open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Сяргей Уладзіміравіч Круглікаў

**Сяргей Уладзіміравіч Круглікаў** (нар. 1967, Мінск) — беларускі спецыяліст у галіне аўтаматызацыі кіравання складанымі сістэмамі. Доктар ваенных навук (2014). Кандыдат тэхнічных навук (1998), дацэнт (2001).

## Біяграфія 
Сын беларускага спецыяліста ў галіне аўтаматычнага і арганізацыйнага кіраванн Уладзіміра Круглікава.

З 2017 года намеснік генеральнага дырэктара па навуковай і інавацыйнай рабоце Аб’яднанага інстытута праблем інфарматыкі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі.

## Навуковая дзейнасць 
Сфера навуковых інтарэсаў: распрацоўка канцэпцый, метадалагічных і навукова-метадычных асноў праектавання і эксплуатацыі аўтаматызаваных інфармацыйна-кіруючых сістэм рознага прызначэння.

### Навуковыя працы 
* Адаптивные информационно-управляющие системы специального назначения: теория и практика синтеза : монография / С. В. Кругликов. — Минск, 2014

## Спасылкі 
* Кругликов, Сергей Владимирович (доктор военных наук; кандидат технических наук; род. 1967)

Катэгорыя:Вучоныя Беларусі
Іван Міхайлавіч Касачоў

**Іван Міхайлавіч Касачоў** (нар. 1948) — беларускі спецыяліст у галіне аўтаматычнага кіравання, узбраення і ваеннай тэхнікі. Доктар тэхнічных навук (1993), прафесар (1998). Акадэмік Акадэміі ваенных навук Расійскай Федэрацыі (2004).

## Біяграфія 
Выпускнік Мінскага вышэйшага інжынернага зенітнага ракетнага вучылішча СПА (1973). Палкоўнік, галоўны навуковы супрацоўнік навукова-даследчай часці Ваеннай акадэміі Рэспублікі Беларусь.

Работы па тэорыі аўтаматычнага кіравання, дынамічных сістэм і сістэм аўтаматызаванага праектавання, тэорыі выпрабаванняў і ацэнкі эфектыўнасці ўзбраення войскаў СПА, зенітных ракетных комплексаў і сістэм.

## Літаратура 
* 
* Республика Беларусь : энциклопедия. [В 7 т.] Т. 4. — Минск, 2007.

Катэгорыя:Кібернетыкі СССР
Катэгорыя:Кібернетыкі Беларусі
Катэгорыя:Палкоўнікі Беларусі
А-100

**А-100** можа азначаць:

* А-100 — расійскі самалёт далёкага радыёлакацыйнага выяўлення і кіравання на базе Іл-76МД-90А.
* А-100 — беларуская кампанія.
* А100 — аўтадарога (Старая Смаленская дарога) у Маскоўскай вобласці Расіі, якая злучае Маскву з Мажайскам і праходзіць паралельна аўтадарозе М1 «Беларусь».
А-50

**А-50** — савецкі і расійскі самалёт далёкага радыёлакацыйнага выяўлення і кіравання.

Створаны на базе ваенна-транспартнага самалёта Іл-76 на Таганрогскім авіяцыйным навукова-тэхнічным комплексе імя Г. М. Берыева сумесна з НВА «Вега» (Маскоўскі навукова-даследчы інстытут прыборабудавання) на замену састарэламу на той момант самалёту Ту-126. Разам з радыётэхнічным комплексам «Чмель», устаноўленым на ім, утварае авіяцыйны комплекс радыёлакацыйнага дазору і навядзення А-50.

А-50 можа прымяняцца для выяўлення і суправаджэння паветраных і надводных цэляў, апавяшчэння камандных пунктаў аўтаматызаваных сістэм кіравання відаў Узброеных Сіл аб паветранай і надводнай абстаноўцы, прымяняцца для кіравання самалётамі знішчальнай і ўдарнай авіяцыі пры іх навядзенні на паветраныя, наземныя і марскія цэлі, а таксама служыць паветраным камандным пунктам.

Прыняты на ўзбраенне ў 1989 годзе. Серыйная вытворчасць ажыццяўлялася ў Ташкенце на заводзе імя В. П. Чкалава. Упершыню быў паказаны на Міжнародным авіяцыйна-касмічным салоне-95. Удзельнічаў у ваенных парадах 9 мая 2009, 2010, 2013, 2014, 2015, 2016 і 2020 гадоў у Маскве.

## Гл. таксама 
* Атака на расійскі А-50 на авіябазе «Мачулішчы»

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Самалёты СССР
Катэгорыя:Самалёты Расіі
Катэгорыя:Ваенныя самалёты
Аляксандр Аляксандравіч Кун

**Аляксандр Аляксандравіч Кун** (нар. 1936) — беларускі вучоны ў галіне аўтаматыкі. Кандыдат тэхнічных навук, дацэнт. Прафесар Беларускай ваеннай акадэміі, галоўны навуковы супрацоўнік ААТ «КБ Радар» — кіруючая кампанія холдынгу «Сістэмы радыёлакацыі».

## Навуковая дзейнасць 
Тэматыка навуковых публікацый: асновы аўтаматычнага кіравання і рэгулявання; сістэмы процідзеяння высокадакладнай зброі; сістэмы і сродкі радыё, радыётэхнічнай і радыёлакацыйнай разведкі і інш.

### Бібліяграфія 
* Основы построения систем управления ракетами : учебник для курсантов и слушателей магистратуры : в 3 ч. Ч. 1/ А. А. Кун и [др.] — Минск, 2016.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Кібернетыкі СССР
Катэгорыя:Кібернетыкі Беларусі
Саюз рускага народа

**«Саю́з ру́скага наро́да»**, «СРН» () — грамадска-палітычная арганізацыя чарнасоценнага кірунку, якая дзейнічала ў Расійскай імперыі ў 1905—1917 гадах. Статут быў зацверджаны 7(20) жніўня 1906 года.

Саюз рускага народа аб’ядноўваў буйных домаўласнікаў, памешчыкаў, чыноўнікаў, купцоў, прадстаўнікоў праваслаўнага духавенства, частку рабочых і сялян і выступаў за адзінства і непадзельнасць краіны, у абарону самадзяржаўя з пазіцый вялікадзяржаўнага шавінізму і антысемітызму, узмацненне пазіцый праваслаўя. Друкаваныя органы: газета «Руское знамя» (1905—1910), часопіс «Вестник Саюза русского народа» (1910—1915). Шэраг аддзелаў СРН выпускалі ўласныя перыядычныя выданні.

На тэрыторыі сучаснай Беларусі арганізацыі СРН дзейнічалі ва ўсіх губернях і паветах, гарадах, мястэчках. Яны вялі барацьбу супраць палякаў, яўрэяў, беларускага нацыянальнага руху і яго газеты «Наша Ніва». Галоўным органам была газета «Минское слово».

Саюз рускага народа быў забаронены пасля Лютаўскай рэвалюцыі 1917 года, а многія з яго членаў былі арыштаваны.

## Літаратура 
* 


Катэгорыя:Арганізацыі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Гісторыя рускага нацыяналізму
Катэгорыя:Антысемітызм у Расійскай імперыі
Катэгорыя:Ультраправыя
Эстонскі лялечны тэатр

**Эстонскі лялечны тэатр** () — лялечны тэатр у сталіцы Эстоніі Таліне. Заснаваны ў 1952 годзе Фердынандам Вайке, які кіраваў тэатрам 30 гадоў.

У рэпертуары тэатра як лялечныя спектаклі, так і пастаноўкі для дзяцей і юнацтва. У 2000-я гады павялічылася колькасць спектакляў для пажылых гледачоў. У 2010 годзе пры тэатры планавалася адкрыць Музей лялькі.

Катэгорыя:Тэатры Таліна
Катэгорыя:Лялечныя тэатры
Катэгорыя:З’явіліся ў 1952 годзе
Талінскі гарадскі тэатр

**Талінскі гарадскі тэатр** () — адзін з тэатраў у сталіцы Эстоніі Таліне. Талінскі гарадскі тэатр — рэпертуарны тэатр, размешчаны ў самым цэнтры Таліна (Лай, 23).

Тэатральны сезон доўжыцца са жніўня па чэрвень. Талінскі гарадскі тэатр вядомы як сярэднявечным будынкам, у якім ён размешчаны, так і высокім узроўнем акцёрскага майстэрства. Тэатр мае 6 розных пляцовак, а таксама вялікую вонкавую (пад адкрытым небам) сцэну для летніх спектакляў.

Тэатр быў заснаваны ў 1965 годзе.

У канцы 2000-х гадоў трупа тэатра складаецца з двух рэжысёраў, двух дэкаратараў і 21 акцёра. У рэпертуары Талінскага гарадскога тэатра як сусветная класіка, так і сучасныя п’есы.

Катэгорыя:З’явіліся ў 1965 годзе
Катэгорыя:Тэатры Таліна
Тэатр фон Краля

**Тэатр фон Краля** () — тэатр драмы ў Таліне (Эстонія).

Створаны ў 1992 годзе на базе трупы, якую ўзначальвае рэжысёр Пеэтэр Ялакас. Першы ў Эстоніі прыватны тэатр, заснаваны пасля аднаўлення ў 1991 годзе яе незалежнасці. Хаця афіцыйнай датай заснавання тэатра лічыцца 1992 год, трупа пад кіраўніцтвам Пеэтэра Ялакаса ўтварылася раней. Будынак тэатра, дзе апроч спектакляў таксама праходзяць канцэрты, знаходзіцца ў Старым горадзе Таліна на вуліцы Ратаскаэву.

Кіраўнік тэатра — Пеэтэр Ялакас (нар. 1961).

З 2003 года пры тэатры дзейнічае Акадэмія фон Краля (), якая ладзіць лекцыі, дыспуты і сустрэчы з рэжысёрамі і акцёрамі. У 2007 годзе тэатрам сумесна з Вільяндзіскай Акадэміяй культуры Тартускага ўніверсітэта арганізавана акцёрская школа.

## Літаратура 
* Tallinna entsüklopeedia [Encyclopedia of Tallinn]. Volume II (N-Ü) (in Estonian). Eesti Entsüklopeediakirjastuse AS. 2004. p. 337.

Катэгорыя:З’явіліся ў 1992 годзе
Катэгорыя:Тэатры Таліна
Ракверскі тэатр

**Ракверскі тэатр** () — прафесійны тэатр, які знаходзіцца ў эстонскім горадзе Ракверэ (павет Ляэнэ-Вірумаа). З’явіўся ў 1921 годзе, а яго цяперашні будынак (архітэктар — Ёган Острат) быў афіцыйна адкрыты 24 лютага 1940 года, у 22-ю гадавіну незалежнасці Эстоніі, пастаноўкай п’есы Аўгуста Кіцберга «У віхуры вятроў».

Дзеючы мастацкі кіраўнік тэатра — Юлар Саарэмеяэ, дырэктарам установы з’яўляецца Ёнас Тарту. На 2019 год у трупе тэатра — 21 акцёр (адзінаццаць мужчын і дзесяць жанчын). Ракверэ лічыцца найменшым горадам у Еўропе, у якім ёсць свой уласны прафесійны тэатр. Цяпер у рэпертуары тэатра прысутнічаюць найлепшыя ўзоры эстонскай і сусветнай драматургіі, а таксама спектаклі для дзяцей і дарослых.

З 2004 года тэатр знаходзіцца пад патранажам Міністэрства культуры Эстоніі.

Катэгорыя:Тэатры Эстоніі
Катэгорыя:Ракверэ
Катэгорыя:З’явіліся ў 1921 годзе
Уладзімір Дзянісавіч Арэшчанка

**Уладзімір Дзянісавіч Арэшчанка** (, в. Крутабярозка, Навазыбкаўскі раён, Бранская вобласць, Расія — ) — лесавод і эканаміст. Кандыдат сельскагаспадарчых навук (1958), прафесар (1981). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.

## Біяграфія 
Скончыў Бранскі лесагаспадарчы інстытут (1954).
    
Працаваў у Беларускім навукова-даследчым інстытуце лясной гаспадаркі (з 1957, старшы навуковы супрацоўнік), Гомельскім дзяржаўным універсітэце (з 1972, эканамічны факультэт, кафедра эканомікі працы, у 1972—1991 — загадчык кафедры, 1983—1991 — дэкан факультэта), Беларускім дзяржаўным эканамічным універсітэце (з 1992), Беларускім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце (з 1997, кафедра менеджменту і эканомікі прыродакарыстання, прафесар).

Навуковыя інтарэсы: эканоміка працы.

## Бібліяграфія 
* Ход роста и товарность осинников БССР : автореферат диссертации … кандидата cельскохозяйственных наук / В. Д. Арещенко. — Минск, 1958.
* Научные основы организации труда и управления в лесном хозяйстве : автореферат диссертации … доктора экономических наук : 08.594 / Арещенко Владимир Денисович. ― Минск, 1972.
   

## Літаратура 
* Арэшчанка Уладзімір Дзянісавіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 2004. — Т. 18, кн. 1. — С. 337.
* Всегда быть первым : [Арещенко В. Д.] / Г. Болтрушевич, Т. Иванова // Университет профессорский / [Гомельский государственный университет им. Ф. Скорины]. — Гомель, 2005. — С. 13—15.
* Арещенко Владимир Денисович : [некролог] // Гомельскі ўніверсітэт. — 2017. — 23 лістапада (№ 18). — С. 4.

Катэгорыя:Дэканы ГДУ імя Ф. Скарыны
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Лесаводы Беларусі
Катэгорыя:Эканамісты Беларусі
Паўль Керэс

**Паўль Керэс** (; ,  — , , Фінляндыя) — эстонскі шахматыст, шахматны кампазітар і тэарэтык. Адзін з наймацнейшых шахматыстаў свету 1930—1960-х гадоў. Увайшоў у спіс «100 вялікіх дзеячаў Эстоніі XX стагоддзя», прызнаны найлепшым спартсменам Эстоніі ў XX стагоддзі. Першы ў гісторыі шахматыст, якога адлюстравалі на банкнотах (5 эстонскіх крон).

Гросмайстар (1937), міжнародны гросмайстар з моманту заснавання звання (1950), міжнародны арбітр па шахматнай кампазіцыі (1957), міжнародны арбітр па шахматах (1974), Заслужаны майстар спорту СССР (1948). Разам з Ройбенам Файнам падзяліў 1—2-е месцы на АВРА-турніры 1938, дзе вызначалі прэтэндэнта на тытул чэмпіёна свету. Чатыры разы запар займаў другое месца на турнірах прэтэндэнтаў (1953, 1956, 1959, 1962), спыняючыся за крок ад матча за тытул чэмпіёна свету па шахматах, за што атрымаў мянушку «вечна другі». Пяціразовы чэмпіён Эстоніі. Трохразовы чэмпіён СССР (1947, 1950, 1951). У складзе зборнай Савецкага Саюза 7 разоў выйграваў шахматныя алімпіяды і тройчы — камандныя чэмпіянаты Еўропы. Узнагароджаны ордэнам Працоўнага Чырвонага Сцяга (1957).

Малодшы брат фізіка Харальда Керэса.

Катэгорыя:Шахматныя гросмайстры
Катэгорыя:Шахматныя кампазітары
Катэгорыя:Шахматныя тэарэтыкі
Катэгорыя:Чэмпіёны СССР па шахматах
Катэгорыя:Шахматысты Эстоніі
Катэгорыя:Шахматысты СССР
Катэгорыя:Удзельнікі шахматных алімпіяд
Катэгорыя:Асобы на марках
Булойчык

**Булойчык** — прозвішча.

## Вядомыя асобы 
* Арцём Алегавіч Булойчык — беларускі футбаліст (паўабаронца) і трэнер
* Васіль Міхайлавіч Булойчык — беларускі спецыяліст у ваеннай справе. Начальнік навукова-даследчага цэнтра мадэлявання ваенных дзеянняў УА «Ваенная акадэмія Рэспублікі Беларусь»
Харальд Керэс

**Харальд Керэс** (; ,  — , ) — эстонскі астрафізік і фізік-тэарэтык. Акадэмік АН Эстонскай ССР. Ганаровы грамадзянін Тарту.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Пярну, у сям’і рамесніка. Старэйшы брат шахматыста Паўля Керэса (1916—1975). Сярэднюю адукацыю атрымаў у гімназіі ў Пярну (1932). З 1932 па 1933 гады — на тэрміновай службе ў войску.

У 1936 годзе скончыў, з адзнакай, факультэт матэматыкі і прыродазнаўчых навук Тартускага ўніверсітэта. Працаваў там жа ў 1936—1963 гадах (з 1954 года — прафесар; у 1949—1958 гадах — загадчык кафедры тэарэтычнай фізікі, у 1958—1960 гадах — прарэктар).

У 1938 годзе атрымаў ступень магістра па матэматыцы за працу «Дынамізм перакрыцця», у 1942 годзе абараніў дысертацыю «Прастора і час у агульнай тэорыі адноснасці». У 1947 годзе — дысертацыю «Прастора і час у рэлятывісцкай тэорыі». Доктарская ступень па фізіка-матэматычных навуках была пацверджана ВАК СССР у 1949 годзе.

У 1950—1973 гадах працаваў у Інстытуце фізікі і астраноміі АН ЭССР (у 1950—1955 гадах — загадчык абсерваторыі, у 1960—1973 гадах — загадчык сектара), з 1973 года — загадчык сектара Інстытута фізікі АН. Акадэмік Акадэміі навук Эстонскай ССР (1961). Ганаровы прафесар Тартускага ўніверсітэта (2000).

Катэгорыя:Фізікі Эстоніі
Катэгорыя:Фізікі XX стагоддзя
Катэгорыя:Фізікі-тэарэтыкі СССР
Катэгорыя:Астраномы СССР
Катэгорыя:Астраномы Эстоніі
Катэгорыя:Астраномы XX стагоддзя
Катэгорыя:Касмолагі
Катэгорыя:Заслужаныя дзеячы навукі Эстонскай ССР
Керэс

**Керэс**:
* Керэс (група індзейцаў)
* Керэс (мова)
## Прозвішча 
* Паўль Керэс — эстонскі шахматыст
* Харальд Керэс — эстонскі астрафізік
Эстонскі гістарычны музей

**Эстонскі гістарычны музей** () — музей гістарычнага профілю, размешчаны ў Таліне. Экспазіцыя прысвечана гісторыі Эстоніі.

## Гісторыя 
Датай заснавання лічыцца 1842 год, калі ў Таліне было створана навуковае таварыства прыбалтыйскіх немцаў — Эстонскае літаратурнае таварыства, якое паставіла адной са сваіх мэт стварыць музей, праводзячы паглыбленае вывучэнне роднага краю, яго гісторыі, мастацтва, вытворчасці, тэхналогій і прыроды. У 1864 годзе Таварыствам у будынку Кануцкай гільдыі быў адкрыты Правінцыйны музей.

Аснову музея склала выкупленая таварыствам калекцыя аптэкара Іагана Бурхарта VIII (1776—1838), які змяшчаў аптэку, вядомую як Ратушная (па гэты дзень знаходзіцца на Ратушнай плошчы Таліна), і быў вядомы як буйны калекцыянер старажытнасцей.

У 1911 годзе таварыства набыло будынак на вуліцы Кохту (д. 6).

У 1940 годзе, пасля ўваходжання Эстоніі ў СССР, музей быў нацыяналізаваны, і на яго базе быў створаны Дзяржаўны гістарычны музей Эстонскай ССР. Частка музейных збораў была перададзена іншым музеям, на аснове прыродазнаўча-навуковых збораў быў створаны Дзяржаўны музей прыроды Эстонскай ССР.

З 1952 года музей размяшчаецца ў будынку Вялікай гільдыі на вуліцы Пік у Старым горадзе Таліна. У 2011 годзе ў музеі была скончана буйная рэканструкцыя.

Катэгорыя:Музеі Таліна
Катэгорыя:Гістарычныя музеі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1842 годзе
Нарвская мастацкая галерэя

**Нарвская мастацкая галерэя** () — установа культуры горада Нарва, Эстонія. Размешчана ў гістарычнай частцы горада, на вуліцы Вестэрвалі, 21.

## Экспазіцыя 
Галерэя размяшчаецца на плошчы 650 м². Аснову экспазіцыі склала калекцыя твораў мастацтваў, сабраная мужам і жонкай Лаўрацовымі. У пастаяннай экспазіцыі таксама выстаўлены выратаваныя з нарвскіх цэркваў у час Вялікай Айчыннай вайны сярэднявечныя драўляныя скульптуры.

У галерэі праводзяцца выстаўкі сучасных мастакоў Эстоніі і Заходняй Еўропы.

## Гісторыя 
Адкрыта 21 красавіка 1991 года. Размешчана ў былым складзе, адным з нямногіх будынкаў у старым горадзе, які ацалеў у Вялікую Айчынную вайну.

Будынак старажытнай пабудовы (апошняя чвэрць XVIII стагоддзя). Моцна пацярпелы ў гады вайны, будынак быў адноўлены і выкарыстоўваўся як навучальны корпус завода «Балтыец». У канцы 1980-х гадоў рэканструяваны.

Катэгорыя:Нарва
Катэгорыя:Мастацкія галерэі
Катэгорыя:Мастацкія музеі Эстоніі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1991 годзе
Эстонская марская акадэмія

**Эстонская марская акадэмія** () — дзяржаўная марская акадэмія, у якой праходзяць навучанне будучыя супрацоўнікі флоту і берагавой аховы Эстоніі. Акадэмія знаходзіцца ў Таліне.

Эстонская марская акадэмія была створана 1 лістапада 1991 года. У акадэміі ёсць тры факультэты: воднага транспарту, механікі і навігацыі. Навучанне праходзяць 900 студэнтаў пад наглядам 100 выкладчыкаў.

У 2014 годзе стала структурнай адзінкай Талінскага тэхнічнага ўніверсітэта.

Катэгорыя:Вышэйшыя навучальныя ўстановы Таліна
Катэгорыя:Марскія вышэйшыя навучальныя ўстановы
Нацыянальная бібліятэка Эстоніі

**Нацыянальная бібліятэка Эстоніі** (, афіцыйная абрэвіятура — RR) — бібліятэка, заснаваная ў 1918 годзе, з’яўляецца адной з чатырох найбуйнейшых бібліятэк краіны. Бібліятэка выконвае функцыі нацыянальнай і парламенцкай бібліятэкі і спецыялізуецца на камплектаванні літаратуры па грамадскіх і гуманітарных навуках. Бібліятэка з’яўляецца публічна-прававой юрыдычнай асобай і кіруецца ў сваёй дзейнасці законам аб Нацыянальнай бібліятэцы (Eesti Rahvusraamatukogu seadus, прыняты 19.03.1998, зацверджаны 25.04.1998), іншымі прававымі актамі, а таксама Статутам бібліятэкі. Галоўным калегіяльным органам кіравання з’яўляецца Савет бібліятэкі, члены якога прызначаюцца эстонскім парламентам.

Эстонія
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Таліна
Катэгорыя:Адукацыя ў Таліне
Катэгорыя:Бібліятэкі Эстоніі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1918 годзе
Луцый I

**Луцый I** (; ? — 5 сакавіка 254) — папа Рымскі з 25 чэрвеня 253 года па 5 сакавіка 254 года.

## Біяграфія 
Луцый нарадзіўся ў Рыме і быў сынам Парфірыяна. Ён быў абраны папам, імаверна, 25 чэрвеня 253 года і памёр 5 сакавіка 254 года. Яго абранне адбылося падчас ганенняў, якія выклікалі выгнанне яго папярэдніка Карнелія. Луцый таксама быў выгнаны неўзабаве пасля асвячэння, але змог атрымаць дазвол на вяртанне.

Луцый згадваецца ў лістах Кіпрыяна Карфагенскага у сувязі з навацыянскім расколам. Яго свята адзначаецца 5 сакавіка. Гэтая дата адзначана ў *Рымскім Мартыралогу*: «На могілках Каліста на Апіянскай дарозе ў Рыме пахаваны Святы Луцый, папа, пераемнік Святога Карнілія, за веру ў Хрыста ён перанёс выгнанне і дзейнічаў як выдатны спаведнік, з памяркоўнасцю і асцярожнасцю, у цяжкія часы».

## Сучаснасць 
У 1969 годзе свята папы Луцыя было выключана з «Галоўнага рымскага календара», збольшага з-за неабгрунтаванасці звання «мучаніка», з якім ён раней шанаваўся. Адзначаны ў *Liber Pontificalis* як мучанік, пацярпелы пры Валерыяне, ён памёр да пачатку ганенняў, якія пачаліся пасля сакавіка 254 года.

Надмагілле папы Луцыя існуе дагэтуль у катакомбах Святога Каліста. Яго мошчы былі пасля перанесены ў царкву Санта-Чэчылія-ін-Трастэверэ разам з мошчамі святой Цэцыліі і іншымі. Яго галава захоўваецца ў рэлікварыі Сабора Святога Ансгара ў Капенгагене. Гэтая рэліквія была прывезена ў Роскіле каля 1100 года, пасля таго як Святы Луцый быў абвешчаны заступнікам Даніі і вострава Зеландыя. Паводле легенды, жыхароў Роскіле даймалі дэманы, якія нічога не баяліся, акрамя чэрапа Луцыя. Пасля Рэфармацыі чэрап быў выстаўлены ў зале Каралеўскага палаца Фрэдэрыка III у Капенгагене разам з акамянелым эмбрыёнам і іншымі адметнымі экспанатамі, пазней перададзены ў Нацыянальны музей Даніі і ў 1908 годзе вернуты каталіцкай парафіі. Галава папы Луцыя з’яўляецца адной з нямногіх рэліквій, якая перажыла Рэфармацыю ў Даніі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Каталіцтва ў Даніі
Катэгорыя:Кананізаваныя Папы Рымскія
Катэгорыя:Святыя паводле алфавіта
Катэгорыя:Папы Рымскія
Уладзімір Рыгоравіч Залатагораў

**Уладзімір Рыгоравіч Залатагораў** (нар. , с. Стараюр’ева, Тамбоўская вобласць, РСФСР) — савецкі і беларускі эканаміст. Кандыдат эканамічных навук (1966), прафесар (1991).

## Біяграфія 
Скончыў Ленінградскую лесатэхнічную акадэмію (інжынерна-эканамічны факультэт, 1954; аспірантура, 1965).
    
Працаваў на прадпрыемствах Ленінградскага дзяржаўнага лесанарыхтоўчага трэста («Ленлес», 1954—1961), у Беларускім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце (з 1965, прафесар кафедры кіравання і арганізацыі вытворчасці, у 1996—1997 — загадчык кафедры, з 1997 — прафесар кафедры эканомікі і кіравання на прадпрыемствах хіміка-ляснога комплексу, у 1997—1998 і 2002 — загадчык кафедры).

Навуковыя інтарэсы: эканоміка лясной прамысловасці; праблемы сацыяльна-эканамічнай эфектыўнасці прамысловай вытворчасці, капітальных укладанняў і новай тэхнікі; інвестыцыйны менеджмент.

## Бібліяграфія 
* Исследование сравнительной экономической эффективности трелевочных тракторов : автореферат диссертации … кандидата экономических наук / В. Г. Золотогоров. — Ленинград, 1966.
   

## Літаратура 
* 
* Золотогоров Владимир Григорьевич // Кто есть кто в Республике Беларусь, 2001. — Минск, 2001. — Т. 1. — С. 61.
* Золотогоров Владимир Григорьевич // Кто есть кто в Республике Беларусь. Деловой мир СНГ. — Минск, 2006. — С. 144.
* Залатагораў Уладзімір Рыгоравіч // Хто ёсць хто ў БДТУ / [Беларускі дзяржаўны тэхналагічны універсітэт]. — Мінск, 2004. — С. 107.
* Кафедра управления и организации производства // Белорусский государственный технологический университет, 1930—1995. — Минск, 1996. — С. 169—175. — В содержании о Золотогорове В. Г.

Катэгорыя:Эканамісты СССР
Катэгорыя:Эканамісты Беларусі
Абрам Левінман

**Абрам Левінман** () — мінскі і гомельскі майстар мастацкай фатаграфіі.

## Біяграфічныя звесткі 
[270px|Фота Абрама Левінмана, Гомель, пачатак XX ст. Надпіс на адваротным баку: *«На памяць дарагой цётцы Рэбецы ад Каці Левінман»*. На фота, магчыма, дачка фатографа. Прыватны збор Сяргея Максімішына, [Санкт-Пецярбург.|thumb]]
Абрам Левінман паходзіў з мяшчанскага саслоўя. Невядома, дзе і калі ён вывучаў фотамастацтва, але ў канцы XIX стагоддзя стаў вядомым фатографам і саўладальнікам фотаатэлье ў цэнтры Мінска. 

У 1896 годзе, разам з кампаньёнам Рыгорам Міранскім, Левінман атрымаў дазвол мінскага губернатара на адкрыццё ўласнай фотастудыі. Супрацоўніцтва з Міранскім доўжылася 2 гады.

Фотастудыя размяшчалася ў цэнтры Мінска — на вуліцы Губернатарскай, у доме Ярохава. Улічваючы даволі высокую канкурэнцыю ў асяроддзі фатографаў, кампаньёны дадаткова займалася бірулькамі, брошкамі з фота, нанясеннем фотаэмалі. Таксама яны прадавалі свае негатывы з відамі Мінска для паштовак І. Каплана і А. Рудэрмана.

З 1898 года Левінман пачаў працаваць самастойна. Атэлье «Французская фатаграфія» Левінмана было размяшчана «ў доме Лесніка, супраць каланчы» па Петрапаўлаўскай вуліцы. 

Пазней Левінман адкрыў фотаатэлье і ў Гомелі, па Румянцаўскай вуліцы («дом нашчадкаў Цэйтліна, супраць казначэйства»). Першыя паспарту гомельскага перыяду яшчэ мелі мінскі адрас з новай наддрукоўкай на адным баку. Потым былі замоўленыя ўжо друкарскія паспарту з гомельскім адрасам.

У 1901—1902 гадах Рыгор Міранскі быў уладальнікам фатаграфічнага салона ў Слуцку (з 28 жніўня 1901 года па сакавік 1902 года), а потым перадаў яго Абраму Левінману.

У 1905 годзе прымаў удзел у фотаэкспазіцыі мастацка-прамышленнай выстаўцы ў Парыжы, дзе быў узнагароджаны Вялікім залатым медалём «За выдатную працу». Гэтая ўзнагарода знайшла свае адлюстраванне ў літаграфіі на адваротным баку фотаздымкаў, якія друкаваў Левінман у сваім атэлье.

## Літаратура 
* Выяўленчае мастацтва Беларусі XX стагоддзя / М. Р. Баразна. – Мінск, 2017. 
* Фотографы земли Белорусской, 1850–1918 / А. М. Величко. – Минск, 2018. 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Постаці Мінска
Катэгорыя:Постаці Гомеля
Катэгорыя:Фатографы паводле алфавіта
Катэгорыя:Фатографы Расійскай імперыі
Катэгорыя:Фатографы Беларусі
Катэгорыя:Фатографы XIX стагоддзя
Катэгорыя:Фатографы XX стагоддзя
Шчаглоў

**Шчаглоў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Іван Шчаглоў (нар. 2000) — эстонскі і беларускі плывец.
* Міхаіл Шчаглоў (нар. 1997) — эстонскі і беларускі плывец.
Васіль Міхайлавіч Булойчык

**Васіль Міхайлавіч Булойчык** (нар. 1953, Беразіно) — беларускі спецыяліст у галіне сістэмнага аналізу, мадэлявання баявых дзеянняў і сістэм ваеннага прызначэння, камп’ютарных тэхналогій у ваеннай справе. Доктар тэхнічных навук (2002), прафесар (2004).

## Біяграфія 
Скончыў Мінскае вышэйшае інжынернае радыётэхнічнае вучылішча СПА (1975), Ваенную інжынерную радыётэхнічную акадэмію СПА (1988). Працаваў на навукова-даследчым і выпрабавальным палігоне «Масква-400» (г. Капусцін Яр, Астраханская вобласць, Расія).

З 1988 — у Ваеннай акадэміі Рэспублікі Беларусь, начальнік навукова-даследчага цэнтра мадэлявання ваенных дзеянняў.

## Бібліяграфія 
* Методики проведения расчетов по оценке поражения объектов противника в системе моделирования военных действий : пособие / [В. М. Булойчик и др.]. ― Минск, 2017.
* Сборник научных статей Военной академии Республики Беларусь. ― Минск, 2009. — № 16.

## Літаратура 
* Булойчык Васілій Міхайлавіч // Памяць : Бярэзінскі раён. — Мінск, 2004. — С. 495

## Спасылкі 
* БУЛОЙЧИК ВАСИЛИЙ МИХАЙЛОВИЧ 

Катэгорыя:Вучоныя Беларусі
Ільмар Тамур

**Ільмар Тамур** (,  — , ) — эстонскі тэатральны рэжысёр. Адзін з найважнейшых дзеячаў эстонскага тэатра ў 1950—1970 гадах — галоўны рэжысёр Эстонскага тэатра драмы імя У. Кінгісепа (1952—1970) і адначасова старшыня Эстонскага тэатральнага таварыства (1953—1969). Народны артыст Эстонскай ССР (1964), лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Эстонскай ССР (1958).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1921 годзе ў Нарве, з рабочай сям’і — бацька быў электрыкам, а маці працавала ткачыхай. У 14 гадоў скончыў пачатковую школу, і з 15 гадоў працаваў кавалём на металургічным заводзе.

У 1941 годзе паступіў у Школу сцэнічнага мастацтва пры Талінскай кансерваторыі. З пачаткам Вялікай Айчыннай вайны перад акупацыяй Эстоніі нацыстамі летам 1941 года быў у складзе 30 тысяч эстонскіх дзеячаў культуры эвакуіраваны ў Яраслаўль і з 1942 па 1944 гады ўваходзіў у створаныя там Дзяржаўныя ансамблі Эстоніі.

У 1944 годзе, пасля вызвалення Эстоніі ад нацыстаў, стаў акцёрам тэатра «Ванемуйнэ» ў Тарту, дзе ўжо ў 1945 годзе паставіў свой першы спектакль у якасці рэжысёра. У 1946—1952 гадах працаваў рэжысёрам у Эстонскім драматычным тэатры (1946—1948), галоўным рэжысёрам і дырэктарам тэатра «Эндла» ў Пярну (1948—1952).

У 1951 і 1953 гадах вучыўся ў Маскве ў МХАТ СССР імя М. Горкага. У 1952—1970 гадах — галоўны рэжысёр Эстонскага тэатра драмы імя У. Кінгісепа. Адначасова ў 1953—1969 гадах з’яўляўся старшынёй Эстонскага тэатральнага таварыства. У гэты перыяд апроч актыўнай тэатральнай працы здымаўся ў кіно, выступаў па радыё і тэлебачанні.

Акрамя таго выкладаў у Талінскай кансерваторыі (1955—1960), у Педагагічным інстытуце імя Э. Вільдэ (1967—1970).

Катэгорыя:Акцёры СССР
Катэгорыя:Акцёры Эстоніі
Катэгорыя:Акцёры XX стагоддзя
Катэгорыя:Рэжысёры СССР
Катэгорыя:Рэжысёры Эстоніі
Катэгорыя:Рэжысёры XX стагоддзя
Катэгорыя:Тэатральныя педагогі Эстоніі
Катэгорыя:Тэатральныя рэжысёры Эстоніі
Катэгорыя:Выпускнікі Эстонскай акадэміі музыкі і тэатра
Катэгорыя:Члены КПСС
Іван Пятровіч Вараб’ёў

**Іван Пятровіч Вараб’ёў** (, в. Боркі, Петрыкаўскі раён, Гомельская вобласць — ) — беларускі эканаміст. Доктар эканамічных навук (1996), прафесар (2003).

## Біяграфія 
Скончыў Цалінаградскі сельскагаспадарчы інстытут (спецыяльнасць «Аграномія», 1969).
    
Працаваў на сельскагаспадарчых прадпрыемствах; у Казахскім навукова-даследчым інстытуце эканомікі і арганізацыі сельскагаспадарчай вытворчасці (Алматы, больш за дваццаць гадоў); Беларускім НДІ эканомікі і інфармацыі аграпрамысловага комплексу (Мінск; 1999—2002, загадчык аддзела); Беларускім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце (2002—2022; інжынерна-эканамічны факультэт, кафедра эканомікі і кіравання на прадпрыемствах, прафесар, у 2003—2008 — загадчык кафедры).

Навуковыя інтарэсы: фарміраванне эфектыўнага эканамічнага механізма гаспадарання ў галінах эканомікі Беларусі; фарміраванне эфектыўнага канкурэнтнага асяроддзя гаспадарання; фарміраванне кааператыўна-інтэграцыйных структур ў галінах эканомікі.

## Узнагароды 
Ганаровыя граматы Міністэрства архітэктуры і будаўніцтва Рэспублікі Беларусь (2010), Міністэрства эканомікі Рэспублікі Беларусь (2010) і інш.

## Бібліяграфія 
* Формирование продовольственного рынка в Северном Казахстане : автореферат диссертации … доктора экономических наук : 08.00.05 / Воробьев Иван Петрович. ― Акмола, 1995.

## Літаратура 
* 
* Воробьев Иван Петрович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2006. — Т. 2. — С. 806.
* Вараб’ёў Іван Пятровіч // Хто ёсць хто ў Беларускім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце. — Мінск, 2010. — С. 136 : фота.
* Воробьев Иван Петрович // Аграрно-экономическая мысль Беларуси начала XXI века: персональный состав, направления исследований и научные результаты. — Минск, 2006. — С. 11—12.

Катэгорыя:Эканамісты СССР
Катэгорыя:Эканамісты Казахстана
Катэгорыя:Эканамісты Беларусі
Ягор Цімафеевіч Сакалоў

**Ягор Цімафеевіч Сакалоў** ( — ) — архітэктар, прадстаўнік класіцызму, акадэмік Імператарскай Акадэміі мастацтваў.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 3 (14) лістапада 1750 года ў Пецяргофе.

Вучань, памочнік і пераемнік архітэктара Ю. М. Фельтэна, лічыўся вопытным будаўніком-практыкам.

У 1776—1786 гадах кіраваў будаўніцтвам галоўнага корпуса Акадэміі мастацтваў, у 1786—1789 гадах прымаў удзел у будаўніцтве палаца ў Пеле (не захаваўся).

У 1790-х гадах перабудоўваў Анічкаў палац, Мармуровы палац, палац у Ропшы.

У 1797—1800 гадах — у збудаванні Міхайлаўскага замка, у 1803 годзе перабудоўваў будынак Галоўнага паштамта.

З самастойных пабудоў найбольш значная — і (1795—1801).

У 1810-я гады Сакалоў ажыццявіў адны з першых архітэктурных доследаў прамысловага будаўніцтва ў Расіі: будаваў Палатняную мануфактуру ў Чырвоным Сяле і праектаваў Папяровую фабрыку пры  ў Пецяргофе.

Кавалер ордэна Св. Уладзіміра 4-й ступені. У 1782 годзе атрымаў чын тытулярнага саветніка, у 1786 годзе — калежскага асэсара, у 1798 годзе — калежскага саветніка, а ў 1804 годзе — стацкага саветніка.

Памёр 18 (30) мая 1824 года у Санкт-Пецярбургу. Пахаваны на .

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1
Ардзі Лійвес

**Ардзі Лійвес** (; ,  — , ) — эстонскі драматург.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і тэатральнага музыканта. У 1953 годзе скончыў юрыдычны факультэт Тартускага ўніверсітэта. З 1953 па 1962 гады працаваў журналістам у газеце «Õhtuleht». Лаўрэат Літаратурнай прэміі Эстонскай ССР імя Юхана Смуула (1980). Жыў у Таліне, вул. Кару, д. 18. Пахаваны ў Таліне на могілках Лійва.

Як драматург распрацоўваў гуманістычныя і маральныя пытанні, тэмы сучаснай яму рэчаіснасці, праблемы канфлікту калектыва і індывідуальнасці.

## Экранізацыі 
* «Венская паштовая марка»

Катэгорыя:Драматургі СССР
Катэгорыя:Драматургі XX стагоддзя
Катэгорыя:Драматургі Эстоніі
Таццяна Мікалаеўна Далініна

**Таццяна Мікалаеўна Далініна** (нар. , г. п. Карма, Гомельская вобласць) — беларуская эканамістка. Доктар эканамічных навук (2021), дацэнт (2000), прафесар.

## Біяграфія 
Сконыла Беларускі політэхнічны інстытут (спецыяльнасць «Эканоміка і арганізацыя машынабудаўнічай прамысловасці», 1985; аспірантура, спецыяльнасць «Эканоміка і кіраванне народнай гаспадаркай», 1993).
    
Працавала на ВА «Гарызонт» (1985—1993, эканаміст), у Беларускім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце (з 1993, інжынерна-эканамічны факультэт, кафедра эканомікі і кіравання на прадпрыемствах, прафесар, у 1997—2017 — загадчык кафедры статыстыкі, бухгалтарскага ўліку, аналізу і аўдыту).

Навуковыя інтарэсы: праблемы працы і яе аплаты.

## Узнагароды 
Ганаровая грамата Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь (2010) і інш.

## Бібліяграфія 
* Институциональная модель управления оплатой труда работников в национальной экономике Беларуси : диссертация … доктора экономических наук : 08.00.05 : защищена 22.10.2020 : утверждена 05.05.2021 / Долинина Татьяна Николаевна. — Минск, 2020.
* Методология совершенствования системы оплаты труда на промышленных предприятиях : автореферат диссертации … кандидата экономических наук : 08.00.05 / Долинина Татьяна Николаевна. — Минск, 1995.
* Внутрифирменная политика оплаты труда: экономическое обоснование / Т. Н. Долинина. — Минск, 2008.
* Организация производства и управление предприятием / М. Ю. Пасюк, Т. Н. Долинина. — Минск, 2007.

## Літаратура 
* Далініна Таццяна Мікалаеўна // Хто ёсць хто ў Беларускім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце. — Мінск, 2010. — С. 137.

Катэгорыя:Выкладчыкі інжынерна-эканамічнага факультэта БДТУ
Катэгорыя:Эканамісты СССР
Катэгорыя:Эканамісты Беларусі
Райманд Куль

**Райманд Куль** (; ,  — , ) — эстонскі дырыжор і музычны педагог.

## Біяграфія 
Скончыў музычную школу ў Нарве. Іграў у духавым аркестры Уладзімірскага палка ў Санкт-Пецярбургу, у гарадскім тэатры Нарвы. У 1906 годзе скончыў з адзнакай Санкт-Пецярбургскую кансерваторыю па класе трамбона ў Франца Цюрнера, займаўся таксама ў класе валторны Яна Тама. У 1903 годзе дэбютаваў як дырыжор з музыкантамі эстонскай школы ў Пецярбургу. З 1909 года працаваў дырыжорам у Казані, потым у Баку.

У 1912—1920 гадах галоўны дырыжор опернага тэатра «Эстонія», у далейшым у розныя гады адзін з яго дырыжораў, некаторы час — музычны кіраўнік. Сярод найважнейшых пастановак Куля ў Талінскай оперы — «Травіята» Вердзі і «Дачка палка» Даніцэці (абедзве 1916), «Вольны стралок» Вебера (1920); на думку сучаснага крытыка, з імем Куля звязана пастаноўка на талінскай сцэне найважнейшых твораў сусветнага опернага рэпертуару.

У 1918—1927 гадах Куль кіраваў аркестрам Ваенна-марскіх сіл Эстоніі, гастраляваў з гэтым калектывам у Рызе, Будапешце, Варшаве. У 1934—1939 гадах Куль быў пастаянным дырыжорам Сімфанічнага аркестра Эстонскага радыё.

З 1929 года Куль вёў у Талінскай кансерваторыі клас трамбона.

Катэгорыя:Дырыжоры Эстоніі
Катэгорыя:Музычныя педагогі Эстоніі
Катэгорыя:Акадэмічныя музыканты Эстоніі
Катэгорыя:Постаці Нацыянальнай оперы «Эстонія»
Катэгорыя:Выкладчыкі Эстонскай акадэміі музыкі і тэатра
Павел Пятровіч Сакалоў (скульптар)

**Павел Пятровіч Сакалоў** (1764—1835) — рускі скульптар, прадстаўнік класіцызму, акадэмік Імператарскай Акадэміі мастацтваў.

## Біяграфія 
Выхаванец Імператарскай Акадэміі Мастацтваў (1770—1785). Атрымліваў медалі: малы сярэбраны (1783), вялікі сярэбраны (1784), вялікі залаты медаль (1785) за праграму «Выгнаны Агар са сваім малалетнім сынам Ізмаілам». Выпушчаны з Акадэміі мастацтваў з атэстатам 1-й ступені і шпагай (1785).

 ў Парыжы (1786—1789). Атрымаў званне «прызначанага ў акадэмікі» (1802).

З 183 года — акадэмік за скульптурны партрэт вядомага акцёра . Служыў «майстрам разнога майстэрства» пры Адміралцействе.

У 1816 годзе стварыў адзін з найбольш вядомых сваіх твораў — бронзавую скульптуру «» у  ў Царскім сяле, пра якую А. С. Пушкін напісаў у вершы 1830 года «Царскасельская статуя». Аўтарская копія ў маёнтку .

Таксама вядомыя дэкаратыўныя чыгунныя постаці, створаныя Сакаловым у 1820-я гады для ўпрыгожвання шэрагу пецярбургскіх мастоў: львы на Львінам мосце (1825), крылатыя львы на Банкаўскім мосце (1825, згадваюцца ў вершы  «Крылатый лев сидит с крылатым львом…», прысвечаным Яўгену Рэйну), сфінксы на Егіпецкім мосце (1829), пасля перанесеныя на прыстань на Крастоўскім востраве.

Пахаваны на Смаленскіх праваслаўных могілках, пазней прах перанесены ў .

## Галерэя 

Девушка с кувшином1.webm|thumb|Фантан «Дзяўчына са збаном» у дзеянні (Царскае Сяло)
Sukhanovo deva s kuvshinom.jpg|«Дзева з разбітым збаном» (Суханава)
Львиный мост 2.jpg|*Львы Львінага моста*
Bank Bridge.jpg|*Крылатыя львы Банкаўскага моста*
Sphinx on Egyptian Bridge.jpg|*Адзін са сфінксаў на Егіпецкім мосце*

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Власов В. Г. Соколов Павел Петрович // Стили в искусстве : Архитектура, графика. Декоративно-прикладное искусство. Живопись, скульптура : словарь : в 3 т. / В. Г. Власов. — СПб. : Кольна, 1997. — Т. 3 : Словарь имён : М—Я. — С. 329. — 655 с., [8] л. ил. : ил. — ISBN 5-88737-010-6. — OCLC 605179863.
* 
* Коновалов Э. Г. Словарь русских художников : новый полный биографический : [дополненный и переработнанный] / Э. Г. Коновалов. — Москва : Эксмо, 2012. — С. 484—485. — 618, [1] с. — 2000 экз. — ISBN 978-5-699-53614-6. — OCLC 926878270.
* Соколов Павел Петрович // Сен-Жерменский мир 1679 — Социальное обеспечение. — М. : Большая российская энциклопедия, 2015. — С. 632—633. — (Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов ; 2004—2017, т. 30). — ISBN 978-5-85270-367-5.
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1
Конан (Папа Рымскі)

**Конан** (; 630 — 21 верасня 687) — Папа Рымскі з 21 кастрычніка 686 года па 21 верасня 687 года.

## Біяграфія 
Па паходжанні Конан быў фракіец, сынам афіцэра фракійскага войска, і навучаўся на Сіцыліі, а пасвечаны ў сан святара ў Рыме. Яго абранне суправаджалася барацьбой ваенных і царкоўных дзеячаў. Конан быў вылучаны ў якасці кампраміснага кандыдата — варожыя бакі задаволіў яго ўзрост, шаноўны выгляд і просты характар. Ён быў інтранізаваны 21 кастрычніка 686 года альбо пасля накіравання паведамлення аб яго абранні экзарху Равены, альбо пасля яго пацверджання.

Конан карыстаўся павагай візантыйскага імператара Юстыніяна II, які паведаміў яму, што мае намер выконваць рашэнні трэцяга Канстанцінопальскага сабора. Юстыніян таксама адмяніў некаторыя падаткі і зборы з папскіх уладанняў. Таксама Конан клапаціўся аб дзейнасці місіянераў у Ірландыі і Франконіі. Ён прыняў ірландскіх місіянераў Кіліяна і яго спадарожнікаў, пасвяціў Кіліяна ў біскупы і даручыў яму і іншым прапаведаваць веру ў Франконіі.

Пасля смерці Конан быў пахаваны ў прытворы базілікі Святога Пятра.

## Літаратура 
* «Pope Conon». Catholic Encyclopedia. New York: Robert Appleton Company. 1913.

Катэгорыя:Царкоўныя дзеячы VII стагоддзя
Катэгорыя:Папы Рымскія
Мінангкабау (мова)

**Мінангкаба́y** (саманазва: Baso Minang(kabau); ) — мова аўстранезійскай сям'і, сярод народа мінангкабау на Заходняй Суматры, у заходняй частцы Рыау, а таксама — у некалькіх абшчынах народа мінангкабау у розных гарадах Інданезіі. Таксама ў некаторых рэгіёнах Малайзіі сярод мігрантаў з рэгіёна Мінанг на Суматры, і ў правінцыі Ачэх, дзе ён называется *Aneuk jamee*.

З-за вялікага граматычнага падабенства і ўзаемапранікнення лексікі між мінангкабау і малайскай мовы ў Малайзіі мінангкабау калі-нікалі разглядаецца як дыялект малайскай мовы, нягледзячы на то, што ён належыць да іншай падгрупы заходнезондскіх моў.

## Дыялекты 
Мова мінангкабау складаецца з некалькіх дыялектаў, якія часам розныя нават для суседніх вёсак, якія аддзелены адзін ад аднаго, напрыклад, ракой. У сувязі між прадстаўніцамі розных рэгіёнаў пераважае падангскі дыялект.

## Прыклады 
## Літаратура 
* *Tata Bahasa Minangkabau*, Gerard Moussay (original title *La Langue Minangkabau*, translated from French by Rahayu S. Hidayat), ISBN 979-9023-16-5.
* Зарбалиев Х. М. Язык минангкабау. — М.: Навука, 1987. — 78 з. — (Языкі народаў Азіі і Афрыкі).
* Sabariah Hj. Md. Rashid, Media Sandra Kasih. «The Minangkabau Terms of Address for Children, Teenagers and Adults: A Sociolinguistic Perspective». — «Jurnal Bahasa Jendela Alam». Kuala Lumpur: Persatuan Bahasa Moden Malaysia, 2006, Jilid/Volume 4, 590—601.
Катэгорыя:Мовы Малайзіі
Катэгорыя:Мовы Інданезіі
Ураган-М

.]]
**9П140МБ «Ураган-М»** — рэактыўная сістэма залпавага агню беларускай вытворчасці, створаная на базе БМ-27 «Ураган» і ўпершыню прадстаўленая ў Мінску ў 2019 годзе. Распрацоўкай выкарыстоўваюцца ракеты **9М27** калібру 220 мм.

## Гісторыя 
Сістэма, верагодна, была створана ў 2010-х гадах дзяржаўным вытворцам зброі ААТ «ВОЛАТАВТО» для замены састарэлых БМ-27 савецкай вытворчасці. Распрацоўка не толькі паступіла на ўзбраенне беларускай арміі, але і пайшла на экспарт. Як мяркуецца, першымі пакупнікамі «Ураган-М» сталі краіны Афрыкі і Сірыя.

## Апісанне 
Сістэма «Ураган-М» створана на базе ўсюдыходнага трохвосевага паўнапрываднага грузавіка МАЗ-631705. У адрозненне ад састарэлага чатырохвосевага ЗІЛ-135 версіі «Ураган». Цэнтр кіравання агнём батарэі размешчаны на грузавым аўтамабілі МАЗ-6317, які замацаваны на сістэме кіравання батальёна і звязаны з РЛС артылерыйскай разведкі.

Для перазарадкі выкарыстоўваецца машына *9Т452МБ*. Гэты аўтамабіль таксама створаны на базе грузавіка *МАЗ-631705*. 9Т452МБ транспартуе 16 ракет і мае кран, з дапамогай якога снарады паасобку мацуюцца да пускавых труб ракеты-носьбіта «Ураган-М». Працэс перазарадкі для ўсіх пускавых труб займае ад 14 да 31 хвіліны.

## Спасылкі 
* 9П140МБ Ураган-М на афіцыйным сайце вытворцы  

Катэгорыя:Зброя Беларусі
Катэгорыя:Рэактыўныя сістэмы залпавага агню
Катэгорыя:З’явіліся ў 2019 годзе
Міжнародная федэрацыя транспартных рабочых

**Міжнародная федэрацыя транспартных рабочых** () — міжнародная прафсаюзная арганізацыя, якая аб’ядноўвае шэраг прафсаюзаў рабочых транспарту.

Арганізацыя была заснавана ў 1896 годзе як Міжнародная федэрацыя карабельнай, докерскай і рачной галін. Сваю сучасную назву федэрацыя атрымала ў 1898.

У склад Міжнароднай федэрацыі транспартных рабочых уваходзяць два беларускія прафсаюзы — Беларускі незалежны прафсаюз з Беларускага кангрэса дэмакратычных прафсаюзаў (дзейнасць абедзвюх арганізацый прыпынена Вярхоўным Судом Беларусі) і Беларускі прафсаюз работнікаў транспарту і камунікацый з Федэрацыі прафсаюзаў Беларусі.

Катэгорыя:Міжнародныя прафсаюзныя арганізацыі
Аляксандраўская лютэранская царква

**Аляксандраўская лютэранская царква (Царква памяці Імператара Аляксандра II) у Нарве** — царква, прысвечаная расійскаму імператару Аляксандру II. Пабудавана ў Нарве ў 1881—1884 гадах, у неараманскім стылі. Да вайны з’яўлялася самым вялікім царкоўным будынкам у Эстоніі. Аўтарам праекта храма быў акадэмік Ота фон Гіпіус з Санкт-Пецярбурга.

Царква была разлічана на 2500 вернікаў, але магла змясціць да 5000 чалавек. Цэнтральная частка царквы ўяўляе сабой васьміграннік. Да галоўнага памяшкання прымыкаюць падоўжны будынак і васьмігранная вежа вышынёй 61 м. Высокая вежа перад Другой сусветнай вайной стала адным з сімвалаў горада.

У лістападзе-студзені 1919 года ў ёй знаходзіўся ўрад Эстляндскай Працоўнай Камуны. Царква пацярпела падчас ваенных дзеянняў у 1944 годзе, быў разбураны яе шпіль. У 1956 годзе пры вяртанні з ссылкі пастара Эльмара Куля пачалося аднаўленне храма, але ў 1962 годзе храм забралі ў парафіі і ператварылі яго ў склад. Узамен прыходу далі будынак былой дызельнай электрастанцыі па вуліцы Анвельта (цяпер Крэнхольмі, 22). Гэты будынак прыхаджане прыстасавалі для правядзення набажэнстваў.

Першае богаслужэнне пасля 32-гадовага перапынку адбылося ў ліпені 1994 года (прыход уваходзіць у ЭЕЛЦ).

Катэгорыя:З’явіліся ў 1884 годзе
Катэгорыя:Лютэранскія храмы Эстоніі
Катэгорыя:Нарва
Катэгорыя:Збудаванні ў неараманскім стылі
Катэгорыя:Васьмівугольныя будынкі
Хінт

**Хінт** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Ааду Хінт — эстонскі пісьменнік
* Ёханес Хінт — эстонскі вынаходнік
Авіяцыя СПА

**Авіяцыя СПА** — складовая частка войскаў супрацьпаветранай абароны ўзброеных сіл. У некаторых дзяржавах уваходзіць у склад ВПС.
 Авіяцыі СПА  суправаджае Ту-95 ВПС РФ ля ўзбярэжжа Аляскі. 2007 год.]]

## Прызначэнне 
Авіяцыя СПА прызначана для процідзеяння паветрана-касмічнаму суперніку, прыкрыцця груповак узброеных сіл, важных ваенных і дзяржаўных аб’ектаў ад удару авіяцыі праціўніка.

## Склад 
Уключае ў свой склад знішчальныя авіяцыйныя часці, падраздзяленні самалётаў ДРЛВ, падраздзяленні ваенна-транспартнай авіяцыі, а таксама верталётныя падраздзяленні.

Катэгорыя:Супрацьпаветраная абарона
Катэгорыя:Авіяцыя
Нона Уладзіміраўна Васілеўская

**Но́на Уладзі́міраўна Васіле́ўская** (нар. 9 кастрычніка 1939, в. Таржок, цяпер Невельскі раён, Пскоўская вобласць, Расія) — беларуская гісторык. Кандыдат гістарычных навук (1982).

У 1966 годзе скончыла Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт. З 1966 года працуе ў Інстытуце гісторыі АН Беларусі. Даследуе культурныя пераўтварэнні ў Беларусі ў 1921—1941 гадах, палітычныя рэпрэсіі 1930-х гадоў у Беларусі. Адна з аўтараў «Гісторыі рабочага класа Беларускай ССР» (т. 2, 1985). Член грамадскага аб’яднання «Мартыралог Беларусі».

## Выбраная бібліяграфія 
* Васілеўская Н. У. Абвінавачваецца ў нацыянал-дэмакратызме (пра наркома асветы Беларусі А. В. Баліцкага). Мн., 1995
* Нона Васілеўская. Хроніка кароткага жыцця (трагічны лёс наркома асветы Уладзіміра Піваварава) // Pепрессивная политика советской власти в Беларуси (выпуск 2). — 2007., с. 361—371 зборнік навуковых прац «Беларусь у ХХ ст.», выпуск ІІІ (2004)

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гісторыкі СССР
Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі
Коэру

**Коэру** () — пасёлак у цэнтральнай Эстоніі ў воласці Коэру, павет Ярвамаа. У пасёлку пражывае 1047 чалавек (на 1 студзеня 2011 года). Пасёлак размешчаны на скрыжаванні дарог Мяэкюла — Кілтсі і Ярва-Яані (пасёлак) — Вяйнярвэ. Старая шаша Талін — Тарту праходзіць за 2 км ад Коэру. На тэрыторыі пасёлка з паўднёва-заходняга боку знаходзіцца таксама мыза Арукюла. У 1970 годзе ў пасёлку пражывалі 649 чалавек, у 2000 годзе — 1332.

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Айна Бах, эстонскі жывапісец
* Лембіт Ульфсак, эстонскі акцёр

Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Лясныя могілкі (Талін)

**Лясныя могілкі** ( — Метсакальмісту) — могілкі ў горадзе Таліне, дзе пахаваны найбуйнейшыя пісьменнікі, мастакі, скульптары, архітэктары і палітычныя дзеячы Эстоніі. Размешчаны ў мікрараёне Клаастрыметса (вуліца Клаастрыметса 36). Агульная плошча — 48,3 га. Унесены ў Дзяржаўны рэгістр помнікаў культуры Эстоніі як помнік гісторыі.

## Гісторыя 
Лясныя могілкі былі заснаваны па рашэнні гарадскіх уладаў у 1933 годзе ў Клаастрыметсе, а цырымонія адкрыцця адбылася ў 1939 годзе. Першапачаткова плошча могілак была 24,2 га, але пазней яны былі пашыраны і ў цяперашні час займаюць 48,3 га.

Лясныя могілкі — могілкі натуральнага выгляду, і патрабаваннямі да іх афармлення забаронена ўстанаўліваць мемарыялы і магільныя агароджы. Першапачаткова патрабаваннем да мемарыяльнай пліты быў памер 80 на 60 см, але пазней стандарт даўжыні каменя павялічылі да 1,5 м.

У 1936 годзе на могілках была пабудавана капліца па праекце архітэктара Герберта Ёхансана. Яна ўнесена ў Дзяржаўны рэгістр помнікаў культуры Эстоніі як помнік архітэктуры.

У 2006 годзе на могілках быў створаны калумбарый.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Могілкі Таліна
Катэгорыя:З’явіліся ў 1933 годзе
Ёханес Хінт

**Ёханес Хінт** (, поўнае імя: Ёханес Рудольф Хінт; 20 верасня 1914, Ліфляндская губерня — , ) — эстонскі вынаходнік, вучоны, доктар тэхнічных навук (1963).

Стаяў на чале стварэння ў 1974 годзе паспяховага і цалкам дзяржразліковага прадпрыемства ў Савецкім Саюзе (AS Desintegraator).

Галоўнае навуковае вынаходства Ёханеса Хінта — будаўнічы матэрыял сілікальцыт (лапрэкс) на базе пяску і вапны — атрымоўваны апрацоўкай зыходных матэрыялаў у дэзінтэгратары. Гэта і некалькі дзясяткаў іншых вынаходніцтваў Хінта рэалізаваны і выкарыстоўваюцца ў Германіі, Чэхіі, Аўстрыі, Польшчы, Фінляндыі, Японіі, Эстоніі і Расіі.

Ё. Хінт з’яўляецца аўтарам і суаўтарам 2 манаграфій, больш за 200 навуковых публікацый, 62 вынаходнітваў і 28 замежных патэнтаў.

Катэгорыя:Нарадзіліся на Саарэмаа
Катэгорыя:Дактары тэхнічных навук
Катэгорыя:Вынаходнікі СССР
Катэгорыя:Вынаходнікі Эстоніі
Катэгорыя:Камуністы Эстоніі
Катэгорыя:Памерлі ў месцах пазбаўлення волі
Катэгорыя:Пасмяротна рэабілітаваныя ў СССР
Катэгорыя:Заслужаныя дзеячы навукі і тэхнікі Эстонскай ССР
Катэгорыя:Савецкія дысідэнты
Катэгорыя:Падпольшчыкі Вялікай Айчыннай вайны