open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ваенная акадэмія Імператарскай арміі Японіі

thumb|200px|Будынак акадэміі ў Токіа. 1907 год.
 — галоўная вышэйшая навучальная ўстанова па падрыхтоўцы афіцэраў Імператарскай арміі Японіі. Пад рознымі назвамі існавала з 1868 па 1945 год.

У акадэмію прымалі галоўным чынам выпускнікоў , але таксама прымалі салдатаў, сяржантаў і выпускнікоў агульнаадукацыйных сярэдніх школ. Праграма навучання складалася з дзвюх частак. Першая частка доўжылася два гады, пасля чаго курсанты акадэміі павінны былі праслужыць у войску восем месяцаў. Другая частка навучання доўжылася 20 месяцаў. Выпускнікі акадэміі насілі знакі адрознення старшага сяржанта і атрымлівалі званне лейтэнанта толькі пасля чатырох месяцаў паспяховай службы.

Пачынаючы з 1937 года, першая палова навучання праходзіла ў Асацы ў прэфектуры Сайтама. Другая частка навучання курсантаў армейскага патоку праходзіла ў Дзаме ў прэфектуры Канагава, а курсантаў ваенна-паветранага патоку ў Токіа.

Пасля капітуляцыі Японіі ў 1945 годзе, Ваенная акадэмія была распушчана разам з астатняй Імператарскай арміяй. На тэрыторыі кампуса акадэміі ў Дзаме цяпер размешчана амерыканская ваенная база.

## Гл. таксама 
* Вышэйшая ваенная акадэмія Імператарскай арміі Японіі

## Спасылкі 
* Handbook on Japanese Military Forces (15 September 1944)  
* Organization of the Imperial Japanese Army and Navy  

Катэгорыя:Ваенныя вышэйшыя навучальныя ўстановы Японскай імперыі
Святлана Міхайлаўна Клімковіч

**Святлана Міхайлаўна Клімковіч** (,  — ) — беларуская пісьменніца, перакладчыца.

## Біяграфія 
 у Мінску]]
Нарадзілася 26 жніўня 1935 года ў Мінску ў сям’і пісьменніка Міхася Клімковіча.

У 1958 годзе скончыла аддзяленне беларускай мовы і літаратуры філалагічнага факультэта Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Працавала карэктарам, літработнікам, адказным сакратаром газеты «Голас Радзімы» (1958—1970), літсупрацоўнікам газеты «Літаратура і мастацтва» (1970—1972), рэдактарам у часопісе «Народная асвета» (1972—1974), рэдактарам рэдакцыі праграм для моладзі на Беларускім тзлебачанні. У 1977—1990 гг. — адказны рэдактар бюлетэня Беларускага тэатральнага аб’яднання (з 1987 г. Саюза тэатральных дзеячаў) «Тэатральны Мінск». Член Саюза пісьменнікаў СССР з 1986 г.

Памерла 27 студзеня 2001 года. Пахавана ў Мінску на Вайсковых могілках побач з бацькам і маці.

## Творчасць 
Выступала ў друку з 1958 года. У перыядычным друку публікавала апавяданні, нарысы, казкі, тэатральныя рэцэнзіі і артыкулы. Асобным выданнем выйшла казка «Лалі-Лаль» (1974, на аснове яе створаны тэле- і радыёспектаклі).

Аўтар п’ес для тэатра лялек «Дар ляснога цара» (пастаўлена ў 1978), «Балада пра белую вішню» (апублікавана ў зборніку п’ес «Гаўрошы Брэсцкай крэпасці» ў 1984, пастаўлена ў 1984 і на Беларускім радыё ў 1988), «Казка пра цара Юрыка і каваля Рымшу» (апублікавана ў 1981, Масква, і ў зборніку «Радзіма мая дарагая», 1989), п’есы «Вясновая песня» (пастаўлена на Беларускім радыё, 1985). Напісала лібрэта опер «Дзікае паляванне караля Стаха» (пастаўлена ў 1989) і «Францыск Скарына» (пастаўлена на Беларускім тэлебачанні ў 1990). Зрабіла пераклад з польскай мовы, рэстаўрацыю і сцэнічную рэдакцыю оперы XVIII ст. «Апалон-заканадаўца, альбо Парнас рэфармаваны» (апублікавана і пастаўлена ў 1989).

## Творы 
* Лалі-Лаль. Казка. Мінск. 1974.
* Сказка о царе Юрике и кузнеце Рымше. Пьеса-сказка в 2 действиях. Москва. 1981.
* Змяіны кароль. Казкі, вершы. Мінск. 2007.

## Літаратура 
* *Гарэлік Л. М.* Клімковіч Святлана. // Беларускія пісьменнікі. Біябібліяграфічны слоўнік у 6 тамах. Т. 3. — Мінск, 1994. — С. 270.
* *Грышкевіч В. М.* Клімковіч Святлана. Бібліяграфія. // Беларускія пісьменнікі. Біябібліяграфічны слоўнік у 6 тамах. Т. 3. — Мінск, 1994. — С. 270.
*  — С. 342.

Катэгорыя:Члены Саюза пісьменнікаў СССР
Катэгорыя:Перакладчыкі Беларусі
Катэгорыя:Перакладчыкі паводле алфавіта
Катэгорыя:Пісьменніцы Беларусі
Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Пісьменнікі паводле алфавіта
Катэгорыя:Выкладчыкі БДУ
Клімковіч

**Клімковіч** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Максім Аляксандравіч Клімковіч — беларускі пісьменнік, драматург.
* Міхась Мікалаевіч Клімковіч — беларускі паэт, драматург.
* Святлана Міхайлаўна Клімковіч — беларуская пісьменніца, перакладчыца.

## Гл. таксама 
* Клімовіч
Ганна Савельеўна Гарэцкая

**Ганна Савельеўна Гарэцкая** (, в. Верацюгі,  — ) — Герой Сацыялістычнай Працы (1949).

## Біяграфія 
З 1932 года ў калгасе «Расоны» Расонскага раёна: з 1937 г. звеннявая льнаводчага звяна, з 1950 г. намеснік старшыні, з 1951 г. старшыня калгаса, у 1954—1965 гг. звеннявая льнаводчага звяна. Званне Героя прысвоена за атрыманне высокага ўраджаю валакна ільна-даўгунца.

Член ЦК КПБ у 1956—1960 гг. Дэпутат Вярхоўнага Савета БССР у 1947—1951 гадах.

## Спасылкі 
* Знаменитые люди Россонщины  

Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 2-га склікання
Катэгорыя:Члены ЦК КПБ
Катэгорыя:Старшыні калгасаў
Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Максім Аляксандравіч Клімковіч

**Максім Клімковіч** (нар.) — беларускі пісьменнік, драматург.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям'і пісьменніка. Дзед Максіма — Міхась Клімковіч быў старшынёй Саюза пісьменнікаў БССР і аўтарам словаў Дзяржаўнага гімна Беларусі. Бацька Максіма Клімковіча — Алесь Махнач.

Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут. Працаваў геадэзістам, начальнікам участка на будаўніцтве аўтамабільных дарог.

З'яўляецца аўтарам п'ес «Віта Брэвіс, ці Нагавіцы Святога Георгія», «Вольная сцэна», «Чорны квадрат» (у суаўтарстве з Міраславам Адамчыкам), дэтэктыўных аповесцяў і раманаў «Сцэнарый смерці», «Карона Вітаўта Вялікага», «Люстраная фіранка», кінараману-фарсу «Янкі, альбо Астатні наезд на Літве» (у суаўтарстве з Уладзіславам Ахроменкам), таксама апавяданняў. У 2008 годзе ў часопісе «Маладосць» друкаваўся прыгодніцкі раман Уладзіміра Сцяпана ў суаўтарстве з Максімам Клімковічам «Цень ангела».

## Літаратура 
* Клімковіч Максім // Беларуская энцыклапедыя ў 18 тамах. Т. 8. Мінск. 1999. С. 342.

## Спасылкі 
* 60 гадоў споўнілася пісьменьніку, драматургу і дыплямаванаму геадэзісту Максіму Клімковічу // сайт «Радыё Свабода», 21 кастрычніка 2018
* Максім Клімковіч: Павінен быць іншы гімн // «Новы Час», 22 снежня 2015
* Семейный альбом. Путешествие с Максимом Климковичем // «СБ», 13 кастрычніка 2010

Катэгорыя:Драматургі Беларусі
Катэгорыя:Драматургі паводле алфавіта
Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Пісьменнікі паводле алфавіта
Клімовіч

**Клімовіч** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Адольф Юстынавіч Клімовіч (1900—1970) — беларускі грамадскі дзеяч.
* Альяш Клімовіч (1864—1940) — лідар культу на Падляшшы.
* Андрэй Васілевіч Клімовіч (нар. 1988) — беларускі футбаліст.
* Вера Клімовіч (нар. 1988) — беларуская валейбалістка.
* Дзмітрый Рамуальдавіч Клімовіч (нар. 1984) — беларускі футбаліст.
* Іосіф Іосіфавіч Клімовіч (нар. 1945) — беларускі ўрач-хірург. Доктар медыцынскіх навук (2001), прафесар (2007).
* Кірыл Клімовіч (нар. 1952) — каталіцкі епіскап.
* Наталля Анатольеўна Клімовіч (нар. 1963) — беларускі медык і палітык, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу.
* Рыгор Сяргеевіч Клімовіч (1924—2000) — дзеяч беларускага нацыянальнага супраціву
* Уладзіслаў Тадэвушавіч Клімовіч (нар. 1996) — беларускі футбаліст.
* Уладзімір Уладзіміравіч Клімовіч (нар. 1957) — беларускі ўрач-хірург. Доктар медыцынскіх навук (2001), дацэнт (2006), прафесар (2011).

## Гл.таксама 
* Клімковіч
Валасяніца пярэстая

**Валасяніца пярэстая**, **мухалоўка-стракатка** (*Ficedula hypoleuca*) — птушка сямейства мухалоўкавых.

## Апісанне 
Даўжыня цела 13-14 см, размах крылаў 21,5-24 см. Самец у гнездавы перыяд з чорным альбо цёмна-карычневым верхам цела (таксама і надхвосцем), белым ілбом. У самкі верх цела аліўкава-буры (таксама і лоб). У абодвух полаў на крыле белая пляма і белыя палосы па краях хваста. Маладыя падобныя да самкі. Голас: рытмічныя, меладычныя гукі, якія ўзносяцца і ападаюць.

## Пашырэнне 
Арэал: Еўропа (акрамя Ісландыі, Італіі і міжземнаморскіх краін) на ўсод ад іх, поўдзень Украіны і Расіі, частка Азіі да вярхоўяў р. Енісей, Паўночна-Заходняя Афрыка.

Насяляе прарэджаныя старыя лісцевыя ці мяшаныя лясы з мноствам дуплістых дрэў, паркі і вялікія па плошчы сады. У Швейцарыі даходзіць па альпійскіх далінах да 1000 м (нават да 1600 м), засяляючы ўскрайкі лясоў і лугоў, а таксама будынкі. У Алжыры і Марока даходзіць да 1200—1800 м над у.м. у кедравых, дубовых і сасновых лясах, у Татрах 1100 м. У Англіі сустракаецца на ўзгорках, парослых дубамі з падростам і моцным лісцевым подсцілам.

Пералёты від. Месца зімовак: Трапічная Афрыка на поўдзень ад Сахары, галоўным чынам на поўнач ад Гвінейскага заліва.

## Падвіды 
* *F. h. hypoleuca* — большая частка Палеарктыкі
* *F. h. iberiae* — Пірэнейскі паўвостраў
* *F. h. speculigera* — Паўночна-Заходняя Афрыка
* *F. h. tomensis* (сінонім *F. h. sibirica*) — на ўсход ад Урала (вылучаюць некаторыя аўтары)

## Асаблівасці біялогіі 
Гняздо будуе ў дупле (натуральным ці штучным) на вышыні 2-6 м над зямлёй, няшчыльнае, з сухіх лістоў, каранёў і травы з прымессю лыка (часта з насеннем клёнаў, грабаў і ліп). Высцілка з шырокай травы, карэньчыкаў, кавалкаў лістоў і лыка, часам пер’я і шэрсці.

Адкладвае 5-7 (часам 4-8) яек. Сустракаюцца гнёзды з большай колькасцю яек (да 20); гэта кладкі 2-3 самак. Яйкі асіметрычныя, таўсцейшыя на адным канцы, даволі вострыя на вузейшым канцы, бледна-блакітныя, рэдка з нешматлікімі ржава-карычневымі крапінкамі.

## Літаратура 
* Птушкі Еўропы: Палявы вызначальнік. — Варшава: Навуковае выдавецтва ПНВ, 2000. — 540 с.: іл. ISBN 83-01-13187-X

Катэгорыя:Мухалоўкавыя
Валасяніца шэрая

**Валасяніца шэрая**, **мухалоўка шэрая** (*Muscicapa striata*) — птушка сямейства мухалоўкавых.

## Апісанне 
Даўжыня цела 14-15 см, размах крылаў 23-25 см.
Верх шэра-карычневы з цёмнымі рыскамі на галаве, ніз цела белаваты з цёмнымі падоўжнымі рыскамі на грудзях. Маладыя ў белыя плямкі зверху цела. Голас: ціхае шчабятанне з адзінкавымі, высокімі гукамі і далікатнымі трэлямі. 

## Пашырэнне 
Арэал: Еўропа, Заходняя, Цэнтральная і Малая Азія, Каўказ, Блізкі Усход, Паўночна-Заходняя Афрыка.

Сустракаецца ва ўсіх тыпах не вельмі густых лясоў (часцей з сярэдняй вільготнасцю), на ускрайках палян, уздоўж ручаёў і рэчак або стаячых вадаёмаў, жыве ў парках і садах. Аддае перавагу нізінам, але ў Швейцарыі распаўсюджванне даходзіць да 900 м над у.м. (у выключных выпадках да 1500 м), у Татрах — 1100 м, (не больш за 1700 м).

Пералёты від. Месца зімовак: Афрыка на поўдзень ад экватара і ад Аравійскага паўвострава на ўсход да дэльты р. Ганг.

## Асаблівасці біялогіі 
Корміцца насякомымі.

Гняздо ў напаўадкрытых і без прыкрыцця зверху дуплах, за карой, у шчылінах ці карнізах будынкаў і муроў, радзей у развілцы тоўстых сукоў або плоскіх галін, скальных выступах, у старых гнёздах іншых птушак (часта чорнага дразда); няшчыльнае, з тонкіх лістоў сухой травы, галінак і карэньчыкаў, аплеценых па паверхні касмыкамі воўны, шэрсці, пуху і лішайнікамі. Высцілка з дробных траў, сухога лісця з прымессю валосся, а часам і пёраў.

Яйкі 4-6 (часам 2-7) з завостраным вузейшым канцом, белыя, бела-зеленаватыя, блакітныя або блакітна-зеленаватыя з даволі густымі і вялікімі ржавымі ці пурпурова-шэрымі плямамі, часта сканцэнтраванымі на шырэйшым канцы.

## Падвіды 
* *M. s. striata* — большая частка Еўропы, Паўднёва-Заходняя Афрыка;
* *M. s. naumanni* — Каўказ, Малая Азія, Балканы, Кіпр, Крыт, Урал і на ўсход за возера Байкал;
* *M. s. inexpectata* — Крым;
* *M. s. balearica* — Балеарскія астравы;
* *M. s. tyrrhenica* — Сардзінія і Корсіка;
* *M. s. zarudnyi* — Іран, Афганістан;
* *M. s. mongola* — поўнач Манголіі і Забайкалле.

## Літаратура 
* Птушкі Еўропы: Палявы вызначальнік. — Варшава: Навуковае выдавецтва ПНВ, 2000. — 540 с.: іл. ISBN 83-01-13187-X

Катэгорыя:Мухалоўкавыя
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1764 годзе
Аператыўная эскадра

**Аператыўная эскадра** () — буйное фарміраванне (злучэнне, аб'яднанне) у ВМФ (ВМС) дзяржаў, якое складаецца са злучэнняў і часцей розных родаў сіл і прызначана для дзеянняў у пэўным раёне акіянскага (марскога) тэатра ваенных дзеянняў.

## Літаратура 
* *  с.158.

Катэгорыя:Воінскія фарміраванні
Катэгорыя:Марскія тэрміны
Альштынак

**Альштынак** (, ) — горад у Польшчы, уваходзіць у склад Альштынскага павета Вармінска-Мазурскага ваяводства. Сядзіба вяскова-гарадской гміны Альштынак. Займае плошчу 7,69 км². Насельніцтва 7648 чалавек (на 2004).

## Гісторыя 
[thumb|злева|[замак Гогенштайн|Замак крыжакоў (пабудаваны ў 1350—1360) у Альштынку]]
Гісторыя горада пачынаецца з будаўніцтва тэўтонскімі рыцарамі замка Гогенштайн у 1351 годзе. У 1410 годзе ў наваколлях горада рыцары пацярпелі разгромнае паражэнне ў бітве пры Грунвальдзе. У 1440—1455 гадах у складзе Прускай канфедэрацыі, з 1525 года — частка Прусіі. У жніўні 1914 года апынуўся ў цэнтры бітвы пры Таненбергу.

На праведзеным пасле Першай сусветнай вайны плебісцыце былі пададзены толькі два галасы за перадачу горада пад юрысдыкцыю Польшчы. У горад з Кёнігсбергскага заапарка быў перамешчаны этнаграфічны музей Усходняй Прусіі. У 1927 годзе тут быў узведзены мемарыял у Танэнбергу, дзе праз 7 гадоў быў пахаваны германскі прэзідэнт Паўль фон Гіндэнбург. Пасля Другой сусветнай вайны мемарыял быў разбураны, магіла Гіндэнбурга з жонкай яшчэ да пачатку баёў была перамешчана ў Марбург. Польскія ўлады пабудавалі ў горадзе помнік у гонар Грунвальдскай бітвы.

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка горада

Катэгорыя:Пераназваныя населеныя пункты
Характарыстыка кальца

**Характары́стыка** (кальца ці поля) — найменшы лік , такі што складанне  адвольных аднолькавых элементаў кальца дасць у выніку нуль.
Калі такога дадатнага ліку няма, тады кажуць, што кальцо мае **нулявую характарыстыку**.

Гэта значыць, што характарыстыка кальца  (калі яна не роўная нулю) ёсць найменшы натуральны лік *n*, такі што для любога элемента  з кальца  справядліва роўнасць
:\underbrace{x+\cdots+x}_{n} = 0.

Характарыстыка кальца  абазначаецца як .

## Азначэнне 
Няхай R — адвольнае кальцо. Калі існуе такі дадатны лік n, што для любога элемента r \in R выконваецца роўнасць
:n\cdot r = \underbrace{r+\cdots+r}_n = 0,
то найменшы з такіх лікаў n называецца **характарыстыкай** кальца R і абазначаецца сімвалам \operatorname{char} R. Пры гэтым кальцо R называецца **кальцом дадатнай характарыстыкі** \operatorname{char} R.

Калі ж такіх лікаў n няма, то лічаць \operatorname{char} R = 0 і называюць R **кальцом характарыстыкі нуль**.

У выпадку, калі кальцо R змяшчае адзінку, азначэнне трохі спрашчаецца. У гэтым выпадку характарыстыку звычайна вызначаюць як найменшы ненулявы лік , такі што
:n\cdot 1=0,
калі ж такога  няма, то характарыстыка лічыцца роўнай нулю.

## Прыклады 
* Характарыстыкі кальца цэлых лікаў \mathbb{Z}, поля рацыянальных лікаў \mathbb{Q}, поля рэчаісных лікаў \mathbb{R}, поля камплексных лікаў \mathbb{C} роўныя нулю.
* Характарыстыка кальца вылікаў \mathbb{Z}/n\mathbb{Z} роўная n.
* Характарыстыка канечнага поля \mathbb{F}_{p^m} (дзе p — просты лік, m — натуральны лік) раўняецца p.

## Уласцівасці 
* Калі кальцо R \ne \{0\} з адзінкай і без дзельнікаў нуля мае дадатную характарыстыку n, то яна з’яўляецца простым лікам. Такім чынам, характарыстыка любога поля K ёсть альбо 0, альбо просты лік p. У першым выпадку поле K змяшчае ў якасці падполя поле, ізаморфнае полю рацыянальных лікаў \mathbb{Q}, у другім выпадку поле K змяшчае ў якасці падполя поле, ізаморфнае полю вылікаў \mathbb{F}_p. У абодвух выпадках гэтае падполе называецца **простым полем** (уключаным у K).
* Характарыстыка любога поля — просты лік ці нуль. Характарыстыка канечнага поля заўсёды дадатная, аднак з таго, што характарыстыка поля дадатная, не вынікае, што поле канечнае. У якасці контрпрыкладаў можна прывесці поле рацыянальных функцый з каэфіцыентамі ў \mathbb{F}_p і алгебраічнае замыканне поля \mathbb{F}_p.
* Калі R — камутатыўнае кальцо простай характарыстыкі p, то
*: (a + b)^{p^n} = a^{p^n} + b^{p^n}
: для ўсіх a, b \in R, n \in \mathbb{N}. Для такіх кольцаў можна вызначыць .

## Літаратура 
* *Лидл Р., Нидеррайтер Г.* Конечные поля: В 2-х т. Т. 1. Пер. с англ. — М.: Мир, 1988.
* *Кострикин А. И.* Введение в алгебру. — М.: Наука, 1977.
* *Глухов М. М., Елизаров В. П., Нечаев А. А.* Алгебра: Учебник. В 2-х т. Т. 2. — М.: Гелиос АРВ, 2003.

Катэгорыя:Тэорыя колцаў
Катэгорыя:Тэорыя палёў
Бітва пад Карановам

**Бітва пад Карановам** — бітва, якая адбылася 10 кастрычніка 1410 года падчас «Вялікай вайны» 1409—1411 гадоў паміж сіламі Тэўтонскага ордэна пад кіраўніцтвам Міхала Кухельмейстэра, і польскімі войскамі пад кіраўніцтвам Сендзівоя з Астрогу і Пятра Нядзведскага.

## Сітуацыя перад бітвай 
Пасля Грунвальдскай бітвы і няўдалай аблогі Мальбарка сілы крыжакоў раслі, у той час як польска-літоўскіх сіл заставалася ўсё менш. У кастрычніку 1410 года войскі крыжакоў налічвалі ўжо каля 10 тыс. узброеных салдат. Войт Новай Мархіі Міхал Кухмейстэр з войскам, якое налічвала каля 4 тыс. людзей (3 тыс. з якіх складалі чэхі і сілезцы), заваяваўшы горад Тухоля, асадзіў замак. Частку сіл пакінуў ля замка, а з астатнімі рушыў на поўдзень, каб знянацку заваяваць кляштар цыстэрцыянаў у Каранове, які па задуме крыжакоў меўся стаць месцам далейшых падзей, мэтай якіх быў Быдгашч.

Ягайла выслаў супраць крыжакоў узброенае войска, якое налічвала каля 2 тыс. салдат, на чале з Сендзівоем з Астрога і Пятром Нядзведскім.

Палякам удалося адстаяць аблогу Каранова, большасць крыжакоў, не чакаючы такой гатоўнасці палякаў да барацьбы, былі вымушаны адступіць. За імі пагналіся конныя лучнікі. Бачачы, што бітвы не пазбегнуць, войскі крыжакоў затрымаліся на ўзгорку, што за 7 кіламетраў ад Каранова.

## Бітва 
Крыжакі занялі прывілеяванае становішча на ўзгорку. Калі палякі падыйшлі пад узгорак, абедзве арміі выстраіліся ў парадку «плот». Першы шэраг займалі рыцары, другі — іх збраяносцы. Пасля сігналу да нападу бітва стала арэнай барацьбы шматлікіх паядынкаў. Двойчы абвяшчаўся перапынак. Толькі ў трэцяй бітве палякі здабылі непрыяцельскую харугву (яе здабыў Ян Насян дэ Астроўцэ), што выклікала збянтэжанасць сярод крыжакоў, а потым змусіла іх уцякаць. Узброеныя польскія вершнікі пачалі іх пераследаваць. Былі захопленыя трафеі і палонныя, у тым ліку і многія так званыя «госці манаскага ордэна». Быў узяты ў палон і галоўнакамандуючы арміі Тэўтонскага ордэна Міхал Кухмейстэр фон Штэрнберг, які пасля быў заключаны ў замку ў Хенцінах.

## Вынікі 
Польскія атрады прыбылі ў Быдгашч. Польскі кароль Уладзіслаў Ягайла зладзіў банкет, забяспечыў медыцынскую дапамогу зняволеным з тым, каб абвергнуць крыжацкую прапаганду на захадзе, якая ўдавала палякаў і літвінаў за бязбожных дзікуноў.

Пераможная для палякаў бітва што стала прычынай падпісання Торунскага міру ў 1411 года.

## Літаратура 
* Mała Encyklopedia Wojskowa, Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, Warszawa 1967, Wydanie I, Tom II 
* «Polskie Tradycje Wojskowe 1» — Pod redakcją Janusza Sikorskiego — Warszawa 1990 
* P. Derdej, «Koronowo 1410», Wydawnictwo Bellona, Warszawa 2008 

## Спасылкі 
* Дэтальная схема бітвы 
* Старонка рэканструкцыі бітвы  

Катэгорыя:Бітвы Вялікай вайны 1409—1411 гадоў
Катэгорыя:1410 год у Еўропе
Катэгорыя:Падзеі 10 кастрычніка
Катэгорыя:Кастрычнік 1410 года
Катэгорыя:Канфлікты 1410 года
Катэгорыя:Бітвы Тэўтонскага ордэна
Катэгорыя:Бітвы Польшчы
Катэгорыя:XV стагоддзе ў Польшчы
Пруская армія

]]

**Пруская каралеўская армія** () — узброеныя сілы Прускага каралеўства ў 1701 — 1919 гадах. Была ўтворана на аснове рэгулярнай арміі Брандэнбурга-Прусіі, якая існавала з 1644 года. У 1871 годзе ўвайшла ў склад германскай арміі і ў 1919 годзе была расфарміравана пасля паражэння Германіі ў Першай сусветнай вайне.

Ваенны моц арміі спрыяў прасоўванню Брандэнбурга-Прусіі ў пяцёрку найбуйнейшых еўрапейскіх дзяржаў таго часу. Паражэнне ў вайне супраць Напалеона стала важнай вяхой у гісторыі арміі, пасля якой пачалася карэнная мадэрнізацыя прускай арміі пад кіраўніцтвам Герхарда фон Шарнхорста, якая цалкам змяніла яе аблічча. Гісторыкі ў сувязі з гэтым карыстаюцца тэрмінамі *«старая пруская армія»* (1644—1807) і *«новая пруская армія»* (1807—1919).

Рэфармаваная пруская армія ў 1813—1815 гадах брала ўдзел у вызваленчых войнах і адыграла вырашальную ролю ў вызваленні германскіх дзяржаў ад французскага панавання. У перыяд ад Венскага кангрэса да аб'яднальных войнаў пруская армія паслужыла інструментам рэстаўрацыі і адыграла істотную ролю ў прыгнечанні Рэвалюцыі 1848 года.

Ваенныя поспехі прускай арміі ў вызваленчых войнах забяспечылі перамогу саюзніцкіх германскіх войскаў над Францыяй. У Германскай імперыі пруская армія склала ядро германскай арміі. Канстытуцыя 1871 года прадугледжвала ўключэнне прускіх армейскіх злучэнняў у склад злучэнняў германскай арміі. Таму ў Першую сусветную вайну пруская армія страціла юрыдычную аўтаномію. Версальскім дагаворам прадугледжвалася скарачэнне ўзброеных сіл Германіі да 100 тысяч чалавек. Арміі Прусіі, Баварыі, Саксоніі і Вюртэмберга былі распушчаны.

Адметнай асаблівасцю прускай арміі была яе значная роля ў грамадскім жыцці. У гісторыю пруская армія ўвайшла як увасабленне мілітарызму.

## Гл. таксама 
* Германская імперская армія

## Літаратура 
* Hans Bleckwenn: *Unter dem Preußen-Adler. Das brandenburgisch-preußische Heer 1640—1807*. Bertelsmann, 1978; ISBN 3-570-00522-4.
* Otto Büsch, W. Neugebauer: *Moderne Preußische Geschichte 1648—1947. Band 2, 4.Teil. Militärsystem und Gesellschaftsordnung*. Verlag de Gruyter 1981, S. 749—871, ISBN 3-11-008324-8.
* Martin Guddat: *Handbuch zur preußischen Militärgeschichte 1701—1786*. Verlag Mittler, Hamburg 2001, ISBN 3-8132-0732-3.
* Frank Bauer: *Fehrbellin 1675 Brandenburg-Preußens Aufbruch zur Großmacht*. Kurt Vowinckel Verlag, Potsdam 1998, ISBN 3-921655-86-2.
* Karl-Volker Neugebauer: *Grundzüge der deutschen Militärgeschichte. Band 1: Historischer Überblick*. 1. Auflage, Rombach Verlag, Freiburg 1993.
* Cordon A. Craig: *Die preußisch-deutsche Armee 1640—1945. Staat im Staate*. Droste Verlag, Düsseldorf 1960.
* Emilio Willems: *Der preußisch-deutsche Militarismus. Ein Kulturkomplex im sozialen Wandel*. Verlag Wissenschaft und Politik, Köln 1984, ISBN 3-8046-8630-3.
* Hans-Joachim Neumann: *Friedrich-Wilhelm der Große Kurfürst. Der Sieger von Fehrbellin*, edition q Verlag, Berlin 1995 , ISBN 3-86124-293-1.

## Спасылкі 
* Das Dritte Reich — Трэці рэйх Forums-viewtopic-Германія ў 18-19 стст. 

Катэгорыя:Прусія
Грычун чырвонагаловы

**Грычун (саракуш) чырвонагаловы** (*Lanius senator*) — птушка сямейства саракушавых.

## Апісанне 
Даўжыня цела 17-19 см, размах крылаў 26-28 см. Чорна-белы з іржава-рыжым верхам галавы. На крылах і надхвосці белыя плямы. Маладыя карычневыя, з палоскамі і светлымі плямкамі на спіне і надхвосці, падобныя да самкі і маладых малога грычуна. Спеў — ціхае шчабятанне з імітацыямі галасоў іншых птушак.

## Пашырэнне 
Арэал: Еўропа (акрамя Ірландыі, поўначы і ўсходу Вялікабрытаніі), Малая Азія, Блізкі Усход, Іран, Паўночная Афрыка. З XIX ст. колькасць птушак памяншаецца і адбываецца скарачэнне арэала.

Насяляе сухія паўадкрытыя і адкрытыя мясціны з зараснікаміі асобнымі дрэвамі паркавага тыпу на пясчаных глебах, алеі, ускрайкі сухіх бароў, старыя сады, паркі, жывыя агароджы з высокіх калючых кустоў. У Іспаніі — дубовыя лясы да 2000 м над у.м., хоць у Пірэнеях даходзіць толькі да 1500 м. У Афрыцы — рэдкія дубовыя лясы, хоць і аддае перавагу антрапагенным ландшафтам з дрэвамі. У Арменіі — камяністыя схілы гор, парослыя кустамі.

Пералёты від. Залятае на поўнач і ўсход Еўропы (Ісландыя, Вялікабрытанія, Ірландыя, Данія, Нарвегія, Швецыя, Фінляндыя, Эстонія, Мадэйра). На Беларусі вельмі рэдкі, выпадкова залётны від. Месцы зімовак: Экватарыяльная Афрыка і поўдзень Аравійскага паўвострава.

## Асаблівасці біяогіі 
Гняздо ў развілцы галінак кроны ці доўгіх бакавых сукоў (пераважна соснаў, алівак іпладовых дрэў), часцей за ўсё на вышыні 6-10 м ад зямлі, або ў густапераплеценыхкустах на вышыні 1-2,2 м. Знешняя частка са сцёблаў травяністых раслін, сухой травы з прымессю карэньчыкаў, часам з уплеценымі ніткамі, вяроўкамі, паперай і г.д. Унутраная частка з травяністых раслін (часта з кветкамі), якія бачныя праз знешні слой. Высцілка з даволі тоўстага слоя шэрсці і пёраў з прымессю воўны, карэння і расліннага пуху, часам моху. 

Яйкі (5-6, часам 4-7) звычайна падоўжаныя, з тупым вузейшым канцом. Афарбоўка вельмі падобная да L. collurio. Фон бледны да аліўкава-зялёнага, пясчаны, шаравата-белы, значна радзей — чырвона-жоўты ці карычневы. Крапінкі і плямкі карычневыя да бледна-аліўкавых, утвараюць вянок вакол шырэйшага канца. Яйкі пясчанага або чырванаватага колеру маюць чырвона-карычневую або пурпуровую плямістасць.

## Падвіды 
* *L. s. senator* — большая частка Еўропы і Малая Азія;
* *L. s. badius* — Балеары, Сардзінія, Корсіка;
* *L. s. rutilans* (сін. *L. s. weigoldi*) — Пірэнейскі паўвостраў і Паўночна-Заходняя Афрыка 
* *L. s. fluckigeri* — Паўночна-Заходняя Афрыка;
* *L. s. niloticus* — Кіпр, Блізкі Усход, Іран, Каўказ.

## Літаратура 
* Птушкі Еўропы: Палявы вызначальнік. — Варшава: Навуковае выдавецтва ПНВ, 2000. — 540 с.: іл. ISBN 83-01-13187-X

Катэгорыя:Саракушавыя
Валасяніца малая

**Валасяніца малая**, мухалоўка малая, лоцманчык (*Ficedula parva*) — птушка сямейства мухалоўкавых.

## Апісанне 
Даўжыня цела 11,5 см, размах крылаў 18,5-21 см. 
Самец у гнездавы перыяд з іржавымі горлам і грудзьмі (як у малінаўкі), шчокі шэрыя, самка з жаўтавата-карычневым налётам (не блытаць з самкай лугавога ерчыка). Самец і самка з белымі плямамі па баках хваста. Маладыя падобныя да самкі. Характэрна рухае хвастом. Голас: вясёлы і гучны спеў пачынаецца.

## Пашырэнне 
Арэал: ад Заходняй Еўропы (Данія, усход Германіі і поўдзень Швецыі) поясам праз Еўропу і Азію (да Камчаткі і Сахаліна ўключна), а таксама Малая Азія, Каўказ і паўночны Іран.

На захадзе арэала жыве ў старых, вільготных і зацененых лісцевых або мяшаных лясах (часцей букавыя і піхтава-букавыя). На раўнінах цэнтральнае Еўропы насяляе дубовыя, дубова-грабавыя лясы і алешнікі. У прыбалтыйскіх краінах, Расіі і Беларусі — розныя тыпы мяшаных хваёвых бароў, на поўначы засяляе ельнікі. Аддае перавагу высокім дрэвам з добра развітым падростам, мясцінам паблізу ад вады, палянам і высечкам. У Малдавіі засяляе таксама старыя сады і вінаграднікі. У Цэнтральнай Еўропе (Германія, Польшча, Славакія) сустракаецца ад раўнін да 1700 м над у.м., на Балканах — да 1300 м, у Арменіі — да 2350 м.

Пералёты від. Акрамя арэала сустракаецца на востраве Мядзведжым, у Ісландыі, Вялікабрытаніі, Ірландыі, Францыі, Бельгіі, Люксембургу, Швейцарыі, Іспаніі, Балеарах. Зімуе на поўдні Азіі (Пакістан, Індыя, Індакітай, усход і поўдзень Кітай, Малайзія), верагодна, таксама ў Афрыцы.

## Асаблівасці біялогіі 
Гняздо ў вялікім (часам напаўадкрытым) дупле (можы быць і ў штучным) або ў шчыліне ці расколіне дрэва (муроў), у развілцы некалькіх галін каля ствала, звычайна на вышыні 1,5-4 м над зямлёй. Знешняя частка з сухіх і завялых лістоў і сцёблаў; унутраная – з расліннага пуху, валокнаў раслін, павуціння, кавалкаў зялёнага моху. Скупая высцілка з лістоў травы, кавалкаў моху, валосся і сухога лісця дрэў і кустоў (матэрыял шчыльна сплецены).

Яйкі (звычайна 5-6) са слаба завостраным вузейшым канцом, белаватыя, жоўта-белыя, жоўта-ружовыя або блакітна-зялёныя з густымі і вельмі дробнымі ржавымі ці чырвона-карычневымі плямкамі, часам сканцэнтраванымі на шырэйшым канцы.

## Падвіды 
* *F. p. parva* — Еўропа;
* *F. p. albicolla* — ад Урала на ўсход да Камчаткі, р. Амур і Сахаліна.

## Літаратура 
* Птушкі Еўропы: Палявы вызначальнік. — Варшава: Навуковае выдавецтва ПНВ, 2000. — 540 с.: іл. ISBN 83-01-13187-X

Катэгорыя:Мухалоўкавыя
Лукаш Багданавіч Гарабурда

**Лукаш Багданавіч Гарабурда** (? — пасля 1585) — вялікалітоўскі дыпламат. Дваранін каралеўскі, дзяк гаспадарскі (узгадв. 1550), суддзя земскі полацкі (1570 — да 1572).

З роду Гарабурдаў. Дзедзіч Слезніч і Кузьмінскага ў Полацкім ваяводстве.

Удзельнік пасольства ў Маскву ў 1536—1537 г., перамоў з маскоўскімі пасламі ў 1554 і 1558 годзе, пасол у Маскву ў 1558 і, разам з канюшым віленскім, дзяржаўцам васілішскім Я. Ю. Ваўчком, у 1560 годзе.

Пасля ўзяцця Полацка маскоўскімі войскамі (1563) Лукаш трапіў у палон разам з усёй сям'ёй, у т.л. унукамі, цёшчай і слугамі. Спачатку ўтрымліваўся разам з іншымі палоннымі ў палатах маскоўскага баярына Івана Пятровіча Фёдарава, затым, 26 красавіка 1566 года, цар загадаў перавесці іх у турму, а сем'і жорстка ізаляваць ад наведвальнікаў.

Брат Лукаша, Міхаіл Гарабурда, вёў перамовы пра яго выкуп або абмен на двух палонных дзяцей баярскіх і 300 злотых ў дадатак. Маскавіты ацэньвалі Л. Гарабурду значна даражэй і прапаноўвалі абмен на трох дзяцей баярскіх і 200 венгерскіх залатых, або на князя Васіля Цемкіна з вялікай даплатай. У адказ М. Гарабурда прапаноўваў двух іншых, больш знатных дзяцей баярскіх. Урэшце, Лукаш Гарабурда быў вызвалены з маскоўскага палону толькі ў вясну 1569 года.

Выступіў на Люблінскім сойме 10 жніўня 1569 года. Намінаваны вял.князем Жыгімонтам Аўгустам 28 ліпеня 1570 года на ўрад суддзі земскага полацкага. Урад займаў не доўга, згадваецца без гэтага тытула ўжо ў 1572 годзе, да гэтага часу, напэўна, адмовіўся ад яго на карысць свайго зяця Есіфа Іванавіча Корсака. Быў кандыдатам у паслы на сойм 1572 года.

Паводле А. Банецкага, у 1585 годзе Лукаш Гарабурда склаў тастамент.

## Літаратура 
* *Радаман А.* Арганізацыя і склад полацкага земскага суда ў другой палове XVI-першай трэці XVII ст. // «Герольд Litherland» № 18, 2011. — С. 21-36.
* *Бобер І. М.* Тастамент пана Аляксандра Сямёнавіча Гарабурды // Тастаменты шляхты і мяшчан Беларусі другой паловы ХVІ ст. (з актавых кніг Нацыянальнага гістарычнага архіва Беларусі) / Уклад. А. Ф. Аляксандрава, В. У. Бабкова, І. М. Бобер. — Мінск: «Бел. Энц. імя П. Броўкі», 2012. — 670 с. + іл.

Катэгорыя:Асобы
Лукаш Багданавіч
Катэгорыя:Суддзі земскія полацкія
Катэгорыя:Дзякі гаспадарскія
Катэгорыя:Дыпламаты Вялікага Княства Літоўскага
Яўген Аляксеевіч Колчаў

**Яўген Аляксеевіч Колчаў** (, Мінск) — беларускі  і фатограф.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 13 жніўня 1959 года ў Мінску. З дзяцінства самастойна займаўся маляваннем і лепкай. Скончыў музычную школу па класе трамбона. З 1974 па 1978 гады вучыўся ў Мінскам мастацкім вучылішчы імя Глебава. Вялікі ўплыў у мастацкім плане на маладога скульптара аказаў выкладчык Алег Луцэвіч — выдатны беларускі графік. Па заканчэнню вучылішча паступіў у Беларускі дзяржаўны тэатральна-мастацкі інстытут (аддзяленне скульптуры мастацкага факультэта), які скончыў у 1984 годзе. У розны час яго настаўнікамі ў інстытуце былі такія беларускія скульптары, як Андрэй Бембель, Анатоль Анікейчык, Міхаіл Шкробат, Анатоль Арцімовіч. Кіраўніком дыпломнай працы Яўгена Колчава быў беларускі скульптар і педагог Генадзь Мурамцаў.

З 1984 па 1986 гады быў прызваны ў Савецкую Армію. Служыў у Гродна, у танкавых войсках, быў камандзірам танка Т-72. Паралельна выконваў афарміцельскія працы. Пасля заканчэння тэрміну службы, з 1986 па 1989 гады стажыраваўся ў Заіра Азгура ў творчых майстэрнях Акадэміі мастацтваў СССР у Мінску. У 1990 увайшоў у шэрагі Саюза мастакоў СССР. З 1991 года з'яўляецца членам Беларускага саюза мастакоў. З 1989 па 1992 гады выкладаў у Беларускім Політэхнічным інстытуце на факультэце архітэктуры. З 2011 года выкладае ў Мінскім дзяржаўным мастацкім каледжы імя А. К. Глебава.

## Творчасць 
Стварае станковыя скульптуры ў рэалістычным стылі, захапляецца анімалістычным жанрам. Удзельнічае ў мастацкіх выставах з 1982 г. З 1992 па 2000 гады працаваў у галіне рэстаўрацыі гістарычных помнікаў архітэктуры. Прымаў актыўны ўдзел у аднаўленні складаных архітэктурных і скульптурных элементаў помнікаў гатычнай архітэктуры і архітэктуры барока на тэрыторыі Германіі і Польшчы. Працы скульптара ўпрыгожваюць вуліцы і будынкі Мінска, знаходзяцца ў калекцыі Музея сучаснага выяўленчага мастацтва Беларусі, а таксама ў прыватных калекцыях.

## Галерэя 

File:Eugeny Kolchev Relief Red Church Minsk Belarus.jpg|Рэльеф у Чырвоным касцёле, Мінск
File:Mikelangelo Relief by Eugeny Kolchev.jpg|Мікеланджэла Буанароці, 2003, бронза.

File:Fishes Sculptures by Eugeny Kolchev.jpg|«Рыбы», бронза
File:Eugeny Kolchev Sculpture of Icarus in cinema Pobeda, Minsk 01.jpg|«Ікар» у мінскім кінатэатры «Перамога»

Катэгорыя:Выпускнікі Мінскага дзяржаўнага мастацкага каледжа імя А. К. Глебава
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускай акадэміі мастацтваў
Катэгорыя:Выкладчыкі Мінскага дзяржаўнага мастацкага каледжа імя А. К. Глебава
Катэгорыя:Члены Беларускага саюза мастакоў
Катэгорыя:Фотамастакі Беларусі
Катэгорыя:Вучні Заіра Азгура
Грыцук малы

**Грыцук малы**, **вераценнік малы** (*Limosa lapponica*) — птушка сямейства .

## Апісанне 
Даўжыня цела 36—42 см, размах крылаў 64—80 см. Падобны да вялiкага грыцука. Адрозніваецца злёгку загнутай уверх дзюбай, а ў шлюбным уборы больш іржавага колеру ў апярэнні. Спод цела без палосак, іржавага колеру. У негнездавы час шэры з белымі грудзьмі. У палёце на хвасце цёмныя тонкія палоскі, на крылах адсутнічае люстэрка або яно вузкае, белае.

## Пашырэнне 
Арэал разарваны: крайняя поўнач Палеарктыкі і ўзбярэжжы заходняй Аляскі. Пералётны від. Месца зімовак: еўрапейскія і афрыканскія ўзбярэжжы Атлантычнага акіяна, еўрапейскія ўзбярэжжы Паўночнага мора, нешматлікі ў басейне Міжземнага мора, Чырвонае мора, Персідскі заліў, Паўднёвая і Усходняя Азія, Малайзія, Калімантан, Новая Гвінея, Аўстралія, Новая Зеландыя, Паўночная і Заходняя Афрыка. На тэрыторыі Беларусі рэдкі залётны толькі пад час міграцый від.

Гнездавы біятоп — забалочаная тундра, часта на марскіх берагах, вакол тарфянікаў, мохавых балот, багнаў, азёр, вільготныя лугі; паслягнездавы — галоўным чынам галечныя марскія ўзбярэжжы або берагі астравоў, таксама дэльты рэк, часта з пяском ці глеем.

## Асаблівасці біялогіі 
Гняздо звычайна ў купіне раслін, акружанае вадой або слоем моху, пад прыкрыццем, ямка, высланая раслінамі з бліжэйшага наваколля (часам яйкі ляжаць без высцілкі на моху).

Яйкі звычайна 4 (часам 2—3), грушападобныя, зеленавата-бурыя альбо аліўкава-карычневыя, глыбокія плямы — папяліста-шэрыя, паверхневыя — карычнева-бурыя.

## Літаратура 
* Птушкі Еўропы: Палявы вызначальнік. — Варшава: Навуковае выдавецтва ПНВ, 2000. — 540 с.: іл. ISBN 83-01-13187-X
*  — С. 436.

Катэгорыя:Бакасавыя
Катэгорыя:Птушкі Аўстраліі
Катэгорыя:Птушкі Афрыкі
Катэгорыя:Птушкі Еўразіі
Катэгорыя:Птушкі Новай Зеландыі
Катэгорыя:Птушкі Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1758 годзе
Прэм’ер-ліга 2011 (снукер)

**Прэм’ер-ліга 2011** — прафесійны нярэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 18 жніўня па 27 лістапада 2011 года ў Вялікабрытаніі. Турнір стаў 27-м розыгрышам прэм’ер-лігі, якая была заснавана ў 1987 годзе пад назвай «Matchroom League». Прызавы фонд турніру склаў £, з якіх £ атрымаў пераможца (на £ больш, чым у мінулым годзе).

Катэгорыя:Прэм’ер-ліга (снукер)
Насара

**Насара** () — рака на паўвостраве Нікоя ў Коста-Рыцы. Бярэ пачатак ля падножжа гары Венадас у масіве Філа Маравіла на вышыні 700 м. Цячэ на паўночны захад, ля Гаянчы змяняе напрамак цячэння на паўднёва-заходні. Упадае ў Ціхі акіян. Даўжыня — 54 км.

Рака з'яўляецца важным аб'ектам турызму ў правінцыі. Тут водзіцца каля 270 відаў птушак. Па рацэ прапаноўваюцца шматлікія туры на байдарках, катамаранах і катарах. Прытокі ўтвараюць шматлікія вадаспады. У вусці знаходзіцца запаведнік Астыяналь — буйнейшае ў Коста-Рыцы месца адкладання яек чарапахамі.

На рацэ стаяць гарады Гаянча і Насара. Асноўны прыток — рака Курыман.

## Спасылкі 
* Карта Коста-Рыкі 

Катэгорыя:Рэкі Коста-Рыкі
Катэгорыя:Рэкі, якія ўпадаюць у Ціхі акіян
Вернер Файман

**Вернер Файман** (; ) — аўстрыйскі палітычны дзеяч.

## Біяграфія 
Вернер вучыўся на юрыдычным факультэце Венскага ўніверсітэта, які кінуў, не скончыўшы вучобу. Працаваў у якасці кансультанта банка Zentralsparkasse. З 1985 да 1994 года — член Венскай асамблеі і Муніцыпальнага савета.

З 1988 па 1994 гады ён быў кіруючым дырэктарам і старшынёй Асацыяцыі венскіх арандатараў. У 1994 годзе Файман узначаліў выканаўчы гарадскі савет па жыллёвым будаўніцтве, быў віцэ-прэзідэнтам Венскага бізнес-агенцтва (VBA). З 1996 года ён быў старшынёй гарадскога савета Вены па рамонце жылля, жыллёвым будаўніцтве і гарадской гаспадарцы.

Міністр транспарту, інавацый і тэхналогій у кабінеце міністраў канцлера Альфрэда Гузенбаўэра ў студзені 2007 — снежні 2008. 16 чэрвеня 2008 г стаў старшынёй Сацыял-дэмакратычнай партыі Аўстрыі. 7 ліпеня 2008 года, Файман абраны партыяй СДПА вядучым кандыдатам на выбарах у Нацыянальны савет. На выбарах, якія прайшлі 23 лістапада 2008 года, Файман узначаліў кааліцыю СДПА і АНП. Абраны Канцлерам Аўстрыі і ўступіў у пасаду ў снежні 2008 года.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Міністры транспарту Аўстрыі
Катэгорыя:Канцлеры Аўстрыі
Катэгорыя:Сацыял-дэмакраты Аўстрыі
Катэгорыя:Палітыкі XXI стагоддзя
Царква Святога Мікалая (Берлін)

**Царква Святога Мікалая** () — найстаражытнейшая царква Берліна. Размешчана ў гістарычным квартале Святога Мікалая (Нікалаіфіртэль). У наш час царква з’яўляецца філіялам Брандэнбургскага музея ў складзе Фонду гарадскога музея Берліна, дзе таксама рэгулярна праводзяцца канцэрты.
[thumb|злева|Від на царкву Святога Мікалая з [Берлінская тэлевежа|тэлевежы]]

## Гісторыя 
міні|злева|Інтэр’ер

Нікалаікірхэ, пабудаваная ў 1220—1230 гадах, уяўляла сабой трохнефную крыжападобную базіліку з прыроднага каменя і прысвечана Мікалаю Цудатворцу.

У XIII стагоддзі царква была перабудавана ў гатычную зальную царкву. У 1461 годзе гільдыя берлінскіх пекараў, якая адносілася ў Сярэднявеччы да ліку чатырох заможных саслоўяў, замовіла для царквы алтар і абавязалася выплачваць гадавую рэнту царкоўнаму служцы.

Асіметрычнае аблічча з адной вежай царква Святога Мікалая захоўвала аж да канца XIX ст. Падчас капітальнай рэканструкцыі царквы ў 1876—1878 гг. пад кіраўніцтвам Германа Бланкенштайна царква абзавялася неагатычным фасадам з дзвюма вежамі.

У 1938 годзе царква перайшла ва ўласнасць дзяржавы, і з гэтага часу ў ёй больш не праходзілі службы. Вернікі царквы перайшлі ў суседнюю Марыенкірхэ. У Марыенкірхэ таксама знаходзяцца шматлікія каштоўныя творы мастацтва з царквы Св. Мікалая.

Падчас Другой сусветнай вайны ад царквы Св. Мікалая засталіся толькі сцены. Аднаўленне царквы з дзвюма вежамі па старых малюнках і планах пачалося ў 1981 годзе. У наш час царква служыць музеем і канцэртнай залай. Цудоўная акустыка царквы Св. Мікалая высока ацэньваецца знаўцамі. Падчас рэканструкцыі ў 1981 года ў вежы былі ўсталяваны куранты з 41 званом. Пастаянная выстаўка ў царкве распавядае пра гісторыю збудавання і асоб, звязаных з ёй.

## Літаратура 
* Ernst Badstübner: Berlin Nikolaikirche. E. A. Seemann, Leipzig 1991. ISBN 3-363-00485-0.
* Ernst Badstübner: Nikolaikirche — Nikolaiviertel — Berlin. Schnell & Steiner, Regensburg 1999. ISBN 3-7954-6173-8 (formal falsche ISBN).
* Matthias Barth: Romanik und Gotik in Brandenburg und Berlin — Architektur und Baudekor des Mittelalters. Bergstadtverlag, Würzburg 2009

## Спасылкі 
Катэгорыя:Храмы Берліна
Катэгорыя:Славутасці Берліна
Катэгорыя:Збудаванні Германіі ў гатычным стылі
Катэгорыя:Цагляная готыка
Катэгорыя:Мітэ (раён)
Берлін
Катэгорыя:Лютэранскія храмы Германіі
Кекеш

**Кекеш**  () — гара, з вышынёй 1014 метраў над узроўнем мора найвышэйшая вяршыня Венгрыі, знаходзіцца ў горнай сістэме Матра на поўначы краіны. Гэта трэцяе месца па папулярнасці ў турыстаў пасля возера Балатон і Дуная. Назва Кекеш паходзіць ад блакітнаватага выгляду гары. У венгерскай мове слова «Кек» азначае «блакітны», а Кекеш, адпаведна, «блакітнаваты».

## Крыніцы 
Катэгорыя:Горныя вяршыні Венгрыі
Царква Святой Марыі (Штральзунд)

**Царква Святой Марыі** (*Марыенкірхэ*; ) у Штральзундзе — самая вялікая царква ганзейскага горада і шэдэўр позняй готыкі ў Цэнтральнай Еўропе. З 1625 па 1647 гады будынак царквы быў самым высокім у свеце. Першая згадка пра царкву датуецца 1298 годам. З вежы царквы, вышыня якой складае 104 метра, адкрываецца цудоўная панарама горада, яго наваколляў і Ругена.

Пасля царквы Святога Мікалая ў Люнебургу Марыенкірхэ ў Штральзундзе з'яўляецца самай ранняй базілікай у стылі цаглянай готыкі ў Паўночнай Еўропе. Царква пабудавана на ўзор любекскай Марыенкірхэ.

## Гл. таксама 
* Спіс самых высокіх збудаванняў свету

## Літаратура 
* Wolfgang Clasen: *St. Marien zu Stralsund und der Kirchenbau der Spätgotik im norddeutschen Backsteingebiet.* (Diss. ms.), Marburg 1947
* Silke Freier: *Friedhof und Denkmal am Neuen Markt in Stralsund.* in: *Heimathefte für Mecklenburg und Vorpommern.* 7. Jg. 1 (1997), 51-53
* Antje Grewolls: *Die Kapellen der norddeutschen Kirchen im Mittelalter. Architektur und Funktion.*, Kiel 1999

## Спасылкі 
* Сайт абшчыны царквы Святой Марыі ў Штральзундзе 

Катэгорыя:Сусветная спадчына ў Германіі
Катэгорыя:Цагляная готыка
Катэгорыя:Збудаванні Германіі ў гатычным стылі
Марыі
Сабор Святога Кнуда

280px|міні

**Сабор Святога Кнуда** () — кафедральны сабор евангелічнай лютэранскай царквы ў горадзе Одэнсэ, Каралеўства Данія; адзін з шэдэўраў дацкай цаглянай готыкі. Пахавальня дацкага караля Кнуда IV Святога і яго брата Бенедыкта.

## Гісторыя 
Паводле падання, у 1086 годзе ў Одэнсэ, падчас малітвы перад алтаром бенедыкцінскага кляштара Святога Албана паўсталымі падданымі быў забіты дацкі Кароль Кнуд IV, яго брат Бенедыкт і яшчэ 17 рыцараў.
Пасля забойства караля Кнуда на Данію абрынулася некалькі неўрадлівых гадоў, якія выклікалі голад, што было ўспрынята датчанамі як божая кара за святатацкае злачынства ў царкве. Амаль адразу ж сталі вядомыя выпадкі цудоўных вылячэнняў на магіле Кнуда IV. Гэта прывяло да яго хуткай кананізацыі ўжо ў 1101 годзе.

Драўляная царква на ўзгорку *Klosterbakken*, на месцы капішча вікінгаў, была ўзведзена ў 1095 годзе адмыслова для пахавання рэштак Кнуда IV. Дэталі яе падмурка з траверціну і цяпер можна ўбачыць у склепе сабора. Старая царква была пабудавана ў раманскім стылі з паўкруглымі аркамі, якія падтрымліваюць плоскую столь.

У 1247 годзе падчас грамадзянскай вайны паміж каралём Эрыкам IV і яго братам Абелем невялікая драўляная царква згарэла ў агні пажару. У канцы XIII стагоддзя Гізіка — біскуп Одэнсэ з 1286 па 1300 гады — заклаў на гэтым месцы новы храм. Гатычная царква чырвонай цэглы са спічастымі аркамі і высокімі скляпеннямі будавалася каля двухсот гадоў і была асвячоная 30 красавіка 1499 года.

У 1513 годзе ў саборы Святога Кнуда быў пахаваны дацкі кароль Ганс. Рэшткі яго жонкі Крысціны Саксонскай, сына, караля Крысціяна II з жонкай Ізабелай Аўстрыйскай, былі пахаваныя ў каралеўскай капліцы францысканскага мужчынскага кляштара, разбуранага ў 1807 годзе. Пасля гэтага цела членаў каралеўскай сям'і былі перапахаваны ў саборы Святога Кнуда.
240px|міні|злева|Гатычны алтар сабора

У 1586 годзе была завершана вежа сабора. У храм з каралеўскай капліцы быў перададзены гатычны алтар XVI стагоддзя працы любекскага майстра Клауса Берга, якому пашчасціла перажыць гады рэфармацыі. Гэты разьбяны пазалочаны трыпціх з 300-мі фігурамі святых і дацкіх каралёў у наш час лічыцца адным з нацыянальных скарбаў Даніі.

## Архітэктура 
Сабор уяўляе сабой трохнефны храм з двума шэрагамі калон і мае ў даўжыню 52 метра і ў шырыню — 22 метра. На вежы — пяць званаў, самы стары з якіх датуецца 1677 годам, а самы малады — 1880 годам. Самым наведвальным месцам сабора застаецца крыпта, дзе захоўваюцца мошчы Святога Кнуда.

## Літаратура 
* Odense. W: Monika Witkowska, Joanna Hald, Marek Pernal, Jakub Sito, Barbara Sudnik-Wójcikowska: Första klass reseguider: Danmark. Wyd. 2. Stockholm: Streiffert Förlag AB, 2008, s. 174. ISBN 978-91-7886-471-3 *(пол.)*

## Спасылкі 
* Сабор Святога Кнуда  *(англ.)*

Катэгорыя:Саборы Даніі
Катэгорыя:Одэнсэ
Катэгорыя:Цагляная готыка
О
Катэгорыя:Збудаванні Даніі ў гатычным стылі
Садружнасць Каралеўства Данія

**Каралеўства Данія** () — садружнасць трох аўтаномных краін — Даніі ў Паўночнай Еўропе, Фарэрскіх астравоў у Паўночнай Атлантыцы, Грэнландыі ў Паўночнай Амерыцы. Данія — канстытуцыйная манархія і старэйшы член садружнасці, з яе зыходзіць судовая, выканаўчая і заканадаўчая ўлада. Адносіны дзяржаў-членаў называюцца Rigsfællesskabet. Паводле фарэрскага і грэнландскага акту пра дамашняе кіраванне, Фарэрскія астравы і Грэнландыя — самакіравальныя супольнасці людзей у межах каралеўства.

З гэтых трох краін толькі Данія — член Еўрапейскага саюза.

## Дзяржаўны лад 
Нацыянальны заканадаўчы орган — Фолькетынг, аднапалатны парламент, у які выбіраюць прапарцыйнай большасцю 175 дэпутатаў з Даніі і па два дэпутаты ад Грэнландыі і Фарэрскіх астравоў. Парламенцкія выбары праходзяць раз у чатыры гады, але ў межах паўнамоцтваў прэм’ер-міністра праводзіць датэрміновыя выбары.

## Гл. таксама 
* Уладанні Даніі

## Крыніцы 

Данія
Іван Фядотавіч Ермакоў

**Іван Фядотавіч Ермакоў** (, вёска Пруднікі, Гарадоцкі павет, Віцебская губерня, цяпер , Віцебская вобласць — ?) — беларускі партыйны і дзяржаўны дзеяч, педагог, рэктар БДУ (1931—1933).

## Біяграфія 
Іван Ермакоў паходзіў з сялянскай сям’і. У 1911 г. скончыў Полацкую настаўніцкую семінарыю. Выкладаў у Пушчанскім народным вучылішчы (Гарадоцкі павет). Удзельнік Першай сусветнай (як радавы) і грамадзянскай (камісар стралковага палка) войнаў. У 1918 г. уступіў у ВКП(б). З пачатку 1920-х гадоў знаходзіўся на службовых пасадах у розных партыйных і савецкіх установах. У 1925 г. жыў у Віцебску. З 1926 г. — загадчык Мазырскага акруговага аддзела народнай асветы. Актыўна ўключыўся ў беларусізацыю.

З 1928 г. па прапанове наркама асветы Антона Баліцкага прызначаны загадчыкам Мінскага акруговага аддзела народнай асветы. З восені 1930 г. па прапанове новага наркама асветы А. Платуна — рэктарам Гомельскага аграпедагагічнага інстытута. Са снежня 1931 г. выконваў абавязкі рэктара (потым рэктар) БДУ. З лютага 1935 г. — сакратар Шклоўскага райкама ВКП(б). З чэрвеня 1937 г. — намеснік старшыні Дзяржплана БССР.

11 жніўня 1938 г. Ермакоў быў арыштаваны за «ўдзел у нацыянал-фашысцкай арганізацыі і незаконнае захоўванне зброі» (потым высветлілася, што на нашэнне пісталета «браўнінг» Ермакоў як сакратар райкама меў права). 15 лістапада 1939 г. пасля разгляду справы ў ваеннай пракуратуры БССР, потым у трыбунале БВА, яна была вернута на даследаванне ў НКУС, а 30 снежня 1939 г. Ермакоў быў вызвалены пад падпіску аб нявыездзе.

У 1940 прызначаны рэктарам Мінскага педагагічнага інстытута. Удзельнік Другой сусветнай вайны (як і падчас грамадзянскай, быў камісарам). Пасля дэмабілізацыі — рэктар Аршанскага настаўніцкага інстытута. У красавіку 1953 г., амаль цалкам страціўшы зрок, выйшаў на пенсію. Асабовая справа Ермакова № 4330-с (спынена 11.1.1940) захоўваецца ў архіве КДБ Беларусі.

## Літаратура 
* * Яноўскі А., Зельскі А.* Гісторыя Беларускага дзяржаўнага універсітэта ў біяграфіях яго рэктараў. — Мн., 2001. — С. 37—46.
* Актыўныя змагары за новы лад жыцця // Памяць: Гіст.-дакум. хроніка Шклоўс. р-на. — Мн., 1998. — С. 91.

Катэгорыя:Педагогі Беларусі
Катэгорыя:Рэктары БДУ
Катэгорыя:Рэктары Гомельскага дзяржаўнага ўніверсітэта
Катэгорыя:Рэктары БДПУ імя Максіма Танка