Замак Пелеш

**Замак Пелеш** (*Castelul Peleş*) размешчаны на сярэднявечным шляху, які звязваў Трансільванію і Валахію, у Карпатах паблізу горада Сіная ў Румыніі. Пабудаваны ў стылі неарэнесанса ў 1873-1914 гадах, выкарыстоўваўся з 1883 годзе. Названы ад горная ракі, якая цячэ паблізу. Станам на 2026 года прызнаны гістарычным помнікам.

## Гісторыя 
Кароль Караль I (1839-1914) упершыню пабываў у гэтых месцах у 1866 годзе, яны нагадалі яму родную Германію, і ён назаўсёды быў зачараваны імі. У 1872 годзе гэтыя землі (прыблізна 5,3 кв.км) былі набытыя каралём, і сталі называцца *Каралеўскім даменам Сіная*, прызначаныя таго, каб стаць каралеўскімі паляўнічымі ўгоддзямі і летняй рэзідэнцыяй манарха.

Першыя тры архітэктурныя праекты замка фактычна капіявалі іншыя ўсходне-еўрапейскія палацы, і Караль I адкінуў іх, таму што яны былі занадта дарагімі і недастаткова арыгінальнымі. Архітэктар Ёган Шульц прадставіў больш цікавы праект, які спадабаўся каралю: невялікі палац або, хутчэй, прасторны асабняк у альпійскім стылі, які спалучае італьянскую элегантнасць з эстэтыкай нямецкага неаренесанса. Кошт будаўніцтва (за перыяд паміж 1875 і 1914 гадамі) ацэньваўся прыкладна ў 16 мільёнаў залатых румынскіх лееў (прыблізна 120 мільёнаў сучасных даляраў ЗША).

Замак быў закладзены 22 жніўня 1873 года. Адначасова будаваліся іншыя будынкі, звязаныя з замкам: домік аховы, паляўнічы домік, каралеўскія стайні і інш. Акрамя таго была пабудавана электрастанцыя, і Пелеш стаў першым электрыфікаваным замкам у свеце.
Тры ці чатыры сотні чалавек пастаянна працавалі на будаўніцтве замка. Каралева  падчас будаўніцтва пісала ў сваім дзённіку:

*Мулярамі былі італьянцы, румыны будавалі тэрасы, цыганы былі чорнарабочым. Албанцы і грэкі працавалі па каменю, немцы і венгры былі цеслярамі. Туркі абпальвалі цэглу. Інжынерамі былі палякі, а чэхі — разьбярамі па камені. Французы малявалі, англічане вымяралі — тут былі сотні людзей у нацыянальных касцюмах, якія размаўлялі, спявалі, лаяліся і балакалі на чатырнаццаці мовах...*

Будаўніцтва некалькі прыпынілася падчас румынскай вайны за незалежнасць 1877-78 года, але затым вельмі паскорылася. Баль з нагоды інаўгурацыі замка адбыўся 7-га кастрычніка 1883 года. У 1893 годзе ў замку Пелеш нарадзіўся Караль II, напоўніўшы сэнсам імя, наданае замку каралём Каралем I — «калыска дынастыі, калыска нацыі».

У 1947 годзе пасля вымушанага адрачэння караля Міхая камуністы канфіскавалі ўсю каралеўскую ўласнасць, уключаючы маёнтак і замак Пелеш. Некаторы час замак быў адкрыты для турыстаў, а ў 1953 годзе абвешчаны музеем. Маёнтак служыў таксама для адпачынку румынскіх дзеячаў культуры. У апошнія гады камуністычнага праўлення, паміж 1975-1990, Мікалае Чаўшэску зачыніў гэтую тэрыторыю для наведванняў, сюды былі дапушчаныя толькі абслугоўваючы персанал і служба аховы.
Цікава, што Чаўшэску не любіў замак і рэдка наведваў яго. Кажуць, работнікі музея, ведаючы, што пара Чаўшэску пакутуе , звязанымі са здароўем, абвясцілі, што будынак заражаны небяспечным грыбком , які ў 1980-х гадах быў сапраўды вельмі распаўсюджаны, але шкодзіў толькі драўніне.

Пасля румынскай рэвалюцыі 1989 года, замкі Пелеш і  зноў былі адкрыты для турыстаў. У 2006 годзе румынскі ўрад абвясціў аб вяртанні замка былому каралю Михаю I. Неўзабаве пасля здабыцця каралём сваёй уласнасці перамовы паміж ім і ўрадам аднавіліся, і Пелеш зноў стаў нацыянальным здабыткам, адкрытым для публікі як гістарычны помнік і музей. Наўзамен румынскае ўрад перадало каралеўскаму дому Румыніі 30 мільёнаў еўра. З моманту свайго адкрыцця замак Пелеш прымае штогод амаль паўмільёна наведвальнікаў.

У 2008 годзе замак выкарыстоўваўся на здымках фільма «» — наваколлі замка ігралі ролю вялікага маёнтка у Нью-Джэрсі, жытла эксцэнтрычнай мільянершы Пенелопы (у гэтай ролі здымалася Рэйчэл Вайс).

## Апісанне 
Першым архітэктарам замка быў немец Ёган Шульц (1876-1883), яго пераемнікам стаў чэшскі архітэктар Карэл Ліман.

Па сваёй будове і функцыям Пелеш гэта палац, але называюць яго замкам. Асноўным архітэктурным стылем з'яўляецца неарэнесанс, але ў фахверкавых фасадах унутранага двара з іх раскошна распісанымі сценамі адчуваецца саксонскі ўплыў, а ў інтэр'ерах, упрыгожаных багатай разьбой па дрэве і вытанчанымі тканінамі, прыкметна ўплыў барока.

Замак Пелеш мае 3200 кв. метраў плошчы, больш за 160 пакояў, 30 ванных, раскошна абстаўленых і вытанчана дэкараваных. Ён валодае адной з лепшых калекцый твораў мастацтваўсходняйй і цэнтральнай Еўропы, якая ўключае скульптуру, жывапіс, мэблю, зброю і даспехі, залатыя і срэбраныя вырабы, вырабы з слановай косці, фарфор, дываны і габелены. Калекцыя зброі і даспехаў налічвае больш за 4000 прадметаў. Усходнія дываны зроблены ў лепшых майстэрнях Бухары, Масула, Ыспарты і Смірны. Уражвае калекцыя сеўрскага і майсенскага фарфору, скуры з Кардовы, але самае ўражальнае — гэта распісаныя ўручную вітражы з Швейцарыі.

## Паркавы ансамбль 
## Музей 
Музей адкрыты з 9 да 17 гадзін з серады па нядзелю. У лістападзе замак зачынены для наведванняў.

Са 168 пакояў замка адкрыты для наведванняў 35. Наведванне толькі з экскурсаводам ў складзе груп, якія набіраюцца па мовах.

Кошт квітка залежыць ад аб'ёму экскурсіі:
* 30 RON каштуе наведванне першага паверха, працягласць экскурсіі — 45 хвілін,
* 50 RON — наведванне першага і другога паверхаў,
* 70 RON — найбольш поўная экскурсія, якая ўключае наведванне трох паверхаў, працягласцю 2,5 гадзіны.
Дадаткова можна заплаціць 35 RON за фота - і 50 RON за відэа-здымку.

## Месцазнаходжанне 
Замак размешчаны на паўночным захадзе горада Сіная, у 60 км ад горада Брашоў і ў 135&#x20;км ад Бухарэста, сталіцы Румыніі. З Брашова ў Сінай ходзяць аўтобусы з інтэрвалам у паўгадзіны-гадзіну, з Бухарэсцкага вакзала Gara de Nord рэгулярна ходзяць цягнікі на Брашоў, якія спыняюцца ў Сінаі, час у дарозе — каля 2-х гадзін.

У турыстычны комплекс Сінай ўваходзіць таксама , размешчаны побач з замкам Пелеш.

## Гл. таксама 
* 

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт замка Пелеш
* Апавяданне аб замку з выдатнымі фатаграфіямі на сайце «Увесь свет як на далоні»

Катэгорыя:З’явіліся ў 1914 годзе
Катэгорыя:Славутасці Брашова
Катэгорыя:Замкі Румыніі
Катэгорыя:Сіная
Катэгорыя:Архітэктура неарэнесанса
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні, закладзеныя ў 1873 годзе