі ваенны дзеяч, брыгадны генерал, удзельнік Рыфскай вайны і грамадзянскай вайны ў Іспаніі .

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Гамеане (правінцыя Луга). Паходзіў з сям’і заможных сялян. Скончыў Таледскую пяхотную акадэмію. Служыў у Іспанскім Марока. Удзельнічаў у Рыфскай вайне, падчас якой атрымаў некалькі ўзнагарод.

З моманту стварэння Другой іспанскай рэспублікі ў 1931 годзе дэманстраваў вялікую варожасць да новага рэжыму. У 1932 годзе ўдзельнічаў ў Санхурхадзе, няўдалым дзяржаўным перавароце пад кіраўніцтвам генерала Санхурха, за што дэпартаваны ў Вілу Сіснерас (Іспанская Сахара). Амніставаны ў 1934 годзе.

Пасля ліпеньскага паўстання 1936 года і пачатку грамадзянскай вайны далучыўся да нацыяналістаў. На чале калоны ўдзельнічаў у Эстрэмадурскай аперацыі, бітвах за Мерыду і за Бадахос.

У ходзе баёў пад Мадрыдам узначальваў войскі нацыяналістаў на фронце Усера і пад Сьюдад Універсітарыяй. Падчас гэтых падзей быў паранены. Пасля папраўкі змагаўся на Эбра і ў Каталоніі.

12 ліпеня 1940 года быў прызначаны камандзірам 81-й дывізіі. У 1941 годзе заняў пасаду ваеннага губернатара Бургоса. Пазней стаў ваенным губернатарам Луга.

У 1943 годзе за адміністрацыйныя парушэнні быў пазбаўлены ўсіх воінскіх узнагарод. Прычыны заключаліся ў тым, што Тэла выкарыстоўваў транспартныя сродкі і ваенны персанал на сваёй мукамольнай фабрыцы. Па іншай версіі, гэта адбылося з-за манархічных поглядаў генерала.

## Крыніцы 
## Біяграфія 
* Nerín, Gustau (2005). La guerra que vino de África. Barcelona: Crítica SL. p. 107. ISBN 84-8432-618-7. 
* Preston, Paul (2008). El Gran manipulador. La Mentira cotidiana de Franco. Ediciones B S.A. ISBN 9788466638296. Consultado el 10 de abril de 2012. 
* Tamames, Ramón (1974). Historia de España Alfaguara VII. La República. La Era de Franco. ISBN 9788420620510. 
* Thomas, Hugh (1976). La Guerra Civil Española. Barcelona: Ed. Grijalbo. ISBN 84-253-2767-9. 

Катэгорыя:Удзельнікі грамадзянскай вайны ў Іспаніі (франкісты)
Buffel (БТР)

**Buffel** (, вымаўляецца як *«буфел»*) — паўднёваафрыканскі бронетранспарцёр. Па заходняй класіфікацыі — мабільная машына пяхоты, IMV. 

## Гісторыя 
Распрацаваны Саветам па навуковых і прамысловых даследаваннях пры парламенце ПАР. Buffel стаў першым у свеце транспартным сродкам з эфектыўнай абаронай ад наземных мін. Паўднёваафрыканскай арміяй БТР пачаў выкарыстоўвацца з 1978 года. Машына прымяналася ў ходзе Пагранічнай вайны супраць намібійскіх партызан. З 1980-х гадоў распрацоўка пастаўлялася на экспарт. Усяго было выраблена каля 2400 адзінак.

## Апісанне
Buffel выкарыстоўваў шасі, рухавік і некаторыя іншыя кампаненты ад Mercedes-Benz U416-162 Unimog. Кабіна і дэсантнае аддзяленне браніраваны. Кабіна размяшчалася злева, маторны адсек — справа. Пазнейшыя мадэлі замянілі арыгінальны рухавік Mercedes-Benz OM352 копіямі, вырабленымі па ліцэнзіі заводам Atlantis Diesel Engines.

## Варыянты 
Паўднёваафрыканскія:
* **Buffel** — арыгінал
* **Buffel Mk 1** — палепшаны рухавік, іншы бампер
* **Buffel Mk 1B** — дыскавыя тармазы замянілі барабаннымі 
* **Log Buffel** — грузавая версія, стандартны Buffel са знятым сядзеннем з дэсантнага аддзялення
* **Buffel Mk IIA** — з закрытым дэсантным аддзяленнем і вялікімі куленепрабівальнымі вокнамі па баках і ззаду, Шры-Ланкі, Замбіі, Зімбабвэ.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Video footage - Buffel
* Video - The South African Buffel & How an MRAP Works
* Buffel Mine-protected APC/ video footage
* Jane's Land Warfare Platforms 2014/2015: Logistics, Support & Unmanned  Jane’s Land Warfare Platforms: Logistics, Support & Unmanned
* Jane's Land Warfare Platforms 2015-2016: Logistics, Support & Unmanned 
* Jane's Military Vehicles & Logistics 2004-2005  Jane’s Land Warfare Platforms: Logistics, Support & Unmanned

Катэгорыя:Бронеаўтамабілі паводле алфавітаКатэгорыя:Бранятэхніка ПАР
Дорыс Драгавіч

**Дорыс Драговіч** (;  16 красавіка 1961, Спліт, Югаславія) — харвацкая эстрадная спявачка.

Двойчы выступала на конкурсе Еўрабачанне:

* У 1986 годзе прадстаўляла Югаславію на конкурсе Еўрабачанне з песняй «Željo moja», заняўшы 11-е месца.
* У 1999 годзе прадстаўляла Харватыю з песняй «Marija Magdalena» і заняла 4-е месца.

## Дыскаграфія 
* 1983 — Hajde da se mazimo (kao pjevačica grupe More)
* 1985 — Tigrica (Doris i grupa More) — zlatni album
* 1986 — Željo moja — platinasti album
* 1987 — Tužna je noć — platinasti album
* 1987 — Tvoja u duši — dijamantni album
* 1988 — Pjevaj srce moje — platinasti album
* 1989 — Budi se dan — platinasti album
* 1990 — Najveći hitovi (1986—1990)
* 1992 — Dajem ti srce
* 1993 — Ispuni mi zadnju želju
* 1995 — Baklje Ivanjske
* 1996 — Rođendan u Zagrebu (live)
* 1997 — Živim po svom
* 1999 — Krajem vijeka
* 2000 — Lice
* 2001 — 20 godina s ljubavlju (najbolje balade)
* 2002 — Malo mi za sriću triba
* 2007 — The Platinum Collection
* 2009 — Ja vjerujem
* 2010 — Love collection (najbolje ljubavne pjesme)

## Асабістае жыццё 
Замужам за ватэрпалістам Марыё Будзімірам, ёсць сын Борна (нар. 1990). Верніца каталічка.

## Спасылкі 
* Doris Dragović — Diskografija
* Doris Dragović — Najljepši glas Mediterana

Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Югаславіі
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі паводле алфавіта
Група савецкіх ваенных спецыялістаў у Іраку

**Група савецкіх ваенных спецыялістаў у Іраку** — кантынгент савецкіх вайскоўцаў у Іраку, якія аказвалі падтрымку ў ваеннай падрыхтоўцы.

Ваенныя саветнікі і спецыялісты былі накіраваны на падставе пастановы Савета Міністраў СССР № 1088 ад 25 верасня 1958 года. Кантынгент займаўся выкладчыцкай дзейнасцю ў ваенных установах, навучаў эксплуатацыі ўзбраення. У час прэзідэнцтва Садама Хусейна (1979—2003) ваенная дапамога пашыралася. Узброеныя сілы Ірака на 90% былі ўкамплектаваныя савецкай баявой тэхнікай і зброяй. З яе абслугоўваннем дапамагаў вялікі атрад спецыялістаў. У перыяд Ірана-іракскай вайны замежнікі працягнулі працаваць у краіне. У прыватнасці, на авіябазе Тыкрыта дзейнічалі савецкія лётчыкі. Мелі месца ахвяры — 3 чалавек загінулі ў небаявых інцыдэнтах. Вывад сіл з краіны адбыўся толькі пасля ўварвання Ірака ў Кувейт у 1990 годзе.

Праз Ірак прайшлі 8174 прадстаўнікі УС СССР, у тым ліку 92 генерала. 24 загінулі альбо памерлі.

## Літаратура 
* Окороков А. В. Секретные войны Советского Союза: Первая полная энциклопедия. — М.: Эксмо, Яуза, 2008. — 736 с. — (Войны XX века). — 4000 экз. — ISBN 978-5-699-27278-5.
* Яременко В. А., Почтарёв А. Н., Усиков А. В. Россия (СССР) в локальных войнах и вооружённых конфликтах второй половины XX века / под ред. В. А. Золотарёва. — Институт военной истории МО РФ. — М.: Кучково поле; Полиграфресурсы, 2000. — 576 с. — ISBN 5-86090-065-1.

Катэгорыя:Замежныя кантынгенты Узброеных сіл СССРКатэгорыя:Ірана-іракская вайнаКатэгорыя:Узброеныя сілы Ірака
Бэн ван Ос

**Бэн ван Ос** (; ,  — , ) — нідэрландскі  і . Двойчы намініраваўся на прэмію «Оскар» за фільмы «Арланда» (1992) і «Дзяўчына з жамчужнай завушніцай» (2003). Апошні таксама прынёс яму намінацыю на прэмію BAFTA.

## Выбраная фільмаграфія 
* 1987 — «» (рэж. Пітэр Грынуэй)
* 1988 — «» (рэж. Пітэр Грынуэй)
* 1989 — «» (рэж. Пітэр Грынуэй)
* 1991 — «» (рэж. Пітэр Грынуэй)
* 1992 — «Арланда» (рэж. Салі Потэр)
* 1993 — «» (рэж. Пітэр Грынуэй)
* 2000 — «» (рэж. )
* 2001 — «» (рэж. )
* 2002 — «» (рэж. )
* 2002 — «» (рэж. )
* 2003 — «» (рэж. Томас Вінтэрберг)
* 2003 — «Дзяўчына з жамчужнай завушніцай» (рэж. Пітэр Уэбер)
* 2004 — «» (рэж. )
* 2012 — «» (рэж. )

## Узнагароды 
Паводле рэсурса «Internet Movie Database» Бэн ван Ос быў адзначаны 2 кінаўзнагародамі і яшчэ 9 намінацыямі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Постаці Гаагі
Катэгорыя:Мастакі-пастаноўшчыкі Нідэрландаў
Катэгорыя:Арт-дырэктары Нідэрландаў
Катэгорыя:Памерлі ад раку