open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Геасінхронная арбіта

**Геасінхронная арбіта** (ГСА) — арбіта спадарожніка Зямлі, на якой перыяд абароту роўны зорнаму перыяду кручэння Зямлі — 23 г 56 хв 4,1 с.

Прыватным выпадкам геасінхроннай арбіты з’яўляецца геастацыянарная арбіта — кругавая арбіта, якая ляжыць у плоскасці зямнога экватару, для якой спадарожнік у небе (для зямнога назіральніка) практычна нерухомы. Геастацыянарная арбіта мае радыус  з цэнтрам, супадаючым з цэнтрам Зямлі.

Калі арбіта мае іншае ад нуля нахіл і нулявы эксцэнтрысітэт, то пры назіранні з Зямлі спадарожнік на працягу сутак апісвае на небе васьмёрку. Калі ж і нахіл, і эксцэнтрысітэт не роўныя нулю, то васьмёрка можа, у залежнасці ад канкрэтных велічынь нахілу і эксцэнтрысітэту вырадзіцца ў эліпс (Спадарожнікі серыі Canyon) або ў адрэзак прамой, які ляжыць у плоскасці экватара (пры ненулявым эксцэнтрысітэце і нулявым нахілу).

Першым спадарожнікам сувязі на геасінхроннай арбіце з’яўляўся Syncom-2, запушчаны Злучанымі Штатамі 26 ліпеня 1963 года. Часам вывад на геасінхронную арбіту выкліканы тым што ў ракеты-носьбіта, якой быў запушчаны спадарожнік, не хапае энергіі для таго, каб вывесці гэты касмічны апарат прама на геастацыянарную арбіту.

Існуюць каталогі аб’ектаў на геасінхронных арбітах.

## Характарыстыкі арбіты 
Ва ўсіх геасінхронных арбіт вялікая паўвось роўная 42 164 км Для любога арбітальнага перыяду *P* памер вялікі паўвосі *a* вылічаецца па формуле:

: a=\sqrt[3]{\mu\left(\frac{P}{2\pi}\right)^2},

дзе \mu = G M — стандартны гравітацыйны параметр, роўны 398 600,4418 км³/с², памнажэнне масы Зямлі на гравітацыйную пастаянную.

У асобным выпадку геастацыянарнай арбіты наземнай трасай ШСЗ з’яўляецца адзіная кропка на экватары. У агульным выпадку геасінхронных арбіт з ненулявым нахілам або эксцэнтрысітэтам траса ўяўляе сабой нешта падобнае на скажоную васьмёрку.

## Геастацыянарная арбіта 
Геастацыянарная арбіта (GEO) - гэта кругавая геасінхронная арбіта ў плоскасці зямнога экватара з радыусам каля . Спадарожнік на такой арбіце знаходзіцца на вышыні каля  ад сярэдняга ўзроўню мора. Геастацыянарная арбіта зручныя для размяшчэння тэлекамунікацыйных спадарожнікаў.

Ідэальная геастацыянарная арбіта практычна не дасягальная, бо спадарожнік знаходзіцца на ёй пад уплывам некалькіх дадатковых сіл, напрыклад, сонечнага ветру, ціску электрамагнітнага выпраменьвання, прыцягнення з боку Месяца і Сонца; пад уплывам неаднастайнасці гравітацыйнага поля Зямлі. Спадарожнікам даводзіцца рабіць карэкцыйныя манеўры, каб заставацца на геастацыянарнай арбіце.

## Арбіта «Тундра» 
Арбіты «Тундра» з’яўляюцца эліптычнымі геасінхроннымі арбітамі, іх тыповы эксцэнтрысітэт складае ад 0,25 да 0,4. Нахіленне такіх арбіт складае ад 62,15° да 63,4°;

Такія арбіты выкарыстоўваецца, у прыватнасці, кампаніяй "Sirius XM Radio"(сістэма Sirius XM з трох спадарожнікаў) і японскай навігацыйная сістэма QZSS.

## Гл. таксама 
* Арбіта пахавання
* Нізкая апорная арбіта
* Геапераходная арбіта

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Арбіты
Катэгорыя:Астрадынаміка
Нараўлянска-Шчакатоўская аперацыя

**Нараўлянска-Шчакатоўская аперацыя** — баі паміж партызанскім атрадам імя Кірава, Мазырскай партызанскай брыгадай, украінскім партызанскім злучэннем А. М. Сабурава, асобным партызанскім атрадам імя В. Н. Бажэнкі і нямецка-фашысцкімі захопнікамі ў гарадскім пасёлку Нароўля і вёсках Шчакатава і Слабада Мазырскага раёна.

## Перадумовы 
Паводле даных партызанскай разведкі Нараўлянскі гарнізон налічваў каля 130 гітлераўцаў, якія былі ўзброены 4 станковымі і 6 ручнымі кулямётамі, 3 мінамётамі, 15 аўтаматамі, вінтоўкамі, быў умацаваны бліндажамі і дзотамі. У ноч на 30 жніўня 1943 года партызаны атрадаў імя Кірава (камандзір У. П. Пятроў) і імя Бажэнкі (М. А. Рудзіч), якія падзяліліся на некалькі груп, зрабілі налёт на Нароўлю.

## Бой 
Баявы заслон перакрыў дарогу Нароўля — Барбароў. Штурмавыя групы захапілі мост цераз раку Нараўлянка, акружылі казармы гарнізона, іншыя падраздяленні прасунуліся да цэнтра пасёлка. Да раніцы гарнізон быў знішчаны, партызаны захапілі трафеі і без страт пакінулі Нароўлю. Праціўнік страціў 12 чалавек забітымі і параненымі, фактычна не прыняў бою. У гэту ж ноч Мазырскі партызанскі атрад (А. Л. Жыльскі) ва ўзаемадзеянні з партызанамі злучэння Сабурава атакавалі фашысцкія гарнізоны ў вёсках Шчакатава і Слабада. Група аўтаматчыкаў злучэння Сабурава перарэзала тэлефонную сувязь з вёскай Козенкі, дзе знаходзіліся значныя сілы праціўніка, і зрабілі засаду на дарозе Шчакатава — Козенкі. Байцы Мазырскага атрада ўзялі пад кантроль дарогі з Шчакатава ў вёскі Рудня і Слабада, а штурмавыя групы акружылі будынак, дзе размяшчаліся салдаты праціўніка. У 4 гадзіны раніцы 30 жніўня 1943 года партызаны абстралялі праціўніка з гармат і кулямётаў, і ў кароткім баі разграмілі гітлераўцаў, што знаходзіліся ў вёсцы, потым перанеслі артылерыйскі агонь на гарнізон у вёсцы Слабада. Націск атакуючых паралізаваў спробы фашыстаў прыйсці на дапамогу сваім у вёсцы Шчакатава і вымусіў іх пакінуць вёску Слабада. Падмацаванне гітлераўцаў, якое рушыла з вёскі Козенкі, партызанская засада расстраляла. У выніку бою, які працягваўся 1 гадзіну партызаны вывелі са строю больш за 100 гітлераўцаў, знішчылі 3 аўтамашыны, захапілі 4 кулямёты, больш за 90 вінтовак, 120 коней, 3 тоны збожжа і іншыя трафеі. Страты партызан: 1 забіты і 1 паранены. Гарнізоны ў вёсках Слабада і Шчакатава праціўнікам болей не ствараліся.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Бітвы Другой сусветнай вайны з удзелам савецкіх партызан у Беларусі
Катэгорыя:Канфлікты 1943 года
Катэгорыя:Гісторыя Мазырскага раёна
Катэгорыя:Гісторыя Нароўлі
Катэгорыя:1943 год у Беларусі
Катэгорыя:Жнівень 1943 года
Collegium Nobilium

**Collegium Nobilium** — назва шэрагу элітарных навучальных устаноў.

* Collegium Nobilium — навучальная ўстанова ордэна езуітаў у Варшаве
* Collegium Nobilium — навучальная ўстанова ордэна піяраў у Варшаве
* Collegium Nobilium — навучальная ўстанова ордэна тэацінцаў у Варшаве
* Collegium Nobilium — навучальная ўстанова ордэна езуітаў у Вільні
* Collegium Nobilium — навучальная ўстанова ордэна піяраў у Вільні
* Collegium Nobilium — навучальная ўстанова ордэна езуітаў у Львове
* Collegium Nobilium — навучальная ўстанова ордэна піяраў у Львове
*  — навучальная ўстанова ордэна езуітаў у Оламаўцы
Браніслаў Шварцэ

**Браніслаў Шва́рцэ** (; , Лакрыст каля г. Дынан, Францыя — , Львоў) — дзеяч рэвалюцыйнага руху на Беларусі і ў Польшчы ў 1860-я гады. 	

## Біяграфія 
Нарадзіўся 7 кастрычніка 1834 года ў французскай Брэтані. Яго бацька, Юзаф Шварцэ, удзельнічаў у паўстанні 1830-1831 гадоў і вымушаны быў выправіцца ў эміграцыю. Бунтоўны характар бацькі перадаўся сыну, які ў 1848 годзе ўдзельнічае ў еўрапейскай „вясне народаў”: 14-гадовы хлопец змагаецца на барыкадах Парыжа супраць караля Луі Філіпа ў імя Рэспублікі. У першы раз аказваецца за кратамі. 

Скончыў у 1855 годзе інжынерную школу ў Парыжы. Пераехаў у Вену, дзе правёў два гады, будуючы аўстрыйскую чыгунку. У 1859 годзе ў Варшаве, а ўжо ў красавіку 1860 года ўладкаваўся ў французскую кампанію, якая будавала чыгунку  Пецярбургска-Варшаўскую чыгунку. Браніслаў Шварцэ заняў пасаду памочніка будаўніка на станцыі Беласток. 

Прыхільнік апоры паўстання на народныя масы, на рэвалюцыйны саюз з рускім і інш. народамі. Арганізаваў выданне агітацыйнай літаратуры на беларускай мове («Гутарка старога дзеда» і інш.). 

3 ліпеня 1862 года член Цэнтральнага нацыянальнага камітэта ў Варшаве па падрыхтоўцы паўстання, адзін з лідараў «чырвоных». Выступаў супраць «сепаратызму» К. Каліноўскага. 23 снежня 1862 года арыштаваны і зняволены ў Шлісельбургскую крэпасць, потым высланы ў Сібір, дзе супрацоўнічаў з нарадавольцамі. 

3 1891 года ў Галіцыі, перакладаў на польскую мову творы М. Някрасава, А. Пушкіна. Аўтар успамінаў «Сем гадоў у Шлісельбургу» (1893) і інш.	
[thumb|злева|Магіла на [Лычакаўскія могілкі|Лычакаўскіх могілках]]

Памёр у Львове. Пахаваны на Лычакаўскіх могілках.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Удзельнікі паўстання 1863—1864 гадоў
Катэгорыя:Сасланыя ў Сібір
Катэгорыя:Члены Цэнтральнага нацыянальнага камітэта
Катэгорыя:Выпускнікі Цэнтральнай школы Парыжа
Кучова

**Кучова** (албан. — Kuçova; з 1950 па 1990 — **Сталін**) — горад у Албаніі, у вобласці Берат. Насельніцтва — 13,5 тыс. жыхароў (1965). У цяперашні час насельніцтва ўласна Кучовы — каля 50000 жыхароў. Шчыльнасць насельніцтва — 567 чалавек/1 км². У пачатку 1930-х гадоў Кучова з’яўляецца прамысловым горадам. У горадзе развіта нафтаперапрацоўка.

Катэгорыя:Гарады Албаніі
Круя

**Кру́я** (алб. Krujë/Kruja) — горад у Албаніі. Насельніцтва — каля 20 000 чалавек. Адміністрацыйны цэнтр акругі Круя. Назва горада паходзіць ад алб. krua — вясна. У 1190 годзе Круя стала сталіцай першага этнічна албанскага дзяржаўнага фармавання — княства Арберыя (1190—1255), якое ўзначаліў Прагон. У XV стагоддзі Круя — цэнтр уладанняў клана Кастрыёты.

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Мустафа Мерліка-Круя, прэм’ер-міністр Албаніі
* Скандэрбег, нацыянальны герой Албаніі

Катэгорыя:Гарады Албаніі
Вінцэнт

**Вінцэ́нт** ( ад  — «які перамагае») — мужчынскае асабовае імя лацінскага паходжання.

Вядома на Беларусі з XVI стагоддзя як Виценты (1540), Винценты (1670), Винаш (1540). Вытворныя імёны: Вінцу́к, Вінько́, Вінко́, Вінцу́сь, Вінцэ́сь.

## Вядомыя носьбіты 
* Вінцэнт ван Гог (1853—1890) — нідэрландскі мастак.
* Вінцэнт Гадлеўскі (1888—1942) — беларускі святар рыма-каталіцкай царквы, палітык, публіцыст.
* Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч (1808—1884) — беларускі паэт, драматург, тэатральны дзеяч.

## Гл. таксама 
* Вікенцій

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Вінцэнт
Катэгорыя:Імёны лацінскага паходжання
Сласцёнаўскі сельсавет

**Сласцёнаўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Чавускага раёна Магілёўскай вобласці Беларусі. Цэнтр — аграгарадок Сласцёны.

## Гісторыя 
Утвораны 25 снежня 1964 года як **Цемравіцкі сельсавет** у Чавускім раёне Магілёўскай вобласці БССР з цэнтрам у вёсцы Цемравічы ў складзе 29 населеных пунктаў (14 населеных пунктаў Сухарэўскага сельсавета (Бардзілы, Бракава Слабада, Варварына, Каралёўка, Кіркоры, Макрадка, Папоўцы, Пілешчына, Рагозінка, Селішча, Сласцёны, Старасёлы, Хількавічы і Хонькавічы) і 15 населеных пунктаў Благавіцкага сельсавета (Васькавічы, Гатная Слабодка, Дзярліўка, Драчкава, Дуброўка, Забока, Зашляшша, Макушкі, Новы Крамянец, Паўлаўка, Прыданцы, Пярэспа, Стары Крамянец, Цемравічы і Хаўмы)). 18 сакавіка 2008 года скасаваны пасёлак Новы Крамянец. 23 снежня 2009 года ў склад Гарбавіцкага сельсавета перададзены 5 населеных пунктаў (вёскі Васькавічы, Драчкава, Прыданцы, Хаўмы і пасёлак Дуброўка), цэнтр сельсавета перанесены ў аграгарадок Сласцёны, сельсавет перайменаваны ў Сласцёнаўскі. 20 лістапада 2013 года сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя далучана да Каменскага сельсавета.

## Склад 
На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 20 населеных пунктаў:

* Бардзілы — вёска.
* Бракава Слабада — вёска.
* Варварына — вёска.
* Гатная Слабодка — вёска.
* Глініцкі — пасёлак.
* Забока — пасёлак.
* Зашляшша — пасёлак.
* Кіркоры — вёска.
* Каралёўка — вёска.
* Макрадка — вёска.
* Паўлаўка — пасёлак.
* Пілешчына — вёска.
* Папоўцы — вёска.
* Рагозінка — вёска.
* Селішча — вёска.
* Сласцёны — аграгарадок.
* Старасёлы — вёска.
* Цемравічы — вёска.
* Хількавічы — вёска.
* Хонькавічы — вёска. 

## Насельніцтва 
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (25 населеных пунктаў) — 870 чалавек, з іх 94,3 % — беларусы, 4,2 % — рускія, 0,8 % — армяне.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / С.Д. Гриневич и др. — Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 2: (1944―1980 гг.). — Минск: «Беларусь», 1987. — 283 с.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Чавускага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1964 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 2013 годзе
Станіслаў Канарскі

**Станіслаў Канарскі** (; сапраўднае імя **Геранім Францішак Канарскі**,  30 верасня 1700, Жарчыцы Дужэ, Свентакшыскае ваяводства — , ) — польскі педагог і палітычны пісьменнік, паэт, драматург.

## Біяграфія 
Сын завіхосцкага кашталяна. Ва ўзросце 15 гадоў уступіў у ордэн піяраў.

У 1725 годзе быў пасланы ордэнам у Рым, дзе давяршыў сваю адукацыю. Вярнуўшыся, Канарскі заняў месца настаўніка гісторыі, геаграфіі і красамоўства ў піярскіх школах, спачатку ў Жэшаве, пасля ў Варшаве.

У 1740 годзе заснаваў у Варшаве Collegium Nobilium, які лічыцца папярэднікам Варшаўскага ўніверсітэта. Сваю шырока задуманую рэформу школьнай справы асабліва энергічна праводзіў з 1741 года, калі ён быў выбраны правінцыялам ордэна. Ён арганізаваў у піярскіх школах канвікты ці пансіёны для вучняў, увёў выкладанне прыродазнаўчых навук, клапаціўся пра выкарыстанне новых метадаў выкладання, пра выданне новых дапаможнікаў, прыкладаў высілкі для адукацыі выкладчыкаў, пасылаючы маладых святароў атрымліваць адукацыю за граніцу, і г.д.

Усе гэтыя рэформы выклікалі да Канарскага моцную непрыязнасць у значнай часткі духавенства, асабліва сярод езуітаў, у чыіх руках дагэтуль знаходзілася адукацыя ў Рэчы Паспалітай. Езуіты ўступілі ў зацятую барацьбу з Канарскім, якая толькі ў 1761 годзе скончылася рашучай перамогай апошняга.

Прыкладна ў гэты ж час Канарскі выйшаў на шырэйшую ніву, выдаўшы ў 1760 годзе сваё знакамітае сачыненне: «О skutecznym rad sposobie», у якім упершыню рашуча выступіў супраць прынцыпу liberum veto і прапанаваў замяніць яго рашэннем спраў па большасці галасоў. Гэты першы смелы план карэннай рэформы соймавых парадкаў (папярэднікі Канарскага ў галіне палітычнай літаратуры Ян Ябланоўскі, Станіслаў Ляшчынскі і Станіслаў Панятоўскі, не смелі нават у здагадках ісці далей абмежавання liberum veto) выклікаў жывую падтрымку сярод перадавых людзей краіны, але быў выкананы толькі напярэдадні яе падзення.

Іншае сачыненне Канарскага: «O religii poczciwych ludzi» (Варшава, 1767) выклікала рэзкія папрокі, якія даходзілі да абвінавачвання ў ерасі. Трэцяя буйная справа, з якой звязана імя Канарскага — выданне польскіх законаў («Leges regni Poloniae»), распачатае ў 1732 годзе.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Польскамоўныя паэты
Катэгорыя:Паэты Польшчы XVIII стагоддзя
Катэгорыя:драматургі Польшчы
Катэгорыя:Польскія драматургі XVIII стагоддзя
Катэгорыя:Піяры
Луна-25

**«Луна-25»** — аўтаматычная міжпланетная станцыя, прызначаная для адпрацоўкі тэхналогій пасадкі на Месяц, даследавання яго экзасферы і верхняга пласта  паверхні. Праект Федэральнай касмічнай праграмы Расіі. Да красавіка 2013 года апарат насіў назву *«Луна-Глоб»*.

## Навуковыя задачы 
### Мэты праекта 
* Забеспячэнне пералёту да Месяца.
* Мяккая пасадка на Месяц у абраным раёне Паўднёвай прыпалярнай вобласці.
* Адпрацоўка тэхналогіі работы касмічнага апарата на паверхні Месяца, асабліва ўначы, на працягу 1 года.
* Правядзенне навуковых даследаванняў рэгаліту і вывучэння экзасферы Месяца дыстанцыйнымі і кантактнымі метадамі.

### Асноўныя навуковыя задачы 
* Пошук вады і лятучых злучэнняў на паверхні, вывучэнне элементнага і ізатопнага складу палярнага рэгаліту.
* Даследаванні ўзаемадзеяння сонечнага ветра з верхнім пластом рэгаліту

### Навукова-тэхналагічныя задачы 
* Стварэнне карты паверхні для бяспечнай пасадкі будучых касмічных апаратаў.
* Вывучэнне фізіка-механічных уласцівасцей рэгаліту.

## Гісторыя 
Назва праекта заклікана падкрэсліць пераемнасць савецкай месяцовай праграме, апошні апарат якой, «Луна-24», быў запушчаны ў 1976 годзе.

Праект быў пачаты ў 1997 годзе. Запуск апарата першапачаткова планаваўся на 2000 год, але затым шмат разоў адкладаўся.

### Місія 
Запуск «Луна-25» адбыўся 11 жніўня 2023 года ў 02:10:57 па маскоўскім часе:
* З пляцоўкі 1С касмадрома Усходні была запушчана ракета-носьбіт «Саюз-2.1б» з разгонным блокам «Фрэгат» і аўтаматычнай станцыяй «Луна-25».
* Ракета-носьбіт адпрацавала ў штатным рэжыме, разгонны блок аддзяліўся ад трэцяй ступені ракеты і вывеў аўтаматычную станцыю на траекторыю пералёту да Месяца.
* 19 жніўня 2023 года ў выніку няштатнай працы рухальнай устаноўкі станцыя сышла з арбіты і разбілася аб паверхню Месяца.

## Крыніцы 
Катэгорыя:2023 год у касманаўтыцы
Катэгорыя:Даследаванне Месяца
Катэгорыя:Аўтаматычныя міжпланетныя станцыі
Катэгорыя:Жнівень 2023 года
Чатырнаццаць святых памочнікаў

**Чатырнаццаць святых памочнікаў** — у традыцыі Рымска-каталіцкага Касцёла чатырнаццаць старажытных святых, якія шануюцца як адзіная група з часоў эпідэміі чумы 1346—1349 гг.; іх шанаванне распаўсюдзілася з Германіі на іншыя краіны. Агульнае свята Чатырнаццаці святых памочнікаў — 8 жніўня — у новым календары (1969 г.) скасавана. Спіс святых:
 у ваколіцах Бамберга]]
* Акакій (8 мая, 16 студзеня)
* Варвара (4 снежня)
* Віт (15 чэрвеня)
* Уласій Севастыйскі (3 лютага)
* Георгій Пераможца (23 красавіка)
* Дзіянісій Парыжскі (9 кастрычніка)
* Яўстафій (20 верасня)
* Кацярына Александрыйская (24 лістапада)
* Кірыяк (8 жніўня)
* Маргарыта (Марына) Антыяхійская (20 ліпеня)
* Панцеляймон (27 ліпеня)
* Хрыстафор (25 ліпеня)
* Эгідзій (1 верасня)
* Эразм (2 чэрвеня)

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Каталіцкія святыя
*
Катэгорыя:Групы каталіцкіх святых
Клірлейк

**Клірлейк** () — горад у акрузе Лейк, штат Каліфорнія. Сваю назву атрымаў у гонар возера Клір-Лейк. Насельніцтва — 15250 чалавек (2010). Клірлейк размешчаны ў зоне міжземнаморскага клімату.

Катэгорыя:Гарады Каліфорніі
Лейк (акруга, Каліфорнія)

**Лейк** () — акруга ў амерыканскім штаце Каліфорнія. Акруговы цэнтр — горад Лейкпарт. Па дадзеных Перапісу насельніцтва ЗША 2010 года, у акрузе пражывае 64 665 чалавек. Сваю назву акруга бярэ ад возера Клір-Лейк — найбуйнейшага прыроднага возера, цалкам размешчанага ў Каліфорніі. Акруга Лейк была ўтворана 20 мая 1861 года з тэрыторый акруг Мендасіна і Напа. Па дадзеных Бюро перапісу насельніцтва ЗША агульная плошча — 3440 км², з якіх 3250 км² — суша, а 190 км² (5,5 %) — водная паверхня.

Катэгорыя:Акругі Каліфорніі
Байрам-Цуры (горад)

**Байрам-Цуры** — горад на поўначы Албаніі каля мяжы з Косава. Адміністрацыйны цэнтр акругі Трапоя, які ўваходзіць у склад вобласці Кукес. Знаходзіцца ў раёне горнага масіву Праклеціе (Паўночна-Албанскія Альпы).

Насельніцтва — 5340 жыхароў (2011).

Горад узнік у 1952 годзе на месцы вёскі Калгецай. Названы ў гонар нацыянальнага героя Албаніі Байрама Цуры.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Албаніі
Чэва

* **Чэва** — камуна ў Італіі, у рэгіёне Ламбардыя
* **Чэва** — камуна ў Італіі, у рэгіёне П’емонт
* **Кастэльнуова-дзі-Чэва** — камуна ў Італіі, у рэгіёне П’емонт

* **Чэва** — афрыканскі народ
* **Чэва** — мова групы банту
Спатканне ўсляпую (фільм)

**«Спатканне ўсляпую»** () — амерыканская кінакамедыя 1987 года рэжысёра Блейка Эдвардса.
## У ролях
## Зноскі 
## Спасылкі 
* «Blind Date» на «Washington Post»

Катэгорыя:Кінакамедыі ЗША
Катэгорыя:Фільмы ЗША 1987 года
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Андрэй Валянцінавіч Федзін

**Андрэй Валянцінавіч Федзін** (, Жыткавічы, Гомельская вобласць) — беларускі ваенны дзеяч, намеснік Міністра абароны Рэспублікі Беларусь (з 2023), генерал-маёр (2018).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 8 красавіка 1971 года ў г. п. Жыткавічы Гомельскай вобласці.

Пасля заканчэння ў 1992 годзе Харкаўскага гвардзейскага вышэйшага танкавага каманднага вучылішча праходзіў ваенную службу на пасадах камандзіра ўзвода спецыяльных работ, намесніка камандзіра па ўзбраенні танкавай роты, памочніка начальніка бранятанкавай службы тэхнічнай часткі гвардзейскай асобнай механізаванай брыгады.

Пасля заканчэння ў 2001 годзе камандна-штабнога факультэта Ваеннай акадэміі Рэспублікі Беларусь праходзіў ваенную службу на пасадах старшага афіцэра 1-га аддзела бранятанкавага ўпраўлення Міністэрства абароны Рэспублікі Беларусь, намесніка камандзіра па ўзбраенні — начальніка тэхнічнай часткі 103-й асобнай гвардзейскай мабільнай брыгады,

Пасля заканчэння ў 2010 годзе факультэта Генеральнага штаба Узброеных Сіл Ваеннай акадэміі Рэспублікі Беларусь праходзіў ваенную службу начальнікам ўпраўлення (каардынацыі тэхнічнага забеспячэння) сухапутных войскаў, намеснікам камандуючага войскамі па ўзбраенні — начальнікам упраўлення ўзбраення Заходняга аператыўнага камандавання, намеснікам начальніка ўзбраення Узброеных Сіл Рэспублікі Беларусь, начальнікам Галоўнага ўпраўлення планавання і каардынацыі тэхнічнага забеспячэння — першым намеснікам начальніка ўзбраення Узброеных Сіл, да 28 сакавіка 2023 года — першым намеснікам начальніка ўзбраення Узброеных Сіл — начальнікам штаба ўзбраення.

28 сакавіка 2023 года прызначаны намеснікам Міністра абароны Рэспублікі Беларусь па ўзбраенні — начальнікам узбраення Узброеных Сіл Рэспублікі Беларусь.

З 24 лютага 2025 года знаходзіцца у санкцыйным спісе Аўстраліі.

## Узнагароды 
* Медаль «За бездакорную службу» III ступені (2003)

Катэгорыя:Намеснікі міністраў Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Ваенныя Беларусі
Катэгорыя:Генерал-маёры (Беларусь)
Канарскі

**Канарскі** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Адам Канарскі (1526—1574) — біскуп пазнаньскі і дыпламат, пасол Рэчы Паспалітай у Каралеўстве Францыі (1573).
* Міхал Канарскі (1784 - 1861) - педагог, перакладчык, філантроп.
* Станіслаў Канарскі (1700—1773) — польскі педагог і палітычны пісьменнік, паэт, драматург.
* Шыман Канарскі (1808—1839) — дзеяч нацыянальна-вызваленчага руху ў Польшчы, Літве і на Беларусі.
Сігізмунд (кароль бургундаў)

**Сігізмунд I Святы** (; ? — 524) — кароль бургундаў (з 516), каталіцкі Святы.

## Біяграфія 
Сын Гундабада, караля бургундаў. Меў брата Гадамара.

Быў арыянінам, але па 501 годзе перайшоў у каталіцтва. Знакам навяртання стала фундацыя ў 515 годзе кляштара Святога Маўрыкія ў Агаўне. Па смерці бацькі ў 516 годзе стаў каралём бургундаў.

Меў канфлікт з біскупамі праз парушэнне правілаў шлюбу з боку ўласнага скарбніка, але цяжкая хвароба прымусіла яго да перамір'я. Пазней ачуняў.

Ажаніўся з дачкой караля остготаў Тэадарыха. У шлюбе нарадзіўся сын Сігерык (*Sigericus*). Аўдавеўшы, ажаніўся другі раз, але другая жонка «*пасынка свайго зневажала і крыўдзіла*» (калі ў святочны дзень у 517 годзе Сігерык убачыў сваю мачаху, апранутую ў цырыманіяльнае адзенне яго нябожчыцы-маці, то заявіў, што мачыха нявартая насіць гэта адзенне). Падбутораны жонкай, якая сцвярджала, што Сігерык планаваў забіць бацьку і захапіць сталец, загадаў схапіць юнака п’яным і ўтапіць у студні. Потым, ахоплены раскаяннем, пэўны час правёў у заснаваным ім кляштары.

Калі ў 523 годзе Бургундскае каралеўства захапілі чатыры францкія каралі, Хладамер, Хільдэберт I, Хлотар I і Тэадорых I, дзеці францкага караля Хлодвіга I, разам з братам ачоліў абарону Бургундыі, але прайграў бітву. Апрануў манаскую рызу і схаваўся ў келлі каля свайго кляштара. Схопленага Хлядамерам, яго абезгаловілі, а цела кінулі ў студню.

## Памяць 
У 535 годзе рэшткі Сігізмунда вынялі з студні і пахавалі ў кляштары ў Агаўне. Пазней яго кананізавалі.

У 1366 годзе Карл IV, імператар Свяшчэннай Рымскай імперыі, перанёс мошчы Сігізмунда ў Прагу, таму ён стаў заступнікам Каралеўства Багеміі, цяпер Чэхіі. Імя святога Карл IV надаў свайму сыну Сігізмунду Люксембургскаму, пазнейшаму каралю венгерскаму, які ў 1424 годзе збудаваў касцёл Святога Сігізмунда ў Будзе. Таго ж года Сігізмунд забраў з Прагі мошчы Святога Сігізмунда і адправіў у венгерскі горад Варад, каб абараніць іх ад гусітаў.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Каралі бургундаў
Катэгорыя:Кіраўнікі Еўропы VI стагоддзя
Катэгорыя:Пакараныя смерцю манархі
Катэгорыя:Пакараныя смерцю ў VI стагоддзі
Катэгорыя:Святыя паводле алфавіта
Катэгорыя:Святыя Бургундыі
Катэгорыя:Святыя перыяду Меравінгаў
Катэгорыя:Каталіцкія святыя
Катэгорыя:Хрысціянскія святыя VI стагоддзя
Катэгорыя:Постаці Францыі VI стагоддзя
Іда Мазэ

**Іда Жукоўская** (**Айда Мазэ**,  , Вуглы — , Манрэаль, Канада) — яўрэйская паэтка.

Нарадзілася ў вёсцы Вуглы ля Капыля Слуцкага павета. Бацькі — Шыман Жукоўскі і Муша Гавязнянская — мелі пяцёра дзяцей, а яшчэ двое памерлі малымі. Бацька трымаў карчму. Іда нядоўга хадзіла ў хедар, потым вучылася слухаючы брата. У 1905 годзе з бацькамі і сястрой пераехала ў Нью-Ёрк (ЗША), праз год у Манрэаль (Канада). Ведала старажытнаяўрэйскую, рускую, англійскую мовы. У 1912 годзе выйшла замуж за вандроўнага гандляра Элю-Гершана Мазэ (у эміграцыі Alexander Massey; каля 1893—1961). Нарадзіліся тры сыны: Бернард (каля 1913—1923), Ізраіль (1918—1962) і Ірвінг (нар. 1924). У другой палове 1920-х перажывала смерць меншага сына і стала пісаць вершы. Яны і склалі ейны першы зборнічак. (Спробы вершаў былі і раней, у юнацтве). Працавала ў арганізацыях для дапамогі ўцекачам Другой сусветнай вайны. Дзякуючы ёй эмігранты атрымлівалі візы. Адкрыла ў сваёй хаце літаратурны салон, важны асяродак культурнага жыцця. Апекавалася яўрэйскай творчай маладзёжжу.

Выйшлі кнігі:
* А мамэ (1931) — Мама — אַ מאַמע
* Лідэр фар кіндэр (1936) — Вершы для дзяцей — לידער פאר קינדער
* Нае лідэр (1941) — Новыя вершы — נייע לידער
* Ваксн майнэ кіндэрлэх (1954) — Растуць мае дзетачкі — מיינע קינדערלעך
У 1970 выйшла «Дзіна — דינאַ», напісаная яшчэ ў 1939 на аснове ўспамінаў з дзяцінства і жыцця ў Беларусі. Усе кніжкі, акрамя другой, выданы ў Манрэалі. Другая ў Варшаве, з прадмовай Лейбы Малаха.

Адна з рэдактараў часопіса «Хефтн» (1935—1937). Яе творы з’яўляліся ў друку Таронта, Нью-Ёрка, Ізраіля, Парыжа. Яны змешчаны ў выданнях «Канадэ», «Хефтн», «Канадэр адлер», «Дэр ідышэр журнал», «Бэй унз», «Цукунфт», «Кіндэр-журнал», «Кіндэр-Вэлт», «Кіндэр цайтунг» і інш., у анталогіях «Ідыш Амэрыке» (1929), «The Golden Peacock» (1939).

Падтрымлівала Бунд. З яе салонам звязаны пісьменнікі Ноя-Ісак Готліб, Аўром-Шлёма Школьнікаў, Шабсэ Пэрл, Мойша Шафір, Мірл Эрдберг-Шатан, Эстэр Сігал, Юд-Юд Сігал, Юдыка, Кадзя Маладоўская, Мэлэх Равіч, Рохл Корн, мастак Луі Мюлсток і іншыя. Аб ёй з удзячнасцю ўспамінала Мірыям Вэдынгтан.

## Спасылкі
*Residence 
*The "Den Mother" of Yiddish Montreal

Катэгорыя:Паэты паводле алфавіта
Катэгорыя:Паэты Канады
Катэгорыя:Паэты на ідыш
Катэгорыя:Пісьменнікі на ідыш
Катэгорыя:Паэтэсы
Катэгорыя:Мемуарысты
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Капыльскім раёне
Грамблінгскі дзяржаўны ўніверсітэт

**Грамблінгскі дзяржаўны ўніверсітэт** () — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў горадзе Грамблінг у штаце Луізіяна.

## Агульная характарыстыка 
Гэта гістарычна "чорны" ўніверсітэт, дзе традыцыйна пераважную большасць студэнтаў складаюць афраамерыканцы.

Пачатак вучэльні дало жаданне афраамерыканскіх фермераў у сельскай мясцовасці на поўначы Луізіяны даць адукацыю сваім дзецям. 1 лістапада 1901 года адкрылася Прамыслова-сельскагаспадарчая школа для каляровых людзей. Праз чатыры гады школа пераехала на сваё цяперашняе месца і была перайменавана ў Паўночна-Луізіянскую сельскагаспадарча-прамысловую школу. Да 1928 года школа надавала двухгадовыя прафесійныя курсы і дыпломы пасля таго, як стала дзяржаўным малодшым каледжам. Школа пазней была перайменавана ў Луізіанскі негрыцянскі нармальны і прамысловы інстытут. Назва ўстановы была зменена на Грамблінгскі каледж у 1946 годзе ў гонар белага ўладальніка лесапільні, П. Дж. Грамблінга, які ахвяраваў участак зямлі для вучэльні.

## Структура 
* Каледж мастацтваў і навук
* Каледж бізнесу
* Каледж адукацыі і паслядыпломных студый
* Каледж прафесійных студый

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Луізіяна

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Луізіяны
Катэгорыя:Грамблінг
Паўднёвы ўніверсітэт (Луізіяна)

**Паўднёвы ўніверсітэт** (), таксама **Паўднёвы ўніверсітэт і сельскагаспадарча-механічны каледж** () — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў горадзе Батан-Руж у штаце Луізіяна.

## Агульная характарыстыка 
Гэта гістарычна "чорны" ўніверсітэт, дзе традыцыйна большасць студэнтаў складаюць афраамерыканцы, буйнейшы гістарычна "чорны" каледж або універсітэт у штаце.

Яго кампус ахоплівае 512 акраў зямлі з сельскагаспадарчай эксперыментальнай станцыяй на дадатковым участку плошчай 372 акраў, у пяці мілях на поўнач ад галоўнага кампуса з выглядам на раку Місісіпі ў паўночнай частцы Батан-Руж.

## Структура 
* Каледж адукацыі, мастацтваў і гуманітарных навук
* Каледж бізнесу
* Каледж дакладных навук і інжынерыі
* Каледж сацыяльных і паводніцкіх навук
* Каледж прыродазнаўчых навук і сельскай гаспадаркі
* Каледж медсястрынства і аховы здароўя
* Юрыдычны цэнтр

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Луізіяна

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы 

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Луізіяны
Катэгорыя:Батан-Руж
Луізіянскі паўднёва-ўсходні ўніверсітэт

**Луізіянскі паўднёва-ўсходні ўніверсітэт** () — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў горадзе Хаманд у штаце Луізіяна.

## Агульная характарыстыка 
Вучэльня была заснавана ў 1925 годзе Лінусам А. Сімсам як Хамадскі малодшы каледж. Л. А. Сімсу ўдалося перанесці кампус вучэльні на поўнач горада Хаманд у 1928 годзе, дзе ён стаў вядомы як каледж Паўднёва-Усходняй Луізіяны. Ён атрымаў статус універсітэта ў 1970 годзе.

## Структура 
* Каледж мастацтваў, гуманітарных і сацыяльных навук
* Каледж бізнесу
* Каледж адукацыі
* Каледж медсястрынства і медыцынскіх навук
* Каледж навукі і тэхнікі
* Каледж гонару і дасканаласці

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Луізіяна

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Луізіяны
Луізіянскі паўночна-заходні дзяржаўны ўніверсітэт

**Луізіянскі паўночна-заходні дзяржаўны ўніверсітэт** () — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў мястэчку Накеташ у штаце Луізіяна.

## Агульная характарыстыка 
Гэта першая вышэйшая школа ў штаце, якая запрапанавала абітурыентам адукацыйныя праграмы ў галіне медсястрынства і бізнесу. Вучэльня, разам са шматлікімі іншымі дзяржаўнымі вучэльнямі штата, атрымала статус універсітэта ў 1970 годзе. Універсітэт быў адной з першых шасці вучэльняў, якія ўвайшлі ў праграму сумеснага прадпрыемства з НАСА. Студэнты працавалі з навукоўцамі НАСА, каб дапамагаць аналізаваць дадзеныя і праводзіць даследаванні для місіі шатла "Калумбія" ў 1996 годзе. Універсітэт прапануе больш за 50 адукацыйных праграм. Таксама кіраўніцтва вучэльні сцвярджае, што мае больш за 70 тысяч выпускнікоў.

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Луізіяна

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Луізіяны
Катэгорыя:Накеташ
Луізіянскі дзяржаўны ўніверсітэт у Шрыўпарце

**Луізіянскі дзяржаўны ўніверсітэт у Шрыўпарце** () — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў горадзе Шрыўпарт у штаце Луізіяна.

## Агульная характарыстыка 
Гэта частка сістэмы Луізіянскага дзяржаўнага ўніверсітэта. Першапачаткова заснаваны як двухгадовы каледж, вучэльня ператварылася з часам ва ўніверсітэт з 21 праграмай бакалаўрыяту, дзясяткам магістарскіх праграм і адной доктарскай праграмай аспірантуры ў галіне даследаванняў лідарства.

## Гісторыя 
Кампанія па стварэнні філіяла Луізіянскага дзяржаўнага ўніверсітэта ў Шрыўпарйк пачалася яшчэ ў 1936 годзе, але не была паспяховай. Неўзабаве пасля таго, як у верасні 1967 года пачаліся заняткі ў двухгадовым філіяле, асацыяцыя студэнцкага самакіравання і клуб разам з іншымі арганізацыямі пачалі дамагацца чатырохгадовага статусу для вучэльні, але атрымалі магутны супраціў з боку навакольных чатырохгадовых каледжаў, якія баяліся канкурэнцыі з боку новай вучэльні. Восенню 1973 года пасада дэкана філіяла была павышаны да ўзроўню рэктара. Пачаліся наборы на магістарскія і аспіранцкія праграмы.

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Луізіяна

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Луізіяны
Катэгорыя:Шрыўпарт
Кацярына Сінякова

**Кацяры́на Сіняко́ва** (; ) — чэшская тэнісістка, першая ракетка свету ў парным разрадзе; уладальніца кар’ернага Вялікага шлема ў жаночым парным разрадзе (агулам семь тытулаў); чэмпіёнка Алімпійскіх гульняў 2020 года ў парным разрадзе; пераможца аднаго Падагульняючага турніру WTA ў парным разрадзе (2021); пераможца 26 турніраў WTA (з іх чатыры ў адзіночным разрадзе); уладальніца Кубка Федэрацыі (2018) у складзе зборнай Чэхіі.

У юніёрах: пераможца трох юніёрскіх турніраў Вялікага шлема ў парным разрадзе; фіналістка аднаго юніёрскага турніру Вялікага шлема ў адзіночным разрадзе (Адкрыты чэмпіянат Аўстраліі-2013); фіналістка адзіночнага турніру Orange Bowl (2012); былая другая ракетка свету ў юніёрскім рэйтынгу.

## Агульная інфармацыя 
Маці Гана — грамадзянка Чэхіі, бухгалтар, бацька Дзмітрый — грамадзянін Расіі, у мінулым баксёр. У Кацярыны таксама ёсць малодшы брат Даніэль.

Сінякова ў тэнісе з пяці гадоў, улюбёнае пакрыццё — хард. Кумір дзяцінства ў спорце — Марыя Шарапава.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
* 
* 
* 

Катэгорыя:Тэнісісткі Чэхіі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па тэнісе
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Чэхіі
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2020 года
Катэгорыя:Тэнісісты на летніх Алімпійскіх гульнях 2020 года
Катэгорыя:Тэнісісты на летніх Алімпійскіх гульнях 2024 года
Катэгорыя:Пераможцы Адкрытага чэмпіянату Аўстраліі па тэнісе ў жаночым парным разрадзе
Катэгорыя:Пераможцы Адкрытага чэмпіянату Францыі па тэнісе ў жаночым парным разрадзе
Катэгорыя:Пераможцы Адкрытага чэмпіянату Францыі па тэнісе ў парным разрадзе сярод дзяўчат
Катэгорыя:Пераможцы Уімблданскага турніру ў жаночым парным разрадзе
Катэгорыя:Пераможцы Уімблданскага турніру ў парным разрадзе сярод дзяўчат
Катэгорыя:Пераможцы Адкрытага чэмпіянату ЗША па тэнісе ў жаночым парным разрадзе
Катэгорыя:Пераможцы Адкрытага чэмпіянату ЗША па тэнісе ў парным разрадзе сярод дзяўчат
Катэгорыя:Уладальнікі Кубка Федэрацыі (тэніс)
Дзяржаўны ўніверсітэт імя Ф. Т. Нікалса

**Дзяржаўны ўніверсітэт імя Ф. Т. Нікалса** () — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў горадзе Цібада у штаце Луізіяна.

## Агульная характарыстыка 
Першапачаткова заснаваны як малодшы каледж, універсітэт названы ў гонар Фрэнсіса Т. Нікалса, былога губернатара Луізіяны, члена Вярхоўнага суда штата і генерала арміі Канфедэрацыі падчас Грамадзянскай вайны ў ЗША.

Кампус плошчай 1,16 км2, які калісьці быў часткай плантацыі Акадыя, знаходзіцца прыкладна ў 80 км на паўднёвы захад ад Новага Арлеана і ў 97 км на паўднёвы ўсход ад Батан-Руж. Самае старое збудаванне ўніверсітэта было завершана ў 1948 годзе і знаходзіцца ў Нацыянальным рэестры гістарычных месцаў ЗША.

Універсітэт знаходзіцца ў геаграфічных межах дэльты ракі Місісіпі і недалёка ад самой ракі і яе прытокаў, водна-балотных угоддзяў Луізіяны і Мексіканскага заліва.

## Структура 
* Каледж навук і тэхналогій
* Каледж бізнес-адміністравання
* Каледж адукацыі і паводніцкіх навук
* Каледж медсястрынства
* Каледж вольных мастацтваў
* Універсітэцкі каледж
* Аспірантура

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Луізіяна

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Луізіяны
Катэгорыя:Цібада
Бяляўскі

**Бяляўскі** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя асобы 
* Аляксандр Барысавіч Бяляўскі — расійскі акцёр.
* Анатоль Іванавіч Бяляўскі (нар. 1961) — беларускі мастак-жывапісец.
* Васіль Мікалаевіч Бяляўскі (1924—2008) — беларускі мастак.
* Сяргей Анатольевіч Бяляўскі (нар. 1992) — беларускі мастак, цырульнік і гісторык.
Мізафобія

**Мізафобія** (ад  — , забруджванне, апаганьванне, нянавісць + *фобія* — страх, ) — дакучлівы страх забруджвання альбо заражэння, імкненне пазбегнуць судакранання з навакольнымі прадметамі. Чалавека, які адчувае падобны страх, называюць мізафобам.

Тэрмін быў упершыню ўведзены Уільямам Хамандам, які апісаў у 1879 годзе , што выяўляўся ў тым, што назіраны пастаянна мыў рукі. Пасля гэтага мізафобіяй доўгі час лічылася менавіта дакучлівае жаданне пастаяннага мыцця рук. Аднак , амерыканскі псіхолаг і псіхааналітык, адзначаў, што хоць і страх перад брудам ляжыць у аснове праявы гэтага сіндрому, у гэты момант чалавек думае не пра мікробы, а толькі пра тое, што *«яго рукі павінны быць вымытыя»*.

Вядомая таксама як **гермафобія** (ад  — мікроб) (не блытаць з ) — боязь мікробаў, бо часта прычынай боязі судакранання з прадметамі з’яўляецца боязь траплення мікробаў, якія знаходзяцца на іх паверхні, на рукі. Іншыя назвы: **бацылафобія** і **бактэрыяфобія**.

Некаторыя вядомыя асобы пакутавалі або пакутуюць падобным разладам. Сярод іх Нікола Тэсла, , Джаан Кроўфард, Фрыдрых Ніцшэ, Артур Шапенгауэр, Дональд Трамп, Камеран Дыяс, , Уладзімір Маякоўскі.

Катэгорыя:Спецыфічныя фобіі
Сінякова

**Сінякова** — прозвішча, тапонім.

## Прозвішча 
* Карына Сінякова (нар. 1995) — беларуская гандбалістка.
* Кацярына Сінякова — чэшская тэнісістка

## Тапонім 
* Сінякова (Шумілінскі раён)
Хаманд

**Хаманд** — прозвішча, тапонім.

## Прозвішча 
* Уільям Хаманд — ваенны медык

## Тапонім 
* Хаманд (Індыяна)
* Хаманд (горад, Мінесота)
Клермант (Каліфорнія)

**Клермант** () — каледж-таўн у акрузе Лос-Анджэлес, штат Каліфорнія, размешчаны ў гарах Сан-Габрыэль за 48 кіламетраў на ўсход ад цэнтра Лос-Анджэлеса. Насельніцтва — 35 419 чалавек (2009).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Каліфорніі
Катэгорыя:Універсітэцкія гарады ЗША
Карсан

**Карсан** — прозвішча, тапонім.

## Прозвішча 
* Рэйчэл Карсан — амерыканская вучоная-біёлаг
* Това Карсан — шведская спявачка
* Эн Карсан — канадскі элініст, пісьменніца і паэтэса

## Тапонім 
* Карсан (акруга)
* Карсан (Каліфорнія)
Карсан (Каліфорнія)

**Карсан** () — горад у акрузе Лос-Анджэлес, штат Каліфорнія. Статус горада атрыманы 20 лютага 1968 года. Карсан размешчаны за 21 км на поўдзень ад цэнтра Лос-Анджэлеса, з’яўляецца яго прыгарадам. Карсан з’яўляецца самым маладым муніцыпалітэтам у Саўт-Бэй, раёне Вялікага Лос-Анджэлеса. Насельніцтва — 95 558 чалавек (2020).

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Каліфорніі
Паўднёвы ўніверсітэт у Новым Арлеане

**Паўднёвы ўніверсітэт у Новым Арлеане** () — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў горадзе Новы Арлеан у штаце Луізіяна.

## Агульная характарыстыка 
Вучэльня з'яўляецца часткай сісітэмы Паўднёвага ўніверсітэта.

Гэта гістарычна "чорны" ўніверсітэт, дзе традыцыйна пераважную большасць студэнтаў складаюць афраамерыканцы.

Паўднёвы універсітэт быў заснаваны ў Новым Арлеане яшчэ ў 1880 годзе і пераехаў з горада ў 1914 годзе з-за матэрыяльна-тэхнічных праблем, а таксама ціску з боку "белых". Затым вучэльня была зноў заснавана як філіял Паўднёвага ўніверсітэта пазачарговай сесіяй заканадаўчага сходу штата 4 верасня 1956 года. 21 верасня 1959 года вучэльня адчыніла свае дзверы на тэрыторыі кампуса плошчай 17 акраў, размешчанага ў Пончартрэйн-Парк — раёне горада, заселеным у асноўным афраамерыканцамі.

## Структура 
* Каледж мастацтваў і навук
* Каледж бізнесу і дзяржаўнага кіравання
* Каледж адукацыі і развіцця чалавека
* Каледж сацыяльнай работы
* Школа аспірантуры

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Луізіяна

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Луізіяны
Катэгорыя:Новы Арлеан
Уільям Хаманд

**Уільям Аляксандр Хаманд** (; , Анапаліс (Мэрыленд) — , Вашынгтон) — амерыканскі ваенны медык, неўролаг. Генерал арміі Саюза. Першы амерыканскі лекар, які цалкам прысвяціў сябе неўралогіі, аўтар першага амерыканскага падручніка па неўралогіі, адзін з заснавальнікаў Амерыканскай неўралагічнай асацыяцыі, узначальваў яе ў 1882 годзе.

## Біяграфія 
Хаманд нарадзіўся ў Анапалісе і быў другім сынам медыка Джона Уізлі Хаманд і Сары Пінкні. Ён вырас у пенсільванскім Харысбергу, дзе навучаўся ў прыватных настаўнікаў. З 1844 года ён браў урокі медыцыны ў Нью-Ёрку ва Уільяма ван Бюрэна, затым навучаўся ў Школе медыцыны Нью-Ёркскага ўніверсітэта з 1847 па 1848 год. На момант выпуску яму было 20 гадоў, хаця меркавалася, што выпускнікі павінны мець узрост мінімум 21 год. У той жа час ён падаў заяву на пасаду вайсковага медыка ў войску ЗША і 3 ліпеня 1849 года быў прыняты на гэтую пасаду. Ужо на наступны дзень ён ажаніўся з Элен Нісбет, дачкой пенсільванскага адваката.

На працягу 15 гадоў служыў вайсковым лекарам у войску ЗША. Удзельнічаў у войнах сіу. З 1860 года загадваў кафедрай у медыцынскім універсітэце штата Мэрыленд.

Пасля пачатку Грамадзянскай вайны, вярнуўся ў войска і ў 1862 годзе быў прызначаны Генеральным хірургам паўночнікаў (1862—1864), стаўшы самым маладым на той момант Генеральным хірургам у гісторыі ЗША. У 1864 годзе асуджаны трыбуналам за злоўжыванні, звольнены з войска, беспаспяхова пратэставаў, пасля звальнення заняў ва ўніверсітэце Нью-Ёрка кафедру нервовых хвароб і псіхіятрыі. Затым працаваў у Вермонцкім універсітэце.

У 1878 годзе Кангрэс аднавіў слуханні па справе Хаманда, і ў 1879 годзе быў адноўлены ў званні і ў праве насіць мундзір, без права атрымання пенсіі.

Пахаваны на Арлінгтанскіх нацыянальных могілках.

## Навуковая дзейнасць 
Хаманд першым у 1870 годзе назіраў і апісаў нервовую хваробу атэтоз. Першым праводзіў доследы па прымяненні літыя пры лячэнні маніякальнага сіндрому. Свае назіранні апісаў у кнізе «The medical and surgical history of the rebellion». У 1871 годзе апублікаваў свой вядомы «Трактат аб хваробах нервовай сістэмы» (Treatise on diseases of the nervous system).

Катэгорыя:Неўролагі ЗША
Катэгорыя:Ваенныя ўрачы ЗША
Санта-Круз (акруга, Каліфорнія)

**Санта-Круз**, таксама **Санта-Крус** () — акруга на захадзе цэнтральнай часткі штата Каліфорнія, ЗША. Насельніцтва акругі - 262 382 чалавекі (перапіс 2010 года). Адміністрацыйны цэнтр — горад Санта-Круз. Створана ў 1850 годзе, непасрэдна пры стварэнні штата Каліфорнія.

## Геаграфія 
Агульная плошча — 1570 км², з якіх 1150 км² — суша і 420 км² (26,7 %) — водныя паверхні. Акруга працягнулася паміж узбярэжжам Ціхага акіяна і грэбнем горнага хрыбта Санта-Круз, яго сярэдняя шырыня складае каля 16 км. Мяжуе з акругай Сан-Матэа (на поўначы), акругай Санта-Клара (на ўсходзе), акругай Сан-Беніта (на паўднёвым усходзе) і акругай Мантэрэй (на поўдні).

Катэгорыя:Акругі Каліфорніі
Мантэрэй (акруга)

**Мантэрэй** () — акруга на захадзе цэнтральнай часткі штата Каліфорнія, ЗША. Насельніцтва акругі — 415 057 чалавек (перапіс 2010 года). Адміністрацыйны цэнтр — горад Салінас. Акруга Мантэрэй была створана ў 1850 годзе, непасрэдна пры стварэнні штата Каліфорнія. У 1874 годзе частка тэрыторыі была перададзена акрузе Сан-Беніта.

## Геаграфія 
Агульная плошчв акругі — 9770 км², з якіх 8500 км² — суша і 1270 км² (13,0 %) — водныя паверхні. На паўночным захадзе абмываецца залівам Мантэрэй, а на захадзе — Ціхім акіянам. Мяжуе з акругай Санта-Круз (на поўначы), акругамі Сан-Беніта і Фрэсна (на ўсходзе), акругай Кінгс (на паўднёвым усходзе) і акругай Сан-Луіс-Абіспа (на поўдні).

Катэгорыя:Акругі Каліфорніі
Кармел (Каліфорнія)

**Кармел** (), або **Кармел-бай-зэ-Сі** () — горад у акрузе Мантэрэй, штат Каліфорнія. Размешчаны ў аднайменным заліве на беразе Ціхага акіяна. Заснаваны ў 1902 годзе; статус горада набыў у 1916 годзе. Насельніцтва - 3722 чалавекі (перапіс 2010 года).

У 1906 годзе, пасля землятрусу ў Сан-Францыска, сюды з'ехаліся мастакі, музыканты, фатографы, пісьменнікі і іншыя прадстаўнікі творчых прафесій, дзякуючы якім Кармел ператварыўся ў свайго роду арт-сталіцу Каліфорніі. Тут жылі ўсе выдатныя фатографы і пісьменнікі таго часу, напрыклад Джэк Лондан і Робінсан Джэферс.

Катэгорыя:Гарады Каліфорніі
Калексіка

**Калексіка** () — горад у штаце Каліфорнія, ЗША. Калексіка размешчаны за 200 км на ўсход ад Сан-Дыега, на крайнім поўдні штата Каліфорнія. Знаходзіцца на мяжы з Мексікай, ля перасячэння аўтамагістраляў 8 і 111. Уваходзіць у акругу Імпірыял. Насельніцтва — 38 572 чалавекі (2010). Заснаваны ў 1899 годзе, 16 красавіка 1908 года атрымаў статут горада.

## Гарады-пабрацімы 
Катэгорыя:Гарады Каліфорніі
Сезон 2008/2009 «Алімпіі» Гродна

**Сезон 2008/2009 жаночага баскетбольнага клуба «Алімпія»** быў 17-м сезонам у гісторыі існавання клуба.

## Склад 
## Трэнеры 
*  Аляксандр Шымкавяк (галоўны трэнер)
*  Вікторыя Дацун

## Спасылкі 
* Балтийская лига. Женщины. От Южноукраинска до Северной Пальмиры
* SBK Olimpia Grodno Basketball Roster 2008-2009

2008/2009
Алімпіі Гродна
Катэгорыя:2008 год у Гродне
Катэгорыя:2009 год у Гродне
Аліса Георгіеўна Коанен

**Аліса Георгіеўна Коанен** (; 5 (17) кастрычніка 1889,  — , ) — расійская і савецкая актрыса, Народная артыстка РСФСР (1935), жонка А. Я. Таірава.

## Біяграфія 
Нарадзілася (17) кастрычніка 1889 года ў Маскве.

У 16 год паступіла ў ММТ, вучылася ў К. Станіслаўскага. Ёй апекаваўся мецэнат Мікалай Тарасаў. Упершыню выйшла на сцэну ММТ у ролі Госці ў «Гора ад розуму» (1906). У 19 гадоў сыграла сваю першую вялікую ролю — Міціль у спектаклі «Сіняя птушка» паводле Метэрлінка (1908).

У 1913 годзе перайшла працаваць у Свабодны тэатр К. А. Марджанава, які праіснаваў толькі адзін сезон. Там яна сустрэла свайго будучага мужа — Аляксандра Таірава.

У 1914 годзе, калі ён арганізаваў Камерны тэатр, яна перайшла туды працаваць і неўзабаве стала вядучай актрысай. Валодала шырокім творчым дыяпазонам: ад трагічнай Федры да Жырафле-Жырофля ў аднайменнай аперэце Ш. Лекока, але асабліва вялікую вядомасць яна атрымала выкананнем роляў трагічнага плана. У Камерным тэатры актрыса прапрацавала да 1949 гады, калі тэатр быў расфармаваны і Таіраў быў выгнаны з тэатра і пераведзены на пасаду рэжысёра Тэатра імя Я. Б. Вахтангава. Аліса Коанен рушыла ўслед за ім, але да працы ў тэатры яны не прыступілі. У студзені 1950 года Коанен і Таіраву былі ўсталяваныя персанальныя пенсіі саюзнага значэння.

У жніўні 1950 года ў выніку рэарганізацыі Камерны тэатр быў перайменаваны ў Маскоўскі драматычны тэатр імя А. С. Пушкіна. Таіраў памёр у верасні таго ж года.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Актрысы СССР
Катэгорыя:Актрысы Расіі
Уладзімір Мікалаевіч Сукалінскі

**Уладзімір Мікалаевіч Сукалі́нскі** ( — ) — вучоны ў галіне анкалогіі і радыебіялогіі, доктар медыцынскіх навук (1990), прафесар (1992). Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Рэспублікі Беларусь (1998).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў горадзе Гомель. у 1974 годзе скончыў Мінскі медыцынскі інстытут. У 1983 годзе абараніў кандыдацкую, у 1990 годзе — доктарскую дысертацыю. З красавіка 1984 года па май 1985 года ўзначальваў Гомельскі абласны клінічны анкалагічны дыспансер. З 1985 года па 31 ліпеня 2007 года працаваў у Навукова-даследчаым інстытуце анкалогіі і медыцынскай радыялогіі імя М. М. Аляксандрава ў Мінску, дзе з 1990 года займаў пасаду загадчыка аддзела абдамінальнай анкапаталогіі з практалагічнай групай.

Памёр У. М. Сукалінскі 13 сакавіка 2009 года).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* История учреждения  // Сайт Гомельскага абласнога клінічнага анкалагічнага дыспансера
* База патентов Беларуси 
* Банк патентов РФ на изобретения и промышленные образцы ФИПС Роспатента
* Суколинский Владимир Николаевич // Сайт «Узнагароды Беларусі»
* Лечение онкологии и не только. Профессор В. Н. Суколинский о НовоМине // Відэа на RUTUBE
* Гомель: известные имена // Сеть публичных библиотек города Гомеля 

Катэгорыя:Анколагі СССР
Катэгорыя:Анколагі Беларусі
Катэгорыя:Радыёлагі СССР
Катэгорыя:Радыёлагі Беларусі
Катэгорыя:Вынаходнікі Беларусі
Craterium

**Craterium** — род слізевікоў з сямейства . Род мае касмапалітычнае распаўсюджанне.

Род быў упершыню апісаны ў 1797 годзе Іаганам Фрыдрыхам Трэнтэполем у «Catalecta botanica quibus plantae novae et minus cognitae describuntur atque illustrantur».

## Віды 
Наступныя віды прызнаны ў родзе *Craterium*:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

 
Катэгорыя:Фізаравыя