Віктар Андрэевіч Скумін

**Віктар Андрэевіч Скумін** () — савецкі і расійскі навуковец, доктар медыцынскіх навук, прафесар, літаратар.

Аўтар сістэмнага падыходу да здароўя («Культура здароўя», 1968), прэзідэнт-заснавальнік міжнароднага грамадскага руху «Да здароўя праз культуру» (1994). Апісаў раней невядомае псіхічнае захворванне ў пацыентаў з пратэзамі сардэчных клапанаў (1978), якое пасля назвалі сіндромам Скуміна. Вядомы сваёй навуковай, педагагічнай і грамадскай дзейнасцю.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 30 жніўня 1948 года ў Пензенскай вобласці (РСФСР, СССР) у сям’і служачых. Бацька, Скумін Андрэй Нікіфаравіч, ветэран Вялікай Айчыннай вайны. У 1948 годзе разам з бацькамі пераехаў у Казань. Жыў таксама ў Пензе, Чалябінску, Петразаводску і іншых гарадах, куды бацьку накіроўвалі па службе.

Паступіў у 1967 годзе ў Харкаўскі дзяржаўны медыцынскі інстытут Міністэрства аховы здароўя СССР, які скончыў з адзнакай у 1973 годзе. Пасля інтэрнатуры на базе абласной клінічнай бальніцы ў 1976 годзе паступіў у клінічную ардынатуру у Кіеве. Навуковым кіраўніком быў Мікалай Міхайлавіч Амосаў — выдатны савецкі вучоны, прапагандыст здаровага ладу жыцця.

Пасля заканчэння вучобы працаваў ва ўзначаленай Амосавым клініцы сардэчнай хірургіі (цяпер — гэта Нацыянальны інстытут сардэчна-сасудзістай хірургіі імя М. М. Амосава АМН Украіны).

У 1980—1990 гадах працаваў на кафедры псіхатэрапіі Украінскага інстытута ўдасканалення ўрачоў Міністэрства аховы здароўя СССР у Харкаве (УССР). Цяпер — гэта Харкаўская медыцынская акадэмія паслядыпломнай адукацыі.

У 1990—1994 гадах займаў пасады прафесара кафедры педагогікі і псіхалогіі, а таксама прафесара кафедры фізічнай культуры і здароўя Харкаўскай дзяржаўнай акадэміі культуры. Распрацаваў і ўкараніў у праграмы падрыхтоўкі сацыяльных педагогаў курс «Асновы культуры здароўя». У 1993 годзе атрымаў званне прафесара педагогікі і псіхалогіі (атэстат прафесара ПР № 000303) Харкаўскай дзяржаўнай акадэміі культуры.

У 1994 годзе Скумін абраны на пасаду прэзідэнта Міжнароднага грамадскага руху «Да здароўя праз культуру» (The World Organisation of Culture of Health). Арганізацыя дзейнічае ў адпаведнасці з зарэгістраваным у Міністэрстве юстыцыі Расійскай Федэрацыі Статутам. Выдавецтвам гэтага грамадскага руху выпускаюцца кнігі па тэарэтычных і прыкладных аспектах культуры здароўя. Таксама выдаецца часопіс «До здароўя праз культуру» (ISSN 0204-3440, OCLC 70966742). Першым галоўным рэдактарам часопіса быў Скумін.

Праваслаўная царква кваліфікуе выдавецкую дзейнасць гэтай грамадскай арганізацыі як тую, што распаўсюджвае ідэалогію Агні-ёгі і Нью эйдж (НЭ). Так, В. І. Гранцаў у публікацыі «Крытычны аналіз ідэалогіі Нью зйдж і ацэнка яе грамадскай небяспекі» адзначыў: «Ідэалогію НЭ абслугоўваюць выдатныя філосафы сучаснасці: Г. Бейтсан, Кент Уілбар, Поль Фейрабенд. На шырокую нагу пастаўлена дзейнасць па арганізацыі і падтрымцы розных міжнародных арганізацый, якія ўпісваюцца ў ідэалогію НЭ. У Расіі і Украіне дзейнічае і вядзе актыўную выдавецкую працу Міжнародны рух „Да здароўя праз культуру“, які базуецца на вучэнні Агні-ёга».

Віктар Скумін жанаты. Жонка, Людміла Анатолеўна Бобіна, урач вышэйшай катэгорыі па спецыяльнасцях «псіхіятрыя» і «неўралогія». У іх двое дарослых сыноў — Андрэй Скумін і Максім Скумін, а таксама ўнучка Аліса Скуміна і ўнук Аляксей Скумін.

## Навуковая дзейнасць 
Цікавасць да навукова-даследчай дзейнасці Скумін праявіў яшчэ ў студэнцкія гады, вывучаючы старажытныя і сучасныя практыкі духоўнай, душэўнай і фізічнай культуры ва ўсёй іх сукупнасці. У 1968 годзе ён увёў у лексікон інтэгральны тэрмін «Культура здароўя», які з часам атрымаў шырокае распаўсюджванне ў навуковай, навукова-папулярнай літаратуры, у паўсядзённым маўленні.

У 1978 годзе апісаў раней невядомае псіхічнае захворванне ў пацыентаў з пратэзамі сардэчных клапанаў, якое пасля назвалі Сіндромам Скуміна.

Аглядальнік расійскага міжнароднага інфармацыйнага агенцтва «РИА Новости» Сяргей Петухоў у сваім артыкуле «Чаму спыняюцца штучныя сэрцы» апісаў сутнасць праблемы, якая вывучаецца навукоўцамі, такім чынам:

Наш айчынны навуковец Віктар Скумін апісаў кардыяпратэзны псіхапаталагічны сіндром, які ўвайшоў у падручнікі як «сіндром Скуміна». Увага чалавека ўвесь час прыкавана да які працуе ў ім рухавіку. У адрозненне ад пратэзаў, напрыклад, зубоў і нават рук і ног, ад гэтага чалавека проста немагчыма адцягнуць. Чалавек увесь час чакае: а што, калі рухавік раптам перастане працаваць? У жывым сэрцы аб гэтым сігналізуе боль. Тут болі няма і не можа быць. У будучыні, верагодна, з’явяцца сардэчныя пратэзы, якія імітуюць яго біццё. Але яны таксама не будуць прычыняць боль, і таму сіндром Скуміна будзе працягваць ціснуць на псіхіку чалавека з сардэчным пратэзам.

У 1980 годзе абараніў дысертацыю на саісканне вучонай ступені кандыдата медыцынскіх навук на тэму: «Псіхатэрапія і псіхапрафілактыка ў сістэме рэабілітацыі хворых з пратэзамі клапанаў сэрца».

Абараніў дысертацыю ва Усесаюзным навукова-даследчым інстытуце агульнай і судовай псіхіятрыі імя В. П. Сербскага ў 1988 годзе на саісканне вучонай ступені доктара медыцынскіх навук на тэму: «Пагранічныя псіхічныя разлады ў дзяцей і падлеткаў з хранічнымі захворваннямі органаў стрававання (клініка, сістэматыка, лячэнне, псіхапрафілактыка)».

Стварыў навукова-педагагічную школу і кірунак . Адзін з ініцыятараў распрацоўкі канцэпцыі выкладання культуры здароўя ў школах і УВА.
Як сцвярджаюць тэарэтыкі культуры здароўя прафесара В. В. Верхарубава і М. А. Лабанава, у адпаведнасці з канцэпцыяй вучэння аб культуры здароўя, прапанаванай В. А. Скуміным, духоўная, псіхічная, фізічная культура вызначаюць стан здароўя чалавека. А здароўе — духоўнае, псіхічнае, фізічнае — выступае перадумовай дасягнення больш высокага ўзроўню культуры.

Сутнасць канцэптуальнай мадэлі вучэння Скуміна пра культуру здароўя раскрываецца ў артыкуле з абгрунтавання светагляднага аспекту выхавання культуры здароўя ў студэнтаў спецыяльнай медыцынскай групы:

Прафесар В. Скумін падкрэслівае, што культуру здароўя варта разглядаць як неад’емны кампанент духоўна-маральнай культуры, культуры працы і адпачынку, культуры асобы і культуры ўзаемаадносін. На думку навукоўца, культура здароўя — гэта не толькі механічнае злучэнне двух паняццяў, а сінтэз, які стварае новую якасць, новы асаблівы сэнс. Ён разглядае яе як інтэгральную сферу ведаў, якая распрацоўвае і вырашае тэарэтычныя і практычныя праблемы гарманічнага развіцця духоўных, псіхічных, фізічных сіл чалавека, фарміравання аптымальнага біясацыяльнага асяроддзя, якое забяспечвае больш высокі ўзровень жыццёвай творчасці… Такім чынам, В. Скумін не толькі падкрэслівае, што культура здароўя — гэта асобнае самастойнае паняцце, якое стварае новы сэнс, але і падкрэслівае яе задачу, якая заключаецца ў першую чаргу ў развіцці духоўных, псіхічных, фізічных сіл чалавека.

Паводле даследавання, апублікаванаму медыцынскім парталам «МедНавіны» у 2015 годзе, В. А. Скумін быў уключаны ў «Зборную Расіі па медыцыне». У «зборную», з агульнасусветнага спісу спецыялістаў у 614 чалавек, увайшлі 53 грамадзяніны Расійскай імперыі, Савецкага Саюза і Расійскай Федэрацыі, якія нарадзіліся ў перыяд з 1757 па 1950 год. У гісторыю ўваходзілі тыя, хто ўпершыню апісаў хваробу, устанавіў яе прычыны, чые адкрыцці дазволілі стварыць новыя лекавыя прэпараты і метады лячэння, а таксама тыя, хто першым у свеце прымяніў гэтыя метады ў медыцынскай практыцы.

Аўтар падручнікаў, больш за 300 публікацый. Асноўныя навуковыя працы па псіхіятрыі, псіхалогіі, гастраэнтэралогіі, кардыялогіі, культуры здароўя.

### Апублікаваныя працы 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Цікавыя факты 
* У інтэрнэт-апытанні «Слава Расіі», праведзеным у 2017 годзе, Скумін з вялікім адрывам заняў першую пазіцыю. Таксама ў дзесятцы лідараў «Славы Расіі» — Фёдар Дастаеўскі, Аляксандр Пушкін, Серафім Сароўскі, Іосіф Сталін. У той жа час у раздзеле «Ганьба Расіі» Віктар Скумін апынуўся на пятнаццатай пазіцыі. Міхаіл Гарбачоў і Барыс Беразоўскі занялі ў гэтым спісе адпаведна чатырнаццатую і шаснаццатую пазіцыі.
* Артыкулы аб жыцці і дзейнасці Віктара Скуміна ўключаны ў англійскую і іспанскую дзіцячыя энцыклапедыі.
* Міжнародная газета *The Epoch Times* 3 сакавіка 2022 года паведаміла аб удзеле Віктара Скуміна ў навуковых даследаваннях псіхаэнергетычнага ўзаемадзеяння з раслінным царствам прыроды з дапамогай гіпнозу.

## Званні 
* доктар медыцынскіх навук (1988)
* прафесар (1993)

## Гл. таксама 
* Скуміны — шляхецкі род герба «Ляліва-Скумін», галіна Тышкевічаў

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Дактары медыцынскіх навук
Катэгорыя:Пісьменнікі-ўрачы
Катэгорыя:Медыкі XX стагоддзя
Катэгорыя:Медыкі Расіі
Катэгорыя:Медыкі СССР
Катэгорыя:Псіхолагі СССР