open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Сафія Федаровіч

**Сафія Федаровіч** (; 3 снежня 1893 — 25 студзеня 1953) — тэатральная мастачка беларускага паходжання, якая супрацоўнічала з балетным харэографам Фрэдэрыкам Аштанам з моманту яго першай балетнай пастаноўкі ў 1926 годзе да яе выпадковай смерці ў 1953 годзе.

Федаровіч рабіла праекты для шэрагу брытанскіх харэографаў, у тым ліку  і , а таксама для оперы і тэатра. З 1951 года і да сваёй смерці ў 1953 годзе яна была членам мастацкай кансультатыўнай групы , і гэтую ролю яна выконвала неафіцыйна на працягу многіх гадоў.

У артыкуле 2012 года ў «Research in Dance Education» Элізабет Мак-Лін сцвярджае, што Федаровіч аказала «фарміравальны ўплыў» на дызайн брытанскага балета 1930-х і 1940-х гадоў і што яе трэба лічыць роўнай сучасніку Крысціяну Берару.

## Ранні перыяд жыцця 
Федаровіч нарадзілася і вырасла ў Мінску, вучылася жывапісу ў Кракаве, Маскве і Санкт-Пецярбургу. У 1920 годзе пераехала ў Англію. Пачынала як жывапісец, пасля сустрэчы з Аштанам больш увагі надавала сцэнаграфіі і дызайну касцюмаў.

## Кар’ера 
Аштан і Федаровіч сустрэліся ў 1925 годзе, іх пазнаёміла Мары Рамбер, якую Сафія Федаровіч ведала з 1921 года. Яны працавалі разам над балетам «», першым балетам Аштана ў 1926 годзе. Касцюмы і дэкарацыі былі створаны Федаровіч, якая працягнула працаваць з Аштанам больш за дваццаць гадоў і стала, паводле яго слоў, «не толькі яго самым блізкім сябрам, але і яго лепшым мастацкім супрацоўнікам і дарадцам». Усяго яны супрацоўнічалі над адзінаццаццю творамі. Ён быў пастаўлена больш за 200 разоў  і .

Яе даверанымі асобамі, акрамя Аштана, былі , ,  і Люсі Нортан.

## Смерць 
Федаровіч загінула ў выніку ўцечкі газу ў сваім доме па адрасе Чэлсі, Bury Walk, д.22. Пазней тут была ўстаноўлена мемарыяльная шыльда «Сафі Федаровіч, мастаку па касцюмах».

## Працы 
* 1926: «», для Фрэдэрыка Аштана
* 1933: «», для Фрэдэрыка Аштана
* 1934: «Мефіста-вальс», для Фрэдэрыка Аштана
* 1935: «Пацалунак феі», для Фрэдэрыка Аштана
* 1936: «Накцюрн», для Фрэдэрыка Аштана
* 1938: «Эндыміён», для Моны Інглесбі
* 1938: «Гараскоп», для Фрэдэрыка Аштана
* 1940: «Дантэ саната», для Фрэдэрыка Аштана
* 1940: «Дзіўная вечарына», для  і Лонданскага балета
* 1946: «Сімфанічныя варыяцыі», для Фрэдэрыка Аштана
* 1948: «Травіята», для оперы Ковент-Гардэн (цяпер Каралеўская опера)
* 1950: «Мадам Батэрфляй», для оперы Ковент-Гардэн (цяпер Каралеўская опера)
* 1953: «Венецыяна», для  і Уэльскага балета Сэдлера
* 1953: «Арфей і Эўрыдыка», для оперы Ковент-Гардэн (цяпер Каралеўская опера), з танцавальнай харэаграфіяй Фрэдэрыка Аштана

## Спасылкі 
* Федорович София 
* Софья Федорович  

Катэгорыя:Беларусы ў Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Постаці Чэлсі
Катэгорыя:Дызайнеры Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Тэатральныя дзеячы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Тэатральныя дзеячы XX стагоддзя
Катэгорыя:Сцэнографы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Сцэнографы
Катэгорыя:Дызайнеры Беларусі
Аёна Томас

**Аёна Томас** (), OBE () — брытанскі дыпламат, вярхоўны камісар Вялікабрытаніі ў Новай Зеландыі (з 3 жніўня 2022 года) і губернатар Піткэрна (з 8 жніўня 2022 года). 

У чэрвені 2018 года Томас была прызначаная кавалерам Ордэна Брытанскай імперыі за заслугі перад брытанскай знешняй палітыкай.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Вярхоўныя камісары Вялікабрытаніі ў Новай Зеландыі
Катэгорыя:Губернатары Піткэрна
Катэгорыя:Постаці Новай Зеландыі
Мары Рамбер

Дама **Мары Рамбер** (, Варшава — , ) — брытанская танцорка, харэограф і педагог польскага паходжання, адна з найбуйнейшых дзеячаў харэаграфіі Вялікабрытаніі, разам з Нінет дэ Валуа, Леанідам Мясіным, Лідзіяй Лапуховай, Алісіяй Маркавай і іншымі заклала асновы англійскага балета. Вучаніца Эміля Жак-Далькроза, удзельніца «Рускага балета» Сяргея Дзягілева, заснавальніца «Балета Рамбер» — найстарэйшай з дзейных танцавальных труп Вялікабрытаніі.
Парк юрскага перыяду (фільм)

**«Парк юрскага перыяду»** () — амерыканскі навукова-фантастычны фільм 1993 года рэжысёра Стывена Спілберга.

Фільм атрымаў больш за 20 узнагарод, у тым ліку тры прэміі «Оскар» за візуальныя эфекты, гук і мантаж гукавых эфектаў. У 2018 годзе фільм быў абраны для захавання ў Нацыянальным рэестры фільмаў ЗША.

Станам на люты 2024 года фільм займае 144 месца ў рэйтынгу 250 найлепшых фільмаў па версіі сайта IMDb.

## Сюжэт 
Экспансіўны багацей і прафесар угаворвае двух палеантолагаў прыехаць на востраў ля ўзбярэжжа Коста-Рыкі, дзе ён пабудаваў парк юрскага перыяду. Парк населены даўно вымерлымі дыназаўрамі. Да адкрыцця застаецца некалькі дзён, а адзін з супрацоўнікаў, спрабуючы ўкрасці эмбрыёны, парушае сістэму аховы, што разам з ліўнем прыводзіць да адключэння электрычнасці і ахоўных бар’ераў. Якраз у той момант, калі палеантолагі з унукамі прафесара адправіліся на пробную экскурсію.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Навукова-фантастычныя фільмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы Стывена Спілберга
Катэгорыя:Фільмы ЗША 1993 года
Катэгорыя:Нацыянальны рэестр фільмаў
Катэгорыя:Фільмы Universal Pictures
Катэгорыя:Фільмы, музыку да якіх напісаў Джон Уільямс
Жанна Барэ

**Жанна Барэ́** (;  — ) — французская падарожніца, першая жанчына, якая здзейсніла кругасветнае падарожжа.

## Біяграфія 
У 1766 годзе яна, перапрануўшыся мужчынам і называючы сябе Жанам Барэ, нанялася слугой да вядомага французскага батаніка Філібера Камерсона, які неўзабаве пасля гэтага павінен быў адправіцца ў кругасветнае падарожжа з экспедыцыяй Бугенвіля. Падчас экспедыцыі Барэ праяўляла незвычайную адвагу, а да таго ж добрыя веды ў батаніцы, дапамагаючы Камерсону.

Паводле адной з версій, таямніца Барэ заставалася не раскрытай да вострава Таіці, дзе ў ёй выкрылі жанчыну тубыльцы. Паводле іншай версіі, Камерсон ведаў праўду пра свайго памочніка ад самага пачатку і ўзяў Барэ з сабой у ролі палюбоўніцы, а выкрытая яна была карабельным лекарам.

Паводле запісаў Бугенвіль ў карабельным журнале, пасля выкрыцця было нялёгка ўтрымліваць матросаў ад замахаў на гонар і годнасць жанчыны. Верагодна, па гэтай прычыне Барэ ўсё ж высадзілі на востраве Маўрыкій, і ў Францыю яна вярнулася толькі праз некалькі гадоў ужо на іншым караблі.

На Маўрыкіі яна заставалася асістэнткай Камерсона (яго стары сябар і калега П’ер Пуаўр быў інтэндантам вострава) да яго смерці ў 1773 годзе. Яна адкрыла там карчму, а затым выйшла за французскага вайскоўца, з якім і вярнулася ў сваю родную вёску Сент-Алей, такім чынам завяршыўшы сваё кругасветнае плаванне.

У яе гонар 26 красавіка 2018 года названы горы (Baret Montes) на Плутоне.
Cyclocosmia

**Cyclocosmia** — род павукоў сямейства .

## Апісанне 
Павукі гэтага роду маюць рэзка ўсечанае брушка, якое сканчаецца хітынавым дыскам, узмоцненым сістэмай рэбраў і пазаў. Падчас небяспекі яны выкопваюць вертыкальныя норы глыбінёй ад 7 да 15 см, якія закрываюць сваім брушкам (так званая з’ява *фрагмозіса*). Для лепшай абароны ад драпежнікаў вакол дыска размешчаны шыпы. Норкі свае звычайна выкопваюць на пясчаных схілах. Прадстаўнікі роду параўнальна невялікія, даўжыня цела самца дасягае 5 см, а самкі — 28 мм. Харчуюцца ў асноўным насякомымі, але доўгі час могуць праводзіць без ежы (каля паўгода). У гэты час яны закопваюцца ў норкі і ўюць вакол сябе нешта накшталт кокана. Адрозніваюцца таксама сваёй агрэсіўнасцю. Насяляюць у паўднёвых штатах ЗША, Тайландзе і Кітаі. Віды роду могуць адрознівацца адзін ад аднаго структурай дыска, колькасцю валасінак і формай сперматэки. Павукі роду Cyclocosmia лічацца самымі старажытнымі арахнідамі на зямлі. Іх продкі з’явіліся на планеце каля 100 мільёнаў гадоў таму, прынамсі, самая старая знаходка палеантолагаў датуецца гэтым перыядам.

## Галерэя 

Файл:Cyclocosmia.jpg|*Cyclocosmia sp.*
Файл:Cyclocosmia_sp._in_burrow_(Marshal_Hedin).jpg|alt=Cyclocosmia sp. в норе (Аппалачи)|*Cyclocosmia sp.* у нары (Апалачы)

## Віды 
*  — Кітай, Тайланд
*  — Кітай
*  — Мексіка, Гватэмала
*  — Кітай
*  — Тайланд
*  — ЗША
*  — ЗША

## Літаратура 
*  (2000): An Introduction to the Spiders of South East Asia. *Malaysian Nature Society*, Kuala Lumpur.
* ,  &  (2006): Rare spiders of the genus *Cyclocosmia* (Arachnida: Araneae: Ctenizidae) from tropical and subtropical China. *The Raffles Bulletin of Zoology* **54**(1): 119—124 PDF (with pictures)
*  (2008): The world spider catalog, version 8.5. *American Museum of Natural History*.
*  (2005): Two new *Cyclocosmia* (Araneae: Ctenizidae) from Thailand. *Revue Suisse de Zoologie* **112**(1): 225—252

## Спасылкі 
* *Cyclocosmia* at Bugguide.net
* *Cyclocosmia* close up

Катэгорыя:Мігаламорфныя павукі
Сезон 2010/2011 «Лакаматыў-КіС»

У сезоне 2010/2011 баскетбольны клуб «Лакаматыў-КіС» з горада Віцебск прымаў удзел:
* Чэмпіянат Беларусі 2010/2011 (**4 месца**),
* Кубак Беларусі 2010 ( **фіналіст**).

## Склад каманды 
*  Яўген Азерскі
*  Дзмітрый Акуліч
*  Віктар Аўсепян
*  Марсэль Аўсепян
*  Сяргей Глінскі
*  Аляксандр Дзяржаўцаў
*  Ігар Дранчанка
*  Сяргей Зароўскі
*  Павел Кадол
*  Дзяніс Карнілаў
*  Уладзімір Маёраў
*  Арцём Малькоў
*  Артур Пішчулёнак
*  Сяргей Сапегін
*  Дзмітрый Сівалка
*  Канстанцін Скіруха
*  Яўген Скрыпко
*  Дзмітрый Шыловіч (прыйшоў у каманду падчас сезону)

## Трэнеры каманды 
*  Руслан Байдакоў (галоўны трэнер)
*  Сяргей Махонь (старшы трэнер)
*  Дзмітрый Рыбакоў

## Гл. таксама 
* Сезон 2009/2010 «Лакаматыў-КіС»
* Сезон 2011/2012 «Рубона»

## Спасылкі 
* 2010-2011
2010/2011
Лакаматыў-КіС
Катэгорыя:2010 год у Віцебску
Катэгорыя:2011 год у Віцебску
Спіс жанчын-батанікаў

Алфавітны спіс жанчын, якія прафесійна займаліся батанікай і/або ўнеслі значны ўклад у гэту навуку. Спіс варта дапоўніць.

Спіс уключае спецыялістак і даследчыц у такіх дысцыплінах як фізіялогія раслін, фітапаталогія, гісторыя батанікі, палеабатаніка, брыялогія, мікалогія, бактэрыялогія, гідрабіялогія, паразіталогія, сістэматыка, ліхеналогія, аграсталогія; сумежных навуках — біялогіі, хіміі, геаграфіі, экалогіі, археалогіі, энтамалогія; таксама натуралісткі, калекцыянеркі раслін, батанічныя ілюстратары, садоўніцы, фларысткі, экалагічныя актывісткі, экафеміністкі і фатографы, пісьменніцы, педагогі, датычныя пытанняў батанікі.

Некаторыя даследчыцы са спісу вывучалі і збіралі расліны ў падарожжах, таму таксама глядзіце Спіс даследчыц і падарожніц.

## Гл. таксама 
* Спіс батанікаў-сістэматыкаў
* Спіс даследчыц і падарожніц
* Спіс палярніц
* Спіс экафеміністычных аўтарак

## Крыніцы 
Катэгорыя:Жанчыны паводле роду заняткаў
Катэгорыя:Батанікі
Аксеній

**Аксеній** () — былы хутар  сельскага савета Карастышэўскага раёна  акругі.

## Гісторыя 
Да 1923 года ўваходзіў у склад  воласьці  павету Кіеўскай губерні. 16 студзеня 1923 года ўключаны ў склад  воласці і падпарадкаваны Царэўскаму сельскаму савету, які ад 7 сакавіка 1923 года стаў часткай новаўтворанага  раёна  акругі. Па іншых дадзеных, лічыўся ў складзе Царэўскага сельсавета ў верасні 1924 года. 13 сакавіка 1925 года, у выніку расфарміравання Ставішчанскага раёна, у складзе сельсавета перададзены у Карастышаўскі раён Жытомірскай (пазней — Валынская) акругі.

Па стане на 1 кастрычніка 1941 года ў пераліку населеных пунктаў не згадваецца.

## Зноскі 
Катэгорыя:Былыя населеныя пункты Жытомірскай вобласці
Каларадскі дзяржаўны глабальны ўніверсітэт

**Каларадскі дзяржаўны глабальны ўніверсітэт** () — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам анлайн-універсітэта, якая юрыдычна месціцца ў горадзе Арора ў штаце Каларада, ЗША.

## Агульная характарыстыка 
Гэта першы незалежны акрэдытаваны дзяржаўны ўніверсітэт ў ЗША, які функцыянуе цалкам у фармаце анлайн.

## Напрамкі навучання 
* Бухгалтарскі ўлік
* Кіраванне бізнесам
* Інфарматыка
* Крымінальнае правасуддзе
* Кібербяспека
* Фінансы
* Кіраванне аховай здароўя
* Упраўленне чалавечымі рэсурсамі
* Сацыяльныя службы
* Інфармацыйная тэхналогія
* Міждысцыплінарныя прафесійныя студыі
* Інфармацыйныя сістэмы кіравання і бізнес-аналітыка
* Маркетынг
* Арганізацыйнае лідэрства
* Кіраванне праектамі

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Каларада

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты паводле алфавіта
Катэгорыя:Універсітэты Каларада
Сезон 2011/2012 «Рубона»

У сезоне 2011/2012 баскетбольны клуб «Рубон» з горада Віцебск прымаў удзел:
* Чэмпіянат Беларусі 2011/2012 (**4 месца**),
* Кубак Беларусі 2011 ( **бронзавы прызёр**).

## Склад каманды 
*  Дзмітрый Акуліч
*  Віктар Аўсепян
*  Марсэль Аўсепян
*  Цімафей Вяроўкін
*  Максім Дабравольскі
*  Аляксандр Дзяржаўцаў
*  Павел Карасевіч
*  Аляксей Качан
*  Арцём Малькоў
*  Андрэй Рудакоў
*  Мікалай Салаўёў (прыйшоў у каманду падчас сезону)
*  Сяргей Сапегін
*  Дзмітрый Сівалка
*  Дзмітрый Шыловіч

## Трэнеры каманды 
*  Руслан Байдакоў (галоўны трэнер)
*  Сяргей Махонь (старшы трэнер)
*  Дзмітрый Рыбакоў

## Гл. таксама 
* Сезон 2010/2011 «Лакаматыў-КіС»
* Сезон 2012/2013 «Рубона»

## Спасылкі 
* 2011-2012
2011/2012
Рубон
Катэгорыя:2011 год у Віцебску
Катэгорыя:2012 год у Віцебску
Адамсаўскі дзяржаўны ўніверсітэт

**Адамсаўскі дзяржаўны ўніверсітэт** () — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў горадзе Аламоса ў штаце Каларада, ЗША.

## Агульная характарыстыка 
Вучэльня была заснавана ў 1921 годзе як педагагічны каледж. Білі Адамс, дэпутат заканадазчага сходу штата Каларада, які пазней стане губернатарам штата на тры тэрміны, працаваў на працягу трох дзесяцігоддзяў, перш чым атрымаць дазвол заснаваць дзяржаўную настаўніцкую школу ў 1921 годзе, каб забяспечыць магчымасці атрымання вышэйшай адукацыі для настаўнікаў з аддаленых і сельскіх раёнаў Каларада. Вучэльня прыняла назву "Адамсаўскі дзяржаўны каледж" у 1946 годзе, што адпавядала пашырэнню праграм на бакалаўрыят і магістратуру. У 2012 годзе ўстанова зноў змяніла назву на сучасную.

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Каларада

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты паводле алфавіта
Катэгорыя:Універсітэты Каларада
Дэнверскі метрапалітарны дзяржаўны ўніверсітэт

**Дэнверскі метрапалітарны дзяржаўны ўніверсітэт** () — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў горадзе Дэнвер у штаце Каларада, ЗША.

## Агульная характарыстыка 
Універсітэт размешчаны ў кампусе разам з Каларадскім універсітэтам у Дэнверы і Дэнверскім грамадскім каледжам, у самым цэнтры Дэнвера. Па сваёй першапачатковай задуме гэтая ВНУ павінна была быць даступнай для ўсіх, таму ў яе адна з самых нізкіх плат за навучанне сярод чатырохгадовых каледжаў і універсітэтаў у штаце.

## Структура 
* Каледж бізнесу
* Каледж здароўя і прыкладных навук
* Каледж літаратур, мастацтваў і навук
* Школа адукацыі
* Школа гасціннасці

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Каларада

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты паводле алфавіта
Катэгорыя:Універсітэты Каларада
Заходне-Каларадскі ўніверсітэт

**Заходне-Каларадскі ўніверсітэт** () — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў горадзе Ганісан у штаце Каларада, ЗША.

## Агульная характарыстыка 
Універсітэт быў заснаваны ў 1901 годзе і адкрыты для заняткаў у 1911 годзе як Каларадская дзяржаўная настаўніцкая школа. У 1923 годзе назва вучэльні была зменена на Заходне-Каларадскі дзяржаўны каледж. У 2012 годзе ўстанова зноў была перайменавана ў Заходне-Каларадскі дзяржаўны ўніверсітэт, а ў 2018 годзе — у Заходне-Каларадскі ўніверсітэт.

Універсітэт прапануе больш за 100 напрамкаў бакалаўрыяту і сем магістарскіх праграм, пяць з якіх даступныя ў якасці паскораных праграм. Папулярныя спецыяльнасці ўключаюць бізнес-адміністраванне, біялогію, фізічнае выхаванне і спорт, экалогію і ўстойлівае развіццё, рэкрэацыю і псіхалогію.

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Каларада

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты паводле алфавіта
Катэгорыя:Універсітэты Каларада
Акадэмія ваенна-паветраных сіл ЗША

**Акадэмія ваенна-паветраных сіл ЗША** () — амерыканская дзяржаўная спецыялізаваная ваенная вышэйшая навучальная ўстанова, якая месціцца ў акрузе Эль-Паса ў штаце Каларада, ЗША.

## Агульная характарыстыка 
Акадэмія месцінна на тэрыторыі акругі Эль-Паса ў ваколіцах горада Каларада-Спрынгс.

Выпускнікі чатырохгадовай праграмы акадэміі атрымліваюць ступень бакалаўра і прызначаюцца ў якасці лейтэнантаў у ВПС ЗША або ў Касмічныя сілы. Прыём у акадэмію з'яўляецца конкурсным з тэрытарыяльнымі квотамі — месцы размяркоўваюцца паміж акругамі па выбарах у Кангрэс. Падчас знаходжання ў акадэміі курсанты атрымліваюць грант за навучанне, пражыванне і харчаванне, а таксама штомесячную стыпендыю, якую аплачваюць ВПС.

Выпускнікі абавязваюцца адслужыць некалькі гадоў у якасці афіцэра ў ваенна-паветраных або касмічных сілах. Абавязацельства звычайна складаецца з пяці гадоў актыўнай службы і трох гадоў у рэзерве. Асобы, якія не скончылі навучанне, будуць выконваць свае абавязацельствы ў радавой службе або цалкам плаціць за навучанне. Каля 20% курсантаў у выніку не сканчаюць поўны курс акадэміі.

Каб мець права паступіць у акадэмію, кандыдат павінен: быць грамадзянінам ЗША, быць халастым, без непаўналетніх утрыманцаў, мець добрыя маральныя якасці, мець не менш за 17, але не больш за 23 гады, адпавядаць высокім лідэрскім, акадэмічным, фізічным і медыцынскім стандартам.

Акадэмія таксама з'яўляецца адной з буйнейшых турыстычных славутасцяў Каларада, прыцягваючы каля мільёна наведвальнікаў штогод.

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Каларада

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты паводле алфавіта
Катэгорыя:Універсітэты Каларада
Мантанскі ўніверсітэт

**Мантанскі ўніверсітэт** () — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам даследчага ўніверсітэта, якая месціцца ў горадзе Місула ў штаце Мантана, ЗША.

## Агульная характарыстыка 
Мантанскі ўніверсітэт з'яўляецца флагманскай установай аднайменнай універсітэцкай сістэмы і яе другой па велічыні ўстановай. Ён класіфікуецца як доктарскі ўніверсітэт з вельмі высокай даследчай актыўнасцю. Універсітэт займае 17-е месца ў ЗША і пятае сярод дзяржаўных універсітэтаў па выпуску стыпендыятаў Родса, у яго 11 стыпендыятаў Трумэна, 14 стыпендыятаў Голдуотэра і 40 стыпендыятаў Удала. Адзін з выпускнікоў, Гаральд Юры, стаў лаўрэатам Нобелеўскай прэміі.

## Структура 
* Каледж мастацтваў і медыяў
* Каледж бізнесу
* Каледж адукацыі
* Каледж лясной гаспадаркі
* Каледж здароўя
* Каледж сацыяльна-гуманітарных навук
* Школа права

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Мантана

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты паводле алфавіта
Катэгорыя:Універсітэты Мантаны
Парламенцкія выбары ў Фінляндыі (1919)

Парламенцкія выбары ў Фінляндыі 1-3 сакавіка 1919 года. Сацыял-дэмакратычная партыя заняла 80 з 200 месцаў, стаўшы самай вялікай у парламенце. Яўка выбаршчыкаў склала 67,1 %.

## Гісторыя 
У 1919 годзе Фінляндыя ўсё яшчэ перажывала жорсткія і траўматычныя наступствы грамадзянскай вайны. Многія белыя (правыя і цэнтрысты) уважалі, што моцны нацыянальны ўрад неабходны для прадухілення новай грамадзянскай вайны. Некаторыя кансерватары, асабліва манархісты, нават задаваліся пытаннем, ці павінна Фінляндыя захаваць сваё дэмакратычнае ўсеагульнае выбарчае права (напрыклад, Карл Густаў Эміль Манэргейм на парадзе перамогі Белай арміі ў Хельсінкі ў маі 1918 года заклікаў перадаць кіраўніцтва Фінляндыі моцнаму лідару, свабоднаму ад партызанскіх сварак).

Лібералы, такія як Каарла Юха Стольберг, меркавалі, што незадаволенасць палітычным, сацыяльным і эканамічным парадкам Фінляндыі можна ліквідаваць шляхам правядзення рэформаў. У кастрычніку 1918 года манархісты абралі каралём Фінляндыі нямецкага прынца , але ён адмовіўся ад трона ў снежні 1918 года, усведамляючы праблемы, якія Фінляндыя мела б у адносінах з Вялікабрытаніяй і ЗША, калі б яе каралём быў грамадзянін пераможанай Германіі. Партыі, якія выступалі за рэспубліканскую форму кіравання (сацыял-дэмакраты, аграрыі і прагрэсісты), не маглі дамовіцца, якімі паўнамоцтвамі павінен валодаць кіраўнік дзяржавы (прэзідэнт). Манархічныя партыі (Нацыянальныя кааліцыя і Шведская народная партыя) калі і выступалі за рэспубліку, дык толькі пры ўмове моцнага прэзідэнцтва.

У рэшце, дастатковая колькасць фінскіх выбаршчыкаў стала на бок прарэспубліканскіх партый, якія таксама абяцалі значныя сацыяльныя рэформы, такія як вызваленне фермераў-арандатараў і перадачу ім лішкаў сельскагаспадарчых угоддзяў.

## Вынікі 
Катэгорыя:Выбары ў Фінляндыі
Катэгорыя:Выбары 1919 года
Катэгорыя:Сакавік 1919 года
Ганісан

**Ганісан** () — горад, адміністрацыйны цэнтр акругі Ганісан ў штаце Каларада (ЗША). Паводле перапісу ЗША ў 2020 годзе насельніцтва горада складала 6560 асоб. Горад быў названы ў гонар Джона У. Ганісана, афіцэра арміі ЗША, які праводзіў абследаванне транскантынентальнай чыгункі ў 1853 годзе. Ганісан - невялікі студэнцкі горад, дзе знаходзіцца Заходне-Каларадскі ўніверсітэт.

Катэгорыя:Гарады Каларада
Мікракантролер

**Мікракантролер** (па-англ. *Microcontroller*), ці скарочана **МК** – аднакрышталёвы мікракамп'ютар; электронная прылада, якая змяшчае на адной інтэгральнай схеме мікрапрацэсар і перыферыйныя прылады (таймеры, лічыльнікі і іншае). Выкарыстоўваецца для кіравання за іншымі электроннымі прыладамі. Мікракантролеры атрымалі шырокае ўжыванне ў прамысловай электроніцы, дзякуючы свайму невялікаму кошту пры даволі значных магчымасцях.

Тыповы мікракантролер складаецца з мікрапрацэсара і іншых прылад, што прынята называць *убудаванымі перыферыйнымі прыладамі* – таймеры, памяць, аналага-лічбавы (АЛП) і лічбава-аналагавы (ЛАП) пераўтваральнікі і падобнае. Яны знаходзяцца на крышталі аддзелена ад мікрапрацэсарнага ядра і не ўваходзяць непасрэдна ў ягоную структуру. Пры гэтым, іх не трэба блытаць са *знешнімі перыферыйнымі прыладамі* – аддзеленымі прыладамі, што падключаюцца к МК непасрэдна або цераз плату (знешняя памяць, датчыкі).

Электронная сістэма, асновай якой з'яўляецца мікракантролер называецца *мікракантролернай* (прыватны выпадак мікрапрацэсарнай сістэмы).

## MCS-51 
MCS-51 – гэта сямейства мікракантролераў, якія былі выпушчаны кампаніяй Intel у 1980 годзе для выкарыстання ва ўбудаваных сістэмах. Першым прадстаўніком сямейства быў МК Intel 8051, заснаваны на Гарвардскай архітэктуры і створаны па тэхналогіі n-МАП (метал-аксід-паўправаднік). Быў вельмі папулярны ў 1980-х і на пачатку 1990-х гадоў, але пазней саступіў месца іншым 8051-сумяшчальным МК. Базавая мікраархітэктура МК уключала ў сябе працэсарнае ядро, прылады аператыўнай і пастаяннай памяці, некалькі паслядоўных і паралельных партоў УВ, логікі кіравання прыпыненнямі і два таймеры.

## Гл. таксама 
* Мікрапрацэсар
* Інтэгральная схема

## Літаратура 
* *Бродин В. Б., Калинин А. В.* Системы на микроконтроллерах и БИС программируемой логики. — М.: ЭКОМ, 2002. — .

Катэгорыя:Мікракамп’ютары

Катэгорыя:Вікіпедыя:Істотныя артыкулы
1670 (тэлесерыял)

**1670** — польскі камедыйны серыял у стылі мак’юментары, створаны рэжысёрамі Мацеем Бухвальдам і Кардзіянам Кандзелай. З'явіўся на платформе Netflix 13 снежня 2023 года. Серыял здымаўся пераважна ў этнаграфічным парку Музея народнай культуры ў Кальбушове. Таксама некалькі сцэн былі створаны ў гістарычным комплексе праваслаўнай царквы ў Радружы. Нягледзячы на час, у якім разгортваюцца падзеі серыяла, у ім ёсць адсылкі да сучаснасці.

## Сюжэт 
Дзеянне серыяла адбываецца ў 1670 годзе ў вёсцы Адамчыха. Уладальнік вёскі Ян Павел Адамчэўскі марыць увайсці ў гісторыю Рэчы Паспалітай, але на шляху яго планаў паўстае шэрая рэчаіснасць.

## У ролях 
* Бартламей Топа ў ролі Яна Паўла Адамчэўскага.
* Катажына Герман — Зоф'я, Жонка Яна.
* Марціна Бычкоўска — Анэля, дачка Яна і Зоф'і.
* Міхал Сікорскі — Якуб, малодшы сын Яна і Зоф'і, ксёнз.
* Міхал Баліцкі — Станіслаў, старэйшы сын Яна і Зоф'і.
* Анджэй Клак — Анджэй, сусед і вораг Яна.
* Дабрамір Дымецкі — Багдан, брат Зоф'і, гусар.
* Кірыл Петручук — Мацей, праваслаўны літвін, памочнік каваля, аб'ект прыхільнасці Анэлі.

## Спасылкі 
* *1670* на платформе Netflix

Катэгорыя:Тэлесерыялы 2023 года
Катэгорыя:Арыгінальныя праграмы Netflix
Аламоса

**Аламоса** () — горад, адміністрацыйны цэнтр акругі Аламоса ў штаце Каларада (ЗША).
Паводле перапісу насельніцтва ЗША ў 2020 годзе насельніцтва горада складала 9806 чалавек. Горад з'яўляецца камерцыйным цэнтрам даліны Сан-Луіс у паўднёва-цэнтральнай частцы штата. Аламоса — невялікі студэнцкі горад, дзе знаходзіцца Адамсаўскі дзяржаўны ўніверсітэт.

Катэгорыя:Гарады Каларада
Рабакоп (фільм, 1987)

**«Рабако́п»** () — амерыканскі навукова-фантастычны баявік 1987 года рэжысёра Пола Верховена. Фільм атрымаў пяць прэмій «Сатурн», дзве намінацыі і адну прэмію «Оскар», і яшчэ шэраг узнагарод, і пасля даў пачатак развіццю аднайменнай франшызы.

## Сюжэт 
Дзеянне фільма разгортваецца ў ахопленым крыміналам Дэтройце ў недалёкай будучыні. У цэнтры ўвагі — афіцэр паліцыі Алекс Мёрфі, які быў забіты бандай злачынцаў і пасля адроджаны мегакарпарацыяй «УсёСпажыўПрадукт» у ролі кібарга-праваахоўніка, Рабакопа. Не ведаючы пра сваё ранейшае жыццё, Рабакоп вядзе жорсткую кампанію супраць злачыннасці, адначасова змагаючыся з фрагментамі сваёй чалавечнасці.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Фільмы ЗША 1987 года
Катэгорыя:Фільмы Пола Верховена
Катэгорыя:Навукова-фантастычныя фільмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы Orion Pictures
Катэгорыя:Крымінальныя фільмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы пра робатаў
Катэгорыя:Фільмы-антыўтопіі
Катэгорыя:Фільмы, агучаныя па-беларуску праектам Кінаконг
Паўночна-Мантанскі дзяржаўны ўніверсітэт

**Паўночна-Мантанскі дзяржаўны ўніверсітэт** () — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова, якая месціцца ў горадзе Гаўр у штаце Мантана, ЗША.

## Агульная характарыстыка 
У 1929 годзе заканадаўчы сход штата Мантана выдзеліў сродкі на стварэнне каледжа як філіяла Мантанскага ўніверсітэта. Паўночна-Мантанскі каледж адчыніў свае дзверы ў верасні 1929 года ў часовых памяшканнях сярэдняй школы і пераехаў у цяперашні кампус у 1932 годзе.

## Структура 
* Каледж тэхнічных навук
* Каледж навук пра здароўе
* Каледж мастатцваў, навук і адукацыі

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Мантана

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты паводле алфавіта
Катэгорыя:Універсітэты Мантаны
Мантанскі тэхналагічны ўніверсітэт

**Мантанскі тэхналагічны ўніверсітэт** () — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў горадзе Б’ют у штаце Мантана, ЗША.

## Агульная характарыстыка 
Заснаваная ў 1900 годзе як Мантанская дзяржаўная горная школа, вучэльня стала філіялам Мантанскага ўіверсітэта ў 1994 годзе. Пасля некалькіх змяненняў назвы ў 2017 годзе рэгенцкі савет Мантанскага ўніверсітэта прагаласаваў за ўключэнне вучэльні ў склад чатырохгадовых універсітэтаў спецыяльнага профілю. Каб паказаць гэты новы статус і большую незалежнасць, назва была афіцыйна зменена ў 2018 годзе на сучасную. У цэнтры ўвагі вучэльні сёння - інжынерыя, прыкладныя і медыцынскія навукі.

## Структура 
* Каледж інжынерыі і горнай справы
* Каледж літаратуры, навукі і прафесійных студый
* Хайлендскі каледж
* Школа магістратуры

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Мантана

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты паводле алфавіта
Катэгорыя:Універсітэты Мантаны
Вестник Европы (1866—1918)

**«Вестник Европы»** (*Вѣстникъ Европы*) — рускі літаратурна-палітычны штомесячнік умерана ліберальнай арыентацыі, які выпускаўся з 1866 па 1918 год у Санкт-Пецярбургу (працягваў традыцыю аднайменнага часопіса, заснаванага ў 1802 годзе М. М. Карамзіным). Да 1868 года выходзіў 4 разы на год, з 1869 года — штомесяц. Рэдактар-выдавец М. М. Стасюлевіч (з 1866 па 1908 год). У часопісе пераважная ўвага надавалася гісторыі і палітыцы.

Друкаваў навуковыя працы, публіцыстыку, літаратурныя творы, палітычныя агляды, замежную хроніку. Выступаў за паслядоўнае рэфармаванне ўсіх бакоў жыцця Расійскай імперыі, інфармаваў пра правядзенне судовай, земскай, школьнай рэформ на месцах, у т.л. ў Беларусі. Абараняў правы народаў Расіі на свабоднае культурнае развіццё. Змясціў шэраг матэрыялаў па гісторыі, этнаграфіі і літаратуры Беларусі. У апошняе дзесяцігоддзе існавання аддаваў перавагу праграмам акцябрыстаў і кадэтаў.

У часопісе друкаваліся некаторыя вядомыя навукоўцы і публіцысты: К. А. Ціміразеў, І. М. Сечанаў, В. Ю. Скалон, І. І. Мечнікаў, С. М. Салаўёў, К. Д. Кавелін, А. Ф. Коні, Я. К. Рап, А. М. Весялоўскі, А. П. Голубеў, А. М. Пыпін, Д. М. Аўсяніка-Кулікоўскі, Ф. Ф. Зялінскі, К. Я. Вараб’ёў, Ф. Ф. Мартэнс, У. Ф. Дзеружынскі, К. К. Арсеньеў, А. С. Хаханаў і іншыя.

У літаратурным аддзеле друкаваліся І. С. Тургенеў, І. А. Ганчароў, А. М. Астроўскі, А. А. Ціханаў, П. Д. Бабарыкін, В. С. Салаўёў; у 1880-я гады — М. Я. Салтыкоў-Шчадрын, у 1900—1910-я гады — І. А. Бунін, Максім Горкі. З 1875 па 1880 год у часопісе публікавалася карэспандэнцыя французскага пісьменніка Эміля Заля.

Друкавалася таксама артыкулы па фінансава-эканамічных пытаннях і публіцыстыка Р. Б. Іоласа, А. Ф. Жохава, А. У. Жыркевіча, П. Х. Шванебаха.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* Отечественные записки // Краткая литературная энциклопедия в 9 тт. Т. 1. — М.: Советская энциклопедия, 1962.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Часопісы Расійскай імперыі
Катэгорыя:Часопісы ўніверсальнага зместу
Прэзідэнцкія выбары ў Фінляндыі (1919)

Непрамыя прэзідэнцкія выбары ўпершыню прайшлі ў Фінляндыі ў 1919 годзе. Нягледзячы на тое, што краіна абвясціла прынца  каралём 9 кастрычніка 1918 года, ён адмовіўся ад трона 14 снежня. Прэзідэнт быў абраны парламентам, Каарла Юха Стольберг з Нацыянальнай прагрэсіўнай партыі атрымаў 71,5 % з 200 галасоў.

## Вынікі 
Катэгорыя:Выбары ў Фінляндыі
Катэгорыя:Выбары 1919 года
Катэгорыя:Ліпень 1919 года
Заходне-Мантанскі ўніверсітэт

**Заходне-Мантанскі ўніверсітэт** () — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова, якая месціцца ў горадзе Дылан у штаце Мантана, ЗША.

## Агульная характарыстыка 
Вучэльня была заснавана ў 1893 годзе як Мантанская дзяржаўная настаўніцкая школа, а таксама была Заходне-Мантанскім каледжам Мантанскага ўніверсітэта, перш чым стаць паўнапраўнай часткай універсітэцкай сістэмы штата ў 2000 годзе.

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Мантана

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты паводле алфавіта
Катэгорыя:Універсітэты Мантаны
Бозман (Мантана)

**Бозман** () — горад, адміністрацыйны цэнтр акругі Галацін ў штаце Мантана, (ЗША). 
Размешчаны на паўднёвым захадзе Мантаны, паводле перапісу 2020 года насельніцтва горада складае 53 293 асобы, што робіць яго чацвёртым па велічыні горадам у штаце. Гэта самая хуткарослая мікрапалітычная статыстычная вобласць у Злучаных Штатах у 2018, 2019 і 2020 гадах, а таксама другая па велічыні статыстычная вобласць Мантаны. Мантанскі дзяржаўны ўніверсітэт.

Катэгорыя:Гарады Мантаны
Мантанскі дзяржаўны ўніверсітэт

**Мантанскі дзяржаўны ўніверсітэт** () — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам даследчага ўніверсітэта, якая месціцца ў горадзе Бозман у штаце Мантана, ЗША.

## Агульная характарыстыка 
Гэта буйнейшы ўніверсітэт штата. Універсітэт прапануе ступень бакалаўра па 60 спецыяльнасцях, ступень магістра па 68 спецыяльнасцях і доктарскую ступень па 35 спецыяльнасцях. Ён класіфікуецца як доктарскі ўніверсітэт з ыельмі высокай даследчай актыўнасцю. Кампус універсітэта плошчай 470 га з'яўляецца самым вялікім у штаце, ён размешчаны на вышыні 1500 метраў над узроўнем мора.

## Структура 
* Каледж сельскай гаспадаркі
* Каледж мастацтваў і архітэктуры
* Каледж бізнесу
* Каледж адукацыі, здароўя і развіцця чалавека
* Каледж інжынерыі
* Каледж літаратур і навукі
* Каледж медсястрынства

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Мантана

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты паводле алфавіта
Катэгорыя:Універсітэты Мантаны
Зорная брама (фільм)

**«Зо́рная бра́ма»** () — навукова-фантастычны кінафільм 1994 года рэжысёра і сцэнарыста Роланда Эмерыха, у якім упершыню быў прадстаўлены сусвет «Зорных брам».

## Сюжэт 
Зорная брама — старажытная прылада ў форме кола, якая адкрывае партал, што дазваляе падарожнічаць да аналагічнай прылады ў іншым месцы. Група зямлян выпраўляецца на іншы канец свету, каб разгадаць таямніцу Зорнай брамы і яе стваральніка.

## Узнагароды 
* 1995 — **Прэмія «Сатурн»**
** Найлепшы навукова-фантастычны фільм

* 1995 — **BMI Film & TV**
** Кінамузычная прэмія BMI

* 1995 — **Прэмія «Залаты экран»**
** Залаты экран з зоркай і брыльянтамі

* 1995 — **Часопіс Sci-Fi Universe**
** Найлепшы навукова-фантастычны фільм
** Найлепшыя спецэфекты
** Найлепшая жаночая роля другога плана

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Фільмы Роланда Эмерыха
Катэгорыя:Фільмы ЗША 1994 года
Катэгорыя:Навукова-фантастычныя фільмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы-баевікі ЗША
Катэгорыя:Фільмы MGM
Катэгорыя:Фільмы, агучаныя па-беларуску праектам Кінаконг
Дылан (Мантана)

**Дылан** () — горад, адміністрацыйны цэнтр акругі Біверхед у штаце Мантана, (ЗША). 
Па дадзеных Бюро перапісу насельніцтва ЗША горад мае агульную плошчу ў 4,56 квадратных кіламетры, водных рэсурсаў у межах населенага пункта няма. Горад размешчаны на вышыні 1555 метраў над узроўнем мора. Заходне-Мантанскі ўніверсітэт.

Катэгорыя:Гарады Мантаны
Мантанскі дзяржаўны ўніверсітэт у Білінгсе

**Мантанскі дзяржаўны ўніверсітэт у Білінгсе** () — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў горадзе Білінгс у штаце Мантана, ЗША.

## Агульная характарыстыка 
Гэта трэці па велічыні ўніверсітэт штата. Яго кампус размешчаны на 110 акрах у цэнтры горада Білінгс. Заснаваная як Усходне-Мантанская настаўніцкая школа ў 1927 годзе, вучэльня змяніла назву на Усходне-Мантансі педагагічны каледж у 1949 годзе. Вучэльня была зноў перайменавана ў 1965 годзе ва Усходне-Мантанскі каледж. У 1994 годзе ён аб'яднаўся ва ўніверсітэцкую сістэму Мантаны пад сучаснай назвай.

## Структура 
* Каледж прафесій і навук у галіне здароўя
* Каледж вольных мастацтваў і сацыяльных навук
* Каледж бізнесу
* Каледж адукацыі
* Гарадскі каледж

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Мантана

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты паводле алфавіта
Катэгорыя:Універсітэты Мантаны
Гаўр (Мантана)

**Гаўр** () — горад, адміністрацыйны цэнтр акругі Хіл у штаце Мантана, ЗША. Па легендзе ён названы ў гонар горада Гаўр у Францыі. Па дадзеных перапісу 2020 года насельніцтва складала 9362 асобы. Паўночна-Мантанскі дзяржаўны ўніверсітэт.

Катэгорыя:Гарады Мантаны
Місула (горад)

**Місула** () — горад, адміністрацыйны цэнтр акругі Місула ў штаце Мантана (ЗША). Ён размешчаны ўздоўж ракі Кларк-Форк каля яе ўпадзення ў рэкі Бітэрут і Блэкфут на захадзе Мантаны і на месцы зліцця пяці горных хрыбтоў, таму яго часта называюць «цэнтрам пяці далін». Перапіс насельніцтва ЗША ў 2020 годзе паказвае, што насельніцтва горада складае 73 489 асоб, а насельніцтва метрапалітарнай вобласці — 117 922 асобы. Гэта буйнейшы горад і метрапалітарная вобласць штата. Ён з'яўляецца сядзібай для Мантанскага ўніверсітэта.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Мантаны
Нью-Мексіканскі дзяржаўны ўніверсітэт

**Нью-Мексіканскі дзяржаўны ўніверсітэт** () — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам даследчага ўніверсітэта, якая месціцца ў горадзе Лас-Крусес у штаце Нью-Мексіка, ЗША.

## Агульная характарыстыка 
Заснаваны ў 1888 годзе, гэта старэйшая дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова штата і адзін з двух флагманскіх універсітэтаў штата. Першапачаткова заснаваны як каледж, ён атрымаў сваю цяперашнюю назву ў 1960 годзе. Універсітэт сёння прапануе больш за 180 адукацыйных праграм, у тым ліку 28 доктарскіх, 58 магістарскіх і 96 праграм бакалаўрыяту. Ён класіфікуецца як доктарскі ўніверсітэт з высокай даследчай актыўнасцю. Ён асабліва вядомы сваімі магістарскімі праграмамі ў галіне астрафізікі, астраноміі, адукацыі, інжынерыі, бізнесу і інш. Універсітэт з’яўляецца галоўнай ВНУ касмічных грантаў у Нью-Мексіка і ўзначальвае адзін з 52 нацыянальных кансорцыумаў у ЗША, прысвечаных касмічным даследаванням.

## Структура 
* Каледж аграрных, спажывецкіх і экалагічных навук
* Каледж мастацтваў і навук
* Каледж бізнесу
* Каледж інжынерыі
* Каледж здароўя, адукацыі і сацыяльнай трансфармацыі
* Ганаровы каледж

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Нью-Мексіка

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты паводле алфавіта
Катэгорыя:Універсітэты Нью-Мексіка
Антон Васільевіч Бандарчук

**Антон Васілевіч Бандарчук** ( — ) — савецкі навуковец, нейрахірург, доктар медыцынскіх навук. Лаўрэат Сталінскай прэміі.

## Біяграфія 
У 1924 годзе скончыў медыцынскі факультэт Кіеўскага ўніверсітэта і да 1936 год працаваў хірургам і галоўным урачом у адной з раённых бальніц Запарожскай вобласці. З 1936 года загадчык нейрахірургічным аддзяленнем у псіханеўралагічным інстытуце імя У. М. Бехцерава.

Вучань і адзін з бліжэйшых паплечнікаў . З 1938 па 1960 год дацэнт, затым прафесар, загадчык клінічным аддзяленнем і аддзяленнем хірургіі вегетатыўнай нервовай сістэмы ЛДНХІ (Ленінградскі навукова-даследчы нейрахірургічны інстытут).

Падчас Вялікай Айчыннай вайны — намеснік начальніка створанага на базе ЛДНХІ спецыялізаванага шпіталя. Быў паранены шматлікімі асколкамі разарванага снарада, цалкам аслеп на левае вока, але ўжо праз месяц вярнуўся да працы.

Доктар медыцынскіх навук, прафесар.

Памёр 4 чэрвеня 1977 года. Пахаваны на Вялікаохцінскіх могілках (скрыжаванне Харкаўскай і Смаленскай дарог). Яго магіла, на якой устаноўлена каменная стэла, уключана ў спіс гістарычных пахаванняў на могілках Санкт-Пецярбурга вядомых грамадзян, якія ўнеслі значны ўклад у гісторыю Расіі і Санкт-Пецярбурга ад 11 ліпеня 2005 г., N 88/1-рп, і якія знаходзяцца пад аховай дзяржавы.

## Узнагароды 
Лаўрэат Сталінскай прэміі I ступені (1946) — за навуковыя даследаванні ў галіне нейрахірургіі і распрацоўку арыгінальных хірургічных аперацый, вынікі якіх абагульнены ў навуковай працы «Атлас аперацыі на галаўным і спінным мозгу».

## Публікацыі 
* Заболевания периферических сосудов. —  : Медицина. Ленингр. отд-ние, 1969. — 519 с., 3 л. ил. : ил.
* Нейрохирургия практического врача / А. В. Бондарчук /библиотека практического врача. — Ленинград : Медгиз, 1959. — 244 c.
* Огнестрельные ранения центральной и периферической нервной системы. — [Л.] : Медгиз, 1950. — 216 с. : ил.
* Хирургия вегетативной нервной системы : руководство для врачей и студентов / А. Л. Поленов, А. В. Бондарчук ; Ленинградский научно-исследовательский институт. — Ленинград : Медгиз, 1947.
* Атлас операции на головном и спином мозге / А. Л. Поленов, А. В. Бондарчук. — 1946.
* Атлас огнестрельных ранений. Ранения черепа и головного мозга / И. С. Бабчин и А. В. Бондарчук. — 1948.
* Атлас огнестрельных ранений центральнойи периферической нервной системы (совместно с И. С. Бабчиным). — 1950.
* Болезнь Рейно (совместно С Н. П. Бехтеревой и В. В. Зонтовым). — , 1965
* Заболевания периферических сосудов. — , 1969.

## Літаратура 
* Журнал «Вопросы нейрохирургии» имени Н. Н. Бурденко. — Вып. 3-6. Медицина, 1978 (Некролог)

## Спасылкі 
* Бондарчук Антон Васильевич
* Мои славные ленинградские предки (Комлев К.)

Катэгорыя:Нейрахірургі СССР
Катэгорыя:Медыкі СССР
Катэгорыя:Лаўрэаты Сталінскай прэміі I ступені
Яўген Міхайлавіч Сяргееў

**Яўген Міхайлавіч Сярге́еў** (;  — ) — савецкі геолаг, спецыяліст у галіне грунтазнаўства, інжынернай геалогіі і аховы геалагічнай асяроддзя, доктар геолага-мінералагічных навук (1951), прафесар (1953). Віцэ-прэзідэнт (1972—1978), прэзідэнт (1978—1982) Міжнароднай асацыяцыі інжынернай геалогіі.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Маскве. У 1929 годзе скончыў сямігадовую школу і паступіў у Маскоўскі тапаграфічны тэхнікум. Тэхнікум скончыў у 1932 годзе і на працягу трох гадоў па размеркаванню працаваў тэхнікам-тапографам, начальнікам тапаграфічнай партыі, старшым тапографам Далёкаўсходняга геолага-гідра-геадэзічнага трэста. У 1935 годзе Я. М. Сяргееў вярнуўся ў Маскву і колькі часу працаваў на Другой картфабрыцы НКУС. У гэтым жа годзе паступіў на геолага-глебавы факультэт Маскоўскага дзяржаўнага ўніверсітэта, які скончыў у 1940 годзе і быў пакінуты ў якасці асістэнта на кафедры грунтазнаўства. Член КПСС з 1939 года.

З пачаткам Вялікай Айчыннай вайны (з 30 ліпеня 1941 года) малодшы лейтэнант Я. М. Сяргееў у Чырвоная Армія. Прымаў удзелу баях на Паўднёва-Заходнім, Паўднёва-Усходнім, Паўднёвым, 4-м Украінскім франтах, Сталінградскай бітве. Быў цяжка паранены, перанёс ампутацыю нагі.

Увосень 1943 года ў званні маёра вярнуўся ў Маскоўскі дзяржаўны ўніверсітэт. Вучыўся ў аспірантуры, у 1944 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю «Теплота смачивания грунтов», заняў пасаду дацэнта і пачаў чытаць лекцыі на кафедры грунтазнаўства. У 1952 годзе абараніў доктарскую дысертацыю «Генезис и состав грунтов как основа классификации и изучения их свойств» і ў 1953 годзе быў зацверджаны ў званні прафесара.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 
* *Королёв В. А., Герасимова А. С., Кривошеева З. А.* Инженер-геологи Московского университета. Биографо-библиографический справочник / Под ред. В. Т. Трофимова. — М., Изд-во МГУ, 1998. — С. 138—141.
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* Летопись Московского университета
* *Е. М. Сергеев* Взгляд сквозь годы. Воспоминания // Инженерная геология, 2016, № 1, с. 54—63. 
* *Калашникова Л. А.* Евгений Михайлович Сергеев (1914—1997). Научное наследие учёного // Инженерная геология, выпуск 1(9), 2014.
* Евгений Михайлович Сергеев (1914—1997) // Федеральный Справочник
* *Круподёров В. С.* К 100-летию со дня рождения Е. М. Сергеева (1914—1997) // Разведка и охрана недр
* Персоналия Е. М. Сергеева // Інстытут геаэкалогіі імя Я. М. Сяргеева РАН

Катэгорыя:Геолагі СССР
Катэгорыя:Геолагі Расіі
Катэгорыя:Геолагі XX стагоддзя
Катэгорыя:Разведчыкі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Інжынерная геалогія
Катэгорыя:Эколагі СССР
Катэгорыя:Выпускнікі МДУ
Катэгорыя:Маёры СССР
Катэгорыя:Удзельнікі Сталінградскай бітвы
Таварыства аналітычнай хіміі

**Таварыства аналітынай хіміі** () — навуковае таварыства, якое было заснавана ў Вялікабрытаніі ў 1874 годзе пад назвай *Таварыства грамадскіх аналітыкаў* (). Зарэгістравана ў 1907 годзе.

Таварыства публікавала навуковыя часопісы «», «» і «Proceedings of the Society for Analytical Chemistry» (з 1964 па 1974 год).

У красавіку 1966 года Таварыства ўручыла свой першы залаты медаль Герберту Ньютану Уілсану (аўтару «Падыходу да хімічнага аналізу») у знак прызнання яго ўкладу ў хімічны аналіз.

15 мая 1980 года Таварыства аналітычнай хіміі аб’ядналася з Хімічным таварыствам, Каралеўскім інстытутам хіміі і Таварыствам Фарадэя, каб утварыць Каралеўскае хімічнае таварыства.

## Крыніцы
Б’ют (горад)

**Б’ют** () — горад, адміністрацыйны цэнтр акругі Сілвер-Боў у штаце Мантана, (ЗША).

Горад займае 1860 км2 і, паводле перапісу 2020 года, мае насельніцтва 34 494 асобы, што робіць яго пятым па велічыні горадам Мантаны. Заснаваны ў 1864 годзе ў якасці шахцёрскага лагера ў паўночных Скалістых гарах на кантынентальным водападзеле, горад перажыў хуткае развіццё ў канцы ХІХ стагоддзя і быў першым буйным прамысловым горадам Мантаны. Мантанскі тэхналагічны ўніверсітэт.

## Вядомыя асобы 
* Івел Кнівел (1938—2007) — амерыканскі каскадзёр і шоўмэн.

Катэгорыя:Гарады Мантаны
Далтан Тагелагі

**Далтан Эмані Макамаў Тагелагі** () (, , Ніуэ) — палітычны дзеяч Ніуэ. З 11 чэрвеня 2020 года прэм’ер Ніуэ.

Далтан Тагелагі — сын Сэма Пата Эмані Тагелагі, які займаў пасаду старшыні Заканадаўчага сходу Ніуэ з 1976 па 1993 год.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Прэм’еры Ніуэ
Алінаўка (Чэрняхіўскі раён)

**Алінаўка** (, , ) — былая чэшская калонія  сельскага савета Чэрняхіўскага раёна Жытомірскай вобласці.

## Насельніцтва 
Колькасць насельніцтва: 1899 г. — 19 дамоў і 99 жыхароў, 1927 г. — 35 дамоў і 185 жыхароў.

У канцы XIX стагоддзя — калонія  воласьці Жытомірскаго павету Валынскай губерні, у 29 вярстах ад г. Жытомір. У 1905 годзе гаспадаркі ў Алінаўцы вырабілі 400 коп хмеля. У 1917 годзе памер палявых плошчаў складаў 279,5 дзесяцін зямлі. Размяшчалася ў 18 вёрстах ад раённага цэнтра, мясц. Кутузава, і 3 вярсты ад цэнтра сельсавета, с. Славіў. 28 верасня 1925 года калонія, у складзе сельсавета, перададзена ў Чэрняхіўскі раён Валынскай акругі.

Знятая з уліку населеных пунктаў у 1939 годзе.

## Зноскі 
Катэгорыя:Былыя населеныя пункты Жытомірскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1893 годзе
Сіндзі Кіро

Дама **Алсьен Сінція «Сіндзі» Кіро** () (, , Нортленд, Новая Зеландыя) — новазеландскі дзяржаўны і грамадскі дзеяч. 22-і генерал-губернатар Новай Зеландыі з 21 кастрычніка 2021 года. Першая жанчына-маоры на гэтай пасадзе. Доктар філасофіі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Генерал-губернатары Новай Зеландыі
Нью-Мексіканскі ўніверсітэт

**Нью-Мексіканскі ўніверсітэт** () — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам даследчага ўніверсітэта, якая месціцца ў горадзе Альбукерке ў штаце Нью-Мексіка, ЗША.

## Агульная характарыстыка 
Заснаваны ў 1889 годзе заканадаўчым сходам тэрыторыі Нью-Мексіка, гэта другі па велічыні ўніверсітэт штата, адзін з двух флагманскіх універсітэтаў штата і самы вялікі па колькасці абітурыентаў. Універсітэт складаецца з 12 каледжаў і школ, у тым ліку медыцынскай школы і адзінай юрыдычнай школы ў штаце. Вучэльня прапануе 215 спецыяльнасцей і праграм навучання, у тым ліку 94 спецыяльнасці бакалаўрыяту, 71 спецыяльнасць магістратуры і 37 праграм аспірантуры. Ён класіфікуецца як доктарскі ўніверсітэт з вельмі высокай даследчай актыўнасцю. Па звестках Нацыянальнага навуковага фонду ЗША, у 2021 годзе ўніверсітэт выдаткаваў больш за 243 мільёны долараў на даследаванні і распрацоўкі, заняўшы 103-е месца ў рэйтынгу ВНУ ЗША. Універсітэт мае афіцыйны статус іспанамоўнай установы, прычым амаль палова студэнтаў з’яўляюцца іспанамоўнымі.

## Структура 
* Каледж мастацтваў і навук
* Каледж адукацыі
* Каледж прыгожых мастацтваў
* Каледж медсястрынства
* Каледж фармацыі
* Каледж грамадскага здароўя
* Школа менеджменту
* Школа архітэктуры і планавання
* Школа інжынерыі
* Школа права
* Школа медыцыны
* Школа дзяржаўнага кіравання
* Універсітэцкі каледж

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Нью-Мексіка

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты паводле алфавіта
Катэгорыя:Універсітэты Нью-Мексіка
Сезон 2012/2013 «Рубона»

У сезоне 2012/2013 баскетбольны клуб «Рубон» з горада Віцебск прымаў удзел:
* Чэмпіянат Беларусі 2012/2013 (**5 месца**),
* Кубак Беларусі 2012 (**4 месца**).

## Склад каманды 
*  Дзмітрый Акуліч
*  Іван Аладка
*  Віктар Аўсепян
*  Марсэль Аўсепян
*  Аляксандр Дзяржаўцаў
*  Віктар Зяленя
*  Яўген Іваноў (прыйшоў у каманду падчас сезона)
*  Віктар Ільюкевіч
*  Антон Індрыкаў
*  Аляксей Качан
*  Ягор Патупчык
*  Зінціс Пліўда (прыйшоў у каманду падчас сезона)
*  Андрэй Рудакоў
*  Сяргей Сапегін
*  Дзмітрый Сівалка
*  Вячаслаў Скідан (пакінуў каманду падчас сезона)
*  Яўген Смірноў
*  Арцём Тарасаў

## Трэнеры каманды 
*  Руслан Байдакоў (галоўны трэнер)
*  Сяргей Махонь (старшы трэнер)
*  Дзмітрый Рыбакоў

## Гл. таксама 
* Сезон 2011/2012 «Рубона»
* Сезон 2013/2014 «Рубона»

## Спасылкі 
* 2012-2013
2012/2013
Рубон
Катэгорыя:2012 год у Віцебску
Катэгорыя:2013 год у Віцебску
Чжаа Лэцзі

**Чжаа Лэцзі** () (, , Цынхай, Кітай) — кітайскі дзяржаўны і партыйны дзеяч. Старшыня Пастаяннага камітэта Усекітайскага сходу народных прадстаўнікоў з 10 сакавіка 2023 года, і трэці па рангу член Пастаяннага камітэта Палітбюро Цэнтральнага камітэта Камуністычнай партыі Кітая.

З 2017 год па 2022 год займаў пасаду сакратара Цэнтральнай камісіі па праверцы дысцыпліны — вышэйшага антыкарупцыйнага органа Камуністычнай партыі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Члены Камуністычнай партыі Кітая