Проксіма Цэнтаўра b

**Проксіма Цэнтаўра b** (таксама вядомая як **Проксіма b**) — экзапланета, якая абарочваецца вакол чырвонага карліка Проксіма Цэнтаўра, бліжэйшай да Сонца зоркі. Таксама магчыма абазначэнне **Альфа Цэнтаўра C b**, бо Проксіма Цэнтаўра з'яўляецца трэцяй (найменшай) кампанентай ў сістэме Альфа Цэнтаўра. Размешчана на адлегласці прыкладна 4,22 светлавога года (1,3 парсека, 40 трлн км) ад Зямлі ў сузор'і Цэнтаўра. З'яўляецца найбліжэйшай вядомай экзапланетай і адначасова найбліжэйшай экзапланетай, якая знаходзіцца ў зоне заселенасці.

Аб адкрыцці было абвешчана ў пачатку жніўня 2016 года супрацоўнікамі Еўрапейскай паўднёвай абсерваторыі. Планета была выяўлена метадам радыяльных скорасцей, пры якім перыядычнае зрушэнне доплераўскага спектра зоркі дазваляе вызначыць наяўнасць аб'екта на яе арбіце.

## Гісторыя адкрыцця 
Першае ўказанне на наяўнасць планеты было атрымана ў 2013 годзе, у час разбору архіўных дадзеных аб руху Проксімы Цэнтаўра. Каб пацвердзіць магчымасць выяўлення новай экзапланеты, у студзені 2016 года Еўрапейская паўднёвая абсерваторыя запусціла кампанію, якая атрымала назву «Бледна-чырвоная кропка». 24 жніўня 2016 існаванне Проксімы Цэнтаўра b было пацверджана групай астраномаў з Універсітэта Каралевы Марыі ў Лондане пад кіраўніцтвам Гілема Англада-Эскудэ. Вымярэння праводзіліся з дапамогай двух спектрографаў HARPS і .

Першае паведамленне аб адкрыцці з'явілася ў часопісе *Der Spiegel* 12 жніўня 2016 года. 24 жніўня інфармацыя была пацверджана супрацоўнікамі Еўрапейскай паўднёвай абсерваторыі.

## Характарыстыкі 
### Бацькоўская зорка 
Планета абарочваецца вакол Проксімы Цэнтаўра, чырвонага карліка М-тыпу. Зорка мае масу 0,12 *M*☉ і радыус 0,14 *R*☉. Узрост зоркі 4,85 млрд гадоў, тэмпература паверхні — 3042 K. Нягледзячы на тое, што гэта бліжэйшая да Сонца зорка, няўзброеным вокам яна з Зямлі не відаць з-за сваёй малой свяцільнасці (0,0015 L☉), бачная зорная велічыня — 11,13m.

### Арбіта 
Планета круціцца на адлегласці прыкладна 7 млн кіламетраў (0,05 а. е.) ад Проксімы Цэнтаўра з перыядам 11,2 зямных сутак. Нягледзячы на такую блізкую адлегласць, з прычыны слабай свяцільнасці зоркі планета атрымлівае якраз такую колькасць цяпла, каб вада на яе паверхні магла існаваць у выглядзе вадкасці і не замярзаць ў вечныя ільды.

### Маса і радыус 
Мінімальная маса Проксімы Цэнтаўра b роўная 1,27 *M*⊕. Калі дапусціць, што ў планеты камяністы склад і шчыльнасць, роўная шчыльнасці Зямлі (5,51 г/см3), то яе мінімальны радыус будзе роўны 1,1 радыусу Зямлі.

### Тэмпература 
Проксіма Цэнтаўра b атрымлівае прыкладна 65 % святла ад сваёй бацькоўскай зоркі, у параўнанні са святлом, якое Зямля атрымлівае ад Сонца. Планета мае  234 K (-39 °С).

## Прыдатнасць для жыцця 
Невядома, ці з'яўляецца планета прыдатнай для жыцця. Было заяўлена, што арбіта знаходзіцца ў межах населенай зоны Проксімы Цэнтаўра — у вобласці, дзе пры належных умовах і ўласцівасцях атмасферы вада ў вадкім стане можа існаваць на паверхні планеты. Яе наяўнасць не супярэчыць вядомым кліматычным мадэлям і розным варыянтам саставу атмасферы — ад поўнага пакрыцця паверхні пры  CO ≳ 1 бар, да невялікіх ледавіковых абласцей на палярных шапках пры ціску CO ∼0.5 бар.

Калі эксцэнтрысытэт арбіты роўны 0, гэта можа прывесці да прыліўнага захопу — павернуты да зоркі бок планеты распалены, а на адваротным пастаянная цемра і жахлівы холад. Аднак паміж гэтымі крайнімі абласцямі будзе рэгіён ўздоўж лініі тэрмінатара, дзе тэмпература можа быць прымальнай — каля 0 °C.

Проксіме Цэнтаўра b дастаецца ў 400 разоў больш рэнтгенаўскага выпраменьвання, чым Зямлі, што дапускае магчымасць існавання біясферы, якая выкарыстоўвае біялагічную флуарэсцэнцыю як ахоўны механізм ад успышак ультрафіялетавага выпраменьвання Проксімы Цэнтаўра. Дадзеная з'ява, вядомая ў некаторых відаў каралавых паліпаў, тэарэтычна можа назірацца як часовая  на экзапланетах, якія абарочваюцца вакол зорак з актыўным УФ-выпраменьваннем.

## Галерэя 

File:New shot of Proxima Centauri, our nearest neighbour.jpg|Проксіма Цэнтаўра, здымак тэлескопа Хабл
File:The motion of Proxima Centauri in 2016, revealing the fingerprints of a planet.jpg|Скорасць руху Проксімы Цэнтаўра адносна Зямлі, вымераная на працягу першых трох месяцаў 2016 года. Адзінкі па вертыкальнай восі: км/ч
File:Proxima Centauri and its planet compared to the Solar System cropped.jpg|Становішча арбіты Проксімы Цэнтаўра b ў зоне заселенасці

## Заўвагі 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Пошук пазаземнага жыцця
Катэгорыя:Цэнтаўр (сузор’е)
Катэгорыя:Экзапланеты паводле алфавіта
Катэгорыя:Экзапланеты, адкрытыя ў 2016 годзе
Катэгорыя:Экзапланеты, адкрытыя метадам доплераўскай спектраскапіі