29-я пяхотная дывізія (Польская Рэспубліка)

**29-я пяхотная дывізія** (29 ДП) — буйное пяхотнае падраздзяленне Польскай арміі Другой Польскай Рэспублікі сфармаванае пасля уваходжання войска Сярэдняй Літвы у яго склад.

У міжваенны перыяд камандаванне 29-й пяхотнай дывізіі знаходзілася ў Гродне. Большую частку жаўнераў складалі беларусы праваслаўнага і каталіцкага веравызнання. У 1923 годзе ў яе склад уваходзілі 41-ы пяхотны палкі, 76-ы пяхотны палкі і 81-ы пяхотны палкі. Падчас вераснёўскай кампаніі дывізія змагалася ў складзе арміі «Прусы» . Сканцэнтраваны каля Сулеёва з двума палкамі, 76-ы пяхотны полк (без 3-га батальёна) быў разбіты каля Пётркава. Рэшта дывізіі была раскіданая падчас адступлення за Віслу. Адноўленая ў Любельшчыне як 29-я пяхотная брыгада,  ўдзельнічала ў бітвах пад Красным ставом, Чэснікамі і Красным бродам . 41-ы пяхотны полк (без батальёна) спыніўся ў Варшаве і ўдзельнічаў у яе абароне.

## Дывізія ў мірны час 
### Фарміраванне 
З-за рэарганізацыі Войска Польскага ліквідаванае Армія Сярэдняй Літвы было падзелена на дзве дывізіі: 19-ю і 29-ю пяхотныя дывізіі. У склад 29-й пяхотнай дывізіі ўваходзілі: 41-ы (Сувалскі) пяхотны полк з 1-й пяхотнай дывізіі ЛБ, 76-ы (Лідскі) пяхотны полк з 2-й пяхотнай дывізіі ЛБ і 81-ы (Гродзенскі) пяхотны полк з 1-й пяхотнай дывізіі ЛБ.

Падчас Другой Польскай Рэспублікі штаб 29-й пяхотнай дывізіі знаходзіўся ў Гродне , а яе падраздзяленні — у Гродне і Сувалках:

* 41-ы Сувальскі полк пяхоты маршала Юзафа Пілсудскага
* 76-ы Лідскі пяхотны полк імя Людвіка Нарбута
* 81-ы Гродзенскі полк стралкоў імя караля Стэфана Баторыя
* 29-ы лёгкі артылерыйскі полк у Гродне
* 1-я дывізія 29-га лёгкага артылерыйскага палка ў Сувалках
* рота сувязі 29-й пяхотнай дывізіі ў Гродне
* Сапёрна-піянерскі цэнтр 29-й пяхотнай дывізіі

## Дзейнасць дывізіі ў мірны час 
### Размяшчэнне 
Штаб дывізіі дзейнічаў з штаба корпуснай акругі № III у Гродне. Іншыя падраздзяленні, непасрэдна падпарадкаваныя 29-й пяхотнай дывізіі, таксама знаходзіліся ў Гродне. Сярод іх былі 76-ы пяхотны полк, размешчаны ў казармах каля чыгуначнай станцыі; 81-ы стралковы полк, размешчаны ў казармах каля моста праз Нёман; і 29-ы лёгкі артылерыйскі полк (без 1-й артылерыйскай дывізіі), размешчаны ў казармах каля могілак і ў Фолюшы. Акрамя таго, у казармах 76-га пяхотнага палка размяшчаліся сапёрная рота і тэлеграфная рота. 41-ы пяхотны полк (без батальёна) і 1/29-ы палкоўнік. Адзін батальён 41-га пяхотнага палка быў размешчаны ў Саколцы. на 1939 г. дывізіяй кіраваў Ігнацы Азевіч

; Камандзіры дывізій

* Брыгадны генерал Мікалай Асікоўскі (1921–1923)
* Палкоўнік пяхоты Караль Шэмет (1923–1924)
* Брыгадны генерал Аляксандр Заленскі (1924–1927)
* Брыгадны генерал Францішак Клееберг (1927–1936)
* Палкоўнік Вацлаў Пякарскі (1936–1938)
* Палкоўнік пяхоты Ігнацы Азевіч (25 кастрычніка 1938 – верасень 1939)

; Начальнікі штабоў

* Маёр памежнай аховы Уладзіслаў Повержа (травень 1921 – кастрычнік 1922)
* Капітан штаб-ад'ютант Ян Шындлер (1923)
* Капітан / маёр ПА (пяхоты) Мечыслаў Скульскі (15 кастрычніка 1923  – 15 кастрычніка 1924 )
* Маёр / падпалкоўнік памежнай аховы Бенедыкт Хлусевіч (15 кастрычніка 1924 г. — 28 лютага 1927 г. → 1-ы пяхотны полк легіёнаў)
* Маёр Уладзіслаў Ігнацы Міхальскі (28 лютага 1927 — 6 ліпеня 1929 → КАП )
* Маёр Януш Галадык (6 VII 1929 – X 1931 → 6 гадоў )
* Маёр пяхоты Богдан Гейслер (23 кастрычніка 1931 г. — 26 студзеня 1934 г. → камандзір 81-га пяхотнага палка)
* Маёр пяхоты Уладзіслаў Невяроўскі (з 26 студзеня 1934 г.)
* Падпалкоўнік Тадэвуш Лояк (1938 – 1939)

## Аднаўленне дывізіі ў складзе Арміі Краёвай 
Падчас аднаўлення паваенных вайсковых адзінак у польскім падполлі ў 1944 r. створана 29 дывізія пяхоты AK у складзе 33 пп, 41 пп, 42 пп i 9 полк конных стралкоў (Акруга Беласток).

## Бібліяграфія 
* Piotr Bieliński: Wielka Księga Piechoty Polskiej 1918–1939. 29 Dywizja Piechoty. Warszawa: Edipresse Polska SA, 2018. ISBN 978-83-7945-592-8.
* Karol Firich, Stanisław Krzysik, Tadeusz Kutrzeba, Stanisław Müller, Józef Wiatr: Almanach oficerski na rok 1923/24. T. III/2. Warszawa: Wojskowy Instytut Naukowo-Wydawniczy, 1923.
* Zdzisław Jagiełło: Piechota Wojska Polskiego 1918-1939. Warszawa: Bellona, 2007. ISBN 978-83-11-10206-4.
* Tadeusz Jurga: Wojsko Polskie: krótki informator historyczny o Wojsku Polskim w latach II wojny światowej. Regularne jednostki Wojska Polskiego w 1939: organizacja, działania bojowe, uzbrojenie, metryki związków operacyjnych, dywizji i brygad. T. 7. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1975.