Таўсталобік белы

**Таўсталобік белы**, **таўстало́бік звыча́йны**, **талпыга** (*Hypophthalmichthys molitrix*) — від роду Таўсталобікі, буйная хуткарослая рыба сямейства карпавых. Разнавіднасць азіяцкіх карпаў, якія пражываюць у Кітаі і ўсходняй Сібіры, ад басейна ракі Амур на поўначы да сцёку ракі Сіцзян на поўдні.

Нягледзячы на тое, што ў натуральным асяроддзі пасялення ён знаходзіцца пад пагрозай знікнення, ён доўгі час культывуецца ў Кітаі як адна з «чатырох вядомых дамашніх рыб» (*四大家鱼*) разам з таўсталобікам стракатым, чорным амурам і белым амурам. Па вазе ў аквакультуры ва ўсім свеце вырабляецца больш таўсталобіка, чым любых іншых відаў рыб, за выключэннем белага амура. Таўсталобіка звычайна вырошчваюць у полікультуры з іншымі азіяцкімі карпамі. Від таксама быў інтрадуцыраваны або распаўсюджаны злучанымі воднымі шляхамі як мінімум у 88 краінах свету. Прычынай імпарту, як правіла, было выкарыстанне ў аквакультуры, але ўзмацненне дзікага рыбалоўства і кантроль якасці вады таксама мелі намер часам У некаторых з гэтых месцаў від лічыцца інвазіўным. .

## Апісанне 
Даўжыня цела звычайна дасягае 60—100 сантыметраў, маса 20—25 кг, максімум 140 сантыметраў і вагой да 50 кілаграмаў.

Паколькі таўсталобік сілкуецца планктонам, яго часам паспяхова выкарыстоўваюць для кантролю якасці вады, асабліва для барацьбы з шкоднымі сіне-зялёнымі водарасцямі (цыянабактэрыямі). Некаторыя віды сіне-зялёных водарасцей, у прыватнасці часта таксічны *Microcystis*, могуць прайсці праз кішэчнік таўсталобіка цэлымі, забіраючы ў працэсе пажыўныя рэчывы. Так, у некаторых выпадках таўсталобік узмацняе красаванне сіне-зялёных водарасцей, а таксама было паказана, што *Microcystis* выпрацоўвае больш таксінаў у прысутнасці таўсталобіка. Гэтыя карпы, якія маюць натуральную абарону ад іх таксінаў, часам могуць змяшчаць дастатковую колькасць шкодных таксінаў у сваёй сістэме, каб іх было небяспечна ўжываць у ежу. Цяпер класіфікуецца як від блізкі да пагрозы знікнення ў першапачатковым арэале, паколькі на яго асяроддзе пражывання і рэпрадуктыўныя паводзіны ўплываюць будаўніцтва дамбаў, забруджванне і празмерны вылаў рыбы. Скарачэнне папуляцыі, здаецца, было асабліва значным у кітайскіх частках яго арэала.

У некаторых вадаёмах, куды таўсталобік белы быў занесены, ён дасягае надзвычай высокай шчыльнасці папуляцыі і непажадана ўплывае на мясцовае асяроддзе і мясцовыя віды, у тым ліку буфала вялікаротага. Плаціны, якія не маюць навігацыйных шлюзаў, з’яўляюцца поўнай перашкодай для натуральнага руху таўсталобіка ўверх па плыні, калі толькі рыбакі ненаўмысна не дапамагаюць гэтаму руху, выкарыстоўваючы таўсталобіка ў якасці прынады ЗША спрабавалі кантраляваць папуляцыю з дапамогай біяакустычнана плоту для рыб, які выкарыстоўвае камбінацыю гуку, святла і паветраных бурбалак. Гэты бар’ер быў устаноўлены ў Барклі-Лок і на плаціне ў Кентукі. Ён аказаўся беспаспяховым у стрымліванні азіяцкага карпа. Іншыя тыпы бар’ераў, якія вывучаюцца для азіяцкага карпа, уключаюць вуглякіслы газ і электронныя сігналы.

## Спартыўная рыбалка 
Таўсталобік з’яўляецца фідэрам, таму яго цяжка злавіць на звычайныя снасці. Для гэтых рыб былі распрацаваны спецыяльныя метады, найбольш важным з якіх з’яўляецца «метад падвешвання», які звычайна складаецца з вялікага шара цеста, які павольна распадаецца, акружанага гняздом з малюсенькіх кручкоў, уваткнутых у прынаду Цікава, што экстрэмальныя паводзіны ў скачках, здаецца, уласцівыя толькі таўсталобіка Паўночнай Амерыкі; тыя, хто знаходзіцца ў іх родным азіяцкім арэале і завезены ў іншыя часткі свету, значна менш схільныя скакаць. Прычына гэтых геаграфічных адрозненняў дакладна невядомая.

## Эканамічнае выкарыстанне 
Гэта буйная прэснаводная рыба, добра прыдатная для гадоўлі: з хуткім ростам, невялікай колькасцю хвароб і высокай плоднасцю. Галоўным чынам яе разводзяць разам з белым амурам, карпам і г. д. Мяса свежае, далікатнае, нятлустае і багатае пажыўнымі рэчывамі. Гэта адзін з асноўных відаў прэснаводных рыб што культывуюцца ў свеце.

Паводле традыцыйнай кітайскай медыцыны, таўсталобік лічыцца здаровай ежай, якая сагравае цела, сілкуе жыццёвую энергію, сагравае страўнік і ўвільгатняе скуру. Ён падыходзіць людзям са слабой канстытуцыяй селязёнкі і страўніка, вадкім стулам і сухой скурай. Яго таксама можна выкарыстоўваць пры такіх сімптомах, як недахоп малака, выкліканы дэфіцытам жыццёвай энергіі селязёнкі і страўніка.

## Літаратура 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Карпавыя
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1844 годзе