open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Кыргыж-Кытай

**Кыргыж-Кытай** () — рака ў Малдове і Украіне (Адэская вобласць), упадае ў возера Кытай. Даўжыня 64 км.

Даліна асіметрычная, з крутымі правымі схіламі, парэзанымі ярамі і балкамі. Шырыня даліны да 2,5 км, глыбіня да 60 м. Пойма шырынёй 0,3-0,5 км; на асобных участках забалочаная. Рэчышча слабазвілістае, на працягу 25 км каналізаванае. Нахіл ракі 1,9 м/км.

Асноўны прыток — Кыргыж (злева).

Жыўленне пераважна снегавое. Улетку на асобных участках перасыхае. Вада мінералізаваная, на смак гаркавата-саланаватая.

Катэгорыя:Басейн Дуная
Катэгорыя:Рэкі Адэскай вобласці
Катэгорыя:Рэкі Малдовы
Андрэй Васілевіч Гарнастаеў

**Андрэй Гарнастаеў** (нар. , Беларусь) — беларускі футбаліст, нападаючы.

## Клубная кар’ера 
Футбольную кар’еру пачынаў у міні-футбольным клубе «Стройзаказ», разам з якім па выніку сезона 1992/1993 стаў пераможцам чэмпіянату і ўладальнікам Кубка Беларусі.
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Гарнастаеў Андрэй

Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Верас Нясвіж
Катэгорыя:Ігракі ФК Партызан Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Рудзенск
Катэгорыя:Ігракі ФК СКВІЧ
Катэгорыя:Ігракі ФК Нафтан
Катэгорыя:Ігракі ФК Рэал Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Тарпеда Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Брэст
Катэгорыя:Ігракі ФК Лунінец
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама-2 Брэст
Катэгорыя:Ігракі МФК Акадэмія Мінск
Катэгорыя:Ігракі ў міні-футбол Беларусі
Народная партыя (Сербія, 2017)

**Народная партыя** () — правацэнтрычная палітычная партыя ў Сербіі. Ачольвае партыю Вук Ераміч.

Партыя была сфарміравана ў кастрычніку 2017 года пасля таго, як Ераміч пераарганізаваў Народны рух Сербіі, палітычную партыю, якую ўзначальваў Міраслаў Алексіч. Новая арганізацыя супрацоўнічала з Драганам Джыласам, Рухам свабодных грамадзян і Сербскай лявіцай, з якімі Народная партыя брала ўдзел у выбарах у гарадскую раду Бялграда 2018 года. Кааліцыя здабыла 19% галасоў жыхароў сталіцы. Затым партыя далучылася да Саюза за Сербію, кааліцыі, якую стварыў Джылас, дзеля арганізацыі масавых антыўрадавых пратэстаў пасля нападу на Борка Стэфанавіча ў лістападзе 2018 года. Партыя байкатавала парламенцкія выбары 2020 года, заявіўшы, што ўмовы галасавання не будуць свабоднымі і справядлівымі. Пазней Народная партыя стала сябрам арганізацыі Аб’яднанай апазіцыі Сербіі, якая існавала ў перыяд са жніўня 2020 года па студзень 2021 года, а потым і Аб’яднання дзеля перамогі Сербіі.

У такой кааліцыі партыя брала ўдзел ва ўсеагульных выбарах 2022 года і вылучыла Здраўка Понаша, тагачаснага сябра партыі, у якасці кандыдата ў прэзідэнты. Понаш не здолеў перамагчы ў выбарах, тым не менш партыя здабыла 12 месцаў у Скупшчыне, але праз спрэчкі кааліцыя была скасавана. З тых часоў Народная партыя ўтварыла ўласныя парламенцкія групы і ідэалагічна супрацьстаіць Сербскай прагрэсіўнай партыі. Партыя лічыцца ліберальна-кансерватыўнай, і не зважаючы на тое, што яна намінальна падтрымлівае далучэнне Сербіі да Еўрапейскага Саюза, але палягае, усё ж такі, на еўраскептычных пазіцыях і заўжды бароніць ваенны нейтралітэт краіны.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Палітычныя партыі Сербіі
Стэван Шуплікац

**Стэван Шуплікац** (; 1786, Петрыня — , Панчава) — аўстрыйскі ваенны, ваявода сербскі.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1786 годзе ў Петрыні. Меў брата — салдата і сястру Анку, якая пазней выйшла замуж за Габрыэля Мілеціча. У 1805 годзе ўступіў у аўстрыйскую армію. Пасля ўтварэння ў 1809 годзе Ілірыйскіх правінцый перайшоў у французскую армію, у 1812 годзе ўдзельнічаў у складзе дапаможных Харвацкіх палкоў у паходзе Напалеона на Расію, дзе стаў кавалерам Ордэна Ганаровага легіёна.

Пасля паражэння Напалеона з 1814 года зноў стаў ваенным аўстрыйскай арміі, камандаваў размешчаным у Банаце і Ліцы Агулінскім палком. Пасля стаў камандзірам брыгады пад пачаткам Ёзэфа Радзецкага, быў узнагароджаны вялікім крыжам Ордэна жалезнай кароны. У 1848 годзе ўдзельнічаў у здушэнні рэвалюцыі ў Італіі.

Сербы, якія сабраліся ў паўднёвай частцы Аўстра-венгерскай імперыі ў маі 1848 года на Народны сход, абвясцілі стварэнне аўтаномнай Сербскай Ваяводзіны, і абралі Стэвана Шуплікаца ваяводам сербскім. У гэты час венгры не ставіліся прыязна да сербаў, але падтрымка прыйшла з Вены — новы імператар Франц Іосіф ухваліў стварэнне Сербскай Ваяводзіны і падтрымаў Шуплікаца, як кіраўніка. 6 кастрычніка ён стаў вярхоўным камандуючым сербскімі нацыянальнымі войскамі і заняўся арганізацыяй супраціву паўсталым венграм, аднак 15 снежня памёр у Панчаве. Пахаваны ў Крушэдолскім манастыры.

Катэгорыя:Удзельнікі напалеонаўскіх і рэвалюцыйных войнаў
Катэгорыя:Кіраўнікі Сербіі
Катэгорыя:Ваенныя Сербіі
Саюз ваяводзінскіх венграў

**Саюз ваяводзінскіх венграў** (; ) — рэгіянальная палітычная партыя ў Сербіі, якія прадстаўляе інтарэсы венгерскай меншасці ў краіне.

## Гісторыя 
Партыя паўстала ў 1994 годзе ў горадзе Сенце Ёжэфам Касам і былымі сябрамі Дэмакратычнай супольнасці ваяводзінскіх венграў спачатку як грамадзянская група. Партыяй жа аб’яднанне стала ў 1995 годзе. Саюз браў удзел у парламенцкіх выбарах 1997 года, на якіх партыя атрымала 1,23 % галасоў і 4 месцы ў Скупшчыну. У пачатку 2000 года партыя ўвайшла ў кааліцыю Дэмакратычнай апазіцыі Сербіі, дзеля барацьбы на выбарах супраць дзейнага прэзідэнта Слабадана Мілошавіча.

З пачатку 2000-х партыя патрабуе стварэнне Венгерскай рэгіянальнай аўтаноміі на поўначы Ваяводзіны. На дзяржаўным узроўні партыя часта не праходзіла ў парламент альбо атрымлівала там няшмат месцаў. На парламенцкіх выбарах у парламент Ваяводзіны 2004 года партыя здабыла 8,5 % галасоў, а таксама дамаглася перамог на выбарах у муніцыпальныя рады ў Субаціцы, Сенце, Бачка-Топалы, Малі-Іджашы, Каніжы, Чоцы. У 2008 годзе кіраўніком партыі быў абраны Іштван Пастар. Ад парламенцкіх выбараў 2014 года партыя падтрымлівае правячую Сербскую прагрэсіўную партыю.

## Ідэалогія 
Акрамя падтрымкі інтарэсаў венгерскай меншасці, Саюз ваяводзінскіх венграў таксама кіруецца кансерватыўнай ідэалогіяй, а таксама падтрымлівае рэгіяналізм. У замежнай палітыцы аб’яднанне мае празаходні вектар і падтрымлівае далучэнне Сербіі да Еўрапейскага Саюза і НАТА. Партыя лічылася сацыяльна-дэмакратычнай да 2010 года, але пасля пачала супрацу з Сербскай прагрэсіўнай партыяй і венгерскім Фідэсам.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Палітычныя партыі Сербіі
Катэгорыя:Партыі венгерскіх меншасцей
Партыя свабоды і справядлівасці (Сербія)

**Партыя свабоды і справядлівасці** () — сацыяльна-дэмакратычная палітычная партыя ў Сербіі. Кіраўніком партыі ёсць Драган Джылас.

## Гісторыя 
Партыя была закладзена ў 2019 годзе па зліцці Зялёнай экалагічнай партыі — Зялёныя і таксама Сербскай лявіцы. Партыя ўваходзіла ў Саюз за Сербію, кааліцыю апазіцыйных палітычных партый. Гэтае аб’яднанне была ўтворанае кіраўніком партыі Джыласам у 2018 годзе. Гэты саюз байкатаваў парламенцкія выбары 2020 года, бо лічыў, што выбары не будуць свабоднымі і справядлівымі. Пасля выбараў партыя стала часткай Аб’яднанай апазіцыі Сербіі, пераемніцы Саюза за Сербію. Новая кааліцыя была распушчана ў студзені 2023 года праз спрэчкі паміж Партыяй свабоды і справядлівасці і Народнай партыяй.

## Ідэалогія 
Партыя палягае на левацэнтрызме і знаходзіцца ў апазіцыі да Сербскай прагрэсіўнай партыі. Партыя мае антыкарупцыйны кірунак, а таксама заклікае да падатковых рэформ, якія мусяць прывесці да прагрэсіўнага падаткаабкладання. Таксама партыя падтрымлівае фінансаванне дармовых падручнікаў і школьнага харчавання, а таксама дамагаецца ўсталявання новага працоўнага заканадаўства. Яна падтрымлівае далучэнне Сербіі да Еўрапейскага Саюза, і хоча, каб Сербія гарманізавала сваю замежную палітыку з ЕС, у тым ліку заклікае прыяднацца да санкцый у дачыненні да Расіі праз расійскае ўварванне ва Украіну. Партыя крытыкуе кітайскія інвестыцыі ў інфраструктуру, а таксама распрацавала платформу, дзякуючы якой яны паабяцалі перамір’е і супрацу паміж краінамі на Балканах. Прыхільнікі партыі маюць праеўрапейскія погляды, а таксама лічаць сябе сацыяльна прагрэсіўнымі. Партыя мае шчыльныя дачыненні з Сацыял-дэмакратычным саюзам Македоніі і Сацыял-дэмакратычнай партыяй Аўстрыі.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Палітычныя партыі Сербіі
Станіслаў Віктаравіч Валодзька

**Станісла́ў Ві́ктаравіч Вало́дзька** ( 11 лістапада 1956, вёска Падольцы, Астравецкі раён, Гродзенская вобласць) — беларускі паэт, дзіцячы пісьменнік у Латвіі.

## Біяграфія 
Меў трох старэйшых братоў. Рана застаўся без бацькі. Скончыў Жукойненскую сярэднюю школу ў 1974 годзе, завочна філалагічны факультэт БДУ.

У 1975—1977 гадах служыў у арміі ў Гомелі. У 1977—1979 гадах працаваў шафёрам у саўгасе «Падольскі», пасля працаваў механікам пуцявой машыны ў Вільнюсе, пасля ў Даўгаўпілсе, дзе застаўся і пасля распаду СССР.

## Дзейнасць 
Адзін з заснавальнікаў беларускага культурна-асветніцкага таварыства «Уздым», член Саюза пісьменнікаў Беларусі (1997), Міжнароднай асацыяцыі пісьменнікаў, Аб’яднання дзіцячых пісьменнікаў Латвіі. Адзін з заснавальнікаў Таварыства латвійска-беларускай садружнасці.

## Творчасць 
Вершы пісаць пачаў у школе. Першы верш «Вялікія» надрукаваны ў 1974 годзе ў газеце «Астравецкая праўда».

Выдаў зборнікі паэзіі «На хвалях хвалявання», «У вачах Айчыны» (1996), «Зварот да сэрца» (1998), «Памяці гаючая трава», «Обращение к сердцу». Зборнікі твораў «На гэтай зямлі» і «Под небом Родины». Напісаў кнігі для дзяцей «Калыханкі і пацешкі для Антошкі і Алежкі», «Бусинки» (1995), «Чудесный котик», «Сокровища», «Соцветия рифм», «Светлячок», «Кветкі для мамы», «Калі ласка, казка!».

Некаторыя творы Станіслава Валодзькі перакладзены на латышскую, латгальскую і польскую мовы.

Песня «Беларускі дом» стала гімнам таварыства «Уздым» і Саюза беларусаў Літвы. Выйшлі мультымедыйныя зборнікі песень на вершы паэта «Веру ў сваю зорку», «Палын і медуніца», «Хай шчаслівы ўсе будуць на зямлі».

## Прэміі і ўзнагароды 
* Медаль Францыска Скарыны;
* Нагрудны знак Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь «За ўнёсак у развіццё культуры Беларусі»;
* Ганаровая грамата Камітэта па справах рэлігій і нацыянальнасцей пры Савеце міністраў Беларусі;
* Памятны медаль да 100-годдзя М. А. Шолахава «За гуманізм і ўклад у славянскую культуру»;
* Нагрудны знак Саюза пісьменнікаў Беларусі «За вялікі ўклад у літаратуру».

## Спасылкі 
* Жыццяпіс на старонцы Рэспубліканскага цэнтра нацыянальных культур Беларусі
* *Алена Басікірская*. Жыццяпіс у «Сельскай газеце»
* Вершы Станіслава Валодзькі  // Беларуская паэзія
* «Крывіцкія руны» / Панізьнік Сяргей. — Мінск: «Беларускі кнігазбор», 2003. — ISBN 985-6730-29-5

Катэгорыя:Дзіцячыя пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Паэты Латвіі
Катэгорыя:Дзіцячыя пісьменнікі Латвіі
Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Астравецкім раёне
Уюкская культура

**Ую́кская культура** — археалагічная культура ранняга жалезнага веку ў Тыве, памежных раёнах Алтая і Манголіі ў VII — III стагоддзях да н. э.

Раскопкі курганаў жалезнага веку на рацэ Уюк у Тыве пачаліся ў 1915 — 1916 гг. У 1958 г. была вылучана асобная Уюкская культура. Яе існаванне падзяляецца на ранні (VII — VI стагоддзі да н. э.) і позні (V — III стагоддзі да н. э.) этапы. Найбольш славутым помнікам стала курганная група Аржаан, даследаванне якой пачалося ў 1971 г. Яна ўтрымоўвала магільні высакародных носьбітаў культуры з багатым інвентаром.

Магільні ў форме бярвеністых зрубаў або калодаў, змешчаных у штучныя каменныя насыпы, і інгумацыя нябожчыкаў на баку сведчаць пра тое, што пахаванні Уюкскай культуры належалі прадстаўнікам скіфа-сакскіх плямён. Яны падтрымлівалі шчыльныя зносіны з носьбітамі суседніх Пазырыкскай і Тагарскай культур, займаліся пераважна адгонныай жывёлагадоўляй. Некаторыя рэчы магільнага інвентара (кераміка, упрыгожванні, конскія цуглі) збліжаюць уюкские плямёны з раннімі качэўнікамі ўсходняга Казахстана і Кыргызстана.

Знікненне Уюкскай культуры тлумачаць паступовай экспансіяй плямён хуну.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Археалагічныя культуры Расіі
Катэгорыя:Археалогія ў Манголіі
Катэгорыя:Археалагічныя культуры Азіі
Катэгорыя:Жалезны век
Сезон 2010 ЖФК Мінчанка-БДПУ

У 2010 годзе жаночы футбольны клуб «Мінчанка-БДПУ» прымаў удзел у двух афіцыйных турнірах на рэспубліканскім узроўні:
* Чэмпіянат Беларусі 2010 (5 месца),
* Кубак Беларусі 2010 (невядома).

## Склад каманды 
## Спасылкі 
* FK MINSK
2010
Мінчанка-БДПУ
Катэгорыя:2010 год у Мінску
Кытай

**Кытай** () — поймавае возера ў нізоўі Дуная, у Адэскай вобласці Украіны. Ад поймы Дуная аддзелена дамбай, мае рэжым вадасховішча. Водаабмен рэгулюецца шлюзавым каналам, які перасякае дамбу.

Катлавіна падоўжанай формы, выцягнута з поўначы на поўдзень на 24 км. Складаецца з паўночнай і паўднёвай частак (шырыня да 3—3,5 км), злучаных пратокай шырынёй да 0,6 км. Агульная плошча 60 км², глыбіня паўднёвай часткі да 2 м, паўночнай — да 5 м. Берагі, акрамя паўднёвых, павышаныя.

Упадаюць рэкі Кыргыж-Кытай і Аліяга. У паўночнай частцы назіраюцца згонна-нагонныя ваганні ўзроўня (сярэдняя амплітуда да 80 см).

Тэмпература вады ўлетку да 27 °C, зімой возера замярзае. Мінералізацыя вады 1-3 г/л.

Прыбярэжная і водная расліннасць пашырана галоўным чынам у паўднёвай частцы возера (чарот, рагоз, водарасці).

Водзяцца акунь, шчупак, лешч, сом; разводзяць белага амура, таўсталобіка, сазана, карася. На паўднёвых берагах — месцы гнездавання вадаплаўных і адпачынку пералётных птушак.

Вада выкарыстоўваецца для арашэння.

## Літаратура 
* Географічна енциклопедія України: у 3 т. / редколегія: О. М. Маринич (відпов. ред.) та ін. Т. 2 — К.: «Українська радянська енциклопедія» ім. М. П. Бажана, 1990.

Катэгорыя:Азёры Адэскай вобласці
Катэгорыя:Басейн Дуная
Статутны капітал

**Стату́тны капіта́л** — вызначаная дагаворам аб стварэнні і замацаваная статутам акцыянернага таварыства сума зыходнага капіталу, якая неабходна для пачатку дзейнасці.

Статутны капітал утвараецца за кошт грашовых сродкаў, атрыманых ад продажу акцый, прыватных капіталаў заснавальнікаў, дзяржаўных сродкаў і стварае матэрыяльную, грашовую, навукова-тэхнічную, інфармацыйную асновы дзейнасці таварыства. Узнос у статутны капітал можа быць грашовы, маёмасны, у форме аб’ектаў інтэлектуальнай уласнасці (патэнты, ліцэнзіі, праекты). Адлюстроўваецца ў пасіве балансу ў першапачатковай вартасці.

## Гл. таксама 
* Статутны фонд

## Літаратура 
* 
* 
* Уставный капитал (фонд) // Большой юридический словарь. / А. Я. Сухарев, В. Е. Крутских, А. Я. Сухарева.— М.: Инфра-М, 2003.

## Спасылкі 
* Зачем нужен уставный капитал в ООО // Тинькофф Журнал 
* *ОНИЩЕНКО Віктор* Статутний капітал підприємства // Тижневик «Головбух» 
* Статутны капітал  // Нацыянальны цэнтр прававой інфармацыі Рэспублікі Беларусь
* Статутны фонд  // Нацыянальны цэнтр прававой інфармацыі Рэспублікі Беларусь

Катэгорыя:Капітал
Катэгорыя:Карпаратыўнае кіраванне
Іштван Пастар (палітык)

**І́штван Па́стар** (, ; ; , Нові-Кнежавац — ) — сербскі палітык венгерскага паходжання. Скончыў юрыдычны факультэт Нові-Садскага ўніверсітэта. Цяпер Іштван Пастар з’яўляецца старшынёй палітычнай партыі Саюз ваяводзінскіх венграў, а таксама старшынёй найвышэйшага заканадаўчага органа гэтага рэгіёна — Скупшчыны Ваяводзіны. Падчас існавання Венгерскай кааліцыі, у якую ўваходзілі, апрача Саюза, яшчэ дзве палітычныя партыі сербскіх венграў, быў яе лідарам.

Пастар быў кандыдатам ад Венгерскай кааліцыі на выбарах прэзідэнта Сербіі 2008 года. Тады ён, набраўшы 2,26 % галасоў у першым туры, не прайшоў у другі і падтрымаў іншага кандыдата — Борыса Тадзіча, які прайшоў у другі тур галасавання.

## Спасылкі 
* Венгерская кааліцыя

Катэгорыя:Палітыкі Сербіі
Сербская Ваяводзіна

**Сербская Ваяводзіна** () — назва сербскай аўтаноміі ў рамках Аўстрыйскай імперыі, якая існавала з моманту свайго абвяшчэння на Майскай скупшчыне 1848 года і да пераўтварэння ў Ваяводства Сербія і Тэмешварскі банат у 1849 годзе. Падчас рэвалюцыі, распачатай у 1848 годзе, венгерскае насельніцтва ўладанняў Габсбургаў патрабавала сабе аўтаномію і асаблівыя нацыянальныя правы, у той жа час адмаўляючы ў гэтым іншым народам, якія жылі па суседстве ці ў рамках венгерскіх адміністрацыйных адзінак.

З мэтай стварэння ўласнай аўтаноміі і для абароны нацыянальнай ідэнтычнасці, сербы, якія пражывалі на тэрыторыі сучаснай Ваяводзіны, на Майскай скупшчыне абвясцілі Сербскую Ваяводзіну. Карлавіцкі мітрапаліт Ёсіф Раячыч быў абвешчаны патрыярхам і выбраны старшынёй урада, а палкоўнік Стэван Шуплікац стаў ваяводам. Аўстрыйскія ўлады праз некаторы час афіцыйна прызналі рашэнні Майскай скупшчыны.

Цэнтрам Сербскай Ваяводзіны спачатку былі Срэмскі-Карлаўцы, затым сталіцамі былі Зрэнянін, Земун і Тымішаара.

## Гл. таксама 
* Сербская рэвалюцыя 1848—1849

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Гісторыя Сербіі
Катэгорыя:Аўстрыйская імперыя
Іван Пятровіч Чухраеў

**Іван Пятровіч Чухраеў** (нар. 25 красавіка 1937, хутар Алдабульскі, Дубоўскі раён, Растоўская вобласць) — беларускі дызайнер.

## Біяграфія 
Іван Пятровіч нарадзіўся ў сям’і селяніна. Бацька — Пётр Міхайлавіч Чухраеў, маці — Алена Ягораўна Сідарава.

З 1946 года жыў і навучаўся ў шахцёрскім горадзе Гукава Растоўскай вобласці. Пасля сканчэння сямігадовай школы працаваў вучнем маляра ў будаўнічым трэсце «».

У 1953 годзе пераехаў з сям’ёй у Карэла-Фінскую АССР. Там ён працаваў памочнікам шкіпера на Саснавецкім тэхнічным участку Балтыйскага канала, а затым мастаком па рэкламе ў Доме культуры.

У 1955 годзе Іван Пятровіч пераехаў у Томск. Тут ён таксама працаваў мастаком-афармляльнікам.

У 1956 годзе быў прызваны на службу ў Ваенна-марскі флот. У 1957 годзе, пасля сканчэння ваенна-марской школы, яго накіравалі ва Уладзівасток на ваенна-марскі акіянаграфічны карабель.

У 1959 годзе скончыў вячэрнюю партыйную школу пры палітаддзеле ЦАФа і ў 1960 годзе быў прыняты ў члены КПСС. У тым жа годзе скончыў марскую службу камандзірам аддзялення стырнавых і быў занесены ў кнігу пашаны ЦАФа.

Пасля дэмабілізацыі працаваў мастаком-афармляльнікам у мастацка-вытворчым камбінаце ў Магадане. З красавіка 1961 года па верасень 1963 года працаваў у Абакане мастаком па комплексным афармленні інтэр’ераў, вітрын і рэкламы ў Гаргандлі. З кастрычніка 1963 года працаваў загадчыкам Абаканскімі мастацка-вытворчымі майстэрнямі Краснаярскага аддзялення мастацкага фонду РСФСР.

У 1964 годзе скончыў 10 класаў школы працоўнай моладзі.

У 1966 годзе паступіў у Беларускі дзяржаўны тэатральна-мастацкі інстытут на дзённае аддзяленне па спецыяльнасці «інтэр’ер і абсталяванне». Пасля сканчэння інстытута ў 1971 годзе Івана Пятровіча накіравалі на працу ў Мінскае мастацкае вучылішча імя Глебава выкладчыкам спецыяльных дысцыплін. Быў кіраўніком дыпломных прац на выпускных курсах.

У 1975 годзе скончыў Мінскі гарадскі ўніверсітэт марксізму-ленінізму, аддзяленне сацыялогіі і псіхалогіі. У тым жа годзе склаў праграму па падвышэнні кваліфікацыі мастакоў-афармляльнікаў. З 1976 года па 1990 год вёў заняткі ў гарадскім народным універсітэце навочнай агітацыі і з’яўляўся рэктарам на грамадскіх пачатках.

У 1979 годзе быў прызначаны дырэктарам Мінскага гарадскога міжшкольнага вучэбна-мастацкага камбіната. Распрацаваў канцэпцыю па эстэтычным выхаванні навучэнцаў у міжшкольны вучэбна-мастацкі камбінат, навучанні школьнікаў старшых класаў асновам спецыяльнасцей дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва: дызайн, прамысловая графіка, скульптура, разьба па дрэве.

Усе гэтыя гады браў актыўны ўдзел у рэспубліканскіх канферэнцыях па эстэтычным выхаванні і дызайне.

Член Беларускага саюза дызайнераў з 1990 года.

Катэгорыя:Дызайнеры СССР
Катэгорыя:Дызайнеры Беларусі
Генадзь Пятровіч Драздоў

**Генадзь Пятровіч Драздоў** (нар. 11 сакавіка 1959, в. Паддуб’е, Рагачоўскі раён) — беларускі мастак.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 11 сакавіка 1959 года в. Паддуб’е Рагачоўскага раёна.

Скончыў у 1979 годзе Мінскае мастацкае вучылішча імя А. Глебава, у 1989 годзе Беларускую акадэмію мастацтваў. Вучыўся ў Івана Чухраева, Віктара Маркаўца. У мастацкіх выстаўкаах бярэ ўдзел з 1981 года.

Сябра Беларускага саюза мастакоў з 1999 года. У 2011—2016 гадах старшыня Рады творчай суполкі «Пагоня». Жыў у Мінску.

У 2019 годзе ўдзельнічаў у цырымоніі перапахавання ўдзельнікаў паўстання 1863—1864 гадоў у Вільнюсе.

Затрыманы 10 жніўня 2022 года і асуджаны на 15 сутак арышту ў межах распачатага пасля прэзідэнцкіх выбараў 2020 года тэрору супраць нелаяльнасці да рэжыму Лукашэнкі. Спярша супраць яго распачалі крымінальную справу за ўдзел у пратэстах у 2020 годзе (арт. 342 Крымінальнага кодэксу). Пасля Генадзю памянялі абвінавачванне на «садзейнічанне экстрэмісцкай дзейнасці» (ч. 1 арт. 361-4 КК).

4 траўня 2023 года Генадзю Драздову прысудзілі тры гады пазбаўлення волі.

Зняволенне адбываў у шклоўскай калоніі № 17, адкуль вызваліўся ў лютым 2025 года.

## Творчасць 
Працуе ў галіне графікі, жывапісу, мастацкіх праектаў. Найбольш значныя творы: «Малітва аб незалежнасці Беларусі», «Рэхаформ», «Вяртанне блуднага сына», «Шлях вузкай брамай», «Час восені», «Пакінуты Беларускі дом», нізка «Фрагменты беларускага барока».

Аўтар шматлікіх канцэптуальных праектаў: «I Фестываль Беларускага духоўнага мастацтва», Мінск, Палац мастацтва (1999); «ART рэйтынг», Мінск, галерэя «Золата» (2001); «Перформанс „Вясны“», Мінскі касцёл Св. Сымона і Алены (2001), Кіеў (2005); «II Фестываль Беларускага духоўнага мастацтва», Мінск, Палац мастацтваў (2012).

Наладзіў больш за дзесяць персанальных выставак у Беларусі і за яе межамі. Творы экспанаваліся на выставах у Беларусі, Польшчы, Чэхіі, Германіі, ЗША, Нарвегіі, Бельгіі, Аб’яднаных Арабскіх Эміратах, Украіне, Расіі.

Творы захоўваюцца ў Нацыянальным гістарычным музеі Рэспублікі Беларусь, Нацыянальнай бібліятэцы Беларусі, у прыватных калекцыях.

## Узнагароды 
Узнагароджаны дыпломам I ступені за серыю графічных прац на II Мінскай міжнароднай выстаўцы графікі (2009), дыпломам III ступені (у намінацыі лічбавае фота) на IV Мінскім міжнародным фестывалі лічбавага мастацтва (2013).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Дроздов Геннадий Петрович

Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Графікі Беларусі
Катэгорыя:Асобы, прызнаныя палітычнымі зняволенымі праваабарончым цэнтрам «Вясна»
Тадэвуш Ісаковіч-Залескі

**Тадэвуш Бохдан Ісаковіч-Залескі** (; нар. , Кракаў) — польскі армянін, каталіцкі святар армянскага і лацінскага абраду, гісторык Касцёла.

## Біяграфія 
Крэўны архібіскупа львоўскага армянскага абраду Ізаака Мікалая Ісаковіча (1824—1901). Ужо за студэнцкім часам быў дзеячам апазіцыі — быў сябрам Студэнцкага Камітэта Салідарнасці, рэдактарам нелегальнай газеты. У 1983 годзе быў высвечаны на ксяндза і атрымаў накіраванне на вучобу ў Рым, але 3 разы не атрымаў пашпарту. Стаў апекунам рабочых у Кракаве — Новай Гуце. У 1985 годзе два разы быў жорстка збіты функцыянерамі бяспекі. Удзельнічаў у страйках.

Старшыня фонду Святога брата Альберта, які апякуе інвалідаў. Папулярызатар ведаў пра армян. З 2001 года пастар армян у паўднёвай Польшчы. Пасля рэарганізацыі армянскіх структур, з 1 снежня 2009 года пробашч армянскай парафіі ў горадзе Глівіцы. З 2009 года з’яўляецца таксама прадстаўніком меншасці армян у Супольнай камісіі ўрада і нацыянальных меншасці.

З 2006 года яўна выступае з пастулатам люстрацыі ў Касцёле (раскрыцця ксяндзоў-даносчыкаў бяспекі), за што яго моцна крытыкуюць. Абвяшчае таксама патрабаванні асуджэння валынскай бойні палякаў.

У 1999 і 2006 гадах узнагароджаны Ордэнам Адраджэння Польшчы.

## Публікацыі 
* *Słownik biograficzny księży ormiańskich i pochodzenia ormiańskiego w Polsce w latach 1750—2000* (2001),
* *Arcybiskup ormiański Izaak Mikołaj Isakowicz «Złotousty» : duszpasterz, społecznik i patriota 1824—1901* (2001),
* *Księża wobec bezpieki na przykładzie archidiecezji krakowskiej* (2007),
* *Przemilczane ludobójstwo na Kresach* (2008).

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка

Катэгорыя:Армяне ў Польшчы
Катэгорыя:Рэлігійныя дзеячы Польшчы
Катэгорыя:Дысідэнты Польшчы
Аперацыя «Каверы»

**Аперацыя «Каверы»** (хіндзі: कावेरी, : *Kaaveree,* . «рака ») — аперацыя ўрада Індыі па эвакуацыі суайчыннікаў з Судана. Вываз індыйскіх грамадзян пачаўся на фоне сутыкненняў паміж прыхільнікамі генералаў Абдэля аль-Бурхана і Махамеда Дагала.

## Перадгісторыя 
Баявыя дзеянні ў Судане ўспыхнулі 15 красавіка 2023 года, спачатку ахапіўшы сталіцу, а хутка і розныя іншыя часткі краіны. Сам канфлікт стаў следствам барацьбы за ўладу, а таксама няўдалай спробы інтэграцыі Сіл аператыўнай падтрымкі ў шэрагі арміі. 

Успышка гвалту заахвоціла свет сачыць за сітуацыяй у Судане, а ўрады дзяржаў перайсці да выратавання сваіх грамадзян з «гарачай кропкі». Аднак сама эвакуацыя была абцяжарана з-за баявых дзеянняў у сталічным Хартуме, асабліва ў міжнародным аэрапорце і вакол яго. Гэта вымусіла многіх ехаць на машынах у Порт-Судан, які знаходзіцца прыкладна ў 650 км на паўночны ўсход ад Хартума, адкуль замежнікі вывазіліся па паветры альбо караблямі. Іншыя эвакуацыі праводзіліся праз наземныя пагранпераходы.

Падчас баёў тысячы індыйцаў затрымаліся ў сталічным Хартуме. Каля 500 грамадзян краіны трапілі ў горад Порт-Судан.

## Правядзенне 
Улады, каб выратаваць суайчыннікаў, накіравалі два ваенных транспартніка Lockheed C-130 Hercules і ваенны карабель . Пазней стала вядома, што падключаны таксама .

25 красавіка па моры на INS Sumedha. У наступны час эвакуацыя працягвалася па паветры.

У ноч з 27 на 28 красавіка з Вадзі-Саідна выляцеў C-130J з 121 інцдыйцам. Рэйс быў небяспечным, бо ў гэтым раёне вяліся баявыя дзеянні (пазней тут трапіць пад абстрэл турэцкі самалёт). Борт ляцеў без агнёў узлётна-пасадачнай паласы на зямлі і без навігацыйных сродкаў пасадкі. Набліжаючыся да паветранай гавані, пілоты выкарыстоўвалі свае бартавыя электрааптычныя і інфрачырвоныя датчыкі, каб пераканацца, што ўзлётна-пасадачная паласа вольная ад перашкод і паблізу няма варожых сіл. Пры пасадцы рухавікі самалёта працягвалі працаваць, пакуль восем узброеных камандас дапамагалі пагрузіць людзей. Узлёт з Вадзі-Саідна ажыццяўляўся з дапамогай прыбораў начнога бачання.

2 мая праведзена эвакуацыя 231 індыйца.

4 мая Індыя завяршыла эвакуацыю прадстаўнікоў племя хакі-пікі з штата Карнатака. Эвакуіраваныя былі размешчаны ў школе ў Порт-Судане, а затым адпраўлены самалётам у Джыду. 5 мая апошні самалёт ВПС Індыі вярнуўся дадому з 47 пасажырамі. Было абвешчана аб заканчэнні аперацыі.

Катэгорыя:Эвакуацыі
Катэгорыя:Красавік 2023 года
Катэгорыя:Трэцяя грамадзянская вайна ў Судане
Катэгорыя:Май 2023 года
Катэгорыя:2023 год у Індыі
Бегазы-Дандыбаеўская культура

**Бегазы-Дандыбаеўская культура** — археалагічная культура позняга бронзавага веку ў Казахстане ў IX — VIII стагоддзях да н. э.

Археалагічная культура была асобна вылучана ў 1979 г. Яе назва паходзіць ад найменняў старажытных некропаляў Бегазы і Дандыбай на паўночным ўсходзе Казахстана.

належала качавым жывёлагадоўцам, якія прыйшлі на змену паўаселым андронаўцам. Яны насялялі тэрыторыі паміж горнымі масівамі Улытау і Чынгізтау. Для Бегазы-Дандыбаеўскай культуры характэрны высокія, круглыя, прастакутныя маўзалеі высакародных асоб, пабудаваныя са скальных камянёў, у пахавальнай традыцыі — інгумацыі ў магіле на баку, рукі і ногі сагнутыя да грудзей, побач — зброя і ўпрыгожванні. Керамічныя збаны з тонкім горлам, упрыгожаныя касцянымі калодкамі.

Стаянкі ўяўляюць сабою зямлянкавыя жытлы, выкладзеныя камянямі. Відавочна, былі вядомы і разборныя хаціны накшталт юрт, што ўсталёўваліся на сталы каменны фундамент. Знойдзены выявы жывёл на камянях — коней, авечак, вярблюдаў, ваўкоў, мядзведзяў і інш.

## Спасылкі 
* Казахстанская энциклопедия
* Бегазы-Дандыбаевская культура - феномен поздней бронзы Центрального Казахстана
* ИССЛЕДОВАНИЕ ПАМЯТНИКОВ БЕГАЗЫ-ДАНДЫБАЕВСКОЙ И ТАСМОЛИНСКОЙ КУЛЬТУР 
* Бегазы-Дандыбаевская культура степной Евразии
* Л. Р. КЫЗЛАСОВ УЮКСКИЙ КУРГАН АРЖАН И ВОПРОС О ПРОИСХОЖДЕНИИ САКСКОЙ КУЛЬТУРЫ

Катэгорыя:Археалагічныя культуры Казахстана
Катэгорыя:Археалагічныя культуры Азіі
Катэгорыя:Бронзавы век
Аліяга

**Аліяга** () — рака ў Адэскай вобласці  Украіны, упадае ў возера Кытай. Даўжыня 65 км.

Бярэ пачатак з балкі за 4 км на паўднёвы захад ад пас. Тарутынэ. Даліна шырокая (да 2,8 км), са старыцамі. Рэчышча звілістае, шырынёй 8-12 м. Нахіл ракі 1,8 м/км.

Жыўленне мяшанае. Характэрны вясновыя і летнія паводкі; улетку часта перасыхае. Ледастаў няўстойлівы.

Вада горка-салёная, непрыдатная для піцця.

Створаны невялікае вадасховішча і сажалкі.

## Літаратура 
* *Прокопенко С. С.* Аліяга // Географічна енциклопедія України : у 3 т. / редколегія: О. М. Маринич (відпов. ред.) та ін. Т. 1 — К.: «Українська радянська енциклопедія» ім. М. П. Бажана, 1989. 

Катэгорыя:Басейн Дуная
Катэгорыя:Рэкі Адэскай вобласці
Алкалія

**Алкалія** () — рака ў Малдове і Адэскай вобласці Украіны, упадае ў возера Бурнас. Даўжыня 67 км.

Бярэ пачатак з сажалкі на тэрыторыі Малдовы. Даліна шырокая, рассечана ярамі і балкамі, са старыцамі. Рэчышча ўмерана звілістае, шырынёй 6-8 м; на працягу звыш 30 км расчышчана і выпрастана. Нахіл ракі 1,7 м/км.

Жыўленне мяшанае. Бываюць вясновыя і летнія паводкі, улетку месцамі мялее і перасыхае. Ледастаў няўстойлівы.

Створаны сажалкі.

## Літаратура 
* *Прокопенко С. С.* Алкалія // Географічна енциклопедія України : у 3 т. / редколегія: О. М. Маринич (відпов. ред.) та ін. Т. 1 — К.: «Українська радянська енциклопедія» ім. М. П. Бажана, 1989. 

Катэгорыя:Басейн Чорнага мора
Катэгорыя:Рэкі Адэскай вобласці
Катэгорыя:Рэкі Малдовы
Бурнас

**Бурнас** () — возера-ліман у Адэскай вобласці Украіны.

Ад Чорнага мора аддзелена пясчана-ракушачнікавым перасыпам шырынёй 1-2 м. Займае затопленае морам нізоўе даліны ракі Алкаліі. На паўднёвым захадзе пратокай злучаецца з ліманам Алібей.

Даўжыня каля 10 км, шырыня ад 1 км на поўначы да 3,5 км на поўдні. Берагі крутыя, высокія (5-14 м), парэзаныя ярамі, ёсць косы.

Рэжым жыўлення залежыць ад прыходу марской вады цераз прарывы (шырыня іх дасягае 100-300 м) у перасыпе і іх фільтрацыі, нязначнага прытоку паверхневых вод і выпарэння. Сярэдняя салёнасць 17 ‰. Дно ўкрыта мулам з пластом лекавых гразей таўшчынёй каля 0,4 м.

Водзяцца бычкі, атэрыны, трапляецца кефаль.

## Літаратура 
* *Амброс Ю. О.* Бурнас // Географічна енциклопедія України : у 3 т. / редколегія: О. М. Маринич (відпов. ред.) та ін. Т. 1 — К.: «Українська радянська енциклопедія» ім. М. П. Бажана, 1989. 

Катэгорыя:Азёры Адэскай вобласці
Катэгорыя:Басейн Чорнага мора
Катэгорыя:Лагуны
Хаджыдэр (возера)

**Хаджыдэр** () — возера-ліман у Адэскай вобласці Украіны.

Утварылася ў выніку другаснага адчлянення пясчаным перасыпам ад лімана Алібей, з якім злучана вузкім каналам. Упадае рака Хаджыдэр.

Даўжыня 4 км, шырыня ад 1,5 да 3 км, глыбіня да 1,2 м. Берагі пераважна нізкія, спадзістыя. Дно ўкрыта цёмна-шэрым супясчаным мулам з лінзамі пяскоў, маюцца лекавыя гразі.

Салёнасць змяняецца па сезонах ад 20 да 30 ‰ і больш. Тэмпература вады ўлетку 25…30 °C, узімку возера замярзае.

Рыбалоўства. 

## Літаратура 
* *Вихованець Г. В.* Хаджидер // Географічна енциклопедія України: [в 3 т.] / редкол.: О. М. Маринич (відповід. ред.) та ін. Т. 3. — К.: Українська енциклопедія ім. М. П. Бажана, 1993. 

Катэгорыя:Азёры Адэскай вобласці
Катэгорыя:Басейн Чорнага мора
Мікалай Мікалаевіч Горбач

**Мікалай Мікалаевіч Горбач** (нар. ) — беларускі футбаліст і футбольны трэнер.

## Клубная кар’ера 
З 1983 па 1988 год прадстаўляў «Дынама-Брэст», на яго рахунку 169 гульняў і 16 мячоў.

У 2002 годзе быў галоўным трэнерам жаночай зборнай Беларусі U-19.

У наш час ён з’яўляецца трэнерам дзіцяча-юнацкай школы «Дынама-Брэст».

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Горбач Николай Николаевич
* Юбилеи ветеранов «Динамо-Брест»: Николая Горбача и Василия Маньковского

Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Брэст
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Вікторыя Явожна
Катэгорыя:Ігракі ФК Цілігул-Цірас
Катэгорыя:Трэнеры ЖФК Вікторыя-86 Брэст
Катэгорыя:Трэнеры ЖФК Жамчужына Брэст
Катэгорыя:Трэнеры жаночай зборнай Беларусі па футболе
Пагадненне ў Ліна-Маркусі

**Пагадненне ў Ліна-Маркусі** () — дамова, заключаная паміж урадам Кот-д’Івуара і ўзброенай апазіцыяй 24 студзеня 2003 года ў Ліна-Маркусі (Францыя). Дакумент стаў адной са спроб мірнага ўрэгулявання Першай Івуарыйскай вайны.

Пагадненне прадугледжвала меры двух розных тыпаў:
# *Ажыццяўленне дзяржаўнымі органамі рэформаў*, якія тычыліся ўмоў абрання прэзідэнта; прымянення закона ад 23 снежня 1998 г. аб сельскіх землях; рэкамендацый па СМІ, арміі, правоў і свабод чалавека, раззбраення і дэмабілізацыі. Акрамя таго, павінны быць прыняты законы і пастановы для паляпшэння становішча замежнікаў і абароны іх уласнасці і асобы.
# *Неадкладнае змяненне размеркавання паўнамоцтваў у адпаведнасці з Канстытуцыяй*. Сюды адносіцца абмежаванне ролі кіраўніка дзяржавы, які губляў права прызначаць прэм’ер-міністра; фарміраванне Урада нацыянальнага прымірэння; перадача паўстанцам пасад у міністэрствах абароны і ўнутраных спраў.

Па выніках гэтай сустрэчы Седу Дыара, лаяльны апазіцыі, быў прызначаны прэм’ер-міністрам.

З юрыдычнага пункту гледжання пагадненне ў Ліна-Маркусі дэ-факта вызначала новую Канстытуцыю.

## Спасылкі 
* Texte des accords de Linas-Marcoussis sur France Diplomatie.

Катэгорыя:Ваенна-палітычны крызіс у Кот-д’Івуары
Катэгорыя:Студзень 2003 года
Катэгорыя:Падзеі 24 студзеня
Катэгорыя:2003 год у палітыцы
Алібей

**Алібей** () — ліман у Адэскай вобласці Украіны.

Ад Чорнага мора аддзелены пясчана-ракушачнікавым перасыпам шырынёй 100—200 м. Злучаецца з ліманамі Шаганы, Бурнас, Карачаус пратокамі (шырыня 2,5-3 км), з возерам Хаджыдэр — вузкім каналам.

Даўжыня па восі 15 км, шырыня ад 2 да 11 км, плошча 72 км². Глыбіня да 2,5 м. Берагі крутыя, высокія (5-14 м), парэзаныя ярамі, ёсць косы.

Рэжым жыўлення вызначаецца інфільтрацыяй марской вады, атмасфернымі ападкамі і выпарэннем. Салёнасць змяняецца па сезонах ад 20 да 30 ‰, максімальная — 140 ‰. Дно ўкрыта цёмна-шэрым мулам з лінзамі пяскоў, ёсць лекавыя гразі (іх тоўшча складае каля 0,5 м).

Водзяцца бычкі, атэрыны, трапляецца кефаль. Месца пасялення вадаплаўных птушак.

## Літаратура 
* *Амброс Ю. О.* Алібей // Географічна енциклопедія України : у 3 т. / редколегія: О. М. Маринич (відпов. ред.) та ін. Т. 1 — К.: «Українська радянська енциклопедія» ім. М. П. Бажана, 1989.

Катэгорыя:Азёры Адэскай вобласці
Катэгорыя:Басейн Чорнага мора
Катэгорыя:Лагуны
Прыдомак

**Прыдо́мак** (ад слова «дом» — род, родавае гняздо) — частка прозвішча ў некаторых шляхецкіх родаў Рэчы Паспалітай. Часцей за ўсё ставіцца перад асноўным прозвішчам (прыстаўка).

Маглі ўтварацца ад іншага прозвішча (напрыклад, Даніловіч-Храпавіцкі), родавага ўладання (Запольскі-Доўнар, Друцкі-Любецкі), гістарычнай асобы (Даўмонт-Сясіцкі), падваення (Булак-Балаховіч, Дуж-Душэўскі). У канцы XIX — пачатку XX стагоддзя з’явіліся прыдомкі, утвораныя ад назвы родавага герба.

Прыдомкі мела значная колькасць беларускіх, літоўскіх, польскіх шляхецкіх родаў. У канцы XIX стагоддзя выйшаў слоўнік Аляксандра Стэкерта «Прыдомкі польскія, літоўскія і русінскія».

Прыдомкі ў беларускай мове не скланяюцца (з Сымонам Рак-Міхайлоўскім, пра Іосіфа Воўк-Левановіча, Вінцэнту Дунін-Марцінкевічу).

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
*  // Белсат

Катэгорыя:Прозвішчы
Катэгорыя:Шляхта
Нацыянал-ліберальная партыя (Румынія)

**Нацыянал-ліберальная партыя** () — кансерватыўная палітычная партыя ў Румыніі. Другая паводле велічыні партыя ў краіне паводле саслоўя на сярэдзіну 2023 года. Лічыцца, што партыя была адноўлена ў сярэдзіне студзеня 1990 года неўзабаве пасля рэвалюцыі 1989 года і звяржэння камуністычнага рэжыму ў Румыніі. Партыя лічыцца пераемніцай буйной палітычнай партыі з такой жа назвай, якая дзеяла ў перыяд з 1875 па 1947 гады ў Каралеўстве Румынія. Грунтуючыся на гэтай гістарычнай спадчыне, яна часта прэзентуе сябе як першую афіцыйна ўтвораную палітычную партыю ў краіне і як найстарэйшую ліберальную партыю ў Еўропе.

## Ідэалогія 
Партыя афіцыйна прытрымліваецца дактрыны лібералізму ў формах кансерватыўнага лібералізму і ліберальнага кансерватызму, выступаючы за эканамічную і сацыяльную лібералізацыю. Партыя таксама займае праеўрапейскую пазіцыю. У апошнія гады яна больш засяроджваецца на эканамічным лібералізме і мае цягу да пераходу ва ўніверсальную партыю. Акрамя таго, нацыянал-ліберальная партыя таксама падтрымлівае кансерватыўныя ініцыятывы і палітыку, якая скіраваная на маральныя і рэлігійныя аспекты жыцця. У адрозненне ад сваіх заходніх калегаў, партыя мае большыя нацыяналістычныя і традыцыяналісцкія погляды ў сацыяльных пытаннях, як правы ЛГБТ.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт.

Катэгорыя:Палітычныя партыі Румыніі
Франк Варжак

**Франк Варжа́к** (), сапраўднае імя **Франк Шаверо** (; нар. 1960, Алжыр) — французскі пісьменнік.

## Біяграфія 
Франк Варжак, які нарадзіўся ў 1960 годзе, правёў дзяцінства ў Алжыры. Вярнуўшыся на поўдзень Францыі ва ўзросце дзесяці гадоў, ён жыве і працуе ў Німе.

## Творчасць 
Аўтар дэбютаваў у 2000 годзе. Ягоны першы раман *L’Agneau chaste* (Нявіннае ягня) меў незвычайны лёс. Першапачаткова сустрэты маўчаннем прэсы, паралізаванай тэмай — за прыкметным выключэннем Le Monde — ён заваяваў прыхільнасць шырокай публікі падчас перавыдання ў 2002 годзе ў кішэннай калекцыі «Minos».

La Différence таксама выдала зборнік апавяданняў *L’Œuf et le roc* (Яйка і скала) у 2003 годзе.

Пэўны час аўтар знік з літаратурнай сцэны. У 2016 годзе вярнуся з раманам *Quentin Lussan* (Квентэн Люсан).

## Пераклады 
Улетку 2023 года першы раман пісьменніка з’явіцца ў Лондане ў перакладзе Уладзіслава Гарбацкага на беларускую мову.

## Творы 
* 2002: L’Agneau chaste, Éditions de La Différence.
* 2003: L’oeuf et le roc, Éditions de La Différence.
* 2016: Quentin Lussan, Éditions Marivolle/Ramsay.

Катэгорыя:Франкамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Пісьменнікі Францыі
Сезон 2018 ЖФК Славянка Мінск

У 2018 годзе жаночы футбольны клуб «Славянка» з горада Мінска прымаў удзел у двух афіцыйных турнірах на рэспубліканскім узроўні:
* Чэмпіянат Беларусі 2018 (7 месца),
* Кубак Беларусі 2018 (чвэрцьфінал).

## Склад каманды 
## Спасылкі 
* MINSK VS. SLAVYANKA 25 — 0
* SLAVYANKA VS. NEMAN 0 — 13
* SLAVYANKA VS. NEMAN 0 — 5
* ISLOCH-RGUOR VS. SLAVYANKA 11 — 0
* BOBRUICHANKA VS. SLAVYANKA 9 — 0
* SLAVYANKA VS. NADEZHDA 0 — 3
* NADEZHDA VS. SLAVYANKA 7 — 1
* SLAVYANKA VS. ISLOCH-RGUOR 0 — 12
2018
Славянка Мінск
Катэгорыя:2018 год у Мінску
Жамайце

**Жама́йце** (, сапраўднае імя: Юлія Бянюшавічу́це-Жыманцене, ; , паводле іншых звестках 31 (19) мая або 12 чэрвеня (31 мая), маёнтак Буканты, каля горада Плунгяны, Жамойць, цяпер Літва — 7 снежня 1921, Мар’ямпаль, Літва) — літоўская пісьменніца, драматургіня, асветніца. Адна з галоўных удзельніц Літоўскага нацыянальнага Адраджэння ў канцы XIX — пачатку XX стагоддзяў.

## Біяграфія 
Паходзіла са збяднелай шляхты. З 1864 года працавала нянькай і пакаёўкай. У 1865 годзе пабралася шлюбам з былым прыгоннікам Лаўрынасам Жымантасам. Трыццаць год з мужам займалася сельскай гаспадаркай. Нарадзіла сем дзяцей. Толькі напярэдадні Першай сусветнай вайны пераехала ў Вільню, дзе актыўна ўдзельнічала ў камітэце па дапамозе ўцекачам. З 1913 па 1915 гады рэдагавала газету «Жамойцкае жыццё» (Lietuvos žinias). У 1916 годзе паехала ў ЗША для збору грошай на дапамогу пацярпелым у вайне. Вярнулася ў Літву і ў 1921 годзе памерла ад пнеўманіі ў Мар’ямпалі.

## Псеўданім 
Псеўданім **Жамайце** ўзнік дзякуючы мовазнаўцу Ёнасу Яблонскісу. У 1894 годзе пад уплывам пісьменніка Повіласа Вышынскіса Юлія Жыманцене напісала першае апавяданне «Сватанне», якое даслалі Ё. Яблонскісу і Г. Пяткявічайце-Біце. Яны надрукавалі яго пад іншай назвай — «Восеньскі вечар» () у Літоўскім календары 1895 года. Па прапанове Ё. Яблонскіса рэдакцыя падпісала твор імем Жамайце (то бок *жамойтка*, *жмудзінка*), бо апавяданне было напісана на жамойцкай гаворцы. Так мянушка стала псеўданімам пісьменніцы.

## Творчасць 
Пакінула больш за 350 твораў (аповесці, апавяданні, нарысы, п’есы і артыкулы). належала да рэалістычнай літаратурнай плыні. Крытыкавала апалячаных літоўцаў, рэлігійнікаў, царскую ўладу і Думу, за што ў 1915 годзе на два тыдні трапіла ў турму Лукішкі. Шмат пісала ў падтрымку жаночай эмансіпацыі. Шмат увагі надавала апісанню жыцця жанчыны. У творах пераважаюць негатыўныя жыццёвыя апісанні, апавяданні эпічныя, іранічныя.

Па-беларуску некалькі апавяданняў («За зачыненымі аканіцамі» і «Верны пёс») пісьменніцы ў перакладзе У. Гарбацкага публікаваліся ў 2021 годзе ў «Новым Часе».

## Спіс твораў 
### Апавяданні 
* Laimė nutekėjimo (1896—1898)
* Marti (1896)
* Petras Kurmelis (1896—1898)
* Topylis (1897)
* Neturėjo geros motynos (1895)
* Sutkai (1891)
* Sučiuptas velnias (1898)
* Paveikslai (1899—1901)

### П’есы 
* Trys mylimos (1897)
* Piršlybos (1898)
* Mūsų gerasis (1899)
* Valsčiaus sūde (1900)

Файл:Zemaites muziejus1Bukanteje.Zem.2007-08-23.jpg|Дом у Букантах, дзе нарадзілася і расла Юлія Бянюшавічуце
Файл:Zemaites namas Vilniuje.jpg|Дом, адзначаны мемарыяльнай дошкай, у якім Жамайце жыла ў 1913 годзе (вуліца Л. Стуакас-Гуцявічаус, 5)
Файл:Julija Zemaite3.JPG|Дошка на доме ў Вільнюсе, дзе пісьменніца жыла ў 1913—1914 гадах (вуліца Басанавічаус, 19)
Файл:Žemaitė notes.jpg|Рукапіс Жамайце
Файл:Stamp of USSR 1930.jpg|Жамайце на паштовай марцы СССР, 1956 год

## Спасылкі 
Катэгорыя:Асобы, вядомыя пад літаратурнымі псеўданімамі
Катэгорыя:Пісьменніцы Літвы
Катэгорыя:Постаці фемінізму
Катэгорыя:Рэалізм
Катэгорыя:Асобы на марках
Катэгорыя:Асобы на банкнотах
Катэгорыя:Людзі, у гонар якіх названыя аб’екты
Катэгорыя:Зняволеныя Лукішскай турмы
Катэгорыя:Літоўскамоўныя пісьменнікі
Абрабаванне банка BCEAO

**Абрабаванне банка BCEAO** — злачынства, здзейсненае 24 верасня 2003 года ў г. Буаке на фоне грамадзянскай вайны ў Кот-д’Івуары. Падчас рэйду было выкрадзена ад 16 да 20 мільярдаў  (ад 24 да 30 мільёнаў еўра).

## Банк 
 (Banque centrale des États de l'Afrique de l'Ouest, BCEAO) — міжнародная дзяржаўная ўстанова, якая аб’ядноўвае восем краін-членаў  (UEMOA).

Грашовая адзінка — франк КФА.

Горад Буаке, дзе размяшчалася адно з аддзяленняў банка, з верасня 2002 года кантраляваўся паўстанцкай групоўкай «Новыя сілы». Кіраўніком баевікоў быў Гіём Саро.

## Напад 
24 верасня ў Буаке ўспыхнула перастрэлка паміж групай мужчын у будынку банка і яшчэ адным добра ўзброеным атрадам звонку. Абложаныя падкідвалі ў паветра пачкі купюр, каб стварыць замяшанне. Баевікі адкрылі ўсе банкаўскія сховішчы і цалкам іх спустошылі. Злачынцы не спяшаліся і на некаторы час абгрунтаваліся ў будынку BCEAO.

## Адказнасць 
Сістэма правасуддзя Кот-д’Івуара нікому не прад’явіла абвінавачванняў у абрабаванні. Аднак асобныя крыніцы заяўлялі, што злачынства было арганізавана Гіёмам Саро.

У кастрычніку 2014 года ў Буркіна-Фасо, паводле непацверджанай інфармацыі, антыўрадавыя дэманстранты выявілі ў штаб-кватэры кампаніі Маму Дукурэ доказы, што выкрадзеныя грошы павінны былі паступіць менавіта ў гэтую фірму.

Катэгорыя:Ваенна-палітычны крызіс у Кот-д’Івуары
Катэгорыя:Верасень 2003 года
Катэгорыя:Падзеі 24 верасня
Юліяна Матанавіч

**Юліяна Матанавіч** (; нар. , Градачац) — харвацкая пісьменніца. Прафесар у Заграбскім універсітэце, на факультэце гуманітарных і сацыяльных навук. Выкладае сучасную харвацкую літаратуру.

## Біяграфія 
У 1982 годзе скончыла Універсітэт імя Ёсіпа Юрая Штросмаера. У 1998 годзе абараніла кандыдацкую на факультэце гуманітарных і сацыяльных навук Заграбскага ўніверсітэта па тэме *Povijesni roman u hrvatskoj književnosti XX. stoljeća* (гістарычны раман у харвацкай літаратуры XX стагоддзя).

Яе творы перакладзены на нямецкую, венгерскую, сербскую і славенскую мовы.

## Выбраныя творы 
* «Četiri dimenzije sumnje», (зборнік харвацкіх літаратараў), 1988.
* «Barok iz suvremenosti gledat», 1992.
* «Ključ za interpretaciju književnog djela — Ivan Gundulić», 1993.
* «Zašto sam vam lagala», раман, 1997.
* «Bilješka o piscu», 2000.
* «Lijepi običaji», 2000.
* «Tko se boji lika još», раман, 2008.
* «Završen krug», proza, grafička mapa, s Majom S. Franković, 2005.
* «Kao da smo otac i kći», 2003.
* «Krsto i Lucijan», 2003.
* «Mine — Kobni korak» (разам з Reine-Marguerite Bayle), 2003.
* «Laura nije samo anegdota», лірычная эсэістыка, 2005.
* «Knjiga od žena, muškaraca, gradova i rastanaka», 2009. (узнагарода Кіклоп)
* «Još uvijek lijepe», izbor kratkih priča iz realizma i moderne, 2009.
* «O čemu ti to govoriš», knjiga pripovijetki, 2010.
* «One misle da smo male», забаўляльна-навучальны раман, у суаўстастве з дк. Ankom Dorić, 2010. (намінант на літаратурную прэмію на *Дружеството на хърватските писатели* за найлепшую прозу для дзяцей і моладзі, узнагарода Кіклоп)
* «Ispod stola — Najljepše antikorupcijske priče», 2011.
* «Cic i svila», 2011.
* «Samo majka i kći», 2012.
* «Božićna potraga», 2012.
* «sumnja.strah@povijest.hr», 2012.
* «I na početku i na kraju bijaše kava», 2014.

Катэгорыя:Харвацкамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Пісьменнікі Харватыі
Пагадненне ў Прэторыі (2005)

**Пагадненне ў Прэторыі** () — дамова, заключаная паміж урадам Кот-д’Івуара і ўзброенай апазіцыяй 6 красавіка 2005 года ў Прэторыі (ПАР). Дакумент стаў адной са спроб мірнага ўрэгулявання Першай Івуарыйскай вайны.

Пагадненне падпісалі тагачасны прэзідэнт краіны Ларан Гбагбо (лідар ІНФ), экс-прэзідэнт Анры Конан Бед’е (лідар ДПК), прэм’ер-міністр урада прымярэння , экс-прэм’ер Аласан Уатара (лідар АР), дзяржаўны сакратар Гіём Саро (лідар НС) і, як пасярэднік, прэзідэнт ПАР .

Дакумент прадугледжваў: неадкладнае і канчатковае спыненне ўсіх баявых дзеянняў; раззбраенне і роспуск апалчэнцаў; рэформу дзейнасці незалежнай выбарчай камісіі; запрашэнне ААН прыняць удзел у арганізацыі ўсеагульных выбараў. Аднак у ім нічога не прапісана аб праве ўсіх івуарыйскіх лідараў балатавацца на наступных прэзідэнцкіх выбарах. Гэтае пытанне было адной з прычын грамадзянскай вайны.

## Спасылкі 
* L’accord de Pretoria du 6 avril 2005

Катэгорыя:Ваенна-палітычны крызіс у Кот-д’Івуары
Катэгорыя:Красавік 2005 года
Катэгорыя:Падзеі 6 красавіка
Катэгорыя:2005 год у палітыцы
Ранка Марынкавіч

**Ранка Марынкавіч** (; 22 лютага 1913, Коміжа, Спліцка-Далмацінская жупанія, Харватыя — 28 студзеня 2001, Заграб, Харватыя) — харвацкі празаік і драматург.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 22 лютага 1913 года на востраве Віс, скончыў гімназію ў Спліце і філалагічны факультэт у Заграбе. Падчас Другой сусветнай вайны быў схоплены італьянскімі ваеннымі ў Спліце і інтэрнаваны ў лагер у Калабрыі. Пасля вайны вярнуўся ў Харватыю.

## Бібліяграфія 
* «Albatros» (1939) («Альбатрос»)
* «Proze» (1948) («Проза»)
* «Ni braća ni rođaci» (1949) («Ні браты, ні сваякі»)
* «Oko Božje» (1949) («Боскае вока»)
* «Pod balkonima» (1953) («Пад балконамі»)
* «Ruke» (1953) («Рукі»)
* «Glorija» (1955)
* «Poniženje Sokrata» (1959) («Прыніжэнне Сакрата»)
* «Kiklop» (1965) («Цыклёп»)
* «Politeia» (1977)
* «Zajednička kupka» (1980) («Супольнае купанне»)
* «Pustinja» (1982) («Пустыня»)
* «Never more» (1993)

**Эсэ:**
* «Geste i grimase» (1951) («Жэсты і грымасы»)
* «Nevesele oči klauna» (1986) («Невясёлыя вочы клоўна»)

## Спасылкі 
* Зборнік апавяданняў «Рукі»

Катэгорыя:Пісьменнікі Харватыі
Катэгорыя:Харвацкамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Драматургі Харватыі
Катэгорыя:Выпускнікі Заграбскага ўніверсітэта
Таміслаў Іванчыч

**Таміслаў Іванчыч** (; 30 лістапада 1938, Давар&nbsp;— 17 лютага 2017, Заграб)&nbsp;— каталіцкі святар, доктар багаслоўя, дэкан, прафесар Заграбскага ўніверсітэта, заснавальнік агіятэрапіі.

## Біяграфія 
Іванчыч вывучаў філасофію і тэалогію ў Заграбе і Рыме. У 1966 годзе ён быў пасвечаны на святара Заграбскай архідыяцэзіі. Пасля сканчэння дактарата ў Папскім універсітэце ў 1971 ён вярнуўся ў Заграб.

У 1975 годзе стаў прафесарам каталіцка-тэалагічнага факультэта Заграбскага ўніверсітэта, узначаліў кафедру фундаментальнай тэалогіі. Займаўся філасофіяй, тэалогіяй і літаратурай, шукаў новыя спосабы евангелізацыі; з патрэбы развіцця духоўнай тэрапіі, неаддзельнай ад саматычнай і псіхіятрычнай тэрапіі чалавека пры комплексным лячэнні чалавека вывеў метад агіятэрапіі і ў 1990 годзе заснаваў Цэнтр духоўнай дапамогі дзеля практыкавання агіятэрапіі.

У 1983 годзе стаў канонікам Заграбскага мітрапольнага сабора. У 1998—2001 гадах&nbsp;— дэкан каталіцка-тэалагічнага факультэта Заграбскага ўніверсітэта. У 2001 годзе быў абраны на пост рэктара ўніверсітэта, але з прычыны хваробы не здолеў выконваць рэктарскія функцыі.

З 2004 года — член тэалагічнай камісіі Ватыкана.

Аўтар шматлікіх кніг на каталіцкую тэматыку, якія былі перакладзены на замежныя мовы. Быў сябрам Таварыства харвацкіх літаратурных перакладчыкаў, рэдактарам і аўтарам шматлікіх нацыянальных і міжнародных каталіцкіх часопісаў.

## Спасылкі 
* Анотація книги Т. Іванчіча «Діягностика душі й агіотерапія» й коротка інформація про автора на сайті видавництва «Свічадо»

Катэгорыя:Багасловы Харватыі
Катэгорыя:Постаці харвацкага каталіцтва
Катэгорыя:Пісьменнікі Харватыі
Катэгорыя:Педагогі Харватыі
Катэгорыя:Дактары багаслоўя
Катэгорыя:Выкладчыкі Заграбскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Хрысціянскія пісьменнікі
Катэгорыя:Каталіцкія багасловы
Катэгорыя:Дэканы