Джанга вызвалены

**«Джанга вызвалены»** () — мастацкі фільм рэжысёра Квенціна Таранціна ў жанры спагеці-вестэрн. Галоўную ролю выконвае Джэймі Фокс, у вобраз яго ключавога напарніка пераўвасобіўся Крыстаф Вальц.

Карціна, якая паўплывала на Таранціна пры стварэнні «Джанга вызваленага», — італьянскі вестэрн «Джанга». Галоўную ролю там выканаў Франка Нера, які ненадоўга з’яўляецца і ў Таранціна. Сусветная прэм'ера адбылася 25 снежня 2012 года. Яшчэ да афіцыйнай прэм'еры некаторыя крытыкі, якія ўжо пабачылі новы праект Таранціна, уключылі яго ва ўласныя спісы найлепшых фільмаў года.

Крыстаф Вальц і Леанарда Дзі Капрыа за свае акцёрскія працы былі ганараваны некалькімі прэміямі супольнасцей кінакрытыкаў з усяго ЗША, а сама карціна была высунута ў чатырох намінацыях на «Залаты глобус», уключаючы за найлепшы драматычны фільм года. Перамагла ў дзвюх катэгорыях: «Найлепшая мужчынская роля другога плана» для Крыстафа Вальца і «Найлепшы сцэнарый» для Квенціна Таранціна. На 85-й цырымоніі ўручэння прэміі «Оскар» карціна была прадстаўлена да атрымання пяці статуэтак, уключаючы за найлепшы фільм года, і выйграла ў тых жа катэгорыях, што і на «Залатым глобусе» — «Найлепшая мужчынская роля другога плана» ў Крыстафа Вальца і «Найлепшы сцэнарый» у Квенціна Таранціна.

## Сюжэт 
Дзеянне фільма пачынаецца ў 1858 годзе, за тры гады да пачатку Грамадзянскай вайны. Двое братоў-рабагандляроў гоняць набытых імі на аўкцыёне ў Тэхасе пецярых чарнаскурых рабоў-мужчын на Далёкі Поўдзень. Сярод рабоў знаходзіцца Джанга (Джэймі Фокс), які ў пакаранне за ўцёкі быў высечаны пугай і прададзены папярэднім гаспадаром на аўкцыёне асобна ад яго жонкі Брумхільды (Кэры Вашынгтан). Уначы ў лесе група сустракаецца з доктарам Кінгам Шульцам (Крыстаф Вальц), імігрантам з Германіі і паляўнічым за галовамі, якія выкарыстоўваюць сваю былую прафесію дантыста як прыкрыццё. Шульц жадае выкупіць Джанга і, атрымаўшы адмову, забівае аднаго з братоў Спек, а другога са зламанай нагой пакідае на разарванне вызваленым рабам.

Доктар паведамляе Джанга, што адшукаў яго, каб той дапамог яму апазнаць траіх братоў Брытлаў — крыважэрных забойцаў, якія раней служылі наглядчыкамі на той жа плантацыі, дзе калісьці працаваў Джанга. Ва ўзнагароду за дапамогу доктар абяцае цалкам вызваліць Джанга з рабства і заплаціць 75 долараў.

Шульц і Джанга адшукваюць братоў у размешчаным непадалёк памесце «Вялікага папы» Спенсера Бенета (Дон Джонсан), дзе Джанга знаходзіць і забівае дваіх членаў банды, а падаспелы Шульц прыстрэльвае трэцяга. Джанга нечакана праяўляе небывалы спрыт у абыходжанні з агнястрэльнай зброяй, і пасля забойства братоў Брытлаў Шульц робіць яму прапанову супрацоўнічаць з ім у паляванні на асабліва небяспечных злачынцаў і дапамагчы ў пошуку Брумхільды, якую Джанга прымае.

На працягу суровай зімы Шульц і Джанга высочваюць і знішчаюць небяспечных злачынцаў і зарабляюць гэтым немалую суму грошай. Увесну Шульц пазнае месцазнаходжанне Брумхільды — Кэндыленд, асабняк абаяльнага і адначасова цынічнага і жорсткага рабаўладальніка Кэлвіна Кэндзі (Леанарда Дзі Капрыа). Кэндзі любіць забаўляцца, прымушаючы сваіх рабоў біцца адзін з адным да смерці на паркеце перад камінам. Спадарожнікі накіроўваюцца туды пад відам вядомых пакупнікоў байцоў, навучаных біцца да смерці.

Пасля недоўгачасовых перамоў Шульц абяцае 12 тысяч долараў (велізарныя грошы па тых часах) за аднаго з найлепшых байцоў, якія належаць Кэндзі. Падчас паездкі па плантацыі да асабняка Кэндзі ў Місісіпі спадарожнікі становяцца сведкамі сцэны, калі па капрызе Кэндзі сабакі загрызаюць да смерці беглага раба-байца па імі д'Артаньян.

Узгадніўшы куплю байца па імі Эскімос Джо за 12 тысяч долараў, Шульц збіраецца нібы заадно прапанаваць за некалькі сот долараў выкупіць у Кэндзі і Брумхільду, якая калісьці выхоўвалася ў сям'і эмігрантаў з Германіі, сцвярджаючы, што яна дапаможа яму зладзіць з настальгяй па звыклай нямецкай мове. Павышаная цікавасць і ўвага да звычайнай чорнай рабыні прымушае Стывена (Сэмюэл Л. Джэксан), чарнаскурага прыслужніка Кэлвіна, западозрыць нешта нядобрае. Ён паведамляе гаспадару пра тое, што насамрэч Джанга знаёмы з Брумхільдай і госці спрабуюць яго абдурыць. Раз'юшаны Кэндзі хапае Брумхільду і заяўляе доктару, што яна з’яўляецца яго ўласнасцю, з якой ён можа рабіць усё што пажадае. Кэндзі пагражае забіць яе малатком, калі яна не будзе зараз жа выкуплена за тыя ж 12 тысяч долараў, і Шульц вымушана яе купляе.

Падчас урачыстага афармлення дакументаў аб продажы Брумхільды засмучаны Шульц успамінае ўсе тыя жахі, якія бачыў у Кэндылендзе. Ён паведамляе Кэндзі — які мае рэпутацыю франкафіла — пра тое, што пісьменнік Аляксандр Дзюма меў чарнаскурых продкаў. Тады Кэндзі спрабуе зняважыць Шульца яшчэ больш, настойваючы на поціску рукі ў знак завяршэння здзелкі. Доктар спачатку адмаўляецца, але затым усё ж падыходзіць да Кэндзі і, не вытрымаўшы, раптам прыстрэльвае яго са схаванага дэрынджара, за што расплачваецца жыццём ад рук целаахоўніка Кэндзі.

Пачынаецца жорсткая перастрэлка, падчас якой Джанга забівае многіх людзей Кэндзі, але ў выніку здаецца, калі ворагі пагражаюць застрэліць Брумхільду. У пакаранне сястра Кэлвіна Кэндзі па савеце Стывена адпраўляе Джанга на пажыццёвае рабства ў жудасную каменяломню, але таму ўдаецца бегчы, ашукаўшы і забіўшы сваіх канваіраў. Вярнуўшыся ў Кэндыленд са зброяй у руках, ён забівае астатніх белых памагатых Кэлвіна і яго сястру, вызваляе Брумхільду і, затым, прастрэліўшы калены Стывену, пакідае таго ляжаць у асабняку Кэлвіна, які відовішчна ўзрываецца з дапамогай дынаміту.

Пасля фінальных тытраў ёсць секундная «пасхалка» «Who was that nigger?!».

## У ролях 
## Стварэнне 
У красавіку 2007 года ў інтэрв'ю брытанскай газеце *The Daily Telegraph* рэжысёр Квенцін Таранціна распавёў, што хацеў бы даследаваць штосьці такое, што яшчэ нікім талкова не даследавалася:
Я хачу зрабіць фільм пра жудасныя старонкі гісторыі Амерыкі, звязаныя з рабствам, прычым хачу зрабіць гэта ў жанры спагеці-вестэрна. Я паспрабую мець справу з тым, з чым Амерыка яшчэ не мела справы, таму што яна сарамаціцца гэтага, і іншыя пра гэта не гавораць, бо лічаць, што не маюць на гэта права.

Пазней стала вядома, што Таранціна зніме фільм «Джанга вызвалены». Ён сканчае сцэнарый 26 красавіка 2011 года і перадае яго *The Weinstein Company*.

[thumb|right|[Томас Гейнсбара, «Хлопчык у блакітным» (1770)]]

Доўгі час хадзілі чуткі, што галоўную ролю ў карціне выканае Уіл Сміт, але той адмовіўся. Акцёр і рэжысёр не сышліся ў меркаванні наконт таго, хто павінен забіць Кэлвіна Кэндзі. Уіл Сміт настойваў на тым, што гэта павінен зрабіць Джанга, Квенцін Таранціна патрабаваў, каб гэта зрабіў менавіта доктар Шульц, бо забойства Кэлвіна Кэндзі Джанга было б расцэнена як звычайная помста, але забойства «белага» «белым» нясе ў сабе фундаментальны сэнс змяненняў, у чым потым і выразілася «вайна белых» — Грамадзянская вайна ў ЗША 1861—1865 гадоў і вызваленне ад рабства. Пасля прагляду Уіл выказаў сваё захапленне фільмам. Былі і іншыя прэтэндэнты — Ідрыс Эльба, Крыс Такер і Тэрэнс Ховард, якія таксама не змаглі сыграць у фільме. У выніку ролю Джанга выканаў Джэймі Фокс.

На ролі другога плана былі заяўлены Крыстаф Вальц, Леанарда Дзі Капрыа, Энтані Лапалья, Джозеф Гордан-Левіт, Саша Баран Коэн і некаторыя іншыя. Першыя часы хадзілі чуткі, што ролю персанажа па імі Эйс Вудзі сыграе Кевін Костнер, аднак ён адмовіўся і Таранціна хутка знайшоў яму замену — Курта Расела. Тым не менш, у пачатку мая 2012 стала вядома, што Курт Расел, Саша Баран Коэн і Энтані Лапалья таксама пакінулі праект.

Падчас здымак адной са сцэн Дзі Капрыа парэзаў руку аб шклянку, але адыграў, быццам так і было задумана, чым захапіў рэжысёра, таму што эпізод атрымаўся вельмі магутным. У фільме прыняў удзел італьянскі акцёр Франка Нера, выканаўшы эпізадычную ролю Амерыга Васепі, з іранічнай спасылкай да яго ролі ў фільме «Джанга» Серджа Карбучы: калі Джанга прадстаўляецца: «Д-Джанга», дадаючы пры гэтым: «„Д“ не вымаўляецца», герой Нера ўсміхаецца і кажа: «Я ў курсе».

«Джанга» — першы фільм Таранціна без мантажора Салі Менке, якая памерла ў 2010 годзе. Фільм быў змантаваны Фрэдам Раскінам, які працаваў памочнікам мантажора ў дзвюх частках «Забіць Біла».

Сіні касцюм, які Джанга абраў сабе, калі выконваў ролю слугі Шульца, быў натхнёны карцінай Томаса Гейнсбара «Хлопчык у блакітным», напісанай у 1770 годзе.

У момант, калі падчас начнога рэйду вершнікі адыходзяць пасля выбуху воза, і адзін з іх падае з каня, раздаецца крык Вільгельма.

## Саўндтрэк 
Кампазіцыі *100 Black Coffins*, *Who Did That to You?*, *Freedom* і *Ancora Qui* былі высунуты на прэмію «Оскар», але ў шорт-ліст так і не ўвайшлі.

; Кампазіцыі, выкарыстаныя ў фільме, але не якія ўвайшлі ў афіцыйны склад саўндтрэка

## Узнагароды і намінацыі 
Даныя па матэрыялах сайта Internet Movie Database:

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт фільма 
* 
* 
* Сьюзен Нэйман, Гісторыя і віны // «Aeon Magazine», Вялікабрытанія (2013)

Катэгорыя:Фільмы ЗША 2012 года
Катэгорыя:Фільмы-баевікі 2012 года
Катэгорыя:Фільмы-драмы 2012 года
Катэгорыя:Кінакамедыі 2012 года
Катэгорыя:Вестэрны ЗША
Катэгорыя:Фільмы-баевікі ЗША
Катэгорыя:Фільмы-драмы ЗША
Катэгорыя:Кінакамедыі ЗША
Катэгорыя:Спагеці-вестэрны
Катэгорыя:Фільмы блэксплайтэйшэн
Катэгорыя:Фільмы пра рабства ў ЗША
Катэгорыя:Фільмы пра расізм
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Фільмы на нямецкай мове
Катэгорыя:Фільмы на французскай мове
Катэгорыя:Фільмы на італьянскай мове
Катэгорыя:Фільмы Квенціна Таранціна
Катэгорыя:Фільмы па сцэнарыях Квенціна Таранціна
Катэгорыя:Фільмы Columbia Pictures
Катэгорыя:Фільмы The Weinstein Company