Эліэль Саарынен

**Готліб Эліэль Саарынен** (; 20 жніўня 1873, Рантасалмі, Фінляндыя — 30 чэрвеня 1950, Блумфілд-Хілс, штат Мічыган, ЗША) — фінскі архітэктар і дызайнер, заснавальнік стылю нацыянальны рамантызм у фінскай архітэктуры.

## Жыццё 
Частку дзяцінства правёў у вёсцы Шпанькова пад Гатчынай, Санкт-Пецярбургская губерня, дзе настаяцелем лютэранскага прыходу служыў яго бацька, Юха Саарынен. Вучыўся ў Гатчынскай прагімназіі. У 1893—97 вучыўся ў Гельсінгфорсе (Хельсінкі) ва Універсітэце (жывапісу) і ў Політэхнічным інстытуце (архітэктуры). З 1903 па 1923 гады жыл на ўласнай віле Вітрэск (Hvitträsk) пад Хельсінкі, першапачаткова разам са сваімі кампаньёнамі па архітэктурным бюро — Армасам Ліндгрэнам і Германам Гезеліусам. Двойчы быў жанаты, другі раз ажаніўся ў 1904 годзе з сястрой Гезеліуса — Лое. Двое дзяцей ад гэтага шлюбу — дачка Эва-Ліза і сын Эра, які пазней стаў выдатны амерыканскі архітэктар. У 1923 годзе эміграваў з сям’ёй у ЗША. Большую частку часу там пражыў на тэрыторыі ўзначаленай ім Акадэміі мастацтваў Кранбрук (Cranbrook), Блумфілд-Хілс (Bloomfield-hills), штат Мічыган.

## Пабудовы 
[thumb|Будынак [Цэнтральны вакзал Хельсінкі|вакзала ў Хельсінкі]]
thumb|Павільён Фінляндыі
[thumb|[Ратуша, Ёэнсу|Ратуша ў Ёэнсу]]
**У складзе архітэктурнага бюро Gesellius-Lindgren-Saarinen:**
* Дом Тальберга, 1897—1898, Хельсінкі
* Сядзіба Г. фан Гільзэ ван дэр Пальса ў Паланіемі (Paloniemi), 1898. Знішчана пажарам у 1950 годзе
* Павільён Фінляндыі на Сусветнай выстаўцы ў Парыжы, 1898—1900
* Страхавая кампанія Pohjola, 1899—1901, Хельсінкі
* Дом урачоў, 1900—1901, Хельсінкі
* Віла «Вітрэск» (Hvitträsk), 1901—1903, Кірканумі
* Віла «Вітарп» (Hvittorp), 1902, Кірканумі
* Дом «Олафсборг» (Olofsborg), 1902—1903, Хельсінкі
* Дом Эал (Eol), 1902—1903, Хельсінкі
* Віла «Суўр-Мерыякі» (Suur-Merijoki) пад Выбаргам, 1902—1904. Разбурана ў савецкі час
* Народны дом Карла Лютэра, 1902—1904, Талін
* Нацыянальны музей Фінляндыі, 1902—1910, Хельсінкі
* Дом Леандэра, 1903—1905, Сортавала. Малаважная перабудова ў 1935 годзе па праекце Ларса Сонка

**Самастойныя працы:**
* Канцэртная зала г. Котка, 1907. Сумесна з Г. Гезеліусам
* Жылы дом на Fredrikinkatu 18, 1907, Хельсінкі. Сумесна з Г. Гезеліусам
* Цэнтральны вакзал Хельсінкі, 1909—1914. Сумесна з Г. Гезеліусам і А. Ліндгрэнам. Скульптар Э. Вікстрэм.
* Чыгуначны вакзал Выбарга, 1910—1913. Сумесна з Г. Гезеліусам. Падарваны Чырвонай арміяй пры адступленні ў 1941 годзе. Захаваўся багажны корпус і дзве гранітныя скульптуры мядзведзяў з фасада будынка.
* Дача Вінтэра, 1909, Сортавала
* Гарадская ратуша ў Лахты, 1911
* Будынак Таварыствы ўзаемнага крэдыту, 1911—1912, Талін
* Царква Св. Паўла, 1913—1917, Тарту
* Гарадская ратуша ў Ёэнсу, 1914
* «Мармуровы палац», 1918, Хельсінкі
* Пансіён у Мункініемі, 1920, Хельсінкі
* Дзелавы будынак на Keskuskatu 1b, 1920, Хельсінкі

**Пабудовы ў ЗША:**
* Адміністрацыйны будынак, школа для хлопчыкаў, школа для дзяўчынак, музей і бібліятэка, навуковы інстытут, уласны дом і іншыя пабудовы на тэрыторыі Акадэміі мастацтваў Кранбрук (Cranbrook), 1925—1945, Блумфілд-Хілс (Bloomfield-hills), штат Мічыган
* Канцэртная зала Клейнханс (Kleinhans Music Hall), 1938—1940, Буфала, штат Нью-Ёрк. Сумесна з Эра Саарыненам
* Школа «Кроу-Айленд» (Crow Island), 1938—1940, Вінетка, штат Ілінойс. Сумесна з Эра Саарыненам і інш.
* Царква ў Каламбусе, штат Індыяна, 1942. Сумесна з Эра Саарыненам
* Лютэранская царква Хрыста, Мінеапаліс, штат Мінесота, 1949. Сумесна з Эра Саарыненам
* Тэхнічны цэнтр General Motors, Дэтройт, штат Мічыган, 1948—1956. Удзел, аўтар — Эра Саарынен

**Нерэалізаваныя праекты:**
* Конкурсны праект Палаца міру ў Гаазе, 1906
* Конкурсны праект будынка парламента Фінляндыі, 1908
* Ратуша ў г. Турку, 1911
* Дом таварыства Калевалы ў Хельсінкі, 1921
* Конкурсны праект офіса газеты Chicago Tribune у Чыкага, 1922, 2-я прэмія. Будынак Gulf Building у Х’юстане, завершаны ў 1929 годзе, за выключэннем прапорцый паўтарае праект Саарынена

## Спасылкі 
* Эліэль Саарынен
* Фінскі музей архітэктуры 

Катэгорыя:Архітэктары ЗША
Катэгорыя:Архітэктары Фінляндыі
Катэгорыя:Выпускнікі Хельсінкскага політэхнічнага інстытута
Катэгорыя:Архітэктары мадэрну
Катэгорыя:Архітэктары Тарту
Катэгорыя:Архітэктары Таліна
Катэгорыя:Архітэктары Хельсінкі
Катэгорыя:Архітэктары Выбарга