Грунвальд (летнік)

**Грунвальд** — першы беларускамоўны дзіцячы летнік, які праводзілі ў 1990-1993 гадах на базе дзіцячага лагера адпачынку «Дружба», у пасёлку Энергетыкаў, (Дзяржынскі раён). Летнік названы ў гонар Грунвальдскай бітвы. Арганізаваны Гарадскім бацькоўскім камітэтам (ГБК) мінскіх беларускамоўных класаў і школ.

## Гісторыя 
Летнік «Грунвальд» быў арганізаваны Гарадскім бацькоўскім камітэтам мінскіх беларускамоўных класаў і школ на базе дзіцячага лагера адпачынку «Дружба», у пасёлку Энергетыкаў (Дзяржынскі раён Мінская вобласць). Грошы на гэтую справу выдзеліў Мінскі абласны савет прафсаюзаў.

Першы заезд адбыўся ў жніўні 1990 года. Апошні ў 1993 годзе. Усе заезды адбываліся раз у год, у жніўні месяцы. Назва «атрады» была заменена на «харугвы». Усяго было чатыры харугвы: Мінская, Полацкая, Віленская і Наваградская. Харугвы насілі назвы гарадоў, але гэта не тычылася паходжання дзяцей менавіта з іх. Дзяцей было за дзвесце чалавек у змену. Галоўным чынам гэта былі вучні Мінскіх беларускіх класаў і школ. У летніку былі створаны ўсе ўмовы для адпачынку: шасціразовае харчаванне, вандроўкі ў Нясвіж ды на радзіму Якуба Коласа, сустрэчы з беларускімі пісьменнікамі, конкурсы ды гульні. Уся выхаваўчая работа ў «Грунвальдзе» вялася толькі на беларускай мове. За завадатараў і выхавацеляў былі студэнты, настаўнікі, а таксама сябры ГБК мінскіх беларускамоўных класаў і школ.

Сярод мерапрыемстваў, якія праводзілі (апроч такіх, як Дзень Нептуна, ці Дзень жарту), галоўнай падзеяй было адзначэнне Грунвальдскай бітвы.

Удзельнікі летніка прымалі ўдзел у 1992 годзе ў археалагічных раскопках пад кіраўніцтвам Ю. Зайца балцкага неўмацаванага селішча ІХ-ХІІІ ст. пад Мінскам. Дзяўчыне Юліі Качанавай пашчасціла знайсці падчас раскопак пярсцёнак прыкладна XIII стагоддзя.

У 1992 годзе на тэрыторыі летніка «Грунвальд» размяшчаўся на ўскрайку намётава скаўцкі лагер «Лясун» Аб'яднання беларускіх скаўтаў. Скаўты ўнеслі вялікую разнастайнасць у жыццё «Грунвальда» скаўцкімі гульнямі і забавамі.

## Кіраўніцтва, выхаванцы і госці летніка 
[thumb|right|300px|Старэйшая харугва, 1990 год. Крайні справа — старэйшы [завадатар Алесь Шалевіч. Унізе ў цэнтры завадатар Вадзім Чарнышоў, злева за ім Алег Грушэцкі, лявей Арцём Чарнышоў, лявей Мікола Гракаў, лявей Антось Кузьміч, сядзіць другая злева — Юлія Качанава]]
Дырэктарам летніка быў Алесь Лозка, намеснікам — Алесь Шалевіч.

Некаторыя з завадатараў і выхавацеляў: Алесь Станкевіч (старэйшы завадатар, старшыня Мінскай суполкі БЗВ), Зміцер Марчук, Ксенія Дзягілява (мастачка), Віктар Івашкевіч (адзін з лідараў БНФ), Вольга Цярэшчанка (бард-спявачка), Генадзь Вінярскі (дырэктар і заснавальнік выдавецтва «Кнігазбор»), Святлана Дзядова, Валеры Пазнякевіч (філолаг), Вольга Харламава (палітолаг), Андрэй Вашкевіч (супрацоўніка газет «Культура», «БДГ», «Народная Воля»), Алена Леановіч, Алена Панада, Сяржук Шаўцоў і іншыя.

Найбольш вядомыя з выхаванцаў з першага заезду: Алег Грушэцкі (пісьменнік, адзін з арганізатараў Аб'яднання беларускіх скаўтаў; нашчадак удзельніка Грунвальдскай бітвы, кароннага харунжыя Мацея Грушэцкага), Мікола Гракаў (скаўт-канцлер Аб'яднання беларускіх скаўтаў; перакладчык, дыякан Рымска-Каталіцкай Царквы), Антон Кузьміч (перакладчык), Юлія Качанава (адзін з аўтараў тэлеперадачы «Існасць» на БТ) . 

Вядомыя госці — бард Сяржук Сокалаў-Воюш, пісьменнік Кастусь Тарасаў, гісторыкі Валянцін Голубеў, Анатоль Грыцкевіч і Георгій Штыхаў, ксёндз Ян Матусевіч. 

У 1992 годзе адным з арганізатараў дзіцячага летніка «Грунвальд» была Арына Вячорка (навуковы супрацоўнік Лабараторыі філасофіі і гісторыі адукацыі Беларускага Нацыянальнага інстытута адукацыі).

## Фотагалерэя 

File:Грунвальд2.jpg|Узняцце сцяга на адкрыцці 1-га Беларускамоўнага дзіцячага летніка Грунвальд, 1990. Спіной — Алег Грушэцкі, тварам — Змiцер Марчук
File:Грунвальд3.jpg|Выхавацелі, завадатары і выхаванцы летніка Грунвальд, 1990. Унізе злева направа — Мікола Гракаў, Алег Грушэцкі, праз дзяўчыну — Зміцер Марчук, Сяржук Шаўцоў. Уверсе з крыжом на кашулі — Ксенія Дзягілява, побач Уладзімір Панада
File:Грунвальд4.jpg|Выхавацелі, завадатары і выхаванцы  летніка Грунвальд. Здымак у канцы змены. 1990. Сядзіць другі справа бард Сяржук Сокалаў-Воюш
File:Грунвальд5.jpg|Падрыхтоўка да святкаваньня перамогі ў Грунвальдскай бітве, 1990
File:Грунвальд6.jpg|«Конь» з Вітаўтам на святкаванні Грунвальдскай бітвы, 1990
File:Грунвальд7.jpg|Святкаваньне перамогі ў Грунвальдскай бітве, 1990
File:Грунвальд9.JPG|Экскурсія ў Нясвіж, старэйшая харугва, 1990
File:Грунвальд11.jpg|Адкрыццё Беларускамоўнага дзіцячага летніка «Грунвальд», 1991
File:Грунвальд12.jpg|У ролі князя Вітаўта — Зміцер Марчук  на свяце перамогі ў Грунвальдскай бітве, 1991
File:Грунвальд14.jpg|Вітаўт з князёўнай на свяце перамогі ў Грунвальдскай бітве, 1991
File:Грунвальд8.JPG|Дзень жарту, 1992
File: Грунвальд15.jpg|Удзел у археалагічных раскопках, 1992
File: Удзельнiкi скаўскага лягеру «Лясун» (на базе летніку «Грунвальд», пас. Энэргетыкаў). 1992.jpg|Удзельнікі скаўцкага лагера «Лясун», 1992
File: Удзельнiкi скаўскага лягеру «Лясун». Гульнi скаўтаў (перадача чалавека праз “павуцiну”).jpg|Гульні скаўтаў (перадача чалавека праз «павуціну»), 1992

## Літаратура 
* Газ. «Наша слова», № 6, Жнівень, 1990 г., стар. 8: «Беларускі аазіс», Л. Чарон.
* Газ. «Літаратура і Мастацтва», № 34 (3548), 24 жніўня 1990 г., стар. 4: «Пад ветразем „Грунвальда“», Анатоль Каляда.
* 

Катэгорыя:Дзіцячыя лагеры
Катэгорыя:Энергетыкаў
Катэгорыя:1990 год у Беларусі