Ю

**Ю**, **ю** — літара большасці славянскіх кірылічных азбук (29-я ў балгарскім, 31-я ў беларускім, 32-я ў рускім і ўкраінскім; з сербскага выключана ў сярэдзіне XIX стагоддзя, у македонскім, пабудаваным на ўзор новага сербскага, не ўводзілася). Ужываецца таксама ў пісьменнасцях некаторых неславянскіх моў.

## Гісторыя 
У стараславянскай кірыліцы звычайна лічыцца 33-й па парадку, у глаголіцы па ліку 34-я (Ⱓ). Лікавага значэння не мае. Назва ў славянскай азбуцы супадае з сучаснаю — «ю»; у стара- і царкоўнаславянскай мовах так гучыць вінавальны склон кароткай формы займенніка  (), але супадзенне гэтага слова з назваю літары можа быць і выпадковым. Кірылічная літара паходзіць ад грэчаскай лігатуры ,  (, ); глагалічная форма невядома, і агульнапрызнанага меркавання няма.

Напісанне ў кірыліцы мела нямнога варыянтаў, якія адрозніваліся ў асноўным размяшчэннем злучальнай рысачкі (яна магла быць пасярэдзіне, як у цяперашніх шрыфтах, ці зверху, а таксама нахільнаю). Ужываліся варыянты і з рознаю велічынёю элемантаў літары: нешта падобнае на **ГО** са злучэннем па верхнім краі *о*, звычайна такая форма сведчыць аб паўночным паходжанні рукапісу. Гэта форма іншы раз пранікала і ў друкарскія шрыфты, напрыклад у выданні Францыска Скарыны.

У старарускім скорапісе ётавы штрых часам выраджаўся ў нешта накшталт *с*-падобнага штрыха над літарай *о*, такім чынам буква набывала выгляд грэчаскай дэльты **δ**. У стараславянскіх помніках XII—XV стагоддзяў сустракаецца яшчэ адзін варыянт літары — «абаротнае Ю» з тым жа значэннем.

У старабеларускую графіку перайшла са старажытнарускага пісьменства. Абазначала галосны гук [у] пасля мяккіх зычных і спалучэнне гукаў [йу] (лютня, юнакъ). У рукапісах XIV—XVII стагоддзяў у сувязі з функцыянаваннем розных пісьмовых школ і выкарыстаннем розных тыпаў пісьма (устаў, паўустаў, скорапіс) ужывалася ў некалькіх варыянтах, якія памагаюць вызначаць час і месца напісання помнікаў. Лічбавага значэння не мела. У XVI стагоддзі, акрамя рукапіснай, набыла друкаваную форму. Пачынаючы з Ф. Скарыны, стала адрознівацца як малая і вялікая, хоць ужыванне вялікай літары ва ўласных імёнах, геаграфічных назвах і ў пачатку сказаў не было яшчэ паслядоўным.

## Беларуская мова 
У сучаснай беларускай мове абазначае лабіялізаваны галосны гук у задняга рада верхняга пад’ёму і мяккасць папярэдняга зычнага (*салют* — [сал’ут]), а ў пачатку слоў, пасля галосных, **ў**, **ь** і апострафа — спалучэнне гукаў [йу] (*юнак* — [йунак], *саюз* — [сайус], *наўючыць* — [наўйучыц’], *лью* — [л’йу], *б’ю* — [бйу]).

Бывае вялікая і малая, мае рукапісную і друкаваную форму. Ужываецца ў афіцыйных абрэвіятурах (*ЮНЕСКА*, *ЮПІ*). Пры класіфікацыйным падзеле мае значэнне *дваццаць сёмы* (*група «Ю»*), пры лічбавай нумарацыі — дадатковае значэнне для размежавання прадметаў пад адным нумарам (*шыфр № 8ю*).

## Царкоўнаславянская мова 
У сучаснай царкоўнаславянскай арфаграфіі буква *ю* пасля зычных сустракаецца толькі пасля *л*, *н*, *р* і (рэдка) пасля *д*, *т*, *з*, *с*, хаця ў старым маскоўскім (а цяпер стараверскім) зводзе царкоўнаславянскай мовы актыўна ўжывалася пасля мяккіх шыпячых: *чюдо*, *чюти*, *ѿвращю* і пад.

## Табліца кодаў 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Літары кірыліцы
Катэгорыя:Беларускі алфавіт
Катэгорыя:Рускі алфавіт
Катэгорыя:Балгарскі алфавіт
Катэгорыя:Стараславянскі алфавіт
Катэгорыя:Украінскі алфавіт