open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Голдэн Стэйт Уорыярз у сезоне 2018/2019

Сезон 2018/2019 стаў 73-м сезонам у НБА ў гісторыі франшызы Голдэн Стэйт Уорыярз.

## Драфт 
## Склад 
*Склад каманды станам на 7 лютага 2019 года.*

|}
|-
|colspan="7"|

|}
|-
|colspan="7"|

|}
|-
|colspan="7"|

|}
|-
|colspan="7"|

|}
|-
|colspan="7"|

|-
|colspan="7"|

|}
|-
|colspan="7"|

|}
|-
|colspan="7"|

|}
|-
|colspan="7"|

|}
|-
|colspan="7"|

|}
|-
|colspan="7"|

|}
|-
|colspan="7"|

|}
|-
|colspan="7"|

|}
|-
|colspan="7"|

|}
|-
|colspan="7"|

|}
|-
|colspan="7"|

|-
|colspan="7" style="text-align: left; background:#FDB927; color:#ffffff"|**Галоўны трэнер:** [[Стыў Кер|]] **Памочнікі трэнера:** [[Майк Браўн|]], [[Брус Фрэйзер|]], [[Рон Адамс|]], [[Джэран Колінз|]], [[Крыс ДэМарка|]] (памочнік трэнера і кіраўнік развіцця гульцоў), [[Вілі Грын|]] (развіццё гульцоў)**Легенда:** **(К)** Капітан каманды **• (ПД)** Непадпісаны пік драфта **• (ВА)** Вольны агент **• (А)** Адхілены **• (ЛР)** Прызначаны ў Лігу развіцця **•**  Траўмаваны
|}

## Рэгулярны сезон 
### Вынікі гульняў 
### Турнірная табліца дывізіёна 
### Турнірная табліца канферэнцыі 
### Статыстыка 
#### Статыстыка гульцоў 
## Плэй-оф 
### Першы раўнд (супраць Лос-Анджэлес Кліперс 4:2) 
|}
|}

|}
|}

|}
|}

|}
|}

|}
|}

|}
|}

### Паўфінал канферэнцыі (супраць Х'юстан Рокетс 4:2) 
### Фінал канферэнцыі (супраць Портленд Трэйл Блэйзерс 4:0) 
### Фінал НБА (супраць Таронта Рэптарс 2:4) 
### Сетка Плэй-офа 
### Статыстыка 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт каманды
* Профіль каманды на сайце NBA.com
* Статыстыка каманды на сайце NBA.com
* Статыстыка каманды на сайце Basketball Reference 

Катэгорыя:Сезоны Голдэн Стэйт Уорыярз
Катэгорыя:Сезон НБА 2018/2019 паводле каманд
Катэгорыя:Спорт у Каліфорніі ў 2018 годзе
Катэгорыя:Спорт у Каліфорніі ў 2019 годзе
Гродзенскі кансервавы завод

**ААТ «Гродзенскі кансервавы завод»** — беларуская кампанія па вытворчасці прадуктаў харчавання, якая размешчана ў Гродна.

## Гісторыя 
Заснаваны ў 1958 годзе, з’яўляецца адным з найбуйнейшых вытворцаў Рэспублікі Беларусь плодаагароднінных, садавінавых і ягадных кансерваў, сокаў і пюрэ. У 2008 годзе была завершана рэканструкцыя завода. Асартымент прадукцыі складае больш за 150 найменняў. Уся прадукцыя завода выпускаецца толькі ў шкле. На прадпрыемстве ўкаранёны сістэма менеджменту якасці ISO-9001 і сістэма кіравання якасцю і бяспекай харчовых прадуктаў на аснове прынцыпаў НАССР.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Прадпрыемствы Гродна
Катэгорыя:Вытворцы напояў Беларусі
Мікіта Арцёмавіч Грачыхін

{{Ваенны дзеяч
|імя              = Мікіта Арцёмавіч Грачыхін
|арыгінал імя     = 
|дата нараджэння  = 
|месца нараджэння = 
|дата смерці      = 
|месца смерці     = 
|выява            = 
|подпіс           = 
|мянушка          = 
|прыналежнасць    = 
|гады службы      = 1942—1943
|званне           = 
|род войскаў      = пяхота
|пасада           = 
|частка           = 
|бітвы            = Вялікая Айчынная вайна
|узнагароды       = {
 
}
{
 
}
|сувязі           = 
|у адстаўцы       = 
}}
**Мікіта Арцёмавіч Грачыхін** (1903—1943) — старшыня Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1944).

## Біяграфія 
Мікіта Грачыхін нарадзіўся ў 1903 годзе ў пасёлку Ігрэнь (цяпер у межах г. Дніпро) у сялянскай сям’і. Атрымаў пачатковую адукацыю, працаваў будаўніком. У студзені 1942 года Грачыхін быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію і накіраваны на фронт Вялікай Айчыннай вайны. Прымаў удзел у баях на Бранскім, Заходнім, Арлоўскім, Цэнтральным і Беларускім франтах. Удзельнічаў у Арлоўскай, Чарнігаўска-Прыпяцкай, Гомельска-Рэчыцкай аперацыях. Да верасня 1943 года старшыня Мікіта Грачыхін быў памошнікам камандзіра узвода 1185-га стралковага палка 356-й стралковай дывізіі 61-й арміі Цэнтральнага фронта. Вызначыўся падчас бітвы за Дняпро.

Падчас баёў на падыходах да Дняпра ў раёне вёскі Любеч Рыпкынскага раёна Чарнігаўскай вобласці Украінскай СССР Грачыхін, які знаходзіўся ў складзе разведгрупы, выявіў нямецкае падраздяленне колькасцю каля 50 чалавек. Скарыстаўшыся перавагай раптоўнасці, ён атакаваў праціўніка, знішчыўшы 9 варожых салдатаў і яшчэ аднаго ўзяўшы ў палон. Падчас фарсіравання Дняпра Грачыхін адшукаў 5 лодак і на чале групы байцоў адным з першых пераправіўся праз раку і кулямётным агнём прыкрыў пераправу батальёна. 4 кастрычніка 1943 года ў баю на рацэ Брагінка каля вёскі Піркі Брагінскага раёна Гомельскай вобласці разам з групай салдатаў зайшоў у тыл праціўніка і знішчыў 37 салдатаў і афіцэраў, паспрыяўшы тым самым паспяховаму прасоўванню батальёна. 29 лістапада 1943 года полк наткнуўся на вельмі ўмацаваныя нямецкія пазіцыі ў раёне вёсак Тунеўшчына і Глінішча Хойніцкага раёна. Узвод, у якім служыў Грачыхін, некалькі разоў падымаўся ў атаку і, дасягнуўшы траншэяў праціўніка, вымусіў яго адступіць. У тым баю Грачыхін загінуў. Быў пахаваны ў вёсцы Тунеўшчына, пазней быў перапахаваны ў брацкай магіле ў горадзе Хойнікі.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 15 студзеня 1944 года за «мужнасць і гераізм праяўленыя ў барацьбе з нямецкімі захопнікамі» старшыня Мікіта Грачыхін пасмяротна быў удастоены высокага звання Героя Савецкага Саюза. Таксама пасмяротна быў узнагароджаны ордэнам Леніна.

У гонар Грачыхіна названа школа ў Днепрапятроўску. У 1977 годзе вёска Багуславец перайменавана ў Грачыхіна.

## Літаратура 
* 
* И генерал, и рядовой. Днепропетровск: Прамінь, 1983.

Катэгорыя:Удзельнікі бітвы за Дняпро
Катэгорыя:Загінулі ў баях Вялікай Айчыннай вайны
Дом па вуліцы Лазарэнкі, 5

**Дом па вуліцы Лазарэнкі, 5** — будынак у Магілёве, размешчаны ў гістарычным цэнтры горада. Помнік архітэктуры эклектыкі.

## Гісторыя 
Пабудаваны ў пачатку XX стагоддзя на Віленскай вуліцы як жылы, даходны дом. Да 1917 года ў ім знаходзіліся жылыя памяшканні і гандлёвыя лаўкі на цокальным паверсе. У пачатку 1990-х гадоў будынак быў перададзены абшчыне евангельскіх хрысціян-баптыстаў «Царква Віфанія». У 1991 годзе быў праведзены капітальны рамонт з прыстасаваннем пад малітоўны дом. Пазбаўленне статусу выклікала шырокі грамадскі рэзананс. Ад імя Беларускага добраахвотнага таварыства аховы помнікаў з мэтай не дапусціць разбурэння будынкаў была пададзена скарга ў Генеральную пракуратуру, якая заблакавала папярэдняе рашэнне.

У 2015 годзе праведзены касметычны рамонт будынка.

## Архітэктура 
Помнік архітэктуры эклектыкі. Двухпавярховы з цокальным паверхам і паўпадвальным памяшканнем, прамавугольны ў плане цагляны будынак, які галоўным фасадам выходзіць на чырвоную лінію забудовы вул. Лазарэнкі. Рэльеф пляцоўкі складаны, мае вялікія перапады вышыні з усходу на захад. Адзначаецца строгасцю планавага рашэння, стрыманасцю дэкаратыўнай аздобы. Мае двухчасткавую кампазіцыю. Левая частка пабудавана пад невялікім вуглом адносна асноўнага аб’ёма. Цэнтральная частка будынка вылучана дзвярным праёмам увахода, прамавугольным аконным праёмам над ім, дзвюма лапаткамі. Фасад аформлены гарызантальнымі цягамі паміж паверхамі і прафіліраваным гзымсавым паяском. Аконныя праёмы прамавугольныя лучковыя, на цокальным паверсе без ліштваў. Трэці паверх дэкарыраваны падаконнымі нішамі і прамавугольнымі плітамі, замковым камянём. Завяршаецца фасад прафіліраваным гзымсам з сухарыкамі. Уваходная група вылучана пілястрамі. Дах вальмавы, крыты бляхай. З тарцоў зроблены аднапавярховыя цагляныя прыбудовы.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Магілёва
Катэгорыя:Вуліца Лазарэнкі (Магілёў)
Катэгорыя:Славутасці Магілёва
Катэгорыя:Храмы Магілёва
Катэгорыя:Евангельскія хрысціяне-баптысты ў Беларусі
Катэгорыя:XX стагоддзе ў Магілёве
Катэгорыя:Збудаванні Магілёва ў стылі эклектыкі
Аксёнава

**Аксёнава** — жаночая форма прозвішча Аксёнаў і тапонім.

## Прозвішча 
* Ганна Аляксееўна Аксёнава (нар. 1953) — беларускі архітэктар.

## Тапонім 
### Беларусь 
* Аксёнава — возера ў Расонскім раёне Віцебскай вобласці.
### Расія 
* Аксёнава — вёска ў Невельскім раёне Пскоўскай вобласці.
* Аксёнава — вёска ў Духаўшчынскім раёне Смаленскай вобласці.
Шпак

**Шпак** — шырока распаўсюджаная пеўчая птушка сямейства шпаковых.

## Прозвішча 
* Аксана Уладзіміраўна Шпак (нар. 1982) — беларуская футбалістка. Выступала за зборную Беларусі.
* Аляксандр Пятровіч Шпак (1948—2022) — беларускі эканаміст.
* Вера Іванаўна Шпак (нар. 1989) ― расійская і беларуская актрыса тэатра і кіно.
* Ганна Генадзеўна Шпак (нар. 1997) — беларуская лёгкаатлетка.
* Георгій Іванавіч Шпак (нар. 1943) — расійскі ваенны і дзяржаўны дзеяч, генерал-палкоўнік, камандуючы паветрана-дэсантнымі войскамі ў 1996—2003 гадах, 5-ы губернатар Разанскай вобласці (2004—2008).
Бабаян

**Бабая́н** — армянскае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Араксі Таўмасаўна Бабаян (1906—1993) — армянскі хімік-арганік.
* Самвэл Андранікавіч Бабаян (нар. 1965) — армянскі ваенны і палітычны дзеяч.
Ціманскі краж

**Ціма́нскі краж** () — узвышша ў Еўрапейскай частцы Расіі, на тэрыторыі Рэспублікі Комі і Архангельскай вобласці.

Знаходзіцца ў паўночна-ўсходняй частцы Усходне-Еўрапейскай раўніны. Цягнецца прыкладна на 900 км ад Чэшскай губы Баранцава мора да вытокаў ракі Вычагда ў заходніх адгор’ях Урала. Вышыні да 471 м (Чатласкі камень). Далінамі рэк Піжма Пячорская і Піжма Мязенская дзеліцца на 3 часткі: паўночную (вышыні да 303 м), сярэднюю (вышыні да 471 м) і паўднёвую (вышыні 300—350 м).

Тундра, лесатундра, балоты, у паўднёвай частцы — тайга.

На тэрыторыі Ціманскага кража радовішчы нафты, прыроднага газу, баксітаў, тытанавых мінералаў і інш.

## Літаратура 
* Тиманский кряж // 
* 
* 
* 
* Тіма́нський кряж // Українська радянська енциклопедія : у 12 т. / гол. ред. М. П. Бажан; редкол.: О. К. Антонов та ін. — 2-ге вид. — К. : Головна редакція УРЕ, 1984. — Т. 11, кн. 1 : Стодола — Фітогеографія. — С. 264. — 606, [2] с., [22] арк. іл. : іл., портр., карти с.

## Спасылкі 
* Тиманский кряж // «Мегаэнциклопедия Кирилла и Мефодия» megabook.ru
* Тиманский кряж // Большая Энциклопедия Нефти и Газа 
* 

Катэгорыя:Узвышшы Расіі
Катэгорыя:Геаграфія Архангельскай вобласці
Катэгорыя:Геаграфія Комі
Катэгорыя:Усходне-Еўрапейская раўніна
Галіна Аляксандраўна Варатынская

**Галіна Аляксандраўна Варатынская** (нар.  года, вёска Ваўчо, Ушацкі раён, Віцебская вобласць) — беларуская паэтэса.

## Біяграфія 
У 1970 годзе скончыла Ушацкую сярэднюю школу. Старшакласніцай пачала публікаваць свае вершы ў раённай газеце. У 1980 годзе скончыла завочна Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт. 3 1972 да 1974 года была бібліятэкарам Арэхаўскай сельскай бібліятэкі. 3 1974 года працуе ва ўшацкай раённай газеце «Патрыёт». Член Саюза беларускіх пісьменнікаў.

У 1995 годзе ў "Бібліятэцы часопіса «Маладосць» выйшаў зборнік яе вершаў «3 будзённасці ўзляцець…».

## Літаратура 
* Варатынская Галіна Аляксандраўна // Памяць : гісторыка-дакументальная хроніка Ушацкага раёна / рэдкал. Г. К. Кісялёў [і інш.]. — Мн., 2003. — С. 550.
* Варатынская Галіна // Пісьменнікі Віцебшчыны : даведнік / Рэд. Ф. Сіўко. — Віцебск, 2001. — С. 24—25.
Вялікая сінагога (Ліда)

**Вялікая сінагога** — колішняя сінагога ў г. Лідзе. Размяшчалася на Школьным двары ля паўночна-заходняга рога Базарнай плошчы. Цяпер гэта тэрыторыя паміж Домам Творчасці (былы Дом Афіцэраў) і інтэрнатам «Лакафарбы» па вул. Кірава.

Праект гэтай сінагогі склаў губернскі архітэктар Аляксей Уладзіміравіч Полазаў у 1892 годзе. Працы па будаўніцтве скончыліся летам 1896 года.

Сінагога згарэла пасля жахлівай бамбардзіроўкі 23 чэрвеня 1941 года. Парэшткі сцен былі разабраныя зімой 1941/42.

## Літаратура 
* Локотко А. И. Архитектура европейских синагог. Минск. 2002.
* LVIA. Фонд 382. Оп. 1. Д.1449. Дело о разрешении построить в г. Лиде синагогу Лазару Пупко.

## Спасылкі 
* Большая лидская синагога (1896—1941) 
* Сінагога Галоўная на Radzima.org

Катэгорыя:Колішнія сінагогі Беларусі
Катэгорыя:Культавыя збудаванні Ліды
Катэгорыя:Гісторыя Ліды
Катэгорыя:1896 год у Беларусі
Катэгорыя:Зніклі ў 1941 годзе
Паўлюкевіч

**Паўлюкевіч** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Іванавіч Паўлюкевіч (1887—1938) — дзяржаўны дзеяч БССР.
* Арсен Васілевіч Паўлюкевіч (1889—?) — беларускі грамадска-палітычны дзеяч, урач, удзельнік Слуцкага збройнага чыну.
* Кацярына Ігараўна Паўлюкевіч (нар. 1998) — беларуская плыўчыха.
* Мікалай Уладзіміравіч Паўлюкевіч (нар. 1937) — беларускі вучоны ў галіне цеплафізікі. Член-карэспандэнт Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (1994), доктар фізіка-матэматычных навук (1991).
* Уладзімір Паўлавіч Паўлюкевіч (нар. 1961) — беларускі дзяржаўны дзеяч, член Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 5-га склікання.
Карл I (герцаг Савойскі)

**Карл I Савойскі** (; 29 сакавіка 1468, Карыньяна — 13 сакавіка 1490, Пінерола) — герцаг Савоі, князь П’емонта, граф Аостсткий і Морьенский з 1482 года, тытулярны кароль Іерусаліма, Кіпра і Кілікійскай Арменіі з 1485 года, маркграф Салуццо з 1487 года. Сын Амедэа IX, герцага Савоі, і Іяланды Французскай.
M 1-42

міні|Планетарная туманнасць M 1-42.

**M 1-42**, **ESO 456-67** — планетарная туманнасць, якая знаходзіцца ў сузор’і Стральца на адлегласці 10 тысяч светлавых гадоў ад Сонца. Адкрыта ў 1946 годзе германа-амерыканскім астрафізікам . З-за свайго візуальнага падабенства да Вока Саўрана з кінаадаптацыі Пітэра Джэксана «*Уладар Пярсцёнкаў*» туманнасць атрымала адпаведнае празванне «*Вока Саўрана*» ().

## Зноскі 
Катэгорыя:Планетарныя туманнасці
Катэгорыя:Стралец (сузор’е)
Тым (прыток Обі)

**Тым** () — рака ў Азіяцкай частцы Расіі, у Заходняй Сібіры, у Краснаярскім краі і Томскай вобласці, правы прыток ракі Об.

Даўжыня ракі 950 км. Плошча вадазбору 32 300 км². Сярэдні расход вады ў ніжнім цячэнні каля 200 м³/с, у сярэднім цячэнні (каля сяла Напас) — 191.

Прытокі: Хушму, Балотная, Урыкід, Нюнельга, Кошкіна, Ванжыль, Лымбелька, Чорная, Канакан, Ый, Акунёўка, Бактас, Яршоўка, Магільная, Пікуляк, Кандрашынка, Сангілька, Радайка і іншыя рэкі і ручаі.

## Літаратура 
* Тым // 
* 

## Спасылкі 
* 
* *Сурков В. В., Чалов Р. С.* Тым // Научно-популярная энциклопедия «Вода России»

Катэгорыя:Прытокі Обі
Катэгорыя:Рэкі Краснаярскага края
Катэгорыя:Рэкі Томскай вобласці
Валахады

**Валаха́ды** () — субэтнічная група грэкаў-мусульман на поўначы Грэцыі.

Валахадамі называлі грэкаў-мусульман, якія жылі пераважна вакол ракі Альякмон. Згодна іх асабістым паданням, яны прынялі іслам у XVII ст. дзякуючы місіянерскай дзейнасці двух янычараў грэчаскага паходжання. Назва паходзіць ад слова «алах». У валахадаў быў высокі прававы статус адносна навакольнага хрысціянскага насельніцтва. Старасты вясковых абшчын мелі тытул беяў. Аднак да пачатку XX ст. эканамічнае становішча валахадскіх абшчын мала адрознівалася ад становішча іншых насельнікаў Македоніі.

Асноўным заняткам валахадаў здаўна было земляробства. У Асманскай імперыі ў адрозненні ад грэкаў-хрысціян лічыліся ваеннаабавязанымі. Сяліліся ў буйных вёсках, часам разам з хрысціянамі. Жылі ў двухпавярховых дамах. Размаўлялі на грэчаскай мове. Сярод валахадаў было шмат прыхільнікаў бекташы. У пачатку XX ст. у Македоніі налічвалася ад 14 373 да 16 070 чалавек.

У 1923 г. значная частка валахадаў перасялілася ў Анатолію ў выніку абмена насельніцтвам паміж Грэцыяй і Турцыяй. У нашы дні ў Грэцыі не вылучаюцца як асобная рэлігійная або субэтнічная меншасць.

## Спасылкі 
* A. Vacalopoulos, The Vallahades of Western Macedonia
* Menelaos Tzimakas, La Macédoine grecque, populations, migrations et territoires depuis le début du XXème siècle
* Raymond Detrez, Reassessing ethnic identity in the pre-national Balkans

Катэгорыя:Балканскія народы
Катэгорыя:Народы Еўропы
Катэгорыя:Народы Грэцыі
Катэгорыя:Грэкі
Дынабургскі езуіцкі калегіум

**Дынабургскі езуіцкі калегіум** — навучальная ўстанова Таварыства Ісуса, якая дзейнічала ў Дынабургу (Дзвінску).

## Езуіты ў Дынабургу да 1761 г. 
Першыя езуіты (пераважна з Рыгі і Тарту) сталі час ад часу з’яўляцца ў Дынабургу яшчэ з канца XVI ст. У 1630 г. на сродкі ваяводы смаленскага Аляксандра Гасеўскага і дынабургскага старасты Альфонса Ляцкага ў гарадзе былі заснаваныя езуіцкія рэзідэнцыя і касцёл.

Пачатковая школа пры рэзідэнцыі езуітаў у Дынабургу была адкрыта ў 1638 г. У 1695 г. у ёй ужо пачалося выкладанне рыторыкі, а ў 1752 г. з’явіўся курс філасофіі. Пасля знішчальнага пажару 1749 г., які пакінуў ад рэзідэнцыі толькі пашкоджаны мураваны касцёл, у 1753 г. пачынаецца ўзвядзенне новых мураваных карпусоў. У 1767—1769 гг. у калегіуме выкладаўся курс маральнай тэалогіі для езуіцкіх і дыяцэзіяльных семінарыстаў. З канца XVIII ст. у калегіуме сталі вывучаць матэматыку, а таксама нямецкую, французскую і рускую мовы. За нядоўгі час выпрабаванні ў Дынабургу прашлі многія дзясяткі навіцыяў. У 1804 г. іх было 23, у 1805 г. — і 34, у 1806 г. — 61, у 1807 г. — 34, у 1808 г. — 28, у 1809 г. — 21, у 1810 — 24, а ў 1811 — 34 чалавекі. Сярод іх было нямала ў будучым слынных дзеячаў Таварыства Ісуса, у тым ліку генерал ордэна Ян Ротан.

Амаль да самага закрыцця калегіума працягвалася яго разбудова. Ёй кіравалі архітэктары Андрэй Жаброўскі (1780—1786), Фрыдрых Морлік (1787—1793), Тадэвуш Складоўскі (1788—1796) і Войцех Абрампальскі (1796—1800). Так, у 1806 г. драўляным пабудовам для заняткаў, якія неаднаразова знішчаліся пажарамі, на змену прыйшоў мураваны вучэбны будынак

## Бібліятэка 
Калегіум меў невялікую бібліятэку, якая доўгі час прырастала прыватнымі ахвяраваннямі. У 1781 г. было закуплена шмат кніжак у Вільні. Даволі багатыя кніжныя зборы засталіся калегіуму ад памерлых айцоў-езуітаў: Андрэя Янкоўскага, Яна Краснадэмбскага і Людвіка Візгінца. Спрыялі папаўненню бібліятэкі кніжныя ахвяраванні заходнееўрапейскіх езуітаў, якія прыязджалі на Беларусь пасля скасавання Таварыства Ісуса папам Кліментам XIV (1773). У 1785 г. бібліятэка заняла другі паверх новага мураванага будынку (на першым, як і ў Полацкім калегіуме, знаходзілася сталовая). У 1803 г. ёй быў перададзены кнігазбор Полацкага навіцыяту. Пасля закрыцця калегіума частка бібліятэчных фондаў была адпраўлена ў палац Плятэр-Зыберкаў у Ліксну, а потым — у Пушу, куды ўласна і перавялі навіцыят

## Літаратура 
* Блинова, Т. Б. Иезуиты в Беларуси. Роль иезуитов в организации образования и просвещения / Т. Б. Блинова. — Гродно : ГрГУ, 2002. — 427 с.
* Encyklopedia wiedzy o jezuitach na ziemiach Polski i Litwy 1564—1995 / oprac. L. Grzebień. — Kraków : Wyd-wo WAM, 1996. — 882 s.
* Giżycki, J.M. Materyały do dziejów Akademii Połockiej i szkół odniej zależnych / J.M. Giżycki. — Kraków : Druk. W. Anczyca i spółki, 1905. — 288 s.
* Załęski, S. Jezuici w Polsce. T. 5, Jezuici w Polsce porozbiorowej 1773—1905. Cz. 1 : 1773—1820. — Kraków: W.L. Anczyc i sp, 1907. — 517 s.

Катэгорыя:1761 год у Еўропе
Катэгорыя:XVIII стагоддзе ў Латвіі
Катэгорыя:Зніклі ў 1811 годзе
Катэгорыя:Езуіцкія калегіумы

Катэгорыя:Гісторыя Даўгаўпілса
Мар’інагорскі навучальна-педагагічны комплекс дзіцячы сад — сярэдняя школа

**Дзяржаўная ўстанова адукацыі «Мар’інагорскі навучальна-педагагічны комплекс дзіцячы сад — сярэдняя школа»** — установа сярэдняй адукацыі ў г. Мар’іна Горка Пухавіцкага раёна Мінскай вобласці.

## Гісторыя 
Школа пачала працаваць у лістападзе 1937 года. Да 1941 года ў школе было тры выпускі.

У 1987/1988 навучальным году ў школе займаліся 510 навучэнцаў.

У 1987—1988 гады аддзел адукацыі Пухавіцкага райвыканкама запланаваў будаванне новага будынка СШ № 1 г. Мар’іна Горка, разлічанага на 1251 вучнёўскае месца.

12 лістапада 1988 года са старога будынка школа перайшла ў новае

З 1988 года занятку вядуцца ў адну змену. Увесь час павялічваецца колькасць навучэнцаў. Калі ў 1988 годзе ў школе вучылася 504 школьнікі, то ў 1996/1997 навучальным году ў 41 класе вучыліся 952 навучэнцаў. Працавала ў школе 67 настаўнікаў і 27 тэхнічных працаўніка.

З 1989/1990 навучальнага года школа паступова пераходзіць на вывучэнне прадметаў і выхаванне навучэнцаў на беларускай мове.

З 2004/2005 навучальнага года школа рэарганізавана ва ўстанову адукацыі «Дзяржаўная агульнаадукацыйная дзіцячы сад — сярэдняя школа № 1 г. Мар’іна Горка».

З 2011/2012 навучальнага года школа пераназвана ў дзяржаўную агульнаадукацыйную ўстанову «Мар’інагорскі дзіцячы сад — сярэдняя школа».

З 2012/2013 навучальнага гады — дзяржаўная ўстанова адукацыя «Мар’інагорскі навучальна-педагагічны комплекс дзіцячы сад — сярэдняя школа».

## Вядомыя выпускнікі 
* Браніслаў Аляксандравіч Зубкоўскі — беларускі празаік, краязнавец.
* Станіслаў Аляксандравіч Астапчык — беларускі вучоны ў галіне матэрыялазнаўства і фізікі металаў.
* Уладзімір Сцяпанавіч Зубоўскі — беларускі вучоны. Кандыдат сельскагаспадарчых навук.
* Уладзімір Сідаравіч Доўнар — беларускі вучоны, доктар біялагічных навук (1985), прафесар (1988).
* Валянцін Барысавіч Нямцоў — беларускі вучоны ў галіне статыстычнай механікі.
* Эдуард Міхайлавіч Шпілеўскі — беларускі навуковец-фізік, матэрыялазнавец, педагог, адзін з піянераў фулерэнавага матэрыялазнаўства. Кандыдат фізіка-матэматычных навук (1974 г.), дацэнт.
* Аляксандр Уладзіміравіч Мацкевіч — дзяржаўны дзеяч БССР.

## Вядомыя настаўнікі 
* Лідзія Пятроўна Арэхава — настаўніца матэматыкі (1954—1975). Ганаровы грамадзянін г. Мар’іна Горка (1966).

## Дырэктары школы 
* Аляксандр Епіфанавіч Карабцоў, 1949 — ?
* Наталля Уладзіміраўна Дрозд.

## Гл. таксама 
* Адукацыя ў Пухавіцкім раёне


Катэгорыя:1937 год у Беларусі
Тарыт

**Тары́т** — мінерал падкласа астраўных сілікатаў, сілікат торыю ThSiO. Змяшчае ад 45 да 75 % ThO, дамешкі жалеза, урану, кальцыю, фосфару, тытану, марганцу, алюмінію і іншых элементаў.

Крышталізуецца ў тэтраганальнай сінгоніі. Утварае крышталі і агрэгаты чорнага, карычневага, жоўтага, жоўта-бурага, чырвона-бурага колеру. Цвёрдасць 4,5—5 па шкале Моаса. Крохкі. Шчыльнасць 4,1—6,7 г/см³. Радыеактыўны.

Сустракаецца ў пегматытах, ніфелінавых сіенітах, гранітах. Прамысловае значэнне мае ў россыпах. Руда на торый.

## Літаратура 
* Тори́т // 

## Спасылкі 
* Торит // Минералы и месторождения России и стран ближнего зарубежья
* Торит // КаталогМинералов. Ru

Катэгорыя:Мінералы торыю
Катэгорыя:Сілікаты (мінералы)
2005 год у гісторыі астраноміі

**2005** год быў адзначаны шэрагам падзей у астраноміі.

## Падзеі 
* 5 студзеня — адкрыта карлікавая планета **Эрыс**. Планета выяўлена на фотаздымку, зробленым 21 кастрычніка 2003 года.
* 14 студзеня — спускальны апарат «Гюйгенс» здзейсніў пасадку на паверхню спадарожніка Сатурна — Тытана. Упершыню касмічны апарат здзейсніў мяккую пасадку ў Знешняй Сонечнай сістэме.
* 31 сакавіка — адкрыта карлікавая планета **Макемаке**.
* 15 чэрвеня — адкрыты два натуральныя спадарожнікі Плутона: **Гідра** і **Нікс**. Спадарожнікі былі выяўлены на здымках, зробленых касмічным тэлескопам «*Хабл*» 15 і 18 мая.
* 12 жніўня – з касмадрома на мысе Канаверал запушчана аўтаматычная міжпланетная станцыя «***Mars Reconnaissance Orbiter***», прызначаная для даследавання Марса.

## Астранамічныя з’явы 
## Адкрытыя астранамічныя аб’екты 
## Нарадзіліся 
## Памерлі 
## Зноскі 

Катэгорыя:Гады ў астраноміі
2012 год у гісторыі астраноміі

**2012** год быў адзначаны шэрагам падзей у астраноміі.

## Падзеі 
* 6 чэрвеня — другое і апошняе ў XXI стагоддзі праходжанне Венеры па дыску Сонца.
* 26 чэрвеня — адкрыты Стыкс, пяты натуральны спадарожнік Плутона.
* 20—31 жніўня — XXVIII Генеральная асамблея Міжнароднага астранамічнага саюза ў Пекіне.

## Астранамічныя з’явы 
## Адкрытыя астранамічныя аб’екты 
## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* 25 жніўня — **Ніл Армстранг**, амерыканскі астранаўт, першы чалавек, які ступіў на Месяц 21 ліпеня 1969 года (нар. 1930).

## Зноскі 
## Літаратура 
* 


Катэгорыя:Гады ў астраноміі
2011 год у гісторыі астраноміі

**2011** год быў адзначаны шэрагам падзей у астраноміі.

## Падзеі 
* 28 чэрвеня — адкрыты чацвёрты натуральны спадарожнік Плутона: **Кербер**. Спадарожнік быў выяўлены пры дапамозе касмічнага тэлескопа «*Хабл*». Пра адкрыццё было абвешчана 20 ліпеня.
* 1 ліпеня — частковае сонечнае зацьменне паклала пачатак серыі зацьменняў 156 сараса.

## Астранамічныя з’явы 
## Адкрытыя астранамічныя аб’екты 
## Нарадзіліся 
## Памерлі 
## Зноскі 

Катэгорыя:Гады ў астраноміі
2009 год у гісторыі астраноміі

**2009** год быў адзначаны шэрагам падзей у астраноміі.

## Падзеі 
* 24 красавіка — беларускі астраном-аматар Віталь Неўскі адкрыў астэроід **(216897) Голубеў** у абсерваторыi «*Vitebsk, B42*». Гэты астэроід стаўся першым, адкрытым з тэрыторыі Беларусі.
* 3—14 жніўня — XXVII Генеральная асамблея Міжнароднага астранамічнага саюза ў Рыа-дэ-Жанэйра.
* 23 верасня — беларускі астраном-аматар Віталь Неўскі адкрыў астэроід, які атрымаў назву **(264061) Віцебск** у гонар горада Віцебска, абласнога цэнтра Рэспублікі Беларусь.

## Астранамічныя з’явы 
## Адкрытыя астранамічныя аб’екты 
## Нарадзіліся 
## Памерлі 
## Зноскі 
## Літаратура 
* 


Катэгорыя:Гады ў астраноміі
Сінагога 1893 года (Ліда)

**Сінагога 1893** — колішняя сінагога ў г. Лідзе. Размяшчалася на Школьным двары прыкладна на месце сучаснага інтэрната «Лакафарбы» па вул. Кірава.

Праект гэтай сінагогі склаў губернскі архітэктар Аляксей Уладзіміравіч Полазаў у 1892 годзе. Працы па будаўніцтве скончыліся ў 1893 годзе.

## Архітэктура 
Будынак меў наступныя памеры: даўжыня 21.3 м, шырыня 10.7 м, вышыня 5 м, аб’ём 1035 м³ з высокай залай плошчай у 140 м² і двухпавярховай прыбудовай з трыма ўваходамі. Падмуркі каменныя глыбінёй 1.7 м, дзве паўкалоны ля ўваходу, 24 акна — 12 з якіх асвятлялі залу, чатырохсхільны дах.

## Літаратура 
* Памятная книжка Виленской губернии. 1893 г.
* LVIA. Ф.382 оп.1 д.1450. Дело о разрешении построить каменную синагогу в Лиде

## Спасылкі 
* Лидская синагога 1893 года  
* Як у Лідзе на папялішчы з’явілася найпрыгажэйшая беларуская сінагога

Катэгорыя:Колішнія сінагогі Беларусі
Катэгорыя:Культавыя збудаванні Ліды
Катэгорыя:Гісторыя Ліды
Катэгорыя:1893 год у Беларусі
Катэгорыя:Зніклі ў 1941 годзе
Вячаслаў Лявонцьевіч Анхімюк

**Вячаслаў Лявонцьевіч Анхімю́к** (, ) — вучоны ў галіне аўтаматычнага кіравання, доктар тэхнічных навук (1975), прафесар (1977).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Самаркандзе. У 1939 годзе скончыў Сярэднеазіяцкі ўніверсітэт, выкладаў у ім з 1946 года. З 1960 г. у Беларускім політэхнічным інстытуце.

## Навуковая дзейнасць 
В. Л. Анхімюку належаць працы па аўтаматызаваных сістэмах электрамеханікі, электрапрыводах робатаў на аснове мікрапрацэсараў. Распрацаваў матэматычны апарат для дыскрэтных электрамеханічных сістэм — функцыі кіравання.

Сярод апублікаванага:
* Теория и построение систем автоматической стабилизации скорости регулируемого электропривода постоянного тока [Текст] : Автореферат дис. на соискание ученой степени доктора технических наук. (05.09.03) / Белорус. политехн. ин-т. — Минск : [б. и.], 1973. — 48 с. : схем.
* Теория автоматического регулирования : учеб. пособие для электротехн. специальностей втузов / В. Л. Анхимюк. — Минск : Вышэйшая школа, 1968. — 322 с.
* Проектирование систем автоматического управления электроприводами : учебное пособие / В. Л. Анхимюк, О. П. Ильин. — Минск : Вышэйшая школа, 1971. — 336 с.
* Проектирование систем автоматического управления электроприводами : Учеб. пособие для вузов по спец. «Электропривод и автоматизация пром. установок» / В. Л. Анхимюк, О. Ф. Опейко. — Минск : Вышэйшая школа, 1986. — 142 с. : ил. — Библиогр.: с. 142.
* Теория автоматического управления : учеб. пособие для студентов электротех. специальностей вузов / В. Л. Анхимюк, О. Ф. Опейко, Н. Н. Михеев. — 2-е изд., испр. — Минск : Дизайн ПРО, 2002. — 351 с. — ISBN 985-452-054-4

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Вучоныя СССР
Катэгорыя:Выкладчыкі БНТУ
Вуліца Сталетава (Мінск)

**Вуліца Сталетава** — вуліца ў Партызанскім раёне Мінска. Названа ў гонар рускага фізіка Аляксандра Сталетава (1839—1896).

## Размяшчэнне 
Вуліца пачынаецца ад скрыжавання з Акадэмічнай вуліцай і завулкам Казлова, перасякае вуліцу Бумажкова, завулак Сталетава, Першы завулак Баграціёна, Другі завулак Баграціёна, Авангардную вуліцу і завяршаецца на Запарожскай плошчы. Працягласць — 1,0 км.

## На вуліцы размешчаны 
* СДЮШАР па сучасным пяцібор'і
* Тэнісны клуб

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вуліцы Мінска
Катэгорыя:Партызанскі раён (Мінск)
Тракт

**Тракт** (, , літаральна — валачэнне) — гістарычная назва транспартнай дарогі, якая злучала буйныя гарады або рэгіёны, а таксама сучасная назва аб’ектаў вулічнай сеткі.

## Гісторыя 
Па трактах ішлі рэгулярныя перавозкі пасажыраў, грузаў і пошты паміж буйнымі гарадамі.

Гасцінец часоў Кіеўскай Русі, які злучаў Кіеў з Малдавіяй, называўся Княжым трактам.

Старадаўні гасцінец у Вялікім Княстве Літоўскім і Польскім каралеўстве, што злучаў абедзве сталіцы — Вільню і Кракаў, называўся Каралеўскім трактам.

У Сібіры і на Урале працягваюць называць дарогі трактамі: галоўным чынам гэта звязана з памяццю аб гістарычным маршруце Сібірскі тракт, які праходзіў праз усю Расію і злучаў яе з Кітаем. Напрыклад, аўтамабільная дарога федэральнага значэння ў Расіі ад Новасібірска да дзяржаўнай мяжы з Манголіяй называецца Чуйскім трактам.

## Адрасныя аб’екты 
Назву «тракт» маюць некаторыя вуліцы (адрасныя аб’екты). Трактамі названы шэраг магістральных выездаў з Мінска: Даўгінаўскі тракт, Ігуменскі тракт, Лагойскі тракт, Смілавіцкі тракт, а таксама менш значныя мінскія вуліцы: Азярцоўскі тракт, Менкаўскі тракт, Сморгаўскі тракт, Старавіленскі тракт.

## Гл. таксама 
* Гасцінец
* Паштовы тракт
* Барысаўскі тракт (станцыя метро)
* Старабарысаўскі тракт

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Тыпы вуліц
Катэгорыя:Тыпы дарог
Кананчук

**Кананчук** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Антон Кананчук (1914—1991) — грамадскі дзеяч беларускай дыяспары ў ЗША.
* Ігар Паўлавіч Кананчук (нар. 1962) — беларускі палітык, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь VI склікання.
* Таццяна Пятроўна Кананчук (нар. 1966) — беларускі палітык, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь V і VI скліканняў.
Колб

**Колб** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аксана Мікалаеўна Колб (нар. 1968) — беларуская журналістка.
* Вікторыя Алегаўна Колб (нар. 1993) — беларуская лёгкаатлетка, спецыялізуецца ў штурханні ядра.
* 
* Рыгор Мікалаевіч Колб (1940—2010) — дзяржаўны дзеяч.
* Уладзімір Гаўрылавіч Колб (нар. 1929) — беларускі біяхімік-гематолаг, доктар медыцынскіх навук, Заслужаны дзеяч навукі БССР, прафесар.
Корж

**Корж** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Васіль Захаравіч Корж (1899—1967) — адзін з арганізатараў і кіраўнікоў партызанскага руху на Беларусі ў Вялікую Айчынную вайну, генерал-маёр (1943), Герой Савецкага Саюза (1944).
* Вячаслаў Корж (нар. 1986) — беларускі баскетбаліст.
* Іван Аляксеевіч Корж (нар. 1961) — беларускі военачальнік, палітык, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь VI склікання.
* Іна Ігараўна Корж (нар. 1934) — беларускі архітэктар.
* Максім Анатолевіч Корж (нар. 1988) — беларускі спявак і аўтар песень.
* Таццяна Аляксандраўна Корж (нар. 1988) — беларуская лёгкаатлетка.
Аляксей Уладзіміравіч Полазаў

**Аляксей Уладзіміравіч Полазаў** — інжынер-архітэктар.

## Біяграфія 
З 25 мая 1851 года працаваў звышштатным тэхнікам у будаўнічым аддзяленні віленскага губернскага праўлення.

З 12 верасня 1885 па 1903 год на пасадзе віленскага губернскага архітэктара.

Памёр у 1903 годзе.

## Творчасць 
Архітэктар спраектаваў у Віленскай губерні каля 40 праваслаўных цэркваў і іншых культавых пабудоў. Шмат займаўся рэстаўрацыяй розных будынкаў у Віленскім Старым горадзе.

### Асобныя творы 
* праект  царквы ў імя святой прападобнай Марыі Егіпецкай у Вілейцы (1865)
* праект Свята-Раства-Багародзіцкай царквы ў Куранцы (1866)
* праект Лідскай Вялікай сінагогі (1892)
* праект Лідскай сінагогі 1893 года (1892)
* праект будынка па Георгіеўскім праспекце ў Вільні (1893), у якім цяпер размяшчаецца бізнес-цэнтра  
* рэканструкцыя  (1893-95)
* праект перабудовы  ў Тургялеі (1897)
* праект  ў  (1897)
* быў аўтарам адхіленага потым праекта  (1899). Пазней кіраваў яе будаўніцтвам паводле праекта Даніэліса Разенхауса.
* праект Касцёла Найсвяцейшай Тройцы ў Гервятах (1899)

## Узнагароды 
* Ордэн Святой Ганны 2-й ступені
* Ордэн Святога Станіслава 3-й ступені
* меў пярсцёнак, упрыгожаны каштоўнымі камянямі, дараваны гасударыней імператрыцай
* Медаль у памяць вайны 1853-56 гадоў

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары Расійскай імперыі
Катэгорыя:Архітэктары Ліды
Катэгорыя:Архітэктары XIX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Вільнюса
Катэгорыя:Віленскія губернскія архітэктары
Курсевіч

**Курсевіч** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Валерый Віктаравіч Курсевіч (нар. 1979) — беларускі палітык, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь VI склікання.
* Валянціна Вацлаваўна Курсевіч (нар. 1965) — беларускі палітык, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь VI склікання.
Навумовіч

**Навумовіч** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Арцём Дзмітрыевіч Навумовіч (нар. 1991) — беларускі лёгкаатлет.
* Міхась Навумовіч (1922—2004) — грамадскі дзеяч беларускай эміграцыі, мастак, фізіятэрапеўт.
* Сямён Антонавіч Навумовіч (нар. 1954) — беларускі вучоны ў галіне артапедычнай стаматалогіі
* Сямён Сцяпанавіч Навумовіч (1922—2003) — беларускі вучоны ў галіне траўматалогіі і артапедыі.
* Уладзімір Аляксандравіч Навумовіч (нар. 1943) — беларускі літаратуразнавец, крытык.

## Гл. таксама 
* Наумовіч
1801 год у гісторыі астраноміі

**1801** год быў адзначаны шэрагам падзей у астраноміі.

## Падзеі 
* 1 студзеня — Джузэпэ П’яцы адкрыў першы астэроід — **Цэрэру**.

## Астранамічныя з’явы 
## Адкрытыя астранамічныя аб’екты 
## Нарадзіліся 
## Памерлі 
## Заўвагі 
## Крыніцы 

Катэгорыя:Гады ў астраноміі
Бенард Ігнер

**Бенард Ігнер** (18 студзеня 1945 — 14 жніўня 2017) — амерыканскі джазавы спявак, музыкант, кампазітар і прадзюсар.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Х’юстане, штат Тэхас. Навучыўся граць на многіх інструментах, у тым ліку фартэпіяна, гітары і саксафоне. Быў спеваком у Галівудзе. У 1974 годзе удзельнічаў у запісе альбома «Body Heat», які выпусціў Куінсі Джонс. Там ён выканаў сваю знакамітую песню «Everything Must Change». Пазней яе спявалі Рэндзі Кроўфард, Барбра Стрэйзанд, Пэгі Лі, Джордж Бенсон, Ніна Сімонэ, Нэнсі Уілсан, Джудзі Колінз, Джун Крысці, Жан Карно і іншыя.

Катэгорыя:Музыканты паводле алфавіта
Катэгорыя:Музыканты ЗША
Катэгорыя:Аўтары-выканаўцы
Харальная сінагога (Слуцк)

**Харальная сінагога** — сінагога, якая існавала ў Слуцку ў 1880—1944 гадах.

## Гісторыя 
Першыя згадкі пра яўрэяў у Слуцку адносяцца да другой паловы XVI стагоддзя. У пачатку ХVIII стагоддзя была афіцыйна заснавана слуцкая абшчына.

Размяшчалася на сыходжанні вуліц Віленскай і Садовай.

Пасля рэвалюцыі сінагога была закрыта. Будынак сінагогі пераабсталявалі пад кінатэатр «Радзіма». Фільмы тут ішлі як пры Савецкай уладзе, так і пасля акупацыі горада немцамі. У 1944 годзе будынак быў разбураны адступаючымі з горада нямецкімі войскамі

## Архітэктура 
Уяўляла прамавугольны ў плане аб’ём, пакрыты двухсхільным дахам з прычолкам. Сцены будынка праразалі выцягнутыя ўгору арачныя аконныя праёмы. Вонкавым элементам дэкору з’яўляўся выразны па малюнку карнізны пояс, у ламаную лінію якога ўключаліся надваконныя сандрыкі. Уваход быў з боку вуліцы Садовай. Інтэр’ер дзяліўся на асноўную частку, вестыбюль і размешчаныя сіметрычна па баках яго два дадатковыя памяшканні.

## Літаратура 
* Памяць. Слуцкі раён, Слуцк. Кн.1, Мн. 2000, с. 53.
* Грицкевич А. П. Слуцк. Мн. 1960, с. 49.

## Спасылкі 
* Слуцкая харальная сінагога на Radzima.org

Катэгорыя:Колішнія сінагогі Беларусі
Катэгорыя:Знішчаныя збудаванні Слуцка
Катэгорыя:1880 год у Беларусі
Катэгорыя:Зніклі ў 1944 годзе
Катэгорыя:Культавыя збудаванні Слуцка
1804 год у гісторыі астраноміі

**1804** год быў адзначаны шэрагам падзей у астраноміі.

## Падзеі 
* 1 верасня — Карл Людвіг Хардынг адкрыў трэці астэроід — **Юнону**.

## Астранамічныя з’явы 
## Адкрытыя астранамічныя аб’екты 
## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* 20 верасня — **П’ер Мешэн**, французскі астраном і геадэзіст (нар. 16.08.1744).

## Зноскі 

Катэгорыя:Гады ў астраноміі
1807 год у гісторыі астраноміі

**1807** год быў адзначаны шэрагам падзей у астраноміі.

## Падзеі 
* 29 сакавіка — Генрых Вільгельм Матэус Ольберс адкрыў чацвёрты астэроід — **Весту**.

## Астранамічныя з’явы 
## Адкрытыя астранамічныя аб’екты 
## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* 4 красавіка — **Жэром Лаланд**, французскі астраном (нар. 11.07.1732).

## Зноскі 

Катэгорыя:Гады ў астраноміі
Антрахінон

**Антрахіно́н** — арганічнае рэчыва з класа хінонаў, CHO.

## Уласцівасці 
Крышталі светла-жоўтага колеру. Крышталічная рашотка манаклінная. Тэмпература плаўлення 286) °C. Тэмпература кіпення 377 °C. Раствараецца ў нітрабензоле, аніліне, гарачым талуоле. Амаль не раствараецца ў вадзе і этаноле. Праяўляе ўласцівасці хінонаў.

## Атрыманне 
Упершыню атрыманы акісленнем антрацэну азотнай кіслатой у 1835 годзе французскім хімікам А. Ларанам. Антрахінон у прамысловых умовах атрымліваюць каталітычным акісленнем антрацэну ці кандэнсацыяй бензолу з фталевым ангідрыдам у прысутнасці хлорыстага алюмінію.

## Выкарыстанне 
Выкарыстоўваецца ў вытворчасці антрахінонавых фарбавальнікаў (напрыклад, алізарын), у якасці пестыцыда. Вытворныя антрахінону выкарыстоўваюцца ў медыцыне.

## Шкоднае ўздзеянне 
Выклікае экзэму і бранхіяльную астму.

## Літаратура 
*  —С. 393.
* 

## Спасылкі 
* Інфармацыя на сайце ХиМиК.ру
* Антрахинон // Пестициды и регуляторы роста растений / Н. Н Мельников, С. Р. Белан и др. — М., 1995—2001.

Катэгорыя:Хіноны
Дарагакупец

**Дарагакупец** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Анжаліка Юр’еўна Дарагакупец (нар. 1964) — беларускі дзяржаўны дзеяч, член Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 5-га склікання.
* Станіслаў Сяргеевіч Дарагакупец (нар. 1997) — беларускі лёгкаатлет.
* Юрый Іванавіч Дарагакупец (нар. 1962) — беларускі палітык, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь V і VI скліканняў.
1798 год у гісторыі астраноміі

**1798** год быў адзначаны шэрагам падзей у астраноміі.

## Падзеі 
* Лонданскае каралеўскае таварыства выдала складзены Каралінай Гершэль паказальнік і спіс памылак да зорнага каталога Дж. Флемстыда. Апроч таго быў выдадзены новы дадатковы каталог, складзены Каралінай Гершэль, у які ўвайшла 561 зорка, прапушчаная Флемстыдам.

## Астранамічныя з’явы 
## Адкрытыя астранамічныя аб’екты 
## Нарадзіліся 
## Памерлі 
## Заўвагі 
## Крыніцы 
Астраномія
Катэгорыя:Гады ў астраноміі
Кова (прыток Ангары)

**Ко́ва** () — рака ў Азіяцкай частцы Расіі, ва Усходняй Сібіры, у Іркуцкай вобласці і Краснаярскім краі, левы прыток ракі Ангара (басейн Енісея).

Даўжыня ракі 452 км. Плошча вадазбору 11 700 км². Сярэдні расход вады ў ніжнім цячэнні складае каля 45). Аб’ём сцёку 1,578 км³/год. Працякае ў напрамку з поўдня на поўнач уздоўж Ковінскай грады. Упадае ў Ангару за 526 км ад яе вусця. Рэльеф большай часткі басейна ракі сярэднягорны. Ніжняя частка басейна затопленая ў выніку будаўніцтва Багучанскага вадасховішча. Жыўленне ракі снегавое і дажджавое. Замярзае ў канцы кастрычніка — пачатку лістапада, вызваляецца ад лёду ў пачатку мая.

Прытокі Ковы: Гардзеева, 1-я Зілінда, 2-я Зілінда, Алмазай, Верхні Бумбей, Ніжні Бумбей, Пітой, Тырма, Бумбейка, Захарава, Зёда, Тыкша, Нірунда, Дзёда, Тумаша, Пруда, Чана, Аракан, Чыкілея, Шуян, Капканіда, Муньба, Чэкарма, Джылінжыга і іншыя рэкі і ручаі.

У басейне ракі каля 160 азёраў, у тым ліку, возера Кузнецкае.

## Літаратура 
* Кова // 

## Спасылкі 
* Река Кова // Государственный водный реестр РФ
* *Иванов В. В.* Кова // Научно-популярная энциклопедия «Вод России»
* Kova At Prokop’evo // A Regional, Electronic, Hydrographic Data Network For the Arctic Region (R-ArcticNET)

Катэгорыя:Рэкі Іркуцкай вобласці
Катэгорыя:Рэкі Краснаярскага края
Катэгорыя:Прытокі Ангары
Дарданы

**Дарда́ны** (, )  — старажытны балканскі народ, які насяляў на поўдні кантактную зону грэкаў, ілірыйцаў і фракійцаў. 

Дарданамі ў старажытнагрэчаскай літаратуры таксама звалі траянцаў. 

## Спасылкі 
* Vladimir Petrović, Pre-Roman and Roman Dardania: Historical and Geographical Considerations
* Dardanians - My Albanian studies
* Kingdoms of Anatolia - Dardania

Катэгорыя:Зніклыя народы Еўропы
Катэгорыя:Фракійцы
Катэгорыя:Старажытныя народы
1802 год у гісторыі астраноміі

**1802** год быў адзначаны шэрагам падзей у астраноміі.

## Падзеі 
* Уільям Гершэль адкрыў існаванне падвойных зорак.
* 28 сакавіка — Генрых Вільгельм Матэус Ольберс адкрыў другі астэроід — **Паладу**.

## Астранамічныя з’явы 
## Адкрытыя астранамічныя аб’екты 
## Нарадзіліся 
## Памерлі 
## Заўвагі 
## Крыніцы 

Катэгорыя:Гады ў астраноміі
Іван Іванавіч Лявіцкі

**Іван Іванавіч Лявіцкі** (1830 — пасля 1894) — рускі, літоўскі і беларускі інжынер-архітэктар, які працаваў у напрамку гістарызму.

## Біяграфія 
### Дзяцінства і біяграфія 
Нарадзіўся ў 1830 годзе. Атрымаў пачатковую адукацыю ў бацькоўскім доме, пасля чаго ў 1848 годзе
паступіў у Пецярбургскае будаўнічае вучылішча. Скончыў курс у 1855 годзе са званнем архітэктарскага памочніка і з чынам X класу.

З 6 ліпеня 1872 па 1884
** Будынак рэальнага вучылішча ў Магілёве (1884—1885; разам з У. Міляноўскім)
* у 1885—1888 гадах у Тамбове
** Гаспадарчыя пабудовы пры радзільным доме
** Будынак для таннай сталовай

## Літаратура 
*  — С. 416.
* *Барановский Г. В.* Юбилейный сборник сведений о деятельности бывших воспитанников Института гражданских инженеров (Строительного училища) 1842—1892. С. 190 
* . Ivanas Levickis. Visuotinė lietuvių enciklopedija, T. XIII (Leo-Magazyn). — Vilnius: Mokslo ir enciklopedijų leidybos institutas, 2008. 53 psl.

Катэгорыя:Архітэктары Расіі
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары Расійскай імперыі
Катэгорыя:Архітэктары Літвы
Катэгорыя:Архітэктары XIX стагоддзя
Катэгорыя:Віленскія губернскія інжынеры
Катэгорыя:Астраханскія губернскія інжынеры
Світанак (суполка)

**«Світанак»** — суполка студэнтаў Беларускага тэхналагічнага інстытута, утвораная ў 1987 годзе.

Аб’ядноўвала каля 40 членаў, якія былі актыўнымі ўдзельнікамі КБС. Кіраўнік — Алесь Гуркоў. Асноўны кірунак дзейнасці — экалогія, нацыянальнае адраджэнне, праблемы беларускага студэнцтва. З 1988 года суполка наладзіла выпуск самвыдавецкай газеты «Студэнцкая думка». На базе суполкі ў канцы 1980-х узнікла новае грамадскае аб’яднанне — Задзіночанне беларускіх студэнтаў.

## Літаратура 
* Дэмакратычная апазыцыя Беларусі (1956—1991). Даведнік, slounik.org

Катэгорыя:З’явіліся ў 1987 годзе
Катэгорыя:Грамадскія арганізацыі Беларусі
1877 год у гісторыі астраноміі

**1877** год быў адзначаны шэрагам падзей у астраноміі.

## Падзеі 
## Астранамічныя з’явы 
## Адкрытыя астранамічныя аб’екты 
## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* 23 верасня — Урбэн Жан Жазеф Левер’е, французскі матэматык, які спецыялізаваўся на нябеснай механіцы. Найбольш вядомы тым, што вылічыў існаванне і месцазнаходжанне Нептуна, выкарыстоўваючы толькі матэматыку (нар. 11.03.1811).

## Зноскі 

Катэгорыя:Гады ў астраноміі
1813 год у гісторыі астраноміі

**1813** год быў адзначаны шэрагам падзей у астраноміі.

## Падзеі 
## Астранамічныя з’явы 
## Адкрытыя астранамічныя аб’екты 
## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* 10 красавіка — **Жазэф Луі Лагранж**, французскі матэматык, астраном і механік італьянскага паходжання (нар. 25.01.1736).

## Зноскі 

Катэгорыя:Гады ў астраноміі
1817 год у гісторыі астраноміі

**1817** год быў адзначаны шэрагам падзей у астраноміі.

## Падзеі 
## Астранамічныя з’явы 
## Адкрытыя астранамічныя аб’екты 
## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* 12 красавіка — **Шарль Месье**, французскі астраном, які склаў каталог туманнасцяў і зорных скопішчаў, названы яго імем (нар. 26.06.1730).

## Зноскі 

Катэгорыя:Гады ў астраноміі
Весткі Адраджэння

**«Весткі Адраджэння»** — бюлетэнь Канфедэрацыі Беларускіх Суполак. Выданне паўстала з ініцыятывы Вінцука Вячоркі і ажыццяўлялася Бібліяграфічна-інфармацыйнай службай Канфедэрацыі Беларускіх Суполак у складзе Ю.Лаўрыка, Л.Свянцецкай і І.Коваль.

Інфармацыйна-бібліяграфічнае выданне. У 1990 годзе выйшла два нумары.

## Літаратура 
* Дэмакратычная апазыцыя Беларусі (1956—1991). Даведнік, slounik.org

Катэгорыя:Друкаваныя выданні, якія ўзніклі ў 1990 годзе
Катэгорыя:Беларускі самвыдат
Катэгорыя:Газеты Беларусі
Катэгорыя:Газеты на беларускай мове
Катэгорыя:1990 год у Беларусі
1742 год у гісторыі астраноміі

**1742** год быў адзначаны шэрагам падзей у астраноміі.

## Падзеі 
## Астранамічныя з’явы 
## Адкрытыя астранамічныя аб’екты 
## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* 14 студзеня (с.с.) — **Эдмунд Галей**, англійскі астраном, геафізік, матэматык, метэаролаг, фізік (нар. 29.10.1656 (с.с.)).

## Зноскі 
Астраномія
Катэгорыя:Гады ў астраноміі
Белорусская стачка

**«Белорусская стачка»** — грамадска-палітычнае выданне. Газета дэмакратычных сіл Заходняга рэгіёна, дадатак да газеты «Фронт». Выйшла ў маі 1991 у Гродне. Выдавец — У.Якаўлеў.

## Літаратура 
* Дэмакратычная апазыцыя Беларусі (1956—1991). Даведнік, slounik.org

Катэгорыя:Друкаваныя выданні, якія ўзніклі ў 1991 годзе
Катэгорыя:Беларускі самвыдат
Катэгорыя:Газеты Беларусі
Катэгорыя:1991 год у Гродне
Катэгорыя:Май 1991 года
1812 год у гісторыі астраноміі

**1812** год быў адзначаны шэрагам падзей у астраноміі.

## Падзеі 
## Астранамічныя з’явы 
## Адкрытыя астранамічныя аб’екты 
## Нарадзіліся 
* 9 чэрвеня — **Іаган Готфрыд Гале**, нямецкі астраном, першаадкрывальнік планеты Нептун (пам. 10.07.1910).

## Памерлі 
## Зноскі 

Катэгорыя:Гады ў астраноміі
Беларуская кроніка

**«Беларуская кроніка»** — газета, два нумары якой выйшлі ў Мінску ў 1990 годзе. Склад рэдакцыі невядомы. Публікаваліся матэрыялы пераважна палітычнай тэматыкі, паэзія i інш. Дэклараваны тыраж — 1000 асобнікаў. Спосаб рэпрадукавання — машынапіс з ксерапамнажэннем.

## Літаратура 
* Дэмакратычная апазыцыя Беларусі (1956—1991). Даведнік, slounik.org
* Электронная версія газеты

Катэгорыя:Друкаваныя выданні, якія ўзніклі ў 1990 годзе
Катэгорыя:Беларускі самвыдат
Катэгорыя:Газеты Мінска
Катэгорыя:1990 год у Мінску
Катэгорыя:Газеты на беларускай мове
Балесы Полісься

**«Балесы Полісься»** (*Галасы Палесся*) — газета згуртавання «Полісьсе», пачала выходзіць у 1988 годзе як дадатак газеты «Чырвоная Змена». З красавіка 1989 года выходзіла як асобнае выданне на заходнепалескай мове.

Склад рэдакцыі: Васіль Брыль, Васіль Літвінка, Мікола Мэнзар, Аляксандр Трушко, Мікола Шэляговіч. Друкаваліся матэрыялы, пераважна датычныя палескага рэгіёна, а таксама дзейнасці згуртавання «Полісьсе» і палескага культурна-аўтанамічнага руху.

У ліпені 1989 года ва ўсесаюзным камітэце друку зарэгістравалася выданне грамадска-культурніцкага аб’яднання «Полісьсе» — газета «Збудінне».

## Гл. таксама 
* Заходнепалескі рух

## Літаратура 
* Дэмакратычная апазыцыя Беларусі (1956—1991). Даведнік, slounik.org

Катэгорыя:Друкаваныя выданні, якія ўзніклі ў 1988 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1989 годзе
Катэгорыя:Беларускі самвыдат
Катэгорыя:Газеты Беларусі
Катэгорыя:1988 год у Беларусі
Катэгорыя:Заходнепалеская мікрамова
Абуджэнне (Магілёў)

**«Абуджэнне»** — веснік магілёўскай Рады Беларускага народнага фронту.

Выходзіў у 1989—1990 гадах, у 1990 годзе выйшлі паралельныя рускамоўныя выпускі пад тытулам «Пробуждение». У склад выдавецкай суполкі ўваходзілі Міхась Булавацкі, Віталь Васількоў, Наталля Рослава.

## Літаратура 
* Дэмакратычная апазыцыя Беларусі (1956—1991). Даведнік, slounik.org

Катэгорыя:Друкаваныя выданні, якія ўзніклі ў 1989 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1990 годзе
Катэгорыя:Беларускі самвыдат
Катэгорыя:Газеты Магілёва
Катэгорыя:Газеты на беларускай мове
Катэгорыя:1989 год у Магілёве
Катэгорыя:Беларускі народны фронт «Адраджэньне»
Атава (Гомель)

**«Атава»** — газета Гомельскага каардынацыйнага цэнтра БНФ, пачала выходзіць у 1990 годзе. У выпуску выдання бралі П.Бабкоў, М.Багданаў, П.Кузьмічоў, В.Цярэшчанка, А.Яўсеенка. Змяшчала матэрыялы грамадска-палітычнага характару.

## Літаратура 
* Дэмакратычная апазыцыя Беларусі (1956—1991). Даведнік, slounik.org

Катэгорыя:Друкаваныя выданні, якія ўзніклі ў 1990 годзе
Катэгорыя:Газеты Гомеля
Катэгорыя:Беларускі самвыдат
Катэгорыя:1990 год у Гомелі
Шлях (1989)

**«Шлях»** — выданне Баранавіцка-Брэсцкага аддзялення БНФ «Адраджэньне». Выдавалася ў 1989 годзе.  
Склад рэдакцыі: Мікола Пракаповіч, Уладзімір Базан, Віктар Мароз, Сымон Свістуновіч. Грамадска-палітычнае выданне. Друкаваліся матэрыялы пераважна палітычныя, кроніка, паведамленні рэгіянальнага характару.

## Літаратура 
* Дэмакратычная апазыцыя Беларусі (1956-1991). Даведнік, slounik.org

Катэгорыя:Друкаваныя выданні, якія ўзніклі ў 1989 годзе
Катэгорыя:Сродкі масавай інфармацыі Баранавічаў
Катэгорыя:Газеты Брэста
Катэгорыя:Газеты Беларусі
Катэгорыя:Беларускі самвыдат
Катэгорыя:1989 год у Беларусі