Бучанская разня

**Бучанская разня** (), таксама **генацыд у Бучы** () — масавае забойства ўкраінскага грамадзянскага насельніцтва ў горадзе Буча, Кіеўскай вобласці ў перыяд расійска-ўкраінскай вайны падчас расійскага ўварвання, учыненае Узброенымі сіламі Расійскай Федэрацыі ў сакавіку 2022 года.

Украінскія ўлады заявілі, што загінула болей за 420 чалавек, назвалi разню генацыдам і папрасілі Міжнародны крымінальны суд расследаваць тое, што адбылося ў горадзе. Міністр абароны Украіны Аляксей Рэзнікаў заявіў, што колкасць забітых расійскімі вайскоўцамі ў Бучы Кіеўскай вобласці большая за колькасць ахвяр разні ў Вукавары.

## Перадгісторыя 
Ходам расійскага ўварвання ва Украіну 2022 года расійскія вайскоўцы перайшлі праз паўднёвыя межы Беларусі. Адным з першых быў кідок на Кіеў, сталіцу, што было інтэрпрэтавана многімі як удар на абезгалоўлеванне, з вялізнай калонай ваеннай тэхнікі расійскія вайскоўцы занялі тэрыторыю Украіны на поўначы ад Кіева.

У сакавіку 2022 года расійскія перадавыя сілы ўвайшлі ў Бучу, адно з бліжэйшых да Кіева паселішчаў занятых імі.

У рамках усеагульнага адступлення расійскіх войскаў на поўнач ад Кіева, а таксама нападаў украінскіх вайскоўцаў на фармаванне, расійскія войскі ў раёне Бучы адступілі на поўнач. Украінскія войскі ўвайшлі ў горад 1 красавіка.

## Масавыя забойствы 
2 красавіка 2022 года, у сацсетках былі апублікаваны пачатковыя відэазапісы таго, хто застаўся пасля выхаду расійскіх войскаў, і паказалі масавыя забойцы мірнага насельніцтва. Пасля вываду расійскіх ваенных з Бучы ў канцы сакавіка з’явіліся доказы шматлікіх зверстваў, учыненых расійскімі войскамі падчас акупацыі рэгіёна. Васемнаццаць знявечаных цел забітых мужчын, жанчын і дзяцей знайшлі ў падвале. Целы паказалі сляды катаванняў; адрэзаныя вушы і вырваныя зубы. Трупы іншых забітых мірных жыхароў пакінулі на дарозе, як мяркуецца, некаторыя з іх сышлі з узрыўчаткай расійскімі салдатамі як прынады перад тым, як адступіць. Мэр горада Анатоль Федарук паведаміў аб выяўленні брацкай магілы, дзе пахавалі 280 чалавек, а па вуліцах ляжаць дзясяткі трупаў, некаторыя з іх з завязанымі рукамі. Асноўным спосабам забойства быў расстрэл у патыліцу. Асаблівая жорсткасць была выяўлена ў апошнія дні акупацыі непасрэдна перад адступленнем, пакараныя смерцю амаль усе пакінутыя ў акупаваным горадзе мужчыны ад 18 да 60 гадоў. Газета Ґардіан напісала, што пасля таго, як украінскія ўзброеныя сілы вызвалілі Кіеўскую вобласць, яны сталі сведкамі шакавальнага спусташэння тэрыторыі: целы на дарогах, сведчанні пакаранняў смерцю мірных жыхароў, масавых пахаванняў, забітых дзяцей.

Па папярэдніх дадзеных, гэтае ваеннае злачынства здзейсніла 64-я асобная мотастралковая брыгада ВС РФ.

Галоўныя вуліцы былі ўсеяныя забітымі мірнымі жыхарамі, якія займаліся паўсядзённым жыццём.

Жыхары і мэр горада пацвердзілі, што яны былі забіты расійскімі войскамі. Многія, здавалася, займаліся сваімі паўсядзённымі справамі, выгульвалі сабак або насілі сумкі з пакупкамі. Целы былі цэлымі, што сведчыць аб тым, што яны былі застрэлены, а не забіты выбуховымі боепрыпасамі.

На кадрах бачныя загінуўшыя мірныя жыхары са звязанымі рукамі. На іншых кадрах бачны мёртвы мужчына каля яго веласіпеда. Хатнія жывёлы і іншыя жывёлы былі застрэлены без патрэбы. Журналісты, якія самі ўвайшлі ў горад, знайшлі загінуўшых мірных жыхароў.

Украіна заявіла, што пасля сыходу расіян было размешчана брацкае пахаванне з 300 людзьмі. Мэр Бучы Анатоль Федарук таксама пацвердзіў, што сама меней 280 жыхароў горада былі пахаваны ў брацкіх магілах. Мясцовым жыхарам прыйшлося пахаваць яшчэ 57 цел у іншай брацкай магіле.

Жыхары, размаўляючы з Human Rights Watch пасля адступлення расійскіх войскаў, апісвалі абыходжанне з людзьмі ў горадзе падчас кароткай акупацыі: расійскія салдаты хадзілі ад дзвярэй да дзвярэй, распытвалі людзей, знішчалі іх маёмасць і рабавалі іх адзенне, каб насіць яго самі. Па словах жыхароў Бучы, пры ўездзе ў горад па вуліцах праехалі расійскія танкі і ваенная тэхніка, хаатычна страляючы ў вокны дамоў.

У справаздачы, апублікаванай The Kyiv Independent, таксама былі фота і інфармацыя аб адным мужчыне і дзвюх ці трох голых жанчынах пад коўдрай, целы якіх расійскія салдаты спрабавалі спаліць на абочыне дарогі, перш чым уцячы. BBC і Bild апублікавалі відэадакументы шматлікіх трупаў мірных жыхароў, якія ляжалі на вуліцах і падворках Бучы, некаторыя з іх са звязанымі рукамі ці нагамі. Зверствы ў Бучы, у тым ліку, прынамсі, адзін выпадак расстрэлу без пакарання, таксама задакументавала незалежная праваабарончая група Human Rights Watch.

## Наступствы 
Украінская паліцыя пачала расследаванне па фактах падзей у Бучы, шырокая тэрыторыя разглядаецца як месца злачынства. У той час як адны сцвярджалі, што мірныя жыхары былі забітыя артылерыйскімі абстрэламі, іншыя ўказвалі на тое, што загінулых знайшлі са звязанымі за спіной рукамі. Мэр Бучы паведаміў, што расійскія вайскоўцы расстралялі мірных жыхароў у патыліцу.

Тэлеграм-канал Мінабароны Расеі размясціў паведамленне, у якім адмаўляецца, што расійскія войскі атакавалі мірных жыхароў падчас бою. У заяве сцвярджалася, што расійскія вайскоўцы не маглі добра прыкрыць разню і што брацкая магіла ў горадзе насамрэч запоўненая ахвярамі ўкраінскіх авіяўдараў. Міністэрства прааналізавала відэазапіс, на якім бачныя целы загінулых мірных жыхароў у Бучы, і заявіла, што трупы, знятыя на відэа, рухаюцца. Гэтае сцвярджэнне было расследавана маскоўскім дэпартаментам ВВС, які прыйшоў да высновы, што няма доказаў таго, што відэа інсцэніравана.

## Міжнародная рэакцыя 
### Дзяржавы 
*  — Прэм’ер-міністэрка Эстоніі Кая Калас заявіла, што здымкі з Бучы нагадваюць аб масавых забойствах, учыненых Савецкім Саюзам і нацысцкай Германіяй. Неабходна сабраць падрабязнасці і прыцягнуць зламыснікаў у суд. «Гэта не поле бою, а месца злачынства», — дадала яна.
*  — Амбасадар Ізраіля ва Украіне назваў гэта вайсковым злачынствам.
*  — Прэм’ер-міністр Італіі Марыё Драгі заявіў, што кадры з Бучы жудасныя і што «расійская ўлада павінна панесці адказнасць за тое, што адбылося». Ён таксама выказаў поўную салідарнасць з Украінай і яе грамадзянамі.
*  — Прэзідэнтка Малдовы Мая Санду назвала гэтую падзею «злачынствамі супраць чалавечнасці» і абвясціла 4 красавіка 2022 года днём нацыянальнай жалобы ў памяць аб усіх украінцах, загінулых у расійска-ўкраінскай вайне.
*  — Прэм’ер-міністр Нідэрландаў Марк Рутэ напісаў, што ён шакаваны паведамленнямі аб жахлівых злачынствах у раёнах, з якіх адступіла Расійская Федэрацыя. Ён дадаў, што гэта павінна быць «расследавана» і што Нідэрланды і іх партнёры не супакояцца, пакуль вінаватыя ваенныя злачынцы не будуць прыцягнуты да адказнасці.
*  — Віцэ-канцлер Германіі Роберт Габек назваў падзеі ў Бучы «страшным ваенным злачынствам». Міністэрка замежных спраў Германіі Анналена Бурбок абвясціла аб новых антырасійскіх санкцыях пасля паведамленняў аб масавых забойствах у Бучы.
*  — Расея адмаўляе, што яе сілы нападалі на мірных жыхароў.
*  — Украіна ацэньвае сітуацыю як забойства нявінных мірных жыхароў і ваеннае злачынства. Адзначаецца, што ўсе загінулыя былі ў цывільным і без зброі. Украінскі ўрад заявіў, што збірае доказы ваенных злачынстваў, куды таксама ўключыць доказы разні ў Бучы.
*  — Міністэрства замежных спраў Францыі асудзіла жорсткія забойствы расійскімі акупантамі мірных жыхароў Бучы і заклікала ўзмацніць эканамічны ціск на Расею.

### Арганізацыі 
*  Еўрапейскі Саюз
** Прэзідэнт Савета ЕС Шарль Мішэль заявіў, што ён «шакіраваны фота зверстваў расійскай арміі ў Кіеве», і паабяцаў, што ЕС дапаможа Украіне і праваабарончым групам сабраць доказы для выкарыстання ў міжнародных судах.
** Прэзідэнтка Еўракамісіі Урсула фон дэр Ляен: «Жахаецца паведамленнямі аб неапісальных жахах у раёнах, з якіх выходзіць Расея. Тэрмінова патрабуецца незалежнае расследаванне. Вінаватыя ў ваенных злачынствах будуць прыцягнуты да адказнасці».
** Роберта Мецола, прэзідэнтка Еўрапарламента: «Ашаломленая зверствамі расійскага войска ў Бучы і іншых вызваленых раёнах. Гэта халодная рэальнасць ваенных злачынстваў Пуціна. Свет павінен быць у курсе таго, што адбываецца. Неабходна ўвесці больш жорсткія санкцыі. Вінаватыя і іх камандзіры павінныя быць прыцягнутыя да адказнасьці».
** Жазэп Барэль, Вярхоўны прадстаўнік Еўрапейскага Саюза па замежных справах і палітыцы бяспекі: «Вітаю Украіну з вызваленнем большай частцы Кіеўскай вобласці. Шакіраваны навінамі аб зверствах, учыненых расійскімі войскамі. ЕС дапамагае Украіне ў дакументаванні ваенных злачынстваў. Усе справы павінны разглядацца, а менавіта — Міжнародны суд. ЕС і надалей будзе падтрымліваць Украіну. Слава Украіне!»

## Гл. таксама 
* Ізюмскія брацкія магілы

## Спасылкі 
* Yana Korniychuk, Elena Loginova: *БАНАЛЬНОСТЬ ЖЕСТОКОСТИ. как жители дома в украинской Буче пережили 33 дня оккупации.* In: *Organized Crime and Corruption Reporting Project*, 31. August 2022 (engl., russ., ukr.)

Катэгорыя:Масавыя забойствы ва Украіне
Катэгорыя:Масавыя забойствы
Катэгорыя:Расійска-ўкраінская вайна
Катэгорыя:Уварванне Расіі ва Украіну (2022)
Катэгорыя:Генацыд украінцаў