open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Багародка

**Багародка** () — сяло ў Сандыктаўскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Шырокаўскай сельскай акругі. Код КАТА — 116459100.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 642 чалавекі (327 мужчын і 315 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 586 чалавек (303 мужчыны і 283 жанчыны).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Сандыктаўскага раёна
Лясгасп (Акмолінская вобласць)

**Лясгасп** () — населены пункт у Сандыктаўскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Балкашынскай сельскай акругі. Код КАТА — 116430200.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва населенага пункта складала 660 чалавек (317 мужчын і 343 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у населеным пункце пражываў 501 чалавек (247 мужчын і 254 жанчыны).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Сандыктаўскага раёна
Кагор

**Кагор** — два розных віды віна.

# Cухое чырвонае віно з вінаробнага рэгіёну Каор (Францыя) ў даліне ракі Лот.
# У Беларусі, Расіі і Украіне, як і раней у СССР, пад назвай «Кагор» традыцыйна называецца салодкае дэсертнае чырвонае віно, мясцовага (не французскага) паходжання.

## Кагор у праваслаўі 
У Рускай праваслаўнай царкве кагорам называюць мацаванае дэсертнае віно, якое традыцыйна прымяняецца ў сакрамэнце Эўхарыстыі.

Калі Расійская імперыя яшчэ не вырабляла ўласнага віна, яго завозілі, у тым ліку для рэлігійных мэтаў, з Грэцыі і Італіі. А ў 1733 годзе Свяцейшы Сінод прызнаў кагор адзіным віном, прыдатным для царкоўных патрэб. Гэта тлумачылася яго насычаным непранікальным чырвоным колерам: нават пасля развядзення вадой перад Эўхарыстыяй віно не губляла яркага чырвонага колеру, які сімвалізуе кроў Хрыста.

Цікава адзначыць, што грэчаскія віны, якія раней выкарыстоўваліся падчас набажэнстваў, былі, як правіла, салодкімі. Вернікі прывыклі да іх густу, таму французскія Каоры, якія вырабляюцца для Расіі, таксама паступова станавіліся ўсё саладзей. А вось традыцыйныя каоры былі і застаюцца сухімі вінамі. Паволде французскіх стандартаў у каоры дапускаецца 2 г/л цукру.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі
Сезон 2017 ФК Віцебск

У 2017 годзе футбольны клуб «Віцебск» прымаў удзел у двух афіцыйных турнірах: 
* Чэмпіянаце Беларусі 2017 (8 месца),
* Кубку Беларусі 2017/2018 (паражэнне ў 1/8 фінала).

## Склад каманды 
### Ігракі 
|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

1 Футбаліст пакінуў «Віцебск» (яго нумар можа быць перададзены іншаму іграку)

* Пасля рыскі пададзены ігракі, якія прыйшлі ў каманду ў сярэдзіне сезону
* Капітан каманды:
**  Дзмітрый Гушчанка

### Трэнерскі штаб 
*  Сяргей Ясінскі (1965 г.н.) — галоўны трэнер
*  Яўген Чарнухін (1984 г.н.) — старшы трэнер
*  Канстанцін Кіташоў (1988 г.н.) — трэнер (да чэрвеня)
*  Юрый Васюцін (1978 г.н.) — трэнер брамнікаў
*  Сяргей Вехцеў (1971 г.н.) — галоўны трэнер дубля

## Трансферы 
### Зіма 2016—2017 
#### Прыйшлі ў клуб 
* З арэнды

#### Пакінулі клуб 
* З арэнды
** У арэнду

### Лета 2017 
#### Прыйшлі ў клуб 
* З арэнды

#### Пакінулі клуб 
* У арэнду

## Спасылкі 
* Сезон 2017 на сайце football.by
* Сезон 2017 на сайце teams.by

2017
Віцебск
Катэгорыя:2017 год у Віцебску
Раёны Казахстана

а.]]
У Казахстане 166 сельскіх раёнаў і 20 гарадскіх раёнаў. Раёны дзеляцца на гарадскія і сельскія.

З'ява падзелу сельскай мясцовасці на раёны ў Казахстане паўстала яшчэ пры Савецкім Саюзе. Па функцыях сельскі раён аналагічны сельсавету. Сукупнасць сельскіх раёнаў утвараюць вобласць. У склад сельскага раёна ў Казахстане таксама ўлучаюцца адміністрацыйныя адзінкі меншага парадку — сельская акруга.

Самы вялікі па плошчы раён — Улытаўскі раён Улытаўскай вобласці (122,9 тыс. км²). Самы маленькі па плошчы раён — Сайрамскі раён Туркестанскай вобласці (1,15 тыс. км²). Самы населены раён — Карасайскі раён Алмацінскай вобласці (323 151 чалавек (2023)). Самы маланаселены раён — Егіндыкольскі раён Акмолінскай вобласці (6 325 чалавек (2015)).
Даміно (значэнні)

Назву **Даміно** маюць:
* Даміно — настольная гульня
* Даміно — маскарадны касцюм у выглядзе плашча з рукавамі і капюшонам, а таксама чалавек у такім касцюме; плашч з капюшонам у каталіцкіх манахаў
* Даміно — фільм Тоні Скота 2005 года
* Даміно — герой коміксаў Marvel Comics
Бараў (мыс)

**Бараў** () — крайні паўночны пункт ЗША, самая паўночная частка заходняй паловы Амерыканскага мацерыка. Знаходзіцца на арктычным узбярэжжы Аляскі. За 14 км ад самага паўночнага горада ЗША Бараў і за 2078 км ад Паўночнага полюса. Па мысе праводзяць межы паміж Чукоцкім морам і морам Бофарта. Мыс Бараў уяўляе сабой невялікую касу, якая сыходзіць на паўночны ўсход у моры. Названы ў гонар Другога сакратара Адміралцейства — Джона Бараў.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Мысы ЗША
Катэгорыя:Чукоцкае мора
Бараў

**Бараў** () — англійскае прозвішча і тапонім.

## Прозвішча 
* Джон Бараў (1764—1848) — англійскі палітык, географ
* Джон Бараў (нар. 1952) — англійскі фізік-тэарэтык
* Ісаак Бараў (1630—1677) — англійскі матэматык, фізік, філосаф

## Тапонім 
* Бараў — самы паўночны горад ЗША, штат Аляска
* Бараў-ін-Фёрнес — горад у графстве Камбрыя, Вялікабрытанія
* Бараў — востраў каля берагоў Аўстраліі
* Бараў — мыс на поўначы Аляскі, самы паўночны пункт ЗША
* Бараў — праліў у Канадскім Арктычным архіпелагу
* Бараў — рака ў Ірландыі
Уладзімір Сямёнавіч Дактуроўскі

**Уладзімір Сямёнавіч Дактуро́ўскі** ( — ) — вучоны ў галіне балотазнаўства і палеабатанік.

## Біяграфія 
У. С. Дактуроўскі нарадзіўся ў горадзе Мікалаеў. У 1907 годзе скончыў Маскоўскі ўніверсітэт. Займаўся выкладчыцкай дзейнасцю ў горадзе Адэса. З 1908 года батанік у Перасяленчым упраўленні і Санкт-Пецярбургскім батанічным садзе. З 1912 года на службе ў Дэпартаменце земляробства і на Мінскай балотнай доследнай станцыі. З 1918 года ў Маскве — супрацоўнік навуковых устаноў, у Навукова-эксперыментальным тарфяным інстытуце. Таксама займаўся выкладчыцкай дзейнасцю. З 1934 года ў Беларускім дзяржаўным універсітэце.

## Навуковая дзейнасць 
У. С. Дактуроўскі займаўся вывучэннем балот. Здзейсніў шэраг экспедыцый (у 1908 годзе — ў басейны рэк Нора и Мамын, у 1909 — па рацэ Тырма). Распрацаваў метад вывучэння сувязі паміж раслінным покрывам, водным рэжымам, геалагічнай будовай балот і хімічным складам торфу. Склаў характарыстыку балотных масіваў Еўрапейскай часткі Расіі, Закаўказзя, Заходняй Сібіры, Далёкага Усходу, Беларусі. З’яўляецца аўтарам каля 140 навуковых прац.

У. С. Дактуроўскі удзельнічаў у Міжнародных батаніка-геаграфічных экскурсіях па Швецыі, Харватыі, Польшчы, Чэхаславакіі. Быў старшынёй камісіі пра вывучэнню балот пры Міжнароднай асацыяцыі глебазнаўцаў.

## Літаратура 
*  — С. 13.

## Спасылкі 
* Доктуровский Владимир Семёнович // Ботанический институт им. В. Л. Комарова РАН

Катэгорыя:Батанікі СССР
Бараў (Аляска)

**Бараў** (, ) — горад (4,6 тыс. жыхароў у 2005 годзе) на поўначы Аляскі. Бараў - самы паўночны горад ЗША, названы ў гонар Джона Бараў. На поўнач ад горада знаходзіцца мыс Бараў, які з'яўляецца самым паўночным пунктам ЗША. Каля горада ёсць метэаралагічная станцыя і вядзецца здабыча нафты.

Катэгорыя:Гарады Аляскі
Джон Бараў, 1-ы баранет

Сэр **Джон Бараў**, 1-ы баранет (, , Драглей Бек, Ланкашыр, Англія — , , Англія) — англійскі палітык, 2-і сакратар Адміралцейства, член Каралеўскага таварыства, адзін з заснавальнікаў і віцэ-прэзідэнт Каралеўскага геаграфічнага таварыства, арганізатар мноства даследчых экспедыцый, якія праходзілі пад патранажам Каралеўскага ваенна-марскога флоту.
## Літаратура 
*
Рыетаваскае самакіраванне

**Рыетаваскае самакіраванне** () — адміністрацыйная адзінка ў заходняй Літве ў складзе Цяльшэйскага павета, адносіцца да этнаграфічнага рэгіёна Жамойць. Самакіраванне ўтворана ў 2000 годзе з часткі Плунгскага раёна.

## Сянюніі 
Рыетаваскае самакіраванне складаецца з 5 сянюній:
* *Даўгедайская* ()
* *Мядзінгенайская* ()
* *Рыетаваская сельская* ()
* *Рыетаваская гарадская* ()
* *Цвярайская* ()

## Спасылкі
Янскі заліў

**Янскі заліў** () — заліў мора Лапцевых на тэрыторыі Рэспублікі Якуція, Расія. Названы ад ракі Яны, якая ўпадае ў заліў. Размешчаны паміж мысам Буор-Хая на захадзе і Эбеляхскай губой на ўсходзе.

Рака Яна ў вусці ўтварае вялікую дэльту (10 200 км²), якая займае вялікую частку ўзбярэжжа заліва. Ледастаў у заліве утвараецца прыкладна на 9 месяцаў у год. Заходні бераг заліва з узвышшамі, паўднёвы і ўсходні мае шмат нізін і водмелей. Заліў перапоўнены плывучым лёдам, які разыходзіцца не раней канца чэрвеня. Астравы.

У заліў упадае рака Чандон.

Катэгорыя:Залівы Якуціі
Амалой

**Амало́й** () — рака ў Азіяцкай частцы Расіі, у Якуціі. Працякае па тэрыторыі Эвена-Бытантайскага, Булунскага і Усць-Янскага ўлусаў.

Даўжыня ракі 593 км. Плошча вадазбору — 38 900 км².

Прытокі: Балаган-Айаана, Элгэс, Барбахчаан, Батар-Юрэх, Улахан-Кюёгюлюр, Былыктыыр, Тыылаах, Даласалаах, Аргаа-Юрэх, Урасалаах, Буор-Юрэх, Кураанах-Юрэх (Алтан), Кучаанай, Бакы, Кыылаах, Дайыылаах, Тайахтаах-Юрэх, Саха-Аартыга, Аата-Суох, Бухурук, Бугурун, Курунг-Юрэх, Аата-Суох і інш.

Рака багата рыбай, у вусці — лоўля омуля.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Государственный водный реестр РФ
* *Жук В. А., Алексеевский Н. И.* Омолой // Научно-популярная энциклопедия «Вода России»
* Omoloy At Namu // A Regional, Electronic, Hydrographic Data Network For the Arctic Region (R-ArcticNET)

Катэгорыя:Рэкі Якуціі
Катэгорыя:Басейн мора Лапцевых
Выпраўленчая калонія № 9

**Выпраўленчая калонія № 9** — выпраўленчая ўстанова, мужчынская калонія строгага рэжыму ў Горках Магілёўскай вобласці Беларусі. Размешчана на поўдні горада, за чыгуначнымі пуцямі і станцыяй Пагодзіна, па адрасе вул. Дабралюбава, 16. Разлічана на 1500 чалавек. У розныя гады ў Горацкай калоніі № 9 адбывалі частку свайго тэрміну апазіцыйныя актывісты Зміцер Дашкевіч, Мікалай Дзядок, Аляксей Мілюкоў і Васіль Парфянкоў, Міхаіл Жамчужны, прызнаны праваабарончымі арганізацыямі Беларусі палітвязнем.

## Гісторыя 
Створана на базе цагельні ў Горках пастанова Саўміна БССР «Аб стварэнне новых і ўмацаванні матэрыяльна-тэхнічнай базы існуючых выпраўленча-працоўных калоній МУС БССР» ад 6 лютага 1957 года. Вясной таго ж года пачалося будаўніцтва асноўнай агароджы, жылых будынкаў і вытворчых карпусоў. На будаўніцтве аб’екта ўстановы да сакавіка 1964 гады былі задзейнічаны асуджаныя, якія знаходзіліся на палегчаным рэжыме. Асноўным відам работ быў выпуск чырвонай цэглы, гліну для якога асуджаныя здабывалі па ўсёй тэрыторыі Горацкага раёна. З сакавіка 1964 года ў калоніі ўжо ўтрымліваліся раней асуджаныя асобы, а ў 1975 годзе прадпрыемства перапрафілявана на выпуск прамысловай прадукцыі.

## Вядомыя зняволеныя 
### Аляксей Мілюкоў 
4 верасня 2013 г. Аляксей Мілюкоў і яго бацька Алег Жалноў, вядомы бабруйскі блогер, зафіксавалі на відэакамеру парушэнне правіл дарожнага руху (незаконная паркоўка) супрацоўнікамі міліцыі, пасля чаго з вусновай заявай звярнуліся да супрацоўнікаў ДАІ. Тыя, у сваю чаргу, абвінавацілі Алега Жалнова ў тым, што ён перашкаджае ім выконваць свае абавязкі. У выніку абодвух бацьку і сына, як яны сцвярджаюць, гвалтам зацягнулі ў міліцэйскі будынак.

У студзені 2014 г. супраць Аляксея Мілюкова было ўзбуджана крымінальная справа па артыкуле 364 Крымінальнага кодэкса Рэспублікі Беларусь — «Гвалт або пагроза ўжывання гвалту ў дачыненні да супрацоўніка органаў унутраных спраў». 18 ліпеня 2014 года Мілюкоў быў асуджаны на тры гады «хіміі» і атрымаў штраф 50 мільёнаў беларускіх рублёў за нанясенне маральнай і фізічнай шкоды супрацоўніку ДАІ. У верасні 2016 года ён быў асуджаны паводле артыкула 415 Крымінальнага кодэксу нібыта за ўхіленне ад адбыцця пакараньня ў выглядзе абмежавання волі і змешчаны ў Горацкую калонію. Беларуская дэмакратычная апазіцыя прызнае яго палітвязнем.

У калоніі, паводле словаў Мілюкова, яго правакуюць на агрэсію і прымяненне фізічнай сілы, некалькі разоў спрабавалі змясціць у камеру са зняволенымі з нізкім сацыяльным статусам. Мілюкова змяшчалі ў штрафны ізалятар, пазбавілі перадач і спатканняў з роднымі, перавялі ў памяшканне камернага тыпу. На асуджанага накладзена 16 спагнанняў, у тым ліку за тое, што ён ня меў кашулі і галаўнога ўбору, якія яму былі абавязаныя выдаць у калоніі, але так і не выдалі.

У верасні 2017 года ў знак пратэсту супраць дзеянняў адміністрацыі калоніі Мілюкоў аб‘явіў галадоўку.

Катэгорыя:Выпраўленчыя калоніі Беларусі
Катэгорыя:Горкі
Тучнае (Акмолінская вобласць)

**Тучнае** () — сяло ў Сандыктаўскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Васільеўскай сельскай акругі. Код КАТА — 116439300.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 302 чалавекі (139 мужчын і 163 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 183 чалавекі (99 мужчын і 84 жанчыны).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Сандыктаўскага раёна
Малы Таймыр

**Малы Таймыр** () — востраў у моры Лапцевых, у паўднёва-ўсходняй частцы архіпелага Паўночная Зямля. Размешчаны ў Таймырскім Даўгана-Ненецкім раёне Краснаярскага края Расіі.

Быў адкрыты ў 1913 годзе экспедыцыяй Барыса Андрэевіча Вількіцкага і названы першаадкрывальнікам «Востраў Цэсарэвіча Аляксея». У 1926 годзе быў перайменаваны ў «Малы Таймыр».

Плошча каля 250 км². Працягласць з захаду на ўсход 29 км, максімальная шырыня 10 км. Вышыня да 30 м (пагорак Высокая Горка, размешчаны ў паўднёвай частцы вострава). Складзены флювіягляцыяльнымі і марскімі адкладамі (пяскі, суглінкі). Пакрыты пераважна імхом і лішайнікамі. Знаходзіцца за 42 км на паўднёвы ўсход ад вострава Бальшавік.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Астравы мора Лапцевых
Жалбасшы (Акмолінская вобласць)

**Жалбасшы** () — сяло ў Ярэйментаўскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Акмырзінскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 44 км на захад ад цэнтра горада Ярэйментаў. Код КАТА — 114633300.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 253 чалавекі (128 мужчын і 125 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 73 чалавекі (41 мужчына і 32 жанчыны).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Ярэйментаўскага раёна
Ярэйментаў

**Ярэйментаў** — горад у Акмолінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Ярэйментаўскага раёна. Код КАТА — 114620100.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* БСЭ: Ерментау

Катэгорыя:Гарады Акмолінскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Ярэйментаўскага раёна
Бестагай (Акмолінская вобласць)

**Бестагай** () — аул у Ярэйментаўскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Бестагайскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 51 км на паўночны захад ад цэнтра горада Ярэйментаў. Код КАТА — 114635100.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва аула складала 851 чалавек (414 мужчын і 437 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у ауле пражывалі 548 чалавек (286 мужчын і 262 жанчыны).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Ярэйментаўскага раёна
Акмырза

**Акмырза** () — аул у Ярэйментаўскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Акмырзінскай сельскай акругі. Код КАТА — 114633100.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва аула складала 867 чалавек (418 мужчын і 449 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у ауле пражывалі 740 чалавек (374 мужчыны і 366 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Ярэйментаўскага раёна
Байсары (Акмолінская вобласць)

**Байсары** () — сяло ў Ярэйментаўскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Бестагайскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 49 км на паўночны захад ад цэнтра горада Ярэйментаў. Код КАТА — 114635200.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 522 чалавекі (262 мужчыны і 260 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 265 чалавек (132 мужчыны і 133 жанчыны).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Ярэйментаўскага раёна
Ярэйментаўскі раён

**Ярэйментаўскі раён** () — адміністрацыйная адзінка Акмолінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр — горад Ярэйментаў. Плошча раёна складае 17,5 тыс. км², колькасць насельніцтва — 33 908 чел. (2010).

## Спасылкі 
* Информация о районе на сайте области
Марыямпальскае самакіраванне

**Марыямпальскае самакіраванне** () — адміністрацыйная адзінка ў Літве ў складзе Марыямпальскага павета, адносіцца да этнаграфічнага рэгіёну Судовія.

## Насельніцтва 
## Сянюніі 
Марыямпальскае самакіраванне падзяляецца на 6 сянюній і 3 марыямпальскія гарадcкія сянюніі:
** *Гудзелейская* ()
** *Ігляўкская* ()
** *Людвінаваская* ()
** *Марыямпальская* ()
** *Саснаўская* ()
** *Шунскаўская* ()
* горад Марыямпаль:
** *Дзягучэйская* ()
** *Макальская* ()
** *Нартаўская* ()

## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
## Спасылкі
Алжабай батыра

**Алжабай батыра** () — аул у Ярэйментаўскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Бестагайскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 42 км на паўднёвы ўсход ад цэнтра горада Ярэйментаў. Код КАТА — 114637100.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва аула складала 1642 чалавекі (870 мужчын і 772 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у ауле пражывалі 1322 чалавекі (669 мужчын і 653 жанчыны).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Ярэйментаўскага раёна
Базтал (Акмолінская вобласць)

**Базтал** () — сяло ў Ярэйментаўскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр і адзіны населены пункт Базтальскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 50 км на ўсход ад цэнтра горада Ярэйментаў. Код КАТА — 114639100.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 1131 чалавек (574 мужчыны і 557 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 810 чалавек (422 мужчыны і 388 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Ярэйментаўскага раёна
Тайбай

**Тайбай** () — аул у Ярэйментаўскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Тайбайскай аульнай акругі. Код КАТА — 114641100.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва аула складала 1401 чалавек (698 мужчын і 703 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у ауле пражывалі 1288 чалавек (647 мужчын і 641 жанчына).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Ярэйментаўскага раёна
Жарык (Акмолінская вобласць)

**Жарык** () — сяло ў Ярэйментаўскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Тайбайскай аульнай акругі. Код КАТА — 114641300.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 347 чалавек (176 мужчын і 171 жанчына). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 133 чалавекі (74 мужчыны і 59 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Ярэйментаўскага раёна
Малтабар

**Малтабар** () — сяло ў Ярэйментаўскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Тайбайскай аульнай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 4 км на паўночны ўсход ад цэнтра горада Ярэйментаў. Код КАТА — 114641400.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 673 чалавекі (367 мужчын і 306 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 586 чалавек (315 мужчын і 271 жанчына).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Ярэйментаўскага раёна
Куншалган

**Куншалган** () — аул у Ярэйментаўскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Куншалганскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 55 км на поўдзень ад цэнтра горада Ярэйментаў. Код КАТА — 114645100.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва аула складала 1123 чалавекі (554 мужчыны і 569 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у ауле пражывалі 725 чалавек (365 мужчын і 360 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Ярэйментаўскага раёна
Ізабільнае (Акмолінская вобласць)

**Ізабільнае** () — сяло ў Сцепнагорскай гарадской адміністрацыі (да 2013 года — у  Ярэйментаўскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр і адзіны населены пункт Ізабільненскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 97 км к северу ад горада Ярэйментаў і 115 км ад Сцепнагорска. Код КАТА — 111849100. 11 красавіка 2013 года ўвайшло ў склад гарадской адміністрацыі Сцепнагорска.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 1428 чалавек (819 мужчын і 609 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 933 чалавекі (493 мужчыны і 440 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты гарадской адміністрацыі Сцепнагорска
Алгабас (Ярэйментаўскі раён)

**Алгабас** () — сяло ў Ярэйментаўскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Бестагайскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 29 км на поўдзень ад цэнтра горада Ярэйментаў. Код КАТА — 114637200.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 241 чалавек (130 мужчын і 111 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 98 чалавек (55 мужчын і 43 жанчыны).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Ярэйментаўскага раёна
Аксуат (Акмолінская вобласць)

**Аксуат** () — аул у Ярэйментаўскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр і адзіны населены пункт Новадалінскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 59 км на паўднёвы ўсход ад цэнтра горада Ярэйментаў. Код КАТА — 114647100.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 1589 чалавек (795 мужчын і 794 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 702 чалавекі (351 мужчына і 351 жанчына).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Ярэйментаўскага раёна
Навамаркаўка (Акмолінская вобласць)

**Новомарковка** () — сяло ў Ярэйментаўскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр і адзіны населены пункт Новамаркаўскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 57 км на захад ад цэнтра горада Ярэйментаў. Код КАТА — 114651100.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 2166 чалавек (1100 мужчын і 1066 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 1826 чалавек (917 мужчын і 909 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Ярэйментаўскага раёна
Уленты

**Уленты** () — сяло ў Ярэйментаўскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Улянцінскай сельскай акругі. Код КАТА — 114653100.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 1122 чалавекі (576 мужчын і 546 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 946 чалавек (493 мужчыны і 453 жанчыны).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Ярэйментаўскага раёна
Каржынколь (Ярэйментаўскі раён)

**Каржынколь** () — станцыя ў Ярэйментаўскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Улянцінскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 22 км на ўсход ад цэнтра горада Ярэйментаў. Код КАТА — 114653500.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва станцыі складала 230 чалавек (111 мужчын і 119 жанчын). Паводле дадзеных 2009 года, у населеным пункце пражывалі 130 чалавек (65 мужчын і 65 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Ярэйментаўскага раёна
Яркіншылік

**Яркіншылік** () — аул у Ярэйментаўскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Яркіншылікскай аульнай акругі. Код КАТА — 114655100.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 3900 чалавек (1946 мужчын і 1954 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 3708 чалавек (1883 мужчыны і 1825 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Ярэйментаўскага раёна
Веранка (Акмолінская вобласць)

**Веранка** () — сяло ў Ярэйментаўскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Яркіншылікскай аульнай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 40 км на захад ад цэнтра горада Ярэйментаў. Код КАТА — 114655200.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 266 чалавек (126 мужчын і 140 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 102 чалавекі (49 мужчын і 53 жанчыны).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Ярэйментаўскага раёна
Тургай (Акмолінская вобласць)

**Тургай** () — сяло ў Ярэйментаўскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Тургайскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 30 км на паўночны захад ад цэнтра горада Ярэйментаў. Код КАТА — 114659100.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 1597 чалавек (747 мужчын і 850 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 1224 чалавекі (624 мужчыны і 600 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Ярэйментаўскага раёна
Ніжні Таргай

**Ніжні Таргай** () — сяло ў Ярэйментаўскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Тургайскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 32 км на паўночны захад ад цэнтра горада Ярэйментаў. Код КАТА — 114659200.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 176 чалавек (91 мужчына і 85 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 112 чалавекі (55 мужчын і 57 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Ярэйментаўскага раёна
Балыкты (Акмолінская вобласць)

**Балыкты** () — аул у Ярэйментаўскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Тургайскай сельскай акругі. Код КАТА — 114659300.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва аула складала 324 чалавекі (151 мужчына і 173 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у ауле пражывалі 222 чалавекі (112 мужчын і 110 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Ярэйментаўскага раёна
Карагайлы (Акмолінская вобласць)

**Карагайлы** () — аул у Ярэйментаўскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Тургайскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 31 км на захад ад цэнтра горада Ярэйментаў. Код КАТА — 114659400.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва аула складала 177 чалавек (92 мужчыны і 85 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у ауле пражываў 61 чалавек (27 мужчын і 34 жанчыны).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Ярэйментаўскага раёна
Тургай (станцыя)

**Тургай** () — станцыя ў Ярэйментаўскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Тургайскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 30 км на паўночны захад ад цэнтра горада Ярэйментаў. Код КАТА — 114659500.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва станцыі складала 91 чалавек (47 мужчын і 44 жанчыны). Паводле дадзеных 2009 года, у населеным пункце пражывалі 80 чалавек (45 мужчын і 35 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Ярэйментаўскага раёна
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1962 годзе
Аляксандр Аляксандравіч Чахоўскі

**Аляксандр Аляксандравіч Чахо́ўскі** (; в. Рыбцы, Смілавіцкі раён, Менская акруга)  — ) — беларускі вучоны ў галіне дэндралогіі. Кандыдат біялагічных навук (1965).

## Біяграфія 
Скончыў Рудзенскую сярэднюю школу (1949), Беларускі лесатэхнічны інстытут імя Кірава (1954). Працаваў у Азярыцкай МТС меліяратарам (1954—1955). Быў навуковым супрацоўнік Цэнтральнага батанічнага саду НАН Беларусі, вядучым супрацоўнікам (1955—2000).

## Навуковая дзейнасць 
Займаўся даследаваннем пытанняў інтрадукцыі дрэвавых раслін, зімаўстойлівасці, асаблівасцяў сезоннага развіцця і плоданашэння, укаранення ў зялёнае будаўніцтва.

## Асноўныя публікацыі 
* *Бобореко Е. З., Нестерович Н. Д., Орленок Е. И., Чаховский А. А., Шкутко Н. В.* Древесные растения Центрального ботанического сада АН БССР. — Минск: Наука и техника, 1982. — 293 с.
* *Федорук А. Т., Шкутко Н. В., Чаховский А. А.* Ассортимент деревьев и кустарников для зеленого строительства в южной части Беларуси. Минск, 1997. — 16 с.
* Элеутерококк, аралия и другие новые для Беларуси лекарственные растения радиопротекторного действия / А. А. Чаховский. — Минск: Право и экономика, 1996. — 80 с. — ISBN 985-6194-58-X
* Некоторые особенности роста и развития деревьев в городских посадках и мероприятия по уходу за ними : автореферат диссертации … кандидата биологических наук / А. А. Чаховский. ― Минск, 1965.
* Вяйгела ў Беларусі / А. А. Чахоўскі. — Мінск, 1993.

## Літаратура 
*  — С. 332.
* Памяць : Пухавіцкі раён: гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / [укладальнік А. А. Прановіч; рэдкалегія: А. М. Карлюкевіч і інш.]. — Мінск : Беларусь, 2003. — 748 с. — 3000 экз. ISBN 985-01-0251-9

## Спасылкі 
* Кураторы коллекций // Ботанические коллекции Беларуси 
* Чахоўскі, Аляксандр Аляксандравіч (кандыдат біялагічных навук) // Нацыянальная бібліятэка Беларусі

Катэгорыя:Дэндролагі СССР
Катэгорыя:Дэндролагі Беларусі
Катэгорыя:Цэнтральны батанічны сад Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі
Катэгорыя:Члены КПСС
Багданаўка (Клімавіцкі раён)

**Багданаўка** — былая вёска ў Клімавіцкім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі. Уваходзіла ў склад Родненскага сельсавета.

## Гісторыя 
Вёска вядома з XVIII стагоддзя.

З 20 жніўня 1924 года ўваходзіла ў склад Родненскага сельсавета.

Скасавана ў 2003 годзе.

## Геаграфія 
Багданаўка знаходзіцца за 12 км у напрамку на паўднёвы ўсход ад горада Клімавічы, за 136 км ад Магілёва.

## Насельніцтва 
* 1784 год — 315 жыхароў, 40 гаспадарак
* 1816 год — 47 жыхароў, 10 гаспадарак
* 1897 год — 54 жыхары, 7 гаспадарак, у аднайменнай сядзібе побач — 8 жыхароў, 1 гаспадарка
* 1909 год — 59 жыхароў, 7 гаспадарак, у маёнтку — 10 жыхароў, 1 гаспадарка
* 1926 год — 163 жыхары, 28 гаспадарак
* 1970 год — 8 жыхароў, 6 гаспадарак
* 2007 год — насельніцтва адсутнічае

## Літаратура 
* 
* Ліст карты N-36-88. Выданне 1989 г. Стан мясцовасці на 1985 г.
* Ліст карты N-36-89. Выданне 1989 г. Стан мясцовасці на 1984 г.

## Спасылкі
Дразда

**Дразда́**, **Дрозка** — рака ў Лагойскім раёне Мінскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Вілія (басейн Нёмана).

Даўжыня ракі 15 км. Плошча вадазбору 64 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 2,3 м/км. Выток ракі знаходзіцца каля вёскі Дзераўно (на ўсход ад вёскі Хадакі). Упадае ў Вілію за 0,5 км на ўсход ад вёскі Камена Вілейскага раёна. Вадазбор у паўночнай частцы Мінскага ўзвышша. Каля вёскі Хадакі на рацэ плаціна і сажалка.

Каля ракі вёскі Мяжанка, Хадакі, Задроздзе.

## Літаратура 
*  — С. 179.
* 
* 
* Ліст карты N-35-56. Выданне 1987 г. Стан мясцовасці на 1984 г.
* Ліст карты N-35-55. Выданне 1987 г. Стан мясцовасці на 1984 г.

## Спасылкі 
* Общая характеристика речной сети Минской области (в разрезе районов) // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 

Катэгорыя:Рэкі Лагойскага раёна
Катэгорыя:Прытокі Віліі
Ганна Лінд

**Ілвэ Ганна Марыя Лінд** (,  — ) — шведскі палітык, член Сацыял-дэмакратычнай партыі, міністр замежных спраў Швецыі з 1998 па 2003 гады.

## Біяграфія 
Ганна Лінд нарадзілася ў 1957 годзе ў стакгольмскім раёне Эншэдэ. У палітычнае жыццё ўключылася ўжо ў 12 гадоў, удзельнічаючы ў акцыях пратэсту супраць В’етнамскай вайны і працы Шведскай сацыял-дэмакратычнай маладзёжнай лігі. У 1982 годзе скончыла юрыдычны факультэт Упсальскага ўніверсітэта са ступенню бакалаўра і ў той жа год была абрана ў Парламент. У 1984 яна ўзначаліла маладзёжную лігу Сацыял-дэмакратычнай партыі Швецыі, а ў перыяд з 1991 па 1994 год з’яўлялася членам гарадскога савета Стакгольма.

У 1994 годзе Лінд заняла пасаду міністра па абароне навакольнага асяроддзя ва ўрадзе Інгвара Карлсана, а ў 1998 новы прэм’ер-міністр краіны, Ёран Персан, прызначыў яе на пасаду міністра замежных спраў. Лінд выступала з асуджэннем палітыкі Злучаных Штатаў у Іраку, а таксама крытыкавала палітыку ўрадаў Арыэля Шарона і Сільвіа Берлусконі. У той жа час яна была актыўным прыхільнікам пашырэння ЕС і выказвалася за ўступленне Швецыі ў Еўрапейскі Саюз і ў зону еўра.

### Гібель 
''''''
10 верасня 2003 года ў супермаркеце ў цэнтры Стакгольма на Ганну Лінд быў здзейснены замах. Нападнік нанёс ёй некалькі ўдараў нажом, пасля чаго схаваўся. Лінд была дастаўлена ў Каралінскую бальніцу, дзе ўрачы на працягу некалькіх гадзін змагаліся за яе жыццё. Аднак ранняй раніцай 11 верасня яна сканала ад атрыманых ран.

## Сям’я 
Ганна Лінд была замужам, у яе засталіся двое сыноў.

## Спасылкі 
* 
* Смерць Ганны Лінд. «Aкт вар’яцтва» не быў выпадковым?
* Ганна Лінд: міністр з заплечнікам за спіной 

Катэгорыя:Сацыял-дэмакраты Швецыі
Катэгорыя:Міністры замежных спраў Швецыі
Катэгорыя:Забітыя палітыкі
Катэгорыя:Выпускнікі Упсальскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Жанчыны-палітыкі Швецыі
Каварыянтныя метады

**Каварыя́нтныя ме́тады** ў оптыцы — прамыя бескаардынатныя метады апісання розных фізічных з’яў, заснаваныя на выкарыстанні вектарна-тэнзарнага злічэння і лінейнай алгебры.

Каварыянтныя метады прынцыпова не патрабуюць выбару канкрэтнай сістэмы каардынат, што значна спрашчае форму запісу матэматычных суадносін і надае ім агульны характар.

Каварыянтныя метады распрацаваны ў Інстытуце фізікі НАН Беларусі пад кіраўніцтвам Ф. І. Фёдарава.

На аснове каварыянтных метадаў прапанаваны арыгінальны падыход да апісання палярызацыі святла, каварыянтная фармулёўка законаў адбіцця і пераламлення святла; вывучаны аптычныя ўласцівасці паглынальных і магнітных крышталёў; выяўлены асноўныя заканамернасці ў оптыцы гіратропных асяроддзяў.
З дапамогай каварыянтных метадаў дадзена малекулярнае абгрунтаванне адбіцця і пераламлення святла (Б. А. Соцкі), пабудавана тэорыя неаднародных хваль, прадказаны зрух Фёдарава.

## Літаратура 
* 
* *Фёдоров Ф. И.* Оптика анизотропных сред. — Мн., 1958.
* *Фёдоров Ф. И.* Теория упругих волн в кристаллах. — М., 1965.
* *Фёдоров Ф. И.* Теория гиротропии. — Мн., 1976.

Катэгорыя:Тэарэтычная фізіка
Катэгорыя:Оптыка
Барыс Аляксандравіч Соцкі

**Бары́с Алякса́ндравіч Со́цкі** (, Саратаў, Расія — ) — беларускі фізік-тэарэтык.
Доктар фізіка-матэматычных навук (1989), прафесар (1991).

Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт у 1953 годзе. З 1959 года ў Інстытуце фізікі АН Беларусі (у 1976—1993 гадах загадчык лабараторыі).

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя працы па малекулярнай оптыцы і лазернай фізіцы. Распрацаваў паслядоўную малекулярную тэорыю электрамагнітных хваль у крышталях. Заклаў асновы квантавастатыстычнай тэорыі аптычных палёў, вызначыў сувязь паміж кагерэнтнасцю і энтрапіяй электрамагнітнага выпрамянення.

## Публікацыі 
* К молекулярной теории отражения и преломления света (разам з Ф. І. Фёдаравым) // Оптика и спектроскопия. 1958. Т. 4, вып. 3; Т. 5, вып. 1;
* Когерентные свойства оптических полей с антикорреляцией в высших порядках (разам з У. А. Дзмітрыевым) // Оптика и спектроскопия. 1988. Т. 64, № 1.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Фізікі Беларусі
Катэгорыя:Фізікі СССР
Юваль Ной Гарары

**Юваль Ной Гарары** (; нар. ) — ізраільскі гісторык, прафесар Яўрэйскага універсітэта, публіцыст, адзін з самых вядомых інтэлектуалаў сучаснасці, аўтар сусветных бэстселераў «Sapiens — рэзюмэ гісторыі чалавецтва» і «Нomo Deus». Піша аб пытаннях глабальных праблем будучыні, чалавечай свядомасці, палітыкі і штучнага інтэлекту.

У пачатку сваёй кар’еры спецыялізаваўся на ваеннай гісторыі сярэднявечча, працягваў навучэнне ў Оксфардзе, па вяртанні ў Ізраіль выкладаў на кафедры гісторыі Яўрэйскага ўніверсітэта. З 2004 года рэгулярна выходзяць яго кнігі, якія карыстаюцца шырокай папулярнасцю, у тым ліку сярод масавых чытачоў.

Катэгорыя:Гісторыкі Ізраіля
Катэгорыя:Медыявісты
Кагерэнтнасць (фізіка)

**Кагерэ́нтнасць** (ад  — «які знаходзіцца ў сувязі», «звязаны») — узгодненае працяканне ў часе некалькіх вагальных або хвалевых працэсаў.

Выяўляецца ў наяўнасці нязменных суадносін паміж фазамі розных ваганняў. Найпрасцейшы прыклад кагерэнтнасці — пастаянства рознасці фаз двух гарманічных ваганняў з аднолькавымі частотамі.

Кагерэнтныя светлавыя хвалі можна атрымаць дзяленнем пучка хваль ад адной (нялазернай) крыніцы святла або пры дапамозе лазераў, у радыёдыяпазоне — ад розных генератараў, якія працуюць на стабілізаванай частаце.

Кагерэнтнасць — неабходная ўмова ўзнікнення інтэрферэнцыі хваль.

Паняцце кагерэнтнасці выкарыстоўваецца ў хвалевай і квантавай оптыцы, квантавай механіцы, радыёфізіцы і радыётэхніцы.

## Гл. таксама 
* Інтэрферэнцыя святла

## Літаратура 
*  С. 403.

## Спасылкі 
* Когерентность // Физическая энциклопедия

Катэгорыя:Тэорыя ваганняў
Катэгорыя:Оптыка
Катэгорыя:Хвалевая фізіка
Шакей (Акмолінская вобласць)

**Шакей** () — сяло ў Ярэйментаўскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Куншалганскай сельскай акругі. Код КАТА — 114645300.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 381 чалавек (214 мужчын і 167 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 278 чалавек (163 мужчыны і 115 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Ярэйментаўскага раёна
Катляроў

**Катляроў** — сучаснае прозвішча. Магчыма, звязана з літоўскім прозвішчам *Katlėrius*, з адпаведнымі адыменнымі тапонімамі *Katlėriai, Katleriškiai*.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Сяргеевіч Катляроў (нар. 1993) — беларускі футбаліст.
* Гаўрыіл Пракопавіч Катляроў — міністр фінансаў БССР у 1946—1947 гадах.
* Георгій Макаравіч Катляроў (1928—2018) — Герой Сацыялістычнай Працы, дэпутат Вярхоўнага Савета БССР.
* Ігар Васільевіч Катляроў — дырэктар Інстытута сацыялогіі НАН Рэспублікі Беларусь.
* Ізяслаў Рыгоравіч Катляроў — беларускі паэт і журналіст, быў 16 год дырэктарам Светлагорскай карціннай галерэі «Традыцыя» імя Германа Пранішнікава.
* Сяргей Катляроў — беларускі музыкант, бубнач з гурта Svet Boogie Band.

## Гл. таксама 
* Катляр

Катэгорыя:Рускія прозвішчы
Будлаўка

**Будлаўка** — былая вёска ў Клімавіцкім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі. Уваходзіла ў склад Родненскага сельсавета.

## Геаграфія 
Будлаўка знаходзіцца за 24 км у напрамку на ўсход ад горада Клімавічы, за 147 км ад Магілёва.

## Гісторыя 
Упершыню згадваецца ў 1784 годзе як вёска ў Клімавіцкім павеце Магілёўскай губерні.

З 20 жніўня 1924 года па 11 красавіка 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Судзілаўскага сельсавета. Пасля скасавання Судзілаўскага сельсавета ў 1960 годзе была ўключана ў склад Родненскага сельсавета.

24 жніўня 1989 года скасавана.

## Насельніцтва 
* 1784 год — 13 жыхароў, 3 гаспадаркі
* 1897 год — 101 жыхар, 15 гаспадарак
* 1909 год — 115 жыхароў, 21 гаспадарка
* 1926 год — 179 жыхароў, 32 гаспадаркі
* 1970 год — 1 жыхар, 1 гаспадарка
* 2007 год — насельніцтва адсутнічае

## Літаратура 
* 
* Ліст карты N-36-88. Выданне 1989 г. Стан мясцовасці на 1985 г.
* Ліст карты N-36-89. Выданне 1989 г. Стан мясцовасці на 1984 г.

## Спасылкі
Койтас (Акмолінская вобласць)

**Койтас** () — сяло ў Ярэйментаўскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Койтаскай сельскай акругі. Код КАТА — 114646100.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 424 чалавекі (213 мужчын і 211 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 169 чалавек (92 мужчыны і 77 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Ярэйментаўскага раёна
Кардон (археалагічны помнік)

**Кардон** — комплекс археалагічных помнікаў каля в. Кардон Шумілінскага раён Беларусі.

Аб'ект трапіў у top-10 адкрыццяў НАН Беларусі ў галіне фундаментальных даследаванняў за 2016 год. 

Складаецца з гарадзішча, 2 селішч, курганнага могільніка і гавані. 

Комплекс з гарадзішча і селішча выяўлены ў 1933 годзе, тады знаходкі на ім датавалі VIII—IX ст., але далей помнік не даследаваўся. Да 2015 года пашкоджаны «чорнымі капацелямі».

На думку В. Ляўко, паселішча дасягнула росквіту ў IX — сярэдзіне X ст. Пакуль няма падстаў для высновы, што на гэтым месцы скандынавы жылі стала.

Катэгорыя:Археалагічныя аб’екты Шумілінскага раёна
Катэгорыя:Кардон (Шумілінскі раён)
Ісаак Якаўлевіч Памеранчук

**Ісаа́к Я́каўлевіч Памеранчу́к** (, Варшава — ) — савецкі фізік-тэарэтык. Акадэмік АН СССР (1964, член-карэспандэнт 1953).

## Біяграфія 
Скончыў Ленінградскі політэхнічны інстытут (1936). З 1940 у Фізічным інстытуце, з 1943 у Інстытуце атамнай энергіі, з 1946 у Інстытуце тэарэтычнай і эксперыментальнай фізікі АН СССР, адначасова прафесар Маскоўскага інжынерна-фізічнага інстытута.

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя працы па ядзернай фізіцы, фізіцы цвёрдага цела, тэорыі квантавых вадкасцей, фізіцы элементарных часціц і высокіх энергій.

Прадказаў сінхратроннае выпрамяненне (1944; разам з Д. Д. Іваненкам). Выявіў анамальны характар плаўлення (зацвердзявання) гелію-3 (эфект Памеранчука; 1950) і прапанаваў новы метад атрымання нізкіх тэмператур. Сфармуляваў адно з асноўных палажэнняў квантавай тэорыі поля (гл. тэарэма Памеранчука). Зрабіў важкі ўклад у стварэнне першых у СССР ядзерных рэактараў.

## Узнагароды 
Дзяржаўныя (Сталінскія) прэміі СССР 1950, 1952.

## Творы 
* Собрание научных трудов. Т. 1—3. М., 1972.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Фізікі-тэарэтыкі СССР
Катэгорыя:Правадзейныя члены АН СССР
Катэгорыя:Лаўрэаты Сталінскай прэміі
Катэгорыя:Выпускнікі СПбДПУ
Эрнст Ліндэр

{{Ваенны дзеяч
 |імя                  = Эрнст Ліндэр 
 |арыгінал імя       = 
 |дата нараджэння        = 
 |месца нараджэння       = 
 |дата смерці          =
 |месца смерці         = 
 |выява          = Ernst Linder.JPG
 |шырыня               = 200px
 |апісанне выявы = 
 |мянушка             = 
 |псеўданім            = 
 |прыналежнасць       = 
 |гады службы          = 1888 — 1940
 |званне               = Генерал ад кавалерыі
 |род войскаў            = 
 |камандаваў           = 
 |частка                = 
 |бітвы             = Грамадзянская вайна ў ФінляндыіСавецка-фінляндская вайна (1939—1940)
 |узнагароды              = 
{

-

-

-

}
 |вікісховішча            = 
 |сувязі                = 
 |у адстаўцы           = 
 |аўтограф             = 
}}

**Эрнст Лі́ндэр** (; , Пох’я, Вялікае княства Фінляндскае — , , Швецыя)— фінскі і шведскі ваенны дзеяч, генерал кавалерыі.

## Біяграфія 
Скончыў Калбергскую ваенную школу і шведскую ваенную акадэмію, а з 1888 года пачаткаў службу ў шведскай арміі.

У 1918 годзе паступіў у фінскую армію, а ў красавіку—маі 1918 года камандаваў групай Сава, на чале якой ваяваў з чырвонымі атрадамі. З 1918 па 1919 гады генерал інспектар кавалерыі, стваральнік фінскіх кавалерыйскіх частак.

У 1924 годзе прыняў удзел у летніх Алімпійскіх гульнях 1924 года ў Парыжы, дзе заваяваў залаты медаль па выездцы (індывідуальнае першынство). Ліндэр прадстаўляў Швецыю.

З 6 студзеня па 27 лютага 1940 камандуючы Шведскім добраахвотніцкім корпусам. З 28 лютага па 26 красавіка 1940 года камандаваў Сальскай дырэкцыяй. Аўтар мемуар пра вайну за незалежнасць *Från Finlands Frihetskrig* (1920).

Памёр 14 красавіка 1943 года і быў пахаваны на «Паўночных могілках» у Стакгольме.

Катэгорыя:Коннікі на летніх Алімпійскіх гульнях 1924 года
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Швецыі
Катэгорыя:Генералы Фінляндыі
Тагундайн

**Тагундайн** — вёска ў нацыянальнай акрузе (штаце) Карэн у М’янме, трэцяя па колькасці насельніцтва вёска акругі. Колькасць насельніцтва 4994 жыхароў (2014 год).

## Спасылкі 
Катэгорыя:Населеныя пункты М’янмы
Марцін Бегайм

**Марцін Бегайм** (, , ;  — ) — нямецкі вучоны, негацыянт і мараплавец, доўгі час знаходзіўся на партугальскай службе. Стваральнік найстарэйшага глобуса, які захаваўся да нашых дзён.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Географы Германіі
Катэгорыя:Картографы Германіі
Катэгорыя:Мараплаўцы
1980 год у гісторыі кіно

**1980** год быў адзначаны шэрагам кінематаграфічных падзей.

## Лідары праката 
## Падзеі 
* 20 сакавіка — першая цырымонія ўзнагароджання нацыянальнай кінапрэміі Канады «*Джыні*».

## Фільмы 
* «*Вазьму твой боль*» — Беларусьфільм, рэж. Міхаіл Пташук (у ролях: Уладзімір Гасцюхін, Стэфанія Станюта, Пётр Юрчанкоў).
* «*Вакзал*» — чорна-белы кароткаметражны дакументальны фільм Кшыштафа Кеслёўскага.
* «*Гаворачыя галовы*» — чорна-белы кароткаметражны дакументальны фільм Кшыштафа Кеслёўскага.
* «*З жыцця марыянетак*» — рэж. Інгмар Бергман.
* «''Мабыць, багі звар'яцелі''» — кінакамедыя паўднёваафрыканскага рэжысёра і сцэнарыста Джэймі Уйса.
* «Малады дубок» — «Беларусьфільм»,  Уладзімір Колас (у ролях: Баляслаў Сяўко, Іван Сідараў)
*«Удар парасона» — мастацкі,  «Gaumont Film Company»,  Жэрар Уры (у ролях: П’ер Рышар)

## Узнагароды 
## Нарадзіліся 
* 26 чэрвеня — Джэйсан Шварцман, амерыканскі акцёр і музыкант.
* 19 ліпеня — Крыс Саліван, амерыканскі акцёр тэлебачання, тэатра і кіно, музыкант.
* 14 кастрычніка — Бен Уіша, брытанскі акцёр.

## Памерлі 
* 29 красавіка — Альфрэд Хічкак, англійскі кінарэжысёр, прадзюсар і сцэнарыст (нар. 1899).

## Спасылкі
Кіно
Катэгорыя:Гады ў кінематографе
Тэарэма Памеранчука

**Тэарэ́ма Памеранчука́** ў квантавай тэорыі поля ўстанаўлівае, што поўныя эфектыўныя сячэнні ўзаемадзеяння часціцы і антычасціцы з адной і той жа мішэнню (нуклонам) пры нарастанні энергіі сутыкнення павінны супадаць.

Мае важнае значэнне для тэорыі моцнага ўзаемадзеяння элементарных часціц.

Сфармулявана І. Я. Памеранчуком у 1958.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Померанчука теорема // Физическая энциклопедия.

Катэгорыя:Квантавая тэорыя поля
Катэгорыя:Фізічныя тэарэмы
Карчэўскі

**Карчэўскі** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Мікалай Фёдаравіч Карчэўскі — беларускі архітэктар.
* Станіслаў Карчэўскі — польскі палітычны і дзяржаўны дзеяч.
* Уладзімір Максімавіч Карчэўскі (нар. 1943) — дацэнт, выдатнік фізічнай культуры СССР (1974), заслужаны трэнер БССР (1992).
Рутэнка

**Рутэнка** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Дзяніс Аляксеевіч Рутэнка (нар. 1986) — беларускі гандбаліст.
* Сяргей Аляксеевіч Рутэнка (нар. 1981) — беларускі гандбаліст.
Каргалжынскі раён

**Каргалжынскі раён** () — адміністрацыйная адзінка Акмолінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр — сяло Каргалжын.

## Спасылкі 
* Информация о районе на сайте области
Каргалжын

**Каргалжын** () — сяло ў Каргалжынскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Каргалжынскай сельскай акругі. Код КАТА — 116030100.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 5717 чалавек (2821 мужчына і 2896 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражываў 4161 чалавек (2030 мужчын і 2131 жанчына).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Каргалжынскага раёна
Абай (Каргалжынскі раён)

**Абай** () — сяло ў Каргалжынскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Каргалжынскай сельскай акругі. Код КАТА — 116030200.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 320 чалавек (212 мужчын і 108 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 83 чалавекі (46 мужчын і 37 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Каргалжынскага раёна
Уркендэу (Акмолінская вобласць)

**Уркендэу** () — сяло ў Каргалжынскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Амангельдзінскай сельскай акругі. Код КАТА — 116033100.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 851 чалавек (426 мужчын і 425 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 489 чалавек (249 мужчын і 240 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Каргалжынскага раёна
Жумай

**Жумай** () — сяло ў Каргалжынскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Амангельдзінскай сельскай акругі. Код КАТА — 116033300.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 280 чалавек (154 мужчыны і 126 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 137 чалавек (75 мужчын і 62 жанчыны).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Каргалжынскага раёна
Ганнаўка (Родненскі сельсавет)

**Ганнаўка** — былая вёска ў Клімавіцкім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі. Уваходзіла ў склад Родненскага сельсавета.

## Гісторыя 
Вёска вядомая з XIX стагоддзя.

З 20 жніўня 1924 года па 11 красавіка 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Судзілаўскага сельсавета. Пасля скасавання Судзілаўскага сельсавета ў 1960 годзе была ўключана ў склад Родненскага сельсавета.

24 жніўня 1989 года скасавана.

## Геаграфія 
Ганнаўка знаходзіцца за 20 км у напрамку на паўднёвы усход ад горада Клімавічы, за 144 км ад Магілёва.

## Насельніцтва 
* 1880 год — 46 жыхароў, 5 двароў
* 1897 год — 45 жыхароў, 7 двароў, у аднайменным маёнтку, што знаходзіўся побач, 17 жыхароў, 1 двор
* 1909 год — 63 жыхары, 9 двароў
* 1926 год — 69 жыхароў, 10 двароў
* 1940 год — 65 жыхароў, 10 двароў
* 1970 год — 43 жыхары, 18 гаспадарак
* 2007 год — насельніцтва адсутнічае

## Літаратура 
* 
* Ліст карты N-36-88. Выданне 1989 г. Стан мясцовасці на 1985 г.
* Ліст карты N-36-89. Выданне 1989 г. Стан мясцовасці на 1984 г.

## Спасылкі
Садырбай

**Садырбай** () — сяло ў Каргалжынскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Арыкцінскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 23 км на ўсход ад цэнтра пасёлка Каргалжын. Код КАТА — 116035400.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 114 чалавекі (51 мужчына і 63 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 60 чалавек (29 мужчын і 31 жанчына).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Каргалжынскага раёна
Кенбідаік

**Кенбідаік** () — сяло ў Каргалжынскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Кенбідаікскай сельскай акругі. Код КАТА — 116037100.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 1124 чалавекі (563 мужчыны і 561 жанчына). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 479 чалавек (229 мужчын і 250 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Каргалжынскага раёна
Майшукур

**Майшукур** () — сяло ў Каргалжынскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Камунарскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 17 км на поўнач ад цэнтра пасёлка Каргалжын. Код КАТА — 116039100.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 461 чалавек (246 мужчын і 215 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 209 чалавек (108 мужчын і 101 жанчына).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Каргалжынскага раёна