open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Марыя Станкевіч

**Марыя Станке́віч**, па нараджэнні **Но́вакава** (; , Чэскі-Брод, Аўстра-Венгрыя — ) — беларуская грамадская дзяячка чэшскага паходжання. Жонка Яна Станкевіча.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў 1900 годзе ў Аўстра-Венгрыі.

Скончыла Каледж Васара ў Нью-Ёрку ў 1922 годзе, потым Карлаў універсітэт у Празе. Недзе тым самым часам пабралася шлюбам з Янам Станкевічам, які таксама вучыўся ў Празе. У 1926 годзе разам з мужам пераехала ў Вільню.

У часе Другой сусветнай вайны за нямецкай акупацыяй у 1941—1945 гадах разам з сынамі жыла ў Празе, пазней у лагерах для перамешчаных асоб у Германіі. Брала ўдзел у працы розных беларускіх арганізацый, выкладала ў беларускай гімназіі імя Янкі Купалы.

У 1949 годзе з сям’ёй пераехала ў ЗША. Была сябрам Беларуска-Амерыканскага задзіночання, некаторы час была кіраўніцай жаночай секцыі арганізацыі. Аўтарка кнігі «Вялікалітоўская кухарка» (Нью-Ёрк, 1959, англамоўнае выданне «Greatlithuanian (Byelorussian) Cookbook» — Нью-Ёрк, 1972).

Паводле надпісу на помніку, памерла 11 мая 1983 года, гісторык Наталля Гардзіенка дае дату 5 мая 1983 года. Пахавана ў Іст-Брансуіку на могілках царквы Жыровіцкай Божай Маці БАПЦ.

## Сям’я 
Жонка Яна Станкевіча, маці Вячкі, Богуша і Юркі Станкевічаў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Наталля Гардзіенка, Лявон Юрэвіч. Рада БНР (1947—1970): Падзеі. Дакументы. Асобы. — Мн.: Кнігазбор, 2013. ISBN 978-985-7089-07-9.

Катэгорыя:Постаці беларускай эміграцыі
Катэгорыя:Беларусы ў ЗША
Катэгорыя:Нарадзіліся ў раёне Колін
Клайпедская вышэйшая школа бізнесу

**Клайпедская вышэйшая школа бізнесу** () — літоўская прыватная вышэйшая навучальная ўстанова, якая ажыццяўляе рэалізацыю прафесійных навучальных праграмах неўніверсітэцкага ўзроўню ў сферы права, эканомікі, менеджмента і філалогіі. Сядзіба ўстановы знаходзіцца ў Клайпедзе.

## Спасылкі 
* Сайт установы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з літоўскай мовай навучання
Катэгорыя:Бізнес-школы
Катэгорыя:Вышэйшыя навучальныя ўстановы Літвы
Катэгорыя:Адукацыя ў Клайпедзе
Катэгорыя:1997 год у Літве
Робі (апавяданне)

**«Робі»** () — першае навукова-фантастычнае апавяданне Айзека Азімава пра робатаў, якое ён пачаў пісаць 10 чэрвеня 1939 года. Упершыню быў апублікаваны ў верасні 1940 года ў часопісе *Super Science Stories* пад назвай «Дзіўная нянька» (). Назву выбраў рэдактар часопіса Фрэдэрык Пол; сам Азімаў ахарактарызаваў назву «безгустоўнай». Адрэдагаваная версія *Робі* была выдадзена пад арыгінальнай назвай Азімава ў зборніках «Я, Робат» (, 1950), «Дасканалы робат» (, 1982) і «Мары робата» (, 1990). *Робі* стаў чатырнаццатым апавяданнем, напісаным Азімавым, і дзявятым апублікаваным. Таксама апавяданне ўвайшло ў цыкл апавяданняў пра робатаў «Дэтэктыў Элайдж Бейлі і робат Дэніэл Оліва» — першым сярод апублікаваных апавяданняў Азімава пра робатаў.

## Сюжэт 
Дзеянне апавядання адбываецца ў 1998 годзе. У навінах (Таймс) абмяркоўваецца палёт Лефебра-Яшыды з месяцовай станцыі на Марс. Людзі перамяшчаюцца на аўтажырах (як прыватных, так і тых, што выкарыстоўваюцца ў якасці паветраных таксі) і самалётах, карыстаюцца падводнымі лодкамі і параходамі. Робі — нямы металічны робат-нянька аднаго з першых пакаленняў пазітронных робатаў, які прыглядае за маленькай Глорыяй. Дзяўчынка вельмі любіць сваю няньку і адносіцца да яго як да адушаўлёнай істоты. Пад ціскам настрояў супраць утрымання робатаў у сем’ях, што шырацца ў грамадстве, бацькі Глорыі Джордж і Грэйс Вестан, нягледзячы на яе пратэсты, пазбаўляюцца ад Робі, спрабуючы адцягнуць увагу дзяўчынкі шчанюком аўчаркі коллі.

У апавяданні згадаюць 1-ы закон робататэхнікі, паводле якога робат не можа прычыніць шкоду чалавеку.

Дзяўчынка не можа забыць пра свайго сябра і вельмі перажывае. Бацька Глорыі вырашае, што калі яна наведае зборачны цэх карпарацыі U.S. Robots and Mechanical Men, Inc. у Нью-Ёрку, то яна зразумее, што гэта ўсяго толькі кавалак жалеза. Падчас экскурсіі Глорыя выпадкова сустракае Робі і ён ратуе жыццё дзяўчынкі, якая кінулася да яго, дзякуючы рэакцыі, якая можа быць толькі ў робата. Маці не вытрымлівае і дазваляе жыць Робі ў іх у доме, пакуль яго не з’есць іржа.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Апавяданні Айзека Азімава
Катэгорыя:Кнігі 1940 года
Сіма Герасімаўна Нісневіч

**Сіма Герасімаўна Нісневіч** (, г. Ігумен, цяпер Мінская вобласць — ) — беларускі музыказнавец, педагог. Сястра І. Г. Нісневіча.

## Біяграфія 
Скончыла ў 1936 годзе БДУ, у 1941 годзе Беларускую кансерваторыю па класе В. Залатарова, у 1944—1983 гадах выкладала ў ёй, з 1974 года дацэнт. У 1954—1957 гадах адначасова ў Інстытуце мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору АН Беларусі.

Член Беларускага саюза кампазітараў з 1944 года.

## Навуковая дзейнасць 
Даследавала гісторыю беларускай прафесійнай музыкі, яе сувязі з нацыянальным фальклорам. Складальнік «Хрэстаматыі па беларускай музычнай літаратуры» (т. 1—2, 1959—1961), музычнай часткі і аўтар уступных артыкулаў да зборнікаў «Жартоўныя песні» (1974), «Песні пра каханне» (1978) у шматтомнай серыі «Беларуская народная творчасць», аўтар падручніка «Беларуская музычная літаратура» (3-е выдынне, 1981), сааўтар «Гісторыі беларускай савецкай музыкі» (1971), «Гісторыі беларускай музыкі» (1976).

## Творы 
* Белорусская симфоническая музыка. Мн., 1959;
* Народный артист БССР Н. И. Аладов. Мн., 1959;
* В. А. Золотарев. Мн., 1964;
* Генрых Вагнер. Мн., 1969;
* Очерки по истории советской белорусской музыкальной культуры. 2 изд. Л., 1969 (разам з І. Г. Нісневічам);
* Да гісторыі збірання, вывучэння і выкарыстання беларускіх народных напеваў // Музыка нашых дзён. Мн., 1971;
* Яўген Цікоцкі. Мн., 1972;
* Белорусская народная песня в симфоническом творчестве национальных композиторов (20—30-е гг.) // Вопросы теории и истории музыки. Мн., 1976;
* Некоторые принципы использования национального фольклора в белорусской профессиональной музыке // Музыкальная культура БССР. Мн., 1977.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Музыказнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Музычныя педагогі Беларусі
Віленскі эканоміка-інфарматычны факультэт Беластоцкага ўніверсітэта

**Віленскі эканоміка-інфарматычны факультэт Беластоцкага ўніверсітэта** (, ) — адасобленае структурнае падраздзяленне (філіял) Беластоцкага ўніверсітэта (Польшча), якое знаходзіцца ў Вільні.

## Агульная характарыстыка 
Віленскі факультэт Беластоцкага ўніверсітэта быў створаны па рашэнні Міністэрства вышэйшай адукацыі Рэспублікі Польшча ад 25 красавіка 2006 года, Міністэрства замежных спраў Рэспублікі Польшча ад 9 сакавіка 2006 года, урада Літоўскай Рэспублікі ад 19 чэрвеня 2007 года і Міністэрства адукацыі і навукі Літоўскай Рэспублікі ад 8 жніўня 2007 года.

Паводле літоўскага заканадаўства, установа з’яўляецца першым філіялам замежнага ўніверсітэта ў Літве. Ініцыятыва стварэння ў Вільні філіяла Беластоцкага ўніверсітэта была распачатая Асацыяцыяй польскіх вучоных Літвы і была адрасавана ў першую чаргу палякам у Літве. Улетку 2014 года факультэт атрымаў дазвол на адкрыццё магістратуры ў галіне эканомікі.

На факультэце навучаецца больш за трыста студэнтаў. 10 % найлепшых студэнтаў атрымліваюць навуковыя стыпендыі, за добрае навучанне студэнты з небагатых сем’яў атрымліваюць сацыяльныя стыпендыі Міністэрства навукі і адукацыі Літоўскай Рэспублікі. Дзейнічаюць 3 напрамкі навучання на ўзроўні бакалаўра — эканоміка, еўрапейскія студыі і інфармацыйныя тэхналогіі. Вучоба доўжыцца 3 гады і ўвесь час праходзіць у Вільні. Пасля заканчэння навучання выпускнік можа паступіць на двухгадовую магістратуру па эканоміцы. Штогод памер залічаных абітурыентаў складае каля 100 чалавек.

## Спасылкі 
* Сайт установы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з польскай мовай навучання
Катэгорыя:Навучальныя ўстановы Вільні
Катэгорыя:2007 год у Літве
Катэгорыя:Беластоцкі ўніверсітэт
Катэгорыя:Інфармацыйныя факультэты
Катэгорыя:Эканамічныя факультэты
Вышэйшая школа кіравання імя В. А. Грайчунаса

**Вышэйшая школа кіравання імя В. А. Грайчунаса** () — літоўская прыватная вышэйшая навучальная ўстанова, якая ажыццяўляе рэалізацыю прафесійных навучальных праграмах неўніверсітэцкага ўзроўню у сферы кіравання, права, турызму і лагістыкі. Сядзіба ўстановы знаходзіцца ў Коўне, маецца філіял у Вільні. Заснавальнік — сумесная літоўска-амерыканская кампанія «Biznio kolegija».

## Спасылкі 
* Сайт установы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з літоўскай мовай навучання
Катэгорыя:Вышэйшыя навучальныя ўстановы Каўнаса
Катэгорыя:1993 год у Літве
Як злавіць труса

**«Як злавіць труса»** () — навукова-фантастычнае апавяданне Айзека Азімава, напісанае і ўпершыню апублікаванае ў 1944 годзе ў часопісе Astounding Science Fiction. Апавяданне ўвайшло ў аўтарскія зборнікі *Я, Робат* (*I, Robot*, 1950) і *Дасканалы робат* (*The Complete Robot*, 1982) і ў цыклы *Галактычная гісторыя* (*Foundation Universe*) і *Апавяданні пра робатаў* (*U.S.Robots*). У апавяданні дзейнічаюць пастаянныя персанажы кніг Азімава: Грэгары Паўэл і Майкл Донаван.

## Сюжэт 
Адно з заданняў Майкла Донавана і Грэгары Паўэла складалася ў праверцы на астэроіднай шахце новай мадэлі робат-комплексу ДВ-5 (Дэйв), прызначанага для збору іншапланетнай руды. DV-5 уладкаваны такім чынам, што асноўны робат, які выконвае ролю мозгу, мае ў сваім падпарадкаванні мае шэсць дапаможных робатаў, якіх называюць «пальцамі». Неўзабаве пасля прыбыцця Донаван заўважае, што робаты не заўсёды выдаюць руду, і паведамляе пра гэта Паўэлу. Затым яны становяцца сведкамі наступнай сцэны: выстраіўшыся калонай з галоўным робатам на чале, усе робаты ва ўнісон здзяйсняюць нейкія дзіўныя рухі, якія нагадваюць ваеннае маршаванне. Паўэл з Донаванам ідуць за імі ў шахту. Калі яны падыходзяць, робаты працягваюць працу, а ДВ-5 гаворыць, што нічога не памятае.

Тады яны распытваюць «пальца», і той паведамляе, што да таго, як галоўны робат дае каманду маршаваць, ён пасылае нейкую іншую каманду, але «пальцы» не паспяваюць яе прыняць. Робататэхнікі заўважаюць, што гэтая дзіўная каманда даецца ў крытычных сітуацыях — напрыклад, калі здарыўся абвал, і што гэта неяк звязана з асабістай ініцыятывай ДВ-5. Яны вырашаюць па чарзе кругласутачна сачыць за працай робатаў па экранах, каб даведацца, што гэта за каманда. Пасля васьмі дзён назірання яны вырашаюць яго спыніць і ладзяць абвал каля робатаў, каб убачыць іх рэакцыю на надзвычайныя абставіны. Пры гэтай спробе яны выпадкова завалілі сябе, і Паўэл здагадваецца пашкодзіць аднаго робата, каб вывесці ДВ-5 з завісання.

Катэгорыя:Апавяданні Айзека Азімава
Катэгорыя:Кнігі 1944 года
Ніна Мікалаеўна Юдзеніч

**Ніна Мікалаеўна Юдзе́ніч** (, Ташкент — .

## Навуковая дзейнасць 
Аўтар навуковых прац пераважна па праблемах натуральна-ладавай гармоніі, жанру і формы ў творчасці класікаў замежнай, рускай і сучаснай музыкі, артыкулаў па беларускай музычнай культуры, у т.л. пра творчасць беларускіх кампазітараў і музыказнаўцаў Л. Абеліёвіча, Г. Гарэлавай, У. Дарохіна, Л. Захлеўнага, Л. Мухарынскай, В. Сярых, Э. Тырманд, Л. Шлег і інш.

## Творы 
* О натурально-ладовой гармонии. Мн., 1966;
* Статьи по музыкальному искусству. Мн., 1976.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Сильнейшая духом: Нина Николаевна Юденич

Катэгорыя:Музычныя педагогі Беларусі
Катэгорыя:Музыказнаўцы Беларусі
Фёдар Рыгоравіч Старцаў

**Фёдар Рыгоравіч Старцаў** (, Пермскі павет, Расійская імперыя — , Растоўская вобласць) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1943).

## Біяграфія 
. Мемарыял 8-ай танкавай дывізіі, памятная дошка]]
Пасля школы працаваў у сваёй гаспадарцы. Пасля службы ў войску жыў у Пермі. Паступіў на завод імя У. І. Леніна, працаваў слесарам.

У верасні 1942 года быў ізноў прызваны ў войска. У палку прайшоў падрыхтоўку, атрымаў спецыяльнасць бранябойшчыка. У пачатку студзеня 1943 года прыбыў на Паўднёва-Заходні фронт. Вызначыўся ў першых жа баях.

13 студзеня 1943 года пры контратаке танкавай атакі пад хутарам Дзядзін падбіў 11 танкаў. Праз некалькі дзён, 17 студзеня, у баі ў раёне хутара Вялікі Калітвенскі, вывеў з ладу яшчэ чатыры варожых танка. У гэтым баі загінуў пад гусеніцамі варожага танка.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 26 кастрычніка 1943 года за «ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з нямецкімі захопнікамі і праяўленыя пры гэтым мужнасць і гераізм» чырвонаармейцу Фёдару Рыгоравічу Старцову прысвоена званне Героя Савецкага Саюза з уручэннем ордэна Леніна і медаля «Залатая Зорка».

## Літаратура 
* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1988. — Т. 2 /Любов — Ящук/. — 863 с. — 100 000 экз. — ISBN 5-203-00536-2.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Загінулі ў баях Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Чырвонаармейцы
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Пермскім краі
Міхаіл Юдзеніч

**Міхаіл Юдзеніч:**
* Міхаіл Іванавіч Юдзеніч (1901—1970) — савецкі футбаліст, трэнер.
* Міхаіл Сямёнавіч Юдзеніч (1867—1921) — расійскі генерал, удзельнік Першай сусветнай вайны і Белага руху.
Мікалай Юдзеніч (значэнні)

**Мікалай Юдзеніч**:
* Мікалай Аляксандравіч Юдзеніч (1900—1958) — савецкі фізіёлаг.
* **Мікалай Мікалаевіч Юдзеніч** (1862—1933) — расійскі военачальнік, генерал ад інфантэрыі, падчас Грамадзянскай вайны галоўнакамандуючы белымі войскамі Паўночна-Заходняга фронту.
* Мікалай Пятровіч Юдзеніч (1869—1920) — расійскі генерал, удзельнік Белага руху.
Літоўскі каледж бізнесу

**Літоўскі каледж бізнесу** () — літоўская прыватная вышэйшая навучальная ўстанова, якая ажыццяўляе рэалізацыю прафесійных навучальных праграм неўніверсітэцкага ўзроўню. Каледж прапануе 7 навучальных неўніверсітэцкіх праграм: кіраванне ўстановамі і кампаніямі, кіраванне бізнесам, кіраванне бізнесам у сферы адпачынку і турызму, кіраванне будаўнічым бізнесам, эканоміка, камп’ютарнае праграмаванне, кіраванне гандлем. Сядзіба ўстановы знаходзіцца ў Клайпедзе.

## Спасылкі 
* Сайт установы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з літоўскай мовай навучання
Катэгорыя:Бізнес-школы
Катэгорыя:Вышэйшыя навучальныя ўстановы Літвы
Катэгорыя:Адукацыя ў Клайпедзе
Катэгорыя:1994 год у Літве
Юдзеніч (значэнні)

**Юдзе́ніч** — беларускае прозвішча. Вядомыя носьбіты:

* Васіль Аляксандравіч Юдзеніч (1897—1969) — мікрабіёлаг.
* Генадзь Іванавіч Юдзеніч (1936—2020) — расійскі тэатральны рэжысёр.
* Інга Вадзімаўна Юдзеніч (1936—2015) — расійскі мастацтвазнавец.
* Марына Андрэеўна Юдзеніч (нар. 1959) — расійская пісьменніца, юрыст, псіхолаг, паліттэхнолаг.
* 
* 
* Ніна Мікалаеўна Юдзеніч (1924—2010) — беларускі музыказнавец, педагог.
* Станіслаў Уладзіміравіч Юдзеніч (нар. 1971) — амерыканскі піяніст рускага паходжання.
* Уладзімір (Юдзеніч) (свецкае імя *Васіль Дзмітрыевіч Юдзеніч*; 1886—1938) — епіскап Рускай праваслаўнай царквы.
* Яўстафій Пятровіч Юдзеніч (1783—1856) — штаб-лекар, чыя дзейнасць адзначана некалькімі ордэнамі Расійскай імперыі.
Віленскі кааператыўны каледж

**Віленскі кааператыўны каледж** () — літоўская недзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова, якая ажыццяўляе рэалізацыю прафесійных навучальных праграм неўніверсітэцкага ўзроўню. Сядзіба ўстановы знаходзіцца ў Вільні.

## Агульная характарытыка 
Установа створана 1 верасня 2000 года на базе былой Вышэйшай школы кааперацыі. Яе папярэднік — Ковенская школа эканомікі, якая дзейнічала з 1930 года і была перададзена Літоўскаму саюзу спажывецкай кааперацыі ў 1945 годзе. Такім чынам, гэтая навучальная ўстанова — адна з найстарэйшых вышэйшых школ эканамічнага профілю ў Літве. Цяпер гэта найбуйнейшы недзяржаўны каледж у Літве.

## Спасылкі 
* Сайт установы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з літоўскай мовай навучання
Катэгорыя:Эканамічныя навучальныя ўстановы
Катэгорыя:Вышэйшыя навучальныя ўстановы Вільнюса
Катэгорыя:2000 год у Літве
Водруб

**Водруб** — адасоблены надзел, вылучаны з сельскага абшчыннага землекарыстання ў асабістую ўласнасць сялянскай сям’і. Узніклі водрубы ў 1907—1916 гадах у выніку сталыпінскай аграрнай рэформы побач з хутарамі, але ў меншай колькасці. У адрозненне ад хутара селянін не пераносіў сядзібу на свой участак, а заставаўся ў вёсцы.

На тэрыторыі Беларусі водрубы былі найбольш пашыраны ў Віцебскай і Магілёўскай губернях Расійскай імперыі.

## Літаратура 
*  — С. 347.
* Дудкоў, Д. А. Сталыпінская рэформа ў Віцебскай Губерніі / Беларуская акадэмія навук, Інстытут гісторыі. — Мінск: [Б.в.], 1931. — 124 с.
* Липинский, Л. П., Лукьянов, Е. П. Крестьянское движение в Белоруссии в период между двумя революциями (июнь 1907 — февраль 1917 гг.) / Академия наук БССР, Институт истории. — Минск: Наука и техника, 1964. — 258 с.

Катэгорыя:Зямельнае права
Катэгорыя:Эканоміка Расійскай імперыі
Віленскі каледж дызайну

**Вільнюскі каледж дызайну** () — літоўская прыватная вышэйшая навучальная ўстанова, якая ажыццяўляе рэалізацыю прафесійных навучальных праграм неўніверсітэцкага ўзроўню ў сферы мастацтва і дызайну. Сядзіба ўстановы знаходзіцца ў Вільні.

## Спасылкі 
* Сайт установы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з літоўскай мовай навучання
Катэгорыя:Мастацкія вышэйшыя навучальныя ўстановы
Катэгорыя:Вышэйшыя навучальныя ўстановы Вільнюса
Катэгорыя:1997 год у Літве
Каледж Кольпінга

**Каледж Кольпінга** () — літоўская недзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова, якая ажыццяўляе рэалізацыю прафесійных навучальных праграм неўніверсітэцкага ўзроўню. Сядзіба ўстановы знаходзіцца ў Каўнасе.

Заснавальнікам каледжа з’яўляецца Літоўскі фонд Кольпінга — каталіцкая дабрачынная арганізацыя. Каледж падтрымліваецца Міжнародным таварыствам Кольпінга. Штаб-кватэра таварыства знаходзіцца ў Кёльне, дзе заснавальнік таварыства благаславёны Адольф Кольпінг пачаў сваю дзейнасць.

## Спасылкі 
* Сайт установы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з літоўскай мовай навучання
Катэгорыя:Каталіцкія навучальныя ўстановы
Катэгорыя:Вышэйшыя навучальныя ўстановы Каўнаса
Катэгорыя:2001 год у Літве
Арон Саламонавіч Бацвіннік

**Арон Саламонавіч Бацвіннік** (, Ігумен — , Масква) — генерал-маёр (1943), дацэнт, загадчык кафедры хімічнай абароны Ваенна-інжынернай акадэміі імя Куйбышава.

## Біяграфія 
Удзельнічаў у грамадзянскай вайне. У 26-гадовым узросце быў прызначаны начальнікам хімічных войскаў Беларускай, потым Маскоўскай ваенных акруг.

З самага пачатку Вялікай Айчыннай вайны на фронце: начальнік хімічнай службы войскаў Паўночна-Каўказскага, 1-га Беларускага франтоў. Удзельнічаў у вызваленні Беларусі, Польшчы.

Пасля вайны быў дацэнтам, загадчыкам кафедры хімічнай абароны Ваенна-інжынернай акадэміі імя Куйбышава.

## Літаратура 
* Памяць: Гіст.-дакум. хроніка Чэрвен. р-на.-Мн., 2000.-С.301.

Катэгорыя:Военачальнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі Грамадзянскай вайны ў Расіі
Катэгорыя:Генерал-маёры СССР
Надзея Аляксандраўна Юўчанка

**Надзея Аляксандраўна Ю́ўчанка** (нар. , г. Познань, Польшча) — беларускі музыказнавец. Кандыдат мастацтвазнаўства (1990).

## Біяграфія 
Скончыла ў 1972 годзе Беларускую кансерваторыю. З 1979 года працуе ў Інстытуце мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору Нацыянальнай АН Беларусі, адначасова з 1996 года выкладае ў Беларускай акадэміі мастацтваў і Беларускай акадэміі музыкі.

Член Беларускага саюза кампазітараў з 1997 года, член Беларускага саюза літаратурна-мастацкіх крытыкаў з 1997 года, член Беларускага саюза тэатральных дзеячаў з 1979 года.

## Навуковая дзейнасць 
Працы па пытаннях тэатрытычнай музыкі, сучаснага музычнага мастацтва, гісторыка-тэарэтычных аспектах музычнага тэатра Беларусі. Аўтар падручнікаў.

## Прэміі 
Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Рэспублікі Беларусь у галіне літаратуры, мастацтва і архітэктуры (1998, у сааўтарстве) — *за даследаванне «Музычны тэатр Беларусі» ў 3-х тамах, апублікаванае ў 1993—1997 гадах*.

## Творы 
* Музычны тэатр Беларусі. 1917—1959. Мн., 1993 (у сааўтарстве);
* Музычны тэатр Беларусі, 1960—1990: Опернае мастацтва, музычная камедыя і аперэта. Мн., 1996 (у сааўтарстве);
* Музычны тэатр Беларусі, 1960—1990: Балет. Музыка ў пастаноўках драматычных тэатраў. Мн., 1997 (у сааўтарстве);
* Музычны слоўнік беларуска-рускі = Музыкальный словарь русско-белорусский. Мн., 1999 (у сааўт.); Музычнае мастацтва // Беларусь на мяжы тысячагоддзяў. Мн., 2000.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Музыказнаўцы Беларусі
Каледж Святога Ігнація Лаёлы

**Каледж Святога Ігнація Лаёлы** () — літоўская недзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова, якая ажыццяўляе рэалізацыю прафесійных навучальных праграм неўніверсітэцкага ўзроўню. Сядзіба ўстановы знаходзіцца ў Каўнасе. Заснавальнік — Каўнаская рымска-каталіцкая архідыяцэзія.

Гэта незалежная каталіцкая вышэйшая навучальная ўстанова, якая накіравана на правядзенне інтэграваных навуковых і бізнес-праграм, якія кіруюцца на аснове Ігнацыянскай педагагічнай парадыгмы. Шмат увагі ў педагагічным працэсе надаецца выхаванню хрысціянскіх каштоўнасцей і развіццю пачуцця прыналежнасці да супольнасці, а таксама сацыяльнай адказнасці.

## Спасылкі 
* Сайт установы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з літоўскай мовай навучання
Катэгорыя:Каталіцкія навучальныя ўстановы
Катэгорыя:Вышэйшыя навучальныя ўстановы Каўнаса
Катэгорыя:2010 год у Літве
Логіка (апавяданне)

**«Логіка»** () — навукова-фантастычнае апавяданне Айзека Азімава, напісанае ў 1941 годзе і ўпершыню апублікаванае ў красавіку 1942 года ў часопісе *Astounding Science Fiction*. Апавяданне ўвайшло ў аўтарскія зборнікі: *Я, Робат* (*I, Robot*) (1950), *The Complete Robot* (1982) і *Robot Visions* (1990). У апавяданні дзейнічаюць пастаянныя персанажы кніг Азімава: Паўэл (*Powell*) і Донаван (*Donovan*)

## Сюжэт 
Паўэл і Донаван былі шчаслівыя, што іх перавялі з пекла Меркурыя ў прахалоду касмічнай станцыі. Станцыя служыла для забеспячэння Зямлі энергіяй, абслугоўвалася робатамі і кіравалася двума людзьмі, для замены якіх была створана новая мадэль робатаў КТ.

Аднак першы робат гэтай мадэлі, КТ-1 (К’юці), складзены і актываваны робатэхнікамі, наадрэз адмаўляецца лічыць, што створаны людзьмі і лічыць, што яго стварыў Пан. Пад гэтым Панам робат разумеў складаны механізм пераўтваральніка энергіі станцыі. Аргументы людзей адкідаюцца логікай робата, ён з гонарам заяўляе: «Я думаю, значыць, я існую». Урэшце КТ-1 адхіляе людзей ад кіравання станцыяй і змяшчае іх пад хатні арышт.

Насоўваецца электронная бура, выкліканая павышанай сонечнай актыўнасцю, якая можа паўплываць на прамень, які перадае энергію са станцыі на Зямлю, а пры самым нязначным яго адхіленні на Зямлі адбудзецца катастрофа. Тым не менш, перадача праходзіць бліскуча, і робатэхнікаў азарае ідэя, што такім чынам робат усяго толькі выканаў Першы закон робатэхнікі, паколькі здзейсніў усе аперацыі лепш і больш бяспечна, чым людзі, а погляды робата ў гэтым выпадку ніякага значэння не маюць.

Катэгорыя:Апавяданні Айзека Азімава
Катэгорыя:Кнігі 1941 года
Воземлянскі бой (1941)

**Воземлянскі бой** адбыўся паміж партызанскім атрадам «Чырвоны Кастрычнік» (камандзір Ц. П. Бумажкоў) сумесна з падраздзяленнем Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі (камандзір падпалкоўнік Лявонцій Васільевіч Курмышоў) і нямецкімі войскамі ў в. Воземля Акцябрскага раёна 18 ліпеня 1941 года.

Партызанская разведка ўстанавіла сілы праціўніка і дакладнае размяшчэнне яго агнявых сродкаў. 18 ліпеня 1941 года па чыгуначнай ветцы Бабруйск — Рабкор бронецягнік № 52 (лейтэнант Калакольцаў) нечакана для немцаў падышоў да в. Воземля і адкрыў артылерыйскі агонь па штабе нямецкай дывізіі і агнявых пунктах ворага. Пасля артабстрэлу зводны атрад чырвонаармейцаў 66-га стралковага корпуса і партызан пад камандаваннем інструктара райкама КП(б)Б С. В. Маханько атакаваў праціўніка. У выніку бою праціўнік страціў забітымі каля 80 салдат і афіцэраў, была вызвалена в. Воземля. Партызаны захапілі палонных і значныя трафеі. 55 броне- і аўтамашын, 2 радыёстанцыі, 27 матацыклаў, 45 коней з павозкамі і грузам, аператыўныя дакументы нямецкага штаба. Захопленых палонных, дакументы і трафеі партызаны перадалі ў 21-ю армію РСЧА.

## Літаратура 
*  — С. 347.

Катэгорыя:Бітвы Другой сусветнай вайны з удзелам савецкіх партызан у Беларусі
Катэгорыя:Падзеі 18 ліпеня
Катэгорыя:Ліпень 1941 года
Катэгорыя:Воземля
Катэгорыя:Гісторыя Акцябрскага раёна
Катэгорыя:Канфлікты 1941 года
Файбыш Майсеевіч Голуб

**Файбыш Майсеевіч Голуб** (, Чэрвень — , Самарканд) — вучоны. Доктар медыцынскіх навук. Прафесар. Заслужаны дзеяч навукі Узбекскай ССР.

## Біяграфія 
Скончыў медыцынскі факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта ў 1927 годзе. Працаваў у Бешанковіцкай раённай бальніцы Віцебскай вобласці, потым выкладаў у Мінскім медыцынскім інстытуце.

У Вялікую Айчынную вайну быў галоўным хірургам шпіталяў у горадзе Саранск Мардоўскай СССР.

Узнагароджаны двума ордэнамі Працоўнага Чырвонага Сцяга, медалямі.

Сярод апублікаваных прац:
* Периферический отрезок поврежденного нерва в развитии нервных дистрофий (экспериментально-морфологическое исследование). — Саранск: Мордгиз, 1944.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Дэпутаты Мінскага гарадскога Савета дэпутатаў
Катэгорыя:Нейрахірургі
Катэгорыя:Хірургі СССР
Катэгорыя:Медыкі XX стагоддзя
Катэгорыя:Выдатнікі аховы здароўя (СССР)
Катэгорыя:Заслужаныя дзеячы навукі Узбекскай ССР
Катэгорыя:Маёры СССР
Катэгорыя:Медыкі Вялікай Айчыннай вайны
Рыгор Міхайлавіч Стронгін

**Рыгор Міхайлавіч Стронгін** (, Чэрвень — , Дзяржынск) — вынаходнік.

## Біяграфія 
З пачаткам Першай сусветнай Стронгіны пакінулі Ігумен і выехалі ўглыб Расіі. Бацька працаваў грузчыкам, станочнікам. Жылі спярша ў Кінешме Іванаўскай вобласці. Бацька хутка памёр, маці засталася з трыма дзецьмі. У 1932 годзе скончыў Іванаўскі хіміка-тэхналагічны інстытут. Размеркаванне атрымаў на вытворчае аб’яднанне «Корунд» імя М. І. Калініна. Прайшоў шлях ад інжынера-механіка да начальніка даследчыцкай лабараторыі. З 1941 года загадвае цэнтральнай лабараторыяй Чарнарэчынскага хімічнага завода.

У Вялікую Айчынную вайну на Чарнарэчанскім хімічным заводзе, што ў Ніжагародскай вобласці, дзе працаваў начальнікам аддзела Рыгор Стронгін, нарадзілася славутая супрацьтанкавая зброя — лёгкаўзгаральная сумесь «КС».

Пасля вайны заняўся вытворчасцю ядахімікатаў для барацьбы з саранчою і іншымі шкоднікамі сельскагаспадарчых культур. За арганізацыю вытворчасці гексахларану ў масавым маштабе супрацоўнікі завода атрымалі ў 1950 годзе званне лаўрэатаў Сталінскай прэміі.

Стронгіну і яго паплечнікам належыць вынаходніцтва і лекаў для барацьбы з туберкулёзам. Праца адзначана Дзяржаўнай прэміяй СССР.

У 1954 годзе кандыдата тэхнічных навук Р. Стронгіна выбіраюць старшынёю праўлення абласнога аддзялення Усесаюзнага хімічнага таварыства імя Д. Мендзялеева, членам прэзідыума Усесаюзнага таварыства.

Шмат намаганняў для заснавання ў Дзяржынску тэхнічнай бібліятэкі. Яна і цяпер лічыцца адной з лепшых у Ніжагародскай вобласці.

У 1963—1970 гадах займаў пасаду загадчыка кафедры неарганічных рэчываў Горкаўскага політэхнічнага інстытута.

## Узнагароды 
Прысвоілі званне заслужанага вынаходніка РСФСР. Лаўрэат Сталінскай прэміі, двойчы лаўрэат Дзяржаўнай прэміі СССР, ён быў узнагароджаны ордэнамі Працоўнага Чырвонага Сцяга, «Знак Пашаны», медалямі. У 1987 годзе прысвоена званне «Ганаровы грамадзянін горада Дзяржынск Ніжагародскай вобласці».

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* *Мікола Раўнапольскі* Подзвіг. Навуковы // Літаратура і мастацтва. № 23 (4823), 12 чэрвеня 2015 г. — С. 14.
* «Научный полк» ИХТИ. Выпускник Г. М. Стронгин // Сайт Іванаўскага дзяржаўнага хіміка-тэхналагічнага ўніверсітэта
* Банк патентов РФ на изобретения и промышленные образцы ФИПС Роспатента

Катэгорыя:Вынаходнікі СССР
Старцаў

**Старцаў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Валянцінавіч Старцаў (нар. 1946) — вучоны ў галіне тэхнічнай кібернетыкі.
* Валерый Мікалаевіч Старцаў — Заслужаны шахцёр Рэспублікі Беларусь.
* Фёдар Рыгоравіч Старцаў (1908—1943) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1943).
Возерскае патрыятычнае падполле

**Возерскае патрыятычнае падполле** — савецкае падполле для барацьбы з нямецкімі акупацыйнымі ўладамі ў в. Возера Уздзенскага раёна, дзейнічала з сакавіка 1942 да чэрвеня 1943 года. Састаўная частка Уздзенскага патрыятычнага падполля. Кіруючае ядро: Е. М. Курбыка (кіраўнік), С. I. Клімовіч, I. А. Лукашэвіч, Дз. К. Малашка, I. А. Манькоўскх, Н. Ф. Рыдзеўскі.

Падпольшчыкі трымалі сувязь з Мінскім патрыятычным падполлем, з партызанскім атрадам імя 25-годдзя Кастрычніка, распаўсюджвалі зводкі Саўінфармбюро, падпольную газету «Звязда», лістоўкі, вялі разведку, здабывалі для партызан зброю, медыкаменты, прадукты. У лістападзе 1942 года разам з партызанамі захапілі ў нямецкіх акупацыйных улад нарабаваныя збожжа і крухмал. У снежні 1942 года перадалі партызанам шмат боепрыпасаў, пішучую машынку. 21 чэрвеня 1943 года разам з партызанамі разграмілі гарнізон на крухмальным заводзе «Каралёва», захапілі шмат прадуктаў, зброю і боепрыпасы, узялі ў палон нямецкага афіцэра і 27 паліцэййскіх.

## Літаратура 
*  — С. 347.

Катэгорыя:Возера (Уздзенскі раён)
Катэгорыя:Гісторыя Уздзенскага раёна
Катэгорыя:З’явіліся ў 1941 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1943 годзе
Катэгорыя:Антыфашысцкія падпольныя арганізацыі на Беларусі
Басілан

**Басілан** () — найбуйнейшы востраў архіпелага Сулу. Складае асобную правінцыю з адміністрацыйным цэнтрам у Ламітане (да 2017 г. — у горадзе Ісабэла). Плошча — 1234,2 км². Насельніцтва (2010 г.) — 293 322 чал.

## Геаграфія 
Басілан месціцца на паўднёвым усходзе мора Сулу, адзелены пралівам (каля 17 км) ад буйнога вострава Мінданаа. Суша сфарміравалася ў выніку тэктанічнага нахілу дна акіяна. Паверхня гарыстая. Усяго на Басілане налічваецца 22 гары. Навышэйшай з'яўляецца гара Басілан (998 м).

Басілан знаходзіцца за межамі пояса тайфунаў. Клімат трапічны вільготны. Сярэднегадавая тэмпература трымаецца каля +26,6&nbsp;°C. Гадавая колькасць ападкаў — 1100 мм.

## Прырода 
У мінулым востраў Басілан быў пакрыты трапічным лесам. У нашы дні захавалася меней за 3000 га ляснога фонду. Тут налічваецца каля 88 відаў флоры. Фаўна сушы бедная, прадстаўлена птушкамі, яшчаркамі, земнаводнымі. З сысуноў вядомы толькі 2 віды кажаноў.

## Гісторыя 
, 1901 год.]]
Да XV ст. Басілан быў цэнтрам дзяржавы Кумаларанг, адкуль у Кітай прывозілі жэмчуг. У XVII — XIX стст. востраў аспрэчваўся паміж Іспаніяй і султанатам Сулу. Мусульмане з Сулу сяліліся пераважна на паўднёвым беразе, хрысціяне з іспанскіх валоданняў — вакол горада Ісабэла. Астатнюю частку насялялі тубыльцы якан. У 1899 г. востраў быў акупаваны ЗША і далучаны да Філіпінаў.

У другое дзесяцігоддзе XX ст. Басілан стаў важным эканамічным цэнтрам сельскагаспадарчай вытворчасці экспартных культур і лесанарыхтовак. Тут з’явіліся буйныя камерцыйныя плантацыі гевеі і какосавай пальмы, якія належалі пераважна іншаземным кампаніям. Гэта прывяло да крызісу традыцыйнага ладу жыцця і пралетарызацыі сельскага насельніцтва. Сітуацыя мала змянілася пасля таго, як у 1946 г. Філіпіны абвясцілі незалежнасць. Мясцовыя ўлады фарміраваліся пераважна з ліку хрысціян і мусульман поўдню. Якан складалі большасць астравіцян, аднак амаль не былі прадстаўлены ў мясцовых органах кіравання. У 1970-я гг. сітуацыя нават пагоршылася з-за рэлігійных сутычак і тэрарызму.

У 1973 г. Басілан быў вылучаны ў асобную правінцыю. У 2001 г. далучаны да аўтаномнага рэгіёна ў Мусульманскім Мінданаа. На востраве развіваюцца турызм, робяцца захады для аднаўлення прыбытковасці сельскай гаспадаркі.

## Галерэя 

Ph_seal_basilan.png|Герб Басілана
Bulingan Falls Lamitan.jpg|Вадаспад Булінган — прыродная славутасць Басілана
Lami-Lamihan Festival.jpg|Шэсце падчас свята
Copra crop basilan.JPG|Перапрацоўка копры

## Спасылкі 
* Горад Ісабэла 
* Інфармацыя для вандроўнікаў 

Катэгорыя:Сулу
Катэгорыя:Правінцыі Філіпінаў
Гюнэш Алісафаеўна Абасава

**Гюнэш Алісафаеўна Абасава** (нар. , Баранавічы) — беларуская эстрадная спявачка азербайджанскага паходжання, вакалістка Маладзёжнага тэатра эстрады.

## Біяграфія 
Нарадзілася 2 верасня 1979 года ў Баранавічах.

З дзяцінства займалася музыкай. Педагогам быў музыкант і кампазітар Ф. Жыляк. Займалася ў студыі «Сябры» народнага артыста Беларусі А. І. Ярмоленкі. У 2005 годзе прымала ўдзел у конкурсе маладых выканаўцаў «Славянскі Базар у Віцебску». У 2006 годзе запісаны першы сольны альбом.

20 чэрвеня 2014 года выйшла замуж за турэцкага футбаліста Гекхана Джынгеза, з якім пазнаёмілася ў сацсетках.

Жыве ў Мінску, працуе ў Маладзёжным тэатры эстрады. 

## Узнагароды 
* Гран-пры конкурсу «Бурштынавая зорка» (2003),
* прыз Міжнароднага конкурсу ўкраінскай песні імя У. Івасюка (2002).

Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Беларусі
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі XXI стагоддзя
Радаслава Мікалаеўна Аладава

**Радаслава Мікалаеўна Ала́дава** (, Мінск) — беларускі музыказнавец. Кандыдат мастацтвазнаўства (1980), дацэнт (1985).

## Біяграфія 
Нарадзіўся  года ў сям’і Мікалая Ільіча і Алены Васілеўны Аладавых.

Скончыла ў 1968 годзе Беларускую кансерваторыю па спецыяльнасці «Музыказнаўства», у 1971 годзе аспірантуру Ленінградскай дзяржаўнай кансерваторыі па спецыяльнасці «Тэорыя музыкі».  3 1971 года выкладае ў Беларускай акадэміі музыкі на кафедры гісторыі музыкі. 

Член Саюза тэатральных дзеячаў БССР з 1977 года, член Саюза кампазітараў СССР з 1978 года, член Беларускага саюза кампазітараў з 1991 года, член Беларускага саюза музычных дзеячаў з 2001 года.

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя працы пераважна па пытаннях нацыянальнага музычнага стылю, суадносін і ўзаемадзеяння музыкі і слова, беларускай оперы ў кантэксце айчыннай і еўрапейскай культуры, музычнай крытыкі.

## Творы 
* Аб поліфанізацыі фактуры ў беларускай сімфанічнай музыцы другой палавіны 50-х—60-х гадоў // Бел. музыка. Мн., 1975. Вып. 1;
* Белорусское симфоническое творчество // Межнациональные связи в советской музыкальной культуре. Л., 1987;
* «Фольклорный» камерно-вокальный цикл в белорусской музыке 70-х гг. // Вопр. культуры и искусства Белоруссии. Мн., 1988. Вып. 7;
* Опера С. Картэса «Візіт дамы» ў яе сувязях з літаратурай // Вопр. культуры и искусства Белоруссии. 1994. Вып. 13.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Музыказнаўцы Беларусі
Аперацыя «Сіндбад»

**Аперацыя «Сіндбад»** () — сумесная ірака-брытана-дацкая ваенная аперацыя супраць баевікоў «Арміі Махдзі» на поўдні Ірака, праведзеная з верасня 2006 года па люты 2007 года. Заяўленая мэта аперацыі заключалася ў тым, каб выкараніць карумпаваную паліцыю, а таксама аказаць дапамогу жыхарам раёна ў аднаўленні гаспадаркі. Паводле ацэнак, 2300 вайскоўцаў іракскай арміі і 1000 брытанскіх салдат прынялі непасрэдны ўдзел у кампаніі, яшчэ 2000. Усе зняволеныя былі выратаваны, некаторыя з іх, як паведамляецца, мелі сляды катаванняў

28 студзеня 2007 года, абапіраючыся на звесткі разведкі, брытанскія салдаты правялі рэйды ў Аз-Зубайры, блізу Басры. У адным з дамоў былі выяўлены боепрыпасы, ракеты, прыналежнасці для вырабу бомбаў, радыёабсталяванне і таймеры. Пазней каля 500 мінамётных снарадаў былі канфіскаваны з комплексу, дзе раней вайскоўцы заўважылі людзей, якія перавозілі зброю на двух машынах. У палон трапілі да пяці баевікоў.

18 лютага аперацыя завяршылася, і амаль адразу ж прэм’ер-міністр Вялікабрытаніі Тоні Блэр заявіў у тэлезвароце, што ў бліжэйшыя месяцы 3000 з больш чым 7000 брытанскіх вайскоўцаў будуць выведзены з Ірака. Да ліпеня было выведзена 1500 вайскоўцаў, але новы брытанскі прэм’ер-міністр Гордан Браўн заявіў, што больш войскі Ірак не пакінуць.

Катэгорыя:Бітвы і аперацыі Іракскай вайны
Катэгорыя:Люты 2007 года
Катэгорыя:Студзень 2007 года
Катэгорыя:Снежань 2006 года
Катэгорыя:Лістапад 2006 года
Катэгорыя:Кастрычнік 2006 года
Катэгорыя:Верасень 2006 года
Катэгорыя:Бітвы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Бітвы Даніі
Катэгорыя:Канфлікты 2006 года
Катэгорыя:Канфлікты 2007 года
Карагод (апавяданне)

**«Карагод»** () — навукова-фантастычнае апавяданне Айзека Азімава, напісанае ў кастрычніку 1941 года і ўпершыню апублікаванае ў сакавіку 1942 года ў часопісе *Astounding Science Fiction*. Апавяданне ўвайшло ў аўтарскія зборнікі: *Я, Робат* (*I, Robot*) (1950), *The Complete Robot* (1982) і *Robot Visions* (1990). У апавяданні дзейнічаюць пастаянныя персанажы кніг Азімава: Паўэл (*Powell*) і Донаван (*Donovan*).

Як і ў многіх іншых апавяданнях Азімава з цыкла пра робатаў, сюжэт «Карагоду» будуецца вакол Трох законаў робатэхнікі і складаецца ў вырашэнні героямі дылемы, спароджанай гэтымі законамі.

«Карагод» характэрны тым, што ў гэтым апавяданні Азімаў упершыню сфармуляваў свае Тры законы робатэхнікі, якія неаднаразова выкарыстоўваліся ў рознага роду творах.

## Сюжэт 
У 2015 годзе, Паўэл, Донаван і робат СПД-13 «Спідзі» (*SPD-13, «Speedy»*) выправіліся на Меркурый для раскансервацыі станцыі на руднях, закрытай дзесяць гадоў раней. З прычыны таго, што робаты серыі СПД з’яўляюцца вельмі дарагімі ў вытворчасці, для іх Трэці закон («Робат мусіць клапаціцца пра сваю бяспеку ў той меры, наколькі гэта не супярэчыць першаму і другому законам») быў зададзены асабліва строга.

Па прыбыцці напарнікі выявілі, што ў сонечных батарэях, без якіх нармальная жыццядзейнасць станцыі немагчымая, заканчваецца селен. Найбліжэйшае селенавае возера знаходзілася ў сямнаццаці мілях ад станцыі, і, з прычыны таго, што толькі Спідзі мог вытрымаць страшную спякоту атмасферы Меркурыя, Донаван пасылае робата за селенам. Паўэла і Донавана ахоплівае трывога, калі праз пяць гадзін Спідзі так і не вярнуўся ў лагер. Злавіўшы немадуляваны караткахвалевы сігнал ад робата, Донаван усталяваў, што Спідзі па незразумелай прычыне бегае вакол возера. Надзеўшы скафандры, вярхом на робатах састарэлай канструкцыі кампаньёны адправіліся на пошукі Спідзі.

Высвятлілася, вакол селенавага возера ў атмасферы Меркурыя з’яўляўся вокіс вугляроду, які злучаўся з жалезам корпуса робата, утвараючы лятучы карбаніл, што шкодзіла робату. З іншага боку выявілася, што загад дастаць селен быў дадзены Донаванам недастаткова строга і выразна («перапынкамі»), і слабы патэнцыял загаду чалавекам (Другі закон робататэхнікі) зраўняўся з узмоцненым патэнцыялам закона самазахавання (Трэці закон), з-за чаго Спідзі пачаў безупынна кружыць вакол возера ўздоўж лініі, на якой патэнцыялы абодвух законаў былі роўныя. Акрамя таго з прычыны роўнасці патэнцыялаў Спідзі трохі звар’яцеў і цытаваў урыўкі твораў Гілберта і Салівана («Мікада», «Іаланта», «Пейшэнс», «Радыгор»).

Спачатку Паўэл і Донаван паспрабавалі зрушыць раўнавагу і прыцягнуць Спідзі да сябе ў цень з дапамогай імправізаваных бомбаў са шчаўевай кіслатой, якая раскладаецца пры награванні на вуглякіслы газ, ваду і патрэбны вокіс вугляроду. Аднак раўнавага ссоўвалася нязначна і ненадоўга. Тады Паўэл выйшаў пад пякучае сонца Меркурыя, падвергшы сябе смяротнай небяспецы і прызваўшы на дапамогу безумоўны Першы закон, чым вывеў робата з завісання.

Катэгорыя:Апавяданні Айзека Азімава
Катэгорыя:Кнігі 1942 года
Таісія Аляксееўна Шчарбакова

**Таісія Аляксееўна Шчарбакова** (, г. Марыупаль, Данецкая вобласць, УССР — ) — беларускі музыказнавец, педагог. Доктар мастацтвазнаўства (1989), прафесар (1990). Заслужаны работнік вышэйшай школы Беларусі (1983).

## Біяграфія 
Скончыла ў 1959 годзе Горкаўскую кансерваторыю. У 1952—1960 гадах выкладала ў горкаўскіх дзіцячай музычнай школе, кансерваторыі, лектар філармоніі. 3 1962 года выкладчык Беларускай акадэміі музыкі, з 1990 года загадчык кафедры.

Член Беларускага саюза кампазітараў з 1962 года, член Беларускага саюза тэатральных дзеячаў з 1981 года.

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя працы па пытаннях гісторыі расійскай музыкі, беларускай музычнай культуры. Адзін з аўтараў «Гісторыі беларускай савецкай музыкі» (1971), «Гісторыі беларускай музыкі» (1976). Аўтар тэле- і радыёперадач.

## Сям’я 
У шлюбе з віяланчэлістам Мікалаем Сямёнавічам Шчарбаковым (1928—2012).

## Творы 
* Споры и искания: Из истории «Бориса Годунова» М. Мусоргского Мн., 1971;
* Цыганское музыкальное исполнительство и творчество в России. М., 1984;
* Михаил и Матвей Виельгорские: Исполнители. Просветители. Меценаты. М., 1990;
* «Жизнь, где бы ни сказалась…» // Муз. академия. 1999. № 2;
* «Жизнь за царя»: черты священнодействия // Муз. академия. 2000. № 4;
* Из истории русской музыкальной текстологии. Мн., 2001;
* Оперный эпос в России XIX в.: Истоки и стимулы развитая // Вопросы истории музыки. Мн., 2002.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Музыказнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Музычныя педагогі Беларусі
Васіль Аляксандравіч Яфімаў

**Васіль Аляксандравіч Яфімаў** (, в. Брудна, цяпер Мазавецкае ваяводства, Польшча — ) — беларускі кампазітар, харавы дырыжор, педагог. Заслужаны дзеяч мастацтваў Беларускай ССР (1955).

## Біяграфія 
Скончыў у 1937 годзе Беларускую кансерваторыю (клас В. Залатарова), у 1937—1941 гадах і з 1944 года выкладаў у ёй, з 1947 года дацэнт, загадчык кафедры, у 1948—1954 гадах намеснік дырэктара. Арганізатар і кіраўнік хору Галоўпалітасветы (1921), польскага вакальнага ансамбля Беларускага радыё (1928).

Член Беларускага саюза кампазітараў з 1932 года.

## Творчасць 
Сярод твораў: 2 струнныя квартэты, хары, вакальныя дуэты, рамансы, песні на вершы А. Астрэйкі, П. Броўкі, М. Клімковіча, Я. Купалы і інш., апрацоўкі беларускіх народных песень. Аўтар падручніка «Элементарная тэорыя музыкі» (1947).

## Літаратура 
* 
* *Журавлёв Д. Н*. Композитор Василий Ефимов. — Мн., 1967.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Хормайстары СССР
Катэгорыя:Хормайстары Беларусі
Катэгорыя:Музычныя педагогі СССР
Катэгорыя:Музычныя педагогі Беларусі
Катэгорыя:Кампазітары СССР
Катэгорыя:Кампазітары Беларусі
Партызанская брыгада імя В. У. Куйбышава

**Партызанская брыгада імя В. У. Куйбышава** — партызанская брыгада, створаная ў лістападзе 1943 года загадам штаба партызанскага злучэння Пінскай вобласці. Дзейнічала на тэрыторыі Целяханскага і Лагішынскага раёнаў.

## Склад 
* Партызанскі атрад імя Куйбышава (арганізаваны ў маі 1943 года, пазней імя Баруцкага, партызана, які загінуў у баі ў студзені 1943);
* Партызанскі атрад імя Арджанікідзэ (арганізаваны ў маі 1943);
* Партызанскі атрад імя Кагановіча;
* Група Дз. А. Лапаткіна (68 чалавек).

## Камандаванне 
### Камандзір 
* Уладзімір Маісеевіч Антановіч (лістапад 1943 — ліпень 1944).

### Камісар 
* Фама Сідаравіч Міхалковіч (снежань 1943 — ліпень 1944).

### Начальнік штаба 
* Захар Усцінавіч Сысоеў (снежань 1943 — ліпень 1944).

## Гісторыя 
Партызаны праводзілі дыверсіі на камунікацыях ворага. У ноч на 20 чэрвеня 1944 года на чыгунцы Лунінец — Пінск падарвалі каля 580 рэек. Знішчылі 32 аўтамашыны, 7 чыгуначных мастоў, 74 масты на шашэйных і грунтавых дарогах і 52,3 км тэлефонна-тэлеграфнай лініі. У ліпені 1944 года мініравалі грунтавыя дарогі Лунін — Багданаўка — Пагост-Загародскі — Лагішын, тут жа вялі баі з праціўнікам, які адступаў.

10 ліпеня 1944 года брыгада (771 партызан, 3 атрады) злучылася з Чырвонай Арміяй. 12—14 ліпеня 1944 года разам з часцямі Чырвонай Арміі ўдзельнічалі ў вызваленні Лагішына, станцый Лунін і Лоўча.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Бригада им. В. В. Куйбышева (Антонович В. М.)  // «Партизаны Беларуси» — спецыяльны праект Выдавецкага дома «Беларусь сегодня» і Нацыянальнага архіва Рэспублікі Беларусь

Катэгорыя:Савецкія партызанскія злучэнні, брыгады і атрады на акупіраванай тэрыторыі Беларусі (1941—1944)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1943 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1944 годзе
Тры законы робататэхнікі

*. Ужо Першы Закон забараніў бы робату атакаваць людзей.]]
**Тры законы робататэхнікі** ў навуковай фантастыцы — абавязковыя правілы паводзінаў для робатаў, упершыню сфармуляваныя Айзэкам Азімавым у апавяданні «Карагод» () у 1942 годзе. Паводле Законаў:
# *Робат не можа зрабіць чалавеку шкоду ці сваім бяздзеяннем дапусціць, каб чалавеку была зробленая шкода.*
# *Робат мусіць падпарадкоўвацца камандам чалавека, калі гэтыя каманды не супярэчаць першаму закону.*
# *Робат мусіць клапаціцца пра сваю бяспеку ў той меры, наколькі гэта не супярэчыць першаму і другому законам.''

Тром Законам, а таксама магчымым прычынам і вынікам іх парушэння, прысвечаны цыкл апавяданняў Азімава пра робатаў. У некаторых з іх, наадварот, разглядаюцца неперадбачаныя вынікі выканання робатамі Трох Законаў (напрыклад, у апавяданні «»).

Арыгінальныя Законы пазней не раз удакладняліся як самім Азімавым, гэтак і іншымі пісьменнікамі. У некаторых творах Азімаў нязначна змяняў законы, каб з другога боку адлюстраваць узаемадзеянне робатаў з людзьмі і іншымі робатамі. У пазнейшых творах, у якіх робаты кіравалі ўрадам цэлых планет і чалавечых цывілізацый, Азімаў таксама дадаў чацверты, Нулявы Закон, які папярэднічаў астатнім:
: 0. Робат не можа зрабіць шкоду чалавецтву ці сваім бяздзеяннем дапусціць, каб чалавецтву была зробленая шкода.

У рамане «Робаты і Імперыя» 1986 года Азімаў прапанаваў іншы Нулявы Закон:
: 0. Робат не можа зрабіць чалавеку шкоду, толькі калі ён не дакажа, што ў выніку гэта будзе карысна для ўсяго чалавецтва.

Законы робататэхнікі праходзяць лейтматывам праз шматлікія творы навуковай літаратуры, як кнігі, кіно, ці іншыя віды мастацтва.

## Гл. таксама 
* Баявыя робаты, якія не выконваюць Законы робататэхнікі Азімава
* Этыка штучнага інтэлекту

Робататэхнікі тры законы
Катэгорыя:Айзек Азімаў
Катэгорыя:Робататэхніка
Катэгорыя:Штучны інтэлект
Катэгорыя:З’явіліся ў 1942 годзе
Петрыцкі сельсавет

**Пе́трыцкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Брагінскага раёна Гомельскай акругі. Цэнтр — вёска Петрыцкая.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Лоеўскага раёна Рэчыцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Брагінскага раёна. 30 снежня 1927 года сельсавет скасаваны, тэрыторыя далучана да Лубеніцкага сельсавета.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А.И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн., «Беларусь», 1985. — 390 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Брагінскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Лоеўскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1926 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1927 годзе
Васіль Карнеевіч Наўроцкі

**Васіль Карнеевіч Наўро́цкі** ( — ) — вучоны ў галіне гігіены, прафесар (1934), акадэмік Акадэміі медыцынскіх навук СССР (1960), Заслужаны дзеяч навукі Украінскай ССР (1968).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў вёсцы Дзедна Бабруйскага павета Мінскай губерні. У 1921 годзе скончыў медыцынскі факультэт Харкаўскага ўніверсітэта. У 1921—1924 гадах працаваў сельскім урачом. У 1924—1927 гадах інспектар працы ў Данбасе. З 1927 года працаваў у горадзе Харкаў ва Украінскім навукова-даследчым інстытуце гігіены працы і прафесійных хвароб, пасаду дырэктара якога займаў у 1941—1945 гадах. Адначасова з 1930 года дацэнт, з 1934 года прафесар кафедры гігіены працы Харкаўскага медыцынскага інстытута. У 1939 годзе абараніў доктарскую дысертацыю на тэму «Гигиена труда и техника безопасности в производствах нитро- и аминосоединений бензола». У 1942—1943 гадах В. К. Наўроцкі ў Новасібірскім інстытуце ўдасканалення ўрачоў на пасадзе загадчыка кафедры гігіены працы. З 1944 года — загадчык кафедры гігіены працы і прафесійных хвароб Украінскага інстытута ўдасканалення ўрачоў у Харкаве.

## Навуковая дзейнасць 
Аўтар больш за 140 навуковых прац (у тым ліку 5 манаграфій і падручніка) па гігіене працы ў хімічнай, вугальнай, горнаруднай, металургічнай прамысловасці, праблемах сілікозу, па эксперыментальна прамысловай таксікалогіі.

Сярода апублікаванага:
* Действие нитрохлорбензола на сердечно-сосудистую систему — Харьков: 2 полигр. ф-ка , 1939;
* Медико-санитарное обслуживание промышленных предприятий. — Киев, 1951;
* Гигиена труда: учебник для санитарно-гигиенических факультетов медицинских институтов. — М.: Медицина, 1967. (2-е выданне — 1974);

Таксама В. К. Наўроцкі ўзначальваў Рэспубліканскую камісію Акадэміі навук Украінскай ССР па барацьбе з сілікозам, уваходзіў у склад праўленняў Усесаюзнага і Украінскага таварыстваў гігіеністаў, быў старшынёй Харкаўскага таварыства гігіеністаў, рэдактарам рэдакцыйнага аддзела «Гігіена» 2-а выдання Вялікай медыцынскай энцыклапедыі і Малой медыцынскай энцыклапедыі.

## Узнагароды і званні 
* Ордэн «Знак Пашаны»
* Медалі
* Заслужаны дзеяч навукі Украінскай ССР

## Літаратура 
* 
* *Петрова З. П.* Василий Корнеевич Навроцкий — видный ученый-гигиенист / 3. П. Петрова, В. А. Огнев // Медицинская профессура СССР : материалы международной конференции, Москва, 22 мая 2015 г. / ФГБНУ «Национальный НИИ общественного здоровья им. Н. А. Семашко». — Москва, 2015. — С. 216—217.
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Бабруйску
Катэгорыя:Гігіеністы
Катэгорыя:Медыкі СССР
Катэгорыя:Акадэмікі АМН СССР
Катэгорыя:Выкладчыкі Харкаўскага нацыянальнага медыцынскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Аўтары падручнікаў
Український тиждень

**Украї́нський ти́ждень** () — украінскі часопіс і інтэрнэт-выданне, выходзіць штотыдзень з 2007 года. З’яўляецца адным з найбуйнешых сярод недзяржаўных украінамоўных часопісаў. Паралельна з друкаванай версіяй функцыянуе сайт выдання з рэгулярна абнаўляемай навіннай стужкай.

## Спасылкі 
* Старонка часопісу 

Катэгорыя:Украінская мова ў інтэрнэце
Катэгорыя:Часопісы Украіны
Катэгорыя:Штотыднёвыя часопісы
Катэгорыя:Друкаваныя выданні, якія ўзніклі ў 2007 годзе
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Вольная прэса Усходняй Еўропы»
МАЗ-241

**МАЗ-241** — прыгарадны аўтобус сярэдняга класа вытворчасці МАЗ з 2010 года.

## Мадыфікацыі 
* **МАЗ-241S30** — школьны аўтобус.
* **МАЗ-241Н** — шпурбус

thumb|250px|Выгляд ззаду

241
Катэгорыя:Транспартныя сродкі, прадстаўленыя ў 2010 годзе