open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Бэлява

**Бэлява** () — населены пункт у паўночна-ўсходняй частцы Латвіі, размешчаны ў Бэляўскай воласці Гулбэнскага краю. Да 1 ліпеня 2009 года ўваходзіў у склад Гулбэнскага раёна.

Цэнтр Бэляўскай воласці. За 10 км ад Гулбэнэ.

## Насельніцтва 
## Інфраструктура 
Крама, дзіцячая дашкольна-адукацыйная ўстанова, Дом культуры, Бэляўская валасная бібліятэка, фельчарскі і акушэрскі пункт, паштовае аддзяленне, лясная гаспадарка.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Каркажышкі

**Каркажышкі**, таксама **Каркажышке** () — вёска ў Літве, знаходзіцца на Віленшчыне, за 4 км на поўдзень ад Падброддзя.

## Гісторыя 
Двор Каркажышкі вядомы з XVI ст.

## Славутасці 
* Касцёл Святых апосталаў Пятра і Паўла.

## Спасылкі 
* Radzima.org

Катэгорыя:Населеныя пункты Швянчоніскага раёна
Бэнэ

**Бэнэ** () — вёска ў Аўцкім краі Латвіі, адміністрацыйны цэнтр Бэнскай воласці. У вёсцы размешчана аднайменная чыгуначная станцыя (на лініі Глуда — Рэньгэ).

У 1958 годзе атрымаў статус пасёлка гарадскога тыпу. З 1990 — вёска, валасны цэнтр.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Бэніслава

**Бэніслава** () — населены пункт у Ругайскім краі Латвіі. Адміністрацыйны цэнтр Лаздукалнскай воласці. Размешчаны ля рэгіянальнай аўтадарогі P36 (Рэзэкнэ — Гулбэнэ). За 12 км ад пасёлка Ругаі.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Бэрзгалэ

**Бэрзгалэ** () — населены пункт у Рэзэкнэнскім краі Латвіі. Адміністрацыйны цэнтр Бэрзгальскай воласці. Размешчаны на беразе азёр Мэйрану і Міцану непадалёк ад аўтамагістралі A13. За 25 км ад горада Рэзэкнэ.

## Насельніцтва 
## Інфраструктура 
Валасная адміністрацыя, пачатковая школа, дзіцячы сад, Латгальская рамесная школа, дом культуры, бібліятэка, пошта, краязнаўчы музей, каталіцкая царква Святой Ганны (канец XVIII стагоддзя).
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Бэрзкалнэ

**Бэрзкалнэ** () — населены пункт у Балвскім краі Латвіі. Адміністрацыйны цэнтр Бэрзкалнэнскай воласці. Размяшчаецца на рэгіянальнай аўтадарозе P46 (Дублэва — Цэрпэнэ). За 7 км ад горада Балві. Побач працякае рака Варніенэ.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Бэрзпілс

**Бэрзпілс** () — населены пункт у Балвскім краі Латвіі. Адміністрацыйны цэнтр Бэрзпілскай воласці. Размешчаны на рэгіянальнай аўтадарозе P36. За 40 км ад горада Балві.

## Насельніцтва 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Міхаіл Давідавіч Александровіч, латвійскі оперны спявак
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Бэрстэлэ

**Бэрстэлэ** () — населены пункт у Рундальскім краі Латвіі. Адміністрацыйны цэнтр Віестурскай воласці. Знаходзіцца на рацэ Світэнэ каля рэгіянальнай аўтадарогі P103 (Добэлэ — Баўска).

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Халакост у Добрушскім раёне

За час акупацыі практычна ўсе яўрэі Добрушскага раёна былі забітыя, а нешматлікія ацалелыя ў большасці ваявалі пасля ў партызанскіх атрадах.

Яўрэяў у раёне забівалі ў Добрушы., у пасёлку Церахоўка (60 чалавек, у тым ліку яўрэі, у верасні 1941 года), вёсках Ачоса-Рудня, Карма, Насовічы, Перарост і іншых месцах.

Немцы, рэалізуючы нацысцкую праграму знішчэння яўрэяў, стварылі на тэрыторыі раёна 3 гета:
* Добрушскае (кастрычнік — 21 лістапада 1941, былі закатаваныя і забітыя каля 200 чалавек),
* Насовіцкае (снежань 1941 — сакавік 1942, невядомая колькасць ахвяр),
* Церахоўскае (да верасня 1942, невядомая колькасць ахвяр).

Помнік забітым яўрэям усталяваны ў Добрушы ў 1964 годзе на вуліцы Гомельская.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

Добрушскі раён
Катэгорыя:Гісторыя Добрушскага раёна
Леніна (Хойніцкі раён)

**Леніна** (да 1940 года — **Смолаў**) — скасаваны пасёлак у Хойніцкім раёне Гомельскай вобласці Беларусі. Уваходзіў у склад Стралічаўскага сельсавета.

## Геаграфія 
Пасёлак размяшчаўся за 9 км на паўднёвы захад ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Хойнікі (на ветцы Васілевічы — Хойнікі ад лініі Гомель — Калінкавічы), за 112 км ад Гомеля.

Побач аўтадарога Даўляды — Хойнікі. Планоўка складаецца з ледзь выгнутай мерыдыянальнай вуліцы, забудаванай двухбакова драўлянымі сядзібамі.

## Гісторыя 
Заснаваны ў пачатку XX стагоддзя перасяленцамі з суседніх вёсак. Найбольш актыўная забудова прыпадае на 1920-я гады. У 1931 годзе жыхары ўступілі ў калгас. Паводле перапісу 1959 года ўваходзіў у склад саўгаса «Стралічава» (цэнтр — вёска Стралічава). Размяшчаўся ўчастак Мазырскага лясгаса.

У сувязі з радыяцыйным забруджваннем пасля катастрофы на Чарнобыльскай АЭС жыхары (36 сем’яў) пераселены ў чыстыя месцы.

З 29 лістапада 2005 года выключаны з дадзеных па ўліку адміністрацыйна-тэрытарыяльных і тэрытарыяльных адзінак.

## Насельніцтва 
* 1930 год — 23 двары, 132 жыхары.
* 1959 год — 320 жыхароў.
* 2004 год — жыхароў няма.

## Вядомыя асобы 
* Уладзімір Уладзіміравіч Васюк (нар. 1947) — беларускі графік.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.2, кн.2. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: БелЭн, 2005. 520с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0330-6 ISBN 985-11-0302-0


Катэгорыя:Былыя населеныя пункты Хойніцкага раёна
Катэгорыя:Населеныя пункты Беларусі, адселеныя пасля Чарнобыльскай катастрофы
Катэгорыя:Аб’екты, названыя ў гонар Уладзіміра Леніна
Бікэрніекі

**Бі́кэрніекі** () — населены пункт у Аўгшдаўгаўскім краі Латвіі. Адміністрацыйны цэнтр Бікэрніекскай воласці. Знаходзіцца на беразе ракі Ліксна. За 25 км ад горада Даўгаўпілс.

## Насельніцтва 
## Інфраструктура 
Валасная адміністрацыя, пачатковая школа, дом культуры, бібліятэка, фельчарска-акушэрскі пункт, паштовае аддзяленне, крама.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Біксэрэ

**Біксэрэ** () — населены пункт у Маданскім краі Латвіі. Адміністрацыйны цэнтр Сарканскай воласці. Знаходзіцца каля рэгіянальнай аўтадарогі P37 (Плявіняс — Мадана — Гулбэнэ). За 10 км ад горада Мадана.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Біксты

**Бі́ксты** () — населены пункт у паўднёвай частцы Латвіі, размешчаны ў Біксцкай воласці Добэльскага краю. Да 1 ліпеня 2009 года ўваходзіў у склад Добэльскага раёна.

З’яўляецца цэнтрам Біксцкай воласці. За 21 км ад Добэлэ, ад Рыгі — 86 км.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Стракаты дзяцел (карная аперацыя)

**Аперацыя «Стракаты дзяцел»** () — кодавая назва карнай антыпартызанскай аперацыі германскіх акупацыйных войскаў і калабарацыянісцкіх падраздзяленняў супраць савецкіх партызан і мясцовага насельніцтва Крупскага раёна, за 3 км на паўночны захад ад в. Радзіца 24—25 мая 1944 года.

Праводзілася падраздзяленнямі вермахта, знішчальнай камандай камендатуры і паліцыі пад кіраўніцтвам зондэркаманды 7 «Б» з Барысава. Да карнай аперацыі па «ачыстцы» лясных масіваў у раёне в. Радзіца былі прыцягнуты падраздзяленні люфтвафэ і супрацьпаветранай абароны, якія дыслацыраваліся ў Дакудаве і Дубешне, 825-ы батальён т.зв. «апалчэння» і інш. Мэтай карнай аперацыі была спроба пакончыць з партызанскім фактарам да пачатку магчымага наступлення савецкіх войск.

Карнікі забіралі жывёлу, рабавалі цывільнае насельніцтва. Жыхароў в. Баравыя сілай зброі прымушалі рухацца наперадзе карнікаў і размініраваць сваімі целамі дарогі, больш за 60 жыхароў в. Радзіца вывезлі на катаргу ў нацысцкую Германію.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Карныя аперацыі нямецкага войска
Бэрзайнэ

**Бэрзайнэ** () — населены пункт у Коцэнскім краі Латвіі. Адміністрацыйны цэнтр Бэрзайнскай воласці.

## Насельніцтва 
## Інфраструктура 
Валасная адміністрацыя, дом культуры, бібліятэка, фельчарскі пункт, паштовае аддзяленне, некалькі магазінаў.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Бірзгалэ

**Бірзгалэ** () — населены пункт у Кегумскім краі Латвіі. Адміністрацыйны цэнтр Бірзгальскай воласці. За 20 км ад горада Кегумс, да горада Огрэ — каля 32 км.

## Насельніцтва 
## Інфраструктура 
Валасная адміністрацыя, пачатковая школа, дзіцячы сад, музычная школа, народны дом, бібліятэка, музей і паштовае аддзяленне. За 2 км на паўночны захад ад знаходзіцца закінуты аэрадром Бірзгалэ.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Блазма (Вэнтспілскі край)

**Блазма** () — населены пункт у Вэнтспілскім краі Латвіі. Адміністрацыйны цэнтр Пузэнскай воласці. Знаходзіцца на рацэ Стэндэ. За 40 км ад горада Вэнтспілс.

## Насельніцтва 
## Інфраструктуры 
Валасная адміністрацыя, пачатковая школа, дом культуры, бібліятэка, дзіцячы і юнацкі цэнтр, паштовае аддзяленне, фельчарскі пункт.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Білска

**Білска** () — населены пункт у Смілтэнскім краі Латвіі. Адміністрацыйны цэнтр Білскай воласці. Знаходзіцца каля рэгіянальнай аўтадарогі P24 (Смілтэнэ — Валка). За 37 км ад горада Валка. Побач размешчана возера Білска.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Бломэ

**Бломэ** () — населены пункт у Смілтэнскім краі Латвіі. Адміністрацыйны цэнтр Бломскай воласці. Знаходзіцца на рацэ Нігра непадалёк ад рэгіянальнай аўтадарогі P18 (Валміера - Смілтэнэ).

За 7,5 км ад горада Смілтэнэ, да горада Валка — каля 52 км.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Бранкас

**Бранкас** () — населены пункт у Елгаўскім краі Латвіі. Адміністрацыйны цэнтр Цэнскай воласці. Знаходзіцца на рацэ Іецава каля аўтадарогі A8 (E 77).

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Світэнэ (рака)

**Світэнэ** (Швітэнэ; , , ,  або **Швітыніс** () — рака ў Латвіі і Літве. У Латвіі цячэ па тэрыторыі Баўскага і Елгаўскага краёў, у Літве — Пакруойскага і Іанішскага раёнаў. Левы прыток верхняга цячэння Ліелупэ.

Даўжыня - 80 км. Пачынаецца ў палях на паўночны ўсход ад вёскі Вараняй на тэрыторыі Пашвіцінскага староства. У сярэднім цячэнні на працягу кіламетра па Світэнэ праходзіць латвійска-літоўская мяжа. Вусце Світэнэ знаходзіцца на вышыні 0,5 м над узроўнем мора, за 81 км па левым беразе Ліелупэ, на тэрыторыі Яунсвірлаўскай воласці, за 7 км на паўднёвы ўсход ад Елгавы.
Катэгорыя:Рэкі Латвіі
Катэгорыя:Рэкі Літвы
Палярызацыя (электрахімія)

**Палярызацыя ў электрахіміі** — гэта адхіленне значэння электроднага патэнцыялу ад раўнаважнага пры праходжанні праз электрод знешняга электрычнага току. Велічыня палярызацыі можа мяняцца ад долей міліволь да некалькіх вольт, залежыць ад матэрыялу электрода, характару электродных працэсаў, саставу раствору, т-ры і звычайна тым большая, чым большая шчыльнасць электрычнага току.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Электрахімія
Шуньчжы

**Фулінь** (; , храмавае імя **Шыцзу** ; 15 сакавіка 1638&nbsp;— 5 лютага 1661) — маньчжурскі дзяржаўны і палітычны дзеяч, трэці імператар дынастыі Цын. Пасмяротнае імя **Імператар Чжан**.

## Біяграфія 
Быў дзявятым сынам Хуантайцзы і ўнукам Нурхацы.

У 1644 годзе захапіў кітайскую сталіцу Пекін і знішчыў дынастыю Мін.

Каля 1659 года падпарадкаваў усю тэрыторыю Кітая. Праводзіў жорсткую цэнтралізаваную палітыку, выкараняў карупцыю, забараніў ўмяшанне еўнухаў у дзяржаўныя справы. Заклаў асновы росквіту маньчжурскай дынастыі. Быў вялікім прыхільнікам кітайскай культуры і кніг.

Памёр ад натуральнай воспы на 25 годзе жыцця.

Дэвіз праўлення&nbsp;— Шуньчжы. Іншае імя паходзіць ад дэвізу праўлення, — **Імператар Шуньчжы** ().

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Рубель В. А. Історія середньовічного Сходу: Курс лекцій: Навч. посібник. — К. : Либідь, 1997. — 462 с. — ISBN 5-325-00775-0
* Непомнин О. Е. *История Китая: Эпоха Цин. XVII&nbsp;— начало XX века*.&nbsp;— Москва: Восточная литература, 2005. 

Катэгорыя:Памерлі ад воспы
Налань Сіндэ

**Налань Сіндэ** (, 19 студзеня 1655 —1 ліпеня 1685) — кітайскі паэт часоў дынастыі Цын.

## Біяграфія 
Паходзіў з арыстакратычнай манчжурскай сям’і Налань з племені жоўтага сцяга. Сын , траюрадны брат імператара Фуліня, узначальваў Дзяржаўны сакратарыят. Маці будучага паэта Айсінуэлуа — была стрыечнай сястрой Фуліня. Нарадзіўся ў г. Пекіне. Пры нараджэнні атрымаў імя Чэндэ. Атрымаў класічную адукацыю. З маладых гадоў праявіў літаратурны талент. У 1674 годзе змяніў імя на Сіндэ.

Пасля некалькіх спроб у 1676 годзе здаў імператарскі экзамен, атрымаўшы вышэйшую навуковую ступень. Зрэшты працягнуў службу ў імператарскай гвардыі. З часам становіцца адным з сяброў імператара Кансі, які цаніў паэтычны талент Наланя. Далейшае жыццё правёў у Імператарскай свіце. Ён памёр у 1685 годзе ад хваробы, якой пакутаваў з дзяцінства.

## Паэзія 
Працаваў у жанры цы. Асноўная тэматыка — каханне. У вершах адлюстравана туга па рана памерлай жонцы Лю Жуме. Асаблівасцю творчасці стала тое, што Налань стаў укараняць у маляўніча-мудрагелістую мову простую лексіку і рабіць бытавое слова носьбітам лірычнага сэнсу. Большасць яго твораў увайшла ў зборнік «Тунцзітан-цзі», які выйшаў у свет пасля смерці Налань Сіндэ.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Yinde Zhang, Histoire de la littérature chinoise, Paris, Ellipses, coll. «Littérature des cinq continents», 2004, p. 57
* Bruce Carpenter, 'Drinking Water; Lyric Songs of the Seventeenth Century Manchu Poet Na-lan Hsing-te' Bulletin of Tezukayama University (Tezukayama daigaku kiyo), Nara, Japan, 1983, no. 20, pp. 100—137.

Катэгорыя:Паэты Кітая
Андрэй Іванавіч Сібіга

**Андрэй Іванавіч Сібіга** (; ) — украінскі дыпламат і юрыст.

Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Украіны ў Турцыі (2016—2021), намеснік кіраўніка Офіса прэзідэнта Украіны (2021—2024), Міністр замежных спраў Украіны (з 2024 года).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 1 студзеня 1975 года ў горадзе Зборыў Цярнопальскай вобласці. Бацька — адвакат Іван Сібіга. Малодшы брат дыпламат Ігар.

У 1997 годзе скончыў Львоўскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Івана Франко, спецыяліст па міжнародных сувязях, перакладчык з англійскай мовы. Свабодна валодае англійскай і польскай мовамі.

У 1997—1998 гадах — аташэ, трэці, другі сакратар аддзела дзяржаўна-прававых пытанняў Дагаворна-прававога дэпартамента МЗС Украіны. У 1998—2002 гадах — другі, першы сакратар пасольства Украіны ў Польшчы. У 2002—2003 гадах — першы сакратар аддзела прававога і гуманітарнага супрацоўніцтва Офіса еўрапейскай інтэграцыі M3C Украіны. У 2003—2005 гадах — начальнік упраўлення міжнародна-прававога супрацоўніцтва дагаворна-прававога дэпартамента МЗС Украіны. У 2005—2006 гадах — начальнік аддзела міжнароднага права і заканадаўства ў сферы знешняй палітыкі дэпартамента дагаворна-прававога права M3C Украіны. У 2006—2008 гадах — намеснік дырэктара дагаворна-прававога дэпартамента M3C Украіны. У 2008—2012 гадах — саветнік-пасланнік пасольства Украіны ў Польшчы. У 2012—2016 гадах — дырэктар Дэпартамента консульскай службы M3C Украіны.

23 жніўня 2016 года быў прызначаны Надзвычайным і Паўнамоцным Паслом Украіны ў Турцыі. 19 мая 2021 года вызвалены ад пасады.

З 31 мая 2021 года — намеснік кіраўніка Офіса прэзідэнта Украіны. 12 красавіка 2024 года быў адхілены ад пасады.

12 красавіка 2024 года стаў першым намеснікам Міністра замежных спраў Украіны.

5 верасня 2024 года прызначаны Міністрам замежных спраў Украіны.

## Асабістае жыццё 
Жанаты, выхоўвае траіх дзяцей.

## Дыпламатычны ранг 
* Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол (22 снежня 2017)

## Узнагароды 
* Ордэн «За заслугі» II ступені (22 снежня 2021) — *За значны асабісты ўклад ва ўмацаванне міжнароднага супрацоўніцтва Украіны, шматгадовую плённую дыпламатычную дзейнасць і высокі прафесіяналізм*;
* Ордэн «За заслугі» III ступені (21 жніўня 2020) — *за значны асабісты ўклад у дзяржаўнае будаўніцтва, сацыяльна-эканамічнае, навукова-тэхнічнае, культурна-асветніцкае развіццё Украіны, значныя працоўныя дасягненні і высокі прафесіяналізм*.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* *Івахів Г., Мельничук Б.* Сибіга Андрій Іванович // Тернопільський енциклопедичний словник : у 4 т. / редкол.: Г. Яворський та ін. — Тернопіль: Видавничо-поліграфічний комбінат «Збруч», 2008. — Т. 3: П — Я.— С. 252. — ISBN 978-966-528-279-2.
* Призначено нового посла України в Турецькій Республіці

Катэгорыя:Дыпламаты Украіны
Катэгорыя:Міністры замежных спраў Украіны
Спецыяльныя групы і атрады Наркамата дзяржбяспекі Беларускай ССР

**Спецыяльныя групы і атрады Наркамата дзяржбяспекі Беларускай ССР** — спецыялльныя вайсковыя падраздзяленні, якія дзейнічалі ў тыле праціўніка на тэрыторыі Беларускай ССР з мэтай дэзарганізацыі работы нямецкага тылу, знішчэнне жывой сілы і тэхнікі праціўніка, правядзення разведвальнай і контрразведвальнай работы, палітыка-растлумачальных мерапрыемстваў сярод нямецкіх войск, а таксама сярод створаных калабарацыянісцкіх антысавецкіх, нацыяналістычных узброеных фарміраванняў. Разам з рашэннем спецыяльных задач аказвалі дапамог савецкіх партызанскім падраздзяленням. 

Фарміраваліся з ліку супрацоўнікаў органаў дзяржаўнай бяспекі, ваеннаслужачых часце НКДБ (пагранічнікаў), Чырвонай Арміі, партызан і падпольшчыкаў. Адной з адметных рыс спецгруп з’яўляўся іх нешматлікі склад. У сваіх дзеяннях кіраваліся загадамі наркома абароны СССР ад 5 верасня 1942 года «Аб задачах партызанскага руху» і 19 красавіка 1943 года «Аб паляпшэнні разведработы партызан», у якіх былі дакладна вызначаны задачы па вядзенню разведкі праціўніка. Вялікую рою ва ўзаемадзеянні партызан і чэкістаў адыгралі дырэктывы СНК СССР і ЦК УКП(б) ад 29 чэрвеня 1941 года партыйным і савецкім арганізацыям прыфрантавых абласцей і пастанова СНК СССР ад 24 чэрвеня 1941 года аб мерапрыемствах па барацьбе з парашутнымі дэсантамі праціўніка.

Пад кіраўніцтвам партыйных арганізацыйу чэрвені—ліпені 1941 года супрацоўнікі органаў дзяржаўнай бяспекі ўдзельнічалі ў арганізацыі груп і атрадаўпа барацьбе з дыверсантамі, якія пазней перараслі ў знішчальныя батальёны і атрады народнага апалчэння. Так, з 15 да 20 ліпеня 191 года у знішчальныя батальёны накіравана больш за 500 чалавек аператыўнага складу супрацоўнікаў НКУС. Спецыяльныя атрады і групы адыгралі вялікую ролю ў барацьбе супраць ворага ў прыфрантавой зоне, аказалі вялікую дапамогу Чырвонай Арміі пры абароне Барысава, Віцебска, Бабруска, Жлобіна, Гомеля, Магілёва і інш. Толькі ў ходзе вулічных баёў у Магілёве загінулі амаль усе байцы 2 батальёнаў, якія былі сфарміраваны з ліку супрацоўнікаў і курсантаў школ НКДБ.

У 1941 годзе у тыле праціўніка на тэрыторыі Беларускай ССР дзейнічалі 14 партызанскіх атрадаў, якія налічвалі ў сваіх радах каля 800 супрацоўнікаў НКДБ. У 1942—1944 гадах НКДБ Беларускай ССР ажыццявіў закідку дзесяткаў груп на акупіраваную тэрыторыю рэспублікі. Разам з вырашэннем спецыяльных задач камандаванню груп ставілася ў абавязак пад кіраўніцтвам падпольных партыйных органаў садзейнічаць арганізацыі і станаўленню партызанскіх груп і атрадаў. У склалдзе партызанскіх атрадаў, брыгад і злучэнняў у 1941—1944 гада спраць ворага змагалася больш за 1850 супрацоўнікаў НКДБ і міліцыі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:НКУС БССР
Катэгорыя:Спецслужбы СССР
Катэгорыя:Партызанскі рух у Беларусі падчас Вялікай Айчыннай вайны
Апалогія Сакрата

**Апалогія Сакрата** ( — *Абарона Сакрата*) — дыялог, запісаны старажытнагрэчаскім філосафам Платонам. Апісвае суд над Сакратам, што прайшоў у Афінах у 399 годзе да н.э. па абвінавачанні яго ў бязбожнасці і разбэшчванні моладзі.

У «Апалогіі» змешчана прамова, якую Сакрат нібыта зрабіў на сваім судзе. Звычайна ўважаецца, што тэкст быў створаны неўзабаве пасля апісаных у ім падзей.

## Гістарычны кантэкст 
Суд над Сакратам прайшоў у 399 годзе да н.э., калі абвінавачанаму было 70 гадоў. Мелетас, Анітас і Лікон абвінавацілі яго ў даследаванні ўсяго, што ёсць пад зямлёй і над зямлёй, веры ў несапраўдныя духоўныя рэчы замест прынятых багоў і разбэшчванні моладзі.

Суды ў старажытных Афінах складаліся з вялікай колькасці суддзяў, у выпадку з Сакратам іх было 501. Суддзі выбіраліся жараб’ёўкай з афінскіх грамадзян мужчынскага полу. Уважалася, што такі суд прадстаўляе жыхароў Афін і афінскую дэмакратыю. У выпадку прызнання віны, абвінаваўца і абвінавачаны самі прапаноўвалі меры пакарання, і суддзі выбіралі паміж імі, што звычайна забяспечвала стрыманасць з абодвух бакоў.

## Сюжэт 
«Апалогію» можна падзяліць на тры часткі:
# Асноўная прамова Сакрата, у якой ён крытыкуе абвінавачанні ў свой адрас і спрабуе даказаць іх несправядлівасць.
# Прызнанне віны суддзямі і выбар меры пакарання.
# Смяротны вырак, прамова Сакрата ў адрас тых суддзяў, якія падтрымалі абвінавачанне, і тых, хто галасаваў за апраўданне.

## Верагоднасць 
Перакладчык «Апалогіі» на англійскую мову  прытрымліваўся думкі, што Платон надзейна перадаў асноўныя довады і тон прамовы Сакрата, хаця канкрэтныя фармулёўкі і стыль належаць Платону. Ён абгрунтоўваў гэта тым, што твор быў напісаны неўзабаве пасля суда, калі афіняне яшчэ помнілі прамову, і таму малаімаверна, што Платон, які хацеў апраўдаць свайго настаўніка, цалкам падмяніў бы яе. Таксама ў самым дыялогу сцвярджаецца, што Платон прысутнічаў на судовым працэсе і чуў прамову.

## Крыніцы 
## Літаратура 
Беларускі пераклад:
* 
Выданні на іншых мовах:
* 

Катэгорыя:Творы Платона
Тымія мекленбургская

**Ты́мія мекленбургская** (*Timmia megapolitana*) — від брыевых імхоў роду  сямейства . Тыпавы від роду.

## Батанічнае апісанне 
Аднадомная лістасцябловая расліна. Утварае рыхлыя, жорсткія дзярнінкі зялёнага або бура-зялёнага колеру вышынёй да 3 (5—8.

## Сінонімы 
Паводле сайта The World Flora Online (WFO):
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* *Timmia megapolitana* Hedw. — Тиммия мекленбургская // *Рубцова А. В.* Руководство по изучению мохообразных: учеб.-метод. пособие — Ижевск: Издательский центр «Удмуртский университет», 2018. — С. 97. — 104 с. — ISBN 978-5-4312-0602-3.

## Спасылкі 
* *Timmia megapolitana* Hedwig, Sp. Musc. Frond. 176. 1801. // Flora of North America
* *Игнатов М. С., Игнатова Е. А.* ПОРЯДОК TIMMIALES Ochyra. Род 1. Timmia Hedw. — Тиммия // Arctoa
* *Баишева Э. З.* Тиммия мекленбургская // Региональный интерактивный энциклопедический портал «Башкортостан»
* Тиммия мекленбургская — *Timmia megapolitana* Hedw. // Экологический центр «Экосистема»™, А. С. Боголюбов

Катэгорыя:Брыевыя імхі
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1801 годзе
Сезон 2007/2008 РДВАР

У сезоне 2007/2008 баскетбольны клуб РДВАР з Мінска прымаў удзел:
* Чэмпіянат Беларусі 2007/2008 (Першая ліга, **5 месца**).

Каманда з’яўлялася базавай да юніёрскай зборнай Беларусі (U-18) і была сфарміравана з выхаванцаў РДВАР 1991 года нараджэння.

## Склад каманды 
*  Віктар Аўсепян
*  Сяргей Ганчаронак
*  Аляксандр Грумянцаў
*  Максім Дабравольскі
*  Валянцін Ігнатчык
*  Аляксей Качан
*  Уладзімір Крысевіч
*  Яраслаў Курапаў
*  Аляксандр Мацвееў
*  Андрэй Навойчык
*  Мікалай Салаўёў
*  Андрэй Цывінскі

## Трэнеры каманды 
*  Аляксандр Барысаў (галоўны трэнер)
*  Валерый Ваўлеў

## Спасылкі 
* ЮБИЛЕЙ. АЗБУКА ЖИЗНИ АЛЕКСАНДРА БОРИСОВА
* Belarusian Men National Team U18/19 2008

## Гл. таксама 
* Сезон 2006/2007 РДВАР-РЦАР
* Сезон 2008/2009 РДВАР

2007/2008
РДВАР
Катэгорыя:2007 год у Мінску
Катэгорыя:2008 год у Мінску
Дыпламат (тэлесерыял)

**Дыпламат** () — амерыканскі тэлесерыял у жарны палітычнага трылера, які транслюецца з 20 красавіка 2023 года на Netflix.

## Фабула 
Кейт Уайлер прызначаецца амбасадарам ЗША ў Вялікабрытаніі. У хуткім часе авіяносец брытанскага флоту «HMS Courageous» падвергся ракетнаму абстрэлу ў Персідскім заліве. Галоўнымі падазраванымі з'яўляюцца па чарзе Іран, Расія, а пасля — і сама Вялікабрытанія. Адначасова Кейт Уайлер прапануюць заняць пасаду віцэ-прэзідэнта ЗША, і пасада амбасадара ў Лондане з'яўляецца фактычна іспытам для заняцця гэтай высокай пасады. На ёй Кейт Уайлер павінна прадухіліць міжнародны крызіс, стварыць стратэгічныя альянсы і прызвычаіцца да свайго новага месца ў цэнтры грамадскай ўвагі. І ўсё гэта, спрабуючы захаваць шлюб з Хэлам, кар'ерным дыпламатам і таксама былым амбасадарам.

## Дзеючыя асобы 
### Галоўныя 
* Кейт Уайлер (у выкананнні Керы Расел), амбасадар ЗША ў Вялікабрытаніі
* Хэл Уайлер (Руфус Сьюэл), муж Кейт, былы амбасадар
* Осцін Дэнісан (Дэвід Г'ясі), міністр замежных спраў Вялікабрытаніі
* Эйдра Парк (Алі Ан), кіраўнік аддзялення ЦРУ ў Лондане
* Нікол Троўбрыдж (Роры Кінір), прэм'ер-міністр Вялікабрытаніі
* Сцюарт Хэйфард (Ата Эсанда), заступнік кіраўніка дыпмісіі

### Другарадныя 
* Маргарэт Ройлін (Селія Імры), функцыянер Кансерватыўнай партыі, нефармальны дарадца прэм'ер-міністра Вялікабрытаніі
* Мігель Ганан (Мігель Сандавал), Дзяржаўны сакратар ЗША
* Білі Апія (Нана Менса), кіраўнік апарата Белага дома
* Уільям Рэйбэрн (Майкл МакКін), Прэзідэнт ЗША
* Грэйс Пэн (Элісан Джэні), Віцэ-прэзідэнт ЗША

## Спасылкі 
* Старонка тэлесерыяла на сайце Netflix

Катэгорыя:Тэлеперадачы паводле алфавіта
Катэгорыя:Тэлесерыялы ЗША
Катэгорыя:Тэлесерыялы 2023 года
Катэгорыя:Тэлесерыялы на англійскай мове
Cerito Films

**Cerito Films** — французская кінавытворчая кампанія, створаная ў 1971 годзе акцёрам Жанам-Полем Бельмандо і яго прэс-аташэ Рэнэ Шато, для лепшага распаўсюджвання фільмаў з удзелам акцёра. Дзейнасць кампаніі складалася ў дэлегаванай вытворчасці, спадарожнай вытворчасці, сумеснай вытворчасці і дыстрыбуцыі. Назва кампаніі — даніна павагі да бабулі Бельмандо, — Разін Серыта.

Кінакампанія зарабіла добрую рэпутацыю ў сферы маркетынгу кіно дзякуючы захапляльным трэйлерам да новых фільмаў з удзелам Бельмандо. У 1990 годзе кампанія была набыта тэлівізійным каналам Canal+

## Фільмаграфія 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Кінакампаніі Францыі
Сярэдзіна

**Сярэ́дзіна**, часам **Серадзіно́**, або **Серадзі́на** — былая вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці, на рацэ Шаць. Уваходзіла ў склад Шацкага сельсавета.

## Гісторыя 
У пачатку XVIII стагоддзя вёска Сярэдзіна была ў заставе ў Янішэўскага. Уваходзіла ў склад Менскага павета Менскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага. У сярэдзіне XVIII стагоддзя належала да дамена Шацк, уласнасць Антонія Аскеркі, старасты мазырскага. У 1789 годзе Антоній Аскерка перадаў у права заставы 2 валокі зямлі ў вёсцы Сярэдзіна, разам з вяскоўцамі Амялянам і Васілём Сарна і іх радзінамі, Феліцыяну і Катарыне з Іздэбскіх Падвысоцкім за 1500 дукатаў.

У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай 1793 года тэрыторыя апынулася ў складзе Расійскай імперыі, у Ігуменскім павеце Мінскай губерні.

У час сялянскай рэформы 1861 года ў вёсцы Сярэдзіна было 6 гаспадарак, агулам 197 моргаў. Пасля 1861 года ў Шацкай воласці Ігуменскага павета. Краязнавец Аляксандр Ельскі адзначаў у канцы XIX стагоддзя, што блізкасць жыдоўскага мястэчка Шацк ёсць прычынай п’янства люду.

З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў пад акупацыяй Польшчы (Мінская акруга ГУУЗ).

З 31 ліпеня 1920 года ў Беларускай ССР.

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад акупацыяй Германіі.

24 лістапада 1966 года далучана да вёскі Шацк, цяпер вуліца Сярэдзіна ў Шацку.

## Насельніцтва 
* 1908 год — 41 двор, 282 жыхары
* 1917 год — 48 двароў, 273 жыхары, усе беларусы

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
*
Халакост у Глускім раёне

За час акупацыі практычна ўсе яўрэяі Глускага раёна былі забітыя, а нешматлікія ацалелыя ў большасці ваявалі пасля ў партызанскіх атрадах.

Прадстаўнікоў народа забівалі ў Глуску, у вёсцы Гарадок і ў іншых населеных пунктах.

Рэалізуючы нацысцкую праграму знішчэння яўрэяў, немцы стварылі на тэрыторыі раёна адно гета — у Глуску, у якім з лета па снежань 1941 года былі закатаваныя і забітыя каля 3000 чалавек.

У Глускім раёне шэсць чалавек былі ўдастоены ганаровага звання «Праведнік народаў свету» ад ізраільскага мемарыяльнага інстытута «Яд ва-Шэм» «*у знак глыбокай удзячнасці за дапамогу, аказаную яўрэйскаму народу ў гады Другой сусветнай вайны*»: Архіпцава Надзея, Волчак (Архіпцава) Любоў, Слабко (Беліцкая) Вольга, Бабак Марыя, Краснеўскія Ганна і Анісім.

Тры помнікі забітым усталяваныя ў Глуску. У вёсцы Гарадок усталяваны помнік забітым жыхарам, у тым ліку і яўрэям. 

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

Глускі раён
Катэгорыя:Гісторыя Глускага раёна
Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі
Setophaga petechia

**Setophaga petechia** — від птушак з сямейства . Вылучаюць 34 падвіды. Распаўсюджаны амаль ва ўсёй Паўночнай Амерыцы аж да поўначы Паўднёвай Амерыкі.

## Апісанне 
Ніжнія часткі цела жоўтыя, верхнія — зелянява-жоўтыя, на крылах прыкметныя дзве жоўтыя палосы. На грудзях і баках можна ўбачыць вузкія каштанавыя палосы. Вочы чорныя, кантрастуюць з жоўтай маскай. Самкі і маладыя самцы жоўтыя знізу і зверху, маладыя самкі аліўкава-шэра-зялёнага колеру. У залежнасці ад падвіда вар’іруюцца колькасць каштанавых палос на ніжняй частцы і адценне каштанавага колеру на верхавіне. Памер каля 11,5-13 см.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1766 годзе
Катэгорыя:Птушкі Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Вераб’інападобныя
Amorpha juglandis

**Amorpha juglandis** — від матылёў з сямейства .

## Апісанне 
Даўжыня пярэдняга крыла 23-41 мм. Размах крылаў 45-75 мм. Афарбоўка моцна вар’іруе: сустракаюцца асобіны з шараватай, жаўтлявай і светла-карычневай афарбоўкай крылаў. Цела буйное, конусападобна завостранае на канцы. Вусікі доўгія, верацёнападобныя. Вочы буйныя, голыя. Губныя шчупікі добра развітыя, загнутыя дагары, з вонкавага боку густа пакрытыя лускавінкамі, з унутранага боку пазбаўленыя лускаватага покрыва.

Файл:Amorpha_juglandis_MHNT_CUT_2010_0_266_Sank_City_Sank_Co_Wisconsin_male_dorsal.jpg|*Amorpha juglandis* ♂
Файл:Amorpha_juglandis_MHNT_CUT_2010_0_266_Sank_City_Sank_Co_Wisconsin_male_ventral.jpg|*Amorpha juglandis* ♂  △
Файл:Amorpha_juglandis_MHNT_CUT_2010_0_266_Edgard,_St._John_Par._Louisiana_USA_female_dorsal.jpg|*Amorpha juglandis*  ♀
Файл:Amorpha_juglandis_MHNT_CUT_2010_0_266_Edgard,_St._John_Par._Louisiana_female_ventral.jpg|*Amorpha juglandis*  ♀ △

## Біялогія 
Матылі актыўныя пасля наступлення цемры. На поўначы арэала за год развіваецца адно пакаленне, матылі якога лётаюць з мая па жнівень. На поўдні арэала развіваецца два пакаленні, матылі сустракаюцца з сакавіка па кастрычнік.

## Арэал 
Від шырока распаўсюджаны ва ўсходняй частцы Паўночнай Амерыкі ад Фларыды да поўдня Канады. На захадзе арэал дасягае Вялікіх раўнін, дзе від выяўлены ў заходняй частцы штата Небраска, Аклахоме і Тэхасе (Біг-Бэнд). Таксама арэал віду ахоплівае поўдзень Канады (Новая Шатландыя, Нью-Брансуік, Квебек, Антарыа і Манітоба).

Здымка пры дапамозе хуткаснай камеры ў спалучэнні з вымярэннем патокаў паветра каля вусеня і выбарачным блакаваннем яго дыхалец дазволілі высветліць, што пры пагрозе вусень рэзка скарачае пярэднія сегменты свайго цела, выкідваючы паветра праз пару павялічаных дыхальцаў на восьмым сегменце брушка. Назіранні ў прыродзе паказалі, што вырабленыя гукі сапраўды адпужваюць птушак віду , з якімі эксперыментавалі даследчыкі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* James P. Tuttle: The Hawkmoths of North America, A Natural History Study of the Sphingidae of the United States and Canada. The Wedge Entomological Research Foundation, Washington, DC 2007, ISBN 978-0-9796633-0-7.
* Bernard D’Abrera, Alan Henry Hayes Sphingidae Mundi. Classey, 1986

## Спасылкі 
* Butterflies and Moths of North America | Walnut sphinx Amorpha juglandis (J.E. Smith, 1797)
* How and why does this caterpillar whistle?

Катэгорыя:Насякомыя Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1797 годзе
Катэгорыя:Бражнікі
Бой за Уселюб

**Бой ва Уселюбе** () — няўдалая спроба польскіх партызан з Арміі Краёвай разграміць гарнізон БКА 8 чэрвеня 1944 года.

## Перадумова 
Падраздзяленне палякаў пакінула размяшчэнне ў Ганцавічах у ноч з 6 на 7 чэрвеня 1944 года ў складзе 4 узводаў па 30 чалавек у кожным. Толькі на апошнім брыфінгу афіцэры даведаліся, што «Багданка» раззброіць гарнізон Уселюба самастойна. «Ястшэмбец» не ўлічыў магчымасці паражэння. Ён даў месца сустрэчы толькі ў выпадку няўдачы, калі «Юранда» двойчы пра гэта прасіў. Польскія партызаны перасеклі Нёман на лодках і пасля дваццаціпяцікіламетровага пераходу дасягнулі ўскраін на паўночна-заходняй Уселюбы, дзе «Багданка» чакала ўвесь дзень.

## Бой 
Акцыя пачалася апоўначы 7—8 чэрвеня 1944 года. Дзейнічалі чатыры групы. Толькі група «Яраш» поўнасцю выканала сваю задачу, захапіўшы паліцэйскія казармы. Узводу «Джуранда» удалося абясшкодзіць 3 з 5 дотаў, размешчаных вакол горада. Аднак дзеянні групы «Гастана» праваліліся прама на першым этапе аперацыі. Раптоўнасць не спрацавала. Гарнізон БКА, які дыслакаваўся ў школе, аказаў рашучы супраціў. «Ястшэмбец» быў цяжка паранены ў сцягно, а «Багданка» па ягоным загадзе пачала адыходзіць з мястэчка. Аднак сам «Ястшэмбец» застаўся ва Уселюбе. Яго цела знайшлі на наступны дзень на праваслаўных могілках — яму прастрэлілі галаву, магчыма, ён скончыў жыццё самагубствам. Агульныя страты «Багданкі» склалі 3 забітых і 12 параненых.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Беларуска-польскія адносіны
Катэгорыя:Бітвы Вялікай Айчыннай вайны ў Беларусі
Катэгорыя:Бітвы ў Беларусі
Катэгорыя:Армія Краёва
Катэгорыя:Бітвы з удзелам Арміі Краёвай
Катэгорыя:Уселюб
Брэнгулі

**Брэнгулі** () — населены пункт у Бэвэрынскім краі Латвіі. Адміністрацыйны цэнтр Брэнгульскай воласці. Знаходзіцца на левым беразе ракі Абулс. Побач праходзіць чыгуначная лінія Рыга — Лугажы са станцыяй Брэнгулі. За 9 км ад горада Валміера.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Наступленне на поўдні Сірыі (2024)

**Наступленне на поўдні Сірыі,** скаардынаванае з наступленне на паўночным захадзе краіны, было пачата сірыйскімі апазіцыйнымі фарміраваннямі 29 лістапада 2024 года. 

## Ход падзей 
### Лістапад 
Пасля пачатку наступлення на паўночна-заходнюю Сірыю апазіцыйныя сілы на поўдні краіны апублікавалі публічную заяву, у якой гаварылася аб планах каардынацыі ваеннай дзейнасці з паўночнымі апазіцыйнымі групамі. Баевікі мелі намер ажыццявіць план акружэння, нацэліўшыся на Дамаск. Паўстанцкія войскі на поўдні з цэнтрам у правінцыі Дэр’а стварылі скаардынаваную ваенную структуру з удзелам некалькіх груповак, уключаючы Восьмую брыгаду. Мясцовыя выданне Daraa 24 паведаміла аб планах мэтанакіраваных аперацый супраць урадавых ваенных а’ектаў і кантрольна-прапускных пунктаў у рэгіёне.

Пачынаючы з 29 лістапада паўстанцкія групоўкі пачалі аперацыі супраць сірыйскіх урадавых аб’ектаў па ўсім паўднёвым рэгіёне, надаючы асаблівую ўвагу правінцыям Дэр’а і Эс-Сувейда. Гэтыя дзеянні ў першую чаргу былі накіраваныя супраць урадавай інфраструктуры бяспекі, уключаючы ваенныя кантрольна-прапускныя пункты і пазіцыі сіл бяспекі. У Інхіле, на поўнач ад Дэр’а, баевікі ўзялі ў аблогу цэнтр дзяржаўнай бяспекі. Адначасова была здзейсненая ракетная атака на аб’ект разведкі ВПС у Сувейдзе.

30 лістапада ўрадавыя войскі ажыццявілі маштабнае ваеннае разгортванне ў Дэр’а. Ваеннае кіраўніцтва пацвердзіла разгортванне ў рамках бягучых аперацый па забеспячэнні нацыянальнай бяспекі, накіраваных на рашэнне праблем, звязаных з баевікамі на поўдні Сірыі. Галоўнае камандаванне Узброеных сіл Сірыі выступіла з афіцыйнай заявай з нагоды аперацыі і абвясціла, што ўзброеныя сілы прымаюць меры ў адказ для барацьбы з «тэрарыстычнымі групоўкамі» ў рэгіёне.

### Снежань 
1 снежня паўстанцы атакавалі кантрольна-прапускны пункт сірыйскай разведкі на мосце Хірбет-Газалех і забілі большую частку асабістага складу КПП.

2 снежня, па паведамленні паўстанцкага агенцтва Step, паўстанцы захапілі раённы паліцэйскі ўчастак у Аль-Мусайфіры, захапіўшы ўсё яго ўзбраенне і тэрыторыю без страт з абодвух бакоў.

6 снежня ў раёне Ноа правінцыі Дэр’а пачаліся сутыкненні паміж сіламі Башара Асада і войскамі апазіцыі. Некалькі гарадоў, у тым ліку Габагеб, Аль-Джыза, Аль-Гарыя-Аль-Шаркія, Інхіль, Барка, Джасім, Намір і Сімлін, а таксама памежны пераход Насіб, перайшлі пад кантроль баевікоў. У Сувейдзе пратэстоўцы сабраліся на плошчы Аль-Карама, скандуючы лозунгі супраць Башара аль-Асада і зрываючы яго выяву з будынка ўпраўлення культуры. Увечары апазіцыйныя сілы захапілі сталіцу правінцыі Сувейда пасля вываду ўрадавых войскаў з горада. Да паўночы апазіцыйныя сілы правінцыі Дэр’а захапілі яе сталіцу і 90% тэрыторыі правінцыі, а ўрадавыя сілы адступілі ў бок Дамаска.

7 снежня паўстанцы ўвайшлі ў рэгіён Рыф-Дамаск з поўдня і наблізіліся да сталіцы Сірыі на адлегласць 20 км. Да вечара ўрадавыя сілы пакінулі гарады на ўскраінах Дамаска, у тым ліку Джарамана, Катану, Муадамія-эль-Шам, Дарая, Аль-Кісва, Аль-Думайр.

8 снежня баевікі ўзялі Дамаск.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Бітвы грамадзянскай вайны ў Сірыі
Катэгорыя:Лістапад 2024 года
Катэгорыя:Снежань 2024 года
Катэгорыя:2024 год у Сірыі
Абулс

**Абулс** () або **Абула** () — рака ў Латвіі. Цячэ па тэрыторыі Валміерскага і Смілтэнскага краёў. Левы прыток сярэдняй плыні ракі Гаўя.

Даўжыня ракі — 52 км (па іншых дадзеных — 79 км). Плошча вадазборнага басейна — 430 км² (па іншых дадзеных — 479 км²).
## Крыніцы 
Катэгорыя:Рэкі Латвіі
Брыгі (вёска)

**Брыгі** () — населены пункт у Лудзэнскім краі Латвіі. Адміністрацыйны цэнтр Брыгскай воласці.

## Насельніцтва 
## Інфрастуктура 
Валасная адміністрацыя, дзіцячы сад, народны дом, бібліятэка, паштовае аддзяленне, фельчарскі і акушэрскі пункт, каталіцкая царква. На поўдзень ад вёскі знаходзіцца платформа Брыгі на лініі Рэзэкнэ II - Зілупэ.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Брыгі

**Брыгі**:
* Брыгі (народ)
## Прозвішча 
* Матэа Брыгі, італьянскі футбаліст

## Тапонім 
* Брыгі (вёска)
Бродзі (Латвія)

**Бродзі** () — населены пункт у Екабпілскім краі Латвіі. Адміністрацыйны цэнтр Абэльскай воласці. Знаходзіцца каля паўднёвай ускраіны горада Екабпілс.

## Насельніцтва 
## Інфраструктура 
Валасная адміністрацыя, дом культуры, бібліятэка, паштовае аддзяленне, фельчарскі і акушэрскі пункт, крама.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Букайшы

**Букайшы** () — населены пункт у Тэрвэцкім краі Латвіі. Адміністрацыйны цэнтр Букайскай воласці. За 32 км ад горада Добэлэ.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Брыежуцыемс

**Брыежуцыемс** (), **Грушлява** — сяло ў Балвскім краі ў Латвіі, цэнтр Брыежуцыемскай воласці.

Да 1920 года вёска ўваходзіла ў Балтынаўскую воласць Люцынскага павета Віцебскай губерні. з 1920 года — у Латвіі, у складзе Балтынаўскай воласці Лудзэнскага павета, у 1925—1945 гадах — Яўнлатгальскага (Абрэнскага) павета Латвіі, з 1945 года — цэнтр Квашнеўскага сельсавета, у 1949—1959 ггадах уваходзіла ў Абрэнскі раён, у 1959—1962 гг. часткова ў Карсаўскі раён і з 1962 да 2009 гг. у Балскі раён. З 1990 года — валасны цэнтр.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Трафічны ўзровень

]]
**Трафі́чны ўзро́вень** — сукупнасць арганізмаў біяцэнозу, якія займаюць пэўнае становішча ў ланцугу харчавання, аб’яднаных тыпам жыўлення.

Адрозніваюць наступныя трафіныя ўзроўні:
* прадуцэнты — аўтатрофныя арганізмы (бактэрыі, зялёныя расліны);
* кансументы 1-га парадку (расліннаедныя жывёлы);
* кансументы 2-га парадку (драпежнікі);
* кансументы 3-га парадку (другасныя драпежнікі);
* рэдуцэнты (мікраарганізмы-дэструктары, грыбы).

Арганізмы розных трафічных ланцугоў, якія атрымліваюць ежу праз аднолькавую колькасць звёнаў, знаходзяцца на адным трафічным узроўні. Арганізмы аднаго віду, якія прымаюць удзел у розных трафічных ланцугах, у залежнасці ад крыніцы энергіі, могуць знаходзіцца на розных трафічных узроўнях.

На кожным трафічным узроўні корм засвойваецца (асіміліруецца) часткова, бо значная яго частка траціцца на абмен, таму прадукцыя арганізмаў кожнага наступнага ўзроўню заўсёды меншая за прадукцыя папярэдняга ў сярэднім у 10 разоў. Адносная колькасць энергіі, што перадаецца ад аднаго трафічнага ўзроўня да другога, называюць экалагічнай эфектыўнасцю згуртавання або эклагічнай эфектыўнасцю ланцуга.

Суадносіны розных трафічных узроўняў (трафічную структуру) паказваюць графічна ў выглядзе экалагічнай піраміды, асновай якой служыць першы ўзровень трафічнга ланцуга (узровень прадуцэнтаў). Вывучэннем трафічных узроўняў займаецца трофаэкалогія.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* Трофический уровень // *Ибрагимова К. К., Рахимов И. И., Зиятдинова А. И.* Словарь-справочник терминов по экологии и охране природы: Учебное пособие. — Казань: Изд-во «Отечество», 2012. — С. 104. — 148 с. — ISBN 978-5-9222-0558-0.
* 
* 
* 
* Рівень трофічний // Словник-довідник з екології : навч.-метод. посіб. / уклад. О. Г. Лановенко, О. О. Остапішина. — Херсон : ПП Вишемирський В. С., 2013. — С. 155.

## Спасылкі 
* Трофические взаимодействия в экосистемах. Экологические пирамиды // Кубанскі дзяржаўны ўніверсітэт. Філіял у Салавянску-на-Кубані
* § 45. Цепи и сети питания. Трофические уровни // Единый информационно-образовательный ресурс. Учебное пособие «Биология» для 10 класса 

Катэгорыя:Экалагічныя тэрміны
Катэгорыя:Трафічная экалогія
Букаты

**Букаты**:
## Беларусь 
* Букаты (Валожынскі раён)
## Украіна 
* Букаты (Сумская вобласць)
Вартая

**Вартая** (, *Vartāja*, *Vārtaja*, *Vārtava*) — рака ў Латвіі. Цячэ па тэрыторыі Паўднёвакурзэмскага краю. Правы прыток ніжняга цячэння Барты (Бартувы).

Даўжыня ракі — 64 км. Плошча вадазборнага басейна — 541 км²(па іншых дадзеных — 563 км²). Аб’ём гадавога сцёку — 0,195 км³. Ухіл — 1,03 м/км, падзенне — 84 м.

Выцякае з возера Сэпэнэс.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Рэкі Латвіі
Бунка (вёска)

**Бунка** () — населены пункт у Паўднёвакурзэмскім краі Латвіі. Адміністрацыйны цэнтр Бунцкай воласці. Знаходзіцца на рацэ Вартая. За 45 км ад горада Ліепая — каля 45 км.

## Насельніцтва 
## Інфраструктура 
Валасная адміністрацыя, дом культуры, бібліятэка, фельчарска-акушэрскі пункт.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Сэпэнэс

**Сэпэнэс** (, *Sepes ezers*, *Sēpenes ezers*) — возера ў Эмбуцкай воласці Паўднёвакурзэмскага краю Латвіі. Выток ракі Вартая. Адносіцца да басейна Барты (Бартувы).

Знаходзіцца на вышыні 88,1 м над узроўнем мора ў межах Заходняга Курзэмскага ўзвышша. Даўжыня возера — 1,2 км, найбольшая шырыня — 0,82 км. Плошча воднай паверхні — 67 га. Найбольшая глыбіня — 3,5 м, сярэдняя — 1,9 м.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Азёры Латвіі
Ваболэ

**Ваболэ** () — населены пункт у Аўгшдаўгаўскім краі Латвіі. Адміністрацыйны цэнтр Вабольскай воласці. За 22 км ад горада Даўгаўпілс.

## Насельніцтва 
## Інфраструктура 
Валасная адміністрацыя сярэдняя школа, база адпачынку, бібліятэка, фельчарскі пункт, крама.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Вайдава (вёска)

**Вайдава** () — населены пункт у Коцэнскім краі Латвіі. Адміністрацыйны цэнтр Вайдаўскай воласці. За 20 км ад горада Валміера. Побач з вёскай працякае рака Вайдава і знаходзіцца возера Вайдавас.

## Насельніцтва 
## Інфраструктура 
Валасная адміністрацыя, дом культуры, бібліятэка, Вайдаўская школа-інтэрнат, паштовае аддзяленне, фельчарскі пункт і крама.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Вайдава (рака)

**Ва́йдава** (), **Ва́йдва**(, ) — рака ў Латвіі і Эстоніі. Смілтэнскага і Алуксненскага краёў, у Эстоніі — па тэрыторыі павета Вырумаа. Левы прыток Мустйыгі.

Даўжыня — 72 км (паводле іншых звестак — 71 км). У верхняй палове цячэ па Вайдаўскім паніжэнні Алуксненскага ўзвышша, у ніжняй — па Трапенскай раўніне Талаўскай нізіны. Вусце Вайдавы знаходзіцца на вышыні 58 м над узроўнем мора, за 26 км па левым беразе Мустйыгі, на адлегласці 2,5 км на захад ад вёскі Мыністэ ў заходняй частцы эстонскай воласці Рыўгэ. Ухіл — 1,58 м/км, падзенне — 114 м. Плошча вадазборнага басейна — 559 км² (па іншых дадзеных — 558 км²).
## Крыніцы 
Катэгорыя:Рэкі Латвіі
Катэгорыя:Рэкі Эстоніі
Мыністэ

**Мыністэ** () — вёска ў воласці Рыўгэ павета Вырумаа, Эстонія. Да рэформы мясцовых самакіраванняў Эстоніі 2017 года ўваходзіла ў склад воласці Мыністэ і была яе адміністрацыйным цэнтрам. Размешчана каля шашы Валга-Выру на скрыжаванні Апэ. Адлегласць да павятовага цэнтра — горада Выру — 41 кіламетр, да горада Валга — 46 кіламетраў. Вышыня над узроўнем мора — 74 метры.
## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Ванагі

**Ванагі** () — населены пункт у Буртніекскім краі Латвіі. Адміністрацыйны цэнтр Валміерскай воласці. Знаходзіцца на поўнач ад горада Валміера, каля аўтадарогі P17 (Валміера — Руіена — эстонская мяжа).

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Валгундэ

**Валгундэ** () — вёска ў Елгаўскім краі Латвіі, адміністрацыйны цэнтр Валгундскай воласці. Знаходзіцца каля рэгіянальнай аўтадарогі P99 (Елгава — Калнцыемс). За 14 км ад горада Елгавы.

## Насельніцтва 
## Інфраструктура 
Валасная адміністрацыя, бібліятэка, дом культуры, былы маёнтак. На поўдзень ад сяла знаходзіцца праваслаўны Валгундскі манастыр.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Аўравіль

**Аўравіль** («горад світання») — міжнародны горад на поўдні Індыі, заснаваны ў 1968 годзе і развіваецца пад эгідай ЮНЕСКА. Размешчаны ў штаце Тамілнад побач з горадам Пандышэры. Па заяве заснавальніцы горада Міры Альфасы, горад павінен стаць эксперыментам па стварэнні інтэрнацыянальнага грамадства людзей, якія жывуць па-за палітыкай і рэлігійнымі перавагамі.

Асноўная частка жыхароў Аўравіля сілкуецца тым, што вырошчвае на сваіх агародах. Працаўнікам па найму заработная плата выдаецца не грашыма, а баламі, якія потым можна абмяняць на ежу. Пры гэтым медыцынская дапамога, адукацыя, забаўляльныя паслугі і курсы прадастаўляюцца жыхарам Аўравіля бясплатна. Супольнасць атрымлівае даход ад турызму, а таксама атрымлівае фінансавую падтрымку ад ЮНЕСКА.

У Аўравіле ёсць арт-камуны, фермы, швейныя майстэрні, навучальныя цэнтры, медыцынскія цэнтры, прадпрыемствы па вытворчасці цэглы і мэблі.
## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Тамілнада
Парыньяс

**Парыньяс** () — самы заходні пункт Паўднёвай Амерыкі.

Еўрапейскай цывілізацыяй мыс упершыню быў адкрыты каля 1527 года іспанскай экспедыцыяй Франсіска Пісара і Барталамэ Руіса.

Знаходзіцца ў паўночна-заходняй частцы Перу ў раёне Ла-Брэа правінцыі Талара рэгіёна П’юра. Бліжэйшым населеным пунктам з’яўляецца паселішча Негрытас, якое знаходзіцца за 5 км на паўночны захад ад мыса. Абмываецца Ціхім акіянам. Утвораны нізінным выступам берага, які пакрыты друзлымі адкладамі.

На мысе размешчаны маяк.
Катэгорыя:Мысы Ціхага акіяна
Гусеў (кратар)

**Кратар Гусева**, **Гусеў** () — марсіянскі ударны кратар дыяметрам каля 170 км. Названы ў гонар расійскага астранома Мацвея Гусева (1826—1866) у 1976 годзе. З 2004 па 2010 год кратэр вывучаўся амерыканскім марсаходам «Спірыт».

## Агульная інфармацыя 
»]]
Унутры кратара, на поўдзень ад яго цэнтра, размешчана невялікая града, адна з вышынь якой з’яўляецца ўзгоркам Хасбанда.

Кратар Гусева ўтварыўся, верагодна, 3-4 млрд гадоў таму. Мяркуюць, што калісьці ён быў запоўнены вадой (магчыма, вадой і лёдам), якая сцякала па сістэме рэчышчаў, якія назіраюцца ў даліне Маадзім. Як мяркуецца, кратэр запоўнены асадкам таўшчынёй больш за 900 метраў. Шэраг навукоўцаў лічаць, што мясцовасць, дзе даліна Маадзім пераходзіць у кратар Гусева, нагадвае некаторыя дэльты рэк на Зямлі. Прычым дэльты такога тыпу фармуюцца, прынамсі, на працягу дзясяткаў тысяч гадоў. Таму вада па даліне Маадзім магла цячы на працягу даволі доўгага перыяду (гэта значыць не толькі ў выніку асобных паводак). Яна магла выцякаць з буйнога возера, якое, як паказваюць здымкі з арбіты, магло існаваць у вярхоўях даліны Маадзім.

У студзені 2004 года на паверхню кратара высадзіўся марсаход «Спірыт». Кратар Гусева быў абраны для вывучэння таму, што тут, верагодна, некалі існавала возера. Акрамя таго, наяўнасць мноства дробных кратараў дазваляла спадзявацца на вывучэнне ўнутранай будовы ападкавых парод (што ў значнай ступені не апраўдалася).

«Спірыт» выявіў шэраг матэрыялаў, хімічны склад якіх паказвае на працяглае ўздзеянне вады. Аднак некаторыя даследчыкі лічаць, што гэтыя матэрыялы маглі ўтварыцца іншым спосабам, і не вераць у тое, што вадкая вада магла існаваць на Марсе на працягу геалагічна значных прамежкаў часу.

Таксама «Спірыт» сфатаграфаваў «пылавыя віхуры» — смерчы, найбуйнейшыя сляды якіх бачныя на арбітальных здымках. Меркавана, мацнейшыя пылавыя віхуры чысцілі сонечныя батарэі марсахода ад пяску, нанесенага больш слабымі віхурамі, што падвышала іх энергааддачу і тым самым падаўжала тэрмін яго працы.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Кратары паводле алфавіта
Катэгорыя:Метэарытныя кратары на Марсе
Карвахаль

**Карвахаль** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Даніэль Карвахаль — іспанскі футбаліст
* Рафаэль Карвахаль — віцэ-прэзідэнт Рэспублікі Эквадор
* Франсіска Карвахаль — мексіканскі дзяржаўны дзеяч