Уладзівасток

**Уладзівасто́к** () — горад і порт на поўдні Далёкага Усходу Расіі; палітычны, культурны, навукова-адукацыйны і эканамічны цэнтр рэгіёна; адміністрацыйны цэнтр Прыморскага краю, Уладзівастоцкай гарадской акругі, а таксама з 13 снежня 2018 года цэнтр Далёкаўсходняй федэральнай акругі. Размешчаны на паўвостраве Мураўёва-Амурскага, гораду падпарадкоўваюцца 5 сельскіх населеных пунктаў і астравы ў заліве Пятра Вялікага Японскага мора.

Канцавы пункт Транссібірскай магістралі. Адзін з найбуйнейшых марскіх партоў Далёкаўсходняга басейна. Галоўная база Ціхаакіянскага флота. Найбуйнейшы навукова-адукацыйны цэнтр далёкаўсходняга рэгіёну, які ўключае Далёкаўсходні федэральны ўніверсітэт і Далёкаўсходняе аддзяленне РАН.
## Гісторыя 
У 1860 на беразе бухты Залаты Рог каманда рускага парусніка «Маньчжур» заснавала ваенны пост, які атрымаў назву «Уладзівасток». У 1862—1909 гадаў меў статус порта-франка (свабоднай эканамічнай зоны). З пачатку 1870-х гг. — галоўны расійкі порт на Ціхім акіяне. З 1871 года — база Сібірскай ваеннай флатыліі, у 1871-73 гадах ва Уладзівасток пераведзены ваенны порт з Мікалаеўска-на-Амуры. У 1875 годзе атрымаў статус горада. У горадзе адбыліся Уладзівастоцкія паўстанні 1905-07 гадоў. Падчас Грамадзянскай вайны 1917-22 гадоў у горадзе неаднаразова змянялася ўлада. У 1918 годзе ва Уладзівастоку высадзіліся ваенныя дэсанты японскіх, амерыканскіх і брытанскіх войскаў. Падчас Паўстання Чэхаславацкага корпуса ў 1918 годзе захоплены часткамі корпуса. У 1920-22 гадах акупаваны японскімі войскамі, падчас Прыморскай аперацыі 1922 года заняты часткамі Народна-рэвалюцыйнай арміі Далёкаўсходняй рэспублікі, у тым жа годзе ў складзе Далёкаўсходняй Рэспублікі увайшоў у склад РСФСР. У 1922-26 гадах — цэнтр Прыморскай губерні, у 1926-38 — Далёкаўсходняга, з 1938 года — Прыморскага краёў.

## Геаграфія 
 цераз Басфор Усходні]]
Уладзівасток займае паўвостраў Мураўёва-Амурскага. Тэрыторыя ў межах населенага пункта — 325,99 км². Працягласць з поўдня на поўнач — каля 30 км і амаль 10 км з захаду на ўсход (без паўвострава Пясчанага), абмываецца водамі Амурскага і Усурыйскага заліваў, якія ўваходзяць у акваторыю заліва Пятра Вялікага Японскага мора.

Горад разам з падпарадкаванымі яму пяццю сельскімі населенымі пунктамі і каля 50 астравамі заліва Пятра Вялікага ўтварае Уладзівастоцкую гарадскую акругу агульнай плошчай 590,14 км², у тым ліку плошчу ў межах шасці населеных пунктаў — 441,05 км².

Рачная сетка маларазвітая, моцна зарэгуляваная, прадстаўлена пераважна невялікімі рэчкамі і раўчукамі. Найбольш буйныя і значныя сярод іх: Аб’яснення, Першая рэчка, Другая рэчка, Сяданка, Багатая — усе цякуць з усходу на захад і, акрамя ракі Аб’яснення, упадаюць у Амурскі заліў. На рэках Седанку і Багатай ёсць вадасховішчы.

Самы высокі пункт гістарычнай часткі горада — сопка Арлінае Гняздо вышынёй 199 м над узроўнем мора (па іншых крыніцах 214 м). У гарадскіх межах вяршынямі Уладзівастока з’яўляюцца гара Варгіна (458 м) і сопка Халадзільнік (257 м).

Клімат марскі, лета цёплае, зіма халодная. Сярэдняя тэмпература зімы — каля −13,7 °C, жніўня 20,2 °C.

Злучаны з Хабараўскам аўтамагістраллю «Усуры».

## Насельніцтва 
## Адміністрацыйны падзел 
Горад Уладзівасток, адміністрацыйны цэнтр Прыморскага краю, падзелены на 5 унутрыгарадскіх раёнаў: Ленінскі, Першамайскі, Першарэчанскі, Савецкі, Фрунзенскі.

Паводле адміністрацыйна-тэрытарыяльнага ўладкавання краю, Уладзівасток — горад краявога падпарадкавання, якому ў сваю чаргу падпарадкаваны 5 сельскіх населеных пунктаў. У межах арганізацыі мясцовага самакіравання ён разам з пяццю сельскімі населенымі пунктамі ўтварае муніцыпальнае ўтварэнне Уладзівастоцкая гарадская акруга.
## Адукацыя і культура 
* Далёкаўсходні дзяржаўны інстытут мастацтваў
* Далёкаўсходні федэральны ўніверсітэт
* Музей гісторыі Далёкага Усходу імя У. К. Арсеньева
* Прыморская дзяржаўная карцінная галерэя
* Прыморскі акадэмічны краявы драматычны тэатр імя Горкага
* Ціхаакіянскі дзяржаўны медыцынскі ўніверсітэт

## Прамысловасць 
Суднарамонтная, дрэваапрацоўчая, будаўнічая, хімічная, энергетычная, харчовая, паліграфічная і медыцынская прамысловасць; агульная колькасць прамысловых прадпрыемстваў — каля 2000. У 2013 годзе Уладзівасток займаў 106-е месца ў рэйтынгу прамысловых гарадоў Расіі, з аб’ёмамі вытворчасці 48,9 млрд рублёў.

Прамысловае машынабудаванне пераважна прадстащляе суднабудаванне і суднарамонт, а таксама вытворчасць абсталявання для рыбнай галіны (прыборабудаўнічыя, інструментальныя і радыёзаводы). Сярод буйных кампаній: «Дальзавод», «Усходняя верф», «Ізумруд», «Дальпрыбор», «Вараг», "Уладзівастоцкае прадпрыемства «Электрарадыёаўтаматыка». Аўтамабілебудаванне прадстаўлена заводам кампаніі «Солерс», які выпускае аўтамабілі маркі Mazda і Toyota па вытворчасці пазадарожнікаў. завод выпусціў 31,8 тысяч аўтамабіляў.

Харчовая прамысловасць.

## Транспарт 
За 38 км на паўночны ўсход ад горада знаходзіцца аэрапорт. Асноўным відам грамадскага транспарту з’яўляецца аўтобус. Таксама дзейнічаюць тралейбус, трамвай, фунікулёр, марскі катар і паром.

Горад мае развітую сетку гарадскіх і прыгарадных аўтобусных маршрутаў. 95 % перавозак ажыццяўляецца камерцыйнымі аўтобусамі. Агульны аўтобусны парк на 2014 год складаў 563 адзінкі выпуску 2011—2013 гг., з іх 157 — муніцыпальныя. Агулам за 2014 год аўтобусамі было перавезена 31,6 млн пасажыраў.

У горадзе дзейнічаюць 3 тралейбусныя і 1 трамвайны маршрут.

## Гарады-пабрацімы 
Падпісаны дагаворы пра ўсталяванне пабрацімскіх сувязяў з гарадамі:
*  Сан Дыега (Каліфорнія)
*  Такома (Вашынгтон)
*  Джуна (Аляска)
*  Ніігата
*  Акіта
*  Хакадатэ
*  Пусан
*  Вансан
*  Далянь
*  Уладзікаўказ
*  Улан-Батар
*  Манта
*  Кота-Кінабалу
*  Яньбянь-Карэйская аўтаномная акруга
Акрамя таго, дагаворы аб сяброўстве і супрацоўніцтве складзены з гарадамі Кітая Чанчунь, Шанхай і Яньтай, а таксама Таторы (Японія), Хашымін (В’етнам), Дангхэ (Рэспубліка Карэя) і Сакаіміната (Японія).

## Вядомыя асобы 
* Віктар Васільевіч Андрэеў (нар. 1959) — беларускі фізік. Доктар фізіка-матэматычных навук (2016), дацэнт (1994).
* Ксаверы Барысавец (1908—1998) — беларускі грамадскі дзеяч, кампазітар.
* Барыс Сцяпанавіч Гракаў (1931—1994) — урач-хірург. Доктар медыцынскіх навук (1970), прафесар (1973).
* Барыс Мацвеевіч Дзясніцкі (1903—1985) — рускі і беларускі тэатральны мастак, кніжны ілюстратар.
* Алег Цімафеевіч Манаеў (нар. 1952) — беларускі сацыёлаг. Доктар сацыялагічных навук (1992), кандыдат філасофскіх навук (1983).
* Дзмітрый Анатольевіч Рабаў (нар. 1973) — беларускі метэаролаг і тэлевядучы.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Сайт горада 

Катэгорыя:Гарады Прыморскага края