open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Танкінская рэзалюцыя

**Танкінская рэзалюцыя** — афіцыйная рэзалюцыя Кангрэса ЗША, якая давала 36-му прэзідэнту Злучаных Штатаў Л. Джонсану паўнамоцтвы на вядзенне актыўных баявых дзеянняў сіламі амерыканскай арміі ў Паўднёва-Усходняй Азіі. Прынята 7 жніўня 1964 года ў адказ на падзеі 2 і 4 жніўня, якія ўвайшлі ў гісторыю як Інцыдэнт у Танкінскім заліве. Пасля прыняцця Рэзалюцыі пачалася самая актыўная фаза ўдзелу ЗША ў В’етнамскай вайне (1964—1973).

## Тэкст Танкінскай рэзалюцыі 
Сумесная рэзалюцыя Кангрэса № 1145 ад 7 жніўня 1964 г.

Прынята Сенатам і Палатай прадстаўнікоў Кангрэса Злучаных Штатаў.

Кангрэс падтрымлівае рашучасць Прэзідэнта, як Галоўнакамандуючага прыняць усе неабходныя меры каб адбіваць любы ўзброены напад на сілы Злучаных Штатаў і прадухіляць далейшую агрэсію.

Раздзел 2. Злучаныя Штаты разглядаюць жыццёва важнымі для сваіх нацыянальных інтарэсаў падтрымку міра ў свеце і бяспекі ў Паўднёва-Усходняй Азіі. Згодна Канстытуцыі Злучаных Штатаў і статуту Арганізацыі аб’яднаных нацый, а таксама сваіх абавязкаў па Дагавору аб калектыўнай бяспецы Паўднёва-Ўсходняй Азіі Злучаныя Штаты гатовы, а Прэзідэнт мае намерам прыняць усе неабходныя меры, у тым ліку і выкарыстанне ўзброеных сіл, для дапамогі дзяржавам-членам Дагавора аб калектыўнай бяспецы Паўднёва-Усходняй Азіі ці краінам, узгаданым у пратаколе гэтага дагавора, калі яны просяць дапамагчы абараніць сваю свабоду.

Раздзел 3. Гэта рэзалюцыя застаецца ў сіле, пакуль Прэзідэнт не вырашыць, што мір і бяспека ў гэтым рэгіёне забяспечаны ў патрэбнай ступені міжнароднымі ўмовамі, створанымі намаганнямі Арганізацыі аб’яднаных нацый ці іншым чынам, калі толькі Кангрэс не адменіць яе датэрмінова іншай рэзалюцыяй.

## Спасылкі 
* Андрэй Берастоўскі. Гісторыя ЗША ў апавяданнях і дакументах. Мінск: выдавец А. М. Вараксін, 2019. — 176 с. ISBN 978-985-7220-59-5
* Дэвидсон Ф. Война во Вьетнаме (1946—1975). — М.: Изографус, Эксмо, 2002.
* Ильинский М. М. Индокитай: Пепел четырёх войн (1939—1979 гг.)
* William Turley. The Second Indochina War. Rowman & Littlefield Publishers, Inc., 2009.
* Shelby Stanton. The Rise and Fall of an American Army. — Novato, CA: Presidio Press, 1985.
* James Willbanks. Vietnam War Almanac. — Facts on File, 2009.

Катэгорыя:Вайна ў В’етнаме
Інцыдэнт у Танкінскім заліве

**Інцыдэнт у Танкінскім заліве або Танкінскі інцыдэнт** — канфлікт паміж флотам ЗША і паўночнав’етнамскімі тарпеднымі катэрамі ў Танкінскім заліве, які паклаў пачатак маштабным баявым дзеянням амерыканскай арміі у В’етнаме.

2 жніўня 1964 года ў Танкінскім заліве амерыканскі эсмінец «Мэдакс» выконваў радыёэлектронную разведку ля берагоў Паўночнага В’етнама. Катэры берагавой аховы Паўночнага В’етнама ўступілі з імі у бой, падрабязнасці якога канчаткова не высветлены. У тым баю амерыканцы прымусілі адступіць в’етнамскую берагавую ахову.

У ноч на 5 жніўня 1964 года падчас шторму ў Заліве эсмінцы «Мэдакс» і «Тэрнэр Джой» зноў праводзілі радыёэлектронную разведку і, згодна паведамленню амерыканскіх маракоў, іх радары паказалі набліжэнне некалькіх аб’ектаў. З эмінцаў адкрылі агонь па магчымаму ворагу, але дакладных доказаў нападу в’етнамскіх ВМС не знайшлі. Тым не менш, з 5 жніўня амерыканская авіяцыя пачала бамбіць Паўночны В’етнам. А 7 жніўня 1964 года Кангрэс ЗША прыняў Танкінскую рэзалюцыю, якая дазваляла прэзідэнту Злучаных Штатаў права праводзіць актыўныя баявыя дзеянні ў Паўднёва-Усходняй Азіі сіламі амерыканскай арміі.

## Спасылкі 
* Дэвидсон Ф. Война во Вьетнаме (1946—1975). — М.: Изографус, Эксмо, 2002.
* Ильинский М. М. Индокитай: Пепел четырёх войн (1939—1979 гг.)
* William Turley. The Second Indochina War. Rowman & Littlefield Publishers, Inc., 2009.
* Shelby Stanton. The Rise and Fall of an American Army. — Novato, CA: Presidio Press, 1985.
* James Willbanks. Vietnam War Almanac. — Facts on File, 2009.

Катэгорыя:Вайна ў В’етнаме
Катэгорыя:Міжнародныя інцыдэнты
Катэгорыя:Жнівень 1964 года
Катэгорыя:Марскія бітвы ЗША
Фёдар Кірылавіч Юрчанка

{{Ваенны дзеяч
 |поўнае імя     = Фёдар Кірылавіч Юрчанка
 |арыгінал імя = 
 |дата нараджэння  = 
 |месца нараджэння = 
 |дата смерці    =
 |месца смерці   =
 |месца пахавання = 
 |партрэт        = 
 |подпіс        = 
 |мянушка       =Вéтров 
 |псеўданім      = 
 |прыналежнасць = 
 |гады службы    = 1941—1944
 |званне         = камандзір партызанскага атрада, брыгады
 |род войскаў      = Партызаны
 |камандаваў     =партызанскай брыгадай «Кастрычнік» 
 |частка          = 
 |бітвы       = Вялікая Айчынная вайна
 |узнагароды        ={ style="background:transparent"
       
-
       
-
       
-
     
}
 |Commons        = 
 |сувязі          = 
 |у адстаўцы     = з 1944
 |роспіс        = 
}}

**Фёдар Кірылавіч Юрчанка** (партызанская мянушка *Вятроў*; , с. , Смаленская вобласць — , Вісяты (возера)) — адзін з кіраўнікоў партызанскага руху на тэрыторыі Вілейскай вобласці ў гады Вялікай Айчыннай вайны.

## Біяграфія 
З 1931 года на педагагічнай працы. Адтуль з дапамогай палякаў Ф. К. Юрчанка і А. Р. Стралец былі вывезены ў філіял у Эльблёнгу. У лістападзе 1944 года года Фёдар Юрчанка і Аляксей Стралец здзейснілі дзёрзкія ўцёкі з Эльблёнга, якія для Стральца апынуўся няўдалымі, бо пры спуску з высокай цаглянай сцяны ён атрымаў траўму і не змог сысці ад пагоні. Юрчанка паспяхова бег і да прыходу Савецкай Арміі хаваўся з дапамогай палякаў.

У 1945—76 на педагагічнай працы ў Шаркаўшчынскім раёне.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* История родного края. ЛЕТОПИСЬ ДЕРЕВНИ АДАМОВО 
* У войны не женское лицо 

Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Педагогі Беларусі
Катэгорыя:Вязні канцлагера Штутгаф
Татарская конніца

**Татарская конніца** паўстала ў войску літоўскага князя Гедзіміна ў XIV стагоддзі з татараў, якія перасяліліся на тэрыторыю Вялікага Княства Літоўскага ў часы міжусобных войн ханаў Залатой арды, у прыватнасці хана Узбека, што ўвёў іслам. Значны прыток татараў адбыўся ў часы Вітаўта. Ад яго яны атрымалі прывілей на права валодання атрыманымі землямі і свабоду веравызнання, у абмен на абавязак вайсковай службы ў кавалерыйскіх харугвах. Так у 1410 годзе ў Грунвальдскай бітве ў складзе літоўскага войска прынялі ўдзел татарскія харугвы Джэлал ад-Дзіна.

У далейшым харугвы папаўняліся за кошт уцекачоў з Крымскага ханства. Пры рэарганізацыі каралём Уладзіславам IV Вазай у 1630-х гадах войска татарская кавалерыя ўвайшла ў склад народнага аўтараменту. З XVII стагоддзя ў харугвах лёгкай татарскай кавалерыі акрамя татараў служылі палякі, літоўцы і ўкраінцы, якія рэкрутаваліся па таварыскай сістэме. Такія харугвы былі распаўсюджаны ў прыватных войсках магнатаў Падолля і нізоўя Дняпра. Выкарыстоўваліся для выведкі, аховы, пераследу ворага. Кавалерысты не мелі ахоўнага рыштунка і ўзбройваліся лукамі і шаблямі, з 1676 года — кароткімі дзідамі. Пасля Вялікай Паўночнай вайны напачатку XVIII стагоддзя з-за неэфектыўнасці супраць сучасных войскаў татарскія харугвы прыйшлі ў заняпад, але яны паслужылі асновай для новага віду лёгкай кавалерыі — уланаў. Пад такой назвай іх сталі выкарыстоўваць у саксонскай арміі Аўгуста II Фрыдрыха, адкуль яны патрапілі ў войска Францыі.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Войска Вялікага Княства Літоўскага
Айла Арлеанс

**Айла Арлеанс** (; ,  — ) — юрыст і , аўтар вершаў для дзяцей.

## Біяграфія 
Айла Арлеанс нарадзіўся ў Лондане. Скончыў Калумбійскі каледж у 1916 годзе, вучыўся ў Калумбійскай Вышэйшай школе журналістыкі ў 1917 годзе, і юрыдычны факультэт Калумбійскага ўніверсітэта, у 1919 годзе, дзе ён быў рэдактарам агляду заканадаўства.

Арлеанс быў членам юрыдычнай фірмы Falk & Orleans. Ён быў таксама членам .

Арлеанс памёр 26 верасня 1962 года.

## Спасылкі 
* Ilo Orleans  

Катэгорыя:Юрысты ЗША
Катэгорыя:Англамоўныя паэты
Лікі

**Лікі** () — англійскае прозвішча, тапонім.

## Прозвішча 
* Луіс Лікі (1903—1972) — брытанскі і кенійскі палеаантраполаг.
* Мэры Лікі (1913—1993) — брытанскі і кенійскі палеаантраполаг, жонка Луіса Лікі.
* Рычард Лікі (1944—2022) — кенійскі палеаантраполаг, сын Луіса і Мэры Лікі.
* Міў Лікі (нар. 1942) — кенійскі палеаантаполаг, жонка Рычарда Лікі.
* Луіза Лікі — (*дэ Мерод*; нар. 1972) кенійскі палеаантраполаг, дачка Рычарда і Міў Лікі.
## Тапонім 
* Лікі (Тэхас)
Анон

**Ано́н** (, , ) — рака ў Манголіі і Забайкальскім краі Расіі.

Даўжыня ракі 1032 км, з іх 543 км на тэрыторыі Забайкальскага края. Плошча вадазбору 96 200 км². Сярэдні расход вады ў ніжнім цячэнні 181 м³/с (за 12 км ад вусця — 191 м³/с). Аб’ём гадавога сцёку 6,028 км³. Выток ракі знаходзіцца на нагор’і Хэнтэй у Манголіі. Працякае пераважна па стэпавых раўнінах. Пры зліцці з ракой Інгада ўтварае раку Шылка (прыток Амура). Сілкаванне ракі пераважна снегавое. Замярзае ў лістападзе, на перакатах прамярзае.

Вада з ракі выкарыстоўваецца на арашэнне і прамысловыя патрэбы.

У міжрэччы ракі Анон і яе прытока Агі знаходзіцца Агінскі стэп.

## Літаратура 
* 
* 
* Онон // Географические названия мира: Топонимический словарь: Ок. 5000 единиц / Е. М. Поспелов; Отв. ред. P. A. Агеева. — 2-е изд., стереотип. — М.: Русские сло­вари: ООО «Издательство Астрель»: ООО «ИздательствоACT», 2002. — С. 311. — 512 с. — ISBN 5-17-001389-2 (ООО «Издательство ACT»), ISBN 5-271-00446-5 (ООО «Издательство Астрель»), ISBN 5-93259-014-9 (Издательство «Русские словари»)

## Спасылкі 
* Онон // Энциклопедия Забайкалья
* *Чернов А. В.* Онон // Научно-популярная энциклопедия «Вода России»

Катэгорыя:Рэкі Манголіі
Катэгорыя:Рэкі Забайкальскага края
Катэгорыя:Басейн Амура
Pizza Hut

**Pizza Hut** — рэстаран амерыканскай хуткай ежы, які мае філіялы ў многіх краінах свету. Уваходзіць у карпарацыю «Yum! Brands». Заснавана ў 1958 годзе братамі Дэнам і Фрэнкам Кэрні, у мястэчку Уічыта, штат Канзас. Спецыялізуецца на падрыхтоўцы амерыканскага варыянту піцы, а таксама такіх гарніраў як паста, курыныя крылцы, перапечкі, часночны хлеб. З’яўляецца самай вялікай сеткай піцэрый у свеце.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Сеткі рэстаранаў
Катэгорыя:Піца
Loxosceles

**Loxosceles** — род павукоў інфраатраду *Araneomorphae* з сямейства *Sicariidae*. Прадстаўнікі распаўсюджаныя ў цёплых рэгіёнах Старога і Новага Света. Найбольш актыўныя ў гарачыя летнія месяцы. Палююць ноччу, пераважна, на членістаногіх. Максімальны тэрмін жыцця самак — 7 гадоў. Род налічвае каля 100 відаў.

## Небяспека для чалавека 
Яд небяспечны для чалавека: выклікае некроз значнага ўчастка скуры ў раёне ўкусу. Асноўны кампанент яду — сфінгаміеліназа D. Атручэнне ядам павука з роду Lохоsсеles характарызуецца гангрэнавым струпам на месцы ўкусу, млоснасцю, недамаганнем, ліхаманкай, гемолізам і трамбацытапеніяй. У большасці выпадкаў укус павука нязначны і абыходзіцца без некрозу, аднак у вялікіх дозах здольны справакаваць утварэнне некратычнай язвы, знішчаюць мяккую тканку. У дыяметры язва можа дасягаць 25 см і больш, а пасля гаення, якое займае 3-6 месяцаў, застаецца уціснуты рубец.

Катэгорыя:Аранеаморфныя павукі
Катэгорыя:Роды павукападобных
Амінаспірты

**Амінаспірты**, амінаалкаголі — аліфатычныя арганічныя злучэнні, якія змяшчаюць —NH2, і —OH групы ля розных атамаў вугляроду ў малекуле. Ніжэйшыя амінаспірты ўяўляюць сабой высокакіпячыя масляністыя вадкасці з уласцівасцямі асноў.

Па ўзаемным размяшчэнні аміна- і гідраксільных груп адрозніваюць 1,2-, 1,3-, 1,4-амінаспірты і т. п.; па ступені замяшчэння амінагрупы амінаспірты, падобна амінам, дзеляць на першасныя, другасныя і трацічныя.

## Атрыманне і ўласцівасці 
α-Амінаспірты атрымліваюць далучэннем аміяку і амінаў да эпаксідаў, для сінтэзу іншых амінаспіртоў выкарыстоўваюць стандартныя сінтэтычныя метады ўвядзення амін — і гідраксільнай груп.

Для амінаспіртоў характэрныя рэакцыі як спіртоў, так і амінаў, аднак у выпадку блізкага размяшчэння амінавай і гідраксільнай групы з-за ўзаемнага ўплыву іх рэакцыйная здольнасць некалькі паніжаная.

## Прымяненне 
Амінаспірты, асабліва этаноламін, шырока выкарыстоўваюць у вытворчасці мыйных сродкаў, эмульгатораў, касметычных і лекавых прэпаратаў, а таксама як паглынальнікі кіслых газаў (напрыклад, CO2).

## Амінаспірты ў біяхіміі 
Да амінаспіртоў ставіцца халін, якому належыць важная роля ў абмене рэчываў у чалавека і жывёл; прэпараты халіну ўжываюць для лячэння печані. Некаторыя алкалоіды, напрыклад эфедрын, з'яўляюцца амінаспіртамі, да іх належыць таксама важны гармон адрэналін.

Катэгорыя:Аміны
Катэгорыя:Спірты
Катэгорыя:Азотазмяшчальныя арганічныя злучэнні
Аранеаморфныя павукі

**Аранеаморфныя павукі** (*Araneomorphae*) — інфраатрад павукоў (*Araneae*). Ва ўмераных шыротах людзі часцей за ўсё сутыкаюцца з павукамі з гэтай групы. Працягласць жыцця большасці прадстаўнікоў — каля года.
*. Відаць, што кіпцюрападобныя членікі складваюцца насустрач адзін аднаму.]]

## Будова 
Хеліцэры большасці прадстаўнікоў інфраатраду валодаюць лабідагнатнай будовай: іх другія членікі складваюцца ў медыяльным кірунку — насустрач адзін аднаму. У параўнанні з артагнатнымі хеліцэрамі павукоў інфраатраду Mygalomorphae, лабідагнатныя хеліцэры дазваляюць атакаваць больш буйную здабычу, з чым звязваюць вялікую колькасць карлікавых формаў у гэтай групе. Прадстаўнікі адной з груп інфраатраду — сямейства Hypochilidae — захоўваюць прымітыўную артагнатную будову хеліцэр і сляды раздзялення брушка на сегменты.

## Таксанамія 
Інфраатрад падзяляюць на два таксона:
* *Paleocribellatae* — уключае адно сучаснае сямейства — *Hypochilidae* з 12 відамі;
* *Neocribellatae* — каля 39 тысяч відаў, якія аб’ядноўваюцца ў 93 сямейства. Іх, у сваю чаргу, групуюць у тры серыі:
** *Gradunguleae* — 2 сямейства c 27 відамі;
** *Haplogynae* — 17 сямействаў, каля 3 650 відаў;
** *Entelegynae'' — 73 сямейства, каля 35 300 відаў.
Міхаіл Рыгоравіч Булынка

**Міхаіл Рыгоравіч Булынка**, (, в. Талька — ?) — кандыдат тэхнічных навук (1950), дацэнт (1952). Спецыяліст у вобласці тэхнікі здабыцця  і перапрацоўкі торфу.

## Біяграфія 
У 1929 годзе скончыў Навасёлкаўскую школу.

Супрацоўнік тарфяной станцыі ў Маскоўскай вобласці (1937—1941). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Аспірант, выкладчык, загадчык кафедры, дэкан факультэта Маскоўскага тарфянога інстытута (1945—1961). 3 1961 года дэкан факультэта, дацэнт Маскоўскага тэхналагічнага інстытута.

## Навуковая дзейнасць 
Аўтар звыш 30 навуковых і вучэбна-метадычных распрацовак.

### Бібліяграфія 
* Брикеторование торфа / М. Г. Булынко, В. Н. Иванов, М. И. Сарматов; ред. А. А. Соколов. — Москва ; Ленинград : ГОСЭНЕРГОИЗДАТ, 1962. — 304 с. : ил., табл., граф., вкл. л. — Библиогр.: с. 300.
* Технология торфобрикетного производства / М. Г. Булынко, Е. Е. Петровский; ред. А. А. Соколов. — Москва : НЕДРА, 1968. — 312 с. : ил., табл.

## Літаратура 
* Памяць : Пухавіцкі раён: гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / [укладальнік А. А. Прановіч; рэдкалегія: А. М. Карлюкевіч і інш.]. — Мінск : Беларусь, 2003. — 748 с. — 3000 экз. ISBN 985-01-0251-9

## Спасылкі 
* Булынко, Михаил Григорьевич (кандидат технических наук; род. 1913) 

Катэгорыя:Фізікі Беларусі
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Дэканы
Шкала Фуджыты

**Шкала Фуджыты** () — шкала для класіфікацыі тарнада.

Катэгорыя:Метэаралогія
Грудная поласць

**Грудная поласць**, **грудная паражніна** () — пярэдняя частка поласці цела млекакормячых жывёл і чалавека. Размешчана ў грудной клетцы і абмежавана ўнутрыгрудной фасцыяй. Ад брушной поласці аддзелена дыяфрагмай. 

Сценкі грудной поласці высцілае ўнутрыгрудная фасцыя (). Цэнтральныя аддзелы грудной поласці занятыя міжсценнем, па баках ад якога размешчаны лёгкія. Лёгкія з усіх бакоў акружаныя шчылінападобнымі плеўральнымі поласцямі, сфарміраванымі вісцэральным (унутраным) і парыетальным (вонкавым) лісткамі плеўры.

## Літаратура 
* Грудная поласць // 
* Сапин М. Р., Брыксина З. Г. — Анатомия человека //Просвещение, 1995 г.

Катэгорыя:Грудная клетка
Катэгорыя:Поласці цела чалавека
Пскоўская школа жывапісу

**Пско́ўская шко́ла жы́вапісу** — адна са школ старажытнарускага мастацтва.

Склалася ў г. Пскове; росквіту дасягнула ў 14—15 ст.

Творы вылучаюцца павышанай экспрэсіяй вобразаў, падкрэсленасцю блікаў, выразнасцю мазка:
фрэскі сабора Раства Багародзіцы Снетагорскага манастыра (1313) і царква Успення ў Мялётаве (1465),
абразы «Сабор Маці Божай» і «Параскева Пятніца, Варвара і Ульяна» (2-я пал. 14 ст.).

На мяжы 15—16 ст. Пскоўская школа жывапісу заняпала.

Выява:Воскресение (2).jpg|Фрэска сабора Раства Багародзіцы Снетагорскага манастыра. XIV ст.
Выява:Стрэчанне (фрагмент). Успенская царква ў Мялётаве.jpg|thumb|Стрэчанне (фрагмент). Успенская царква ў Мялётаве. XV ст.
Выява:Собор Богоматери - Google Art Project.jpg|Сабор Божай Маці. Пскоўская школа. Канец XIV — пачатак XV ст.
Выява:Piatnitsa, Varvara, Uliana (14-15 c, GTG).jpg|Святыя Параскева-Пятніца, Варвара і Ульяна. Канец XIV — пачатак XV ст.

## Літаратура 
*  С. 107.

Катэгорыя:Іканапісныя школы
Катэгорыя:Пскоў
Катэгорыя:Гісторыя Пскова
Катэгорыя:Мастацтва Русі
Уладзімір Віктаравіч Вайцяховіч

**Уладзімір Віктаравіч Вайцяховіч** ( в. Скобраўка, цяпер Пухавіцкі раён — ?)— кандыдат тэхнічных навук, дацэнт, Заслужаны педагог і грамадзянін Рэспублікі Малдовы.

## Біяграфія 
Ветэран Другой сусветнай вайны, удзельнік Парада Перамогі 1945 года ў Маскве. Дэмабілізаваны ў чэрвені 1948 года.

Паступаў у Маскоўскую артылерысцкую акадэмію, але не прайшоў медыцынскую камісію. У 1950 годзе становіцца студэнтам факультэта механізавання сельскай гаспадаркі Кішынёўскага сельгасінстытута.

З 1957 года працуе асістэнтам, а потым старэйшым выкладчыкам. У траўні 1970 года, пасля абароны дысертацыі, прысвойваюць навуковую ступень кандыдата тэхнічных навук і званне дацэнта.

Займаўся навуковай дзейнасцю: апублікаваў 95 прац.

За мірную працу Уладзіміру Вайцяховічу прысвоена ганаровае званне «Om Emerit», а за вялікі ўнёсак ва ўмацаванне ўсебаковых сувязяў паміж Малдовай і Беларуссю узнагароджаны Ганаровай граматай Рады Міністраў Рэспублікі Беларусь.

## Спасылкі 
* Войцехович Владимир Викторович 

Катэгорыя:Кандыдаты тэхнічных навук
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Малдовы
Альберт Іосіфавіч Котаў

**Альберт Іосіфавіч Котаў** (, в. Зафранцузская Грэбля, Пухавіцкі раён, Мінская вобласць) — беларускі гісторык, кандыдат гістарычных навук (1974), дацэнт (1977).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 28 кастрычніка 1937 года ў в. Зафранцузская Грэбля Пухавіцкага раёна Мінскай вобласці.

Малалетні вязень нямецкага лагера ў Мар’інай Горцы.

У 1960 годзе закончыў гістарычны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта па спецыяльнасці «Гісторыя», у 1970 годзе — аспірантуру Беларускага політэхнічнага інстытута па спецыяльнасці «Гісторыя КПСС».

Працуе ў Беларускім дзяржаўным універсітэце на гістарычным факультэце дацэнтам кафедры гісторыі Беларусі новага і найноўшага часу (інфармацыя на 2010 г.).

Навуковыя інтарэсы: гісторыя аграрных адносін; гісторыя Другой сусветнай вайны і Вялікай Айчыннай вайны; гісторыя развіцця фізкультуры і спорта Беларусі. Аўтар і суаўтар звыш 150 навуковых прац.

## Узнагароды 
* Майстар спорту міжнароднага класа (1964);
* юбілейны медаль «60 год Перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.» (2005),
* юбілейны медаль «65 год вызвалення Рэспублікі Беларусь ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў» (2009),
* юбілейны медаль «65 год Перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.» (2010).

## Бібліяграфія 
* Деятельность Компартии Белоруссии по созданию и укреплению машинно-тракторных станций (1929—1932 гг.) : автореферат диссертации … кандидата исторических наук : 07.00.01 / Котов Альберт Иосифович. — Минск, 1974.
* История земельных отношений в Беларуси (с древнейших времен до наших дней) : пособие для студентов сельскохозяйственных специальностей / А. И. Котов. — Минск, 2001.
* Беларусь у перыяд Другой сусветнай і Вялікай Айчыннай вайны (1939—1945) : дакументы і матэрыялы : дапаможнік для студэнтаў гістарычнага факультэта / [складальнік А. І. Котаў]. — Мінск, 2008.
* История Беларуси и мировые цивилизации / Альберт Котов. — Минск, 2008.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гісторыкі СССР
Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі
Катэгорыя:Майстры спорту СССР міжнароднага класа
Cynanchum

**Cynanchum** — род кустоў і паўкустоў, які ўваходзіць у сямейства Apocynaceae.

## Батанічнае апісанне 
Прадстаўнікі роду — кусты або шматгадовыя травяністыя расліны, нярэдка павойныя. Лісце размешчана на сцеблах супраціўн, толькі ў некаторых відаў чаргова, звычайна на хвосціках. Кветкі сабраны ў пазухах лісця, радзей на канцах парасткаў у парасонападобныя, шчытковападобныя або гронкападобныяе суквецці. Чашачкі кветак складаюцца з пяці прамых доляў. Вяночкі круглявыя, з кароткай трубкай, пяцідолькавыя. Лычыкі песцікаў канічныя або выпуклыя. Плады — лістоўкі верацянопадобнай або ланцэтападобнай формы, звычайна гладкія.

## Распаўсюджанне 
Прадстаўнікі роду вядомыя з Еўропы, Азіі, Паўночнай і Паўднёвай Амерыкі і Афрыкі.

## Таксанамія 
### Сінонімы 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Спіс некаторых відаў 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Кутровыя
Аляксей Аляксандравіч Плясуноў

**Аляксей Плясуноў** (нар. ) — беларускі футбаліст, абаронца.

## Клубная кар’ера 
З 2008 года пачаў выступаў за дубль «Віцебска», у 2010 годзе згуляў у двух матчах за асноўную каманду. Пасля вылету «Віцебска» з Вышэйшай лігі па выніках сезона 2011 перайшоў у «Полацк», дзе стаў асноўным іграком. Улетку 2013 года з-за фінансавых праблем полацкага клуба разам з большасцю іншых ігракоў пакінуў каманду і вярнуўся ў «Віцебск». У пачатку 2014 года страціў месца ў асноўнай камандзе, і ўлетку перайшоў у «Слонім», дзе на працягу двух гадоў быў адным з асноўных ігракоў.

У ліпені 2016 года стаў іграком мікашэвіцкага «Граніта». Неўзабаве замацаваўся ў стартавым складзе каманды, але не здолеў выратаваць яе ад вылету ў Першую лігу. У лютым 2017 года праходзіў прагляд у наваполацкім «Нафтане», але не падышоў, і ў выніку пачаў сезон 2017 у складзе «Оршы». У ліпені 2017 года перайшоў у «Нафтан», дзе стаў іграком асновы.

У пачатку 2018 года трэніраваўся разам з «Крумкачамі», а ў лютым далучыўся да «Граніта», з якім неўзабаве падпісаў кантракт. У ліпені 2018 года пакінуў «Граніт» і вярнуўся ў «Нафтан», дзе доўгі час рэгулярна гуляў у аснове, быў капітанам каманды. Пакінуў наваполацкі клуб па заканчэнні сезона 2022, у якім «Нафтан» перамог у Першай лізе і вярнуўся ў Вышэйшую лігу.

У лютым 2023 года стаў іграком «Маладзечна». Пакінуў клуб у ліпені 2023 года.

## Дасягненні 
*  Пераможца Першай лігі чэмпіянату Беларусі: 2022

## Статыстыка выступленняў 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Віцебск
Катэгорыя:Ігракі ФК Полацк
Катэгорыя:Ігракі ФК Слонім-2017
Катэгорыя:Ігракі ФК Граніт Мікашэвічы
Катэгорыя:Ігракі ФК Орша
Катэгорыя:Ігракі ФК Нафтан
Катэгорыя:Ігракі ФК Маладзечна
Pyralis lienigialis

**Pyralis lienigialis** — від матылёў сямейства агнёвак.

## Апісанне 
Размах крылаў складае 22-26 мм. Імага знаходзяцца на крыле з чэрвеня па верасень.

Вусені, як думаюць, харчуюцца ў месцах захоўвання метлюжковых, такія як ячмень і сена.

## Арэал 
Сустракаецца ў Францыі, Партугаліі, Іспаніі, Італіі, Вялікабрытаніі, Фінляндыі, Эстоніі, Латвіі, Расіі, Украіне, Малдове і Румыніі.

Катэгорыя:Насякомыя Еўропы
Катэгорыя:Агнёўкі
Cerbera

**Cerbera** — род вечназялёных дрэў і кустоў сямейства .

## Арэал 
Арэал роду — трапічная Азія, Аўстралія, Мадагаскар, Сейшэльскія астравы, астравы на захадзе Ціхага акіяна.

## Таксічнасць 
Род названы імем жахлівага сабакі грэчаскай міфалогіі Цэрбера з-за сваёй таксічнасці.

Усе часткі расліны ўтрымліваюць цэрберын — вельмі атрутны гліказід, блакуючы правядзенне электрычных імпульсаў у арганізме (у тым ліку сардэчны рытм). Нельга нават выкарыстоўваць драўніну відаў роду для распальвання вогнішчаў, паколькі дым можа выклікаць цяжкае атручванне. Адзін з прадстаўнікоў роду, *Cerbera odollam*, у сувязі з гэтым мае англійскую агульную назву *suicide tree* («дрэва самагубцаў»).

## Сістэматыка 
Агульная колькасць відаў, па сучасных уяўленнях складае каля 6:
* 
* 
** 
** 
* 
* 
* 
** 
* 
** 
* 

Катэгорыя:Кутровыя
Катэгорыя:Флора Аўстраліі і Акіяніі
Катэгорыя:Флора Азіі
Катэгорыя:Флора Афрыкі
Катэгорыя:Ядавітыя расліны
Rhodophaea formosa

**Rhodophaea formosa** — гэта матылёк сямейства агнёвак.

## Апісанне 
Размах крылаў складае 20—23 мм. Лёт імага ў адным пакаленні з ліпеня па жнівень.

Лічынкі харчуюцца на відах роду вяз.

## Распаўсюджанне 
Сустракаецца ў большай частцы Еўропы.

## Спасылкі 
* waarneming.nl  
* Лускакрылыя Бельгіі

Катэгорыя:Насякомыя Еўропы
Катэгорыя:Агнёўкі
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1811 годзе
Pyralis regalis

**Pyralis regalis** — від матылёў сямейства .

## Апісанне 
Размах крылаў складае 16—20 мм. Імага лётаюць з чэрвеня па верасень.

Вусені былі зарэгістраваныя ў сотах вос у Японіі.

Сустракаецца ў большасці краін Еўропы (за выключэннем Ірландыі, Вялікабрытаніі, Партугаліі, у краінах Бенілюкса, Германіі і Нарвегіі) на ўсход да Азіі, уключаючы Кітай, Камбоджу, М’янму, Індыю, Расію, Карэю, Японію і Тайвань.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Насякомыя Еўропы
Катэгорыя:Агнёўкі
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1775 годзе
Salebriopsis

**Salebriopsis** — манатыпны род агнёвак. Быў апісаны Ханеманам у 1965 годзе. Змяшчае толькі адзін від ***Salebriopsis albicilla***, які сустракаецца ў большай частцы Еўропы, за выключэннем Ірландыі, Партугаліі, большасці Балканскага паўвострава і Украіны.

## Апісанне 
Размах крылаў складае 19—21 мм. Імага знаходзяцца на крыле з мая па ліпень у адным пакаленні ў год.

Вусені харчуюцца на відах вярбы, ліпе драбналістай, ляшчыне і вольхе чорнай. Яны харчуюцца паміж згорнутага лісця сваёй расліны-гаспадара.

Катэгорыя:Агнёўкі
Максім Сяргеевіч Высоцкі

**Максім Высоцкі** (нар. , ) — беларускі футбаліст, брамнік клуба «Баранавічы».

## Клубная кар’ера 
Пачынаў кар’еру ў складзе дубля футбольнага клуба «Мінск», а ў 2014 годзе выступаў за фарм-клуб «Мінск-2» у Першай лізе. Па заканчэнні сезона 2014 «Мінск-2» спыніў існаванне, і Максім вярнуўся ў «Мінск», дзе стаў другім брамнікам пасля Андрэя Клімовіча, аднак на полі так і не з’явіўся. У пачатку 2016 года быў аддадзены ў арэнду мінскаму «Тарпеда», аднак не здолеў замацавацца ў складзе, і, згуляўшы ўсяго ў трох матчах, улетку пакінуў каманду. У другой палове 2016 года не гуляў з-за траўмы.

У пачатку 2017 года далучыўся да «Баранавічаў», дзе здолеў замацавацца ў аснове. У ліпені 2017 года быў аддадзены ў арэнду ў наваполацкі «Нафтан». 31 ліпеня 2017 года дэбютаваў у Вышэйшай лізе, адгуляўшы ўсе 90 хвілін у матчы са «Слуцкам» (1:0). Стаў асноўным брамнікам наваполацкага клуба, толькі ў канцы сезона страціў месца ў складзе. У снежні 2017 года вярнуўся ў «Баранавічы».

У студзені 2018 года перайшоў у магілёўскі «Дняпро». Пачынаў сезон у якасці асноўнага брамніка, улетку саступіў месца Аляксею Бярэзіну. У снежні 2018 года пакінуў магілёўскі клуб.

У студзені 2019 года стаў іграком «Гарадзеі». На працягу сезона 2019 у асноўным быў другім брамнікам пасля Ігара Даўгялы. У снежні 2019 года па пагадненні бакоў пакінуў «Гарадзею».

У пачатку 2020 года праходзіў прагляд у «Віцебску» і «Смалявічах», аднак сезон пачаў у складзе светлагорскага «Хіміка». Спачатку чаргаваўся на поле з Аўтандзілам Лабадзэ, з верасня трывала заняў месца першага брамніка.

У лютым 2021 года стаў іграком «Смаргоні», дзе быў другім брамнікам пасля Паўла Шчарбачэні. У ліпені 2021 года перайшоў у «Іслач». Быў рэзервовым брамнікам, згуляў толькі ў матчы апошняга тура супраць «Энергетыка-БДУ» (0:4). У студзені 2022 года па заканчэнні кантракта пакінуў «Іслач». Неўзабаве стаў трэніравацца з бабруйскай «Белшынай» і ў лютым падпісаў кантракт. Пачынаў сезон 2022 у якасці асноўнага брамніка бабруйчан, але пазней страціў месца ў складзе. У ліпені 2022 года пакінуў «Белшыну».

У жніўні 2022 года далучыўся да «Маладзечна», дзе стаў асноўным брамнікам. У студзені 2023 года некаторы час трэніраваўся з «Астраўцом», аднак неўзабаве падоўжыў кантракт з маладзечанскім клубам. Пакінуў «Маладзечна» ў снежні 2023 года.

У красавіку 2024 года стаў іграком «Баранавічаў».

## Міжнародная кар’ера 
У верасні 2011 года ў складзе юнацкай зборнай Беларусі прымаў удзел у кваліфікацыйным раўндзе чэмпіянату Еўропы. У 2015 годзе выклікаўся ў моладзевую зборную Беларусі, але так і не згуляў за яе.

## Статыстыка выступленняў 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбольныя варатары
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Мінск-2
Катэгорыя:Ігракі ФК Тарпеда Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Баранавічы
Катэгорыя:Ігракі ФК Нафтан
Катэгорыя:Ігракі ФК Дняпро Магілёў
Катэгорыя:Ігракі ФК Гарадзея
Катэгорыя:Ігракі ФК Хімік Светлагорск
Катэгорыя:Ігракі ФК Смаргонь
Катэгорыя:Ігракі ФК Іслач
Катэгорыя:Ігракі ФК Белшына
Катэгорыя:Ігракі ФК Маладзечна
Ігар Уладзіміравіч Халадкоў

**Ігар Халадкоў** (нар. ) — беларускі футбаліст, нападнік.

## Клубная кар’ера 
З 2007 года пачаў выступаў за дубль «Віцебска», у 2009 годзе стаў таксама гуляць за асноўную каманду. Пасля вылету «Віцебска» з Вышэйшай лігі па выніках сезона 2011 перайшоў у «Полацк», дзе стаў асноўным нападнікам. Улетку 2013 года з-за фінансавых праблем полацкага клуба разам з большасцю іншых ігракоў пакінуў каманду і вярнуўся ў «Віцебск». У першай палове 2014 года, страціўшы месца ў асноўнай камандзе, выступаў за фарм-клуб «Віцебск-2», а ўлетку перайшоў у «Слонім», дзе на працягу двух з паловай гадоў быў адным з асноўных ігракоў.

У пачатку 2017 года накіраваўся на прагляд у «Смаргонь», і ў сакавіку падпісаў кантракт з клубам. У ліпені таго ж года пакінуў каманду і далучыўся да наваполацкага «Нафтана», дзе стаў адным з асноўных нападнікаў. Застаўся ў камандзе і пасля яе вылету з Вышэйшай лігі па выніках сезона 2017. У канцы 2018 года пакінуў наваполацкі клуб.

У чэрвені 2019 года падпісаў кантракт са «Слонімам-2017», аднак ужо ў кастрычніку таго ж года датэрмінова пакінуў каманду.

У студзені 2020 года быў дыскваліфікаваны на 1 год па справе аб дагаварных матчах. У ліпені 2020 года па выніках крымінальнай справы быў прысуджаны да 1 года выпраўленчых работ.

## Міжнародная кар’ера 
У кастрычніку 2009 года ў складзе юніёрскай зборнай Беларусі прымаў удзел у кваліфікацыйным раўндзе чэмпіянату Еўропы.

## Статыстыка выступленняў 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Віцебск
Катэгорыя:Ігракі ФК Віцебск-2
Катэгорыя:Ігракі ФК Полацк
Катэгорыя:Ігракі ФК Слонім-2017
Катэгорыя:Ігракі ФК Смаргонь
Катэгорыя:Ігракі ФК Нафтан
Міхаіл Аляксандравіч Хадуноў

**Міхаіл Хадуноў** (нар. ) — беларускі футбаліст, паўабаронца.

## Клубная кар’ера 
З 2011 года пачаў выступаць за дубль наваполацкага «Нафтана». У 2014 годзе стаў прыцягвацца таксама да асноўнай каманды. Дэбютаваў у Вышэйшай лізе 14 верасня 2014 года ў матчы з «Гомелем» (5:1), выйшаўшы на замену ў канцы сустрэчы.

Па заканчэнні сезона 2014 адправіўся служыць у армію, у гэты час у 2015 годзе выступаў у чэмпіянаце Віцебскай вобласці за каманду «Лепель». Улетку 2016 года вярнуўся ў «Нафтан», дзе зноў стаў выступаць за дубль, часам выходзячы на замену ў Вышэйшай лізе.

У жніўні 2018 года пакінуў наваполацкі клуб. У 2020—2021 гадах быў заяўлены за клубы Другой лігі «Полацк-2019» і «Мёры», але не выхадзіў на поле.

## Міжнародная кар’ера 
11 лістапада 2016 года дэбютаваў у моладзевай зборнай Беларусі ў таварыскім матчы са зборнай Украіны.

## Статыстыка выступленняў 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Нафтан
Катэгорыя:Футбалісты аднаго клуба
Кірыл Валер’евіч Пячэнін

**Кірыл Пячэнін** (нар. ) — беларускі футбаліст, абаронца расійскага клуба «Крылы Саветаў» з Самары і нацыянальнай зборнай Беларусі.

## Клубная кар’ера 
Выхаванец віцебскага футбола, у 2015 годзе пачаў выступаць за дубль «Віцебска». У 2016 годзе, ужо трывала замацаваўшыся ў рэзервовай камандзе, стаў таксама часам прыцягвацца да асноўнай каманды. Да сезона 2017 рыхтаваўся разам з асновай «Віцебска», аднак у сакавіку 2017 года быў аддадзены ў арэнду першалігавай «Оршы», дзе здолеў замацавацца ў асноўным складзе.

У ліпені 2017 года на правах арэнды далучыўся да наваполацкага «Нафтана». 31 ліпеня 2017 года дэбютаваў у Вышэйшай лізе, выйшаўшы ў стартавым складзе «Нафтана» ў матчы са «Слуцкам» (1:0). У наваполацкім клубе здолеў замацавацца на пазіцыі левага абаронцы. Па выніках сезона 2017 «Нафтан» выбыў у Першую лігу, і ў снежні 2017 года Пячэнін вярнуўся ў «Віцебск».

У сезоне 2018 замацаваўся ў аснове віцебскай каманды, чаргаваў выхады ў стартавым складзе і на замену, а ў сезоне 2019 ужо трывала выхадзіў у стартавым складзе. Выкарыстоўваўся як у якасці левага абаронцы, так і ў паўабароне.

У студзені 2020 года падпісаў двухгадовы кантракт з брэсцкім «Дынама». Стаў адным з асноўных ігракоў брэсцкай каманды. У студзені 2021 года стаў трэніравацца з брэсцкім «Рухам», з якім у лютым падпісаў пагадненне. У складзе «Руха» таксама быў іграком асновы.

У снежні 2021 года стаў іграком расійскага клуба «Арэнбург». Разам з камандай па выніках сезона 2021/22 выйшаў у Прэм’ер-лігу. У лістападзе 2023 года быў пераведзены ў моладзевы склад «Арэнбурга»", а ў снежні па пагадненні бакоў пакінуў клуб.

У лютым 2024 года папоўніў склад самарскіх «Крылаў Саветаў».

## Міжнародная кар’ера 
25 сакавіка 2017 года дэбютаваў у моладзевай зборнай Беларусі ў таварыскім матчы са зборнай Літвы. У ліпені 2017 года выступаў за другую зборную Беларусі на Кубку Караля ў Тайландзе.

У 2019 годзе пачаў прыцягвацца да нацыянальнай зборнай Беларусі. 9 верасня 2019 года дэбютаваў у зборнай, выйшаўшы на замену ў другім тайме таварыскага матча супраць Уэльса (0:1).

## Дасягненні 
*  Уладальнік Суперкубка Беларусі: 2020

## Статыстыка выступленняў 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Беларусі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Віцебск
Катэгорыя:Ігракі ФК Орша
Катэгорыя:Ігракі ФК Нафтан
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Брэст
Катэгорыя:Ігракі ФК Рух Брэст
Катэгорыя:Ігракі ФК Арэнбург
Катэгорыя:Ігракі ФК Крылы Саветаў Самара
Sciota

**Sciota** — род агнёвак. Ён быў апісаны Джорджам Дзюр'е Хальстам у 1888 годзе.

## Віды 
* Падрод *Clasperopsis* Roesler, 1969
** *Sciota fumella* (Eversmann, 1844)
** *Sciota lucipetella* (Jalava, 1978)
* Падрод *Sciota* Hulst, 1888
** *Sciota imperialella* Ragonot, 1887
** *Sciota insignella* (Mann, 1862)
** *Sciota ferruginella* Zerny, 1914
** *Sciota rhenella* (Zincken, 1818)
** *Sciota hostilis* Stephens, 1834
* Падрод *Paranephopterix* Roesler, 1969
** *Sciota adelphella* Fischer von Röslerstamm, 1836
** *Sciota barteli* (Caradja, 1910)
* Падрод *Denticera* Amsel, 1961
** *Sciota divisella* (Duponchel, 1842)
* Невызначаны падрод
** *Sciota basilaris* (Zeller, 1872)
** *Sciota biareatella* (Caradja, 1925)
** *Sciota bifasciella* (Hulst, 1887)
** *Sciota bisra* (Dyar, 1919)
** *Sciota carneella* (Hulst, 1887)
** *Sciota celtidella* (Hulst, 1890)
** *Sciota crassifasciella* (Ragonot, 1887)
** *Sciota croceella* Hulst, 1888
** *Sciota cynicella* (Christoph, 1881)
** *Sciota dammersi* (Heinrich, 1956)
** *Sciota delassalis* (Hulst, 1886)
** *Sciota fernaldi* (Ragonot, 1887)
** *Sciota furvicostella* (Ragonot, 1893)
** *Sciota gilvibasella* (Hulst, 1890)
** *Sciota inconditella* (Ragonot, 1893)
** *Sciota marmorata* (Alphéraki, 1876)
** *Sciota obscurella* (Caradja in Caradja & Meyrick, 1937)
** *Sciota rubescentella* (Hulst, 1900)
** *Sciota rubrisparsella* (Ragonot, 1887)
** *Sciota rungsi* Leraut, 2002
** *Sciota subcaesiella* (Clemens, 1860)
** *Sciota subfuscella* (Ragonot, 1887)
** *Sciota termitalis* (Hulst, 1886)
** *Sciota umbrosella* (Erschoff, 1877)
** *Sciota uvinella* (Ragonot, 1887)
** *Sciota vetustella* (Dyar, 1904)
** *Sciota virgatella* (Clemens, 1860)

Катэгорыя:Агнёўкі
Міхаіл Фёдаравіч Гантман

**Міхаіл Фёдаравіч Гантман** (, в. Дукора, БССР — , Кіеў, Украіна) — мастак кіно, маляр.

## Біяграфія 
У 1938—1941 гадах навучаўся ў Віцебскім мастацкім вучылішчы (выкладчык В. Дзежыц). Скончыў Усесаюзны дзяржаўны інстытут кінематаграфіі (1949). У 1949—1963 гадах працаваў на Кіеўскай кінастудыі мастацкіх фільмаў імя Даўжэнка, у 1964—1986 гадах мастаком творчага аб’яднання «Мастак».

Асноўныя жанры — краявід, нацюрморт, тэматычныя карціны.

Удзельнік рэспубліканскіх (з 1954), усесаюзных (з 1955), замежных (з 1957) мастацкіх выставаў.

## Спасылкі 
* Гантман Моисей Файбович, 1922—2010  

Катэгорыя:Мастакі паводле алфавіта
Катэгорыя:Мастакі XX стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі СССР
Катэгорыя:Мастакі кіно СССР
Катэгорыя:Яўрэйскія мастакі
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Пячоры Стэркфантэйн

ў будынку вышэй ўваходу ў Стэркфантэйн]]
**Пячоры Стэркфантэйн ** — знакамітыя шэсць падземных залаў на глыбіні больш за 40 метраў. Знаходзяцца недалёка ад Яганэсбургу каля Сварткранса.

У адной з пячор былі выяўленыя рэшткі аўстралапітэка, які жыў больш за два мільёны гадоў таму і чалавека віду *Homo gautengensis*. У гэтай сістэме пячор за гады даследаванняў былі знойдзеныя скамянеласці розных перыядаў, узростам ад 3,5 да 1,5 мільёнаў гадоў. У дадатак да 500 шкілетных скамянеласцяў старажытнага чалавека, знойдзены тысячы іншых скамянеласцяў жывёл, больш чым 300 фрагментаў скамянелай драўніны і больш за 9 тысячаў каменных інструментаў.

## Гл. таксама 
* Кра-Маньён
* Калыска чалавецтва
* Альтаміра
* Фон-дэ-Гом

## Спасылкі 
* Колыбель человечества (англ.)&nbsp; 
* Стеркфонтейн

Катэгорыя:Аўстралапітэкі
Катэгорыя:Антрапагенез
Катэгорыя:Пячоры паводле алфавіта
Катэгорыя:Археалогія ў ПАР
Катэгорыя:Пячоры ПАР
Катэгорыя:Месцы палеанталагічных знаходак
Агрэставы пядзенік

**Агрэставы пядзенік** (*Abraxas grossulariata*) — від матылькоў сямейства пядзенікаў.

## Апісанне 
Белы матылёк з чорнымі і жоўтымі плямамі, з акругленымі крыламі, у размаху каля 4 см. Лётае ў ліпені-жніўні.

Вусень шараватага колеру з чорнай галавой. Пры перамяшчэнні падцягвае канец цела да галавы.

Зімуе пад расліннымі рэшткамі. Восенню і вясной шкоднік на агрэсце, парэчках, ляшчыне і іншых ягадных і пладовых дрэвах і кустах, жывіцца лісцем. Кукалка чорная з жоўтымі плямамі, у маі паміж лісцем.

Меры супраць агрэставага пядзеніка могуць складацца ў збіранні вусеняў, лёгка прыкметных па сваёй яркай афарбоўцы, і ў апырскванні кустоў растворам мыш'яку, парыжскай зеляніны і т. п.

## Літаратура 
* Энцыклапедыя сельскага гаспадара. — Мн.: БелЭн, 1993.

Катэгорыя:Пядзенікі
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1758 годзе
Катэгорыя:Насякомыя Еўразіі
Уладзімір Сяргеевіч Мядзведзь

**Уладзімір Мядзведзь** (нар. , ) — беларускі футбаліст, паўабаронца балгарскага клуба «Лакаматыў» з Плоўдзіва (у арэндзе з благоеўградскага «Пірына»).

## Клубная кар’ера 
Выхаванец мінскага «Дынама», дарослую кар’еру пачынаў у мазырскай «Славіі», да сезона 2017 стаў рыхтавацца разам з асноўнай камандай мазыран, аднак у першай палове 2017 года выступаў толькі за дубль. У ліпені 2017 года перабраўся ў наваполацкі «Нафтан». 31 ліпеня 2017 года дэбютаваў у Вышэйшай лізе, выйшаўшы на замену ў канцы матча супраць «Слуцка» (1:0). Пазней выступаў за дубль навапалачан, часам выходзячы на замену ў аноўнай камандзе.

У студзені 2018 года прыбыў на прагляд у брэсцкае «Дынама» і ў сакавіку падпісаў кантракт з клубам. У сезоне 2018 выступаў за дубль, за асноўную каманду згуляў у адным матчы чэмпіянату і ў адным матчы Кубка Беларусі.

Са студзеня 2019 года знаходзіўся на праглядзе ў «Слуцку» і ў сакавіку афіцыйна папоўніў склад каманды. У ліпені 2019 года стаў іграком расійскага клуба «Растоў», дзе выступаў за моладзевы склад. У лютым 2020 года, пакінуўшы растоўскую каманду, накіраваўся на прагляд у «Крылы Саветаў» і ў выніку стаў іграком моладзевай каманды клуба, дзе да мая паспеў згуляў у двух матчах, пасля чаго пакінуў клуб.

У ліпені 2020 года падпісаў двухгадовы кантракт з «Чайкай» з Песчанакопскага, якая выступала ў ФНЛ, аднак хутка разарваў кантракт, пасля чаго праходзіў прагляд у валгаградскім «Ротары» і яраслаўскім «Шынніку». У кастрычніку 2020 года папоўніў склад «Ротара», дзе быў заяўлены за моладзевую каманду, а неўзабаве стаў прыцягвацца і да асноўнага складу. 21 кастрычніка 2020 года ўпершыню згуляў за «Ротар» у матчы Кубка Расіі супраць «Крылаў Саветаў» (0:3), а 17 сакавіка 2021 года дэбютаваў у Прэм’ер-лізе, выйшаўшы на замену ў другім тайме матча з «Растовам» (0:4). У чэрвені 2021 года пасля вылету «Ротара» з Прэм’ер-лігі пакінуў клуб.

У ліпені 2021 года падпісаў кантракт з казахстанскім клубам «Атырау», у складзе якога эпізадычна з’яўляўся на полі. У снежні 2021 года па заканчэнні кантракта пакінуў клуб. У сакавіку 2022 года папоўніў склад грузінскага клуба «Сіёні», які выйшаў у наймацнейшы дывізіён краіны, пакінуў яго летам таго ж года.

У лютым 2023 года стаў іграком балгарскага «Пірына». У студзені 2024 года быў аддадзены ў арэнду ў плоўдзіўскі «Лакаматыў».

## Статыстыка выступленняў 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Славія Мазыр
Катэгорыя:Ігракі ФК Нафтан
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Брэст
Катэгорыя:Ігракі ФК Слуцк
Катэгорыя:Ігракі ФК Растоў
Катэгорыя:Ігракі ФК Крылы Саветаў Самара
Катэгорыя:Ігракі ФК Ротар Валгаград
Катэгорыя:Ігракі ФК Атырау
Катэгорыя:Ігракі ФК Сіёні Балнісі
Катэгорыя:Ігракі ФК Пірын Благоеўград
Катэгорыя:Ігракі ФК Лакаматыў Плоўдзіў
Zophodia grossulariella

**Zophodia grossulariella** — від матылькоў сямейства агнёвак. Сустракаецца ў Еўропе (у Нідэрландах і Англіі) і Паўночнай Амерыцы.

Размах крылаў складае 25-36 мм. Лёт імага з красавіка па май у залежнасці ад месцазнаходжання.

Вусені харчуюцца на агрэсце.

## Спасылкі 
* Microplepidoptera.nl 
* Лускакрылыя Бельгіі
* Сайт ukmoths

Катэгорыя:Насякомыя Еўропы
Катэгорыя:Агнёўкі
Іван Эіке

**Іван Эіке** (нар. ) — камерунскі футбаліст, абаронца.

## Клубная кар’ера 
Выступаў у Камеруне за клуб «Эдынг Спорт». У лютым 2017 года прыбыў на прагляд у беларускі клуб «Нафтан» з Наваполацка. У выніку прагляду застаўся ў камандзе, дзе стаў выступаць за дубль. Улетку 2017 года з-за зыходу значнай колькасці ігракоў з «Нафтана» далучыўся да асноўнага складу. 20 чэрвеня 2017 года дэбютаваў у Вышэйшай лізе, правёўшы на полі ўсе 90 хвілін у матчы супраць салігорскага «Шахцёра» (1:2). Усяго ў сезоне 2017 згуляў у 6 матчах у Вышэйшай лізе. Па заканчэнні сезону 2017 пакінуў наваполацкі клуб.

## Заўвагі 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Камеруна
Катэгорыя:Ігракі ФК Нафтан
Катэгорыя:Ігракі ФК Эдынг Спорт
Мікраспарыдыі

**Мікраспарыдыі** (*Microsporidia*) — тып прасцейшых (па іншых класіфікацыях клас або атрад класа кнідаспарыдый), прадстаўлены толькі ўнутрыклетачнымі паразітамі.

Належаць да эўкарыётаў з найбольш простай будовай. Для іх характэрны рыбасомы пракарыётнага тыпу, закрыты ўнутрыядзерны плеўрамітоз, адсутнасць рухомых стадый у жыццёвым цыкле, наяўнасць хіціну ў клетачнай сценцы (што ўласціва таксама архебактэрыям), адсутнасць мітахондрый, пераксісом, хларапластаў, жгуцікаў.

Апісана больш за 70 родаў і 1000 відаў. Унутрыклетачныя паразіты жывёл, пераважна членістаногіх і рыб. У цытаплазме клеткі жывёлы-гаспадара размнажаюцца бясполым шляхам (простае дзяленне і шызаганія). Пасля палавога працэсу (аўтагамія) утвараюцца споры (спораганія).

Споры (даўжыня да 10 мкм) пераважна авальныя, маюць спіральна скручаную трубку, якая забяспечвае пранікненне паразіта ў тканкі новага гаспадара. Выклікаюць захворванні — мікраспарыдыёзы (напр., мікраспарыдыі роду назема).

Больш за 300 відаў паразітуюць на шкодных для чалавека членістаногіх і могуць выкарыстоўвацца як біялагічны сродак барацьбы з імі.

## Літаратура 
* 
* Протисты: Руководство по зоологии / под ред. академика РАН А. Ф. Алимова. — СПб.: Наука, 2000. — Т. 1. — 679 с. ISBN 5-02-025864-4
Самюэль Адэоіба

**Самюэль Адэоіба** (нар. ) — нігерыйскі футбаліст, абаронца літоўскага клуба «Хегельман» з Каўнаса.

## Кар’ера 
У 2012 годзе прыехаў у Беларусь, каб гуляць у футбол. Стаў працаваць у Беларусі і вучыцца ва ўніверсітэце, паралельна трэніруючыся, некаторы час падрымліваў форму з камандай «Смалявічы-СТІ».

З 2016 года стаў выступаць за дубль футбольнага клуба «Крумкачы». У пачатку 2017 года стаў трэніравацца з асноўнай камандай сталічнага клуба, у лютым падоўжыў кантракт з «Крумкачамі» на два гады. Дэбютаваў у Вышэйшай лізе 2 красавіка 2017 года ў матчы першага тура супраць «Віцебска» (1:0), выйшаўшы на замену ў другім тайме. У далейшым працягваў выступаць у асноўным за дубль.

У ліпені 2017 года разарваў кантракт з «Крумкачамі» і неўзабаве далучыўся да наваполацкага «Нафтана», дзе замацаваўся ў асноўным складзе. У студзені 2018 года перайшоў у мікашэвіцкі «Граніт».

Са студзеня 2019 года знаходзіўся на праглядзе ў бабруйскай «Белшыне» і ў сакавіку стаў іграком клуба. Дапамог камандзе перамагчы ў Першай лізе. У сезоне 2020 быў асноўным абаронцам бабруйчан у Вышэйшай лізе, але не здолеў выратаваць «Белшыну» ад вылету. У снежні 2020 года пакінуў бабруйскі клуб.

У студзені 2021 года стаў трэніравацца з жодзінскім «Тарпеда-БелАЗ» і неўзабаве падпісаў кантракт. Не меў трывалага месца ў складзе, нярэдка заставаўся на лаўцы запасных. У снежні 2021 года па заканчэнні кантракта пакінуў жодзінскі клуб.

У лютым 2022 года стаў іграком літоўскага клуба «Хегельман».

## Дасягненні 
*  Пераможца Першай лігі чэмпіянату Беларусі: 2019

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Нігерыі
Катэгорыя:Ігракі ФК Хегельман
Катэгорыя:Ігракі ФК Тарпеда-БелАЗ
Катэгорыя:Ігракі ФК Белшына
Катэгорыя:Ігракі ФК Граніт Мікашэвічы
Катэгорыя:Ігракі ФК Нафтан
Катэгорыя:Ігракі ФК Крумкачы Мінск
Рокі (альбом)

**«Рокі»** — трэці студыйны альбом гурта Brutto, выдадзены ў 2017 годзе на онлайн-мультылэйбле «Пяршак».

## Спіс кампазіцый 
## Выканаўцы 
* Сяргей Міхалок — вакал
* Віталь Гуркоў — вакал
* Дзяніс Мельнік — гітара, вакал
* Сяргей Каралёў — вакал
* Пётар Ласеўскі — вакал
* Павел Трацяк — клавішныя, гітара, мандаліна
* Дзяніс Стурчанка — бас-гітара
* Дзяніс Шураў — ударныя, перкусія
* Уладзіслаў Сенкевіч — труба
* Іван Галушка — трамбон

## Спасылкі 
* Рокі на сайце experty.by

Катэгорыя:Альбомы 2017 года
Катэгорыя:Альбомы Brutto
Carissa macrocarpa

**Carissa macrocarpa** — пладовы вечназялёны куст сямейства .

## Апісанне 
Вечназялёны куст 4,5—5,5 м вышынёй з авальным глянцавым цёмна-зялёным лісцем 2,5—5 см даўжынёй. Плод круглы або даўгаваты, да 6 см даўжынёй і 4 см шырынёй, у няспелым выглядзе зялёны, пры паспяванні чырванее. Усярэдзіне плада змяшчаецца духмяная сакавітая мякаць, з маленькімі ўкрапінамі латэксу і з 6-16 незаўважным тонкім пляскатым насеннем.

## Распаўсюджанне 
Паходзіць з прыбярэжных раёнаў Паўднёвай Афрыкі і культывуецца далёка ўглыб яе тэрыторыі. У 1905 годзе была інтрадукавана на Гавайскія астравы і хутка там распаўсюдзілася. У цяперашні час яна культывуецца таксама на Багамскіх астравах, на Філіпінах, у Індыі і Усходняй Афрыцы.

## Выкарыстанне 
Цалкам саспелыя плады ядомыя ў неапрацаваным выглядзе. Вычышчаныя плады выкарыстоўваюцца для вырабу джэмаў, сіропаў, жэле, пудынгаў і г. д.

## Спасылкі 
* Morton, J. F. 1987. Fruits of Warm Climates. Julia Morton 20534 SW 92 Ct., Miami Fl 33189.
* Энцыклапедыя раслін: *Carissa grandiflora* 
* 

Катэгорыя:Кутровыя
Катэгорыя:Пладовыя кусты
Катэгорыя:Флора Паўднёвай Афрыкі
Станіслаў Мікалайчык

**Станіслаў Мікалайчык** (; , Гольстэргаўзен, Германія — ) — польскі палітычны і дзяржаўны дзеяч.

## Біяграфічныя звесткі 
Удзельнік Велікапольскага паўстання (1918) супраць прускага панавання, савецка-польскай вайны (1920). У 1920—31 член партыі Польске стронніцтва людовэ — «Пяст» (у 1930—31 член Галоўнай рады), у 1931—39 член Галоўнай рады партыі Стронніцтва людовэ. Адзін з заснавальнікаў (1927) Велікапольскага Саюза сялянскай моладзі. Дэпугат сейма (1930—35). За кіраўніцтва сялянскай забастоўкай у 1937 быў зняволены. У 2-ю сусветную вайну ўдзельнік вераснёўскай кампаніі (1939). Пазней у эміграцыі. У 1940—43 віцэ-прэм'ер, у 1943—44 прэм'ер-міністр польскага эмігранцкага ўрада. 3 1946 віцэ-прэм'ер і міністр земляробства кааліцыйнага Часовага ўрада нацыянальнага адзінства. У 1945 заснаваў партыю Польскае строннінтва людовэ (ПСЛ, у 1945—47 яе старшыня). Дэпутат Краёвай рады нарадовай (1945—47), сейма (1947). Арганізатар легальнай антыкамуністычнай апазіцыі ў Польшчы. Пад пагрозай арышту выехаў у ЗША. У 1947—66 старшыня ПСЛ у эміграцыі. Аўтар успамінаў «Згвалтаваная Польшча» (1948), прысвечаных падзеям 1939—47 гадоў.

## Літаратура 
* *Paczkowski A.* Stanisław Mikołajczyk, czyli Klęska realisty. — Warszawa, 1991. 
* *Мазоўка Н.* Мікалайчык //