open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Дварэц (Валожынскі раён)

**Дварэ́ц** (, ) — вёска ў Валожынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Дорскага сельсавета.

## Геаграфія 
Знаходзіцца за 36 км на ўсход ад Валожына, 16 км ад чыг. ст. Аляхновічы на лініі Мінск—Маладзечна, 45 км ад Мінска.

Рэльеф раўнінна-ўзгорысты. Транспартныя сувязі па мясцовай дарозе праз в. Яршэвічы і далей па шашы Мінск—Валожын.

Планіровачна складаецца з просталінейнай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага захаду на паўночны ўсход і забудаванай двухбакова, шчыльна, традыцыйнымі драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу. Грамадскія будынкі размешчаны ў цэнтры вёскі, вытворчы сектар — на паўночнай ускраіне.

## Гісторыя 
Вядомы ў ВКЛ з XVIII ст. У 1758 г. вёска, 3 двары, шляхецкая ўласнасць.

З 1793 г. ў Расійскай імперыі. У 1799 г. задваецца як уласнасць І. Храптовіча. Паводле перапісу 1897 г. маёнтак у Германішскай воласці Вілейскага павета Віленскай губерні.

З 1921 года фальварак у складзе Польскай Рэспублікі, належаў да гміны Гарадок Вілейскага павета, пазней (1927) Маладзечанскага павета Віленскага ваяводства.

З лістапада 1939 года ў БССР. З 12.10.1940 г. ў Радашковіцкім раёне Вілейскай вобласці. У Вялікую Айчынную вайну з 25.6.1941 г. да 5.7.1944 г. акупіраваны нацыстамі. З 20.9.1944 г. ў Маладзечанскай вобласці. 28.5.1949 г. арганізаваны калгас «Чырвоная гвардыя» з цэнтрам у в. Кудзеўцы. У 1959 г. хутар у Яршэвіцкім сельсавеце. З 20.1.1960 г. ў Валожынскім раёне Мінскай вобласці. Былі ў складзе калгаса «Чырвоны Сцяг» (цэнтр — в. Доры). Размяшчаліся вытворчы ўчастак калгаса, машынны двор, піларама, ферма буйной рагатай жывёлы, Дом культуры, бібліятэка з фондам больш за 11,4 тыс. кніг, дзіцячы сад-яслі, фельчарска-акушэрскі пункт, аддзяленне сувязі, АТС, сталовая, комплексны прыёмны пункт бытавога абслугоўвання насельніцтва, 2 спартыўныя пляцоўкі.

З 1991 года ў незалежнай Беларусі. Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Пяршайскага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 1799 год — 15 жыхароў, 2 двары.
* 1897 год — 19 жыхароў.
* 1921 год — 30 жыхароў, 2 двары.
* 1931 год — 16 жыхароў, 2 двары.
* 1959 год — 20 жыхароў.
* 1994 год — 188 жыхароў, 54 двары.
* 2008 год — 155 жыхароў, 54 гаспадаркі.

## Інфраструктура 
У вёсцы размешчаны фельчарска-акушэрскі пункт, аддзяленне сувязі, сталовая (2009).

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Дорскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Валожынскага раёна
Жохаўшчына

**Жо́хаўшчына** (, ) — былая вёска ў Валожынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіла ў склад Яршэвіцкага сельсавета.

Ліквідавана 8 снежня 2010 года.

## Спасылкі
Бакшты (Валожынскі раён)

**Ба́кшты** () — вёска ў Валожынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Дорскага сельсавета.

## Геаграфія 
Знаходзіцца за 38 км на ўсход ад г. Валожына, 15 км ад чыг. ст. Валожын на лініі Маладзечна—Ліда, 51 км ад Мінска. Транспартныя сувязі па мясцовай дарозе праз вёскі Дварэц, Яршэвічы і далей па шашы Мінск—Валожын.

Рэльеф раўнінна-ўзгорысты, на поўдні цячэ ручай (прыток р. Каскруўка). Планіровачна складаецца з прамалінейнай вуліцы з завулкамі, арыентаванай з паўднёвага захаду на паўночны ўсход і забудаванай двухбакова, шчыльна, традыцыйнымі драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу. Вытворчы сектар адасоблены на паўднёвым захадзе.

## Гісторыя 
Вядома з XV ст. ў складзе ВКЛ. Да 1490 г. ўласнасць А. Дрожчыча, потым яго сына Андрэя, які прадаў частку людзей каралеўскаму пісару Ф. Грыгоравічу ў 1491 і 1499 гадах. У 1532 г. вёска, шляхецкая ўласнасць. У 1541 г. сяло ў маёнтку Гярдуцішкі, уласнасць гаспадарскага двараніна Г. Есьмана. 4 студзеня 1627 года ў пісьме віленскага епіскапа да каталіцкага настаяцеля паведамлялася аб скаргах сялян вёскі на дзейнасць мясцовага ксяндза. У 1563 г. сяло, цэнтр воласці, адбылася серабшчызна ад 432,5 сох. У наступным годзе серабшчызна збіралася ад 420 сох, бо «людзі разышліся ад спусташэння жалнежаў». У 1713 г. 9 двароў, 35 жыхароў мужчынскага полу, уладанне Х. Рышынскага-Жабы. У 1764 г. Слабодка (яна ж Бакшты), 12 двароў, 27 жыхароў мужчынскага полу, фальварак, шляхецкая ўласнасць.

З 1793 года ў Расійскай імперыі. У 1800 годзе уладанне С. Івашкевіча. Паводле перапісу 1897 года сяло, 35 двароў, 238 жыхароў і аднайменная сядзіба, З двары, 23 жыхары. Дзейнічалі 2 праваслаўныя царквы, школа, багадзельня, сінагога, заезны і 2 піцейныя дамы. 

З 1921 года вёска ў складзе гміны Гарадок Вілейскага павета, пазней у складзе (1927) Маладзечанскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі. У 1920—30-я г. дзейнічаў куставы камітэт КПЗБ.

З лістапада 1939 года ў БССР. З 12 кастрычніка 1940 года ў Радашковіцкім раёне Вілейскай вобл. З канца чэрвеня 1941 да 4 ліпеня 1944 года акупіраваны нацыстамі. З 20 верасня 1944 года ў Маладзечанскай вобласці, у Яршэвіцкім сельсавеце. У 1950 годзе арганізаваны калгас, які абслугоўвала Валожынская МТС. З 1954 года землі ў складзе калгаса «Чырвоны Сцяг» (цэнтр — в. Доры). Быў магазін. З 20 студзеня 1960 года ў Валожынскім раёне Мінскай вобласці.

Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Пяршайскага сельсавета.

## Інфраструктура 
Ёсць магазін (2009).

## Насельніцтва 
* 1800 год — 167 жыхароў,  21 двор.
* 1921 год — 270 жыхароў, 52 двары.
* 1931 год — 330 жыхароў, 56 двароў.
* 1959 год — 331 жыхар.
* 1994 год — 129 жыхароў,  63 двары.
* 2008 год — 77 жыхароў, 50 гаспадарак.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Дорскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Валожынскага раёна
Навіны (Валожынскі раён)

**Наві́ны** (, ) — вёска ў Валожынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Ракаўскага сельсавета.

Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Яршэвіцкага сельсавета.

## Назва 
Засведчанае старое лідскае прозвішча Навін, з-пад Ліды (Васілішкі) было Навінскі. Фіксавалася старое ўсходнелітоўскае Навінас.

З іншага боку, ёсць блр. *навіна.*

## Вядомыя асобы 
* Радзівон Канстанцінавіч Шукевіч-Трацякоў (1893-?) — дзяржаны дзеяч БССР.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ракаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Валожынскага раёна
Пачаевіцкае

**Пачае́віцкае** — возера ў Чашніцкім раёне Віцебскай вобласці Беларусі ў басейне ракі Лукомка, за 6 км у напрамку на поўдзень ад Чашнікаў, каля аграгарадка Пачаевічы.

Плошча паверхні возера 0,11 км². Даўжыня 0,57 км, найбольшая шырыня 0,28 км, даўжыня берагавой лініі 1,56 км. Найбольшая глыбіня 11 м, сярэдняя 4,3 м. Аб'ём вады ў возеры 0,47 млн м³. Плошча вадазбору каля 1 км².
Катлавіна возера тэрмакарставага тыпу. Схілы катлавіны ў ніжняй частцы стромкія. Вышыня схілаў 6—9 м. Берагавая лінія слабазвілістая. Берагі ў самай паўночнай частцы зліваюцца са схіламі катлавіны, астатнія сплавінныя. Шырыня сплавіны дасягае 15 м. Уздоўж усходняга берага забалочаная пойма шырынёй 20—49 м. Дно возера каля паўночнага берага пясчанае. Астатнюю частку дна высцілаюць гліністы іл і крэменязёмісты сапрапель. Возера эўтрофнае і слабапраточнае. Прыбярэжная надводная расліннасць распаўсюджваецца на адлегласці да 4—20 метраў ад берага возера. У паўднёвай частцы пратокай возера злучаецца з ракой Лукомка.

У возеры водзяцца лешч, шчупак звычайны, гусцяра, плотка, краснапёрка, лінь і іншыя віды рыб.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Иванов-Смоленский В. Г. Все озёра Беларуси. Популярная иллюстрированная энциклопедия. Т. 4.

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Чашніцкага раёна
Леа Фернандэз

**Леа Фернандэз** (; нар. , , Ірландыя) — ірландскі былы прафесійны гулец у снукер, які цяпер выступае ў якасці аматара. Дайшоў да 1/8 фіналу рэйтынгавага турніру на адкрытым чэмпіянаце Уэльса 2003.

## Спасылкі 
* Статыстыка Леа Фернандэза на CueTracker.net 

Катэгорыя:Снукерысты Ірландыі
Кіявец (Валожынскі раён)

**Кіяве́ц** (, ) — вёска ў Валожынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Пяршайскага сельсавета.

Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Яршэвіцкага сельсавета.

## Гісторыя 
Згадваецца ў 1703 годзе як вёска Кіявец Есьманоўскі ў Мінскім ваяводстве ВКЛ. У 1721 годзе згадваецца як маёнтак Кіявец Пуцяцінскі ў Мінскім ваяводстве ВКЛ.

## Славутасці 
* Свята-Троіцкая царква, 1919 г.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Пяршайскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Валожынскага раёна
Фернан дэ Брынон

**Фернан дэ Брынон** (; 1885—1947) — французскі адвакат і журналіст, калабарацыяніст, у гады Другой сусветнай вайны — член урада Вішы. Расстраляны па прысудзе суда.

## Біяграфія 
Фернан дэ Брынон нарадзіўся 26 жніўня 1885 года ў горадзе Лібурн у багатай сям’і. Вучыўся ва ўніверсітэце на юрыста, але вырашыў працаваць журналістам у Парыжы. Пасля заканчэння Першай сусветнай вайны Брынон заняў прагерманскія пазіцыі, выступаў за аднаўленне адносін з немцамі. У 1919 годзе на Парыжскай мірнай канферэнцыі ён пазнаёміўся з будучыняй міністрам замежных спраў гітлераўскай Германіі Іаахімам фон Рыбентропам.

Брынон стаў досыць прыкметнай фігурай у жыцці Францыі 1930-х гадоў. Прэм’ер Эдуар Даладзье асабіста пасылаў Брынона на сустрэчу з Адольфам Гітлерам. Вынікам гэтай сустрэчы стала апублікаванае ў газеце «Матэн» інтэрв’ю, у якім Гітлер запэўніваў Брынона ў дружалюбным стаўленні Германіі да Францыі, якое супакоіла французскае грамадства.

Брынон блізка кантактаваў з прадстаўнікамі правых партый. Пасля таго, як Францыя пацярпела паражэнне ў чэрвені 1940 года, Брынон выступіў за супрацоўніцтва з акупантамі. У ліпені 1940 года ён па запрашэнні П’ера Лаваля заняў пасаду прадстаўніка ўрада Вішы ў акупаваным Парыжы.

Брынон усяляк падтрымліваў нацыстаў, дзякуючы чаму здолеў выратаваць сваю жонку-яўрэйку ад канцэнтрацыйнага лагера. Брынон стаў адным з лідараў саюза «Францыя-Германія», і своеасаблівым «рупарам» нацыстаў у Заходняй Еўропе. У 1943 годзе ён наведаў акупаваныя тэрыторыі Савецкага Саюза. Пасля вызвалення Францыі ў 1944 годзе Брынон з жонкай бег у Германію, дзе ён стаў прэзідэнтам , вішысцкага ўрада ў выгнанні. 22 красавіка 1945 года Брынон быў арыштаваны амерыканцамі. І самога калабарацыяніста, і яго жонку трымалі ў турме Фрэсна, але апошняя праз некаторы час была апраўдана і вызвалена.

6 сакавіка 1947 года Ваенны трыбунал прызнаў Фернана дэ Брынона вінаватым у здзяйсненні ваенных злачынстваў, і прысудзіў яго да вышэйшай меры пакарання — пакарання смерцю праз растрэл. 15 красавіка 1947 года прысуд быў прыведзены ў выкананне ў ваенным форце ў Манружы.

Катэгорыя:Французскія калабарацыяністы з нацысцкай Германіяй
Катэгорыя:Пакараныя смерцю ваенныя злачынцы
Катэгорыя:Расстраляныя ў Францыі
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Францыі
Катэгорыя:Адвакаты паводле алфавіта
Катэгорыя:Адвакаты Францыі
Маціяс Платцэк

**Маціяс Платцэк** (; нар. , ) — нямецкі палітык, прадстаўнік СДПГ, прэм’ер-міністр Брандэнбурга з 26 чэрвеня 2002 года па 28 жніўня 2013 года.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і ўрача, скончыў Універсітэт Ільменаў у 1978 годзе па спецыяльнасці «біямедыцынская кібернетыка», пасля чаго працаваў у Інстытуце гігіены ў Карл-Маркс-Штаце і ў бальніцы Бад-Фраенвальдэ, а ў 1982 годзе ўзначаліў дэпартамент экалагічнай гігіены ў гігіенічным агенцтве ў Патсдаме. У маі 1989 года Маціяс Платцэк уступіў у ЛДПГ, але неўзабаве выйшаў з партыі. У 1989 годзе Платцэк стаў адным з заснавальнікаў экалагічнай арганізацыі ARGUS, якая ўвайшла ў склад асацыяцыі «Зялёная ліга» (), ад якой у лютым-чэрвені 1990 года ўваходзіў у склад урада ГДР як міністр без партфеля, а таксама быў выбраны ў Народную палату, дзе стаў парламенцкім сакратаром Альянсу 90. У кастрычніку 1990 года Платцэк быў выбраны ад гэтай партыі ў ландтаг Брандэнбурга і ў 1990—1998 гадах займаў пасаду міністра па справах навакольнага асяроддзя. Пасля аб’яднання экалагістаў ФРГ у адну партыю ў 1993 годзе Платцэк не ўвайшоў у яе склад і далучыўся ў 1995 годзе да СДПГ. У 1998 годзе Платцэк быў выбраны мэрам Патсдама, а ў 2000 годзе — главой зямельнага аддзялення СДПГ, у 2002 годзе змяніўшы Манфрэда Штольпэ на пасадзе главы ўрада Брандэнбурга, сфарміраваўшы кааліцыю з ХДС.

У 2004—2005 гадах Платцэк быў старшынёй бундэсрата. У лістападзе 2005 года пасля няўдалых парламенцкіх выбараў Платцэк стаў новым старшынёй СДПГ, але з-за ўзмацнення глухаты ўжо ў красавіку 2006 года падаў у адстаўку.

29 ліпеня 2013 года Платцэк заявіў пра сваю адстаўку з усіх пасад, які ён займаў, па стане здароўя з 28 жніўня 2013 года. На пасаду прэм’ер-міністра Брандэнбурга ён прапанаваў кандыдатуру Дзітмара Войдке.

## Заявы 
Увосень 2014 года Платцэк выступіў з заявай, у якой выказаў сумнеў, што Усход Украіны вернецца пад кантроль Кіева, а таксама заклікаў Захад прызнаць далучэнне Крыма да Расіі.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт палітыка

Катэгорыя:Міністры ГДР
Катэгорыя:Члены Сацыял-дэмакратычнай партыі Германіі
Катэгорыя:Члены Народнай палаты ГДР
Катэгорыя:Кіраўнікі гарадоў
Евангелле паводле Марыі

**«Евангелле паводле Марыі»** — апакрыфічны тэкст, напісаны ў II стагоддзі на копцкай мове, знойдзены ў Каіры ў 1850 годзе доктарам , але ўпершыню апублікаваны толькі ў 1955 годзе.

Гэты тэкст з'яўляецца ў Берлінскім кодэксе (рукапісная кніга Ахміма). Рукапіс змяшчае ўрыўкі трох тэкстаў: уласна «Евангелле паводле Марыі» (Магдаліны), «Апокрыф Іаана» і сафію Ісуса Хрыста («Пістыс Сафія»). У манускрыпце Евангелля паводле Марыі, адзіная версія якога была знойдзена менавіта ў рукапісе Ахміма, адсутнічаюць старонкі з першай па шостую і з 11-й па 14-ю.

## Спасылкі 
* «Евангелле паводле Марыі»
* «Евангелле паводле Марыі» на biblicalstudies.ru (з падрабязным уступным артыкулам) 

Катэгорыя:Апокрыфы Новага Запавету
Катэгорыя:Марыя Магдаліна
Магнітапаўза

**Магнітапаўза** — граніца магнітасферы нябеснага цела, на якой ціск магнітнага поля роўны ціску плазмы, якая атачае магнітасферу.

[thumb|Радыёкрыніца G359.23-0.82 (Мыш): [Пульсар PSR J1747-2958, які рухаецца з хуткасцю ~600 км/с праз міжзоркавы газ. Бачны конус ударнай хвалі (радыёвыява, сіні колер) і аблокі плазмы, разагрэтыя другой ударнай хваляй на мяжы магнітасферы (рэнтгенаўская выява, жоўты колер).]]

Эквівалентнае вызначэнне: паверхня, на якой шчыльнасць энергіі магнітнага поля роўная шчыльнасці кінетычнай энергіі рухомай плазмы, якая атачае нябеснае цела.

У якасці рухомай плазмы могуць выступаць сонечны ці зорны вецер (у выпадку планет), акрэцыйная матэрыя (кратныя зорныя сістэмы), іанізаваны міжзоркавы газ (зоркі з вялікімі ўласнымі хуткасцямі).

З прычыны гідрамагнітных эфектаў і няўстойлівасцей магнітапаўза можа прымаць складаную форму, пры гэтым магчыма пранікненне іанізаванай матэрыі ў магнітасферу.

## Гл. таксама 
* Магнітасфера

Катэгорыя:Астрафізіка
Катэгорыя:Магнетызм
Капа

**Капа** — шматзначны тэрмін.

* Капа — літургічнае аблачэнне
* Капа (бокс) — баксёрская сублінгвальная абарона для поласці рота
* Капа — гістарычная лікавая адзінка, роўная 60 адзінкам аднародных аб’ектаў
Спаса-Праабражэнскі манастыр

* Спаса-Праабражэнскі манастыр, Охар
* Спаса-Праабражэнскі манастыр, Хмелева
Вялікі Камень

Назву **Вялікі Камень** маюць:

## Валуны 
* **Вялікі камень** або **Чортаў камень** каля вёскі Горкі Шумілінскага раёна — геалагічны помнік прыроды, самы вялікі валун Беларусі.
* Вялікі камень Бортніцкі
* Вялікі камень з адзнакай
* Вялікі камень Кудаеўскі
* Вялікі камень Літоўскі са знакамі
* Вялікі камень Мішуцкі
* Вялікі камень Пугачоўскі
* Вялікі камень Старынкаўскі

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Мінская вобласць
** Вялікі Камень — вёска ў Смалявіцкім раёне.

### Расія 
* Вялікі Камень — горад са статусам закрытага адміністрацыйна-тэрытарыяльнага ўтварэння ў Прыморскім краі Расіі.
* Вялікі Камень — сяло ў Расіі, знаходзіцца ў Акцябрскім раёне, Ханты-Мансійскай аўтаномнай акругі — Югры.

## Іншае 
* Кітайска-беларускі індустрыяльны парк «Вялікі камень»
Дарыл Хіл

**Дарыл Хіл** (; нар. , , Англія) — прафесійны гулец у снукер з Вострава Мэн. Удзельнік 1/16 фіналу адкрытага чэмпіянату Кітая 2016 года.

## Спасылкі 
* Профіль на World Snooker 
* Статыстыка Дарыла Хіла на CueTracker.net 

Катэгорыя:Снукерысты Вострава Мэн
Юнацтва (стадыён, Ліда)

**«Юнацтва»** — шматфункцыянальны стадыён у г. Ліда, Беларусь, размешчаны па адрасе вул. Кірава, 32а. Пабудаваны і адкрыты ў 1962 годзе. У цяперашні час выкарыстоўваецца для гарадскіх спаборніцтваў і правядзенні футбольных матчаў. З'яўляецца хатнім стадыёнам футбольнага клуба «Ліда» (стадыён «Юнацтва» быў асноўным стадыёнам клуба да 2013 года, калі быў адкрыты новы стадыён «Старт»). Памеры гульнявога поля з натуральным травяным пакрыццём складаюць 105 м × 68 м, 2 трыбуны, максімальная ўмяшчальнасць — 2870 чалавек.

## Спасылкі 
* Стадыён «Юнацтва» на афіцыйным сайце ФК «Ліда»

Катэгорыя:Футбольныя стадыёны Беларусі
Катэгорыя:Спорт у Лідзе
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Ліды
Пячатка

з гербам, XIV ст.]]
**Пяча́тка**, або **пяча́ць** — прадмет з выразанымі знакамі для адбітку іх на гліне, сургучы, воску, паперы і інш., а таксама адбітак гэтых знакаў, зроблены, каб надаць якому-небудзь дакументу верагоднасць і юрыдычную сілу. Пячаткі вывучае сфрагістыка.

Пячаткі вядомы з 4 тысячагоддзя да н.э. у краінах Старажытнага Усходу. У Старажытнай Грэцыі і Рыме пячаткі рабілі з каштоўнага каменю — т.зв. гемы, якія як узоры мастацтва вывучае гліптыка. Рымляне карысталіся таксама пячаткамі-пярсцёнкамі. З канца IV ст. ў Рыме былі віслыя пячаткі — булы, якія адціскаліся на свінцовых, сярэбраных, залатых пласцінках і прывешваліся на шнурках да дакументаў.

У канцы X ст. праз Візантыю трапілі на Русь. Найбольшая колькасць віслых пячатак знойдзена ў Ноўгарадзе, а свінцовых пячатак для тавараў (пломбаў) — у Драгічыне на Бугу (цяпер у Падляскім ваяводстве Польшчы).

## Беларусь 
злева|thumb|Пячатка Ефрасінні Полацкай з Ноўгарада
, да якога з боку Польшчы і Вялікага Княства Літоўскага да было прывешана каля 120 віслых пячатак]]

Знойдзены пячаткі XII ст. — Ефрасінні Полацкай і яе маці Сафіі, полацкіх епіскапаў Дыянісія і Міны. Пячаткі і з выявамі расквітнелага крыжа і Святога Глеба належалі менскаму князю Глебу Усяславічу. У Тураве знойдзена пячатка кіеўскага мітрапаліта Кірылы XIII ст. У першай палове XIV ст. ў Полацку карысталіся свінцовымі буламі, у канцы XIV&nbsp;—XV стст. ужываліся віслыя і прыкладныя васковыя пячаткі. Паводле тыпаў пячатак XIV—XV стст. былі княжацкія, епіскапскія, гарадскія, баярскія і іншыя.

У Польшчы і Вялікім Княстве Літоўскім у XV—XVIII стст. ужываліся асабістыя пячаткі-пярсцёнкі (сыгнеты). З прыняццем магдэбургскага права ў XIV—XVII стст. многія беларускія гарады мелі пячаткі з выявамі гербаў. Старажытныя адбіткі пячатак падзяляюцца на металічныя (X—XV ст.), васковыя (XIV—XVII ст.), сургучныя (з канца XVII ст.), курадымныя (XVIII—XIX стст.). У канцы XIX ст. ўзніклі каўчуковыя штэмпелі і спецыяльная масціка, каб рабіць адбітак на паперы.

У Рэспубліцы Беларусь існуюць гербавыя і простыя пячаткі. На гербавай назва дзяржаўнай арганізацыі ці органа, якія яе выкарыстоўваюць, і выява дзяржаўнага герба Рэспублікі Беларусь. На простых пячатках няма выявы герба, імі звычайна карыстаюцца грамадскія арганізацыі, недзяржаўныя прадпрыемствы і асобы (напрыклад, урачы). Адзін з відаў простай пячаткі — вуглавы і іншыя штампы.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Сфрагістыка
Пупачнік

**Пупачнік** (*Omphalodes*) — род раслін сямейства , які ўключае 9 відаў.

## Арэал 
Расліны гэтага роду шырока распаўсюджаныя ў Паўночным паўшар’і, асабліва ў Міжземнамор’і і Усходняй Азіі. Маецца некалькі паўночнаамерыканскіх відаў.

## Значэнне і выкарыстанне 
Некаторыя віды выкарыстоўваюцца ў дэкаратыўным садоўніцтве ў якасці глебапакроўных раслін.

## Некаторыя віды 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Пупочник // Энциклопедия декоративных садовых растений 

Катэгорыя:Бурачнікавыя (падсямейства)
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі
Палессе (стадыён, Лунінец)

**«Палессе»** — шматфункцыянальны стадыён у горадзе Лунінец Брэсцкай вобласці Беларусі. Максімальная ўмяшчальнасць — 3090 чалавек. З’яўляецца хатнім стадыёнам футбольных клубаў «Граніт» (Мікашэвічы) і «Лунінец».

## Гісторыя 
Пасля капітальнай рэканструкцыі 2007—2009 гадоў дзве трыбуны стадыёна ўмяшчаюць 3090 гледачоў. Заходняя трыбуна абсталявана казырком. Падчас рэканструкцыі ўсталявана ЖК-табло, адрамантаваны прэс-цэнтр, распранальні і дапаможныя памяшканні. Вакол футбольнага поля са штучным пакрыццём зроблены бегавыя дарожкі.

## Спасылкі 
* Інфармацыя пра стадыён на сайце ФК «Граніт» 
* Футбол. Першая ліга. Гранітны палац

Катэгорыя:Футбольныя стадыёны Беларусі
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Лунінца
Катэгорыя:Спорт у Брэсцкай вобласці
Трактар (стадыён, Мінск)

**«Трактар»** — футбольны стадыён у Мінску, Беларусь. У сезоне 2020 года з’яўляецца хатняй арэнай для футбольных клубаў «Іслач» і «Мінск», якія выступаюць у Вышэйшай лізе чэмпіянату Беларусі. Умяшчальнасць стадыёна складае 17 600 месцаў.

## Гісторыя 
Будаўніцтва спартыўнай арэны пачалося ў 50-я гады XX стагоддзя. Пасля ўзвядзення драўляных трыбун на стадыёне пачалі праводзіць спаборніцтвы сярод работнікаў Мінскага трактарнага завода. Пад канец 1950-х гадоў быў пабудаваны першы ярус арэны. У 1976 абласны савет «Чырвоны Сцяг» перадаў спартыўны аб’ект на баланс МТЗ. У тым жа годзе пачалася рэканструкцыя стадыёна. Над заходняй трыбунай быў надбудаваны другі ярус, па перыметры арэны былі ўзведзены земляныя трыбуны. З’явіліся асвятляльныя мачты і дрэнаж футбольнага поля.

У 1978 годзе пасля закрыцця стадыёна «Дынама» на капітальны рамонт матчы чэмпіянату СССР па футболе пачалі праводзіць на «Трактары», у тым ліку і спаборніцтвы па лёгкай атлетыцы. Падчас летніх Алімпійскіх гульняў 1980 «Трактар» стаў алімпійскай рэзервовай арэнай.

З 1992 года стадыён стаў прымаць матчы чэмпіянату Беларусі па футболе. Новая рэканструкцыя спартыўнага аб’екта пачалася ў 1997 годзе і скончылася ў маі 2000, калі арэна набыла сучасны выгляд. Былі ўсталяваныя індывідуальныя пластыкавыя сядзенні, замест земляных трыбун былі ўзведзены жалезабетонныя, падтрыбунныя памяшканні сталі адпавядаць еўрапейскім стандартам. Газон на стадыёне натуральны, усталявана электроннае табло. Памеры поля — 105×68 метраў. Падагрэў і штучнае асвятленне футбольнага поля адсутнічаюць.

29 мая 2011 года на стадыёне адбыўся фінал Кубка Беларусі 2010/2011, у якім футбольны клуб «Гомель» перамог гродзенскі «Нёман». З 2013 па 2018 год спартыўная арэна з’яўлялася хатняй для мінскага «Дынама». У студзені 2019 побач з «Трактарам» пачалася падрыхтоўка тэрыторыі да будаўніцтва Нацыянальнага футбольнага стадыёна Беларусі. У сувязі з гэтым разглядаецца пытанне аб чарговай рэканструкцыі састарэлага спартыўнага аб’екта.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Футбол. Арнамент ёсць, бегавых дарожак няма. У сеціве з’явіліся фота макета нацыянальнага стадыёна з новых ракурсаў 
* Навіны стадыёна на by.tribuna.com

Катэгорыя:Футбольныя стадыёны Беларусі
Катэгорыя:Футбольныя стадыёны Мінска
Стадыён ФК «Мінск»

**Стадыён ФК «Мінск»** — шматфункцыянальны стадыён у Мінску, Беларусь. З'яўляецца хатнім стадыёнам футбольнага клуба «Мінск».

Пабудаваны на месцы былога стадыёна «Камвольшчык». Стадыён быў адкрыты 7 мая 2015 года. Арэна мае 2 трыбуны, якія абсталяваны казырком і ўмяшчаюць 3000 гледачоў. Футбольнае поле са штучным пакрыццём і падагрэвам. Маецца штучнае асвятленне.

## Спасылкі 
* Інфармацыя пра стадыён на сайце ФК «Мінск» 

Катэгорыя:Футбольныя стадыёны Беларусі
Катэгорыя:Футбольныя стадыёны Мінска
Катэгорыя:2015 год у Мінску
Чляненне (архітэктура)

**Чляне́нне** — паслядоўнае дзяленне ўмоўна цэлай зыходнай аб’ёмна-прасторавай формы на часткі, які валодаюць уласцівасцямі, неабходнымі для таго, каб гэтыя часткі ўступілі ў пэўныя адносіны. У выніку з’яўляецца больш складаная структура, якая мае больш каштоўныя функцыянальныя, канструкцыйныя і мастацкія якасці.

## Літаратура 
* Кишик, Ю. Н. Архитектурная композиция. — Минск : Вышэйшая школа, 2010. — 191 с. — ISBN 978-985-06-1352-3.

Катэгорыя:Архітэктурная кампазіцыя
Кампазіцыйная вось

**Кампазіцыйная вось** — умоўная лінія, адносна якой дасягаецца зрокавая ўраўнаважанасць прасторы. Кампазіцыйная вось не абавязкова павінна быць зафіксавана, відавочна абазначана якімі-небудзь элементамі або чляненнямі агараджальных паверхняў. Яе меркаванае становішча часта вызначаецца пазіцыяй назіральніка, размяшчэннем бачных з пэўнага пункту агляду элементаў у навакольным асяроддзі. Калі яна ўсё ж была ўведзена ў асяроддзе, то становіцца пануючай рысай ландшафту. Пры гэтым любы аб’ект, які прылягае да восі, атрымлівае з-за суседства з ёю аргументаванае тлумачэнне тых або іншых сваіх першасных уласцівасцей, сама ж вось становіцца сувязным элементам прасторы.

## Літаратура 
* Кишик, Ю. Н. Архитектурная композиция. — Минск : Вышэйшая школа, 2010. — 191 с. — ISBN 978-985-06-1352-3.

Катэгорыя:Архітэктурная кампазіцыя
Вялікі камень Бортніцкі

**Вялікі камень Бортніцкі** — валун з ружовага граніту памерамі 5,45 х 3,2 м, вышынёй 1,25 м ляжыць каля вёскі Багушэвічы Пліскага сельсавета побач з засценкам Бортнікі і з’яўляецца самым вялікім сярод тых, што зарэгістраваны ў Глыбоцкім раёне.

## Легенда 
Існуе паданне, што яго восі накіраваны на месца, дзе на глыбіні 30 футаў закапана 6 бочак з каштоўнасцямі на сем мільёнаў франкаў. Гэтыя каштоўнасці быццам былі нарабаваны салдатамі французскай арміі ў час вайны 1812 года Усяго бочак было сем, але адну салдаты разбілі і каштоўнасці распіхалі па кішэнях.

## Літаратура 
* *Вінакураў, В. Х.* Культавыя камяні Глыбоччыны / В. Х. Вінакураў, Л. У. Дучыц, Э. А. Ляўко // Памяць: гісторыка-дакументальная хроніка Глыбоцкага раёна / рэд.: Б. І. Сачанка [і інш.]; маст. А. М. Хількевіч. — Мн., 1995. — С. 29.

## Спасылкі 
* Вялікі камень Бортніцкі, Глыбоцкі р-н

Катэгорыя:Валуны Беларусі
Катэгорыя:Геалогія Глыбоцкага раёна
Катэгорыя:Славутасці Глыбоцкага раёна
Катэгорыя:Багушэвічы (Глыбоцкі раён)
Катэгорыя:Бортнікі (Глыбоцкі раён)
Пачаліца

**Пачалі́ца** — рака ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Аршыца (басейн Дняпра).

Даўжыня ракі 19 км. Плошча вадазбору 104 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 2,5 м/км. Пачынаецца каля паўночнай ускраіны вёскі Казечына, упадае ў Аршыцу на ўскраіне горада Орша. Вадазбор на ўсходняй частцы Аршанскага ўзвышша. Каля вёсак Чаркасова і Шэмберава на рацэ сажалкі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* Ліст карты N-36-49. Выданне 1986 года. Стан мясцовасці на 1982 год.

## Спасылкі 
* Общая характеристика речной сети Витебской области (в разрезе районов) // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 

Катэгорыя:Рэкі Аршанскага раёна
Катэгорыя:Басейн Аршыцы
Пацэя

**Пацэ́я** — рака ў Слаўгарадскім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Касалянка (прыток ракі Сож).

Даўжыня ракі 22 км. Плошча вадазбору 117 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,1 м/км. Пачынаецца каля вёскі Церахоўка, упадае ў Касалянку прыкладна за 1,5 км у напрамку на поўдзень ад вёскі Слаўня. Рэчышча каналізаванае ў верхнім і сярэднім цячэнні. Каля вёскі Лебядзёўка на рацэ сажалка.

## Літаратура 
* 
*  — С. 243.
* 

Катэгорыя:Рэкі Слаўгарадскага раёна
Катэгорыя:Басейн Сажа
Адамоўшчына

**Адамо́ўшчына** (, ) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Ільянскага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1800 годзе засценак у Вілейскім павеце Мінскай губерні Расійскай імперыі, уласнасць Людвіга Каменскага.

З 1921 года ў Польскай Рэспубліцы. У 1923 годзе засценак, у Альковіцкай гміне, у 1931 года ў Даўгінаўскай вясковай гміне Вілейскага павета Віленскага ваяводства.

З 1939 года ў БССР.

Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Альковіцкага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 1800 год — 2 двары, 9 жыхароў.
* 1923 год — 3 двары, 17 жыхароў.
* 1931 год — 4 двары, 23 жыхары.
* 2003 год — 7 двароў, 9 жыхароў.

## Літаратура 
* Памяць. Вілейскі раён. — Мн.: БелТА., 2003. — 704 с. — (Гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі.). — 3000 экз. — ISBN 985-6302-56-0
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ільянскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вілейскага раёна
Міхалова (Ракаўскі сельсавет)

**Міхало́ва** (, ) — вёска ў Валожынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Ракаўскага сельсавета.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ракаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Валожынскага раёна
Акцябрская (Вілейскі раён)

**Акця́брская** (, ;  **Кастры́чніцкая**, да 1964 года **Кабылле**) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Ільянскага сельсавета.

## Геаграфія 
Знаходзіцца за 45 км на ўсход ад г. Вілейка, 148 км ад Мінска.

## Гісторыя 
У 1800 годзе вёска Кабылле, ў Вілейскім павеце Мінскай губерні Расійскай імперыі, уласнасць Леана Гарайна. У 1908 г. вёска Кабылля ў Крайскай воласці Вілейскага павета Віленскай губерні, у складзе Стаецкай сельскай грамады, 176 дзесяцін надзелаў.

З 1921 года ў складзе Польскай Рэспублікі, у Ільянскай гміне Вілейскага павета Віленскага ваяводства.

З лістапада 1939 года ў БССР. З 15 студзеня 1940 г. ў Ільянскім раёне, з 12 кастрычніка 1940 г. ў Альковіцкім сельсавеце. З чэрвеня 1941 г. да 2 ліпеня 1944 г. акупіраваны нацыстамі. З 20 верасня 1944 г. ў Ільянскім, з 20 ліпеня 1957 г. ў Вілейскім раёнах Маладзечанскай, з 20 студзеня 1960 г. Мінскай абласцей.

У снежні 1946 г. створаны калгас імя Калініна, які ў 1948 г. меў 1921 га ворыва, 20 гаспадарак. Затым землі ў складзе саўгаса «За Мір», меўся магазін.

30 ліпеня 1964 года вёска Кабылле была перайменавана ў вёску Кастрычніцкая.

Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Альковіцкага сельсавета.

## Насельніцтва 

* 1800 год — 72 жыхары, 12 двароў.
* 1908 год — 145 жыхароў, 11 двароў.
* 1921 год — 173 жыхары, 23 двары.
* 1931 год — 186 жыхароў, 33 двары.
* 1960 год — 141 жыхар.
* 1988 год — 60 жыхароў, 29 гаспадарак.
* 2003 год — 29 жыхароў, 18 двароў.
* 2008 год — 19 жыхароў, 15 гаспадарак.
* 2019 год — 8 жыхароў.

## Вядомыя асобы 
* Антон Аўсянік (1888—1933?) — беларускі палітык, дыпламат. Дзеяч Беларускай Народнай Рэспублікі
* Адам Адамавіч Церах (1882—1938) — беларускі драматург.

## Літаратура 
* Памяць. Вілейскі раён. — Мн.: БелТА., 2003. — 704 с. — (Гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі.). — 3000 экз. — ISBN 985-6302-56-0
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ільянскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вілейскага раёна
Катэгорыя:Перайменаваныя населеныя пункты Беларусі
Аўсянікі (Вілейскі раён)

**Аўся́нікі** (, ) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Ільянскага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1800 годзе вёска ва ўласнасці Леана Гарайна.

У 1921—1945 гадах вёска ў складзе Польскай Рэспублікі, Віленскага ваяводства, Вілейскага павета, гміны Ілья.

Да 28 мая 2013 года ўваходзіла ў склад Альковіцкага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 1800 год — 54 жыхары, 8 двароў.
* 1866 год — 108 жыхароў, 10 двароў.
* 1921 год — 234 жыхары, 42 двары.
* 1931 год — 248 жыхароў, 47 двароў.
* 2003 год — 114 жыхароў, 50 двароў.

## Літаратура 
* Памяць. Вілейскі раён. // — Мн.: БелТА., 2003. — 704 с. — (Гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі.). — 3000 экз. — ISBN 985-6302-56-0
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ільянскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вілейскага раёна
Зацемень

**Заце́мень** (, ) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Ільянскага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1794 годзе вёска ў фальварку Стайкі, уласнасць Людвігі Багдановіч.

У 1800 годзе вёска ў маёнтку Старынкі. У 1829 годзе вёска ва ўласнасці Вікенція Багдановіча.

У 1921 годзе фальварак у Альковіцкай гміне Вілейскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі. У 1923—1939 гадах у Зацемені месцілася памежная застава КАП «Zaciemień».

Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Альковіцкага сельсавета.

## Дэмаграфія 
* 1800 год — 20 двароў, 128 жыхароў.
* 1921 год — 10 двароў, 109 жыхароў.
* 1931 год — 8 двароў, 105 жыхароў.
* 2003 год — 35 двароў, 91 жыхар.

## Славутасці 
* Свята-Елісавецінская царква, ХІХ ст.

## Літаратура 
* Памяць. Вілейскі раён. // — Мн.: БелТА., 2003. — 704 с. — (Гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі.). — 3000 экз. — ISBN 985-6302-56-0

## Спасылкі 
* Зацемень на сайце Radzima.org
* 

Катэгорыя:Ільянскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вілейскага раёна
Маразы (Вілейскі раён)

**Маразы́** (, ) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Ільянскага сельсавета.

## Назва 
Мараз – старое прозвішча з-пад Шаркаўшчыны (Лужкі). Маразевіч - старое прозвішча са Свіры. Паводле А. Мікуса, прозвішчы такога тыпу ад балцкага двухасноўнага імені *Ma-razas*, асновы якога ў адваротным парадку ў літоўскім прозвішчы *Razma*.

З іншага боку - ёсць блр. *мароз* (у множным ліку - *маразы).*

## Гісторыя 
У 1800 г. вёска , уласнасць Леана Гарайна (3 двары, 21 жыхар), чыншавая шляхта (2 двары, 12 жыхароў).
У 1867 г. засценак.
У 1923 г. засценак, у Альковіцкай гміне, 10 двароў, 58 жыхароў.
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе Польскай Рэспублікі, Віленскага ваяводства, Вілейскага павета, гміны Ілья. У 1931 г. 2 засценкі з аднолькавай назвай: 8 двароў, 49 жыхароў і 4 двары, 26 жыхароў.
У 2003 г. вёска, 11 двароў, 14 жыхароў.
Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Альковіцкага сельсавета.

## Літаратура 
* Памяць. Вілейскі раён. // — Мн.: БелТА., 2003. — 704 с. — (Гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі.). — 3000 экз. — ISBN 985-6302-56-0

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ільянскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вілейскага раёна
Мацькаўскія Пасекі

**Ма́цькаўскія Па́секі** (, ) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Ільянскага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1923 г. у Альковіцкай гміне, ваколіца, якая была злучана з пасёлкамі-асадамі Багунова, Боркі, Гарадзішча, Граніца, Клін, Крыніца, Мар'ямпаль, Навасёлкі, Паляны, Севярынаў, Хожкі і Юзэфава і налічвала 48 двароў, 162 жыхары.
У 1938 г. паселішча з такой назвай не зарэгістравана, аднак у Ільянскай вясковай гміне былі фальваркі Багунова (1 двор, 2 жыхары), Боркі Альковіцкія (2 двары, 9 жыхароў), Гарадзішча (1 двор, 16 жыхароў), Граніца (2 двары, 9 жыхароў), Клін Альковіцкі (2 двары, 15 жыхароў), Крыніца Альковіцкая (1 двор, 8 жыхароў), Мар'ямпаль (1 двор, 11 жыхароў), Навасёлкі (2 двары, 19 жыхароў), Паляны Альковіцкія (1 двор, 14 жыхароў), Севярынава (2 двары, 14 жыхароў), Юзэфава (3 двары, 26 жыхароў) і засценак Хожкі (4 двары, 16 жыхароў). 
У 2003 г. вёска (1 двор, 1 жыхар). 
Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Альковіцкага сельсавета.

## Літаратура 
* Памяць. Вілейскі раён. // — Мн.: БелТА., 2003. — 704 с. — (Гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі.). — 3000 экз. — ISBN 985-6302-56-0

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ільянскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вілейскага раёна
Ракшыцы

**Ра́кшыцы** (, ) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Ільянскага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1800 годзе вёска ў сумесным уладанні Аляксандры Гарайн (6 двароў, 21 жыхар) і Ігнація Падгайскага (5 двароў, 26 жыхароў).

У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Даўгінава Вілейскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.

У 1940—1954 гадах — цэнтр Ракшыцкага сельсавета. Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Альковіцкага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 1800 год — 11 двароў, 47 жыхароў
* 1931 год — 48 двароў, 279 жыхароў.
* 2003 год — 26 двароў, 42 жыхары

## Літаратура 
* Памяць. Вілейскі раён. // — Мн.: БелТА., 2003. — 704 с. — (Гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі.). — 3000 экз. — ISBN 985-6302-56-0

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ільянскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вілейскага раёна
Пабядзіцель (Вілейскі раён)

**Пабядзі́цель** (, ) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Ільянскага сельсавета.

## Гісторыя 
* 1756 г. вёска Сморкава, у маёнтку Кастыкі, уласнасць Міхала Рафала Слізня.
* 1800 г. вёска, сумесна ўладанне Рафала Слізня (1 двор, 3 жыхары) і Аляксандры Гарайн (8 двароў, 22 жыхары). 
* 1829 г. вёска, уласнасць памешчыцы Слізень. 
* 1921 г. вёска, у Альковіцкай гміне, 36 двароў, 160 жыхароў.
* 1931 г. вёска (38 двароў, 194 жыхары) і засценак (1 двор, 4 жыхары).

30 ліпеня 1964 года вёска Сморкава была перайменавана ў вёску Пераможац.

У 2003 г. вёска, 20 двароў, 40 жыхароў.

Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Альковіцкага сельсавета.

## Літаратура 
* Памяць. Вілейскі раён. // — Мн.: БелТА., 2003. — 704 с. — (Гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі.). — 3000 экз. — ISBN 985-6302-56-0
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Ільянскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вілейскага раёна
Катэгорыя:Перайменаваныя населеныя пункты Беларусі
Скарада (Вілейскі раён)

**Скарада́** (, ) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Ільянскага сельсавета.

## Гісторыя 
На 1867 год вёска, у якой пражывала сям’я чыншавага шляхціца Яна Шумеля. У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Даўгінава Вілейскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.

У міжваенны перыяд (1923—1939) у Скарадзе месцілася памежная застава KOP.

Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Альковіцкага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 1866 год — 93 жыхары, 10 двароў.
* 1931 год — 203 жыхары, 36 двароў.
* 2003 год — 46 жыхароў, 298 двароў.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ільянскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вілейскага раёна
Сачыўкі (Вілейскі раён)

**Сачы́ўкі** (, ) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Ільянскага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1800 годзе вёска ва ўласнасці Алены Агінскай.

У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Даўгінава Вілейскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.

У міжваенны перыяд (1923—1939) у Сачыўках месцілася памежная застава KOP.

Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Альковіцкага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 1800 год — 7 двароў, 47 жыхароў.
* 1931 год — 41 двор, 254 жыхары.
* 2003 год — 17 двароў, 24 жыхары.

## Вядомыя асобы 
* Антон Кабак (нар. 1925) — удзельнік беларускага патрыятычнага падполля ў 1946—1947 гадах у Маладзечанскай вобласці.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ільянскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вілейскага раёна
Рушчыцы

**Ру́шчыцы** (, ) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Ільянскага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1800 годзе вёска маёнтка Старынкі, уласнасць Людвігі Багдановіч і яе дзяцей; У 1829 годзе вёска ўласнасць Вікенція Багдановіча.

У 1921 годзе фальварак Вялікія Рушчыцы ў Ільянскай вясковай гміне.

Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Альковіцкага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 1800 год — 10 двароў, 68 жыхароў.
* 1921 год — 3 двары, 26 жыхароў у фальварку Вялікія Рушчыцы.
* 1931 год — 5 двароў, 41 жыхар у фальварку Вялікія Рушчыцы; 1 двор, 13 жыхароў у засценку Малыя Рушчыцы.
* 2003 год — 7 двароў, 8 жыхароў.

## Літаратура 
* Памяць. Вілейскі раён. // — Мн.: БелТА., 2003. — 704 с. — (Гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі.). — 3000 экз. — ISBN 985-6302-56-0
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ільянскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вілейскага раёна
Хадасы (Вілейскі раён)

**Хадасы́** (, ) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Ільянскага сельсавета.

## Геаграфія 
Знаходзіцца за 38 км на ўсход ад горада Вілейка, 141 км ад Мінска.

## Гісторыя 
У 1794 г. вёска ў фальварку Стайкі, уласнасць Л. Багдановіч, у Ашмянскім павеце Віленскага ваяводства ВКЛ.

Пасля 2-га падзелу Рэчы Паспалітай (1793) у Расійскай імперыі. У 1800 г. вёска ў маёнтку Старынкі ў Вілейскім павеце Мінскай губерні, уласнасць М. Алацэуса. У 1857 г. вёска ў маёнтку Касута, уласнасць І. Тукалы, у Вілейскім павеце Віленскай губерні. У 1897 г. у Крайскай воласці Вілейскага павета. У 1894 г. адкрыта школа граматы. У пач. XX ст. вёска, 157 жыхароў, 125 дзесяцін зямлі, І-класнае народнае вучылішча. У 1908 г. ў складзе Стэрынскай сельскай грамады, 108 дзесяцін надзелаў.

У лютым 1918 г. занята германскімі войскамі. 25 сакавіка 1918 года тэрыторыя абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час Польска-савецкай вайны ў жніўні 1919 — ліпені 1920 г. занята польскімі войскамі. З 31 ліпеня 1920 года ў складзе Беларускай ССР.

З 1921 года вёска ў складзе Польскай Рэспублікі. Належала да Ільянскай гміны Вілейскага павета Віленскага ваяводства.

З лістапада 1939 года ў БССР. З 4 снежня 1939 г. ў Вілейскім павеце Вілейскай вобласці, з 15 студзеня 1940 г. ў Ільянскім раёне, з 12 кастрычніка 1940 г. ў Ракшыцкім сельсавеце. З чэрвеня 1941 г. да 3 ліпеня 1944 г. акупіраваны нацыстамі. З 20 верасня 1944 г. ў Ільянскім, з 20 ліпеня 1957 г. ў Вілейскім раёнах Маладзечанскай, з 20 студзеня 1960 г. Мінскай абласцей.

У сакавіку 1949 г. створаны калгас «Савецкая Армія». З 16 студзеня 1954 г. ў Альковіцкім сельсавеце. Землі знаходзіліся ў складзе саўгаса «За Мір», працавалі 8-гадовая школа, бібліятэка, магазін.

Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Альковіцкага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 1800 год — 59 жыхароў, 10 двароў.
* 1897 год — 161 жыхар, 17 двароў.
* 1908 год — 154 жыхары, 9 двароў.
* 1931 год — 182 жыхары, 28 двароў.
* 1960 год — 186 жыхароў.
* 1988 год — 169 жыхароў, 72 гаспадаркі.
* 2008 год — 124 жыхары, 57 гаспадарак.

## Інфраструктура 
У 2009 г. дзейнічаў магазін.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ільянскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вілейскага раёна
Старынкі (Ільянскі сельсавет)

**Стары́нкі** (, ) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Ільянскага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе Польскай Рэспублікі, Віленскага ваяводства, Вілейскага павета, гміны Ілья.

Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Альковіцкага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 1866 год — 276 жыхароў, 22 двары
* 1921 год — 327 жыхароў, 62 двары.
* 1931 год — 377 жыхароў, 62 двароў.

## Славутасці 
* Сядзіба Багдановічаў

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Ільянскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вілейскага раёна
Асінаўка (Асіпавіцкі сельсавет)

**Асі́наўка** (, ) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Асіпавіцкага сельсавета. Знаходзіцца за 19 км на паўднёвы захад ад горада Вілейка, 125 км ад Мінска, на аўтадарозе Асіпавічы—Красніца.

## Гісторыя 
У гістарычных крыніцах вядома з XVIII ст.

У 1800 годзе вёска ў Вілейскім павеце Мінскай губерні Расійскай імперыі, уласнасць казны. У 1852 годзе засценак у складзе маёнтка Тэклінаполь З. Любанскага, у Вілейскім павеце Віленскай губерні. У 1897 годзе ў Вілейскай воласці. у 1908 годзе 37 дзесяцін надзелаў, у складзе Прэшцянскай сельскай грамады.

З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны з ліпеня 1919 года пад акупацыяй Польшчы. 31 ліпеня 1920 года ўключана ў склад БССР. Ізноў занята польскімі войскамі ў кастрычніку 1920 года.

Пасля Рыжскага мірнага дагавора 1921 года тэрыторыя адышла да Польшчы, у беларускай гістарыяграфіі землі вядомы як Заходняя Беларусь. Вёска знаходзілася ў Каловіцкай гміне Вілейскага павета Віленскага ваяводства.

Пасля паходу Чырвонай Арміі ў Заходнюю Беларусь тэрыторыя з лістапада 1939 года ў складзе Беларускай ССР. З 4 снежня 1939 года вёска ў Вілейскай вобласці, з 15 студзеня 1940 года ў Куранецкім раёне. З 12 кастрычніка 1940 года ў Асіпавіцкім сельсавеце. 

З 20 верасня 1944 года ў Куранецкім, з 5 ліпеня 1946 года ў Вілейскім раёнах Маладзечанскай, з 20 студзеня 1960 года Мінскай абласцей.

У час Вялікай Айчыннай вайны з 25 чэрвеня 1941 да 2 ліпеня 1944 года акупіравана нацыстамі. У маі 1944 года спалена карнікамі, загінулі 10 жыхароў. З фронту не вярнуліся З вяскоўцы.

З 20 верасня 1944 года ў Куранецкім, з 5 ліпеня 1946 года ў Вілейскім раёнах Маладзечанскай, з 20 студзеня 1960 года Мінскай абласцей, землі ў складзе калгаса імя Суворава.

## Нсельніцтва 
* 1897 год — 39 жыхароў, б двароў. 
* 1905 год — 58 жыхароў.
* 1908 год — 21 жыхар.
* 1938 год — 74 жыхары, 15 двароў.
* 1960 год — 51 жыхар.
* 1988 год — 23 жыхары, 12 гаспадарак.
* 2003 год — 10 жыхароў, 7 гаспадарак.
* 2008 год — 6 жыхароў, 4 гаспадаркі.
* 2019 год — 3 чал.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Асіпавіцкі сельсавет (Вілейскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Вілейскага раёна
Гліннае (Вілейскі раён)

**Глі́ннае** (, ) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Асіпавіцкага сельсавета.

## Вядомыя асобы 
* Мікалай Субач (1937 — 2022) — беларускі грамадскі дзеяч у Аўстраліі, сябра Рады БАПЦ.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Асіпавіцкі сельсавет (Вілейскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Вілейскага раёна
Забалацце (Вілейскі раён)

**За́балацце** (, ) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Ільянскага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1643 годзе сяло ў складзе маёнтка Мільча, уласнасць Яна Рудаміна-Дусяцкага, 5 двароў.

У 1931 годзе маёнтак і вёска ў Даўгінаўскай вясковай гміне.

У 2003 годзе ў вёсцы базавая школа, дзіцячы сад, ФАП, Дом культуры, магазін.

Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Альковіцкага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 1643 год — 5 двароў
* 1931 год — маёнтак (1 двор, 19 жыхароў) і вёска (37 двароў, 198 жыхароў).
* 2003 год — 113 двароў, 329 жыхароў.

## Славутасці 
* Спаса-Праабражэнская царква

## Літаратура 
* Памяць. Вілейскі раён. // — Мн.: БелТА., 2003. — 704 с. — (Гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі.). — 3000 экз. — ISBN 985-6302-56-0
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ільянскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вілейскага раёна
Юнцавічы

**Ю́нцавічы** (, ) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Ільянскага сельсавета.

## Геаграфія 
Знаходзіцца за 45 км на ўсход ад горада Вілейка, 147 км ад Мінска, на аўтадарозе Альковічы—Хадасы.

## Гісторыя 
У 1744 г. сяло ў Вілейскім старостве Віленскага ваяводства ВКЛ.

Пасля 2-га падзелу Рэчы Паспалітай (1793) у Расійскай імперыі. У 1800 г. вёска і маёнтак Кунцэвічы ў Вілейскім павеце Мінскай губерні, уласнасць Аляксандры Гарайн. У 1830—60-я гг. ўласнасць Бароўскіх, у Вілейскім павеце Віленскай губерні. У 1897 г. вёска (17 двароў, 214 жыхароў), маёнтак (41 жыхар), млын (7 жыхароў) у Крайскай воласці Вілейскага павета. У 1908 г. ў складзе Старынскай сельскай грамады, 184 дзесяцін надзелаў зямлі.

З 1921 года вёска ў складзе Польскай Рэспублікі, належала да гміны Ілья, Вілейскага павета Віленскага ваяводства.

З лістапада 1939 года ў БССР. З 15.1.1940 г. ў Ільянскім раёне Вілейскай вобласці, з 12.10.1940 г. ў Альковіцкім сельсавеце. З 20.9.1944 г. ў Маладзечанскай вобласці. З 20.7.1957 г. ў Вілейскім раёне, з 20.1.1960 г. ў Мінскай вобласці. 20.8. 1944 г. створаны калгас «1 Мая», затым у складзе саўгаса «Стайкі». Працавалі пачатковая школа, бібліятэка, магазін.  

Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Альковіцкага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 1800 год — 86 жыхароў, 15 двароў.
* 1908 год — 166 жыхароў, 11 двароў.
* 1921 год — 214 жыхароў, 37 двароў.
* 1931 год — 269 жыхароў, 52 двары.
* 1988 год — 168 жыхароў, 81 гаспадарка.
* 2008 год — 98 жыхароў, 49 гаспадарак.

## Страчаная спадчына 
* Сядзіба Бароўскіх

Juncavičy, Baroŭski. Юнцавічы, Бароўскі (1919-39) (2).jpg
Juncavičy, Baroŭski. Юнцавічы, Бароўскі (1919-39) (3).jpg
Juncavičy, Baroŭski. Юнцавічы, Бароўскі (1919-39) (4).jpg
Juncavičy, Baroŭski. Юнцавічы, Бароўскі (1919-39) (5).jpg
Juncavičy, Baroŭski. Юнцавічы, Бароўскі (1919-39).jpg
Juncavičy, Baroŭski. Юнцавічы, Бароўскі (1925).jpg
Juncavičy. Юнцавічы (1920-29).jpg

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ільянскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вілейскага раёна