open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Водла (Бераставіцкі раён)

**Во́дла** (), **Одла** — вёска ў Бераставіцкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Канюхоўскага сельсавета. Знаходзіцца за 36 км на паўночны захад ад Вялікай Бераставіцы, 37 км ад Гродна.

## Назва 
Гідронім Одла згадваецца ў 1540 годзе. Паводле К. Бугі, назва балцкага паходжання і за аналаг мае латышскі гідронім *Adula* (праз меркаваную старарускую форму *Odъla*)*.*

## Гісторыя 
У 1558 годзе згадваецца сяло Одла Граеўскага войтаўства воласці Квасоўскага двара Гродзенскай эканоміі. Мела 22 валокі зямлі, у тым ліку 6 валок стралецкіх, 14 машталерскіх. З канца XVI ст. шляхецкае ўладанне.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Канюхоўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Бераставіцкага раёна
Сарасекі

**Сарасе́кі** (, ) — вёска ў Бераставіцкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Канюхоўскага сельсавета.

## Назва 
Адсюль жа прозвішча Сарасек.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Канюхоўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Бераставіцкага раёна
Паплаўцы

**Папла́ўцы** (, ) — вёска ў Беларусі, у Бераставіцкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Малабераставіцкага сельсавета.

Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Бераставіцкага сельсавета.

## Геаграфія 
Знаходзіцца за 6 км у напрамку на захад ад гарадскога пасёлка Вялікая Бераставіца, за 64 км ад Гродна, за 18 км ад чыгуначнай станцыі Бераставіца, на рацэ Бераставічанка. Праз вёску пралягае аўтамабільная дарога .

## Насельніцтва 
* 2000 год — 238 жыхароў, 76 двароў.

## Памятныя мясціны 
* Помнік землякам, якія загінулі ў Вялікую Айчынную вайну.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Малабераставіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Бераставіцкага раёна
Дольны Уснар

**До́льны У́снар** (, ) — хутар у Бераставіцкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Канюхоўскага сельсавета.

Да 2013 года хутар уваходзіў у склад Макаравецкага сельсавета.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Канюхоўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Бераставіцкага раёна
Палежыно

**Палежыно́** (, ) — хутар у Бераставіцкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Бераставіцкага сельсавета.

Да 2013 года хутар уваходзілў у склад Пархімаўскага сельсавета.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Бераставіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Бераставіцкага раёна
Эймінаўцы

**Эймі́наўцы** (, ) — вёска ў Бераставіцкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Бераставіцкага сельсавета.

Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Пархімаўскага сельсавета.

## Назва 
Паблізу (Цыдзікі) у пачатку 19 ст. фіксавалася прозвішча Эймін. З Відзаў было Эйміновіч. Ёсць літоўскае *Eiminauskas*. Было двухасноўнае балцка-літоўскае імя *Ei-minas*.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Бераставіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Бераставіцкага раёна
Барыскі (Бераставіцкі раён)

**Барыскі́** (, ) — вёска ў Бераставіцкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Эйсмантаўскага сельсавета.

Да 23 сакавіка 1964 года вёска ўваходзіла ў склад Жукевіцкага сельсавета.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Эйсмантаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Бераставіцкага раёна
Пятроўцы (Бераставіцкі раён)

**Пятро́ўцы** (, ) — вёска ў Бераставіцкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Бераставіцкага сельсавета.

Да 11 лютага 1972 года вёска ўваходзіла ў склад Малабераставіцкага сельсавета, да 2013 года — у склад Пархімаўскага сельсавета (да 1973 года меў назву Данілкаўскі сельсавет).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Бераставіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Бераставіцкага раёна
Каенеўцы

**Кае́неўцы** (, ) — вёска ў Бераставіцкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Эйсмантаўскага сельсавета.

## Назва 
На польскай карце 1933 г. - *Kajoniowce* (Каянёўцы).

Паблізу фіксавалася прозвішча Каяноўскі (Індура). Было гервяцкае Каян.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Эйсмантаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Бераставіцкага раёна
Стары Дворац

**Стары́ Дво́рац** (, ) — аграгарадок у Бераставіцкім раёне Гродзенскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Бераставіцкага сельсавета.

## Геаграфія 
За 12 км на паўночны ўсход ад гарадскога пасёлка Вялікая Бераставіца, за 52 км ад Гродна, за 22 км ад чыгуначнай станцыі Бераставіца, на аўтамабільнай дарозе Ваўкавыск—Алекшыцы.

## Гісторыя 
Да 2013 года Стары Дворац уваходзіў у склад Пархімаўскага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 2001 год — 481 жыхар, 149 двароў.

## Памятныя мясціны 
* Помнік землякам, загінуўшым у Вялікую Айчынную вайну.

## Славутасці 
* Батанічны помнік прыроды мясцовага значэння «Старадаўняя паркавая сядзіба „Стары Палац“» (за 8,0 км на паўночны ўсход ад г. п. Вялікая Бераставіца, у а/г Стары Дворац).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Бераставіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Бераставіцкага раёна
Вялікія Эйсманты

**Вялі́кія Э́йсманты** (, ) — аграгарадок у Бераставіцкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Эйсмантаўскага сельсавета.

## Назва 
На польскай карце 1933 г. - *Эйсымонты*.

У Перапісе войска ВКЛ 1528 г. сярод горадзенскага баярства - шасцёра Эйсымонтавічаў (Пашко, Статко, Пятрок, Пракоп, Пятрашка, Мікалай). Каля Эйсмантаў на карце 1933 г. пазначаныя Петрашэвічы.

Тут сама паблізу (Адэльск) фіксавалася прозвішча Эйсымонт. Ёсць літоўскае *Eismantas*, ад двухасноўнага імя з асновамі *Eis-, Mant-**.*

## Насельніцтва 
* 829 жыхароў, 278 двароў (1996)

## Славутасці 
* Касцёл Найсвяцейшай Дзевы Марыі і Святога Яна Непамука (1843—1850 гады, мураваны) — 
* Надмагілле сясцёр Аляксандры Свечынай і Юзэфы Вайчынскай з Біспінгаў.
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Эйсмантаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Бераставіцкага раёна
Агароднікі (Роскі сельсавет)

**Агаро́днікі** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Роскага сельсавета.

Да 2 снежня 1961 года вёска ўваходзіла ў склад Дзятлавіцкага сельсавета, да 29 верасня 1972 года — у склад Рэплеўскага сельсавета, да 18 кастрычніка 2013 года — у склад Роскага пассавета.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Роскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Аляксандраўка (Ваўкавыскі сельсавет)

**Алякса́ндраўка** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Ваўкавыскага сельсавета.

23 чэрвеня 1980 года вёска перададзена з Ізабелінскага сельсавета ў Ваўкавыскі сельсавет.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Ваўкавыскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Бачанцы 1

**Ба́чанцы 1** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Ваўкавыскага сельсавета.

## Назва 
Тут сама фіксавалася ваўкавыскае прозвішча Бачэнскі. Было лідскае Бачэноўскі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Ваўкавыскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Колкі

Назву **Ко́лкі** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Брэсцкая вобласць:
** Колкі — былая вёска ў Столінскім раёне
* Гомельская вобласць:
** Колкі — вёска ў Петрыкаўскім раёне
* Гродзенская вобласць:
** Колкі — вёска ў Дзятлаўскім раёне
* Мінская вобласць:
** Колкі — вёска ў Барысаўскім раёне
** Колкі — вёска ў Клецкім раёне

## Гл. таксама 
* Колкы
* Калкі
Цыдзікі (Бераставіцкі раён)

**Цы́дзікі** (, ) — вёска ў Бераставіцкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Эйсмантаўскага сельсавета.

Да 23 сакавіка 1964 года вёска ўваходзіла ў склад Жукевіцкага сельсавета.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Эйсмантаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Бераставіцкага раёна
Кларэльвен

**Кларэльвен** (, ), або **Трусільэльв** () — рака ў Скандынавіі.

Выцякае з возера Руген на мяжы Швецыі і Нарвегіі, цячэ праз возера Фемун у Нарвегіі, ізноў перасякае мяжу са Швецыяй і ўпадае ў возера Венерн у Карльстадзе. Водная сістэма Венерн — Гёта, якая ўключае рэкі Кларэльвен, Гёта-Эльв і возера Венерн, з’яўляецца самай доўгай на Скандынаўскім паўвостраве — яе даўжыня складае 720 км. Да 1990-х гадоў выкарыстоўвалася для сплаву лесу.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Басейн Венерна
Катэгорыя:Рэкі Нарвегіі
Катэгорыя:Рэкі Швецыі
Гоцка-Сандзён

**Гоцка-Сандзён** () — востраў у Балтыйскім моры. Плошча — 36,54 км². Належыць Швецыі, уваходзіць у лен Готланд.

## Геаграфія 
Размешчаны ў 38 км на поўнач ад вострава Готланд, даўжыня каля 9 км, шырыня — 6 км. Частку тэрыторыі вострава займаюць пясчаныя пляжы.

З 1909 года частка, а з 1963 года ўвесь востраў і частка акваторыі сталі нацыянальным паркам, агульная плошча якога складае 44,90 км². Жывёльны свет на востраве небагаты — шэрыя цюлені, зайцы, рэдкія віды насякомых. З расліннасці пераважаюць хвоі; сустракаюцца асіна, ляшчына, дуб, рабіна, ціс, брэднік, бяроза, ядловец, некалькі відаў архідэй і інш.

У летнія месяцы арганізуюцца рэгулярныя экскурсіі на лодках з вострава Форэ і Нюнесхамна — найбліжэйшага населенага пункта на мацерыку.

## Спасылкі 
* Gotska Sandön National Park  from the Swedish Environmental Protection Agency 
* Gotska Sandön National Park  
* Svenolov Lindgren. Gotska Sandön 
* Gotska Sandön 

Катэгорыя:Астравы Швецыі
Катэгорыя:Астравы Балтыйскага мора
Катэгорыя:Готланд (лен)
Форэ

**Фо́рэ** (, готл. *Faroy*) — востраў у Балтыйскім моры, на поўначы шведскага лена Готланд. Насельніцтва станам на 2012 год складае 524 чалавекі. Размешчаны на поўнач ад Готланда, з якім звязаны паромнай пераправай (1,2 км). Плошча вострава складае 111,35 км², з якіх 9,7 км² займаюць балоты.

У часы халоднай вайны Форэ разам з горадам Форэсунд на поўначы Готланда быў ваеннай зонай, закрытай для замежнікаў. У нашыя дні на востраве адсутнічаюць пошта, паліцыя, бальніцы, банкі, дарожная сетка маларазвітая, нягледзячы на гэта ён вядомы як папулярны летні курорт і прыродны запаведнік, знакаміты сваімі «раўкарамі» — вапневымі адкладамі ў выглядзе скалаў.

На востраве доўгі час жыў і памёр знакаміты кінарэжысёр Інгмар Бергман. Краявіды вострава ён адлюстраваў адразу ў некалькіх сваіх фільмах.

## Галерэя 

File:Rauk faure.jpg|Скалы-раўкары на поўначы вострава.
File:Rauken.jpg|Раўкары на поўначы вострава.
File:Gotland-Fårö_Raukar-Gamlehamn.jpg|Раўкары на захадзе вострава.
File:Fårö_ferry.jpg|Паром праз праліў Форэ.
File:Gotland_Fårö-Fyr.jpg|Маяк Форэ 1847 г.
File:Gotland-Fårö-kyrka_01.jpg|Лютэранская царква.

## Спасылкі 
* Готландская турыстычная арганізацыя. Форэ 
* Артыкул пра Форэ ў шведскай энцыклапедыі Nordisk familjebok 

Катэгорыя:Астравы Балтыйскага мора
Катэгорыя:Астравы Швецыі
Катэгорыя:Готланд (лен)
Карпаўцы (Бераставіцкі раён)

**Ка́рпаўцы** (, ) — вёска ў Бераставіцкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Бераставіцкага сельсавета.

## Гісторыя 
Да 11 лютага 1972 года вёска ўваходзіла ў склад Малабераставіцкага сельсавета, да 2013 года — у склад Пархімаўскага сельсавета (да 1973 года меў назву Данілкаўскі сельсавет).

## Вядомыя асобы 
* Яўген Аляксандравіч Тамашчык (нар. 1933) — беларускі вучоны ў галіне хірургіі, рэфлексатэрапіі. Доктар медыцынскіх навук (1990), прафесар (1991).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Бераставіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Бераставіцкага раёна
Пархімаўцы

**Пархі́маўцы** (, ) — аграгарадок у Беларусі, у Бераставіцкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Бераставіцкага сельсавета.

Да 1973 года вёска ў складзе Данілкаўскага сельсавета, з 1973 года па 2013 год Пархімаўцы з’яўляліся цэнтрам Пархімаўскага сельсавета.

## Геаграфія 
Знаходзіцца за 7 км у напрамку на поўнач ад гарадскога пасёлка Вялікая Бераставіца, за 50 км ад Гродна, за 22 км ад чыгуначнай станцыі Бераставіца.

## Насельніцтва 
* 2000 год — 502 жыхары, 172 двары.

## Памятныя мясціны 
* Помнік землякам, якія загінулі ў Вялікую Айчынную вайну.

## Крыніцы 
## Літаратура 
*  — С. 147.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Бераставіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Бераставіцкага раёна
Окселёсунд

**Окселёсунд** () — горад у лене Сёдэрманланд у Швецыі, цэнтр аднайменнай камуны.
Размешчаны за 15 кіламетраў на паўднёвы ўсход ад цэнтра лена Нючэпінга на невялікім паўвостраве, які ўдаецца ў Балтыйскае мора.
Здаўна вядомы як порт. Станам на 2011 год насельніцтва горада налічвала 10870 жыхароў.

## Гісторыя 
Гавані Окселёсунда выкарыстоўваюцца больш 500 гадоў. Павелічэнне горнай вырабаткі ў XIX стагоддзі (напрыклад, *Бергслаген*), зрабіла Окселёсунд марскім транспартным вузлом. У 1873 годзе пачынае працаваць чыгунка.

У 1913 годзе ў Окселёсундзе пабудаваны металургічны завод, што паслужыла спрыяла росту населенага пункта.

Да 1950 годзе населены пункт стаў досыць развітым для таго, каб атрымаць статус горада. Такім чынам Окселёсунд стаў адным з апошніх населеных пунктаў, якія атрымалі статус горада ў Швецыі. Аднак у 1971 годзе Окселёсунд ізноў стаў толькі цэнтрам аднайменнай камуны без статусу горада, самай маленькай камуны ў краіне.

## Спорт 
У Окселёсундзе знаходзіцца стадыён Рамдален.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Населеныя пункты паводле алфавіта
Катэгорыя:Населеныя пункты Швецыі
Катэгорыя:Сёдэрманланд (лен)
Цячыў

**Цячыў** (; ) — горад у Закарпацкай вобласці Украіны. Размешчаны ў Мармарошскай катлавіне, на правым беразе Цісы, за 136 км на паўднёвы ўсход ад Ужгарада.

## Гісторыя 
* 1329: першыя згадкі ў гістарычных крыніцах.
* 1961: атрымаў статус горада.

## Насельніцтва 
Перапіс насельніцтва ў 1908 годзе сведчыць, што ў Цячыве было:

* грэка-каталікоў&nbsp;— 1758;
* рыма-каталікоў&nbsp;— 447;
* пратэстантаў&nbsp;— 1757;
* іўдзеяў&nbsp;— 591;
* лютэран&nbsp;— 7;
* праваслаўных&nbsp;— 0;

За нацыянальным складам у самому горадзе Цячыве запісаліся:
* украінцамі (русінамі)&nbsp;— каля 2000

Нацыянальны склад насельніцтва Цячыва за перапісам 2001 года:
* Украінцы&nbsp;— 73 %
* Венгры&nbsp;— 23 %

## Вядомыя людзі 
* Габар Іванавіч Вайда — украінскі савецкі футбаліст венгерскага паходжання

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Закарпацкай вобласці
Стэфан Георгэ

**Стэфан Георгэ** (, пры нараджэнні — Стэфан Антон Георгэ, 12 ліпеня 1868, Бюдэсгайм, цяпер частка горада Бінген-на-Рэйне — 4 снежня 1933, Мінусіа каля Лакарна) — нямецкі паэт.

Адзін з вядучых прадстаўнікоў нямецкага сімвалізму. У 1892—1919 гг. выдаваў заснаваны ім элітарны часопіс «Лісткі мастацтва» (Blätter für die Kunst), вакол якога гуртаваліся паэты і вучоныя (т. зв. «George-Kreis»). Аўтар зборнікаў вершаў «Гімны» (1890), «Паломніцтвы» (1891), «Кнігі пастухоўскіх і хвалебных вершаў, паданняў і песень» (1895), «Дыван жыцця і песні пра сон і смерць з пралогам» (1905), «Сёмае кола» (1907), «Зорка саюзу» (1914), «Вайна» (1917), «Тры напевы» (1921) і інш. У сваёй творчасці арыентаваўся на самапаглыбленасць мастака і самадастатковасць мастацтва, незалежнага ад рэчаіснасці. Некаторыя матывы ў позняй творчасці Георгэ (зб. «Новае царства», 1928) былі выкарыстаны нямецкімі нацысцкімі ідэолагамі. Але паэт, адмаўляючы фашызм, эмігрыраваў у Швейцарыію, дзе і памёр у выгнанні. 

## Літаратура 
* Георге Стэфан. 

## Спасылкі 
* Concise overview

Катэгорыя:Нямецкамоўныя паэты
Катэгорыя:Сімвалісты
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Рэйнланд-Пфальцы
Тэрарыстычны акт у Кізляры

**Тэракт у горадзе Кізля́р** — напад баевікоў пад кіраўніцтвам Салмана Радуева на дагестанскі горад Кізляр 9 студзеня 1996 года. Падзея Першай чачэнскай вайны.

## Падзеі 
У канцы 1995 года Аслан Масхадаў, які камандаваў штабам баевікоў, загадаў разгарнуць больш актыўныя баявыя дзеянні. Аб’яднанаму атраду Атгерыева, Ісрапілава і Радуева (300-350 чалавек) было загадана атакаваць размяшчэнне частак федэральных сіл у Кізляры — верталётную базу і воінскую часць унутраных войск.

Атака, распачатая раніцай 9 студзеня 1996 года і пацярпела няўдачу — сілавікам удалося адбіць напад. І тады тэрарысты пачалі дзейнічаць па «запасным варыянце» — была захоплена гарадская лякарня, у якую сталі зганяць мясцовых жыхароў (каля 3000 чалавек), каб яны сталі закладнікамі. Тэрарысты запатрабавалі бесперашкодна выпусціць іх на тэрыторыю Чачні, якую не кантралявалі федэральныя сілы.

З тэрарыстамі ўступілі ў перамовы ўлады Дагестана — 10 студзеня раніцай тэрарысты вызвалілі большую частку закладнікаў, астатніх Радуеў абяцаў адпусціць на чачэна-дагестанскай мяжы. Баевікам падалі аўтобусы і машыны для ад’езду ў Чачню і дадзены гарантыі бяспекі на час руху калоны па дагестанскай тэрыторыі.

Калі баевікі і закладнікі дабраліся да адміністрацыйнай мяжы ў раёне населенага пункта Першамайскае на шляху калоны быў нанесены папераджальны агнявы ўдар — тэрарыстам далі зразумець, што проста так і іх не выпусцяць. Тады тэрарысты адышлі ў сяло Першамайскае і занялі там абарону.

Перамовы працягваліся пяць дзён. Удалося дабіцца вызвалення ўсіх жанчын і дзяцей. За гэты час баевікі змаглі пабудаваць абарончыя ўмацаванні. Закладнікаў прымушалі капаць акопы, частку з іх, нягледзячы на ​​халодныя ночы, спецыяльна пакінулі ў аўтобусах, каб прадухіліць абстрэлы пазіцый тэрарыстаў.

14 студзеня бандыты, ад якіх чакалі капітуляцыі, расстралялі двух старэйшын і шэсць раней захопленых міліцыянтаў. 15 студзеня пачалася аперацыя па знішчэнні Радуева і вызваленні заложнікаў. Агнявая падрыхтоўка праводзілася сіламі зборнай групоўкі спецпадраздзяленняў «Альфа», «Віцязь», «Русь», «Вега» (былы «Вымпел») і інш.

На працягу 15—17 студзеня падраздзяленні ФСБ і МУС штурмавалі сяло Першамайскае, але прарваць лінію абароны баевікоў не змаглі. Толькі 18 студзеня а 15 гадзіне федэральныя сілы авалодалі Першамайскім. Было вызвалена каля 90 заложнікаў.

Агульныя страты вайскоўцаў, супрацоўнікаў МУС і мірных жыхароў падчас рэйду Радуева склалі 78 чалавек забітымі, яшчэ некалькі сотняў атрымалі раненні. Бандыты агульна страцілі забітымі 153 чалавекі, яшчэ 30 патрапілі ў палон.

Але ўсё роўна гэта быў правал — Радуеў з рэшткамі свайго атрада змог адысці. Дзяржаўная Дума амніставала тых тэрарыстаў, хто выжыў, пасля чаго іх абмянялі на міліцыянтаў, якія заставаліся ў палоне.

## Крыніцы 
## Гл. таксама 
* Тэрарыстычны акт у Будзёнаўску

Катэгорыя:Першая чачэнская вайна
Катэгорыя:Студзень 1996 года
Катэгорыя:1996 год у Расіі
Катэгорыя:Падзеі 9 студзеня
Генцкае прымірэнне

thumb|250px|Правінцыі, якія заключылі пагадненне, пазначаны зялёным колерам
[250px|thumb|[Алегорыя Адрыяна ван дэ Венэ, якая адлюстроўвае Генцкае прымірэнне]]

**Ге́нцкае прымірэ́нне** () — пагадненне паміж паўночнымі і паўднёвымі правінцыямі Нідэрландаў падчас Нідэрландскай рэвалюцыі XVI стагоддзя, якое было заключана 8 лістапада 1576 года ў Генце.

Паўстанне супраць іспанскага валадарства, успыхнуўшы ў 1572 годзе на поўначы Нідэрландаў, у верасні 1576 года распаўсюдзілася на паўднёвыя правінцыі краіны ў выніку мецяжу іспанскіх наймітаў, што прывяло да разабавання Антверпена 4 лістапада таго ж года.

«Генцкае прымірэнне» прадугледжвала:
* сумесную барацьбу паўночных і паўднёвых правінцый супраць іспанскай арміі наймітаў у Нідэрландах;
* усеагульную амністыю ўдзельнікам руху;
* захаванне каталіцтва на Поўдні і кальвінізму на Поўначы краіны;
* адмену распараджэнняў і канфіскацый, праведзеных герцагам Альбам, а таксама законаў супраць ератыкаў.
Уладанні каталіцкай царквы і вярхоўная ўлада караля Філіпа II прызнаваліся недатыкальнымі. Генцкае прымірэнне ўяўляла сабой спробу кампрамісу рэвалюцыйнай буржуазіі і кальвінісцкага дваранства паўночных правінцый з каталіцкім дваранствам і кансерватыўным бюргерствам паўднёвых правінцый, якія пайшлі на гэта пад ціскам рэвалюцыйнага патрыятычнага руху народных мас. Мэтай кампрамісу было захаваць адзінства Нідэрландаў на аснове захавання іспанскай каралеўскай улады, але пры некаторых саступках з яе боку. Ён не вырашаў карэнных сацыяльна-палітычных супярэчнасцей, якія ўзніклі падчас рэвалюцыі. Са стварэннем контррэвалюцыйнай Араскай уніі ў валонскіх правінцыях і рэвалюцыйнай Утрэхцкай уніі ў 1579 годзе пагадненне фактычна страціла сілу.

## Літаратура 
* Генцкае прымірэнне. 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Нідэрландская рэвалюцыя
Катэгорыя:Міжнародныя дагаворы Нідэрландаў
Катэгорыя:Міжнародныя дагаворы XVI стагоддзя
Катэгорыя:1576
Катэгорыя:Дагаворы паводле алфавіта
Рэтыйскія Альпы

**Рэтыйскія Альпы** () — цэнтральная частка Усходніх Альпаў у Італіі, Швейцарыі і Аўстрыі, паміж пераваламі Шплюген і Рэзія.

Даўжыня горнага ланцуга складае звыш 90 км. У Рэтыйскія Альпы часта ўключацца 3 ізаляваныя масівы: Ортлер, Адамела і Берніна. Найвышэйшы пункт — гара Берніна (4049 м).

Рэтыйскія Альпы складзены даламітамі і вапнякамі. Рэльеф — горна-ледавіковы. Шырока развіты горналыжны турызм і альпінізм.

## Спасылкі 
* Peakware.com 
* Summitpost.org

Катэгорыя:Альпы
Катэгорыя:Горы Аўстрыі
Катэгорыя:Горы Італіі
Катэгорыя:Горы Швейцарыі
Слітэ

**Слі́тэ** () — населены пункт () на шведскім востраве Готланд. Трэці паводле насельніцтва населены пункт вострава. Размяшчаецца на ўсходнім узбярэжжы Готланда прыкладна за 35 кіламетраў на паўночны ўсход ад астраўной сталіцы Вісбю.

Вядомы цэментам, што вырабляецца на мясцовым заводзе Cementa, які кантралюецца канцэрнам HeidelbergCement.

## Славутасці 
* Сад-музей каменных груд і печаў для абпалу вапняка

## Спасылкі 

Катэгорыя:Готланд (востраў)
Брэст-Літоўская чыгунка

**Брэст-Літо́ўская чыгу́нка** — сетка чыгуначных ліній ў 1939—1951 гадах, якая звязвала БССР з Заходняй Еўропай, Літвой і Украінай і абслугоўвала Баранавіцкую, Брэсцкую, Гродзенскую, Маладзечанскую, Палескую і Пінскую вобласці. Уключала такія чыгуначныя лініі, як Высока-Літоўск — Ковель, Брэст — Жыткавічы, Баранавічы — Слуцк, Брэст — Негарэлае, Гродна — Ліда — Маладзечна, Андрэевічы — Баранавічы, Стасілаў — Баранавічы — Лунінец і іншыя. Агульная даўжыня чыгуначных ліній станам на 1950 год складала 1145 кіламетраў і 600 кіламетраў вузкакалейных ліній. Упраўленне чыгункі размяшчалася ў Баранавічах. Друкаваны орган з 1940 года — газета «Сталинский маршрут». У 1951 годзе аб’яднана з Мінскім аддзяленнем Заходняй чыгункі ў Мінскую чыгунку.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Гістарычныя чыгункі Беларусі
Катэгорыя:Чыгункі Беларусі
Катэгорыя:Мінскае аддзяленне Беларускай чыгункі
Іршава

**Іршава** ( , ) — горад у Закарпацкай вобласці Украіны. Цэнтр Іршаўскага раёна. Размешчаны ў перадгор’і Карпат, на абодвух берагах ракі Іршавы (прытока Боржава), з усіх бакоў акружана гарамі, узвышшамі і лясамі. Мае значную шчыльнасць насельніцтва.

## Гісторыя 
Першая пісьмовая згадка Іршавы датавана 1341 годам, калі горадам і ваколіцамі валодалі феадалы Ілашваі, у 1460 годзе яны атрымалі на гэтыя землі грамату ад венгерскага караля. Венгерскія крыніцы звязваюць сямейства Ілашваеў з кіеўскім князямі і называюць іх «русінскімі князямі». Ад дынастыі Ілашваі і пайшла назва Ілашва, якая паступова перайшла ў Іршава. Яшчэ адна версія паходжання назвы Іршава — ад рэчкі Іржава (тым часам яна была колеру жыта, адсюль і назва). Зараз гэтая рэчка завецца Іршавай (). У вайну 1703—1711 гадоў ваколіцы Іршавы былі адным з раёнаў баявых дзеянняў пад камандаваннем Ферэнца II Ракацы, у паўстанцкім атрадзе ваявала каля 100 жыхароў паселішча. У 1921 годзе ў Іршаве знаходзіўся акруговы камітэт кампартыі Чэхаславакіі. У гады нацысцкай акупацыі ў ваколіцах Іршавы дзейнічаў партызанскі атрад Дзьюлы Урсты — Івана Прышчэпы. У 1980 годзе Іршава атрымала статус горада раённага падпарадкавання.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Закарпацкай вобласці
Дыега дэ Нікуэса

**Дые́га дэ Нікуэ́са ** (;  — ) — іспанскі мараплавец, даследчык заходняга ўзбярэжжа Карыбскага мора.

Нарадзіўся ў Андалусіі ў высакароднай сям'і, якая атрымала вядомасць падчас Рэканкісты. У 1506 г. узначальваў экспедыцыю на карыбскае ўзбярэжжа сучаснай Коста-Рыкі для даследавання магчымасці адшукаць праход да Ціхага акіяна. Аднак з-за эпідэмій і сутыкненняў з індзейцамі быў вымушаны вярнуцца ў Санта-Дамінга.

У 1508 г. быў прызначаны губернатарам часткі карыбскага ўзбярэжжа сучасных Коста-Рыкі, Нікарагуа і Панамы. Разглядаўся як галоўны канкурэнт больш вопытнага Алонса дэ Ахеды. У 1509 г. узначаліў экспедыцыю на 5 вялікіх караблях, што ўмяшчалі болей за 500 маракоў і канкістадораў. Заснаваў некалькі паселішчаў у Цэнтральнай Амерыцы. У 1511 г. падчас канфлікта з Васкам Нуньесам дэ Бальбоа быў зрынуты канкістадорамі з пасады губернатара і адплыў за дапамогай у Санта-Дамінга, але туды не трапіў. Ён і яго каманда лічацца загінулымі ў моры.

## Спасылкі 
* Diego de Nicuesa

Нікуэса
Нікуэса
Брэмергафен

**Брэ́мергафен** ( ,  — «брэменская гавань») — горад на паўночным захадзе Германіі. Аванпорт г. Брэмен пры ўпадзенні р. Везер у Паўночнае мора. Адзін з галоўных пасажырскіх і рыбалоўных партоў краіны. Разам з Брэменам, які размешчаны за 60 кіламетраў ад яго, утварае зямлю Вольны ганзейскі горад Брэмен. Насельніцтва Брэмергафена станам на лістапад 2014 года склала 109 735 чалавека. 

Сярод славутасцяў горада вылучаюцца Марскі арсенал і музеі.

## Геаграфія 
Горад размешчаны на правым (усходнім) беразе ракі Везер, у багністай мясцовасці, якая атачае яе эстуарый.

## Гісторыя 
thumb|злева|Брэмергафен у 1849 годзе
Паселішчы на тэрыторыі цяперашняга Брэмергафена ўзніклі шмат стагоддзяў назад, але сам горад быў заснаваны ў 1827 годзе. З-за заносу Везера пяском Брэмен купіў участак зямлі ў вусці Везера, які быў перададзены 1 мая 1827 года і названы Брэмергафен.

Да 1830 годзе была пабудавана Старая Гавань (*der Alte Hafen*). У 1847—1852 гадах узнікла Новая Гавань (*der Neue Hafen*). У 1854 годзе Брэмергафен ператварыўся ў самы вялікі эмігранцкі порт у Еўропе. У 1873—1876 гадах — порт Кайзергафен I (*Kaiserhafen I*), у 1897 годзе быў пабудаваны шлюз Кайзершлёйзэ (*Kaiserschleuse*) і ў 1907—1909 порты Кайзергафен II і III.

У 1857 годзе было заснавана параходства *Norddeutsche Lloyd*, якое стала не толькі самым вялікім параходствам у Брэмене, але і ў свеце. Аж да заканчэння Першай сусветнай вайны Брэмергафен актыўна выкарыстоўваўся ваенна-марскім флотам Германіі ў якасці часавай базы.

У 1939 годзе ў Брэмергафене быў спушчаны на ваду пабудаваны на верфі «Шыхау» грузапасажырскі цеплаход «Марс», у канцы 1940-х гадоў які стаў знакамітым савецкім НДС «Віцязь».

## Насельніцтва 
## Эканоміка 
Праз Брэмергафен адбываецца ўвоз жалезнай руды, маецца кантэйнерны тэрмінал. Развіта суднабудаванне і суднарамонт, электра-тэхнічная і хімічная прамысловасць, а таксама рыбаперапрацоўка.

## Рэгіянальныя рухі 
Большая частка даходаў ад Брэмергафенскага порта ідзе ў бюджэт зямлі Брэмен, гэта значыць, фактычна, пакідае горад. Таму ў горадзе існуюць розныя грамадскія рухі, якія выступаюць за змяненне сучаснага статусу горада — за выхад з зямлі Брэмен. Большасць гэтых рухаў выступае за стварэнне асобнай зямлі Брэмергафен. Некаторыя рухі змагаюцца за ўваходжанне Брэмергафена ў склад зямлі Ніжняя Саксонія. Варта падкрэсліць, што цяперашняя сітуацыя, калі «Брэмергафен корміць Брэмен», не задавольвае пераважную большасць жыхароў горада. Таму рэгіянальныя сепаратысцкія рухі становяцца ўсё больш моцнымі год ад года.

## Гарады-пабрацімы 
## Галерэя 

Выява:Blick vom Radarfunkturm2.JPG|Краявід Брэмергафена
Файл:Überseehafen3-Bremerhaven.JPG|Порт 
Выява:Skyline bremerhaven uf1.jpg|Skyline

## Літаратура 
* Брэмергафен. 
* 

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт горада Брэмергафен
* Актуальная статыстыка па зямлі Брэмен 

Катэгорыя:Гарады зямлі Брэмен

Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1827 годзе
ФК Од

**«Од»** () — нарвежскі футбольны клуб з горада Шыен, які выступае ў Элітэсерыен. Хатнія матчы праводзіць на «Скагерак Арэне».

## Гісторыя 
Клуб заснаваны 31 сакавіка 1894 года.

## Дасягненні 
### Нарвегія 
* **Чэмпіянат Нарвегіі:** 
:: **Чэмпіён (0)**: 
:: **2-е месца (2)**: 1950/51, 1956/57

* **Кубак Нарвегіі:**
:: **Пераможца (12)**: 1903, 1904, 1905, 1906, 1913, 1915, 1919, 1922, 1924, 1926, 1931, 2000
:: **Фіналіст (9)**: 1902, 1908, 1909, 1910, 1921, 1937, 1960, 2002, 2014

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

Од
Клайд Уільям Томба

**Клайд Уільям Томба** (; , Стрытар, Ілінойс — , Лас-Крусес, Нью-Мексіка) — амерыканскі астраном, які адкрыў малую планету Плутон у 1930 годзе і шэраг астэроідаў.

## Біяграфія 
У канцы 1928 года дырэктар Лоўэлаўскай абсерваторыі доктар Слайфер (1875—1969) даслаў Клайду ліст з запрашэннем на працу. Ён быў залічаны ў штат у якасці лабаранта-фатографа.

У пачатку красавіка 1929 года, Клайд, з дапамогай 13-дзюймовага астрографа, прыступіў да фатаграфавання зорак у сузор’і Блізнят, дзе па вылічэннях Лоўэла павінна была знаходзіцца «Планета Ікс». Для пошуку невядомай планеты параўноўваў здымкі аднаго і таго ж участка неба з інтэрвалам 2-3 ночы на блінк-кампаратары.

Клайд пры выкананні гэтай праграмы адкрыў новую камету, сотні новых астэроідаў, шмат пераменных зорак; правёў даследаванне па прасторавым размеркаванні галактык.

18 лютага 1930 года, аналізуючы фотапласцінкі, Клайд адкрыў Плутон. У 1932 Клайд Томба паступіў у Канзаскі ўніверсітэт, які скончыў у 1936. Працягваў працаваць у Лоўэлаўскай абсерваторыі да 1943 года. У 1943—1945 гадах выкладаў у Арызонскім каледжы ў Флагстафе, у 1945—1946 — у Каліфарнійскім універсітэце ў Лос-Анджэлесе.

З 1946 года працаваў у Абердзінскай балістычнай лабараторыі ў Лас-Крусес (штат Нью-Мексіка), з 1955 — таксама ва ўніверсітэце штата Нью-Мексіка (з 1965 — прафесар, з 1973 — ганаровы прафесар).

Катэгорыя:Астраномы ЗША
Катэгорыя:Астраномы XX стагоддзя
Пэрэчын

**Пэрэчын** (, , , , ) — горад у Закарпацкай вобласці Украіны. Цэнтр аднайменнага раёна.

Горад складаецца з 41 вуліцы, 2 плошчаў, 6 завулкаў. Насельніцтва каля 6500 чалавек, якія пражываюць на тэрыторыі 7,45 км². Гэта ў асноўным украінцы, акрамя іх яшчэ пражываюць рускія, славакі, венгры, немцы, італьянцы, цыганы і інш.

У раённым цэнтры засяроджана асноўная інфраструктура Пэрэчыншчыны. Тут дзейнічаюць больш за паўтара дзясяткі прадпрыемстваў, філіялы 5 банкаў, 2 крэдытныя саюзы, развітая гандлёвая сетка, шэраг устаноў бытавога абслугоўвання насельніцтва.

## Клімат 
Пэрэчын — горад з кліматам мяккім, умерана кантынентальным з празмерна дастатковым увільгатненнем, няўстойлівай вясной, няжаркім летам, цёплай восенню і мяккай зімой.

## Гісторыя 
Задакументаваная гісторыя Пэрэчына пачынаецца ў XIII ст. Упершыню ў 1399 годзе Пэрэчын згадваецца як населены пункт, які ўваходзіць у склад Ужгарадскай дамініі Другетаў.

У XVI—XVII ст. Пэрэчын у складзе Ужанскай жупы ўваходзіў у імперыю Габсбургаў. У другой палове XIX ст. гарадок, як і ўсё гістарычнае Закарпацце, уваходзіў у склад Аўстра-Венгрыі; у пачатку XX ст. стаў цэнтрам Бэрэжанскай акругі (павета) у складзе Ужанской жупы. З 1919 па 1939 гады — у складзе Чэхаславакіі. На працягу 1939—1944 гадоў знаходзіўся пад акупацыйным рэжымам фашысцкай Венгрыі.
З кастрычніка 1944 года па чэрвень 1945 года — у складзе дзяржаўнага ўтварэння Закарпацкая Украіна. У далейшым Пэрэчын, як і ўсе Закарпацкія зямлі, да 1991 года ўваходзіў ва Украінскую ССР у складзе СССР. З 1991 года ў складзе незалежнай Украіны.

На працягу XIX ст. паселішчы карысталася гербам: поле герба расколатае; у верхняй частцы — каменная царква, абсаджаная па баках дрэвамі; у ніжняй частцы — селянін выпальвае ў печы вапну. Герб фігураваў на пячатках, датаваных 1823 і 1877 гг.

## Насельніцтва 
## Галерэя 

file:Perecseny (Perechyn),synagogue.jpg|Сінагога ў Пэрэчыне
file:Perechyn (Perecseny), synagogue -01.jpg|Будынак сінагогі зараз
Файл:F Feketa.jpg|Помнік поштальёну Фёдару Фякеце ў горадзе

Катэгорыя:Гарады Закарпацкай вобласці
Грыбачы

**Грыбачы** — тапонім.

## Віцебская вобласць 
* Грыбачы (Гарадоцкі раён)
* Грыбачы (станцыя)

## Магілёўская вобласць 
* Грыбачы (Магілёўскі раён)
Карсакі

Назву **Карсакі́** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць
** Карсакі — вёска ў Гарадоцкім раёне
* Гродзенская вобласць
** Карсакі — вёска ў Шчучынскім раёне
Латыгаль

Назву **Латы́галь** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Латыгаль — вёска ў Глыбоцкім раёне
** Латыгаль — вёска ў Сенненскім раёне
* Мінская вобласць:
** Латыгаль — вёска ў Вілейскім раёне
Ракава

**Ракава** — жаночая форма прозвішча *Ракаў*, тапонім.

## Прозвішча 
* Алена Якаўлеўна Ракава (нар. 1926) — беларускі музыказнавец.
* Любоў Васілеўна Ракава — беларускі этнограф

## Тапонім 
* Ракава — вёска ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці Беларусі.

## Гл. таксама 
* Ракаў (значэнні)
Акрафобія

а ў Таронта]]
**Акрафо́бія** — неадчэпны страх вышыні. Назва паходзіць ад  («верхні») і  («страх»).

Пры знаходжанні на вышыні ў чалавека, які пакутуе на акрафобію назіраецца млоснасць і галавакружэнне.

Галавакружэнне на вялікай вышыні з'яўляецца звычайнай фізіялагічнай рэакцыяй. У акрафобаў яно развіваецца ў фобію і ўзнікае страх нават невялікай вышыні і пры адсутнасці рызыкі падзення.

Акрафобія адносіцца да катэгорыі фобій, якія звязаны з дыскамфортам прасторы і руху. Яна мае агульныя з гэтай катэгорыяй метады лячэння.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Спецыфічныя фобіі
ДП-1

**ДП-1** — аднавагонны дызельны цягнік, сумесны праект ААТ «Кіруючая кампанія холдынгу „Белкамунмаш“» з польскай холдынгавай кампаніяй PESA Bydgoszcz SA пры ўдзеле ААТ «Мінскі вагонарамонтны завод». Ініцыятарам праекту стала Беларуская чыгунка.

Цягнік спраектаваны па прынцыпе рэйкавага аўтобуса. Гэта аднавагонны дызельны цягнік, які рухаецца пры дапамозе ўласнага рухавіка, без выкарыстання лакаматыва.

## Ход рэалізацыі 
23 снежня 2011 г. у Мінск прыбыў першы машынакамплект дызельнага цягніка ДП-1..

## Абсталяванне 
У салоне ўсталяваны мяккія крэслы, кандыцыянер, прыбіральня вакуумнага тыпу. У кабіне машыніста ўсталяваны халадзільнік, мікрахвалевая печ і воданагравальнік.

Цягнік абсталяваны знешнімі і ўнутранымі відэакамерамі, якія дазваляюць машыністу назіраць за абстаноўкай вакол цягніка і ў салоне.

## Тэхнічныя характарыстыкі 
ДП-1 прызначаны для эксплуатацыі на пуцях з шырынёй каляі 1520 мм. Даўжыня цягніка — 27,5 м, эксплуатацыйная хуткасць — 120 км/г, далёкасць ходу — 1000 км. Колькасць месцаў для сядзення — 91, агульная колькасць месцаў — 171. Разліковы тэрмін службы — 40 гадоў.

## Спасылкі 
*
*
Катэгорыя:Цягнікі Беларускай чыгункі
Катэгорыя:Дызель-цягнікі Беларусі
Катэгорыя:Аўтаматрысы
Дзевалтва

**Дзевалтва**, **Дзяволтва** — усходнебалцкая зямля. У Іпацьеўскім летапісе пры пераліку літоўскіх князёў, што заключылі дагавор 1219 з Уладзіміра-Валынскім княствам, на апошнім месцы названы «князи из Дяволтвы»: Юдзькі, Пукеік, Бікшы, Лікіік. Два апошніх упамінаюцца і ў акце Міндоўга 1260, якім ён перадае, у выпадку адсутнасці ў яго спадкаемцаў, сваё каралеўства Тэўтонскаму ордэну (дакумент прызнаецца даследчыкамі фальсіфікатам). У Іпацьеўскім летапісе (Іпацьеўскі спіс) адзначана, што Войшалк з дапамогай валынскіх князёў Шварна і Васількі, помсцячы сваім ворагам, захапіў іх гарады «во Дявелътве и в Нальщанехъ» (1264). Відаць, да канца ХІІІ ст. Дзевалтва як асобная зямля са сваёй палітычнай арганізацыяй перастала існаваць і была падпарадкавана непасрэдна вялікім князям літоўскім. Гістарычныя крыніцы не захавалі пэўнай інфармацыі пра межы Дзевалтвы. Згодна з гістарычнай традыцыяй, захаванай, у прыватнасці, у хроніцы Мацея Стрыйкоўскага, Дзевалтва прывязвалася да р. Швянтойі. Гісторык Генрык Лаўмянскі лакалізаваў Дзевалтву ў верхнім цячэнні р. Швянтойі і басейне р. Шырвінты (1932), дзе пазней быў Вількамірскі павет (аднак яго тэрыторыя была шырэйшая). Уладзімір Пашута меркаваў, што Дзевалтва ляжала ў міжрэччы Нявяжы і Швянтойі (1956) або на ўсход ад Швянтойі (1959). Г.Забела і Т.Баранаўскас на аснове археалагічных даных лічаць, што Дзевалтва ахоплівала заходнюю частку сучаснага Маля́цкага раёна, паўднёвай часткі Анікшчайскага раёна, усходнюю частку Укмергскага раёна (каля 2 тыс. км2), уваходзіла ў паўночна-ўсходнюю частку арэала культуры ўсходнелітоўскіх курганоў; падзялялася як мінімум на 8 валасцей.

## Літаратура 
* Zabiela G., Baranauskas T. Deltuvos žemė // Lietuvos istorijos metraštis, 1995 metai. Vilnius, 1996.
* http://vkl.by/articles/836
Катэгорыя:Гісторыя Беларусі
Дзмітрый Фёдаравіч Сапега

**Дзмі́трый Сапе́га** (каля 1528, Трокі — , Боркі) — дваранін каралеўскі (зг. 1556),  берасцейскі.

Унук Багдана, сын Фёдара, брат Багдана.

Жыў у Борках . Узвёў замак у Сянне.

У 1556 годзе быў дваранінам каралеўскім. У 1557—1566 гадах займаўся валочнай памерай на Падляшшы, у ваколіцах Бярэсця і ў іншых рэгіёнах Вялікага Княства Літоўскага. У 1571 годзе займаўся абмерам лясоў.

З жонкай Аляксандрай Трызнянкай меў двух дзяцей.

Дзмітрый Фёдаравіч
Катэгорыя:Падстаросты берасцейскія
Млоснасць

**Млоснасць** — цяжкае адчуванне ў падуздушнай вобласці і глотцы, якое нярэдка папярэднічае рвоце. Узнікае пры дыетычных памылках, атручваннях, захворваннях органаў брушной поласці, цэнтральнай нервовай сістэмы, пры цяжарнасці, укалыхванні і да т. п. Пры некаторых захворваннях, якія суправаджаюцца стратай вагі (рак, СНІД), млоснасць можа быць пастаяннай і, такім чынам, пагражаць жыцці хворага.

Вобласць медыцыны, якая вывучае млоснасць і рвоту, называецца эметалогія.

## Апісанне сімптому 
Пры млоснасці тонус страўніка зніжаны, перыстальтыка або адсутнічае, або моцна запаволена. У той жа час тонус дванаццаціперснай кішкі і праксімальных аддзелаў худой кішкі павялічваецца, адбываюцца дуадэнагастральныя рэфлюксы.

Пры пазывах на рвоту падчас удыху пры закрытым роце адзначаецца сутаргавае скарачэнне дыхальных мышцаў і дыяфрагмы, а падчас выдыху — пярэдняй брушной сценкі. Пры гэтым тонус антральнага аддзела страўніка павялічваецца, а цела і кардыяльнага аддзела — памяншаецца.

## Этыялогія 
Прычыны, якія могуць прывесці да развіцця данага сімптому, разнастайныя, да найбольш распаўсюджаных адносяцца захворванні страўнікава-кішачнага тракта, атручванні, розныя інтаксікацыі, марская хвароба.

Ранішняя млоснасць можа быць адной з першых прыкмет цяжарнасці. Развіццё млоснасці падчас цяжарнасці з'яўляецца адным з сімптомаў ранняга гестозу — таксікозу цяжарных. Звычайна млоснасць праходзіць да канца першага трыместра цяжарнасці.

## Лячэнне 
Лячэнне захворвання праводзіцца як патагенетычнае, калі ліквідуецца прычына млоснасці, так і сімптаматычнае, калі ліквідуецца толькі сам сімптом.

Для сімптаматычнай тэрапіі ўжываюцца:
* Бензадыіязепіны (дыязепам, ларазепам)
* Фенатыязіны
* Блакатары М-халінарэцэптараў
* Селектыўныя антаганісты 5-гідраксітрыптамінавых (сератанінавых) рэцэптараў
* Блакатары Н1-рэцэптараў
* Пракінэтыкі (метаклапрамід)
* Дамперыдон

Прыкладам патагенетычнай тэрапіі з'яўляецца лячэнне млоснасці, выкліканай атручваннем, пры гэтым рэкамендуюць прыём унутр адсарбавальных рэчываў: актываваны вугаль.

## Літаратура 
* *Полушкина Н. Н.* Диагностический справочник гастроэнтеролога. М.: — АСТ, 2007, ISBN 978-5-17-039782-2, c. 226—233.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Сімптомы гастраэнтэралагічных захворванняў
Катэгорыя:Эметалогія
Лінава

**Лі́нава** (, ) — аграгарадок у Пружанскім раёне Брэсцкай вобласці. Адміністрацыйны цэнтр Лінаўскага сельсавета.

## Назва 
Ёсць вёска Линове ў Сумскай вобласці, Линово ў Пскоўскай, Линовиця ў Чарнігаўскай.

У гэтым рэгіёне фіксавалася косаўскае прозвішча Лін, было далейшае слонімскае Ліноўскі. Засведчанае віленскае Лінэйка. Ёсць літоўскія *Linas, Linionis*, латышскія *Lins,* *Līnis*. Аснова *Lin*- выкарыстоўвалася ў старажытных балцка-літоўскіх двухасноўных імёнах.

## Гісторыя 
Першыя згадкі пра вёску Лінава адносяцца да часоў ВКЛ, калі яна з аднайменным войтаўствам уваходзіла ў склад Кобрынскай эканоміі Падляскага ваяводства. Паводле рэвізіі Дзмітрыя Сапегі 1563 года вёска мела 49 валокаў. Войтаўства складалася з вёсак Лінава, Сланімцы, Гарадняны, Альшаніца, Машчоны і Абшар. У 1567 уладальнікамі Лінава называюцца Ізбіцкія, аднак неўзабаве яны былі пазбаўлены правоў на маёнтак, які стаў каралеўскім уладаннем у складзе Пружанскага ключу.

Пасля трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай маёнтак Лінава, які меў 4 тыс. дзесяцінаў зямлі, увайшоў у склад Пружанскага павета Гродзенскай губерні, цэнтр воласці. Расійская імператрыца Кацярына II падарыла гэтыя землі генералу Пятру Румянцаву, нашчадкі якога неўзабаве па яго смерці распрадалі маёнткі розным уласнікам.

Лінава з хутарам Ізабелін і ўрочышчам Ператэсы набыў Вінцэнт Трэмбіцкі (1762—1842) гербу «Слепаўрон», былы прэзідэнт судоў Пружанскага павета, галоўны кобрынскі лоўчы і шамбелян апошняга караля Рэчы Паспалітай Станіслава Аўгуста. Тут было 52 двары, 751 мяшканец, 898 дзесяцін зямлі.

Апошнім уладальнікам Лінава быў Казімір Трэмбіцкі, які перабудаваў родавую сядзібу.

У 1903 у вёсцы атрымалі магчымасць сяліцца яўрэі, у 1913 ім належалі ўсе 8 бакалейных шапікаў і шынок.

За польскім часам — мястэчка, сядзіба гміны ў Пружанскім павеце Палескага ваяводства. У 1939 годзе ўключаныя ў склад БССР, з 1940 — Цэнтр сельсавета.

У чэрвені 1941 года занятае нацысцкімі войскамі, тут размяшчалася ўправа ўкраінскай паліцыі. Было створанае гета, арганізаваны юдэнрат. Улетку 1942 года гета было ліквідавана, амаль усе яго насельнікі былі расстраляныя.

У 1987 годзе да вёскі Лінава 1 была далучана суседняя вёска Лінава 2.

## Насельніцтва 
* 2010 год — 1691 чалавек
* 1999 год — 1786 чалавек

## Транспарт 
Чыгуначная станцыя Аранчыцы на лініі Баранавічы — Брэст.

Побач з вёскай праходзіць аўтамабільная дарога  Пружаны — мяжа Рэспублікі Польшча.

## Турыстычная інфармацыя 
### Страчаная спадчына 
* Драўляны касцёл 1936 г. Разбураны ў 1995

## Вядомыя асобы 
*  (1889—1970) — амерыканская прафсаюзная дзяячка.
* Мікола Папека (нар. 1961) — беларускі паэт, пчаляр.

## Гл. таксама 
* Сядзіба Трэмбіцкіх «Лінова»

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* Фатаздымкі на «Глобусе Беларусі»
* Расійская яўрэйская энцыклапедыя 
* Лінава і наваколле 

Катэгорыя:Населеныя пункты Пружанскага раёна
Катэгорыя:Лінаўскі сельсавет
PESA

**PESA** (ПЭ́СA, ) — польскі канцэрн, які спецыялізуецца на вытворчасці цягнікоў, вагонаў, трамваяў і іх мадэрнізацыі. Штаб-кватэра і асноўная вытворчасць размяшчаецца ў горадзе Быдгашч.

Мае сумесны праект з ААТ "Кіруючая кампанія холдынга «Белкамунмаш» па вытворчасці рэйкавых аўтобусаў-цягнікоў малой умяшчальнасці, прызначаных для ўчасткаў з нізкім узроўнем пасажырапатоку. Плануецца, што аднавагонныя дызель-цягнікі (рэйкавыя аўтобусы) пачнуць курсіраваць па Беларускай чыгунцы вясной 2012 года.

На сёння рэйкавыя аўтобусы PESA 620M працуюць ва Украіне (10 саставаў) і ў Літве (12 саставаў).

## Галерэя 

Файл:Bdg_Pesa_5_02-2014.jpg
Файл:Pesa.ed74.jpg
Файл:27WEb-001 Wisla Glebce 02.jpg
Файл:PESA_121N_Elblag.JPG
Файл:SA106 005 Grudziadz.JPG
Файл:SA106-007 wnętrze.jpg
Файл:SA139-002 wnętrze(3).jpg
ПЭСА. Лакаматыў SM42-6Dn.jpg|Лакаматыў SM42-6Dn

## Спасылкі 
* PESA Афіцыйны сайт PESA
* Наша ніва: «Рэйкавыя аўтобусы пачнуць курсіраваць па чыгунцы ўжо вясной 2012»
* PESA powraca na rynek białoruski

Катэгорыя:Кампаніі Польшчы
Катэгорыя:Чыгуначнае машынабудаванне
Катэгорыя:Кампаніі паводле алфавіта
Катэгорыя:Быдгашч
Катэгорыя:Вытворцы трамваяў
Лінаўскае гета

**Лінаўскае гета** — яўрэйскае гета ў Лінаве, створанае нацыстамі ў перыяд акупацыі Беларусі.

Вёска Лінава была акупавана ўлетку 1941 года і ўключаная ў склад абласной акругі Кобрын Рэйхскамісарыята Украіна. Тут размяшчаўся нямецкі камісар і аддзяленне ўкраінскай паліцыі, у якой служылі палякі, беларусы і ўласна ўкраінцы.

Яўрэі Лінава працавалі на вырубцы лесу вакол чыгуначных шляхоў у кірунку Тэўляў на дарозе Баранавічы — Брэст. Кіраўніком юдэнрата быў Абрам Цукерман.

За два тыдні да знішчэння гета ў Лінава прыбылі прадстаўнікі гестапа і перапісалі ўсіх яўрэяў, які пражывалі ў вёсцы, а таксама ў суседніх Аранчыцах. Яўрэям было забаронена пражываць побач з хрысціянамі, а таксама падрыхтавацца да перамяшчэння ў Кобрынскае гета. Тады ж некаторых прыгодных да працы майстроў забралі ў Кобрын.

Прыкладна ў пачатку ліпеня 1942 года ўсё яўрэйскае насельніцтва Лінава было расстраляна і пахавана ў яме прыкладна за 1,5 км ад вёскі. Здолелі ўратавацца толькі некалькі чалавек, якія перад гэтым пакінулі свае хаты.

## Спасылкі 
* The destruction of Lineve. Успаміны Берла Блюштайна

Катэгорыя:Лінава
Катэгорыя:Гісторыя Пружанскага раёна
Катэгорыя: гета ў Беларусі
Катэгорыя:Зніклі ў 1942 годзе
Экстрэмафілы

— гэта вынік жыццядзейнасці тэрмафілаў]]
**Экстрэмафі́лы** (ад  — экстрэмальны і  — любоў) — сукупная назва для жывых істот (у тым ліку бактэрый і мікраарганізмаў), здольных жыць і размнажацца ў экстрэмальных умовах навакольнага асяроддзя (экстрэмальна высокія/нізкія тэмпературы, празмерны ціск, падвышаная/паніжаная кіслотнасць, наяўнасць кіслароду і т. п.). У параўнанні з гэтым, арганізмы, якія жывуць у больш ўмераным асяроддзі, могуць быць названыя мезафіламі або нейтрафіламі.

## Спасылкі 
* Extremophile Research  
* Eukaryotes in extreme environments 
* The Research Center of Extremophiles  
* DaveDarling’s Encyclopedia of Astrobiology, Astronomy, and Spaceflight 
* The International Society for Extremophiles 
* Журнал Extremophiles (1997—)  
 


Катэгорыя:Мікрабіялогія навакольнага асяроддзя
Клюшова

**Клюшова** — тапонім:

* Клюшова — вёска ў Бычыхінскім сельсавеце Гарадоцкага раёна Віцебскай вобласці
* Клюшова — вёска ў Першамайскім сельсавеце Гарадоцкага раёна Віцебскай вобласці
Корсёр

**Корсёр** () — горад у камуне Слагельсэ вобласці Зеландыя (Данія). Порт. 

Размешчаны над пралівам Вялікі Бельт за 110 км на паўднёвы захад ад сталіцы дзяржавы — Капенгагена, побач з вядомым мостам Вялікі Бельт, які злучае астравы Зеландыя і Фюн і з'яўляецца трэцім у свеце па даўжыні пралёта.

Горад заснаваны ў 1241 годзе. У наш час Корсёр з'яўляецца месца базіравання 2-й эскадры Каралеўскіх ваенна-марскіх сіл Даніі.

## Дэмаграфія 
* 2006 — 14.850 чал.
* 2008 — 14.659 чал.
* 2010 — 14.439 чал.
Насельніцтва станам на 01.01.2013 года складае 14 501 чалавек.

## Гарады-пабрацімы 
*  Паліцы, Польшча
*  Мутала, Швецыя

## Галерэя 

Файл:Korsør - statue af Jens Baggesen.JPG|Помнік Енсу Багесену
Файл:Korsør - parti fra Gågaden.JPG|Пешаходная вуліца 
Файл:Korsør - vue mod Sankt Povls Kirke2.JPG|Галоўная гарадская царква
Файл:Korsør - Havnearkaderne.JPG|Новабудоўлі горада
Файл:Korsør-NBhf1.JPG|Чыгуначная станцыя

## Спасылкі 
Катэгорыя:камуна Слагельсэ
Катэгорыя:Гарады Даніі
Войтава

Назву **Войтава** маюць:

* Войтава — вёска ў Верхнядзвінскім раёне Віцебскай вобласці
* Войтава — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці
Пружанская чыгунка

у Пружанах (1938) на месцы цяперашняе крамы «Меркурый»]]
**Пружа́нская чыгу́нка** — вузкакалейная 600-міліметровая траса з Пружанаў да Лінова, якая існавала ў першай палове XX стагоддзя. Працягласць 13 км.

Збудаваная ў 1915 годзе падчас нямецкай акупацыі. Стала часткай вялізнай сеткі вузкакалеек працягласцю 325 кіламетраў скрозь Белавежскую пушчу, прызначанае для вывазу вырубленага лесу і забітых жывёл.

За польскім часам належала PKP, даходзіла да Камянюкаў (да 1922 года гэтая галіна большай часткай разабраная). Праз Семянчу, Слабудку і фальварак Ізабелін злучала горада са станцыяй Лінова (цяпер Аранчыцы) на чыгунцы Брэст—Баранавічы. Па ёй хадзіў маленькі цягнік з чатырох вагонаў.

Па ўварванні Саветаў цягнік хадзіў ад ваеннага мястэчка Слабудка да Пружанаў. Расклад быў адвольны: «машыніст мог спыніцца на любым хутары, схадзіць да знаёмай, выпіць паўжбану малака, вярнуцца і ехаць далей».

## Літаратура 
* 

Чыгунка
Катэгорыя:Гістарычныя чыгункі Беларусі
Катэгорыя:Белавежская пушча
Катэгорыя:З’явіліся ў 1915 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1941 годзе
Ганчарова

Назву **Ганчаро́ва** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Ганчарова — вёска ў Верхнядзвінскім раёне Віцебскай вобласці.
* Ганчарова — вёска ў Дубровенскім раёне Віцебскай вобласці.
* Ганчарова 1 — вёска ў Бешанковіцкім раёне Віцебскай вобласці.
* Ганчарова 2 — вёска ў Бешанковіцкім раёне Віцебскай вобласці.

### Расія 
* Ганчарова (Дзямідаўскі раён)
* Ганчарова (Кардымаўскі раён)
* Ганчарова (Ленінградская вобласць)

## Асобы 
* Валянціна Сцяпанаўна Ганчарова (нар. 1952) — беларускі народны майстар у галіне мастацкага саломапляцення.
* Марыяна Барысаўна Ганчарова — украінская пісьменніца
* 
* Нінэль Афінагенаўна Ганчарова (нар. 1930) — беларускі мовазнаўца.
* Роза Іосіфаўна Ганчарова (нар. 1938) — беларускі вучоны ў галіне генетыкі. Доктар біялагічных навук (1991), прафесар.
* Святлана Якаўлеўна Ганчарова-Грабоўская (нар. 1950) — беларускі літаратуразнавец.
Горнава

Назву **Горнава** маюць:

## Гідронімы 
* Горнава — вадасховішча ў Пінскім раёне, Беларусь

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Брэсцкая вобласць:
** Горнава — вёска ў Пінскім раёне

* Віцебская вобласць:
** Горнава — вёска ў Верхнядзвінскім раёне
** Горнава 2 — былая вёска ў Докшыцкім раёне

## Гл. таксама 
* Гарнова 
* Гарноўка 
* Горна 
* Горнае
* Горная