Ганс Якаб Крыстофель фон Грымельсгаўзен

**Ганс Якаб Крыстофель фон Грымельсгаўзен** (, каля 1622, Гельнгаўзен — , Рэнхен) — нямецкі пісьменнік, аўтар папулярнага рамана «Авантурнік Сімпліцысімус», аднаго з найвыдатнейшых твораў нямецкай літаратуры XVII стагоддзя. Стваральнік нямецкага раману.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Гельнгаўзене (зямля Гесэн). У дзесяцігадовым узросце быў выкрадзены гесэнскімі салдатамі, сярод якіх адчуў усе прыгоды вайсковага жыцця ў часе Трыццацігадовай вайны. Пад канец вайны паступіў на службу Францу Эгану фон Фюрстэнбергу (), біскупу ў Страсбургу, і ў 1665 стаў суддзёй у Рэнхене, Бадэн.

### «Авантурнік Сімпліцысімус» 
Атрымаўшы пасаду, прысвяціў сябе літаратуры і ў 1668 апублікаваў раман «Авантурнік Сімпліцысімус» (*Der abenteuerliche Simplicissimus*). За аснову свайго твора аўтар узяў традыцыю пікарэскі, іспанскіх круцельскіх раманаў, ужо выдомых на той час у Германіі. Па вялікім рахунку, Сімпліцысімус з’яўляецца аўтабіяграфічным творам. Галоўная тэма рамана — тэма народу, узвелічэнне селяніна і яго працы.

У пачатку рамана герой нічога не ведае аб навакольным свеце, нічога не бачыў, акрамя «палацу» свайго «татусі». Але жорсткая, няўмольная рэчаіснасць — вайна — уладна ўрываецца ў гэты мірок, і пачынаюцца неверагодныя, трагічныя і смешныя прыгоды героя (вонкавае дзеянне) і яго ўнутраныя метамарфозы, барацьба за сваю чалавечую сутнасць (дзеянне ўнутранае). Уражлівыя сцэны Трыццацігадовай вайны, з дапамогай якіх складаецца ўражанне аб тагачасных падзеях, робяць кнігу адным з найкаштоўнейшых дакументаў таго часу. Пакінуты без прытулку маленькі Сімпліцый сустракае ў лесе пустэльніка, які вучыць яго грамаце і выхоўвае ў духе аскетызму. Пасля смерці любімага настаўніка ён жыве адзін, але вайна вымушае яго выйсці ў свет. У крэпасці Ганаў юнак назірае за разгульным жыццём пры двары губернатара ў той час, як сотні людзей пакутуюць ад голаду. Ён са смуткам канстатуе:

Губернатар робіць з яго блазна, прыбіраючы юнака ў воўнавае адзенне з вялікімі вушамі. Карыстаючыся сваёй роляй блазна, Сімпліцый пачынае «са смехам праўду гаварыць», весці дзёрскія застольныя гутаркі (дыскурсы), вартыя самых адукаваных і дасціпных людзей свайго часу. Аднак зменлівасці жыцця не пакідаюць Сімпліцыя. Ён то багацее, то зноў пакутуе ад галечы, становіцца героем галантных прыгод у Парыжы, трапляе ў Масковію, сустракаецца з піратамі. Пад канец рамана Сімпліцый зноў становіцца пустэльнікам. Ён адмаўляецца ад навакольнага свету, поўнага несправядлівасці. За паўстагоддзя да Рабінзона Круза герой Грымельсгаўзена ўзрабляе незаселены востраў і піша:

Свет, які неразумна ўпарадкаваны, не створаны для дзівакоў Сімпліцысімусаў. Такой сумнай высновай і завяршаецца кніга.

### Крытыка 
Гісторык Роберт Эрганг спысылаеццца на працу Гюстава Кёнеке «Quellen und Forschungen zur Lebensgeschichte Grimmelshausens» робячы выснову, што:
: «*падзеі, прадстаўленыя ў навеле «Сімпліцысімус», наўрад ці былі аўтабіяграфічнымі з тых пор, як [Грымельсгаўзен] вёў мірнае жыццё ў ціхіх гарадках і вёсках на ўскраінах Чорнага Лесу, а матэрыял, які ён уключыў у сваю працу, не быў узяты з яго ўласнага досведу, а з’яўляўся ўспамінамі з мінулага, сабраных з чутак, ці створаных уласным творчым уяўленнем*» 

## Іншыя творы 
Сярод яго іншых твораў звычайна згадваюцца:

* *Die Ertzbetrügerin and Landstörtzerin Courasche (1669)*
* *Der seltsame Springinsfeld (1670)*
* *Das wunderbarliche Vogelnest (1672)*

Такія яго творы, як *Der teutsche Michel* (1670), і навелы, як *Dietwald und Amelinde* (1670) маюць другасную ролю ў яго літаратурнай спадчыне. Пісьменнік памёр 17 жніўня 1676. У 1879 годзе ў Рэнхене (цяпер у зямлі Бадэн-Вюртэмберг) Грымельсгаўзену быў усталяваны помнік, а ў 1998 годзе быў адчынены музэй «Дом Сімпліцысімуса».

## Пераклады твораў на беларускую мову 
У 1997 годзе ў часопісе «*Мастацкая літаратура*» на беларускай мове быў апублікаваны раман «*Авантурнік Сімпліцысімус*». Пераклад зрабіў Васіль Сёмуха. Ён таксама пераклаў два вершы Грымельсгаўзэна.

## Спасылкі 
* 
* Старонка аўтара на сайце Projekt Gutenberg-DE са спасылкамі на творы 
* Тэкст «Авантурніка Сімпліцысімуса» на сайце Projekt Gutenberg-DE 

Катэгорыя:Удзельнікі Трыццацігадовай вайны
Катэгорыя:Пісьменнікі Германіі
Катэгорыя:Пісьменнікі барока
Катэгорыя:Нямецкамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Пісьменнікі XVII стагоддзя