open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Савецкі раён (Алтайскі край)

**Савецкі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльнае ўтварэнне (сельскі раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Алтайскім краі Расіі. Адміністрацыйны цэнтр — сяло Савецкае, размешчанае за 165 км на паўднёвы ўсход ад Барнаула.

## Геаграфія 
Раён размешчаны на паўднёвым усходзе края. Рэльеф перадгорны. Разведаны запасы торфу, бутавага каменя, гліны, жвіру, пяску. Клімат кантынентальны. Сярэдняя тэмпература студзеня −18,2&nbsp;°C, ліпеня +18,9&nbsp;°C. Гадавая колькасць атмасферных ападкаў — 450 мм. Плошча — 1500 км².

Паўночную і ўсходнюю мяжу раёна ўтварае рака Катунь. Па тэрыторыі раёна працякаюць рэкі Каменка, Сетаўка і іншыя, ёсць 6 азёр. Глебы — чарназёмы звычайныя і вышчалачаныя. Растуць хвоя, бяроза, таполя, піхта, дуб, хмызнякі, багатае разнатраўе. Насяляюць са звяроў — казуля, барсук, ліса, заяц-русак, бабёр, гарнастай, лось, тхор, каланок; з птушак — курапатка, лебедзь-шыпун, бакас, чырок, кнігаўка, гагара, чайка, шэры журавель.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Раёны Алтайскага края
Даўжанскі раён (1938—2020)

**Даўжанскі раён** () — адміністрацыйная адзінка ў складзе Луганскай вобласці Украіны, якая існавала ў 1938—2020 гадах. Адміністрацыйны цэнтр — Даўжанск.

У 2020 годзе ў рамках адміністрацыйнай рэформы раён быў аб’яднаны з Сарокынскім раёнам і раённымі цэнтрамі ў новы Даўжанскі раён.

## Адміністрацыйны падзел 
Тэрыторыя раёна адміністрацыйна складалася з 1 пасялковага і 6 сельскіх саветаў.

## Населеныя пункты 
На тэрыторыі раёна размяшчаліся 1 пасёлак гарадскога тыпу, 3 пасёлкі сельскага тыпу і 26 вёсак.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Раёны Луганскай вобласці
Змяінагорскі раён

**Змяінагорскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльнае ўтварэнне (сельскі раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Алтайскім краі Расіі. Адміністрацыйны цэнтр — горад Змяінагорск, размешчаны за 87 км ад Рубцоўска.

## Геаграфія 
Раён плошчай у 2802 км² размешчаны ў паўднёвай частцы края. Рэльеф усходняй часткі ўзгорысты, месцамі гарысты (адгор’і Калыванскага хрыбта), заходняй часткі — пераважна раўнінны. На тэрыторыі раёна здабываецца свінец, цынк.

Умерана кантынентальны клімат. Сярэдняя тэмпература каля 20&nbsp;°C, вільготнасць паветра — 70 %. Траціну года на тэрыторыі Змяінагорскага раёна стаіць яснае сонечнае надвор’е, пераважна, у летнія месяцы.

Па тэрыторыі раёна працякаюць рэкі Карбаліха, Вялікая Гальцоўка, Талоўка; у паўночна-ўсходняй частцы размешчана возера Калыванскае. Глебы шэрыя лясныя, вышчалачаныя, моцна вышчалачаныя, чарназёмы. Растуць елка, піхта, хвоя, бяроза; багатае разнатраўе. Фаўна — мядзведзь, лось, казуля, дзік, собаль, норка, ліса, андатра, тхор, гарнастай, каланок, выдра, барсук, вавёрка, заяц, воўк.

У раёне знаходзіцца частка Тыгірэкскага запаведніка.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Раёны Алтайскага края
Баацзі

**Баацзі** — гарадская акруга ў правінцыі Шэньсі КНР. Гарадская акруга Баацзі падзяляецца на 3 раёны, 9 паветаў. Насельніцтва —  (2020). У акрузе размешчаны завод касмічнага абсталявання 6-га НВА China Aerospace Science and Technology Corporation.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады правінцыі Шэньсі
Круціхінскі раён

**Круціхінскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльнае ўтварэнне (раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Алтайскім краі Расіі. Адміністрацыйны цэнтр — сяло Круціха, размешчанае за 230 км ад Барнаула.

## Геаграфія 
Раён размешчаны на поўначы края, на мяжы з Новасібірскай вобласцю. Таксама мяжуе з Каменскім і Панкрушыкінскім раёнам края. Плошча — 2051 км².

Рэльеф раўнінны, расчлянёны лагчынамі, бэлькамі, ярамі. Па тэрыторыі раёна праходзіць істужачны бор, багаты дзічынай, грыбамі, ягадамі. Клімат кантынентальны. Сярэдняя тэмпература студзеня −19&nbsp;°C, ліпеня +20&nbsp;°C. Гадавая норма атмасферных ападкаў — 320—360 мм. Па тэрыторыі раёна працякаюць рэкі — Об (Новасібірскае вадасховішча), Бурла; размешчаны азёры Пустыннае, Бурлінскае. Глебы — вышчалачаныя і звычайныя чарназёмныя. Растуць хвоя, бяроза, асіна. Фауна — ліса, заяц, лось, воўк, вадаплаўныя птушкі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Раёны Алтайскага края
Калыванскае возера

**Калыванскае возера** (Калыванскае, Савушкіна) — праточнае прэснае возера на мяжы Перадалтайскай раўніны і падножжа паўночнага схілу Калыванскага хрыбта ў Змяінагорскім раёне Алтайскага края Расіі. Найбліжэйшы населены пункт — сяло Савушка.

Возера размяшчаецца на вышыні 336 м над узроўнем мора, плошча воднай паверхні — 4,2 км², даўжыня — 4 км, сярэдняя шырыня — 1 км, максімальная — 2,4 км, сярэдняя глыбіня — 3 м, найбольшая — 28 м, плошча вадазборнага басейна — 55,8 км².

Возера мае складаную форму, выцягнута ў напрамку поўдзень — поўнач. Агульная даўжыня берагавой лініі 11,5 км. З усходняга боку ўпадае Калыванка, з заходняга — ручай Паштовы, на поўначы выцякае рака Усць-Калыванка. Берагі спадзістыя, нізкія, месцамі зараслі хмызняком. Мудрагелістыя формы выветрывання берагавых скал. Дно глейкае, магутнасць глею да 1,5 м.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Азёры Алтайскага края
Катэгорыя:Басейн Обі
Жоўцевы пузыр

**Жо́ўцевы пузыр** () — полы орган стрававальнай сістэмы большасці пазваночных жывёл і чалавека, у якім адбываецца збіранне і канцэнтрацыя жоўці. Размешчаны на ніжняй паверхні правай долі печані. Адсутнічае ў міног, некаторых рыб, птушак (галубы, зязюлі, калібры, папугаі, страусы, туканы), млекакормячых (кітападобныя, сланы, алені, вярблюды, няпарнакапытныя, многія мышападобныя грызуны).

## Анатомія 
Форма — грушападобная, радзей канічная. Мае дно, цела і шыйку, якая пераходзіць у пузырную пратоку, што злучана з пячоначнай пратокай і ўтварае агульную жоўцевую пратоку.

У чалавека ёмістасць жоўцевага пузыра 30-70 см³, даўжыня 10-14 см, шырыня 3,5-4 см. Сценка жоўцевага пузыра таўшчынёй 1,5-2 мм складаецца са слізстай і мышачнай абалонак, ніжняя паверхня ўкрыта брушынай. Пры перыядычным скарачэнні мускулатуры сценак жоўцевага пузыра жоўць паступае ў агульную жоўцевую пратоку і дванаццаціперсную кішку, дзе ўдзельнічае ў працэсах стрававання.

## Фізіялогія 
Жоўцевы пузыр рэгулюе і падтрымлівае на пастаянным узроўні ціск жоўці ў жоўцевых шляхах. Роля жоўці расшчапляць тлушчы, кафеін і хларафіл. Акрамя таго, будучы шчолачнай вадкасцю, яна дапамагае нейтралізаваць падвышаную кіслотнасць страўнікавага соку, перш чым ён патрапіць у кішачнік.

## Асноўныя паталогіі 
Паталогіі жоўцевага пузыра: заганы развіцця, пашкожданні, функцыянальныя парушэнні, захворванні (запаленне — халецыстыт, жоўцекамянёвая хвароба), пухліны.

Лячэнне — кансерватыўнае і аператыўнае.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Стрававальная сістэма
Савушка

**Савушка** () — сяло ў Змяінагорскім раёне Алтайскага края Расіі. Размешчана ў паўночнай частцы Калыванскага хрыбта Алтайскіх гор, непадалёк ад Калыванскага возера.

Знаходзіцца за 360 кіламетраў ад Барнаула і звязана з ім рэгулярнымі аўтобуснымі зносінамі.

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Іван Дзмітрыевіч Якаўлеў — савецкі партыйны дзеяч

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Алтайскага края
Калыванскі хрыбет

**Калыванскі хрыбет** () — горны хрыбет на паўночным захадзе Алтайскіх гор, у Алтайскім краі Расіі. Багаты на карысныя выкапні, якія пачаў распрацоўваць А. Дзямідаў у XVII стагоддзі ў Змяінагорску і Калывані.

Масіў Калыванскага хрыбта — нізкагорны хрыбет (ад 600 да 800 м) у межах Перадалтайскай раўніны з вяршынямі вышэй за тысячу метраў: Раўнюха (1110 м), Паўночны Камень (1002 м) і найвышэйшы пункт — гара Сінюха. Размешчаны на тэрыторыі Змяінагорскага, Кур’інскага і Краснашчокаўскага раёнаў Алтайскага края. Даўжыня хрыбта каля 100 км. Хрыбет служыць водападзелам для рэк Алей і Чарыш.

Катэгорыя:Геаграфія Алтайскага края
Катэгорыя:Горныя хрыбты Азіі
Катэгорыя:Горныя хрыбты Расіі
Углоўскі раён

**Углоўскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльнае ўтварэнне (сельскі раён) і муніцыпальная ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Алтайскім краі Расіі. Адміністрацыйны цэнтр — сяло Углоўскае.

## Геаграфія 
Раён у паўднёва-заходняй частцы края на мяжы з Казахстанам (Усходне-Казахстанская вобласць). Рэльеф раўнінны. Разведаны запасы сапрапелю. Клімат рэзка кантынентальны. Сярэдняя тэмпература студзеня −18,5&nbsp;°C, ліпеня 19,4&nbsp;°C. Гадавая колькасць атмасферных ападкаў 220 мм.

Плошча — 4844 км².

На тэрыторыі раёна размешчана 19 азёр, у паўднёвай частцы праходзіць істужачны бор. Глебы супясчаныя, каштанавыя. Растуць хвоя, бяроза, вярба, шыпшыннік, каліна, глог. Фаўна — казуля, ліса, заяц, лось, тхор, воўк; з птушак — гусь, качка, шэры журавель, чапля шэрая, бугай, чайкі, глушэц, цецярук, курапатка; з рыб — карась, карп, лін.

У стэпавай зоне створаны Дзяржаўны комплексны прыродны заказнік рэгіянальнага значэння «Возера Вялікі Тасор».

## Крыніцы 
Катэгорыя:Раёны Алтайскага края
Муцыны

**Муцыны** — складаныя бялкі (сямейства высокамалекулярных глікапратэінаў), якія ўваходзяць у састаў сакрэтаў слізістых залоз. Змяшчаюць пераважна кіслыя поліцукрыды, злучаныя з бялком іоннымі сувязямі.

Адрозніваюць:
* *фукамуцыны* (у большасці сакрэтаў слізістых залоз страўнікава-кішачнага тракту)
* *сіяламуцыны* (у сліне падсківічнай і пад’язычнай залоз)

Фалікулы яечніка маюць у сабе фукамуцыны ці сіяламуцыны.

Муцыны выконваюць ролю змазкі, якая ахоўвае эпітэліяльныя клеткі страўнікава-кішачнага тракту, дыхальных і мочапалавых шляхоў ад механічнага пашкоджання, прыгнечваюць зліпанне эрытрацытаў, якое выклікае вірус грыпу. Некаторыя муцыны адказваюць за рэгуляцыю працэсаў  ў жывёл, напрыклад, фарміравання ракавіны ў малюскаў і касцяной тканіны ў пазваночных. Празмерная экспрэсія бялкоў муцыну, асабліва MUC1, звязана з многімі відамі раку.

## Гены і бялкі 
Муцыны чалавека ўключаюць гены з сімвалам HUGO ад MUC з 1 па 22. З гэтых муцынаў па лакалізацыі вызначаны наступныя класы:
* **Муцыны, сакрэтаваныя ў чалавеку**, з размяшчэннем у храмасомах, памерам паўтору ў амінакіслотах (аа), гелеўтваральныя (Y) ці не (N) і іх тканкавай экспрэсіяй.

* Трансмембранныя муцыны:MUC1, MUC3A, MUC3B, MUC4, MUC12, MUC13, MUC15, MUC16, MUC17, MUC21 (былы C6orf205), MUC22 (вельмі паліморфны)

Асноўнымі муцынамі, якія сакрэтуюцца ў дыхальных шляхах, з’яўляюцца MUC5AC і MUC5B, у той час як MUC2 сакрэтуецца ў асноўным у кішачніку, але таксама і ў дыхальных шляхах. MUC7 з’яўляецца асноўным бялком сліны.
* Аміна-і карбаксіканцавыя раёны вельмі слаба , але багатыя на цыстэін. Рэшткі цыстэіну ўдзельнічаюць у стварэнні дысульфідных сувязяў унутры і паміж манамерамі муцынаў.
* Вялікі цэнтральны раён («дамен PTS»), створаны множнымі тандэмнымі паўторамі амінакіслот з 10 — 80 паслядоўнасцяў рэшткаў, у якіх да паловы амінакіслот уяўляюць сабой серын або трэанін. Гэты раён насычаецца сотнямі алігацукрыдамі, звязаных . Алігацукрыды, звязаныя , таксама выяўляюцца ў муцынах, але ў меншай колькасці, чым O-звязаныя.

## Функцыі ў чалавечым арганізме 
Муцыны выконваюць важныя функцыі па ахове ад бактэрыяльных і грыбковых інфекцый. Напрыклад, муцін MUC5B, які пераважае ў роце і жаночых палавых шляхах, значна зніжае прымацаванне і ўтварэнне  '''', бактэрыі, здольнай утвараць карыес. Незвычайна тое, што MUC5B не забівае бактэрыі, а падтрымлівае іх у планктоннай (не биопленочной) фазе, тым самым падтрымліваючы разнастайны і здаровы мікрабіем ротавай поласці. У роце муцыны таксама могуць рэкрутаваць антымікробныя бялкі, такія як  і гістатын 1, што дадаткова зніжае рызыку інфекцыі.

Адзінаццаць муцынаў экспрэсіруюцца эпітэліем паверхні вока,  і звязанымі з імі залозамі, хоць большасць з іх экспрэсіруюцца на вельмі нізкіх узроўнях. Яны падтрымліваюць вільготнасць, змазваюць вочы, стабілізуюць слёзную плёнку і ствараюць фізічны бар’ер для навакольнага свету.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Бялкі
ЖФК Кубаначка Краснадар

**«Кубаначка Краснадар»** — былы расійскі жаночы футбольны клуб з горада Краснадар, заснаваны ў 2007 годзе. Выступае ў жаночай лізе чэмпіянату Расіі.

## Дасягненні 
### Чэмпіянат Расіі 
*  Бронзавы прызёр: 2019

### Кубак Расіі 
*  Фіналіст (3): 2014, 2015 , 2016

## Легіянеры 
*  Святлана Новікава
*  Анастасія Хаванская (2011—2012, 2013)
*  Марыя Ялова (2015)

## Галоўныя трэнеры 
* Таццяна Зайцава (2008—2020)

## Спасылкі 
* «КУБАНОЧКА»
Натан Абрамавіч Зархі

**Натан Абрамавіч Зархі** (першапачатковае імя *Ісак Абрамавіч Гурэвіч*; ,  — ) — савецкі драматург, кінасцэнарыст, тэарэтык кіно. Заслужаны дзеяч мастацтваў РСФСР (1935).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Оршы. Скончыў гісторыка-філалагічны факультэт МДУ. Працаваць у кіно пачаў з 1923 года. Адзін з першых прафесійных кінадраматургаў савецкага кіно. Аўтар пятнаццаці сцэнарыяў і трох п’ес. Вёў педагагічную працу ва УДІКу.

Загінуў у аўтакатастрофе. 17 ліпеня ўвечары разам з кінарэжысёрам У. І. Пудоўкіным ехалі на аўтамабілі з Масквы ў Абрамцава. На Яраслаўскай шашы, паблізу ст. Мыцішчы, адбылася катастрофа. Цяжкапаранены Н. А. Зархі і шафёр машыны былі дастаўлены ў мыцішчынскую бальніцу, дзе, нягледзячы на зробленае Н. А. Зархі пераліванне крыві, ён а 7 гадзіне 18 ліпеня сканаў. Крэміраваны ўвечары 19 ліпеня, 20 ліпеня скрыня з прахам пахаваная на Новадзявочых могілках Масквы.

Жонка — Яўгенія Якаўлеўна Зархі (Гурэвіч, 1900—1969).

## Сцэнарыі фільмаў 
* 1924 — асабняк Галубіных
* 1926 — Маці
* 1927 — Булат-Батыр (сумесна з Ю. В. Тарычам)
* 1927 — Канец Санкт-Пецярбурга
* 1927 — Перамога жанчыны
* 1930 — Гарады і гады (сумесна з Я. Чарвяковым)
* 1932 — Бамбіст
* 1938 — Перамога (дапісаны У. Вішнеўскім)
Аляксандр Рыгоравіч Зархі

**Аляксандр Рыгоравіч Зархі** (першапачаткова *Аляксандр Гецэлевіч Зархі*; 5 (18) лютага 1908,  — , ) — савецкі кінарэжысёр і сцэнарыст, літаратар, мемуарыст, грамадскі дзеяч. Герой Сацыялістычнай Працы (1978). Народны артыст СССР (1969). Лаўрэат дзвюх Сталінскіх прэмій (1941, 1946).

## Біяграфія 
У 1927 годзе скончыў Ленінградскі дзяржаўны фотакінатэхнікум (цяпер Санкт-Пецярбургскі дзяржаўны інстытут кіно і тэлебачання). У 1927—1928 гадах вучыўся ў Ленінградскім Пралеткульце на кінааддзяленні.

З 1929 года працаваў на ленінградскай кінафабрыцы «Саўкіно» (цяпер «Ленфільм»), дзе сумесна з І. Я. Хейфіцам арганізаваў моладзевае аб’яднанне — «1-ю камсамольскую пастановачную брыгаду», якая ў 1930 і 1931 гадах выпусціла іх сумесныя кінакарціны «Вецер у твар» і «Поўдзень». Працаваў на кінастудыях Ташкента, Тбілісі, Баку, Мінска.

З 1952 года перайшоў да індывідуальнай рэжысуры. З 1955 года — рэжысёр кінастудыі «Масфільм».

У 1963—1964 гадах чытаў курсы лекцый «Сцэнарый і акцёр», «Бяседа пра кінарэжысуру» на рэжысёрскім аддзяленні Вышэйшых курсаў сцэнарыстаў і рэжысёраў. Аўтар кніг мемуарнай прозы.

Член Саюза пісьменнікаў СССР (1947). Член Саюза кінематаграфістаў СССР (1957). Член КПСС з 1948 года. Памёр 27 студзеня 1997 года ў Маскве. Пахаваны на Новадзявочых могілках (участак № 10).
Студзенаводскі шклозавод

**Студзенаво́дскі шклозавод** — колішняе прадпрыемства, якое дзейнічала ў 1805—1826 гадах у вёсцы Студзёная Вада (цяпер у межах горада Гомель, Беларусь).

Завод вырабляў хрустальны і шкляны посуд, аконнае і багемскае шкло, слоікі, конаўкі, бутэлькі, лямпавае шкло. Мелася 3 печы і да 32 горнаў для плаўкі шкла. Працавала на заводзе ад 33 да 72 чалавек. У 1826 годзе было выраблена 4,7 тыс. слоікаў, бутэлек і інш., 9,7 тыс. лістоў багемскага і аконнага шкла, 400 тыс. бутэлек пад шампанскае.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Колішнія прадпрыемствы Гомельскай вобласці
Катэгорыя:XIX стагоддзе ў Гомелі
Катэгорыя:Гуты Беларусі
Мані

**Мані**:
* Мані (прапаведнік)
* Мадлен Нгона Мані
## Тапонім 
* Мані (Раманіўскі раён)
Іосіф Яфімавіч Хейфіц

**Іосіф Яфімавіч Хейфіц** (,  — , ) — савецкі кінарэжысёр, сцэнарыст, педагог. Лаўрэат дзвюх Сталінскіх прэмій (1941, 1946), народны артыст СССР (1964), Герой Сацыялістычнай Працы (1975).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Мінску. Працоўную дзейнасць пачаў у 1920 годзе памочнікам кашталяна Рэўтрыбунала Кіеўскай ваеннай акругі. У 1927 годзе скончыў Ленінградскі тэхнікум экраннага мастацтва (з 1925 — аддзяленне Дзяржаўнага фотакінатэхнікума, цяпер Санкт-Пецярбургскі дзяржаўны інстытут кіно і тэлебачання), у 1928—1930 гадах вучыўся на кінафакультэце Дзяржаўнага інстытута гісторыі мастацтваў.

У 1928 годзе прыйшоў працаваць на Ленінградскую кінафабрыку «Саўкіно», (цяпер — кінастудыя «Ленфільм»). У кіно дэбютаваў спачатку як сцэнарыст, сумесна з А. Г. Івановым і А. Р. Зархі стварыўшы сцэнарыі фільмаў «Месяц злева» і «Транспарт агню».

Пазней стаў рэжысёрам-пастаноўшчыкам, у 1928—1950 гадах працаваў сумесна з А. Р. Зархі, узначаліў 1-ю камсамольскую пастановачную брыгаду ленінградскай кінафабрыкі «Саўкіно», якая выпусціла фільмы, прысвечаныя савецкай моладзі «Апоўдні» (1931), камедыю «Гарачыя дзянёчкі» (1935). У час эвакуацыі, у 1941—1942 гадах, быў мастацкім кіраўніком Ташкенцкай і Тбіліскай кінастудый, потым вярнуўся ў Ленінград.

У 1960-я гады звярнуўся да рускай класікі, экранізаваўшы творы А. Чэхава, І. Тургенева, А. Купрына.

У яго фільмах раскрыліся акцёрскія індывідуальнасці І. Савінай, А. Баталава, А. Папанава, А. Даля, У. Высоцкага, Л. Максакавай, А. Рогаўцавай, А. Кораневай, С. Садальскага. Работы рэжысёра атрымлівалі розныя кінематаграфічныя прызы, у тым ліку былі адзначаны і на Канскім кінафестывалі.

Выкладаў у акцёрскай школе пры кінастудыі «Ленфільм». У 1977—1978 гадах кіраваў рэжысёрскай майстэрняй на Вышэйшых курсах рэжысёраў і сцэнарыстаў.

Член ВКП(б) з 1945 года. Член Саюза кінематаграфістаў СССР (Ленінградскае аддзяленне), з 1971 года — першы сакратар Ленінградскага аддзялення СК СССР.

Памёр 24 красавіка 1995 года. Пахаваны ў Санкт-Пецярбургу на Камароўскіх пасялковых могілках.
Зархі

**Зархі** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Рыгоравіч Зархі — савецкі кінарэжысёр і сцэнарыст
* Натан Абрамавіч Зархі — савецкі драматург і сцэнарыст
Вары (Нігерыя)

**Ва́ры** — горад у Нігерыі, асноўны цэнтр нафтавай прамысловасці ў штаце Дэльта. У канцы 1990-х гг. Вары і вакольныя раёны былі арэнай этнічных сутыкненняў паміж іджа, ітсекіры і урхоба. Колькасць насельніцтва істотна ўзрасла з 1960-х гг., калі ў ваколіцах былі выяўлены запасы нафты. Вары акружаюць трапічныя вільготныя лясы і балоты. Большую частку года ў горадзе падвышаная вільготнасць. Сухі сезон доўжыцца з лістапада па красавік.

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Эмюіджы Агбіагбеўха, нігерыйская футбалістка

Катэгорыя:Гарады Нігерыі
Эмюіджы Агбіагбеўха

**Эмюіджы Агбіагбеўха** (нар. , Вары, Нігерыя) — нігерыйская футбалістка, нападаючы. Выступала за зборную Нігерыі.

## Клубная кар’ера 
З 2016 года выступала за «Мінск».

Выступала за зборную Нігерыі WU-20 (2006), у 2012 годзе дэбютавала за зборную Нігерыі.

## Дасягненні 
*   Чэмпіёнка Расіі: 2010
*  Уладальніца Кубка Расіі (3): 2008, 2009, 2010
*   Чэмпіёнка Беларусі (4): 2016, 2017, 2018, 2019
*  Уладальніца Кубка Беларусі (4): 2016 , 2017, 2018, 2019
*  Уладальніца Суперкубка Беларусі (3): 2017, 2018, 2019
 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісткі Нігерыі
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Мінск
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Энергія Варонеж
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Расіянка
Катэгорыя:Ігракі ЖФК БІІК Шымкент
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Пелікан Старз
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Нігерыі па футболе
Шматко

**Шматко** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Дзмітрый Сяргеевіч Шматко (нар. 1989) — беларускі футбаліст, абаронца.
* Любоў Дзмітрыеўна Шматко (нар. 1993) — украінская футбалістка, абаронца.
Любоў Дзмітрыеўна Шматко

**Любоў Дзмітрыеўна Шматко** (нар. , Калыніўка, Еланэцкі раён, Украіна) — украінская футбалістка, абаронца. Выступала за зборную Украіны.

## Клубная кар’ера 
Футболам пачала займацца ў ДЮСШ «Спартак» (Чарнігаў), першым трэнерам быў Барыс Скоп. У 2010 годзе перайшла ў школу вышэйшага спартыўнага майстэрства «Легенда», выступала за яе каманду да 2016 года, пасля чаго перайшла ў «Мінск», у якім гуляе з 2017.

Выступала ў U-17 і WU-19 (2011), у 2017 годзе дэбютавала за зборную Украіны.

## Дасягненні 
*   Чэмпіёнка Беларусі (3):2017, 2018, 2019
*  Уладальніца Кубка Беларусі (3): 2017, 2018, 2019
*  Уладальніца Суперкубка Беларусі (3): 2017, 2018, 2019

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісткі Украіны
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Мінск
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Легенда
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Жытлабуд-1 Харкаў
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Фамгэт Генчлік Ве Спор
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Украіны па футболе
Icaronycteris gunnelli

**Icaronycteris gunnelli** — від рукакрылых, ідэнтыфікаваны ў 2023 годзе па закамянеласцях, выяўленых у Ваёмінгу. Прынамсі, адзін з двух асобнікаў, ідэнтыфікаваных як *Icaronycteris gunnelli,* раней быў класіфікаваны як узор роднаснага віду . Ідэнтыфікацыя новага віду была магчымай дзякуючы надзвыйчай добраму стану закамянеласцяў.

## Гісторыя 
У адкладах Фосіл-Лэйк, якія ўваходзяць у фармацыю Грын-Рывер, за 50 гадоў было знойдзена 30 шкілетаў рукакрылых. Закамянеласці кажаноў, якія захоўваюцца ў дзяржаўных музеях, паходзяць з чатырох кар’ераў недалёка ад , штат Ваёмінг. Група даследчыкаў на чале з Цімам Рытбергенам з  вывучыла закамянеласці эацэновых рукакрылых і ідэнтыфікавала два ўзоры, сабраных з адкладаў Фосіл-Лэйк, як прадстаўляючых асобны від, які яны назвалі *Icaronycteris gunnelli* у гонар Грэга Ганела. Галатып, AMNH. FM.145747, быў знойдзены Тэры Рыкардсам у жніўні 2017 года і набыты . Паратып, знойдзены Робертам Кронерам у 1994 годзе, лічыцца пад нумарам ROM.52666 у . Ён датуецца 52 мільёнамі гадоў, перыядам эацэну, і лічыцца найстаражытным з вядомых відаў кажаноў.

Катэгорыя:Рукакрылыя
Катэгорыя:Вымерлыя сысуны
Кайнэ (мовазнаўства)

**Кайнэ** (ад грэч.κοινὴ διάλεκτος «агульная мова») — мова зносін для шэрагу роднасных этнічных груп, узніклая ў дыялектным кантынууме на аснове найбольш пашыранага моўнага варыянту, што ўвабраў рысы іншых моў ці дыялектаў.

Кайнэ часта разглядаюцца побач з піджынамі і крэольскімі мовамі; прытым праз прычыну пачатковага ўзаемаразумення працэс стварэння кайнэ не такі рэзкі як піджынізацыя і крэалізацыя, бо ў асоб гаварэння няма мэты і патрэбы адмаўляцца ад сваіх моўных разнавіднасцей.
Звычайны ўплыў між суседнімі дыялектамі не з’яўляецца кайнэзацыяй — кайнэ ўзнікае ў дадатак да ўжо існых дыялектаў як новая гутарковая разнавіднасць, не замяняючы іх, што і розніць гэту з’яву ад звычайнай дыялектнай эвалюцыі.

Кайнэ можа служыць перадумоваю фарміравання літаратурнай мовы.

## Гісторыя 
Спачатку паняцце кайнэ ў мовазнаўстве ўжывалі толькі што да формы грэчаскай мовы, ужыванай як лінгва франка ў эліністычны і рымскі перыяды. Яна ўзнікла як мяшаная народная мова сярод простых людзей у порце Афінаў Пірэі, дзе сустракалася мноства грэкаў з розных бакоў Міжземнамор’я.

У сучасным разуменні кайнэзацыя — гэта працэс стварэння новых разнавіднасцей дыялектаў праз кантакт носьбітаў узаемазразумелых варыянтаў моўнага кантынуума. Звычайна яна адбываецца сярод новых пасяленцаў — носьбітаў дыялектных варыянтаў, якія мігравалі ў асяродак стварэння кайнэ з розных частак моўнага арэала. Кайнэзацыя звычайна здзяйсняецца на працягу некалькіх пакаленняў, але можа адбыцца і ў першым.

## Тыпізацыя 
Як кайнэ можа выступаць:
* наддыялектная форма мовы, якая развілася на аснове аднаго або некалькіх дыялектаў;
* адна з моў, што бытуюць у пэўным арэале.

Паводле Пола Кэрсуіла выдзяляюцца два тыпы кайнэ: рэгіянальнае і імігранцкае.
* Рэгіянальнае кайнэ ствараецца, калі моцны мясцовы дыялект уступае ў кантакт з прыезджымі носьбітамі другіх роднасных дыялектаў; выкарыстанне такога кайнэ можа распаўсюдзіцца па-за межы рэгіёна стварэння. Гэтак пачаткова рэгіянальнае грэчаскае кайнэ было аснавана на атычным дыялекце, які кайнэзаваўся, уступіўшы ў кантакт з другімі дыялектамі ў Пірэі.
* Імігранцкае кайнэ — дыялект, які фарміруецца ў грамадзе, заселенай перасяленцамі — носьбітамі некалькіх роднасных дыялектаў. Гэтак былі ўтвораны наёмнымі работнікамі — носьбітамі хінды некалькі хінды-кайнэ, якія маюць карыстанне на Фіджы, у Гаяне, Маўрыкіі, Паўднёвай Афрыцы, Сурынаме і Трынідадзе і Табага.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Мовазнаўства
Катэгорыя:Сацыялінгвістыка
Катэгорыя:Моўныя кантакты
Ігар Пятровіч Воўк

**Ігар Петравіч Воўк** (12 красавіка 1937, Зміеў, Харкаўская вобласць, Украінская ССР, СССР — 3 студзеня 2017, Плоўдзіў, Балгарыя) — лётчык-касманаўт СССР, Герой Савецкага Саюза, заслужаны лётчык-выпрабавальнік СССР, палкоўнік (1987).
Месэнджар

, IRC-кліента для асяроддзяў GTK.]]

**Месэнджар** ( — кур’ер, пасланнік), таксама **Сэрвіс імгненнага абмену паведамленнямі** () — гэта праграма для імгненнага абмену тэкставымі паведамленнямі, аўдыёзапісамі, фатаграфіямі і іншымі мультымедыя. Праграмы ўстанаўліваюцца на камп’ютар, смартфон, планшэт і працуюць праз інтэрнэт.

Першы ў свеце мэсэнджар EMISARI (Emergency Management Information Systems and Reference Index — Інфармацыйныя сістэмы кіравання надзвычайнымі сітуацыямі і даведачны індэкс) стварыў у 1971 годзе фізік і матэматык Мюрэй Туроф для ўрада ЗША. З дапамогай EMISARI дзяржаўныя службоўцы маглі хутка звязвацца адзін з адным. Яны падключаліся да сеткі па міжгародніх тэлефонных лініях праз тэлетайпы — электрамеханічныя друкарскія машыны. Так улады ЗША маглі хутка рэагаваць на крызісныя сітуацыі ў краіне, але звычайныя грамадзяне EMISARI не выкарыстоўвалі.

Першым месэнджэрам, даступным для грамадзянскіх асоб, стаў Internet Relay Chat, які ў 1988 годзе распрацаваў фінскі праграміст Ярка Ойкарынен. Праграма была папулярная ў Еўропе і Паўночнай Амерыцы — у 2009 годзе на серверах размаўляла больш за 500 тыс. карыстальнікаў.

З-за высокай папулярнасці месэнджараў зніжаецца выручка сотавых аператараў за перадачу SMS- і MMS-паведамленняў паміж тэлефонамі. Па асобных ацэнках 2012 года, патэнцыйныя страты маглі дасягаць дзясяткаў мільярдаў долараў.

## Вядомыя праграмы 
Сярод папулярных сэрвісаў імгненнага абмену паведамленнямі — Signal, Telegram, WhatsApp, WeChat, Threema, Viber і Snapchat. Папулярнасць некаторых праграм значна адрозніваецца ў розных краінах. Некаторыя праграмы робяць акцэнт на пэўных функцыях — напрыклад, Skype сканцэнтраваны на відэазванках, Slack — на абмене паведамленнямі і файламі для працоўных каманд, а Snapchat — на паведамленнях з малюнкамі.

Многія сацыяльныя сеткі маюць функцыю абмену паведамленням, сярод іх Instagram, Reddit, Tumblr і TikTok.

## Гл. таксама 
* Сацыяльная сетка

## Спасылкі
Канскі кінафестываль 2023

**76-ы Канскі міжнародны кінафестываль** праходзіў з 16 па 27 мая 2023 года. Фільмам адкрыцця стала кінастужка «Жанна Дзюбары». Галоўную ўзнагароду кінафестывалю — Залатую пальмавую галіну — атрымаў фільм «Анатомія падзення» рэжысёркі Жусцін Трые.

## Журы 
* Рубен Эстлунд
* 
* Бры Ларсан
* 
* 
* 
* 
* 

## Лаўрэаты 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Канскі кінафестываль
Катэгорыя:Кінафестывалі 2023 года
Катэгорыя:Май 2023 года
Катэгорыя:2023 год у Францыі
Катэгорыя:Падзеі ў Канах
Нортэнгерскае абацтва (фільм, 1987)

**«Нортэнгерскае абацтва»** () — тэлевізійны фільм 1987 года, экранізацыя аднайменнага парадыйна-гатычнага рамана англійскай пісьменніцы Джэйн Осцін.

## Сюжэт 
«Нортэнгерскае абацтва» — гэта гісторыя юнай Кэтрын Морланд. Дзяўчына запрошаная сямействам Ален у Бат, дзе на мясцовых лячэбных водах містэр Ален лечыць сваю падагру. Кэці наіўная сямнаццацігадовая дзяўчына, яна захоплена чытаннем . Падчас наведвання Галерэі, дзе публіка п’е лячэбную ваду, місіс Ален сустракае сваю старую школьную сяброўку — місіс Торп, і Кэтрын знаёміцца з яе дзецьмі: братам і сястрой Джонам і Ізабэлай. Дзяўчыны збліжаюцца на аснове любові да гатычных раманаў. Джэймс (брат Кэтрын) улюбляецца ў Ізабэлу, а Джон (брат Ізабэлы і сябар Джэймса) захапляецца Кэтрын. Аднак, Кэтрын сімпатызуе абаяльнаму і разумнаму Генры Цілні, якога ёй прадставілі на балі. Кэтрын здружваецца з Элінар (сястрой Генры) і бывае бавіць час з братам і сястрой Цілні. Ізабэла заручаецца з Джэймсам, аднак, даведаўшыся, што яе жаніх не надта забяспечаны, пачынае фліртаваць з Фрэдэрыкам Цілні (старэйшым братам Генры і Элінар). Элінар запрашае Кэтрын пагасціць у іх абацтве Нортэнгер, на што Кэці з радасцю згаджаецца. Думаючы што госця абацтва — заможная асоба, галава сямейства, генерал Тылні, вельмі абыходліва ставіцца да Кэтрын. Аднак, калі ён усведамляе сваю памылку, то з ганьбай высылае дзяўчыну з абацтва. Ужо будучы дома, Кэтрын сумуе па Генры Цілні і расчароўваецца ў гатычных раманах. Аднак гісторыя заканчваецца шчасліва, неўзабаве малады чалавек прыязджае і робіць ёй .

## Акцёрскі склад 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Фільмы Вялікабрытаніі 1987 года
Катэгорыя:Фільмы ЗША 1987 года
Катэгорыя:Тэлевізійныя фільмы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Тэлевізійныя фільмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Экранізацыі твораў Джэйн Осцін
Агаленне «Студзянец»

**Студзяне́ц** — агаленне, геалагічны помнік прыроды рэспубліканскага значэння (з 2007 года) у Мядзельскім раёне Мінскай вобласці Беларусі.

Агаленне знаходзіцца на беразе возера Нарач, за 1,7 км у напрамку на паўночны захад ад аграгарадка Занарач, ва ўрочышчы Студзянец. Прымеркавана да ўступа азёрнай тэрасы возера. У складзе агалення маюцца слаі торфу ў тоўшчы пяскоў да 6 м у выглядзе лінз і невялікіх слаёў, якія адносяцца да паазерскіх азёрных утварэнняў (алярод і позні дрыяс). У тарфяных адкладах вылучана аляродская флора ляснога тыпу (хвоя, елка, ляшчына, вярба і інш.).

Агаленне з’яўляецца першым датаваным агаленнем дрыясу і аляроду на тэрыторыі СССР. Узрост хвоі вызначаны каля 10 810 гадоў. Побач са Студзёнкаўскім агаленнем знойдзены прылады працы чалавека эпохі верхняга палеаліту і ранняга мезаліту: крамянёвыя пласціны, скрэблы і інш.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Занарач // Нацыянальны парк «Нарачанскі»
* Обнажение «Студенец»  // Партал Planetabelarus.by

Катэгорыя:Геалагічныя помнікі прыроды рэспубліканскага значэння Мінскай вобласці
Катэгорыя:Геаграфія Мядзельскага раёна
Катэгорыя:Геалогія Мядзельскага раёна
Зав’ялаўскі раён (Алтайскі край)

**Зав’ялаўскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльнае ўтварэнне (сельскі раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Алтайскім краі Расіі. Адміністрацыйны цэнтр — сяло Зав’ялава, размешчанае за 250 км ад Барнаула.

## Геаграфія 
Зав’ялаўскі раён размешчаны на захадзе края, ва ўсходняй частцы Кулундзінскай раўніны. На поўначы мяжуе з Баеўскім, на паўночным усходзе з Цюменцаўскім і Мамантаўскім, на поўдні з Раманаўскім, на захадзе з Благавешчанскім і Родзінскім раёнамі. Тэрыторыя раёна ўяўляе сабой раўнінны лесастэп, у паніжэннях якога размешчаны шматлікія балоты і азёры агульнай плошчай 23,9 тысяч га.

Клімат раёна рэзка кантынентальны, умерана цёплы, слаба ўвільготнены. Сярэдняя тэмпература студзеня −18,2&nbsp;°C, ліпеня +19,2&nbsp;°C. На тэрыторыі раёна размешчаны ланцуг азёр у старажытнай лагчыне сцёку, якія распасціраюцца з паўднёвага захаду на паўночны ўсход ад сяла Камышанка да сяла Авечкіна (азёры Грачынае, Арцельнае, Старадаўняе, Крывое, Бакланне і іншыя). Група азёр у паўночна-заходняй частцы раёна (азёры Модзіна, Глыбокае, Салодкае, Курняватае і іншыя).

Па тэрыторыі раёна працякае рака Кулунда. Глебы — чарназёмы. Лясная расліннасць раёна прадстаўлена бярозавымі і асінавымі калкамі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Раёны Алтайскага края
Ваўчыхінскі раён

**Ваўчыхінскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльнае ўтварэнне (сельскі раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Алтайскім краі Расіі. Адміністрацыйны цэнтр — сяло Ваўчыха.

## Геаграфія 
Рэльеф раўнінны (паўднёвая частка Кулундзінскай раўніны). Клімат рэзка кантынентальны. Сярэдняя тэмпература студзеня: −16,5&nbsp;°C, ліпеня: +20&nbsp;°C. Колькасць гадавых атмасферных ападкаў: 433 мм. На тэрыторыі раёна размешчаны азёры Бычынае, Залатое, Горкае, Салонаўскае, Прэснае, Углавое, Белае, Доўгае, працякаюць рэкі Ваўчыха, Карміха.

Глебы супясчаныя, каштанавыя чарназёмы. Каля 1/3 плошчы пакрыта хваёвымі барамі. Растуць хвоя, бяроза, асіна, глог, каліна, шыпшыннік. Фаўна — лось, казуля, заяц, ліса, воўк, рысь, расамаха, барсук, вавёрка, качка, гусь, лебедзь, чапля, журавель, перапёлка, глушэц, цецярук, карась, лін.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Раёны Алтайскага края
Зарынскі раён

**Зарынскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльнае ўтварэнне (сельскі раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Алтайскім краі Расіі. Адміністрацыйны цэнтр — горад Зарынск (у склад раёна не ўваходзіць), размешчаны за 110 км ад Барнаула.

## Геаграфія 
Зарынскі раён размешчаны ў паўночна-ўсходняй частцы края, мяжуе з Залесаўскім, Первамайскім, Касіхінскім, Кытманаўскім і Тагульскім раёнамі Алтайскага края, а таксама Кемераўскай вобласцю.

На тэрыторыі раёна ёсць радовішчы для здабычы і вытворчасці цэменту, цэглы: цагляных суглінкаў, керамзітавых глін, мінеральных фарбаў, будаўнічага каменя (друзу), вапнякоў (у тым ліку цэментных). Таксама ў раёне ёсць радовішча золата. Клімат кантынентальны. Сярэдняя тэмпература студзеня −17,7&nbsp;°C, ліпеня +19,2&nbsp;°C. Гадавая колькасць атмасферных ападкаў — 450 мм. Па тэрыторыі раёна працякае рака Чумыш. Глебы — чарназёмы, шэрыя лясныя. Растуць — піхта, елка, кедр, бяроза, асіна. Фаўна — лось, казуля, ліса.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Раёны Алтайскага края
Занальны раён

**Занальны раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльнае ўтварэнне (сельскі раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Алтайскім краі Расіі. Адміністрацыйны цэнтр — сяло Занальнае.

## Геаграфія 
Размешчаны ў паўднёва-ўсходняй частцы края. Рэльеф: валістая раўніна, расчлянёная глыбокімі бэлькамі. Плошча — 1717 км². Клімат умерана кантынентальны. Сярэдняя тэмпература студзеня: −18,2&nbsp;°C, ліпеня: +18,9&nbsp;°C. Гадавая колькасць атмасферных ападкаў: 518 мм. Па тэрыторыі раёна працякаюць 6 рэк, знаходзіцца возера Уткуль.

Глебы: вышчалачаныя, сярэднегумусныя чарназёмы. Растуць бяроза, асіна, алешына, рабіна, чаромха, таполя, багатае разнатраўе. Фаўна — лось, казуля, ліса, заяц, воўк, суслік, крот.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Раёны Алтайскага края
Залесаўскі раён

**Залесаўскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльнае ўтварэнне (сельскі раён) у Алтайскім краі Расіі. У рамках арганізацыі мясцовага самакіравання яму адпавядае Залесаўская муніцыпальная акруга (з 2003 да 2021 гг. — муніцыпальны раён).

Адміністрацыйны цэнтр — сяло Залесава, размешчанае за 142 км на паўночны ўсход ад Барнаула.

## Геаграфія 
Размешчаны на паўночным усходзе Алтайскага края, мяжуе з Тальменскім, Первамайскім, Зарынскім раёнамі края, з Кемераўскай і Новасібірскай абласцямі. Усходнюю тайговую частку займаюць перадгор’і Салаірскага кража са шматлікімі касагорамі і далінамі па звілістых рэчках.

Клімат кантынентальны. Сярэдняя тэмпература студзеня −19&nbsp;°C, ліпеня +18&nbsp;°C. Гадавая колькасць атмасферных ападкаў да 600 мм. На тэрыторыі раёна размешчана больш за 46 азёр плошчай ад 2 да 43 га, працякаюць рэкі Чумыш, Бердзь, Каменка, Урап, Татарка і яшчэ 125 дробных рэчак, 223 ручаі.

Глебы — дзярнова-падзолістыя, шэрыя лясныя і вышчалачаныя чарназёмы. Значную плошчу займае чарнявая тайга.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Раёны Алтайскага края
Кулундзінскі раён

**Кулундзінскі раён** (, да 1938 г. — Нова-Кіеўскі (Кіеўскі) раён) — адміністрацыйна-тэрытарыяльнае ўтварэнне (раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Алтайскім краі Расіі. Адміністрацыйны цэнтр — сяло Кулунда, размешчанае за 343 км ад Барнаула.

## Геаграфія 
Раён размешчаны на захадзе края, на мяжы з Паўладарскай вобласцю Казахстана. Рэльеф раўнінны. Здабываецца пясок, гліна. Адклады гіпсу. Клімат рэзка кантынентальны, сярэдняя тэмпература студзеня −20,8&nbsp;°C, ліпеня +31,5&nbsp;°C, гадавая колькасць атмасферных ападкаў 240 мм. Плошча — 1980 км². На тэрыторыі раёна — 25 азёр.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Раёны Алтайскага края
Вяземскі раён

**Вяземскі раён**:
* Вяземскі раён (Смаленская вобласць)
* Вяземскі раён (Хабараўскі край)
Міхайлаўскі раён

**Міхайлаўскі раён**:
* Міхайлаўскі раён (Алтайскі край)
* Міхайлаўскі раён (Амурская вобласць)
* Міхайлаўскі раён (Валгаградская вобласць)
* Міхайлаўскі раён (Прыморскі край)
* Міхайлаўскі раён (Разанская вобласць)
Міхайлаўскі раён (Алтайскі край)

**Міха́йлаўскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльнае ўтварэнне (сельскі раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Алтайскім краі Расіі. Адміністрацыйны цэнтр — сяло Міхайлаўскае, размешчанае за 407 км ад Барнаула.

## Геаграфія 
Раён размешчаны на паўднёвым захадзе края. Рэльеф — раўнінны. Клімат рэзка кантынентальны. Сярэдняя тэмпература студзеня −17,6&nbsp;°C, ліпеня +21&nbsp;°C. Гадавая колькасць атмасферных ападкаў — 245 мм. Плошча — 3113,68 км ². На тэрыторыі раёна размешчана шмат прэсных і горка-салёных азёр, самае буйное з іх — Малінавае возера. Глебы — каштанавыя са шматлікімі саланцамі, у бары пясчаныя. Паўночная частка раёна — стэп, па паўднёвай праходзіць істужачны бор. Растуць хвоя, бяроза, асіна, таполя; травы — кавыль, палын. Фаўна — ліса, заяц, лось, казуля, вавёрка, суслік, корсак, барсук, тушканчык; з птушак — цецярук, рабчык.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Раёны Алтайскага края
Святлана Аляксееўна Карпінская

**Святлана Аляксееўна Карпінская** (; ,  — , ) — савецкая і расійская актрыса тэатра і кіно, народная артыстка Расійскай Федэрацыі (2009).

## Біяграфія 
Нарадзілася ў сям’і настаўнікаў, яе бацькі выкладалі гісторыю. У гады Вялікай Айчыннай вайны бацька ваяваў на Ленінградскім фронце і быў паранены. Маці была дырэктарам школы ў эвакуацыі. Вучылася на філалагічным факультэце ЛДУ імя А. А. Жданава (кафедра рускай мовы і літаратуры).

У 1957 годзе, не маючы акцёрскай адукацыі, знялася ў галоўнай ролі ў фільме Э. А. Разанава «Дзяўчына без адрасу». Пасля гэтага была прынята адразу на другі курс ЛГІТМіК у клас прафесара Б. В. Зона.

З 1963 года служыла ў Ленінградскім тэатры камедыі (цяпер — Санкт-Пецярбургскі тэатр камедыі імя Н. П. Акімава).

Памерла 18 лютага 2017 года пасля цяжкай хваробы. Пахаваная 22 лютага на Смаленскіх могілках Санкт-Пецярбурга.
Святлана Уладзіміраўна Немаляева

**Святла́на Уладзіміраўна Немаляева** (; ) — савецкая і расійская акрыса тэатра, кіно, тэлебачанні, агучвання і дубляжу; народная артыстка РСФСР (1980). З 1959 года — вядучая актрыса Маскоўскага акадэмічнага тэатра імя Уладзіміра Маякоўскага, лаўрэат нацыянальнай тэатральнай прэміі «Залатая маска» (2013, 2019) і прэміі глядацкіх сімпатый «Зорка тэатрала» (2012, 2014, 2019).

Пачала здымацца ў кіно яшчэ ў раннім дзяцінстве. Першую вядомасць атрымала ў 1958 годзе дзякуючы ролі Вольгі Ларынай у мастацкім фільме «Яўген Анегін» (1958). Шырокую вядомасць ёй прынеслі ролі ў кінакарцінах Эльдара Разанава — «Службовы раман» (1977), «Гараж» (1979) і «Нябёсы запаветныя» (1991).

На сцэне тэатра сыграла галоўныя ролі больш чым у 50 спектаклях, у тым ліку *Афелія* ў «Гамлеце», *Маша* ў «Іркуцкай гісторыі», *Нягіна* (у новай пастаноўцы — Домна Панцялееўна) у «Талентах і прыхільніках», *Бланш Дзюбуа* ў «Трамваі» Жаданне"", *Лізавета Цюдар* у «Жыве каралева, віват!».
Танка

**Танка** *(жаночы род)* — шматзначны тэрмін.

* Танка — жанр паэзіі
* Танка — жанр жывапісу
Сесар Веа

**Сесар Веа** (нар. , Лагронья) — іспанскі акцёр і кінапрадзюсар, вядомы па ролі Чэзарэа Вільяра ў мыльнай оперы «» (эпізоды 785—1330).

## Біяграфія 
Сесар Веа нарадзіўся 5 лютага 1965 года ў Лагронья, правінцыя Рыёха (Іспанія). З ранняга ўзросту выяўляў схільнасць да акцёрскага майстэрства. Скончыў тэатральную школу ў Мадрыдзе. Затым ён завяршыў сваю адукацыю, вывучаючы акцёрскае майстэрства ў Нью-Ёрку і Лос-Анджэлесе. Ён удзельнічаў у шматлікіх іспанскіх тэлесерыялах, такіх як «», «, «», «», «», «», «» і «». У вялікім кіно ён адзначыўся ролямі ў фільмах «Лабірынт фаўна», «», «», «» і інш.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Сесар Веа на сайце «*Internet Movie Database*»

Катэгорыя:Акцёры XX стагоддзя
Катэгорыя:Акцёры XXI стагоддзя
Катэгорыя:Акцёры Іспаніі
Катэгорыя:Акцёры тэлебачання Іспаніі
Краснашчокаўскі раён

**Краснашчокаўскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльнае ўтварэнне (сельскі раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Алтайскім краі Расіі. Утвораны ў 1934 годзе ў складзе Заходне-Сібірскага края.

Адміністрацыйны цэнтр — сяло Краснашчокава, размешчанае за 316 км ад Барнаула.

## Геаграфія 
Раён размешчаны на поўдні края. Плошча — 3531 км². Рэльеф перадгорны і нізкагорны з абсалютнымі адзнакамі ад 230 да 1100 м над узроўнем мора. Здабываюцца цагляна-дахоўкавая гліна, вапняк, разведаны запасы тытану, жалеза, золата, малібдэна. Клімат кантынентальны. Сярэдняя тэмпература студзеня −14,5&nbsp;°C, ліпеня 17,9&nbsp;°C. Гадавая колькасць атмасферных ападкаў — 430 мм. Па тэрыторыі раёна працякаюць рэкі Чарыш, Іня, Мараліха, Талоўка. Глебы пераважна чарназёмныя. Багатыя разнатраўем тыпчакава-кавыльныя стэпы. Фауна — мядзведзь, воўк, заяц-русак, лось, казуля; з птушак — глушэц, шэрая курапатка.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Раёны Алтайскага края
Тэафраст Рэнадо

**Тэафраст Рэнадо** (, ,  (цяпер — у дэпартаменце В’ена) — , ) — французскі ўрач і выдавец, адзін са стваральнікаў сучаснай журналістыкі. З 30 мая 1631 года выдаваў газету «La Gazette» — першай еўрапейскай газеты ў сучасным разуменні гэтага слова.

## Біяграфія 
Да пачатку 1630-х гг. Рэнадо пераважна займаўся ўрачэбнай дзейнасцю. Дзякуючы знаёмству з кардыналам Рышэльё, Рэнадо атрымаў пасаду лейб-медыка і таксама атрымаў патэнт на стварэнне першага ў Францыі даведачнага бюро. Рэнадо адкрыў дабрачынную паліклініку, у якой бясплатна або за невялікую суму парыжанам аказваліся медыцынскія паслугі. У 1630 г. Рэнадо атрымаў патэнт на стварэнне лістка навін, які распаўсюджваўся па ўсёй тэрыторыі Францыі, а 30 мая 1631 г. у свет выходзіць першы нумар яго газеты «La Gazette». «La Gazette» стала адной з першых еўрапейскіх газет. Тыражаванне газеты праводзілася ў друкарні, агульны тыраж быў каля 1200 экзэмпляраў. Асноўны змест газеты складалі міжнародныя і нацыянальныя навіны, асобныя важныя артыкулы для яе пісалі асабіста кароль Людовік XIII і кардынал Рышэльё. Незвычайна важным новаўвядзеннем Рэнадо было размяшчэнне ў газеце на платнай аснове прыватных аб’яваў. Пасля смерці кардынала Рышэльё і Людовіка XIII справы Рэнадо пайшлі горш: парыжскі ўніверсітэт забараніў Рэнадо медыцынскую дзейнасць у сталіцы на падставе таго, што яго дыплом быў выдадзены ў Манпелье (сапраўднай прычынай было нежаданне парыжскіх урачоў мець яшчэ аднаго папулярнага канкурэнта). Газету Рэнадо, першапачаткова стратную, пачалі вінаваціць у сувязі з Рышэльё, што не прынесла ёй папулярнасці і адмоўна адбілася на тыражы. Пасля разводу Рэнадо з яго другой жонкай фінансавыя справы канчаткова сапсаваліся, і ён памёр у галечы. Выданне «La Gazette» працягнуў старэйшы сын Рэнадо, таксама Тэафраст. Выданне газеты спынілася ў 1915 годзе.
Жоўцевыя кіслоты

**Жо́ўцевыя кісло́ты** — высокамалекулярныя монакарбонавыя поліцыклічныя кіслоты з класа стэроідаў, вытворныя халанавай кіслаты. Утвараюцца ў клетках печані чалавека і многіх жывёльных арганізмаў і выдзяляюцца з жоўцю.

Жоўцевыя кіслоты, што атрымліваюць з жоўці вышэйшых жывёл, выкарыстоўваюцца ў фармацэўтычнай прамысловасці як сыравіна для вытворчасці палавых гармонаў і інш.

## Жоўцевыя кіслоты чалавека 
Да жоўцевых кіслот належаць холевая, дэзоксіхолевая, літахолевая і іншыя кіслоты. Асноўная частка іх у жоўці злучаецца з глікаколам і таўрынам і ўтварае т.зв. парныя жоўцевыя кіслоты (напрыклад, глікахолевыя кіслоты), солі якіх садзейнічаюць эмульгаванню і ператраўленню тлушчаў, усмоктванню тлустых кіслот.

Image:Cholic acid.svg|Холевая кіслата
Image:Chenodeoxycholic acid.svg|Хенадэзоксіхолевая кіслата
Image:Deoxycholic acid.svg|Дэзоксіхолевая кіслата
Image:Lithocholic_acid_acsv.svg|Літахолевая кіслата
Image:Glycocholsäure.svg|Глікахолевая кіслата
Image:Glycochenodeoxycholic acid.png|Глікахенадэзоксіхолевая кіслата
Image:Taurocholic acid.svg|Таўрахолевая кіслата
Image:Taurochenodeoxycholic acid.svg|Таўрахенадэзоксіхолевая кіслата

## Літаратура 
*
Аляксандр Анатолевіч Шырвінт

**Аляксандр Анатолевіч Шырвінт** (; ) — савецкі і расійскі акцёр тэатра і кіно, тэатральны рэжысёр, сцэнарыст, педагог, тэлевядучы, пісьменнік-мемуарыст; народны артыст РСФСР (1989). Поўны кавалер ордэна «За заслугі перад Айчынай».

Прэзідэнт Маскоўскага акадэмічнага тэатра сатыры з 16 лістапада 2021 года, у 2000—2021 гадах быў мастацкім кіраўніком.

## Біяграфія 
У 1956 годзе з адзнакай скончыў Тэатральнае вучылішча імя Б. В. Шчукіна (курс Веры Канстанцінаўны Львовай) і быў прыняты ў трупу Тэатра-студыі кінаакцёра. У тым жа годзе сыграў сваю першую ролю ў кіно — эстраднага спевака Вадзіма Сцяпанавіча Ухава ў фільме «Яна вас любіць!» (рэж. Сямён Дзеравянскі і Рафаіл Сусловіч).

У 1957 годзе прыняты ў трупу тэатра імя Ленінскага камсамола і залічаны ў штат кінастудыі «Масфільм». У 1967 годзе разам з рэжысёрам Анатолем Эфрасам і некалькімі іншымі акцёрамі перайшоў у Маскоўскі драматычны тэатр на Малой Броннай.

У сакавіку 1970 года па запрашэнні сваіх сяброў Міхаіла Дзяржавіна, Марка Захарава і Андрэя Міронава пачаў працаваць у Маскоўскім акадэмічным тэатры сатыры, быў уведзены на ролю графа Альмавівы ў спектаклі «Вар’яцкі дзень, або Жаніцьба Фігара».

У 1979 годзе паставіў спектакль «Яе правасхадзіцельства» паводле п’есы Самуіла Алёшына, у 1982 годзе «Канцэрт для тэатра з аркестрам» (аўтар сцэнарыя сумесна з Рыгорам Горыным).

Актыўна працаваў на эстрадзе як рэжысёр і канферансье.

## Фільмаграфія 
* «Прыходзьце заўтра...» (1963) — *Вадзім («Станіслаўскі»), студэнт Гнесінкі*
* «Іронія лёсу, або З лёгкай парай!» (1975) — *Паўлік, сябар Жэні Лукашына*
* «Вакзал для дваіх» (1982) — *Аляксандр Анатолевіч (Шурык), піяніст у прывакзальным рэстаране*
* «Прынцэса цырка» (1982) — *Фірэлі*
* «Мільён у шлюбным кошыку» (1985) — *Леаніда Папагата*
* «Самая абаяльная і прывабная» (1985) — *Аркадзь, муж Сусаны*
* «Мастацтва жыць у Адэсе» (1989) — *Тартакоўскі*
* «Бабнік» (1990) — *Аркадзь*
* «Стракатыя прыцемкі» (2009) — Аляксандр Бялых, джазавы піяніст

## Бібліяграфія 
* 

## Спасылкі
Самуіл Іосіфавіч Алёшын

**Самуіл Іосіфавіч Алёшын** (; сапраўднае прозвішча — *Катляр*; 8 [21] ліпеня 1913, , Царства Польскае, Расійская імперыя — , , Расія) — савецкі пісьменнік і драматург, сатырык, мемуарыст.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Замбраве ў Царстве Польскім (цяпер у Польшчы) у яўрэйскай сям’і ўрача Іосіфа Абрамовіча Катляра (1879—1927) і настаўніцы Клары Самойлаўны Катляр (1880—1956). Сям’я пераехала ў Маскву ў пачатку 1914 года.

У 1930 годзе паступіў у Аўтатрактарны інстытут, які ў 1932 годзе быў пераўтвораны ў Ваенную акадэмію матарызацыі і механізацыі РСЧА. У 1935 годзе скончыў прамысловы факультэт акадэміі, працаваў у НАТІ, адначасова пісаў апавяданні. У 1936 годзе быў арыштаваны брат Самуіла Эмануіл, а ён сам выключаны з камсамола за страту пільнасці.

Некаторы час слухаў лекцыі ў Вячэрнім літаратурным інстытуце, затым браў кансультацыі ў Л. І. Цімафеева, з якім на ўсё жыццё захаваў сяброўскія адносіны. Пачаў друкавацца ў 1940 годзе. У час Вялікай Айчыннай вайны быў інжынерам танкавых войскаў, знаходзіўся на Сталінградскім фронце. Пасля вайны працягваў працаваць у НАТІ, стаў начальнікам лабараторыі, абараніў дысертацыю. Заняўся драматургіяй, першая пастаўленая п’еса — «Дырэктар» (1950). У 1952 годзе звольніўся з працы, займаўся літаратурнай працай.

Член СП СССР (1954).

Чытаў курс лекцый «Майстэрства кінадраматурга» на сцэнарным аддзяленні Вышэйшых курсаў сцэнарыстаў і рэжысёраў. Пахаваны ў Маскве на Вастракоўскіх могілках.

Жонка — Зоя Аляксееўна Любарская (1915—1989).