open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Карабы

Назву **Карабы́** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Карабы — вёска ў Гарадоцкім раёне
** Карабы 1 — вёска ў Глыбоцкім раёне
** Карабы 2 — аграгарадок у Глыбоцкім раёне
* Гродзенская вобласць:
** Карабы — вёска ў Ашмянскім раёне
Сухарукава

**Сухарукава** — тапонім.
## Беларусь 
### Віцебская вобласць 
* Вёска Сухарукава, Вайханскі сельсавет
* Вёска Сухарукава, Гуркінскі сельсавет
### Расія 
* Сухарукава (Кардымаўскі раён)
Філімонава (Гарадоцкі раён)

**Філімо́нава** (, ) — вёска ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Даўгапольскага сельсавета.

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Вера Андрэеўна Гепнер — Герой Сацыялістычнай Працы

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Даўгапольскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гарадоцкага раёна
Фралова

**Фралова** — жаночая форма прозвішча Фралоў, тапонім.

## Прозвішча 
* Іна Фралова — беларуская пісьменніца

## Тапонім 
### Беларусь 
* Вёска Фралова, Гарадоцкі раён
* Вёска Фралова, Мёрскі раён

### Расія 
* Фралова (Духаўшчынскі раён)
* Фралова (Рослаўльскі раён)
* Фралова (Угранскі раён)
* Фралова (Хіславіцкі раён)
Гаране

Назву **Гара́не** маюць:
## Беларусь 
* Віцебская вобласць
** Гаране — былая вёска ў Бычыхінскім сельсавеце Гарадоцкага раёна
** Гаране — вёска ў Стадолішчанскім сельсавеце Гарадоцкага раёна
** Гаране — вёска ў Лёзненскім раёне
## Расія 
* Гаране (Смаленская вобласць)
Загаране

Назву **Загара́не** маюць:

* Віцебская вобласць
** Загаране — вёска ў Гарадоцкім раёне
** Загаране — вёска ў Лёзненскім раёне
* Гродзенская вобласць
** Зааране — вёска ў Свіслацкім раёне
Віталь Аляксеевіч Цыганкоў

**Віта́ль Аляксе́евіч Цыганко́ў** (нар. , Шчучын) — беларускі журналіст, сузаснавальнік беларускага інфармацыйнага агенцтва «*БелаПАН*».

## Біяграфія 
Віталь Аляксеевіч Цыганкоў нарадзіўся ў сям’і савецкага і беларускага дзяржаўнага дзеяча Аляксея Гаўрылавіча Цыганкова і выкладчыцы гандлёвага тэхнікума Галіны Цімафееўны Цыганковай. Фактычным месцам нараджэння з’яўляўся горад Шчучын, куды маці прыехала да сваіх бацькоў, аднак па яе ініцыятыве афіцыйная рэгістрацыя нараджэння адбылася ў Мінску.

Віталь Цыганкоў скончыў сярэднюю школу горада Мінска № 51. У 1986 г. паступіў на факультэт журналістыкі БДУ, вучоба на якім была часова перапынена прызывам на тэрміновую ваенную службу (праходзіў яе ў горадзе Тарту ў ЭССР).

Па заканчэнні ўніверсітэта працаваў у газеце «*Знамя Юности*» (). У канцы 1991 г. сумесна з Алесем Ліпаем заснаваў «*БелаПАН*» (першае недзяржаўнае агенцтва навін у Беларусі), дзе працаваў намеснікам дырэктара на працягу года. Пасля гэтага Віталь Цыганкоў выконваў журналісцкую працу ў палітычным аддзеле газеты «*Звязда*». З 1994 г. пачаў паралельна супрацоўнічаць з беларускай службай Радыё «*Свабода*». У тым жа годзе стаў першым у Беларусі карэспандэнтам «*Associated Press*». У 1995 г. перайшоў са «*Звязды*» ў газету «*Свабода*», дзе працаваў да 1997 г. З 1992 г. па 1996 г. быў карэспандэнтам расійскай «*Независимой газеты*» (). Пэўны час супрацоўнічаў з японскім інфармацыйным агенцтвам «*Jiji Press*». З 1997 г. па 1999 г. і з 2003 г. па 2007 г. жыў у Празе, працуючы ў сядзібе радыёстанцыі «*Свабода*».

У 2007 годзе вяртаецца ў Мінск, дзе працягвае працу карэспандэнтам Рускай службы Радыё Свабода.

З мая 2020 года вядоўца праграмы «Размова» на Белсаце, з верасня 2022 вядоўцам і аўтар праграмы «Двубой».

У жніўні падчас акцый пратэстаў быў выцягнуты з аўтамабілю, збіты і затрыманы. Суткі правёў у Акрэсціна.

З ліпеня 2021 года пражывае ў Варшаве.

## Сям’я 
Жонка, Вольга Валер’еўна Цыганкова (дачка Валерыя Астапава — першага ў гісторыі незалежнай Беларусі міністра па надзвычайных сітуацыях), працуе ўрачом. Пара мае сына Багуслава.

Віталь Цыганкоў мае I разрад па шахматах.

## Прэміі і ўзнагароды 
* Лаўрэат першай у гісторыі прэміі імя Алеся Адамовіча ў намінацыі «*Газетная публіцыстыка*» (1995)
* Прэміі «*Вольнае слова*» грамадскага аб’яднання «*Беларуская асацыяцыя журналістаў*» ад 2007, 2008, 2016, 2018, 2020 і 2022 гадоў.

## Цікавыя факты 
* У 2003 стаў першым беларусам, які перамог у тэлевізійнай гульні «Слабое звено».
* У лістападзе 2019 году Цыганкоў атрымаў прапанову ад лідэраў партыяў «Правацэнтрасцкай кааліцыі» (АГП, БХД, Рух «За Свабоду») вылучыцца ад кандыдатам у прэзідэнты. Цыганкоў адмовіўся, спаслаўшыся, што не бачыць у гэтым палітычнага сэнсу і перспектывы. 

## Спасылкі 
* Віталь Цыганкоў: «І Лукашэнка кажа: пра мяне кепска піша толькі такі Цыганкоў са „Звязды“…» (Шмат фота, відэа) 
* Пра аўтара. Віталь Цыганкоў
* Цыганкоў: "Лукашэнка мне кажа: «Віталь, ну чаго вось вы так рэзка пра мяне?»

Цыганкоў
Спіс дзяржаўных узнагарод і ганаровых званняў Беларусі

**Дзяржа́ўныя ўзнагаро́ды і ганаро́выя зва́нні Рэспу́блікі Белару́сь** — узнагароды і ганаровыя званні, заканадаўча вызначаныя Канстытуцыяй Беларусі, Законам Рэспублікі Беларусь ад 18 мая 2004 года № 288-З «Аб дзяржаўных узнагародах Рэспублікі Беларусь», Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 8 красавіка 2005 г. № 168 «Аб некаторых пытаннях узнагароджання дзяржаўнымі ўзнагародамі Рэспублікі Беларусь», а таксама іншых актаў заканадаўства Рэспублікі Беларусь, якія рэгулююць адносіны ў гэтай сферы.

Рашэнне аб узнагароджанні дзяржаўнымі ўзнагародамі Рэспублікі Беларусь прымае Прэзідэнт Рэспублікі Беларусь. Узнагарода аддаецца ўзнагароджанаму асабіста, ва ўрачыстай абстаноўцы. Асобам, удастоеным нейкай дзяржаўнай узнагароды, выдаецца пасведчанне і нагрудны знак, 9 медалёў, 41 ганаровае званне, а таксама найвышэйшая ўзнагарода — званне Герой Беларусі.

## Ордэны 
*Асноўная крыніца*: ===
Акрамя звычайных дзяржаўных медалёў, у Беларусі існуюць юбілейныя медалі, прызначаныя нейкаму святу або падзеі. Яны зацвярджаюцца асобна Прэзідэнтам Рэспублікі Беларусь або кіраўнікамі дзяржаўных органаў рэспубліканскага ўзроўню (напрыклад, міністры, старшыні дзяржаўных камітэтаў).

## Ганаровыя званні 
Ганаровыя званні Рэспублікі Беларусь — гэта форма ўзнагароды, прызнання заслуг і заахвочвання выдатных дзеячаў працы, навукі, мастацтва, сацыяльнай сферы, фізічнай культуры і спорту, ваеннай справы.

### Герой Беларусі 
### Ганаровыя званні 
Ганаровыя званні ўмоўна можна раздзяліць на тры групы. У першую групу можна аднесці «Народныя званні» з зялёнай стужкай, у другую — «Заслужаныя званні» з чырвонай стужкай, у трэцюю — два «спартыўныя заслужаныя званні» з блакітнай стужкай.

## Заўвагі 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Сайт аб дзяржаўных узнагародах Беларусі на рускай мове 
* Інфармацыя аб дзяржаўных узнагародах на сайце Прэзідэнта РБ

Катэгорыя:Узнагароды Беларусі
Катэгорыя:Спісы:Беларусь
Беларусь
Баброўшчына

**Бабро́ўшчына** — тапонім.

## Віцебская вобласць 
* Вёска Баброўшчына, Бешанковіцкі раён
* Вёска Баброўшчына, Гарадоцкі раён
** Баброўшчына — былы хутар у Стаўбцоўскім раёне Мінскай вобласці

## Іншае 
* Баброўшчына — від аброку ў Вялікім Княстве Літоўскім
Віторыа дэ Сіка

**Віторыа Даменіка Станіслаа Гаэтана Сарана Дэ Сіка** (,  — ) — італьянскі рэжысёр і акцёр, адна з ключавых фігур італьянскага неарэалізму.

Чатыры фільмы рэжысёра былі ўдастоены прэміі «Оскар»: «Шуша» і «Выкрадальнікі веласіпедаў» атрымалі ганаровыя прэміі («Шуша» ў 1947 годзе стала першым фільмам на замежнай мове, які атрымаў «Оскар»), а «Учора, сёння, заўтра» і «Сад Фінці-Канціні» — прэміі за найлепшы замежны фільм. Як акцёр Дэ Сіка таксама быў намінаваны на «Оскар» за найлепшую мужчынскую ролю другога плана за амерыканскі фільм 1957 «Бывай, зброя!», але прэмія тады дасталася Рэду Батансу за фільм «Саёнара».

Фільмы рэжысёра былі адзначаны і іншымі значнымі ўзнагародамі — «Залатая пальмавая галіна» Канскага кінафестывалю («Цуд у Мілане»), «Давід дзі Данатэла» («Сад Фінці-Канціні»), «Залаты мядзведзь» Берлінскага кінафестывалю («Сад Фінці-Канціні») і многія іншыя. У 1956 годзе Дэ Сіка як акцёр стаў першым лаўрэатам італьянскай нацыянальнай кінапрэміі «Давід дзі Данатэла» за найлепшую мужчынскую ролю ў фільме Дзіна Рызі «Хлеб, каханне і…».

## Фільмаграфія 
### Акцёр 
* «Гэта пачалося ў Неапалі» (1960) — *Марыа Вітале*

### Рэжысёр 
* «Чачара» (1960)
* «Учора, сёння, заўтра» (1963)
* «Шлюб па-італьянску» (1964)
* «Сланечнікі» (1970)

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Памерлі ад раку лёгкага
Ключ

**Ключ** — шматзначны тэрмін.

## Значэнні 
* Ключ — металічная прылада для адмыкання і замыкання замка.
* Ключ — графічны элемент або просты іерогліф, з якіх складаюцца складаныя іерогліфы.
* Ключ — сакрэтная інфармацыя (шыфр), якая служыць для разгадкі ці разумення чаго-н.

## Прылады і інструменты 
* Гаечны ключ — прылада для завінчвання і адвінчвання гаек.
* Дынамаметрычны ключ — гаечны ключ з убудаваным дынамаметрам.
* Завадны ключ — прыстасаванне для заводкі механізмаў (гадзіннікаў, цацак і пад.).
* Развадны ключ — гаечны ключ зменнага памеру.
* Трубны ключ — разводны ключ для працы з трубамі.
* Тэлеграфны ключ — прылада для перадачы знакаў азбукі Морзэ.
* Ключ — камутацыйны апарат для замыкання і размыкання электрычнага ланцуга.
* Камергерскі ключ — цырыманіяльны атрыбут, сімвал доступа ў асабістыя пакоі манарха.
* Настроечны ключ — прылада для нацяжэння струн музычных інструментаў.
* Графічны ключ — элемент ідэнтыфікацыі ўладальніка электроннай прылады.

## Інфарматыка 
* Ключ — паняцце ў рэляцыйнай мадэлі даных (першасны, вонкавы ключы).
* Рэгістрацыйны ключ — набор сімвалаў для пацвярджэння легітымнасці выкарыстання праграмы.
*  — прылада для ідэнтыфікацыі і абароны даных.

## Мастацтва 
* «Ключ» — раман Марка Алданава (1928).
* «Ключ» — раман Дзюніціра Танідзакі.
* «Ключ» — фільм Кэрала Рыда (Вялікабрытанія, 1958).
* «Ключ» — драма Кона Ітыкавы (Японія, 1959).
* «Ключ» — мультфільм Льва Атаманава (СССР, 1961).
* «Ключ» — кінакамедыя Аляксея Коранева (СССР, 1980).
* «Ключ» — эратычны фільм Тінта Браса (Італія, 1983).
* «Ключ» — дэтэктыўны фільм Паўла Чухрая (Расія/Францыя, 1992).

## Тапонімы 
### Беларусь 
* Ключ — вёска ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці.
* Ключ — вёска ў Чавускім раёне Магілёўскай вобласці.

### Балгарыя 
* Ключ — сяло ў Благоеўградскай вобласці.

### Боснія і Герцагавіна 
* Ключ — горад у Федэрацыі Босніі і Герцагавіны.
* Ключ — сяло ў грамадзе Гацка.

### Расія 
* Ключ — вёска ў Сысольскім раёне Рэспублікі Комі.
* Ключ — сяло ў Горшачанскім раёне Курскай вобласці.
* Ключ — пасёлак у Навасергіеўскім раёне Арэнбургскай вобласці.
* Ключ — вёска ў Кунгурскім раёне Пермскага края.
* Ключ — сяло ў Караблінскім раёне Разанскай вобласці.
* Ключ — вёска ў Ачыцкім раёне Свярдлоўскай вобласці.
* Ключ — вёска ў Дзямідаўскім раёне Смаленскай вобласці.

### Рэкі 
* Ключ — рака ва Удмурціі, басейн Камы.
* Ключ — рака ў Арэнбургскай вобласці, басейн Урала.
* Ключ — рака ў Рэспубліцы Комі.
* Ключ — рака ва Ульянаўскай вобласці, басейн Волгі.

## Гл. таксама 
* Спіс ключоў Кансі
* Ключы
* Ключык

## Крыніцы
Абалонне (Лаўжанскі сельсавет)

**Абало́нне** (, ) — вёска ў Шумілінскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Лаўжанскага сельсавета.

Да 1 красавіка 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Обальскага сельсавета.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Лаўжанскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Шумілінскага раёна
Звеніслава Барысаўна

**Звеніслава Барысаўна**, інацкае імя **Еўпраксія** (каля 1115 — пасля 1167) — манахіня, магчымая аўтарка «Жыція Ефрасінні Полацкай».

## Біяграфія 
Дачка полацкага князя (1101—1129) Барыса Усяславіча, сястра Рагвалода-Васіля.

На некалькі гадоў маладзейшая за стрыечных сясцёр, дачок князя Святаслава Усяславіча — Прадславу і Гардзіславу. Пасля смерці бацькі (1129) і высылкі полацкіх князёў у Візантыю (1130) засталася ў Полацку. Напэўна, без падтрымкі сваякоў не бачыла перспектыў у свецкім жыцці, таму пастрыглася ў Спаскім манастыры пад імем Еўпраксія і ахвяравала туды сродкі, прызначаныя на свой пасаг. Жыла пад апекай ігуменні, стрыечнай сястры Ефрасінні (Прадславы), з часам стала яе намесніцай. Ёсць думка, што Еўпраксія кіравала працай манашак па перапісванні кніг і вяла заняткі ў школе.

Еўпраксія разам з Ефрасінняй і яе братам Давыдам здзейсніла паломніцтва ў Іерусалім, была сведкай смерці сястры і, напэўна, займалася пахаваннем. Магчыма, Звеніслава-Еўпраксія была аўтарам жыццеапісання сваёй сястры і духоўнай настаўніцы, але пэўна аўтар твора не вядомы. У «Жыціі Ефрасінні Полацкай» шмат пераказаў настаўленняў ігуменні сёстрам, даслоўныя яе маленні, хвала яе духоўнаму подзвігу. З твору можа скласціся ўражанне, што пісала яго манашка, у частцы твора пра іерусалімскае паломніцтва шмат дробных фактаў; імаверна, аўтар «Жыція…» паломнічаў разам з Ефрасінняй.

На думку Ірыны Масляніцынай, пашыраную ў даведачнай літаратуры, пра смерць Звеніславы-Еўпраксіі і яе пахаванне ў сяле *Кідэкла* на рацэ Нерлі ў Суздальскай зямлі пад 1202 годам паведамляе Радзівілаўскі летапіс. Таксама на думку Масляніцынай, цела Звеніславы-Еўпраксіі было перавезена ў Полацкую зямлю і пахавана ў Бельчыцкім Барысаглебскім манастыры.

## Літаратура 
* *Baumgarten N.* Généalogies et mariages occidentaux des Rurikides Russes du X-e au XIII-е siècle / Orientalia Christiana. — Roma. — 1927. — № 35. — 95 p.
* Аповесць жыція і смерці святой Еўфрасінні Полацкай // Спадчына № 1, 1989.
* *Арлоў У.* Еўфрасіння Полацкая — Евфросиния Полоцкая. — Мн., 1992.
* *Масляніцына І.* Звеніслава Барысаўна // Мысліцелі і асветнікі Беларусі: Энцыкл. даведнік. — Мн.: БелЭн, 1995. ISBN 985-11-0016-1
* *Мельнікаў А.* Помнік беларускай агіяграфіі // Спадчына № 1, 1989.
* *Пчелов Е. В.* Генеалогия семьи Юрия Долгорукого // Ruthenica. Т. III. Київ, 2004. С. 68-79.

Катэгорыя:Ізяславічы Полацкія
Катэгорыя:Пахаваныя ў Полацку
Залужжа (Шумілінскі раён)

**Залу́жжа** (, ) — вёска ў Шумілінскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Лаўжанскага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 2010 год — 25 чалавек
* 1999 год — 46 чалавек

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Лаўжанскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Шумілінскага раёна
Мікіціха

**Мікі́ціха** (, ) — аграгарадок у Шумілінскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Лаўжанскага сельсавета.

Знаходзіцца за 10 км у напрамку на захад ад гарадскога пасёлка Шуміліна, за 55 км ад Віцебска, на аўтадарозе .

## Інфраструктура 
У аграгарадку дзейнічаюць:
* Мікіціхінская амбулаторыя агульнай практыкі Установы аховы здароўя «Шумілінская цэнтральная раённая бальніца»
* Дзяржаўная установа адукацыі «Мікіціхінская сярэдняя школа Шумілінскага раёна»

## Насельніцтва 
* 1999 год — 1028 жыхароў у 380 дварах.

## Славутасці 
* Брацкая магіла савецкіх воінаў.
* Свята-Успенская царква (канец XIX стагоддзя, не захавалася).
* Царква ў імя святога Мікіты (2016).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Лаўжанскі сельсавет // Сайт Шумілінскага райвыканкама 

Катэгорыя:Лаўжанскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Шумілінскага раёна
Пабеда (Шумілінскі раён)

**Пабе́да** (, , да 1918 года **Пагост**) — вёска ў Шумілінскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Лаўжанскага сельсавета.

Да 25 снежня 1962 года вёска ўваходзіла ў склад Лаўжанскага сельсавета Шумілінскага раёна, з 25 па 27 снежня 1962 года — у Віцебскім раёне, 27 снежня 1962 года ўключана ў склад Дабейскага сельсавета Віцебскага раёна, з 12 верасня 1966 года — у складзе Лаўжанскага сельсавета.

## Славутасці 
* Царква Успення Прасвятой Багародзіцы (канец ХІХ — пачатак ХХ стагоддзя) — 

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Лаўжанскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Шумілінскага раёна

Катэгорыя:Перайменаваныя населеныя пункты Беларусі
Баранькі

**Бара́нькі** (, ) — вёска ў Шумілінскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Мікалаеўскага сельсавета.

У 1924—1927 гадах цэнтр Баранькаўскага сельсавета.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Мікалаеўскі сельсавет (Шумілінскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Шумілінскага раёна
Бабарыкі

**Бабарыкі** — тапонім.

## Віцебская вобласць 
* Вёска Бабарыкі, Верхнядзвінскі раён
* Вёска Бабарыкі, Гарадоцкі раён
* Вёска Бабарыкі, Мёрскі раён

## Гл. таксама 
* Бабарыка (значэнні)
Латыгава

Назву **Латы́гава** маюць:
## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Латыгава — вёска ў Бешанковіцкім раёне
** Латыгава — вёска ў Віцебскім раёне
** Латыгава — вёска ў Гарадоцкім раёне
** Латыгава — вёска ў Сенненскім раёне
Кажамякі

**Кажамя́кі** — тапонім.

## Віцебская вобласць 
* Кажамякі — былая вёска ў Гарадоцкім раёне
* Кажамякі — вёска ў Сенненскім раёне
Гарэлая Града

**Гарэ́лая Града́** (, ) — вёска ў Шумілінскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Мішневіцкага сельсавета.

Да 25 снежня 1962 года вёска ўваходзіла ў склад Казьянскага сельсавета, да 30 ліпеня 1966 года — у склад Пралетарскага сельсавета Гарадоцкага раёна, пасля чаго — у складзе Шумілінскага раёна, дзе 12 верасня 1966 года ўключана ў склад Мішневіцкага сельсавета, з 12 студзеня 1968 года да 26 верасня 2002 года ўваходзіла ў склад Казьянскага сельсавета.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Мішневіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Шумілінскага раёна
Валатоўкі (Шумілінскі раён)

**Валато́ўкі** (, ) — вёска ў Шумілінскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Мішневіцкага сельсавета.

## Назва 
Назва паходзіць ад віду курганоў з назвай Валатоўкі.

## Гісторыя 
У 1924—1929 гадах цэнтр Валатоўскага сельсавета, у 1939—1960 гадах цэнтр Старынскага сельсавета.

## Памятныя мясціны 
* Брацкая магіла

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Населеныя пункты Шумілінскага раёна
Заобаль

**Зао́баль** (, ) (да 30 ліпеня 1964 года **Каба́к**) — вёска ў Шумілінскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Мішневіцкага сельсавета.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Мішневіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Шумілінскага раёна
Катэгорыя:Перайменаваныя населеныя пункты Беларусі
Жданоўка

**Ждано́ўка** (, ) — вёска ў Шумілінскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Мішневіцкага сельсавета.

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Аркадзь Іванавіч Лапо (1904—1983) — вучоны-раслінавод, селекцыянер. Акадэмік АН БССР, Акадэміі сельскагаспадарчых навук БССР.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Мішневіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Шумілінскага раёна
Красамай (вёска)

**Красама́й** (, ) — вёска ў Шумілінскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Мішневіцкага сельсавета.

Да 18 сакавіка 1963 года вёска ўваходзіла ў склад Казьянскага сельсавета, да 30 ліпеня 1966 года — у склад Пралетарскага сельсавета Гарадоцкага раёна, да 12 студзеня 1968 года — у склад Мішневіцкага сельсавета, да 26 верасня 2002 года — у склад Казьянскага сельсавета.

## Славутасці 
* Замчышча, вядома як *«Казьянскі замак»* (XVI ст.) — 
* Курганны могільнік (IX—XIII ст.) — 

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Мішневіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Шумілінскага раёна
Казьяны (Шумілінскі раён)

**Казья́ны** (, ) — вёска ў Шумілінскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Мішневіцкага сельсавета.

У 1924—1963 і 1968—2002 гадах цэнтр Казьянскага сельсавета. У 1963—1966 гадах вёска ў складзе Пралетарскага сельсавета Гарадоцкага раёна, у 1966—1968 гадах — у складзе Мішневіцкага сельсавета Шумілінскага раёна.

## Славутасці 
* Вайсковыя могілкі (1944) — 

### Страчаная спадчына 
* Казьянскі замак (XVI ст.) — існаваў у час лівонскай вайны.

## Вядомыя асобы 
* Дзмітрый Іванавіч Даўгяла (1868—1942) — беларускі гісторык, класік беларускай археаграфіі.
* Сяргей Сяргеевіч Штукін (нар. 1945) — беларускі спецыяліст у галіне лясных культур, селекцыі, насенняводства.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Мішневіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Шумілінскага раёна
Шыпуліна (Шумілінскі раён)

**Шыпу́ліна** (, ) — вёска ў Шумілінскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Мішневіцкага сельсавета.

Знаходзіцца каля правага берага ракі Усыса.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Ліст карты N-35-24. Выданне 1980 года.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Мішневіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Шумілінскага раёна
Ваўчкі (Шумілінскі раён)

**Ваўчкі́** (, ) — вёска ў Шумілінскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Обальскага сельсавета.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Обальскі сельсавет (Шумілінскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Шумілінскага раёна
Глінна (Шумілінскі раён)

**Глі́нна** (, ) — былая вёска ў Шумілінскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіла ў склад Обальскага сельсавета. Ліквідавана 20 снежня 2008 года.

## Крыніцы 
## Спасылкі
Гараватка (Шумілінскі раён)

**Гарава́тка** (, ) — вёска ў Шумілінскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Светласельскага сельсавета.

## Славутасці 
* Валуны — помнікі прыроды рэспубліканскага значэння
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Светласельскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Шумілінскага раёна
Дубраўскае (Шумілінскі раён)

**Ду́браўскае** (, ) — вёска ў Шумілінскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Светласельскага сельсавета.

Да 2004 года ўваходзіла ў склад Язвінскага сельсавета.

## Вядомыя асобы 
* Анатоль Васілевіч Маслакоў — беларускі партыйны і дзяржаўны дзеяч
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Светласельскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Шумілінскага раёна
Крупчына (вёска)

**Кру́пчына** (, ) — вёска ў Шумілінскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Светласельскага сельсавета.

## Геаграфія 
За 0,7 км на поўнач ад вёскі знаходзіцца Холмаўскае радовішча пяскоў. Назва, відаць, паходзіць ад узгорыстай мясцовасці. Лінзападобны паклад звязаны з озавымі адкладамі паазерскага ледавіка. Ва ўскрышы гліністыя пяскі, грубыя супескі. Радовішча распрацоўваецца.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Светласельскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Шумілінскага раёна
Полцева

**По́лцева** (, ) — вёска ў Шумілінскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Светласельскага сельсавета.

## Гісторыя 
У калгасе імя Ф. Энгельса.

## Памятныя мясціны 
За 2 кіламетры на паўночны захад ад вёскі знаходзіцца Полцеўскі валун.
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Светласельскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Шумілінскага раёна
Саладухі Пушчавыя

**Саладу́хі Пушчавы́я** (, ) — вёска ў Шумілінскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Светласельскага сельсавета.

Да 1 красавіка 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Лескавіцкага сельсавета, да 8 красавіка 2004 года — у склад Язвінскага сельсавета

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Светласельскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Шумілінскага раёна
Падмішнеўе

**Падмішне́ўе** (, ) — вёска ў Беларусі, у Шумілінскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Сіроцінскага сельсавета.

## Вядомыя асобы 
* Маіна Пятроўна Паўлава (нар. у 1929) — вучоны ў галіне педыятрыі і гематалогіі, доктар медыцынскіх навук, прафесар.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* Ліст карты N-35-24. Выданне 1980 г.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Сіроцінскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Шумілінскага раёна
Слабада (Сіроцінскі сельсавет)

**Слабада́** (, ) — аграгарадок у Шумілінскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Сіроцінскага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1939 годзе вёска Жаробычы аб’яднана з вёскай Слабада, у сувязі з чым, сустракалася назва і Слабада-Жаробычы. У 1931—1954 гадах цэнтр Жаробыцкага сельсавета. Да 1 красавіка 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Пагарэліцкага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 2010 год — 635 чалавек
* 1999 год — 700 чалавек

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Аграгарадкі Віцебскай вобласці
Філіпенкі

**Філіпе́нкі** (, ) — вёска ў Шумілінскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Сіроцінскага сельсавета.

Да 1 красавіка 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Пагарэліцкага сельсавета.

Вёска размешчана ўздоўж паўночнага берага Філіпенскага возера.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Населеныя пункты Шумілінскага раёна
Агула

**Агу́ла** (, ) — вёска ў Асіповіцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Вяззеўскага сельсавета.

Да 26 сакавіка 1987 года вёска ўваходзіла ў склад Замошскага сельсавета, да 13 лютага 2002 года — у склад Асіповіцкага сельсавета.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Вяззеўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Асіповіцкага раёна
Вяззе (Асіповіцкі раён)

**Вя́ззе** (, ) — аграгарадок у Асіповіцкім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Вяззеўскага сельсавета.

## Геаграфія 
Аграгарадок знаходзіцца за 7 км у напрамку на паўночны ўсход ад горада Асіповічы, за 140 км ад Магілёва, каля Асіповіцкага вадасховішча.

## Гісторыя 
Згадваецца ў 1560 годзе як вёска ў Свіслацкай воласці ВКЛ.

## Насельніцтва 
* 1996 год — 783 жыхары, 279 двароў.

## Вядомыя асобы 
* Галіна Яўгенаўна Адамовіч (1955—2016) — беларускі філолаг.
## Крыніцы 
## Літаратура 
*  — С. 340.
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вяззеўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Асіповіцкага раёна
Вярэйцы

**Вярэ́йцы** (, ) — вёска ў Асіповіцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Вяззеўскага сельсавета.

## Гісторыя 
Згадваецца ў 1560 годзе як вёска ў Свіслацкай воласці ВКЛ.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Вяззеўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Асіповіцкага раёна
Цяплухі

**Цяплу́хі** (, ) — вёска ў Асіповіцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Вяззеўскага сельсавета.
## Назва 
Пачаткова вёска мела назву «Селішча». У 1976 г. яна была перайменавана ў «Цяплухі».
## Вядомыя асобы 
* Мікалай Мікалаевіч Ждановіч (нар. 1957) — беларускі паэт, празаік і журналіст.
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Ждановіч Мікалай Мікалаевіч  // catalog.library.mogilev.by

Катэгорыя:Вяззеўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Асіповіцкага раёна
Катэгорыя:Перайменаваныя населеныя пункты Беларусі
Амінавічы

**Амі́навічы** (, ) — вёска ў Асіповіцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Лапіцкага сельсавета.

## Гісторыя 
Да 13 лютага 2002 года вёска ўваходзіла ў склад Пагарэльскага сельсавета, да 20 лістапада 2013 года — у склад Градзянскага сельсавета.

## Вядомыя асобы 
* Мікалай Піліпавіч Каралёў (1906—1972) — беларускі ваенны і дзяржаўны дзеяч, Герой Савецкага Саюза (1944).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Лапіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Асіповіцкага раёна
Каменічы

**Ка́менічы** (, ) — аграгарадок у Асіповіцкім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Градзянскага сельсавета.

## Геаграфія 
Аграгарадок знаходзіцца за 35 км у напрамку на паўночны ўсход ад горада Асіповічы, за 140 км ад Магілёва, за 6 км ад чыгуначнай станцыі Градзянка. Праз Каменічы працякае рака Каменка (прыток Бярэзіны).

## Гісторыя 
Згадваецца ў 1560 годзе як вёска ў Свіслацкай воласці ВКЛ.

У 1924—1926 гадах цэнтр Велікакаменіцкага (Велікакаменскага) сельсавета. У часы Вялікай Айчыннай вайны пад нямецкай акупацыяй. 6 студзеня 1943 года, падчас антыпартызанскай аперацыі «Франц» нямецкія фарміраванні выбілі з вёскі ахоўную групу Караля 1-й 1-й Асіповіцкай партызанскай брыгады. З 16 ліпеня 1954 года па 13 лютага 2002 года цэнтр Каменіцкага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 1997 год — 625 жыхароў, 252 двары.

## Памятныя мясціны 
* Курганны могільнік-1 (IX–XII стагоддзі), 1 км на паўночны захад ад аграгарадка — .
* Курганны могільнік-2 (IX–XII стагоддзі), 0,25 км на паўночны захад ад аграгарадка, ва ўрочышчы Лядзецкае — .
* Курганны могільнік-3 (IX–XII стагоддзі), 1–1,5 км на паўночны ўсход ад аграгарадка — .
* Курганны могільнік-4 (IX–XII стагоддзі), 0,2–0,3 км на поўнач ад аграгарадка — .
* Курганны могільнік-5 (IX–XII стагоддзі), 0,2 км на паўночны захад ад аграгарадка — .
* Помнік землякам, загінуўшым у Вялікую Айчынную вайну.

## Крыніцы 
## Літаратура 
*  — С. 512.
* 
* Ліст карты N-35-94. Выданне 1982 г.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Градзянскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Асіповіцкага раёна
Лазовае

**Лазо́вае** (, ) — вёска ў Асіповіцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Градзянскага сельсавета.

Да 13 лютага 2002 года вёска ўваходзіла ў склад Пагарэльскага сельсавета.

## Вядомыя асобы 
* Пётр Адамавіч Лявіцкі — партыйны і дзяржаўны дзеяч БССР

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Градзянскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Асіповіцкага раёна
Прыцерпа (Асіповіцкі раён)

**Прыце́рпа** (, ) — вёска ў Асіповіцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Свіслацкага сельсавета.

Да 13 лютага 2002 года вёска ўваходзіла ў склад Каменіцкага сельсавета, да 28 лістапада 2017 года — у склад Градзянскага сельсавета.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Сторонка пра гісторыю вёскі: Прыцерпа

Катэгорыя:Свіслацкі сельсавет (Асіповіцкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Асіповіцкага раёна
Яноўка (Асіповіцкі раён)

**Яно́ўка** (, ) — вёска ў Асіповіцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Градзянскага сельсавета.

З 24 верасня 1926 года па 16 ліпеня 1954 года цэнтр Яноўскага сельсавета, да 13 лютага 2002 года вёска ўваходзіла ў склад Каменіцкага сельсавета.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Градзянскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Асіповіцкага раёна
Дараганава

**Дарага́нава** (, ) — аграгарадок у Асіповіцкім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Дараганаўскага сельсавета. Назва ў гонар уладальніка гэтых мясцін Восіпа Фёдаравіча Дарагана.

## Геаграфія 
Аграгарадок знаходзіцца за 21 км у напрамку на паўднёвы захад ад горада Асіповічы, за 182 км ад Магілёва, каля ракі Пціч.

## Насельніцтва 
* 1997 год — 412 жыхароў, 225 двароў.

## Гістарычныя і памятныя мясціны 
* Магіла ахвяр фашызму.
* Стаянка эпохі бронзавага веку (каля аграгарадка).

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Галіна Паўлаўна Тварановіч — беларуская паэтэса, літаратуразнавец.
* Гілер Маркавіч Ліўшыц (1909—1983) — беларускі гісторык, доктар гістарычных навук, доктар філасофскіх навук.

## Крыніцы 
## Літаратура 
*  — С. 50.
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Дараганаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Асіповіцкага раёна
Каўгары

**Каўга́ры** (, ) — аграгарадок у Асіповіцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Дараганаўскага сельсавета.

## Вядомыя асобы 
* Сяргей Анатолевіч Лабзо (нар. 1958) — савецкі плывец, трохразовы чэмпіён СССР і прызёр чэмпіянату Еўропы ў эстафетах.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Дараганаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Асіповіцкага раёна
Радуцічы

**Раду́цічы** (, ) — вёска ў Асіповіцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Дараганаўскага сельсавета.

## Назва 
На думку М. Бірылы, прозвішча *Радута* паходзіць ад мужчынскага ўласнага імені *Радзівон*.

У "Літоўскай Метрыцы" засведчаны "Биеико Родутевичъ" (Біейка Радуцевіч) з Немянчына пад Вільняй, ёсць літоўскія прозвішчы *Bijeika, Bijeikis**, Raduta*.

. Матруна Дражнюк, в. Радуцічы Слуцкай акругі. НГМ РБ]]

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Дараганаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Асіповіцкага раёна
Баёўка

**Баёўка** (, ) — вёска ў Шумілінскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Светласельскага сельсавета.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Светласельскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Шумілінскага раёна
Вялікі Бор (Асіповіцкі раён)

**Вялі́кі Бор** (, ) — аграгарадок у Асіповіцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Дрычынскага сельсавета.

## Вядомыя асобы 
* Пётр Андрэевіч Капітула (1936—2016) — беларускі эканаміст.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Дрычынскі сельсавет (Асіповіцкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Асіповіцкага раёна
Дрычын (Асіповіцкі раён)

**Дры́чын** (, ) — аграгарадок у Асіповіцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Дрычынскага сельсавета.

Знаходзіцца за 33 км у напрамку на паўднёвы захад ад горада Асіповічы, за 194 км ад Магілёва, каля правага берага ракі Пціч, на аўтамабільнай дарозе .

Вёска Дрычын утварылася ў пачатку XX стагоддзя. У 1924—1957 гадах вёска ў складзе Жыцінскага сельсавета. З 23 ліпеня 1957 года цэнтр Дрычынскага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 1997 — 285 жыхароў, 110 двароў.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Дрычынскі сельсавет (Асіповіцкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Асіповіцкага раёна
Зборск

**Зборск** (, ) — вёска ў Асіповіцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Вяззеўскага сельсавета.

У 1924—1931 гадах цэнтр Зборскага сельсавета.

## Гісторыя 
Згадваецца ў 1560 годзе як вёска ў складзе Жыцінскага маёнтка Осцікаў і ў вялікакняскай Свіслацкай воласці ВКЛ.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Вяззеўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Асіповіцкага раёна
Жыцін (Асіповіцкі раён)

**Жы́цін** (, ) — вёска ў Асіповіцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Дрычынскага сельсавета.

У 1924—1957 гадах цэнтр Жыцінскага сельсавета.

## Гісторыя 
Згадваецца ў 1560 годзе як вёска, што належала Осцікам, у абмежаванні сёлаў Свіслацкай воласці ВКЛ. Згадваецца ў 1593 і 1594 гг. як цэнтр маёнткаў у Менскім павеце ВКЛ.

## Этнаграфія 
У Жыціне ў 1911 годзе фалькларыстам Ісакам Сербавым запісана вяснянка «Вол бушуе».

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Дрычынскі сельсавет (Асіповіцкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Асіповіцкага раёна
Канцы (Асіповіцкі раён)

**Канцы́** (, ) — вёска ў Асіповіцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Дрычынскага сельсавета.

## Вядомыя асобы 
* Віктар Фёдаравіч Пінчук (нар. 1951) — беларускі дзяржаўны дзеяч, кандыдат біялагічных навук, дацэнт. Заслужаны работнік сельскай гаспадаркі Рэспублікі Беларусь.
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Дрычынскі сельсавет (Асіповіцкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Асіповіцкага раёна
Коханаўка

**Ко́ханаўка** (, ) — вёска ў Асіповіцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Вяззеўскага сельсавета.

Да 2017 года ўваходзіла ў склад Карытненскага сельсавета.

## Славутасці 
* Царква ў гонар абраза Божай Маці «Жываносная крыніца»

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Вяззеўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Асіповіцкага раёна
Карытнае

**Кары́тнае** (, ) — аграгарадок у Асіповіцкім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Вяззеўскага сельсавета.

Да 2017 года з'яўляўся цэнтрам Карытненскага сельсавета.

## Геаграфія 
Аграгарадок знаходзіцца за 21 км у напрамку на паўднёвы ўсход ад горада Асіповічы, за 154 км ад Магілёва, за 13 км ад чыгуначнага прыпыначнага пункта Ясень. Праз аграгарадок пралягае аўтамабільная дарога  і працякае канал Карчанка (Красная).

## Насельніцтва 
* 1998 год — 546 жыхароў, 198 двароў.

## Памятныя мясціны 
* Помнік землякам, загінуўшым у Вялікую Айчынную вайну.

## Вядомыя асобы 
* Сцяпан Рыгоравіч Рункевіч (1867—1924) — царкоўны гісторык і архівіст, дзеяч Рускай Праваслаўнай Царквы, грамадскі дзеяч.
## Крыніцы 
## Літаратура 
*  — С. 117.
* 
* Ліст карты N-35-106. Выданне 1984 г. Стан мясцовасці на 1979 г.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вяззеўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Асіповіцкага раёна
Азярышча (Асіповіцкі раён)

**Азяры́шча** (, ) — вёска ў Асіповіцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Лапіцкага сельсавета.

## Славутасці 
* Курганны могільнік (IX—XII стагоддзі), за 1,2 км на поўдзень ад вёскі, на паўночным беразе Асіповіцкага вадасховішча — 
* Селішча, якое часткова занятае насыпамі могільніка.

## Вядомыя асобы 
* Міхаіл Іванавіч Сугака (нар. 1942) — беларускі архітэктар, дызайнер, гісторык, журналіст.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Лапіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Асіповіцкага раёна
Гоманаўка

**Го́манаўка** (, ) — вёска ў Асіповіцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Лапіцкага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1713 годзе згадваецца як вёска ў складзе Свіслацкай воласці ў Мінскім ваяводстве ВКЛ.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Лапіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Асіповіцкага раёна
Жорнаўка (Асіповіцкі раён)

**Жо́рнаўка** (, ) — аграгарадок у Асіповіцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Лапіцкага сельсавета.

## Гісторыя 
Згадваецца ў 1560 годзе як вёска, што належала Осцікам, у абмежаванні сёлаў Свіслацкай воласці ВКЛ.

## Вядомыя асобы 
* Уладзімір Мікалаевіч Заяц (1928—2007) — беларускі спецыяліст у галіне супраціўлення матэрыялаў і будаўнічай механікі

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Лапіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Асіповіцкага раёна
Лапічы (аграгарадок)

**Ла́пічы** (, ) — аграгарадок у Асіповіцкім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Лапіцкага сельсавета.

## Геаграфія 
Аграгарадок знаходзіцца каля паўночнага берага Асіповіцкага вадасховішча.

## Гісторыя 
Згадваецца ў 1560 годзе як вёска ў Свіслацкай воласці ВКЛ.

## Вядомыя асобы 
* Мікалай Піліпавіч Заяц (1885—1949) — савецкі военачальнік, контр-адмірал.
* Навум Абрамавіч Лапідус — савецкі цяжкаатлет, адзін з заснавальнікаў беларускай цяжкай атлетыкі, Заслужаны трэнер Беларускай ССР.
* Мікалай Васілевіч Шкутко — вучоны ў галіне дэндралогіі, доктар біялагічных навук.

## Славутасці 
### Страчаная спадчына 
* Свята-Георгіеўская царква
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* Ліст карты N-35-94. Выданне 1982 г.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Лапіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Асіповіцкага раёна
Крынка (Асіповіцкі раён)

**Кры́нка** (, ) — вёска ў Асіповіцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Дараганаўскага сельсавета.

## Гісторыя вёскі 
Вядомая з сярэдзіны XIX стагоддзя як уласнасць Стэфаніі Радзівіл. У 1841 годзе у вёсцы на сродкі яе супруга князя Льва Вітгенштэйна пабудавана драўляная царква Міхаіла Арханёла, у 1847 гаду ― смалярня. Паколькі Крынка стаіць на рацэ Пціч, з’явіўся млын. Вёска належыла Радзівілам і Вітгенштэйнам. У 1892 годзе землі Крынкі і суседніх Радуціч перайшлі да братоў Дараганаў. Крынка стала належыць Восіпу Фёдаравічу Дарагану — начальніку ўпраўлення Рыга-Арлоўскай чыгункі, правадзейнаму стацкаму саветніку.

Два разы з Швецыі у Крынку прыязджаў нашчадак уладальнікаў сядзібы ― Андрэй Дараган.
Спачатку вёска ўваходзіла ў склад Бабруйскай акругі Мінскай губерні, пазней у Старадарожскі, Слуцкій раёны, і ўвесь наступны час ― у Асіповіцкі раён. У 1927 годзе тут працавала метэастанцыя.

## Крынка ў час Вялікай Айчыннай вайны 
Падчас акупацыі Крынка стала цэнтрам Крынкавай воласці з паліцэйскай службай. Бургамістрам воласці быў Балота, затым Вус. У крынкаўскай былой сядзібе памешчыкаў Дараганаў з 1939 года знаходзіўся дзіцячы туберкулёзны санаторый. У пачатку вайны тамака было 450 дзяцей. Рабятам старэйшым за 12 гадоў загадалі самім ісці дадому, астатнія засталіся чакаць бацькоў, хоць іх прыезд быў малаверагодны. Персанал санаторыя разышоўся па хатах. Немцы санаторый пакінулі, але кармілі дзяцей дрэнна: бураком і бульбай, у дзень давалі па 100 грамаў хлеба. З Асіповіч прывезлі яшчэ каля 50 яўрэйскіх дзяцей, стварыўшы ўнутры санаторыя дзіцячае яўрэйскае гета. Пасля прывезлі яшчэ ― з дзіцячых дамоў Беларусі. Вясной 1942 года 84 яўрэйскіх дзяцей расстралялі. У памяць пра іх у 2006 годзе каля Крынкі быў усталяваны помнік.

## Крынка ў XXI стагоддзі 
Улетку ў Крынку працуе ў тры змены (па 80—90 чалавек у змену) дзіцячы аздараўленчы лагер «Пціч». Маецца малочнатаварная ферма, якая была часткай калгаса «Каўгарскі». У 2015 годзе калгас зачыніўся, і ферма далучылася да калгаса ім. Чарняхоўскага, а з 2016 да адкрытага акцыянернага таварыства «Заходні-Агра», на балансе якога 2200 галоў буйной рагатай жывёлы, пагалоўе ў 160 галоў прыпісана да крынкаўскай фермы. У 2018 годзе жывёлы з фермы Крынка былі перавезены на ферму ў вёску Краі. У вёсцы пражываюць як пастаянныя жыхары, так і дачнікі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* «Неонила Цыганок.» Война известная… и неизвестная. — Мн., БГАТУ, 2010, ISBN 9855192346, ISBN 9789855192344
* «Павлов В. П.» Дети лихолетья. — Мн., Беларуская навука, 2017. С. 398

## Спасылкі 
* Светлана Лицкевич. Гетто для ангелов .. Беларусь сегодня, 2006-11-12
* В память о погибших еврейских детях
* «Нас просто ведут убивать»: гетто в Крынках в воспоминаниях выжившего

Катэгорыя:Дараганаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Асіповіцкага раёна
Уборак (вёска, Асіповіцкі раён)

**Убо́рак** (, ) — вёска ў Асіповіцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Лапіцкага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1911 годзе у Ігуменскім павеце была пабудавана чыгуначная лінія Верайцы―Градзянка, якая мела станцыі Лапічы і Уборак, з адгалінаваннем на Завішын. Ва Уборках з'явіліся вадакачка, воданапорная вежа. Стараннямі Марыі Магдалены Радзівіл адкрылася пачатковая школа.

## Вядомыя асобы 
* Апалінарый Гараўскі — мастак XIX ст. Сваю малую радзіму мастак паказаў на карціне «Вечар у Мінскай губерні».

## Крыніцы 
Катэгорыя:Лапіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Асіповіцкага раёна
Уборак (пасёлак, Асіповіцкі раён)

**Убо́рак** (, ) — пасёлак (да 2016 г. станцыя) у Асіповіцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Лапіцкага сельсавета.
## Вядомыя асобы 
* Віктар Уладзіміравіч Хурсік (1953–2023) — беларускі журналіст, публіцыст, пісьменнік, выдавец, грамадскі дзеяч.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Лапіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Асіповіцкага раёна
Катэгорыя:Пасёлак Уборак
Вязаўніца

**Вязаўні́ца** (, ) — аграгарадок у Асіповіцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Ліпеньскага сельсавета.

## Гісторыя 
Згадваецца ў 1593 і 1594 гг. як вёска ў складзе маёнтка Жыцін у Менскім павеце ВКЛ.

## Вядомыя асобы 
* Яўген Міхайлавіч Стэльмах (1923—1951) — Герой Савецкага Саюза.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Ліпеньскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Асіповіцкага раёна
Знаменка (Асіповіцкі раён)

**Зна́менка** (, ) (да 30 ліпеня 1964 года **Кабыля́нка**) — вёска ў Асіповіцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Ліпеньскага сельсавета.

## Вядомыя асобы 
* Канстанцін Радзівіновіч (1886—1956) — протаіерэй.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Ліпеньскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Асіповіцкага раёна
Катэгорыя:Перайменаваныя населеныя пункты Беларусі
Лабковіца

**Лабко́віца** (, ) — вёска ў Асіповіцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Ліпеньскага сельсавета.
## Вядомыя асобы 
* Алег Георгіевіч Слука (нар. 1941) — беларускі гісторык, дзяржаўны дзеяч.
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Ліпеньскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Асіповіцкага раёна
Няччо

**Няччо́** (, ) — вёска ў Асіповіцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Ліпеньскага сельсавета.

## Славутасць 
* Курганны могільнік (XI–XII стагоддзі), у вёсцы, на левым беразе р. Свіслач — .

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Ліпеньскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Асіповіцкага раёна
Ліпень (Асіповіцкі раён)

**Лі́пень** (, ), да 1920-х **Халуі** — аграгарадок у Асіповіцкім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Ліпеньскага сельсавета.

## Геаграфія 
За 20 км на паўночны ўсход ад Асіповіч, за 126 км ад Магілёва, каля ракі Свіслачы і аўтамабільнай дарогі .

## Гісторыя 
Выяўленае археолагамі селішча VI-VIII, X-XIII, XV-XVII стагоддзяў сведчыць пра засяленне мясціны з даўніх часоў.

Згадваецца ў 1593 і 1594 гадах як вёска Халуй у складзе маёнтка Жыцін у Менскім павеце ВКЛ.

У 1924—1926 гадах цэнтр Халуйскага сельсавета. З 1927 года цэнтр Ліпеньскага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 1999 год — 1000 жыхароў у 401 двары.

## Славутасці 
* Селішча (X—XIV стагоддзі), за 0,5 км на паўднёвы ўсход ад аграгарадка, ва ўрочышчы Стараселле — .
* Брацкая магіла савецкіх воінаў і партызан.
* Магіла ахвяр фашызму.

### Страчаная спадчына 
* Царква ў гонар Раства Прасвятой Багародзіцы

## Вядомыя асобы 
* Мікалай Васілевіч Максіменка (нар. 1942) — беларускі фізік-тэарэтык. Доктар фізіка-матэматычных навук (1993), прафесар (1994).
* Леанід Яўгенавіч Сіняковіч (1953—2004) — савецкі і расійскі военачальнік, генерал-маёр (1995).
* Алена Пятроўна Сушко (нар. 1925) — беларускі навуковец у галіне педыятрыі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
*  — С. 273.
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ліпеньскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Асіповіцкага раёна
Катэгорыя:Перайменаваныя населеныя пункты Беларусі
Хімное

**Хімно́е** (, ) — вёска ў Асіповіцкім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Ліпеньскага сельсавета.

## Вядомыя ўраджэнцы 
* Іван Майсеевіч Стальмашонак (1902—1976) — хірург, заслужаны ўрач БССР.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Ліпеньскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Асіповіцкага раёна
Верайцы

**Верайцы́** (, ) — вёска ў Асіповіцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Пратасевіцкага сельсавета. Размешчана станцыя Вярэйцы.

## Гісторыя 
У 1924—1939 і 1947—1954 гадах цэнтр Верайцоўскага сельсавета.

## Памятныя мясціны 
* Брацкая магіла (1944) — .

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Пратасевіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Асіповіцкага раёна
Восава (Асіповіцкі раён)

**Во́сава** (, ) — аграгарадок у Асіповіцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Пратасевіцкага сельсавета.

Да 26 сакавіка 1987 года вёска ўваходзіла ў склад Пратасевіцкага сельсавета, да 13 лютага 2002 года — у склад Асіповіцкага сельсавета.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Пратасевіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Асіповіцкага раёна
Роўнае (Шумілінскі раён)

**Ро́ўнае** (, ) — вёска ў Шумілінскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Мішневіцкага сельсавета.

У 1924—1929 гадах цэнтр Роўненскага сельсавета. Да 1 красавіка 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Старынскага сельсавета, да 18 сакавіка 1963 года — у склад Казьянскага сельсавета, да 12 студзеня 1968 года — у склад Обальскага сельсавета, да 26 верасня 2002 года — у склад Казьянскага сельсавета.

## Геаграфія 
Вёска знаходзіцца паміж азёрамі Ценіца і Канаплянка.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* Ліст карты N-35-23. Выданне 1987 г. Стан мясцовасці на 1986 г.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Мішневіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Шумілінскага раёна
Цэль (Асіповіцкі раён)

**Цэль** (, ) — вёска ў Асіповіцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Пратасевіцкага сельсавета.

За 16 км на паўднёвы захад ад Асіповіч, 5 км ад чыгуначнай станцыі Лапічы на лініі Асіповічы—Мінск, 149 км ад Магілёва, на правым беразе Свіслачы (прытока Бярэзіны), вакол лес. Чыгуначны прыпыначны пункт Цэль. Побач аўтадарога Мінск — Бабруйск.

## Гісторыя 
Мясцовасць заселена са старажытнасці, на ўсходняй ускраіне вёскі, на мысе высокага абрывістага берага Свіслачы, абмежаваным з захаду і поўдню ярам, а з поўначы ракой, захавалася селішча ранняга жалезнага веку і часоў старажытнай Русі.

Вядома з 1560 года як сяло Свіслацкай воласці Мінскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага, дзяржаўная ўласнасць. У 1589 годзе вылучана са Свіслацкай воласці ў трыманне па ленным праве князю Фёдару Друцкаму-Горскаму, маёнтак складаўся толькі з Цэлі, але меў статус староства. Пазней трымальнікамі і старостамі цэльскімі былі сын і ўнук князя Фёдара — князі Рыгор Юрый (з 1631) і Міхал Юрый Друцкія-Горскія (да 1648—1651).

Пасля 2-га падзелу Рэчы Паспалітай (1793) у складзе Расійскай імперыі. З 1799 года ў Бабруйскім старостве Мінскай губерні, дзейнічала карчма. У 1857 годзе ў Ігуменскім павеце, скарбовая ўласнасць. У 1884 годзе адкрыта школа граматы. У 1890 годзе ў школе граматы 12 вучняў. У 1897 годзе ў Пагарэльскай воласці Ігуменскага павета, дзейнічаў хлебазапасны магазін. У 1907 годзе ў Замошскай воласці Бабруйскага павета.

У 1925 годзе ў вясковай школе 47 вучняў. Дзейнічала бібліятэка і гурток па ліквідацыі непісьменнасці сярод дарослых. У 1930 годзе арганізаваны калгас «Кастрычнік». У 2-ю сусветную вайну на франтах і ў партызанскай барацьбе загінулі 27 вяскоўцаў.

У 1990 годзе з  (Венгрыя) у Цэль перадыслакавана 22-я ракетная брыгада, узброеная ракетамі  з ядзернымі боегалоўкамі. У 1996 годзе два дывізіёны брыгады пераўзброены на комплексы 9К79 («Точка»). У 2005 годзе 22-я ракетная брыгада расфарміравана, 383-ці асобны ракетны дывізіён з яе складу ўвайшоў у 465-ю ракетную брыгаду, перадыслакавую ў Цэль красавіком 2005 года з Баранавіч. У 2018 годзе 465-я брыгада перадыслакавана ў ваенны гарадок у Асіповічы.

## Інфраструктура 
Планіроўка вёскі квартальная з пераважна драўлянай забудовай сядзібнага тыпу. На поўдні паселішча адасоблены ўчастак жылой забудовы.

Станам на 2007 года дзейнічалі лясніцтва, базавая школа, бібліятэка, фельчарска-акушэрскі пункт, аддзяленне сувязі, магазін, сталовая.

## Насельніцтва 
* 1560 год — 24 дымы
* 1799 год — 122 жыхары
* 1897 год (перапіс) — 62 двары, 353 жыхары
* 1917 год — 79 двароў
* 1959 год (перапіс) — 431 жыхар
* 1986 год — 110 гаспадарак, 184 жыхары
* 2002 год — 59 гаспадарак, 78 жыхароў
* 2007 год — 43 гаспадаркі, 62 жыхары

## Славутасць 
* Селішча (1-е тысячагоддзе н.э., IX–XII стагоддзі), на ўсходняй ускраіне вёскі, на мысе, утвораным паміж ярам і правым берагам р. Свіслач — .

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Пратасевіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Асіповіцкага раёна
Буда (Свіслацкі сельсавет)

**Бу́да** (, ) — вёска ў Асіповіцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Свіслацкага сельсавета.

Да 26 сакавіка 1987 года вёска ўваходзіла ў склад Ясенскага сельсавета.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Свіслацкі сельсавет (Асіповіцкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Асіповіцкага раёна
Пратасевічы

**Пратасе́вічы** (, ) — аграгарадок у Асіповіцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Пратасевіцкага сельсавета.

У 1939—1947 гадах цэнтр Верайцоўскага сельсавета, у 1964—2006 гадах цэнтр Пратасевіцкага сельсавета.

## Гісторыя 
Згадваецца ў 1560 годзе як сяло Прудашаўскае ў абмежаванні сёлаў Свіслацкай воласці ВКЛ.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Пратасевіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Асіповіцкага раёна
Крупеніна (Шумілінскі раён)

**Крупе́ніна** (, ) — вёска ў Шумілінскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Обальскага сельсавета.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Обальскі сельсавет (Шумілінскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Шумілінскага раёна