Акруговы камітэт КПСС

**Акруго́вы камітэ́т КПСС** (акругкам, акркам) — орган кіравання структур КПСС акругі. У перыяд 1921—1991 гадоў — цэнтральны орган кіравання акругай у СССР.

## Першыя акругі 
Стварэнне першых акругаў пачалося ў 1923 годзе і працягвалася да 1929 года. Акруговае дзяленне ахоплівала амаль усю тэрыторыю СССР. 15 жніўня 1930 года амаль усе акругі былі ліквідаваныя, а раёны падпарадкаваныя непасрэдна абласным, краявым або рэспубліканскім саветам. У 1930-1940-я гады акругі ствараліся ў ускраінных раёнах краёў, абласцей і рэспублік Саюза. Трэцяя спроба ўвядзення акруговага дзялення была прадпрынятая ў 1952-1953 гадах, але эксперымент быў прызнаны няўдалым, і ўсе акругі былі ліквідаваныя.

## Нацыянальныя і аўтаномныя акругі 
Від адміністрацыйна-тэрытарыяльных адзінак, які існаваў з 1921 па 1991 год. Акругі ўтвараліся на тэрыторыях з перавагай рускага насельніцтва. Да 1971 года акругі насілі назвы нацыянальных акругаў, пасля 1971 года былі перайменаваныя ў аўтаномныя.

## Першы сакратар акруговай камісіі 
Пасада была спецыфічнай у іерархічнай структуры наменклатуры КПСС, паколькі сакратар акруговай камісіі займаў прамежкавае звяно ў наменклатуры сакратаром райкама або гаркама і сакратаром абкама. У рамках сваёй акругі першы сакратар акруговай камісіі мог кіраваць райкамамі і гаркамамі партыі. Фармальна ён абіраўся на бюро акружкама або абкама, але фактычна прызначаўся кіраўніцтвам ЦК КПСС. Гэтая пасада была не абавязковая да занятку і для далейшага прасоўвання па службе.

## Кіраванне акругай 
Намінальна кіраўніком акругі лічыўся старшыня Выканаўчага камітэта мясцовага Сходу дэпутатаў (або яго эквівалента), фактычна ж кіраўніцтва ажыццяўляла партыйная арганізацыя акругі. Але ў большасці выпадкаў першы сакратар акруговай камісіі і старшыня выканкама вялі адзіную палітыку і дзейнічалі сумесна, з відавочнай перавагай улады першага сакратара партыі.

## З статута КПСС 1972 года 
Вышэйшым органам акруговай, гарадской, раённай партыйнай арганізацыі з'яўляецца акруговая, гарадская, раённая партыйная канферэнцыя або агульны сход камуністаў, скліканыя акруговым, гарадскiм, раённым камітэтам адзін раз у два-тры гады, а пазачарговыя — па рашэнні камітэта або па патрабаванні адной траціны агульнай колькасці членаў партыі, якія ўваходзяць у адпаведную партыйную арганізацыю. Акруговая, гарадская, раённая канферэнцыя (сход) заслухоўвае справаздачы камітэта, рэвізійнай камісіі, абмяркоўвае па сваім меркаванні іншыя пытанні партыйнага, гаспадарчага і культурнага будаўніцтва, абірае акруговы, гарадскi, раённы камітэт, рэвізійную камісію і дэлегатаў на абласную, краявую канферэнцыю або з'езд кампартыі саюзнай рэспублікі ...

... Акруговы, гарадскi, раённы камітэт абірае бюро, у тым ліку сакратароў камітэта, а таксама зацвярджае загадчыкаў аддзеламі камітэта, рэдактараў газет. Для сакратароў акруговага, гарадскога, раённага камітэта абавязковы партыйны стаж не менш трох гадоў. Сакратары камітэтаў зацвярджаюцца абкамам, крайкамам, ЦК кампартыі саюзнай рэспублікі.

## Акруговыя камітэты КПСС на жнівень 1991 года 
* Агінскі Бурацкі акруговы камітэт КПСС
* Комі-Пярмяцкі акруговы камітэт КПСС
* Каракскі акруговы камітэт КПСС
* Ненецкі акруговы камітэт КПСС
* Таймырскі (Далгана-Ненецкі) акруговы камітэт КПСС
* Усць-Ардынскі Бурацкі акруговы камітэт КПСС
* Ханты-Мансійскі акруговы камітэт КПСС
* Чукоцкі акруговы камітэт КПСС
* Эвенкійскі акруговы камітэт КПСС
* Ямала-Ненецкі акруговы камітэт КПСС

## Абласныя камітэты КПСС, скасаваныя або змяніўшыя назву да 1991 года 
* Ахотска-Эвенскі акруговы камітэт КПСС (1930-1934)
* Віціма-Алякмінскі акруговы камітэт КПСС (1931-1938)
* Карэльскі акруговы камітэт КПСС (1937-1939)
* Аргаяшскі акруговы камітэт КПСС (1934)

## Гл. таксама 
* Абласны камітэт КПСС

## Літаратура 
* Восленский М. С. Номенклатура. Господствующий класс Советского Союза. — М.: «Советская Россия»; МП «Октябрь», 1991. — 624 с.
* Устав КПСС. — М., 1976.

Катэгорыя:КПСС