open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Канстанцінава (Слабадскі сельсавет)

**Канстанці́нава** (, ) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Слабадскога сельсавета.

## Гісторыя 
У 1904 годзе на месцы вёскі быў засценак Жоснянскай воласці Вілейскага павета Віленскай губерні, 80 жыхароў. Тут была школа граматы, у якой у 1896/97 навучальным годзе вучыліся 7 хлопчыкаў. У 1921 годзе вёска гміны Жосна Дунілавіцкага (з 1925 года Пастаўскага) павета Віленскага ваяводства, 19 двароў, 104 жыхары. У 1931 годзе ― 24 двары, 104 жыхары. З 12 кастрычніка 1940 года вёска ў Слабадскім сельсавеце Мядзельскага раёна Вілейскай, з 20 верасня 1944 года Маладзечанскай, з 20 студзеня 1960 года Мінскай абласцей. У 1940 годзе ў вёсцы 32 двары, 155 жыхароў. У студзені-ліпені 1944 года ў вёсцы размяшчаўся штаб партызанскай брыгады імя К. К. Ракасоўскага. Жыхары вёскі, браты А. В. і Ф. В. Валасевіч рамантавалі зброю партызан, рабілі памятныя медалі для партызан, якія вызначыліся ў баях.

У 1949 годзе ў вёсцы арганізаваны калгас імя Молатава. З 9 красавіка 1954 года вёска — цэнтр калгаса «1 Мая».

У 2010-х гадах са звычайнай хаты зроблена каталіцкая капліца, якая ўваходзіць у Мядзельскую парафію. Імшы цэлебруюцца зазвычай а 11 гадзіне ў нядзелю праз кожны тыдзень мядзельскімі святарамі. Капліцу наведвае нямала каталікоў з Канстанцінава і навакольных вёсак.

Раней на Мядзельшчыне некаторыя населеныя пункты называліся распеўней за цяперашняе і мелі канчатак «а» — Мядзела, Нарочча, Свіра, Княгініна. Пазней іх сталі афіцыйна пісаць як у польскай або рускай мовах, але мясцовыя жыхары Канстанцінава дагэтуль кажуць словы і нават імёны з канчаткам «а» — Мядзела, Паўла. Назву сваёй вёскі вымаўляць цвярдзей ― Канстантынава.

## Насельніцтва 
* 125 жыхароў (1960)
* 80 двароў, 198 жыхароў (1997)

## Інфраструктура 
У вёсцы размешчаны адміністрацыйны будынак калгасу, жывёлагадоўчая ферма, рамонтныя майстэрні, сталовая, фельчарска-акушэрскі пункт, бібліятэка, каталіцкая капліца Маці Божай Шкаплернай.

Раней былі клуб, магазін, базавая школа і дзіцячы сад.

## Памятныя мясціны 
Помнік 27 землякам з вёсак калгаса, якія загінулі ў Айчынную вайну (пастаўлены ў 1965 г.); мемарыяльны знак у гонар партызанскай брыгады імя К. К. Ракасоўскага (пастаўлены ў 1975 г.).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* https://t.me/naracanscyna -- тэлеграм-канал мядзельскіх краязнаўцаў

Катэгорыя:Слабадскі сельсавет (Мядзельскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёна
Асаль

**Асаль** — кратарнае возера ў цэнтры Джыбуці. Возера ляжыць на 155 м ніжэй за ўзровень мора ў Афарскай катлавіне, гэта самы нізкі пункт Афрыкі. Салёнасць возера складае 35 %, на глыбіні 20 м — 40 %, што робіць яго адным з самых салёных азёр у свеце разам з Мёртвым морам і возерам Эльтон. Возера акружана шчыльным засоленым пластом глебы. Соль здабываецца і караванамі адпраўляецца ў Эфіопію.

Прыкладна ў пяці кіламетрах ад возера на паўднёвым усходзе размяшчаецца заліў Таджура Індыйскага акіяна.

Катэгорыя:Азёры Афрыкі
Катэгорыя:Геаграфія Джыбуці
Канстанцінава

Назву **Канстанцінава** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Канстанцінава — вёска ў Глыбоцкім раёне
** Канстанцінава — вёска ў Полацкім раёне
** Канстанцінава — вёска ў Чашніцкім раёне

* Мінская вобласць:
** Канстанцінава — вёска ў Свірскім сельсавеце Мядзельскага раёна
** Канстанцінава — вёска ў Слабадскім сельсавеце Мядзельскага раёна
** Канстанцінава — вёска ва Уздзенскім раёне
### Латвія 
* Канстанцінава (Латвія)

## Азёры 
* Канстанцінава — возера ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці
Дзятлавыя

**Дзятлавыя** (*Picidae*) — сямейства птушак атрада дзятлападобных.

Большая частка відаў з моцнай, клінападобнай дзюбай і кароткім, моцным хвастом. Язык вельмі доўгі (для выцягвання насякомых з-пад кары). Пальцаў 4: 2 уперад і 2 назад. У некаторых відаў ёсць палавы і ўзроставы дымарфізм. Гняздуюцца ў дуплах, якія самі робяць у дрэвах (толькі круцігалоўка часцей займае гатовыя). Аселыя або качуюць, круцігалоўка пералётная. Адрозніваюць 200—202 віды.

## Літаратура 
* Птушкі Еўропы: Палявы вызначальнік / пад рэд. М. Нікіфарава. — Варшава: Навуковае выдавецтва ПНВ, 2000.


Катэгорыя:Сямействы птушак
Тора (рака)

**Тора** () — рака на поўначы Коста-Рыкі ў правінцыях Алахуэла і Эрэдзія.

Бярэ пачатак на ўсходнім схіле гары Пальміра ў Цэнтральнай Кардыльеры на вышыні 1 850 м і цячэ ў паўночна-ўсходнім напрамку, упадае ў раку Сарапікі. Даўжыня — 92 км.

У верхнім цячэнні ракі знаходзіцца нацыянальны парк Кастра-Бланка. Сярод турыстаў папулярны рафтынг па рацэ. Працуюць 2 ГЭС.

Асноўныя прытокі — рэкі Каньё-Негра і Куарта (правыя).

## Спасылкі 
* Chasing Jaguars: The Complete Guide to Costa Rican Whitewater (1996) — Lee Eudy — ISBN 0-9643697-7-7 
* Карта Коста-Рыкі 

Катэгорыя:Рэкі Коста-Рыкі
Сусіё

**Сусіё** () (“брудная”) — рака на поўначы Коста-Рыкі. Бярэ пачатак на заходнім схіле вулкана Ірасу на вышыні 3 000 м і цячэ на поўнач, упадае ў раку Сарапікі паўночней горада Пуэрта-В'еха. Даўжыня — 85 км.

Адметнай рысай ракі з'яўляецца ярка аранжавы колер вады, за які яна і атрымала сваю назву. Пры выхадзе з гор русла ракі раздвойваецца, адбываецца біфуркацыя і ўтвараецца яшчэ адна рака — Чырыпа.

У верхнім цячэнні з'яўляецца натуральнай мяжой паміж правінцыямі Сан-Хасэ, Картага і Лімон, ніжняе цячэнне знаходзіцца ў правінцыі Эрэдзія.
Працякае праз нацыянальны парк Браульё-Карыльё. Сярод турыстаў папулярны рафтынг па рацэ.

Асноўныя прытокі — рэкі Хандура і Сан-Хасэ (левыя).

## Спасылкі 
* Карта Коста-Рыкі 

Катэгорыя:Рэкі Коста-Рыкі
Міхаіл Міхайлавіч Гармоза

{{Ваенны дзеяч
 |поўнае імя       = Міхаіл Міхайлавіч Гармоза
 |арыгінал імя     = 
 |дата нараджэння  = 
 |месца нараджэння = в. Чапля, , Мінская вобласць
 |дата смерці      = 
 |месца смерці     = 
 |партрэт          = 
 |подпіс           = 
 |мянушка          = 
 |псеўданім        = 
 |прыналежнасць    = 
 |гады службы      = 1938—1948
 |званне           = гвардыі капітан
 |род войскаў      = ваенна-марскі флот,  бранетанкавыя войскі
 |камандаваў       = 
 |частка           = 11-ы асобны гвардзейскі цяжкі танкавы полк
 |бітвы            = Савецка-фінская вайна,  Вялікая Айчынная вайна
 |узнагароды       = { style="background: transparent"
 
}
{ style="background: transparent"
       

}
 |Commons        = 
 |Rodovid        =
 |сувязі         = 
 |у адстаўцы     = 
 |роспіс         = 
}}
**Міхаіл Міхайлавіч Гармоза** (, в. Чапля, , Мінская вобласць — ) — гвардыі капітан Савецкай Арміі, удзельнік савецка-фінскай і Вялікай Айчыннай войнаў, Герой Савецкага Саюза (1940).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сялянскай сям'і, беларус.

У перыяд падрыхтоўкі да наступу  Паўночна-Заходняга фронту Гармаза ўдзельнічаў у знішчэнні фінскіх абарончых збудаванняў Мурыльскага вузла (цяпер — вёска Высокае  Ленінградскай вобласці). Нягледзячы на масіраваны агонь праціўніка, агнём сваёй гарматы Гармаза знішчыў дот з гарнізонам)
* Ордэн Айчыннай вайны II ступені (10 красавіка 1945)
* ордэн Чырвонай Зоркі
* а таксама медалі.

## Памяць 
У Дзяржынскім раёне ўсталяваны прыз яго імя для лепшага механізатара.

## Літаратура 
* 
* Навечно в сердце народном. 3-е изд., доп. и испр. Минск, 1984.
* Герои Советского Союза Военно-Морского Флота. 1937—1945. — М.: Воениздат, 1977.

Катэгорыя:Удзельнікі савецка-фінскай вайны
Катэгорыя:Танкісты Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Члены КПСС
Калымскі заліў

**Калымскі заліў** () — заліў Усходне-Сібірскага мора. Тэрыторыя Расіі.

Уразаецца ў бераг мацерыка Еўразія паміж мысам Крастоўскі і дэльтай ракі Калыма. Глыбіня 4—9 метраў. Берагі пераважна нізінныя. Большую частку года пакрыты лёдам. Прылівы паўсутачныя (да 0,2 метраў). Ва ўсходняй частцы Калымскага заліва — бухта Амбарчык з населеным пунктам і портам Амбарчык.

## Літаратура 
* 
* Колымский залив // 

Катэгорыя:Залівы Паўночнага Ледавітага акіяна
Катэгорыя:Усходне-Сібірскае мора
Катэгорыя:Залівы Якуціі
Санта-Барбара (Коста-Рыка)

**Санта-Барбара** () — горад у Коста-Рыцы, адміністрацыйны цэнтр кантона Санта-Барбара і аднайменнага дыстрыта. Уваходзіць у склад сталічнай агламерацыі. Насельніцтва паводле перапісу 2011 г. складае 36 243 чалавек.

## Гісторыя 
Да іспанскага заваявання тэрыторыя цэнтральнай Коста-Рыкі была населена племенем хуэтарэс. Калі іспанцы ўпершыню прыбылі сюды, яны назвалі гэту вобласць Сурука. Тры суседнія гарады — Эрэдзія, Барва і Алахуэла — былі заснаваны пад канец XVIII стагоддзя. З ростам іх насельніцтва, пачаў павялічвацца і гандаль паміж імі. Тэрыторыя на месцы сучаснай Санта-Барбары стала прамежкавым пунктам. Упершыню гэта мясцовасць як Санта-Барбара згадваецца ў дакументах у 1821 годзе. Першая хаціна тут была збудавана ў 1837 годзе. У 1846 годзе на тэрыторыі сучаснага кантона пражывала каля 1 500 чалавек. Святар Педра Сабарыё, які кожную нядзелю наведваў кантон для правядзення месы, прапанаваў узвесці тут царкву. У 1859 годзе пачалося будаўніцтва царквы Святой Барбары, вакол якой пачаў расці і горад. 29 верасня 1882 года паселішча атрымала статус горада і стала адміністрацыйным цэнтрам новаўтворанага кантона. У 1896 годзе ў горадзе з’явілася электрычнасць. У 1911 годзе быў уведзены ў эксплуатацыю вадаправод.

## Эканоміка 
Санта-Барбара з’яўляецца цэнтрам кантона. Тут працуюць шмат камерцыйных фірм. Ёсць супермаркет, крама бытавой тэхнікі, некалькі банкаў. Дыстрыт Санта-Барбара лічыцца спальным раёнам. Большасць жыхароў ездзяць на працу ў Алахуэлу, Эрэдзію, Белен і Сан-Хасэ.

## Адукацыя 
Першая дзяржаўная школа адчынілася ў Санта-Барбары ў 1860 годзе. У ёй навучаліся 30 дзяцей. Першыя ўрокі даваў шавец Томас Рэдонда, першым афіцыйным настаўнікам стаў Дыега Трэхас. Першым настаўнікам з мясцовых жыхароў быў Фларэнціна Картэс, які потым стаў першым мэрам у 1855 годзе. У 1903 годзе з’явілася школа для дарослых. У 1951 годзе быў адчынены сучасны будынак школы, а 1 сакавіка 1973 года — Ліцэй Санта-Барбары. У 1981 годзе была адчынена бібліятэка.

## Спорт 
Горад вядомы сваімі спартыўнымі традыцыямі. Мясцовы жаночы валейбольны клуб ASBAVOL — адзін з самых паспяховых клубаў краіны. Заснаваны ў 1992 годзе былым футбалістам Хуліё Альфара. ASBAVOL выйграў нацыянальны чэмпіянат 5 разоў (2005, 2007, 2008 2009 і 2010), а студэнцкая каманда ASBAVOL выйграла Студэнцкі спартыўны чэмпіянат 13 разоў і 2 разы Цэнтральнаамерыканскі Студэнцкі спартыўны чэмпіянат. Валейбалісткі клуба рэгулярна гуляюць за нацыянальную жаночую каманду. Хатняя гульні ASBAVOL праводзіць у спартыўнай зале Ліцэя Санта-Барбары.

Футбольны клуб Barbareño такіх поспехаў не дасягнуў. У 1997—2004 гадах гуляў у першым дывізіёне чэмпіяната Коста-Рыкі. Хатняй арэнай Barbareño з'яўляецца стадыён імя Карласа Альварада Вільялобаса ўмяшчальнасцю 1500 чалавек.

## Спасылкі 
Афіцыйны сайт кантона Санта-Барбара

Катэгорыя:Гарады Коста-Рыкі
Пастушковыя

**Пастушковыя** (*Rallidae*) — сямейства птушак атрада жураўлепадобных.

Малыя і сярэдніх памераў птушкі з кароткай у большасці відаў дзюбай і доўгімі пальцамі ног. Крылы кароткія, акруглыя. Неахвотна лятаюць. Палавы дымарфізм слабы. Жывуць па берагах вадаёмаў (найчасцей са стаячай вадой) і лугах. Гняздо на зямлі або каля краю вады. Птушаняты вывадкавыя, у некаторых відаў у апярэнні ёсць «сігнальныя колеры». Большасць відаў вядзе скрытнае жыццё. Адрозніваецца 132 віды.

## Літаратура 
* Птушкі Еўропы: Палявы вызначальнік / пад рэд. М. Нікіфарава. — Варшава: Навуковае выдавецтва ПНВ, 2000.


Катэгорыя:Сямействы птушак
Свяцк

**Свяцк** (, ) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Сапоцкінскага сельсавета. Насельніцтва 32 чал. (2010). Знаходзіцца за 24 км на паўночны захад ад Гродна.

Галоўная славутасць Свяцка — палацава-паркавы комплекс Валовічаў, адзін з найлепшых архітэктурных твораў стыляў барока і класіцызму на тэрыторыі сучаснай Беларусі.

## Гісторыя 
Упершыню Свяцк згадваецца ў XVI ст. як двор Гарадзенскага павета, які з 1521 знаходзіўся пад кіраваннем старосты гарадзенскага Ю. Радзівіла. У сярэдзіне XVI ст. існавала два паселішчы пад назвай *Двор Свяцк* — уладанні Ф. Валовіча і Веламоўскага адпаведна. Пад 1639 Свяцк згадваецца як асочніцкая вёска Пераломскага лясніцтва, тут было 10 валокаў зямлі і 19 радзінаў сялян-асочнікаў.

У 2-й палове XVIII ст. маршалак Ю. Валовіч выкупіў увесь маёнтак Свяцк (частку атрымаў у спадчыну), у 1779 яго сын Антоній пашырыў уладанне (набыў 2 суседнія фальваркі). У 1779 — пачатку XIX ст. тут збудавалі мураваны палац паводле праекту італьянскага архітэктара Дж. Сака.

У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) Свяцк апынуўся ў Прусіі, з 1807 года — у Расійскай імперыі, у Аўгустоўскім павеце Царства Польскага, з 1837 года — у Аўгустоўскай, з 1867 года — у Сувалкаўскай губерні. У 2-й палове XIX ст. маёнткам валодаў Ю. Гурскі. Былое ўладанне роду Валовічаў распалася на 5 частак: *Свяцк-Горны* або *Свяцк Гурскіх* (фальварак, палац, сад, 4 вёскі), *Свяцк Шаняўскіх*, *Свяцк-Шымкаўцы*, *Свяцк «Ясудаў»* і *Свяцк-Кулакоўшчына*. У Свяцку-Горным у 1887—1914 гадах працаваў патачны завод, які вырабляў вінаградны цукар, бульбяную патаку, глюкозу.

Згодна з Рыжскім мірным дагаворам (1921) Свяцк апынуўся ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, у Валавічоўскай гміне Аўгустоўскага павета Беластоцкага ваяводства. Станам на 1921 год існавалі фальваркі *Свяцк Гурскіх* (8 дамоў) і Свяцк Вялікі (7 дамоў).

У 1939 годзе Свяцк увайшоў у БССР, у Гродзенскі раён. Станам на 2000 год у вёсцы было 32 двары.

Да 1 верасня 1959 года вёска ўваходзіла ў склад Рачыцкага сельсавета, пасля — у склад Навумавіцкага сельсавета.

Выява:Śviacak, Vałovič. Сьвяцак, Валовіч (1933).jpg|Агульны выгляд
Выява:Śviacak, Vałovič. Сьвяцак, Валовіч (1919-39) (5).jpg|Першы паверх
Выява:Śviacak, Vałovič. Сьвяцак, Валовіч (1933) (3).jpg|Заля
Выява:Śviacak, Vałovič. Сьвяцак, Валовіч (1933) (2).jpg|Інтэр'ер

## Насельніцтва 
* **XIX стагоддзе**: 1827 — 29 чал. у *Свяцку Гурскіх*, 41 чал. у *Свяцку «Ясудаў»* і 40 чал. у *Свяцку-Кулакоўшчыне*; 1870 — 55 чал. у *Свяцку Гурскіх* і 80 чал. у *Свяцку Ясудаў*
* **XX стагоддзе**: 1921 — 168 чал. у *Свяцку Гурскіх* і 94 чал. у *Свяцку Вялікім*; 1999 — 63 чал.; 2000 — 57 чал.
* **XXI стагоддзе**: 2010 — 32 чал.

## Інфрастуктура 
У Свяцку працуюць бібліятэка і пошта.

## Славутасці 
* Палацава-паркавы комплекс Валовічаў — 

## Літаратура 
* 
* Świack //  634.
* 

## Спасылкі 
* Свяцк на Radzima.org

Катэгорыя:Сапоцкінскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гродзенскага раёна
Адкрыты чэмпіянат Брытаніі па снукеры 2000

**Адкрыты чэмпіянат Брытаніі 2000** () — прафесійны рэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 1 па 8 кастрычніка 2000 года на арэне ў Plymouth Pavilions, у Плімуце, Англія. Турнір стаў 22-м розыгрышам адкрытага чэмпіянату Брытаніі, які быў заснаваны ў 1980 годзе пад назвай залатога кубку Брытаніі і з 1985 года стаў рэйтынгавым спаборніцтвам. Прызавы фонд турніру склаў £438,300, з якіх £62,000 атрымаў пераможца.

Катэгорыя:Адкрыты чэмпіянат Брытаніі па снукеры
Катэгорыя:Кастрычнік 2000 года
Рыян Эванс

**Рыян Эванс** (; нар. , , графства Уэст-Мідлендс, Англія) — англійская непрафесійная снукерыстка. Адзінаццаціразовая чэмпіёнка свету па снукеры сярод жанчын (2005—2014, 2016). Эванс была запрошана да выступу ў мэйн-туры ў сезоне 2010/2011, але не выйграла ніводнага матча за ўвесь сезон і не здолела захаваць сваё месца сярод прафесіяналаў.

## Асабістае жыццё 
Была замужам за Маркам Аленам, ёсць дачка.

## Спасылкі 
* Профіль на World Snooker 
* Статыстыка Рыян Эванс на CueTracker.net  

Катэгорыя:Снукерысты Англіі
Катэгорыя:Снукерысты жаночага полу
Пётр Яўсеевіч Гаро

**Пётр Яўсеевіч Гаро** (, в. Майск,  — ) — адзін з кіраўнікоў партызанскага руху на тэрыторыі Магілёўскай вобласці ў гады Вялікай Айчыннай вайны.

## Біяграфія 
З 1928 на савецкай працы. З 1933 у Чырвонай Арміі. Удзельнік вызвалення Заходняй Беларусі ў 1939. У перыяд Вялікай Айчыннай вайны ўдзельнік абароны Гродна. У партызанах са жніўня 1941: камандзір групы, палітрук роты, камісар атрада, з кастрычніка 1943 — 61-й партызанскай брыгады, у снежні 1943 — ліпені 1944 — 200-га партызанскага атрада.

У 1946-70 на савецкай і партыйнай працы ў Мінску.

Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Прытча аб мытніку і фарысеі

thumb|upright|справа|Фарысей і мытнік у храме
**Прытча аб мытніку і фарысеі** - адна з прытчаў Ісуса Хрыста.  Прытча запісана толькі ў адным з кананічных Евангелляў Новага Запавету. Паводле Евангелля ад Лукі 18:9-14, фарысей, апантаны сваёй уласнай духоўнай веліччу, супрацьпастаўляе сабе мытніку, хто пакорліва просіць Бога аб літасці.

Гэтая прытча дэманструе неабходнасць маліцца пакорліва. Прытча ідзе адразу пасля прытчы аб няправедным суддзі, у якой таксама падымаецца тэма малітвы. 

Прытча адлюстравана ў розных творах рэлігійнага мастацтва, асабліва ў праваслаўным іканапісе. Прытчы прысвечаны працы такіх мастакоў, як Джэймс Цісо, Джон Эверэт Міле, Ганс Гольбейн Малодшы і Гюстаў Дарэ.

Вядомы англійскі пісьменнік і прапаведнік Джон Буньян у 1685 годзе напісаў кнігу, прысветчанай прытчы.

## Біблейскае апавяданне
Прытча мае наступны змест:

''Сказаў таксама да некаторых, якія былі ўпэўненыя ў сабе, што яны праведныя, і прыніжалі іншых, наступную прытчу: два чалавекі ўвайшлі ў храм памаліцца: адзін фарысей, а другі мытнік. Фарысей, стаўшы, маліўся сам сабе так: Божа! дзякую Табе, што я не такі, як іншыя людзі, рабаўнікі, крыўдзіцелі, блудадзеі, альбо як гэты мытнік: пашчуся два разы на тыдзень, даю дзесяціну з усяго, што набываю. А мытнік, стоячы воддаль, не адважваўся нават падняць вочы да неба; але, б'ючы сябе ў грудзі, казаў: Божа! будзь міласэрны да мяне, грэшніка! Кажу вам, што гэты пайшоў у дом свой апраўданы болей, чым той: бо кожны, хто ўзвялічвае сам сябе, паніжаны будзе, а хто паніжае сябе, узвысіцца.''

У новазапаветным апавяданні фарысеі часта дэманструюцца як людзі, якя педантычна захоўваюць яўрэйскі закон. Фарысей ў гэтай прытчы паказваецца нават яшчэ большым "праведнікам": ён робіць пост часцей, чым гэта патрэбна па закону; дае дзесяціну з усіх дробязяў, нават у тых выпадках, калі рэлігійныя правілы не патрабуюць гэтага. Упэўнены ў сваёй праведнасці, фарысей нічога і не пытаецца ў Бога, і, як вынік, нічога і не атрымлівае. 

З іншага боку ў гісторыі паўстае мытнік. Мытнікі былі пагарджаныя яўрэямі і разглядаліся імі як калабарцыянаністы, таму што супрацоўнічалі з уладамі Рымскай імперыі і збіралі плату за праезд або падаткі. У прытчы, аднак, не асуджаецца занятак мытніка, але ён апісваецца як чалавек, які прызнае свой стан нікчэмнасці перад Богам і вызнае сваю неабходнасць даравання. Прыходзячы да Бога у пакоры, мытнік атрымлівае ласку і дараванне, што ён і прасіў.

Катэгорыя: Прытчы Ісуса Хрыста
Пагоніч звычайны

**Пагоніч звычайны** (*Porzana porzana*) — птушка сямейства пастушковых.

## Апісанне 
Даўжыня цела 21-25 см, размах крылаў 31-42 см. Увесь перад цела ў белых крапінках, на баках белыя палосы i жаўтаватае падхвосце. Дзюба кароткая, чырвоная каля асновы, ногi зялёныя. Птушаняты ў чорным пуху з блакiтна-чырвоным налётам на версе галавы, дзюба чырвона-жоўтая з чорнымi плямкамi або палоскамi. Маладыя падобныя да дарослых. Голас: кароткiя свiсты «уiць, уiць, уіць», ад змяркання на працягу ўсёй ночы. 

## Пашырэнне 
Арэал: Еўропа (акрамя поўначы), у Паўднёвай і Заходняй Еўропе — лакальна, Цэнтральная і Заходняя Азiя. Насяляе палосы трыснягу з невялiчкiмi акенцамі вады, плыткія, зарастаючыя азёры, заліваемыя рэкамі тэрыторыі з пастаянным узроўнем вады.

Пералёты від (папуляцыi з поўдня i захаду арэала аселыя). Месцы зiмовак часткова ў межах гнездавога арэала, а таксама на ўзбярэжжы Паўночнага мора, паўднёвым захадзе Еўропы, у Афрыцы, Паўднёвай Азiі да Бiрмы. 

На Беларусі звычайны пералётны і транзітна мігрыруючы від.

## Асаблівасці біялогіі 
Гняздо пад прыкрыццем густой расліннасці на купіне або ў паламаным трыснягу, у вадзе або на сухім грунце даволі блiзка ад вады. Высокае, чашападобнае з неаднароднага матэрыала; аснова i высцiлка — з лiстоў і сцёблаў надводнай раслiннасцi; знешняя частка — са сцёблаў.

Яйкi (8-12, часам 6-14) з тупым вузейшым канцом, жаўтавата-шэрыя або аліўкава-ружовыя. Глыбокiя плямы — рэдкiя, шэра-папялістыя; паверхневыя — большыя i бясформенныя, карычнева-чырвоныя.

## Літаратура 
* Птушкі Еўропы: Палявы вызначальнік. — Варшава: Навуковае выдавецтва ПНВ, 2000. — 540 с.: іл. ISBN 83-01-13187-X

Катэгорыя:Пастушковыя
Пагоніч-крошка

**Пагоніч-крошка** (*Porzana pusilla*) — птушка сямейства пастушковых.

## Апісанне 
Найменшы з еўрапёйскіх пастушкоў. Даўжыня цела 18 см, размах крылаў 28-37 см. Кароткая, зялёная дзюба без чырвонай асновы, ногі аранжавыя, бакі і падхвосце цёмныя з белымі палосамі. У маладых больш светлыя грудзі і шыя (падобныя да самкі малога пагоніча, але ніз цела з больш выразнымі палосамі). Птушаняты ў чорным з зеленаватым бляскам пуху, з жоўтай або белаватай дзюбай. Голас гучыць як мадуліраванае, крычыць пераважна ўвечары і ноччу. 

## Пашырэнне 
Арэал разарваны. Лакальна сустракаецца ў Заходняй і Паўднёвай Еўропе, абмежаваны ў цэнтральнай і паўднёвай частцы Расіі праз Сібір да Сахаліна і Японіі, Цэнтральнай і Паўднёвай Азіі, Паўднёвай Афрыцы і Мадагаскары, Аўстраліі і Новай Зеландыі.

Насяляе вадаёмы са стаячай вадой, старыцы і выгіны (меандры) рэк, радзей балоты з мноствам невялікіх акенцаў вады і моцна зарослыя. У Галандыі таксама жыве на новых польдэрах.

Паўднёвыя папуляцыі аселыя, паўночныя — пералётныя. Залятае ў Вялікабрытанію, Ірландыю, Данію, Швецыю, Фінляндыю, Польшчу, Чэхію, Славакію, на Азорскія астравы і Мадэйру. Месцы зімовак часткова ў межах гнездавога арэала і ў басейне Міжземнага мора, на р. Ніл, ва Усходняй і Паўднёвай Афрыцы, Паўднёвай і Паўднёва-Усходняй Азіі.

## Асаблівасці біялогіі 
Гняздо робіць на купіне паблізу вады (птушка прыплывае на гняздо), пад прыкрыццем звісаючай зялёнай расліннасці альбо куста. Яно ўяўляе няшчыльны стажок (пад канец выседжвання ён робіцца плоскім) з сухіх лістоў і сцёблаў надводнай расліннасці (галоўным чынам аеру, трыснягу, рагозу). Высцілка з травы альбо асакі.

Яйкі (6-8, часам 4-11) падоўжаныя альбо амаль эліптычныя, гліністага колеру, жаўтавата-чырвонаватыя, бура-шэрыя, белавата-зеленаватыя. Глыбокія плямы больш светлыя, галоўным чынам папяліста-фіялетавыя або папяліста-ржавыя, паверхневыя — іржава-бурыя і жоўтыя.

## Літаратура 
* Птушкі Еўропы: Палявы вызначальнік. — Варшава: Навуковае выдавецтва ПНВ, 2000. — 540 с.: іл. ISBN 83-01-13187-X

Катэгорыя:Пастушковыя
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1776 годзе
Сівагракавыя

**Сівагракавыя** (*Coraciidae*) — сямейства птушак атрада ракшападобных.

Моцнага целаскладу птушкi з дужай дзюбай i яркім, бліскучым апярэннем. Палавы і ўзроставы дымарфізм вельмі слаба выяўлены. Гняздуюцца ў дуплах. Пералётныя, паўднёвыя папуляцыі аселыя. Адрозніваецца 2 роды, 11-12 відаў.

## Літаратура 
* Птушкі Еўропы: Палявы вызначальнік / пад рэд. М. Нікіфарава. — Варшава: Навуковае выдавецтва ПНВ, 2000.


Катэгорыя:Сямействы птушак
Капліца Божай Міласэрнасці (Свяцк)

**Капліца Божай Міласэрнасці** — мураваны каталіцкі храм у вёсцы Свяцку Гродзенскага раёна, частка палацава-паркавага комплексу Валовічаў. Знаходзіцца ў заходняй ускраіне вёскі.

## Гісторыя 
Капліца пабудавана ў 1889 годзе з цэглы насупраць палаца Валовічаў як родавая пахавальня.

За савецкім часам капліца не дзейнічала. Пасля асвячэння 6 жніўня 1996 года капліца была перададзена каталіцкай грамадзе парафіі касцёла Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі Сапоцкінскага дэканата.

У 2007 годзе капліца ў складзе палацава-паркавага ансамбля была занесена ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь як аб’ект гісторыка-культурнай спадчыны рэспубліканскага значэння.

28 студзеня 2020 года ў капліцы адбыўся пажар. Агнём была знішчаная мэбля, падлога, закураныя сцены і столь. Абыйшлося без пацярпелых.

## Архітэктура 
Помнік архітэктуры неаготыкі. Уяўляе сабой кампактны і прыземісты кубападобны аб’ём з трохсценнай алтарнай часткай. Фасад вырашаны суцэльным двухгранным шчытом-вімпергам, сіметрычна расчлянёным трыма стральчатымі ўваходнымі і аконнымі праёмамі і крапаваным у тымпане круглай разеткай (імтацыяй гатычнага акна-ружы).

Спічастыя вокны на галоўным фасадзе разам са спічастым уваходным парталам ствараюць урачыстасць фасаду і імітуюць грандыёзную трохнефную базіліку. Гатычную вертыкальнасць будынку надае таксама высокі двухсхільны дах.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Капліцы Гродзенскай вобласці
Катэгорыя:Культавыя збудаванні Гродзенскага раёна
Катэгорыя:Свяцк
Катэгорыя:З’явіліся ў 1889 годзе
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў неагатычным стылі
Катэгорыя:1889 год у Беларусі
Катэгорыя:Гісторыка-культурныя каштоўнасці Рэспублікі Беларусь
Гаргулья

, XV&nbsp;ст.]]
**Гаргу́лья** (, []) — у гатычнай архітэктуры: каменны ці металічны выпуск вадасцёкавага жолаба, часцей за ўсё скульптурна аформлены ў выглядзе гратэскнага персанажа (часам — шматфігурнага сюжэту) і прызначаны для эфектыўнага адводу дажджавога сцёку ад вертыкальных паверхняў ніжэй навісі даху. Моцна вынесеная перпендыкулярна сцяне гаргулья, з'яўляецца найхарактэрным элементам сілуэту шматлікіх буйных пабудоў сярэднявечнага Захаду, а таксама адным з матываў у гатычных рэмінісцэнцыях эклектыкі, мадэрну і ар-дэко, дзе яе функцыя часта выключна дэкаратыўная.

## Гл. таксама 
* Маскарон
* Мадыльён
* Замкавы камень

## Спасылкі 
Катэгорыя:Архітэктурныя элементы
Катэгорыя:Гатычная архітэктура
Катэгорыя:Гідратэхніка
Катэгорыя:Выдуманыя істоты
Ёркскі сабор

thumb|300px|Агульны выгляд Ёркскага сабора
**Ёркскі сабор** () — гатычны сабор у англійскім горадзе Ёрку, які аспрэчвае ў Кёльнскага сабора званне самага вялікага сярэднявечнага храма на поўначы Еўропы. Тут знаходзіцца кафедра архібіскупа Ёркскага — вышэйшага прэлата Англіканскай царквы пасля архібіскупа Кентэрберыйскага.

## Гісторыя 
Сабор стаіць на тым месцы, дзе прыняў хрышчэнне нартумбрыйскі кароль Эдвін. Будаўніцтва пачалося ў 1220 годзе і працягвалася 250 гадоў. Асвячэнне храма адбылося ў 1472 годзе. Сабор славіцца самымі вялікімі вітражнымі вокнамі сярэднявечнай Еўропы.

У XIX стагоддзі сабор некалькі разоў гарэў, прычым пажар XIX стагоддзя быў абвешчаны следствам падпалу з боку рэлігійнага фанатыка Джонатана Марціна. У 1967 г. з’явіліся сцвярджэнні, што цэнтральная вежа настолькі струхлела, што пагражае абвальваннем. Следствам сталі грунтоўныя рэстаўрацыйныя працы, якія аднаўляліся ў 1984 і 2007 гг.

## Спасылкі 
* 
* Сайт Ёркскага сабора 

Катэгорыя:Ёрк (горад)
Катэгорыя:Збудаванні Вялікабрытаніі ў гатычным стылі
Катэгорыя:Англіканскія саборы Вялікабрытаніі
Карлайлскі сабор

**Карлайлскі сабор** — кафедральны сабор Карлайлскай дыяцэзіі ў графстве Камберленд у Англіі.

## Гісторыя 
Першапачаткова на месцы сабора стаяла царква манастыра аўгусцінскіх канонікаў. Храм быў закладзены ў 1102 годзе, а ў 1133 Генрых I зрабіў яго галоўнай царквой епархіі. У 1292 годзе царква пацярпела ад пажару, пры гэтым цалкам згарэлі хоры. Аднаўленчыя працы пачаліся толькі ў 1377 годзе. У 1392 годзе адбыўся другі пажар; пасля гэтага былі перабудаваны паўночны трансэпт і цэнтральная вежа, якая мела вышыню 34 метра. Падчас Грамадзянскай вайны 1642—1646 і 1648 гадоў сабор ізноў моцна разбураны; многія пралёты былі разабраны з мэтай аднавіць гарадскія ўмацаванні. Ад першапачатковай пабудовы засталося толькі толькі два арачных пралёты, выкананых у англа-нармандскім стылі.

## Архітэктура 
Карлайлскі сабор (паводле іншых даных — Сабор Усіх Святых у Дэрбі) з'яўляецца самым маленькім саборам у Англіі. Яго даўжыня складае 62 м, а шырыня ў трансэпце — 37 м. У хорах царквы да нашых дзён захавалася вялікае ўсходняе акно, якое мае вышыню 18 м і шырыню 9,7 м; у самай верхняй частцы акна захавалася старое шкло. Паўднёвы трансэпт характэрны наяўнасцю рунічных надпісаў.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Англіканскія саборы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Горад Карлайл
Катэгорыя:Збудаванні Вялікабрытаніі ў гатычным стылі
Калчан

**Калчан** — у старажытнасці і сярэднявеччы футарал ці сумка для захоўвання і нашэння стрэл або кароткіх кідальных дзідаў. Вырабляўся са скуры, драўніны, пазней з металу, аздабляўся шыццём і металічнымі бляхамі. Звычайна воін, узброены лукам, насіў калчан з правага боку; калчан з дзідамі мацаваўся да пояса.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Лук
Катэгорыя:Стральба з лука
Катэгорыя:Арбалет
Костніца ў Седлецы

**Костніца ў Седлецы** (, Могілкавы касцёл Усіх Святых з костніцай) — гатычная капліца ў Седлецы, прадмесці чэшскага горада Кутна-Гора, аздобленая чалавечымі чэрапамі і касцьмі. На аздабленне капліцы пайшло каля 40 000 чалавечых шкілетаў.

## Гісторыя 
У 1278 годзе Генрых, абат цыстэрцыянскага кляштара ў Седлецы, прыгарадзе Кутна-Горы, быў пасланы чэшскім каралём Отакарам II у Святую зямлю. Назад ён прывёз трошкі зямлі з Галгофы і рассыпаў яе па могілках абацтва. Вестка пра гэта распаўсюдзілася, і могілкі сталі папулярным месцам пахавання сярод жыхароў Цэнтральнай Еўропы. Шматлікія тысячы людзей жадалі быць пахаванымі на гэтых могілках. Сярэднявечныя войны і эпідэміі, у прыватнасці эпідэмія Чорнай смерці ў сярэдзіне XIV стагоддзя і гусіцкія войны напачатку XV стагоддзя, папаўнялі могілкі, якія ў выніку вельмі разрасліся.

Каля 1400 года ў цэнтры могілак быў пабудаваны гатычны храм з пахавальняй. Пахавальня павінна была служыць складам касцей, вынятых з магіл, паколькі месца на могілках не хапала. Вызваленае месца магло быць выкарыстана для новых пахаванняў ці для будаўніцтва. Паводле легенды, пасля 1511 года працу па выманні шкілетаў з магіл і складаванню іх у пахавальні выконваў напаўсляпы манах цыстэрцыянскага ордэна.
thumb|140px|left|Фамільны герб Шварцэнбергаў
thumbnail|290px|Экстэр'ер
thumbnail|140px|left|Жырандоль з касцей і чэрапаў

У 1703—1710 гг. сабор быў перабудаваны: дададзены новы ўваход, каб падтрымліваць нахіленую сцяну, і верхні ярус перабудаваны ў стылі барока.

У 1784 годзе імператар распарадзіўся закрыць кляштар. Капліцу і кляштарныя землі купіла сям'я Шварцэнбергаў.

У 1870 годзе Шварцэнбергі нанялі разьбяра па дрэве Францішка Рынта (František Rint) для таго, каб ён давёў да ладу груду складзеных касцей. Вынікі яго працы гавораць самі за сябе. Па чатырох вуглах сабора размешчаны велізарныя звонападобныя груды касцей. З сярэдзіны нефа звісае велізарны касцяны кандэлябр, які ўтрымлівае прынамсі адзін асобнік кожнай з чалавечых касцей, і ўпрыгожаны гірляндамі чэрапаў. Сярод іншых твораў мастацтва можна адзначыць алтарныя дараносіцы, размешчаныя па баках алтара, а таксама вялікі фамільны герб Шварцэнбергаў і подпіс майстра Рынта, таксама з касцей.

Капліца адкрыта для наведвальнікаў 7 дзён у тыдзень, з раніцы да вечара.

## Гл. таксама 
* Санта-Марыя-дэла-Канчэцыёнэ
* Асуарый

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт   
* Sedlec ossuary  — сайт з фатаграфіямі

Катэгорыя:Капліцы Чэхіі
Катэгорыя:Збудаванні Чэхіі ў гатычным стылі
Катэгорыя:Асуарыі
Катэгорыя:Кутна-Гора
Калхіцын

**Калхіцын** — алкалоід, што ўтрымліваецца ў  і іншых раслінах сямейства лілейныя. Яд нервова-паралітычнага дзеяння. Спыняе дзяленне клетак на стадыі метафазы. Выкарыстоўваецца для атрымання паліплоідных форм раслін, для даследвання функцый цытаплазматычных мікратрубачак (звязваецца з бялком мікратрубачак тубулінам і выклікае іх распад).

## Літаратура 
*
Масверк

thumb|180пкс|Масверк
**Ма́сверк** ( — чарцёжная праца) — гатычны дэкаратыўны каркасны арнамент, усе элементы якога пабудаваны пры дапамозе цыркуля. Складаецца са стылізаваных трыліснікаў або чатырохліснікаў, кругоў і іх фрагментаў. Выконваецца глыбокім рэльефам на драўляных або каменных канструкцыях.

У гатычнай архітэктуры сустракаецца пры афармленні вокнаў, балюстрад. Таксама выкарыстоўваецца пры вырабе мэблі. Падобныя арнаменты пазней сустракаюцца ў стылі мадэрн.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Арнамент
Катэгорыя:Гатычная архітэктура
Катэгорыя:Храмавая архітэктура
Катэгорыя:Акно
Юп Лангэ

**Юп Лангэ** (*Joep Lange*,  — ) — галандскі даследчык у галіне медыцыны, адзін з піянераў даследавання ВІЧ. Прафесар.

Навуковую дзейнасць прысвяціў даследаванню ВІЧ, пачаўшы пошукі лекаў у 1983 годзе. Вёў пілотныя даследаванні антывіруснай тэрапіі, а таксама шукаў спосабы прадухілення перадачы віруса ад маці дзіцяці.

Ю. Лангэ быў аўтарам каля 350 артыкулаў у навуковых часопісах. У 2002—2004 гг. прэзідэнт Міжнароднага таварыства барацьбы са СНІДам (IAS). У апошні час кіраваў дэпартаментам глабальнай аховы здароўя ў Акадэмічным медыцынскім цэнтры Амстэрдамскага ўніверсітэта, а таксама быў выканаўчым дырэктарам па навуцы ў дэпартаменце глабальнай аховы здароўя і развіцця.

Загінуў у авіякатастрофе.

Катэгорыя:Вірусолагі
Катэгорыя:Выпускнікі Амстэрдамскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Загінулі ў авіякатастрофах
Катэгорыя:Постаці нідэрландскай вірусалогіі
Брыстальскі сабор

**Брыстальскі сабор** — кафедральны сабор англіканскай царквы ў Брысталі, Паўднёва-Заходняя Англія, Вялікабрытанія.

## Гісторыя 
Сабор быў заснаваны ў 1140 годзе як абацтва Святога Аўгусціна. З тых часоў захаваўся капітул і яшчэ некалькі памяшканняў. Рэканструкцыя сабора праводзілася неаднаразова: з канца XIII стагоддзя па сярэдзіну XIV стагоддзя, а таксама ў канцы XV стагоддзя — і да разгону манастыроў у 1539 годзе. У 1542 годзе ўказам Генрыха VIII будаўніцтва было адноўлена. У XIX стагоддзі пабудаваны новы неф і заходні фасад.

Інтэр'еры сабора багата ўпрыгожаны вітражамі, статуямі і манументамі. Маецца старадаўні арган.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт сабора

Катэгорыя:Брысталь
Катэгорыя:Англіканскія саборы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Збудаванні Вялікабрытаніі ў гатычным стылі
Арсанмікеле

**Арсанмікеле** () — царква ў Фларэнцыі, унікальнае па сваёй форме і значэнні архітэктурнае збудаванне. Гэты палац выконваў падвойную функцыю гарадскога збожжасховішча і храма. Арсанмікеле была пабудавана ў перыяд з 1337 па 1350 гг. Назва царквы паходзіць ад імя жаночага манастыра VIII ст., які знаходзіўся на гэтым месцы і называўся *«Сан-Мікеле ў садзе»*.

## Гісторыя 
У 1240 г. на гэтым месцы ўзнік рынак, дзе ў адкрытай лоджыі з пілястрамі, якая бараніла ад дажджу, вёўся гандаль збожжам. У памяць пра царкву, якая знаходзілася на гэтым месцы, на сценах былі ўсталяваны два абразы Св. Міхаіла і Маці Божай. Апошні, як лічылася, быў цудадзейным.
[thumb|[Аркада, архітэктура|Аркады першага паверху, упрыгожаныя ажурнымі вокнамі]]
Знешнія аркады з багата ўпрыгожанымі вокнамі з'явіліся толькі ў 1367 г. Сваю ролю ў гісторыі мастацтва царква стала гуляць толькі з 1348 г., калі Еўропу ахапіла першая хваля чумы. Царква Арсанмікеле тым часам разбагацела: тыя, хто выжыў у эпідэмію чумы, ахвяравалі парафіі з пачуцця віны ці ў пакаянне 350 тысяч флорынаў, што перавышала гадавы бюджэт горада і дазволіла царкве замовіць вялікі табернакль з мармуру. Паколькі гандаль збожжам мала спалучаўся з цудоўным табернаклем працы Арканьі, рынак быў перанесены ў іншае месца. З гэтага часу ніжні паверх Арсанмікеле служыў выключна рэлігійным мэтам, і ўпершыню ў гісторыі Фларэнцыі гандаль саступіў перад мастацтвам. Верхнія паверхі працягвалі выконваць функцыі запаснога збожжасховішча аж да пачатку XVI ст.

У XIV ст. за будынкам замацавалася новая функцыя — цэнтра рамесных цэхаў. У наступныя дзесяцігоддзі цэхавыя гільдыі ахвяравалі сродкі на стварэнне скульптур сваіх святых заступнікаў і іншых святых, якія размясціліся ў 14 нішах на чатырох вонкавых сценах царквы. Цэхавыя гільдыі былі досыць багатыя, каб наймаць вядомых мастакоў: Нані дзі Банка, Данатэла, Ларэнца Гіберці і Андрэа дэль Верок’я.

Image:Interno Orsanmichele2.JPG|Інтэр'ер Арсанмікеле
Image:Tabernacolo Orcagna2.JPG|Алтарны табернакль у Арсанмікеле
Image:Orsanmichele_Florenz_Donatello_Markus.jpg|Св. Марк працы Данатэла
Image:Orsanmichele_Florenz_Verrocchois_Thomas.jpg|Фама няверуючы працы Верок'я

## Бібліяграфія 
* Zimmermanns, Klaus: Florenz. Köln [1984] 6. Auflage 1990, S. 85-86.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Храмы Фларэнцыі
Катэгорыя:Збудаванні Фларэнцыі ў гатычным стылі
Катэгорыя:Славутасці Фларэнцыі
Катэгорыя:Архітэктура Рэнесансу
Катэгорыя:1337 год у Еўропе
Катэгорыя:З’явіліся ў 1337 годзе
Клішэвіч

**Клішэвіч** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Алена Уладзіміраўна Клішэвіч — беларускі дэпутат.
* Уладзімір Сідаравіч Клішэвіч (1914—1978) — беларускі паэт.
* Сяргей Міхайлавіч Клішэвіч (нар. 1990) — беларускі палітык.

Катэгорыя:Беларускія прозвішчы
Уладзімір Сідаравіч Клішэвіч

**Уладзімір Сідаравіч Клішэвіч** (, Краснадворцы, цяпер , Мінская вобласць — , , ЗША) — беларускі паэт.

## Біяграфія 
Сканчыў педагагічныя курсы ў Слуцку, працаваў настаўнікам. У 1933 годзе паступіў на літаратурны факультэт Мінскага педагагічнага інстытута, аднак, скончыць яго не ўдалося. У 1936 годзе рэпрэсіраваны і сасланы на Калыму. У жніўні 1940 года прывезены ў Мінск на даследаванне і перагляд справы, дзе яго заспела вайна. Падчас акупацыі жыў у Слуцку, служыў намеснікам старшыні гарадской управы, рэдагаваў «Газэту Случчыны». У 1944 годзе выехаў у Германію. З 1948 года жыў у ЗША, рэдагаваў ратапрынтны часопіс «Беларус у Амерыцы», працаваў выкладчыкам у каледжы ў штаце Індыяна. Некалькі разоў прыязджаў у БССР. Выказваў захапленне савецкім ладам жыцця, што абурыла беларускую эміграцыю і спрычынілася з’яўленню ў замежнай беларускамоўнай прэсе фельетонаў, эпіграм, карыкатур на У. Клішэвіча.

## Творчасць 
Друкаваць вершы пачаў у 1931 годзе, выступаў у акруговай і раённай перыёдыцы. У час вайны друкаваўся ў акупацыйных газетах. Удзельнічаў у калектыўных зборніках «Песняры Случчыны» (Слуцк, 1943) і «Ля чужых берагоў» (Мюнхен — Нью-Ёрк, 1955). У 1964 годзе выдаў зборнік паэзіі «Далячынь» (Саўт-Рывер, ЗША), у 1965 — паэму «Васіль Каліна» (Лондан), у 1973 — зборнік «Сняцца сны мне залатыя» (Бібліятэка газеты «Голас Радзімы», Мінск). У 1970—1975 гады шмат вершаў апублікаваў у газеце «Голас Радзімы».

У паэме «Васіль Каліна» паказаў жыццё вёскі ў перыяд калектывізацыі, масавыя рэпрэсіі супраць сялян і інтэлігенцыі. Паэма «Шлях у светлае» прысвечана гісторыі БССР і СССР.

Перакладаў на беларускую мову творы Анакрэона, Лукіяна, Катула, Платона, Амара Хаяма, Ф. Шылера, П. Шэлі, У. Уітмена, а таксама С. Ясеніна, М. Рыльскага і інш.

## Літаратура 
* 
* Клішэвіч Уладзімір Сідаравіч // 
* Уладзімір Клішэвіч. Вершы // 
* 

## Спасылкі 
* Паэт, якога праклялі сучасьнікі. 20 фактаў пра Ўладзімера Клішэвіча.  // Радыё Свабода, 12 сакавіка 2019

Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Паэты-эмігранты
Катэгорыя:Перакладчыкі на беларускую мову
Катэгорыя:Імігравалі ў ЗША з Германіі
Катэгорыя:Удзельнікі Другога Усебеларускага кангрэса
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Клубнецыбуліна

**Клубнецыбуліна** — відазменены падземны парастак, падобны выглядам да цыбуліны, а будовай — да клубеню; орган вегетатыўнага размнажэння. Звонку ўкрыта плевачным лісцем, у мясістай сцябловай частцы назапашваюцца пажыўныя рэчывы. Характэрна для відаў крокусу, пазнацвету, шпажніку.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Парастак
Рыгор Саламонавіч Гарфункін

**Рыгор Саламонавіч Гарфункін** (сапр. прозвішча **Гарфункель**; , г. п.  — ) — разведчык, Герой Савецкага Саюза.

## Біяграфія 
Сапраўднае прозвішча Гарфункель. Нарадзіўся 6 жніўня 1920 года ў мястэчку  Віцебскага павета Віцебскай губерні, цяпер гарадскі пасёлак Янавічы  Віцебскай вобласці.

З 1936 па 1940 працаваў токарам на віцебскім іголкавым заводзе (цяпер Віцебскі прыборабудаўнічы завод).

Быў прызваны ў войска ў першыя дні вайны, удзельнічаў у абароне Ленінграда. Пасля цяжкага ранення і лячэння ў 1943 годзе трапіў на Варонежскі фронт, дзе стаў разведчыкам ўзвода 183-й танкавай брыгады.

## Памяць 
У Янавічах і Віцебску яго імем названы вуліцы. Ля прахадной Віцебскага прыборабудаўнічага завода ў 1979 годзе ўстаноўлена мемарыяльная дошка ў яго гонар, а на тэрыторыі завода ўсталяваны помнік.

## Літаратура 
* Материалы из архива Витебского приборостроительного завода.
* Большая советская энциклопедия.
* *Подлипский А., Рогач В.* Доски, берегущие память. — Витебск: «Віцебская абласная друкарня», 2006.
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Разведчыкі Вялікай Айчыннай вайны
Градскае

**Гра́дскае, Чорнае** — возера ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці ў басейне ракі Вузлянка, за 10 км у паўднёвым напрамку ад горада Мядзел, за 4,5 км на паўночны ўсход ад вёскі Чарэмшыцы. Уваходзіць у склад гідралагічнага заказніка «Чарэмшыцы». Адносіцца да Нарачанскай групы азёр .

Плошча паверхні возера 0,38 км². Даўжыня 0,83 км, найбольшая шырыня 0,54 км, сярэдняя 0,46 км. Даўжыня берагавой лініі 2,04 км. Найбольшая глыбіня 4,1 м, сярэдняя 2,68 м. Аб'ём вады 1,02 млн м³.
Катлавіна выцягнутая з захаду на ўсход, круглаватай формы, рэшткавага тыпу. Схілы катлавіны вышынёй да 5 м, параслі лесам. Берагавая лінія слабазвілістая. Берагі нізкія, забалочаныя, пераважна сплавінныя. Вакол возера забалочаная пойма шырынёй да 500 м, з сеткай меліярацыйных каналаў. Праз меліярацыйныя каналы возера звязана з ракой Вузлянка.

Вада возера гідракарбанатна-кальцыевая, вельмі маламінералізаваная. Трафічны статус вадаёма — дыстрофны.

Возера месціцца ў запаветнай зоне, знаходжанне чалавека ў якой забаронена (акрамя навуковых даследаванняў).

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Градскае возера 
* Возера Градскае ў даведніку "Водныя рэсурсы Нацыянальнага парка «Нарачанскі»
* Выява воз. Градскага 

Катэгорыя:Азёры Мядзельскага раёна
Катэгорыя:Нарачанская група азёр
Катэгорыя:Басейн Нарачы
Будзянка

**Будзянка** — гідронім, тапонім.

## Гідронім 
* Будзянка (Кляпінка)

## Тапонім 
### Беларусь 
* Будзянка (Віцебскі раён)

### Расія 
* Будзянка (Пачынкаўскі раён)
Аранхуэс (рака)

**Аранхуэс** () — рака ў Коста-Рыцы ў правінцыі Пунтарэнас. Бярэ пачатак на паўднёвым схіле гор Гуатусас на вышыні 1 500 м і цячэ ў паўднёва-заходнім напрамку, упадае ў заліў Нікоя Ціхага акіяна ў кіламетры паўночней горада Пунтарэнас. Даўжыня — 45 км. Плошча басейна — каля 200 км².

Назву рацэ даў старыжытны горад Аранхуэс, які існаваў у 1568—1574 гг. на яе берагах. У вусці ракі некалі быў порт Рыбера, сёння на яго месцы балоцістая мясцовасць вядомая як Пітая-В’еха.

Існуе праект будаўніцтва ГЭС El Encanto.

## Спасылкі 
* Карта Коста-Рыкі 

Катэгорыя:Рэкі Коста-Рыкі
Кляцішынскае балота

**Кляцішынскае балота** — балота на паўднёвым захадзе Пухавіцкага раёна Мінскай вобласці, у вадазборы рэк Талька і Цітаўка. Нізіннага (78 %), пераходнага (14 %) і вярховага тыпу. Плошча 5,4 тыс.га, у межах прамысловага пакладу 4 тыс.га. Глыбіня торфу да 7,5 м, сярэдняя 2,3 м. Асушаная частка балота выкарыстоўваецца пад ворыва і сенажаць. На плошчы 2 тыс.га лес з хвоі і бярозы, асушаны рэдкай сеткай каналаў.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Балоты паводле алфавіта
Катэгорыя:Балоты Пухавіцкага раёна 
Катэгорыя:Балоты Мінскай вобласці
Катэгорыя:Балоты Беларусі
Ружа (архітэктура)

[thumb|Ружа ў [Страсбургскі сабор|Страсбургскім саборы (знутны)]]
 (знадворку)]]

**Ружа** — вялікае круглае акно, расчлянёнае фігурным пераплётам на часткі ў выглядзе зоркі раскрытай кветкі з сіметрычна размешчанымі пялёсткамі. З'яўляецца ў цэрквах раманскага і гатычнага стыляў, звычайна на фасадзе галоўнага, падоўжнага нефа, а часам і на абодвух фасадах трансэпта, рамяшчаючыся даволі высока над уваходнымі дзвярамі і шчодры прапускаючы ўнутр храма святло. Напачатку раманскай эпохі ружа была даволі простая: яна складалася пераважна з тонкіх калонак, якія абапіраліся сваімі базамі ў кружок, што займае сярэдзіну акна, і падтрымлівалі сваімі вяршынямі паласу арачак, якая ідзе па яго акружнасці. Пазней, з развіццём раманскага стылю і пераходу яго ў гатычны, малюнак гэтага акна ўсё больш і больш ускладняўся і ў апошнюю пару готыкі зрабіўся надзвычай мудрагелістым. Самыя прыгожыя аконныя ружы сустракаюцца ў французскіх саборах, напрыклад, Сабор Парыжскай Маці Божай, Ам’енскі сабор, Шартрскі сабор, Руанскі сабор, Арлеанскі сабор, Сабор Бавэ і інш. У Беларусі ружа атрымала пашырэнне ў будынках псеўдаготыкі.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Раманская архітэктура
Катэгорыя:Гатычная архітэктура
Катэгорыя:Акно
Катэгорыя:Вітраж
Кляпінка

**Кля́пінка** (**Будзянка** — у верхнім цячэнні) — рака ў Краснапольскім раёне Магілёўскай вобласці і Кармянскім раёне Гомельскай вобласці, левы прыток ракі Сож (басейн ракі Дняпро).

Даўжыня ракі 23 км. Плошча вадазбору 101 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,4 м/км. Пачынаецца на паўднёвай ускраіне вёскі Беразякі 2-я Краснапольскага раёна. Цячэ па паўднёвай ускраіне Аршанска-Магілёўскай раўніны. Упадае ў старычнае возера Лучнае на пойме ракі Сож прыкладна за 1,4 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Студзянец Кармянскага раёна. Прытокі — ручаі і рака Ржаўка.

каля ракі населеныя пункты Кляпінская Буда, Кляпін, Валынцы.

## Літаратура 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Рэкі Краснапольскага раёна
Катэгорыя:Рэкі Кармянскага раёна
Катэгорыя:Прытокі Сажа
Уладзімір Уладзіміравіч Кожух

**Уладзімір Уладзіміравіч Кожух** (, , Брэсцкая вобласць — ) — беларускі мастак.

## Біяграфія 
Вучыўся ў Мінскім мастацкім вучылішчы імя А. К. Глебава, на аддзяленні станковага жывапісу Беларускага дзяржаўнага тэатральна-мастацкага інстытута, праходзіў стажыроўку ў творчых майстэрнях у г. Мінску. З 1985 года — член Беларускага саюза мастакоў.
## Творчасць 
Увасабленне сіл прыроды — асноўны змястоўны матыў жывапісных работ Уладзіміра Кожуха. У яго карцінах зварот да архаічных пластоў этнічнай культуры беларусаў носіць рамантычны характар. За серыю работ «Чарнобыля чорная быль» прысуджана прэмія прафсаюзаў Рэспублікі Беларусь.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Уладзімір Уладзіміравіч Кожух // Драгічынская ЦБС 
* Интервью с художником Владимиром Кожухом  // СБ. Беларусь сегодня

Катэгорыя:Мастакі СССР
Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Мастакі паводле алфавіта
Катэгорыя:Члены Беларускага саюза мастакоў
Катэгорыя:Мастакі XX стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі XXI стагоддзя
Брусельскі сабор

**Сабор Святых Міхаіла і Гудулы** (, , ) — сабор у Бруселі, у Бельгіі. Адзін з найяскравых прадстаўнікоў гатычнай архітэктуры.

## Гісторыя 
 сабора Леона ван Дываета, 1943 ]]
Ламберт II (), граф Лёвена, у 1047 годзе перавёз мошчы святой Гудулы ў царкву Святога Міхаіла і заснаваў капітул пры ёй. Пасля гэтага замацавалася назва «царква Святых Міхаіла і Гудулы», якая пасля развілася ў «Сабор Святых Міхаіла і Гудулы». Святыя гэтага сабора таксама з’яўляюцца святымі заступнікамі сталіцы Бельгіі. У 1200 годзе Генрых I Брабанцкі арганізаваў рэстаўрацыю храма, а ў 1226 годзе Генрых II Брабанцкі вырашыў змяніць стыль пабудовы на гатычны, працы па будаўніцтве хораў працягваліся з 1226 па 1276 гады. Да 1450 года будаўніцтва фасада галоўным чынам было завершана, а да 1485 года скончана і ўнутранае аздабленне.

У 1983—1999 гадах праводзіліся рэстаўрацыйныя працы. У 1995 годзе сабор наведаў Ян Павел II. У 1999 годзе ў саборы адбыўся шлюб герцага Брабанцкага Філіпа і герцагіні Брабанцкай Мацільды, а ў 2003 годзе -прынца Ларана Бельгійскага і прынцэсы Клер Коамбс.

[thumb|150px|left|Дэталі [экстэр'ера]]

## Архітэктура 
Даўжыня сабора складае 114 метраў. Экстэр'ер будынка ўяўляе сабой сіметрычную гатычную кампазіцыю з дзвюма вежамі. Унутры кожнай вежы ёсць доўгія лесвіцы, якія выходзяць на тэрасу вышынёй 64 метра.

Галоўны фасад сабора мае чатыры ўваходы з трыма спічастымі парталамі і скульптурамі святых над імі. Ён быў пабудаваны архітэктарам Янам ван Рэйсбрукам, аўтарам брусельскай ратушы. Дзверы ўпрыгожаны каванымі рэльефамі. Над цэнтральным уваходам змешчаны велізарны вітраж.

## Інтэр’ер 
[thumb|[Інтэр'ер сабора]]
thumb|150px|left|Вітраж Жана-Баптыста Капраньера

У саборы знаходзяцца каштоўныя вітражы, створаныя ў XVI стагоддзі Янам Хакам, XVIII і XIX стагоддзі Жанам-Баптыстам Капраньерам. Неф сабора ўпрыгожаны калонамі з ажурнымі капітэлямі і статуямі святых, лавы ў ім маюць цёмнакарычневы адценне, якое кантрастуе са светлай залай. У саборы маецца арган. У саборы таксама знаходзіцца маўзалей бельгійскага нацыянальнага героя Фрэдэрыка дэ Меродэ ().

## Літаратура 
* Histoire du règne de Charles-Quint en Belgique, Volume 5, Par Alexandre Henne
* Raymond van Schoubroeck, Hans-Günther Schneider: *Kathedrale St. Michael und St. Gudula, Brüssel.* Kunstführer Nr. 2463, Verlag Schnell & Steiner, Regensburg 2003, ISBN 3-7954-6342-4

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт сабора Святых Міхаіла і Гудулы

Катэгорыя:Саборы Бельгіі
Катэгорыя:Збудаванні Бельгіі ў гатычным стылі
Катэгорыя:Каталіцкія храмы Бельгіі
Катэгорыя:Храмы Бруселя