open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ахіла Банольдзі

**Джузэпэ Ахіла Эльміра Банольдзі** (1821—1871) — спявак, танцмайстар, фатограф, удзельнік нацыянальна-вызваленчага руху.

## Біяграфія 
Італьянец па паходжанні, нарадзіўся ў іспанскай Барселоне ў тэатральнай сям’і. Разам з бацькамі, якія з опернымі трупамі вандравалі па ўсёй Еўропе, Ахіла ў дзяцінстве і юнацтве аб’ехаў Францыю, Германію, Швейцарыю ды іншыя краіны. Вучыўся ў Лазанскім універсітэце. З 1842 года — у Вільні. Выкладаў спевы ў Дваранскім інстытуце, сам выступаў як спявак. Блізка сябраваў са Станіславам Манюшкам, часта бываў у яго ў Мінску, выконваў творы вядомага кампазітара, браў удзел у першай пастаноўцы ягонай оперы «Галька» ў 1848 годзе. Джузэпэ Ахіла Эльміра нават пераклаў лібрэта оперы на італьянскую, і менавіта паводле гэтага перакладу «Гальку» ў 1905 годзе паставіць Ла-Скала. У рэпертуары Банольдзі быў таксама шэраг песень на словы Яна Чачота.

## Паўстанне 1863—1864 гадоў 
, створаны ў віленскай майстэрні Банольдзі]]
У 1862 годзе Банольдзі разам з Каліноўскім увайшоў у склад ЛПК. У віленскай фотамайстэрні італьянца рыхтаваліся падпольныя выданні патрыётаў. Менавіта тут быў зроблены адзіны вядомы фотаздымак Кастуся Каліноўскага ў поўны рост. Неўзабаве пасля выбуху паўстання ўлады выслалі Банольдзі з краіны. Ёсць і другая версія, паводле якой Ахіла ў лютым 1863 года быў зняволены ў сутарэннях старажытнага замка ў Троках, але сябры дапамаглі яму, зладзіўшы ўцёкі. Гэтак ці іначай, але ён стаў прадстаўніком віленскага паўстанцкага цэнтру за мяжой, бо меў там шырокія сувязі. Яму былі давераны так званыя «літоўскія сумы» — замежныя фінансавыя сродкі паўстанцаў, на якія мелася закупляцца зброя і амуніцыя. 11 лістапада 1863 года перадаў свае абавязкі Баляславу Длускаму-Ябланоўскаму. Распаўсюджваў інфармацыю аб развіцці паўстання на Літве (Беларусі) і Жамойці. Длускі-Ябланоўскі, даючы справаздачу аб атрыманні справаў, у сувязі з нараканнямі з Радзімы аб дрэнна наладжанай працы ў замежжы і арганізацыяй дапамогі паўстанню і закупкі зброі, адкідваў усе абвінавачванні ад Банольдзі, паважаючы «шчырасць яго высілкаў». Стэля — псеўданім Банольдзі, таксама ў лістах яго згадваюць як «італьянца» або «агента за мяжою».

## Эміграцыя 
Пасля паразы паўстання Банольдзі займаўся фатаграфіяй у Парыжы, але па-ранейшаму заставаўся верным сваім перакананням. Падчас Парыжскай камуны 1871 года ён служыў капітанам у злучэннях В. Урублеўскага. Сканаў ад ран.

## Спасылкі 
* 
* Уладзімір Арлоў. Галерэя Кліо — Банольдзі Джузэпэ Ахіла Эльміра / Перадача на Радыё Свабода

Катэгорыя:Рэвалюцыянеры Беларусі
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Беларусі
Катэгорыя:Фатографы Беларусі
Катэгорыя:Удзельнікі паўстання 1863—1864 гадоў
Катэгорыя:Рэвалюцыянеры Францыі
Катэгорыя:Рэвалюцыянеры Польшчы
Катэгорыя:Загінулі ў баі
Страфадэс

**Страфадэс** (; ; іншыя назвы: *Stamfani*, *Strivali*) — два маленькія востравы на тэрыторыі Грэцыі. Яны размяшчаюцца ў 44 км на поўдзень ад паўднёва-ўсходняй часткі вострава Закінфа, у склад якога адміністрацыйна ўваходзяць, і ў 50 км ад паўвострава Пелапанеса.

На поўначы знаходзіцца меншы востраў — Арпія (*Άρπυια*), плошча якога складае 0,176 км²; на поўдні — востраў Стамфані (*Σταμφάνη*), або Мегала Строфадзі (*Μεγάλο Στροφάδι*), плошчаю 1,18 км². Цяпер астравы не маюць насельніцтва; да 2014 года ў адзіным будынку на востраве Стамфані — вялікім манастыры — жыў адзін манах.

На скалістых астравах мала расліннасці і няма пясчаных пляжаў. Самае высокае месца падымаецца на 30 метраў над узроўнем мора. Астравы належаць Эладскай праваслаўнай царкве, якая забараніла займацца там паляваннем.

Астравы вядомыя па ўсёй Грэцыі дзякуючы іх прыроднай прыгажосці. Шматлікія птушкі жывуць на іх.

## Гісторыя і прырода 
За шмат гадоў манахі, што насялялі астравы, ацанілі іх урадлівасць, вырошчваючы тут цытрусавыя розных гатункаў. Манастыр Збавіцеля (*Το μοναστήρι του Σωτήρος*) быў пабудаваны ў XIII стагоддзі. Астравы з’яўляюцца папулярным прыпынкам на шляху ў Афрыку і з Афрыкі для больш як 1.000 відаў птушак, грэчаскім урадам прадугледжана стварэнне тут марскога запаведніка.

Цяпер астравы ўваходзяць у Нацыянальны марскі запаведнік Закінфа, па гэтай прычыне забаронена іх наведваць. За нагляд адказваюць Адміністрацыя нацыянальных запаведнікаў і берагавая ахова.

Катэгорыя:Астравы Грэцыі
Катэгорыя:Астравы Міжземнага мора
Катэгорыя:Іанічныя астравы
Міхаіл Яўсеевіч Рабцаў

{{Ваенны дзеяч
|імя              = Міхаіл Яўсеевіч Рабцаў
|дата нараджэння  = 
|месца нараджэння = 
|дата смерці      = 
|месца смерці     =
|выява            = 
|подпіс           = 
|мянушка          = 
|прыналежнасць    = 
|гады службы      = 1941—1975
|званне           = 
|род войскаў      = авіяцыя
|пасада           = 
|часць            = 
|бітвы            = Вялікая Айчынная вайна
|узнагароды       = {

}
{

-
 
}
|сувязі           = 
|у адстаўцы       = 
}}
**Міхаіл Яўсеевіч Рабцаў** (1923—1989) — палкоўнік Савецкай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1945).

## Біяграфія 
Міхаіл Рабцаў нарадзіўся 4 чэрвеня 1923 г. ў горадзе Барысаве (цяпер — Мінская вобласць Беларусі). Скончыў 8 класаў школы і аэраклуб. У 1941 г. Рабцаў быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію. У 1942 г. ён скончыў Чарнігаўскую ваенную авіяцыйную школу пілотаў. З сакавіка 1943 г. — на франтах Вялікай Айчыннай вайны.

Да мая 1945 г. гвардыі старшы лейтэнант Міхаіл Рабцаў камандаваў звяном 2-га гвардзейскага знішчальнага авіяпалка 322-й знішчальнай авіядывізіі 2-га знішчальнага авіякорпуса 2-й паветранай арміі 1-га Украінскага фронту. За час свайго ўдзелу ў вайне ён здзейсніў 147 баявых вылета, асабіста збіў 15 варожых самалётаў.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 27 чэрвеня 1945 г. за «ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з нямецкімі захопнікамі і праяўленыя пры гэтым мужнасць і гераізм» гвардыі старшы лейтэнант Міхаіл Рабцаў быў удастоены высокага звання Героя Савецкага Саюза з уручэннем ордэна Леніна і медаля «Залатая Зорка» за нумарам 6062.

Пасля заканчэння вайны Рабцаў працягнуў службу ў Савецкай Арміі. У 1955 г. ён скончыў Ваенна-паветраную акадэмію. У 1975 г. ў званні палкоўніка Рабцаў быў звольнены ў запас. Пражываў і працаваў у Маскве. Памёр 26 кастрычніка 1989 г., пахаваны на Траекураўскіх могілках Масквы.

Ганаровы грамадзянін Барысава. Быў таксама узнагароджаны двума ордэнамі Чырвонага Сцяга, двума ордэнамі Айчыннай вайны 1-й ступені, ордэнамі Чырвонай Зоркі і «За службу Радзіме ва Узброеных Сілах СССР» 3-й ступені, шэрагам медалёў.

## Літаратура 
* 
* *Быков М. Ю.* Асы Великой Отечественной. — М.: Эксмо; Яуза, 2007.
* Навечно в сердце народном. 3-е изд., доп. и испр. минск, 1984.
* 
* *Расстренин О. В.* Расколотое небо. — М.: Эксмо; Яуза, 2007.
* *Семёнов А. Ф.* На взлёте. — М.: Воениздат, 1969.

Катэгорыя:Лётчыкі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Барысава
Катэгорыя:Палкоўнікі СССР
Навагрудская епархія

**Навагру́дская епа́рхія** (*Навагру́дская і Сло́німская епа́рхія*) — царкоўна-адміністрацыйная адзінка Беларускай праваслаўнай царквы (экзархата).

На 2017 год ахоплівае тэрыторыю Дзятлаўскага, Карэліцкага, Навагрудскага і Слонімскага раёнаў.

Рэзідэнцыя кіруючага архірэя знаходзіцца ў Жыровіцкім Свята-Успенскім мужчынскім манастыры.

## Гісторыя 
У 1316—1596 гадах Навагрудак быў цэнтрам Літоўска-Новагародскай мітраполіі.

У 1942—1944 епархія існавала ў складзе Беларускай аўтакефальнай праваслаўнай царквы.

У лютым 1992 адноўлена, ахоплівала Навагрудскі, Астравецкі, Ашмянскі, Дзятлаўскі, Іўеўскі, Карэліцкі, Лідскі, Слонімскі, Смаргонскі раёны Гродзенскай вобласці. На тэрыторыі епархіі ў в. Жыровічы дзейнічае Мінская духоўная семінарыя.
Тытул кіруючага архірэя Навагрудскай епархіі — епіскап Навагрудскі і Лідскі.

У 2014 годзе са складу Навагрудскай епархіі была выдзелена Лідская епархія. Тэрыторыя Навагрудскай епархіі была вызначана ў межах Дзятлаўскага, Карэліцкага, Навагрудскага і Слонімскага раёнаў. Кіруючы архірэй атрымаў тытул епіскапа Навагрудскага і Слонімскага.

У 2014 годзе ў Навагрудскай епархіі было створана Дзятлаўскае вікарыяцтва, епіскапам якога з’яўляецца Пётр (Карпусюк).

## Благачынні (Дабрачынні) 
* Дзятлаўскае
* Карэліцкае
* Навагрудскае
* Слонімскае

## Архірэі 
* Афанасій (Мартас) (8 сакавіка 1941—1944)
* Канстанцін (16 чэрвеня 1991 — 17 ліпеня 1996)
* Гурый (з 4 жніўня 1996)

## Манастыры 
* Свята-Елісееўскі Лаўрышаўскі мужчынскі манастыр
* Слонімскі Дабравешчанскі манастыр
* Свята-Засіма-Саваціеўскі мужчынскі манастыр

## Літаратура 
* Навагрудская праваслаўная епархія //  С. 258.

## Спасылкі 
* Навагрудская епархія // Афіцыйны сайт Беларускай Праваслаўнай Царквы 
* Навагрудская епархія // Беларускі праваслаўны каляндар на 2000 год
* Афіцыйны сайт Навагрудскай епархіі Беларускай праваслаўнай царквы

Катэгорыя:Епархіі Беларускай Праваслаўнай Царквы
Катэгорыя:Навагрудская і Слонімская епархія
Уладзімір Рыгоравіч Рыжоў

{{Ваенны дзеяч
|імя              = Уладзімір Рыгоравіч Рыжоў
|дата нараджэння  = 20.05.1914
|месца нараджэння = вёска Маісееўшчына, , Мінская вобласць
|дата смерці      = 24.11.1974
|месца смерці     = 
|выява            = 
|подпіс           = 
|мянушка          = 
|прыналежнасць    = 
|гады службы      = 1936—1947
|званне           = 
|род войскаў      = пяхота
|пасада           = 
|часць            = 
|бітвы            = Вялікая Айчынная вайна
|узнагароды       = {
 
}
{
 
}
|сувязі           = 
|у адстаўцы       = 
}}
**Уладзімір Рыгоравіч Рыжоў** (1914—1974) — падпалкоўнік Савецкай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1945).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 20 мая 1914 года ў вёсцы Маісееўшчына (цяпер — Барысаўскі раён Мінскай вобласці Беларусі). З ранняга ўзросту пражываў у Свярдлоўскай вобласці, скончыў няпоўную сярэднюю школу і працаваў спачатку ў леспрамгасе, затым знаходзіўся на камсамольскай рабоце. У 1936—1938 гадах праходзіў службу ў Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі. У ліпені 1941 года Рыжоў паўторна быў прызваны ў армію. У 1942 годзе ён скончыў курсы камандзіраў батальёнаў і штабных работнікаў. З лютага таго ж года — на франтах Вялікай Айчыннай вайны. У баях тры разы быў паранены.

Да студзеня 1945 года гвардыі маёр Уладзімір Рыжоў камандаваў 3-м мотастралковым батальёнам 16-й гвардзейскай механізаванай брыгады   1-га Украінскага фронту. Вызначыўся ў час вызвалення Польшчы. 13 студзеня 1945 года батальён Рыжова прарваў нямецкую абарону пад горадам Кельцы і перарэзаў шашу і чыгунку дарогі на Кракаў, знішчыўшы 13 танкаў, 8 БТР, 17 артылерыйскіх гармат, 36 аўтамашын і каля 200 салдат і афіцэраў ворага. 26 студзеня 1945 года батальён у ліку першых пераправіўся праз Одэр у раёне горада Кёбен і захапіў плацдарм на яго заходнім беразе, пасля чаго утрымліваў яго да пераправы асноўных сіл.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 10 красавіка 1945 года за «ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з нямецкімі захопнікамі і праяўленыя пры гэтым мужнасць і гераізм» гвардыі маёр Уладзімір Рыжоў быў удастоены высокага звання Героя Савецкага Саюза з уручэннем ордэна Леніна і медалі «Залатая Зорка» за нумарам 4798.

У 1947 годзе ў званні падпалкоўніка Рыжоў быў звольнены ў запас. Пражываў у Свярдлоўскай вобласці, працаваў першым сакратаром Белаярскага райкама КПСС. Памёр 24 лістапада 1974 года, пахаваны на Шырокарэчанскіх могілках Екацярынбурга.

Быў таксама ўзнагароджаны ордэнамі Чырвонага Сцяга, Багдана Хмяльніцкага 3-й ступені і Чырвонай Зоркі, шэрагам медалёў.

## Літаратура 
* 
* 
* Золотые Звёзды свердловчан. — Свердловск: Средне-Уральское кн. изд., 1970.

Катэгорыя:Падпалкоўнікі СССР
Катэгорыя:Пехацінцы Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Камандзіры батальёнаў у Вялікай Айчыннай вайне
Тар (пустыня)

**Тар**, **Тхар** () — пустынная і паўпустынная вобласць у Індыі і Пакістане.

Распасціраецца ўздоўж левабярэжжа ніжняга цячэння ракі Інд на 850 км. Плошча каля 300 тыс.км². Пераважаюць вышыні 100—200 м. Укрытыя расліннасцю пясчаныя грады, дзюны, барханы, вялікія ўчасткі пяскоў. У маі—чэрвені моцныя вятры і пылавыя буры. Астанцовыя ўзвышшы складзены з пясчанікаў, гранітаў, кварцытаў. У паніжэннях — саланчакі, такыры, салёныя азёры. Разрэджаная кустовая расліннасць. Пашавая жывёлагадоўля. У аазісах і ў даліне ракі Інд — арашальнае земляробства.

Thar Desert, India, Camels.jpg
Thar Desert, India, Desert shacks.jpg
Thar Desert, India, Huge shifting sand dunes.jpg
Thar Desert, India, Sunset in the Thar Desert.jpg
Thar Desert, India, Walking.jpg

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Пустыні Індыі
Катэгорыя:Пустыні Пакістана
Хафізабад

**Хафізабад** — горад у правінцыі Пенджаб, Пакістан, размешчаны ў аднайменнай акрузе. Насельніцтва — 169 702 чал. (на 2010 год).

## Дэмаграфія 
Катэгорыя:Гарады Пакістана
Міжнародны аэрапорт імя Беназір Бхута

**Міжнародны аэрапорт імя Беназір Бхута** () - міжнародны аэрапорт сумеснага базавання ў горадзе Ісламабадзе (Пакістан); трэці па велічыні аэрапорт краіны. З'яўляецца базавым для буйных нацыянальных авіякампаній: «Pakistan International Airlines», «Airblue» і «Shaheen Air International». 21 чэрвеня 2008 года аэрапорт Ісламабад афіцыйна быў перайменаваны ў Міжнародны аэрапорт імя Беназір Бхута ў гонар забітага прэм'ер-міністра Пакістана. Аэрапорт мае адну асноўную ўзлётна-пасадачную паласу даўжынёй 3000 метраў і адну для невялікіх самалётаў. Ля тэрмінала размяшчаецца перон для стаянки і абслугоўвання 11 шырокафюзеляжных самалётаў.

Катэгорыя:Аэрапорты Пакістана
Катэгорыя:Аб’екты, названыя ў гонар людзей
Рыжоў

**Рыжоў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Іван Паўлавіч Рыжоў (1890—1941) — партыйны і дзяржаўны дзеяч БССР
* Іван Пятровіч Рыжоў (1913—2004) — савецкі акцёр
* Уладзімір Рыгоравіч Рыжоў (1914—1974) — Герой Савецкага Саюза
Шэйпічы (пасёлак)

**Шэ́йпічы**, **Шэ́пічы** — колішні пасёлак, з 1959 года ў складзе Мінска.

## Гісторыя 
Узнік у Навадворскім сельсавеце Мінскага раёна, каля вёскі Шэйпічы ў 1950-я гады.

У кастрычніку 1947 года калгас імя П. К. Панамарэнкі перадаў Міністэрству ўнутраных спраў 25,5 гектараў зямлі ў непасрэднай блізкасці да гарадской мяжы Мінска. Тут быў створаны філіял лагера для нямецкіх ваеннапалонных, якія павінныя былі здабываць жвір і пясок. Лагер праіснаваў не пазней чым да 1949 года, калі ўсе нямецкія ваеннапалонныя былі рэпатрыяваныя альбо прызнаныя ваеннымі злачынцамі.

Верагодна, спачатку ў бараках пасяліліся ахоўнікі. Увесну 1950 года на тэрыторыі былога лагера пачалося незаконнае будаўніцтва драўляных дамоў. Пачалі дзейнічаць «гандляры нерухомасцю», якія забяспечвалі жытлом працоўных мігрантаў з вёсак. Да пачатку 1957 года ў пасёлку было пабудавана каля 200 дамоў, у якіх жыло прыкладна 1500 чалавек, збольшага работнікі суседняга велазавода. Таксама ў дакументах згадваюцца асобы, якія нідзе не працавалі. У пасёлку жыло 60 міліцыянераў з сем’ямі. Жыхары пасёлка не мелі афіцыйнай прапіскі.

Легалізацыя пасёлка адбылася праз уваходжанне ў склад горада 8 жніўня 1959 года. У мэтах санітарнага ўпарадкавання горада частка баракаў была знесеная, а іх уладальнікі атрымалі кватэры альбо дзялянкі зямлі для індывідуальнага будавання жылля. Пасялковыя вуліцы атрымалі гарадскія назвы: вуліца і завулак Высокія, Кар’ерныя, вуліца Падгорная.

Апошнія дамы пасёлка былі знесеныя ў часе забудовы мікрараёна Серабранка ў 1970-я—1980-я гады. На месцы пасёлка — мікрараён Серабранка-9, абмежаваны вуліцай Пляхавана, праспектам Ракасоўскага і Другім Веласіпедным завулкам.

## Літаратура 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Населеныя пункты, якія ўвайшлі ў склад Мінска
Рэнавацыя

**Рэнавáцыя** (ад  — абнаўленне, ці аднаўленне) — эканамічны працэс замяшчэння састарэлых сродкаў вытворчасці новымі.

## Сутнасць і віды 
Ажыццяўляецца, як правіла, шляхам замены асобных сродкаў працы, рэканструкцыі ці стварэння новых 
прадпрыемстваў замест ліквідаваных. Крыніцай *рэнавацыі* служаць амартызацыйныя адлічэнні.

Таксама пад *рэнавацыяй* разумеюць прымусовае вызваленне тэрыторыі (знос будынкаў і збудаванняў, выманне з падземнай прасторы інжынерных камунікацый, сетак і іншае) для забеспячэння магчымасці новага будаўніцтва па-за залежнасцю ад узроўню захаванасці размешчаных на ёй будынкаў.

Умоўна *рэнавацыю* падзяляюць на:

* прымусовую (калі афіцыйна прымаюць рашэнне і існуючы аб'ект гарадской забудовы зносяць);
* эвалюцыйную, якая натуральна працякае і 'яўляецца, як правіла, вынікам назапашаных хібнасцяў або няўлічаных наступстваў, не ў поўнай меры кантраляваных і некіраваных цыклічных рэкампанацый і (або) рэверсацый.

Эвалюцыйная рэнавацыя, якая працякае ва ўмовах нежадання (або адсутнасці магчымасці) ажыццяўляць дыягностыку і маніторынг бягучых станаў аб'екта па крытэрыях яго бяспекі, а таксама адсутнасці метадаў і мадэляў уліку і аналізу спалучэння вынікаў лакальных будаўнічых перабудоў (як афіцыйна зарэгістраваных, дазволеных і ўлічаных, так і выкананых у абыход афіцыйнага парадку) мае сваёй памежнай формай надзвычайнае здарэнне (аварыю, разбурэнне аб'екта або больш сур'ёзную катастрофу).

## Глядзіце таксама 
* Амартызацыя

Катэгорыя:Эканамічныя тэрміны
Катэгорыя:Горадабудаўніцтва
Уамба

**Уамба** — горад у Анголе, адміністрацыйны цэнтр правінцыі Уамба.

Размешчаны ў 600 км на паўдневы ўсход ад Луанды, паблізу гары Мока (2619 м), на вышыні 1721 м над узроўнем мора. Насельніцтва горада па ацэнкавых дадзеных 2013 года складае 375 225 чалавек.

На месцы горада здаўна існавала невялікае паселішча. Афіцыйна горад быў заснаваны 8 жніўня 1912 года. У 1928 годзе горад быў перайменаваны ў *Новы Лісабон* (). У канцы 1940-х было абвешчана аб пераносе адміністрацыйнага цэнтра Анголы з Луанды ў Новы Лісабон, але ніякіх дзеянняў па пераносе не было зроблена, і цэнтр застаўся ў Луандзе. Пасля здабыцця незалежнасці Анголай у 1975 годзе, гораду была вернута ранейшая назва — Уамба (1977 год). У гады Грамадзянскай вайны горад быў апорным пунктам мяцежнага руху УНІТА і адзін час — штаб-кватэрай яго кіраўніка Жонаша Савімбі. У 1993 годзе Уамба падвергнуўся моцным разбурэнням у ходзе Вайны 55 дзён. Аднаўленчыя работы працягваюцца па гэты дзень. Да цяперашняга часу адрамантаваная і запушчаная стратэгічна важная Бенгельская чыгунка, якая злучае акіянскі порт Лабіту з тэрыторыяй Дэмакратычнай Рэспублікі Конга і якая праходзіць праз Уамба.

У Уамба нарадзіўся вядомы ангольскі пісьменнік Жазэ Эдуарда Агуалуза.

## Клімат 

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Анголы
Катэгорыя:Населеныя пункты паводле алфавіта
Тададаха

**Тададаха** (анандага: *Tahtootahoo*), вядомы таксама як '''Ататар'ё'* (анандага: *Atotarho'') — легендарны правадыр анандага, чараўнік. 

У міфалогіі іракезаў Тададаха выступаў як прыхільнік несупынных войн. Жыў у пячоры, меў скажоны твар і змей, заплеценых у валасы, посуд з чарапоў сваіх ворагаў. З-за магіі Тададаха таямніча памерла дачка Гаяваты. 

Вандроўка прыхільнікаў міру Гаяваты і Дэганавайды да Тададаха з'яўляецца найбольш выразнай часткай міфаў пра стварэнне лігі іракезаў. Згодна паданням, Гаявата і Дэганавайда здолелі ўпэўніць Тададаха прыняць іх план аб'яднання плямён. Як толькі ён даў згоду, яго твар стаў чалавечым. Гаявата расплёў яго валасы і вызваліў іх ад змеяў. 

У пазнейшы перыяд анандага давалі найменне *тададаха* вярхоўным правадырам іракезаў. 

## Спасылкі 
* Hiawatha facts, information, pictures
* THE ONONDAGA INDIANS AND THEIR RESERVATION

Катэгорыя:Іракезская міфалогія
Катэгорыя:Легендарныя асобы
Лудхіяна

**Лудхіяна** — найбуйнейшы горад у індыйскім Пенджабе з насельніцтвам 3 487 882 чалавек паводле перапісу насельніцтва 2011 года. Насельніцтва горада істотна вырасла ў параўнанні з 2001 годам з прычыны міграцыі насельніцтва з усходніх штатаў — Утар-Прадэш, Біхара, Арыса і Дэлі. Плошча горада — 310 км². Горад размешчаны ў старым рэчышчы ракі Сатледж, якая працякае за 13 км на поўнач. Буйны прамысловы цэнтр паўночнай Індыі.

Лудхіяна размешчана за 100 км на захад ад сталіцы штата — Чандыгарха па шашы № 95.
## Адукацыя 
* Пенджабскі сельскагаспадарчы ўніверсітэт
Катэгорыя:Гарады Пенджаба
Віктар Антонавіч Шалкевіч

**Ві́ктар Анто́навіч Шалке́віч** () — беларускі бард, акцёр, паэт і шоумэн. Вырас на памежжы беларускай, яўрэйскай і польскай культураў.
 
## Біяграфія 
Скончыў школу ў Поразава, затым Беларускі дзяржаўны тэатральна-мастацкі інстытут у Мінску (у 1980 годзе). Працаваў у Гродзенскім абласным драматычным тэатры (1980—1987), выкладчыкам у Гродзенскай культасветвучэльні (1987—1990). З 1990 па 2016 год працаваў у тэатры лялек у Гродна, адкуль сыйшоў па прычыне канфлікта з ідэолагамі. Выступае ў тэатры імя Янкі Купалы.

## Творчасць 
Яшчэ ў школе пачаў пісаць і выконваць песні на беларускай мове. «За частыя сустрэчы з дзецьмі і папулярызацыю сярод іх ведаў аб тэатры» быў узнагароджаны міжнародным Ордэнам Усмешкі. Саркастычныя творы Шалкевіча станоўча ўспрымаюцца сучаснікамі як прыклад класічнага гумару. Шалкевіч з'яўляецца лаўрэатам рэспубліканскіх і міжнародных конкурсаў аўтарскай песні, у тым ліку «Басовішча-92», «Восень бардаў-93» (Польшча). З канцэртамі выступае ў Беларусі, Літве, Германіі, Польшчы, Расіі, Украіне, Францыі, Чэхіі. Тэксты песень перакладзены на англійскую, нямецкую, польскую, украінскую і чэшскую мовы.

## Альбомы 
* Правінцыя (1992)
* Смутны беларускі блюз (1996)
* Балады і рамансы (1998)
* Добрай раніцы (2002)
* За сто крокаў ад Вострае Брамы (2004)
* Гарадзенец прызямліўся ў Менску (2006, Live)
* Enigmatyczne kino Lwow ( — польскамоўны дыск)
* Шчасьлівая сямёрка (2009, Live)
*Viktar Šałkievič (2019, 2 CD)

## Фільмаграфія 
* «Плач перапёлкі» (у ролі каменданта Гуфельда)
* «Атрад»
* «Слёзы блуднага сына» (галоўная роля)
* «Салодкі яд кахання» (галоўная роля)
* «Тутэйшыя» (у ролі вулічнага музыкі)

## Кнігі 
* Блюз вясна (2009, кніга вершаў і песняў)
* Requiem па непатрэбных рэчах (2011, зборнік эсэ)
* Мястэчка G… …і ваколіцы… (2012)

## Сям’я 
Жанаты. Мае дачку.

## Узнагароды 
Узнагароджаны медалём 100 гадоў БНР Рады Беларускай Народнай Рэспублікі.

## Зноскі
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Форум на Guitar.by
* МЫ, Віктару Шалкевічу — 50 
* Народная Воля, Віктар Шалкевіч: Мне нават няёмка з-за таго, што мне 50… 
* Віктар Шалкевiч: «Я сланечнiкаў у сябе не сею — яны самi растуць»  / Krynica.info

Катэгорыя:Акцёры Беларусі
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Усмешкі
Катэгорыя:Паэты Беларусі
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Беларусі
Манты

**Манты** — традыцыйная мясная страва народаў Цэнтральнай Азіі, Турцыі, Манголіі, Карэі, Татарстана, Башкартастана, Крыма, Кіргізіі, Казахстана і Кітая, якая складаецца з дробна насечанага мяса ў тонка раскачаным цесте, прыгатаваная на пару ў мантаварцы.

## Цеста 
Цеста — прэснае і без дрожджаў, на вадзе, але уйгуры і дунгане ў зімовы час выкарыстоўваюць дражджавое цеста. Манты па форме ўяўляюць сабой вылеплены з цеста кубачак, які ляжыць на «донцы», у якога вяршыня можа быць закрыта герметычна, каб не выцякаў і ня выпараўся сок — інакш манты страцяць сакавітасць. Па форме манты могуць быць круглымі (і тады герметычна залепленыя), трох-чатырохкутнымі (тады з адтулінамі зверху). Такія манты называюць «гультаяватымі».

## Гл. таксама 
* Пельмені
* Хінкалі

## Спасылкі 
Катэгорыя:Азіяцкая кухня
Катэгорыя:Дамплінгі
Катэгорыя:Казахская кухня
Катэгорыя:Кіргізская кухня
Катэгорыя:Туркменская кухня
Катэгорыя:Узбекская кухня
Катэгорыя:Уйгурская кухня
Прызыў ва Узброеныя сілы

**Прызыў** на ваенную службу — прыцягненне грамадзян да выканання воінскага абавязку (павіннасці) або іншых службовых абавязкаў у адпаведнасці з законам.

## У Беларусі 
У Рэспубліцы Беларусь паводле закону «Аб усеагульным воінскім абавязку і ваеннай службе» ад 1992 года існуюць наступныя віды *прызыву*:
* На тэрміновую ваенную службу (праводзіцца 2 разы на год) паводле Указа Прэзідэнта;
* На ваенную службу па мабілізацыі і ў ваенны час (праводзяцца пры абвяшчэнні ў краіне поўнай ці частковай мабілізацыі);
* На ваенную службу ў мірны час афіцэраў запасу, якія не прайшлі тэрміновую ваенную службу і не дасягнулі 27 гадоў (праводзіцца паводле рашэння Савета Міністраў).

## Гл. таксама 
* Воінская павіннасць
* Альтэрнатыўная служба

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Узброеныя сілы Беларусі
Народны камісарыят па замежных справах БССР

**Наро́дны камісарыя́т па заме́жных спра́вах Белару́скай ССР** быў утвораны ў снежні 1920 года згодна з Дапаўненнямі да Канстытуцыі ССР Беларусі, якія былі прынятыя II З`ездам Саветаў БССР 14—17 снежня 1920 года. 

З утварэннем ў 1922 году СССР функцыі прадстаўніцтва савецкіх рэспублік на міжнароднай арэне перайшлі ў саюзнае ведзенне.  

## Наркам 
* Аляксандр Чарвякоў (1920 — 1922)

## Літаратура 
* Высшие органы государственной власти и центрального управления Белорусской ССР (1965―1991 гг.) : [в 3 ч.] Ч. 3. ― Минск, 2000.

Катэгорыя:Скасаваныя органы выканаўчай улады Беларусі
Катэгорыя:Народныя камісарыяты БССР
Катэгорыя:З’явіліся ў 1920 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1922 годзе
Народны камісарыят мясной і малочнай прамысловасці БССР

**Наро́дны камісарыя́т мясно́й і мало́чнай прамысло́васці Белару́скай ССР** быў утвораны 22 ліпеня 1939 года. З 1946 года пераўтвораны ў Міністэрства мясной і малочнай прамысловасці БССР.

## Наркамы 
* Васіль Салаўёў (1939—?)
* Марфа Шаройка (1943—1946)

## Літаратура 
* Высшие органы государственной власти и центрального управления Белорусской ССР (1965–1991 гг.). [В 3 ч.]. Ч. 1. — Минск, 2000

## Спасылкі 
* Фонды Нацыянальнага архіва Беларусі.

Катэгорыя:Скасаваныя органы выканаўчай улады Беларусі
Катэгорыя:Народныя камісарыяты БССР
Катэгорыя:З’явіліся ў 1939 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1946 годзе
Вальжына Цярэшчанка

**Вальжы́на Цярэ́шчанка**, сапраўднае імя **Во́льга Цярэшчанка** (нар. в. Лушчыкі Воранаўскага раёна Гродзенскай вобласці Беларусі) — беларуская бард-спявачка.

## Біяграфія 
Калі Вользе было шэсць гадоў сям’я пераехала на Гомельшчыну. Жыве ў Гомелі. Каталічка. Скончыла музычнае аддзяленне Гомельскай педвучэльні. У 1980-х гадах спявала ў народным фальклорным гурце Гомельскай педагагічнага вучылішча «Пралескі». Лаўрэат Першага фестывалю аўтарскай песні ў Беларусі. Двойчы брала ўдзел у фестывалі беларускай музыкі ў Польшчы «Басовішча». Настаўніца беларускай мовы і літаратуры ў гімназіі № 36 Гомеля імя Івана Паўлавіча Мележа. Скончыла філалагічны факультэт ГДУ імя Францыска Скарыны.

## Творчасць 
Музыкантка «талакоўскага прызыву». Мае прыгожы моцны голасам, спявае на вершы Сыса, Гаруна, Геніюш, Жылкі і іншых беларускіх паэтаў.

У 2003 годзе ў Гомелі выйшаў яе альбом «Хтось крануўся крылаў». Альбом змяшчае 35 трэкаў, пераважна песень на вершы забароненых і паўзабароненых у БССР паэтаў (Алесь Гарун, Ларыса Геніюш ды іншыя). На дыск увайшло ці не ўсё найлепшае з яе канцэртнага рэпертуару. Апроч песень на вершы беларускіх паэтаў значную частку альбому складаюць народныя калядныя спевы.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Беларусі
Катэгорыя:Выпускнікі Гомельскага дзяржаўнага ўніверсітэта
Плошча Леніна (Моталь)

— адно з галоўных збудаванняў Моталя]]
**Плошча Леніна** () — плошча, якая з'яўляецца цэнтрам аграгарадка Моталь.

## Назва 
Першапачаткова яна мала назву «Пляц каралевы Боны» ў гонар былой уладальніцы мястэчка каралевы Боны Сфорцы, якая надала яму шмат прывілеяў. Пад Польшчай у 1921—1939 гадах захоўвала назву па-польску «*Plac królowej Bony*». Пасля ўз'яднання Заходняй Беларусі з БССР змяніла назву на «Плошча Леніна». Але сярод мясцовага насельніцтва больш папулярна казаць «Плошча каралевы Боны».

## Гл. таксама 
* Мотальскія прысмакі

Катэгорыя:Моталь
Катэгорыя:Плошчы Беларусі
Катэгорыя:Аб’екты, названыя ў гонар Уладзіміра Леніна
Харужаўка

**Хару́жаўка** — рака ў Ваўкавыскім і Свіслацкім раёнах Гродзенскай вобласці, правы прыток ракі Рось (басейн Нёмана). Даўжыня 24 км. Плошча вадазбору 162 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,4‰. Пачынаецца паміж вёска Драгічаны і Раманаўка Ваўкавыскага раёна, цячэ па паўднёвай частцы Ваўкавыскага ўзвышша, упадае ў Рось на паўднёвы захад ад вёскі Міхайлы Свіслацкага раёна. Рэчышча на працягу 4 км (ад вёскі Малая Лапеніца да вёскі Міхайлы) каналізаванае.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Прытокі Росі
Катэгорыя:Рэкі Свіслацкага раёна
Катэгорыя:Рэкі Ваўкавыскага раёна
Ясенавіца (ручай)

**Ясенаві́ца** — ручай у Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Рось (басейн Нёмана).

Даўжыня 6,5 км. Пачынаецца каля вёскі Ясенавіца, упадае ў Рось за 1,5 км на паўднёвы захад ад вёскі Задворанцы. Рэчышча на працягу 5,5 км (ад вёскі Ясенавіца да вусця) каналізаванае.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Прытокі Росі
Катэгорыя:Рэкі Ваўкавыскага раёна
Плішча

**Плі́шча** — ручай у Ваўкавыскім і Мастоўскім раёнах Гродзенскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Рось (басейн Нёмана).

Даўжыня 22 км. Плошча вадазбору 62 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,6 м/км. Пачынаецца на поўдзень ад вёскі Калядзічы Ваўкавыскага раёна, у нізоўі цячэ па лясістай мясцовасці, праз возера Немнішча, упадае ў Рось за 1,9 км на паўднёвы ўсход ад аграгарадка Дубна Мастоўскага раёна. Пойма ў вярхоўі забалочаная. Рэчышча на працягу 8 км каналізаванае (вёска Агароднікі — 1,5 км на паўднёвы захад ад вёскі Кульшычы).

## Літаратура 
* 
*  — С. 429.

Катэгорыя:Рэкі Ваўкавыскага раёна
Катэгорыя:Рэкі Мастоўскага раёна
Катэгорыя:Прытокі Росі
1923 год у гісторыі музыкі

**1923** год быў адзначаны шэрагам музычных падзей.

## Падзеі 
## Творы 
## Нарадзіліся 
* 31 студзеня — Анатоль Генералаў, беларускі артыст оперы, Народны артыст БССР
## Памерлі 
*
Катэгорыя:Гады ў музыцы
1921 год у гісторыі музыкі

**1921** год быў адзначаны шэрагам музычных падзей.

## Падзеі 
## Творы 
## Нарадзіліся 
* 11 сакавіка — Астар П’яцола, аргенцінскі музыкант і кампазітар († 1992).
* 10 лістапада — Віктар Роўда — савецкі і беларускі харавы дырыжор і педагог, Народны артыст СССР (1990) († 2007).
* 15 лістапада — Валерый Прышчапёнак, беларускі спявак, Народны артыст БССР.

## Памерлі 
*
Катэгорыя:Гады ў музыцы
Судзілоўскі

**Судзілоўскі** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Мікалай Канстанцінавіч Судзілоўскі (1850—1930) — філосаф, прыродазнаўца, рэвалюцыянер. Прэзідэнт Сената Гавайскіх астравоў.
* Мікалай Пятровіч Судзілоўскі (1914—да 1963) — Герой Савецкага Саюза.
1904 год у гісторыі музыкі

**1904** год быў адзначаны шэрагам музычных падзей.

## Падзеі 
## Творы 
## Нарадзіліся 
* 15 лютага — Ларыса Александроўская, беларускі оперная спявачка, тэатральны рэжысёр, Народная артыстка БССР і СССР († 1980)

## Памерлі 
*
Катэгорыя:Гады ў музыцы
Мікалай Іванавіч Сталяроў

**Мікалай Іванавіч Сталяро́ў** (20 мая 1919, Крычаў — 14 жніўня 1985, Троіцк) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, намеснік камандзіра эскадрыллі 629-га знішчальнага авіяцыйнага палка 102-й знішчальнай авіяцыйнай дывізіі войскаў СПА тэрыторыі краіны, лейтэнант. Герой Савецкага Саюза.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў мястэчку Крычаў Чэрыкаўскага павета Магілёўскай губерні(цяпер горад Магілёўскай вобласці). Рускі.

З дзяцінства жыў у Ленінградзе. Скончыў 7 класаў і школу ФЗВ. Працаваў судовым зборшчыкам.

У Чырвонай Арміі з 1938 года. У 1940 скончыў Чугуеўскае ваеннае авіяцыйнае вучылішча. У дзеючай арміі ў перыяд Вялікай Айчыннай вайны — з пачатку баявых дзеянняў.

У ходзе Сталінградскай бітвы здзейсніў 127 баявых вылетаў, правёў 38 паветраных баёў. Асабіста збіў 6 і ў групе — яшчэ 4 самалёты праціўніка. Эскадрылля лейтэнанта Сталярова прыняла ўдзел у 39 паветраных баях, не страціўшы ні аднаго самалёта.

У 1960 годзе звольніўся ў запас у званні палкоўніка. Жыў у горадзе Троіцк Чалябінскай вобласці.

Памёр 14 жніўня 1985 года. Пахаваны ў горадзе Троіцк.

## Узнагароды 
* Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 8 лютага 1943 «за ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з нямецкімі захопнікамі і праяўленыя пры гэтым адвагу і геройства» было прысвоена званне Героя Савецкага Саюза;
* ордэн Леніна;
* ордэн Айчыннай вайны 1-й ступені;
* два ордэны Чырвонай Зоркі;
* медаль «За баявыя заслугі»;
* медаль «За абарону Сталінграда»;
* медаль «За перамогу над Германіяй у Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.»;
* медалі.

## Памяць 
* У горадзе Троіцку на доме, у якім жыў Герой, устаноўлена мемарыяльная дошка. Таксама на Алеі Герояў яму ўстаноўлены бюст.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* Сталяроў Мікалай Іванавіч.
* Столяров Николай Иванович // Красные Соколы 
* 
* Столяров Николай Иванович  // Праект «Память народа»

Катэгорыя:Лётчыкі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Палкоўнікі СССР
Алена Канстанцінаўна Стампкоўская

**Алена Канстанцінаўна Стампко́ўская** (1921 — 26 чэрвеня 1942) — Герой Савецкага Саюза, радыст, малодшы сяржант.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў вёсцы Мазуршчына (цяпер — Салігорскі раён Мінскай вобласці) ў сям’і беларускага селяніна, удзельніка абароны  і Грамадзянскай вайны Канстанціна Максімавіча Сцемпкоўскага. Там яна скончыла 7 класаў сельскай школы.

У канцы 1930-х гадоў сям’я пераехала ў пасёлак Баяут Баяуцкага раёна Сырдар’інскай вобласці Узбекскай ССР дзе тады пачалі развіваць баваўнаводства. Там яна пайшла вучыцца ў 8-ы клас. Пасля ўрокаў яна разам з аднакласнікамі працавала на плантацыях.

Пасля заканчэння школы паступіла ў Ташкенцкі педагагічны інстытут. У Чырвонай Арміі з чэрвеня 1941 года. Прайшла падрыхтоўку на курсах радыётэлеграфістаў. З студзеня 1942 года на фронце Вялікай Айчыннай вайны. Служыла ў стралковым батальёне 216-га стралковага палка (76-я стралковая дывізія, 21-я армія, Паўднёва-Заходні фронт).

У чэрвені 1942 года ў раёне вёскі Зімавенька Вялікатроіцкага раёна Курскай вобласці (цяпер Шэбекінскага раёна Белгародскай вобласці) батальён трапіў у акружэнне. Алена Стампкоўская забяспечвала радыёсувязь са штабам палка, а калі быў забіты карэктоўшчык, выклікала агонь на сябе. Пры прарыве кальца ў складзе ўзвода забяспечвала адыход батальёна да сваіх. Загінула ў гэтым баі. Пахаваная ў сяле Зімавенька.

## Узнагароды 
* Званне Героя Савецкага Саюза (Указ Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 15 мая 1946 года);
* ордэн Леніна;
* ордэн Чырвонага Сцяга.

## Памяць 
* У цэнтральнай сядзібе саўгаса «Баяут-1» быў усталяваны помнік Гераіні.
* Яна была залічана ў спісы студэнтаў Ташкенцкага дзяржаўнага педагагічнага інстытута, на будынку якога устаноўлена мемарыяльная дошка.
* Імя Гераіні было прысвоена школам у вёсцы Мазуршчына, кішлаку Баяут-1, школе № 89 горада Ташкента, тэхнічнаму вучылішчу № 16 горада Валгаграда.
* Шэбекінскім радыёклубам «Эфір» быў заснаваны дыплом імя Стампкоўскай.
* Школа № 217 Чыланзарскага раёна горада Ташкента насіла імя Е. Стампкоўскай.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* *Селиванов Ф.* Поединок // Молодые герои Великой Отечественной войны. — М.: Молодая гвардия, 1970. — С. 337—352.

## Спасылкі 
* 
* 
* Г. Г. Набойщиков. Смерть во имя жизни .
* Диплом имени Стемпковской.
* Беларусь у інфармацыйнай прасторы. 2021. Даты беларускага календара  // Нацыянальная бібліятэка Беларусі

Катэгорыя:Загінулі ў баях Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Жанчыны ў Вялікай Айчыннай вайне
Катэгорыя:Сувязісты Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Салігорскім раёне
Катэгорыя:Памерлі ў Белгародскай вобласці
Лашанка

**Лаша́нка** — рака ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці, левы прыток ракі Свіслач (басейн Нёмана). Даўжыня 15 км. Плошча вадазбору 143 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 2 ‰.

## Назва 
Назва належыць да балтыйскіх гідронімаў ( — «ласось»).

У верхнім цячэнні называецца **Лікоўка**.

## Гідраграфія 
Пачынаецца на ўсходніх схілах Гродзенскага ўзвышша каля вёскі Баранава, упадае ў Свіслач на ўсход ад вёскі Сухая Даліна. Асноўныя прытокі — Баярка, Баранава.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Прытокі Свіслачы (прыток Нёмана)
Катэгорыя:Рэкі Гродзенскага раёна
Мазалаўскі сельсавет (Мсціслаўскі раён)

**Ма́залаўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Мсціслаўскага раёна Магілёўскай вобласці. Цэнтр — аграгарадок (да 2010 года вёска) Мазалава.

## Гісторыя 
Утвораны 20 жніўня 1924 года як **Клінскі сельсавет** у складзе Мсціслаўскага раёна Калінінскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Клін. 21 жніўня 1925 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Мазалава, сельсавет перайменаваны ў Мазалаўскі. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Аршанскай акругі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Мсціслаўскім раёне БССР, з 20 лютага 1938 года — Магілёўскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Татаршчынскага сельсавета. 18 лістапада 1966 года ў склад Капачоўскага сельсавета перададзены 3 населеныя пункты (Глазаўшчына, Гутараўшчына і Клін), у склад Ходасаўскага сельсавета — 6 населеных пунктаў (Бязводзічы, Зялёная Дуброва, Пабеда, Суш, Туроўка і Шэйкі), у склад новаўтворанага Мушынскага сельсавета — вёска Пірагова. 20 лістапада 2013 года ў склад сельсавета з Сялецкага сельсавета перададзены 4 населеныя пункты (вёскі Вялікая Зяціца, Галкавічы, Жыгалава і Лар’янава).

## Насельніцтва 
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (11 населеных пунктаў) — 976 чалавек, з іх 89,4 % — беларусы, 7,3 % — рускія, 0,9 % — украінцы, 0,9 % — немцы, 0,8 % — грузіны; паводле перапісу 2019 года (15 населеных пунктаў) — 927 чалавек.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

## Спасылкі 
* Інфармацыя пра Мазалаўскі сельсавет на сайце Мсціслаўскага райвыканкама 


Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Афані

**Афані** () — невялікі муніцыпалітэт і востраў у складзе Іанічных астравоў. Частка архіпелага Дыяпонтыя. З’яўляецца самым заходнім востравам Грэцыі. Размяшчаецца за 23 км на поўнач ад Керкіры, за 12 км ад Эрыкусы і 10 км ад Матракі. Адміністрацыйна ўваходзіць у ном Керкіра і ў перыферыю Іанічных астравоў. Найбуйнейшы населены пункт і порт — вёска Афані. Насельніцтва паводле перапісу 2021 года — 386 чалавек. Плошча — трохі больш за 10 км².

## Фізічная геаграфія 
На востраве — густая расліннасць, пераважна хвоі і масліны. З араграфічнага пункту гледжання, востраў з’яўляецца даволі гарыстым.

## Гісторыя 
Традыцыйна лічыцца, што Афані — гэта востраў Агігія, які згадваецца ў Адысеі. Да таго ж сцвярджаюць, што ў пячоры ля пляжа Амаса Аспраса (*Άμμος Άσπρος*) Каліпса ўтрымлівала Адысея.

У 1571 годзе Рэспубліка Венецыя засяліла Афані жыхарамі Паксаса, ад якіх, верагодна, паходзіць большасць сучасных астраўлян. Па меры роста насельніцтва жыхары Афані засялялі суседнія астравы Эрыкуса і Матракі. У 1846 годзе востраў увайшоў у склад грэчаскай дзяржавы, як і астатнія Іанічныя астравы.

## Дэмаграфія 
Большасць насельніцтва канцэнтруецца ў вёсцы Афані, найбуйнейшым з 13 населеных пунктаў, якія складаюць раён Афані.

## Славутасці 
* Венецыянская крэпасць: яе руіны знаходзяцца ў заходняй частцы вострава.
* Маяк: пабудаваны ў 1872 годзе побач з крэпасцю.
* Харыё (*Χωριό*): сяло мае чатыры царквы візантыйскай архітэктуры.

## Гл. таксама 
* Дыяпонтыя
Руся

**Ру́ся** (сапраўднае імя **Марына Шукюрава**; ) — вакалістка гурта «Indiga», Рок-князёўна па выніках дзясятай «Рок-каранацыі». З’яўляецца вакалісткай гурта «Šuma», таксама прымае ўдзел у гурце «Akana-NHS» ды іншых.

## Біяграфія 
Нарадзілася 15 сакавіка 1980 года ў мястэчку Церахоўка Добрушскага раёна Гомельскай вобласці. Скончыла Рэчыцкі прафесійна-педагагічны каледж у 2000 годзе, факультэт міжнародных адносін БДУ ў 2006 годзе. Пасля гэтага вучылася ва Еўрапейскім гуманітарным універсітэце. З 2001 года спявала ў рок-гурце «Indiga». Паралельна супрацоўнічала з паэтам Андрэем Хадановічам, музыкай Ігарам Варашкевічам, прадзюсарскім цэнтрам «Backlab collective» (Аўстрыя).

Таксама спявачка супрацоўнічае з электронным гуртом «CherryVata». 28 лютага 2006 года атрымала Рок-Карону і стала Рок-князёўнай на дзясятай «Рок-каранацыі».

## Ацэнкі 
Анатоль Мяльгуй для «Музыкальной газеты» на прыкладзе зборнага канцэрта з удзелам чэшскіх гуртоў у чэрвені 2006 года падкрэсліваў артыстызм і эмацыянальнасць вакалісткі «Indiga», фанатам якой *«заўсёды імпанавала яе імкненне да тэатралізацыі на сцэне»*.

## Асабістае жыццё 
На 2005 год знаходзілася ў грамадзянскім шлюбе з гітарыстам «Indiga» Змітром Дзямідавым.

Пасля аголеных здымкаў для сталічага часопіса «РіО» ў 2007 годзе атрымала некалькі прапановаў ажаніцца, але не прыняла аніводнай. Пад канец 2007 года стала вядома пра *«цесную духоўную сувязь»* спявачкі з аўтарам-выканаўцам , але стасункі абмяжаваліся толькі выступленнямі дуэтам.

Ажанілася ў 2009 годзе з Юрасём Маціюным.

## Дыскаграфія 
### Indiga 
* Dni (2004)

### Šuma 
* Жніво (2015)
* Сонца (2016)

## Спасылкі 
* КУЛЬТурныя людзі: слухай Русю

Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Беларусі
Катэгорыя:Артыстычныя псеўданімы
Катэгорыя:Indiga
Бервячанка

**Бервянча́нка** — рака ў Маладзечанскім раёне Мінскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Рыбчанка (прыток Іліі, басейн Нёмана).

Даўжыня ракі 18 км. Плошча вадазбору 71,5 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 3 м/км. Вадазбор на паўночна-заходніх схілах Мінскага ўзвышша.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Рэкі Маладзечанскага раёна
Катэгорыя:Басейн Іліі
Гемел Міхайлавіч Станкевіч

{{Ваенны дзеяч
|імя              = Гемел Міхайлавіч Станкевіч
|дата нараджэння  = 08.03.1925
|месца нараджэння = 
|дата смерці      = 05.01.1962
|месца смерці     =
|выява            = 
|шырыня           = 
|апісанне выявы   = 
|мянушка          = 
|прыналежнасць    = 
|гады службы      = 1943—1951
|званне           = 
|род войскаў      = танкавыя войскі
|камандаваў       = 
|часць            = 111-я танкавая брыгада
|бітвы            = Вялікая Айчынная вайна
|узнагароды       = {
 
}
{
 
-
 
}
|сувязі           = 
|у адстаўцы       = следчы
}}
**Гемел Міхайлавіч Станкевіч** (1925—1962) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, камандзір узвода 111-й танкавай брыгады (25-й танкавы корпус, 1-ы Украінскі фронт), малодшы лейтэнант. Герой Савецкага Саюза.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 8 сакавіка 1925 года ў вёсцы Уюноўская Сяліба, цяпер Сяліба Быхаўскага раёна Магілёўскай вобласці Рэспублікі Беларусь, у сям'і селяніна. Беларус. 

Скончыў 8 класаў. Жыў у горадзе Ленінградзе, працаваў на заводзе «Электрык». У першыя тыдні вайны быў эвакуіраваны на ўсход, у горад Ташкент. 

У 1943 годзе быў прызваны ў Чырвоную Армію і накіраваны ў Харкаўскае танкавае вучылішча, эвакуіраванае ў горад Чырчык, пад Ташкентам. У 1944 годзе паспяхова скончыў вучобу і ў званні малодшага лейтэнанта накіраваны на фронт. Камандаваў танкавым узводам  ў складзе . Удзельнічаў у баях за вызваленне Польшчы, вызначыўся ў баях за нямецкі горад Губен (цяпер Губін, Польшча). 

Са сваёй брыгадай Гемел Станкевіч прайшоў з баямі да Берліна, удзельнічаў у яго штурме, у танкавым маршы Берлін—Прага. Пасля вайны працягваў службу ў арміі. Член ВКП(б)/КПСС з 1948 года. 

У 1951 годзе звольніўся ў запас у званні старэйшага лейтэнанта. Жыў у Ташкенце.

У 1955 годзе скончыў Ташкенцкі юрыдычны інстытут. Працаваў следчым. 

Памёр 5 студзеня 1962 года. 

### Подзвіг 
24 лютага 1945 года танкавы ўзвод прарваў умацаваны ўчастак абароны ворага і першым уварваўся ў горад Губен. Падчас адбіцця адной з контратак ворага танк Г. М. Станкевіча быў падпалены . Не выходзячы з бою, экіпаж ліквідаваў няспраўнасць і застаўся ў страі. За 4&#x20;дні баёў танкісты знішчылі 3&#x20;самаходныя гарматы, 2&#x20;танкі, 4&#x20;цяжкія гарматы, 3&#x20;мінамёта і каля 180&#x20;гітлераўцаў.

## Узнагароды 
* Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 27 чэрвеня 1945 года за ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з нямецка-фашысцкімі захопнікамі і праяўленыя пры гэтым мужнасць і гераізм малодшаму лейтэнанту Станкевічу Гемелу Міхайлавічу прысвоена званне Героя Савецкага Саюза з уручэннем ордэна Леніна і медалі «Залатая Зорка» (№&#x20;7865).
* Узнагароджаны ордэнамі Айчыннай вайны 1-й ступені, Чырвонай Зоркі, медалямі.

## Памяць 
* Вуліцы ў гарадах Ташкент і Быхаў носяць імя Героя.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* 
* Станкевіч Гемел Міхайлавіч .
* Спіс Герояў Савецкага Саюза з Узбекістана.

Катэгорыя:Танкісты Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Лейтэнанты СССР
Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Камандзіры ўзводаў у Вялікай Айчыннай вайне

Катэгорыя:Малодшыя лейтэнанты СССР
1908 год у гісторыі музыкі

**1908** год быў адзначаны шэрагам музычных падзей.

## Падзеі 
## Альбомы 
## Узнагароды 
## Гурты 
### Створаны 
### Распаліся 
## Нарадзіліся 
* 18 жніўня — Павел Пракапеня, беларускі і польскі оперны спявак († 1976).

## Памерлі 
*
Катэгорыя:Гады ў музыцы
Марат Антонавіч Вількоцкі

**Марат Антонавіч Вількоцкі** ( в. Блонь Пухавіцкага раёна Мінскай вобласці) — доктар тэхнічных навук.

## Біяграфія 
У 1970 годзе скончыў аддзяленне радыёфізікі і электронікі фізічнага факультэта Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. З 1972 года пасля абароны кандыдацкай дысертацыі працаваў на кафедры радыёфізікі і электронікі звышвысокіх частот фізічнага факультэта БДУ. У 1974—1995 гадах працаваў у Інстытуце прыкладных фізічных праблем БДУ (старшы навуковы супрацоўнік, загадчык лабараторыі, аддзела), адначасна выкладаў на радыёфізічным факультэце. З 2005 года — прафесар кафедры інфарматыкі і асноў электронікі Беларускага дзяржаўнага педагагічнага ўніверсітэта імя Максіма Танка.

Акадэмік Акадэміі навук прыкладной радыёэлектронікі.

## Літаратура 
* 
* Дактары і кандыдаты навук Беларускага дзяржаўнага педагагічнага ўніверсітэта імя Максіма Танка (да 100-годдзя з дня заснавання) / Сост.: Г. У. Карзенка, Ред.: А. І. Жук. — Мн.: БГПУ, 2014. — 192 с. — ISBN 978-985-541-192-6.

## Спасылкі 
* Вилькоцкий Марат Антонович // Кафедра інфармацыйных тэхналогій у адукацыі БДПУ імя М. Танка
* Вількоцкі, Марат Антонавіч (доктар тэхнічных навук) // Зводны электронны каталог бібліятэк Беларусі
* Банк патентов РФ на изобретения и промышленные образцы ФИПС Роспатента

Катэгорыя:Фізікі СССР
Катэгорыя:Фізікі Беларусі
Катэгорыя:Вынаходнікі СССР
Катэгорыя:Вынаходнікі Беларусі
Таматны сок

**Таматны сок** — сок, атрыманы з таматаў (памідораў). Спажываецца ў выглядзе напою, а таксама з’яўляецца інгрэдыентам для падрыхтоўкі некаторых кактэйляў, такіх як «Крывавая Мэры» і «Сангрыта».

У 150—200 грамах таматнага соку ўтрымліваецца сутачная норма патрэбнасці ў вітаміне С і каратыне. Таматны сок рэкамендуецца дарослым і дзецям як асвяжальны і лячэбны напой, які падвышае супраціўляльнасць арганізма захворванням.

Шматлікія камерцыйныя вытворцы таматнага соку дадаюць у яго соль. Часта можна сустрэць і іншыя дадаткі — цыбулевы або часночны парашок, розныя спецыі. У ЗША масавая вытворчасць і продаж таматнага соку пачаліся ў сярэдзіне 1920-х гадоў, а праз некалькі гадоў ён стаў папулярным напоем для сняданка.

У 1937 годзе ў СССР была выпушчана першая партыя таматнага соку. У Маскве на Манежнай плошчы была арганізаваная яго бясплатная дэгустацыя. Аднак большасць асоб, якія спрабавалі сок, далі яму адмоўную ацэнку. З дапамогай шырокай рэкламнай кампаніі таматны сок атрымаў усеагульнае прызнанне. Таматны сок у Савецкім Саюзе быў усюды: у гастраномах, дзіцячых садках, буфетах навучальных устаноў, буфетах тэатраў і кінатэатраў, кафэтэрыях і завадскіх сталовых. У савецкіх гастраномах, крамах «Сокі-воды» і «Агародніна-садавіна» заўсёды можна было купіць таматны сок у трохлітровых слоіках і на разліў. Адразу ў краме за 10 капеек можна было купіць шкляначку таматнага соку, пакупнікі маглі бясплатна дадаць соль у свой напой.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Напоі
Катэгорыя:Стравы з таматаў