open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Амбон

[thumb|180px|Амбон візантыйскага тыпу ў базіліцы [Сант-Апалінарэ-Нуава, 5-6 вв.]]
**Амбон**, або **амбона** (ад стар.-грэч. ἄμβων — *узвышэнне*) — спецыяльнае збудаванне ў хрысціянскім храме, прызначанае для чытання Святога Пісання, спеваў або абвяшчэння некаторых богаслужбовых тэкстаў, вымаўлення казанняў.

## Гісторыя 
Верагодна, першапачаткова амбон ладзіўся ў выглядзе платформы з прыступкамі і пераносным аналоям. Упершыню ён згадваецца ў канонах Лаадыкійскага сабора 364 года. З V—VI стагоддзяў гэта ўжо стацыянарная канструкцыя ўнутры візантыйскай царквы, якая размяшчалася каля сярэдзіны храма і выглядала альбо як цыліндрычнае ўзвышэнне з 2 лесвіцамі па баках, як у храмах Канстанцінопаля, альбо як паўкруглае ў плане збудаванне, якое ўключала невялікія лесвіцы.

## Праваслаўная царква 
[thumb|Старажытны амбон у двары Сафіі ў [Стамбуле, Турцыя]]Да XVII стагоддзя ў праваслаўных цэрквах выкарыстоўвалі амбоны візантыйскага тыпу. На Русі яны вядомыя з XII стагоддзя. Адзіная захаваная руская амбона гэтага тыпу паходзіць з наўгародскага Сафійскага сабора і захоўваецца ў Рускім музеі.

Пасля XVII стагоддзя амбоны візантыйскага тыпу выйшлі з ужывання і назва *«амбона»* перайшла на прымыкаючы да салеі паўкруглы выступ перад Царскай брамай.

## Архірэйскі амбон 
Вобразам старажытнага амбона ў сучаснай праваслаўнай царкве ў цяперашні час з'яўляецца невысокі памост ў цэнтры храма, які выкарыстоўваецца пры архірэйскім богаслужэнні. Ён завецца архірэйскім амбонам, васходніцай, аблачальным месцам або скрыняй. У выпадках, прадугледжаных тыпіконам на архірэйскім амбоне могуць ўсталёўвацца сядзенні — кафедра. Па гэтай прычыне часам памылкова архірэйскі амбон называецца кафедрай. На архірэйскім амбоне біскуп знаходзіцца да ўваходу ў алтар, на ім жа адбываецца яго ўбор. З архірэйскага амбона протадыякан чытае Евангелле.

## Каталіцкая царква 
Амбоны заходніх храмаў першапачаткова не адрозніваліся ад візантыйскіх. З XI стагоддзя тут з'яўляюцца двайныя амбоны (цікавы ўзор такога амбона захаваўся ў царкве святога Клімента ў Рыме), размешчаныя па баках нааса: з паўднёвага боку — для чытання і тлумачэння Евангелля, з паўночнай — для чытання Дзеяў і лісты апосталаў. На ўзвышэнні вялі лесвіцы.

Гэтыя амбоны сталі хутка гуляць важную ролю пры ўпрыгожванні цэркваў; яны раскошна прыбіраліся, спачатку мазаікай, а пасля разьбой. Прырост суполак вернікаў выцесніў гэтыя два амбона, і яны зліліся ў сучасную кафедру. У каталіцкіх і пратэстанцкіх цэрквах амбоны звычайна замяняюцца пюпітрамі.
Страсбурскае пагадненне (1675)

**Стра́сбурскае пагадне́нне 1675 года** — першая міжнародная дамова па забароне выкарыстання хімічнай зброі, заключаная паміж Францыяй і Свяшчэннай Рымскай імперыяй 27 жніўня 1675 года ў Страсбуры.

У 1672 годзе падчас аблогі Гронінгена (Галандыя) нямецкія войскі ўжылі кідальныя снарады з дададзенай беладоннай, каб надаць ім атручвальныя ўласцівасці. Праз тры гады Францыя і Свяшчэнная Рымская імперыя падпісалі ўгоду, паводле якой абавязваліся не ўжываць на вайне «падступныя і смуродныя» атрутныя рэчывы.

Наступнае падобнае пагадненне па выкарыстанні хімічнае зброі адбылося толькі ў 1925 годзе (Жэнеўскі пратакол).

## Гл. таксама 
* Брусельская канферэнцыя, 1874 — рэкамендавала забарону атрутнай ці атручанай зброі, аднак без падпісання дагавора
* Гаагская дэкларацыя, 1899 — абвясціла па-зазаконным «выкарыстанне снарадаў, адзінай задачай якіх ёсць распыленне задушлівых або шкадлівых газаў»
* Версальскі дагавор, 1919

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Дагаворы аб абмежаванні ўзбраенняў
Катэгорыя:Міжнародныя дагаворы Свяшчэннай Рымскай імперыі
Катэгорыя:Міжнародныя дагаворы Францыі
Катэгорыя:Хімічныя ўзбраенні
Катэгорыя:1675 год у Еўропе
Катэгорыя:Падзеі 27 жніўня
Катэгорыя:Гісторыя Страсбурга
Востраў Прынца Уэльскага (Канада)

**Востраў Прынца Уэльскага** () — востраў у Канадскім Арктычным архіпелаге.

Знаходзіцца на паўночны захад ад паўвострава Бутыя. З'яўляецца часткай тэрыторыі Канады. Складзены галоўным чынам вапнякамі. Плошча 33 339 км², востраў займае 40-ае месца па плошчы ў свеце і 10-ае ў Канадзе. Даўжыня берагавой лініі 2576 км. Вышыня над узроўнем мора — да 320 м.

Востраў Прынца Уэльскага ўваходзіць у паўночнаамерыканскі экалагічны рэгіён Палярная тундра (), які вылучаецца Сусветным фондам дзікай прыроды.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Канадскі Арктычны архіпелаг
Уцёя

thumb|300px|Востраў Уцёя пазначаны чырвоным кружком
**У́цёя** () — востраў на возеры Цюрыфіёрд у камуне Хуле фюльке Бускеруд (Нарвегія). Размешчаны за 35 км на паўночны захад ад Осла. Памеры вострава складаюць каля 500 х 300 метраў. Найбліжэйшы бераг знаходзіцца на адлегласці каля 600 метраў.

Востраў належыць нарвежскай Рабочай маладзёжнай лізе, якая ладзіць на ім летні лагер.

Востраў стаў сумна вядомы пасля нападу на маладзёжны лагер, які здзейсніў 22 ліпеня 2011 года Андэрс Брэйвік. У выніку нападу загінулі 69 чалавек.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Астравы Нарвегіі
Катэгорыя:Бускеруд
Віцэ-прэзідэнт Ірана

**Ві́цэ-прэзыдэ́нт Іра́на** () — пасада, створаная ў Іране ў 1989 годзе. Сёння існуе 10 віцэ-прэзідэнтаў. Адзін з іх — першы віцэ-прэзідэнт — з'яўляецца членам урада краіны. Можа старшыняваць на пасяджэннях урада пры адстутнасці прэзідэнта. Віцэ-прэзідэнта прызначае прэзідэнт краіны. Канстытуцыя Ірана не абавязвае прэзідэнта прызначаць віцэ-прэзідэнтаў, г. зн. прэзідэнт можа дзейнічаць і без віцэ-прэзідэнтаў.

## Спіс першых віцэ-прэзідэнтаў 
## Спасылкі 
* Віцэ-прэзідэнты Ірана на афіцыйным сайце  

Катэгорыя:Дзяржаўны лад Ірана
*
Катэгорыя:Палітыка Ірана
.22 WMR

** .22 WMR** () — малаімпульсны патрон кальцавога ўзгарання сямейства 5,6 мм, ужываецца выключна ў грамадзянскай зброі.

## Асаблівасці і ўжыванне 
Патрон .22 WMR значна магутней, чым, напрыклад, знакаміты «мелкашачны» патрон .22 Long Rifle, паколькі колькасць пораху ў яго набойніцэ больш прыкладна ў паўтары раза. Яго магутнасць, па меркаванні некаторых аўтараў, знаходзіцца на мяжы магутнасці, магчымай для патронаў кальцавога ўзгарання. Адпаведна, далёкасць стральбы ім істотна больш. Пачатковая хуткасць кулі вельмі высокая — яна ў некаторых тыпах патрона дасягае 600 м/с і нават на адлегласці 100 ярдаў (91,4 м) роўная хуткасці кулі .22 Long Rifle у ствальнога срэза. Эфектыўная далёкасць стральбы .22 WMR дасягае
120—130 м. Пры гэтым аддача занядбана слабая, яна часта не адчуваецца зусім.

Ужыванне гэтага патрона, у цэлым, такое жа, як і ў іншых патронаў сямейства 5,6 мм. Гэта, першым чынам, індывідуальная стралковая падрыхтоўка і навучанне стральбе. Гэтаму спрыяюць такія якасці патрона, як практычная адсутнасць аддачы, адносна нягучны гук стрэлу і таннасць. Але ў «сапраўднай» спартыўнай стральбе гэты патрон ніколі не выкарыстоўваўся. Спартсменам падвышаная хуткасць кулі не была неабходная (для стральбы па мішэнях аптымальныя балістычныя паказчыкі .22 Long Rifle, а не больш магутнага патрона) таму акцэнт у пасоўванні на рынку патрона .22 WMR быў першапачаткова зрушаны ў бок палявання. Менавіта паляўнічыя маглі цалкам рэалізаваць перавагі .22 WMR. Патрон .22 WMR — адзін з нешматлікіх патронаў кальцавога ўзгарання, які часта стаў выкарыстоўвацца для паляўнічых мэт.
 і .22 Long Rifle)]]
Найбольш распаўсюджаная куля для патрона .22 WMR — не свінцовая осаленая, як у меней магутных 5,6-мм патронаў, а амяднённая, бо пры хуткасцях больш 600 м/с свінцовая безабалонкавая куля можа сарвацца з нарэзаў у ствале або расплавіцца ад трэння. Часта кулі .22 WMR робяцца з экспрэснай пустэчай у галаўной частцы. Існуюць таксама адмысловыя патроны .22 WMR, мелыя замест кулі капсулу з дробным дробам, якія ўжываюцца для стральбы пацукоў і інш.

Гэты патрон падыходзіць для стральбы дробных грызуноў, трусаў, а таксама птушак, але абавязкова трэба мець у выглядзе, што на блізкай адлегласці куля можа моцна разбіць і парваць тушку такой дзічыны, асабліва калі браць кулю з экспрэснай пустэчай. Дульная энергія кулі гэтага боепрыпасу дастатковая для паражэнні дзічыны памерам да шакала або каёта ўключна.

Зброя пад патрон .22 WMR выпускаецца самая разнастайная, асабліва ў ЗША. Гэта і карабіны, і штуцары, і пісталеты (напрыклад, Kel-Tec PMR-30). У Еўропе і Расіі гэты патрон і, адпаведна, зброя пад яго, распаўсюджаныя некалькі менш.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Патроны кальцавога ўзгарання
Катэгорыя:Паляўнічыя патроны
Катэгорыя:Winchester
Катэгорыя:Патроны
Зноска

**Зноска**: заўвага да асноўнага тэксту выдання, аформленая так, што ў асноўным тэксце змяшчаецца адмысловы знак ці знакі (знак зноскі), а сама заўвага пачынаецца з такога самага знаку (ці знакаў) і змяшчаецца пад адпаведнай паласой асноўнага тэксту (*падрадковая зноска* або проста *зноска*, ) або непасрэдна пасля канца асноўнага тэксту (*затэкставая зноска*, , ).

Канкрэтнае месца змяшчэння знака зноскі ў асноўным тэксце можа азначаць, што зноска адносіцца да слова ці групы словаў (тады знак зноскі ставіцца перад завяршальнай у сказе коскай, кропкай, кропкай з коскай) або да сказу (або цытаты) ў цэлым (тады знак зноскі ставіцца пасля завяршальнага ў сказе (цытаце) шматкроп’я, клічніка, апытальніка, двукосся).

Зноскі звычайна набіраюцца кеглем, драбнейшым за кегль асноўнага тэксту, а падрадковыя зноскі могуць дадаткова адбівацца (аддзяляцца) ад асноўнага тэксту лініяй.

**Знак зноскі**: знак ці група знакаў, якія азначаюць сабой месца асноўнага тэксту, да якога робіцца заўвага і пачатак самой заўвагі; там і там аднолькавыя. Згодна з дзяржаўнымі бібліяграфічнымі стандартамі (ДАСТ серыі 7, ДАСТ Р серыі 7, СТБ серыі 7) знакам зноскі могуць зорачкі, адна ці болей, або арабскія лічбы. Машынныя рэалізацыі зносак, напрыклад, у тэкставых працэсарах, дазваляюць ужываць у гэтай якасці якія-колечы знакі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* ГОСТ 7.5-1998: Межгосударственный стандарт. Журналы, сборники, информационные издания. Издательское оформление публикуемых материалов. Мн.: Межгос. совет по станд., метрол. и серт., 1999.
* Розенталь, Д. Э. Справочник по правописанию и литературной правке. М., 1989.

Катэгорыя:Выдавецкая справа
Катэгорыя:Бібліятэчная справа
Аўтаномны рэгіён у Мусульманскім Мінданаа

**Аўтаномны рэгіён у Мусульманскім Мінданаа** (, ) — філіпінскі рэгіён на астраўной групе Мінданаа, які аб’ядноўвае тэрыторыі з пераважна мусульманскім насельніцтвам. Адзіны з усіх рэгіёнаў Філіпінаў, які мае ўласны ўрад.

## Геаграфія 
Аўтаномны рэгіён у Мусульманскім Мінданаа ахоплівае два геаграфічныя раёны, размешчаныя на востраве Мінданаа: Ланаа-дэль-Сур і Магінданаа а таксама архіпелаг Сулу, які складаецца з астравоў Басілан, Сулу, Таві-Таві а таксама шматлікіх дробных астравоў. Плошча рэгіёна складае 12 695,0 км².

## Гісторыя 
На працягу шматлікіх стагоддзяў на Мінданаа была свая, незалежная ад Філіпінаў дзяржава, што дазволіла мясцоваму насельніцтву развіваць сваю культуру і самабытнасць. Вобласць з’яўляецца традыцыйнай радзімай філіпінцаў-мусульман з XV стагоддзя, яшчэ да прыходу іспанцаў, якія каланізавалі большую частку Філіпінаў у 1565 годзе. Мусульманскія місіянеры прыбылі ў Таві-Таві, у 1380 годзе і пачалі ісламізацыю мясцовага насельніцтва. У 1457 годзе быў заснаваны першы султанат Сулу, пазней былі заснаваны і іншыя султанаты.

## Адміністрацыйны падзел 
thumb|left|490px|Правінцыі Аўтаномнага рэгіёна ў Мусульманскім Мінданаа

## Спасылкі 
* Autonomous Region in Muslim Mindanao — Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Рэгіёны Філіпінаў
Катэгорыя:Іслам на Філіпінах
Катэгорыя:Рэлігія на Філіпінах
Катэгорыя:Філіпіны
Касцёл Дабравешчання Найсвяцейшай Дзевы Марыі

**Касцёл Дабравешчання Найсвяцейшай Дзевы Марыі** — назвы каталіцкіх храмаў, асвячоных у гонар Дабравешчання Прасвятой Багародзіцы.

## Беларусь 
* Касцёл Дабравешчання Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Альковічы)
* Касцёл Дабравешчання Найсвяцейшай Дзевы Марыі і кляштар брыгітак (Гродна)
* Касцёл Дабравешчання Найсвяцейшай Дзевы Марыі і кляштар бернардзінак (Мінск)

## Гл. таксама 
* Касцёл Найсвяцейшай Дзевы Марыі
* Касцёл Адведзін Найсвяцейшай Дзевы Марыі
* Касцёл Нараджэння Найсвяцейшай Дзевы Марыі
* Касцёл Успення Найсвяцейшай Дзевы Марыі
* Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі
Карманоўскае

**Кармано́ўскае** — возера ў Бялыніцкім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі ў басейне ракі Клява, за 16 км на паўночны захад ад Бялыніч, за 0,1 км на захад ад Карманоўкі.

Плошча паверхні возера 0,3 км². Даўжыня 0,75 км, найбольшая шырыня 0,62 км. Даўжыня берагавой лініі 2,25 км. Найбольшая глыбіня 7,5 м. Аб’ём вады каля 1 млн. м³.

Катлавіна возера рэшткавага тыпу, круглаватай формы. Схілы катлавіны спадзістыя. Вышыня схілаў 3—5 м. Вакол возера забалочаная пойма. Берагі нізкія, пясчаныя, месцамі забалочаныя. Мелкаводдзе вузкае і пясчанае. Дно выслана слоем сапрапелю.

У возеры водзяцца шчупак звычайны, акунь, плотка, карась.

## Крыніцы 
## Літаратура 
*  — С. 495.
* 

## Спасылкі 
* Общая характеристика озёр Могилёвской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 
* Морфометрические параметры озёр Могилёвской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 
* *Иванов-Смоленский В. Г.* Все озёра Беларуси. Популярная иллюстрированная энциклопедия. Т. 3-2.

Катэгорыя:Азёры Бялыніцкага раёна
Катэгорыя:Басейн Бярэзіны
Васіліск (гармата)

**Васіліск** — агнястрэльная гармата, якая ўжывалася з канца Сярэднявечча. У XVI стагоддзі васіліскам звалі адмысловага роду гармату, даўжынёю ў 26 калібраў, гэта значыць дыяметраў дула, і вагаю ў 122 цэнтнера. З яе стралялі ядрамі вагаю ў 48 фунтаў. Такія гарматы ўжываліся падчас Вялікай аблогі Мальты (пасля гэтага назва стала ўжывацца пераважна да турэцкіх гармат), паходу Непераможнай армады. Часам васіліскам звалі любую вялікую гармату (напрыклад, расійскую Цар-гармату). Найпознія мадыфікацыі — «мальтыйскія гарматы» — ужываліся аж да пачатку XIX стагоддзя.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Гарматы паводле тыпу
Карасёва (возера)

**Карасё́ва** — возера ў Сенненскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі ў басейне ракі Нерайшанка, за 23 км у напрамку на ўсход ад горада Сянно, за 0,5 км на паўночны ўсход ад вёскі Нярэйша.

Плошча паверхні возера 0,15 (0,121, 0,126) км². Даўжыня 0,5 (0,54)км, найбольшая шырыня 0,39 (0,31) км, даўжыня берагавой лініі 1,28 (1,45) км. Найбольшая глыбіня 3,8 м, сярэдняя — 2,2 м. Аб’ём вады каля 0,28 млн м³.
Катлавіна возера круглаватай формы. Схілы катлавіны пераважна спадзістыя, вышынёй 4—8 м. Берагавая лінія слабазвілістая. Берагі пераважна пясчаныя. У паўднёвай частцы з возера выцякае ручай у Нерайшанку.

У возеры водзяцца шчупак звычайны, акунь, плотка, лешч і іншыя віды рыб.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Морфометрические параметры озёр Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  
* Общая характеристика озёр Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  

Катэгорыя:Басейн Лучосы
Катэгорыя:Азёры Сенненскага раёна
Банальная рыфма

**Бана́льная ры́фма** — рыфма, якая ў выніку частага ўжывання рознымі паэтамі страціла сваю навізну і неспадзяванасць. Яшчэ А. Пушкін высьмейваў сваіх сучаснікаў-паэтаў за эксплуатацыю банальных рыфмаў тыпу *кровь — любовь, розы — морозы* і г. д. У кожнай нацыянальнай паэзіі ёсць свае банальныя рыфмы, супраць якіх змагаецца літаратурная грамадскасць. У беларускай паэзіі такія рыфмы, як *сонца — аконца — бясконца, снег — смех, век — чалавек, след — свет* і некаторыя іншыя, успрымаюцца сёння як банальныя рыфмы, сугуччы ніжэйшага гатунку.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Літаратуразнаўства
Катэгорыя:Паэзія
Катэгорыя:Рыфма і фоніка
Міна (народ)

**Міна** () — племя індаіранскага паходжання у Індыі. Жывуць пераважна ў Раджастхане і Мадх’я-Прадэш. Агульная колькасць - 4 888 тыс. чал. (2015 г.).

Міна маюць розныя паданні аб сваім паходжанні. Некаторыя з іх лічаць, што паходзяць непасрэдна ад бога Вішну, іншыя злучаюць сваё з'яўленне з раджпутамі. Аднак большасць гэтых паданняў сфарміравалася толькі ў XIX ст. Відавочна, міна — народ, які паходзіць са старажытнай дзяржавы Матсья на паўночным захадзе сучаснай Індыі. У сярэднявеччы міна набылі статус асобнай высакароднай касты. Былі вядомы кіруючыя дынастыі, што паходзілі ад міна. Тэрыторыі рассялення міна стала змяняліся з-за ваенных сутычак з суседзямі і былі замацаваны толькі ў 1871 г. брытанскай адміністрацыяй. 

Асноўныя гаспадарчыя заняткі — земляробства, жывёлагадоўля і рамяство, у тым ліку ткацтва і вытворчасць ювелірных вырабаў. У мінулым важным заняткам мужчын таксама лічылася ваенная справа. Міна спавядаюць індуізм. Распаўсюджаны пашыраныя сем'і і практыка дзіцячых шлюбаў. Міна вядомы каляровай мужчынскай і жаночай вопраткай, упрыгожваннямі з каштоўных металаў, татуіроўкамі цела.

## Спасылкі 
* ORIGION OF MINA (MEENA) 
* Meena Tribe, Rajasthan

Катэгорыя:Індаеўрапейскія народы
Катэгорыя:Народы Азіі
Катэгорыя:Народы Індыі
Касцёл Адведзін Найсвяцейшай Дзевы Марыі

**Касцёл Адведзін (Звеставання) Найсвяцейшай Дзевы Марыі** — каталіцкія храмы, асвячоныя ў гонар Адведзін Найсвяцейшай Дзевы Марыі.

## Беларусь 
* Касцёл Звеставання Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Міжэрычы)
* Касцёл Адведзін Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Вялікая Бераставіца)
* Касцёл Адведзін Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Гарадок)
* Касцёл Адведзін Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Гудагай)
* Касцёл Адведзін Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Мікелеўшчына)
* Касцёл Адведзін Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Ракаў)
* Касцёл Адведзін Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Тракелі)

## Польшча 
* Касцёл Звеставання Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Лабішын)

## Гл. таксама 
* Касцёл Найсвяцейшай Дзевы Марыі
* Касцёл Дабравешчання Найсвяцейшай Дзевы Марыі
* Касцёл Нараджэння Найсвяцейшай Дзевы Марыі
* Касцёл Успення Найсвяцейшай Дзевы Марыі
* Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі
Жоўцекамянёвая хвароба

**Жоўцекамянёвая хвароба** (ЖКХ) — утварэнне камянёў у жоўцевым пузыры праз парушэнне халестэрынавага абмену, складу жоўці і дзейнасці жоўцевага пузыра, інфекцыю. Ускладненнем хваробы выклікаецца жоўцевая (пячоначная) коліка, жаўтуха, гнойны халецыстыт, запаленне сценкі і парушэнне цэласнасці жоўцевага пузыра, што ўяўляе смяротную пагрозу. Ад хваробы пакутуе прынамсі 10% насельніцтва свету.

## Папярэджанне 
Развіццё немачы папярэджвае прыём ежы кожныя 3 гадзіны, пазбяганне галадання, піццё 1,5 літра вады на дзень, штодзённае размінанне, выключэнне ўжыцця смажанай і тлустай ежы, вяндліны, слодычаў, бабовых (гарох, сачавіца і фасоля), багатых на эфірныя алеі гародніны і зяленіва (часнок, радыска, рэдзька і цыбуля), спірту. Таксама варта штодня ўжываць раслінныя бялкі (аўсяныя і грэчаскія крупы, марскія водарасці) і цяжкарстваральныя раслінныя валокны (баклажаны, буракі, пшанічнае вотруб'е, гарбузы, морква, квяцістая капуста, сухафрукты і яблыкі), замяніць малочны бялок на сою і есці стравы ў цёплым выглядзе.

## Прычыны 
Узнікненню хваробы спрыяе адсутнасць сняданка і прыём вострай, смажанай і тлустай ежы.

## Праявы 
Хвароба выяўляецца праз горыч у роце, млоснасць і боль у правым падрабрынні.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Захворванні жоўцевага пузыра, жоўцевывадных шляхоў і падстраўнікавай залозы
Паўночнаэкватарыяльнае цячэнне

**Паўночнаэкватарыяльнае цячэнне** (таксама вядома як Паўночнае пасатнае) — цёплае марское цячэнне ў Ціхім, Атлантычным і Індыйскім акіяне.

У Ціхім акіяне Паўночнаэкватарыяльнае цячэнне ўзнікае ў выніку адхілення Каліфарнійскага цячэння і працякае паміж 10° і 20° паўночнай шыраты ў заходнім кірунку, пакуль перад усходнім узбярэжжам Філіпінаў не адхіляецца і не пераходзіць у цёплае цячэнне Курасіа.

У Атлантычным акіяне ўзнікае з Канарскага цячэння і працякае паміж 10° і 30° паўночнай шыраты ў паўночна-заходнім кірунку, з’яўляючыся адной з крыніц Гальфстрыма.

У Індыйскім акіяне кірунак Паўночнаэкватарыяльнага цячэння залежыць ад пары года. У зімовыя месяцы, на якія прыпадае сезон дажджоў з паўночнага ўсходу, яно з’яўляецца слабым цячэннем у заходнім кірунку ўздоўж экватара. У летнія месяцы, калі дажджы ідуць з паўднёвага захаду, узмацняецца Самалійскае цячэнне, якое цячэ ў паўночна-ўсходнім кірунку ўздоўж узбярэжжа Афрыкі і паварочвае на ўсход, абыходзячы Індыю.

Катэгорыя:Цячэнні Атлантычнага акіяна
Катэгорыя:Цячэнні Ціхага акіяна
Катэгорыя:Цячэнні Індыйскага акіяна
Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі

**Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі** — назва шэрагу каталіцкіх храмаў, асвячоных у гонар Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі.

## Беларусь 
* Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Адэльск)
* Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Беразіно)
* Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Будслаў)
* Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Вільнюс)
* Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Гомель, стары)
* Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Гомель)
* Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Дарава)
* Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Дзераўная)
* Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Дзятлава)
* Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Жалудок)
* Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Старыя Дарогі)
* Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Канстанцінава)
* Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Краснае)
* Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі і кляштар кармелітаў (Мсціслаў)
* Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Налібакі)
* Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Новы Двор)
* Кафедральны касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі і кляштар францысканцаў (Пінск)
* Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Празарокі)
* Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Пружаны)

## Польшча 
* Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Тромбкі Вельке)

## Гл. таксама 
* Касцёл Найсвяцейшай Дзевы Марыі
* Касцёл Адведзін Найсвяцейшай Дзевы Марыі
* Касцёл Дабравешчання Найсвяцейшай Дзевы Марыі
* Касцёл Нараджэння Найсвяцейшай Дзевы Марыі
* Касцёл Успення Найсвяцейшай Дзевы Марыі
Сайман Пег

**Сайман Пег** (; ) — брытанскі акцёр, сцэнарыст і комік. Вядомы ролямі ў камедыйных фільмах і ўдзелам у буйных кінафраншызах.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 15 лютага 1970 года з прозвішчам Сайман Джон Бекінгем. Бацька — джазавы музыка і прадавец, а маці — чыноўніца і ўдзельніца тэатральнага калектыву. Пасля разводу бацькоў яго маці выйшла замуж за Рычарда Пега, што і паўплывала на змену прозвішча. З ранніх гадоў праяўляў цікавасць да акцёрскага мастацтва і гумару. Вывучаў літаратуру і тэатр у , а затым вучыўся тэатру, кіно і тэлебачанню ва Універсітэце Брысталя, дзе атрымаў ступень бакалаўра мастацтваў.

## Кар’ера 
Пачаў сваю кар’еру на тэлебачанні ў 1995 годзе, калі паудзельнічаў у камедыйным праекце «Six Pairs of Pants». Прарыўным для яго стаў праект «Spaced» (1999—2001), створаны ў суаўтарстве з Джэсікай Хайнс і рэжысёрам Эдгарам Райтам, які пасля прывёў да супрацоўніцтва ў трылогіі «Three Flavours Cornetto».

## Асабістае жыццё 
У 2005 годзе ажаніўся з Маўрын МакКэн, у пары ёсць адно дзіця. У 2010 годзе выпусціў аўтабіяграфію «Nerd Do Well», дзе распавёў пра свой творчы шлях і захапленне поп-культурай.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Дзеці-акцёры Вялікабрытаніі
Месяцава-сонечны каляндар

**Месяцава-со́нечны калянда́р** — тып календара ў большасці культур, які адлюстроўвае як месяцавыя фазы, гэтак і сонечны год. Калі сонечны год вызначаць як трапічны год, то з дапамогай месяцава-сонечнага календара можна вызначыць поры года. Калі ж прыняць за сонечны год сідэрычны, то каляндар будзе вызначаць сузор’е, у якім можа адбыцца поўня. У некаторых календарах існуе дадатковае патрабаванне з тым, што год не заўсёды мае 12 месяцаў, а дадаецца трынаццаты — раз на тры ці два гады.

## Прыклады 
Яўрэйскі, будысцкі, індуісцкі месяцава-сонечны, тыбецкі, традыцыйны бірманскі, в’етнамскі, мангольскі і карэйскі календары з’яўляюцца месяцава-сонечнымі.

Катэгорыя:Каляндар
Гарасія

**Гарасія** () — індаеўрапейскі народ на захадзе Індыі. Жывуць пераважна на поўдні Раджастхана і поўначы Гуджарата. Агульная колькасць - 261 тыс. чал. (2015 г.).

Гарасія насяляюць пераважна лясныя раёны. Асноўныя заняткі — сельская гаспадарка, будаўніцтва, апрацоўка драўніны. Традыцыйныя хаціны ладзяць з бамбука і гліны. У мінулым пераважалі саламяныя дахі. Асноўны традыцыйны від паселішча — вёска, на чале якой стаіць абраны або прызначаны ўладамі стараста. Насупраць яго дома будуецца госцевая хата. 

У наш час падзелены на тры рэгіянальныя групы раджпутскіх, бхільскіх і дунгрыйскіх гарасія. Аднак захаваўся старажытны падзел на 28 экзагамных родавых груп.  

Асноўная рэлігія — індуізм. Гарасія знакаміты штогадовым маляўнічым святам *чытра вічытра*, якое суправаджаецца сакральнымі цырымоніямі і кірмашамі.

## Спасылкі 
* Garasia Tribe, Rajasthan
* GARASIA TRIBE 
* Bruce Cain, A Sociolinguistic Profile of Garasia Dialects

Катэгорыя:Індаеўрапейскія народы
Катэгорыя:Народы Азіі
Катэгорыя:Народы Індыі
Вальдывія

**Вальды́вія** () — горад і марскі порт у Чылі. Адміністрацыйны цэнтр аднайменнай камуны, правінцыі Вальдывія і вобласці Лос-Рыяс. Станам на 2002 год насельніцтва горада складае 127 750 чалавек.

Тэрыторыя камуны — 1015,60 км². Колькасць насельніцтва — 153 577 жыхароў (2007). Шчыльнасць насельніцтва — 151,22 чал./км².

## Геаграфія 
Горад размешчаны за 745 кіламетраў на паўднёвы захад ад сталіцы Чылі горада Сант’яга. Порт знаходзіцца на рацэ Вальдывіі, за 20 кіламетраў ад вусця. Праз горад працякаюць тры ракі: Кау-Кау на поўначы, Крусес на захадзе і Вальдывія на паўднёвым усходзе. Яны ўтвараюць рачны востраў Тэха, які цяпер знаходзіцца ў межах горада. Першапачаткова востраў быў па-за горадам, але нямецкія імігранты пачалі там сяліцца і з 1939 года востраў злучылі з цэнтрам горада мостам «дэ Вальдывія Педра». У 1960 годзе пасля землетрасення большая частка заходняй часткі вострава апусцілася ніжэй узроўню вады.

## Гісторыя 
Горад заснаваў першы губернатар Чылі канкістадор Педра дэ Вальдывія 9 лютага 1552 года. Доўгі час паселішча Санта-Марыа-ля-Блака-дэ-Вальдывія было адным з фарпостаў іспанскіх каланізатараў, аж да 1810—1811 гадоў, калі Чылі стала незалежнай дзяржавай.

У 1954 годзе ў горадзе быў адкрыты ўніверсітэт, а 22 мая 1960 года недалёка ад горада знаходзіўся эпіцэнтр самага магутнага ў гісторыі вымярэнняў землетрасення, у выніку чаго горад быў практычна разбураны.

## Клімат 
Горад размешчаны на 39-й паралелі паўднёвай шыраты, аднак, з-за халоднага і магутнага цячэння Гумбальта клімат халаднаваты і вільготны, але роўны, тэмпература ніжэй нуля і спёка бываюць вельмі рэдка. Сярэдняя тэмпература на працягу года вагаецца ад 8 да 16-17&nbsp;°C, а ападкаў у выглядзе дажджу выпадае каля 2000 мм у год, што амаль у тры разы больш, чым у Лондане. Снег выпадае вельмі рэдка і хутка растае.

## Дэмаграфія 
Паводле звестак, сабраных падчас перапісу Нацыянальным інстытутам статыстыкі, насельніцтва камуны складае 153 577 чалавек, з якіх 75 239 мужчын і 78 338 жанчын.

Насельніцтва камуны складае 41,1 % ад агульнай колькасці насельніцтва вобласці Лос-Рыяс. 9,01 % складае сельскае і 90,99 % — гарадское насельніцтва.

## Гарады-пабрацімы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт камуны
* [Вальдывія. Вялікая савецкая энцыклапедыя](http://slovari.yandex.ru/~книги/БСЭ/Вальдивия%20(город%20в%20Чили)/) 

Катэгорыя:Камуны Чылі
Катэгорыя:Гарады Чылі
Катэгорыя:Разбураныя гарады
Друйка (возера)

**Возера Друйка, Браслаўскае вадасховішча** — вадасховішча ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Знаходзіцца за 16 км на паўночны ўсход ад горада Браслаў, паміж вёсак Веркаўшчына і Чэрнева. Уваходзіць у склад Нацыянальнага парку «Браслаўскія азёры».

Вадасховішча з'явілась ў 1954 годзе  пасля будаўніцтва плаціны Браслаўскай ГЭС.

## Апісанне 
Вадаём знаходзіцца ў басейне ракі Друйка, якая працякае праз возера. Другое па велічыні возера сярод вадаёмаў Браслаўскай групы. Плошча возера складае 0,52 км². Даўжыня — 2,8 км, шырыня складае каля 0,31 км. Даўжыня берагавой лініі — каля 6 км. На паўночным захадзе ў возера ўпадае ручай.

Берагі возера — пясчаныя, пераважна нізкія, парослыя хмызнякам і лугавой расліннасцю. Возера мае пясчанае і працяглае мелкаводдзе, на большых глыбінях дно высланае глеем.

З іхтыяфаўны ў возеры водзяцца ляшчы, шчупакі, карасі, ліні, плоткі, краснапёркі, акуні.

## Літаратура 
* *Валерий Иванов-Смоленский* Озера Беларуси. Популярная иллюстрированная энциклопедия. Том 2 // Минск, 2011.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Азёры Браслаўскага раёна
Польшча на конкурсе песні Еўрабачанне

Польшча прыняла ўдзел у конкурсе Еўрабачанне 18 разоў з моманту свайго дэбюту ў 1994 годзе Хоць Польшча не стала членам Еўрапейскага вяшчальнага саюза (EBU) да 1993 года, раней конкурсы часта трансляваліся па Польскае тэлебачанне TVP, польскага вяшчальнік ,
Дэбют Польшчы ў конкурсе ў 1994 годзе, застаецца (як 2015) яго самым паспяховым, з Эдзіта Гурняк заняўшы другое. Польшча дасягнула дзесятку толькі на адной іншай раз, калі Іх Трое фінішаваў сёмым у 2003 годзе.

У перыяд з 2005 па 2011 год, Польшча не змагла кваліфікавацца з паўфінале шэсць з сямі гадоў. То краіна выйшла з конкурсу ў 2012 годзе і 2013 у Польшчы вярнуўся ў 2014 годзе з Донатан і Клео, які скончыў 14-м у фінальнай, лепшы вынік Польшчы ў ў конкурсе з 2003 года.

## Удзельнікі 
{| class="wikitable sortable"
! Год
! Выканаўца
! Песня
! Фінал
! Балы
! Паўфінал
! Балы
|- bgcolor="silver"
|1994
|Edyta Górniak
|To nie ja!
|2
|166
|rowspan="11" colspan="2" bgcolor="#DCDCDC" data-sort-value="99999"|Паўфіналаў не было
|-
|1995
|Justyna Steczkowska
|Sama
|18
|15
|-
|1996
|Kasia Kowalska
|Chcę znać swój grzech…
|15
|31
|-
|1997
|Anna Maria Jopek
|Ale jestem
|11
|54
|-
|1998
|Sixteen
|To takie proste
|17
|19
|-
|1999
|Mietek Szcześniak
|Przytul mnie mocno
|18
|17
|- bgcolor="#DCDCDC"
| 2000
| rowspan="1" colspan="4" data-sort-value="zzzzz"|Дыскваліфікавана
|-
|2001
|Andrzej Piaseczny
|2 Long
|20
|11
|- bgcolor="#DCDCDC"
| 2002
|rowspan="1" colspan="4" data-sort-value="zzzzz"|Дыскваліфікавана
|-
|2003
|Ich Troje
|Keine Grenzen-Żadnych granic
|7
|90
|-
|2004
|Blue Café
|Love Song
|17
|27
|-
|2005
|Ivan & Delfin
|Czarna dziewczyna
|
|
|81
|11
|-
|2006
|Ich Troje feat. Real McCoy
|Follow My Heart
|
|
|11
|70
|-
|2007
|The Jet Set
|Time To Party
|
|
|14
|75
|-
|2008
|Isis Gee
|For Life
|24
|14
|10
|42
|-
|2009
|Lidia Kopania
|I Don’t Wanna Leave
|
|
|12
|43
|-
|2010
|Marcin Mroziński
|Legenda
|
|
|13
|44
|- bgcolor="#FE8080"
|2011
|Magdalena Tul
|Jestem
|
|
|19
|18
|- bgcolor="#DCDCDC"
|2012-2013
|rowspan="1" colspan="6" data-sort-value="zzzzz"Дыскваліфікавана|
|-
|2014
|Donatan & Cleo
|My Słowianie
|14
|62
|8
|70
|-
|2015
|Monika Kuszyńska
|In the Name of Love
|23
|10
|8
|57
|-
|2016
|Міхал Шпак
| Color of Your Life
|8
|229
|6
|151
|-
|2017
|Кася Мось
|Flashlight
|22
|64
|9
|119
|- bgcolor="#FE8080"
|2018
|Gromee & Лукас Маер
|Light Me Up
|
|
|14
|81
|- bgcolor="#FE8080"
|2019
|Tulia
|Fire of Love (Pali się)
|
|
|11
|120
|- bgcolor="#DCDCDC"
|2020
|Аліцыя Шэмплінская
|Empires
| colspan="4" |Конкурс адменены
|- bgcolor="#FE8080"
|2021
|Аліцыя Шэмплінская
|The Ride
|
|
|14
|35
|-
|2022
|Крысціян Охман
|River
|12
|151
|5
|198
|-

Катэгорыя:Польшча на конкурсе песні Еўрабачанне
Катэгорыя:Краіны на конкурсе песні Еўрабачанне
Бішнаізм

е]]
**Бішнаізм**, або **бішноі** (, літаральна "дваццаць дзевяць прынцыпаў") — рэлігійны кірунак у індуізме. Распаўсюджаны пераважна ў Раджастхане, Гуджараце, цэнтральнай Індыі. Прыкладная колькасць паслядоўнікаў — 600 тыс. чалавек.  

## Гісторыя 
Заснавальнікам бішнаізму з'яўляецца Джамбха-джы (святы гуру Джамбешвар Бхагван; нар. 1451 г.), выхадзец з раджпуцкага роду Панвар. Да сямі гадоў ён выхоўваўся ў сям'і, пасля чаго стаў пастухом у пустыні Тар. Ва ўзросце 34 гадоў пачаў спавядаць вучэнне, заснаванае на пашане Крышны, аватара бога Вішну. Пропаведзі Джамбха-джы былі запісаны падчас яго вандровак па Індыі ў вершаванай форме *шабадвані* (літаральна *рой пчол*). Усяго налічваецца 120 вершаў-шабадаў. У іх выкладзены 29 прынцыпаў вучэння бішнаізму. 

Бішнаізм набыў папулярнасць у сувязі з пропаведдзю рэлігійнага міру ў часы канфліктаў паміж індуістамі і мусульманамі. Большасць паслядоўнікаў Джамбха-джы — джаты, сярод якіх вернікі-бішноі вылучаюцца як асобная каста, што падзяляецца на 100 падкаст. Вучэнне набыло шырокае прызнанне ў XVIII ст., калі вернікі бішноі выступілі супраць манарха Джадхпура з-за яго імкнення вырубкі лясоў на мяжы пустыні Тар. Бішнаіты звычайна сяліліся паасобку ад прадстаўнікоў іншых канфесій, займаліся аховай навакольнай прыроды. З канца XX ст. цікавасць да бішнаізму ў Індыі выклікана пашырэннем экалагічнай свядомасці.

## Дваццаць дзевяць прынцыпаў 
* 30 дзён недатыкальнасці пасля нараджэння дзіцяці
* 5 дзён недатыкальнасці да жанчыны падчас менструацыі
* Ачышчэнне цела вадою з раніцы
* Сціпласць у паводзінах
* Задавальненне ў цярпенні
* Рытуальныя ачышчэнні
* Літургія двойчы на дзень
* Усхваленне Вішну ўвечары
* Ранішняе ахвярапрынашэнне
* Ачышчэнне вады, малака і дроў
* Шчырае вымаўленне ачышчальных слоў
* Прыняцце правіл прабачэння і жалю
* Не крадзь
* Не асуджай і не крытыкуй
* Не падманвай
* Не марнуй час для доказаў
* Першы дзень кожнага месяца ўзнось малітвы Вішну
* Шкадуй і любі ўсе жывыя істоты
* Не высякай зялёныя дрэвы, беражы прыроду
* Душы ў сябе юрлівасць, гнеў, прагнасць і прыхільнасць
* Прымай ежу і ваду толькі ад людзей, што прайшлі ачышчэнне
* Забяспеч свойскую жывёлу прытулкам, каб не забіваць яе ў старасці
* Не пакладай быкоў
* Не ўжывай опіум
* Не палі тытунь і не датыкайся яго
* Не ўжывай наркотыкі з канопляў
* Не ўжывай алкагольныя напоі
* Не ўжывай мяса, заставайся вегетарыянцам
* Ніколі не апранай блакітную адзежу

## Асаблівасці жыцця вернікаў 
Прыхільнікі бішнаізму жывуць даволі ізалявана ад астатніх вернікаў з-за прынцыпу недатыкальнасці да тых, хто не праходзіць сталага рытуальнанга ачышчэння. З гэтай нагоды бішноі самі забяспечваюць сябе ежай і вядуць гандаль пераважна з прадстаўнікамі сваёй абшчыны. Яны — строгія вегетарыянцы, актыўна ахоўваюць жывую прыроду. Бішноі падзяляюцца на 100 падкаст *готра*. Шлюбы з прадстаўнікамі сваёй *готра* і *готра*, з якой паходзіць маці, забаронены.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 
* Зямля бішноі, дзе захаванне дзікай прыроды — рэлігія

Катэгорыя:Рэлігія ў Індыі
Катэгорыя:Вайшнавізм
Калодкі (возера)

**Калодкі** — возера ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці Беларусі ў басейне ракі Нарач, прыкладна за 1 км у напрамку на поўдзень ад вёскі Калодкі.

Плошча паверхні возера 0,16 км². Даўжыня 0,68 км, найбольшая шырыня 0,28 км, даўжыня берагавой лініі 1,58 км.
Катлавіна возера рэшткавага тыпу, выцягнутая ў напрамку з поўначы на поўдзень. Схілы катлавіны невыразныя, на ўсходзе і поўначы спадзістыя, вышынёй да 5 м. Берагавая лінія слабазвілістая. Берагі забалочаныя, на захадзе сплавінныя. Дно выслана сапрапелем. Возера бяссцёкавае.

## Літаратура 
*  — С. 451.

Катэгорыя:Азёры Вілейскага раёна
Катэгорыя:Басейн Нарачы
Катэгорыя:Бяссцёкавыя азёры
Калодкі (значэнні)

Назву **Калодкі** маюць:

* Калодкі — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці
* Калодкі — возера ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці ў басейне ракі Нарач
Ігар Яраслававіч Бірча

**І́гар Ярасла́вавіч Бі́рча** (Гарык Бірча) (нар. , Далінская, Кіраваградская вобласць) — акцёр і аўтар папулярных разважальна-гумарыстычных тэлеперадач, кінаакцёр, удзельнік украінскага тэлепраекта «Comedy Club Ukraine», удзельнік гульняў Вышэйшай Украінскай лігі КВЗ і Маскоўскай Вышэйшай лігі КВЗ у складзе кіеўскага клуба «Аляска» (2002—2007).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў горадзе Далінская, пазней пераехаў з сям’ёй у Крывы Рог. У школьныя гады пачаў гуляць у КВЗ і займацца пародыямі. У 1991 годзе паступіў на гістарычны факультэт педагагічнага інстытута ў Кіраваградзе, паралельна выступаючы ў камандах КВЗ «СКІФ» і «Гальфстрым». У 1998 годзе пайшоў у войска, дзе атрымаў званне старшага сяржанта. Праз год вярнуўся ў працы на тэлебачанні і радыё.

Зараз Гарык Бірча выступае ва ўкраінскіх тэлеперадачах, а таксама здымаецца ў серыялах.

## Фільмаграфія 
* 2004&nbsp;— Паміж першай і другой&nbsp;— *Штуцэршчык, Менеджар, Нарачоны*
* 2004&nbsp;— На белым катары&nbsp;— *Ценакоў*
* 2004&nbsp;— Таргашы&nbsp;— *Інтэлегентны хам*
* 2004&nbsp;— Джокер&nbsp;— *Андрэй*
* 2008&nbsp;— серыял «Былая»&nbsp;— *журналіст*
* 2008&nbsp;— серыял «Родныя людзі»&nbsp;— *серыёзны чэл*
* 2008&nbsp;— серыял «Два бакі адной Ганны»
* 2009&nbsp;— серыял «Недатыкальныя»
* 2010&nbsp;— серыял «Маршрут міласэрнасці»&nbsp;— *цясляр, сябар пацярпелага*
* 2011&nbsp;— серыял «Дарога»
* 2011&nbsp;— серыял «Ластаўчына гняздо»
* 2011&nbsp;— серыял «Ефрасіння»&nbsp;— *супрацоўнік *
* 2011&nbsp;— Вяртанне Мухтара-3&nbsp;— *зорка ТБ*
* 2011&nbsp;— Карціна крэйдай&nbsp;— *напарнік кілера*
* 2011&nbsp;— серыял «Ліст чакання»
* 2011&nbsp;— серыял «Жаночы лекар»
* 2011&nbsp;— серыял «Костапраў»
* 2012&nbsp;— серыял «Брат за брата-2»
* 2012-…&nbsp;— серыял «Віталька»

Катэгорыя:Comedy Club
Катэгорыя:Гульцы Вышэйшай лігі КВЗ
Катэгорыя:Шоумены
Катэгорыя:Сцэнарысты Украіны
Катэгорыя:Гумарысты Украіны
Катэгорыя:Комікі Расіі
Катэгорыя:Комікі Украіны
Катэгорыя:Тэлевядучыя Украіны
Джайпур

**Джайпур** (, раджастхані: *जयपुर*) — горад на захадзе Індыі, сталіца штата Раджастхан. Насельніцтва (2011 г.) — 6 663 971 чал.

## Гісторыя 
Джайпур быў заснаваны ў 1727 г. раджам Дхундхарам Савам Джай Сінгхам II, гаспадаром Амберскай дзяржавы. Горад загадзя праектаваўся бенгальскім архітэктарам Від’ядхарам Бхатачар’ям (1693—1751 гг.) згодна прынцыпам тагачасных матэматыкі і астралогіі. У пабудове гарадскога палаца дапамогу аказваў брытанскі ваенны інжынер С. С. Джэкаб. Цэнтральная частка ўзводзілася з ружовага пясчаніка і фарбавалася ў ружовы колер, з-за што атрымала назву «ружовага горада».

У XIX ст. планавае будаўніцтва актыўна працягвалася. З гэтай мэтай у 1868 г. была адчынена спецыяльная школа мастацтваў. Акрамя таго, у Джайпуры працавала дзве іншыя вышэйшыя школы — вывучэння санскрыта і для жанчын.

У 1949 г. Джайпур стаў афіцыйнай сталіцай Раджастхана.

## Эканоміка 
Прамысловасць Джайпура спецыялізавана на перапрацоўцы бавоўны, натуральнай скуры, драўніны, вытворчасці тканін, вопраткі, абутку, мэблі і г. д. За 6 км ад горада пабудаваны экспартны парк, які ўключае некалькі прамысловых зон і зону развіцця IT. Важную ролю ў эканомікцы адыгрывае турызм. Згодна выданню *Condé Nast Traveller*, гэта сёмы па прывабнасці для падарожнікаў горад Азіі.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
* Джайпур — ружовы горад

Катэгорыя:Гарады Раджастхана

Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1727 годзе
Сумарны каэфіцыент нараджальнасці

**Сумарны каэфіцыент нараджальнасці** — дакладнае вымярэнне ўзроўню нараджальнасці, якое характарызуе сярэдняя колькасць нараджэнняў у адной жанчыны ў гіпатэтычным пакаленні за ўсё яе жыццё пры захаванні існуючых узроўняў нараджальнасці ў кожным узросце незалежна ад смяротнасці і змяненняў узроставага складу.

Найвышэйшы СКН у свеце зафіксаваны ў Нігерыі — 7,00, найніжэйшы — у Паўднёвай Карэі — 0,84 (па стане на 2020 год).

Катэгорыя:Дэмаграфія
Катэгорыя:Насельніцтва
Катэгорыя:Фертыльнасць
Тутсі

**Ту́тсі** (*ватутсі*, *батутсі*) — народ у Цэнтральнай Афрыцы. З'яўляецца другім па колькасці народам Руанды і Бурундзі, дзе пераважае племя хуту. Менш шматлікім народам гэтых дзвюх дзяржаў з'яўляецца твахуіці.

## Спасылкі 
* «Tutsi» at everyculture.com 
* The International Criminal Tribunal for Rwanda (the status and judgments of all cases before the ICTR are available here) 

Катэгорыя:Народы Афрыкі
Катэгорыя:Цэнтральная Афрыка
Іманоль Агірэчэ

**Іманоль Агірэчэ Аруці** (; нар. , Усурбіль, Іспанія) — іспанскі футбаліст (паводле нацыянальнасці з’яўляецца баскам), нападнік. Усю кар’еру правёў у клубе «Рэал Сасьедад» з горада Сан-Себасцьян.

## Кар’ера 
Іманоль з’яўляецца выхаванцам моладзевай акадэміі «Рэал Сасьедада». Агірэчэ ўпершыню з’явіўся ў складзе першай каманды клуба ў сезоне 2004/05, калі выйшаў на поле ў матчы супраць «Малагі» на апошнія 15 хвілін гульні. У наступных трох сезонах разам узятых, аднак, ён з’явіўся толькі ў дзевяці матчах лігі, а таксама шэсць месяцаў правёў у арэндзе ў складзе «Кастэльёна», які гуляў у другім дывізіёне.

У сезоне 2008/09, калі «Рэал Сасьедад» ужо другі год запар выступаў у Сегундзе, Агірэчэ пачаў рэгулярна праходзіць у першы склад клуба, у асноўным за кошт сур'ёзнай траўмы Іньіга Дыяса дэ Серыа, і здолеў забіць 9 галоў у 28 гульнях, але баскам зноў не ўдалося вярнуцца ў Ла Лігу.

19 студзеня 2013 года, выйшаўшы на замену на апошнія шэсць хвілін у матчы супраць «Барселоны», Агірэчэ забіў пераможны гол на апошняй хвіліне, такім чынам клуб атрымаў перамогу з лікам 3:2, пасля таго як прайграваў з лікам 0:2, а каталонскі клуб скончыў сваю серыю гульняў без паражэнняў.

У жніўні 2018 года, так канчаткова не аднавіўшыся ад атрыманай у 2015 годзе траўмы, прыняў рашэнне аб завяршэнні прафесійнай кар’еры.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Футбалісты Іспаніі
Катэгорыя:Ігракі ФК Рэал Сасьедад
Катэгорыя:Ігракі ФК Кастэльён
Катэгорыя:Ігракі ФК Рэал Сасьедад B
Эстэбан Гранера

**Эстэбан Фелікс Гранера Маліна** (; нар. , Пасуэла-дэ-Аларкон, Іспанія) — іспанскі футбаліст, паўабаронца. Вядомы ў Іспані як «пірат» (), Гранера гуляў як цэнтральнага паўабаронцу, гэтак і крэатыўнага паўабаронцу-распасоўшчыка, а пры патрэбе выступаў і на правым флангу паўабароны. Асноўным яго амплуа лічыцца пазіцыя плэймэйкера. Мянушка жа «пірат» замацавалася за ім наступным чынам. Як прызнаецца сам Эстэбан, ён не ведаў, як святкаваць свае забітыя мячы, і не прыдумаў нічога арыгінальнага, як пачаць зачыняць адно вока далонню. Журналісты тут жа прыдумалі яму мянушку, гледзячы на гэты жэст, а таксама на яго ўскудлачаныя валасы і пацешную бараду.

## Кар’ера 
### Раннія гады 
Эстэбан Гранера прыйшоў у футбольную школу «Рэала» ва ўзросце 8 гадоў і амаль адразу пачаў дэманстраваць там свой талент. Яму даверылі пазіцыю нападніка. У адзін з сезонаў Гранера забіў 83 галы ў чэмпіянаце да 10 гадоў. Як ён сказаў у адным са сваіх інтэрв’ю: «… проста сакрэт у тым, што я тады быў вышэй за ўсіх астатніх. Я біў мацней за іншых і быў мацней за ўсіх. Потым я вырас, цела сфарміравалася і ўсё збалансавалася, і мяне адсунулі ў цэнтр поля».

Гранера гуляў за другую і трэцюю каманды «Рэала».

### «Хетафэ» 
31 жніўня 2007 года, у апошні дзень трансфернага акна, Гранера разам са сваім напарнікам па «Рэалу» Рубенам дэ ла Рэдам перайшоў у склад «Хетафэ». Дэбютаваў за «Хетафэ» 16 верасня 2007 года, у матчы 3-га тура чэмпіянату Іспаніі супраць «Эспаньёла». Але яго дэбют быў некалькі сапсаваны. «Хетафэ» атрымаў паражэнне, а ён сам атрымаў чырвоную картку.

### «Рэал Мадрыд» 
21 ліпеня 2009 года «Рэал Мадрыд» ажыццявіў выкуп іграка, як паведамляецца, за € 4 млн. Яго першы афіцыйны матч у складзе новага клуба адбыўся 12 верасня 2009 года ў матчы супраць «Эспаньёла», дзе сталічныя ігракі перамаглі з лікам 3:0.

### «Куінз Парк Рэйнджэрс» і «Рэал Сасьедад» 
У жніўні 2012 года перайшоў у англійскі «Куінз Парк Рэйнджэрс» за 9 млн фунтаў. Па выніках сезона 2012/13 «Куінз Парк Рэйнджэрс» страціў месца ў Прэм’ер-лізе, і ў жніўні 2013 года Гранера быў аддадзены ў арэнду ў «Рэал Сасьедад». Аднак, ужо ў верасні атрымаў траўму, з-за якой прапусціў большую частку сезона 2013/14. Тым не менш, у ліпені 2014 года быў выкуплены іспанскім клубам і замацаваўся ў аснове.

### Апошнія гады 
У ліпені 2017 года, разарваўшы пагадненне з «Рэал Сасьедадам», падпісаў трохгадовы кантракт з «Эспаньёлам».

У студзені 2020 года, датэрмінова пакінуўшы «Эспаньёл», далучыўся да клуба «Марбелья» з трэцяга іспанскага дывізіёна. У ліпені 2021 года абвясціў пра завяршэнне кар’еры.

## Дасягненні 
**«Рэал» Мадрыд**
* Чэмпіён Іспаніі: 2012
* Уладальнік Кубка Іспаніі: 2011
* Уладальнік Суперкубка Іспаніі: 2012

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Футбалісты Іспаніі
Катэгорыя:Ігракі ФК Рэал Мадрыд C
Катэгорыя:Ігракі ФК Рэал Мадрыд Кастылья
Катэгорыя:Ігракі ФК Хетафэ
Катэгорыя:Ігракі ФК Рэал Мадрыд
Катэгорыя:Ігракі ФК Куінз Парк Рэйнджэрс
Катэгорыя:Ігракі ФК Рэал Сасьедад
Катэгорыя:Ігракі ФК Эспаньёл
Катэгорыя:Ігракі ФК Марбелья
Ікер Муньяін

**Ікер Муньяін Ганьі** (; нар. , , Іспанія) — іспанскі футбаліст (паводле нацыянальнасці з’яўляецца баскам), нападнік клуба «Атлетык». Дзякуючы свайму стылю гульні ў сродках масавай інфармацыі мае мянушку «іспанскі Месі».

## Клубная кар’ера 
Ікер з’яўляецца выхаванцам футбольнай акадэміі клуба «Атлетык». Дэбютаваў у камандзе 30 ліпеня 2009 года ў матчы Лігі Еўропы супраць клуба «Янг Бойз», выйшаўшы на поле на 59 хвіліне на замену Гаіску Такера і стаўшы такім чынам самым маладым іграком, які калі-небудзь насіў кашулю «Атлетыка» ў афіцыйным матчы. Праз тыдзень, Муньяін забіў свой першы гол за клуб, у матчы ў адказ у Швейцарыі. «Атлетык» перамог 2:1 пасля хатняга паражэння 0:1 і прайшоў далей.

30 жніўня 2009 года Ікер усталяваў новы рэкорд, стаўшы наймаладзейшым іграком у Ла Лізе, а праз два тыдні зноў забіў гол у еўракубках, калі басконскі клуб атрымаў хатнюю перамогу з лікам 3:0 над аўстрыйскай «Аўстрыяй».

## Міжнародная кар’ера 
24 лютага 2012 года Муньяін быў выкліканы ў шэрагі нацыянальнай зборнай Іспаніі на таварыскі матч супраць зборнай Венесуэлы ў Малазе. Праз пяць дзён ён выйшаў на поле замест Сеска Фабрэгаса на 74-й хвіліне, а іспанцы атрымалі перамогу з лікам 5:0.

## Дасягненні 
 **Атлетык Більбаа**
* Уладальнік Суперкубка Іспаніі: 2020/21

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Профіль на афіцыйным сайце «Атлетыка» 

Катэгорыя:Футбалісты Іспаніі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Іспаніі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Атлетык Більбаа
Катэгорыя:Ігракі ФК Більбаа Атлетык
Катэгорыя:Футбалісты на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 года
Маркель Бергара

**Маркель Бергара Лараньяга** (; нар. , Эльгойбар, Краіна Баскаў, Іспанія) — іспанскі футбаліст (паводле нацыянальнасці з’яўляецца баскам), апорны паўабаронца. Вядомы па выступах за клуб «Рэал Сасьедад».

## Кар’ера 
Маркель з’яўляецца выхаванцам футбольнай акадэміі клуба «Рэал Сасьедад». Сваю прафесійную кар’еру пачаў у арэндах у клубах пачаргова «Эйбар» і «Весіндарыа», якія абодва сканчвалі сезон у зоне вылету з Сегунды.

4 верасня 2007 года Бергара дэбютаваў у складзе «Рэал Сасьедад» у гасцявым матчы на кубак Іспаніі супраць каманды «Лас-Пальмас», у якім басконскія футбалісты атрымалі паражэнне з лікам 0:1.

У ліпені 2017 года быў аддадзены ў арэнду «Хетафэ». У чэрвені 2018 года перайшоў у гэты клуб на трывалай аснове.

У студзені 2020 года завяршыў прафесійную кар’еру.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Футбалісты Іспаніі
Катэгорыя:Ігракі ФК Хетафэ
Катэгорыя:Ігракі ФК Рэал Сасьедад
Катэгорыя:Ігракі ФК Весіндарыа
Катэгорыя:Ігракі ФК Эйбар
Катэгорыя:Ігракі ФК Рэал Сасьедад B
Ізет Хайравіч

**Ізет Хайравіч** (; нар. , Бруг, Швейцарыя) — баснійскі футбаліст, паўабаронца грэчаскага клуба «Арыс» з Салонікаў і былы ігрок нацыянальнай зборнай Босніі і Герцагавіны. Добра вядомы дзякуючы сваім дрыблінгавым, плэймэйкерскім здольнасцям.

## Клубная кар’ера 
Ізет правёў 9 гадоў у сістэме швейцарскага клуба «Грасхопер» з 2000 па 2009 гады. Менавіта ў сезоне 2009/10 ён здолеў стаць іграком асноўнага складу каманды, гуляючы на пазіцыі атакуючага ўскрайняга паўабаронцы.

7 студзеня 2014 года Хайравіч афіцыйна перайшоў у турэцкі клуб «Галатасарай» за 3,5 млн еўра, падпісаўшы 4,5-гадовы кантракт. Паводле словаў іграка менавіта яго баснійскае паходжанне і іслам сталі аднымі з прычын пераходу ў «Галатасарай». Дэбютным для іграка стаў матч супраць «Бурсаспора», калі ён выйшаў на замену ў другой палове, а клуб атрымаў перамогу з лікам 6:0.

Пасля падачы скаргі ў ФІФА на тое, што ён не атрымаў аніякіх выплатаў ад «Галатасарая», яму далі права перайсці на правах вольнага агента ў іншы клуб. 10 ліпеня 2014 года Хайравіч падпісаў 4-гадовы кантракт з нямецкім «Вердэрам».

31 жніўня 2015 года Хайравіч быў аддадзены ў арэнду клубу іспанскай Ла Лігі «Эйбар», улетку 2016 года вярнуўся ў «Вердэр». У студзені 2018 года перайшоў у заграбскае «Дынама», з якім чатыры разы стаў чэмпіёнам Харватыі.

У ліпені 2021 года ў якасці свабднага агента далучыўся да грэчаскага «Арыса».

## Міжнародная кар’ера 
14 лістапада 2012 года дэбютаваў за нацыянальную зборную Швейцарыі ў таварыскім матчы супраць зборнай Туніса, выйшаўшы на замену на 84-й хвіліне.

У чэрвені 2013 года Хайравіч абвясціў пра жаданне гуляць за зборную Боснію і Герцагавіны. Паколькі Ізет згуляў за зборную Швейцарыі толькі ў адным таварыскім матчы, то праблем са змяненнем футбольнага грамадзянства не ўзнікла і ўжо 6 верасня ігрок дэбютаваў у складзе нацыянальнай зборнай Босніі і Герцагавіны.

## Дасягненні 
**«Грасхопер»**:
* Уладальнік Кубка Швейцарыі: 2013

**«Галатасарай»**:
* Уладальнік Кубка Турцыі: 2014

**«Дынама» Заграб**:
* Чэмпіён Харватыі (4): 2018, 2019, 2020, 2021
* Уладальнік Кубка Харватыі (2): 2018, 2021
* Уладальнік Суперкубка Харватыі: 2019

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Футбалісты Швейцарыі
Катэгорыя:Футбалісты Босніі і Герцагавіны
Катэгорыя:Ігракі зборнай Швейцарыі па футболе
Катэгорыя:Ігракі зборнай Босніі і Герцагавіны па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Арыс Салонікі
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Заграб
Катэгорыя:Ігракі ФК Вердэр
Катэгорыя:Ігракі ФК Эйбар
Катэгорыя:Ігракі ФК Галатасарай
Катэгорыя:Ігракі ФК Грасхопер