Міхаіл Восіпавіч Каяловіч

**Міхаіл Восіпавіч Каяловіч** (, мяст. Кузня, Гродзенская губерня, Расійская імперыя — , Санкт-Пецярбург) — гісторык, славянафіл.

## Біяграфія 
Сын святара. Скончыў Супрасльскае духоўнае вучылішча, Літоўскую духоўную семінарыю (1851), Санкт-Пецярбургскую духоўную акадэмію (1855), дзе і стаў выкладчыкам у 1856 годзе: у 1856—1862 гадаха працаваў на кафедры параўнальнага багаслоўя і рускага расколу, у 1862—1868 гадах — на кафедры рускай грамадзянскай і царкоўнай гісторыі, з 1868 года да смерці — на кафедры рускай грамадзянскай гісторыі. З 1865 года — член Камісіі па разбору і апісанню архіва Свяцейшага Сіноду. У 1873 стаў доктарам багаслоўя (дысертацыя «Гісторыя ўз’яднання заходнерускіх уніятаў старых часоў (да 1800)») і ардынарным прафесарам Санкт-Пецярбургскай духоўнай акадэміі.

Друкаваўся ў перыядычных выданнях — газеце «Дзень», часопісе «Грамадзянін», з сынам выдаваў палітыка-літаратурны штотыднёвы часопіс «Праўда» (з 1888).

Навуковыя даследаванні Каяловіча прысвечаныя гісторыі ўніяцтва, царкоўнай і агульнай гісторыі Заходняга края, гісторыі рускай самасвядомасці, гістарыяграфіі гісторыі Расіі. Ён быў прыхільнікам заходнерусізму, адстойваў пункт гледжання, што беларусы з’яўляюцца самабытнай часткай рускага народа, развіваў нацыянальна-манархічныя ідэі, ідэі адзінства рускага народа (куды ўключаліся ўкраінцы і беларусы). Паводле Міхаіла Каяловіча, «беларуская народнасць» узнікла ўжо ў Х—ХІ стст. у выніку аб’яднання генетычна блізкіх крывічоў і дрыгавічоў. На думку Каяловіча, уся гісторыя Паўночна-Заходняга края — гэта руская гісторыя, тут жыве рускі народ, мясцовая беларуская гаворка — гэта «мост» паміж маларускай і велікарускай гаворкамі.

Каяловіч адмаўляў гістарычны аб’ектывізм: «Не давярайце зманлівай аб’ектыўнасці, у гісторыі яе менш усяго; у гісторыі амаль усё суб’ектыўна». Лепшым з «суб’ектывізмаў» гісторык лічыў славянафільскі суб’ектывізм: «Ён лепш іншых, — сцвярджаў прафесар, — і ў народным, і ў навуковым сэнсе, і нават у сэнсе магчыма правільнага разумення і засваення агульначалавечай цывілізацыі».

Ажаніўся з Надзеяй Платонаўнай Менчыц (1858). Меў трох сыноў.

[thumb|Магіла М. В. Каяловіча на [Мікольскія могілкі Аляксандра-Неўскай лаўры|Мікольскіх могілках Аляксандра-Неўскай лаўры]]
Пахаваны на Мікольскіх могілках Аляксандра-Неўскай лаўры, дзе пастаўлены надмагільны помнік.

## Творы 
* *Коялович М. О.* История Русского самосознания. — Минск: Лучи Софии, 1997. — 686 с.
* *Коялович М. О.* Чтения по истории западной России. — Минск: Беларуская Энцыклапедыя, 2006. — 480 с ISBN 985-11-0348-9
* *Коялович М. О.* История воссоединения западнорусских униатов. — Минск: Лучи Софии, 1998. — 400 с ISBN 985-6171-08-3
* *Коялович М. О.* Документы, объясняющие историю западно-русского края и его отношения к России и к Польше. — СПб.: Типография Эдуарда Праца, 1865. — 862 с.
* *Коялович М. О.* Народнае движение в Западной России. // Русский Инвалид. — 1863. — № 91.
* *Коялович М. О.* О почившем митрополите литовском Иосифе. — Спб, 1869.
* *Коялович М. О.* Три подъема русского национального духа для спасения нашей государственности во времена самозванческих смут. СПб., 1880/
* *Коялович М. О.* Литовская церковная уния. В 2-х томах. СПб., 1859—1862/

## Літаратура 
* Очерки истории исторической науки в СССР, т. 2, М., 1960, с. 571—74, 721—22.
* *Черепица В. Н. *Михаил Осипович Коялович. История жизни и творчества. — Гродно, 1998. — 88 с.
* *Пальмов И. С.* Памяти Михаила Осиповича Кояловича. СПб., 1891.
* *Лебедев С., Стельмашук Г.* Белорусский феномен
* *Смолин М.* Коялович Михаил Осипович // Святая Русь. Энциклопедия Русского Народа. Русский патриотизм. Гл. ред., сост. О. А. Платонов, сост. А. Д. Степанов. — М.: 2003 
* Чернобаев А. А. Коялович Михаил Осипович // Историки России. Биографии — М.: Российская политическая энциклопедия, 2001. — c. 223—228. ISBN 5-8243-0113-1
* Смолин М. Б. Очерки Имперского пути. Неизвестные русские консерваторы 2-й пол. XIX — 1-й пол. XX в. — М., 2000.
* Список печатных работ Кояловича
* Статья в БСЭ
* Теплова В. А. Коялович и православная историческая школа в Белоруссии 

Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі
Катэгорыя:Гісторыкі Расіі
Катэгорыя:Заходнерусізм
Катэгорыя:Пахаваныя на Мікольскіх могілках Аляксандра-Неўскай лаўры
Катэгорыя:Выкладчыкі Санкт-Пецярбургскай духоўнай акадэміі
Катэгорыя:Славянафілы
Катэгорыя:Манархісты Расіі
Катэгорыя:Выпускнікі Віленскай духоўнай семінарыі
Катэгорыя:Выпускнікі Санкт-Пецярбургскай духоўнай акадэміі
Катэгорыя:Гісторыкі праваслаўнай царквы Беларусі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Сакульскім павеце