open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Гідралазы

**Гідралазы** — клас ферментаў, якія каталізуюць рэакцыі гідралітычнага (з удзелам вады) расшчаплення ўнутрымалекулярных сувязяў (гідролізу).

Гідралазы шырока распаўсюджаныя ў клетках раслін і жывёл. Удзельнічаюць у працэсах абмену бялкоў, нуклеінавых кіслот, вугляводаў, ліпідаў і іншых біялагічна важных злучэнняў.

Паводле тыпу гідралізуемай сувязі клас гідралазаў дзеляць на шэраг падкласаў: якія дзейнічаюць на складанаэфірныя сувязі (напрыклад, ліпаза); на гліказільныя сувязі (напрыклад, амілаза); на пептыдныя сувязі (напрыклад, пепсін); на кіслотнаангідрыдныя сувязі (напрыклад, адэназінтрыфасфатаза).

Па хімічнай прыродзе большасць гідралаз — простыя бялкі; для праявы іх каталітычнай актыўнасці патрэбна наяўнасць нязменных сульфгідрыльных (SH-) груп, якія займаюць пэўнае становішча ў поліпептыдным ланцугу. Шэраг гідралаз атрымоўваюць у крышталічным выглядзе (урэазы, пепсін, трыпсін, хіматрыпсін і інш.) Механізм каталітычнага дзеяння некаторых даследаваных гідралазаў уключае злучэнне фермента з рэчывам, якое расшчапляюць, з наступным адшчапленнем прадуктаў рэакцыі і вызваленнем фермента.

## Літаратура 
* Albert Gossauer: Struktur und Reaktivität der Biomoleküle, Verlag Helvetica Chimica Acta, Zürich, 2006, S. 450, ISBN 978-3-906390-29-1.

## Спасылкі 
* Асноўныя класы гідралаз на сайце Аддзела хіміі ў *Queen Mary University of London*
* Наменклатура
Імператарская пячатка Японіі

**Імператарская пячатка Японіі** — сімвал у выглядзе жоўтай ці аранжавай 16-пялёсткавай хрызантэмы. Пачынаючы з перыяду Камакура лічыцца эмблемай японскіх імператараў і членаў японскай імператарскай сям'і.

Імператарская пячатка часам выкарыстоўваецца ў якасці дзяржаўнага герба, хоць афіцыйнага герба краіны ў Японіі не існуе.

Малюнак імператарскай пячатка складаецца з цэнтральнага кола, акружанага шаснаццаццю пялёсткамі, звонку іх акружае другі шэраг пялёсткаў.

Як асабістая пячатка выява хрызантэмы ўпершыню было выкарыстана імператарам Го-Тоба. У якасці мона імператарскага дома малюнак хрызантэмы быў прыняты з 1869 года. У часы рэстаўрацыі Мэйдзі згодна з указам 1871 года нікому не было дазволена выкарыстоўваць гэтую пячатку акрамя імператара Японіі. Пасля Другой сусветнай вайны гэтая забарона была адменена.  

У кожнага члена імператарскай сям'і была свая мадыфікаваная версія імператарскай пячаткі з 14 пялёсткамі. Святыні сінтаізму таксама выкарыстоўваюць імператарскую пячатку або яе частку ў змененым выглядзе. У цяперашні час сімвалічны малюнак хрызантэмы выкарыстоўваецца ў памяшканнях парламента Японіі і дыпламатычных установах, на атрыбутах палітыкаў, а таксама друкуецца на вокладках японскіх замежных пашпартоў.

## Гл. таксама 
* Сцяг Японіі
* Інкан — персанальная пячатка, у Японіі замяняе асабісты подпіс

## Спасылкі 
Японія
Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Японіі
Мухавец (аграгарадок)

**Му́хавец** (, , да 1969 года — **Рама́наўскія Хутары́**) — аграгарадок у Брэсцкім раёне Брэсцкай вобласці. Адміністрацыйны цэнтр Мухавецкага сельсавета. Размешчаны ў прыгараднай зоне за 15 км на паўднёвы ўсход ад Брэста, 9 км ад чыгуначнай станцыі Брэст-Паўднёвы, на аўтадарозе Брэст—Ковель, побач р. Каменка (прыток р. Мухавец).

## Гісторыя 
Паводле Рыжскага мірнага дагавора 1921 года ў складзе Польшчы, у Камянец-Жыровіцкай гміне Брэсцкага павета Палескага ваяводства.

З 1939 года ў складзе БССР. У Вялікую Айчынную вайну загінулі 164 вяскоўцы. У кастрычніку 1948 года арганізаваны калгас імя В. П. Чкалава, у які ўключана 26 гаспадарак з 32. З 20 верасня 1971 года цэнтр сельсавета.

## Насельніцтва 
* 42 двары, 215 жыхароў (1940)
* 542 гаспадаркі, 1632 жыхары (1997)
* 644 гаспадаркі, 1999 жыхароў (2005)

## Інфраструктура 
Цэнтр дзяржаўнага ўнітарнага сельскагаспадарчага прадпрыемства «Племзавод „Мухавец“».

Ёсць амбулаторыя, лясніцтва, сярэдняя школа, клуб, бібліятэка, яслі-сад, аддзяленне сувязі, кемпінг, гасцініца, сталовая, прамтаварны і прадуктовы магазіны.

## Славутасці 
* Паштовая станцыя (сяр XIX ст.)
* Свята-Уладзімірская царква
* Помнік С. Я. Багданчуку — дзеячу рэвалюцыйнага руху ў Заходняй Беларусі

## Вядомыя асобы 
* Васіль Васільевіч Панасюк (нар. 1966) — беларускі палітык.

## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя ў 15 тамах. Т. 3, кн. 1. Брэсцкая вобласць / пад навук. рэд. А. І. Лакоткі. — Мн.: БелЭн, 2006. ISBN 985-11-0373-X.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Мухавецкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Брэсцкага раёна
Міхаіл Арцёмавіч Бухтуеў

{{Ваенны дзеяч
 |поўнае імя     = Міхаіл Арцёмавіч Бухтуеў
 |арыгінал імя = 
 |дата нараджэння  = 23.11.1925
 |месца нараджэння = пас. Карагаш, Таджынскі раён цяпер Рэспубліка Тыва
 |дата смерці    = 25.06.1944
 |месца смерці   = станцыя Чорныя Брады, 
 |партрэт        = 
 |подпіс        = 
 |мянушка       = 
 |псеўданім      = 
 |прыналежнасць = 
 |гады службы    = 1943—1944
 |званне         = 
 |род войскаў      = 
 |камандаваў     = 
 |частка          = 15-я гвардзейская танкавая брыгада
 |бітвы       = Вялікая Айчынная вайна
 |узнагароды        = { style="background:transparent"
 
}
{ style="background:transparent"
 
-

}
 |Commons        = 
 |сувязі          = 
 |у адстаўцы     = 
 |роспіс        = 
}}
**Міхаіл Арцёмавіч Бухтуеў** (, пас. Карагаш, Таджынскі раён — , станцыя Чорныя Брады, Акцябрскі раён) — Герой Савецкага Саюза (22.08.1944), механік-кіроўца 15-й гвардзейскай Рэчыцкай танкавай брыгады, гвардыі сяржант. Здзейсніў першы і адзіны ў гісторыі войнаў танкавы таран бронецягніка.

## Біяграфія 
Міхаіл Бухтуеў нарадзіўся ў сям'і рабочага. Член УЛКСМ. Міхаіл скончыў 7 класаў школы ў горадзе Кызыле. Па заканчэнні школы Міхаіл працаваў на залатой капальні, замяніўшы бацьку, які пайшоў на фронт.

## Служба ў арміі 
Міхаіл Бухтуеў прызваны ў войска ў 1943 годзе. Скончыў школу па падрыхтоўцы танкістаў у Чалябінскай вобласці. Прысвоена званне сяржанта. Для праходжання службы сяржант М. Бухтуеў прыбывае на 1-ы Беларускі фронт, у склад 15-й танкавай брыгады на пасаду механіка-кіроўцы танка Т-34. Бухтуеў уваходзіць у экіпаж лейтэнанта ].

24 чэрвеня 1944 года, пасля магутнай авіяцыйнай і артылерыйскай падрыхтоўкі, 65-я армія перайшла ў наступленне і прарвала варожую абарону. Прарыў лініі ворага праходзіў пры ўдзеле 1-га гвардзейскага танкавага корпуса, у склад якога ўваходзіла 15-я гвардзейская танкавая брыгада. Савецкія танкісты пераламалі супраціў праціўніка, прарвалі абарону і паглыбіліся на 20 кіламетраў. У першы дзень наступлення, танк Камарова і Бухтуева першым уварваўся ў в. Тумараўку і нанёс удар па праціўніку. Механік-кіроўца танка сяржант Бухтуеў, па дарозе раздушыў некалькі варожых артылерыйскіх гармат
* Загадам Міністра абароны СССР М. А. Бухтуеў навечна залічаны ў спісы асабовага складу 15-га гвардзейскага танкавага Рэчыцкага Чырванасцяжнага ордэна Суворава палка. Яго імя насіла 1-я танкавая рота 1-га ТБ часткі.

## Літаратура 
* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 911 с. — 100 000 экз. — ISBN отс., Рег. № в РКП 87-95382

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Тыве
Катэгорыя:Танкісты Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Загінулі ў баі
Катэгорыя:Пахаваныя ў Акцябрскім раёне
Ванда Антонаўна Буцэвіч

**Ванда Антонаўна Буцэвіч** (, в. Рудзенск 2, Пухавіцкі раён - ) — Герой Сацыялістычнай Працы (1951).

## Біяграфія 
З 1944 брыгадзір паляводчай брыгады, з 1949 звеннявая звяна па вырошчванню кок-сагызу ў калгасе «Маяк сацыялізму», з 1953 брыгадзір агародніцкай брыгады, у 1960-64 жывёлавод саўгаса «Рудзенскі» Пухавіцкага раёна. Званне Героя прысвоена за атрыманне высокіх ураджаяў кок-сагызу.

## Літаратура 
* Андрухович А. Власть над землёй // Труд, талант, доблесть.: В 2-х ч. Ч. 1/[Сост. Е. Э. Павлюць, Б. И. Сушкевич, В. В. Шарпило].— Мн.: Беларусь, 1981.— 414 с., ил., стр. 121—125

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Пухавіцкім раёне
Сіндза Абэ

**Сіндза Абэ** (, Токіа, Японія — , Касіхара, Нара, Японія) — японскі дзяржаўны і палітычны дзеяч, Прэм’ер-міністр Японіі ў 2006—2007 гадах і 2012—2020 гадах, старшыня Ліберальна-дэмакратычнай партыі Японіі.

## Біяграфія 
Абэ — самы малады прэм’ер Японіі за ўсю гісторыю і першы японскі прэм’ер, які нарадзіўся пасля Другой сусветнай вайны. Ён паходзіць з вядомай у палітычным свеце сям’і. Яго дзед па матчынай лініі — Набусукэ Кісі, былы прэм’ер-міністр краіны. Яго бацька — Сінтара Абэ ў мінулым займаў пасаду міністра замежных спраў Японіі. У 1977 годзе Сіндза Абэ скончыў аддзяленне паліталогіі юрыдычнага факультэта універсітэта Сэйкэй. У гэтым жа годзе пачаў вывучаць англійскую мову, пасля чаго паступіў ва Універсітэт Паўднёвай Каліфорніі (ЗША). У 1979 годзе вярнуўся ў Японію, атрымаўшы працу ў сталеліцейнай кампаніі «Кобэ Стыл» і прапрацаваў там тры гады.

У 1982 годзе пачаў палітычную кар’еру, стаўшы сакратаром міністра замежных спраў (свайго бацькі, Сінтара Абэ). Член Ліберальна-дэмакратычнай партыі Японіі. З 1993 года Сіндза Абэ — дэпутат японскага парламента. З 2000 года ён працуе ва ўрадах Ёсіра Моры і Дзюн’іціра Каідзумі. З 2003 па 2004 гады ён быў генеральным сакратаром Ліберальна-дэмакратычнай партыі Японіі. 20 верасня 2006 г. змяніў Дзюн’іціра Каідзумі на пасадзе старшыні партыі, а 26 верасня зацверджаны парламентам на пасадзе прэм’ер-міністра.

Сіндза Абэ займаў пасаду Прэм’ер-міністра Японіі ў 2006—2007 і 2012—2020 гадах. Ён заставаўся на гэтай пасадзе даўжэй за ўсіх у гісторыі краіны. У 2020 годзе палітык сышоў у адстаўку, але заставаўся ўплывовай фігурай у кіроўнай Ліберальна-дэмакратычнай партыі Японіі.

8 ліпеня 2022 года ў горадзе Нара на Сіндза Абэ было здзейснена ўзброенае нападзенне. Палітык прыбыў сюды ў межах перадвыбарчай кампаніі і падчас яго выступлення быў смяротна паранены двума стрэламі. Былога прэм’ер-міністра даставілі ў лякарню Медыцынскага ўніверсітэта Нара з крывацёкам і ў несвядомым стане, і праз некалькі гадзін ён памёр.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Японіі
Катэгорыя:Члены Ліберальна-дэмакратычнай партыі (Японія)
Княства Сербія

***Княства Сербія*** (сербск.: Кнежевина Србија, *Kneževina Srbija*) — балканская дзяржава, утвораная пасля сербскай рэвалюцыі ў 1817 годзе.

Першапачаткова дзяржава займала тэрыторыю былога Бялградскага пашалыка, аднак у 1831—1833 гадах яна пашырыла свае межы на захад, усход і поўдзень.

## Гісторыя 
* 1829 год — адбылося прызнанне туркамі аўтаноміі Сербіі.
* 1867 год — асманскія войскі пакідаюць тэрыторыю княства.
* 1869 год — новая канстытуцыя вызначыла Сербію як незалежную дзяржаву.
* 1878 год — Княства Сербія яшчэ пашырыла свае межы на паўднёвы ўсход, у тым жа годзе адбыўся Берлінскі кангрэс, які гарантаваў прызнанне Сербіі з боку дзяржаў і поўную незалежнасць ад Асманскай імперыі.
* 1882 год — Княства Сербія абвешчана Каралеўствам.

File:Serbia1817.png
File:Serbia1833.png
File:Serbia1878.png

## Кіраўнікі 
Дзяржавай кіравала дынастыя Абрэнавічаў ().
* Мілаш Абрэнавіч 1815—1839
* Міхаіл III Абрэнавіч 1839—1842
У 1842 Абрэнавічы былі выгнаны з краіны. Князем быў абвешчаны Аляксандр Карагеоргіевіч. У 1858 Абрэнавічы адноўлены на сербскім прастоле.
* Мілаш Абрэнавіч 1858—1860 (другі раз)
* Міхаіл III Абрэнавіч 1860—1868 (другі раз)
* Мілан IV Абрэнавіч 1868—1882 ён жа, як кароль Сербіі Мілан I: 1882—1889

## Спасылкі 
* Абрэнавічы ў Вялікай савецкай энцыклапедыі
* Княства Сербія ў 1833 годзе
* Княства Сербія ў 1878 годзе 
* 1878
* Карта 
* Карта 

Катэгорыя:Гістарычныя дзяржавы Балканаў
Катэгорыя:Гісторыя Сербіі
Падлессе Радваніцкае

**Падле́ссе Радва́ніцкае** (, ) — вёска ў Брэсцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Мухавецкага сельсавета. Размешчана за 18 км на паўднёвы ўсход ад Брэста, 16 км ад чыгуначнай станцыі Брэст-Усходні, на р. Рыта.

У складзе дзяржаўнага ўнітарнага сельскагаспадарчага прадпрыемства «Племзавод «Мухавец» (цэнтр — пас. Мухавец).

## Гісторыя 
У 19 стагоддзі вёска — дзяржаўная ўласнасць у Брэсцкім павеце Гродзенскай губерні. Уваходзіла ў склад маёнтка Камяніца Біскупская. У 1870 годзе адносілася да Цюхініцкай сельскай грамады.

У 1905 годзе вёска ў Радваніцкай воласці Брэсцкага павета Гродзенскай губерні. Паводле Рыжскага мірнага дагавора 1921 года ў складзе Польшчы, у Радваніцкай гміне Брэсцкага павета Палескага ваяводства.

З 1939 года ў складзе БССР. У Вялікую Айчынную вайну нямецка-фашысцкія акупанты знішчылі вёску, загубілі 21 жыхара.

## Насельніцтва 
* 207 сялянскіх душ (1858)
* 784 жыхары (1905)
* 66 двароў, 324 жыхары (30.9.1921)
* 72 двары, 320 жыхароў (1940)
* 344 жыхары (1959)
* 334 жыхары (1970)
* 72 гаспадаркі, 94 жыхары (2005)

## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя ў 15 тамах. Т. 3, кн. 1. Брэсцкая вобласць / пад навук. рэд. А. І. Лакоткі. — Мн.: БелЭн, 2006. ISBN 985-11-0373-X.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Мухавецкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Брэсцкага раёна
Вера Васілеўна Буякова

**Вера Васілеўна Буякова** (нар. , в. Забалацце, Бялыніцкі раён) — Герой Сацыялістычнай Працы (1966).

З 1959 года звеннявая ільнаводчага звяна, у 1967—1977 гадах загадчык вытворчым участкам калгаса «Наша перамога» Бялыніцкага раёна. Званне Героя прысвоена за поспехі па павелічэнні вытворчасці і нарыхтовак лёну.

## Спасылкі 
* Знаменитые земляки. БУЯКОВА Вера Васильевна // Сайт Бялыніцкага раённага выканаўчага камітэта

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Бялыніцкім раёне
Катэгорыя:Раслінаводы СССР
Катэгорыя:Раслінаводы Беларусі
Біва

**Бі́ва** — самае вялікае прэснаводнае возера ў Японіі, якое знаходзіцца ў прэфектуры Сіга (цэнтральная частка вострава Хонсю), на паўночны ўсход ад былой сталіцы Кіёта. Часта згадваецца ў японскай літаратуры, бо знаходзіцца блізка да старажытнай сталіцы.

Плошча паверхні 670,4 км². Возера ў даўжыню 63,49 км, у шырыню 22,8 км. Найбольшая глыбіня 103,58 м. Аб’ём вады 27,5 км³. Даўжыня берагавой лініі 235,2 км. Вышыня над узроўнем мора 85,6 м. На возеры 4 вострава. У возера ўпадаюць больш за 400 малых рэк, з возера выцякае рака Ёдо або Сэта ў Осакскі заліў. Басейн возера ахоплівае 3174 км².

Каля паўднёвага берага горад Оцу.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Lake Biwa // Encyclopaedia Britannica

Катэгорыя:Азёры Японіі
Катэгорыя:Сіга (прэфектура)
Тонэ

**Тонэ** — рака ў Японіі, працякае па тэрыторыі рэгіёну Канто. Даўжыня ракі невялікая - 322 кіламетры, аднак яна з'яўляецца другой па даўжыні японскай ракой. Лічыцца адной з трох найвялікшых рэк Японіі, дзве іншыя - Ёсіно на востраве Сікоку і Цікуго на востраве Кюсю. Выток ракі знаходзіцца на гары Омінакамі на мяжы прэфектур Гума і Ніігата. Рака збірае прытокі і ўпадае галоўным рэчышчам ў Ціхі акіян недалёка ад горада Цёсі, яе рукаў Эда ўпадае ў Такійскі заліў. Даўжыня ракі - 322 км, плошча басейна - 15.760 км².

## Спасылкі 
Катэгорыя:Рэкі паводле алфавіта
Катэгорыя:Рэкі Японіі
Катэгорыя:Рэкі, якія ўпадаюць у Ціхі акіян
Ісікары

**Ісікары** — рака на востраве Хакайда ў Японіі. Даўжыня 268 км, трэцяя па даўжыні ў Японіі і самая працяглая на востраве Хакайда. Мае другі па велічыні ў Японіі рачны басейн 14.330 км².

Выток ракі знаходзіцца на аднайменнай гары. Працякае праз гарады Асахікава і Сапара.

## Спасылкі 
* 石狩川  

Катэгорыя:Рэкі Японіі
Катэгорыя:Рэкі, якія ўпадаюць у Японскае мора
Чорнае (возера, Бешанковіцкі раён)

**Чо́рнае** — возера ў Бешанковіцкім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Свячанка, за 10 км на захад ад гарадскога пасёлка Бешанковічы.

Плошча паверхні возера 0,11 км², даўжыня 0,75 км, найбольшая шырыня 0,18 км. Даўжыня берагавой лініі 1,65 км.
Катлавіна лагчыннага тыпу, выцягнутая ў напрамку з поўначы на поўдзень. Схілы катлавіны вышынёй да 6 м, спадзістыя. Берагі зліваюцца са схіламі катлавіны.
На поўдні ў Чорнае ўпадае ручай з возера Свячанскага, на поўначы выцякае ручай у возера Слабадское.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Бешанковіцкага раёна
Сінана

**Сінана** — рака Японіі, выцякае з цэнтральнай горнай вобласці вострава Хонсю на мяжы прэфектур Сайтама, Яманасі і Нагана; два вытокі Сай і Дзікума злучаюцца ў Сінана, працягласць 400 км, упадае ў Японскае мора паблізу горада Ніігата. Суднаходная для невялікіх суднаў на 75 км. Сярэдняя колькасць вады 624 м³/с, у межань да 340, у паводку да 5000 м³.

Катэгорыя:Рэкі Японіі
Катэгорыя:Рэкі, якія ўпадаюць у Японскае мора
Чэрцы (возера)

**Чэ́рцы** — возера ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Ула, за 10 км на паўднёвы ўсход ад горада Лепель, каля вёскі Чэрцы.

Плошча паверхні возера 0,13 км², даўжыня 0,72 км, найбольшая шырыня 0,26 км, даўжыня берагавой лініі 1,75 км. Найбольшая глыбіня дасягае 6,8 м, сярэдняя 3,6 м. Аб'ём вады ў возеры 0,47 млн. м³. Плошча вадазбору 2,3 км².
Катлавіна возера эварзійнага тыпу, выцягнутая ў напрамку з поўначы на поўдзень. Вышыня схілаў катлавіны 5—7, ва ўсходняй частцы да 10—11 метраў. Берагі возера высокія, на поўначы і поўдні нізкія, месцамі сплавінныя. Зона мелкаводдзя стромкая, шырынёй 10—45 м.
Возера эўтрофнае. Зарастае слаба (на адлегласці да 30 м ад берага).

У возеры водзяцца шчупак, лешч, плотка, акунь і іншыя рыбы.

Каля возера пралягае аўтамабільная дарога .

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Лепельскага раёна
Рэнга

**Рэнга** — форма ланцужковага вершаскладання, узнікла ў Японіі ў Сярэднявеччы. У стварэнні рэнгі ўдзел прымае не адзін паэт, а некалькі.

Складаецца з чаргавання танка, што таксама ўзніклі ў Сярэднявеччы. Танка можа аб’ядноўвацца ў твор да 100 строф, верхнія слупкі (хоку) маюць 5:7:5 складоў, ніжнія слупкі (мацуку) маюць 7:7 складоў. Пазней з хоку вылучыўся самастойны жанр паэзіі хайку.

## Літаратура 
* Franz, Gisela (Hrsg.): So spätschön das Jahr : Mehrfach-Renga. — Goldenstedt : Dt. Haiku-Gesellschaft, 1996
* Haas-Rupp, Gabriele (Hrsg.): Die Feder schreibt kratzend. — Offenbach : Otto, 1995. — ISBN 3-9803923-5-X

Катэгорыя:Культура Японіі
Асахікава

— цэнтральны горад Японіі, адміністрацыйны цэнтр акругі Камікава. З'яўляецца другім па велічыні ў Хакайда пасля Сапара. 1 красавіка 2000 года быў абраны цэнтральным горадам Японіі.

Асахікава стаў горадам 1 жніўня 1922 года. Доўгі час Асахікава быў ваенным горадам. Сёння тут размясцілася другая дывізія паўночнай арміі Сіл самаабароны Японіі.

Горад перасякаюць дзясяткі рачных пратокаў, таму ў горадзе налічваецца больш за 740 мастоў. Мабыць, галоўным з іх з'яўляецца мост Асахібасі, які быў пабудаваны ў 1932 годзе і стаў сімвалам горада. Таксама горад атачаюць горныя масівы, маюцца лыжныя курорты. Асахікава трымае рэкорд па самай нізкай тэмпературы зарэгістраванай у Японіі (-41&nbsp;°C, дата 25.01.1902).

Тут працуе аэрапорт другога класа Asahikawa Airport, які абслугоўвае ўнутраныя рэйсы і часткова падтрымлівае паўднёва-карэйскі кірунак. Таксама горад вядомы сваім заапаркам Асахіяма (адкрыты ў 1967 годзе) і кулінарнымі традыцыямі (асабліва славіцца мясцовы рамэн).

## Пародненыя гарады 
Асахікава з'яўляецца горадам-пабрацімам наступных гарадоў:
*  Блумінгтан, ЗША;
*  Нормал, ЗША;
*  Сувон, Паўднёвая Карэя;
*  Южна-Сахалінск, Расія.

## Спасылкі 
* 
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Гарады прэфектуры Хакайда
Катэгорыя:Цэнтральныя гарады Японіі
Рамэн (страва)

— японская страва з пшанічнай локшынай. Вельмі папулярна ў Карэі і Японіі, асабліва сярод маладых людзей (недарагое, мае вялікую энергетычную каштоўнасць і добры смак), гэта значыць фактычна, рамэн (і асабліва локшына хуткага прыгатавання)&nbsp;— гэта фастфуд. У наш час лічыцца стравай кітайскай, карэйскай і японскай кухні.

## Гл. таксама 
* Локшына
* Макаронныя вырабы

## Спасылкі 
Катэгорыя:Кітайская кухня
Катэгорыя:Фастфуд
Катэгорыя:Японская кухня
Катэгорыя:Локшына
Расёмон

— японскі чорна-белы фільм рэжысёра Акіры Курасавы, экранізацыя апавяданняў Руноскэ Акутагавы «У гушчары» (яп. 薮 の 中) і «Брама Расёмон».

## Сюжэт 
На судзе па справе аб забойстве самурая і згвалтаванні яго жонкі разглядаюцца паказанні сведак і абвінавачаных. Чатыры аповеды ўтрымліваюць зусім розныя версіі таго, што адбылося.

## У ралях 
* Тасіра Міфунэ — *разбойнік Тадзомару*
* Маціко Кё — *Масако Канадзава*
* Масаюкі Моры — *Такэхіро Канадзава*
* Сімура Такасі — *лесаруб*
* Мінору Ціакі — *манах*
* Кіцідзіро Уэда — *селянін*
* Норыко Хонма — *медыум*
* Дайскэ Като — *паліцэйскі*

## Узнагароды 
* 1951 — два прыза Венецыянскага кінафестывалю: «Залаты леў» і Прыз італьянскіх кінакрытыкаў (абодва — Акіра Курасава)
* 1951 — дзве прэміі Нацыянальнай рады кінакрытыкаў ЗША: найлепшы рэжысёр (Акіра Курасава) і найлепшы замежны фільм
* 1951 — прэмія «Майніці» найлепшай актрысе (Маціко Кё)
* 1951 — прэмія «Блакітная стужка» за найлепшы сцэнарый (Акіра Курасава і Сінобу Хасімота)
* 1952 — ганаровая прэмія «Оскар» за найлепшы фільм на замежнай мове
* 1953 — намінацыя на прэмію «Оскар» за найлепшую працу мастака і дэкаратара (Такасі Мацуяма, Х. Мацумото)
* 1953 — намінацыя на прэмію BAFTA за найлепшы фільм
* 1953 — намінацыя на прэмію Гільдыі рэжысёраў ЗША (Акіра Курасава)

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Фільмы-драмы 1950 года
Катэгорыя:Фільмы Японіі 1950 года
Катэгорыя:Фільмы-драмы Японіі
Катэгорыя:Чорна-белыя фільмы
Катэгорыя:Фільмы-прытчы
Катэгорыя:Будызм у масавай культуры
Катэгорыя:Фільмы на японскай мове
Катэгорыя:Фільмы Акіры Курасавы
Катэгорыя:Фільмы па сцэнарыях Акіры Курасавы
Катэгорыя:Фільмы — лаўрэаты прэміі «Залаты леў»
Катэгорыя:Лаўрэаты ганаровай прэміі «Оскар»
Катэгорыя:Фільмы — лаўрэаты прэміі «Оскар» за найлепшы фільм на замежнай мове
Катэгорыя:Выдатныя фільмы (Роджэр Эберт)
Дарога Р16

**Дарога ** — аўтамабільная дарога рэспубліканскага значэння у Беларусі, якая злучае вёску Цюхінічы і мяжу Рэспублікі Польшча. Працягласць — 47 км.
## Маршрут
* **Брэсцкі раён**
** Цюхтнічы 
** Малыя Матыкалы
** Вялікія Матыкалы
* **Камянецкі раён**
**  Высокае  
** Абяроўшчына  
** Воўкавічы
** Памежная
**   мяжа Рэспублікі Польшча
## Гл. таксама
*Аўтамабільныя дарогі Беларусі
## У Сеціве 
* Дэпартамент БЕЛАЎТАДОР

Катэгорыя:Дарогі Беларусі
Юкіа Хатаяма

**Юкіа Хатаяма** () — японскі палітык, лідар Дэмакратычнай партыі Японіі, прэм'ер-міністр Японіі з 16 верасня 2009 года па 4 чэрвеня 2010 года.

## Раннія гады 
Хатаяма нарадзіўся ў 1947 годзе ў Токіа. Адукацыю атрымаў у Такійскім універсітэце, які скончыў у 1969 годзе, а ў 1976 яму была прысвоена ступень доктара філасофіі Стэнфардскага ўніверсітэта.

## Палітычная кар’ера 
У 1986 годзе Хатаяма быў абраны ў палату прадстаўнікоў японскага парламента, прадстаўляючы Ліберальна-дэмакратычную партыю. У 1993 годзе ён пакінуў ЛДП і з некалькімі прыхільнікамі сфарміраваў цэнтрысцкую Новую партыю Сакігакэ. Праз некалькі гадоў ён уступіў у Дэмакратычную партыю, дзе з 1999 па 2002 год займаў пасаду старшыні, у той жа час з’яўляючыся лідарам апазіцыі. 16 мая 2009 года ён ізноў быў абраны кіраўніком Дэмакратычнай партыі, змяніўшы Іціра Адзаву.

## Спасылкі 
* 
* Афіцыйны сайт 
* Блог Юкіа Хатаямы  

Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Японіі
Таро Асо

**Тара Аса** ( года) — японскі дзяржаўны і палітычны дзеяч.

## Палітычная кар’ера 
З 1979 Тара Аса дзевяць разоў абіраўся дэпутатам парламента. З 1988 года працаваў ва ўрадзе — займаў пасады намесніка міністра адукацыі, культуры і спорту, міністра эканамічнага планавання, міністра эканомікі і фінансаў, а таксама міністра ўнутраных спраў і камунікацый. З 31 кастрычніка 2005 па 27 жніўня 2007 г. займаў пасаду міністра замежных спраў. Лічыцца кансерватыўным палітыкам.

22 верасня 2008 года абраны старшынёй ЛДПЯ, замест прэм’ер-міністра Японіі Ясуа Фукуда. 24 верасня 2008 г. абраны прэм’ер-міністрам Японіі.

Пад кіраўніцтвам Тара Аса ЛДПЯ пацярпела поўнае паражэнне на ўсеагульных выбарах, якія адбыліся 30 жніўня 2009 года. Па выніках галасавання партыя ўпершыню за сваю гісторыю пайшла ў апазіцыю і не змагла прыняць ніякага ўдзелу ў фарміраванні ўрада. 31 жніўня 2009 г Тара Аса, прыняўшы на сябе ўсю адказнасць за няўдачы ЛДПЯ, выказаў намер пакінуць пасаду старшыні партыі.

26 снежня 2012 г. прызначаны намеснікам прэм’ера і міністрам фінансаў у другім кабінеце Сіндза Абэ.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Стралкі Японіі
Катэгорыя:Стралкі на летніх Алімпійскіх гульнях 1976 года
Катэгорыя:Міністры замежных спраў Японіі
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Японіі
Катэгорыя:Палітыкі XX стагоддзя
Катэгорыя:Палітыкі XXI стагоддзя
Ёсіра Моры

**Ёсіра Моры** (нар. ) — японскі палітык, з 5 красавіка 2000 года па 26 красавіка 2001 г. гг. займаў пасаду прэм’ер-міністра Японіі.

## Біяграфія 
Моры нарадзіўся ў японскім горадзе Номі прэфектуры Ісікава ў сям’і палітыка і безнесмена Сігэкі Моры. Ёсіра было ўсяго сем гадоў, калі памерла яго маці Каору.

У 1960 Есиро скончыў факультэт камерцыі Універсітэта Васэда. Сваю палітычную кар’еру пачаў у 1962 годзе, стаўшы сакратаром члена парламента. У 1969 г. ва ўзросце 32-х гадоў быў абраны ў палату прадстаўнікоў, дзе пераабіраўся 10 раз запар. З 1982 па 1983 гг. Моры займаў пасаду міністра адукацыі, з 1992 па 1993 гг. — пост міністра знешняга гандлю і прамысловасці, а з 1995 па 1996 гг. з’яўляўся міністрам будаўніцтва. Таксама ў 1993 годзе быў абраны генеральным сакратаром Ліберальна-дэмакратычнай партыі. У красавіку 2000 года (пасля скону ад інсульту яго папярэдніка — Кэйдза Абуці) быў абраны на пасаду прэм’ер-міністра, а ў снежні таго ж года быў пераабраны на гэты пост. Перыяд знаходжання Моры ва ўладзе быў азмрочаны шэрагам палітычных скандалаў. У выніку ў красавіку 2001 года Моры падаў у адстаўку. На пасадзе прэм’ера яго змяніў Дзюн’іціра Каідзумі.

## Спасылкі 
* 
* Афіцыйны сайт  

Катэгорыя:Выпускнікі ўніверсітэта Васэда
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Японіі
Катэгорыя:Міністры адукацыі Японіі
Катэгорыя:Кавалеры Вялікага крыжа нарвежскага ордэна Заслуг
Дзюн’іціра Каідзумі

'''Дзюн'іціра Каідзумі''' (нар. , Іакосука, Канагава) — лідар Ліберальна-дэмакратычнай партыі Японіі і прэм'ер-міністр Японіі з 2001 па 2006.

## Біяграфія 
Скончыў універсітэт Кэйо ў Токіа ў 1967 годзе. З 1972 года дэпутат (у 1986-1987 гадах старшыня камітэта па фінансах) Палаты прадстаўнікоў парламента Японіі ад кіруючай Ліберальна-дэмакратычнай партыі (ЛДП).

З канца 1970-х на кіруючых пасадах у ЛДП: старшыня камітэта па фінансах (з 1980 года), намеснік генеральнага сакратара (з 1983 года),першы намеснік старшыні камітэта па па парламенцкіх пытаннях (з 1987 года), старшыня камісіі па палітыцы ў галіне медыцынскага забеспячэння (з 1989 года), першы намеснік генеральнага сакратара (1991-1992), а таксама ва ўрадзе Японіі: парламенцкі намеснік міністра фінансаў (1979-1980), міністр аховы здароўя (1988-1991 і 1996-2001), міністр пошты і тэлекамунікацый (1992-1996).

З красавіка 2001 года прэзідэнт ЛДП і прэм'ер-міністр Японіі. Урад Каідзумі ажыццяўляў праграму захадаў па вывадзе Японіі з эканамічнага крызісу; у знешняй палітыцы арыентаваўся на ЗША, у т.л. падтрымаў амерыкана-брытанскую ваенную аперацыю ў Іраку ў 2003 годзе.

Ва ўнутранай палітыцы прыхільнік рэформаў, змяншэння ўрадавага доўгу і прыватызацыі паштовай службы. Знешняя палітыка пры ім адзначылася пагаршэннем адносінаў з Кітаем, Паўднёвай Карэяй і Расіяй. Нягледзячы на пратэсты з боку краін, акупаваных Японіяй у перыяд Другой сусветнай вайны, неаднаразова наведваў вядомы сінтаісцкі Храм Ясукуні, у якім шануюцца духі загінулых падчас вайны японскіх салдат і ваенных дзеячаў, у тым ліку якія ўчынілі ваенныя злачынствы. Неаднаразова патрабаваў вяртання ад Расіі часткі Курыльскіх астравоў. Актыўна прапагандаваў адпраўку японскага кантынгенту ў Ірак. Выступаў за змяненне Канстытуцыі Японіі з мэтай зацвердзіць спадчыну імператарскага трона па жаночай лініі.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Старонка Дзюн’іціра Каідзумі на афіцыйным сайце Прэм’ер-міністра Японіі 

Катэгорыя:Міністры замежных спраў Японіі
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Японіі
Абеліск (фільм)

**Абеліск** — мастацкі фільм, экранізацыя аднайменнай аповесці Васіля Быкава.

## Сюжэт 
Заходняя Беларусь. Малады сельскі настаўнік Алесь Мароз захоплены сваёй працай, карыстаецца заслужанай любоўю сваіх вучняў, выхоўвае іх годнымі людзьмі.

Пачынаецца Вялікая Айчынная вайна. Сяло акупавана. Хлапчукі па меры магчымасцяў шкодзяць фашыстам, і аднойчы ім удаецца, амаль выпадкова, забіць немца.

Фашысты схапілі хлапчукоў, але абвясцілі, што адпусцяць іх, калі настаўнік (які пайшоў да партызанаў) з’явіцца сам. Мароз, разумеючы, што ідзе на верную смерць, не можа пакінуць вучняў.

Пасля вайны адзіны, хто цудам выжыў з тых хлапчукоў, Павел Міклашэвіч, сам становіцца настаўнікам і доўгія гады змагаецца за аднаўленне добрага імя Алеся Мароза, якія лічацца які здаўся ў палон. Ён запрашае ў сяло сталічнага журналіста, але сам не дажывае да сустрэчы з ім.

## У ролях 
*  — Алесь Мароз
*  — Цімафей Ткачук у маладосці
* Леанід Ахлупін — Цімафей Ткачук у старасці
* Аляксандр Стрыгалёў
*  — журналіст
*  — Ульяна
* 
*  — *Каін*
*  — *Сівак*
*  — *Мар’я Міхайлаўна, старая-гаспадыня*
*  — *эпізод* (няма ў цітрах)

## Спасылкі 
*  

Катэгорыя:Фільмы СССР
Катэгорыя:Фільмы пра Вялікую Айчынную вайну
Катэгорыя:Экранізацыі твораў Васіля Быкава
Катэгорыя:Фільмы СССР 1976 года
Рутара Хасімота

**Рутара Хасімота** ( — ) — японскі палітычны дзеяч, у перыяд з 11 студзеня 1996 г. па 30 ліпеня 1998 займаў пасаду Прэм’ер-міністра Японіі.

## Біяграфія 
Хасімота атрымаў вышэйшую адукацыю ў Універсітэце Кэё, дзе навучаўся на палітолага. У 1963 годзе стаў дэпутатам японскага парламента. У 1989 годзе ён стаў міністрам фінансаў, а ў 1994 заняў пост знешняга гандлю і прамысловасці. У верасні 1995 года быў абраны лідарам Ліберальна-дэмакратычнай партыі Японіі.

Хасімота узначальваў японскі ўрад у перыяд з 1996 па 1998 год. У галіне знешняй палітыкі ў гэты час была адзначана актывізацыя дыялогу з Расіяй. На перамовах з Барысам Ельцыным Хасімота заяўляў, што абодвум краінам неабходны мірны дагавор, але ў той жа час мірны дагавор не можа быць заключаны без рашэння праблемы межаў.

У 1998 годзе Хасімота сышоў у адстаўку, якая была выкліканая няўдалым выступам Ліберальна-дэмакратычнай партыі Японіі на выбарах у верхнюю палату парламента. На пасадзе прэм’ер-міністра яго змяніў Кэйдза Абуці. З 2000 па 2001 год Хасімота займаў пасаду дзяржаўнага міністра ў кабінеце Ёсіра Моры, вырашаючы пытанні адміністрацыйнай рэформы. Пасля адстаўкі Моры ў 2001 годзе, ён зноў балатаваўся на пасаду лідара ЛДП, але прайграў унутрыпартыйныя выбары Дзюн’іціра Каідзумі.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Міністры фінансаў Японіі
Катэгорыя:Члены Ліберальна-дэмакратычнай партыі (Японія)
Кэйдза Абуці

**Кэйдза Абуці** (; , Наканодзё, прэфектура Гуму, Японія — , Токіа) — японскі дзяржаўны і палітычны дзеяч, дванаццаць разоў выбіраўся у ніжнюю палату парламента Японіі. З 30 ліпеня 1998 года па 5 красавіка 2000 года займаў пасаду Прэм’ер-міністра Японіі.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 25 чэрвеня 1937 года ў пас. Наканодзё прэфектуры Гуму (Японія) ў сям’і палітычнага дзеяча, уладальніка ткацкай фабрыкі.

У лістападзе 1963 года ва ўзросце 26 гадоў быў абраны ў парламент ад Ліберальна-дэмакратычнай партыі (ЛДП) — самы малады член парламента Японіі. З гэтага моманту ён ні разу не прайграў выбары ў палату прадстаўнікоў ад сваёй прэфектуры Гуму. У 1970 годзе Абуці быў прызначаны намеснікам Міністра пошт і тэлекамунікацый Японіі. Затым ён таксама займаў пасады парламенцкага намесніка міністра будаўніцтва, намесніка начальніка Канцылярыі прэм’ер-міністра, выконваў функцыі спецыяльнага прадстаўніка прэм’ер-міністра ў шэрагу краін Паўднёва-Усходняй Азіі. У 1979 годзе Абуці атрымаў сваю першую пасаду: ён быў прызначаны начальнікам Канцылярыі прэм’ер-міністра і адначасова начальнікам Упраўлення развіцця Акінавы. У 1991 годзе ён быў абраны генеральным сакратаром ЛДП, а ў 1994 годзе стаў яе віцэ-старшынёй. У 1997 годзе Рутара Хасімота прызначыў яго на пасаду Міністра замежных спраў Японіі, дзе Абуці ўдзельнічаў у перамовах з Расіяй па пытанні аб прыналежнасці Курыльскіх астравоў, а таксама ў перамовах наконт аб’яднання дзвюх Карэй.

У ліпені 1998 года, пасля адстаўкі Хасімота, стаў лідарам ЛДП, а затым, рашэннем ніжняй палаты парламента, — Прэм’ер-міністрам Японіі. У новай пасадзе Абуці сфакусаваўся на двух задачах: падпісанні мірнай дамовы з Расіяй і аднаўленні японскай эканомікі. У верасні 1999 года ён быў ізноў абраны лідарам ЛДП, тым самым падоўжыўшы свой тэрмін знаходжання на пасадзе прэм’ер-міністра.

У пачатку красавіка 2000 года Абуці перанёс цяжкі інсульт і быў дастаўлены ў Такійскі шпіталь Дзюнтэндо. Увечары таго ж дня ён страціў прытомнасць. Нягледзячы на ўсе высілкі урачоў, вывесці з комы яго не ўдалося.

Памёр 14 мая 2000 года ў Токіа.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Міністры замежных спраў Японіі
Забалацце

Назву **За́балацце** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Брэсцкая вобласць
** Забалацце — вёска ў Баранавіцкім раёне
** Забалацце — вёска ў Брэсцкім раёне
** Забалацце — вёска ў Камянецкім раёне
** Забалацце — вёска ў Кобрынскім раёне
** Забалацце — вёска ў Маларыцкім раёне
* Віцебская вобласць
** Забалацце — аграгарадок у Аршанскім раёне
** Забалацце — вёска ў Бешанковіцкім раёне
** Забалацце — вёска ў Лепельскім сельсавеце Лепельскага раёна
** Забалацце — вёска ў Стайскім сельсавеце Лепельскага раёна
** Забалацце — вёска ў Крынкаўскім сельсавеце Лёзненскага раёна
** Забалацце — вёска ў Лёзненскім сельсавеце Лёзненскага раёна
** Забалацце — вёска ў Пастаўскім раёне
** Забалацце — вёска ў Талачынскім раёне
** Забалацце — пасёлак у Талачынскім раёне
** Забалацце — вёска ў Кубліцкім сельсавеце Ушацкага раёна
** Забалацце — вёска ў Сарочынскім сельсавеце Ушацкага раёна
* Гомельская вобласць
** Забалацце — вёска ў Акцябрскім раёне
** Забалацце — вёска ў Калінкавіцкім раёне
** Забалацце — вёска ў Лельчыцкім раёне
** Забалацце — вёска ў Мазырскім раёне
** Забалацце — вёска ў Петрыкаўскім раёне
** Забалацце — аграгарадок у Рагачоўскім раёне
** Забалацце — вёска ў Светлагорскім раёне
** Забалацце — гістарычная мясцовасць Хойнікаў, размешчаная ў паўночнай частцы места.
* Гродзенская вобласць
** Забалацце — вёска ў Карэліцкім раёне
** Забалацце — вёска ў Мастоўскім раёне
** Забалацце — вёска ў Смаргонскім раёне
* Магілёўская вобласць
** Забалацце — аграгарадок у Асіповіцкім раёне
** Забалацце — вёска ў Бабруйскім раёне
** Забалацце — вёска ў Бялыніцкім раёне
** Забалацце — вёска ў Заводскаслабодскім сельсавеце Магілёўскага раёна
** Забалацце — вёска ў Пашкаўскім сельсавеце Магілёўскага раёна
** Забалацце — аграгарадок у Мсціслаўскім раёне
** Забалацце — былая вёска ў Слаўгарадскім раёне
** Забалацце — былая вёска ў Чавускім раёне
* Мінская вобласць
** Забалацце — вёска ў Бярэзінскім раёне
** Забалацце — вёска ў Вілейскім раёне
** Забалацце — вёска ў Дзяржынскім раёне
** Забалацце — вёска ў Маладзечанскім раёне
** Забалацце — вёска ў Лугаваслабадскім сельсавеце Мінскага раёна
** Забалацце — вёска ў Шчомысліцкім сельсавеце Мінскага раёна
** Забалацце — вёска ў Нясвіжскім раёне
** Забалацце — вёска ў Пухавіцкім раёне
** Забалацце — вёска ў Старадарожскім раёне
** Забалацце — вёска ва Уздзенскім раёне
** Забалацце — пасёлак ва Уздзенскім раёне
Вялікае Сяло

Назву **Вялі́кае Сяло́** маюць: 

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Брэсцкая вобласць:
** Вялікае Сяло — вёска ў Баранавіцкім раёне
** Вялікае Сяло — аграгарадок у Пружанскім раёне

* Віцебская вобласць:
** Вялікае Сяло — вёска ў Верхнядзвінскім раёне
** Вялікае Сяло — вёска ў Лёзненскім раёне
** Вялікае Сяло — вёска ў Полацкім раёне
** Вялікае Сяло — вёска ў Какоўчынскім сельсавеце Сенненскага раёна
** Вялікае Сяло — вёска ў Ходцаўскім сельсавеце Сенненскага раёна
** Вялікае Сяло — аграгарадок у Шаркаўшчынскім раёне

* Гомельская вобласць:
** Вялікае Сяло — былая вёска ў Петрыкаўскім раёне

* Гродзенская вобласць:
** Вялікае Сяло — вёска ў Астравецкім раёне
** Вялікае Сяло — вёска ў Ваўкавыскім раёне
** Вялікае Сяло — вёска ў Карэліцкім раёне
** Вялікае Сяло — вёска ў Дварышчанскім сельсавеце Лідскага раёна
** Вялікае Сяло — вёска ў Ходараўскім сельсавеце Лідскага раёна
** Вялікае Сяло — вёска ў Свіслацкім раёне
** Вялікае Сяло — вёска ў Васілішкаўскім сельсавеце Шчучынскага раёна
** Вялікае Сяло — вёска ў Жалудоцкім сельсавеце Шчучынскага раёна

* Мінская вобласць:
** Вялікае Сяло — вёска ў Дзяржынскім раёне
** Вялікае Сяло — вёска ў Маладзечанскім раёне
** Вялікае Сяло — вёска ў Мінскім раёне

### Літва 
* Вялікае Сяло — традыцыйная беларуская назва вёскі Дзіджасаліс Дукштаскай сянюніі Ігналінскага раённага самакіравання

## Гл. таксама 
* Крывое Сяло
* Малое Сяло
* Новае Сяло
* Старое Сяло
* Сялко
* Сяло
Сяўрук

**Сяўрук** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Людвіг Сцяпанавіч Сяўрук — беларускі і расійскі вучоны ў галіне анатоміі.
* Пётр Якаўлевіч Сяўрук — беларускі паэт.

## Гл. таксама 
* Се́ўрук
Пянчын

Назву **Пянчы́н** маюць:

### Населеныя пункты 
* Пянчын — вёска ў Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці
* Пянчын — вёска ў Баранавіцкім раёне Брэсцкай вобласці
Фукуока

— горад, вызначаны ўказам ўрада Японіі і буйны порт на паўднёвым захадзе Японіі; адміністрацыйны цэнтр прэфектуры Фукуока. Значны індустрыяльны цэнтр. Плошча горада складае 341,70 км ², насельніцтва - 1.461.631 чалавек (1 чэрвеня 2010 г.), шчыльнасць насельніцтва - 4.277,53 чал./км². Горад Фукуока падзелены ракой Накагава на 2 часткі - Хаката (гандлёвая) і Фукуока (адміністрацыйная і дзелавая). Працуе метрапалітэн.

## Гісторыя 
З VII стагоддзя стаў вядомы гандлёвы горад Хаката, які размясціўся на ўсходнім беразе ракі Накагава. Горад вёў паспяховы гандаль з Кітаем.

Напачатку XVII стагоддзя на заходнім беразе Накагавы даймё Нагамаса Курода пабудаваў замак.

У 1889 годзе абедзве часткі горада было вырашана аб'яднаць пад агульнай назвай Фукуока, што азначае «шчаслівы ўзгорак».

Паводле даследавання праведзеным брытанскім часопісам Monocle, Фукуока была прызнана лепшым горадам для шопінгу ў свеце.
## Клімат 
## Спасылкі 
* 
* Афіцыйны сайт 
* Метро Фукуокі 

Катэгорыя:Гарады прэфектуры Фукуока
Катэгорыя:Гарады, вызначаныя ўказамі ўрада
Pyrrhalta viburni

**Pyrrhalta viburni** — від цвердакрылых насякомых з сямейства . Родам з Еўропы, інтрадукаваных у Злучаныя Штаты і Канаду у 1947, з’яўляецца шкоднікам .

Катэгорыя:Казяўкі
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1799 годзе
Ятвезь

**Я́твезь** — тапонім.

* Другая назва рэгіёна Дайнава

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* У Брэсцкай вобласці:
** Ятвезь — вёска ў Баранавіцкім раёне
** Ятвезь — вёска ў Івацэвіцкім раёне

* У Гродзенскай вобласці:
** Ятвезь — вёска ў Ваўкавыскім раёне
** Ятвезь — вёска ў Гродзенскім раёне
** Ятвезь — вёска ў Карэліцкім раёне
** Ятвезь — вёска ў Свіслацкім раёне

## Гл.таксама 
* Вёска Новая Ятвезь
* Ятвеск
* Яцвезь
* Ятвягі
Багушы

**Багушы** — тапонім.

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Багушы — вёска ў Гірмантаўскім сельсавеце Баранавіцкага раёна.
* Багушы — вёска ва Уцёскім сельсавеце Баранавіцкага раёна.
* Багушы — вёска ў Смаргонскім раёне.
* Багушы — вёска ў Шчучынскім раёне.
* Багушы — вёска ў Капыльскім раёне.
* Багушы — вёска ў Брагінскім раёне.

### Украіна 
* Багушы — вёска ў Бэрэзніўскім раёне Ровенскай вобласці Украіны.
Тамііці Мураяма

**Таміі́ці Мурая́ма** () — японскі палітычны дзеяч, прэм’ер-міністр Японіі з 30 чэрвеня 1994 года па 11 студзеня 1996 года.

## Біяграфія 
Мураяма нарадзіўся ў японскім горадзе Оіта ў 1924 годзе ў сям’і рыбака. Вышэйшую адукацыю атрымаў ва Універсітэце Мэйдзі. Сваю палітычную кар’еру ён пачаў як дэпутат гарадскога, а затым прэфектурнага сходу Оіта. У 1972 годзе быў абраны ў палату прадстаўнікоў японскага парламента. З’яўляўся кіраўніком Сацыял-дэмакратычнай партыі (да 1996 г. — Сацыялістычная партыя).

З чэрвеня 1994 года па студзень 1996 Мураяма займаў пасаду прэм’ер-міністра кааліцыйнага трохпартыйнага ўрада Японіі. 15 жніўня 1995 года ён выступіў з вядомай прамовай, прысвечанай 50-годдзя заканчэння Другой сусветнай вайны, у якой прызнаў, што Японія сваім каланіяльным панаваннем і агрэсіяй нанесла велізарны ўрон і пакуты народам іншых краін, асабліва азіяцкіх.

Пасля выбараў 1996 года Мураяму на пасадзе прэм’ер-міністра змяніў Рутара Хасімота — лідар ліберал-дэмакратаў. У 2000 годзе Мураяма прыняў рашэнне сысці з палітыкі.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Сацыялісты Японіі
Бычок

* Ручай Бычок
* Бычок-пясочнік
* народная назва віду рыб 
* народная назва віду грыбоў
Быкоўскі

**Быкоўскі** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Алег Міхайлавіч Быкоўскі (нар. 1949) — беларускі архітэктар.
* Валерый Фёдаравіч Быкоўскі (1934—2019) — лётчык-касманаўт СССР, двойчы Герой Савецкага Саюза.
* Ігнацій Быкоўскі (1750—1817) — беларускі асветнік, гуманіст, літаратар.
* Міхаіл Дарымедонтавіч Быкоўскі (1801—1885) — рускі архітэктар, рэстаўратар, грамадскі дзеяч.
* Міхаіл Іванавіч Быкоўскі (1919—1944) — Герой Савецкага Саюза.
* Сяргей Сяргеевіч Быкоўскі — беларускі баксёр.
* Уладзімір Ігнатавіч Быкоўскі (нар. 1922) — Герой Сацыялістычнай Працы.
К’ензянг (запаведнік)

**К’ензянг** () — біясферны запаведнік на паўднёвым захадзе В’етнама. Займае плошчу 1 118 105 га.

Запаведнік ахоплівае прыбярэжныя і марскія прасторы, а таксама астравы правінцыі К’ензянг. Асноўны тып экасістэмы — прыбярэжныя затапліваемыя ўчасткі, трапічныя лясы, балоты, каралавыя рыфы. Частка запаведніка наведваецца турыстамі і рыбакамі. На яго тэрыторыі вядуцца сталыя навуковыя даследаванні.

## Спасылкі 
* Biosphere Reserve Information

Катэгорыя:Біясферныя запаведнікі
Катэгорыя:Геаграфія В’етнама
Сацуа Ямамота

(, г. Кагосіма, Японія — ) — японскі кінарэжысёр, адзін з пачынальнікаў руху «незалежных» у японскім кіно.

Вучыўся ва ўніверсітэце Васэда. З 1933 года працаваў у розных кінакампаніях.

Дэбютаваў фільмам «Ваша дачка» (1937). У яго фільмах «Вайна і мір» (1947, з Ф. Камэі), «Бура ў гарах Хаконэ», «Зона пустаты» (абодва 1952), «Вуліца без сонца» (1954, прэмія Міжнароднага кінафестывалю ў Карлавых Варах), «Песня каляскі» (1959), «Барацьба без зброі» (1960) і іншых паказаны вострыя палітычныя і сацыяльныя праблемы.

Сярод іншых значных работ: «Вялікая белая вежа» (1966, прэмія Міжнароднага кінафестывалю ў Маскве 1967), гістарычная эпапея «Вайна і людзі» (6 серый; 1970-1973; спецыяльная прэмія Міжнароднага кінафестывалю ў Карлавых Варах 1974), «Цудоўная сям'я» (1974), «Кольцападобнае зацьменне сонца» (1975), «Гісторыя Суйко эпохі Тэмпо» (1976), «Перавал Намугі» (1979).

Для яго творчасці характэрны ідэйная глыбіня, вострая палемічнасць, бязлітаснае сацыяльнае выкрыццё.

Памёр ад раку падстраўнікавай залозы 11 жніўня 1983 года ва ўзросце 73 гадоў.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* Некралог Сацуа Ямамоты ў New York Times

Катэгорыя:Кінарэжысёры Японіі
Ямамота

— адно з найбольш папулярных японскіх прозвішчаў.

## Вядомыя носьбіты 
* Ёдзі Ямамота (нар. 1943) — японскі дызайнер.
* Ісароку Ямамота (1884—1943) — японскі ваенны дзеяч.
* Ісэй Ямамота (1889—1959) — японскі астраном.
* Сацуа Ямамота (1910—1983) — японскі кінарэжысёр.
* Сюто Ямамота (нар. 1985) — японскі футбаліст.
* Ямамота Ганбей (1852—1923) — прэм’ер-міністр Японіі ў перыяд Тайсё.

Катэгорыя:Японскія прозвішчы
Таехіра Акіяма

**Таехіра Акіяма** (нар. , , Японія) — першы касманаўт Японіі, першы журналіст у космасе.

## Біяграфія 
Скончыў Міжнародны сялянскі ўніверсітэт у 1966 годзе. З 1989 года ў Цэнтры падрыхтоўкі касманаўтаў імя Ю. А. Гагарына.

2 снежня — 10 снежня 1990 года здзейсніў палёт на касмічным караблі «Саюз ТМ-11» і арбітальнай станцыі «Мір» (асноўны экіпаж — В. М. Афанасьеў, М. Х. Манараў; пасадка на КК «Саюз ТМ-10»). У космасе правёў 8,4 сутак.

Пасля палёту працаваў намеснікам дырэктара дэпартамента навін Ці-Бі-Эс.

У красавіку 1991 года з групай японскіх журналістаў здымаў фільм пра стан Аральскага мора ў Казахстане.

Пайшоў з карпарацыі ў 1995 годзе, не пагадзіўшыся з актыўнай камерцыялізацыяй тэлебачання. Арганізаваў ферму па вырошчванні рысу і грыбоў у горадзе Такінэ, прэфектура Фукусіма.

## Узнагароды 
* Медаль «За заслугі ў засваенні космасу» (12 красавіка 2011) — за вялікі ўклад у развіццё міжнароднага супрацоўніцтва ў галіне пілатуемай касманаўтыкі.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Артыкул пра Таехіра Акіяма ў касмічнай энцыклапедыі 

Катэгорыя:Касманаўты Японіі
Вакаяма (горад)

— цэнтральны горад Японіі, адміністрацыйны цэнтр прэфектуры Вакаяма.

 У горадзе сканцэнтравана 40 % насельніцтва прэфектуры. Насельніцтва горада расце нягледзячы на тое, што фірма Sumitomo Steel перамясціла значную частку сваёй актыўнасці ў Кітай.

Горад быў заснаваны 1 красавіка 1889 года.

Вакаяма падзелена на дзве часткі ракой Кінакава. На поўначы мяжы горада падыходзяць да прэфектуры Осака. Горад знакаміты крэпасцю, пабудаванай на гары Тарафусу, адкуль падчас перыяду Эда кіраваў Такугава Ёсімунэ, восьмы сёгун роду Такугава.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
Вакаяма з'яўляецца горадам-пабрацімам наступных гарадоў:

*  Бейкерсфілд, ЗША (1961);
*  Рычманд, Канада (1973);
*  Цзінань, КНР (1983);
*  Чэджу, Паўднёвая Карэя (1987).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* Афіцыйны сайт
* Wakayama City Tourist Association  
* Waiker’s Guide Map to Wakayama  

Катэгорыя:Гарады прэфектуры Вакаяма
Катэгорыя:Цэнтральныя гарады Японіі
Сігэру Ёсіда

**Сігэру Ёсіда** (, Токіа, Японія — ) — японскі палітык, прэм'ер-міністр Японіі. З яго імем звязваюць пачатак пасляваеннага росту Японіі, які дазволіў ёй заняць сваё месца ў свеце ў якасці адной з вядучых эканамічных дзяржаў.

## Біяграфія 
Скончыў Такійскі імператарскі ўніверсітэт у 1906 годзе. Працаваў у Міністэрстве замежных спраў, у генеральных консульствах Японіі ў кітайскіх гарадах Цяньцзінь (1922—1925) і Шэньян (1925—1928). Намеснік міністра замежных спраў Японіі (1928—1930), пасол у Вялікабрытаніі (1936—1939). З 1939 года ў адстаўцы.

За дзейнасць па дасягненні міру з ЗША у канцы Другой сусветнай вайны ў чэрвені-жніўні 1945 года знаходзіўся пад арыштам, вызвалены пасля высадкі ў Японіі амерыканскіх войск.

У 1945—1946 гадах міністр замежных спраў Японіі. Старшыня Японскай ліберальнай партыі (1946—1948), Дэмакратычна-ліберальнай партыі (1948—1950), Ліберальнай партыі (1950—1954).

Прэм’ер-міністр Японіі ў 1946—1947 і 1948—1954 гадах. Пад яго кіраўніцтвам здзейснены пасляваенныя дэмакратычныя пераўтварэнні ў Японіі, прынята дэмакратычная канстытуцыя 1947 года, праведзены аграрная рэформа і іншыя мерапрыемствы, якія спрыялі эканамічнаму росту краіны. Урад Ёсіды падпісаў Сан-Францыскі мірны дагавор 1951 года.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Японіі
Прэм’ер-міністр Японіі

**Прэм’ер-міністр Японіі** () — традыцыйная перадача назвы пасады кіраўніка японскага ўрада (на ўзор афіцыйнай англійскай перадачы — Prime Minister of Japan), хоць даслоўны пераклад японскай назвы — «Прэм’ер-міністр Кабінета». Прэм’ер-міністр прызначаецца імператарам Японіі па прапанове Парламента. Прэм’ер-міністр мае права звальняць і прызначаць міністраў. Першым прэм’ер-міністрам Японіі быў Хірабумі Іта. Цяперашні прэм’ер-міністр — Сігэру Ісіба. Пост прэм’ер-міністра быў створаны ў 1885 годзе і сваю канчатковую форму набыў з прыняццем канстытуцыі 1947 года.

Кандыдат на пасаду Прэм’ер-міністра Японіі абіраецца абедзвюма палатамі Парламента. Калі Палата Прадстаўнікоў і Палата Дарадцаў выбіраюць аднаго і таго ж чалавека, то Імператар Японіі прызначае яго на пасаду прэм’ер-міністра. Японская Канстытуцыя не прадугледжвае магчымасці адхіленні Імператарам прапанаванай кандыдатуры. Калі ж Палата Прадстаўнікоў і Палата Дарадцаў абяруць розных кандыдатаў на пасаду прэм’ер-міністра, то павінна адбыцца пагаджальная працэдура. Калі яна не дае выніку, рашэнне Палаты Прадстаўнікоў становіцца рашэннем Парламента.

## Гл. таксама 
* Спіс прэм’ер-міністраў Японіі
* Дзяржаўны лад Японіі


Катэгорыя:Палітыка Японіі
Катэгорыя:Дзяржаўны лад Японіі
Хацьен

**Хацьен** () — горад на поўдні В’етнама. Адзін з найбуйнейшых турыстычных цэнтраў краіны. Насельніцтва (2002 г.) — 39 957 чал.

## Гісторыя 
Хацьен быў заснаваны ў канцы XVII ст. бежанцамі з Паўднёвага Кітая, якія ратаваліся ад дынастыі Цын. У той час землі вакол Хацьена былі населены пераважна кхмерамі і падначальваліся кхмерскаму манарху. Да 1700 г. Ма Джыу (), кіраўнік кітайскай абшчыны, стварыў васальную дзяржаву Канкаа або Пема з цэнтрам у Хацьене. У 1708 г. ён прызнаў сваю васальную залежнасць ад В’етнама. Канчаткова Хацьен увайшоў у склад В’етнама толькі пасля II Сусветнай вайны.

## Эканоміка 
Аснова эканомікі — вытворчасць будаўнічых матэрыялаў і турызм. Хацьен — папулярны в’етнамскі кліматычны курорт на беразе Сіямскага заліва і транспартны вузел, адкуль ходзяць паромы на суседні Фукуок, а аўтобусы — у гарады Паўднёвай Камбоджы.

## Галерэя 

Файл:Bãi biển Nam Phố.jpg|Заліў Хацьен
Файл:Bến cá Ba Hòn.jpg|Порт у Хацьене
Файл:Bãi biển Hà Tiên.jpeg|Пляж
Файл:Tượng Mạc Cửu.jpg|Помнік Ма Джыу

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Гарады В’етнама
Катэгорыя:Былыя сталіцы