open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nasikabatrachus sahyadrensis

**Nasikabatrachus sahyadrensis** — від жаб сямейства . Сустракаецца толькі ў Заходніх Гатах (штат Керала, Індыя) на плошчы каля 14 км². Першае апісанне дарослай жабы афіцыйна датуецца кастрычнікам 2003 года, ювенільная форма была ўпершыню апісана ў 1917 годзе. Пурпурная жаба знаходзіцца пад пагрозай знікнення з-за высечкі лясоў. Уключана ў Чырвоную кнігу Міжнароднага саюза аховы прыроды.

## Апісанне 
Навуковая назва *Nasikabatrachus sahyadrensis* сфармавана з частак санскрыцкага nāsikā («нос») і грэчаскага βάτραχος («жаба») і sahyadri — нацыянальнай назвы Заходніх Гатаў.

Прадстаўнікі віду маюць выцягнутую морду, якая добра прыстасавана да здабыцця тэрмітаў пад зямлей. У адрозненне ад многіх іншых відаў жаб гэты від здабывае ежу выключна пад зямлёй, сілкуючыся ў асноўным тэрмітамі.

Жаба мае прыземістае, злёгку круглявае цела. Канечнасці вывернуты вонкі, як і ў іншых відаў жаб. Мае маленькую галаву і спецыфічную завостраную морду. Нерухомая жаба вонкава нагадвае кавалак жэлепадобнай масы пурпурнага ці фіялетавага колеру, дарослыя асобіны звычайна афарбаваны ў цёмна-ліловы колер. Даўжыня пурпурной жабы — 5-9 см. Жаба большую частку часу праводзіць пад зямлёй, выходзячы на паверхню на два тыдні ў год падчас мусонаў для спарвання. Такі спосаб жыцця прывёў да таго, што біёлагі доўгі час не ведалі пра існаванне гэтага віду.

Катэгорыя:Бясхвостыя земнаводныя
Катэгорыя:Заходнія Гаты
Катэгорыя:Фаўна Азіі
Санхурхада

**Санхурхада** () — спроба дзяржаўнага перавароту ў Іспаніі ў жніўні 1932 года. Сваю назву падзея атрымала ад імя генерала Хасэ Санхурха, лідара змоўшчыкаў.

## Напярэдадні 
З падзеннем манархіі і ўсталяваннем рэспублікі ў шэрагах іспанскіх манархістаў вяліся размовы пра неабходнасць ўзброенага перавароту, каб аднавіць стары рэжым у краіне. Прыкметна, што першая сустрэча апазіцыянераў для абмеркавання магчымасці вяртання ранейшых парадкаў адбылася 14 красавіка 1931 года, у дзень змены ўлады.

Да незадаволеных далучаецца генерал Хасэ Санхурха. З усталяваннем рэспублікі ён набыў папулярнасць. Хоць першапачаткова вайсковец падтрымліваў новую ўладу, але з часам змяніў свае погляды. Санхурха адкрыта выказваў незадаволенасць, што каштавала яму пасады кіраўніка грамадзянскай гвардыі. Іншым фактарам незадаволенасці стала аграрная рэформа. Іх канфіскаваная маёмасць пераразмяркоўвалася ў рамках аграрнай рэформы, супраць якой тыя выступалі. Сярод змоўшчыкаў толькі Санхурха быў прысуджаны да смяротнага пакарання, але ў 1933 годзе, калі пасаду старшыні ўрада (прэзідэнта) заняў Алехандра Лерус, яго прысуд быў заменены пажыццёвым зняволеннем, а затым ссылкай у Партугалію.

У ліпені 1936 года, калі паўстанцы-нацыяналісты пачнуць новы путч супраць рэспубліканскага ўрада, Санхурха прапануюць стаць правадыром апазіцыі. Той вылецеў на самалёце з Партугаліі, але загінуў у авіякатастрофе.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Javier Fernández López (es), Militares contra el Estado : España siglos XIX y XX, Madrid, Taurus, 2003, 1re éd., 303 p. (ISBN 84-306-0495-2)
* Raymond Carr, España 1808-1975, Barcelone, Ariel, mars 2003, 1re éd., 826 p. (ISBN 84-344-6615-5)
* 
* 

Катэгорыя:Падзеі 10 жніўня
Катэгорыя:Падзеі 11 жніўня
Катэгорыя:Жнівень 1932 года
Катэгорыя:Дзяржаўныя перавароты
Катэгорыя:Падзеі ў Іспаніі
Катэгорыя:Канфлікты 1932 года
Медыяш

**Медыяш** () — горад у Румыніі, у самым цэнтры гістарычнай вобласці Трансільванія, на рацэ Вялікая Тарнава. Другі па велічыні горад у жудзецы Сібіу. Важны транспартны вузел цэнтральнай Румыніі, буйны прамысловы цэнтр. Асноўная галіна эканомікі — здабыча прыроднага газу. Таксама развіта апрацоўка шкла і вытворчасць кампанентаў для аўтамабіляў.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
Катэгорыя:Гарады Румыніі
Катэгорыя:Сібіу (жудзец)
Агніта

**Агніта** () — горад на рацэ Хыртыбачыу, у жудзецы Сібіу, Трансільванія, цэнтральная Румынія. Размешчаны ў цэнтры краіны. Насельніцтва — 10866 чалавек (2002). Знаходзіцца за 37 км на ўсход ад Медыяша, за 41 км на паўднёвы захад ад горада Сігішаара, за 60 км на паўночны ўсход ад Сібіу.

Катэгорыя:Гарады Румыніі
Катэгорыя:Сібіу (жудзец)
Кымпіна

**Кымпіна** () — горад у Румыніі, муніцыпій у жудзецы Прахава. Насельніцтва —  (2011). Першая згадка пра Кымпіну сустракаецца ў запісах гандляроў воскам 8 студзеня 1503 года. У 1864 годзе князь Александру Іаан Куза прысвойвае паселішчу статус горада. 1 чэрвеня 1879 года пабудаваны чыгуначны вакзал.

Катэгорыя:Гарады Румыніі
Катэгорыя:Прахава (жудзец)
Азуга

**Азуга** () — горад у Румыніі, уваходзіць у склад жудзеца Прахава. Горад размешчаны з 119 км на поўнач ад Бухарэста, 67 км на паўночны захад ад Плаешці, 23 км на поўдзень ад Брашова. Насельніцтва — 4440 чал. (31 кастрычніка 2011).

Катэгорыя:Гарады Румыніі
Катэгорыя:Прахава (жудзец)
Прахава (жудзец)

**Прахава** () — румынскі жудзец у Валахіі. Паўночная частка Прахава размешчана на схілах Карпат, паўднёвая — на Ніжнедунайскай нізіне. Плошча — 4716 км². Мяжуе з жудзецамі: Бузэў — на ўсходзе; Дымбавіца — на захадзе; Брашоў — на поўначы; Яламіца і Ілфаў — на поўдні. У 2011 годзе насельніцтва жудзеца — , шчыльнасць насельніцтва — 156,04 чал./км². У жудзецы знаходзяцца 2 муніцыпіі, 12 гарадоў і 90 камун.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Жудзецы Румыніі
Тэшнад

**Тэшнад** () — горад на поўначы Румыніі, у складзе жудзеца Сату-Марэ. Насельніцтва — 9670 чалавек (2008 год). 60 % насельніцтва — румыны, астатнія 40 % — венгры. З пачатку 2000-х гадоў Тэшнад развіваецца як рэкрэацыйны цэнтр дзякуючы адкрытым у 1978 годзе запасам тэрмальнай вады.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Румыніі
Катэгорыя:Сату-Марэ (жудзец)
Марамурэш (жудзец)

**Марамурэш** () — румынскі жудзец, які складаецца з тэрыторый гістарычных абласцей Марамурэш, Ардзял і Крышана, які знаходзіцца на паўночным захадзе Румыніі. Плошча — 6304 км². Тэрыторыю жудзеца перасякае рака Ціса з прытокамі.

Мяжуе з жудзецамі Сучава — на ўсходзе, Сату-Марэ — на захадзе, Сэлаж, Клуж і Бістрыца-Нэсэуд — на поўдні, з Івана-Франкоўскай і Закарпацкай абласцямі Украіны — на поўначы. У 2007 годзе насельніцтва жудзеца складала  (у тым ліку мужчынскае насельніцтва —  і жаночае — ), шчыльнасць насельніцтва — 81,37 чал./км².

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Жудзецы Румыніі
Лукаку

**Лукаку** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Жордан Лукаку — бельгійскі футбаліст 
* Рамелу Лукаку — бельгійскі футбаліст
Леанард Пятрашак

**Леанард Юзаф Пятрашак** (; , , Куяўска-Паморскае ваяводства, Польшча — , ) — польскі  тэатра і кіно. Здымаўся ў ролі банкіра Густава Крамера ў фільмах «Ва-банк» і «Ва-банк 2».

## Біяграфія 
Леанард Пятрашак нарадзіўся ў 1936 годзе ў Быдгашчы, Польская Рэспубліка. Першую невялікую ролю ў кіно выканаў у 1957 годзе ў фільме «Сапраўдны канец вялікай вайны». 19 чэрвеня 1959 года ён дэбютаваў як акцёр у тэатры, а праз год скончыў акцёрскі факультэт Кінашколы ў Лодзі. Шырокую папулярнасць у Польшчы атрымаў пасля выканання галоўнай ролі ў тэлесерыяле «Чорныя хмары» 1973 года, а роля крымінальнага банкіра ў фільме «Ва-банк» зрабіла яго вядомым далёка за межамі краіны. З 1977 года іграў у тэатры «Атэнеум» (Варшава).

## Прызнанне 
* Узнагарода старшыні «Камітэта ў справы радыё і тэлебачанне» за сукупнасць тэлевізійнай творчасці (1979).
* ганаровы знак «Заслужаны дзеяч культуры» (1988).
* Афіцэрскі крыж Ордэна Адраджэння Польшчы (2000).
* Медаль «За заслугі ў культуры Gloria Artis» Міністэрства культуры і нацыянальнай спадчыны Польшчы (2010).
Роша

**Роша** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Луіш Роша — партугальскі футбаліст
* Рыкарду Роша — бразільскі футбаліст
Сібіу (жудзец)

**Сібіу** () — румынскі жудзец у рэгіёне Трансільванія. Плошча — 5432 км². Мяжуе з жудзецамі Брашоў — на ўсходзе, Алба — на захадзе, Мурэш — на поўначы, Вылча — на поўдні і Арджэш — на паўднёвым усходзе. У 2007 годзе насельніцтва жудзеца —  (у тым ліку мужчынскае насельніцтва —  і жаночае — ), шчыльнасць насельніцтва — 77,9 чал./км². У жудзецы знаходзяцца 2 муніцыпіі, 9 гарадоў і 53 камуны.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Жудзецы Румыніі
Кэлэрашы (жудзец)

**Кэлэрашы** () — румынскі жудзец у рэгіёне Валахія. Плошча — 5088 км². Мяжуе з жудзецамі Канстанца — на ўсходзе, Ілфаў і Джурджу — на захадзе, Яламіца — на поўначы і з Сілістранскай вобласцю Балгарыі — на поўдні. У 2011 годзе насельніцтва жудзеца складала , шчыльнасць насельніцтва — 56,02 чал./км². У жудзецы знаходзяцца 2 муніцыпіі, 3 гарады і 48 камун.

Катэгорыя:Жудзецы Румыніі
Сфынту-Георгэ

**Сфынту-Георгэ** () — горад у цэнтральнай Румыніі, у рэгіёне Трансільванія, адміністрацыйны цэнтр жудзеца Кавасна. Размешчаны на рацэ Олт. Упершыню горад згадваецца ў 1332 годзе. Назва горада паходзіць ад мясцовага заступніка, святога Георгія. Размешчаны за 33 км на паўночны ўсход ад Брашова, за 198 км ад Бухарэста.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
Катэгорыя:Гарады Румыніі
Катэгорыя:Кавасна (жудзец)
Іван Антонавіч Басманаў

**Іван Антонавіч Басманаў** (, Амутнінск, Вяцкая губерня, РСФСР — ) — беларускі эканаміст, спецыяліст у галіне бухгалтарскага ўліку і эканамічнага аналізу. Доктар эканамічных навук (1970), прафесар (1971). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі дзяржаўны інстытут народнай гаспадаркі імя В. У. Куйбышава (1957).
    
Працаваў на Мінскім трактарным заводзе (з 1946), Беларускім дзяржаўным інстытуце народнай гаспадаркі імя В. У. Куйбышава (з 1963, кафедра бухгалтарскага ўліку ў прамысловасці, у 1964—1967 і 1969—1973 — загадчык кафедры).

Навуковыя інтарэсы: бухгалтарскі ўлік, калькуляванне і сабекошт прамысловай прадукцыі; эканоміка машынабудавання; эканамічны аналіз.

## Узнагароды 
Ордэн Чырвонай Зоркі і інш.

## Бібліяграфія 
* Теоретические основы учета затрат на производство и калькулирования себестоимости промышленной продукции : автореферат диссертации … доктора экономических наук : 08.601 / И. А. Басманов. — [Б. м.], 1970.
* Вопросы улучшения учета издержек проиводства (на примере автомобильных и тракторных заводов) : автореферат диссертации … кандидата экономических наук / И. А. Басманов. — Москва, 1962.
* Вопросы теории и практики хозяйственной реформы / [М. Г. Солнцева и др.]. — Минск, 1969. — Инициальная форма имени Басманов А. И. — ошибочная (с. 4).
 

## Літаратура 
* Басманаў Іван Антонавіч // Беларуская савецкая энцыклапедыя : [у 12 т.]. — Мінск, 1974. — Т. 11. — С. 593.
* Басманаў Іван Антонавіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 1996. — Т. 2. — С. 341.
* Басманаў Іван Антонавіч // Памяць : Мінск. — Мінск, 2006. — Кн. 5, ч. 1. — С. 323.
* [Иван Антонович Басманов] // Развитие экономической мысли учеными Белорусского государственного экономического университета, 60―80-е годы XX века. ― Минск, 2003. — С. 52.
Александрыя (Румынія)

**Александрыя** () — горад у Мунтэніі (Паўднёвая Румынія), адміністрацыйны цэнтр жудзеца Тэлеарман. Транспартны вузел. Заснаваны на правым беразе ракі Ведзя ў 1834 годзе па просьбе жыхароў Маўродзіна як чыгуначная станцыя, якая злучыла б іх з дунайскім портам Зімніча. У 1900 годзе колькасць насельніцтва складала , у гэты час горад быў вядомы як цэнтр гандлю збожжам.

У канцы 1960-х гадоў аснову эканомікі горада складалі мукамольная прамысловасць, металаапрацоўка, дрэваапрацоўка, а таксама першасная апрацоўка лёну і канапель. У 1986 годзе колькасць насельніцтва складала 53 тыс. чалавек, асновай эканомікі з’яўляліся машынабудаўнічая, металаапрацоўчая, тэкстыльная і харчовая прамысловасць.

Катэгорыя:Гарады Румыніі
Катэгорыя:Тэлеарман
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1834 годзе
Іван Мікалаевіч Белы

**Іван Мікалаевіч Белы** (, в. Гярбелевічы, Польская Рэспубліка — ) — беларускі эканаміст. Доктар эканамічных навук (1990), прафесар (1992).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 13 верасня 1938 года ў в. Гярбелевічы (цяпер — Дзятлаўскі раён Гродзенскай вобласці).

Скончыў Беларускі дзяржаўны інстытут народнай гаспадаркі імя В. У. Куйбышава (улікова-эканамічны факультэт, 1960; аспірантура, 1966).
    
Працаваў у Віцебскім ветэрынарным інстытуце (з 1962), Беларускім дзяржаўным эканамічным універсітэце (1966—1997, кафедра бухгалтарскага ўліку і аналізу ў сельскай гаспадарцы, прафесар, у 1984—1989 — загадчык кафедры).

Навуковыя інтарэсы: праблемы развіцця тэорыі і метадалогіі вызначэння сабекошту прадукцыі сельскагаспадарчых прадпрыемстваў.

Памёр 3 ліпеня 1997 года. Пахаваны ў г. Мінску.

## Бібліяграфія 
* Учет затрат и калькулирование себестоимости сельскохозяйственной продукции в условиях хозяйственного расчета (вопросы теории и методологии на примере сельскохозяйственных предприятий Госагропрома БССР) : диссертация … доктора экономических наук : 08.00.12 : защищена 00.00.1990 : утверждена 11.11.1990 / Белый Иван Николаевич. — Москва, 1989.
* Вопросы анализа рентабельности производства продукции крупного рогатого скота (на примере молочно-мясных совхозов Минской области) : автореферат диссертации … кандидата экономических наук / И. Н. Белый. — Минск, 1967.

## Літаратура 
* Белы Іван Мікалаевіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 2004. — Т. 18, кн. 1. — С. 350.
* Белый Иван Николаевич // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2006. — Т. 2. — С. 345.
* Белый Иван Николаевич // Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. — Минск, 2014. — Т. 4 : Гродненская область : в 2 кн., кн. 1. — С. 43.
* Белый Иван Николаевич // Белорусский государственный экономический университет в биографиях преподавателей и выпускников : 75 лет, 1933―2008. ― Минск, 2008. — С. 203.
* [Иван Николаевич Белый (1938—1997 гг.)] // Развитие экономической мысли учеными Белорусского государственного экономического университета, 60―80-е годы XX века / [Г. А. Шмарловская и др.]. — Минск, 2003. — С. 52—53.

Катэгорыя:Выпускнікі ўлікова-эканамічнага факультэта БДЭУ
Катэгорыя:Выпускнікі БДЭУ
Біказ

**Біказ** () — горад у Румыніі ў складзе жудзеца Нямц. Размешчаны за 30 км на захад ад адміністрацыйнага цэнтра жудзеца — горада П’ятра-Нямц. У склад горада таксама ўваходзяць наступныя населеныя пункты — Капша, Додзень, Ізвору-Мунтэлуй, Ізвору-Алб, Патач, Секу.

Упершыню ўпамінаецца ў дакуменце 1625 года. У дакуменце 1855 года згадваецца як месца правядзення кірмашоў. Доўгі час гэта была звычайная сельская мясцовасць, аднак у 1950 годзе на рацэ Бістрыца пачалося будаўніцтва ГЭС «Сцежару», і ў раёне вёскі сталі ўзводзіцца жыллё і інфраструктура для будаўнікоў і работнікаў ГЭС. У 1960 годзе будаўніцтва вадасховішча было завершана, і былая вёска атрымала статус горада.

Паводле перапісу 2016 года, насельніцтва горада складала 8626 чалавек.

Катэгорыя:Гарады Румыніі
Катэгорыя:Нямц
Хал

**Хал** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Бобі Хал (1939—2023) — канадскі хакеіст.
* Кордэл Хал (1871—1955) — амерыканскі дзяржаўны дзеяч.
* Робін Хал (нар. 1974) — фінскі снукерыст.
Леанід Мікалаевіч Макарэвіч

**Леанід Мікалаевіч Макарэвіч** (, Гомель, Беларусь — ) — беларускі баскетбаліст, трэнер. Заслужаны трэнер Беларусі, выдатнік народнай асветы БССР, сярод выхаванцаў якога — бронзавы прызёр чэмпіянату свету Л. Іваноў, чэмпіён СССР В. Акімаў, першы прэзідэнт НАК Беларусі У. Рыжанкоў.

## Спасылкі 
* Ушел из жизни Заслуженный тренер Беларуси Леонид Николаевич Макаревич
 

Катэгорыя:Баскетбольныя трэнеры Беларусі
Катэгорыя:Баскетбалісты Беларусі
Катэгорыя:Трэнеры «Гомельскіх рысей»
Катэгорыя:Трэнеры «Барысфена» Магілёў
Кавасна (жудзец)

**Кавасна** () — румынскі жудзец у рэгіёне Трансільванія. У 2007 годзе насельніцтва жудзеца складала  (у тым ліку мужчынскае насельніцтва —  і жаночае — ), шчыльнасць насельніцтва — 103,73 чал./км². У жудзецы знаходзяцца 2 муніцыпіі, 3 гарады і 40 камун.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Жудзецы Румыніі
Бобі Хал

**Роберт Марвін (Бобі) Хал** (; , Антарыа — ) — канадскі хакеіст, левы нападаючы.

## Спартыўная кар’ера 
Правёў больш за 20 сезонаў у НХЛ і СХА, выйграўшы Кубак Стэнлі ў складзе клуба «Чыкага Блэкхокс» у сезоне 1960/1961 і чэмпіён СХА ў сезонах 1975/1976 і 1977/1978 з клубам «Вініпег Джэтс». Удзельнік 12 матчаў усіх зорак НХЛ з 1960 па 1972 год, гулец зборнай Канады ў Суперсерыі 1974 года, уладальнік Кубка Канады 1976 года. Трохразовы ўладальнік Арт Рос Трофі (1960, 1962, 1966), двухразовы ўладальнік Харт Мемарыял Трофі (1965, 1966) і Гэры Дэвідсан Эворд (1973, 1975), уладальнік Лэдзі Бінг Трофі (1965) і Прыза Лестэра Патрыка (1969), член Залы хакейнай славы (1983) і Залы спартыўнай славы Канады (1988), афіцэр ордэна Канады (1978). Уключаны ў спісы 100 лепшых гульцоў НХЛ па версіі часопіса Hockey News (1998) і па версіі НХЛ (2017). Бацька Брэта Хала.

Катэгорыя:Хакеісты Канады
Пек

**Пек** — гідронім, прозвішча.

## Гідронім 
* Пек (рака)

## Прозвішча 
* Грэгары Пек — амерыканскі акцёр
* Джош Пек — амерыканскі комік, акцёр
* Чарльз Хортан Пек — амерыканскі міколаг, батанік і брыёлаг
Часаслоў Мёртлі

**Часаслоў Мёртлі** — ілюмінаваны часаслоў, які, як кажуць, быў напісаны англійскім перапісчыкам (у Парыжы) і ілюстраваны ў Парыжы групай «Шале» ў 1280-х гадах. Цяпер ён захоўваецца ў  ў Эдынбургу пад нумарам Ms 21000. Сваю назву кніга атрымала ў гонар уладальнікаў XIX стагоддзя.

## Гісторыя 
З некралогаў, запісаных у календары, можна зрабіць выснову, што часаслоў быў зроблены для выкарыстання ў Вустэры. Кажуць, што рукапіс быў зроблены для англічанкі, паводле Джона Хігіта, гэта была Джаан дэ Валанс, дачка , зводнага брата караля Англіі Генрыха III. Уладальніца намалявана за чытаннем свайго часаслова ў ініцыяле паступовых псалмоў на f149v.

Сярод мастацтвазнаўцаў няма аднадушнасці наконт паходжання рукапісу — Англіі ці Францыі, і яго стваральнікаў — перапісчыка і ілюмінатараў. У літаратуры можна знайсці даследаванні, у якіх гаворыцца пра французскага перапісчыка, а таксама пра англічаніна. Усе прызначэнні былі зроблены на аснове характарыстык стылю і мастакоў, звязаных з імі, пра якія больш нічога не вядома. Імя першага ўладальніка таксама было выведзена  з некралогаў у календары, з недаказальнымі здагадкамі, і ставіцца пад сумнеў іншымі даследчыкамі.

## Апісанне 
Рукапіс складаецца з двух раздзелаў рознага паходжання. Першы змяшчае 23 поўнастаронкавыя мініяцюры, якія адлюстроўваюць вобразы з Кнігі Быцця, дзяцінства Хрыста і мук Хрыста. Другі раздзел змяшчае набажэнствы, якім папярэднічае каляндар святых. Гэты другі раздзел складаецца са 191 пергаментнага фоліа з памерам 193&nbsp;*&nbsp;123&nbsp;мм. Тэкст напісаны лацінскай мовай у слупок па 15 радкоў на старонцы . Рукапіс таксама змяшчае некаторыя тэксты, напісаныя на , англійскай і шатландскай гэльскай мовах, якія пазней былі дададзены да рукапісу ўладальнікамі. Другі раздзел таксама змяшчае шматлікія маргінальныя і  глосы. Абедзве часткі былі зроблены асобна і пазней аб’яднаны.

## Спасылкі 
* Глядзіце рукапіс онлайн  ў Нацыянальнай бібліятэцы Шатландыі.

Катэгорыя:Часасловы
Катэгорыя:Кнігі XIII стагоддзя
Катэгорыя:Ілюмінаваныя рукапісы
Чарльз Хортан Пек

**Чарлз Хортан Пек** (; 30 сакавіка 1833 — 11 ліпеня 1917) — амерыканскі міколаг, батанік і брыёлаг.

## Біяграфія 
Чарльз Хортан Пек нарадзіўся ў 1833 годзе ў горадзе  ў Нью-Ёрку. Вучыўся ў педагагічным вучылішчы штата Нью-Ёрк, цяпер  ў Олбані пасля ў  ў , дзе атрымаў ступень бакалаўра (). Наведваў заняткі  па хіміі, матэматыцы і батаніцы. У 1859 годзе Пек сам стаў выкладаць матэматыку, батаніку, лацінскую і старажытнагрэчаскую мовы ў Сэнд-Лэйкскім інстытуце. У 1861 годзе Пек ажаніўся з Мэры Кэтрын Слайтер. У тым жа годзе атрымаў ступень магістра гуманітарных навук (MA). Пасля смерці жонкі, у лістападзе 1912 года і ў пачатку 1913 гады перажыў два інсульты, пасля чаго падаў у адстаўку, прынятую толькі праз два гады.

Пек быў членам , Амерыканскай асацыяцыі садзейнічання развіццю навукі, Нацыянальнага геаграфічнага таварыства і іншых навуковых таварыстваў. Ён апісаў больш за 2700 паўночнаамерыканскіх відаў грыбоў.

## Роды грыбоў, названыя ў гонар Ч. Х. Пека 
* 
* 
*  (=*Drudeola*)
* 
*  (=*Appendiculina*)
* 
* 

## Спасылкі 
* Charles Horton Peck (1833—1917) [Архівавана 24 кастрычніка ў 2020 Wayback Machine.]

Катэгорыя:Батанікі ЗША
Катэгорыя:Міколагі ЗША
Сьрудмесце (Варшава)

**Сьрудмесце** () — дзяльніца (раён) Варшавы, размешчаная ў цэнтральнай частцы горада.

Сьрудмесце () можна перакласці як **цэнтр** (горада), па аналогіі са словам «прадмесце», што азначае прыгарад.

У склад дзяльніцы ўваходзяць такія раёны як Стары горад, Новы горад, Муранаў, Сьрудмесце-Паўночнае, Сьрудмесце-Паўднёвае, Уяздоў, Солец, Павісле.

На тэрыторыі дзяльніцы безліч помнікаў гісторыі і архітэктуры.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Раёны Варшавы
Салча

**Салча** () — горад у Румыніі, у складзе жудзеца Сучава. У 1962 годзе на гэтых землях быў пабудаваны аэрапорт Сучава. У 2004 годзе камуна Салча атрымала статус горада. Насельніцтва — 9015 чал. (31 кастрычніка 2011).

Катэгорыя:Гарады Румыніі
Катэгорыя:Сучава (жудзец)
Рэвалюцыя 1934 года ў Іспаніі

**Рэвалюцыя 1934 года ў Іспаніі** — рэвалюцыйны забастовачны рух, які меў месца паміж 5 і 19 кастрычніка 1934 года. Паўстанні былі выкліканы ўваходжаннем кансерватыўнай Іспанскай канфедэрацыі аўтаномных правых (СЭДА) ва ўрад Іспаніі. Асноўныя падзеі адбыліся ў Каталоніі і Астурыі. Рэвалюцыя падтрымана многімі членамі Іспанскай сацыялістычнай рабочай партыі (ІСРП) і Усеагульнага саюза працоўных (УСП), асабліва Франсіска Ларга Кабальера. Гісторыкі сцвярджаюць, што падзеі абвастрылі антаганізм паміж палітычнымі правымі і левымі ў Іспаніі і сталі адной з прычын пазнейшай грамадзянскай вайны.

Катэгорыя:Кастрычнік 1934 года
Катэгорыя:1934 год у Іспаніі
Катэгорыя:Канфлікты 1934 года
Катэгорыя:Рэвалюцыі ў Іспаніі
Катэгорыя:Гісторыя Каталоніі
Віктар Іванавіч Казлоўскі

**Віктар (Вінцэсь, Вінцусь) Іванавіч Казлоўскі** (, Мрочкі, Уздзенскі раён, Мінская вобласць — ) — беларускі паэт.

## Біяграфія 
 у Крыме. Злева направа: Віктар Казлоўскі, Максім Лужанін і Сяргей Дарожны. 1929]]
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Скончыў Менскі беларускі педагагічны тэхнікум, а ў 1931 г. — літаратурна-лінгвістычнае аддзяленне БДУ. Працаваў у рэдакцыях газет і часопісаў, Беларускім дзяржаўным выдавецтве. Да вясны 1935 г. — карэспандэнт газеты «Звязда». З-за хваробы пераехаў у вёску.

Памёр 24.02.1975 г.

## Творчасць 
Упершыню выступіў з вершамі ў друку ў 1925 г. (газета «Савецкая Беларусь»). Выдаў у 1932 г. зборнікі вершаў «Слова аб юнай краіне», «Музыка працы» і паэму «Рахіль».

Пераклаў на беларускую мову паасобныя творы М. Асеева, М. Ісакоўскага, І. Уткіна.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ва Уздзенскім раёне
Hydnellum peckii

**Hydnellum peckii**&nbsp;— від драпежных грыбоў з роду  сямейства . Названы ў гонар амерыканскага міколага і брыёлага Чарльза Хортана Пека. Мае народныя назвы «клубніцы са сліўкамі», «зубны чырвоны сок», «д’ябальскі зуб», «грыб-зуб, які сыходзіць крывёй».

## Апісанне 
Знешнім выглядам падобны на мудрагелісты дэсерт. Пладовыя целы простыя або зрослыя, з пляскатай або ўціснутай, звычайна няроўнай, аксаміціста-лускаватай шапачкай у сярэднім да 6,5&nbsp;см у дыяметры, максімальна&nbsp;— 10,5&nbsp;см. Пафарбаваны ў белыя тоны, з узростам набывае чырвона-чорнае, фіялетава-чорнае або карычневае, радзей цёмна-сіняе адценне, нярэдка з канцэнтрычнымі зонамі. На шапачцы выступаюць кроплі крывава-чырвонай вадкасці, што робіць грыб падобным на адкрытую рану.

Ножка 0,5-6 × 0,5-2&nbsp;см, цыліндрычнай або верацёнападобнай формы, бялёсая, затым аднаго колеру з капялюшыкам. Гіменафор шыпаваты, шыпікі да 5&nbsp;мм даўжынёй, спачатку белага колеру, затым цямнее да светла-бэзавага або бурага. Мякаць светлая, ружавата-карычневага або светла-карычневага колеру, ля ножкі больш цёмная, чым ля шапачкі, з прыкметнымі жаўтлявымі пражылкамі.

## Экалогія 
З’яўляецца неядомым грыбом з прычыны горкага смаку. Пах захоўвае нават у сухім выглядзе. Расце восенню на пясчанай глебе ў іглічных (яловых і хваёвых) лясах. Прыемны пах і афарбоўка з’яўляюцца сродкам прыцягнуць насякомых, якімі ён сілкуецца. Таксама атрымлівае пажыўныя рэчывы з глебы.

## Прымяненне 
Чырвоны сок, які вылучаецца з грыба, змяшчае пігмент, які па сваіх уласцівасцях аналагічны гепарыну, што шырока выкарыстоўваецца ў медыцыне для разрэджвання крыві. Нароўні з іншымі відамі гэтага роду яго таксама выкарыстоўваюць для вырабу натуральных фарбавальнікаў.

## Распаўсюджанне 
Сустракаецца ён у некаторых частках Еўропы: Шатландыі, Германіі і Італіі, а таксама ва Украіне ў Карпатах, у Паўночнай Амерыцы, ёсць у Карэі, Іране.

## Літаратура 
* Miller HR, Miller OK (2006). North American Mushrooms: a Field Guide to Edible and Inedible Fungi. Guilford, CN: Falcon Guide. p.&nbsp;405. ISBN 0-7627-3109-5
* Sept JD. (2006). Common Mushrooms of the Northwest: Alaska, Western Canada & the Northwestern United States. Sechelt, BC, Canada: Calypso Publishing. p.&nbsp;68. ISBN 0-9739819-0-3.

Катэгорыя:Грыбы Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Грыбы Азіі
Катэгорыя:Грыбы Еўропы
Катэгорыя:Тэлефоравыя
Якуб Татаркевіч

**Якуб Татаркевіч** ( ;&nbsp;, Варшава,&nbsp;— , Варшава)&nbsp;— польскі скульптар і мастак.

## Біяграфія 
Якуб Татаркевіч вучыўся ў такіх майстроў, як  і .&nbsp;У перыяд з 1823 да 1828 год адправіўся ў Італію і вучыўся ў Рыме ў майстэрні Бертэля Торвальдсена. Пасля гэтага жыў і працаваў у Варшаве. Да яго твораў мастацтваў ставяцца скульптура «*Паміраючай Псіхеі»*, якая ўпрыгожвае франтон Вялікага тэатра ў Варшаве, неагатычны  роду Патоцкіх у , шмат помнікаў і бюстаў (напрыклад&nbsp;— пісьменніцы ), таксама быў майстрам партрэтнага медальёна.

Пахаваны на старых вайсковых могілках у Варшаве.

Я. Татаркевіч быў дзядзькам польскага філосафа, акадэміка Уладзіслава Татаркевіча.

## Спасылкі 
* Татаркевич // Універсальний словник-енциклопедія. — 4-те вид. — К. : Тека, 2006.

Катэгорыя:Мастакі Польшчы
Катэгорыя:Скульптары Польшчы
Горж

**Горж** () — румынскі жудзец у рэгіёне Валахія. Плошча — 5602 км². Мяжуе з жудзецамі Вылча — на ўсходзе, Мехедынцы і Караш-Северын — на захадзе, Хунедаара — на поўначы і Долж — на поўдні. У 2007 годзе насельніцтва жудзеца складала  (у тым ліку мужчынскае насельніцтва —  і жаночае — ), шчыльнасць насельніцтва — 68,12 чал./км². У жудзецы знаходзяцца 2 муніцыпіі, 6 гарадоў і 62 камуны.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Жудзецы Румыніі
Татаркевіч

**Татаркевіч** — прозвішча.

## Вядомыя асобы 
* Уладзіслаў Татаркевіч — польскі філосаф, гісторык філасофіі
* Якуб Татаркевіч — польскі скульптар і мастак
Джурджу (жудзец)

**Джу́рджу** () — румынскі жудзец у рэгіёне Валахія. Плошча — 3526 км².

Мяжуе з жудзецамі Кэлэрашы — на ўсходзе, Тэлеарман — на захадзе, Ілфаў і Дымбавіца — на поўначы, з Русэнскай і Сілістранскай абласцямі Балгарыі — на поўдні. У 2007 годзе насельніцтва жудзеца складала  (у тым ліку мужчынскае насельніцтва —  і жаночае — ), шчыльнасць насельніцтва — 80,37 чал./км². У жудзецы знаходзяцца 2 муніцыпіі, 2 гарады і 51 камуна.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Жудзецы Румыніі
Прасаванае шкло

**Прасаванае шкло** — тэхналогія вытворчасці шкла, якая шырока выкарыстоўвалася ў XIX стагоддзі. Прадметы, у асноўным посуд, вырабляліся шляхам прасавання расплаўленага шкла ў прэс-форму. Вырабы XIX стагоддзя з прасаванага шкла ўяўляюць цікавасць для калекцыянераў.

Выраб ёмістасцяў з прасаванага шкла звычайна патрабуе выкарыстання раздымнай формы, сценкі павінны быць параўнальна тоўстымі, на шкловырабах застаюцца характэрныя швы.

Упершыню прасаванае шкло вырабілі ў ЗША ў 1820-х гадах. 

У Еўропе хутка засвоілі новую тэхналогію. Яна дазваляла вырабляць больш танныя вырабы, чым граненне і гравіраванне. Шырока выкарыстоўваючы магчымасці колеру і неабходныя метады канчатковай апрацоўкі, майстры імітавалі розныя дэкаратыўныя матэрыялы: нефрыт, малахіт, гагат, чарапахавы панцыр і іншыя.

У Чэхіі большасць прэс-формаў для шкла былі распрацаваны Куртам Шлевогтам у 1930-я гады і ўпершыню выраблены на шклозаводзе Ёзэфа Рыдэля ў Палубнах.  У 1937 годзе калекцыя Шлевогта «Інгрыд» атрымала Гран-Пры на Сусветнай выставе ў Парыжы.

У канцы XIX — пачатку ХХ стагоддзя на тэрыторыі сучаснай Беларусі з'явіўся шэраг прадпрыемстваў па вырабе прасаванага шкла, на іх выкарыстоўвалася закупленае ў ЗША тэхналагічнае абсталяванне. Піянерамі вытворчасці былі шклозаводы Нёман і Целяханы.

Катэгорыя:Шкло
Дымбавіца

**Дымбавіца**:
* Дымбавіца (возера)
* Дымбавіца (жудзец)
* Дымбавіца (рака)
Караш-Северын

**Караш-Северын** () — румынскі жудзец у рэгіёне Трансільванія, у гістарычнай вобласці Банат. Жудзец размешчаны на захадзе Румыніі і мае плошчу 8520 км², з’яўляецца трэцім па гэтым паказчыку пасля жудзецаў Тыміш і Сучава.

Мяжуе з Сербіяй на паўднёвым захадзе, з жудзецамі Хунедаара і Горж — на ўсходзе, Тыміш — на поўначы і Мехедынці на — паўднёвым усходзе.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Жудзецы Румыніі
Фэгэраш (горны масіў)

**Фэгэра́ш** () — горны масіў у Паўднёвых Карпатах.

Масіў знаходзіцца ў самым цэнтры Румыніі, у ім размешчаны найвышэйшыя вяршыні краіны — Малдавяну (2543, 2544 м), Негою (2535 м), Вішця-Марэ (2527 м) і Леспезі (2522 м). Прасціраецца Фэгэраш прыкладна на 60 км паміж далінай Олта і вытокамі ракі Дымбавіца.

Геалагічна масіў складзены крышталічнымі пародамі. Схілы пакрыты букавымі, дубовымі і хвойнымі лясамі да вышыні каля 1700 м, вышэй — горныя лугі. На вышыні вышэй за 2000 м размешчана некалькі адносна буйных ледавіковых азёр.

Праз масіў праходзіць Трансфэгэрашская шаша, якая злучае Валахію і Трансільванію.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Горныя масівы
Катэгорыя:Горы Румыніі
Катэгорыя:Карпаты
Чышміджыу

**Чышміджыу** () — штучнае возера, размешчанае ў аднайменным парку ў цэнтры Бухарэста. Мае выцягнутую форму: пры шырыні каля 50 м у даўжыню дасягае 1,3 км; глыбіня возера не перавышае 2 м.

У цёплую пару года на беразе возера працуе пракат лодак і катамаранаў. Зімой яно пакрываецца лёдам і ператвараецца ў вялізны ледзяны каток з пракатам канькоў. Каток лічыцца адным з найбуйнейшых у Бухарэсце, яго плошча — 30 тыс. м². Як правіла, ён адкрываецца ў лістападзе і працуе да сакавіка.

Катэгорыя:Азёры Румыніі
Катэгорыя:Бухарэст
Катэгорыя:Штучныя азёры
Дымбавіца (рака)

**Дымбавіца** () — рака ў Румыніі. Выток — у горным масіве Фэгэраш. Упадае ў раку Арджэш недалёка ад Будэшты ў жудзецы Кэлэрашы. Не суднаходная. На рацэ Дымбавіца размешчана сталіца Румыніі — Бухарэст. Жудзец Дымбавіца і возера Дымбавіца названы ад назвы гэтай ракі.

Катэгорыя:Рэкі Румыніі
Катэгорыя:Басейн Дуная
Уладзіслаў Татаркевіч

**Уладзіслаў Татаркевіч** (; 3 красавіка 1886&nbsp;— 4 красавіка 1980)&nbsp;— польскі філосаф Львоўска-Варшаўскай школы, акадэмік. Быў унукам польскага скульптара і мастака Якуба Татаркевіча.

Татаркевіч вучыўся ў Берліне, Марбургу (у Германа Когена і ), Парыжы, Львове, быў прафесарам Варшаўскага ўніверсітэта ў 1915—1919 і ў 1923—1961 гадах. З 1930 года член Польскай акадэміі навук.

Адным з вучняў Татаркевіча быў .

## Літаратура 
* *Ч. Гломбік*. Татаркевич, Владислав // Філософський енциклопедичний словник / В. І. Шинкарук (гол. редкол.) та ін. — Київ : Інститут філософії імені Григорія Сковороди НАН України : Абрис, 2002. — С. 629. — 742 с. — 1000 екз. — ББК 87я2. — ISBN 966-531-128-X.

Катэгорыя:Філосафы Польшчы
Долж

**Долж** () — румынскі жудзец у рэгіёне Валахія. Плошча — 7414 км². Мяжуе з жудзецамі Олт — на ўсходзе, Мехедынцы — на захадзе, Горж і Вылча — на поўначы і з Відынскай, Мантанскай і Врацкай абласцямі Балгарыі — на поўдні.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Жудзецы Румыніі
Фелічэ Чыньяні

**Фелічэ Чыньяні** (,  — ) — італьянскі мастак эпохі барока. Сын Карла Чыньяні. Працаваў у супрацоўніцтве з бацькам, адрозніваўся ад яго больш светлым каларытам і амаль маньерысцкімі кампазіцыямі. Сярод яго лепшых твораў — «Сан Філіпа Неры з Дзевай Марыяй» (Гарадская пінакатэка, Форлі).
Дымбавіца (возера)

**Дымбавіца** () — возера, размешчанае на рацэ Дымбавіца ў Бухарэсце, плошча — 55 га. Возера знаходзіцца за 3 км ад цэнтра Бухарэста і размешчана паміж возерам Морыі на ўсходзе, раёнам Джулешці на поўначы, камунай К’яжна і лесам Рошу на поўдні.

Праектуемая падземная шаша прадугледжвае тунэль, які злучыць возера Морыі, возера Дымбавіца і камуну К’яжна з цэнтрам горада, плошчай Унірыі і румынскай аўтамагістраллю А1.

Катэгорыя:Азёры Румыніі
Катэгорыя:Басейн Дуная
Катэгорыя:Бухарэст
Бальбіна Світыч-Відацкая

**Бальбіна Світыч-Відацкая** (31 сакавіка 1901, Магілёў — 28 ліпеня 1972, Ольштын) — польская скульптар і паэтэса.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў сям’і Нікадзіма Світыча і Марыі, народжанай Канарскай. У чатыры гады яна засталася сіратой, далей выхоўвалася дзядзькам Уладзіславам Канарскім, які жыў у Варонежы, а пазней доктарам Юзафам Віткоўскім — уладальнікам маёнтка Барысава на Палессі. У 1924 годзе скончыла  і пачала вучыцца ў Акадэміі прыгожых мастацтваў у Кракаве, якую скончыла ў 1929 годзе як вучаніца выдатнага скульптара і кракаўскага медальера Канстантыя Ляшчкі.

Пасля яе заканчэння была настаўніцай мастацтва ў  ў Кобрыне. На выстаўцы ў Пінску ў 1935 годзе атрымала залаты медаль. Яе знакамітую скульптуру «Палешучка з дзіцем» набылі і падарылі маршалу Юзафу Пілсудскаму на дзень яго імянін. Выстаўляла свае работы таксама ў Брэсце, Кобрыне і Варшаве. Атрымала дзяржаўную стыпендыю для падарожжа ў Італію.

Падчас Другой сусветнай вайны засталася ў Кобрыне, дзе хавала яўрэяў з мясцовага гета.

Пасля 1945 года пасялілася ў Памераніі. Узначальвала аддзел культуры ў Выжыску, потым пераехала ў Брадніцу. Нядоўга прабыла ва Улацлаўку. Таксама нядоўга жыла ў Гіжыцку (1952). У 1954 годзе пасялілася ў Ольштыне, дзе правяла рэшту жыцця.

Памерла ў Ольштыне, пахавана ў Брадніцы. У 1992 годзе на фасадзе будынка цяперашняга рэктарата UWM, побач з месцам, дзе знаходзілася яе майстэрня, была ўстаноўлена памятная дошка з выявай мастачкі і надпісам «Бальбіна Світыч-Відацкая (1901—1972). Сваёй скульптурай яна палюбіла Вармію і Мазуры». У яе гонар названа вуліца ў жылым масіве  ў Ольштыне.

## Мастацкія дасягненні 
Яна з’яўляецца аўтарам каля 1000 скульптур. Некалькі з іх знаходзяцца ў Ольштыне. Усяго мела каля 70 персанальных і калектыўных выставак у Польшчы і за мяжой (пасля 1945 года неаднаразова ў Ольштыне, Быдгашчы, а таксама ў Бялградзе, Маскве, Калінінградзе). Яе скульптуры захоўваюцца ў музеях Варшавы, Ольштына, Брэста, Негоціне (былая Югаславія).

Напісала больш за 1000 вершаў, афарызмаў, эпіграм і . Толькі невялікая частка друкавалася ў друку і анталогіях. Уласнай калекцыі ў яе не было. Яна ўдзельнічала ў дзейнасці Таварыства выяўленчых мастакоў і Таварыства аматараў Ольштына, сузаснавальніцай якіх была.

; Скульптуры Бальбіны Світыч-Відацкай

* Помнік  ў Элку адкрыты 28 верасня 1958 года да 100-годдзя з дня яго нараджэння. Мадэллю паслужыў сын паэта Адольф Кайка з Ожыша ;
* Баклан у цэнтры фантана ў  ў Ольштыне ззаду акадэмічнай кнігарні «Żak».
* скульптуры ў Картаве: «Рыбалка», «Земляробства»;
* скульптурныя партрэты: , , , Уладзіслаў Татаркевіч, Бетховен, Горкі, Шапэн, Чайкоўскі, , , , , , ;
* бюсты: Адама Міцкевіча ў парку перад  ў Ольштыне, Генрыка Сянкевіча ў Біштынеку,  ў Руцяне-Нідзе, Казіміра Букрабы, Марыі Радзевіч, , Марыяна Зындрама-Касцялкоўскага, ;
* скульптуры: «», «Вясна» (у Ольштынскім  на р. ).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Jan Chłosta, *Znani i nieznani olsztyniacy XIX i XX wieku*, Książnica Polska, Olsztyn 1996.

Катэгорыя:Скульптары Польшчы
Катэгорыя:Паэты Польшчы
Катэгорыя:Постаці Ольштына
Катэгорыя:Постаці Кобрына
Катэгорыя:Постаці Брэста
Chrysina limbata

**Chrysina limbata** — від жукоў з сямейства пласцініставусых. Ён адрозніваецца сваім глянцава-залацістым (па іншых дадзеных-срэбным) колерам. Бляск гэтых жукоў тлумачаць як прыстасаванне для таго, каб заставацца незаўважанымі ў трапічным лесе, дзе кроплі вады зіхацяць паўсюль, разнастайна адлюстроўваючы прамяні святла. Тое, як менавіта надкрыллі гэтых жукоў адлюстроўваюць святло, даследавалася навукоўцамі.

## Распаўсюджанне 
Насяляюць у Паўднёвай і Цэнтральнай Амерыцы (згадваецца Коста-Рыка).

## Выкарыстанне чалавекам 
З’яўляюцца аб’ектам гандлю насякомымі.

Катэгорыя:Насякомыя Паўднёвай Амерыкі
Катэгорыя:Насякомыя Цэнтральнай Амерыкі
Катэгорыя:Пласцініставусыя
Чыньяні

**Чыньяні** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Карла Чыньяні — італьянскі мастак
* Фелічэ Чыньяні — італьянскі мастак
Відацкі

**Відацкі** — прозвішча.

## Вядомыя асобы 
* Якуб Відацкі — дзяржаўны службовец у Расійскай імперыі
* Ян Відацкі — памешчык у Расійскай імперыі

## Гл. таксама 
* Відацкая
Лудуш

**Лудуш** () — горад у Румыніі, уваходзіць у склад жудзеца Мурэш. Знаходзіцца за 44 км на паўднёвы захад ад адміністрацыйнага цэнтра жудзеца Тыргу-Мурэш. Насельніцтва —  (2007).

Катэгорыя:Гарады Румыніі
Катэгорыя:Мурэш (жудзец)
Беларускі прафсаюз работнікаў будаўніцтва і прамысловасці будаўнічых матэрыялаў

**Беларускі прафсаюз работнікаў будаўніцтва і прамысловасці будаўнічых матэрыялаў** — беларускі прафесійны саюз, член Федэрацыі прафсаюзаў Беларусі.

Першая спроба стварэння прафсаюза будаўнікоў на тэрыторыі Беларусі была зроблена ў Гомелі ў 1904 годзе. У 1907 годзе прафсаюзы будаўнікоў былі арганізаваны ў Мінску, Слоніме і Пінску.

У БССР будаўнікі былі аб’яднаны ў прафсаюз будаўнічых работнікаў БССР. У 1931 году прафсаюз будаўнічых работнікаў бы падзелены на тры розных прафсаюза: работнікаў прамысловага і камунальна-жыллёвага будаўніцтва, работнікаў чыгуначнага, партовага і дарожнага будаўніцтва і работнікаў цэментава-керамічнай прамысловасці. У 1957 усе тры прафсаюзы былі зноў аб’яднаны ў Беларускі прафсаюз работнікаў будаўніцтва і прамысловасці будаўнічых матэрыялаў. 5 верасня 1990 года прафсаюз правёў з’езд, на якім прыняў статут і аддзяліўся ад УЦСПС.

## Спасылкі 
* Гісторыя Беларускага прафсаюза работнікаў будаўніцтва і прамысловасці будаўнічых матэрыялаў 
Катэгорыя:Федэрацыя прафсаюзаў Беларусі
Катэгорыя:1990 год у Беларусі
Дымбавіца (жудзец)

**Дымбавіца** () — румынскі жудзец у рэгіёне Валахія. Плошча — 4054 км². Мяжуе з жудзецамі: Ілфаў і Прахава на ўсходзе; Арджэш на захадзе; Брашоў на поўначы; Тэлеарман і Джурджу на поўдні.
У 2007 годзе насельніцтва жудзеца складала  (у тым ліку мужчынскае насельніцтва —  і жаночае — ), шчыльнасць насельніцтва — 131,55 чал./км². У жудзецы знаходзяцца 2 муніцыпіі, 3 гарады і 33 камуны.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Жудзецы Румыніі
Міхаіл Пахомавіч Дымкоў

**Міхаіл Пахомавіч Дымкоў** (нар. , в. Каменныя Лавы, Шклоўскі раён, Магілёўская вобласць) — беларускі матэматык, спецыяліст у галіне матэматычнай кібернетыкі. Доктар фізіка-матэматычных навук (1998), прафесар (2006).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт імя У. І. Леніна (спецыяльнасць «Прыкладная матэматыка», 1973), Інстытут матэматыкі АН БССР (аспірантура, 1976).
    
Працаваў у Інстытуце матэматыкі АН БССР (1976—2003, вядучы навуковы супрацоўнік), Беларускім дзяржаўным эканамічным універсітэце (з 2003, улікова-эканамічны факультэт, кафедра вышэйшай матэматыкі, загадчык кафедры).

Навуковыя інтарэсы: матэматычная тэорыя кіравання дынамічнымі сістэмамі і яе дадаткі.

## Узнагароды 
Прэмія Прэзідыума АН СССР (1980).

## Бібліяграфія 
* Экстремальные задачи в многопараметрических системах управления : диссертация … доктора физико-математических наук : 01.01.09 : защищена 16.01.1998 : утверждена 10.06.1998 / Дымков Михаил Пахомович. ― Минск, 1997.
* Высшая математика : учебное пособие для студентов высших учебных заведений по экономическим специальностям. В 3 ч. Ч. 2 / А. И. Астровский, М. П. Дымков. ― Минск, 2011.
* Экстремальные задачи в многопараметрических системах управления / М. П. Дымков. ― Минск, 2005.
 

## Літаратура 
* 
* Дымков Михаил Пахомович / Н. П. Савик // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. ― Минск, 2006. — Т. 3. — С. 475.
* Дымков Михаил Пахомович // Белорусский государственный экономический университет в биографиях преподавателей и выпускников : 75 лет, 1933—2008. ― Минск, 2008. — С. 49.

Катэгорыя:Матэматыкі СССР
Катэгорыя:Матэматыкі Беларусі
Катэгорыя:Кібернетыкі СССР
Катэгорыя:Кібернетыкі Беларусі
Тэмпл

**Тэмпл** — прозвішча, тапонім.

## Прозвішча 
* Генры Джон Тэмпл — англійскі дзяржаўны дзеяч
* Шырлі Тэмпл — амерыканская актрыса
## Тапонім 
* Тэмпл (Тэхас)
Украінка

**Украінка** шматзначнае паняцце

## Вядомыя асобы 
* жанчына ўкраінскай нацыянальнасці 
* Леся Украінка (1871-1913) -- украінская літаратарка

## Тапонімы 
### Казахстан 
* Украінка (Усходне-Казахстанская вобласць)

### Украіна 
* Украінка (Апосталаўскі раён)
* Украінка (Астрожскі раён)
* Украінка (Ахтырскі раён)
* Украінка (Бабровыцкі раён)
* Украінка (Барзнянскі раён)
* Украінка (Білагірскі раён, Крым)
* Украінка (горад)
* Украінка (Літынскі раён)
* Украінка (Малынскі раён)
* Украінка (Сімферопальскі раён)
Лідзія Лукінічна Ермаловіч

**Лідзія Лукінічна Ермаловіч** (нар. , в. Сужэнка, Валадарскі раён, Данецкая вобласць, Украіна) — беларускі эканаміст, спецыяліст у галіне бухгалтарскага ўліку і аналізу гаспадарчай дзейнасці. Доктар эканамічных навук (1983), прафесар (1984).

## Біяграфія 
Скончыла Ленінградскі фінансава-эканамічны інстытут (спецыяльнаць «Фінансы і крэдыт», 1962).

Працавала ў Варкуцінскім горным тэхнікуме (з 1962), Беларускім тэхналагічным інстытуце (1968—1973), Беларускім дзяржаўным эканамічным універсітэце (з 1973, улікова-эканамічны факультэт, кафедра бухгалтарскага ўліку, аналізу і аўдыту ў прамысловасці, прафесар), Мінскі філіял Беларускага гандлёва-эканамічнага ўніверсітэта спажывецкай кааперацыі (кафедра гуманітарных, агульпрафесійных і спецыяльных дысцыплін, загадчык кафедры).

## Сям’я 
* муж Уладзімір Васілевіч Ермаловіч (нар. 1937) — кандыдат эканамічных навук
** дачка Ірына Уладзіміраўна Зорына — кандыдат эканамічных навук

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя інтарэсы: праблемы ўліку і аналізу эфектыўнасці прамысловай вытворчасці.

### Бібліяграфія 
* Совершенствование экономического анализа и учета эффективности промышленного производства (на материалах Всесоюзного и производственного объединений химической промышленности СССР) : автореферат диссертации … доктора экономических наук : 08.00.12 / Ермолович Лидия Лукинична. ― Ленинград, 1982.
* Практикум по анализу хозяйственной деятельности в промышленности : учебное пособие / [Л. Л. Ермолович и др.]. — Минск, 2010.

## Узнагароды 
Званне «Заслужаны эканаміст Беларускай ССР» (1990).

## Літаратура 
* Ермаловіч Лідзія Лукінічна // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 1998. — Т. 6. — С. 394.
* Ермолович Лидия Лукинична // Белорусский государственный экономический университет в биографиях преподавателей и выпускников : 75 лет, 1933—2008. — Минск, 2008. — С. 93—94.
Леанід Іванавіч Краўчанка

**Леанід Іванавіч Краўчанка** (нар. , Бабруйск, Магілёўская вобласць) — беларускі эканаміст. Доктар эканамічных навук (1989), прафесар (1981).

## Біяграфія 
Скончыў Усесаюзны завочны інстытут савецкага гандлю (1957).
    
Працавала Беларускім дзяржаўным эканамічным універсітэце (з 1962, прафесар кафедры бухгалтарскага ўліку, аналізу і аўдыту ў гандлі, у 1979—1995 — загадчык кафедры).

Навуковыя інтарэсы: бухгалтарскі ўлік; тэорыя і метадалогія эканамічнага аналізу; эканамічны аналіз у гандлі; падрыхтоўка спецыялістаў вышэйшай кваліфікацыі эканамічнага профілю.

## Бібліяграфія 
* Методология и методика экономического анализа в торговле : диссертация … доктора экономических наук в форме научного доклада : 08.00.12 / Кравченко Леонид Иванович. — Ленинград, 1988.
* Исследование экономической эффективности транспортировки товаров народного потребления : автореферат диссертации … кандидата экономических наук / Л. И. Кравченко. ― Минск, 1968.
    

## Літаратура 
* Краўчанка Леанід Іванавіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 1999. — Т. 8. — С. 468.
* Кравченко Леонид Иванович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2007. — Т. 4. — С. 261.
* Кравченко Леонид Иванович // Белорусский государственный экономический университет в биографиях преподавателей и выпускников : 75 лет, 1933—2008. — Минск, 2008. — С. 102—103.
* [Леонид Иванович Кравченко] // Развитие экономической мысли учеными Белорусского государственного экономического университета, 60―80-е годы XX века. ― Минск, 2003. — С. 56—57.
Ілфаў (жудзец)

**Ілфаў** () — румынскі жудзец у рэгіёне Валахія. Уваходзіць у Бухарэсцкую агламерацыю. Плошча — 1583 км², размешчаны ў Ніжнедунайскай нізіне. Па тэрыторыі жудзеца працякаюць рэкі Дымбавіца і Калянціна.

Мяжуе з жудзецамі: Яламіца і Кэлэрашы на ўсходзе; Дымбавіца на захадзе; Прахава на поўначы;
Джурджу на поўдні і ўсходзе. Атачае сталіцу краіны Бухарэст.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Жудзецы Румыніі
Жалязна (Скернявіцкі павет)

**Жаля́зна** () — вёска ў Польшчы, уваходзіць у склад Скернявіцкага павета Лодзьскага ваяводства, у гміне Скернявіцы. Насельніцтва — 284 чалавекі (2011). У 1975—1998 гадах вёска адносілася да Скернявіцкага ваяводства.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Населеныя пункты Скернявіцкага павета
Thamnophis sirtalis

**Thamnophis sirtalis** — від змей падсямейства . Мае 13 падвідаў.

## Апісанне 
Агульная даўжыня дасягае 1,3 м. Тулава вельмі стройнае, доўгае. Галава крыху пашырана. Зрэнкі круглыя. Афарбоўка крэмавая або светла-шэрая. Па баках пазваночніка праходзяць шырокія цёмныя палосы. На цёмным фоне — малюнак з падоўжных чырвоных палос або плям. Па баках ад шырокіх палос могуць праходзіць 1-2 вузкія, чорныя палоскі. Паміж палосамі часта размяшчаюцца чырвоныя ці чорныя кропкі.

## Спосаб жыцця 
Любіць вільготныя месцы, у асноўным па берагах вадаёмаў. Актыўная ноччу. Сілкуецца амфібіямі і рыбай.

Гэта яйцажывародная змяя. Самка нараджае да 7 дзіцянятаў.

## Распаўсюджанне 
Жыве ў ЗША, Мексіцы і на поўдні Канады.

## Падвіды 
* *Thamnophis sirtalis annectens*
* *Thamnophis sirtalis concinnus*
* *Thamnophis sirtalis dorsalis*
* *Thamnophis sirtalis fitchi*
* *Thamnophis sirtalis infernalis*
* *Thamnophis sirtalis lowei*
* *Thamnophis sirtalis pallidulus*
* *Thamnophis sirtalis parietalis*
* *Thamnophis sirtalis pickeringii*
* *Thamnophis sirtalis semifasciatus*
* *Thamnophis sirtalis similis*
* *Thamnophis sirtalis sirtalis*
* *Thamnophis sirtalis tetrataenia*

## Літаратура 
* Bourguignon, T. 2002 . Strumpfbandnattern: Herkunft — Pflege — Arten. E. Ulmer Verlag, 125 pp.
* Словник-довідник із зоології. — К., 2002.

Катэгорыя:Вужовыя
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1758 годзе
Ужын

**У́жын** — тапонім.

* Ужын — возера ў Наўгародскай вобласці Расіі.
* Ужын — вёска ў Валдайскім раёне Наўгародскай вобласці Расіі.
* Ужын — вёска ў Старарускім раёне Наўгародскай вобласці Расіі.
Ужын (Валдайскі раён)

**У́жын** () — вёска ў Валдайскім раёне Наўгародскай вобласці Расійскай Федэрацыі.

## Геаграфія 
Размешчана на паўночнай ускраіне возера Ужын за 19 км ад раённага цэнтра.

Катэгорыя:Населеныя пункты Наўгародскай вобласці
Ужын (Старарускі раён)

**У́жын** () — вёска ў Старарускім раёне Наўгародскай вобласці Расійскай Федэрацыі.

## Геаграфія 
Размешчана ў паўднёвай частцы Наўгародскай вобласці на паўднёвым беразе возера Ільмень за 24 км ад горада Старая Руса.

## Гісторыя 
На карце 1840 года была пазначана як Ужыно. На карце 1847 года тут было пазначана 52 двары.

Катэгорыя:Населеныя пункты Наўгародскай вобласці
Міхаіл Міхайлавіч Новікаў

**Міхаіл Міхайлавіч Новікаў** (нар. , в. Буда Петрыцкая, Лоеўскі раён, Гомельская вобласць) — беларускі эканаміст. Доктар эканамічных навук, (2003), прафесар (2004).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі дзяржаўны інстытут народнай гаспадаркі імя В. У. Куйбышава (спецыяльнасць «Статыстыка», 1966; аспірантура, 1969).
    
Працаваў у Навукова-даследчым інстытуце статыстыкі (Мінск; 1993—1994, дырэктар), Беларускім дзяржаўным эканамічным універсітэце (1969—1993 і з 1994, улікова-эканамічны факультэт, кафедра статыстыкі, прафесар, у 1988—1993 — загадчык кафедры, 1980—1983 — выкладчык Універсітэта Эдуарду Мандлане ў Мазамбіку).

Навуковыя інтарэсы: эканамічная статыстыка.

## Бібліяграфія 
* Макроэкономические закономерности циклообразования, стабилизации и равновесного развития рыночных процессов (методология статистического моделирования и анализа) : диссертация … доктора экономических наук : 08.00.12 : защищена 22.05.2002 : утверждена 23.04.2003 / Новиков Михаил Михайлович. ― Минск, 2002.
* Введение в систему национальных счетов : учебное пособие / М. М. Новиков. ― Минск, 1995.
* Статистика : показатели и методы анализа : справочное пособие / [Н. И. Бондаренко и др.]; под редакцией М. М. Новикова. ― Минск, 2005.

## Літаратура 
* 
*  — С. 455—456.
* Новиков Михаил Михайлович // Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. — Минск, 2013. — Т. 3 : Гомельская область : в 2 кн., кн. 2. — С. 131.
* Новиков Михаил Михайлович // Белорусский государственный экономический университет в биографиях преподавателей и выпускников : 75 лет, 1933—2008. — Минск, 2008. — С. 109.

## Спасылкі 
* Новиков Михаил Михайлович // Экономика.by
* Новиков Михаил Михайлович // Персанальная старонка на сайце БДЭУ

Катэгорыя:Эканамісты СССР
Катэгорыя:Эканамісты Беларусі
Катэгорыя:Сацыёлагі СССР
Катэгорыя:Сацыёлагі Беларусі