open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Нацыянальны ўніверсітэт воднай гаспадаркі і прыродакарыстання

**Нацыянальны ўніверсітэт воднай гаспадаркі і прыродакарыстання** () — украінская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова IV (вышэйшага) ступеня акрэдытацыі са статусам нацыянальнага ўніверсітэта, размешчаны ў горадзе Роўна, буйны навуковы і адукацыйны цэнтр.

## Агульная характарыстыка 
Вучэбна-выхаваўчы працэс ва ўніверсітэце забяспечвае 650 навукова-педагагічных работнікаў, у тым ліку: 113 дактароў навук, прафесараў, 387 кандыдатаў навук, дацэнтаў, сярод іх: 45 дзейсных членаў галіновых акадэмій навук Украіны і замежных краін; 31 заслужаны дзеяч навукі і тэхнікі Украіны, заслужаныя работнікі адукацыі, вынаходнікі, эканамісты і архітэктары Украіны.

Навукова-педагагічныя кадры для кафедраў рыхтуюцца ў аспірантуры па 26 і ў дактарантуры па 6 навуковых спецыяльнасцях, дзе навучаюцца больш за 120 чалавек. Ва ўніверсітэце працуе 5 спецыялізаваных вучоных саветаў па абароне кандыдацкіх і доктарскіх дысертацый па 9 навуковых спецыяльнасцях, два з іх - доктарскія.

Універсітэт - вышэйшая навучальная ўстанова IV ўзроўню акрэдытацыі, якая прадастаўляе адукацыйныя паслугі з атрыманнем вышэйшай адукацыі на ўзроўні кваліфікацыйных патрабаванняў бакалаўра - па 32 напрамках падрыхтоўкі і магістра - па 47 спецыяльнасцях, у тым ліку для замежных грамадзян.

У склад універсітэта таксама ўваходзяць лакальныя цэнтры дыстанцыйнага навучання — Паўднёвы (г. Адэса), Паўночны (г. Прылукі), Закарпацкі (г. Вінаградаў), Заходні (г. Чэрванаград), Усходні, 5 каледжаў, дзейнічае кафедра ваеннай падрыхтоўкі.

## Гісторыя 
Навучальная ўстанова заснавана ў 1915 г. ў Кіеве. З 1959 г. пераведзены ў Роўна як Украінскі інстытут інжынераў воднай гаспадаркі. У 1995 г. інстытут атрымаў статус Украінскай дзяржаўнай акадэміі воднай гаспадаркі. У 1998 г. на базе ўстановы і мясцовых аўтатранспартнага і тэкстыльнага тэхнікумаў створаны Ровенскі дзяржаўны тэхнічны ўніверсітэт, а ў сакавіку 2002 г. перайменаваны ва Украінскі дзяржаўны ўніверсітэт воднай гаспадаркі і прыродакарыстання. У маі 2004 г. навучальнай установе прысвоены статус нацыянальнага ўніверсітэта.

## Інстытуты 
* Воднай гаспадаркі і прыродаабустройства
* Механічны
* Аграэкалогіі і землеўпарадкавання
* Будаўніцтва і архітэктуры
* Аўтаматыкі, кібернетыкі і вылічальнай тэхнікі
* Эканомікі і менеджменту
* Права
* Ахова здароўя
* Завочна-дыстанцыйнага навучання
* Паслядыпломнай адукацыі
* Надслучанскі

## Спасылкі 
* Сайт ўніверсітэта , 

Катэгорыя:Роўна
Катэгорыя:Універсітэты Украіны
Дубраўка (пасёлак, Дубраўскі раён)

**Дубраўка** () — пасёлак у Бранскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Дубраўскага раёна і Дубраўскага гарадскога паселішча.

## Геаграфія 
Размешчаны на рацэ Сешча, прыток Дзясны. Чыгуначная станцыя на лініі Бранск — Смаленск, за 81 км на паўночны захад ад Бранска.

## Гісторыя 
З 1929 года — райцэнтр, з 1931 года — пасёлак гарадскога тыпу.

У 2012 годзе статус пасёлак гарадскога тыпу зменены на пасёлак.

## Насельніцтва 
## Вядомыя асобы 
* Галіна Веніямінаўна Сініла (нар. 1957) — беларуская літаратуразнаўца.

Катэгорыя:Населеныя пункты Бранскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1868 годзе
Анры Мюржэ

**Анры Мюржэ** (; 24 ці 27 сакавіка 1822,  — , там жа) — французскі пісьменнік і паэт.

## Біяграфія 
Сын савойца-брамніка. Мюржэ нарадзіўся і дзяцінства правёў у каморцы парцье ў доме, дзе жыў акадэмік Эцьен дэ Жуі. Маці Мюржэ, парыжанка, з найвялікшымі пазбаўленнямі для сям’і аддала сына ў пачатковую школу.

Пачынаючы з 1839 года Мюржэ спрабуе свае сілы ў вершах, але галеча прымушае яго брацца за кожны літаратурны заробак. Да 1843 года ён сілкуецца ці ледзь не сухім хлебам, зарабляючы грошы на супрацоўніцтве ў модных і дзіцячых часопісах і кіруючы рэдакцыяй часопіса «Castor», прысвечанага кушнерству.

Катэгорыя:Пісьменнікі Францыі
Катэгорыя:Паэты Францыі
Нікалай Гяураў

**Нікалай Гяураў** (, Велінград, Балгарыя — , Модэна, Італія) — балгарскі оперны спявак (бас). Герой Сацыялістычнай Працы НРБ (1976). Народны артыст НРБ (1962). Двойчы лаўрэат Дзімітраўскай прэміі (1959, 1966). Грамадзянін Аўстрыі (з 1985).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Балгарыі
Катэгорыя:Кавалеры французскага Ордэна мастацтваў і літаратуры
Катэгорыя:Басы
Катэгорыя:Постаці Вялікага тэатра
Гарачка

**Гарачка** — прозвішча.

## Вядомыя асобы 
* Зінаіда Дзмітрыеўна Гарачка — Герой Сацыялістычнай Працы
* Усевалад Міхайлавіч Гарачка — беларускі паэт
Жэрар Муру

**Жэрар Альбер Муру** (; нар. ) — амерыканскі і французскі фізік. У 1985 годзе разам з Донай Стрыкленд прапанаваў новую тэхніку атрымання звышмагутных лазерных імпульсаў — узмацненне чырпіраваных імпульсаў. Лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіцы за 2018 год.

Катэгорыя:Дактары філасофіі
Катэгорыя:Фізікі Францыі
Катэгорыя:Фізікі XX стагоддзя
Катэгорыя:Замежныя члены РАН
Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі з Францыі
Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі з ЗША
Катэгорыя:Замежныя члены Кітайскай акадэміі навук
Джэймс Элісан

**Джэймс Элісан** (; ) — амерыканскі імунолаг, спецыяліст па імунатэрапіі рака. Член Нацыянальнай Акадэміі навук (1997) і Медыцынскай акадэміі (2007) ЗША, доктар філасофіі, прафесар Анкалагічнага цэнтра імя М. Д. Андэрсана Тэхаскага ўніверсітэта. Лаўрэат Нобелеўскай прэміі па медыцыне і фізіялогіі 2018 года за «адкрыццё тэрапіі анкалагічных захворванняў шляхам інгібіравання негатыўнай імуннай рэгуляцыі» і многіх іншых прэстыжных прэмій.

Катэгорыя:Імунолагі ЗША
Элісан

**Элісан** (, ) —  прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Брэйдзі Элісан — амерыканскі стралок з лука, алімпійскі прызёр
* Джун Элісан — амерыканская актрыса
* Джэймс Элісан — амерыканскі імунолаг
* Лары Элісан — амерыканскі прадпрымальнік
Сычоўка (значэнні)

**Сычоўка** — тапонім.

## Беларусь 
* Сычоўка (Мсціслаўскі раён)

## Казахстан 
* Сычоўка (Паўладарская вобласць)

## Расія 
* Сычоўка
* Сычоўка (Манастыршчынскі раён)
Хілакорусы

**Хілакорусы** (*Chilocorus*) — род жукоў сямейства божых каровак.

## Апісанне 
Цела даўжынёю 3—5 мм, шарападобнае, вельмі выпуклае, прыкрытае чорнымі бліскучымі надкрыламі з чырвоным малюнкам, з дробнай пункціроўкай. Вусікі 8-членікавыя, з умерана развітай булавой. Ротавы апарат грызучага тыпу. Верхнія сківіцы вялікія серпападобныя. Пярэдняспінка расшырана каля асновы і закруглена.

Лічынкі верацёнападобныя, з адносна вялікай галавой і доўгімі нагамі. Ім уласціва ўзроставая і індывідуальная зменлівасць колеру. Вусікі 1- або 2-членікавыя.

## Пашырэнне 
Адрозніваецца звыш 20 відаў. На Беларусі вядомы   і . Жывуць у лясах на лісцевых дрэвах і кустах. Пашыраны ачагова.

## Асаблівасці біялогіі 
Спецыялізаваныя драпежнікі какцыд, пераважна шчытовак (выкарыстоўваюцца ў біялагічнай барацьбе з імі). Самкі адкладваюць яйцы пад шчыток какцыд. Лічынкі развіваюцца ў калоніях какцыд за кошт іх яец. У развіцці праходзяць 4 узросты. Акукліваюцца адкрыта на ствалах і галінах дрэў, радзей пад карой.

За год 1 пакаленне. Жукоў таксама разводзяць штучна і выпускаюць у прыроду ў пэўныя тэрміны.

## Літаратура 
* *Лаўрова Н. К.* 

Катэгорыя:Божыя кароўкі
Пара (значэнні)

**Пара**:
* Пара
* Пара-
* Пара (басейн Акі)
* Пара (басейн Маражо)
* Пара (штат)

## Прозвішча 
* Луіс Пара — венесуэльскі палітык
Артур Эшкін

**Артур Эшкін** (; нар. , Нью-Ёрк — , Рамсон, Нью-Джэрсі) — амерыканскі фізік, вынаходнік, піянер у галіне стварэння аптычных пастак, развіццё якіх прывяло да кіравання атамамі, малекуламі, і біялагічнымі клеткамі. Акрамя аптычнага пінцэта, вядомы даследаваннямі ў галіне фотарэфракцыі, генерацыі другой гармонікі і нелінейнай оптыкі ў валокнах. Лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіцы за 2018 год.

Катэгорыя:Дактары філасофіі
Катэгорыя:Фізікі ЗША
Катэгорыя:Вынаходнікі ЗША
Катэгорыя:Члены Амерыканскай асацыяцыі садзейнічання развіццю навукі
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Харві
Катэгорыя:Члены Нацыянальнай залы славы вынаходнікаў
Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі з ЗША
Яўген Дзмітрыевіч Нікалаеў

**Яўге́н Дзмі́трыевіч Нікала́еў** (,  — , ) — беларускі тэатральны мастак, народны мастак БССР (1967), заслужаны дзеяч мастацтваў Беларускай ССР (1955).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Мінску ў сям’і служачага. У 1933 годзе скончыў Віцебскі мастацкі тэхнікум, вучыўся ў М. Эндэ, У. Хрусталёва, І. Ахрэмчыка. Пачаў працаваць загадчыкам бутафорскім цэхам у БДТ-2 (сучасным Нацыянальным акадэмічным драматычным тэатры імя Якуба Коласа).  З 1944 года амаль 35 гадоў быў галоўным мастаком Беларускага акадэмічнага тэатра імя Я. Коласа, аформіў звыш 200 спектакляў. У кастрычніку 1967 года Я.  Нікалаеву было прысвоена званне народнага мастака БССР. У 1968 годзе ён атрымаў Дзяржаўную прэмію БССР.
» Я. Купалы]]

## Літаратура 
*  С. 334—335
* 
* Николаев Евгений Дмитриевич // Регионы Беларуси : энцикл. : в 7 т. / редкол.: Т. В. Белова (гл. ред.) [и др.]. — Мн. : Беларус. Энцыкл. імя П. Броўкі, 2011. — Т. 2 : Витебская область. Кн. 2. — С. 184.

Катэгорыя:Мастакі XX стагоддзя

Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Народныя мастакі Беларускай ССР
Катэгорыя:Члены Саюза мастакоў БССР
Катэгорыя:Сцэнографы Беларусі
Катэгорыя:Лаўрэаты Дзяржаўнай прэміі БССР
Катэгорыя:Заслужаныя дзеячы мастацтваў Беларускай ССР
Пара (прыток Акі)

**Пара** () — рака ў Расіі, працякае пераважна па Разанскай вобласці і толькі некалькі першых кіламетраў па Тамбоўскай вобласці. Вусце Пары знаходзіцца на 556 км цячэння Акі, па правым яе беразе. Даўжыня ракі — 192 км, плошча вадазборнага басейна — 3590 км².

Цячэ на поўнач па Окска-Данской раўніне. Жыўленне пераважна снегавое. Замярзае ў лістападзе, крыгаход у красавіку.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Рэкі Тамбоўскай вобласці
Катэгорыя:Рэкі Разанскай вобласці
Катэгорыя:Прытокі Акі (прыток Волгі)
Хобатныя п’яўкі

**Хобатныя п’яўкі** (*Rhynchobdellida*) — атрад п’явак.

## Апісанне 
Характэрнай асаблівасцю з’яўляецца наяўнасць у пярэдняй частцы стрававальнай трубкі мускулістага хобата (адсюль назва), з дапамогай якога п’яўкі пашкоджваюць покрывы і тканкі сваіх ахвяр, некаторыя здольныя заглынаць дробныя часткі іх цела.

Выдзяляюцца сямействы:  і . Цела памерамі да 5—7 см, сплюснутае, амаль лісцепадобнае, звужанае, на канцах у плоскіх п’явак; цыліндрычнае, зрэдку сплюснутае з рэзкаадмежаванай пярэдняй прысоскай у рыбіных п’явак.

## Асабліваці біялогіі 
Водныя арганізмы, драпежнікі або эктапаразіты земнаводных, рыб, птушак і іншых жывёл. Жывяцца крывёю або сокамі сваіх ахвяр.

Яйцы змяшчаюць у спецыяльны кокан і вырошчваюць яго на брушку або прымацоўваюць да розных падводных субстратаў.

Асобныя віды пры масавым размнажэнні могуць быць прычынай гібелі рыб, дзікіх вадаплаўных птушак, свойскіх гусей і качак.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Хобатныя п’яўкі
Дзмітрый Сяргеевіч Шалудзька

**Дзмітрый Шалудзька** (нар. , Данецк, Растоўская вобласць) — беларускі футбаліст, нападнік.

## Клубная кар’ера 
Пасля пераезду ў Беларусь выступаў за каманды «Мінск», «Рудзенск». У 2010 годзе гуляў на аматарскім узроўні за «Іслач», пасля вярнуўся ў «Рудзенск».

У студзені 2012 года прыбыў на прагляд у жодзінскае «Тарпеда-БелАЗ» і ў лютым падпісаў кантракт. Аднак, замацавацца ў асноўным складзе не здолеў, правёўшы за каманду ўсяго 5 матчаў. У лютым 2013 года перайшоў у «Бярозу-2010», дзе спачатку быў трывалым іграком асновы, аднак у сезоне 2014 страціў месца ў складзе.

У 2015 годзе папоўніў склад «Вікторыі» з Мар’інай Горкі, аднак правёў толькі адзін матч і завяршыў прафесійную кар’еру.

## Дасягненні 
*  Пераможца Другой лігі чэмпіянату Беларусі: 2009

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Вікторыя Мар’іна Горка
Катэгорыя:Ігракі ФК Бяроза-2010
Катэгорыя:Ігракі ФК Тарпеда-БелАЗ
Катэгорыя:Ігракі ФК Рудзенск
Зінаіда Дзмітрыеўна Гарачка

**Зінаіда Дзмітрыеўна Гарачка** (, Высачаны, Лёзненскі раён —) — майстар абутковага вытворчага аб’яднання «Луч» Міністэрства лёгкай прамысловасці Беларускай ССР. Герой Сацыялістычнай Працы (1966).

## Біяграфія 
Нарадзілася ў 1931 годзе ў рабочай сям’і ў вёсцы Высачаны. Да пачатку вайны скончыла чатыры класы школы. У 1943 годзе была адпраўлена ў Германію на . Пасля вяртання на радзіму скончыла пяты клас і з’ехала ў Мінск, дзе стала навучацца ў рамесным вучылішчы № 11, пасля заканчэння якога працавала з 1948 года швяёй-нарыхтоўшчыцай на Мінскай абутковай фабрыцы імя Калініна (пазней — аб’яднанне «Луч»). У 1951 годзе скончыла курсы павышэння кваліфікацыі, выкладала вытворчае навучанне ў школе  пры фабрыцы (пазней — СГПТВ № 43). Без адрыву ад вытворчасці скончыла тэхнікум лёгкай прамысловасці ў Мінску ў 1965 годзе.

## Узнагароды 
* Герой Сацыялістычнай Працы — указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 9 чэрвеня 1966 года
* Ордэн Леніна
* Медаль «За працоўную доблесць» (1955)

## Літаратура 
* Горячко З. Д., Я перед вами с памятью своей, Минск, 2014
* Горячко З. Д., Память сердца: страницы воспоминаний // брошюра, Минск, 2008
* В. Тарасевич, Её счастливая судьба // Труд, талант, доблесть.: В 2-х ч. Ч. 1/[Сост. Е. Э. Павлюць, Б. И. Сушкевич, В. В. Шарпило].— Мн.: Беларусь, 1981.— 414 с., ил., стр. 197—201
* Бараноўская Л. Яе загартоўвала праца: [Пра Героя Сацыялістычнай працы Гарачка З. Д.] /Бараноўская //Сцяг перамогі. -
* Героі працы: [Пра Героя Сацыялістычнай працы Гарачка З. Д.] //Памяць: Гіст.-дакум. Хроніка лёзненскага раёна. — Мн.: БелЭн., 1992. — С.568.
* Липецая С. Луч «судьбы»: [О Герое Социалистического труда Горячка З. Д.] /С.Липецкая //Советская Белоруссия. — 2006. — 24 января.
* Минское производственное обувное объединение «Луч». — Мн.: Полымя. — 1984. — С.24.
* Павлючик Л. В поисках птицы счастья: [О мастере производственного объединения Минского СГПТУ-43 З. Д. Горячко] /Л.Павлючик //Знамя юности. — 1983. — 21 октября.
* Перепечина, Я. Зинаида Дмитриевна Горячко / Я. Перепечина // Сцяг Перамогі (Лёзна). — 2006. — 24 кастр

## Спасылкі 
* 
* Биографические сведения
Суземка

**Суземка** () — пасёлак (да 2012 года пасёлак гарадскога тыпу) у Бранскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Суземскага раёна і Суземскага гарадскога паселішча.

## Геаграфія 
Размешчаны за 134 км на поўдзень ад Бранска. Станцыя Суземка — бліжэйшая да мяжы з Украінай станцыя Маскоўскай чыгункі. На вакзале станцыі размешчаны мытны пост.

## Вядомыя асобы 
* Уладзімір Мікалаевіч Мізгайлаў (нарадзіўся ў 1936) — вучоны ў галіне радыётэхнікі, доктар фізіка-матэматычных навук.

Катэгорыя:Населеныя пункты Бранскай вобласці
Кокараўка

**Кокараўка** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Суземскім муніцыпальным раёне Бранскай вобласці Расіі. З’яўляецца адзіным населеным пунктам муніцыпальнага ўтварэння «Кокараўскае гарадское паселішча». Насельніцтва — 1724 чал. (2018). размешчаны за 83 км на поўдзень ад Бранска. Чыгуначная станцыя на лініі Масква — Кіеў. Статус пасёлка гарадскога тыпу — з 1949 года.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Бранскай вобласці
Сынкавіцкі сельсавет

**Сы́нкавіцкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Зэльвенскага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — аграгарадок (да 2010 г. вёска) Елка.

Утвораны 31 сакавіка 1967 года ў складзе Зэльвенскага раёна Гродзенскай вобласці БССР з часткі Пляцяніцкага сельсавета (5 населеных пунктаў: Елка, Казловічы, Сынкавічы, Шулякі, Ярнева). Цэнтр — вёска Сынкавічы. 7 кастрычніка 1977 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Елка. 24 жніўня 1981 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Чырвонасельскага сельсавета (6 населеных пунктаў: вёскі Дзешкавічы, Драпаўцы, Зялёная Рошча, Раўтовічы, Чырвонае Сяло і хутар Франкова).

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 960 чалавек, з іх 90,6 % — беларусы, 3,9 % — палякі, 3,8 % — рускія, 1,0 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года — 751 чалавек.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / С.Д. Гриневич и др. — Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 2: (1944―1980 гг.). — Минск: «Беларусь», 1987. — 283 с.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1967 годзе
Міхаіл Юр’евіч Зурабаў

**Міхаіл Юр’евіч Зурабаў** (нар. 3 кастрычніка 1953, Ленінград, РСФСР, СССР) — расійскі дзяржаўны дзеяч і дыпламат.

Саветнік Прэзідэнта Расійскай Федэрацыі (c 1998 па 1999 і з 2007 па 2009 гады). Міністр аховы здароўя і сацыяльнага развіцця Расійскай Федэрацыі (9 сакавіка 2004 года — 12 верасня 2007 года). Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Расійскай Федэрацыі ва Украіне (5 жніўня 2009 года — 28 ліпеня 2016 года). Спецыяльны прадстаўнік прэзідэнта Расійскай Федэрацыі па развіцці гандлёва-эканамічных адносін з Украінай (c 19 студзеня 2010 года па 4 жніўня 2016 года).

Катэгорыя:Паслы Расіі
Катэгорыя:Міністры аховы здароўя Расійскай Федэрацыі
Катэгорыя:Супрацоўнікі адміністрацыі прэзідэнта Расіі
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Нальчыка
Кэры Маліган

**Кэры Ханна Маліган** (; нар. , ) — брытанская актрыса тэатра, кіно і тэлебачання. Уладальніца прэміі BAFTA за лепшую жаночую ролю, намінантка на прэміі «Оскар» (2010), «Залаты глобус» (2010) і BAFTA (2012). Акрамя працы ў Вялікабрытаніі, актыўна здымаецца ў кіно і грае на тэатральнай сцэне ў ЗША. У некаторых фільмах са сваім удзелам таксама была задзейнічана ў якасці вакалісткі («Сорам», «Унутры Льюіна Дэвіса» і г. д.).

## Фільмаграфія 
## Зноскі 
Катэгорыя:Актрысы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Актрысы ЗША
Катэгорыя:Актрысы тэлебачання ЗША
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі ЗША
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі BAFTA
Джэніфер Джэйсан Лі

**Джэніфер Джэйсан Лі** (), народжаная **Джэніфер Лі Мораў** (; ) — амерыканская актрыса, кінарэжысёр, сцэнарыст, прадзюсар і спявачка. Намінантка на прэміі «Оскар», BAFTA і «Залаты глобус», за «Найлепшую жаночую ролю другога плана» ў фільме «Агідная васьмёрка» (2015).

## Зноскі 
Катэгорыя:Актрысы ЗША
Катэгорыя:Актрысы тэлебачання ЗША
Катэгорыя:Кінарэжысёры ЗША
Катэгорыя:Кінапрадзюсары ЗША
Катэгорыя:Сцэнарысты ЗША
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі ЗША
Катэгорыя:Лаўрэаты MTV Movie & TV Awards
Катэгорыя:Дзеці-акцёры ЗША
Сэмюэл Лерой Джэксан

**Сэмюэл Лерой Джэксан** (; нар. , Вашынгтон) — амерыканскі акцёр кіно і тэлебачання, прадзюсар. У 1991 годзе атрымаў прызнанне крытыкаў за сваю ролю ў фільме «Трапічная ліхаманка», а пасля з’явіўся ў такіх фільмах, як «Добрыя хлопцы», «Гульні патрыётаў» і «Парк юрскага перыяду». У 1994 годзе зняўся ў фільме «Крымінальнае чытво», што вывела яго на ўзровень суперзорак і прынесла некалькі ўзнагарод. З тых часоў Джэксан зняўся больш чым у 100 фільмах і заваяваў мноства ўзнагарод на працягу ўсёй сваёй кар’еры.

Вядомы па шматгадоваму супрацоўніцтву з рэжысёрам Квенцінам Таранціна, у якога Джэксан зняўся ў цэлым шэрагу фільмаў — «Крымінальнае чытво», «Джэкі Браўн», «Джанга вызвалены», «Агідная васьмёрка», «Забіць Біла 2». Таксама сыграў персанажа коміксаў Ніка Ф’юры ў мностве фільмаў кінематаграфічнай сусвету Marvel.

## Фільмаграфія 
## Зноскі 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Акцёры ЗША
Катэгорыя:Акцёры тэлебачання ЗША
Катэгорыя:Акцёры агучвання ЗША
Катэгорыя:Кінапрадзюсары ЗША
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Сярэбраны мядзведзь»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Незалежны дух»
Катэгорыя:Актывісты руху за правы афраамерыканцаў
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі BAFTA
Маквіс

**Маквіс** (таксама ў залежнасці ад мовы крыніцы: *макі* ад , *мак’я* ад , *макія* ад ) — зараснікі вечназялёных жорсткалісцевых і калючых кустоў, нізкарослых дрэў і высокіх траў у засушлівых субтрапічных рэгіёнах.

]]
Найбольш распаўсюджаныя па схілах гор і пагоркаў у міжземнаморскім клімаце, асабліва ў кантынентальных раёнах Балканскага і Пірэнейскага паўвостраваў, на астравах Крыт, Корсіка, Сіцылія і інш. Сустракаюцца ў іншых рэгіёнах свету з падобным кліматам (Каліфорнія, Чылі, ПАР, Аўстралія), дзе, зрэшты, для іх абазначэння выкарыстоўваюцца мясцовыя тэрміны — скрэб (Аўстралія), чапараль (Паўночная Амерыка), у ПАР — фінбош (Капская вобласць).

Маквісы вельмі пажаранебяспечныя, асабліва ў сухое ветранае надвор’е. Яркім пацвярджэннем сталі  ў ЗША і лясныя пажары ў Грэцыі 2007 гадоў. Аднак агонь для маквіса — натуральная крыніца абнаўлення расліннасці і ўзбагачэння глебы мінераламі, неабходнымі для прарастання новага насення.

## Флора 
, Сіцылія]]
Розныя тыпы маквісаў найбольш тыповыя ў сучасных краінах Міжземнамор’я, дзе яны прыйшлі на змену лясам, высечаным чалавекам яшчэ ў часы антычнасці, хоць маюцца і карэнныя масівы маквісаў. Маквісы найбольш класцівы ніжняму поясу гор да вышыні 800 м, дзе яны ўтвараюць густыя, калючыя і цяжкапраходныя зараснікі. Маквісы двухуззроўневыя. Першы ўзровень — уласна маквіс — складаецца з нізкарослых дрэў, якія растуць на вышыні ад 0 да 400 м вышэй за ўзровень мора. Далей пераважаюць кусты і травы, якія складаюць паласу гарыгі. Раней маквісы ўяўлялі сабой падлесак уласна вечназялёных жорсткалісцевых лясоў.

Маквіс — пераважна хмызняковы біём са значнай колькасцю відаў. У склад маквіса ўваходзіць вялікая колькасць відаў, але пераважаюць калючыя кусты (сярэдняя вышыня 2-4 м), радзей сустракаюцца дрэвы вышыней 8-10 м. Віды: фісташкі, сунічнае дрэва, ядловец, масліна, ладаннікі, мірт і іншыя. У травяным покрыве пераважаюць аднагадовыя травы. Многія з іх маюць павышаную канцэнтрацыю эфірных алеяў, а таму валодаюць моцным пахам.

З-за калючасці маквіс падчас Другой сусветнай вайны выкарыстоўвалі для ўкрыцця ад фашыстаў французскія партызанскія атрады , якімі кіраваў .

## Літаратура 
* Карта міжземнаморскіх маквісаў
* 

Катэгорыя:Міжземнамор’е
Катэгорыя:Тыпы расліннасці
Шуя (Карэлія)

**Шуя** (, , ) — пасёлак у Прыанежскім раёне Рэспублікі Карэлія, адміністрацыйны цэнтр Шуйскага сельскага паселішча. Знаходзіцца на беразе ракі Шуя. Упершыню згадваецца ў пісцовых кнігах Абанежскай пяціны ў 1496 годзе. У 1947—1963 гадах пасёлак уваходзіў у склад Петразаводска. З 1956 па 1991 год меў статус пасёлка гарадскога тыпу. У 1977—1991 гадах у пасёлку дзейнічаў рыбаводны завод.

Катэгорыя:Населеныя пункты Карэліі
Хелюля

**Хелюля** (, ) — пасёлак гарадскога тыпу, адміністрацыйны цэнтр Хелюльскага гарадскога паселішча Сартавальскага раёна Рэспублікі Карэлія. Размешчаны на Хелюльской раўніне, на рацэ Тохмаёкі (басейн Ладажскага возера), за 6 км на поўнач ад горада Сортавала на трасе А130 Сортавала — Алонец. Чыгуначная станцыя Хелюля, размешчаная на 264,9 км перагону Сортавала — Руцю. Аўтадарогамі звязаны з Сортавала, Петразаводскам і мястэчкам Вяртсіля (траса ў Фінляндыю).
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Карэліі
Анатоль Дзянісавіч Гатоўчык

**Анатоль Дзянісавіч Гатоўчык** (, в. Варанёва, Крычаўскі раён — ?) — Герой Сацыялістычнай Працы (1975).

## Біяграфія 
З 1963 года машыніст  Крычаўскага цэментна-шыфернага камбіната.

## Узнагароды 
Узнагароджаны ордэнам Працоўнага Чырвонага Сцяга, ордэнам Леніна і залатога медаля «Серп і Молат», Ганаровымі граматамі Вярхоўнага Савета БССР.

Герой Сацыялістычнай Працы (1975). Званне Героя прысвоена за працоўную доблесць у выкананні заданняў 9-й пяцігодкі і высокія тэхніка-эканамічныя паказчыкі ў працы.

## Літаратура 
* Борсяк, Ю. «Мы жили трудом…» / Юлия Борсяк // Магілёўскія ведамасці. — 2012. — 24 сакавіка. — С. 6 : фота.
* Гордость и слава Могилевщины : в 2 ч. / под редакцией А. Т. Глаза. — Могилев, 2005. — Ч. 2. — С. 83 : фото.
* Твои герои, Беларусь! Герои Социалистического Труда : биографический справочник / под общей редакцией А. Н. Новикова. — Минск, 2014. — С. 79 : фото.
* Юшкевич, Е. «Спасибо» лишним не бывает / Елена Юшкевич // Беларускі час. — 2013. — 31 мая. — С. 14.

## Спасылкі 
* З уручэннем ордэна Леніна…
* Гатоўчык Анатоль Дзянісавіч (1937)
Луцкія біскупы

## Біскупы ўладзімірскія 
## Біскупы-ардынарыі 
## Біскупы-каад’ютары 
## Дапаможныя біскупы 
## Гл. таксама 
* Уладзімірскія і берасцейскія ўніяцкія епіскапы
Maytenus magellanica

**Maytenus magellanica** — від роду  сямейства . Адзіны від роду, які расце ў халодным клімаце.

## Арэал 
Арэал уключае вобласць Магеланавага праліва — поўдзень Патагоніі і Вогненную Зямлю. У Чылі можа расці на поўначы аж да Вальдыўскіх лясоў і вострава Чылаэ, на поўдні сустракаецца на мысе Горн. Разам з відам  гэта самае паўднёвае дрэва на Зямлі. У гарах можа расці на вышыні да 800 м над узроўнем мора, радзей — вышэй.

## Апісанне віду 
Невысокае вечназялёнае дрэва вышынёй да 5 м. Лісце дробнае (да 5 см у даўжыню і да 3 см у шырыню), зубчастае, скурыстае, з хвосцікам 2-6 мм. Плод — каробачка са створкамі, якія змяшчаюць 1 або 2 насеніны. Кветкі дробныя, аднаполыя або двухполыя. Расліны марозаўстойлівыя, але не выносяць спякоту і засуху.

## Выкарыстанне 
У месцах вырастання выкарыстоўваецца як дэкаратыўная расліна, жывая агароджа.

Від інтрадукаваны ў месцы з такім самым кліматам: у Шатландыю, на Фарэрскія астравы і ўзбярэжжа штата Вашынгтон.

Катэгорыя:Брызглінавыя
Катэгорыя:Дэкаратыўныя дрэвы
Катэгорыя:Флора Паўднёвай Амерыкі
Сезон 2018 ФК Вікторыя Мар’іна Горка

У 2018 годзе футбольны клуб «Вікторыя» з Мар’інай Горкі прымаў удзел у двух афіцыйных турнірах на рэспубліканскім узроўні:
* Другой лізе чэмпіянату Беларусі 2018 (8 месца),
* Кубку Беларусі 2018/2019 (паражэнне ў 1/32 фіналу).

## Склад каманды 
|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

## Статыстыка выступленняў ігракоў 
## Спасылкі 
* Вторая лига. Старт сезона. Чемпионат в чьем-то уме 
* 2-я лига. Итоги. С обрубленным хвостом 
* Сезон 2018 на сайце football.by
* Сезон 2018 на сайце footballfacts.ru
* Сезон 2018 на сайце teams.by

2018
Вікторыя Мар’іна Горка
Phrygilus patagonicus

**Phrygilus patagonicus** — птушка сямейства .

## Распаўсюджанне 
Распаўсюджаны ў Аргенціне і Чылі. Яго прыродныя месцапражыванні — гэта лясы і пашы ўмеранага пояса, субтрапічныя або трапічныя сухія кустарнікі.

## Харчаванне 
Яго рацыён складаецца ў асноўным з насення, частак кветак, нектара, садавіны, насякомых, а таксама харчовых адходаў чалавечай дзейнасці.

Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1923 годзе
Катэгорыя:Птушкі Паўднёвай Амерыкі
Катэгорыя:Аўсянкавыя
Mimus patagonicus

**Mimus patagonicus** — від вераб’інападобных птушак сямейства .

## Апісанне 
Сустракаецца ў Аргенціне і Чылі, дзе жыве сярод кустоў і ў дэградаваных лясах. Цела даўжынёй да 23 см, вага — да 65 г. У гняздзе 3-6 яек.

Катэгорыя:Вераб’інападобныя
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1837 годзе
Трыццаць выпадкаў маёра Земана

**«Трыццаць выпадкаў маёра Земана»** () — чэхаславацкі дэтэктыўны шматсерыйны тэлевізійны мастацкі фільм, які распавядае пра афіцэра  Яне Земане і ягонай зацятай і поўнай небяспекі барацьбе супраць ворагаў сацыялістычнай чэхаславацкай дзяржавы.

Фільм з’яўляецца адлюстраваннем пасляваеннай гісторыі Чэхаславакіі. Ён ахоплівае прамежак часу даўжынёй амаль трыццаць гадоў. Кожнаму году адпавядае нейкую адну, асабліва запомнілася Земану справу. Глядач, такім чынам, не толькі глядзіць захапляльны серыял, але і ўспамінае гісторыю Чэхаславакіі.

Прэм’ера фільма была прымеркавана да трыццацігоддзю Корпуса нацыянальнай бяспекі. Фільм быў прызваны абараняць і папулярызаваць дзейнасць органаў бяспекі сацыялістычнай Чэхаславакіі і асвятліць дзейнасць праціўнікаў сацыялістычнага ладу, для чаго ў фільме былі задзейнічаныя самыя знакамітыя і любімыя акцёры чэхаславацкага кіно і тэлебачання.

## Сюжэт 
Малады чэшскі працоўны Ян Земан вяртаецца ў 1945 годзе з канцлагера. Ён хоча знайсці тых, хто выдаў яго гестапа ў 1942 годзе. Так пачынаецца яго служба ў органах бяспекі, якая будзе доўжыцца амаль трыццаць гадоў. У саракавыя гады Земан змагаецца з недабітымі фашысцкімі паслугачамі, якія імкнуцца знішчыць у зародку новай, народнай дзяржавы, у пяцідзесятыя — з кулакамі і праціўнікамі калектывізацыі, ў шасцідзесятыя — з рэшткамі фашысцкай агентуры, якія перайшлі на службу заходніх разведак, а ў сямідзесятыя гады маёр Земан гераічна змагаецца з дысыдэнтамі. Ёсць серыя і пра падзеі Пражскай вясны 1968 года.

Катэгорыя:Фільмы 1974 года
Катэгорыя:Дэтэктыўныя тэлесерыялы
Катэгорыя:Тэлесерыялы Чэхаславакіі
Фрэнк Мёрфі

**Уільям Фрэнсіс (Фрэнк) Мёрфі** (; 13 красавіка 1890 — 19 ліпеня 1949) — амерыканскі палітык і юрыст з штата Мічыган.

Служыў у якасці першага памочніка федэральнай пракурора ЗША акругі Усходні Мічыган (1920—1923), суддзі рэгістрацыйнага суда ў Дэтройце (1923—1930), мэра Дэтройта (1930—1933), апошняга генерал-губернатара Філіпін (1933—1935), Вярхоўнага камісара ЗША на Філіпінах (1935—1936), трыццаць пятага губернатара штата Мічыган (1937—1939), генеральнага пракурора ЗША (1939—1940) і члена Вярхоўнага суда ЗША (1940—1949).

## Спасылкі 
Катэгорыя:Генеральныя пракуроры ЗША
Катэгорыя:Губернатары штатаў ЗША
Катэгорыя:Юрысты ЗША
Катэгорыя:Палітыкі ЗША
Катэгорыя:Суддзі Вярхоўнага Суда ЗША
Касцёл Спачыну Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Кобрын)

**Касцёл Ушэсця Найсвяцейшай Панны Марыі** — касцёл у Кобрыне, размешчаны па Першамайскай вуліцы, 80. Пабудаваны ў 1843 годзе.

## Архітэктура 
Помнік архітэктуры класіцызму. Трохнефавы двухвежавы цагляны храм. Прамавугольны ў плане аб’ём накрыты двухсхільным дахам. Галоўны фасад вылучаюць 2 аднаярусныя чацверыковыя вежы. На бакавых фасадах — пілястры з аркатурным поясам.

## Літаратура 
* 
* Кніга памяць «Кобрынскі раён» — с. 469—470
* Абламскі В. Я., Чарняўскі І. М., Барысюк Ю. А. Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь (белор.). — Мінск: БЕЛТА, 2009. — ISBN 978-985-6828-35-8.

Кобрын
Касцёл
Катэгорыя:Касцёлы Пінскай дыяцэзіі
Катэгорыя:Першамайская вуліца (Кобрын)
Катэгорыя:Збудаванні Кобрына ў стылі класіцызм
Катэгорыя:1843 год у Беларусі
Кобрынская сінагога

**Кобрынская сінагога** — былы храм іўдзейскай канфесіі. Пабудаваны  ў 2-я палове ХІХ ст. з цэглы і з'яўляецца помнікам эклектычнай архітэктуры з элементамі класіцызму. 

Пасля вайны ў будынку размяшчаліся піўзавод і цэх безалкагольных напояў, у лютым 2001 перададзены для стварэння яўрэйскага культурнага цэнтру, але і па сённяшні час будынак у пакінутым стане.
## Літаратура 
* Кніга памяць «Кобрынскі раён» — с. 471

Кобрын
Сінагога
Сезон 2010 ФК Рудзенск

У 2010 годзе футбольны клуб «Рудзенск» прымаў удзел у двух афіцыйных турнірах на рэспубліканскім узроўні: 
* Першай лізе чэмпіянату Беларусі 2010 (5 месца),
* Кубку Беларусі 2010/2011 (паражэнне ў 1/8 фіналу).

## Склад каманды 
|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"
 

## Статыстыка выступленняў ігракоў 
## Спасылкі 
* Сезон 2010 на сайце *footballfacts.ru*
* Сезон 2010 на сайце *teams.by*
* Сезон 2010 на сайце *football.by*

2010
Рудзенск
Казловіцкі сельсавет (Зэльвенскі раён)

**Казло́віцкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Зэльвенскага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — вёска Казловічы.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года як **Сянкоўшчынскі сельсавет** у складзе Зэльвенскага раёна Баранавіцкай вобласці БССР. Цэнтр — вёска Сянкоўшчына. З 20 верасня 1944 года ў складзе Гродзенскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года сельсавет перайменаваны ў Казловіцкі, цэнтр перанесены ў вёску Казловічы. З 17 красавіка 1962 года па 30 ліпеня 1966 года ў складзе Слонімскага раёна. 18 сакавіка 1967 года сельсавет скасаваны, тэрыторыя далучана да Пляцяніцкага (5 населеных пунктаў: Елка, Казловічы, Сынкавічы, Шулякі, Ярнева) і Кастровіцкага (6 населеных пунктаў: Бярдовічы, Куцэйкі, Мілаванне, Сянькоўшчына, Шышкі і Ягнешчыцы) сельсаветаў.

На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 11 населеных пунктаў.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Зэльвенскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Слонімскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1967 годзе
Грабніцкі

**Грабніцкі** — прозвішча.

## Вядомыя асобы 
* Фларыян Грабніцкі — уніяцкі царкоўны дзеяч Рэчы Паспалітай.
* Отан Мікалаевіч Грабніцкі — адзін з кіраўнікоў паўстання 1863—1864 гадоў.
* Юзаф Грабніцкі — землеўласнік, маршалак шляхты Полацкага павета.

## Гл. таксама 
* Адам Станіслававіч Грабніцкі-Дактаровіч — біёлаг, батанік, навуковец-садавод і памолаг.
Еўдакія Сцяпанаўна Лепля

**Еўдакія Сцяпанаўна Ле́пля** ( — ) — вучоны ў галіне мікрабіялогіі, доктар медыцынскіх навук (1974), прафесар (1975).

## Біяграфія 
Нарадзілася ў горадзе  (сучасны адміністрацыйны цэнтр Шклоўскага раёна Магілёўскай вобласці Беларусі). У 1951 годзе скончыла Віцебскі медыцынскі інстытут і працавала ў ім. Абараніла кандыдацкую дысертацыю на тэму «Исследование действия синтомицина, левомицетина, биомицина на микробов кишечной группы», доктарскую на тэму «Сравнительное изучение лекарственной устойчивости и механизма ее формирования в условиях клиники у энтеробактерий». З 1960 года на пасадзе загадчыка кафедрай клінічнай мікрабіялогіі.

## Навуковая дзейнасць 
Е. С. Лепля займалася вывучэннем асаблівасцей і механізмаў утварэння лекавай устойлівасці ў бактэрый.

Сярод апублікаванага:
* Характеристика антибиотикограмм возбудителей дизентерии // Антибиотки, 1968. № 6.
* Концентрация пенициллина в крови у больных ревматизмом при введении им бициллина (разам з А. Л. Пінчук, З. С. Клевановіч) // Часопіс «Здравоохранение Белоруссии», 1968. № 5.

## Літаратура 
*  — С. 209.

## Спасылкі 
* История кафедры клинической микробиологии  // Віцебскі дзяржаўны медыцынскі ўніверсітэт

Катэгорыя:Выпускнікі Віцебскага дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выкладчыкі Віцебскага дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Мікрабіёлагі СССР
Катэгорыя:Мікрабіёлагі Беларусі
Катэгорыя:Дактары медыцынскіх навук
Ровенскі дзяржаўны гуманітарны ўніверсітэт

**Ровенскі дзяржаўны гуманітарны ўніверсітэт** () — украінская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова ІІІ-IV ступеняў акрэдытацыі са статусам ўніверсітэта, размешчаны ў горадзе Роўна.

## Гісторыя 
У 1940 г. у Роўна адкрываецца настаўніцкі інстытут, які ў 1953 г. быў перайменаваны ў педагагічны інстытут. У 1998 г. на базе Ровенскага дзяржаўнага педагагічнага інстытута, Ровенскага дзяржаўнага інстытута культуры, Дубенскага і Сарненскага педагагічных каледжаў, а таксама Ровенскага музычнага вучылішча і Дубенскага вучылішча культуры ствараецца Ровенскі дзяржаўны гуманітарны ўніверсітэт.

## Структуры 
### Інстытуты 
* Інстытут мастацтваў
* Інстытут псіхалогіі і педагогікі
* Інстытут паслядыпломнай асветы і даўніверсітэцкай падрыхтоўкі

### Факультэты 
* Выяўленча-педагагічны факультэт
* Гісторыка-сацыялагічны факультэт
* Педагагічны факультэт
* Псіхолага-прыродазнаўчы факультэт
* Факультэт дакументальных камунікацый і менеджменту
* Факультэт замежнай філалогіі
* Факультэт матэматыкі і інфарматыкі
* Факультэт украінскай філалогіі
* Фізіка-тэхналагічны факультэт

### Каледжы і вучылішчы 
* Дубенскі каледж
* Сарненскі педагагічны каледж
* Ровенскае музычнае вучылішча
* Дубенскі каледж культуры і мастацтваў

## Спасылкі 
* Сайт ўніверсітэта , 

Катэгорыя:Роўна
Катэгорыя:Універсітэты Украіны
Роберт Даўні (малодшы)

**Роберт Джон Даўні-малодшы** (; нар. , ) — амерыканскі акцёр, прадзюсар і музыкант. Лаўрэат прэмій «Залаты глобус» (2001, 2010), BAFTA (1993), «Прэміі Гільдыі кінаакцёраў ЗША» (2001) і «Сатурн» (1994 2009, 2014), намінант на прэміі «Оскар» (1993, 2009) і «Эмі» (2001).

Пачаў акцёрскую кар’еру яшчэ дзіцем, згуляўшы ў фільме свайго бацькі «Загон» (1970). Бліжэй да пачатку 1990-х Даўні становіцца запатрабаваным акцёрам, у прыватнасці, дзякуючы ролям у фільмах «Эйр Амерыка» (1990), «Вялікая пена» (1991) і «Прыроджаныя забойцы» (1994). Найбольш вядомай і удалай роляй Роберта ў XX стагоддзі лічыцца роля Чарлі Чапліна ў аднайменным баёпіку Рычарда Атэнбора, які прынёс яму прэмію BAFTA і першую намінацыю на «Оскар».

## Зноскі 
Катэгорыя:Акцёры ЗША
Катэгорыя:Акцёры тэлебачання ЗША
Катэгорыя:Акцёры агучвання ЗША
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі ЗША
Катэгорыя:Кінапрадзюсары ЗША
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты глобус»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Гільдыі кінаакцёраў ЗША
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі BAFTA
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Сатурн»
Катэгорыя:Дзеці-акцёры ЗША
Катэгорыя:Музыканты ЗША
Дацкая Вест-Індская кампанія

**Дацкая Вест-Індская кампанія**, або **Дацкая Вест-Індская і Гвінейская кампанія** () — кампанія, якая займалася эксплуатацыяй і гандлем з дацкімі калоніямі ў Вест-Індыі. Існавала з 1625 па 1754 год.

Кампанія фактычна заснавана ў 1625 годзе, калі галандзец Ян дэ Вілем атрымаў ад дацкага караля ў Капенгагене ліцэнзію на гандаль з Вест-Індыяй, Бразіліяй, Віргініяй і Гвінеяй. 11 сакавіка 1671 года кампанія атрымала каралеўскі прывілей і стала звацца Дацкай Вест-Індскай кампаніяй (з 30 жніўня 1680 года — Дацкай Вест-Індскай і Гвінейскай кампаніяй).

У сферу дзейнасці кампаніі ўваходзіла Дацкая Вест-Індыя — астравы Сент-Томас, Сент-Джон і Сент-Круа ў Карыбскім моры. Астравы пазней былі каланізаваны датчанамі, Сэнт-Томас у 1672 годзе, Сэнт-Джон у 1718 годзе, Сэнт-Круа ў 1733 годзе. Кампанія арганізавана як акцыянернае таварыства, штаб-кватэра знаходзілася ў Капенгагене.

У XVII — пачатку XVIII ст. кампанія квітнела, вяла трохвугольны гандаль — пастаўляла рабоў з Афрыкі і атрымлівала меласу і ром у Вест-Індыі. Кампанія займалася усімі справамі дацкіх вест-індскіх калоній да 1754 года, калі ўрад выкупіў усе акцыі кампаніі і фармальна скасаваў яе, а астравы перайшлі пад нагляд Даходнай Палаты.

Катэгорыя:Каланіяльныя кампаніі
Катэгорыя:Гандлёвыя кампаніі
Катэгорыя:Амерыканскія Віргінскія астравы
Катэгорыя:Гісторыя Даніі
Катэгорыя:Кампаніі Даніі
Валянціна Іосіфаўна Градовіч

**Валянціна Іосіфаўна Градовіч** (15 мая 1928, Вінаградаўка — 31 мая 1995, Мінская вобласць) — цялятніца саўгаса «Раванічы» Чэрвеньскага раёна Мінскай вобласці, Беларуская ССР. Герой Сацыялістычнай Працы (1966). Член ЦК Кампартыі Беларусі.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў 1928 годзе ў сялянскай сям’і ў вёсцы Вінаградаўка Чэрвеньскага раёна. У 1945 годзе скончыла сярэднюю школу ў вёсцы Раванічы. З 1945 года працавала на садовым участку саўгаса «Раванічы». З 1947 года — цялятніца на саўгаснай ферме, дзе прапрацавала наступныя трыццаць гадоў.

Неаднаразова ўдзельнічала ва Усесаюзнай выстаўцы ВДНГ СССР у Маскве.

Па выніках  (1959—1965) сярэднясутачнае прыбаўленне ў замацаванага за Валянцінай Градовіч маладняку буйной рагатай жывёлы склаў 950 грамаў. Указам  ад 22 сакавіка 1966 года была ўдастоена звання Героя Сацыялістычнай Працы з уручэннем ордэна Леніна і залатога медаля «Серп і Молат».

У 1971 годзе абіралася дэлегатам XXVII з’езда Кампартыі Беларусі, членам Цэнтральнага камітэта.

Памерла 31 мая 1995 года.

## Узнагароды 
* Герой Сацыялістычнай Працы — указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 22 сакавіка 1966 года
* Ордэн Леніна
* Ордэн Кастрычніцкай Рэвалюцыі
* Ордэн Дружбы народаў

## Памяць 
Імя В. І. Градовіч змешчана на таблічцы на Алеі Герояў Чэрвеньскага раёна ў горадзе Чэрвень, адкрытай ў 2010 годзе.

## Літаратура 
* *В. Павлович*, Нелёгкие будни  // Труд, талант, доблесть.: В 2-х ч. Ч. 1. / Сост. Е. Э. Павлюць, Б. И. Сушкевич, В. В. Шарпило. — Мн.: Беларусь, 1981.— 414 с., ил., стр. 202—206.
* Знаменитые выпускники  // Дзяржаўная ўстанова адукацыі «Вучэбна-педагагічны комплекс Раваніцкі дзіцячы сад-сярэдняя школа»

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Постаці беларускай жывёлагадоўлі
Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Члены ЦК КПБ
Гамер Камінгс

**Гамер Стыль Камінгс** (, , , ЗША — , Стэмфард, Канектыкут, ЗША) — амерыканскі дзяржаўны дзеяч. Займаў пасаду Генеральнага пракурора ЗША пры прэзідэнце Франкліне Рузвельце.

Адукацыю атрымаў у Ельскім універсітэце.

Рузвельт планаваў прызначыць Камінгса на пасаду генерал-губернатара Філіпін. Аднак у сувязі з раптоўнай смерцю Томаса Джэймса Уолша, якога меркавалася прызначыць на пасаду Генеральнага пракурора ЗША, на гэтую пасаду быў прызначаны Камінгс.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Генеральныя пракуроры ЗША
Катэгорыя:Члены Дэмакратычнай партыі ЗША
Катэгорыя:Кабінет Франкліна Рузвельта
Катэгорыя:Выпускнікі Ельскага ўніверсітэта
Гіравіцкі сельсавет

**Гі́равіцкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Валожынскага раёна Мінскай вобласці. Цэнтр — вёска Гіравічы.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Радашковіцкага раёна Вілейскай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Маладзечанскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Залескага сельсавета. З 20 студзеня 1960 года ў складзе Валожынскага раёна Мінскай вобласці. 26 жніўня 1961 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Ракаўскага сельсавета.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Валожынскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Радашковіцкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1961 годзе
Павел Пятровіч Раднёнак

**Павел Пятровіч Раднёнак** (нар. , ) — савецкі і беларускі футбаліст (абаронца) і трэнер.

## Гульнявая кар’ера 
Прафесійную кар’еру пачаў у 1981 годзе ў мінскім «Дынама». Спачатку выступаў за дубль, а з 1984 года пачаў выступаць і ў асноўным складзе, правёў за яго 140 матчаў у чэмпіянатах СССР і Беларусі. гуляў у еўракубках. У сезоне 1992/1993 выступаў ва Украіне за ровенскі «Верас», а пасля перабраўся ў цюменскі «Дынама-Газавік».

У 1983 годзе ў складзе юніёрскай зборнай СССР прымаў удзел у чэмпіянаце свету. У 1994—1996 гадах правёў 12 матчаў у складзе нацыянальнай зборнай Беларусі.

## Трэнерская кар’ера 
Трэнерскую кар’еру пачаў у мінскім «Дынама» асістэнтаў галоўнага трэнера, а ў сезоне 2000 узначальваў мінчан. Пазней быў галоўным трэнерам клуба СКАФ у Другой лізе, са жніўня 2001 года па май 2002 года быў на чале мазырскай «Славіі».

Пазней стаў працаваць з юнацкімі зборнымі Беларусі, узначальваў каманды 1989 і 1992 гадоў нараджэння. У 2007 годзе разам з юніёрскай зборнай атрымаў перамогу ў мемарыяле Гранаткіна. У жніўні 2009 года перабраўся ў Казахстан, дзе ўзначаліў моладзевую і юніёрскую зборныя.

Вярнуўшыся ў Беларусь, у студзені 2011 года ўвайшоў у трэнерскі штаб «Рудзенска», дзе стаў дапамагаць Віктару Сокалу. У жніўні таго ж года ўзначаліў дубль гродзенскага «Нёмана», заставаўся на пасадзе да канца 2013 года. Пазней працаваў у БАТЭ трэнерам юнацкай каманды.

У лютым 2017 года ўвайшоў у трэнерскі штаб Анатоля Юрэвіча ў «Энергетыку-БДУ». У тым жа годзе зноў з’ехаў у Казахстан, дзе стаў працаваць тэхнічным дырэктарам Казахстанскай Федэрацыі футбола. У 2018 годзе вярнуўся ў «Энергетык-БДУ», дзе з пачатку 2019 года ўзначаліў сфарміраваны дубліруючы склад.

У маі 2019 года быў прызначаны галоўным трэнерам «Смаргоні». Пад яго кіраўніцтвам каманда скончыла сезон 2019 на 14-м месцы ў Першай лізе, пасля чаго ён у лістападзе 2019 года пакінуў пасаду галоўнага трэнера.

З 2021 года зноў стаў працаваць з дубліруючым складам «Энергетыка-БДУ», а ў лютым 2022 года быў прызначаны галоўным трэнерам асноўнай каманды. Як заявіў сам трэнер у інтэрв’ю, асноўнымі яго функцыямі былі прадстаўнічыя, трэніровачнымі працэсамі кіравалі звычайна іншыя трэнеры ў структуры клуба. У маі 2023 года саступіў пасаду галоўнага трэнера Аляксею Мяркулаву, пры гэтым сам застаўся ў трэнерскім штабе каманды.

У студзені 2024 года быў прызначаны галоўным трэнерам «Астраўца», аднак хутка пакінуў клуб.

## Дасягненні 
*   Чэмпіён Беларусі: 1992
*  Уладальнік Кубка Беларусі: 1992

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты СССР
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Беларусі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Верас Роўна
Катэгорыя:Ігракі ФК Цюмень
Катэгорыя:Ігракі ФК Атака Мінск
Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Беларусі
Катэгорыя:Трэнеры ФК Дынама Мінск
Катэгорыя:Трэнеры ФК Славія Мазыр
Катэгорыя:Трэнеры юнацкай зборнай Беларусі па футболе
Катэгорыя:Трэнеры юніёрскай зборнай Беларусі па футболе
Катэгорыя:Трэнеры юніёрскай зборнай Казахстана па футболе
Катэгорыя:Трэнеры маладзёжнай зборнай Казахстана па футболе
Катэгорыя:Трэнеры ФК Смаргонь
Катэгорыя:Трэнеры ФК Энергетык-БДУ
Катэгорыя:Трэнеры ФК Астравец
ФК Панявежыс

**«Панявежыс»** () — літоўскі футбольны клуб з Панявежыса. Заснаваны ў 2015 годзе. У цяперашні час выступае ў А Лізе.

## Гісторыя 
Да 2014 года горад Панявежыс у літоўскім футболе прадстаўляў клуб «Экранас», аднак ён не змог атрымаць ліцэнзію на сезон 2015 з-за фінансавых праблем, пасля чаго быў абвешчаны банкрутам. Замест «Экранаса» быў сфарміраваны новы клуб «Панявежыс», які заявіўся на сезон 2015 у Першую лігу (другі дывізіён літоўскага футбола). Першы сезон каманда скончыла на 8 месцы, на наступны год палепшыла вынік да пятага месца. На сезон 2017 была пастаўлена задача вярнуць гораду месца ў элітным дывізіёне, аднак з-за правальнага старту «Панявежыс» заняў толькі 10 месца. У 2018 годзе разам з новым трэнерам Аляксандрам Курціянам клуб атрымаў перамогу ў Першай лізе і выйшаў у A Лігу.

## Дасягненні 
*  **Чэмпіянат Літвы**
** 15px **Чэмпіён (1):** 2023
**  Бронзавы прызёр A Лігі: 2022
**  Пераможца Першай лігі: 2018
* **Кубак Літвы**
** 15px **Уладальнік (2)** : 2020, 2025
** 15px **Фіналіст (1)** : 2021
* **Суперкубак Літвы**
** 15px **Пераможца (2):** 2021, 2024
** 15px **Фіналіст (0):**

## Статыстыка выступленняў 
### Чэмпіянат і Кубак Літвы 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 
* *toplyga.lt* ФК Панявежыс 

Панявежыс
ФК Паланга

**«Паланга»** () — літоўскі футбольны клуб з горада Паланга, які існаваў у 2010—2020 гадах.

## Гісторыя 
У снежні 2019 года «Паланга» за ўдзел у дагаварных матчах разам з клайпедскім «Атлантасам» была адпраўлена ў Другую лігу. У 2020 годзе, так і не заявіўшыся ў Другую лігу, клуб спыніў існаванне.

## Дасягненні 
*  Пераможца Другой лігі: 2011 (зона Захад)
*  Пераможца Першай лігі: 2017

## Статыстыка выступленняў 
### Чэмпіянат Літвы 
***1** З каманды зняты 6 ачкоў.
***2** З каманды зняты 3 ачкі.
***3** Пераходныя матчы за месца ў A Лізе супраць «Уцяніса», перадапошняй каманды A Лігі 2016 (2:3, 1:0).
***4** Пераходныя матчы за месца ў A Лізе супраць «Дайнавы», другой каманды Першай лігі 2018 (3:0, 2:0).
***5** Пераходныя матчы за месца ў A Лізе супраць «Бангі», другой каманды Першай лігі 2019 (0:2, 2:2).

## Спасылкі 
* *alyga.lt* ФК Паланга 

Паланга

Катэгорыя:Зніклі ў 2020 годзе
ФК Стумбрас

**«Стумбрас»** () — былы літоўскі футбольны клуб з Каўнасa. У 2015—2019 гадах выступаў у A Лізе.

## Гісторыя 
Клуб быў заснаваны ў 2013 годзе на базе Нацыянальнай футбольнай акадэміі, якая была створана ў 2006 годзе пры падтрымцы УЕФА. За два гады «Стумбрас» здолеў падняцца ў А Лігу, дзе стаў займаць месцы ў сярэдзіне табліцы. У 2017 годзе клуб стаў уладальнікам Кубка Літвы.

У сезоне 2019 «Стумбрас» атрымаў хатнія перамогі над лідарамі чэмпіянату — «Жальгірысам» і «Судувай». Аднак, пазней у клуба пачаліся фінансавыя праблемы, з-за якіх у чэрвені ён не быў дапушчаны да ўдзелу ў Лізе Еўропы, а ў ліпені быў выключаны з А Лігі і спыніў існаванне. У застаўшыхся матчах «Стумбрасу» было прысуджана тэхнічнае паражэнне 0:3.

## Дасягненні 
### Нацыянальныя 
* **А Ліга** 
** **4 месца (1):** 2018
* **Першая ліга** 
** 15px **Пераможца (1):** 2014
* **Кубак Літвы**
** 15px **Пераможца (1):** 2017
** 15px **Фіналіст (1):** 2018

* **Суперкубак Літвы**
** 15px **Пераможца (0):** 
** 15px **Фіналіст (1):** 2018

## Статыстыка выступленняў 
### Чэмпіянат Літвы 
***1** Пераходныя матчы за месца ў A Лізе супраць «Бангі», другой каманды Першай лігі 2017 (2:1, 3:0).

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 
* Старонка на сайце *alyga.lt* 

Стумбрас
ФК Атлантас Клайпеда

**«Атлантас»** () — літоўскі футбольны клуб з Клайпеды. Заснаваны ў 1962 годзе.

## Гісторыя 
У снежні 2019 года «Атлантас» за ўдзел у дагаварных матчах разам з «Палангай» быў адпраўлены ў Другую лігу. Пасля сезона 2020 у Другой лізе клуб зняўся са спаборніцтваў.

## Дасягненні 
### Нацыянальныя 
* **А Ліга** 
** 15px **Пераможца (0):** 
** 15px **2-е месца (3):** 2001, 2002, 2013
** 15px **3-е месца (5):** 1999, 2000, 2004, 2014, 2015
* **Кубак Літвы**
** 15px **Пераможца (2):** 2000/01, 2002/03
** 15px **Фіналіст (2):**  2004, 2014/15

## Статыстыка выступленняў 
### Чэмпіянат Літвы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 
* *alyga.lt* ФК Атлантас  

Атлантас Клайпеда
Отан Мікалаевіч Грабніцкі

**Отан Мікалаевіч Грабніцкі** (, маёнтак Арэхаўна, Лепельскі павет — , ) — адзін з кіраўнікоў паўстання 1863—1864 гадоў у Беларусі.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў маёнтку свайго бацькі Мікалая Антонавіча Грабніцкага.

З 1854 года ў арміі, за рэвалюцыйную дзейнасць заключаны на 2 гады ў Петрапаўлаўскую крэпасць, потым адпраўлены ў армію радавым.

## Спасылкі 
* *Василий Азоронок*. За четверть века до катастрофы 

Катэгорыя:Зняволеныя Петрапаўлаўскай крэпасці
Отан Мікалаевіч
Катэгорыя:Нарадзіліся ва Ушацкім раёне
Катэгорыя:Удзельнікі паўстання 1863—1864 гадоў