Архіў Расійскай акадэміі навук

**Архіў Расійскай акадэміі навук** (, **АРАН**), таксама **ФДБУН Архіў РАН** — навукова-даследчая ўстанова Расійскай акадэміі навук. Найстарэйшы акадэмічны навуковы архіў у Расіі. Заснаваны ў 1728 годзе ў Санкт-Пецярбургу для захоўвання дакументаў Канферэнцыі (Агульнага сходу) Пецярбургскай акадэміі навук. У 1963 годзе статус галаўной архіўнай установы Расійскай акадэміі навук атрымала аддзяленне архіва ў Маскве.

## Гісторыя 
Архіў быў заснаваны  года для захоўвання дакументаў Агульнага сходу і канцылярыі (Пецярбургскай) Акадэміі навук.

Згодна са Статутам (Пецярбургскай) Акадэміі навук ад 1747 года, кіраўніцтва архівам было ўскладзена па пасадзе на канферэнц-сакратара Акадэміі навук.

З 1912 года была заснавана асаблівая пасада загадчыка архіва.
 1745 года, які захоўваецца ў СПбФ АРАН.]]
;Кіраўнікі Архіва па годзе прызначэння:
* 1728 — Герхард Фрыдрых Мілер
* 
* 1912 — Барыс Львовіч Мадзалеўскі
* 1929 — Георгій Аляксеевіч Князеў
* 1963 — Барыс Венядзіктавіч Ляўшын
* 2003 — Віталь Юр’евіч Афіані
* 2018 — Аляксандр Генрыхавіч Толсцікаў ()
* 2019 — Аляксандр Віктаравіч Рабаткевіч

;Афіцыйныя назвы
Гісторыя назваў архіва і філіялаў па гадах перайменаванняў:
* 1728 — Архіў Канферэнцыі Акадэміі навук (Санкт-Пецярбург).
* 
* 1925 — Архіў Акадэміі навук СССР (Ленінград).
* 1935 — Маскоўскае аддзяленне Архіва Акадэміі навук СССР, Ленінградскае аддзяленне.
* 1991 — Архіў Расійскай акадэміі навук (Масква) з Санкт-Пецярбургскім філіялам.
* 2007 — Установа Расійскай акадэміі навук Архіў РАН (Масква) з Санкт-Пецярбургскім філіялам.
* 2012 — Федэральная дзяржаўная бюджэтная ўстанова навукі Архіў Расійскай акадэміі навук (Масква) з Санкт-Пецярбургскім філіялам (СПбФ АРАН).

## Сучасны стан 
Архіў РАН злучае функцыі найбуйнейшага ў Расійскай Федэрацыі сховішча навуковай дакументацыі, галаўнога архіва Расійскай акадэміі навук і навукова-даследчага інстытута. Архіў РАН ажыццяўляе фарміраванне і забеспячэнне захаванасці Архіўнага фонду РАН; навуковае апісанне і распрацоўку архіўных фондаў; забеспячэнне ўстаноў РАН і рознага роду карыстальнікаў рэтраспектыўнай інфармацыяй, якая мае важнае навуковае і сацыякультурнае значэнне; навуковую распрацоўку праблем гісторыі Акадэміі навук і навукі, архівазнаўства, археаграфіі, крыніцазнаўства, рэстаўрацыі і кансервацыі дакументаў Архіўнага фонду РАН.

У адпаведнасці з Палажэннем пра Архіўны фонд Расійскай Федэрацыі, зацверджаным Указам Прэзідэнта РФ ад 17 сакавіка 1994 года за № 552, Прэзідыум РАН выдаў Пастанову «Пра зацвярджэнне нарматыўных актаў аб удасканаленні архіўнай справы ў Расійскай акадэміі навук» ад 21 чэрвеня 1994 года за № 125, па якой зацвярджалася Палажэнне пра Архіўны фонд Расійскай акадэміі навук.

Згодна з Палажэннем, Архіўны фонд Расійскай акадэміі навук прадстаўляе сукупнасць дакументаў, якія ўтвараюцца ў дзейнасці Расійскай акадэміі навук, яе ўстаноў, арганізацый і прадпрыемстваў, якія маюць навуковае, сацыяльна-культурнае і гістарычнае значэнне. Дакументы Архіўнага фонду РАН з’яўляюцца складовай часткай Архіўнага фонду Расійскай Федэрацыі. У адпаведнасці з дзейным заканадаўствам і Статутам РАН: «Расійская акадэмія навук захоўвае рукапісы вучоных, дзеячаў літаратуры, культуры і мастацтва, а таксама архіўныя матэрыялы ўстаноў РАН і іншыя матэрыялы, якія ўяўляюць гістарычную каштоўнасць, у Архіве Расійскай акадэміі навук, у архівах навуковых устаноў Акадэміі, у Бібліятэцы Расійскай акадэміі навук, не здаючы іх у агульнадзяржаўныя сховішчы».

У красавіку 2019 года дзейнасць Архіва РАН была фактычна прыпынена і ён знаходзіўся на мяжы ліквідацыі. З 8 красавіка 2019 года Архіў РАН, як і яго філіял у Санкт-Пецярбургу, былі зачыненыя «на нявызначаны тэрмін». 19 чэрвеня 2019 года чытальная зала Архіва РАН аднавіла сваю работу. З 1 лістапада 2019 года Санкт-Пецярбургскі філіял Архіва РАН зачынены ў сувязі з падрыхтоўкай да пераезду ў новы будынак. У снежні 2020 года новы будынак Архіва РАН у Санкт-Пецярбургу, коштам  млн рублёў, быў уведзены ў эксплуатацыю.

## Структура 
Архіўны фонд Расійскай акадэміі навук засяроджаны ў больш як 40 архіўных установах РАН. Акрамя Архіва РАН у Маскве і яго філіяла ў Санкт-Пецярбургу, акадэмічная архіўная сетка прадстаўлена навуковымі архівамі аддзяленняў і цэнтраў РАН і навукова-галіновымі архівамі ўстаноў — Навукова-даследчых інстытутаў РАН, за якімі замацавана права пастаяннага захоўвання дакументаў. Сярод іх:

* Навуковы архіў Сібірскага аддзялення (СА) РАН (Новасібірск)
* Навуковы архіў Уральскага аддзялення (УрА) РАН (Екацярынбург)
* Навуковы архіў Бурацкага навуковага цэнтра СА РАН (Улан-Удэ)
* Навуковы архіў Іркуцкага навуковага цэнтра СА РАН (Іркуцк)
* Навуковы архіў Якуцкага навуковага цэнтра СА РАН (Якуцк)
* Навуковы архіў Комі навуковага цэнтра УрА РАН (Сыктыўкар)
* Навуковы архіў Дагестанскага навуковага цэнтра РАН (Махачкала)
* Навуковы архіў Карэльскага навуковага цэнтра РАН (Петразаводск)
* Навуковы архіў Кольскага навуковага цэнтра РАН (Апатыты, Мурманская вобл.)
* Навуковы архіў Пушчынскага навуковага цэнтра РАН (Пушчына, Маскоўская вобл.)
* Навуковы архіў Уфімскага навуковага цэнтра РАН (Уфа)
* Навуковы архіў Інстытута археалогіі РАН (Масква)
* Аддзел рукапісаў і дакументаў Інстытута ўсходніх рукапісаў РАН (Санкт-Пецярбург)
* Архіў усходазнаўцаў Інстытута ўсходніх рукапісаў РАН (Санкт-Пецярбург)
* Навуковы архіў Інстытута гісторыі матэрыяльнай культуры РАН (Санкт-Пецярбург)
* Музей антрапалогіі і этнаграфіі імя Пятра Вялікага (Кунсткамера) РАН (Санкт-Пецярбург)
* Санкт-Пецярбургскі інстытут гісторыі Расійскай акадэміі навук
* Архіў А. М. Горкага Інстытута сусветнай літаратуры імя Горкага РАН (Масква)
* Аддзел рукапісных і кніжных фондаў Інстытута сусветнай літаратуры імя Горкага РАН (Масква)
* Рукапісны аддзел Інстытута рускай літаратуры (Пушкінскі дом) РАН
* Цэнтр усходніх рукапісаў і ксілографаў Інстытута мангалазнаўства, будалогіі і тыбеталогіі Бурацкага навуковага цэнтра Сібірскага аддзялення РАН (Улан-Удэ)

## Бібліяграфія 
; Па-руску
* Архив Российской академии наук. Путеводитель по фондам (Москва). Фонды личного происхождения / Сост.: Г. А. Савина, Н. М. Осипова, Ю. В. Щепанская; Ред. В. Ю. Афиани. — М.: Наука, 2008. — ISBN 978-5-02-010366-5
*  

## Гл. таксама 
* Правілы выдання гістарычных дакументаў у СССР 

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* arran.ru  — афіцыйны сайт Архіва РАН
* isaran.ru  — сайт «Інфармацыйная сістэма — Архівы РАН»
* Дакументальны фонд  Архіва РАН (Масква) і гістарычная даведка пра фондаўтваральніка.
* ranar.spb.ru  — афіцыйны сайт Санкт-Пецярбургскага Філіяла Архіва РАН.

Катэгорыя:Расійская акадэмія навук