Амерыка (гістарычны раён Гомеля)

**Амерыка** — гістарычны раён горада Гомеля, былая яго ўскраіна. Меў асаблівую канфігурацыю, якую складалі вуліца Кавальная (цяпер Інтэрнацыянальная) (паўночны усход, усход і паўднёвы усход), Конная плошча (цяпер тэрыторыя Цэнтральнага рынку) (поўнач) і палатно Лібава-Роменскай чыгункі да адпаведнага вакзала (паўночны захад, захад, паўднёвы захад, поўдзень). Як праходзіў адзін з адрэзкаў мяжы на паўночным усходзе (вуліца Замкавая), у краязнаўчай літаратуры пачатку ХХ стагоддзя не згадваецца. Адзін з пачынальнікаў гомельскага краязнаўства Л. Вінаградаў прыводзіў у сваёй працы (1900 г.) варыянт назвы раёна — Новая Амерыка, варыяцыя якой — Нова-Амерыка — сустракаецца ў гомельскай прэсе пачатку ХХ ст.

Спецыфіка крыніц, складзеных на рускай мове, не дазваляе меркаваць аб асаблівасцях вымаўлення гомельцамі асноўнай назвы ў часы яе бытавання, г.зн. невядома, існавала яна выключна ў форме *«Америка»* ці мела іншыя маўленчыя формы. Указанне на месцазнаходжанне ў азначаным раёне перадавалася па-руску канструкцыяй *«на Америкѣ»*.

Асноўныя вуліцы — Гагарына, Кісялева, Чырвонаармейская, Сялянская, Чырвонаармейскі праезд, Маісеенкі (былая Палявая, Жданава), Новаветраная, Педчанкі, Рэчыцкая, Рэчыцкі праезд, Сянная, Сталярная і інш.

## Гісторыя раёна 
Раён «Амерыка» сфарміраваўся ў 2-й пал. XIX — пач. XX стагоддзяў як своеасаблівая «рэспубліка», густа заселеная гарадской беднатой, рамеснікамі, рабочымі. У пачатку ХХ стагоддзя раён лічыўся цэнтрам гомельскіх меламедаў.

З’яўленне найменняў тыпу «Амерыка», «Канада», «Новы свет», да ліку якіх адносіцца і гомельская Амерыка, на тэрыторыі Беларусі (сустракаецца таксама ў Польшчы і Прыбалтыцы) звязана з міграцыйным рухам за акіян. Узнікненне метафарычнай унутрыгарадской назвы ў Гомелі, верагодна, абумоўлена спецыфічным складам насельніцтва, а таксама наяўнасцю шматлікіх прамысловых майстэрняў, невялікіх заводаў, кузняў і лясных двароў.

Разам з тым, знаходзіліся тут і ўстановы, дзейнасць якіх не была звязана з прамысловасцю: напр., кантора перыядычных выданняў Г. Л. Каганскага (вул. Кавальная, д. 12), дзе прымалася падпіска «на ўсе газеты і часопісы свету па рэдакцыйных цэнах» (1911 г.). Станам на 1913 г. у межах гомельскай Амерыкі знаходзіліся: чыгуналіцейны і машынабудаўнічы завод М. Фруміна і сыноў, прыказчыцкі малітоўны дом, танная сталоўка і прытулак для састарэлых яўрэйскіх мужчын і жанчын, дом яўрэйскага таварыства дапамогі бедным «Талмуд-Тора», павятовая рада земскай управы і Мікалаеўскі банк, «Ілюзіён» (кінатэатр) «Чыгуначны», чыгуначнае тэхнічнае вучылішча, жаночае царкоўна-прыходскае вучылішча *«на память Мельниковых»*, старыя скасаваныя рымска-каталіцкія могілкі.

У лістападзе 1918 г. у адной з сінагог па вуліцы Кавальскай былі выяўлены тыфозныя хворыя з ліку бежанцаў, што знайшлі там прытулак. Гарадская ўправа неадкладна закрыла культавую ўстанову і зладзіла яе дэзынфекцыю, каб недапусціць пашырэння хваробы.

Цяпер тэрыторыя гэтай гарадской ускраіны размешчана ў Цэнтральным раёне горада. Яе забудова мяшаная: сучасныя жылыя кварталы перамяжоўваюцца з кварталамі індывідуальнай сядзібнай забудовы, але каларыт колішняй гарадской ускраіны у параўнанні з пачаткам 1990-х гадоў паступова страчваецца.

## Галерэя 

Файл:Homiel, Kavalskaja, Lejkin-Birbrajer. Гомель, Кавальская, Лейкін-Бірбраер (S. Šabunieŭski, 1901-17).jpg|alt=Дом Лейкіна і Бірбраера па вул. Кавальскай, да 1918 г.|Дом Лейкіна і Бірбраера па вул. Кавальскай, да 1918 г.
Файл:Homiel, Kavalskaja. Гомель, Кавальская (1915-18).jpg|alt=Будынак на вул. Кавальскай, 1918 г.|Будынак на вул. Кавальскай, 1918 г.
Файл:Homiel, Kavalskaja-Humiennaja. Гомель, Кавальская-Гуменная (1925).jpg|alt=Вул. Інтэрнацыянальная (былая вул. Кавальская), 1925 г.|Вул. Інтэрнацыянальная (былая вул. Кавальская), 1925 г.
Файл:Homiel, Pryvakzalny. Гомель, Прывакзальны (1909).jpg|alt=Вакзал Лібава-Роменскай чыгункі, пачатак ХХ ст. Складаў паўночна-ўсходнюю частку мяжы гомельскай "Амерыкі".|Вакзал Лібава-Роменскай чыгункі, пачатак ХХ ст. Складаў паўночна-ўсходнюю частку мяжы гомельскай "Амерыкі".
Файл:Homiel, Zamkavaja. Гомель, Замкавая (1901-17).jpg|alt=Від на скрыжаванне вуліц Замкавай і Кавальскай, пачатак ХХ ст. Асноўная частка вул. Кавальскай знаходзілася налева ад рагавога будынка з вежачкай.|Від на скрыжаванне вуліц Замкавай і Кавальскай, пачатак ХХ ст. Асноўная частка вул. Кавальскай знаходзілася налева ад рагавога будынка з вежачкай.
Файл:Интернациональная улица 2.JPG|alt=Будынак пачатку ХХ ст. на сённяшняй вул. Інтэрнацыянальнай, 2012 г.|Будынак пачатку ХХ ст. на сённяшняй вул. Інтэрнацыянальнай, 2012 г.
Файл:Интернациональная улица 6.JPG|alt=Будынак пачатку ХХ ст. на сённяшняй вул. Інтэрнацыянальнай, 2012 г.|Будынак пачатку ХХ ст. на сённяшняй вул. Інтэрнацыянальнай, 2012 г.
Файл:Интернациональная улица 10 2.jpg|alt=Будынак пачатку ХХ ст. на сённяшняй вул. Інтэрнацыянальнай, 2012 г.|Будынак пачатку ХХ ст. на сённяшняй вул. Інтэрнацыянальнай, 2012 г.

## Літаратура 
* Гомель. Энциклопедический справочник. — Мн.: БелСэ, 1991. — 527 с.

## Спасылкі 
* Гомельская «Америка» 

Катэгорыя:Гістарычныя раёны Гомеля