open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ежы Бінчыцкі

**Ежы Бінчыцкі** (, , , Польшча — , там жа) — польскі акцёр тэатра і кіно.

## Біяграфія 
У 1961 годзе Ежы Бінчыцкі скончыў Дзяржаўную вышэйшую тэатральную школу імя Людвіга Сольскага ў Кракаве. З 1961 па 1965 год працаваў у тэатры С. Выспянскага ў Катавіцы. У гэтым тэатры дэбютаваў у спектаклі «Людзі Царства» паводле п’есы амерыканскага пісьменніка Роберта Пена. З 1965 года працаваў акцёрам у кракаўскім Старым тэатры. Сыграў на сцэне гэтага тэатра мноства роляў. Таксама выявіў сябе як рэжысёр. У 1975 годзе стварыў два спектаклі паводле апавяданняў Чэхава.

З 1 ліпеня 1998 года Ежы Бінчыцкі быў на пасадзе дырэктара Старога тэатра.

Памёр ад сардэчнага прыступу 2 кастрычніка 1998 года.

## Творчасць 
Першую эпізадычную ролю паліцыянта сыграў у 1962 годзе ў польскім кінафільме «Drugi brzeg». У наступныя гады здымаўся ў розных кінастужках, граў невялікія ролі. У 1975 годзе сыграў адну з важных роляў Багуміла ў фільме «Ночы і дні» польскага рэжысёра Ежы Антчака (адаптацыя рамана Марыі Дамброўскай). За гэтую ролю Ежы Бінчыцкі атрымаў польскія кінематаграфічныя ўзнагароды Дзяржаўная прэмія Польшчы (1976), прэмія на кінафестывалі ў Гданьску (1975), Прэмія «Gwiazda Filmowego Sezonu» (1976) і намінаваўся на Оскар.

У 1981 годзе адыграў галоўную ролю Рафала Вільчура ў меладраме Ежы Гофмана «Знахар», у 1987 годзе — галоўную ролю ў яго фільме «Палата № 6».
Ігар Смялоўскі

**Ігар Смялоўскі** (;  — ) — польскі акцёр тэатра, радыё і тэлебачання. Аўтар успамінаў і зборнікаў тэатральных анекдотаў.

## Біяграфія 
Ігар Смялоўскі нарадзіўся ў Маскве. Акцёрскую адукацыю атрымаў у акцёрскай школе ў Вільні, якую скончыў у 1940 годзе і ў лютым гэтага года ён дэбютаваў на сцэне кабарэ ў Вільні. Акцёр тэатраў у розных гарадах (Вільня, Беласток, Кракаў, Катавіцы, Лодзь, Варшава). Выступаў у спектаклях «тэатра тэлебачання» ў 1957—1999 гадах і «тэатра Польскага радыё». Памёр у Варшаве. Пахаваны на могілках Старыя Павонзкі.

Катэгорыя:Акцёры Польшчы
Катэгорыя:Акцёры XX стагоддзя
Salticinae

**Salticinae** — падсямейства павукоў з сямейства . Найбуйнейшая ў яго складзе падгрупа, якая ўключае большасць яго таксонаў, больш за 5000 відаў.

## Распаўсюджанне 
Сустракаюцца паўсюдна, у тым ліку ва ўмераных і арктычных рэгіёнах.

## Апісанне 
Прадстаўнікі падсямейства Salticinae маюць шэраг агульных рыс, якія адрозніваюць іх ад астатніх Salticidae. У самак на педыпальпе адсутнічае кіпцюр. Цыбуліна пальпаў самцоў базальных сальтыцыд мае характэрны сярэдні апофіз, які адсутнічае ў падсемейства, а цымбіум перацягнуты ў галёнкавым сучляненні. Члены падсямейства таксама маюць больш складаную сістэму трахей, якая можа быць звязана з іх рухамі, больш рэзкімі, чым у іншых сальтыцыд, што надае ім пазнавальную хаду. Гэтая вялікая клада, вядомая ў мінулым як «прасунутыя сальтыцыды», «Salticine Division» або Salticoida, уключае каля 93 % вядомых відаў сямейства павукоў-скакуноў. Ранейшая назва Salticoida паўторна ўжываецца ў новай класіфікацыі 2015 года да больш вузкай групы, выключаючы Amycoida, каб дазволіць гэтай буйной, даўно прызнанай кладзе атрымаць фармальны ранг падсямейства. Такім чынам, Salticinae дзеліцца на дзве асноўныя клады: Amycoida і Salticoida.

## Літаратура 
* Simon, E. (1901): *Histoire naturelle des araignées* **2**(3): 381—668.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Павукі-скакуны
Бажэна Дыкель

**Бажэ́на Дыке́ль** (; ) — польская актрыса тэатра і кіно, спявачка, тэлевядучая.

## Біяграфія 
Нарадзілася 26 жніўня 1948 года ў Грабове (Падляскае ваяводства). Акцёрскую адукацыю атрымала ў Дзяржаўнай вышэйшай тэатральнай школе ў Варшаве, якую скончыла ў 1971 годзе. Іграла ў студэнцкім тэатры Studencki Teatr Satyryków (STS). Па запрашэнні Адама Ханушкевіча прынята ў Польскі тэатр у Варшаве, дзе служыла да пажару ў тэатры ў 1985 годзе.

Занята свабоднай творчасцю. Актрыса розных тэатраў у Варшаве.

Праславілася роляй у спектаклі «Баладзіна» (Balladyna) у неадназначнай пастаноўцы Ханушкевіча ў 1974 годзе паводле твора Юльюша Славацкага.

Памерла 12 лютага 2026 года.

## Крыніцы 
## Спасылкі
Томаш Стокінгер

**Томаш Рышард Стокінгер** (; нар. , ) — польскі акцёр тэатра і кіно, спявак. Вядомы па ролях Лешака Чыньскага ў меладраме Ежы Гофмана «Знахар», а таксама Паўла Любіча ў тэлесерыяле «Клан».

## Біяграфія 
Нарадзіўся 23 лютага 1955 года ў Варшаве, у сям’і акцёра Анджэя Стокінгера і спявачкі Барбары Стокінгер (у канцы 1940-х гадоў Барбара выступала з гуртом «Сёстры Трыяле»). У маладосці займаўся баскетболам — выступаў за клуб «Палонія» (Варшава). У 1978 годзе скончыў тэатральную студыю PWST у Варшаве. У 1978—1984 гадах служыў у драматычным тэатры ў Варшаве. У 1984—1993 гадах жыў і працаваў за межамі Польшчы.

У 1993—1996 гадах служыў у тэатры «Квадрат» у Варшаве. З 1997 года акцёр тэатра «Сірэна»

У 2005 годзе выходзіць музычны зборнік «Ён і яна», у які ўвайшла кампазіцыя Стокінгера «Надвор’е на шчасце», выкананая ў дуеце з Каяй Пашальскай. У тым жа годзе выдавецтва Польскае радыё выпусціла яго сольны альбом «Мелодыя, вярніся да мяне».

У 2007 годзе на Польскім тэлебачанні выйшаў спецыяльны эпізод польскай тэлепраграмы «Угадай мелодыю», прысвечаны 10-годдзю серыяла «Клан», Стокінгер упершыню публічна ў дуеце з Каяй Пашальскай выканалі кампазіцыю «Надвор’е на шчасце».

У 2006 годзе прыняў удзел у трэцім сезоне польскай версіі тэлепраграмы «Танцы з зоркамі», у 2008 — у чацвёртым сезоне «Як яны спяваюць».
Polyrhachis bihamata

***Polyrhachis bihamata*** — від мурашак падсямейства . Адрозніваецца трыма кручкападобнымі доўгімі атожылкамі-рагамі на целе. Уключаны ў «лепшую дваццатку» новых відаў з 1300, выяўленых у выніку некалькіх экспедыцый Міжнароднага таварыства захавання прыроды (Conservation International) у рамках праграмы «Хуткага метаду экспертных ацэнак» (RAP), якія яно праводзіла па ўсім свеце з 1990 года, адзначаючы 20-гадовы юбілей.

## Распаўсюджанне 
Паўднёва-Усходняя Азія: В’етнам, Камбоджа, Кітай, Лаос, М'янма, Інданезія, Малайзія, Тайланд, Філіпіны.

## Апісанне 
Сярэдняга памеру мурашкі (каля 1 см, самкі да 13 мм). Галава чорная. Грудзі, петыёлюс, брушка і ногі чырванавата-карычневыя або шаравата-чырвоныя. Вылучаецца трыма парамі доўгіх кручкападобных атожылкаў на целе: 2 на пярэднегрудзях, 2 на сярэднегрудзях (загнутыя назад) і 2 самых доўгіх на петыёлюсе (загнуты наперад). Яны абараняюць мурашак і робяць насякомых неядомымі для энтамафагаў. Вусікі 12-членікавыя. Шырыня галавы рабочых (HW) 1,88-2,50 мм, даўжыня галавы (HL) 2,17-2,77 мм, даўжыня скапуса вусіка (SL) 2,82-3,50 мм. Цела пакрыта рэдкімі паўаддаленымі валасінкамі. Сцяблінка паміж грудкай і брушкам складаецца з аднаго членіка петыёлуча, джала адсутнічае. Від быў упершыню апісаны ў 1773 годзе брытанскім энтамолагам Дру Друры (*Dru Drury*; 1725—1804) пад першапачатковай назвай , а ў 1857 годзе англійскі энтамолаг Фрэдэрык Сміт (*Frederic Smith*, 1805—1879) уключыў яго ў склад роду . Самка была ўпершыню апісана толькі ў 1872 годзе аўстрыйскім мірмеколагам Густавам Майрам.

Файл:Fish-hook_Ants_(Polyrhachis_bihamata)_(8730149407).jpg

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1773 годзе
Катэгорыя:Насякомыя Азіі
Катэгорыя:Мурашкі
Рышард Філіпскі

**Рышард Філіпскі** (; ,  — ) — польскі тэатральны і кінарэжысёр, сцэнарыст і акцёр тэатра і кіно.

## Біяграфія 
Дэбютаваны на сцэне ў 1954 годзе. У 1958 годзе атрымаў акцёрскую адукацыю. У кіно з 1955 года («Гадзіннік надзеі»). У 1975—1979 гадах у Новым тэатры. Здымаўся ў фільмах рэжысёраў Анджэя Вайды, Xенрыка Клубы, Януша Маргенштэрна, Эвы і Чэслава Пяцельскіх, Багдана Парэмбы і іншых. Папулярнасць акцёру прынесла роля маёра Дабжанскага-Хубаля (1973). Быў сябрам ПАРП, удзельнічаў у аб’яднанні «Грунвальд» і асацыяцыі «Рэальнасць» Рышарда Гонтажа.

Катэгорыя:Акцёры Польшчы
Regimbartia

**Regimbartia** — род жукоў-вадалюбаў з падсямейства . Вядома 10 відаў.

## Апісанне 
Водолюбы дробнага памеру, авальнай формы і моцна выпуклыя. Даўжыня цела ад 2,5 да 5,5 мм. Булавападобныя вусікі складаюцца з 8 антэнамераў. Лапкі 5-членікавыя. Надкрыллі больш ці менш адцягнутых кзаду, з шэрагамі серыйных кропак; брушныя вентрыты не падзеленыя баразёнкамі, іх задні край вышчэрблены. Род шырока сустракаецца ў Афрыцы, Паўднёва-Усходняй Азіі і Аўстраліі.

Выяўлена, што жук  можа паспяхова праходзіць цераз страўнікава-кішачны тракт жаб , праз некалькі гадзін, пасля таго, як былі праглынуты драпежнікам.

## Класіфікацыя 
Вядома 10 відаў. Род *Regimbartia* быў выдзелены ў 1908 годзе расійскім энтамолагам  (1877—1957).

*  (Fabricius, 1801)
*  (Boheman, 1851)
*  Orchymont, 1941
*  (Mulsant, 1853)
*  (Régimbart, 1906)
*  (Brullé, 1835)
*  Orchymont, 1941
*  (Sharp, 1904)
*  (Régimbart, 1906)
*  Orchymont, 1941

## Літаратура 
* Ученые нашли жука, который может убежать из желудка хищника. rg.ru (*Regimbartia attenuata*)
*  ISSN:0366-3612
* 

Катэгорыя:Вадалюбы
Arbanitis

**Arbanitis** — род аўстралійскіх павукоў сямейства , упершыню апісаны Людвігам Карлам Крысціянам Кохам у 1874 годзе.

## Віды 
На май 2019 года ў род уключалі 61 від. Прадстаўнікі роду сустракаюцца ў Новым Паўднёвым Уэльсе (NSW), Квінслэндзе (QLD), Паўднёвай Аўстраліі (SA) і Тасманіі (TAS):
*  (Hogg, 1902) — SA
*  (Wishart & Rowell, 2008) — NSW
*  Raven & Wishart, 2006 — NSW
*  (Wishart, 2006) — NSW
*  (Wishart & Rowell, 2008) — NSW
*  (Kulczyński, 1908) — NSW
*  (Raven & Wishart, 2006) — QLD
*  (Wishart & Rowell, 2008) — NSW
*  (Wishart & Rowell, 2008) — NSW
*  (Wishart, 2006) — NSW
*  (Wishart & Rowell, 2008) — NSW
*  (Karsch, 1878) — TAS
*  (Wishart & Rowell, 2008) — NSW
*  (Wishart, 1992) — NSW
*  (Wishart & Rowell, 2008) — NSW
*  (Raven & Wishart, 2006) — NSW, QLD
*  Rainbow & Pulleine, 1918 — NSW
*  (Wishart & Rowell, 2008) — NSW
*  Rainbow & Pulleine, 1918 — NSW
*  (Wishart & Rowell, 2008) — NSW
*  (Wishart, 2011) — NSW
*  (Wishart & Rowell, 2008) — NSW
*  Rainbow & Pulleine, 1918 — QLD
*  (Wishart, 2011) — NSW
*  (Wishart, 2011) — NSW
*  (Wishart, 1992) — NSW
*  (Wishart & Rowell, 2008) — NSW
*  (L. Koch, 1873) (type) — NSW, QLD
*  (Wishart, 2006) — NSW
*  (Wishart & Rowell, 2008) — NSW
*  (Rainbow & Pulleine, 1918) — NSW
*  (Wishart, 1992) — NSW
*  (Wishart & Rowell, 2008) — NSW
*  (Rainbow & Pulleine, 1918) — NSW
*  (Wishart, 2006) — NSW
*  (Wishart & Rowell, 2008) — NSW
*  Rainbow & Pulleine, 1918 — NSW
*  (Raven & Wishart, 2006) — QLD
*  (Wishart & Rowell, 2008) — NSW
*  (Rainbow, 1914) — QLD
*  (Rainbow & Pulleine, 1918) — QLD
*  (Wishart, 2011) — NSW
*  (Wishart, 2011) — NSW
*  (Karsch, 1878) — NSW
*  (Wishart & Rowell, 2008) — NSW
*  Raven & Wishart, 2006 — QLD
*  (Main & Mascord, 1974) — NSW
*  (Wishart, 2006) — NSW
*  (Wishart, 2011) — NSW
*  (Wishart, 2011) — NSW
*  (Wishart & Rowell, 2008) — NSW
*  (Wishart & Rowell, 2008) — NSW
*  (Wishart, 2011) — NSW
*  (Wishart & Rowell, 2008) — NSW
*  (Wishart & Rowell, 2008) — NSW
*  (Wishart, 2006) — NSW
*  (Rainbow, 1914) — NSW
*  (Wishart & Rowell, 2008) — NSW
*  (Wishart, 2006) — NSW
*  (Wishart & Rowell, 2008) — NSW
*  (Wishart & Rowell, 2008) — NSW

Катэгорыя:Фаўна Аўстраліі
Катэгорыя:Мігаламорфныя павукі
Альгерд Лукашэвіч

**Альгерд Марыян Лукашэвіч** (; нар. , ) — польскі акцёр тэатра, кіно і дубляжу, брат-блізнюк кінааператара і кінарэжысёра Ежы Лукашэвіча. Шырокаму колу гледачоў запомніўся па ролі закамплексаванага, нясмелага біёлага Альберта Старскага ў фантастычнай камедыі «Сэксмісія» (1984, рэжысёр Юльюш Махульскі).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Хожаве ў 1946 годзе. Вучыўся ў школе імя Піянераў-абаронцаў Катавіц, затым — у 1968 годзе скончыў Дзяржаўную вышэйшую тэатральную школу ў Кракаве. У кіно дэбютаваў тады ж (эпізод у фільме «Іавіта» Януша Моргенштэрна), на сцэне — 6 студзеня 1969 года ў Тэатры разнастайнасці (там граў пераважна маладых палюбоўнікаў). У 1970 годзе пераехаў у Варшаву, дзе з таго часу жыве і працуе.

У 70-х ён здымаўся ў асноўным у драматычных фільмах, граючы людзей рамантычных, лірычных, субтыльных, якія не знаходзяць месца ў жыцці («Беразняк» Анджэя Вайды, «Гісторыя граху» Валяр’яна Бароўчыка, «Урок мёртвай мовы» Я. Маеўскага). Дыяпазон пашыраецца з адмоўнай роляй анархіста Леона ў «Ліхарадцы» Агнешкі Холанд, пасля якой Альгерда пачынаюць запрашаць у гістарычныя фільмы, меладрамы, радзей — у камедыі. Буйных работ у апошнім жанры ў яго ўсяго тры: у «Прыёме на дзесяць персон плюс тры» (1973, рэжысёр Ежы Груза), «Сэкс-місія» (1984), рэжысёр — Юльюш Махульскі), «Янча-Вадалей» (1993, рэжысёр Ян Якуб Кольскі). Мабыць, найбольшы адыход ад першапачатковай выявы Альгерд Лукашэвіч прадэманстраваў у двух фільмах 1987 года: у «Магнаце» (нацыст Францэль) і «Касаніі» (доктар Крамер).

Змяніў 6 варшаўскіх тэатраў: Драматычны тэатр ім. Густава Халаўбека (1970—1973), Сучасны тэатр (1973—1974, 2001—2003), Універсальны тэатр ім. Зыгмунта Хюбнера (1974—1986), Тэатр «Студыё» (1986—1997), Нацыянальны тэатр (1997—2001), Польскі тэатр (з 2003). Акрамя іх, падчас эміграцыі шмат граў у нямецкіх тэатрах (так, 2 сезоны — у Муніцыпальным тэатры Бона).

У 1997 годзе падчас 2-га фестывалю зорак у Мендзыздроях пакінуў адбітак далоні на Алеі Зорак.

На рубяжы стагоддзяў быў ініцыятарам буйных мерапрыемстваў з удзелам польскіх акцёраў: «Палатка прымірэння» (польск. «Namiot Przymierza») (1999) і «Сыбір — апошняе развітанне» (польск. «Sybir — ostatnie pożegnanie») (2000), якія праходзілі ў Дзень усіх святых (1 лістапада) перад будынкам Нацыянальнага тэатра, былі прысвечаны памяці яўрэяў і асоб, прымусова высланых з краіны; «Ноч пілігрыма» (польск. «Noc pielgrzyma») (у ноч на 29 верасня 2001) — тэатральная містэрыя, прымеркаваная да адкрыцця помніка Юльюшу Славацкаму.

У 2002—2005 гадах і з 17 студзеня 2011-га прэзідэнт Саюза польскіх творчых работнікаў.

У перадвыбарнай кампаніі 2005 года быў членам каманды Леха Качыньскага.

З 1968 жанаты з актрысай Гражынай Мажэц (н. 1946), ад яе мае дачку Зузанну.

## Фільмаграфія
Дзень сурка

**Дзень сурка́** () — адна з найбольш папулярных традыцый у ЗША і Канадзе. Адзначаецца штогод 2 лютага. Паходзіць ад павер'я пенсільванскіх галандцаў, паводле якога, калі сурок выйдзе ў гэты дзень са сваёй нары і ўбачыць свой цень, то вернецца ў нару, а зіма працягнецца яшчэ шэсць тыдняў; калі ж ён не ўбачыць свайго ценю, то ў нару не вернецца, а вясна прыйдзе рана.

У некалькіх гарадах і паселішчах ЗША і Канады ў гэты дзень праводзяцца фэсты, прысвечаныя мясцовым суркам-метэаролагам, якія прывабліваюць шматлікіх турыстаў.

Прадказанні Панксатонскага Філа (),  самага першага афіцыйнага сурка-метэаролага ЗША, атрымалі сусветную вядомасць дзякуючы рамантычнай камедыі «Дзень сурка» (1993). Гэты папулярны галівудскі фільм таксама паспрыяў папулярызацыі Дня сурка ў тых краінах, дзе гэтая традыцыя раней была невядомая.

Нягледзячы на тое што традыцыя застаецца папулярнай у ХХІ стагоддзі, даследаванні не выявілі сувязі паміж сурком, які бачыць свой цень, і часам надыходу вясны.

## Спасылкі 
* Спіс суркоў прадказальнікаў
* Афіцыйны клуб сурка Панксатоні

 

Катэгорыя:Святы
Катэгорыя:Святы ЗША
Катэгорыя:Святы Канады
Катэгорыя:Святы 2 лютага
Катэгорыя:Святы лютага
Катэгорыя:Зімовыя святы
Катэгорыя:Традыцыі
Катэгорыя:Прыкметы пра надвор'е
Тадэвуш Брадзецкі

**Тадэвуш Брадзецкі** (; ,  — ) — польскі акцёр і тэатральны рэжысёр.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 2 студзеня 1955 года ў Забжэ. У 1977 годзе скончыў Кракаўскую вышэйшую тэатральную школу. З таго ж года працаваў у Старым тэатры Кракава (з 1990 па 1996 — мастацкі кіраўнік). З 1998 года — член Саюза Тэатраў Еўропы. Супрацоўнічаў з Нацыянальным тэатрам у Варшаве. У 2001 годзе быў узнагароджаны Нацыянальнай прэміяй імя Станіслава Ігнацыя Віткевіча за папулярызацыю польскай тэатральнай культуры за мяжой. З 2003 года працаваў мастацкім кіраўніком Сілезскага тэатра ў Катавіцэ.
Падводная павіннасць

**Падво́дная паві́ннасць** — від феадальнай павіннасці ў Вялікім Княстве Літоўскім у XVI—XVIII стагоддзях, паводле якой сяляне абавязаны былі даваць землеўладальнікам падводы для перавозкі прадукцыі да рачных прыстаней і ў горад. Грашовым адпаведнікам падводнай павіннасці была падарожчына. 

Такая павіннасць існавала таксама ў Расійскай імперыі ў XIX — пачатку XX стагоддзя. Да адмены прыгоннага права сяляне адбывалі падводную павіннасць за кошт паншчынных дзён. Пазней павіннасць заключалася ў даванні падвод для земскіх, паліцэйскіх і судова-слудчых раз’ездаў. Таксама існавала як ваенная павіннасць, заключалася ў абавязацельстве падаваць падводы з правадніком войскам за плату і ў дакладна вызначаных законам выпадках.  Галоўным чынам выкарыстоўвалася пры перасоўваннях войскаў і няштатных каманд пры рухомых зборах і пры камандзіроўках асобных вайсковых чыноў не па паштовых дарогах. На падставе падводнай павіннасці фармаваліся абывацельскія вайсковыя абозы.

## Гл. таксама 
* Бярэма павознае

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Права Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Права Расійскай імперыі
Катэгорыя:Сялянства Расійскай імперыі
Somniosus

**Somniosus** — род акул з сямейства . Некаторыя прадстаўнікі роду могуць дасягаць даўжыні да 7 м, такім чынам з’яўляюцца аднымі з самых буйных сярод акул.

## Віды 
* Падрод *Rhinoscymnus*
**  (Tanaka, 1912)
**  (Risso, 1827)
* Падрод *Somniosus*
**  Whitley, 1939
**  (Bloch & Schneider, 1801)
**  Bigelow & Schroeder, 1944

Катэгорыя:Акулы
Падарожчына

**Падаро́жчына** — від феадальнай павіннасці ў Вялікім Княстве Літоўскім у XVI — XVIII стагоддзях. Бралася феадалам з сялян як грашовы эквівалент падводнай павіннасці. Памер падарожчыны вызначаўся паводле мясцовага звычаю і фіксаваўся інвентарах. Часам падарожчынай была разнавіднасць грашовага чыншу, які плаціў кожны сялянскі двор, гэтак званая падвароўшчына.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Права Вялікага Княства Літоўскага
Марэк Вальчэўскі

**Марэк Вальчэўскі** (,  — , ) — польскі акцёр кіно, тэатра і тэлебачання.

## Біяграфія 
Па заканчэнні кракаўскай вышэйшай тэатральнай школы ў 1960 годзе Марэк Вальчэўскі дэбютаваў на сцэне тэатра Славацкага ў Кракаве ў «Slawnej historii o Troilusie». У 1964—1972 гадах ён іграў у Старым тэатры ў Кракаве. Праз год пераехаў у Варшаву, працаваў у Тэатры-студыі. На працягу амаль 30 год выступаў у драматычным тэатры. Пайшоў з прафесіі па стане здароўя — пакутаваў ад хваробы Альцгеймера. Пахаваны 1 чэрвеня 2009 года ў Варшаве, на могілках у Пырах.

Быў двойчы жанаты — з Ганнай Палоні і Малгажатай Нямірскай.
Сёстры Вачоўскі

**Лана Вачоўскі** (; раней вядомая як **Лоўрэнс «Лары» Вачоўскі** (), нар. ) і **Лілі Вачоўскі** (; раней вядомая як **Эндру Пол «Эндзі» Вачоўскі** (), нар. , Чыкага, Ілінойс, Злучаныя Штаты Амерыкі) — амерыканскія кінарэжысёры, сцэнарысты і кінапрадзюсары. Абедзве сястры транс-жанчыны. Да трансгендэрнага пераходу яны былі вядомыя як **браты Вачоўскі**.

Сталі вядомыя пасля выхаду фільма  «Матрыца».

## Фільмаграфія 
### Фільмы 
## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Кінарэжысёры XX стагоддзя
Катэгорыя:Кінарэжысёры XXI стагоддзя
Катэгорыя:Кінарэжысёры ЗША
Катэгорыя:Сцэнарысты XX стагоддзя
Катэгорыя:Сцэнарысты XXI стагоддзя
Катэгорыя:Сцэнарысты ЗША
Катэгорыя:Сцэнарысты тэлебачання ЗША
Катэгорыя:Кінапрадзюсары XX стагоддзя
Катэгорыя:Кінапрадзюсары XXI стагоддзя
Катэгорыя:Кінапрадзюсары ЗША
Катэгорыя:Браты і сёстры
Катэгорыя:Рэжысёры тэлебачання ЗША
Шаўнева

**Шаўнева**:
## Беларусь 
* Шаўнева (Горацкі раён)
## Расія 
* Шаўнева (Смаленская вобласць)
Чарныш

**Чарныш**:

## Прозвішча 
* Аляксандр Іванавіч Чарныш — Герой Савецкага Саюза
* Уладзіслаў Чарныш (нар. 1999) — беларускі валейбаліст.

## Тапонім 
* Чарныш (Смаленская вобласць)
Хлыстоўка

**Хлыстоўка**:
* Хлыстоўка (Краснінскі раён)
* Хлыстоўка (Пачынкаўскі раён)
Хільчыцы

**Хільчыцы**:
## Беларусь 
* Хільчыцы (Жыткавіцкі раён)
## Расія 
* Хільчыцы (Смаленская вобласць)
Бібліятэка Лаўрышаўскага манастыра

**Бібліятэка Лаўрышаўскага манастыра** — бібліятэка, якая існавала пры Лаўрышаўскім манастыры ў XIII — сярэдзіне XIX ст. Вядома паводле вопісаў з пачатку XIX ст. У гэты час размяшчалася ў спецыяльным мураваным будынку.

Паводле вопісу 1824 года, у бібліятэцы была 451 кніга ў 595 тамах, пераважна друкаваныя выданні на польскай і лацінскай мовах, а таксама некалькі кірылічных. Сярод Біблій меліся выданні на польскай мове гатычным шрыфтам (16 ст.), Біблія на англійскай мове, шмат твораў айцоў царквы, кананічныя і багаслоўскія творы (з іх 4 кірылічныя кнігі), служэбнікі выпуску Віленскай, Супрасльскай, Пачаеўскай друкарняў, працы па гісторыі царквы, у т.л. «Хронікі» Цэзара Баронія, Рэчы Паспалітай, геаграфічныя слоўнікі, апісанні Святой Зямлі, прапаведніцкія творы ў асноўным каталіцкіх і ўніяцкіх аўтараў, напрыклад, Цімафея Шчуроўскага; магчыма, рукапісная кніга «Propowiedi Ruskie», аскетычныя творы І. Пяткевіча, Дз. Занкевіча і інш., жыціі святых аўтарства I. Кульчыцкага, Дз. Занкевіча і інш., даведачныя выданні, лацінска-польска-літоўскі слоўнік Канстанцінаса Сірвідаса, творы Арыстоцеля, Цыцэрона, Эзопа, каментарыі да твораў антычных аўтараў, вучэбная літаратура (лацінскай граматыкі, рыторыкі), палітычным выданні, календары, газеты. У манастырскай царкве знаходзіліся богаслужэбныя кнігі (43 экз.), у т.л. некалькі евангелляў вялікага фармату, посная і кветная трыёдзі, актоіхі і інш. рукапісы.

Пергаментнае Лаўрышаўскае евангелле XIII—XIV стст. у вопісе 1824 не адзначана, відаць, яно было вывезена з манастыра раней.

## Літаратура 
* 
* Лабынцев Ю. А., Шавинская Л. Л. Библиотека Лаврышевского монастыря // Беларуская кніга ў кантэксце сусветнай кніжнай культуры. Мінск, 2006. Ч.1.

Катэгорыя:Бібліятэкі Беларусі
Катэгорыя:Свята-Елісееўскі Лаўрышаўскі мужчынскі манастыр
Кубак Беларусі па баскетболе 2015

**Кубак Беларусі па баскетболе 2015** — спаборніцтвы па баскетболе, якія прайшлі 22-23 снежня 2015 года ў Магілёве ў спартыўным комплексе Алімпіец. Кубак Беларусі па баскетболе разыгрываўся ў 19-ы раз. 7-ы раз запар трафей выйгралі «Цмокі-Мінск». Віталь Лютыч быў прызнаны самым цэнным гульцом «фіналу чатырох».

## Сетка плэй-оф 
## Паўфіналы 
## Матч за 3-е месца 
## Фінал 
## Узнагароды 
* MVP фіналу чатырох:  Віталь Лютыч (Цмокі-Мінск)

## Гл. таксама 
* Чэмпіянат Беларусі па баскетболе 2015/2016

## Спасылкі 
* Баскетболисты «Цмокі-Мінск» в седьмой раз подряд выиграли Кубок Беларуси
* 

2015
Катэгорыя:2015 год у баскетболе
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2015 годзе
Катэгорыя:2015 год у Магілёве
Катэгорыя:Снежань 2015 года
Агні вялікага горада

**«Агні́ вялі́кага го́рада»** () — класічны кінафільм Чарльза Чапліна ў жанры рамантычнай трагікамедыі. Фільм з'яўляецца нямым, хоць і зняты пасля заканчэння эпохі нямога кіно; пры гэтым суправаджаецца музыкай і гукавымі эфектамі. 30 студзеня 1931 года адбылася сусветная прэм'ера фільма ў Лос-Анджэлесе.

Фільм займае першае месца ў спісе 10 найлепшых рамантычных камедый па версіі Амерыканскага інстытута кінамастацтва. У 1991 годзе стужка была ўключана ў Нацыянальны рэестр фільмаў ЗША.

Станам на люты 2024 года фільм займаў 54 месца ў рэйтынгу 250 найлепшых фільмаў IMDb.

## Сюжэт 
Блукаючы па вуліцах горада, Маленькі Бадзяга сустракае сляпую дзяўчыну-кветачніцу, якая прымае яго за багатага чалавека. Даведаўшыся аб тым, што аперацыя можа вярнуць ёй зрок, Бадзяга пускаецца на пошукі грошай.

## У ролях 
## Спасылкі 
*  
* 

Катэгорыя:Нямыя фільмы ЗША
Катэгорыя:Чорна-белыя фільмы ЗША
Катэгорыя:Кінакамедыі ЗША
Катэгорыя:Фільмы-драмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы-меладрамы ЗША
Катэгорыя:Фільмы Чарлі Чапліна
Катэгорыя:Нацыянальны рэестр фільмаў
Катэгорыя:Выдатныя фільмы (Роджэр Эберт)
Бібліятэка Жыгімонта II Аўгуста

**Бібліятэка Жыгімонта II Аўгуста** — бібліятэка, створаная ў Вільні пры двары вялікага князя літоўскага і караля польскага Жыгімонта II Аўгуста (1548—1572). Паводле памеру і складу не саступала бібліятэкам інш. еўрапейскіх двароў. Пачала збірацца да 1545 года. 

Кнігі набываліся праз спецыяльных камісіянераў у краіне і за мяжой. Кнігазбор павялічваўся і за кошт шматлікіх дароў, у т.л. дзеячаў Рэфармацыі. Сярод іх экзэмпляр Бібліі, дасланы М. Лютэрам, выданні прац Ж. Кальвіна, Г. Булінгера, падараваныя аўтарамі. Збор апекавалі прыдворныя бібліятэкары Ян з Козьміна (1546—1548), потым С. Кашуцкі, які закаталагізаваў юрыдычны аддзел бібліятэкі, і з 1559 года П. Гурніцкі.

Паводле ацэнак сучаснікаў, бібліятэка налічвала ад 4 да 5 тыс. тамоў. У ёй пераважала літаратура па праве і гісторыі, была тэалагічная літаратура, выданні класічных аўтараў, кнігі па астраноміі і медыцыне. Вялікая ўвага аддавалася эстэтычнаму выгляду кніг: аправы былі зроблены з дрэва, абцягнутага скурай, з пазалочанымі суперэкслібрысамі на верхнім вечку (вядомы 7 варыянтаў).

У адпаведнасці з тастаментам уладальніка ад 1571 года бібліятэку павінны былі падзяліць паміж Віленскім калегіумам езуітаў і касцёлам Св. Ганны. Аднак пажаданне Жыгімонта II Аўгуста выканалі толькі часткова. Яго сястра каралева Ганна Ягелонка частку кніг (пераважна юрыдычную літаратуру) перадала ў 1586 у бібліятэку Кракаўскага ўніверсітэта, частка трапіла ў рукі прыдворных. Некаторая іх колькасць перайшла да Кацярыны Ягелонкі і потым увайшла ў склад збораў Жыгімонта III Вазы. Значная частка кніг апынулася ва ўладанні канцлера і гетмана Яна Замойскага, заснавальніка акадэміі ў Замосці. Кнігі па праве і медыцыне, якія захоўваліся ў Каралеўскім замку ў Варшаве, у 1656 у час польска-шведскай вайны трапілі ў Швецыю.

У сярэдзіне 18 ст. некаторыя з кніг каралеўскай бібліятэкі, што вернуты намаганнямі Яна III Сабескага, сталі часткай бібліятэкі Залускіх, якая пасля падзелу Рэчы Паспалітай цалкам перавезена ў Пецярбург. Пасля Рыжскага дагавора 1921 года яна вернута ў Варшаву ў Нацыянальную бібліятэку і загінула ў час Другой сусветнай вайны.

Цяпер значная частка кніг з бібліятэкі Жыгімонта Аўгуста, атрыманая ў асноўным з Бібліятэкі ардынацыі Замойскай, захоўваецца ў Нацыянальнай бібліятэцы ў Варшаве. Выданні з каралеўскай бібліятэкі захаваліся таксама ў фондах іншых бібліятэк Польшчы, Літвы, Расіі, Швецыі, Германіі і інш. краін Еўропы. Вядомы 960 выданняў (590 тамоў) знакамітага кнігазбору (улічаны ў каталогу А. Кавецкай-Грычовай).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Бібліятэкі Беларусі
Катэгорыя:Бібліятэкі Літвы
Катэгорыя:Культура Вільні
Катэгорыя:Гісторыя Вільні
Катэгорыя:Жыгімонт II Аўгуст
Максім Сямёнаў

**Максім Сямёнаў** (мянушка **Куцень**) — майстар сяэбраных спраў 2-й паловы XVII стагоддзя.

Паходзіў з Копысі (сучасны гарадскі пасёлак у Аршанскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі). Працаваў у Сярэбранай палаце Маскоўскага Крамля майстрам чаканкі і чэрневай справы. Вырабляў сярэбраныя рэльефныя абклады абразоў, праразныя кадзілы, розны сярэбраны і медны посуд для крамлёўскіх палацавых і іншых маскоўскіх цэркваў. Магчыма зрабіў сярэбраны ківот ля палат царэўны Наталлі Аляксееўны.

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Сучасная беларуская мова. Вучэбна-метадычны комплекс для студэнтаў спецыяльнасці 1-02 03 07-01 «Англійская мова. Беларуская мова і літаратура» / Склад. і агул. рэд. С. М. Лясовіч. — Наваполацк: УА «ПДУ», 2009. — С. 59. — 314 с.

Катэгорыя:Мастакі дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва
Катэгорыя:Ювеліры
Катэгорыя:Постаці Масквы
Тэадора Кробер

**Тэадора Ковел Кракаў Кробер Куін** (; 24 сакавіка 1897, Дэнвер — 4 ліпеня 1979, Берклі, Каліфорнія) — амерыканская пісьменніца, антраполаг, археолаг і даследчыца культуры індзейцаў. Жонка Альфрэда Кробера, маці Урсулы Ле Гуін.

## Біяграфія 
Тэадора Ковел Кракаў нарадзілася ў 1897 годзе ў Дэнверы. Яе бацькі былі ўладальнікамі крамы і мігрантамі з Польшчы. Па словах Тэадоры, яе дзяцінства было шчаслівым. У яе было двое старэйшых братоў. У 1915 годзе Тэадора скончыла школу і паступіла ў Каліфарнійскі ўніверсітэт у Берклі. У 1921 годзе яна скончыла універсітэт *cum laude* і атрымала ступень магістра клінічнай псіхалогіі. Тады ж яна выйшла замуж за Кліфтана Браўна, у іх нарадзілася двое дзяцей. Муж і жонка пражывалі ў Санта-Фэ, дзе Тэадора пачала цікавіцца культурай індзейцаў. У 1923 годзе Кліфтан памёр ад пнеўманіі, якой захварэў падчас Першай сусветнай вайны.

Пасля смерці мужа Тэадора вярнулася ў аспірантуру і пачала вывучаць антрапалогію. Тут яна наведала семінар Альфрэда Крэбера, аднаго з вядучых антраполагаў ЗША, які быў старэйшы за яе на 21 год і таксама быў удаўцом. У 1926 годзе яны пажаніліся. У іх нарадзіліся двое дзяцей. Іх сын  стаў навукоўцам, дачка Урсула — пісьменніцай. У далейшым яна вярнулася да напісання кніг і навуковай працы ўжо пасля таго, як яе дзеці выраслі. У 1959 годзе яна апублікавала зборнік легенд каліфарнійскіх індзейцаў *The Inland Whale*. У 1960 годзе Кробер аўдавела. Праз год яна апублікавала кнігу «Ішы ў двух мірах» пра індзейца Ішы, з якім працаваў яе муж. Кніга атрымала шырокі поспех і стала бэстсэлерам, і сама вучоная стала вядомай. Твор быў перакладзены на дзевяць моў. «Ішы ў двух мірах» лічыцца адной з найбольш вядомых кніг пра індзейцаў. Кробер таксама апублікавала біяграфію свайго мужа *Alfred Kroeber, A Personal Configuratio* і пісала апавяданні, артыкулы і паэзію. Пасля замужжа яна таксама стала цікавіцца мастацтвам. Яна памерла ў 1979 годзе на 83-м годзе жыцця.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Пісьменніцы XX стагоддзя
Катэгорыя:Пісьменніцы ЗША
Катэгорыя:Антраполагі ЗША
Уладзімір Мікалаевіч Краўчанка

**Уладзімір Мікалаевіч Краўчанка** (нар. , Гомельская вобласць, БССР, СССР) — беларускі баскетбаліст і трэнер. Цэнтравы. Майстар спорту СССР.

## Біяграфія 
Выхаванец гомельскага баскетбола. Першы трэнер — Леанід Мікалаевіч Макарэвіч. Навучаўся ў спортынтэрнаце ў Мінску. Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт фізічнай культуры (1978).

У 1970—1980-х гадах быў адным з вядучых гульцоў мінскага РТІ. Таксама выступаў за беларускія клубы «Сож» (Гомель), ЭНКА (Мінская вобласць), «Аўтазаводзец» (Мінск), балгарскі «Лудагорац» (Разград).

У складзе юніёрскай зборнай СССР (U-18) выступаў на чэмпіянаце Еўропы-1974 (5-е месца). У складзе студэнцкай зборнай СССР стаў сярэбраным прызёрам Універсіяды-1977.

Пасля заканчэння БДУФК трапіў пры размеркаванні ў БНТУ, дзе працаваў, з невялікім перапынкам, больш 40 гадоў, быў старшым выкладчыкам кафедры «Спорт» спыртыўна-тэхнічнага факультэта, тренерам студэнцкай каманды па баскетболе. У 2000-х гадах быў другім трэнерам клуба «Мінск-БНТУ», які выступаў у чэмпіянаце Беларусі. У сезоне 1998/99 быў галоўным трэнерам клуба РТІ-АЗАА-2 (Асіповічы).

## Дасягненні 
*  Бронзавы прызёр чэмпіянату Беларусі (3): 1992/1993, 1993/1994, 1994/1995.
*  Сярэбраны прызёр Сусветнай Універсіяды (1): 1977.

## Літаратура 
Бондарь А.И. Летопись белорусского баскетбола. — Мн.: ОО «Белорусская федерация баскетбола», 2005. — С. 28, 37, 108. — 127 с.

## Спасылкі 
* Профіль на сайце БНТУ
* Университет в лицах: Кравченко Владимир Николаевич
* Сегодня, 17 мая, свой день рождения празднует мастер спорта СССР, серебряный призер Летней Универсиады-1977 (Болгария) в составе сборной СССР Владимир Николаевич Кравченко

Катэгорыя:Баскетбалісты Беларусі
Катэгорыя:Баскетбалісты СССР
Катэгорыя:Ігракі РТІ
Катэгорыя:Ігракі «Сожа» Гомель
Катэгорыя:Ігракі ЭНКА (баскетбол)
Катэгорыя:Ігракі «Аўтазаводца» Мінск (баскетбол)
Катэгорыя:Баскетбольныя трэнеры Беларусі
Катэгорыя:Трэнеры БНТУ (баскетбол)
Катэгорыя:Выпускнікі БДУФК
Браты Русо

**Энтані Русо** (, нар. ) і **Джозэф Русо** (, нар. ), вядомыя як **браты Русо** — амерыканскія рэжысёры, прадзюсары і сцэнарысты. Браты здымаюць большасць сваіх прац у асноўным разам.

## Фільмаграфія 
### Фільмы 
## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Рэжысёры ЗША
Катэгорыя:Рэжысёры XX стагоддзя
Катэгорыя:Рэжысёры XXI стагоддзя
Катэгорыя:Прадзюсары ЗША
Катэгорыя:Прадзюсары XX стагоддзя
Катэгорыя:Прадзюсары XXI стагоддзя
Катэгорыя:Сцэнарысты ЗША
Катэгорыя:Сцэнарысты XX стагоддзя
Катэгорыя:Мантажоры ЗША
Катэгорыя:Мантажоры XX стагоддзя
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Эмі»
Аршанскі дзяцінец

**Аршанскі дзяцінец** — дзяцінец старажытнай Ршы (цяпер Орша), упершыню згаданым летапісам пад 1067 годам. 

Старажытнае гарадзішча знаходзілася на Замкавай гары пры ўпадзенні рэчкі Аршыцы ў Дняпро. Дзяцінец меў трохкутную форму з некалькі акругленымі кутамі. Па яго краі быў збудаваны абарончы вал, які дасягаў вышыні 4—5 метраў. Ніз вала падпіраўся бярвеністай сценкай, замацаванай укапанымі слупамі. Уздоўж унутранай падэшвы ішла каменная вымостка. З аднаго боку дзяцінец абараняўся ровам шырынёй 14 метраў і глыбінёй каля 6 метраў. Памеры пляцоўкі дзяцінца складалі 100x75 м (каля 0,57 га). Побач са старажытным дзяцінцам Оршы здаўна існавала прыстань на Дняпры.

Археалагічныя даследаванні праводзіліся А. М. Ляўданскім, Ю. І. Драгуновым і Г. В. Штыхавым. Культурны пласт на Замкавай гары складае да 3,6 м і змяшчае разнастайныя знаходкі старажытнарускага часу, у тым ліку зброю, прылады працы, ўпрыгажэнні і абломкі посуду. У 1856 годзе падчас будаўнічых работ на дзяцінцы Оршы знойдзена кальчуга са стараславянскімі надпісамі, якая стала ўнікальным экспанатам Дзяржаўнага гістарычнага музея ў Маскве. Выяўлены рэшткі наземных зрубных будынкаў і брукаваных дрэвам двароў.

Археалагічныя матэрыялы сведчаць, што Аршанскі дзяцінец быў закладзены ў другой палове XI стагоддзя. У эпоху Вялікага Княства Літоўскага за ровам быў пабудаваны каменны Аршанскі замак.

## Літаратура 
* Куза А. В. Древнерусские городища X—XIII вв. Свод археологических памятников / Ред. А. К. Зайцев. Российский гуманитарный научный фонд.. — М.: Христианское издательство, 1996. — С. 77.
* Ткачёв М. А. Замки Белоруссии. — Изд. 2-е. — Мн.: Полымя, 1987..

Катэгорыя:Гісторыя Оршы
Уладзілен Рыгоравіч Сямёнаў

**Уладзілен Рыгоравіч Сямёнаў** (; нар. ) — савецкі і расійскі артыст балета, балетны педагог, народны артыст СССР (1983).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў горадзе Самара. У 1950 годзе скончыў Ленінградскае харэаграфічнае вучылішча (балетны клас Уладзіміра Панамарова). У 1952—1972 гадах саліст балетнай трупы Ленінградскага дзяржаўнага акадэмічнага тэатра оперы і балета імя С. М. Кірава, з 1970 года — балетмайстар-рэпетытар і педагог, у 1970—1972 гадах старшыня мастацкай калегіі балета тэатра. З 1962 года каля 30 гадоў выкладаў класічны танец у Ленінградскім харэаграфічным вучылішчы.

У 1998 годзе Уладзілен Сямёнаў з жонкай Ірынай Калпаковай з’ехалі ў ЗША, дзе займаюцца выкладчыцкай дзейнасцю, працавалі педагогамі-рэпетытарамі ў Інтэрнацыянальным балетным тэатры Індыянапаліса. З сярэдзіны 1990-х гадоў выкладаюць ў трупе Амерыканскага тэатра балета (Нью-Ёрк, ЗША). Таксама шмат выкладаюць і рэпетыруюць па запрашэннях у розных школах і балетных кампаніях ЗША і іншых краін.

## Творчасць 
Лірычны танцоўшчык з лёгкім скачком і бездакорным аздабленнем танца, майстар падтрымкі. Танец Уладзілена Сямёнава акадэмічны, манера
элегантная, высакародная. У эмацыйнай стрыманасці шукаў сучасную танальнасць выканальніцтва.

Дэбютаваў партыяй Юнака ў балеце «Шапэніяна» Ф. Шапэна. Сярод іншых партый Уладзілена Сямёнава: Зігфрыд, Дэзірэ, Прынц («Лебядзінае возера», «Спячая прыгажуня», «Шчаўкунок» П. І. Чайкоўскага); Жан дэ Брыен («Раймонда» А. Глазунова); Яўген («Медны коннік» Р. Гліэра; Прынц («Папялушка» С. С. Пракоф’ева); Вацлаў, Акцёр («Бахчысарайскі фантан», «Полымя Парыжа» Б. Астаф’ева); Арбенін («Маскарад» Л. А. Лапутіна) і іншыя.

Зняўся ў тэлефільме-канцэрце «Танчыць Ірына Калпакова» (1976), фільме-спектаклі «Шапэніяна» (1958).

## Узнагароды і званні 
* Заслужаны артыст РСФСР (1962)
* Народны артыст РСФСР (1972)
* Народны артыст СССР (1983)
* Ордэн «Знак Пашаны» (1988)

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* Семенов Владлен Григорьевич // *Деген А. Б., Ступников И. В.* Ленинградский балет. 1917—1987: Словарь-справоч­ник. — Л.: Советский композитор, 1988. — С. 174—175. — 264 с., ил., 2,5 л. ил. — 13 000 экз.
* 

## Спасылкі 
* Семенов, Владилен Григорьевич // ТАСС
* Владлен Григорьевич Семёнов // Belcanto.ru
* Владилен Семёнов // КИНО-ТЕАТР.ру

Катэгорыя:Артысты балета Расіі
Катэгорыя:Артысты балета СССР
Катэгорыя:Артысты балета Марыінскага тэатра
Катэгорыя:Артысты балета XX стагоддзя
Катэгорыя:Балетныя педагогі паводле алфавіта
Катэгорыя:Балетныя педагогі Расіі
Катэгорыя:Балетныя педагогі СССР
Катэгорыя:Балетныя педагогі XX стагоддзя
Катэгорыя:Балетныя педагогі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Балетмайстры СССР
Катэгорыя:Балетмайстры XX стагоддзя
Кубак Беларусі па баскетболе 2014

**Кубак Беларусі па баскетболе 2014** — спаборніцтвы па баскетболе, якія прайшлі 27-28 снежня 2014 года ў Гродне. Кубак Беларусі па баскетболе разыгрываўся ў 18-ы раз. 6-ы раз запар трафей выйгралі Цмокі-Мінск.

## Сетка плэй-оф 
## Паўфіналы 
## Матч за 3-е месца 
## Фінал 
## Узнагароды 
* MVP фіналу чатырох: / Бранка Міркавіч (Цмокі-Мінск)

## Гл. таксама 
* Чэмпіянат Беларусі па баскетболе 2014/2015

## Спасылкі 
* 

2014
Катэгорыя:2014 год у баскетболе
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2014 годзе
Катэгорыя:2014 год у Гродне
Катэгорыя:Снежань 2014 года
Полацкі паход Мсціслава Вялікага

**Полацкі паход Мсціслава Вялікага (1127)** — сілавая змена ўлады войскамі вялікага князя кіеўскага Мсціслава Вялікага ў Полацкім княстве. Давыд Усяславіч быў зрынуты, на полацкае княжанне пасаджаны Рагвалод Усяславіч.

## Гісторыя 
Мсціслаў Вялікі пасля смерці бацькі (1125) атрымаў толькі Кіеўскую зямлю. Яго сын Усевалад княжыў у Ноўгарадзе. У астатніх рускіх землях княжылі ўласныя дынастыі альбо малодшыя Манамахавічы. Калі Усевалад Ольгавіч выгнаў з Чарнігава свайго дзядзьку Яраслава Святаславіча, ён даў Мсціславу за неўмяшанне Курск, і той пасадзіў у ім свайго сына Ізяслава. У сувязі з паходам 1127 года ў якасці смаленскага князя ўпершыню згаданы Расціслаў Мсціславіч, у той час як пры паходах на Глеба Менскага (1117—1119) (да смерці Святаполчычаў у Тураве) Смаленскім князем быў Вячаслаў Уладзіміравіч.

Летапіс не паказвае прычын Полацкага паходу, але падрабязна апісвае яго.
# Тураўскі, Валынскі, Гарадзенскі і Клецкі атрады аблажылі Ізяслаўль.
# Чарнігава-Северскія атрады былі накіраваны пад Стрэжаў.
# Кіеўскі ваявода Іван Вышаціч з чорнымі клабукамі да Барысава.
# Смаленскі атрад накіраваны пад Друцк.
Уварванне было запланавана адначасова з усіх напрамкаў у жніўні. Ізяслаў Мсціславіч Курскі прыйшоў пад Лагойск на дзень раней вызначанага, захапіў у палон Брачыслава Давыдавіча і далучыўся да групы, якая аблажыла Ізяслаўль.

Затым у Полацкую зямлю ўвайшло і наўгародскае войска на чале з Усеваладам Мсціславічам, і тады полацкае веча вырашыла выгнаць Давыда і прыняць Рагвалода.

## Наступствы 
Верагодна, Рагвалод Усяславіч з-за адсутнасці падтрымкі не змог утрымацца ва ўладзе, і на полацкае княжанне зноў вярнуўся Давыд. Тады ў 1130 годзе Мсціслаў Вялікі выслаў полацкіх князёў, уключаючы свайго зяця Брачыслава Давыдавіча, у Візантыю, а ў Полацку пасадзіў свайго сына Ізяслава. Давыд Усяславіч з ссылкі не вярнуўся; верагодна, ён памёр у ссылцы.

У 1132 годзе пасля смерці Мсціслава Вялікага і пачатку барацьбы малодшых Манамахавічаў з Мсціславічамі ў Полацк вярнуўся Васілька Святаславіч. Далей у Полацку, аж да ўваходжання ў Вялікае Княства Літоўскае, княжылі нашчадкі Усяслава Брачыславіча.

## Спасылкі 
* Ипатьевская летопись
* Л.Войтович КНЯЗІВСЬКІ ДИНАСТІЇ СХІДНОЇ ЄВРОПИ
Катэгорыя:Міжусобныя войны на Русі
Катэгорыя:Войны XII стагоддзя
Катэгорыя:1120-я
Лера Яскевіч

**Валерыя Русланаўна Яскевіч** (больш вядомая як — **Лера Яскевіч**; ) — беларуская спявачка, відэаблогер, удзельніца ўкраінскага шоу «Х-фактар. 8 сезон».

## Біяграфія 
Родам з Багушэўска Віцебская вобласць. Вучылася ў БДУКІ, аднак перапыніла навучанне дзеля сольнай кар’еры. Youtube-канал завяла ў 2012 годзе, запаўняючы яго каверамі на розныя песні. На 1 лютага 2024 года колькасць падпісчыкаў перавышае 663 тысячы.

У 2017 годзе Лера стала ўдзельніцай украінскага шоу талентаў X-Factor.

З 2018 года Лера пачала выпускаць аўтарскі матэрыял, кліпы на яе песні з’яўляюцца на музычных каналах у Расіі, Беларусі і Украіны, рэгулярна дае інтэрв’ю буйным беларускім СМІ і ўдзельнічае спікерам у сферы відэаблогінгу.

Дае канцэртныя туры, з’яўляецца запрошаным артыстам музычных фестываляў, якія праводзяцца ў Беларусі, Расіі і Украіне.

У 2020 годзе напярэдадні і пасля прэзідэнцкіх выбараў у Беларусі падтрымала мірныя акцыі салідарнасці.

У 2022 годзе пераехала ў Польшчу.

## Творчасць 
Яе творчасць рэгулярна асвятляецца ў беларускіх і расійскіх музычных медыя.

### Дыскаграфія 
**Альбомы**

* «Лучшая подруга» (2021)
* «Музыка из кармана» (2020)
* «Привязанность» (2019)
* «YOLO» (2019)

**Сінглы**

* «Месяц»
* «Добро пожаловать»
* «Весной»
* «Она горит»
* «До встречи»
* «Унеси»
* «Давай не будем»
* «Алиби»
* «JOHN»

### Відэаграфія 
### Узнагароды 
* Пераможца першага музычнага YouTube-шоу краіны «Смелее» ад Альфа-Банка.
* Jager Music Awards (2019) у намінацыі «Young Blood, People’s Choice, Беларусь».
* «Песня года Беларусі» (2020) ў намінацыі «Адкрыццё года».
## Зноскі
Катэгорыя:Артысты
Катэгорыя:Блогеры Беларусі
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Беларусі
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі паводле алфавіта
Пінскі дзяцінец

**Пінскі дзяцінец** — умацаваная цэнтральная частка старажытнага Пінеска, упершыню згаданага ў Іпацьеўскім летапісе пад 1097 годам. Пасля адасаблення ўдзельнага Пінскага княства тут знаходзілася рэзідэнцыя пінскіх князёў.

Драўляны дзяцінец Пінска размяшчаўся ў межах сучаснага горада на левым узвышаным беразе ракі Піна. Месцазнаходжанне насупраць месца ўпадзення Піны ў Прыпяць дазваляла кантраляваць асноўныя магістральныя водныя напрамкі на захад па Піне, на поўдзень (уверх па Прыпяці) і на ўсход (уніз па Прыпяці). Па даных археалагічных даследаванняў і старых планах аб’ект быў умацаваны па ўсім перыметры валам і ровам. Шырыня вала ў яго падножжа складала 30 м, а яго вышыня дасягала 7—8 м. Памеры дзяцінца складалі 194x148 м, а плошча — каля 2 га. Форма была круглявай, з захаду, поўначы і поўдня яго паўколам ахопліваў вакольны горад плошчай да 4 га, які, у сваю чаргу, быў акружаны з вонкавага боку неўмацаваным пасадам. З паўднёвага боку дзяцінец амаль ушчыльную падыходзіў да берага Піны, і яго схілы практычна стульваліся з берагавой лініяй. Ля ўезду з паўночнага боку размяшчалася гандлёвая плошча. Паўкруглы выступ у валападобных узвышэннях ля ўезду дазваляе выказаць здагадку, што тут раней знаходзілася абарончая вежа. У дзяцінцы разам з княжацкім дваром размяшчалася Дзмітрыеўская царква.

Культурны пласт на пінскім гарадзішчы дасягае 5 м. Значныя раскопкі на гэтым месцы праводзілі Раўдзіна, Міралюбаў, Рабнікаў, Лысенка. Выкрыты шматлікія драўляныя пабудовы, насцілы вуліц і двароў, сабрана разнастайная калекцыя зброі, прылад працы, упрыгожванняў, прадметаў бытавога ўжытку, паліўных керамічных плітак. Археалагічнымі раскопкамі выяўлены чатыры старажытныя вуліцы: дзве з іх былі накіраваны радыяльна, ад дзяцінца да знешняга вала, дзве іншыя – паўкальцавыя, паўтаралі абрысы вала. Вуліцы мелі драўляную вымостку, двары размяшчаліся паабапал і агароджваліся частаколамі.

## Літаратура 
* Куза А. В. Древнерусские городища X–XIII вв. Свод археологических памятников / Ред. А. К. Зайцев. Российский гуманитарный научный фонд.. — М.: Христианское издательство, 1996. — С. 95.
* Лысенко П. Ф. Древний Пинск. XI-XIII вв. Пинская региональная типография. Пинск, 2007.

Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Пінска
Катэгорыя:Гісторыя Пінска
Кробер

**Кробер** — прозвішча.

## Вядомыя асобы 
* Альфрэд Льюіс Кробер — амерыканскі антраполаг і пісьменнік, даследчык культуры індзейцаў
* Тэадора Кробер — амерыканская пісьменніца, антраполаг, археолаг і даследчыца культуры індзейцаў
* Урсула Кробер Ле Гуін — выбітная амерыканская пісьменніца-фантастка
Паўднёва-Арэгонскі ўніверсітэт

**Паўднёва-Арэгонскі ўніверсітэт** () — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў горадзе Эшленд у штаце Арэгон, ЗША.

## Агульная характарыстыка 
Вучэльня была заснавана ў 1872 годзе як Эшлендская акадэмія, знаходзіцца ў сваім цяперашнім месцы з 1926 года і была вядома пад дзевяццю іншымі назвамі, перш чым прыняць сваю цяперашнюю назву ў 1997 годзе. Кампус знаходзіцца ўсяго ў 14 мілях ад мяжы штата Арэгон з Каліфорніяй і займае 175 акраў. Універсітэт з'яўляецца сябрам Амерыканскай асацыяцыі дзяржаўных каледжаў і універсітэтаў.

## Дыдактычныя падраздзяленні 
* мастацтваў
* бізнесу, камунікацый і экалогіі
* адукацыі, здароўя і лідарства
* гуманітарных навук і культуры
* сацыяльных навук
* прыродазнаўчых навук, тэхналогій, інжынерыі і матэматыкі

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Арэгон

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты паводле алфавіта
Катэгорыя:Універсітэты Арэгона
Кубак Беларусі па баскетболе 2013

**Кубак Беларусі па баскетболе 2013** — спаборніцтвы па баскетболе, якія праходзілі ад 11 кастрычніка да 21 снежня 2013 года. Кубак Беларусі па баскетболе разыгрываўся ў 17-ы раз. 5-ы раз запар трафей выйгралі Цмокі-Мінск. MVP «фіналу чатырох» — Кіт Бэнсан (Цмокі-Мінск).

## Адборачная стадыя 
### Група А 
### Група Б 
Крыніцы: 

## Сетка плэй-оф 
## Паўфіналы 
## Матч за 3-е месца 
## Фінал 
## Турнірная табліца 
## Узнагароды 
* MVP фіналу чатырох:  Кіт Бэнсан (Цмокі-Мінск)

## Гл. таксама 
* Чэмпіянат Беларусі па баскетболе 2013/2014
* Першая ліга чэмпіянату Беларусі па баскетболе 2013/2014

## Спасылкі 
* 

2013
Катэгорыя:2013 год у баскетболе
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2013 годзе
Заходне-Арэгонскі ўніверсітэт

**Заходне-Арэгонскі ўніверсітэт** () — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў горадзе Монмут у штаце Арэгон, ЗША.

## Агульная характарыстыка 
Вучэльня была першапачаткова заснавана ў 1856 годзе Вучнямі Хрыста (асноўнай пратэстанцкай хрысціянскай дэнамінацыяй у ЗША) як Монмутскі ўніверсітэт. Сёння ва ўніверсітэце можна атрымаць ступені бакалаўра і магістра. У 2015 годзе выданне U.S. News & World Report паставіла вучэльню на 77-е месца сярод рэгіянальных універсітэтаў на Захадзе ЗША.

## Дыдактычныя падраздзяленні 
* Каледж адукацыі
* Каледж вольных мастацтваў і навук

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Арэгон

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты паводле алфавіта
Катэгорыя:Універсітэты Арэгона
Смялоўскі

**Смялоўскі** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Ігар Смялоўскі — польскі акцёр
* Уладзімір Емяльянавіч Смялоўскі — беларускі спецыяліст у галіне здабычы торфу
Монмут

**Монмут**:

## Вялікабрытанія 
* Монмут (Монмутшыр)

## ЗША 
* Монмут (Арэгон)
Монмут (Арэгон)

**Монмут** () — горад у акрузе Полк штата Арэгон, ЗША. Насельніцтва - 9534 чалавекі (перапіс 2010). Размешчаны на вышыні 65 м над узроўнем мора. Уваходзіць у Сейлемскі метрапалітэнскі статыстычны арэал. Быў названы ад роднага горада першых пасяленцаў з Монмута, штат Ілінойс. Заходне-Арэгонскі ўніверсітэт.

Катэгорыя:Гарады Арэгона
Матадор (Тэхас)

**Матадор** () — горад у ЗША, размешчаны ў паўночнай частцы штата Тэхас, адміністрацыйны цэнтр акругі Мотлі. Па дадзеных перапісу за 2010 год колькасць жыхароў складала 607 чалавек, паводле ацэнкі Бюро перапісу ЗША ў 2016 годзе ў горадзе пражывала 589 чалавек. Паселішча атрымала назву ў гонар ранча Матадор, якое было створана ў 1879 годзе. Паштовае аддзяленне з'явілася на ранча яшчэ да ўтварэння горада, у 1886 годзе. У 1891 годзе была створана акруга Мотлі і Матадор быў выбраны адміністрацыйным цэнтрам.

Катэгорыя:Гарады Тэхаса
Вал-Вердэ (акруга)

**Вал-Вердэ** () — акруга штата Тэхас Злучаных Штатаў Амерыкі. Насельніцтва — 44856 чалавек (2000). Па ацэнцы бюро перапісу насельніцтва ЗША ў 2008 годзе насельніцтва акругі складала 48 053 чалавек. Акруговы цэнтр — горад Дэль-Рыа.

Акруга Вал-Вэрдэ была сфарміравана ў 1885 годзе з участкаў акруг Крокет, Кіні і Пекас. Названа ў гонар бітвы Вал-Вердэ ў Грамадзянскай вайне.

Катэгорыя:Акругі Тэхаса
Далас (акруга, Тэхас)

**Акруга Далас** () — акруга ЗША, у штаце Тэхас. Афіцыйна ўтворана ў 1846 годзе з участкаў акруг Накадочэс і Робертсан, і названа ў гонар Джорджа Міфліна Даласа — 11-га віцэ-прэзідэнта ЗША. Насельніцтва — 2218899 чалавек (2000). Паводле ацэнкі бюро перапісу насельніцтва ЗША ў 2008 годзе колькасць жыхароў акругі павялічылася да 2 412 827 чалавек, што адпавядае дзевятаму месцу ў спісе самых густанаселеных акруг Тэхаса. Акруговы цэнтр — горад Далас — трэці па насельніцтве горад штата і дзевяты ў ЗША.

Катэгорыя:Акругі Тэхаса
Эшленд (Арэгон)

**Эшленд** () — горад у ЗША, у акрузе Джэксан, штат Арэгон . Насельніцтва — 20 078 чалавек (2010). Паўднёва-Арэгонскі ўніверсітэт.

Катэгорыя:Гарады Арэгона