open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Трынасеннік балотны

**Трынасе́ннік балотны** (*Triglochin palustris*)&nbsp;— від кветкавых раслін роду  сямейства .

Этымалогія: &nbsp;— «балотны».

## Назва 
Трынасеннік балотны, балотніца, трынасеннік.

## Апісанне 
Шматгадовая травяністая расліна.
Сцяблы трохі трохкутныя, бязлісцевыя, прамыя, вышынёй 15—45, да 60&nbsp;см. Лісце расце каля асновы, вузка лінейнае, шырынёй 0,5—2&nbsp;мм, з выманнем, якая дзеліць яго ўздоўж на дзве часткі. Кветкі 1—2&nbsp;мм, апыляюцца ветрам. Плады з 3-х урадлівых клетак, 7—10&nbsp;мм даўжынёй і шырынёй 1—1,5&nbsp;мм, надзвычай звужаныя каля асновы. Плады маюць гаплікі, якімі яны затрымліваюцца ў поўсці жывёл. Плод змяшчае паветра, таму плавае. Лычыкі з доўгімі махрамі. Храмасом: 2n = 24.

## Распаўсюджанне 
Паўночная Афрыка: Марока. Каўказ: Азербайджан; Грузія; Расія&nbsp;— Перадкаўказзе, Далёкі Усход, Сібір, еўрапейская частка. Азія: Кітай, Японія; Карэя; Казахстан; Кыргызстан; Таджыкістан; Азія: Афганістан; Іран; Ірак; Турцыя; Бутан; Індыя; Непал; Пакістан. Еўропа: Беларусь, Эстонія, Латвія; Літва; Малдова; Украіна; Аўстрыя; Бельгія; Чэхія; Германія; Венгрыя; Нідэрланды; Польшча; Славакія; Данія; Фінляндыя; Ісландыя; Ірландыя; Нарвегія; Швецыя; Вялікабрытанія; Боснія і Герцагавіна; Балгарыя; Харватыя; Італія; Турцыя; Румынія, Сербія; Славенія; Францыя; Партугалія; Іспанія. Паўночная Амерыка: Мексіка; Канада; ЗША; Грэнландыя. Паўдневая Амерыка: Аргенціна; Чылі. Насяляе забалочаныя месцы, вільготныя палі, перыферыі саланчакоў або саланаватых месцаў.

## Галерэя 

Triglochin palustris 01.jpg|
Triglochin palustris fruits 1.JPG|
Triglochin palustris Sturm cropped.png|

## Літаратура 
*  — С. 106.

## Спасылкі 
* 
* Flora of North America 
* Flora of Iceland (webpage of Icelandic Institute of Natural History)
* Euro+Med PlantBase 

Катэгорыя:Сітападобныя
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Катэгорыя:Флора Каўказа
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Флора Паўднёвай Амерыкі
Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Кармавыя расліны
Катэгорыя:Пустазелле
Касцёл Найсвяцейшага Сэрца Ісуса (Сейлавічы)

**Касцёл Найсвяцейшага Сэрца Ісуса** — драўляны каталіцкі храм у в. Сейлавічы Нясвіжскага раёна Мінскай вобласці. Знаходзіцца ва ўсходняй частцы вёскі.

## Гісторыя 
Пабудаваны ў XIX стагоддзі з дрэва. Па выніках усеагульнага перапісу 1897 года, у вёсцы Сейлавічах пражывалі 544 праваслаўных вернікаў, а ў аднайменным засценку — 495 католікаў.

Парафія пры касцёле ўтварылася ў 1920 годзе. Станам на 1934 год, касцёл адносіўся да Нясвіжскага дэканата Пінскай архідыяцэзіі. Пробашчам прыхода з 1932 года з’яўляўся айцец Дамінік Юзаф, забіты ў 1942 годзе ў Нясвіжы.

Прыход адноўлены ў 1990-я гады. У 2016 годзе касцёл наведаў архібіскуп Мінска-Магілёўскі Тадэвуш Кандрусевіч. На цяперашні час настаяцелем у прыходзе служыць ксёндз Пётр Шарко.

## Архітэктура 
Помнік архіэктуры народнага дойлідства. Касцёл вырашаны прамавугольным у плане аб’ёмам пад вільчыкавым дахам, які пераходзіць у вальмавы над пяціграннай апсідай. Трохвугольны франтон фасада завершаны чатырохграннай шатровай сігнатуркай. Уваход вырашаны нізкім прамавугольным прытворам пад двухсхільным пакрыццём. Гарызантальна ашаляваныя бакавыя фасады расчлянёны прамавугольнымі аконнымі праёмамі і брусамі-сцяжкамі ў прасценках.

З сейлавіцкага касцёла паходзіць абраз XVIII стагоддзя «Святая Сям’я» (тэхніка — палатно і алей), які захоўваецца зараз у Музеі старажытнабеларускай культуры. Гэты твор невядомага майстра па непацверджаных звестках першапачаткова захоўваўся ў адным з нясвіжскіх касцёлаў. Дадзены абраз выразна адрозніваецца спрошчаным і менш удалым выкананнем, пры спробе захаваення кампазіцыйнай будовы пратографа. 
Асаблівай увагі патрабуе паяўнасць німба па-над Святым Іосіфам, наяўнасць у Марыі і Ісуса як карон, так і ззяння.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Касцёлы Нясвіжскага раёна
Катэгорыя:Сейлавічы
Катэгорыя:Касцёлы Мінска-Магілёўскай архідыяцэзіі
Катэгорыя:Драўляныя касцёлы Беларусі
Катэгорыя:Помнікі беларускага народнага дойлідства
Пажытнік (род раслін)

**Пажытнік** (*Trigonélla*) — род раслін сямейства Бабовыя подсемейства Матыльковых (Faboideae).

## Батанічнае апісанне 
Аднагадовыя і шматгадовыя расліны.

Лісце трайчатае.

Кветкі размешчаны ў пазухах лісця, звычайна сабраны ў парасонікападобныя або гронкападобныя суквецці, радзей адзінкавыя. Вяночак жоўты, блакітны або фіялетавы.

Боб цыліндрычны, часам сціснуты, звычайна лінейны або плоскі, звычайна з доўгім носікам.

## Віды 
Найбольш вядомыя прадстаўнікі —  і .

Па інфармацыі базы дадзеных *The Plant List*, род уключае 95 відаў:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Сінонімы 
* 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
*  

Катэгорыя:Флора Еўропы
Катэгорыя:Матыльковыя
Аляксандр Іосіфавіч Корбут

**Аляксандр Іосіфавіч Корбут** (нар. 3 лістапада 1952, Магілёў) — беларускі архітэктар. Ганаровы член Інстытута амерыканскіх архітэктараў (Чыкага, 2004), прафесар Маскоўскага аддзялення Міжнароднай акадэміі архітэктуры (2005). З 2009 — прэзідэнт Міжнароднай асацыяцыі Саюзаў архітэктараў краін СНД.

## Творчасць 
Асноўныя працы (у суаўтарстве): эксперыментальны пас. Жамчужны (1980—1986) і Вольна (1985) Баранавіцкага; пас. Чысць Маладзечанскага раёна (1982-85); пас. Семежава Капыльскага раёна (1974-90), Асавец Любанскага (1980), Гавяды Шклоўскага раёна (1986), гасцінічны комплекс «Славянскі» ў Мінску (сааўтары Д. Касьяненка, , Р. Кірдуліс); помнік У. І. Леніну ў Беразіне (скульптар У. Лятун, архітэктар Ю. Шульнякоўскі), гіпермаркет «Мікс» з кафэ ў Брэсце (сааўтар У. Счыслёнак), адміністрацыйны будынак па вул. Суражскай у Мінску, група сярэднепавярховых жылых дамоў «Залаты маентак» (сааўтары А. Белавусаў, Д. Касьяненка), рэканструкцыя гандлёвага аб’екта з прыбудовай адміністрацыйных памяшканняў у Мінску (сааўтар А. Белавусаў), шматфункцыянальны офісна-дзелавы цэнтр на Звенігародскай шашы ў Маскве (сааўтары І. Васкрасенскі, Г. Шугаеў (Расія), , ,  (Польшча),  (Сербія), помнік У. Караткевічу ў Кіеве (скульптары К. Селіханаў, А. Варвашэня), гандлёвы цэнтр «Аўтазапчасткі» ў Мінску (сааўтар Д. Касьяненка).

## Узнагароды 
Узнагароджаны двума медалямі ВДНГ СССР (1978, 1982).

## Сям’я 
Мае некалі дзяцей, дачка Кацярына Корбут таксама архітэктар.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* АЛЕКСАНДР КОРБУТ: «ДЕЛАЛ ВСЕ ЧЕСТНО. И С ЛЮБОВЬЮ К СВОЕЙ ПРОФЕССИИ»

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары XXI стагоддзя
Катэгорыя:Старшыні Беларускага саюза архітэктараў
Касцёл Святога Яна Хрысціцеля (Волма)

**Касцёл Святога Яна Хрысціцеля** — мураваны каталіцкі храм у в. Волма Дзяржынскага раёна Мінскай вобласці.

## Гісторыя 
Парафія існуе з 1474 г. Стары драўляны касцёл барочнага стылю была пабудавана ў 1667 г., а у 1751 г. быў перабудавана. Пасля задушэння паўстання касцёл быў ператвораны ў праваслаўную царкву, якая дзейнічала да 1910 г. Пасля Другой сусветнай вайны касцёл быў разрабаваны, вежы знесены, а будынак ператвораны спачатку ў школьную спартовую залу, а потым у зернясховішча. У 1962 г. стары касцёл быў разабралі да падмуркаў.

Новы касцёл быў пабудаваны ў 2003 г., а кансэкраваны ў 2004 г.

25 лістапада 2018 г. у выніку пажару згарэла парафіяльная плябанія.

Vołma. Волма (20.06.2008).jpg
Church of St. John in Volma - panoramio.jpg
Wolma kosciol sw Jana fc01.jpg
Wolma kosciol sw Jana fc02.jpg 

## Гл. таксама 
* Стаўбцоўскі дэканат

## Спасылкі 
* Волма — парафія св. Яна Хрысціцеля на Catholic.by
 
Катэгорыя:Касцёлы Дзяржынскага раёна
Катэгорыя:Волма (Дзяржынскі раён)
Катэгорыя:Касцёлы Мінска-Магілёўскай архідыяцэзіі
Катэгорыя:З’явіліся ў 2003 годзе
Катэгорыя:2003 год у Беларусі
Касцёл Найсвяцейшага Сэрца Ісуса (Хатава)

**Касцёл Найсвяцейшага Сэрца Ісуса** — мураваны каталіцкі храм у вёсцы Хатава Стаўбцоўскага раёна Мінскай вобласці, помнік архітэктуры неараманскага стылю.

## Гісторыя 
Першы касцёл у Хатаве быў пабудаваны на могілках як філіяльны ў 1774 (1776) годзе. У 1867 годзе царскія ўлады адабралі храм у католікаў і перарабілі яго ў праваслаўны. Пасля адыходу вёскі да Польшчы ў 1921 годзе будынак зноў стаў касцёлам.

Акарамя таго, ў 1924 годзе Соф’я (Марыя) Ленская, дачка Міхаіла Ленскага, чый маёнтак Хатава ў тыя часы знаходзіўся на тэрыторыі парафіі, пастанавіла пабудаваць на тэрыторыі маёнтка капліцу. У 1925 годзе ў капліцы ўжо перастала хапаць месца: у ёй адбываліся хросты, шлюбы, пахаванні.

Па гэтай прычыне ў 1931 годзе Караль Незабытоўскі, муж Соф’і Ленскай, абвясціў аб будаўніцтве новага мураванага касцёла і стаў яго галоўным фундатарам. Дзякуючы намаганням Ленскіх пры актыўным ўдзеле парафіян у 1933 годзе храм быў пабудаваны. Святыню кансэкраваў 29 жніўня 1934 года Казімір Букраба, біскуп пінскі. У 1935 годзе былі асвячоны званы, названыя ў гонар Незабытоўскіх — Караль, Соф’я і Міхаіл (іх сын).

У канцы 1990 года парафія аднавілася на чале з пробашчам Мар’янам Шэршням, пры якім паспяхова скончылася адбудова касцёла. 19 кастрычніка 1991 года храм быў рэкансэкраваны кардыналам Казімірам Свёнткам. На дадзены момант у храме служыць ксёндз Аляксандр Багдановіч.

Унутраная прастора падзелена на тры нефы магутнымі пілонамі і перакінутымі праз іх аркадамі. Нефы перакрыты цыліндрычнымі скляпеннямі на падпружных арках. З боку прысбітэрыя ўладкаваны хоры з амбонам, адкрытыя раманскай аркадай.

## Літаратура 
* 
 
Катэгорыя:Касцёлы Мінска-Магілёўскай архідыяцэзіі
Катэгорыя:Касцёлы Стаўбцоўскага раёна
Катэгорыя:1934 год у Беларусі
Катэгорыя:Хатава
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў неараманскім стылі
Грэта Тунберг

**Грэта Цінцін Элеанора Эрнман Тунберг** (; нар. , Стакгольм) — шведская школьніца, экалагічны актывіст. У 15 гадоў пачала пратэставаць каля шведскага парламента з плакатам «Школьная забастоўка за клімат», заклікаючы да хуткіх дзеянняў па барацьбе са зменай клімату ў адпаведнасці з Парыжскім пагадненнем. Яе дзеянні знайшлі водгук па ўсім свеце, спарадзіўшы шматлікія масавыя мерапрыемствы, вядомыя як «школьныя забастоўкі за клімат», або «пятніцы за будучыню».

## Біяграфія 
Нарадзілася 3 студзеня 2003 года ў Стакгольме. Маці Малена Эрнман — шведская оперная спявачка, бацька — акцёр Свантэ Тунберг.

Па словах Грэты, у 11 год яна перажыла дэпрэсію, а пазней ёй быў пастаўлены дыягназ сіндром Аспергера, абсесіўна-кампульсіўны разлад.

На канфэрэнцыі TEDx у лістападзе 2018 года Грэта сказала, што ўпершыню пачула пра змены клімату ў 8 год, але не магла зразумець, чаму ніхто не спрабуе штосьці з гэтым рабіць.

Школьніца Грэта Тунберг стала вядомая тым, што натхніла людзей па ўсім свеце на «школьныя забастоўкі», ідэя якіх у тым, што па пятніцах замест урокаў школьнікі выходзяць на вуліцы, імкнучыся прыцягнуць увагу палітыкаў і грамадскасці да праблемы клімату.

У верасні 2019 года шведка выступіла на саміце па клімаце ў ААН. У сваёй прамове яна абвінаваціла палітыкаў у тым, што яны пазбавілі яе пакаленне дзяцінства, бо перадалі яму ўсе назапашаныя ў чалавецтва праблемы, звязаныя са зменамі клімату, і пераклалі на яго плечы іх рашэнне. У сваю чаргу крытыкі кліматычнага руху сумняваюцца ў кампетэнтнасці 16-гадовага дзіцяці без развітога крытычнага мыслення публічна судзіць пра такія складаныя пытанні, як кліматычныя змены.

Слоўнік Колінза англійскай мовы назваў *climate strike* («кліматычная забастоўка») словазлучэннем 2019 года. 16-гадовая шведская актывістка Грэта Тунберг стала «Чалавекам года» па версіі амерыканскага часопіса *Time*.

## Спасылкі 
* Сайт Грэты Тунберг

Катэгорыя:Эколагі
Катэгорыя:Грамадскія дзеячы Швецыі
Тунберг

**Тунберг** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Грэта Тунберг — шведскі экалагічны актывіст
* Карл Петэр Тунберг — шведскі вучоны-натураліст
* Клас Тунберг — фінскі канькабежац, шматразовы алімпійскі чэмпіён
Алег Паўлавіч Козыраў

**Алег Паўлавіч Козыраў** (нар. , Орша, Віцебская вобласць, БССР) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыў у 1973 годзе архітэктурны факультэт Беларускага політэхнічнага інстытута (выкладчыкі А. П. Воінаў, Л. М. Рымінскі, В. М. Волчак, У. А. Чантурыя, А. Н. Занеўскі).

У 1973-1978 гадах архітэктар, старэйшы архітэктар, кіраўнік групы інстытута «Белпрампраект»; у 1978-1991 гадах галоўны архітэктар тэхнічнага аддзела, начальнік аддзела генпланаў і транспарту інстытута «Белмясцпрампраект»; у 1992-1996 гадах кіраўнік творчай майстэрні Саюза архітэктараў Беларусі; галоўны архітэктар праектаў, з 1996 года намеснік дырэктара, галоўны архітэктар МАУП «Праектна-вытворчае архітэктурна-планіровачнае бюро».

Член Саюза архітэктараў СССР з 1978 года. Пражывае ў Мінску.

## Творчасць 
Асноўныя працы: комплекс механічнага завода ў Мінску (1977, у складзе аўтарскага калектыва); рэканструкцыя завода газавай апаратуры ў Брэсце (1978, у складзе аўтарскага калектыва); завод «Аўтагідраўзмацняльнік» у Барысаве (1979, у складзе аўтарскага калектыва) і па рамонце і абслугоўванню вылічальнай тэхнікі ў Мінску (1976); пансіянат у Гэнічэску (1983, у складзе аўтарскага калектыва); 6-ы аўтобусны парк у Мінску (1984, у складзе аўтарскага калектыва); гаражна-гасцінічны комплекс Мінскага падшыпнікавага завода (1996, у складзе аўтарскага калектыва; салон — магазін па продажы легкавых аўтамабіляў ТАА «Этэрыка» ў в. Баравая (2003, сааўтары Д.  Усціновіч, А.  Белікава, Т.  Усціновіч); фізкультурна-аздараўленчы комплекс у а. Бараўляны (2004, сааўтар А.  Белікава), комплекс прыдарожнага сэрвісу ПУП «Веста» на аўтадарозе Брэст-Мінск-граніца РФ (314 км) (2004, сааўтары Д.  Усціновіч, А.  Белікава); інтэр’еры палаца культуры ў Мірным (2004, Расія, сааўтар А. А. Козыраў); сэрвісны цэнтр ПУП «Веста» АБК (2005, сааўтары Д.  Усціновіч, А.  Белікава, Т.  Усціновіч); АЗС канцэрна «Беларуснафта» ў раёне в. Пчэльнік Барысаўскага раёна (2005, сааўтар Т.  Усціновіч); сэрвісны цэнтр «Комплекс» ТАА «Два В» на землях с/г вытворчага кааператыва «Шчомысліца» ў раёне МКАД (2006, сааўтар Д.  Усціновіч); этнаграфічны культурна-забаўляльны цэнтр у в. Зялёная Мінскага раёна (2008, сааўтары С. М. Арцюшэўская, Т.  Усціновіч); комплекс дарожнага сэрвісу ПУП «Актан—АЗС-Сэрвіс» на землях в. Валяр’янава на аўтадарозе Мінск-Віцебск (2008, сааўтар Д.  Усціновіч).

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары XXI стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Мінска
Катэгорыя:Архітэктары  Барысава
Касцёл Святой Ганны (Дзяржынск)

**Касцёл Святой Ганны** — драўляны каталіцкі храм у г. Дзяржынску Мінскай вобласці.

## Гісторыя 
Парафія існуе з 1439 года. Сучасны касцёл пабудаваны ў 1785 годзе, адноўлены і рэканструяваны ў 1990-я гадах, рэкансэкраваны ў 1997 годзе.

## Архітэктура 
Храм спалучае ў сабе некалькі стыляў, у тым ліку барока і класіцызм. Уключае ў сябе двухвежавую базіліку з трыма нэфамі і пяцікантовай апсідай. Акружаны каменнай агароджай, а сцены знадворку маюць светла-бэжавыя і карычневыя адценні.

Дзяржынск. Касцёл Св. Ганны (02).jpg

## Гл. таксама 
* Стаўбцоўскі дэканат

## Спасылкі 
* Дзяржынск (да 1932 г. Койданава) — парафія Св. Ганны на Catholic.by
  
Катэгорыя:Касцёлы Дзяржынскага раёна
Катэгорыя:Славутасці Дзяржынска
Катэгорыя:Касцёлы Мінска-Магілёўскай архідыяцэзіі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1785 годзе
Катэгорыя:1785 год у Беларусі
Катэгорыя:Драўляныя касцёлы Беларусі
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў стылі барока
Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Налібакі)

**Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі ** — мураваны каталіцкі храм у аграгарадку Налібаках Стаўбцоўскага раёна Мінскай вобласці, помнік архітэктуры эклектыкі з рысамі мадэрна і неарэнесансу, доўгі час лічыўся найвялікшым цагляным храмам Беларусі.

За часамі, калі Налібакі ўваходзілі ў склад Польскай Рэспублікі, яшчэ існаваў старадаўні храм, аднак хутка ў ім перастала хапаць месца. Побач было вырашана паставіць новы мураваны касцёл, працы па ўзвядзенні якога пачаліся ў 1935 годзе намаганнямі ксяндза Юзафа Байкі, які меў інжынерную адукацыю, і адмыслова створанага камітэта. Для пабудовы з мясцовай гліны выраблялася цэгла, дзейнічала піларама.

Да пачатку Другой сусветнай вайны былі ўзведзены толькі сцены храма. У 1943 годзе нацысты расстралялі ў Налібоцкай пушчы пробашча Юзафа Байку, а стары драўляны касцёл быў спалены. У недабудаваным стане новая святыня прастаяла да пачатку 1990-х гадоў, адзін час у ёй планавалася нават зрабіць саўгасны клуб. У 1990 годзе пад кіраўніцтвам новага ксяндза Мар’яна Шэршаня парафія была адроджана, працягнута ўзвядзенне касцёла, скончанае ў 1994 годзе. У будаўніцтве і аздабленні ўнутранай прасторы прымала ўдзел уся вёска, алтар распісваў мясцовы мастак. У тым жа годзе храм быў урачыста кансэкраваны пад тытулам Унебаўзяцця Найсвяцейшай Панны Марыі, аднак у парафіі ўшаноўваецца таксама і другі апякун — Святы Барталамей.

На тэрыторыі побач з касцёлам знаходзяцца могілкі, побач з самім будынкам размешчаны капліца, званіца, скульптурныя кампазіцыі. Агароджа разам з брамай захаваліся ад старадаўняга храма і датуюцца XIX стагоддзем. У 2007 годзе будынак налібацкага касцёла быў занесены ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь як аб’ект гісторыка-культурнай спадчыны рэгіянальнага значэння.

## Архітэктура 
Размешчаны на паўднёвай ускраіне вёскі. Помнік архітэктуры эклектыкі з рысамі мадэрна і неарэнесансу.

Будынак дасягае 40 метраў у даўжыню, 18 метраў у шырыню, вышыня цэнтральнага нефа складае 14 метраў. Унутраная прастора храма падзелена на тры нефы магутнымі аркадамі на чатырохгранных устоях і перападам вышынь нефаў, перакрытых драўлянай бэлечнай столлю. Апсіда вылучана шырокім арачным прасветам, на першым пілоне ад яе навешана паўкруглая кафедра амбона. Над прытворам шырокай аркай падтрымана антрэсоль хораў. У касцёле знаходзяцца 5 вялікіх і 5 маленькіх алтароў.

Капліца, размешчаная побач з касцёлам, пабудавана ў канцы XX стагоддзя, з’яўляецца помнікам народнага дойлідства. Вырашана прамавугольным у плане зрубам пад двухсхільным дахам, завершаным над трохвугольным франтонам фасада сігнатуркай. Вертыкальна ашаляваныя фасады расчлянёны прамавугольнымі аконнымі праёмамі ў дашчаных ліштвах. Адзін са званоў на званіцы быў закапаны ў зямлю прыхаджанамі падчас вайны, іншы быў прывезены з Аўстраліі ўраджэнцамі Налібакаў.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Касцёлы Стаўбцоўскага раёна
Катэгорыя:Касцёлы Мінска-Магілёўскай архідыяцэзіі
Катэгорыя:Налібакі
Катэгорыя:1994 год у Беларусі
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў стылі эклектыкі
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў стылі мадэрн
Маслёнка (значэнні)

**Маслёнка**

* прадукт, атрыманы пры вытворчасці сметанковага масла 
* вёска ў Крупскім раёне Мінскай вобласці
* народная назва віду
Маскоўскі акадэмічны тэатр імя Уладзіміра Маякоўскага

**Маскоўскі акадэмічны тэатр імя Уладзіміра Маякоўскага** (; у 1922—1941 гадах — Тэатр Рэвалюцыі, у 1941—1954 гадах — Маскоўскі тэатр драмы) — адзін з самых старых драматычных тэатраў Масквы. Заснаваны ў 1922 годзе, размешчаны на Вялікай Нікіцкай вуліцы. У розны час рэжысёрамі былі Усевалад Меерхольд, Мікалай Гарчакоў і Андрэй Ганчароў. Аснову рэпертуару складаюць спектаклі, пастаўленыя паводле твораў рускай класічнай літаратуры.

З 1943 па 1954 гады тэатр называўся Маскоўскім драматычным тэатрам. У той жа час у 1943 годзе тэатр узначальваў Мікалай Ахлопкаў. Пад яго кіраўніцтвам, якое доўжылвся да 1967 года, тэатр ставіў такія спектаклі, як «Маладая гвардыя», «Маці», «Зыкаў», «Навальніца», «Гамлет», «Клоп», «Арыстократы», «Іркуцкая гісторыя», «Матуля адвага…», «Медэя» і інш.

У 1954 годзе тэатру было прысвоена імя Уладзіміра Маякоўскага.

З 1968 па 2001 год тэатр узначальваў Андрэй Ганчароў. Найбольш прыкметнымі спектаклямі ў гэтыя гады былі: «Таленты і прыхільнікі», «Дзеці Ванюшына», «Параза», «Трамвай жаданняў», «Чалавек з канала», «Банкрут», «Размовы з Сакратам», «Бяжы», «Чайка», «Лэдзі Макбет з Мцэнскага павета», «Плён Асветніцтва», «Захад», «Напалеон Першы», «Ахвяра стагоддзяў», «Лялечны дом».

У студзені 2002 г. у тэатр імя Маякоўскага прыйшоў новы мастацкі кіраўнік Сяргей Арцыбашаў, які заставаўся на гэтай пасадзе да сакавіка 2011 года і быў вымушаны сысці ў адстаўку па просьбе групы акцёраў тэатра.

## Акцёры і рэжысёры 
* Марыя Іванаўна Бабанава

Катэгорыя:Тэатры Масквы
Катэгорыя:З’явіліся ў 1922 годзе
Катэгорыя:1922 год у Маскве
Катэгорыя:Арганізацыі, узнагароджаныя ордэнам Працоўнага Чырвонага Сцяга
Катэгорыя:Аб’екты, названыя ў гонар Уладзіміра Маякоўскага
Кіеўка (значэнні)

**Кіеўка**

* Кіеўка — былы пасёлак, цяпер у складзе Брэста
* народная назва віду
Пухаўка (значэнні)

**Пухаўка**

* Пухаўка — вёска ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці
* народная назва віду
Касцёл Святога Казіміра (Стоўбцы)

**Касцёл Святога Казіміра** — мураваны каталіцкі храм у Беларусі, у горадзе Стоўбцы Мінскай вобласці.

## Гісторыя 
Парафія існуе з 1624 года. Заснавана дамініканцамі. Стары касцёл быў пабудаваны ў 1673 годзе. Знішчаны ў 1958 годзе, і, паводле сведчанняў, фундамент касцёла і часткова крыпта знаходзяцца пад стадыёнам сярэдняй школы № 2 горада Стоўбцы.

З 1996 года будуецца новы комплекс, дзейнічае капліца.

 
Church of Saint Kazimir in Stoŭbcy, building.JPG
Stoǔpcy, kaścioł (17.03.2009).jpg

## Гл. таксама 
* Стаўбцоўскі дэканат

## Спасылкі 
* Стоўбцы — парафія Cв. Казіміра на Catholic.by

Катэгорыя:Касцёлы Стаўбцоўскага раёна
Катэгорыя:Славутасці Стоўбцаў
Катэгорыя:Касцёлы Мінска-Магілёўскай архідыяцэзіі
Трышчаціннік сібірскі

[[|]]
**Трышчаці́ннік сібірскі** (*Trisetum sibiricum*)&nbsp;— від кветкавых раслін роду  сямейства .

## Апісанне 
Шматгадовая травяністая расліна 60—110 (130)&nbsp;см вышынёй. Сцябло прамое, голае. Похвы ў асноўным шурпатыя. Ліставыя пласціны з гладкім краем, 8—24 см × 3—8 мм, паверхні кудлатыя, верх валасісты, верхавінка завостраная. Мяцёлка (8) 12—23&nbsp;см даўжынёй, з адносна доўгімі галінкамі. Каласкі 6—8,5&nbsp;мм даўжынёй, жаўтлява-зялёныя, часам з залацістым адценнем, складаюцца з 2—3 кветак. Тычынак 3. Асцюк ніжняй кветкавай лускі больш-менш выгнуты, але без ярка выяўленага каленчатага выгіну, у ніжняй частцы трохі закручаны. Плод — зярняўка.

## Распаўсюджанне 
Распаўсюджаны ва Усходняй Еўропе, ўмеранай і субарктычнай Азіі, Алясцы (ЗША) і Юкан (Канада).
Святлолюбівая, ценевынослівая расліна, гіграфіт і мезатроф.

Ва Украіне расце на вільготных лугах і палянах, у альшаніках, волкіх і вільготных барах — у лесастэпе і часткова Палессі, спарадычна; пераважна на Левабярэжжы.

Ахоўваецца ў на тэрыторыі Беларусі, Літвы, Украіны (Львоўская вобласць), Эстоніі і шэрагу рэгіёнаў Расіі.

Кармавая расліна.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* *Trisetum sibiricum* Rupr. // ИАС «ООПТ России»

Катэгорыя:Метлюжковыя
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Кармавыя расліны
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1845 годзе
Яўгенія Паўлаўна Сіманава

**Яўгенія Паўлаўна Сіманава** (; нар. , , Расія) — расійская . Народная артыстка Расіі (1996). Лаўрэат прэміі Ленінскага камсамола (1980), Дзяржаўнай прэміі СССР (1984).

Нарадзілася ў сям’і навукоўцаў. Скончыла тэатральную школу Б. Шчукіна (1976, курс Я. Каціна-Ярцава). У 1981 годзе знялася на студыі «Беларусьфільм» у стужцы «Кантрольная па спецыяльнасці».

## Фільмаграфія 
* (1975) «Афоня»

Катэгорыя:Дзеці-акцёры
Катэгорыя:Акадэмікі Расійскай акадэміі кінематаграфічных мастацтваў «Ніка»
Матыў (мастацтва)

, матыў на столі перад уваходам у пячору, Індыя]]
**Матыў** у мастацтве — гэта паўтаральная ідэя, шаблон, малюнак або тэма. Арнамент  ставіцца да матываў. Мноства дызайнаў мячэцяў у ісламскай культуры таксама з’яўляюцца матывамі, асабліва кветкі, якія там малююць. Два асноўных рымскіх матывы — гэта яйка ў языку і мяч у барабане.

Матывы могуць мець важнае іканаграфічнае значэнне ў творах выяўленчага мастацтва.

## Галерэя 

File:Wallpaper group-p2-3.jpg|Фрагмент малюнка шпалер
File:Wallpaper group-p6m-1.jpg|Ілюстрацыя з кнігі «The Grammar of Ornament» (1856)
File:TajFlowerCloseUp.jpg|Раслінны матыў, Тадж-Махал

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* Змест і форма арнаментаў і арнаментальных матываў

Катэгорыя:Дэкаратыўна-прыкладное мастацтва
Матыў

**Матыў**

* Матыў (літаратура)
* Матыў (малекулярная біялогія)
* Матыў (мастацтва)
* Матыў (музыка)
* Матыў (псіхалогія)
* Матыў злачынства
Парэчкавая пупышкавая моль

**Парэчкавая пупышкавая моль** (*Lampronia capitella*) — від матылёў, небяспечны шкоднік чорных і чырвоных парэчак.

## Апісанне 
У матылька жоўта-карычневыя пярэднія крылы з белаватымі плямамі, размах крылаў 14-17 мм. Вусені эменьваюць афарбоўку, спачатку яны чырванаватыя, потым становяцца жоўтымі.

## Асаблівасці біялогіі 
Вусені пашкоджваюць ягады і пупышкі парэчак. У першы год матылькі, што вылятаюць у канцы цвіцення парэчак і ўтварэння эавязі, адкладваюць яйцы ў мякаць эялёных ягад. Лічынкі, якія адраджаюцца, жывяцца ўнутры і выядаюць насенне. Ягады заўчасна чырванеюць і добра прыкметны сярод непаспелых (зялёных). Затым вусені адыходзяць на зімоўку.

Ранняй вясной наступнага года ў фазу набракання пупышак вусені выходзяць з месцаў эімоўкі, угрызаюцца ў пупышкі і выядаюць іх змесціва. За перыяд жыўлення кожны вусень пашкоджвае да 7 пупышак. Парасткі з пашкоджанымі пупышкамі маюць выгляд абпаленых.

## Меры барацьбы 
Найбольш моцна пашкоджваюцца раннія сарты. Пры моцным размнажэнні молі вусені могуць знішчыць усе пупышкі, што прыводэіць да агалення кустоў і поўнай страты ўраджаю.

Меры барацьбы: выразанне і спальванне восенню сухіх парасткаў і пянькоў, дзе зімуюць вусені; знішчэнне пад кустамі ўсіх раслінных рэшткаў; апырскванне кустоў у фазу набракання пупышак хімікатамі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Энцыклапедыя сельскага гаспадара / Рэдкал.: Ткачоў М. А. (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелЭн, 1993. — 731,[1]c. — ISBN 5-85700-079-3

Катэгорыя:Молі
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1759 годзе
Вярчальная сіметрыя

**Вярчальная сіметрыя** — тэрмін, які азначае сіметрыю аб’екта адносна ўсіх або некаторых уласных кручэнняў *m*-мернай . **Уласнымі кручэннямі** называюцца разнавіднасці , якія захоўваюць арыентацыю. Такім чынам, група сіметрыі, якая адказвае кручэнням, ёсць падгрупа групы *E*+(*m*) (гл. ).

 можа разглядацца як прыватны выпадак вярчальнай — кручэнне вакол бясконца-выдаленай кропкі. Пры такім абагульненні група вярчальнай сіметрыі супадае з поўнай *E*+(*m*). Такога роду сіметрыя непрыстасавальная да канчатковых аб’ектаў, паколькі робіць усю прастору аднастайнай, аднак яна выкарыстоўваецца ў фармулёўцы фізічных заканамернасцяў.

Сукупнасць уласных кручэнняў вакол фіксаванай кропкі прасторы ўтварае спецыяльную артаганальную групу SO(m) — групу артаганальных матрыц *m*×*m* з вызначнікам, роўным 1. Для прыватнага выпадку *m = 3* група носіць адмысловую назву — .

У фізіцы інварыянтавасць адносна групы кручэнняў называецца *ізатропнасцю прасторы* (усе напрамкі ў прасторы раўнапраўныя) і выяўляецца ў інварыянтавасці фізічных законаў, у прыватнасці, раўнанняў руху, адносна кручэнняў. Тэарэма Нётэр звязвае гэтую інварыянтавасць з наяўнасцю захавальнай велічыні (інтэгралу руху) — вуглавога моманту.

Катэгорыя:Лінейная алгебра
Катэгорыя:Сіметрыя
Пярэсна

**Пярэ́сна** (*Tróllius*) — род кветкавых раслін з сямейства . Найбольш блізкі да іншага роду казяльцоў — , якая здольная расці прама ў вадзе.

## Назва 
Паходжанне навуковай назвы роду дакладна невядома. Магчыма, лацінская назва паходзіць ад , што можна перавесці як «Кветка троляў». Згодна з германскімі і скандынаўскімі легендамі, гэта расліна лічылася любімай кветкай троляў. Па іншых версіях, у сувязі з круглявай і нават шарападобнай формай кветкі назва была створана альбо ад лацінскага слова *trulleus*, які азначае «круглы посуд», «кубак»; або стара-германскага слова «*troll*» — «шар».

## Батанічнае апісанне 
Шматгадовыя травяністыя карэнішчавыя расліны. Сцябло простае, часам галінастае. Лісце чаргаванае, пальчата-рассечанае. Кветкі двухполыя, з двайным калякветнікам, правільныя, жоўтыя або аранжавыя. Чашачка мае ад 5 да 20 пялёсткападобных чашалісцікаў. Вяночак складаецца з больш дробных, шматлікіх вузкіх пялёсткаў-нектарнікаў. Тычынкі шматлікія. Плод — шматлістоўка.

## Распаўсюджанне і экалогія 
Прадстаўнікі роду маюць шырокі арэал у Паўночным паўшар’і, растуць на тэрыторыі Еўропы, Азіі і ў Паўночнай Амерыцы.

У Заходняй Еўропе пярэсны ў асноўным горныя расліны. На тэрыторыі Усходняй Еўропы яны тыповыя расліны лугоў, рачных далін, лясных палян. У Азіі яны распаўсюджаныя практычна па ўсім мацерыку, акрамя паўднёвых яго частак. У Паўночнай Амерыцы ад Ціхага да Атлантычнага акіяна сустракаюцца ўсяго два віды пярэснаў.

Вільгацелюбівыя расліны. Добра пераносяць паўцень. Размнажаюцца насеннем і дзяленнем карэнішча.

## Віды 
Па інфармацыі базы дадзеных *The Plant List*, род уключае 29 відаў:, якія насяляюць Еўразію і Паўночную Амерыку. На тэрыторыі Расіі і сумежных краін расце каля 20 відаў, якія сустракаюцца галоўным чынам у Сібіры і на Далёкім Усходзе, асобныя віды прысутнічаюць у Еўрапейскай частцы.

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Літаратура 
*  — С. 321.
* 
* Trollius // Ботанический словарь / сост. Н. И. Анненков. — СПб.: Тип. Имп. АН, 1878. — XXI + 645 с.
* 
* Купальница // 
* Купальница // Вялікая савецкая энцыклапедыя
* Trollius // Flora of China : [англ.] = 中国植物志 : in 25 vol. / ed. by Z. Wu, P. H. Raven, D. Hong[d]. — Beijing : Science Press ; St. Louis : Missouri Botanical Garden Press, 1994—2013. — .

## Спасылкі 
* 
* Trollius in Flora of North America на сайце efloras.org
* Энцыклапедыя дэкаратыўных садовых раслін: пярэсны 

Катэгорыя:Меданосныя расліны
Катэгорыя:Фарбавальныя расліны
Катэгорыя:Ядавітыя расліны
Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Казяльцовыя (падсямейства)
Архіпенка

**Архі́пенка** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Парфір’евіч Архіпенка — расійскі і амерыканскі скульптар украінскага паходжання.
* Фёдар Фёдаравіч Архіпенка — палкоўнік Савецкай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.
Арабеска (арнамент)

**Арабеска** ( — арабскі) — еўрапейская назва складанага ўсходняга сярэднявечнага арнаменту, які складаецца з геаметрычных і раслінных элементаў. Арабеска можа ўключаць вытанчаную графіку арабскага шрыфту. Асаблівае распаўсюджанне атрымалі арабескі ў эпоху Адраджэння, а пазней арабескам сталі называць мудрагелісты арнамент толькі з раслінных формаў (стылізаваных лісця, кветак, сцеблаў і да т. п.), якія складаюць складаныя перапляценні.

**Арабеска** — мудрагелістае спалучэнне геаметрычных і стылізаваных раслінных матываў, якое часам ўключае стылізаваны надпіс (пад арабскую вязь ці рукапісную) . Арабеска будуецца на паўтарэнні і памнажэнні аднаго або некалькіх фрагментаў ўзору. Бясконцы, праходзячы ў зададзеным рытме рух узораў можа быць спынены або працягнуты ў любым пункце без парушэння цэласнасці ўзору. Такі арнамент фактычна выключае фон, паколькі адзін ўзор ўпісваецца ў іншы, закрываючы паверхню (еўрапейцы называлі гэта «бояззю пустаты»). Арабескі можна размяшчаць на паверхні любой канфігурацыі, плоскай або выпуклай. Няма ніякай прынцыповай розніцы паміж кампазіцыямі на сцяне ці на дыване, на вокладцы рукапісу або на кераміцы.

У мастацтвазнаўстве многіх краін Еўропы тэрмін арабеска мае і больш вузкае значэнне: арнамент толькі са стылізаваных раслінных матываў (у адрозненне ад т. зв. марэска — арнамент для геаметрычных матываў).

## Літаратура 
* Михаил Ямпольский Арабески. Ткач и визионер: Очерки истории репрезентации, или О материальном и идеальном в культуре. М.: НЛО, 2007, с. 347—355.  оригіналу за 2012-12-03. Процитовано 2014-04-26.
* Изобразительное искусство&nbsp;— Часть 4&nbsp;— Учебник для 5-8 классов&nbsp;— Краткий словарь художественных терминов&nbsp;— Сокольникова Н. М.&nbsp;— 1998, с.8-9

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Арнамент
Катэгорыя:Арабская культура
K2-18

**K2-18** (**EPIC 201912552**) — зорка ў сузор’і Льва. Знаходзіцца на адлегласці каля 110 светлавых гадоў ад Сонца. Вакол зоркі абарочваюцца, як мінімум, дзве планеты.

## Характарыстыкі 
K2-18 — зорка 13,5 бачнай зорнай велічыні

## Планетныя сістэма 
У 2015 годзе камандай астраномаў, якія працуюць з фотаметрычнымі дадзенымі ў рамках праекта Kepler-K2, было абвешчана аб адкрыцці планеты K2-18 b ў сістэме. Назіранні з дапамогай касмічнага тэлескопа «Спітцэр» пацвердзілі яе існаванне ў 2016 годзе. Яна мае радыус, роўны 2,28 радыусаў Зямлі, здзяйсняючы поўны абарот вакол бацькоўскай зоркі за 33 сутак. Астраномы з дапамогай спектрографа HARPS вызначылі масу планеты: яна была роўнай васьмі масам Зямлі. Таксама дзякуючы гэтым назіранням была знойдзена другая планета — K2-18 c. Яна ўяўляе сабой суперзямлю, размешчаную на блізкай арбіце да бацькоўскай зорцы. Яе маса роўная 7,5 масы нашай планеты.

## Спасылкі 
* K2-18 у Энцыклапедыі экстрасонечных планет
* K2-18 на сайце Планетныя сістэмы

Катэгорыя:Планетныя сістэмы
Катэгорыя:Чырвоныя карлікі
Касцёл Узвышэння Святога Крыжа (Узда, 2004)

**Касцёл Узвышэння Святога Крыжа** — мураваны каталіцкі храм ва Уздзе Мінскай вобласці.

## Гісторыя 
Парафія існуе з 1684 года. Стары касцёл пабудаваны ў 1798 годзе, а ў 1930-я гадах забраны пад клуб. У 1994 годзе парафія адрадзілася, новапабудаваны касцёл кансекраваны ў 2004 годзе.

## Гл. таксама 
* Стаўбцоўскі дэканат

## Спасылкі 
* Узда — парафія Узвышэння Святога Крыжа на Catholic.by

 

Катэгорыя:Касцёлы Уздзенскага раёна
Катэгорыя:Славутасці Узды
Катэгорыя:Касцёлы Мінска-Магілёўскай архідыяцэзіі
Катэгорыя:З’явіліся ў 2004 годзе
Катэгорыя:2004 год у Беларусі
Інтэрсекцыянальнасць

**Інтэрсекцыянальнасць** (**Тэорыя перасячэння** або **Інтэрсекцыянальны аналіз**) — гэта аналітычная база даследавання перасячэння розных формаў або сістэм прыгнёту, дамінавання і дыскрымінацыі, якая спрабуе вызначыць, як узаемазвязаныя сістэмы ўлады ўплываюць на тых, хто найбольш маргінальны ў грамадстве. Тэорыя зыходзіць з таго, што розныя біялагічныя, сацыяльныя і культурныя катэгорыі, такія як , раса, сексуальная арыентацыя, узрост, рэлігія, веравызнанне, інваліднасць, пол і іншыя ідэнтычнасці, не існуюць асобна адна ад адной, а пераплецены і ўзаемадзейнічаюць паміж сабой на мностве ўзроўняў; тэорыя даследуе гэтыя ўзаемадзеянні. Прыхільнікі тэорыі інтэрсекцыянальнасці таксама сцвярджаюць, што класічныя канцэптуалізацыі прыгнёту ў грамадстве, такія як расізм, сексізм, гамафобія, трансфобія і да т. п., не дзейнічаюць незалежна адна ад адной: узаемадзейнічаючы паміж сабой, яны фармуюць сістэму прыгнёту, у якой дзейнічае мноства відаў дыскрымінацыі

Тэорыя пачыналася як даследаванне прыгнёту не белых жанчын у грамадстве, але сёння інтэрсекцыянальны аналіз патэнцыйна прымяняецца да ўсіх  (у тым ліку сацыяльных ідэнтычнасцяў, якія звычайна разглядаюцца як дамінуючыя, калі яны разглядаюцца самастойна). Напрыклад, у  сцвярджаецца, што вопыт чарнаскурых жанчын не можа быць зразумелым, зыходзячы з вопыту ўсіх чарнаскурых або вопыту жанчын, узятых у асобнасці, і павінен уключаць у сябе ўзаемадзеянне розных відаў вопыту і прыгнёту, што часта ўзмацняюць адзін аднаго. Назва гэтай сацыялагічнай феміністычнай тэорыі была дадзена прафесарам  у 1989 годзе, хоць сама канцэпцыя прасочваецца яшчэ з XIX стагоддзя.

Катэгорыя:Дыскрымінацыя
Катэгорыя:Крытычная тэорыя
Кукакі

**Кукакі** () — раён Афін, размешчаны на паўднёва-ўсходнім схіле , мяжуе з раёнамі Пятраланай, , , а таксама абшчынай (дымам) . Раён перасякае праспект . Кукакі быў вельмі шчыльна забудаваны ў 1960-1970-х гадах, але дзякуючы блізкасці да цэнтру застаецца прэстыжным і дарагім раёнам. Праз Кукакі праходзіць Лінія 2 (чырвоная лінія) афінскага метрапалітэну са станцыяй .
а]]

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Раёны Афін
Кофу (горад)

**Кофу** — асаблівы горад Японіі, адміністрацыйны, эканамічны, культурны і індустрыяльны цэнтр прэфектуры Яманасі. Горад вядомы вырабам ювелірных і крыштальных вырабаў. Плошча горада — 212,41 км², насельніцтва — 194 268 чалавек (1 жніўня 2014), шчыльнасць насельніцтва — 914,59 чал./км².

## Гарады-пабрацімы 
Катэгорыя:Гарады прэфектуры Яманасі
Катэгорыя:Адмысловыя гарады Японіі
Касцёл Маці Божай Фацімскай (Дуброўна)

**Касцёл Маці Божай Фацімскай** — мураваны каталіцкі храм у горадзе Дуброўна Віцебскай вобласці.

## Гісторыя 
1 красавіка 2001 года падчас візітацыі аршанскай парафіі Св. Юзафа біскуп Уладзіслаў Блін прапанаваў айцу Яраславу Гыбзу арганізаваць парафію ў Дуброўне, што і адбылося 1 ліпеня 2001 года.

10 жніўня 2001 года парафія была зарэгістравана дзяржаўнымі ўладамі, а ў Дуброўну праз шмат гадоў зноў вярнуліся браты бернардыны — айцец Сабін Яцак Тлок і Адам Наталіс Фалькус.

Гарадскія ўлады адмовіліся аддаць католікам былы бернардынскі кляштар, занядбаны за савецкімі часамі. Пад капліцу была набыта звычайная жылая хата. 22 студзеня 2004 года адбылася перарэгістрацыя парафіі.

Нейкі час парафіяй апекаваўся айцец Чэслаў Курэчка, затым дыяцэзіяльныя святары — у 2004—2006 гадах ксёндз Міхаіл Татарэнка, у 2006—2007 гадах ксёндз Андрэй Таўрук, у 2007—2010 гадах ксёндз Андрэй Драгун. З 2010 года тут служыць ксёндз Уладзімір Шымковіч.

24 верасня 2006 года біскуп Уладзіслаў Блін асвяціў пляц пад будаўніцтва касцёла. У 2007 года быў закладзены фундамент і распачалося будаўніцтва касцёла.

26 красавіка 2016 года біскуп Віцебскі Алег Буткевіч здзейсніў асвячэнне муроў касцёла.

## Гл. таксама 
* Аршанскі дэканат

## Спасылкі 
* Дуброўна — парафія Маці Божай Фацімскай на Catholic.by

Катэгорыя:Касцёлы Дубровенскага раёна
Катэгорыя:Дуброўна
Катэгорыя:Касцёлы Віцебскай дыяцэзіі
Баі за Эс-Сухнэ (2017)

**Баі за Эс-Сухнэ** — бітва паміж урадавымі войскамі САР і баевікамі Ісламскай дзяржавы за горад Эс-Сухнэ ў правінцыі Хомс (Сірыя) — буйны аплот джыхадзістаў у рэгіёне. Горад з’яўляўся апошнім значным фарпостам баевікоў па кірунку да аточанага Дэйр-эз-Зора.

У выніку бітвы Узброеныя сілы САР усталявалі кантроль над Эс-Сухнэ і вышынямі вакол горада, а таксама адкрылі шлях на Дэйр-эз-Зор.

## Перадумовы 
27 ліпеня 2017 года пачаліся баі паміж урадавымі войскамі і баевікамі ІДІЛ за нафтавое радовішча Шаер. Пасля паспяховага захопу радовішча ўрадавыя сілы пачалі атакі на навакольныя горад вышыні. Да 2 жніўня ўрадавыя сілы былі на адлегласці 700—800 метраў ад Эс-Сухнэ.

## Баі 
У пачатку жніўня ўрадавыя войскі Сірыі, пры падтрымцы саюзных сіл, акружылі горад, але ў яго самога пакуль не ўвайшлі, таму баі вяліся на ўскраінах.

2 жніўня САА (Сірыйская Арабская Армія) дасягнула першых будынкаў у горадзе і працягнула баі ў ваколіцах Эс-Сухнэ. Камандаванне адзначыла, што планы па захопу горада на той момант былі перавыкананы.

3 жніўня ўрадавыя войскі захапілі фермы на поўдзень ад горада.

4 жніўня сірыйская армія ўгразла ў баях каля горада. За 2 км ад Эс-Сухнэ загінуў камандзір атрада Хезбалы ў правінцыі Хомс. Каля падкантрольнай ураду станцыі Наджанах выбухнула машына смяротніка ІДІЛ.

5 жніўня прайшлі напружаныя баі, у выніку якіх сірыйскія вайскоўцы ўсталявалі кантроль над 3 фермамі на захад ад горада, захапіла заходні і паўднёвы ўезд у яго, а таксама школу.

Раніцай 6 жніўня, маланкавым кідком, урадавыя войскі захапілі горад.

Катэгорыя:Бітвы грамадзянскай вайны ў Сірыі
Катэгорыя:Бітвы паводле алфавіта
Катэгорыя:Жнівень 2017 года
Катэгорыя:Бітвы Расіі
Катэгорыя:Бітвы Ірана
Катэгорыя:Канфлікты 2017 года
Катэгорыя:2017 год у Сірыі
Катэгорыя:Ваенная аперацыя Расіі ў Сірыі
Кангемозэ

**Культура Кангемозэ** (каля 6000 — 5200. да н. э.) — мезалітычная археалагічная культура паляўнічых і збіральнікаў на поўдні Скандынавіі, папярэднік культуры  і пераемнік культуры Маглемозэ. На поўначы межавала са скандынаўскімі .

Сярод характэрных знаходак — доўгія крэмневыя абломкі, якія выкарыстоўваліся для вырабу характэрных рамбічных наканечнікаў стрэл, скрабкоў, свердзелаў і г д. Таксама знойдзены мікраліты, нярэдка аздобленыя геаметрычным узорам, якія выкарыстоўваліся як лёзы кінжалаў. Каменныя сякеры вырабляліся з розных камянёў, іншыя інструменты таксама рабіліся з рагоў і костак.

Гаспадарка была заснавана на паляванні на марала, казулю і дзіка, а таксама рыбалоўстве ў прыбярэжных рэгіёнах.

Прадстаўнікі дадзенай культуры з’яўляліся носьбітамі .

## Літаратура 
* A. Damm: *Dänemarks Ur — und Frühgeschichte im Museum Moesgård*. 1993 Ǻrhus ISBN 87-87334-21-6

Катэгорыя:Археалагічныя культуры Еўропы
Катэгорыя:Археалагічныя культуры Даніі
Катэгорыя:Мезаліт Еўропы
Катэгорыя:Археалогія ў Даніі
Катэгорыя:Археалогія ў Літве
Катэгорыя:Археалогія ў Швецыі
Куэрдэльскі скарб

]]
**Куэрдэльскі скарб** (англ. &#x20;Cuerdale Hoard) — самы вялікі з калі-небудзь знойдзеных скарбаў на Брытанскіх астравах.

Складаецца з больш чым 8600 прадметаў, у тым ліку  (каля 7000 шт.), англійскіх і часоў Каралінгаў, ювелірных вырабаў, зліткаў.

Быў знойдзены 15 мая 1840 года на паўднёвым беразе ў лукавіне ракі Рыбл, недалёка ад горада Прэстан (Ланкашыр, Англія) групай рабочых, якія рамантавалі набярэжную ракі. Практычна цалкам быў канфіскаваны паліцыяй.

Лічыцца, што быў закапаны паміж 903 і 910 гадамі н.э., неўзабаве пасля таго, як вікінгі былі выгнаныя з Дубліна ў 902 годзе. На думку шэрагу навукоўцаў скарб належаў аднаму з іх.

Скарб быў адпраўлены ў Брытанскі музей у 1840 годзе. Цікавы геаграфіяй прадметаў, якія ўваходзяць у яго.

## Спасылкі 
* Куэрдэльская скарбніца, ulfdalir.ru
* The Cuerdale Hoard, BBC History(англ.)&nbsp;
* Cuerdale Hoard, British Archaeology at the Ashmolean Museum(англ.)&nbsp;
* Viking Life-Trade, anglosaxondiscovery.ashmolean.org(англ.)&nbsp;
* The Cuerdale Hoard, English Monarchs(англ.)&nbsp;
* Cuerdale Hoard Pictures and Images, gettyimages

Катэгорыя:Археалогія ў Англіі
Катэгорыя:Брытанскі музей
Катэгорыя:Скарбы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:1840 год у Еўропе
Гаршынэ

**Гаршынэ** (, ) — вёска ў Сакскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.

## Заўвагі 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Сакскага раёна
Экстрафларальныя нектарнікі

**Экстрафларальныя нектарнікі** — нектарныя залозы ў вышэйшых раслін, якія размяшчаюцца па-за межамі кветкі (на кветаножках, прылістках, сцеблах, лісці). Аб паходжанні экстрафларальных нектарнікаў існуе некалькі тэорый, па адной з якіх яны патрэбныя для вывядзення лішніх цукроў. Акрамя таго, яны служаць для прыцягнення мурашак, што адпужвае фітафагаў, які ядуць лісце расліны (напрыклад, вусеняў). Вонкава экстрафларальныя нектарнікі прадстаўляюць сабой чырвоныя ўздуцці дыяметрам прыкладна 2 мм, якія размяшчаюцца на парастках. У ліпы яны размяшчаюцца ў аснаванні ліста.

Катэгорыя:Парастак
Вазапісец Шувалава

*, Парыж, Луўр CA 1587: Эрот і музыкант, які грае на ліры, *каля* 420/10 да н.э.]]
**Вазапісец Шувалава** — атычны вазапісец  стылю, актыўны паміж 440 і 410 г. да н. э., г. зн. у высокі класічны перыяд (*перыяд Парфенона*).
*, Берлін, ( F 2414), эратычная сцэна з маладым чалавекам і *гетэрай*.]]
Шувалаўскі мастак - умоўная назва, якую даў гэтаму вазапісцу Джон Бізлі, які абраў яго па імянной вазе - амфары, якая зараз знаходзіцца ў Эрмітажы, Санкт-Пецярбург. Яна была набыта ў васемнаццатым стагоддзі калекцыянерам Іванам Іванавічам Шувалавым. Большасць з васьмідзесяці твораў, што прыпісваюцца Вазапісцу Шувалава, была знойдзена ў Італіі, у асноўным у Кампаніі і Луканіі. Ён у асноўным маляваў дробных судны. Шувалаўскі мастак з’яўляецца прадаўжальнікам . Здаецца, ён працаваў у адной майстэрні з  мастаком Аляксандраўскай групы і Вазапісцам Эрэтры. Яго карціны адлюстроўваюць ажыўленыя маленькія фігуркі, часта з напружанамі позіркамі. Яго працы,  і тыя, што паказваюць міфалагічныя сцэны, і тыя, што адлюстроўваюць паўсядзённае жыццё, лічацца аднымі з лепшых свайго часу. Джон Бордман сцвярджае, што яго малюнкі маюць тэндэнцыю быць некалькі неглыбокім і павярхоўным.

, якая захоўваецца ў Берліне — адзін з самых вядомых эратычных твораў старажытнагрэчаскага вазавага жывапісу.

## Літаратура 
* John Beazley: *Attic red-figure vase-painters*. 2nd ed. Oxford 1963.
* Adrienne Lezzi-Hafter: *Der Schuwalow-Maler. Eine Kannenwerkstatt der Parthenonzeit*, Mainz 1976.
* John Boardman: *Rotfigurige Vasen aus Athen. Die klassische Zeit*, von Zabern, Mainz 1991 (Kulturgeschichte der Antiken Welt, Vol 48), especially p. 101f. .
* Martin Maischberger: *Weinkanne des Schuwalow-Malers: Liebespaar*, in: Andreas Scholl (ed.): *Die Antikensammlung: Altes Museum. Pergamonmuseum*, von Zabern, Mainz 2007, S. 76f., .

## Спасылкі 
* Works at the Metropolitan Museum of Art

Катэгорыя:Вазапісцы Старажытнай Грэцыі
Віктар Мікалаевіч Грашчанкаў

**Віктар Мікалаевіч Грашчанкаў** ( — ) — савецкі і расійскі мастацтвазнавец, спецыялізаваўся на мастацтве італьянскага Рэнесансу, праблемах усеагульнай гісторыі мастацтва і метадалогіі мастацтвазнаўства. Доктар мастацтвазнаўства, прафесар, член-карэспандэнт АН СССР, член-карэспандэнт РАН.

## Біяграфія 
Сын прафесара-неўролага М. І. Грашчанкава.

Вучань В. М. Лазарава, скончыў МДУ у 1950 годзе, малодшы навуковы супрацоўнік Інстытута гісторыі мастацтваў АН СССР (1954 па 1960), старшы навуковы супрацоўнік, затым прафесар кафедры МДУ (з 1977), загадчык аддзялення (1960—1985) і кафедры ўсеагульнай гісторыі мастацтва (з 1976, раней кафедра гісторыі замежнага мастацтва) гістарычнага факультэта.

Доктар мастацтвазнаўства (1975, дысертацыя «Партрэт у італьянскім жывапісу ранняга Адраджэння»). Удастоены звання «Заслужаны прафесар МДУ» (1994), член-карэспандэнт РАН (1991; член-карэспандэнт АН СССР з 1987).

Старшыня Камісіі па культуры Адраджэння пры Навуковым савеце РАН па гісторыі сусветнай культуры (з 1988). Лаўрэат прэміі імя М. В. Ламаносава (МДУ, 1995).

Пахаваны ў Маскве на Траякураўскіх могілках.

## У ацэнцы сучаснікаў 
 успамінаў:

Гэта была складаная фігура. З аднаго боку, несумнеўны знаўца Рэнесансу, аўтар выдатнай кнігі пра рэнесансны партрэт, якая за апошнія дзесяцігоддзі вытрымала некалькі выданняў. Ён займаўся гістарыяграфіяй Адраджэння і па гэтай тэме чытаў вельмі добрыя лекцыі. З іншага боку, Грашчанкаў быў нецярпімы да людзей, асабліва да сваіх вучняў, якім доўга не даваў выхаду да абароны. Я памятаю, што некаторыя з іх проста галасілі, распавядаючы аб сваіх адносінах са сваім кіраўніком. Грашчанкаў нагадваў мне старажытнагрэчаскага Крона, які пажыраў сваіх дзяцей. Відавочна, ён баяўся канкурэнцыі і не падпускаў да кафедры людзей таленавітых, здольных да самастойнасці.

## Бібліяграфія 
* Рисунок мастеров итальянского Возрождения, 1963
* Антонелло да Мессина и его портреты, 1981
* Микельанджело: поэзия, письма, суждения современников, 1983
* Джакомо Кваренги и венецианский неоклассицизм, 1986
* Портрет в итальянской живописи Раннего Возрождения, 1986
* История и историки искусства, 2005
* Рафаэль, 1975

У агульнай складанасці апублікаваў больш за 60 навуковых прац.

## Літаратура 
* *Головин В. П.* К 70-летию Виктора Николаевича Гращенкова // Вопросы искусствознания. VIII. М., 1996.
* *Маркова В. Э.* В. Н. Гращенков // Искусство и культура Италии эпохи Возрождения и Просвещения. М., 1997;
* *Дажина В. Д., Ванеян С. С., Головин В. П., Тучков И. И.* Homo faber. Портрет историка искусства // Итальянский сборник. М., 2000. Вып. 2.

## Спасылкі 
* 
* Гістарычная даведка на сайце Архіва РАН

Катэгорыя:Мастацтвазнаўцы Расіі
Катэгорыя:Мастацтвазнаўцы СССР
Катэгорыя:Члены-карэспандэнты РАН
Катэгорыя:Члены-карэспандэнты АН СССР
Катэгорыя:Дактары мастацтвазнаўства