open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Дзясна

**Дзясна́** () ці **Дэсна** () — рака ў Расіі (Бранская вобласць) і Украіне (Чарнігаўская і Кіеўская вобласці), левы прыток Дняпра.

Даўжыня ракі — 1187 км (у межах Украіны — 591 км), плошча басейна — 88,9 тыс. км². 
міні|злева|Басейн Дзясны

Бярэ пачатак на Смаленскім узвышшы, упадае ў Дняпро вышэй Кіева. У верхнім цячэнні берагі пераважна нізінныя і забалочаныя, ніжэй г. Бранск правы бераг павышаецца. Даліна пераважна трапецападобная, шырокая, у верхнім і часткова сярэднім цячэнні асіметрычная, з нізкім левым і высокім (да 35—40 м) правым берагам. Пасля ўпадзення р. Сейм даліна расшыраецца. Ніжэй берагі спадзістыя, пясчаныя. Пойма забалочаная, рака ўтварае шмат рукавоў і старыц. Рэчышча пясчанае, звілістае, няўстойлівае, шмат мелей. Шырыня рэчышча да 450 м, глыбіня 2—4 м, максімальная — 17 м. Сярэдні нахіл 1 м/км.

Галоўныя прытокі: Судасць, Сноў (справа), Болва, Наўля, Няруса, Сейм і Асцёр (злева).

Жыўленне пераважна снегавое. Ледастаў са снежня да красавіка. Вясной у паводку шырока разліваецца, назіраецца нізкая летняя межань, амплітуда ваганняў узроўняў вады дасягае 3—4 м. Сярэдні гадавы расход вады ў вусці 360 м³/с.

На рацэ знаходзяцца гарады: Ельня, Дзеснагорск, Бранск, Чарнігаў і інш. Рэгулярнае суднаходства ад г. Ноўгарад-Северскі.

## Літаратура 
* Десна // Географічна енциклопедія України: В 3-х т. / Редкол.: О. М. Маринич (відповід. ред.) та ін. — К.: «Українська Радянська Енциклопедія» ім. М. П. Бажана, 1989, — Т. 1: А — Ж. — 416 с.: іл. — ISBN 5-88500-005-0 
* Дзясна // 

Катэгорыя:Рэкі Смаленскай вобласці
Катэгорыя:Рэкі Бранскай вобласці
Катэгорыя:Рэкі Чарнігаўскай вобласці
Катэгорыя:Рэкі Кіеўскай вобласці
Крыштоф Гасеўскі

**Крыштоф Гасеўскі** (? — студзень ) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч. Вялікі пісар літоўскі, староста веліжскі, ваявода смаленскі.

## Біяграфія 
З роду Гасеўскіх, старэйшы сын Аляксандра.

Пераемнік бацькі на ўрадах вялікага пісара літоўскага (1625), старосты веліжскага (1627), рэферэндара вялікага літоўскага (1639), ваяводы смаленскага (1639). У 1639—1640 гадах узначальваў пасольства ў Парыж.

## Літаратура 
* 
* *Насевіч В.* Гасеўскія // БЭ ў 18 т. Т. 5. Мн., 1997.
* Jan Paweł Gosiewski, *Wojewoda smoleński Krzysztof Korwin Gosiewski i jego poselstwo na dwór Ludwika XIII w 1640 r.* // «Res Gestae» 19, 2024. — S. 23-55.

Крыштоф
Катэгорыя:Пісары вялікія літоўскія
Катэгорыя:Ваяводы смаленскія
Катэгорыя:Старосты веліжскія
Катэгорыя:Рэферэндары вялікія літоўскія
Палярныя вобласці Зямлі

thumb|300px|right|Размяшчэнне палярных зон
**Палярныя вобласці** — тэрыторыі, якія размяшчаюцца на поўдзень (для Антарктыкі) ці на поўнач (для Арктыкі) ад палярных кругоў. Для іх характэрныя палярны клімат, нізкія тэмпературы, моцнае абледзяненне і непастаянства змены дня і ночы (24-гадзінны палярны дзень летам і палярная ноч зімой). Паўночны полюс і Паўднёвы полюс — цэнтры гэтых рэгіёнаў.

Катэгорыя:Рэгіёны свету
Гарызонт

**Гарызо́нт** ( літар.: абмежавальны), крывая, якая абмяжоўвае частку паверхні Зямлі, якую бачыць назіральнік на адкрытай мясцовасці ці на моры.

Адрозніваюць гарызонт бачны і матэматычны (сапраўдны). Плоскасць сапраўднага гарызонту праходзіць цераз цэнтр нябеснай сферы перпендыкулярна адвесу.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Геаграфічная тэрміналогія
Катэгорыя:Сістэмы нябесных каардынат
Палярная ноч

**Палярная ноч**, перыяд, калі Сонца больш 24 гадзін не з'яўляецца з-за гарызонту. Самая кароткая палярная ноч (каля 2 сутак) назіраецца на шыраце палярнага круга, самая доўгая — на полюсе (трохі менш за 6 месяцаў). Палярная ноч ўтвараецца як следства нахілення Зямлі да плоскасці экліптыкі.

Катэгорыя:Фізічная геаграфія
Зулейка Рывера

**Зулейка Джэрыс Рывера Мендоза** (; нар. ) — пуэртарыканская каралева прыгажосці, пераможца конкурсаў Міс Пуэрта-Рыка і Міс Сусвет 2006 года.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт конкурсу Міс Сусвет
* Сулейка Рывера на сайце Internet Movie Database
 

Катэгорыя:Пераможцы конкурсу Міс Сусвет
Катэгорыя:Нарадзіліся 3 кастрычніка
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1987 годзе
Катэгорыя:Фотамадэлі Пуэрта-Рыка
Катэгорыя:Асобы
Палярны дзень

]]
**Палярны дзень** — перыяд, калі Сонца не заходзіць за гарызонт больш як 1 суткі.

Самы кароткі палярны дзень доўжыцца 2 сутак і назіраецца на палярным крузе. Самы доўгі — звыш 6 месяцаў — на полюсах. На Паўночным полюсе гэта прыкладна з 18 сакавіка па 26 верасня, на Паўднёвым — з 21 верасня па 23 сакавіка. Дзякуючы рэфракцыі, на працягу некалькіх сутак сонца свеціць адначасова на абодвух полюсах.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Фізічная геаграфія
Катэгорыя:Прыродныя з’явы
Катэгорыя:Арктыка
Катэгорыя:Геаграфічная тэрміналогія
Даяна Мендоза

**Даяна Мендоза** (нарадзілася 1 чэрвеня 1986, Каракас) — мадэль, Міс Венесуэла — 2007, Міс Сусвет — 2008.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 
* Першай прыгажуняй Сусвету прызнана мадэль ад Версачэ

Катэгорыя:Пераможцы конкурсу Міс Сусвет
Катэгорыя:Постаці Венесуэлы
Статуя Свабоды

**Статуя Свабоды** (, дакладная назва — **Свабода, што асвятляе свет**, ) — адна з самых знакамітых скульптур у ЗША і свеце, часта называюць «сімвалам Нью-Ёрка і ЗША», «сімвалам свабоды і дэмакратыі», «Ледзі Свабода». Гэта падарунак французскіх грамадзян да стагоддзя амерыканскай рэвалюцыі. Стваральнік — Аляксандр Густаў Эйфель.

## Гл. таксама 
* Востраў Свабоды

## Спасылкі 
* Гісторыя статуі Свабоды 

* Statue of Liberty National Monument — па-англійску; National Park Service.
* http://www.cr.nps.gov/history/online_books/hh/11/hh11g.htm  — поўная гістарычная даведка

Катэгорыя:Славутасці Нью-Ёрка
Катэгорыя:Манументы
Катэгорыя:Сусветная спадчына ў ЗША
Катэгорыя:Гісторыя ЗША
Катэгорыя:Помнікі ЗША
Катэгорыя:Маякі ЗША
Катэгорыя:Музеі Нью-Ёрка
Катэгорыя:Аб’екты на банкнотах
Катэгорыя:Нацыянальныя манументы ЗША
Катэгорыя:Вікіпедыя:Істотныя артыкулы
Рыё Моры

**Рыё Моры** (, Сідзуока) — японская мадэль, каралева прыгажосці, настаўніца танцаў, пераможца конкурсаў Міс Японія і Міс Сусвет 2007.

## Спасылкі 
* Рыё Моры на сайце конкурсу Міс Сусвет 
* Афіцыйны блог Рыё Моры 

Катэгорыя:Фотамадэлі паводле алфавіта
Катэгорыя:Фотамадэлі Японіі
Катэгорыя:Танцоры Японіі
Катэгорыя:Пераможцы конкурсу Міс Сусвет
Наталля Уладзіміраўна Глебава

**Наталля Уладзіміраўна Глебава** () (, , Расія) — Міс Сусвет Канады 2005, Міс Сусвет 2005 у Бангкоку.

Наташа нарадзілася ў горадзе Туапсэ Краснадарскага края. Да шостага класа вучылася ў туапсінскай сярэдняй школе № 6. Маленькая хатка на вуліцы Соф’і Пяроўскай, дзе жывуць яе дзядуля і бабуля, дагэтуль памятае дзіцячыя гады «Міс Сусвету-2005».

29 лістапада 2007 года Наталля выйшла замуж за тайландскага тэнісіста Парадорна Срычафана. Вяселле адбылася ў Бангкоку. Цяпер жыве ў Тайландзе.

## Спасылкі 
* Наталля Глебава афіцыйны сайт
* Міс Сусвет афіцыйны сайт
* Фотагалерэя з часопісаў і відэа 
* Аматарскі Клуб

Катэгорыя:Пераможцы конкурсу Міс Сусвет
Катэгорыя:Фотамадэлі Расіі
Катэгорыя:Фотамадэлі Канады
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Туапсэ
Катэгорыя:Пераможцы Міс Сусвет Канады
Выдрыцкі сельсавет

**Вы́дрыцкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытараыяльная адзінка ў складзе Крупскага раёна Мінскай вобласці Беларусі. Цэнтр — вёска Выдрыца.

Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Крупскага раёна Барысаўскай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Менскай акругі, з 18 чэрвеня 1927 года — у складзе Аршанскай акругі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Крупскім раёне БССР, з 20 лютага 1938 года — Мінскай вобласці. 31 сакавіка 1977 года ў склад Ухвальскага сельсавета перададзены вёскі Гумны і Узнаж. 30 кастрычніка 2009 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Ухвальскага сельсавета.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года складала 321 чалавек, з іх 96,3 % — беларусы, 2,8 % — рускія, 0,6 % — палякі.

На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 4 населеныя пункты: вёскі Выдрыца, Вялікае Горадна, Малое Горадна і Прудок.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Крупскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 2009 годзе
Еленка (Крупскі раён)

**Е́ленка** (, ) — вёска ў Крупскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Бобрскага сельсавета.

## Гісторыя 
Вядома з 16 ст., «даннікі» на **Ельнянах** належалі да маёнтка Падбярэззе. Каля 1590 г. вёску атрымаў у спадчыну Мікалай Падбярэзскі, потым Рафал Падбярэзскі. Станам на 1590 год — 9 двароў, 5 валок зямлі. У 1641 годзе пасля смерці Р. Пабярэзскага ў закладзе ў Рыгора Абрамавіча Пабярэзскага. Да 1772 года вёска, уласнасць пана Барташэвіча. Да канца 19 ст. — 10 двароў, 67 жыхароў. З 1924 года ў складзе Сакалавіцкага сельсавета, потым Бобрскага сельсавета Крупскага раёна. У 1930-я гады вяскоўцы аб'ядналіся ў калгас «Ленінец», 17 двароў, 70 жыхароў. У Вялікую Айчынную вайну загінулі 7 чалавек, вёска амаль цалкам спалена фашыстамі. Пасля вайны адбудавана, з 1950 года ў складзе ўзбуйненага калгаса «Перамога», з 1960 г. — саўгаса, потым — калгаса «Бобр». Станам на 01.01.1998 года — 5 гаспадарак, 7 жыхароў.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Бобрскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Крупскага раёна
Бобрскі сельсавет

**Бо́брскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Крупскага раёна Мінскай вобласці Беларусі. Цэнтр — гарадскі пасёлак Бобр.

## Гісторыя 
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Крупскага раёна Барысаўскай акругі БССР. Цэнтр — мястэчка Бобр. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Менскай акругі, з 18 чэрвеня 1927 года — у складзе Аршанскай акругі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Крупскім раёне БССР, з 20 лютага 1938 года — Мінскай вобласці. 27 верасня 1938 года статус Бабра паніжаны да вёскі. 17 лютага 1941 года Бобр атрымаў статус гарадскога пасёлка. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Сакаловіцкага сельсавета. 5 мая 1962 года да сельсавета далучана частка скасаванага Шэйкаўскага сельсавета (9 населеных пунктаў: Віктоліна, Кляновічы, Ліпавец, Мярэцкі Двор, Навасёлкі, Сінічанка, Стаі, Туманова і Шацькі). 28 ліпеня 1966 года ў склад сельсавета з Акцябрскага сельсавета перададзены 10 населеных пунктаў (Журавы, Кутавец, Луцішча, Прудзіны, Слабада, Смародзінка, Шарнева, Шкорнеўка, пасёлкі Кірава і Шарнева). У 1974 годзе скасавана вёска Копішча. 31 сакавіка 1977 года сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя перададзена ў адміністрацыйнае падпарадкаванне Бобрскага пассавета (31 населены пункт: вёскі Альшанікі, Баравец, Віктоліна, Восава, Вялікі Лес, Дворышча, Доўгае, Еленка, Забалоцкае, Замкі, Кляновічы, Колас, Красноўка, Куты, Ліпавец, Ліцвінка, Мачулішча, Мярэцкі Двор, Навасёлкі, Навесы, Падсосенка, Пліса, Сакалавічы, Сінічанка, Скакоўка, Стаі, Стары Бобр, Туманова, Чарняўка, Шацькі і Ярашоўка) і ў склад Абчугскага сельсавета (13 населеных пунктаў: вёскі Журавы, Калыбанава, Кастрычнік, Кутавец, Ламское, Луцішча, Прудзіны, Слабада, Смародзінка, Шарнева, Шкорнеўка, пасёлкі Кірава і Шарнева).

13 сакавіка 2008 года цэнтр Бобрскага пассавета перанесены з гарадскога пасёлка Бобр у аграгарадок Замкі.

16 снежня 2009 года Бобрскі пассавет рэарганізаваны ў Бобрскі сельсавет. 31 снежня 2013 года цэнтр сельсавета перанесены ў гарадскі пасёлак Бобр.

## Насельніцтва 
Насельніцтва паводле перапісу 2009 года (30 населеных пунктаў, без гарадскога пасёлка Бобр) — 1468 чалавек, з іх 92,4 % — беларусы, 5,3 % — рускія, 1,1 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года (31 населены пункт) — 2144 чалавекі.

## Старшыні 
* Бекер (член ЦВК БССР; сярэдзіна 1930-х гадоў)

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1977 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 2009 годзе
Вітаўтас Пяткявічус

**Вітаўтас Пяткявічус** () ( — ) — літоўскі пісьменнік, палітычны і грамадскі дзеяч, дэпутат літоўскага Сейма (1992—1996).

## Творы 
* Вялікі паляўнічы Мікас Пупкус (1973)
* Гліняны Мацеюс — кароль людзей (1978)

Катэгорыя:Пісьменнікі Літвы
Катэгорыя:Палітыкі Літвы
Мешка I

**Мешка І** (922—945 — ) — князь палян з дынастыі Пястаў. Сын Земамысла і бацька Баляслава Храбрага.

Мешка I з'яўляецца першым гістарычным князем палян, які разглядаецца як фактычны творца польскай дзяржаўнасці. Працягваў палітыку свайго бацькі і дзеда, якія валадарылі на землях сучаснай Вялікай Польшчы. З дапамогай племянных саюзаў або ваеннай моцы падпарадкаваў Куявію, а таксама верагодна Усходняе Памор'е і Мазовію. Працяглую частку свайго жыцця вёў барацьбу за Заходняя Памор'е, у апошніх гадах жыцця распачаў вайну з чэхамі, як вынік здабыта Сілезія і Малая Польшча.

Правёў хрышчэнне свайго народу ў 966 г. па каталіцкаму абраду, такім чынам далучыў сваю краіну да заходнееўрапейскай культуры. На ўсіх далучаных тэрыторыях Мешка праводзіў рэформы, накіраваныя на стабілізацыю і ўзбагачэнне эканомікі.

Мешка І характарызуецца як спраўны палітык і таленавіты правадыр, які наладзіў дыпламатычныя сувязі спачатку з чэхамі, а потым са шведамі і немцамі.

Мешка памёр 25 мая 992 г. Верагодна быў пахаваны ў касцёле ў Познані. У рэальнасці прах першага ўладара Польшчы нідзе не знойдзены, таксама не вядома месца смерці.

## Сям'я 
Да шлюбу з Дубраўкай, у Мешка было 7 жонак, не вядома ці былі ад гэтых шлюбаў дзеці.

Ад шлюбу з Дубраўкай меў сына Баляслава і дачку Святаславу. Ад сваёй другой жонкі меў трох сыноў Мешка, Ламберта і Святаполка. Нашчадкам стальца стаў старэйшы з сыноў — Баляслаў.

## Гл. таксама 
* Гісторыя Польшчы

Катэгорыя:Пясты
Паветы Літвы

{{Image label begin|image=Apskritis of Lithuania.png|width={}|float={}}}

{{Image label small|x=0.49|y=0.60|scale={}|text=Аліцкіпавет}}
{{Image label small|x=0.49|y=0.40|scale={}|text=Каўнаскіпавет}}
{{Image label small|x=0.12|y=0.27|scale={}|text=Клайпедскіпавет}}
{{Image label small|x=0.34|y=0.50|scale={}|text=Марыямпальскіпавет}}
{{Image label small|x=0.58|y=0.14|scale={}|text=Панявежыскіпавет}}
{{Image label small|x=0.37|y=0.15|scale={}|text=Шаўляйскіпавет}}
{{Image label small|x=0.24|y=0.32|scale={}|text=Таўрагскіпавет}}
{{Image label small|x=0.19|y=0.14|scale={}|text=Цяльшэйскіпавет}}
{{Image label small|x=0.72|y=0.28|scale={}|text=Уцянскіпавет}}
{{Image label small|x=0.67|y=0.48|scale={}|text=Віленскіпавет}}

{{Image label small|x=-0.010|y=0.250|scale={}|text=*Балтыйскаемора*}}

{{Image label small|x=0.750|y=0.060|scale={}|text=*Латвія*}}
{{Image label small|x=0.900|y=0.500|scale={}|text=*Беларусь*}}
{{Image label small|x=0.300|y=0.700|scale={}|text=*Польшча*}}
{{Image label small|x=0.200|y=0.500|scale={}|text=*Расія*}}

**Паветы Літвы** (літ. *Lietuvos apskritys*) — 10 адміністрацыйных адзінак, на якія падзеленая тэрыторыя Літвы.

Кожным паветам кіруе *глава павета* (), якога прызначае ўрад краіны. Яго асноўная задача — гарантаваць выкананне на тэрыторыі павета Канстытуцыі Літоўскай Рэспублікі і законаў.

Паветы ўтвараюць тэрыторыі *самакіраванняў* () 6 гарадоў, 2 курортаў і 43 раёнаў, а таксама 9 новаўтвораных самакіраванняў. Самакіраванні падзяляюцца на староствы ().

Такім чынам, павет складаецца з розных адміністрацыйных адзінак. Напрыклад, Віленскі павет ахоплівае самакіраванне горада Вільні (тэрыторыя якога складаецца з 21 староства), самакіраванне Віленскага раёна, Эляктрэнайскае самакіраванне, самакіраванні Троцкага, Вількамірскага, Салечніцкі раён, Свянцянскага і Шырвінцкага раёнаў. У сваю чаргу, напрыклад, Віленскі раён уключае горад Немянчын, мястэчкі Бязданы, Майшагола, Міцкуны, Шумск, вёскі і падзелены на 23 староствы.

Самакіраванні буйных гарадоў (Аліта, Вільня, Коўна, Клайпеда, Панявеж, Шаўлі) ахопліваюць тэрыторыю аднаго горада (у некаторых выпадках з прадмесцямі). Самакіраванні курортаў (Паланга і Нярынга) уключаюць размешчаныя побач з імі населеныя пункты.

## Паветы 
## Гл. таксама 
* Раёны Літвы
* Староствы Літвы

## Спасылкі
Колас (Хацюхоўскі сельсавет)

**Ко́лас** (, ) (да 1962 года **Каўпыніца**) — вёска ў Крупскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Хацюхоўскага сельсавета.

Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Нацкага сельсавета.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Хацюхоўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Крупскага раёна
Катэгорыя:Перайменаваныя населеныя пункты Беларусі
Ліпавец (Крупскі раён)

**Ліпаве́ц** (, ) — вёска ў Крупскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Бобрскага сельсавета. На заходняй ускраіне вёскі знаходзяцца могілкі.

Да 5 мая 1962 года вёска ўваходзіла ў склад Шэйкаўскага сельсавета.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Бобрскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Крупскага раёна
Красноўка (Крупскі раён)

**Красно́ўка** (, ) — вёска ў Крупскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Бобрскага сельсавета.

Вядома з канца 19 ст., уваходзіла ў склад Сенненскага павета Магілёўскай губерні. У 1908 годзе ў вёсцы 14 двароў, 115 жыхароў. Паводле Усесаюзнага перапісу 1926 года — 42 двары, 257 жыхароў.

Падчас Вялікай Айчыннай вайны з прычыны размяшчэння вёскі непасрэдна каля чыгункі Мінск — Орша, яна знаходзілася ў зоне частых партызанскіх аперацый. Многія жыхары вёскі пацярпелі за супрацоўніцтва з партызанамі, агулам за час акупацыі з ліпеня 1941 да чэрвеня 1944 года акупанты загубілі 25 жыхароў вёскі. У 2022 годзе жыхары вёскі ўсталявалі памятны стэнд удзельнікам вайны.

## Вядомыя асобы 
* Павел Аўрамавіч Данілаў (1897—1975) — беларускі рэжысёр, драматург.
* Васіль Іванавіч Шарапаў (1916—2017) — старшыня Мінскага гарадскога выканаўчага камітэта (1955—1968)

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Бобрскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Крупскага раёна
Сакалавічы

**Сакалаві́чы** (, ) — вёска ў Крупскім раёне Мінскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Бобрскага сельсавета.

У 1924—1954 гадах цэнтр Сакаловіцкага сельсавета.

## Геаграфія 
Вёска знаходзіцца каля левага берага ракі Еленка.

## Літаратура 
* Ліст карты N-35-71. Выданне 1986 года. Стан мясовасці на 1984 год.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Бобрскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Крупскага раёна
Стаі (Крупскі раён)

**Ста́і** (, ) — вёска ў Крупскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Бобрскага сельсавета.

## Гісторыя 
Паводле пісьмовых крыніц вядома з 1772 г. як уласнасць князёў Сангушкаў. У канцы 19 ст. 19 двароў, 44 жыхары. У 1909 г. ў вёсцы 20 двароў, 150 жыхароў. Вёска была вядома майстрамі колавага промыслу. Пасля ўстанаўлення Савецкай улады ў складзе Шэйкаўскага сельсавета Крупскага раёна. У 1930-я гады створаны колгас "Прасвет". У Вялікую Айчынную вайну загінулі 18 чалавек. Пасля вайны вёска ў складзе ўзбуйненага калгаса імя Дзяржынскага, з 1960 г. — калгаса "Чырвоны Бобр", пазней — саўгаса "Колас". З 05.05.1962 г. вёска ў складзе Бобрскага сельсавета. На 01.01.1998 г. 11 гаспадарак, 15 жыхароў.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Бобрскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Крупскага раёна
Восава

Назву **Во́сава** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Восава — вёска ў Глыбоцкім раёне
** Восава — вёска ў Докшыцкім раёне
** Восава — вёска ў Чашніцкім раёне
* Гомельская вобласць:
** Восава — былы пасёлак у Веткаўскім раёне
* Гродзенская вобласць:
** Восава — вёска ў Лідскім раёне
** Восава — вёска ў Навагрудскім раёне
* Магілёўская вобласць:
** Восава — аграгарадок у Асіповіцкім раёне
** Восава — вёска ў Бабруйскім раёне
** Восава — пасёлак у Бабруйскім раёне
* Мінская вобласць:
** Восава — вёска ў Глівінскім сельсавеце Бабруйскага раёна
** Восава — вёска ў Маісееўшчынскім сельсавеце Бабруйскага раёна
** Восава — вёска ў Бярэзінскім сельсавеце Бярэзінскага раёна
** Восава — вёска ў Капланецкім сельсавеце Бярэзінскага раёна
** Восава — былы пасёлак у Сялібскім сельсавеце Бярэзінскага раёна
** Восава — вёска ў Бобрскім сельсавеце Крупскага раёна
** Восава — вёска ў Хацюхоўскім сельсавеце Крупскага раёна
** Восава — вёска ў Мінскім раёне
** Восава — вёска ў Мядзельскім раёне
** Восава — вёска ў Пухавіцкім раёне
** Восава — вёска ў Салігорскім раёне
** Восава — вёска ў Жодзінскім сельсавеце Смалявіцкага раёна
** Восава — вёска ў Пліскім сельсавеце Смалявіцкага раёна
** Восава — вёска ў Стаўбцоўскім раёне
** Восава — вёска ў Калодзежскім сельсавеце Чэрвеньскага раёна
** Восава — вёска ў Лядскім сельсавеце Чэрвеньскага раёна

### Расія 
* Восава (Кардымаўскі раён)

## Вадаёмы 
* Восава — возера ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Лучайка
* Восава (Восаўка) — рака ў Воранаўскім раёне Гродзенскай вобласці, левы прыток ракі Дзітва

## Гл. таксама 
* Асава
The Lonely Island

**The Lonely Island** (), **TLI** — трупа амерыканскіх комікаў, якая займаецца музычнымі пародыямі. Паўсталі ў Берклі, штат Каліфорнія, цяпер працуюць і жывуць у Нью-Ёрку. Атрымалі першую вядомасць па паступленні ва ўніверсітэт, дзе хлопцы рабілі паспяховыя сярод моладзі камедыйныя скетчы, затым да іх рэпертуару далучыліся невялічкія музычныя пародыі і кароткаметражныя камедыі. З 2005 года супрацоўнічалі з вядомай на амерыканскім тэлебачанні праграмай Saturday Night Live.
У 2009 годзе выйшаў іх першы альбом пад назвай Incredibad.

## Склад 
* Аківа Шафер
* Ёрма Таконэ
* Эндзі Сэмберг

## Дыскаграфія 
**Альбомы**

* *Incredibad* (2009)
* *Turtleneck & Chain* (2011)
* *The Wack Album* (2013)
* *Popstar: Never Stop Never Stopping* (2016, саўндтрэк)
* *The Unauthorized Bash Brothers Experience* (2019, саўндтрэк)

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Хіп-хоп-гурты ЗША
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 2001 годзе
Раман Львовіч Трахтэнберг

**Рама́н Льво́віч Трахтэнберг** (; , Ленінград — , ) — расійскі шоумен, тэле- і радыёвядучы, акцёр, пісьменнік.

У 1999 годзе абараніў дысертацыю на тэму «Адраджэнне калектыўных форм дасуга шляхам выкарыстання рускага фольклора» (кандыдат культуралогіі).

## Бібліяграфія 
* 2001—2005 — Тона анекдотаў (35 кніг), «АСТ»
* 2005 — Шлях самца — ISBN 5-17-033597-0, «АСТ»
* 2006 — Вы жадаеце стаць зоркай? — ISBN 978-5-17-039614-6, «АСТ»
* 2007 — Гастралёр — ISBN 978-5-17-043022-2, «АСТ»
* 2009 — Ліфчык для героя

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Пісьменнікі Расіі
Абчугскі сельсавет

**Абчу́гскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Крупскага раёна Мінскай вобласці. Цэнтр — аграгарадок (да 2011 года вёска) Абчуга.

Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Чарэйскага раёна Барысаўскай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Аршанскай акругі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Чарэйскім раёне БССР. З 8 ліпеня 1931 года ў складзе Крупскага раёна БССР, з 20 лютага 1938 года — Мінскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Смародзінскага сельсавета. 5 мая 1962 года ў склад Заборскага сельсавета перададзены 12 населеных пунктаў (вёскі Журавы, Кутавец, Луцішча, Лютыя, Мальцы, Прудзіны, Слабада, Смародзінка, Шарнева, Шкорнеўка, пасёлкі Кірава і Шарнева), наўзамен у склад сельсавета з Заборскага сельсавета пералічаны 10 населеных пунктаў (вёскі Асечана, Бобрык, Бяляны, Забарочча, Забор’е, Касянічы, Клубынічы, Краснавінка, Харытанцы і Чараёўка). 14 верасня 1972 года ў склад Акцябрскага сельсавета перададзены 3 населеныя пункты (вёскі Забарочча, Харытанцы і Чараёўка). 31 сакавіка 1977 года да сельсавета далучана частка скасаванага Бобрскага сельсавета (13 населеных пунктаў: вёскі Журавы, Калыбанава, Кастрычнік, Кутавец, Ламское, Луцішча, Прудзіны, Слабада, Смародзінка, Шарнева, Шкорнеўка, пасёлкі Кірава і Шарнева). 28 мая 2013 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Акцябрскага сельсавета.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года складала 990 чалавек, з іх 95,5 % — беларусы, 2,8 % — рускія, 0,8 % — украінцы.

На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 26 населеных пунктаў: аграгарадок Абчуга, вёскі Асечана, Астроўкі, Бобрык, Дзяньгубка, Журавы, Забор’е, Калыбанава, Кастрычнік, Касянічы, Кіявец, Клубынічы, Краснавінка, Кутавец, Лагі, Ламское, Луцішча, Прудзіны, Слабада, Смародзінка, Хватынка, Шарнева, Шарпілаўка, Шкорнеўка, пасёлкі Кірава і Шарнева.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.
* 
* 

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Крупскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Чарэйскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 2013 годзе
Стары Бобр

**Стары́ Бобр** (, ) — вёска ў Крупскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Бобрскага сельсавета. Ранейшая назва — **Забаброўе**.

## Гісторыя 
Каля вёскі захаваліся курганныя могільнікі, якія сведчаць пра засяленне мясцовасці ў далёкай старажытнасці. Вядома з XVI стагоддзя, сяло, уласнасць Хадкевічаў. Пасля ў закладзе магната Станіслава Паца, 20 двароў. Пасля смерці Паца належала канцлеру Вялікага Княства Літоўскага Льву Сапегу, які перазаклаў яго свайму слугу Станіславу, а той — Кшыштафу Камару. У 1772 годзе 23 двары, уласнасць Агінскіх. У 1883 годзе ў складзе Бобрскай воласці, 49 двароў, 262 жыхары. У 1917 годзе 71 двор, 495 жыхароў. Асноўны занятак насельніцтва — колавы промысел.

З 1924 года ў складзе Бобрскага сельсавета. У 1930-я гады вяскоўцы арганізавалі калгас «Чырвоны Бобр». На франтах Вялікай Айчыннай вайны загінулі 44 чалавекі. З 1960 года вёска ў складзе саўгаса «Колас». На 1 студзеня 1998 года 28 гаспадарак, 47 жыхароў. Каля будынка клуба брацкая магіла 7 савецкіх воінаў, якія загінулі ў чэрвені 1944 года пры вызваленні вёскі ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў. У 1959 годзе на магіле пастаўлены абеліск.

## Спасылкі 
* Стары Бобр на Radzima.net

Катэгорыя:Бобрскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Крупскага раёна
Ёган Кундрат

**Ёган Кундрат** (Ганс Кундрат, , ; ) — аўстрыйскі патолаг.

## Біяграфія 
Навучаўся медыцыне ў Вене, дзе атрымаў ступень доктара. У 1868 прыняты на працу ў Венскім універсітэце. У 1877 ўзначаліў кафедру патологіі ўніверсітэта Граца. Праз пяць гадоў вярнуўся ў Венскі ўніверсітэт на кафедру патологіі, на чале якой знаходзіўся да канца сваіх дзён.

У 1893 годзе зрабіў комплекснае апісанне лімфасаркаматозу, які ў навуцы таксама атрымаў назву хваробы Кундрата.

## Працы 
* *Ueber lympho-sarkomatosis*. Wien klin Wschr 6: 211—213, 234—239, 1893.
* *Untersuchungen des menschlichen Endometriums*

## Літаратура 
* Felix Czeike: Historisches Lexikon Wien Bd. 3. Kremayr & Scheriau, Wien 1994

## Зноскі 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Медыкі Аўстрыі
Катэгорыя:Выкладчыкі Венскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выкладчыкі Грацкага ўніверсітэта
Rolex

**Rolex SA** (прамаўляецца *Ролекс*) — швейцарская гадзіннікавая кампанія, якая выпускае наручныя гадзіннікі і аксэсуары пад гандлёвай маркай Rolex. Кампанія з’яўляецца найбуйнейшым спажыўцом золата ў Швейцарыі. У год Rolex выпускае ад паўмільёна гадзіннікаў.

## Гісторыя 
Кампанія заснавана ў 1905 годзе немцам Гансам Вільсдорфам (Hans Wilsdorf) і яго зяцем Альфрэдам Дэвісам (Alfred Davis).

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт  

Катэгорыя:Кампаніі
Нача (прыток Лані)

**На́ча, Нач** — рака ў Ляхавіцкім і Ганцавіцкім раёнах Брэсцкай вобласці і Клецкім раёне Мінскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Лань (басейн Дняпра).

## Назва 
Нача — досыць распаўсюджаная назва на тэрыторыі цяперашняй Беларусі. Даследчыкі мяркуюць аб яе балцкім або славянскім паходжанні.

## Гідраграфія 
Даўжыня ракі 42 км. Плошча вадазбору 360 км². Сярэднегадавы расход вады ў вусці каля 2 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,8 м/км.

Пачынаецца на захадзе ад вёскі Канюхі Ляхавіцкага раёна, вусце за 2 км на ўсход ад вёскі Нач Ганцавіцкага раёна. Цячэ па нізіне Прыпяцкага Палесся. Лясістасць тэрыторыі вадазбору 25 %. 

Даліна пераважна трапецэпадобная, шырынёй 0,5—1 км, месцамі да 2—3 км. Схілы спадзістыя, вышыня 5–6 км, на значным працягу адкрытыя. Абалона пераважна двухбаковая (шырыня 0,3—0,6 км), нізкая, забалочаная, зарослая хмызняком. 

Асноўны прыток — рака Тучанка (леваруч). Рака выкарыстоўваецца як водапрыёмнік меліярацыйных сістэм.

Рэчышча ў верхнім цячэнні каналізаванае на двух участках на працягу 22,6 км: выток — 0,5 км вышэй ад вусця ракі Тучанка, 20,8 км; 2 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Руда Клецкага раёна — вёска Крышылавічы Ганцавіцкага раёна, 1,8 км; на астатнім участку звілістае, шырынёй 3–10 м. Берагі ўмерана стромкія, вышынёй 0,4–0,8 м.

На перыяд веснавога разводдзя прыпадае каля 60 % аб’ёму гадавога сцёку.

На беразе Начы каля вёскі Заляшаны археалагічны помнік — стаянка старажытных людзей.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* Общая характеристика речной сети Минской области (в разрезе районов) // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  
* Общая характеристика речной сети Брестской области (в разрезе районов) // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  

Катэгорыя:Рэкі Ляхавіцкага раёна
Катэгорыя:Рэкі Ганцавіцкага раёна
Катэгорыя:Рэкі Клецкага раёна
Катэгорыя:Басейн Лані
Херман ван Рампёй

{{Дзяржаўны дзеяч
|імя          = Херман Ван Рампёй
|арыгінал імя     = 
|выява              = Herman Van Rompuy 675.jpg
|шырыня = 200px
|апісанне выявы              = 
|сцяг                 = Flag of Europe.svg
|тытул                = Старшыня Еўрапейскага савета
|перыядпачатак         = 1 снежня 2009 года
|перыядканец = 1 снежня 2014
|папярэднік = *пасада заснавана,*Ён Фрэдрык Райнфельт
|пераемнік = Дональд Туск
|тытул_2 = Прэм'ер-міністр Бельгіі
|парадак_2 = 66
|сцяг_2 = Flag of Belgium.svg
|перыядпачатак_2 = 30 снежня 2008
|перыядканец_2 = 25 лістапада 2009
|папярэднік_2 = Іў Летэрм
|пераемнік_2 = Іў Летэрм
|манарх_2 = Альберт II
|адукацыя = 
|прафесія =
|партыя = Партыя хрысціянскіх дэмакратаў і фламандцаў (з 1975)
|дата нараджэння = 31.10.1947
|месца нараджэння =
|у шлюбе =
|дзеці =
|нацыянальнасць = бельгіец
|веравызнанне = каталік
|бацька =
|маці =
|сайт = Herman Van Rompuy
|узнагароды = {

}
|вікісховішча = Herman Van Rompuy
|аўтограф = Herman Van Rompuy signature.svg
}}
**Херман Ашыль ван Рампёй** (; , ), бельгійскі і агульнаеўрапейскі палітычны дзеяч. Прэм'ер-міністр Бельгіі (2008—2009). Першы пастаянны старшыня Еўрапейскага савета («прэзідэнт ЕС») (абраны 19 лістапада 2009).

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Бельгіі
Катэгорыя:Палітыкі Бельгіі
Катэгорыя:Палітыкі XXI стагоддзя
Генрых Птушнік

**Генрых Птушнік** (876 — 2 ліпеня 936) нямецкі кароль (919—936) і герцаг Саксоніі (912—936). З'яўляецца заснавальнікам дынастыі нямецкіх каралёў і імператараў. Лічыцца першым каралём сярэднявечнай Германіі, якая раней звалася Усходняя Францыя. Паспяхова стварыў і рэарганізаваў нямецкае войска, якое спыніла рабаванні венграў, напады нарманаў на поўначы і славян на ўсходзе.

## Біяграфія 
Яго бацька быў герцагам Саксоніі, а яго маці дачкой Карломана Баварскага. Пасля смерці свайго бацькі ў 912, Генрых становіцца герцагам Саксоніі. Ступіўшы на сталец, часта быў у канфлікце з паўднёвымі суседзямі, герцагамі Франконіі.

## Нямецкі кароль 
Калі ў 918 памёр кароль Конрад I, Генрыху было прапанавана стаць пераемнікам апошняга. Гэта было зусім нечаканым з улікам спрэчак, якія вялі паміж сабою Конрад і Генрых з-за Цюрынгію. Па легендзе, калі пасланне аб прапанове стаць каралём дайшло да Генрыха, той займаўся лоўляй птушак, з-за чаго і атрымаў псеўданім «Птушкар».

У 919 франконскія і саксонскія дваране абралі каралём Генрыха. Генрых адмовіўся быць памазаным Царквой, таму што ён нібы жадаў быць каралём — абраным народам, а не царквою. Але баварскі герцаг Арнульф не прызнаў Генрыха і заставаўся яму антыкаралём да 921, калі Генрых перамог Баварыю і прымусіў паклясціся яе ў вернасці.

## Валадарства 
Генрых зрабіў некалькі спроб заваяваць Латарынгію, якая з 910 знаходзілася пад кантролем французаў. Рудольф Бургундскі з вялікім войскам імунуўся прадухіліць гэты намер. Але ў 925 немцы здолелі перамагчы і далучыць Латарынгію да складу Германіі. Такім чынам Латарынгія засталася на працягу некалькіх стагоддзяў у нямецкім валоданні і стала пятым герцагствам у нямецкім каралеўстве.

**Герцагствы:**
* Саксонія
* Баварыя
* Швабія
* Франконія
* Латарынгія

## Войска 
Генрых Птушнік быў паспяховым ваенным лідарам. Германія ўвесь час адчувала знішчальныя напады венграў. У 924 Генрых плаціць ім вялікую даніну, з тым каб забяспечыць мір на дзесяць гадоў, на працягу якіх Генрых вастанавіў абарончую здольнасць гарадоў і стварыў новую элітную армію.

Новаўтворанае войска, у ядры якога стаялі цяжкія рыцары, пайшло спачатку ва ўсходнім кірунку пад Эльбу. Тут асноўным насельніцтвам былі славяне, якія сталі лёгкай здабычай новападрыхтованага войска. З 928 войска захапіла шэраг гарадоў, а ў 929 задушыла паўстанне ў Чэхіі.

У 933 венгры зноў атакавалі, але на гэты раз Генрых здолеў іх перамагчыы.

На поўначы існавалі сталыя праблемы з нарманамі, якія рабавалі гарады паўночнай Германіі. Генрых правёў супраць іх шэраг кампаній, падчас якіх далучыў да Германіі некаторыя тэрыторыі.

## Аб'яднаная дзяржава 
Калі Генрых I памёр у 936, усе нямецкія герцагствы былі аб'яднаныя ў адно каралеўства. Ён стаў першым нямецкім каралём. Яго сын, Атон I, стаў імператарам Свяшчэннай Рымскай імперыі. Другі сын стаў герцагам Баварыі, а трэці архібіскупам Кёльна.

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Каралі германскія
Катэгорыя:Герцагі саксонскія
Катэгорыя:Саксонская дынастыя
Катэгорыя:Кіраўнікі Еўропы X стагоддзя
Катэгорыя:Маркграфы Цюрынгіі
Маўзалей

[thumb|200px|Маўзалей на могілках Рэкалета, [Буэнас-Айрэс (Аргенціна).]]
[thumb|200px|Мадэль, рэканструкцыя [Галікарнаскі маўзалей|Галікарнаскага маўзалея — аднаго з сямі цудаў свету]]
**Маўзалей** ( — ад ; на Усходзе:  — мазар) манумент, пахавальнае збудаванне, што ўключае ў сябе камеру з астанкамі памерлага, і часам памінальны зал. Названы паводле раскошнай магільніцы карыйскага цара Маўсола ў горадзе Галікарнас (каля сучаснага горада Бадрум у Турцыі). Маўзалеі атрымалі шырокае распаўсюджанне ў Старажытным Рыме, ісламскіх краінах, будуюцца і ў цяперашні час (маўзалеі Леніна, Атацюрка, Н. І. Пірагова і г.д.).

Катэгорыя:Манументы
*
ФК Нафтан

**«Нафтан»** — беларускі футбольны клуб з горада Наваполацк, заснаваны ў 1963 годзе. У 1996—2017 гадах (акрамя 2002 года) і з 2023 года каманда ўдзельнічае ў Вышэйшай лізе чэмпіянату Беларусі.

## Папярэднія назвы 
* 1963—1974: «Нафтавік»
* 1979—1980: «Наваполацк»
* 1981—1988: «Дзвіна»
* 1989: «Камунальнік»
* 1990—1991: «Дзвіна»
* 1992—1994: «Нафтан»
* 1995—2000: «Нафтан-Дэвон»
* з 2001: «Нафтан»

## Дасягненні 
* Пераможца Першай лігі чэмпіянату Беларусі (2): 1995, 2022
* Пераможца Другой лігі чэмпіянату Беларусі: 1994/95
* Уладальнік Кубка Беларусі (2): 2009, 2012

## Цяперашні склад 
*Станам на жнівень 2024 года*.

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

### Трэнерскі штаб 
*  Альберт Рыбак (нар. 1973) — галоўны трэнер
*  Валерый Стрыпейкіс (нар. 1974) — старшы трэнер
*  Ігар Латаш (нар. 1981) — трэнер па навукова-метадычнай працы
*  Павел Лісоўскі (нар. 1984) — трэнер брамнікаў
*  Ігар Трухаў (нар. 1976) — галоўны трэнер дубля

## Статыстыка выступленняў 
### Чэмпіянат і Кубак Беларусі 
### Еўракубкі 
## Галоўныя трэнеры 
* Аляксандр Трайдук (1992 — ліпень 2001)
* Андрэй Зыгмантовіч (ліпень — снежань 2001)
* Васіль Зайцаў (2002 — май 2004)
* Вячаслаў Акшаеў (май 2004 — май 2007)
* Ігар Кавалевіч ( у красавіку — ліпені 2007, ліпень 2007 — снежань 2012)
* Павел Кучараў (снежань 2012 — чэрвень 2013)
* Валерый Стрыпейкіс ( у чэрвені — снежні 2013, снежань 2013 — жнівень 2016)
* Алег Сідарэнкаў ( у жніўні — лістападзе 2016, лістапад 2016 — лістапад 2017)
* Аляксандр Трайдук (студзень — чэрвень 2018)
* Юрый Поклад (чэрвень — снежань 2018)
* Тарас Чопік (студзень 2019 — май 2021)
* Валерый Стрыпейкіс ( у маі — ліпені 2021, ліпень — снежань 2021)
* Вячаслаў Герашчанка (студзень — снежань 2022)
* Юрый Пунтус (снежань 2022 — май 2023)
* Альберт Рыбак (з мая 2023)

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт  
* 

Нафтан
Футбольны клуб

**Футбольны клуб** — спартыўная арганізацыя, якая ўдзельнічае ў спаборніцтвах па футболе. Апроч уласна спартсменаў-футбалістаў, у склад клуба ўваходзяць трэнер і яго памагатыя, менеджары клуба, урачы і іншы абслуговы персанал. Непасрэдна палявая каманда складаецца з **адзінаццаці** гульцоў — дзесяці «палявых» і брамніка.

Валоданне футбольным клубам з’яўляецца ў наш час прыбытковым бізнесам. Аднаму клубу можа прыналежаць некалькі каманд, выступоўцаў у розных дывізіёнах, юнацкая каманда, спартыўныя школы, стадыён і трэніравальная база.

Катэгорыя:Футбол
Скеліг-Майкл

**Скеліг-Майкл** — манастырскі комплекс, пабудаваны ў VII ст. на стромкіх схілах скалістага вострава Скеліг-Майкл, які знаходзіцца ў 12 км ад паўднёва-заходняга берага Ірландыі.

Ілюструе цяжкія ўмовы існавання першых ірландскіх хрысціян. З-за вялікай аддалённасці Скеліг-Майкл, да нядаўняга часу амаль не наведваўся людзьмі, з-за гэтага выключна добра захаваўся.

Манастыр з'яўляецца аб'ектам Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.

## Спасылкі 
* World Heritage web page
* The Forgotten Hermitage
* Skellig Monastery photos
* Procjena otoka

Катэгорыя:Сусветная спадчына ў Ірландыі
Бру-на-Бойн

]]
**Бру-на-Бойн** — археалагічныя знаходкі ў даліне ракі Бойн, уяўляюць сабой найбольш каштоўную скупнасць дагістарычных мегалітаў у Еўропе. Помнік знаходзіцца ў 50 км на поўнач ад Дубліна, што ў Ірландыі. Збудаванні мелі сацыяльна-эканамічнае, рэлігійнае і пахавальнае прызначэнне.

Усяго налічваецца 40 курганаў, з якіх Ньюгрэйндж, Даўт і Наўт, вылучаюцца сваімі вялізнымі памерамі і ўнутрана-схематычнымі збудаваннямі.

Даліна Бойна ў 1993 г. уключана ў спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.

## Спасылкі 
* UNESCO's World Heritage Site  description
* Official website link
* International Institute of Astroarchaeology 
* Boyne Valley Portal Website

Катэгорыя:Сусветная спадчына ў Ірландыі
Катэгорыя:Археалагічныя аб’екты ў Ірландыі
Катэгорыя:Мегаліты Еўропы
Aérospatiale-BAC Concorde

**Aérospatiale-BAC Concorde** () — брытанска-французскі звышгукавы пасажырскі самалёт (ЗГС), адзін з двух (разам з Ту-144) тыпаў звышгукавых самалётаў, якія знаходзіліся ў камерцыйнай эксплуатацыі.

## Гл. таксама 
: Ту-144
: Boeing 2707
: 

Катэгорыя:Самалёты Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Самалёты Францыі
Катэгорыя:Самалёты British Aerospace
Катэгорыя:Самалёты Aerospatiale
Катэгорыя:Самалёты Sud Aviation
Катэгорыя:Пасажырскія самалёты
Катэгорыя:Міжнародныя авіябудаўнічыя праекты
Батанічны сад у Рэйк’явіку

**Батанічны сад у Рэйк’явіку** (; ) — самы вялікі батанічны сад Ісландыі.

Заснаваны ў 1961 да 175-годдзя існавання горада Рэйк’явіка, мае плошчу 2,5 га, на якіх растуць 5000 відаў раслін.

## Адрас 
*Hortus Botanicus Reykjavicensis* P.O.Box 8372 Reykjavik-Рэйк’явік, 128 Iceland-Ісландыя.

Катэгорыя:Батанічныя сады
Катэгорыя:Паркі Ісландыі
Катэгорыя:Славутасці Рэйк’явіка
Катэгорыя:З’явіліся ў 1961 годзе
Гдыня

**Гды́ня** — горад на правах павета на поўначы Польшчы ў складзе Паморскага ваяводства, размешчаны на беразе Балтыйскага мора. Горад разам з Гданьскам і Сопатам складае агламерацыю «Труймяста».

## Гісторыя 
[thumb|250px|злева|[Сухі док у Гдыні]]
Першая згадка пра горад датуецца 1253 годам, тады гэта было рыбацкае паселішча, якое знаходзілася ва ўладанні кашубаў.

У 1309—1310 гадах горад заваяваны Тэўтонскім ордэнам, а з цягам часу ўвайшоў у склад Прусіі ў межах Польскага Каралеўства. Пасля першага падзелу Рэчы Паспалітай у 1772 годзе Гдыня апынулася ў складзе Прусіі, стала часткай Германскай імперыі.

У 1870 годзе насельніцтва горада склала прыблізна 1,200 жыхароў, Гдыня была папулярным турыстычным месцам з развітай сеткай гатэляў, рэстаранаў і кафэ. Пасля Версальскага дагавору горад разам з усёй Усходняй Прусіяй увайшлі ў склад Польскай Рэспублікі. У 1920 годзе ў горадзе будуецца порт.

Падчас Другой сусветнай вайны горад быў акупаваны нямецкімі вайскамі. Адразу пасля пачатку вайны. Гдыня была перайменавана ў **Готэнгафен**, у гонар готаў, старажытнага германскага племені. Гарадскі порт быў ператвораны ў нямецкую-ваенную базу.

Верф была пабудавана ў 1940 годзе. Гдыньскі порт стаў першаснай нямецкай марской базай, і будучы аддалены ад тэатру баявых дзеянняў, даў прытулак большасці з нямецкіх вялікіх караблёў. Але пад час вызвалення горада, порт быў моцна пашкоджаны бамбардзіроўкамі саюзнікаў. У сакавіку 1945 года Гдыня была вызвалена народнымі войскамі і ўключана ў склад Гданьскага ваяводства.
## Адукацыя 
* Вышэйшая школа адміністрацыі і бізнесу імя Эўгеніюша Квяткоўскага ў Гдыні

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Ураджэнцы 
* Галіна Сямдзянава (1947—2011) — беларуская палітык і грамадская дзяячка.

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка 
* Труймяста
* ChefMoz Dining Guide — Гдыня 


Катэгорыя:Парты Балтыйскага мора
Кумамота

**Кумамота** ( *Кумамота-сі*) — буйны горад у Японіі і адначасова сталіца аднайменнай прэфектуры Кумамота. Размяшчаецца на самым паўднёвым востраве Японіі Кюсю, на рацэ Сіракава. Адлегласць да Нагасакі складае 70 кіламетраў паветраным транспартам.

Вялікі Кумамота (: JA: 熊 本 都市 圏) па перапісу насельніцтва ў 2000 годзе меў 1,46 млн насельніцтва. У 2007 па перапісу насельніцтва меў 664 468 чалавек са шчыльнасцю 2496 чал/км². Ён ніколі не разглядаецца як частка *Фукуока-Кітакюсю* — сталічнай вобласці, нягледзячы на тое, што яны мяжуюць адна з адной.

## Гісторыя 
Като Кіёмаса, сучаснік Таётомі Хідэёсі, быў прызначаны даймё паловы (старога) адміністрацыйнага раёна Хіго ў 1588 годзе. Пасля гэтага Кіёмаса пабудаваў Замак Кумамота. Дзякуючы шматлікім інавацыйным абарончым канструкцыіям, замак Кумамота лічыўся непрыступным, таму Кіёмаса мае рэпутацыю аднаго з найлепшых будаўнікоў замкаў у японскай гісторыі. Пасля таго як Кіёмаса памёр у 1611 годзе, яго сын Тадахіро змяніў яго, але Тадахіро быў зняты Такугава Іэясу. Такугава Іэясу памёр у 1616, клан Хасокава замяніў яго. Былы прэм’ер-міністр Японіі Хасокава Марыхіро — прамы нашчадак клана Хасокава Кумамота. Іншы вядомы палітык, былы прэзідэнт Перу Альберта Фухіморы, таксама мае карані ў Кумамота: бацькі Фухіморы эмігравалі з Кумамота ў Перу ў пачатку XX стагоддзя.

## Гарады-пабрацімы 
Катэгорыя:Гарады прэфектуры Кумамота
Катэгорыя:Гарады, вызначаныя ўказамі ўрада
Эйфелева вежа

**Э́йфелева ве́жа** () — металічная вежа на Марсавым полі ў Парыжы, спраектаваная і пабудаваная кампаніяй інжынера Густава Эйфеля. Сам канструктар называў яе проста — 300-метровай вежай (*tour de 300 mètres*). З’яўляецца сусветна вядомым сімвалам Францыі і Парыжа ў прыватнасці, месцам паломніцтва турыстаў.

Вежа была ўзведзена да Сусветнай выстаўкі 1889 года (дата заканчэння пабудовы: 24 кастрычніка 1889), прысвечанай стагоддзю Французскай рэвалюцыі (1789), і служыла ўваходнай аркай. Першапачаткова планавалася, што праз 20 год вежа будзе знесена. Аднак з развіццём радыё і тэлебачання вежай пачалі карыстацца як пляцоўкай для антэн.

Першапачаткова вышыня Эйфелевай вежы складала 300 метраў. Аднак пазней на яе вяршыні была ўсталявана антэна і разам з ёй вышыня вежы складае 324 метра.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Вежы Парыжа
Катэгорыя:Вікіпедыя:Істотныя артыкулы
Чэмпіянат Беларусі па футболе

**Чэмпіянат Беларусі па футболе** праводзіцца з 1992 года Беларускай Федэрацыяй па футболе.

## Структура 
Чэмпіянат складаецца з трох прафесійных ліг: 
# Вышэйшая ліга
# Першая ліга
# Другая ліга

У другую лігу можа заявіцца любы прафесійны клуб. З вышэйшай і першай ліг штогод некалькі клубаў, якія занялі апошнія месцы, пераходзяць у лігу ніжэй; адпаведная колькасць клубаў з першай і другой ліг займаюць іх месцы.

Беларусь
Кумамота (прэфектура)

**Кумамота** (熊 本 県 | Кумамота-кэн) — прэфектура, размешчаная ў рэгіёне Кюсю на востраве Кюсю, Японія. Сталіца прэфектуры — горад Кумамота.

## Гісторыя 
Гістарычна вобласць называлася *правінцыя Хіго* і была перайменаваная ў прэфектуру Кумамота падчас рэстаўрацыі Мэйдзі ў рамках адмены феадальнай сістэмы. У цяперашняй японскай арфаграфіі Кумамото літаральна азначае «мядзведзь каранёвага паходжання», ці «паходжанне мядзведзя».

## Геаграфія 
* Аса (вулкан)

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Прэфектуры Японіі
Катэгорыя:Кюсю (рэгіён)
Сяргей Мікалаевіч Мартынаў

{{Дзяржаўны дзеяч
|імя               = Сяргей Мікалаевіч Мартынаў
|арыгінал імя      = 
|выява             =
|апісанне выявы    = 
|шырыня            = 200пкс
|пасада            = Міністр замежных спраў Рэспублікі Беларусь
|парадак           = 6
|сцяг              = Flag of Belarus.svg
|сцяг2             = Emblem of the Ministry of Foreign Affairs of Belarus (before 2016).jpg
|перыядпачатак     = 21 сакавіка 2003
|перыядканец       = 20 жніўня 2012
|папярэднік        = Міхаіл Міхайлавіч Хвастоў
|пераемнік         = Уладзімір Уладзіміравіч Макей
|прэм'ер           = Генадзь Васілевіч Навіцкі Сяргей Сяргеевіч Сідорскі Міхаіл Уладзіміравіч Мясніковіч
|прэзідэнт         =Аляксандр Рыгоравіч Лукашэнка
| дата нараджэння  = 22.2.1953
| месца нараджэння = , Армянская ССР, СССР
| грамадзянства    = 
|адукацыя          = 
|прафесія          = дыпламат
|дзейнасць         = дыпламат
|узнагароды        =
{ style="background: transparent;"
 
}
}}
**Сярге́й Мікала́евіч Марты́наў** (, Гюмры, Арменія) — беларускі дзяржаўны дзеяч і дыпламат. Міністр замежных спраў Рэспублікі Беларусь з 21 сакавіка 2003 года па 20 жніўня 2012 года.

## Вучоба 
Скончыў сярэднюю школу № 9 г. Віцебска. У 1975 скончыў з адзнакай Маскоўскі дзяржаўны інстытут міжнародных адносін. Валодае англійскай, французскай і суахілі.

## Кар’ера 
* 1975—1980 гг. — аддзел міжнародных эканамічных арганізацый, Міністэрства замежных спраў СССР.
* 1980—1988 гг. — памочнік Міністра замежных спраў СССР.
* 1988—1991 гг. — намеснік начальніка аддзела міжнародных арганізацый Міністэрства замежных спраў СССР.
* 1991—1992 гг. — намеснік Пастаяннага прадстаўніка Рэспублікі Беларусь пры Арганізацыі Аб’яднаных Нацый, Нью-Ёрк.
* 1992—1993 гг. — Часовы павераны ў справах Рэспублікі Беларусь у ЗША.
* 1993—1997 гг. — Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Рэспублікі Беларусь у ЗША.
* 1997—2001 гг. — Першы намеснік Міністра замежных спраў Рэспублікі Беларусь.
* 2001—2003 гг. — Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Рэспублікі Беларусь у Каралеўстве Бельгія, Пастаянны прадстаўнік Рэспублікі Беларусь пры Еўрапейскіх супольнасцях, Пастаянны прадстаўнік Рэспублікі Беларусь пры Арганізацыі Паўночнаатлантычнага дагавора.
* 2003—2012 гг. — Міністр замежных спраў Беларусі.

## Узнагароды 
* Ордэн Айчыны III ступені

## Спасылкі 
* Кароткая біяграфія Мартынава Сяргея Мікалаевіча 
* Міністр замежных спраў Рэспублікі Беларусь Мартынаў Сяргей Мікалаевіч

Катэгорыя:Палітыкі Беларусі
Катэгорыя:Дыпламаты Беларусі
Катэгорыя:Паслы Беларусі ў Бельгіі
Катэгорыя:Паслы Беларусі ў Мексіцы
Катэгорыя:Паслы Беларусі ў ЗША
Катэгорыя:Міністры замежных спраў Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Намеснікі міністра замежных спраў Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Калекцыянеры Беларусі
Земерынгская чыгунка

**Чыгунка Земерынг** — першая ў свеце горная чыгунка.

Знаходзіцца ў Аўстрыі. Найстарэйшы ўчастак даўжынёй 42 км, пабудаваны ў 1848—1854 гадах, праходзіць праз Земерынгскі перавал паміж Мюрцушлагам і Глогніцам у высакагорнай мясцовасці.

На пачатку эры сусветнага панавання чыгунак пракласці 4,5 км тунэляў і 1,5 км мастоў і віядукаў у горнай мясцовасці было складанай інжынернай задачай. Над ёю працавалі 17 тыс. рабочых пад кіраўніцтвам інжынера Карла фон Гега. Самай высокай кропкай чыгункі стала станцыя Земерынг — 895 м над узроўнем мора. Улічваючы вельмі складаны рэльеф і значныя перапады вышынь, з'яўляецца адным з выдатных дасягненняў цывільнай інжынерыі XIX ст.

Дзякуючы чыгунцы раён пачаў хутка развівацца, а горад стаў модным бальнеалагічным і гарналыжным курортам. Цягнік з Вены да Земерынга ідзе дзве гадзіны, за гэты час можна назіраць захапляльныя горныя краявіды. Унікальнасць маршрута і ў тым, што інжынерныя збудаванні не парушылі цэласць краявіду, а дапоўнілі яго.

Дарога цалкам функцыянуе і з'яўляецца часткай аўстрыйскай Паўднёвай чыгункі.

Чыгунка ўключана ў склад Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА ў 1998 г.

## Спасылкі 
## Літаратура 
* Тысяча чудес света. — СПб: ООО «СЗКЭО», 2007. — 336 с.

Катэгорыя:Чыгунка Аўстрыі