Стрэльна

**Стрэ́льна** () — пасёлак у Расіі, муніцыпальнае ўтварэнне ў складзе Петрадварцовага раёна горада федэральнага значэння Санкт-Пецярбурга. Размешчаны на паўднёвым беразе Фінскага заліва, на рэках Стрэлка і Кікенка. Насельніцтва станам на 2015 год складае 13 632 чал.

Праз Стрэльну праходзіць Пецяргофская дарога, а маршрут трамвая № 36, які заканчваецца ў ёй — спадчына ўнікальнай транспартнай лініі АРАНЭЛ - першага ў Расійскай імперыі праекта прыгарадных электрацягнікоў, які павінен быў звязаць Стрэльну з Нарвскай заставай. Таксама праз пасёлак праходзіць участак Балтыйскай лініі Акцябрскай чыгункі, па якой ідуць у тым ліку і прыгарадныя цягнікі з прыпынкам на станцыі Стрэльна.

## Гісторыя 
Упершыню згадваецца ў Пісцовай кнізе Водскай пяціны 1500 года, як вёска *Стрелна на реце на Стрелне у моря* у Кіпенскім пагосце Капорскага павета.

Пасля Сталбоўскага міру гэтыя землі адышлі да Швецыі, і ў 1630-х у Стрэльне з'яўляецца баронская сядзіба шведскага палітыка Іагана Шутэ Страл на Хоф. У сядзібе была прыстань, вадзяны млын, сажалка, аранжарэя і невялікая дамавая царква.

Паселішча *Strelna* пазначана на карце Інгерманландыі А. І. Бергенгейма, складзенай паводле шведскіх матэрыялаў 1676 года.

У пачатку XVIII стагоддзя Пётр I задумаў стварыць тут загарадную рэзідэнцыю, «рускую Версалію». У пятроўскія часы створаны драўляны палац Пятра I (1711—1717), Вялікі (Канстанцінаўскі) палац (пачатак будаўніцтва — 1720), закладзены Стрэльнінскі (Канстанцінаўскі) парк (архітэктары Ж.-Б. Леблон і Н. Мікеці, плошча звыш 140 га). У 1722 годзе Пётр I падарыў палац сваёй дачкі Лізавеце. Роля загараднай рэзідэнцыі пераходзіць да Пецяргофа, а Стрэльне адводзіцца роля «падарожнай рэзідэнцыі», аднак да 1917 года яна належала імператарскай сям'і.

У канцы XVIII стагоддзя Стрэльна стала прыватным вялікакняжацкім уладаннем — у 1797 годзе Павел I падарыў яе свайму другому сыну — вялікаму князю Канстанціну Паўлавічу, дзякуючы чаму вялікі палац і парк атрымалі назву, якая захавалася дагэтуль.
Архітэктурная дамінанта комплексу — Канстанцінаўскі палац — пачаў будавацца па праекце Н.Мікеці ў 1720 годзе. У 1750-х гадах ён быў дабудаваны архітэктарам Б. Растрэлі, а пасля пажару 1803 года аднаўляўся са зменамі, унесенымі А. Н. Вараніхіным і Л. Рускам, абнаўляўся ў 1847—1851 гадах Х. П. Меерам, А. І. Штакеншнейдэрам і А. П. Бруловам.

З пачатку XIX ст. у наваколлях Стрэльны складваецца дачная мясцовасць. У 1830—40-я гг. у Стрэльне ўзнікае Арлоўскі парк (каля 19 га) з палацам і сядзібнымі пабудовамі.

Файл:План Стрельны, 1915.jpg|План Стрэльны, літаграфія М. Казлоўскай, 1915 год.
Выява:Strelna palace 02.jpg|Пуцявы палац Пятра I
Выява:Gornostaev AM Palace-in-Strelna 1847.jpg|Канстанцінаўскі палац у 1847 годзе.

У 1936 годзе насельніцтва пасёлка складала 13 800 чалавек. У пасёлку працаваў каніфольна-шкіпінаравы завод, Красназорскі агра-педтэхнікум і 3 школы.

У 1941—44 гг. падчас вайны пасёлак быў захоплены нямецкімі войскамі, якія развярнулі тут плацдарм для абстрэлу Ленінграда. Арлоўскі палац быў цалкам разбураны, пацярпелі ўсе пабудовы і паркі ансамбля. Стрэльна і Пецяргоф былі вызвалены Чырвонай арміяй у сераду 19 студзеня 1944 года.

У Канстанцінаўскім палацы пасля рэвалюцыі размяшчалася дзіцячая школа-калонія, санаторыя, у адноўленым пасле вайны будынку да 1991 года знаходзілася Арктычнае вучылішча, да 90-м гадам ён прыйшоў у запусценне.

Да 2003 года палац адноўлены як Дзяржаўны комплекс «Палац кангрэсаў».

## Насельніцтва 

ImageSize = width:400 height:300
PlotArea = left:40 right:40 top:20 bottom:20
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
Colors =
  id:gray1 value:gray(0.9)
DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:13800
ScaleMajor = unit:year increment:6500 start:0 gridcolor:gray1
PlotData =
  bar:1936 color:gray1 width:1
   from:0 till:13800 width:15 text:13&nbsp;800 textcolor:red fontsize:8px
  bar:2002 color:gray1 width:1
   from:0 till:12751 width:15 text:12&nbsp;751 textcolor:red fontsize:8px
  bar:2010 color:gray1 width:1
   from:0 till:12452 width:15 text:12&nbsp;452 textcolor:red fontsize:8px
  bar:2012 color:gray1 width:1
   from:0 till:12636 width:15  text:12&nbsp;636 textcolor:red fontsize:8px
  bar:2013 color:gray1 width:1
   from:0 till:13066 width:15  text:13&nbsp;066 textcolor:red fontsize:8px
  bar:2014 color:gray1 width:1
   from:0 till:13350 width:15  text:13&nbsp;350 textcolor:red fontsize:8px
  bar:2015 color:gray1 width:1
   from:0 till:13632 width:15  text:13&nbsp;632 textcolor:red fontsize:8px

## Славутасці 
[thumb|right|310px|Парк [Канстанцінаўскі палац|Канстанцінаўскага палаца]]

### Палацы 
* Канстанцінаўскі палац
* Львоўскі палац
* Арлоўскі палац
* Шляхавы палац Пятра I

### Паркі 
* Канстанцінаўскі парк
* Арлоўскі парк

## Спасылкі 
* Даведнік па Пецярбургу. Стрэльна 
* Стрэльна: славутасці 

Катэгорыя:Палацава-паркавыя ансамблі прыгарадаў Санкт-Пецярбурга
Катэгорыя:Населеныя пункты Санкт-Пецярбурга
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1500 годзе