open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Камарка

**Кама́рка** () — традыцыйная назва рэгіянальнага або лакальнага раёна кіравання, якая выкарыстоўваецца ў частцы Іспаніі, паўднёвай Францыі, Панаме. У Партугаліі і Бразіліі тэрмін камарка () выкарыстоўваецца для абазначэння судовай акругі.

* Каталонія - 41 камарка;
* Валенсія - 34 камаркі;
* Балеарскія астравы - 6 камарак;
* Паўночная Каталонія - 5 гістарычных камарак;
* Заходняя паласа - 4 камаркі.

## Паходжанне назвы 
Паходзіць ад познелацінскага *commarca* — «мяжа». У Сярэднявеччы выкарыстоўвалі формы chomarcha, comarquia і commarca.

## Камаркі каталонскіх краін 

Выява:Catalunya+Comarques+Català.jpg|*Камаркі Аўтаномнай вобласці Каталонія*
Выява:Mapa comarcal oficial del País Valencià.png|*Камаркі Аўтаномнай вобласці Валенсія*
Выява:Comarcalització oficial de la Franja de Ponent.png|*Заходняя паласа - шэсць сучасных камарак Арагона, дзе распаўсюджана каталонская мова (выдзелена больш цёмным)*

## Спасылкі 
Спіс камарак Іспаніі і графічныя схемы раёнаў.

Катэгорыя:Раёны Іспаніі
Катэгорыя:Іспанія
Катэгорыя:Адміністрацыйныя адзінкі
Калектыў

**Калектыў** (ад ) — група, сукупнасць людзей, якія працуюць у адной арганізацыі, на адным прадпрыемстве, аб'яднаных сумеснай дзейнасцю ў рамках якой-небудзь арганізацыі. Па віду дзейнасці адрозніваюць працоўныя, навучальныя, ваенныя, спартыўныя, мастацкай самадзейнасці і іншыя *калектывы*. У шырэйшым сэнсе — людзі, аб'яднаныя агульнымі ідэямі, інтарэсамі, запатрабаваннямі.

Таксама, у сучаснай тэорыі сістэм, тэрмін *калектыў* выкарыстоўваецца для абазначэння некаторых відаў размеркаваных дэцэнтралізаваных сістэм.

## Гл. таксама 
* Калектывізм

## Літаратура 
* Co-ops, communes & collectives : experiments in social change in the 1960s and 1970s / edited by John Case and Rosemary C. R. Taylor 
* The Anarchist Collectives: Workers' Self-management in the Spanish Revolution, 1936—1939. Sam Dolgoff 
* Collectives and the design of complex systems. Kagan Tumer, David H. Wolpert

Катэгорыя:Сацыяльныя сістэмы
Вінаградарства

thumb|200px|Вінаград
**Вінагра́дарства** з'яўляецца галіной аграпрамысловага комплексу і накіравана на вырошчванне высокіх ураджаяў сталовага і тэхнічнага вінаграда для забеспячэння насельніцтва свежым і сушоным вінаградам (разынкамі, кішмішам, карынкай), а вінаробства і кансервавую прамысловасць — сыравінай.

Вінаградарства мае чатыры вытворчыя кірункі:
* сталовае вінаградарства — вытворчасць свежага вінаграду для мясцовага спажывання, вывазу і захоўвання;
* вінаградарства як сыравінная база вытворчасці сушанага вінаграду — вырошчванне кішмішна-разынкавых сартоў;
* вінаградарства як сыравінная база вінаробнай прамысловасці (выкарыстоўвае каля 80 % усяго вінаграду);
* вінаградарства як сыравінная база кансервавай прамысловасці.

Адрозніваюць вінаградарства ўкрыўное і неўкрыўное, арашальнае і неарашальнае, або багарнае, коранеўласнае і прышчэпленае на марозаўстойлівых і філаксераўстойлівых прышчэпах.

Вінаградарства з'явілася ў старажытнасці ў краінах Міжземнамор'я, Блізкага Усходу, Сярэдняй Азіі.
й (100 % = 8 553 580 тон).]]

Сусветная вытворчасць вінаграду складае штогод 57— 60 млн т. Больш як палову яго атрымліваюць у Італіі, Францыі, ЗША, Іспаніі, Турцыі. Далей ідуць Аргенціна, Іран, ПАР, Грэцыя, Румынія, Партугалія, Германія, Расія, Чылі, Аўстралія, Азербайджан, Бразілія, Малдова.

Прамысловае вінаградарства развіта паміж 34—52° паўн. ш. і 20—40° паўд. ш. У Еўропе паўночная мяжа вырошчвання прамысловага вінаграду праходзіць праз Парыж, Льеж, Дзюсельдорф, Камянец-Падольскі, Саратаў. Прамысловае вінаградарства характарызуецца інтэнсіўнасцю, патрабуе вял. капіталаўкладанняў і значных затрат працы. У ім выкарыстоўваецца механізацыя многіх працаёмкіх работ: тэрасавання, плантажу, пасадкі, рыхлення міжрадкоўяў, унясення ўгнаенняў, укрывання і адкрывання кустоў, устаноўкі шпалераў, барацьбы са шкоднікамі і хваробамі і інш. Прысядзібнае аматарскае вінаградарства пашыраецца далей на поўнач.

## Вінаградарства ў Беларусі 
На Беларусі вінаград вядомы з XVI ст. Аматарскае вінаградарства адзначана ў большасці раёнаў, невялікае вытворчае — у Пінскім, Столінскім, Хойніцкім і Мінскім. Найбольш спрыяльныя для яго развіцця паўднёвыя раёны Брэсцкай і Гомельскай абласцей (акрамя раёнаў, забруджаных радыенуклідамі ў выніку катастрофы на Чарнобыльскай АЭС). Доследныя работы па селекцыі вінаграду на Беларусі праводзяцца ў Беларускім НДІ пладаводства, размешчаным у в. Самахвалавічы Мінскага раёна. Беларусь атрымлівае вінаград пераважна з Малдовы.

## Літаратура 
* Вінаградарства. 

## Спасылкі 

Катэгорыя:Вінаробства
Сода

**Со́да**:

* **Кальцынаваная сода** — карбанат натрыю Na2CO3.
* **Крышталічная сода** — агульная назва крышталегідратаў кальцынаванай соды:
** Натрыт — Na2CO3*10H2O.
** Тэрманатрыт — Na2CO3*H2O.
* **Пітная сода**, **харчовая сода**, **двухвуглякіслая сода** — гідракарбанат натрыю NaHCO3.
* **Каўстычная сода** — гідраксід натрыю NaOH.
Раёны Паўднёва-Афрыканскай Рэспублікі

**Раёны Паўднёва-Афрыканскай Рэспублікі** (), ці «Муніцыпалітэты катэгорыі C» — гэта акругі Паўднёва-Афрыканскай Рэспублікі, у склад якіх уваходзіць пераважна сельская мясцовасць. Раёны падзяляюцца на мясцовыя муніцыпалітэты.

Некаторыя часткі ПАР з-за іх маланаселенасці не ўваходзяць у склад ніводнага з мясцовых муніцыпалітэтаў — такімі, да прыкладу, з'яўляюцца тэрыторыі нацыянальных паркаў і запаведнікаў. Такія землі кіруюцца наўрост урадамі раёнаў, і таму вядомыя як тэрыторыі раённага падпарадкавання ().

## Спасылкі 
* Government Communication & Information Services (2005) Categories of municipalities 
* Parliament of the Republic of South Africa (1996) Constitution of the Republic of South Africa, Chapter 7: Local Government 
* Parliament of the Republic of South Africa (1998) Local Government: Municipal Structures Act , Act 117 of 1998.
* South African Local Government Association
Сена

Назву **Сена** маюць:

## Тапонім 
* Сена — рака ў Францыі.
* Сена — рака ў Бельгіі.
* Сена — горад і муніцыпалітэт у Іспаніі.
* Сена — былы дэпартамент Францыі.

### Частка тапоніма 
* Сена і Марна — дэпартамент Францыі.
* Сен-Сен-Дэні — дэпартамент Францыі.
* О-дэ-Сен (Вярхоўі Сены) — дэпартамент Францыі.

## Прозвішча 
* Айртан Сена — бразільскі аўтагоншчык, трохкратны чэмпіён свету ў класе Формула-1.
* Бруна Сена — бразільскі аўтагоншчык, пляменнік Айртана Сены.
* Маркас Сена — іспанскі футбаліст бразільскага паходжання.
* Жоржы дэ Сена — партугальскі паэт, празаік, філолаг, эсэіст, перакладчык
* Леў Аронавіч Сена — савецкі фізік, доктар фізіка-матэматычных навук, прафесар

## Іншае 
* Сена — састарэлая скажоная назва японскай грашовай адзінкі «сэн» (1/100 ены)
* Сена — корм, высушаныя сцёблы і лісце травяністых раслін
* Сена — род раслін сямейства .
Камета Данаці

**Камета Дана́ці** (умоўныя абазначэнні: **C/1858 L1, 1858 VI**) — доўгатэрміновая камета, якая была адкрытая італьянскім астраномам Джавані Данаці 2 чэрвеня 1858 года. Бліжэйшай адлегласці да зямлі дасягнула 10 кастрычніка 1858 года. З’яўляецца першай сфатаграфаванай каметай і першай, да якой быў ужыты спектральны аналіз (вынікам стала вызначэнне складу каметы). Наступны раз чакаецца ў ХХХІХ ст.

У жніўні 1858 года стала галоўным упрыгожваннем паўночнага неба. Яе назіралі пад коўшам Вялікай Мядзведзіцы. Камета Данаці адначасова дэманстравала ўсе тры тыпа каметных хвастоў (пылавы, газавы, кароткі плазмавы). Амаль паўгады назіралася няўзброеным вокам. Марк Твэн сцвярджаў, што мог нават чытаць газету пры святле ззяння каметы Данаці (хутчэй за ўсё - перабольшанне).
200px|thumb|злева|Камета Данаці на малюнку 2 кастрычніка 1858 г.

Назіралася над тэрыторыяй Беларусі: "У верасні, пры ясных начах, была бачная камента Данаці; вечарам яна была на захадзе і адрознівалася незвычайнымі памерамі, раніцамі спачатку з'яўлялася ніжэй Вялікай мядзведзіцы, потым перасунулася з поўначы на захад; у канцы верасня з'явілася на паўднёва-заходнім баку і 2 кастрычніка знікла".

## Спасылкі 
* Камета Данаці на старонцы JPL Small-Body Database Browser 

Катэгорыя:Каметы
Лінейны карабель

» — родапачынальнік класа лінко́раў.]]
**Ліне́йны карабе́ль**, скарочана **лінко́р** або **лінка́р** — клас браніраваных артылерыйскіх караблёў водазмяшчэннем 20—70 тысяч тон, даўжынёй 150—280 м, узброеных гарматамі галоўнага калібра 280—460 мм, з экіпажам 1500—2800 чалавек.

Лінко́ры ўжываліся ў XX стагоддзі для знішчэння караблёў праціўніка ў складзе баявога злучэння і артылерыйскай падтрымкі сухапутных аперацый. Быў эвалюцыйным развіццём браняносцаў другой паловы XIX стагоддзя.

## Гл. таксама 
* Паўднёваамерыканская дрэдноўтная гонка

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* Линко́р (лине́йный кора́бль) лінко́р (ліне́йны карабе́ль) // Русско-белорусский словарь для военных // Н. Н. Кривко, В. В. Пупко, В. К. Романцевич, С. Е. Танана; Под. ред. В. В. Язепчика, Н. Н. Кривко. — Мн.: БелЭн, 1996. — С. 161. — 447 с. — ISBN 985-11-0047-1.
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Энцыклапедыя караблёў 

Катэгорыя:Тыпы ваенных караблёў
Квартэт

**Квартэт** — музычны ансамбль з чатырох музыкантаў-выканаўцаў, вакалістаў або інструменталістаў.

## Агульныя звесткі 
Па складзе выканаўцаў адрозніваюць *вакальны*, *інструментальны* і *вакальна-інструментальны* ансамблі. Па складзе інструментаў адрозніваюць *аднародныя* (напрыклад, струнны квартэт) і *змяшаныя* ансамблі. Да апошніх у класічнай музыцы адносяцца галоўным чынам фартэпіянныя (фартэпіяна, скрыпка, альт і віяланчэль), флейтавыя (флейта, скрыпка, альт і віяланчэль; бываюць і аднародныя флейтавыя квартэты) і габойныя (габой і тры скрыпкі). 

У пазнейшай музыцы атрымалі распаўсюджванне саксафонныя квартэты, якія складаюцца з розных саксафонаў (напрыклад, сапраннага, альтовага, тэнаровага, барытоннага). Квартэты існуюць і за рамкамі акадэмічнай музыкі — у джазе (шматлікія варыяцыі, часцей за ўсё саксафон, фартэпіяна, кантрабас і ўдарныя), рок- і поп-музыцы (звычайна гітара, бас-гітара, вакал і ўдарныя).

Творы для квартэтаў пісалі Гайдн, Моцарт, Бетховен, Шастаковіч і шматлікія іншыя кампазітары. Луіджы Бакерыні толькі для скрыпак склаў іх каля ста. З неакадэмічных квартэтаў уславіліся, напрыклад, Queen, Led Zeppelin, ABBA, а The Beatles нават былі празваны «ліверпульскай чацвёркай».

## Знакамітыя квартэты 
* ABBA, Arctic Monkeys, The Bangles, The Beatles, The Black Eyed Peas, System of a Down, Black Sabbath, Kiss, Led Zeppelin, Metallica, Pink Floyd, Queen, R.E.M. (да 1997), Slade, The Who, СТСТ, Акіян Эльзы (да 2001), Il Divo.

## Галерэя 

Выява:ABBA_Member.jpg|ABBA
Выява:The_Fabs.JPG|The Beatles 

## Гл. таксама 
* Дуэт
* Трыа
* Квінтэт

## Спасылкі 
* Квартет // *Булучевский Ю., Фомин В.* Краткий музыкальный словарь. — М.: Музыка, 2005. — 461 с.

*
Ляднянскі раён

**Лядня́нскі раён** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў БССР у 1924—1931 гадах. Цэнтр раёна — мястэчка Ляды. Плошча 340,66 км², насельніцтва 22 085 чал. (1928).

Раён утвораны 17 ліпеня 1924 года ў складзе Аршанскай акругі БССР. 20 жніўня 1924 года падзелены на 6 сельсаветаў: Баеўскі, Бельскі, Іскозскі, Ляднянскі, Расткоўскі, Слатаўшчынскі. 24 верасня 1926 года Ляднянскі сельсавет скасаваны, пры гэтым былі ўтвораны Сазонаўскі сельсавет і Ляднянскі местачковы Савет. Пасля скасавання акруговага падзелу 26 ліпеня 1930 года раён у прамым падпарадкаванні БССР. 8 ліпеня 1931 года раён скасаваны, яго тэрыторыя далучана да Дубровенскага раёна.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А.И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн., «Беларусь», 1985. — 390 с.
* 

Катэгорыя:Раёны, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Раёны, скасаваныя ў 1931 годзе
Катэгорыя:Былыя раёны Беларусі

Катэгорыя:Гісторыя Дубровенскага раёна
Субтропікі

]]
**Субтро́пікі** — кліматычная зона Зямлі. Субтропікі размешчаны паміж тропікамі і ўмеранымі шыротамі, якія знаходзяцца ля экватара, гэта значыць прыкладна паміж 30° і 45° паўночнай і паўднёвай шыраты.

У гэтых рэгіёнах, як правіла, назіраюцца трапічнае лета і нетрапічная зіма. Субтропікі часта падзяляюць на арыдныя (міжземнаморскі клімат), вільготныя і паўвільготныя. Улетку — трапічныя, узімку — ўмераныя паветраныя масы. Значныя сезонныя адрозненні тэмпературы і ападкаў. Магчымыя снегапады.

Распаўсюджаная дэфініцыя вызначае клімат субтрапічным, калі сярэднегадавая тэмпература складае больш за 14 градусаў Цэльсія, але сярэдняя тэмпература найбольш халоднага месяца (студзеня ці ліпеня, часам — лютага ці жніўня) знаходзіцца ніжэй гэтай адзнакі, але перавышае 0 градусаў.

У субтропіках захаваліся рэлікты ранняга кайназою (сярэдні Мелавы перыяд).

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* *Сорокина В. Н., Гущина Д. Ю.* География климатов — М.: Издательство Московского университета, 2006. — С. 30—43. 
* Субтропический климатический пояс // ECOportal.info

Катэгорыя:Кліматычныя зоны
Катэгорыя:Клімат
Катэгорыя:Геаграфічная тэрміналогія
Катэгорыя:Геаграфічныя паясы
Мабілізацыя

thumb|200px|Указ Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 22 чэрвеня 1941 года аб мабілізацыі ваеннаабавязаных у шэрагу ваенных акруг
**Мабілізацыя (мабілізацыйнае разгортванне)** (, ад *mobiliser* — рухаць) — комплекс мерапрыемстваў, накіраваных на перавод узброеных сіл і дзяржаўнай інфраструктуры на ваеннае становішча. Упершыню слова «мабілізацыя» было ўжыта для апісання мерапрыемстваў, якія праводзяцца Прусіяй ў 1850—1860 гадах. Тэорыя і метады мабілізацыі з тых часоў бесперапынна развіваліся.

Мабілізацыя можа быць агульнай, якая праводзіцца ў маштабе ўсёй дзяржавы з мэтай прывядзення ўзброеных сіл у поўную баявую гатоўнасць і пераводу прамысловасці і інфраструктуры дзяржавы на ваеннае становішча, і прыватнай, якая можа праводзіцца як на асобнай тэрыторыі, так і з мэтай павышэння баявой гатоўнасці ўзброеных сіл ці асобных яе аб’яднанняў і злучэнняў.

**Мабілізацыйны план** — дакумент асаблівай важнасці, у якім прапісаны мабілізацыйныя мерапрыемствы і парадак іх правядзення. Ён непарыўна звязаны з Планам стратэгічнага разгортвання ўзброеных сіл. Абодва дакумента, як правіла, рыхтуюцца ў Генеральным штабе і зацвярджаюцца вышэйшым кіраўніцтвам краіны.

## Перманентная мабілізацыя 
У адрозненне ад мабілізацыі, якая праводзіцца да пачатку вайны і, у некаторых выпадках, з’яўляецца нагодай да яе, перманентная мабілізацыя праводзіцца на працягу ўсёй вайны, ці яе часткі. Важным рэсурсам гэтай мабілізацыі з’яўляецца кантынгент грамадзянскіх асоб, якія з прычыны натуральнага ходу часу дасягаюць прызыўнога ўзросту.

## Літаратура 
* Froment, «La mobilisation et la préparation à la guerre».

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ваенныя аперацыі
Катэгорыя:Воінскі абавязак
Катэгорыя:Ваенная лагістыка
Сміт

**Сміт** ( — «каваль») — распаўсюджанае англійскае прозвішча, тапонім.

## Прозвішча 
* Адам Сміт — шатландскі эканаміст, філосаф-этык.
* Адрыян Сміт — англійскі рок-музыкант.
* Альберт Чарлз Сміт — амерыканскі батанік.
* Бенджамін Лі Сміт — палярны даследчык.
* Вернан Сміт — амерыканскі эканаміст. Лаўрэат Нобелеўскай прэміі па эканоміцы (2002).
* Гамільтан Сміт (1931—2025) — амерыканскі вучоны ў галіне генетыкі і мікрабіялогіі.
* Ганна Ніколь Сміт — амерыканская супермадэль, актрыса, тэлевядучая, прадзюсар.
* Джозеф Сміт — амерыканскі рэлігійны лідар.
* Джон Сміт — англійскі авантурыст, заснавальнік калоніі Джэймстаўн.
* 
* Джэймс Скіўрынг Сміт — Прэзідэнт Ліберыі.
* Джэні Сміт (нар. 1992) — амерыканская баскетбалістка.
* Зак Сміт (нар. 1996) — амерыканскі баскетбаліст.
* Кевін Сміт — амерыканскі кінаакцёр і рэжысёр.
* Майкл Сміт — канадскі біяхімік.
* Майкл Джон Сміт — астранаўт НАСА.
* Майк Сміт (нар. 1997) — амерыканскі баскетбаліст.
* Мэгі Сміт (1934—2024) — брытанская актрыса.
* Обры Сміт — брытанскі акцёр.
* Олівер Сміт — футбольны трэнер.
* Паці Сміт — амерыканская спявачка і паэтэса.
* Роберт Сміт — дзяржсакратар ЗША.
* Рэган Сміт — амерыканская плыўчыха, прызёрка алімпійскіх гульняў.
* Саманта Рыд Сміт — амерыканская школьніца.
* Стывен Сміт — амерыканскі астранаўт.
* Таццяна Сміт — паўднёваафрыканская плыўчыха.
* Томас Сміт — мастак-пейзажыст.
* Уіл Сміт — амерыканскі акцёр і хіп-хоп выканаўца.
* Уільям Райт Сміт — шатландскі батанік і садавод.
* Уітні Сміт — амерыканскі сцягазнаўца.
* Фрэдэрык Сміт — англійскі энтамолаг і мірмеколаг.
* Эдвард Сміт-Стэнлі — 33-і, 36-ы, 39-ы Прэм’ер-міністр Вялікабрытаніі.
* Эдрыян Сміт, архітэктар — архітэктар.
* Ян Сміт — Прэм’ер Радэзіі.

## Тапонім 
* Сміт (акруга, Тэхас)
* Востраў Сміт — востраў у Чэсапікскім заліве (ЗША).

## Гл. таксама 
* Шміт — нямецкі аналаг прозвішча, мае аднолькавае значэнне і паходжанне.
Сакрамента

**Сакрамента**:

* **рака Сакрамента** — рака ў штаце Каліфорнія, ЗША.
* **Сакрамента (Каліфорнія)** — горад у ЗША, адміністрацыйны цэнтр штата Каліфорнія.
* **акруга Сакрамента** — акруга ў штаце Каліфорнія, ЗША.
* **горы Сакрамента** — горы ў штаце Нью-Мексіка, ЗША.
* **Сакрамента (Каларада)** — горад у ЗША, Каларада.
* **Сакрамента (Небраска)** — горад у ЗША, Небраска.
* **Калонія-дэль-Сакрамента** — горад і порт на паўднёвым захадзе Уругвая.
Вілает

**Вілае́т** (вілаят, вілая) (,  — *wilāyah*) — асноўная адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў некаторых краінах Паўночнай Афрыкі, Блізкага і Сярэдняга Усходу

## Існуючыя адм. адзінкі 
* Афганістан — вілаят (правінцыя) (гл. Адміністрацыйны падзел Афганістана);
* Алжыр — вілая (гл. Адміністрацыйны падзел Алжыра);
* Таджыкістан — вілаят (гл. Адміністрацыйны падзел Таджыкістана).
* Туніс — вілает (гавернарат) (гл. Адміністрацыйны падзел Туніса);
* Турцыя — вілает (іль, іл) (гл. Адміністрацыйны падзел Турцыі);
* Туркменістан — велаят (гл. Адміністрацыйны падзел Туркменістана).
* Узбекістан — вілаят (гл. Адміністрацыйны падзел Узбекістана).
* Аман — вілает (гл. Адміністрацыйны падзел Амана).

## Гл. таксама 
* Этрап

Катэгорыя:Адміністрацыйныя адзінкі
Харчовая прамысловасць

[thumb|250px|Спакаваныя прадукты харчавання ў амерыканскім [супермаркет|супермаркеце Fred Meyer]]
**Харчовая прамысловасць** — сукупнасць вытворчасцяў харчовых прадуктаў у гатовым выглядзе або ў выглядзе паўфабрыкатаў, а таксама тытунёвых вырабаў, мыла і мыйных сродкаў.
У сістэме аграпрамысловага комплексу харчовая прамысловасць цесна звязана з сельскай гаспадаркай, як пастаўшчыком сыравіны і з гандлем. Частка галін харчовай прамысловасці імкнецца да сыравінных раёнаў, іншая частка — да раёнаў спажывання.

## Галіны харчовай прамысловасці 
* Прамысловасць безалкагольных напояў
* Вінаробная прамысловасць
* Кандытарская прамысловасць
* Кансервавая прамысловасць
* Макаронная прамысловасць
* Маслатлушчавая прамысловасць
* Масласыраробная прамысловасць
* Малочная прамысловасць
* Мукамольна-крупяная прамысловасць
* Мясная прамысловасць
* Піваварная прамысловасць
* Садавінагародніная прамысловасць
* Птушкагадоўчая прамысловасць
* Рыбная прамысловасць
* Цукровая прамысловасць
* Саляная прамысловасць
* Спіртавая прамысловасць
* Тытунёвая прамысловасць
* Пякарная прамысловасць

## Спасылкі
Сухапутныя войскі

**Сухапу́тныя во́йскі** (СВ) — від узброеных сіл (УС) шматлікіх дзяржаў свету, нароўні з ваенна-марскім флотам (сіламі) і ваенна-паветранымі сіламі (флотам).

У некаторых краінах могуць звацца сухапутнымі сіламі, Арміяй (напрыклад, Армія ЗША). Традыцыйна складаюцца з пяхотных, кавалерыйскіх, артылерыйскіх, матарызаваных і механізаваных падраздзяленняў, частак, злучэнняў і аб’яднанняў. Могуць таксама мець уласныя авіяцыйныя падраздзяленні, званыя Авіяцыяй Сухапутных войскаў або Армейскай авіяцыяй і Войскі ППА.

Сухапутныя войскі — найбольш шматлікі від узброеных сіл любой дзяржавы і менавіта на іх ускладаецца асноўная нагрузка ў любым узброеным канфлікце і вайне.

## Роды войскаў 
* Пяхота, сучасныя разнавіднасці Мотастралковыя войскі (Беларусь), (Мотапяхотныя войскі (Германія)) — асноўны сродак дастаўкі жывой сілы, да месца выканання задач, аўтамабільная і спецыяльная тэхніка.
** Драгуны (пешай службы)
* Кавалерыя (конніца)
** Рэйтары
** Гусары
** Драгуны (коннай службы)
* Танкавыя войскі (сілы) (бранявыя сілы, рухомыя войскі, механізаваныя войскі, бранетанкавыя войскі)
* Ракетныя войскі і артылерыя
* Сухапутная (вайсковая) ППА
* Армейская авіяцыя (франтавая, тактычная, акруговая, вайсковая)
* Паветрана-дэсантныя войскі (аэрамабільныя войскі (сілы) (Украіна, Казахстан), сілы (войскі) хуткага рэагавання, войскі (сілы) спецыяльнага прызначэння (спецпрызн, СПП) (ЗША)), сучасная разнавіднасць пяхоты, прызначаны для высадкі з паветра ў тыле праціўніка ці для хуткага разгортвання ў геаграфічна аддаленых раёнах — асноўны сродак дастаўкі жывой сілы — авіятэхніка. (могуць быць у складзе ВПС ці самастойным родам у ПС (Расія))
* Армейскі флот

## Гл. таксама 
* Ваенная справа
* Узброеныя сілы
* Структура ўзброеных сіл
* Віды і роды войскаў

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Ваеннае будаўніцтва
Сталовая бухта

**Сталовая бухта, Тэйбл-Бей, Кейптаўнаская бухта** () — бухта Атлантычнага акіяна, ля паўднёва-заходніх берагоў Афрыкі.
[thumb|left|200px|Від з карабля на Сталовую бухту ў 1727 годзе. На заднім плане — [Сталовая гара, Паўднёвая Афрыка|Сталовая гара]]

Даўжыня 15 км, шырыня ва ўваходу 7,4 км глыбіня 11—40 м. Хуткасць цячэнняў да 6 км/г. Прылівы паўсутачныя, велічыня іх 1,7 м. Упадае рака Солт. На заходнім беразе — порт Кейптаўн. Бухта атрымала сваю назву з-за Сталовай гары, размешчанай на яе паўднёвым беразе.

У Сталовай бухце размешчаны востраў Робен.

thumb|900px|Від на Сталовую гору і Сталовую бухту з востравам Робен

## Літаратура 
* Африка: энциклопедический справочник. Т. 2. Л—Я / Гл. ред. А. Громыко. Ред. колл. В. М. Власов, Н. И. Гаврилов и др. — М.: Советская энциклопедия, 1987. — С. 393. — 671 с. с илл.

Катэгорыя:Геаграфія ПАР
Катэгорыя:Кейптаўн
Сталовая гара (значэнні)

**Сталовая гара**:

* Сталовая гара — гара з усечанай, плоскай вяршыняй.
* Сталовая Гара — цьмянае прыпалярнае сузор’е паўднёвага паўшар’я неба.
* Сталовая гара — гара, размешчаная на паўднёвы захад ад Кейптаўна (ПАР) на паўднёвым беразе Сталовай бухты.
* Сталовая — гара на Паўночным Каўказе.

## Гл. таксама 
* Стол
* Сталовая
Алхімаўка

**Алхімаўка**, **Альхімаўка** — рака ў Вілейскім і Маладзечанскім раёнах Мінскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Вярэдаўка (басейне Віліі).

Даўжыня ракі 9 км. Пачынаецца на паўднёвы захад ад вёскі Буйлі Вілейскага раёна, упадае ў Вярэдаўку прыкладна за 0,8 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Верадова. На ўсім працягу каналізаваная.

Каля ракі населеныя пункты Рамэйкі, Селішча, Заазер’е, Сядзіца.

## Літаратура 
* Блакітны скарб Беларусі: Рэкі, азёры, вадасховішчы / Маст.: Ю. А. Тарэеў, У. І. Цярэнцьеў. — Мн.: БелЭн, 2007. — 480 с.
* 
* Ліст карты N-35-55. Выданне 1987 года. Стан мясцовасці на 1984 год.
* Ліст карты N-35-67. Выданне 1981 года.

## Спасылкі 
* Общая характеристика речной сети Минской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  

Катэгорыя:Басейн Ушы (прыток Віліі)
Катэгорыя:Рэкі Маладзечанскага раёна
Катэгорыя:Рэкі Вілейскага раёна
Стэла

[thumb|220px|Пахавальная стэла са [Старажытны Егіпет|Старажытнага Егіпта]]
**Стэ́ла** () — каменная, мармуровая, гранітная або драўляная пліта (ці слуп) з высечанымі на ёй тэкстамі ці выявамі. Устанаўліваецца ў якасці пахавальнага або памятнага знака. Не варта блытаць з абеліскам — па большай частцы слупом ці конусападобнай калонай.

У Кітаі стэлы былі папулярны на працягу шматлікіх стагоддзяў яго гісторыі. Іх узводзілі як рэлігійныя арганізацыі, так і імператары, а ў нашы дні — камуністычны ўрад. Найбольш важныя, асабліва імператарскія, стэлы часта ўстанаўліваліся на спіне каменных чарапах, т.з. «гуйфу» ці «бісі». У старажытнай кітайскай сталіцы Сіяне вялікая колькасць стэл экспануецца ў музеі, вядомым як Лес стэл.

## Шырока вядомыя стэлы 
* Збор законаў Хамурапі
* Разецкі камень
* Палермскі камень
* Лемнаская стэла

## Гл. таксама 
* Эпіграфіка
* Рунныя камяні
* Мінск — горад-герой

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Археалагічныя артэфакты
Катэгорыя:Археалагічныя артэфакты паводле тыпу
Катэгорыя:Эпіграфіка
Катэгорыя:Стэлы
Баран (значэнні)

* Баран — гутарковая назва самца свойскай авечкі

## Прозвішча 
* Ганна Васільеўна Баран (1970—2021) — украінская пісьменніца.
* Крыш’яніс Баран — латышскі пісьменнік, фалькларыст і грамадскі дзеяч.
* Сяргей Баран (1892-пасля 1935) — беларускі грамадска-палітычны дзеяч.
* Сымон Баранавых (Баранаў, Баран) (1900—1942) — беларускі празаік.
* Уладзімір Міронавіч Баран — беларускі вучоны ў галіне інфекцыйных хвароб.
* Яраслаў Фёдаравіч Баран — беларускі інжынер-канструктар.

## Тапонім 
* Баран — рака ў Бялыніцкім раёне, левы прыток Домсы (басейн Дняпра)

## Хімія 
* Боравадароды — хімічныя рэчывы

## Грыбы 
* народная назва віду 
* народная назва віду 

## Гл. таксама 
* Бараны (значэнні)
Баранава

Назву **Баранава** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Баранава — вёска ў Полацкім раёне
* Гродзенская вобласць:
** Баранава — вёска ў Гродзенскім раёне

### Расія 
* Баранава (Духаўшчынскі раён)
* Баранава (Рослаўльскі раён)
* Баранава (Сафонаўскі раён)

## Прозвішча 
* Алеся Сцяпанаўна Баранава (нар. 1977) — беларуская футбалістка і футбольны трэнер.
* Алена Уладзіміраўна Баранава (нар. 1954) — беларускі палітолаг. Доктар палітычных навук (2001), прафесар (2004).
* Ніна Мітрафанаўна Баранава (1922—2008) — беларускі жывёлавод, Герой Сацыялістычнай Працы (1971).
* Наталля Пятроўна Баранава (нар. 1950) — беларускі палітык.

## Іншае 
* Баранава — рака ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці Беларусі, левы прыток Лашанкі (басейн Нёмана).
* Востраў Баранава (Сітка) — востраў у архіпелагу Аляксандра (ЗША, штат Аляска).

## Гл. таксама 
* Баранаў
Бабка

* Бабка — маці бацькоў
* Бабка — пажылая жанчына (гл. напр. бабка-павітуха)
* Бабка — страва з запечанай цёртай бульбы
* Бабка — рака ў Салігорскім раёне, левы прыток Лані

## Расліны 
* народная назва віду 
* народная назва віду 
* народная назва віду 

## Грыбы 
* народная назва віду 
* народная назва віду 

## Гл. таксама 
* Баба (значэнні)
Спадарожнік

**Спадарожнік:**

* **Спадарожнік** — таварыш у дарозе.

## Космас 
* **Спадарожнік** — у нябеснай механіцы аб'ект, які круціцца па вызначанай траекторыі (арбіце) вакол іншага аб'екта.
* **Спадарожнік** — першая серыя штучных спадарожнікаў Зямлі.
** таксама гл. артыкул Штучны спадарожнік Зямлі.

## Геаграфія 
* **Горад-спадарожнік** — населены пункт блізка ад буйнага горада, які складае з ім адзіную эканамічную і дэмаграфічную сістэму.

## Мастацтва 
* **Спадарожнік** — кіна- і тэлепрэмія.
Джон Дон

**Джон Дон** або **Джон Дан** (; , Лондан — ) — англійскі паэт, святар англіканскай цэрквы, публіцыст, дзейнасць якога звычайна адносіць да эпохі барока. Сучаснік Шэкспіра, адзін з найбольш папулярных паэтаў у сучаснай Вялікабрытаніі.

## Беларускія пераклады 
Паасобныя вершы на беларускую мову пераклалі Андрэй Хадановіч, Наталля Ламека, Лявон Баршчэўскі.
* Джон Дон у перакладах Андрэя Хадановіча 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Паэты Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Англамоўныя паэты
Снайпер

[thumb|Трэніроўка снайпераў 52-га эскадрона бяспекі базы Шпангдалем, [Германія]]
[thumb|Парашутыст 82-й амерыканскай парашутнай дывізіі з вінтоўкай М-14 у [Эль-Фалуджы, Ірак]]
**Сна́йпер** — спецыяльна навучаны салдат (самастойная баявая адзінка), які дасканала валодае мастацтвам трапнай стральбы, маскіроўкі і назірання; трапіць цэль, як правіла, з першага стрэлу. Задача снайпера — паражэнне каманднага і сувязнога складаў, сакрэту праціўніка, знішчэнне важных адзіночных мэтаў (варожых снайпераў, афіцэраў і інш.) Снайпер узбройваецца снайперскай вінтоўкай з аптычным прыцэлам і іншымі адмысловымі прыладамі. Часам снайперам называюць хуткіх стралкоў у іншых родах войскаў (сіл) (артылерыі, авіяцыі).

Слова «Снайпер» упершыню з’явілася ў англійскай арміі падчас Першай сусветнай вайны, паходзіць ад англ. snipe — «бакас» (дробная і хуткая птушка, паляванне на якую складанае тым, што траекторыя палёту птушкі непрадказальная, і стрэл павінен рабіцца «наўскідон»).

Адным з выбітных снайпераў-беларусаў з’яўляецца Фядосій Арцёмавіч Смалячкоў.

## Гл. таксама 
* Пяхотны снайпер

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 

Катэгорыя:Ваенныя прафесіі
Смольчыцкія кангламераты

**Смо́льчыцкія кангламера́ты** — геалагічны помнік прыроды рэспубліканскага значэння (з 1997 года) у Беларусі. Размешчаны за 1,4 км на поўнач ад вёскі Забалацце Карэліцкага раёна Гродзенскай вобласці. Назва ад былой вёскі Смольчыцы.

## Апісанне 
15 камлыг (даўжыня больш 3 метраў), з іх найбольшая даўжыня 11,8 метраў, шырыня 6,2 метры, вышыня 7,8 метраў, абводзе 23,7 метры. Аб’ём 303 м³, маса каля 802 тон. Утварыліся ў выніку цэментацыі карбанатным растворам водна-ледавіковых пясчана-жвірова-галечных і пясчана-жвіровых з валунамі адкладаў, што чаргуюцца паміж сабой. Смольчыцкія кангламераты — эталон карбанатных новаўтварэнняў.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Геалогія Карэліцкага раёна
Катэгорыя:Славутасці Карэліцкага раёна
Катэгорыя:Геалагічныя помнікі прыроды рэспубліканскага значэння Гродзенскай вобласці
Катэгорыя:Вялікія Тупалы
Катэгорыя:Забалацце (Карэліцкі раён)
Фядосій Арцёмавіч Смалячкоў

**Фядосій (Феадосій) Арцёмавіч Смалячкоў** (, Падгор’е, , Магілёўская вобласць — ) — Герой Савецкага Саюза.

## Біяграфія 
Беларус. Скончыў школу фабрычна-заводскага навучання ў Ленінградзе. Працаваў мулярам на новабудоўлях горада, адначасова займаўся ў снайперскай школе. У пачатку Вялікай Айчыннай вайны з 5 ліпеня 1941 года ў 5-й дывізіі народнага апалчэння Выбаргскага раёна Ленінграда. Пазней баец асобнай разведроты 13-й стралковай дывізіі 42-й арміі Ленінградскага фронту. Выступіў ініцыятарам снайперскага руху на фронце, падрыхтаваў 10 снайпераў, знішчыў 125 ворагаў, на якіх затраціў 126 патронаў. Слава выдатнага снайпера выклікала жах у нацыстаў. Для барацьбы з ім і яго вучнямі нацысты стварылі спецыяльныя падраздзяленні. Загінуў у баі каля вёскі Вараніно на шашы Магілёў—Гомель 15 студзеня 1942 года.

## Памяць 
У вёсцы Вараніно Быхаўскага раёна, на радзіме і ў Санкт-Пецярбургу Смалячкову пастаўлены помнікі. Яго імем названы вуліцы ў Санкт-Пецярбургу, Мінску (устаноўлена мемарыяльная дошка) і Быхаве, пасёлак у Ленінградскай вобласці, саўгас у Быхаўскім раёне, піянерскія дружыны. Славутаму снайперу прысвяціў сваю паэму народны паэт Беларусі П. Броўка. Песню пра яго напісалі паэт А. Астрэйка і кампазітар Д. Лукус.

## Гл. таксама 
* Герой Савецкага Саюза Ф. А. Смалячкоў — бронзавая скульптура Заіра Азгура

## Літаратура 
* *Барысаў, Г. Е.* Снайпер Смалячкоў // Памяць: Гісторыка-дакументальная хроніка Быхаўскага раёна. — Мн.: БелСЭ, 1990. — С. 277.
* 
* 
* 
* Смолячков Феодосий Артёмович // Герои Советского Союза: Краткий биографический справочник в 2 т. Т. 2. — М.: Воениздат, 1988. — С. 490.

## Спасылкі 
* 
* *Кацярына Аляксандрава* Хлопец-Герой з Падгор’я // Голас Радзімы № 4 (3556), чацвер, 25 студзеня, 2018.
* Смолячков Феодосий Артемьевич  // Дзяржаўная інфармацыйная сістэма «Память народа» Міністэрства абароны Расійскай Федэрацыі

Катэгорыя:Снайперы Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Загінулі ў баях Вялікай Айчыннай вайны
Снайперская вінтоўка

[thumb|300px|[Снайперская вінтоўка Драгунова|СВД]]
**Снайперская вінтоўка** — баявая вінтоўка, канструкцыя якой забяспечвае павышаную трапнасць стральбы. Пры стральбе ноччу выкарыстоўваюць начныя прыцэлы або асвятляльныя сеткі аптычных прыцэлаў. Снайперскія вінтоўкі могуць быць неаўтаматычнымі (з падольна-слізгальнай засаўкай), магазіннымі (французская 7,5-мм FR-F1, аўстрыйская 7,62-мм SSG-69, амерыканская 7,62-мм M24) і самазараднымі (расійская СВД, нямецкая 7,62-мм G3A2F). Як правіла, высокадакладныя снайперскія вінтоўкі не павінны быць самазараднымі (паўаўтаматычнымі), вібрацыя ад перазарадкі падчас стрэлу зніжае трапнасць стральбы. 

## Гл.таксама 
* Barrett M82
* ВК-003
* Шрубарэз
* Снайпер
* Процітанкавая стрэльба

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Аптычныя прыцэлы — увядзенне  — кароткая гісторыя, прынцып працы, тыпы і рэкамендацыі па выбары аптычных прыцэлаў

Катэгорыя:Снайперскія вінтоўкі
Снатворныя сродкі

**Снатворныя сродкі** — група псіхаактыўных лекавых сродкаў, якія выкарыстоўваюцца для палягчэння засынання і нармалізацыі сну, а таксама пры правядзенні анестэзіі. У цяперашні час класіфікацыя АТС не вылучае такой асобнай фармакалагічнай групы.

## Гл.таксама 
* Седатыўныя сродкі

## Літаратура 
* 

;На англійскай мове
* Diagnostic and statistical manual of mental disorders. 4th ed. (DSM-IV). —Washington DC: Amer. Psych. Press, 1994.
* ICSD — International Classification of Sleep Disorders. Diagnostic and Coding Manual Diagnostic Classification Steering. Committee. — Rochester, 1990. — P. 396.
* Leutner V. Sleep-inducing Drugs. — Basel, Roche, 1984.
* Mosby’s GenRx. Zolpidem Tartrate, 1997 (пералік пабочных эфектаў).
* Proc. Intern. Consensus Conference on Insomnia (Oct. 13—15, 1996. Versailles, France). — Geneva: WHO, 1996.
* Sleep and Sleep Disorders. Rhone-Poulenс Rorer Literature Service, 1991. — N 1.
Снежка

**Снежка** (, ) — горная вяршыня ў Крконашы, на мяжы Польшчы і Чэхіі. Самая высокая кропка Чэхіі (1603 м) і Ніжнесілезскага ваяводства Польшчы. Адна з вяршынь т. зв. Кароны польскіх гор (пераліку самых высокіх вяршынь польскіх горных сістэм). На схілах лясы, горныя лугі, камяністыя россыпы. Большую частку года пакрыта снегам. На вяршыні канатная дарога, a з польскага боку, знаходзіцца метэастанцыя, рэстаран і капліца. Нацыянальныя паркі Польшчы і Чэхіі. Турызм, зімовы спорт.

## Літаратура 
* 
* *Słownik geografii turystycznej Sudetów*, t. 3 Karkonosze, red. Marek Staffa, Wydawnictwo PTTK «Kraj», Warszawa — Kraków, 1993. — ISBN 83-7005-168-5.
* *Kolbuszewski Jacek.* Z dziejów Śnieżki w Karkonoszach. — Wydawnictwo PTTK Kraj, 1990.
* *Mapa turystyczna Karkonosze polskie i czeskie* 1:25&nbsp;000, Wydawnictwo «Plan», Jelenia Góra, ISBN 83-88049-26-7.
* *Krkonoše-východ. turistická a lyžařská mapa* 1:25&nbsp;000, Nakladelství ROSY, 1995, 80-85510-29-4

## Спасылкі 
* 360° панарама з вяршыні Снежкі (QuickTime)
* Virtual show
* Śnieżka — Webcam

Катэгорыя:Геаграфія Ніжнесілезскага ваяводства
Катэгорыя:Горы Польшчы
Катэгорыя:Горы Чэхіі
Вярэдаўка

**Вярэдаўка**, **Аболька**, **Лоша-Аболька** — рака ў Маладзечанскім раёне Мінскай вобласці, правы прыток Ушы (басейн Віліі).

Даўжыня ракі 14 км. Плошча вадазбору 108 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,6 ‰.

**Прытокі**: Алхімаўка (справа), Баравічанка (злева).

Пачынаецца з сеткі меліярацыйных каналаў каля вёскі Асавец, упадае ва Ушу прыкладна за 1,5 км на паўднёвы захад ад вёскі Верадова. На ўсім працягу каналізаваная, прымае сцёк з сеткі меліярацыйных каналаў.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Рэкі Маладзечанскага раёна
Катэгорыя:Прытокі Ушы (прыток Віліі)
Снежная

**Сне́жная** (, ) — вёска ў Беларусі, у Зэльвенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Галынкаўскага сельсавета.

## Этымалогія 
Па некаторых звестках, да Другой сусветнай вайны вёска насіла назву Кабакі.

## Геаграфія 
Знаходзіцца за 12 кіламетраў на паўночны ўсход ад гарадскога пасёлка Зэльва, за 14 кіламетраў ад чыгуначнай станцыі Зэльва, за 140 кіламетраў ад Гродна.

## Насельніцтва 
* 318 жыхароў, 118 двароў (2001).

## Інфраструктура 
* Пачатковая школа
* Дом культуры
* Бібліятэка
* Аддзяленне сувязі

## Памятныя мясціны 
* Брацкая магіла савецкіх воінаў.
* Помнік землякам, якія загінулі ў Вялікую Айчынную вайну.
* Каменны могільнік перыяду сярэднявечча, XIII—XV ст. 

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Галынкаўскі сельсавет (Зэльвенскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Зэльвенскага раёна
Сталовая гара (Паўднёвая Афрыка)

**Сталовая гара** (, ) — гара, размешчаная да паўднёвага захаду ад Кейптаўна на паўднёвым беразе Сталовай бухты, адна з візітных картак горада (яе сілуэт намаляваны на сцягу Кейптаўна). Побач са Сталовай гарой размешчаны вядомыя пікі Дванаццаці Апосталаў, Д’ябла і Ільвінай Галавы. Першы запіс пра яе еўрапейцамі датуецца 1503 годам (Антоніу ды Салданья).

Вышыня гары 1087 м над узроўнем мора. Платападобная вяршыня паслужыла назвай не толькі для самай гары, але і для ёй падобных, а таксама ў гонар яе названа сузор’е паўднёвага паўшар’я. Сталовая гара складзена з грубазярністых пясчанікаў, мае стромкія схілы, якія пакрыты вечназялёнымі лясамі і хмызнякамі. Флора і фаўна схілаў ахоўваецца, бо там сустракаюцца рэдкія віды, некаторыя з іх эндэмічныя. Клімат на вяршыні Сталовай гары больш халаднаваты і ветраны, чым у Кейптаўне, узімку тэмпература можа спасці ніжэй за 0°С.

Сёння гара пераўтворана ў турыстычны атракцыён. З гары праведзена лінная дарога.

## Літаратура 
* Африка: энциклопедический справочник. Т. 2. Л—Я / Гл. ред. А. Громыко. Ред. колл. В. М. Власов, Н. И. Гаврилов и др. — М.: Советская энциклопедия, 1987. — С. 393. — 671 с. с илл.

## Спасылкі 
* 
* Афіцыйны сайт парка на Сталовай гары
* Сайт пра Сталовую гару

Катэгорыя:Горы ПАР
Катэгорыя:Кейптаўн
Снежны баран

**Сне́жны бара́н**, **таўстарог** або **чубук** (*Ovis canadensis*) — від парнакапытных жывёл з роду , сямейства . 

Даўжыня да 180 см, вышыня ў карку да 115 кг, важыць да 140 кг. Палігамы. Жывуць на бязлесных горных схілах і скалах. Кормяцца дрэвава-хмызняковай расліннасцю, травой, лішайнікамі.

Пашыраны ў Паўночна-Усходняй Азіі і Паўночнай Амерыцы (да Мексікі). Азіяцкі снежны баран мае 4 падвіды: ахоцкі, камчацкі, нарыльскі або путаранскі і якуцкі; паўночнаамерыканскі — 6—8 падвідаў.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Бараны
Катэгорыя:Сысуны Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1804 годзе
Снежнік

[thumb|150px|Снежнік на схіле перавала Куйгук ([Алтайскія горы)]]
**Снежнік** — нерухомае скопішча снегу і лёду ў месцах, абароненых ад ветру і сонца, ніжэй за снегавую лінію, захоўваецца пасля растайвання навакольнага снежнага покрыва (сезонныя снежнікі) або не раставаючы на працягу ўсяго года (пастаянныя снежнікі).
 
Скопішчы снегу, якія ўтвараюць снежнікі, могуць паўстаць з прычыны пераносу снегу завірухай або ў выніку сходу лавіны (лавінныя снежнікі). Часам сустракаюцца пахаваныя снежнікі - лінзы снегу і лёду, прыкрытыя чахлом абвальна-асыпных, селевых, піракластычных адкладаў.

## Гл. таксама
* Снежны полаг

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Снег
Снейк

**Снейк**, **Змяіная рака** () — буйная рака на паўночным захадзе ЗША, найбуйнейшы прыток ракі Калумбія.

Даўжыня каля 1735 (1670) км. Плошча вадазбору 282 300 км². Бярэ пачатак на захадзе штата Ваёмінг, на тэрыторыі нацыянальнага парка Елаўстон, і працякае праз даліну ракі Снейк, каньён Хелс і пагорыстую мясцовасць Палус. Упадае ў раку Калумбія на ўсходзе штата Вашынгтон. Басейн ракі Снейк ахоплівае часткі шасці штатаў ЗША і ўяўляе сабой галоўным чынам горы, падзеленыя раўнінамі; сярэдні расход вады ракі складае каля 1500 (1390) м³/с.

На рацэ гарады Айдаха-Фолс і Туін-Фолс.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Прытокі Калумбіі
Катэгорыя:Рэкі Айдаха
Катэгорыя:Рэкі Вашынгтона
Катэгорыя:Рэкі Арэгона
Катэгорыя:Рэкі Ваёмінга
Катэгорыя:Елаўстон
Евель Самуілавіч Бялявін

{{Ваенны дзеяч
 |поўнае імя     = Евель Самуілавіч Бялявін
 |арыгінал імя = 
 |дата нараджэння  = 3.05.1920
 |месца нараджэння = 
 |дата смерці    = 10.09.1972
 |месца смерці   = 
 |партрэт        = 
 |подпіс        = 
 |мянушка       = 
 |псеўданім      = 
 |прыналежнасць = 
 |гады службы    = 1938—1972
 |званне         = палкоўнік
 |род войскаў      = ВПС
 |камандаваў     = 
 |частка          = 
 |бітвы       = Вялікая Айчынная вайна
 |узнагароды        = { 
 
-
     
-
   
}
 |Commons        = 
 |сувязі          = 
 |у адстаўцы     = 
 |роспіс        = 
}}
**Евель Самуілавіч Бялявін** (,  — , ) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, намеснік камандзіра эскадрыллі 80-га гвардзейскага бамбавальнага авіяцыйнага палка 1-й гвардзейскай бамбавальнай авіяцыйнай дывізіі 1-га бамбавальнага авіяцыйнага корпуса 5-й паветранай арміі Стэпавага фронту, Герой Савецкага Саюза (1944), гвардыі старшы лейтэнант.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 3 мая 1920 года ў горадзе Барысаве цяпер Мінскай вобласці Беларусі ў сям'і рабочага. Яўрэй. Скончыў няпоўную сярэднюю школу, а ў 1937 годзе — Мінскі аэраклуб. Да 1938 года жыў і вучыўся ў Ташкенце. Працаваў слесарам на заводзе.

У Чырвонай Арміі з 1938 года. У 1939 годзе скончыў Барысаглебскую школу лётчыкаў. На франтах Вялікай Айчыннай вайны з лістапада 1941 года. Член ВКП(б)/КПСС з 1941 года. Ваяваў у бамбавальнай авіяцыі на Паўднёвым, Закаўказскім, Стэпавага, 2-м і 1-м Украінскіх франтах. Здзейсніў каля 300 баявых вылетаў.

У апошнія дні вайны, у ходзе Берлінскай наступальнай аперацыі 1945 года, Е. С. Бялявін у ліку першых з паветра наносіў бомбавыя ўдары па сталіцы гітлераўскай Германіі Берліну. За гады вайны здзейсніў каля 300 паспяховых баявых вылетаў, наносячы бомбавыя ўдары па навалы гітлераўскіх войскаў, яго баявой тэхніцы.

Пасля вайны працягваў службу ў ВПС. У 1952 годзе скончыў вышэйшыя лётна-тактычныя курсы. З 1958 года — у запасе.

Жыў у Мінску. Пахаваны на Усходніх («Маскоўскіх») могілках (участак № 26).

## Узнагароды 
Ордэна Леніна, Чырвонага Сцяга, Аляксандра Неўскага, Айчыннай вайны 1-й ступені, Чырвонай Зоркі, медалі.

## Памяць 
Імя Героя носіць вуліца ў Барысаве.

## Літаратура 
* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 911 с. — 100 000 экз. — ISBN отс., Рег. № в РКП 87-95382
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Лётчыкі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Пахаваныя на Усходніх могілках Мінска
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Барысаве
Катэгорыя:Памерлі ў Мінску
Туркмены

**Туркмены** () — цюркамоўны народ, які складае асноўнае насельніцтва Туркменістана, а таксама традыцыйна пражывае ў Афганістане і на паўночным усходзе Ірана. Гавораць на туркменскай мове агузскай падгрупы цюркскіх моў). Па рэлігіі традыцыйна мусульмане-суніты.

## Гл. таксама 
* Туркменская мова
* Агузы
* Юрукі — анаталійскія туркмены

## Літаратура 
* 


Катэгорыя:Цюркскія народы
Катэгорыя:Народы Туркменістана
Катэгорыя:Народы Афганістана
Катэгорыя:Народы Ірана
Катэгорыя:Народы Расіі
Морапрадукты

thumb|300px|Розныя морапрадукты
**Морапрадукты** — усё ядомае, здабытае з сусветнага акіяна, за выключэннем пазваночных жывёл (рыбы і кіты).

Тыповымі морапрадуктамі з'яўляюцца:
* двухстворкавыя,
* кальмары,
* крэветкі,
* крабы,
* васьміногі,
* лангусты,
* амары.

## Стравы з морапрадуктамі 
Дзякуючы высокаму ўтрыманню ў морапрадуктах бялкоў, яны з'яўляюцца вельмі каштоўным прадуктам таксама падчас прытрымлівання дыеты, бо ўтрымліваюць мала калорый. Морапрадукты шырока выкарыстоўваюцца ў стравах іспанскай, французскай, італьянскай і так званай «міжземнаморскай» кухняў. У апошні час солена-сушоныя морапрадукты карыстаюцца вялікай папулярнасцю ў якасці закускі да піва.

* Буябес
* Сушы
* Розныя разнавіднасці піцы і пасты
* Паэлья
* Акіян, паста

## Спасылкі 
Катэгорыя:Мора
Катэгорыя:Харчовыя прадукты
Шаўкаграфія

**Шаўкаграфія** — разнавіднасць трафарэтнага друку. Разнавіднасць эстампа.

## Літаратура 
* *Алексей Парыгин* Искусство шелкографии. ХХ век (история, феноменология. техники, имена). — СПб, 2010. — 304 с. ил. (рус). — ISBN 978-5-7937-0490-8
* Hartmut Büchel: Siebdruck Digest. Dräger Druck, Lübeck 1992. ISBN 3-925402-08-X
* Jacob Biegeleisen: Siebdruck. Hörnemann, Bonn 1971, 1978, 1986. ISBN 3-87384-446-X
* Karl Bachler: Serigraphie — Geschichte des Künstler-Siebdrucks. Verlag Der Siebdruck, Lübeck 1977.

## Спасылкі 
* Who’s Who in Screenprinting  Хто ёсць хто ў шаўкаграфіі
* Искусство шелкографии. ХХ век  Мастацтва шаўкаграфіі. ХХ стагоддзе.

Катэгорыя:Графіка
Катэгорыя:Гравюра
Катэгорыя:Папяровае мастацтва
Катэгорыя:Спосабы друку
Сноўка (прыток Ушы)

**Сно́ўка** — рака ў Нясвіжскім раёне Мінскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Уша (басейн ракі Нёман).

Даўжыня Сноўкі 20 кіламетраў. Пачынаецца каля вёскі Малаеды, упадае ва Ушу за 900 метраў на ўсход ад вёскі Еськавічы. Рэчышча каналізаванае. Каля вёсак Каменка, Высокая Ліпа і Тарэйкі створаны сажалкі.

## Назва 
На думку К. Бугі, назву гэтай ракі (Сноў) славяне прынеслі з сабою  са славянскай прарадзімы з-за Прыпяці і яна суадносіцца з назвамі рэк Сноў (прыток Дзясны) і Снова (прыток Тускара).

Назва ракі Сноўка тлумачыцца ад і.-е. *(s)nāu- // nāu- «плысці, цячы»: *snū > sny > Snъve, Snъvь; сюды ж ст.-інд. snāuti «цячы, сачыцца, абмывацца»; гр. νεω (з *snevō) «плыву»; параўн. яшчэ snāpáyati «крапаць, плаваць», авест. snaδa- «ліць».

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Общая характеристика речной сети Минской области (в разрезе районов) // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 

Катэгорыя:Прытокі Ушы (прыток Нёмана)
Катэгорыя:Рэкі Нясвіжскага раёна
Сноўка

**Сноўка** — гідронім:

* Рака Сноўка, прыток Даколькі — рака ў Старадарожскім раёне Мінскай вобласці, правы прыток Даколькі
* Рака Сноўка, прыток Ушы — рака ў Нясвіжскім раёне Мінскай вобласці, левы прыток Ушы (прыток Нёмана)

## Гл. таксама 
* Сноў
Джордж Дэйвіс Снел

**Джордж Дэйвіс Снел** (, , Брэдфард, штат Масачусетс — , Бар Харбар, штат Мэн) — амерыканскі генетык і імунолаг, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне ў 1980 годзе разам з Барухам Бенасерафам і Жанам Дасэ за адкрыцця, якія датычацца «генетычна дэтэрмінаваных структур на клетачнай паверхні, якія рэгулююць імуналагічныя рэакцыі»http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1980/press.html.

## Біяграфія 
Скончыў Дартмут-каледж (1926). З 1926 года ў Гарвардскім, з 1933 года ў Вашынгтонскім універсітэтах, з 1935 года ў Джэксанаўскай лабараторыі.

Аўтар навуковых прац па вывучэнні генетычных заканамернасцей сумяшчальнасці тканак.

Адкрыў генетычныя фактары, якія вызначаюць тканкавую сумяшчальнасць пры трансплантацыі. Яго працы на мышах прывялі неўзабаве да адкрыцця галоўнага комплексу гістасумяшчальнасці ў чалавека, што стала асновай падбору донараў для паспяховай трансплантацыі тканак і органаў.

Член Нацыянальнай АН ЗША (1970), член Амерыканскай акадэміі мастацтваў і навук (1952).

У 1988 годзе ён напісаў кнігу *Search for a Rational Ethic* пра прыроду этыкі і правілы, па якіх мы жывем. Яна ўключае ў сябе эвалюцыю на аснове этыкі, якая заснавана на біялагічных рэаліях, якія ён лічыць прыдатнымі для кожнага чалавека.

Снел памёр у Бар Харбары, штат Мэн, 6 чэрвеня 1996 года.

## Узнагароды 
* 1976 — Міжнародная прэмія Гайрднера
* 1978 — Прэмія Вольфа па медыцыне
* 1978 — Прэмія Уільяма Б.Колі
* 1980 — Нобелеўская прэмія па фізіялогіі і медыцыне

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Аўтабіяграфія на Нобелеўскім сайце
* George D. Нобелеўская лекцыя Джорджа Снела

Катэгорыя:Генетыкі ЗША
Катэгорыя:Імунолагі ЗША
Катэгорыя:Біёлагі XX стагоддзя
Валянцін Емяльянавіч Бяляеў

**Валянцін Емяльянавіч Бяляеў** (, в. Вядзец, Сенненскі раён) — адзін з кіраўнікоў партызанскага руху на тэрыторыі Віцебскай вобласці ў гады Вялікай Айчыннай вайны.

Удзельнік савецка-фінскай вайны 1939—1940 гг. У перыяд Вялікай Айчыннай вайны са жніўня 1941 г. на Заходнім фронце. У партызанах з красавіка 1942 года: камандзір групы, атрада, у верасні 1943 — чэрвені 1944 г. камісар 2-й партызанскай брыгады імя К. С. Заслонава. З 1944 года на гаспадарчай, партыйнай, прафсаюзнай і савецкай рабоце. Скончыў Мінскую ВПШ ў 1959.

Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Сенненскім раёне
Капскі паўвостраў

**Капскі паўвостраў** () — размешчаны на паўднёвым захадзе Афрыкі на тэрыторыі ПАР, абмываецца водамі Атлантычнага акіяна. 

На паўднёвым ускрайку паўвострава знаходзяцца мысы Добрай Надзеі і Кейп-Пойнт, а на паўночнай ускраіне — горад Кейптаўн і Сталовая гара. Цэнтральную частку займаюць прыродныя рэзерваты і паркі, а берагі, пераважна заняты пясчанымі пляжамі.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Паўвостравы ПАР
Катэгорыя:Геаграфія ПАР
Катэгорыя:Паўвостравы Афрыкі
Кругліца

Назву **Кругліца** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Кру́гліца — вёска ў Красналуцкім сельсавеце Чашніцкага раёна
** Кру́гліца — вёска ў Кругліцкім сельсавеце Чашніцкага раёна
** Круглі́ца — вёска ў Лукомльскім сельсавеце Чашніцкага раёна
* Магілёўская вобласць:
** Кру́гліца — вёска ў Быхаўскім раёне
* Мінская вобласць:
** Кру́гліца — вёска ў Крупскім раёне
** Кру́гліца — вёска ў Стаўбцоўскім раёне