open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Краснае (возера, Ушацкі раён, басейн Тураўлянкі)

**Кра́снае возера** — возера ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Тураўлянка. Знаходзіцца за 25 км на ўсход ад Ушачаў, за 0,8 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Краснае, за 600 м на поўдзень ад вёскі Красная Горка, за 1 км на паўночны ўсход ад возера Бярозаўскае.

Плошча возера Краснае складае 0,04 км². Даўжыня возера 0,38 км, найбольшая шырыня — 0,15 км. Даўжыня берагавой лініі — 0,85 км.

Возера размешчанае на ўсходняй ускраіне лесу. Вакол вадаёма знаходзіцца забалочаная абалона, якая на захадзе парасла лесам, а на ўсходзе — хмызняком. Краснае злучанае канавай з возерам Бярозаўскае.

## Літаратура 
* Блакітная кніга Беларусі — Мн.: БелЭн, 1994.
* 

## Спасылкі 
* Возера Краснае на сайце «Белорусский Посейдон» 

Катэгорыя:Басейн Тураўлянкі
Катэгорыя:Азёры Ушацкага раёна
Лешва

**Лешва** — возера ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці. Знаходзіцца за 7 км на паўночны захад ад Ушачаў, за 1,5 км на паўночны захад ад вёскі Банькава, за 200 м на ўсход ад возера Матырына, сярод лесу.

Возера знаходзіцца ў басейне ракі Ушача. Плошча Лешвы складае 0,02 км². Даўжыня возера — 0,29 км, найбольшая шырыня — 0,1 км. Даўжыня берагавой лініі — 0,52 км.

Вадаём аддзелены на захадзе ад возера Матырына ўзгоркамі, вышыня якіх складае 5 м. На поўдзень ад возера і часткова ўздоўж берага знаходзіцца забалочаны лес.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Азёры Ушацкага раёна
Катэгорыя:Басейн Ушачы
Колпіна (возера)

**Колпіна** — возера ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці. Знаходзіцца за 27 км на ўсход ад Ушачаў, каля вёскі Ягадкі, у басейне ракі Тураўлянкі.

Плошча паверхні -- 0,1 км². Даўжыня — 0,38 км, найбольшая шырыня — 0,35 км. Даўжыня берагавой лініі — 1,12 км. Плошча вадазбору — 2,5 км².

Схілы катлавіны возера маюць вышыню да 12 м. Размешчана сярод забалочанай, парослай хмызняком мясцовасці. На ўсходзе выцякае ручай у возера Крывое. Зарастае.

## Літаратура 
* Блакітная кніга Беларусі. — Мн.: БелЭн, 1994.
* 

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 
* Морфаметрычныя параметры азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Ушацкага раёна
Лешна (возера)

**Лешна** — возера ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці Беларусі. Знаходзіцца за 28 км на ўсход ад Ушачаў, на захад ад вёскі Любжына.

Возера знаходзіцца ў басейне ракі Тураўлянка. Плошча Лешны складае 0,3 км². Найбольшая глыбіня возера — 11,8 м. Даўжыня возера — 0,7 км, найбольшая шырыня — 0,35 км. Даўжыня берагавой лініі — 2 км.

Схілы катлавіны возера маюць вышыню 3 м, знаходзяцца пад лесам. На паўночным захадзе, захадзе і паўднёвым захадзе вышыня схілаў складае да 18 м. На ўсходзе і поўначы схілы знаходзяцца пад хмызняком.

Лешна злучанае пратокай з возерам Жэнна.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* Ліст карты N-35-35. Выданне 1991 года. Стан мясцовасці на 1987 год.

## Спасылкі 
* Общая характеристика озёр Витебской области Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 
* Морфометрические параметры озёр Витебской области Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 

Катэгорыя:Азёры Ушацкага раёна
Катэгорыя:Басейн Тураўлянкі
Катэгорыя:Ушацкая група азёр
Любжынскае

**Любжынскае возера** — возера ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці Беларусі, на мяжы з Бешанковіцкім раёнам. Знаходзіцца за 30 км на ўсход ад Ушачаў, каля вёскі Любжына, за 4 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Дубраўка. Належыць да групы Ушацкіх азёр.

Возера знаходзіцца ў басейне ракі Тураўлянка. Плошча паверхні складае 0,46 км². Найбольшая глыбіня возера 10,3 м. Даўжыня 2,32 км, найбольшая шырыня 0,25 км. Даўжыня берагавой лініі 5,3 км. Аб’ём вады ў возеры складае 1,97 млн м³, плошча вадазбору 4 км².

Катлавіна возера выцягнутая ў напрамку з паўднёвага захаду на паўночны ўсход. Схілы катлавіны маюць вышыню 5—7 м. У ніжняй частцы схілы парослыя хмызняком, у верхняй — разараныя. Берагі возера зліваюцца з схіламі. Дно вадаёма да глыбіні 1,5—2 м высланае пяском, на большых глыбінях — глеем. Шырыня паласы прыбярэжнай надводнай расліннасці складае да 15 м. Расліннасць пашыраныя ў возеры да глыбіні 2 м.

З Любжынскага возера выцякае ручай у возера Паўазер’е. У возеры водзяцца шчупак звычайны, лешч, акунь, плотка, карась.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Общая характеристика озёр Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  
* Морфометрические параметры озёр Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  

Катэгорыя:Азёры Ушацкага раёна
Катэгорыя:Басейн Тураўлянкі
Лінка

**Лі́нка**, **Ліна** — возера ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці Беларусі, у басейне ракі Заходняя Дзвіна.

Знаходзіцца за 26 км на паўночны ўсход ад Ушачаў, прыкладна за 0,5 км у напрамку на паўночны ўсход ад вёскі Красная Горка.

Плошча паверхні складае 0,16 км². Даўжыня возера — 0,6 км, найбольшая шырыня — 0,4 км. Даўжыня берагавой лініі — 1,58 км.
Схілы катлавіны возера маюць вышыню да 8 м, пераважна разараныя. На ўсходзе вышыня схілаў складае да 3 м, знаходзяцца пад хмызняком.
На паўднёвым усходзе ў возера ўпадае ручай. На паўночным усходзе возера ручаём злучаецца з сеткай меліярацыйных каналаў.

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* *Иванов-Смоленский В. Г.* Все озёра Беларуси. Популярная иллюстрированная энциклопедия. Т. 3-2.

Катэгорыя:Азёры Ушацкага раёна
Катэгорыя:Басейн Заходняй Дзвіны
Сермеж

**Сермеж**, **Сырмеж** — рака ў Беларусі, у Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці і Мядзельскім раёне Мінскай вобласці, левы прыток ракі Вялікі Перакоп (басейн Нёмана).

## Назва 
Корань *Serm-* у літоўскай рачной назве *Serma(s)* лічыцца архаізмам і звязваецца з індаеўрапейскім **sermo-* «рака, плынь», ад карацейшага **ser-* «цячы».

Такі самы пашыральнік у назве літоўскай ракі *Nemėža*, ён выкарыстоўваецца ў літоўскім слова- і назваўтварэнні, утвараючы вытворныя формы (*varlė* «жаба» — *varlėža* «жабка»).

На думку Ігара Пракаповіча, назва ракі Сермеж мае фіна-ўгорскае паходжанне: ад *сер* — «рака» і *мег*, *меж* — «злучына», «мыс», «лука на рацэ». Такім чынам, на думку Пракаповіча, Сермеж — «звілістая рака».

## Водаапісанне 
Даўжыня ракі 15 км. Плошча вадазбору 35 км². Пачынаецца каля вёскі Ясева Пастаўскага раёна. Цячэ па паўднёвай ускраіне Свянцянскіх градаў, праз возера Кузьмічы, упадае ў Вялікі Перакоп на паўднёвым усходзе ад вёскі Мельнікі. Рэчышча на працягу 5,2 км каналізаванае: на дзялянцы 3,1 км да аграгарадка Нарач і 2,1 км да вусця.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Общая характеристика речной сети Минской области (в разрезе районов) // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  
* Общая характеристика речной сети Витебской области (в разрезе районов) // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  

Катэгорыя:Басейн Страчы
Катэгорыя:Рэкі Мядзельскага раёна
Катэгорыя:Рэкі Пастаўскага раёна
Малы Болцік

**Малы Болцік** — возера ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці, за 31 км на паўночны захад ад горада Мядзел, за 1,6 км на паўночны ўсход ад вёскі Яцыны. Належыць да басейна Страчы, злучана пратокай з возерам Вялікі Болцік.

Плошча паверхні 0,03 км², даўжыня 0,3 км, максімальная шырыня 0,13 км, сярэдняя — 0,11 км. Найбольшая глыбіня 6 м, сярэдняя — 2,8 м. Даўжыня берагавой лініі 0,68 км.

Вадазбор буйнаўзгорысты, пад лесам, схілы вышынёй 10—15 м. Берагавая лінія акруглая. Паўднёвы бераг высокі, зліваецца са схілам, астатнія нізкія, забалочаныя, паўднёва-заходні — сплавінны. Літараль паўднёвага берага вузкая пясчана-глеістая. Возера слабазарастаючае. На поўначы выцякае пратока ў возера Вялікі Болцік. Вада возера гідракарбанатна-кальцыевая, сярэднемінералізованая (мінералізацыя — 2,92 г/л), pH=7,8.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Возера Малы Болцік / Водныя рэсурсы Нацыянальнага парку «Нарачанскі»

Катэгорыя:Балдуцкая група азёр
Катэгорыя:Азёры Мядзельскага раёна
Пуна (рэгіён)

**Пу́на** (ісп.: *Puno*, на кечуа: *Punu suyu*) — адзін з 24-х дэпартаментаў Перу. Адміністрацыйны цэнтр — Пуна.

## Спасылкі
Мугірына

**Мугірына** — возера ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці на мяжы з Лепельскім раёнам. Знаходзіцца за 27 км на ўсход ад Ушачаў, каля вёскі Завадзіна. Належыць да групы Ушацкіх азёр. Возера знаходзіцца ў басейне ракі Тураўлянка.

Плошча Мугірына складае 1,48 км². Найбольшая глыбіня возера — 26,2 м. Даўжыня — 2,5 км, найбольшая шырыня — 1,2 км. Даўжыня берагавой лініі — 7,3 км. Аб'ём вады ў возеры складае 8,31 млн. м³, плошча вадазбору возера — 2,9 км².

Схілы катлавіны возера на захадзе і поўначы маюць вышыню 15—20 м, парослыя хмызняком. На поўдні вышыня схілаў складае да 10 м. На ўсходзе схілы невыразныя, забалочаныя. Берагавая лінія звілістая. 
Дно вадаёма да глыбіні 1 м пясчанае, на большых глыбінях — высланае сапрапелем.

Вада ў возеры вызначаецца высокай празрыстасцю. Мугірына зарастае слаба. Злучана канавай з возерам Паўазер′е.

## Назва 
Назва возера ад назвы вёскі, што была на паўночным беразе возера.

## Літаратура 
* Блакітная кніга Беларусі — Мн.: БелЭн, 1994.
* 
* 

## Спасылкі 
* Возера Мугірына 

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Ушацкага раёна
Катэгорыя:Ушацкая група азёр
Брэсцкі чыгуначны вакзал

**Брэсцкі чыгуначны вакзал** — чыгуначны вакзал на станцыі **Брэст-Цэнтральны** ў горадзе Брэсце (Беларусь).

## Гісторыя 
* Першы Брэсцкі вакзал быў адкрыты 1 лістапада 1869 года. Будынак (не захаваўся) быў размешчаны на месцы завода «Брэстгазаапарат».
* Новы вакзал быў пабудаваны ў выглядзе «сярэдневяковага замка» з чатырма воданапорнымі вежамі (архітэктары Я. Гарбуноў, В. Лорберг, Л. Нікалаі). Адкрыты 28 мая 1886 года ў прысутнасці імператара Аляксандра III.

Вакзал быў абсталяваны вадзяным ацяпленнем. У залах для пасажыраў 1-га і 2-га класаў падлогі былі паркетныя, для 3-га класа — дашчаныя, у падсобных памяшканнях — асфальтавыя. Неўзабаве вакзал стаў першым на чыгунках Расійскай імперыі, дзе было ўстаноўлена электрычнае асвятленне — 160 лямпачак па 20 свечак з’явіліся ў залах і на пероне і 12 ліхтароў па 50 свечак асвятлялі Прывакзальную плошчу.

* У 1915 годзе, у час Першай сусветнай вайны, будынак вакзала быў разбураны рускімі войскамі пры адступленні. Польскія ўлады пабудавалі ў 1930 годзе новы будынак па праекце архітэктара Гіпаліта Грынцэвіча. Замест вакзала-крэпасці з’явіўся хупавы будынак у стылі «народавым». Ён спалучаў у сабе рысы рэнесансу, барока і традыцыі беларуска-літоўскага дойлідства.
* У Вялікую Айчынную вайну вакзал быў адным з участкаў супраціву. Па наяўных дадзеных, у падвалах вакзала ўвечары 22 чэрвеня 1941 г. знаходзілася каля 70 чалавек. Абарона доўжылася да 29 чэрвеня.
* Цяперашні вакзал пабудаваны ў 1953—1957 гадах па загадзе Сталіна. Высокі, масіўны, багата ўпрыгожаны будынак у стылі сталінскага ампіру. У абліцоўванні ўнутраных памяшканняў і фасадаў будынка былі ўжытыя каляровыя пароды мармуру і граніту, дастаўленыя з розных рэгіёнаў СССР. Шпіль з пяціканцовай зоркай, які надае падабенства будынку з Маскоўскім універсітэтам, — адзін з найвышэйшых пунктаў горада — 41 метр (13-14-павярховы будынак).
* Вакзал сустракаў шмат асоб сусветнага маштабу: імператары Аляксандр III, Мікалай II, Леў Троцкі, Юзаф Пілсудскі, Іосіф Сталін, Мікіта Хрушчоў, Клімент Варашылаў, Жорж Пампіду, Рауль Кастра, Кім Ір Сен.

## Архітэктура 
У наш час Брэсцкі чыгуначны вакзал мае цэнтральны аб’ём з 2-светлавым вестыбюлем, заламі чакання, службовымі і дапаможнымі памяшканнямі, вылучаны вежай са спічаком. Бакавыя флігелі аб’яднаны з асноўным будынкам агульным верхнім поясам і радам квадратных у плане пілонаў. Абапал вакзала праходзяць чыгуначныя пуці, пад імі — віядукі.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Чыгуначныя вакзалы Беларусі
Катэгорыя:Транспарт Брэста
Катэгорыя:Славутасці Брэста
Катэгорыя:1886 год у Беларусі
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Брэста
Ана Белен

{{Кінематаграфіст
| Імя = Ана Белен
| Арыгінал імя = Ana Belen
| Фота = Ana Belen.JPG
| Подпіс =  
| Дата нараджэння = 
| Месца нараджэння = 
| Прафесія = 
| Грамадзянства = 
| Гады актыўнасці = з 1965 года
| Кірунак =
| Узнагароды =
{ style="background:transparent"
 
}
| imdb_id = 0006702
| Сайт =
}}
**Мары́я-дэль-Піла́р Куэ́ста-Ако́ста**, больш вядомая пад артыстычным псеўданімам як **А́на Беле́н** ( альбо *Ana Belén*; нар. , Мадрыд) — іспанская ,  і .

## Спасылкі 
*
Бенядзікт Война

**Бенядзікт Война** (? — ) — вялікалітоўскі рэлігійны дзеяч. Біскуп віленскі (з 1600).

## Біяграфія 
Прадстаўнік шляхецкага роду Грычынаў-Войнаў герба «Трубы», сын Войны Грычыны. Меў братоў Сямёна, Рыгора, Сокала і Габрыэля.

Вучыўся ў Віленскай акадэміі і за мяжой. Быў кусташам і канонікам віленскім, сакратаром караля і вялікага князя Стэфана Баторыя, пробашчам троцкім ад 1576. З 1594 адміністратар Віленскай дыяцэзіі, з 1600 — біскуп віленскі. Правёў паўторную кананізацыю св. Казіміра.

Пахаваны ў віленскай катэдры Св. Станіслава.

## Літаратура 
* 

Бенядзікт
Катэгорыя:Сенатары Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Біскупы віленскія
Катэгорыя:Канонікі віленскія
Катэгорыя:Кусташы Віленскага кафедральнага капітула
Пэрэмышлянскі раён

**Пэрэмышлянскі раён** () — адміністрацыйная адзінка ў складзе Львоўскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр — Пэрэмышляны ().

Утвораны ў 1939 годзе. Насельніцтва раёна на  года складае 39245 чалавек, плошча — 918&nbsp;км².

## Адміністрацыйны падзел 
Тэрыторыя раёна адміністрацыйна складаецца з 2 гарадскіх і 27 сельскіх саветаў.

## Населеныя пункты 
На тэрыторыі раёна размешчаны 2 гарады раённага значэння і 87 сёлаў.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Раёны Львоўскай вобласці
Мпумаланга (правінцыя)

**Мпумала́нга** () — адна з правінцый Паўднёва-Афрыканскай Рэспублікі. Да 24 жніўня 1995 года звалася **Усходні Трансвааль**. Да 1994 году ўваходзіла ў склад правінцыі Трансвааль. Назва правінцыі ў перакладзе з мовы зулу азначае «месца, дзе ўзыходзіць сонца». Мпумаланга знаходзіцца на ўсходзе ПАР, мяжуе з правінцыямі Гаўтэнг, Лімпопа, Квазулу-Натал і Фры-Стэйт, а таксама са Свазілендам і Мазамбікам.

Сталіца правінцыі — горад Мбомбела. Іншыя гарады: Эмалахлені. Правінцыя падзеленая на тры акруговых муніцыпалітэта — Гэрт-Сыбандэ, Нкангала і Эхланзені — якія, у сваю чаргу, падпадзяляюцца на 17 мясцовых муніцыпалітэтаў.

На тэрыторыі правінцыі Мпумаланга знаходзіцца нацыянальны парк Кругер.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Правінцыі ПАР
Юган Партс

{{Дзяржаўны дзеяч
| імя        = Юган Партс
| арыгінал імя   = Juhan Parts
| выява            = Juhan Parts.jpg
| шырыня    =
 |подпіс               =  
| пасада          = Прэм’ер-міністр Эстоніі
| парадак            = 18
| сцяг               = Flag of Estonia.svg
| перыядпачатак       = 10 красавіка 2003
| перыядканец        = 24 сакавіка 2005(в.а. да 13 красавіка 2005 года)
| папярэднік     = Сійм Калас
| пераемнік           = Андрус Ансіп
| пасада_2          = Міністр эканомікі і камунікацый Эстоніі
| парадак_2
| сцяг_2               = Flag of Estonia.svg
| перыядпачатак_2       = 4 красавіка 2007
| перыядканец_2        = 
| папярэднік_2     = Эдгар Савісаар
| пераемнік_2           = 
| партыя             = Саюз айчыны і Res Publica
| дата нараджэння      = 27.08.1966
| месца нараджэння = , Эстонская ССР, СССР
| дата смерці =
| месца смерці =
| бацька = 
| маці = 
| жонка = Мерле Партс (разведзены)
| дзеці = Тоамас-Хендрык Партс (сын), Піле-Рыйн Партс (дачка)
| дзейнасць = палітыка
| адукацыя = Тартускі ўніверсітэт
| аўтограф =
| узнагароды = 
{ style="background:transparent"

}
| вікісховішча = Juhan Parts
}}
**Юган Партс** (па-эстонску: *Juhan Parts*) (нарадзіўся 27 жніўня 1966) — эстонскі палітык, прэм’ер-міністр Эстоніі і старшыня правацэнтрысцкай партыі *Res Publica*.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Таліне. Скончыў Талінскую Школу №1 (цяпер Гімназія імя Густава Адольфа), потым вывучаў права ў Тартускім універсітэце.

Пасля матуры Партс атрымаў пасаду ў Міністэрстве юстыцыі Эстоніі. Ён належаў да групы маладых палітыкаў, якія прасоўвалі хуткія і рашучыя пераўтварэнні дзеля павышэння празрыстасці, паскарэння рэформ і лібералізацыі эканамічнай палітыкі. Таксама рабілася ўстаноўка на пачатак інтэграцыі ў агульнаеўрапейскія структуры.

### Генеральны аўдытар
З 1998 па 2002 год Партс быў генеральным аўдытарам. На гэтай недатычнай і прывілеяванай пасадзе, уласцівай для Эстоніі, ён актыўна крытыкаваў урады, якія ён не падтрымліваў.

### *Res Publica*
Партс быў сузаснавальнікам Партыі *Res Publica*, якая паўстала з аднаімённай правацэнтрысцкай моладзевай арганізацыі. *Res Publica* належыць да Еўрапейскай Народнай Партыі.

### Прэм'ер-міністр
Пасля ашаламляльнага поспеху маладой партыі (большая частка членаў была маладзей за 30 год) на парламенцкіх выбарах 2003 года, Партс быў прызначаны прэм'ер-міністрам. Палітыка Партса накіраваная на еўрапейскую інтэграцыю і поспехі Эстоніі ў сферы інавацый.

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка прэм'ер-міністра Эстоніі 
* Афіцыйны сайт партыі Саюз айчыны і Res Publica  

Катэгорыя:Выпускнікі Тартускага ўніверсітэта
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Эстоніі
Катэгорыя:Міністры Эстоніі
Катэгорыя:Члены партыі «Саюз Айчыны і Res Publica»
Катэгорыя:Палітыкі Эстоніі
Гіпертэкст

**Гіпертэ́кст** — паняцце, уведзенае Тэдам Нэльсанам у 1965 годзе для пазначэння *«разгалінаванага тэксту або тэксту, які выконвае дзеяння па запыце»*. Звычайна гіпертэкст уяўляецца наборам тэкстаў, які змяшчае вузлы пераходу ад аднаго тэксту да якога-небудзь іншага і дазваляе, такім чынам, выбіраць чытаныя звесткі або паслядоўнасць чытання. Агульнавядомым і найбольш яскравым прыкладам гіпертэксту служаць вэб-старонкі — дакументы HTML, размешчаныя ў Сеціве. У шырэйшым разуменні паняцця, гіпертэкстам з’яўляецца кожная аповесць, слоўнік або энцыклапедыя, дзе сустракаюцца спасылкі да іншых частак тэксту або артыкулаў.

Катэгорыя:Семантычнае павуцінне
Катэгорыя:Сусветнае павуцінне
*
HTML

**HTML** () — **мова разметкі гіпертэксту**, асноўная мова разметкі вэб-старонак у інтэрнэце. Яна задае правілы апісання структуры тэкставай інфармацыі ў дакуменце шляхам вызначэння пэўнага тэксту ў якасці спасылак, загалоўкаў, абзацаў, спісаў і гэтак далей і дадавання да гэтых тэкстаў *інтэрактыўных форм*, убудаваных *відарысаў* і іншых аб’ектаў. HTML запісваецца ў форме тэгаў, узятых у вуглавыя дужкі. У пэўнай ступені HTML таксама можа апісваць выгляд і семантыку дакумента, а таксама ўключаць убудаваны код на мовах сцэнарыяў (такіх як JavaScript), якія могуць уплываць на паводзіны вэб-браўзераў і іншых апрацоўшчыкаў HTML-дакументаў.

HTML часта выкарыстоўваецца для азначэння змесціва MIME-тыпу text/html і таксама ў больш шырокім значэнні, як у сваёй форме атрыманай у спадчыну ад XML (накшталт XHTML версіі 1.0 або пазнейшай), так і ў форме атрыманай напрамую ад SGML (накшталт HTML версіі 4.01 і ранейшай).

Файлы, якія ўтрымліваюць html-даныя, выкарыстоўваюць пашырэнні .html або .htm.

## Гл. таксама 
* Пошукавая аптымізацыя
* DHTML
* HTML5
* SGML
* XHTML
* XML

## Спасылкі 
* Спецыфікацыя HTML5 
* Спецыфікацыя DOM4, рускі пераклад  
* Спецыфікацыя HTML Canvas, рускі пераклад  


Катэгорыя:Стандарты Інтэрнэту
Катэгорыя:Стандарты ISO
Катэгорыя:Мовы разметкі
Катэгорыя:Стандарты W3C
Вэб-старонка

**Вэб-старо́нка** — інфармацыйны рэсурс Сеціва, які можа быць адкрыты пры дапамозе вэб-браўзера. Гэты рэсурс звычайна мае фармат HTML або XHTML і можа прадастаўляць навігацыю да іншых старонак праз гіпертэкставыя спасылкі.

Вэб-старонка, апроч тэксту, таксама можа ўтрымліваць статычныя і дынамічныя выявы, гукавыя альбо відэа-файлы, скрыпты (JavaScript, VBScript), якія дазваляюць рабіць змест старонкі дынамічным.

Вэб-старонкі могуць захоўвацца на лакальным камп'ютары альбо на аддаленым вэб-серверы. Вэб-старонкі запытваюцца і перадаюцца з выкарыстаннем пратаколу HTTP.

Вэб-старонкі могуць складацца з статычных тэкставых файлаў, якія захоўваюцца на вэб-серверы, а могуць дынамічна генеравацца вэб-серверам, калі прыйшоў запыт браўзера.

## Гл. таксама 
* Вэб-дызайн

Катэгорыя:Сусветнае павуцінне
Люціны

**Люці́ны** (, ) — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці, знаходзіцца за 14 кіламетраў на поўдзень ад Оршы, каля міжнароднай аўтамагістралі Санкт-Пецярбург—Адэса (у межах Беларусі — магістраль ). Люціны ўваходзяць у склад Зубаўскага сельсавета.

## Гісторыя 
Згадваецца ў 1643 як вёска ў Казловіцкім войтаўстве Шклоўскай воласці ў Аршанскім павеце ВКЛ.

Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Якаўлевіцкага сельсавета.

## Вядомыя асобы 
* Мікалай Пятровіч Шынкароў (1928—2007) — Герой Сацыялістычнай Працы.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Зубаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Аршанскага раёна
Крывое (возера)

**Крыво́е возера** — возера ў Беларусі, ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці. Знаходзіцца за 25 км на ўсход ад Ушачаў, каля вёскі Дубраўка. Належыць да групы Ушацкіх азёр.

Возера знаходзіцца ў басейне ракі Тураўлянка. Плошча возера Крывое складае 4,5 км². Найбольшая глыбіня 31,5 м. Даўжыня возера — 6 км, найбольшая шырыня — 1,1 км. Даўжыня берагавой лініі — 21 км. Аб’ём вады ў возеры складае 43 млн м³, плошча вадазбору 65,4 км².

Катлавіна складаецца з 3 плёсаў, злучаных пралівамі. Схілы катлавіны возера маюць вышыню 10—15 м, пераважна парослыя ялова-хваёвым лесам і хмызняком. На паўночным захадзе і паўднёвым усходзе вышыня схілаў дасягае 50 м. На мысах схілы прадстаўленыя озавымі градамі. Берагі на асобных участках зліваюцца з схіламі катлавіны, знаходзяцца пад хмызняком. На поўначы і поўдні берагі нізкія, часта забалочаныя. Дно вадаёма да глыбіні 10—20 м выслана сапрапелем, на большых глыбінях — глеем. На возеры востраў, плошча якога складае 0,2 га.

Возера вызначаецца высокай празрыстасцю вады. Мезатрофнае з прыкметамі алігатрофіі. Зарастае слаба, шырыня паласы надводнай расліннасці 5—10 м. У возера расце палушнік азёрны, які занесены ў Чырвоную кнігу Беларусі.
Крывое злучанае ручаямі з азёрамі Сосенка, Усая, Жэнна, Паўазер’е. З возера выцякае ручаіна ў раку Дзіва.

У возеры водзяцца лешч, шчупак звычайны, акунь, судак, язь, плотка, краснапёрка і іншыя рыбы.

У 1979 годзе возера і прылеглая тэрыторыя былі абвешчаныя азёрным заказнікам «Крывое».

## Літаратура 
* Ахоўныя прыродныя тэрыторыі і помнікі прыроды Беларусі / рэд.-склад. В. К. Мазоўка, Н. М. Сямашка. — Мн., 1985. — С. 77 — 78.
* Крыво́е во́зера // Блакітная кніга Беларусі — Мн.: БелЭн, 1994.
* Геаграфія Беларусі: энцыклапедычны даведнік / рэдкал. Л. Казлоўская і інш. — Мн.,1992. — С. 127—128.
*  — С. 85—86.
* 
* 

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Ушацкая група азёр
Катэгорыя:Азёры Ушацкага раёна
Катэгорыя:Басейн Тураўлянкі
Гілберт Кіт Чэстэртан

**Гі́лберт Кіт Чэ́стэртан** (; — ) — англійскі пісьменнік, адзін з буйнейшых прадстаўнікоў дэтэктыўнай літаратуры.

## Біяграфічныя звесткі 
Нарадзіўся 29 мая 1874 года ў Лондане. У 1901 годзе ажаніўся з Фрэнсіс Блог. З 1900 года супрацоўнічаў у перыядычным друку. У 1922 годзе перайшоў з англіканства ў каталіцтва. Памёр 14 чэрвеня 1936 года ў Бікансфілдзе.

Блізка сябраваў з Хілэрам Бэлакам і часта выступаў з ім адзіным фронтам па розных пытаннях, так што Бернард Шоу празваў іх «Чэстэрбэлак». Прысвячэннем Бэлаку адкрываецца раман Чэстэртана «Напалеон з Нотынг-Хіла». Пра надзвычайную побытавую забыўчасць Чэстэртана хадзілі анекдоты.

## Творчасць 
Аўтар паэтычных зборнікаў «Гуляючыя старыя», «Дзікі рыцар», абодва 1900), фантастычнай буфанады «Чалавек, які быў Чацвяргом» (*The Man Who Was Thursday*, 1908). У філасофскім рамане «Шар і крыж» (*The Ball And The Cross*, 1909), зборніках апавяданняў з займальнай інтрыгай пра сышчыка-свяшчэнніка Браўна (1911—35), зборніку «Чалавек, які ведаў вельмі многа» (1922) паказаў дзіўнае, рамантычнае, перайначанае жыццё, дзе традыцыйна ўсталяваныя адносіны з’яўляюцца фікцыяй, а свет вялікіх грошай і «высокай» палітыкі паўстае як цэнтр ілжывых прэтэнзій і дутых рэпутацый. У гумарыстычных раманах «Напалеон з Нотынг-Хіла» (1904), «Вяртанне Дон Кіхота» (1926) выявіліся сацыяльна-ўтапічныя матывы, звернутыя да сярэдневякоўя.

Вялікае месца ў творчасці займае хрысціянская апалагетыка. Аўтар цыкла рэлігійна-філасофскіх эсэ «Артадоксія» (1908). Найбольш значны твор па гэтай тэматыцы — кніга «Адвечны чалавек» (*The Everlasting Man*, 1925).

Таксама Гілберт Кіт Чэстэртан — аўтар літаратурна-крытычных прац «Роберт Браўнінг» (*Robert Browning*, 1903), «Чарлз Дыкенс» (*Charles Dickens*, 1906), «Джордж Бернард Шоў» (*George Bernard Shaw*, 1909), «Роберт Луіс Стывенсан» (*Robert Louis Stevenson*, 1927) ды «Чосэр» (*Chaucer*, 1932).

## Беларускія пераклады 
У 2025 годзе выйшаў зборнік апавяданняў «Ціхмянасць айца Браўна» ў перакладзе Уладзіміра Бруя. Раней два апавяданні Чэстэртана, «Лятучыя зоркі» і «Жалоба маркіза Марна», пераклалі адпаведна Антон Францішак Брыль і Павел Донаў.

## Літаратура 
* Чэстэртан // 
* Ian Ker: G. K. Chesterton : A Biography, Oxford University Press, Oxford 2011, ISBN 978-0-19-960128-8.

## Спасылкі 
* Чэстэртан на сайце «ПрайдзіСвет»
** Жалоба маркіза Марна. Апавяданне
** Лятучыя зоркі. Апавяданне

Катэгорыя:Пісьменнікі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Англамоўныя пісьменнікі
Покаць (рака)

**Покаць** — рака ў Краснапольскім раёне Магілёўскай вобласці і Чачэрскім раёне Гомельскай вобласці, левы прыток ракі Сож (басейн Дняпра). Даўжыня 76 км. Плошча вадазбору 504 км². Сярэднегадавы расход вады ў вусці 2,9 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,6 ‰.

Пачынаецца на заходняй ускраіне мястэчка Няўмесны Краснапольскага раёна, вусце за 1 км на паўночны захад ад вёскі Петраполле Веткаўскага раёна. Цячэ па Чачэрскай раўніне.

Асноўны прыток — ручай Покатка.

Даліна на вялікім працягу добра распрацаваная, трапецападобная (шырыня 0,5—1,5 км), у высокай плыні невыразная, у нізкай зліваецца з абалонай Сажа. Схілы ўмерана стромкія, месцамі стромкія, вышынёй 15—20 м, у сярэднім цячэнні адкрытыя. Абалона двухбаковая, шырыня яе ў сярэдняй і нізкай плыні 0,3—0,5 км, у вусцевай частцы 1—1,3 км. Рэчышча каналізаванае ў Чачэрскім раёне на працягу 3,3 км, на астатнім працягу меандруе, моцназвілістае, асабліва ў сярэднім цячэнні. Шырыня ракі ў межань 0,5—2,5 м у высокай плыні, 10—12 м у сярэдняй і ніжняй. Берагі пераважна стромкія, ніжэй вёскі Покаць Чачэрскага раёна месцамі абрывістыя, у высокай плыні нізкія, забалочаныя.

Найвышэйшы ўзровень разводдзя ў пачатку красавіка, сярэдняя вышыня над межанным узроўнем у нізкай плыні 2,8 м. Замярзае ў 1-й дэкадзе снежня, крыгалом у пачатку 3-й дэкады сакавіка. Рака прымае сцёк з шэрагу мэліярацыйных каналаў.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Прытокі Сажа
Катэгорыя:Рэкі Краснапольскага раёна
Катэгорыя:Рэкі Чачэрскага раёна
Уладзімір Іванавіч Ганчарык

**Уладзімір Іванавіч Ганчарык** () — беларускі грамадска-палітычны дзеяч.

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі інстытут народнай гаспадаркі (1961), аспірантуру Акадэміі грамадскіх навук пры ЦК КПСС (1976). Кандыдат эканамічных навук (1976).

З 1964 член КПСС. У 1965 годзе перайшоў на партыйную работу, займаў шэраг кіраўнічых пасад. у тым ліку другога сакратара Магілёўскага абкама КПБ. З 1986 года старшыня Беларускага рэспубліканскага савета прафсаюзаў, затым — Федэрацыі прафсаюзаў Беларусі.

Дэпутат Вярхоўнага Савета БССР (1986—1990), Вярхоўнага Савета СССР (1989—1991). Быў дэпутатам Вярхоўнага Савета Беларусі 13 склікання (1995—1996).

Адзіны кандыдат ад апазіцыі на прэзідэнцкіх выбарах у 2001 годзе. Па выніках выбараў Ганчарык, паводле афіцыйных даных, набраў 15,65 % галасоў і такім чынам прайграў Аляксандру Лукашэнку, які набраў 75,65 % галасоў выбаршчыкаў.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Старонка на сайце «Хто ёсць хто ў РБ»  

Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь 13-га склікання
Катэгорыя:Кандыдаты ў прэзідэнты Беларусі (2001)
Катэгорыя:Старшыні Федэрацыі прафсаюзаў Беларусі
Катэгорыя:Старшыні Беларускага рэспубліканскага савета прафсаюзаў
Катэгорыя:Другія сакратары Магілёўскага абкама КП Беларусі
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 11-га склікання
Катэгорыя:Члены Вярхоўнага Савета СССР (1989—1991)
Катэгорыя:Першыя сакратары райкамаў КПБ
Катэгорыя:Народныя дэпутаты СССР ад УЦСПС
Катэгорыя:Народныя дэпутаты СССР ад акруг Беларусі
Катэгорыя:Прафсаюзныя дзеячы Беларусі
Галька

**Галька** — акатанныя ў рознай ступені абломкі горных парод дыямэтрам ад 1 да 10 см. Акатыванне востравугальных абломкаў адбываецца пад дзеяннем цякучай вады рэк або азёрных і марскіх прыбярэжных хваль. Марская галька звычайна мае больш плоскую форму, чым рачная. Па велічыні галькі падзяляюцца на дробныя (1—2,5 см), сярэднія (2,5—5 см) і буйныя (5—10 см). Галька ўжываецца галоўным чынам у дарожным будаўніцтве.

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.4: Варанецкі — Гальфстрым / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 1997. — Т. 4. — 480 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0090-0

Катэгорыя:Горныя пароды
Цімаці Снайдэр

**Ты́маці Сна́йдэр** або **Ці́маці Сна́йдэр** (; ) — амерыканскі гісторык. Доктар гістарычных навук.

## Біяграфія 
Вучыўся ў Браўнаўскім (1987—1991) і Оксфардскім універсітэце (1991—1995). Доктарскую ступень атрымаў у 1997 годзе ў Оксфардзе. Працаваў у Нацыянальным цэнтры навуковых даследаванняў (CNRS, Францыя ў 1994—1995 гадах), а таксама ў Венскім інстытуце навук пра чалавека (Institut für die Wissenschaften vom Menschen). Прафесар Ельскага ўніверсітэта (ЗША).

## Дзейнасць 
Аўтар публікацый і манаграфій пра гісторыю Усходняй Еўропы.

У Беларусі вядомы працай «Рэканструкцыя нацый: Польшча, Украіна, Літва, Беларусь (1569—1999 гг.)», дзе, паводле Уладзіміра Арлова і Захара Шыбекі, Тымаці Снайдэр паказаў вытокі гістарыяграфічных міфаў, у тым ліку што літоўскі нацыянальны праект пабудаваны на скажэнні гісторыі, а цаной яго рэалізацыі было разбурэнне ўнікальнай культурнай прасторы з цэнтрам у Вільні.

## Бібліяграфія 
* Рэканструкцыя нацый: Польшча, Украіна, Літва і Беларусь, 1569―1999 : пераклад з англійскай / Тымаці Снайдэр. Мінск : Медысонт, 2010. 978-985-6887-74-4
* Крывавыя землі. Еўропа паміж Гітлерам і Сталіным / Тымаці Снайдэр; [навуковыя рэдактары: Г. Сагановіч, У. Калаткоў]; пераклад з англійскай [мовы С. Петрыкевіча]. Мінск : Медысонт, 2013. 978-985-6982-62-3
* Рэканструкцыя нацый: Польшча, Украіна, Літва і Беларусь, 1569—1999 : [пераклад з англійскай мовы] / Тымаці Снайдэр; [навуковы рэдактар Г. Сагановіч]. Варшава : [б. в.], 2014. 978-985-6887-74-4
* Крывавыя землі : Еўропа паміж Гітлерам і Сталіным / Тымаці Снайдэр; [адказны рэдактар Г. Сагановіч]; пераклад з англійскай [мовы С. Петрыкевіча]. Мінск : Зміцер Колас, 2015. 978-985-6992-70-7

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Арлоў У., Шыбека З. Спрэчкі за літоўска-беларускую Айчыну // Дзеяслоў № 11, 2004.

## Спасылкі 
* *Снайдэр Т.* Рэканструяванне нацыяў: Польшча, Украіна, Літва, Беларусь (1569—1999 гг.): Фрагменты (частка 1 , частка 2 ) / Пераклад В. Калацкай; Рэд. і прадм.: У. Арлоў, З. Шыбека // Дзеяслоў № 11-12, 2004.

Катэгорыя:Гісторыкі ЗША
Катэгорыя:Дактары гістарычных навук
Беларуская чыгуначная грамада

**Беларуская чыгуначная грамада** *ў Маскве* — грамадска-палітычная і прафесійная арганізацыя беларускіх чыгуначнікаў – бежанцаў 1-й сусветнай вайны. Існавала ў 1918 г., зарэгістравана Беларускім нацыянальным камісарыятам 25 мая 1918 г. Асноўныя задачы: нацыянальна-культурнае адраджэнне Беларусі, развіццё прамысловасці, гандлю, асветы;  беларусізацыя чыгункі, удасканаленне і развіццё чыгуначнай сеткі і іншых шляхоў зносін на Беларусі. Палітычная платформа: федэрацыя дэмакратычнай Беларусі з Савецкай Расіяй, роўнасць усіх нацый і рэлігій, роўнае выбарчае права, выбарнасць судовай адміністрацыі, права на арганізацыю народнай міліцыі, кантроль дзяржавы над вытворчасцю, свабода забастовак, 8-гадзінны працоўных дзень, аддзяленне царквы ад дзяржавы, адкрыццё на Беларусі сваіх ВНУ; увядзенне беларускай мовы ў справаводства органаў мясцовага самакіравання, судоў і навучальных устаноў.

## Літаратура 
* Васілеўскі, Ю. Р. Беларуская чыгунаяная грамада / Ю. Р. Васілеўскі // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. / Беларуская Энцыклапедыя; Рэдкал.: М. В. Біч і інш.; Прадм. М. Ткачова; Маст. Э. Э. Жакевіч. Т. 1: А—Беліца. — Мн.: БелЭн, 1993. — 495 с. — С. 420. — ISBN 5-85700-074-2.

Катэгорыя:Грамадскія арганізацыі Беларусі
Валік Грышко

**Валік Вадзімавіч Грышко** (, Мінск, БССР) — беларускі музыкант, спявак.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Мінску. Чатыры гады адвучыўся ў музычнай школе па класе баяна. Першы жывы канцэрт адбыўся 29 лістапада 1988 года з Дзмітрыем Строцэвым на дне нараджэння «Беларускага клімату». Затым было шмат вялікіх канцэртаў ужо з гуртам «Концепт» у рамках фестывалю Next Stop.

Праекты: «Беларускі Клімат», музыка для фільма «Легенда из небытия», музыка для спектакля Беларускага Маладзёжнага Тэатра «За закрытыми дверями» (па Ж. П. Сартру), праект «Бас и Голос». Прымаў удзел у DrumXTC. З пачатку 90-х сольны праект. Зараз генеральны дырэктар тэлеканала MTV-Мінск.

## Дыскаграфія 
### Альбомы 
* 2001 ― «Soley»

### Сінглы 
* «I know Sella»

## Спасылкі 
* Гришко, Валик. Безумный от света  інтэрв’ю выданню «Музыкальная газета»

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мінску
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Беларусі
Катэгорыя:Музыканты Беларусі
Шпуля

**Шпуля** або **Шпулька** — шматзначны тэрмін:

: 1) шпулька — невялікі, звычайна драўляны цыліндр, на які намотваецца што-небудзь;
: 2) шпуля — насадка з драўніны ці кардону, якая надзяваецца на верацяно для намотвання на яе пражы;
: 3) шпуля — стрыжань для намотвання дроту, кабелю і пад.

* Шпуля рыбалоўная
* Шпуля індуктыўнасці
Шпуля індуктыўнасці

thumb|Шпуля індуктыўнасці на мацярынскай плаце камп'ютара
thumb|Абазначэнне на электрычных прынцыповых схемах
**Шпуля індуктыўнасці** (альбо **індуктар** ці **рэактар**) — скручаны ў спіраль ізаляваны праваднік, прызначаны для назапашвання магнітнай энергіі, раздзялення ці абмежавання электрычных сігналаў рознай частаты і інш. Такая сістэма здольная назапашваць магнітную энэргію пры праходжанні электрычнага току.

Асноўныя параметры: індуктыўнасць, супраціўленне страт, дыхтоўнасць, тэмпературны каэфіцыент індуктыўнасці, уласная электрычная ёмістасць.

Шпулі бываюць каркасныя і бескаркасныя, з адна- ці мнагажыльнага провада, адна- і мнагаслойныя, з асяродкамі (магнітапровадамі) з ферамагнітных матэрыялаў і без іх, з фіксаванай і пераменнай індуктыўнасцю. 

Шпулі індуктыўнасці прымяняюцца ў якасці элементаў фільтраў, вагальных контураў, трансфарматараў, рэле, дроселяў, магнітных узмацняльнікаў і інш. Разнавіднасць — плоскія пячатныя шпулі, а таксама абмоткі электрычных машын, рамачныя і ферытавыя антэны.

## Літаратура 
* Індуктыўнасці шпуля // 

Катэгорыя:Захоўванне энергіі
Катэгорыя:Электрычнасць
Катэгорыя:Вікіпедыя:Істотныя артыкулы
Мілідаўская гара

**Мілі́даўская гара** — найвышэйшы пункт Ашмянскага ўзвышша, знаходзіцца на паўночнай ускраіне вёскі Мілідаўшчына Смаргонскага раёна Гродзенскай вобласці. Вышыня 320&nbsp;м. 

Складзена з марэннага суглінку, валуннага галечніку і буйназярністых пяскоў, у ніжняй і сярэдняй частках покрыва з лёсападобных пылаватых суглінкаў. Вяршыня мае выгляд узгорка з выпуклымі схіламі, стромкасць якіх на паўночным захадзе да 35°, на поўдні — да 10°. Глебы дзярнова-падзолістыя сярэднесугліністыя. Прывяршынная частка ўкрыта лесам, сярэдняя і ніжняя ў асноўным пад ворывам.

Мілідаўская гара — геалагічны помнік прыроды дзяржаўнага значэння. Яна прываблівае турыстаў маляўнічым ландшафтам; папулярныя лыжныя паходы выходнага дня.

## Літаратура 
* Туристская энциклопедия Беларуси / редкол. Г.П. Пашков [и др.] ; под общ. ред. И.И. Пирожника. — Мн., 2007. — 648 с. ISBN 978-985-11-0384-9
* 
* Вертикальная Беларусь: путеводитель по 125 уникальным и самобытным туристско-экскурсионным объектам Беларуси / В.Э. Пасанен, Е.А. Дикусар, В.Е. Подлисских. – Минск: Право и экономика, 2013. – 164 с.: ил. – ISBN 978-985-552-253-0. C.15.
* Горные вершины равнинной Беларуси / В.Э. Пасанен, Е.А. Дикусар, В.Е. Подлисских. – Минск: ГУ «Республиканский учебно-методический центр физического воспитания населения», 2014. – 224 с: ил. – ISBN 978-985-7054-10-7. С.144.

Катэгорыя:Узгоркі Беларусі
Катэгорыя:Геаграфія Смаргонскага раёна
Катэгорыя:Геалогія Смаргонскага раёна
Княгінінскае

**Княгінінскае возера** (**Княгініца**) — возера ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Знаходзіцца ў басейне ракі Мядзелка за 8 км на поўнач ад Мядзела, прыкладна за 1 км на паўднёвы захад ад вёскі Расахі. Належыць да групы Мядзельскіх азёр.

Плошча возера складае 0,12 км². Даўжыня 0,7 км, найбольшая шырыня 0,35 км. Даўжыня берагавой лініі 1,77 км. Плошча вадазбору 0,5 км².
Катлавіна возера выцягнутая ў напрамку з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход. Схілы катлавіны спадзістыя вышынёй да 5 м, заходнія і паўднёвыя стромкія вышынёй 10—15 м. Берагі зліваюцца са схіламі катлавіны, на ўсходзе і поўначы нізкія і забалочаныя.

Пратокамі Княгінінскае возера злучаецца з азёрамі Чарток і Мядзел.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Княгінінскае возера // Сайт «Белорусский Посейдон» 
* *Иванов-Смоленский В. Г.* Все озёра Беларуси. Т. 3-2.

Катэгорыя:Мядзельская група азёр
Катэгорыя:Азёры Мядзельскага раёна
661 да н.э.

## Падзеі 
* Заснаваны горад Візантый.
* Асірыйскае войска адкідвае Тануатамона ў Эфіопію. Асірыйцы ўзялі і разграбілі Фівы.
* Пачатак беспарадкаў у Егіпце, якія працягнуцца да 626 года да н.э. і прычыняцца да выгнання асірыйцаў.

### Кітай 
* Першы год па эры ўладарства лускага князя Мінь-гуна

## Нарадзіліся 
* 

## Памерлі 
* 

Катэгорыя:660-я да н.э.
Эль-Бейда

**эль-Бейда** (  ) — адзін з буйных і асноўных гарадоў у Лівіі, сталіца муніцыпалітэта Эль-Джэбаль-Эль-Ахдар і другі па велічыні горад Лівіі ва ўсходнім рэгіёне з насельніцтвам 206 180 жыхароў (у 2006 годзе). Эль-Бейда — адзін з самых прыгожых гарадоў у Лівіі, што робіць яго тварам турызму ў Лівіі.

Сустракаецца таксама напісанне *Байда*, *Эль-Бейда* і *Бейда*. У часы італьянскай акупацыі горад быў вядомы як *Беда Літорыя*. Гэта гандлёвы і прамысловы горад на поўначы Кірэнаікі.

На 2011 год, па даных «Нью-Ёрк Таймс», насельніцтва павялічылася да прыблізна 250 000 чалавек. Такім чынам, гэта чацвёрты па велічыні горад Лівіі

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Лівіі
Катэгорыя:Парты міжземнаморскага ўзбярэжжа Афрыкі
Мяднянскае

**Мядня́нскае во́зера**, **Медна** — возера ў Брэсцкім раёне Брэсцкай вобласці Беларусі. Размяшчаецца ў 22 км на поўдзень ад Брэста каля вёскі Медна. Уваходзіць у склад Брэсцкай групы азёр.

Возера знаходзіцца ў басейне Заходняга Буга. Плошча паверхні возера складае 0,24 км². Найбольшая глыбіня 5,5 м. Даўжыня возера 0,7 км. Найбольшая шырыня 0,5 км. Даўжыня берагавой лініі складае 1,8 км, плошча вадазбору 1,75 км². Аб’ем вады ў возеры 0,46 млн м³.
Берагі возера высокія, пясчаныя, месцамі парослыя хмызняком. Мелкаводдзе возера пясчанае, з глыбіні 2 м дно выслана сапрапелем. Расліннасць пашыраная да глыбіні 3—3,5 метраў.

З Мяднянскага возера выцякае рака Спанаўка. Возера злучанае каналам з Страдзецкім возерам.

## Літаратура 
* Мяднянскае возера // Блакітная кніга Беларусі. — Мн.: БелЭн, 1994.
* 

Катэгорыя:Азёры Брэсцкага раёна
Катэгорыя:Басейн Буга
Зарын

**Зарын** — ізапрапілавы эфір метылфосфарнай кіслаты, вадкасць без колеру і паху, змешваецца ва ўсіх адносінах з вадой і арганічнымі растваральнікамі.

## Адкрыццё 
Зарын быў адкрыты ў 1938 годзе ў Вуперталі ў Бергскай Зямлі Германіі двума нямецкімі навукоўцамі, якія хацелі стварыць мацнейшыя пестыцыды. Зарын з’яўляецца другім паводле таксічнасці пасля замана з чатырох атрутных рэчываў G-серыі, створаных у Германіі. G-серыя — першае і самае старое сямейства баявых атрутных рэчываў нервова-паралітычнага дзеяння: GA (табун), GB (зарын), GD (заман) і GF (цыклазарын). Зарын, адкрыццё якога адбылося ўслед за табунам, назвалі ў гонар яго даследнікаў: **S**chrader, **A**mbros, **R**u"diger і Van der L**IN**de.

## Фізіялагічнае ўздзеянне 
Зарын — атрутнае рэчыва, якое валодае нервова-паралітычным дзеяннем. Выклікае паражэнне пры любым відзе ўздзеяння, асабліва хутка — пры інгаляцыі. Першыя прыкметы пашкоджання (міёз і цяжкасць дыхання) з’яўляюцца ў целе чалавека пры канцэнтрацыі зарыну ў паветры 0,0005 мг/л (праз 2 хвіліны). Сярэднесмяротная канцэнтрацыя — 0,075 мг/л — дасягаецца пры дзеянні зарыну на органы дыхання цягам адной хвіліны, канцэнтрацыя ў 0,12 мг/л — пры дзеянні праз скуру. Паўлятальнай дозай з’яўляецца 24 мг/кг вагі, пры якой гіне 50 % асоб пры траплянні на адкрытую скуру. Паўлетальнай дозай пры пераральным (праз рот) увядзенні з’яўляецца 0,14 мг/кг вагі.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Хімічная зброя
Катэгорыя:Арганічныя рэчывы
Марцініка

**Марціні́ка** () — востраў і заморскі дэпартамент Францыі на захадзе Карыбскага рэгіёна. Агульная плошча — 1128 км². Насельніцтва (2012 г.) — 390 371 чал. Адміністрацыйны цэнтр — Фор-дэ-Франс.

## Геаграфія 
Асноўную частку дэпартамента Марцініка займае аднайменны востраў, які знаходзіцца ў групе Наветраных Малых Антыльскіх астравоў у 6833 км на паўднёвы захад ад Парыжа. На поўначы аддзелены пралівам Марцініка (41 км) ад Дамінікі, на поўдні — пралівам Сент-Люсія (32 км) ад Сент-Люсіі.

## Гісторыя 
Востраў быў адкрыты Хрыстафорам Калумбам у 1502 годзе, пад час яго чацвертага падарожжа ў Амерыку. Першыя французскія паселішчы ўзніклі тут у 1635 годзе. З гэтага часу і да нашых дзён востраў належыць Францыі. Французскія плантатары прывезлі сюды рабоў, для працы на плантацыях цукровага трыснягу. Толькі ў 1848 годзе рабства было забароненае. З гэтага моманту пачала развівацца крэольская культура Марцінікі.
Мёрскае

**Мёрскае** — возера ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласці. Знаходзіцца ў межах горада Мёры. Належыць да групы Абстэрнаўскіх азёр.

## Назва 
Паводле К. Бугі, назва ракі Мёрыцы, што выцякае з возера Мёры (Мёрскае), таго ж паходжання, што і літоўскі гідронім *Mera*. Назву літоўскай ракі *Mera* А. Ванагас звязваў з літоўскім *mares, marios* "затока" і далей параўноўваў з лац. *mare*, ст.-ірл. *muir*, гоц. *marei*,  анг.-сакс. *merisc* «балота», ст.-верх.-ням. *muor* «балота»: індаеўрапейскае **mor*- "стаячая вада".

На думку І. Капылова, не існуе адзінай версіі этымалогіі назвы *Мёры*: адны вучоныя звязваюць гэтую назву з фіна-ўгорскім гідранімічным фармантам *jarvi*, што азначае возера; другія мяркуюць, што назва горада паходзіць ад прозвішча *Маер, Меер*; трэція звязваюць тапонім з уладальнікамі паселішча князямі *Мірскімі*; чацвёртыя — са старажытным словам *мір* у значэнні *абшчына*. Таксама даследчыкі сыходзяцца на думцы, што паходжанне назвы звязана з племем *мера*.

На думку А. Рогалева, назва возера Мёры ўтрымоўвае старажытны інтэрнацыянальны корань *мер-*, *мёр-*, *мір-*, *мар-*, *мор-* з абагульненым значэннем «водны аб'ект», «вада», які распаўсюджаны ў складзе геаграфічных назваў і тэрмінаў у самых розных мовах на еўразійскіх прасторах.

На думку А. Адамковіча, назва возера Мёры фінскага паходжання: складаецца з асноў *maij* «бабёр» і *jaura* «возера» і тлумачыцца як «возера, у якім жывуць бабры».

## Гідраграфія 
Возера Мёрскае знаходзіцца ў басейне ракі Мёрыца. Плошча возера складае 1,15 км². Найбольшая глыбіня 13,2 м. Даўжыня — 3,49 км, найбольшая шырыня — 0,63 км. Даўжыня берагавой лініі — 8,8 км. Аб'ём вады ў возеры складае 5,24 млн м³, плошча вадазбору — 63,6 км².

Схілы катлавіны возера маюць вышыню 6—9 метраў. Схілы пераважна разараныя, месцамі знаходзяцца пад хмызняком. Берагі пясчаныя, на поўдні і на захадзе знаходзяцца пад хмызняком. На паўднёвым усходзе берагі забалочаныя. Мелкаводдзе пясчанае, глыбакаводная зона высланая глеем. Возера мае востраў, якая знаходзіцца ў заходнім плёсе возера. Плошча вострава складае 0,044 км². Цэнтральны і заходні плёсы возера раздзяляюцца дамбай. Зарастае каля траціны плошчы возера. Расліннасць у возеры пашыраная да глыбіні 1,8—2 м.

Вадаём злучаны пратокай з возерам Асінаўка.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Абстэрнаўская група азёр
Катэгорыя:Азёры Мёрскага раёна
Катэгорыя:Мёры
Чырванашыйны ляляк

**Чырванашы́йны ляля́к** (*Caprimulgus ruficollis*) — птушка сямейства Сапраўдныя лялякі, роду Лялякі. Распаўсюджаны ў Еўропе на Іберыйскім (Пірэнейскім) паўвостраве (акрамя паўночна-заходняй частцы) і ў паўночна-заходняй Афрыцы. Падвіды: C. r. ruficollis — Партугалія, Іспанія, Марока, C. r. desertoruna — Марока, Алжыр, Туніс. Залятае на тэрыторыі, набліжаныя да арэалу (Вялікабрытанія, Францыя, Данія, Італія, Мадейра, Лівія, Канарскія астравы, Балеарскія астравы). Зімуе ў Заходняй Афрыцы на поўдзень ад Малі. На Беларусі не адзначаны.

## Апісанне 
Падобны да звычайнага ляляка, але большы (даўжыня цела 29 — 32 см, размах крылаў 53 — 64 см). Як усе ляляковыя, мае шырокі рот, вялікія вочы і доўгія крылы. Дарослыя шэрыя зверху, з карычнева-аранжавымі, чорнымі і белымі плямамі і стракамі, грудзі і жывот брудна-белыя з тонкімі папярочнымі радамі цёмнай стракатасці. У палёце бачны тры белых плямы на канцах крылаў і белыя канцы рулявых пёраў на баках хваста. Па-над вокам мае светла-шэрае брыво, паміж шыяй і спінай стракатая паласа іржавага колеру. Дымарфізм адсутнічае. Паўночна-афрыканскі падвід C. r. desertorum мае больш блеклая афарбоўка і іншы малюнак першасных махавых пёраў: цёмныя і аранжавыя палоскі прыблізна аднолькавай шырыні, у адрозненне ад тонкіх аранжавых і шырокіх чорных палосак у падвіду ruficollis . Актыўны ў прыцемках. Днём знаходзіцца на зямлі, замаскіраваны апярэннем, якое выглядае нібы пакрыты лішаямі сухі сук дрэва альбо сухое лісце; патурбаваны, узлятае з блізкай дыстанцыі. Харчуецца сутонневымі насякомымі, у т.л. молямі. Голас: двухскладовае сухое кукаванне «кукук», якое паўтараецца некалькі разоў і гучыць, як удары па дрэве  цішэй ці гучней у залежнасці ад павароту галавы птушкі цягам вакалізацыі. Таксама можа рабіць трэск крыламі за спінай (шлюбныя паводзіны).

## Біятоп 
Сухія ўчасткі голай, пясчанай глебы, пакрытай кустамі і дрэвамі, сухія пагоркі з групамі кустоў, сасновыя бары, а таксама лясы з коркавых дубоў, эўкаліптаў, аліўкавыя сады, густыя зараснікі, паўпустыні. Ніколі на зусім бяздрэўных тэрыторыях або стэпах. У гарах Сьерра-Невада даходзіць да 1500 м в.у.м.

## Гняздо 
Ямка без высцілкі пад прыкрыццем расліннасці. Два яйкі з аднолькавымі канцамі, крыху падоўжаныя, светла-шэрыя, з папялістымі, светла- ды жоўта-карычневымі плямамі, размешчанымі як на мармуры. Памеры 32х23 мм.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Леляковыя
Мёртвае (возера, Мядзельскі раён)

**Мёртвае** — невялікае возера ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Блакітных азёр. Знаходзіцца на тэрыторыі ландшафтнага заказніка «Блакітныя азёры». Уваходзіць у Балдуцкую групу азёр.

Возера належыць да басейну ракі Страча.

Катлавіну возера ўтварае паласа верхавога балота, а таму ў ваду не трапляюць мінеральныя рэчывы. Мінералізацыя возера не перавышае 50—60 мг/л. Воднае люстэрка мае амаль чорны колер. На мелкаводдзі водныя расліны не распаўсюджаныя. Рыба ў возеры практычна адсутнічае. З гэтай прычыны возера атрымала сваю назву.

Катэгорыя:Балдуцкая група азёр
Катэгорыя:Азёры Мядзельскага раёна
Звычайны ляляк

**Звычайны ляля́к** (*Caprimulgus europaeus*) — птушка сямейства леляковых. Распаўсюджаны ў Еўразіі і ў паўночна-заходняй Афрыцы; на Беларусі сустракаецца на ўсёй тэрыторыі.

## Апісанне 
Даўжыня цела 25-28 см, размах крылаў 53-64 см. Памерамі з дразда, адрозніваецца неяркім шэравата-бурым апярэннем, якое добра хавае птушку на фоне кары ці лясной коўдры. Як і іншыя віды сямейства, мае вялікія вочы, кароткую дзюбу з вельмі вялікім разрэзам роту і кароткія ногі, якія не вельмі падыходзяць для перамяшчэння па зямлі і для абхоплівання галін дрэў. Галава вялікая, з вельмі шырокай, як «пашча», дзюбай, вочы чорныя. У самца рулявыя з белымі канцамі і 3 белыя плямы на канцах крылаў. Маладыя падобныя да самкі.

## Пашырэнне 
Арэал ахоплівае Палеарктыку (акрамя ўсхода i поўначы). Насяляе сухія, светлыя дрэвастоі, сасновыя бары, бярозавыя і таполевыя гаi, больш часта паблізу прасек, пералескаў, пагоркаў або палёў. У стэпах — дрэвастоі і пакрытыя кустамі тэрыторыі (таксама ў паўпустынях), бязлесныя схiлы гор. У Арменіі даходзіць да 2500 м над у.м., на Каўказе — да 2200 м. У Афрыцы на зімоўцы розныя біятопы — ад вільготных вечназялёных лясоў да сухіх зараснікаў акацый паблізу ўзбярэжжаў і на вышыні ад 1500 да 5000 м.

Пералётны від. Месцы зімовак: Афрыка на поўдзень ад Сахары, галоўным чынам усходняя частка кантынента на поўнач ад Паўднёва-Афрыканскай Рэспублікі і Намібіі. Адносна нешматлікі на зімоўцы на захадзе Афрыкі і вельмі нешматлікі ў Індыі і Пакістане.

## Асаблівасці біялогіі 
Корміцца насякомымі, на якіх палюе з лёту.

Гняздо — ямка без высцілкі проста на зямлі ў сухім месцы ў светлым лесе або на адкрытай тэрыторыі, часам у кусце або прыкрытае расліннасцю.

Яйкі (звычайна 2, часам 1) эліптычныя, падоўжаныя, з тупымі канцамі, бела-шэрыя або бела-жаўтаватыя. Глыбокія плямы — светлыя, шэрыя, папялістыя або з ліловым адценнем, паверхневыя – аліўкава-карычневыя, цёмна-карычневыя, зялёныя, жоўта-аліўкавыя або аліўкавыя. Размяшчэннем плям нагадвае мармур.

## Літаратура 
* Птушкі Еўропы. Палявы вызначальнік. Варшава: Навуковае выдавецтва ПНВ, 2000. — 540 с., іл.

Катэгорыя:Леляковыя
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1758 годзе