open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Заходне-Беларуская ландшафтная правінцыя

**Заходне-Беларуская ландшафтная правінцыя** — адна з пяці правінцый фізіка-геаграфічнага раянавання Беларусі.

Цягнецца ад заходняй мяжы Беларусі на паўночны ўсход, выкліньваецца ў раёне гарадоў Лепель і Новалукомль. Займае 20,4 % тэрыторыі краіны. У межах правінцыі пралягае водападзел Чорнага і Балтыйскага мораў. Характэрна складаная ландшафтная структура з перавагай узвышаных (узгорыста-марэнна-эразійных, камава-марэнных) і сярэдневышынных (другасна-марэнных, водна-ледавіковых) ландшафтаў.

Тэрыторыя прымеркавана да Беларускай антэклізы і Аршанскай упадзіны. Фундамент перакрыты асадкавымі пародамі дэвону, мелу, палеагену, неагену. Для антрапагенавай тоўшчы магутнасцю 100—180 м (зрэдку 300 м) характэрны марэнныя адклады — супясчаныя, сугліністыя, пясчана-жвірова-галечныя. Сучасны рэльеф правінцыі сфарміраваны сожскім ледавіком, пазней моцна перапрацаваны і зменены эразійна-дэнудацыйнымі працэсамі.

Цэнтральную частку правінцыі займае Беларуская града, якая складаецца з узвышшаў (Мінскага, Ашмянскага, Навагрудскага, Ваўкавыскага, Гродзенскага). Пераважаюць вышыні 180—300 м. Тут знаходзяцца найвышэйшыя пункты Беларусі — горы Дзяржынская (345 м), Лысая (342 м), Маяк (335 м). У межах Беларускай грады вылучаюць З ярусы рэльефу. Верхні (больш за 260 м) з буйнаўзгорыстым рэльефам пераважна складзены з град. Другі ярус (220—260 м) прадстаўлены сярэдне- і дробнаўзгорыстым рэльефам, марэна часта перакрыта лёсападобнымі пародамі. У рэльефе наступнай ступені (да 200 м) пераважаюць зандравыя раўніны дзюнна- ўзгорыстай формы, складзеныя з водна-ледавіковых пяскоў. Для Беларускай грады характэрна густая сетка яроў і лагчын.

На поўдні правінцыі працягваецца дэнудаваная марэнная Капыльская града (180—200 м) з хвалістай, месцамі дробнаўзгорыстай паверхняй. Паміж Ашмянскім і Мінскім узвышшамі размешчана Вілейская нізіна (160—180 м), на крайнім захадзе — Нёманская нізіна (100—160 м). Тут жа знаходзіцца самы нізкі пункт краіны з вышынёй каля 85 м. Узвышшы і нізіны раздзелены Лідскай і Стаўбцоўскай марэннымі раўнінамі (150—180 м).

Клімат правінцыі цёплы, умерана вільготны. Сярэдняя тэмпература студзеня ад −4,9° да −7,2 °C, ліпеня 17°—18 °C. Сума тэмператур вышэй за 10 °C складае 2000—2300°, працягласць вегетацыйнага перыяду 180—200 сут. Ападкаў выпадае 600—700 мм за год (на Навагрудскім узвышшы больш за 750 мм).

Найбольш тыповыя для рэгіёна дзярнова-падзолістыя глебы (74 %) і дзярнова-палева-падзолістыя глебы на лёсападобных суглінках. Дзярнова-падзолістыя забалочаныя глебы займаюць толькі 6 %. У далінах рэк тыповыя поймавыя дзярновыя забалочаныя і тарфяна-балотныя, у катлавінах — тарфяна-балотныя глебы нізіннага тыпу.

Лясістасць каля 30 %. У складзе лясоў хвойнікі (58 %), вытворныя драбналістыя фармацыі (19,5 %), яловыя і шыракаліста-хваёвыя (13,5 %). Каля 3 % тэрыторыі займаюць лугі, 6 % — балоты.

File:Mayak Mt.jpg|Гара Маяк, Валожынскі раён.
File:Вішнева, касьцёл Зьвеставаньня Дзеве Марыі, здымак 20.JPG|Рака Гальшанка каля Вішнева.
File:Палі на пагорках за Карэлічамі.jpg|Палі на пагорках за Карэлічамі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Геаграфія Беларусі
Кузен (значэнні)

**Кузен** — шматзначны тэрмін.

* Кузен (ад ) — стрыечны брат.

## Прозвішча 
* Жан Кузен Малодшы (1522—1594) — французскі мастак-маньерыст.
* Жан Кузен Старэйшы (каля 1490/1500 — каля 1560) — французскі жывапісец, скульптар, гравёр і разьбяр па дрэве. бацька Жана Кузена Малодшага.
Miagrammopes

**Miagrammopes** — род аранеаморфных павукоў сямейства , упершыню апісаны Актавіем Пікардам-Кембрыджам у 1870 годзе. Гэтыя павукі маюць унікальную форму і толькі чатыры з першапачатковых васьмі вачэй. Яны круцяць адну нітку павуціння, актыўна назіраючы і тузаючы леску, каб злавіць сваю ахвяру.

## Віды 
На кастрычнік 2022 года ў род уключаюць 71 від:
*  Simon, 1893 — Венесуэла
*  F. O. Pickard-Cambridge, 1902 — ад Гватэмалы да Панамы
*  Thorell, 1891 — Індыя (Нікабарскія астравы)
*  Chickering, 1968 — Пуэрта-Рыка
*  Sen, Saha & Raychaudhuri, 2013 — Індыя
*  Chickering, 1968 — Панама
*  Cai & Xu, 2021 — Кітай
*  Schenkel, 1953 — Венесуэла
*  Simon, 1893 — Венесуэла
*  Dong, Yan, Zhu & Song, 2004 — Кітай
*  Mello-Leitão, 1945 — Аргенціна
*  Kulczyński, 1908 — Новая Гвінея
*  O. Pickard-Cambridge, 1874 — Аўстралія (Новы Паўднёвы Уэльс)
*  Roewer, 1951 — Бразілія
*  O. Pickard-Cambridge, 1882 — Паўднёвая Афрыка
*  Kulczyński, 1908 — Новая Гвінея
*  Barrion & Litsinger, 1995 — Філіпіны
*  Thorell, 1887 — М’янма, Інданезія (Суматра)
*  Keyserling, 1890 — Аўстралія (Квінсленд)
*  Petrunkevitch, 1926 — Пуэрта-Рыка, Сент-Вінсент
*  Purcell, 1904 — Паўднёвая Афрыка
*  Simon, 1893 — Венесуэла
*  Banks, 1909 — Куба
*  Simon, 1889 — Індыя
*  Rainbow, 1916 — Аўстралія (Квінсленд)
*  O. Pickard-Cambridge, 1870 — Sri Lanka
*  (Wunderlich, 1976) — Аўстралія (Квінсленд)
*  Tikader, 1971 — Індыя
*  Logunov, 2018 — В’етнам
*  Butler, 1876 — Маўрыкій
*  Mello-Leitão, 1937 — Бразілія, Аргенціна
*  Tikader, 1971 — Індыя
*  Chickering, 1968 — Панама
*  Logunov, 2018 — Малайзія (Барнеа)
*  Tikader, 1971 — Індыя
*  Chickering, 1968 — Панама
*  Bryant, 1936 — Куба, Гаіці
*  (Wunderlich, 1976) — Аўстралія (Квінсленд)
*  Chickering, 1968 — Панама
*  O. Pickard-Cambridge, 1882 — Паўднёвая Афрыка
*  Mello-Leitão, 1925 — Бразілія
*  Barrion & Litsinger, 1995 — Філіпіны
*  O. Pickard-Cambridge, 1893 — ЗША, Мексіка
*  Chickering, 1968 — Ямайка
*  Yoshida, 1982 — Тайвань, Японія
*  Chickering, 1968 — Ямайка
*  Bösenberg & Strand, 1906 — Кітай, Карэя, Тайвань, Японія
*  Dong, Zhu & Yoshida, 2005 — Кітай
*  Chickering, 1968 — Віргінскія астравы
*  Kulczyński, 1911 — Новая Гвінея
*  Tikader, 1971 — Індыя
*  Simon, 1881 — Танзанія (Занзібар), Паўднёвая Афрыка
*  Simon, 1886 — Тайланд, В’етнам
*  Caporiacco, 1947 — Гаяна
*  Mello-Leitão, 1949 — Бразілія
*  Liang & Xu, 2021 — Кітай
*  Rajoria, 2015 — Індыя
*  Simon, 1892 — Сент-Вінсент
*  Simon, 1906 — Індыя
*  Kulczyński, 1908 — Новая Гвінея
*  Chamberlin & Ivie, 1936 — Панама
*  Kulczyński, 1908 — Сінгапур
*  Dong, Yan, Zhu & Song, 2004 — Кітай
*  Tikader, 1971 — Індыя
*  O. Pickard-Cambridge, 1870 — Індыя, Шры-Ланка
*  Chickering, 1968 — Ямайка
*  O. Pickard-Cambridge, 1882 — Бразілія
*  Logunov, 2018 — Малайзія (Барнеа)
*  Dong, Yan, Zhu & Song, 2004 — Кітай
*  Chickering, 1968 — Панама
*  Strand, 1911 — Інданезія (астравы Кай)

Катэгорыя:Аранеаморфныя павукі
Рэзалюцыя Генеральнай Асамблеі ААН ES-11/5

**Рэзалюцыя Генеральнай Асамблеі ААН ES-11/5 "Садзейнічанне ажыццяўленню прававой абароны і забеспячэнню пакрыцця ўрону ў сувязі з агрэсіяй супраць Украіны»** — рэзалюцыя адзінаццатай надзвычайнай спецыяльнай сесіі Генеральнай Асамблеі Арганізацыі Аб'яднаных Нацый (ГА ААН), прынята 14 лістапада 2022 года.

Суаўтарамі рэзалюцыі выступілі 46 краін. У рэзалюцыі Генеральная Асамблея ААН прызнала, што Расійская Федэрацыя павінна быць прыцягнута да адказнасці за любыя парушэнні міжнароднага права ва Украіне ці супраць Украіны і што яна павінна несці прававыя наступствы ўсіх сваіх міжнародна-супрацьпраўных дзеянняў, у тым ліку пакрыццё ўрону нанесенага такімі дзеяннямі. Рэзалюцыя рэкамендавала стварыць дзяржавам прадстаўнікам міжнародны рэестр урону ў супрацоўніцтве з Украінай. Рэзалюцыя была прынятая пры 94 галасах за, 14 супраць і 73 тых, хто ўстрымаўся. Гэтая рэзалюцыя атрымала амаль такую ж падтрымку, як і трэцяя рэзалюцыя, якая прыпыніла членства Расіі ў Савеце ААН па правах чалавека.

## Глядзіце таксама 
: **Рэзалюцыі ГА ААН аб расійскім уварванні на Украіну (з 2022)**

* Рэзалюцыя Генеральнай Асамблеі ААН ES-11/1
* Рэзалюцыя Генеральнай Асамблеі ААН ES-11/2
* Рэзалюцыя Генеральнай Асамблеі ААН ES-11/3
* Рэзалюцыя Генеральнай Асамблеі ААН ES-11/4

: **Рэзалюцыі ГА ААН па анэксіі Крыма**

* Рэзалюцыя Генеральнай Асамблеі ААН 68/262
* 

## Заўвага 
## Літаратура 
* Bem Markiyan, Ivan Horodyskyy, Mission is Possible? Legal and Institutional Challenges of Compensation Mechanism for Ukraine, 73 Syracuse Law Review. 479 (2023), p.&nbsp;487

Катэгорыя:Рэзалюцыі Генеральнай Асамблеі ААН
Катэгорыя:Лістапад 2022 года
Катэгорыя:Падзеі 14 лістапада
Напад у Westfield Bondi Junction (2024)

13 красавіка 2024 года 40-гадовы Джоэл Каучы напаў з нажом на людзей у гандлёвым цэнтры Westfield Bondi Junction ва ўсходнім прыгарадзе Сіднея (Аўстралія), забіўшы шэсць і параніўшы яшчэ дванаццаць чалавек. Нападнік быў застрэлены паліцыянтам.

## Ход падзей 
Па даных паліцыі Новага Паўднёвага Уэльса, нападнік ўвайшоў у Westfield Bondi Junction каля 15:10 вечара. Пры ім быў 30-сантыметровы нож. Праз 10 хвілін ён напаў на сваю першую ахвяру.

Відавочцы казалі, што ён паводзіў сябе бязладна, а на відэазапісах з камер бяспекі і смартфонаў выпадковых мінакоў відаць, як злачынец кідаецца са зброяй на адных пакупнікоў, не звяртаючы ўвагі на іншых. Неадкладна была выклікана паліцыя.

Пяць пацярпелых загінулі на месцы (адна ахвяра пазней сканала ў бальніцы). Дванаццаць іншых былі шпіталізаваны.

Злачынец кінуўся з нажом на паліцыянта Эмі Скот, але яна стрэліла яму ў грудзі. Праваахоўніца пачала рабіць параненаму сардэчна-лёгачную рэанімацыю, але той сканаў.

## Нападнік 
На наступную раніцу было названа імя нападніка — Джоэл Каучы. Жыў у г. Тувумба, штат Квінсленд. У сакавіку 2024 года пераехаў у Сідней. Халасты, дзяцей не было.

## Рэакцыі 
Прэм’ер-міністр Энтані Албаніз назваў інцыдэнт «жахлівым актам гвалту» і выказаў спачуванне пацярпелым.

Спачуванні выказалі брытанскі манарх Карл III і каралева Каміла, а таксама папа Францыск і прэзідэнт Францыі Эманюэль Макрон.

## Заўвагі 
Катэгорыя:Красавік 2024 года
Катэгорыя:Падзеі 13 красавіка
Катэгорыя:Забойствы, здзейсненыя ў 2024 годзе
Land Rover Snatch

**Land Rover Snatch** — патрульны аўтамабіль на базе шасі Land Rover Defender 110.

Першапачаткова быў закуплены для выкарыстання ў Паўночнай Ірландыі брытанскай арміяй. Прэзентаваны ў 1992 годзе. Аўтамабіль атрымаў назву Truck Utility Medium (TUM), але стаў больш вядомы як «Snatch» (нават у афіцыйнай дакументацыі), г.зн «схапіць», так як ў яго садзілі затрыманых дэманстрантаў.

У далейшым ён выкарыстоўваўся падчас войн у Іраку і Афганістане.

ТТХ:
* Баявая маса — 4050 кг
* Даўжыня па корпусе — 4,55 м
* Шырыня — 1,79 м
* Вышыня —2,03 м
* Максімальная хуткасць — 97 км/г

## Заўвагі 
Snatch
Катэгорыя:Бронеаўтамабілі паводле алфавіта
Катэгорыя:Папярэджанні CS1: розныя назвы: authors list
Віцебская наступальная аперацыя

**Віцебская наступальная аперацыя** — франтавая наступальная аперацыя савецкіх войск.

У канцы 1943 і пачатку 1944 г. у выніку праведзеных Невельскай і Гарадоцкай аперацый Чырвоная армія наблізілася да горада Віцебск (БССР) і вяла тут цяжкія баі. Са снежня 1943 г. па сакавік 1944 г. да горада з поўдня сумесна з 39-й і 5-й арміямі настойліва спрабавала прабіцца 33-я армія Заходняга фронту, якая мела ў сваім састве 5 сталковых карпусоў. За 9 месяцаў на поўдні ад Віцебска загінулі 40 тыс. байцоў 33-й і 39-й армій. Вызваліць горад не ўдалося.

У ходзе аперацыі яе асноўныя задачы выкананы не былі. Савецкія войскі не змаглі авалодаць Віцебскам. Тым не менш 3-я нямецкая танкавая армія, якая абаранялася ў раёне горада, панесла вялікія страты і вымушана была ўвесці ў бой усе свае рэзервы. Войскі 1-га Прыбалтыйскага фронту глыбока ахапілі Віцебскую групоўку праціўніка, стварыўшы ўмовы для яе наступнага разгрому ў Віцебска-Аршанскай аперацыі ў чэрвені 1944 года. Дзеянні Заходняга фронту былі прызнаныя няўдалымі. Страты савецкіх войск у гэтай аперацыі былі вельмі вялікія: 27 639 чалавек беззваротныя і 107 373 чалавекі санітарныя, агульныя страты склалі 135 012 чалавек.

З-за няўдалага наступлення Заходні фронт быў рэарганізаваны. Загадам Стаўкі ВГК ад 12 красавіка 1944 года № 220076 яго камандуючы генерал арміі Васіль Сакалоўскі, камандуючы артылерыяй фронту генерал-палкоўнік артылерыі Іван Камера і начальнік разведаддзела фронту палкоўнік Ільніцкі былі знятыя з пасад.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Беларуская аперацыя (1944)
Катэгорыя:Бітвы Вялікай Айчыннай вайны ў Беларусі
Катэгорыя:Люты 1944 года
Катэгорыя:Сакавік 1944 года
Катэгорыя:Гісторыя Віцебскай вобласці
2-і стралковы корпус (2-га фарміравання)

**2-і стралковы Хінганскі корпус** — агульнавайсковае тактычнае злучэнне (стралковы корпус) Узброеных Сіл СССР.

## Гісторыя 
Сфарміраваны ў маі 1942 года ў г. Іркуцк. У яго склад увайшлі 399-я стралковая дывізія, 229-я стралковая брыгада і 51-я кавалерыйская дывізія. У пастаянны склад корпуса ўваходзілі 10-ы асобны батальён сувязі, 967-ы асобны сапёрны батальён і 1999-я палявая паштовая станцыя. Неўзабаве стралковыя часці былі адпраўленыя на фронт, а корпус аб’яднаў у сабе іншыя злучэнні. Склад да 1945 года неаднаразова мяняўся, у баявых дзеяннях на савецка-германскім фронце корпус не ўдзельнічаў.

Да чэрвеня 1945 года корпус знаходзіўся ў непасрэдным падначаленні Забайкальскага фронту, затым увайшоў у склад 36-й арміі.

У дзеючай арміі з 9 жніўня па 3 верасня 1945 года.

Удзельнічаў у савецка-японскай вайне. За чацвёра сутак наступлення корпус імкліва прасунуўся на 180 кіламетраў, заняў асноўныя перавалы Вялікага Хінганскага хрыбта. Да 19 жніўня 1945 года злучэнні падышлі да г. Цыцыкар. За адрозненне ў вайне яму было прысвоена ганаровае найменне «Хінганскі».

Пасля вайны корпус перададзены ў Забайкальска-Амурскую ваенную акругу, упраўленне пераведзена ў г. Борзя. У 1946 годзе ў яго складзе былі 36-я стралковая, 3-я і 8-я кулямётна-артылерыйскія дывізіі. У лютым 1947 года корпус быў расфармаваны.

## Баявы склад 
Станам на жнівень 1945 года.

## Камандзіры 
* генерал-маёр Данііл Яфімавіч Пятроў (28.05.1942 — 20.07.1945)
* генерал-лейтэнант Антон Іванавіч Лапацін (20.07.1945 — 14.03.1946)
* генерал-лейтэнант Аляксей Ільіч Данілаў (жнівень 1946 — студзень 1947)

## Заўвагі 
## Літаратура 
* Герои Советского Союза. Краткий биографический словарь. Т.1. М., 1987. Лопатин Антон Иванович.

## Спасылкі 
* Сайт Герои страны. Лопатин Антон Иванович.

Катэгорыя:Узброеныя сілы СССР
Каспар Бароўскі (мастак)

**Каспар Бароўскі** (, ; 1785—1854) — беларускі жывапісец, педагог.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1785 годзе ў Гродзенскім павеце. Паходзіў са шляхецкай сям’і, сын Францішка Бароўскага.

Вучыўся ў Полацкім езуіцкім калегіуме, у 1801—1807 гадах працягваў мастацкую адукацыю на факультэце выяўленчага мастацтва Віленскага ўніверсітэта, дзе ягоным настаўнікам быў Францішак Смуглевіч. Пасля да 1809 года вучыўся ў Парыжы, а па вяртанні атрымаў ступень кандыдата прыгожых мастацтваў.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Анастасія Міклашэвіч

**Анастасія Міклашэвіч** (нар. , Мінск, Беларусь) — беларуская валейбалістка. Майстар спорту Беларусь. Выступала за зборную Беларусі.

## Біяграфія 
У 2015 годзе падпісала кантракт з казахсткім клубам «Жэтыс».

У 2023 годзе вярнулася з дэкрэтнага водпуску і працягнула кар’еру валейбалісткі ў «Камунальнік-ГрДУ».

## Спасылкі 
* Миклашевич Анастасия
* С днём рождения, Анастасия Миклашевич! 
* Anastasiya Miklashevich 
* Волейбольная команда «Жетысу» стартовала с двух поражений на клубном чемпионате Азии
* 17 Миклашевич Анастасия 

Катэгорыя:Валейбалісткі Беларусі
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Беларусі па валейболе
Катэгорыя:Ігракі «Спартака» Ніжні Ноўгарад (жаночы валейбол)
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Беларусі па валейболе U-18
Херсцкі ўніверсітэт

**Херсцкі ўніверсітэт** () — канадская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў горадзе Херст у правінцыі Антарыа, Канада.

## Агульная характарыстыка 
Вучэльня была заснавана ў 1953 годзе пад назвай «Херсцкая семінарыя». Фінансавалася вучэльня насельніцтвам муніцыпалітэту Херст, а яго місія была ў тым, каб забяспечыць сярэднюю адукацыю для франкамоўнай моладзі з паўночнага ўсходу Антарыа.

Большую частку сваёй гісторыі Херсцкі ўніверсітэт быў філіялам Лаўрэнцьеўскага ўніверсітэта. Ён быў адноўлены ў якасці незалежнай установы 1 красавіка 2022 года пасля фінансавага крызісу Лаўрэнцьеўскага ўніверсітэта 2021 года.

Сёння ўніверсітэт прапануе адукацыйныя праграмы, якія выкладаюцца на французскай мове, у галіне гуманітарных навук, такіх як псіхалогія, бізнес, міждысцыплінарныя студыі і інш. Акрамя таго, ён служыць месцам для падрыхтоўкі настаўнікаў пачатковых і сярэдніх школ для рэгіёну.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты паводле алфавіта
Катэгорыя:Універсітэты Канады
Херст

**Херст** () — горад у правінцыі Антарыа ў Канадзе. 

Размешчаны на рацэ Матавішквія ў Паўночным Антарыа. Больш за 96 % жыхароў горада размаўляюць на французскай мове ў якасці роднай — самы высокі паказчык у Антарыа. Паселішча было заснавана як апорны пункт Нацыянальнай транскантынентальнай чыгункі ў 1913 годзе і названа ў гонар Уільяма Говарда Херста, у той час міністра лясоў і шахт правінцыі, а пазней прэм’ер-міністра правінцыі Антарыа, паселішча было афіцыйна зарэгістравана ў 1922 годзе. Многія пасяленцы першапачаткова прыбылі сюды з Квебека, а таксама з Еўропы і ЗША.

## Адукацыя і навука 
* Херстскі ўніверсітэт

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Антарыа
Ганаратка

**Ганаратка** — тапонім.
* Ганаратка (Араціўскі раён)
* Ганаратка (Радывыліўскі раён)
Уладзімір Канстанцінавіч Катрук

**Уладзімір Канстанцінавіч Катрук** (; 1 кастрычніка 1921 — 22 мая 2015) — удзельнік Другой сусветнай вайны, баец 118-га ахоўнага паліцэйскага батальёна. Вядомы як адзін з удзельнікаў знішчэння Хатыні. Пасля вайны эміграваў у Канаду. На момант смерці лічыўся другім у спісе самых адшукваных нацысцкіх ваенных злачынцаў (па даных Цэнтра Сімона Візенталя).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Паўночнай Букавіне на тэрыторыі Каралеўства Румынія, у пасёлку Лужаны (у цяперашні час Чарнавіцкая вобласць Украіны).

У 1942 годзе Катрук уступіў у 118-ы батальён шуцманшафта для барацьбы з савецкімі партызанамі. Паводле дакументаў КДБ СССР, прымаў непасрэдны ўдзел у знішчэнні Хатыні. У артыкуле, апублікаваным у *Holocaust and Genocide Studies*, гісторык Лундскага ўніверсітэта Пер Андэрс Рудлінг, абапіраючыся на новыя пратаколы допытаў КДБ, пісаў, што, па заяве сведак, ён быў асабліва актыўным удзельнікам у тым злачынстве.

У жніўні 1944 года дэзерціраваў і перайшоў на бок Французскага руху супраціўлення. У гэтым жа годзе быў пераведзены ў Французскі Замежны легіён і адпраўлены на фронт для барацьбы з нямецкай арміяй. Стаў кулямётчыкам, быў цяжка паранены. Правёў два з паловай месяцы ў амерыканскім шпіталі ў Францыі і працягнуў да канца вайны ваяваць на італьянскім фронце. Пад імем свайго зводнага брата застаўся жыць у Парыжы, працаваў у мясной краме.

У 1951 годзе эміграваў у Канада. Асеў у правінцыі Квебек, дзе валодаў пчальнікам, на якім працаваў разам з жонкай. У 1999 годзе Федэральны Суд Канада разглядаў яго справу і прыйшоў да высновы, што Катрук эміграваў пад чужым імем і атрымаў грамадзянства краіны шляхам прадастаўлення ілжывай інфармацыі. Але суд не знайшоў ніякіх доказаў таго, што мужчына ўдзельнічаў у ваенных злачынствах, і ў 2007 годзе Кабінет міністраў Канады вырашыў не пазбаўляць яго грамадзянства.

Памёр ад інсульту 22 мая 2015 года.

## Судовае разбіральніцтва 
### Расія 
8 мая 2015 года, за два тыдні да смерці, Следчы камітэт РФ заклікаў дэпартаваць Уладзіміра Катрука, каб ён мог паўстаць перад судом, у адпаведнасці з міжнародным правам. Але канадскі ўрад праігнараваў гэтую просьбу. 14 кастрычніка 2016 года крымінальная справа ў дачыненні да Катрука закрыта.

### Беларусь 
У снежні 2023 года крымінальная справа, якая была ўзбуджаная ў дачыненні да Уладзіміра Катрука, накіравана ў суд.

8 лютага 2024 года Вярхоўны Суд Рэспублікі Беларусь пачаў разгляд крымінальнай справы ў дачыненні да Уладзіміра Катрука. Ён абвінавачваўся ў здзяйсненні злачынства па артыкуле 127 (генацыд) Крымінальнага кодэкса Рэспублікі Беларусь.

Ужо 18 сакавіка прысудам Вярхоўнага Суда мужчына прызнаны вінаватым.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Решение по процессу Владимира Катрюка — Canada, Ottvava: Minister of Citizenship and Immigration, 1999. 
* Vladimir Katriuk, Beekeeper Accused of Nazi War Crimes, Is Dead at 93 
* Смерть палача. В Канаде скончался украинский каратель Владимир Катрюк.

Катэгорыя:Пчаляры
Катэгорыя:Вайскоўцы Замежнага легіёна (Францыя)
Катэгорыя:Ваенныя злачынцы
Катэгорыя:Удзельнікі Другой сусветнай вайны
Катэгорыя:Памерлі ад інсульту
Раманізацыя македонскай мовы

**Раманізацыя (запіс лацінскім пісьмом) македонскай (кірылаўскага) тэксту.** Таксама вядомая як *транслітарацыя*. З'яўляецца часткай лінгвістычнай працэдуры транслітарацыі. На афіцыйным узроўні, улады Паўночнай Македоніі выкарыстоўваюць лацінку, напрыклад, на дарожных знаках і ў пашпартах.

З 2008 года для выкарыстання ў афіцыйных дакументах, такіх як пашпарт і пасведчанне кіроўцы, была прынята сістэма без дыякрытычных знакаў з дыграфамі *zh, gj, dz , lj, nj, kj, ch, sh, dj*. Гэта было зроблена для таго, каб спрасціць выкарыстанне лацінкі там, дзе дыякрытычныя знакі могуць ствараць тэхнічныя праблемы. Для транслітарацыі дыграфаў была прынята сістэма ICAO Doc 9303 .

Катэгорыя:Раманізацыя
Катэгорыя:Македонская мова
Porphyrio hochstetteri

**Porphyrio hochstetteri**, або **такахе** — род  рэдкіх птушак, якія лічыліся вымерлымі. Распаўсюджаны ў гарах Паўднёвага вострава, недалёка ад возера , Новая Зеландыя. Належыць да сямейства . У Міжнароднай Чырвонай кнізе атрымаў статус віду, якому пагражае небяспека знікнення (катэгорыя *EN*).

## Знешні выгляд 
Вонкава вельмі нагадваюць прадстаўнікоў віду , які сустракаецца на поўдні Еўропы, але значна большыя (велічынёй са свойскую гусь). Будова крыла нармальная, але мышцы кіля і грудзіны недаразвітыя, таму птушка не лётае.

## Гісторыя 
Від быў распаўсюджаны па ўсёй тэрыторыі Новай Зеландыі. Маоры палявалі на гэтых птушак з-за іх апярэння.

Навукоўцы, якія вывучалі прыроду Новай Зеландыі, першапачаткова збіралі вусныя паведамленні аб дзіўнай птушцы, але паколькі рэчавыя доказы яе існавання не захаваліся, яны вырашылі, што птушка — міфічная істота з маарыйскіх паданняў.

Аднак у 1847 годзе Уолтэр Ментэл выпадкова набыў у вёсцы на Паўночным востраве чэрап, грудную косць і іншыя часткі шкілета невядомай буйной птушкі. Як высветлілася, косткі належалі крылатай, але нелятаючай птушцы, якую на латыні назвалі ў гонар Ментэла — *Notornis mantelli*, інакш кажучы, «Цудоўная птушка Ментэла».

Праз два гады пасля знаходкі Ментэла група паляўнічых на цюленяў заўважыла сляды немалой птушкі. Пайшоўшы па следзе, яны выявілі вялікую птушку з прыгожым апярэннем. Аднак праз некалькі дзён пасля адлову птушкі яны, не ведаючы, што з ёй рабіць, забілі яе і з’елі. Шкура птушкі з апярэннем засталася і трапіла ў рукі Уолтэра Ментэла.

Пазней была злоўленая яшчэ адна птушка, на гэты раз яе поўны шкілет перадалі ў Лондан, дзе касцяк даследавалі. У выніку навукоўцы знайшлі ў ім некаторыя адрозненні ад самага першага ўзору, здабытага Ментэлам у 1847 годзе. На Паўночным і Паўднёвым астравах Новай Зеландыі сустракаюцца два віды роду. Другі від назвалі  у гонар вядомага аўстрыйскага даследчыка Аўстраліі і Новай Зеландыі прафесара Гахштэтэра.

Як пасля меркавалі, апошнюю асобіну віду злавілі ў 1898 годзе, пасля чаго від быў занесены ў спісы вымерлых жывёл.

### Адкрыццё 
У 1948 годзе экспедыцыя Джэфры Орбела ў лясах Тэ-Анау выявіла дзвюх птушак. Іх сфатаграфавалі, закальцавалі і адпусцілі на волю. Праз год доктар Орбель знайшоў гнёзды гэтага віду. Даследаваўшы 30 гнёздаў, ён прыйшоў да высновы, што пара птушак выхоўвае ў год толькі адно птушаня.

Урад Новай Зеландыі абвясціў запаведнікам месца засялення птушак. Сучасны запаведнік недалёка ад возера Тэ-Анау мае плошчу ў 160 000 гектараў.

## Цікавыя факты 
Такахе намалявана на манеце наміналам у 1 новазеландскі долар, выпушчанай у 1982 годзе.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Пастушковыя
Трэнцкі ўніверсітэт (Канада)

**Трэнцкі ўніверсітэт** () — канадская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў горадзе Пітэрбара ў правінцыі Антарыа, Канада.

## Агульная характарыстыка 
Вучэльня заснавана ў 1964 годзе. Яго назва паходзіць ад даліны ракі Трэнт, якая працякае каля Пітэрбара, дзе першапачаткова планавалася размяшчэнне кампуса вышэйшай навучальнай установы. Універсітэт складаецца з каледжаў (факультэтаў). Кожны каледж мае ўласныя інтэрнаты, сталовую і студэнцкае самакіраванне. Установа прапануе навучанне ў асноўным на ўзроўні бакалаўрыяту, але таксама мае шэраг праграм магістратуры і аспірантуры.

## Структура 
* Каледж Кэтрын Пар Трэйл
* Каледж Шамплейн
* Каледж Лэдзі Ітан
* Каледж Отанабі
* Каледж Пітэра Гзоўскі
* Каледж Гідыгаа Мігізі

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты паводле алфавіта
Катэгорыя:Універсітэты Канады
Ян Клімоўскі

**Ян Клімоўскі** (, Полацкае ваяводства — ) — разьбяр, механік.

## Біяграфія 
Нарадзіўся  года ў Полацкім ваяводстве. У 1723 годзе ўступіў у Вільні ў ордэн езуітаў. У 1726—1731 гадах кіраўнік сталярскай майстэрні ў Вільні, працаваў пра аздабленні інтэр’ераў віленскага касцёла Св. Яна. З 1732 года працаваў у калегіума пры касцёле Св. Рафала, зрабіў там абсталяванне рэфектара, шафы для сакрысціі і архіва, 2 бакавых разных алтары, амбон. Рабіў гадзіннікі і вадаправоды.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Езуіты Беларусі
Катэгорыя:Разьбяры Беларусі
Катэгорыя:Гадзіншчыкі Беларусі
Уінсарскі ўніверсітэт

**Уінсарскі ўніверсітэт** () — канадская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам даследчага ўніверсітэта, якая месціцца ў горадзе Уінсар у правінцыі Антарыа, Канада.

## Агульная характарыстыка 
Гэта самы паўднёвы ўніверсітэт Канады. Універсітэт быў зарэгістраваны ўрадам правінцыі Антарыа ў 1962 годзе. Ядром установы стаў каталіцкі Успенскі каледж, заснаваны ў 1857 годзе, які ў 1919–1953 гадах дзейнічаў як філіял Заходне-Антарыйскага ўніверсітэта, а затым як незалежны Успенскі ўніверсітэт. З 1963 года ён дзейнічае як дзяржаўны ўніверсітэт пад цяперашняй назвай.

## Факультэты 
* Мастацтва і сацыяльна-гуманітарных навук
* Права
* Адукацыі
* Медсястрынства
* Інжынерыі
* Бізнесу 
* Кінетыкі чалавека
* Прыродазнаўчых навук
* Магістратуры і аспірантуры

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты паводле алфавіта
Катэгорыя:Універсітэты Канады
Тындэйлскі ўніверсітэт

**Тындэйлскі ўніверсітэт** () — канадская прыватная хрысціянская вышэйшая навучальная ўстанова, якая месціцца ў горадзе Таронта ў правінцыі Антарыа, Канада.

## Агульная характарыстыка 
Вучэльня бярэ пачатак з заснавання ў 1894 годзе баптысцкім прапаведнікам Элмарам Харысам Таронцкай біблійнай школы. У 1968 годзе школа аб’ядналася з Лонданскім біблійна-місіянерскім каледжам, утварыўшы Антарыйскі біблійны каледж. У 1976 годзе каледж набыў новы кампус. У 1998 годзе ён быў перайменаваны ў Тындальскі каледж і семінарыю ў 2003 годзе. У 2015 годзе ён адкрыў новы кампус, у 2020 годзе ён атрымаў сучасную назву. Установа з’яўляецца сябрам Савета хрысціянскіх каледжаў і ўніверсітэтаў. Вучэльня з’яўляецца міжканфесійнай і, такім чынам, падтрымлівае партнёрскія сувязі з рознымі пратэстанцкімі дэнамінацыямі.

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты паводле алфавіта
Катэгорыя:Універсітэты Канады
Таласакратон

**Таласакрато́н** — тэктанічна ўстойлівая або маларухомая вобласць ложа акіяна, у межах якой развіты абісальныя раўніны. Тэрмін першапачаткова ўведзены ў 1955 годзе аўстралійскім геолагам Р. Фейрбрыджам для абазначэння кратонаў, якія з’яўляюцца часткай акіянічнай кары.

У складзе таласакратонаў вылучаюць акіянічныя пліты (монакратоны), сярэдзіннаакіянічныя хрыбты, унутрыкратонныя і прыкратонныя валы, вузкія глыбавыя валы горставага тыпу, доўгія зоны разломаў і вулканічныя ўтварэнні. У канцэпцыі «новай глабальнай тэктонікі» (тэктонікі пліт) таласакратоны складаюць частку літасферных пліт.

## Гл. таксама 
* Таласакратычныя перыяды

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 
* *Судариков, В. Н.* Геология и минеральные ресурсы Мирового Океана: учебное пособие / В. Н. Судариков, Оренбургский гос. ун-т. — Оренбург: ОГУ, 2012. — 139 с.

## Спасылкі 
* Геологический словарь. Талассократон // Усерасійскі навукова-даследчы геалагічны інстытут імя А. П. Карпінскага

Катэгорыя:Кратоны
Катэгорыя:Палеагеаграфія
Нью-Брансуікскі ўніверсітэт

**Нью-Брансуікскі ўніверсітэт** () — канадская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў горадзе Фрэдэрыктан у правінцыі Нью-Брансуік, Канада.

## Агульная характарыстыка 
Гэта старэйшы англамоўны ўніверсітэт у Канадзе і адзін з першых дзяржаўных універсітэтаў Паўночнай Амерыкі. Ён быў заснаваны групай з сямі лаялістаў, якія пакінулі ЗША пасля Вайны за незалежнасць ЗША.

Універсітэт мае два кампусы: першапачатковы кампус у Фрэдэрыктане, заснаваны ў 1785 годзе, і меншы кампус у Сент-Джоне, які адкрыўся ў 1964 годзе.

Нью-Брансуікскі ўніверсітэт быў названы лепшым прадпрымальніцкім універсітэтам у Канадзе ў 2014 годзе. Універсітэт падрыхтаваў шмат канадскіх федэральных міністраў, многіх прэм'ер-міністраў правінцыі, трох суддзяў Вярхоўнага суда Канады, а таксама выбітных мастакоў і пісьменнікаў.

## Структура 
### Факультэты 
* Факультэт мастацтваў (Фрэдэрыктан)
* Факультэт мастацтваў (Сент-Джон)
* Факультэт бізнесу
* Факультэт менеджменту
* Факультэт камп'ютарных навук
* Факультэт адукацыі
* Факультэт інжынерыі
* Факультэт лясной гаспадаркі і прыродакарыстання
* Факультэт кінезіялогіі
* Факультэт права
* Факультэт медсястрынства (Фрэдэрыктан)
* Факультэт медсястрынства (Сент-Джон)
* Факультэт медсястрынства і навук пра здароўе
* Факультэт прыродазнаўчых навук
* Факультэт прыродазнаўчых навук, прыкладных навук і інжынерыі

### Дэпартаменты 
* Дэпартамент антрапалогіі
* Дэпартамент класічнай і антычнай гісторыі
* Дэпартамент крэатыўнага пісьма
* Дэпартамент культуры і медыязнаўства
* Дэпартамент драмы
* Дэпартамент эканомікі
* Дэпартамент англійскай мовы
* Дэпартамент французскай мовы
* Дэпартамент гістарычных студый
* Дэпартамент гісторыі і палітыкі
* Дэпартамент гуманітарных навук і моў
* Дэпартамент міжнароднага развіцця
* Дэпартамент філасофіі
* Дэпартамент паліталогіі
* Дэпартамент псіхалогіі (Фрэдэрыктан)
* Дэпартамент псіхалогіі (Сент-Джон)
* Дэпартамент сацыяльных навук
* Дэпартамент сацыялогіі
* Дэпартамент камп'ютарных навук
* Дэпартамент хімічнай інжынерыі
* Дэпартамент цывільнага будаўніцтва
* Дэпартамент электрычнай і камп'ютарнай інжынерыі
* Дэпартамент інжынерыі
* Дэпартамент геадэзіі і геаматыкі
* Дэпартамент механічнай інжынерыі
* Дэпартамент біялагічных навук
* Дэпартамент біялогіі
* Дэпартамент хіміі
* Дэпартамент навук аб Зямлі
* Дэпартамент  матэматыкі і статыстыкі (Фрэдэрыктан)
* Дэпартамент  матэматыкі і статыстыкі (Сент-Джон)
* Дэпартамент  фізікі (Фрэдэрыктан)
* Дэпартамент  фізікі (Сент-Джон)

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты паводле алфавіта
Катэгорыя:Універсітэты Канады
Карлтанскі ўніверсітэт

**Карлтанскі ўніверсітэт** () — канадская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам даследчага ўніверсітэта, якая месціцца ў горадзе Атава ў правінцыі Антарыа, Канада.

## Агульная характарыстыка 
Вучэльня заснаваная ў 1942 годзе як Карлтанскі каледж. Установа першапачаткова дзейнічала як прыватны вячэрні каледж для ветэранаў Другой сусветнай вайны. Каледж быў прызнаны ўніверсітэтам урадам правінцыі ў 1952 годзе. Універсітэт названы ў гонар цяпер ужо неіснуючай акругі Карлтан, якая ўключала горад Атава на момант заснавання ўстановы.

Ва ўніверсітэце штогод навучаецца больш за 27 тысяч студэнтаў бакалаўрыяту і каля 4 тысяч магістрантаў і аспірантаў. Універсітэт мае кампус плошчай 150 акраў, размешчаны на захад ад Старой Атавы.

Універсітэт агулам мае больш за 165 тысяч выпускнікоў па ўсім свеце, з іх 7 стыпендыятаў Родса, 2 лаўрэаты Пулітцэраўскай прэміі, 8 лаўрэатаў прэміі Кілама і некалькі лаўрэатаў Ордэна Канады. Акрамя таго, універсітэт звязаны з 53 членамі Каралеўскага таварыства і 3 лаўрэатамі Нобелеўскай прэміі.

## Структура 
* Факультэт мастацтваў і сацыяльных навук
* Факультэт інжынерыі і дызайну
* Факультэт дзяржаўнага кіравання
* Факультэт прыродазнаўчых навук
* Факультэт магістратуры і аспірантуры
* Школа бізнесу

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты паводле алфавіта
Катэгорыя:Універсітэты Канады
Ігнацій Дарэці

**Ігна́цій Дарэ́ці** (, таксама *Ignotas, Doretis*; , г. Прага — , Полацк?) — дзеяч каталіцкай царквы, мастак, манах-езуіт. Аўтар ілюзіяністычных роспісаў шэрагу касцёлаў Малапольскай правінцыі езуітаў і Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Вывучаў у Празе філасофію і грамадзянскае права, а таксама навучаўся жывапісу. Пасля прыняцця святарскага пасвячэння пераехаў у ВКЛ і 26 жніўня 1736 года (па іншых звестках — у 1739 годзе) ўступіў у Вільні ў ордэн езуітаў. 

Да 1748 года знаходзіўся ў віленскім навіцыяце пры касцёле Святога Ігнація, дзе таксама быў нямецкім прапаведнікам. У 1748—1749 гадах наглядаў за будаўніцтвам езуіцкага калегіума ў Ломжы. У 1749—1750 гадах жыў у Мінску, а ў 1751—1754 гадах выкладаў французскую мову ў Пінскім езуіцкім калегіуме. У 1754—1762 гадах служыў місіянерам у Кабылцы каля Варшавы. З 1762 года да самай смерці ў 1768 годзе з'яўляўся пробашчам (па іншых звестках — прэфектам касцёла ў Экімані) полацкага замкавага касцёла.

## Творчасць 
Працаваў пераважна ў галіне манументальнага сцяннога і станковага жывапісу ў розных езуіцкіх храмах. Стылістыка Ігнація Дарэці адносіцца да барока. Для яго былі характэрны выразныя і дынамічныя шматфігурныя групы, якія ён кампанаваў на фоне бурнага пейзажу або ілюзорнай архітэктуры. Форму мастак мадэляваў пры дапамозе пастэльных колераў і цёмных контураў.

У час свайго знаходжання ў Вільні (1738—1743 гады) выканаў значны аб'ём прац для мясцовага касцёла Святога Ігнація, які адбудоўваўся пасля пажару 1737 года. На сцяне галоўнага алтара ён стварыў у тэхніцы перспектыўнай размалёўкі манументальную ілюзійную кампазіцыю і напісаў копію абраза Маці Божай, арыгінал якога згарэў у пажары (1738). Мастаку таксама прыпісваюць роспіс галоўнага фасада касцёла (1739), інтэр'ерныя фрэскі (1741—1743) і карціны для бакавых алтароў. Акрамя таго, у рэфектарыі віленскага навіцыята ён напісаў выявы святых езуітаў, партрэты генералаў ордэна і мецэнатаў кляштара.

Мяркуецца, што Дарэці выканаў фрэскі ў гарадзенскім касцёле Святога Францыска Ксаверыя. Яны датуюцца 1752 годам і падпісаныя манаграмай «*B. (P?) I. D. P. 1752*» (першая літара «B» магла азначаць яго чэшскае паходжанне — «Bohemus», або быць пераробленай з літары «P» — «Pater»).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Езуіты Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Мастакі Беларусі XVIII стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі-манументалісты Беларусі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Празе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1703 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся 13 сакавіка
Катэгорыя:Памерлі ў Полацку
Катэгорыя:Памерлі ў 1768 годзе
Катэгорыя:Памерлі 31 мая
Катэгорыя:Мастакі барока
Партрэт Мішэля Лек’ена

**Партрэт Мішэля Лек’ена** — адзін з серыі рэтраспектыўных партрэтаў другой паловы XVIII стагоддзя з прадстаўнікамі дамініканскага ордэна, якія паходзяць з Полацка. Аўтар невядомы. Мастацтвазнавец А. Хадыка прыпісвае аўтарства полацкіх партрэтаў Ігнацію Дарэці (1703—1768). Захоўваецца ў калекцыі Нацыянальнага мастацкага музея Беларусі.

На партрэце выяўлены выдатны французскі спецыяліст у галіне храналогіі, знаўца класічных і ўсходніх моў  (1661—1733). На палатне выяўлены вобраз навукоўцы, што тыпалагічна ідзе ад выяў гуманістаў эпох італьянскага Адраджэння. У партрэце адчуваецца кантраст паміж знешняй клерыкальнай формай і ўнутранай сутнасцю чалавека эпохі Асветы, які з пашанай адносіцца да розуму і духоўнай дасканаласці.

Катэгорыя:Карціны са збораў Нацыянальнага мастацкага музея Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Карціны XVIII стагоддзя
Катэгорыя:Гісторыя Полацка
Вэйхай

**Вэйхай** (кіт. 威海, піньінь Wēihǎi), раней **Вэйхавэй** — гарадская акруга ў правінцыі Шаньдун КНР. Кампусы Шаньдунскага ўніверсітэта, Харбінскага тэхналагічнага інстытута, Пекінскага ўніверсітэта Цзяатун, Харбінскага ўніверсітэта навукі і тэхналогій. Аэрапорт. Метрапалітэн (будуецца).

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Шаньдун
Яньтай

**Яньтай** — гарадская акруга ў кітайскай правінцыі Шаньдун, на Шаньдунскім паўвостраве. Чыгуначная лінія ад Ланьцуня злучаецца з чыгуначнай лініяй Цынань — Цындаа. Працуе чыгуначны паром у Далянь (пераезд — 8 гадзін), буйны марскі порт і міжнародны аэрапорт.

Да 2026 года Янтай плануецца злучыць з горадам Далянь на Лядунскім паўвостраве чыгуначным тунэлем пад Бахайскім залівам працягласцю 123 км.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Ван Япін, 2-я жанчына-касманаўт Кітая
Бёрсен

**Бёрсен** () — будынак Капенгагенскай біржы на востраве Слатсхольмен у цэнтры Капенгагена, узведзены ў 1619—1640 гг. паводле загаду Крысціяна IV. Архітэктары браты Стэнвінкелі завершылі будынак у стылі фламандскага рэнесанса 56-метровым шпілем у выглядзе скручаных хвастоў чатырох цмокаў.

Першы паверх будынка падзелены на сорак невялікіх адсекаў для захоўвання тавараў, а другі паверх займае прасторная зала для гандлёвых аперацый. Старадаўнія інтэр’еры біржы былі заменены ў 1855 годзе, а ў сярэдзіне XVIII стагоддзя будынак абнавіў Мікалай Эйтвед.

Капенгагенская фондавая біржа займала будынак Берсена з 1625 па 1974 год. У 1918 годзе будынак стаў аб’ектам нападу агрэсіўна настроеных беспрацоўных.

16 красавіка 2024 года падчас рэканструкцыі будынак быў разбураны пажарам, 56-метровы шпіль абрынуўся.

## Гл. таксама 
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Капенгагена
Таласакратычныя перыяды

**Таласакраты́чныя перы́яды**, **таласакратычныя эпохі** ў гісторыі Зямлі — перыяды значнага пашырэння плошчы мораў (трансгрэсіі). Таласакратычныя перыяды проціпастаўляюцца геакратычным перыядам.

Таласакратычныя перыяды адпавядаюць сярэдзіне тэктанічных цыклаў, калі на большай частцы зямной паверхні пераважалі апусканні, у сувязі з якімі амаль паўсюдна значныя плошчы кантынентаў заліваліся морамі. Павелічэнне плошчы гідрасферы садзейнічала фарміраванню вільготнага марскога клімату з невялікімі ваганнямі тэмпературы паветра. У гэты час намнажаліся пераважна марскія адклады, складзеныя большай часткай з карбанатных парод.

Да ліку таласакратычных перыядаў адносяць сярэдні кембрый, верхні сілур, сярэдні і верхні дэвон, ніжні карбон, верхні мел.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 
* Естествознание: Энциклопедический словарь / Сост В. Д. Шолле. — М.: Большая Российская энциклопедия, 2003. — 543 с.: ил. — (Золотой фонд). — ISBN5-7107-7315-8.

## Спасылкі 
* Геологический словарь. Талассократическая эпоха // Усерасійскі навукова-даследчы геалагічны інстытут імя А. П. Карпінскага
* Талассократи́ческие пери́оды // «Мегаэнциклопедия Кирилла и Мефодия» megabook.ru

Катэгорыя:Геахраналогія
Паводкі ў краінах Персідскага заліва (2024)

, Бахрэйн.]]
У красавіку 2024 года на дзяржавы Персідскага заліва абрынуўся моцны дождж, выклікаўшы паводкі па ўсім рэгіёне. У некалькіх краінах за дзень выпала амаль гадавая колькасць ападкаў.

## Фактары 
Рэгіён Персідскага заліва славіцца гарачым і сухім надвор’ем. Аднак у папярэднія гады пачасціліся моцныя дажджы, якія цягнулі за сабой паводкі. Адной з прычын гэтага стала выкарыстанне ўладамі ААЭ штучнага дажджу. Іншым фактарам стала змяненне клімату.

## Уздзеянне стыхіі 
15 і 16 красавіка прайшлі моцныя дажджы і навальніцы, якія прывялі да вялікай паводкі.

У ААЭ зафіксавана рэкордная дзённая колькасць ападкаў, што перавышае метэаралагічныя даныя з пачатку вядзення ўліку ў 1949 годзе. Найбольшая колькасць ападкаў была зафіксавана ў раёне Хатм-аль-Шакла ў Аль-Айне — 254,8 мм. Акрамя таго, у Рас-эль-Хайме і Аль-Айне зафіксаваны апоўзні. Праз стыхію парушана водазабяспячэнне, меліся перабоі з інтэрнэтам і электрычнасцю.

Спынілася праца метро Дубая, прыпынены міжгароднія аўтобусныя зносіны.

На тэрыторыі Бахрэйна ў сярэднім за 48 гадзін выпала 67,6 мм ападкаў.

У Катары з-за непагадзі зачыніліся школы і грамадскія будынкі.

Дождж таксама прайшоў на паўднёвым усходзе Ірана, ва ўсходняй правінцыі Саудаўскай Аравіі і па Кувейту.

## Ахвяры 
У Амане ахвярамі стыхіі сталі 19 чалавек. У ААЭ ад паводкі загінуў адзін чалавек.

## Рэакцыя 
Генеральны сакратар Арганізацыі ісламскага супрацоўніцтва (АІС) Хісейн Таха выказаў спачуванні ахвярам паводкі.

## Гл. таксама
* Паводкі ў Афганістане і Пакістане (2024)
## Заўвагі 
Катэгорыя:Паводкі
Катэгорыя:Паводкі 2024 года
Катэгорыя:Красавік 2024 года
Шапко

**Шапко** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Данііл Уладзіміравіч Шапко — беларускі футбаліст
* Эдуард Пятровіч Шапко — беларускі акцёр
Іспанскае пытанне (ААН)

**Іспанскае пытанне** () — праблема адносін паміж Франкісцкай Іспаніяй і Арганізацыяй Аб’яднаных Нацый у перыяд з 1945 па 1955 год.

## Перадгісторыя 
У 1936—1939 гадах у Іспаніі ішла грамадзянская вайна, перамогу ў якой атрымаў Франсіска Франка, шмат у чым дзякуючы нямецкай і італьянскай падтрымцы.

З пачаткам Другой сусветнай вайны рэжым Франка абвясціў нейтралітэт. На фоне перамог Германіі ў Еўропе ў 1940 годзе іспанскія войскі занялі міжнародную зону Танжэр. Яна была ўключана ў іспанскі пратэктарат Марока. Падчас нямецка-савецкай вайны Іспанія накіравала на Усходні фронт падраздзяленне добраахвотнікаў — так званую «Блакітную дывізію».

У 1943 годзе, калі поспех спадарожнічаў антыгітлераўскай кааліцыі, Франка перайшоў да строгага выканання нейтралітэту і адклікаў Блакітную дывізію.

З-за сімпатый афіцыйнага Мадрыда да краін Восі пасля вайны Іспанія трапіла ў міжнародную ізаляцыю.

## Міжнародная ізаляцыя 
На канферэнцыі 1945 года ў Сан-Францыска, па ініцыятыве дэлегацый Аўстраліі і Мексікі, была прынятая прапанова, паводле якой Іспанія не магла стаць членам ААН, паколькі яе рэжым усталяваны сілавым спосабам. Гэта рашэнне збольшага пралабіравана прадстаўнікамі Іспанскай рэспубліканскай партыі, што ў час грамадзянскай вайны выступала супраць прыхільнікаў Франка.

На Патсдамскай канферэнцыі тры дзяржавы-пераможцы (Злучаныя Штаты, Вялікабрытанія і Савецкі Саюз) заявілі, што не прымуць краіну ў ААН пры яе цяперашнім кіраўніцтве.

У ААН пытанне Іспаніі было закранута па ініцыятыве польскай дэлегацыі. 29 красавіка 1946 года Савет Бяспекі прыняў рэзалюцыю 4, у якой адзначыў сваё «аднадушнае маральнае асуджэнне рэжыму Франка». 

У перыяд з мая па чэрвень 1946 года Савет Бяспекі правёў даследаванне палітычнай сітуацыі ў Іспаніі, у выніку чаго прыйшоў да наступных высноў:
* Рэжым Франка, які ўсталяваны пры падтрымцы Германіі і Італіі, меў фашысцкі характар;
* Мадрыд дапамог дзяржавам Восі, накіраваўшы Блакітную дывізію ў Савецкі Саюз і захапіўшы Танжэр у 1940 годзе.

12 снежня 1946 года Генасамблея прыняла рэзалюцыю 39, якая выключыла ўрад Іспаніі з міжнародных арганізацый і канферэнцый пад эгідай ААН. Акрамя таго, рэзалюцыя рэкамендавала Савету Бяспекі прыняць неабходныя меры, калі на працягу «разумнага часу» не будзе створаны новы ўрад. Рэкамендавалася неадкладна адклікаць паслоў, акрэдытаваных у краіне. Рэзалюцыя была прынятая 34 галасамі «за», 6 «супраць», 13 устрымаліся, 1 не галасаваў. Гэта зрабіла немагчымым удзел афіцыйнага Мадрыда ў міжнародных справах.

## Змена становішча 
Ва ўмовах Халоднай вайны геаграфічнае становішча і антыкамуністычная палітыка краіны прымусілі заходнія дзяржавы змяніць сваё стаўленне да Франка. Цалкам ён быў завершаны ўступленнем Іспаніі ў ААН 14 снежня 1955 года.

## Гл. таксама 
* Іспанія ў Другой сусветнай вайне

## Заўвагі 
## Спасылкі 
*
*

Катэгорыя:Наступствы Другой сусветнай вайны
Катэгорыя:Знешняя палітыка Іспаніі
Катэгорыя:Гісторыя Іспаніі
Катэгорыя:Арганізацыя Аб’яднаных Нацый
Пераклад Бібліі Расійскага біблейскага таварыства

**Пераклад Бібліі Расійскага біблейскага таварыства** — другі поўны пераклад Бібліі на рускую мову пасля Сінадальнага перакладу, выкананы ў Расіі.

Пераклад Старога Запавету быў зроблены з тэксту старажытнаяўрэйскага арыгінала, прадстаўленага ў навуковым выданні Biblia Hebraica Stuttgartensia. Пераклад ажыццёўлены ў 1995—2010 гады, публікаваўся асобнымі кнігамі з 1999 года.

Пераклад Новага Запавету быў зроблены з тэксту старажытнагрэчаскага арыгінала, прадстаўленага ў навуковым выданні Novum Testamentum Graece. Праца была распачата ў 1980-я гады па ініцыятыве і пры ўдзеле Аляксандра Меня. Пераклад быў упершыню цалкам апублікаваны ў 2001 годзе, а затым перапрацаваны для ўключэння ў склад поўнага выдання Бібліі.

У перакладзе адлюстравана выразная своеасаблівасць біблейскіх тэкстаў, якія адносяцца да розных гістарычных эпох, літаратурных жанраў і моўных стыляў. Перакладчыкі імкнуліся, выкарыстоўваючы ўсё багацце рускай літаратурнай мовы, перадаць сэнсавую і стылістычную разнастайнасць Святога Пісання. Асаблівы ўпор перакладчыкі надалі эмацыйнаму складальніку тэксту для таго, каб ажывіць тэкст і зрабіць яго больш зразумелым для сучасных чытачоў.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Пераклад Бібліі Расійскага біблейскага таварыства анлайн

## Гл. таксама 
* Пераклад Бібліі Беларускага біблейскага таварыства

Катэгорыя:Кнігі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Пераклады Бібліі
Катэгорыя:Пераклады Бібліі на рускую мову
Лю Шэньэ

**Лю Шэньэ** (; 1897—1975) — кітайскі батанік.

## Біяграфія 
Лю Шэньэ нарадзіўся 26 жніўня 1897 года ў . Вучыўся ў школе ў Цзінане, у 1920 годзе адправіўся ў Францыю для атрымання далейшай адукацыі. У 1929 годзе атрымаў ступень доктара філасофіі ў Ліёнскім універсітэце.

Па вяртанні ў Кітай у 1930 годзе Лю працаваў у Пекінскім батанічным інстытуце. У гэты ж час ён узначаліў Нацыянальную акадэмію Пекіна. У тым жа годзе ён здзейсніў падарожжа па ўсходнім Кітаю, наведаўшы прыбярэжныя зоны правінцый Шаньдун, Цзянсу, Чжэцзян, Фуцзянь і Гуандун. У 1931 годзе ён прымаў удзел у французскай экспедыцыі ў Сіньцзян.

У 1935 годзе Лю Шэньэ і Чжун Буцю даследавалі флору Аньхоя. У 1936 годзе адбылася экспедыцыя Лю ў Ганьсу і Цынхай. Па вяртанні ў Пекін ён разам з Батанічным інстытутам быў вымушаны пераехаць у Сянь у Шаньсі з прычыны распачатай войны з Японіяй. Лю працягнуў падарожнічаць па паўночным усходзе краіны, займаючыся батанічнымі даследаваннямі. У 1941 годзе інстытут быў перавезены ў Куньмін, пасля заканчэння Другой сусветнай вайны — вернуты ў Пекін.

У 1950 годзе Лю Шэньэ ўзначаліў паўночна-ўсходнюю сельскагаспадарчую службу, у 1954 годзе стаў выканаўчым дырэктарам Інстытута глебазнаўства Кітайскай акадэміі лясніцтва. Пасля Лю наведваў КНДР, СССР і іншыя краіны.

Лю быў членам першага, другога і трэцяга Усекітайскіх народных сходаў, член Дэмакратычнай лігі. Ён некалькі гадоў працаваў намеснікам мэра Шэньяна, а таксама ў адміністрацыі правінцыі Ляанін.

23 лістапада 1975 года Лю Шэньэ памёр.

## Некаторыя навуковыя публікацыі 
*  
* 
* 

## Некаторыя віды раслін, названыя ў гонар Лю Шэньэ 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Батанікі XX стагоддзя
Катэгорыя:Батанікі Кітая
Кава і цыгарэты: Недзе ў Каліфорніі

«**Кава і цыгарэты: Недзе ў Каліфорніі**» (), таксама вядомы як «**Кава і цыгарэты III**» () — кароткаметражны чорна-белы фільм 1993 года рэжысёра Джыма Джармуша. Трэці фільм з цыклу «Кава і цыгарэты», які ў 2003 годзе быў выпушчаны як .

Фільм быў паказаны на Канскім кінафестывалі 1993 года, дзе ўдастоіўся . На Варшаўскім кінафестывалі таго ж года фільм атрымаў Прыз глядацкіх сімпатый.

## Сюжэт 
Музыканты  і Ігі Поп сустракаюцца ў бары недзе ў Каліфорніі. Уэйтс апавядае, што толькі што зрабіў аперацыю прама на абочыне дарогі. Ігі, які не ведаў пра тое, што Том — урач, здзіўляецца. Затым аказваецца, што абодва нядаўна кінулі паліць, і ў гонар гэтага Уэйтс прапануе выкурыць па адной цыгарэце. Ігі рэкамендуе Тому добрага барабаншчыка, з якім ён нядаўна пазнаёміўся, але Уэйтс, які сам выконвае партыі ўдарных у сваіх альбомах, абражаецца. Неўзабаве Ігі сыходзіць, а Уэйтс у яго адсутнасці закурвае яшчэ адну цыгарэту.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт поўнаметражнага фільма «Кава і цыгарэты»
* 

Катэгорыя:Фільмы ЗША 1993 года
Катэгорыя:Кінакамедыі 1993 года
Катэгорыя:Кінакамедыі ЗША
Катэгорыя:Чорна-белыя фільмы ЗША
Катэгорыя:Кароткаметражныя фільмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Фільмы Джыма Джармуша
Катэгорыя:Фільмы па сцэнарыях Джыма Джармуша