open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Вера Бурлак

**Вера Бурлак** (нар. , ; Псеўданімы: *Джэці*) — беларуская паэтэса, літаратуразнаўца.

## Біяграфія 
Скончыла музычную школу па класе фартэпіяна, філалагічны факультэт БДУ (2001), аспірантуру (2004). Кандыдат філалагічных навук (2005), сфера даследавання — дзіцячая літаратура «срэбнага веку». Выкладае рускую літаратуру ў БДУ. З 1997 года нязменна галоўная рэдактарка самвыдавецкага часопісу «Вясковыя могілкі». Жыве ў Мінску.

## Творчасць 
Вершы піша з дашкольных гадоў, актыўна друкавацца пачала ў 2001 годзе. Аўтар кніг паэзіі «За здаровы лад жыцьця!» (2003), «Забі ў сабе Сакрата!» (2008, сумесна з мужам Віктарам Жыбулем), кнігі прозы «Творы соннага жанру» (2011), аўдыёкнігі *Phantom of the Literature* (2006). Кнігу «Дзеці і здані» (2012) склалі вершы, замалёўкі і п’ескі, асобныя творы вызначаюцца іранічнай танальнасцю, разбурэннем літаратурных стэрэатыпаў, эксперыментальным пошукам.

Займаецца літаратуразнаўствам, даследуе паэзію для дзяцей, выдала манаграфію «Детская поэзия Серебряного века: Модернизм» (2004). Зрабіла шэраг перакладаў паэзіі і прозы з англійскай, рускай, украінскай моў. У яе перакладзе выйшла кніга Льюіса Кэрала «Скрозь Люстэрка і што ўбачыла там Аліса».

Творы Веры Бурлак перакладалі на англійскую, нямецкую, польскую, рускую, украінскую, чэшскую і мову эсперанта.

Выступае як аўтарка і выканаўца ўласных песень, як вакалістка і інструменталістка (гітара, клавішы) арт-панк-гурту «Засралі казарму». Супрацоўнічае з «ансамблем непапулярнай музыкі» «Рацыянальная дыета». Выканаўца галоўнай ролі ў п’есе «Янко крУль албАнскай» Іллі Зданевіча, пастаўленай гэтым калектывам.

Удзельнічала ў міжнародных праектах «Вечар маладых паэтаў Беларусі» (Расія, Масква, 2001), «Сувязьразрыў» (Украіна-Беларусь, 2004), «Парадак слоў» (Мінск, 2006, 2007), «Дні беларускай і шведскай паэзіі» (Мінск-Гродна-Пінск, 2007), «Месяц аўтарскага чытання» (Брно, 2007) і інш.

## Прэміі і ўзнагароды 
Лаўрэатка Прэміі Шэрмана — 2018 за паспяховы сінтэз перакладчыцкіх тэхнік пры пераўвасабленні мастацкага ўніверсуму Льюіса Кэрала ў перакладзе кнігі «Скрозь Люстэрка і што ўбачыла там Аліса». Уручэнне прэміі адбылося 25 кастрычніка 2018 года. Лаўрэатка прэміі Цёткі ў намінацыі «Найлепшая кніга для дзяцей і падлеткаў» за кнігу вершаў «Фантазюркі».

## Літаратура 
* Бурлак Вера // Выдавецтва «Галіяфы»: Афіцыйны сайт — Эл.рэсурс goliafy.com
* *Мартысевіч М.* Мармазяўр супраць Жабавока: Льюіс Кэрал па-беларуску // Новы Час online [Электронны рэсурс], 04.12.2009 — Дата доступу 16.10.2015

## Спасылкі 
* Вера Бурлак: «У літаратуры любога часу лічу каштоўнымі натуральнасць і дабрыню».

Катэгорыя:Паэты Беларусі
Катэгорыя:Кандыдаты філалагічных навук
Катэгорыя:Літаратуразнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты
Катэгорыя:Перакладчыкі Беларусі
Церахоўка

Назву **Церахо́ўка** маюць:
## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Гомельская вобласць:
** Церахоўка — былая вёска ў Добрушскім раёне, у 2011 г. далучана да гарадскога пасёлка Церахоўка
** Церахоўка — гарадскі пасёлак у Добрушскім раёне
** Церахоўка — вёска ў Рагачоўскім раёне
* Магілёўская вобласць:
** Церахоўка — вёска ў Слаўгарадскім раёне
### Расія 
* Церахоўка (Хіславіцкі раён)
Фелікс Іванавіч Стацкевіч

**Фелікс Іванавіч Стацкевіч** (,  — ; псеўданім *Аганёк*) — беларускі грамадска-культурны дзеяч.

## Біяграфія 
злева|thumb|Ф. Стацкевіч у першым радзе другі злева

Скончыў у 1913 Пецярбургскі ўніверсітэт (1913). З 1903 член Беларускай сацыялістычнай грамады. У 1905—1907 вёў рэвалюцыйную прапаганду ў Вільні і Мінску. За ўдзел у студэнцкім руху выключаны з універітэта, арыштаваны і сасланы. Быў блізка знаёмы з Цёткай і Алесем Бурбісам. Працаваў у падпольнай друкарні ў Мінску. З 1908 сакратар адвакатаў у Ігумене, тэхнік у Вышнім Валачку, Цверы. Пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі працаваў у прафсаюзных арганізацыях работнікаў воднага транспарту, літаратурна-выдавецкім аддзеле Наркамасветы Літоўска-Беларускай ССР. З восені 1920 у Віленскім беларускім саюзе кааператараў. Выкладчык лацінскай мовы, дырэктар Радашковіцкай беларускай гімназіі імя Ф. Скарыны, старшыня Галоўнай управы Таварыства беларускай школы, адзін з заснавальнікаў і рэдактар часопіса «Беларускі летапіс». Арыштоўваўся польскімі ўладамі. У 1939—1941 настаўнік у Вілейцы і Клецкім раёне. У 2-ю сусветную вайну працаваў суддзёй у г. Смаргонь, у 1944-49 — у музеі Пушкіна ў Мяркучай (пад Вільняй). У 1949 арыштаваны і зняволены. Пасля вызвалення ў 1950-я г. жыў у Вільні. Пахаваны на Віленскіх Свята-Еўфрасіннеўскіх праваслаўных могілках.

## Творчасць 
Быў актывістам руху эсперантыстаў. Склаў «Эсперанта-беларускі слоўнік». Пераклаў на мову эсперанта кнігу Л. Петражыцкага «Тэорыя права і маральнасць».

Аўтар успамінаў пра ўдзел у рэвалюцыйным руху (рукапіс у Беларускім дзяржаўным архіве-музеі літаратуры і мастацтва).

## Бібліяграфія 
* Успаміны і думкі // Беларускі звон. 1921. 17 красавіка.
* 3 мінуўшчыны беларускага руху // Беларускі летапіс. 1937. № 6-9.
* 3 маіх успамінаў // ЛіМ. 1990. 17 жніўня.

## Спасылкі 
* СТАЦКЕВІЧ Фелікс Іванавіч
* Стацкевіч Ф. І. Успаміны // на pawet.net
* Лаўрэш Леанід. Фелікс Стацкевіч // НАША СЛОВА № 34 (1393), 22 жніўня 2018.; № 35 (1394), 29 жніўня 2018.  // на pawet.net
* Стэцкевіч Ф. Міжнародная мова Эспэранто // Летапіс т-ва Беларускай школы. 1933. № 3-4.; 1933. № 5-6. // на pawet.net

Катэгорыя:Грамадскія дзеячы Беларусі
Катэгорыя:Выкладчыкі Радашковіцкай беларускай гімназіі
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў Польскай Рэспубліцы (1918—1939)
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Шчучыне
Катэгорыя:Перакладчыкі Беларусі
Катэгорыя:Перакладчыкі на эсперанта
Катэгорыя:Выпускнікі СПбДУ
Катэгорыя:Члены Беларускай сацыялістычнай грамады
Катэгорыя:Рэдактары часопісаў
Катэгорыя:Рэдактары Беларусі
Катэгорыя:Педагогі Беларусі
Віктар Іванавіч Чавусаў

**Віктар Іванавіч Чавусаў** (, г. Санкт-Пецярбург — 1920) — беларускі грамадскі дзеяч, журналіст.

Скончыў у 1892 годзе Мінскую гімназію, у 1899 годзе Пецярбургскі ўніверсітэт. Працаваў памочнікам прысяжнага паверанага ў Мінску. Адзін з кіраўнікоў Мінскага таварыства аматараў прыгожых мастацтваў і Мінскага літаратурна-артыстычнага таварыства. Выдавец, рэдактар-выдавец газеты «Минский курьер». У 1915—1917 гадах старшыня камітэта Мінскага аддзела Беларускага таварыства дапамогі пацярпелым ад вайны, які з’яўляўся цэнтрам літаратурна-грамадскага руху ў горадзе. Беспаспяхова хадайнічаў у снежні 1916 года аб правядзенні лекцыі Максіма Багдановіча «Беларускае адраджэнне». У 1918 годзе ўваходзіў у Менскае беларускае прадстаўніцтва.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Журналісты Беларусі
Катэгорыя:Выпускнікі Мінскай губернскай гімназіі
Катэгорыя:Журналісты Расійскай імперыі
Прынцып адноснасці

**Пры́нцып адно́снасці** — адзін з фундаментальных фізічных прынцыпаў, які сцвярджае раўнапраўнасць усіх інерцыяльных сістэм адліку і, такім чынам, адсутнасць адзінай, «абсалютнай» сістэмы адліку.

Сфармуляваны ў 1905 годзе А. Эйнштэйнам як абагульненне механічнага прынцыпу адноснасці на ўсе фізічныя з’явы (за  выключэннем гравітацыйных).

Прынцып адноснасці фармулюецца наступным чынам:

: ''У любых інерцыяльных сістэмах адліку ўсе фізічныя з'явы адбываюцца аднолькава, калі аднолькавыя іх пачатковыя ўмовы''.

Прынцып адноснасці, такім чынам, з'яўляецца пашырэннем прынцыпа адноснасці Галілея на ўсю фізіку, у прыватнасці, на электрадынаміку і оптыку.

Прынцып адноснасці з'яўляецца адным з зыходных палажэнняў спецыяльнай тэорыі адноснасці.

## Літаратура 
*  С. 124.

Катэгорыя:Спецыяльная тэорыя адноснасці
Міністр без партфеля

**Міністр без партфеля** — член урада, які не кіруе міністэрствам, але выконвае асобныя даручэнні прэм'ер-міністра і мае паўнавартаснае права голасу на ўрадавых пасяджэннях. Практыка прызначэння міністраў без партфеля пашырана ў многіх краінах свету, міністры без партфеля ў розных краінах могуць называцца па-рознаму, напрыклад, у Вялікабрытаніі, Індыі, Ірландыі, Канадзе, Пакістане, Японіі — *дзяржаўны міністр*, у Германіі — *міністр па асобых справах*.

Катэгорыя:Міністры
Гарады-героі

**Званне Горад-Герой** — вышэйшая ступень адзнакі, якой былі ўганараваныя 12 гарадоў Савецкага Саюза пасля Вялікай Айчыннай вайны 1941—1945 гг. Акрамя таго Брэсцкай крэпасці прысвоена званне **Крэпасць-Герой**. У цяперашні час, 4 з іх знаходзяцца на тэрыторыі Украіны, 2 (уключаючы крэпасць-герой) — на тэрыторыі Беларусі, астатнія — ў Расіі.

## Гісторыя звання 
Упершыню гарадамі-героямі былі названыя гарады Ленінград, Сталінград, Севастопаль і Адэса ў загадзе Вярхоўнага Галоўнакамандуючага 1 мая 1945 года.

Афіцыйна ў якасці дзяржаўнай узнагароды званне ўсталявана 8 мая 1965 года, калі Прэзідыум Вярхоўнага Савета СССР сваім Указам зацвердзіў Палажэнне аб вышэйшай ступені адзнакі — званні «Горад-Герой». У гэты жа дзень званне прысвоена гарадам Маскве, Ленінграду, Валгаграду, Кіеву, Адэсе і Севастопалю, а Брэсцкай крэпасці прысвоена званне «Крэпасць-герой».

## Гарады-героі і крэпасць-герой 
#  Масква — з 8 мая 1965
#  Ленінград (цяпер Санкт-Пецярбург) — з 8 мая 1965
#  Сталінград (цяпер Валгаград) — з 8 мая 1965
#  Кіеў — з 8 мая 1965
#  Адэса — з 8 мая 1965
#  Севастопаль — з 8 мая 1965
#  Брэсцкая крэпасць (Крэпасць-Герой) — з 8 мая 1965
#  Новарасійск — з 14 верасня 1973
#  Керч — з 14 верасня 1973
#  Мінск — з 26 чэрвеня 1974
#  Тула — з 7 снежня 1976
#  Мурманск — з 6 мая 1985
#  Смаленск — з 6 мая 1985

Тут паказаныя даты не прысваення звання, а ўказаў аб уручэнні медаляў «Залатая Зорка» і ордэнаў Леніна гарадам, якія атрымалі званне горада-героя раней. Ленінграду, Сталінграду, Севастопалю і Адэсе званне «Горад-Герой» было прысвоена ў 1945 г., Кіеву — у 1961 г. Ленінграду і Кіеву пры прысваенні звання ўручылі толькі ордэн Леніна, а Сталінграду, Севастопалю і Адэсе наогул не ўручаліся ордэны і медалі.

### Памятныя абеліскі і стэлы ў гарадах-героях 

Стела с указом о присвоении городу Волгограду звания города-героя.JPG|Стэла «Гораду-Герою Валгаграду»
Площа Перемоги.jpg|Абеліск «Гораду-Герою Кіеву»
Hero-City Obelisk Hotel.jpg|Абеліск «Гораду-Герою Ленінграду»
Minsk the hero city.jpg|Абеліск «Мінск — горад-герой»
Arcadia, Odessa, Odessa Oblast, Ukraine - panoramio - Дмитрий Ванькевич (5).jpg|Абеліск «Гораду-Герою Адэсе»
Sevastopol Obelisk Bayonet-sail IMG 3982 1725.jpg|Абеліск «Гораду-Герою Севастопалю»

### Савецкія маркі 1965 года «Гарады-героі» 

Выява:Léningrad (timbre soviétique).jpg|Ленінград
Выява:Volgograd (timbre soviétique).jpg|Валгаград
Выява:Odessa (timbre soviétique).jpg|Адэса
Выява:Brest (timbre soviétique).jpg|Брэсцкая крэпасць
Выява:Kiev (timbre soviétique).jpg|Кіеў
Выява:Moscou (timbre soviétique).jpg|Масква
Выява:Sébastopol (timbre soviétique).jpg|Севастопаль

## Гарады-героі ў іншых краінах 
* У Югаславіі гарады маглі быць узнагароджаны Ордэнам Народнага героя, што аналагічна прысваенню звання «Горад-герой» у СССР.


Катэгорыя:Вялікая Айчынная вайна
Катэгорыя:Гарады Расіі з асаблівым статусам
Тэрмометр супраціўлення

**Тэрмометр супраціўлення** — прыстасаванне для вымярэння тэмпературы, прынцып дзеяння якога заснаваны на залежнасці электрычнага супраціўлення рэчываў ад тэмпературы.
Для вырабу тэрмометраў супраціўлення звычайна выкарыстоўваюць металы (плаціну, медзь) або паўправаднікі.

Тэрмометры супраціўлення выкарыстоўваюць разам з лагометрамі, вымяральнымі мастамі, нармуючымі пераўтваральнікамі, з дапамогай якіх непасрэдна вымяраюць супраціўленне, якое ўтварае тэрмометр супраціўлення.

## Тэрмометр супраціўлення з металу 
Металы, якія выкарыстоўваюцца ў тэрмометрах супраціўлення, павінны адпавядаць шэрагу патрабаванняў: не акісляцца, добра ўзнаўляць значэнне электрычнага супраціўлення ў інтэрвале рабочых тэмператур, як мага больш змяняць сваё супраціўленне пры змяненні тэмпературы.

Найлепш гэтым патрабаванням адпавядаюць медзь і плаціна.

У прамысловасці тэрмометры супраціўлення з металу звычайна градуіруюць наступным чынам: лічба, якая паказвае значэнне электрычнага супраціўлення гэтага тэрмометра пры 0 °C, і літара, якая паказвае метал, з якага зроблены гэты тэрмометр супраціўлення. Напрыклад: 10М, 50П.

### Медныя тэрмометры супраціўлення 
Выкарыстоўваюцца для вымярэння тэмператур у дыяпазоне ад −50 °C да +200 °C. Залежнасць супраціўлення ад тэмпературы ў гэтым дыяпазоне лінейная:

R_t=R_0(1+(\alpha)t),

дзе (\alpha)=4,26 10^-3 K^-1.

### Плацінавыя тэрмометры супраціўлення 
Выкарыстоўваюцца для вымярэння тэмператур у дыяпазоне ад −260 °C да +1100 °C. Залежнасць супраціўлення ад тэмпературы мае складаны характар і ў дыяпазоне ад 0 да 650 выражаецца праз формулу:

R_t=R_0(1+(\alpha)t+(\beta)t^2),

дзе (\alpha)=3,96847 10^-3 K; (\beta)=-5,847 10^-7 K.

## Паўправадніковыя тэрмометры супраціўлення 
Выкарыстоўваюцца для вымярэння нізкіх тэмператур (да 100 К).

Электрычнае супраціўленне паўправаднікоў пры павышэнні тэмпературы, у адрозненне ад металаў, паніжаецца. Залежнасць тэмпературы ад супраціўлення мае нелінейны характар.

## Табліца супраціўленняў некаторых тэрмометраў супраціўлення 
## Функцыя атрымання значэння тэмпературы (C++) 
Прыведзены ніжэй код дазваляе атрымаць значэнне тэмпературы датчыка Pt100 ці Pt1000 з яго бягучага супраціўлення.

```cpp
float GetPt100Temperature(float r)
{
    float const Pt100[] = { 	80.31,	 82.29,  84.27,	 86.25,	 88.22,	 90.19,	 92.16,	 94.12,	 96.09,	 98.04,
                                100,	101.95,	103.9,	105.85,	107.79,	109.73,	111.67,	113.61,	115.54,	117.47,
                                119.4,	121.32,	123.24,	125.16,	127.07,	128.98,	130.89,	132.8,	134.7,	136.6,
                                138.5,	140.39,	142.29,	157.31,	175.84,	195.84};
    int t = -50, i, dt = 0;
    if (r > Pt100[i = 0])
      while (250 > t) {
        dt = (t  110) ? 50 : 40;
        if (r < Pt100[++i])
          return t + (r - Pt100[i-1]) * dt / (Pt100[i] - Pt100[i-1]);
        t += dt;
      };

    return t;
}

float GetPt1000Temperature(float r)
{
    return GetPt100Temperature(r / 10);
}
```

## Гл. таксама 
* Тэрмапара
* Тэрмістар
* Біметалічная пласціна
* Манаметрычны тэрмометр
* Пірометр
* Фотарэзістар

Катэгорыя:Вымяральныя прыборы
Катэгорыя:Датчыкі
Юльян Сяргеевіч Пшыркоў

**Юльян Сяргеевіч Пшыркоў** (, сяло Кісцяні, цяпер  — ) — беларускі савецкі літаратуразнавец і крытык. Доктар філалагічных навук (1962), прафесар (1964).

## Біяграфія 
Скончыў двухгадовыя педагагічныя курсы ў Рагачове (1930); працаваў настаўнікам у Рагачоўскім і Клічаўскім раёнах. Скончыў філалагічны факультэт Ленінградскага дзяржуніверсітэта (1939); працаваў выкладчыкам у Магілёўскім педагагічным інстытуце (1939—1940). З 1940 — у Савецкай арміі, удзельнічаў у баях пад Ленінградам і Кёнігсбергам; быў тройчы паранены. З 1945 навуковы супрацоўнік, з 1954 — загадчык сектара беларускай дакастрычніцкай літаратуры і тэксталогіі Інстытута літаратуры АН БССР. Адначасова чытаў курс беларускай літаратуры ў БДУ (1945—1957) і ў Мінскім педагагічным інстытуце (1966—1968).

## Творчасць 
У друку з 1940. У артыкулах «Новая зямля Я. Коласа» і «Дарэвалюцыйныя паэмы Я. Купалы» (абодва — 1940) адзін з першых выступіў з пераглядам вульгарна-сацыялагічных ацэнак гэтых твораў. Аўтар даследаванняў «Якуб Колас. Жыццё і творчасць» (1951, манаграфія, першая ў беларускім савецкім коласазнаўстве), "Трылогія Якуба Коласа «На ростанях» (1956), «Беларуская савецкая проза. 20-я — пачатак 30-х гадоў» (1960), «А. Е. Богданович» (1966), «Эпас рэвалюцыі» (1975).

Аўтар брашур «Народны паэт БССР Якуб Колас» (1949), «Уплыў творчасці А. С. Пушкіна на развіццё беларускай літаратуры» (1949). Адзін з аўтараў дапаможнікаў для 8—10 класаў і першага стабільнага падручніка (разам з Н. С. Перкіным) «Беларуская савецкая літаратура» дя 9—10 класаў (1959—1973), прац «Нарыс гісторыі беларускай савецкай літаратуры» (1954), «Гісторыі беларускай дакастрычніцкай літаратуры» (Т.1—2, 1968—1969), «Истории белорусской дооктябрьской литературы» (1977). Складальнік альбома «Якуб Колас. Жыццё і творчасць» (1959), зборніка «Тарас Шаўчэнка і беларусы» (1964, разам з І. Крэнем).

## Узнагароды 
* Заслужаны дзеяч навукі БССР (1978).
* ордэн Айчыннай вайны II ступені,
* ордэн «Знак Пашаны»,
* медалі,
* Дзяржаўная прэмія БССР імя Я. Коласа (1980)

## Літаратура 
* . С.285,286.
* А. Лойка. . С.12,13.

Катэгорыя:Заслужаныя дзеячы навукі Беларускай ССР
Катэгорыя:Дактары філалагічных навук
Катэгорыя:Крытыкі Беларусі
Катэгорыя:Крытыкі паводле алфавіта
Катэгорыя:Літаратуразнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Літаратуразнаўцы СССР
Катэгорыя:Беларусісты
Міхаіл Фадзеевіч Дзявочка

**Міхаіл Фадзеевіч Дзяво́чка** (, Мінск — ?) — першы вядомы беларускі спартсмен-веласіпедыст.

## Біяграфія 
Працаваў служачым на Лібава-Роменскай чыгунцы. Пераможца гонак Масква—Ніжні Ноўгарад і Пецярбург—Масква. У гонках на трэку ў 1894 стаў чэмпіёнам Расіі, у 1896 — чэмпіёнам Англіі.

## Літаратура 
*  — С.134

Катэгорыя:Велагоншчыкі Беларусі
Камбінаторыка

**Камбінато́рны ана́ліз**, ці **камбінато́рыка** — раздзел дыскрэтнай матэматыкі, які вывучае канечныя мноствы і разнастайныя варыянты спалучэнняў іх элементаў, а таксама заканамернасці пры выбарцы элементаў па зададзеных правілах. Кожнае правіла вызначае спосаб пабудовы некаторай канструкцыі (камбінаторнай канфігурацыі — перастаноўкі, размяшчэння, спалучэння ці інш.) з элементаў зыходнага мноства.

Найважнейшыя паняцці камбінаторыкі:
* спалучэнне
* размяшчэнне
* перастаноўка.

Метады камбінаторнага аналізу выкарыстоўваюцца ў тэорыі імавернасцей, тэорыі лікаў і інш.
Мэта камбінаторыкі — вывучэнне камбінаторных канфігурацый, пытанняў іх існавання, алгарытмаў пабудавання, рашэнне задач на пералічэнне.

## Гісторыя 
Камбінаторныя задачы вядомы з глыбокай старажытнасці (у прыватнасці, вывучаліся магічныя квадраты). Матэматыкам Старажытнага Усходу была вядома формула, якая выражае лік спалучэнняў праз бінаміяльныя каэфіцыенты, і формула бінома Ньютана з натуральным паказчыкам ступені.
Станаўленне камбінаторыкі як навукі звязана з працамі Я. Бернулі, Г. Лейбніца, Б. Паскаля, П. Ферма, Л. Эйлера.
У 1950-я гады на развіццё камбінаторыкі значна паўплывалі кібернетыка, дыскрэтная матэматыка, тэорыі планавання і інфармацыі.

## Літаратура 
* Камбінаторны аналіз //  С. 507.
* 
* Рыбников К. А. Введение в комбинаторный анализ. 2 изд М., 1985.
Сакалоўка

Назву **Сакало́ўка** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Брэсцкая вобласць
** Сакалоўка — вёска ў Пінскім раёне
* Віцебская вобласць
** Сакалоўка — былая вёска, цяпер частка Віцебска
* Магілёўская вобласць
** Сакалоўка — вёска ў Касцюковіцкім раёне
** Сакалоўка — вёска ў Клімавіцкім раёне
** Сакалоўка — вёска ў Чэрыкаўскім раёне
* Мінская вобласць
** Сакалоўка — вёска ў Вілейскім раёне
Віктар Адамавіч Зелязей

**Віктар Адамавіч Зелязе́й** [, г.  — пасля 1951, в. Ратамка, Мінскага раёна (?)] — беларускі грамадскі дзеяч, публіцыст.

Працаваў бібліятіэкарам мінскай публічнай бібліятэкі імя А. Пушкіна. Сябраваў з К. Каганцом.

З 1903 адзін з кіраўнікоў арганізацыі Беларускай сацыялістычнай грамады ў Мінску. У студзені 1906 на яго кватэры адбыўся 2-гі з'езд БСГ. Удзельнічаў у распаўсюдзе нелегальнай літаратуры на беларускай і рускай мовах, захоўваў пячатку БСГ, меў падроблены пашпарт.

У пачатку 1908 арыштаваны царскімі ўладамі разам з малодшым братам Сігізмундам. У кастрычніку 1909 асуджаны Віленскай судовай палатай, у студзені 1910 сасланы ў Кірэнскі павет Іркуцкай губерні. З Сібіры дасылаў лісты ў «Нашу Ніву». У 1920-я гады працаваў у Інбелкульце. 

У 1951 годзе жыў у Ратамцы.

## Літаратура 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Грамадскія дзеячы Беларусі
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў Расійскай імперыі
Лодзь

**Лодзь** () — горад на правах павета, адзін з самых маладых і буйных гарадоў Польшчы. Лодзь — цэнтр і найбуйнейшы горад Лодзьскага ваяводства. Адміністрацыйны цэнтр Лудзкага Усходняга павета (не ўваходзіць у яго склад).

Насельніцтва — 687 702 жыхароў (2018).

## Гісторыя 
Слова «лодзь» азначае «лодка». Упершыню Лодзь успамінаецца ў 1332 годзе ў лацінамоўным дакуменце як вёска *Лодзія* ва ўласнасці біскупа Куявіі. Атрымала статут горада пасля афармлення афіцыйнага дакумента караля і ўладальніка вёскі, у 1414 годзе біскуп Улацлавака — Ян Крапідла выдаў дакумент, а ў 1423 годзе кароль Уладзіслаў даў правы горада Лодзі. Лодзь была аграрным паселішчам (44 драўляныя хаты і 44 свірны) аж да XVI стагоддзя, калі пачалося развіццё горада.

Насельніцтва складалася з 700 гараджан. Затым для Лодзі пачаліся цяжкія часы, а ў XVIII стагоддзі насельніцтва горада складала ўсяго 170 жыхароў. У той самы час у горад прыходзяць яўрэі, у 1820-х гадах — нямецкія прамыслоўцы, а ў канцы XIX стагоддзя — рускія. З гэтага моманту Лодзь робіцца шматнацыянальным горадам з яго адмысловым становішчам.

У XIX стагоддзі Лодзь ператвараецца ў найважнейшы цэнтр тэкстыльнай прамысловасці. Лодзь стала асаблівым горадам Еўропы. За 50 гадоў, што мінулі з Другой сусветнай вайны, Лодзь ператварылася ў буйнейшы тэкстыльны цэнтр Польшчы. Пасля 1989 года ў выніку змены палітычнай сітуацыі старыя заводы не давалі прыбытку з-за адсутнасці попыту на іх прадукцыю (раней практычна ўсё купляў СССР). Заводы адзін за адным станавіліся банкрутамі. У Лодзі ўзровень беспрацоўя складае 16 % насельніцтва, аднак горад робіцца новым турыстычным цэнтрам.

## Вядомыя асобы 
* Уладзіслаў Страмінскі (1893—1952) — беларускі і польскі мастак
* Кацярына Кобра (1898—1951) — руская і польская авангардная скульптарка
* Ніка Страмінская (1936—2001) — польскі доктар-псіхіятр, пісьменніца
* Анджэй Сапкоўскі (нар. 1948) — польскі пісьменнік-фантаст, публіцыст
* Артур Рубінштэйн (1887—1982) — польскі і амерыканскі піяніст і музычна-грамадскі дзеяч
* Юзюк Фарботка (1893—1956) — беларускі паэт, літаратуразнавец, перакладчык, удзельнік грамадска-палітычнага руху Беларусі пачатку ХХ стагоддзя
* Гражына Бацэвіч (1909—1969) — польская скрыпачка і кампазітар
* Міхаіл Іванавіч Алексяюк (1907—1983) — беларускі краязнавец
* Ганна Левандоўска (нар. 1988) — прафесійная каратыстка

## Славутасці 
* Музей мастацтва
* Музей горада Лодзі
* Аляксандра-Неўскі сабор

## Спасылкі 
* Рускамоўны сайт пра Лодзь
Астрожская Біблія

thumb|200px|Тытульны ліст Астрожскай бібліі
** Астрожская Біблія** — адзін з першых славянскіх перакладаў Бібліі і першае завершанае выданне Бібліі на царкоўнаславянскай мове, апублікаванае ў Астрозе рускім першадрукаром Іванам Фёдаравым у 1581 г. з дапамогай праваслаўнага князя Канстанціна-Васіля Астрожскага.

Разумеючы, што самая надзённая патрэба для праваслаўнага насельніцтва Вялікага Княства Літоўскага заключаецца ў духоўнай асвеце, веданні Бібліі, Астрожскі прыкладае намаганні, каб зрабіць славянскі біблейскі тэкст поўным і агульнадаступным, г.зн. распаўсюдзіць яго ў друкаваным выглядзе. Астрожскі хацеў выдаць тэкст Бібліі ў найбольш дакладным выглядзе. Пад час падрыхтоўкі Бібліі князь неаднаразова звяртаўся да Патрыярха Канстанцінопальскага Іераміі з просьбай даслаць «добре исправленныя и безпорочныя греческия и словенския рукописи» і «людей способных». Астрожскі атрымаў копію Генадзіеўскай Бібліі з Масквы, адправіў давераных людзей у грэчаскія, сербскія, балгарскія манастыры для збору спіскаў Бібліі. Выкарыстоўваючы ўжо існуючыя славянскія пераклады, у тым ліку зробленыя Ф. Скарынам, складальнікі Бібліі ажыццявілі параўнаўчы аналіз і рэдагаванне розных тэкстаў. Першае пробнае выданне пабачыла свет 12 ліпеня 1580 г. і ўключала Новы Запавет і Псалтыр. Другое — асноўнае выданне — выйшла 12 жніўня 1581 г. і ўключала поўны біблейскі звод і ўсе прадмовы да кнігі. Астрожская Біблія стала вялікім духоўным скарбам усяго славянскага і хрысціянскага свету.

Астрожская Біблія, у падрыхтоўцы і рэдагаванні якой актыўны ўдзел браў сам князь, стала першым друкаваным выданнем поўнага біблейскага зводу на тэрыторыі ВКЛ і Рэчы Паспалітай. Яна была афіцыйна прызнана Маскоўскім Патрыярхатам і забяспечвала літургічныя патрэбы праваслаўнага славянства на працягу чатырох стагоддзяў. Першае маскоўскае выданне Бібліі 1663 г. было перадрукам Астрожскай Бібліі, яно ж было пакладзена ў аснову Елізавецінскага выдання 1751 г.

Пры тыражы каля 1000—1500 экзэмпляраў да нашага часу дайшло больш за 260 асобнікаў Астрожскай Бібліі, якія захоўваюцца ў музеях, бібліятэках, архівах Украіны, Расіі, Беларусі, Польшчы, Літвы, Румыніі, Ватыкана, Грэцыі, Сербіі і іншых краін.

## Гл. таксама 
* Біблія Гутэнберга

## Спасылкі 
* PDF-версія выдання Р. Турканяка.  
* «Астрожская Біблія», аблічбаваная ў фармаце DjVu па рэпрынту «Слово-Арта».

Катэгорыя:Праваслаўная літаратура
Катэгорыя:Царкоўнаславянскія пераклады Бібліі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1581 годзе
Катэгорыя:Астрог (горад)
Астрожская акадэмія

**Астрожская славяна-грэка-лацінская школа** ці **Астрожская акадэмія** — навучальная ўстанова, якая дзейнічала ў г. Астрог на працягу XVI—XVII стагоддзяў. Астрожская школа ці акадэмія мела трохступенны характар і спалучала ў сабе элементарную (пачатковую) і сярэднюю адукацыю з пачаткамі вышэйшай.

## Гісторыя 
Навучальная ўстанова заснаваная каля 1576 года на сродкі Канстанціна-Васіля Астрожскага ў яго родавым маёнтку Астрог. Вялікую суму сродкаў на развіццё акадэміі дала яго пляменніца — князёўна Гальшка Астрожская.

У аснову дзейнасці Астрожскай акадэміі было пакладзена традыцыйнае для сярэднявечнай Еўропы, аднак цалкам незвычайнае для мясцовай школьнай адукацыі, вывучэнне сямі свабодных навук (граматыкі, рыторыкі, дыялектыкі, арыфметыкі, геаметрыі, музыкі, астраноміі), а таксама вышэйшых навук: філасофіі, багаслоўя, медыцыны. Студэнты Астрожскай акадэміі асвойвалі пяць моў: славянскую, польскую, старажытнагабрэйскую, грэцкую, лацінскую. Унікальнасць і арыгінальнасць гэтай установы вышэйшай адукацыі праявілася і ў тым, што тут упершыню злучыліся два тыпу культур: візантыйская і заходнееўрапейская. З Астрожскай акадэміяй звязваецца пачатак Рэнесанса на украінскіх землях.

Падручнікі для навучання рыхтаваліся і друкаваліся ў Астрожскай друкарні. Непасрэдна пры школе і друкарні К. Астрожскі стварыў гурток адукаваных людзей, якія займаліся перакладамі, распрацоўвалі і выдавалі вучэбную, богаслужбовую, павучальную літаратуру. Да гуртка належалі вядомы друкар Іван Фёдараў, пісьменнік Герасім Сматрыцкі, перакладчыкі і выдаўцы Васіль Суражскі і Цімафей Міхайлавіч; браты Дзям’ян і Ігнацій Налівайкі. У Астрог часта наведваліся грэчаскія навукоўцы — Дзіянісій Палеалог, будучы Канстанцінопальскі патрыярх Кірыл Лукарыс, патрыяршы экзарх свяшчэннамучанік Нікіфар Кантакузін. Усе гэтыя высокаадукаваныя людзі прымалі ўдзел у навучанні, што сведчыць пра яго высокі ўзровень.

Са сцен Астрожскай акадэміі выйшлі вядомыя царкоўныя і грамадска-культурныя дзеячы — пісьменнікі-палемісты і перакладчыкі. Сярод іх: Клірык Астрожскі — аўтар пісьмаў-адказаў Іпацію Пацею; Мялецій Сматрыцкі — епіскап і вядомы пісьменнік-палеміст; Захарыя Капысценскі — пісьменнік-палеміст; Іоў Барэцкі — Кіеўскі мітрапаліт, перакладчык і пісьменнік; Стэфан Зізаній — педагог і царкоўны прапаведнік; Андрэй Рымша — вядомы паэт, заснавальнік панегірычнага жанру; Лявонцій Карповіч і інш.

Акадэмія спыніла сваю дзейнасць у 1636 годзе. Сёння яе адукацыйныя традыцыі працягвае заснаваны ў 1994 годзе Нацыянальны ўніверсітэт «Астрожская акадэмія».

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя. У 18 т. Том 2: Аршыца — Беларусцы. — Мінск:  Беларуская энцыклапедыя, 1996. — 479 с. — ISBN 985-11-0061-7.  

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы Украіны

Катэгорыя:Адукацыя ў Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Астрог (горад)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1576 годзе
Катэгорыя:1576 год у Еўропе
Катэгорыя:XVI стагоддзе ва Украіне
Катэгорыя:Зніклі ў 1636 годзе
Тутэйшыя (літаратурнае аб’яднанне)

**Таварыства «Тутэйшыя»** — беларуская літаратурная арганізацыя канца ХХ ст. (1986/1987 — 1990). Пазнейшая афіцыйная назва — Таварыства маладых літаратараў пры СП БССР.

Кіраўніцтва Таварыства: 
* Старшыня — Алесь Бяляцкі.
* Намеснік старшыні — Сяргей Кавалёў.
* Адказны за паэзію — Анатоль Сыс.
* Адказны за прозу — Адам Глобус.
* Адказны за дзіцячую літаратуру — Пятро Васючэнка.
* Адказны за драматургію — Уладзімір Сцяпан.
* Адказны за выступленні — Міхась Талочка.

Катэгорыя:Беларуская літаратура XX стагоддзя
Катэгорыя:Літаратурныя аб’яднанні Беларусі
Катэгорыя:1986 год у Беларусі
Минский летучий листок

**«Минский летучий листок»** («Мінскі лятучы лісток») — газета Мінскай арганізацыі РСДРП.

Выдавалася падпольна ў 1906 у Мінску на рускай мове. Вядомы 2 нумары. Выкрывала антынародную палітыку царскага ўрада, заклікала працоўных да байкоту Дзяржаўнай думы і да барацьбы за звяржэнне царызму.

Катэгорыя:Газеты на рускай мове
Катэгорыя:Газеты Беларусі
Катэгорыя:Газеты Мінска
Катэгорыя:З’явіліся ў 1906 годзе
Катэгорыя:1906 год у Мінску
Катэгорыя:Зніклі ў 1906 годзе
Минское эхо

**«Минское эхо»** — штодзённая грамадска–палітычная і літаратурная газета ліберальна–буржуазнага кірунку. Выдавалася з 30 мая (12 чэрвеня) 1908 да 20 верасня (3 кастрычніка) 1909 года ў Мінску на рускай мове.

Выдаўцы: У. Світыч (заснавальнік), С. Левінсон, В. Тасьман, таварыства «Мінчанін», рэдактары Н. Світыч, Л. Штэйнберг. 

Выступала за буржуазна–дэмакратычныя рэформы, абмежаванае культурна–нацыянальнае самавызначэнне народаў, эвалюцыйнае развіццё грамадства на аснове раўнапраўя, свабоды слова. Змяшчала агляды друку, крытычныя матэрыялы на асобныя рэакцыйныя выданні («Минское слово» і інш.), камерцыйную рэкламу і аб'явы, антываенную публіцыстыку, белетрыстыку, мастацкія творы мясцовых аўтараў. Апублікавала інфармацыю пра судовыя працэсы над рэдактарамі газет «Северо-Западный край», «Жизнь провинции», «Голос провинции», «Окраина», «Минский курьер» (4 лістапада 1908, 6 — 7 лютага і 5 мая 1909). Інфармавала пра тэатральнае і музычнае жыццё Мінска, дзейнасць Мінскага літаратурна-артыстычнага таварыства. Пры асвятленні эстэтычных праблем схілялася да народніцкай крытыкі, займала кампрамісную пазіцыю ў спрэчках паміж прыхільнікамі рэалізму і мадэрнізму. Апублікавала літаратурна-крытычныя нататкі, літаратурныя агляды пра рускіх, беларускіх пісьменнікаў, кампазітараў (Л. Андрэева, М. Арцыбашава, С. Гарадзецкага, М. Гумілёва, М. Горкага, А.Каменскага, Я. Купалу, Л. Талстога, П. Чайкоўскага, А. Чэхава), а таксама замежных (М. Метэрлінка, Ю. Славацкага), пра юбілеі М. Гогаля, І. Тургенева.

## Літаратура 
* 
* Конан, В. М. Проблемы искусства и эстетики в общественной мысли Белоруссии начала XX в. — Мн., 1985. — С. 136—153.

Катэгорыя:Газеты Расійскай імперыі
Катэгорыя:Газеты на рускай мове
Катэгорыя:Газеты Мінска
Катэгорыя:1908 год у Мінску
Товарищ (газета)

**«Товарищ»** («Таварыш») — прыватная газета.

Паводле ўспамінаў Юльяны Вітан-Дебейкаўскай, першыя нумары газеты выдаваліся ў Вільні пры садзейнічанні германскіх спецыялістаў: «*Пры Zeitung der X Armee немцы пачалі выдаваць тайна ад насельніцтва газэту „Товарищ“ на расейскай мове і кідалі яе праз фронт. Увесь камплект пры адыходзе немцаў я атрымала ад пана Егера і аддала ў 1941 годзе ў Беларускі Музэй імя Івана Луцкевіча ў Вільні, як і поўны камплект Zeitung der X Armee за ўсе гады ейнага выхаду ў Вільні»**.*

У Мінску газета выходзіла з 2 мая да ліпеня 1917 на рускай мове штодзённа. Яе рэдактар — Л. Майзель, сувыдавец — Ш. Новік. Друкавала гарадскія паведамленні, інфармацыю Заходнефрантавога камітэта Усерасійскага земскага саюза. З’яўлялася агульнадэмакратычным выданнем. Камітэт Мінскай аб’яднанай арганізацыі РСДРП публічна ад яе адмежаваўся, як ад буржуазнай. Апошні вядомы на сёння № 27 выйшаў 23 чэрвеня 1917.

Катэгорыя:Газеты на рускай мове
Катэгорыя:Газеты Беларусі
Катэгорыя:1917 год у Мінску
Бітва на Дурбэ

**Бітва на Дурбэ** — бітва войскаў Тэўтонскага ордэна і яго саюзнікаў з атрадамі жамойтаў і куршаў. Адбылася 13 ліпеня 1260 года і скончылася перамогай жамойтаў і куршаў. Параза ордэна стала штуршком для маштабных паўстанняў прусаў у 1261—1270 гадах.

## Перадгісторыя 
Заключэннем 15 чэрвеня 1260 года мірнага дагавора з мазавецкім князем Земавітам Тэўтонскі ордэн засцярог свае ўладанні з поўдня і вызваліў сілы для дзеянняў на іншым кірунку.

Мэтай паходу Тэўтонскага Ордэна быў захоп прынамсі часткі Жамойці для тэрытарыяльнага злучэння дзвюх сваіх частак — Прускай і Лівонскай, стварэння цэльнай ордэнскай дзяржавы на ўсходнім беразе Балтыйскага мора. Разам з уласна орэндскім войскамі ў бітве бралі ўдзел дацкія і шведскія атрады на чале з прынцам Карлам, свецкія рыцары еўрапейскіх краін, атрады раней заваяваных мясцовых народаў (прусаў, куршаў і эстаў), агульная колькасць войска — каля 3000 чалавек. Камандаванне здяйснялі вялікі маршал Генрых Ботэль і лівонскі ландмайстр Бурхард фон Харнхаўзен.

Жамойтаў было каля 4000, ёсць версія, што камандаваў імі Транята, пляменнік Міндоўга, але крыніцы нікога не называюць.

Магчыма, вырашальнай для зыходу бітвы была адмова немцаў на просьбу куршаў вызваліць пасля яе паланённых жамойтамі куршскіх жанчын і дзяцей, пра што паведамляе Пётр з Дусбурга. Немцы лічылі, што здабыча пасля бітвы мусіць быць падзеленая пароўну, т.б. і перазахопленыя палонныя таксама.

## Бітва 
Калі аб’яднанае нямецкае войска ішло да Георгенбурга (ордэнскага замка ў Курляндыі на мяжы з Жамойцю, цяпер не лакалізуецца), жамойты напалі на Курляндыю і такім чынам прадухілі ўварванне немцаў у свой край, зблытаўшы іх планы. Бітва адбылася каля броду праз рэчку, якая выцякае з возера Дурбэ. Асновай нямецкага войска, як звычайна ў Сярэднявеччы, была цяжкаўзброеная рыцарская конніца колькасцю да 200 чалавек, вакол яе групавалася лёгкая кавалерыя лаяльных Ордэну прусаў. На пачатку бітвы куршы і эсты пакінулі войска Ордэна і напалі на яго з тылу, жамойты адразу атакавалі праціўніка і знішчылі яго. Паводле Лівонскай Рыфмаванай хроніцы і хроніцы Пятра з Дусбурга, загінула 150 рыцараў, у т.л. вялікі маршал Генрых Ботэль, ландмайстр Бурхард фон Харнхаўзен і прынц Карл, а таксама шмат простых ваяроў, у палон трапіла каля 15 рыцараў. Адразу пасля бітвы жамойты вярнуліся з трафеямі ў сваю зямлю, не працягваючы кампанію ў Курляндыі.

## Наступствы 
Параза спыніла тэрытарыяльнае пашырэнне Ордэна ў гэтым рэгіёне да 1280-х гадоў. Вялікія страты паставілі пад сумнеў наогул само існаванне Тэўтонскага Ордэна на тэрыторыі Прусіі і Лівоніі, бо былі прычынай шматлікіх паўстанняў заваяваных балтыйскіх народаў, у першую чаргу — прусаў (вядомае як «другое вераадступніцтва прусаў»). Літоўскі князь Міндоўг тым жа часам адмовіўся да хрысціянства і пачаў вайну з немцамі. Нягледзячы на ўнутраныя праблемы ў Літве, быў час да 1280-х гадоў для ўмацавання яе як дзяржавы.

## Гл. таксама 
* Паўночныя крыжовыя паходы
* Дурбэ

## Спасылкі 
* Бітвы Лівонскага Ордэна — BORUSSIA. Сайт, прысвечаны гісторыі Прыбалтыкі
* Бітва пры Дурбе ў 1260 годзе — «Лівонская Рыфмаваная хроніка»
* «Хроніка зямлі Прускай» — Мікалай фон Ерошын

Дурбе
Беларускі нацыянальны цэнтр

* Беларускі нацыянальны цэнтр (справа) — сфабрыкаваная ў 1933 годзе АДПУ БССР справа «контррэвалюцыйнай паўстанцкай і шпіёнска-дыверсійнай арганізацыі
* Беларускі нацыянальны цэнтр (1941) — беларуская арганізацыя ў Берліне.
* Беларускі нацыянальны цэнтр (1945) — арганізацыя беларускай дыяспары ў Германіі.
Пятро Васільевіч Мятла

**Пятро Васільевіч Мятла** (, в. Кухцінцы Дзісенскага павета Віленскай губерні, злілася з в. Завуцце — ) — беларускі грамадска-палітычны дзеяч Заходняй Беларусі. Член Камуністычнай партыі Заходняй Беларусі з 1926.

## Біяграфія 
У 1906—1910 вучыўся ў Дзісенскім гарадскім вучылішчы, у 1911—1912 на педагагічных курсах у Коўне. Працаваў настаўнікам. У 1914—1917 у арміі. Знаходзіўся сярод юнкераў Аляксееўскага ваеннага вучылішча, якія «выступілі супраць рэвалюцыі і паўстаўшага пралетарыяту». Быў арыштаваны і зняволены ў турму. З канца 1917 да 1921 настаўнічаў. З 1921 у Вільні.

У 1921—1922 працаваў бухгалтарам, загадчыкам аддзела Віленскага саюза кааперацыі. Удзельнічаў у стварэнні нацыянальна-вызваленчых суполак і арганізацый, беларускіх школ у Заходняй Беларусі. У 1922 г. быў выбраны дэпутатам польскага сейма ад беларускай нацыянальнай меншасці. Быў членам Беларускага пасольскага клуба.

, Браніслаў Тарашкевіч, Сымон Рак-Міхайлоўскі і Фелікс Галавач арыштаваныя ў студзені 1927 г. польскімі ўладамі.]]
Адзін са стваральнікаў Беларускай сялянска-работніцкай грамады (БСРГ), член яе ЦК. Пасля яе разгрому 16 студзеня 1927 арыштаваны і прыгавораны польскімі ўладамі да 12 гадоў турмы. У 1930 годзе вызвалены з турмы і ў кастрычніку таго ж года пакінуў Польскую Рэспубліку, нелегальна перайшоўшы мяжу з СССР. Працаваў у Камісіі па вывучэнні Заходняй Беларусі пры Прэзідыуме Беларускай акадэміі навук (яе старшыня 1932—1933), у ВСНГ БССР намеснікам начальніка планавання, начальнікам сектара кадраў.

1 верасня 1933 арыштаваны ДПУ БССР па справе Беларускага нацыянальнага цэнтра. Пастановай калегіі АДПУ СССР ад 9 студзеня 1934 прыгавораны да вышэйшай меры пакарання, якая заменена 10 гадамі ППЛ. Зняволенне адбываў на будаўніцтве Беламорска-Балтыйскага канала. Памёр у лагеры. Рэабілітаваны 16 жніўня 1956 КДБ пры Савеце Міністраў БССР.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Пакутнікі Беларусі — Сайт клуба «Спадчына»

Катэгорыя:Палітыкі Беларусі
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Катэгорыя:Члены Беларускага пасольскага клуба
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мёрскім раёне
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў Польскай Рэспубліцы (1918—1939)
Катэгорыя:Рэабілітаваныя ў СССР
Тэорыя імавернасцей

**Тэо́рыя імаве́рнасцей** — раздзел матэматыкі, які вывучае заканамернасці, якім падпарадкоўваюцца выпадковыя масавыя з’явы.

Выпадковымі з’явамі называюцца сістэмы такіх падзей, якія пры выкананні пэўных умоў могуць як адбыцца, так і не адбыцца. Прыклад выпадковай падзеі — выпадзенне арла (ці рэшкі) пры падкіданні сіметрычнай манеты.

Масавымі называюцца такія падзеі, для якіх комплекс умоў, што іх параджае, можна ўзнавіць дастаткова многа разоў. Напрыклад кіданне манеты можна паўтараць неаднойчы, таму выпадзенне арла — масавая падзея. А выпадзенне снегу ў Мінску 31 снежня 2050 года — падзея адзіночная, бо акурат такая дата ніколі не паўторыцца зноў.

Адна з асноўных задач тэорыі імавернасцей — распрацоўка метадаў вылічэння імавернасцей складаных падзей на аснове вядомых імавернасцей больш простых падзей.

## Устойлівасць адносных частот 
Тэорыя імавернасцей разглядае толькі такія выпадковыя падзеі, для якіх характэрна ўстойлівасць адносных частот. 

Дапусцім, што некаторае выпрабаванне паўтараецца N разоў і спараджае выпадковую падзею A (якая можа як адбыцца, так і не адбыцца ў выніку выпрабавання). Частатой N(A) называецца колькасць паўтарэнняў выпрабавання, пры якіх падзея адбылася. Лік N(A)/N \in [0, 1] завецца адноснай частатой з’яўлення падзеі A пры дадзеных N выпрабаваннях. Кажуць, што падзея A мае ўласцівасць устойлівасці адносных частот тады, калі для некалькіх серый выпрабаванняў N_1, N_2, \ldots, N_s выконваюцца набліжаныя роўнасці

\frac{N_1(A)}{N_1} \approx \frac{N_2(A)}{N_2} \approx \ldots \approx \frac{N_s(A)}{N_s} \approx p,

дзе p \in [0, 1] называецца імавернасцю падзеі A.

## Гісторыя 
Тэорыя імавернасцей пачала фармавацца ў другой палове XVII ст. для мадэлявання азартных гульняў, пакрысе пашыраючы абсяг прымянення. На гэтым этапе найбольшы ўнёсак у тэорыю зрабілі матэматыкі Паскаль, Ферма і Гюйгенс. 

У XX ст. Калмагораў прапанаваў аксіяматыку тэорыі імавернасцей, якая стала класічнай і дагэтуль застаецца найбольш распаўсюджанай  у сучаснай тэорыі імавернасцей.

## Гл. таксама 
* Элементарная падзея
* Тэарэма Баеса
* Імавернасць
* Гісторыя тэорыі імавернасцей

## Крыніцы 
## Літаратура 
* *Звяровіч Э. І.*, *Радына А. Я.* Элементы тэорыі імавернасцей. — Мінск: Беларусь, 2013. 206 с.
* *Ермаліцкі А. А.*, *Лугоўскі С. А.*, *Лукін К. Д.*, *Шылінец У. А.* Зборнік заданняў па тэорыі імавернасцяў. Мн. 2001, 50 с.


Катэгорыя:Навуковыя тэорыі
Гута

Назву **Гу́та** маюць:
* **Гута** — традыцыйная старабеларуская назва майстэрні па вырабе шкла; ад гэтых майстэрняў пайшлі назвы многіх паселішчаў у Беларусі. У наш час гэтае слова вызначаецца як «*даўнейшая назва шклозавода*» (Тлум. слоўнік бел. мовы, 2005).

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Брэсцкая вобласць:
** Гута — вёска ў Баранавіцкім раёне.
** Гута — вёска ў Брэсцкім раёне.
** Гута — вёска ў Ганцавіцкім раёне.
** Гута — вёска ў Драгічынскім раёне.
** Гута — вёска ў Ляхавіцкім раёне.
** Гута — вёска ў Пружанскім раёне.
* Віцебская вобласць:
** Гута — вёска ў Пастаўскім раёне.
** Гута — вёска ў Талачынскім раёне.
** Гута — вёска ў Ушацкім раёне.
* Гомельская вобласць:
** Гута — былая вёска ў Веткаўскім раёне.
** Гута — вёска ў Нараўлянскім раёне.
** Гута — вёска ў Рагачоўскім раёне.
* Гродзенская вобласць:
** Гута — былы хутар у Ашмянскім раёне.
** Гута — вёска ў Воранаўскім раёне.
** Гута — хутар у Воранаўскім раёне.
** Гута — вёска ў Дзятлаўскім раёне.
** Гута — вёска ў Іўеўскім раёне.
* Магілёўская вобласць:
** Гута — вёска ў Бялыніцкім раёне.
** Гута — пасёлак у Бялыніцкім раёне.
** Гута — вёска ў Кіраўскім раёне.
** Гута — вёска ў Клімавіцкім раёне.
* Мінская вобласць:
** Гута — вёска ў Бярэзінскім раёне.
** Гута — вёска ў Валожынскім раёне.
** Гута — вёска ў Крупскім раёне.
** Гута — вёска ва Уздзенскім раёне.
### Расія 
* Гута — вёска ў Хіславіцкім раёне Смаленскай вобласці.

### Украіна 
* Гута — вёска ў Сакальскім раёне Львоўскай вобласці.
* Гута — вёска ў Кастопільскім раёне Ровенскай вобласці.
* Гута — вёска ў Рыпкынскім раёне Чарнігаўскай вобласці.

## Водныя аб’екты 
* Гута — возера ў Расонскім раёне Віцебскай вобласці.
Цэнтральны штаб партызанскага руху

**Цэнтральны штаб партызанскага руху пры Стаўцы Вярхоўнага Галоўнакамандавання** — орган пры Стаўцы Вярхоўнага Галоўнакамандавання СССР, які ажыццяўляў ваеннае кіраўніцтва савецкім партызанскім рухам на акупаваных тэрыторыях падчас Вялікай Айчыннай вайны. У гэтай ролі Штаб замяніў ЦК УКП(б) і ЦК кампартый рэспублік СССР.

Штаб быў створаны 30 мая 1942 года, расфарміраваны 13 студзеня 1944 года і адноўлены у маі 1942 года. Начальнік штаба — першы сакратар ЦК КП(б)Б генерал-лейтэнант П. К. Панамарэнка. Меў у падпарадкаванні рэгіянальныя («рэспубліканскія») штабы партызанскіх рухаў, у тым ліку Беларускі штаб, а таксама абласныя штабы партызанскага руху (135) і прадстаўніцтвы на франтах.

У верасні 1942 года складаўся з чатырох упраўленняў (аператыўнае, палітычнае, інфармацыйнае, упраўленне забеспячэння) і сямі аддзелаў. Меў у складзе радыёвузел, экспедыцыйна-транспартную базу, 4 школы па падрыхтоўцы кадраў.

Штаб вызначаў галоўныя кірункі вайскова-дыверсійных дзеянняў і прапагандысцкай работы, адносіны да несавецкіх падпольных структур.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Вялікая Айчынная вайна
Катэгорыя:Партызанскія рухі Другой сусветнай вайны
Беларускі нацыянальны камісарыят

**Беларускі нацыянальны камісарыят** (**Белнацкам**) — аддзел Народнага камісарыята па справах нацыянальнасцей (Наркамнац) СНК РСФСР. Быў створаны дэкрэтам Савета народных камісараў РСФСР, з удзелам Беларускай сацыял-дэмакратычнай рабочай партыі. Дзейнічаў у Петраградзе (з 13 лютага 1918 да сакавіка 1918), пазней у Маскве (да сакавіка 1919). Працаваў у цеснай сувязі з Беларускімі секцыямі РКП(б). Старшыня — камісар А. Р. Чарвякоў (да мая 1918).

## Гісторыя 
Белнацкам меў аддзяленні ў Петраградзе, Маскве, Віцебску, Саратаве, Смаленску. Перад ім стаялі задачы: інфармаванне партыйных бальшавіцкіх органаў аб патрэбах беларусаў, інфармаванне беларускага насельніцтва аб усіх кроках і мерапрыемствах савецкай улады. Белнацкам — у процівагу ўрада БНР — вёў агітацыйную, культурна-асветніцкую, выдавецкую працу, прапагандуючы ідэю стварэння беларускай савецкай дзяржавы. Белнацкам ажыццяўляў масавую агітацыю і прапаганду ідэй савецкай улады сярод беларусаў-бежанцаў. Для правядзення агітацыйнай і культурна-асветнай працы Белнацкамам былі створаны клубы «Беларуская хатка» ў Петраградзе, «Беларус» у Маскве, выходзіла газета «Дзяннiца», часопісы «Чырвоны шлях», «Беларуская крыніца», а таксама быў арганізаваны Беларускі народны ўніверсітэт.

Удзельнічаў у абвяшчэнні ССРБ (1919).

## Супрацоўнікі 
* Генадзь Багдановіч (загадчык юрыдычнага аддзела)
* Ігнат Дварчанін (сакратар культурна-асветнага аддзела, cакавік — ліпень 1918)
* Клаўдзій Дуж-Душэўскі (загадчык бежанскага аддзела)
* Зміцер Жылуновіч (сакратар, люты — снежань 1918)
* Яўсей Канчар (загадчык навукова-статыстычнага аддзела)
* Павел Каравайчык (загадчык выдавецкага аддзела)
* Дзмітрый Сабалеўскі
* Фёдар Турук

## Гл. таксама 
* Беларускае вольнае эканамічнае таварыства (Петраград)
* Клуб Беларус
* Таварыства ахвотнікаў беларускага народнага штукарства

## Крыніцы 
## Літаратура 
* *Скалабан В.* Беларускі нацыянальны камісарыят //  — С. 448.

Катэгорыя:Арганізацыі беларусаў Расіі
Катэгорыя:Беларускі нацыяналізм
Катэгорыя:Беларусы ў Санкт-Пецярбургу
АНКОР

**Кадравы холдынг "Анкор"** (скарот ад "АНаліз КАнсалтынг Рэкрутмент") — расійскае прадпрыемства падбору работнікаў з сядзібаю ў Маскве, што мае сваё прадстаўніцтва ў Беларусі. У Расіі мае 32 прадстаўніцтвы, у Казахстане - 3, ва Украіне — 4.

## Летапіс
Май 1990 — стварэнне

1992 — першае рэгіянальнае прадстаўніцтва (ў  Санкт-Пецярбургу)

1993 — падпісанне пяцігадовай франчайзінгавага дагавора аб навучанні і інфармацыйнай падтрымцы з амерыканскім прадпрыемствам "RWJ/Express Personnel Services"

1994 — аддзел рэгіянальнага развіцця

1995—1996 - першае месца ў свеце паводле "Express" у пошуку і падборы сталых работнікаў

1996 — прадстаўніцтва ў Мінску

2004 — сярэбраны прызёр расійскага конкурсу «Брэнд года/Effie 2004» у галіне «Тавары i паслугі бізнесу»; ператварэнне ў холдынг

2005 — "Лізінгавае" і "Energy Services" падраздзяленні

2006 — прадстаўніцтвы ва Украіне

2007 — зліццё з прадпрыемствам "Unistaff"; падраздзяленні - "Цэнтральная Азія" ў Казахстане і "Retail Staffing Solutions"

2008 — падраздзяленне "Real Estate & Construction Staffing Solutions"; першае месца ў Расіі па колькасці занятых вакансіяў

## Галіновыя прадпрыемствы
* **Энерджы Сэрвісэз** (Energy Services) - кадравыя паслугі нафтагазавых прадпрыемствам.
* **Нерухомасць i Будаўніцтва: Комплексныя Вынікі** (Real Estate & Construction Staffing Solutions) - кадравыя паслугі ў галіне нерухомасці і будаўніцтва.
* **Рытэйл Стафінг Салюшнс** (Retail Staffing Solutions) - падбор работнікаў гасцініцам, смаям і іншым прадпрыемствам абслугоўвання. 
* **Лізінгавая кампанія** — вывядзенне работнікаў са штату, арганізацыя кароткачасовага, доўгачасовага і масавага найму. 
* **Юністаф** — разлік заробку. 
* **Цэнтр Аналітычных даследаванняý** — даследаванні рынку працы, заробкаў, спагнанняў і льготаў. 
* **Цэнтральная Азія** — ўсе галіновыя паслугі ў Сярэдняй Азіі.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
* Энерджы Сервісэз 

Катэгорыя:Кансалтынгавыя кампаніі Расіі
Катэгорыя:Кампаніі, заснаваныя ў 1990 годзе
Катэгорыя:Кампаніі паводле алфавіта
Кантамінацыя

**Кантамінацыя** (ад  узаемны дотык, змяшанне): аб’яднанне ў маўленчай плыні структурных элементаў дзвюх моўных адзінак на базе іх структурнага падабенства або тоеснасці функцыянальнай ці семантычнай блізкасці. У выніку адбываецца своеасаблівы абмен кампанентамі такіх адзінак.

: моўная інтэрферэнцыя.

Звычайна, кантамінацыя назіраецца ў сферы гутарковага маўлення і з’яўляецца адступленнем ад літаратурнай нормы. Аднак, у гісторыі нейкай канкрэтнай мовы, — асабліва ў перыяд станаўлення літаратурнага маўлення, — кантамінацыя можа служыць крыніцай *новых* моўных адзінак.

Галоўным чынам — кантамінацыя назіраецца ў сферы фразеалогіі, а таксама ў сінтаксісе, дзе звычайна бывае звязанай з гэтак званым зрухам канструкцыі, характэрным для гутарковага маўлення. Назіраецца і ў сферы лексічнай валентнасці, калі змешваюцца значэнні семантычна блізкіх словаў і межы іх спалучальнасці. Выпадкі, калі вынікі кантамінацыі набываюць нарматыўны характар — параўнальна рэдкія ў развітых літаратурных мовах. Ужываецца кантамінацыя і дзеля ўтварэння нарматыўных кампазітаў.

## Літаратура 
* Ю. А. Бельчиков. Контаминация //  С.238.

Катэгорыя:Словаўтварэнне
Катэгорыя:Моўныя гульні
Катэгорыя:Літаратурныя прыёмы