Пэтсан і Фіндус

**Пэтсан і Фіндус** () — галоўныя персанажы і адначасова абазначэнне кніжнай серыі шведскага дзіцячага пісьменніка Свэна Нурдквіста. Гісторыя *Пэтсана і Фіндуса* выходзіць як у літаратурным выкладзе (у Швецыі — у выданні фірмы *Opal-Verlag*), гэтак і серыяй папулярных коміксаў (у аўтарстве Эгманта Кэрнана (Egmont Kärnan). Літаратурныя выданні серыі аб Пэтсане і Фіндусе звычайна суправаджацца ілюстрацыямі самога Свэна Нурдквіста.

## Апісанне герояў 
Першапачаткова Свэн Нурдквіст збіраўся стварыць гісторыю двух старых, пастаянна нечым важным занятых, аднак з-за імгненна ўзнікаючых на іх шляхі адцягваюяых увагу заняткаў у канцы канцоў забываючых, да чаго першапачатковае яны так імкнуліся. Адным з гэтых персанажаў стаў  немалады дзівак Пэтсан. Для развіцця сюжэта Пэтсан пастаянна патрабаўся субяседнік (але гэтае не павінна была быць жанчына), пісьменнік вынайшаў яго ў вобразе пракудлівага, гаворачага чалавечым языком коціка Фіндуса.

Пэтсан — гэта рассеяны немалады мужчына, які жыве ў адзіноцтве ў хатцы на краю маленькай шведскай вёсачкі, у глыбінцы. Ён надзейны сябар і заўжды тут як тут, калі Фіндус трапляе ў пераплёт (а гэта пастаянна з ім адбываецца). Пэтсан увесь час нешта майструе, вынаходзіць і паляпшае ў сваёй гаспадарцы. Ён — аўтар кожных немагчымых і дзіўных апаратаў.

Фіндус у гісторыях С. Нурдквіста — гэта малады, вясёлы і хуткі на выхадкі кот. Сваё дзіўнае імя ён атрымаў ад Петсона таму, што трапіў у хату да свайго гаспадара ў скрынцы з надпісам «Фіндус зялёны гарошак» (*Findus* — гэта назва буйнага шведскага канцэрна, што вырабляе харчовыя прадукты). Фіндус няўрымслівы і шалапутны, ён увесь час і «усюды», і «нідзе». Фіндус можа гаварыць, аднак хавае гэта ад аднавяскоўцаў Пэтсана.

## Іншыя персанажы 
Сярод іншых насельнікаў двара Пэтсана адзінымі «асобамі жаночага полу з'яўляюцца яго дзесяць дурных белых курэй — Прылан, Мацільда, Фія, Дорыс, Майрас, Софі-Мофі, Стына-Фіна, Генрыэта, Хені. Увесь час нечым усхваляваныя, яны заняты сваёй вечнай балбатнёй, плёткамі і высвятленнем адносін.

Таксама ў хаце ўтойліва жывуць *мюклы* — маленькія таямнічыя істоты, па віне якіх у Пэтсана ўвесь час знікаюць розныя патрэбныя прадметы. Па меры напісання новых гісторый пра Пэтсана і Фіндуса аўтар надае ўсё больш увагі гэтым сваім незвычайным стварэнням. Мюклы няспынна пацяшаюцца над Пэтсанам і яго катом, назіраючы за здарэннямі, якія адбываюцца з імі на двары.

Адменную ролю ў гэтай літаратурнай серыі граюць цікаўны сусед Пэтсана Густаўсан, яго жонка і сын Аксель. Густаўсан, назіраючы за падзеямі на двары Пэтсана, разносіць плёткі пра гэта па ўсёй вёсцы, прытым Пэтсан, забаўкі дзеля, і сам частуе няўдачлівага суседа неверагоднымі выдумкамі, якія той прымае на веру. У розных кніжках пра Пэтсана і Фіндуса з'яўляецца часам і іншая суседка, старая Беда Андэрсан. У аповесці «*Механічны Дзед Мароз*» аўтар уводзіць новыя персанажы, злучаныя са святам Каляд і Дзедам Марозам (дзіўны маленькі паштальён і гандляр, сустрэтыя Пэтсанам і Фіндусам па дарозе і якія згулялі галоўную ролю ў развіцці падзей). Дый сам Дзед Мароз з'яўляецца ў гэтай аповесці (гэта ён дастае запіску з запаветнымі жаданнямі са снежнай пячоры і інш.).

## Спіс кніг серыі 
### Блінны торт 
* 1984 (перакладзены ў 2016) Блінны торт (Pannkakstårtan), ISBN 978-3-7891-6170-4
...Фіндусу падабаецца святкаваць Дзень народзінаў, і таму ён святкуе яго тры разы на год. Звычайна ў гэты дзень Пэтсан пячэ блінны торт. Для гэтага патрэбныя яйкі, мука і малако. Мукі дома няма, таму Пэтсану трэба з’ездзіць на ровары ў краму ды набыць яе. Але спачатку — адрамантаваць ровар інструментамі, якія ляжаць у майстэрні, ключ ад якой апынуўся ў калодзежы...
Каб дастаць ключ, трэба ўзяць драбіны, прытуліўшыся да якіх спіць страшны ды злосны бык....

### Паляванне на ліса 
* 1987 (перакладзены ў 2017) Паляванне на ліса (Rävjakten), ISBN 978-3-7891-6172-8
Пэтсан, ягоны каток Фіндус і некалькі курэй жывуць на хутары. Аднойчы да іх прыйшоў сусед Густаўсан і сказаў, што збіраецца паляваць на ліса, бо той крадзе курэй.

Хутка ты даведаешся, што прыдумалі Пэтсан і Фіндус, каб напужаць ліса.

### Пэтсан сумуе 
* 1988 (перакладзены ў 2017) Пэтсан сумуе (Stackars Pettson), ISBN 978-3-7891-6173-5
У кнізе “Пэтсан сумуе” аповед будзе пра “агульную млявасць і абыякавасць да жыцця” дзядулі Пэтсана, на якога раптам звалілася восеньская хандра, і пра тое, як маленькі Фіндус ратаваў сябра ад яе.

### Пэтсан і Фіндус святкуюць Каляды 
* 1989 (перакладзены ў 2015) Пэтсан і Фіндус святкуюць Каляды (Pettson får julbesök), ISBN 978-3-7891-6174-2
Пэтсан і Фіндус хуценька прыбралі ў хаце перад Калядамі. Засталося толькі прынесці ялінку і прыгатаваць святочную ежу.
I тут здарылася тое, што не мусіла здарыцца.
Пэтсан падвярнуў нагу. Як жа яны дойдуць да крамы, як набудуць ежы, як прынясуць з лесу ялінку?
Напэўна, гэта будуць вельмі сумныя Каляды.
Хіба толькі здарыцца нешта такое, пра што ні Пэтсан, ні Фіндус не могуць нават і марыць.

### Перапалох у гародзе 
* 1991 Перапалох у гародзе (Kackel i grönsakslandet), ISBN 978-3-7891-6902-1
У адну цудоўную раніцу Пэтсан і Фіндус вырашылі пасадзіць гародніну і тэфтэлькі, але дзе там: спачатку куры разварушылі ўсе градкі ў пошуках чарвякоў, потым нехта выкапаў і пагрыз бульбу, а пасля ў гарод прыйшлі каровы і ўсё затапталі.

Але сябры не здаюцца і перамагаюць.

### Пэтсан ідзе ў паход 
* 1993 Петсон ідзе ў паход (Pettson tältar), ISBN 978-3-7891-6907-6
Фіндус яшчэ ніколі не адпачываў у палатцы і абавязкова хоча гэта выпрабаваць. Аднак, калі даходзіць да справы, коцік палохаецца і ўцякае спаць у пасцелі.

### Механічны Дзед Мароз 
* 1995 Механічны Дзед Мароз (Tomtemaskinen), ISBN 978-3-7891-4307-6
З тых часоў, як Пэтсан расказаў свайму кату пра Дзеда Мароза, той марыць пра прыход гэтага добрага чараўніка да іх на Каляды. Каб выканаць жаданне Фіндуса, Пэтсан таемна майструе ў сваёй сталярнай майстэрні механічнага Дзеда Мароза. Аднак на Каляды ўсё паварочваецца зусім іншым чынам.

### Чужынец у агародзе 
* 1997 Чужынец у агародзе (Tuppens minut), ISBN 978-3-7891-6911-3
Пэтсан купляе для сваёй гаспадаркі звонкагалосага пеўня па імі Юсі. Сваім сталым спевам певень закруціў галовы экзальтаваным курам, аднак Фіндусу яго выступы дзеюць на нервы.

### Як Фіндус згубіўся, калі быў маленькім (Як Фіндус да Пэтсана трапіў) 
* 2001 (перакладзены ў 2016) Як Фіндус згубіўся, калі быў маленькім (När Findus var liten och försvann.), ISBN 978-5-9743-0101-8
* 2002 Як Фіндус да Пэтсана трапіў, ISBN 978-3-7891-6916-8
Пэтсан жыве разам са сваімі курамі ў невялікім дамку на хутары. Але ён вельмі адзінокі. Аднойчы да яго прыходзіць суседка Бэда Андэрсан з маленькай скрыняй. “Фіндус. Зялёны Гарошак” — напісана на ёй вялікімі літарамі. Аднак там зусім не гарошак. А маленькі коцік!
Вось як гэты коцік пасябраваў з Пэтсанам і шмат з кім яшчэ...

### Выбрыкі Фіндуса 
У 2009 года выйшла супольная работа Эва-Лены Ларсан, Кенэрта Даніэльсана, Свэна Нурдквіста пад назвай *Выбрыкі Фіндуса* (Pyssla med Findus), ISBN 978-5-9743-0154-4

### Гатуем разам з Пэтсанам і Фіндусам 
* 2011 год Гатуем разам з Пэтсанам і Фіндусам, ISBN 978-5-906640-25-3

Пэтсан і Фіндус навучаць вас пячы пірагі і плюшкі, варыць супы, кісялі, кашы і нават рыхтаваць маркоўны мармелад. Рэцэпты ў Пэтсана вельмі простыя і смачныя, да таго ж кожнага з іх папярэднічае невялікая гісторыя з жыцця старога і коціка. Большасць страў старэйшыя дзеці могуць згатаваць самі, а для самых маленькіх прадугледжаны заданні прасцей, якія звычайна выконвае Фіндус: скруціць з фаршу тэфтэлькі, змяшаць соус, адмераць малако і муку ці натаўчы сухары.

### Фіндус з’язджае 
* 2014 (перакладзены ў 2017) Фіндус з’язджае (Findus flyttar ut), ISBN 978-5-906640-08-6

Пэтсан стаміўся ад таго, што коцік Фіндус пачынае скакаць а чацвёртай раніцы. Стары папярэдзіў Фіндуса, што калі той не перастане яго будзіць, то ім давядзецца перанесці ложачак Фіндуса са спальні ў якое-небудзь іншае месца. Спачатку Фіндусу вельмі спадабалася гэтая ідэя: ён можа скакаць у ложку колькі заўгодна!
Аднак ці так ўжо весела жыць аднаму? Можа, гэта трохі небяспечна? А раптам прыйдзе ліс?

## Кінастужкі 
* У 1999 годзе — «Pettson och Findus — katten och gubbens år», рэж. Альберт Ханан Камінскі. У 2000 годзе фільм быў намінаваны на фінскую прэмію Старбой (Starboy).
* У 2000 годзе выходзіць кінафільм Pettson och Findus — Kattonauten. На аснове гэтага фільма была  РС-гульня.
* У 2005 годзе быў  фільм Pettson och Findus 3: Tomtemaskinen
* У 2009 годзе выходзіць на экраны кінафільм Pettson & Findus 4: Glömligheter.
У сувязі з вялікай папулярнасцю Пэтсана і Фіндуса у дзяцей у 2000 годзе пачала выходзіць на тэлеэкраны Еўропы мультыплікацыйная серыя аб іх прыгодах. Знята ўжо 26 серый. Гэта той жа поўнаметражны матэрыял парэзаны на 11-хвілінныя серыі. Серыі, якія выйшлі ў 2006 годзе, аб’яднаны у 2009 годзе ў Pettson & Findus 4: Glömligheter

У 2014 годзе з’явіўся новы фільм па матывам чатырох кніг аб героях: «Пэтсан і Фіндус. Маленькі кот — вялікае сяброўства» (), які стаў першым у кінатрылогіі.

## Спасылкі 
* Пэтсан і Фіндус | Саюз пісьменнікаў Беларусі

Катэгорыя:Кніжныя серыі
Катэгорыя:Дзіцячая літаратура