Бітва за Басру (2003)

**Бітва за Басру** — адна з першых бітваў Іракскай вайны ў перыяд ўварвання ў Ірак. Сутыкненні пераважна ішлі паміж іракскімі і брытанскімі войскамі.

## Баі ў ваколіцах 
З самага пачатку ўварвання Басра падвяргалася інтэнсіўным бамбардзіроўкам авіяцыі міжнароднай кааліцыі. Горад абараняў 3-і армейскі корпус іракскай арміі. З боку брытанскіх войскаў прымала ўдзел 7-я танкавая брыгада. 23 сакавіка баі завязаліся ў прыгарадах горада, іракская армія пайшла ў контрнаступленне.

25 сакавіка каля канала Шат-Аль Басра быў знішчаны брытанскі танк Чэленджэр 2, як паведамлялася, ад стрэлу аднатыпнага танка. У выніку выбуху загінулі два танкіста, у танка сарвала вежу.

26 сакавіка над горадам збіта два брытанскіх БПЛА «Фенікс».

27 сакавіка паведамлялася, што брытанскія войскі захапілі тэлебачанне і радыёстанцыю Басры. У гэты ж дзень яны ўступілі ў найбуйнейшае танкавае змаганне з часоў Другой сусветнай вайны. У ходзе бітвы Каралеўская шатландская драгунская гвардыя знішчыла 14—15 іракскіх танкаў Т-55, не нясучы страт.

У пачатку красавіка ў выніку блакады і недахопу медыкаментаў у горадзе пачалася эпідэмія халеры.

4 красавіка над Басрай збіты яшчэ два брытанскіх «Фенікса».

24 сакавіка брытанская 847-я эскадрылля марской авіяцыі займалася тылавым забеспячэннем наземных войскаў разгорнутых у Кэмп-Вікінг, Кувейт. Выкарыстоўваліся верталёты Westland Gazelle і Westland Lynx AH.7 для разведкі і транспарціроўкі. Праз 11 дзён эскадрылля знішчыла 43 мэты вакол Паўднёвай Басры без страт.

Тады пры падтрымцы танкаў брытанцы сталі авалодваць ускраінамі горада. 27 сакавіка брытанская 3-я брыгада спецыяльнага прызначэння Каралеўскай марской пяхоты двойчы здзяйсняла рэйды ў прыгарадзе Абу-аль-Хасіб пры падтрымцы танкаў; 40-ы батальён 3-й брыгады СпН КМП падчас разведкі выявіў пазіцыі іракскіх войскаў у прыгарадзе.

30 сакавіка брытанскія войскі правялі аперацыю «Джэймс» (Operation James) з мэтай захопу пагорка Абу-аль-Хасіб. Роты Альфа (A), Брава (B) і Дэльта (D) 40-га батальёна 3-й брыгады СпП і манеўраная група падтрымкі (Maneuver Support Group) атакавалі прыгарад. 3-я брыгада СпН КМП захапіла мост праз раку, якая аддзяляе горад ад прыгарада пасля перастрэлкі з 20-30 іракскімі салдатамі. Брытанскія марпехі сустракалі эпізадычны супраціў падчас аперацыі ў прыгарадзе. Падтрымку ім аказваў эскадрон Challenger 2 Каралеўскай шатландскай драгунскай гвардыі. Да 31 сакавіка прыгарад быў ачышчаны ад іракскіх сіл.

## Штурм горада 
Брытанскія танкі і мотапяхота 7-й танкавай брыгады, вядомай як «Пустынныя пацукі» (Desert Rats), увайшлі ў цэнтр горада з паўночнага боку 6 красавіка. Брытанскія салдаты знішчылі штаб-кватэру партыі Баас, страціўшы трох вайскоўцаў. Неўзабаве стала відавочна, што іракская абарона развальваецца, іракцы пакідалі пазіцыі, брыгада на працягу 3 гадзін змагалася супраць 300 праціўнікаў у літаратурным каледжы, у канчатковым выніку атрымаўшы перамогу над апалчэнцамі-фідаінамі.

У ходзе штурму было захоплена 300 іракскіх палонных.

## Фейкавыя паведамленні 
7 красавіка адзін з вайскоўцаў 7-й брыгады заявіў, што кааліцыйныя войскі ўвайшлі ва ўсе раёны горада, у тым ліку ў ягоны гістарычны цэнтр і што ў Басры знаходзяцца чатыры тысячы байцоў, 200 танкаў і сотні бронетранспарцёраў. Кіраўніком горада быў прызначаны адзін з іракскіх шэйхаў. Тады ж паведамлялася, што ў горадзе знайшлі цела Алі Хасана аль-Маджыда, але пасля ўся гэтая інфармацыя убыла абвергнута. На месцы выбуху авіяцыйнай бомбы, скінутай амерыканскім самалётам, замест Маджыда знайшлі целы 17 мірных грамадзян.

## Зноскі 
Катэгорыя:Бітвы і аперацыі Іракскай вайны
Катэгорыя:Бітвы ЗША
Катэгорыя:Бітвы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Бітвы Аўстраліі
Катэгорыя:Бітвы паводле алфавіта
Катэгорыя:Сакавік 2003 года
Катэгорыя:Канфлікты 2003 года
Катэгорыя:Красавік 2003 года
Катэгорыя:Бітвы Польшчы