Вірус штрыхаватай мазаікі ячменю

**Вірус штрыхаватай мазаікі ячменю** () — хваробатворны вірус мазаікі  сямейства , галоўнымі гаспадарамі якіх з’яўляюцца ячмень і пшаніца. Агульныя сімптомы BSMV — жоўтыя пражылкі або плямы, мазаіка лісця і адставанне ў росце. Ён распаўсюджваецца галоўным чынам праз заражанае насенне і шляхам механічнага пераносу ад заражанай да незаражанай расліны. Расліны, заражаныя BSMV, маюць больш выразную сімптаматыку пры больш цёплых тэмпературах. Устойлівыя гаспадары і стэрылізацыя абсталявання і прылад з’яўляюцца лепшымі спосабамі кантраляваць распаўсюджванне ўзбуджальніка. Вядома, што BSMV зніжае ўраджайнасць ячменю да 25 %, але гэта не з’яўляецца асноўнай праблемай з-за існавання ўстойлівых сартоў ячменю.

## Гаспадары і сімптомы 
Вірус ячменнай штрыхаватай мазаікі мае вузкі выбар гаспадара.  з’яўляецца асноўным гаспадаром віруса. BSMV таксама можа заразіць . Вельмі рэдка BSMV можна ўбачыць у дзікім аўсе, жыце, кукурузе, рысе, сорга і просе. У эксперыментальных умовах паражаліся таксама шпінат, буракі і тытунь. Імунаферментны аналіз (ІФА) — гэта карысны інструмент, які дазваляе адрозніць падобныя штамы віруса штрыхаватай мазаікі і даць колькасныя вынікі. ІФА працуе з выкарыстаннем антыцелаў, спецыфічных для пэўнага віруса.

Частымі сімптомамі BSMV з’яўляюцца жоўтая да белай кропкавасць, плямістасць і штрыхаватасць, некроз і моцная мазаіка на лісці. На хворым лісці ўтвараюцца светла-зялёныя і V-падобныя некратычныя палосы.

## Экалогія 
У адрозненне ад многіх вірусаў, для распаўсюджвання хваробы не існуе вядомых пераносчыкаў насякомых. Хутчэй за ўсё, BSMV разлічвае на перадачу ад бацькоў да нашчадкаў. Вірус пашкоджвае акрамя іншага ячмень і азімую пшаніцу. Аднак важна адзначыць, што выяўленасць сімптомаў не заўсёды карэлюе з колькасцю віруса. Таксама высветлілася, што ўзровень наяўнага віруса заставаўся адносна нязменным у межах 13 °C — 25 °C, а колькасць вірусу была звязана толькі з узростам гаспадароў і працягласцю часу, які яны былі заражаныя. 

Інтэнсіўнасць святла таксама можа паўплываць на развіццё сімптомаў хваробы. Даследаванне паказала, што моцна зацененыя заражаныя расліны не выяўлялі практычна ніякіх сімптомаў праз 11 дзён у параўнанні з заражанымі незацененымі раслінамі.

Фактарам, які ўплывае на распаўсюджванне і цяжар віруса, з’яўляюцца від ці разнастайнасць гаспадара, бо некаторыя больш адчувальныя, чым іншыя. Напрыклад, сорт ячменю CM67 вельмі адчувальны. Ён мае значна большую хуткасць перадачы, чым у іншых сартоў, і калі сімптомы досыць сур’ёзныя з-за пагодных умоў, гэты сорт можа быць нават стэрыльным. Адзінай прычынай было тое, што вірус можа распаўсюджвацца на нашчадства заражаным пылковым зернем, і з-за гэтага лічылася, што ён можа патэнцыйна распаўсюджвацца на вялікія адлегласці. Аднак інфікаваная семязавязь з’яўляецца больш важным фактарам распаўсюджвання гэтай хваробы. Хвароба больш распаўсюджана, калі заражаная семязавязь вырабляе нашчадства з заражаным пылком, з  70 %. Калі заражаная семязавязь апыляецца неінфікаваным пылком, назіраецца каля 66 % хуткасці перадачы. У выпадку незаражанай семязавязі, якую апыляюць заражаным пылком, назіраецца прыблізна 3 % хуткасць перадачы нашчадкам. Выдаленне заражаных раслін можа дапамагчы знізіць распаўсюджванне віруса. На палях, дзе хвароба засталася незаўважанай, што дазваляе вірусу распаўсюджвацца, важна прадухіліць распаўсюджванне на іншыя палі і не даць высаджваць насенне заражаных раслін у наступным годзе, бо яны таксама могуць быць заражаны вірусам.

Хімічны і біялагічны кантроль, як вядома, не існуе для гэтага віруса. Для прадухілення інфекцыі неабходна прытрымлівацца аптымальных тэрмінаў сяўбы збожжавых культур, выбракоўваць заражаныя пасевы, вырошчваць устойлівыя сарты, не завозіць насенне з раёнаў, дзе выяўлена хвароба.

## Важнасць 
Адно з даследаванняў паказала, што ген рэзістэнтнасці да BSMV дэманструе  і з’яўляецца дамінуючым, дзякуючы поўнаму карціраванню гена ўстойлівасці Bsr1 у . Для барацьбы з гэтым у 1957 годзе Канзас, Мантана і Паўночная Дакота запусцілі праграму сертыфікацыі насення, каб атрымаць насенне ячменю, чыстае ад BSMV. Праграма кантролю прадугледжвала аналіз расады на наяўнасць віруса, а для атрымання сертыфікаванага насення, якое не змяшчае BSMV, дазвалялася прадаваць толькі насенныя асновы, у якіх адсутнічае BSMV. Да 1972 года на ўсім сертыфікаваным насенні ў штаце Мантана была ўстаноўлена нулявая талерантнасць, што прывяло да рэзкага зніжэння страт ураджайнасці з-за BSMV. Падобным чынам, у 1971 годзе BSMV быў ліквідаваны з насення ячменю ў Паўночнай Дакоце.

Аднак, нягледзячы на тое, што вірус больш не з’яўляецца важным фактарам у раслінаводстве, BSMV па-ранейшаму важны для навукі, паколькі розныя даследаванні паказалі, што ён можа быць выкарыстаны для вывучэння функцый генаў з дапамогай  у аўсе, пшаніцы і  (траве, якая з’яўляецца мадэльным аднадольным арганізмам для генетычных даследванняў).

Катэгорыя:Вірусы
Катэгорыя:Вірусныя раслінныя патагены і захворванні