Андрэй Нічыпаравіч Вараніхін

**Андрэй Нічыпаравіч Вараніхін** (, Новае Усолле — , Санкт-Пецярбург) — рускі архітэктар і жывапісец, прадстаўнік класіцызму, адзін з заснавальнікаў рускага ампіру.

## Біяграфія 
Андрэй Вараніхін нарадзіўся ў руска- сям’і прыгонных графа, былога доўгі час прэзідэнтам пецярбургскай Акадэміі мастацтваў. Навучаўся жывапісу ў майстэрні уральскага іканапісца Гаўрылы Юшкова. Талент юнака прыцягнуў увагу Строганава, і ў 1777 годзе граф адправіў Вараніхіна вучыцца ў Маскву. Як мяркуецца, настаўнікамі Вараніхіна былі В. І. Бажэнаў і М. Ф. Казакоў. З 1779 года Вараніхін працаваў у Пецярбургу.

У 1785 годзе Вараніхін быў адпушчаны на волю. З 1786 па 1790 ён вывучаў архітэктуру, механіку і матэматыку ў Францыі і Швейцарыі.

, спраектаваны А. Вараніхіным]]

У 1797 у мастак атрымаў званне акадэміка «перспектыўнага жывапісу» Акадэміі Майстэрстваў за карціны «Від карціннай галерэі ў Строганаўскім палацы» (1793, Эрмітаж) і «Від Строганаўскай дачы» (1797, Рускі музей , Санкт-Пецярбург). Званне акадэміка архітэктуры Вараніхін атрымаў у 1800 годзе за праект каланад ў Пецяргофе. З пачатку 1800-х выкладаў, а з 1802 года быў прафесарам у Акадэміі мастацтваў.

Да ранніх дойлідскіх прац Вараніхіна ставіцца аздабленне інтэр’ераў Строганаўскага палаца (1793). Пышныя барочныя формы, прапанаваныя Растрэлі, Вараніхін замяніў строгімі класічнымі, адметнымі прастатой і вытанчанасцю. Аналагічным чынам ён перабудаваў інтэр’еры  на  (1795—1796), а таксама дома ў сядзібе Горадня (1798).

Галоўным тварэннем Воронихина стаў сабор у гонар іконы Казанскай Божай Маці ў Санкт-Пецярбургу. Закладка сабора адбылася 27 сакавіка 1801 года, скончаны працы былі ў 1811 годзе. З нагоды асвячэння храма Вараніхін быў падараваны ордэнам Св. Ганны другой ступені і пенсіяй.

У ліку іншых работ Вараніхіна — дом Дзяржаўнага казначэйства, будынак Горнага інстытута, каланады і каскад у Пецяргофе, інтэр’еры палацаў у Стрэльне, Гатчыне і Паўлаўску, а таксама паркавыя збудаванні ў гэтых палацава-паркавых ансамблях.

Дойлід памёр 21 лютага (5 сакавіка па новым стылі) 1814 года ў Пецярбургу. Пахаваны на  Аляксандра-Неўскай лаўры.

### Сям’я 
У асяроддзі сучаснікаў архітэктара хадзілі чуткі аб тым, што ён з’яўляўся пазашлюбным сынам барона Аляксандра Мікалаевіча Строганава ад сувязі з комі-пярмячкай Марфай Чароевай, аднак сваякі дойліда, якія цяпер жывуць (у прыватнасці, ігумен Аляксандр (Фёдараў) — прапрапрапраўнучаты пляменнік Вараніхіна) абвяргаюць гэтую здагадку.

* Бацька — Нічыпар Сцяпанавіч Вараніхін
* Маці — Пелагея Іванаўна
* Пляменнік — Мікалай Ільіч Вараніхін, разанскі .

У 1801 годзе Вараніхін ажаніўся з 31-гадовай Марыяй Фёдараўнай Лонд (1770 — 23 студзеня 1822) — англічанкай і чарцёжніцай, якая прапрацавала з ім каля дзесяці гадоў і служыла гувернанткай у доме Строганавых. Каб заключыць сямейны саюз, Вараніхіну прыйшлося сабраць шмат усякіх папер, паколькі Мэры не захацела пераходзіць у праваслаўе. Пасля вяселля маладыя пакінулі дом Строганавых і пераехалі ва ўласную кватэру. У мужа і жонкі было шэсць сыноў: двое памерлі ў дзяцінстве, астатнія, за выключэннем Канстанціна, таксама пражылі няшмат. Нашчадкаў пасля сябе яны не пакінулі.

## Адрасы ў Санкт-Пецярбургу 
* 1807 — 21.02.1814 года — уласная дача — , 62 (дача была разабраная ў 1980 годзе, а ў 2006—2008 гг. на яе месцы пабудаваны сучасны жылы дом).

## Бібліяграфія 
* *Гримм Г. Г.* Архитектор Воронихин. — Л. — М.: Гос.изд. литературы по стр-ву, арх-ре и стр. материалам, 1963.
* *Лисовский В. Г.* Андрей Воронихин. — Л.: , 1971 (Серия: )
* *Панов В. А.* Архитектор А. Н. Воронихин, М., 1937;
Шуйский В. К. Андрей Воронихин // Зодчие Санкт-Петербурга. XIX — начало XX века / сост. ; ред. Ю. Артемьева, С. Прохватилова. — СПб.: Лениздат, 1998. — С. 19-38. — 1070 с. — ISBN 5-289-01586-8
*  (в пер.)
*  Диалог Франческо Растрелли и Андрея Воронихина в истории Строгановского дворца в кн.: Новейший путеводитель по Строгановскому дворцу. СПб., 1995 и в кн.: Архитектура мира. Материалы конференции «Запад-Восток: Искусство композиции в истории архитектуры». Ред.-сост. Н. Смолина. М., 1996. С. 44-51.
* *Кузнецов С. О.* Новые материалы о творчестве Андрея Воронихина в первой половине 1790-х годов // Петербургские чтения 99. Ред. коллегия под пред. Т. А. Славиной. СПБ., 1999. — С. 555—559.
* *Кузнецов С. О.* Греческий сад графа Строганова // Русская галерея. 2000. № 1-2. — С. 74—77.
* *Кузнецов С. О.* «Сочинить хорошенький кабинет». Собрание дома Строгоновых // История Петербурга. 2001. № 2. — С. 66—71.
* *Кузнецов С. О.* Дворец и его архитекторы // Наше наследие. 2001 № 59-60. С.34-45 http://nasledie-rus.ru/podshivka/2001-59.php 
* *Кузнецов С. О.* Строгановская дача: «Одиссея на Черной речке» // Наше наследие. 2002. № 61. — С. 15—20 http://nasledie-rus.ru/podshivka/2002-61.php
* *Кузнецов С. О.* Братцево // Там же. С.39. http://nasledie-rus.ru/podshivka/2002-61.php
* *Кузнецов С. О.* Казанский собор // Три века Санкт-Петербурга. Энциклопедия в трех томах. Том II. Девятнадцатый век. Книга третья. К-Л. СПб., 2004. — С. 36—38.
* *Кузнецов С. О.* Прорубить окно на восток. Алхимический зал Строгоновского дома // Реликвия. 2005. № 4. — С. 44—49.
* *Кузнецов С. О.* Не хуже Томона. Государственная, меценатская, собирательская деятельность рода Строгоновых в 1771—1817 гг. и формирование имперского облика С.-Петербурга. СПБ.: Нестор, 2006—447 с. — ISBN 5-303-00293-4
* *Кузнецов С. О.* Дворцы и дома Строгоновых. Три века истории.. — М-СПб: Центрполиграф, МиМ-Дельта, 2008. — 319 с. — ISBN 978-5-9524-3471-4
* *Кузнецов С. О.* Строгоновы. 500 лет рода. Выше только цари. — М-СПб: Центрполиграф, 2012. — 558 с — ISBN 978-5-227-03730-5
* *Кузнецов С. О.* Строгоновский сад. О почти исчезнувшем памятнике. — СПб: Коло, 2012. — 304 с — ISBN 978-5-901841-94-5

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Пермскай губерні
Катэгорыя:Архітэктары Расійскай імперыі
Катэгорыя:Архітэктары Санкт-Пецярбурга
Катэгорыя:Архітэктары Гатчыны
Катэгорыя:Архітэктары класіцызму
Катэгорыя:Ампір
Катэгорыя:Мастакі Расіі XVIII стагоддзя
Катэгорыя:Масоны Расіі
Катэгорыя:Прыгонныя дзеячы мастацтва і навукі