open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Кора Рычардсан-Ходж

**Кора Рычардсан-Ходж** (; в. Сент-Томас, ) — палітык Ангільі, прэм’ер-міністр Ангільі з 27 лютага 2025 года і член Палаты сходу ад акругі Сэндзі-Хіл з 2015 года. Яна з’яўляецца лідарам Аб’яднанага фронту Ангільі. Яна - першая жанчына на пасадзе прэм’ер-міністра Ангільі і адна з першых жанчын, абраных у Палату сходаў з 1984 года.

## Біяграфія 
Нарадзілася на востраве Сент-Томас Амерыканскіх Віргінскіх астравоў, дзе атрымала пачатковую адукацыю ў . У 1995 годзе атрымала ступень бакалаўра навук у галіне навук аб навакольным асяроддзі ў , у 1999-м — ступень доктара права ў  і сертыфікат аб юрыдычнай адукацыі ў .

У 2000-х пераехала ў Ангілью. На ўсеагульных выбарах 2010 года Рычардсан-Ходж балатавалася ад Аб’яднанага фронту Ангільі (АФА), аднак не здолела прайсці ў Палату Сходаў. На наступных выбарах 2015 года яна была абраная ў парламен, і разам з Эвалі А. Брэдлі і Пальмавон Уэбстэр яна стала адной з першых жанчын, абраных з часоў Абены Лэйк-Ходж у 1984 годзе.

Рычардсан-Ходж займала пасаду міністра ўнутраных спраў. Яна была намеснікам кіраўніка АФА, а 3 ліпеня 2020 года стала яго лідарам і лідаркай апазіцыі ў парламенце. На ўсеагульных выбарах 2025 года Аб’яднаны фронт Ангільі атрымаў большасць месцаў у парламенце. 27 лютага 2025 года Рычардсан-Ходж прывялі да прысягі як першую жанчыну прэм’ер-міністра Ангільі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Ангільі
Тара Картэр

**Тара Картэр** (; ) — юрыст і палітык Ангільі, Старшыня Палаты сходу Ангільі з 11 сакавіка 2025 года. 

## Біяграфія 
Атрымала ступень бакалаўра права (LLB) у 2004 годзе ва Універсітэце Манітобы (Канада). Пасля вяртання ў Ангілью заснавала юрыдычную фірму «Carter&Associates», якая спецыялізуецца на грамадзянскім і камерцыйным праве, а таксама ў сферы нерухомасці.

Актыўна ўдзельнічае ў грамадскім жыцці: была старшынёй Савета аховы здароўя Ангільі і намесніцай старшыні Камісіі фінансавых паслуг Ангільі. Таксама з’яўляецца заснавальніцай ініцыятывы LEAD[HER] Network, якая падтрымлівае і развівае жаночы рух ў рэгіёне.

У 2025 годзе, пасля перамогі на выбарах Аб’яднанага фронту Ангільі, Тара Картэр была абрана Старшынёй Палаты Сходаў Ангільі. Яна абавязалася ўвесці новыя стандарты празрыстасці і эфектыўнасці ў працы парламента.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Старшыні Палаты Сходаў Ангільі
Каўкасіёнскі антрапалагічны тып

**Каўкасіёнскі антрапалагічны тып**. Каўкасіёнскі тып разглядаецца як галіна балкана-каўказскай расы.

## Пашыранасць і знешнія прыкметы 
Каўкасіёнскі антрапалагічны тып уласцівы для карэнных аварцаў, балкарцаў, бацбійцаў, грузін, даргінцаў.

Нягледзячы на ўсю сваю своеасаблівасць, за межамі Каўказа каўкасіёнцам найбольш блізкі дынарскі антрапалагічны тып балкана-каўказскай расы, характэрны ў першую чаргу для харватаў і чарнагорцаў. У дачыненні да Каўказа гэтае меркаванне аспрэчыў В. П. Аляксееў. Прызнаючы, што „падабенства каўкасіёнскага тыпу з антрапалагічным тыпам насельніцтва Усходняй Еўропы і Скандынавіі… несумненна“, ён патлумачыў яго нераўнамернасцю эвалюцыі аднаго і таго ж палеалітычнага продка, гэта значыць, адсунуў агульную крыніцу ўглыб. У той жа час ён дапускае непасрэдную роднасць каўкасіёнскага і дынарскага тыпаў».

Адносна антрапалагічных сувязей разнамоўных каўказскіх народаў Аляксееў пісаў:
Можна ўказаць на антрапалагічную агульнасць картвельскіх, нахскіх і авара-анда-дыдойскіх народаў Каўказа (у гэтую агульнасць можна ўключыць, праўда, яшчэ іранамоўных асецін і цюркамоўных балкарцаў і карачаеўцаў; імаверны пераход іхніх продкаў на іранскую і цюркскую мовы на параўнальна познім этапе іхняга этнагенезу). У перадгорных і горных раёнах цэнтральнай часткі Каўказскага хрыбта пражываюць народы, марфалагічна вельмі падобныя, якія выяўляюць своеасаблівы комплекс антрапалагічных прыкмет, што атрымаў назву каўкасіёнскага (ад грузінскай назвы Каўказа — Каўкасіёні). Гэты комплекс прыкмет ахоплівае не толькі народы, якія размаўляюць на картвельскіх, дагестанскіх і нахскіх мовах, да яго адносяцца і асеціны, якія гавораць на адной з іранскіх моў, балкарцы і карачаеўцы, што размаўляюць па-цюркску. У носьбітах каўкасіёнскага комплексу антрапалагічных прыкмет можна бачыць нашчадкаў найстаражытнейшага насельніцтва, якое засяліла тэрыторыю Каўказа яшчэ ў эпоху палеаліту.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
*  — гл. на сайце Інстытута міжнародных праграм РУДН (imp.rudn.ru) ; старая версія на сайце Інстытута дыстантнай адукацыі РУДН (www.ido.edu.ru)

Катэгорыя:Еўрапеоідная раса
Катэгорыя:Паўночны Каўказ
Катэгорыя:Палеаантрапалогія Еўропы
Ваенны саюз Гродзенскай губерні

**Ваенны саюз Гродзенскай губерні** — грамадска-палітычная арганізацыя. Існаваў з восені 1917 да 1918 года у Петраградзе на прынцыпах пазапартыйнасці, пазасаслоўнасці, пазанацыянальнасці. Аб’ядноўваў салдат, чыноўнікаў і афіцэраў — ураджэнцаў Гродзенскай губерні. Задачы: усебаковая дапамога членам саюза і іх сем’ям, падрыхтоўка да вяртання на радзіму, уладкаванне там і інш. Кіруючы орган — Цэнтральны камітэт. Меў пададдзелы і групы ў дзеючай арміі, але быў нешматлікі. Выдаваў лістоўкі і адозвы з выкладаннем сваіх задач і мэт, члены саюза прымалі ўдзел у рабоце з’ездаў воінаў-беларусаў розных франтоў. Падтрымліваў цесныя сувязі з «Саюзам грамадзян Гродзенскай губерні».

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Арганізацыі беларусаў Расіі
Катэгорыя:Гісторыя Санкт-Пецярбурга
Катэгорыя:З’явіліся ў 1917 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1918 годзе
Марына Наталіч

**Марына Наталіч** (сапраўднае імя **Наталля Аляксееўна Давыдзенка**; нар. , Ваніна, Расія) — беларуская паэтка і празаік.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў 1950 годзе ў горадзе Ваніна на Далёкім Усходзе. Жыве ў Мінску.

## Творчасць 
Аўтар зборнікаў паэзіі «*Странники*», «*Первые стихи*», празаічнай кнігі «*Глухие голоса*».

Усяго выдала восем зборнікаў паэзіі і прозы на рускай мове. У 2014 годзе ў выдавецтве «Беларускі кнігазбор» выйшла яе першая беларускамоўная кніга «*Палыновая зорка*».

## Крыніцы 
Катэгорыя:Паэты Беларусі
Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1950 годзе
Катэгорыя:Рускамоўныя паэты
Катэгорыя:Рускамоўныя пісьменнікі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Рускамоўныя пісьменнікі XX стагоддзя
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі XXI стагоддзя
Юрый Віктаравіч Кітурка

**Юрый Віктаравіч Кітурка** (нар. , Гродна) — беларускі гісторык і музейны дзеяч. Кандыдат гістарычных навук (2001).  

## Біяграфія 
Нарадзіўся  года ў Гродне. У 1990 годзе скончыў гістарычны факультэт Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Янкі Купалы.  Больш за год выкладаў гісторыю рэлігіі ў Горацкай сельскагаспадарчай акадэміі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі
Катэгорыя:Музейшчыкі Беларусі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1964 годзе
Катэгорыя:Кандыдаты гістарычных навук
Пратэсты ў Марока (2025)

**Акцыі пратэсту ў Марока** пачаліся 27 верасня 2025 года з патрабаванняў значных паляпшэнняў у сістэме дзяржаўнай адукацыі і аховы здароўя, а таксама з крытыкі дзяржаўных выдаткаў на міжнародныя спартыўныя мерапрыемствы у шкоду грамадскім паслугам (Чэмпіянат свету па футболе 2030 года і Кубак афрыканскіх нацый 2025 года). Пратэсты арганізавалі дэцэнтралізваныя ананімныя калектывы «GenZ 212» і «Morocco Youth Voice» на платформе Discord.

Па даных Міністэрства ўнутраных спраў, па меншай меры 409 пратэстоўцаў былі арыштаваныя, 23 пратэстоўцы атрымалі траўмы (у тым ліку адзін у цяжкім стане ў Удждзе), каля 260 паліцэйскіх былі паранены. Міністэрства таксама паведаміла, што былі пашкоджаныя некалькі транспартных сродкаў, у тым ліку 142 паліцэйскія і 20 прыватных аўтамабіляў.

## Крыніцы 
Катэгорыя:2025 год у Марока
Катэгорыя:Пратэсты 2025 года
Данііл Якаўлевіч Пакрас

**Данііл Якаўлевіч Пакрас** (1905—1954) — савецкі кампазітар, дырыжор, піяніст. Малодшы брат Самуіла і Дзмітрыя Пакрассаў.

Катэгорыя:Дырыжоры СССР
(3516) Рушава

**(3516) Рушава** (3516 Rusheva) — астэроід галоўнага пояса, адкрыты 21 кастрычніка 1982 года.

Крытэр Тысерана для Юпітэра — 3 287.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Інформація про малі планети на сайті minorplanetcenter.net 

Катэгорыя:Астэроіды Галоўнага пояса
Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1982 годзе
Юрый Валер’евіч Чарнякевіч

**Юрый Валер’евіч Чарняке́віч** (нар. , Пінск, Брэсцкая вобласць) — беларускі мовазнаўца, журналіст. Кандыдат філалагічных навук (2017).

## Біяграфія 
Нарадзіўся  года ў Пінску Брэсцкай вобласці. У 2004 годзе скончыў Беларускі дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт імя Максіма Танка па спецыяльнасці «Беларуская мова і літаратура» з дадатковай спецыяльнасцю «Дзіцячая і юнацкая журналістыка» і атрымаў кваліфікацыю «настаўнік беларускай мовы і літаратуры, дзіцячы і юнацкі журналіст». У 2008 годзе закончыў аспірантуру гэтага ж універсітэта.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Мовазнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Кандыдаты філалагічных навук
Катэгорыя:Журналісты Беларусі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1979 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Пінску
Ягор Канстанцінавіч Сідараў

**Ягор Канстанцінавіч Сідараў** (, , Беларусь) — беларускі футбаліст, нападнік  «Сан-Дыега Галз».

## Біяграфія 
Нарадзіўся 18 чэрвеня 2004 года ў Віцебску. Выхаванец хакейнага клуба «Віцебск». Таксама выступаў за маскоўскі «Спартак» 2004 года нараджэння, а таксама за самарскія «Крылы Саветаў» на двух маладзёжных турнірах.

У сезоне 2019/2020 выступаў у Вышэйшай лізе чэмпіянату Беларусі за клуб «Мінскія зубры», які ў тым сезоне заняў другое месца. У наступным сезоне быў членам юніёрскай зборнай Беларусі, разам з якой Егор выступаў у Беларускай Экстраліге, а таксама на юніёрскім чэмпіянаце свету ў ЗША, дзе каманда заняла 6 месца. На тым турніры малады нападнік правёў 5 гульняў, у якіх набраў 5 выніковых балаў. Менавіта на юніёрскім чэмпіянаце свету Ягора заўважылі мясцовыя скаўты і прапанавалі яму гуляць у мясцовых юніёрскіх лігах.

У 2021 годзе пачаў выступаць у Заходняй хакейнай ліге (ЗХЛ) за «Саскатун Блэйдз». У тым жа годзе разам з маладзёжнай зборнай Беларусі заняў першае месца ў групе А на маладзёжным чэмпіянаце свету (1-ы дывізіён) у Даніі. На тым турніры за 5 гульняў Ягор забіў 2 шайбы і аддаў адну выніковую перадачу., не раз прызнаваўся лепшым гульцом тыдня і месяца, займаў лідзіруючыя пазіцыі ў рэйтынгах па розных паказчыках, а таксама не раз афармляў хет-трыкі ў матчах. Эксперты сайта eliteprospects.com характарызавалі яго як «адного з лепшых гульцоў лігі», адзначаючы якасці, якія, на іх думку, вельмі дапамогуць маладому гульцу ў НХЛ. У сезонах 2022/2023 і 2023/2024 быў самым лепшым бамбардзірам каманды, а таксама другім па набраных ачках.

У 2023 годзе быў абраны на драфце НХЛ у 3-м раўндзе пад агульным 85-м нумарам клубам «Анахайм Дакс». Ён стаў трэцім беларускім гульцом, задрафтаваным «Анахаймам», пасля Руслана Салея і Віталя Козела. 3 красавіка 2024 года падпісаў з «Анахайм Дакс» кантракт на 3 гады як навічок. Выданне McKeen's Hockey паставіла Ягора Сідорова на сёмае месца ў рэйтынгу перспектыў клуба «Анахайм Дакс».

У сезоне 2023/2024 хакеіст правёў 59 матчаў у АХЛ, дзе набраў 34 (17+17) балы і трапіў топ-5 снайпераў клуба.

## Статыстыка выступленняў 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Ігракі ХК Саскатун Блэйдз
Катэгорыя:Ігракі ХК Сан-Дыега Галз
Сцяпан Віктаравіч Чубенка

**Сцяпан Віктаравіч Чубенка** (; , , Данецкая вобласць, Украіна — , , Данецкая Народная Рэспубліка) — украінскі школьнік і патрыёт, які быў выкрадзены прарасійскімі сепаратыстамі Данецкай Народнай Рэспублікі, падвергнуты катаванням і расстраляны за праўкраінскую пазіцыю. Герой Украіны (2025, пасмяротна).

## Біяграфіяі 
Вучыўся ў краматорскай агульнаадукацыйнай школе № 12, захапляўся грэка-рымскай барацьбой, а пазней футболам.

Калі ў красавіку 2014 года пачаўся захоп горада прарасійскімі акупантамі, бацькі, баючыся за яго жыццё, адправілі Сцяпана ў Расію, да дзеда. Аднак праз месяц юнак вярнуўся, заявіўшы бацькам: «Я не магу як пацук сядзець у тыле».

Пасля таго як сын знік, бацькі кінуліся на яго пошукі ў Данецк. Там ім паведамілі, што Сцяпана адправілі на прымусовыя работы — нібыта капаць акопы ў пасёлак Гарбачэва-Мыхайліўка. Бацькі адразу ж кінуліся туды, аднак спробы знайсці Сцяпана не мелі поспеху. Мясцовае начальства сцвярджала, што Сцяпан збег падчас мінамётнага абстрэлу..

## Забойства 
Злачынства расследавалі паралельна следчыя Украіны (горад Тарэцк) і следчыя «ДНР». Як высветлілася, пасля затрымання ў Данецку Сцяпан падвяргаўся жорсткім катаванням. Катаванні працягваліся і ў Гарбачэва-Мыхайліўке. Ананімны сведка тых падзей заявіў наступнае: «*Яго білі нагамі, пакуль сядзеў, звязаны, пад камендатурай. Зубы выбілі. Павялі да берага ракі. Рукі скруцілі за спінай скотчам, футболку — на галаву. Красоўкі з яго перад расстрэлам знялі марадзёры»*. Абодва расследаванні ўстанавілі трох выканаўцаў: Вадзіма Пагодзіна («Керч»), Юрыя Маскалёва («Жора») і Максіма Сухамлінава («Буба»). Сухамлінаў зрабіў першы стрэл у вобласць патыліцы непаўналетняга, які знаходзіўся на каленях у акопе са звязанымі за спіной рукамі. Улічваючы, што пасля стрэлу юнак падаваў прыкметы жыцця, Пагодзін узяў у Сухамлінава пісталет і зрабіў яшчэ не менш як чатыры стрэлы ў патылічную вобласць галавы, ад якіх той памёр на месцы.

## Следства 
Пагодзіна, Маскалёв і Сухамлінава ўлады ДНР абвінавацілі ў забойстве, учыненым групай асоб па матывах ідэалагічнай нянавісці, суд пастанавіў змясціць іх пад варту. Пасля стала ясна, што гэта была маніпуляцыя: справа з месца не ссунулася і вінаватых так і не пакаралі Напачатку 2023 году ў СМІ з’явілася інфармацыя, што Пагодзіна арыштавалі на тэрыторыі ДНР паводле абвінавачання ў «арганізацыі арганізаванай злачыннай групоўкі». Аднак ён ізноў апынуўся на волі. А ў канцы 2024 года мабілізаваўся ў армію Расіі. У ліпені 2025 года на сваёй старонцы УКантакце Пагодзін напісаў, што быў паранены, а праз месяц — што знаходзіцца ў пункце часовай дыслакацыі расійскіх войскаў паблізу акупаванага Дэбальцава.

## Узнагароды 
* Герой Украіны (1 кастрычніка 2025, пасмяротна)
* Ордэн «За мужнасць» III ступені (28 чэрвеня 2017, пасмяротна)
* Ордэн «Народны Герой Украіны» (8 мая 2016, пасмяротна)

## Крыніцы
Ваенна-рэвалюцыйны савет германскіх войск Усходняга фронту

**Ваенна-рэвалюцыйны савет германскіх войск Усходняга фронту** — орган палітычнага кіраўніцтва камітэтамі салдацкіх дэпутатаў германскіх войск у лістападзе 1918 — пачатк 1919 года. Створаны ў Мінску. Дзейнічаў пад кіраўніцтвам Федэрацыі замежных груп РКП(б), у кантакце з нямецкай секцыяй Паўночна-Заходняга абласнога камітэта РКП(б), бюро ваенных федэрацый Віцебскай, Мінскай і Магілёўскай губернскіх арганізацый РКП(б). 

Кіраваў ротнымі, палкавымі і раённымі камітэтамі салдацкіх дэпутатаў, вёў агітацыю за мір, выпускаў газету, лістоўкі, адозвы на нямецкай мове. Пры савеце дзейнічалі агітацыйна-прапагандысцкі аддзел (30 чалавек), школа прапагандыстаў.

## Склад 
У савет уваходзілі прадстаўнікі «Саюза Спартака», члены Федэрацыі замежных груп РКП(б), рэвалюцыйна настроеныя салдаты германскіх войск.

## Літаратура 
* 

## Крыніцы 
Катэгорыя:КПСС
Кітурка

**Кіту́рка** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Ірына Фёдараўна Кітурка (нар. 1970) — беларускі гісторык, педагог, дзяржаўны службовец.
* Вольга Міхайлаўна Кітурка (нар. 1986) — беларускі матэматык.
* Павел Аляксандравіч Кітурка — спецыяліст у галіне ветэрынарнай медыцыны.
* Юрый Віктаравіч Кітурка (нар. 1964) — беларускі гісторык і музейшчык.

## Гл. таксама 
* Кітурко
Ромас Батура

**Ромас Батура** () — літоўскі гісторык, доктар гуманітарных навук.

## Біяграфія 
У 1960 годзе скончыў Віленскі ўніверсітэт. У 1960—1967 гадах працаваў у Інстытуце гісторыі АН ЛітССР. У 1967—1972 гадах старшыня Навукова-метадычнай рады па ахове культурных помнікаў Міністэрства культуры ЛітССР. Кандыдат гістарычных навук (1972). У 1972—1990 гадах выкладчык Віленскага ўніверсітэта, з 1978 года — дацэнт. З 1990 года загадчык кафедры гісторыі Літвы Віленскага педагагічнага ўніверсітэта. З 2006 года дацэнт Літоўскай ваеннай акадэміі імя генерала Ёнаса Жамайціса.

Са снежня 1993 да 2000 года — старшыня рады Саюдзіса. Быў членам прэзідыума Літоўскага фонду культуры, членам рэдакцыйнай калегіі выдання навуковых прац літоўскіх вышэйшых навучальных устаноў «Гісторыя», супрацоўнікам Універсальнай літоўскай энцыклапедыі.

Бацька Костас Батура — літоўскі афіцэр у 1919—1920 гадах, добраахвотнік-«стваральнік» узброеных сіл незалежнай Літвы. Жонка Юраце, сын Шарунас.

Пахаваны на Раканцішскіх могілках.

## Навуковая дзейнасць 
У сваёй найважнейшай працы «Lietuva tautų kovoje prieš Aukso ordą» (Літва ў барацьбе народаў супраць Залатой Арды) упершыню разгледзеў адносіны Вялікага Княства Літоўскага (да 1363) з мангола-татарамі. Падрыхтаваў да літоўскамоўнага выдання (пераклад з лацінскай Леанаса Валкунаса) «Хроніку зямлі Прускай» Пятра з Дусбурга (1985).

## Бібліяграфія 
* Lietuvių karas su kryžiuočiais, 1964 m., vienas autorių
* Lietuvos pilys, 1971 m., vienas autorių
* Борьба Литовского великого княжества против Золотой Орды. От нашествия полчищ Бату до битвы у Синих вод : автореферат диссертации … кандидата исторических наук : (571) / Р. Батура. ― Вильнюс, 1972.
* Lietuvos kultūros paminklų sąrašas, 1973 m. vienas rengėjų.
* Lietuva tautų kovoje prieš Aukso Ordą : nuo Batu antplūdžio iki mūšio prie Mėlynųjų Vandenų / R. Batūra. — Vilnius, 1975.
* Lietuvos Sąjūdis ir valstybės atkūrimas, 1998 m., rengėjas
* Baltijos kelias — kelias į Laisvę, 1999 m., rengėjas
* Lietuvos pergalė Šiaulių (Saulės) mūšyje 1236 m., Saulės delta, 2005 m.
* Siekiant nepriklausomybės. Lietuvos Sąjūdžio spauda 1988—1991 m., Valstybės žinios, 2005 m., rengėjas, ISBN 9986-18-138-0
* Lietuvos laisvės kovų vietos, Generolo Jono Žemaičio Lietuvos karo akademija, 2008 m.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гісторыкі Літвы
Выратавальны карабель НАСА

**Выратавальныя караблі НАСА** () — гэта два судны, «MV Liberty Star» і «MV Freedom Star», якім было даручана вылоўліваць адпрацаваныя цвердапаліўныя ракетныя паскаральнікі (SRB) пасля запуску місій Спейс шатлаў (Space Transportation System). Хоць караблі належаць НАСА, яны эксплуатуюцца падрадчыкам касмічных аперацый United Space Alliance.

Акрамя сваіх звычайных місій па пошуку і эвакуацыі паскаральнікаў SRB Спейс шатлаў, караблі часам выкарыстоўваліся для іншых мэт. Пачынаючы з 1998 года караблі выкарыстоўвалі для буксіроўкі знешніх паліўных бакаў шатлаў са зборачнага завода «Michoud Assembly Facility» у Новым Арлеане (штат Луізіяна, ЗША) у будынак зборкі транспартных сродкаў у Касмічным цэнтры Кэнэдзі ў Фларыдзе. Караблі выконвалі аналагічныя задачы падчас выпрабаванняў ракеты Ares 1-X.

## Праектаванне і будаўніцтва 
Абодва судна былі пабудаваныя на верфі Atlantic Marine Shipyard на востраве Форт-Джордж (штат Фларыда, ЗША), і перададзеныя ў студзені 1981 года іх першапачатковага ўладальніку, кампаніі United Technologies Inc. Яны прыводзяцца ў рух двума рухавікамі агульнай магутнасцю 2900 к.с. і здольныя буксіраваць груз вагой 27 000 кг.

На суднах былі ўсталяваны радары з дапамогай якіх можна было адсачыць "палёт" адпрацаваных паскаральнікаў SRB. Пасля аддзялення ад шатла, і зніжэння, спрацоўвала парашутная сістэма, і паскаральнік вертыкальна прывадняўся (каля 9 метраў паскаральніка заставалася над вадой). З-за асаблівасцяў канструкцыі, у вадзе паскаральнік плаваў у вертыкальным становішчы. Асноўная задача суднаў - знайсці паскаральнікі, паймаць іх, і прывезці у Касмічны цэнтар імя Кэнадзі (т.я. іх магчыма было выкарыстаць паўторна).  Для гэтага каманда вадалазаў герметызавала сопла паскаральніка прыладай «The Diver Operated Plug» (заглушка кіраваная дайверам), з дапамогай насосаў адкачвала з яго воду, і прымацоўвала да борта.

## Пасля Спейс шатлаў 
Пасля закрыцця праграмы Спейс шатлаў (*Space Transportation System)* і, такім чынам, праграмы вылаву паскаральнікаў, НАСА перадало абодва судны Міністэрству транспарту. Судна «MV Freedom Star» было закансервавана і ператворана ў навучальнае судна.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Судны і караблі
Міхал Тышкевіч

**Міхал Тышкевіч** ( — ) — ваенны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага. Пачынальнік Біржанскай лініі роду Тышкевічаў. Пасля Радзівілаў валодаў Біржанскім маяратам на тэрыторыі сучаснай Літвы.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Тышкевічаў герба «Ляліва», сын Юзафа Ігнацыя і Марыі Ганны з Галімскіх. Успадкаў ад бацькі тытул графа на Лагойску і Бярдзічаве.

Паводле гісторыка , падчас паўстання 1794 года Міхал Тышкевіч у чыне генерал-маёра камандаваў паўстанцкім атрадам — расонскімі стральцамі.

У расійска-французскую вайну (1812) быў палкоўнікам 17-га літоўскага ўланскага палка, які сфарміраваў сваім коштам.

Пасля вайны набыў Палангу, дзе заснаваў курорт.

## Сям’я 
У шлюбе з Яанай Карп, дачкой Бенядзікта Карпа, меў сыноў Яна Канстанціна, Юзафа і Бенедыкта, а таксама дачку Яну.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* Rodowody pułków polskich i oddziałów równorzędnych od r. 1717 do r. 1831. Bronislaw Gembarzewski, Warsawa, 1925. S. 39

## Спасылкі 
* Генеалогія Тышкевічаў 

Міхал
Катэгорыя:Ваенныя Рэчы Паспалітай
Давыдаўскае радовішча нафты

**Давы́даўскае радо́вішча на́фты** — радовішча нафты ў Светлагорскім раёне Гомельскай вобласці, каля вёскі Давыдаўка. Адкрыта ў 1967 годзе, распрацоўваецца з 1975 года.

## Геалагічная характарыстыка 
Плошча пакладаў складае каля 11 км². Яны прымеркаваныя да падсалявых, міжсалявых і надсалявых дэвонскіх адкладаў на поўначы Прыпяцкага прагіну ў межах Рэчыцка-Вішанскай тэктанічнай зоны.

Нафтаносныя гарызонты залягаюць на глыбіні 2532—3110 м. Пароды-калектары — кавернозна-порава-трэшчынаватыя даламіты, даламітызаваныя вапнякі, вапнякі, ангідрыты з лінзамі вапнякоў.

## Характарыстыка нафты 
Нафта лёгкая, маласярністая, смалістая, парафінавая, з вялікай колькасцю бензінавых і газавых фракцый.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Геалогія Светлагорскага раёна
Катэгорыя:Нафтавыя радовішчы Беларусі
Аднойчы ў Адэсе

«**Аднойчы ў Адэсе**» — камедыйны серыял студыі «Квартал-95» і «Drive Production» на замову ўкраінскага тэлеканала ТЭТ. Упершыню выйшаў у эфір 18 красавіка 2016 года. Серыял з’яўляецца адным са скетчаў вядомай скетч-каманды «Краіна У», які аказаўся настолькі ўдалым, што стаў асновай для асобнай серыі. Галоўныя ролі ў серыяле выконваюць адэскія КВЗ-шчыкі Сяргей Серада, Аляксандр Станкевіч, Рыгор Гушчын і Лявон Назінян. Акцёры, як і іх героі, сапраўдныя адэсіты, таму прымалі непасрэдны ўдзел у напісанні сцэнарыя.

Серыял распавядае пра чатырох сяброў — Грышу, Косцю, Лёву і Шуру, адэсітаў да мозгу касцей, якія жывуць у адной камунальнай кватэры. Але квартэт неразлучных сяброў раптам перапыняе чароўная дзяўчына Юля, якая прыехала з іншага горада паступаць у ВНУ. Юля ўносіць дысананс у ціхае жыццё герояў серыяла, і, вядома ж, ні адзін з хлопцаў не застаецца абыякавым да новай цудоўнай суседкі.

## У ролях 
* Рыгор Гушчын — *Грыша*
* Сяргей Серада — *Косця*
* Лявон Назінян — *Лёва*
* Аляксандр Станкевіч — *Шура*
* Анастасія Кочатава — *Юля*

## Спіс эпізодаў 
### Першы сезон 
#### 1. Новы сусед 
Косця зарабляе тым, што здае прыезджым пакой у Адэсе. Аднойчы на яго аб’яву адгукаецца чароўная дзяўчына Юлія з Днепрапятроўска, якая прыехала вучыцца на філфаку. Як толькі маладая студэнтка заходзіць у двор дома, чацвёра сяброў ператвараюцца ў чатырох жорсткіх супернікаў. Кожны спрабуе выкарыстаць свой адэскі шарм і ў выніку застаецца з сіняком пад вокам.

#### 2. Спрэчка 
Лёва б’ецца аб заклад з Грышам, што зможа зайсці ў пакой Юлі і выйсці толькі на наступную раніцу. Косця ідзе ў такі ж заклад з Шурай і плануе тут жа ўразіць суседку рамантыкай. А Грыша і Шура, у сваю чаргу, запасаюцца кафеінам, каб сачыць за сумленным выкананнем умоў закладу.

#### 3. Кацяня 
Юля знайшла на вуліцы кацяня і просіць Косцю дазволіць ёй завесці ката ў кватэру. Але Косця катэгарычна супраць, бо ў яго жудасная алергія на каціную поўсць. Але кацяня ўжо ў хаце, таму, нягледзячы на забарону, Юля не збіраецца яго выкідаць на вуліцу.

#### 4. Дзень нараджэння 
У Юлі дзень нараджэння, і хлопцы вырашылі зладзіць ёй сапраўдную вечарыну. Але Шура, Грыша, Лёва і Косця не ведаюць, што падарыць імянінніцы. У выніку хлопцы наймаюць аніматара ў касцюме капітана далёкага плавання, ім і аказваецца Косця, які раней усім распавядаў, што насамрэч працуе мараком. Цяпер яму трэба неяк зарабіць свой заробак і пры гэтым заставацца непазнавальным для сяброў.

## Спасылкі 
* [Афіцыйны канал TET на YouTube(https://be.wikipedia.org/wiki/YouTube)]
* «Аднойчы пад Палтавай» на ТЭТ

Катэгорыя:Украінскае тэлебачанне
Мікалай Андрэевіч Арасланаў

**Мікалай Андрэевіч Арасла́наў** () — беларускі мастак, акварэліст.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 8 студзеня 1948 года ў Чавусах Магілёўскай вобласці.

У 1967 годзе.

## Творчасць 
Працаваў у тэхніцы акварэлі, пераважна ў жанры пейзажу. Сярод вядомых прац — «Ноч на рацэ Друць» (2005), «Купальская ноч» (2002), «Канец зімы» (2002), «Залаты вечар. Рака Проня» (2006), «Апошні лёд на Проні», «Ціхая затока», «Рака майго дзяцінства», «Апошні прамень», «Казка», «Прасторы».

Творы захоўваюцца ў Магілёўскім абласным мастацкім музеі імя П. В. Масленікава, Бялыніцкім раённым мастацкім музеі імя В. К. Бялыніцкага-Бірулі, Віцебскім абласным краязнаўчым музеі, Мсціслаўскім раённым гісторыка-археалагічным музеі, Чавускім раённым краязнаўчым музеі, а таксама ў прыватных калекцыях у Беларусі і за мяжой.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Строгіна, С. Арасланаў Мікалай Андрэевіч / Святлана Строгіна // Строгіна, С. Сучаснае выяўленчае мастацтва Магілёўшчыны : зборнік артыкулаў / Святлана Строгіна. — Мінск, 2009. — С. 16.
* Фатыхова, Г. А. Арасланов Николай Андреевич / Г. А. Фатыхова // Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. — Минск, 2020. — Т. 6, кн. 1 : Могилевская область : А — К. — С. 20.
* Дериглазова, А. Акварели Арасланова / А. Дериглазова // Четверг. — 2006. — 7 марта. — С. 3.
* Дериглазова, А. В пейзажах Арасланова звучат мелодии природы / А. Дериглазова // Могилевская правда. — 1999. — 12 мая. — С. 12.
* Зинькевич, Л. Акварель Николая Арасланова / Л. Зинькевич // Могилевская правда. — 2003. — 24 октября. — С. 16.
* І «ажывае» палатно… // Іскра (Чавусы). — 2013. — 31 жніўня. — С. 3.
* Калеснікава, Н. «Прыроду можна пісаць толькі сэрцам…» / Наталля Калеснікава // Іскра (Чавусы). — 2017. — 29 ліпеня. — С. 5 : фота.
* Соколовская, В. Истоки / В. Соколовская / Магілёўскія ведамасці. — 2005. — 9 чэрвеня. — С. 3.
* Шустов, Д. Акварель — это состояние души / Д. Шустов // Де-факто. — 1998. — 24 декабря. — С. 5.

Катэгорыя:Мастакі Беларусі XX стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі Беларусі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1948 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Чавусах
Катэгорыя:Акварэлісты Беларусі
Фондавы індэкс

і S&P 500 . Усе тры мелі аднолькавую вышыню ў сакавіку 2007 года. NASDAQ рэзка вырас падчас бурбалкі дот-комаў у канцы 1990-х гадоў з-за вялікай колькасці тэхналагічных кампаній, якія ўваходзілі ў гэты індэкс.]]

У фінансах **фондавы індэкс** або **індэкс фондавага рынку** — гэта лічбавы паказчык для ацэнкі стану выбраных кампаній на фондавым рынку. Ён дапамагае інвестарам ў параўнанні бягучых цэн на акцыі з мінулымі цэнамі.

Інвеставанне ў фондавы індэкс — гэта стратэгія інвеставання, у якой інвестар купляе долю індэкснага фонду, які ў сваю чаргу купляе акцыі кампаній прапарцыянальна пэўнаму індэксу. Такім чынам, інвестар павінен атрымаць прыбытак непасрэдна звязаны з ростам індэкса, а яго інвестыцыі дыверсіфікаваныя адносна кампаній індэкса. Розніца паміж эфектыўнасцю індэкснага фонду і індэксам, калі такая ёсць, называецца памылкай адсочвання.

## Тыпы фондавых індэксаў па зоне дзеяння 
* Глабальныя індэксы
: Глабальныя індэксы маюць мэтаю паказаць стан сусветнага фондавага рынку. Напрыклад, індэкс MSCI World налічвае амаль 1400 кампаній, якія пакрываюць прыблізна 85 % рынкавай капіталізацыі ў 23 развітых краінах. Індэкс S&P Global 100 больш абмежаваны і ўключае толькі 100 кампаній.
* Рэгіянальныя індэксы
: Рэгіянальныя індэксы паказваюць дынаміку фондавага рынку асобнага геаграфічнага рэгіёна. Да такіх індэксаў адносяцца, напрыклад, індэкс FTSE Developed Europe і індэкс FTSE Developed Asia Pacific.
* Краінавыя індэксы
: Краінавыя індэксы паказваюць дынаміку фондавага рынку асобнай краіны і, такім чынам, адлюстроўваюць настроі інвестараў адносна стану эканомікі краіны. Найчасцей такія індэксы складаюцца з акцый буйных кампаній, што каціруюцца на найбуйнейшых фондавых біржах краіны. Прыклады: DAX у Германіі, NIFTY 50 у Індыі, Nikkei 225 у Японіі, KSE 100 у Пакістане, FTSE 100 у Вялікабрытаніі і індэкс S&P 500 у ЗША.
* Біржавыя індэксы
: Гэтыя індэксы заснаваныя на біржы, на якой гандлююцца акцыі, напрыклад, NASDAQ-100, або групах біржаў, такіх як Euronext 100 або OMX Nordic 40.
* Сектаральныя індэксы
: Гэтыя індэксы паказваюць стан пэўных сектараў рынку. Напрыклад, сектаральныя падіндэксы S&P 500 Energy, S&P 500 Health Care, S&P 500 Info Tech і г.д.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Фондавы рынак
Катэгорыя:Фондавыя індэксы
Public Image Ltd

**Public Image Ltd.** (скар. **PiL**) — брытанскі рок-гурт, створаны Джонам Лайданам у Лондане ў 1978 годзе; поруч з Лайданам, — які праславіўся раней пад імем Джоні Ротэн як вакаліст панк-гурта Sex Pistols, — першую інкарнацыю калектыва склалі гітарыст Кіт Левен, басіст Джа Уобл і барабаншчык . З тых пор склад гурта неаднаразова мяняўся, за выключэннем бяссменнага лідара — вакаліста Джона Лайдана.

Іх раннія працы часта расцэньваюцца як частка найбольш стымулявальнай і інавацыйнай музыкі эры пост-панку. Іх альбом «Metal Box» 1979 года заняў 461 месца ў спісе часопіса Rolling Stone «500 найвялікшых альбомаў усіх часоў». NME апісаў Public Image Ltd. як, «магчыма, першы пост-панк-гурт».

## Дыскаграфія 
**Студыйныя альбомы**

* *Public Image: First Issue* (1978)
* *Metal Box* (1979)
* *The Flowers of Romance* (1981)
* *This Is What You Want... This Is What You Get* (1984)
* *Album* (1986)
* *Happy?* (1987)
* *9* (1989)
* *That What Is Not* (1992)
* *This Is PiL* (2012)
* *What the World Needs Now...* (2015)
* *End of World* (2023)

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Найбуйнейшы сайт з найбольш поўнай інфармацыяй пра PiL

Катэгорыя:Рок-гурты Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 1978 годзе
Катэгорыя:Гурты эксперыментальнага рока
Аўсяніца трысняговая

**Аўсяніца трысняговая** (*Lolium arundinaceum*) — від шматгадовых травяністых раслін сямейства злакаў.

## Апісанне 
Рыхлакуставы злак, вышыня 80-150 см. Лісце доўгае, шырокае, з шурпатымі краямі. Мяцёлка шырокая, раскідзістая. Каласкі 4-5-кветкавыя, каласковыя лускавінкі завостраныя, кіляватыя, гладкія, ніжнія кветкавыя з асцюкамі.

## Пашырэнне 
У дзікім выглядзе расце па ўсёй тэрыторыі Еўропы, ва ўмераным клімаце Азіі і на поўначы Афрыкі. На Беларусі зрэдку трапляецца па травяністых схілах, у хмызняках, на лугах. Уведзена ў культуру як кармавая расліна непатрабавальная да ўмоў вырошчвання, выносіць страўліванне жывёлай.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Метлюжковыя
Катэгорыя:Травы
Вуліца Чалюскінцаў (Мінск)

**Вуліца Чалюскінцаў** — вуліца ў Заводскім раёне Мінска. Названа ў імя ўдзельнікаў савецкай экспедыцыі на . Пачынаецца ад перасячэння з вуліцай Катоўскага ў раёне ПК МАЗ, ідзе паўкругам, двойчы перасякаючы Радыяльную вуліцу, і завяршаецца скрыжаваннем з Цэнтральнай вуліцай.

## Адрасы 
* Дом 26 — Дзіцячая музычная школа № 14;
* Дамы 11 і 13, пабудаваны ў 1949—1953 і 1951—1954 гадах адпаведна па праектах архітэктара Георгія Заборскага.

## Водгукі 
На краязнаўча-архітэктурным форуме адзначаюць:

«Вуліца Чалюскінцаў у Мінску захоўвае ў сабе архітэктурную спадчыну пасляваеннага часу. Невялікі шпацыр па вуліцы паказвае змешванне стыляў забудовы: побач з каменнымі дамамі стаяць драўляныя пабудовы. Адзін з мясцовых жыхароў, блогер Ігар Міколаг, адзначае: „Мне падабаецца такі непарадны, аўтэнтычны Мінск“. Дамы, пабудаваныя ў канцы саракавых гадоў, уяўляюць сабой прыклад тыпавой забудовы таго часу. Яны былі прызначаны для работнікаў Мінскай ЦЭЦ-3. Архітэктурныя дэталі, такія як балконы з характэрнымі агароджамі, сведчаць аб стылі таго перыяду. Спалучэнне каменных і драўляных дамоў стварае непаўторнае аблічча вуліцы».

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Вуліца Чалюскінцаў у базе geodzen.com
* Вуліца Чалюскінцаў на ATO.BY
* Вуліца Чалюскінцаў у архітэктурнай базе Рhotobuildings
* Фотаздымак вуліцы Чалюскінцаў 1960-х гадоў
* Фатаграфіі вуліцы Чалюскінцаў на сайце адміністрацыі Заводскага раёна

Катэгорыя:Вуліцы Мінска
Катэгорыя:Заводскі раён (Мінск)
Гарадок (тэлеперадача)

**Гарадок** — тэлевізійная камедыйная праграма, якая выходзіць у эфір з красавіка 1993 г.

На канале «Расія» з удзелам Юрый Стаянаў і Ілья Алейнікава.

Узнагароджана прэміяй «ТЭФІ» у намінацыі «Забаўляльная праграма» ў 1999 і 2002 гадах, а яе вядучыя — у намінацыі «Вядучы забаўляльнай праграмы» ў 1996 і 2001 гадах.

Перадача ўяўляе сабой серыю пастановачных сюжэтаў, аб’яднаных адной тэмай.

8 верасня 2002 г.а ад стваральнікаў «Гарадка» з’явілася праграма «У горадзе» — праграма ў скарочаным фармаце (каля 15 хвілін), прысвечаная, як правіла, нейкай бягучай падзеі ў календары.

## Рубрыкі 
* **Рэклама**
* **«Кіно»**
* **«Аповесць»**
* '*«Жахі нашага горада»*
* **«ЖЗЛ»** (Жыццё выдатных людзей)
* **«Спецыяльны рэпартаж»**
* **«Пасляслоўе»**
* **Вернісаж**'
Здымкі фільма праходзяць у Санкт-Пецярбургуе. Раней былі загалоўкі:
* **«Музычная паўза»**
* '*«Забавы нашага горада»*
* **перадача «Дзве Весці»** (пародыя на праграму «Весці»).
* «„Мультфільмы нашага горада“»

Стаянаў і Алейнікаў падчас працы над шоу сыгралі ў агульнай складанасці больш за 6000 розных персанажаў.

## Узнагароды 
Узнагароджаны прэміяй «ТЭФІ» у намінацыі «Забаўляльная праграма» ў 1999 і 2002 гадах, а яе вядучымі ў намінацыі «Вядучы забаўляльнай праграмы» ў 1996 і 2001 гадах.

## Цікавыя факты 
* Стаянаў і Алейнікаў нарадзіліся ў адзін дзень — 10 ліпеня з розніцай у 10 гадоў. 10 ліпеня 2002 года Алейнікаў, якому споўнілася 55 гадоў, і Стаянаў, якому споўнілася 45 гадоў, адзначылі так званае «стагоддзе горада».
* Апошнія некалькі гадоў Ілля Алейнікаў і Юрый Стаянаў не ўдзельнічалі ў напісанні сцэнарыяў праграмы.
* Да стварэння «Гарадка» Ю. Стаянаў і І. Алейнікаў прадзюсавалі тэлевізійную праграму «Адамава яблыка».
* Першыя выпускі «Гарадка» былі экранізацыямі анекдотаў. Затым да стварэння праграмы прыцягваліся аўтары, якія ствараюць арыгінальныя сцэнарыі. Аднак многія гледачы дагэтуль успрымаюць «Гарадок» як праграму, заснаваную на вядомых анекдотах. У значнай ступені гэтаму спрыяе тое, што найбольш удалыя жарты і фразы з эфіру даўно сталі афарызмамі, крылатымі фразамі і, сярод іншага, анекдотамі.

## Паўторы 
З 1996 па 2005 год старыя выпускі праграмы паўтараліся на РТР у рамках дайджэста «Гарадка». З 2005 па 2007 год выпускі праграмы паўтараліся на канале НСТ («Настоящее смешное телевидение»). З 2007 года выпускі 1994—1997 гадоў паўтараюцца на канале TV1000. Расійскае кіно", і праграма паўтараецца без папярэджання.

## Гл. таксама 
* Маска-шоу
* Шоу джэнтльменаў
* Часопіс «Каламбур»

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт праграмы
* Неафіцыйны сайт праграмы

Катэгорыя:Тэлевізійныя гумарыстычныя праграмы
Катэгорыя:Тэлебачанне Санкт-Пецярбурга
Катэгорыя:З'явілася ў 1993 годзе
Катэгорыя:Тэлеперадачы Расіі
Вяснянка шэрая

**Вяснянка шэрая** (*Nemura cinerea*) — від насякомых атрада вяснянак. 

Даўжыня цела 4-6,8&nbsp;мм, пярэдняга крыла 5-7,9&nbsp;мм. Афарбоўка цёмна-бурая, ногі жоўта-шэрыя, брушка жоўтае, жылкі на крылах чорныя. У самцоў на канцах цэрак маюцца зубчыкі.

Пашырана ў Еўропе, у Азіі да Забайкалля, на Беларусі выяўлена ў Віцебскай вобласці. Лічынкі жывуць у ручаях і невялікіх рэчках, часам сустракаюцца ў лужынах і балацінах. Дарослыя насякомыя вядуць наземны спосаб жыцця і сустракаюцца з красавіка па верасень. Яны трымаюцца пераважна каля вады, сядзяць на навакольных прадметах, узлятаюць рэдка.

## Спасылкі 
* [ecosystema.ru](https://ecosystema.ru/08nature/w-invert/119.htm#:~:text=%D0%92%D0%B5%D1%81%D0%BD%D1%8F%D0%BD%D0%BA%D0%B0%20%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%8F%20(Nemoura%20cinerea)%20%D0%BE%D1%82%D0%BD%D0%BE%D1%81%D0%B8%D1%82%D1%81%D1%8F,%D0%B2%20%D0%BE%D1%82%D0%BB%D0%B8%D1%87%D0%B8%D0%B5%20%D0%BE%D1%82%20%D0%BF%D0%BE%D0%B4%D1%91%D0%BD%D0%BE%D0%BA%2C%20%D1%83)

Катэгорыя:Вяснянкі
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1783 годзе
Царква хрысціян веры Евангельскай (Нароўля)

**Царква хрысціян веры Евангельскай «Благадаць»** — пратэстанцкі храм у горадзе Нароўля Гомельскай вобласці Беларусі. Заснаваны ў 1996 г. па ініцыятыве Юрыя Уладзіміравіча Харлана, які і стаў пастырам пратэстанцкай суполкі. Будынак храма мае эклектычны архітэктурны выгляд. Суполка ўваходзіць у склад Аб’яднанай царквы хрысціян веры евангельскай у Рэспубліцы Беларусь.

## Гісторыя 
Храм і суполка былі зарэгістраваны ў Нароўлі ў 1996 г. па ініцыятыве Юрыя Уладзіміравіча Харлана, якога мясцовыя пратэстанты папрасілі весці службы ў Нароўлі і быць пастарам. Сваю місіянерскую працу Юрый Харлан пачынаў з пропаведзяў Евангелля Ісуса Хрыста яшчэ да рэгістрацыі суполкі; службы праходзілі ў Нароўлі ў простым здымным доме. Паралельна вернікі збіралі дакументы на рэгістрацыю суполкі. На заяву вернікаў мясцовыя ўлады далі пад рэлігійную суполку нежылы будынак без вокнаў і дзвярэй, які вернікі самі аднавілі. 

Колькасць членаў суполкі ў Нароўлі невялікая: службы ў храме наведваюць каля 30 вернікаў, сярод якіх ёсць дзеці і падлеткі. Служэнні здзяйсняюцца па пятніцах у 19.00 і па нядзелях у 11.00. Ёсць і іншыя формы зносін вернікаў, святочныя мерапрыемствы, якія праходзяць у залежнасці ад каляндарных дат. Большасць мерапрыемстваў суполкі праходзіць у самім будынку ці на тэрыторыі храма. Штогод, пачынаючы з 2000 г., суполка арганізуе Калядныя сустрэчы з падарункамі для дзяцей. Вернікі аказваюць сацыяльную дамапогу (харчовыя наборы) тым людзям, якія маюць у гэтым патрэбу. Працуе пры храме нядзельная школа для дзяцей, дзе расказваюць пра значэнне духоўных каштоўнасцей.
## Пастары 
* 1996—2025-? — Юрый Уладзіміравіч Харлан, пастар
## Адрас 
Адрас Царквы хрысціян веры Евангельскай «Благадаць» у г. Нароўлі: 247802 Беларусь, Гомельская вобласць, г. Нароўля, вул. Камуністычная, 39.
## Гл. таксама 
* Касцёл Узвышэння Святога Крыжа (Нароўля)
* Свята-Іаана-Багаслоўская царква (Нароўля)

## Спасылкі 
* *Невмержицкая, Л.* О церкви христиан веры евангельской «Благодать» в Наровле рассказывает Юрий Харлан / Л. Невмержицкая // Прыпяцкая праўда. — 12 красавіка 2025. — №15. — С. 6.
 
Катэгорыя:Нароўля
Катэгорыя:Пратэстанцкія храмы Нараўлянскага раёна
Катэгорыя:Пяцідзясятніцтва ў Беларусі
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Нароўлі
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў стылі эклектыкі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1996 годзе
Аўсянік звычайны

**Аўсянік звычайны** (*Ephemera vulgata*) — від аўсянікаў, адзін са звычайных і найбольш масавых у Еўропе і Паўночнай Азіі.

## Апісанне 
Афарбоўка цёмная, даўжыня цела 15-22 мм. Лёт на працягу ўсяго лета.

Лічынкі жывуць у прыбярэжнай зоне, у глініста-мулістым грунце і сярод зараснікаў водных раслін у спакойных рэках і азёрах. Шчыльнасць пасялення лічынак часам даходзіць да 100 асобін на 1 м².

## Крыніцы 
Катэгорыя:Аўсянікі
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1758 годзе
Дзмітрый Паўлавіч Генеральніцкі

**Дзмітрый Паўлавіч Генеральніцкі** (, Умань, Чаркаская вобласць, Украіна — , Віцебск) — беларускі мастак і педагог.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 10 лістапада 1911 года ў Умані Чаркаскай вобласці ў сям’і млынара. У 1929 годзе скончыў няпоўную сярэднюю школу. У 1930—1934 гадах вучыўся ў Камянец-Падольскім мастацка-прамысловым тэхнікуме.

Пасля навучання пераехаў у Харкаў, дзе да 1939 года працаваў мастаком-афармляльнікам у розных установах горада і вучыўся ў Харкаўскім аўтадарожным інстытуце (вучобу перапыніла вайна).

З 16 ліпеня 1941 года — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны: малодшы сяржант, вадзіцель аўтамабіля. Дэмабілізаваны 19 кастрычніка 1945 года.

Пасля вайны працаваў мастаком у Таганскім кінатэатры ў Маскве, дзе афармляў вялікафарматныя рэкламныя стэнды фільмаў.

У 1946 годзе паступіў на мастацка-графічны факультэт Маскоўскага гарадскога педагагічнага інстытута імя У. П. Пацёмкіна, які закончыў у 1950 годзе.

У 1950—1954 гадах выкладаў у Курскім мастацка-графічным педвучылішчы рысунак, жывапіс, кампазіцыю і чарчэнне. З 1954 года працаваў у Мінскім мастацкім вучылішчы. У 1955 годзе пераехаў у Віцебск і стаў выкладчыкам Віцебскага мастацка-графічнага педвучылішча.

З 1959 года — выкладчык Віцебскага педагагічнага інстытута імя С. М. Кірава, дзе выкладаў рысунак, жывапіс, кампазіцыю, пластычную анатомію і скульптуру. Адначасова выкладаў рысунак у політэхнічным інстытуце (філіял Мінскага) і з лютага 1959 года вёў студыю пры Доме народнай творчасці; на факультэце арганізаваў кружок скульптуры.

Памёр  года ў Віцебску. У жніўні 1972 года ў выставачнай зале Саюза мастакоў на рагу вуліц  Леніна і Савецкай была арганізавана пасмяротная выстава яго прац.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Мастакі Беларусі XX стагоддзя
Катэгорыя:Педагогі Беларусі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1911 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў 1972 годзе
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Памерлі ў Віцебску
Катэгорыя:Выпускнікі Харкаўскага нацыянальнага аўтамабільна-дарожнага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выпускнікі Камянец-Падольскай мастацка-прамысловай школы
Катэгорыя:Выпускнікі Маскоўскага гарадскага педагагічнага інстытута імя У. П. Пацёмкіна
Гнамоніка

**Гнамоніка** — гэта навука пра распрацоўку, канструяванне і выкарыстанне сонечных гадзіннікаў.

Асновы гнамонікі былі закладзеныя старажытнагрэчаскім філосафу Анаксімандрам (каля 550 г. да н.э.), які развіў навуку пра цені, прывезеную з Егіпта Фалесам Мілецкім. З 25 г. да н.э. гнамоніка выкарыстоўвалася грэчаскімі і рымскімі архітэктарамі для праектавання будынкаў. Пазней гнамоніка атрымала развіццё ў Візантыі і на Арабскім Усходзе (працы Аль-Біруні).

Сучасная гнамоніка бярэ свой пачатак у еўрапейскай астраноміі XVI стагоддзя. Першыя працы на лацінскай мове былі апублікаваны Себасцьянам Мюнстэрам у 1531 годзе і Аронсам Фінэ ў 1532 годзее. У канцы XVII стагоддзя гнамоніка значна развілася дзякуючы прымяненню сферычнай трыганаметрыі. Матэматычныя мадэлі дазволілі ствараць сонечныя гадзіннікі рознай ступені дакладнасці для іх размяшчэння на будынках і ў садах. Гнамоніка была адным з прадметаў, якія выкладаліся ў навучальных установах ордэна езуітаў

Цяпер гэта самастойная прыкладная навуковая дысцыпліна.

## Гл. таксама 
* Гноман
* Сонечны гадзіннік
* Тадэвуш Пшыпкоўскі

## Зноскі 
Катэгорыя:Астрафізіка
Катэгорыя:Астраномія
Катэгорыя:Вымярэнне часу
I’m Happy Just to Dance with You

**«I’m Happy Just To Dance with You»** — () — песня англійскага рок-гурта «The Beatles», напісаная Джонам Ленанам. Песня дасягнула пазіцыі #95 у хіт-парадзе «Billboard Hot 100» у 1964 годзе. Кампазіцыя і па сённяшні дзень застаецца адной з улюбёных песень радыёстанцый, якія транслююць старыя песні. Абяззбройвальна наіўнае выкананне вакалаў Харысанам як нельга лепш перадае настрой гэтай кампазіцыі. Як звычайна ў ранніх «The Beatles», слабы тэкст цалкам схаваны за камерцыйным фасадам аранжыроўкі.

## Кампазіцыя 
«I’m Happy Just To Dance With You» выконвае Джордж Харысан, хаця гэта таксама песня Ленана. Вакал Харысана банальны, крыху наіўны, выяўляе голас сарамлівага падлетка, які проста хоча сказаць дзяўчыне, што шчаслівы танчыць з ёй.

## Запіс 
«The Beatles» запісалі песню ў нядзелю. Упершыню бітлы працавалі на студыі Эбі-Роўд выхадным днём.

## Склад 
* Джордж Харысан — вядучы вакал
* Джон Ленан — бэк-вакал, рытм-гітара
* Пол Мак-Картні — бэк-вакал, бас-гітара
* Рынга Стар — барабаны

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* The Beatles — I’m Happy Just To Dance with You на сайце YouTube
* Акорды песні «I’m Happy Just To Dance with You»

Катэгорыя:The Beatles
Іван Іванавіч Каладоўскі

**Іван Іванавіч Каладо́ўскі** (нар. , Віцебск, БССР) — беларускі мастак і педагог.

## Біяграфія 
Нарадзіўся  года ў Віцебску. У 1973 годзе скончыў Віцебскі дзяржаўны педагагічны інстытут імя С. М. Кірава па спецыяльнасці «Маляванне, чарчэнне і працоўнае навучанне» і атрымаў кваліфікацыю «настаўнік малявання, чарчэння і працоўнага навучання ў сярэдняй школе». 

У 1974 годзе пачаў працаваць выкладчыкам кафедры малявання і жывапісу Віцебскага дзяржаўнага педагагічнага інстытута імя С. М. Кірава, з 1979 года — выкладчык кафедры мастацкай графікі і методыкі працоўнага навучання. 

У 1991—2016 гадах - старшы выкладчык кафедры выяўленчага мастацтва Віцебскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя П. М. Машэрава; у 2016—2021 гадах — дацэнт кафедры; з 2021 па 2024 год — старшы выкладчык гэтай жа кафедры.

## Узнагароды 
Узнагароджаны Ганаровай граматай Упраўлення ўнутраных спраў Віцебскага абласнога выканаўчага камітэта (2008), падзячным лістом 103-й асобнай гвардзейскай мабільнай брыгады г. Віцебска (2016), дыпломам лаўрэата конкурсу на лепшую навукова-даследчую працу ў намінацыі «Лепшы падручнік (вучэбны дапаможнік) года» (2017), а таксама нагрудным знакам адзнакі «За адзнаку» (2021).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Мастакі Беларусі XX стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі Беларусі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Педагогі Беларусі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1945 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Віцебску
Тадэвуш Пшыпкоўскі

**Тадэвуш Конрад Пшыпкоўскі** (польск.: *Tadeusz Konrad Przypkowski*; 12 ліпеня 1905, Янджэеў — 17 снежня 1977, там жа) — польскі гісторык мастацтва, гісторык навукі, фатограф, а таксама адзін з невялікай колькасці існаваўшых у свеце гнамонікаў — спецыялістаў у галіне разлікаў і праектавання сонечных гадзіннікаў.

## Біяграфія 
Скончыў гімназію імя Генрыка Сянкевіча ў Кракаве, а ў 1923 годзе пачаў вывучаць гісторыю мастацтва і гісторыю ў Ягелонскім універсітэце, дзе ў 1929 годзе атрымаў доктарскую ступень.

## Гнамоніка і сонечныя гадзіннікі 
Тадэвуш Пшыпкоўскі з’яўляецца аўтарам шматлікіх сонечных гадзіннікаў. Частку з іх ён стварыў асабіста, іншыя толькі разлічваў і праектаваў. Сярод яго найбольш вядомых прац:

* Сонечны гадзіннік у абсерваторыі ў Грынвічы.
* Гадзіннік на Марыяцкім касцёле ў Кракаве.
* Гадзіннік на Каралеўскім замку ў Варшаве (знішчаны падчас вайны).
* Гадзіннік на ратушы ў Сандомежы.
* Комплекс гадзіннікаў перад Палацам культуры і навукі ў Варшаве: шматгранны ў Святакрыжскім парку і аналематычны на Пасажы Віславы Шымборскай.
* Гадзіннікі на сценах Тэатра «Камедыя» ў Варшаве.
* Гадзіннік на касцеле ў Плоньску і перад касцелам Маці Божай у Імеліне
* Гадзіннік на фасадзе замку ў Шыдлаве

## Фатаграфія 
З 1920-х гадоў атрымліваў узнагароды за свае мастацкае фота, у тым ліку ў Лос-Анджэлесе (1925), Мантэвідэа (1931) і Мілане (1932). У 1935—1938 гадах публікаваў свае фатаграфіі ў выданні *Piękno Warszawy* («Прыгажосць Варшавы»). У 1938—1939 гадах належаў да Варшаўскага Фотаклуба.

Адметнасць фатаграфій Пшыпкоўскага ў тым, што ен выкарыстоўваў рэдкую тэхніку «бром-алейнага адбітку», калі адбелены срэбны адбітак пакрываўся алейнай фарбай, а на наступным этапе сухі малюнак пераносіцца на іншую паперу з дапамогай друкарскага станка. Гэту працаёмкую тэхніку выкарыстоўваў напрыклад Ян Булгак. Пасля Другой сусветнай вайны тэхніка гэта фатаграфічная тэхніка выкарыстоўвалася рэдка.

## Літаратура 
* Wacław Żdżarski, *Historia fotografii warszawskiej*, s. 160—161. Wydawca — Państwowe Wydawnictwo Naukowe (1974)

* Marian Brzozowski, Przypkowski Tadeusz Konrad, Polski Słownik Biograficzny, tom XXIX, 1986.
* A. Bocheński, Wspomnienie o Tadeuszu Przypkowskim, «Kultura», nr 7: 1978.
* P. M. Przypkowski, Zbiory Muzeum im. Przypkowskich w Jędrzejowie, Jędrzejów 2012.
Жаночая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2025

**Жаночая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2025** (34-ы жаночы чэмпіянат Рэспублікі Беларусь па футболе) — чэмпіянат Беларусі па футболе сярод беларускіх жаночых каманд 2025 года.

## Турнірная табліца 
## Статыстыка ігракоў 
### Бамбардзіры 
Крыніца: 

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Жаночая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2025 годзе
Катэгорыя:2025 год у жаночым футболе
Юзаф Марыконі

**Юзаф Марыко́ні** (пасля 1747 — пасля 1794) — ураднік Вялікага Княства Літоўскага, удзельнік паўстання 1794 года.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Марыконі ўласнага герба італьянскага паходжання. Нарадзіўся ў сям’і Міхала Тадэвуша Марыконі, старасты больніцкага, памускага і падкаморыя вількамірскага.

Займаў пасаду падстарасты вількамірскага.

Падчас паўстання 1794 года быў прызначаны зямянскім генерал-маёрам Вількамірскага павета і выставіў уласны атрад кавалерыі. У жніўні 1794 года ўдзельнічаў у рэйдзе Міхала К. Агінскага на Інфлянты, пасля ўзначаліў гэты атрад і давёў яго да Варшавы.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў XVIII стагоддзі
Катэгорыя:Удзельнікі паўстання 1794 года
Катэгорыя:Падстаросты вількамірскія
Марцыян Марыконі

**Марцыян Марыко́ні** (памёр пасля 1789) — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Марыконі ўласнага герба італьянскага паходжання:

* Юзаф;
* Бенядзікт Беньямін (памер пасля 1794), каралеўскі шамбялан, вялікі пісар літоўскі, стараста пінскі;
* Ігнат (памёр да 1823), стараста берасцейскі і вількамірскі;
* Геранім, у шлюбе з Гертрудай Закен;
* Альжбета, у шлюбе з Тадэвушам Пётух-Кубліцкім.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Пісары скарбовыя літоўскія
Катэгорыя:Старосты вількамірскія
Катэгорыя:Памерлі ў XVIII стагоддзі