Універсальныя дэсантныя караблі тыпу «Містраль»

**Універсальныя дэсантныя караблі тыпу «Містраль»** () — тып універсальных дэсантных караблёў-верталётаносцаў, змешчаных на ўзбраенні ВМС Францыі.

Карабель здольны выконваць адразу чатыры розных задачы: дэсантаваць на сушу матарызаваныя вайсковыя часці, прымаць і абслугоўваць баявыя верталёты, быць цэнтрам камандавання і плывучым шпіталем. На караблі могуць адначасова размяшчацца: 16 шматмэтавых верталётаў класа NHI NH90 ці ўдарных верталётаў класа Eurocopter Tiger; 4 дэсантныя баржы; да 70 баявых машын, уключаючы 13 асноўных танкаў тыпу AMX-56 Leclerc ці танкавы батальён, які ўключае 40 танкаў тыпу Leclerc і 450 салдат (кароткачасова да 900 чалавек). Для верталётаў прадугледжаны ангар плошчай 1800 квадратных метраў.

Тры карабля гэтага тыпу, «Містраль» (),  () і  () складаюцца на ўзбраенні ВМС Францыі.

Вядзецца будаўніцтва двух караблёў для ВМФ Расіі у самой Францыі (кармавыя часткі будуюць на Балтыйскім заводзе, у Санкт-Пецярбургу); планавалася будаўніцтва яшчэ двух караблёў непасрэдна ў Расіі, на Балтыйскім заводзе.

## Узбраенне 
Штатныя дэсантна-высадкавыя сродкі французскіх ДВКД тыпу Mistral:
* 4 дэсантных катары тыпу CTM (Chaland de Transported Materiel); маюць даўжыню 23 м і шырыню 6,3 м.
* ці 2 дэсантных катары-катамарана тыпу EDAR (Engin de Debarquement Amphibie Rapide).

## Заказ ВМФ Расіі 
24 снежня 2010 года Расія і Францыя абвясцілі пра заключэнне дагавора аб будаўніцтве двух верталётаносцаў «Містраль» для ВМФ Расіі на французскай верфі. Яшчэ два караблі такога тыпу мяркуецца пабудаваць па ліцэнзіі ў Расіі. Таксама 24 снежня таго ж года было абвешчана, што, па выніках тэндара на пастаўку верталётаносцаў, улады РФ абралі прапанову кансорцыума, які складаецца з французскай кампаніі DCNS і расійскай Аб’яднанай суднабудаўнічай карпарацыі.

Паводле дамовы, першы карабель тыпу «Містраль» будзе пабудаваны на працягу 36 месяцаў пасля правядзення першага авансавага плацяжу. Другі карабель — на працягу 48 месяцаў. Расія выканае 20 % прац па будаўніцтве першага верталётаносца класа «Містраль» на верфях кампаніі STX у Сен-Назэры (Францыя). Пры заключэнні кантракту па «Містралях» Францыя перадала расійскаму боку ўсе тэхналогіі, якія яго цікавілі, у тым ліку сістэму SENIT-9, і яшчэ дзве іншыя.

Вышыня ангара дазваляе размяшчаць расійскія верталёты Ка-27, Ка-29 і Ка-52К на ангарнай палубе, што было пацверджана падчас візіту УДК «Містраль» у Санкт-Пецярбург пры выкананні тэставых пасадак верталётаў на палубу. Аднак праём у раёне ліфтаў мае недастатковую вышыню для Ка-29 і будзе павялічаны. Акрамя таго, плануецца выкарыстоўваць гэты верталётаносец у паўночных шыротах, у льдах. Для гэтага запатрабуецца ўзмацніць барты карабля. Аднак гэта не пацягне сур’ёзных змен у канструкцыі і тэхнічным абсталяванні «Містралю». Расія купляе верталётаносец «Містраль» з усім навігацыйным і тэхналагічным абсталяваннем, уключаючы баявую навігацыю, але ўзбраенне і верталёты на караблі будуць расійскімі. Дамова падпісана Ігарам Сечыным і Аленам Жупэ 25 студзеня 2011 года ў Сен-Назэры. Пратакол аб намерах быў падпісаны 10 чэрвеня 2011 года ў Парыжы, падпісанне канчатковага кантракту адбылося ў рамках Пецярбургскага міжнароднага эканамічнага форума 17 чэрвеня 2011 года.

Планавалася, што першыя два дэсантныя верталётаносныя караблі-докі (ДВКД) «Містраль», пабудаваныя на французскіх верфях для ВМФ Расіі, будуць перададзены ў склад Ціхаакіянскага флота. Пры гэтым інфраструктура вайсковых мястэчкаў і гарнізонаў Усходняй вайсковай акругі Расіі будзе істотна мадэрнізавана за кошт вылучаных на гэта значных сродкаў. Адмысловая ўвага будзе нададзена злучэнням, дыслакаваным на выспах Курыльскай грады.

20 чэрвеня 2011 года кіраўнік Рособоронэкспорта Анатоль Ісайкін на міжнародным авіясалоне ў французскім Ле Буржэ паведаміў пра планы па размяшчэнні на караблях тыпу «Містраль» ВМФ Расіі шматмэтавых баявых верталётаў Ка-52 «Алігатар». Па інфармацыі ад генеральнага канструктара Камов (ААТ) Сяргея Міхеева, на расійскіх караблях тыпу «Містраль» будуць размяшчацца 16 верталётаў у камбінацыі 8 Ка-52К + 8 Ка-29, гэта значыць, восем баявых і восем транспартных, але гэта камбінацыя можа быць зменена ў залежнасці ад пастаўленых задач.

Усе сістэмы і прылады на борце карабля будуць русіфікаваныя. На «Містралі» будзе ўсталёўвацца расійскае і французскае абсталяванне кіравання і сувязі; DCNS неабходна будзе забяспечыць сумяшчальнасць сістэм. Частка такога абсталявання будзе ўсталявана на карабель на верфі ў Сен-Назэры, частка — на адной з расійскіх верфяў. Акрамя таго, у Сен-Назэры карабель, які будуецца, атрымае расійскія сістэмы кіравання агнём.

Па дадзеных DCNS, «Містралі» для Расіі атрымаюць артылерыйскія ўстаноўкі АК-630 калібра 30 міліметраў у пярэдняй частцы па правым борце і ў задняй частцы карабля па левым борце (у некаторых крыніцах у якасці ЗАУ паказваецца АК-306). Зенітныя ракетныя ўстаноўкі 3М47 «Гибка» будуць размешчаны спераду па правым борце і ззаду — па левым. DCNS падрыхтуе месцы для ўсталёўкі ўзбраення, у той час як самі баявыя сістэмы будуць усталяваныя на карабель ужо ў Расіі.

У якасці асноўнай агляднай радыёлакацыйнай станцыі на расійскім «Містралі» будзе выкарыстоўвацца французскі радар Thales MRR-3D-NG, які працуе ў G-дыяпазоне хваль. Аналагічныя радары стаяць і на трох верталётаносцах тыпу «Містраль» у складзе ВМС Францыі.

28 верасня 2012 года стала вядома, што французская кампанія Sagem атрымала субкантракт ад караблебудаўнічай карпарацыі DCNS, якая з’яўляецца галаўным выканаўцам прац па кантракце з Расіяй на будаўніцтва двух верталётаносцаў «Містраль».
Паводле ўмоў кантракту, Sagem вырабіць для двух расійскіх універсальных дэсантных караблёў тыпу «Містраль», якія будуюцца ў Францыі, аптронныя пошукава-прыцэльныя сістэмы Vampir NG.
Пастаўка першай сістэмы для ўсталёўкі на борт першага карабля была запланавана на 2013 год. Другая аналагічная сістэма павінна была быць пастаўлена праз паўгода.
Sagem прыступіла да выканання атрыманага субкантракта.

Інфрачырвоная пошукава-сачыльная сістэма Vampir NG звышдалёкага дзеяння забяспечвае надводным баявым караблям пасіўнае кругавое панарамнае назіранне за надводным становішчам, аўтаматычнае выяўленне, суправаджэнне і інфармаванне пра пагрозы рознага тыпу, ад супрацькарабельных ракет з насцільнай траекторыяй палёту над вадой да атакуючых хуткаходных караблёў.

Сістэма мае два рэжымы працы:
* «акіянскі» рэжым для далёкага назірання ў адкрытым моры;
* «прыбярэжны» рэжым для прыбярэжных акваторый.

У некаторых паведамленнях прэсы пра расійскія «Містралі» часам прыводзяцца ТТХ гэтага праекта, некалькі адрозныя ад французскага варыянту. Напрыклад:
* Агульная даўжыня корпуса карабля тыпу «Містраль»: 199 м.
* Шырыня: 32 м.
* Вышыня борта на ўзроўні палётнай палубы: 27 м.
* Уляганне: 6,42 м (пры водазмяшчэнні 22600 т).
* Максімальная хуткасць: 18,5 вузлоў (пры ўляганні 6,42 м і 100 % (2х3,5 Мвт) магутнасці на шрубарулевых калонках).
* Экіпаж: 177 чалавек.
* Лік пасажыраў: 481 чалавек.

У караблях, якія будуюцца для ВМФ Расіі, па патрабаванні расійскага боку быў унесены шэраг змен у параўнанні з французскім праектам:
# Быў зменены фактычна да лёдавага класа склад сплаваў сталі для карпусоў караблёў, што дазваляе ўжываць іх у паўночных шыротах, у тым ліку ва ўмовах складанага лёдавага становішча.
# Павялічана вышыня УДК, паколькі былі пераабсталяваны ўнутраныя докі карабля для швартоўкі верталётаў большага памеру тыпу Ка-28 і Ка-52К.
# У канструкцыі караблёў прадугледжаны месцы для ўсталёўкі дадатковага ўзбраення і, у прыватнасці, сродкаў СПА для адлюстравання паветраных налётаў, а таксама хуткастрэльнага артылерыйскага ўзбраення і буйнакаліберных аўтаматычных установак для адбіцця нападаў з мора. Узмацненне ўзбраення дазволіць ужываць УДК у адкрытым моры з меншым суправаджэннем надводных караблёў ахоўвання. (Па інфармацыі на 7.5.2014, рашэнне пра ўзмацненне ахоўнага і ўдарнага ўзбраення расійскіх ДВКД «Уладзівасток» і «Севастопаль» пакуль не прынята.)
# Трохі зменены жыллёвыя ўмовы.

Замест састарэлай французскай сістэмы спадарожнікавай сувязі Syracuse на першы расійскі «Містраль» будзе ўсталявана айчынная сістэма «Цэнтаўр». Паводле дакументаў, апроч традыцыйных для расійскага ВМФ прыёмнікаў і перадатчыкаў КХ і УКХ-сувязі на «Уладзівастоку» будзе ўсталявана прылада Р-794-1, якая ўваходзіць у склад мадэрнізаванай сістэмы спадарожнікавай сувязі «Цэнтаўр». Карабельная станцыя гэтай сістэмы забяспечвае перадачу дадзеных паміж караблямі, а таксама з берагавой станцыяй на хуткасці 512 кбіт/с.

Для першага расійскага ДВКД гэтага класа — «Уладзівастока» — у Францыі да кастрычніка 2014 года павінны быць пабудаваны 4 катары CTM NG (Chaland de Transported Materiel de Nouvelle Generation). У адрозненне ад сваіх папярэднікаў (CTM), катары тыпу CTM NG маюць даўжыню 27 м і шырыню 7 м, яны забяспечаны дзвюма рампамі для высадкі дэсанта: насавой і кармавой, што дае ім шырэйшыя магчымасці па манеўраванні. Катары тыпу CTM NG будуць лепш прыстасаваны да дзеянняў ва ўмовах моцнай гайданкі, а іх хуткасць складзе да 20 вузлоў (у 2 разы больш, чым у CTM).

У 2013 годзе віцэ-прэм’ер Расіі Дзмітрый Рагозін адзначыў, што ў Расіі не вырабляецца паліва для рухавікоў, усталяваных на верталётаносцах тыпу «Містраль», таму хімікам прыйдзецца шукаць адмысловае рашэнне.

 пачалося навучанне ў Санкт-Пецярбургу экіпажа «Уладзівастока» французскімі спецыялістамі. Прыбыццё расійскіх маракоў для навучання кіраванню і абслугоўванню ДВКД у французскі порт Сен-Назэр было запланавана на . Паводле паведамлення ад , група расійскіх афіцэраў прыбыла ў Сен-Наэар за месяц да з’яўлення тут экіпажаў двух УДК «Уладзівасток» і «Севастопаль» у складзе 400 маракоў. Абодва экіпажы знаходзяцца ў Францыі на працягу лета і затым ажыццявяць пераход на першым караблі «Ўладзівасток» з Сен-Назэра ў Кранштат.

У лістападзе 2014 г. паведамлялася, што з прышвартаванага ў порце Сен-Назэра «Ўладзівастока» невядомымі было выкрадзена высокатэхналагічнае абсталяванне.

### Праблемы з пастаўкай 
У сувязі з меркаваным умяшаннем Расіі ў крызіс ва Украіне саюзнікі Францыі (Германія, Вялікабрытанія і ЗША) запатрабавалі прыпыніць перадачу караблёў у рамках санкцый Еўрасаюза і ЗША.

3 верасня 2014 года Францыя папярэдзіла пра магчымае прыпыненне пастаўкі ў Расію першага верталётаносца класа «Містраль» — «Уладзівасток». У якасці чынніку названы апошнія па часе дзеянні Расіі ў канфлікце на ўсходзе Украіны. У паведамленні адміністрацыі прэзідэнта Францыі гаворыцца:

Прэзідэнт рэспублікі прыйшоў да высновы, што нягледзячы на перспектыву спынення агню [на ўсходзе Украіны], — якое яшчэ не зацверджана і не дзейнічае, — умовы, пры якіх Францыя можа дазволіць пастаўку першага верталётаносца, адсутнічаюць.

Прэзідэнт Францыі ўдакладніў, што кантракт з Расіяй не разарваны: «Якія ўмовы? Перамір’е і палітычнае ўрэгуляванне [на ўсходзе Ўкраіны]», — заявіў Франсуа Аланд. Паводле яго словаў, у выпадку далейшых ускладненняў пастаўка верталётаносцаў будзе адкладзена, але ад кантракту французскі бок адмаўляцца не мае намеру. «Гэта можа адбыцца ў лістападзе, але ўмовы павінны быць выкананы», — цытуе прэзідэнта агенцтва Франс-прэс.

У адказ на ліст амерыканскіх кангрэсменаў з прапановай выкупіць верталётаносцы ў НАТА паведамілі, што НАТА не можа дазволіць сабе выкупіць у Францыі нават адзін з «Містраляў», пабудаваных для Расіі. «Усяго бюджэту арганізацыі не хопіць не тое што на выкуп караблёў, але нават на тое, каб кампенсаваць Францыі палову штрафных санкцый па гэтым кантракце», — заявіла ваенная крыніца ў Бруселі.

Назначаная на 14 лістапада цырымонія перадачы «Ўладзівастока» не адбылася. Прэзідэнт Францыі Франсуа Аланд заявіў пра тое, што перадача адкладаецца і рашэнне пра пастаўку верталётаносцаў тыпу «Містраль» Расіі ён прыме без якога-небудзь ціску звонку.

25 лістапада Прэзідэнт Францыі Франсуа Аланд прыняў рашэнне прыпыніць да новага распараджэння перадачу Расіі першага верталётаносца з-за сітуацыі на Украіне, а ў снежні міністрам абароны Францыі было заяўлена, што, «калі неабходных умоў не складзецца, мы не паставім Расіі гэтыя караблі ніколі».

Расійскі бок заявіў, што ў выпадку непастаўкі будзе судзіцца і можа патрабаваць няўстойку у памеры да 3 мільярдаў еўра.

Паведамлялася, што ў Францыі асцерагаюцца, што экіпаж «Уладзівастока», які праходзіў навучанне, можа завалодаць караблём і сагнаць яго ў Расію.

Таксама абвяшчалася, што Францыя шукае новага пакупніка для карабля «Севастопаль» сярод ЗША, Еўрасаюза, Бразіліі і іншых краін.

## Прадстаўнікі 
## Гл. таксама 
* Універсальны дэсантны карабель «Хуан Карлас I»
* 

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Як уладкованы «Містраль»  Погляд.
* Канцэпт Містраль