open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Лукас Білья

**Лукас Радрыга Білья** (; нар. , Мерседэс, Аргенціна) — аргенцінскі футбаліст, паўабаронца турэцкага клуба «Фаціх Карагюмрук» і былы ігрок нацыянальнай зборнай Аргенціны.

## Кар’ера 
### Клубная 
Займаўся футболам у клубе «Эстудыянтэс» з роднага горада Мерседэс і «Аргенцінас Хуніярс», за апошні з якіх дэбютаваў у дарослым футболе ў 2003 годзе. У клубе правёў 2 сезоны, пасля чаго перайшоў у клуб «Індэпенд’ентэ».

Сваёй гульнёй за «Індэпенд’ентэ» прыцягнуў увагу прадстаўнікоў трэнерскага штаба бельгійскага «Андэрлехта», да складу якога далучыўся ў 2006 годзе. Згуляў за «Андэрлехт» наступныя сем сезонаў сваёй гульнявой кар’еры, правёўшы больш за 200 матчаў у чэмпіянаце Бельгіі.

23 ліпеня 2013 года «Лацыа» абвясціў пра пераход Більі ў свой склад. Ігрок падпісаў кантракт на пяць гадоў. У складзе «Лацыа» стаў адным з лідараў і капітанам каманды. У ліпені 2017 года быў набыты «Міланам», з якім падпісаў трохгадовы кантракт.

Па заканчэнні сезона 2019/20 пакінуў «Мілан» у якасці свабоднга агента, і ў верасні 2020 года далучыўся да турэцкага клуба «Фаціх Карагюмрук», які выйшаў у Супер Лігу.

### Міжнародная 
У 2011 годзе Лукас дэбютаваў у афіцыйных матчах у складзе нацыянальнай зборнай Аргенціны.

## Дасягненні 
**«Андэрлехт»**
* Чэмпіён Бельгіі (4): 2007, 2010, 2012, 2013
* Уладальнік Кубка Бельгіі: 2007
* Уладальнік Суперкубка Бельгіі (4): 2006, 2007, 2010, 2012

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* Профіль на сайце *footballdatabase.eu* 

Катэгорыя:Футбалісты Аргенціны
Катэгорыя:Ігракі зборнай Аргенціны па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Фаціх Карагюмрук
Катэгорыя:Ігракі ФК Мілан
Катэгорыя:Ігракі ФК Лацыа
Катэгорыя:Ігракі ФК Андэрлехт
Катэгорыя:Ігракі ФК Індэпенд’ентэ
Катэгорыя:Ігракі ФК Аргенцінас Хуніярс
Бельскі прывілей

**Бельскі прывілей** — прывілей, выданы вялікім князем літоўскім Жыгімонтам Аўгустам 1 ліпеня 1564 года на сойме ў Бельску Падляшскага ваяводства.

Адзін з юрыдычных актаў, што ўдасканальвалі прававыя нормы Статута Вялікага Княства Літоўскага 1529 г. Апублікаваны ў час падрыхтоўкі Статута Вялікага Княства Літоўскага 1566 г. пасля настойлівых просьбаў шляхты, якая намагалася пашырыць свае саслоўныя і палітычныя правы.

Паводле прывілея ўтвараліся выбарныя шляхецкія саслоўныя суды, на месцах судовыя органы аддзяляліся ад велікакняжацкай адміністрацыі. Абвяшчаў роўнасць шляхты перад судом і законам. Вялікі князь гарантаваў неўмяшанне адміністрацыі (ваявод і старастаў) у судовыя справы шляхты і абяцаў у хуткім часе выдаць на сойме новы статут, у якім прадугледжвалася ўтварэнне судоў, што выбіраліся шляхтай. Асобна агаворвалася, што правы царквы і духоўных судоў (каталіцкіх і праваслаўных) захоўваюць сваю сілу на падставе даўніх прывілеяў, якія мелі каталіцкія біскупы і праваслаўныя ўладыкі.

У складанай палітычнай сітуацыі ў час Інфлянцкай вайны 1558—1582 гадоў на абмежаванне сваёй улады і прэрагатыў у судовых адносінах пайшлі не толькі вялікі князь, але і паны-рада і старасты (пераважна магнаты). Яны былі вымушаны адмовіцца ад сваіх судовых правоў і даходаў дзеля кансалідацыі саслоўя феадалаў. Усе палажэнні прывілея былі ўзяты з праекта новага статута. Аднак у Статуце 1566 г. яны сфармуляваны больш поўна і дакладна. Дапаможны, службовы характар прывілея выявіўся ў тым, што ў Статуце 1566 ён змешчаны як уводны закон і склаў з ім адзіны прававы акт.

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш — Мн.: БелЭн, 1996. — Т. 3. — 511 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0068-4 (т. 3).
* Грыцкевіч, А. П. Бельскі прывілей / А. П. Грыцкевіч //  — С. 10.
* Грыцкевіч, А. Бельскі прывілей 1564 / Анатоль Грыцкевіч // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя: у 2 т. / рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) [і інш.] мастак З. Э. Герасімовіч]. Т. 1: А—К. — Мн: Беларуская энцыклапедыя — 684, [2] с. — С. 310. — ISBN 978-985-11-0393-1

Катэгорыя:Крыніцы права ў Вялікім Княстве Літоўскім
Катэгорыя:З’явіліся ў 1564 годзе
Катэгорыя:Падзеі 1 ліпеня
Бельскі павет (Гродзенская губерня)

**Бельскі павет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў Расійскай імперыі ў XIX—XX стагоддзях. Утвораны ў ліпені 1808 года ў складзе Беластоцкай вобласці. Цэнтр — Бельск-Падляскі. З 1842 года ў Гродзенскай губерні. Плошча 3130,1 кв. вярсты, насельніцтва 164 441 чалавек (1897).

У Першую сусветную вайну акупіраваны германскімі войскамі. З 1918 года тэрыторыя павета пад кантролем Польшчы, дзе ў 1919 годзе быў утвораны новы Бельскі павет у складзе Беластоцкага ваяводства. Паводле Рыжскага дагавора 1921 года тэрыторыя павета засталася ў складзе Польшчы.

## Насельніцтва 
Паводле перапісу 1897 года ў павеце жыло 164,4 тысяч чалавек, у тым ліку ўкраінцаў — 39,1 %; палякаў — 34,9 %; яўрэяў — 14,9 %; рускіх — 5,9 %; беларусаў — 4,9 %. У павятовым горадзе Бельску жыло 7 464 чал.

## Адміністрацыйны падзел 
У 1913 годзе ў павеце было 15 валасцей:

* Аляксандраўская воласць (цэнтр — в. Аляксандраўка),
* Алексінская воласць (цэнтр — в. Алексін),
* Гарадзіская воласць (цэнтр — с. Гарадзіск),
* Дубажынская воласць (цэнтр — с. Дубажын),
* Кленіцкая воласць (цэнтр — с. Кленікі),
* Лосінская воласць (цэнтр — с. Лосінка),
* Малешаўская воласць (цэнтр — с. Малешы),
* Наройская воласць (цэнтр — с. Наройкі),
* Навабярозаўская воласць (цэнтр — с. Навабярозава),
* Орлянская воласць (цэнтр — м. Орля),
* Паўлаўская воласць (цэнтр — в. Паўлы),
* Пасынкаўская воласць (цэнтр — с. Пасынкі),
* Райская воласць (цэнтр — в. Гацькі),
* Семяцкая воласць (цэнтр — м. Семятычы),
* Шкурэцкая воласць (цэнтр — в. Шкурэц)

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Паветы Гродзенскай губерні
Катэгорыя:Беластоцкая вобласць (Расійская імперыя)
Вялікае (возера, Глыбоцкі раён)

**Вялі́кае** — возера ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці Беларусі ў басейне ракі Бярозаўка, у паўночна-заходняй частцы горада Глыбокае.

Плошча паверхні возера 0,89 км². Даўжыня 2,15 км, найбольшая шырыня 0,73 км. Даўжыня берагавой лініі каля 5,5 км. Найбольшая глыбіня 5,7 м, сярэдняя 3,4 м. Плошча вадазбору 40,1 км².
Катлавіна возера складаецца з двух плёсаў. Схілы катлавіны вышынёй 3—10 м, усходнія да 18 м. Берагі нізкія, месцамі забалочаныя. Мелкаводдзе пясчанае. Астатнюю частку дна высцілае сапрапель. У паўночнай частцы возера востраў плошчай каля 0,7 га. Возера значна зарастае. Упадаюць 5 ручаёў. На поўдні ўпадае каналізаваная пратока з возера Кагальнае, на поўначы выцякае каналізаваная пратока ў возера Падлужнае.

У возеры водзяцца лешч, шчупак звычайны, гусцяра, плотка, краснапёрка, акунь, лінь і іншыя віды рыб.

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* *Иванов-Смоленский В. Г.* Все озёра Беларуси. Популярная иллюстрированная энциклопедия. Т. 2.

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Глыбоцкага раёна
Заходняе Ся

**Заходняе Ся**, **Сі-Ся** (), ці *Вялікае Ся*, *Да-Ся* () — дзяржава, якая існавала ў канцы 10 — пачатку 13 ст. на тэрыторыі сучасных кітайскіх правінцый Ганьсу, Шэньсі і Нінся-Хуэйскага аўтаномнага раёна.

Створана народам мінья (тангуты), які ў 7—8 стст. прыйшоў з Тыбета і пасяліўся на плато Ордас як васал кітайскай імперыі Тан.

У 982 г. тангуцкі князь (ван) Цзі-цянь пачаў паўстанне супраць імперыі Сун, якая ў 1006 г. фактычна прызнала незалежнасць Заходняга Ся.

У 1038 г. кіраўнік Юань-хаа (1032—48) прыняў тытул імператара (хуандзі), што паклала пачатак войнам з сунскім Кітаем, якія працягваліся аж да пачатку 12 ст., калі Паўночны Кітай быў захоплены чжурчжэнямі.

Перыяд адносна мірнага развіцця Заходняга Ся ў 12 ст. — час найбольшага росквіту яго культуры. Шырокі ўжытак набыло своеасаблівае , створанае ў сярэдзіне 11 ст.

З пачатку 13 ст. дзяржава вяла барацьбу з манголамі, знішчана імі ў 1227 г. Тангуцкае насельніцтва асімілявана кітайцамі, ісламізаваныя тангуты сталі асновай сучаснага кітайска-моўнага мусульманскага насельніцтва Паўночна-Заходняга Кітая.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Дзяржавы ў гісторыі Кітая
Катэгорыя:Кітайскія дынастыі
Катэгорыя:Тангуты
Бельэтаж

**Бельэтаж** ( «прыгожы» і  «паверх», «ярус») — тэатральны і архітэктурны тэрмін.

## У тэатры 
Складовая частка глядзельнай залы сучаснага тэатра, ніжні ярус балконаў над , амфітэатрам і бенуарам. Балконы, размешчаныя вышэй бельэтажа, носяць назву першага, другога і г.д. ярусаў.

## У архітэктуры 
У архітэктуры барока і класіцызму — другі знізу, пасля цокальнага, паверх будынка, пераважна палаца, асабняка. На фасадзе, як правіла, вылучаецца вышынёй, памерамі вокнаў, дэкаратыўным афармленнем. На бельэтаж можа весці парадная лесвіца, размешчаная ў інтэр'еры ці звонку будынка.

У сучаснай архітэктуры жылых дамоў тэрмін «бельэтаж» амаль не выкарыстоўваецца.

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш — Мн.: БелЭн, 1996. — Т. 3. — 511 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0068-4 (т. 3).

Катэгорыя:Тэатральная архітэктура
Катэгорыя:Тэатральная тэрміналогія
Бенефіс

**Бенефі́с** (ад  — прыбытак, карысць) — спектакль, які ладзілі ў гонар аднаго ці некалькіх выступоўцаў акцёраў (напрыклад, як выраз прызнання майстэрства беніфіцыянта) ці работнікаў тэатра. Увесь збор ад мерапрыемства (поўны бенефіс) ці частка яго (паўбенефіс) цалкам паступаў у карысць гэтага чалавека — за вылікам расходаў па спектаклі.

Спачатку гэта былі прадстаўленні ў кошт аднаразовай матэрыяльнай дапамогі якому-небудзь акцёру, але з часам ператварыліся ў род неафіцыйнай надбаўкі да жалавання.

## Гісторыя 
Першы бенефіс адбыўся ў Францыі ў 1735 годзе. У Расіі ўвайшлі ў практыку з 1783 (да 1809 дазваляліся таксама драматургам і кампазітарам). У далейшым, калі ўсе тэатры пры Савецкай улады былі нацыяналізаваны, форма бенефісаў, якая прадугледжвае персанальнае матэрыяльнае ўзнагароджанне, была скасаваная ў 1925 годзе пастановай V Усесаюзнага з'езда прафсаюза работнікаў мастацтваў. На Беларусі вядомыя з сярэдзіны 19 ст. 3 2-й паловы 1980-х г. пачалі аднаўляцца.

У цяперашні час тэатральныя бенефісы адраджаюцца.

Паступова з'явіўся другі, пераносны сэнс слова. Так сталі называць любы ўдалы выступ — не толькі акцёрскі, а, скажам, спартыўнай каманды, а часам удалы ўдзел у якой-небудзь справе.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Тэатр
Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш — Мн.: БелЭн, 1996. — Т. 3. — 511 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0068-4 (т. 3).
Цзінь (265—420)

**Цзінь** () — кітайская імператарская дынастыя (265—420). Адрозніваюць Заходнюю Цзінь (265—316) і Усходнюю Цзінь (317—420).

## Гісторыя 
### Заходняя Цзінь 
Дынастыя Цзінь была заснавана Сыма Янем, военачальнікам царства Вэй, які вымусіў імператара Цаа Хуаня адрачыся ад прастола. Новая дзяржава была названа ад удзелу, атрыманага ў 251 годзе бацькам Сыма Яня — Сыма Чжаа.

У 279—280 гады Сыма Яню ўдалося знішчыць апошнюю з дзяржаў перыяду Саньго — царства У і на кароткі час аб’яднаць Кітай.

Аднак спробы адрадзіць цэнтралізаваную падатковую сістэму і адміністрацыю на ўзор імперыі Хань не ўдаліся. Цзінь скалыналі паўстанні некітайскіх народаў у памежных раёнах, законы практычна не распаўсюджваліся на вышэйшую знаць, а шматлікія прадстаўнікі клана Сыма сталі самаўладнымі ўдзельнымі князямі. Іх барацьба за ўплыў пры двары, якая вылілася пасля смерці Сыма Яня і вядомая як Вайна васьмі ванаў (291—306), прывяла да паслаблення краіны і росту ўплыву качэўнікаў, чые войскі ўдзельнічалі ў звадах на баку некаторых прэтэндэнтаў на трон.

Міжусобіцы канца III — пачатку IV ст. аслабілі імперыю і дазволілі хуну і іншым качавым плямёнам захапіць Паўночны Кітай. У 304 годзе шаньюй паўднёвых хуну Лю Юань абвясціў незалежнасць дзяржавы Хань. У 311 годзе войскі яго сына і пераемніка Лю Цуна ўзялі сталіцу — Лаян, а ў 316 — Чан’ань. Чацвёрты і пяты імператары Цзінь трапілі ў палон і былі пакараны смерцю.

### Усходняя Цзінь 
Адзін з саноўнікаў імперыі Сыма Жуй схаваўся на поўдні і перанёс сталіцу ў Цзянькан (цяпер горад Нанкін). Таму другая палова гісторыі Цзінь завецца перыядам Усходняй Цзінь.

Імператары Усходняй Цзінь былі нашмат слабейшымі за сваіх папярэднікаў, знаходзячыся ў залежнасці ад паўднёвай арыстакратыі і палкаводцаў, якія планавалі вяртанне страчаных зямель. Важным фактарам унутранай сітуацыі Цзінь былі мігранты. Сотні тысяч паўночнікаў, якія ўцякалі на поўдзень ад улады качэўнікаў, павялічвалі насельніцтва імперыі, але іх адаптацыя праходзіла няпроста, часта ўспыхвалі паўстанні. У 346—373 улада ў Цзінь кантраляваў паспяховы генерал Хуань Вэнь. У 383 годзе войску Цзінь удалося спыніць уварванне войскаў Ранняга Цынь.

Ва Усходняй Цзінь вялася барацьба за уладу паміж знаццю Паўночнага і Паўднёвага Кітая. У 403 годзе імператар Сыма Дэцзун адрокся стальца на карысць сына Хуань Вэня — Хуань Сіня, аднак ужо ў 404 годзе ўлада Цзінь была адноўлена дзякуючы палкаводцу Лю Юю. У 409—416 гады войскі пад яго камандаваннем ажыццявілі шэраг паспяховых паходаў на поўнач, знішчыўшы некалькі «варварскіх» дзяржаў і адсунуўшы мяжу Цзінь да р. Хуанхэ. У 420 годзе апошні імператар Цзінь Сыма Дэвэнь адрокся ад пасаду на карысць Лю Юя, які абвясціў сябе імператарам новай дынастыі Сун.

## Гл. таксама 
* Паўднёвыя і паўночныя дынастыі.

## Зноскі 
## Літаратура 
* Цзінь (265—420) //  — С. 111.

Цзінь
Цзінь
Беразняцкі канал

**Беразня́цкі кана́л** — меліярацыйны канал у Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласці, левы прыток Галоўнага канала. Даўжыня 30 км. Пачынаецца за 2 км на ўсход ад вёскі Беразнякі, вусце за 3,7 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Ельна Жыткавіцкага раёна. Пабудаваны ў 1949 годзе. Цячэ па лясістай забалочанай мясцовасці.

## Літаратура 
* 

* 

Катэгорыя:Меліярацыйныя каналы Жыткавіцкага раёна
Цзінь (1115—1234)

**Цзінь** (, літаральна *Залатая*) — дзяржава і дынастыя чжурчжэняў (1115—1234). Узнікла ў працэсе барацьбы чжурчжэняў супраць кіданяў, якім яны плацілі даніну.

Заснавальнік і першы імператар (1115—23) дзяржавы Цзінь Агуда завяршыў аб'яднанне чжурчжэняў, распачатае яго бацькам Янкэ, у 1114 узняў паўстанне супраць панавання кіданьскай імперыі Ляо і заняў крэпасці кіданяў на большай частцы Маньчжурыі. У 1115 ён абвясціў сябе імператарам пад імем Мінь і назваў дынастыю Цзінь («Залатая»). У 1116 ён захапіў усю Маньчжурыю, да 1123 — тэрыторыю Ляо ў Паўночным Кітаі.

У 1125 г. Цзінь захапіла кіданьскую дзяржаву Ляа, у 1125—27 гг. — значную частку імперыі Паўночная Сун, у т.л. яе сталіцу Кайфын. У выніку мірнага дагавора 1139 г. дзяржава Паўднёвая Сун прызнала васальную залежнасць ад Цзінь.

З сярэдзіны 12 ст. Цзінь — магутная дзяржава Усходняй Азіі, у склад якой уваходзілі тэрыторыі сучасных Паўночна-ўсходняга і Паўночнага Кітая, частка Унутранай Манголіі; у васальнай залежнасці ад Цзінь былі тангуцкая дзяржава Сі-Ся і Карэя.

У 1234 г. Цзінь была знішчана ў выніку мангольскіх заваяванняў.

## Літаратура 
* Цзінь (1115—1234) //  С. 111.
## Спасылкі 
Цзінь
Цзінь
Іерархічная мадэль даных

**Іерархічная мадэль даных** — мадэль даных, у якой выкарыстоўваецца прадстаўленне базы даных у выглядзе дрэвападобнай (іерархічнай) структуры, якая складаецца з аб’ектаў розных узроўняў.

Паміж аб’ектамі існуюць сувязі, кожны аб’ект можа ўключаць у сябе некалькі аб’ектаў больш нізкага ўзроўню. Такія аб’екты знаходзяцца ў адносінах продка (аб’екта больш блізкага да кораня) і нашчадка (аб’екта больш нізкага ўзроўню), пры гэтым магчымая сітуацыя, калі аб’ект-продак не мае нашчадкаў альбо мае іх некалькі, тады як у аб’екта-нашчадка абавязкова толькі адзін продак. Аб’екты, якія маюць агульнага продка, называюцца блізнятамі (у праграмаванні ўжываецца тэрмін браты).

Катэгорыя:Базы даных
Дзікае (возера, Петрыкаўскі раён)

**Дзі́кае** — возера ў Петрыкаўскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі ў басейне ракі Трэмля, за 5 км у напрамку на поўнач ад вёскі Церабаў, за 35 км на паўночны ўсход ад горада Петрыкаў.

Плошча паверхні возера 0,78 (0,58) км². Даўжыня 1,2 (0,99) км, найбольшая шырыня 0,8 (0,71)км. Даўжыня берагавой лініі 2,9 км. Найбольшая глыбіня 0,8 м, сярэдняя — 0,6 м. Аб’ём вады ў возеры 0,35 млн м³.
Катлавіна возера знаходзіцца ў забалочаным паніжэнні. Вышыня схілаў дасягае 1 м. Берагі забалочаныя, месцамі сплавінныя. На ўсходзе возера злучаецца каналамі з ракой Трэмля.

## Літаратура 
* 
* 
* Ліст карты N-35-142. Выданне 1975 года.

## Спасылкі 
* Общая характеристика озёр Гомельской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  
* Морфометрические параметры озёр Гомельской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  

Катэгорыя:Азёры Петрыкаўскага раёна
Катэгорыя:Басейн Трэмлі
Спарады

**Спарады**:
* Паўночныя Спарады — астравы ў Эгейскім моры.
* Паўднёвыя Спарады (ці Дадэканес) — астравы ў Эгейскім моры.
* Цэнтральныя Палінезійскія Спарады ці Астравы Лайн — архіпелаг у Ціхім акіяне.
Бельчыцы

**Бельчыцы** — рэзідэнцыя полацкіх князёў y XII ст. Размяшчалася на левым беразе Дзвіны, пры ўпадзенні ў яе ракі Бяльчанкі, за 2 км ад полацкага дзядзінца. Цяпер y межах Полацка). Упершыню згаданы Іпацьеўскім летапісам пад 1159 годам. Паводле Мацея Стрыйкоўскага, Бельчыцы былі ўмацаваны мураванай сцяной і вежамі, разбуранымі ў XVII ст. уніяцкім архіепіскапам Іасафатам Кунцэвічам. Часткай княжацкай рэзідэнцыі быў Бельчыцкі Барысаглебскі манастыр.

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш — Мн.: БелЭн, 1996. — Т. 3. — 511 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0068-4 (т. 3).

Катэгорыя:Полацкае княства
Катэгорыя:Гісторыя Полацка
Катэгорыя:Рэзідэнцыі кіраўнікоў
Катэгорыя:З’явіліся ў XII стагоддзі
Брындызі

**Брындызі** ( , , мясц. *Brinnisi*, , ) — горад і марскі порт у італьянскім рэгіёне Апулія, адміністрацыйны цэнтр аднайменнай правінцыі. Размешчаны на паўднёвы ўсход ад Бары.

Заступнікам горада лічыцца . Свята горада адзначаецца ў першы панядзелак верасня.

## Гісторыя 
Значэнне горада ў антычнасці было выключна вялікім. Грэкі прыпісвалі яго заснаванне Адысееву спадарожніку Дыямеду і называлі Брэнтэсіем (назва ілірыйскага паходжання). Рымляне перайначылі гэта слова ў Брундызій (*Brundisium*), што значыць «галава аленя» (абрысы бухты сапраўды нагадваюць аленевыя рогі). .]]

Падчас Пунічных войнаў Брундызій і Тарэнт аказалі бязлітаснае супраціўленне арміі Ганібала. Праз гэтыя гарады ішоў увесь рымскі гандаль з Усходнім Міжземнамор’ем. У 40 г да н.э. у Брундызіі сустрэліся і прымірыліся Марк Антоній і Актавіян Аўгуст, а яшчэ праз дваццаць гадоў там памёр вялікі рымскі паэт Вергілій. Насельніцтва горада ў той час было большым, чым у наш час, — прынамсі сто тысяч жыхароў.

У Сярэднявеччы значэнне Брындызі рэзка паменшылася, а большая частка гандлю перамясцілася ў Бары. Становішча часткова выраўнялася пасля ўтварэння Сіцылійскага каралеўства (1071), і менавіта з Брындызі адбылі ў Святую зямлю многія крыжакі. У канцы XIV ст. дынастычныя войны за валоданне Неапалем нанеслі гораду непапраўныя страты, як, зрэшты, і разбуральнае землетрасенне 1456 года.

З аб’яднаннем Італіі Брындызі пачаў развівацца як база ваенна-марскога флоту краіны; у 1866 годзе гавань і канал значна паглыбілі. Спрыяла ажыўленню мясцовай эканомікі і адкрыццё Суэцкага канала ў 1869 годзе. Пасля падзення Мусаліні ў Брындызі знаходзілася штаб-кватэра ўрада П’етра Бадолья, які абвясціў пра выхад Італіі з Другой сусветнай вайны.

## Эканоміка 
У эканамічным плане Брындызі заўсёды моцна залежаў ад марскога гандлю. З горада ў Грэцыю ходзіць паром, вельмі папулярны сярод турыстаў. Развіты харчовая (вінаробства) і хімічная прамысловасць, ёсць нафтаперапрацоўчы завод. Праз Брындызі праходзіць берагавая чыгунка ад Анконы да Лечэ, з адгалінаваннем на Таранта. Аэрапорт размешчаны за 5 км на поўнач ад горада.

## Насельніцтва 
## Славутасці 
Большая частка Брындызі забудавана сучаснымі будынкамі; сведчанні яго старажытнай гісторыі нешматлікія. Сярод іх адно з галоўных месцаў займае антычная калона, якая пазначала канец знакамітай Апіевай дарогі. Прыморскі замак быў пабудаваны ў 1227 годзе па загадзе імператара Фрыдрыха II. Гарадскі сабор XI стагоддзя быў грунтоўна перабудаваны ў 1749 годзе. Захавалася невялікая раманская ратонда Св. Іаана (XI стагоддзе), якая належала з XII ст. ордэну Св. Труны Гасподняй. Галоўны гарадскі музей — Правінцыйны археалагічны музей імя Ф. Рыбеца, які размяшчаецца ва ўласным будынку з 1958 года.

## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Гарады Апуліі
Катэгорыя:Ваенныя парты
Катэгорыя:Парты Адрыятычнага мора
Валянцін Пятровіч Шаеў

**Валянці́н Пятровіч Ша́еў** (, , Віцебская вобласць) — беларускі дзяржаўны дзеяч, старшыня Следчага камітэта Рэспублікі Беларусь, генерал-маёр юстыцыі.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 22 кастрычніка 1964 года ў Глыбокім Віцебскай вобласці.

У 1984 годзе скончыў Віцебскі тэхнікум электрасувязі па спецыяльнасці «Тэхнік сувязі», у 1991 годзе — Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт па спецыяльнасці «Правазнаўства».

З 1991 па 1998 год праходзіў службу ў органах пракуратуры на следчых пасадах.

З 1998 па 2003 год — пракурор Расонскага раёна Віцебскай вобласці.

З 2003 па 2006 год — пракурор Віцебскага раёна.

З 2006 па 2009 год — начальнік упраўлення Генеральнай пракуратуры Рэспублікі Беларусь па нагляду за расследаваннем крымінальных спраў у органах пракуратуры.

З 2009 па 2012 год — пракурор Гомельскай вобласці.

Са студзеня па лістапад 2012 года быў намеснікам старшыні Следчага камітэта Рэспублікі Беларусь.

З 16 лістапада 2012 года — старшыня Следчага камітэта Рэспублікі Беларусь.

16 кастрычніка 2015 года пастановай Савета Міністраў № 870 у складзе Урада склаў свае паўнамоцтвы перад нававыбраным Прэзідэнтам Рэспублікі Беларусь..

4 лістапада 2015 года ўказам Прэзідэнта № 451 быў звольнены ў запас па згодзе бакоў.

## Узнагароды 
* медаль «За бездакорную службу» III ступені (2012)

## Спасылкі 
* http://sk.gov.by/by/rukovodstvo-by/ 
* http://www.aif.by/timefree/sport/item/33078-voleiball.html 

Катэгорыя:Старшыні Следчага камітэта Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Генерал-маёры (Беларусь)
Спіс лаўрэатаў Нобелеўскай прэміі па хіміі

**Но́белеўская прэ́мія па хі́міі** () — найвышэйшая ўзнагарода за навуковыя дасягненні ў галіне хіміі, якая штогод прысуджаецца Шведскай каралеўскай акадэміяй навук у Стакгольме. Адна з пяці Нобелеўскіх прэмій, заснаваных у 1895 годзе паводле запавету шведскага хіміка Альфрэда Нобеля, які памёр у 1896 годзе. Гэтыя прэміі прысуджаюцца за выдатныя заслугі ў галінах хіміі, фізікі, літаратуры, міру і фізіялогіі або медыцыны. У адпаведнасці з запаветам Нобеля прэмія знаходзіцца ў падпарадкаванні Фонду Нобеля і прысуджаецца камісіяй з пяці членаў, якія выбіраюцца Шведскай каралеўскай акадэміяй навук. Лаўрэатам першай Нобелеўскай прэміі па хіміі ў 1901 годзе стаў Якаб Хендрык вант Гоф з Нідэрландаў. Кожны лаўрэат атрымлівае медаль, дыплом і грашовы прыз, які змяняецца з цягам часу. У 1901 годзе вант Гоф атрымаў 150 782 шведскія кроны, што ў снежні 2008 года было эквівалентна 7 731 004 шведскім кронам. Пачынаючы з 2001 года кожная грашовая ўзнагарода складала 10 мільёнаў шведскіх крон. Прэмія ўручаецца на штогадовай цырымоніі 10 снежня, у гадавіну смерці Альфрэда Нобеля.

Па меншай меры 25 лаўрэатаў атрымалі Нобелеўскую прэмію за ўклад у галіне арганічнай хіміі — больш, чым у любой іншай з абласцей хіміі. Двум пераможцам Нобелеўскай прэміі па хіміі, немцам Рыхарду Куну (1938) і Адольфу Бутэнанту (1939), урад не дазволіў атрымаць прэмію. Пазней яны атрымалі медалі і дыпломы, але не грошы. Фрэдэрык Сенгер з’яўляецца адным з двух лаўрэатаў Нобелеўскай прэміі, які атрымаў прыз двойчы ў адной галіне ў 1958 і 1980 гадах. Другім з’яўляецца Джон Бардзін, які атрымліваў Нобелеўскую прэмію па фізіцы ў 1956 і 1972 гадах. Яшчэ двое вучоных станавіліся Нобелеўскімі лаўрэатамі і па хіміі, і ў іншай галіне: Марыя Складоўская-Кюры (атрымала Нобелеўскія прэміі па фізіцы ў 1903 годзе і па хіміі ў 1911 годзе) і Лайнус Карл Полінг (атрымаў Нобелеўскую прэмію па хіміі ў 1954 годзе і прэмію міру ў 1962 годзе). З 1901 года Нобелеўская прэмія не прысуджалася толькі 8 разоў: у 1916, 1917, 1919, 1924, 1933, 1940, 1941 і 1942 гадах. Па стане на 2016 год прэмію атрымлівалі 175 вучоных, з якіх толькі чатыры былі жанчынамі: Марыя Складоўская-Кюры (1911), Ірэн Жаліё-Кюры (1935), Дораці Кроўфут-Ходжкін (1964) і Ада Ёнат (2009). Самым маладым лаўрэатам прэміі на момант атрымання стаў Фрэдэрык Жаліё-Кюры ва ўзросце 35 гадоў у 1935 годзе, а самым узроставым быў лаўрэат 2002 года Джон Фен, якому на момант прысуджэння было 85 гадоў.

## Лаўрэаты 
----
__NOTOC__

1901—1910 • 1911—1920 • 1921—1930 • 1931—1940 • 1941—1950 • 1951—1960 • 1961—1970 • 1971—1980 • 1981—1990 • 1991—2000 • 2001—2010 • 2011—2020 • 2021—…

----

### 1901—1910 
### 1911—1920 
### 1921—1930 
### 1931—1940 
### 1941—1950 
### 1951—1960 
### 1961—1970 
### 1971—1980 
### 1981—1990 
### 1991—2000 
### 2001—2010 
### 2011—2020 
### 2021—… 
## Заўвагі 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Шведскай каралеўскай акадэміі навук
* Афіцыйны сайт Фонду Нобеля
* Нобелеўскія лаўрэаты на сайце Nobelprize.org


Хімія
Цынкавыя хлопчыкі

«**Цынкавыя хлопчыкі**» () — дакументальная кніга савецкай і беларускай пісьменніцы Святланы Алексіевіч, прысвечаная Афганскай вайне.

У кнізе раскрываюцца праўдзівыя рэальныя жыццёвыя сюжэты пра афганскую вайну ва ўспамінах тых, чыё жыццё гэта вайна падзяліла на «да» і «пасля». С. Алексіевіч асвятляе гісторыю апошніх гадоў савецкай улады, канчаткова падарванай гэтай вайной. Яна апісвае бясконцае гора маці «цынкавых хлопчыкаў», іх жаданне ведаць праўду пра тое, як і за што ваявалі і гінулі ў Афганістане іх сыны. Не ўсё ў СССР жадалі чуць такую праўду — кнігу Алексіевіч судзілі «за паклёп», супраць яе выступалі ў прэсе.

## Сюжэт 
У кнізе ў жанры дакументальна-мастацкай прозы сабраны ўспаміны сябровак, матак і жонак савецкіх салдатаў — загінулых маладых хлопцаў, якія прынялі ўдзел у спецаперацыі СССР у Афганістане. Аўтар не называе імёнаў сваіх суразмоўцаў — адны прасілі аб тайне споведзі, іншых яна спрабуе абараніць ад жорсткіх папрокаў.

## Спасылкі 
* Арыгінальны тэкст на рускай мове
* Асаблівасці тэкстуальнай арганізацыі дакументальнай аповесці Святланы Алексіевіч «Цынкавыя хлопчыкі»

Катэгорыя:Кнігі 1989 года
Катэгорыя:Дакументальная проза
Катэгорыя:Афганская вайна ў культуры і мастацтве
Катэгорыя:Творы Святланы Алексіевіч
Газіместан

**Газіместан** () — назва помніка, прысвечанага бітве на Косавым полі. Размешчаны за 6-7 кіламетры на паўночны ўсход ад сапраўднага месца бітвы, за 5 кіламетраў на паўночны захад ад Прышціны, каля аўтамагістраллі Прышціна—Косаўска-Мітравіца.

Помнік уяўляе сабой пабудову ў формах сярэдневяковай вежы, складзенай з рознакаляровых камянёў, на каменных плітах якой бронзавымі літарамі напісаны тэкст Косаўскай клятвы, дадзенай князем Лазарам перад бітвай. На вяршыні помніка знаходзіцца бронзавы барэльеф, які адлюстроўвае план-карту бітвы з яе апісаннем.

## Гісторыя 
### Бітва на Косавым полі 
28 чэрвеня 1389 года войскі Атаманскай імперыі ў сваім заваяванні Балканаў сышліся з войскам сербскага альянсу, у які акрамя сербаў уваходзілі войскі Босніі, Албаніі і інш. Сербскімі войскамі камандаваў князь Лазар, турэцкімі — султан Мурад I.

Колькасць воінаў дакладна не вядома, паводле адных звестак у султана было 30 тыс. чалавек, а ў сербаў 15-20, паводле іншых да 300 і 80 тыс. адпаведна. Але вядома дакладна, што войскі султана пераўзыходзілі сербаў колькасна ў 1,5-3 разы. У пачатку бою султан быў забіты. Паводле некаторых звестак яго забіў серб Мілаш Абіліч, які, выдаўшы сябе за перабежчыка, пракраўся ў шацёр султана і закалоў таго нажом. Аднак адразу пасля гібелі султана турэцкая войска ўзначаліў яго сын Баязід. Армія сербаў была разбіта, Лазар схоплены і пакараны смерцю, а дачка Лазара Алівера адпраўлена ў гарэм султана. Сербы былі вымушаны плаціць даніну туркам і папаўняць атаманскую армію.

Пасля бітвы на Косавым полі Сербія ператварылася ў васала Атаманскай імперыі, а ў 1459 годзе была ўключана ў яе склад. Гэта першая бітва і цяпер адыгрывае значную ролю ў сербскім фальклоры, Лазар і Мілаш Абіліч шануюцца як святыя праваслаўнай царквой.

### Сучаснасць 
Мемарыял героям Косаўскай бітвы на Газіместане быў узведзены ўладамі Сербіі ў 1953 годзе.

У 2010 годзе сілы НАТА перадалі манумент пад ахову паліцыі непрызнанай Рэспублікі Косава. Сербскія ўлады былі абураны такім рашэннем, бо па-ранейшаму лічыць Косава сваёй паўднёвай правінцыяй. У афіцыйнай заяве сербскіх улад гаварылася, што ў мінулым сербскія помнікі не раз падвяргаліся нападам з «албанскіх экстрэмістаў, якія імкнуцца знішчыць усе сляды прысутнасці сербаў у Косаве». Міністэрства па справах Косава і Мятохіі ва ўрадзе Сербіі таксама адзначыла, што «шэраг актаў вандалізму, у выніку якіх сербскія помнікі і рэліквіі былі знішчаны ці апаганены, пачынаючы з 1999 года, не дае ніякіх гарантый таго, што Косаўская паліцэйская служба будзе іх абараняць і захоўваць».

## Спасылкі 
* 
* Радио-телевизија Републике Српске: Парастос на Газиместану служиће патријарх Иринеј, 26. 6. 2012. 

Катэгорыя:Гісторыя Сербіі
Катэгорыя:Косава
Катэгорыя:Помнікі Сербіі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1953 годзе
Катэгорыя:Вежы Сербіі
Чумацкі шлях

**Чума́цкі шлях** (укр. *Чумацький шлях*; пазней таксама — ўкраінскае назва астранамічнага з'явы і галактыкі Млечны Шлях) — гандлева-извозный шлях, па якому чумак з XVI па XIX стагоддзе вазілі соль з чарнаморскага ўзбярэжжа Крыму, а назад з Украіны — зерне і іншыя сельскагаспадарчыя прадукты. Пралягаў па левым беразе Дняпра праз запарожскія стэпе да Перакопскага пярэсмыка, а адтуль на Крымскі паўвостраў. Страціў стратэгічнае значэнне ў 1870-х—1880-х гадах у сувязі з развіццем чыгунак і рачнога транспарту, з прычыны чаго «чумацкий промысел» паступова згас.

У 2007 годзе, у памяць аб гэтым гістарычным маршруце, зрабіў уплыў на гісторыю краіны, Нацыянальны банк Украіны выпусціў памятную манету, якая паказвае абоз чумакоў, які ідзе па Чумацкому шляху.

## Літаратура 
* Довідник з історії України (укр.) / Ред. Підкова І. З., Шуста Р. М. / Інститут історичних досліджень Львівського національного університету ім. Івана Франка. — : Генеза, 2001. — ISBN 966-504-439-7.

Катэгорыя:Гандлёвыя шляхі
Паўднёвыя і Паўночныя дынастыі

**Паўднёвыя і Паўночныя дынастыі** ў Кітаі, ці **Нань Бэй Чао** () — перыяд кітайскай гісторыі (4—6 стст.), калі Кітай быў падзелены на 2 асобныя дзяржавы.

Паўднёвым Кітаем у гэты час кіравалі дынастыі кітайскага паходжання:
* Сун (Лю Сун) (420—478),
* Цы (479—501),
* Лян (502—556),
* Чэнь (557—588).

На поўначы Кітая панавалі дынастыі выхадцаў з плямён , якія захапілі гэту частку краіны ў канцы 4 ст.:
* Паўночная Вэй (Тоба Вэй) (386—535),
* Усходняя Вэй (534—550),
* Заходняя Вэй (535—557),
* Паўночная Цы (550—557),
* Паўночная Чжоў (557—581).

Гэты час характарызаваўся палітычнай няўстойлівасцю, частай зменай дынастый, войнамі паміж Паўночным і Паўднёвым Кітаем.

У 581 г. палкаводзец Ян Цзянь скінуў апошняга імператара Паўночнай Чжоў, аб'яднаў да 588 г. увесь Кітай пад сваёй уладай і заснаваў адзіную дынастыю Суй.

## Літаратура 
* Паўднёвыя і Паўночныя дынастыі ў Кітаі //  С. 199.

Катэгорыя:Гісторыя Кітая
Катэгорыя:Кітайскія дынастыі
Катэгорыя:Паўднёвыя і Паўночныя дынастыі
Мілаш Обіліч

]]
**Мілаш Обіліч**, або **Кабіліч** () — персанаж сербскага фальклору, які раніцай у дзень бітвы на Косавым полі (1389) закалоў турэцкага султана Мурада ў яго шатры. У сярэдневяковых крыніцах не згадваецца, само імя «Обіліч» упершыню зафіксавана ў XVIII стагоддзі.

Паводле падання ў яго канчатковай форме, Мілаш быў закатаваны па загадзе Баязіда тым самым днём разам з сербамі, захопленымі на Косавым полі. У асманскіх крыніцах сказана, што Мурад загінуў ад рукі сербскага воіна, які прыкінуўся мёртвым.

## Паданне пра ордэн Дракона 
Мілашу Обілічу ў народзе таксама прыпісваецца заснаванне ордэна Святога Георгія. Членамі ордэна нібыта былі дванаццаць рыцараў, а яго сімвалам служыў шчыт з выявай сонца з дванаццаццю прамянямі. Знакам адрознення членаў ордэна быў дракон, намаляваны на шлеме. Мілаш здзейсніў галоўную мэту ордэна, якая заключалася ў знішчэнні асманскага султана, пад выглядам дэзерціра прабраўшыся ў лагер туркаў. З рыцараў ордэна пасля бітвы нібы ацалеў толькі Стэфан Лазаравіч, якога ўдалося пераправіць у Венгрыю да караля Жыгімонта, які пасля і «адрадзіў» (насамрэч заснаваў) ордэн Дракона.

У рэчаіснасці ніякіх рыцарскіх ордэнаў у праваслаўных краінах не існавала. Рыцарскія ордэны належаць да свету каталіцкага Сярэднявечча.

## Памяць 
У гонар нацыянальнага героя Сербіі названы:
* Горад Обіліч у Косаве
* Футбольны клуб «Обіліч»
* стадыён у Сербіі

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гісторыя Сербіі
Катэгорыя:Постаці Сербіі
Белае (возера, Расонскі раён, басейн Дрысы, каля вёскі Межна)

**Бе́лае** — возера ў Расонскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі ў басейне ракі Дрыса, за 18 км у напрамку на паўднёвы ўсход ад гарадскога пасёлка Расоны, прыкладна за 2,1 км на паўночны ўсход ад вёскі Межна.

Плошча паверхні возера 0,12 км². Даўжыня 0,8 км, найбольшая шырыня 0,16 км. Даўжыня берагавой лініі 1,7 км. Схілы катлавіны маюць вышыню да 2 м. Берагі нізкія, месцамі забалочаныя. На поўдні з возера выцякае ручай у Дрысу.

## Літаратура 
* 
* Ліст карты N-35-11. Выданне 1987 г. Стан мясцовасці на 1986 г.

## Спасылкі 
* *Иванов-Смоленский В. Г.* Все озёра Беларуси. Популярная иллюстрированная энциклопедия. Т. 1.

Катэгорыя:Азёры Расонскага раёна
Катэгорыя:Басейн Дрысы
Берасцейская эканомія

**Берасцейская эканомія**, або **Берасцейскае староства** —  ў Вялікім Княстве Літоўскім XVI—XVII стагоддзях. Створана ў 1598 годзе з дзяржаўных маёнткаў, даходы якіх ішлі на ўтрыманне каралеўскага двара, y тым ліку мястэчак Дзівін, Ламазы, Пяшчатка, Воін, Мілейчычы.

## Структура эканоміі, насельніцтва 
У XVI—XVII стагоддзях эканомія з’яўлялася асобнай адміністрацыйна-гаспадарчай адзінкай, маёмасць якой здаваліся ў арэнду. У пачатку XVIII стагоддзя аб’яднаная з Кобрынскай эканоміяй. Паводле інвентара 1783 мела 5 «губерняў» (45 ключоў), 17 фальваркаў, 8 гарадоў, 223 вёскі, усяго 5745 валок зямлі. У склад эканоміі ўваходзіла таксама Белавежская пушча.

У 1780-я гады насельніцтва эканоміі складала 46942 чалавека. На адну сялянскую гаспадарку даводзілася 0,58 валокі. Большасць сялян эканоміі былі , за карыстанне паловай валокі яны адпрацоўвалі штогод 208 дзён паншчыны, выконвалі згоны, , вартаўнiчую павіннасці.

У 1778 годзе ў эканоміі адбыўся сялянскі бунт.

## У Расійскай імперыі 
Пасля далучэння гэтых зямель да Расійскай імперыі рускі ўрад падараваў, а таксама прадаў валоданні эканоміі розным асобам. Так, напрыклад, Дзівінскі і  былі падораны генерал-фельдмаршалу Пятру Румянцаву-Задунайскаму,  Аляксандру Сувораву.

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш — Мн.: БелЭн, 1996. — Т. 3. — 511 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0068-4 (т. 3).
* Акты, издаваемые Комиссией, высочайше учрежденной для разбора древних актов в Вильне: [в 39 т.]. — Т. 5: Акты Брестского и Гродненского гродских судов, с присовокуплением привилегий на землевладение в Брестской и Кобринской экономиях: [1388―1783 гг.] / предисловие С. Шолковича. ― Вильно, 1871.
* *Дзярнович О.* Берестейский повет до и после Реформы 1565—1566 гг.: к истории административно-территориальных единиц в Великом княжестве Литовском // Ukraina Lithuanica. — К., 2009. — Т. І. — С. 44.
* *Кітурка І.* Нескарыстаная альтэрнатыва развіцця Берасцейскай і Кобрынскай эканомій у другой палове 18 ст. // Гістарычны альманах. — Т. 5. — С. 68-77.

## Спасылкі 
* Крестьяне Белоруссии и Литвы во второй половине XVIII в.  


Катэгорыя:Гісторыя Брэста
Катэгорыя:Гісторыя Брэсцкай вобласці
Берасцейскі Сімяонаўскі манастыр

**Берасцейскі Сімяонаўскі манастыр** — колішні манастыр, які існаваў y XV—XIX стст. і размяшчаўся ў Замухавеччы, інакш Валынскім прадмесці, — за валамі старога Бярэсця.

## Гісторыя 
Упершыню ўпамінаецца як старажытны ў прывілеі вялікага князя Аляксандра Берасцю 1499, меў цэрквы Сімяона Слупніка і Дабравешчання. У XVI стагоддзі патроны манастыра — паны Солтаны. З 1596 года ўніяцкі.

Паводле актаў Брэсцкага земскага суда ў 1604 годзе куплены разам з с. Муравец Е. Солтанам y свайго дзядзькі Д. Солтана. Пасля ўладальнікамі гэтых зямель і патронамі манастыра былі Сапегі, Красінскія, Выгоўскія.

У першай трэці XVII стагоддзі быў аб'ектам барацьбы паміж уніятамі і праваслаўнымі мяшчанамі. У 1632 г. на канвакацыйным сейме замацаваны каралём Уладзіславам IV за праваслаўнымі, сюды пераехалі манахі з Яблачынскага Ануфрыеўскага манастыра.

Вядомы маёмасныя запісы і завяшчанні мяшчан на карысць манастыра 17 — пач. 18 стст., яго падтрымлівалі некаторыя брэсцкія цэхі. Ігуменам y 1640-я г. быў Афанасій Брэсцкі, які быў пахаваны ў царкве Сімяона. У 1680 пабудавана царква Св. Стафана. У 1716 пабудовы манастыра знішчаны пажарам, пасля чаго ўзведзена новая царква Сімяона. У 1753 годзе ігумен манастыра Імануіл Белашыцкі прыняў унію і перадаў берасцейскім базыльянам частку манастырскага архіва і яго зямель.

### У складзе Расійскай імперыі 
У 1815 г. будынак манастыра згарэў. У 1824 манастыр скасаваны, яго пабудовы разабраны і разам з пагостам засыпаны ў 1833 у сувязі з будаўніцтвам Брэсцкай крэпасці, а на іх месцы, побач з паўднёвымі варотамі, узвялі крэпасны вал.

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш — Мн.: БелЭн, 1996. — Т. 3. — 511 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0068-4 (т. 3).

Катэгорыя:Колішнія манастыры Беларусі
Катэгорыя:Славутасці Брэста
Берасцень

**Берасцень**, або **берасцянік** — гліняная пасудзіна, абгорнутая бяростай y беларусаў. Берасцяная аплётка надавала трываласць і зніжала цеплаправоднасць глінянага посуду, прызначанага для захоўвання ці халоднага прыгатавання ежы. Рабілі таксама берасцяную аплётку пашкоджанага посуду, пасля чаго яго ўжо не ставілі ў печ. Даўнасць і масавасць бытавання такога прыёму выклікалі пашырэнне назвы берасцень нават на посуд, пазбаўлены берасцяной аплёткі (пераважна гладышы). Берасцені найбольш пашыраны былі на Паазер'і; y наш час выйшлі з ужытку.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Посуд
Ангеля Каваня

**Ангеля Каваня** (, нар. 6 чэрвеня 1966) — італьянская , мадэль,  і папулярная  80-х.

## Біяграфія 
Ангеля нарадзілася 6 чэрвеня 1966 года ў Генуі. У 1985 годзе, будучы фотамадэллю, атрымала запрашэнне на тэлебачанне і стала тэлевядучай на адным з каналаў (Цанале 5 холдынгу Фінінвест), якія належаць Сільвіа Берлусконі.

Катэгорыя:Фотамадэлі паводле алфавіта
Катэгорыя:Фотамадэлі Італіі
Катэгорыя:Італа-дыска
Берасцяныя вырабы

**Берасцяныя вырабы** — рэчы утылітарнага і дэкаратыўна-прыкладнога характару, зробленыя з бяросты.

Здаўна пашыраныя ў многіх народаў лясной паласы Еўропы. Тэхналагічныя і мастацкія ўласцівасці бяросты давалі магчымасць вырабляць з яе рознае гаспадарскае начынне, выкарыстоўваць y якасці ізаляцыйнага матэрыялу, для пісьма, малявання і інш. Вядомыя берасцяныя граматы 11—15 стст. з Ноўгарада, 13—14 стст. з Віцебска, берасцяны посуд з размаляваным і праразным дэкорам з .

## Беларусь 
Берасцяныя вырабы здаўна бытавалі і ў беларусаў. Стужкі бяросты клалі пад ніжні вянок зруба, каб засцерагчы ад гніення, імі для трываласці абгортвалі гліняны посуд (берасцень). На Палессі з берасцяных палос плялі наплечныя сумкі (вярэнькі) для пераноскі прадуктаў, y цэнтральных раёнах Беларусі — заплечныя каробкі (кашалі) для збору ягад і грыбоў. Сшываючы кавалкі бяросты гнуткімі карэньчыкамі ці скуранымі стужкамі, выраблялі разнастайны посуд (каробчыкі, берасцянкі) для  і вадкіх прадуктаў. Невялікія берасцянкі для мёду, прыпраў і інш. нярэдка аздаблялі ціснёным узорам y выглядзе сеткі, хваёвых лапак, кружочкаў з кропкамі. Табакеркі і сальнічкі часта рабілі з некалькіх накладзеных адзін на адзін слаёў бяросты з нарэзанымі ў зубчыкі краямі. 3 бяросты рабілі таксама пастухоўскія трубы. У сучасным побыце берасцяныя вырабы сустракаюцца рэдка.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Дэкаратыўна-прыкладное мастацтва
Альбом Бернардоні

**«Альбом Бернардоні»** — архіўная калекцыя графічных матэрыялаў 16 стагоддзя з Нясвіжа. Створаны Дж. М. Бернардоні. Уключае 71 графічны аркуш на паперы з вадзянымі знакамі, якая выкарыстоўвалася ў  і кнігадрукаванні ў Вялікім Княстве Літоўскім y 1560—1590-я гг. На абодвух баках аркушаў  выкананы архітэктурныя чарцяжы ў  і пэўным маштабе. Паводле зместу падзяляецца на 2 групы: праектныя і абмерныя чарцяжы культавых і свецкіх збудаванняў Нясвіжа, Клецка і Гродна і чарцяжы-копіі з выявамі класічных архітэктурных ордараў з трактатаў тэарэтыкаў архітэктуры Адраджэння Дж. Віньёлы, А. Паладыа,  і .

У 1989 годзе беларускія даследчыкі Т. Габрусь і Г. Галенчанка зрабілі навуковую атрыбутацыю рукапіснага помніка, вызначылі яго аўтарства. «Альбом Бернардоні» — каштоўная крыніца па гісторыі беларускай архітэктуры і будаўніцтва. Захоўваецца ў рукапісным аддзеле  ў Кіеве пад назвай «Кніга, якая змяшчае планы, фасады і дэталёвыя чарцяжы розных будынкаў канца XVI ст.».

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш — Мн.: БелЭн, 1996. — Т. 3. — 511 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0068-4 (т. 3).

## Спасылкі 
* Валянцiн Калнiн. Зорны шлях Яна Марыi Бернардонi

Катэгорыя:Рукапісы
Катэгорыя:Гісторыя архітэктуры
Катэгорыя:Архітэктура Беларусі
Біржа працы

**Біржа працы** — спецыялізаванае месца, у якім ажыццяўляецца пасярэдніцтва паміж прадпрымальнікамі і беспрацоўнымі  або тымі, хто шукае новую працу. Звычайна біржа працы валодае базай дадзеных вакансій розных прадпрыемстваў і базай дадзеных суіскальнікаў працоўных месцаў.

Дзяржаўныя біржы працы, акрамя дапамогі ў пошуку працы, ажыццяўляюць агульнае вывучэнне попыту і , падаюць інфармацыю аб патрэбных прафесіях, займаюцца прафесійнай арыентацыяй моладзі, вырабляюць ўлік беспрацоўных і выплачваюць .

## Апісанне 
Біржа працы з’яўляецца пасрэдніцкім звяном паміж працадаўцамі і наёмнай рабочай сілай. На сучасным этапе біржа працы — як правіла, дзяржаўная структура, з дапамогай якой дзяржава аказвае ўплыў на рынак працы, рэгулюе праблемы працаўладкавання беспрацоўных і тых, хто жадае змяніць прафесію. Біржы працы рэгіструюць свабодную рабочую сілу, вывучаюць попыт на яе ў розных рэгіёнах краіны і свету, даюць інфармацыю аб тым, якія прафесіі і дзе патрэбны, ажыццяўляюць навучанне работнікаў новым прафесіям і прафесійную арыентацыю моладзі, a ў некаторых краінах выдаюць дапамогу па беспрацоўі.

## Гісторыя 
Узніклі Біржы працы ў 1-й палове 19 стагоддзя ў Германіі і Вялікабрытаніі, затым y Францыі і іншых краінах. На пачатку 20 стагоддзя ў Вялікабрытаніі створана агульнанацыянальная Біржа працы. У Расіі з’явіліся на пачатку 20 ст. пры гарадскіх управах буйных прамысловых цэнтраў; дзейнічалі і платныя прыватныя пасрэдніцкія канторы. У 1918 дэкрзтам «Аб біржах працы» прыватныя бюро і канторы па найме рабочай сілы ліквідаваны і створаны бясплатныя Біржы працы (спынілі сваё існаванне ў сувязі з ліквідацыяй беспрацоўя ў 1930-я г.).

На Беларусі на сучасным этапе праблемы працаўладкавання вырашаюць дзяржаўныя цэнтры эанятасці.

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш — Мн.: БелЭн, 1996. — Т. 3. — 511 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0068-4 (т. 3).

Катэгорыя:Праца
Біялагічны заказнік

**Біялагічныя заказнікі** — тэрыторыі, вылучаныя з мэтай захавання і аднаўлення каштоўных, a таксама рэдкіх і тых, што знікаюць, відаў раслін і жывёл.

У біялагічных заказніках вызначаны спецыяльны рэжым прыродакарыстання, які забяспечвае ахову асобных відаў, груп ці згуртаванняў раслін і жывёл з мэтай захавання генафонду, стварэння аптымальных умоў іх існавання або рацыянальнага выкарыстання пэўных раслінных і жывёльных рэсурсаў. Адметныя біялагічныя аб’екты ахоўваюцца і ў іншых заказніках (гідралагічных, ландшафтных і інш.).

## Літаратура 
*
Герман Гот

**Ге́рман Гот** (; , Нойрупін&nbsp;— , Гослар) — генерал-палкоўнік Вермахта ў часы Другой сусветнай вайны. Камандаваў трэцяй танкавай групай у складзе групы армій «Цэнтр» (з чэрвеня 1941 па чэрвень 1942) і 4-й танкавай арміяй (з чэрвеня 1942 па красавік 1945). Адзін з 160 кавалераў Рыцарскага крыжа Жалезнага крыжа з дубовымі лістамі і мячамі. У адстаўцы — ваенны мемуарыст.

## Спасылкі 
*  
*  
* Hoth, Hermann  — узнагароды генерал-палкоўніка Г.Гота 

Катэгорыя:Генерал-палкоўнікі (Германія)
Катэгорыя:Згаданыя ў Вермахтберыхце
Білонная манета

**Білонная манета** (ад ) — разменная непаўнацэнная металічная манета, намінальная вартасць якой перавышае вартасць металу і затрат на яе выраб; заменнік золата. Як знак вартасці абслугоўвае пераважна рознічны тавараабарот, выконваючы функцыі сродку абарачэння і абмежаванага сродку плацяжу. 3 1933 года ва ўсіх краінах свету ў абарачэнне ўведзены толькі Б.м., якія вырабляюць з серабра невысокай пробы, медзі, нікелю, алюмінію і іншых металаў. Колькасць білонных манет абумоўлена патрэбамі грашовага абароту, a гранічны тэрмін іх зносу вызначаецца на аснове практычнага вопыту. У наменклатуры дзяржаўных разліковых білетаў Нацыянальнага банка Беларусі (з 1992) білонная манета адсутнічае.

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш — Мн.: БелЭн, 1996. — Т. 3. — 511 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0068-4 (т. 3).

Катэгорыя:Манеты
Белае (возера, Гарадоцкі раён)

**Бе́лае** — возера ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці Беларусі ў басейне ракі Обаль, за 40 км у напрамку на паўночны ўсход ад горада Гарадок, прыкладна за 0,65 км на ўсход ад вёскі Аўдзейкава, за 0,6 км на паўднёвы захад ад вёскі Дубраўка.

Плошча паверхні возера 0,16 км². Даўжыня 0,62 км, найбольшая шырыня 0,38 км. Плошча вадазбору 61 км². Даўжыня берагавой лініі 1,7 км.
Катлавіна возера выцягнутая з захаду на ўсход. Вакол возера забалочаная пойма. Ручаём Трэзубка Белае злучаецца з возерам Ужо на ўсходзе і возерам Езярышча на захадзе. У паўночна-ўсходняй частцы ў возера ўпадае ручай, злучаны з сеткай меліярацыйных каналаў.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* *Иванов-Смоленский В. Г.* Все озёра Беларуси. Популярная иллюстрированная энциклопедия. Т. 1.
* Ліст карты N-36-01. Выданне 1985 г. Стан мясцовасці на 1983 г. 

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Гарадоцкага раёна
Карэсіна

**Карэ́сіна** — возера ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі ў басейне ракі Аршыца, за 24 км у напрамку на поўнач ад горада Орша, прыкладна за 1 км на поўдзень ад вёскі Арэшкі.

Плошча паверхні возера 0,1 км². Даўжыня 0,5 км, найбольшая шырыня 0,25 км. Даўжыня берагавой лініі 1,25 км.
Катлавіна возера выцягнутая ў напрамку з поўначы на поўдзень. Схілы катлавіны маюць вышыню 4—6 м. Берагі пераважна нізкія і пясчаныя. Возера ўмерана зарастае.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* *Иванов-Смоленский В. Г.* Все озёра Беларуси. Популярная иллюстрированная энциклопедия. Т. 3-2.
* Ліст карты N-36-37. Выданне 1986 г. Стан мясцовасці на 1981 г. 

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Аршанскага раёна
Белае (возера, басейн Тураўлянкі)

**Бе́лае** — возера ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці Беларусі ў басейне ракі Тураўлянка, за 8 км у напрамку на поўдзень ад Полацка, прыкладна за 4 км на ўсход ад вёскі Пашкі, за 0,18 км на ўсход ад аўтадарогі .

Плошча паверхні возера 0,12 (0,13) км². Даўжыня 0,6 (0,62)км, найбольшая шырыня 0,24 км. Даўжыня берагавой лініі 1,5 км. Аб'ём вады ў возеры 0,41 млн м³. Плошча вадазбору каля 1 км².
Катлавіна возера выцягнутая з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад. У паўночнай і ўсходняй частцы забалочаная пойма. Берагі нізкія, паўночныя і ўсходнія забалочаныя. На поўначы ў возера ўпадае ручай, злучаны з сеткай меліярацыйных каналаў.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* *Иванов-Смоленский В. Г.* Все озёра Беларуси. Популярная иллюстрированная энциклопедия. Т. 1.
* Ліст карты N-35-22. Выданне 1987 г. Стан мясцовасці на 1986 г. 

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Полацкага раёна