open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Павел Адамовіч

**Павел Богдан Адамовіч** (; 2 лістапада 1965, Гданьск — 14 студзеня 2019, там жа) — польскі прававед, палітык, мэр горада Гданьск.

У 1990–1993 прарэктар Гданьскага ўніверсітэту, у 1994–1998 старшыня гарадской рады Гданьска, з 1998 гарадскі галава. Памёр ад ран, нанесеных забойцам.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ахвяры палітычных забойстваў
Катэгорыя:Дысідэнты Польшчы
Катэгорыя:Палітыкі Польшчы
Катэгорыя:Выпускнікі Гданьскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Кіраўнікі гарадоў Польшчы
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Беластока
Бёрнсава вячэра

**Бёрнсава вячэра** () — традыцыйнае святкаванне дня нараджэння паэта Роберта Бёрнса ў Шатландыі і ў шатландскай дыяспары па ўсім свеце. Адзначаецца ўласна 25 студзеня ці ў блізкія да гэтай даты дні. Асноўная страва святкавання — хагіс, падача якога суправаджаецца чытаннем Бёрнсавай «Оды да хагіса».

Катэгорыя:Роберт Бёрнс
Катэгорыя:Культура Шатландыі
Катэгорыя:Святы паводле алфавіта
Катэгорыя:Святы 25 студзеня
Хагіс

**Хагіс** () — шатландская нацыянальная страва, кшталт гарачага пудынга з авечых вантробаў і аўсянкі з прыправам. Ён услаўлены Робертам Бёрнсам у «Одзе да хагіса» і з’яўляецца цяпер абавязковым элементам Бёрнсавай вячэры.

У Шатландыі распаўсюджаны жарт пра дзікага хагіса, рэдкага горнага звера, пражанаю тушкаю якога быццам бы і з’яўляецца хагіс.

Катэгорыя:Культура Шатландыі
Катэгорыя:Мясныя стравы
Дрысвяцкі сельсавет

**Дрысвя́цкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Браслаўскага раёна Віцебскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — аграгарадок Дрысвяты.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Відзаўскага раёна Вілейскай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Полацкай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Маладзечанскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года ў склад Опсаўскага сельсавета Браслаўскага раёна перададзена вёска Устронь. 27 сакавіка 1959 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Сястрэнецкага сельсавета. З 20 студзеня 1960 года ў складзе Браслаўскага раёна Віцебскай вобласці. 16 верасня 1960 года ў склад Мяжанскага сельсавета перададзена вёска Пашавічы. У 1971 годзе скасаваны вёска Уладзіславава (злілася з вёскай Едагалі) і хутары Адамова, Антапруцце, Ямполь, 26 сакавіка 1976 года — хутар Лапуманішкі, у 1987 годзе вёска Матакяны і хутар Стаўпоўшчына. На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета 59 населеных пунктаў. 20 чэрвеня 1988 года 17 населеных пунктаў перададзены ў склад Відзаўскага сельсавета. 8 красавіка 2004 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Відзаўскага сельсавета.

На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 26 населеных пунктаў: Баркаўшчына, Вазгелянцы, Вайнікішкі, Вацкялюны, Галавачы, Гаўраны, Гірэйшы, Груштэлішкі, Грытуны, Дрысвяты, Зацішша, Казарэзы, Казімірова, Каранеўшчына, Кардэлішкі, Кецішкі, Латочкі, Леанішкі, Мамяны, Мацаляны, Нурвяны, Рудзі, Савічы, Сястрэнцы, Чарназем’е, Юлішкі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Браслаўскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Відзаўскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 2004 годзе
Душыца

**Душы́ца** (*Acinos*) — род кветкавых раслін сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Аднагадовыя, зрэдку шматгадовыя травяністыя расліны з простымі адзіночнымі або шматлікімі сцёбламі. Лісце супраціўнае, дробнае, яйцападобнай або рамбічнай формы, звужанае ў кароткі чаранок. Кветкі дробныя, фіялетава-пурпуровага колеру, у несапраўдных кальчаках ў пазухах лісця. Плод — чатырохарэшак.

## Распаўсюджанне 
Род налічвае каля 10 відаў, па дадзеных The Plant List — 1 від: . Расліны роду распаўсюджаны ў Еўропе, Міжземнамор’і, Пярэдняй Азіі. На тэрыторыі Беларусі сустракаецца . Растуць у сухіх сонечных месцах, на пясках, чыгуначных насыпах, каля дарог і інш.

## Гаспадарчае значэнне 
Меданосныя, эфіралейныя і лекавыя расліны.

## Літаратура 
*  — С. 269.
*  — С. 237.

## Спасылкі 
* 
* Acinos // The Plant List

Катэгорыя:Мятныя
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Флора Міжземнамор’я
Блажышкаўскі сельсавет

**Бла́жышкаўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Відзаўскага раёна Маладзечанскай вобласці. Цэнтр — вёска Блажышкі.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Відзаўскага раёна Вілейскай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Полацкай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Маладзечанскай вобласці. 27 сакавіка 1959 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Абалеўскага (15 населеных пунктаў: Ажубелі, Блажышкі, Вільканішкі, Дзерваны, Жвіркі, Ждэгелі, Кальнішкі, Калонія, Лайбуны, Мікуці, Наваселле, Падравішкі, Раташалі, Рэпішкі, Снегішкі) і Казянскага (18 населеных пунктаў: Астравішкі, Бержалата, Бучаны, Бялюнішкі, Гянужа, Гультаёўшчына, Дагіма, Ержышкі, Жалабішкі, Карчаватка, Латышкі, Марозаўка, Могільнікі, Новыя Пятрышкі, Растанішкі, Старыя Пятрышкі, Стукапіева, Трэйбшы) сельсаветаў.

На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 33 населеныя пункты.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Відзаўскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1959 годзе
Навапскоў

**Навапскоў** () — пасёлак гарадскога тыпу, адміністрацыйны цэнтр Навапскоўскага раёна Луганскай вобласці Украіны. Размешчаны пры ўпадзенні ракі Каменкі ў раку Айдар (прыток Северскага Данца).

Самы высокі пункт — крэйдавая гара Прыстын.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Луганскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1638 годзе
Шчасця

**Шчасце** ці **Шчасця** () — горад раённага значэння ў Луганскай вобласці Украіны, з 7 кастрычніка 2014 года ўваходзіць у склад Наваайдарскага раёна (да гэтага — у складзе Жоўтневага раёна Луганска). Насельніцтва — 12 629 чалавек (1 студзеня 2014 года). Размешчаны на рацэ Северскі Данец, за 4 км ад чыгуначнай станцыі Агародняя. Горад з 1963 года. Галоўны прамысловы аб’ект — цеплавая электрастанцыя Луганская ЦЭС.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Луганскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Новаайдарскага раёна
Дрыжнік

**Дры́жнік** (*Briza*) — род кветкавых раслін сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Аднагадовыя і шматгадовыя травяністыя расліны з кароткімі падземнымі паўзучымі парасткамі або без іх. Сцёблы прамастойныя, простыя або галінастыя ад асновы. Лісце чаргаванае, сядзячае, лінейнае, шырынёй 2—8 см, з гладкім краем. Кветкі ў каласках, утвараючых мяцёльчатае суквецце. Плод — сухая зярняўка.

## Распаўсюджанне 
Расліны роду пашыраны ў Еўропе, Пярэдняй Азіі, Паўночнай Афрыцы, асабліва ў Міжземнамор’і) відаў. Сярод іх:
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Гаспадарчае значэнне 
Кармавыя, дэкаратыўныя расліны. У медыцынскіх мэтах — мачагонныя, сардэчныя, супрацьзапаленчыя сродкі.

## Літаратура 
*  — С. 225.
*  — С. 217.

## Спасылкі 
* 
* Briza // The Plant List
* Трясунка // Большая российская энциклопедия — БИГЕНС.ru.  

Катэгорыя:Метлюжковыя
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Флора Паўднёвай Амерыкі
Катэгорыя:Флора Паўночнай Афрыкі
Катэгорыя:Флора Міжземнамор’я
Білакуракынэ

**Белакуракіна** ці **Білакуракынэ** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Луганскай вобласці Украіны, адміністрацыйны цэнтр Білакуракынскага раёна. Размешчаны на рацэ Белая (прыток Айдара).

Знаходзіцца за 3 км ад чыгуначнай станцыі Белакуракіна (на лініі Старабельск — Валуйкі).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Луганскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1700 годзе
Лутугынэ

**Лутугіна** ці **Лутугынэ** () — горад у Луганскай вобласці Украіны, адміністрацыйны цэнтр Лутугынскага раёна. Размешчаны на правым беразе ракі Альховая, за 22 км ад горада Луганска, чыгуначная станцыя на лініі Ліхая — Радакава. У 1960 годзе пасёлак Лутугіна атрымаў статус горада.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Луганскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1897 годзе
Крэмінна

**Крамянная** ці **Крэмінна** () — горад раённага значэння, адміністрацыйны цэнтр Крамянскага раёна Луганскай вобласці Украіны. Уваходзіць у Лісічанска-Севераданецкую агламерацыю. Размешчаны на рацэ Красная ля ракі Северскі Данец, за 117 км ад Луганска. Заснавана ў 1679 годзе.

## Вядомыя асобы 
* Мікалай Іванавіч Лапата (1921—1977) — Героя Савецкага Саюза, кандыдат ваенных навук, дацэнт.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Луганскай вобласці
Папасна

**Папасная** ці **Папасна** () — горад раённага значэння, адміністрацыйны цэнтр Папаснянскага раёна Луганскай вобласці Украіны. Вагонарамонтны завод, лакаматыўнае дэпо, вагоннае дэпо і хлебапрыёмнае прадпрыемства.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Луганскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Папаснянскага раёна
Білаводск

**Белаводск** ці **Білаводск** () — пасёлак гарадскога тыпу, цэнтр Білаводскага раёна Луганскай вобласці Украіны.

## Гісторыя 
Заснаваны ў 1686 г. казакамі і ўцекачамі, якія перасяліліся на вольныя землі. Белаводск быў цэнтрам Белаводскай сотні Астрожскага палка.

У 1708 г. Білаводск быў разбураны атрадам князя У. Далгарукага, бо яго жыхары падтрымалі Булавінскае паўстанне. На працягу некалькіх гадоў горад адрадзіўся. З 1779 па 1860 г. Білаводск меў статус горада, з 1779 па 1796 гг. — павятовы горад.

З 1957 г. — пасёлак гарадскога тыпу. У 1970 г. найбуйнейшым прадпрыемствам пасёлка з’яўляўся малочны завод.

## Насельніцтва 
Насельніцтва — 11 151 чалавек (1989).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Луганскай вобласці
Равэнькы

**Равянькі** ці **Равэнькы** () — горад у Луганскай вобласці Украіны. Размешчаны на поўдзень ад Луганска, паміж гарадамі Антрацыт і Даўжанск (Свярдлоўск). Чыгуначная станцыя Равянькі на лініі «Шчотава — Даўжанская».

Распараджэннем Кабінета міністраў Украіны ад 7 лістапада 2014 г. горад унесены ў Спіс населеных пунктаў, на тэрыторыі якіх органы дзяржаўнай улады Украіны часова не ажыццяўляюць свае паўнаважанні.

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Георгій Сцяпанавіч Шонін — касманаўт
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Луганскай вобласці
Новаайдар

**Новаайдар** () — пасёлак гарадскога тыпу раённага значэння ў Луганскай вобласці Украіны, адміністрацыйны цэнтр Новаайдарскага раёна. Размешчаны на рацэ Айдар, за 60 км на паўночны ўсход ад Луганска. У 1957 годзе Новаайдар атрымаў статус пасёлка гарадскога тыпу.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Луганскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Новаайдарскага раёна
Ірміна

**Ірміна** () — горад у Луганскай вобласці Украіны. Чыгуначная станцыя. Насельніцтва 10 355 чалавек.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Луганскай вобласці
Зорынск

**Зорынск** () — горад раённага значэння ў Пэрэвальскім раёне Луганскай вобласці Украіны. Размешчаны на правым беразе ракі Лазавая, правы прыток Лугані (басейн Северскага Данца). Насельніцтва 7331 чалавек (2013). Здабыча каменнага вугалю.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Луганскай вобласці
Літоўшчынскі сельсавет

Назву **Літо́ўшчынскі сельсавет** маюць:

* Літоўшчынскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Браслаўскага раёна Віцебскай вобласці
* Літоўшчынскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Глыбоцкага раёна Віцебскай вобласці
Бранка

**Бранка** () — горад (з 1962 года) абласнога значэння ў Луганскай вобласці Украіны, размешчаны ў паўднёва-ўсходняй частцы Данецкага кража, за 58 км ад Луганска. Шахцёрскі горад. Насельніцтва — 47 512 чалавек (2013).

Распараджэннем Кабінета міністраў Украіны ад 7 лістапада 2014 г. горад унесены ў Спіс населеных пунктаў, на тэрыторыі якіх органы дзяржаўнай улады Украіны часова не ажыццяўляюць свае паўнаважанні.

## Насельніцтва 
## Зноскі 
## Літаратура 
* Бря́нка // Географічна енциклопедія України: В 3-х т. / Ред-кол.: … О. М. Маринич (відповід. ред.) та інш. — Київ: Українська радянська енціклопедія ім. М. П. Бажана, 1989. — Том 1: А—Ж. — С. 130. — 416 с.: іл. — 33 000 экз. — (В опр.) — ISBN 5-88500-015-8, ISBN 5-88500-005-0 (т. 1).
* 
* 
* 

Катэгорыя:Гарады Луганскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1889 годзе
Тлумач

**Тлумач** () — горад раённага значэння (з 1939 года) у Івана-Франкоўскай вобласці Украіны, адміністрацыйны цэнтр Тлумацкага раёна. Размешчаны на беразе ракі Тлумач, за 27 км ад абласнога цэнтра і чыгуначнай станцыі Івана-Франкоўск. Праз горад праходзіць аўтамагістраль Снятын — Цязіў.

## Літаратура 
* ; ISBN 5-88500-020-4 (т. 3).
* 
* Тлу́мач // Українська радянська енциклопедія : у 12 т. / гол. ред. М. П. Бажан; редкол.: О. К. Антонов та ін. — 2-ге вид. — К. : Головна редакція УРЕ, 1984. — Т. 11, кн. 1 : Стодола — Фітогеографія. — С. 274. — 606, [2] с., [22] арк. іл. : іл., портр., карти с.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Івана-Франкоўскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Тлумацкага раёна
Калуш

**Калуш** () — горад абласнога значэння на паўночным усходзе Івана-Франкоўскай вобласці Украіны, размешчаны на левым беразе ракі Ломніца, у Прыкарпацці; за 35 км ад Івана-Франкоўска, за 130 км ад Львова і за 560 км ад Кіева аўтадарогамі.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Івана-Франкоўскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1437 годзе
Балэхіў

**Балехаў** ці **Балэхіў** () — горад абласнога значэння ў Івана-Франкоўскай вобласці Украіны, цэнтр Балехаўскага гарадскога савета. Размешчаны ў перадгор’ях Карпат на рацэ Сукілі (басейн Днястра), на трасе Львоў — Чарнаўцы. Чыгуначная станцыя. Упершыню пісьмова ўзгадваецца ў 1371 годзе. У 1546 годзе была пабудавана першая саляварня. У 1603 годзе гораду прадастаўлена Магдэбургскае права.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Івана-Франкоўскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1612 годзе
Другая Біблія Карла Лысага

**Другая Біблія Карла Лысага** () — ілюмінаваны рукапіс Бібліі, помнік кніжнага мастацтва Каралінгскага адраджэння. Захоўваецца ў Нацыянальнай бібліятэцы Францыі (каталожное абазначэнне *MS lat. 2*). Характэрная асаблівасць гэтага манускрыпта — ён не змяшчае фігуратыўных мініяцюр, іх месца займаюць поўнастаронкавыя ініцыялы.

 быў выраблены ў скрыпторыі Сэнт-Аманскага абацтва ў 871—877 гадах па замове караля Карла Лысага, верагодна, як дар абацтву Сен-Дэні. У маргіналіях змешчаны звесткі, што ў 1595 годзе рукапіс паступіў у каралеўскую бібліятэку. У 1706 годзе з рукапісу былі скрадзеныя лісты 407—420, адзін з якіх быў вернуты ў 1720 годзе, а астатнія — у 1878 годзе Брытанскім музеем.

Блок змяшчае 444 ліста фарматам 43 × 33,5 см, паўнастаронкавых ініцыялаў — 74 у франка-саксонскім стылі, які злучае асаблівасці каралінгскага мастацтва і гіберна-саксонскай кніжнай традыцыі. Цалкам прайграны тэкст Вульгаты з вершаванай прадмовай .

## Літаратура 
* *M-P. Laffitte*, Trésors carolingiens : Livres manuscrits de Charlemagne à Charles le Chauve, Paris, Bibliothèque nationale de France, 2007, notice 14.
* *Henri Auguste Omont*,  Bible de Charles le Chauve], Bibliothèque nationale. Département des manuscrits/Imp. Berthaud, 1911, 208 p.

## Спасылкі 
* Оцифрованная рукопись в Национальной библиотеке Франции
* Biblia Caroli Calvi imperatoris altera. Latin 2 (cote)

Катэгорыя:Ілюмінаваныя рукапісы паводле алфавіта
Катэгорыя:Рукапісы IX стагоддзя
Катэгорыя:Біблейскія рукапісы
Снятын

**Сня́тын** () — горад раённага значэння ў Івана-Франкоўскай вобласці Украіны, адміністрацыйны цэнтр Снятынскага раёна. Упершыню згадваецца ў Іпацьеўскім летапісе пад 1158 годам. У 1448 годзе атрымлівае Магдэбургскае права. Насельніцтва 9965 чалавек (2018).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Івана-Франкоўскай вобласці
Каламыя

**Каламыя** () — горад у Івана-Франкоўскай вобласці Украіны, адміністрацыйны цэнтр Каламыйскага раёна, у склад якога не ўваходзіць.

Насельніцтва — 62 тыс. жыхароў. У 1405 годзе горад атрымаў Магдэбургскае права. Музей пісанкі.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя асобы 
* Таццяна Паўлаўна Беразенская (нар. 1952) — беларуская мастачка.
* Вадзім Дзмітрыевіч Іпатаў (нар. 1964) — беларускі юрыст, дэпутат.
* Марыя Фішэр-Слыж (1922—2012) — амерыканскі ўрач-педыятр і грамадскі дзеяч.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Івана-Франкоўскай вобласці
Надвірна

**Надворная** або **Надвірна** () — горад у Івана-Франкоўскай вобласці Украіны. Плошча 25,53 км². Насельніцтва 22 093 чал. (1 студзеня 2012).

У 1589 годзе ўпершыню згадваецца ў гістарычных крыніцах. У 1939 годзе атрымаў статус горада.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Івана-Франкоўскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Надвірнянскага раёна
Тысмэныця

**Тысменіца** ці **Тысмэныця** () — горад раённага значэння ў Івана-Франкоўскай вобласці Украіны, адміністрацыйны цэнтр Тысменіцкага раёна. Цэнтр кушнірства. Першы ўспамін размешчаны ў Іпацьеўскім летапісе пад 1143 годам. У 1448 годзе ад караля Казіміра IV Тысменіца атрымала Магдэбургскае права. З 1982 года — раённы цэнтр.

## Насельніцтва 
## Вядомыя асобы 
* Андрэй (Абрамчук) (нар. 1949) — украінскі архірэй УПЦ КП, мітрапаліт Галіцкі.

## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Івана-Франкоўскай вобласці
Косіў

**Косаў** ці **Косіў** () — горад, раённы цэнтр Івана-Франкоўскай вобласці Украіны. Ляжыць у самога падножжа Карпат, у даліне ракі Рыбніца, прытока Прута. Насельніцтва 8625 чалавек (2018).

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Івана-Франкоўскай вобласці
Гарадэнка

**Гарадзенка** ці **Гарадэнка** () — горад у Івана-Франкоўскай вобласці Украіны. Плошча 56 км². Насельніцтва 8722 чал. (1 студзеня 2024). У 1195 годзе ўпершыню згадваецца ў гістарычных крыніцах. У 1668 годзе атрымаў магдэбургскае права.

У 1940 годзе статус горада.

## Вядомыя асобы 
* Леся Смолінг (нар. 1994) — украінская гандбалістка.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Івана-Франкоўскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Гарадэнкіўскага раёна
Чэрнэлыця

**Чарняліца** ці **Чэрнэлыця** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Гарадэнкіўскім раёне Івана-Франкоўскай вобласці Украіны. За 50 км ад горада Каламыя. У студзені 1989 года колькасць насельніцтва складала 2055 чалавек. На 1 студзеня 2023 года насельніцтва — 1400 чалавек.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Івана-Франкоўскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Гарадэнкіўскага раёна
Яблуніў

**Ябланаў** ці **Яблуніў** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Косіўскім раёне Івана-Франкоўскай вобласці Украіны. У студзені 1989 года колькасць насельніцтва складала 1834 чалавек. На 1 студзеня 2013 года колькасць насельніцтва складала 2056 чалавек.

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Аксана Іларыёнаўна Затварская, украінская актрыса
## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Івана-Франкоўскай вобласці
Красная (прыток Северскага Данца)

**Красная** — рака ў Луганскай вобласці Украіны, левы прыток Северскага Данца (басейн Азоўскага мора). Бярэ пачатак на паўночным усходзе вёскі Ціманава Троіцкага раёна Луганскай вобласці (Сярэднерускае ўзвышша).

Даўжыня — 151 км. Плошча басейна — 2710 км². Падзенне — 0,5 м/км. Шырыня даліны — 3,5 км.

Катэгорыя:Рэкі Луганскай вобласці
Катэгорыя:Басейн Дона
Янічак

**Янічак** — прозвішча.

## Вядомыя асобы 
* Марыя Янічак — аўстрыйская пісьменніца і журналістка
* Юбер Янічак — аўстрыйска-нямецкі гісторык мастацтва
Айдар (рака)

**Айдар** — рака, якая цячэ па тэрыторыі Белгародскай вобласці Расіі і Луганскай вобласці Украіны, левы прыток Северскага Данца. Плошча басейна 7420 км². Расход вады — 15,4 м³/с. Ухіл 0,34 м/км.

Бярэ пачатак на паўднёвых схілах Сярэдне-Рускага ўзвышшы ля сяла Новааляксандраўка Ровеньскага раёна Белгародскай вобласці, упадае ў Северскі Данец за 344 км ад яго вытока. Верхняе цячэнне зарэгулявана Новааляксандраўскім вадасховішчам (плошча 72 га, аб’ём вады 2,32 млн м³).

Працягласць ракі — 264 км, у тым ліку ў межах Белгародскай вобласці — 65 км. У Белгародскай вобласці на Айдары знаходзяцца населеныя пункты: хутар Клінава, хутар Азёрны, сяло Нагольнае і сяло Айдар Айдарскага сельскага паселішча. Найбуйнейшы населены пунк на рацэ — горад Старабільск.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Рэкі Белгародскай вобласці
Катэгорыя:Рэкі Луганскай вобласці
Катэгорыя:Басейн Дона
Губерт Янічак

**Губерт Янічак** (30 кастрычніка 1846 — 21 чэрвеня 1893) — аўстрыйска-нямецкі гісторык мастацтва. Янічак нарадзіўся ў Трапау, Сілезія.

## Біяграфія 
З 1868 па 1873 год ён вывучаў гісторыю і філасофію ва ўніверсітэце Граца, бвывучаў гісторыю мастацтва ў Італіі ў 1873-77 гадах. З 1877 па 1879 год  працаваў у Музеі прыкладнога мастацтва ў Вене, і ў гэты час працягваў сваю хабілітацыю ў Венскім універсітэце (1878). Быў прафесарам гісторыі мастацтва ва ўніверсітэтах Прагі (з 1879), Страсбурга (з 1881) і Лейпцыга (з 1891).

## Навуковая дзейнасць 
У 1890 годзе ён стварыў тэрміны «» і «Атонскі жывапіс». Сярод яго вучняў былі Георг Дэхіа, ,  і . У 1882 годзе ён ажаніўся з пісьменніцай  (1859—1927). Ён памёр у 1893 годзе ў Лейпцыгу.

### Абраныя творы 
* *Leone Battista Albertis kleinere kunsttheoretische Schriften*. Vienna: W. Braumüller, 1877.
* *Die Gesellschaft der Renaissance in Italien und die Kunst*. Stuttgart: W. Spemann, 1879.
* «Zwei Studien zur Geschichte der karolingischen Malerei.» In *Strassburger Festgruss an Anton Springer zum 4. Mai 1885*. Stuttgart: Spemann, 1885, pp.&nbsp;1–30.
* *Die Geschichte der deutschen Malerei*. 5 vols. Berlin: Grote, 1887—1890.
* *Die Kunstlehre Dantes and Giottos Kunst*. Leipzig: Brockhaus, 1892.

## Літаратура 
* *Metzler Kunsthistoriker Lexikon: Zweihundert Porträts deutschsprachiger Autoren aus vier Jahrhunderten*. Stuttgart: Metzler, 1999, pp.&nbsp;190–192.

## Спасылкі 
* Dictionary of Art Historians: Janitschek, Hubert  

Катэгорыя:Мастацтвазнаўцы Германіі
Катэгорыя:Выкладчыкі Лейпцыгскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выкладчыкі Страсбурскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выкладчыкі Карлавага ўніверсітэта
Георг Дэхіа

е.]]
**Георг Готфрыд Юліус Дэхіа** (22 лістапада 1850, Рэвель (цяпер Талін), Эстляндская губерня, Расійская імперыя — 21 сакавіка 1932, Цюбінген) — балтыйска-нямецкі гісторык мастацтва.

## Біяграфія 
У 1900 годзе Дэхіа пачаў працу «Handbuch der deutschen Kunstgeschichte» (Даведнік нямецкага мастацтвазнаўства), апублікаваны выдавецтвам . Праект працягваецца і кіруецца 'Dehio-Vereinigung', Мюнхен.

У яго гонар названа прэмія **Прэмія Георга Дэхіа** ().

Ён быў лаўрэатам ордэна «Pour le Mérite» (за заслугі у навуках і мастацтве),  і . Ён меў ганаровыя доктарскія званні ў Гётынгене, Берлін, Франкфурце і Дармштаце. У 1987 годзе адкрыў малую планету , названую яго імем.

## Спасылкі 
* Project Gutenberg
* Céline Trautmann-Waller: *Alois Riegl (1858—1905).* In: Michel Espagne und Bénédicte Savoy (Hrsg.). *Dictionnaire des historiens d’art allemands.* CNRS Editions, Paris 2010, 978-2-271-06714-2, S. 217—228; 405.
* Georg Dehio in: Baltic Biographic Lexicon (source in German)

Катэгорыя:Мастацтвазнаўцы Германіі
Катэгорыя:Кавалеры Баварскага ордэна Максіміліяна «За дасягненні ў навуцы і мастацтве»
Катэгорыя:Выкладчыкі Страсбурскага ўніверсітэта
Валянцін Баляслававіч Татарыцкі

**Валянці́н Балясла́вавіч Татарыцкі** (нар. , в. , Стаўбцоўскі раён, Мінская вобласць) — беларускі дзяржаўны дзеяч, старшыня Дзяржаўнага камітэта па стандартызацыі Рэспублікі Беларусь (2019—2024).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 21 красавіка 1963 года ў в. Ждановічы Стаўбцоўскага раёна Мінскай вобласці.

Скончыў Мінскі радыётэхнічны інстытут (1986), Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь (2009).

У 1986—1988 гадах працаваў інжынерам-тэхнолагам завода «Сэнсар» Мінскага вытворчага аб’яднання «Гарызонт». З 1988 года працаваў у навукова-вытворчым комплексе мікраэлектронікі «Сігнал» Мінскага вытворчага аб’яднання «Гарызонт», займаў пасады інжынера-тэхнолага, вядучага інжынера-тэхнолага, намесніка начальніка цэха, намесніка начальніка вытворчасці, начальніка вытворчасці, галоўнага тэхнолага. З 1999 па 2015 год прайшоў шлях ад намесніка тэхнічнага дырэктара да дырэктара ААТ «Рудзенск» (Пухавіцкі раён Мінскай вобласці). У 2015 годзе быў назначаны намеснікам старшыні Дзяржаўнага камітэта па стандартызацыі Беларусі.

15 студзеня 2019 года прызначаны старшынёй Дзяржаўнага камітэта па стандартызацыі Рэспублікі Беларусь.

23 студзеня 2024 года вызвалены з пасады старшыні Дзяржаўнага камітэта па стандартызацыі ў сувязі з тым, што будзе працаваць у якасці члена Калегіі (міністра) па тэхнічным рэгуляванні Еўразійскай эканамічнай камісіі.

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка на сайце Дзяржстандарта  .

Катэгорыя:Старшыні Дзяржаўнага камітэта па стандартызацыі Беларусі
Заслужаны дзеяч мастацтваў Беларускай ССР

**«Заслужаны дзеяч мастацтваў Беларускай ССР»** — ганаровае званне, якое прысвойвалася з 1934 па 1991 гг. рэжысёрам, мастакам, архітэктарам, кампазітарам, скультарам і іншым дзеячам мастацтваў за выдатныя творы мастацтва, за вялікія заслугі ў справе выхавання і падрыхтоўкі мастацкіх кадраў, а таксама за стварэнне навуковых прац у галіне мастацтваў. 

Званне заслужанага дзеяча мастацтваў Беларускай ССР устаноўлена 5 снежня 1927 года і прысвойвалася СНК БССР, з 1938 года — Прэзідыумам Вярхоўнага Савета Беларускай ССР. Парадак прысваення быў устаноўлены Палажэннем пра ганаровыя званні Беларускай ССР, зацвержаным Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР 4 ліпеня 1940.

З набыццём незалежнасці Беларусі званне «Заслужаны дзеяч мастацтваў Беларускай ССР» было заменена званнем «Заслужаны дзеяч мастацтваў  Беларусі». 

## Гл. таксама 
* Спіс заслужаных дзеячаў мастацтваў Беларусі

## Літаратура 
* 
*  С. 552

Катэгорыя:Ганаровыя званні Беларускай ССР
*
Заслужаны дзеяч мастацтваў

**Заслу́жаны дзе́яч маста́цтваў** — ганаровае званне, якое прысвойваецца выбітным дзеячам мастацтва.

* Заслужаны дзеяч мастацтваў Беларускай ССР
* Заслужаны дзеяч мастацтваў Рэспублікі Беларусь
Хрустальны (горад)

**Хрустальны** (; да 1920 года — **Крындачаўка**, у 1920—2016 гадах **Красны Луч**, ) — горад абласнога падпарадкавання ў Луганскай вобласці Украіны. Дата ўтварэння горада — 1895 год. Здабыча каменнага вугалю.

Распараджэннем Кабінета міністраў Украіны ад 7 лістапада 2014 г. горад унесены ў Спіс населеных пунктаў, на тэрыторыі якіх органы дзяржаўнай улады Украіны часова не ажыццяўляюць свае паўнамоцтвы.

## Насельніцтва 
## Вядомыя асобы 
* Аляксей Мечыслававіч Данілаў (нар. 1962) — сакратар Савета нацыянальнай бяспекі Украіны

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гарады Луганскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1895 годзе
Замковы камень

**Замковы камень**, **замок** ці **ключ** — клінаваты або пірамідальны элемент мура ў вяршыні скляпення аркі або плоскай перамычкі, заключаецца ім і замыкае (завяршае) іх, пасля чаго яны вытрымліваюць нагрузкі. Замковы камень вытрымлівае сціскальныя сілы, дзякуючы гэтым сілам і сваёй форме не можа выпасці ўніз. Часта выступае з плоскасці аркі, вылучаецца памерамі, мае арнаментальную або скульптурную апрацоўку, і гэтым выконвае таксама дэкаратыўную функцыю, служыць упрыгожваннем арак і нават плоскіх перамычак.

## Галерэя 

Файл:Doorway_La_Ronce_National_Trust_for_Jersey.jpg|Арка дзвярэй з замковым каменем. Сэнт-Оўэн, востраў Джэрсі
Файл:St Georg - Holnstein Berching NM 003.JPG|Замковы камень як дэкаратыўны элемент на плоскай перамычцы

## Спасылка 
Катэгорыя:Будаўнічыя элементы і канструкцыі
Катэгорыя:Вікіпедыя:Істотныя артыкулы
Катэгорыя:Архітэктурныя элементы
Катэгорыя:Скляпенні
Народны мастак Беларускай ССР

(1934-1990). «Народныя мастакі Беларусі»'']]
**«Народны мастак Беларускай ССР»** — ганаровае званне.
Устаноўлена Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР 7 студзеня 1944 года. 
Прысвойвалася з 1944 па 1991 гг. выдатным дзеячам выяўленчага мастацтва, за асоблівыя заслугі ў развіцці жывапісу, скульптуры, графікі, дэкаратыўнага і прыкладнага мастацтва.
 
З набыццём незалежнасці Беларусі званне «Народны мастак Беларускай ССР» было заменена званнем «Народны мастак Беларусі». 

## Народныя мастакі Беларускай ССР 
]]
* 1944. З. Азгур, В. Бялыніцкі-Біруля, Аляксандр Грубэ 
* 1949. І. Ахрэмчык, С. Нікалаеў 
* 1955. А. Бембель, В. Волкаў,  А. Глебаў 
* 1961. А. Марыкс 
* 1963. Я. А. Зайцаў, С. Селіханаў, В. Цвірка, Я. Чамадураў 
* 1967. Я. Дз. Нікалаеў 
* 1972. А. Анікейчык, М. Савіцкі 
* 1983. Л. Шчамялёў 
* 1988. Г. Вашчанка, У. Стальмашонак 
* 1991. В. Грамыка, Л. Гумілеўскі,  А. Кашкурэвіч, А. Кішчанка, В. Шаранговіч

## Літаратура 
* 
*  С.179 

Катэгорыя:Узнагароды паводле алфавіта
Катэгорыя:Ганаровыя званні Беларускай ССР
*
Богінскі сельсавет

**Бо́гінскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Відзаўскага раёна Маладзечанскай вобласці. Цэнтр — вёска Богіна.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Відзаўскага раёна Вілейскай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Полацкай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Маладзечанскай вобласці. 27 сакавіка 1959 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Далёкаўскага сельсавета.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Відзаўскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1959 годзе
Каралінгская архітэктура

**Каралінгская архітэктура** — стыль Паўночна-Еўрапейскай , які адносіцца да перыяду Каралінгскага Адраджэння канца VIII — IX стагоддзяў, калі Каралінгская дынастыя панавала ў Заходнееўрапейскай палітыцы. Гэта была свядомая спроба пераймаць , і з гэтай мэтай майстры запазычылі ад  і візантыйскай архітэктуры, але, тым не менш, увялі і ўласныя новаўвядзенні, надаўшы ў выніку сваім творам ўнікальны характар.

 ля ўваходу ў Лоршскі кляштар, пабудаваны каля 800 года, з’яўляецца прыкладам  натхнення для Каралінгскай архітэктуры, пабудаваная як трайная арачная зала, што дамінуе над варотамі, з арачным фасадам, перамежнага  калонамі і пілястрамі наверсе

 была пабудавана паміж 792—805 і была натхнёная васьмікутнай юстыніянаўскай царквой Сан-Вітале ў Равене, пабудаванай ў VI стагоддзі, але ў Аахене зроблены высокі манументальны заходні ўваходны комплекс, які цяпер называецца *вестверк* — rаралінгская інавацыя.

Каралінгскія храмы, як правіла, з’яўляюцца базілікамі, як  храмы ў Рыме, і звычайна маюць вестверкі, якія, магчыма, сталі папярэднікамі для заходніх фасадаў пазнейшых сярэднявечных сабораў. Арыгінальны вестверк захаваўся сёння ў , пабудаваным у 885 годзе.

## Значныя прыклады 
* Лоршскі кляштар, вартоўня (каля 800)
* ,  (каля 800)
*  (792—805)
*  у  (806)
*  (завершаны пасля 814)
*  ў  (815)
* Саборная царква Святога Урсмара ў , Бельгія (819—823)
* , ратонда і крыпта (822)
*  (827)
*  (830)
* , Мюльгайм-на-Руры (884)
*  (885)
* Царква Святога Георгія на востраве Райхенау (888)

## Значныя каралінгскія архітэктары 
* , архітэктар  з 

## Літаратура 
*  (1978) *Carolingian and Romanesque Architecture, 800—1200*
* Pevsner, N. (1963) *An Outline of European Architecture*

Катэгорыя:Гісторыя архітэктуры
Катэгорыя:Архітэктурныя стылі
Катэгорыя:Архітэктура перыяду Каралінгаў
Катэгорыя:Архітэктура Сярэдневякоўя
Марк Нэтан Коэн

**Марк Нэтан Коэн** — амерыканскі антраполаг і прафесар . Мае ступень  пасля заканчэння Гарвард-каледжа (1965) і доктарскую ступень па антрапалогіі (Калумбійскі ўніверсітэт, 1971). У сферу яго навуковых даследаванняў і выкладання ўваходзяць чалавечая эвалюцыя і дэмаграфічная гісторыя, культурная эвалюцыя, біялогія, медыцынская дапамога і судовая антрапалогія. Ён напісаў некалькі кніг у галіне росту колькасці насельніцтва і працягласці жыцця.

## Бібліяграфія 
Сярод іншых кніг ён напісаў:

* *Health and the Rise of Civilization* (Yale University Press, 1989)
* *Paleopathology at the Origins of Agriculture* (Academic Press 1984)
* *Culture of Intolerance* (Yale University Press 1998)
* *Ancient Health* (University Press of Florida 2007)
* *Darwin and the Bible* (Pearson Educacion and Allyn & Bacon 2008)
* *The Food Crisis in Prehistory* (Yale University Press 1977)
* *Biosocial Mechanisms of Population Regulation* (Yale University Press 1980)

Катэгорыя:Антраполагі ЗША
Катэгорыя:Выкладчыкі Універсітэта штата Нью-Ёрк
Залатое Евангелле Харлі

**Залатое Евангелле Харлі **(Брытанская Бібліятэка, Харлі 2788) — каралінгскі ілюмінаваны рукапіс Евангелля, створаны каля 800—825, напэўна, у Ахене, Германія.

## Апісанне 
Евангелле з’яўляецца адным з рукапісаў, што адносяць да «», названай у гонар Евангелля Ады. Яно мае чатыры пары поўнастаронкавых  і ілюмінаваных старонак-,  і іншую ілюмінацыю. Як і з іншымі прыкладамі , тэкст напісаны залатымі чарніламі.

Катэгорыя:Ілюмінаваныя Евангеллі
Катэгорыя:Рукапісы IX стагоддзя
Катэгорыя:Каралінгскае мастацтва
Катэгорыя:Калекцыя Харлі
Аляксей Мікалаевіч Аўраменка

**Аляксе́й Мікала́евіч Аўра́менка** (,  — ) — беларускі дзяржаўны дзеяч, Міністр транспарту і камунікацый Рэспублікі Беларусь (2019—2023).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 11 мая 1977 года ў Мінску.

Скончыў у 1999 годзе Беларускую дзяржаўную політэхнічную акадэмію, у 2010 годзе з адзнакай Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь.

Працоўную кар’еру пачаў у 1999 годзе майстрам дарожна-будаўнічага ўпраўлення № 43 РУП «Будаўніча-мантажны трэст № 8», з 2000 года працаваў галоўным спецыялістам аддзела ўтрымання дарожнай сеткі Камітэта па аўтамабільных дарогах пры Міністэрстве транспарту і камунікацый. У 2001—2006 гадах быў галоўным спецыялістам упраўлення ўтрымання дарожнай сеткі Дэпартамента «Белаўтадар» Міністэрства транспарту і камунікацый. З 2006 года працаваў у ўпраўленні транспарту, сувязі і інфарматызацыі Апарату Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь, займаў пасады галоўнага спецыяліста, намесніка начальніка і начальніка. Пастановай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь ад 25 ліпеня 2013 года № 656 быў прызначаны намеснікам міністра транспарту і камунікацый Беларусі, а Пастановай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь ад 3 сакавіка 2016 года № 174 быў прызначаны першым намеснікам міністра транспарту і камунікацый.

З 15 студзеня 2019 года прызначаны Міністрам транспарту і камунікацый Рэспублікі Беларусь.

## Смерць 
Памёр 4 ліпеня 2023 года. Пахаваны ў Мінску на Усходніх могілках.

Паводле інфармацыі выдання «Наша Ніва» Аўраменка трапіў пад увагу КДБ. Яго падазравалі ў махінацыях з паказчыкамі працы Міністэрства транспарту і камунікацый. Сам міністр лічыў сябе сумленным і з прэтэнзіямі быў не згодны, аднак не вытрымаў ціску і вырашыў захаваць добрае імя праз суіцыд. У гаражы Аўраменка выпіў тэхнічнай вадкасці і страціў прытомнасць. У бальніцы міністра адкачалі, але ўнутраныя органы ўжо былі незваротна пашкоджаны. Паміраючы, ён паспеў патлумачыць, чаму спрабаваў забіць сябе.

## Санкцыі ЕС, ЗША і іншых краін 
21 чэрвеня 2021 года быў унесены ў Чорны спіс Еўрасаюза. Паводле рашэння Савета Еўрапейскага саюза, Аўраменка адказваў за прымусовую пасадку пасажырскага рэйса FR4978 у Мінску 23 мая 2021 года, у выніку чаго былі арыштаваныя Раман Пратасевіч і Соф’я Сапега. З-за гэтага ж Аўраменку ў свае санкцыйныя спісы ўключылі Вялікабрытанія, Канада, Швейцарыя. 6 ліпеня да чэрвеньскага пакета санкцый ЕС далучыліся Албанія, Ісландыя, Ліхтэнштэйн, Нарвегія, Паўночная Македонія, Чарнагорыя.

9 жніўня 2021 года таксама быў унесены ў спіс спецыяльна прызначаных грамадзян і заблакіраваных асоб ЗША.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Міністры транспарту і камунікацый Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Беларускія асобы ў Чорным спісе ЕС
Катэгорыя:Беларускія асобы ў спісе спецыяльна прызначаных грамадзян і заблакіраваных асоб ЗША
Катэгорыя:Намеснікі міністра транспарту і камунікацый Рэспублікі Беларусь
Евангелле Ады

**Евангелле Ады** (Трыр, гарадская бібліятэка, Кодэкс 22) —  евангелістарый канца VIII — пачатку IX стагоддзя. Рукапіс захоўваецца ў гарадской бібліятэцы горада Трыр, Германія.

## Апісанне 
Манускрыпт змяшчае прысвячэнне сястры Карла I Вялікага Адзе, адкуль і атрымаў сваю назву. Кніга напісана на вялені (пергаменце з цялячай скуры) каралінгскім мінускулам і мае памер 14,5 на 9,625 цаляў. Манускрыпт *Евангелле Ады* з’яўляецца адным з групы ілюмінаваных манускрыптаў, створаны колам скрыпторыяў, якое сучаснымі навукоўцамі называецца «». Іншыя кнігі школы Ады, якія захаваліся да нашага часу, уключаюць Евангелле Гадэскалька, Залаты кодэкс з Лорша, Евангелістарый Святога Медара Суасонскага, Залатое Евангелле Харлі і ; усяго да гэтай школы прылічаюць 10 манускрыптаў.

Ілюмінацыі манускрыпта ўключаюць багата ілюстраваную першую старонку Евангелля ад Матфея і партрэты евангелістаў Матфея, Марка і Лукі. У ілюмінаціях прасочваецца ўплыў , італьянскага і  мастацтва. Партрэты евангелістаў выкананы ў класічным антычным стылі, характэрным для Каралінгскага Адраджэння.

У 1499 годзе манускрыпт атрымаў багатую залатую вокладку, у якую ўключана Арлінае камеа Позняй Антычнасці, якое адлюстроўвае сям’ю імператара Канстанціна.

## Спасылкі 
* Выява Матфея з Евангелля Ады

Катэгорыя:Ілюмінаваныя Евангеллі
Катэгорыя:Ілюмінаваныя рукапісы
Катэгорыя:Кнігі IX стагоддзя
Катэгорыя:Біблейскія рукапісы
Як казакі соль куплялі

**«Як казакі соль куплялі»** — анімацыйны мультфільм студыі «Кіеўнавукфільм», зняты у 1975, як чацвёрты з серыі *«Усё пра казакоў»*.

## Сюжэт 
У мультфільме казакі адолелі прагнага дурнога пана-багатыра і дапамаглі чумакам прывезці соль на рынак. А яшчэ казакам атрымалася ў баі дапамагчы мясцовым людзям пазбавіцца ад таго зла спадара і яго паслугачоў-слуг.

## Гл. таксама 
* «Усё пра казакоў»

## Спасылкі 
* Аніматор

Катэгорыя:Мультфільмы Украіны
Катэгорыя:Мультфільмы СССР
Катэгорыя:Фільмы 1975 года
Як казакі іншапланецян сустракалі

**«Як казакі іншапланецян сустракалі»** — мультфільм студыі «Кіеўнавукфільм», зняты ў 1987, як восьмы з серыі *«Усё пра казакоў»*.

## Сюжэт 
У гэтай серыі казакі сустракаюць іншапланецян, карыкатурна падобных на іх самых (Грай, Око та Тур). Прышэльцам для вяртання на родную планету патрабуецца змазка. Казакі разам з іншапланецянами вандруюць Еўропе у пошуках змазкі для свайго НЛА, абараняюць Балгарыю ад ворагаў, вынаходзяць вадаправод у Рыме і ледзь не трапляюць на вогнішча інквізіцыі ў Гіспаніі. Аднак аказваецца, што запаветнае масла ўвесь гэты час было ў казакоў пад рукой…

## Гл. таксама 
* «Усё пра казакоў»

Катэгорыя:Мультфільмы Украіны
Катэгорыя:Мультфільмы СССР
Катэгорыя:Фільмы 1987 года
1940 год у гісторыі астраноміі

**1940** год быў адзначаны шэрагам падзей у астраноміі.

## Падзеі 
## Астранамічныя з’явы 
## Адкрытыя астранамічныя аб’екты 
## Нарадзіліся 
## Памерлі 
## Зноскі 

Катэгорыя:Гады ў астраноміі
«Чорны» спіс дзеячаў мастацтва і творчых калектываў

**«Спіс дзеячаў мастацтва і творчых калектываў»** з’явіўся ў байнэце 2 сакавіка 2011 года. Даны дакумент суправаджаўся каментарыем ад асобы, якая яго апублікавала: папера адпраўлена ў офісы ўсіх найбуйнейшых СМІ і усе, хто ў ёй згаданы, павінны быць «неафіцыйна забаронены». Міністэрства інфармацыі Беларусі катэгарычна адмаўляла існаванне «чорнага спіса». Аднак канцэрты менавіта фігурантаў спіса пачалі адмяняцца, стала немагчыма замовіць ці пачуць песні згаданых музыкаў на радыёстанцыях Беларусі. Прадстаўнікі шэрагу СМІ неафіцыйна пацвердзілі існаванне спіса.

У спісе апынуліся вядомыя музыкі, літаратары, акцёры, прычым як беларускія, так і замежныя. Асобы са спіса так ці інакш выказалі пратэст супраць рэпрэсій з боку беларускіх уладаў, накіраваных супраць апазіцыі і грамадзянскай супольнасці пасля прэзідэнцкіх выбараў 2010 года, што па меркаванні журналістаў і стала прычынай стварэння дакумента. Падобны неафіцыйны «чорны спіс» музыкаў існаваў з 2004 па 2007 гады, аднак тады невялікія канцэрты не забараняліся.

## Падзеі 
13 сакавіка 2011 года ў Гомелі «па тэхнічных прычынах» не адбыўся канцэрт гурта «Ляпіс Трубяцкі», было скасаванае выступленне гурта ў адным з клубаў Магілёва 20 сакавіка 2011 года. Адміністрацыя брэсцкага Тэатра лялек без тлумачэння прычын адмяніла канцэрт Змітра Вайцюшкевіча 18 сакавіка 2011 года. У мінскім клубе «Рэактар» быў адменены канцэрт-прысвячэнне гурту «Neuro Dubel» 24 сакавіка 2011 года. Як адзначыў лідар рок-калектыва Аляксандр Кулінковіч, іх выступленне было забаронена: «*Кіраўніцтва клуба выклікалі і прапанавалі выбіраць: альбо страта арандатара, альбо страта клуба*». 17 сакавіка 2011 года адменены канцэрт гурта «Крамбамбуля» ў мінскім рэстаране «Госці». Лявон Вольскі дапусціў, што са з’яўленнем «чорнага спісу» адмена канцэртаў ажыццяўляецца праз мясцовыя выканкамы: «*Туды запрашаюць альбо менеджараў, альбо прадстаўнікоў гаспадарчых суб’ектаў, якія прадстаўляюць пляцоўку для канцэрта, пасля чаго мерапрыемствы адмяняюць*».

## Фігуранты спіса 
* музыкант Зміцер Вайцюшкевіч
* музыкант Лявон Вольскі
* гурт «Крама»
* гурт «Крамбамбуля»
* рэжысёр Андрэй Курэйчык
* гурт «Ляпіс Трубяцкі»
* гурт «N.R.M.»
* гурт «Naka»
* гурт «Neuro Dubel»
* гурт «Палац»
* «Свабодны тэатр»

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Відэа — Музыка — Салідарныя музыкі  на сайце Мікалая Статкевіча
* «Чорны спіс» — працяг гісторыі (12.03.2011) на сайце тэлеканала «БелСат»

Катэгорыя:2011 год у Беларусі
Катэгорыя:Музыка Беларусі
Катэгорыя:2011 год у музыцы
Рэлігія ў Егіпце

У пачатку нашай эры Егіпет стаў адным з важнейшых цэнтраў хрысціянства, аднак сёння гэта пераважна мусульманская краіна. Улады Егіпта даюць дазвол на вызнанне толькі трох рэлігій: ісламу, хрысціянства і іўдаізму; практыка іншых рэлікій і культаў пераследуецца законам

## Іслам 
[thumb|200px|справа|Старажытная [мячэць у Каіры]]
Егіпет з'яўляецца пераважна мусульманска-суніцкай краінай з ісламам у якасці дзяржаўнай рэлігіі. Доля прыхільнікаў розных рэлігій з'яўляецца спрэчнай тэмай у Егіпце. Каля 90 % насельніцтва вызначаюць іслам. Значная колькасць егіпецкіх мусульман таксама прытрымліваюцца суфійскіх ордэнаў, а таксама маецца шыіцкая меншасць. 

Іслам з'яўвіўся ў Егіпце ў VII стагоддзі, а Егіпет ператварыўся ў цэнтр палітыкі і культуры ў мусульманскім свеце. У часы панавання Анвара Садата іслам стаў афіцыйнай дзяржаўнай рэлігіяй, а шарыят асноўнай крыніцай права.І сёння іслам адыгрывае важную ролю ў жыцці большасці егіпецкіх мусульман. Ісламскі заклік да малітвы гучыць пяць разоў на дзень, і мае нефармальны эфект на рэгуляванне тэмпаў усяго, ад бізнесу да сродкаў масавай інфармацыі і забаў. Каір славіцца сваімі шматлікімі мінарэтамі і мае неафіцыйную назву «горад 1000 мінарэтаў». Маюцца ў Каіры і хрысціянскія цэрквы.

## Хрысціянства 
thumb|200px|справа|Мільёны егіпцян прытрымліваюцца хрысціянскай веры, як члены копцкай праваслаўнай царквы Александрыі.
У Егіпце існуе значная хрысціянская меншасць, якае складае ад 5 % да 10 % насельніцтва. Больш за 90 % егіпецкіх хрысціян належаць да копцкай праваслаўнай царквы ў Александрыі. Іншыя егіпецкія хрысціяне з'яўляюцца прыхільнікамі копцкай каталіцкай царквы, евангеліцкай царквы Егіпта і шэрагу пратэстанцкіх дэнамінацый. Хрысціянскія абшчыны размешчаны ў асноўным у гарадскіх раёнах Каіра і Александрыі.

Копцкія хрысціяне сутыкаюцца з дыскрымінацыяй на розных узроўнях дзяржаўнай улады, пачынаючы ад непрапарцыйнага прадстаўніцтва ў міністэрствах, і сканчаючы законамі, якія абмяжоўваюць іх магчымасці на будаўніцтва або рамонт царквы. Камісія ЗША па міжнароднай рэлігійнай свабодзе паставіла Егіпет у кантрольны спіс маніторынгу рэлігійнай свабоды, што патрабуе ўважлівага назірання за характарам і ступенню парушэнняў супраць свабоды веравызнання, якія папушчае ўрад.

Копцкія хрысціяне мінімальна прадстаўлены ў праваахоўных органах, органах дзяржаўнай бяспекі і дзяржаўнай службе, а таксама падвяргаюцца дыскрымінацыі на рынку працы на аснове іх рэлігіі. Пасля выгнання Мубарака, гвалт працягваецца. Часопіс The Weekly Standard адзначыў шэсць выпадкаў антыхрысціянскіх гвалтаў з боку экстрэмісцкіх груп салафітаў, некаторыя з якіх засталіся без пакарання.
Вэрхавына

**Верхавіна** ці **Вэрхавына** () — пасёлак гарадскога тыпу, адміністрацыйны цэнтр Вэрхавынскага раёна Івана-Франкоўскай вобласці Украіны. Знаходзіцца на вышыні 620 метраў над узроўнем мора на рацэ Чорны Чарамош, за 150 км ад Івана-Франкоўска і 31 км ад чыгуначнай станцыі Варохта.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Вэрхавынскага раёна
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Івана-Франкоўскай вобласці
Расінельскі сельсавет

**Расіне́льскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Відзскага раёна Маладзечанскай вобласці. Цэнтр — вёска Расінэлі.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Відзаўскага раёна Вілейскай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года апынуўся ў складзе Полацкай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Маладзечанскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года быў скасаваны, тэрыторыя была далучана да Ярканцаўскага сельсавета.

## Архіў 
Архіўныя дакументы Расінельскага сельсавета захоўваюцца ў Занальным дзяржаўным архіве горада Глыбокага.
Архіў, які ахоплівае 1944—1954 гады, складаецца з пратаколаў сельвыканкамаў, статыстычных справаздач, пратаколаў агульных сходаў грамадзян, бюджэтаў, гаспадарчых кніг, дакументаў па асабістаму складу і інш.
Памер архіва — 156 старонак.
Шыфр архіва — BY ЗГАГлб ф. 1074.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Відзаўскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1954 годзе
Варохта

**Варохта** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Івана-Франкоўскай вобласці Украіны. Размешчаны ў вярхоўях ракі Прут, на паўночных схілах лясістых Карпат, паблізу Яблоніцкага перавала (850 м). На курорце Варохты размяшчаецца цэнтр падрыхтоўкі ўкраінскіх спартсменаў па скачках з трампліна, біятлоне і лыжных гонках. У студзені 1989 года насельніцтва складала 4 465 чалавек, на 1 студзеня 2013 года — 4 180 чалавек.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Івана-Франкоўскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Надвірнянскага раёна
Жабрыца

**Жабры́ца** (*Seseli*) — род кветкавых раслін сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Аднагадовыя, двухгадовыя і шматгадовыя травяністыя расліны з прамастойнымі разгалінаванымі сцёбламі і патоўшчаным карэнішчам або коранем верацёнападобнай формы. Лісце чаргаванае, тонкае, перыстарассечанае, шыза-зялёнага колеру. Кветкі дробныя, белага колеру, у складаных парасоніках. Плод — віслаплоднік з двума мерыкарпіямі.

## Распаўсюджанне 
Расліны роду распаўсюджаны на тэрыторыі Еўразіі. Растуць у сухіх светлых лясах, хмызняках, на ўзлесках і схілах, каля дарог.

## Віды 
Род налічвае каля 80 (77) відаў. Сярод іх:
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Гаспадарчае значэнне 
Эфіраносныя і лекавыя расліны. У медыцыне выкарыстоўваюцца ў якасці мачагонных, гаючых сродкаў.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* Seseli // The Plant List
* 


Катэгорыя:Флора Еўразіі
Чорны Чарамош

**Чорны Чарамош** () — рака ў Заходняй Украіне, працякае ва Усходніх Карпатах. Даўжыня — 87 км, плошча басейна — 856 км² і ўхіл — 14 м/км. Бярэ пачатак прыблізна на вышыні 1850 м паміж хрыбтамі Ратондул і Прылучны. Каля вёскі Устэрыкі Чорны Чарамош зліваецца з Белым Чарамошам у адну раку — Чарамош.

Чорны Чарамош — вузкая, горная рака, з хуткім цячэннем у камяністым рэчышчы. Берагі высокія, лясістыя. Магутныя парогі. Водны турызм.

Катэгорыя:Рэкі Івана-Франкоўскай вобласці
Катэгорыя:Басейн Дуная
Салотвын

**Салотвін** ці **Салотвын** () — пасёлак гарадскога тыпу Багародчанскім раёне Івана-Франкоўскай вобласці Украіны. Знаходзіцца ў перадгор’ях Гарган. Размешчаны на рацэ Быстрыца-Салотвінская. Пасёлак вядомы з XII стагоддзя. У XVIII стагоддзі згадваецца як цэнтр здабычы солі.

У студзені 1989 года колькасць насельніцтва складала 4000 чалавек. На 1 студзеня 2013 г. колькасць насельніцтва складала 3930 чалавек.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Івана-Франкоўскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Багарадчанскага раёна
Ражняціў

**Ражнятаў** ці **Ражняціў** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Івана-Франкоўскай вобласці Украіны, раённы цэнтр Ражняціўскага раёна. У студзені 1989 года колькасць насельніцтва складала 4259 чалавек. На 1 студзеня 2013 года колькасць насельніцтва складала 3882 чалавек.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Івана-Франкоўскай вобласці
Пэчэніжын

**Печанежын** ці **Пэчэніжын** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Каламыйскім раёне Івана-Франкоўскай вобласці Украіны. У студзені 1989 года колькасць насельніцтва складала 5473 чалавек. На 1 студзеня 2023 года колькасць насельніцтва складала каля 5000 чалавек.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Івана-Франкоўскай вобласці