Чырвонае Урочышча

**Чырвонае Урочышча** () — ваенны гарадок (1933—1941) і прамысловая зона (1941—1967) за 7 км на паўднёвы ўсход ад Мінска.

Назва паходзіць ад **Архірэйскага ўрочышча** (таксама вядомага як **Архірэйскі лес**, **Антоніева ўрочышча**) — ляснога масіву паміж сучаснымі вуліцамі Ванеева-Ваўпшасава і МКАД, які з XIX ст. належаў царкве, а ў 1923 годзе перайменаваны на **Чырвонае ўрочышча**.

Ваенны гарадок пабудаваны да 1936 года абапал Магілёўскай шашы, паміж сучаснымі вуліцамі Куляшова-Бехцерева і Варвашэні. Найбольш вядомая і захаваная цяпер частка гарадка — па вуліцах Цэнтральная і Сацыялістычная — сем ДАСаў, гасцініца (знесена ў 2008—2009), сталовая каманднага складу, тры казармы, клуб, рамонтныя павільёны (на тэрыторыі МАЗ). Таксама ў склад гарадка ўваходзіў вялікі комплекс будынкаў барачнага тыпу паміж цяперашнімі вуліцамі Кабушкіна і Куляшова (часткова захаваўся на тэрыторыі 361-й базы, у тым ліку адзін ДАС, цяпер Кабушкіна, 17), не меней за два ДАСы і шпіталь на месцы цяперашняй 5-й ГКБ па вуліцы Куляшова, вялікі комплекс будынкаў барачнага тыпу на поўнач ад Магілёўскай шашы паміж цяперашнімі вуліцамі Радыяльнай і Адэскай. Палігон знаходзіўся за вёскамі Вялікі і Малы Трасцянец.

Да 1941 года вуліцы ваеннага гарадка не мелі назваў, адрасы даваліся ўзору «Мінск, п/с 100, Чырвонае Урочышча», «Мінск, Чырвонае Урочышча, 7» або «Мінск, Чырвонае Урочышча, п/с 71».

Прынамсі да сакавіка 1941 года ў Чырвоным Урочышчы дыслакавалася . У сакавіку 1941 года былі размешчаны 51-ы і 52-і танкавыя палкі, рамонтныя і іншыя службы напярэдадні сфарміраванай . У часцях дысклакаваных у гарадку між іншых служылі літаратар Васіль Вітка (1939—1941) і будучы маршал Іван Якубоўскі (1941).

Станам на 22.6.1941 года 26-я тд мела 31 танк Т-26 і 13 танкаў БТ, атрымаць асноўную частку тэхнікі мусіла снежнем 1941 года. На пачатку вайны дывізія разгромлена ў баях на подступах да Мінска і 21.7.1941 года расфарміравана. Да Чырвонага Урочышча немцы падышлі па шашы з боку Мінска а 16:00 29.06.1941 года, па сведчанні камандзіра гарнізона маёра М. С. Чарных, праціўнік меў 20 цяжкіх і 6 лёгкіх танкаў. Гарнізон налічваў 900 байцоў, 6 танкаў Т-26 і 76-мм батарэю. Немцы занялі Чырвонае Урочышча, паводле М. Чарных, страціўшы 6 цяжкіх і 1 лёгкі танк, 1 супрацьтанкавую гармату і нявызначаную колькасць пяхоты. Гарнізон, страціўшы 150 чалавек, 4 танкі і 76-мм батарэю, адступіў да Ельніцы.

Падчас акупацыі немцы называлі комплекс ваеннага гарадка **Танкавымі казармамі** (*Panzerkaserne*). На базе 17 рамонтных павільёнаў 26-й тд, кампанія Даймлер-Бенц арганізавала буйны рамонтны завод «Groß-K-Werk Mitte» для абслугоўвання транспарту вермахта, пабудавала яшчэ болей за 30 рамонтных павільёнаў, на заводзе працавала болей за 5000 рабочых, у тым ліку 1000 немцаў. Будавалі завод супрацоўнікі арганізацыі Тодта, прымусова савецкія ваеннапалонныя і цывільныя зняволеныя з лагера «Чырвонае Урочышча/Panzerkaserne», мясцовыя жыхары і вязні мінскага гета. Пэўны час у гарадку кватэравалі нямецкая картаграфічная і іншыя службы.

Пасля вызвалення Мінска ў 1944 годзе на базе рамонтнага завода Даймлер-Бенц арганізаваны аўтазборачны завод. Будавалі і працавалі на заводзе былыя партызаны, а таксама нямецкія ваеннапалонныя і вязні лагера ГУЛАГ «Чырвонае Урочышча». Тым часам атрымала назву галоўная вуліца гарадка — праспект Чырвоных партызанаў (з 1971 года вуліца Цэнтральная).

У 1952 годзе архітэктарам «Белдзяржпраекта» Георгіем Парсаданавым распрацаваны планы забудовы пасёлка Мінскага аўтамабільнага завода і Магілёўскай шашы, уключна з комплексам ваеннага гарадка Чырвонае Урочышча, што можна лічыць умоўным канцом яго функцыянавання.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* *Christian Gerlach* Kalkulierte Morde: die deutsche Wirtschafts- und Vernichtungspolitik in Weissrussland 1941 bis 1944. — Hamburg: Hamburger Edition, 2000. — 1231 p. — ISBN 3930908638, ISBN 9783930908639 — P. 436—438.

## Спасылкі 
* Посёлок автозавода: элитный район 1950-х

Катэгорыя:Заводскі раён (Мінск)
Катэгорыя:Гістарычныя раёны Мінска