open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Георгій Андрэевіч Волкаў

**Георгій Андрэевіч Волкаў** (, г. Масква — ) — беларускі і рускі акцёр і рэжысёр. Народны артыст БССР (1967).

## Біяграфія 
Скончыў Маскоўскае гарадское тэатральнае вучылішча ў 1944, Вышэйшыя тэатральныя курсы пры  ў 1951.

Удзельнічаў у стварэнні Брэсцкага абласнога драматычнага тэатра — з 1944 года акцёр, з 1951 года акцёр і рэжысёр, у 1965−1979 гг. галоўны рэжысёр. У 1979—1985 гг. — загадчык кафедры, да 1987 г. выкладчык Беларускага тэатральна-мастацкага інстытута.

Памёр 15 сакавіка 2000 года.

## Творчасць 
Вострая характарнасць у спалучэнні з тонкім псіхалагічным аналізам і лірызмам адрознівалі Волкава-акцёра.

Сярод лепшых роляў:  («» К. Гальдоні, Трыстан («» Лопэ дэ Вэга), барон Врангель («Фінал» П. Строгава). Сярод пастановак «Юнацтва бацькоў» ) (1952), «У добры час»  (1955), «Арганаўты»  (1963), «Дзень цішыні»  (1966), «Крамлёўскія куранты» М. Пагодзіна (1967), «» М. Горкага (1971), «Трэцяе пакаленне» М. Мірашнічэнка (1977).

Ажыццяўляў пастаноўкі твораў сучаснай беларускай драматургіі: «Выбачайце, калі ласка!» (1953) і «Зацюканы апостал» (1972) А. Макаёнка, «Сэрца на далоні» па І. Шамякіну (1966), «Людзі і камяні» (1968) і «Брэсцкі мір» (1969) К. Губарэвіча, «Усяго адно жыццё» А. Маўзона (1970), «Апошняя інстанцыя» (1975) і «Наследнік» (1976) М. Матукоўскага.
Тактыка

**Та́ктыка** ( — пастраенне войска) — выкарыстанне сіл з найбольшай выгадай у бязвыгадным становішчы для дасягнення абмежаванай мэты. Выбар засноўваецца на разуменні найлепшага выкарыстання сродкаў змагання на пэўнай ступені сутыкнення для ажыццяўлення стратэгіі. З'яўляецца абмежаваным дзеяннем у рамкай стратэгіі, звязаным са змаганнем. Ужываецца ў карацейшы адцінак часу ў вузейшай галіне з больш абмежаванай колькасцю людзей і абмежаванымі спосабамі, чым стратэгія. Для дасягнення стратэгічнай мэты абіраецца наступальнае дзеянне. З'яўляецца сродкам стварэння спрыяльных для нанясення рашучага ўдару па праціўніку ўмоў. Патрабуе навучанасці ўдзельнікаў выкарыстанню выбраных спосабаў дзеяння.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ваеннае мастацтва
Катэгорыя:Ваенная навука
Цэлы алгебраічны лік

**Цэлымі алгебраічнымі лікамі** называюцца камплексныя (і ў прыватнасці рэчаісныя) карані мнагачленаў з цэлымі каэфіцыентамі і са старшым каэфіцыентам, роўным адзінцы.

Адносна складання і множання камплексных лікаў, цэлыя алгебраічныя лікі ўтвараюць колца \Omega.
Відавочна, \Omega з'яўляецца падколцам поля алгебраічных лікаў і ўтрымлівае ўсе звычайныя цэлыя лікі.

Няхай u — некаторы камплексны лік. Разгледзім колца \mathbb{Z}[u], спароджанае добаўленнем u да колца звычайных цэлых лікаў \mathbb{Z}. Яно ўтворана ўсімі магчымымі значэннямі f(u), дзе f(z) — мнагачлен з цэлымі каэфіцыентамі. Тады спраўджваецца наступны крытэрый: лік u з'яўляецца цэлым алгебраічным лікам тады і толькі тады, калі \mathbb{Z}[u] — канечнапароджаная абелева група.

## Прыклады цэлых алгебраічных лікаў 
* Гаусавы цэлыя лікі.
* Карані з адзінкі — карані мнагачлена x^n-1 над полем камплексных лікаў.

## Уласцівасці 
* Усе рацыянальныя лікі, якія ўваходзяць у \Omega, з'яўляюцца на справе цэлымі лікамі. Інакш кажучы, ні адзін нескарачальны дроб m/n з назоўнікам, большым за адзінку, цэлым алгебраічным лікам быць не можа.
* Для кожнага алгебраічнага ліку u існуе натуральны лік n такі, што nu — цэлы алгебраічны лік.
* Корань любой ступені з цэлага алгебраічнага ліку таксама з'яўляецца цэлым алгебраічным лікам.

## Гісторыя 
Тэорыю цэлых алгебраічных лікаў стварылі ў XIX стагоддзі Гаус, Якобі, Дэдэкінд, Кумер і іншыя.
Цікавасць да яе, сярод іншага, выклікана тым, што гістарычна гэта структура аказалася першай у матэматыцы, дзе было выяўлена неадназначнае раскладанне на простыя множнікі.
Класічныя прыклады пабудаваў Кумер; скажам, у падколцы алгебраічных лікаў віду a+b\sqrt{-5} маюць месца 2 раскладанні:
: 6 = 2 \cdot 3 = (1+\sqrt{-5}) \cdot (1-\sqrt{-5}),
прычым у абодвух выпадках усе множнікі — простыя, г. зн. не раскладаюцца ў гэтым падколцы.

Даследаванне гэтае праблемы прывяло да адкрыцця важных паняццяў ідэала і простага ідэала, у структуры якіх раскладанне на простыя множнікі можна вызначыць адназначна.

## Літаратура 
* *К. Айерлэнд, М. Роузен.* Классическое введение в современную теорию чисел. Перевод с английского С. П. Демушкина под редакцией А. Н. Паршина. М.: Мир, 1987, глава 6.
* *Боревич З. И., Шафаревич И. P.* Теория чисел. М., 1964.
* *Ван дер Варден Б. Л.* Алгебра. М.: Мир, 1975, глава 17: Целые алгебраические элементы.
* *Гекке Э.* Лекции по теории алгебраических чисел, пер. с нем., М. — Л., 1940.
* *Гельфонд А. О.* Трансцендентные и алгебраические числа, М., 1952.
* *Постников М. М.* Введение в теорию алгебраических чисел

Катэгорыя:Алгебра
Катэгорыя:Тэорыя лікаў
Катэгорыя:Алгебраічныя лікі
Акт ажыццяўлення правасуддзя

**Акт ажыццяўлення правасуддзя** (The Administration of Justice Act) - трэці з невыносных законаў, прынятых парламентам Вялікабрытаніі ў 1774 г. Прыняты 20 мая 1774 г. і пачаў дзейнічаць 1 чэрвеня таго ж года працягам дзеяння 3 гады. Абмяжоўваў судовае справаводства ў калоніі Масачусэтс.
 
## Асноўныя палажэнні закона
Усе судовыя разбіральніцтва па справах аб забойствах і іншых злачыствах, за якія прысуджалася смяротнае пакаранне, здзейсненых дзяржслужачым падчас выканання прафессійных абавязкаў ва ўмовах супрацьстаяння грамадзянскім хаваляванням пераносілася з Масачусэтса ў іншую калонію ці ў Вялікабрытанію. Сведкі і іншыя ўдзельнікі следчага працэсу таксама мусілі ехаць на месца разбіральніцтва, іх бяспека гарантавалася (закон забараняў іх арышт ці затрыманне ў калоніі Масачусэтс), а таксама закон прадугледжваў кампенсацыю іх расходаў на паездку на месца правядзення судовых слуханняў. Закон заклікаў суддзяў, якія павінны былі разбіраць такую справу па-за межамі Масачусэтса, да аб'ектыўнасці (як быццам гэта злачынства было здзейснена на тэрыторыі Вялікабрытаніі) і,калі абвінавачаны жадае падаць прашэнне да губернатара правінцыі ці яго намесніка, прадугледжвалася магчымасць адкласці слуханні на нейкі разумны тэрмін.

## Рэакцыя на Акт
Прыняцце гэтага і іншых невыносных законаў стала прычынай склікання 1-га i 2-га Кантынентальнага кангрэса, якія выпрацоўвалі контр-меры ў дачыненні да метраполіі, а потым і распачалі вайну за незалежнасць калоній.

## Гл. таксама
*Бостанскі партовы акт
*Масачусэцкі ўрадавы акт
*Кватэравальны акт
*Квебекскі акт

## Дакументы
The Administration of Justice Act Yale Law School. Lilian Goldman Law Library. The Avalon Project. Documents in Law, History and Diplomacy.

Невыносныя законы ў беларускім перакладзе

Катэгорыя:Акты парламента Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Гісторыя ЗША
Русізм

**Русі́зм** — слова або выраз, запазычаныя з рускай мовы. Русізм уваходзіць у склад іншай мовы, асвойваецца ёю і становіцца элементам яе сістэмы; можа быць толькі фактам маўлення. Русізмам называюць само слова і яго асобныя структурныя элементы (гукі, словаўтваральныя марфемы і інш.). У адпаведнасці з гэтым вылучаюць русізмы лексічныя, фанетычныя, граматычныя, словаўтваральныя.

## У беларускай мове 
Русізмы як запазычанні шырока прадстаўлены ў беларускай мове, што абумоўлена структурнай блізкасцю абедзвюх моў. У беларускай мове сярод запазычанняў з рускай мовы вылучаюць непасрэдна русізмы і словы, запазычаныя з іншых моў праз пасрэдніцтва рускай. Ужыванне русізмаў у маўленні абумоўлена інтэрферэнцыяй або мэтавай устаноўкай носьбіта мовы. Найчасцей русізмы назіраюцца як факты інтэрферэнцыі ў вусным маўленні беларуска-рускіх білінгваў.

Катэгорыя:Запазычанні
Катэгорыя:Руская мова
Катэгорыя:Беларуская мова
Федэральны прэзідэнт Аўстрыі

**Федэральны прэзідэнт Аўстрыі** () — федэральны кіраўнік аўстрыйскай дзяржавы. Хоць тэарэтычна ён мае вялікія канстытуцыйныя паўнамоцтвы, на практыцы дзейнічае, па большай частцы, толькі ў якасці цырыманіяльнага прадстаўніка. Прэзідэнт Аўстрыі абіраецца напрамую на ўсеагульных выбарах раз у шэсць гадоў. Офісы прэзідэнта знаходзяцца ў Леапольдынскам крыле імператарскага палаца Хофбург у Вене.

Многія былыя прэзідэнты набылі велізарную папулярнасць падчас знаходжання на пасадзе, і ніводны з прэзідэнтаў ніколі не прайграваў выбары, балатуючыся на другі тэрмін, аднак Курт Вальдхайм, які стаў прэзідэнтам у 1986 годзе, адмовіўся балатавацца на другі тэрмін у 1992 годзе. Пяць прэзідэнтаў памерлі падчас знаходжання на пасадзе. З 2004 па 2016 год пасаду займаў сацыял-дэмакрат Хайнц Фішэр.

Катэгорыя:Дзяржаўны лад Аўстрыі
Катэгорыя:Прэзідэнты Аўстрыі
Катэгорыя:Нацыянальныя прэзідэнты
Дэла Роверэ

**Дэ́ла Ро́верэ** () — сямейства з Савоны, з якога паходзілі Папы Рымскія Сікст IV (будаўнік Сіксцінскай капэлы) і Юлій II (заступнік Мікеланджэла). Іх сямейным магільным склепам служыла рымская царква Сан-П'етра-ін-Вінколі.

Ад даўно згаслай герцагскай дынастыі варта адрозніваць іх цёзак, дэла Роверэ з П’емонта (*rovere* па-італьянску — «дуб», прозвішча вельмі распаўсюджанае).

## Гісторыя 
Папа Сікст перадаў сваім сваякам кіраванне Сенігаліяй, герцагствамі Арчэ і Сора і шэрагам іншых гарадоў. Прытрымліваючыся ватыканскай практыкі непатызму, Папа Юлій пасадзіў сваіх пляменнікаў на лепшыя біскупскія кафедры Італіі. Адзін з гэтых пляменнікаў, Франчэска Марыя, з падачы Папы быў усыноўлены сваім дзядзькам, бяздзетным герцагам Урбінскім Гвідабальда з роду Монтэфельтра. У 1513 годзе да ўладанняў дэла Роверэ дадаўся горад Пезара.

Нягледзячы на супраціўленне тасканскіх Медычы, валадарства дэла Роверэ ва Урбіна працягвалася з 1508 да 1626 года, калі іх зрынуў з прастола Папа Урбан VIII. Кніжныя скарбы герцагаў былі вывезены ў Ватыкан, а апошняя прадстаўніца роду ў 1633 узяла шлюб з тасканскім герцагам Фердынанда II Медычы.

Уплывовы кардынал дэла Роверэ (1533—1598) меў незаконнанароджанага сына Іпаліта. Яго дачка Лукрэцыя дэла Роверэ (1589—1652) у 1609 годзе ўзяла шлюб з Маркантаніа Лантэ, даўшы пачатак княжацкай і герцагскай фаміліі Лантэ дэла Роверэ. Адным з уладанняў гэтага сямейства была знакамітая віла Лантэ пад Вітэрба.

## Прадстаўнікі 
[thumb|300px|Замак дэла Роверэ ў [Сенігалія|Сенігаліі, Марке]]

### Папы рымскія 
* Франчэска дэла Роверэ (1414—1484)
* Джуліяна дэла Роверэ (1443—1513)

### Герцагі Арчэ (1472—1580) і Соры з 1474 
* 1472—1475 Леанарда дэла Роверэ (нар. 1445; брат Папы Юлія II)
* 1475—1501 Джавані дэла Роверэ (нар. 1457; брат папы Юлія II)

### Герцагі Урбінскія (1508—1626) 
*(спадчыннікі дынастыі Монтэфельтра)*
* 1508—1516; 1521—1538: Франчэска Марыя I дэла Роверэ (на некалькі гадоў зрынуць Медычы)
* 1539—1574: Гвідабальда II дэла Роверэ
* 1574—1621; 1623—1631: Франчэска Марыя II дэла Роверэ (ненадоўга адмовіўся ад улады на карысць сына)
* 1621—1623: Федэрыка Убальда дэла Роверэ (памёр ад эпілепсіі)

### Іншыя 
* Фелічэ дэла Роверэ, пабочная дачка Папы Юлія II
* Віторыя дэла Роверэ, дачка Федэрыка Убальда, жонка Фердынанда II Медычы

## Гл. таксама 
* Генерал дэла Роверэ — фільм Раберта Раселіні (1959)

## Спасылкі 
* Радаслоўе роду дэла Роверэ 


Катэгорыя:Герцагі Італіі
Катэгорыя:Дынастыі Італіі
Падзея Карынгтана

1859 года, замалёўка Рычарда Карынгтана]]

**Геамагнітная бура 1859 года** — наймацнейшая за гісторыю назіранняў дакументальна зафіксаваная геамагнітная бура. Комплекс падзей, які ўключае ў сябе як геамагнітную буру, так і выклікаўшыя яе моцная актыўныя з'явы на Сонцы, таксама вядомая як **«Падзея Карынгтана»** ці паводле англамоўнай літаратуры, **«Сонечны супершторм»** ().

З 28 жніўня па 2 верасня на Сонцы назіраліся шматлікія плямы і выбліскі. Апоўдні 1 верасня брытанскі астраном Рычард Карынгтон назіраў найвялікшы выбліск, якая выклікала буйны каранальны выкід масы. Ён накіраваўся да Зямлі і дасягнуў яе праз 18 гадзін, што надзвычай хутка, бо звычайна такую адлегласць выкід пралятае за 3-4 дні. Выкід рухаўся так хутка, бо папярэднія выкіды расчысцілі яму шлях.

1-2 верасня пачалася найбуйнейшая за ўсю гісторыю рэгістрацыі геамагнітная бура, якая выклікала адмову тэлеграфных сістэм па ўсёй Еўропе і Паўночнай Амерыцы. Паўночныя ззянні назіраліся па ўсім свеце, нават над Карыбамі; таксама цікава, што над Скалістымі горамі яны былі настолькі яркімі, што свячэнне абудзіла золаташкальнікаў, якія пачалі гатаваць сняданак, думаючы, што наступіла раніца.

Ледзяныя керны сведчаць, што падзеі падобнай інтэнсіўнасці паўтараюцца з перыядычнасцю прыкладна раз у 500 гадоў. Самая моцная бура з пачатку касмічнай эры (з 1957 году) адбылася 13 сакавіка 1989 года, калі Dst-індэкс геамагнітнай актыўнасці дасягаў −640 нТл. Таксама пасля 1859 году слабейшыя буры адбываліся ў 1921 і 1960 гадах, калі адзначаліся масавыя збоі радыёсувязі.

## Гл. таксама 
* Геамагнітная бура

* A Super Solar Flare , Trudy E. Bell & Dr. Tony Phillips, May 6, 2008, Science@NASA
* Space storm alert: 90 seconds from catastrophe, New Scientist, March 23, 2009 by Michael Brooks, проверено 28 марта 2009 г.
* The Largest Magnetic Storm on Record , «Падзея Карынгтона» з 27 жніўня па 7 верасня 1859 г.; запісана ў Абсерваторыі К'ю, Лондан, (выявы запісаў магнітометра), спраўджана 28 сакавіка 2009 г.
* *The Sun Kings: The Unexpected Tragedy of Richard Carrington and the Tale of How Modern Astronomy Began* , ISBN 978-0-691-12660-9, Stuart Clark, 2007

## Спасылкі 
* Справаздача Каррингтона

Катэгорыя:Сонечная актыўнасць
Катэгорыя:1859 год у навуцы
Катэгорыя:Сонечна-зямныя сувязі
Катэгорыя:Касмічныя пагрозы
Брытанскія Віргінскія астравы на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014

**Брытанскія Віргінскія астравы на зімовых Алімпійскіх гульнях** выступілі другі раз за сваю гісторыю. Краіну прадстаўляў толькі адзін спартсмен — фрыстайліст Пітэр Крук.

## Фрыстайл 
;Скі-хафпайп

## Спасылкі 
* Алімпійскі камітэт Брытанскіх Віргінскіх астравоў 

2014
Брытанскій Віргінскія астравы
Даніла Іванавіч Валковіч

**Дані́ла Іва́навіч Валко́віч** (, в. Занёманск (Занямонск), цяпер у межах Мастоў — , НКУС. Паводле іншых звестак 1943) — партыйны і дзяржаўны дзеяч БССР.

## Біяграфія 
У час 1-й сусветнай вайны ў бежанстве ў Вяцкай губерні. Пасля Кастрычніцкага перавароту 1917 супрацоўнік ВЧК — намеснік старшыні Малмыжскай павятовай камісіі Вяцкай губерні.

Член КПСС з 1918. З красавіка 1918 г. у Чырвонай Арміі, са жніўня 1920 на Заходнім фронце. Веў барацьбу з «бандытызмам» ў Бабруйскім, Мазырскім паветах. Ваяваў на Усходнім фронце супраць арміі Калчака.

З 1921 у апараце ЦК КСМБ, з 1924 сакратар Койданаўскага, Ляхаўскага (г. Мінск) райкамаў, загадчык аддзела Мінскага, сакратар Магілёўскага акруговых, Клімавіцкага, Бабруйскага раённых камітэтаў КП(б)Б.

У лютым 1934 прызначаны намеснікам наркама земляробства БССР.

Са жніўня 1934 па чэрвень 1937 другі сакратар ЦК КП(б)Б, з 30 мая па 8 верасня 1937 года старшыня СНК БССР. Член Бюро ЦК КП(б)Б з 3 жніўня па 25 кастрычніка 1937 года. Член ЦВК БССР у 1931-37.

Быў жанаты, гадаваў дзіця.

## Арышт 
Арыштаваны ў пачатку верасня 1937. Асуджаны 26 лістапада 1937 ваеннай калегіяй Вярхоўнага суда СССР за «прыналежнасць да замежнай разведкі» да ВМП. Расстраляны.

6 верасня 1937 у Мінску па адрасе: вул. Кірава, д. 15, кв. 1, была арыштавана жонка Валковіча, Ганна Максімаўна (Майсееўна) Валковіч (Чарно), 1902 г. нараджэння, хатняя гаспадыня. 16 мая 1938 асобай нарадай пры НКВД СССР яна была асуджана як «член сям’і расстралянага здрадніка радзімы» да 8 гадоў папраўча-працоўных работ і этапавана ў Цемнікоўскі канцлагер НКВД Мардоўскай АССР. Вызвалена ў 1945. Далейшы лёс невядомы. Рэабілітавана 10 кастрычніка 1956.

## Бібліяграфія 
* *Валковіч Д. І.* Партыйна-арганізацыйную і палітычна-выхаваўчую работу-на ўзровень палітычных задач : Дакл. на пленуме ЦК КП(б)Б 6 крас. 1935г

## Памяць 
Яго імем названы вуліцы ў Гродне і Мастах.

## Літаратура 
* Якутаў У. Змагар, працаўнік // Полымя. 1966. № 6
* Яго ж. Из когорты первых бойцов // Неман. 1979. № 10
* Платонаў Р. П. Беларусь у міжваенны перыяд. Мн., 2001
* Протько Т. С. Становление советской тотолитарной системы в Беларуси (1917—1941 гг.). Мн., 2002
* ЭГБ, т. 2.

## Спасылкі 
* Трагічны лёс Данілы Валковіча 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мастах
Катэгорыя:Палітыкі Беларусі
Катэгорыя:Старшыні СНК БССР
Катэгорыя:Члены ЦК КПБ
Катэгорыя:Члены бюро ЦК КПБ
Катэгорыя:Члены ЦВК БССР
Катэгорыя:Другія сакратары ЦК КПБ
Сабор Святога Мікалая (Фельдкірх)

**Сабор Святога Мікалая** ( Dom St. Nikolaus) — каталіцкі храм, размешчаны ў старой частцы горада Фельдкірх, Аўстрыя. Помнік гатычнай архітэктуры федэральнай зямлі Форарльберг. Касцёл Святога Мікалая з 12 жніўня 1968 года з'яўляецца кафедральным саборам дыяцэзіі Фельдкірха. Храм асвячоны ў гонар Святога Мікалая.

## Гісторыя 
thumb|злева|Асноўны корпус
thumb|злева|Унутранае ўбранне
Каслёл Святога Мікалая быў пабудаваны ў 1218 годзе на паўночным усходзе Фельдкірха па-за гарадскімі сценамі. Першапачаткова царква Святога Мікалая была прыхадской царквой.

У 1348, 1396 і 1460 гг. касцёл моцна пацярпеў ад пажараў. У 1478 годзе архітэктар Хансэ Штурнэ спраектаваў двускатны дах. У 1479 годзе была пабудавана званіца. Псеўдагатычны алтар у капліцы Дзевы Марыі быў збудаваны ў 1905 годзе.

У 1924 годзе ў касцёле ўсталяваны помнік загінулым воінам па праекце архітэктара Клеменса Холцмайстэра.

## Крыніца 
* DEHIO-Handbuch. Die Kunstdenkmäler Österreichs: Vorarlberg. Feldkirch. Dompfarrkirche hl. Nikolaus. Bundesdenkmalamt (Hrsg.), Verlag Anton Schroll & Co, Wien 1983, ISBN 3-7031-0585-2, Seiten 177 bis 179.

## Спасылкі 
* Сайт прыходу святога Мікалая 
 
Катэгорыя:Каталіцкія храмы Аўстрыі
Катэгорыя:Саборы Аўстрыі
Катэгорыя:Фельдкірх
Алімпійскі камітэт Брытанскіх Віргінскіх астравоў

**Алімпійскі камітэт Брытанскіх Віргінскіх астравоў** (; унікальны код МАК — **IVB**) — арганізацыя, якая прадстаўляе Брытанскія Віргінскія астравы ў міжнародным алімпійскім руху. Штаб-кватэра размешчана ў Тэгусігальпе. Камітэт заснаваны ў 1980 годзе, у 1982 годзе быў прыняты ў МАК, з’яўляецца членам ПАСА, арганізуе ўдзел спартсменаў з Брытанскіх Віргінскіх астравоў у Алімпійскіх, Панамерыканскіх гульнях і іншых міжнародных спаборніцтвах. 

## Гл. таксама 
* Брытанскія Віргінскія астравы на Алімпійскіх гульнях
* Брытанскія Віргінскія астравы на Панамерыканскіх гульнях
* Брытанскія Віргінскія астравы на Гульнях Садружнасці

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
* Старонка на сайце МАК

Катэгорыя:З’явіліся ў 1980 годзе
Брытанскія Віргінскія астравы
Катэгорыя:Брытанскія Віргінскія астравы на Алімпійскіх гульнях
Медальны залік на зімовых Паралімпійскіх гульнях 2014

На XI зімовых Паралімпійскіх гульнях, якія прайшлі з 7 па 16 сакавіка 2014 года ў Сочы, былі разгуляны 72 камплекты медалёў, у тым ліку ў следж-хакеі — адзін; у кёрлінгу на калясках — адзін; у біятлоне — 18; у лыжных гонках — 20; у гарналыжным спорце і пара-снаўбордзе — 32.

Абсалютным лідарам стала зборная Расіі — краіна-арганізатар Гульняў, якая сабрала 37 % ад агульнай колькасці медалёў.

## Неафіцыйны медальны залік 
У спаборніцтвах па суперкамбінацыі седзячы сярод жанчын бронзавы медаль прысуджаны не быў.

У спаборніцтвах па біятлоне на 15 км сярод мужчын з парушэннем зроку былі прысуджаны два бронзавыя медалі.

## Гл. таксама 
* Спіс прызёраў зімовых Паралімпійскіх гульняў 2014
* Медальны залік на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Зімовыя Паралімпійскія гульні 2014
Катэгорыя:Вынікі зімовых Паралімпійскіх гульняў
Вострава

Назву **Во́страва** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Брэсцкая вобласць:
** Вострава — вёска ў Кобрынскім раёне
** Вострава — вёска ў Лунінецкім раёне

* Віцебская вобласць:
** Вострава — вёска ў Глыбоцкім раёне
** Вострава — вёска ў Лепельскім раёне
** Вострава — вёска ў Мёрскім раёне
** Вострава — вёска ва Ушацкім раёне

* Гродзенская вобласць:
** Вострава — вёска ў Гродзенскім раёне
** Вострава — вёска ў Галынкаўскім сельсавеце Зэльвенскага раёна
** Вострава — хутар у Крамяніцкім сельсавеце Зэльвенскага раёна
** Вострава — хутар у Іўеўскім раёне
** Вострава — вёска ў Мастоўскім раёне
** Вострава — вёска ў Слонімскім раёне
** Вострава — вёска ў Смаргонскім раёне
** Вострава — вёска ў Шчучынскім раёне

* Мінская вобласць:
** Вострава — вёска ў Вілейскім раёне
** Вострава — вёска ў Капыльскім раёне
** Вострава — вёска ў Крупскім раёне

## Глядзіце таксама 
* Астравец
* Астравок 
* Астравы
* Астраўкі
* Астрова
* Астроў
* Астроўка
* Астроўна
* Астроўск
* Востраў
Сіэтл Сіхокс

**Сіэтл Сіхокс** () — прафесійная каманда па амерыканскім футболе з амерыканскага горада Сіэтл, штат Вашынгтон. Каманда была заснавана 4 чэрвеня 1974 года. З 1976 года выступае у Нацыянальнай футбольнай лізе. Цяпер выступае ў дывізіёне Захад Нацыянальнай футбольнай канферэнцыі (НФК). Уладальнік клуба — Пол Ален. 3 2002 года Сваі хатнія матчы клуб праводіць на стадыёне «CenturyLink Field».

За 37 сезонаў у НФЛ каманда атрымала 280 перамог і пацярпела 300 параз. «Сіхокс» 13 раз выходзілі ў плэй-оф, у сезоне 2005 года гулялі ў Супер Боуле XL, дзе прайгралі клубу «Пітсбург Стайлерз», а ў сезоне 2013 года каманда, перайграўшы ў Супер Боуле XLVIII «Дэнвер Бронкос», упершыню ў сваёй гісторыі стала чэмпіёнам.

У 2025 годзе выйгралі Супербоўл у «Н’ю Інгланд Пэтрыётс» 29:13. МВП стаў ранінгбэк франшызы Кэнет Уалкер ІІІ.

## Дасягненні 
Пераможца чэмпіянату лігі (1)
* Пераможца Супер Боула (2)
** 2013 XLVIII
** 2025 ХL

Пераможца канферэнцыі (2)
* НФК: 2005, 2013

Пераможца дывізіёна (8)
* Захад АФК: 1988, 1999
* Захад НФК: 2004, 2005, 2006, 2007, 2010, 2013

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
* Pro Football Hall of Fame — Seattle Seahawks history page
* Pro Football Hall of Fame — 1976 NFL expansion history page 
* Seahawks History — Sports Encyclopedia
* Online Encyclopedia of Washington State History — Origins of Seattle Seahawks franchise

Катэгорыя:Клубы НФЛ
Катэгорыя:Сіэтл
Цэнтральная сіметрыя

**Цэнтральнай сіметрыяй** (часам **цэнтральнай інверсіяй**) адносна пункта *A* называюць пераўтварэнне прасторы, якое пераводзіць пункт *X* у такі пункт *X`*, што *A* — сярэдзіна адрэзка *XX`*. Цэнтральная сіметрыя з цэнтрам у пункце *A* звычайна абазначаецца праз Z_A, у той час як абазначэнне S_A можна пераблытаць з восевай сіметрыяй. Фігура называецца сіметрычнай адносна пункта *A*, калі для кожнага пункта фігуры сіметрычны ёй пункт адносна пункта *A* таксама належыць гэтай фігуры. Пункт *A* называецца цэнтрам сіметрыі фігуры. Кажуць таксама, што фігура валодае цэнтральнай сіметрыяй.

Іншыя назвы гэтага пераўтварэння — сіметрыя з цэнтрам *A*. Цэнтральная сіметрыя ў планіметрыі з'яўляецца асобным выпадкам павароту, дакладней, з'яўляецца паваротам на 180 градусаў.

## Фармальны запіс 
* Няхай *G* — аператар цэнтральнай сіметрыі, пункт *A* зададзены радыус-вектарам \vec{r_A}, а пункт, які пераўтвараецца, задаецца радыус-вектарам \vec{x}. Тады мае месца наступная формула:

*: G(\vec{x}) = 2\vec{r_A} - \vec{x} 

## Звязаныя азначэнні 
Калі фігура пераходзіць у сябе пры сіметрыі адносна пункта *A*, то A называюць цэнтрам сіметрыі гэтай фігуры.

## Агульныя ўласцівасці 
* Цэнтральная сіметрыя з'яўляецца рухам (ізаметрыяй).

* У n-мернай прасторы калі пераўтварэнне *R* з'яўляецца паслядоўным адлюстраваннем адносна *n* ўзаемна перпендыкулярных гіперплоскасцей, то *R* — цэнтральная сіметрыя адносна агульнага пункта гэтых гіперплоскасцей. Акрамя таго:

* У цотнамерных прасторах цэнтральная сіметрыя захоўвае арыентацыю, а ў няцотнамерных — не захоўвае.

* Цэнтральную сіметрыю можна прадставіць таксама як гоматэтыю з цэнтрам *A* і каэфіцыентам −1 (H_A^{-1}).

* Кампазіцыя дзвюх цэнтральных сіметрый — паралельны перанос на падвоены вектар з першага цэнтра ў другі:

*: Z_A\circ Z_B = T_{2\vec{AB}}

## Сіметрыя на прамой 
У аднамернай прасторы (на прамой) цэнтральная сіметрыя з'яўляецца люстраною сіметрыяй.

## На плоскасці 
На плоскасці (у 2-мернай прасторы) сіметрыя з цэнтрам *A* ўяўляе сабой паварот на 180° з цэнтрам *A* (R_A^{180}). Цэнтральная сіметрыя на плоскасці, як і паварот, захоўвае арыентацыю.

## У трохмернай прасторы 
Цэнтральную сіметрыю ў трохмернай прасторы называюць таксама сферычнай сіметрыяй.

Яе можна прадставіць як кампазіцыю адлюстравання адносна плоскасці, якая праходзіць праз цэнтр сіметрыі, з паваротам на 180° адносна прамой, якая праходзіць праз цэнтр сіметрыі і перпендыкулярнай вышэйзгаданай плоскасці адлюстравання.

## У чатырохмернай прасторы 
У 4-мернай прасторы цэнтральную сіметрыю можна прадставіць як кампазіцыю двух паваротаў на 180° вакол дзвюх узаемна перпендыкулярных плоскасцей (перпендыкулярных ў 4-мерным сэнсе), якія праходзяць праз цэнтр сіметрыі.

## Гл. таксама 
* Восевая сіметрыя
* Люстраная сіметрыя

Катэгорыя:Сіметрыя
Дэнвер Бронкас

**Дэнвер Бронкос** () - прафесійны футбольны клуб, з горада Дэнвер, Каларада. Каманда выступае ў Заходнім Дывізіёне Амерыканскай Футбольнай Канферэнцыі Нацыянальнай Футбольнай Лігі. Каманда была заснавана ў 1960 годзе. Спачатку выстула ў Амерыканскай футбольнай лізе, а пасля зліцця АФЛ і НФЛ у 1970 годзе, уступіла ў НФЛ.

## Дасягненні 
Чэмпіён лігі (2)

* Пераможца Супер Боула (2)
** 1997 (I), 1998 (XXXIII)

Пераможца канферэнцыі (7)
* НФК: 1977, 1986, 1987, 1989, 1997, 1998, 2013

Пераможца дывізіёна (13)
* Захад АФК: 1977, 1978, 1984, 1986, 1987, 1989, 1991, 1996, 1998, 2005, 2011, 2012, 2013

## Гульцы і трэнеры 
### Гульцы ў Зале славы 
### Невыкарыстоўваемыя нумары 
:**Заўвага:** ў 2012 годзе Фрэнк Трайпука дазволіў перадаць свой нумар Пэйтану Мэнінгу

### Галоўныя трэнеры 
## Спасылкі 
* Афіцыйны Сайт 
* Афіцыйны сайт заўзятараў 

Катэгорыя:Клубы НФЛ
Катэгорыя:Дэнвер
Грын-Бей Пэкерс

**Грын-Бей Пэкерс** () — прафесійная каманда па амерыканскім футболе з амерыканскага горада Грын-Бей, Вісконсін. Каманда выступае ў Паўночным Дывізіёне Нацыянальнай Футбольнай канферэнцыі Нацыянальнай Футбольнай Лігі. Каманда была заснавана ў 1919 годзе. «Грын-Бей Пэкерс» з’яўляецца другім па ўзросце клубам у НФЛ.
Каманда ўтрымлівае рэкорд па колькасці выйграных чэмпіянатаў — 13, у тым ліку 9 чэмпіянатаў НФЛ, якія праводзіліся да эры Супер Боўла і чатыры разы перамагала ў Супер Боўлах 1966, 1967, 1996, 2010 гадоў.

## Дасягненні 
Чэмпіён лігі (13)
* Пераможца лігі (9)
** 1929, 1930, 1931, 1936, 1939, 1944, 1961, 1962, 1965
* Пераможца Супер Боула (4)
** 1966 (I), 1967 (II), 1996 (XXXI), 2010 (XLV)

Пераможца канферэнцыі (9)
* Заходня канферэнцыя НФЛ: 1960, 1961, 1962, 1965, 1966, 1967
* НФК: 1996, 1997, 2010

Пераможца дывізіёна (14)
* Захад НФЛ: 1936, 1938, 1939, 1944
* Цэнтр НФЛ: 1967
* Цэнтр НФК: 1972, 1995, 1996, 1997
* Поўнач НФК: 2002, 2003, 2004, 2007, 2011, 2012, 2013

## Спасылкі 
* Green Bay Packers Афіцыйны сайт
* Green Bay Packers Афіцыйная старонка каманды на NFL.com
* Green Bay Packers at the Milwaukee Journal Sentinel Online Website
* Green Bay Packers  at the Green Bay Press-Gazette Online Website
* Green Bay Packers Information at Sports E-Cyclopedia.com

Катэгорыя:Клубы НФЛ
Катэгорыя:Вісконсін
Нью-Інглэнд Пэтрыотс

**Нью-Інглэнд Пэтрыотс** () — прафесійны футбольны клуб з амерыканскага горада Фоксбаро, Масачусетс. Каманда была заснавана ў 1960 годзе і першапачаткова называлася «Бостан Пэтрыотс», аднак у 1971 годзе ўладальнікі клуба змянілі назву на цяперашнюю. Да 1970 году «Пэтрыотс» выступалі ў Амерыканскай футбольнай лізе (АФЛ), але пасля зліцця АФЛ і Нацыянальнай футбольнай лігі (НФЛ) каманда выступае ў НФЛ ва Усходнім дывізіёне Амерыканскай футбольнай канферэнцыі. Уладальнік клуба — Роберт Крафт. Свае хатнія матчы клуб праводзіць на стадыёне «Джылет Стэдыум».

## Дасягненні 
Да свайго першага Супер Боула (XX) у 1986 годзе, дзе каманда прайграла «Чыкага Бэарз», «Нью-Ингленд» чатыры разы ўдзельнічалі ў плэй-оф. «Патрыёты» таксама ўдзельнічалі ў Супер Боул XXXI ў 1997 годзе, але прайгралі «Грын Бэй Пэкерс».  

2000 - 2019 эра Біла Білічыка (трэнер вывеў каманду у супербоўл 9 раз), Тома Брэйдзі і  Роба Гранкоўскага. Паміж 2000 і 2005 гадамі «Нью-Ингленд»  стаў другой камандай у гісторыі НФЛ (пасля «Далас Каўбойз»), якая выйграла тры Супер Боулы за чатыры гады (Супер Боул XXXVI, XXXVIII, і XXXIX), і восьмай, перамагаўшай у двух запар. Але ў 2006 прайгралі супербоўл Кольтам.

Наступная перамога прыйшла толькі праз дзесяць год. У 2014 Каманда правяла выдатны сезон. Асабліва вызначыўся кватэрбэк Том Брэдзі, які стаў MVP Супербоула, і Роб «Гронк» Гранкоўскі, некалькі разоў здабыў ачкі сваімі тачдаўнамі.

У 2017 годзе каманда стала пераможцам Супербоўла ў Х'юстане. Гэта быў дзевяты выхад у супербоўл ( рэкорд лігі) і пяты раз, калі каманда стала чэмпіёнам Нацыянальнай футбольнай лігі. перамогшы Атланта Фэльканс 34:28.  Самым каштоўным гульцом быў прызнаны квотэрбек Том Брэдзі. Ён атрымаў пяты па ліку пярсцёнак чэмпіёна NFL.

У 2018 годзе каманда 10-ы раз у сваёй гісторыі выйшла ў Супербоул (LII). Матч адбыўся ў Мінеапалісе, штат Мінесота і скончыўся перамогай "Філадэльфія Іглс" 44:33.

У лютым 2019 года каманда згуляла ў 4-м Супербоўле за 5 сезонаў. Матч скончыўся перамогай і шостым чэмпіёнскім тытулам у гісторыі каманды. Самым каштоўным гульцом сустрэчы быў прызнаны прымаючы Джуліян Эдэльман.

У сезоне 2019 года (100-м па ліку) каманда ўпершыню за дзесяць гадоў аказалася вымушана ўдзельнічаць у уайлд-кард, першым яе сапернікам выступіла каманда «Тэнэсі Тайтэнс».  Супербоўл  2019 скончыўся перамогай над Лос Анджэлес Рамс 13:3

У сезоне 2025  упершыню пасля эры Белічыка-Брэйдзі прайшлі вайлд кард з Лос Анджэлес Чарджэс, потым Х'юстанскіх Тэхасцаў, выйгралі АФЛ чэмпіенства ў Дэнвер Бронкас, але прайгралі супербоўл Сіэтл "Сі Хоўкс" 29:13

Чэмпіён лігі (3)
* Пераможца Супер Боула (6)
** 2001 (XXXVI), 2003 (XXXVIII), 2004 (XXXIX),  2014 (XLIX) , 2016 (LI), 2018 (LIII).

Пераможца канферэнцыі (9)
* АФК: 1985, 1996, 2001, 2003, 2004, 2007, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019, 2025

Пераможца дывізіёна (19)
* Усход АФЛ: 1963
* Усход АФК: 1978, 1986, 1996, 1997, 2001, 2003, 2004, 2005, 2006, 2007, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013,  2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019, 2025

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 
* Профіль каманды на NFL.com

Катэгорыя:Клубы НФЛ
Катэгорыя:Масачусетс
Катэгорыя:Спартыўныя клубы, заснаваныя ў 1959 годзе
Атланта Фэлканс

**Атланта Фэлканс** ( — *Соколы Атланты*)  — прафесійная каманда па амерыканскім футболе, якая базуецца ў Атланце, штат Джорджыя. З'яўляюцца членамі Паўднёвага дывізіёна Нацыянальнай футбольнай канферэнцыі (NFC) Нацыянальнай футбольнай лігі (NFL). "Сокалы" гуляюць свае хатнія матчы на стадыёне "Georgia Dome" у цэнтры Атланты. Каманда была заснавана у 1966 годзе. У сезоне 1998 года "Атланта", стаўшы чэмпіёнам Нацыянальнай футбольнай канферэнцыі, выйшла ў фінал Супер Боула XXXIII. Аднак прайграла Дэнвер Бронкос (34-19).

## Дасягненні 
**Чэмпіён лігі (0)**

**Пераможца канферэнцыі (1)**
* **НФК**: 1998

**Пераможца дывізіёна** (5)
* **Захад НФК**: 1980, 1998
* **Поўдзень НФК**: 2004, 2010, 2012

## Спасылкі 
* Атланта Фэлканс Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Клубы НФЛ
Катэгорыя:Атланта
Міжнародны дзень франкафоніі

**Мжнародны дзень франкафоніі** () - міжнародны дзень святкавання заснавання міжнароднай арганізацыі супрацоўніцтва франкамоўных краін света Франкафонія. Адзначаецца краінамі-членамі арганізацыі 20 сакавіка.

Гэты дзень быў устанаваны ў 1998 годзе, разам з заснаваннем арганізацыі франкамоўных краін - Міжурадавае агенцтва франкафоніі, як сродак для 70 краін арганізацыі Франкафонія адзначыць іх агульную сувязь - французскую мову. Гэты дзень прысвечаны 220 мільёнам франкамоўных, з якіх для 75 мільёнаў французская мова з'яўляецца роднай.

Празднік з'явіўся 20 сакавіка 1970 года, калі ў Ніямей было падпісана пагадненне аб стварэнні першай міждзяржаўнай арганізацыі франкамоўных краін - Агенцтва па культурнаму і тэхнічнаму супрацоўніцтву (АКТС). Яе мэта - аб'яднанне ўсіх прыхільнікаў французскай мовы, садзейнічанне яго распаўсюджванню і папулярызацыі французскай культуры, а таксама культуры франкамоўных краін.

## Спасылкі 
* Афіцыны веб-сайт 

Катэгорыя:Французская мова
Іван Іванавіч Будзевіч

**Іван Іванавіч Будзевіч** (, горад Ліда, Гродзенская вобласць — ) — беларускі вучоны ў галіне біятэхналогіі ў жывёлагадоўлі. Доктар сельскагаспадарчых навук (1992), прафесар (1996). Член-карэспандэнт Акадэміі аграрных навук Рэспублікі Беларусь (1996—2002), член-карэспандэнт НАН Беларусі (2003).

## Біяграфія 
Скончыў Гродзенскі сельскагаспадарчы інстытут (1968). З 1968 г. галоўны заатэхнік Упраўлення сельскай гаспадаркі Смалявіцкага райвыканкама Мінскай вобласці. З 1976 г. малодшы навуковы супрацоўнік, вучоны сакратар, з 1985 г. загадчык лабараторыі, з 1988 г. загадчык аддзела, у 1996—2003 гг. намеснік дырэктара па навуковай рабоце, адначасова загадчык лабараторыі Беларускага навукова-даследчага інстытута жывёлагадоўлі, у 2003—2007 гг. навуковы супрацоўнік, у 2007—2014 гг. навуковы кансультант Навукова-практычнага цэнтра Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі па жывёлагадоўлі.

## Навуковы і практычны ўклад 
Навуковыя працы ў галіне біятэхналогіі ўзнаўлення сельскагаспадарчых жывёл, біятэхналогіі рэпрадукцыі буйной рагатай жывёлы. Упершыню ў рэспубліцы ажыццявіў комплексныя даследаванні тэарэтычных, метадычных і практычных аспектаў біятэхналогіі трансплантацыі эмбрыёнаў у малочнай і мясной жывёлагадоўлі, якія дазваляюць значна паскорыць стварэнне высокапрадукцыйных статкаў жаданых генатыпаў. На падставе вывучэння ўплыву розных біялагічных, тэхналагічных фактараў, гарманальнага і біяхімічнага статусу арганізму жывёл, вывучэння абмену рэчываў ім прапанавана тэарэтычнае абгрунтаванне і ажыццёўлена комплексная распрацоўка найбольш дасканалых метадаў атрымання, захоўвання і перасадкі біяматэрыялу, якія з’яўляюцца галоўнымі звёнамі ў тэхналагічным працэсе трансплантацыі эмбрыёнаў буйной рагатай жывёлы.

Аўтар больш за 200 навуковых прац, 15 аўтарскіх пасведчанняў і патэнтаў. Падрыхтаваў 7 кандыдатаў навук.

## Асноўныя працы 
* Организация и опыт внедрения метода трансплантации эмбрионов в Белоруссии // Молочное и мясное скотоводство. 1992.
* Состояние, практика использования и перспективы трансплантации эмбрионов в селекции крупного рогатого скота Республики Беларусь. Мн., 1998.
* Новые биотехнологические методы в ускорении селекционного процесса крупного рогатого скота (совм. с И. П. Шейко) // Аграрная наука на рубеже ХXI века. Материалы общего собрания Академии аграрных наук РБ. Мн., 2000.
* О некоторых результатах научных разработок в технологии искусственного воспроизводства свиней. 2007.
* Оплодотворяющая способность спермы и транмиссия чужеродной ДНК потомству от первичных по гену лактоферрина человека козлов-производителей. 2010.

## Літаратура 
* Член-карэспандэнт Будзевіч Іван Іванавіч
* Иван Иванович Будевич (к 70-летию со дня рождения) // Весці Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. Серыя аграрных навук. — 2011. — № 1. — С.121-122
* Памяти Ивана Будевича // Веды. — 2014. — 3 лютага. — С.5

## Спасылкі 
* Іван Іванавіч Будзевіч у базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі

Катэгорыя:Постаці аграрнай навукі
Катэгорыя:Вучоныя Беларусі
Катэгорыя:Члены-карэспандэнты Акадэміі аграрных навук Беларусі
Катэгорыя:Члены-карэспандэнты НАНБ
Царква ў імя прападобнага мучаніка Афанасія Брэсцкага (Слонім)

**Царква ў імя прападобнага мучаніка Афанасія Брэсцкага** — праваслаўны храм у г. Слонім Гродзенскай вобласці.

## Гісторыя 
Размешчаная па вул. Войкава (Альбярцін). Пабудавана ў XIX стагоддзі з цэглы, рэканструявана ў XX стагоддзі.

## Архітэктура 
Вырашана прамавугольным у плане аб’ёмам пад двухсхільным дахам. Дабудаваны да фасаду прытвор завершаны цыліндрычным светлавым барабанам пад сплюшчаным цыбулепадобным купалам. Плоскасныя фасады прарэзаны вертыкальна цягнутымі прамавугольнымі аконнымі праёмамі, крапаваны плоскімі і руставанымі лапаткамі.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі / А. М. Кулагін, З. Э. Герасімовіч, У. П. Свентахоўскі. — Мн., БелЭн, 2007. -стар. 371.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Слоніма
Катэгорыя:Храмы Навагрудскай епархіі
Катэгорыя:XIX стагоддзе ў Беларусі
Катэгорыя:Аб’екты, названыя ў гонар Афанасія Філіповіча
Выбачайце, калі ласка!

**Выбачайце, калі ласка!** — камедыйная п’еса, напісаная А. Макаёнкам, апублікаваная і пастаўленая на сцэне Купалаўскага тэатру ў 1953 рэжысёрам Канстанцінам Саннікавым.

У п’есе бескампрамісна крытыкуюцца заганныя метады кіраўніцтва савецкай гаспадаркай, паказуха, фармалізм, казённае адміністраванне.

## Ролі 
* Калібераў Сцяпан Васільевіч
* Антаніна Цімафееўна.
* Моцкін — Уладзімір Дзядзюшка
* Печкуроў Кузьма Прохаравіч
* Гарошка Ягор Сяргеевіч — Іосіф Матусевіч, Глеб Глебаў
* Марыя Кірылаўна — Галіна Макарава
* Наташа — Зінаіда Зубкова
* Лёня
* Ганна Чыхнюк
* Міхальчук
* Гардзіюк
* Курбатаў Сяргей Іванавіч

## Іншыя пастаноўкі 
Таксама п’еса ставілася 1953 годзе ў Брэсцкім абласным драматычным тэатры рэжысёрам Георгіем Волкавым.

Катэгорыя:Нацыянальны акадэмічны тэатр імя Янкі Купалы
Катэгорыя:П’есы Андрэя Макаёнка
Катэгорыя:Творы 1953 года
Валадкевіч

**Валадкевіч** — беларускае прозвішча, утворанае ад імя Уладзімір.

## Вядомыя носьбіты 
* Казімір Валадковіч (Валадкевіч) — дзеяч каталіцкай царквы.
* Лізавета Трафімаўна Валадкевіч — Герой Сацыялістычнай Працы.
Лізавета Трафімаўна Валадкевіч

**Лізавета Трафімаўна Валадкевіч** (, в. Лоск, Валожынскі раён — ) — Герой Сацыялістычнай Працы (1966).

У 1949—1969 гадах працавала ў калгасе імя Чапаева, з 1958 звеннявая ільнаводчага звяна. Званне Героя прысвоена за атрыманне высокіх ураджаяў лёну.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Валожынскім раёне
Іван Іосіфавіч Валодзька

]]
]]
**Іван Іосіфавіч Вало́дзька**, або **Валадзько́** (, в. Плябанцы, цяпер  — , Мінск) — беларускі архітэктар. Кандыдат архітэктуры (1955).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і селяніна-лесніка.

У яго рана выявілася любоў да малявання. Пасля заканчэння сельскай школы і 2-х класаў Мінскага гарадскога вучылішча ў 1912 годзе Іван Валодзька з’ехаў у г. Пензу, дзе паступае ў  на аддзяленне жывапісу, якое скончыў у 1918 годзе.

У 1929 годзе вярнуўся ў Менск, дзе кіраваў праектным бюро, а пазней архітэктурнай секцыяй у Белжылсаюзе.

У 1939 г. перайшоў у іншую майстэрню Массавета — «Масгароафармленне», дзе працаваў архітэктарам па афармленні плошчаў і вуліц Масквы. З пачаткам вайны ў 1941 годзе быў прызначаны начальнікам аддзела тэхнічнага кантролю на фабрыцы афармленчых работ, якая, сярод іншага, выконвала і маскавальныя работы. Непасрэдна І. І. Валодзька ў 1942 г. займаўся маскаваннем Царыцынскага ўмацаванага вузла.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1935 года.

3 1957 года навуковы супрацоўнік НДІ будаўніцтва і архітэктуры АН Беларусі, у 1963—1973 гадах БелНДІПгорадабудаўніцтва.

## Творчасць 
І.&nbsp;І.&nbsp;Валодзька належаў да першага пакалення беларускіх архітэктараў, якія атрымалі прафесійную адукацыю ўжо ў СССР. У 1928 годзе ён скончыў Вышэйшы мастацка-тэхнічны інстытут (ВМАТЭМАЙС — ВМАТЭІН), дзе навучаўся ў вядучых тэарэтыкаў рацыяналізму М. А. Ладоўскага, У. Ф. Крынскага і М. В. Дакучаева, што вызначала далейшы творчы почарк архітэктара.

## Бібліяграфія 
* Методические указания по составлению схем районной планировки сельскохозяйственных районов БССР. Мн., 1963 (у сааўт.);
* Альбом типовых и экспериментальных проектов жилых домов, общественных зданий и сооружений для сельского строительства в Белорусской ССР.

## Каментарыі 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Мінска
Катэгорыя:Архітэктары Масквы
Катэгорыя:Выпускнікі ВМАТЭІН
Іосіф Ігнатавіч Валодзька

**Іосіф Ігнатавіч Валодзька (Валадзько)** (лістапад , г. п. Гарадзея — , НКУС) — адзін з арганізатараў камуністычнага падполля і партызанскага руху ў Беларусі ў гады Грамадзянскай вайны, дзяржаўны дзеяч БССР.

## Біяграфія 
Член КПСС з 1917 года. У 1918 г. сакратар Замір'еўскага падпольнага падрайкама РКП(б). У 1919 памочнік ваенкама ў Навагрудку, ваенкам і член рэвалюцыйнага камітэта Рагачоўскага павета, у 1920-21 ваенкам Гомельскай губерні. З 1922 старшыня выканкама Магілёўскага павятовага, Бабруйскага раённага Саветаў.

З 1928 года намеснік наркама земляробства БССР. У 1929—1930 гг. старшыня Віцебскага акруговага, з 1931 г. Мінскага гарадскога выканкамаў. У 1933—1937 гг. начальнік Упраўлення сувязі БССР, упаўнаважаны Наркамата сувязі СССР па БССР. Член ЦК КП(б)Б у 1929—1937 гг. Член ЦВК СССР і ЦВК БССР. У 1937 годзе адпраўлены ў Казахстан на пасаду ўпаўнаважанага наркамата сувязі СССР.

### Арышт 
Неўзабаве арыштаваны. Абвінавачваўся ў прыналежнасці да «контррэвалюцыйнай тэрарыстычнай дыверсійна-шкодніцкай арганізацыі правых» і «антысавецкай арганізацыі ва ўпраўленні сувязі БССР». Асуджаны да ВМП. Расстраляны ў адну ноч з Якавам Афанасьевым, Васілём Дружчыцам, Аркадзіем Ляшчынскім, Маркам Матусевічам, Фёдарам Сулкоўскім, Іванам Суртам, Дорай Турбовіч і іншымі (усяго больш за 200 чалавек). Рэабілітаваны 12.10.1957.

Катэгорыя:Члены ЦВК БССР
Катэгорыя:Палітыкі Беларусі
Катэгорыя:Члены ЦВК СССР
Катэгорыя:Члены ЦК КПБ
Амерыканская футбольная канферэнцыя

right|thumb|Лагатып Амерыканскай футбольнай канферэнцыі|216x216px
**Амерыканская футбольная канферэнцыя (АФК)** ()) — адна з двух канферэнцый Нацыянальнай футбольнай лігі (НФЛ). Была створана ў 1970 годзе пасля зліцця НФЛ і Амерыканскай футбольнай лігі (АФЛ). Каманды Кліўленд Браўнс, Пітсбург Стайлерз і Балтымар Колтс, якія выступалі ў НФЛ, пагадзіліся перайсці ў АФК разам з 10 былымі камандамі з АФЛ. Астатнія каманды НФЛ сфарміравалі Нацыянальную футбольную канферэнцыю (НФК). Пасля зліцця да АФК далучыліся пяць новых каманд, дзве каманды пакінулі яе.

## Цяперашнія каманды 
На дадзены момант у канферэнцыі выступаюць 16 каманд. Яны падзеленыя на чатыры дывізіёна: Усход, Поўнач, Поўдзень і Захад.

## Плэй-оф 
Па заканчэнні рэгулярнага сезона 6 лепшых каманд (чатыры пераможцы дывізіёнаў і 2 каманды па лепшым паказчыку перамог і паражэнняў) выходзяць у плэй-оф. У вырашальнай гульні канферэнцыі, званай «*чэмпіёнскай гульнёй АФК*», каманды разыгрываюць «Ламар Хант Трофі». Пераможца гэтага матча атрымлівае права прадстаўляць канферэнцыю ў Супер Боуле. Каманды АФК выйгравалі Супер Боўл 20 раз (прадстаўнікі НФК-21).

## Лагатып 
right|thumb|2-і лагатып Амерыканскай футбольнай канферэнцыі з 1970 па 2009|216x216pxАб’яднаная ліга стварыла новы лагатып для АФК, які ўзяў элементы старога лагатыпа Амерыканскай лігі, у прыватнасці літару «А» і шэсць зорак. Лагатып АФК у асноўным заставаўся нязменным з 1970 па 2009 год. У сезоне 2010 года НФЛ прадставіла абноўленую эмблему АФК. Змены закранулі колькасць зорак, якіх засталося чатыры (чатыры зоркі сімвалізуюць чатыры дывізіёны АФК), таксама зоркі былі перанесены ўнутр літары.

Катэгорыя:Нацыянальная футбольная ліга
Катэгорыя:З’явіліся ў 1970 годзе
Нацыянальная футбольная канферэнцыя

right|thumb|150px|Лагатып Нацыянальнай футбольнай лігі (2010-…)**Нацыянальная футбольная канферэнцыя (НФК)** ()) — адна з двух канферэнцый Нацыянальнай футбольнай лігі (НФЛ). Была створана ў 1970 годзе пасля зліцця НФЛ і Амерыканскай футбольнай лігі (АФЛ). У першым сезоне аб’яднанай лігі ў НФК выступалі 13 каманд (да зліцця ўсе гулялі ў НФЛ).

## Цяперашнія каманды 
На дадзены момант у канферэнцыі выступаюць 16 каманд. Яны падзеленыя на чатыры дывізіёна: Усход, Поўнач, Поўдзень і Захад.

## Плэй-оф 
Па заканчэнні рэгулярнага сезона 6 лепшых каманд (чатыры пераможцы дывізіёнаў і 2 каманды па лепшым паказчыку перамог і паражэнняў) выходзяць у плэй-оф. У вырашальнай гульні канферэнцыі, званай «*чэмпіёнскай гульнёй НФК*», каманды разыгрываюць «Джорж Халас Трофі». Пераможца гэтага матча атрымлівае права прадстаўляць канферэнцыю ў Супер Боуле. Каманды НФК выйгравалі Супер Боўл 21 раз (прадстаўнікі АФК-20).

## Лагатып 
right|thumb|150px|Арыгінальны лагатып Нацыянальнай футбольнай лігі (1970-2009)Арыгінальны лагатып НФК, выкарыстоўваўся з 1970 года па 2009 год. Ён прадстаўляў сабой сінюю літару 'N' з трыма зоркамі ўнутры. Тры зоркі прадстаўлялі тры дывізіёны, на якія падзялялася канферэнцыя з 1970 па 2001 год (Усходні, Цэнтральны і Заходні дывізіёны).  У 2010 годзе НФЛ прадставіла абноўлены лагатып НФЛ. Асноўнае адрозненне ад старога лагатыпа заключалася ў чатырох зорках замест трох. Чатыры зоркі сімвалізавали чатыры дывізіёны НФК.

Катэгорыя:Нацыянальная футбольная ліга
Катэгорыя:З’явіліся ў 1970 годзе
Этылацэтат

**Этылацэта́т, этылавы эфір воцатнай кіслаты**, CH3COOC2H5 — бясколерная вадкасць з прыемным пахам садавіны. Утрымліваецца ў нафце і прадуктах каксавання. Валодае ўсімі ўласцівасцямі складаных эфіраў.

Малярная маса 88,11 г/моль. Шчыльнасць 0,9001 г/см³ пры тэмпературы 20 °С. Тэмпература плаўлення −84 °C, тэмпература кіпення 77,1 °C. Змешваецца з этанолам, дыэтылавым эфірам, бензолам. Мала раствараецца ў вадзе.

## Атрыманне 
У прамысловасці этылацэтат атрымліваюць:
* этэрыфікацыяй воцатнай кіслаты этанолам у прысутнасці сернай кіслаты пры тэмпературы 110—115 °C;
* узаемадзеяннем воцатнай кіслаты з этыленам пры тэмпературы 150 °C і ціску 7,7 МПа у прысутнасці сернай кіслаты;
* па рэакцыі Цішчанка з ацэтальдэгіду.

## Выкарыстанне 
Этылацэтат выкарыстоўваецца ў якасці растваральніка нітрацэлюлозы, алейных лакаў, тлушчаў і інш. У сумесі з этылавым спіртам выкарыстоўваецца ў вытворчасці штучнай скуры. Таксама этылацэтат выкарыстоўваецца ў вытворчасці выбуховых рэчываў і ў якасці харчовай дабаўкі.

## Шкоднае ўздзеянне 
Пары этылацэтату раздражняюць слізістыя абалонкі дыхальных шляхоў, вачэй. Уздзеянне этылацэтата на скуру выклікае дэрматыты і экзэму.

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Артыкул на сайце ХиМиК.ру 
* 

Катэгорыя:Ацэтаты
Катэгорыя:Растваральнікі
Вялікая Курніца

**Вялі́кая Курні́ца** (, ) — вёска ў Брэсцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Чэрнінскага сельсавета. Размешчана за 13 км на паўночны ўсход ад Брэста, за 10 км ад чыгуначнай станцыі Брэст-Усходні.

У складзе камунальнага ўнітарнага сельскагаспадарчага прадпрыемства «Маладая гвардыя» (цэнтр — в. Чэрні).

## Гісторыя 
У пісьмовых крыніцах XVII стагоддзя вёска ўпамінаецца ў Берасцейскім павеце і ваяводстве Вялікага Княства Літоўскага. З 1698 года ўладанне Чартарыйскіх.

У XVIII стагоддзі згадваецца ў сувязі з вызначэннем межаў з суседнімі сёламі.

У XIX стагоддзі маёнтак — дзяржаўная ўласнасць у Косіцкай воласці Брэсцкага павета Гродзенскай губерні. У склад маёнтка ўваходзілі вёскі Вялікая і Малая Курніца, Чарнакі. У 1897 годзе дзейнічалі школа граматы і хлебазапасны магазін.

У 1905 годзе вёска ў Косіцкай воласці Брэсцкага павета. Паводле Рыжскага мірнага дагавора 1921 года ў складзе Польскай Рэспублікі, у Косіцкай гміне Брэсцкага павета Палескага ваяводства.

З 1939 года ў складзе БССР. У Вялікую Айчынную вайну 18 вяскоўцаў загінулі, 6 прапалі без вестак.

8 мая 1970 года *вёска* *Вялікая Курніца* з Тэльмінскага сельсавета перададзена ў склад Чэрнінскага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 286 сялянскіх душ (1858)
* 86 двароў, 497 жыхароў (1897)
* 592 жыхары (1905)
* 52 двары, 272 жыхары (1921)
* 363 жыхары (1959)
* 248 жыхароў (1970)
* 79 гаспадарак, 202 жыхары (2005)

## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя ў 15 тамах. Т. 3, кн. 1. Брэсцкая вобласць / пад навук. рэд. А. І. Лакоткі. — Мн.: БелЭн, 2006. ISBN 985-11-0373-X.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Чэрнінскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Брэсцкага раёна
Вітошкі

**Віто́шкі** (, ) — вёска ў Брэсцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Чэрнінскага сельсавета. Размешчаны за 19 км на паўночны ўсход ад Брэста, за 14 км ад чыгуначнай станцыі Жабінка.

У складзе камунальнага ўнітарнага сельскагаспадарчага прадпрыемства «Маладая гвардыя» (цэнтр — в. Чэрні).

## Гісторыя 
У XIX стагоддзі вёска — цэнтр маёнтка ў Кобрынскім павеце Гродзенскай губерні. З 1868 года маёнтак Вітошкі належаў Галеўскаму. У 1890 годзе сяляне ўваходзілі ў Залескае сельскагаспадарчае таварыства (налічвала 81 дзесяціну зямлі). Маёнткам валодаў У. Анцуг, які меў 105 дзесяцін зямлі. У 1897 годзе ў вёсцы працавалі вятрак, кузня.

У 1905 годзе вёска ў Збіражскай воласці Кобрынскага павета Гродзенскай губерні. Паводле Рыжскага мірнага дагавора 1921 года ў складзе Польскай Рэспублікі, у Збіражскай гміне Брэсцкага павета Палескага ваяводства.

З 1939 года ў складзе БССР.

8 мая 1970 года *вёска* *Вітошкі* з Тэльмінскага сельсавета перададзена ў склад Чэрнінскага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 76 рэвізскіх душ (1870)
* 28 двароў, 183 жыхары (1897)
* 191 жыхар (1905)
* 11 двароў, 65 жыхароў (1921)
* 8 двароў, 41 жыхар (1940)
* 45 жыхароў (1959)
* 34 жыхары (1970)
* 2 гаспадаркі, 4 жыхары (1997)
* 1 гаспадарка, 1 жыхар (2005)

## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя ў 15 тамах. Т. 3, кн. 1. Брэсцкая вобласць / пад навук. рэд. А. І. Лакоткі. — Мн.: БелЭн, 2006. ISBN 985-11-0373-X.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Чэрнінскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Брэсцкага раёна
Тоўрбергур Тоўрдарсан

**То́ўрбергур То́ўрдарсан** (, Гала-і-Судурсвейт — , Рэйк’явік) — ісландскі пісьменнік-сацыяліст і эсперантыст. Саратнік і аднадумец Нобелеўскага лаўрэата Хальдаўра Кільяна Лакснеса. Вырас у сельскай мясцовасці, пераехаў у Рэйк’явік каб працаваць на моры. Першы буйны раман быў выдадзены ў 1924 годзе. 30 чэрвеня 2006 года ў яго родным горадзе быў адчынены музей і культурны цэнтр Тоўрбергссэтур.

Катэгорыя:Пісьменнікі Ісландыі
Катэгорыя:Пісьменнікі на эсперанта
Катэгорыя:Камуністы Ісландыі
Катэгорыя:Сацыялісты Ісландыі
Катэгорыя:Эсперантысты