Транспланталогія ў Беларусі

**Транспланталогія ў Беларусі**

На 2012 год Беларусь займала першае месца сярод краін СНД па колькасці трансплантацый органаў.

На 2016 год Беларусь па колькасці трансплантацый у год займала 24-е месца ў свеце. У цяперашні час у Рэспубліцы Беларусь сярод іншых выконваюцца трансплантацыі ныркі, лёгкіх, , , , таксама праводзяцца перасадкі ствалавых клетак чалавека і тканак: ,  і касцяной тканкі. Плануецца, што да 2015 года яны з’явяцца таксама ў Магілёве, Віцебску і Гродне.

У 2014 годзе ў беларускіх медустановах выканана больш за 400 трансплантацый органаў — ныркі, печані, сэрца, падстраўнікавай залозы

У верасні 2018 года 9-я гарадская клінічная бальніца г. Мінска была пераўтворана ў Мінскі навукова-практычны цэнтр хірургіі, транспланталогіі і гематалогіі.

## Юрыдычныя аспекты 
У 2007 годзе была прынятая новая рэдакцыя «Закона РБ аб унясенні змяненняў і дапаўненняў у Закон РБ аб трансплантацыі органаў і тканак чалавека».

Беларускі закон аб трансплантацыі ў выпадку выняцця органаў ад трупнага донара грунтуецца на прынцыпе няспрошанай згоды, гэта значыць, што пры пэўных абставінах любы чалавек можа без яго згоды або згоды яго сваякоў стаць донарам унутраных органаў. Фармальна прызнаецца права блізкіх сваякоў патэнцыйнага донара выказваць сваю згоду ці нязгоду. Але, згодна з законам, урачы-трансплантолагі не абавязаныя даведвацца ці ёсць прыжыццёвая нязгода донара або яго блізкіх сваякоў.

У Беларусі існуе 70 цэнтраў забору трупных органаў, якія аператыўна дастаўляюць орган у клінікі транспланталогіі.

Для грамадзян рэспублікі аперацыі па перасадцы органаў праводзяцца бясплатна.

## Перасадка сэрца 
Першая перасадка сэрца ў Беларусі была здзейсненая ў красавіку 2009 года ў РНПЦ «Кардыялогія».

13 лютага 2013 года ў краіне ўпершыню была праведена трансплантацыя сэрца дзіцяці.

У студзені 2015 года Брэст стаў першым рэгіянальным цэнтрам, дзе правялі аперацыю па перасадцы сэрца

Дынаміка аперацый па трансплантацыі сэрца:

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:50
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:2009 text:2009
  bar:2010 text:2010
  bar:2011 text:2011
  bar:2012 text:2012
  bar:2013 text:2013
  bar:2014 text:2014
  bar:2015 text:2015
  bar:2016 text:2016
  bar:2017 text:2017
  bar:2018 text:2018
PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:2009 from:0 till: 11
  bar:2010 from:0 till: 22
  bar:2011 from:0 till: 21
  bar:2012 from:0 till: 21
  bar:2013 from:0 till: 40
  bar:2014 from:0 till: 0
  bar:2015 from:0 till: 33
  bar:2016 from:0 till: 0
  bar:2017 from:0 till: 39
  bar:2018 from:0 till: 40
PlotData=
  bar:2009 at: 11 fontsize:S text: 11 shift:(-10,5)
  bar:2010 at: 22 fontsize:S text: 22 shift:(-10,5)
  bar:2011 at: 21 fontsize:S text: 21 shift:(-10,5)
  bar:2012 at: 21 fontsize:S text: 21 shift:(-10,5)
  bar:2013 at: 40 fontsize:S text: н/д shift:(-10,5)
  bar:2014 at: 0 fontsize:S text: н/д shift:(-10,5)
  bar:2015 at: 33 fontsize:S text: 33 shift:(-10,5)
  bar:2016 at: 0 fontsize:S text: н/д shift:(-10,5)
  bar:2017 at: 39 fontsize:S text: 39 shift:(-10,5)
  bar:2018 at: 40 fontsize:S text: >40 shift:(-10,5)
TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:

## Перасадка касцявога мозгу 
З 1994 года ў Беларусі выконваюцца аперацыі па перасадцы касцявога мозгу. Такія аперацыі ў цяперашні час выконваюць у 9-й клінічнай бальніцы Мінска і РНПЦ дзіцячай анкалогіі і гематалогіі ў Бараўлянах:

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:175
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:2002 text:2002
  bar:2003 text:2003
  bar:2004 text:2004
  bar:2005 text:2005
  bar:2006 text:2006
  bar:2007 text:2007
  bar:2008 text:2008
  bar:2009 text:2009
  bar:2010 text:2010
  bar:2011 text:2011
  bar:2012 text:2012
  bar:2013 text:2013
PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:2002 from:0 till: 43
  bar:2003 from:0 till: 57
  bar:2004 from:0 till: 81
  bar:2005 from:0 till: 78
  bar:2006 from:0 till: 119
  bar:2007 from:0 till: 79
  bar:2008 from:0 till: 0
  bar:2009 from:0 till: 0
  bar:2010 from:0 till: 122
  bar:2011 from:0 till: 170
  bar:2012 from:0 till: 0
  bar:2013 from:0 till: 0
PlotData=
  bar:2002 at: 43 fontsize:S text: 43с shift:(-8,5)
  bar:2003 at: 57 fontsize:S text: 57с shift:(-10,5)
  bar:2004 at: 81 fontsize:S text: 81с shift:(-10,5)
  bar:2005 at: 78 fontsize:S text: 78с shift:(-10,5)
  bar:2006 at: 119 fontsize:S text: 119с shift:(-10,5)
  bar:2007 at: 79 fontsize:S text: 79с shift:(-10,5)
  bar:2008 at: 0 fontsize:S text: н/д shift:(-10,5)
  bar:2009 at: 0 fontsize:S text: н/д shift:(-10,5)
  bar:2010 at: 122 fontsize:S text: 122д shift:(-10,5)
  bar:2011 at: 170 fontsize:S text: 100д+70дз shift:(-10,5)
  bar:2012 at: 0 fontsize:S text: н/д shift:(-10,5)
  bar:2013 at: 0 fontsize:S text: н/д shift:(-10,5)
TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:

## Перасадка ныркі 
Першую ў краіне аперацыю па перасадцы ныркі ў 1970 годзе выканаў акадэмік Мікалай Саўчанка. З тых часоў гэты орган перасаджвалі рэгулярна, але ў розныя гады колькасць аперацый вагалася. Па дадзеных Міністэрства аховы здароўя, у 1978 годзе было зроблена 40 перасадак нырак, а, напрыклад, у 1987-м — толькі 13. Медыкамі Беларусі асвоены метад лапараскапічнага вымання донарскай ныркі.

У кастрычніку 2009 года нырку ўпершыню перасадзілі дзіцяці. З кастрычніка 2009 па кастрычнік 2019 зрабілі 163 дзіцячыя трансплантацыі ныркі.

Дынаміка аперацый па трансплантацыі нырак з 2002 года:

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:362
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:2002 text:2002
  bar:2003 text:2003
  bar:2004 text:2004
  bar:2005 text:2005
  bar:2006 text:2006
  bar:2007 text:2007
  bar:2008 text:2008
  bar:2009 text:2009
  bar:2010 text:2010
  bar:2011 text:2011
  bar:2012 text:2012
  bar:2013 text:2013
  bar:2014 text:2014
  bar:2015 text:2015
  bar:2016 text:2016
  bar:2017 text:2017
  bar:2018 text:2018
PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:2002 from:0 till: 31
  bar:2003 from:0 till: 17
  bar:2004 from:0 till: 15
  bar:2005 from:0 till: 8
  bar:2006 from:0 till: 20
  bar:2007 from:0 till: 40
  bar:2008 from:0 till: 70
  bar:2009 from:0 till: 100
  bar:2010 from:0 till: 115
  bar:2011 from:0 till: 175
  bar:2012 from:0 till: 201
  bar:2013 from:0 till: 190
  bar:2014 from:0 till: 286
  bar:2015 from:0 till: 333
  bar:2016 from:0 till: 0
  bar:2017 from:0 till: 362
  bar:2018 from:0 till: 325
PlotData=
  bar:2002 at: 31 fontsize:S text: 31 shift:(-8,5)
  bar:2003 at: 17 fontsize:S text: 17 shift:(-10,5)
  bar:2004 at: 15 fontsize:S text: 15 shift:(-10,5)
  bar:2005 at: 8 fontsize:S text: 8 shift:(-10,5)
  bar:2006 at: 20 fontsize:S text: 20 shift:(-10,5)
  bar:2007 at: 40 fontsize:S text: 40 shift:(-10,5)
  bar:2008 at: 70 fontsize:S text: 70 shift:(-10,5)
  bar:2009 at: 100 fontsize:S text: 100 shift:(-10,5)
  bar:2010 at: 110 fontsize:S text: 115 shift:(-10,5)
  bar:2011 at: 175 fontsize:S text: 175 shift:(-10,5)
  bar:2012 at: 201 fontsize:S text: 201 shift:(-10,5)
  bar:2013 at: 190 fontsize:S text: >190 shift:(-10,5)
  bar:2014 at: 286 fontsize:S text: 286 shift:(-10,5)
  bar:2015 at: 333 fontsize:S text: 333 shift:(-10,5)
  bar:2016 at: 0 fontsize:S text: н/д shift:(-10,5)
  bar:2017 at: 362 fontsize:S text: 362 shift:(-10,5)
  bar:2018 at: 325 fontsize:S text: 325 shift:(-10,5)
TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:

## Трансплантацыя печані 
У красавіку 2008 года першую ў Беларусі аперацыю па трансплантацыі печані ў Беларусі правяла група ўрачоў 9-й гарадской клінічнай бальніцы Мінска пад кіраўніцтвам намесніка галоўнага ўрача па хірургічнай рабоце Алега Румо, у маі 2010 — першая перасадка фрагмента печані ад роднаснага донара маленькаму дзіцяці:

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:80
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:2008 text:2008
  bar:2009 text:2009
  bar:2010 text:2010
  bar:2011 text:2011
  bar:2012 text:2012
  bar:2013 text:2013
  bar:2014 text:2014
  bar:2015 text:2015
  bar:2016 text:2016
  bar:2017 text:2017
  bar:2018 text:2018
PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:2008 from:0 till: 9
  bar:2009 from:0 till: 25
  bar:2010 from:0 till: 32
  bar:2011 from:0 till: 43
  bar:2012 from:0 till: 52
  bar:2013 from:0 till: 65
  bar:2014 from:0 till: 70
  bar:2015 from:0 till: 72
  bar:2016 from:0 till: 0
  bar:2017 from:0 till: 79
  bar:2018 from:0 till: 80
PlotData=
  bar:2008 at: 9 fontsize:S text: 9 shift:(-10,5)
  bar:2009 at: 25 fontsize:S text: 25 shift:(-10,5)
  bar:2010 at: 32 fontsize:S text: 32 shift:(-10,5)
  bar:2011 at: 43 fontsize:S text: 43 shift:(-10,5)
  bar:2012 at: 52 fontsize:S text: 52 shift:(-10,5)
  bar:2013 at: 65 fontsize:S text: 65 shift:(-10,5)
  bar:2014 at: 70 fontsize:S text: 70 shift:(-10,5)
  bar:2015 at: 72 fontsize:S text: 72 shift:(-10,5)
  bar:2016 at: 0 fontsize:S text: н/д shift:(-10,5)
  bar:2017 at: 79 fontsize:S text: 79 shift:(-10,5)
  bar:2018 at: 80 fontsize:S text: 80 shift:(-10,5)
TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:

## Трансплантацыя лёгкага 
У кастрычніку 2011 была беларускімі медыкамі была праведзена першая ў СНД аўтатрансплантацыя лёгкага.

1 лютага 2013 года беларускія трансплантолагі выканалі другую ў свеце аперацыю сублабарнай аўтатрансплантацыі лёгкага.

У ноч з 22 на 23 лютага 2015 года ў Беларусі ўпершыню правялі  58-гадовай жанчыне, якая пакутавала на . Аперацыя, якую выконваў загадчык аддзяленнем таракальнай хірургіі РНПЦ трансплантацыі органаў і тканак Сяргей Яськоў, цягнулася больш за 12 гадзін. Плануецца зрабіць такія аперацыі рэгулярнымі.

Дынаміка аперацый па трансплантацыі печані.

Дынаміка аперацый па трансплантацыі падстраўнікавай залозы.

У лютым 2012 года ўпершыню была праведзена аперацыя па трансплантацыі комплексу сэрца і ныркі адначасова.

З комплексных аперацый беларускім медыкам засталося засвоіць толькі перасадку комплексу «сэрца-лёгкае».

## Трансплантацыі тканак 
У сакавіку 2006 года на базе аддзялення хірургічнай гепаталогіі 9-й гарадской клінічнай бальніцы Мінска была праведзена першая ў Беларусі і ў свеце аперацыя па ксенатрансплантацыі тканкі шчытападобнай залозы.

## Выжывальнасць і летальнасць 
У 2015 годзе пасля трансплантацыі памерла 27 пацыентаў (лятальнасць 6 %).

Трохгадовая выжывальнасць пры трансплантацыі ныркі ад жывога донара складае 92 %, ад памерлага — 80 %.

Шпітальная смяротнасць пасля перасадкі печані склала ў 2013 годзе 6,1 %, у 2014-м — 7,4 %, у 2015-м — 13,8 %. Позняя лятальнасць склала 3, 7,4 і 15,2 % адпаведна.

## Спасылкі 
* Беларусь заняла 11-е место в мире по количеству пересадок органов от умерших доноров