Ян Канты Любанскі

**Ян Канты Любанскі**, **Ян Янавіч Любанскі** (; 1820, маёнтак Любань, цяпер  — , Любань) — буйны землеўласнік у Расійскай імперыі на тэрыторыі сучаснай Беларусі, ашмянскі павятовы маршалак (1852—1859), банкір і філантроп.

## Паходжанне і сям’я 
Належаў да сярэднезаможнага маянтковага каталіцкага шляхецкага роду Любанскіх герба «Грымала». Нарадзіўся ў сям’і Яна Віктаравіча Любанскага і Тэклі Прушынскай. Быў хрышчаны ў каталіцтва пад імем «Ян-Канты».

Ажаніўся з Аляксандрай Юзафаўнай Сулістроўскай, ад якой меў трох сыноў і дзве дачкі:
* Яўстах Янавіч Любанскі (1859 — пасля 1915), спадчыннік-уладальнік Лошыцкага маёнтка (цяпер ускраіна Мінска) і член камітэта па будаўніцтве касцёла Святога Сымона і Святой Алены ў Мінску, дэпутат I Дзяржаўнай Думы Расійскай імперыі (1906) ад Мінскай губерні.
* Аляксандр Янавіч Любанскі (1863—1932), галоўны фундатар пабудовы каталіцкага касцёла Узвіжання Святога Крыжа ў Вілейцы, уладальнік Любані, уладальнік (пасля брата Яўстаха Любанскага) Лошыцкага маёнтка.
* Ян Янавіч Любанскі (уп.1897).
* Елізавета-Станіслава-Аляксандра Янаўна Любанская. Муж: (?) дваранін Кашыц.
* дачка

## Адукацыя 
Вучыўся ў гімназіі ў Мітаве, потым ва ўніверсітэце ў Берліне.

## Гаспадарчая дзейнасць 
Калі яму не споўнілася яшчэ 20 гадоў, памёрлі яго бацькі і ён вымушаны быў вярнуцца ў родны маёнтак Любань. З 1852 па 1859 год паводле выбару дваран павета быў ашмянскім павятовым маршалкам, у 1872 годзе абраны дырэктарам Віленскага зямельнага банка ў Вільні, таксама выконваў функцыі дырэктара Віленскага гандлёвага банка. Быў паважаны за актыўную грамадскую дзейнасць і філантропію, а таксама — як абаронца зямельнай дваранскай уласнасці. Быў членам Віленскага таварыства сельскай гаспадаркі.

Граф Іпаліт Корвін-Мілеўскі ў сваіх мемуарах адзначае, што Ян Любанскі быў з дзіцячых гадоў блізкім прыяцелем яго бацькі — Оскара Іпалітавіча Корвін-Мілеўскага, вядомага і ўплывовага ў Віленскай губерні двараніна, маянткоўца і эканамічнага публіцыста. Калі сям’я Любанскіх жыла ў Вільні, то трымала свой дом адкрытым для мясцовага ўплывовага дваранства.

Паводле мемуараў графа Іпаліта Корвін-Мілеўскага, у 1861 г. у Вільні ў патрыятычных маніфестацыях мясцовага насельніцтва, якія адбываліся напярэдадні Студеньскага паўстання (1863—1864), прымалі чынны ўдзел і прадстаўніцы мясцовага заможнага каталіцкага дваранства: жонка Яна — Аляксандра Юзафаўна Любанская; графіня Ізабэла Вінцэнтаўна Тышкевіч (1836—1907); пані Валіцкая.

Быў блізкім сябрам і супрацоўнікам у гаспадарчых пачынаннях з многімі ўплывовымі асобамі Вільні і Віленскай губерні — Юзафам Монвілам (1850—1911), графам Адама Плятэрам (1836—1909) і інш.

## Маёнткі 
Атрымаў па спадчыне ад свайго бацькі маёнтак Любань у Вілейскім павеце Віленскай губерні.

У 1877 г. пасля смерці свайго бяздзетнага дзядзькі — Яўстаха Станіслававіча Прушынскага (каля 1798—1877) — дарогай спадчыны ад маці Станіславы (з роду Прушынскіх) атрымаў ва ўладанне дзядзькавыя маёнткі Яхімоўшчына і Палачаны ў Ашмянскім павеце і маёнтак Лошыца (пад Мінскам) у Мінскім павеце. Паводле афіцыйных губернскіх даведнікаў, галоўным месцам жыхарства Яўстаха ў 1890-я гады была сядзіба ў Любані, а Аляксандра — маёнтак Яхімоўшчына .

У 1901 г. браты падзялілі спадчынную зямельную ўласнасць: Яўстах Янавіч Любанскі стаў валодаць Лошыцай (з Дубровамі) у Мінскай губерні, Аляксандр Янавіч Любанскі — Яхімоўшчынай і Любанню ў Віленскай, а Ян Янавіч Любанскі заўчасна памёр.

## Смерць і пахаванне 
Памёр 15 жніўня 1884 года ў сваім маёнтку Любань. Пахаваны ў сямейным склепе на старых каталіцкіх могілках (Гарадзішча), каля Вілейкі.

## Літаратура 
* *Комзолова, А. А.* Политика самодержавия в Северо-Западном крае в эпоху Великих реформ / А. А. Комзолова. — Москва : Наука, 2005. — 383 с.
* Минские губернаторы, вице-губернаторы и губернские предводители дворянства, 1793—1917: биографический справочник / сост. Ю. Н. Снапковский; редкол.: В. И. Адамушко [и др.]. — Минск : Беларусь, 2016. — 396 с.
* *Раюк, А.Р.* Род Любанскіх у этнагістарычных працэсах у Беларусі ў канцы XVIII — пачатку XX ст. / А.Р. Раюк // Беларуская этнаграфія, этналогія і антрапалогія : зб. навук. арт. / уклад. і навук. рэд. А. У. Гурко ; рэдкал.: А. У. Гурко (гал. рэд.) [і інш.] ; Нац. акад. навук Беларусі, Цэнтр даслед. беларус. культуры, мовы і літ. — Мінск : Беларус. навука, 2023. — Вып. 2. — С. 113—123.
* *Aftanazy, R.* Dzieje rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej : w 11 t. / R. Aftanazy. — Wrocław—Warszawa—Kraków : Zaklad im. Ossolinskich Wyd-wo, 1991. — Cz. 1. — T. 1. — 352 s.
* 
* 

## Спасылкі 
* Вы ведалі, што ў кіламетры ад Вілейкі ёсць старыя могілкі з рэшткамі касцёла і сямейным склепам шляхецкага роду? // budzma.org
* У 2018 ГОДЗЕ ВЁСКА ЛЮБАНЬ БУДЗЕ АДЗНАЧАЦЬ 210-ГОДДЗЕ З ЧАСУ СВАЙГО ЗАСНАВАННЯ  // peramoga.by

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Вілейскім раёне
Ян Канты
Катэгорыя:Памерлі ў Вілейскім раёне
Катэгорыя:Банкіры Расійскай імперыі
Катэгорыя:Філантропы
Катэгорыя:Павятовыя маршалкі ашмянскія
Катэгорыя:Члены Віленскага таварыства сельскай гаспадаркі
Катэгорыя:Павятовыя маршалкі ашмянскія