open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Вуліца Францыска Скарыны

**Вуліца Францыска Скарыны** — вуліцы ў розных населеных пунктах Беларусі і іншых краін, названыя ў гонар беларускага асветніка і першадрукара Францыска Скарыны.

## Беларусь 
* Вуліца Францыска Скарыны — вуліца ў Баранавічах.
* Вуліца Францыска Скарыны — вуліца ў Беразіне.
* Вуліца Францыска Скарыны — вуліца ў Браславе.
* Вуліца Францыска Скарыны — вуліца ў Бярозе.
* Вуліца Францыска Скарыны — вуліца ў Валожыне.
* Вуліца Францыска Скарыны — вуліца ў Ваўкавыску.
* Вуліца Скарыны — вуліца ў Віцебску.
* Вуліца Францыска Скарыны — вуліца ў Воранаве.
* Вуліца Францыска Скарыны — вуліца ў Глыбокім.
* Вуліца Францыска Скарыны — вуліца ў Гомелі.
* Вуліца Францыска Скарыны — вуліца ў Горках.
* Вуліца Францыска Скарыны — вуліца ў Дзяржынску.
* Вуліца Францыска Скарыны — вуліца ў Дзятлаве.
* Вуліца Францыска Скарыны — вуліца ў Добрушы.
* Вуліца Францыска Скарыны — вуліца ў Драгічыне.
* Вуліца Францыска Скарыны — вуліца ў Ельску.
* Вуліца Ф. Скарыны — вуліца ў Жабінцы.
* Вуліца Францыска Скарыны — вуліца ў Жыткавічах.
* Вуліца Францыска Скарыны — вуліца ў Іванаве.
* Вуліца Францыска Скарыны — вуліца ў Івацэвічах.
* Вуліца Францыска Скарыны — вуліца ў Івянцы.
* Вуліца Францыска Скарыны — вуліца ў Іўі.
* Вуліца Францыска Скарыны — вуліца ў Калінкавічах.
* Вуліца Францыска Скарыны — вуліца ў Капылі.
* Вуліца Францыска Скарыны — вуліца ў Карэлічах.
* Вуліца Францыска Скарыны — вуліца ў Кіраўску.
* Вуліца Францыска Скарыны — вуліца ў Клецку.
* Вуліца Францыска Скарыны — вуліца ў Кобрыне.
* Вуліца Францыска Скарыны — вуліца ў Лунінцы.
* Вуліца Скарыны — вуліца ў Ляхавічах.
* Вуліца Скарыны — вуліца ў Магілёве.
* Вуліца Францішка Скарыны — вуліца ў Маладзечне.
* Вуліца Францыска Скарыны — вуліца ў Мікашэвічах.
* Вуліца Францыска Скарыны — вуліца ў Мінску.
* *Вуліца Францыска Скарыны* — ранейшая назва (1926—1933) Казьмадзям’янскай вуліцы ў Мінску.
* *Вуліца Францыска Скарыны* — ранейшая назва (1967—1989) вуліцы Олешава ў Мінску.
* *Вуліца Францыска Скарыны* — ранейшая назва (1989—1997) Акадэмічнай вуліцы ў Мінску.
* Вуліца Скарыны — вуліца ў Навагрудку.
* Вуліца Скарыны — вуліца ў Нясвіжы.
* Вуліца Францыска Скарыны — вуліца ў Оршы.
* Вуліца Францыска Скарыны — вуліца ў Паставах.
* Вуліца Францыска Скарыны — вуліца ў Петрыкаве.
* Вуліца Францыска Скарыны — вуліца ў Пінску.
* Вуліца Францыска Скарыны — вуліца ў Полацку.
* Вуліца Францыска Скарыны — вуліца ў Светлагорску.
* Вуліца Францыска Скарыны — вуліца ў Свіслачы.
* Вуліца Скарыны — вуліца ў Скідзелі.
* Вуліца Францыска Скарыны — вуліца ў Смалявічах.
* Вуліца Францыска Скарыны — вуліца ў Смаргоні.
* Вуліца Францыска Скарыны — вуліца ў Століне.
* Вуліца Францыска Скарыны — вуліца ў Стоўбцах.
* Вуліца Скарыны — вуліца ў Талачыне.
* Вуліца Францыска Скарыны — вуліца ў Фаніпалі.
* Вуліца Францыска Скарыны — вуліца ў Чэрыкаве.

## Украіна 
* Вуліца Францыска Скарыны — вуліца ў Вінніцы.
* Вуліца Францыска Скарыны — вуліца ў Львове.

## Гл. таксама 
* Завулак Францыска Скарыны
* Набярэжная Францішка Скарыны
* Плошча Францыска Скарыны
* Праспект Францыска Скарыны

## Крыніцы 
Катэгорыя:Вуліцы, названыя ў гонар Францыска Скарыны
Златарыйскі павет

**Златарыйскі павет** () — павет у Польшчы, уваходзіць у склад Ніжнесілезскага ваяводства. Цэнтр павета — горад Златарыя. Павет утвораны ў выніку адміністрацыйнай рэформы ў 1999 годзе. Займае плошчу 575,45 км². Насельніцтва павета складае 43,5 тыс. чалавек.

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка павета
Сяргей Розмысл

**Сяргей Розмысл** (,  — , Аўстралія) — беларускі грамадскі дзеяч.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Санкт-Пецярбургу ў сям’і паштальёна з Гродзеншчыны, якая ў 1922 годзе вярнулася ў Беларусь і пасялілася ў Гудзінішках (цяпер Воранаўскі раён). Удзельнік Беларускай краёвай абароны. Дэлегат на Другі Усебеларускі кангрэс ад Лідскай акругі.

У 1944 годзе выехаў у Германію. Удзельнічаў у XII Пленуме БЦР, які адбыўся 9 мая 1948 года ў Эльвангене, на якім Беларуская цэнтральная рада была абвешчана «выканаўчым і прадстаўнічым на эміграцыі органам незалежнай Беларускай Народнай Рэспублікі».

У 1950 годзе, адзін без сям’і, пераехаў у Аўстралію. Адзін са стваральнікаў аддзела Беларускага аб’яднання ў Аўстраліі ў Мельбурне, у якім займаў розныя пасады, у тым ліку і старшыні краёвага штаба (1955—1969).

Удзельнік Беларускага школьнага камітэта ў Мельбурне ў другой палове 1950-х гадоў. Член царкоўнай рады парафіі Святой Ефрасінні Полацкай (БПЦ) у Мельбурне. Удзельнік Беларускага Цэнтральнага Камітэта ў Вікторыі, Беларускага аб’яднання ў Вікторыі. Член Дэлегатуры БЦР у Аўстраліі.

Трагічна загінуў у аўтамабільнай катастрофе. Пахаваны на могілках Спрынгвейл у Мельбурне.

Вялікае ліставанне Розмысла захавалася ў архіве Дзмітрыя Касмовіча.

## Літаратура 
* Лявон Юрэвіч, «Краіна Ды-Пі», Запісы БІНіМ, № 24, 2011, с.41, Менск, Нью-Ёрк

Катэгорыя:Удзельнікі Другога Усебеларускага кангрэса
Катэгорыя:Члены Беларускай краёвай абароны
Катэгорыя:Беларусы ў Аўстраліі
Катэгорыя:Загінулі ў аўтамабільных катастрофах
Катэгорыя:Пахаваныя ў штаце Вікторыя
Міхась Лужынскі

**Міхась Лужынскі** (, в. Кабылкі, цяпер  — , ) — дзеяч беларускай дыяспары ў Аўстраліі.

## Біяграфія 
Бацька працаваў сакратаром воласці. У 1935 годзе сям’я пераехала ў Гарадок, потым у 1939 годзе ў Палачаны. У 1941 годзе скончыў сямігодку ў Хажове. А ў 1942 годзе пайшоў у гандлёвую школу ў Маладзечне, дырэктарам якой быў Барыс Кіт. Правучыўся там два гады. Быў сябрам СБМ.

Пасля закрыцця гандлёвай школы запісаўся добраахвотнікам у школу люфтвафэ і разам з іншымі 46 хлопцамі быў вывезены ў Польшчу, а потым — у Германію. У 1945 годзе апынуўся ў беларускім лагеры Ватэнштэт (Зальцгітэр), дзе ў 1946 годзе пазнаёміўся з будучай жонкай Надзеяй. Ажаніўся ў канцы 1948 года, а ў канцы 1949 года выехаў з жонкай у Аўстралію.

Сям’я пасялілася ў Сіднеі. Спачатку працаваў электраманцёрам. Потым, скончыўшы інжынерныя курсы, пайшоў па службовай лесвіцы ўгору, быў інспектарам пры пабудове электрычных ліній. У 1979 годзе пачаў невялікі бізнес — займаўся пакупкай і продажам драўніны.

Ад самага пачатку актыўна ўдзельнічаў у беларускім грамадскім жыцці Аўстраліі, быў сябрам Беларускага Аб’яднання ў Аўстраліі, узначальваў Беларускае аб’яднанне ў Новым Паўднёвым Уэльсе (1951—1953), рэдагаваў часопіс «Новае жыццё», быў старшынёй Беларускага грамадска-культурнага клуба.

На працягу 17 гадоў яго голас гучаў на аўстралійскіх радыёхвалях, з 1976 да 1993 года (з 1983 года рабіў перадачы аднаасобна).

У ліпені 2011 года яму стала кепска падчас турыстычнай паездкі ў Санкт-Пецярбург. Памёр у шпіталі Санкт-Пецярбурга. Верагодна, збіраўся наведаць Беларусь.

## Зноскі 
## Літаратура 
* Калодка, А. Беларусы ў Аўстраліі / Аляксандар Калодка // Беларуская мэмуарыстыка на эміграцыі / Укл. Л. Юрэвіч. — Нью-Ёрк: БІНІМ, 1999. — 361 с. — С. 328—339.

Катэгорыя:Члены Беларускага аб’яднання ў Новым Паўднёвым Уэльсе (прыхільнікі Рады БНР)
Палікарп Манькоў

**Палікарп Манькоў** (, Рэчыца ці Слуцк — ) — беларускі грамадскі дзеяч на эміграцыі.

## Біяграфія 
Меў вышэйшую адукацыю, настаўнічаў у БССР. У 1930-х гадах быў рэпрэсаваны, па вызваленні не меў права жыць у Беларусі. Пасяліўся на Смаленшчыне. У 1941 годзе служыў у Чырвонай Арміі, трапіў у палон.

Па вызваленні з нямецкага палону працаваў перакладчыкам у Слонімскім акруговым камісарыяце, потым школьным інспектарам у Слуцку. У чэрвені 1943 года скончыў курс кіраўнікоў Саюза беларускай моладзі, прызначаны акруговым кіраўніком СБМ у Слуцку. Быў адным з арганізатараў і выдаўцоў «Газеты Случчыны», адзін з укладальнікаў зборніка «Песняры Случчыны» (які перавыдаў у 1985 годзе ў Саўт-Рыверы).

З лета 1944 года ў эміграцыі. Быў кіраўніком групы юнакоў у Дэсау. Пасля вайны выкладаў у Беларускай гімназіі ў Міхельсдорфе. З 1954 года рэдактар газеты «Беларускае слова», адзін з укладальнікаў кнігі «Другі Усебеларускі Кангрэс» (Мюнхен, 1954).

У 1957 годзе пераехаў у ЗША. Працаваў у бібліятэцы Індыянскага ўніверсітэта ў Блумінгтане, у структурах ААН у Нью-Ёрку. Памёр 16 кастрычніка 1999 года.

## Літаратура 
* Палікарп Манькоў, Лявон Юрэвіч. Літаратурны рух на эміграцыі. Мінск, БГА, 2002.

Катэгорыя:Педагогі Беларусі
Катэгорыя:Выдаўцы Беларусі
Катэгорыя:Беларусы ў Германіі
Камісарава

Назву **Камісарава** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Камісарава — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці.

### Расія 
* Камісарава — вёска ў Веліжскім раёне Смаленскай вобласці.
* Камісарава — вёска ў Краснінскім раёне Смаленскай вобласці.
Ванда Махнач

**Ванда Махнач** (**Чарнецкая**; 1918, Масква — ) — медык, актывістка Саюза беларускай моладзі, дзяячка беларускай дыяспары ў ЗША і беларускай грэка-каталіцкай парафіі Хрыста Збаўцы ў Чыкага.

## Біяграфія 
Дачка беларуса і рускай. Нарадзілася ў 1918 годзе ў Расіі, дзе падчас Першай сусветнай вайны апынуліся яе бацькі, эвакуяваныя з Ляхавічаў. У сакавіку 1919 года сям’я вярнулася на радзіму ў Ляхавічы.

У 1930-х гадах навучалася на медыцынскім факультэце ў Віленскім універсітэце Стэфана Баторыя. Брала ўдзел у дзейнасці Беларускага студэнцкага саюза. З восені 1939 года працавала настаўніцай у школе ў Ляхавічах.

Падчас Другой сусветнай вайны стала актывісткай Саюза беларускай моладзі. Прайшла курс для кіраўніц СБМ у Драздах пад Мінскам, пасля чаго яе накіравалі ў Флер’янова пад Ляхавічамі, дзе адкрыліся падобныя курсы.

Летам 1944 года выехала ў Германію. Працавала ў дзіцячых лагерах у Дэсау і Эберсбаху каля Дрэздэна з дзяцьмі і падлеткамі, вывезенымі ў Германію з Усходняй Беларусі. Вучыла беларускіх дзяцей, як у школе: чытаць, пісаць, пець беларускія песні, апавядала ім казкі, ладзіла для іх розныя гульні, каб хоць трохі палепшыць гэтым няшчасным дзецям іх шэрае, аднастайнае, сірочае жыццё на чужыне. Калі фронт прыблізіўся да Эберсбаха, у пачатку сакавіка 1945 года ўсіх пешшу адправілі на захад. Праз тыдзень дарогі апынуліся ў дзіцячым лагеры ў горадзе . Усе вышэй названыя гарады спярша занялі амерыканцы, але неўзабаве яны былі ўключаны ў савецкую акупацыйную зону. Дзеці рваліся да бацькоў і амаль усе вярнуліся ў СССР, а Ванда Чарнецкая і іншыя кіраўніцы СБМ засталіся на Захадзе.

Вывучала медыцыну ў Марбургу. У 1947 годзе выйшла замуж за земляка з Ляхавічаў Міхася Махнача, які апынуўся ў ЗША, і ў 1950 годзе выехала да мужа. Жыла каля Чыкага, была дзяячкай беларускай дыяспары ў ЗША, перапісвалася з беларускай паэткай Наталляй Арсенневай, Раісай Жук-Грышкевіч.

Яшчэ да вайны пад уплывам беларускага святара Вячаслава Аношкі зацікавілася ўніяцтвам. Спявала ў царкоўным хоры беларускай грэка-каталіцкай парафіі Хрыста Збаўцы ў Чыкага. Была сярод ахвярадаўцаў Памятнага Ефрасіннеўскага Крыжа, які быў усталяваны ў Святыні Пакутнікаў у Мідландзе (Канада) да 1000-годдзя хрысціянства ў Беларусі.

Як прадстаўніца беларускай дыяспары ў ЗША ўдзельнічала ў 3-й Сустрэчы беларусаў Аўстраліі ў Адэлаідзе 5-9 студзеня 1979 года.

У 1969 годзе пакінула ўспаміны пра сваю дзейнасць у СБМ. Апублікаваны яны пад псеўданімам Вольга ў «Матэрыялах да гісторыі беларускай эміграцыі ў Германіі 1939—1951 гг.» (Мінск, 1994).

Пахаваная на могілках Хілсайд ля Чыкага.

## Літаратура 
* Вечная памяць. // Царква. № 3 (54), 2007
* Юрый Туронак. Людзі СБМ 

Катэгорыя:Беларусы ў ЗША
Катэгорыя:Постаці беларускага каталіцтва
Юрый Рыгоравіч Дзяменцьеў

**Юрый Рыгоравіч Дзяменцьеў** (нар. , Мінск) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут у 196] годзе. Працаваў архітэктарам, галоўным спецыялістам аддзела ў Белпрампраекце, з 1982 года — старшы рэферэнт у Савеце Міністраў БССР, з 1989 года — галоўны архітэктар Белдзіпрагандлю. 

Член Саюза архітэктараў СССР з 1975 года. Пражывае ў Мінску.

## Творчасць 
]]
Адзін з аўтараў прамысловых комплексаў НВА «Гранат», «Шабаны», электратэхнічнага завода (усе ў 1982), комплексу НДІ будаўніцтва і архітэктуры (1980) у Мінску, завода металаканструкцый у Маладзечне (1979).

## Узнагароды 
Узнагароджаны дыпломамі ВДНГ СССР і БССР, бронзавым медалём ВДНГ СССР (1986) за ўдзел у распрацоўцы прапаноў па развіцці маналітнага домабудавання ў рэспубліцы.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Дабрынёўскі сельсавет

**Дабрынё́ўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Дзяржынскага раёна Мінскай вобласці Беларусі. Цэнтр — вёска Дабрынёва.

Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Койданаўскага раёна Мінскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Койданаўскім раёне БССР. З 23 сакавіка 1932 года ў Койданаўскім нацыянальным польскім раёне. З 29 чэрвеня 1932 года ў складзе Дзяржынскага раёна. З 31 ліпеня 1937 года ў складзе Мінскага раёна. Пасля ўвядзення абласнога падзелу 20 лютага 1938 года ў Мінскім раёне Мінскай вобласці. З 4 лютага 1939 года ў складзе Дзяржынскага раёна, адначасова ў склад сельсавета з Зенькавіцкага сельсавета Уздзенскага раёна перададзены вёска Александрова і хутар Паддуб’е. 28 мая 2013 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Рубілкаўскага сельсавета (24 населеныя пункты: аграгарадок Томкавічы, вёскі Баравікі, Булынкі, Бяліцкаўшчына, Гарэнаўка, Даўнары, Дзежкі, Жакі, Казлы, Камянное, Краснае, Кулі, Курганне, Лукашына, Пабеднае, Рубілкі, Сакольшчына, Старышча, Сухадолы, Уладзімірова, Чырвоная Зорка, Шабунеўшчына, Юнцаўшчына і Янавічы).

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (21 населены пункт) — 1140 чалавек, з іх 88,2 % — беларусы, 7,3 % — рускія, 1,0 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года (45 населеных пунктаў) — 2340 чалавек.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Мінскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катастрофа Міг-25РУ пад Шчучынам

**Катастрофа Міг-25РУ пад Шчучынам** — авіяцыйная катастрофа, якая адбылася 21 кастрычніка 1992 года каля вёскі Даўлюдаўшчына недалёка ад Шчучына падчас перагону самалётаў 151 авіяпалка радыёэлектроннай барацьбы са Шчучынскага аэрадрома на ўтылізацыю ў Баранавічы. Апошні самалёт рабіў развітальны палёт над горадам і не здолеў выйсці з піке. Пілоты падпалкоўнік Аляксандр Новакрэшчынаў і капітан Аляксандр Півавар спрабавалі адвесці машыну ад жылых будынкаў вёскі Даўлюдаўшчына і мясцовай царквы і самалёт упаў на зямлю каля вёскі. Абодва пілоты загінулі. Прычынай катастрофы лічыцца памылка пілотаў у кіраванні машынай. На месцы падзення пазней быў усталяваны помнік.

## Спасылкі 
* Катастрофа МиГ-25РУ 21 октября 1992 года // Аviacrash.ucoz.ru 
* Ольга Комякина. Трагедия под Щучином. Как два летчика уводили самолет от деревни и сами погибли, не выйдя из пике  // TUT.BY, 11.04.2020, 

Катэгорыя:Катастрофы 1992 года
Катэгорыя:Авіяцыйныя здарэнні ў Беларусі
Катэгорыя:Падзеі 21 кастрычніка
Катэгорыя:Кастрычнік 1992 года
Катэгорыя:1992 год у Беларусі
Медалі ВДНГ

**Медалі ВДНГ** — нагрудныя знакі ўзнагароды Усесаюзнай сельскагаспадарчай выстаўкі, Выстаўкі дасягненняў народнай гаспадаркі СССР (ВДНГ СССР) і пазней Усерасійскага выставачнага цэнтра.

## Медалі УСГВ 
Удзельнікі УСГВ, якія паказалі лепшыя ўзоры працы, узнагароджваліся медалямі выстаўкі, якія прысуджаліся галоўным камітэтам:
* У 1939—1940 гадах — вялікім і малым залатым, вялікім і малым сярэбраным медалямі «Перадавіку сацыялістычнай сельскай гаспадаркі».
* З 1954 года — вялікім і малым залатым, вялікім і малым сярэбраным медалямі «За поспехі ў сацыялістычнай сельскай гаспадарцы».
* З 1955 года — медалямі ўдзельніка УСГВ і сведчаннямі, у якіх паказваліся нумар медаля і дата выдачы.

Удзельнікі выстаўкі адзначаліся таксама знакамі «Удзельнік усесаюзнай сельскагаспадарчай выстаўкі» і «Юны ўдзельнік усесаюзнай сельскагаспадарчай выстаўкі». Іншыя ўдзельнікі УСГВ узнагароджваліся граматамі і сведчаннямі без медалёў.

## Медалі ВДНГ 
Пасля стварэння ВДНГ СССР узнагароджанні праводзіліся Галоўным камітэтам ВДНГ СССР:
* У 1959—1962 гадах — вялікім і малым залатым, вялікім і малым сярэбраным медалямі «За поспехі ў народнай гаспадарцы СССР».
* У 1962—1986 гадах — залатым, сярэбраным і бронзавым медалямі «За поспехі ў народнай гаспадарцы СССР». Акрамя медалёў, удзельнікі выстаўкі ўзнагароджваліся каштоўнымі прэміямі. Часам выдача медалёў і каштоўных прэмій адбываліся адначасова. Выдачы медалёў і каштоўных прэмій (у форме разнастайных падарункаў) адбываліся на падставе пастаноў Галоўнага камітэта Савета ВДНГ. Выпіскі з дадатку да пастаноў выдаваліся ўсім узнагароджаным.
* У 1959—1987 гадах — медалямі «Юны ўдзельнік ВДНГ» (адначасова ў выдадзеных пасведчаннях пазначаліся нумар і дата выдачы медалёў).
* З 1987 года — медалямі «Лаўрэат ВДНГ СССР» (з 1992 года — УВЦ) дзвюх ступеняў.

У 1999 годзе ўдзельнікі выстаўкі былі ўзнагароджаны медалём «60 гадоў УСГВ — ВДНГ СССР — УВЦ».

## Апісанне 
Асноўным сюжэтам нагрудных знакаў з'яўляецца саюз рабочага класа і сялянства, які меў розны мастацкі выгляд у розныя гады існавання ўзнагароды.

Выява:Gold medal of VDNKh.png|Залаты медаль ВДНГ
Выява:Silver medal of VDNKh.png|Сярэбраны медаль ВДНГ
Выява:Bronze medal of VDNKh.png|Бронзавы медаль ВДНГ
Файл:Удостоверение ВДНХ Афанасьева П.Я.jpg|Пасведчанне пра ўзнагароджанне залатым медалём ВДНГ, 1967 год
Файл:Удостоверение ВДНХ Муратову Р.С.jpg|Пасведчанне пра ўзнагароджанне сярэбраным медалём ВДНГ, 1960 год
Файл:Удостоверение ВДНХ Коваленко И.И.jpg|Пасведчанне пра ўзнагароджанне бронзавым медалём ВДНГ, 1967 год

## Гл. таксама 
* ВДНГ
## Зноскі
## Спасылкі
ВДНГ
2010 год у гісторыі астраноміі

**2010** год быў адзначаны шэрагам падзей у астраноміі.

## Падзеі 
## Астранамічныя з’явы 
## Адкрытыя астранамічныя аб’екты 
## Нарадзіліся 
## Памерлі 
## Зноскі 

Катэгорыя:Гады ў астраноміі
НІБІ

**НІБІ**:

* Новасібірскі інжынерна-будаўнічы інстытут, цяпер Новасібірскі дзяржаўны архітэктурна-будаўнічы ўніверсітэт
* Ніжагародскі інжынерна-будаўнічы інстытут, цяпер Ніжагародскі дзяржаўны архітэктурна-будаўнічы ўніверсітэт
Алаўскі павет

**Алаўскі павет** () — павет у Польшчы, уваходзіць у склад Ніжнесілезскага ваяводства. Цэнтр павета — горад Алава. Павет утвораны ў выніку адміністрацыйнай рэформы ў 1999 годзе. Займае плошчу 523,73 км². Насельніцтва павета складае 77 тыс. чалавек.

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка павета
Аляксей Аляксандравіч Дзянісаў (архітэктар)

**Аляксей Аляксандравіч Дзянісаў** (, Ізмайлаўск — ) — беларускі інжынер і архітэктар. Галоўны архітэктар Мінска (жнівень-кастрычнік 1944).

## Біяграфія 
Скончыў Рыжскі політэхнічны інстытут у 1906 годзе. Працаваў архітэктарам ва Упраўленні Паўднёва-Заходняй чыгункі, Белдзяржбудзе, у жніўні-кастрычніку 1944 года быў галоўным архітэктарам Мінска, у 1949—1957 гадах — у Белкаапсаюзе.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1934 года.

## Творчасць 
, 1937 год.]]
 на рагу вуліц Карла Маркса і Камсамольскай, 1934 год.]]
 у Мінску.]]

Вядомыя праекты:
* рэканструкцыя дома віцэ-губернатара (1924),
* будынак упаўнаважанага ВСНГ (1924—1925),
* кааператыўны жылы дом швейнай фабрыкі «Кастрычнік» па вуліцы Розы Люксембург (1927),
*  на рагу вуліц Карла Маркса і Камсамольскай (1930),
* удзел у распрацоўцы праекта Першай Усебеларускай сельскагаспадарчай і прамысловай выстаўкі — галоўны ўваход, асноўныя павільёны (1930, разам са Станіславам Гайдукевічам),
* жылы дом для супрацоўнікаў Галоўнага ўпраўлення дарог і транспарту пры СНК БССР на рагу вуліц Свярдлова і Ульянаўскай (пачатак 1930-х, разбураны ў час вайны),
* галоўны даваенны комплекс лечкамісіі на Чырвонаармейскай (1932—1933) у Мінску;
*  (1928) у Ждановічах;
* дом арцелі інвалідаў «Адраджэнне» (1953). У 1953 годзе Воінаў і Ягораў наадварот адзначылі, што ўжо ў 1920-я гады Аляксееў быў сярод архітэктараў, якія супрацьпаставілі «канструктывісцкай „архітэктуры“» праекты на грунце нацыянальных традыцый, прыкладамі даваліся яго будынкі ўпаўнаважанага ВСНГ і Лечкамісіі.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Архітэктары Мінска
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Галоўныя архітэктары Мінска
Сезар (прэмія, 1988)

**13-я цырымонія прысуджэння прэміі «Сезар»** адбылася 12 сакавіка 1988 года ў Парыжы.

Найлепшым фільмам была прызнана карціна «Бывайце, дзеці». Яна ж стала лідарам як па колькасці намінацый, так і па колькасці ўзнагарод — 9 намінацый, 7 узнагарод.

## Пераможцы 
## Зноскі 
## Спасылкі 
* 13-я прэмія «Сезар»  на сайце Акадэміі мастацтваў і тэхналогій кінематографа
* 13-я прэмія «Сезар»  на сайце «*AlloCiné*»
* 13-я прэмія «Сезар»  на сайце «*Internet Movie Database*»

Катэгорыя:Кінапрэмія «Сезар»
Катэгорыя:Кінапрэміі 1988 года
Катэгорыя:1988 год у Францыі
Катэгорыя:Сакавік 1988 года
Катэгорыя:Падзеі 12 сакавіка
Катэгорыя:Падзеі ў Парыжы
Эдуард Міхайлавіч Дзямідаў

**Эдуард Міхайлавіч Дзямідаў** (, Арол — , Ялта) — савецкі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыў Сярэднеазіяцкі політэхнічны інстытут у Ташкенце ў 1956 годзе. Працаваў у Курані, галоўным архітэктарам праектаў у Белдзяржпраекце, начальнікам аддзела Дзяржбуда БССР, начальнікам ГалоўАПУ, з 1972 года — у Ялце. Быў галоўным архітэктарам Ялты.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1961 года. Старшыня Саюза архітэктараў Беларусі ў 1964—1966 гадах. Член КПСС з 1960 года. Пражываў у Ялце.

## Творчасць 
Асноўныя працы (самастойна і ў аўтарскім калектыве): генпланы Баранавічаў (1959), Жодзіна (1961), забудова мікрараёна і жылога раёна (1961—1964), комплекс НДІ Міністэрства сельскай гаспадаркі БССР (1963) у Жодзіне, Палац культуры і добраўпарадкаванне плошчы ў Светлагорску (1966—1972), праект спальнага корпуса са сталовай і курзалай БТО ў Астрашыцкім Гарадку пад Мінскам (1973).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Архітэктары СССР
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Архітэктары Ялты
Катэгорыя:Архітэктары Баранавічаў
Катэгорыя:Архітэктары Жодзіна
Катэгорыя:Архітэктары Светлагорска
Катэгорыя:Старшыні Беларускага саюза архітэктараў
Сусветная прэмія саўндтрэкаў 2009

**9-я цырымо́нія прысуджэ́ння Сусве́тнай прэ́міі саўндтрэ́каў** адбылася 17 кастрычніка 2009 года ў Генце, Бельгія.

Намінанты ў трох асноўных катэгорыях былі абвешчаны 18 жніўня 2009 года.

## Пераможцы і намінанты 
Ніжэй прыведзены спісы пераможцаў і намінантаў. У межах адной катэгорыі намінанты ўпарадкаваны паводле беларускага алфавіта. Пераможца адзначаны жоўтым колерам фона &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; і прыводзіцца першым.

### Кінакампазітар года 
### Найлепшая арыгінальная музыка да фільма 
### Прэмія за прыжыццёвыя дасягненні 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Спіс пераможцаў прэміі за ўсе гады  на сайце Сусветнай прэміі саўндтрэкаў
* 9-я Сусветная прэмія саўндтрэкаў  на сайце «Internet Movie Database»

Катэгорыя:Сусветная прэмія саўндтрэкаў
Катэгорыя:Кінапрэміі 2009 года
Катэгорыя:Музычныя прэміі 2009 года
Катэгорыя:2009 год у кіно
Катэгорыя:2009 год у музыцы
Катэгорыя:2009 год у Бельгіі
Катэгорыя:Падзеі 17 кастрычніка
Катэгорыя:Кастрычнік 2009 года
Саюз архітэктараў СССР

**Саюз архітэктараў СССР** (да 1955 года — **Саюз савецкіх архітэктараў**) — грамадскі творчы саюз, які аб’ядноўваў архітэктараў Саюза Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік.

## Гісторыя стварэння 
23 красавіка 1932 года ў выйшла пастанова Цэнтральнага Камітэта Камуністычнай партыі Савецкага Саюза (тады яшчэ УКП(б)) «*Аб перабудове літаратурна-мастацкіх арганізацый*». На паставе гэтага дакумента, у ліпені таго ж года быў створаны Саюз савецкіх архітэктараў (ССА). Пры арганізацыі Саюза ўсе іншыя творчыя аб’яднанні архітэктараў, якія дзейнічалі ў СССР, былі ліквідаваны (МАТ, ЛТА, АСА, АСНОВА, УТПРА, МАУАНТ, АРУ і іншыя). У праўленне новага Саюза былі выбраны архітэктары В. А. Вяснін, К. С. Алабян, В. С. Баліхін, С. Ф. Бабаеў, І. У. Жалтоўскі, А. М. Заслаўскі, М. В. Крукаў, М. А. Ладоўскі, Д. Ф. Фрыдман. З ліпеня 1933 года пачаў выходзіць часопіс ССА «Архітэктура СССР».

У лістападзе 1934 года адбылася Усесаюзная нарада архітэктараў, на якой выбралі Аргкамітэт Саюза савецкіх архітэктараў. У прэзідыум Аргкамітэта ўвайшлі К. С. Алабян, А. Аляксандраў, В. А. Вяснін, І. У. Жалтоўскі, Б. М. Іафан, М. Я. Колі, М. В. Крукаў, С. Я. Чарнышоў, І. Шафран, У. А. Шчуко і А. В. Шчусеў.

Галоўным кіруючым органам з’яўляўся Усесаюзны з’езд архітэктараў, а паміж з’ездамі творчым саюзам кіравалі выканаўчыя органы — праўленне і сакратарыят Саюза архітэктараў СССР.

У распараджэнні творчага саюза знаходзіўся ўласны архітэктурны фонд, які мусіў дапамагчы ажыццяўляць мэты арганізацыі.

Узнагароджаны ордэнам Леніна (1970).

СА СССР з’яўляўся членам Міжнароднага саюза архітэктараў з моманту заснавання апошняга; у 1972 годзе прэзідэнтам МСА быў выбраны член Саюза архітэктараў СССР Г. М. Арлоў.

Пасля абвяшчэння Расійскай Федэрацыяй незалежнасці, быў рэарганізаваны ў Міжнародную Асацыяцыю саюзаў архітэктараў.

## З’езды ССА 
# 16—26 чэрвеня 1937 года. Першы з’езд (у Калоннай зале Дома Саюзаў).
# 26 лістапада — 3 снежня 1955 года. Другі Усесаюзны з’езд савецкіх архітэктараў.
# 18—20 мая 1961 года. Трэці Усесаюзны з’езд савецкіх архітэктараў.
# 28 кастрычніка 1965 года. Чацвёрты з’езд савецкіх архітэктараў.
# 20 кастрычніка 1970 года. Пяты з’езд архітэктараў СССР.
# 25—27 лістапада 1975 года. Шосты з’езд архітэктараў СССР.
# 12—14 мая 1981 года. Сёмы з’езд архітэктараў СССР.
# Чэрвень 1987 года. Восьмы (апошні) з’езд савецкіх архітэктараў.

## Гл. таксама 
* :Катэгорыя:Члены Саюза архітэктараў СССР

## Крыніцы 
## Літаратура 
* «100 лет общественных архитектурных организаций в СССР. 1867—1967» (1967 год).

## Спасылкі 
* 


Катэгорыя:Грамадскія арганізацыі СССР
Валерый Мікалаевіч Сяверыкаў

**Валерый Мікалаевіч Сяве́рыкаў** (;  — ) — вучоны-фізік, доктар фізіка-матэматычных навук.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў горадзе Балтыйск (у Калінінградскай вобласці Расіі). У 1969 годзе скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт. З 1969 года працаваў у Інстытуце фізікі, з 1993 года — у Інстытуце малекулярнай і атамнай фізікі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі.

## Навуковая дзейнасць 
Аўтар навуковых прац па нелінейных палярызацыйных з’явах у спектраскапіі і лазернай фізіцы. Займаўся распрацоўкай тэорыі аптычных рэзанатараў і лазерных сістэм, развіў тэорыю стацыянарных і дынамічных палярызацыйных з’яў у газавых лазерах з анізатропнымі рэзанатарамі.

Сярод апублікаванага:
* Нелинейные поляризационные явления в газовых лазерах : диссертация … доктора физико-математических наук : 01.04.21. — Минск, 1992. — 343 с. : ил.;
* Нелинейная деформация состояний поляризации собственных типов колебаний кольцевых лазеров / Н. В. Ильющенко, Л. П. Свирина, В. Н. Севериков. — Минск : ИФ, 1984. — 21 с. : граф. ; 21 см. — (Препринт / Ин-т физики АН БССР ; № 328);
* Нелинейное взаимодействие встречных волн в кольцевом газовом лазере с анизотропным резонатором / Н. В. Ильющенко, Л. П. Свирина, В. Н. Севериков. — Минск : Пат.-информ. отд., 1984. — 47 с. : граф. ; 21 см. — (Препринт / Ин-т физики АН БССР ; № 340);
* Лазеры с анизотропными резонаторами. — Мн.: Наука и техника, 1988 (разам з А. П. Вайтовічам);
* Электроразрядные эксимерные лазеры на галогенидах инертных газов [Текстььь] / В. Ю. Баранов, В. М. Борисов, Ю. Ю. Степанов. — М. : Энергоатомиздат, 1988. — 216 с. : рис., табл. — Библиогр.: с. 203—214. — ISBN 5-283-03898-Х.

## Узнагароды і прэміі 
Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Рэспублікі Беларусь у галіне навукі і тэхнікі (1996, у аўтарскім калектыве) — *за цыкл прац «З’явы анізатрапіі ў лазерах і прынцыпы палярызацыйнай лазернай спектраскапіі»*.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Спіс публікацый на сайце Матэматычнага інстытута імя У. А. Стралкова Расійскай акадэміі навук 

Катэгорыя:Фізікі СССР
Катэгорыя:Фізікі Беларусі
Катэгорыя:Супрацоўнікі ІФ НАНБ
Катэгорыя:Супрацоўнікі ІМАФ НАНБ
Катэгорыя:Лаўрэаты Дзяржаўнай прэміі Рэспублікі Беларусь
Бацецкі раён

**Бацецкі** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у складзе Наўгародскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр — пасёлак Бацецкі.

## Геаграфія 
Плошча — 1 591,79 км². Раён размешчаны на паўночным захадзе Наўгародскай вобласці. Раён мяжуе на ўсходзе з Наўгародскім, на поўдні — з Шымскім раёнамі Наўгародскай вобласці, на паўночным захадзе з Лужскім раёнам Ленінградскай вобласці.

Асноўныя рэкі — Луга і Удрайка.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Раёны Наўгародскай вобласці
Старарускі раён

**Старарускі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у складзе Наўгародскай вобласці Расійскай Федэрацыі. Адміністрацыйны цэнтр — горад Старая Руса.

## Геаграфія 
Плошча — 3 111,36 км². Асноўныя рэкі — Палісць, Парусся, Тулебля, Псіжа, Перахода і інш. На паўднёвым захадзе мяжуе з Поддарскім раёнам, на захадзе — з Валатоўскім раёнам, на ўсходзе з Парфінскім раёнам, на паўночным захадзе з Шымскім раёнам, на паўднёвым усходзе з Дзямянскім і Мароўскім раёнамі.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Раёны Наўгародскай вобласці
Акулаўскі раён

**Акулаўскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у складзе Наўгародскай вобласці Расійскай Федэрацыі.

Адміністрацыйны цэнтр — горад Акулаўка. Акулаўскі раён размешчаны на Валдайскім узвышшы ў цэнтральнай частцы Наўгародскай вобласці па левабярэжжы ракі Мста.

Катэгорыя:Раёны Наўгародскай вобласці
Утаргаш

**Утаргаш** () — пасёлак пры станцыі ў Шымскім раёне Наўгародскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Утаргашскага сельскага паселішча.

Пасёлак размешчаны на скрыжаванні аўтадарогі Р52 Феафілава Пустынь — Шымск і чыгункі Санкт-Пецярбург — Дно — Віцебск. Чыгуначная станцыя Утаргаш дзейнічае з 1903 года. Побач з пасёлкам працякае рака Мшага — прыток Шалоні.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Населеныя пункты Наўгародскай вобласці
Любыцінскі раён

**Любыцінскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у складзе Наўгародскай вобласці Расійскай Федэрацыі.

Адміністрацыйны цэнтр — рабочы пасёлак Любыціна (знаходзіцца за 150 км ад абласнога цэнтра — Вялікага Ноўгарада). Плошча раёна — 4486,24 км². Раён размешчаны на поўначы Наўгародскай вобласці.

Катэгорыя:Раёны Наўгародскай вобласці
Холмскі раён (Наўгародская вобласць)

**Холмскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у складзе Наўгародскай вобласці Расійскай Федэрацыі.

Адміністрацыйны цэнтр — горад Холм.

## Геаграфія 
Самы паўднёвы раён у Наўгародскай вобласці. На поўначы раён мяжуе з Поддарскім, на ўсходзе — з Мароўскім раёнамі Наўгародскай вобласці, на поўдні — з Таропецкім і Андрэапальскім раёнамі Цвярской вобласці, на паўднёвым захадзе — з Лакнянскім і Бяжаніцкім раёнамі Пскоўскай вобласці.

Плошча раёна — 2178,69 км².

Асноўныя рэкі — Ловаць, Кунья.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Раёны Наўгародскай вобласці
Ян Альбрэхт Радзівіл

**Ян Альбрэхт Радзівіл** (1591&nbsp;— 1626)&nbsp;— вялікалітоўскі магнат, 2-гі ардынат клецкі. Староста ўпіцкі (1621—1626).

## Біяграфія 
Паходзіў з алыцка-нясвіжскай галіны роду Радзівілаў, сын вялікага маршалка літоўскага Альбрэхта Радзівіла і курляндскай прынцэсы Ганны Кетлер. У 1592 годзе бацька памёр, выхоўваўся і атрымаў адукацыю пад апекай маці.

У 1609 годзе ажаніўся з княжной Лавініяй Карэцкай, атрымаў пасагам уладанні ў Кіеўскім ваяводстве. У 1609 годзе заснаваў шпіталь пры клецкім касцёле Святой Тройцы, які ўтрымліваў за свой кошт. У 1621—1623 гадах браў удзел у вайне Швецыі з Рэччу Паспалітай (1621—1626). У 1621 годзе атрымаў урад старосты ўпіцкага.

Значную ўвагу надаваў разбудове Клецка, былі перабудаваны Высокі і Дольны замкі. На Дольным замку пабудаваны 2 княжацкія палацы, будынак суда. Браў удзел у разборы і вырашэнні памежных спрэчак паміж іншымі магнатамі і сваякамі.

Казанне на ўгодкі смерці князя Яна Альбрэхта 15 красавіка 1627 года ў клецкім касцёле прамовіў віленскі ксёндз-бернардынец Адам Львавецыюш, потым яно выйшла ў Вільні асобным выданнем.

## Сям’я 
У шлюбе з княжной Лавініяй, дачкой князя Іахіма Карэцкага, меў трох дзяцей:

* Ян Уладзіслаў
* Міхал Караль (1614—1656), вялікі літоўскі падчашы
* Ганна Ізабела (пам. 1659), жонка Яна Уладзіслава Сангушкі з ковельскай галіны, старосты суражскага

## Літаратура 
* *Lwoweciusz A.* Kazanie na rocznicy… Jana Albrichta Radziwiła… miane w kościele Kleckim d. 15 kwetnia r. 1627 przez Adama Lwoweciusza, zakonu Franczyszka ś. oyców Bernardynów. [Vilna] 1627. [37] p.
* Jonas Albertas Radvila // Lietuviškoji tarybinė enciklopedija, IX t. — Vilnius: Mokslo ir enciklopedijų leidybos institutas, 1982. T. IX: Pintuvės-Samneris, 306 psl.

Ян Альбрэхт
Ян Альбрэхт Радзівіл
Катэгорыя:Старосты ўпіцкія
Меір Бар-Ілан

**Меір Бар-Ілан** (сапр. прозвішча — Бе́рлін, 10 кастрычніка 1880, , Мінская губерня, Расійская імперыя — , Іерусалім, Ізраіль) — рабін, адзін з лідараў рэлігійнага сіянізму, сын рабі Нафталі Цві Іегуды Берліна.

## Біяграфія 
Малодшы сын кіраўніка валожынскай ешывы. Вучыўся ў ешывах у гарадах Валожыне, Цяльшы, Брэст-Літоўску і Наваградку. Прадстаўляў рух «Мізрахі» на 7-м сіянісцкім кангрэсе ў 1905 годзе. Быў заўзятым праціўнікам плана Уганды. У 1915—1926 гадах жыў у ЗША і выкладаў у Ешыбот-юніверсіці. У 1926 годзе Бар-Ілан пасяліўся ў Іерусаліме, дзе стаў старшынёй Сусветнага цэнтра Мізрахі. У 1938—1949 гадах Бар-Ілан быў галоўным рэдактарам штодзённай газеты «Мізрахі» «Ха-Цафэ». Бар-Ілан — арганізатар і ініцыятар пачатага ў 1947 годзе выдання «Талмудысцкай энцыклапедыі». Пасля ўтварэння Дзяржавы Ізраіль Бар-Ілан арганізаваў вучоны камітэт па вывучэнні юрыдычных пытанняў новай дзяржавы з пункту гледжання габрэйскага права. Бар-Ілан быў арганізатарам «Нацыянальнага рэлігійнага фронту», групоўкі рэлігійных партый, якія выступілі з адзінай платформай падчас першых выбараў у Кнэсеце.

## Увекавечанне памяці 
У гонар Бар-Ілана названы Універсітэт Бар-Ілана, заснаваны рэлігійным рухам «Мізрахі». Адна з найбуйнейшых агульнаадукацыйных Ешыбот руху «Бней Аківа», «Нетыў Меір», названая ў гонар Бар-Ілана. Акрамя гэтага ў многіх гарадах Ізраіля ёсць вуліца Бар-Ілана.

Катэгорыя:Рабіны
Катэгорыя:Постаці сіянізму
Вышэйшая атэстацыйная камісія Рэспублікі Беларусь

**Вышэйшая атэстацыйная камісія Рэспублікі Беларусь** (**ВАК Беларусі**) — орган дзяржаўнага кіравання Рэспублікі Беларусь падначалены Прэзідэнту Рэспублікі Беларусь, які праводзіць дзяржаўную палітыку і рэалізуе функцыю дзяржаўнага рэгулявання ў галіне атэстацыі навуковых, у тым ліку навукова-педагагічных, работнікаў вышэйшай кваліфікацыі. ВАК Беларусі ў сваёй дзейнасці кіруецца Канстытуцыяй Рэспублікі Беларусь, Палажэннем аб Вышэйшай атэстацыйнай камісіі Рэспублікі Беларусь і іншымі актамі заканадаўства.

## Гісторыя 
Да 1991 года навуковыя ступені і званні навукоўцам і выкладчыкам вышэйшых навучальных устаноў Беларускай ССР прысвойваліся Вышэйшым атэстацыйным камітэтам СССР.

Вышэйшая атэстацыйная камісія створана ў 1992 годзе пры Савеце Міністраў Рэспублікі Беларусь. З 1995 года — Вышэйшы атэстацыйны камітэт. З 1997 года — Дзяржаўны вышэйшы атэстацыйны камітэт. З 2001 года — Вышэйшы атэстацыйны камітэт у складзе Камітэта па навуцы пры Савеце Міністраў Рэспублікі Беларусь. З 2002 года — Вышэйшая атэстацыйная камісія.

## Старшыні 
* Анатоль Паўлавіч Дастанка (1992—2002)
* Анатоль Мікалаевіч Рубінаў (снежань 2002 — студзень 2006)
* Анатоль Аляксандравіч Афанасьеў (2006—2014)
* Генадзь Уладзіміравіч Пальчык (2014—2018)
* Аляксандр Яўгенавіч Гучок (з 26 чэрвеня 2018 года — па цяперашні час)

## Узнагароды 
* Ганаровая грамата Вышэйшай атэстацыйнай камісіі Рэспублікі Беларусь
* Падзяка Вышэйшай атэстацыйнай камісіі Рэспублікі Беларусь

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Навука ў Беларусі
Катэгорыя:Адукацыя ў Беларусі
Катэгорыя:Дзяржаўны лад Беларусі
Шымскі раён

**Шымскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у складзе Наўгародскай вобласці Расійскай Федэрацыі. Адміністрацыйны цэнтр — рабочы пасёлак Шымск.

## Геаграфія 
Плошча — 1836,76 км². На поўдні раён мяжуе з Салецкім і Валатоўскім раёнамі, на захадзе з Пскоўскай вобласцю, на паўночным захадзе з Ленінградскай вобласцю, а на поўначы — з Бацецкім і Наўгародскім раёнамі.

Раён размяшчаецца на беразе возера Ільмень, па яго тэрыторыі працякаюць рэкі — Шалонь, Мшага, Кіба.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Раёны Наўгародскай вобласці
Дзмітрый Ільіч Гардон

**Дзмітрый Ільіч Гардон** (; ) — украінскі журналіст, тэлевядучы, палітык. Дэпутат Кіеўскай гарадской рады (2014—2016).

## Біяграфія 
У 1983 годзе паступіў у Кіеўскі інжынерна-будаўнічы інстытут. Пасля трэцяга курса пайшоў у войска.

У 1995 годзе стварыў уласную газету — тыднёвік свецкай хронікі «Бульвар» (з 2005-га «Бульвар Гардона»).

З 1996 года вядучы тэлеперадачы «У гасцях у Дзмітрыя Гардона».

У 2020 годзе быў адным з спікераў форуму «Big Money» ў Адэсе.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Украіны
Катэгорыя:Пісьменнікі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Пісьменнікі XX стагоддзя
Катэгорыя:Пісьменнікі Украіны
Катэгорыя:Тэлевядучыя XXI стагоддзя
Катэгорыя:Тэлевядучыя XX стагоддзя
Катэгорыя:Тэлевядучыя Украіны
Катэгорыя:Журналісты XXI стагоддзя
Катэгорыя:Журналісты XX стагоддзя
Катэгорыя:Журналісты СССР
Катэгорыя:Журналісты Украіны
Францішак Ляхоцкі

**Франці́шак Ляхо́цкі** (; , , Расійская імперыя — 13 верасня 1988, Пенсільванія, ЗША) — польскі паэт-эмігрант беларускага паходжання.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Пружанах у сям’і мясцовага шляхціца Міхаіла. Унук Ксаверыя Ляхоцкага, маршалка пружанскай шляхты ў канцы XIX стагоддзя. Дзяцінства правёў у маёнтку сям’і ў вёсцы Росахі. У 1915 годзе сям’я эвакуіраваная ўглыб Расіі.

Па вяртанні ў Пружаны жыў на вуліцы Замкавай, працаваў школьным інспектарам, пасля ў фінаддзеле.

Арыштаваны 24 сакавіка 1940 года з прыходам у Заходнюю Беларусь Саветаў. 21 жніўня асуджаны на 8 гадоў у папраўча-працоўным лагеры ва Ухце, а яго сям’я дэпартаваная ў Казахстан. 8 верасня 1941 года амніставаны і разам з сынамі далучыўся да фарміраванай Арміі генерала Андэрса. У 1942 годзе разам з арміяй пакінуў СССР, ваяваў у I корпусе ў Шатландыі.

Пасля вайны асеў у Вялікабрытаніі, дзе скончыў курсы садаводства і агародніцтва, працаваў па спецыяльнасці. З 1950 года — у ЗША, горад Блумфілд. Некаторы час вёў ліставанне з настаўніцай з Пружанаў Варварай Шпакоўскай.

Памёр 13 верасня 1988 года. Пахаваны ў  (Пенсільванія). Рэабілітаваны 12 ліпеня 1989 года.

## Творчасць 
Паэтычныя зборнікі «Ластаўчыны гнёзды» (1970), «Дом з лістоўніцы» (1971), «На бярозавай кары» (1980), «За карункавыя вечары» (1984), «Над Мухаўцам» і «Палессе» (1987), у якіх апяваў роднае Палессе.

Апавяданне «Споведзь».

Па смерці Францішка Ляхоцкага яго кнігі перадаў польскаму аддзелу бібліятэкі ў Нью-Брытэне (Канектыкут, ЗША) Ян Вуйцік.

### Пераклады на беларускую мову 
*  (пераклад Віктар Швед). 9 кастрычніка 2010 года гэты пераклад быў прэзентаваны ў «Пружанскім палацыку».

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Кароткі жыццяпіс на Камунікаце
* Franciszek Lachocki // Echa Polesia

Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў БССР
Катэгорыя:Пасмяротна рэабілітаваныя ў СССР
Катэгорыя:Польскамоўныя паэты
Катэгорыя:Імігранты ЗША
Катэгорыя:Памерлі ў Пенсільваніі
Піянерскі рух

**Піянерскі рух** — зборная назва дзіцячых камуністычных арганізацый, якія існуюць у розных краінах. Першая піянерская арганізацыя была створана ў СССР у 1922 годзе.

## Піянеры ў філатэліі 

Stamp Soviet Union 1929 312.jpg|1929 год
Stamp Soviet Union 1929 313.jpg|1929 год
USSR stamp 1952 CPA 1681.jpg|Піянерка, 1952 год
Rus Stamp GSS-Golikov-Kotik.jpg|1962 год: Лёня Голікаў і Валя Коцік
Soviet Union-1962-Stamp-0.02. 40 Years of Pioneers Organization.jpg|1962 год
The Soviet Union 1970 CPA 3923 stamp (Pioneer Badge and Ribbon of the Order of Lenin).jpg|1970 год
1972 CPA 4120.jpg|1972 год: 50 год Усесаюзнай піянерскай арганізацыі
1972 CPA 4123.jpg|1972 год: 50 год Усесаюзнай піянерскай арганізацыі
The Soviet Union 1975 CPA 4428 stamp (Masthead of 'Pionerskaya Pravda' and Pioneer Badge).jpg|1975 год: 50 год «Піянерскай праўды»
1982 CPA 5291.jpg|1982 год: 60 год Усесаюзнай піянерскай арганізацыі
1985 CPA 5644.jpg|1985 год: 60 год Усесаюзнаму піянерскаму лагеру «Артэк»

## Спасылкі 
Катэгорыя:З’явіліся ў 1922 годзе
Чудаўскі раён

**Чудаўскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у складзе Наўгародскай вобласці Расійскай Федэрацыі. Адміністрацыйны цэнтр — горад Чудава.

## Геаграфія 
Плошча тэрыторыі — 2331,8 км². Раён размешчаны на поўначы Наўгародскай вобласці. На поўначы і паўночным захадзе раён мяжуе з Кірышскім і Тосненскім раёнам Ленінградскай вобласці, на поўдні — з Наўгародскім, а на паўднёвым усходзе — з Малавішэрскім раёнам Наўгародскай вобласці.

Асноўныя рэкі — Волхаў (75 км) і яго прытокі Палісць (49 км), Керасць (65 км), Аскуя (114 км), Пчоўжа (157 км), Цігада (143 км). У межах раёна суднаходны толькі Волхаў.

У раёне 16 азёр агульнай плошчай 112 га. Найбуйнейшыя — Хоціна (плошча 150 га), Падаролле (118 га), Астроўскае (81 га).

Катэгорыя:Раёны Наўгародскай вобласці
Таропа

**Таропа** () — рака ў Цвярской вобласці Расіі, правы прыток Заходняй Дзвіны.

## Назва 
Назва Таропы балцкага паходжання. Балцкі гідранімічны аналаг — заходнелітоўская рэка *Tarpija* (каля жамойцкага Цяльшэя).

Гэтыя рачныя назвы звязаныя з літоўскім *tarpti* «змяшчацца, уцісквацца», *tarpas* «прамежак, прагал; прорва (паміж адным і другім)», *tarpe* «паміж, пасярод». Далей да індаеўрапейскага **ter-* «церці, высвідроўваць».

Назва Таропы з таго ж семантычнага шэрагу, што і назвы ракі Віцьба, возера Мядзел, якія звязаныя з літоўскім *viduje* «пасярэдзіне», протабалцкім коранем *med-* са значэннем «сярэдзіна; сярэдні; пасярод, паміж».

Утварэнне такіх гідронімаў было матываванае семантыкай «працярэблівання» рэчышчам ракі сабе шляху паміж берагоў. Блізкую семантыку маюць дняпроўскія гідронімы тыпу Бася, Беседзь, Бестань (ад літоўскага *besti, bastyti* «ўтыкаць; капаць, пракопваць»).

Значэнне назвы Таропа можна прыблізна перадаць як «Сярэдзінная (рака)», рака, што працярэбіла сабе шлях паміж берагамі.

## Гідраграфія 
Даўжыня — 174 км, плошча вадазбору — 1950 км². Выток каля сяла Тарапаца Андрэапальскага раёна Цвярской вобласці, на заходніх схілах Валдайскага ўзвышша.

Ледастаў з канца лістапада — пачатку снежня, адкрываецца ў красавіку. Расход вады за 49 км ад вусця — 19,7 м³/с. Жыўленне ракі змяшанае, з перавагай снегавога.

На рацэ размешчаны горад Таропец і пасёлак Старая Таропа.

У высокім цячэнні на рацэ шмат азёр, самыя вялікія з іх — Ясы, Кудзянец і Кудзінскае.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Прытокі Заходняй Дзвіны
Катэгорыя:Рэкі Цвярской вобласці
Іван Юльянавіч Здановіч

**Іва́н Юлья́навіч Здано́віч** (нар. , вёска Доўгая Шчучынскага павета Навагрудскага ваяводства, цяпер у Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці — чэрвень 2022) — беларускі настаўнік, краязнаўца.

## Біяграфія 
З сялянскай сям’і. Скончыў пачатковую польскую школу ў роднай вёсцы, у 1939—1941 гадах вучыўся ў 5—6 класах. Падчас вайны скончыў сёмы клас ў Жалудоцкай школе, два курсы Шчучынскай настаўніцкай семінарыі.

Пасля вайны працаваў загадчыкам Баяра-Жалудоцкай пачатковай школы, настаўнікам у роднай вёсцы. Скончыў завочна Лідскае педвучылішча (1946), потым аддзяленне беларускай мовы і літаратуры філалагічнага факультэта Гродзенскага педінстытута (1951). Накіраваны на працу ў Брэсцкую вобласць.

Працаваў у Малецкай сярэдняй школе (1951—1952), беларускай сярэдняй школе № 1 г. Пружаны (1952—1955), выкладаў беларускую мову і літаратуру ў Каменецкай СШ (1955—1957). На Пружаншчыне ў 1955 годзе ажаніўся з Вольгай Талашкевіч, таксама настаўніцай беларускай мовы і літаратуры.

Да 1964 года на Гродзеншчыне, інспектар РАНА, дырэктар Капцёўскай СШ (1957—1964). Пасля вярнуўся з сям’ёй у Пружаны. У 1964—1966 гадах працаваў у Белаляскоўскай, Шарашоваскай, Хараўской школах. Узначальваў пружанскую школу рабочай моладзі (1966—1974), школу-інтэрнат (1974—1986, з 1986 сярэдняя школа № 4).

З 1986 года на пенсіі. Жыве ў Пружанах.

## Сям’я 
Дачка Людміла — настаўніца беларускай мовы і літаратуры; сын Віктар — хірург-траўматолаг, член БНФ.

## Дзейнасць 
Выдаў «Зборнік практыкаванняў па беларускай мове для 4-6 класаў», які тройчы перавыдаваўся (1965, 1969, 1979). Публікуе ў перыядычным друку артыкулы па беларускай літаратуры, гісторыі, краязнаўстве. У 2004 годзе выдадзеная кніжка «Рупліўцы беларускага нацыянальнага адраджэння з Пружаншчыны», а ў 2008 годзе — другая частка гэтай кніжкі.

Узначальваў грамадска-культурнае аб’яднанне «Спадчына» (1986—1989). Заснавальнік і першы кіраўнік Пружанскай арганізацыі грамадскага аб’яднання «Таварыства беларускай мовы імя Францыска Скарыны» (1989). Член БНФ «Адраджэнне».

Разам з іншымі арганізаваў і ўдзельнічаў у пабудове помніку паўстанцам Кастуся Каліноўскага ў Ружанскай пушчы (1989). Арганізаваў аднаўленне расстралянай з верталёту ваеннымі стэлы помніку і ўрачыстае асвячэнне помніка святарамі праваслаўнай і каталіцкай канфесіяў.

## Бібліяграфія 
* 
* 
* 
* 
* 

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Педагогі Беларусі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Шчучынскім раёне
Катэгорыя:Краязнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Члены Беларускага народнага фронту
Катэгорыя:Члены Таварыства беларускай мовы
Аляксандр Адзіслававіч Жураўлевіч

**Аляксандр Адзіслававіч Жураўлевіч** (, п. Крэмава, Міхайлаўскі раён, Прыморскі край, РСФСР — 30 жніўня 2009 года, ля Радама) — беларускі ваенны лётчык першага класа, палкоўнік, намеснік начальніка 61-й знішчальнай авіяцыйнай базы па лётнай падрыхтоўцы ў Баранавічах. Загінуў падчас выканання фігуры пілатажу на Radom Air Show 2009.

## Біяграфія 
У 1984 годзе скончыў Чарнігаўскае вышэйшае ваеннае вучылішча лётчыкаў.

Быў кіраўнікам другой у гісторыі Беларусі авіяцыйнай акрабатычнай групы «Крылы Беларусі», якая была арганізавана на пачатку 2009 года. Меў 1620 гадзін налёту.

 на авіяшоў у Радаме за&nbsp;15&nbsp;хвілін да катастрофы]]

30 жніўня 2009 года разам з палкоўнікам Аляксандрам Марфіцкім пілатаваў Су-27УБМ-1 падчас міжнароднага авіяшоў Radom Air Show 2009 у Радаме. Лётчыкі выконвалі фігуру пілатажу, самалёт пачаў рэзка зніжацца. Ёсць інфармацыя, што пілоты паведамілі пра аварыю і атрымалі з вышкі кіравання загад катапультавацца, але яго не выканалі, магчыма з-за таго што самалёт быў блізка да гледачоў або жылых пабудоў. Самалёт упаў ля лесу за аэрапортам, паміж вёскамі Малэнчын і Макаў, каля 100 метраў ад дамоў.

Урачыстыя пахаванні лётчыка на могілках Русіно ў Баранавічах адбыліся з удзелам міністра абароны Рэспублікі Беларусь, камандзіра паветраных войскаў Польшчы і архіепіскапа Мірона, праваслаўнага ардынарыя Войска Польскага.

## Узнагароды 
Узнагароджаны медалём «За бездакорную службу» II ступені (1998) і I ступені (2006). Пасмяротна ўзнагароджаны ордэнам «За асабістую мужнасць» (2010).

## Памяць 
28 верасня 2009 года Рада гміны Гузд прыняла ўхвалу пастанову аб будаўніцтве помніка лётчыкам. Помнік быў адкрыты 11 красавіка 2010 года.

Прозвішча лётчыка таксама згаданая на памятнай шыльдзе ў каталіцкім гарнізонным касцёле ў Радаме, дзе згаданыя імёны ўсіх 32 лётчыкаў, якія загінулі ў 1935—2009 гадах, распачаўшы свой апошні палёт з аэрадрома Радам-Садкаў.

## Гл. таксама 
* Аляксандр Марфіцкі
* Уладзімір Карват

Катэгорыя:Ваенныя Беларусі
Катэгорыя:Лётчыкі Беларусі
Катэгорыя:Постаці Баранавічаў
Катэгорыя:Загінулі ў авіякатастрофах