Цімкавічы

**Ці́мкавічы** (, ) — аграгарадок у Капыльскім раёне Мінскай вобласці, на рацэ Мажа. Адміністрацыйны цэнтр Цімкавіцкага сельсавета. Чыгуначная станцыя.

## Гісторыя 
Першы пісьмовы ўспамін пра Цімкавічы змяшчаецца ў грамаце вялікага князя Аляксандра і датуецца 1499 годам. У ёй паведамлялася пра далучэнне паселішча да Капыльскага ўладання Алелькавічаў. У гэты час у цэнтры мястэчка размяшчалася гандлёвая плошча, ад якой разыходзіліся 4 вуліцы (Капыльская, Слуцкая, Даўглянская); мелася 4 кварталы. На плошчы стаялі гандлёвыя рады. Над паселішчам дамінавала грэка-каталіцкая царква Святога Ільі, непадалёк — сінагога, заезны дом, карчма.

У 1502 годзе Цімкавічы пацярпелі ад набегу татараў. З 1585 года мясцовасць знаходзілася ва ўладанні Хадкевічаў. Паводле інвентара 1622 года існавалі мястэчка і маёнтак Цімкавічы. Сядзіба ўключала дом, двор аканома, шматлікія гаспадарчыя пабудовы. Тут працавалі бровар і піваварня. Праз Ганну Схаластыку з Хадкевічаў Цімкавічы трапілі да Яна Станіслава Сапегі. З 1635 года мястэчка належала Казіміру Льву Сапегу, які ў 1647 годзе фундаваў тут драўляны касцёла. У Трынаццацігадовую вайну (1654—1667) у верасні 1655 года паселішча разрабавалі і спалілі маскоўскія захопнікі. У 1660 годзе Цімкавічы перайшлі да Аляксандра Гілярыя Палубінскага. З канца XVII стагоддзя маёнткам валодалі Радзівілы — Дамінік Мікалай, Ян і Марцін Мікалай.

У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) Цімкавічы апынуліся ў складзе Расійскай імперыі, у Слуцкім павеце Мінскай губерні.

У 1918 годзе Цімкавічы абвяшчаліся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У часы польска-савецкай вайны ў 1919—1920 гадоў мястэчка было цэнтрам гміны ў складзе Мінскай акругі. У час Слуцкага збройнага чыну (1920) праз Цімкавічы праходзіла лінія абароны Грозаўскага палка Беларускай Народнай Рэспублікі. Да задушэння паўстання бальшавікамі мясцовую ўладу ажыццяўлялі сілы БНР.

У 1985 годзе касцёл Святога Міхаіла Арханёла быў знішчаны пажарам.

Выява:Cimkavičy. Цімкавічы (J. Najman, 1917).jpg|Рынак
Выява:Cimkavičy, Słuckaja, Śviatoha Michała. Цімкавічы, Слуцкая, Сьвятога Міхала (J. Najman, 1917) (2).jpg|Касцёл св. Міхаіла
Выява:Cimkavičy, Śviatoha Michała. Цімкавічы, Сьвятога Міхала (F. B., 1908).jpg|Касцёл, з боку апсіды
Выява:Cimkavičy, Słuckaja, Śviatoha Michała. Цімкавічы, Слуцкая, Сьвятога Міхала (1914).jpg|Касцёл, галоўны фасад
Выява:Cimkavičy, interjer kaścioła (XX).jpg|Касцёл, інтэр’ер
Выява:Cimkavičy, ałtar kaścioła (XX).jpg|Касцёл, алтар
Выява:Цімкавічы-1917.jpg|Касцёл, абразы
Выява:Cimkavičy. Цімкавічы (1917).jpg|Царква св. Мікалая

## Насельніцтва 
* **XIX стагоддзе**: 1880 год — 826 чал.
* **XXI стагоддзе**: 2008 год — 1299 чал.

## Турыстычная інфармацыя 
### Славутасці 
* Бровар (1901)
* Капліца мемарыяльная (XIX ст.)
* Царква свяціцеля Мікалая Цудатворцы (2017)
* Могілкі яўрэйскія
* Званіца (XIX ст.)
* помнік прыроды «Дуб і сасна»

### Страчаная спадчына 
* Касцёл Святога Міхаіла Арханёла
* Сядзібна-паркавы комплекс
* Царква Святога Мікалая

## Вядомыя асобы 
* Марцін Мікалай Радзівіл (1705—1782) — дзяржаўны і ваенны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага, навуковец.
* Вальдэмар Віктаравіч Раманенка (1937—2021) — вучоны ў галіне клінічнай медыцыны, доктар медыцынскіх навук, прафесар.
* Уладзімір Аляксандравіч Наржымскі (1915—1988) — ваенны лётчык, Герой Савецкага Саюза (1945).
* Аляксандр Іванавіч Бельскі (нар. 1963) — беларускі літаратуразнавец, пісьменнік. Доктар філалагічных навук (1998), прафесар (2002).

У Цімкавічах з 1908 года гадаваўся беларускі празаік Кузьма Чорны, бацька якога пасля Лютаўскай рэвалюцыі працаваў у валасным рэўкаме і настаўнічаў у Цімкавіцкай сямігодцы. У вёсцы знаходзіцца Літаратурны музей Кузьмы Чорнага. Таксама тут К. Чорны прымаў удзел у пастаноўках Цімкавіцкага народнага тэатра, які дзейнічае да гэтай пары.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* Артыкул В. Шураковай «Цімкавічы: касцёл святога Міхаіла» 
* Расповед пра вёску з фота

Катэгорыя:Цімкавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Капыльскага раёна

Катэгорыя:Мястэчкі Новагародскага ваяводства