open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1871 год у гісторыі метрапалітэна

* Адкрыты дзве станцыі Лонданскага метрапалітэна: «Уэстбурн-Парк» і «Роял Оўк»

Катэгорыя:1871
Катэгорыя:Гады ў гісторыі метрапалітэна
1870 год у гісторыі метрапалітэна

* 2 жніўня ў Лондане адкрыты Tower Subway — падземная кабельная чыгунка пад Тэмзай побач з Тауэрам. Першы тунэль метрапалітэна ў свеце пабудаваны з выкарыстаннем праходніцкага шчыта.

Катэгорыя:1870
Катэгорыя:Гады ў гісторыі метрапалітэна
1869 год у гісторыі метрапалітэна

* Адкрыта чыгуначная лінія Афіны—Пірэй, першая лінія Афінскага метрапалітэна

Катэгорыя:1869
Катэгорыя:Гады ў гісторыі метрапалітэна
1868 год у гісторыі метрапалітэна

* 3 ліпеня адкрыта першая надземная лінія чыгункі ў Нью-Ёрку, пазней уключана ў склад метрапалітэна

Катэгорыя:1868
Катэгорыя:Гады ў гісторыі метрапалітэна
1866 год у гісторыі метрапалітэна

* 1 лютага скончана будаўніцтва лініі Падынгтан—Хамерсміт Лонданскага метрапалітэна

Катэгорыя:1866
Катэгорыя:Гады ў гісторыі метрапалітэна
1864 год у гісторыі метрапалітэна

* Першае пашырэнне сеткі Лонданскага метрапалітэна пасля адкрыцця ў 1863: адкрыты станцыі «Нотынг Хіл», «Шэфердс Буш» і «Хамерсміт»

Катэгорыя:1864
Катэгорыя:Гады ў гісторыі метрапалітэна
1865 год у гісторыі метрапалітэна

* 23 снежня: у Лондане адкрыты станцыі «Барбікан» і «Мургейт»

Катэгорыя:1865
Катэгорыя:Гады ў гісторыі метрапалітэна
Плошча Бангалор (Мінск)

**Плошча Бангалор** — плошча ў Савецкім раёне Мінска, размешчана на перакрыжаванні вуліцы Максіма Багдановіча з вуліцамі Арлоўскай і Сурганава. Названа ў гонар горада-пабраціма Мінска індыйскага горада Бангалор. Да перайменавання насіла імя Максіма Горкага. У сваю чаргу адна з плошчаў Бангалора носіць імя Мінска.
## Спасылкі 
Катэгорыя:Плошчы Мінска
Катэгорыя:Аб’екты ў Мінску, названыя паводле назваў іншых гарадоў
Вуліца Карла Лібкнехта (Мінск)

**Вуліца Карла Лібкнехта** — вуліца ў Маскоўскім раёне Мінска. Названа ў гонар дзеяча нямецкага і міжнароднага рабочага руху Карла Лібкнехта (1871—1919). Працягласць 2,19 км. Да перайменавання ў 1922 насіла назву Нямецкая.

Вуліца двойчы перарываецца: чыгункай і вуліцай Клары Цэткін.

## Скверы 
На скрыжаванні з вуліцай Карпава размешчаны скверы 50 гадоў УЛКСМ і Палянка, з вуліцай Купрыянава — Лютэранскі сквер. Яшчэ адзін безназоўны сквер размешчаны паміж дамамі №№ 94 і 106. 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вуліцы Мінска
Афект

**Афект** ( — жарсць, душэнае хваляванне) — кароткачасовая і моцная станоўчая альбо адмоўная эмоцыя, якая ўзнікае ў адказ на ўздзеянне ўнутраных альбо знешніх фактараў і суправаджаецца саматычнымі зменамі.

## Гл. таксама 
* Эйфарыя

Катэгорыя:Эмацыйныя працэсы
Карл Лібкнехт

**Карл Лі́бкнехт ** (; 13 жніўня 1871, Лейпцыг — 15 студзеня 1919, Берлін) — дзеяч германскага і міжнароднага руху працоўных, адзін з заснавальнікаў Камуністычнай партыі Германіі.

## Спасылкі 
* Архіў прац Карла Лібкнехта

Катэгорыя:Рэвалюцыянеры Германіі
Катэгорыя:Камуністы Германіі
Катэгорыя:Члены Камуністычнай партыі Германіі
Катэгорыя:Члены Незалежнай сацыял-дэмакратычнай партыі Германіі
Катэгорыя:Члены Сацыял-дэмакратычнай партыі Германіі
Катэгорыя:Марксісты
Катэгорыя:Палітыкі Германіі
Катэгорыя:Забітыя палітыкі
Катэгорыя:Ахвяры палітычных забойстваў
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя
Катэгорыя:Антываенныя актывісты
Катэгорыя:Публіцысты Германіі
Катэгорыя:Пахаваныя на могілках Фрыдрыхсфельдэ
Камуністычная партыя Германіі

**Камуністы́чная па́ртыя Герма́ніі**, **КПГ** (, *KPD*) — буйная палітычная партыя ў Германіі ў 1919—1933 гадах. У пасляваенны перыяд з рэштак КПГ у Заходняй Германіі была заснавана камуністычная партыя з гэтай жа назвай.

## Спасылкі 
* Матэрыялы па гісторыі Камуністычнай партыі Германіі (1918—1933) (сайт Нямецкага гістарычнага музея) 
* Матэрыялы па гісторыі Камуністычнай партыі Германіі (1918—1933) (сайт Марксісцкага інтэрнэт-архіва) 

Катэгорыя:Камуністычныя партыі Германіі
Катэгорыя:Палітычныя партыі Веймарскай рэспублікі
Вуліца Леаніда Бяды (Мінск)

**Вуліца Леаніда Бяды** — новая вуліца ў Савецкім раёне Мінска. Названа ў гонар Леаніда Ігнатавіча Бяды (1920—1976), легендарнага лётчыка, двойчы Героя Савецкага Саюза, удзельніка вызвалення Беларусі і штурму Усходняй Прусіі, камандуючага авіяцыяй Беларускай ваеннай акругі, дэпутата Вярхоўнага Савета БССР, члена ЦК КПБ.

Вуліца Леаніда Бяды бярэ пачатак ад скрыжавання з вуліцамі Сурганава і Куйбышава і заканчваеццца скрыжаваннем з вуліцай Корш-Сабліна і Усходнім завулкам. Перасякаецца з вуліцамі Усходняй, Някрасава і Камароўскім кальцом.

На вуліцы жыў Уладзімір Мулявін — заснавальнік і мастацкі кіраўнік беларускага вакальна-інструментальнага ансамбля «Песняры» (мемарыяльная дошка на доме 13)

## Цікавыя факты 
У ноч на 11 жніўня 2020 падчас пратэстаў ля ўніверсама «Рыга» на скрыжаванні вуліц Сурганава і Бяды былі спробы пабудаваць барыкады і абараняць іх ад АМАПа. У выніку барыкады былі разбураны вадамётамі, а некаторыя пратэстуючыя і жыхары навакольных дамоў і інтэрнатаў пацярпелі ад гумавых куляў і светлашумавых гранат.

## Спасылкі 
* Улица Леонида Беды (вуліца Леаніда Бяды) в Минске названа в честь Героя Советского Союза, участника Великой Отечественной войны Леонида Игнатьевича Беды (Леаніда Ігнатавіча Бяды).
* Там, дзе горад пераходзіць у вёску // Блог Андрэя Берастоўскага

Катэгорыя:Вуліцы Мінска
Катэгорыя:Савецкі раён (Мінск)
1896 год у гісторыі метрапалітэна

* 2 мая адкрыты Будапешцкі метрапалітэн
* 14 снежня адкрыты метрапалітэн Глазга

Катэгорыя:1896
Катэгорыя:Гады ў гісторыі метрапалітэна
Вуліца Якуба Коласа (Мінск)

**Вуліца Якуба Коласа** — вуліца ў Савецкім і Першамайскім раёнах Мінска. Адзін з галоўных гарадскіх радыюсаў. Названа ў гонар народнага паэта Беларусі Якуба Коласа (1882—1956).

## Перасячэнні 
Ідзе ад плошчы Якуба Коласа.
Перасякаецца з вуліцамі:
* Кульман
* завулак Якуба Коласа
* Хмяльніцкага
* Сурганава
* Чарнышэўскага
* Някрасава
* Калініна
* Ламаносава
* Бялінскага

На скрыжаванні з Валгаградскай вуліцай пераходзіць у Лагойскі тракт.

## Забудова 
]]
* № 12 (*вуліца Дарашэвіча, 5*) — навучальны корпус № 8 аўтатрактарнага факультэта БНТУ (1973, архітэктар І. Боўт, Ж. Сахарава).

## Спасылкі 
* map.by 

Катэгорыя:Вуліцы Мінска
Катэгорыя:Савецкі раён (Мінск)
Катэгорыя:Аб’екты, названыя ў гонар Якуба Коласа
Праспект Жукава (Мінск)

і Жукава]]
 29, Мінск]]

**Праспект Жукава** — магістральная вуліца ў Кастрычніцкім, Маскоўскім і Фрунзенскім раёнах Мінска, частка другога гарадскога транспартнага кольца. Названа ў гонар Георгія Жукава (1896—1974), ваеннага і дзяржаўнага дзеяча, Маршала СССР.

Праспект Жукава праходзіць па ніжнім ўзроўні адзінай у Беларусі трохузроўневай транспартнай развязкі (пад праспектам Дзяржынскага).

На скрыжаванні вуліцы Чыгуначнай і праспекта Жукава устаноўлены Помнік Жукаву.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вуліцы Мінска
Катэгорыя:Кастрычніцкі раён (Мінск)
Катэгорыя:Маскоўскі раён (Мінск)
Катэгорыя:Фрунзенскі раён (Мінск)
Катэгорыя:Аб’екты, названыя ў гонар Георгія Жукава
Вуліца Платонава (Мінск)

**Вуліца Платонава** — вуліца ў Савецкім і Першамайскім раёнах Мінска. Названа ў гонар Барыса Платонава (1903—1967), акцёра, народнага артыста СССР, народнага артыста БССР, мастацкага кіраўніка тэатра імя Янкі Купалы. Да перайменавання ў 1967 насіла назву Высокая.

Пачынаецца ад вуліцы Казлова, а заканчваецца скрыжаваннем з вуліцай Акадэмічная.

## Забудова 
### Няцотны бок 
]]
* № 39 — навучальны корпус № 5 БДУІР.
* № 41 — Інстытут парашковай металургіі імя акадэміка А. У. Романа.
* № 49 — бізнес-цэнтр «Акадэмія» (2018).

### Цотны бок 
]]
* № 10 — адміністрацыйна-офісны будынак (архітэктары А. Красоўскі, Т. Шаўлюкевіч, Р. Завіруха, М. Іванова). Узведзены як СКТБ Мінгандлю БССР.
* (*вуліца Петруся Броўкі, 15*) — Інстытут цепла- і масаабмену імя А. В. Лыкава НАН Беларусі.

## Спасылкі
Праспект Пушкіна (Мінск)

**Праспект Пушкіна** — магістральная вуліца ў Фрунзенскім раёне Мінска, частка другога гарадскога транспартнага кольца. Названа ў гонар А.С.Пушкіна (1799—1837), вялікага рускага паэта, празаіка, драматурга, рэфарматара рускай літаратурнай мовы.

## Перасячэнні 
Бярэ пачатак ад праспекта Жукава на скрыжаванні з вуліцамі Харкаўскай і Панамарэнкі.

Перасякаецца з вуліцамі:
* Адоеўскага
* Прытыцкага
* Матусевіча
* Альшэўскага
* Ціміразева.

Пераходзіць у вуліцу Арлоўская.

## Установы 
На праспекце размешчаны галаўны офіс гандлёвай сеткі Mart Inn

## Вядомыя асобы 
У доме № 44 пражываў беларускі архітэктар і даследчык архітэктуры Вячаслаў Міхайлавіч Чарнатаў (1939—2016).

## Спасылкі 
* Праспект Пушкіна на map.by 

Катэгорыя:Вуліцы Мінска
Катэгорыя:Фрунзенскі раён (Мінск)
Катэгорыя:Вуліцы, названыя ў гонар Аляксандра Пушкіна
Вуліца Калеснікава (Мінск)

**Вуліца Калеснікава** — вуліца ў Фрунзенскім раёне Мінска,  Названа ў гонар Пімена Рыгоравіча Калеснікава (1906—1971), ваеннага лётчыка 4-й паветранай арміі 2-га Беларускага фронта, Героя Савецкага Саюза.

## Славутасці 
12 верасня 2020 года падчас масавых пратэстаў у Мінску на вуліцы з’явілася «***Плошча Марыі Калеснікавай***» у гонар палітыка М. А. Калеснікавай, якая на гэты момант знаходзілася ў СІЗА.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вуліцы Мінска
Дамброўская вуліца (Мінск)

**Вуліца Дамброўская** — вуліца ў мікрараёне Кунцаўшчына Фрунзенскага раёна Мінска. Забудоўваецца з 1980-х. Да перайменавання ў 2008 насіла назву 1-я раённая магістраль. Грамадскі транспарт па вуліцы не ходзіць.

## Спасылкі 
* Дамброўская вуліца на фотаграфіях 2024 г.

Катэгорыя:Вуліцы Мінска
Вуліца Пятра Глебкі (Мінск)

**Вуліца Пятра Глебкі** — вуліца ў Фрунзенскім раёне Мінска. Названа ў гонар Пятра Глебкі (1905—1969), беларускага паэта, вучонага, арганізатара навукі, грамадскага дзеяча.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вуліцы Мінска
Катэгорыя:Фрунзенскі раён (Мінск)
Вуліца Жудро (Мінск)

**Вуліца Жудро** — вуліца ў Фрунзенскім раёне Мінска. Названа ў гонар Васіля Сцяпанавіча Жудро (1917—1942), удзельніка Мінскага падполля ў гады Вялікай Айчыннай вайны.

## Спасылкі 
* УЛИЦА ИМЕНИ… Жудро // Агенцтва «Минск-Новости»  

Катэгорыя:Вуліцы Мінска
Вуліца Альшэўскага (Мінск)

**Ву́ліца Альшэ́ўскага**, да 1969 года — **Альшэ́ўская** — вуліца ў Фрунзенскім раёне Мінска. Названа ў гонар удзельніка Вялікай Айчыннай вайны, Героя Савецкага Саюза М. М. Альшэўскага.

## Гісторыя 
Вуліца Альшэўская ўзнікла ад назвы вёскі Альшэва, уключанай у 1959 годзе ў межы горада Мінска. У 1969 годзе пераназваная ў вуліцу Альшэўскага. Вясковыя дамы былі знесеныя ў канцы 1960-х — пачатку 1970-х гадоў, калі там пачалося будаўніцтва шматпавярховых дамоў.

## Перасячэнні 
Пачынаецца ад скрыжавання з вуліцамі Верашчагіна, Прытыцкага і Кальварыйскай.

Перасякаецца з вуліцамі:
* Бірузова
* Ціміразева
* праспект Пушкіна
* Д. Сердзіча
* Пуцеправодны 6-ы завулак
* Радыятарная 2-я
* Пятра Глебкі

## Забудова 
]]
* № 8 — будынак Мінскага райвыканкама (1974—1977, архітэктары У. М. Крывашэеў, В. Данілаў, А. Шабалін). Узведзены як будынак райкама КПБ і райвыканкама Мінскага раёна.

## Спасылкі 
* Альшэўскі Мікалай Міхайлавіч (1919—1944) — Іх імёнах названы вуліцы  // Афіцыйны сайт Фрунзенскага раёна горада Мінска
* map.by 

Катэгорыя:Вуліцы Мінска
Вуліца Матусевіча (Мінск)

**Вуліца Матусевіча** — вуліца ў Фрунзенскім раёне Мінска,  Названа ў гонар Івана Іванавіча Матусевіча (1884—1942), аднаго з арганізатараў і кіраўнікоў Мінскага падполля ў гады Вялікай Айчыннай вайны.

Адна з вуліц жылога раёна Кунцаўшчына.

## Спасылкі 
*map.by

Катэгорыя:Вуліцы Мінска
Катэгорыя:Фрунзенскі раён (Мінск)
Вуліца Бельскага (Мінск)

**Вуліца Бельскага** — вуліца ў Фрунзенскім раёне Мінска. Названа ў гонар Іосіфа Аляксандравіча Бельскага (1903—1966), аднаго з арганізатараў і кіраўнікоў камуністычнага падполля і партызанскага руху на тэрыторыі Беларусі, Героя Савецкага Саюза.

## Перасячэнні 
Ідзе ад вуліцы Прытыцкага
Перасякаецца з вуліцамі:
* Дуніна-Марцінкевіча
* Адоеўскага
* Панамарэнкі

## Спасылкі 
* Вуліца Бельскага на map.by 

Катэгорыя:Вуліцы Мінска
Катэгорыя:Фрунзенскі раён (Мінск)
1898 год у гісторыі метрапалітэна

* Адкрыўся Венскі Штатбан () — гарадская чыгунка (сістэма закрыта ў 1980-я, лініі Штатбана ўключаныя ў склад метрапалітэна)

Катэгорыя:1898
Катэгорыя:Гады ў гісторыі метрапалітэна
Вуліца Казлова (Мінск)

**Вуліца Казлова** — вуліца ў Савецкім, Партызанскім і Першамайскім раёнах Мінска. Названа ў гонар Васіля Іванавіча Казлова (1903—1968), партыйнага і дзяржаўнага дзеяча Беларусі, аднаго з арганізатараў партызанскага руху ў рэспубліцы, Героя Савецкага Саюза. Утворана ў 1967 з часткі вуліцы Даўгабродскай.
]]

## Размяшчэнне 
Пачынаецца ад праспекта Незалежнасці, а заканчваецца скрыжаваннем з вуліцамі Даўгабродская і Батанічная.
Недалёка ад скрыжавання з вуліцай Платонава, вуліца Казлова перасякаецца з вуліцай З. Бядулі і ўтвараецца трохвугольнік.

## Забудова 
* № 8 (*вуліца Змітрака Бядулі, 1*) — жылы дом (архітэктары В. Ладыгіна, Я. Заслаўскі, інжынер Г. Ліёпа).

## Транспарт 
Па ёй здзяйсняецца трамвайны (1-ы, 3-ці, 4-ы, 6-ы, 7-ы і 11-ы), аўтобусны рух (19-ы, 26-ы і 191-ы) і рух маршрутак (1150-ай).

## Цікавыя факты 
Месцу пераходу вул. Казлова ў вул. Даўгабродскую мінчане далі мянушку «Казлабродская».

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вуліцы Мінска
Алесь Паплаўскі

**Алесь (Аляксандр Феадосавіч) Паплаўскі** (нар. , в. Мазуры, ) — беларускі паэт і празаік.

Скончыў Полацкі лесатэхнікум і Беларускі тэхналагічны інстытут. Працаваў у лясгасах Гродзеншчыны і Брэстчыны. Жыве і працуе ў Брэсце. Член Саюза беларускіх пісьменнікаў.

Аўтар двух паэтычных зборнікаў: «Спынены лістапад» (1997) і «Незваротнасць» (2001), а таксама кніжкі прозы «Тэрыторыя скразнякоў» (2000). Паэтычныя і празаічныя творы змяшчалі часопісы «Першацвет», «Маладосць», «Тэрмапілы».

## Бібліяграфія 
* Тэрыторыя скразнякоў (2000)
* Жыццё на развітанне (2001)
* Піраміды (2003)
* Пастка для рэха (2006)
* Закахацца ў малпу (2007)
* Бонза (2008)

## Прызнанне 
* Лаўрэат Літаратурнай прэміі імя Уладзіміра Калесніка (2009) за кнігу аповесцяў «Пастка для рэха».
* Лаўрэат прэміі «Залаты апостраф» (2012)

## Спасылкі 
* http://poplavok-a.livejournal.com/ — блог Алеся Паплаўскага ў ЖЖ
* http://kamunikat.org/Paplauski_Ales.html - Старонка Алеся Паплаўскага на Камунікаце
* Паталкоў Ю. Шчаслівы боль сумлення (думкі пра аповесць Алеся Паплаўскага «Пастка для рэха») // ?

### артыкулы 
* Дыягназ не суцяшае // Літаратура і мастацтва
* Водсвет думак. Штрыхі да творчага партрэта // Брестский курьер
* У пошуках прывіда месіі // Новы Час 
* Ці трэба баяцца цябе, жыццё? // Звязда 
* Нашто табе ведаць?.. // Звязда 

Катэгорыя:Члены Саюза беларускіх пісьменнікаў
Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Паэты Беларусі
Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Вуліца Кабушкіна (Мінск)

**Вуліца Кабушкіна** — вуліца ў Заводскім раёне Мінска. Названа ў гонар Івана Канстанцінавіча Кабушкіна (1915—1943), удзельніка Мінскага падполля ў гады Вялікай Айчыннай вайны, Героя Савецкага Саюза, закатаванага ў фашысцкіх засценках.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вуліцы Мінска
Даўгабродская вуліца (Мінск)

**Даўгабродская вуліца** — вуліца ў Партызанскім і Заводскім раёнах Мінска. Злучае вуліцу Казлова і Партызанскі праспект, перасякае парк імя 50-годдзя Кастрычніка. На вуліцы Даўгабродскай — уваходы на станцыі Аўтазаводскай лініі метро «Трактарны завод» і «Партызанская».

## Этымалогія 
Назва вуліцы паходзіць ад назвы гістарычнага прадмесця Мінска Доўгі Брод.

## Размяшчэнне 
На большай частцы даўжыні арыентавана з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход, на невялікім адрэзку перад скрыжаваннем з Партызанскім праспектам арыентавана з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад. З’яўляецца працягам вуліцы Казлова, пачынаецца ад скрыжавання з вуліцай Батанічнай, з перасякае завулкі Казлова, Уральскі, вуліцу Уральскую, чыгуначныя пуці, вуліцу Перадавую, з паўднёвага боку пад вострым вуглом прымыкае вуліца Алега Кашавога, далей перасякае вуліцу Чабатарова, з паўднёва-заходняга боку прымыкае вуліца Будзённага, перасякае вуліцу Ванеева і Партызанскі праспект, на скрыжванні з якімі ўведзены двухузроўневыя развязкі. Працягам вуліцы з’яўляецца вуліца Пляханава. Даўжыня вуліцы складае каля 3,7 км.

## Помнікі 
]]
* Помнік першаму трактару «Беларусь» МТЗ-2 (1971) перад цэнтральнай прахадной Мінскага тактарнага завода.
* Помнік Уладзіміру Ільічу Леніну (1963, скульптар З. Азгур) на тэрыторыі трактарнага завода.

## Паркі і скверы 
Адразу пасля пачатку вуліца перасякае Сляпянскую водную сістэму, праходзіць праз зялёную зону перад Мінскім трактарным заводам, частцы якой нададзена назва сквер Садружнасць, далей вуліца Даўгабродская падзяляе на дзве прыкладна роўныя часткі парк імя 50-годдзя Кастрычніка.

## Зноскі 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Вуліцы Мінска
Катэгорыя:Партызанскі раён (Мінск)
Катэгорыя:Заводскі раён (Мінск)
Гродзенская вуліца (Мінск)

**Вуліца Гродзенская** — вуліца ў Заводскім раёне Мінска, у жылым раёне Чыжоўка. Названа ў гонар беларускага горада Гродна.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вуліцы Мінска
Катэгорыя:Заводскі раён (Мінск)
Ташкенцкая вуліца (Мінск)

**Ташкенцкая вуліца** — магістральная вуліца ў Заводскім раёне Мінска, у жылым раёне Чыжоўка. Названа ў гонар сталіцы Узбекістана горада Ташкент пасля землетрасення 1966 года. Праходзіць часткова па беразе Чыжоўскага вадасховішча, да вуліцы датыкаюцца парк імя 900-годдзя Мінска і Мінскі заапарк.

## Забудова 
* № 5 —  (1979, архітэктары А. Ладкін, А. Кухарэнка).

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вуліцы Мінска
Вуліца Янкі Лучыны (Мінск)

**Вуліца Янкі Лучыны** — вуліца ў Ленінскім раёне Мінска ў жылым раёне Лошыца (мікрараёны Лошыца-1 і Лошыца-2), перасякаецца з Ігуменскім трактам. Названа ў гонар беларускага паэта Янкі Лучыны (1851—1897).

## Спасылкі 
Катэгорыя:Лошыца (жылы раён)
Вуліца Галадзеда (Мінск)

**Вуліца Галадзеда** — вуліца ў Заводскім раёне Мінска, у жылым раёне Чыжоўка. Названа ў гонар Мікалая Мацвеевіча Галадзеда (1894—1937), партыйнага і дзяржаўнага дзеяча Беларусі.

## Славутасці 
* Д. 4 — СШ № 43;
* Д. 7/2 і 49 — гандлёвыя цэнтры;
* Д. 21 — дзіцячы сад № 322;
* Д. 55 — інтэрнат №4 Мінскага аўтамабільнага завода (да сярэдзіны 1990-х дзіцячы сад № 285);
* Д. 60 — праваслаўны храм (будуецца).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Вуліца Галадзеда ў архітэктурнай базе Photobuildings
* Вуліца Галадзеда ў базе Геадзэн
* Вуліца Галадзеда на карце АТО.ВУ

Катэгорыя:Вуліцы Мінска
Ігуменскі тракт (Мінск)

**Ігуменскі тракт** — вуліца ў Ленінскім раёне Мінска ў жылым раёне Лошыца, перасякаецца з вуліцай Янкі Лучыны. Названа ў гонар горада Чэрвень (да 1923 — горад Ігумен), да якога скіравана (на поўдзень ад Мінска).

## Размяшчэнне 
З’яўляецца працягам вуліцы Маякоўскага (ад моста праз раку Лошыца) і заканчваецца скрыжаваннем з Мінскай кальцавой аўтамабільнай дарогай.

Перасякае вуліцы Чыжэўскіх, Паўла Шпілеўскага, завулак Чыжэўскіх, вуліцы Іосіфа Гашкевіча, Янкі Лучыны, Прушынскіх.

## Забудова 
* (*вул. Чыжэўскіх, 4*) — Богаяўленская царква.
]]

* (*вул. Іосіфа Гашкевіча, 1*) — каталіцкая капліца Маці Божай Ружанцовай.

## Спасылкі 
* Ігуменскі тракт на map.by 

Катэгорыя:Вуліцы Мінска
1897 год у гісторыі метрапалітэна

* Адкрыты Бостанскі метрапалітэн

Катэгорыя:1897
Катэгорыя:Гады ў гісторыі метрапалітэна
Першамайская вуліца (Мінск)

**Першамайская вуліца** — вуліца ў Ленінскім і Партызанскім раёнах Мінска, частка другога траспартнага кольца сталіцы. Перасякае раку Свіслач.

Праходзіць паралельна праспекту Незалежнасці. Перасякае вуліцы: Чырвонаармейскую, Захарава.

Да вуліцы прылягаюць Цэнтральны дзіцячы парк імя Максіма Горкага і сквер Сімона Балівара. Па вуліцы арганізаваны трамвайны рух. Уваходзіць у лік найдаражэйшых жылых вуліц Мінска.

## Гісторыя 
На карце Мінска 1858 года вуліца была ўжо пазначана і праходзіла па паўднёва-усходняй мяжы горада. Гістарычная назва вуліцы — Вясёлая. Недалёка ад вуліцы знаходзіліся вайсковыя казармы, склады, шпіталь. Існуе меркаванне, што сваю назву вуліца атрымала з-за вялікай колькасці піцейных дамоў і вайскоўцаў, якія вясёла бавілі тут час з жанчынамі лёгкіх паводзін.

Пасля рэвалюцыі ў 1923 годзе вуліца атрымала назву Першамайскай. У спадарожніку па Мінску (1930 г.) і на гарадской карце 1934 года вуліца ўжо пазначана з новай назвай.

У час нацысцкай акупацыі Першамайская была сярод нешматлікіх вуліцаў, якія захавалі сваю назву.
 
У сучаснай гарадской гісторыі вуліца найбольш гучна ўзгадвалася ў 1999 годзе, калі тут на перакрыжаванні з вуліцай Пуліхава 17 кастрычніка адбылася жорсткая сутычка паміж удзельнікамі «Маршу свабоды» і міліцыяй, а таксама ўвесну 2013 года, калі жыхары раёна дамагліся скасавання плана будаўніцтва на набярэжнай Свіслачы ля скрыжавання з вуліцай Пуліхава шматфункцыянальнага культурна-забаўляльнага цэнтра «Park Avenue».

## Забудова 
Забудова вуліцы незвычайная ў тым сэнсе, што дамы з няцотнымі нумарамі размешчаныя толькі на другой палове вуліцы, на адлегласці ў паўкіламетра ад яе пачатку. Таксама цікавай асаблівасцю вуліцы з’яўляецца тое, што незвычайна вялікая колькасць будынкаў на ёй пабудаваныя ў гады, якія заканчваюцца на «8».
* № 24 корпус 1 — жылы дом з крамай «Трыкатаж» (архітэктар Э. Святлова).

## Далягляды вуліцы 

Выява:Менск Першамайская (2).JPG|Від на паўночны ўсход ад перакрыжавання вуліцы з Чырвонаармейскай
Выява:Менск Першамайская (3).JPG|Від поўдзень ад перакрыжавання вуліцы з вуліцай Янкі Купалы
Выява:Менск - Першамайская - мост цераз Сьвіслач.JPG|Від на мост цераз раку Свіслач з боку парку імя Горкага
Выява:Менск - Сьвіслач - від з Першамайскай.JPG|Від на паўночны захад на раку Свіслач з масту па вуліцы Першамайскай
Выява:Менск Першамайская (4).JPG|Від на паўднёвы захад ад перакрыжавання вуліцы з вуліцай Фрунзэ

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* Сацукевіч, Іван. Тапанімія вуліц і плошчаў Мінска ў ХІХ — пачатку ХХ стст.  // «Беларускі калегіюм», 4 чэрвеня 2008.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вуліцы Мінска
Катэгорыя:Ленінскі раён (Мінск)
Катэгорыя:Партызанскі раён (Мінск)
1900 год у гісторыі метрапалітэна

У гэтым артыкуле пералічваюцца асноўныя падзеі з гісторыі метрапалітэнаў у 1900 годзе
* 19 ліпеня адкрыты Парыжскі метрапалітэн

Катэгорыя:1900Метрапалітэн
Катэгорыя:Гады ў гісторыі метрапалітэна
Вуліца Грыбаедава (Мінск)

**Вуліца Грыбаедава** — вуліца ў Цэнтральным раёне Мінска. Названа ў гонар Аляксандра Сяргеевіча Грыбаедава (1790—1829), рускага драматурга, паэта, кампазітара і дыпламата.

## Забудова 
* № 11 — шматпрофільны медыцынскі цэнтр "МедАвеню"
*№ 22 — будынак Мінскага дзяржаўнага музычнага каледжа імя М. І. Глінкі (1975, архітэктары Л. Маскалевіч і Г. Ласкавая).
* Саборная мячэць.

## Помнікі 
* Скульптурная кампазіцыя «Арфей» на пляцоўцы перад уваходам у будынак Мінскага дзяржаўнага музычнага каледжа імя М. І. Глінкі (1975, скульпт. В. Занковіч).

## Паркі і скверы 
Вуліца ўяўляе сабой бульвар, акрамя таго ў паўночнай частцы да яе прымыкае Татарскі сквер.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вуліцы Мінска
Вуліца 3 Верасня (Мінск)

**Вуліца 3 Верасня** — вуліца ў Фрунзенскім раёне Мінска. Названа ў гонар перамогі СССР у вайне з Японіяй.

## Спасылкі 
* В. Воложинский Улица 3-го Сентября  // Минск старый и новый
* Улица 3-го Сентября // карта АТО.ВУ
* Владимир Савич. Много цифр и шифрограмм: загадки названий минских улиц  // Точка BY
* Вуліца 3 верасня на здымках 2024 г.

Катэгорыя:Вуліцы Мінска
Вуліца Карбышава

**Вуліца Карбышава** — назва вуліц у розных населеных пунктах.

## Беларусь 
* Вуліца Карбышава — вуліца ў Бабруйску.
* Вуліца Карбышава — вуліца ў Баранавічах.
* Вуліца Карбышава — вуліца ў Брэсце.
* Вуліца Карбышава — вуліца ў Высокім.
* Вуліца Карбышава — вуліца ў Гомелі.
* Вуліца Карбышава — вуліца ў Гродне.
* Вуліца Карбышава — вуліца ў Давыд-Гарадку.
* Вуліца Карбышава — вуліца ў Драгічыне.
* Вуліца Карбышава — вуліца ў Жлобіне.
* Вуліца Карбышава — вуліца ў Жыткавічах.
* Вуліца Карбышава — вуліца ў Зэльве.
* Вуліца Карбышава — вуліца ў Іванаве.
* Вуліца Карбышава — вуліца ў Крычаве.
* Вуліца Карбышава — вуліца ў Мінску.
* Вуліца Карбышава — вуліца ў Пінску.
* Вуліца Карбышава — вуліца ў Полацку.
* Вуліца Карбышава — вуліца ў Скідзелі.
* Вуліца Карбышава — вуліца ў Слоніме.

## Гл. таксама 
* Завулак Карбышава
Праспект Машэрава (Мінск)

**Праспект Машэрава** — магістральная вуліца ў Савецкім, Цэнтральным і Фрунзенскім раёнах горада Мінска, частка першага гарадскога кольца. Створаны ў 2005 шляхам перайменавання вуліц Варвашэні, Іерусалімскай, Дразда. Названы ў гонар Пятра Міронавіча Машэрава (1918—1980), дзяржаўнага, палітычнага і ваеннага дзеяча Беларусі і СССР. Да 2005 імем П.М.Машэрава называўся цяперашні праспект Пераможцаў.

## Забудова 
* № 1 (праспект Незалежнасці, 39) — жылы дом (архітэктар А. П. Брэгман).

* № 25 (*Крапоткіна № 44*) — будынак Белдзіправадгаса (1978; Б. Ларчанка, І. Васілевіч). Складаецца з вышыннага дванаццаціпавярховага і выцягнутага па фронце шасціпавярховага карпусоў, аб’яднаных нізкай галерэяй-пераходам. У будынку размяшчаюцца Белдзіправадгас і Рэспубліканскі тэатр беларускай драматургіі.

## Славутасці 
* Мемарыяльны знак падпольшчыкам (1984).

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вуліцы Мінска
Катэгорыя:Савецкі раён (Мінск)

Катэгорыя:Вуліцы, названыя ў гонар Пятра Машэрава
Вуліца Ігнаценкі (Мінск)

**Вуліца Ігнаценкі** — вуліца ў Цэнтральным раёне Мінска. Названа ў гонар Іларыёна Мяфодзьевіча Ігнаценкі (1919—2002), беларускага гісторыка, акадэміка Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі.

Вуліца Ігнаценкі пачынаецца ад вуліцы Ціміразева і заканчваецца скрыжаваннем з праспектам Пераможцаў.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вуліцы Мінска
Вуліца Рэпіна (Мінск)

**Вуліца Рэпіна** — вуліца ў Цэнтральным раёне Мінска. Названа ў гонар расійскага мастака Ільі Рэпіна (1844—1930). Працягваецца ад вуліцы Ціміразева да вуліцы Грыбаедава.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вуліцы Мінска
Мінск
Вуліца Якубоўскага (Мінск)

**Вуліца Якубоўскага** — вуліца ў Фрунзенскім раёне Мінска ў жылым раёне Захад. Названа ў гонар Івана Ігнатавіча Якубоўскага (1912—1976), Маршала Савецкага Саюза, Героя ЧССР, двойчы Героя Савецкага Саюза, галоўнакамандуючага Аб'яднанымі ўзброенымі сіламі краін Варшаўскага дагавора.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вуліцы Мінска
Катэгорыя:Фрунзенскі раён (Мінск)
Вуліца Бурдзейнага (Мінск)

**Вуліца Бурдзейнага** — вуліца ў Фрунзенскім раёне Мінска, у жылым раёне Захад. Названа ў гонар Аляксея Сямёнавіча Бурдзейнага (1908—1987), удзельніка вызвалення Беларусі ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў, Героя Савецкага Саюза.

## Забудова 
* № 11 — універсам «Талін» (1982, архітэктары А. Жалдакоў, Р. Яўменаў, Ф. Пархімовіч).

## Перасячэнні 
Перасякаецца з вуліцамі:
* Цімашэнкі
* Якубоўскага
* Лабанка

## Цікавыя факты 
12 верасня 2020 падчас масавых пратэстаў у Мінску зялёная зона на вуліцы атрымала неафіцыйную назву «*Сквер імя Ніны Багінскай*» у гонар грамадскай актывісткі Н. Р. Багінскай.

## Спасылкі 
* Вуліца Бурдзейнага на map.by 

Катэгорыя:Вуліцы Мінска
Катэгорыя:Фрунзенскі раён (Мінск)
Вуліца Адоеўскага (Мінск)

**Вуліца Адоеўскага** — вуліца ў Фрунзенскім раёне Мінска. Названа ў гонар Аляксандра Іванавіча Адоеўскага (1802—1839), расійскага паэта-дзекабрыста.

## Перасячэнні 
Перасякаецца з вуліцамі:
* Цімашэнкі
* Яркоўская
* Еўфрасінні Полацкай
* Бельскага
* Янкі Маўра
* праспект Пушкіна
* Берута
* Верашчагіна
* Гусоўскага
* Загарадны 4-ы завулак

Пераходзіць у вуліцу Адзінцова.

## Спасылкі 
* map.by 

Катэгорыя:Вуліцы Мінска
Катэгорыя:Фрунзенскі раён (Мінск)
Вуліца Глаголева (Мінск)

**Вуліца Глаголева** — вуліца ў Фрунзенскім і Маскоўскім раёнах Мінска. Названа ў гонар Васіля Васільевіча Глаголева (1896—1947), савецкага военачальніка, Героя Савецкага Саюза.

## Перасячэнні 
Перасякаецца з вуліцамі:
* Гурскага
* Прылуцкай 2-і завулак
* Прылуцкая
* Глаголева 3-і завулак
* Талаша
* праспект Жукава

## Спасылкі 
* map.by 

Катэгорыя:Вуліцы Мінска
Вуліца Адзінцова (Мінск)

**Вуліца Адзінцова** — вуліца ў Фрунзенскім раёне Мінска. Названа ў гонар Лявонція Яфімавіча Адзінцова (1891—1942), аднаго з арганізатараў савецкага Мінскага падполля ў гады 2-й сусветнай вайны.

## Перасячэнні 
Перасякаецца з вуліцамі:
* Брыкета
* завулак Акадэміка Вышалескага
* Акадэміка Жэбрака
* Скрыпнікава
* Лабанка
* Якубоўскага
* Цімашэнкі
Пераходзіць у вуліцу Адоеўскага.

## Цікавыя факты 
* 15 студзеня 1979 года ў раёне будучага скрыжавання вуліц Цімашэнкі і Адзінцова адбылася авіякатастрофа.

## Спасылкі 
* map.by 

Катэгорыя:Вуліцы Мінска
Катэгорыя:Фрунзенскі раён (Мінск)
Заліў

[thumb|[Эстуарый Ла-Плата|Эстуарый Ла-Плата. Від з космасу.]]
**Залі́ў** — частка акіяна, мора альбо возера, якая глыбока ўдаецца ў сушу, але мае свабодны вадаабмен з асноўнай часткай вадаёма.

Сярод заліваў вылучаюцца:
* бухта, затока,
* губа,
* эстуарый,
* фіёрд,
* ліман,
* лагуна і інш.

## Галерэя 

Выява:Balaclava bay.jpg|Балаклаўская бухта
Выява:Geirangerfjord (6-2007).jpg|Гейрангер-фіёрд, Нарвегія
Выява:Lagoon-of-venice-landsat-1.jpg|Венецыянская лагуна. Від з космасу.
Выява:Dniester liman.jpeg|Днястроўскі ліман, утвораны ў вусці ракі Днестр. Від з космасу.

## Літаратура 
* 


Катэгорыя:Геаграфічная тэрміналогія
Тальвег

**Та́львег** (, ад  — даліна +  — дарога) — лінія, якая злучае самыя нізкія пункты дна рачной даліны, лагчыны, яра і іншых эразійных форм рэльефу. У рачных далінах звычайна праходзіць па рэчышчу ракі.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Геамарфалогія
Катэгорыя:Тапаграфія
Фарватар

**Фарва́тар** (гал. *vaarwater*, ад *varen* — плыць і *water* — вада) — суднавы ход, бяспечны ў навігацыйных адносінах і абазначаны на мясцовасці і/альбо карце праход па воднай прасторы (рацэ, возеры, моры, праліве, фіёрдзе і інш.), якая характарызуецца дастатковымі глыбінямі і адсутнасцю перашкодаў для суднаходства.

На рэках фарватар звычайна праходзіць па лініі найбольшых глыбінь русла (тальвегу).

На памежных суднаходных рэках мяжа ў многіх выпадках усталёўваецца па сярэдзіне галоўнага фарватара.

Фарватар абазначаюць сродкамі навігацыйнага абсталявання — буямі, створнымі знакамі, бакенамі і інш.

Катэгорыя:Гідралогія
Катэгорыя:Марскія тэрміны
Катэгорыя:Водны транспарт
Катэгорыя:Марская навігацыя
Дзмітрый Міхайлавіч Галіцын

**Дзмітрый Міхайлавіч Галіцын** (3 (13) чэрвеня 1665, Масква — 14 (24) красавіка 1737, Шлісельбург) — рускі дзяржаўны дзеяч, князь. Брат М. М. Галіцына.

## Біяграфія 
У 1701 быў накіраваны надзвычайным паслом у Канстанцінопаль з мэтай дамагчыся згоды Турцыі на вольнае плаванне рускіх караблёў па Чорным моры. У 1711—1721 быў кіеўскім губернатарам.

З 1718 Галіцын займаў пасты прэзідэнта Камер-калегіі і сенатара, з 1722 — толькі сенатара. У 1726—1730 быў членам Вярхоўнага тайнага савета, пры Пятры II — прэзідэнтам Камерц-калегіі. Пасля смерці Пятра II (1730) Галіцын як прадстаўнік старажытнай арыстакратыі выступіў за абмежаванне самадзяржаўя, стаўшы на чале вярхоўнікаў. Па прапанове Галіцына на пасад была запрошаная Ганна Іаанаўна, пры яго кіруючым удзеле складзеныя «Кандыцыі».

Пасля няўдачы вярхоўнікаў Галіцын быў прызначаны членам Сената, але жыл большай часткай у падмаскоўным маёнтку Арханглійскае, амаль не ўдзельнічаючы ў справах. У Арханглійскім сабраў знакамітую бібліятэку з рускіх летапісаў, хранографаў, сінопсісаў, перакладаў Макіявелі, Г. Гроцыя, Лока, Пуфендорфа і інш., кніг на замежных мовах — усяго да 6 тыс. тамоў.

Ганна Іаанаўна не даравала Галіцыну ўдзелу ў прадпрыемстве вярхоўнікаў. У 1736 ён быў прыцягнуты да суду па абвінавачванні ў службовых злоўжываннях і прысуджаны да смяротнага пакарання, замененага зняволеннем у Шлісельбургскую крэпасць, дзе Галіцын неўзабаве памёр.

Дзмітрый Міхайлавіч
Катэгорыя:Дзяржаўныя дзеячы Расійскай імперыі
Катэгорыя:Сенатары Расійскай імперыі
Катэгорыя:Памерлі ў Ленінградскай вобласці
Ізмаіл Іванавіч Сразнеўскі

**Ізмаіл Іванавіч Сразнеўскі** (, Яраслаўль, Расійская імперыя — , Санкт-Пецярбург) — расійскі філолаг-славіст, этнограф, акадэмік Пецярбургскай АН (1851).

## Навуковая дзейнасць 
Працы па рускай мове, археалогіі, бібліяграфіі, методыцы выкладання мовы, этнаграфіі славянскіх народаў, гісторыі старажытнарускай літаратуры; даследаваў помнікі славянскай пісьменнасці. Асноўная праца «Материалы для словаря древнерусского языка по письменным памятникам» (т. 1-3, 1893—1912).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Мовазнаўцы Расіі
Катэгорыя:Даследчыкі славянскага паганства
Іван Паўлавіч Мінаеў

**Іван Паўлавіч Мінаеў** (, , Расійская імперыя — , ) — рускі ўсходазнавец, заснавальнік рускай індалагічнай школы. Працы па будызме, філалогіі і лінгвістыцы, гістарычнай геаграфіі, фальклоры, сярэднявечнай і новай гісторыі Індыі.

З 1869 года дацэнт, з 1873 года прафесар Пецярбургскага ўніверсітэта, з 1871 года член Рускага геаграфічнага таварыства. Здзейсніў тры падарожжы (у 1874—1875, 1880, 1885—1886), падчас якіх наведаў Індыю, Цэйлон, Бірму і Непал. Навуковыя даследаванні Мінаева былі засяроджаныя на старажытнай, сярэднявечнай і новай гісторыі краін Паўднёвай Азіі (літаратура, філасофія, лінгвістыка, культура ў шырокім сэнсе, геаграфія, асабліва гістарычная, этнаграфія, фальклор).

Катэгорыя:Падарожнікі Расіі
Катэгорыя:Географы Расіі
Павел Пятровіч Свін’ін

**Павел Пятровіч Свін’ін** (8 (19) чэрвеня 1787, сядзіба Яфрэмава Галіцкага павета Кастрамской губерні — 9 (21) красавіка 1839) — рускі пісьменнік, выдавец, журналіст і рэдактар, мастак, гісторык, географ, калекцыянер.

Вучыўся ў Высакародным пансіёне пры Маскоўскім універсітэце. Дэбютаваў у друку ў 1803 годзе (пансіёнскі часопіс «Ранішні світанак»). Служыў у Маскоўскім архіве Калегіі замежных спраў. У 1806 годзе быў прыкамандзіраваны да віцэ-адмірала Д. М. Сянявіну, які знаходзіўся з эскадрай у Міжземным моры. У 1811—1813 гадах служыў сакратаром рускага генеральнага консула ў Філадэльфіі.

Першая яго кніга была выдадзена ў Амерыцы («Sketches of Moscow and St. Petersburg», 1813; перавыданая ў 1814 годзе ў Лондане пад назвай «Sketches of Russia»). У 1813 годзе служыў пры Галоўнай кватэры рускай арміі ў Германіі. У 1814 годзе вярнуўся ў Расію. Выдаў некалькі кніг шляхавых нарысаў (1814—1818). У 1818—1830 гадах выдаваў часопіс «Отечественные записки».

У 1824 годзе выйшаў у адстаўку з чынам стацкага саветніка і займаўся літаратурнай і выдавецкай дзейнасцю. Выпусціў кнігі «Векапомнасці Санкт-Пецярбурга і яго наваколляў» (ч. 1—5, 1816—1828), «Паказальнік галоўнейшых славутасцей, якія захоўваюцца ў Майстэрні Зброевай палаты» (1826). Быў сапраўдным членам Акадэміі майстэрстваў і членам Расійскай акадэміі. Свін’іну належаў так званы «Рускі Музеум» — збор твораў жывапісу, скульптуры, прадметаў старажытнасць, рукапісаў разам з нумізматычнай і мінералагічнай калекцыямі. У 1834 годзе фінансавыя цяжкасці вымусілі яго спрадаць свае калекцыі.

Свін’ін — аўтар першага жыццяпіса механіка-самавукі І. П. Кулібіна (1819), гістарычных раманаў «Шамякін суд, або Апошняя міжусобіца ўдзельных князёў рускіх» (1832), «Ярмак, або Заваяванне Сібіры» (1834), драматычных твораў. У 1838 аднавіў выданне «Айчынных занатовак», дзе надрукаваў урывак са сваёй «Гісторыі Пятра Вялікага». З студзеня 1839 года часопіс быў перададзены на правах арэнды А. А. Краеўскаму.

Катэгорыя:Пісьменнікі Расіі
Катэгорыя:Журналісты Расіі
Катэгорыя:Калекцыянеры Расіі
Катэгорыя:Калекцыянеры манет
Дзмітрый Канстанцінавіч

thumb|right|Дзмітрый Канстанцінавіч
**Дзмітрый Канстанцінавіч** (1 (13) чэрвеня 1860, Стрэльна, каля Санкт-Пецярбурга — , ) — вялікі князь, Яго Імператарская Высокасць, 3-ці сын вялікага князя Канстанціна Мікалаевіча, унук Мікалая I.

Шэф 16-га грэнадзерскага Мінгрэльскага свайго імя палка, флігель-ад'ютант Яго Імператарскай Вялікасці. На службе быў у лейб-гвардыі конным палку да 1893, калі, у чыне палкоўніка, прызначаны камандуючым лейб-гвардыі конна-грэнадзерскім палком. Кавалер ордэна Св. Уладзіміра 4 ст.; зоркі ордэна Св. Андрэя Першазваннага.

Вялікі князь не змог прыняць удзел у вайне з Германіяй з-за блізарукасці, якая да 1914 г. перайшла ў амаль поўную слепату.

Пасля рэвалюцыі арыштаваны і расстраляны.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вялікія князі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Забітыя Раманавы
Катэгорыя:Зняволеныя Петрапаўлаўскай крэпасці
Катэгорыя:Ахвяры Чырвонага тэрору
Катэгорыя:Раманавы
Ірына Іванаўна Паскевіч

**Ірына Іванаўна Паскевіч** (*Ірына Іванаўна Паскевіч-Эрыванская, святлейшая княгіня Варшаўская*;  — ) — дабрачынніца, дачка обер-цырыманіймайстара, сапраўднага тайнага саветніка графа Івана Іларыёнавіча Варанцова-Дашкава, жонка (з 1853 года) расійскага ваеннага дзеяча Фёдара Іванавіча Паскевіча.

## Біяграфія 
У 1856 годзе, пасля смерці І. Ф. Паскевіча з мужам пераязджае ў Гомель. Праславілася сваёй дабрачыннасцю: будавала і ўтрымоўвала школы (пабудавала каля 10 новых навучальных устаноў і новых будынкаў і карпусоў для іх), аплачвала вучобу адораных дзяцей, ахвяравала штомесяц па 10 рублёў срэбрам для бясплатнага жаночага вучылішча. На яе грошы ў Гомелі пабудаваная мужчынская класічная гімназія (1898, зараз — адзін з карпусоў Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта транспарту), утрымоўваліся прытулак для дзяўчынак-сірот, дзіцячы прытулак гарадскога апякунства аб бедных і багадзельня для пажылых жанчын. Ірына Іванаўна пабудавала ў Гомелі вочную лякарню (якая існавана да 1941 года), вылучала грошы і на ўтрыманне іншых лякарань. Паводле прашэння забяспечвала любой маладзіцу Гомеля прыданым. Вылучала грошы на будаўніцтва вадаправода.

З пачаткам Першай сусветнай вайны арганізавала некалькі лазарэтаў і шпіталяў, за гэта ўдастоілася асабістай падзякі Імператара.

Пасля рэвалюцыі падарыла новым уладам усю сваю маёмасць і жыла ў вылучанай ёй кватэры да самой смерці. Пахаваная ля сцяны Петрапаўлаўскага сабора, перапахаваная ў 1930 гадах на Новікаўскіх могілках. Пазней могілкі было ліквідаваныя, магіла не захавалася.

Ірына Паскевіч вядомая і як першы перакладчык рамана Л. Н. Талстога «Вайна і мір» на французскую мову.

У гонар Ірыны Паскевіч названая адна з вуліц у цэнтральнай частцы горада (вуліца Ірынінская, на якой усталяваны ёй помнік), Ірынінская гімназія. На тэрыторыі Петрапаўлаўскага сабора ўсталяваны бюст Ірыны Паскевіч і мемарыяльная дошка.

Катэгорыя:Постаці Гомеля
Катэгорыя:Мецэнаты Расійскай імперыі
Катэгорыя:Памерлі ад пнеўманіі
Ірына Іванаўна
Ірына Іванаўна
Мікалай Апалонавіч Пыхачоў

**Мікалаў Апалонавіч Пыхачоў** (1 (13) кастрычніка 1851 — ?) — рускі ваенны дзеяч, генерал ад інфантэрыі (1911), камандзір Асобнага корпуса памежнай варты (1908—1917).

## Біяграфія 
Паходзіў з дваранаў Палтаўскай губерніі. У арміі з 1867. Скончыў 3-е Аляксандраўскае вучылішча (1869). Удзельнічаў у руска-турэцкай вайне 1877—1878. У 1986—1904 — камандзір лейб-гвардыі Маскоўскага палка, у 1904—1905 — камандзір 1-й брыгады 2-й гвардзейскай пяхотнай дывізіі. У 1906—1908 — камандуючы 23-й пяхотнай дывізіяй. З 1908 па 1917 камандаваў Асобным корпусам памежнай варты.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Генералы Расійскай імперыі
Катэгорыя:Удзельнікі руска-турэцкай вайны 1877—1878
Катэгорыя:Пагранічнікі
Рыгор Рыгоравіч Макасей-Шыбінскі

**Рыгор Рыгоравіч Макасей-Шыбінскі** ( — ) — рускі ваенны дзеяч, генерал-лейтэнант, камандзір Асобнага корпуса памежнай варты (1917—1918).

## Біяграфія 
Скончыў 2-ю Кіеўскую класічную гімназію. У арміі з лютага 1876 года, паступіў радавым у Праабражэнскі лейб-гвардыі полк. Удзельнічаў у руска-турэцкай вайне 1877—1878. У 1879 год узведзены ў афіцэры. У памежнай варце з 4 студзеня 1881 года, атрадны афіцэр Валынскай брыгады. Служыў у Камышынскім атрадзе і Санкт-Пецярбургскай брыгадзе. З 1893 года — у штабе АКМВ, з 1914 — памочнік камандзіра, а з сакавіка 1917 года — яго камандзір. З усталяваннем савецкай улады прызначаны начальнікам Галоўнага ўпраўлення памежнай аховы пры Наркамаце фінансаў (сакавік 1918), аднак 6 верасня 1918 года звольнены.

Памёр у 1918 годзе, акалічнасці смерці невядомыя.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Удзельнікі руска-турэцкай вайны 1877—1878
Катэгорыя:Пагранічнікі
Катэгорыя:Генерал-маёры (Расійская імперыя)
Катэгорыя:Генерал-лейтэнанты Расіі
Аляксандр Дзмітрыевіч Свін’ін

**Аляксандр Дзмітрыевіч Свін’ін** (16 (28) мая 1831—1913) — рускі вайсковы дзеяч, генерал ад артылерыі, камандзір Асобнага корпуса памежнай варты (1893—1908).

## Біяграфія 
Адукацыю атрымаў у Дваранскім палку (пасля Канстанцінаўскае артылерыйскае вучылішча). Удзельнічаў у Польскім паходзе 1863, ўдзельнічаў у руска-турэцкай вайне 1877—1878 (у 1877 быў паранены).

Камандзір 1-й батарэі 39-й артылерыйскай брыгады (9.04.1875-1.03.1887), камандзір 1-й батарэі 30-й артылерыйскай брыгады (1.03.1877-2.09.1878), памочнік начальніка артылерыі княства Балгарскага (2.09.1878-25.08.1879), камандзір 30-й артылерыйскай брыгады (11.09.1879-24.08.1886), начальнік артылерыі 7-га армейскага корпуса (24.08.1886-14.05.1889), начальнік артылерыі Гвардзейскага корпуса (14.05.1889-15.10.1893), залічаны ў Памежную варту (14.02.1893), інспектар Памежнай варты (14.02.-15.10.1893), камандзір Корпуса Памежнай варты (15.10.1893-13.04.1908), член Дзяржрады.

Узнагароджаны ўсімі імператарскімі расійскімі ордэнамі, уключаючы зорку ордэна св. Аляксандра Неўскага з дыяментамі, шматлікімі замежнымі ордэнамі, у тым ліку — французскім ордэнам Ганаровага легіёна.

Катэгорыя:Удзельнікі прыгнечання паўстання 1863—1864 гадоў
Катэгорыя:Члены Дзяржаўнага савета Расійскай імперыі
Катэгорыя:Удзельнікі руска-турэцкай вайны 1877—1878
Катэгорыя:Пагранічнікі
PT-91 Twardy

**PT-91 Twardy** () — польскі асноўны баявы танк, мадэрнізацыя савецкага Т-72. Выпускаецца серыйна з 1995, выраблена больш за 200 машын. Акрамя выпуску новых танкаў, Польшча плануе мадэрнізацыю па гэтым стандарце ўсіх Т-72, што стаяць на ўзбраенні польскай арміі.

## Тактыка-тэхнічныя дадзеныя 
* Баявая маса — 43,5 т
* Экіпаж — 3 чал.
* Узбраенне:
** 125-мм гармата 2А46
** 12,7-мм кулямёт НСВТ
** 7,62-мм кулямёт ПКТ
* Магутнасць рухавіка — 626 квт.
* Хуткасць па шашы — 60 км/г
* Запас ходу па шашы — 640 км

Катэгорыя:Танкі Польшчы
Катэгорыя:Асноўныя баявыя танкі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1992 годзе
Катэгорыя:Танкі паводле алфавіта
C1 Ariete

**С1 Арыетэ** () — італьянскі асноўны баявы танк. Створаны ў 1984 годзе на аснове германскага танка «Леапард-2», першы прататып з’явіўся ў 1986 годзе. Вырабляўся серыйна з 1995 па 2002 год, агульны выпуск склаў 200 машын. З 2005 года рыхтуецца да вытворчасці яго палепшаны варыянт.

## Тактыка-тэхнічныя дадзеныя 
* Баявая маса — 54 т
* Экіпаж — 4 чал.
* Узбраенне:
** 120-мм гармата
** 2 7,62-мм кулямёта
* Магутнасць рухавіка — 1200 к.с.
* Хуткасць па шашы — 65 км/г
* Запас ходу па шашы — 550 км

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Танкі Італіі
Катэгорыя:Асноўныя баявыя танкі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1986 годзе
Катэгорыя:Танкі паводле алфавіта
Вуліца Панфілава (Мінск)

**Вуліца Панфілава** — вуліца ў Цэнтральным раёне Мінска. Названа ў гонар Івана Васільевіча Панфілава (1893—1941), гвардыі генерал-маёра, камандзіра 8-й гвардзейскай стралковай дывізіі, Героя Савецкага Саюза.

Вуліца раней мела назву Віленская.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вуліцы Мінска
Атлантыда

**Атлантыда** — легендарная зямля (востраў, архіпелаг ці нават кантынент), якая апусцілася на марское дно ў выніку землетрасення або іншага катаклізму, разам са сваімі жыхарамі — атлантамі. Упершыню згадваецца ў Платона ў дыялогах «Цімей» і «Крыцій». На дадзены момант у навуковых кругах лічыцца або цалкам выдуманым Платонам філасофскім міфам, або — міфам, складзеным на аснове ўспамінаў пра нейкую старажытную катастрофу, магчыма аб прарыве міжземнаморскіх вод у Чорнае мора ў канцы 4 тысячагоддзі да н.э. ці вывяржэнні вулкана на востраве Сантарын у сярэдзіне XV ст. да н.э. Пры гэтым, у кругах калянавуковых Атлантыда з'яўляецца прадметам самых разнастайных гіпотэз. Атлантыда стала таксама папулярным аб'ектам мастацкай творчасці, фантастычных твораў.

## Гл. таксама 
* Бразіль
* Пацыфіда
* Шамбала

## Спасылкі 
Катэгорыя:Міфалогія
Катэгорыя:Выдуманыя кантыненты
Барыс Еліозавіч Чачыеў

**Барыс Еліозавіч Чачыеў** (, сяло Стырком, Цхінвальскі раён, Паўднёва-Асяцінская АВ) — паўднёваасяцінскі дзяржаўны дзеяч, в. а. прэм’ер-міністра Паўднёвай Асеціі (18 жніўня-22 кастрычніка 2008).

## Біяграфія 
У 1982 скончыў біялагічны факультэт Паўднёва-Асяцінскага дзяржаўнага педагагічнага інстытута. Працаваў у структурах УЛКСМ (1980—1986), затым у апараце Паўднёва-Асяцінскага абкама КПСС (1986—1991).

У 1991—2001 працаваў у Камітэце па справах нацыянальнасцей РПА (з 1993 — Камітэт па справах нацыянальнасцей і міграцыі): у кастрычніку-снежні 1991 — вядучым спецыялістам, у снежні 1991-маі 1992 — намеснікам старшыні, у маі 1992-красавіку 2001 — старшынёй.

У красавіку 2001—лістападзе 2003 — Міністр па спецыяльных даручэннях РПА, з лістапада 2003 па 31 снежня 2005 — Міністр па спецыяльных справах РПА, з 31 снежня 2005 па 18 жніўня 2008 — Першы намеснік Старшыні ўрада РПА, 18 жніўня 2008 прызначаны выканаўцай абавязкаў старшыні ўрада.

У 1993—2005 член Змяшанай кантрольнай камісіі ад паўднёва-асяцінскага боку, у 2005—2008 — Сустаршыня СКК.

Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Паўднёвай Асеціі
Асланбек Салтанавіч Булацаў

**Асланбек Салтанавіч Булацаў** () — прэм’ер-міністр Рэспублікі Паўднёвая Асеція ў 2008—2009 гадах.

## Біяграфія 
Скончыў эканамічны факультэт Паўночнаасецінскага дзяржуніверсітэта па спецыяльнасці «бухгалтарскі ўлік». З 1986 па 2006 год працаваў у органах КДБ, затым ФСБ у Паўночнай Асеціі, кіраваў фінансавым аддзелам УФСБ па Паўночнай Асеціі. З 2006 па 2008 год Булацаў займаў пасаду кіраўніка ўпраўлення Федэральнай падатковай службы Расіі па Рэспубліцы Паўночная Асеція.

22 кастрычніка 2008 года парламент Паўднёвай Асеціі зацвердзіў Булацава на пасадзе прэм’ер-міністра. У жніўні 2009 года яго на гэтай пасадзе змяніў Вадзім Броўцаў.

Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Паўднёвай Асеціі
TR-580

**TR-580** — румынскі сярэдні танк, мадэрнізацыя савецкага Т-55. Вырабляўся серыйна ў 1977–1986 гадах, выпушчана больш за 1000 машын. Разам са сваім палепшаным варыянтам TR-85, з’яўляецца асноўным танкам румынскага войска, таксама пастаўляўся ў малых колькасцях у Ірак.

## Тактыка-тэхнічныя дадзеныя 
* Баявая маса — 38,3 т
* Экіпаж — 4 чал.
* Узбраенне:
** 100-мм гармата Д-10Т2С
** 12,7-мм кулямёт ДШКМ
** 7,62-мм кулямёт ПКТ
* Магутнасць рухавіка — 600 конскіх сіл
* Хуткасць па шашы — 50 км/г
* Запас ходу па шашы — 500 км

## Мадыфікацыі 
* **TR-580** — базавы варыянт
* **TR-77** — экспартны варыянт TR-580
* **TR-85** — палепшаны варыянт, 100-мм наразная гармата кітайскай вытворчасці, больш магутны рухавік
* **TR-85M1** — мадэрнізаваны варыянт TR-85
* **TR-800** — экспартны варыянт TR-85

## Літаратура 
*Caravan, Alexandru (2010). "Tancul Românesc - O istorie (History of the Romanian Tank)" (in Romanian). Statul Major al Forțelor Terestre (Romanian Land Forces Staff).
*Foss, Christopher F. (2005). Jane's Armour and Artillery 2005-2006. Jane's Information Group. ISBN 978-0-7106-2686-8.
*Foss, Christopher F. (2000). Jane's Tank and Combat Vehicles Recognition Guide. New York: Harper Collins Publishers. ISBN 978-0-00-472452-2.
*Gelbart, Marsh (1996). Tanks main battle and light tanks. Brassey’s UK Ltd. ISBN 1-85753-168-X.
*Russel, Alan K. (1996). Modern Battle Tanks and Support Vehicles (Greenhill Military Manuals). Greenhill Books. ISBN 978-1-85367-258-3.
*Zaloga, Steven; Hugh Johnson (2004). T-54 and T-55 Main Battle Tanks 1944–2004. Oxford: Osprey. ISBN 1-84176-792-1.

Катэгорыя:Танкі Румыніі
Катэгорыя:Сярэднія танкі
Катэгорыя:Танкі паводле алфавіта
Полацкая губерня

**Полацкая губерня** — губерня Расійскай імперыі, якая існавала ў 1776—1796 гадах. Адміністрацыйны цэнтр — горад Полацк.

Губерня ўтворана 4 верасня 1776 г. паводле ўказа Кацярыны II і ўказа Сената неўзабаве пасля першага падзелу Рэчы Паспалітай з Віцебскай, Дзвінскай і Полацкай правінцый (Пскоўскай губерні). У 1778 г. губерня была перайменавана ў Полацкае намесніцтва. У 1796 г. Полацкае намесніцтва ўвайшло ў склад Беларускай губерні (паводле ўказа Паўла I ад 23 снежня 1796 г.).

Насельніцтва губерні ў 1796 г. складала 318,2 тыс. чал.

## Паветы 
* Веліжскі
* Віцебскі
* Гарадоцкі
* Дрысенскі
* Дынабургскі
* Лепельскі (з 1793 года)
* Люцынскі
* Невельскі
* Полацкі
* Рэжыцкі
* Себежскі
* Суражскі

У 1795 годзе да Полацкай губерні была далучана частка Мінскай губерні.

## Літаратура 
* 
* 
* Полоцкая губерния // 

## Спасылкі 
* Административно-территориальное деление Беларуси  // Сайт «Архивы Беларуси» 
* Указ «Об открытии Полоцкой и Псковской губерний» 
* Карта. Полоцкое наместничество. 1792 год 

Катэгорыя:Гісторыя Беларусі (1795—1918)