open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Калідор Вазары

**Калідор Вазары** () ва Фларэнцыі — крытая галерэя, якая злучае Палацца Век’ё з Палацца Піці. Калідор зачынены для публічнага агляду.

Калідор Вазары быў пабудаваны на працягу пяці месяцаў 1565 г. па жаданні вялікага герцага Тасканы Козіма I. Архітэктарам збудавання выступіў Джорджа Вазары.

Участак Калідора Вазары над мостам Понтэ Век’ё ўладкаваны шэрагам вялікіх панарамных вокнаў. З іх адкрываецца цудоўны краявід ракі Арна да моста Понтэ Санта-Трыніта. Памер вокнаў быў павялічаны ў 1939 г. па загаду Беніта Мусаліні.

## Галерэя 

File:Partenza del corridoio vasariano da Palazzo Vecchio, quartiere di eleonora.JPG|
Image:Corridoio Vasariano, arco.JPG|
Image:Galleria degli Uffizi.jpg
Image:Corridoio Vasariano, passaggio.JPG
Image:Corridoio Vasariano, volte.JPG
Image:Corridoio vasariano 01.JPG
Image:Corridoio Vasariano, curva.JPG
Image:FirenzePonteVecchioDetail.jpg
Image:Ponte Vecchio, torre de' Mannelli.JPG
Image:Corridoio Vasariano, arco 3.JPG
Image:Santafelicita.jpg
Image:Santa Felicita, inside back.JPG
Image:Firenze-boboligrotta.jpg
Image:Corridoio Vasariano, pitti.JPG

## Спасылкі 
Катэгорыя:Архітэктура Фларэнцыі
Катэгорыя:Збудаванні Фларэнцыі ў стылі рэнесанс
Катэгорыя:1565 год у Еўропе
Катэгорыя:З’явіліся ў 1565 годзе
Litesound

**«Litesound»** — беларускі поп-рок гурт, заснаваны братамі Дзмітрыем і Уладзімірам Каракінымі ў Мінску ў 2004 годзе.

## Гісторыя 
а ў парку імя Міхаіла Паўлава ў Мінску, 12 верасня 2015 г.]]
Гурт прадставіў Беларусь на конкурсе эстраднай песні Еўрабачанне 2012 з кампазіцыяй «*We are the Heroes*».

У 2020 годзе гурт падтрымаў пратэсты супраць фальсіфікацыі прэзідэнцкіх выбараў 2020 года, праз што пазбаўлены магчымасці канцэртаў у Беларусі. У час пратэстаў гурт запісаў беларускамоўную песню «Мы героі», версію песні, з якой яны выступалі на Еўрабачанні, пасля запісаў песню на словы Якуба Коласа «Беларускаму люду», граў у падтрымку палітычных вязняў. 13 кастрычніка 2022 года Дзмітрый і Уладзімір Каракіны затрыманы спецслужбай рэжыму Лукашэнкі — САХР, змешчаны ў СІЗА-1 Мінска і абвінавачаны паводле арт. 342 КК Беларусі ў *актыўным ўдзеле ў групавых дзеяннях, якія груба парушаюць грамадскі парадак*.

У сакавіку 2023 года браты Каракіны і іх бацькі былі прыгавораны да некалькіх гадоў «хатняй хіміі» за ўдзел у пратэстах 2020 года.

## Склад 
* Дзмітрый Каракін — вакал, гітара, бас-гітара, клавішы (з 2005)
* Уладзімір Каракін — вакал, гітара (з 2005)
* Яўген Бальчус — бас-гітара, вакал (з 2017)
* Макс Бабко — ударныя (з 2019)

### Былыя ўдзельнікі і сесійныя музыкі 
* Сяргей Гінько — ударныя (2005—2008)
* Марыё Гулінскі (Уладзімір Гулінскі) — бас-гітара (2005—2012)
* Аляксандр Валашчык — ударныя (2008—2012)
* Яўген Садоўскі — клавішныя  (2009—2012) 
* Ігнат Яковіч — ударныя (2012)
* Алекс Колчын — вакал, клавішы, гітара (2012—2013)
* Алесь Собаль — ударныя (2012—2013)
* Якопа Маса (Jacopo Massa) — вакал, гітара, бас-гітара (2010—2013)
* Арцемій Даронкін — бас-гітара (2013—2014)
* Ягор Даронкін — ударныя (2013—2014)
* Андрэй Рававы — ударныя (2015—2016, 2018—2019)

## Дыскаграфія 
### Студыйныя альбомы 
### Сінглы 
## Зноскі
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Удзельнікі конкурсу песні Еўрабачанне
Катэгорыя:Поп-рок-гурты Беларусі
Палацца Строцы

**Палацца Строцы** () — фларэнційскі палац (палацца) эпохі Рэнесансу. Будынак быў пабудавана па заказе Філіпа Строцы меркавана па праекце Джуліяна да Сангала ў 1489—1539 гг. Па сваёй форме адносіцца да фларэнційскіх гарадскіх палацаў ранняга Адраджэння.

Філіпа Строцы прызначыў тэрмін пачатку будаўніцтва палацца на 6 жніўня 1492 г. у строгай адпаведнасці з астралагічным прагнозам. За ўзор архітэктар сямейства Строцы Бенедэта да Маяна ўзяў палац Медычы, вядомы цяпер як Палацца Медычы-Рыкардзі, аўтарам якога быў Мікелоца.

Будынак абліцаваны выпуклымі каменнымі блокамі, якія пакідаюць вельмі гарманічнае ўражанне. Яго ўзмацняе выступалы карніз дойліда Кронака.

Філіпа Строцы памёр, не дачакаўшыся заканчэння будаўніцтва свайго палацца, а яго сын П’еро выехаў з Фларэнцыі ў Францыю, да двара сваёй стрыечнай сястры, Кацярыны Медычы.

Image:FlorenzPalazzoStrozzi1.jpg|Сучасны від Палацца Строцы
Image:FlorenzPalazzoStrozzi2.jpg|Унутраны дворык
Image:Palazzo Strozzi cortile.JPG|Унутраны дворык

## Літаратура 
* Alexander Markschies: *Gebaute Pracht. Der Palazzo Strozzi in Florenz (1489—1534)*, Freiburg im Breisgau 2000

## Спасылкі 
Катэгорыя:Палацы Фларэнцыі
Катэгорыя:Славутасці Фларэнцыі
Катэгорыя:Збудаванні Фларэнцыі ў стылі рэнесанс
Рыкардзіянская бібліятэка

thumb|right|220px|Чытальная зала Рыкардзіянскай бібліятэкі
**Рыкардзіянская бібліятэка** () — бібліятэка ў Фларэнцыі, Італія. Бібліятэка размяшчаецца ў Палацца Медычы-Рыкардзі. Бібліятэка была заснавана ў 1600 годзе Рыкарда Рыкардзі як асабістая бібліятэка яго сям'і. З 1670 года яна знаходзіцца ў палацы Медычы на Віа Ларга. Для публічнага доступу бібліятэка была адкрыта ў 1715 годзе, а з 1815 года яна адносіцца да Акадэміі дэла Круска.

У бібліятэцы захоўваецца копія «Прыродазнаўчыя гісторыі» Плінія, датаваная X стагоддзем, і аўтограф рукапісу  Нікало Макіявелі. Таксама ў бібліятэцы захоўваецца шэраг біблейскіх манускрыптаў: ,  і .

## Галерэя 

Image:Retro di palazzo medici riccardi, entrata della biblioteca riccardiana.JPG| Уваход з віа Джыноры
Image:Biblioteca Riccardiana, Luca Giordano, affreschi.JPG|Фрэска Лукі Джардана
Image:Biblioteca Riccardiana, altri affreschi.JPG| Фрэска

## Літаратура 
* Francesco Lumachi, *Firenze - Nuova guida illustrata storica-artistica-anedottica della città e dintorni*, Firenze, Società Editrice Fiorentina, 1929
* Giovanna Lazzi, *La Biblioteca Riccardiana di Firenze. L’ambiente, le collezioni, i servizi*, Firenze, Polistampa, 2009

## Спасылкі 
* Biblioteca Riccardiana Firenze Афіцыйная старонка  
* Biblioteca Riccardiana
* Манускрыпты Рыкардзіянскай бібліятэкі

Катэгорыя:Бібліятэкі Італіі
Катэгорыя:Культура Фларэнцыі
Катэгорыя:Архітэктура Фларэнцыі
Блакітны ара

**Блакітны ара**, таксама **Сіне-жоўты ара** (*Ara ararauna*) — птушка сямейства папугаевых.

## Знешні выгляд 
Даўжыня цела 80-95 см, крыла — 37-39 см, хваста — 52 см; вага 900—1300 г. Верхняя частка апярэння цела ярка-блакітная, бакі шыі, грудка і жывот аранжава-жоўтыя. Покрыўныя пёры хваста ярка-блакітныя. Горла чорнае. Шчокі спераду без пёраў, маюць шэра-белы колер у чаргаванні з чорнымі палоскамі. Дзюба чорная, вельмі моцная і здольная лушчыць арэхі і перагрызаць галіны дрэў. Ногі буравата-чорныя. Радужка саламяна-жоўтая. Голас гучны і рэзкі, сугучны з назвай птушкі.
250px|thumb|left|Ара

## Распаўсюджанне 
Гняздуе ад усходняй часткі Панамы да Бразіліі і Паўночнага Парагвая. Ёсць меркаванне, што ў Трынідадзе гэтая птушка вымерла.

## Лад жыцця 
Жыве ў некранутых трапічных лясах, аддаючы перавагу прыбярэжным раёнам рэк. Селіцца таксама ў горных далінах да субальпійскіх лугоў. Вельмі прывязаны да месцаў свайго пражывання. Карміцца вылятае рана на досвітку ў месцы на адлегласці да 25 км ад гнязда і вяртаецца пасля заходу. Вядзе парны або адзіночны лад жыцця, зграй не ўтварае. Трымаецца ў кронах высокіх дрэў.

## Размнажэнне 
Шлюбны перыяд са снежня па сакавік. Гняздуе вельмі высока ў дуплах дрэў, часцей за ўсё пальмаў, будуе гнёзды на галінках. Далёка ад гнездзішчаў, як правіла, не лётае. У кладцы 2-3 яйкі, але бывае і да 5. Наседжвае самка на працягу 24-30 дзён. Маладыя птушкі пакідаюць гняздо ва ўзросце каля 3 месяцаў, але бацькі апякуюць іх яшчэ 2-3 месяцы, пасля чаго тыя пераходзяць да самастойнага жыцця. Па афарбоўцы маладыя птушкі амаль не адрозніваюцца ад дарослых, але маюць больш светлую дзюбу і шэра-карычневы колер радужкі.

## Утрыманне ў няволі 
Маладыя асобіны вельмі добра прыручаюцца. З даўніх часоў іх прыручалі карэнныя жыхары, у якіх ён быў любімай птушкай. У Еўропе вядомыя з XVII стагоддзя. Здольныя вымаўляць некалькі дзясяткаў слоў. Хоць і папулярныя як хатнія жывёлы з-за прыгажосці і магчымасці пераймаць чалавечую гаворку, цяжкія ва ўтрыманні і патрабуюць вялікай увагі, у адрозненне ад традыцыйных улюбёнцаў — сабак і катоў. Вельмі інтэлектуальная птушка.
 
Мае моцны крыклівы голас, чым стварае нязручнасці для суседзяў. Пастаянна грызе розныя прадметы, перакусвае нават сталёвы дрот.
 
Сілкуецца разнастайнай расліннай ежай: арэхі, семечкі, трава, садавіна і гародніна (у тым ліку і сушаныя), зеляніна і г. д.
 
Некаторыя харчовыя прадукты (вішнёвыя костачкі, авакада, шакалад і кава) атрутныя для птушкі.

Катэгорыя:Ара
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1758 годзе
Фантан Трэві

**Фантан Трэві** () — самы буйны фантан Рыма, вышынёй 25,9 м і шырынёй 19,8 м.

Гэты фантан у стылі барока быў пабудаваны ў 1732—1762 гадах архітэктарам Ніколай Сальві. Ён прылягае да фасада палацца Полі ().

Велічны фасад палаца і фантан успрымаюцца як адзінае цэлае, і таму фантан здаецца яшчэ грандыёзней. З цэнтральнай нішы палаца як на калясніцы выязджае Нептун, які сядзіць на марской ракавіне, якую цягнуць трытоны і марскія конікі. У нішах па баках ад Нептуна размешчаны алегарычныя фігуры, а над імі — барэльефы. На правым барэльефе маладая дзяўчына паказвае рымскім салдатам, дзе знаходзіцца крыніца. Ад гэтай крыніцы праклалі акведук, па якім вада паступала ў Рым, і акведук, гэтак жа як і крыніца, атрымаў назву Acqua Vergine ( — вада,  — дзяўчына).
thumb|left|Фантан Трэві ўначы

Існуе павер’е, што чалавек, які кінуў у яго манетку, прыедзе ў Рым яшчэ раз. Дзве манеты — любоўная сустрэча. Тры — вяселле (шлюб). Грашовая сума, якую штогод «вылоўліваюць» камунальныя службы за год, дасягае 700000 еўра.
Неафіцыйныя прыметы: чатыры манеты — багацце. Пяць манет — да расстання.

Фантан Трэві быў захаваны ў шматлікіх фільмах. Гэта меладрама «Рымскія вакацыі» з Одры Хепбёрн і Грэгары Пекам, карціна Федэрыка Феліні «Салодкае жыццё», дзе фантан стаў трэцім галоўным героем нароўні з Анітай Экберг і Марчэла Мастраяні, і камедыя «Шалёна закаханы» з Арнелай Муці і Адрыяна Чэлентана.
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Фантаны Рыма
Трыумфальная арка Канстанціна

**Трыумфальная арка Канстанціна** (, ) — трохпралётная арка, размешчаная ў Рыме паміж Калізеем і Палацінам на старажытнай Via Triumphalis. Пабудавана ў 315 годзе і прысвечана перамозе Канстанціна над Максенцыем у бітве ля Мільвійскага моста 28 кастрычніка 312 года. З’яўляецца самай позняй з захаваных рымскіх трыумфальных арак, выкарыстоўвае элементы дэкору, знятыя з больш старажытных манументаў (споліі). Акрамя таго, гэта адзіная ў Рыме арка, пабудаваная ў гонар перамогі не над знешнім ворагам, а ў грамадзянскай вайне.

## Апісанне 
Арка мае вышыню 21 м, шырыню 25,7 м і глыбіню 7,4 м. Цэнтральны пралёт 11,5 м вышынёй і 6,5 шырынёй, бакавыя: па 7,4 м і 3,4 м. Асноўная частка манумента выканана з мармуровых блокаў, атык цагляны, абліцаваны мармурам.

## Спасылкі 
* Апісанне аркі 
* Пасвячальныя надпісы 

Катэгорыя:Архітэктура Старажытнага Рыма
Катэгорыя:Трыумфальныя аркі
Катэгорыя:Славутасці Рыма
Катэгорыя:З’явіліся ў IV стагоддзі
Барэльеф

]]
**Барэльеф** ( — нізкі рэльеф) — разнавіднасць скульптурнага выпуклага рэльефу, у якім малюнак выступае над плоскасцю фону не больш, чым на палову аб'ёму. Калі больш — рэльеф называецца гарэльефам (высокі рэльеф).

Барэльеф — распаўсюджаны від упрыгожвання архітэктурных збудаванняў і дэкаратыўных вырабаў усіх часоў, вядомы з эпохі палеаліту: першыя барэльефы — глыбока высечаныя або вычасаныя наскальныя малюнкі. Барэльефы таксама часта змяшчаюць на пастаментах помнікаў, на стэлах, мемарыяльных дошках, манетах, медалях і гемах.

Як частка архітэктурнага дэкору, барэльеф можа ўпрыгожваць пілоны, сцены, франтоны, фрызы, метопы, скляпенні, капітэлі.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Архітэктурныя элементы
Катэгорыя:Віды скульптуры
Трыумфальная арка

(81 год)]]
**Трыумфальная арка** — архітэктурны помнік, які складаецца з вялікіх порцікаў. Трыумфальныя аркі ўладкоўваюцца пры ўваходзе ў гарады, у канцы вуліц, на мастах, на вялікіх дарогах у гонар пераможцаў ці ў памяць важных падзей.

## Віды 
Могуць быць часовымі (часцей за ўсё драўлянымі) ці сталымі (з каменя, цэглы, бетону). Маюць адзін, тры ці пяць пралётаў, перакрытыя паўцыліндрычнымі скляпеннямі, завяршаюцца антаблементам і атыкам, упрыгожваюцца статуямі, рэльефамі (барэльефамі і гарэльефамі) і памятнымі надпісамі.

## Галерэя 

Выява:Arc Triomphe.jpg|Трыумфальная арка ў Парыжы
Выява:Arc de Triomphe du Carrousel 2006.jpg|Трыумфальная арка на плошчы Карузель у Парыжы
Выява:Arc de Triomf Barcelona.jpg|Трыумфальная арка ў Барселоне
Выява:Braniborská brána.jpg|Брандэнбургскія вароты ў Берліне
Выява:Potsdam Brandenburger Tor asv2023-07.jpg|Брандэнбургскія вароты ў Патсдаме
Выява:Maładečna, Hielanova, Mienskaja brama. Маладэчна, Гелянова, Менская брама (1937) (2).jpg|Трыумфальная арка ў Маладзечне, знішчаная ў пачатку 1960-х гадоў

## Літаратура 
* 
* БСЭ
Статуя

работы Мікеланджэла.]]
]]
**Ста́туя** () — адзін з асноўных відаў кругавой скульптуры, трохмерная выява чалавечай фігуры, жывёлы, часам фантастычнай істоты.

Статуі могуць размяшчаць перад фасадам будынка, у адмысловых нішах на пастаменце, на карнізе па вуглах франтона або ў адмысловых павільёнах садоў.

Конная статуя выяўляе вершніка.

Статуя можа быць творам станковага або манументальнага мастацтва. Невялікія статуі, які служыць для ўпрыгожвання інтэр’ераў, называюць статуэткамі.

Самая высокая статуя ў свеце — Буда Вясенняга Храма ў пасёлку Чжаоцунь (правінцыя Хэнань, Кітай).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Віды скульптуры
Катэгорыя:Помнікі
Жабінкаўскі сельсавет

**Жа́бінкаўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Жабінкаўскага раёна Брэсцкай вобласці. Цэнтр — горад Жабінка (не ўваходзіць у сельсавет).

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Брэсцкай вобласці БССР. Цэнтр — вёска Жабінка. 16 красавіка 1952 года Жабінка набыла статус гарадскога пасёлка, сельсавет скасаваны, населеныя пункты перададзены ў адміністрацыйнае падпарадкаванне Жабінкаўскага пассавета.

З 8 жніўня 1959 года гарадскі пасёлак Жабінка і Жабінкаўскі пассавет у складзе Камянецкага раёна, з 25 снежня 1962 года — у складзе Кобрынскага раёна, з 4 студзеня 1965 года гарадскі пасёлак Жабінка з населенымі пунктамі (Абрамавічы, Здзітава, Курпічы, Малая Жабінка, Мышчыцы, Навасады, Нагараны, Непакойчыцы, Пуцішча, Пшанаі, Салейкі і Сцяброва), якія знаходзіліся ў адміністрацыйным падпарадкаванні Жабінкаўскага пассавета, — у складзе Брэсцкага раёна, з 30 ліпеня 1966 года — у складзе адноўленага Жабінкаўскага раёна. 19 верасня 1967 года ў склад Жабінкі ўключаны вёскі Абрамавічы, Малая Жабінка, Мышчыцы і пасёлак цукровага завода. Пасля набыцця Жабінкай статуса горада 23 снежня 1970 года пассавет рэарганізаваны ў гарсавет.

2 сакавіка 1998 года Жабінкаўскі сельсавет адноўлены. 22 снежня 1999 года ў склад сельсавета з Хмелеўскага сельсавета перададзена вёска Рачкі. 11 мая 2012 года да сельсавета далучана частка скасаванага Якаўчыцкага сельсавета (5 населеных пунктаў: Бабры, Вялікія Якаўчыцы, Залуззе, Панцюхі, Пруск). 9 лістапада 2017 года ў склад Жабінкі ўвайшлі вёскі Здзітава, Курпічы, Сцяброва, Шчэглікі.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (12 населеных пунктаў) — 1313 чалавек, з іх 86,0 % — беларусы, 6,6 % — украінцы, 6,3 % — рускія; паводле перапісу 2019 года (13 населеных пунктаў) — 993 чалавекі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1952 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1998 годзе
Апаладор Дамаскі

**Апаладор Дамаскі** — інжынер, архітэктар, канструктар і скульптар, які меў поспех у II стагоддзі н. э.

Апаладор быў родам з Дамаска, Рымская Сірыя, арамей паводле паходжання. Ён быў улюбёнцам Траяна, для якога ён пабудаваў мост праз Дунай (даўжыня звыш 1 км) для кампаніі 105—106 гадоў у Дакіі. Ён таксама спраектаваў форум і калону Траяна ў Рыме, апроч іншых, меншых праектаў. Апаладор таксама спраектаваў трыўмфальную арку Траяна ў Беневента і Анконе. Ён таксама лічыцца стваральнікам рымскага Пантэона і моста Алканeтар у Іспаніі. У 106 годзе ён таксама завяршыў ці аднавіў адэон Даміцыяна, будаўніцтва якога было пачата на Марсавым полі ў часы Даміцыяна.
[thumb|400px|злева|Грандыёзны [мост Траяна праз Дунай. Апаладор стаіць на пярэднім плане за імператарам, які прыносіць ахвяру.]]

Калона Траяна, размешчаная ў цэнтры аднайменнага форума, вядомая як першы трыўмфальны манумент такога роду. У часы кіравання Адрыяна, якога ён пакрыўдзіў насмешкай над яго дзейнасцю ў ролі артыста і архітэктара (за планы імператара Адрыяна для храма Венеры), Апаладор быў сасланы і неўзабаве, абвінавачаны ў выдуманых злачынствах, быў прысуджаны да смерці (Дыян Касій, LXIX, 4). Ён таксама напісаў навуковую працу «Аблогавыя механізмы» (грэч. *Πολιορκητικά*), якая была прысвечана Адрыяну.

Гісторыя пра смерць Апаладора паказвае працяглую варожасць у адносінах да Адрыяна ў сенатарскіх кругах працяглы час пасля яго кіравання, бо раз Дыян Касій уключыў яе ў сваю працу, то ён у гэта верыў. З тых часоў многія ўспрынялі за праўду гэты эпізод, але многае ў гэтай гісторыі не стасуецца і некаторыя вучоныя адмаўляюць яе гістарычнасць, напрыклад Р. Т. Рыдлі ў працы «Апаладор з Дамаска» (1989)

У гонар Апаладора названы кратар на Меркурыі.

## Спасылкі 
* 
* Джэймс Граут: 'Апаладор Дамаскі,' частка з *Encyclopædia Romana*

Катэгорыя:Архітэктары Старажытнага Рыма
Катэгорыя:Старажытнагрэчаскія пісьменнікі
Катэгорыя:Пісьменнікі II стагоддзя
Катэгорыя:Будаўнікі мастоў
Катэгорыя:Асобы
Палацца Медычы-Рыкардзі

**Палацца Медычы-Рыкардзі** () — палац сям’і Медычы, першы свецкі будынак ранняга Рэнесансу ў Фларэнцыі, пабудаванае ўлюбёнцам Козіма Медычы, архітэктарам Мікелоца. У наш час у палацы размешчана Рыкардзіянская бібліятэка.

Паверхі будынка, выкананыя розным мурам, дзеляць фасад палацца на тры ярусы. Грубы руст ніжняга паверху паступова змяняецца гладчэйшымі плітамі другога і добра падагнанымі плітамі трэцяга паверху. Упершыню з антычных часоў па версе будынка пушчаны карніз з кансолямі, які выступае далёка ўперад. У 1517 г. адкрытая лоджыя на паўднёва-усходнім боку была забудавана цэглай, а ў замураваных арках былі прарэзаны вокны з тымпанамі, стварэнне якіх прыпісваюць Мікеланджэла.

Першы паверх выкананы з неапрацаванага і непаліраванага каменя і, нагадваючы крапасны мур, павінен сімвалізаваць стабільнасць. Тут знаходзіліся стайні, кухня і жыллё для абслугі. Вонкава другі паверх, выкананы з паліраванага каменя, аддзелены ад першага зубчастым фрызам і карнізам і ўпрыгожаны гербам Медычы.

На другім паверсе, які насіў назву *«piano nobile»*, знаходзіліся жылыя пакоі гаспадароў і прадстаўніцкія памяшканні. У адтынкаваных залах знаходзіліся спальні і каморы. Памяшканні, якія знаходзяцца вакол квадратнага ўнутранага панадворка палацца, маюць невялікі памер. Унутраны дворык, дзе растуць лімонныя дрэвы і ўстаноўлены скульптурныя статуі, таксама паўтарае асноўную ідэю прамавугольніка з падзелам на тры ярусы. З гэтага часу ўнутраныя дворыкі сталі абавязкова прысутнічаць ва ўсіх арыстакратычных палацах.

Козіма Медычы Старэйшы даручыў будаўніцтва палацца ў 1444 г. архітэктару Мікелоца. Палац павінен быў падкрэсліць новае становішча Козіма Старэйшага ў сістэме ўлады пасля яго вяртання з выгнання ў 1434 г. Мэта была дасягнута незвычайным метадам: упершыню ў аздабленні жылога дому быў ужыты плітняк з рустам, што да гэтага было прывілеем адных толькі грамадскіх будынкаў. Па задуме заказчыка палацца не павінен адрознівацца залішняй раскошай, каб не выклікаць зайздрасць у іншых патрыцыянскіх сем’яў. Козіма Медычы тым часам быў самым уплывовым з 80 фларэнційскіх банкіраў. У палацы меркавалася размясціць як жылыя памяшканні, так і штаб-кватэру банка Медычы. Мікелоца працаваў над палацца на працягу 20 гадоў.

Капэла вешчуноў — знакамітае памяшканне ў палацы, вядомае сваімі роспісамі.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Палацы Фларэнцыі
Катэгорыя:Славутасці Фларэнцыі
Катэгорыя:Будынкі і калекцыі роду Медычы
Катэгорыя:Збудаванні Фларэнцыі ў стылі рэнесанс
Катэгорыя:XV стагоддзе ў Італіі
Ваза

[thumb|230px|[Портлендская ваза (I ст. да н.э.)]]
**Ваза** — посуд вытанчанай формы, з маляўнічымі або ляпнымі ўпрыгожваннямі, выраблены з гліны, фарфору, фаянсу, шкла, хрусталю, каменя або металу. Выкарыстоўваюцца для пластычнага і каляровага ўзбагачэння інтэр’ера, часам як творы манументальна-дэкаратыўнага мастацтва (на фасадах будынкаў, агароджах).

Сярод сасудаў гэтага роду асаблівай увагі, па сваёй важнасці для гісторыі мастацтва і археалогіі, заслугоўваюць старажытнагрэчаскія размаляваныя вазы з абпаленай гліны, якія знаходзяць пераважна ў пахаваннях усюды, дзе квітнела ці куды паспела пранікнуць элінская цывілізацыя. Надзвычайнай самабытнасцю адрозніваецца і кітайскі фарфор.

## Гісторыя 
Вядомы са старажытных часоў. У Старажытнай Грэцыі ў залежнасці ад формы і прызначэння гліняныя вазы мелі розныя назвы (амфара, кратар і інш.). Выраб і ўпрыгожванне ваз размалёўкай (вазапіс) — важная галіна антычнага мастцтва. Тэктанічная яснасць формаў, іх функцыянальная апраўданасць, гарманічнасць прапорцый зрабілі старажытнагрэчаскія вазы класічнымі ўзорамі для еўрапейскага мастацтва наступных эпох.

На Беларусі ў 18—19 ст. вазы выраблялі ганчары Слуцка, Барысава, Магілёва і інш. на радзівілаўскіх і Целяханскай фаянсавай мануфактурах.

Цяпер вазы вырабляюць на Мінскім і Добрушскім фарфоравых, Барысаўскім хрусталёвым заводах, шклозаводзе «Нёман», аб’яднанні «Беларуская мастацкая кераміка», Барысаўскім камбінаце прыкладнога мастацтва.

Відарысы ваз выкарыстоўваюцца як дэкаратыўны матыў у размалёўцы па шкле, метале, кераміцы, у ткацтве.

## Літаратура 
* 
* 
* Ва́за // Популярная художественная энциклопедия. Архитектура. Живопись. Слульптура. Графика. Декоративное искусство. В 2 т. / Под ред. Полевого В. М. Ред. кол.: В. Ф. Маркузон, Д. В. Сарабьянов, В. Д. Синюков (зам. гл. ред.) — М.: Издательство «Советская энциклопедия», 1986. — Книга I. А—М., 1986 — С. 110—111. — 447 с, ил , 32 л. ил. — 200 000 экз.
* Ва́за // *Атанасова Иванка*. Словарь терминов изобразительного искусства — Велико Тырново: Великотырновский университет им. Кирилла и Мефодия, Филологический факультет, Кафедра русистики, 2006. — 142 с. — ISBN 954-775-578-1, ISBN 978-954-775-578-9.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Кераміка
Катэгорыя:Дэкаратыўна-прыкладное мастацтва
Скляпенне

[right|thumb|300px|Гатычныя скляпенні [Сен-Шапель]]
**Скляпе́нне** () — у архітэктуры тып перакрыцця ці пакрыцця збудаванняў, канструкцыя, якое ўтварае выпуклую крывалінейную паверхню.

Скляпенні дазваляюць перакрываць значныя прасторы без дадатковых прамежных апор, выкарыстоўваюцца пераважна ў круглых, шматвугольных ці эліптычных у плане памяшканнях. Пад нагрузкай скляпенне працуе пераважна на сцісканне і перадае на апоры вертыкальныя і гарызантальныя намаганні.

## Гл. таксама 
* Купал
* Арка

## Літаратура 
* 
* *Кузнецов А. В.* Своды и их декор, — М., 1938.
* *Hart F.* Kunst und Technik der Wölbung, — Münch., 1965.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Будаўнічыя элементы і канструкцыі
Катэгорыя:Храмавая архітэктура
Споліі

[thumb|300пкс|Схема размяшчэння сполій на [арка Канстанціна|арцы Канстанціна.]]
**Споліі** (лац. *spolia*, літар. «трафеі») — элементы дэкору, асабліва калоны, якія ў позняй антычнасці і раннім Сярэднявеччы выломліваліся са старажытных збудаванняў (як правіла, паганскіх храмаў) і выкарыстоўваліся пры будаўніцтве новых будынкаў (як правіла, храмаў хрысціянскіх).

Выкарыстанне сполій не толькі эканоміла час і фінансы, але і кампенсавала недастатковую вопытнасць каменячосаў ранняга Сярэднявечча. Напрыклад, каланада перад царквой Санта-Марыя-ін-Трастэверэ перанесена з тэрм Каракалы, у капэлу Карла Вялікага скарыстаны старажытнарымскія парфіравыя калоны, а калоны для будаўніцтва св. Сафіі прывезены з храмаў Эфеса і Баальбека. 

Споліі таксама актыўна выкарыстоўваліся ў ісламскай архітэктуры (напр., у Месквіце), а ў Еўропе — часам таксама і ў пазнейшыя часы.

## Гл. таксама 
* Палімпсэст

Катэгорыя:Гісторыя архітэктуры
Катэгорыя:Архітэктура Старажытнага Рыма
Вельбот

**Вельбот** (ад англ. *whaleboat* "судна на кітоў") — тып адкрытага лёгкага вузкага марскога судна з завостранымі носам і кармою. Рухаецца як з дапамогай вёслаў, так і розных тыпаў рухавікоў. 

Першапачаткова вельботы ўжываліся для палявання на кітоў. З XVIII ст. выкарыстоўваліся пад час ваенных экспедыцый. Пазней, дзякуючы манеўранасці, адноснай хуткаходнасці і прастаце кіравання набылі папулярнасць сярод гоншчыкаў, яхтсменаў, патрулёў. Сучасныя вельботы часцей ўжываюцца для патрулявання ўзбярэжжа, правядзення даследчых і выратавальных аперацый. Звычайна, яны снараджаны высоўным кілем, здымнай мачтай, ветразем, 4—8 вёсламі. Вырабляюцца з дрэва, фанеры, розных відаў пластыка, алюмінія.

## Спасылкі 
* Як пабудаваць вельбот
* Малюнкі і фотаздымкі вельботаў

Катэгорыя:Лодкі
NGC 1347-1

**NGC 1347-1** (іншыя абазначэнні — **ESO 548-27**, **IRAS03275-2226**, **MCG -4-9-17**, **Arp 39**, **VV 23**, **AM 0327-222**, **PGC 12989**) — спіральная галактыка з перамычкай (SBc) у сузор’і Эрыдан.

Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога, а таксама ўключаны ў атлас пекулярных галактык.

## Гл. таксама 
* Спіс аб’ектаў Месье
* Новы агульны каталог
* Атлас пекулярных галактык

 

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1886 годзе
1347
Катэгорыя:Эрыдан (сузор’е)
Катэгорыя:Спіральныя галактыкі з перамычкай
NGC 1347-2

**NGC 1347-2** (іншыя абазначэнні — **ESO 548-27**, **MCG -4-9-17**, **VV 23**, **ARP 39**, **AM 0327-222**, **PGC 816443**) — галактыка ў сузор’і Эрыдан.

Гэты аб’ект не ўваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога і быў дададзены пазней.

## Гл. таксама 
* Спіс аб’ектаў Месье
* Новы агульны каталог

 

1347
Катэгорыя:Эрыдан (сузор’е)
NGC 1348

**NGC 1348** (іншае абазначэнне — **OCL 391**) — рассеянае скопішча ў сузор’і Персей.

Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.

## Гл. таксама 
* Спіс аб’ектаў Месье
* Новы агульны каталог

 

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1790 годзе
1348
Катэгорыя:Персей (сузор’е)
Катэгорыя:Рассеяныя скопішчы
NGC 1349

**NGC 1349** (іншыя абазначэнні — **UGC 2774**, **MCG 1-9-6**, **ZWG 416.13**, **KARA 128**, **NPM1G +04.0118**, **PGC 13088**) — лінзападобная галактыка (S0) у сузор’і Цялец.

Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.

## Гл. таксама 
* Спіс аб’ектаў Месье
* Новы агульны каталог

 

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1886 годзе
1349
Катэгорыя:Цялё (сузор’е)
NGC 1351

**NGC 1351** (іншыя абазначэнні — **ESO 358-12**, **MCG -6-8-22**, **FCC 83**, **PGC 13028**) — галактыка ў сузор’і Печ.

Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.

## Гл. таксама 
* Спіс аб’ектаў Месье
* Новы агульны каталог

 

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1835 годзе
1351
Катэгорыя:Печ (сузор’е)
NGC 1357

**NGC 1357** (іншыя абазначэнні — **MCG -2-10-1**, **IRAS03309-1349**, **PGC 13166**) — спіральная галактыка (Sab) у сузор’і Эрыдан.

Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.

## Гл. таксама 
* Спіс аб’ектаў Месье
* Новы агульны каталог

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1785 годзе
1357
Катэгорыя:Эрыдан (сузор’е)
Калона Траяна

**Трая́нава кало́на**, **Калона Траяна** — калона на форуме Траяна ў Рыме, створаная архітэктарам Апаладорам Дамаскім у 113 годзе н. э. у гонар перамог Траяна над дакамі.

## Канструкцыя 
Выканана з 20 блокаў карарскага мармуру, мае вышыню 38 м (разам з пастаментам) і дыяметр 4 м. Унутры калона полая: у ёй знаходзіцца вітая лесвіца са 185 прыступкамі, якая вядзе да пляцоўкі на капітэлі. Важыць манумент каля 40 тон. Ствол калоны 23 разы спіраллю агінае стужка даўжынёй 190 м з рэльефамі, якія адлюстроўваюць эпізоды вайны Рыма і Дакіі. Першапачаткова была ўвянчана арлом, пазней статуяй Траяна. У 1588 годзе замест яе Сікст V устанавіў статую апостала Пятра, якая і знаходзіцца на калоне дагэтуль.

У п’едэстале калоны размешчана дзверы, якая вядзе ў залу, дзе змяшчаліся залатыя урны з прахам Траяна і яго жонкі Пампеі Плаціны.

## Рэльеф 
Рэльеф апавядае пра дзве войны Траяна з даками (101—102 і 105—106 гадоў). Секцыі, прысвечаныя войнам, падзелены выявай фігуры крылатай Перамогі, якая піша на шчыце, акружаным трафеямі, імя пераможца. Адлюстроўваюцца галоўным чынам дзеянні рымскай арміі: перамяшчэнне, пабудова ўмацаванняў, пераправы праз рэкі, бітвы. Усяго на калоне каля 2500 чалавечых фігур. Траян з’яўляецца на ёй 59 разощ. Апроч Перамогі ў рэльефе прысутнічаюць і іншыя алегарычныя фігуры: Дунай у вобразе велічнага старца, Ноч — жанчына з закрытым покрывам тварам, і інш.

Асобныя фігуры перададзены вельмі рэалістычна, так што рэльеф калоны служыць каштоўнай крыніцай для вывучэння зброі, даспехаў, касцюмаў — як рымлян, так і дакаў таго часу. Перспектывай жа скульптары свядома ахвяравалі для дасягнення большай інфарматыўнасці. Дэталі пейзажу, крапасныя сцены гэтыя па-за маштабам. Блізкія і далёкія чалавечыя фігуры маюць аднолькавую выразнасць і памеры і размешчаны адна над іншай.

Выява:Roman turtle formation on trajan column.jpg|Рымскія легіянеры ў пабудове «чарапаха»
Выява:Traj col battle 5.jpg|Бітва з дакамі
Выява:Dacian Scale Armour.JPG|Лускаватая браня дакаў
Выява:Cornicen on Trajan's column.JPG|Рымскія гарністы

## Гл. таксама 
* Калона Аркадзія

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Сайт, прысвечаны калоне  
* Фатаграфіі рэльефу 
* Апісанне калоны 
* Загадка калоны Траяна 

Катэгорыя:Калоны Рыма
Катэгорыя:Славутасці Рыма
Катэгорыя:Архітэктура Старажытнага Рыма
Траян
NGC 1367

**NGC 1367** (іншыя абазначэнні — **NGC 1371**, **IRAS03327-2505**, **ESO 482-10**, **UGCA 79**, **MCG -4-9-29**, **AM 0332-250**, **PGC 13255**) — спіральная галактыка з перамычкай (SBa) у сузор’і Печ.

Гэты аб’ект занесены ў новы агульны каталог некалькі разоў, з абазначэннямі **NGC 1367**, **NGC 1371**.

Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога. Галактыка аддалена на адлегласці каля 67,5 светлавых гадоў. У ядры галактыкі паходзяць актыўныя працэсы зоркаўтварэнні.

13 лістапада 2005 года ў галактыцы была зарэгістравана ўспышка звышновай SN 2005ke.

## Гл. таксама 
* Спіс аб’ектаў Месье
* Новы агульны каталог

## Крыніцы 
Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1784 годзе
1367
Катэгорыя:Печ (сузор’е)
Катэгорыя:Спіральныя галактыкі з перамычкай
Аніта Экберг

**Аніта Экберг** (,  — ) — шведская фотамадэль, актрыса і секс-сімвал. Яна найбольш вядомая роляй Сільвіі ў фільме Федэрыка Феліні «Салодкае жыццё» 1960 года.

## Біяграфія 
У 1951 годзе выйграла конкурс «міс Швецыя» і адправілася заваёўваць Галівуд. Падпісаўшы кантракт са студыяй Джона Уэйна, яна выйграла «Залаты глобус» за ролю кітаянкі ў прыгодніцкім фільме «Крывавая алея» (1955). У гісторыю кіно ўвайшла дзякуючы ролі капрызной суперзоркі ў «Салодкім жыцці» Федэрыка Феліні, які пазней зняў яе ў «Бакача-70», «Клоуны» і «Інтэрв'ю».

## Выбраная фільмаграфія 
## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Фотамадэлі Швецыі
Катэгорыя:Фотамадэлі паводле алфавіта
Трансавангард

з уласным аўтапартрэтам. Сан-Францыска, 1991 год]]
**Трансаванга́рд** — плынь у еўрапейскім жывапісе, італьянскі варыянт неаэкспрэсіянізму.

Трансавангард узнік у Італіі ў канцы 1970-х гадоў. Тэрмін «трансавангард» быў уведзены ў 1979 годзе італьянскім крытыкам Акіле Баніта Аліва і літаральна азначаў «пасля авангарда». Акіле Беніта Аліва прадставіў працы трансавангардыстаў на Венецыянскіх біенале 1980 і 1982 гадоў.

Майстры трансавангарда супрацьпаставілі канцэптуальнай творчасці непасрэдную працу мастака над стварэннем карціны, аднавіўшы тым самым цікавасць да жывапіснай выяўленчасці.

## Ключавыя прадстаўнікі 
* Сандра Чыа
* Франчэска Клементэ
* Энца Кукі
* Нікола дэ Марыа

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* *Олива А. Б.* Искусство на исходе второго тысячелетия / Акилле Бонито Олива; [Пер. с итал.: Галина Курьерова, Кирилл Чекалов]. — М. : Художествененый журнал, 2003. — 214,[1] с. ил.; 22. — (Классика современности) — ISBN 5-901116-09-7.
* Oliva, Achille Bonito, *Transavantgarde International*, Milan, Giancarlo Politi, 1982.
* Oliva, Achille Bonito, *Italian Transavantgarde*, Milan, Giancarlo Politi Editore, 1992.
* Groupes, mouvements, tendances de 1’art contemporain depuis 1945. P., 1989.

## Спасылкі 
* *Изофатова Е. В.*Тенденции трансавангарда в западноевропейском и белорусском искусстве конца XX в.

Катэгорыя:Мастацкія кірункі
Катэгорыя:Авангардызм
Катэгорыя:Жывапіс Італіі
Рэалізм (жывапіс)

[thumb|[Эдуар Манэ. «Снеданне ў майстэрні» (1868)]]
**Рэалізм** — эстэтычная пазіцыя, паводле якой задача мастацтва складаецца ў як мага больш дакладнай і аб'ектыўнай фіксацыі рэчаіснасці. У сферы мастацкай дзейнасці значэнне рэалізму вельмі складана і супярэчліва. Яго межы зменлівыя і невызначаныя; стылістычна ён шматаблічны і шматварыянтны. 

Розныя грані рэалізму ў жывапісе ўяўляюць сабою барочны ілюзіянізм Караваджа, Вермеера і Веласкеса, імпрэсіянізм Манэ і Дэга, нюненские працы Ван Гога, прэцызіянізм Эдварда Хопера. 

## Кірунак у жывапісе XIX-XX стагоддзяў 
Пад рэалізмам у вузкім сэнсе разумеюць пазітывізм як кірунак у выяўленчым мастацтве 2-й паловы XIX стагоддзя. Тэрмін «рэалізм» упершыню выкарыстаў французскі літаратурны крытык Ж. Шанфлёры ў 50-х гг. XIX стагоддзі для абазначэння мастацтва, які супрацьстаіць рамантызму і акадэмізму.

Нараджэнне рэалізму ў жывапісе часцей за ўсё злучаюць з творчасцю французскага мастака Гюстава Курбэ (1819—1877), які адкрыў у 1855 г. у Парыжы сваю персанальную выстаўку «Павільён рэалізму», хоць яшчэ да яго ў рэалістычнай манеры працавалі мастакі барбізонскай школы (Тэадор Русо, Жан-Франсуа Міле, Жуль Брэтон). У 1870-я гг. рэалізм падзяліўся на два асноўных кірунка — **натуралізм** і **імпрэсіянізм**. 

Рэалістычны жывапіс атрымаў вялікае распаўсюджанне і за межамі Францыі. У розных краінах яна была вядомая пад рознымі назвамі:
* у Расіі — перадзвіжніцтва
* у Італіі — верызм мак'яйолі
* у Аўстраліі — гейдэльбергская школа (Т. Робертс, Ф. Мак-Кабін)
* у ЗША — школа смеццевага вядра (Э. Хопер)

Выява:Lille jules Breton calvaire.JPG|Жуль Брэтон. «Рэлігійная цырымонія» (1858)
Выява:Max Schmitt in a Single Scull.jpg|Томас Ікінс. «Макс Шміт у лодцы» (1871)
Выява:Ilia Efimovich Repin (1844-1930) - Volga Boatmen (1870-1873).jpg|І. Я. Рэпін. «Асначы на Волзе» (1873)
File:Winslow Homer - Breezing Up (A Fair Wind).jpg|Уінслау Хомер. «Спадарожны вецер» (1876)
Выява:Gustave Courbet, The Chateau of Blonay (snow).jpg|Г. Курбэ. «Замак у Бланэ» (1875)
File:Silvestro Lega - Mazzini morente, 1873.jpg|С. Лега. «Смерць Мадзіні» (1873)
Выява:Ivan Ivanovich Shishkin - Rye field, 1878.jpg|Іван Шышкін. «Жыта» (1878)
Выява:Edouard Manet, A Bar at the Folies-Bergère.jpg|Э. Манэ. «Бар у «Фолі-Бержэр»» (1885)

## Гл. таксама 
* Крытычны рэалізм
* Сацыялістычны рэалізм
* Магічны рэалізм

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Мастакі-рэалісты
Катэгорыя:Рэалізм
П’едэстал

[thumb|Пастамент [Статуя Свабоды|статуі Свабоды ў Нью-Ёрку]]

'''П'едэста́л'* (, ад  з  «нога» и  «месца») — то ж, што і *пастамент''; мастацка аформлены падмурак, на якім устанаўліваюць творы — скульптуру (статуі, скульптурныя групы, бюсты), вазы, абеліскі, стэлы і г. д.

Старажытныя рымляне выкарыстоўвалі пастаменты як фундамент для калон на плошчах і форумах (напрыклад, калона Траяна, калона Марка Аўрэлія) для надання ім большай велічнасці, а таксама ў якасці падножжаў калон трыўмфальных арак.

У імперскім Кітаі пастаментам для стэл, якія ўвекавечвалі імператараў, традыцыйна служыла каменная чарапаха «бісі».

Формы пастаментаў разнастайныя: па-геаметрычнаму правільныя, часта з ужываннем архітэктурных ордарных элементаў, упрыгожаныя скульптурным рэльефам, арнаментам, надпісамі, або ў выглядзе натуральнага, неапрацаванага каменя, а таксама прадметаў.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Скульптура
Катэгорыя:Манументальнае мастацтва
Катэгорыя:Спорт
Спіс музеяў Ватыкана

thumb|right|200px|

## Музеі Ватыкана 
## Музеі ў Папскім палацы 
* Лоджыя кардынала Біб'ена
* Зала калясніцы

## Музеі ў палацы Мікалая III 
## Палац Інакенція VII 
* Вежа Борджыа
* Палац Мікалая V
* Лоджыі двара Сан Дамаза
* Капэла Урбана VIII
* Зала Дам
* Зала Багародзіцы
* Папскія апартаменты
* Дом Святой Марты
* Зала Сабіескі
* Зала Імакалата

## Спасылкі 
* 
* Музеі Ватыкана

*
Ватыкан
Катэгорыя:Спісы:Ватыкан
Жуль Басцьен-Лепаж

**Жуль Басцьен-Лепаж** (*Jules Bastien-Lepage*; , Данвілье, Мёз — , ) — французскі мастак, прадстаўнік натуралізму ў жывапісе як састаўнай часткі рэалізму. Гэта быў адзін з першых французскіх мастакоў, нароўні з вялікім Жулем Брэтонам, якія адлюстравалі сялянскі побыт у духу натуралізму. Сябрам і прыхільнікам яго таленту быў Эміль Заля.

thumb|left|Les foins (Сенажаць. 1877)

Жуль Басцьен-Лепаж нарадзіўся ў сям'і сціплых землеўладальнікаў і сялян у мястэчку Данвілье, Латарынгія, вучыўся з 1868 г. у Аляксандра Кабанеля ў школе вытанчаных мастацтваў у Парыжы. У школе пасябраваў з будучыняй мастакам - рэалістам, аднадумам Паскалем Даньян-Бувэ.
Пасля цяжкага ранення падчас нямецка-французскай вайны 1870 г. ён вярнуўся ў родную вёску. У 1875 годзе праца «Дабравешчанне пастухам» (l'Annonciation aux bergers) дазволіла яму стаць другім у конкурсе на Рымскую прэмію. З 1879 па 1882 гг. ён падарожнічаў па Англіі. Быўшы ўжо цяжка хворым ракам, ён распачаў вандраванне па Алжыру.

Яго палотны размешчаны ў найбуйнейшых музеях свету: у Парыжы, Лондане, Нью-Ёрку, Мельбурне, Філадэльфіі.[thumb|200px|right|Жанна д'Арк, [1879, Нью-Ёрк, Музей Метрапалітэн.]]

Ён не паспеў ва ўсёй меры выказаць свой талент, бо памёр ва ўзросце 36 гадоў у сваёй майстэрні ў Парыжы. На месцы пахавання ў Данвілье, дзе быў фруктовы сад, яго брат Эміль Басцьен спраектаваў і ўзвёў парк (Parc des Rainettes). Быўшы ўжо вядомым архітэктарам, пасля смерці брата, Эміль стаў мастаком-пейзажыстам. На царкоўным двары знаходзіўся бронзавы помнік Басцьену-Лепажу працы Агюста Радэна. У 2011 годзе помнік быў падораны Арменіі да 20-годдзю здабыцця ёю незалежнасці. 7 кастрычніка на плошчы Францыі ў Ерэване адбылося ўрачыстае адкрыццё помніка, які стаў сімвалам сяброўства паміж дзвюма дзяржавамі.

## Літаратура 
* Angela Schneider, Anke Daemgen, Gary Tinterow. *Französische Meisterwerke des 19. Jahrhunderts aus dem Metropolitan Museum of Art*, New York, Nicolai Verlag, Berlin 2007, ISBN 978-3-88609-584-1
* E. Benezit. Dictionnaire des peintres, sculpteurs, dessinateurs et graveurs Gründ, Paris, 1999, vol. I, p.&nbsp;848.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Мастакі Францыі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1848 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся 1 лістапада
Катэгорыя:Памерлі ў 1884 годзе
Катэгорыя:Памерлі 10 снежня
Катэгорыя:Мастакі паводле алфавіта
Альба (Італія)

**Альба** () — галоўны горад вобласці Ланге на мяжы Лігурыі і П’емонта, уздоўж ракі Танара, у італьянскай правінцыі Кунеа. Наваколлі славяцца сваімі персікамі, белымі труфелямі і сухім віном.

Насельніцтва складае 29&nbsp;759 чалавек, шчыльнасць насельніцтва складае 551 чал./км². Займае плошчу 54 км². Паштовы індэкс — 12051. Тэлефонны код — 00173. Заступнікам горада лічыцца святы Лаўрэнцій. Свята горада штогод святкуецца 10 жніўня.

## Гісторыя 
Заснаванне паселішча Альба-Пампея (*Alba Pompeia*) на дарозе з Акві-Тэрмэ ў Турын прыпісваецца консулу Пампею Страбону. У гэтым горадзе нарадзіўся адзін з рымскіх імператараў, Перцінакс. З IV стагоддзя ў Альбе меўся свой біскуп пад начальствам архібіскупа Міланскага. З XI стагоддзя — свабодная камуна Ламбардскай лігі, у пазнейшыя часы — яблык разладу паміж манферацкімі Алерамічы, міланскімі Вісконці і домам Ганзага. Па выніках вайны за мантуанскую спадчыну (1631) адышоў да Савойскага дома, пасля чаго страціў былое значэнне.

## Славутасці 
Помнікі даўніны — раманскі сабор св. Лаўрэнція (дабудаваны ў 1486 годзе, рэканструяваны ў XIX стагоддзі), гатычная царква св. Дамініка, сярэдневяковы біскупскі палац, прысутныя месцы XIII стагоддзя, а таксама некаторыя вежы XIV—XV стст.

Катэгорыя:Гарады П’емонта
Кадзьяк (востраў)

**Кадзьяк** () — амерыканскі востраў плошчай 9,3 тыс. км², размешчаны ля паўднёвага ўзбярэжжа Аляскі. З’яўляецца самым буйным востравам Кадзьякскага архіпелага і другім па велічыні востравам ЗША пасля вострава Гаваі (найбуйнейшага вострава Гавайскіх астравоў).

Ад Аляскі Кадзьяк аддзелены пралівам Шэліхава. Ландшафт Кадзьяка вельмі гарысты, а яго найвышэйшы пункт дасягае 1353 м. На востраве цячэ рака Карлук.

Насельніцтва вострава складае 10 тысяч чалавек, пераважна сугпіят. Галоўным населеным пунктам вострава з’яўляецца горад Кадзьяк, размешчаны на паўночным усходзе.

## Літаратура 
* БЭ ў 18 тамах. Т.7, Мн., 1998, С.405

## Спасылкі 
* Official Kodiak Island website 
* Kodiak Alaska local news 

Катэгорыя:Кадзьякскі архіпелаг
Інуіты

**Інуіты** (саманазва: *Inuit*, ᐃᓄᐃᑦ, літаральна «людзі» або «сапраўдныя людзі») — група эскімоскіх народаў, якія размаўляюць на інуіцкіх мовах. Кампактна жывуць на поўначы Аляскі (ЗША), поўначы Канады, у Грэнландыі. Агульная колькасць перавышае 130 тысяч чалавек.

## Паходжанне 
Інуіты, як і іншыя эскімосы, паходзяць ад групы азіяцкіх перасяленцаў, якія мінавалі Берынгаў праліў і трапілі ў Паўночную Амерыку каля 6 тысяч гадоў таму. У 4 — 3 тысячагоддзях да н. э. на тэрыторыі сучаснай Аляскі склалася старажытная культура стваральнікаў мікралітаў. Яе прадстаўнікі спарадзілі дзве розныя хвалі міграцый у арктычныя раёны Новага Света. Першая пачалася ў 3 тысячагоддзі да н. э. і належала палеаэскімосам. Другая — толькі ў канцы 1 тысячагоддзя н. э. Мігранты другой хвалі з’яўляліся носьбітамі дастаткова развітай культуры Туле, якая сфарміравалася да VIII — IX стст. н. э. на ўсход ад заліва Амундсена на аснове адгалінаванняў старажытнай берынгаморскай і бірнікскай культур. Культура Туле належала непасрэдна продкам інуітаў. Да пачатку XXI ст. некаторыя даследчыкі выказвалі думку, што носьбіты культуры Туле асімілявалі палеаэскімосаў, аднак генетычныя даследаванні 2010 г. абверглі гэта.

Да XIV ст. продкі інуітаў занялі вялізарныя тэрыторыі Паўночнай Амерыкі ад поўначы Аляскі на захадзе да Грэнландыі на ўсходзе, ад Гудзонава заліва на поўдні да вострава Элсмір на поўначы. Яны здолелі прыстасавацца да новых умоў. У некаторых выпадках змянялі гаспадарчыя заняткі, пераходзілі ад палявання на кітоў і ластаногіх да рыбалоўства і палявання на карыбу. Нягледзячы на адсутнасць шчыльнай грамадскай арганізацыі, інуіты захавалі адносную моўную еднасць.

## Народы 
* Грэнландскія інуіты
* Інуіты Нунавут
* Інуіты Нунавік
* Інуіты Нунатсіявут
* Інувіялуіт
* Іньюпіят

## Спасылкі 
* Inuit — History, Modern era, Acculturation and Assimilation
* DNA SUGGESTS ALL EARLY ESKIMOS MIGRATED FROM NORTH SLOPE 
* Thule Culture
* ESKIMOS ALASKA’S HERITAGE 
* Inuit culture in Greenland 
* Inuit — First Peoples of Canada

Катэгорыя:Эскімосы
Катэгорыя:Народы Канады
Ану Кааль

{{Музыкант
|Імя              = Кааль Ану
|Фота             = 
|Апісанне_фота    = 
|Фон              = 
|Дата нараджэння    = 
|Месца нараджэння   = 
|Дата смерці      = 
|Месца смерці     = 
|Гады             = 
|Краіна           =  
|Прафесіі        = 
|Інструменты      =
|Жанры            = 
|Псеўданімы       = 
|Калектывы       = 
|Супрацоўніцтва   = 
|Лэйблы           = 
|Узнагароды       = { style="background:transparent"
 
}
{ style="background:transparent"
 
}
|Сайт             = 
}}

**А́ну Ка́аль** (; , , Эстонская ССР, СССР) — эстонская  ( (лірыка-каларутарнае сапрана)), ,. Народная артыстка СССР (1981). Лаўрэат Усесаюзнага конкурсу вакалістаў імя М. І. Глінкі (1968).

## Біяграфія 
З 1959 года вучылася вакалу ў Талінскай музычнай школе. У 1963 годзе скончыла Талінскае музычнае вучылішча (з 1975 года — імя Георга Отса) па класе вакалу, у 1968 годзе Талінскую кансерваторыю (клас В. Гур'ева).

З 1963 спявачка хору, з 1967 па 1996 год салістка Эстонскага тэатра оперы і балета ў Таліне.

У 1971—1972 гадах стажыравалася ў міланскім тэатры «Ла Скала» (клас Рэнаты Карозіа). Гастралявала за мяжой. З 1984 года выкладае ў Эстонскай акадэміі музыкі і тэатра.
Дэпутат Вярхоўнага Савета Эстонскай ССР 9 склікання.

## Творчасць 
Сярод партый: Джылвда, Віялета («Рыгалета», «Травіята» Дж. Вердзі), Лючыя («Лючыя дзі Ламермур» Г. Даніцэці), Раксана («Сірано дэ Бержэрак» Э. Тамберга), Канстанца, Царліна, Царыца Ночы («Выкраданне з сераля», «Дон Жуан», «Чароўная флейта» В. А. Моцарта); партыі сапрана ў буйных вакальна-сімфанічных творах — «Страсці па Іаану» І. С. Баха, «Поры года» І. Гайдна, «Stabat Mater» Дж. Б. Пергалезі, «Азарэнні» Б. Брытэна і інш.

## Узнагароды і званні 
* Заслужаная артыстка Эстонскай ССР (1974)
* Народная артыстка Эстонскай ССР (1977)
* Народная артыстка СССР (1981).
* Прэмія Ленінскага камсамола Эстонскай ССР (1979).
* Прэмія імя Георга Отса (1979).
* Ордэн Дружбы народаў (1980).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Выпускнікі Эстонскай акадэміі музыкі і тэатра
Катэгорыя:Акадэмічныя музыканты Эстоніі
Катэгорыя:Акадэмічныя музыканты СССР
Катэгорыя:Сапрана
Катэгорыя:Выкладчыкі Эстонскай акадэміі музыкі і тэатра
Катэгорыя:Заслужаныя артысты Эстонскай ССР
Катэгорыя:Народныя артысты Эстонскай ССР
Чырвоны ара

**Чырвоны ара** (*Ara macao*) — птушка сямейства папугаевых.

## Знешні выгляд 
Даўжыня цела 78-90 см, крыла — 28-40 см, хваста — 50-62 см. Галава, верх крылаў, шыя, верх спінкі, грудка і жывот ярка-чырвоныя, надхвосце і ніз крылаў ярка-блакітныя, папярок крылаў праходзіць жоўтая паласа. Голыя шчокі светлыя з шэрагамі белых пёрак. Наддзюб'е белае з карычнева-чорнай плямай у аснаванні дзюбы і чорным кончыкам, паддзюб'е буравата-чорнае. Радужка жоўтая. У самкі дзюба меншая і шырэйшая ў пачатку, а верхняя яе палова мае больш круты выгін.

## Распаўсюджанне 
Жыве ад Мексікі да Эквадора, Балівіі і ракі Амазонкі.

## Спосаб жыцця 
Засяляе трапічныя лясы. Аддае перавагу трымацца ў кронах высокіх дрэў. Сілкуецца ў асноўным расліннай ежай: пладамі, арэхамі, маладымі парасткамі дрэў і хмызнякоў. У перыяд выспявання сельскагаспадарчых культур лётае карміцца на палі і плантацыі, чым прыносіць адчувальную шкоду ўраджаю.

## Фота 

Image:Guacamayo.JPG
Image:Ara_Macao.jpg

Катэгорыя:Ара
Катэгорыя:Гаваркія птушкі
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1758 годзе
Катэгорыя:Хатнія жывёлы
Натуралізм (жывапіс)

**Натуралізм** (ад лац. *nаturа* — «прырода») — позні этап развіцця французскага рэалістычнага жывапісу, які прыйшоўся на 1870-я гады. Натуралістамі звалі былых мастакоў-акадэмістаў, якія імкнуліся як мага больш дакладна, фатаграфічна захаваць сучасную рэчаіснасць, у прыватнасці, паўсядзённае жыццё сялянства і працоўнага класа. 

У параўнанні з творамі Курбэ сацыяльна-крытычная і сатырычная складнікі ў творах натуралістаў адышлі на другі план. Да з'яўлення тэрміна «імпрэсіянізм» яго прадстаўнікоў прылічалі да натуралістаў (так, напрыклад, паступае Заля ў нарысе 1868 года «Натуралісты»). Па меры таго, як імпрэсіяністы атрымлівалі ўсё большае прызнанне, цікавасць да натуралізму зыходзіць на нішто. Задачы абыякавага фіксавання рэальнасці, якія ставілі перад сабой мастакі гэтага кірунку, з поспехам выконвала фатаграфія.

Не варта блытаць натуралістычны падыход да мастацтва з літаратурным натуралізмам — кірункам у літаратуры канца XIX і пачала XX стагоддзя, які, апроч Заля, прадстаўлялі Гі дэ Мапасан і Тэадор Драйзер. 

Выява:Knight Danie Hailing the Ferryman.jpg|Д. Р. Найт. «Аклікаючы паромшчыка»
Выява:Alphonse Moutte Déchargement d'un brick à Marseille.jpg|А. Мут. «Разгрузка брыга ў Марселі»
File:Lhermitte La Paye des moissonneurs.jpg|Л. Лерміт. «Выдача жалавання жняцам»
Выява:Grimaces et misères - les Saltimbanques, by Fernand Pelez.jpg|Ф. Пелез. «Вандроўны цырк»
File:Jules Bastien-Lepage Les Enfants Pecheurs.jpg|Ж. Басцьен-Лепаж. «Дзеці рыбака»

## Гл. таксама 
* Рэалізм, жывапіс
* Перадзвіжнікі

Катэгорыя:Мастацкія кірункі
Ясак

[right|thumb|[Мансі прыносяць ясак Ярмаку]]
**Яса́к** (цюрк.: *jasaq*) — натуральны падатак, які збіраўся татарамі і рускімі звычайна дарагім футрам, з карэнных насельнікаў Сібіры.

Тэрмін *ясак* паходзіць з мангольскай мовы, дзе слова *яса* значыла «закон», «парадак», «падначаленне», «падатак». Ясак як звычайны падатак або даніна ўзымаўся з неслужылага насельніцтва і заваяваных народаў ханамі Залатой Арды. Звычай узымання падаткаў менавіта футрам мог існаваць ў Сібіры здаўна. Відавочна, ён быў распаўсюджаны ў Сібірскім ханстве і адтуль запазычаны пасля яго заваявання рускімі. Збор ясака часта суправаджаўся захопам заложнікаў-*аманатаў*.

Ясак праіснаваў у Расіі да 1917 г.

## Спасылкі 
*Дамешек Л.М., Сибирские инородцы в имперской стратегии власти 
*Бродников А. А., Сбор ясака: зависимость процесса объясачивания от потестарно-политической ситуации в регионе 

Катэгорыя:Падаткаабкладанне